byئازاد\tJanuary 21, 2008\tگشتی\n– بەشی یەکەم-\nئەوەی لە کۆمەلگەی کۆلاپس و گەندەل بایەخی نادرێتی چەند کەس و چەند شتێکە هەروەها چەند دیاردە و ڕووداوێکیشە پێشهەرهەمووی مرۆڤە وەک تاک و دەروونی ئەم مرۆڤەشە وەک کانیاوی سەرجەم ڕووداو و دیاردەکان، ئەمەو لەم جۆرە کۆمەلگانە بایەخ بە شتە دەروونی و ئەلبەتە ڕۆشنبیری تەندروستیش نادرێ. لەهەمانکاتدا کێشەکانی تاکی کۆمەلگەی گەندەل ببڕایببڕ وەک کێشەی دەروونی خۆیان دەرناخەن و لەبەرئەوەی هوشیاری تاکی(ئیندڤیدوال) و دەستەجەمعی (کۆلێکتیڤی) خەلکیش سیاسیین ئەمە وایکردووە گشت فۆڕمەکانی کێشە، کێشەی تاک و کۆمەلگە،خۆیان لە فۆڕمی کێشەی سیاسیدا دەرخەن. بەواتاێ تر تاک لەم جۆرە کۆمەلگانە، کە کوردستان نموونەێ بەرچاویە لەسەر ئەوەی دەیلێین، لەنێوان بوون و نەبوونایە. بەخۆی تاک بەمانا هاوچەرخەکەی واتای تاک بوونی نییە یان شیاوییەکانی دروستبوونی کێشەئامێز و ئالۆزکارە ، گەر هەشبێ تاکێ بەسیاسیکراوە و دەروونی ئەم تاکە پشتگوێخراوە و خودی سیاسەتیش لەبەرئەوەی لەم جۆرە کۆمەلگەیە لەسەر جووین و ڕەوانبێژی و یاریکردن بە وشە دەژی تابلێی خۆی وەک کردەێ نا-هزری تیشاندەدا و ئەمەشوادەکا ئەم کردەیە دەروونکوژ و هەستبریندارکەر بێ. چونکە باس لە خودێتی سیاسیی کورد شتێ زێدەفەرامۆشکراوە و بەر شرۆڤەکردنی تیۆری سیاسی نەکەوتووە پتر بووە بە جێی باسی ئایدیۆلۆژیستانی کورد. لەهەمووی سەیرتر ئەوەیە لەبەرئەوەی سیاسەتی بێ هزر دژە دەروونە و ئەنتی تاکیشە ئەم جۆرە سیاسەتە ، کە ئێستا لە کوردستانا سەردەستە، تابلێی تاک دروستنەکەرە یان دوژمنی هەرە گەورەی تاکە و لە بەتاکبوونی تاک دەترسێ. چونکە سیاسەتی هەلە، سیاسەتی بێ هزر یەکەم کاریگەری کە دەیخاتەوە تێکدانی باری دەروونی تاکە بەتایبەت لەو کۆمەلگانەی سیاسەت تاکە بوارێکە بۆ تاک ، یاخود سیاسەت تاکە شوێنێکە کە تاک خۆیتیادەبینێتەوە. کەواتە، سیاسەت لەمجۆرە کۆمەلگانە لەبەرئەوەی بووە بە نان و ئاو کاتێ سیاسەت ڕێچکەێ ناهزری وەردەگرێ تائەوپەڕی تاک کوژ و دەروون کوژ خۆینیشاندەدا، یان چونکە سیاسەت چارەنووسی زۆرینەی پێوەگرێدراوە و هەروەها سیاسەت بکەری گشت کردەکانە و شوێنی سازاندنی ئاوەلناوەکانیشە بۆیە کاتێ گۆڕانی سیاسی دێنەکایەوە تێکڕای نەتەوە بەخت سووتاو دەبێ گەر ئەو گۆڕانە ئاڕاستەێ مرۆیی وەرنەگرێ. هەرلەبەرئەوە ئێمە لەمیانەی ئەم بەشەی نووسینەکەمان بۆئەوەدەچین سیاسەت لەم کۆمەلگانە بوارێ نییە لە زانین و تێگەیشتن بۆیە سیاسەت و سیاسەتەوان پێویستی بە شیکردنەوەی نەک تەنیا سۆسیۆلۆژی و فەلسەفییە بەلکو پێش هەمووشتێ پێویستی بە شیکردنەوەی دەروونی و زمانەوانییە. ئەم لایەنەش کە هێجگار هەستیار و ووروژێنەرە نە نێوەندی ئەکادیمی و نێوەندی ڕۆشنبیری و، مێدیای (نێوەندی ڕاگەیاندنی) کوردی هەستی بە گرینگی کردوە و، نەش دامەزراوەکانی کۆمەلگە کە خۆیان لەسەر بناغەی شاردنەوەی تاک دامەزراندووە.\nبەمجۆرە، ئەو دەمەی ووتن لە کۆمەلگەێ دیاریکراو (بۆنموونە کۆمەلگەی گەندەلی کوردستان) لەسەر دەروونی تاک ناێتەپێش، ئەو دەمەی زانستێ وەک شیکردنەوەی دەروونی (ئەگەر نەلێین ڕیزێ زانست) لەم کۆمەلگەیە لە ووتنەکانا ووندەبێ زێدەئاساییە گەورەترین کەلێن بکەوێتە ڕۆشنبیری خەلکەوە ،یان توێژی ڕۆشنبیرانەوە، هەروەها زۆرترین کێشەش لەبەردەم تێگەیشتن لەوەی پێیدەلێن تاکی(خودی) هاوچەرخی کورد دروست بێ. چونکە ئەم تاکە هاوچەرخە گەر بۆماوەێ درێژ لەناو ئەم دۆزە دروستکراو و بەگەندەلکراوە بژی دەبێ بە مۆلگەی خراپسازی و خودی خۆی بیردەچێتەوە. ئەوەندەش ئێمە ئاگامانلێبێ هەچ خودێ بۆماوەێ درێژخایەن پشت لە بەتاکبوون و لە دەروونی خۆیبکا بێ ناو دەبێ. چونکە خود ئەو""خودەیە ناوێ بۆ خۆی بدۆزێتەوە""(بارکەر: دەروازەێ بۆ بادیو، لا 7). بەلام چۆن خود ناودار دەبێ گەر ئەم خودە بە دیاردەی گەندەلی ، بە کەسی گەندەلکار دەوردرابێ؟ بەدلنیاییەوە دەرکەوتنی ئەم خودە وەک تاک، وەک تاکێ چالاک و ئاڕاستەهەلگڕ هەروەها کۆششی ئەم تاکە بۆ قەلاچۆکردنی دیاردەی گەندەلی و ئەو بەروبوومانەش دیاردەی گەندەلی لەهەناویا حەشاری دەدا، وەک دزی، مشەخۆری، تەلتەگەری، تووتیابازی و سیاسەتجووینەوە، تاکە ڕێگاچارەێکن لەبەردەم ئەم تاکە بۆ هێنانەگۆڕێی خۆی و بەرەنگاربوونەوەی ئەو هێز و دیاردانەش مانەوە و بەردەوامی تاکبوونەکەی لەقدەکەن. ئەم تاکەش نە دەتوانێ هەبێ و نەش بەردەوام گەر تاکێ دەروون بەتەندروست و لەش(جەستە) ساغ نەبێ. ئێمە کە لەمیانەی ئەم چەند لاپەڕەیە باس دێنینە سەر ئەم لایەنە سەرنجدەخەینەسەر ئەوەش کە قسەکردن لەسەر تەندرووستی و نا- تەندروستی دەروونی یەک لەو قسەکردنانەیە لە نێوەندی ڕۆشنبیری و مێدیای تازەی کوردی بایەخی نادرێتێ هۆی ئەمەش زۆرە و پێشگشت شتێ ئەوەیانە کە خەیالی ئەم دوو نێوەندە (واتە ڕۆشنبیری و مێدیا) تەنێ لای سیاسەت و ئەدەبە. ئەو ئەدەب و سیاسەتەش ئەم دوو نێوەندە خەیالی لایەتی ئەوەی لێینەگا دەروونی تاکە و، ڕۆشنبیری تەندروستیش کە لە کۆمەلگە لەپلەی هیچدایە شوێنی تێڕامانی ئەم دوو نێوەندە نییە چونکە خودی ئەم دوو نێوەندە زۆرترین یارمەتی دەروونی و تەندرووستیان پێویستە. کەواتە ئەگەر ئەمە باری توێژە بەرچاویەکانی کۆمەلگەی گەندەل بێ زۆرئاساییە مرۆڤەکانی کۆمەلگە نەتوانن نەخۆشیەکانی لەش لە نەخۆشیە ڕۆحی و دەروونیەکان لێکجیاکەنەوە هەروەها ئەو توانایەشیان نەبێ کەمترین ووتن لەسەر باری دەروونی و فیزیای لەشیان بەرگوێ ئەویتر بخەن. جا ئەو کەسە چەند تێکست نووسەرە یان وتاربێژە ئەمە چارەسەری ئەو کێشەیە ناکا ئێمە سەرنجیدەخەینەسەر. واتە نەبوونی ""ڕۆشنبیری تەندروستی"" لە کۆمەلگەی گەندەل.\nبەپێی ئەو چەند سێرکردنەی لایسەرەوەبێ خەلکی کۆمەلگەی گەندەل فریای بینینی دەروونی خۆیان ناکەون وەک تاکهاێ کۆمەلایەتی و بوونەوەرهاێ بووناوی هەروەها فریای بینینی کێشە دەروونیەکانی خۆشیان ناکەون وەک تاکهاێ فیزیای و ئەمەشوادەکا بەتاکبوونەکەیان و دەروونیان جێیباسی کۆمەلگە و بەتایبەت دامەزراوەکانی (خێزان، قوتابخانە، تەندرووستی) ئەم کۆمەلگەیەش نەبێ. بۆیە لەم بەشەی نووسینەکەمان ڕۆدەچینە ناو ئەو لایەنانەش والە تاک دەکەن خۆی و دەروونی نەبینراو بن هەروەها هۆیئەوەش دەستنیشاندەکەین بۆ دەبێ هوشیاری لەسەر تەندروستی تاک ڕۆژلەدوایڕۆژ بابەتی نە خودی تاک بێ و نەش دامەزراوەکانی کۆمەلگە.\nوەک شتێکی سەرەتایش دەمانەوێ پەنجە بۆئەوە ڕاکێشین ئێمە دەمێکە بەو باوەڕە گەیشتووین کۆمەلگەی ئێمە پێویستیێ زۆری بەچەند کلینیکێ (عیادەی) فەلسەفی هەیە. هۆیئەوەی ئێمە بەم باوەڕە یان تێگەیشتنە گەیشتووین بۆئەوە دەگەڕێتەوە کێشە هزریەکانمان ئەوەندە نالەبارئامێز و ڕوخسارگەندەلن تەنیا لەڕێگای دامەزراندنی چەند کلینیکێکی(عیادەی) فەلسەفیەوە نەبێ ئەو کێشانە سەختە گفتووگۆکرێن و چارەسەری کۆنکرێت و بەرجەستەشیان بۆبدۆزرێتەوە. بەلام ئەم گفتووگۆیە دەبێ بتوانێ پردێ لەنێوان فەلسەفە و زمانەوانی لەلاێ و لەلاێتر لەنێوان فەلسەفە و شیکردنەوەی دەروونی دروستکا. بۆئەوەی ئەمەشکرێ پێویستمان بە پسپۆڕی لێشاوی هزرقوول و هەست خاوێن و دەروونساغە هەروەها ئەم کەسانە دەبێ شارەزایێ بەرین و ئەزموونێ قوولیان لەلاێ لە تێخوێندنەوە و تێگەیشتن لە تاک و کۆمەلگە و دامەزراوەکانی هەبێ و لەلاێدی شارەزایێ بەرینیشیان لەبوارە هاوچەرخەکان و بەتایبەتیش لەو سێ پۆلە زانستیە هەبێ لای سەرەوە ناویانهات: فەلسەفە، شیکردنەوەیدەروونی و زمانەوانی. بەلام ئێمە لەلایەن خۆمانەوە باوەڕمان بەوەش هەیە هاتنەدی ئەو مەسەلەیەی لایسەرەوە باسکرا لەئێستادا لە کوردستان سانا نییە چونکە زۆرینەی خەلکی کوردستان لەبنا ئەزموونیان لە تێگەیشتن لە واتای کلینیک(عیادە) نییە جا چی کلینیکی فەلسەفی، ئەمەو خودی پۆلی هزرەڤانیش کە فەلسەفە و زمانەوانی و دەروونناسی بەشێ گەورەی ئەم پۆلە پێکدێنن لەناو توێژی ڕۆشنبیران بەگشت جۆرەکانیەوە (ڕۆژنامەوان، ئەکادیمیکەر، سیاسەتکار، نووسەر، هونەرمەند) لە ئاستێ لەڕادەبەدەر خراپدایە. چونکە زمانەوانی، بەتایبەت ئەو زمانەوانیەی پاێکی لەناو لۆژیکێ ماتماتیکی و پایەکەی تری لەناو فەلسەفەی تیۆریدایە، نە لە نێوەندی ئەکادیمی و نەش لە نێوەندی ڕۆشنبیری بناغەی هەیە و،ئەمەو زمانەوانی لە نێوەندی ئەکادیمی کوردی بەزۆری دەچێتەخانەی ئەدەب و ، ئەدەبناسی کوردییمان بیردەخاتەوە بۆیە زمانەوانی وەک زانستی زمان لەتەک نە شیکردنەوەی دەروونی پێوەندیدارە و نەش بەگشتی فەلسەفە. هەرلێرەڕا بائەوەشمان بیرنەچێ زۆربەی خەلکی کوردستان کە گوێیان لە وشەی کلینیک( یان عیادە) دەبێ یەکسەر ناوی چەند دکتۆرێکی چاو و لووت و دانیان بەبیردێتەوە. وەلی ئەوەی زۆرتر والەئێمەدەکا بۆئەوەبچین لەئێستادا لە کوردستان بیرۆکەی دروستکردنی "" عیادەی فەلسەفی"" جارێ ماویەتی بێتەدی ئەوەیە خەلکی کۆمەلگەی ئێمە باوەڕیان بە عیادەی دەروونی نییە و، لە زۆربەی شارە گەورەکانی کوردستان (کەرکوک، هەولێر، سلێمانی و دهۆک) لە سێچوارعیادەی دەروونی زیاتر بوونی نییە و هەبوونیشیان کاریگەریێ تەندروستی ئەوتۆی نەخستۆتەوە چونکە ئەم عیادانە نە بەپێی مێتۆدە نوێکان پشکنین لە تاکی دەروونبیمار و ئەو دیاردە بیمارئامێزانە دەکەن کە کۆمەلگەی گەندەل و کۆلاپساوی ئەمڕۆی کوردستان لە تاکا دروستیدەکا و نەش خەلکی بەگشتی هوشیاریی لەسەر دەروونناسی و شیکردنەوەی دەروونی و چارەسەرکردن بەڕێگای دەروونی هەیە.ئالێرەوە دێینەسەر ئەوەی بلێین پێویستە گرنگیپێدانەکە سەرەتا بۆ ئاڕاستەکردنی ئاگای خەلک بێ ڕووەو دروستکردن و بایەخدان بە کلینیکی(عیادەی) دەروونی (نەک کلینیکی فەلسەفی) چونکە تەنیا لەڕێگای ئەم جۆرە کلینیکەوە (واتە کلینیکی دەروونی ) تاک ساغوسەلیمدەکرێ و هەروەها دەروونی تاک لەبنڕا شیتەلدەکرێتەوە جا ئەوە بەهۆی ئاخاوتنی پزیشکی بێ یان بەهۆی هەندێ شێوە ڕێگای تێڕاپی(عیلاجی) دەروونی جۆراوجۆرەوە. ئەمەش تابلێی پێویستە و مەرجیشە وەک هەنگاوێ ئامانجدار وەرگیرێ. هۆکاری بنەڕەتی ئەوەش ئەمە ێێویستە نالێکچوون بەلام بۆنموونە زۆرینەی خەلک لە کۆمەلگەی کوردی ئەمڕۆ لێشاونین بکارن دەروونیان لە ئاوەز(عەقل)ی خۆیان، یان ئاگاییان لە نا-ئاگاییان لێکدیجیاکەنەوە. ئەمە هەر بەو مانایە ناێ کە دەروونناسی لەناو ئێمە وەک پۆلێ لە زانست وونە بەلکو بەو مانایەش دێ ئێمە وەک بوونەوەر کەمترین تێڕامانمان لە ستاتۆسی فسیۆلۆژی(کارئەندامزانی) و بیۆلۆژی(زیندەوەرناسی) خۆمان نەکردوە. بۆیە ئاساییە نیگای خوێنەر بۆئەوێبەرم کە ئێمە، ئەو ئێشانەی شتی دەروونی، شتی ڕۆحی، شتی گیانی و شتی عەقلی لە ناخمانا دروستیدەکەن نەبوونە بە جێیسەرنج و بەلکو ئەوەی زۆر سەرنجی دەخرێتە سەر ئێشە بەرچاویی و بەرجەستیەیەکانی جەستە(لەش)ن وەک ئێشی هەناو، پشت، لووت، دەم و..هتد. لێرەوە دەگەینە ئەو دەرئەنجامەی بلێین: لە کۆمەلگەی کوردەواری تازە بواری کارئەندامزانی (فسیۆلۆژی) و دەروونناسی (سیکۆلۆژی) و زیندەوەرناسی(بیۆلۆژی) لێکدی جیاناکرێنەوە و پێوەندی هەریەکە لەم بوارانەش بەویتر نەناسراون. هۆی ئەمە زۆرە بەرچاوترینیان ئەوەیە کە سێستەمی فێربوون و پەروەردە لەپاش و کۆنە هەروەها ئەوەش کە لەناو ئێمە بایەخ بە بواری زانستە تەجریبیەکان (فیزیا، بیرکاری، کیمیا، زیندەوەرناسی، ڕوەکناسی، ئاژەلناسی، فەلەکناسی….و) نادرێ و تا سیاسەت و ئەدەب و مێژوو وەستابێ کەس ئامادە نیە حەز لە بۆنموونە بوارێ وەک فیزیا، ماتماتیک یان ئەستێرەناسی بکا.\nلەوی ووتیشمان بترازێ ئەمانەوێ ئەوەشبلێن، لە کۆمەلگەی ئێمە، کە کۆمەلگەێ گەندەلە، باو نییە چوون بۆلای پزیشکی دەروونی یان کەس ئامادەنیە لەتەکخۆیا باسلەوەکا لەبەرئەو کێشە بووناوی و دەروونییەی ماوەێکە ڕوویلێناوە پێویستی بەسەردانی دکتۆری دەروونیە. لەهەموو ئەمانە سەیرتر لایئێمە، لەکۆمەلگەی گەندەل، باو نیە کردنەوەی عیادەی دەروونی، بوون بە تاکی دەروونی و دانهێنان بە بوونی گرێ و گرفتی دەروونیش. هەموو ئەمانەش بەلگەن لەسەرئەوەی شیکردنەوەی دەروونی وەک بەشێ لە زانست جێیتێڕامانی نە نێوەندی ئەکادیمی و نێوەندی ڕۆشنبیری و سیاسی و ڕاگەیاندنی کوردییە و نەش خودی تاکی ئەم کۆمەلگەیە. لە کۆمەلگەی کوردەواری ئەمڕۆ، کە کۆمەلگەی لاحەولەوەلا و ئەلحمدولیلایە، گشت شتێ سەبرت هەبێ چارەسەردەبێ بەلام بەخۆی ئەم دیتنە هەلەیە و لە سەردەمی ئەمڕۆ بەزیانی تاک و کۆمەلگە دەکەوێتەوە. ئەم دیتنە بەرهەمی تێژیانێ نابەرجەستە و هەڕەمەکی و دژەئایندەییە و بەشێکیشە لەو گالتەکردنەی لێرە و لەوێ ڕۆژانە بە ژیان و نیگاکانی تاک دەکرێ. چونکە لە کۆمەلگەی کۆلاپس و گەندەل تاک، ئەو بوونەوەرەی لە هەقیقەتدا خولقێنەری کۆمەلگەیە و دامەزرێنەری شتە بنەڕەتیەکانیشە ( بۆنموونە : خۆشەویستی، ، زانین، ئازادی، ماف و دادپەروەری و ..هتد) ، بابەتی تێڕامان و باسکردن نییە و ئەوەی بابەتی تێڕامان و باسکردنە شتە درشتەکانە (هەلبژاردن ، بودجێتی هەرێم، نەوتەکەی بەغا و بەشی کورد لەم نەوتە، کێشەی کەرکوک…..هتد). هۆی ئەمەش بەکورتی ئەوەیە کۆمەلگەی کۆلاپس و گەندەل خۆی وانیشاندەدا کۆمەلگەێ سیاسییە بەلام لە بنەڕەتدا کۆمەلگەێ سیاسی نا-ڕاسیۆنالی و دژە تاکە (ئەنتی- ئیندڤیدوالە). بۆیە ئێمە لەم ڕووەشەوە گوماندەکەین ئەو سیاسەتەی لە کۆمەلگەی ناوبرودا پیادەدەکرێ لکێنراوبێ بە هزراندنەوە. ئەوەش کە وایلە سیاسەتکردوە لەم جۆرە کۆمەلگەیە نا- هزری و نا- ڕاسیۆنال بێ ئەوە نییە کە کەیسی نێودەولەتی کوردی کێشاوییە بەلکو ئەوەیە کە سوود لەم کێشاویبوونەی کەیسی کورد وەردەگیرێ. ئەوانەش کە سوود لە کەیسی کێشاویبوونی نێودەولەتی مەسەلەی کورد وەردەگرن هەرئەوانەن کە ئەمڕۆ ئەندازیاری سەرەکی دیاردەی گەندەلیزمن. تۆش کە دەبینی نوێنەرەکەت گەندەل و دژەئایندە و بێهزرە ئەمە وادەکا دەروونێ پەشێو و تاکێ ڕاڕا و هەلچووی کوردی دروستبێ کە نە لە هەندەران بکارێ بگیرسێتەوە و نەش لە کوردستان.\nمەبەستمان، ئەگەرچی سیاسەت لە کۆمەلگەی ناوبراو بووە بە ناسراوترین چەمک و زۆرترین بایەخیشی لەسەرە وەلی لەدواینباردا سیاسەت لە کۆمەلگەی نوێی کوردی دوورە لە هزراندنەوە. واتە سیاسەت پێوەندی بە هزرەوە نییە بەلکو پێوەندی بە سەفسەتە و ڕەوانبێژی سیاسییەوە هەیە. هەروەها سیاسەت لەم کۆمەلگەیە بە سێستەمێ لە وتارئامێزی و جێگۆڕکیێکردن بە وشە و بڕیار و ووتنی سیاسییەوە لێکێنراوە نەک هوشیاری تاک، مێژوو و دۆزی مرۆڤ لە کۆمەلگە و..هتد. ئەم شێوازەش لە سیاسەتکردن بێهۆشی و دەبەنگی سیاسی لەناو زۆرینەی خەلکی کۆمەلگە دروستدەکا.بۆیە سیاسی(ئەلبەتە ڕۆشنبیریش) کۆمەلگەی گەندەل پتر لە تاکە ئاسایەکانی کۆمەلگە (وەک کاسبکار، کرێکار ، ژنی مالەوە یان..) پێویستی بە سەردانی شیکەرەوەیدەروونییە. چونکە سیاسی ئەم جۆرە کۆمەلگانە بە هوشیاریەوە نا- هوشیاری بەرهەمدێنن. کەسێکیش کە بەمجۆرە ڕەفتارکا ئەوە کەسێ دەروون پەشێو و ناساغە. ئەم کەسە کە پێویستی بە یارمەتییە ئەم یارمەتیە تەنیا لە فۆڕمی دەروونی و گیانی دەشێ بەم کەسە بدرێ جا ئەو یارمەتیە ڕەنگە هەندێ شێوە وەرگرێ لەوانە ڕاهێنانی ئەم کەسە لەسەر بەکاربردنی هەندێ جۆری تایبەت لە دەرمان، یان بەکاربردنی هەندێ وەرزشی هزری و فیزیای، یاخود ڕاهێنانی ئەم کەسە لەسەر وەرگرتنی چارەسەر(عیلاج، تێڕاپی) لەڕێگای زمانەوە، واتە ئەوەی کە قسە بۆ ئەم کەسە نەخۆشەبکرێ و لەسەر ئەوە ڕاهێنرێ دەروونی بیمار و ناساغە و پێویستی بە وەرگرتنی چارەسەر و تیمارسازی هەیە. هۆی ئەوەش ئێمە گرینگی بەم جۆرە کەسە،یان تاکە، لە کۆمەلگەی گەندەلی ئەمڕۆی کوردی دەدەین بۆ ئەوەدەگەڕێتەوە ئەم جۆرە تاکانە (جا ئەوە تاکی سیاسی بێ بەتایبەت و یانیش ڕۆشنبیر بەگشتی) درووستکەر و ورووژێنەری گەلێ لە ڕاڕایی و پەشێوییە دەروونی و بووناویەکانی تاکی کوردن. تاکی کورد کە زۆرینەی لە بەرنامە و بیرکردنەوەکانی ئەم جۆرە تاکە (واتە تاکی سیاسی) سەردەرناکا لە خۆخواردنەوە و خۆپیشانەوە و هەلچوونی کاتی زیاتر بەولاوە شتێ ئەوتۆی لەدەستناێ. ئەم تاکە(واتە تاکی کورد)، کە دەبێ پتر لەوەی لەدەستبێ، هوشیاری لەسەر نەک هەر تەندرووستی خۆی نیە کە تاکێ نا-تەندرووست و دەروون هیلاکە بەلکو لەسەر داوا و ویستەکانیشی نییە. واتە تاکی کۆمەلگەی گەندەل زانیاری و ئاگای لەسەر باری جەستەی و دەروونی و عەقلی خۆی نییە و هەروەها بەهەمانشێوە زانیاری و ئاگای لەسەر ماف و خواستەکانیشی نییە. ئەمە کە کێشە دروستدەکا ڕیزێ نا- تێگەیشتن و نا-ساغی ڕۆشنبیری و سیاسیش دەخاتەوە کە کۆمەلگە بە گشت توێژ و چینەکانیەوە پرشی ئەو کێشەیەیان بەردەکەوێ. بۆیە بوونی دامەزراوەی دەروونی و شوێنی تایبەت بۆ چاودێریکردنی تەندروستی هاولاتی هێجگار گرینگ و پێویستە. ئەمە کە ستراتیژێ دیاریکراوی پەروەردەی و تەندروستی دەوێ کاری هەموانە و مەرجە ببێ بە شوێنبایەخی زۆرینەی تاک و توێژەکانی کۆمەلگەی نوێ کوردی چونکە سیاسەتی گەندەل و نقومبوو لە هەلە و پێشبڕکێی نەزۆک گرفتی دەروونی تاکی کۆمەلگەی کوردی ئەمڕۆی زیاد و ئالۆزکردووە ئەمەش وایکردووە ڕۆشنبیری تاکی کورد، جا ئەوە سیاسی بێ یان ڕۆشنبیر یانیش کاسبکار یاخود ئەکادیمیکەر، پێوەندی بە زانستی شیکردنەوەیدەروونییەوە تابلێی لاواز بێ و ئەم ڕۆشنبیرییە خۆی لە قەرەی کێشەی دەروونی تاک و دیاردە دەروونیەکانی کۆمەلگەی تازەی کوردی نەدا و هەلوێستەی ڕۆژانەی خۆشی لەو ڕوەوە دەستنیشاننەکا. هەربۆیشە تاکی کۆمەلگەی کۆلاپس و گەندەلی کوردستان پێویستیێ زۆری بە چاودێری شیکردنەوەی دەروونی هەیە چونکە ئەم تاکە بەتازەگی لە قولای تراژیدیا لەدوای تراژیدیاکان ( مەهاباد لەپاش مەهابادەکان ) هاتۆتەدەر و ناشێ ئاوا فەرامۆشکرێ و بابەتی شرۆڤەکردنی دەروونناسی نەبێ. بەلام ئەم تاکە چۆن ئەم شڕۆڤەکردنەی بۆدەکرێ ئەگەر دەروونناسی و کێشە و دیاردە دەروونیەکان دانبە بوونیانا نەهێنرێ. ئەم تاکە چی لە ڕۆشنبیری کۆمەلگەکەی بکا تەنیا سەرقالی نووسینی سەروتاری نەزۆکی سیاسی و ڕەخنەی ئەدەبی بێ ئایندەیە. کۆمەلگەی ئەم تاکە کە دەروون پەشێو و شەکەتێ هێجگار زۆریتیایە چی لە تێکستی شیعری و ئەدەبیبکا کە خودی تێکستەکان بیماری و پەشێویەکەی زیاتردەکەن. بۆیە هێپۆتێزی سەرەکی ئەم بەشە لە نووسینەکەمان خۆی لەسەر ئەو سەرنجە بوونیاددەنێ کە لەم تێگەیشتنە پێکدێ: کۆمەلگەی گەندەلی ئەمڕۆی کوردی کە دونیایێ سایکۆ (دەروونبیمار) ی سیاسی و ڕۆشنبیری هەیە پێویستیێ هێجگار زۆری بە شیکەرەوەیدەروونی هەیە. بەکورتی دەلێین: بیری سیاسی و ڕۆشنبیری بیمار پێویستە شیکرێتەوە و ئەو کۆمەلگانەش ئەم کەسانە بەرهەمدێنن یەکجار پێویستیان بە مێتۆدە تازەکانی شیکردنەوەی دەروونی هەیە. ئەگەر پێیشمانوابێ سیکۆپات لەناو کورد لەزیاد بووندایە ئەمە پێویستە وەک کێشەێ کۆمەلایەتی ئاسایی و وەک بەری ئەو دونیا تێکشکان و شەڕ و مالوێنکاریانە وەرگیرێ تاکی کورد بەسەریهاتووە بەلام ئەوەی ناشێ بەشتێ ئاسای وەرگیرێ شاردنەوەی ئەو کێشانەیە و باوەڕنەکردنیشە بە بیماریبوونی دەروونی تاک. واتە ئەوەی ئێمە پیێمانوابێ ئەم دیاردەیە، واتە دەروونبیماری (یان بەسایکۆبوون) ،لە کورد بەدەرە و کورد سەرووی ئەوەیە دووچاری گرفتی دەروونی بێ چونکە کورد شێرە و نامەرد بەزێن و پالەوانە. لەڕاستیدا هەقایەتی شێری و نامەرد بەزێنی و پالەوانیەکەمان پێوەندی بەملایەنەوە نییە و ئەوە مانای ئەوەناگەێنێ ئێمە ناشێ ناساغدەروون نەبین. پاشان لەبەرئەوەی ئێمە مێژوویێ تال و زۆرداریئامێز ژیاوین ئاوەلناوێ زۆرمان بۆخۆمان دروستکردوە ئەو ئاوەلناوانە ناتوانن کارێواکەن بۆهەمیشە دەروونتەندوروست بین. هەر تایبەت بەملایەنە ئەوەشدەلێین کە، ئێمە لەماوەی سەد سالی تەمەنی ناسیۆنالیزمی کوردی لەبەرمانەوە و بەردەوامبوونمان، بۆ ترسانی دوژمنانی کورد و مێژوونوسینەوە هەمیشە دۆستی پلەیەکی مەرگ بووینە و پێمان شەرم و عەیببووە بلێین حەزمان لە ژیانە. ئێستاش دوایئەوەی کەوتووینەتە ناو ژیانەوە ، یان دروستتر بدوێین پاشئەوەی فڕێدراوینەتە ناو ژیانەوە، بەتازەگی لەوە گەیشتووین ئێمە بۆئەوەی هەبین دەبێ ساغ و بەهۆش و پڕلەئاوەزبین. بەلام ئەمە هەر دۆزی ئێمە نییە کە بەمجۆرە خەریکی خۆگوزەرانە بەلکو سەرجەم دانیشتوانی گۆی زەوی ئەو ویستەیان تیایە، واتە بژین، هەبن، و ئەمجار بەتەندروست و پڕ لە ئاگایش بن. چونکە دەمێک نییە ئاشووبەکانی جەنگ و جینۆساید و قاتوقڕی لە جیهانا خۆی لە کەمی ناوە. بۆیە لەم سەردەمە ئالۆزەی جیهان تەنانەت کێوی و گوندی و دەشتەکی و دوور لە شارستانی و گیرخواردو لەناو جەنگەل و یبابانەکانیش پەلەکێشی ئەزموونگا و نەخۆشخانە و کلینیکەکان دەکرێن. کەواتە ئێمە تەنیا نیین لەوەی دەرووننەخۆشین یان هەستکەنەفت و ئاوەزداڕماوین بەلام لەوەیانە تاک و تەنیاین کە ئێمە نامانەوێ دانبەوەبنێین ئەوەین هەروەها هۆکارەکانی بوونیشمان بەوە جودا و تایبەتە. چونکە دۆزی کۆمەلایەتی و سیاسی و کولتووری ئێمە جیا و ڕیزپەڕە. بۆیە ئێمە ئەوەین و ناجۆریشن لە بوونەکەمان بەوە.\nبۆئەوەی نەختێ ڕووخسارەکانی کۆمەلگەی گەندەل لەمڕوەوە دەستنیشانکەین دەلێین، کۆمەلگەی گەندەل پڕە لە دیاردەی نەخۆشی دەروونی بەلام نەخۆشیە دەروونیەکان لە کۆمەلگەی ناوبراودا دەشاردرێنەوە واتە کەسی دەروونبیمار ئامادەنیە لە کۆمەلگەی گەندەلدا خۆی وەک دەروونبیمار نیشاندا ئەمەو کەسی ناوبراو زانیاریشی لەسەرئەوە نییە دەروونیبیمارە. هۆئەوەش ئەم کەسە بەمجۆرە هەلسوکەوت لەتەک دەروون و جەستەی خۆی دەکا ئەوەیە کە کەسی ناوبراو ڕۆشنبیری لەسەر جەستەی خۆی نییە. واتە ئەم کەسە نازانێ چۆن دەروون بیمار دەبێ و نیشانەکانی بیماربوونی دەروونی لە چی پێکدێنن. لەهەمانکاتدا ""ئەم کەسە دەروون بیمارە"" ناکارێ و ئەو شیاویەی تیابەدیناکرێ دەروون لە لەش (جەستە) جیاکاتەوە ، هەروەها ئەم کەسە ئەو زانیاریەشی نیە چۆن قسەلەسەر لایەنی دەروونی و کارئەندامزانی(فسیۆلۆژیای) خۆیبکا. بۆیە هەلەناکەین گەر بلێین کەسی کۆمەلگەی گەندەلی کوردی لەبنڕا حالیبونی لەسەر دۆزی دەروونی و بوناووی خۆی نییە. دەرئەنجامی ئەوەش کە ووتمان وامانلێدەکا بۆئەوەبچین ئەم کەسە تائەوپەڕی پێویستی بە یارمەتی و چارەسەری دەروونی و بە تیمارسازی پزیشکی دەروونیە.\nئەلبەتە وێرای ئەوی لایسەرەوە ئەوەش دەلێین، زۆربەی پسپۆڕانی بواری دەروونناسی لە ولاتانی ڕۆژئاوا باسلەوەدەکەن مرۆڤ پێویستە بکارێ جیاوازی لەنێوان ئەو نەخۆشیانە بکا دووچاری جەستە(لەش)ی دەبێ و ئەوانەش کە دووچاری دەروونی یان دووچاری ئاوەزی(عەقلی) دەبێ. ڕاستە هەردوو جۆرەکانی نەخۆشی هەر لە بوونیادی هەمان مرۆڤدا (لەهەمان گیاندا) ڕوودەدەن بەلام هەریەک لەو دووجۆرە نەخۆشیەش کاردانەوەی خۆشیان بەسەر لایەنی کارئەندامزانی مرۆڤەکەوە بەجێدێلن. بۆنموونە ئەگەر مرۆڤێ بۆچەند ڕۆژێ نەچێتەسەر پێشاو، واتە قەبز بێ، ئەم قەبزییە شیاوە کێشەی جەستەیی بۆ ئەم مرۆڤە دروستکا، واتە ئێشێ لە ئاکامی ئەم ڕووداوە جەستەیەوە لەم مرۆڤە دروستدەبێ بەلام هەمان کێشە دەتوانێ کاردانەوەی دەروونیشبخاتەوە. بەلام ئەو ئێشە دەروونیەی ئەم حالەتە دەیخاتەوە جیایە لەو ئێشە دەروونیەی حالەتیێ تر دەیخاتەوە بۆنموونە کاتێ ئافرەتیێ منالی لەباردەچێ یان پەلاماردەدرێ یانیش هاوسەرەکەی ئەنفالدەکرێ ئەو کێشە دەروونیانەی لە ئەنجامی ئەو ڕووداوە جیاجیانەوە دووچاریدەبێ لە حالەتی قەبزبوونەکە جیایە. کەواتە ئێشە دەروونیەکان وەک یەک نیین و کاردانەوەکانیشیان تابلێی جوداوازن چونکە هەندێ نەخۆشی دوروونی کاتی و وەختیین و هەندێ تریش درێژخایەن و بگرە هەمیشەین بەتایبەت ئەگەر درەنگ ئەو نەخۆشیە دەروونیە دەستیشانکرێ. بۆیە تووشبوون بە نەخۆشی دەروونی شتێکە لەسەر ئەوە وەستاوە چی ئەوە دروستدەکا. گەر کەسەکە، واتە نەخۆشەکە، ڕۆشنبیری تەندروستی هەبێ و توانای ئاخاوتنی هەبێ ، واتە لە ئاکامی ئەو نەخۆشیە دەروونیەوەی دووچاری بووە ئاوەزی لەدەستنەدابێ، دەکارێ ڕووداوی پێوەبوون یان تووشبوونەکەی بە نەخۆشیە دەروونیەکە دەستنیشانکا بەلام ئەو نەخۆشەی لەئاکامی ئەو نەخۆشییە دەروونیەی دووچاریبووە ئاوەزی خۆی لەدەستداوە ئەوا بەدلنیاییەوە ئەم جۆرە نەخۆشانە ناتوانن گوزارە لە باری دووچاربوونەکانی خۆیانبکەن چونکە لەدەستدانی ئاوەز گرفتێ گەورە لەبەردەم ئاگای ئەو کەسە دروستدەکەن. ئەلبەتە ئەو حالەتانەی نەخۆش ئاوەزی بیمارنییە ڕەنگە ساناترین حالەتبن کە پسپۆڕەکانی نەخۆشییە دەروونیەکان ڕێکەوتیدەکەن چونکە نەخۆشەکە یارمەتیدەرە بۆ دۆزینەوە و دەستنیشانکردنی بەشێ لە ئاماژەکان و ئەلبەتە هۆکارەکانیش بەلام ئەو کەسەی منالێکی خۆی دەکوژێ یان خۆیدەکا بە باخچەێکی ساوایانا و دەستدرێژی لە ڕیزێ منالدەکا ڕەنگە ئەوە نەتوانێ شتێ ئەوتۆ لەسەر دەروونی خۆیبلێ. لە هەموو حالەتەکانا ئەوەی کارئاسانی دەکا پسپۆڕەکان زووتر لە ڕووداو و یان کێشە دەروونیەکان بگەن ""هوشیاری تەندرووستی"" نەخۆشە، کە مەرجە لای تاکەکانی کۆمەلگە هەبن. ڕەنگە ئەم لایەنە لە کۆمەلگە هاوچەرخەکانا ساناتربێ ئامادەبوونی چونکە تاکی ئەو جۆرە کۆمەلگانە ئاگایی لەسەر دەروون و تەندروستی جەستەیی خۆ هەیە بۆیە کاتێ کەسێ هەست بە پەشێوی دەروونی دەکا دەچێ بۆلای پزیشکە دەروونیەکەی نەک ""پزیشکە گشتیەکەی خێزان"" یان پزیشکی هەناو. مەبەستمان بەلانی کەمەوە لە کۆمەلگە نوێکانا تاک ئەوەندە هوشیارە کە بکارێ ئاماژەکانی نەخۆشی جەستەیی ، واتە ئەوی لە لەشا دروستدەبێ، لە ئاماژەکانی نەخۆشیە دەروونیەکان ،کە شاراوە و پەنهانن لە دەروونی مرۆڤدا، جیاکاتەوە. ئەمە کە هەنگاوێ پۆزەتیڤە پێوەندیێ زۆریشی بەگەشەی ڕۆشنبیری تەندروستی تاک لەو جۆرە کۆمەلگانە هەیە و هەروەها ڕۆلی مێدیا و شوێنە پەروەردەی و تەندروستیەکانیش لەمڕوەوە دیار و بەرچاویین. بەلام هەرچی کۆمەلگەکانی ئێمەیە کێشەکە لەوێوە دەستپێدەکا تاک کەسێ دیار و دانپیاهێنراو نیە. گومانیشی ناوێ زۆرێک لە ئێمە بپرسین تاک لەم جۆرە کۆمەلگانە، کۆمەلگەی گەندەل، چۆن دیاربێ لەکاتێکا کۆمەلگە شوێنیێکە بۆ بەرچاوخستن و دەرکەوتنی شتی گەورە؟ واتە کۆمەلگە کۆمەلگەی گشتە. کۆمەلگە کۆمەلگەێ کۆلێکتیڤە(جەماعییە) و تاک (ئیدڤید) ئەو جێیەی لەناو کۆمەل نیە. بۆیە کۆمەلگەی کۆلاپس و گەندەل لەبەرئەوەی کۆمەلگەێ کۆلێکتیڤی و ئەنتی ئیندڤیدوالە نایەوێ خۆی لەقەرەی شتە ووردەکان بدا و ، بۆیشە ئەم کۆمەلگەیە تەنیا بووە بە شوێنێ بۆ خستنەڕووی گشت، ماس، و شتە درشتەکان. بۆنموونە تاکی سیاسی لەگەل تاکی ڕۆشنبیری بەرچاوترین تاکی ئەم جۆرە کۆمەلگەیەن وەلی ئەم دووتاکە کۆلێکتیڤین و ئەنتی- ئیندڤیدوالن کە دەبایە وانەبایە. ئەمەش ئەوەدەگەێنێ گشت ڕەفتار و خەسلەتەکانی ئەم جۆرە تاکانە نیشانەن لەسەر بەتاکنەبوونیان، ئەم دوو جۆرە تاکە (تاکی سیاسی و تاکی ڕۆشنبیر) لەبەرئەوەی لەوەکەوتوون تاک بن هەریەکە خۆی لە قەبیلەێ سیاسی یان ڕۆشنبیری ناونوسکردوە و ئەم لەسەر لیستی ئەو دەبێ بەوە یان لە فلانە شوێن کار وەردەگرێ ئەویتریش لەسەر لیستی ئەویتر دەبێ بەهەمان شت. واتە تاک تاکی خۆی نیە و تاکی گروپ و خێلە. بۆنموونە فلانە تاک نەبووە بە سەفیر یان ڕاگری کۆلێژ یانیش بەرپرسی سەندیکاێ یان هەفتەنامەێ لەبەرئەوەی تاکێ سیاسی یان تاکێ ڕۆشنبیری بێوێنە و خاوەن ئەزموونێ ڕیزپەڕە بەلکو لەبەرئەوە بووە بەوە چونکە ئەم تاکە لەوەکەوتووە تاک بێ ، یان تاکی ناوبراو لەڕێگای بوونی بە ئەندام لە لیستێ حیزبی یان خێلێ سیاسیی بووە بەوەی هەیە(بەوەی بووە) . کەواتە ئەم تاکە گەر ئەمەی نەکردایە هیچکات نەدەبوو بەوەی هەیە (بەوەی بووە). واتە مەرجی بوونی بەوەی بووە وازهێنانیەتی ، کەوتنەیەتی، لە بەتاکبوونیخۆی. ئەمەش کە خەسلەتی سەرەکی تاکی کۆمەلگەی گەندەلە دۆزێ تابلێی کوشندەشی لە کۆمەلگا و ئەو بوارانەش دا خستۆتەوە (وەک خێزان، هاوڕێیەتی، دانیشگا، شوێنی کار وخۆشەویستی) کۆمەلگە وێنەی خۆی تیادەبینێتەوە و یان کرمەلگە تیایا کاریگەرە.\nPrevious ڕاپۆرته هه‌واڵى ڕۆشنبیری: سه‌ردار فه‌تاح ئه‌مین\nNext دیمانه له‌گه‌ڵ فه‌ره‌یدون سامان


دوو نووسەر و دوو خودکوژی-ئامادەکردن و وەرگێرانی : عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ) – کورد شانۆ | Kurd Shano\nدوو نووسەر و دوو خودکوژی-ئامادەکردن و وەرگێرانی : عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)\nدوو نووسەر و دوو خودکوژی\nڤرجینیا ۆڵفی ڕۆماننووسی بەریتانی و سلڤیا پلاثی شاعیری ئەمریکیی\nئامادەکردن و وەرگێرانی : عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)\nڤێرجینیا ۆڵف شاعیرێک پڕ لە قوربانی\nڤرجێنیا ۆڵفی وتارنووس و ڕۆماننووسی مۆدێرنیستی بەریتانی لەماوەی نێوان دوو جەنگی جیهانیدا یەکێک بوو لە فیگەرە هەرە دیارەکانی گروپی بلومزبێری(٢) لە لەندەن. هاوسەری ڕەخنەگری ئینگلیزیی لیونارد ۆلف بوو. لە هەژدە ساڵییەوە واتە ١٩٠٠ەوە بە دەستی بەنووسین کردووە. لە پەیوەندییەکی توند و پتەودا بووە لەگەڵ نووسەران و هونەرمەندان. دوای تەواوکردنی ڕۆمانی(لە نێوان کارەکاندا) کەدوای مردنی بڵاو بۆوە، ڤێرجینیا تووشی هەمان خەمۆکی دەبێتەوە کە پێشتر ئەزموونی کردوو. بەتایبەتیش دوای هەڵگیرسانی جەنگی دووەمی جیهانی و ڕوخانی ماڵەکەی لە لەندەن و پێشوازی ساردی خوێنەران لە کتێبێکی کە دەربارەی ژیانی هاوڕێیەکی کوچکردووی بوو. بۆیە لە ٢٨ی ئازاری ساڵی ١٩٤١ قاپووتەکەی لەبەر دەکات و گیرفانەکانی پڕ دەکات لە بەرد و خۆی فڕێ دەداتە ڕووباری ئٶوزەوە و خۆی دەخنکێنێ. ڤێرجینیا بەر لە کردەی خودکوژییەکە نامەیەک جێدەهێڵێ بۆ هاوسەرەکەی و لە نامەکەدا دەنووسێ :\nئەی ئازیزترین کەسم ..من دڵنیام شێت دەبم. هەست دەکەم ناتوانین جارێکی تر بەم ڕەوشە ناهەموارەدا گوزەر بکەین. باوەڕیش ناکەم تازە چاک ببمەوە. ئێستا دەنگەدەنگ دێتە گوێم. توانای تەرکیزم نەماوە. لەبەر ئەو هۆیە ئەو کارە دەکەم کە گونجاو بێت. تۆ بەختەوەرییەکی گەورەت پێبەخشیوم و باوەڕ ناکەم هیچ کەس هەست بەو ئاسوودەییە بکات کە من و تۆ هەستمان پێدەکرد. تا تووشی ئەم نەخۆشییە ناقٶڵایە بووم. لە ئێستا بەدواوە توانای بەرگریم نەماوە و ئەشزانم ژیانت تێک دەدەم. تۆ ڕەنگە بەبێ من ژیانێکی باشتر بژیت. من دڵنیام لەمە، تۆش وای نابینی؟ تەنانەت ناتوانم ئەم نامەیەش بە جوانی بنووسم. ناتوانم بخوێنمەوە. ئەوەی دەمەوێ پێت بڵێم ئەوەیە کە من پڕ بەپڕی ئاسوودەیی ژیانم قەرزاری تۆم. تۆ زۆر باش و بە پشوو بووی لە گەڵمدا. هەموو خەڵکیش ئەمە دەزانن. گەر هەر کەسێک بیتوانیایە ڕزگارم بکات ئەو کەسە تۆ دەبوو . من هەموو شتێکم لەدەست داوە تەنها باوەڕی ئەوە نەبێ کە کەسێکی باشیت و نامەوێ بەردەوام بم لە تێکدانی ژیانت و باوەڕیش ناکەم هیچ کەسێک هەست بە ئاسوودەیی بکات، وەک ئێمە هەستمان پێکرد.\nئەم نامەیەی کە پڕاوپرە لە خۆشەویستی ڤێرجینیا بۆ هاوسەرەکەی دەرخەری ئەو ڕاستییەکە کە ڤێرجینیا جگە لەوەی نووسەرێکی بەهرەدار بووە، لەهەمان کاتیشدا ئینسانێکی مەزن بووە. ئینسانێک بووە پڕ لە قوربانی (قوربانی بەمانا عەمەلییەکەی نەک نە مانا موجامەلییەکەی). گەورەیی ڤێرجینیا لەوەدایە کە قوربانی دەدات بۆ خۆشەویستییەک کە ساڵانێک مایەی ئاسوودەیی بووە. ئەم نامەیە گەرچی نووسەرێک لەدوا ساتی خودکوژی خۆیدا نووسییەتی و دەزانێ ئیتر دوای ئەو بریارە گەرانەوە بۆ ژیان مەحاڵە، بەڵام پڕە لە ڕاستگۆیی. وشەکان بێ دەمامکن و هێندە سادەن جگە لە لێکدانەوەی وەفا و ڕاستگۆیی (صدق و ولاء) هیچیتر هەڵناگرێ.\nڤرجینیا ۆڵف و لیتن ستراچی ١٩٢٣\nدوای مردنی ڤێرجینیا ۆڵف گەلی وتار و کتێبی لەسەر نووسراوە و گەلێ لایەنی نادیار و شاراوەی ژیان و بەهرەی بەدیارخراوە. ئیلین بارێت و پەتریشیا کرامەر پێیان وایە ڤێرجینیا فیمینیست بووە. ستێفن ترەمبڵێ لە دوو کتێبدا باس لەوە دەکات خودکوژی ئەم شاعیرە پەیوەندی بە بە دکتۆرەکەیەوە هەبووە. ڤێرجینیا و هاوسەرەکەی هەردوکیان گەرچی سۆزێکی جوولەکەبوونیان لەناخدا دەژیا،بەڵام لەهەمان کاتدا دژی فاشیزم بوون و ئەو بۆچوونەی خۆشیان نەشاردۆتەوە.\nسلڤیا پلاث شاعیرێک تەژی لە ئیرەیی و خەمۆکی\nخانمە شاعیری ئەمریکیی سڵڤیا پلات(٣) لە بەرەبەیانی ڕۆژی یانزەی شوباتی ساڵی ١٩٦٣ بڕیاری کۆتایی هێنان بە ژیانی خۆی دەدات. ئەم خۆکوشتنە لەنێو ناوەندی ئەدەب و کۆمەڵگەی ئەمریکیی بووە مایەی وردبوونەوە و لێکدانەوەی جیاواز. سڵڤیا مرد بەڵام مشتومرەکانی دوای کارەساتی خۆکوشتنەکە ڕەوتی بۆچوونەکانی بەسەر دوو بەرەدا دابەش کرد. بەرەی یەکەم پێی وابوو خۆکوشتنی سڵڤیا وەکو خودکوژی لێک بدرێتەوە. ئەم دیاردەیەش بە فراوانی لە کۆمەڵگەی ئەمریکیی بوونی هەیە. بەرەی دووەم پێیان وابوو کەسانێک لە چوارچێوەی پەیوەندییە کۆمەلایەتییەکانی سڵڤیا لە پشت ئەم کارەساتەوەن . بەواتەیەکی تر هۆکاری خۆکوشتنەکە هاوسەرەکەی یان دکتۆرەکەی بووە. ئەوەی مایەی سەرنجە، خەمێکی چڕ ئاڵابووە باڵای ژیانی سڵڤیا پلات. ئەم شاعیرە لە بیست و حەوتی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٣٢ لە بۆستن لە ئەمریکا لەدایک بووە. لە کۆلێژەکانی سمیس و نیونهام و زانکۆی کامبرچ خوێندویەتی. ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ هاوڕێی شاعیری تێد هیوز هاوسەرگیری دەکات و دوو منداڵیان دەبێ بە ناوەکانی فریدا و نیکۆڵاس. سڵڤیا لەتەمەنی هەشت ساڵییەوە دەستی بە نووسین کردووە و ڕۆڵی گرنگی گێراوە لە بردنە پێشەوەی شیعری ئەمریکی گەڵێ خەڵاتی وەرگرتووە. ئەم شاعیرە دەبوایە پەرستارەکەی لە کاتژمێر نۆی سەرلەبەیانی ڕۆژی یانزەی شوباتی ساڵی ١٩٦٣ بگاتە شوقەکەی تا یارمەتی سڵڤیا و منداڵەکانی بدات. بەڵام کاتێ پەرستارەکە دەگات ناتوانێ بچێتە ژوورەوە. دواتر بە هۆی کۆمەکی کەسێکەوە کەلە باڵەخانەکە کار دەکات دەرگاکە دەکەنەوە و دەبینی سڵڤیا خۆی ژەهراوی کردووە و بەهۆی دووەم ئۆکسیدی کاربۆن مردووە. سڵڤیا بە پەڕۆی تەڕ ژێر دەرگای مەتبەخەکە(مووبەق) و ژووری منداڵەکان جوان دەگرێت. کاتژمێر چوار و نیوی سەرلەبەیانی سەری خۆی دەخاتە ناو فڕنی مەتبەخەکەوە کە داگیرساوە.\nسڵڤیا چەند ڕۆژێک بەر لە مردنەکەی، حەبی دژ بە خەمۆکی لەلایەن دکتۆر جان هۆردەرەوە کە هاوڕێیەکی نزیکی خۆی بووە، بۆ دەنووسرێت. دکتۆر جان زانیویەتی ژیانی سڵڤیا و دوو منداڵ بەتەنیا جێی مەترسییە و دەیوت هەموو ڕۆژێک سڵڤیا سەری لێداوم. دوایی هەوڵ دەدات لە خەستەخانە بیخەوێنێ بەڵام بێسوود دەبێ. دواتر دکتۆر جان هەوڵ دەدا پەرستار لە ماڵەکەیدا لەگەڵی بمێنێتەوە. چەند جارێکیش دکتۆر جان سڵڤیای ئاگادار کردۆتەوە کە ئەو حەبە بەکار نەهێنێ. سڵڤیا ئەو بەیانییە نامەیەکی بچکۆلە دەداتە دراوسێکەی کە ناوی تۆماسە و تێیدا هاتووە” تەلەفۆن بۆ دکتۆر هۆردەر بکە. ژمارە تەلەفۆنی دکتۆری تێدا نووسرابوو”. دوای مردنی سڵڤیا پڵاث، ئاڵ ئاڵڤێرێسی هاوڕێی و ڕەخنەگر لە کتێبێکدا لەساڵی ١٩٧١ سەبارەی بە خودکوژییەکەی سڵڤیا دەلێ ” خودکوژییەکەی سڵڤیا پڵاث گریانێکی بێ وەڵام بوو بۆ یارمەتی”. تێد هیوزی هاوسەری سڵڤیا دوای مەرگی ئەم شاعیرە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنێکدا دروست دەکات بەناوی ئاسیا ویڤێڵ و ئەویش واتا ئاسیا لەساڵی ١٩٦٩ خۆی دەکوژێت . ئیتر تێد هیوز لەژێر پاڵەپەستۆی ڕای گشتیدا دەمێنێتەوە. خودکوژی ئاسیا کارێکی کرد کە سەبارەت بە خودکوژییەکەی سڵڤیاش پەنجەی تاوان بەرەو ڕووی تێد هیوز دەکرا. ساڵی ١٩٧٠ ڕۆبین مۆرگانی شاعیری ڕادیکاڵی فیمینست شیعرێکی نووسی و تێد هیوزی بە سەرچاوەی مەرگی سڵڤیا و ئاسیا دانا. گەلێ فیمینیستی ڕادیکاڵیتر خوازیار بوون تێد هیوز لە تۆڵەی سڵڤیا بکوژن. شایانی ئاماژەیە لە ساڵی ٢٠٠٩ نیکۆڵاس هیوز کوڕی سڵڤیا پڵاث و تێد هیوز لەناو ماڵەکەی خۆی لە ئالاسکا خۆی هەڵواسی و خودکوژی کرد.\nروشن نوامبر 22, 2020 توسط kurd shano\nمطلب قبلیهاوسەنگیی دەروونی بەختیار سەجادی\nمطلب بعدیشانۆ و شانۆنامەی تاكنەسكی چییە؟


2018-06-21 (پێنجشەم) [ زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی ]\nبەرنامەی ئیراسمۆس پڵەس بەرنامەیەکی ئاڵوگۆڕی خوێندکارانی یەکێتی ئەوروپاویە کە تیایدا دامودەزگا و کۆمپانیاکان پڕۆپۆزەڵی پڕۆژە دەنێرن و لەلایەن خوێندکارانەوە بەماوەی شەش مانگ تا ساڵێک دروست دەکرێن. بەشداربوانی ئەم پڕۆگرامە بریتین لە زانکۆکانی ئەوروپا و زانکۆی گەشەپێدانی مرۆییش توانیویەتی بۆماوەی دوساڵ لەسەریەک بەشداری ئەم پڕۆژەیە بێت و ئەنجامی زۆر باش بەدەستبهێنێت.\nئەمساڵیش دوخوێندکاری بەشەکانی زانستی کۆمپیوتەر (ڕەوەند فەرهاد حەمەکریم) و تەکنەلۆجیای زانیاری (علی عادل حمید) بە دو پڕۆژە بەشداردەبن لەم پڕۆگرامە کە بڕیارە ڕۆژی ٢٥ ی حوزەیران ٢٠١٨ لە شاری کریتی یۆنان دەستپێبکات. پڕۆژەکان بەسەرپەرشتی مامۆستا مەزن اسماعیل غەریب دروستکراون و خوێندکارە بەشداربوەکان تا ئێستا ئاستێکی زۆر باشیان نیشانداوە.\nئەمڕۆ ٢١ ی حوزەیران لەلایەن بەڕێزان سەرۆکی زانکۆ و بە ئامادەبونی یاریدەدەرانی سەرۆک و ڕاگری کۆلێجی زانست و تەکنەلۆجیا پێشوازی کرا لە تیمی بەشداربووانی زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی لە پڕۆگرامی ئیراسمۆس پڵەسی ٢٠١٨.\nلەو دیدارەدا سەرۆکی زانکۆ بەڕێز پڕۆفیسۆر د. مەریوان ئەحمەد ڕەشید دەستخۆشی لە تیمەکە کرد بۆ کارە نایابەکانیان و ڕایگەیاند کە زانکۆ هەوڵیداوە بەردەوام زۆرترین خزمەت بە خوێندکارانی بکات و سەرجەم دەرفەتەکان بقۆزێتەوە بۆئەوەی هەمووان سودمەندبن. هەروەها دوپاتی کردەوە کە پێوەر لە زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی لێهاتوییە و ئەو کەسانەی دەبنە نوێنەری زانکۆ لەم جۆرە پڕۆژانەدا پێویستە کەسانی بەتوانابن. ئامادەیی زانکۆشی پیشاندا بۆ هاوکاری بەردەوامی سەرخستنی ئەم جۆرە پڕۆژانە.\nدواتر ڕاگری کۆلێجی زانست و تەکنەلۆجیا سوپاسی سەرۆکی زانکۆی کرد کە بەردەوام هاوکاری کردون تاوەکو تیمەکە هیچ کێشەیەکیان نەبێت و دەستیان کراوە بووە بۆ هەموو هاوکاريیە مادی و مەعنەویەکانی سەرخستنی پڕۆژەکە.\nلەکۆتاییدا خوێندکارە بەشداربوەکان سوپاسی زانکۆیان کرد کە ئەم دەرفەتەی بۆڕەخساندون و هەموو هاوکاریەکیان کردون تاوەکو بتوانن بەشداری ئەم پڕۆژە گرنگە بکەن و ئەزمونێکی تر بەدەست بهێنن. خوێندکارەکان دوپاتیان کردەوە کە لە زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی تەنها توانای خۆت پێوەرە بۆ سەرکەوتن و دەستخۆشیان کرد کە بەردەوام زانکۆی هەوڵیداوە هاوکاری خوێندکاران بکات لەسەرجەم بوارەکاندا.


رە نگی چاوت کە سایە تیت دیاری دە کا!! (په‌ڕه 1) - بابه ته کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان - ¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨\nرە نگی چاوت کە سایە تیت دیاری دە کا!!\n¨°o.O (مــه‌كــۆی زێــریــن) O.o°¨ » بابه ته کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان » رە نگی چاوت کە سایە تیت دیاری دە کا!!\n1 بابه‌ته‌كانی kure xam 2014-12-23 18:13:39 Share\nبابه‌ت: رە نگی چاوت کە سایە تیت دیاری دە کا!!\n1-ئەوكەسانەی ڕەنگی چاویان قاوەییە: خاوەن كەسایەتیەكی بەهێزن و متمانەیان بەخۆیان زۆرە ، چاوی ڕەنگ قاوەی هێمایە بۆ نەرمونیانی و خۆشەویستی هەتا ڕەنگی چاوەكە قاوەی تۆختربێت ئەوە خاوەنەكەی زیاتر خۆشەویستی دەبەخشێت.\n2-ئەو كەسانەی ڕەنگی چاویان هەنگوینیە: خاوەن دڵێكی میهرەبانن ،لەسەرخۆن پێش ئەوەی خۆشەویستی بۆ كەسی بەرامبەر دەرببڕن بیر لەوە دەكەنەوە بەچی دەگەن ، هەموو كات بەرنامە ڕێژی بۆ ژیانیان دەكەن.\n3-ئەو كەسانەی ڕەنگی چاویان سەوزە: خاوەنی هەڵوێستی خۆیانن و متمانەیان بەخۆیان هەیە ،زۆر بەوەفان هەمیشە هەوڵدەدەن یارمەتی كەسانی دەوروبەریان بدەن و ئەو كارەیان خۆشدەوێت كەدەیكەن.\n4-ئەو كەسانەی ڕەنگی چاویان ڕەساسیە: دوو جۆرن یان هێواش و لەسەرخۆن ،یان زۆر توڕەن و زوو هەڵدەچن بەڵام لەهەروو بارەكەدا لەسەر قسەی خۆیان سورن ، بەڵام دەتوانن بەتەواوەتی پشتیان پێببەسترێت لەژیاندا .\n5-ڕەنگی چاوی شین: زۆر كۆمەڵایەتین خاوەن كەسایەتیەكی سەرنجڕاكێشن هەمیشە بەهیواوە دەژین ، بەڵام ئامادە نین هیچ شتێكی خۆیان بدەن بەكەسی دیكە.\n6-ئەو كەسانەی ڕەنگی چاویان ڕەشە : بەخشندەن و لەخەیاڵدا دەژین ،دەستبڵاون ، ئامادەن لەمافی خۆیان خۆشببن بۆ ئەوەی یارمەتی كەسانی چواردەوریان بدەن ،بەڵام زۆر كات گوماندەكەن و هەست وسۆزیان زاڵە بەسەر مێشكیاندا.\n2 وه‌ڵامه‌كانی Bana 2014-12-23 19:24:49 Share\nوه‌ڵام: رە نگی چاوت کە سایە تیت دیاری دە کا!!\nئي من ١\nده شت خوش\n3 وه‌ڵامه‌كانی kure xam 2014-12-23 20:29:15 Share\nیانی چاوی تۆ قاوە ییە ؟\n4 وه‌ڵامه‌كانی Dlen98 2017-08-02 11:09:28 Share\nI nevear hit so hard in LOVEEE\n5 وه‌ڵامه‌كانی Dlen98 2017-08-02 11:09:28 Share\n6 وه‌ڵامه‌كانی Srawt Babani 2018-10-16 19:54:05 Share\nدەسـتت خـۆش ، بەخـتەوەربیت\n7 وه‌ڵامه‌كانی IbRaHiM MuStAfA 2017 2018-10-19 20:15:54 Share\nهی من ژماره ٥\n8 وه‌ڵامه‌كانی gulla 2018-10-23 12:31:19 Share


فەرمانگەی كشتوكاڵی كەركوك رەتیدەكاتەوە پەیوەست بێت بە بڕیارێكی وەزارەتی دادی عیراق بۆ راگرتنی كاركردن بە گرێبەستە كشتوكاڵییەكانی پارێزگاكە و بە پاساوی ئەوەی ئەوان "فەرمان لە وەزارەتی كشتوكاڵ وەردەگرن".\nوەزارەتی دادی عیراق، لە 23ی ئەیلول بڕیارێكی ئاراستەی حەوت پارێزگای عیراق كرد لەنێویاندا كەركوك، تیایدا جەختدەكاتەوە لە راگرتنی كاركردن بە گرێبەستە كستوكاڵییەكانی سەردەمی دەسەڵاتدارێتی حزبی بەعس.\nزوهێر عەلی، بەڕێوەبەری فەرمانگەی کشتوکاڵی کەرکوک، لەلێدوانێکی تایبەتدا بۆ (كەركوك ناو)، وتی "ئێمە هیچ مولزەم نین، بەو بڕیارەی وەزارەتی دادەوە، بڕیارەكە بۆ ئێمە نەهاتووە و هیچ لە دۆخەکەش ناگۆڕێت، چونکە چارەسەری كێشەی زەوییە كشتوكاڵییەكان ناكات".\nزەوییە كشتوكاڵییەكانی كەركوك و چەند پارێزگایەكی تر، لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتی حزبی بەعس، بەشێوەی گرێبەست بەسەر عەرەبی خواروو و ناوەڕاستی عیراقدا دابەشكران، تا روخانی رژێمی بەعس لە ساڵی 2003 مامەڵەیان پێوەدەكرا و دواتر بەجێیانهێشت.\nدوای روداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017، كاتێك دەسەڵاتی حكومەتی ناوەند بۆ كەركوك گەڕایەوە و هێزە ەئمنییەكانی هەرێم لەناوچەكە كشانەوە، ناوبەناو ناكۆكی و كێشمەكێش لەسەر زەوییە كشتوكاڵییەكان دروستدەبێتەوە.\nئێمە كار بە گرێبەستە كشتوكاڵییەكان دەكەین\nزوهێر عەلی، جەختیكردەوە كە ئەوان تەنیا پابەندن بە بڕیارەکانی وەزارەتی کشتوکاڵ، نەك وەزارەتی داد، "ئێمە دەمانەوێت چارەسەری بنەڕەتیی و کۆتایی بۆ ئەو پرسە بدۆزینەوە، نەك خاوکردنەوەی هەنگاوەکان"، زیاتر وتی "ئێمە كار بە گرێبەستە كشتوكاڵییەكان دەكەین".\nبەپێی ئامارێكی فەرمانگەی كشتوكاڵی كەركوك، 300 هەزار دۆنم زەوی كە موڵكی كورد و توركمانن لە سەردەمی رژێمی بەعسدا بەشێوەی گرێبەست دراون بە جوتیارانی عەرەب.\nلە دوو مانگی رابردودا چەند جارێك جوتیارانی عەرەب بۆ سەر زەوییەكان گەڕاونەتەوە و هەڕەشەی دەركردنیان لە خاوەنە رەسەنەكانیان كردووە.\nحكومەتی عیراق بۆ چارەسەركردنی كێشەی ئەو زەوییانە، لە ماوەكانی رابردودا، لیژنەیەكی بە سەرۆکایەتی تورهان موفتی، وەزیری هەماهەنگی نێوان پارێزگاکان پێكهێنا بە ئەندامێتی ژمارەیەك لە پەرلەمانتارانی هەرسێ نەتەوە سەرەكییەكەی كەركوك، پارێزگار و بەڕێوەبەری كشتوكاڵ.\nبەڕێوەبەری كشتوكاڵی كەركوك وتی "کۆمەڵێک راسپاردە بۆ ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق و پەرلەمان بەرزكرایەوە، ئێمە چاوەڕێی كارەكانی ئەو لیژنەیە دەكەین... هەر بڕیارێك دوای كارەكانی ئەو لیژنەیە دەربچێت پێوەی پابەند دەبین".\nعەبدوناسر عەبدوڵا، سەرۆکی کۆمەڵەی جوتیارانی تورکمان، پێشوازی لە بڕیارەكەی وەزارەتی دادی عیراق دەكات و بە (کەرکوک ناو)ی وت "بەڵام ئایا تا چەند كاری پێدەكرێت، ئێمە و كورد هەمان كێشەمان هەیە... ئەگەر بێت و كار بەو بڕیارە نەكرێت، ئەوا هەڵوێستمان دەبێت".\nسەرۆکی کۆمەڵەی جوتیارانی تورکمان دەڵێت "لەسەدا 90ی زەوییە كشتوكاڵییەكانمان لە ناوچەكانی ناحیەی یایچی، پردێ، تەڕگەلان و بەشیر لەلایەن جوتیارانی عەرەبەوە دەستی بەسەردا گیراوە".\nلەسەدا 90ی زەوییە كشتوكاڵییەكانمان دەستی بەسەردا گیراوە\nمەردان عەبدولڕحمان، سەرۆکی لقی کەرکوکی یەکێتی جوتیارانی کوردستان، داوای گرەنتی پاراستنیان دەكات لەڕوی ئەمنییەوە، تا بتوانن زەوییە كشتوكاڵییەكانیان بچێنن.\nكەركوك/ 2017/ گوندی عەلی سەرای كاكەیی، دوو خێزان لەبەردەم دەرگای ماڵەكانیان سەرقاڵی كاركردنن فۆتۆ: كەركوك ناو\n"بەداخەوە بەشێک لەهێزە ئەمنییەکان هاوکاری عەرەبەکانن بۆ داگیرکردنی زەوییەکانمان... ئێمە دوژمنی عەرەب نین هەمومان براین، بەڵام ناشکرێت لەسەر داگیرکردنی ماڵ وحاڵی خۆمان بێدەنگ بین".\nچارەسەرنەكردنی ئەو كێشەیە لە دوای روخانی رژێمی بەعسەوە، ترسی پێكدادانی نێوان جوتیارانی لێدەكرێت، بەتایبەت وەك مەردان دەڵێت "ئەو عەرەبانە تفەنگیان هەیە و بەهێزەو توانیویانە هەندێك زەوییمان لە داقوق و پەڵکانە داگیربكەن و شوێنی نیشتەجێبونیان بۆ كراوەتەوە".\nكەركوك لەبەردەم قەیرانێكی نوێدا\nلە بازگەكاندا كێشە بۆ هاوردەكردنی دەرمان دروستدەبێت


بەشێک لە شکستە سیاسی و ئیداریەکانی باشوری کوردستان، دەرئەنجامی ڕیفراندۆمە شکست خواردوەکەی ٢٠١٧-یە. – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/پرسی رۆژ/بەشێک لە شکستە سیاسی و ئیداریەکانی باشوری کوردستان، دەرئەنجامی ڕیفراندۆمە شکست خواردوەکەی ٢٠١٧-یە.\nئه‌یلول 25, 2021\tپرسی رۆژ کۆمێنت بنوسە\nڕۆژی( ٢٠١٧/٩/٢٥) ڕۆژێکی ئاسایی و سروشتی نەبوو لە مێژووی گەلەکەماندا، لەو ڕۆژەدا گەلەکەمانیان توشی دابەشبوونکرد بەسەر دوو بەرە و دووبژاردەی چوونیەک و بێمانا.\nلەو ڕۆژەدا سیناریۆیەکی داڕێژراوی نێو-دەوڵەتی و ئیقلیمی و ناوخۆیی بەپێشەنگایەتی سەرۆکی هەرێم و سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان بەڕێوەبرا و لەبن ناوی ڕیفراندۆمدا خەڵکیان چەواشەکرد و مەیلی سەربەخۆخوازیی هەندێک ڕۆشەنبیر و هاوڵاتییان بۆ یەکلاییکردنەوەی کۆنەقین و کێشە کەسییەکانیان لەگەڵ بەغداد بەکارهێنا و گەل-یان جارێکی تر توشی بێ هیواییەکی هاوشێوەی ئاشبەتاڵەکانیان کردەوە، هەرکەس دەزانێت ڕیفراندۆم مافێکی گەردوونی و دەست-لێبەر-نەدراوی گەلانە، گەل هەر کاتێک ئامادە بوو بە هۆشیاریەوە دەتوانێ ڕیفراندۆم بۆ هەر شتێک کە بیەوێت بێ ئەوەی بکرێتە هەڵڵایەکی میدیایی و سینگ دەرپەڕاندن و پەنجە وەشاندن، لەم و لەو، بە خیانەتکار و جاش ناساندنی ئەوانەی قسەیەکی تریان هەیە. بەهەرحاڵ ئەوەی ڕویدا، مەیلی کەسێک بوو کرایە سەرمەشق و پێودانگی هەموو بڕیارێکی چارەنوسساز، هەڵبەت بۆ ئەمەش ئیلهامیان لە دوژمنان وەرگرت نەک گەلی وەڵاتپارێزیی خۆیان، هەرچی ئەگەری ئەو ڕوداوە هەبووە، لە خزمەتی یەکێک لە دەوڵەتە داگیرکەرەکانی کوردستاندا بووە. مەسعود بارزانی ڕوو لە خەڵکی کوردستان لەوەدا بوو بڵێت: پێتان خۆشبێت هەر دەیکەم و پێتان ناخۆشبێت هەر دەیکەم، لەبەرئەوە بوو چونکە هەموو شتێکی بەتورکیاوە گرێدابوو.\nتورکیاش هەم لە ناڵێ دەدا و هەم لە بزماریش، خۆی بۆ هەرچی لێکەوتەیە ئامادەکردبوو، ئەگەر شکستی هێنابا، سیاسەتی لەسەر دەکرد، وە لەڕێگای دژایەتیکردنیەوە خۆی دەگرتەوە و دەهاتەوە سەر شانۆی سیاسی ئیقلیمی، لە کۆتاییدا هەرواشی کرد! ئەگەر هاتباو سەرکەوتوش بووایە، ئەوا لە ڕێگای فشارەکانی شەڕی پەکەکەی پێدەکردن، دەیگۆت: من دەوڵەتم پێداون.. ئەگەرچی لە ئێستادا هەردوو ئامانجەکەی تورکیا نزیکن لە بەدیهاتن. ئێستاش ئەگەر بێتو ئەوان خیانەت و جاشایەتییان تەرک بکەن بۆ دوژمنان، پایەیەکی گونجاوتر و سەنگینتر لە کۆمەڵدا بەدەست دەهێنن! ئێستاش تەنها گەل و وەڵات ئازار دەچێژن و ئەوان بەخەیاڵیاندا نایەت کە نیوەی پارچەیەکی وەڵات کەوتۆتەوە دەستی نەیارە مێژوویەکەیانەوە.\nهەرچی دەربارەی هەڵوێست و خواستی ئێمەیە، ئێمە هەمیشە ڕامانگەیاندووە، کە گەلی خۆمان سەروەرمانە، وە هەرچی سیناریۆی ئامادەکراوە دژی گەل بەهەموو توانایەکمان لە دژی دەوەستینەوە.\nهەمیشە ڕامانگەیاندوە کە دەبێ هێزی خۆمان کۆبکەینەوە. ئێجگار نامۆبوو، ئەوانەی سەرکێشی ڕیفراندۆم بوون، دژی کۆنگرەی نەتەوەیی و یەکخستن و کۆکردنەوەی هێز و خەڵکی شەنگال و ڕۆژئاواش بوون، ئەوانە ئێستاشی لەگەڵ بێت، دژی دەنگی ئازادن لەهەموو شوێنێک.\nئێمە لەتەڤگەری ئازادی بەبڕواوە لە دژی بڕیاربەدەستانی ڕیفراندۆم بووین چونکە ستەمێکی دیاربوو، بۆیە بە گەلی خۆمانمان گۆت: بایکۆتی بکەن، لە ئەنجامدا بەرەی بایکۆت سەرکەوت و زۆرینەی گەلەکەمان بەپیر ستراتیژی ئێمەوە هاتن و پڕۆژەی ڕیفراندۆمیان کە پڕۆژەیەکی نامۆ و ناڕاست بوو، بایکۆتکرد، وە بەرەی بایکۆت ئەوەندە پاڵەپەستۆی خستبۆ سەریان بەشێوەیەک شەرمیان دەکرد باسی ڕێژەی بەشداری خەڵکی بکەن.\nئەوانەی ئەو نەهامەتیانەیان بەسەر گەل و وەڵاتدا هێنا، تا ئێستاش بە هەڵپەیەکی شێتانەوە تامەزرۆی گەڕانەوەن بۆ ئەو بەغدایەی کە خەریک بوو بەحیساب لێیجیادەبوونەوە، هەر ڕۆژەو بەشێوەیەک لێی دەپاڕێنەوە و ماستاوی بۆدەکەن، تا مەرحەبایەکی سیاسیان بکەن و پشکێکی زۆرتر وەربگرن.\nهەموو ئەوانەی ئەو کات بە دوژمن لە قەڵەمیان دەدان و حەماسی گەلی کوردستانیان ئاراستە دەکردن، ئێستا دێنەوە هەولێر و بەدۆستی باوباپیران دەیانناسێن. تا ئێستاش هەرهەموو قسەیەکیان کەسانێکی دڵسۆز بریندار دەکەن!\nئەوکات زۆر بەڕاشکاوی وتمان: <<دەبێت هەرێمی کوردستان و باشور بەگشتی لە تورکیایەکی ڕەگەزپەرست و خوێنخۆر جیابکرێتەوە نەک لە عێڕاق-ێک کە دانیناوە بە بەشێک لە مافەکانی گەلی کوردستاندا>>.\nلە ئێستاشدا هەڵبژاردنێک هەیە، ئێمە و ئەوان پاڵپشتی لە کۆمەڵێک کاندید دەکەین لەو هەڵبژاردنەی پێشوەختەی عێڕاق، بۆیە لەبەرئەوەی ئەوان شکستیان هێناوە، ئێمەش سیاسەتێکی تاڕاددەیەک باشمان بەڕێکخستنکردووە، لەبەرئەوە داوا لە گەلی خۆمان دەکەین، بچنە سەر سندوقەکانی دەنگدان و هەرچی هێزی پشتگیریکاری ڕیفراندۆم هەیە سزا بدەن و پێیان بڵێن: ئەوە ئێوەبوون دەتانویست لە عێڕاق جیامان بکەنەوە، ئێستا خێرە دەتانەوێ بۆ چوونەوەتان بۆ هەمان عێڕاق خۆتان هەڵبژاردوە و دەتانەوە بە سەرکزی بگەڕێنەوە بۆی؟


خه‌ڵاتی ئۆسکار بۆ فیلمی فرۆشیاری ئه‌سغه‌ر فه‌رهادی؛ خه‌ڵاتێکی هونه‌ری یان ده‌ره‌نجامی کاردانه‌وه‌ی سیاسه‌ت له هالیوود؟\nئه‌سغه‌ر فه‌رهادی، ده‌رهێنه‌ری ئێرانی بۆ دووهه‌م جار خه‌ڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی بیانی وه‌رگرت. فیلمی "فرۆشیار" که نوێنه‌ری ئه‌م ساڵی ئێران بۆ ڕی و ڕه‌سمی ئۆسکار بوو له حاڵێکدا ئه‌و خه‌ڵاته‌ی وه‌رگرت که چاوه‌ڕوان نه‌ده‌کرا به ئاماده‌بوونی چه‌ند فیلمی به بڕوای پسپۆڕانی سینه‌ما له ئه‌و به تواناتر خه‌ڵاتی ئاوا وه‌ربگرێت.\nئایا دووهه‌مین خه‌ڵاتی ئۆسکار بۆ فه‌رهادی ده‌رئه‌نجامی لێوه‌شاوه‌یی هونه‌ری ئه‌و به‌رهه‌مه بوو یان به هۆی ئاماده نه‌بوونی فه‌رهادی له ڕێ و ڕه‌سمه‌که بۆ ده‌ربڕینی ناڕه‌زایه‌تی به ترامپ ئه‌م خه‌ڵاته ده‌بێت وه‌ک خه‌ڵاتێکی سیاسی مه‌زه‌نده بکرێت؟ چه‌ند به‌خشینی خه‌ڵاتی ئۆسکار به فیلمێکی ئێرانی ده‌توانێت کاریگه‌ری له سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌کانی فه‌رهه‌نگی ئێران و ئه‌مه‌ریکا و شیوه‌ی ڕوانینی به‌رپرسانی ئیداری تڕامپ به ئێران هه‌بێت.\nئه‌م خه‌ڵاته ده‌بێت وه‌ک خه‌ڵاتێک به سینه‌مای ئێران و به‌هانه‌یه‌ک بۆ خۆشحاڵی جه‌ماوه‌ر له ئه‌و وڵاته چاو لێبکرێت یان ئه‌مه په‌یوه‌ندی به کێشه‌کانی به‌رده‌وامی خه‌ڵک له ئێران نیه و به هۆی په‌یوه‌ندی توندی سینه‌مای ئێران له گه‌ڵ حکومه‌تی ئه‌و وڵاته ئه‌مه خه‌ڵاتێکه به سینه‌مای حکومه‌تی ئێران؟\nبۆ تاو و تۆی ئه‌م باسه میوانداری به‌ڕێزان سیامه‌ک حه‌یده‌ری، رۆژنامه‌وان له سویس و موختار زارعی چالاکی مه‌ده‌نی له سنه ده‌که‌ین.


نەخۆشێکی شێرپەنجە سەرەڕای سەختی نەخۆشییەکەی ئازاد نەکرا – بزاڤی خزمەت\nنەخۆشێکی شێرپەنجە سەرەڕای سەختی نەخۆشییەکەی ئازاد نەکرا\n"لە دوای خۆی سێ منداڵ و داوایەکی بەجێهێشت"\nمامۆستا ئێنگین ئێرۆڵ بە تەندرووستییەکی باشەوە ڕەوانەی گرتووخانە کرا بەڵام لە ناو گرتووخانەدا تووشی نەخۆشی شێرپەنجە بوو، و تا دوایین سات ئازاد نەکرا، و دوێنێ شەو کۆچی دوایی کرد. دوایین وتەکانی ئەو بریتییبوو لە داواکردنی نزا بۆ هاوڕێکانی دیکەی لە زیندان.\nمامۆستا ئێنگین ئیرۆڵ لە چوارچێوەی ئەو ڕەشبگیرەی لە لایەن حکومەتی تورکیاوە لە بەرامبەر بزاڤی خزمەت دەستیپێکردووە، دەستگیرکرا و بۆ ماوەی سێ ساڵ و سێ مانگ لە گرتووخانەدا مایەوە.\nمامۆستا ئێنگین کاتێک لە نەخۆشخانەبوو تووشی نەخۆشی شێرپەنجەبوو بەڵام بۆ ماوەی سێ مانگ بە چاوەڕوانی هێڵدرایەوە و ڕێگەی پێ نەدرا پزیشک بیبینێت، وە دواتر هاوشێوەی زۆرێک لە نەخۆشەکانی دیکەی ناو زیندان وەک پێویست چارەسەری پزیشکی بۆ نەکرا.\nمامۆستا ئێنگین زیاتر لە ٢٠ داواکاری بەرزکردەوە بۆ بەرپرسانی گرتووخانەکە سەبارەت بە نەخۆشییەکەی بەڵام هیچ کام لە داواکارییەکانی بە هەند وەرنەگیرا. سەرەڕای ئەوەی هەموو ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی ئاماژەیان بۆ ئەوە دەکرد کە نابێت بە هیچ شێوەیەکی ئێنگین لە زینداندا بمێنێتەوە بەڵام داواکاری گشتی تانەی لە ڕاپۆرتەکان دەدا و تا دوایین ساتەکانی ژیانی ئێنگین لە زینداندا هێڵدرایەوە.\nکاتێک ئێنگین بە تەواوی لە مردن نزیکبووەوە ئازادکرا و دوای ئازادبوونی لە زیندان لە دوایین وتەکانیدا بۆ کەسە نزیکەکانی وتی “لە ناو زیندان هاوڕێکانم دەکوژن. دوو کەسی دیکە لە قاوشەکەی ئێمەدا هەبوو کە هەمان بارودۆخی منییان هەبوو. نزا بۆ ئەوان بکەن”.\nئەو شەپازلەیەی لە ڕووی زاڵم دەدات: مۆزەخانەی تەنکیل\nنامەی دایکێک لە زیندانەوە: ناتوانم تەماشای چاوی کۆرپەکەم بکەم بۆ ئەوەی دەنگی نەیەت


نهێنییەكانی گرێبەستە نوێیەكەی میسی ئاشكرا كران\nلیۆنێل میسی ئەستێرەی ئەرجەنتینی لە 25ی تشرینی دووەمی 2017 بەفەرمی گرێبەستەكەی لەگەڵ یانەی بەرشەلۆنەی ئیسپانی بۆ ماوەی 3 ساڵی تر نوێ كردەوە، بەڵام ئەو كات هیچ زانیارییەك لەسەر گرێبەستەكە ئاشكرا نەكرا.\nماڵپەڕی (میدیا پارت)ی فڕەنسی چەند زانیارییەكی لەبارەی گرێبەستە نوێیەكەی میسی لەگەڵ بەرشەلۆنە دەست كەوتووە و بڵاوی كردووەتەوە كە تێیدا دەری دەخات ئەو ئەستێرە ئەرجەنتینییە لە مێژووی تۆپی پێدا زۆرترین پارە و مووچەی پێ دەدرێت.\nسەرچاوەكە ئاماژەی بەوەداوە كە تەواوی ئەو پارانەی میسی بۆ ماوەی ساڵێك لە یانەی بەرشەلۆنە وەری دەگرێ برێتییە لە 104 ملیۆن یۆرۆ، ئەمەش لە گرێبەستی هیچ یاریزانێك لە مێژوودا هاوتای نەبووە.\nبەگوێرەی گرێبەستەكە بۆ ماوەی 4 ساڵ یانەی بەرشەلۆنە 70 ملیۆن یۆرۆ دەدات بە میسی لەبەرامبەر پەیوەستبوون بە مانەوە لە ریزی یانەكەدا و نەڕۆیشتنی بۆ هیچ یانەیەكی تر تا تەواوبوونی گرێبەستەكەی، وەك پاداشتیش لەبەرامبەر رازیبوونی نوێكردنەوەی گرێبەستەكە 71 ملیۆن یۆرۆی تری پێ دەدرێ، هەروەها 15%ی داهاتی وێنە بڵاوكراوەكانی یانەی بەرشەلۆنەشی پێ دەدرێ.\nهەر لە گرێبەستەكەدا ئاماژە بەوە دراوە یانەی بەرشەلۆنە بڕی 1.9 ملیۆن یۆرۆ دەدات بە میسی ئەگەر بەشداری لە 60%ی یارییەكانی یانەكە كرد بۆ ماوەی وەرزێك، جگە لەوەش ئەگەر یانەكە ناسناوی خولی پاڵەوانانی ئەوروپا بباتەوە 12 ملیۆن یۆرۆی تریشی پێ دەدرێ.\nسەرچاوەكە جەختیشی كردەوە كۆی گشتی ئەو پارانەی میسی تەمەن 30 ساڵ لە ماوەی ساڵێك لە یانەی بەرشەلۆنە وەری دەگرێ برێتی دەبێت لە 104 ملیۆن یۆرۆ كە خۆی لە مووچە و پاداشت و مافی بڵاوكردنەوەی وێنە و بەشداریكردنی لە پاڵەوانیەتییەكان و بەدەستهێنانی ناسناوەكان دەگرێتەوە.


کاریگەریەکانی قەیرانی ئابوری و پەتای کرۆنا لە ساڵی ٢٠٢٠ دا، ٢٥٥ ملیۆن بێکارە\n2021.01.28 - 22:08 202 like 0\nبە پێی ڕاپۆرتی حەوتەمی "ڕێکخراوی کاری نێودەوڵەتی" سەر بە نەتەوەیەکگرتووەکان کە تایبەتە بە ئاسەوارەکانی پەتای کۆرۆنا و لە ٢٥ ی جانیوەری سالێ ٢٠٢١ دا بڵاوکراوەتەوە، ٢٥٥ ملیۆن کرێکار لە ساڵی ٢٠٢٠ دا بێکاربوون. ئەم ڕێژەیە ٤٨ کاتژمێر کارکردنی لە هەفتەیەکدا تیادا بەهەند وەرگیراوە و ڕێژەی ئەوانەشی تیادا لەبەرچاوگیراوە کە کارەکانیان کەمبۆتەوە یان ناچاربوون کە کاری زیاتربکەن یان بە کرێی کەمتر کاربکەن. ئەمە ئەو ئامارانەن کە بە شێوەیەکی فەرمی توانراوە دەست ڕێکخراوی کاری نێودەوڵەتی بکەوێت. بە دڵنیایی یەوە ئەم ئامارانە زۆر لەوە زیاترن و ئاسەوارەکانیشی لەسەر پرۆلیتاریای جیهانی زۆر زیاترە. ئەمە وێڕای گیان لەدەستدانی زیاتر لە دووملیۆن مرۆڤ بەم پەتایە.\nئەم ئامارە ترسناکانەی بێکاری ڕۆژانە لە هەڵکشاندایە و هەر بە پێی هەمان ڕاپۆرت ڕادەی بێکاری چوار بەرابەری قەیرانی ئابوری ساڵی ٢٠٠٩ ەیە و گەورەترین ئەزمەیە کە سەرمایەداری بەخۆیەوە دەبینێت لە دوای ئەزمەی ساڵی ١٩٣٠ یەوە. کێشەی گەورەش لەوەدایە کە ئەم کرێکارانە لە زۆربەی ووڵاتانی جیهان دا، کەمینەیەکی کەم نەبێت کە لە بیمەی بێکاری یان کۆمەڵایەتی بەهرەمەندن، هیچ بیمەیەکیان پێنادرێت و و ڕەوانەی بازاڕی بێڕەحمی سەرمایەداری دەکرێن. لە شوێنێکی وەک کوردستاندا سەرمایەداری دەسەڵاتدار، چاوچنۆکانە مووچەی کرێکارانی سەرکاریش دەدزێت و دەیخوات.\nکێشەی سەرەکی لەوەدایە کە کرێکارانی بێکارکراو ناتوانن بگەڕێنەوە سەرکارەکانیان ئەگەر کۆرۆناش تێپەڕێت، چونکە کارێکیان نیە کە بیکەن بەهۆی ئەو پێشکەوتنە گەورەو فراوانەی تەکنەلۆژیای زیرەکەوە. زۆربەی ئەو بواری کارانە یان نامێنێت، یان کرێکاری کەمتر پێویستە بۆ ئەنجامدانی هەمان کار. ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە کاڵایەکی زۆرتر لەبەردەستدا دەبێت و کڕیاریش توانای کڕینی نەبێت بەهۆی بێکاری لە ڕادەبەدەرەوە.\nکۆتاییهێنان بە ئەزمەی قوڵی سەرمایەداری، کە بەرۆکی بە هەموو جیهان گرتووە، تەنها یەک ڕێگەی هەیە، ئەویش شۆڕشی کۆمەڵایتی چینی کرێکار و لە ناوبردنی نیزامی کاری بەکرێی سەرمایەیە کە ئەمەش پێویستی بە یەکگرتوویی و ڕێکخراوبوون و ئاگایی کۆمۆنیستی و مارکسیستی هەیە بۆ لە گۆڕنانی سەرمایەداری. ئەگەر نا مومکنە ئەم جارەش سەرمایەداران بە خاتری پاراستنی نیزامەکەیان و سەروەت و سامانی کەڵەکبوویان کەمێک لە قازانج و چاوچنۆکی خۆیان بێنەخوارەوە بە قازانجی پرۆلیتاریای جیهانی، ئەمیشیان هەر تەنها لە ڕێگای خەباتی بەردەوام و یەکگرتووی چینی پڕۆلیتاریاەوە دەبێت.


شێرکۆ سەلیمی:سەرکردەیەکی پاک | نوێنەرایەتی ئوروپا پارتی ئازادیی کوردستان\nلە مانگێکی داین کە بۆ گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی بەزۆر بە ئێران لکێندراوەوە گەلێک نەهامەتی تێدابووە. لە دەست‌دانی ڕۆڵە ئازا و بە ئەزموونەکانمان وەکو کاک فواد و د.شەڕەفکەندی و کاک سەعید یەزدانپەنا لەو مانگە دا داخ و خەسارێکی گەورەیە. ئەو ڕۆڵە ئازایانەمان موڵکی تەواوی میللەتەکەمانن و هیچ لایەنێک بۆی نیە بە‌تەنیا بیانکاتە هی خۆی، هەر بۆیەشە کە بە لەدەست‌دانی هەر کامێکیان تەواوی کۆمەڵگا خەمبار و تاسە‌بار دەبن.\nکوردستان هەمیشە وەک دایکێک وابووە کە هەردەم ڕۆڵە و سەرکردەی گیان‌لەسەر‌دەستی پێشکەشی مرۆڤایەتی کردووە. زۆر لەوانەیە ئەگەر باش ورد‌بینەوە لە مێژووی گەلەکەمان بە قەد تەواوی گەلانی دیکەی سەر زەوی سەرکردە و شۆڕشگێڕ و فیداکارمان هەبوبێ چونکە پیاوە گەورەکان بەرهەمی ڕۆژە سەختەکانن و کوردستانیش بە قەدرایە هەموو دونیایە سەختی دیوە!.\nلەبیرمانە کاتێک هێزی تاریک‌پەرستان بە پیلانی دوژمنانمان هێرشیان بۆ هێناین چ ڕۆڵەهایەک لە دڵی ئاگر و تەووژمی ئەو کارەساتە سەریان هەڵدا و چۆنیان بەرگری لە شەڕەف و نامووس و کەڕامەتی گەلەکەمان و گشت مرۆڤایەتی کرد.\nسەرکردە ئازاکان جارێکی دیکە سینگی خۆیان دەکردە قەڵغانی گوللە بۆ میللەتەکەیان و بۆخۆیان پێش هاوخەباتەکانیان دەکەوتن و بۆ سەرفرازی گەلەکەیان گەلێک قارەمانێتی بێ‌وێنەیان نوواند کە بۆ هەمیشە لە مێژووی نەتەوەکەمان‌دا تۆمار کران و هەڵگیران.\nجا هەر بۆیە قەت بۆ شەهید بوونی ڕۆڵەکانمان دڵگران مەبن چونکە نەتەوەیەکی زیندوو هەردەم ڕۆڵەی گیان‌فیدا و ئازا و بەئەمەک دێنێتەوە ڕوو.\nبەڵام شتێکی زۆر زۆر گرینگ هەیە ئەویش ئەوەیە کە لە ئان‌وساتی خۆی‌دا بتوانین سەرکردە و کەسانی شۆڕشگێڕ و بە توانا بناسین و پشتیان بگرین و زیاتر هانیان بدەین بۆ وەدیهێنانی خەونی لەمێژینەی گەلەکەمان کە هەمان سەربەخۆیی و بە سەربەستی ژیانی نەتەوەکەمانە. ئەو هەموو ڕۆڵە جوان و بە جەرگ و بە توانایە گیانی خۆیان فیدای ئامانجێکی مەزن کردووە کە نابێ قەت لەبیرمان بچێ و لێمان وون بێ. ئێستاش کەسانێک کە هەڵگری ئاڵای سەربەخۆیی و ژیانی ئازادیی گەلەکەمانن دەبێ باش بناسین و یارمەتی‌دەریان بین.\nبێ‌گومان خۆ حازر کردن بۆ هەر ئەگەر و پێشهاتێک لە جوغرافیای سیاسی ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبێ ئەرک و وەزیفەی هەر تاکێکی کۆمەڵگاکەمان بێ تا بتوانین لە هەر فورسەتێک کەڵک وەربگرین بۆ بەرەو پێش‌بردنی خەباتی ڕەوای گەلەکەمان.\nوێڕای ڕێزم بۆ هەموو حیزب و لایەنەکانی ڕۆژهەڵات و خەباتەکەیان بەڵام ئەوەی ئێستا لە ساحەی سیاسی حیزبە ڕۆژهەڵاتیەکان بەدی دەکرێ ئەوەیە کە تاکە حیزب کە بە ڕاشکاوی و بە ئاشکرا و بە عەمەلی ئاڵاهەڵگری درووشمی سەربەخۆیی و بە‌دەوڵەت بوونی کوردستانە پارتی ئازادیی کوردستان(پاک)ە.\nهەروەها بوونی ڕێبەرێکی کاریزما و خەباتکار کە هەردەم لە بەرەی پێشەوەی بەرنگاری لەگەڵ داگیرکەران و دوژمنانی سوێندخواردووی گەلەکەمانە تین‌و‌گوڕێکی جیاوازی داوە بە تێکۆشانی کچان و کوڕانی سەرفرازی ڕیزەکانی.\nسەرکردەیەکی پاک و بێگەرد کە هەمیشە لەبەردەم هەڕەشە و پیلانی مەلا تیرۆریستەکانی تاران دایە و زۆرترین مەترسی لەسەرە بەڵام هیچ کات سڵی نەکردووە لە بەرنگاربوونەوەی داگیرکەران و تاریک‌پەرستان و دوژمنانی گەل.\nناسین و ناساندنی سەرکردە پاکەکانمان ئەرک و وەزیفەیەکی تری هەموومانە و ڕێگرە لە سەرکەوتنی پلان و پیلانی دوژمانمان دژ بە گەلەکەمان.\nئێستاش کە ڕۆڵەکانی تەواوی نەتەوەکانی ژێر‌دەست لە هەموو بەشەکانی کوردستانی بەزۆر بە ئێران لکێنراوەوە ڕوو دەکەنە باوەشی گەرمی هێزێکی نیشتیمان‌پەروەر کە ئامانج و ئارەزووی ڕزگاری یەکجارەکی کوردستان لە بن چەپۆلکی داگیرکەران و گەڕاندنەوەی شکۆیە بۆ نەتەوەی کورد و سازکردنی کوردستانی گەورە با هەموومان پێکەوە هاوکار بین و زیاتر ڕیزەکانی بەرەی دژ بە داگیرکەر پتەوتر بکەین و بە یەکگرتووییەکی زیاتر بڕوانینە ئاسۆی ڕوونی گەلەکەمان.\nهەر سەرکەوتوو بن بەرەی سەربەخۆیی‌خوازان\nسەرکردەیەکی پاک…لە مانگێکی داین کە بۆ گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتی بەزۆر بە ئێران لکێندراوەوە گەلێک نەهامەتی تێدابووە. لە…\nSlået op af Sherko Salimi i Lørdag den 31. august 2019


کوردیپێدیا - مەحمود عوسمان سۆرانی\n👫 مەحمود عوسمان سۆرانی | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nمەحمود عوسمان سۆرانی\n•\tلەساڵی 1938 لەشارۆچکەی پێنجوێنپێنجوێن سەر بەپارێزگای سلێمانیسلێمانی، لەخێزانێکی هەژار و کەمدەرامەت لە دایکبووە. باوکی (مەلا عەلی) پۆلیسی پەیوەندی بوو، بەشێوەیەکی بەردەوام لەگەڕان بووە لەپارێزگای سلێمانی، هەر بۆیە (مەحمود عەلی عوسمان) خوێندنی سەرەتایی لەنێوان بیارەبیارە و شاری سلێمانی تەواوکردووە.\n•\tهاوینی ساڵی 1955 بووە ئەندامی پارتی دیموکراتی کوردستان.\n•\tساڵی 1956 لەکاتی خوێندن لەکۆلێژی پزیشکی لەبەغدا، بووە سکرتێری یەکێتی قوتابیانی کوردستان، کە ئەو کات مام جەلال سەرۆکی ئەو رێکخراوە بوو.\n•\tساڵی 1958 بووە ئەندامی یەدەگی لیژنەی مەرکەزی پارتی دیموکراتی کوردستان.\n•\tساڵی 1961 کۆلێژی پزیشکی لە زانکۆی بەغدا تەواوکردووە، لە دە خوێندکاری یەکەمی کۆلێژەکە بوو.\n•\tساڵی 1961 بووە پزیشکی سەربازی لەحامیەی سلێمانی.\n•\tساڵی 1962 وەک پزیشک لەنەخۆشخانەی کۆماری لە بەغدا کاردەکات.\n•\tساڵی 1963 دەچێتە ریزی شۆڕشی ئەیلولەوەو لە شاخ وەک پێشمەرگەو پزیشک خەبات دەکات.\n•\tلە ئازاری ساڵی 1963 بەشداردەبێت لە کۆفرانسێک لە کۆیە بەمەبەستی گفتوگۆکردن لەگەڵ حکومەتی بەغدا.\n•\tساڵی 1964 لەکۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە ئەندامی مەکتەبی سیاسی و لە پاشان ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی ئەیلول کە لە نزیکەی (60) کەس پێکهاتبوو.\n•\tلە ناوەراستی ساڵی 1965 بووە سکرتێری مەکتەبی تەنفیزی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆرشی ئەیلول. لەهەمان کاتدا بەرپرسی بەشی پەروەردە و تەندروستی بوو لەو ئەنجومەنە لەناوچە رزگارکراوەکانی کوردستان.\n•\tکۆتایی ساڵی 1965 یەکەم گەشت بۆ دەرەوەی کوردستان سازدەکات وەک نوێنەری شۆڕش بۆ وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا.\n•\tپاش گەڕانەوەی لەساڵی 1966 دەگەڕێتەوە بۆ کوردستان و لەڕێگەی کتێب و قەوانەوە خۆی فێری زمانی فەرەنسی دەکات.\n•\tساڵی 1967 وەک نوێنەری شۆرشی ئەیلول، گەشتێکی تر بۆ وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا سازدەکات.\n•\tلەساڵانی 1964 تا 1975 زۆربەی کاتەکانی لەگەڵ سەرۆک مستەفای بارزانیدا دەبێت وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی و پزیشک و وەرگێری زمانەوانی. هەروەها لەهەموو گەشتەکانی ناوەوەو دەرەوەی وڵات یاوەری دەکات.\n•\tساڵی 1969 سەرۆکی وەفدی شۆرشی ئەیلول بوو بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ حکومەتی بەغدا بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی گەلی کورد، کەبە بەیاننامەی 11 ی ئازاری ساڵی 1970 کۆتایی هات.\n•\tلە 29 ی ئەیلولی ساڵی 1971 لەحاجی ئۆمەران لە تەقینەوەیەکدا، کە ئامانجەکەی سەرۆک مستەفا بارزانی بوو، رزگاری دەبێت. لەو رووداوەدا کەچەند مەلایەک سەردانی سەرۆک مستەفا بارزانی یان کرد بەناوی ناوبژیکردن، لەکاتی کۆبونەوەکە تەقینەوەیەک روویدا و بووە هۆی برینداربوونی مەلا مستەفا.\n•\tتەمووزی ساڵی 1972 لەگەڵ خوالێخۆشبوو ئیدریس بارزانی سەردانی ئەمەریکا دەکات بۆ دامەزراندنی یەکەم پەیوەندی رەسمیی نهێنی لە نێوان شۆرشی کورد و ئەمەریکا.\n•\tلە ئازاری ساڵی 1975 لەگەڵ سەرۆک مستەفا بارزانی شای ئێران دەبینن و ناڕەزایی توند لەسەر رێکەوتننامەی جەزائیر دەردەبڕن.\n•\tپاش رێکەوتنامەی جەزائیر لە ساڵی 1975، لەسەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان دووردەکەوێتەوە.\n•\tساڵی 1975 دەچێتە ئێران و بۆ ماوەی زیاتر لەساڵێک لەیەکێک لەنەخۆشخانەکانی ئەو وڵاتە وک پزیشک کاردەکات.\n•\tساڵی 1976 دەچێتە وڵاتی سوریا و لیژنەی تەحزیری پارتی دیموکراتی کوردستان لەگەڵ ژمارەیەک لە هاوەڵەکانی دادەمەزرێنێت.\n•\tساڵی 1977 گەشتێک بەرەو وڵاتانی ئەوروپا دەکات و ماوەی سێ مانگ دەمێنێتەوە بۆ باسکردنی تێچوونی شۆرشی ئەیلول و دەستپێکردنەوەی شۆرشی نوێ.\n•\tساڵی 1977 دەگەڕێتەوە بۆ کوردستان و دەچێتە دۆڵی گارە لە نزیک سنوری تورکیا کە پێشمەرگەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەوێ بوون. پاش ماوەیەک بەپێ بەڕێدەکەون و بەماوەی چوار رۆژ دەگەنە نۆکان لە سنوری قەڵادزێ.\n•\tلە 08-08-197908-08-1979 لەگەڵ ژمارەیەک لە هاوەڵەکانی لە ئەنجامی یەکگرتنی بزوتنەوەی سۆسیالیست و لیژنەی تەحزیری پارتی دیموکراتی کوردستان، حزبی سۆسیالیستی کوردستان دروستدەکەن. هەر لەو ماوەیەدا چالاک بووە لە ئۆپۆزسیۆنی عێراقی و دەوری بینیوە لە دروستکردنی هەردوو بەرەی (جوقد) و (جود) بۆ ئۆپۆزسیۆنی عێراقی کە لە ساڵی 1980 دامەزرا. هەروەها لە پەیماننامەی تەرابلوس رۆڵی هەبووە.\n•\tلە 1-10-1979 لەگەڵ حزبی سۆسیالیست سەردانی بەغدا دەکات و لەگەڵ سەدام حوسێنی سەرۆکی ئەو کاتی کۆماری عێراق بەمەبەستی گفتوگۆکردن لەسەر کێشەکانی کورد کۆدەبنەوە.\n•\tلە ساڵانی (1980 بۆ 1987) لەکاتی شەڕی نێوان عێراق و ئێران، لە درەرەوەی وڵات پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەدەبرد.\n•\tلە 24-11-1987 لەسەردانێکیدا بۆ کوردستان لەگوندی سیروان لەناوچەی دوکان دەرمانخوارد دەکرێت بە سالیۆم، لەو کاتەدا چەند هاوڕێیەکیان شەهید بوون، دکتۆر مەحمود لە کوردستان مایەوەو بۆ ماوەی شەش مانگ تیماری خۆی کرد.\n•\tساڵی 1988 بەشداردەبێت لەگفتوگۆی دامەزراندنی بەرەی کوردستانی لە پاشان لەگەڵ خوالێخۆشبوو رەسول مامەندرەسول مامەند بوون بە ئەندامی سەرکردایەتی ئەو بەرەیە بە نوێنەرایەتی حزبی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان.\n•\tمانگی 10 ی ساڵی 1989 بەشداردەبێت لە کۆنفرانسێکی گرنگی نێودەوڵەتی سەبارەت بەکێشەی گەلی کورد لە پاریس. لەو کۆنفرانسەدا وتاری کوردستانی عێراق دەخوێنێتەوە.\n•\tلە ساڵانی 1988 و 1991 دەبێتە نوێنەری بەرەی کوردستانی لەدەرەوەی وڵات و لێپرسراوی پەیوەندییەکانی بەرەی کوردستانی لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی و ئەوروپای رۆژهەڵات کە نوسینگەکەی ئەوکات لە دیمەشق بوو. چەندین گەشتی سیاسی بۆ وڵاتانی ئەوروپا و ئەمەریکا و وڵاتانی تری جیهان وەک نوێنەری کوردی عێراق سازدەکات.\n•\tساڵی 1991 لە بەرلین یاسر عەرەفاتی سەرۆکی ئەوسای فەلەستین دەبینێت و لەسەر گفتوگۆکانی نێوان بەرەی کوردستانی و بەغدا قسە دەکەن. هەروەها لەگەڵ وەفدی بەرەی کوردستانی سەردانی وڵاتی تونس دەکەن بۆ لای یاسر عەرەفات بە هەمان مەبەستی گفتوگۆی بەغدا و بەرەی کوردستانی.\n•\tلە ئازاری ساڵی 1991 بەشداردەبێت لە کۆنگرەی فراوانی ئۆپۆزسیۆنی عێراقی لە بەیروت.\n•\tلە ئازاری ساڵی 1991 بەشدار دەبێت لە کۆنفرانسێکی نێونەتەوەیی لە ستۆکهۆڵم لەسەر کێشەی کورد و نوێنەرایەتی کوردی عێراق دەکات.\n•\tتەمووز و ئابی ساڵی 1991 بەشداردەبێت لە کۆبونەوەکانی سەرکردایەتی بەرەی کوردستانی، هەروەها بەشداردەبێت لە دوا خولی گفتوگۆکان لەگەڵ بەغدا کە شەش هەفتەی خایاند.\n•\tدەبێتە کاندیدی سەرۆکایەتی هەرێم لە هەڵبژاردنی ساڵی 1992 ی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستاندا.\n•\tدوای دروستبونی کێشە لە ناو لایەنەکوردییەکاندا پاش هەڵبژاردنەکانی ساڵی 1992 تا ساڵی 1998 رۆڵی ناوبژیوان دەبینێت بۆ ئاشتکردنەوەی لایەنەکان و سەردانی هەرێمی کوردستان دەکات.\n•\tلە ساڵی 1998 تاساڵی 2003 بەشداری چەندین کۆڕ و سیمینار و کۆنفرانسی تایبەت بەکێشەی کورد و گەلی کوردستان دەکات و چەند جارێکیش دەگەڕێتەوە بۆ هەرێمی کوردستان.\n•\tساڵی 2002 بەشداریدەکات لەکۆنفرانسی هێزە ئۆپۆزسیۆنەکانی عێراق لە لەندەن، کەڕێگە خۆشکەربوو بۆ رووخانی رژێمی سەدام.\n•\tساڵی 2003 پاش روخانی رژێمی سەدام حسێن، دەبێتە ئەندامی ئەنجومەنی حکومڕانی لەعێراقدا.\n•\tهەمیشە چالاک بووە لە خەباتی نەتەوەیی و پشتیوانی زۆری لە خەباتی هەموو پارچەکانی کوردستان و حزب و لایەنە سیاسییەکانی کردووەو سەردانی کردوون لە ناوەوەو دەرەوەی وڵات. پەیوەندی زۆر هەبووە لەگەڵ هەردوو شەهید قاسملۆ و دکتۆر سەعید. هەروەها لەگەڵ حزبەکانی کوردستانی ئێران و سەرکردەی پەکەکە عەبدوڵڵا ئۆجەلان و کوردەکانی سوریا و تورکیا.\n•\tلەساڵی 2005 تا ئێستا ئەندامی پەڕڵەمانی عێراقە لەسەر لیستی هاوپەیمانی کوردستانی.\n•\tبەشداریکردووە لە چەندین ۆنگرەیەی نەتەوەیی پارچەکانی کوردستان لە وڵاتانی (فەرەنسا، بەلجیکا، کەنەدا، ئەمەریکا، بەریتانیا، نەرویج) و چەندین وڵاتی تریش.\n•\tدکتۆر مەحمود عەلی عوسمان بێجگە لەزمانی کوردی زمانەکانی (فارسی، عەرەبی، ئینگلیزی، فەرەنسی) بەباشی دەزانێت، تاڕادەیەکیش زمانی ئەڵمانی.\n•\tساڵی 1970 پاش 11 ی ئازار، پرۆسەی هاوسەرگیری لەگەڵ خاتوو (بەهاری کاکە زیادی کۆیە) پێکهێناوە، خاوەنی هەشت منداڵە بەناوەکانی (هیوا، هێرۆ، هەتاو، هەورین، لانە، بۆتان، چنار، هێمن) و نۆ نەوەشی هەیە.\n#پێنجوێن | #سلێمانی | #بیارە | #08-08-1979 | #رەسول مامەند |\n 📩 نامە | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | نامەیەکی بەڕێز ئاکۆ محەمەد سەبارەت بە ژیاننامەی مەحمود عوسمان لە 12-02-2010\n1. 👁 تقييم مسيرة الثورة الکردیة و انهيارها و الدروس والعبر المستخلصة منها\n1. 👁 08-08-1979\n1. 👁 جەلال تاڵەبانی،... و مەحمود عوسمان\n2. 👁 عەدنان موفتی - سەید سەلیم - مام جەلال - مەحمود عوسمان\n3. 👁 عەزیز محەمەد، نەوشیروان مستەفا، مەحمود عوسمان و کۆمەڵێک سەرکردەی تر...\n5. 👁 مستەفا بارزانی و مەحمود عوسمان و کۆمەڵێک بەرپرسی جولەکە - 1968\n6. 👁 مستەفا بارزانی، مەحمود عوسمان و سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل و سەرۆکی مۆساد - 1968\n7. 👁 مەحمود عوسمان و فوئاد مەعسوم، یاری شەترەنج دەکەن، لە دیمەشق لە ساڵانی هەشاتاکانی سەدەی ڕابردوودا\n8. 👁 مەسعود بارزانی، مستەفا بارزانی، مەلایەک و مەحمود عوسمان\n9. 👁 نەوشیروان مستەفا و مەحمود عوسمان\n1. 👁 محمود عثمان\n2. 👁 هیوا مەحمود عوسمان\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Nov 3 2009 7:22PM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Oct 28 2018 7:50PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 17,836 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 17 KB Nov 3 2009 7:22PM هاوڕێ باخەوان


📊 ئاماری کوژراوو بریندارانی عیراق ساڵی 2013 ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 1 2014 2:36PM\nبەپێی ئامارێک کەسایتی مەدا پرێس بڵاویکردۆتەوە، لەس [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 75% ✍ هـ.ب. 1/1/2014 2:36:08 PM\n✌ ئەمین ئارکەندی (حەسان بەیانی) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 21 2016 11:07PM\nناوی ڕێکخراوەیی: حەسان بەیانی ناو و پاشناو: ئەمیر [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 6/21/2016 11:07:31 PM\n📊 پۆلیسی سۆران: لە 9 مانگدا 14 کەس کوژراون ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 2 2014 9:23PM\n👁 ئەم بابەتە 8,564 جار بینراوە\nراماڵ قەسرەیی لەماوەی نۆ مانگی رابردوودا لەسنور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 10/2/2014 9:23:29 PM\n✌ خورشید بەرۆ (ڕۆژڤان جەوزات) شەهیدان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 16 2016 1:25PM\nناوی رێکخراوەیی: ڕۆژڤان جەوزات ناو و پاشناو: خورش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 78% ✍ س.ئـ. 8/16/2016 1:25:38 PM\nخەندان- رەڤەند گوهەرزی د ماوێ سالا 2013ێ، ل کومەل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 75% ✍ هـ.ب. 1/1/2014 10:06:56 PM\n📊 سلێمانی.. سەدا 61 ی باڵەخانەکان مەرجی سەلامەتیان تێدایە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 26 2014 3:49PM\n👁 ئەم بابەتە 8,063 جار بینراوە\nبەپێی ئاماری لیژنەی سەلامەتی باڵەخانەکان لە قای [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 10/26/2014 3:49:53 PM\n📊 گەرمیان: 457 راوچی دەستگیردەکرێت ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 1 2014 2:42PM\nبەپێی ئامارێکی فەرمی بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی دارستانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 1/1/2014 2:42:51 PM\n📊 لە شەش مانگدا 19 پێشێلکاری بەرامبەر بەرۆژنامەنوسان کراوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 9 2014 9:25PM\nهێمن مامەند سەرۆکی لیژنەی داکۆیکردن لەمافی رۆژ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 12/9/2014 9:25:08 PM\n📊 لە هەرێمی کوردستان 141 ژن سووتاون و 63 ژنیش خۆیان سووتاندووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 26 2014 4:54PM\nبەپێی ئاماری بەڕێوەبەرایەتی بەرەنگاربوونەوەی توندو [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 67% ✍ هـ.ب. 10/26/2014 4:54:13 PM


مالیکی چ مژدەیەکی بۆ کورد پێیە؟ - ئاوێنه\nپێشەکی با هەندێک راستیی دوێنێی نزیک بەبیر خۆمان بێنینەوەو بپرسین مالیکی کێیە؟ تۆبڵێی ئەوەندە زو ئەوەمان لەبیرچوبێتەوە کە ئەم پیاوە، بەملهوڕی‌و هەوڵی بێباکانەی بۆ سەپاندنی دەسەڵاتی تاكڕەوانەی خۆی، شەقی هەڵدا لەهەمو هاوپەیمانێتییەک لەگەڵ کوردو تەنانەت لەگەڵ حزبە شیعەکانیشدا؟ ئەو نەبو هێزی سەربازی ناردەسەر خانەقین‌و فەرماندەیی دیجلەی بەرامبەر هێزی پێشمەرگە قوتکردەوە؟ هەر ئەو نەبو هەمو یاساو رێساو رێکارە دەستورییەکانی کردە قوربانیی دەسەڵاتی خۆی‌و هەمو دەستە سەربەخۆکانی کردە پاشکۆی سەرۆک وەزیران؟ هەر ئەو نەبو بەسەرکوتکردنی خوێناویی ناڕەزایەتییەکانی ناوچەی سوننەنشین زەمینەی دەسەڵاتگرتنە دەستی داعشی فەراهەم کردو بوە بەرپرسی یەکەم لەگەشەسەندن‌و گەورە بونی داعش؟ ئەو نەبو هەرچی لە ٢٠٠٣وەو لەسەر بناغەی دەستوری عێراقی دامەزرێنرابو، هەموی وێران کرد؟ ئەو کەسە نییە کە تەنانەت زۆرێک لەهاوپەیمانە هاومەزهەبەکانی خۆی، داوای دادگاییکردنی دەکەن؟… هتد.\nئەمڕۆ لەعێراقدا جگە لەشەڕی مەزهەبی‌و نەتەوەیی، شەڕو ململانێیەکی گەورە لەنێو خودی شیعەدا لەسەر دەسەڵات لەئارادایە. مالیکی پاش ئەوەی لەژێر قورسایی شکست بەرامبەر داعش‌و وێرانکردنی دۆخی سیاسی عێراقدا ناچارکرا دەست لە پۆستی سەرۆک وەزیران هەڵگرێ‌و بەپشتیوانیی ئێران لەدادگایی کردن رزگاری بو، ماوەیەکی زۆرە لەهەوڵی ئەوەدایە بەهەر شێوەو نرخێک بوە، جارێکی تر بێتەوە مەیدان‌و خۆی وەک پیاوی دەوڵەت‌و رزگارکەر نیشان بدات‌و دەسەڵات بگرێتەوە دەست. سەردانەکەشی بۆ کوردستان، جگە لەگەمەیەک بۆ بەکارهێنانی کورد لەم پێناوەداو هەوڵێک بۆ فراوانکردنی ئەو درزەی کە لەنێوان هێزە کوردییەکاندا هەیە، هیچ ئامانجێکی تری نیە. دەیەوێ وەک دەڵێن بە بەردێک دو چۆلەکە بکوژێت. لەلایەکەوە بەپشتیوانی کورد، یان لانیکەم بەشێکی گرنگ لەهێزە کوردییەکان باری لاری خۆی لەبەغدا راست بکاتەوە، لەلایەکی تریشەوە بەقوڵکردنەوەی ئەو قەیرانە سیاسییەی لەکوردستاندا هەیە، ئەوەندەی تر هەرێم بەرامبەر بەغدا لاواز بکات. دیارە ئەگەر بۆیشی بچێتەسەر، هەرێمی کوردستان قوربانییەکی نەرمەقوتی دەسەڵاتەکەی دەبێت.\nبڵاوكراوه‌ته‌وه له 19-07-2016


عیراق ئینتەرنێتی خۆڕایی بۆ كەرەنتینەكراوان دابین دەكات – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/04/12 - 5:53 PM\nخەڵك- بەششی هەواڵ\nوەزارەتی پەیوەندییەكانی حكومەتی عیراق ڕایدەگەیەنێت، كە ناوەندە تەندروستییەكانی كەرەنتینەكردن لە نەجەف خزمەتگوزاری ئینتەرنێتی خۆڕایی بۆ دابین كراوە و بۆ شوێنەكانی دیكەش دابین دەكرێت.\nوەزارەتی پەیوەندییەكانی عیراق لە بەیاننامەیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، كە لەسەر ڕاسپاردەی وەزیر بڕیار داوە بە پاڵپشتی كردنی دامەزراوە تەندروستیەكان لەم دۆخە قورسەدا، كە وڵاتی پێدا تێپەڕ دەبێت ئەوەش بە هەماهەنگی لەگەڵ كۆمپانیاكانی ئینتەرنێت.\nڕاشیگگەیاندووە، كە خزمەتگوزاری ئینتەرنێتی خۆڕایی گەیەنراوەتە ناوەندە تەندروستیەكانی كەرەنتینە كردن لە پارێزگای نەجەف ئەوەش بۆ پاڵپشتی كردنی كارمەندانی تەندروستی و تووشبان بە كۆرۆنا، كە لەو ناوەندانە دەمێننەوە.\nجەختیشی كردۆتەوە، بەڕێوەبەرایەتی پەیوەندییەكانی نەجەف زانكۆی كوفەی بۆ خزمەتگوزاری خۆڕایی دابین كردووە و ئەو سیستمەش لە شوێنەكانی دیكە پەیڕەو دەكریت.\nتەندروستی هەرێم چەند حاڵەتێكی تووشبوونی بە كۆرۆنا ڕاگەیاند\nوەزیری پێشمەرگە؛ بوونی بۆشایی ئەمنی نێوان پێشمەرگە و سوپای عیراق هۆكاری جموجۆڵی تیرۆریستانە


راستییا بوویەرا مەعسووم قۆرکماز (عەگید) - دارکا مازی\nراستییا بوویەرا مەعسووم قۆرکماز (عەگید)\nئەڤرۆ 35مین سالڤەگەرا مرنا ناڤەکێ سەمبۆلی یێن پەکەکێ مەعسووم قۆرکماز (عەگید)ە. مەعسووم قۆرکماز وەکو وەلاتپارێز و کەسایەتییەک کوردستانی خەلکێ باکوورێ کوردستانێ بوو. ئەم دخوازین ئەو مژا لسەر مرنا وی راکەین و ھندەک راستییێن ڤێ بوویەرێ ل گەل رایاگشتی پارڤەبکەین.\nمەعسووم قۆرکماز کییە؟\nمەعسووم قۆرکماز د سالا 1956ێ ل فارقینا سەر ب ئامەدێ ڤە ژ دایک بوویە. مالبات وی کۆچبەری باتمان ئەلھێ دبیت. دلسۆزییا قۆرکماز ل ڤێرە ژ بۆ بزاڤێن کوردی چێدبیت. ژخوە پاشخانەکا مالباتێ یا وەلاتپارێزیێ ھەیە، سالا 1978ێ تەڤلی پەکەکێ یت د راستی دا گاڤا تەڤلی پەکەکێ بووی چ ئەرکێن پایە بلند نە وەرگرتن. ئەو د 1980ێ یێ دا دچیتە لبنانێ. پشتی کو ژ لبنانێ زڤری سالا 1982یێ دەرباسی لۆلان و زاپێ ل باشوورێ کوردستانێ دبیت. 1983 دچیتە باکورێ کوردستانێ، ھەرێما بۆتانێ. پەکەکێ بریار دایە کو تێکۆشینا شەرێ چەکداری بکەت، ئەڤە کارێ دوران کالکان بوو لێ بەلێ کالکان نەشییا بوو ڤی کاری سەر بێخیت و عەگید ئەڤ ئەرکە گرتە سەر ملێن خوە. 1984 دخوازن کو ڤێ بریارێ ب چەند چالاکییێن مەزن بدەنە دییار کرن. د رۆژەکێ دا سێ چالاکی ب ھەڤرا تێنە پلانکرن. عەبدوللا ئەکینجی (گێزلووکلو عەلی) ل شەمزینان چالاکیێ ئەنجام ددەت لێ چالاکییا وان سەرناکەڤیت. چالاکییا چاتاک (شاخ) هەر د بنەرەت دا ناهێتە ئەنجامدان. پلانسازییا سێ چالاکییا ھاتبوو چێکرن لێ تەنێ چالاکییا د بن فەرماندارییا مەعسووم قۆرکماز ئانکو چالاکییا دھێ (ئەرووھ) سەرکەفتی دەرباس دبیت. دییاردەیی و پێشکەفتنا مەعسووم قۆرکماز د ناڤا پەکەکێ دا ب ڤێ چالاکییێ دەست پێ دکەت.\nکی ژ پێشکەفتنا مەعسووم قۆرکماز عاجز بوو ؟\nلێبەلێ، ئەڤ پێشکەفتنا مەعسووم قۆرکماز د ناڤا رێخستنێ دا بوو ئەگەرا عاجزییا. ژ بەر کو قۆرکماز پشتی چالاکیا دھێ (ئەروھ) رەخنەیێن مەزن ل پەکەکێ و ئاستا فەرمانداریا وێ دگریت. ل گۆری مەعسووم قۆرکماز، دڤێت تەڤاھیا ناڤەندا پەکەکێ دەرباسی باکورێ کوردستانێ ببیت. ئەو کادرێن پەکەکێ یێن کو ل بارەگەھێن باشوورێ کوردستانێ یێن وەکی حەفتەنین، زاپ، مێرۆس و لۆلان دمینن رەخنە دکەت. ل گۆری مەعسووم قۆرکماز، د ھەمان دەمێ دا شاشە کو کامپێن پەکەکێ ل گەلیێ بیقاعا لبنانێ ھەبن. مەعسووم قۆرکماز ھەبوونا پەکەکێ ب ھەڤالبەندیا دەولەتا سووری و ئیرانی ل سەر خەتا سنۆری، وەکو نەوێرەکی بناڤ دکەت. دەولەتا ترک هێژان ل چیایێن باکورێ کوردستانێ بجیھ نەبوویە، ھەکە پەکەکە چالاکییێن خوە د ناڤا باکوور دا ئەنجام بدەت، گەریلا دێ کاریت بەری کو ئارتێشا ترک ل ور بجیھ ببیت گوندێن باکورێ کوردستانێ کۆنترۆل کەت. مەعسووم قۆرکماز ب راپۆرتێن کو بلند دکەت بەرپرسێ ڤێ رەوشێ پڕ ب تووندی رەخنە دکەت. قۆرکماز ھەیا کووراھییێن بۆتانێ دچیت، جوگرافی و گەلێ ھەرێمێ ناس دکەت. ژ بلی وێ، د ناڤ پەکەکێ دا کەسێ کو د ڤێ مژارێ دا پێشەنگییێ بکەت نینە، ھەموو بەرپرسیارییێ دگریتە سەر خوە. مەعسووم قۆرکماز د دەمەکێ کێم دا گەلەک دهێتە ناسکرن، ناڤ و دەنگێن وی ل دەڤەرێ بەلاڤدبیت. ھێز ل دۆرا وی کۆمدبیت. ئەو خوەدان ھێزەکا جەوھەری یا خورتە. جارا یەکەم ژ گووندێن بۆتانێ (ئۆمیانس، دەشتا لالا) شەرڤان تەڤلی ڤێ رێخستنێ دبن. ئەڤ پێشکەفتنە هەموو بوون سەدەم کو مەعسووم قۆرکماز د تەمەنێ گەنجاتیێ دا ببیتە قوربانیێ کۆمپلۆیەکێ.\nمەعسووم قۆرکماز نە ب گولەیا دوژمن، لێ ب کۆمپلویا ناڤخوە ژییانا خوە ژدەست ددەت\nدەما کو د ٢٨ێ ئادارێ دا ل گەل کۆمەکا 25 کەسی ب شەڤ ل چیایێ گابار نێزیکی گوندێ دەشتا لالا دمەشیان، د کەڤنە کەمینا ئارتێشا ترک. د کەمینێ دا تەنێ یەک کەس ب سڤکی بریندار دبیت، لێ مەعسووم قۆرکماز ب گولەیەکێ کو ب ئەنییا سەرێ وی دکەڤیت ژییانا خوە ژدەست ددەت. گروپ ژ بوویەرێ ب گومان دبیت و دەست ب لێپرسینێ دکەت. د ناڤ گروپا کەتیە کەمینێ دا گەریلایەکێ پەکەکێ ب ناڤێ فەیز ئەسلان، ب کۆد ناڤێ سەلیم ھەیە. دەبانجا ڤی کەسی 30 میتران دووری جھێ کو مەعسووم کۆرماز لێ ھاتیە کوشتن هەیە. ب گۆتنەکا دی، دەما کو کەتیە کەمینێ، وی گولـلە بەردا مەعسووم قۆرکماز و دەبانجە هاڤێت جھێ بوویەرێ. ئەڤ رەوشە ژ لایێ گروپی ڤە ژ بۆ عەبدوللا ئۆجەلان ھاتە راگھاندن. لێ ئۆجەلان ل دەربارێ بوویەرێ دا تشتەکێ ناکەت. فەیز ئەسلان ژ لایێ ئۆجەلان ڤە دهێتە ئەرکدار کرن و دووڤ را ئەو دچیتە لبنانێ و ژ ور ژی وی دشینن ئیرانێ.\nچما تاوانا کوشتنا مەعسووم قۆرکماز دا پال ساکک ساکک؟\nئانکو، مەعسووم قۆرکماز نە ژ لایێ دەولەتێ ڤە، ژ لایێ پەکەکێ ڤە ھاتە کوشتن و بوویەر ھاتە پەردەپۆشکرن. دەولەتا ترک جەنازێ مەعسووم قۆرکماز دگریت، ل دوڤ خوە را رادکێشیت، ل ھەر دەرێ دگێرینیت، و دووڤ را ژی جەنازێ ڤی قەهرەمانێ کورد دهاڤێژیتە نەوالا قەسابا سەر جھێ گلێشێ سێرتێ. مەعسووم قۆرکماز ئێدی ب بۆ ملکێ گەلێ کورد. د راستیێ دا، مەعسووم قۆرکماز نە ژ لایێ پەکەکێ ڤە بەلکو ژ لایێ گەلێ کورد ڤە وەکو قەھرەمان ھاتە راگهاندن. ئەو دەڤەرێن مەعسووم قۆرکماز لێ خەبتی ئانکو ئامەد، باتمان، سێرت و بۆتانێ ئەو وەکو قەھرەمان راگهاند. پەکەکە ژی بوویەرێ ڤەدشێریت. ھەر چەند ئاشکەرایە کو بوویەر چاوا پێک ھاتیە، راپۆرت و دەلیل ھەنە، ئۆجلان و پەکەکە ڤێ تاوانا مەزن یا دەرحەق مەعسووم کۆرماز دا هاتیە ئەنجام دایین ڤەدشێرن. پاشان ئۆجەلان، فەیز ئەسلان ئەرکدار دکەت و وی دشینیت رووسیایێ و ڤەشارتنا بوویەرێ بەلگەیێن گرنگن کو ئۆجەلان پلانسازێ ڤێ بوویەرێ بوویە. ژ بەر کو فەیز یلدرم تەنێ 5 مەھا بەرا کو عەگید گولـلەباران بکەت ژ جەم عەبدوللا ئۆجەلان ھات بوو. ھەمان دەم ئەو کەسەکە کو پاسەوانێ عەبدوللا ئۆجەلان بوو ل لووبنانێ. گەر عەبدوللا ئۆجەلان تاوانبار نەبوویا، دا وی چ پێدڤی ب پەردەپۆشکرنا ڤێ بوویەرێ هەبیت ؟\nپەکەکێ ب سالان بوویەرا مەعسووم قۆرکماز ڤەشارتیە. پشتی سالێن 93یێ، ئۆجەلان بۆ جارا یەکێ گۆت کو دبیت عەگید ب کۆمپلۆیەکێ ھاتبیتە شەھید کرن. لێ ب گشتی پەکەکە، ژ سالا 1986ێ ڤە، دەما کو مەعسووم قۆرکماز ھاتیە گولـلەباران کرن، ھەیا سالا 1998 ێ، واتە ماوێ 12 سالان، چاوانیا کوشتنا مەعسووم قۆرکماز ناکەتە د رۆژەڤێ دا. ل سەر ناڤێ مەعسووم قۆرکماز رانت ھاتە چێکرن، لێ سەدەمێن کووشتنا وی ناهێنە پرسین. گاڤا کو شەمدین ساکک، ئەندامێ کۆمیتەیا ناڤەندی یا پەکەکێ، د ئادار 1998ێ دا ژ پەکەکێ ڤەقەتیای، وی دەمی پەکەکێ ل سەر پرسگرێکا مەعسووم قۆرکماز دەست ب شرۆڤێ کر. پەکەکێ ئیدیعا کر کو شەمدین ساکک مەعسووم قۆرکماز کوشتییە. لێبەلێ، 12 سال ل سەر بوویەرا فەرماندار عەگید دەرباس بوون، و د ڤی دەمی دا، شەمدین ساکک گەلەک جاران ھاتە جەم عەبدوللا ئۆجەلان و ھەر جارێ ئاپۆ شەمدین ب ئەرکێن ھەری بلند وەزیفەدار دکر و رێدکر وەلات. شەمدین ساکک وەکو جێگرێ ئۆجەلان ل سەر ھەموو قادا باکور ھاتە وەزیفەدار کرن. ھەیا دەما کو شەمدین ساکک ژ پەکەکێ ڤەقەتییای ژی، رۆژەکێ ب تنێ ژی ل سەر بوویەرا مەعسووم قۆرکماز پەکەکێ لێپرسین د گەل شەمدین ساکک دا نەکر و بۆ جارەکا ب تەنێ ژی ئەو ب ڤێ یەکێ نەهاتە تاوانبار کرن.\nکێ بوویەر ڤەشارتییە بکوژ ئەوە\nدەما کو ھەمی پارچە تێنە با ھەڤ، ئەڤ وێنە دەردکەڤیتە ھۆلێ. فەیز ئەسلان یەک ژ نێزیکێن ئۆجەلانە، مەعسووم قۆرکماز ئۆجەلان و پەکەکێ رەخنە دکەت و ئەو ل قادا شەری دا گەلەک خورت بوویە. ئەو ژ ھۆلێ ھاتیە راکرن. پیشتی شەمدین ساکک کو چوو ترکییێ سووچ ئاڤێتن سەر وی. ھەکە ئەڤ ئیددیعایا پەکەکێ راست بیت گەلۆ ئەو چ ویژدان و ئەخلاقە ئۆجەلان ھەیی کو ب سالایە کووژەرێ عەگید وەکو فەرماندارێ گشتی وەزیفەدار دکەت. ھەگەر تەعلیماتێن کوشتنا مەعسووم قۆرکماز ئۆجالان نە دابن، چما بکوژ ئاشکەرا نەکر، ئاشکەرا نەکرنا وان دەینن ئالیەکی، چما هندە خەلات کرن. پەکەکێ ھیچ ھەول نە دا کو بکوژێ مەعسووم قۆرکماز ئاشکەرا بکەت، کێ بکوژ ڤەشارتیە بکوژ ئەوە.\nبوویەرا مەعسووم قۆرکماز راستیەکا گرنگا پەکەکێ نیشانی مە ددەت: پەکەکە ب مرنا چ خەباتکارێن خوە ئەلاقەدار نابەیت. ژ بۆ پەکەکێ تشتێ گرنگ ئەوە کو کا دێ کاریت لسەر مرنا وی کەسی پرۆپاگاندایێ بکەت یان ژی نە. مەعسووم قۆرکماز کەسەک کورد بوو، نەتەوەپەروەر و وەلاتپارێز بوو، گەلێ کورد حەز ژ وی دکر، ب سالان زارۆکێن ڤی گەلی وەکی عەگید دھاتنە چیا و ئەو وەکو نمۆنە ددیتن. پەکەکە ژ ڤێ مفا وەردگریت. لێ بوویەرا مەعسووم قۆرکماز ھەردەم بەرەڤاژیکری نیشانی گەلێ کورد دا.


مام جەلال: باجی یاری لەگەڵ “درۆودەلەسەی” سیاسەتدا! » KadirShorsh\n« بەڵێ” یەکی سەیر، “گەماڕۆی پاسیڤ” ی کوردستان و سکەنداڵی “پرەنسیپی ڕێکەوتن” | کاتەلۆنیا و رێگەی سەختی سەربەخۆیی »\nگومان لەوەدا نییە مام جەلال سەرکردە و کەسایەتیەکی سیاسی ناسراوە و خاوەنی مێژووەکی رامیاری دوورودرێژە کە خۆی لە زیاتر لە نیوسەدەدا دەدات. لەو مێژووەدا شۆڕشگێڕی و بەڵێنی شۆڕشگێڕانە، ساردوگەرمی، هەلسان و دابەزین هەن، سەرکەوتن و ژێرکەوتنی کاتی هەن، سنگفراوانی هەن، بەڵام پشووتەنگی، تەسکبینی و کورتبینیش هەن، ڕەشبینی هەن، هەنگاوی هەلپەرستانە و دووڕوویی هەن، هەروەها گەندەڵی و تاوان هەن.\nلە ١٩٨٤ دا کرێکار بووین، رۆژێکیان سەربەست کە بەیەکەوە کارمان دەکرد گوتی “سیاسەت درۆودەلەسەیە”! گوتم چۆن؟ گوتی “ئەوە قسەی مام جەلالە”! ئەو گوتنە خستمیە بیرکردنەوە. سەربەست لایەنگری یەکێتی بوو.\nگومان لەوەدا نییە مام جەلال سەرکردە و کەسایەتیەکی سیاسی ناسراوە و خاوەنی مێژووەکی رامیاری دوورودرێژە کە خۆی لە زیاتر لە نیوسەدەدا دەدات. لەو مێژووەدا شۆڕشگێڕی و بەڵێنی شۆڕشگێڕانە، ساردوگەرمی، هەلسان و دابەزین هەن، سەرکەوتن و ژێرکەوتنی کاتی هەن، سنگفراوانی هەن، بەڵام پشووتەنگی، تەسکبینی و کورتبینیش هەن، ڕەشبینی هەن، هەنگاوی هەلپەرستانە و دووڕوویی هەن، هەروەها گەندەڵی و تاوان هەن. مام جەلال ئەو سەرکردە سیاسیەیە کە لە زۆرباردا لەگەڵ پێشهات و هەلومەرجەکانی رۆژدا سیاسەتی کردووە، هەڵوێستی گۆڕیووە و خۆی گونجاندووە، هەنگاو و تاکتیکی نەخوازراو و نائاسایی بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی بەکارهێناوە، بەمجۆرە بە بڕوا و پرەنسیپێکی مۆرالی تایبەتەوە وابەستە نەبووە و لە زۆر هەلومەرجدا وەکو ریالستێکی کلاسیک جوڵاوەتەوە.\nبەپێی سەرچاوە مێژوویەکان و گوتنی هاوڕێیانی کۆنی ئەو، مام جەلال لە کۆتایی چلەکان و لە دەیەکانی پەنجاکان و شەستەکاندا سیاسیەکی بەتوانا و لێهاتوو بووە، بە زیرەکی و چاڵاکیەکانی سەرنجی هاوڕێکانی راکێشاوە، لە ناو پارتی دیموکراتی کوردستاندا بەخێرایی سەرکەوتووە و گەیشتووەتە پلەباڵاکان. لە دووبەرەکیەکەی ١٩٦٤دا لەگەڵ هاوڕێیانی دیکەی مەکتەبی سیاسی و بەشە حزبیەکە رەخنەی لە سیاسەتی تاکڕەو و خێلەکیانیەی مەلا مستەفا هەبووە، کە وایکردووە دواتر لە پارتی جیابوونەتەوە. جیابوونەوەی ئەوان لە پارتی کاردانەوەیەکی ئاسایی بووە، بەڵام چوونە سەنگەری حکومەتی بەغدا دژ بە پارتی سەر بە مەلا مستەفا لە ١٩٦٦ دا هەنگاوێکی نائاسایی و هەلەیەکی کوشندە بوو ئەوان تێیکەوتن. لەلایەک لایەنە هوشیار و ڕامیارەکەیان خستە خانەیەکی نەخوازراوە، لەلایەکیتر برەویان بە ڕەوتی خێلەکی و دیسپۆتیانەی مەلا مستەفا دا. شەڕی کوردکوژی ئەوسا ژمارەیەکی زۆر پێشمەرگە و کادیری دڵسۆزی کردە سوتەمەنی خۆی کە سەرکردایەتی هەردوو باڵی پارتی لێی بەرپرسیارن. ڕێککەوتنەوەی باڵی مەکتەبی سیاسی لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی لە ١٩٧٠ دا بەجۆڕی لە جۆرەکان وازهێنان بوو لە ناکۆکی و ململانێکە لەلایەن مام جەلال و برایم ئەحمەدەوە، چونکە مەلا مستەفا هەر لەسەر رەوتی خۆی بەردەوام بوو و گۆڕانێک لەمبارەیەوە نەبوو. ئەو هەنگاوەی برایم ئەحمەد و مام جەلال سوودی بە بزاڤی ڕزگاریخوازی کوردستان گەیاند، بەڵام چارەسەرێکی بنەرەتی و درێژخایەنی ناکۆکیەکە نەبوو، وە دووبەرەکیەکە بەوە کۆتایی نەهات. ئەو دووبەرەکیەی ئەوسا بووبە پەتایەکی کوشندەی ئیفلیجکەری درێژخایەن بۆ خەباتی ڕزگاریخوازی باشوری کوردستان، بەجۆرێک ئێستاش باشوری کوردستان پێیەوە دەناڵێنێت.\nدوای هەرەسی خەباتی چەکداری ئەیلول لە ١٩٧٥ دا، مام جەلال لەگەڵ هەندێ لە هاوکارانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانیان دامەزراند، لە ساڵی ١٩٧٦ دا بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان بەسەرکردایەتی عەلی عەسکەری و د. خالید سەعید و عومەر دەبابە چوونە ناو نیمچەبەرەی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، کە ئەوسا لە خەتی گشتی، کۆمەڵەی رەنجدەران و بزوتنەوە پێکدەهات. لە هاوینی ١٩٧٦ دا مام جەلال دەکرێتە سکرتێری یەکێتی. ئەوسا بزوتنەوە بەهێزترین باڵی ناو یەکێتی بوون. ئەو یەکگرتنە لەسەرەتاوە کێشەی هەبووە، چونکە زۆر لە سەرکردەکانی بزوتنەوە لەبەر جیاوازیان لەگەڵ بیروبۆچوونەکانی مام جەلال پشتگیریان نەکردووە. یەکگرتنەکە هەر دوو ساڵ دەخایەنێ و دوای ئەوە بزوتنەوە لە یەکێتی دێتەدەر و لەگەڵ کۆمیتەی ئامادەکردنی پارتی کە د. مەحمود عوسمان سەرپەرشتی دەکرد بەیەکەوە حزبی سۆسیالستی یەکگرتووی کوردستانیان (حسیک) دروست کرد. بەپێی گوتنی ئەندامانی بزوتنەوە، جودایی لەبیر و لێکدانەوەکاندا، ناتەبایی سیاسەتی یەکێتی لەگەڵ بیروباوەرە بنچینەیەکانی بزوتنەوە، تاکڕەوی و جوداکاری مام جەلال لە بڕیار و هەڵسوکەتیدا بەتایبەتی لەنێوان کۆمەڵە و بزوتنەوەدا، سەرکردەکانی بزوتنەوە تووشی نیگەرانی و بێزاری دەکەن. دژایەتی و شەڕ دژ بە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کاردستان (قیادەی موەقەتە) کە لای زۆر لە سەرکردەکانی بزوتنەوە پشتگیری نەبووە ئەویش هۆکارێکی دیکەی نیگەرانی و دواتر ناتەبایی ناوخۆیی بووە. لەو بارە گرژە ناوخۆییەدا کارەساتی هەکاری لە ١٩٧٨ دا روودەدات و بەسەدان پیشمەرگە و کادیری بزوتنەوە دەکەونەبەر بۆسە و هێرشەکانی قیادەی موەقەتە و هەندێکیان بەدیلی گولەباران دەکرێن. بۆنمونە سەرکردە دیارەکانی بزوتنەوە وەکو دکتۆر خالید، عەلی عەسکەری و حوسێن بابەشێخ بەدیلی گولەباران دەکرێن. دوای کارەساتەکە باری ناوخۆیی یەکێتی روو لە خراپبوون دەکا، لە هۆکارەکانی ڕوودانی کارەساتی هەکاریدا لەلایەن زۆر لە کادیر و سەرکردەکانی بزوتنەوەدا گومان دەخرێتەسەر مام جەلال.\nمام جەلال بزوتنەوەیەکی بەرابەر لە ناو یەکێتیدا دروست دەکات و دەکەوێتە دژایەتی حزبی سۆسیالست. بەگشتی مام جەلال لە نامە ناردن و ڕاکێشانی کەسانی ناسراو و چاڵاک بۆ ناو یەکێتی چالاک بووە. مام جەلال لە هەڵکێشان و پێداهەلداندا یا گوتنی درەوشاوەی تاکتیکیانەدا مامۆستا بووە. لە دوای جیابوونەوەکەدا نامەی بۆ زۆر لە کادیر و لایەنگرانی بزوتنەوەی سۆسیالست ناردووە. بۆنمونە نامەی بەناوە نهێنیەکەی کاردۆ بۆ کاردۆ گەلاڵی (وابزانم سوارە ناوی نهێنی کاردۆ بووە) ناردووە کە پارێزەرێکی چەپی ڕۆشنبیر، کادیرێکی زۆر بەتوانا و پێشکەوتووی بزوتنەوە بوو لە خەباتی نهێنیدا، لە نامەکەدا دوای بەرزکردنەوە و پێداهەلدان داوای لێدەکات بێتە ناو یەکێتی و رێکخستنەکانی یەکێتی دەخاتە ژێردەستی ئەو، بەلام کاردۆ رەتی داواکەی دەکاتەوە. دوای ئەوە مام جەلال کەوتە دژایەتی ئەو و هاوڕیکانی. دیارە زۆرینەبرد کاردۆ گەڵالی و عەلی هەژار لەلایەن ڕژێمەوە دەستگیردەکرێن و بۆهەمیشە شونبزر دەکرێن. مام جەلال لە بیرەوەریەکانیدا کاردۆ گەلالی بە پیاوی ڕژێم داناوە!\nیەکێتی لە خەباتی چەکداریدا هەوڵیداوە خۆی هێزی سەرەکی و پارتی پێشرەو بێت، بۆیە جگەلەوەی کە هەمیشە لەگەڵ پارتی لە ناکۆکیدا بووە، لەگەڵ لایەنەکانی دیکەش کێشەی هەبووە و نەیتوانیووە بەیەکەوە و شان بەشانی ئەوان خەباتی چەکداری بێ کێشە و شەڕ بباتەسەر. لە ساڵەکانی ٧٩، ٨١ و ٨٣ دا لەگەڵ سۆسیالست بەتایبەتی هەروەها لەگەڵ پاسۆک و حزبی شوعی ناوە ناوە کەتۆتە شەڕ و بەسەدان پیشمەرگە و کادیر و سەرکردە لەهەردوو بەرەدا بوونەتە سووتەمەنی شەڕی ناوخۆی کوردکوژی. لەلایەن سەرکردایەتی یەکێتی بڕیاری کوشتنی دیل دراوە و تاوان لەمبارەیەوە ئەنجامدراوە. بۆنمونە گولەبارانکردنی کاکە سور قۆریتانی کە لە سەرکردایەتی یەکێتی بەند بوو پەیوەندی راستەوخۆی بە بڕیاری ئەوەوە هەیە. ئەو کاتەی کاکەسور و هاوڕێکانی لەدەشتی کۆیە لەلایەن هێزێکی یەکێتیەوە چەک دەکرێن، ناکۆکی و شەر لە نێوان یەکێتی و سۆسیالستدا نەبوو، پێشمەرگەکانی دەشتی کۆیە وەکو هاوڕێ و هاوخەباتی یەک وابوون. ئەوڕۆژە کاکە سور و هاوڕیکانی لە چاڵاکیەک دەگەڕانەوە و دەیانتوانی چەک دانەنێن و شەڕبکەن، بەڵام نەیانکرد. کاکەسور و هاوڕێکانی چەک دەکرێن و کاکە سور رەوانەی سەرکردایەتی یەکێتی دەکرێت و لەوێ بەند دەکرێت. تاوانی کاکەسور ئەوەبوو چاڵاک بوو و سۆسیالست بوو. هەروەکو مام جەلال لە بریار و کوشتنی دیل لە شوێنەکانی دیکەی شەڕدا، وەکو کۆمەڵکوژیەکەی قرناقە و پشتئاشان بێبەری نەبووە.\nیەکێتی لەژێر سەرکردایەتی مام جەلالدا لەبری خەباتی هاوبەشی دوور لە پاوانخوازی، سیاسەتی پارتی پێشڕەو و پاکاسازی پیادەکرد. سیاسەتی پاکتاو و پاوانکردن ئەگەر لایەنێکیش سەربخات، مەرج نییە لایەنی سەرکەوتوو بگەیەنێتە ئامانج. کوردکوژی لە باشوری کوردستاندا زیانی کوشندە و جەرگبڕی بە خەباتی ڕزگاریخوازی گەیاند و لە کۆتاییدا گەلی کورد باجەکەی دا. یەکێتی توانی سۆسیالست، شوعی و پاسۆک تەواو لاوازبکات، بەڵام سەرکەوتنە سەربازیەکەی کورتماوە بوو. شەڕی خوێناوی ناوخۆ دەرزێکی کوشندەی لە ریزی گروپە هوشیارە رامیارەکەدا دروستکرد، کە ساڕێژکردنی ئاسان نەبوو و کاریتێکردنێکی درێژخایەنی نەرێنی بەسەر خەباتی ڕزگاریخوازی داهاتوودا نواند. دواتر دەرکەوت ئەو زیانە چ کاریگەریەکی نەرێنی لەسەر داهاتووی یەکێتیدا نواند. بێگومان ئەگەر بنەماکی پەسندکردن و دانپێنان هەبوونایە، دایەلۆگ و هۆشمەندی زاڵبوونایە، هوشیاری کوردستانیانە هەبووایە، ئەو زیانە گەورەیە بەر خەباتی ڕزگاریخوازی نەدەکەوت و ئێستا باری رامیاری باشوری کوردستان تەواو جیاواز دەبوو.\nمام جەلال لە کاتی کۆڕەوەکەدا و لە کاتێکدا هێزە ئەنفالچیەکانی سوپاسی ئێراق هێرشیان دەکردە سەر خەڵکی بێبەرگری کوردستان لەگەڵ سەرکردەی حزبەکانی دیکەدا چووە بەغدا و دەستی لەملی سەدامی دیکتاتۆر کرد و بەخۆشحاڵیەوە ماچی کرد. ئەو ماچە کوردستانیانی زۆر نائومێدکرد.\nلە دوای راپەرینی ١٩٩١ دا یەکێتی وەکو پارتی هەرچی سەرۆک جاش و پیاوخراپی بەعس هەبوو لەخۆی کۆکردەوە، دیارە لەبەر گەلێ هۆکار پارتی زۆرتری بەرکەوت. دوای هەڵبژاردنی ١٩٩٢ لەگەڵ پارتی رێکەوتنی ففتی ففتیان مۆ ردکرد و سیستەمی رامیاری کوردستانیان لەبەراییدا ئیفلیجکرد. کاکە و مامە (سەرۆک و ڕابەر) هەردووکیان ئامادەنەبوون پراکتیکیانە و بەکردەوە کاری بنیاتنانی ناسیۆن بگرنەدەست، بەکردەوە بچنە ناو کارەکان و ببنە سەرۆکی پەرلەمان یا حکومەت. خۆیان لە دیوەخانەکانیان نەهاتنەدەر و بڕیار و دەسەڵاتی سەرەکیش هەر لای خۆیان بوو. دوو ساڵ دوای ئەوە لەسەر پارە و داهات و دەسەڵات کەوتنە شەڕ لەگەڵ یەکتر. یەکیتی هێزەکانی ئێرانی راکێشایە ناو کوردستان و پارتی هێزەکانی تورکیا. بەسەدان رۆلەی کوردیان کردە سووتەمەنی بەرژەوەندی تایبەتی سەرۆک و حزب. زۆنی زەرد و سەوزیان دروستکرد و باشوری کوردستانیان کردە دوو بەش. تاکو لە ساڵی ١٩٩٨ دا ئەمەریکا کەوتە نێوانیان و پێکیهینانەوە.\nجگەلەوە یەکێتی ناوە ناوە دەستی لە پارتە خۆڕسکە چەپ و ناسیونالیستە بێ پشتیوانەکان وەشاند، کوشتنی ئەندامانی کۆمۆنیستی کرێکاری و پارتی کاری سەربەخۆ، بەمجۆرە لاوازکردن و لەناوبردنیان بونمونە. ئەوەش بیرخستنەوەی کەلتوری سیاسی یەکێتی سەردەمی شاخ بوو. بەڵام بەپێچەوانەوە پارتە ئیسلامیەکان کە لەلایەن ئێران و تورکیا و وڵاتانی دیکەی ئیسلامیەوە پشتگیری دەکران لە دەڤەری سەوزدا گەشەیانکرد و بەهێزبوون.\nمامە و کاکە لە دانوستان و گفتوگۆکاندا لەگەڵ دەسەڵاتی بەغدا، دەستوریان مۆرکرد، بێ ئەوەی مافی چارەنوس لە دەستوردا بنوسن. کێشەی سنور بە مادەی ٥٨ دواتر ١٤٠ بەسترایەوە و بەهەڵواسراوی مایەوە، کە دەبوایە لە ٢٠٠٧ دا کۆتایی پێبهێندرێت. مام جەلال تا ساڵی ٢٠١٤ بەناو سەرۆکی ئێراق بوو، بەڵام پرسی سەرەکی چارەی نەکرا. لەدوای رووخانی ڕژێمی بەعس بزوتنەوەی ریفەراندەم نزیکی ١٧٠٠٠٠٠ ئیمزای بۆ مافی چارەنوس لە ٢٠٠٤ دا کۆکردنەوە و گەیاندیە بەغدا و بارەگای نەتەوەیەکگرتووەکان. وەکو مەسعود بارزانی، مام جەلال گوێی پێنەدا و گوتی “سەربەخۆیی خەونی شاعیرانەیە”.\nهەر گەلێکی گەلکوژلێکراو مافی یاسایی خۆیەتی تاوانباران راکێشی دادگا بکات. دیارە سەرۆک جاشەکان جگەلە تاوانی گەلکوژی ئەنفال تاوانیان بەرامبەر بە خڵکی کوردستان و پیشمەرگە کردبوو، بەڵام مام جەلال وەکو مەسعود بارزانی بڕیارەکەی بەرەی کوردستانیان کردە بیانوو، بەرگری لە سەرۆک جاشەکان کرد و رێگەی بە پرۆسەیەکی رەوای دادوەرانە گرت. جگەلەوە مام جەلال کێشەیەکی لەوەدا نەبوو کە سەرکردەی بەعس و ئەنفالچی وەفیق سامەرائی بکاتە راوێژکاری خۆی. بەرگری لە ئەفسەری پلەباڵای بەعس و ئەنفالچی نەزارخەزرەجی کرد و دژی دادگاییکردنی وەستا، پەنای سەرکردەکانی بەعسی وەکو تەها محیەدین مەعروفی دا. بەرگری لە سوڵتان هاشم کرد و هەوڵی ئازادکردنی دا. کە سوڵتان هاشم سەرپەرشتی زۆربەی شاڵاوەکانی ئەنفالی دژ بە کورد کردبوو. فرۆکەوانی جەنگ تاریق رەمەزان کە دەگوترێت بەشداری لە کیمیابارانی تاوانی هەلەبجەدا کردبوو ئەو ئازادی کرد. دادگای باڵای تاوانەکانی ئێراق سزای هەلواسینی بۆ سەدام بڕیەوە، مام جەلال ئامادە نەبوو ئیمزای بکات گوایە دژی سزای کوشتنە. بەڵام ئەو خۆی یاسای پرۆسەی دادگاییەکەی پێشتر لە ٢٠٠٥ دا مۆرکردبوو کە سزای کوشتنی تێدابوو. هەروەها لە ئێراقدا رۆژانە بڕیاری کوشتن دژ بە گیراوان دەدرا مام جەلال کێشەیەکی لەگەڵ ئەوەدا نەبوو. دادگای باڵای ئێراق لەسەر کەیسی بچوکی دوجەیل سەدام حوسێنی لەناوبرد، مامە و کاکە کێشەیەکیان لەوەدا نەبوو. مام جەلال وەکو مەسعود بارزانی دژی خواستەکانی گەلی قوربانی جوڵایەوە، نمونەیەک تەنها لە ناو کوردا شێوەی بیندراوە.\nدەستتێکەڵاوکردنی یەکێتی لەگەڵ ڕژێمی ئێران و راکێشانی بەرژەوەندیەکانی ئێران بۆ ناو کوردستان لە دەڤەری سەوزدا، رێگەدان و چاوپۆشیکردن لە تیرۆرکردنی ئەندامانی حزبی دیموکرات لەلایەن پیاوکوژەکانی ڕژێمی ئیسلامیەوە لەسایەی دەسەڵاتی سەوزدا بووە. مام جەلال و یەکێتی کێشەیەکیان لەوەدا پیشان نەداوە. مام جەلال گرنگی بە دروستکردنی بنکە و مزگەوتی شیعە و بیروئایدیای خومەینی داوە. ئەو گرنگی پێدانە جگە لە زیان هیچ سوودێکی بۆ بەرژەوەندی خەڵکی کوردستان نییە.\nلە دەستپێکی پرۆسەی دروستکردەوەی ئێراق لە ٢٠٠٣ دا لەگەڵ پارتی ڕێکەوتنی ستراتیژیان مۆرکرد، کە جۆرێک بوو لە ڕێکەوتنە ففتی ففتیەکەی پیشوو، ئەمجارەیان واڕێککەوتن مامە سەرۆکی ئێراق بێت و کاکە سەرۆکی هەرێمی کوردستان بێت، خێروبێری کوردستایش لەنێوان خۆیاندا دابەش بکەن. ڕێکەوتنی ستراتیژی ئەگەرەکانی دیموکراتیزەکردنی سیستەمی سیاسی کوردستانی نەهێشت. لەو ڕێکەوتنەدا بنەماڵەی بارزانی براوەی سەرەکی بوون. هەروەکو ئەو دەسەڵاتەی مام جەلال بەریکەوت تەنها سیمبۆلی بوو، ناوێکی گەورە بەڵام بۆش لەدەسەڵات. مام جەلال وایکرد دەسەڵاتی کوردستان بکەوێتە ژێرچنگی بنەماڵەی بارزانی کە قۆرغی دەسەڵاتیان کرد و تاکرەوانە کەوتنە دوای بەرژەوەندیە ئابوری و سیاسیە تایبەتەکانیان، مام جەلال یا پشتگیری کردن یا لە ئاست پێشێلکاریەکانیان بێدەنگ بوو. وەکو بڵێی بەپێی ڕێکەوتنی ستراتیژی تاڵان و تاوان رەواکرابوو. بەمجۆرە بەپێچەوانەی خەونی دێرینەی خۆی، بنەماڵەی بارزانی و دەسەڵاتی دیسپۆتیانە و مافیایی ئەوانی لەبری لاوازکردن بەهێزکرد. بەمجۆرە مام جەلال نەک هەر نەیتوانی ببێتە بنیاتنەری سیستەمێکی رەوای دیموکراسی لە کوردستاندا، بەڵکو بە رێکەوتنی ستراتیژی پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی لەناوبرد و بنەماکانی دەسەڵاتی رەوای نیشتیمانی لەباربرد.\nدیارە هەموو ئەوانەی کە لە دوای رووخانی بەعسدا دەسەڵاتی باڵایان لە ئاستی ئێراقدا دەستکەوت، دەبێ سوپاسی ئەمەریکا بکەن. ئەمەریکا نەبووایە سەدام بە ئۆپۆزیسیۆنی ئێراقی نەدەڕووخا. سیستەمی سیاسی دوای سەدام ئەمەریکا سەپاندی، ئەگەر عەرەبەکانی ئێراق بڕیاریان بەدەستبوایە، ئەو جۆرە سیستەمە سیاسیە دروست نەدەبوو. بۆیە بوونی مام جەلال بەسەرۆکی ئێراق هێندە پەیوەندی بە زیرەکی ئەو نییە، ئەوەندەی پەیوەندی بە سترەکتوری سیستەمی سیاسی ئێراقی دوای سەدامەوە هەیە. سیستەم یا چارەسەرە سیاسیەکە ئەوەدەخوازێ کە کەسێکی کورد پۆستێکی باڵا لە ئاستی ئێراقدا وەرگرێت، ئەوجا دەکرێ سەرۆکی کۆمار بێت یا سەرۆکی پەرلەمان، بەڵام سەرۆکی وەزیران کە دەسەڵاتی کاریگەر و باڵای هەیە بۆ لایەنی زۆرینەی شیعە دەچێت. دیارە مام جەلال لەگەڵ ئەوەی پۆستەکەی سیمبۆلی بوو و بەکردەوە دەسەڵاتێکی ئەوتۆی نەبوو، بەڵام بەهۆی ئەو پارە زۆرەی لە کوردستاندا دەستی دەکەوت، هەروەها زیرەکی لە بەدەستهێنانی متمانە بە لایەنەکان توانیبووی رۆڵی گرنگ لە کەمکردنەوەی ناکۆکیەکان لە ئاستی ئێراقدا بگێڕێت. بەڵام کیشەی نێوان لایەنە ناکۆکەکانی ئێراق بەبێ چارەسەری بنەڕەتی و کۆنسترەتیڤانە ناتواندرێ چارەسەربکرێن، بۆیە هەوڵەکانی مام جەلال چارەسەری کاتی و کورتخایەن بووە و چارەسەری ستراتیژی درێژخایەن لە دەسەڵات و توانای ئەودا نەبوو.\nسەبارەت بە یەکێتی مام جەلال لەوەدا زیرەک بوو کە لایەنە ناکۆکەکانی ناو یەکیتی بگەیەنەتە یەک، کوردەواریانە متمانەیان بەدەستبهێنێت، بەڵام نەیتوانی پارتێکی ڕامیاری خاوەن دیسیپلین و پرەنسیپە دیموکراسیەکانی پارتایەتی بنیاتبنێ. مام جەلال نەیتوانی سترەکتورێکی فەکشنالی زیندوو و ناکەسی دروستکا، بەمجۆرە لەناو یەکێتیدا ئەو داینەمۆیە دروستکا کە پارت هەڵدەسوڕێنێ و پیشدەخا، ئەو داینەمۆیەی کە بەردەوام لە خۆنوێکردنەوە و گەشەسەندن دایە. بەکورتی وایکردبوو یەکێتی مام جەلال بێ، مام جەلال یەکێتی بێ. لەئەگەری نەمانی مام جەلالدا، چارەنوسی یەکێتی نادیاربێ.\nلەژێر سەرکردایەتی مام جەلالدا سەرکردەکانی یەکێتی لەژێرناوی خەباتی شاخدا داهات و موچەی باڵایان بۆخۆیان مسۆگەرکرد، سەرمایە و مولکی زۆریان بەدەستهێنا و بەمافی ڕەوای خۆیان زانی. وەکو هەر دیکتاتۆرێک خۆی لە پۆستی سکرتێری یەکێتیدا مایەوە لە ١٩٧٦ ـەوە تاکو ئەو رۆژەی بەهۆی نەخۆشیەوە لە ٢٠١٤ دا پەکیکەوت. تا رۆژی کۆچی دواییشی هەر ئەو سکرتێری یەکێتی بوو، واتە بۆ ماوەی ٤١ ساڵ. وەکو سەرکردە دیکتاتۆرەکانی رۆژهەلاتی ناوەراست، کەسوکاری خۆی بەرزکردەوە و پارتەکەی خستە ژێرچنگی بنەماڵەکەی خۆی. ئیستا بنەماڵەکەی ئەو رەنگە لە دوای بنەماڵەی بارزانی گەندەڵترین بنەماڵەی کوردستان بن. وەکو بیندرا دوای پەککەوتنی خۆی یەکێتی بەرەو پەرتەوازەیی و پوکانەوە هەنگاوی ناوە و دەنێت. ئەوەش بەڵگەیە لە ناسەرکەوتوویی مام جەلال لە بنیاتنانی ئەو حزبەی کە زۆربەی ساڵەکانی مێژووی سیاسی خۆی تێدا بەسەربرد.


5/4/2021 4:04:00 PM 180 جار خوێندراوەتەوە\nهەڵبژاردن چ سودێکی هەیە کاتێک ته‌كه‌تولی شه‌عبی میلیشیایی و میللیگه‌رای شیعه و ناسیۆنالیزمی مەزهەبی و تائیفیی وەک خۆی دەمێنێتەوە لە عێراق و بە ئاستەمیش نوزەی گۆڕان و ئومێدی چاکسازیی دیار نییە.\n• سه‌فه‌قاتی نه‌وتی و گه‌نده‌ڵی دارایی و ماڵی گه‌وره له شاره‌كانی عێراق لەسەر دەستی بلۆکە گەورەکانی نەوت به هیچ جۆرێك کۆتایی نایەت. کوردیش سەرباری ململانێ و کێبرکێ ناوخۆییەکان هیچ پرۆژەیەکی ئاسۆ ڕوونی نییە بۆ ئەو فاشیزمە خەوتوەی کە هەرکات وەخەبەرهات دەبێتە هەڕەشە لەسەر ستاتۆی فیدراڵی هەرێم.\n#هاوپه‌یمانێتی_هیواش کە هه‌موو سلۆگان و دروشمه‌كانیان ریفۆرمی ئابوری و چاكسازیی و گواستنەوەی موچەی فەرمانگە ئیتیحادیەکانی هەرێم بوو بۆ بەغداد. نەک خۆیان بێ هیوا کرد دەرکەوت موزایەدەو سەفقەو مانۆڕی هەندێک ئەکتەری سیاسی و مامەڵەی هەرزان بوو بۆ مانەوەی هەندێک پۆستی سیادیی، بەدیوێکی تردا تەنها هەوڵێک بوو بۆ شکاندنی ئیجماعی میللی و نەتەوەیی کورد. به حسابی خۆشیان ئه‌ڵته‌رناتیڤی نوخبه‌ی حوكمرانی هه‌رێم بوون. بێ ئاگا لەوەی چاككردنه‌وه‌ی دۆخی په‌یوه‌ندیه‌كانی هه‌رێم به‌غداد به هاوارو دروشمسازیی و گوتاریی میدیایی و گروپگەلی پانزه‌و شانزه نابێت بەڵکو بە گەڕانەوەی شکۆی سیاسی و نەتەوەیی کوردیی دەبێت.\n• مستەفا کازمیش کە خۆی وەلیدی فەوزاو داواکاریی خۆپیشاندەران بوو، مەرجەعیەت سەپاندی بۆ ئەوەی چاکسازی بکاو پێی نەکرا ئەوەتا بەبێ ئەوەی خۆی بەشداربێت لە هەڵبژاردن عێراقی تەسلیمی قەدەرێکی تاریکتر کرد بەرەو فەوزاو پاشاگەردانی زیاتر.


سەرژمێری 13 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nسەرژمێری 13 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nسیخوڕی خاکی کەنعان\n1ئینجا یەزدان بە موسای فەرموو: 2«چەند پیاوێک بنێرە بۆ سیخوڕیکردن لە خاکی کەنعان کە من بە نەوەی ئیسرائیلم داوە، لە هەر هۆزێک لە باوکانیان پیاوێک دەنێرن، هەر یەکێکیان سەرکردە بێت لەناویاندا.»\n3بەپێی فەرمانی یەزدان موسا لە چۆڵەوانی پارانەوە ئەوانی نارد. هەموویان لە نەوەی ئیسرائیل ڕابەر بوون.\nلە هۆزی ڕەئوبێن شەموعی کوڕی زەکور،\n5لە هۆزی شیمۆن شافاتی کوڕی حۆری،\n6لە هۆزی یەهودا کالێبی کوڕی یەفونە،\n7لە هۆزی یەساخار یەگالی کوڕی یوسف،\n8لە هۆزی ئەفرایم هۆشێیەعی کوڕی نون،\n9لە هۆزی بنیامین پەلتیی کوڕی ڕافو،\n10لە هۆزی زەبولون گەدیێلی کوڕی سۆدی،\n11لە هۆزی یوسف، لە هۆزی مەنەشە گەدیی کوڕی سوسی،\n12لە هۆزی دان عەمیێلی کوڕی گەمەلی،\n13لە هۆزی ئاشێر سەتوری کوڕی میکائیل،\n14لە هۆزی نەفتالی نەحبیی کوڕی ڤۆفسی،\n15لە هۆزی گاد گوئێلی کوڕی ماکی.\n16ئەوە ناوی ئەو پیاوانە بوو کە موسا ناردنی بۆ سیخوڕی خاکەکە. موساش هۆشێیەعی کوڕی نونی ناونا یەشوع.\n17جا موسا ناردنی بۆ سیخوڕی خاکی کەنعان و پێی گوتن: «لێرەوە بەناو نەقەبدا13:17 ناوچەیەکی وشکە دەکەوێتە باشووری خاکی بەڵێنپێدراو. بڕۆن و بۆ ناوچە شاخاوییەکە سەربکەون و 18بڕوانن خاکەکە چۆنە، ئەو گەلەش تێیدا دەژیێت بە هێزە یان لاوازە؟ کەمن یان زۆرن؟ 19ئەو خاکەی تێیدا نیشتەجێن چۆنە، باشە یان خراپە؟ ئەو شارۆچکانە چین کە تێیدا نیشتەجێن، خێوەتگان یان قەڵابەندن؟ 20هەروەها ئەو خاکە چۆنە، بەپیتە یان بێپیتە؟ داری لێیە یان نا؟ چاونەترس بن و هەندێک لە بەروبوومی خاکەکە بهێنن.» ئەو ڕۆژانەش ڕۆژانی یەکەم بەری ترێ بوو.\n21ئەوانیش سەرکەوتن و سیخوڕی خاکەکەیان کرد، لە چۆڵەوانی چنەوە هەتا ڕەحۆڤ لە نزیک دەروازەی حەمات. 22بەناو نەقەبدا سەرکەوتن و هاتنە حەبرۆن. لەوێش ئەحیمەن و شێشەی و تەلمەی نەوەی عەناقی لێبوو، حەبرۆنیش پێش چۆعەنی میسر بە حەوت ساڵ بنیاد نرابوو. 23ئیتر هاتنە دۆڵی ئەشکۆل و لەوێ لقێکیان بە هێشووە ترێیەکەوە لێکردەوە و بە دارێک هەڵیانگرت لەنێوان دووانیان و لەگەڵ هەندێک هەنار و هەنجیر. 24جا ئەو شوێنە ناونرا دۆڵی ئەشکۆل بەهۆی ئەو هێشووەی نەوەی ئیسرائیل لەوێ لێیان کردەوە. 25ئینجا لەدوای چل ڕۆژ لە سیخوڕیەتی خاکەکە هاتنەوە.\n26سیخوڕەکان هاتنە لای موسا و هارون و هەموو کۆمەڵی نەوەی ئیسرائیل لە چۆڵەوانی پاران، لە قادێش، هەواڵیان بۆ ئەوان و بۆ هەموو کۆمەڵ هێنایەوە و بەروبوومی خاکەکەیان پیشاندان. 27هەواڵیان پێیدا و گوتیان: «بۆ ئەو خاکە چووین کە تۆ ئێمەت بۆی نارد و بە ڕاستی شیر و هەنگوینی لێ دەڕژێت! ئەمەش بەرەکەیەتی. 28بەڵام ئەو گەلەی لە خاکەکەدا نیشتەجێن بە هێزن و شارەکان قەڵابەند و زۆر مەزنن، هەروەها نەوەی عەناقیشمان لەوێ بینی. 29عەمالێقییەکان لە خاکی نەقەبدا نیشتەجێن، حیتی و یەبوسی و ئەمۆرییەکان لە ناوچە شاخاوییەکەدا نیشتەجێن، کەنعانییەکانیش لەلای دەریا و لەسەر کەناری ڕووباری ئوردون نیشتەجێن.»\n30بەڵام کالێب گەلی بۆ موسا بێدەنگ کرد و گوتی: «با سەربکەوین و دەستی بەسەردا بگرین، چونکە توانامان بەسەریدا هەیە.»\n31بەڵام ئەو پیاوانەی لەگەڵیدا چووبوون، گوتیان: «ناتوانین سەربکەوین و دژایەتی ئەو گەلە بکەین، چونکە لە ئێمە بەهێزترن.» 32جا هەواڵێکی خراپیان لەنێو نەوەی ئیسرائیلدا بڵاوکردەوە سەبارەت بەو خاکەی سیخوڕیان تێدا کردبوو و گوتیان: «ئەو خاکەی پێیدا چووین هەتا سیخوڕی بکەین، خاکێکە کە دانیشتووانەکەی قووت دەدات. هەموو ئەو گەلەی تێیدا بینیمان باڵا بەرز بوون. 33هەروەها لەوێ نەفیلیممان13:33 نەفیلیم: بڕوانە پەیدابوون 6:4. بینی، نەوەی عەناق کە لە ڕەگەزی نەفیلیمن، لە چاوی خۆماندا وەک پێکوڕە وابووین، بە هەمان شێوەش لەچاو ئەوان.»\nKSS : سەرژمێری 13


منداڵێكی شیرەخۆرە چۆن لە هێرشی فڕۆكە ئیسرائیلییەكان رزگاری بوو - تۆڕی میدیایی خەڵک\nمنداڵێكی شیرەخۆرە چۆن لە هێرشی فڕۆكە ئیسرائیلییەكان رزگاری بوو\nمنداڵێكی شیرە خۆرە دوای كوژرانی 10 ئەندامی خێزانەكەی بە رێكەوت رزگاری بوو لە بۆردومانێكی فڕۆكە ئیسرائیلییەكان لە بەیانی رۆژی شەممە لە غەزە.\nتیمە فریاگوزارییەكان منداڵێكیان بە زیندوویی لە ژێر باڵەخانەیەكی داڕووخاودا دەرهێنا كە ئەندامێكی خێزانێكی یازدە كەسی بوون و تەنها ئەم منداڵە بە زیندوویی ماوەتەوە، كە بە بۆنەی جەژنی رەمەزانەوە كۆببوونەوە.\nبەپێی ئاژانسی فڕانس پرێس خێزانی ئەبوو حەتەب لە خێوەتگەی پەنابەران لە كەناراوەكانی غەزە بۆردومان كراوە، بەهۆیەوە هەشت منداڵ و دایكو باوكیان كوژراون.\nئەم منداڵە كە تەمەنی تەنها پێنج مانگە بە رێكەوت رزگاری بووە.\nبۆردومانی غەزە لەلایەن فڕۆكە جەنگییەكانی ئیسرائیلەوە بەردەوامە، رۆژانە دەیان باڵەخانە لە شارەكە دەكرێنە ئامانج.\nلە نوێترین زانیاریدا بەیانی ئەمڕۆ 12 كەسی دیكە كوژراون و دەیانی دیكەش بریندار بوون.