فەیسبووک دەیەوێت نامەکان لە ئەپەکانی Messenger و WhatsApp و Instagram ـدا یەکبخات – کەی ئای تی ئێن\nتۆڕە کۆمەڵایەتییەکان 26, كانونی دووه‌م 2019\nبە پێی ڕاپۆرتێکی New York Times بێت ڕەنگە فەیسبووک نامەکان لە 3 تۆڕە زەبەلاح و پڕ بەکارهێنەرەکەیدا یەکبخات.\nبە پێی ڕاپۆرتەکە مارک زوکەربێرگ بەڕێوەبەر و دامەزرێنەری فەیسبووک دەیەوێت کۆنتڕۆڵی تەواوەتی بەسەر تۆڕەکانی Messenger و WhatsApp و Instagram ـدا بکات بە پێکەوەبەستنەوەی بەشی نامەی 3 تۆڕەکە لە ئەپەکاندا، ئەمەش دەبێتە هۆی کۆکردنەوەی ملیاران بەکارهێنەری 3 تۆڕەکە. هەروەها بەڕێوەبەرەکەی فەیسبووک ئامانجیەتی ناردنی نامەکان بکاتە شێوەی بە کۆد end-to-end encryption. ئەمەش دەبێتە هەنگاوێکی گەورە بۆ ئەپەکانی Messenger و Instagram تاوەکو نامەکانی بەکارهێنەرانیان لە ڕێگای بە کۆد کردنی end-to-end encryption ـەوە پارێزراوتر بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر ئەپی WhatsApp خاوەن ناردنی نامەکان بە شێوەی کۆد end-to-end encryption بووە.\nبە یەکخستن و پێکەوەبەستنی بەشی نامەکانی 3 تۆڕەکە، دەتوانرێت نامەی هەر یەکێکیان لە ئەوانی تریشدا ببیندرێت. ئەوەی جێی ئاماژەدانە هەر یەکەیان بە شێوەی خزمەتگوزارییەکی سەربەخۆ دەمێننەوە. ئەمەش هەنگاوێکی مەزنی کۆمپانیاکە دەبێت بۆ بەرزکردنەوەی ژمارەی بەکارهێنەرانی و ئاسانکاری کردن بۆ بەکارهێنەران و ناردنی نامەکانی 3 تۆڕەکە تەنها لە یەک ئەپدا. هەروەها فەیسبووک ڕاپۆرتەکەی New York Times ـی پشتڕاست کردووەتەوە و وتوویەتی:\nدەمانەوێت تا بتوانین ئەزمونێکی نامەبەری باش دابمەزرێنین، وە دەمانەوێت بەکارهێنەران بتوانن خێرا، ئاسان، بە باوەڕپێکراو و بە پارێزراوی نامە ئاڵوگۆڕ. کار دەکەین لەسەر ناردنی نامەکان بە شێوەی end-to-end encryption لە تۆڕە نامەبەرەکانمان تاوەکو ڕەچاوی ئەو ڕێگایانە بکرێت کە بە ئاسانی هاوڕێیان و خێزانەکان بە ئاسانی بگەن بە یەک لە تۆڕەکاندا.\nڕەنگە لە ئێستادا یەکخستن و کردنە کۆدی نامەکان لە ٣ تۆڕەکەدا لە وێبدا کەمێک ئەستەم بێت و ڕەنگە لە سەرەتادا تەنها بۆ ئەپەکانی 3 تۆڕەکە ئەنجام بدرێن، هەروەها New York Times ئاماژەی بە کاتی ئەنجامدانی یەکخستنەکە داوە لە لایەن فەیسبووکەوە و ڕایگەیاندووە کە لە سەرەتاکانی ساڵی 2020 فەیسبووک یەکخستنەکە ئەنجام دەدات.\nتاگەکان Facebook Instagram Messenger whatsapp هەواڵ


خشتەیەكی نوێی مووچە ڕادەگەیەنرێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nخشتەیەكی نوێی مووچە ڕادەگەیەنرێت\n2020/05/16 - 3:10 PM\nوەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم ئەو دەنگۆیانە ڕەتدەكاتەوە، كە باس لە دابەشكردنی مووچەی چوار وەزارەت و دوو توێژ دەكات و ئاشكرای دەكات، كە بەم زووانە خشتەی مووچە بە فەرمی ڕادەگەیەنن.\nپێشتر لە چەند میدیایەك بڵاوكرایەوە، كە سبەینێ یەك شەممە مووچەی وەزارەتی كار، وەزارەتی داد، وەزارەتی سامانه سروشتییەكان، وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئاینی لەگەڵ كەمئەندامان و ئەنجوومەنی دادوەری دابەش دەكرێت.\nسەرچاوەیەك لە وەزارەتی دارایی بۆ (خەڵك) ئاشكرای كرد، كە ئەو دەنگۆیانەی لەوبارەیەوە بڵاوكراونەتەوە ڕاست نین و پشتیان بە سەرچاوەی فەرمی نەبەستووە و تا ئێستا هیچ لێستێكی مووچەمان بۆ ئەم هەفتەیە ڕانەگەیاندووە.\nئاشكراشی كرد، بڕیارە بەم زووانە وەزارەتی دارایی لیستی مووچە ڕابگەیەنێت و ناوی ئەو شوێنانە ئاشكرابكات، كە مووچە وەردەگرن.\nمووچەوەزارەتی دارایی هەرێم\nئەمساڵ یادی نەوشیروان مستەفا ناكرێتەوە\nپارێزگاری سلێمانى پلانی ڕۆژانی جەژن ڕادەگەیەنێت\nوەزارەتی دارایی خشتەیەكی دیكەی مووچەی ڕاگەیاند\n2020/07/08 - 10:08 AM\nئاژانسەكانی جیهان بڵاویانكردەوە، نرخی نەوت بۆ ئەمڕۆ چوار شەممە، 8ی تەمووزی 2020 كەمێك بەرز بووەتەوە، بەشێوەیەك نرخی نەوتی برێنت بە 42 دۆلار و 95 سەنت لە بازاڕەكانی جیهان مامەڵەی پێوەكراوە و هاوكات نرخی بەرمیلێك نەوتی خاوی ئەمریكیش بە 40 دۆلارو 47 سەنت مامەڵەی پێوەكراوە.\n2020/07/07 - 8:46 PM\nبەرپرسێكی باڵای حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات، كە قۆناغی دووەم و سێیەمی بایۆمەتری دەستپێدەكات و دەشڵێت: “مووچەكانی مانگی 3 و 4 و 5 و 6 پەیوەندییان بە یاسای چاكسازییەوە نییە”.\nماوەی چەند ڕۆژێكە ترس و دڵەڕاوكێ لای فەرمانبەران دروست بووە سەبارەت بە دەنگۆی ئەوەی گوایە مووچەی ئەو (4) مانگەی ئەمساڵ بەهۆی جێبەجێ كردنی یاسای چاكسازییەوە نادرێن و بەهۆی ئەوەی لە مانگی تەمموز (7)ەوە دەچێتە بواری جێبەجێ كردنەوە، مووچەش هەر لەو مانگەوە دەدرێت.\nد.عەبدولحەكیم خەسرەو، سكرتێری لیژنەی باڵای جێبەجێكردنی یاسای چاكسازی لە ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم لە بەرنامەیەكی تەلەفزیۆنیدا ڕایگەیاند، سبەینێ چوار شەممە 8-7-2020 قۆناغی دووەم و سێیەمی سیستەمی بایۆمەتری دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، كە سوودێكی زۆری دەبێت بۆ ڕێكخستنەوەی سیستەمی میلاكاتی وەزارەتەكان و ڕێكخستنەوە سیستەمی مووچە و نەهێشتنی ئەوەی پێى دەوترێ بندیوار.\nڕاشیگەیاند، كە جێبەجێ كردنی یاساكە لە مانگی (7)ەوە پەیوەندی نییە بە دابەشكردنی مووچەوە و مووچە بەردەوام دەبێت و ئەنجوومەنی وەزیران خۆی بڕیار دەدات كەی مووچە دابەش بكرێت.\nسەبارەت بە دەرماڵەكان ئاماژەی بەوەكرد، بە سەرجەم دەرماڵەكانی فەرمانبەراندا دەچنەوە، كە نزیكەی 24 جۆر دەرماڵە هەیە و 56%ی مووچە بۆ دەرماڵەكان دەڕوات.\nد.عەبدولحەكیم خەسرەو دەڵیت: “دەبێت پێداچوونەوە بە دەرماڵەكاندا بكرێت، بەڵام دەرماڵە جێگیرەكانی وەكو بڕوانامە و خێزان و منداڵ و پایە بە یاسا دراون و دەستكاری ناكرێن”.\n2020/07/07 - 7:20 PM\nئەندامێكی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عیراق، ڕەتیدەكاتەوە وەزارەتی دارایی بتوانێت مووچەی هەردوو مانگی حوزەیران و تەمموز بەیەكەوە دابەش بكات.\nفەیسەڵ عیساوی ئەندامی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عیراق لە لێدوانێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند:”دابەشكردنی مووچەی مانگەكانی حوزەیران و تەمموز بە یەكەوە بەدووردەزانرێت، چونكە پارەی نەختینە لەبەردەستدا نییە”.\nبە وتەی ئەو پەرلەمانتارە:”قەیرانی دارایی باڵی بەسەر ڕەوشی عیراقدا كێشاوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا زۆربەی كێشەكان چارەسەركراون و دەستكراوە بە كۆكردنەوەی پارە بۆ هەموو وەزارەتە ئەمنی و ئیدارییەكانی دەوڵەت”.\nفەیسەڵ عیساوی دەڵێت:”بەر لە كۆتایی مانگی تەمموز، مووچەی مانگی حوزەیران دابەشدەكرێت، بەڵام ناكرێت دوو مووچە بەسەر یەكەوە دابەش بكرێت، چونكە پارەی نەختینە بەهۆی دابەزینی نرخی نەوتەوە بەردەست نییە”.\n10 ڕۆژ زیاترە دابەشكردنی مووچەی مانگی حوزەیرانی فەرمانبەرانی ژمارەیەك وەزارەتی حكومەتی فیدراڵ دواكەوتووە و تائێستا دابەشنەكراوە.\nجیهان53 خولەک پێش ئێستا\nی.سلایدەر1 کاتژمێر پێش ئێستا


ANF | 'پێویستە لەبەرانبەر فیتنە هوشیار بین'\nهۆزەکانی تەبقا ڕایانگەیاند، پێویستە لە بەرانبەر ئەو کەسانەی کە فیتنە بڵاودەکەنەوە بە تایبەتی حکومەتی سوریا هوشیار بن.\nشه‌ممه, 8 Aug 2020, 20:54\nناڕەزایی هۆزە عەرەبەکانی هەرێمەکە لەدوای کوشتنی مەتشەر ئەلحەلەف سەرۆکی هۆزی عێگیدات لە دێرەزۆر بەردەوامە. زۆر لایەم هەوڵیاندا لە هەرێمی ڕۆژهەڵاتی دێرەزوور ئالۆزی دروست بکەن، بۆیەش ناوەندەکانی هێزەکانی سوریای دیموکراتیان کردە ئامانج.\nهۆزە عەرەبەکانیش ڕووداوەکانیان ڕەتکردەوە و پشتگیری خۆیان بۆ قەسەدە دەربڕی.\nلەبارەی ڕووداوەکان هۆزە عەرەبەکانی حومس و حەما کە لە تەبقا جێگیر بوون، ڕاگەیەنراوێکیان بڵاوکردەوە و پشتگیری خۆیان بۆ دانیشتووانی دیرەزوور بە تایبەتی هۆزی عگێدات پیشاندا.\nڕاگەیەنراوەکە بە ناوی هۆزەکانی عگێداد، عەمور، حەدید، موالی و فەویرا بڵاوکرایەوە و لە لایەن شێخ سوڵتان ئەلوەقا کەسایەتی هۆزی عگێداد لە میوانخانەی شێخ حەمید عەبدولڕەحمان ئەلمحەمەد ئەلفەرەج شێخ ئێلا لە وەلداوە لە گوندی سەفسافەی ڕۆژهەڵاتی تەبقا خوێندرایەوە.\nلە ڕاگەیەنراوەکەدا کوشتنی شێخ مەتشەر ئەلهەلەف شەرمەزارکرا و وەک تاوانێکی گەورە لەقەڵەمدرا و ئاماژە بەوەکرا کە دەزانن کێ سوود لەم تاوانانە وەردەگرێت.\nباسی ئەوەکرا کە ئامانجی ئەو کوشتیانە تێکدانی پەیوەندیەکانی گەل و قەسەدەیە. هێرشەکە لە دەرەوە پیلانیبۆداڕێژراوە و هەوڵ دەدەن دۆخەکە تێکبدەن و فیتنە لەنێوان گەل و هۆزەکان و بەڕێوەبەرایەتیدا دروست بکەن. بۆیەش هەموو پێکهاتەکانی وەک عەرەب و سوریان و ئاشووری و کورد دەکەنە ئامانج.\nهەروەها بانگەوازی بۆ یەکگرتن و رەتکردنەوەی ئاڵۆزی کرا و داواکرا گەل پێکەوە بەرخۆدان بکات و کەسانەی ئالۆزی دروست دەکەن لە هەرێمەکە دەربکەن.\nهەروەها ڕاگەیەنرا کەسانی هاوکاری ڕژێمی سوریای دیکتاتۆر و داگیرکەری عوسمانی و تاوانەکانی دەکەن لە هەرێمەکە کە تاوانەکانی ٤٠٠ ساڵیان لەبیرکردووە باش بزانن کە هۆزەکانی هەرێمەکە بە هەموو هێزیان لەبەرانبەر پیلانگێریەکان ڕاوەستن و پلانەکان تێکبشکێنن."


دەروازەی سنوری عەرعەر لەنێوان عێراق-سعودیە دەکرێتەوە\n- 9/12/2019 4:07:00 PM 1052 جار خوێندراوەتەوە\nدەستەی دەروازە سنوریەکانی عێراق رایگەیاند، لەناوەراستی مانگی ئۆکتۆبەری داهاتودا، دەروازەی عەرعەر لەسەرسنوری سعودیە بەڕوی بازرگاناندا دەکرێتەوە.\nبەپێی هەواڵێکی سکای نیوز، ئەمرۆ پێنج شەممە دەستەی دەروازە سنوریەکانی عێراق رایگەیاند " لە15 ی مانگی ئۆکتۆبەری داهاتودا، دەروازەی عەرعەر لەسەرسنوری سعودیە بەشێوەیەکی ئەزمونی دەکرێتەوە بەروی بازرگاناندا دەکرێتەوە ".\nدەزگای هەواڵگیری ئەلعێراقیە، لەزاری کازم عیقابی سەرۆکی دەستەی دەروازەسنوریەکان رایگەیاندوە " دوای ئەوەی سعویە رەزامەندی خۆی راگەیاند، لەرۆژی 15 ی ئۆکتۆبەری مانگی داهاتودا بە شێوەیەکی ئەزمونی خاڵی سەرسنوری عەرعەر بەروی بازرگانەکاندا دەکرێتەوە ".\nسەرۆکی دەستەی دەروازە سنوریەکانی عێراق رایگەیاند " ئەمە هەنگاوێکی ئەرێنییە بۆکردنەوەی دەروازەکانی دیکەی نێوان عێراق و سعودیە ".\nماجد مولزم، نوێنەری دەستەی گومرکی گشتی سعودیە لەلایەنی خۆیەوە رایگەیاند ئامێری پێشکەوتو لەسەر دەروازە سنوریەکە ئامادەکراوە، بۆ ئاسانکردنی جموجوڵە بازرگانیەکانی نێوان هەردو وڵات و بەرەو پێشبردنی بازرگانی لەنێوانیاندا ".


بڕیاره ئۆباما له ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه‌دا له‌گه‌ڵ نه‌تانیاهۆ و عه‌باس کۆبـبێته‌وه\nسه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا باراك ئۆباما و سه‌ره‌ك وه‌زیرانی ئیسرائیلی بنیامین ناتانیاهۆ له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان 21ی 9ی ساڵی 2011دا\nوا چاوه‌ڕوانده‌کرێت سه‌رۆکی ئه‌مه‌ریکا باراك ئۆباما به جودا له‌گه‌ڵ هه‌ردوو هاوکاره فه‌ڵه‌ستینـیـیه‌که‌ی مه‌حمود عه‌باس و سه‌ره‌ك وه‌زیرانی ئیسرائیلی بنیامین ناتانیاهۆ له ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه‌دا کۆببێته‌وه له میانه‌ی هه‌وڵه‌کان بۆ ڕێگرتن له به‌یه‌کدادانی دیپـلوماتی له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا.\nبه‌ڕێز عه‌باس به‌ره‌وپێش ده‌ڕوات له کۆمپه‌ینه‌که‌ی بۆ ته‌واوی دانپێدان به ده‌وڵه‌تی فه‌ڵه‌ستینی له نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا سه‌ره‌ڕای هه‌وڵه‌کان بۆ خۆلادان له ده‌نگدان له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه له ئه‌نجومه‌نی ئاسایشدا.\nبه‌ڕێوبه‌رایه‌تی به‌ڕێز ئۆباما به‌ڵێنی داوه به به‌کار هێنانی مافی ڤیتۆ له به‌رامبه‌ر هه‌ڵوێستێکی له‌و جۆره و کارده‌که‌ن بۆ گێڕانه‌وه‌ی به‌ڕێز عه‌باس و سه‌ره‌ك وه‌زیرانی ئیسرائیل به‌ره‌و وتووێژه‌کانی ڕاسته‌وخۆی ئاشتیدا.\nبڕیاره به‌ڕێز ئۆباما له کاتژمێر 3 ی دوای نیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆدا به کاتی نیویۆرك له‌گه‌ڵ به‌ڕێز عه‌باسدا کوببێته‌وه دوابه‌دوای وتاره‌که‌ی له ئه‌نجومه‌نی گشتی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کاندا و هه‌روه‌ها له دوایـیدا چاوی به به‌ڕێز ناتانیاهۆ ش بکه‌وێت.\nدیپـلۆماته باڵاکانی چوارینه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست که بریتین له ئه‌مه‌ریکا و یه‌کێتی ئه‌وروپا و نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و ڕووسیا له‌م هه‌فته‌یه‌دا کۆبوونه‌ته‌وه به ئومێدی دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ریـیه‌ك له دوا ساتدا.\nچوارینه‌که هه‌وڵ ده‌ده‌ن ڕێوشوێنێك بۆ وتووێژه‌کانی دواڕۆژی ئاشتی بدۆزنه‌وه به‌ڵام تاکو ئێستاکه‌دا نه‌گه‌یشتوونه‌ته ده‌رئه‌نجام.


تۆفیق وەهبی (31/12/1891 – 5/1/1984) – Knwe.org\nسەرەکی » کەلتوور » تۆفیق وەهبی (31/12/1891 – 5/1/1984)\nتۆفیق وەهبی (31/12/1891 – 5/1/1984)\nئا: سدیق ساڵح\nتۆفیق ناسناوی «وەهبی» و كوڕی مەعرووف كوڕی محەمەدە، لە دایكەوە ڕەسووڵ مەستیی زانا باپیری بووە. 31/12/1891 لە دێی «چوارتا»ی ناوچەی سلێمانی لەدایکبووە. قوتابخانەی ڕوشدییەی عەسكەریی سلێمانی و ئامادەییی عەسكەریی بەغدای لە 1905دا بڕیوە. چووەتە ئەستەمووڵ و قوتابخانەی جەنگی لە 1908دا تەواوكردووە و بووە بە ئەفسەری سپای عوسمانی. 1911 نێردراوەتە ئارنائوودستان. ساڵانی 1911-1912 بەشداریی شەڕەكانی باڵكانی كردووە دژی ئیتاڵیا. ئابی 1919 گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی.\nسەرەتا كراوەتە یاریدەدەری ئەفسەری سیاسی لە ڕانیە. 17/4/1920 بە ئەندامێكی ئەنجومەنی ئیدارەی شار هەڵبژێردراوە و تا 1921 ماوەتەوە و چووەتەوە بەغدا. كە 6/1/1921 سوپای عێراق دامەزرێنرا، كرایە ئەفسەری بەشی جم‌وجووڵی سوپا. 20/9/1922 یەكێك بوو لەو ئەفسەرە كوردانە كە لەگەڵ شێخی گەورەدا لە بەغداوە هاتە كفری و 25/9 گەیشتەوە سلێمانی. لە دووەم حكوومەتی كوردستانی جنووبی‌دا، بوو بە یاوەری حەزرەتی ملووكانە. دوادوایییەكانی ئەو ساڵە بە هاوكاریی حەپسەخانی نەقیب خۆی گەیاندووەتە بەغدا و ماوەیەك بەندكراوە.\nكۆتایی 1922 بە پلەی «رئیس أول- رائد» لە سوپای عراق‌دا وەرگیراوە. یەكێك بووە لە دامەزرێنەكانی قوتابخانەی عەسكەری «المدرسة العسكریة» و ساڵانی 1925–1929 بەڕێوەبەری بووە . 23/8/1929 بە ئیرادەی شاهانەی ژمارە 156 لە «موقەددەم»ـەوە كراوە بە عەقید «كۆڵۆنێل- میراڵای». هەر ئەو ساڵە بۆ خوێندن نێردراوەتە كۆلیژی ئەفسەرانی بڵندپایە لە شاری»كەنت»ی نزیكی لەندەن. 1930 بە ئیرادەی شاهانەی ژمارە 105 ی 30/4/1930 كراوە بە موتەسەڕیفی سلێمانی. لە 22/8/1930 بەدواوە، بەپێی بەیاننامەی ژمارە 1145 ی وەزارەتی ناوخۆ، دەستی لە كار پێ‌كێشراوەتەوە و لەو ڕۆژەوە پێوەندیی بە لیواوە نەماوە. چووەتە بەیرووت و ساڵی 1932 بەیاننامەیەكی لەوێ لەسەر كورد دەركردووە. وا مایەوە تا 1935.\n١٩٣٦ بووە بە بەڕێوەبەری ئەشغاڵ. لە یەكەم (2/6/1944–28/8/1944) و دووەم (29/8/1944-20/12/1946) وەزارەتی «حەمدی ئەلپاچەچـی»دا وەزیری ئابووری و لە سێیەم وەزارەتی «تۆفیق ئەلسویدی» (5/2/1950-15/9/1950)دا وەزیری كاروباری كۆمەڵایەتی بووە. لە وەزارەتەكەی ساڵح جەبردا (29/3/1947-27/1/1948) وەزیری مەعاریف بووە. حكوومەتی ئینگلیز نیشانی پێڕی مەدەنیی ئیمپراتۆریی بریتانیای لە پلەی ڕێبەردا پێ بەخشیوە و بە ئیرادەی شاهانەی ژمارە 1587ی 1/5/1949 ڕێی دراوە هەڵی‌بگرێ.\nساڵانی 1948-1950 ئەندامی ئەنجومەنی ئەعیانی عێراق بووە. 1958 كە کودەتای 14ی تەمووز بەرپا بووە، لە توركیا بووە، نەگەڕاوەتەوە و چووەتە لەندەن. لەوێ ماوەتەوە، تا یەكشەممەی ڕێكەوتی 5/1/1984 كۆچی‌دواییی كردووە. تەرمەكەی -بە وەسێتی خۆی- هێنراوەتەوە بۆ سلێمانی و لە چیای پیرەمەگروون نێژراوە.\nلێكۆڵینەوە و نووسینی لە گۆڤارەكانی «دیاریی كوردستان» ، «گەلاوێژ» ، «دەنگی گێتیی تازە»، «سومر»، «پێشكەوتن» و «كۆڕی زانیاری كورد» و لە دەرەوەی كوردستانیش لە گۆڤارەكانی «كوردستان–1965» و «كوردیكا kurdica ١٩٦٨» و هی كۆمیتەی پێشخستنی كوردستان‌دا بڵاوكردووەتەوە. چیرۆكی بڵاوكراوەیشی هەن. چاودێری زمانەوانیی گۆڤاری «دەنگی گێتیی تازە» بووە. لەگەڵ ئەمین زەكی بەگ‌دا ساڵی 1939 پێشڕەوی دامەزراندنی ڕادیۆی كوردی بوون لە بەغدا و سەرپەرشتیی زمانەوانیی كردووە. 1956 بووە بە سەرۆكی شەرەفی «یانەی سەركەوتنی كوردان» . 1958 بووە بە سەرۆكی «جمعیة التألیف والترجمة والنشر العراقیة» كە گۆڤاری «الكاتب»ی دەركردووە. پێشتر كانوونی دووەمی 1948 ئەندامێكی دامەزرێنی «المجمع العلمي العراقي» بووە و بە ئەندامێكی كارا و بە یەكەم جێگری سەرۆكی ئەو كۆڕە دانراوە. ئەندامی كۆمەڵەی جوگرافیای بریتانیاش بووە. ساڵی 1970 كە «كۆڕی زانیاریی كورد» دامەزراوە، كراوەتە ئەندامی فەخری.\nساڵی 1923، بە داوای وەزارەتی مەعاریف، دەستی بە دانانی دەستووری زمانی كوردی كردووە. زمانەكانی توركی، فارسی، عەرەبی، ئینگلیزی، فەڕەنسی و ئەڵمانیی زانیون و شارەزای فارسیی ناوەند و كۆن و ئاڤێستا و سانسكریتیش بووە. دوو كوڕی لەپاش بەجێ‌ماون: سزا پزیشكە و سروش هونەرمەندی مۆسیقاژەن.\n1. دەستووری زمانی كوردی، جزمی یەكەم، بەغداد، 1928.\n2. خوێندەواریی باو، بەغداد، 1933.\n3. سی. جەی. ئەدمۆنز ، قسنێك لە كوردستان‌دا، بەغداد، 1947، لە ئینگلیزییەوە وەریگێڕاوە.\n4. ئەشكەوتی گۆندۆك، وەرگێڕانی بكر دلیر، بەغداد، 1951، بە ئینگلیزی لە ژمارە 2ی ئەیلوولی 1948ی گۆڤاری «سومر»دا بڵاوبووەتەوە .\n5. القصد والاستطراد في اصول معنی بغداد، بغداد، 1950، «مجلة المجمع العلمي العراقي».\n6. قواعد اللغة الكردیة، جز‌ءان، بیروت، 1956.\n7. ألتون كوپرو، 1956، بە عەرەبی، «مجلة المجمع العلمي العراقي»، ج2، م4، 1956.\n8. بهرام گور: ابعاد معنی اسم الملك الیحمور، بغداد، تموز 1957.\n9. قلعة كیانیة فی شمال العراق، بغداد، تموز 1958، لــە «مجلة الكاتب»، العدد 2.\n10. أصل تسمیة شهرزور، مجلة «سومر»، ج 1 و 2، بغداد، 1961.\n11. یەزیدیەكان شەیتان پەرست نین، بە ئینگلیزی، لەندەن، 1962.\n12. سفرە من دربندخان الی ملەی طاسلوجە، بغداد، 1950 .\n13. اصل اسم كركوك، بغداد، 1958.\n14. فەرهەنگی كوردی- ئینگلیزی، ئۆكسفۆرد، 1965، لەگەڵ ئەدمۆنز.\n15. دراسات كردیة 1، لندن، 1968، بە ئینگلیزی.\n16. حول مقال مسؤولیة الادیب الكردي، بغداد، 1973.\nکۆمەڵێک بەرهەمی دیکەیشی بە دەستنووسی لە پاش بەجێ‌ماوە، کە تا ئێستا سۆراخیان نییە.\nدیاریی کوردستان، ئامادەکردنی: ڕەفیق ساڵح، لێکۆڵینەوەی: نەوشیروان مستەفا ئەمین – سدیق ساڵح. لە بڵاوکراوەکانی دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم زنجیرە ١٠٧، ساڵی ٢٠٠١ ل (٨٤-٨٧).\nرۆمانی له دایكبوونی دووه‌م\nسلێمانی، ساڵانی 1918 – 1930\nتوێژینەوەیەكی كۆمەڵناسیانە بۆ پێكهاتە بزربووەكانی كوردستان\nئامادەكردنی: ئەدگار – کوردستانی نوێ كتێبی گوناح و ئیمان توێژینەوەیەكی ...


چیرۆكه‌كه ده‌ستپێده‌كاته‌وه … غه‌مگین بۆڵی – Denegkan\nچیرۆكه‌كه ده‌ستپێده‌كاته‌وه … غه‌مگین بۆڵی\nbyغه‌مگین\tJune 12, 2012\tچیرۆک\n(( تاكو كاره‌با نه‌كوژاوه قه‌دری رووناكیم نه‌گرت!)).\nئه‌مه قسه‌ی پیاوه رۆژنامه‌نووسه‌كه بوو، له‌تاریكیدا بیری له رووناكی ده‌كرده‌وه، له شه‌ودا بیر له رۆژكردنه‌وه به‌لای فره خۆشبوو، هه‌ر چه‌نده تاریكی باڵی به‌سه‌ر ژووری رۆژنامه‌نووسه‌كه‌دا داگرتبوو، وه‌لێ ئه‌و هه‌ر هه‌وڵی ده‌دا رووناكییه‌ك بدۆزێته‌وه، په‌رده‌ی په‌نجه‌ره‌كه‌ی لادا، دونیا و شه‌قام و ماڵه‌كان وه‌ك ژووره‌كه‌ی تاریكن، ده‌نگه ده‌نگی ژنه‌كه‌ی له ژووره‌كه‌ی به‌رامبه‌ری دێت، پیاوه‌كه وه‌ك ئه‌وه‌ی نه‌یه‌وێت گوێی له ده‌نگی ژنه‌كه‌ی بێت، یانیش گه‌ڕه‌كی نه‌بێت له قسه‌كانی تێبگات، له به‌رخۆیه‌وه ده‌یگوت :\n– (( خۆ تاریكی ناتوانێت خه‌یاڵم داگیر بكات )).\nچه‌ند مه‌ترێك به‌لای ڕاستی وه‌رسوڕاو دانیشت، كه‌وته بیركردنه‌وه. ترقه ترقی پێڵاوی نه‌فه‌رێك له‌ده‌ره‌وه دێت، به شه‌قامه چۆڵ و تاریكه‌كه‌دا به‌رامبه‌ر په‌نچه‌ره‌ی ژووره‌كه‌دا پیاسه‌ی ته‌نهاییبوونی ده‌كات، ژنه‌كه‌ی به تاریكی ناوێرێت!، هه‌ر بۆیه‌ش له‌ژووره‌كه‌دا په‌كی كه‌وتووه. ڕه‌نگه بیریش نه‌كاته‌وه، ئه‌و هه‌وڵی ڕووناكی نادات، ته‌نها چاوه‌ڕێی ڕووناكی ده‌كات، ئه‌مه‌یش ڕۆژنامه‌نووسه‌كه تاكو ئه‌ندازه‌یه‌ك قه‌ڵس ده‌كات. شه‌و دره‌نگه و دره‌نگترده‌بێت شه‌و. ڕۆژنامه‌نووسه‌كه كۆلاره‌ی خه‌یاڵی فراندووه و هه‌روا داوی ده‌داتێ. ترقه ترقی پێڵاوه‌كه‌ش چه‌شنی تاریكییه‌كه به‌رده‌وامه، ده‌نگی وه‌ڕه‌زكه‌ری سه‌گوه‌ڕ ته‌واوی شاری گرتۆته‌وه، هه‌ر چه‌نده شار له نێو باوه‌شی تاریكییدا خه‌وی لێكه‌وتووه، شه‌قامه شل و كوته‌كان خه‌وتوون. ئوتومبێله‌كان له حه‌وشه و به‌رده‌رگه و گه‌راجه‌كاندا خه‌وتوون!، مرۆڤه‌كان خه‌وتوون. ته‌نانه‌ت ژنی ڕۆژنامه‌نووسه‌كه‌یش خه‌وت. ئه‌مشه‌و رۆژنامه‌نووسه‌كه، وه‌ك خودا ناخه‌وێت! شه‌و به‌ره‌و به‌یانی غلۆر ده‌بێته‌وه، هه‌موو شته‌كانیش وه‌ك خۆی ده‌مێنێته‌وه، شه‌و بۆ ڕۆژنامه‌نووسه‌كه هه‌رچه‌ند درێژ بێت، لای ژنه‌كه‌ی بێ فایده‌یه، پیاوه‌كه ناچێته كن ژنه‌كه‌ی:\n– (( چه‌كی ڕۆژنامه‌نووسه‌كه بێ فیشه‌كه…؟)).\nشه‌و هه‌روا دره‌نگتر ده‌بێت، كه‌سێك نییه باسی كاره‌با بكات، كاره‌با نییه، كاره‌با ! ته‌نها ڕۆژنامه‌نووسه‌كه ماوه، ده‌بێت بیر له كاره‌با بكاته‌وه، هه‌ر بۆیه دوا زنجیری بیركردنه‌وه‌ی پێی ده‌به‌ستێته‌وه، له خه‌یاڵی خۆیدا ئه‌ڵقه ئه‌ڵقه ده‌خاته سه‌رزنجیری بیركردنه‌وه‌ی.\nبه‌یانی زوو له‌به‌ر هۆڕنی ئوتومبێله‌كان و كردنه‌وه‌ی ده‌ڕابی دووكانداران و له خه‌و هه‌ستانی ته‌واوی شار، رۆژنامه‌نووسه‌كه به خه‌به‌ر هات، هه‌ر زوو خه‌یاڵه په‌رته‌وازه‌كانی شه‌وی خڕكرده‌وه، له‌باره‌ی كاره‌باوه وتارێكی جوانی ڕه‌خنه ئامێزی نووسی، كه به‌م وتاره‌وه، ئه‌مه پێنجه‌مین وتاری بوو له‌م مانگه‌دا نووسیویه‌تی، هه‌ر كه له نووسینه‌كه‌ی ده‌بێته‌وه، ده‌ست ده‌كات به به‌زم و گۆرانی! چونكه بڕیاره ئه‌مڕۆ سه‌ردانی ڕۆژنامه‌ی (ئاڵای ڕاستی) بكات، چوار وتاری تێدا بڵاوكردۆته‌وه، به‌ر له‌وه‌ی بڕوات، وتاره‌كه‌ی پاكنووس كرد و جارێكیتر نووسییه‌وه. ژنه‌كه‌ی له‌به‌ر هه‌یوانه‌كه‌دا به‌خۆی و لیستێك له پێداویستییه‌كانی ماڵ چاوه‌ڕێی بوو، تاكو بیداتێ و له‌گه‌ڵ خۆیدا بیبات و پێداویستییه‌كان بكڕێت، لیسته‌كه له دوو به‌ش پێك هاتبوو: به‌شی یه‌كه‌م به‌پێنووسێكی سوور نووسرابوو، به‌شه‌كه‌ی تر: كه به‌شی دووه‌م بوو به‌پێنووسێكی شین نووسرابوو، ئه‌مه وه‌ك نهێنییه‌ك بوو له‌لای هه‌ردووكیان، ده‌شێت واتاكه‌ی وه‌ها بێت:\n– (( ئه‌گه‌ر پاداشتی نووسینه‌كان كه‌م بوو ته‌نها پێداویستییه‌كانی به‌شی یه‌كه‌م بكڕه، ئه‌گه‌ریش زۆر بوو، هه‌ردووك به‌شیان …؟)).\nبه‌رله‌وه‌ی ده‌رگه‌ی ده‌ره‌وه بكاته‌وه، ده‌نگی هه‌مان ترقه ترقی پێڵاوی بیسته‌وه كاتێك ده‌رگه‌كه ده‌كاته‌وه و سه‌یر ده‌كات، ده‌بینێت ( كامۆ شێت )ه، ئه‌و شێته‌ی كه شه‌و و رۆژ به به‌رده‌می ماڵی باوكی عاشقه‌كه‌یدا پیاسه ده‌كات، هه‌میشه وا ده‌زانێت له‌گه‌ڵ عه‌شقه‌كه‌ی واده‌ی ژووانیه‌تی، هه‌موو خه‌ڵكی شار ده‌زانن كه كامۆ ژیرترین و قۆزترین لاو بوو، وه‌لێ هه‌ركه هه‌واڵی خۆسوتاندنی (شه‌نگه)ی خۆشه‌ویستی بیستبوو، به‌ڕاكردن خۆی ده‌كات به‌و قه‌ڵه‌باڵغییه‌ی له به‌رده‌می ماڵی شه‌نگه‌دا هه‌یه، كه ده‌بینێت، شه‌نگه‌ی شۆخ و نازدار بۆته ڕه‌ژوو! رۆحیشی وه‌ك كۆترێكی سپی له شه‌قه‌ی باڵی داوه به‌ره‌و ئاسمان، ئاقڵی له ده‌ست ده‌دات و تاو ده‌داته باوكی شه‌نگه و یه‌خه‌ی ده‌گرێت به‌ده‌م گریانێكی رۆحیانه‌وه هاوار ده‌كات:\n+ (( بۆ شه‌نگه‌كه‌ی منت به زۆری له‌و كاربه‌ده‌سته ماره كرد، ئه‌و جاشه‌ی دوێنێ و كاربه‌ده‌سته گه‌نده‌ڵه‌ی ئه‌مڕۆت پێ له من پیاوتر بوو؟! )).\nله‌به‌ر ئه‌وه‌ی سه‌ری مانگه و گیرفانی رۆژنامه‌نووسه‌كه لای لایی گاز ده‌كات، به سواری دوو پاس ده‌چێت، تاكو ده‌گاته باره‌گه‌ی رۆژنامه‌ی ئاڵای راستی، دوای چاوه‌روانییه‌كی زۆر له پرسگه‌دا، پرسیاركردن له باره‌ی ناو و بۆچی هاتن ؟ چ كارێكت هه‌یه ؟ گه‌وره‌مان كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یه؟ ده‌توانیت رۆژێكی تر بێیت؟ خه‌ڵكی كوێی ؟ هیچ جارێكی تر هاتوویت ؟ دواجار ده‌گاته لای خاوه‌ن ئیمتیاز و سه‌رنووسه‌ری رۆژنامه‌كه، دوایی كه‌متر له ده‌قه‌یه‌ك، هه‌مان پرسیاره‌كانی پرسگه دووباره ده‌بنه‌وه و دواجار جه‌نابی سه‌رنووسه‌ر ده‌پرسێت:\n+(( فه‌رموو چ كارێكت هه‌بوو؟ )).\n– (( وتارێكی ترم بۆتان هێناوه، ده‌مه‌وێت پاداشتی وتاره بڵاوكراوه‌كانیشم وه‌ربگرم)).\n+ (( ئه‌هااااا، رۆژنامه‌نووسیت! ناوت به‌خێر ؟)).\n– (( هیوا خه‌یاڵی )).\n+ (( چیت هێناوه و له چی به‌شێكی رۆژنامه‌كه‌ماندا وتاره‌كانت بڵاوكردوونه‌ته‌وه؟)).\n– (( به‌شی بیرو ڕاو ڕه‌خنه، دیاره وتاره‌كانی منتان نه‌خوێندۆته‌وه ئه‌گه‌رنا، چۆن نه‌تانده‌زانی له‌كام به‌شدا وتاره‌كانم بڵاو بوونه‌ته‌وه؟)).\nبه‌تووره بوونه‌وه (جه‌لال سیاسی) خاوه‌ن ئیمتیاز و سه‌رنووسه‌ر، كه ده‌یویست تووره بوونه‌كه‌ی بشارێته‌وه، وه‌لێ سیمای نه‌یده‌توانی به سه‌ر تۆڕه بوونه‌كه‌یدا زاڵ ببێت. گوتی :\n+ (( من سه‌رقاڵم ده‌زانیت؟ هه‌میشه سه‌رقاڵی كۆبوونه‌وه‌ی حیزبم، زۆر كاتم نییه، ده‌توانیت زوو قسه‌كانی خۆت ته‌واو بكه‌یت؟)).\nدوایی هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ك، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌وا كه‌سێك خه‌و تبێت و ستڵێك ئاوی پێدا بكرێت، وه‌ها له نێو قسه‌كه‌یدا ڕاپه‌ڕی، ئاخر ئه‌وه له لایه‌ك مانای ئه‌وه‌ی ده‌گه‌یاند، كه رۆژنامه‌كه بێ سه‌روبه‌ره وه‌ك حیزبه‌كه‌یان، له‌لایه‌كی تریشه‌وه ئه‌و مانایه‌ی ده‌دا كه جه‌لال سیاسی ناخوێنێته‌وه، ته‌نانه‌ت رۆژنامه‌كه‌ی خۆشی! ئه‌وه نموونه‌یه‌كه بۆ ره‌وتی رۆژنامه‌گه‌ریی. رۆژنامه‌نووس ده‌بێت به‌رله‌وه‌ی كه‌سێكی رۆشنیبر بێت، ده‌بێت سیاسی بێت، به‌رله‌وه‌ی كه‌سێكی پڕ مه‌عریفه بێت و شاره‌زایی له بوارگه‌لێك هه‌بێت، ده‌بێت كه‌سێك بێت كۆپی كراوی حیزب بێت. هه‌ر بۆیه هیوا خه‌یاڵیش كه‌مێك تووره ده‌بێت و ده‌ڵێت :\n– (( ببوورن، ئه‌ی سه‌باره‌ت به پاداشته‌كانم؟ )) .\n+ (( پاداشتی چی؟ ده‌توانی پاداشته‌كانت له به‌رپرسی به‌شه‌كان وه‌ربگری، سیسته‌می ئێمه وه‌هایه، بۆ هه‌ر ژماره‌یه‌ك به‌رپرسی لاپه‌ره‌كان، سه‌د هه‌زار دینار وه‌رده‌گرن، ئیتر نازانم تێگه‌یشتی؟ ده‌توانیت ته‌له‌فۆن بۆ ( فه‌ریدوون ئیزعاج) بكه‌یت، ئه‌گه‌ر كارێكی ترت نه‌ماوه، خوات له‌گه‌ڵ !)).\nبه‌رله‌وه‌ی وتاره‌كه بخوێنێته‌وه، وتاره‌كه‌ی ره‌فز كرده‌وه، دوای ته‌له‌فۆن كردن بۆ فه‌ره‌یدوون ئیزعاج ، هێنان و بردن و شه‌ڕه قسه و هه‌ڕه‌شه‌و گوڕه‌شه‌یه‌كی زۆر، ته‌نها پاداشتی وتارێكییان بۆی سه‌رف كرد. پاره‌كه‌ی وه‌ك پشكۆ خسته ده‌سته‌وه، له‌به‌ر گیرفانی به‌تاڵی و برسییه‌تی ژن و منداڵه‌كه‌ی نه‌بایه، پاره‌كانی جڕ به‌جڕ ده‌كرد و به ده‌م و چاوی داده دانه‌وه، ئاخر پیاو ده‌توانێت چۆك بۆ برسییه‌تی خۆی دا نه‌نێت ! وه‌لێ ناتوانێت له‌به‌رده‌م برسییه‌تی ژن و منداڵه‌كانیدا له‌سه‌ر چۆك خۆی رابگرێت! برسییه‌تی كاره‌ساته! برسییه‌تی ده‌رئه‌نجامی گه‌نده‌ڵییه! گه‌وره‌ترین مه‌ترسیش بێكارییه. له هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ڕێژه‌ی بێكاری به‌رز بۆوه، ڕه‌وشه‌كان به‌ره‌وخراپی ده‌ڕۆن .\nهیوا خه‌یاڵی رۆژنامه‌نووس به‌ده‌م ڕێگه‌كه‌یه‌وه ئه‌م قسانه‌ی ده‌گوته‌وه، وه‌لێ هه‌ركه گه‌یشته ناو بازاڕ، له‌به‌ر هه‌راو هاواركردنی عاره‌بانچییه فرۆشیاره‌كان نه‌یتوانی درێژه به گرێی ناخی بدات. لیستی پێداویستییه‌كانی ده‌رهێنا، له‌به‌ر كه‌می پاره‌ی پاداشته‌كه‌ی ته‌نها توانی نیوه‌ی داواكارییه‌كانی به‌شی یه‌كه‌م بكڕێت. عه‌لاگه‌كانی ده‌ستی چه‌شنی میشكی گه‌مه‌یان ده‌كرد، عه‌لاگه‌كان پڕ بوون له پێداویستییه‌كانی ماڵ، مێشكی هیوا خه‌یاڵیش پڕ بوو له ئاڵۆزبوونی ژیان! به‌رله‌وه‌ی بگاته‌وه ماڵه‌وه ده‌یزانی ژنه‌كه‌ی هه‌سته‌كانی بریندارتر ده‌كات، چۆن ته‌نها توانی بووی نیوه‌ی به‌شی یه‌كه‌می پێداویستییه‌كان بكڕێت، هه‌رواش ده‌رچوو. ناچار به خۆیی و كوپێك قاوه‌وه خۆی خسته ژووره‌كه‌یه‌وه. ده‌ستی كرد به نووسین، وه‌لێ ئه‌مجاره نووسینه‌كه‌ی جوایه‌ز بوو، چیرۆكێكی نووسی! كه یه‌كه‌مجاری بوو چیڕۆك بنووسێت، زۆر به‌گه‌رمی چێژی له نووسینی چیرۆكه‌كه ده‌كرد، هه‌ر كه له نووسینی چیرۆكه‌كه بۆوه و چیرۆكه‌كه‌ی پاكنووس كرد، چه‌شنی قاوه‌كه‌ی به‌رده‌می ساردبۆوه! بۆیه چیڕۆكه‌كه‌ی خسته ناو دۆڵابه‌كه‌یه‌وه، دۆڵابه‌كه هه‌ندێك كتێبی قه‌ده‌غه‌كراویشی تێدابوو. ئه‌وه‌ی سه‌یر بێت كه‌س نه‌یده‌زانی بۆچی له چیرۆكه‌كه‌ی ساربۆته‌وه؟ مۆبایله‌كه‌ی داخست و خستییه ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌وه، ده‌رگه و په‌نجه‌ره‌ی ژووره‌كه‌یشی به رووی دونیادا داخست!\nته‌نها ئه‌وه‌نده‌ی دركاند، كه هه‌موونهێنییه‌كی له سه‌ردێری چیرۆكه‌كه‌یدا دركاندووه.\nPrevious گاندی سه‌ركرده‌یه‌كی تاقانه … مه‌حمود نه‌جمه‌دین\nNext فه‌ره‌هه‌نگی ئه‌زیزمان، فه‌رهه‌نگێكی ئینسانی بۆ به‌جێ هیشتین !


بەیار عومەر عەبدوڵا: مێژووی چوارباخ. – WTARIKURD\nشا عەباس لە ساڵی 1598 دا پایتەختی (سەفەوی)یەکانی لە (قەزوین)ەوە گواستەوە بۆ (ئەسفەهان) و چەندین مزگەوتی گەورە و زانکۆ و پرد و کاروانسەرا و گەرماو و باخی تێدا دروستکرد و ئەسفەهانی کرد بە یەکێک لە شارە جوانەکانی جیهان. گەڕەکی (چوارباخ) یەکێک بو لە گەڕەکە جوان و قەشەنگەکانی ئەسفەهان.\nئەردەڵانەکان سەرەتا لەسەر مەزهەبی سونە بون. (خان ئەحمەد خان) میری ئەردەڵان، لە ساڵی 1616 زاینیدا، هاوسەرگیری لەگەڵ خوشکی شا عەباسی سەفەویدا کرد و مەزهەبی خۆی گۆڕی بە شیعە، بۆ توندوتۆڵکردنی پەیوەندیە سیاسیەکانی و پاراستنی میرنشینەکەی. بەڵام زۆربەی خەڵکی سنە و چواردەوری لەسەر مەزهەبی سونە مانەوە.\nپاش چەند ساڵێک لە دروستبونی سلێمانی لە ساڵی 1784، چەندین وەستای بیناسازی سنە ھاتون لە سلێمانی کاریان کردوە. یەکێک لە کارەکانیان دروستکردنەوەی (چوارباخ) بوە لە سلێمانی، لە ساڵی 1840دا لەسەردەمی ئەحمەد پاشای دوا میری باباندا، چونکە سەرسام بوە بە چوارباخی سنە.\nسەرکۆ یونس: نەوت.. نیعمەت یان نەفرەت؟


📝 ئێمە گەلەکۆمەی ناڕەوای 15ی شوباتی 1999 کە لە کەسێتی بەڕیز عەبدوڵا ئۆجەلاندا، بە توندی شەرمەزار ئەکەین! بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 15 2019 11:03AM\nئێمە گەلەکۆمەی ناڕەوای 15ی شوباتی 1999 کە لە کەسێت [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 3 ✔ 99% ✍ ن.ئـ. 15-2-2019 11:03:43\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 19 2014 2:24PM\nنووسەر: مەهاباد کوردی چاپی یەکەم، سوێد (2002) [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 19-9-2014 14:24:30\n👁 ئەم بابەتە 12,192 جار بینراوە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 4 2014 4:17PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 66% ✍ هـ.ب. 4-1-2014 16:17:52\n📅 کاتی تۆمارکردن May 24 2017 11:42PM\nوەک هاوسۆزیەک بۆ سەرۆک زیندانی کراوی کورد عەبدوڵڵا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ م.ب. 24-5-2017 23:42:02\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 10 2018 1:48PM\nله 09-10-1998 تا 15-02-1999 ئامادەکردن: کۆمینی را [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ ز.س. 10-10-2018 13:48:13\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 30 2009 9:31PM\n👁 ئەم بابەتە 15,279 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 0 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 30-11-2009 21:31:44\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 9 2013 3:03PM\n👁 ئەم بابەتە 13,464 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 9-3-2013 15:03:12\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 27 2015 11:21AM\n👁 ئەم بابەتە 10,875 جار بینراوە\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 70% ✍ م.ب. 27-9-2015 11:21:42


کۆچی‌دوایی تێکۆشەرێکی وەفادار بە حیزبی دێموکرات لە بۆکان kdpmedia.org\nکۆچی‌دوایی تێکۆشەرێکی وەفادار بە حیزبی دێموکرات لە بۆکان\nکاک سەید کامیل نیزامی ناوێکی ئاشنا بۆ خەباتکارانی دێموکرات کە بە هەموو تواناوە بەرگرییان لە خاکی نیشتمان کرد ، دوای تەمەنێک ژیان بە سەربڵێندی ماڵاوایی لە ژیان کرد.\nپێشمەرگەی پێشووی حیزب و قارەمانی دەیان داستانی حەماسە خوڵقێن کاک سەید کامیل نیزامی خەڵکی بۆکان لە ساڵی ١٣٥٩ی هەتاوی بەرگی پیرۆزی پێشمەرگانەی لە بەر کرد و لەسەنگەری خەبات بۆ سەرخستنی گەلەکەی چاونەترسانە قارەمانی نواند.\nلە سەردەمی هێرشی بەربڵاو بۆ سەر خاکی کوردستان ، کاک سەید کامیل یەكیک بۆوە لەو پێشمەرگانە کە بە هۆی لێهاتووییەوە مەسئولییەتی سەرپەلی و فەرماندەری لکی ١ی هێزی بەیانی پێ‌بەخشراوە ، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە ناوبراو خەباتکارێکی بە تواناو پێشمەرگەیەکی بەجەرگ و بوێر بووە.\nکاک سەید کامیل نیزامی لە دژوارترین قوناخی خەبات ، سەنگەری خوڕاگریی ئاوەدان هێشتەوە، بەڵام ئەو پێشمەرگە فیداکارە لە ساڵی ١٣٦٧ تووشی نەخوشی دەبێ و لەسەر ئیجازە و ڕەزامەندی حیزب گەڕاوەتەوە سەر ژیانی ئاسایی.\nشیاوی باسە کاک سەید کامیل تا دوا هەناسە بە ڕێبازی کوردایەتی وەفادار مایەوە و خزمەتی بە حیزبەکەی دەکرد.\nناوبراو رۆژی ڕابردوو ڕێکەوتی ٩ی جۆزەردان بە هۆی نەخۆشییەوە ماڵاوایی لە ژیان کرد.\nڕاگەیاندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان وێڕای بەرزڕاگرتنی یاد و بیرەوەریی خاباتکارانێک وەکوو کاک سەید کامیل نیزامی، پرسەو سەرەخۆشی خۆی پێشکەش بە بنەماڵەی بەڕێزیان دەکا و خۆی لە خەمیان بە بەشدار دەزانێ.


ئەمڕۆ نرخی 100 دۆلاری ئەمریکی لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان بەرامبەر بە 120 هەزار و 450 دیناری عێراقییە، هەروەها نرخی تمەن بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە، بەشێوەیەک 100 هەزار تمەن بە 10 هەزار و 200 دینارە.\nفەرید محەمەد لە کۆمپانیای (گوڵی گەش) لەبازاڕی دۆلارەکەی شاری سلیمانی بە ناس کورد-ی ڕاگەیاند نرخی 100 دۆلاری ئەمریکی لە بازاڕەکانی هەرێمدا بۆ ئەمڕۆ پێنجشەممە 11ی تەموز 2019 بەرامبەر بە 120 و 450 هەزار دیناری عێراقییە.\nهەروەها، نرخی تمەن بەراورد بە ڕابردوو بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە، کە 100 هەزار تمەن بەرامبەر 10 هەزار و 200 دینارە، ئەمەش لەکاتێکدایە ماوەیەکی زۆرە نرخی تمەن بەرامبەر دینار، 10 هەزار دیناری تێنەپەڕاندووە.\nهاوکات 100 یۆرۆ بە 135 هەزار دینارە، 100 پاوەنیش بە 150 هەزار دینارە و 100 لیرەی تورکیش بە 21 هەزار و 500 دینارە.\nهەرچی دراوە جیهانییەکانە، 100 یۆرۆ بەرامبەر بە 112 دۆلار مامەڵەی پێوە دەکرێت و 100 پاوەنیش بەرامبەر بە 124.5 دۆلارە.\nدوایین ڕۆژەکانى ئەبوبەکر بەغدادى لەزارى کەسە نزیکەکانییەوە "ترس و شڵەژان و هەڵچونی زۆر"\nخۆپیشاندانەکانى ئێران پەرلەمانى ئەو وڵاتە ناچار بە کۆبوونەوە دەکات لەنزیک شارى تاران وێنەى عەلى خامنەیى سوتێنرا


کوردی ئێران؟ کوردستانی ئێران ؟\nدەبوایە کورد لە پاش کۆمارە جوانەمەرگەکەی کوردستان لە ١٩٤٥، بەردەوام وەک میراتگری پێداگریان لە سەر سەربەخۆپی کوردستان بکردایەو، لە ژیانی ناچاری تاراوگەش هەمیشە بەو یادەوە بژیایەن.\nبەڵام مخابن لە پاش تێکۆچوونی کۆمار، ئەدەبیاتی سەربەخۆیی، بە هۆی تێکەڵابوون و هاوبەش بوون یا لاسایی کردنەوەی جووڵانەوەی لایەنە چەپ و توودەو کۆمۆنیست و ماویستەکانی ناوچەکە، بیرۆکەی نەتەوەیی کوردی بەرەو لاوازی یا بە لارێدا برا.\nبە هەر حاڵ ئەگەر کورد لە حەفتاکان و هەشتاکان و نەوەدەکان دەیانگووت کوردستانی ئێران یا کوردی ئێران، یا ئێراق یا تورکیا یا سوریا، بیانوویەک هەبوو بۆ پینەکردنی ئەو وشەیە، ئەویش بە هۆی زاڵبوونی حاکمان و داگیرکەرانی کوردستان لە ناوچەکەو نەبوونی پشتیوانی نێۆنەتەوەیی.\nئەمرۆ کە ڕاوستەوخۆ لە تەلەفزۆێنی روداو گۆیم لە قسەو بۆچوونی بەشێک لە سەرکردەی حیزبەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بوو، وێرای ریز و خۆشەویستیم بۆ هەموویان، وێرای رێز لە خەبات و تێکۆشان و ماندوووی و فیداکاری و بەخشینی هەزاران شەهید لە پێناو پاراستنی کوردستان، کە چی بە دەیانجار لەمرۆدا کە نیوەی ساڵی ٢٠١٧یە، گۆیم لە وشەی کوردی ئێران یا کوردستانی ئێران بوو.\nوێدەچێت ئەو سەرکردە بەرێزانە هیچ مەبەستێکیان لە بچووککردنەوەی کوردستاندا نەبێت، و بگرە تەنیا بە پێێ تێپەربوونی دەیانساڵ لە بە کار هێنانی ئەو وشە لە کۆبوونەو ڕاگەیاندنەکانیان بووتەو عادەت و نەریتی زمانەوانیان، وایکردوە کە پێیان زەحمەتە وشەکە بگۆرن.\nبە پێێ ئەزموونی ٢١ ساڵ ژیانم لە ئوروپا و چەندین ساڵیش پێشهاتنم بۆ ئوروۆپا، قەت نەمبیستووە لە کەسێکی ئاسایی فەلەستینی تا گەورە بەرپرس یا ڕاگەیاندنێکی عەرەبی، بۆ یەکجاریش وتبێتیان فەلەستینی ئیسرائیل؟، کاتێک وەک نموونە باسی فەلەستین دەکەین لەگەڵ هیندێک بەرپرسی کوردی ، لە وڵامدا دەڵێن نابێت کورد وەک خەڵک و خاکی فەلەستین بە یەک بەراورد بکرێت، چوون ئەوان خاکی خۆیانە. ئەی مەگەر گەلی کورد لە شۆێنی دیکەوە هاتووە ئەو خاکەی داگیرکردوە؟\nلە کۆتاییدا هیوادارم کە هیچ کام لەو بەڕێزانە دڵنگران نەبن و هەوڵبدەن لە ئەدەبیبات و لێدوانەکانی داهاتوویاندا گۆرانکاری لە خۆیان دروستبکەن و بە شەهامەت و جورئەتەوە بڵێن کوردی رۆژهەڵات، یا رۆژهەڵاتی کوردستان. بە کارهێنانی وشەی کوردستانی ئێران، بە واتای دانپێدانانە کە ئەو خاک و خەڵکە هی ئێرانە، واتە حەڵاڵکردنی خاکی پیرۆزی خۆمان بۆ داگیرکەری فارسی لە درێژایی مێژووی رابوردو داهاتووشماندا.\nسەرۆکی پارتی سەربەستیی کوردستان\n١٧ / ٥ / ٢٠١٧\nسەرچاوە، پەیجی فەرمی فایسبووکی\nAref Bawecani عارف باوەجانی\nڕێکه‌و 2018-06-25 23:44:45\nبه‌شی ( ڕه‌نگاوڕه‌نگ )


سه‌رنجێك له‌باره‌ی كتێبی ڕواندز مێژوو وبیره‌وه‌ری … سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی – Dengekan\nbySadiq Said Rwandze\tFebruary 7, 2019\tGeneral, Opinion, Slider\n(ڕاستكردنه‌وه‌ی مێژووێكی ناته‌واو)\nیه‌كێك له‌وبواره‌گرنگانه‌ی پێویستی به‌قوڵبوونه‌وه و ورده‌كاری و ساغكردنه‌وه‌هه‌یه، بواری مێژووه. نووسین و توێژینه‌وه‌له‌بواری مێژوودا، ئه‌رك وبه‌رپرسیاریه‌تییه‌كی ئاكاری وكۆمه‌ڵایه‌تی گه‌وره‌یه. چونكه له‌ڕێگه‌ی مێژوو، ئێمه‌ئاشنای ڕابردوو، ڕووداوو دیارده‌كانی ژیانی پێشوترمان ده‌بین. له‌مێژوودا، گرنگترین بنه‌ما كه‌پێویسته ڕه‌چاوبكرێت، بێلایه‌نی و سه‌ربه‌خۆبوونه. واته‌نووسینه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی هه‌یه وه‌ك خۆی نه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌ری مێژووده‌یه‌وێت. له بنه‌ڕه‌تیشدا، نابێ ئه‌وه‌مان له‌بیربچێت كه‌مێژوو ئه‌وه‌یه‌كه‌ڕوویداوه، نه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ده‌گێردرێته‌وه. ئه‌گه‌رمێژوو، نووسین وگێڕانه‌وه بێت، ئه‌وا هه‌موومان ده‌بینه مێژووناس. به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌وه، ئه‌وه‌ی ڕوویداوه ئه‌وه‌مێژووه، كه‌ده‌بێ ته‌نها له‌دیدگایه‌كی مێژوویی، به‌ده‌ر به‌له‌به‌رچاوگرتنی هه‌رتایبتمه‌ندییه‌كی كه‌سی،یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی، یاخود سیاسی و ئایدۆلۆژی بیبینین. بۆیه‌شه ده‌بینین زۆرجار له‌میانه‌ی خوێنه‌وه‌ی مێژووی ڕووداوێك ئێمه جۆرێك له‌گومانمان بۆ دروست ده‌بێت.\nچونكه هه‌رمێژووه ده‌توانێت ڕاستییه‌كان وه‌ك خۆی بنووسێته‌وه، یاخودچیڕۆكێك له‌چه‌واشه‌كاری دروست بكات. له‌لایه‌كی دیكه‌وه، مێژوو وه‌ك ناونیشان هه‌رته‌نها بوارێكی دیاریكراوناگرێته‌وه، به‌ڵكوچه‌ندان لایه‌نی دیكه‌ی وه‌ك سیاسی وجوگرافی و كۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی له‌خۆده‌گرێت. بۆیه‌گرنگه ئه‌وانه‌ی مه‌به‌ستیانه له‌بواری مێژوودا كارێك بكه‌ن، سه‌ره‌تا میتۆدوچوارچێوه‌ی ئه‌وكاركردنه‌یان دیاربكه‌ن.چونكه زۆئه‌سته‌مه به‌ته‌نها له‌دووتوێی ڵاپه‌ڕه‌كانی كتێبێكدا،بتوانرێت هه‌موولایه نه‌شاراوه‌كانی مێژووی شارێك یاخود كه‌سایه‌تییه‌ك بخرێنه‌ڕوو. به‌پێچه‌وانه‌وه كارێكی له‌وشێوه‌یه، ده‌بێته مێژووێكی نیوه‌چل و ناته‌واو. له‌وڕوانگه‌یه‌وه كتێبی(ڕواندز مێژوو بیره‌وه‌رییه‌كان) یه‌كێكه له‌وكتێبانه‌ی كه‌له‌ڕووی ناونیشانه‌وه، ناونیشانێكی فراوان و هه‌مه‌لایه‌نه‌ی هه‌یه، به‌ڵام له ڕووی ناوه‌ڕۆكه‌وه چه‌ندین كه‌موكورتی و ناته‌واوی هه‌یه. ئه‌گه‌رنووسه‌ری كتێبه‌كه، ته‌نها لایه‌نێكی فه‌رهه‌نگی، یاخود سیاسی، یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی یان هه‌رلایه‌نێكی دیكه‌ی وه‌رگرتبا، به‌بڕوای من نه‌ئه‌كه‌وته ئه‌و هه‌ڵانه‌وه.وه‌لێ چونكه هه‌وڵیداوه زۆرترله‌بوارێكی مێژووی وه‌ربگرێت، ئیدی سه‌ره‌نجام مێژووێكی ناته‌واوی بۆنووسیونه‌ته‌وه. له‌ڕاستیدا، مێژوو زانینه، هوشیاریه‌كی قووڵی ده‌وێت.\nده‌بێ ئه‌وه‌ی كاری تێدا ده‌كات به‌بیرتیژی وهه‌ستیارییه‌وه توێژینه‌وه بكات. بۆئه‌وه‌ی سه‌ره‌نجام مافی هیچ لایه‌كییان پشتگوێ نه‌خات. له‌مێژوودا بێلایه‌نی گرنگه.نابێ ئه‌وه‌ی مێژوو ده‌گێڕێته‌وه، له‌ژێركاریگه‌ریه‌تی هیچ دیدگایه‌ك حوكم به‌سه‌رشتێك دابدات. ئه‌م كتێبه له‌چه‌ندین لایه‌نه‌وه پێویستی به‌ڕاستكردنه‌وه‌یه. پێشترییش چه‌ندنووسه‌رێكی دیكه له‌باره‌ی لایه‌نێكی دیاریكراوی شاری ڕواندز كتێبیان نووسیوه، وه‌ك لایه‌نی جوگرافی و سرووشت و به‌ربوومه كشتوكاڵی و ناوی كارێز و دیارده سرووشتییه‌كان و چه‌ند لایه‌نێكی دیكه(وه‌ك نووسینه‌كانی مامۆستا ئومێد شێركۆ كه جێگه‌ی پێزانینن). بۆیه سه‌رله‌نوێ باسكردنه‌وه‌یان له‌و كتێبه‌دا، هیچ خستنه سه‌رێك بۆخوێنه‌ران زیادناكات.ده‌بوو ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، له‌مێژووی ئه‌ولایه‌نانه‌ی كۆڵیباوه كه‌تاكوئێستا به‌رباس نه‌دراون. ئه‌م كتێبه له‌دووبه‌شی سه‌ره‌كی كه‌چه‌ندین بابه‌تی دیكه‌یان لێده‌بێته‌وه، پێكهاتووه.\nله‌به‌شی یه‌كه‌مدا به‌گشتی مێژووی ڕواندزومیرانی سۆران به‌رباس دراون.هه‌رچی به‌شی دووه‌می كتێبه‌كه‌یه كه‌ئه‌ویان زۆرترجێی سه‌رنجی ئێمه‌یه، باسی سنووری جوگرافی و كارگێڕی شار، باسی كه‌سایه‌تییه‌كان، پیشه‌وه‌ره‌كان، خوێندن، هونه‌رو شاعیره‌كان ده‌كات.ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، چۆنی مه‌به‌ست بووبێت به‌وشێوه‌یه له‌باسه‌كان دواوه. به‌بێ ئه‌وه‌ی ڕه‌چاوی هیچ بنه‌مایه‌كی لۆژیكی و زانستی بكات. بۆنموونه: ده‌كرێ بپرسین ئاماده‌كاری كتێبه‌كه، له‌سه‌رچ بنه‌مایه‌ك كه‌سایه‌تییه‌كانی شاری دیاریكردووه؟ كامانه‌ن تایبتمه‌ندییه‌كان؟ ئایاكه‌سێك كوتاڵ فرۆش بێت به‌سه‌بۆئه‌وه‌ی ناوی بچێته ڕێزی كه‌سایه‌تییه‌كانه‌وه؟ده‌بوو نووسه‌ری كتێبه‌كه ئاگایی ئه‌وه‌ی هه‌بووایه كه‌كه‌سایه‌تی ئه‌ومرۆڤانه‌ن كه‌ڕۆڵێكی داهێنه‌رانه‌یان له‌مێژوودا گێڕاوه‌وخزمه‌تیان به‌شاره‌كه‌كردووه.دواتر ڕه‌نگه ئه‌وانه به‌لای نووسه‌ری كتێبه‌كه كه‌سایه‌تی بن، به‌ڵام ئایا لای هه‌مووان وایه؟ بێگومان نه‌خێر.له‌و ڕوانگه‌یه‌وه ئێمه له‌م وتاره‌دا به‌كورتی و پوختی به‌شێك له كێماسییه‌كانی ئه‌و كتێبه ده‌خه‌ینه ڕوو. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش، ته‌نها له‌سه‌ربه‌شی دووه‌می كتێبه‌كه ده‌وه‌ستین و به‌شی یه‌كه‌می بۆ كه‌سانی پسپۆر له‌وبواره جێدێڵین.\nلێره‌وه‌ش برگه‌به‌برگه‌ی بابه‌ته‌كانی كتێبه‌كه ده‌خه‌ینه ڕوو، دواتریش ئه‌وهه‌ڵانه ڕاست ده‌كه‌ینه‌وه كه نووسه‌ری كتێبه‌كه تێی كه‌وتووه به‌هۆی ئه‌وه‌ی پرس و ڕاوێژی به‌كه‌س نه‌كردووه، كه‌به‌داخه‌وه په‌تایه‌كی گه‌وره‌ی زۆربه‌ی نووسه‌رانی ئێمه‌یه كه‌شه‌رم له‌پشته‌وه‌یتی. به‌ومانایه‌ی چۆن ده‌بێت كه‌سێك له‌وشاره‌زاتربێت و ئه‌وخۆی هه‌مووشتێك ده‌زانێت. له‌به‌شی دووه‌می كتێبه‌كه‌یدا، نووسه‌ر ئاماژه‌ی به‌چه‌ندلایه‌نێك كردووه، كه‌له‌خواره‌وه ئاماژه‌یان پێده‌كه‌ین:_\nیه‌كه‌م:_ سنووری جوگرافی و كارگێڕی ڕواندز:_\nنازانم نووسه‌ر له‌دیاریكردنی سنووری جوگرافی و كارگێڕی شاری ڕواندز، پشتی به‌چ نه‌خشه‌و ئامارێك به‌ستووه.ئایا له‌یه‌كه‌ی كارگێڕی شار، یاخود به‌شی ئامارو به‌دواداچوون پرسیویه‌تی چ شوێنێك سنووری ڕواندزه؟ بۆنموونه: له‌ڵاپه‌ڕه(226)دا نووسیویه‌تی(دۆڵی ئاڵانه‌و دۆڵی بێخال). سه‌ره‌تا ده‌بوونووسه‌رئه‌وه بزانێت گونده‌كانی دۆڵی ئاڵانه نه‌له‌ڕووی كارگێڕی، نه‌له‌ڕووی جوگرافییه‌وه هیچ په‌یوه‌ندییه‌كیان به‌قه‌زای ڕواندزه‌وه‌نییه.به‌ڵكوئه‌مانه سه‌ربه‌ناحیه‌ی خه‌لیفان وقه‌زای سۆرانن. ئه‌مه له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی دیكه‌وه زۆرم پێ سه‌یره كه‌سێك له‌ڕواندز ژیاو گه‌وره بێت وله‌بواری مێژووی شاریشدا كتێب بنووسێت، به‌ڵام نه‌زانێت شتێك نییه به‌ناوی(دۆڵی بێخاڵ). به‌ڵََكوته‌نها گوندێك هه‌یه‌به‌ناوی بێخاڵ. نووسه‌رهه‌رله‌وبه‌شه‌دا، ناوی چه‌ندگوندێكی نووسیوه كه‌ده‌كه‌ونه سنووری قه‌زای ڕواندز. به‌ڵام سه‌یرله‌وه‌دایه، قه‌ڵه‌مبازی كردووه. بۆ نموونه:باسی كه‌ڵێته‌و وه‌رتێ ده‌كات،به‌ڵام پیروسوان و به‌رسیرینی بازداوه، كه‌نیوئه‌وه‌نده‌ی وه‌رتێ له ڕواندزدوورنینه. هه‌میشه‌ش وه‌رتێ و دۆڵی خانه‌قا، له‌باڵه‌كایه‌تی نزیكه وه‌ك له‌ده‌وروبه‌ری ڕواندز.هاوكات ناوی ئه‌وگوندانه‌شی بیر چووه‌كه‌هه‌موویان سه‌ربه‌ڕواندزن. ئه‌وانیش:_( پیروسوان_به‌رسیرین_ زه‌روا_ جنێراوه_ چنێران. زارگه‌ڵی_ بۆكریسكان_پرده‌شاڵ_بێلینگر_به‌رسول _چۆمه‌رخین_بانه‌سارد).ڕه‌نگه هی تریش هه‌بن، وه‌لێ ئێمه به‌خه‌یاڵمان دانه‌یه‌ت. هه‌رله‌و بابه‌ته‌دا، نووسه‌ر به‌ئاره‌زووی خۆی سنووری دۆڵ و شاخ و گردی دیاریكردووه. نووسیویه‌تی:_( دۆڵی خاڵه ڕه‌ش له‌خه‌لان بیاوكۆتایی دێت). له‌كاتێكدا هه‌موومان ده‌زانین دواسنوورو خاڵی گه‌لی خاڵه ڕه‌ش، سه‌رچاوه‌ی ئاوی بێخاڵه له‌و شوێنگه‌ی تێكه‌ڵ به‌ئاوی ڕووباری كاولۆكان ده‌بێت.به‌هه‌مان شێوه نووسه‌رله‌ناساندنی ناوی كانیاو ئه‌شكه‌وته‌كاندا، ده‌یان كارێزی به‌ناوبانگ و ئه‌شكه‌وتی بیرچووه كه‌زۆرله‌وانه ناسراوترن كه‌له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون.\nپڕكه‌موكورترین به‌شی ئه‌وكتێبه، كه‌سایه‌تییه‌كانه. نازانم كه‌سایه‌تی له‌ڕوانگه‌ی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌وه‌چ شوناسێك ده‌گرێته‌وه. كێ كه‌سایه‌تییه؟ بۆكه‌سایه‌تییه؟ چۆن بۆته‌كه‌سایه‌تی؟ ناكرێت له‌ناساندنی كه‌سایه‌تییه‌كانی شاردا، ڕه‌چاوی هیچ شوناسێك بكرێت و بكرێته‌پێوه‌ر. وه‌ك خزمایه‌تی و براده‌رایه‌تی وده‌وڵه‌مه‌ندی وكوێخایه‌تی و زۆرشتی دیكه‌ش. نووسه‌ری كتێبه‌كه، هه‌ركێی ئاره‌زوو كردبێت، وه‌ك كه‌سایه‌تی به‌ناوبانگی شاربه‌خوێنه‌رانی ده‌ناسێنێت. بۆمن وه‌ك خوێنه‌رێك و هاووڵاتییه‌كی شاریش،ئاسایه ئه‌وانه هه‌لاوێرد بكه‌م. به‌ڵام بۆخوێنه‌رێكی دیكه‌ی ناڕواندزی، ڕه‌نگه وابزانێت ئه‌مانه هه‌موویان داهێنه‌روبلیمه‌ت وخزمه‌تكاری ڕواندزبوونه.بێگومان ئه‌مه‌م به‌لاوه‌ئاساییه، وه‌لێ ئه‌وه‌ی جێگه‌ی ڕه‌خنه‌وڕه‌تكردنه‌وه‌یه‌ئه‌وه‌یه‌كه تۆ بێی خۆت له‌كه‌سانێك ببوێری كه‌شاری ڕواندزبه‌مێژوو قه‌رزاریانه.كه ڕۆڵێكییان هه‌بووه له‌به‌رزكردنه‌وه‌و نه‌خشاندنی مێژووی ڕواندزله دووتوێی ڵاپه‌ڕه‌كانی مێژوودا.نووسه‌رله‌كتێبه‌كه‌یدا،ئه‌گه‌رچی له‌په‌راوێزی بابه‌تێكه‌وه ئاماژه‌ی به‌ناوی(مامۆستاوهونه‌رمه‌ندی پێشه‌نگ زرارمحمد) داوه، وه‌لێ به‌بڕوای من ده‌بوو له‌بابه‌تێكی درێژو له پاژێكی سه‌ربه‌خۆدا، ده‌یان ڵاپه‌ڕه‌ی له‌سه‌رژیان و داهێنانه‌كانی ئه‌و مامۆستایه بنووسیبا.\nنازانم ئه‌گه‌رناوبراو له‌ڕێزی كه‌سایه‌تییه‌كانی شارنه‌بێت كێی تركه‌سایه‌تییه؟ ئه‌وهونه‌رمه‌نده ڕۆڵێكی هه‌ره‌گرنگ و بناغه‌دانه‌ری بینیوه له‌ده‌سپێكی هونه‌رله‌شاری ڕواندزبه‌هه‌موولقه جیاوازییه‌كانییه‌وه. مامۆستا زرارچه‌ندین نه‌وه‌ی له‌بواری هونه‌رییه‌وه پێگه‌یاندووه كه‌ئێستا كه‌سانی داهێنه‌رن له‌سه‌رئاستی كوردستان. هه‌ركه‌سێك باسی ڕواندزو هونه‌ربكات، باسی مێژووی شاربكات، وه‌لێ مێژووی ئه‌وهونه‌رمه‌نده نه‌بینیت، به‌بڕوای من هه‌وڵێكی بێهوده‌ی داوه. مێژووی هونه‌رله‌ڕواندزبه‌ستراوه به‌ناوی ئه‌وهونه‌رمه‌نده‌وه، ئیدی چۆن ده‌بێت به‌یه‌ك دوو دێڕوله‌په‌راوێزدا ناوی بهێنین؟من ده‌زانم و ئاگادارم له‌ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی و په‌یوه‌ندی كۆمه‌لاِیه‌تیدا، زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی مامۆستا زرار پێی گه‌یاندن، چ كه‌سانێكی بێ وه‌فاو هه‌ڵپه‌رست وخۆپه‌رست به‌رامبه‌ربه‌وده‌رچوون، به‌ڵام نابێ ئێمه له‌نووسینه‌وه‌ی مێژوودا هه‌مان ڕێگه‌ی ئه‌وان بگرین و سته‌می لێبكه‌ین.مامۆستا زرارشایسته‌ی ئه‌وه‌یه چه‌ندین كتێبی له‌باره‌وه بنووسرێت، نه‌ك ته‌نها له‌په‌راوێزی بابه‌تێكدا ناوی بهێنین. دیسانه‌وه نووسه‌رناوی كه‌سایه‌تییه‌كی دیكه‌ی وه‌ك خوالێخۆشبوو( عه‌لی مه‌كته‌به)ی بیرچووه، هه‌رچه‌نده به‌كورتی ئاماژه‌ی به‌ویش كردووه. به‌ڵام من ده‌پرسم كه‌سێك له‌ساڵی 1943دا، كتێبخانه بكاته‌وه‌هه‌وڵی خوێندن وبه‌كلتووریكردنی خوێندنه‌وه بدات، له‌كاتێكدا ئه‌وسه‌رده‌مه سه‌رده‌می ده‌ره‌به‌گایه‌تی و ئایینگه‌رایی و دواكه‌وتوویی بووه،ئاخۆ ڕۆڵ له‌وه‌نیشتمانی ترومێژووییترده‌بێت؟ نازانم نووسه‌ری كتێبه‌كه، چۆن بوێری ئه‌وه‌ی هه‌بووه به‌كورتی و ڕاگوزه‌رله‌باره‌ی ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌وه بدوێت له‌كاتێكدا چه‌ندین ڵاپه‌ڕه‌ی بۆكه‌سانێك ته‌رخانكردووه كه‌نیوئه‌وه‌نده‌ی ئه‌وانه ناوبانگییان له‌شاردا نییه‌و سه‌رقاڵی ژیانی زه‌نگینی وتایبه‌تی خۆیان وكۆكردنه‌وه‌ی پاره‌بوونه. له‌ڕاستیدا له‌باره‌ی كه‌سایه‌تییه‌كانه‌وه سه‌رنجی زۆرم ماون، وه‌لێ مشتێك نموونه‌ی خه‌روارێكه.\nسێیه‌م:_ كوردایه‌تی و خه‌بات له‌ڕواندز:_\nبێگومان وه‌ك حوێنه‌رێك و هاووڵاتییه‌كی شاریش،تووشی شۆك بووم كاتێ بینیم نووسه‌ری كتێبه‌كه، ته‌نها به‌دووڵاپه‌ڕی ئه‌ی فۆڕباسی كوردایه‌تی وپێشمه‌رگه‌ی كردووه. نووسه‌ربیری چووه باسی شارێك ده‌كات كه‌مه‌ڵبه‌ندی كوردایه‌تی و خه‌بات و قوربانیدانه.بێ ئاگابووه له‌وه‌ی باسی شوێنێك ده‌كات هه‌رگیز پۆڵووی شۆڕش و پێشمه‌رگایه‌تی تێدا نه‌بۆته سووتو، به‌ڵكو به‌شنه‌بایه‌ك گه‌شاوه‌ته‌وه. شاری ڕواندز له مێژووی شۆڕشه‌كانی كورددا، یه‌كێكه له‌شاره هه‌ره‌دیاره‌كان. چ له شۆڕشی ئه‌یلول،چ له‌شۆڕشی دوای نسكۆش سه‌دان ڕۆڵه‌ی تێكۆشه‌ری پێشكه‌ش به‌نیشتمان كردووه. كوردایه‌تی له‌ڕواندز، ئه‌نسكلۆپیدیاو فه‌رهه‌نگه، نه‌ك ته‌نها به‌دووسێ ڵاپه‌ڕه‌یه‌ك باس ناكرێت، به‌ڵكوته‌نها قۆناغێكی شۆڕش چه‌ندبه‌رگی كتێبێكی ده‌وێت. هه‌ربۆنموونه:ته‌نها شه‌هیدانی سه‌نگه‌ری یه‌كێتی سه‌دان شه‌هیده، ئه‌مه وێرای شه‌هیده تێكۆشه‌ره‌كانی هاوڕێیانی شیوعی وپارتی و سۆسیالست و هێزه‌كانی دیكه.كه‌چی نووسه‌ری كتێبه‌كه به‌ته‌نهاناوی چه‌ندشه‌هیدێكی نووسیوه. له‌ئه‌نفاله‌كاندا، پێشمه‌رگه‌كانی دۆڵی ئاكۆیان بۆماوه‌ی سێ مانگ شه‌ڕی ده‌سته‌ویه‌خه‌یان كردوو كێل كێل و جوانه‌گایان جێ نه‌هێشت. تاكودوایین هێزله‌ئه‌نفالدا پاشه‌كشه‌یان كرد.كوردایه‌تی له‌ڕواندزئه‌وه‌نییه‌كه‌نووسه‌ری كتێبه‌كه تێی گه‌یشتووه‌و به‌رباسی داوه. ڕواندزوخه‌بات، ڕواندزوكوردایه‌تی و پێشمه‌رگه،دووانه‌یه‌كن هه‌رگیزله‌یه‌كتری جیاناكرێنه‌وه. ناكرێت باسی بابه‌تێكی قووڵ ومێژوویی له‌وشێوه‌یه‌بكه‌ین به‌ڵام مافی خۆی نه‌ده‌ینێ. چۆن ده‌بێت باسی كوردایه‌تی به‌دووسێ ڵاپه‌ڕه‌بكه‌ین وناویشی بنێین مێژوو.ڕه‌نگه به‌كورتی مافی بابه‌تێكی له‌وشێوه‌یه نه‌ده‌ین. بۆیه‌باشتربوونووسه‌ری كتێبه‌كه، مه‌سه‌له‌ی كوردایه‌تی و تێكۆشانی خه‌ڵكی ڕواندزبۆكه‌سانێك جێبێڵێت كه‌زانیاریی ومێژووی زیاتریان لایه‌له‌م ڕووه‌وه.نه‌ده‌بوو نووسه‌رناوی چه‌ندشه‌هیدێكی تێكۆشه‌ربنووسێت، به‌ڵام سه‌دانی تر نه‌نووسێت.\nچواره‌م:_ شاعیره‌به‌ناوبانگه‌كانی ڕواندز:_\nله‌وباسه‌یدا، نووسه‌ری كتێبه‌كه ناوی چه‌ند به‌ڕێزێكی نووسیوه، وه‌ك شاعیرانی هه‌ڵكه‌وتوو به‌ناوبانگی ڕواندزده‌یانناسێنێ.ڕێزم بۆئه‌وبه‌ڕێزانه‌وبه‌رهه‌مه‌كانیان هه‌یه‌وله‌وه‌دا هیچ كۆمێنتێكم نییه. ته‌نها ده‌مه‌وێ له‌سه‌رئه‌وه بووه‌ستم كه‌شاعیری به‌ناوبانگ یانی چی؟ ئایابه‌ناوبانگ بوون به‌شیعره‌یابه‌ناو؟ نووسه‌ری كتێبه‌كه به‌پێی كام توێژینه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی له‌شیعری ئه‌وشاعیرانه‌داگه‌شتۆته ئه‌وده‌ره‌نجامه‌ی ئه‌وشاعیرانه به‌ناوبانگ نیشانبدات،به‌ڵام ده‌یان شاعیری جواننووسی دیكه‌ی شاره‌كه‌مان پشت گوێ بخات.ئێمه‌مانان كه‌ساڵانێكه له‌نێوكایه‌ی شیعروخوێندنه‌وه‌ی شیعرداین، تاكوئێستا ئه‌ومافه‌مان به‌خۆمان نه‌داوه به‌هیچ كام له‌وشاعیرانه بڵێین به‌ناوبانگ.بێگومان نه‌ك له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌تواناوده‌قی جوانیان نییه، به‌پێچه‌وانه‌وه له‌سۆنگه‌ی ئه‌وه‌ی شوناسێكی له‌وشێوه‌یه به‌رپرسیاریه‌تییه‌كی ئه‌ده‌بی ومێژوویی گه‌وره‌یه. كه‌چی نووسه‌ری كتێبه‌كه هاتووه‌ناوی چه‌ند به‌ڕێزێكی نووسیوه‌و به‌شاعیری به‌ناوبانگ ده‌یانناسێنێت كه‌هه‌ندێكییان تاكو ئێستا ته‌نها له‌فه‌یسبووك شیعرده‌نووسن و تاكه‌یه‌ك كۆمه‌ڵه شیعری بڵاوكراوه‌شیان نییه‌و بگره شیعره‌كانیشیان له‌ئاستی ناوه‌ڕۆكدا شیعری یه‌كجار لاوازوناهونه‌رین. وێرای هه‌موو ئه‌مانه‌ش، نووسه‌ری كتێبه‌كه‌له‌كاتێكدا باسی ئه‌وكه‌سانه ده‌كات، به‌ڵام چاوی له‌ئاست چه‌ندین شاعیری دیكه‌ی شاری ڕواندز نووقاندووه.\nله‌ڕواندزچه‌ندین شاعیری دیكه هه‌ن.وه‌ك:_(ئاكۆ ئاكۆیی_ ئازاد جوندیانی_ تالب سه‌رانه‌یی_ مسته‌فای سۆفی عه‌لی_ _یاسین برایم كه‌زۆرتر شیعربۆ مناڵان ده‌نووسێت _ )و چه‌ندانی تریش.هه‌رله‌بابه‌تی شاعیرانی به‌ناوبانگی ڕواندز، ئاماده‌كاری كتێبه‌كه هه‌ڵه‌ی سه‌یری وایكردووه، جێگه‌ی شۆخین. بۆنموونه: پارچه شیعرێكی (خه‌یام)ی شاعیری كردووه به‌هی (نه‌زهه‌ت)ی شاعیر. یاخودپێرستی ناوی شیعره‌كانی كۆمه‌ڵه شیعرێكی (ئیسماعیل كورده)ی كردووه به‌هۆنراوه‌و ناوی ناوه هۆنراوه‌ی یه‌كه‌م. نووسه‌ر له‌وه‌دوورتریش ده‌ڕوات وده‌نووسێت شیعره‌كانی هه‌ندێكییان قوڕسن وهه‌ندێكیشیان قسه‌وباسی ئاسایین. وه‌ك خوێنه‌رێكی به‌رده‌وامی شیعر،ده‌مه‌وێ له‌نووسه‌ری كتێبه‌كه بپرسم قسه‌وباسی ئاسایی شیعره؟.شایه‌نی ئاماژه‌كردنه‌كاك سالح خۆشی خستۆته‌ڕێزی ناوی ئه‌وبیست شاعیره‌هه‌ڵكه‌وتووه‌وبه‌ناوبانگه‌ی شاری ڕواندز!!.گه‌رچی داوای لێیبووردنیش له‌وانی ترده‌كات كه‌ناویانی نه‌نووسیوه،به‌ڵام ده‌كرێ كه‌سێك مێژووبنووسێته‌وه، به‌ڵام به‌نیوه‌ناچڵی و ناته‌واوی؟یان چ لایه‌نێكی مه‌به‌ست بووئه‌وه‌بنووسێت، ئه‌وانی تریش فه‌رامۆش بكات؟.\nپێنجه‌م:_ قوتابخانه‌كانی ڕواندز:\nنووسه‌رله‌كتێبه‌كه‌یدا، چه‌ندڵاپه‌ڕه‌یه‌كی بۆناوی قوتابخانه‌كان و په‌روه‌رده‌وفێركردن، ته‌رخانكردووه. تیایداله‌ئامارێكدا ناوی چه‌ند قوتابخانه‌یه‌كی نووسیوه. وه‌لێ چونكه هیچ شاره‌زایه‌كی له‌ناوی قوتابخانه‌كان نه‌بووه‌وڕاوێژیشی به‌كه‌س نه‌كردووه ئیدی كه‌وتۆته هه‌ڵه‌ی سه‌یره‌وه.كه‌لێره‌دا ئاماژه‌یان پێ ده‌ده‌ین:\n1-نووسیویه‌تی:_( قوتابخانه‌ی دڵدار). ئێستا هیچ قوتابخانه‌یه‌ك له‌سنووری په‌روه‌رده‌ی ڕواندز نییه ناوی قوتابخانه‌ی دڵداربێت. گریمان ئه‌گه‌رنووسه‌رپاساوی ئه‌وه بێت كه‌ئه‌و، ئه‌و زانیاریانه‌ی له كاتێكدا تۆماركردووه كه‌قوتابخانه‌كه‌هه‌بووه، ئه‌واپاساوێكی لاوازه. چونكه ئه‌وباسی قوتابخانه‌ی دیكه‌ده‌كات، كه‌دووساڵه له‌سنووری په‌روه‌رده ی ڕواندزكراونه‌ته‌وه.\n2_دووجارناوی قوتابخانه‌ی گه‌رده‌گه‌ردی نووسیوه.\n3_نووسیویه‌تی:_(قوتابخانه‌ی پێنووس بۆكوڕان وكچانه). بێگومان ئه‌مه‌هه‌ڵه‌یه. چونكه‌ئه‌وقوتابخانه‌یه ته‌نها ڕه‌گه‌زی كوڕله‌خۆده‌گرێت و پۆله‌كانی هه‌فت و هه‌شت و نۆی بنه‌ڕه‌تی ده‌گرێته‌وه.\n4_نووسیویه‌تی:_(قوتابخانه‌ی كاولۆكان) هه‌ڵبه‌ته كاولۆكان نییه‌و ئێستابۆته‌قوتابخانه‌ی تاتانی بنه‌ڕه‌تی.\n5_له‌گوندی بێخال، ته‌نها قوتابخانه‌ی بێخاڵ نییه وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسیویه‌تی، به‌ڵكوقوتابخانه‌یه‌كی دیكه‌ش هه‌یه‌به‌ناوی ئاریا.\n6_نووسه‌رقوتابخانه‌ی سیسته‌می خێرای به(نه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری نووسیوه). له‌كاتێكدائه‌مه‌سیسته‌مێكی تایبه‌ته‌ونه‌هێشتنی نه‌خوێنده‌واری نییه وه‌ك ئه‌وه‌ی نووسه‌رتێی گه‌یشتووه.\n7_نووسیویه‌تی:_(سێ قوتابخانه‌ی دواناوه‌ندی له‌سه‌نته‌ری شارهه‌ن). بێگومان هه‌فت قوتابخانه‌ن نه‌ك سێ.\n8_ نووسه‌رشوناسی سه‌ره‌تایی له‌جیاتی بنه‌ڕه‌تی بۆقوتابخانه‌كان نووسیوه، له‌كاتێكدا یانزه‌ساڵه قوتابخانه‌كان بوونه‌ته بنه‌ڕه‌تی و به‌ناوی سه‌ره‌تایی نه‌ماوه.\nشه‌شه‌م:_ هونه‌رو هونه‌رمه‌ندان:_\nله‌كتێبه‌كه‌یدا، نووسه‌ر بابه‌تێكی به‌ناوی هونه‌رو هونه‌رمه‌ندانی ڕواندز نووسیوه. به‌ڵام ته‌نها باسی مۆزیك وشانۆ ده‌كات. باسی شێوه‌كاری و وێنه كێشان وهونه‌ره‌كانی دیكه ناكات.وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌وانه ناچنه‌خانه‌ی هونه‌ره‌وه. وێرای ئه‌مانه‌ش، له‌وبابه‌ته‌یه‌دا كاك سالح چه‌ندهه‌ڵه‌یه‌كی كردووه، كه ئاماژه‌یان پێ ده‌ده‌ین:_\n1_نووسیویه‌تی:_(تیپی پاشای گه‌وره له‌ساڵی 1979) بووه ناسراوترین تیپ. له‌كاتێكدا ئه‌م تیپه یه‌كه‌م به‌رهه‌می له‌ساڵی 1983 تۆماركردووه، ئیدی نازانم چۆن له‌و ساڵه‌دا بۆته ناسراوترین تیپ؟.\n2_ نووسیویه‌تی:_( تیپی پاشای گه‌وره بووه‌هۆی دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رو وێژه‌ی كوردی). نازانم كه‌سێك له‌بواری مێژوودا كتێبی قه‌به‌بنووسێت، چۆن ئاگاداری ورده‌كارییه‌كان نییه. كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رو وێژه‌ی كوردی له 20_8_1978 دامه‌زراوه‌و هیچ په‌یوه‌ندی به‌تیپی مۆزیكی پاشای گه‌وره نه‌بووه. به‌ڵكو ڕێكخراوێكی هونه‌ری سه‌ربه‌خۆبوو، كه‌مه‌ڵبه‌ندی گشتی له‌هه‌ولێربووه.\n3_ نووسیویه‌تی:_( په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی ڕواندز به‌شی شانۆو وێنه‌و مۆزیك له‌خۆده‌گرێت). به‌ڵام بۆ زانیاریی نووسه‌ری كتێبه‌كه‌و ڕاستكردنه‌وه بۆخوێنه‌رانیش، به‌شی شانۆ له‌په‌یمانگای هونه‌ره جوانه‌كانی ڕواندز نییه.\nشه‌شه‌م:_ هه‌ڵه‌ی دیكه:_\nله‌ڕاستیدا، كتێبه‌كه‌ی كاك ساڵح له‌زۆرڕووه‌وه پێویستی به ڕاستكردنه‌وه‌و بژاركردن هه‌یه. چ له‌ڕووی زمان وداڕشتن وڕێنووس ڕێساكانی نووسینه‌وه، كه‌له‌وباره‌یه‌وه‌هیچ شتێك ناڵێین چونكه ده‌زانین ئه‌زموونی نووسینی نییه. به‌ڵام ده‌یان هه‌ڵه‌ی دیكه‌ی مێژووی ڕووداوه‌كان و به‌رواره‌كانی كردووه.ناوی چه‌ندان پیشه‌وه‌روئه‌وانه‌ی له‌بواره‌جیاوازه‌كانی دیكه‌به‌سه‌ریكردوونه‌ته‌وه، بیرچووه. كه‌هه‌ندێكییان له‌كاروپیشه‌كه‌یان ناسراویشن.كه نامه‌وێ ئاماژه یان پێ بده‌م چونكه كاتی ده‌وێ و ئه‌مه‌ش بۆئێمه‌ده‌بێته دابڕان له‌خوێنه‌وه‌ی به‌رهه‌می دیكه. ناكرێ مێژوو به‌نیوه ناچڵی بنووسرێته‌وه.ده‌بوونووسه‌ری كتێبه‌كه، بوارێكی دیاریبكردایه كه‌له‌گه‌ڵ توانستی ڕۆشنبیری و بواری كاركردنی ئه‌ویه‌كبگرێته‌وه. نه‌ك چه‌ندان لایه‌نی جیاواز و مێژوو، ڕووداوی هه‌مه‌جۆربئاخنێته كتێبه‌كه‌ی.زۆرزه‌حمه‌ته ته‌نها له‌بوارێكدا، هه‌موولایه‌نه‌مێژووییه‌كانی كه‌سانێك و شارێك به‌سه‌ربكه‌ینه‌وه‌و مافی ته‌واوی خۆشی بده‌ینێ. به‌ڵام پێده‌چێ نووسه‌ری كتێبه‌كه، ئه‌و هه‌وڵه‌ی دابێت و به‌داخه‌وه تیاشیداسه‌ركه‌وتوونه‌بووه. ئاخركورده‌واری وته‌نی (پێنچ كاڵه‌ك به‌ده‌ستێك هه‌ڵناگیرێن)…\n*په‌راوێز_ ناوی كتێب( ڕواندز مێژوو بیره‌وه‌رییه‌كان)/ نووسینی( سالح محمد سالح) بڵاوكراوه‌ی كتێبخانه‌ی ئه‌حمه‌دی خانێ_ سۆران 2018..\nتێبینی/ئه‌م بابه‌ته به دووبه‌ش له هه‌فته‌نامه‌ی(ڕێگای كوردستان) ئۆرگانی حزبی شیوعی كوردستان ژماره‌كانی(1152و1153)ی ڕۆژانی 11-18ی 12-2018بڵاوكراوه‌ته‌وه…..\nPrevious چ ژیانێکە …. ئەحمەد حاجی سامی\nNext بەفر باری … محەمەد بەرزی\nلە سێپتێمبەردا … زانا سامان\nمنداڵ لە چەقی کۆمەڵگەدا.. مەحمود چاوش\nئایا دروستە وانەی ئایینی داسەپێنرێت بەسەر سیستمی خوێندندا … شیرین عەبدوڵا


بە باوەڕ کاتێک موسا گەورە بوو، نەیویست بە کچەزای فیرعەون بناسرێت. بەلایەوە باشتر بوو لەگەڵ گەلی خودا سووکایەتیی پێ بکرێت، لەوەی لەزەتێکی کاتیی لە گوناهدا هەبێت. موسا ئەو ڕیسواییەی لە پێناوی مەسیحدا چێژتی بە سامانێکی گەورەتری دانا لە گەنجینەی میسر، چونکە چاوی لەوە بوو کە خودا پاداشتی بداتەوە. بە باوەڕ میسری بەجێهێشت و لە تووڕەیی پاشا نەترسا. دانی بەخۆیدا گرت وەک ئەوە ببینێ کە نەبینراوە.


ben بێژەکردن: چۆن ben بە ئینگلیزی, دانمارکی, تورکی, سویدی, گالیسی, هوڵەندی, مانکسی, Talysh, پیەدمۆنتی, پۆڵەندی, کۆتاڤا, فلەمی, ئیتالیایی, فەڕەنسی, لوکسەمبورگی, کاتالانی, نەرویژی بۆکماڵ بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ ben\nben بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن TheWerepyreKing (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن andyha11 (نێر لە بەریتانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە ئینگلیزی:\nben نموونە لە دەستەوشەیەک\nBig Ben, the iconic bell of Westminster گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن naordway (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nI'm Ben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن justinrleung (نێر لە کەنەدا)\nben بێژە کردن بە دانمارکی [da]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن olfine (نێر لە دانمارک)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hsaietz (نێر لە دانمارک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە دانمارکی:\nKan du stå på ét ben? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن olfine (نێر لە دانمارک)\nben بێژە کردن بە تورکی [tr]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elefulutas (مێ لە تورکیا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kiddopedia (نێر لە تورکیا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن barisss (نێر لە تورکیا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن daShTRiCk (نێر لە تورکیا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن isimsiz (مێ لە تورکیا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن cyt4 (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە تورکی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە تورکی:\nBen bıktım گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elefulutas (مێ لە تورکیا)\nBen kimim ki söyleyeyim? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kaganozbas1905 (نێر لە تورکیا)\nBen kimim ki söyleyeyim? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن dralicanbeyli (نێر لە تورکیا)\nBen kimim ki söyleyeyim? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن aarondincoglu (نێر لە تورکیا)\nBen kimim ki söyleyeyim? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن elfone (مێ لە ڕووسیا)\nben بێژە کردن بە سویدی [sv]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lither (نێر لە سوێد)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Voytashek (نێر لە پۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە سویدی:\nben بێژە کردن بە گالیسی [gl]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Santiagobarrio (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە گالیسی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە گالیسی:\nben بێژە کردن بە هوڵەندی [nl]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hertogh (مێ لە هۆڵەندا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن nobellius (نێر لە هۆڵەندا)\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن SylviaGirly (مێ لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە هوڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە هوڵەندی:\nIk ben niet helemaal zeker over de datum گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ceespientje (نێر لە هۆڵەندا)\nben بێژە کردن بە مانکسی [gv]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن JackTheManxie (نێر لە بەریتانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە مانکسی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە مانکسی:\nben بێژە کردن بە Talysh [tly]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن shindani (نێر لە ئازەرباینجان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە Talysh\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە Talysh:\nben بێژە کردن بە پیەدمۆنتی [pms]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن claudiobertoni (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە پیەدمۆنتی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە پیەدمۆنتی:\nben بێژە کردن بە پۆڵەندی [pl]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن kube (نێر لە پۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە پۆڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە پۆڵەندی:\nben بێژە کردن بە کۆتاڤا [avk]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Tenq (نێر لە سویسڕا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە کۆتاڤا\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە کۆتاڤا:\nben بێژە کردن بە فلەمی [vls]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KoenMohamed (نێر لە بەلژیکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە فلەمی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە فلەمی:\nIk ben verloren گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن moonchild (نێر لە بەلژیکا)\nben بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Lilianuccia (مێ لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە ئیتالیایی:\nBen arrivato! گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا)\nHai controllato i moschettoni, che siano ben chiusi? گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن betpao (نێر لە ئیتالیا)\nben بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن beruthiel (مێ لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە فەڕەنسی:\nben بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە لوکسەمبورگی:\nben بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن poniol (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە کاتالانی:\nEl secret més ben guardat és el callat. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن PedroGilVila (نێر لە ئیسپانیا)\nPer ben acabar, cal ben començar . گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن poniol (نێر لە ئیسپانیا)\nben بێژە کردن بە نەرویژی بۆکماڵ [no]\nben گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن FredrikMH (نێر لە نۆرویژ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی ben بە نەرویژی بۆکماڵ\nهاوبەشکردنی بێژەی ben بە نەرویژی بۆکماڵ:\nben بێژە نەکراون لە:\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [es - es] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [es - latam] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [es - other] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [eu] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [sq] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nben تۆمارکردنی گۆکردنی ben [tzl] دەزانن چۆن "ben" بێژە بکەن؟\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: Talysh ئالبانی ئیتالیایی ئیسپانی ئینگلیزی باسکی پۆڵەندی پیەدمۆنتی تالۆسان تورکی دانمارکی سویدی فلەمی فەڕەنسی کاتالانی کۆتاڤا گالیسی لوکسەمبورگی مانکسی نەرویژی بۆکماڵ هوڵەندی


بە سەر هاتی گوڵێ. نووسینی شلێر حەسەن‌پوور\nبەرەبەیانی زوو بە دەنگی کاڵێ وەخەبەر هاتم، ھاتبۆ لای دایکم و وەک ھەمیشە زووخاوی دڵی خۆی بۆ ھەڵدەڕشت.\nئەو لێک لێک قسەی دەکردوو دەیگوت: ئەی ئەمن\nچەند بەدبەختم دوای مردنی دایک و بابم قەت نەحەسامەوە.\nئەو زۆری دەگوت و کەمی گوێ دەگرت، بۆیە زۆرم نێوان لەگەڵی نەبوو، ھەر بۆیە لێفەکەم بەسەری خۆم دادا و گوێم لە سەر سەرینێ کپ کردن بەڵام دەنگی بۆڵەبۆڵەکەی ھەر دەھات.\nھەرچی کردم لەبەر دەنگە دەنگێ خەوم لێنەکەوتەوە ، بۆیە بەتووڕەیی ھەستامە سەرپێ تا پەنجەرەی ژوورەکەم داخەم، کە ڕووانیمە حەسارێ، دیتم کاڵێ قوونی وەسەر لەتکە تەلیسە کۆنێکی دابوو و لەبەر سێبەری دارێ مێوی حەوشەی ئەوەی دەیگوت نەیدەگوتەوە، جار جارەش تووک و دوعای لە مام و ئامۆژنی دەکردن و دەیگوت ڕەبی نەحەسێنەوە لەو خانووبەرە دا، ھەرچی خۆڵ و تەپ و تۆزە دێتە ماڵی من و سەر سەری من.\nدەی پرتاند و دەگریا و بە لەچکەی سەری چڵم و فرمێسکەکانی دەسڕینەوە و دەیگوت کچێ پوورێ گیان خێرت دەگاتێ بەھاوارمەوە وەرە، ئەمن سەد کونی دیکەم لە جەرگی دایە خەفەتی گوڵێ‌شی ھاتۆتەسەر.\nدایکم کە ھەمیشە پڕکار بوو ، پانتۆڵە خەتخەتە قاوەیە کۆنەکەی جۆشکاری کاکمی ھەڵکێشابوو و لەچکە ڕەشەکەی ملی تووند لە نێوچاوانی گرێ دابوو، لەسەر حەوزی ماڵێ قاپ و کەوچکی دەشتن و سیمی لێدەدان و ئاوکێشی دەکردن، بەجۆرێک کە کڕەی لە پیاڵەو پەرداخ و ئستیکانەكان دێنا و تاو تاوە سەری ھەڵدەبڕی، چاوێکی لە کاڵێ دەکردو لەسەرخۆ دەیپرسی و دەیگوت ئەدەی گوڵێ دەڵێ چی؟!!\nكاڵێ کە یەک بین قسەی دەکردن و نۆبەی دایکمی نەدەدا، گوتی: سەری لە قوڕێ نێ، ئەوە لە ماڵی ئێمەیە باپیرم وەدەرێی ناوە، گوتوویە: با نەسرین نەزانێ دیسان شەڕیانە.\nدەنا ئەویش منداڵان بەجێدێڵێ، ئەو لەگەڵ ئەحمەدی چ بەزمیان نین و دەگەڵ ماڵ و منداڵی خۆی سەری پێکەوەناوە و با بەزم و ھەرایان بۆ نەنێتەوە.\nسەربەقوڕەش ھاتووە لە ماڵێ من دانیشتووە. پوورێ گیان ھەمووی مانگێک نییە ئاشتیان کردوونەوە و چۆتەوە ، کەچی دیسان ئەوە رۆیشتووە دەڵێ پێوەی دانانیشم.\nكچێ پوورێ دوێنێ مێردەکەی لە ماڵێ ئێمە وەبەر گۆچانانی دا، بەحاڵی سەگیم لەبەر دەستانی ھێنایەدەر یەک دوو گوچانیشیم وەسەرو گێلاکان کەوت.\nكاڵێ کە تا ئێستا بەدەنگی بەرز قسەی دەکردن، دەنگی کز کردوو بەسرتە کوتی کچێ پوورێ قسەی خۆمان بێ تۆخوا با کەس نەزانێ، مێردەکەی دەڵێ گوڵێ دەستی لەگەڵ کوڕە گەورەکەی تێکەڵ کردوە ھەر بۆیەش دوێنێ ئاوا وەبەر گۆچانانی دابوو.\nدایکم گوتی: ئەستەغفیڕەڵا!\nچۆن شتی وادەبێ کچێ؟\nكاڵێ: بەقەبری بابم، مێردەکەی دەیگوت بۆخۆم بەسەریان دا چووم.\nدایکم: ئەی قەتکەسم!!\nكاڵێ: پوورێ بەو قورعانەی پێم وایە مێردەکەی درۆ ناکا.\nکچەتیوە دەیگوت: ئەگەر ھەر ژن بەژنەیان پێدەکردم دەبوو بمدەنە یەک لە کۆڕەکان، ئەو سەپیرە کوا بۆ مێرد دەبێ.\nدایکم: جا ڕۆڵە مادام ئاوایە ئەمن بێم چی پێ بڵێم؟\nكاڵێ: بەخودای بزانم ئەو قسە راستە وەدەری دەنێم، ئابڕوومان دەچێ.\nدایکم: بەزیادم نەکرد ژیانی ژن بەژنەی ھەر وایە. لەسەر ئایشێ ڕا نەدەبوو ژن بەژنەی بە گوڵێ بکەنەوە.\nئەو کچۆڵە جوانەی ئایشێ، ئەوە بازەڵەو مەچەکی بوون، سپی سپی دەتگوت بەفری سپین. بەدەستی خۆیان کوشتیان.\nچ خودا ھەڵدەگرێ!\nئاخر منداڵی بەستەزمان بڵێ چی!\nلاڵ بم دایکم و پوورە گەوەر،یش (گەوھەر) ئاوایان لە ئامینێ خۆشکم کرد، خۆ ئامینێ خوشکم ژنبەژنەی پێنەکرا بوو دایکم لە داخی دشێ، لەداخی پوورە گەوەرێ ھەر کە منداڵەکەی بوو نەیھێشت مەمکی لە سەر زاری دانێ.\nکە منداڵەکەی بوو لە پەڕۆیێکی‌یەوە پێچا و بۆی ناردنەوە ماڵێ، دوای چەند رۆژان کچە مرد.\nكاڵێ : پوورێ بۆخۆت نازانی ئەحمەدی دەبەر باپیرمی ھەڵپێچابوو بۆ ژنێ.\nفەقێرە باپیرم چ ماڵ و مڵکی نەبوو بۆی بدا بەژن گوڵێ،ش تەڵاق درابوو ھاتبۆوە سەرماڵێ، باپیرم گووتی بۆخۆم لە پەلان کەوتووم و تازە چم پێنەماوە ئەگەر بۆ ئەحمەدی بەژن بدەم.\nبەڵام پوورێ قسەی خۆمان بێ گوڵێ،ش ناحەقی نییە، مێردەکەی عەمری لە عەمری باپیرم دایە.\nلەنەکاو دەنگی دەرگای حەسارێ ھات، بۆیە کاڵێ بێدەنگ بوو.\nدەنگی حاجی ژنێ جیرانمان ھات، ئەو بەپەلە سڵاوێکی کرد و گوتی: خات فاتم ئەرێ بۆ حاجەتێک ھاتووم نازانم لات دەست دەکەوێ یا نا؟\nدایکم: حاجەت؟ وەک چی خوشکێ؟\nحاجیژن: وەڵا قابڵەمەیەک و چەند دەنکم لیمۆ عەمانی‌م دەوێن.\nدایکم : بەسەرچاوان.\nدایکم ھاتە ژوورێ و قابڵەمەکەی لەبن ھەنگڵی گرت و دەرگای کومێدی گازی کردوە و دەستی دە سەتڵان دەگێرا، ھەر لەبەر خۆشیەوە دەیگوت دەبێ لە کوێم ھاویشتبن؟!\nتاوێک بێدەنگ بوو، وا دیار بوو ئەوەی دەیویست لە سەتڵەکاندا دیتبویەوە.\nدایکم لیمۆی ویشک و قابڵەمەی بۆ حاجیژنێ دەبردن کە بابم وەژوورکەوتەوە گوێم لێبوو گوتی فاتم دەزانم ماستمان ھەیە بەڵام ئەوە ماستی پوور ئامینێیە بۆسۆی لێدێ.\nئەتۆ لێی بخۆ!\nلەولاوە براژنم سەری لە پەنجەرێ وەدەرنا و گوتی: خاڵە دا با تونگە ماستکە ببینم ئەگەر سەرشیرەی سەر تونگەکەی خاوێن بێ ئەمن تونگێکم دەوێ.\nبابم: زەمانەتی سەرشیری ناکەم بەڵام ماستەکەی تا بڵێی خۆشە ماوەیەکە لە ئامینێ ماستی دەکرم چ عەیبی نییە. ئەگەر ئەتۆش لێی لە بەھانە بی قسەم نییە.\nدایکم تونگە ماستەکانی بەتاڵ کردن و ئاوی تێوەردان و بابمی بەڕێ کرد.\nئەوجار ڕووی لە کاڵێ کرد و گوتی دەرنایمە ماڵێ، ئەتۆ بچۆ گوڵێ لەگەڵ خۆت بێنە ئێرە.\nھەر کە دایکم ئەوەی گوت، کاڵێ ھەلینگی دا و ڕۆیی.\nزۆری پێنەچوو کاڵێ و گوڵێ بەجووت وەژوور کەوتنەوە.\nدایکم کە لە قاپ شتنێ ببۆوە وەپێشیان کەوت و بە پلیکاناندا وەسەر کەوتنە سەرێ.\nئەمن کە سەرەتای قسەکانم گوێ لێ ببوو زۆر تامەزرۆ بووم ھەموو بەسەرھاتەکە ببیسم. بۆیە بەپەلە بەدوای ئەواندا چوومە سەرێ.\nدوای من خۆش و تۆ خۆشێکی زۆر دایکم و گوڵێ دەستیان کرد بەقسە کردن.\nدایکم: گوڵێ رۆڵە ئەوە بۆ دیسان لەگەڵ مام ..... تێک چوون؟\nگوڵێ بەشەرمەوە وەڵامی دایەوە و گوتی: پوور فاتم ئەمنیان بەدبەخت کردوە لەگەڵ ئەو پیرەسەیە.\nبەھوێ قورئانێ مام عەلی لەسەر ڕانی ڕاستی داناوە ، ھەموو ئیشی ماڵێم لەسەر شانە، مانگا و گۆل و تەویلە و بەرو ھەیوان ھەر بۆخۆم خاوێنی دەکەمەوە، چێشت و نانێش ھەر بۆ خۆ دەکەم، کەچی ئەھوێ سەپیرێ ھەر وەبەرشەق و گۆچانانم دەدا.\nدایکم: دەک دەستی شکێ جا بۆ لێتدەدا؟\nگوڵێ: جا چزوانم پوور فاتم.\nگوێم لە لوشمە لوشمی بوو، دیار بوو دەگریا و دایکم دڵخۆشی دەدایەوە.\nدایکم: باشە گوڵێ مام.... گوتوویە نێوانت لە گەڵ کوڕەکەی ھەیە؟ ڕاست دەکا؟\nگوتوویە لە تەویلەی دا بەیەکەوەی گرتوون؟\nدایکم: خوایە تۆبە چۆن شتی وات کردوە؟\nڕۆڵە تۆ منداڵت لەو پیاوە ھەیە.\nگوڵێ: وەڵا منداڵ، منداڵی ئەھوێ پیرەسەیەی نییە.\nدایکم: ئەی منداڵی کێیە؟\nگوڵێ: پوور فاتم ئەو پیرە سەیە چی پێ ناکرێ وەڵا منداڵی مارفی کوڕیەتی؟\nئەوەندێ لەگەڵ مارف بووم ئەوندە لەگەڵ مام...... نەبووم.\nدایکم: ئەستەغفیرەڵا، خوایە تۆبە.\nچۆن کاری وات کردوە؟\nگوڵێ: مارف ھێندەم بۆ چاکە، ھێندەم بۆ چاکە ھەر جارێ دەێتە شاری کراسم بۆ دەکڕێ و دیاریم بۆ دێنێ.\nدەبوو لەجیاتی بمدەنە ئەو سەپیرە بیاندامایە مارفی.\nدایکم: کچەتیوە گوڵێ ئەوت لەلای من درکاندوە لای کەسی دیکە باسی نەکەی و بڵێی منداڵەکەم ئی مارفی‌یە.\nڕۆڵە مام رەسووی بابت گوناحە تووشی خەفەتانی مەکە.\nگوڵێ: گووی بەڕیشێ و گەرنێ ئازا نەبێ.\nبەخودای گەردنی ھیچان ئازاد ناکەم نە ئی ئەحمەدی برام و نە ئی بابم ئەمنیان لە مل ئەو پیرەپیاوەی پەستاوت.\nئەحمەد چ دەروەست بە منە لەگەڵ سەربەقوڕێ کچی سەپیرێ مێردم گەلێگ ژیانی خۆشە.\nئەوە ئەمنم ماڵویران و قوڕم وەسەری بووە.\nدووبارە دەستی کردەوە بە گریان، دایکم بەنەرمی قسەی لەگەڵ دەکرد و دڵنەوای گوڵێی دەدایەوە.\nئەو ڕۆژە گوڵێ و کاڵی میوانی دایکم بوون و تا ئێوارە کاتی رۆیشتنیان ھەر قسەیان کردن. دایکم کاڵێی ڕازی کرد کە گوڵێ لە ماڵێ ئەوان بمێنێتەوە بەڵکوو پیرەمێرد بێ بەدوایدا و بیباتەوە سەرماڵێ.\nئەوەی خوێندتانەوە چیرۆک نەبوو ئەوە راستی ژیانی کچێک بوو کە سێ جار بۆ برا گەورەکەی بەژندرابوو.\nبۆ پاراستنی ناوی کەسەکان کەڵکم لە ناوی خۆازراو وەرگرتوە.\nوێنە: دایکم و بابە عەلی


لۆکا مۆدریچ .. بەبێدەنگی هات و لە درەوشانەوە بەردەوامە\nلەلایەن هێژا خەسرەو 12/7/2018\nلۆکا مۆدریچ کاپتنەکەی هەڵبژاردەی كرواتيا بە سیحر و جادوویەکی نەرم، هاوینی ئەمساڵی کردووەتە گەرمترین هاوین لە ژیانی پیشەگەرییانەی خۆیدا و خەمی وڵاتێکی لەکۆڵناوە، کە هەمووان چاوەڕوانی کۆتاییە پڕ شادییەکەی دەکەن.\nلۆکا لە بالکانەوە هاتووە، ئەو ناوچەیەی ئەوروپا کە پشکی گەورەی لە شەڕ و ململانێ و خوێنڕشتن بەرکەوتووە.\nلە ساڵانی شەڕی یۆگسلاڤیای پێشوودا وەکو ئاوارەیەک لەسەر شەقامەکانی زادار بەتۆپێکی بچووک و مێشکێکی جەنجاڵ لە دەنگی تۆپ و تەقینەوە و کوشتنی مرۆڤەکانەوە، یاری بە تۆپێک دەکرد کە دواتر بووە دروستکەری چارەنووسی ئەو.\nئەو ساڵانە شەڕ وڵاتەکەی لۆکای وردوخاشکردبوو، مرۆڤەکانی ناویشی لە جوگرافیاکەی پارچە پارچەتر و وێرانتر بوون. ئەو یەکێک بوو لەوانەی میلیشیا سڕبییەکان باپیریان لەسەر رێگایەکی گشتی لە گوندی مۆدریچیی لەسێدارە دا. کوشتنی ئەو پیرە پیاوە تەنیا بۆ ئەوەبوو دانیشتوانی ناوچەکە ئەو پەیامە وەربگرن، کە ئیدی دەبێ ئەوان ناوچەکە چۆڵبکەن.\nشەڕ مۆدریچ و ماڵباتەکەی ئاوارە کرد و ئەوان ناچاربوون ساڵانێک لە ژوورێکی بچووکی هوتێلێکی لاتەریک و چۆڵکراودا بژین، رۆژانێک کە لۆکا لە پێناسەیاندا دەڵێ رۆحی مرۆڤیان پارچە پارچە دەکرد.\nئەو رۆژانە، ئەوەی منداڵە 6 ساڵانەکەی ئارامدەکردەوە و دەنگی تەقینەوەی گولە تۆپەکانی لە مێشکیدا دەسڕییەوە، دەنگی تەپەتەپی ئەو تۆپانەبوون کە ئەو یاری پێدەکردن و ئومێدیان لە ناخیدا دەچاند.\nشەڕ بڕایەوە و ئارامی گەڕایەوه، بەڵام بۆ لوکا شەڕکردن لەگەڵ تۆپەکان کۆتاییان نەهات، بەڵام تۆپەکانی ئەو بۆ کوشتنی مرۆڤ و ماڵوێرانی نەبوو، شەڕەکانی ئەو بۆ دروستکردنی خەندە و دڵخۆشکردنی نەتەوەیەکە، کە ئێستا سەرۆکەکەی لە پێش هەمووانەوە سەمای بۆ دەکات.\nپێداچوونه‌وه: ئه‌رسه‌لان عه‌بدوڵڵا\nنیشانەکردن : لۆکا مۆدریچ ,\n1242 ژمارەی بینین


نەتەوە یەکگرتووەکان: حەلەب پێویستی بە گواستنەوەی سەدان نەخۆشە\nنەتەوە یەکگرتووەکان رۆژی پێنجشەممە (29 ئەیلول) هۆشداریی دا کە "سەدان" نەخۆش پێویستیان بە گواستنەوەیە لە حەلەبی ژێردەستی ئۆپۆزسیۆن و ئەو کۆمەکی خۆراکییەی ماوەتەوە تەنها بەشی چارەکێکی دانیشتوانی شارەکە دەکات، بەگوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی فرانس پرێس.\nیاریدەدەری نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە سوریا، رەمزی عیزەدین رەمزی، وتی: "گرنگترین شت لەلامان پێویستییە بە چارەسەرکردنی باری نیگەرانکەری پزیشکی" لە خۆرهەڵاتی حەلەب.\nوتیشی: "پێویستییەکی خێرا هەیە بە گواستنەوەی نەخۆشەکان،" رۆژێك دوای ئەوەی دوو لە نەخۆشخانە گەورەکانی خۆرهەڵاتی شارەکە بۆردومانکران، کە وایکرد سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، بان کی مون، هێرشەکە بە تاوانی جەنگ لەقەڵەمبدات.\nرەمزی هۆشداریی دا کە پێداویستییە پزیشکیەکان بەشێوەیەکی مەترسیدار لە کەمبوونەوەدایە و تەنها نزیکەی 35 پزیشك لە خۆرهەڵاتی حەلەبداماون کە ژمارەی ئەو خەڵکەی لەوێ لە سەرەتای ئەیلولەوە لەژێر گەمارۆی رژێمدان بە 250,000 کەس دەخەمڵێنرێت.\nهەروەها وتی: "نزیکەی 600 بریندار توانای چارەسەرکردنێکی شیاویان نیە."\nهەروەها هۆشداریی ئەوەشی دا کە "زەخیرەی خۆراك کەمدەبێتەوە" و زۆر نانەواخانە داخراون و تەنها 14,000 بەشە خۆراك ماوەتەوە.\nبەگوێرەی بەرنامەی خۆراکی جیهانی سەربە نەتەوە یەکگرتووەکان، هەر یەکێك لەو بەشەخۆراکانە تەنها بەشی پێنج کەس دەکات کە بەمانای هەمووی بەشی 70,000 کەس دەکات، واتە چارەکێکی دانیشتوانەکە.\nرەمزی وتی: "هیوادارین بکرێت حاڵەتێك بخوڵقێنین بۆ مسۆگەرکردنی گەیاندنی (کۆمەك). نەتەوە یەکگرتووەکان بەردەوام ئامادەیە بۆ دابینکردنی کۆمەکی مرۆیی، لەوانە پێداویستیە پزیشکیەکان بەزووترین کات."\nنەتەوە یەکگرتوەکان بەهیوای دانوستانی نوێیە بۆ ئاشتی لە سوریا\nنەتەوە یەکگرتووەکان هیواخوازە کە گفتوگۆکانی سوریا لە "چەند هەفتەیەکی کەمدا" دەستپێبكەنەوە\nنەتەوە یەکگرتووەکان رژێمی سوریا بانگێشت دەکات بۆ گفتوگۆی نوێی ئاشتی


بڕێكی زۆر گۆشتی شاورمە دەستی بەسەرداگیرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/06/13 - 2:37 PM\nلەلایەن لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامەیەتی سلێمانیەوە بڕێكی زۆر شاورمە لەناو دەبرێت و خاوەنەكەشی كارڕای پێویستی بەرامبەر دەگیرێتە بەر.\nدەروێش فەرەج، نوێنەری بەڕێوەبەرایەتی ڤێتێرنەری سلێمانی لە لیژنە هاوبەشەكان ڕایدەگەیەنێت، بەهۆی دەستكاری كردنی لیبڵەكانی و درێژكردنەوەی ماوەی بەسەرچونەكەی و دوو بەرواری، لەلایەن لیژنە هاوبەشەكانەوە دەست بەسەر ژمارەیەكی زۆر دۆنەر (شاورمە) دا گیراوە كە شیاوی خواردن نیە.\nوتی، “ژمارەی لولەی ئەو شاورمەی دەستی بەسەردا گیراوە زیاتر لە 150 دانەیە، لە كارگەیەكی شاری هەولێر ئامادە و هاوردەی شاری سلێمانی دەكرێت و لەلایەن كۆمپانیای سیتی شۆڕش لەگەڕەكی بەختیاری، بێ ئاگاداركردنەوەی بەڕێوەبەرایەتی ڤێتێرنەری سلێمانی دەیفرۆشرێت”.\nئاماژەی بەوەشكرد، بەپێی ڕێنماییەكانی وەزارەتی بازرگانی عێراق، دەستكاری كردنی لیبڵ و شاردنەوەی زانیاریەكانی ناوی یاخود هەبونی دوو لیبڵ لەسەر كاڵا و شمەك و خواردەمەنیەكان ڕێگە پێدراو نیە.\nنوێنەری بەڕێوەبەرایەتی ڤێتێرنەری سلێمانی ڕاشیگەیاند، بەفەرمانی قائیمقامی سلێمانی و لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ڤێتێرنەری سلێمانیەوە سەرجەمیان لەناو دەبرێت و خاوەنەكەشی رێكاری پێویستی لەگەڵ دەگیرێتەبەر.


هەڵوێستی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا سەبارەت بە خۆپێشاندانەکانی ئەم دواییانە لە ئێران\nگوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، هەدر ناورت\nویلایەتەیەکگرتووەکان گرتنی خۆپێشاندەرانی ئارام بە توندی مەحکوم دەکات.\nخۆپێشاندانەکانی بە ئاشتی لە ئێران\nگوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە\n٢٩ی دیسەمبری، ٢٠١٧\nئێمە پێداچوون بە دوای چەندین ڕاپۆرت سەبارەت بە خۆپێشاندانەکان لە لایەن خەڵکی ئێران لە شارەکانی سەرانسەری ئێران دا دەکەین. ڕێبەرانی ئێران وڵاتێکی خاوەن سامان بە مێژوویەک و کولتورێکی دەوڵەمەندیان کردووە بە دەوڵەتێکی سەرکێش بە وڵاتێکی لاواز کە هەناردە سەرەکییەکانی توند و تیژی، خوێنڕێژی و بێ سەرەوبەرەیی و نائارامیە. هەر وەک سەرۆک تڕامپ گوتی، هەرە ئەو قوربانیانی کە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن تووشی ئازار بوونە ئەوە خودی خەڵکی ئێرانن.\nویلایەتەیەکگرتووەکان گرتنی خۆپێشاندەرانی ئارام بە توندی مەحکوم دەکات. ئێمە بە جیدی داوا لە وڵاتان دەکەین کە بە ئاشکرا و بە شێوەیەکی گشتی لە خەڵکی ئێران و داخوازییە سەرەتاییەکانیانی ئەوان و بۆ کۆتایی هێنانی بە گەندەڵی پشتیوانی بکەن.\nلە ١٤ی مانگی ٦ی ٢٠١٧ی زاینی، وەزیری دەرەوە تێلرسن لە پێش کۆنگرە گەواهی دا کە خۆی پشتیوانی "لە ئەو کەسانەی نێو ئێران دەکات کە پێشەنگی ئاشتیخوازانەی بە ئاشتی حکومەتن. ئەو کەسان وەک خۆمان دەزانین بێگومان لە ئێران دا هەن." ئەمڕۆ وەزیری دەرەو پشتیوانی قووڵی خۆی بۆ خەڵکی ئێران دووپات دەکاتەوە.


منداڵی زیندانییانی سیاسیی تورکیا داوای دادپەروەری دەکەن – بزاڤی خزمەت\nمنداڵی زیندانییانی سیاسیی تورکیا داوای دادپەروەری دەکەن\n"ئەگەر لە بری ئەوەی کارەکانیان بە باشی بکەن کەسێکیان بکوشتایە ئێستا ئازاد دەکران"\nیاسای نوێی سزادانی تورکیا کە لە ماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا لە لایەن پەرلەمانی تورکیاوە پەسەندکرا و دەبێتە هۆی ئازادکردنی چەندین کەس، بەڵام بە هۆی ئەوەی زیندانییانی سیاسی ناگرێتەوە بە شێوەیەکی زۆر توند ڕووبەڕووی ڕەخنە بووەتەوە.\nمنداڵەکانی ئەو زیندانییە سیاسییانە کە یاسا نوێیەکە نایانگرێتەوە، لە ڕێگەی تویتەرەوە هەڵمەتێکیان دەستپێکردووە و داوای بەدیهێنانی دادپەروەری دەکەن. لە تویتەکانییاندا باسیان لەو کارانە کردووە کە باوکیان بە فیداکارییان ئەنجامیان داوە و دەڵین “ئەگەر ئەوان لە بری ئەوەی کارەکانییان بە باشی بکەن کەسێکیان بکوشتایە یاخود خەریکی فێلبازی و خەڵەتاندنی خەڵکی بوونایە ئەوا ئێستا سوودیان لەم یاسایە دەبینی و ئازاد دەکران.\nئەمەش هەندێک لەو پەیامانەیە کە لە تویتەر بڵاوکراوەتەوە:\nئەبرار بەیزا ئۆزجان، کچی ڕۆژنامەنووس زافەر ئۆزجان: باوکم ڕۆژنامەنووس بوو. بۆ کۆکردنەوەی هەواڵ و چیرۆک سەردانی چەندین وڵاتی کردووە. ببووە دەنگی خەڵکێکی زۆر، ئازارەکان و سەرکەوتنەکانییان ڕادەگەیاند. ئەوانەی ستایشی ڕۆژنامەوانێتی ئەویان دەکرد کاتێک بە ناحەق دەستگیرکرا هیچ قسەیەکیان نەکرد. ئەگەر ڕۆژنامەنووس نەبووایە و بکوژ بووایە ئێستا لامان دەبوو.\nئالپەر کامش، کوڕی ڕۆژنامەنووس مەهمەت کامش: باوکم ڕۆژنامەنووس بوو.ئەو ڕۆژنامەیەی ئەو سەرنووسەری بوو کاتێک تیراژی گەیشتە یەک ملیۆن دانە سەرۆک وەزیرانی ئەوکات هات بۆ پیرۆزبایی لێکردن. بەڵام ئێستا لە زینداندایە و سزای هەتاهەتایی بەسەردا سەپێندراوە. ئەگەر ڕۆژنامەنووس نەبووایە و بکوژ بووایە، لە بری ئەوەی قەڵەمی بەدەستەوە بێت چەکی بە دەستەوە بووایە ئازاد دەکرا.\nئیبراهیم سەعید ئۆنەر، کوڕی مامۆستا عوسمان ئۆنەر: باوکم مامۆستای کەلتوری ئایینی بوو. لە خوێندنگەکەی و چواردەورەکەی هەمیش هەوڵی دەدا خەڵکی فێری ڕەوشتی جوان و نیشتیمانپەروەری بکات، بەڵام ئیستا سەرەڕای ئەوەی نەخۆشی درێژخایەنی هەیە، ماوەی سێ ساڵە لە زینداندایە. ئەگەر زیانی بە خەڵکی بگەیاندایە ئێستا ئازاد دەکرا.\nچیرۆکی ئەو کەسانەی بە ڕووباری مێریچدا پەڕینەوە کرا بە دۆکیۆمێنتاری\nپەیامی مامۆستا فەتحوڵا گولەن سەبارەت بە پەتای ڤایرۆسی کۆرۆنا


داعش: ئەبو‌بەكر بەغدادی كوژراوە – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / داعش: ئەبو‌بەكر بەغدادی كوژراوە\nداعش: ئەبو‌بەكر بەغدادی كوژراوە\nسێ شه‌ممه 11 تشرینی دووه‌م 2014\tجیهان, هەواڵ 76 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدامەزراوەی (الاعتصام) كە سەر بەرێكخراوی داعشە بڵاویكردەوەتەوە كە، “ئەبو‌بەكر بەغدادی “كە بە ” خەلیفەی موسڵمانان” ناسراوە كوژراوە.\nئەو دامەزراوەیە كە وەك وەزارەتی خوێندنی باڵای داعش وایە، لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تویتەر باس لەوە دەكات ” لە ئایندەیەكی نزیكدا چۆنێتی كوژرانی بەغدادی بڵاودەكەنەوە بۆ موبایەعەدان بە خەلیفەیەكی تر و دەوڵەتی ئیسلامی ماوە و پەلدەهاوێت و فراوان دەبێت”.\nدامەزراوەكە وێنەیەكی یەغدادیان بڵاوكردۆتەوە دوای برینداربوونی.\nدوێنێ 19ی مانگی خەزەڵوەر وەزیری بەرگری عێراق لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك هەواڵی برینداربوونی بەغدادی و كوژرانی ژمارەیەك سەركردەی داعشی بڵاوكردەوە.\nشەوی یەكشەممە 18ی مانگی خەزەڵوەریش دوومیش لە تویتەر ئەبو محەمەد ئەلعدنانی وتەبێژی داعش برینداربوونی بەغدادی بڵاوكردەوە.\nئەوەی سەرنج دەدرێت تا ئێستا هیچ سەرچاوەیەكی رۆژنامەوانی سەربەخۆ و خاوەن متمانە ئەو هەواڵەی پشتڕاست نەكردووەتەوە.\nسێ شه‌ممه 6 ئه‌یلول 2016\t6,044


زبیر بلال ٲسماعیل ٲربیلی” 1938 _1998 – History Of Kurdistan\nHome / ئەمرۆ لەمێژوودا / زبیر بلال ٲسماعیل ٲربیلی” 1938 _1998\nزريان احمد 2016-12-15\tئەمرۆ لەمێژوودا, ناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە زبیر بلال ٲسماعیل ٲربیلی” 1938 _1998 3,851 Views\nله ساڵڕۆژی وه‌فاتی گەورە مێژوونووسی کورد:\n“زبیر بلال ٲسماعیل ٲربیلی” 1938 _1998\nزوبێر بیلال ئیسماعيل ئەلیاس (1998 – 1938) مێژوونووسی کورد و، توێژەری کەلەپوورییی و شارستانێتیی. بە یەکێک لە دیارترین مێژوونووسەکانی کورد دادەندرێت لە سەتەی بیستەمدا.\nلە قەڵاتی سەربەرزی هەولێرێ، ساڵی 1938 لەدایکبووە، لە بنەماڵەیەکی دیندار و هەواداری عیلم و ئەدەب ـ بنەماڵەی قاوەچیی ـ گەورەو پەروەردە کراوە. باوکی خیندەوار بووە، ساڵانێک لە مزگەفتی گەورەی قەڵات خوێندوویەتی و، خاوەن کتێبخانەیەکی دەوڵەمەند بووە.\nلە ساڵی 1945 مەرحووم زوبێر دەچێتە قوتابخانەی سەرەتایی، بە سەرکەوتوویی لە ساڵی 1951 سەرەتایی تەواو دەکات. لە پاییزی هەمان ساڵ دەچێتە قۆناغی ناوەندیی و، ئەم قۆناغەش لە ساڵی 1954 تەواودەکات. دواتر خوێندنی ئامادەیی، لە ناوەندیی ئەربیل ساڵی 1956 تەواو دەکات، لە هەموو قۆناغەکانی خوێندنی دا، لە قوتابییە زیرەک و سەرکەوتووەکان و جددییەکان بووە.\nلە پاییزی 1956 دەچێتە کۆلێژی ئاداب لە زانکۆی بەغداد ـ بەشی الاثار والحضارﺓ ـ دوای چوار ساڵ، بە پلەی ئیمتیاز، ئەو کۆلێژەی تەواو کرد، بەکالۆریوسی لە ئاسار و حەزارەتی کۆن بەدەستهێنا. یەکەم قوتابی کوردیی بوو، پسپۆریی لەو بوارە وەربگرێت.\nزوبێر بلال وەک مامۆستای مێژوو، لە ساڵی 1960 لە قوتابخانەکانی هەولێرێ دامەزرا. دوایێ خزمەتی خۆی گواستەوە ـ دار المعلمین ـی هەولێر. دوای 25 ساڵ خزمەتی وانەگووتنەوە، لە ساڵی 1985 لەسەر داوای خۆی، خانەنشین کرا، وەبی خۆی یەکلایی بکاتەوە لۆ تەواوکردنی نووسین و توێژینەوەکانی لەسەر مێژووی کورد و کوردستان، بەتایبەت مێژووی کۆن و، کەلەپووری ئەربیل و، شوێنەوارە مێژووییەکانی.\nبەم شێوەیە، زۆربەی ژیانی، لە توێژینەوە و لێکۆڵینەوەی مێژووی کورد و هەولێر بەڕێکرد. لە 15/12/1998 لە شارە شیرینەکەی خۆی “هەولێر” بە نەخۆشیی وەفاتی کرد. ڕەوانی شاد بێت.\nـ أربيل في أدوارها التاريخية – النجف – مطبعة النعمان – 1971.\nـ تأريخ اللغة الكوردية – بغداد – مطبعة الحوادث – 1977 .\nـ أبن خلكان – بغداد – مطبعة الامة – 1979.\nـ علماء ومدارس أربيل – الموصل – مطبعة الزهراء الحديثة – 1984.\nـ الشيخ چولي – أربيل – مطبعة صلاح الدين – 1988.\nـ ثورات بارزان – أربيل – مطبعة وزارة الثقافة – 1998.\nـ تاريخ أربيل – أربيل – مطبعة وزارة الثقافة – 1999.\nـ الأكراد في كتب البلدانين والرحالة المسلمين في العصور الوسطى – أربيل – مطبعة وزراة الثقافة – 2000.\nکتێبە دەستنووس و چاپ نەکراوەکانی:\nبێجگە لە کتێبەکانی، چەندان وتار و توێژینەوەی گرنگی، لە گۆڤارە کوردیی و عەرەبییەکان بڵاوکرووەتەوە. زوبێر مێژوونوس و ڕۆشنبیرێکی گەورەی کوردستان بوو، خزمەتێکی چاکی مێژوو و فەرهەنگی کوردستان و هەولێری کرد. دەتوانرێت چەندان نامەی ماستەر و دختۆرا لەسەر بەرهەەکانی بهێتەوە. ئەو لە پێشەنگی ئەو کوردانە بووە، کە ئەکادیمییانە مێژووی کورد و کوردستانیان نووسییەوە. لە هەولێرێ شەقامێک بە ناوغی ـ زبیر بلال اسماعیل ـ کراوە. وەلێ ئۆندە کەمە و، شایانی ئاورلێدانەوە و ڕێز و خزمەتی زۆرە. چاکترین ڕێزیش لەو زاتە، چاپکردنەوەی بەرهەمەکانیتی.\nـ كريم شارزا, “المؤرخ المعاصر والباحث الاّثاري زبير بلال إسماعيل”\nـ زينب جلبى , لمحات من حياة و مؤلفات المؤرخ الكبير زبير بلال إسماعيل.\nPrevious موعتەزیلەكانی دوێنێ و ئەمڕۆ، هاوشێوە بوون و لێكچوون..\nNext رۆژی ئاڵا رۆژی بیركردنه‌وه‌یه له‌شه‌كانه‌وه‌ی به ئازادی


تویتەر کار لەسەر زیادکردنی بژاردەیەک دەکات بۆ سنووردارکردنی وەڵامدانەوەکان بۆ جریوەکان – Rojapp\nHome/agnews/تویتەر کار لەسەر زیادکردنی بژاردەیەک دەکات بۆ سنووردارکردنی وەڵامدانەوەکان بۆ جریوەکان\nتویتەر کار لەسەر زیادکردنی بژاردەیەک دەکات بۆ سنووردارکردنی وەڵامدانەوەکان بۆ جریوەکان\nماکوان بەرزان May 22, 2020\tagnews Leave a comment 285 Views\nلە ئێستادا تۆڕی تویتەر سەرقاڵی تاقیکردنەوەی ڕێگایەکە بۆ ئەوەی بتوانیت خەڵکی سنووردار بکەیت بۆ وەڵامدانەوەی جریوەکانت. ئەگەر بەشێک بیت لەم تاقیکردنەوەیە، ئەوا بژاردەیەک لە کاتی نووسینی جریوەکان دەبینیت، کە توانای هەیە ڕێگە بە وەڵامدانەوەی جریوەکانت لە لایەن هەمووان، ئەو کەسانەی شوێنیان کەوتوویت یاخود ئەو کەسانەی ناوت هێناون (مێنشنت کردوون) بدات.\nتویتەر لە مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵدا ئەم تایبەتمەندییەی ڕاگەیاند و گوتی لە ساتەوەختێکی کۆتاییەکانی ئەمساڵدا بۆ بەکارهێنەرانی لە سەکۆیە جیاوازەکان بەردەست دەکرێت.\nتویتەر لە هەژماری فەرمی خۆیشی جریوەیەکی گاڵتە ئامێزی بە بەکارهێنانی سنووردارکردنەکە بڵاوکردووەتەوە و نوسیوویەتی: “ئەگەر ئەپێکی باشتر هەیە، لە بەشی وەڵامدانەوە بینووسە”.\nئەگەر وەڵامدانەوە بۆ جریوەکەت سنووردار بکەیت، ئەوا هەمووان دەتوانن جریوەکەت ببینن و لایک و ڕیتویتی بکەن، بەڵام ناتوانن وەڵامدانەوە بنووسن. هەروەها تویتەر نووسینێک لەو جریوانەش بەدیار دەخات کە بە یەکێک لە بژاردەکانی سنووردارکردنی لە لایەن هەمووان، ئەو کەسانەی شوێنیان کەوتوویت یاخود ئەو کەسانەی ناوت هێناون (مێنشنت کردوون) بڵاوت کردوونەتەوە.\nتویتەر دەڵێت تەنها کۆمەڵەیەکی کەم لە بەکارهێنەرانی لە سەکۆیەکانی iOS و Android و وێب ئەم تایبەتمەندییەیان بۆ زیاد کراوە. ڕێکەوتی بەردەستکردنی بۆ هەمووان نەزاندراوە، بەڵام پێناچێت ماوەیەکی زۆر بخایەنێت.\nPrevious لە شەستەکانی سەدەی رابردوو، رژێمی بەعسی گۆڕبەگۆڕ تاوانێکی گەورەی لە گوندی سۆریای…\nNext چیدیکە بڵاوکردنەوەی میوزیکە خاوەن مافەکان لە بەشە جیاوازەکانی Instagram ڕێگەپێدراو نییە


وەرزى كوشتنى بارزانى – Denegkan\nوەرزى كوشتنى بارزانى\nbyعه‌زیز ڕه‌ئووف\tMarch 23, 2008\tگشتی\nهیچ مانگێك شك نابەین هێندەى مانگى ئازار لێوانلێو بێت لە یادەوەرى بۆ كورد. مانگى ئازار مانگى شكست و هەستانەوە و ڕاپەڕین و تێكشكانەكانى كوردە. لە ڕاپەڕینەوە بۆ هەڵەبجە، لە ئازادكردنى كەركوكەوە بۆ كۆڕەو، لە ڕێكەوتننامەى یازدەى ئازارەوە بۆ ئەنفال، گەواهى ئەو ڕاستیەن كە بەڕاستى مانگى ئازار مانگى شكست و سەركەوتنەكانى شۆڕش و تێكۆشانەكانى كۆمەڵگەى كوردیە. سەربارى یادەوەریە تاڵەكان، مانگى ئازار ئەو مانگەیە كە هەموومان دەگەڕێنێتەوە بۆ سروشت و ئاشتمان دەكاتەوە لەگەڵ ئاگردا. مانگى یەكەمین ڕۆژى ساڵى نوێى كوردى و مانگى پۆشینى جلو بەرگى كوردیە، بەجۆرێك كە ڕۆحى ناسیۆنالیستى كوردى لەم مانگەدا لە بەرزترین ئاستیدایە.\nسەربارى ئەم شكست و هەستانەوانە، مانگى ئازار مانگى لەدایكبوون و مردنى مەلا مستەفاى بارزانییە. كە ئەوەى مایەى سەرنج و تێڕامانە كە تەنها پارتى یادى لەدایكبوون و مردنى بارزانى دەكاتەوە بەڵام چۆن یادكردنەوەیەك.\nبە ئاستەم نابینى دیراسەیەكى جدى و ئەكادیمیانە بۆ ژیان و هەوڵ و تێكۆشانەكانى مەلا مستەفاى بارزانى بكرێت، بە جۆرێك كە لەپاڵ شتایشدا هەوڵى ئەوەش بدرێت كە بەچاوێكى ڕەخنەوە تەماشاى خەباتى بارزانى بكرێت. نەك هەر ئەمە ناكرێت، بەڵكو لەماوەى چەند ڕۆژى ڕابردوودا كەناڵە ئاسمانیەكانى پارتى و ڕۆژنامەكانیان بەردەوام ستایشى بارزانى و خەبات و تێكۆشانى دەكەن، كە نەمانبینى كەسێك لەو مینەبەرانەوە بە شەرمیشەوە ڕەخنەیەك لە بارزانى بگرێت و لەسەر شكستێكى هەڵوێستە بكات. نەك ئەوە نەكرا بەڵكو كەناڵێكى ئاسمانى وەكو "زاگرۆس" لە ڕاپۆرتێكیدا باسى ئەوەى دەكرد كە ئەو پێشبینیانەى بارزانى هەیبووە تەنها لە پێغەمبەرەكاندا هەبووە.\nئەم جۆرە لە ستایش و تەرخانكردنى ڕۆژى لەدایكبوون و مردنى سەركردەیەك كە لێوانلێوە لە ستایش و پیاهەڵدان تەنها لە ڕژێمە شمولیەكاندا دەبینین و پیرۆزكردنى هەر سەركردەیەك بێشك لە ستەمكارى و دیكتاتۆریەت نزیكمان دەكاتەوە. كەس نكۆڵى لەوە ناكات كە بارزانى مێژوویەكى لە خەبات و شۆڕشەكانى كوردا داگیركردووە، بەڵام بەڕاستى یادكردنەوەى بارزانى بەم جۆرە لە ستایش و پیاهەڵدان جگە لە كوشتى بارزانى چیدی نیە.\nلە چركەساتى ئیستەماندا كە ئۆفیسەكانى حكومەتى هەرێم لێوانلێوە لە فەساد و گەندەڵى، بێدەنگبوون لێیان و ستایشكردنى پیاوانى شۆڕشى دوێنىَ، جگە لە خۆڵخستنە نێو چاوى جەماوەر چیدى نیە. ئاخر كێ هەیە لە ناوەوە و دەرەوەى ئەم كۆمەڵگەیە نەزانێت كە جەماوەر چەندە لە ئەنجامەكانى شۆڕش نیگەرانە، كەچى پارتە كوردیەكان لەجیاتى هەوڵى ئەوە بدەن نیگەرانیەكانى خەڵك بڕەوێننەوە، بە پیرۆزكردنى یادەكانى پیاوانى شۆڕش مێشكمان پڕ دەكەن.\nبە درێژایى مێژووى شۆڕشى كوردى پیرۆزكردنى سەركردە خەسڵەتێكى دیار بووە و هەر كورد خۆشى باجى ئەم هەڵەیەى داوە. كە شێخ سەعیدى پیران لەسێدارە دەدرێت، ئیدى شۆڕى كورد لە باكور شكست دەهێنێت. كە شیخ مەحمود لەلایەن ئینگلیزەكانەوە دەستگیر دەكرێت، ئیدى شوێنكەوتووانى تەواو چۆكیان دەشكێت و سەنگەرەكان چۆڵ دەكەن. لەگەڵ لەسێدارەدانى قازى محەمەددا ئیدى كورد ماڵئاوایى لە كۆمار دەكات. كە لە ڕێكەوتننامەى جەزائیردا بارزانى بىَ بەرگرى كردن چیاكانى كوردستان جێدەهێڵێت، ئیدى دەبێت هەموو پێشمەرگەكان چیا جێبێلن، یان ئاودیوى سنورەكان بن، یاخود بە خۆیان و چەكەكانیانەوە تەسلیمى ڕژێم ببنەوە. ئەم خەسڵەتە لە كۆمەڵگەى كوردیدا تەواو بووە بە مۆدێل. تا ئەم چركەساتەش پارتێكى كوردى شكنابەین كە سكرتێرەكەى لە كۆنگرەیەكدا ماڵئاوایى لە پۆستەكەى بكات و بۆ هاوڕێكانى جێبهێڵێت. پیرۆزكردنى سەركردە لەلایەن ئەندامانى هەر پارتێكەوە بێشك كوشتنى ئەو سەركردەیەیە و ئیفلیجكردنى هەوڵەكانى ئەو پارتەیە بەرەو جۆرێكى تر لە خەبات و تێكۆشان.\nبۆ ئەوەى بارزانى وەك سەركردەیەكى گرنگ و مێژووى بزوتنەوەى ناسیۆنالیستى كورد بناسین، پێویستمان بەوە نیە كە ئەم پیاوە چەند فیشەكى تەقاندووە و چۆن لە ئاوى ئاراس پەڕیوەتەوە و بە چ شێوەیەك پێشبینیەكانى لە پێشبینى پێغەمبەرەكان چووە. بەڵكو ئێمە پێویستمان بەوەیە كە بە دیدێكى ڕەخنەییەوە لە ژیانى سیاسى و هەوڵەكانى بارزانى بڕوانین. دەبێت لە ئەنجامەكانى شۆڕشەكەى بڕوانین و بزانین نەوەكانى بارزانى تا چ ڕادەیەك توانیویانە خەونەكانى كەسى یەكەمى شۆڕش بهێننە دى لە خاكیبوون و نزیكبوونەوە لە جەماوەر و سوربوون لەسەر مافەكانى گەلى كورد و یاخیبوون بە مانا ڕادیكاڵیەكەى. بارزانى پێویستى بەوە هەیە كە بە دیدێكى ڕەخنەییەوە لەسەر ژیان و تێكۆشانەكانى هەڵوێستە بكەین، نەك بەو شێوەیەى ڕۆژنامەى خەبات ستایشى بكەین كە لە ژمارەى ڕۆژى چواردەى ئەم مانگەدا " 21" وێنەى بارزانى لە لاپەڕەكانیدا بڵاو كردۆتەوە. كارەساتە كۆمەڵگە لێوانلێوبێت لە نیگەرانى و نەمانى ئینتیماى خەڵك بۆ شۆڕش و ئۆفیسەكانى پڕاوپڕ لە گەندەڵى و كۆمەڵگەیەك لێوانلێو لە یەكسانى، كەچى هەوڵى پیرۆزكردنى سەركردەكانمان بدەین.\nبۆیە لە چركەساتى ئیستەماندا كورد پێویستى بەوە هەیە ماڵئاوایى لەم دۆخە بكات و بە دیدێكى تەواو ڕەخنەگرانەوە لە سەركردە و خەبات و تێكۆشانى كەسى یەكەمى شۆڕش بڕوانێت، ئەگەر نا ئەوا دەبێت چاوەڕێى ئەوە بكەین كە دەسەڵاتى سەركردە تا قیامەت درێژ بێتەوە و هەر هەوڵێكیش بۆ گۆڕین و ماڵئاوایكردن لە سەركردە تەنها بە خوێنڕشتن كۆتایى پێبێت.\nNext رۆشناییه‌ك بۆ سه‌ر كاری شانۆیی له شه‌قڵاوه… هه‌ندرێن حه‌مه‌ده‌مین


بۆچى خوێندنەوەى هایدگەر گرنگە؟ ٢\n(483) جار خوێندراوەتەوە\nبۆچی خوێندنەوەی هایدیگەر گرنگە؟\nهایدیگەر بۆچوونەکانی دیکارتی قڵپکردەوە: با سەرەتا هەبین، دواتر بیردەکەینەوە.\nلە وتاری پێشوودا، باسم لەوە کرد چۆن هایدیگەر چەمک و تێگە فەلسەفییە باوەکان تێکدەشکێنێت و لەبری ئەوان شتگەلی نوێ دادەهێنێت. بەڵام تەقەلای سەرەکیی هایدیگەر بریتییە لە وێرانکردنی تێڕوانینە فەلسەفییە باوەکە دەربارەی پەیوەندیی نێوان مرۆڤ و جیهان. ئەو تێڕوانینەی فەیلەسوفی فەرەنسی ڕێنیە دیکارت هێنایەکایەوە (بێگومان، دیکارت تۆمەتباری سەرەکییە لەم کتێبەدا [بوون و کات]). بەکورتی، ئەو ئایدیایەی گوایە دوو جۆر لە جەوهەر لەم جیهانەدا هەیە: شتە بیرکەرەوەکانی وەک ئێمە؛ لەگەڵ شتە مادى و کشاوەکان، وەک مێز و کورسی، یان هەموو چنراوەکانی کات و شوێن.\nپەیوەندیی نێوان شتە بیرکەرەوە و شتە کشاوەکان، پەیوەندییەکی مەعریفییە. ئەرکی فەلسەفی و زانستی بریتییە لە زامنکردنی دەستگەیشتنی سوبێکت _وەک نەریتی دواتر ناوی لێدەنێت [بە سوبێکت]_ بە جیهانی ئۆبێکتەکان. ئەمەش دەکرێت ناوی ببەین بە «شیکردنەوەی ئەپستمۆلۆژییانە»ـی پەیوەندیی نێوان مرۆڤ و جیهان، وەختێک ئەپستمۆلۆژیا واتە «تیۆری مەعریفە». هایدیگەر بایەخی مەعریفە کەم ناکاتەوە، بەڵکوو تەنها ئەولەوییەت و بەرتربوونەکەی ڕەتدەکاتەوە. پێش ئەم وێنە دوالیستییە دەربارەی پەیوەندیی نێوان مرۆڤ و جیهان، یەکێتییەکی قووڵ بوونی هەیە و دەیەوێت دەستی بخاتەسەر لە فۆرمەلە بەناوبانگەکەیدا: «دازاین بریتییە لە: بوون_لە_جیهاندا». بەڵام ئەمە مانای چییە؟\nئەگەر مرۆڤ بەڕاستی بریتی بێت لە «بوون_لە_جیهاندا»، ئەوکات دەبێت خودی جیهان بەشێک بێت لەو یاسا گشتییەی مانا بە مرۆڤبوون دەبەخشێت. ئەمە واتە: من خودێکی دابڕاو نیم، یان «ئیگۆ»ـیەکی سەربەست بەرامبەر جیهانێک لەو ئۆبێکتانەی دێنەپێشم. بەڵکو من جیهانی خۆمم، بەگوێرەی دەربڕینی هایدیگەر. جیهان بەشێکە لە بوونی من، لە چنراوی هەبوونی من. لێرەدا دەتوانین ناوکی ڕوانینەکەی هایدیگەر بدۆزینەوە، بەڕوانین لە دازاین نەک وەکو سوبێکتی دابراو لە جیهانی ئۆبێکتەکان، بەڵکو وەک ئەزموونی کرانەوە، بەجۆرێک بوونی من دانەبڕاوە لە بوونی جیهان. من وابەستەم بە جیهانەوە و تیایدا تواومەتەوە، لێی دانەبڕاوم لەڕێگەی چەشنێک لە «زەین»ـەوە، یان وەک ئەوەی هایدیگەر ناویدەنێت بە «کۆگای ئاگایی».\nلە «بوون و کات»ـدا، ئارگۆمێنتی سەرەکیی هایدیگەر دەربارەی جیهان ئەوەیە: جیهان «پێشوەختە و زۆرجار» (Zunächst und Zumeist) خۆی وەک شتێکی بەسود و بەردەست دەناسێنێت، وەک جیهانی ئەزموونی ڕۆژانە و باو. بەرکەوتنە نزیکەییەکەم لەگەڵ ئەو مێزەی ئەم وشانەی لەسەر دەنووسم، نابێت بەرکەوتن بێت لەگەڵ ئۆبێکتێکی بەرهەمهاتوو لە ماددەی دیاریکراوی ناو جیهان (بۆنمونە، تەختە و ئاسن)، کە بەشێوەیەکی ئەندازەیی لەناو زنجیرەی شوێن_کات ڕێکخراوە. بەڵکو تەنها مێزێکە و لەسەری دەنوسم، بۆ ڕێکخستنی لاپەڕەکان و لاپتۆپ و کوپی قاوەکەم بەسودە. هایدیگەر بەردەوام پێداگیری دەکات لەسەر ئەوەی «دەبێت مەیلە ڕاڤەکارییەکانمان وەلاوە بنێین»، ئەو مەیلەی ئەزموونی ڕۆژانەی ناو جیهانمان پەردەپۆشدەکات و بە ویستی خۆی ڕەنگڕێژیان دەکات.\nجیهان پڕە لەو شتە بەکەڵکانەی وەک گشت‌ێک بوونیان هەیە، بەردەست و مانابەخشن بۆ من. ڕوونتر بڵێین، جیهانی پڕە لە شتگەلی پێکەوەبەستراو: لاپتۆپەکەم لەسەر مێزەکەیە، چاویلکەکەم لەسەر لوتمە، مێزەکە لەسەر زەمینە، دەتوانم لە پەنجەرەکەوە بڕوانمە باخچەکە و گوێم لە ژاوەژاوی شار و ویقەویقی ئۆتۆمۆبیلی پۆلیس و ئەمبۆڵانس بێت، لەگەڵ هەموو ئەو شتانەی ژیانی شارنشینی پێکدەهێنن. هەر ئەمەیە هایدیگەر بە «ژینگە» (Umwelt) ناویدەبات، وەختێک دەیەوێت ئەو جیهانە وەسفبکات وا چواردەوری مرۆڤی گرتووە و مرۆڤیش تیایدا نوقمە.\nهایدیگەر پێیوایە ئەم ئەزموونەی ژیانکردن لەناو جیهاندا، فەرامۆشکراوە و لەدەسچووە و چاوپۆشی لێکراوە، لەڕێگەی توێژینەوەی زانستی و فەلسەفەی باوی زەینەوە، ئەو فەلسەفەیەی پێشوەختە گریمانەی هەبوونی جیاکارییەکی دوالیستی دەکات لەنێوان زەین و واقیعدا. ئەوەی پێویستە، جۆرێکە لە فینۆمینۆلۆژیای ئەزموونی ژیانی ڕۆژانە لەناو جیهاندا، بەجۆرێک وەفاداربێت بەرامبەر ئەو شتانەی لەناو ئەزموونی ئێمەدا خۆیان دەردەخەن. بەجۆرێکی دی، هایدیگەر دەیەوێت جیاکارییەکی باو بکات لەنێوان تیۆر و پراکتیکدا. بەرکەوتنە سەرەتاییەکەم لەگەڵ جیهاندا تیۆری نییە، ئەمە ئەزموونی کۆمەڵە تەماشاکەرێک نییە کە دەڕواننە جیهانێکی لە بەها داماڵراو. بەڵکو بەرکەوتنێکی پراکتیکییە لەگەڵ جیهان، وەک جیهانێک لە شتگەلی بەسود و بەردەست کە هەڵگری بایەخ و بەهای مرۆیین. ڕوانینە تیۆری و زانستییەکان بۆ شتەکان، وەک ئەوەی لای هەندێک فەیلەسوفی وەک دیکارت بەدیدەکرێت، لەسەر ڕوانگەیەکی پراکتیکی دامەزراوە کە شیفتە و وابەستەییە بە شتەکانەوە.\nهایدیگەر دوو ڕێگەی نزیکبوونەوە لە جیهان جیادەکاتەوە: حازربەدەستبوون (present-at-hand) و بەدەستەوەهاتن (ready-to-hand). حازربەدەست، ئاماژەیە بۆ نزیکبوونەوەی تیۆرییمان لەو جیهانەی لە ئۆبێکتەکان پێکهاتووە. هەمان ئەو ڕوانینەیە بۆ جیهان وا زانست لێیەوە چەکەرەدەکات. بەڵام بەدەستەوەهاتن، ئاماژەیە بۆ پەیوەندییە پراکتیکییەکەمان لەگەڵ شتە بەسودەکانی بەردەستمان. هایدیگەر پێیوایە، پراکتیک دەکەوێتە پێش تیۆرەوە، بەدەستەوەهاتن دەکەوێتەپێش حازربەدەستەوە. کێشەی زۆرینەی فەلسەفەکانی پاش دیکارت ئەوەیە لەڕێگەی تیۆرەوە درک بە جیهان دەکات، یان هاوشێوەی دیکارت بڕوای وایە مرۆڤ دەتوانێت گومان لە هەبوونی جیهانی دەرەکی بکات، بەڵکو گومان لە حەقیقەتی ئەو کەسانەش بکات وا ئەم جیهانەیان پڕکردۆتەوە،_ کێ دەزانێت، ڕەنگە ڕۆبۆت بن!\nبەلای هایدیگەرەوە، شتەکە تەواو پێچەوانەیە. بوونی مرۆڤ وابەستەیە و پێکەوەبەستراوە لەڕێگەی تۆڕێکی ئاڵۆز لەو چالاکییە کۆمەڵایەتییانەی جیهان پێکدەهێنن. جیهان بەشێکە لە من. بەلای هایدیگەرەوە، دابڕانی مرۆڤ لە جیهان، وەک ئەوەی لای دیکارت دەیبینین، مانای لەدەستدانی بوونە: تەونی کرانەوەمان بەڕووی جیهاندا یەکپارچەیە. نابێت ئەم یەکپارچەیە دابڕ و دابەش بکرێت. جیهان هەر پڕ نییە لە شتگەلی بەسود و ناسراو و مانادار، بەڵکو پڕیشە لە کەسەکان. ئەگەر من بەشێکی دانەبڕاو بم لە جیهان، ئەوکات جیهان دەبێتە جیهانێکی هاوبەشکراو و ئەزموونکراو لەگەڵ ئەوانیتر. هایدیگەر ئەمە ناودەنێت بە «بوون_لەگەڵ» (Mitsein).\n the cabinet of consciousness.


بایدن کار لەسەر گواستنەوەی دەسەڵات دەکات\nجۆو بایدن سەرۆکی هەڵبژێدراوی ئەمەریکا هەڵبژاردەی خۆی ڕان کلاینی بۆ سەرۆکی ستافی کۆشکی سپی دیاریکرد کە بۆ ماوەیەکی درێژ ڕاوێژکاری خۆی بووە.\nکلاین سەرۆکی ستافی بایدن بوو لە سەردەمی بەڕێوبەرایەتی سەرۆک ئۆباما هەر ئەو کاربەدەستەش بوو کە ئۆباما کردی بە بەرپرسی کاروباری وەڵامدانەوەی ئەمەریکا بۆ بەڕنگاربوونەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئیبۆلا لەساڵی 2014 دا.\nبایدن لە بەیاننامەیەکدا ڕۆژی چوارشەممە گوتی "ئەزموونی قووڵ و هەمەجۆور و توانای ئەو بۆ کارکردن لەگەڵ خەڵکانی سەرجەم لایەنە سیاسیەکان بە دیاریکراوی ئەو شتەیە کە من لە سەرۆک ستافێکی کۆشکی سپی پێویستم پێیەتی لەسەروەختی ئەم قەیرانانەدا و دووبارە پیکەوە گرێدانەوەمان."\nکلاین ئەم دامەزراندنە نوێیەی بە "شەرفمەندی تەوای ژیانی" ناوبرد.\nبایدن بەردەوامە لەکۆبوونەوە لەگەڵ ڕاوێژکارەکانی قۆناغی گواستنەوەی بەڕێوبەرایەتییەکەی کە پسپۆڕانی شارەزا لەخۆدەگرێت و ئاشنان بەو پرسانەی کە بەڕێوبەرایەتییەکەی هەر لەسەرەتاوە رووبەڕووی دەبێتەوە، هەروەها پلان دادەڕێژێت بۆ سەرپەرشتیکردنی حکومەتی ئەمەریکا هەر لە 20 ی مانگی یەکی ساڵی داهاتوەوە کە رادەسپێردرێت بەو ئەرکە.\nبراوەی هەڵبژاردنی 3 ی مانگی 11 ی ئەمساڵ بایدن چەندین ڕاوێژکاری دیاریکردووە بۆئەوەی چاوبخشێننەوە بە ئاژانسەکانی سەرتاسەری حکومەتەکەدا. ئەو ڕۆژی سێشەممە رایگەیاند کە دەتوانرێت چەند دامەزراندنێکی سەرەکی رابگەیەنێت بەرلە پشووی ساڵانەی سوپاسگوزاری ئەم ساڵ واتە تا 26 ی مانگی 11 .\nترامپ لەهەوڵی رەتکردنەوەی دەرئەنجامەکانی هەڵبژاردنەکەدایە.\nوادیارە سەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ دانی نەناوە بە دۆڕاندنی ئاشکرای بە بایدن لە هەڵبژاردنە نیشتمانییەکەی هەفتەی ڕابردووداو چەندین داوای یاسایی تۆمار کردووە لەسەر دەرئەنجامەکانی ئەو ولایەتە سەرەکیانەی کە گۆڕەپانی یەکلاییکردنەوەی هەڵبژاردنەکە بوون.\nتا ئێستاکە لەگەڵ کەمی بەڵگەکاندا سەرۆک ترامپ ئیدیعای ئەوە دەکات کە باجی هەڵبژاردنەکە دەدات بەهۆی پیشلکارییەکانی دەنگدان و ژماردنی دەنگەکانەوە، داوای هەڵوەشاندنی سەرکەوتنەکەی بایدن دەکات و راگەیاندنی ئەوە دەکات کە گەڕی دووەمی چوار ساڵی دیەکی کۆشکی سپی بردۆتەوە.\nبەڵام سەرباری ئەوە تا ئێستا دادوەرەکان هەموو داواکانی ترامپیان رەتکردۆتەوە، هەرچەندە هێشتا شکایەتی دیکەش ماوە چاویپیادابخشێننەوە. شیکەرەوەکانی هەڵبژاردنەکانی دەنگی ئەمەریکا و ئاژانسەکانی دیکەی دەنگوباسان چاوپێکەوتنیان لەگەڵ کراوە و دەڵێن پێیانوانییە راگەیاندنی بایدن بۆ سەرکەوتن پێچەوانە بکرێتەوە .\nبەپێی ژماردنی دەنگدانی نافەرمی ، بایدن زیاتر لە 270 دەنگی ئیلکترۆڵ کۆلێج (دەنگی نوێنەران)ی بەدەستهێناوە کە ئەنجامی کێبڕکێکانی سەرۆکایەتی ئەمەریکا دیاریدەکات. هەروەها بایدن لە هەژمارکردنی دەنگەکاندا لەدوو ویلایەتی دیکەش لەپێشەوەیە جۆورجیاو ئەریزۆنا، کە سەرئەنجام 306 لەبەرامبەر 232 ی دەنگی ئیلیکترۆڵی کۆلێجی هەڵبژاردنی پێببەخشێت.\nدەرئەنجامی ئەگەری کۆتایی ئەلیکترۆڵ کۆلیجی دەنگەکانی بایدن هەمان ئیلکترۆڵ کۆلێجی ساڵی 2016 دا کاتێک ترامپ بردییەوە، بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو هیلاری کلینتۆنی دیموکرات شکستی هێنا.\nپیرۆزبایی سەرکردەکان لە سەرتاسەری جیهاندا\nسەرکردەکانی هاوپەیمانی ئەمەریکا لە ئەوروپا، لەوانە بۆریس جۆونسۆنی سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا، ئیمانوێل ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا و ئەنگێلا مێرکل ڕاوێژکاری ئەڵمانیا، پیرۆزباییان لە بایدن کرد بەبێ گوێدان بە ئیدیعاکانی سەرۆک ترامپ کە دەڵێت دوواجار ئەو دەیباتەوە. بایدن درەنگانی چوارشەممە قسەی لەگەڵ رێبەرانی ئوسترالیا و ژاپۆن و کۆریای باشوریش کرد.\nبایدن ڕۆژی چوارشەممه سەردانی یادگەی قوربانیانی جەنگی کۆریای له فلادلفیا کرد بەبۆنەی یادی جەنگاوەرە دێرینەکانەوە.\nترامپیش سەردانی گۆڕستانی نیشتیمانی ئارلینگتۆنی لە نزیک واشنتن کرد. ئەمە یەکەمین دەرکەوتنی جەماوەری ترامپ بوو لە ڕۆژی پێنجشەممەی ڕابردۆوە، کاتێک زنجیرە دەنگۆیەکی بێ بنەمای سەبارەت بە ساختەکاریی بەربڵاوی هەڵبژاردنەکە بڵاوکردەوە.\nترامپ بەردەوام بووە لە سکاڵاکانی لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردن لە تویتەر، ئەو لێدوانانەی کۆماریخوازەکانی بڵاوکردەوە کە پشتگیری لە ئیدیعاکانی دەکەن کە ساختەکاریی لە بردنەوەکەی کراوە.\nزۆربەی ئەمریکییەکانیش بایدن وەک براوەی هەڵبژاردن سەیردەکەن\nلەگەڵ ئەوەشدا ڕاپرسییەکی ڕۆیتەرز / ئیپسۆس کە ڕۆژی سێشەممە بڵاوکراوەتەوە ئاماژەی بەوە کردووە کە نزیکەی 80 % ی ئەمەریکاییەکان کە نیوەی کۆماریخوازەکانی تێدان دەڵێن بایدن براوەی ڕاستەقینەیە.\nهاوکات بایدن لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی ڕۆژی سێشەممەدا بە پەیامنێرانی گوت کە ڕێبەرانی کۆمارییەکان کە زۆربەیان دانیان بە سەرکەوتنی دا نەناوە " تارادەیەک رووبەڕووی ترساندن دەبنەوە لەلایەن سەرۆکی ئێستاوە"\nبایدن وتی رەتکردنەوەی ترامپ بۆ لەبەردانواندن "زۆر راشکاوانە جێی شەرمە، دەتوانم بە تەواوی ئەمە بڵێم؟ پێموایە ئەمە هاوکاری میراتی سەرۆک ناکات. "\nهەرچەندە لە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمەریکادا دەنگی ئیلیکترۆڵ کۆلێجی هەڵبژاردنەکە یەکلاییکەرەوەیە، لەکاتێکدا بایدن بە کۆتاتۆماری هەژماری دەنگەکاندا بە ڕێژەی لەسەدا 3,2 و هاوکات زیاتر لە 5 ملیۆن دەنگی هەڵبژاردنی گشتی نیشتیمانی لەپێش ترامپەوەیە.


لە ١٥ـەمین کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان (UNPO)، کە به به‌شداریی هەیئەتێکی حیزبی دێموکرات بەڕێوەچوو؛ لەسەر پێشنیاری هەیئەتی حیزبی دێموکرات، کۆنگرە بڕیارنامەیەکی تایبەت بە ڕەوشی نەتەوەکانی ئێران، بە تایبەت لە سەر کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، پەسەند کرد.\nڕۆژانی هەینی بۆ یەکشەممە، ڕێکەوتی ١٠ هەتا ١٢ی گەلاوێژ، ١٥هەمین کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان (UNPO)، به به‌شداریی هەیئەتێکی حیزبی دێموکرات، پێکهاتوو لە دوکتور "عه‌لی عه‌بدیلزاده"، جێگری په‌یوه‌ندییه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و ''شنە ڕەزابی''، نوێنەری حیزب لە فنلاند، به‌ڕێوه چوو.\nکۆنگرە بە ڕاپۆرتێکی کورتی ''ڕالڤ بەنچ''، سکرتێری ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان، دەستی بە کارەکانی خۆی کرد.\nناوبراو لە بەشێک لە وتەکانیدا ئاوڕدانەوەیەکی لە ڕەوشی مافی کەمەنەتەوەییەکان لەچەند ساڵی ڕابردوودا ، بەتایبەتی لە دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا دایەوە.\nناوبراو، ئاماژەی بەوە دا دوابەدوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ڕەوشی كەمەنەتەوەییەکان لە سەرانسەری جیهان خەراپتر بووە، بە جۆرێک کە ماف و ئازادییەکانیان زیاتر لە جاران پێشێل دەکرێن و لە ژێر هەڕەشە دان.\nبەشێکی یەکەمی ڕۆژی یەکەمی کۆنگرە تەرخان کرابوو بۆ ناساندنی ئەندامانی نوێ لە ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان کە پێنج ئەندامی نوێ لە بەشە جیاجیاکانی جیهان بە ڕێزی ئەندامانی ڕێكخراوەکەوە، زیاد بوون.\nبەشی کۆتایی ڕۆژی یەکەمی کۆنگرە پانێلێکی تایبەتی لەخۆ گرتبوو لەسەر ئەو گرفتانەی کە زیاتر بەرۆکیان بە نەتەوە بێ دەوڵەتەکان لەسەردەمی ڤایرۆسی کۆرۆنادا، گرتووە. لەم بەشدا چەندین کەسایەتی ناودار و شارەزا باسیان لەسەر شوێنەوارەکانی ئەو ڕەوشەی کە ڤایرۆسی کۆرۆنا بەسەر جیهانیدا هێناوە، کرد. لەم بەشەدا بەشێوەیەکی بەربڵاوتر و لە سۆنگەی جیاواز تیشک خرایە سەر ماف و ئازادییەکانی نەتەوە بێ دەوڵەتەکان لە سەردەمی ڤایرۆسی کۆرۆندا.\nکارەکانی ڕۆژی دووهەمی کۆنگرە لە چوارچێوەی کۆمیتەی کاری تایبەت بەڕێوەچوو. هەیئەتی حیزبی دێموکرات چالاکانە لە کۆمیەتەکانی کاردا بەشدارییان لە باسەکاندا کرد و چەند پرسی گرینگیان هێنایە بەرباس. لە بەشێک لە قسەکاندا هەیئەتی حیزب باسی لەوە کرد کە پێویستە هاوکاری و هاوئاهەنگی لەنێوان ئەندامانی ڕێکخراوی نەتەوە بێ دەوڵەتەکان کە دەکەوتنە یەک هەرێمەوە بەمەستی گۆڕینەوەی بیروڕا و وەرگرتنی ئەزموون لە کار و خەباتی یەکتر، زیاتر پتەوتر و بە‌هێزتر بکرێت.\nهاوکات لە چوارچێوەی کۆمیتەی تایبەت بە پرسی ژنان، هەیئەتی حیزبی دێموکرات باسی لەوە کرد کە خەبات بۆ گەیشتن بە ماف و ئازادییەکانی ژیان، بەشێکی گرینگ و دانەبڕاوە لە خەباتی نەتەوایەتیی و خەبات بۆ وەدەستهێنانی مەفە دێموکراتیکەکان.\nلە درێژەی باسەکەدا هەیئەتی حیزب، باسی لەوە کرد کە ژنانی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات لە چەندین باری جیاوازەوە ستەمیان لەسەرە و مافە بنەڕەتییەکانیان پێشێل کراوە. جیا لە ستەمی جنسی، ژنانی کورد هاوکات بەرەوڕووی ستەمی نەتەوەیی و چینایەتی دەبنەوە.\nڕۆژی کۆتایی کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان دووبەشی جیاوازی لەخۆ گرتبوو. بەشی یەکەمی کۆنگرە تەرخان کرابوو بۆ باس و تاوتوێکردنی چەندین کەمپەینی جیاواز کە ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان کە لە ماوی دووساڵی ڕابردوودا بە شێوازی جۆراوجۆر بەڕێوەی بردوون.\nبەشی کۆتایی کۆنگرە دیاری کرابوو بۆ باس و پەسەندکردنی بڕیارنامەکانی کۆنگرە. لەسەر پێشنیار و ڕەشنووسێکی ئامادەکراوی هەیئەتی حیزبی دێموکرات، کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان بڕیارنامەیەکی تایبەت بە ڕەوشی نەتەوەکانی ئێران، بەتایبەتی لەسەر کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، پەسەند کرد.\nلە بەشێک لەو بڕیارنامەیەدا هاتووە کە لە چەند ساڵی ڕابردوودا هەلومەرجی سیاسی، پێشێلکاری مافی مرۆڤ و ئاسایش لە ئێران ، بە تایبەتی بۆ نەتەوە غەیرە فارسەکان لە ئێراندا زۆر نالەبار بووە. بڕیارنامەکە بە تایبەتی ئاماژەی بەوەکردوە کە لە ساڵانی ڕابردوودا، ڕێژیمی ئێران هێزێکی نیزامی زۆری لە کوردستانی ئێران و ناوچە سنوورییەکان کۆکردوەتەوە و سیاسەتی میلیتاریزەکردنی کوردستان و هەرێمی نەتەوەکانی دیکە، زیادی کردووە.\nلە دڕێژەی بڕیارنەمەکەدا هاتووە کە میلیتاریزەکردنی کوردستان، ئێعدام و چەوساندنەوە و هەڵاواردنی خەڵک ستراتیژی بنەڕەتی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێرانە بۆ بێدەنگکردنی گەلی کورد و نەتەوەکانی دیکە لە خەباتە ڕەواکەیان بۆ وەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین، ئازادی، دێموکراسی و یەکسانی لەبواری زمان، فەرهەنگ و مافی سیاسی.\nلە بەشی کۆتایی بڕیارنەمەکەدا، کە بە کۆی گشتیی دەنگی ئەندامانی بەشدار لە کۆنگرە پەسەند کرا، هاتووە کە کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان:\nپشتیوانیی بەردەوامی خۆمان بۆ خەباتی گەلی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات، ڕۆژئاوای بەلووچستان، باشووری ئازەربایجان و ئەهواز دەردەبڕین بۆ گەیشتن بە مافی چارەنووس، دێموکراسی، ئازادی و مافی نەتەوایەتی.\nنیگەرانیی خۆمان دەردەبڕین بەنیسبەت هەلومەرجی زیندانییانی سیاسی کورد و نەتەوەکانی تر کە بە شێوەی نادادپەروەرانە و لە دەرەوەی چوارچێوە یاساییەکان بە ئێعدام و زیندانی درێژماوە مەحکووم دەکرێن، هەروەها نیگەرانی خۆمان لە دەستبەسەرکردنی چالاکانی سیاسی، نووسەران، ڕۆژنامەوانان، چالاکانی کرێکاری و مافی مرۆڤ دەردەبڕین.\nبە توندترین شێوە ڕێژیمی ئێران لە هەمبەر ئێعدامکردنی زیندانییانی سیاسی و چالاکانی مافی مرۆڤ، ڕۆژنامەوانان و زیندانیانی دیکە مەحکووم دەکەین.\nداوا لە ڕێژیمی ئێران دەکەین کە هەر ئێستاوە هەموو ئێعدامەکان ڕابگرێ و پابەند بێت بە یاسا نێونەتەوەیەکان لە پێوەندی لەگەڵ هەڵسووکەوتکردن لەگەڵ زیندانیانی سیاسی.\nداوا لە ڕێژیمی ئێران دەکەین کە میلیتاریزەکردنی کوردستان، بەلووچستان و هەرێمەکانی دیکەی نەتەوە بندەستەکان ڕابگرێت.\nداوا لە سپای پاسدارانی کۆماری ئیسلامی ئێران دەکەین دەست لە کوشتنی کۆڵبەرانی کورد لە سنووری نێوان کوردستانی ڕۆژهەڵات و کوردستانی باشوور و کۆڵبەرانی بەلووچ، ڕاگرێت.\nتێرۆریزمی دەوڵەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران کە ڕکابەرە سیاسییەکانی خۆی لە نەتەوەکانی ئێران کردووەتە ئامانج، نەتەنیا لە ناوخۆی ئێران بەڵکوو ئەوانەش کە لە یەکیەتیی ئورووپادا دەژین، کردووەتە ئامانج، بە توندترین شێوە مەحکووم دەکەین.\nداوا لە یەکیەتیی ئورووپا دەکەین کە هەوڵەکانی ئەندامانی ڕێک بخات بۆ ئەوەیکە باشتر خۆی بپارێزێت و بەرپەچدانەوەی هەبێت بەرامبەر بە تێرۆریزمی دوڵەتی کۆماری ئیسلامی لە ناو خاکی یەکیەتیی ئورووپا ئەنجام دەدرێن.\nڕۆژی یەکشەممە، ١٥هەمین کۆنگرەی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه بێ دەوڵەتەکان کۆتایی بەکارەکانی خۆی هێنا.