تەقینەوەکانی دوێنێ شەوی کەرکوك …. – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 تەقینەوەکانی دوێنێ شەوی کەرکوك ….\nبەیاننامەی حیزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان سەبارەت بە: …\nتەقینەوەکانی دوێنێ شەوی کەرکوك …\nشەوی ٣٠ لەسەر ٣١ی ئایاری ٢٠١٩ چەند تەقینەوەیەك لە چەند گەڕەکێکی شاری کەرکوك روویانداو بەهۆیەوە ژمارەیەك هاوڵاتی مەدەنی بوونە قوربانی و چەند کەسیش برینداربوون.\nشاری کەرکوك و دەوروبەری هەمیشە ناوچەیەك بووە بۆ ململانێی حزب و لایەنە نەتەوەپەرستە عەرەبی و کوردی و تورکمانیەکان لەسەر خاوەندارێتیان بۆ ئەو شارەو دەستگرتن بەسەر سامان و داهاتەکەیدا کە بووەتە سەرچاوەی دەوڵەمەندبوون و کۆکردنەوەی ملیۆنەها دۆلار بۆ بەرپرسانی ئەو حزب و لایەنە کۆنەپەرستانە، لەسەر حسابی برسێتی و هەژاری و نائارامی و قوربانیکردنی هاوڵاتیانی ئەو شارە بە کوردو عەرەب و تورکمانەوە.\nلە ماوەی رابردووشدا، ململانێیەکی توند لەنێوان هەمان ئەو لایەنانەدا بەگشتی و لەنێوان یەکێتی و پارتیدا بەتایبەتی لەسەر دابەشکردنی پۆستە حکومی و ئیداریەکانی پارێزگاکەدا دەستی پێکردوە و بارودۆخی ئیداری و ئاسایشی ژیانی خەڵکی پارێزگاکەیان ڕوبەڕووی مەترسی کردۆتەوە. تەقینەوەکانی دوێنێ شەویش، دوای دەورەیەکی دوورودرێژ لە نەبوونی ئەو جۆرە کردەوە تیرۆریستیانە، راستەوخۆ ئاکامی ئەو بارودۆخەیە کە ئەو لایەنانە بۆ خەڵکی ئەو پارێزگایەیان دروست کردوە. بە هەق خەڵکی کەرکوکیش پەنجەی بەرپرسیارێتی بۆ ئەوان درێژ دەکەن، بۆیە لەسەریانە کە هەڵویستی روون و ئاشکرای خۆیان لەوبارەوە بۆ خەڵکی کەرکوك و ڕای گشتی روون بکەنەوە.\nحزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان جارێکی دیکە، سەرەڕای سەرکۆنەکردنی ئەو تاوانە تیرۆریستیە بەرامبەر بە خەڵکی مەدەنی و بێدیفاعی کەرکوك، پرسەی خۆی ئاراستەی کەسوکاری قوربانیەکان دەکات و ئومێدی چاكبونەوە بۆ بریندارەکان دەخوازێت. هەروەها پێداگری لەوە دەکەینەوە کە تەنها رێگایەك بۆئەوەی هەمو دانیشتوانی کەرکوك لە تاوانی گروپ و لایەنە نەتەوە پەرستە جۆراوجۆرو ئیسلامیە تیرۆریستەکان بپارێزرێن و ژیانێکی ئارام و ئاسودەیان بۆ دەستبەربکرێ، ئەوەیە کە خۆیان سەربەخۆ لە پێناسەی داتاشراوی نەتەوەیی و مەزهەبی و ئاینی، بێنە مەیدانی خەباتەوە لەپێناو بڕینی دەستی ئەو هێزو بزوتنەوانەو کۆبوونەوە لەژێر دروشمی (کەرکوك بۆ دانیشتوانی نەك بۆ تاڵانچی و مافیا نەتەوەپەرست و ئیسلامیە تیرۆریستەکان) و خۆیان ئیدارەی مەدەنی و ئاسایشی پارێزگاکە لە ئەستۆ بگرن و دەستبەجێ ڕابگەیەنن کە:\n١/ دەبێ میلیشیاو هێزە چەکدارەکانی سەر بە ئەحزاب و حکومەتی ناوەندی‌و هەرێم لە پارێزگاکە بڕۆنە دەرەوە. هەڵسوڕانی سیاسی حزبە سیاسیەکان ئازادە. پەنابردنی حیزبە سیاسیەکان بۆ هاندانی دووبەرەکی نەتەوەیی و بەکارهێنانی چەک بەمەبەستی یەکلاکردنەوەی کێشەکان تاوانە و ڕووبەڕووى لێپرسینه‌وه ى یاسایىان دەکاتەوە.\n٢/ پارێزگاى کەرکوک لەلایەن نوینەرانى هەڵبژێردراوی خەڵکەوە لە گەڕەکان‌و ناوەندەکانی کارو خزمەتگوزاریەکاندا بەڕێوە دەبرێت. پارێزگاری کەرکوك لەلایەن هەیئەتی نوێنەرایەتى پارێزگای کەرکوكەوە هەڵبژێردرێ. هەیئەتى نوێنەران لە ئاستە جیاوازەکاندا ئەرکی دابینکردنى ئاسایش لە ئەستۆ دەگرن.\n٣/ پارێزگاى کەرکوک پارێزگاى هەموو دانیشتوانەکەیەتى بەدەر لە ناسنامەى قەومى و دینى و تائیفى. ده‌رکردنى خەڵک لەم پارێزگایە بە هەر بیانویەکەوە بێت قەدەغەیه.


2019-09-18 [12:18 PM]\nئەمڕۆ چوارشەممە 2019/9/18 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بەسەرۆکایەتی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆبووەوە .\nلە دەستپێکی کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ لەبارەی رێکخستنەوە و هەماهەنگیکردن لە دەروازە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان کرا. ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا لیژنەیەکی تایبەتمەند لە وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان پێکبهێنرێت بۆ یەکەوەبەستنەوەی دەروازە گومرگییەکان بەئامانجی رێکخستنەوە و باشترکردنیان .\nبڕگەی دووەمی کۆبووەنەوەکە تایبەت بوو بە خستنەڕووی بابەتی قەرزە کشتوکاڵییەکان کە 8868 جووتیار سوودمەند بوون لێی بە بڕی 222 ملیار و 533 ملیۆن دینار. ئەنجومەنی وەزیران هەردوو وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو و دارایی راسپارد بۆ پێشکەشکردنی هەموو ئاسانکارییەکی یاسایی بۆ چۆنیەتی گێڕانەوەی قەرزەکان بە شێوەیەک لەگەڵ باروگوزەرانی جووتیاران بگونجێت.\nلە بڕگەی سێیەمی کۆبوونەوەکەدا رەشنووسی دووەمی پلانی تەشریعی خرایە روو لە چوارچێوەی هێڵە گشتییەکانی بەرنامەی کاری کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان . ئەنجومەنی وەزیران بڕیاریدا لیژنەیەکی یاسایی پێکبهێنرێت بۆ دەستنیشانکردنی ئەو پڕۆژە یاسایانەی کە پێویستە لەم وەزرە یاساییەدا بنێردرێنە پەرلەمانی کوردستان.\nئەنجومەنی وەزیران هەروەها گفتوگۆی لە بارەی پێداچوونەوە بە میکانیزمەکانی (پاراستنی مافی خاوەندارێتی هزری - قانون حمایە الملکیة الفكرية) کرد بە لەبەرچاوگرتنی ستانداردە جیهانییەکان وپاراستنی خاوەن مافە هزرییەکان لە بوارەکانی هونەری ، بازرگانی ، پیشەسازی و کشتوکاڵی . بۆ ئەم مەبەستەش وەزارەتە پەیوەندیدارەکان راسپێردران کە کاری پێویست ئەنجام بدەن.\nئەم هەواڵە 4546جار خوێندراوەتەوە


پەڕلەمانتارێكی یەكێتی: كڕینی كارەبا لە توركیا زۆر مەترسیدارە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 02/01/2021\nپەڕلەمانتارێكی یەكێتی، كە ئەندامی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەكانە هۆشداری دەدات لە كڕینی كارەبا لە توركیا و بە “مەترسیدار” وەسفی دەكات و دەڵێت: “بۆ سێ ساڵەكە دەبێت 365 ملیۆن دۆلار بدرێتە توركیا لەكاتێكدا بەو پارەیە دەكرێت بۆ 30 ساڵ كارەبای بەرهەمهاتوو لە وزەی خۆر بكڕدرێت”.\nكاروان گەزنەیی ،ئەندامی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەكان لە پەڕلەەمانی كوردستان لە هەژماری خۆی لە فەیسبووك ئاماژەی بەوەكردووە، وەزارەتی كارەبا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە كە بڕی (٢٠٠) مێگاوات كارەبا لە توركیا دەكڕن، لە كاتێكدا ئەم بڕیارە مەترسیدارە و دەبێت بوەستێندرێت.\nدەشڵێت: “حكومەتی هەرێم، بۆ هەر كیلۆواتێك (٧) سەنتی لەسەر دەكەوێت و هەر مێگاواتێكیش (١٠٠٠) كیلۆواتە، واتا حكومەتی هەرێم نزیكەی (٢٠٠،٠٠٠) دووسەد هەزار كیلۆوات دەكڕێت لە بەرامبەر (١٤،٠٠٠) چواردە هەزار دۆلار بۆ هەر كاتژمێرێك؛ ئەم بڕە دەكاتە، (٣٣٦،٠٠٠) هەزار دۆلار لە ڕژێكدا و نزیكەی (١٢٠،٠٠٠،٠٠٠) سەد و بیست ملیۆن دۆلار لە ساڵێكدا. بۆ سێ ساڵ ئەم پارەیە دەكاتە نزیكەی (٣٦٥) ملیۆن دۆلار”.\nئاماژەی بەوەشكردووە، حكومەتی هەرێم بۆ كڕینی كارەبا نزیكەی (٣٦٠) ملیۆن دۆلاری پێویستە، لە كاتێكدا دەتوانێت بەو بڕە پارەیە سێ هەنگاوی خۆماڵی بنێت و بەشێكی كێشەی كارەباشی پێ چارەسەربكات:\nیەكەم: كڕینی كارەبا لە ڕێگەی وزە نوێبووەكان وەكو (تاقەی شەمسی) وزەی خۆر، هەمان بڕی كارەبا بۆ ماوەی (٣٠) ساڵ بكڕێت.\nدووەم: دەتوانێت پاوەرپلانتێكی نوێ دروست بكات و لە ماوەی ٣-٤ ساڵ بڕی ٤٠٠-٥٠٠ مێگاوات كارەبا بەرهەمبهێنێت.\nسێیەم: یانیش دەتوانێت بە هەمان بڕ لە ڕێگەی گازی سروشتی هەمان بڕ و بگرە زیاتریش بەرهەم بهێنێت! كەواتە، هۆكاری كڕنی كارەبا لە توركیا چییە!\nئاشكراشی كردووە، حكومەتی هەرێم لە ئێستادا توانای بەرهەمهێنانی وێستگە كارەباییەكانی نزیك بووەتەوە لە (٧٠٠٠) مێگاوات و بە كۆی گشتی نزیكەی (٣٥٠٠-٣٨٠٠) مێگاوات بەرهەمدەهێنێت بە گوێرەی كات. لە هەمان كاتدا، كێشەی كارەبا بەردەوامە و دەكرێت بۆ كۆتایهێنان بەم كێشەیە سود لە وزە نوێبووەوەكان وەربگیرێت، بەڵام لە هەموو بارێك دەبێت كڕینی كارەبا لە توركیا ڕەتبكرێتەوە و ڕابگیرێت.\nئەو پەڕلەمانتارەی یەكێتی جەختیشی كردۆتەوە، ئەمە هەنگاوێكی مەترسیدارە و زیانێكی گەورە بە حكومەتی هەرێم و هاووڵاتییان دەگەیەنێت و كێشەی كارەباش وەكو خۆی بە هەڵپەسێردراوی دەمێنێتەوە؛ ئەم هەنگاوە مەترسیدارە و پێویستە لە لایەن سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیرانەوە ڕابگیرێت.\nسوپای توركیا سنوورەكانی هەرێمی كوردستان بۆردومان دەكات\nخەڵك- بۆردومانی فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا بۆسەر هەرێمی كوردستان بەردەوامە. (زیاتر…)\nخەڵك- بەهۆی كۆتایی هاتنی پشووی وەرزیی پەڕلەمانەوە، سەرۆكی پەڕلەمانی پەڕلەمانی كوردستان بانگهێشتی سەرجەم ئەندامانی پەڕلەمان دەكات بۆ كۆبوونەوە.…\nخەڵك- بەشی هەواڵ لیژنەی شارەوانی و گەشتوگوزار لە پەڕلەمانی كوردستان پڕۆژە یاسایەك تایبەت بە پاراستنی تۆڕەكانی ئاوی خواردنەوەی هاووڵاتیان دەردەكات…\n20 ئازار 2021 2.54 pm\nخەڵك- پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) لە شاری ئەستەنبوڵی توركیا ئاهەنگێكی گەورە بەبۆنەی جەژنی نەورۆز و سەری ساڵی…\nپەڕلەمانی كوردستان كۆدەبێتەوە و دەنگ بە بەرپرسێكی نوێ دەدات\n18 مارس 2021 8.55 am\nخەڵك- پەڕلەمانی كوردستان كۆدەبێتەوە و دەنگ لەسەر دوو پرسی جیاواز دەدات.\n10 شوبات 2021 9.44 am\nخەڵك- بۆردومانی فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا بۆسەر هەرێمی كوردستان بەردەوامە.


گرژيەكانى نێوان يۆنان و توركيا بەردەوامە و "ئەدۆنيس جۆرجياديس" وەزيرى گەشەپێدانى يۆنان ڕایگەیاند، لەوە ناترسن بچنە شەڕەوە لەگەڵ ئەنقەرە و لەو بڕوایەدایە "ڕەجەب تەيب ئەردۆگان" سەرۆككۆمارى ئەو وڵاتە لە خەياڵدا دەژى.\n"ئەدۆنيس جۆرجياديس" لە لێدوانێكى رۆژنامەوانيدا ئاماژەى بەوە کرد،ئەردۆگان لە خەياڵدا دەژى و هەوڵى زيندووكردنەوەى ئيمبراتۆريەتى عوسمانى دەدات.\nباسى لەوەشكرد، يۆنان تواناى ئەوەى هەيە بەرپەرچى چاوچنۆكيەكانى ئەردۆگان بداتەوە، ئەسينا ڕێوشوێنى ئامادەكاريى گرتووەتە بەر بۆ هەر ڕوبەڕوبونەوەيەك و لە توركيا ناترسين و چۆك بۆ هەڕەشەكانى دانادەين.\nئەم قسانەى "ئەدۆنيس" دواى ئەوە دێت، توركيا مانۆڕێكى سەربازى لە باكورى دورگەى قوبرس دەستپێكردوە، ئەوەش بە نوێترين زنجيرە گرژيەكانى نێوان ئەو دوو وڵاتە دادەنرێت كە هەردوكيان ئەندامى هاوپەيمانى باكورى ئەتڵەسى "ناتۆ"ن.\nپێشتريش ڕەجەب تەيب ئەردۆگان هەڕەشەى لە يۆنان كرد و وتى، تێدەگەن كە توركيا هێزى سياسى و ئابورى هەيە بۆ دڕاندنى ئەو نەخشە و بەڵگەنامە نادادپەروەرانەى كە بەسەريدا دەسەپێنرێت "وەك ئاماژەيەك بۆ ئەو ناوچانەى لەنێوان توركيا و يۆنان جێناكۆكن".\nتوركيا و يۆنان كێشەى سەروەرييان بەسەر چەند ناوچەيەكى دەوڵەمەند لە ڕووى ئابورييەوە هەيە لە دەرياى ئيجە و دەرياى ناوەڕاست و مافى گەڕان تێياندا، بەتايبەتى كە ڕاپۆرتەكان باس لەوە دەكەن كە ئەو ناوچانە بە نەوت و غاز دەوڵەمەندن و هەريەكەيان ئەو ناوچانە بە موڵكى خۆيان دەزانن.\nنرخی زێڕ و دراوەکان لە هەرێم\n2020.09.21 - 10:33


مۆدێرنیزم دوو ئەدگار و نیشانەی گرنگیشی هەیە كە كاریگەرییەكی بەربڵاوی لەسەر دروستبوونی بیروباوەر و دۆكترینه‌كانی ڕۆژئاوادا داناوە. لە لایەك مۆدێرنیزم لە ڕووی شێوە و فۆرمی پراكتیكه‌وه پاپەندە بە ئازادی. ئەم ئازادییە هەموو شتێك ده‌گرێته‌وه كه ئه‌شێ ئەم ئازادییە لەسەر دژایەتیكردنی پەرەسەندن و نوێگەری ئەقڵانی ڕاوه‌ستابێت، لەبەرئەوە پاپەندی ڕەتكردنەوەی هەموو ئەو بیروباوەرانەیە كەپشت ئه‌ستووره به ئازادی مرۆڤ و لە باتی ئەزموون و ئەقڵ لەسەر ژێدەر و داوەری ڕاوەستاوە.\nبەربەست و ڕێگری كڵێسا لە ئەوروپا و توندڕەوی ئەو مەغزایانەی كە لەلایه‌ن كڵێساوە شێوە دەگرێت، لەگەڵ ئەو خورافیات و لادانانەی كە ئەوكات لە مەسیحیەتدا ڕوویاندابوو هاوكات بوو بە داواكارییەكانی هەندێ لە تاكەكان كه بووە هۆی پەیدابوونی ئەم تێگەیشتنەی بڕوابوون بە خوداوەند لە خزمەتی بەتاڵكردنەوەی پاڵنەری ڕزگاری مرۆڤە لە زوڵم و نەزانی. ئەمە بەو جۆرە بوو كە بەدیهاتنی فیكری و زانستی بە جەختكردنەوە لەسەر ئەزموون لە پێكدژیدا بوو لەگەڵ كتێبە ئاسمانی و هەقیقەتەكانی كڵێسادا.\nناوی مۆدێرنیزم بەو جۆرەی كە ده‌رده‌كه‌وێ چەشنێك تێپەرینە لە نه‌ریتگه‌رایی. مۆدێرنیزم وەك لایەنگیریەكی تایبەت لەم چەند سەدەیەی دوایی دەربارەی پرسه ڕادیكاڵیەكان هەمیشە بۆ مرۆڤ ئاشكرا بووە، بەڵام هەڵبەتە بە چه‌ندان وەڵامدانەوەی جیاواز. لە سەردەمی مۆدێرنیزم، مرۆڤی ڕۆژئاوایی بەرامبەر بە پرسیارگەلیك لە وێنەی كه‌ینونه و شوێنگەی مرۆڤ لە گەردووندا چه‌ند وەڵامێكی تازەیان هەبووە، و لەڕاستیدا، پەیوەندی نێوان مرۆڤ و كه‌ینونه پانتایی و چەمك بوو. له‌لایه‌كی دیكه‌شدا، مرۆڤ وەك سەنتەر و پێوەر لەبەرچاو دەگیرا، هەمان جۆری بیركردنەوە كە مرۆڤگه‌رایی یا مرۆڤسەنتەری پشتی پێ ده‌به‌ستن.\nمۆدێرنیزم پشت ئەستوورە بە ئەقڵی مرۆیی لە بەرامبەر ناسكاردا، تەنانەت ئەگەر توانای ناسینی ڕەهاش بوونی نەبووبێت؛ لەڕاستیدا، چەشنێ پێكدژی و كەموكوڕی لە بابەتی مرۆڤی مۆدێرن لەبەرامبەر ئەقڵ بەدی دەكرێت. لە لایەك ئەقڵ و هێزی ئیدراكی مرۆڤ بەهای مەعریفیی لەده‌ست ده‌دات و توانای ناسینی ڕەها بە نەكردە دەزانێت، لە لایەكی تر، چارەسەری تەواوی كێشەكان؛ چ لە كایەی ناسین و چ كاری ئەخلاقی و جیهانی ڕەفتار، پشت ئەستوور دەبێت بە ئەقڵی مرۆڤه‌وه.\nبەم شێوەیە، مۆدێرنیزم مۆدێلێك لە جیهان و جیهانبینی دەخاتە ڕوو كە تێیدا توانای گەشەكردنی زانستە تازه‌كان فەراهەم دەبێت. ئەو زانستانەی كە ئامانجیان تەنها ناسینی سروشته، و هێدی هێدی ئەم هیوایە دێتە دی كە مرۆڤ توانای ناسینی ئەقڵی و زانستی لە سروشت و كۆمەڵگادا هه‌یه، و مرۆڤ خۆی بە هەلومەرجێك بگەیەنێت كە لە كۆت و بەندی سروشت ڕزگاری بێت، به‌م چه‌شنه، بە زاڵبوونی بەسەر هەموو شتێكەوە بۆ بوویەكی میتافیزیكی دەگۆڕێت. بە گوێرەی ئەم بیركردنەوەیە كۆنگرە تۆباوییەكان لە سەردەمی مۆدێرن فۆرمەڵە بوو كە تێیاندا مرۆڤ لە چوارچێوەی زانستدا توانیبووی بە كەماڵ و لوتكەی پێشكەوتنی خۆی بگات.\nكێشەی نێوان كڵێسا و گالیلۆ نمونە و مۆدێلێك بوو بۆ ئەم بابەتە تا هەر چی پتر مرۆڤی ڕۆژئاوایی مەعنەویەت و ئاینداری لە بەرامبەر پێشكەوتن و پەرەسەندنی زانستییدا دابنێت، و لە چوارچێوەی ئەو كۆمەڵگایەی كە تێیدایە هەرچی پتر جوانتر بێ لە بیروباوەری ئایینی.\nئەمەش ئەو كاتەی كە بزوتنەوە دیموكراتی و مرۆڤخوازەكان دژی حكوومەتە پادشاییەكان فۆرمەڵە بوون و ئەم حكوومەتانە بە هەقی ئیلاهی خۆیان كە لەلای كڵێسا بەرەسمی دەناسرا گه‌مارۆ بده‌ن، ئه‌مه‌ش هۆكارێك بوو تاوه‌كو بیرمەندانی پێشكەوتنخواز لە بەرامبەر بوونی خوداوەند بخرێتە بەر هێرشەكانیانەوە.\nبوارێكی تری مۆدێرنیزم تێروانینێكی تایبەتە كە لەگەڵ جیهان و سروشتدا دێتە ئاراوە، بەگوێرەی سروشت بێت، ئه‌وا تەنها بە هۆی میكانیزمی پەتی ڕاڤە دەكرێ كە هاوشانە بە فۆرمەڵبوونی نەریتی ئەزموونگەرایی، ئەوەش تەنها ڕێگه‌یه بۆ چوونە نێو زانیارییەكان لە بارەی مرۆڤ. ئەم تێروانینە بەهۆی دیكارتی فەرەنسییەوە بە شێوه‌یه‌كی فەلسەفیی خرایە ڕوو، ته‌نانه‌ت ئەمرۆ كە ئێمە بەناوی «میكانیزم» سوودی لێ وه‌رده‌گرین. ئەم ڕستەیەی دیكارت ناسراوە كە ڕەهەند و جوڵان بە من دەدەن تا جیهان دروست بكەن. دوو بواری دی كە بە هۆییەوە هه‌سته‌كان شایه‌نی پێوانەگرتن و ژماردنن.\nدواترین دەستکاریکردن لەسەر سێ شەممە, 29 ئەیلول 2020 07:44


Diplomatic Magazine | قادر عەزیز نیگەرانە و مانگێکە لە یەکێتی دوورکەوتوەتەوە\nلابردنی لە بەرپرسی مەکتەبی راگەیاندن قادر عەزیزى نیگەران کردووە\nقادر عەزیز نیگەرانە و مانگێکە لە یەکێتی دوورکەوتوەتەوە\nقادر عەزیز ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە حزبەکەی نیگەران و ماوەی مانگێکە لەماڵەوە دانیشتووەو بەشداری هیچ کۆبوونەوەیەکی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی نەکردووە.\nبەپێی زانیارییەکانی دیپلۆماتیک مەگەزین، قادر عەزیز ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە حزبەکەی نیگەرانە و لەئێستادا لەماڵەوە دانیشتووە، جگە لەوەش بریاری داوە تا ماوەیەک ئەرکەکانی خۆی لەناو حزبدا بەجێبهێڵێت.\nدیپلۆماتیک مەگەزین ئەوەی زانیووە کە قادر عەزیز بۆ دوورکەوتنەوە لە کاروباری حزب، ماوەی سێ هەفتە لە بولگاریا بووە تا پشوو بدات و لەجەنجاڵی کاروباری حزب و کێشە و ململانێکان دووربکەوێتەوە.\nسەعدی ئەحمەد پیڕە وتەبێژی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، بەدیپلۆماتیک مەگەزینی وت: "راستە کاک قادر لەبولگاریا بووە، بەڵام ئاگادار نیم کە نیگەران بێت، لەو ماوەیەشدا بەشداری یەک کۆبوونەوەی کردووە".\nمەراسیمی یەکگرتنی حزبی ئایندە و یەکێتی ـ سلێمانی ـ ٢٠١٦\nقادر عەزیز، لە پێشوودا سکرتێری حزبی زەحمەتکێشانی کوردستان بووە، لە ساڵی ۲۰۰۹ زۆرینەی مەکتەبی سیاسی حزبەکەی دووریانخستەوە، بۆیە دواتر حزبێکی نوێی پێکهێنا بە ناوی حزبی ئایندەی کوردستان.\nسەعدی ئەحمەد پیڕە وتەبێژی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بۆ دیپلۆماتیک مەگەزین: راستە کاک قادر لەبولگاریا بووە، بەڵام ئاگادار نیم کە نیگەران بێت، لەو ماوەیەشدا بەشداری یەک کۆبوونەوەی کردووە.\nبەهۆی ئەوەی ئەم حزبە نەیتوانی لەسەر گۆڕەپانی سیاسی هەرێمی کوردستان خۆی بسەلمێنێت، بەناچاری خۆیدایە پاڵ یەکێتی نیشتمانی کوردستان.\nلەئێستادا کێشەو ناکۆکی لە نێو یەکێتیدا بەردەوامی هەیە، ئەمەش کاریگەری لەسەر پێگەو پۆستی قادر عەزیز دروستکردووە، هەربۆیە ناوبراو بریاریداوە تا کاتێکی نادیار دووربکەوێتەوە.\nقادر عەزیز و مام جەلال\nدیپلۆماتیک مەگەزین، پەیوەندی پێوەکرد و لە وەڵامدا قادر عەزیز وتی: "لە ئێستادا نامەوێت هیچ شتێک لەوبارەوە بڵێم و قسەم نییە بۆ ئەو بابەتە".\nقادر عەزیز دوای ئەوەی خۆی و حزبی ئایندە هاتنە ناو یەکێتی، خۆی وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی دانرا و دواتر کرایە بەرپرسی مەکتەبی راگەیاندنی یەکێتیش.\nرۆژی ٢٥ی تەموزی ٢٠١٨ قادر عەزیز لە پۆستی بەرپرسی مەکتەبی راگەیاندن دوورخرایەوە و رەهبەر سەید ئیبراهیم ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی و بەرپرسی مەڵبەندی کۆیە لە جێگەی دانرا.\nکۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسیی یەکێـتی ـ سلێمانی ـ ئۆکتۆبەری ٢٠١٧\nرۆژی ٢٥ی تەموزی ٢٠١٨ قادر عەزیز لە پۆستی بەرپرسی مەکتەبی راگەیاندن دوورخرایەوە و ، رەهبەر سەید ئیبراهیم ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی و بەرپرسی مەڵبەندی کۆیە لە جێگەی دانرا، بورهان سەعید سۆفیش وەک بەرپرسی مەڵبەندی کۆیە دیاریکرا بەپێی زانیارییەکانی دیپلۆماتیک ئەو ئاڵوگۆر لەسەر داوای کۆسرەت رەسوڵ جێگری یەکەمی سکرتێری گشتیی یەکێتی بووە.\nکێشەو ناکۆکییەکانی یەکێتی، جگە لەوەی قادر عەزیزی نیگەران کردووە، دۆخێکی جیاوازی لەناو ئەو حزبەدا دروستکردووە، ئەویش ئەنجامنەدانی کۆبوونەوەو دوورکەوتنەوەی ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتییە لەیەکتری.\nفەرید ئەسەسەرد ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی، بە دیپلۆماتیک مەگەزینی وت: "هیچ ئاگایەکم لەقادر عەزیز نییە، نازانم چییەتی و بەتەمای چییە، لە دورونزیکەوە هیچی لەبارەوە نازانم".\nهۆشیار زێباری رەخنە لە هەڵوێستی ئەمریكا و سیستانی دەگرێت\nسیستانی لە ڕوانگەی نەوشیروان مستەفاوە


سمکۆی مەزن کێ بوو و چۆن ده‌وڵه‌تی كوردستانی ساز كرد/ ئاریتما محەمەدی – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / سمکۆی مەزن کێ بوو و چۆن ده‌وڵه‌تی كوردستانی ساز كرد/ ئاریتما محەمەدی\nسمکۆی مەزن کێ بوو و چۆن ده‌وڵه‌تی كوردستانی ساز كرد/ ئاریتما محەمەدی\nسێ شه‌ممه 26 ته‌مموز 2016\tوتار 102 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nسمکۆی مەزن دەیان جار لەو پێناوەشدا گیانی خۆی خستووەتە مەترسیی، تەنیا بە مەبەستی ئەوەکە بتوانێ چارەسەرێکی بنەڕەتیی بۆ دۆزی ڕەوای کورد بدۆزێتەوە. دواین جار لە ساڵی ١٩٢٩ی زایینیدا لە لایەن ڕژیمی ئێرانەوە پێوەندی لەگەڵ گیرا، سمکۆ لەو هەلومەرجەدا لاواز بوو، هێزێکی ئەوتۆ و تووکمەی لە دەورووبەردا نەبوو، بەڵام کاتێک کە ڕژیمی ئێران داوای لێکرد کە بگەڕێتەوە و لەمەڕ کێشەی کورد وتووێژ بکەن، سمکۆ ئەم داوایەی حوکوومه‌تی ئێرانی بە دەرفەتێکی نوێ بۆ كورد پێناسە کرد، چونکه لە پڕۆسەی ئاشبوونەوە لەگەڵ ڕژیمدا باسی لە لاپەڕەیەکی نوێ لەنێوانی هه‌ردوولادا كردبوو، سمکۆش هەوڵیدا کە ئەو دەرفەتە بقۆزێتەوە و هێزێکی تووکمە لە دەوری خۆی کۆ بکاتەوە. بەڵام بەداخەوە لە لایەن ڕژیمەوە پلانی تیرۆرکردنی بۆ دانرابوو، ئەوە بوو کە هێرشی کرایە سەر و شەهید کرا، هێرشەکە لە پاش وتووێژێك ئەنجام درا کە ڕژیم ئامادەکاریی بۆی کردبوو. بەو شێوەیە حوکوومەتی ئێران خیانەتی لە سمکۆی مەزن و نەتەوەی کورد کرد. كورد هه‌میشه دۆڕاوی وتووێژه‌كان بووه، چونكه كورد ساوێلكانه وتووێژی كردووه و داگیركه‌رانیش زیره‌كانی پیلانی گڵاوی خۆیان داڕشتووه. سمكۆ یه‌كه‌مین و دوایه‌مین سه‌ركرده‌ی كورد نه‌بووه كه له وتووێژ له‌گه‌ڵ ڕژیمی ئێراندا شه‌هید بكرێت. ڕژیمی ئێران هه‌میشه كاتێك پرسی وتووێژی له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌كانی كورددا هێناوه‌ته گۆڕێ كه كورد لاواز بووه، بۆیه كوردیش بێ كۆڵینه‌وه له ئامانجی ڕژیم ئه‌مه‌ی به‌ده‌رفه‌ت زانیوه بۆ ده‌ستخستنی ده‌ستكه‌وتی سیاسیی. به‌ڵام سه‌ركرده‌كانی كورد بیریان له‌وه نه‌كردووه‌ته‌وه كاتێك كه به‌هێز بوون و ڕژیم لاواز بوو بۆ باسی وتووێژی نه‌كرد، ئیستا كه پێچه‌وانه‌یه و كورد لاوازه بۆ ڕژیم باسی وتووێژ ده‌كات. پاش شه‌هید كردنی سمكۆ، پێشه‌وا قازیی، د. قاسملوو و د. شه‌ره‌فكه‌ندی و چه‌ندین سه‌ركرده‌ی دیكه‌ی كورد هه‌مان هه‌ڵه‌یان دووپات كردووه‌ته‌وه. ئه‌مه‌ش بێئه‌زموونیی و باییخنه‌دانی سه‌ركرده‌كانی كورد به ڕووداو و كاره‌ساته‌كانی مێژووی نه‌ته‌وه‌كه‌یان پێشان ده‌دات.\nیەکێ لە کارە هەرە گرینگ و پڕ باییخانەی کە سمکۆی مەزن ئەنجامی داوە و لە مێژووی سێ سەدەی ڕابردوودا بێوێنە بووە، ئەوەبوو کە بۆ یەکەمینجار زۆربەی خێڵ و عەشیرەتەکانی کوردی پێکەوە گرێدا و یەکێتییەکی تنوتۆڵی لە نێوانیاندا ساز کرد. بەپێی هندێک سەرچاوەی مێژوویی هێزە چەکدارەکانی حوکوومەتی کوردستان لە سەردەمی سمکۆی مەزندا لەو هێزانەی کە ئەرکی پاراستنی کۆماری کوردستانیان لە ئەستۆدا بووە زۆر بەهێزتر و پڕ چەکتر بوونە. سمکۆ ئەو پەڕی هەوڵی خۆی خستە گەڕ بۆ ئەوەکە بتوانێ هاوپەیمانێتییەکی مەزن لەنێوان خێڵه كوردییه‌كاندا ساز بکات و لەو ڕێگایەوە کاریگەری لەسەر هێزە ناوچەییەکان دابنێت و سرنجی زلهێزەکانیش بۆ لای خۆی و حوکوومەتی کوردستان ڕابکێشێت.\nتەمەنی حوکوومەتی کوردستان لە سەردەمی دەسەڵاتدارێتی سمکۆی مەزندا سێ ئەوەندەی تەمەنی کۆماری کوردستان درێژەی کێشاوە و هەموو ناوچەکانی دەورووبەری زەریاچەی ورمێی لەخۆ دەگرت. ئەو حوکوومەتەش لە نێوان ساڵی ١٩١٨ تاکوو ١٩٢١ی زایینی بووە، هەر چەند خەبات و تێکۆشانی ئەو کەسایەتییە نەتەوەییە تاکوو ساڵی ١٩٢٩ی زایینی لە ناوچەکە درێژەی کێشا، بەڵام تەنیا ئەو چوار ساڵە ده‌سه‌ڵاتی بەسەر هەموو ناوچەکاندا هه‌بووه. گرینگییەکی دیکەی شۆڕش و حوکوومەتی سمکۆ لەوە دایە کە ئەو بەهێز و توانای خۆی هەموو ئەو سەرکەوتنانەی بەدەست هێنا و مسۆگەر کرد، هەر ئەوەش هۆکاری ئەوە بوو کە ئەو شۆڕشە درێژە بکێشێت و درەنگتر بڕۆخێت. بۆ نمونە کۆماری کوردستان لە لایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە پشتیوانی لێدەکرا، کاتێک کە پشتیوانی یەکێتی سۆڤییەتی لە دەست دا، ئیتر بەنەرمە بایەک ڕۆخا و ١١ مانگ دەوامی هێنا.\nکەواتا بەو ئەنجامە دەگەین کە شۆڕشەکەی سمکۆ شۆڕشێکی خۆماڵی بوو، لەسەر بنەمای هێز و وزەی کورد دانرا بوو، ئەوەش بەخاڵێکی بەهێزی ئەو شۆڕشە مەزنە پێناسە دەکرێت. سمکۆ پێوەندی باشی لەگەڵ هەموو سەرکردە نەتەوەییەکانی کوردستانی گەورەدا هەبووە، بیری کوردستانێکی مەزن لە مێشکیدا چەکەرەی کردبوو. بەو بیر، هزر و بڕوایه‌وه هەوڵیدا کە هێزێکی نەتەوەیی لەهەموو بەشەکانی کوردستان پێک بهێنێت و ڕۆڵی خۆی بەشێوەیەکی بەرچاو بگێڕێت و قورسایی مێژوویی خۆی بەدەست بێنێت. لە حوکوومەتی کوردستان لەسەردەمی دەسەڵاتدارێتی سمکۆی مەزندا گرینگی و باییخێکی تاییبەت بەبوواری پەروەردە و خۆپێگەیاندن دراوە، هاوکات بەشێوەیەکی درووست خەڵکی کوردستانیان لەداخوازییە نەتەوەیی و ڕەواکانی کورد تێگه‌یاندووه و به‌شێوازێكی ڕوون باسی داگیركرانی كوردستانیان كردووه کە چۆن داگیرکەرانی کوردستان مافی مرۆڤایه‌تیی و نەتەوەیی کورد ژێرپێ دەنێن و گرینگی بەژیان، ڕۆڵ و پێگەی کورد لە نیشتیمانی خۆی نادەن.\nسمکۆ وەرزنامەیەکی بەناوی“کورد” بەزمانی کوردی دەردەکرد کە پتر بابەت و هەواڵەکانی کوردستانی ڕووماڵ دەکرد و پرس و باسی مافەکانی کوردی تێدا دەهاتە گۆڕێ. هاوکات بەپێی زانیارییەکانی وەزارەتی دەرەوەی بریتانیا سمکۆ گۆڤارێکی بەناوی “کوردستانی گەورە“ش دەرکردووە. ئەوەش بەواتای ئەوە دێت کە لە حوکوومەتی سمکۆدا گرینگی بەڕۆشەنبیریی و هووشیارکردنەوەی خەڵک لەئاستێکی بەرزدا دراوە. سمکۆی مەزن باش دەیزانی و دەیتوانی کە چۆن لەگەڵ دەسەڵاتی ئەو کاتی ئێران کایەی سیاسیی بکات و تاکتیکەکان لەکاتی خۆیدا بگۆڕێت و لەدژی داگیرکەر بەکاری بهێنێت. تەنانەت لەکاتی لاوازبوونیدا باش توانی کە قەناعەت بەحوکوومەتی ئێران بهێنێت و واز لەهێرش کردنە سەری بێنن، هەر ئەوەش بووە هۆی ئەوەکە جارێکی دیکە سمکۆ هێز و دەسەڵاتی خۆی بەدەست بهێنێتەوە.\nشه‌هید سمكۆ به كوشتی مارشمعون خه‌ونی سازكردنی ده‌وڵه‌تی ئاشووریی له‌سه‌ر خاكی كوردستان بۆ هه‌میشه له‌نێو برد؛\nشۆڕشی سمکۆی مەزن لەساڵی ١٩١٨ تاکوو ساڵی ١٩٢٩ی زایینی بەردەوام بوو، سمکۆ لەپاش ئەوەکە لەسەر داوای حوکوومەتی ئێران لەباشووری کوردستان گەڕایەوە ڕۆژهەڵات، لەساڵی ١٩٢٩ی زایینی لەبۆسەیەکدا کە لەلایەن هێزەکانی ڕژیمی ڕەزاشا پیلانی بۆ داڕێژرابوو شەهید کرا. ئەو خاڵەی کە لێرەدا جێگای ئاماژە، سرنج و تێڕامانە ئەوەیە کە پێش ساڵی ١٩١٨ شۆڕشی سمکۆی مەزن لەلایەن کەسانی نزیکیەوە سەرکردایەتی کراوە، بەڵام لەپاش ئەوەکە ئەوان شەهید دەکرێن سمکۆی مەزن، سمکۆی لاو و بەئەزموون بەدەسەڵات دەگات و پەرە بەشۆڕشەکە دەدات و بە لوتکەی سه‌ركه‌وتنی دەگەیەنێت.


چارەسەرێکی یەدەک، بەرهەمێکی ئێرانی - ئاوێنه\nچارەسەرێکی یەدەک، بەرهەمێکی ئێرانی\nرێکەوتنەوەی د. بەرهەم ساڵەح‌و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ئەگەر چارەسەرێکی ئێرانی نەبێت بۆ چۆنیەتی دابەشکردنی دەستەڵاتەکان لەعێراقدا، ناکاتە هیچ ئاشتبونەوەیەکی فەریقە ناکۆکەکانی ناو ماڵی یەکێتی نیشتمانی.\nئێران لەبەردەم ئەگەری لەدەستدانی پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراقدایە کە لەماوەی دوانزدەساڵی ڕابردوودا لەدەست حیزبی دەعوەی ئیسلامی موالی بەئێراندا بووە. فشارەکانی ئەمریکا چڕکراوەتەوە لەو پۆستەدا کە حکومەتی داهاتووی عێراق بکەوێتە لای هێزێکی سیاسی نزیک لەئەمریکا. ئێران وەک چارەسەرێکی یەدەک بیری لەپۆستی سەرۆک کۆماری عێراق کردۆتەوە کە ببێتە ئەڵتەرناتیڤی پۆستە لەدەست چووەکەی لەیەکێک لەباڵاترین پۆستەکانی حکومکردن لەعێراقدا. سەرۆکایەتی پارلەمان کە بەپێ ی دابەشکردنە عادەتیەکەی عێراقی نوێ لەبەشی سونەکانە، ئێران ناتوانێت بەقازانجی خۆی بەکاری بهێنێت. بۆیە سەرۆکایەتی کۆمار کە بەشی کوردە ( یەکێتی نیشتمانی)و نزیکایەتی مێژینەی لەگەڵ ئێراندا هەیە، بۆ ئێران دەبێتە بەدیلێکی گونجاوی سەرۆکایەتی وەزیران.\nلێرەوە ئێران فشاری لەسەر بەرهەم ساڵەح‌و یەکێتی نیشتمانی داناوە کە یەکبگرنەوە و پۆستی سەرۆک کۆماریش بدرێتە بەرهەم ساڵەح بەڵام بەمەرجەکانی ئێران خۆی؟! ئەو مەرجانەی بەرهەم ساڵەح لە بەرانبەریدا هەموو پەیوەندیە ئەمریکی و خۆرئاواییەکانی پێ دەدۆڕێنێت.\nلەم چەند ڕۆژەدا چارەنووسی چەندین ساڵەی بەرهەم ساڵەح یەکلا دەبێتەوە. ئەگەر ئێران بتوانێت سەرۆکایەتی وەزیران بۆ دەعوە یان هێزێکی موالی بەخۆی بباتەوە، ئەوا د. بەرهەم ئەمجارەش شانسی سەرۆکایەتی کۆماری نابێت. ئەگەر پێچەوانەش بێت، ببێتە سەرۆک کۆمار، پەیوەندیە ئەمریکی‌و خۆرئاواییەکانی دەبێتە کابوس‌و داوێکی ترسناک، کەنەتوانێت لەد. فواد مەعسوم باشتربێت ئەگەر خراپتر نەبێت.


کەریم ئەحمەد، سکرتێری پێشووی حیزبی شیوعی - بەشی چوارەم\nمامۆستا کەریم ئەحمەد لە ساڵی 1922 لە گوندی باقرتەی سەر بە شارۆچکەی کۆیە لەدایکبووە، تاوەکو پۆلی سێی سەرەتایی لە شاری هەولێر دەخوێنێت و دواتر دەچێتە بەغدا و لەوێ خانەی مامۆستایان – پەیمانگای وەرزشی تەواو دەکات و دەبێت بە مامۆستای وەرزش لەشاری کۆیە.\nدەربارەی ژیانی سیاسی خۆی مامۆستا کەریم ئەحمەد دەڵێت: "کاتێک خوێندکاربووم لە خانەی مامۆستایان لە ساڵی 1944 دا، زانیم حیزبێک هەیە بەناوی حیزبی شیوعی، ئەوە بوو هەرلەو ساڵەدا لەرێگەی خوێندکارە شیوعیەکانەوە پەیوەندیم دروستکرد، لە ساڵی 1949 دەستگیرکرام و لە ساڵی 1951 جارێکی دیکە دەستگیرکرامەوە و ماوەی دوو ساڵی لە زینداندا بووم، دوای دەرچونم لەزیندان چوومە سەرکردایەتی حزب لە لیژنەی مەرکەزی لە ساڵی 1953 و سکرتاریەتی حزبم وەرگرت تاوەکو 1955، دواتر بۆ جاری سێیەم دەستگیرکرامەوە و بۆ سێ ساڵ حوکمدرام، لەگەڵ دورخستنەوەم، تاوەکو ساڵی 1958 لە ژێر چاودێری پۆلیسی مامەوە، کاتێک شوڕشی 14ی تەمموزی 1958 لە عیراق هەڵگیرسا، ئەوکاتە هاوڕێ (سەلام عادل) سکرتێری حزبی شیوعی بوو، کاتێکیش لە کودەتای 1963ی بەعسیەکان شیوعیەکانیان قەتلوعام کرد. ئەو کاتە من لە کەرکوک بووم، هەرلەوساڵەدا بڕیارماندا بچینە نێو شوڕشی کوردستان، کە لە ئەیلولی ساڵی 1961 دەستیپێکردبوو ".\nمامۆستا کەریم ئەحمەد لە ساڵی 1947 هاوسەرگیری کردووە و سێ کوڕ و چوار کچیان هەیە، یەکێک لە کورەکانی شەهید بووە.\nمامۆستا لە تەمەنی سیاسی خۆیدا چەندین پۆستی گەورەی لە نێو حیزبی شیوعی عێراقیدا وەرگرتووە و ماوەی دووساڵ سکرتاریەتی حیزبی لەدەستدابووە، هەروەها سکرتێری حیزبی شیوعی کوردستان بووە.\nلە دوا ئەڵقەی پەنجەمۆردا مامۆستا کەریم باسی کۆتایی هاوپەیمانێتییان لەگەڵ بەعس دەکات، هەروەها هاوکارییەکانی یەکێتی و پارتی کاتێک لە ساڵی ١٩٧٨ دا روو لە شاخەکانی کوردستان دەکەن و پەیوەندییەکانی خۆیان و کوردی رۆژهەڵات. هەروەها باسی شەڕی پشتئاشان دەکات و باسی هەڵوێستە توندەکانی نەوشیراون مستەفا دەکات، کە چۆن هانی پێشمەرگەکانی یەکێتی دەدا لە هێرشەکانیان بۆسەر بەرەی جود و داوای لێدەکردن: "پەرێزتان پاک بێت واتە هەموویان لەناوبەرن".\nهەروەها باسی دامەزراندنی بەرەی کوردستانی و راپەرین و دامەزراندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکات.\nکەریم ئەحمەد لەگەڵ ئەوەی سیاسیەکی بەئەزموونە، هەروەها یەکێکە لە هاندەرە سەرسەختەکانی یانەی بارسێلۆنا و ئێستاشی لەگەڵدا بێت هیچ یاریەکی ئەو یانەیە نییە تەماشای نەکات.\nئەم بەرنامەیە لە شەوی 13/4/2018 بڵاوکراوەتەوە.\nمێژووی کوردستان زۆر لاپەڕەی هەڵنەدراوەی تێدایە. لەبارەی زۆر رووداوی گرنگ لەو مێژووەدا گێڕانەوەی جۆراوجۆر هەن. زۆر پرسیار هەن کە هەر پرسیار ماونەتەوەو وەڵامیان نەدراوەتەوە. زۆر کەسایەتیش هەن، کە رۆڵی مەزنیان گێڕاوە لە مێژوویکوردستاندا و خەریکن چیرۆکی ئەو رووداوانەی خۆیان تێیدا بەشداربوون لەگەڵخۆیاندا دەبەنە ژێر خاک. بەرنامەی پەنجەمۆر دەیەوێ ئەو مێژووە دۆکیۆمێنت بکات.ئەویش لەڕێگەی زنجیرە هەڤپەیڤینی ٤٨ خولەکی لەگەڵ کەسایەتییەکاندا.


قەدەغەکارییە کۆمەڵایەتییە نوێیەکانی کۆریای باکوور\nکیم جونگ ئوون، دیکتاتۆری کۆریای باکوور، لە نوێترین بڕیارەکانیدا لەبەرکردنی پانتۆڵی کابۆ و درێژکردنەوەی قژی قەدەغە کرد. رێبەری کۆریای باکوور گوتوویەتی لە کاریگەریی مۆدەی "بەلاڕێداچوو"ـی رۆژئاوایی لەسەر گەنجانی وڵاتەکەی زۆر دەترسێت و ئەم بابەتە بە یەکێک لەو هەڕەشانەی کەوا رووخانی رژێمەکەی لێدەکەوێتەوە دەزانێ. پانتۆڵی کابۆی تەنگ و داهێنانی قژ بە مۆدە رۆژاواییەکان بە گوتەی کیم جونگ ئوون نموونەی هێرشی لایف ستایلی سیستمی سەرمایەدارین. کیم کە هەموو رۆژێک زیاتر لە دوێنێ نیگەرانی رووخانی رژێمەکەیەتی، لە بڕیارە پێشووەکانی خۆیدا فەرمانی کردبوو ئەو کەسانەی فاشن و مۆدەی رۆژئاوایی بەکار دێنن دەبێ رەوانەی کەمپەکانی کاری زۆرەملی بکرێن.\nرۆژنامەی حکومیی The Rodong Sinmn کە لە لایەن حزبی کرێکاری ئەم وڵایەوە چاپ دەبێ، گوتوویەتی ئەم مۆدە رۆژئاواییانە دەتوانن ببنە هۆکاری رووخانی وڵات هاوشێوەی دیوارێکی شێدار. لە سەروتاری ئەم رۆژنامەیەدا باس لەوە کراوە کە: "مێژوو ئەم وانە گرنگەی فێر کردووین کە بەبێ سەرنجدان بە هێزی ئابووری و سەربازی، وڵاتان تووشی زیان دەبن و وەکوو "دیوارێکی شێدار" دەڕووخێن، ئەگەر وەفادار نەبین بە لایف ستایلی خۆمان". لەدرێژەی ئەم وتارەدا دەڵێ: "ئێمە دەبێ بە بینینی بچووکترین نیشانەی لایف ستایلی کاپیتالیستی هەست بە مەترسی بکەین و بۆ رزگاربوون لەم دۆخە هەوڵ بدەین".\nبە گوتەی ئاژانسی هەواڵی "یون هاپ"، رژێمەکەی کیم جونگ ئوون سزای سەختتری بۆ ئەو کەسانەی سەیری فیلم و درامای کۆریای باشوور دەکەن پەسەند کردووە. بەپێی ئەم راپۆرتە رێبەری کۆریای باکوور سەرجەم ئەم شتانەی بە ئاکارێکی "ناسۆشیالیستی" پێناسە کردووە. کۆریای باکوور هەروەها خۆی لە درێژەی یارییە سەرەتاییەکانی جامی جیهانی تۆپی‌پێ بە هۆی ئەوی لە کۆریای باشوور بەڕێوە دەچێ، پاراستووە.


ئێران پێویستی بە ئەڵوەن نەماوە بۆیە ئاوەكەی بەرداوەتەوە\nWritten on 26 ئۆکتۆبه‌ر 2012 .\nسایتی (هاوڵ اتی):\nلەگەڵ ئەوەی هەفتەی رابردوو ئێران بەردانەوەی ئاوی ئەڵوەنی زیاتر كرد، بەرپرسانی قەزای خانەقین دەڵێن هۆكاری بەردانەوەی ئاوەكە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە ئێران لەم كاتەدا پێویستی بە ئاوەكە نەماوە، بەهۆی كۆتایی هاتنی وەرزی هاوین بۆیە ئاوەكەی بەرداوەتەوە.\nگرتنەوەی ئاوی ئەڵوەنی قەزای خانەقین لە چەند ساڵی رابردوودا لەلایەن وڵاتی ئێرانەوە زیانی گەورەی بە قەزاكە گەیاندووە، هاوینی رابردوو ئاوەكە بە تەواوی وشكی كردو چەند گوندێكی ناوچەكەش بەهۆەیەوە چۆڵكران.\nهەفتەی رابردوو جارێكی تر ئێران بە فەرمی بەردانەوەی ئاوی ئەڵوەنی زیادكرد بۆ 1 مەترسێجا لەچركەیەكدا، ئەمەش چوار ئەوەندەی بەردانەوەكەی سێ مانگی رابردووبوو بەریدایەوە دوای وشكووبنی یەكجاریی ئاوەكە لە سەرتای وەرزی هاوین.\nماوەی چەند ساڵێكە ئێران سەرقاڵی كاركردنە لە دروستكردنی چەندین پرۆژە و بەنداوی گەورە لەبەردەم سەرچاوەی ئەو رووبارانەی كە دەڕژێنە ناو خاكی هەرێمەوە، بە تایبەتی رووباری سیروان‌و زێی بچووك كە گەورەترین رووبارن لە ئێرانەوە دێنە ناو هەرێمی كوردستانەوە.\nیەكێك لەو رووبارانەی كە لە چوار ساڵی رابردوودا رووبەرووی گرتنەوەی وشكبوون بووەتە لە لایەن ئێرانەوە، رووباڕی ئەڵوەنە كە بەقەزای خانەقیندا تێپەڕ دەبێت. ساڵێك لەمەوبەر رێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنی لەبەردەم بارەگای كونسولگەری ئێران لەسلێمانی نارەزایەتییان ئەنجامدا. هەرچەندە بۆ ماوەیەك ئاوەكە بە شێوەیەكی رێژەیی بەردرایەوە، بەڵام دیسانەوە گیرایەوە.\nلەگەڵ وشكبوونی رووباری ئەڵوەن، مەترسی ئەوەش دەكرێت كە چارەنووسی سیروانیش بەو شێوەیەی لێبێت. ئەمەش پاش ئەوەدێت كە زانراوە ئێران هەوڵدەدات رێرەوی سیروان بگۆڕێت.\nلە ساڵەكانی چلەكانی سەدەی رابردوودا رێكەوتننامەیوگ لە نێوان عێراق و ئێراندا واژۆكراوە كە بەشێك لەو ئاوە بێتە خاكی عێراقەوە، بەڵام ئێران ماوەی چەند ساڵێكە ناو بەناو ئاوەكە دەگرێتەوە.\nسەمیر محەمەد نور سەرۆكی ئەنجومەنی شارەوانی قەزای خانەقین بەردانەوی ئاوی ئەڵوەنی لەم ساتەدا بۆ ئەوە گەڕاندەوە كە “ئێران پێویستی بە ئاوەكە نەماوە، چونكە وەرزی زستان لە پێشەو لە هاویناندا ئێران ئیشی پێی هەیە بۆیە دەیگرێتەوە”.\nئاماژەی بەوەشكرد، بەڕێوەبەرایەتی داهاتی ئاو لەقەزای خانەقین پێی ڕاگەیاندوون، كە دەسەڵاتدارانی ئێران بڕی هاتووی ئاوی ئەڵوەندیان بۆ 1 مەترسێجا لەچركەیەكدا زیادكردووە، كە پێشتر تەنها چواریەكی مەترێك سێجا بوو لە چركەیەكدا، كە بەر لەچەند ڕۆژێك لەدوای گرتنەوەی بۆ 90 ڕۆژ سەرلەنوێ بەردرابۆیەوە. تا پێش گرتنەوەی ئاوەكە لە لایەن ئێرانەوە؛ لە حاڵەتی ئاساییدا لە چركەیەكدا زیاتر لە 12 مەتر سێجار ئاو هاتووەتە ناو خانەقینەوە.\nرووباری ئەڵوەن لە سەرچاوەكەیەوە لە ئێران، تا دەگات بە رووباری سیروان لە عێراق 152 كیلۆمەترە، لەو ژمارەیەش 89 كیلۆمەتری دەكەوێتە خاكی ئێرانەوە 63 كیلۆمەتریشی دەكەوێتە خاكی عێراقەوە، سێ بەنداویشی لەسەر دروستكراوە، هەركاتێك وڵاتی ئێران بیەوێت ئەوا بەو بەنداوانە ئاوی ئەڵوەن دەگرێتەوە و نایەڵێت بێتە خاكی عێراقەوە.\nپێشتر ئاوی ئەڵوەن رووبەری 35 هەزار دۆنم زەوی ئاوداوە، گرتنەوەی ئاوەكەش زیانی بە شاری خانەقین گەیاند لە رووی ژینگەو كشتوكاڵ و ئاژەڵدارییەوە. گرتنەوەی ئاوەكە هەروەها بووەتە هۆی وشكبوونی بیرە ئیرتیوازییەكانی ناوچەكە، بەوەش زیانی زۆری بەو قەزایە گەیاندووە.\nسەمیر نیگەرانە لەوەی تائێستا هیچ كەسێك لە حكومەتی سەردانی نەكردوون لەسەر ئەو كێشانەیان، بەپێویستیزانی حكومەتی هەرێم هەوڵبدات بۆ چارەسەری كێشەكانیان.\nوەك هەوڵێك بۆ چارەسەری ئەو كێشەیە نزیكەی دوو ساڵە وەزارەتی سامانە ئاوییەكانی عێراق دەستی كردووە بە دروستكردنی بەنداوی ئەڵوەن، بەپێی راگەیاندراوێكی ئەو وەزارەتە بەنداوەكە توانای گلدانەوەو لە خۆگرتنی (35) ملیۆن مەتر سێجا ئاوی هەیە.\nحەسەن جیهاد نوێنەری پارێزگای دیالە لە پەرلەمانی عێراق باسی لەوەكرد وەك پەرلەمان ئیمزایان لە دژی گرتنەوەی ئاوەكە كۆكردۆتەوەو حكومەتیش لەگەڵ ئێراندا قسەی كردووە بۆ ئەوەی ئاوەكە تا نەیگرنەوە، “بەڵام ئەوان لە وەرزی هاویندا دەیگرنەوە”.\nوتیشی “خۆشبەختانە لە ئێستادا بەنداوێكی باش لەخانەقین دروستكراوە كە توانای گلدانەوەی ئاوێكی زۆری هەیە، بەوەش ئەو فشارە دروست نابێت كە ئێستا هەیە”\nنزیكەی 24 رووبار لە ئێرانەوە دێنە خاكی عێراقەوەو بە تایبەتی لە شارەكانی سەر بە پاریزگاكانی سلێمانی‌و هەولێر و دیالە. ئێران لەساڵی پارەوە بڕیاریداوە بە بڕینی زۆربەیان‌و گۆڕینی رێڕەوی هەندێكیان‌و دروستكردنی بەربەست لەسەر هەندێكی تریان.


نانۆتەکنۆلۆجی لە شەڕی لەناوبردنی کۆرۆنادا – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » نانۆتەکنۆلۆجی لە شەڕی لەناوبردنی کۆرۆنادا\n(Nanotechnology) نانۆتەکنۆلۆجی کە زانستێکی بەشدارە لە بواری زانستەکاندا، یەکێکە لەو مەیدانانەی کە گرنگیی زۆری پێدراوە بۆ دۆزینەوەی چارەسەری لەناوبردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا. دوای بڵاوبوونەوەی بۆ یەکەمجار لەشاری وۆهانی چین لە ٣١ ی کانونی یەکەمی٢٠١٩ .\nئەم ڤایرۆسە کە بە (SARS-CoV-2)ناسراوە، دەبێتە هۆی نەخۆشیی(KOVID-19) لە مرۆڤدا. زۆریی ئەو توێژینەوانەی کە کراون لەلایەن لێکۆڵەرەوەکانەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم ڤایرۆسە لەم بوارەدا بووە.\nلەکۆی (٩٢١٧) داهێنان نامە (Patents) (٤٧٨) نامەیان لەبواری نانۆتەکنۆلۆجیا بووە لە وڵاتە جیاجیاکانی جیهان.\nبۆ باسکردنی ئەم بابەتە سەرەتا لە پێناسەیەکی نانۆتەکنۆلۆجی-یەوە دەستپێدەکەین:\nنانۆتەکنۆلۆجی بریتییە لە کۆنترۆڵکردنی شێوە و قەبارەی مادە لە پلەی نانۆمەتری ( یەک نانۆمەتر١٠-٩ مەترە)، ئەنجامدانی توێژینەوە و گەشەپێدانی تەکنۆلۆجییە لە مەودای گەردیلە و گەردەکانی مادەدا، لە پێوەری ئاسایی ژێر ١٠٠ نانۆمەتر، بۆ دروستکردنی ئەو ئامێرو سیستمانەی کە تایبەتمەندیی نوێیان هەیە لەبەر بچووکیی قەبارەکەیان.\nپێکهاتەی ڤایرۆسیش پێوەرەکەی دەکەوێتە ئەو مەودایەوە، کە قەبارەکەی (١٠ بۆ١٠٠ نانۆمەترە).\nئەگەر بەراوردی قەبارەی ڤایرۆس بکەین بە قەبارەی بەکتریا، دەبینین قەبارەی بەکتریا بەنزیکەی ١٠ بۆ ١٢ جار لە قەبارەی ڤایرۆس گەورەترە. ئەمە ئەوەمان پێدەڵێت کە ناتوانیین ڤایرۆس بە مایکرۆسکۆپی ئۆپتیکی ببینین، تەنها بە پشکنینی مایکرۆسکۆپی ئەلەکترۆنی Scanning Electron Microscope (SEM) دەبێت. لەبەرئەوە کارێکی ئاسان نییە توێژینەوە لەم بوارەدا، بەڵام چین و ئەمریکا پێشکەوتنی گەورەیان بەدەستهێناوە.\nئەو پێشکەوتنانەی کە لەم بوارەدا لە شەڕی لەناوبردنی ڤایرۆسی کۆرۆنادا کراوە، نانۆمەتیریال بەکارهاتووە لەلایەن لێکۆڵەرەوە چینییەکانەوە لەگەڵ ئەنزیم کە کاریگەرییەکی باشی لەسەر پەکخستنی ڤایرۆسەکە هەبووە، هەروەها تەکنۆلۆجیای ئاڕ ئێن ئەی، نانۆفایبەر، نانۆپارتیکەڵ، کوانتەم دۆت و زۆر بواری تری نانۆ. ئەوەی شایانی باسبێت زۆری زاناکان پێیانوایە نانۆپارتیکڵ (Nanoparticles) ببێتە هۆی چارەسەر بۆ شەڕی ئەم ڤایرۆسە.\nوەک دەزانین هێشتا هیچ ڤاکسێن و چارەسەرێکی دیاریکراو نییە کە بتوانێت ئەم ڤایرۆسە لەناوببات، تەنها بەرگریی لەشی خودی مرۆڤەکان نەبێت. بیرۆکەی بەکارهێنانی نانۆپارتیکڵ (گەردی نانۆی) چانسی زیاتری هەیە بۆ لەناوبردنی ئەم ڤایرۆسە، چونکە ئەو پێکهاتەیەی ئەم ڤایرۆسە هەیەتی، هەمان ئەو قەبارەیەی هەیە کە نانۆپارتیکڵەکان هەیانە (بەنزیکەیی ٦٠- ١٤٠ نانۆمەتر). کە بە ئەندازەیەک بچووکە کە ئەگەر بەراوردی بکەین بە پانیی تاڵێ مووی سەر دە هەزار جار قەبارەیان لە تیرەی ئەو تاڵە مووە بچووکترە.\nبەپێی ئەو توێژینەوانەی کە لە تاقیگەی وێبستەر نانۆمێدسین(Webster Nanomedicine Laboratory) لە زانکۆی نۆرسئێسترن Northeastern University لەشاری بۆستن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەنجامدراوە، ئەو نانۆپارتیکڵانەی کە بۆ ئەم مەبەستە دروستکراون، هەمان قەبارەی ڤایرۆسی کۆرۆنایان هەیە، کاتێک پێکهاتەی ئەم نانۆپارتیکڵانە بەکاردەهێنن بۆ چارەسەرکردن، پێکهاتەی ڤایرۆسەکە لەگەڵ پێکهاتەی ڤایرۆسی کۆرۆنا یەكدەگرن کە تیشکی ژێرسوور(Infrared) تێکدەشکێنێت، بەپێی ئەو لێکۆڵینەوانەی تاقیگەی وێبستەر ئەم رێگەیە دەکەوێتە سەر پێکهاتەی ئەم ڤایرۆسە کە تاچەند دەتوانێت شێوە و قەبارەکەی بگۆڕێت بەرامبەر بە شێوە و قەبارەی نانۆپارتیکڵەکان دوای بەکارهێنانیان لەناو لەشی تووشبووەکان.\nئەم رێگەیە گونجاوە بۆ لەناوبردنی ئەم ڤایرۆسە لەبەر بچووکی قەبارەی نانۆپارتیکڵەکان کە دەتوانێت بە شێوەیەکی ئاسان بەناو لەشی مرۆڤدا بڵاوببێتەوە، بەبێ ئەوەی کاریگەریی لەسەر زیندەچالاکییەکانی تری ناو لەشی مرۆڤ هەبێت وەکو سیستمی بەرگریی لەش دەتوانێت بەشێوەیەکی بەربڵاو رووپێوی تەواوی خوێنی ناو دەمارەکانی لەش بگات بەئاسانی بۆ هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی ڤایرۆسەکە بەکاربهێنن بۆ دروستکردنی نانۆپارتیکڵەکان بۆ ئەم مەبەستەش بیریان لەوە کردۆتەوە کە مادەی ئۆکسیدی ئاسنIron Oxide کە بە شێوەیەکی ئاسان دەتوانرێت بەرهەم بهێنرێت لە تاقیگە نانۆیەکاندا، چونکە ئەم مادەیە بەشێوەیەکی سروشتی لەناو لەشی مرۆڤ و خواردندا هەیە، کە مەترسی لەسەر لەشی مرۆڤ دروست ناکات لەکاتی بڵاوبوونەوەی بەلەشدا.\nدەتوانرێت گەردی نانۆی ئۆکسیدی ئاسن ئاراستەی هەر ئەندامێکی لەشی مرۆڤ بکرێت بە بەکارهێنانی بواری موگناتیسی وەكو سییەکان کە ڤایرۆسەکە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر کۆئەندامی هەناسەی مرۆڤ هەیە.\nئەوەی پێویستە بۆ دەرەنجامی کۆتایی شەڕی ئەم ڤایرۆسە ئەو مادەیەیە کە ئامادەبکرێت بۆ ناو نانۆپارتیکڵەکان بۆئەوەی ڤایرۆسەکە رابکێشێت و بەتەواوی لەناو لەشی تووشبووەکان نەیهێڵێت.\nئەم وێنەیە وێنەی ڤایرۆسی کۆرۆنایە کە بەپشکنینی ماکرۆسکۆپی ئەلەکترۆنی وێنە کراوە بەشێوەی دەنکۆڵەی ئاڵتونی پیشاندراوە .\n*مامۆستا لە بەشی فیزیا


شێركۆ جەودەت: ئاگامان لە داهاتی نەوت و گاز نییە\nسەرۆكی لیژنەی سامانە سروشتییەكانی پەرلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، تەنها لە ڕێگەی ڕاپۆرتەكانی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانەوە ئاگاداری فرۆشتنی نەوتین، (شێركۆ جەودەت) لە چاوپێكەوتنێكی (تۆڕی میدیایی خەڵك) وەڵامی چەندین پرسیاری گرنگ دەداتەوە.\nخەڵك: ئێستا نەوت چۆن دەفرۆشرێت، ئاگاداری فرۆشتنی هەن ؟\nشێركۆ جەودەت: تەنها لە ڕێگەی ئەو ڕاپۆرتانەی كە وەزارەتی سامانە سروشتییەكان مانگانە بڵاوی دەكاتەوە، كە هەرێم لە ڕێگەی بۆریەكانەوە دەیفرۆشێت.\nخەڵك: گرێبەستەكەی حكومەتی هەرێم لەگەڵ كۆمپانیاكە كە نەوت بەرامبەر دۆلارە، بەردەوامە ؟\nشێركۆ جەودەت: بەڵێ، ئێستاش ئەو گرێبەستە بەردەوامە لە نێوان حكومەتی هەرێم كە هەفتانە بڕی 200 ملیۆن دۆلار لەو كۆمپانیا وەردەگرێت، هەروەها ئەو كۆمپانیاش لە بەرامبەردا نەوت لە هەرێم وەردەگرێت، بەڵام نەمان بیستووە كە ئەگەر گرێبەستەكە وەستابێت یان نا.\nخەڵك: كەوایە بۆچی مووچە دابەش ناكرێت ؟\nشێركۆ جەودەت: ئێستا داهاتی نەوت و گاز دەدرێتە وەزارەتی دارایی، دەبێت ئەو وەڵامی ئەوە بداتەوە، بەڵام ئومێد هەیە.\nخەڵك: ئەو پارەی كە حكومەت لەو كۆمپانیایەی وەردەگرێت، لە كوێ دەیگۆڕێتەوە بە دینار، ڕۆژانە چەند دەگۆڕێتەوە ؟\nشێركۆ جەودەت: ئاگاداری ئەوە نین، ئیشی ئێمە نییە، ئەوەی بە لای ئێمەوە گرنگە مووچە لە كاتی خۆی بدرێت و دوانەكەوێت.\nخەڵك: چەند كۆمپانیا لە هەرێم مۆڵەتی دەرهێنانی نەوتیان پێدراوە ؟\nشێركۆ جەودەت: تەنها 22 كۆمپانیا مۆڵەتی هەیە لە كوردستان نەوت دەربهێنێت.\nخەڵك: پاڵاوگە نایاساییەكان چیان بەسەر هات ؟\nشێركۆ جەودەت: بڕیارەكەیان بۆ دەرچووە، تەنها جێبەجێ كردنی ماوە، هەندێكیان مۆڵەتیان پێدراوە كە مەرج و ڕێنماییە یاساییەكان جێبەجێ بكەن، لە ماوەی یەك مانگدا، هەندێكیشان هەر مەرجیان تێدانەبووە، داخراون.\nخەڵك: سندوقی نەوت و گاز بە كوێ گەیشت ؟\nشێركۆ جەودەت: ئەوە یەكێكە لەو پێشێلكارییە یاساییانەی كە ئەنجومەنی وەزیران ئەنجامی داوە، لە كاتێكدا دەبوو 10ی ئاب ناوی پاڵێوراوەكانی ڕەوانەی پەرلەمان بكردایە، بۆ دامەزراندنی ئەو دەستەیە، داواشمان لە سەرۆكایەتی پەرلەمان كردووە ڕێكاری یاسایی بگرێتە بەر بۆ ئەو پێشێلكارییە یاساییە.\nخەڵك: دەڵێن بتڵی غازی ماڵان دوای یەك هەفتە بەتاڵ دەبێتەوە، بەدواداچونتان كردووە ؟\nشێركۆ جەودەت: ئەو حاڵەتە هەبووە، شتێكی ئاساییە، كۆمپانیای پەیوەندیداریش دوای سیانە كردنەوەی دەستی كردووەتەوە بە بەرهەمهێنان و ئاسایی بووەتەوە.\nخەڵك: دابەشكردنی نەوتی ماڵان زۆر بە خاوی بەڕێوەدەچێت، قسەتان لەگەڵ وەزارەتی ناوبراو كردووە ؟\nشێركۆ جەودەت: ساڵی ڕابردووش لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەكان قسەمان كرد، ئەمساڵیش قسەمان لەگەڵ كردوون كە دەبێت پێش وەرزی سەرما نەوت بدرێتە هاوڵاتیان، پرۆسەكە دەستی پێكردووە و خاو بەڕێوەدەچێت.\nخەڵك: ئاگاداری كونكردنی بۆری نەوتی هەرێم بۆ توركیا هەن ؟\nشێركۆ جەودەت: بابەتی كونكردنی بۆرنی نەوتی هەرێم بۆ توركيا قسەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانە، نەك لایەنێكی دیاری كراو، وەك لیژنەی سامانە سروشتییەكانی پەرلەمان تا ئێستا بە دواداچونمان نەكردووە بۆ كونكردنی بۆری هەناردەی نەوتی كوردستان بۆ توركیا.\nخەڵك: كێ بەرپرسیارە لە چاككردنەوەی ئەو بۆریە ؟\nشێركۆ جەودەت: ئەو گرێبەستەی كە كراوە لەگەڵ كۆمپانیای بۆتاشی توركی، كە تایبەتە بە پاراستن و بەدەمەوەچونی ئەو بۆریەی كە لە هەرێمەوە دەچێتە ناو خاكی توركیا، هەر ئەویش بەرپرسیارە لە هەر شتێك یان سیانەكردنی ئەو بۆریە، نەك حكومەتی هەرێم كە مەسروفاتی بكات.\nخەڵك: بەتەمای ئەوە نین سەردانێكی مەیدانی بكەن بۆ ئەو بابەتی كونكردنی بۆریە ؟\nشێركۆ جەودەت: ئەگەر سەردانی مەیدانیش بكەین دەبێت لەگەڵ وەزارەتی سامانە سروشتییەكان بچین، لیژنەی سامانە سروشتییەكان ڕۆژی پێنج شەممە كۆبوونەوەی تایبەت دەبێت بۆ ئەو بابەتە و سەردانی مەیدانی لیژنەكەش تەوەرێكی دانیشتنەكە دەبێت.\nخەڵك: زانیاریتان هەیە لەسەر ئەوەی كێ ئەو بۆریە كون دەكات ؟\nشێركۆ جەودەت: هیچ زانیاریمان نییە كە چ لایەنێك بەرپرسیارە لەو ڕووداوە، وتەبێژی پەكەكەش ڕەتی كردووەتەوە بەرپرسیاریەتی ئەو ڕووداوەیان هەبێت.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | دەقی راگەیاندراوی کۆتایی کۆنگرەی نیشتمانی بزوتنەوەی گۆڕان\nدوو هەفتە لەمەوبەر ئەرکی سازکردنی یەکەم کۆنگرەی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆران لەلایەن جڤاتی نیشتیمانیەوە روبەروی لیژنەیەکی ئامادەکار کرایەوە کە لە 13 ئەندام پێک هاتبون. ئەرکی سەرەکی لیژنەی ئامادەکار بریتی بوو لە دەستنیشانکردنی 5 لیژنەی تایبەت بۆ هەریەک لە بوارەکانی بەرنامەی سیاسی رێنمایە بنەرەتیەکان،ژورەکان، فراکسیۆنەکان،راگەیاندن. کاری ئەم لیژنە تایبەتانە بریتی بوو لە هەڵسەنگاندنی کاری سیاسی بزوتنەوەکە لەو بوارانەدا بۆ ماوەی 4 ساڵی کاری بزوتنەوەکە و پێشنیار کردنی راسپاردە و رێنمایی بۆ ساڵانی داهاتوی کاری بزوتنەوەکە. هەر یەک لەو لیژنانە کە لە چەندین ئەندامی ئەکادیمی و پسپۆر و شارەزا پێک هاتبوون لەسەر بنەمای وەرگرتنی راپۆرتی لایەنە پەیوەندیدارەکان بۆ ماوی دوو هەفتە و رۆژانە بە بەردەوامی سەرقاڵی ئامادەکردنی ئەو راپۆرتانە بون کە دواتر بە چاپکراوی خرانە بەردەستی ئەندامانی کۆنگرە. بۆ ئامادەکردنی ئەو راپۆرتانە لیژنەکان بۆ ماوەی چەندین رۆژ راوێژکاری چروپریان لەگەل خەڵکانی پسپۆر و خاوەن ئەزمون لە دەرەوە و ناوەوەی بزوتنەوەکە ئەنجامداوە. لیژنەی ئامادەکار لە ماوەی ئەو دوو هەفتەیەدا لە کۆبونەوەی بەردەوامدا بوو، کە زیاتر لە 100 کاتژمێری خایاندوە، سەرپەرشتی کاری لیژنەکان و هەلبژاردن و لیستی ناوی ئەندامانی کۆنگرە و لایەنی کارگێری و لۆجستی و راگەیاندنی لە ئەستۆ بوە. دوێنی 26-12-2013 لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا یەکەم کۆنگرەی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆران لە هەولێری پایتەختی هەرێمی کوردستان دەستی بە کارەکانی کرد. سەرەتا وتاری لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرە لە لایەن سەرۆکی لیژنەکەوە پێشکەشکرا، دوا بەدوای ئەوە وتاری جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەکە لە لایەن بەریز رێکخەری گشتیەوە پیشکەش کرا کە تیایدا تیشکی خستە سەر کار و چالاکی بزوتنەوەکە و چوارچێوە و تێروانینێکی نوێی بۆ کاری ئایندە پێشنیار کرد. دوای ئەوەی لیژنەی ئامادەکار کارەکانی خۆی کۆتایی پێهێنا دەستەی سەرۆکایەتی کۆنگرە لە لایەنی ئەندامانی کۆنگرەوە متمانەی پێبەخشرا. یەکەم ئەرکی دەستەی سەرۆکایەتی بریتی بوو لە دابەشکردنی ئەندامانی کۆنگرە بەسەر 5 کۆنفرانسی تایبەتدا کە بریتی بون لە کۆنفرانسەکانی(راگەیاندن، رێنماییە بنەرەتیەکان، بەرنامەی سیاسی،ژورەکان، فراکسیۆنەکان)،هەروەها دروستکردنی لیژنەی سکاڵا بۆ سکاڵاکانی ئەندامانی کۆنگرە. لەو کۆنفرانسانەدا لیژنەی ئامادەکاری راپۆرتەکان هەڵوەشینرانەوە و لیژنەی نوێ بۆ سەرپەرشتی کردنیان لە لەلایەن ئەندامانی کۆنفرانسەکانەوە هەڵبژێڕدران. لەم کۆنفرانسە تایبەتانەدا راپۆرتە ئامادەکراوەکان جارێکی تر خرانە بەر باس و لێکوڵینەوە وگفتوگۆی چر و پڕ و بە بیرورای ئەندامان گۆرانکاریان تێداکراو دەوڵەمەند کران. گفتۆگۆکانی ناو کۆنفرانسەکان تا درەنگانی شەوی رابردوو و بەیانی ئەمرۆ بەردەوام بون و لە ئەنجامدا ئەم راپۆرتانە بەرهەم هاتن لە کە لەبەرنامەی کاری دوەم رۆژی کۆنگرە خوێنرانەوە و لەسەر بنەمای زۆرینە و کەمینە پەسەند کران. لە هەردوو رۆژی کۆنگرەدا لیژنەیەکی تایبەت بە سکاڵا دەرگای واڵابوو لەبەردەم ئەندامانی کۆنگرە بۆ تاوتوێکردنی هەر گلەیی و سکالایەک و ئەنجامدانی بەدواداچونی پێویست بۆیان. وتەبێژی کۆنگرە کە لەلایەن دەستەی سەرۆکایەتی کۆنگرەوە ئەو ئەرکەی پێسپێردرا بوو لە هەردوو رۆژی کۆنگرەکەدا جیا لە ئەنجامدانی 2 کۆنفرانسی رۆژنامەوانی بە بەردەوامی لە پەیوەندیدا بوە لەگەڵ میدیاکاندا. یەکەم کۆنگرەی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆران، وەک چۆن لە بواری بەرنامەی سیاسی و دەستور و ژورەکان و فراکسیۆنەکان و کاری راگەیاندن هەڵسەنگاندنی وردی بۆ 4 ساڵی رابوردوو ئەنجامداوە لەهەمان کاتدا لە رێگای راسپاردەکانیەوە نەخشە رێگای کارکردنی سالانی داهاتوی دارشتوە. ئەم کۆنگرەیە مۆدێلێکی نوێێ سەرکەوتوبوو لە کۆنگرەی حیزبی و شیوازێکی گونجاو بوو بۆ بەشداری پێکردنی ئەندامان و هەڵسوراوان لە دەستنیشانکردنی ئاراستەی سیاسی بزوتنەوەکە. بەو ئومێدەی کە کار و چالاکی داهاتوی بزوتنەوەی گۆران بەرجەستەکردنی دروشمی کۆنگرە بێت کە بریتیە لە (بەرەوە بە نیشتیمانیکردنی دامەزراوەکان و حکومەتی هاوڵاتی). دەستەی سەرۆکایەتی یەکەم کۆنگرەی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆران 27-12-2013 هەولێر


www.komalah.org - پێویستی به پتەوکردنی هاوخەباتی کرێکاری و هاوئاهنگی درووشم و داخوازییەکانیان\nلاپه‌ڕه‌ی سه‌ره‌کی | وتاری ڕۆژ | پێویستی به پتەوکردنی هاوخەباتی کرێکاری و هاوئاهنگی درووشم و داخوازییەکانیان\nپێویستی به پتەوکردنی هاوخەباتی کرێکاری و هاوئاهنگی درووشم و داخوازییەکانیان\nچینی کرێکاری ئێران لە یەکێک لە دژوارترین قۆناغه‌كانی ژیانی خۆیدایە. بێکارسازییە بەرینەکان و نەبوونی ئەمنییەتی پیشەیی بۆتە نیگەرانییەکی بەردەوامی کرێکارانی شاغڵ و بنەماڵەکانیان.بەستنی قەراردادی دەستەجەمعی کار جێگای خۆیان بە قەراردادی تاکە کەسی و کاتی و تەنانەت سپی ئیمزا داوە. حەقدەستەکان چوار جار لەژێر هێڵی هەژاریدان و ئەم حەقدەستە کەمانەش لە کاتی خۆیاندا نادرێن و کرێکاران ناچارن بۆ وەرگرتنی حەقدەستە تەوافوق لەسەر کراوەکانیشیان خەبات بکەن. زۆربەی کرێکاران لە مەسکەنی گونجاو بێبەشن و بەشێکی زۆریش لە داهاتیان سەرفی کرێی ماڵە هەژارانەکەیان دەکرێت. چینی کرێکار بۆ بەرگرتن لە بە هەدەر چوونی جەستەیی و ڕەوانی و بۆ پاراستنی ئینسانییەتی خۆی، هیچ ڕێگایەکی بێجگە لە خەبات دژ به بارودۆخی زاڵ بەسەر ژیانیدا نییە و ئەم خەباتەش لە جەریاندایە.\nبەڵام ناڕەزایەتیی و مانگرتنە کرێکارییەکان لەگەڵ بەرین بوونیان، گەلێک پڕژوبڵاون و ئەو ناوەندانەی کە دەبێ ئەم خەباتە ڕێکبخات لە ئارادا نین. ئەم هاوئاهەنگییە تەنانەت لە ئاستی خەباتی مۆعەلیمان و پەره‌ستاراندا کە بە حەڕەکەتی هاوئاهەنگی خۆیان ڕژیمیان بۆ وڵامدانەوە بە داخوازییەکانیان خستۆتە ژێر گوشارەوە بە یەکەوە ناجوڵێنەوە.\nلە ئاوا بارودۆخێکدا پرسیارێک دێتە بەردەم پێشڕەوانی بزوتنەوەی کرێکاری کە وه‌ڵامێکی خێرای دەوێ. پرسیارەکە ئەوەیە کە لە بارودۆخی ئێستادا چلۆن و لە چ ڕێگایەکەوە دەکرێ خەباتی کرێکاران لە کورت ترین ماوەی مومکیندا لە پڕژوبڵاوی دەربهێندرێت؟ بۆ کردنی ئەم خەباتە پڕژوبڵاوە بە خەباتێکی سەرتاسەری و بەستنەوەی بە خەباتی باقی کرێکارانی کارخانە و ناوەندە جۆراو جۆرەکانەوە دەبێ چی بکرێت؟\nوه‌ڵامدانەوە بەم پرسیارە قسەیەکی نەکراو نییە. دۆزینەوەیەک نییە کە هەڵسوراوانی کرێکاری و کرێکارانی پێشڕەو تا ئێستا لە دۆزینەوەیدا بێتوانا بووبێتن. گرنگ ئەوەیە ئەوەی کە دەرکمان کردوە پەیڕەوی بکەین. بێ گومان پێشڕەوی لەم بوارەدا لە قۆناغی ئێستادا بەرە بەرە و هەنگاو بە هەنگاو دەبێت. لە هەست کردن بەم ڕاستییە نابێ نیگەران بین. لە بەرانبەردا دەکرێ لە هەر بەرەوپێش چوون و سەرکەوتنێکی هەرچەند چکۆلەش بۆ هەڵێنانەوەی هانگاوی دواتر هێز وەربگیرێت. ئەگەر ڕژیم چیدی بە بیانوی سزا ئابوورییەکانی ڕۆژئاوا ناتوانێ نانی سفرەی خەڵکی چەوساوە و بێبەش ببڕێت، ئەگەر خەبات لەدژی هەژاری و فەلاکەتی ئێستا، تەنیا ڕێگای بەرگرتن لە لەبەین چوونی جەستەیی و ڕوحی کرێکارانە و ئەم خەباتە بە شێوەی واقعی لە ئارادایە، کەوایە ڕێبەران و پێشڕەوانی کرێکاریش دەبێ ئەرکەکانیان ئەنجام بدەن و وڵامدەرەوەی نیازەکانی خەباتی ئەم دەورەیە بن.\nتەرحی درووشم و داخوازییە وەک یەک و سەرتاسەرییەکان، تەنانەت ئەگەر خودی خەباتەکەش لە قۆناغی ئێستادا پڕژوبڵاو بێت، دەتوانێ خاڵی دەستپێکی حەڕەکەتێکی نوێی چینی کرێکار لە ئێراندا بێت. هەر ئەو جۆرەی کە بزوتنەوەی سەرتاسەری مۆعەلیمان و دواتر پەره‌ستارانمان بینی کە هاوئاهەنگ کردنەوەی داخوازییەکان لە سەرتاسەری کردنەوەی حەڕەکەتە ناڕەزایەتییەکانیاندا گەلێک کاریگەر بوو.\nیه‌كگرتووبوون لە داخوازی و درووشمەکاندا هەنگاوێکی سەرەتایی هەموو چەشنە یه‌كگرتوویی خەباتکارانەیە. ئەم سادە ترین شێوازی یه‌كگرتوویی لە ڕێگای داخوازی و درووشمی وەک یەکەوە کە ئەو ئیمکانە ئەداتە هەڵسوڕاوان و پێشڕەوانی کرێکاری تا ڕۆحیەی هاوپشتی و ئاگاهی چینایەتی، رێکخراوبوون و بڕوا بەخۆیی و باوەڕ بە دەسەڵاتی چینی کرێکار لە نێو کرێکاراندا بەرنە سەرێ. بۆ نمونە، ئێستا کە سەرجەم کرێکاران بەرەوڕووی گرفتی حەقدەستی لە ژێر هێڵی هەژاریدا و دەرکردن و بێکارسازی بەرین، نەدرانی داخوازییە دواخراوەکانیان بوونەتەوە، دەبێ هەوڵبدرێت تا لەم بوارانەدا درووشمی وەک یەک بێننە ئاراوە و بیان چەسپێنن. خواستی زیاد کرانی حەقدەستی گونجاو لەگەڵ نیازەکانی دابین بوونی ژیانێکی ئینسانی و داخوازی بیمەی بێکاری، بۆ بەرەنگار بونەوە لەگەڵ درکرانەکان یەکێک لە داخوازییە مێحوەرییەکانی ئەم دەورەیە بۆ بەرەنگار بوونەوە لەگەڵ فەلاکەتی ئابووری ئێستایە. ئەمە هەنگاوێکی بنەڕەتییە لە بواری یەکخستنی خەباتی کرێکاراندا و دەرفەتی ئەوە دەخوڵقێنێ تا لەدەوری ئەم درووشمە وەک یەکانە، هێزی پڕژوبڵاوی کرێکاران کە هەرکامیان لە چوارچێوەی کارخانە و ناوەندێکی خزمەتگوزاری جۆراو جۆردا، سەرفی خەباتێکی پەڕژوبڵاو بۆ داخوازی جیاواز دەکرێت، لە ڕێگای تەرحی درووشم و داخوازی یەک دەستەوە بەکردەوە بکرێتە بەریەکی یەکگرتوی کرێکاری.\nبەڵام هاو ئاڕاستە کردن، هاوئاهەنگی و هاوکاتی خەباتی کرێکاران لە بەشە جۆراوجۆرەکاندا و دەستەبەر کردنی لەکاتی خۆیدا، هاوپشتی و پشتگیری یەکە جۆراوجۆرەکان بۆ یەکتر، بەبێ پێوەندی نزیکی نێوان ڕێبەران و هەڵسوڕاوانی کرێکاری پێشڕەو و تێکۆشەر کە ڕێبەری خەباتیان لە یەکە جۆراو جۆرەکاندا بە دەستەوەیە، مومکین نییە. لە نەبوونی رێکخراوە جەماوەریەکاندا کە بتوانن خەباتی پڕژوبڵاوی کرێکاران یەکبخەنەوە و لە ئاستێکی سەرتاسەریدا ڕێبەریی بکەن، ئەوە تۆڕی بەستراو بە یەکەوەی ڕێبەران و هەڵسوڕاوانی کرێکارییە کە دەتوانێ تا ڕادەیەک ئەم کەلێنە پڕ بکاتەوە.\nپێوەندی ئەم هەڵسوراوانە خاڵێکی پاڵپشتی گرنگە لە خەباتی داهاتوی چینی کرێکاری ئێراندا. وەها پێوەندیەک دەتوانێ سەرەڕای ئەو جیاوازیانەی کە لە شێوەی کار و ڕوانیندا و جۆری گرایشە سیاسییەکانی هەڵسوڕاوان و پێشڕەوانی بزوتنەوەی کرێکاریدا بوونی هەیە، بە ئامانجی وه‌ڵامدانەوە بە نیازێکی هەنوکەیی چینی کرێکار لە ئێران درووست بکرێت و پەرەی پێبدرێت. دامەزراندنی پێوەندی دۆستانە و پتەو کردنی هاوڕێیەتی کرێکاری نێوان پێشڕەوانی بەشە جۆاراو جۆرەکانی چینی کرێکار، خاڵێکی دەستپێکی گرنگە بۆ هەڵێنانەوەی هەنگاوەکانی دواتر لە بزوتنەوەی کرێکاریدا. پێویستە کە هەڵسوڕاوانی کرێکاری سەرەڕای هەر ناکۆکیەک کە بە یەکەوە هەیانە، بە کردەوەی هاوبەش و هاوئاهەنگی و هاوکارییەکانیان، بازنەی پێوەندیەکانی ئێستایان پەرە پێبدەن. پێویست و زەروریە کە هەڵسوراوانی کرێکاری ناکۆکی ورد و نا مەڕبوت بە ئامانج و ئەرکی گرنگی چینایەتی خۆیان بنێنە لاوە و ئەولەویەتی خۆیان، کار لە ئاستی بە هێز کردنی هاوڕێیەتی کرێکاری لەنێو خۆیاندا و هاوئاهەنگ کردنی ناڕەزایەتییە کرێکارییەکان دیاری بکەن. ئەگەر دەبینین کە دوژمن دەقیقەن بۆ بەرگرتن لە پتەو بوونی ئەم پێوەندیە ڕەفیقانە کرێکاریانە خەریکی پیلان گێڕی و دووبەرەکی نانەوەیە، واتاکەی ئەوەیە کە کانونی مەترسییەکەی ناسیوە. کەوایە وەک زەرب المەسەلێکی مەعروف دەڵێ " ئەدەب لە کێوە فێر بووی؟ لە بێ ئەدەبان"، دەبێ بە هەست کردن بە بەرپرسیاریەتی بۆ پوچەڵکردنەوەی نەخشەکانی دوژمن دەست بەکار بوو. ئەگەر تا ئێستا رێکخراوە سەربەخۆ ، جەماوەری و بەهێزە کرێکاریەکان دروست نەبووەن ، گرێی کارەکە لەم خاڵەدا دەبێ ببیندرێت و بکرێتەوە. خەباتێکی هاوئاهەنگ و سەرکەوتوانەی کرێکاری و پەرەپێدانی هاورێیەتی و هاوخەباتی ئێستا، دەتوانن ببنە هەوێنی درووست بوونی ڕێکخراوە سەربەخۆ و بەهێزە کرێکاریەکانی داهاتوو.


لەگەل تورکێک و تورک؟!مانێک چووین بۆ سەیران!\nتا دڵت بخوازێ سەیرانێکی خۆش بوو!\nلەگەرمەی نیوەڕۆدا لەو هەردە مارێکی تورک؟!مان تووش بوو! بە هیچ کلۆجێک بۆم حاڵی نەدەبوو و ناچار بە هەورامیانە لەگەلیا دام بەیەکا! چەن جارێک چاومان لێک داگرت! خۆم دا بە دەم چاوە زیتەکانیەوە. گۆچانەکەم کردە بەردەنگی و خۆیشم وەک هەڵۆ چوارچاو بە دیاریانەوە وەستام! وتم با خەشی خۆی بەو دارە بەستەزمانە بڕێژێت! ماره هار ببو! دەتگۆت گای ناو مەیانی یارییە و پەڕۆی سووری بینیوە! یەک کیلۆ ئۆرانیۆمی خنراو لە دڵیدا پەنگی خواردبۆوە! هێندە تۆرکێتی و تووڕکێتی بەسەریدا زاڵ ببو هەورامیانەکەی منیشی بە زمانی خۆی لێکدەدایەوە! گەر بڵێم سەد تفی کردۆتە ناوچاوی گۆچانەکەم هێشتا کەمم گوتووە! گۆچانی حاجی عەلی-بڕم جار بۆ جار زیاتر شووشی هەڵدەستا! تا کەسیرە کەوت هەڵمەتی دا! وەک هەمیشە عەجول و کونجۆڵ! پڕم دایە ئیمەیلەکەی! تەغارێ مرۆڤ؟قوربانیی بەستەزمانی تێدابوو!\nبڵێی مرۆڤ ئاشقەکەیی کوشتبێ وا ئاوا بەکوڵە؟! [بە ڕای من تورک هەرچەندە هەریش بن بەڵام لەوانەیە ئاشقە و ماشقەیان تێدا بێت؛ بەتایبەت لەناو مارەکانیاندا!].\nوتم: ڕاستە ماریشی و کەریشی و گەرچی زۆر هەوڵت دا من بگەزێ و هەڵمەتەکانت بۆی خوێنیان لێدەهات، بەڵام سزای کەردۆغان و ئەتاکەر بەسەر تۆدا ناسەپێنم گەرچی بێگومانم گەریلایشت گەستووە، بەڵام تۆڵەی دڵە شەهیدەکەم لە تۆ ناکەمەوە!\nهەرچەندم کرد نەمتوانی لەحەنایدا مرۆڤ بم! دەوری ئاشقەکەیم بینی و وتم با خەشی خۆی بە من و گۆچانە حاجی عەلی-بڕەکەم بڕێژێ! پاش یارییەکی جددی و پاش ئەوەی هەستم کرد ڕازی بوو، دارێکم خستە ناوقەدی و هێواش فڕێم دا ناو گژوگیاکە!\nیارییەکە ئەوەندە خۆش بوو کە گەر فیلمم لێ بگرتایەتەوە لەوانە بوو خەڵات و مەڵاتیش وەرگرێ!\nمن و مارێکی سادیست و سەڕڕەی کابرادۆغان ئەکتەرەکانی فیلمەکە بووین! مارەکە کەسیرە کەوتوو ڕۆی! کەردۆغان سەڕڕەی بڕا و من کەوتمە گێژا، گۆمڵاتی خەیاڵێکی قووڵ! ئەوە بۆچی مار و مرۆڤ شەڕدەکەن؟! بۆ ...؟ بۆ...؟\nوەرگەڕام! برادەرە تورکەکەم پاییزی لێ ببوە بەهار! خەنی ببو، خەنی!\nلە تورک؟مانەکە هۆی پێکەنینەکەیم پرسی.\nوتی؛ وەرە سەیری گووگڵ ئێرس دەکەین!\n- ئێ بۆچی پێدەکەنێ؟\n- وەڵا سەیری ولاتانی ناوچەکە دەکات و دەڵێ ئەوەتا هەموویان بوونەتە وێرانە و بەس تورکیا سەوزە! ئێراق یەکپارچە دووکەڵە! وا ئێران دەبێتە بیابان! سوریا وێرانە، وێران! ... بەڵام تورکیا هەر سەوزە!\nوتم ئێ ڕۆڵە گیان خوا زانیویەتی ئێوە تورکن و ئەوەتا ڕسقی داون!\nخولە دیلماج فەرمایشتەکەمی بۆ کرد بە تورکی! لە پێکەنینا هەرتکیان گڕیان گرت! پێکەنە دەی! ئەوان بە تورکێتیی خۆیان و منیش هەر بە هی ئەوان و حەفتا پشتیان!\nبەڵێ! داڵغەی "پۆست-بەخشندەیی من و ڕازیبوونی مارەکەیش" بە پێکەنین کۆتایی هات!\nهیوادارم مار هەرچەندە تاوانبار بێت، مرۆڤ بە کەریەتیی خۆی بیبەخشێ!\nکێ دەڵێ خۆشەویستییەکی ڕاستەقینە ڕۆژێ مار، ببورن مرۆڤەکان؟! شەرمەزار ناکات!\nکێ دەڵێ ڕۆژێ مار و مرۆڤ هاوسەرگیری ناکەن؟!\nکێ دەڵێ ئەوین گورگ ناکاتە بزن و پشیلە بە سەگ؟!\nکێ دەڵێ من نابمە مامۆستای بیرکاری و بە تەختەسپییەکەوە لە فرمووڵێکدا پاییز و بەهار یان چلەی هاوین و زستان لێک نادەم؟!


بەغدا سێ ڕۆژ پشووی ڕاگەیاند – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەغدا سێ ڕۆژ پشووی ڕاگەیاند\n2020/03/15 - 2:22 PM\nلە چوارچێوەی ڕێكارە خۆپارێزییەكانی بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا، سێ ڕۆژ پشووی فەرمی لە بەغدا ڕاگەیەندرا.\nئەمڕۆۆ یەك شەممە محەمەد جابر پارێزگاری بەغدا لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند لە رۆژی سێ شەممە تا پێنج شەممە دەوامی دامەزراوە فەرمییەكانی بەغدا دەكرێتە پشوو.\nڕوونیشیكردەوە كە پشووەكە ڕێكارێكی خۆپارێزییە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا و داواشی لە هاووڵاتییان كرد لە ماڵەكانیاندا بمێننەوە و بۆ كاری پێویست نەبێت نەچنە دەرەوە.\nپارێزگاری بەغدا ئەوەشی خستەڕوو كە سەرجەم فەرمانگە و لایەنە پەیوەندیدارەكانیان خستووەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسەكە.\nڕاشیگەیاند پشووەكە كەرتی تەندروستی و هێزە ئەمنییەكان ناگرێتەوە.\nئەم بڕیارە دوای ئەوە هات كە ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە عیراق بۆ 110 كەس بەرزبووەوە.\nبەغداپارێزگاری بەغداپشووڤایرۆسی كۆرونا\nقەدەغەكردنی هاتوچۆ لە كەركوك ڕادەگەیەندرێت\nسۆران عومەر: كۆرۆنا هێندەی مادەی ھۆشبەرو دەرمانی خراپ و خۆراكی خراپ زیانی نەبووە\nئەوانەی لە ئەڵمانیا گیرییان خواردووە دەگەڕێنەوە\nپارێزگاری بەغدا: لەبەر گەورەیی پارێزگاكە، دەبێت حكومەت بڕیاری قەدەغەی هاتوچۆی تەواوەتی بدات\nی.سلایدەر55 خولەک پێش ئێستا


ئه‌مریکا: دوای 20ی مانگی یه‌ک پابه‌ندبووی ئه‌مریکا بۆ ئه‌فغانستان قووڵتر ده‌بێته‌وه\nی مانگی یه‌ک ٠٧, ٢٠١٧\nدبلۆماتێکی باڵای ئه‌مریکا ڕابه‌رانی ئه‌فغانستانی دڵنیاکردوه‌ته‌وه پابه‌ندبوونی واشنتن به‌ئاشتی و په‌ره‌سه‌ندن و ئاسایشی ئه‌و ووڵاته‌ی چه‌نگ هه‌ڵیوه‌شاندوه له‌سایه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی سه‌رۆکی هه‌ڵبژێردراو دۆناڵد ترامپدا قووڵتر ده‌بێته‌وه.\nڕۆژی شه‌ممه جێگری وه‌زیری ده‌ره‌وه بۆ کاروباری سیاسی تۆماس شانۆن سه‌ردانی کابولی کرد، له‌وێ چاوی به سه‌رۆک ئه‌شره‌ف غه‌نی و سه‌رۆکی جێبه‌جێکار عه‌بدوڵا عه‌بدوڵا و چه‌ند به‌رپرسێکی حکومه‌ت که‌وت.\nدواتر شانۆن به ڕۆژنامه‌وانانی ڕاگه‌یاندا ئامانج له‌و سه‌ردانه جه‌ختکردنه‌وه‌یه له‌هاوبه‌شی به‌هێزی نێوان هه‌ردوو ووڵات که توانیویانه له‌میانه‌ی هه‌شت ساڵی ڕابردوودا له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی ئه‌مریکا باراک ئۆباما بنیاتی بنین.\nشانۆن ووتیشی " به‌ڵام پابه‌ندبوونمان به‌ئه‌فغانستانه‌وه له 20ی مانگی یه‌کدا (کاتێک ترامپ سوێندی ده‌ستوری ده‌خو‌ات) کۆتایی نایه‌ت، به‌ڵکوو به‌پێچه‌وانه‌وه له‌به‌ر گرنگی ستراتیجی، ئه‌و په‌یوه‌ندیه قوڵتر ده‌بێته‌وه وه‌ک بۆ هه‌موان ڕوونه".\nهه‌روه‌ها شانۆن ووتی "ده‌توانم دڵنیاتان بکه‌م ئامانج و مه‌به‌ستمان لێره هه‌یه به‌رده‌وامه و بۆ مه‌ودایه‌کی دووره".\nڕوون نیه چۆن سه‌رۆکی هه‌رڵبژێردراو ترامپ به‌نیازه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئۆپه‌راسێۆنه‌کانی ئه‌فغانستان بکات، که به‌درێژترین جه‌نگی ئه‌مریکا داده‌نرێت.\nنزیکه‌ی 8500 سه‌ربازی ئه‌مریکا له‌ئه‌فغانستانه، مه‌شق و ڕاوێژ به‌هیزه‌کانی خۆجه‌یی له‌جه‌نگیاندا دژ به بزووتنه‌وه‌ی تالیبان ده‌ده‌ن.


مەلا بەختیار: لە دوای راپەڕینەوە هەرگیز بەم شێوەیە پشكەكانی یەكێتی یەكلا نەكراوەتەوە\nمەلا بەختیار لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی\nمەلا بەختیار، لێپرسراوی دەستەی كارگێڕی مەكتەبی سیاسی یەكێتی رەخنە لە شێوازی دیاریكردنی كاندیدەكانی حزبەكەی بۆ كابینەی نوێی حكومەت دەگرێت و دەڵێت؛ لە مێژوی دوای راپەرینەوە، هەرگیز بەم شێوەیە پشكە كابینەی یەكێتی دیاری نەكراوە. جەختیش دەكاتەوە كە بە دیاریكردنی كاندیدەكان بەو شێوەیە، كێشەیەكی ئاڵۆزی تر بۆ یەكێتی زیادكرا.\nمەلا بەختیار، لەنوسینێكدا كە لە لاپەڕەی خۆی لەفەیسبوك بڵاویكردۆتەوە رایگەیاندووە"لە مێژوی دوای راپەرینەوە، هەرگیز بەم شێوەیە پشكە كابینەی یەكێتی دیاری نەكراوە. دیارە، هەڵبژاردنی پشكەكان، بە پێوەرەكانی دەستەگەری، عاقیبەتی باش نابێ. كێشەیەكی ئاڵۆزی تر بۆ یەكێتی زیادكرا."\nوتوشیەتی"لە كۆنگرەشدا، چۆنیەتی هەڵبژاردنی سەرجەم پۆستەكانی عیراق و كوردستان، دەبێتە بەشێكی گرنگی باس و خواسی گەرمی چوارەمین كۆنگرە (هەروەها ئێستاش!). بە مەرجێ ئەگەر كۆنگرەش، بە دەردی پشك پشكێنەی تەكەتول و پلانگێری نەبرێ."\nئەوەشی خستۆتەڕو"دەیڵێمەوە: ئێستا لە هەمو كاتێك باشتر دەركەوت، چارەنوسی یەكێتی، كەوتۆتە دەستی ئۆرگانەكانی خوار سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسی. بە چۆنیەتی بەستنی چوارەمین كۆنگرەشەوە!!"


چەپاتی و دەولەتبوون – Sibehî سبەھی\nچەپاتی و دەولەتبوون\nBergeh Kurdistan On 21/05/2020 / نڤیسار\nل باکورێ کوردستانێ گه‌له‌ک جاران هاتییه گۆتن کو هه‌ستێن نه‌ته‌وه‌یی گه‌له‌ک لاواز بوونە. سه‌به‌بێ ڤێ یه‌کێ نه ب تەنێ  سیاسه‌تا داگیرکه‌رانە یا ترکیێ یه. ئەگەرەك دن یێ بنگەھین ژی سیاسه‌تا پارتیا كاركەرێن كوردستانێ (پەکەكە)یێ یا ل دژێ نه‌ته‌وەیه‌تیێ و خەتا سەرخوەبوونا كوردستانێ یە كو تەڤ سیسەتا پەكەكێ رێ ل پێشیا سیاسەتا تركیێ یا خەلاندنا كوردان د ناڤ نەتەوەیا تركیێ دا خوەش دكە.\nژ به‌ر کو د مه‌رجێن ترکیێ و باکورێ کوردستانێ دا ئه‌ڤه سه‌دسالن ده‌وله‌ت هه‌ولدده کو کوردان ب ڕێیا ئاسیمیله‌کرنێ و قرکرنێ د ناڤ ترکیێ دا بحەلینە. ئان ژی ب زمانه‌ک دن کوردان ب ترکان ڤه ئه‌نته‌گره بکه. ل ڤێ ده‌رێ مه‌ژیێ حەلاندنا نەتەوەیەكێ ئه‌وه کو، تو ژ هه‌موو نرخێن خوه كو ئەو نرخ ئەگەرێن ھەبوونا تەنە، بھێیە شووشتن و به‌ر ب ترکبوونێ ڤه یان ژی ترکیه‌ییبوونێ ڤه بچی. ده‌ما ئارمانج ئه‌ڤ به ، هه‌موو سیاسه‌تێن د ڤێ چارچۆڤه‌یێ دا تێنه کرن ل دژێ ده‌ستخستنا مافێن ڕه‌وا یێن گه‌لێن کوردستانێ نه.\nهنده‌ک ئاقلمه‌ندێن کورد کو چه‌پیتیه‌کا ژ ده‌ستێ دویه‌م دکن، ده‌رکه‌تنه هۆلێ و قالا سه‌رخوه‌بونخوازییێ دکن. لێ هێشتا ب مه‌ژیێ خوه یێ “ئه‌نته‌له‌کتوه‌ل“ هزرێن نه‌ته‌وه‌بوونا کوردایه‌تیێ ب مه‌نتالیته‌یا چه‌پتیا ژێبه‌رمایی یا چه‌پێن ترکان دنرخینن و ڤێ یه‌کێ وه‌ک کێماسیه‌کێ ددن نیشاندان. پرانیا وان که‌سان ب زمانێ ترکی دژین، دخوینن و دنڤیسینن. ژ خوه ل باکور گه‌له‌ک جاران تێ گۆتن کو خه‌لک زمانێ کوردی ناخوینه چێتره کو مرۆڤ ب ترکی بنڤیسه. ئه‌ڤ ڕامان ب خوه ژی که‌مینه‌که کو ل به‌ر زمانێ کوردی هاتییه دانین.\nد سالێن ۷۰ئی دا گه‌له‌ک گۆتوبێژێن جودا و بالکێش د گه‌ل چه‌پێن ترکان و هه‌تا ڕاده‌یه‌کی د گه‌ل هنده‌ک کوردان ژی دهاتن کرن. گه‌لۆ کورد هه‌نه یان نینن؟ کورد مله‌تن یان نا؟ کورد مه‌رجێن کو ببن نه‌ته‌وه ئانینه جھ یان نا؟ ب ڤی ئاوایی گه‌له‌ک ڕامانێن پووچ و ژ هه‌موو بنگه‌هێن زانیاریێ دوور دهاتن گۆتوبێژ کرن. پرانیا ئالیێن کورد، یێن کو ئیده‌ئۆلۆژییان ددان پێشیا نه‌ته‌وه‌بوونێ ژی ب ئاوایه‌ک جودا ته‌ڤلی ڤان گۆتوبێژا دبوون .\nب کورتی چه‌پ و “ئه‌نته‌له‌کتوه‌ل” یێن ترکان، ب کریارێن خوه کورد کربوون دژمنێ هشمه‌ندیا نه‌ته‌وه‌بوونا کوردان. تێ زانن کو سه‌رهلدانێن ل باکورێ کوردستانێ وه‌ک ته‌ڤگه‌رێن نه‌ته‌وه‌یی نه‌دهاتن ب ناڤکرن. شۆره‌شا ئیلۆنێ ب سه‌رۆکاتیا بارزانیێ نه‌مر دا ب چاڤێن چه‌پێن ترکان دهاتا نرخاندن و گه‌له‌ک ئالیێن کورد بارزانی ب هه‌ڤالبه‌ندیا ئه‌مپه‌ریالستان ئیتهام دکرن و ڕه‌خنه‌یێن مه‌زن ل بارزانی و شۆره‌شا وی یا نه‌ته‌وه‌یی دگرتن.\nکوردا ب ناڤێ چه‌پتیا ترکان و ئیده‌لۆژیێن جودا شه‌رێ دۆزا نەتەوەیا خوه دکرن. ب تایبه‌تی پشتی ڕاپه‌رینا ۱۹۹۱ێ یا ل باشوورێ کوردستانێ، هزرێن نه‌ته‌وه‌یی پتر هاتن گۆتوبێژ کرن و کورد، هنده‌ک بە ژی، ل باکورێ کوردستانێ چارچۆڤه‌یا چه‌پتیا کو ترکان دیزاین کربوو شکاندن و به‌رێ خوه ب ئاوایه‌کی دان کوردستانێ و پرانی ژ بوویه‌ران ب په‌رسپه‌کتیفا کوردستانیبوونێ نرخاندن. لێ مخابن ل باکور ته‌ڤگه‌را گه‌لێری و ب هێز یانی پککێ شه‌رێ ڤێ ده‌ستهلاتداریێ ژی کر. هه‌که‌ر ئیرۆ سیاسه‌تا تفاقا کو هدپێ ل گه‌ل چه‌پێن ترک پێکانییه و ڕێبه‌رێن قه‌ندل و ڤێ یه‌کێ ڤه گرێدایی بێن نرخاندن، باندۆرا چه‌پێن ترکێن که‌مالست ئه‌شکه‌ره خوویا دکه.\nل هه‌مبه‌ر ڤێ سیاسه‌تا کو ل دژ هه‌موو نرخێن کوردپه‌روه‌ریێ دڤه ژ بیر نه‌به. ئه‌م کوردن، کوردستانی نه، ئالایا مه یا کوردستانێ ھەیه، سرودا مه ئه‌ی ڕه‌قیبه. ئه‌م نه‌ته‌وه‌یه‌ک ب سه‌رێ خوه نه، ناڤێ وه‌لاتێ مه کوردستانه. مافێ مه یێ ده‌وله‌بوونێ هه‌یه.\nده‌ما ئه‌م بکاربن ڤان تشتان بێژن، بلا هه‌رکه‌س خوه‌دیێ ئیده‌ئۆلۆژیا خوه به، بلا هن چه‌پگر بن، هن ئیسلامی بن، هن ژی قه‌ومی بن. کی چ دخوازه بلا ئه‌و به، لێ هه‌ڤبه‌شیا مه ژی ل سه‌ر بنگه‌ها به‌رژه‌وه‌ندیێن نه‌ته‌وه‌یا کوردستانێ به.\nئه‌م ته‌نێ ب ڤێ یه‌کێ دکارن ببن به‌رسڤا داخوازیێن مڵه‌تێ خوه و ڕامانێن خراب یێن ل دژی ده‌ستکه‌فتیێن نه‌ته‌وه‌یی ژ خوه دوور بکن.\nئه‌م ب ڤێ یه‌کێ ڕۆژه‌ک ژ ڕۆژان دکارن ببن خوه‌دی ده‌وله‌ت.


چەکی دراوی/ ڕێکخراوە نوێیەکانی جیهان چۆن خزمەت بە گەمارۆکان دەکەن؟ - Mehr News Agency\n24 avrêlê 2019 - 08:14\nNews Code 26187\nبە ڕاپۆرتی تایبەتی ئاژانسی مێهر، چەکی دراوی ئەمریکا، بریتییە لە کۆمەڵێکی یەکڕیز لە یاساگەلی گەمارۆیی بانکی ئەمریکا، ڕاسپاردەکانی FATF و خزمەتکاریی سوئیفت بۆ داسەپانی گەمارۆکان کە بە پشت‌بەستن بە دەسەڵاتی دراوی جیهانگیری دۆلار و زاڵبوونی ئەو دراوە بە سەر مامەڵەگەلی جیهانی، بە دوای وەدی هێنانی هەژمۆنیای ئەمریکایی بە سەر جیهانەوەیە، لە ساڵانی ڕابردوودا ئێران یەکێک لە گرینگترین ئامانجەکانی بووە.\nچاوخشاندنێک لەسەر چوارچێوەی ئەندێشە و پراکتیگ لە دارشتەی گەمارۆکانی سەر ئێران، نیشاندەری بوونی خاڵێکی گوهەرین لە شێوەی داسەپانی لە دوای ساڵی ٢٠١٠ەوەیە.\nڕاپۆرتی خوارەوە بەشێکە لە وتاری "چەکی دراوی و پێگەی ناوەندگەلی نوێی جیهانی لە بەهرە لێ وەرگرتنی" لە نووسینی مەسعوود بەراتی بەڕێوەبەری بەشی نێودەوڵەتی کەناڵی کانوونگەلی هزری ئێران (ئیتان) وعەلی ئەکبەر بەهنیافەڕ کارناسی پرسی ئابووری نێودەوڵەتی، کە لە کۆڕبەندی نیشتمانی بەرگری ئابووریدا ئاراستە کراوە. ئەو ڕاپۆرتە هەوڵ دەدات بە لێکدانەوەی یاسا و ڕێساکانی گەمارۆی ئێران و بە میتۆدی توێژینەوەی بەڵگەیی و ئاوردانەوە لە دایکۆمێنتەکانی FATF و سوئیفت، پەیوەندیی نێوان گەمارۆکان، ڕاسپاردەی FATF و خزمەتەکانی سوئیفت لێکداتەوە.\nسێ گۆشەی چەکی دراوی ئەمریکا\nگەمارۆ نوێیەکانی ئەمریکا، ستانداردەکانی گرووپی تایبەتی هەنگاوی دارایی و خزمەتەکانی سوئیفت سێ لقی سێ کۆچکێنی چەکی دراوین کە باڵی بە سەر سیستەمی دارایی جیهانی یان سیستەمی بانکی جیهانیدا گرتووە. پرسێک کە دەکرێ وەک "سێ گۆشەی چەکی دراوی" ناوی لێ ببرێت.\nگەمارۆ نوێیە بانکییەکان خاڵی سەرکاوی سێ گۆشەی دراوی\nگەمارۆگەلی بانکی ئەمریکی خاڵی سەرکاوی ئەو سێ گۆشەیە. جێبەجێ کردنی گەمارۆگەلی نوێی بانکی ئەمریکا بە پێی شێوەی داسەپان بە سەر دوو بەرەدا دابەش دەبێت، بەرەی یەکەم کە لە سەردەمی بەر لە ساڵەکانی ٢٠١٠ و بە پێی فەرمانەکانی سەرۆک کۆمار جێبەجێ دەبێت، هەڵگری هەڵوێستێکی پاشهاتییە و ئەنجامی زنجیرە خزمەتە بانکییەکان دەکاتە ئامانج. تەواو ناوەندە داراییەکانی کۆماری ئیسلامی و لەوان بانکی میللی، بانکی گەشەی سادرات و خود بانکی سادرات دەکەونە ژێر کاریگەریی ئەو جۆرە گەمارۆیە.\nئەو بەرەیە لە گەمارۆگەلی بانکی کۆمەڵێک لە کردار و کەسایەتی و ناوەندەکان پێناسە دەکا و گەمارۆ دەدا (وەک ناوەندگەلی گەمارۆیی ئێران) و مەرج دادەنێت کە هەر کەس خزمەتی دارایی  بە ناوەندەکانی گەمارۆدراو ئاراستە بکات، یان خۆی گەمارۆ دەدرێت و یان دەکەوێتە SDN لیستی ئەمریکا. \nبەڵام بەرەی دووهەمی گەمارۆگەلی بانکی کە پاش ساڵی ٢٠١٠ سەرنجی دەسەڵاتدارانی ئەمریکی بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە، هەوڵ دەدات بانکگەلی گەورەی جیهانی بۆ داسەپانی گەمارۆکان لە گەڵ دەوڵەتی ئەمریکا هاوئاهەنگ و هاوڕێ بکات. واتە ئەو بانکانە ناچار دەکات کە خزمەتی بانکی ئاراستەی کەسایەتی و ناوەندگەلی گەمارۆدراو نەکات. کەواتە خاڵی تەرکیز لە سەر سەرەتای زنجیرەی خزمەتی بانکی یان بانکگەلی گەورەی نێودەوڵەتییە و باڵی گوشاریش مسۆگەر کردنی سیستەمی پێدانی دۆلار (پەیوەندیی کارگێڕانە لە گەڵ بانکە ئەمریکییەکان) دیاری کراوە. هەڵوێستی ئەو بەرە لە گەمارۆکانی پێشهاتی (پێشگرانە)یە و ئامانج لەو ئیزۆلە کردنی ئامانجە گەمارۆدراوەکان لە سیستەمی بانکی جیهانییە. ئەم ستراتژییە گەمارۆییە پێوشوێنی یاساگەلی "یاسای کۆگری گەمارۆکانی ئێران، CISADA"، "یاسای ئازادی ئێران و بەرەنگاربوونەوەی چالاکیگەلی پەرەدانی ئێرانی، IFCA" و … ـه. لەو یاساگەلدا مەرج کراوە کە بانکەکان چ بە شێوەی ئاگادارنە خزمەت بە ئامانجە گەمارۆییەکان بگەیێنێت و یان ئەوەی کە دەبێ زانیاریان بە دەست دەهێنا کە مشتەرییەکانیان، لە گەڵ ئامانجە گەمارۆدراوەکان پەیوەندیان هەیە یان نا و ئەو کارە ئەنجام نەدەن، بەرەوڕووی بەرتەسک بوونی حسابە کارگێڕییەکانیان لە وڵاتی ئەمریکا دەبن.\nپێگەی FATF لە داسەپانی گەمارۆگەلی نوێی بانکیی ئەمریکا\nمەرجی سەرکەوتنی گەمارۆگەلی نوێی بانکیی بەرەی دووگەم ئەوەیە کە بانکەکان بتوانن مامەڵە ئەنجام دراوەکان لە لایەن ئامانجە گەمارۆدراوەکان دەستنیشان بکەن. بۆ ئەو کارە پێویستە کە بەهرەمەندی سەرەکیی هەر مامەڵەیەک بناسرێت. لە ڕاستیدا وەک دەیڤید کۆهێن جێگری وەزیری خزێنەداریی ئەمریکا لە کاروباری بەرەنگاربوونەوەی دابین کاری دارایی تیرۆریزم و تاوانی دارایی لە ساڵەکانی ٢٠١٠ تا ٢٠١٥ دەڵێت، دەبێ ژێرخانێک ئامادە بکرێت کە لە رێگەی ئەوەوە ڕوونکاریی دارایی بەرهەم بێت و بە وردی دەربکەوێت کە ئەکتەرانی ئامانجی گەمارۆ لە گەڵ چ کەسانێک لە پەیوەندی دان هەتا پێشگری لە چالاکیان بکرێت. ئەو ڕوونکارییە بۆ هەر دوو بەرەی گەمارۆ نوێیە بانکییەکان زەروورییە. چ بۆ بەرەی یەکەم کە بە ئامانجی سزاگەلی جۆراوجۆری گەمارۆکانە و چ لە بەرەی دووهەم کە بە دوای ئیزۆلە کردنی ئامانجگەلی گەمارۆدراوە.\nFATF یان گرووپی هەنگاوی دارایی لەو بوارەدا ڕۆڵ دەگێڕێت. کۆمەڵەی ڕاسپاردە ٤٠ بڕگەییەکانی FATFکە هەڵبەت بە هاوبەشی و ڕۆڵ گێڕانی ئەمریکا ئامادە کراوە، تێکرا بە مەبەستی بەرزکردنی ڕوونکاریی دارایی لە ئاستی جیهانییە. ئامادە کردنی زانیاریی دروست بۆ ناسینی مشترییەکان و لێکدانەوەی ئەو زانیاریانە و پاشان بە هاوبەشکردنی ئەو زانیاریانە لە گەڵ بانک و ناوەندە دەرەکییەکان، نموونەگەلێک لە ڕاسپاردەکانی ئەو گرووپەیە کە دەبێتە هۆی جیاکردنەوەی ئامانجە گەمارۆدراوەکان لە گەمارۆ نەدراوەکان.\nکۆمەڵەی ستانداردەکانی گرووپی تایبەتی هەنگاوی دارایی تەرکیز دەخاتە سەر دوو ڕەهەندی بەرهەم هێنانی زانیاریی دروست لە پەیوەندییە ئابوورییەکان و هاوبەش کردنیان. ئەو دوو ڕەهەندە لە کامڵ کردنی پازلی گەمارۆکاندا زۆر کاریگەرە.\nڕۆڵی سوئیفت لە سێ گۆشەی چەکی دراوی\nبەو پێیەی داسەپانی گەمارۆکان و هاوکات جێبەجێ کرانی ستانداردەکانی FATF، ئاستەنگ دەخاتە بەردەم ڕەوتی بازرگانی جیهانی و مامەڵەگەلی ئابووری و جیهانی بەرەوڕووی سەخڵەتی دەکات و لە ئەنجامدا ڕاکێش و دەست پێوەگرتنی ئابووریی بۆ بانکەکانی جیهانی بە دواوە نییە، پێویستی بە کۆمەڵێک سادەکردن و ڕەوان کردنەوە هەیە. سوئیفت لە ئاسانکاری و سادەکردنی جێبەجێ کاریی ستاندارد و داسەپانی ئاسانتری گەمارۆکان، ڕۆڵ دەگێڕێت و بە پێدانی خزمەتی وەک لە هێڵەك دانی گەمارۆکان ، ناسینی مشتەری  و ناسینی مشتەریی مشتەری  بۆ دابەزینی تێچووەکان لە جێبەجێ کرانی گەمارۆکان هەوڵ دەدات. خزمەتە نوێیەکانی کۆمپانیای سوئیفت لەو پێناوە ڕوو لە گەشەیە. چیتر ناکرێ سوئیفت بە پیامنێرێکی سادە بزانرێت، بەڵکوو ئەو کۆمپانیایە خەریکە دەبێتە کەرەسەی داسەپانی دەسەڵات لە پێناو سیاسەتگەلی دەوڵەتی ئەمریکا.\nزاڵبوونی دۆلار بە سەر مامەڵە جیهانییەکان، هۆکاری کاریگەریدانانی چەکی دراوی\nئەوی بۆتە هۆی ئەوەی کە گەمارۆکانی ئەمریکا بە ناوبژیی ستانداردگەلی FATF و سوئیفت (کۆمەڵەی جیهانیی پەیوەندییە داراییەکانی نێوان بانکی) جێبەجێ بێت، قەبە بوونی ئابووریی ئەمریکا لە کۆی دەفرایەتی ئابووریی جیهان و هێژمۆنیای ئەمریکا بە سەر مامەڵە دراوییەکانی جیهان لە سای جیهانگیربوونی دراوی دۆلارە. بە پێی ئامارەکان نزیکەی لە سەدا ٢٥ی بەرهەم هێنانی ناڕەسەنی ناوخۆیی جیهان تایبەت بە وڵاتی ئەمریکایە و نزیکەی لە سەدا ٦٥ی مامەڵەکانی ناو سوئیفت، بە دراوی دۆلار ئەنجام دەدرێت. ئەو پرسە بۆتە هۆی ئەوەی ئەگەر بانکە مەزنەکانی جیهان کە زۆربەی مامەڵەگەلی جیهانی لە رێگەی ئەوانەوە ئەنجام دەدرێت، بە پێچەوانەی یاساگەلی گەمارۆیی ئەمریکا بجووڵێنەوە، بە هۆی پێداویستیی زۆریان بە دۆلار، بەرەوڕووی تەنگەژە یان بێ بەهرەبوون لە سیستەمی ماڵیی ئەمریکا دەبن.\nدەبێ بڵێین وڵاتانی جیهانی لە ساڵانی داهاتوودا چیتر بەرەوڕووی هێژمۆنیای دۆلار نین، بەڵکوو بەرەوڕووی سێ کۆچکینی چەکی دراویی ئەمریکان کە دەبێ لە پێناو دەرباز بوون لەو چەکە تەگبیری نوێ بکەن.\n لیستی گەمارۆی نیشتمانی ئەمریکا (Specially Designated Nationals)\nئاڵ و گۆڕی بانکی


به‌هۆی هێرشی به گولله هاوه‌ن 5 كه‌س له فه‌لوجه ده‌كوژرێن\nكاربه‌ده‌سـتانی ئاسایشی عێراقی ده‌ڵێن له‌ئاكامی هێرشی به گولله هاوه‌ن له فه‌لوجه‌ی ڕۆژئاوای به‌غدا به‌لایه‌نی كه‌م 5 كه‌س كوژراون و 15 كه‌سی تریش بریندار بوون.\nكاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن ئه‌و هێرشه‌ی كه ڕۆژی چوارشه‌ممه به گولله هاوه‌ن ئه‌نجام دراوه پـێده‌چێت مه‌به‌سته‌كه‌ی بنكه‌یه‌ی له‌شـكری ئه‌مریكا بووبێت، به‌ڵام له‌بری ئه‌و به‌ر ناوچه‌یه‌كی مه‌ده‌نی كه‌وتووه.\nله لایه‌كی دیكه‌وه و له گه‌ڕه‌كی سه‌دری زۆرینه شیعه‌ی شـاری به‌غدا هێزه‌كانی هاوپه‌یمان 6 كه‌سی گومان لێـكراویان ده‌سـتگیركردووه كه بڕوا ده‌كرێت ئه‌ندامی شانه‌یه‌ك بن كه ده‌ستیان هه‌یه له هێنانی بۆمبی لاڕێ و چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی له ئێرانه‌وه.\nهاوكات وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق هۆشـیار زێباری ده‌ڵێت ڕفاندنی ئه‌و پـێنج به‌ریتانیـیه ڕۆژی سێشه‌ممه له به‌غدا زۆر به‌وه ده‌چێت كاری له‌شـكری مه‌هدی بێت، وه له‌وانه‌یه له‌لایه‌ن پـۆلیسی خۆجێـیـیه‌وه یارمه‌تی درابن.\nشـایانی باسه ڕۆژی سێشه‌ممه ژماره‌یه‌ك چه‌كدار به جلوبه‌رگی پـۆلیسه‌وه هێرشـیان كردۆته سه‌ر باڵه‌خانه‌یه‌كی وه‌زاره‌تی دارایی عێراق، وه له‌وێ شـاره‌زایه‌كی بواری دارایی له‌گه‌ڵ 4 پاسه‌وانی به‌ریتانیـیان ده‌ستگیركردووه كه بۆ كۆمپانیای GardaWorld بنكه له كه‌ندا كار ده‌كه‌ن.\nله پـێشـهاته‌یه‌كی تردا ڕۆژی چوارشه‌ممه هێزه‌كانی هاوپه‌یمانان به‌رپـرسـیارێتی ئاسایشی 3 پارێزگای ناوچه‌ی كوردیـیان داوه‌ته‌وه ده‌ست ده‌سه‌ڵاتدارانی عێراق.\nبه گواسـتنه‌وه‌ی به‌رپـرسـیارێتی ئاسایشی پارێزگاكانی دهۆك و هه‌ولێر و سلێمانی بۆ ده‌ستی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، ژماره‌ی ئه‌و پارێزگایانه‌ی كه گه‌ڕاونه‌ته‌وه بۆ ژێر كۆنتڕۆڵی عێراقیـیه‌كان ده‌بێت به 7 پارێزگا له كۆی 18 پارێزگای عێراق.\nپـێشـتر پارێزگاكانی نه‌جه‌ف و موثه‌ننا و ذی قار و مه‌یسـان له باشوری عێراق دراوه‌ته‌وه ده‌ست عێراقیـیه‌كان.


پەیامی مامۆستا عەبدوڵڵا حەسەنزادە بۆ ڕێوڕەسمی پرسەی ئەنوەرخانی سوڵتانپەنا\nبەشدارانی بەڕێزی مەڕاسیمی بەخاکسپاردن و پرسەی نووسەر و تێکۆشەری گەورەی کورد ئەنوەرخانی سوڵتانپەنا\nسڵاوێکی گەرمتان لێبێ!\nخۆزگە بۆم ڕەخسابایە لەگەڵ ئێوە بەشداری ئەو مەڕاسیمە بم. سەرم لە بەرامبەر گڵکۆکەیدا دانەواندبا، سڵاوی نەمریم بۆ گیانی پاکی ئاشقەکوردستانی ناردبا و ئەمجار بەئەمانەت هەتا ڕۆژی خۆی کە بەئاواتم دوور نەبێ، بە خاکی غەریبایەتیم سپاردبا.\nتەمەنی درێژ دەگەڵ هەموو کەم و کەسری و ئێش و ئازارەکانی ئەو قازانجەشی هەیە کە زۆر دەرفەتی زێڕین بۆ مرۆڤ دەخوڵقێنێ و لەبەر دەست و لە تەنیشت زۆر بەهرەمەندی گەورەی دادەنیشێنێ. بۆمن یەکێک لە دەرفەتە زێڕینەکانی ژیان ئاشنایەتی دەگەڵ ئەنوەرخانی سوڵتانپەنای ئەدیب و شاعیر و تێکۆشەر و نیشتمانپەروەر بوو. هەرچەند پێشتر کەم و زۆر یەکترمان دەناسی بەڵام تەنیا لە دەیەی شەستی هەتاویدا بوو کە ئەو شانسەم پەیدا کرد لە نزیکەوە لەخزمەتیدا بم و لە هاونشینی لەگەڵ ئەو مرۆڤە چێژ و لە توانا ئەدەبی و ڕووناکبیرییەکانی بەهرە وەربگرم. تا دڵت بخوازێ سەنگین و قەڵەمڕەنگین و چەندی بیر بکەیەوە خۆشمەجلیس بوو.\nشاهیدی هەموو ئەم قسانەم دیوانە شێعرەکەیەتی کە هەمووی حەوتوویەک پێش مەرگی لە چاپ هاتە دەر و بەداخەوە نەگەیشت ئافەرین و دەستخۆشیی خوێنەرانی ببینێ. چاوگێڕانێک بە دیوانە بەنرخەکەیدا بۆمان دەر دەخا کە ئەو ئینسانە چ بەهرەیەکی لە ئیلهامی شێعری پێبڕاوە و چ توانایەکی لە دەربڕینی ئیلهامی دەروونیدا لە خۆی نیشان داوە. دیوانی “زایەڵەی خەیاڵ”ی ئەنوەرخان لە یەک کاتدا فەرهەنگێکە بۆ ناسینی خەرمانێک لە وشە و زاراوەی ڕەسەنی زمانی کوردی، سەرمەشقێکە بۆ وەفا و ئەخلاق، دینەمۆیەکە بۆ بزواندن و پەروەردەکردنی هەستی نەتەوایەتی و نیشتماندۆستی و پوختە پانۆڕامایەکە بۆ نیشاندانی هێندێ گۆشەی گرینگی جوگڕافیا و مێژووی کوردی.\nئەنوەرخان هەر لەوکاتەدا گەورەتر لە دەستەبەندی و ناوچەپەرستی بوو. بەجۆرێک کە دیاردەی دزێوی دووبەرەکی و لەتلەتبوونیش نەیتوانی ئەو خەسڵەتە جوانە ئینسانییەی تێدا لاواز بکا. بۆیە دەگەڵ هەموو ئاکامە نیگەتیڤەکانی دیاردەی لێکترازان و دووبەرەکی هەتاسەر پێوەندیی دۆستایەتی و سۆزداریی دەگەڵ هەمووان پاراست.\nئەو ماوەیە کە ئەنوەرخان دەگەڵ دێوەزمەی مەرگ و نەخۆشیی بێئەمان لە ململانەدا بوو، ئەگەر شانسی ئەوەم نەبوو لە نزیکەوە دەگەڵی بدوێم، زۆرجار بە تەلەفۆن قسەمان دەکرد، قەت گوێم لێنەبوو دەردی دڵ بکا یان ترس و نیگەرانی لە مردن لە خۆی نیشان بدا. تا ئاخر ڕۆژەکان هەر بەئومێد بوو، هەر بۆ ئایندەی دەڕوانی و تەنانەت هەر لە فەزای شێعر و ئەدەبدا دەژیا. هەربۆیە بیرەوەریی ئەو ئاخر ڕۆژانەی ژیانی هەرچەندیش ڕۆژانێکی ناخۆش و خەماوی و تەماوی بوون یەکێک لە نەمرترین یادگارەکانی ژیانمە.\nلەم بۆنە خەماوییەدا هەر ئەوەندەم لەدەست دێ سڵاو لەگیانی نەمری ئەو گەورەپیاوەی مەیدانی ئەدەب و خەبات بکەم، بۆ وی بەهەشتی بەرین و باوەشی بەزەیی خوا و بۆ کەسوکار و ئازیزانی و بۆ هەمووی ئێوە بەڕێزان تەمەندرێژی و سڵامەتی و سەرکەوتن بە ئاوات بخوازم. بەئاواتی وەدیهاتنی ئاواتەکانی.\nدەگەڵ ڕێزی دووبارە\nکوردستان، کۆیە، ٢٣/٠٩/١٣٩٧


ته‌یه‌مموم و چۆنیه‌تی ئه‌نجامدانی\nهەواڵی / 1/10/2019 408 جار بینراوە\nخوای گه‌وره ده‌فه‌رموێ: [وَإِن كُنتُم مَّرْضی أَوْ عَلی سَفَرٍ أَوْ جَا‌و أَحَدٌ مَّنكُم مِّنَ الْغَائِط أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَڵمْ تَجِدُواْ مَا‌و فَتَيمَّمُواْ صَعِیدًا طیِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَیْدِیكُم مِّنْهُ] ألمائده: 6،\n* كه‌نگینێ بۆمان هه‌یه ته‌یه‌مموم بكه‌ین؟\n1- له‌كاتێك كه ئاو نیه، یاخود كه‌مێك ئاو هه‌یه بۆ خواردنه‌وه ئیتر بۆخۆی یا بۆ وولاَغی ( كه‌ئێستا سه‌یاره‌ش ده‌گرێته‌وه ئه‌گه‌ر زه‌روور بوو له‌به‌ر حه‌ماوه هه‌ڵسانی و په‌ككه‌وتنی له ڕێگاو بێ ئومێدیش له هه‌بوونی له‌م ڕێگایه) ! وه ئه‌و ئاوه‌ی پێشیه‌تی كه‌مه‌و به ته‌ئكید لێی ده‌بڕێت! ئه‌وا: بۆی هه‌یه ته‌یه‌مموم بكات .\n2- له‌كاتێك كه نه‌یتوانی بگات به ئاو جا ترسێك له‌و ڕێگایه‌وه هه‌بێت یاخود هه‌ر به‌ربه‌ستێك كه وای لێبكات نه‌گات به ئاو.\n3- له‌كاتێك كه ترسی ئه‌وه‌ی هه‌بوو ئاو زیانی پێ ده‌به‌خشێت له‌به‌ر نه‌خۆشی و حه‌ساسیه‌و هاوشێوه‌كانی.\n4- كاتێك كه ترسی ئه‌وه‌ت هه‌بێت كه به‌كارهێنانی ئاو مه‌عته‌لت ده‌كات و تووشی تێنوێتی ده‌بیت!\n5- ئه‌گه‌ر هاتوو ئاو هه‌بوو به‌لاَم به پاره‌یه‌كی خه‌یالی زۆر بوو! زیانیشی ده‌گه‌یاند به دارایی نوێژخوێنه‌كه.\n6- ئه‌گه‌ر هاتوو به وه‌رگرتنی ئاو تووشی پاڵ پاڵێنێ و لێدان و سوكایه‌تی پێكردن ده‌بۆوه! 7- ناسك كه‌وتنی كاتی نوێژو پێڕانه‌گه‌ییشتنی به ده‌ستنوێژ گرتن به‌ئاو! مه‌ترسی له‌ده‌ست چوونی كاتی نوێژه‌كه‌ی لێده‌كرا.\n8- كاتێك كه ئاوه‌كه‌ی لای بوو ته‌نها به‌شی لابردنی پیسی له‌سه‌ر شت و مه‌كی ده‌كرد.\n9- ئه‌گه‌ر مه‌ترسی نه‌خۆشی له به كارهێنه‌ره‌كه لێیده‌كه‌وته‌وه! به‌لاَم ده‌بێت دكتۆری پسپۆڕی موسڵمان ئه‌مه‌ت بۆ دیاری كات و ئه‌م ڕێگایه‌ت پێبدات كه ئاو زیانی بۆت هه‌یه‌و به‌كاری مه‌هێنه‌و ته‌یه‌مموم كه.\n10- مه‌ترسی مردن ! وه‌ك برینێكی قوڵی له‌سه‌ری داهه‌بێت یا هه‌ر جێگایه‌كی دیكه‌ی لاشه‌ی و به‌گه‌ییشتنی ئاو به‌و برینه مه‌ترسی ئاوه‌دز بوونی برینه‌كه‌و مردنی لێبكه‌وێته‌وه! ئه‌وكاته‌ش دروسته ته‌یه‌مموم، والله أعلم،\n* به چ شتێك ئه‌توانین ته‌یه‌مموم كه‌ین؟\nپێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه‌وسلم ده‌فه‌رموێ: ((جُعِلتْ لِی الارْض مَسْجِداً وَطهُوراً)) رواه البخاری ومسلم، ئینجا دروسته ته‌یه‌ممو بكرێت به: 1- خۆڵ 2- ڕه‌مل ی خاوه‌ن تۆز 3- به‌رد 4- شاخ ، هه‌موو ئه‌مانه ده‌بێت تۆزی خاوێنیان هه‌بێت و به‌گێچ و هاوشێوه‌كانی ته‌یه‌مموم ناكرێت، وه‌ڕه‌نگه به بالیفێك كه تۆزی له‌سه‌ر بێت، یا به‌تانیه‌ك و یا به‌رماڵێك به‌لاَم به‌مه‌رجێك: كه تۆزی خاوێنیان له‌سه‌ربێت ئه‌وا پێی دروسته، ئیتر ئه‌م ئاسانكاریه بۆ ئه‌وانه‌یه كه نه‌خۆشن له‌سه‌ر جێگا له‌ماڵ یا له نه‌خۆشخانه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌زیه‌ت نه‌خۆن (بۆ ئه‌وانه‌ش كه له‌شوێنی وان كه گڵیان بۆ ده‌سته‌به‌ر نابێت).\n* شه‌رتی دامه‌زراویی ته‌یه‌مموم:\n1- ده‌بێت به‌م شتانه بێت كه ته‌یه‌ممومی پێ داده‌مه‌زرێت.\n2-پاكو خاوێنی ئه‌و شته‌ی كه ته‌یه‌ممومی پێ ده‌كه‌یت.\n3- دروستی ئه‌وه‌ی ته‌یه‌موومی پێده‌كه‌یت.\n4- ڕێگه پێدراوی (واته: پاك وخاوێنی ئه‌و شوێنه‌ی) كه ته‌یه‌ممومی لێده‌كه‌یت.\n5- پاكی ئه‌ندامه‌كانی لاشه‌ی ئه‌وكه‌سه‌ی كه ته‌یه‌مموم ده‌كات.\n6- نابێ به‌ربه‌ستێك هه‌بێت وه‌ك: ئه‌نگوستیله‌و ئه‌ڵقه‌و سه‌عات و بازنه له‌كاتی ته‌یه‌مموم كردندا.\n7- ده‌بێت ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی كه ته‌یه‌مموم ده‌یانگرێته‌وه پاش و پێشیان پێینه‌كات به‌ڵكو به ته‌سه‌لسول بێت.\n8- له دوای یه‌كتری و له‌شوێنێك ته‌یه‌ممومه‌كه بكات، واته: نه‌چێت ده‌م و چاوی له شوێنێك مه‌سح بكات و ده‌سته‌كانیش له شوێنیكی دیكه.\n9- خۆی ئه‌م ته‌یه‌ممومه بكات نه‌ك كه‌سێكی تر پێی بكات تاوه‌كو پێی ده‌كرێت (مه‌گه‌ر بێ ده‌ست بێ یا نه‌خۆشبێت).\n* به‌تاڵ كه‌ره‌وه‌كانی ته‌یه‌مووم:\nهه‌موو ئه‌وشتانه‌ی كه ده‌بنه هۆی به‌تاڵ كردنه‌وه‌ی ده‌ستنوێژ، هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر عوزره‌كه‌شی نه‌ما، وه ئه‌وه‌یشی نه‌ما كه به‌م هۆیه‌وه بۆی دروست بوو ته‌یه‌مموم بكات، وه ئه‌گه‌ر هاتوو ئاوی به‌ده‌ستكه‌وت پێشی ئه‌وه‌ی چوبته ناو نوێژ.\n* ئینجا چۆنیه‌تی ته‌یه‌مموم، به‌م شێوه‌یه:\nده‌ستپێشخه‌ری ده‌كه‌ین به نیه‌ت هێنان، ئینجا له دڵه‌وه بێت یانیش به زمان ودڵ بێت، نیه‌ته‌كه‌ش به‌وه داده‌مه‌زرێت: كه مه‌به‌ستمان پێی نزیك بوونه‌وه‌مان بێت له [په‌روه‌ردگار]، نیه‌ته‌كه‌ش به‌م جۆره‌یه: (نویت إستباحه فرض الصلاه) یانیش هاوشێوه‌ی ئه‌م جۆره نیه‌تانه، كه ده‌توانین بڵێین به‌كوردی ده‌ڵێی: (نیه‌تمه ته‌یه‌مموم به ناچاری ده‌كه‌م بۆ چوونه ناو نوێژ، یا: بۆ لابردنی جه‌نابه‌ت)، له پاشان ده‌بێت ئه‌مانه ئه‌نجام بده‌یت:\n1- هه‌ردوو ناوله‌په‌كانی ده‌ست ده‌ده‌یت به زه‌ویدا.\n2- پاشان ده‌ست دێنین به نێوچاوان و ڕوومه‌ته‌كان و له لای هه‌ردوو زولفه‌كان و تا برۆیه‌كان و ته‌نیشته‌كانی لای سه‌ره‌وه‌ی لوت و له سه‌ره‌وه بۆ خواره‌وه.\n3- ئینجا ناو له‌پی ده‌ستی چه‌پ ده‌هێنی به پشته ده‌ستی ڕاسته‌و به‌ناو كه‌لێنه په‌نجه‌كان و ته‌نیشته‌كانی.\n4- ناو له‌پی ده‌ستی ڕاسته‌ت ده‌هێنی به پشته ده‌ستی چه‌په له گرێیه‌كه‌ی دوای په‌نجه‌ی گه‌وره ده‌ستت به‌سه‌ری دا ده‌هێنی و ده‌یبه‌یته خواره‌وه بۆلای سه‌ره په‌نجه‌كانت، ده‌بێت به‌م شێوه‌یه مه‌سحه‌كه له‌سه‌ره‌وه بۆ خواره‌وه بێت، به پێچه‌وانه‌شه‌وه دروسته، واته: له‌سه‌ره‌په‌نجه‌كان بۆلای جومگه‌ی ده‌ست.\n* هه‌ندێك وورده‌كاری له ته‌یه‌مموم:\n1- واجبه ناو له‌پی ده‌سته‌كان بوه‌شێنی به زه‌ویدا، دروست نیه به‌ته‌نها ده‌ست پێداهێنان و یا به‌نه‌رمی ده‌ست له‌سه‌ر دانان.\n2- دروست نیه ته‌یه‌مموم بكرێت بۆ نوێژی فه‌رز پێشی ئه‌وه‌ی كاتی هاتبێتن، واته: ده‌بێت نوێژه‌كه بوبێت ئینجا ته‌یه‌مموم بكه‌یت.\n3- دروسته چه‌ند نوێژی سوونه‌تی پێ ئه‌نجامبده‌ی به‌لاَم بۆ فه‌رز نا، ته‌نها یه‌ك نوێژی فه‌رزی پێ ئه‌نجام ده‌درێت.\n4- ئه‌وه‌ی غوسلی جه‌نابه‌تی له‌سه‌ر بێت ده‌بێت (2)دوو ته‌یه‌مموم بكات، یه‌كیان بۆ: جه‌نابه‌ته‌كه، ئه‌وی تریان له‌بڕی ده‌ستنوێژو بۆ نوێژ پێكردن .\n5- له فه‌رموده‌یه‌كی تریش هاتووه له عبدالله ی كوڕی پێشه‌وا عومه‌ریه‌وه (رضی الله عنهم) ڕیوایه‌ت كراوه كه پێغه‌مبه‌ر صلی الله علیه‌وسلم ده‌فه‌رموێ: ((التیمم چربتان: چربه للوجه، وچربه للیدین إلی المرفقین )) رواه الدار قگتنی ، واته: ته‌یه‌مموم دوو ده‌ست له زه‌ویدانه، جارێكیان بۆ ده‌م و چاوو كه‌ڕه‌ته‌كه‌ی تریش بۆ مه‌سحی ده‌سته‌كانه تا ئانیشكه‌كان، ئه‌گه‌رچی ئه‌م فه‌رمووده‌یه بێهێزیه‌كی له‌سه‌نه‌ده‌كه‌ی دا هه‌یه! به‌لاَم ئه‌م ئایته: [فَتَيمَّمُوا صَعِیدًا طیِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَیْدِیكُمْ مِنْهُ ] ألملئده: 6، [بوجوهكم + و ایدیكم] ده‌م و چاوتان و ده‌ستان (به خۆڵه‌كه مه‌سح كه‌ن)، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌مانه ئه‌ندامی جیاوازن و به دوو شێوه خوای گه‌وره ناوی هێناون، كه‌واته: دوو ده‌ست له زه‌ویدانیشی گه‌ره‌كه، كه بۆ هه‌ریه‌كه‌یان به جیاواز بێت.\n6- ئینجا ئه‌وه‌ش بزانن كه مه‌سحی سه‌رو قاچی ناوێت (وه‌كو: ده‌ستنوێژ).\n7- ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه ته‌یه‌مموم بۆ ناچاریه! ئه‌گه‌ر نا: نوێژ ئه‌نجامدان به ده‌ستنوێژ خێری زیاتره.\n8- ئه‌وه‌ش بزانه كه ئه‌گه‌ر مسته گڵێك له‌ناو زه‌لفێك لای خۆی دابنێت، ئه‌گه‌ر هاتوو به‌خۆی چه‌ند جارێكیش (یا چه‌ند كه‌سێكیش): ته‌یه‌ممومی پێ بكه‌ن: دروسته، به‌لاَم نابێت تۆزه به‌كار هاتووه‌كه بكه‌وێته‌وه ناو خۆڵه‌كه.\n9- برین پێچی: ئه‌گه‌ر كه‌سێك برینێك یا شكستێك جێگای ده‌ستنوێژ بوو، وه‌كو: ده‌سته‌كان و ڕووخساری و قاچی، كه نه‌شتوانێت برین پێچه‌كه لابه‌رێت ئه‌وه: ئه‌وه‌نده‌ی پێی ده‌كرێت ده‌بێت به‌ئاو شوێنه‌كانی تری بشواو پاشان هه‌ركه گه‌یشته برینه پێچراوه‌كه بالیفێك یا له‌سه‌ر زه‌وی ده‌ستی خۆی ده‌دا لێی و ده‌ڵێ: (نیه‌تمه ته‌یه‌مموم به‌ناچاری ده‌كه‌م) ئینجا بۆ (جه‌نابه‌ت و حه‌یزو زه‌یستانی یانیش بۆ نوێژ)، پاشان ئه‌وه‌ی مایبوو له ئه‌ندامه‌كانی تری به ئاو ده‌یشواو ده‌ستی ته‌ڕیش دێنێ به برین پێچه‌كه‌و پاشان نوێژه‌كه ئه‌نجامده‌دات،\nتێبینی: ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ده‌ستنوێژ ئه‌م برینه‌ی پێچابێ (واته: له پێشدا ده‌ستنوێژی هه‌بووبێتن): ئه‌وا تاوه‌كو چا ده‌بێت و برین پێچه‌كه لاده‌بات به‌مجۆره نوێژه‌كانی ئه‌نجامده‌دات و دووباره‌شیان ناكاته‌وه، به‌لاَم ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ده‌ستنوێژ نه‌بوو كاتێ كه برینه‌كه‌ی پێچاوه‌ته‌وه (یانیش بۆیان پێچاوه‌ته‌وه): ئه‌وه نوێژه‌كان به‌مجۆره ده‌كات و پاشانیش ده‌بێت دووباره‌یان بكاته‌وه.\n* ئینجا به‌ڕاستی كه‌سانێكمان هه‌یه: ئاماده‌یه نوێژی بچێت به‌لاَم ته‌یه‌مموم بۆ: (له‌ش گرانی یا له‌بڕی ده‌ستنوێژ) هه‌ڵناگرێت و پێی وایه كه نوێژه‌كه‌ی دانامه‌زرێت! وه هه‌شمانه دیسان ئاماده‌یه: نوێژی بچێت! به‌لاَم ئاماده نیه (جمع، یا: القصر و الجمع) بكه، ده‌بێت بزانین كه: ئه‌وانه دیاریه‌كی خوای گه‌وره‌یه‌و پێویسته به‌نده‌كان له‌سه‌ری ڕابێن و وه‌ری گرین، والله الموفق.\n* ڕوكنه‌كانی ته‌یه‌مموم به‌كورتكراوه‌یی ئه‌م پێنج شته‌ن:\n1- گڵه‌كه به‌م شێوه‌یه بێت كه بگواسترێته‌وه بۆ ئه‌ندامه‌كانی لاشه.\n2- نیه‌ت به‌م جۆره: (نویت إستباحه الصلاه) یان هاوشێوه‌ی ئه‌م جۆره نیه‌ته.\n3- مه‌سح كردنی ڕووخساری به تۆزی خۆڵه‌كه كه به ئه‌ندازه‌ی ده‌ست نوێژ بێت.\n4- پاشان مه‌سح كردنی پشته ده‌سته‌كان، ئه‌گه‌ر تا ئانیشك بێت بێگومان باشتره.\n5- ڕیزكردنه به‌م جۆره‌ی كه باسمان كرد.\n* سوننه‌ته‌كانی ته‌یه‌مموم ئه‌وانه‌ن:\n1- وتنی (بسم الله الرحمن الرحیم).\n2- مه‌سح كردنی ده‌ستی ڕاسته پێشی ده‌ستی چه‌په.\n3- مه‌سح كردنی لای سه‌ره‌وه‌ی ڕووخساری پێشی لای خواره‌وه‌ی ڕووخساری.\n4- ئه‌گه‌ر تۆزه‌كه زۆر به‌ده‌سته‌كانی وه‌نوسا ئه‌وا: سوننه‌ته سوكی بكات به فوێك یا به هه‌ڵته‌كاندنی ده‌سته‌كانی یه‌كجار به خه‌فیفی.\n5- به دووای یه‌كدا مه‌سحی ئه‌ندامه‌كانی بكات (له یه‌ك شوێن).\n6- نزا خوێندنه‌كه‌ی دووای ده‌ستنوێژ كه سوننه‌ته له دووای ته‌یه‌ممومیش بیخوێنێت.\n7- سوننه‌تیشه له‌سه‌ره‌تای ده‌ست لێدانه‌كه: په‌نجه‌كانی ده‌ستی لێك دوور بكاته‌وه.\n* ئه‌گه‌ر هاتوو نوێژی ئه‌نجامدا به ته‌یه‌مموم پاشان ئاوی دۆزیه‌وه ئه‌وا:\nڕای (الجمهوری) زانایان له‌سه‌ره‌وه‌یه كه: نوێژه‌كه دووباره ناكاته‌وه، به‌ته‌نها پێشه‌وا شافیعی ڕای وایه كه (ئه‌گه‌ر كاتی نوێژه‌كه مابوو ئه‌وا): ده‌بێت دووباره‌ی كاته‌وه، خۆشی (ئه‌صڵ) وایه: له‌سه‌ری نیه دووباره‌ی كاته‌وه، به‌لاَم ئه‌گه‌ر هاتوو دووباره‌شی كرده‌وه ئه‌وه: (فله أجران) دووكه‌ڕه‌ت پاداشت وه‌رده‌گرێته‌وه،


بومەلەرزە شارێكی هەرێمی هەژاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەرێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان بڵاویكردەوە، بەیانی ئەمڕۆ بوومەلەرزەیەك بە گوڕی 3.3 پلەی ڕێختەر لە دووری 12 كم شارۆچكەی خانەقینی هەژاند .\nبەرێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ كاتژمێر 4و 29 خولەك بومەلەرزەیەك بەگوڕی 3.3 پلەی ڕێختەر شارۆچكەی خانەقین و دەوروبەری هەژاند .\nئاماژە بۆ ئەوەشكراوە، بومەلەرزەكە بە دووری 12 كم لە شارۆچكەوە و بە قوڵی 8كم بووە.\nكۆمسیۆن ؛ ئەنجامەبەراییەكان گۆڕانكاری بەسەردا دێت 20 ڕۆژی دیكە ئاشكرادەكرێت\nخەڵك بومەلەرزەیەك بە گوڕی 3.9 پلە بە پێوەری ڕێختەر ڕۆژهەڵاتی تارانی پایتەختی كۆماری ئیسلامی ئێرانی هەژاند. (زیاتر…)\n14 ئیلول 2021 3.15 pm\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی گشتی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ بومەلەرزەیەك…