Diplomatic Magazine | ئایا جەنگی ئەمریکا-ئێران دەستپێدەکات؟\nکێ دەڵێ دەستیپێنەکردووە؟\nوەلامەکە بەوە دەگۆڕێت چۆن پێناسەی جەنگ دەکەیت.\nپرۆسەی جەنگ ئاوایە: ئابووریی – سیاسیی – میدیایی/هەڕەشەیی- ئاگریی\nجەنگ لە بنەڕەتدا جەنگی ئابووریی یان دەسەلاتی ئابوورییە کە ئەمڕۆ لە جیۆپۆلیتکی نەوت و گازدا بەرجەستەیە.\nجەنگی ئابووریی دەبێ بە جەنگی سیاسیی: سزادانەکان و هاوپەیمانییە ئاشکرا و نهێنییەکان، کار و چالاکیی داهێنەرانە و تێکدەرانەی جاسووسگەریی و تٶرە نهینییەکان و شانە خەوتووەکان و گوشاری سیاسیی و سەربازیی لە سەر هەموو کاراکتەرە ئەگەردارەکان.\nجەنگی سیاسیی دەبێ بە توندبوونی جەنگی راگەیاندن\nلەگەڵ هاشووهوشیی هەڕەشەی میدیاییشدا، دەگۆڕێ بە جمین و جووڵەی جەنگیی.\nخڕکردنەوەی هێزە زەبەلاحەکان لە زەمین و دەریادا، دیاریکردنی خالی فلاش-گڕەکان و ستراتیجەکان.\nئاخری: ئامادەیی تەواو بۆ ئەوەی ئێستا پێی دەوترێ: شەڕی شموولیی..\nشەرێک کە تا ئاگرەکە ىڕوات ڕەشەبایەکە زیاتر پالی دەنێت، هەموو کون و قوژبنەکانیش دەگرێتەوە، تەڕ و پووش، تاوانبار و بێتاوان، شار و شاخ پێکەوە دەسووتینێت.\nشەڕی شموولیی واتایەکی ترە بۆ شەڕی جیهانیی - بەلام لە ئەوروپا و رۆژاوا بە دوورخراو، لە چین و ڕوسیاش کە توانای وەلامدانەوەیان هەیە بەلام کەس ناتوانێت پێشبینیی پێشبینیینەکراو بکات.\nئەمە شەڕی دۆزەخییە، کە لە مێژە یۆنانییەکان بە ئەرمەگەدۆن ناویان بردووە.\nشەڕ لەگەڵ ئێران بە پاڵپشتی ئیسرائیلە بۆ چەند ئامانجێك\nئەرمەگەدۆن سیناریۆی جەنگی ڕۆژی حەشر یان کۆتایی دنیایە.\nئەم ناوە لە ئینجیلدا هاتووە و لە یۆنانیی و عیبرییەوە وەرگیراوە. وەک خەرافاتی دینیی یان میتافۆر بە مەیدانێکی جەنگ دادەندرێ کە گەورەترین سوپای کوشندەی دنیای تێدا کۆدەبیتەوە و دوای ئەو جەنگە دنیا کۆتایی دێت. ناوچەی ئەو جەنگەش ڕۆژهەلاتی ناوەڕاستە: بە وردی لە دەور و بەری گردی مەگیدۆ/مەجیدۆ کە بەسەر دەریادا دەڕوانێ و ڕیگەی بازرگانی کۆن بووە لە نێوان میسر و ئیمپراتۆریە باکوورییەکانی کۆنی سوریا. ئەمە ئێستا دەریای جەلیلە لە ئیسرائیل، کە کەوتۆتە سەرووی رۆژهەڵاتی ئیسرائیل لە نێوان بەرزاییەکانی جۆلان و ناوچەی جەلیل لە دۆڵی ئوردون.\nئایا شەڕەکە دەبێت؟\nشەڕەکە شەڕی ئەمریکایە و لە پشتییەوە ئیسرائیل و لۆبی جوولەکە و دەولەتە قووڵەکان: کۆمپانیا و بازرگانەکانی جەنگ و خوێن و نەوت و دەسەلات، و بۆ ئامانجێك نەخشەی بۆ کێشراوە کە چۆکدادانی ئێران و مسۆگەرکردنی مانەوە و سەلامەتی ئیسرائیل و گۆڕینی رۆژهەلاتی ناوەڕاست بە ناوچەی نفووزی ئەبەدیی ئەمریکا و کۆنترۆلکردنی هەمیشەیی سەرچاوە نەوتییەکانیی و گۆڕینی دەولەتە خەلیجییەکان بۆ کۆیلەدەوڵەتۆکەی ئەمریکا [و ئیسرائیل] [ واتە لەوەش زیاتر کە ئێستا هەیە!\nگەر ئێران بچێتە ژێر بار، شەڕ نابێت، یان ڕاستتر سڕ دەکرێت و سارد دەکرێتەوە.\nگەر نا، شەڕەکە بە فیعلی بە مانا ئابووریی و سیاسیی و میدیایی و هەڕەشەیی و ئاگرچێنیی هەیە و لە وینە ترسناکەکاندا دەبینرێت.\nچەند ئاماژەیەكی ڕوودانی جەنگ\nدەبێ ئاماژەکان بخوێنینەوە:\n١.دوێنێ پۆمپیۆ لە ڕوسیا بوو، پۆتین و لاڤرۆڤی بینی-لاڤرۆڤ رایگەیاند: پۆمپیۆ/ئەمریکا هیچ بەلێن و دڵنیاییەکی بە ڕوسیا نەداوە کە جەنگ ڕوونادات و گڕخٶشکردن لە زیادبووندایە. [سایتی ئار.تی عەرەبی، ١٥/٥]\n٢.پێش چوونی بۆ ڕوسیا، پۆمپیۆ بە پەلە چوو بۆ برۆکسل و سەرکردەکانی ئەوروپایی لە سەختیی ڕەوشەکە ئاگادار کرد و ئینزاری کردن کە هەموو هاوکارییەک لەگەڵ ئێران ببڕن. وەزیری دەرەوەی بەریتانیا رایگەیاند زۆر نزیکە بە ڕێکەوت جەنگ رووبدات.\n٢. ئەمریکا فەرمانبەر و کارمەندەکانی لە عێراق کشاندەوە. سەردانی بەپەلەی پۆمپیۆ بۆ عێراق بۆ ئینزاری حکومەتی عێراقیی بوو کە ئێران بە نیازە عێراق وەک مەیدان و هەنگاوی یەکەم بۆ دەستوەشاندن لە هێزەکانی ئەمریکا بەکاربێنێت و ئەمە بە کارەسات کۆتایی دێت. [سایتی ئارتی عەرەبیی ١٥/٥]/ لە هەمان کاتیشدا گوایە پۆمپیۆ لە ڕێگای حکومەتی عێراقییەوە پەیامێکی بۆ ئێران ناردووە کە ئەمریکا نیازی جەنگی نییە و داوای گفتوگۆی کردووە.\n٣. قسەخوانێک بە ناوی سەفارەتی ئەمریکی لە بەغدا باس لە هەڕەشەی نزیک و جددی لە سەر هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق دەکات. بۆیە داوا دەکات فەرمانبەرانی سەفارەت و کۆنسلیان لە هەولێر عێراق بەجێبێڵن.\n٤. دوابەدوای ئەمریکا، ئەلمانیا و هٶلەندا، ئەرکی سەربازیی خۆیان لە عێراق کۆتایی پێهێنا. [ئارتی ئینگلیزیی ١٥.٥]. تەنیا بەریتانیا رایگەیاند کە حەشدی شەعبی لە عێراق هیچ هەڕەشەیەک بۆ سەر هاوپەیمانەکان و رۆژاوا دروست ناکات، ئەمریکا بە توندی ئەمەی ڕەتکردۆتەوە. [تایمزی بەریتانی/ ١٥/٥]\n٥. ئەرمەگادۆنی جەنگی دەریا و زەمینی رۆژهەلاتی نیوەندی تەنیوە. ئارینگتۆن، فرۆکەهەلگری لینکۆلن کە ٩٠ فڕۆکە و هیڵیکۆپتەری جەنگی هەلگدەگرێت، بی ٥٢، سسیستمی پاتریۆت و تەنانەت کەشتییە-خەستەخانەیەکی دەریایی کە ١٠٠٠ تەختی بۆ نەخۆش/بریدار تێدایە کە ئەفسەریکی میسری دەیبینێ: هاوار دەکات [اللە یستر] خودا لە بەڵا و قەزا بمانپارێزێت [ ئار تی ١٤/٥]\nگەرچی دوێنێ ترامپ ئەوەی بە درۆ خستەوە کە ١٢٠٠٠٠سەرباز بۆ خەلیج بەڕێوەیە، بەلام وتی ئەم ژمارە هیچ نییە، گەر ئێران چۆک دانەدا زۆر زیاتر دەنێرم. [هەموو سایتەکان] ...\n٦. بە پێی راپۆرتێکی نیویۆرک تایمز ئەو نەخشەیەی لە لایەن تیمی ئاسایش و پنتاگۆنەوە بۆ ترامپ بۆ لێدانی ئێران کێشراوە، هەمان شێوەی نەخشەی داگیرکردنی عێراق و رووخاندنی سەددام حوسەینە بێگومان بە جیاوازیی هەلومەرج و ئەکتەرەکان. [نیویۆرک تایمز، ١٣/٥] واشنتۆن پۆستیش دەلێ شەڕی ئێران کە ببێت چەند قات لە شەڕی عێراق خراپتر دەبێت.\nئێران ستراتیجی جەنگیی و نەخشەی پێشدەستیی /استباقی هەیە\nلە هەمووی گرنگتر: بەڵێ جەنگ دەستی پێکرد بەلام یەکلایەنە!\nجەنگ دەستی پێکرد. ئێران یەکەم جەولەی بردەوە!\nراستە ئێران بە دەیان بنکەی سەربازیی وئەستۆلی هیزی دەریایی ئەمریکی دەورەدراوە.\nبەلام ئێران سەعودی عەرەبیی نییە کە چوار ساڵە نەیتوانیوە لە یەمەن پایتەختیک لە خێڵێک بستێنێتەوە.\nئێران ستراتیجی جەنگیی و نەخشەی پێشدەستیی /استباقی هەیە و تا مقاش هەبێت پەنجەکانی خۆی ناسووتێنێت. مقاشیش زۆرن. میلیشیا و شانەی نووستوو و چەکی دەستوەشاندنی نوێی بەکار و تێکدەر.\nئەمریکا گەمارۆی ئێرانی داوە، بەلام ئێرانێش گەمارۆی ڕۆحی ئەمریکای داوە: سەعودیە و ئەمارات و نەوتی خەلیج و بۆڕییەکان و ڕێگاکانی گوازتنەوەی. هەر هۆرمز نییە کە لە ژێر مستەکۆڵەی سارۆخیی ئێران دایە، هەر هەموو خەلیج بە عێرا ق و سوریا و لوبنانیشەوە.\nپێویست بە ئەبراهام لینکۆلن و بی -٥٢ و پاترۆت ناکا و ، نە ئەمانەش دەیوەستێنن، تا ئەو بۆڕیانە لە کار بخەیت و ئەو ڕێگایانە پەک بخەیت.\nئێران و سەعودیە و ئەمارات و بەحرەین ئەوەندە لە یەکەوە نزیکن وەک کۆمێنتەوانێکی ئێرانی وتی: دەتوانن بە تفەنگ و کلاشینکۆف تەقە لە یەکتر بکەن.\nئەمەش تاکە یەک هەڕەشەی مانادار و لۆجیکیی بە ئێران داوە: گەر من بسووتێم ، خزمینە هەمووتان لەگەڵ خۆم دەسووتێنم = جەنگی شموولیی = ئەرمەگەدۆن.\nماوەیەک لەمەبەر ئێران مووشەکە دوورهاوێژەکانی بە سارۆخبارانی دیمۆکرات لە کۆیە و بنکەیەکی داعش لە سوریا تاقیکردەوە. هەردوو زۆر سەرکەوتوو بوون. ئەوەی ویستیان لە دوورمەوداوە پێکایان.\nبە ڕای من هۆیەکی ستراتیجی بڕیاری کشانەوەی هێزی سەربازیی ئەمریکیی لە سوریا پەیامی خەتەرناکی ئەو پەلامارە مووشەکییەی ئێران بوو.\nئەمریکا دەترسێت گەر کار لە کار ترازا، بنکەکانی بکەونە بەر شالاوی سارۆخیی کە دەشێ لە هەر بنکەیەکی نەزانراوە وە لە ناو خاکی ئێرانەوە بیانکرێتە سەر.\nبۆیە کاتێ ویستی لە سوریا بکشێتەوە ، هێزەکانی تەنیا بۆ ناو عێراق جووڵاندن.\nبۆیە گەرچی خاکی رزگارکراوی ڕۆژهەلاتی سوریا دەشێ بە هی خۆی بزانێت و پێویستی بە ڕوخسەتی کەس نییە بنکەی تێدا دابنێت، بەلام ئەمریکا عێراقی پێباشترە کە لە پەنا حکومەتی عێراق و بە تووشکردنی، بنکەکانی دابنێت گەرچی عێراق بە خواستی خۆی بێت ڕازی نابێت!\nکەوایە چۆن ئێران جەولەی یەکەمی بردەوە؟\nگەر مەسەلەکە نەوت و گاز و بۆڕی و ڕیبازەکانی گواستنەوەیان بێت، ئەوە هەر هێزێک بۆ زەبروەشاندن لەمانە کاریگەریی خۆی دەنوێنێت.\nلە کاتێکدا ئێران بە گەمە وگوڕەشە باسی داخستنی هورمزی دەکرد، کەچی لە شوێنی چاوەروانەنکراو بە جووڵاندنی سەرەمەقاشێک پەیامێکی کاریگەرتری لە پەیامی ئەبراهام لینکۆلن، بە ئەمریکا و دەستوپیوەندە خەلیجییەکانی دا.\nدوو کاری سەبۆتاژ/تیکدان لە یەک کاتدا لە دوو خاڵی هەرە خەتەرناک و ستراتیجی گواستنەوەی نەوت.\nیەکەم : سەبۆتاژی ئەلفجیرە.\nکاری تێکدان دژ بە چوار کەشتی بازرگانی ولاتی جیا، لە ناو ئاوی ئیقلیمی ئەمارات لە کەناری رۆژەلاتی نزیک ئەمارەتی ئەلفجیرە . گرنگی و خەتەرناکی تێکدانەکە هێندە لە کارەکە خۆیدا نییە وەک لە گرنگی ستراتیجی نیشانە هەڵبژیردراوەکەدایە. ئەلفەجیرە بە گەورەترین بەندەری دەریایی لە ئەمارات دادەندرێ لە ساڵی ١٩٧٨ دەست بەدروستکردنی کراو لە ساڵی ١٩٨٣ کەوتە کار. دوازدە کۆمپانیای پسپۆری بواری عەمبارکردن و مامەلەکردنی نەوتی تێدان و پرۆژەی هێلی بۆرییەکانی نەوت بۆ مەودای ٤٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە درێژ دەبێتەوە و لە پرۆژە ستراتیجییەکانی ئەماراتە، و گرنگتین بەندەری گوازتنەوەی نەوتە و لە گەورەترین نێوەندی فەراهەمکردنی سووتەمەنییە بۆ کەشتییە بازرگانییەکان. هەروەها لەوێوە %٧٠ ی نەوتی ئەبوزەبیی دەگوازرێتەوە بێ ئەوەی پێویستی بە تەنگاوی هۆرمز بێت.\nگەرچی ئاژانسی هەوالی فەرەنسی ڕایگەیاند کە پسپۆرانی ئەمریکیی و فەرەنسیی و نەرویجیی و سەعودیی لەگەڵ ئەماراتییەکان خەریکی لێکۆڵینەوەی سروشتی ئەم تێکدانە و سەبەبکارەکانین، تا ئێستا وەک نهێنییەک پارێزراوە و کەس وەک گومانیش پەنجە بۆ کەتنکاران نابات. بۆیە زیاتر ڕێپێدەجێت ئەمە کاری ئیسرائیل بێت چونکە بەس ئیسرائیل و سەهیۆنییەکان دەتوانن بە ئارەزۆی خۆیان دنیا بێدەنگ بکەن، هەرچٶنێ بێت ئەم کارە لە بەرژەوەندی ئێرانە و ئاگادارکردنەوەیەکی جەرگبڕی ئەمارات و دەوڵەتانی خەلیجە کە نەک هەر بە سەلامەت دەرناچن بەلکو تێدا دەچن.\nدووەم: ڵێدانی ئەرامکۆی سەعودیی\nخۆ گەر کەتنکارانی ئەلفجرە نەناسراو بن ئەوا هی ئەرامکۆ بانگی ئاشکرا دەدەن.\nهیرشێکی نەوعیی ستراتیجی چاوەڕینەکراو لەلایەن حوسییەکانەوە بۆ سەر دوو ئێستگەی نەوت دەرپەراندنی سەر بە کۆمپانیای زەبەلاحی ئەرامکۆ بە حەوت فڕۆکەی بەڕێخراوی بێ فڕۆکەوان لە یەک کاتدا و بە بڕینی مەسافەی سەدان کیلۆمەتر تا گەیشنیان بە نیشانە و ئامانجەکانیان لە قووڵایی خاکی سەعودیەدا. گرنگییەکە لێرەدا لە هەردوو لایەنەکەدایە: مەزنیی و خەتەرناکیی و سەرکەوتوویی ستراتیجیی هێرشەکان و دووەم دیسانەوە گرنگی ستراتیجیی بێوێنەی ئامانجە هەڵبژێردراوەکان. گرنگیی ئەو شوێنە لەوەدایە کە بە هێڵی بنەڕەتیی بۆ گوازتنەوەی نەوتی سەعودیی بە سەدان کیلۆمەتر لە کێڵگەکانی بەرهەمهێنانەوە لە ڕۆژهەلاتی ولاتەوە بۆ بەندەرەکانی هەناردەکردن لە سەر کەناری دەریای سوور لە رۆژاوای ولات، دادەندرێ. درێژیی ئەم هێلە بە نزیکەی ١٢٠٠ کیلۆمەتر دادەندرێ و ڕۆژانە پێنج ملیۆن بەرمیلەنەوتی پێدا دەڕوات و، بۆ سەعودیە بەدیلێکە بۆ تەنگاوی هورمز. سەعودیە ئیعتیرافی بە هێرشەکە و ئاگرکەوتنەوە لە پەمپخانەکان و زیانی زۆر کرد بە هۆی تێکدان و وەستاندنی پەمپکردنی نەوتەکان.\nلەگەڵ ئەوەشدا کە ئێران ئامانجە و گەمارۆی چەندین سالی لە سەرە و لەهەر چوار دەورەوە بە دوژمن و بنکەی سەربازیی و هیزی دەریایی ئەمریکیی دەورەدراوە، بەلام تا ئێستا کارێکی سەبۆتاژ و تێکدانی وا لە ناو ئێران یان دژ بە ئێران لە دەریادا نەکراوە. بۆیە دەکرێ بڵێین شەر بە هەموو جۆرەکانی ئابووریی، بازرگانیی، سیاسیی، سایکۆلۆجیی، میدیایی و ئاگرچێنیی بەردەوامە و نەگەیشتۆتە سەر شقارتەی تەقاندنەوە. لە جەولەی یەکەمیشدا ئێران براوەیە و تۆپە گەرمەکە لە گۆڕەپانی ترامپ دایە. ئێران هێشتا مقاشی زۆری هەن بە کاریان بێنێ و گەورەترین و داخکەرترین و ترسناکترینی لە عێراق دایە بۆیە ئەمریکا وا شپرزە بووە. گەر ئێران بتوانێ ئەو کەتنە گەورە و ستراتیجییە بە حوسییەکان لەو دوورەوە بکات ئەی چی دەتوانێ بە حەشدی شەعبی لە عێراو بکات کە فرزەندە و پەروەردەی خۆنی و سارۆخی کوشندەشی پێداون؟\nشەڕەکە ببێت یان نەبێت عێراق تا بینەقاقا تووش بووە. گومانی نییە کە حەشدی شەعبی وەک بەشیک لە پاسدارانی ئێرانی، کە ئەمریکا بە تێرۆریستیان دەزانیت، کار دەکات. وەک ئەفسەرە میسرییەکە دەبی بڵێین: اللە یستر.. خودا عێراقی بریندار لەم قەزا و بەڵایانە دوور خاتەوە!


فه‌رهه‌نگێکی گشتگری یه‌کگرتوو مه‌رجی پێشکه‌وتنی زمانی کوردییه - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nفه‌رهه‌نگێکی گشتگری یه‌کگرتوو مه‌رجی پێشکه‌وتنی زمانی کوردییه\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 21 april 2009 kl 14.02\nستێفان یێرتێن که له 12 ـه‌ی نۆڤه‌مبه‌ری 1941 و شاری هێلسینگبۆریدا له دایک بووه، ئێسته‌کانه ڕۆژنامه‌نووسێکی خانه‌نشێنه که له ئاژانسی ده‌نگوباسی سوێددا کاری کردووه و دوای کیمیابارانکردنی هه‌ڵه‌بجه ده‌ستبه‌جێ سه‌ردانی کردووه. ناوه‌ندی چالاک شه‌ممه‌ی ڕابردوو یێرتێنی به ”دۆستی کورد” خه‌لات کرد.\nیێرتێن ده‌ڵێت چونکه خزم و خۆیشم هه‌ن کوردن و چون له‌م ده‌ساڵانه‌ی دواییدا ئاشنای ته‌واوی خۆرهه‌ڵاتی ناوین بوومه، بۆیه گرنگییه‌کی زۆرم به پرسی کورد داوه.\nئه‌و کارانه‌ی ستێفان یێرتێن که پێوه‌ندییان به پرسی کورده‌وه هه‌یه، له کاره ڕۆژنامه‌گه‌رییه‌کانیدا چڕ ده‌بێته‌وه. یێرتێن به هۆی کاره‌کانییه‌وه سه‌ردانی زۆری ناوچه‌که‌ی کردووه و ده‌رباره‌ی ئه‌و ڕووداوانه‌ی نووسیوه، که له‌و وڵاتانه‌دا پێش هاتوون کوردیان لێ نیشته‌جێن. به‌لای یێرتێنه‌وه جێی بایه‌خ بووه که سه‌رنج بدات هۆشی کوردی لێکدابڕاو دێنه‌وه سه‌ر یه‌ک و کوردیشی به‌لاوه نه‌ته‌وه‌یه‌کی هاوگه‌ره و ئێستایش هێزێکی سیاسیی لێ هه‌ڵکه‌وتووه و له‌م دوایین ده‌یانه‌دا ده‌وڵه‌تێکی له عێراقه‌وه داپچڕیوه. یێرتێن ده‌ڵێت ئه‌وه‌ی له کوردی ئێران و تورکیا و عێراق ڕوو ده‌دات هێند هه‌ڵده‌گرێت بایه‌خی پێ بدرێت و کۆمه‌ڵگه‌کانی ئه‌و وڵاتانه ده‌بێت جا به هه‌ر جۆرێک بووه خۆ له‌گه‌ل ئه‌و ڕاستییه‌دا بگونجێنن که کورد نه‌ته‌وه‌یه‌که هه‌یه، به تایبه‌ت کۆمه‌ڵگه‌ی تورکیا و عێراقیش هه‌روه‌ها، ئه‌گه‌رچی کوردی ئێران به‌راورد به‌وانی دی هه‌ل و مه‌رجی باشتریان بۆ هه‌ڵکه‌وتووه. یێرتێن ده‌ڵێت کورد زۆرجار وای به‌رچاوی خۆی هێناوه که ئه‌گه‌ر ئازادی خۆیان دابین بکه‌ن، ئیتر کێشه‌کانیان ده‌بڕێته‌وه. به‌ڵام کورد له کۆمه‌ڵگه‌ی یه‌کجار نادیموکراتی و ده‌ره‌به‌گیی کۆنه‌باودا ده‌ژین که گرفتی زۆری لێ به‌رپا ده‌بێت، ئه‌گه‌ر سه‌ربه‌خۆییان بۆ هه‌ڵبکه‌وێت. یێرتێن ده‌ڵێت هه‌رێمی کوردستانی عێراق کێشه‌ی گه‌وره‌ی به به‌ره‌وه‌یه که ده‌بێت به‌ده‌م ڕه‌وتی ڕؤژگاره‌وه چاره‌یان بدۆزرێته‌وه. که کیمیابارانه‌که‌ی هه‌ڵه‌به‌جه که‌وته‌وه و که یێرتێن ئه‌وسا په‌یامنێری ئاژانسی ده‌نگوباسی سوێد بوو، دوای چه‌ند ڕۆژێک شاره‌که‌ی بۆ چه‌ند سه‌عاتێک به‌سه‌ر کرده‌وه. یێرتێن ده‌ڵێت دیاره که کاره‌ساته‌که له جه‌رگه‌ی شه‌ڕه‌که‌ی ئێران و عێراقدا ڕووی دا، ده‌بابه‌کانی عێراق تۆپیان ده‌هاویشت و فڕۆکه‌ی بێوچانیشی به ئاسمانه‌وه بوون. ئێمه کۆمایه‌ک ڕۆژنامه‌گه‌ر بوون که بۆ ئه‌وێ چووین. شانزه و حه‌ڤده و هه‌ژده بوو بۆمبارانه‌که کرا، لام وایه که له هه‌ژده‌یاندا بوو گه‌یشتمه تاران، به‌ڵام ناچار کراین دوو ڕۆژی تر چاوه‌ڕێ بین، چون پێویست بوو پۆشاکی کیمیابه‌ندمان بۆ په‌یدا بکه‌ن. دوایی له بیست و بیستودووی ئه‌و مانگه‌دا ڕێی ڕۆژنامه‌گه‌رانیان دا، بچنه شاره‌که. یێرتێن پێنج شه‌ش سه‌عاتێک له هه‌ڵه‌بجه مایه‌وه، به‌و نێوه‌دا گه‌ڕا و به‌و نێوه‌یاندا بردین و هه‌موو شتێکی بینی. دواییش که که‌لێنێک که‌وته نێو فڕکه‌فڕکی فڕۆکه‌کانی عێراقه‌وه، یێرتێن ده‌ڵێت به کۆپته‌ر له‌وێ هه‌ڵبڕاین و به دارستانه‌دا هه‌ڵفڕین. من ئه‌گه‌رچی ماوه‌یه‌کی کورتی لێ بووم، به‌ڵام وێنه‌یه‌کی زۆرم گرت و له‌گه‌ڵ خه‌ڵکه‌که قسه‌م کرد و به‌ر له هه‌موو شتێکیش هه‌مووته‌رمه‌کانم بینی.\nئه‌و وێنه و ڕێپۆرتاژانه‌ی ئه‌م کۆمه‌ڵه ڕۆژنامه‌نووسه ده‌رباره‌ی کیمیابرانه‌که بڵاویان کردنه‌وه، کارێکی گه‌وره‌ی له نێو ڕای گشتیی دنیادا نایه‌وه. ڕای گشتیی ئه‌وسا نه‌یده‌ویست ئه‌و گازه ژه‌هراوییه ببینێت، که سه‌دام دژی ئێران به کاری ده‌برد، به‌ڵام که له شاری هه‌ڵه‌بجه‌دا به گه‌رووی خه‌ڵکه‌که‌ی خۆیدا کرد، یێرتێن ده‌ڵێت ڕوویه‌کی تری ئه‌م کاره ده‌رکه‌وت. ئێرانییه‌کان له‌م بواره‌دا زیره‌کییان نواند، که‌سیش ناتوانێت نکوولی له‌وه کاره بکات که ئێران کیمیابارانه‌که‌ی به پڕوپاڵاوته بۆ خۆیان به کار برد و بۆ هه‌موو دنیای ئاشکرا کرد. به‌ڵام هه‌ر ئێران نه‌بوو، به‌ڵکوو ڕۆژنامه‌گه‌ری باشیشێ لێ بوو. یێرتێن تاکه ڕۆژنامه‌گه‌ری سویدی بووم له‌وێ، به‌ڵام له‌نێو ڕۆژنامه‌گه‌راندا یۆن سیمپسۆن ئینگلیزیش هه‌بوو که ئه‌وسا بۆ ده‌سگه‌ی بی بی سی کاری ده‌کرد و ڕۆژنامه‌نووسی گرنگی تریش که هه‌موو پێکه‌وه کیمیابرانه‌که‌یان له قاو دا و له‌باره‌یه‌وه‌یان نووسی. یێرتێن ده‌ڵیت ئه‌م کاره ده‌نگی زۆری له مێدیاکاندا نایه‌وه.\nبه‌لای ستێفان یێرتێنه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی کورد به کاروانی پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵانی دنیا بگات، چاک وایه بۆ نموونه له کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی دیموکراسیی وه‌کوو سوێددا نیشته‌جێ بێ و بزانێ چۆن کۆمه‌ڵگه‌ی وا به ڕێوه ده‌چێ. یێرتێن ده‌ڵێت ئێستا کوردێکی زۆری سوێد گه‌ڕاونه‌ته‌وه کوردستان و لێیدا نیشته‌جێن.\nنیوه‌ی ئه‌ندامانی یه‌که‌م حوکوومه‌تیی کوردیی 1991 و 1992 ی هه‌رێمی کوردستانی عێراق گوزه‌رنامه‌ی سوێدیان هه‌بوو، که به‌لای یێرتێنه جێی شانانزیی سوێده له‌و پرۆسه‌یه‌دا یارمه‌تی گه‌یاندووه. به‌ڵام به‌لای ستیفان یێرتێنه‌وه گرنگتره، کورد خه‌می ته‌واوی زمانه‌که‌ی هه‌بێت و هه‌وڵ بدات ده‌وڵه‌مه‌ندی بکا و بۆ نموونه فه‌رهه‌نگی هه‌مگیری یه‌کگرتووی بۆ دابنێ، چون گرفتی کورد له زمانه‌که‌یدایه که به دوو سێ ئه‌لفوبێی جیا ده‌نووسرێت.\nئیتر کاتی ئه‌وه هاتووه فه‌رهه‌نگێکی وشه و زاراوه‌ی باش دابهێنرێت و ئه‌م دوو زاراوه‌یه ـ کرمانجی و سۆرانی یه‌ک بخرێ. یێرتێن ده‌ڵێت کورد ئه‌رکی گه‌وره‌ی به به‌ره‌وه‌یه و کوردی ئه‌مڕۆ له سه‌ده‌ی هه‌ژده‌یه‌می سوێددایه. به‌ڵام سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌یش پێش که‌وتووه و نه‌ته‌وه‌یه‌کی گه‌وره و گرنگی ناوچه‌که‌یه.


مەرگ تەنیا مردنی جەستە نیە - قەڵەم\nمەرگ تەنیا مردنی جەستە نیە\nتاریخ ایجاد در پنج شنبه, 16 آذر 1396 14:14\nمەرگ تەنیا بریتی نیە لە فەوتانی جەستە. مەرگ بەشێوەی گشتی تر دەتوانێ بریتی بێت لە 'کۆتایی' یاخود 'کۆتاییەکان'. واتە کۆتایی وەسفێکە یاخود دەستەواژەیەکە یەکجار بەرفراوانتر لە وشەی مەرگ،... مەرگیش دەگرێتەوە. کۆتایی هم مەرگی فیزیکی دەگەیەنێ و هەم مەرگی نافیزیکی، واتە هەموو ئەو دیاردانەی کە بەشی کردە و مێنتالیتی دەگرنەوە.\nهەربۆیە دیاردەیەک دەتوانێ کۆتایی پێ بێت بێ ئەوەی وەک جەستە بمرێ. وەک چۆن دەتوانێ کۆتایی پێ بێت کاتێک بە جەستەیش دەمرێ.\nلە فەلسەفەی وجودگەراکاندا بەشێک لە دیاردەی دڵەڕاوکێ واتە سترێس بە مەرگ یاخود کۆتاییەکانەوە گرێ دراوە. مرۆڤ لە دڵەڕاوکێدا دەژی چونکە نەک تەنیا رووبەڕووی مەرگ دەبێتەوە، بەڵکو بە درێژایی ژیانی دەتوانێ 'کۆتاییەکان' لە زۆر بواردا ئەزمون بکا. بۆ وێنە کۆتایی گەنجیەتی، کۆتایی ژیان لەگەڵ بنەماڵە، کۆتایی هاوڕێیەتی، مەرگی ئازیزان و هتد.\nژیانی مرۆڤ رەوتێکە لە نێوان زنجیرەی دەستپێکردنەوەکان و کۆتاییەکان، تا ئەو رۆژەی مەرگی سەرەکی دێت و کۆتایی بە هەموو شتێ دێت. ئەگەرچی گەر بۆچوونی ئەرەستومان لاپەسند بێت ئەوا بگرە دووای مردنیش ئێمە کۆتاییمان نایەت. ئەرستو پێی وایە مرۆڤ نەک وەک تاک، بەڵکو وەک 'نەوع' کۆتایی نایەت و نامرێ. بەم پێیە کردەکانی ئێمە بە جۆرێک لە جۆرەکان ئاسەوارەکانیان بۆ نەوەکانی داهاتوو دەمێنێتەوە.\nبە مەرگ کۆتاییمان نایەت!\n٨ مارسی ٢٠١٧


گمباعەكاش دەربارەی فۆتۆگرافی دەدوێت - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nگمباعەكاش دەربارەی فۆتۆگرافی دەدوێت\nهەمەڕەنگ Mar 8, 2020\nوەرگێڕانی: گوڵان مەحمود\nگمبا عەکاش فۆتۆگرافەرێکی بەنگلادیشییە لە دایک بووی ساڵی (1977)ە . ئەو وەک نمونەی مرۆڤێکی سەرکەوتو بوێری نێو بوارەکەی خۆی لە کلتورێکی داخراوو پەراوێزی وەک بەنگلادیشی پڕ لە هەژاری و مرۆڤی شکستخواردو دوای خەونی هونەری فۆتۆگرافی کەوتو ئێستا یەکێک لە فۆتۆگرافە زۆر باش و بەناوبانگەکانی دونیایە. ئەو لە وێنەکانیدا ژیانی مرۆڤانی هەژارو ئازای نێوکلتورە خراپو مرۆڤ کوژەکەی بەنگلادیش پیشاندەدات.\nسایتی گەلاوێژ یەکێک لە چاوپێکەوتنە گرنگەکانی عەکاش بە وەرگێرانی گوڵان مەحمود بڵاودەکاتەوە....\nدەتوانی بەکورتی باسی خۆتمان بۆ بکەیت؟\nلەماڵێکدا گەورەبووم کە دوور بوو لە پیشەکەمەوە. بە درێژایی ژیانم هیچ ڕێگایەکی فۆتۆگرافەرەکانم نەبوو، یان تەنانەت کامێرایەکیش. فۆتۆگرافی لەمندا دەرنەکەوت نە بە تیۆری و نە بە کرداریش. پاشان دوای ۱۰ ساڵێک، کامێرا کۆنەکەی باوکمم دۆزییەوە و ژیانم ڕێچکەیەکی جیاوازی گرتەبەر. پەرۆشیم بۆ وێنەی گیراو پێک نەهاتووانە و لە سەرووی هەموو شتێکەوە بوو-تەنانەت بێ ئەزموونییەکەشم. نەمدەزانی چی دەکەم و بۆچی، دەچووم بۆ هەموو جێیەک و وێنەی هەرشتێک و هەمووشتێکم دەگرت کە سەرنجی ڕادەکێشام. تاکە شت کە لێی دڵنیا بووم جێگەی بابەتەکان بوو کە وێنەم دەگرت. چەقی کارەکانم خستبووە سەر ژیانی خەڵکی پەراوێزخراو لە کۆمەڵگەدا بەهۆی ڕووخساریان، ژیانیان، وە مەرجەکانی ژیان چێژێکی تایبەتی بۆ من گرت. بەرەبەرە بۆ چەند مانگێک ڕۆچوومە ناو ژیانی ڕۆژانەیانەوە و لە کۆتاییدا، فێربووم لە ئەزموونەکانیانەوە. ئارەزووم بۆ کۆکردنەوەی هەموویان لە فیلمێکدا هانیدام بۆ ڕۆیشتن بۆ چەندین جێگا و بۆ بینینی کەسانێک کە هەرگیز پێشتر ڕووبەڕوویان نەببومەوە. هەر سەردانێک مانایەکی قوڵتری مرۆڤایەتی پێدەبەخشیم. وە ساڵ بە ساڵ گەشەم بە هونەرەکەم دەدا، کارەکانم لە زیاتر لە ۱۰۰ بڵاوکراوەی نێودەوڵەتی پیشاندراوە لەوانەش: ناشیۆناڵ جیۆگرافک، تایم، گاردیەن، ئیکۆنۆمیست، ڤۆغ و زۆری تریش. وە زیاتر لە ۱۰۰ خەڵاتی نێودەوڵەتی فۆتۆگرافیم بەدەستهێناوە. ساڵی۲۰۰۲ بووم بە یەکەمین فۆتۆگرافەری بەنگلادیشی کە هەڵبژێردرام بۆ وێنەی هەواڵی جیهانی جووپ ماستەر کلاس و لە نیثەر لاند. لە ۲۰۰٤ خەڵاتی ڕۆژنامەوانی گەنجم بەدەستهێنا لە ڤیستیڤاڵی وێنەی سکوپ لە پاریس-جارێکی تر، یەکەمین بەنگلادیشی بووم کە ئەو شەرەفەم پێبەخشرا.\nدەتوانیت پێمان بڵێیت کە ئێستا کار لە چیدا دەکەیت؟\nکار لە کتێبی ئایندەم 'پاڵەوانەکانی ژیان'دا دەکەم؛ پلان دادەنێم بۆ بڵاوکردنەوەی ئەم زنجیرە وێنەییەی ڕۆحە ئازاکان لە شێوەی کتێبێکدا و هەوڵدەدەم بەکاریبهێنم وەک سەرچاوەیەکی پارەی بەردەوام بۆ منداڵانی ناخۆش گوزەران. مەبەستی سەرەکیم بۆ جەختکردن بووە لەسەر ئەو کەسانەی کە ئازار دەچێژن و هەموو ڕۆژێک بەرەنگاری سەختییەکانی ژیان دەبنەوە. بەبەردەوامی گەشت دەکەم بۆ هەموو شوێنێکی جیهان بۆ پیشاندانی هەموو سەختییەکانی ژیان. چیرۆکی هەر مرۆڤێک بەهێزم دەکات لە پڕۆژەکەمدا. دەمەوێت ئەو چیرۆکە نەزانراوانەی ئازارچەشتن پیشانی جیهان بدەم. ئەگەر، لە ئەنجامدا، تەنها یەک دەست هات تاکو ببێت بە یارمەتی بۆ ئەو خەڵکە یاخود یارمەتییان بدات جا هەرچۆنێک بێت ئەوا ئەبێتە شەرەفێکی گەورە بۆ ڕەنج و ماندووبوونەکەم. وەک دەزانن من خەڵکی بەنگلادیشم. هەمیشە دەچم بۆ ئەو ناوچانەی کە هەژاری، فەرامۆشکردن و خراپ بەکارهێنان دانیشتوانەکەی وێران دەکات و هەندێکجاریش بە ڕێکەوت گەشت دەکەم بۆ جێگایەکی دیاریکراو بۆ ئەوەی چیرۆکەکانیان پیشانبدەم. لە گەشتە دوانەهاتووەکەمدا بەردەوام دەبم لە ڕۆیشتن، هاوخەمی کردنی هەر ڕووخسارێک کە دەیهێڵمەوە لەسەر کامێراکەم. هەموو هەوڵێک بدەم بۆ تێکەڵبوون لەگەڵ خەڵکدا و نزیکببمەوە لە کێشە شاراوەکانیان، هەرگیز یەکەمجار کامێراکەمیان پیشاننادەم. بەمشێوەیە من ڕووبەڕوو و زاڵدەبم بەسەر مرۆڤایەتییەکی نەزانراو لەگەڵ چیرۆکەکانی ئیشی قارەمانانە و ئازایەتی دەربارەی ئەوەی کە ئێمە یەشتا هەرگیز نایزانین. 'پاڵەوانەکانی ژیان'ی ڕاستەقینە هەن.\nچی وایلێکردیت کە ببیت بە فۆتۆگرافەرێکی پیشەگەر؟\nلە ڕاستیدا ڕۆژنامەوانی وێنەیی مەیدانی پارە پەیداکردن نییە. ئەوە زۆر سەختە ئێستا وە تەنانەت سەختتریش بوو ساڵی ۱۹۹٦ کاتێک کە دەستم پێکرد. دایکم دەیگوت، 'کاتێک کە فلسێکت لە گیرفاندا نەبێت،خولیاکەت لە پەنجەرەکانەوە دەفڕێ'. ئەو خولیایە فۆتۆگرافی بوو و ئێستاش هەروایە. باوکم پێیگوتم، 'یەکێکیان هەڵبژێرە: پارە یان خەونەکان؟ وەڵاممدایەوە، 'خەون و پارەش هەردووکیان'. ئێستا بڕی پێویستم هەیە کە ژیانم بژیم و خەونەکانیشم بژیم. بە چاوتروکاندنێک نایات. کاتت پێویستە تا ناوت بونیاد بنێیت، ناوبانگ و دڵسۆزیت بسەلمێنیت. ئەگەر بەدوای ئەوەدا دەگەڕێیت کە فیراری لێخوڕیت و لە خانوویەکی شاهانەدا بژیت، ئەوا ڕۆژنامەوانی وێنەیی بۆ تۆ نییە. هەوڵدەدەم دڵسۆزبم بۆ پیشەکەم، بۆ کارەکەم، وە بۆ کڕیارەکانم. ئەوە یاسا سادەکەمە کە من پەیڕەوی دەکەم تاکو جۆرە ژینگەیەک بۆخۆم دروستبکەم . هیچ خواستێکیشم نییە کە تەماحکار بم چونکە لە کارەکەمەوە فێربووم مرۆڤ دەتوانێت بە کەمێک بژی و بەختەوەربێت لەکاتێکدا زۆر خەڵکی تر لەگەڵ زۆری سامانەکانیان بەپێی پێویست دڵخۆش نین. بڕوام بە پاشەکەوت کردن هەیە بۆ سبەینێ بەڵام ئەمڕۆم بەفیڕۆ نادەم بە نیگەران بوون بۆی. من سوپاسگوزارم کە فۆتۆگرافی زۆر ئارامی کەسی، ڕێز، کاریگەری و خۆشەویستی پێبەخشیوم. وە بەڕاستی پێموایە کە وێنەی فۆتۆگرافی ئەو دەرگایانە دەکاتەوە کە ئێمە ئێستا ناتوانین خەیاڵی بکەین بەڵام ڕێگەی بەهێز دەدۆزینەوە بۆ داواکردن لە جیهان تا بەخەبەر بێن.\nستایلی فۆتۆگرافیت چییە؟\nیەکەم بەوردی دەگەڕێم بۆ جوانی و مرۆڤایەتی لە وێنەدا و دووەم کاتێک کە ئەوەی بەرامبەرم مورتاح بوو و بڕوای پێکردم و دواتر جەوهەری خۆی دەرخست. لە ساتێکی وادا وێنەیەک دەبێت بە 'سەفەرێکی ڕوحی' هەرچۆنێک بێت، تەنها وێنەگرتن بەس نییە بۆ من. دەمەوێت لە کەسەکە تێبگەم؛ ڕاپۆرتێک گەشە پێبدەم و ئەوانیش هەست بە بڕوابەخۆبوون بکەن تا قوڵترین چیرۆک و هەستی خۆیانم پێبڵێن. ئەمە ئەو شتەیە کە من دەبەستێت بە کەسەکەوە و ئەزموونێکی گشتگیری فۆتۆگرافییە بۆ من و بۆ بینەرانی کارەکانیشم. لەگەڵ وێنەدا، زۆرجار چیرۆکی کورت یان درێژم پێدەڵێن تا ڕێگەبدەن بینەرەکانم بچنە ژیانی تایبەتییانەوە، جیهانیکی نەناسراو و هەستکردن بە وێنەکە و خاوەن چیرۆکەکە لە ئاستێکی جیاوازدا. وەک پێشتر ئاماژەم پێدا، لەڕێگای کامێراکەی دەستمەوە لە خۆشییەکانی خەڵک نزیک نابمەوە. بەڵکو دەچمە ناو ئەو شتانەی کە ناوچەی تایبەتی کەسی و قەدەغەن. هەر وێنەیەکی ڕاستەوخۆ باوەڕپێنەکراو و بیمانا دەبێت. پەیوەندی تایبەتی لەگەڵ کەسەکە یاخود کەسەکان پێویستە و دەبێت سەرەتا من ڕاپۆرتێک دروستبکەم و بڕوایان بە من بەدەستبهێنم بۆ ئەوەی دڵ و ڕوحیانم بۆ بکەنەوە. هەندێکجار ئەوە تەنها دوای گفتوگۆیەکی هاوڕێیانە ڕوودەدات و ئاسایی دەبێت بۆ هەموو لایەک کە قایلببن وێنەیان بگرم. دەبێت بە کارلێکێک لەڕێی ئەو ئەزموونەی کە هەمانە. کاتەکانی دیکە، ڕەنگە ڕۆژێکی بوێت بۆ هەستکردن بەحاڵەتەکە و دەتوانم جانتای کامێراکەم بکەمەوە و بەڕاستی وێنەی ئەو ڕوحە جوانانە لە باری سروشتییاندا بگرم.\nچۆن خۆت پەروەردە دەکەیت بۆ گرتنی وێنەی جوانتر؟\nئەو کەسانەی کە وێنەیان دەگرم ئیلهامبەخشی منن و بارودۆخەکانیان هەمیشە جیاوازن، بەو جۆرە، هەمووکات بەرەنگاری نوێم بۆ درووستدەکات. ئەوەی زۆر بە نائاسایی دەیبینم دەربارەی کارەکەی کە دەیکەم ئەوەیە کە چاوم دەکاتەوە بۆ هەموو ئەو سوکە گاڵتەی بچووک و ئەو پەژارانەی کە هەرگیز پێشتر لە ژیاندا نەمدیون. خۆشییەکی زۆر نایاب لە بینینی ئەو کەسانەدا هەیە کە لەلایەن جیهانەوە تڕۆکراون؛ لە هاوبەشیپێکردنی کوپێک چا لە گەڵیاندا و دۆزینەوەی ئەوەی یەشتا توانای ئارەزووکردنیان هەیە، هەرچەندە کە خۆیان خۆشنەویستراو بوونە. دوای دانیشتنەکە لە ڕێگەمدا بۆ ماڵەوە بیر لە هەموو ئەو ئەزموون و ساتانە دەکەمەوە کە ونمکردبوون و دەبنە سەرچاوەی ئیلهامم بۆ ڕۆژی دواتر. بە بەردەوامی سەیری کارەکانی فۆتۆگرافەرەکانی دیکە دەکەم و گفتوگۆی لایەن و ئەزمونی جیاوازیان لەگەڵ دەکەم و هەرکاتێک هەلێک هەبێت هەرچەندە من هەندێک دورەپەرێزم بەوەی کە لەبەنگلادیش بم. بەڵام کاتێک دەچمە دەرەوەی وڵات، هەوڵێکی باش دەدەم تا هەموو ئەو شتانە ببینم کە لە جیهانی فۆتۆگرافیدا ڕوودەدەن و لەگەڵ زۆر کەسی ئەو بوارەدا قسەبکەم. هەروەها جیهانی فۆتۆگرافەرانیش هەیە بە ئۆنلاین بۆ پەیوەندیکردن و بەدواداچوونی کارەکانیان و گۆڕینەوەی ڕاو بۆچوونەکانمان. هەروەها زۆر سەرسامی کارەکانی sebastiao salgadoم. کارەکانی سەرچاوەی ئیلهامێکی گەورەن بۆ من. هەروەها James Natchwayیش یەکێکە لە هەرە فۆتۆگرافەرە ئیلهامبەخشەکان و کەسایەتییەکی کاریگەرە بۆ من. هەموو کارەکانی زۆر بەباشی چالاکم دەکەن. ئەم فۆتۆگرافەرە باسی شەڕ دەکات بەڵام پەیامی ئاشتی دەهێنێت.\nوەک فۆتۆگرافەرێک چ کاتێک هەست بە دڵخۆشی دەکەیت؟\nیەکەم شت و سەرەکیترینیان، فۆتۆگرافی خولیای منەو دووەم ئەوە ئامرازە بۆ ڕوودانی گۆڕانکاری باش. تەقریبەن هەموو ڕۆژێک وێنە دەگرم چونکە حەزم لێیە ئەوە بکەم. من فۆتۆگرافی وەک چالاکییەکی پێشبڕکێییانە نابینم، یان خەبات بۆ ناو و ناوبانگ. دەمەوێت وێنەکانم پیشانی بینەرەکانم بدەم. دەمەوێت هەست بە شتێک بکەن. زۆر لە هاوڕێیانی زانکۆم دەبینم کە بە سەختی فۆتۆکانیان بڵاودەکەنەوە و هەموویان هەڵیدەگرن بۆ پێشبڕکێ و بەخشش و پێشانگا. من زۆر ڕوونم دەربارەی ئەو ڕاستییەی کە وێنە دەگرم تا پیشانی خەڵکی بدەم، تا پەیامێک بگەیەنم، وە گۆڕانکارییەک دروست بکەم. تا ئەوکاتەی کە دەتوانم پەیامەکە بڵاوبکەمەوە، تا ئەو کاتەی کە چیرۆکی دڵە شکاوەکان بڵاودەکەمەوە، تا ئەو کاتەی پیشانیدەدەم کە کەسایەتی ناو وێنەکان چەند ئازان، هیچ شتێکی دیکە بێزارم ناکات. لەلاپەڕەی فەیسبووکەکەمدا، هەموو ڕۆژێک نامەی وەک: "تۆ من و شێوازی بیرکردنەوەی ونت گۆڕی. سوپاس." و"دوای بینینی فۆتۆکەی تۆ تا نیوەشەو گریام. دەتوانم چی بۆ ئەو خاتوونە ئازایە بکەم؟" هەندێکجار سەدان دوعا و وتەی جوان وەردەگرم تەنها لە چیرۆکی یەک وێنەدا. ئەوە بۆ من لە هەموو دەستکەوت و نرخاندنێکی پیشەیی گرنگترە. بڕوام بەوە هەیە کە ئەگەر وێنەکانم بتوانێت کار لە دڵی بینەرەکان بکات و گۆڕانێک لە ژیانیاندا دروستبکات و ئیلهامی ئەوەیان پێببەخشێت کە یارمەتی کەسانی دیکە بدەن، کەواتە ئەمە دەستکەوت و خۆشییەکی ڕاستەقینەیە بۆ من. ۷-سەختترین کاتت وەک فۆتۆگرافەرێک کەی بووە؟ چۆن چارەسەرت کردووە؟ پێشبڕکێ مەیدانێکە هەموو شتێک ئاڵۆز دەکات و وەک دەزانین بە گەورەیی زیادیکردووە. زۆرجار، فۆتۆگرافەرە نوێیەکان وێنەکانیان بە خۆڕایی دەدەن بە سایت و گۆڤارەکان، وە ئەمەش کێشەی زیاتر دروستدەکات. زیاتر و زیاتر خەڵک دێنە ناو مەیدانی پیشەی فۆتۆگرافییەوە. پێشبڕکێ بەخراپی زیادیکردووە و لەسەر ئەوەشەوە من بەتەنیا کاردەکەم لە بەنگلادیش و سەر بە هیچ کۆمەڵەیەک نیم. زۆر لە خزم و کەسانی نوخبە خاوبوونەتەوە لە بەڵێنپێدان بە فۆتۆگرافەرەکان، بەتایبەتی لە بەنگلادیش. ئەگەر سەر بەو کۆمەڵانە نەبیت، بە هەموو توانای خۆیانەوە هەوڵدەدەن بلۆکت بکەن. هەرچەندە، ئاسان نەبووە بۆم کە ئەو ۲۲ ساڵەی دوایی بە تەنها ڕزگام ببێت لەم پیشەسازییەدا. بۆ زاڵبوون بەسەر ئەوەدا، بەڕاستی بە سەختی کاردەکەم، چڕبوومەتەوە لە کارەکەمدا و هەمیشە ڕاستگۆم لە پیشەکەمدا. هەروەها تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیش زۆر یارمەتی داوم بۆ پیشاندانی کارەکانم بە ژمارەیەکی فراوانتری بینەر: هەموو جۆرە کارێک دەکەم بۆ مانەوە وەک فۆتۆگرافەرێک، بە ڕۆژنامەگەری فۆتۆییشەوە. بەڵام هەرگیز چارەی چۆنیەتی و کاری سەخت ناکەم. ڕاستگۆیی و خۆتەرخاندنەکەم هێنامی بۆ ئەم شوێنەی ئێستام.\nلەبیرنەکراوترین ئەزموونت چییە لەمەیدانی فۆتۆگرافیدا؟\nدوانزە ساڵ پێش ئێستا خەریکی چیرۆکێک بووم لە کەپرێکدا. تا ئەو کاتە فۆتۆگرافی ڕەش و سپی پەسەندی من بوو. وێنەی ژنێکی گەنجم دەگرت کە کرێکار بوو. لەکاتێکدا کە چووم وێنەیبگرم لەپڕ دیارنەما. نیو سەعات دواتر دەرکەوتەوە بە جلە تازەکانییەوە، قژی بەستبوو و گوارە ئاڵتوونەکانیشی لەگوێ کردبوو. پێش ئەوەی شوێنەکە جێبهێڵم بە پەرۆشەوە داوایکرد کە هەندێک ڕەنگ بخەمە خۆتۆکانییەوە. هەفتەی دواتر چاپمکرد و پیشانمدان. من بەدڵخۆشییەوە وێنەکانم خستە دەستییەوە. بەڵام ئەو لە چرکەیەکدا، ڕووخساری ڕەش و سارد داگیرسا و بە توندی گوتی، "ئایا من تەها هەژار دیارم بۆتۆ؟ کوا کراسە سورەکەم؟ کوا تەوقە زەردەکەی قژم؟ وێنەکەی تۆ درۆینەیە." ئەو چەند ڕستەیە بەرچاوم، تەکنیکەکانم، وێنەکانم و هەموو ڕاستی فۆتۆگرافییان گۆڕیم. ۹-پێنج ساڵی تر خۆت لەکوێ دەبینیتەوە یاخود حەزدەکەیت چ ئاواتێکی فۆتۆگرافیت بەدەستبهێنیت؟ من هەموو چرکەیەکی ژیانم خەون بە فۆتۆگرافییەوە دەبینم و ناتوانم خەیاڵی هیچ خولیاو پیشەیەکی تر بکەم لە داهاتوودا. تەنانەت ئەو کاتانەش کە وێنە ناگرم، سەیری وێنە دەکەم. هەمووکات بیر لە فۆتۆگرافی دەکەمەوە. بەدەر لە پێشانگا کەسییەکان لە دەرەوەی وڵات، بەشداریکردن لە گفتوگۆ و وێنەی فۆتۆگرافی و بەرپرسیارییەتیەکانی وێنەی ڕۆژنامەوانی، وۆرکشۆپێکی تایبەت بەخۆم بنیاتدەنێم لەو قوتابخانەیەی کە درووستمکردووە، پەیمانگای یەکەم ڕووناکی بۆ وێنەی فۆتۆگرافی. وۆرکشۆپێکی بەکۆمەڵم هەیە دەربارەی بابەتێکی جیاواز هەروەها وۆرکشۆپێکی کاری فۆتۆگرافی کەسی لەگەڵ بەشداربووانی هاتوو لە هەموو جیهانەوە بۆ بەنگلادیش. هەروەها بەرنامەی تایبەتی پێشنیازکردن کە بۆ چوونە دەرەوەیە لەگەڵ خوێندکاران بۆ وۆرک شۆپەکان. هەروەها من قوتابخانەیەک بنیاتدەنێم بۆ منداڵانی ناخۆشگوزەران لەداکاو ناوچە گوندنشینەکان. دوای بڵاوبوونەوەی ڕاگەیەندراوی پێشوو، لە پڕۆژە نۆ ساڵییەکەم، 'پاڵەوانەکانی ژیان' لە شێوەی کتێبێکدا لەگەڵ چیرۆکی وێنەیی ژیانی ڕاستەقینە، حەزەکەم ژیانی هەموو تاکە کەسێک بگۆڕم کە لە کتێبەکەدا وێنەی گیراوە.\nپێنج ساڵی تر خۆت لەکوێ دەبینیتەوە یاخود حەزدەکەیت چ ئاواتێکی فۆتۆگرافیت بەدەستبهێنیت؟\nمن هەموو چرکەیەکی ژیانم خەون بە فۆتۆگرافییەوە دەبینم و ناتوانم خەیاڵی هیچ خولیاو پیشەیەکی تر بکەم لە داهاتوودا. تەنانەت ئەو کاتانەش کە وێنە ناگرم، سەیری وێنە دەکەم. هەمووکات بیر لە فۆتۆگرافی دەکەمەوە. بەدەر لە پێشانگا کەسییەکان لە دەرەوەی وڵات، بەشداریکردن لە گفتوگۆ و وێنەی فۆتۆگرافی و بەرپرسیارییەتیەکانی وێنەی ڕۆژنامەوانی، وۆرکشۆپێکی تایبەت بەخۆم بنیاتدەنێم لەو قوتابخانەیەی کە درووستمکردووە، پەیمانگای یەکەم ڕووناکی بۆ وێنەی فۆتۆگرافی. وۆرکشۆپێکی بەکۆمەڵم هەیە دەربارەی بابەتێکی جیاواز هەروەها وۆرکشۆپێکی کاری فۆتۆگرافی کەسی لەگەڵ بەشداربووانی هاتوو لە هەموو جیهانەوە بۆ بەنگلادیش. هەروەها بەرنامەی تایبەتی پێشنیازکردن کە بۆ چوونە دەرەوەیە لەگەڵ خوێندکاران بۆ وۆرک شۆپەکان. هەروەها من قوتابخانەیەک بنیاتدەنێم بۆ منداڵانی ناخۆشگوزەران لەداکاو ناوچە گوندنشینەکان. دوای بڵاوبوونەوەی ڕاگەیەندراوی پێشوو، لە پڕۆژە نۆ ساڵییەکەم، 'پاڵەوانەکانی ژیان' لە شێوەی کتێبێکدا لەگەڵ چیرۆکی وێنەیی ژیانی ڕاستەقینە، حەزەکەم ژیانی هەموو تاکە کەسێک بگۆڕم کە لە کتێبەکەدا وێنەی گیراوە.\nئەم بابەتە 59 جار خوێندراوەتەوە


پێكان به‌رۆكی ڕیاڵ به‌رنادات\nیانەی ریاڵ مەدریدی ئیسپانی ، پێکانی تۆنی کرۆسی یاریزانی هێڵی ناوەندی راگەیاند.\nیانەکە لە پێگەی فەرمی خۆیەوە بڵاوی کردۆتەوە دوای ئەنجامدانی پشکنینی پزیشکی بۆ ئەو یاریزانە، کرۆس توشی پچڕانی ماسولکەی لە ڕانیدا هاتووەو چاوەڕوانی گۆڕانکارییەکانین، بە بێ ئەوەی یانەکە ماوەی دوورکەوتنەوەی رابگەیەنێت.\nبەڵام رادیۆی کادێنا کۆپی ئیسپانی ئاشکرای کردووە، کرۆس ماوەی ٢ تا ٣ هەفتە دووردەکەوێتەوەو لە یانەکەی دادەبڕێت.\nکرۆس لە یاری بەرامبەر بە یانەی ریاڵ سۆسیداد توشی پێکان بووە، کە یارییەکە لە رکابەرییەکانی هەفتەی ١٨ی خولی ئیسپانیا بوو، تێیدا یانەی ریاڵ مەدرید لە یاریگای بێڕنابیۆی تایبەت بە خۆی ٢-٠ دۆڕاو کرۆسیش نەیتوانی یاریەکە تەواو بکات.\nپێشتریش ریاڵ مەدرید پێکانی گارس بەیڵی بڵاوکردەوە کە بۆ ماوەی دوو هەفتە ناتوانێت یاری بکات.


زایینی: ٢٦-٠٥-٢٠١٤ - هەتاوی: ١٣٩٣/٠٣/٠٥ - ١٨:١١ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: لە سمینارێکدا کەلە وڵاتی نوروێژ بۆ تەشکیلاتی حیزب پێکهاتبوو، مستەفا هیجری لەسەر دۆخی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، ئێران و کوردستان، حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فیدراڵ و کۆنگرەی نەتەوەیی قسەی کرد.\nبەپێی راپۆرتی کوردستان میدیا، کۆمیتەی گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە وڵاتی نۆروێژ، رۆژی شەممە رێکەوتی ٣ی جۆزەردانی ١٣٩٣ی هەتاوی، سمینارێکی بۆ ''مەستەفا هیجری'' سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بە بەشداریی ئەندامان و دۆستانی حیزب پێکهێنا.\nسمینارەکە سەرەتا بە سروودی نەتەوایەتیی ''ئەی رەقیب'' و راگرتنی خولەکێک بێدەنگی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی کوردستان دەستی پێ کرد.\nدواتر کورتەیەک لە مێژووی حیزبی دێموکرات و کۆسپەکانی بەردەم ئەو حیزبە لە مێژوودا لەلایەن ''مریەم علیپوور'' بەرپرسی کۆمیتەی حیزب لە نوروێژ، پێشکەش کرا.\nدواتر سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکرات باسێکی لەسەر دۆخی هەنووکەیی کوردستان بەگشتی و ئێران و بەتایبەت لە بواری ئابوورییەوە و هەروەها کۆنگرەی نەتەوەکانی ئێرانی فیدراڵ پێشکەش کرد.\nهیجری لە بەشێکی دیکەی وتەکانیدا پەرژایە سەر دۆخی ناوچەکە و بەتایبەت ئەو وڵاتانەی کوردستانیان بەسەردا دابەش کراوە.\nکۆنگرەی نەتەوەیی و بارودۆخی گشتیی حیزبی دێموکرات بەشێکی دیکەی وتەکانی سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانی لەو سمینارەدا پێکهێنابوو.\nلە بڕگەیەکی دیکەی ئەو سمینارەدا ئامادەبوان بە پرسیار، پێشنیار و تێبینییەکانیان بەشدارییان لە سمینارەکەدا کرد.


تێلیگرام و ئیمۆ” لە ئێران فیلتر کران – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / تێلیگرام و ئیمۆ” لە ئێران فیلتر کران\nتێلیگرام و ئیمۆ” لە ئێران فیلتر کران\nچوار شه‌ممه 18 تشرینی دووه‌م 2015\tئێران, هەواڵ 311 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nدوابەدوای لێدوانی چەن بەرپرسێکی رژیمی ئیسلامی ئێرانی سەبارەت بە دنیای مەجازی و ئینترنت، دوو بەرنامەی “تێلیگرام و ئیمۆ” فیلتەر کران.\nبە پێی هەواڵەکان لە رۆژانی رابردوو “تێلێگرام و ئیمۆ” لە ئێران فیلتر کراون و شارۆمەندانی ئێرانی تەنها دەتوانن لە رێگەی فیلترشکێنەوە سەردانی ئەو بەرنامە بکەن.\nلە رۆژانی رابردوو “سپای پاسدارانی رژیمی ئیسلامی ئێران” سەبارەت بە بەکارهێنانی ئینترنت و دونیای مەجازی هوشداریان دابوو و هەروەها “عەلی خامنەی” رێبەری رژیمی ئیسلامی، باسی لە دزەی دوژمن کردوە لە رێگەی دنیای مەجازی و ئینترنتەوە کە توانیویانە دزە بکەنە ناو بەیتی رێبەری. ناوبراو ئەم دزەکردنەی بە شەری نەرم ناوبردوە.\nدوابەدوای لێدوانی بەرپرسەکانی رژیم لە ئێران ناوەندە ئەمنیەتیەکان دەستیان کرد بە دانانی فیلتر بۆ دوو بەرنامەی “ئیمۆ و تێلێگرام” و هەروەها فیلترکردنی کۆمەڵیک سایت و بەرنامەی دیکە.\nجێگەی ئاماژەیە بە پێی هەواڵەکان، لە دوای فیلترکردنی ئەم بەرنامانە رێژەی بەکارهێنانی ئەم دوو بەرنامە زیادی کردوە و زیاتر لە 15 میلیون کەس ئەم بەرنامانەیان لە گووگل دانلود کردوە.


لە پەراوێزی بودجەی ساڵی 2018 دا\n2017-12-04 12:07 147 جار بینراوە کۆمێنت\nبودجەی ساڵی 2018 ی عیراق كە حكومەتی عەبادی دایناوە، یەكەم بودجەیە كە پاش ریفراندۆمەكەی كوردستان دادەندرێ. هەر وردبونەوەیەك لەو بودجەیە دەری دەخا كە بەغدا هەموو كارتەكانی لە مستی خۆی كۆكردۆتەوە‌و بێ منەتییەكی زۆری بەرامبەر بە هەرێمی كوردستان نیشانداوە. ئەمەش ئەو بۆچونە پشت راست دەكاتە كە پێش ریفراندۆم دەخرایە روو سەبارەت بەوەی كە ئەنجامدانی ریفراندۆم بەو پەلەپەلییە‌و بەبێ ئامادەكاریی پێویست، پێگەی هەرێم لەپاش ریفراندۆم بێهێز دەكا‌و هیچ كارتێكی بۆ مانۆری سیاسی بەدەستەوە ناهێڵێ. سیاسەتی سەركێشی‌و لێكدانەوەی چەوت هەمیشە ئەنجامی خراپی دەبێ، وەك لە كوردستاندا دەیبینین.\nبەپێچەوانەی بودجەی ساڵانی رابردووەوە، هیچ پشكێك بۆ هەرێمی كوردستان دیاری نەكراوە. مەسەلەی دیاریكردنی پشكەكە بۆ رێژەی دانیشتوان بەپێی پارێزگاكان هێڵدراوەتەوە. بەم پێیه، لەسەر بنەمای رێژەی دانیشتوانی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان رێژەی 6/12% دیاری كراوە. هەر لەم بودجه‌یەدا حكومەتی هەرێمی كوردستان بەشێوەی «حكومەتی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان» ناوی هاتووە كە ئەمەش لەگەڵ دەقی ماددەی 117ی دەستور رێكناكەوێ كە بەناو ناوی «هەرێمی كوردستان» ی تێیدا هاتووە.\nهەروەها بەهەمان پێودانگی بودجەی ساڵانی 2015و 2016 و 2017، دیسان ئەو مەرجە دانراوەتەوە كە ئەگەر حكومەتی هەرێم نەوت رادەستی حكومەتی فیدرال نه‌كات، مافی وەرگرتنی بودجە لەدەست دەدا. ئەمەش خۆی لەخۆیدا تەگەرەیەكی ترە، چونكە لەمەوبەر حكومەتی هەرێم‌و حكومەتی فیدراڵ دووجار، هەم لە ساڵی 2014 پێش دانانی بودجەی ساڵی 2015و هەم لە ساڵی 2015 پێش دانانی بودجەی ساڵی2016، لەسەر ئەوە رێك كەوتون كە نەوتی هەرێم بەرامبەر بە وەرگرتنی بودجە بێ. هەردوو جاریش حكومەتی هەرێم رێككەوتنەكەی جێبەجێ نەكردووە‌و ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی كە مەسەلەكە بگەڕێتەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم.\nدەبێ حكومەتی هەرێم بزانێت كە هەلومەرجی پاش ریفراندۆمە شكستخواردووەكە تەواو جیاوازە‌و هەرێم بەرگەی ئەوە ناگرێت كە جارێكی تر بگەڕێتەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم چونكە بەغدا چیتر رازی نابێ هەرێم بەشێوەی نیمچە دەوڵەت هەڵسوكەوت بكات.\nكاتی ئەوە هاتووە دان بەوەدا بنرێ كە لە ساڵانی رابردوودا حكومەتی هەرێم‌و لەناو حكومەتی هەرێمدا وەزارەتی سامانە سروشتییەكان‌و وەزیرە ونەكەی، ئەو لایەنە بووە كە تەگەرەی خستۆتە بەردەم گەیشتن بە پێكهێنانی ئەنجومەنی نەوت‌و گازی فیدرال‌و یارمەتیی دەركردنی یاسای نەوت‌و گازی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق نەداوە، چونكە لەو سەردەمەدا سەرمەستی پرۆژەی سەربەخۆیی ئابوری بووە‌و پێی وا بووە لە ساڵی دووەمی پیادەكردنی سیاسەتی سەربەخۆیی ئابوریدا پشكی 17%ی بە عیراق وەرگیراو تێدەپەرێنێ، لە قۆناغی یەكەمدا پشكەكە دەگەیەنێتە 25% لە قۆناغی دووەمدا دەیگەیەنێتە سەرووی 30%. هیچ كام لەم خەمڵاندنانە راست دەرنەچوون‌و لەئاكامدا هەرێم 17%ی پشكی لە عیراق وەرگیراوی لەدەستدا‌و لەسەریشی قەرزار بۆوە‌و كار گەیشتە رادەی لەدەستدانی توانای دابین كردنی موچەی كارمەندەكانی خۆی.\nلەساڵانی رابردوودا فیدرالیزمی پەیڕەوكراو لە هەرێمی كوردستان، لە هیچ شوێنێكی جیهان‌و لەهیچ دەوڵەتێكی فیدرالدا نمونەی نەبووە. لەو ماوەیەدا هەرێم پابەندبونێكی دارایی بەرامبەر بە حكومەتی فیدرال نەبوە. بەپێی ئەو سیستمەی لە عیراقدا پەیڕەو دەكرێ، هەموو پارێزگاكان بەشێوە‌و بڕی جیاواز بەشدارن لە دابین كردنی داهات بۆ حكومەتی فیدرال لەوانە بە دابین كردنی داهاتەكانی نەوت، گومرگەكان، كارگە حكومییەكان، باج. لەناویاندا تەنها هەرێمی كوردستان بە هیچ داهاتێك بەشدار نەبوە لە زیادكردنی داهاتی حكومەتی فیدرال. بۆیە، لەم سەروبەندەدا، جەخت كردنی بەغدا لە ساڵی 2014 بەدواوە لەسەر رادەست كردنی نەوتی هەرێم بە حكومەتی فیدرال. بەشێكە لە سیاسەتێكی پەیڕەوكراو كە بەپێی دەستور هەموو هەرێم‌و پارێزگاكان دەگرێتەوە.\nئەم شێوازەی مامەڵەكردن لەگەڵ بەغدا كەڵكی نەماوە‌و پێویستە لەسەر هەرێم رەفتاری خۆی بگۆڕێ. لەم هەلومەرجەی ئێستادا گەورەترین دوو تەگەرە لەبەردەم چاك كردنەوەی پەیوەندییەكانی بەغدا‌و هەرێم، نەوت‌و هەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی ریفراندۆمە.\nلەم رووەوە پێویستە گوتاری سیاسیی هەرێم سەقامگیر‌و بنیاتنەر بێ. بەڵام ئەوەی كە دەیبینین وا نیە. لەكاتێكدا سەرەك وەزیرانی حكومەتی هەرێم لە كۆشكی ئەلیزێ لە فەرەنسا لێدوان دەدا‌و دەڵێ "ریفراندۆم كۆتایی هاتووە" و داوای دانوستان «بەپێی دەستور‌و لە چوارچێوەی عیراقێكی یەكگرتوو» دەكات‌و رایدەگەیەنێ كە هەرێم «رێز» لە بڕیاری دادگای فیدرال دەگرێ كە ریفراندۆمی بە نادەستوری ناو بردووە‌و ئەنجامەكانیشی هەڵوەشاندۆتەوە، لەهەمان كاتدا گوتارێكی تر بەرامبەر بەم گوتارە نەرمە فەرمییەی حكومەتی هەرێم هەیە كە ریفراندۆم دەكاتە «كاردانەوەیەك» لە دژی ساڵی 1937 ی سەعد ئاباد‌و داوا لە هەرێم دەكا بەناوی خۆڕاگرییەوە هەڵوێستی توند بنوێنێ‌و بانگەشە بۆ ئەوە دەكات كە هەرێم لە لاوازییەوە داوای دانوستان ناكا. مەسەلەكە پەیوەندیی بە لاوازی‌و هێزەوە نیە. مەسەلەكە پەیوەندیی بەوەوە هەیە كە جگە لە دانوستان هیچ بژاردەیەكی تر نیە.\n2018-02-21 12:51 85 جار بینراوە\n2018-01-25 10:03 131 جار بینراوە\n2017-12-19 09:01 135 جار بینراوە\n2017-10-30 12:24 177 جار بینراوە\n2017-10-23 13:56 339 جار بینراوە\n2017-10-16 14:12 382 جار بینراوە\n2017-10-02 13:56 129 جار بینراوە


پارتی قەت عاقڵ نابێ\nحکومەتەکەی بەناو براگەورە بەنیوەشەو هەڵدەکوتێتە سەر ماڵی ڕۆژنامەنوس. لەو هەولێرەی کە پڕە لەجوانی کەس دەنگی لێ نایا، ئۆپۆزسیۆنی کەواسوری بەر لەشکر بێدەنگی هەڵبژاردووە و خەریکی چەورخۆرییە لەگەڵ پارتی. ئەم سێ هێزە کە حکومەتیان پێکهێناوە بەرپرسن لەگیانی ڕۆژنامەنوسان‌و هاوڵاتیانی ئەم دەڤەرە.\nدنیایەک میدیاو کەناڵتان بەپارەی نەوت دامەزراندووە، هێمن چی کردووە دەتوانن وەڵامی بدەنەوە، ئەم ترسەی پارتی لەیەک ڕۆژنامەنوس‌و هەڵکوتانەسەر ماڵی بەنیوەشەو دەیسەلمێنێت ئەم پارت‌و دەسەڵاتە پیاوی عاقڵی تیا نەماوەو لەدەنگە ئازاو ئازادەکان دەترسن. ئەمە سەلمێنەری ئەوەیە کە ئێوە ڕێوی دەرەوەو شێری ناوەوەن.\nپاراستنی کیانی هێمن مامەند و هەر ڕۆژنامەنوس و هاوڵاتیەکی تری ئەم دەڤەرە لە ئەستۆی ئەم حکومەتە سێقۆڵیەدایەو هەر کردەیەکی نادیموکراسیانە و مافیائاسا پەڵەیەکی ڕەشە بەنێو چاوانی ئەم دەسەڵاتەوەو بەجۆرێک خەریکە هیچ پەڵەیەک بەدەم و چاوی ئەم مافیایانەوە دیار نەبێ و بەتەواوی ڕوویان ڕەش بوبێ.\nئەوەی یەک دەقە لەهەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ژیابێ تێدەگا هەڵکوتانی بەعسیەکان بۆ سەر ماڵەکان چەند ترسناکە، ئەم هێزە نەک هەر تەمسیلی بەعس دەکا، بەڵکو بەتەوای بۆتە بەعسی و یەکێتی و گۆڕانیش لەناو ئەم حکومەتە ڕۆڵی تەنفیزی و تەشریعی سەردەمی بەعس دەبینن.\nئەو بێدەنگیەی دوای ئەم کردە مافیاگەریە دەیبینین سەرەتای دروستبوونی حکومەتێکی پۆلیسی و سەرکوتکەرمان پیشان دەدات و ئەگەر عاقڵ نەکرێ سەری خۆی و هەموومان لەگەڵ خۆیدا دەخوات.


کوردە بێ دینەکانی سوید " ئاتایستەکان" دژایەتیی داعش دەکەن\nئەکیلۆڤ دەڵێت هەندێک پیتزاخانە هەیە لە سویددا کە پارە بۆ پێشمەرگەی کوردستان و پەکەکە دەنێرنەوە تا دژایەتیی داعشی پێ بکەن.\nئەمڕۆ لە دادگاییەکەی ئەکیلۆڤدا داواکاری گشتیی لە ئەکیلۆڤ دەپرسێت ئەگەر لە سویددا گروپ و خەڵکێک هەن کە بە دوژمنایەتیی داعش دەکەن، ئەکیلۆڤ دەڵێت بەڵێ کورەد ئاتایستەکان نەک کوردە موسوڵمانەکان، بۆ نموونە لەڕێی چەند پیتزاخانەیەک پارە دەنێرنەوە بۆ پێشمەرگەی کوردستان و گەریلاکانی پەکەکە بۆ ئەوەی دژ بە داعش بجەنگن.\nهەروەها کۆمپانیا و شەریکە گەورە هەن کە پارە کۆدەکەنەوە و دەینێرنەوە بۆ شەڕی دژ بە داعش، ئەو دەڵێت ناوی ئەو کۆمپانیا و لایەنانە ناهێنێت تا سومعەیان نەزڕێت.\nجێی باسە ئەمڕۆ بۆ یەکەمجار دوای دوو هەفتە لە دادگایی گومانلێکراو ڕەحمەت ئەکیلۆڤ سەبارەت بەو تۆمەتانەی ئاراستەی کراون دەدوێت.\n- ئەکیلۆڤ دان بەوەدا دەنێت کە ئامانجی کوشتنی سویدییەکان بووە هەروەها بۆ ناچارکردنی سوید کە واز لە هاوکاریی دژ بە دەوڵەتی ئیسلامیی بهێنێت.\n- سەرچاوەکانی بیرۆکەی ئەنجامدانی ئەو کارە زۆر بوو بەڵام ئەوەی پاڵی پێوە نام ئەوە بوو کە دڵم بۆ قوربانییانی بۆردومانی هێزەکانی ناتۆ ژانی دەکرد، ئەکیلۆڤ دەڵیت.\n- ڕووبەڕووبوونەوەی سکاڵاکاران (بەرکەوتووانی کارە تیرۆریستییەکە) لەگەڵ ئەکیلۆڤ بەشێکە لە ساڕێژبوونی برینەکانیان بەڵام ساتێکی سامناکیشە ئەو کەسە بدوێنیت کە ئامانجی کوشتنت بووە، نوێنەری سکاڵاکاران دەڵێت.\nڕەحمەت ئەکیلۆڤ ئەو پەنابەرە ئوزبەکستانییە یە کە مانگی ئەپریلی ساڵی پار بە ئوتومبێلێکی بارهەڵگر خۆی کرد بە نیو ئاپۆڕەی ڕێبوارانی شەقمی درۆتنینگگاتان لە ستۆکهۆڵم. ئەو هێرشە تیرۆریستییە بووە هۆی کوشتنی پێنج کەس و بەسەختی بریندار بوونی 10 کەس.\nسەرجەم 155 کەس سکاڵایان لەسەر ئەکیلۆڤ لای دادگا تۆمار کردووە و دادگاییەکەی کە لە ناوەڕاستی ئەم مانگەوە دەستی پێ کردووە ماوەی سێ مانگ دەخایەنێتت.\nکۆی سه‌ردان: 17456931


بۆچی ئەلیف شەفەق نووسەرێکی سەرکەوتووە؟ » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/کتێب / بۆچی ئەلیف شەفەق نووسەرێکی سەرکەوتووە؟\nدە خولەک و سیوهەشت چرکە لەم جیهانە نامۆیەدا\nپاڵه‌وانه‌كه‌م: واڵتەر بینیامین\nبۆچی ئەلیف شەفەق نووسەرێکی سەرکەوتووە؟\nئەوەی خوێنەری جیهانی ڕۆمانی نوێ بێت، دەبێ گوێی لە ناوی ئەلیف شەفەق بووبێ، بەتایبەتی دوای ڕۆمانە تایبەتییەکەی، کە ناوی چل ڕێساکەی عەشقە.\nئەلیف شەفەق نووسەرێکی بە ڕەگەز تورکە و لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧١ لە فەڕەنسا لەدایک بووە. هەتاوەکو ئێستاکە پازدە کتێبی بڵاو کردوونەتەوە و دە لەوانە ڕۆمانن. دوو ڕۆمانیشی بوونەتە پڕفرۆشترین، کە ئەمانیش چل ڕێساکەی عەشق و زۆڵەکەی ئیستانبووڵن. یەکەم ڕۆمانیشی بە ناوی شاراوە، بووە خاوەن خەڵاتی ڕۆمی لە ساڵی ١٩٩٨، کتێبەکانی تریشی چەندین خەڵاتی ناوخۆیی و جیهانیی بردووەتەوە. شایانی باسە ئەلیف، بە زمانەکانی تورکی و ئینگلیزی دەنووسێت و لە نووسینەکانیشیدا، ئاماژە بە نەتەوە تێکەڵە و ژێردەستەکانی تورک دەکا.\nبا بزانین بۆچی ئەلیف نووسەرێکی سەرکەوتووە لە جیهانی مۆدێرندا:\nیەکەم: پڵۆت تویستی زۆر بەهێز لە ڕۆمانەکانیدا\nپڵۆت تویست، واتای خولقاندن، یان ئاشکراکردنی ڕووداو و نهێنییەکە لە ناوەڕاستی چیرۆک یاخود لە کۆتاییدا، کە هەرگیز خوێنەر چاوەڕێی ناکات و ئەو بیروڕایەی بۆت دروست بووە، ئەو تێگەیشتنەی کە هەتە، گشتی هەڵدەگەڕێنێتەوە.\nلە چیرۆکی ڕۆمانەکانی ئەلیفدا، تویستی زۆر بەهێز و چاوەڕواننەکراو هەن. ئەوەی ڕۆمانی زۆڵەکەی ئێستانبوولی خوێندبێتەوە، دەزانێ چ جۆرە تویستێکی تێدا ڕوو دەدا. بە هەمان شێوە لە ڕۆمانی شەڕەفدا، هەڵگەڕانەوەیەکی وا ڕوو دەدا کە تەنانەت کارەکتەرەکانی ناو ڕۆمانەکەش خۆیان پێی نازانن.\nدووەم: ڕێکی تایملاین و مێژوو لە ڕۆمانەکانیدا\nئەوەی ئاشنای کارەکانی ئەلیف بێ، دەزانێ کە ئەلیف زۆر بە وردی کار لەسەر تایمڵاین دەکا. تەنانەت لە ڕۆمانی چڵ ڕێساکەی عەشقدا، کە زۆربەی لە ڕووداوی ڕاستی و مێژوویەکی زۆر دوورەوە وەرگیراوە، هەموو ڕووداوەکانی ناو چیرۆکەکە، بە وردی کات و شوێنی دیاری کراوە و بە ڕۆژ و مانگ و ساڵ بەرواری بۆ نووسیوە. کە ئەمەش کارێکی زۆر گرانە و هەندێک جار و لە بەرهەمی نووسەراندا، تایمڵاین و مێژوو دەشێوێ و جیاوازیی دەکەوێتە ناوی. بەڵام بەرهەمەکانی ئەلیف دوورن لە شێوان و جیاوازی.\nسێیەم: گونجاندنی زەمەنی کۆن\nیەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەلیف کە لە ڕۆمانەکانیدا بەکاری دەبا، گێڕانەوەی چیرۆکێکە لە زەمەنێکی زۆر دوور لە ئێستای خۆی و خۆمانەوە. بۆ نموونە لە چل ڕێساکەی عەشقدا باس لە سەدەی سێزدەم و چواردەمی زایینی دەکا. لە شەڕەفدا باس لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەم دەکا. لە زۆڵەکەی ئێستانبووڵ باس لە کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەهەم و سەرەتای سەدەی بیست دەکا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەلیف زۆر بە جوانی خۆی دەگونجێنێت لەگەل هەوا و تایبەتمەندیی ئەو سەردەمانە و زۆر بە ڕێکی زیندووی دەکاتەوە و خوێنەر دەکاتە بەشێک و هاووڵاتییەکی ئەو سەردەمە.\nچوارەم: بەکارهێنانی تەکنیکی گێڕانەوە لە چاوی کارەکتەرێكه‌وه\nئەم جۆرە تەکنیکە، تەکنیکێکی کۆنە و لە پێشتردا نووسەرە ئینگلیزەکان بەکاریان هێناوە لە سەدەی نۆزدەهەم، وەکو سێر ئارسەر کۆنان دۆیڵ، لە ڕۆمانەکانی شارلۆک هۆڵمزدا. بەڵام تەکنیکێکی زۆر گرانە و پێویستی بە تەرکیزێکی زۆرەوە هەیە لە لایەن نووسەر، بۆ ئەوەی جیاوازی نەکەوێتە نێوان ئەو بەشەی کارەکتەرە و بەشەکەی تری کارەکتەرێکی تر. ئەلیف شەفەقیش، وەک نووسەرێک هەستاوە بە بەکاربردنی ئەم تەکنیکە، چ لە بەشێکی ڕۆمانەکە و چ لە تەواوی ڕۆمانەکە. کە ئەمەش زیرەکی و وردبینیی ئەلیف دەردەخا لە نووسیندا.\nElif Shafaq, Zhyar Muhedin,


ڕۆژی 30ی كانونی یەكەم\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 39ی زایینی، (تیتۆس)ی ئیمپراتۆری ڕۆمانی لە دایك بووە كە فەرمانڕەوایەكی بەتوانای ڕۆم بووە و كاریگەریی لەسەر فراوانكردنی دەسەڵاتی ڕۆمەكان هەبووە.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1880، حكومەتی فەرەنسا بە بڕیارێكی فەرمی ناوچەی (تاهیتی)ی خستە سەر خاكی فەرەنسا.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1898، ( ئومكەلسوم) گۆرانیبێژی بەناوبانگی میسری و عەرەبی كە بە هەسارەی خۆرهەڵات ناسراوە لە دایك بووە، لە ماوەی ژیانیدا دەیان بەرهەمی ناوازەی هونەریی پێشكەش كردوە.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1922، ژمارە حەوتی ڕۆژنامەی ڕۆژی كوردستان بڵاوكرایەوە.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1922، یەكێتیی كۆمارە سۆسیالستییەكانی سۆڤێت پێكهێنرا كە دواتر بە یەكێتیی سۆڤێت ناسرا‌و تا ساڵی 1991 جەنگێكی ساردی لەگەڵا ئەمریكادا بەڕێوەبرد كە جیهانیان بەسەر دوو جەمسەردا دابەش كردبوو.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1947، كۆماری میللیی ڕۆمانیا ڕاگەیەندرا كە بە سیستمێكی سۆسیالستی بەڕێوە دەبرا و تا ساڵی 1991 بەردەوام بوو.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1961، هەڵبژاردنێك بۆ ئەنجومەنی دامەزراندنی كوەیت ئەنجامدرا بە ئامانجی دانانی دەستوورێك بۆ ئەو دەوڵەتە.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1968، (تریگفی لی) سیاسەتمەدار و دبلۆماتكاری نەرویجی كە یەكەم سكرتێری گشتیی ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان بوو كۆچی دوایی كردووە.\n- لە میانی جەنگی ڤێتنامدا كە لەلایەن ئەمریكاوە كرایە سەر ڤێتنامییەكان و ماوەی چەند ساڵێك بەردەوام بوو، ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1972، هێزەكانی ئەمریكا كۆتاییان بە بۆردومانە چڕەكانیان بۆ سەر باكوری ڤێتنام هێنا.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1985، هێزەكانی سوپای بەعس پەلاماری گوندی گۆبانی ناوچەی شێروانەیان دا بەڵام لەلایەن هێزی پێشمەرگەی كوردستانەوە بەرپەرچ درانەوە و هێرشەكە تێكشكێنرا و زیانێكی زۆریشیان لە دوژمن دا.\n- دوای ئەوەی بە هۆی دژایەتیكردنی حكومەتی عێراق و پشتیوانیكردن لە ئێران پەیوەندییەكانی نێوان سوریا و ئوردن تێكچوو، سەرئەنجام پاش پچڕانی پەیوەندییەكانی نێوان عەممان و دیمەشق ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1985، (حسێن بن تەڵاڵا)ی پاشای ئوردن سەردانی سوریای كرد و لەگەڵا (حافز ئەسەد)ی سەرۆك كۆماری سوریادا كۆبووەوە بەوەش پەیوەندییەكانی نێوان ئەو دوو وڵاتە ئاسایی بوەوە.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1996، هێزەكانی سوپای توركیا هێرشێكی گەورەیان بۆ سەر بنكە و بارەگاكانی پارتی كرێكارانی كوردستان لە باشوری كوردستان دەست پێكرد و خاكی هەرێمی كوردستانیان بەزاند.\n- بە هۆی هەڵگیرسانی جەنگێكی خوێناوی لە جەزائیر ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1997، لە پێكدادانێكدا لە چەند گوندێكی سنوریی ئەو وڵاتەدا 400 كەس كوژران و سەدانی دیكەش بریندار بوون.\n- بە هۆی ئەوەی لەلایەن كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عێراقەوە بە بیانووی ئەوەی ناوێكی جوداییخوازی هەیە داوای لە پارتی كاری سەربەخۆیی كوردستان كردبوو ناوی خۆی بگۆڕێت تا لە هەڵبژاردندا بەشدار بێت، ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 2004، پارتی كاری سەربەخۆیی لە هەڵبژاردنە گشتییەكانی عێراق كشایەوە و بێبەش كرا.\n- دوای ڕوخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003دا و دەستگیركردنی (سەدام حسێن)ی سەرۆكی پێشووتری عێراق و سزادانی بە لەسێدارەدان لەلایەن دادگاوە، بەرەبەیانی ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 2006 سەدام لە شاری بەغداد لە سێدارە درا.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 2009، (عەبدولڕەحمان وەحید) سەرۆك كۆماری پێشووی ئیندۆنیزیا كۆچی دوایی كردوە كە رۆڵێكی گەورەی گێڕاوە لە بەهێزكردنی ئابووریی ئەو وڵاتەدا.\n- ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 2010، دادگای ئیسرائیل ئیدانەی (مۆشییە كاتساف)ی سەرۆكی پێشووتری ئیسرائیلی كرد بە تاوانی دەستدرێژیكردنە سەر ئەو ژنە فەرمانبەرانەی كە لە سەردەمی دەسەڵاتەكەیدا كاریان لەگەڵدا كردبوو.\n- ئەمڕۆ لەلایەن بەشێك لە كریستیانەكانەوە بە ڕۆژی قوربانیكردن بۆ بنەماڵەی موقەدەس ناسراوە، لە فلیپینیش بە ڕۆژی ریزال ناسراوە و مەراسیمی تایبەت بەو بۆنەیەوە سازدەكرێت ناوەكەش لەناوی (خۆسیە برۆتاسیۆ ریزال)ەوە هاتووە كە خەباتكارێكی فلیپینی بووە و ڕۆڵی سەرەكیی هەبووە لە ڕزگاركردنی فلیپین لە ژێر دەستی ئیسپانییەكان و بنیاتنانی دەوڵەتی فلیپیندا، ریزال ڕۆژی 30ی كانونی یەكەمی ساڵی 1896 كۆچی دوایی كردووە و بۆ بەرز ڕاگرتنی یادەكەشی ساڵانە لەم ڕۆژەدا بۆنەی تایبەت ساز دەكرێت.


2022/01/25 1871 جار بینراوە\nقایمقامیه‌تى كه‌لار خه‌ڵاتی رێزلێنانى پێشكه‌ش به ژماره‌یه‌ك ده‌رمانخانه و نۆرینگه‌ى پزیشكیی كرد له كه‌لار به‌هۆی پابه‌ندبونى ته‌واویان به رێنماییه‌كانه‌وه، له‌نێویاندا نۆرینگه‌ى پزیشكی تاڤگه هه‌بو كه له‌لایه‌ن ژنێكه‌وه به‌ڕێوه‌ده‌برێت.\nتاڤگه كه‌ریم، 38 ساڵ، خاوه‌نى نۆرینگه‌ى پزیشكی تاڤگه‌یه له قه‌زاى كه‌لار و یه‌كێكه له‌و ژنه كه‌مانه‌ى بوارى ته‌ندروستى، كه هه‌ستاون به كردنه‌وه‌ى پرۆژه‌یه‌كى تایبه‌ت به خۆیان.\nئه‌و كه پەرستاری زانکۆ و خاوه‌نى بڕوانامەی دبلۆمی باڵای ئەکادیمییه لە بواری پەرستاری گشتی، پاش نزیكه‌ى 10 ساڵ له خزمه‌تكردن له بوارى كه‌رتى گشتى، بڕیارده‌دات له پاڵ ئه‌و كاره دا، ئه‌زمونى خۆیشی له بوارى كه‌رتى تایبه‌تدا بره‌وپێبدات، هه‌ربۆیه نۆرینگه‌یه‌كى تایبه‌ت به خۆی له گه‌ڕه‌كى شه‌هیدانى قه‌زاى كه‌لار ده‌كاته‌وه.\nله‌وباره‌وه بۆ نه‌وژین وتى: جگە لەوەی دامەزراوی حکومەتم، بەڵام پێم باش بو خاوەن کارێک بم و سودی هەبێت و سەربەخۆ بم تێیدا.\nنۆرینگه‌كه‌ى تاڤگه، یه‌كێك بوه له باشترین ئه‌و نۆرینگانه‌ى كه‌لار كه پابه‌ند بون به یاسا و رێنماییه‌كانه‌وه، ئه‌مه‌ش وایكرد قامقامیه‌تى كه‌لار خه‌ڵاتى بكه‌ن.\nتاڤگه له‌وباره‌وه ده‌ڵێت: بەڕاستی هەستێکی خۆش بو ئاگاداریان کردمەوە کە وەک یه‌كێك له باشترین دەرمانخانەكان شار لەلایه‌ن قایمقامیەتی قەزای کەلارەوە رێزلێنانم پێدەبەخشرێت، ئەمە بوە هۆکارێک کە زیاتر پابەند بین بە یاساکانەوە.\nئه‌وه‌ى ئه‌و ژنه په‌رستاره به‌دییهێناوه، ئاسان بۆی به‌ده‌سته‌وه ده‌ده‌هات ئه‌گه‌ر مكوڕى و پێداگیری خۆی و هاوكارى كه‌سوكاره‌كه‌ى نه‌بوایه.\nله‌وباره‌وه باسی له‌وه‌كرد سه‌ره‌تا بیرۆكه‌ى پرۆژه‌كه‌ى رای جیاوازى له‌نێو خێزان و هاوڕێكانى دا دروست كردوه، به‌ڵام مكوڕبونى خۆی و هاوكاری خێزانه‌كه‌ى و به‌تایبه‌ت سالاری برای، وایكردوه پرۆژه‌كه‌ى سه‌ر بگرێت.\nخه‌ڵاتكردنى تاڤگه كه‌ریم له‌لایه‌ن قایمقامى كه‌لاره‌وه..... سه‌رچاوه: په‌یجی قایمقامیه‌تى قه‌زاى كه‌لار\nئه‌مه‌ش وه‌كو ئه‌زمونێك پێشكه‌ش به ژنانى دیكه ده‌كات و ده‌ڵێت: پێویستە هەمیشە ئاستەنگاکان بکەینە پەیژەیەک بۆ گەیشتن بە لوتکەی سەرکەوتن.\nئێستا ئه‌و جگه له خۆی، كچێكى دیكه‌ش وه‌كو كارمه‌ند له نۆرینگه‌كه‌ى دا كارده‌كات.\nلەرێگەی نه‌وژینه‌وه وتى: دەمەوێت بە هەموو ژنێک بڵێم تواناکانی ئێوە هیچی کەمتر نیە لە هی پیاوێک، بەردەوامی و ئارام گرتن هەوێنی سەرکەوتنی تۆیە.\nژمارەی سەردان 527,256 ژمارەی میوان 17


پانۆرامای پێشمه‌رگه به‌رهه‌م ده‌هێنرێت\nله كارێكی نوێی هونه‌ریدا بۆ پشتیوانیكردن له خه‌بات و قوربانی و شه‌ونخوونی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی هونه‌ری شانۆی هه‌ولێر به‌رهه‌مێكی نوێ به‌رهه‌م ده‌هێنێت، به‌ناوی "پانۆرامای پێشمه‌رگه" .\nهیوا سوعاد به‌ڕێوه‌به‌ری شانۆی هه‌ولێر كه هاوكات كاری نووسین و ده‌رهێنانی بۆ شانۆكه كردووه به "وشه"ی راگه‌یاند، "پانۆرامای پێشمه‌رگه" ناوی نوێترین به‌رهه‌می هونه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌یانه بۆ پشتیوانیكردن له خه‌بات و قوربانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان كه شه‌و و ڕۆژ له پێناو خاكی كوردستان دژی تیرۆریستانی داعش جه‌نگاوه و سه‌ركه‌وتنیان تۆمار كردووه.\nبه‌گوته‌ی ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره، به‌رهه‌مه‌كه به‌شێوازی تێكه‌ڵكێشه له شانۆ، سینه‌ما و گۆرانی و چیرۆكه‌كه‌شی باس له قاره‌مانێتی و نه‌به‌ردی پێشمه‌رگه و گه‌یشتن به ئامانجه‌كانیان ده‌كات .\nجێگه‌ی باسه چه‌ندان ئه‌كته‌ری ناسراوی شاری هه‌ولێر له شانۆكه‌دا به‌شدارن و رۆڵه‌كان به‌رجه‌سته ده‌كه‌ن.\nئه‌و باسی له‌وه‌ش كرد به‌رهه‌مه‌كه ئێسته له قۆناغی مۆنتاجدایه و له‌لایه‌ن زه‌كه‌ریا ره‌زا وێنه‌گرتنی بۆ كراوه و هه‌ریه‌ك له شاهین نه‌جمه‌دین و سه‌لام باپیر مۆنتاجی بۆ ده‌كه‌ن. دوای ته‌واوبوونی سه‌رجه‌م كاره‌كانیش له داهاتوویه‌كی نزیكدا نمایش ده‌كرێت.


شه‌پۆلێكی سه‌رمای به‌هێز رۆژهه‌ڵاتی ئه‌مریكا و كه‌نه‌دای ته‌نیوه\n8/1/2018 - 10:22\nتا ئێستاش به ده‌یان هاوڵاتیی گیانیان به‌هۆی سه‌رماكه‌وه له‌ده‌ستداوه\nبه هۆی تۆفانێكی زستانییه‌وه سه‌رمایه‌كی قورسی جه‌مسه‌ریی گه‌یشتووه‌ته رۆژهه‌ڵاتی ئه‌مریكا و كه‌نه‌دا و كاروباری فرۆكاخانه‌كانی په‌كخستووه. له ئه‌نجامیشدا 3400 فڕین هه‌ڵوه‌شاونه‌ته‌وه و ژماره‌یكی زۆریش فڕۆكه له نیوه‌ی رێگه گه‌ڕاونه‌ته‌وه.\nئه‌م شه‌پۆڵی سه‌رمایه بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی له ناوچه‌ی مانت واشنتن له ویلایه‌تی نیوهامپشایه‌ر پله‌ی گه‌رما بگاته 37 پله ژێر سفری سیلیسی، كه ئه‌م پله‌ی سه‌رمایه تا ئێستا وێنه‌ی نه‌بووه. تا ئێستاش به ده‌یان هاوڵاتیی گیانیان به‌هۆی سه‌رماكه‌وه له‌ده‌ستداوه.\nهه‌روه‌ها له ئه‌مریكا ئه‌و سه‌رما به‌هێزه 3420 فڕینی له فڕۆكه‌خانه‌ی جۆن ئێف كه‌نه‌دی هه‌ڵوه‌شاندووه‌ته‌وه.\nبه‌رپرسانیش سه‌باره‌ت به خۆپاراستنی هاوڵاتییان هۆشدارییانداوه كه ئه‌گه‌ر جلی گونجاو نه‌پۆشن ئه‌وا سه‌رما ده‌توانێ له ماوه‌ی 10 خوله‌كه‌دا ببێته هۆی بڵقی سه‌ر پێست و تووشی كێشه‌ی ته‌ندرووستییان بكات.\nهه‌روه‌ها پێشبینی كراوه ئه‌و سه‌رما و سۆڵه‌یه له كیوبێكی كه‌نه‌دا بگاته 50 پله ژێر سفری سیلیسی.\nبه‌گوێره‌ی پێشبینییه‌كانی كه‌شناسیی جیهانیی، ئه‌م شه‌پۆڵی سه‌رمایه له هه‌فته‌ی داهاتووشدا به‌ردوام ده‌بێت و دواتر داده‌مركێته‌وه.\nئه‌ڵمانیا داوا له ئه‌ندامانى یه‌كێتى ئه‌وروپا ده‌كات چه‌ك فرۆشتن به سعوودیه رابگرن\nبه هه‌زاران كۆچبه‌ر له رێگه‌ی مه‌كسیكه‌وه به پێ ده‌ڕۆن به‌ره‌و ئه‌مریكا\nوه‌زیری خه‌زێنه‌ی ئه‌مریكا: ئێران نابێ هیچ كات ده‌ستی به چه‌كی ئه‌تۆمیی رابگات


سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتن چۆن کار دەکەن؟ - ئاسۆسافت\nسەرەکی سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتن چۆن کار دەکەن؟\nنووسینی: د. هادی وەیسی\nئەندامی دەستەی زانستی، زانکۆی تاران.\nماستەری ئەندازیاریی ئایتی، زانکۆی تەربیەت مۆدەرس، تاران.\nچەندین شێواز بۆ ناسینەوەی ئاخاوتن بوونی هەیە کە ناسراوترینیان لەسەر بنەمای ناسینەوەی پەتێرنە و زۆربەی سیستمە سەرکەوتووەکانی ئەمڕۆکە لەسەر ئەو بنەمایە کار دەکەن. لەم شێوازەدا دەنگ لە ڕێگەی کۆمەڵێک یەکەی دەنگی (وەک وشە، بڕگە، سێ_فۆنیم یان فۆنیم) مۆدێل دەکرێت بۆ ناسینەوەش لە ڕیزکردنی ئەم یەکەیانە بە دوای یەکدا، دەقی گونجاو بۆ یەکە دەنگییەکان دەناسرێتەوە.\nوێنەی ١.مێعماریی سیستمی ناسینەوەی ئاخاوتن\nلە وێنەی ١دا پێکهاتەی باوی سیستمێکی ناسینەوەی ئاخاوتن (بە شێوازی ناسینەوەی پەتێرن) پیشان دراوە. ئەو سیستمانەی کە لەم شێوازە کەڵک وەردەگرن دوو قۆناغی ڕاهێنان و تاقیکردنەوەیان هەیە. لە قۆناغی ڕاهێناندا پەتێرنە پەیوەندیدارەکان بە هەر پۆلێک کە ئەو یەکە دەنگییەیان هەیە مۆدێلسازی دەکرێن. لە قۆناغی تاقیکردنەوەدا بۆ ناسینەوەی یەکە دەنگییەکانی ناو ئاخاوتن، پەتێرنەکانی کە بە سیستم دەدرێن لەگەڵ ئەو پەتێرنانەی کە سیستمیان پێ ڕاهێنراوە لەگەڵ یەکتر هەڵدەسەنگێنرێن. هەر وەک لە وێنەکەدا دەبینین سیستمێکی ناسینەوەی ئاخاوتن لەخۆگری دوو بەشی سەرەکیی دەرهێنانی تایبەتمەندییەکان و بەشی مۆدێل کردنە کە لە قۆناغی ڕاهێناندا بەکار دەبرێن. بۆ قۆناغی تاقیکردنەوە و کەڵکوەرگرتن بەشی بەکارهێنانی مۆدێل یان بەشی گەڕانی هەیە. یەکەی دەرهێنانی تایبەتمەندی کە هەندێک جار پێی دەوترێت یەکەی پێش پەردواتەکردن ، یەکێک لە بەشە پێویستەکانی هەر سیستمێکی ناسینەوەی پەتێرنە. ئامانجی ئەم بەشە ئەوەیە کە بە دەرهێنانی ژمارەیەکی کەم لە پارامێترەکان لە سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتندا ڕێژەی مۆحاسبات و دووپاتە زیادییەکانی سیگناڵی ئاخاوتن کەم بکاتەوە. ئەو پارامێترانەی کە ئەم بەشە دەریان دەهێنێت، دەبێت لەگەڵ کەڵکی سیستمەکە هاوتەبا بێت، بۆ وینە لە ناسینەوەی ئاخاوتنی سەربەخۆ لە ئاخێوەردا، هەوڵ دەدرێت ئەو پارامێترانە دەربهێنرێن کە کەمترین هەستیارییان بە چۆنیەتیی دەڕبڕینی دەنگێک لە دیدی قسەکەر و بیسەرەوە ببێت. لە لایەکی دیکەوە بۆ بەکارهێنانی سیستمی پەیوەندیدار بە ئاخێوەردا زۆر گرینگە کە یەکەی دەرهێنانی تایبەتمەندی پارامێترە پەیوەندیدارەکان بە ئاخێوەر وەکوو پەیوەندیداری بە شێوازی دەربڕین، بیچم و درێژیی مەودای ئاخاوتن ، درێژیی هەنگاو و هتد دەربهێنێت. بەو پێیەی کە کارەکانی دواتر لەسەر ئەم تایبەتمەندییانە ئەنجام دەدرێت، بەکارهێنانی مێتۆدێکی باش بۆ ئەم کارە یەکێک لە هۆکارەکانی سەرکەوتوویی سیستمێکی ناسینەوەی ئاخاوتنە. بەکارهێنانی مێتۆدەکانی دەرهێنانی تایبەتمەندیی سیگناڵ دەکات بە کۆمەڵێک پارامێتر کە پێی دەوترێت بۆرداری تایبەتمەندی و پۆلێنبەندی لەسەر ئەم پارامێترانە ئەنجام دەدرێت. پارامێترە بەکارهاتووەکان زیاتر لە شەبەنگی کورت و پەنجێرەبەندی کراوی سیگناڵ پێک دێت کە فرەیم یان قاڵبیشیان پێ دەوترێت. لە مێتۆدەکانی دەرهێنانی تایبەتمەندی، دوو مێتۆدی کۆدکردنی پێشبینیی هێڵی (PLP) و هاوکۆلکەی کێپستراڵی مێل-فرێکانس (MFCC) لە سەرکەوتووترین و باوترین مێتۆدەکانن.\nلە قۆناغی ڕاهێناندا دوو مۆدێل بەکار دەهێنرێت کە دواتر لە قۆناغی تاقیکردنەوەدا کەڵکیان لێ وەردەگیرێت، مۆدێلی دەنگی و مۆدێلی زمانی . دەرهێنانی مۆدێلە دەنگییەکە لە دەیتای ئاخاوتن و بە شێوازی جیاجیا ئەنجام دەدرێت، ئەو شێوازانە بریتین لە: مۆدێلی خۆگونجاندنی کاتیی چالاک یان DTW (ئەم مێتۆدە کۆن و ساکارە لە تەلەفۆنی مۆبایلدا بۆ گرتنی ژمارەی تەلەفۆن لە ڕێگەی وتنی ناوی کەسەکەوە بە کار دەبرا)، تۆڕی نۆرۆنیی دەستکردی (ANN) و مۆدێلی شاراوەی مارکۆف (HMM). لە نێوان ئەم مێتۆدانەدا، مۆدێلی شاراوەی مارکۆف لەو مۆدێلانەی تر زیاتر بەکار هێنراوە و سەرکەوتووتر بووە و زۆربەی سیستمە کارپێکەرییەکان تا سێ چوار سال پێش لەم مێتۆدە کەڵکیان وەردەگرت، بەڵام لەم چەند ساڵەی دواییدا گەشەی تۆڕە نۆرۆنییەکان و بەکارهێنانی فێربوونی قووڵ (Deep Learning) سەرنجی توێژەرانی بەرەو لای خۆی ڕاکێشاوە و سەرکەوتنەکانی ئەم مێتۆدە بووەتە هۆی ئەوەی سیستمە بازرگانییەکانیش بچنە سەر ئەم بنەمایە یان بە شێوازی ئاوێتە لەگەڵ HMM بەکار بهێنرێن. لێهاتوویی زۆری فێربوونی قووڵ لە بەشەکانی دیکەشدا وەک دەرهێنانی تایبەتمەندی و مۆدێلی زمانی لەگەڵ مێتۆدەکانی دیکە ململانێ دەکات. مۆدێلە زمانییە بەکارهاتووەکان لە سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتنی ئەمڕۆکەدا زیاتر مێتۆدە ڕێزمانی و ئامارییەکانن. لە مێتۆدە ڕێزمانییەکاندا هەوڵ دەدرێت کە لە ڕستە دەرچووەکاندا یاسا ڕێزمانییەکانی ئەو زمانە پیادە بکرێت و لە مێتۆدی ئاماریدا شیمانەی بە دوا یەکدا هاتنی وشەکان (وەک یەک وشە یان شیمانی ڕوودانی وشە لە زماندا، دوو وشە یان ئاماری ڕوودانی دووشە لە زماندا و …) وەک مۆدێلی زمانی دەردەهێنرێت و بە کار دەبرێت، وشەنامەش لە بەشە سەرەکییەکانی سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتنە. وشەنامە لەخۆگری لیستی ئەو وشانەیە کە سیستم دەیانناسێتەوە. ئەو وشەنامانەی لە سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتنی بەردەوام بە ژمارەیەکی زۆری وشە بەکار دەبرێت جگە لە خودی وشەکان، زانیاریی جیای سەبارەت بە هەر وشەیەک تێدایە وەک شیمانەی ڕوودانی هەر وشەیەک لە زماندا، شیمانی ڕوودانی لە دوای وشەکانی ترەوە، دەورە ڕێزمانییەکەی لە ڕستەدا، بێژەی وشەکان. بەم وشەنامانە وشەنامەی مۆحاسباتیش دەوترێت.\nدوای ڕاهێنانی مۆدێلەکان و کاتی تاقیکردنەوە یان بەکارهێنان دەبێت لەسەر تایبەتمەندییەکانی سیگناڵ، زنجیرەیەک لە دەنگە پەیوەندیدارەکان بناسرێنەوە و دەبێت بۆ ئەو زنجیرە دەنگییە کە ناسراوەتەوە باشترین زنجیرە وشە هەڵبژێردرێت، بەم ڕەوتە دەوترێت گەڕان. لە سیستمێکی ناسینەوەی ئاخاوتنی بەردەوامدا بە هەبوونی مۆدێلی ئاکۆستیکیی یەکە دەنگییەکان، دۆزینەوەی یەکە دەنگییەکانی ئاخاوتنی پێدراو دەبێت بە پرسیاری گەڕان، بە شێوازێک کە باشترین وێکهاتنەوە لە نێوان زنجیرەی دەنگیی سیگنیاڵی پێدراو و مۆدێلی ئاکۆستیکیدا پێک بێت. لە کاتی گەڕاندا، شیمانەی هاوشێوەبوونی بۆرداری تایبەتمەندیی دەنگی پێدراو لەگەڵ مۆدێلەکانی پەیوەندیدار بە یەکە دەنگییەکان، حساب دەکرێت و زنجیرەیەک لە فۆنیمەکان وەک وڵامی گریمانە ئەژمار دەکرێت کە زۆرترین وێکچوونی لەگەڵ زنجیرەی ئاخاوتنی پێدراودا هەیە. لە گەڕانێکی گشتگیردا کە هەموو گریمانەکان لەبەر چاو دەگیرێن، ژمارەی گریمانەکان بە زیادبوونی دریژیی بۆرداری تایبەتمەندییەکانی ئاخاوتنی پێدراو بە شێوەیەکی توانی زیاد دەکات. لەبەر ئەم هۆیە لە جێگەی گەڕان لەناو هەموو بۆشایی گەڕاندا، تەنیا بە گەڕان لەناو بەشێکی بۆشایی گەڕاندا وڵامێکی ڕازیکەر دەدۆزنەوە. لە ناسینەوەی ئاخاوتنی بەردەوامدا شێوازی جۆراوجۆری گەڕان بوونیان هەیە. ناسراوترین شێوازەکان گەڕان لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی گەڕانی ڤیتێربی ئیش دەکەن. گەڕانی ڤیتێربیی تیشکی کە شێوازێکی لێهاتووتری گەڕانی ڤیتێربییە و گەڕان لەسەر بنەمای کۆما کە لەسەر بنەمای ئەگۆریمی گەڕانی A* ئیش دەکات. لەو سیستمانەدا کە وشەنامە گەورەیە و ئەو سیستمانەی کە یەکەی دەنگییەکانیان یەکەی بچوک وەک فۆنیم یان بڕگەن، دەبێت زنجیرەی دەنگی بکرێت بە زنجیرەیەک وشە. بەو پێیەی کە دەرخراوی دیکۆدێری ئاکۆستیکی، زنجیرەیەک لە فۆنیمەکانە کە هەڵەیان تێدان، بۆ گۆڕینی زنجیرەی فۆنیمەکان بە زنیجرەی وشە پێویستمان بە مۆدێلێکی زمانی و دیکۆدێرێکی زمانی هەیە. لە گۆڕینی زنجیرەی دەنگی بە وشەکان لە دوو شێواز دەکرێت کەڵک وەربگیردرێت. لە شێوازی یەکەمدا، زنجیرە فۆنیمی بەرهەمهاتوو لە دیکۆدێری دەنگی بەشێوەیەکی تەواو پێک دەهێنرێت، پاشان لە ڕێی داری وشەنامە و ئەلگۆریتمی گەڕان لە گرافدا، باشترین زنجیرە وشە بۆ زنجیرەی فۆنیم هەڵدەبژێردرێت. لە شێوازی دووهەمدا هاوکات لەگەڵ پێکهاتنی زنجیرەی فۆنیمەکان، باشترین زنجیرەی وشە بە گەڕان لە دارێکی وشەنامەدا پێک دێت. بەکارهێنانی زانیاریی زیاتری زمانی وەک زانیاریی ئاماریی ئاستی سەرووتر و بەکارهێنانی ڕێزمان دەبێتە هۆی گەیشتن بە ئاکامێکی باشتر. ئەم زانیارییانە دەتوانێت هەم لەسەر زنجیرەی کۆتایی وشەکان بۆ پێدانی خاڵی زیاتر بە گریمانەکان بە کار بهێنرێت و هەروەها کاتی پێکهاتنی زنجیرەی وشەکان لە زنجیرەی فۆنیمەکان بۆ بەرگیری لە زیادبوونی گریمانە هەڵە و لاوازەکان کەڵکی لێ وەربگیرێت.\nبۆ تاقیکردنەوە سیستمێکی ناسینەوەی ئاخاوتن لە یەکێک لە سێ شێوازی لابردنی هەڵە واتە: سڕینەوە، زیادکردن و جێگۆڕکێ کەڵک وەربگیرێت. هەڵەی سڕینەوە کاتێک ڕوودەدات کە یەکەیەکی دەنگی (وشە یان فۆنیم) لە سیگناڵی پێدراودا بوونی هەیە بەڵام نەناسراوەتەوە. لە هەڵەی زیادکردندا یەکەی دەنگی کە ناسراوەتەوە لە سیگناڵی پێدراودا بوونی نییە. ئەم هەڵەیە زۆرتر کاتێک ڕوو دەدات کە نۆیز بە یەکەیەکی دەنگی ناسراوەتەوە. کاتێک کە یەکەیەکی دەنگی بە هەڵە لە جێی یەکەیەکی دەنگی دیکە دەناسرێتەوە، هەڵەی جێگۆڕكی ڕوودەدات. بەپێی ئەم هەڵانە، بۆ هەڵسەنگاندنی سیستمەکانی ناسینەوەی ئاخاوتن، لە چەند پێوری هەڵسەنگاندنی کارامەیی کەڵک وەرگیراوە، کە وردبینی یان ڕێژەی ئەو وشانەی کە هەڵە ناسراونەوە باوترینیانە. وردبینیی ناسینەوە هاوتای ڕێژەی ئەو وشانەیە (بۆ یەکەی دەنگیی وشە) کە سیستمی ناسینەوەی ئاخاوتن بە دروستی ناسیونییەتەوە. ئەو وردبینییە بۆ سیستمە بازرگانییەکان لە سەرەوەیە، بۆ وێنە لە دوایین وشانی نەرمامێری Dragon وردبینی لە 99% زیاترە. وردبینییەک کە بەکارهێنەر لە هەلومەرجی کۆنترۆڵکراودا (ئاخاوتنی فەرمی) و ژینگەی بێ نۆیز لەم ئاستەدایە، بەڵام بە دوورکەوتنەوە لە هەلومەرجی دڵخواز وردبینی دادەبەزێت.\nآوریل 15, 2017 / بابەتی فێرکاری\n14 پەسند کردنەکان


گرووپەکانی سەر بە ڕێژیمی ئێران لە عێراق بەنیسبەت ئاکامی هەڵبژاردنەکان هەڕەشە دەکەن\n11:53 - 21 رەزبەر 2721\n"هادی عامری" ڕێبەری هاوپەیمانیەتیی "فەتح" کە گرووپێکی گرێدراو بە ڕێژیمی ئێرانە، لە ئاکامی بەدەست نەهێنانی کورسییەکی زۆر لە هەڵبژاردنەکانی پارلمانی عێراق، وتوویەتی: "ئاکامی هەڵبژاردنە فەرمییەکان بە هیچ شێوەیەک قەبووڵ ناکەم".\n"عامری" لە بەیانییەیەکی کورتدا وتوویەتی: "لە هەڵبژاردنەکاندا ساختەکاری کراوە و هۆشداریی داوە کە ئەو هاوپەیمانییە بە تەواوی هێزیەوە داکۆکی لە دەنگی بەربژێرەکانی فەتح و دەنگدەران دەکات".\nهاوپەیمانیەتیی "فەتح" کە لقێکی سیاسیی حەشدی شەعبییە، تەنیا ١٥ کورسیی بەدەست هێناوە کە شکستێکی دژوار بۆ ئەو هاوپەیمانییە دێت ئەژمار، ئەو گرووپە لە هەڵبژارنەکانی پێشوودا پتر لە ٥٠ کورسیی بەدەست هێنابوو.\nهەروەها "ڕەوتی سەدر" بە ڕێبەریی "موقتەدا سەدر" پتر لە ٧٠ کورسیی بەدەست هێناوە، پاشان هاوپەیمانیەتیی "تەقەدوم" پێکهاتوو لە چەند حیزبی سونییەکان، هاوپەیمانییەتیی شێعەی "دەوڵەتی یاسا" بە ڕێبەریی "نووری مالکی" و پارتی دێموکراتی کوردستان پتر لە ٣٠ کورسیی بەدەست هێناوە.\nلەلایەکی دیکەوە یەکێک لە ڕێبەرانی گرووپی "کەتائێبی حیزبوڵـڵا" ئاکامی هەڵبژاردنەکانی بە "ساختە و فریوکاری" ناو بردووە.\n"ئەبوو عەسکەری" کە بە بەرپرسی ئەمنییەتیی "کەتائێب" ناسراوە، داوای لە گرووپەکانی "موقاومەت" کردووە خۆیان بۆ "قۆناغی هەستیار" ئامادە بکەن.\n"عەسکەری" وتوویەتی: "بەهۆی پەیمانێک کە لەگەڵ نەتەوەکەمان بەستوومانە، ڕاشکاوانە هەوڵ بۆ گەڕانەوەی بارودۆخی دروست دەدەم".\nناوبراو باسی لەوە کرد کە لە هەڵبژاردنەکاندا ئامانجی سەرەکی لێدانی حەشدی شەعبی بووە و داوای لە گرووپەکانی هاوپەیمان کردووە بۆ بەرگری لە حەشد خۆیان ئامادە بکەن.\nهەروەها "محەممەد ئەلموتەمیمی" یەکێک لە فەرماندەکانی حەشدی شەعبی ئیدعای کردووە کە لە هەڵبژاردنەکانی پارلمانی عێراقدا ساختەکاری کراوە و هەوڵ دەدات لایەنگرەکانیان ڕابکێشنە سەر شەقامەکان.\nلە وڵامی هەڕەشەکانی حەشدی شەعبی، "موقتەدا سەدر" دژکردەوەی پیشان داوە و و وتوویەتی: "گرنگ نییە کێ براوەی ئەو هەڵبژاردنەیە بەڵکوو گرنگ ئەوەیە خەڵکی عێراق لە بواری خزمەتگوزاری و ئەمنییەت و بابەتی دیکەی لەو شێوەیە بەهرەمەند بن".\n"سەدر" ڕۆژی دووشەمە لە کاتی وتاردان بۆ خەڵک وتوویەتی کە تەنیا بۆ دەوڵەت ڕەوایە چەکی لەدەستدا بێت و داوای کردووە کەڵکوەرگرتن لە چەکوچۆڵ لە دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەتی عێراق قەدەغە بکرێت، هەروەها ئەو قەدەغەکردنە دەبێ ئەو کەسانەش بگرێتەوە کە خۆیان بە "مێحوەری موقاومەت" ناو دەبەن.


ژماره‌ی تووشبووانی كۆرۆنا 300 هه‌زار كه‌سی تێپه‌ڕاند\n:: AM:09:44:22/03/2020 \nژماره‌ی تووشبووانی كۆرۆنا له دنیادا رۆژ به رۆژ زیاتر له به‌رزبوونه‌وه‌دایه و هه‌ر ئێسته ژماره‌كه گه‌یشته 308 هه‌زار و 473 كه‌س.\nبه‌گوێره‌ی worldometers له‌و ژماره‌یه 13 هه‌زار و 69 كه‌س گیانیان له ده‌ست داوه و 95 هه‌زار كه‌سی تریش چاك بوونه‌ته‌وه. ئیتالیا به‌راورد به وڵاتانی تری دنیا له دۆخێكی زۆر ناله‌باردایه و رێژه‌ی مردن تێیدا به‌رزه.\nكۆی ژماره‌ی تووشبووانی له ئیتالیا گه‌یشتووه‌ته نزیكه‌ی 54 هه‌زار كه‌س كه له‌و ژماره‌یه چوار هه‌زار و 825 كه‌س گیانیان له ده‌ست داوه و سه‌رووی شه‌ش هه‌زار كه‌سیش چاك بوونه‌ته‌وه.\nرێژه‌كه له ئه‌مه‌ریكاش به خێرایی له به‌رزبوونه‌وه‌دایه و له ژماره‌ی تووشبووان له دوای ئیتالیا دێت\nرێژه‌كه له ئه‌مه‌ریكاش به خێرایی له به‌رزبوونه‌وه‌دایه و له ژماره‌ی تووشبووان له دوای ئیتالیا دێت كه كۆی ژماره‌ی تووشبووانی گه‌یشتووه‌ته 26 هه‌زار و 888 كه‌س. له‌و وڵاته 348 كه‌س گیانیان له ده‌ست داوه.\nچین كه زۆرترین ژماره‌ی تووشبووی به ڤایرۆسی كۆرۆنای تۆمار كرد، نزیكه‌ی 10 رۆژ ده‌بێت دۆخه‌كه‌ی كۆنترۆڵ كردووه و رۆژانه چه‌ند حاڵه‌تێك زیاد ده‌كات و ژماره‌ی حاڵه‌كه‌كانی مردنیش زۆر كه‌م بووه‌ته‌وه. له چین سه‌رووی 81 هه‌زار حاڵه‌تی هه‌بوو كه له‌و ژماره‌یه سه‌رووی 72 هه‌زار كه‌س چاك بوونه‌ته‌وه و سێ هه‌زار و 261 كه‌سیش گیانیان له ده‌ست داوه.\nئیسپانیا به 25 هه‌زار و 496 كه‌س، ئه‌ڵمانیا به 22 هه‌زار و 364 كه‌س و ئێرانیش به 20 هه‌زار و 610 كه‌س له پله‌كانی دواتر دێن.\nله ئیسپانیا هه‌زار و 381 كه‌س و له ئه‌ڵمانیا ٨٤ كه‌س، له ئێرانیش سه‌رووی هه‌زار و ٥٠٠ كه‌س به ڤایرۆسه‌كه مردوون.\nله عێراق ژماره‌كه گه‌یشتووه‌ته 214 كه‌س كه له‌و ژماره‌یه 17 كه‌س مردوون و 51 كه‌سیش چاك بوونه‌ته‌وه. له‌و ژماره‌یه یه‌ك حاڵه‌تی مردن له كوردستان تۆمار كراوه.


Tuesday, 09.28.2021, 16:30\n- رێک لە ساڵوەگەڕی رێفراندۆمە ئەردۆغانییەکەی بارزانیدا (٢٠٢١-٩-٢٥) و لە ناو جەرگەی هەوڵێر، بەدەیان سەرۆک عەشیرەی عەرەبی سوننەی کۆنە بەعسی، کۆبوونەوەیەک دەگرن و داوای ئاسایی کردنەوەی پەیوەندییەکانی عێراق و ئیسرائیل دەکەن!! هەڵبژاردنی ئەو رۆژە بۆ کۆبوونەوەیەکی لەمشێوە، بەهەڵکەوت نییە. لەو رۆژەدا و لە ساڵی ٢٠١٧، بەهۆی رێفراندۆمە ئەردۆغانییەکەی بارزانییەوە گەلی کورد نیوەی خاکی باشووری کوردستانی لەدەستدا. ئەمجۆرە کردەوانەش دەتوانێ ببێتە هۆی دۆڕاندنی نیوەکەی دیکەشی. ماوەیەکە کۆماری سێدارە هەڕەشە لە پارتەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان دەکات و هەڕەشەی ئەوە دەکەن کە بۆ دەڕپەڕاندنیان لە باشووری کوردستان، هێز رەوانەی باشووری کوردستان. پلانی ئەمجارەی کۆماری ئیسلامی بەهەماهەنگی لەگەڵ پارتی داڕێژراوە. چوونی وەڤدێکی پارتی بەنهێنی بۆ تاران و دواتر بەشداری نێچیرڤان لە مەراسمی سوێندخواردنی رەئیسی و لێدوانەکانیان کە هاوئاهەنگ بوو لەگەڵ هەڕەشەکانی کۆماری ئیسلامی، بەڵگەی سەلمێنەری ئەم راستییەیە. ئەمە لە لایەک و لە ئێستاشدا کۆبونەوەی ئەم سەرۆک عەشیرە عەرەبانە، دەتوانێ باشترین بداتە دەست کۆماری ئیسلامی بۆ ئەوە هەڕەشەکانی بۆ سەر باشووری کوردستان پراکتیزە بکات. بیهێننە پێش چاوی خۆتان، لەم کاتەدا کە ئەگەری کشانەوەی ئەمریکا لە عێراق هەیە، ئێران هەڕەشە لە ئیسرائیل دەکات و دەڵێ نازانم دەبێ بیگوازنەوە بۆ فڵانە دورگە، ئێران لە رێگەی گروپە توندئاژۆ و تێرۆریستەکانی سەربەخۆی، زەختی بۆ ئەمریکا هێناوە کە لە عێراق بکشێتەوە و دەیەوێ بەتەواوەتی عێڕاق بخات ژێر رکێف و کۆنترۆڵی خۆیەوە، رێک لەم کاتەدا گروپێک سەرۆک عەشیرەی سوننەی کۆنەبەعسی داوای ئاسایی کردنەوەی پەیوەندییەکانی عێراق و ئیسرائیل دەکەن!!! ئەمە واتە فەراهەمکردنی باشترین بیانوو بۆ ئێران.\n- پارتی رایگەیاندوە کە بێ ئاگایە. من پێم وایە بەهیچ جۆرێک راست ناکات. چونکە ئەو کۆنە بەعسیانە لە هەماهەنگی تەواودان لەگەڵ پارتی، بەپێی ئێعترافی ئەندامی مەکتەب سیاسییەکەی پارتی. پارتی چ ئاگاداری ئەم کۆبوونەوە بووبێت یان نەبووبێت، بەهەردوو بارەکەدا تاوانبارە.\n- ئەگەر ئاگادار نییە، کەواتە فڕ و فیشاڵ شاری پڕ لە ئارامی و ئاسایش کە هەموو شتێک لە ژێر کۆنترۆڵدایە، فشەیە.\n- ئەگەر ئاگادارە (من پێم وایە ئاگادارە) پلانێکی دیکەیە بۆ تەکلمیل کردنی پیلانەکەی رێفراندۆم و بۆ لەدەستدانی نیوەکەی دیکە خاکی باشووری کوردستان، بۆ مانەوەی دەسەڵاتی بنەماڵەی بارزانی وەکوو والی هەولێر و زۆنی زەرد.\nکشانەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان و عێراق و داڕزینی هێزی بەرگری ئەو دوو وڵاتە


کازمی: هەندێک گرووپی چەتە دەیانەوێت خۆپێشاندەران لە رێڕەوی ئاشتییانە لابدەن | KURDPLAT\nکازمی: هەندێک گرووپی چەتە دەیانەوێت خۆپێشاندەران لە رێڕەوی ئاشتییانە لابدەن\nکوردپلات 10/27/2020 07:24:00 م ليست هناك تعليقات\nسەرۆکوەزیرانی عێراق ستایشی خۆپێشاندەران و هێزە ئەمنییەکان دەکات و دەڵێت هەندێک گرووپی چەتە دەیانەوێت خۆپێشاندەران لە رێڕەوی ئاشتییانە لابدەن.\nبەپێی راگەیێندراوێکی نووسینگەکەی، مستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانی عێراق لە کۆبوونەوەی رۆژی سێشەممە 2020/10/27ـی ئەنجوومەنی وەزیراندا رایگەیاند، گەشتەکەیان بۆ ئەوروپا ئەنجامی باشی هەبووە و بووەتە هۆی روونکردنەوەی وێنەی هەڵبەزین و دابەزینی عێراق.\nسەرۆکوەزیرانی عێراق هەر لەبارەی گەشتەکەی ئەوروپایەوە ئاماژەی بەوە داوە، لە بواری گواستنەوە، کشتوکاڵ، خوێندن و رۆشنبیریدا یاداشتی لێکتێگەیشتنیان لەگەڵ ئەو وڵاتانە واژۆکردووە.\nکازمی ئاماژەی بەوە کردووە، فەرەنسا، بەریتانیا و ئەڵمانیا پێشوازیان کردووە لە جێبەجێکردنی چاکسازیی ئابووری و کارگێڕی و پەڕەی سپی و بە هاندەر وەسفیان کردووە. هەروەها ئەو وڵاتانە ئاسوودەن لە دیاریکردنی وادەی هەڵبژاردن و پشتیوانیی خۆیان بۆ رێکارەکان دەربڕیوە.\nسەرۆکوەزیرانی عێراق، ستایشی رێکخراوەیی گەورەی خۆپێشاندەران و ئارامی و پیشەیی هێزە ئەمنییەکانی کرد و گوتیشی، "هەندێک گرووپی پەرش و بڵاو و چەتە هەن کە دەیانەوێت خۆپێشاندانەکان لە رێڕەوی ئاشتییانە لابدەن و خۆپێشاندەرانیش ئەمەیان رەتکردووەتەوە."


حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان لە کاتێک دا بڕیاری گرتنی کۆنگرەی خۆی دا و لە کاتی خۆی دا بە ئەنجامی گەیاند کە ناوچەکە بە گشتی و کوردستان بە تایبەتی لە قەیرانێکی ئەمنییەتی و\nماڵیی قووڵ دا دەژین. بە هەمان هۆش، حیزبی دێمۆکڕات بۆخۆشی لە باری ماڵییەوە تووشی گرفتە و بە پێی ئەوە بنکەی سەرەکیی لە باشووری کوردستانە لە باری ئەمنییەتیشەوە گرفتی هەیە. بەو حاڵەش ڕێبەریی حیزب وەفادار بە پڕەنسیپەکانی و بۆ ئیسپاتی درێژەدان بە فەرهەنگی دێمۆکڕاتیکی خۆی، بڕیاری گرتنی کۆنگرەی دا. ئەوە لێبڕاویی حیزبی دێمۆکڕات بە پاراستنی مافی ئەندامانی خۆی لە هەر هەلومەرجێک دا نیشان دەدا و دیارە بێگومان لە درێژخایەن دا قازانجیشی لێ دەکا.\nنوێنەرانی کۆنگرە لە دەرەوەی وڵات بە هەست کردن بە وەزعی ماڵیی حیزبەکەیان و بۆ ئەوەی کۆنگرەیەکی بێ گرفتی ماڵییان هەبێ، خۆ بەخشانە بڕیاریان دا هەرکەس بە خەرجی خۆی سەفەر بکا هەتا هیچ بارگراناییەک نەکەوێتە سەر بودجەی حیزب. ئەوە نیشانەی ئەوپەڕی هەست بە بەرپرسایەتیی نوێنەرانی کۆنگرەیە و دڵنیام توانیویەتی یارمەتییەکی باش بێ بۆ پشتیوانەی ماڵیی حیزبەکەیان.\nباسەکانی پێش کۆنگرە وامان پێ دەڵێن کە بە خۆشییەوە بەشداران بە چڕی و پڕی و زۆر بە مەسئوولییەتەوە هەموو مەسەلە هەستیارەکانی پێوەندیدار بە دواڕۆژی خەبات و حیزب دێننە گۆڕێ و لە فەزایەکی زۆر دێمۆکڕاتیک دا موناقشەیان لەسەر دەکەن. کۆنگرەکانی پێشووی حیزب وابوون و هیوادارم ئەومجاریش هەروا بێ کە، لە ڕەخنە و باسی گرفتەکان دا ڕەحم بە کەس ناکرێ کەچی ڕووحی ڕێز و هاوڕێیەتی لەو پەڕی خۆی دا دەپارێزرێ. زۆر باسی گرینگ بۆ کۆنگرەی ئەمجارە هەن کە دەتوانن دواڕۆژی حیزب بە چاک یان خراپ ڕوون کەنەوە. تایبەتمەندیی کۆنگرەی شازدە لەوەدایە کە دەتوانێ دوا کۆنگرەی "حدک" بێ یان بڕیاردەری حیزبێکی خاوەن کەسایەتیی خۆی و داڕێژەری بەرنامەیەکی دەوڵەمەند بۆ ئیدامەکاری.\nئەوە یەکەم کۆنگرەی حیزب دوای بوونی بە ئەندامی ڕەسمیی ئینتیرناسیۆنال سۆسیالیستە. تایبەتمەندیی ئەو کۆنگرەیە ئەوەیە بڕیار بۆ حیزبێک دەدا کە ئەندامی گەورەترین ئۆڕگانایزەشینی نێودەوڵەتییە. ئەو کۆنگرەیە دەتوانێ و دەبێ لەو مەوقعییەتەی حیزب بۆ دانی هێندێک بڕیاری گرینگ کەڵک وەرگرێ و ڕێبەریی دوای کۆنگرە مولزم بکا دەنگی ڕەوای کورد لەو تریبۆنەوە باشتر بە گوێی دەرەوە بگەیەنێ.\nکۆنگرەی شازدە دەتوانێ و دەبێ بە دانی بڕیاری لەبار مەسەلەی "ڕۆژهەڵات تەوەری" بکاتە ئەمری واقیع و ڕێبەریی تازە ناچار بکا بە جیددی وەدوای بکەوێ. لەو پێوەندییەدا، زیندوو کردنەوەی خەباتی پێشمەرگە و خۆ ڕزگارکردن لە وەزعی مەوجوود دەبێ باسێکی گرینگی بۆ تەرخان بکرێ.\nکۆنگرەی شازدە لەو بارەشەوە تایبەتە چونکە مەسەلەی مانەوە یان لابردنی ئەسڵی "دوو دەورەیی سکرتێر" تاوتوێ دەکا. ئەو ئەسڵە کە نیشانەیەکی بەهێزی سەردەمی بوونی حیزب و پێبەند بوون بە ئەسڵی نەگۆڕی دێمۆکڕاتیک بوونیەتی، دەتوانێ چارەنووسی حیزب بگۆڕێ.\nهیوام سەرکەوتنی کۆنگرە و بیستنی هەواڵی خۆش لەو بارەوەیە.


تەڵەی مشک … وەرگێڕانی: محەمەد بەرزی – Dengekan\nbyDenegkan\tJune 23, 2018\tGeneral, Kids Literature\nلە درزی دیواری ژوورێکی ماڵە جوتیارێکدا ، مشکێک بەبێ خرتە خرت و جوڵە ، بە جوانی خۆی شاردبۆوە و بە وردی چاودێری جوتیار و ژنەکەی دەکرد ، کە خەریکبوون دەمی زەرفێکییان دەکردەوە . مشکەکە دڵی خۆشبوو وایزانی زەرفەکە پڕە لە خواردنی خۆش و بە تام، بەڵام سەیریکرد جوتیارەکە تەڵەیەکی مشکی تێدا دەرهێنا ، پاشان خۆی و ژنەکەی زۆر بە جوانی پارچەیەک پەنیریان خستە ناوییەوە و لە سووچێکی ژوورەکەدا بە جوانی بۆ مشکەکەیان نایەوە. کاتێ مشکەکە تەڵەکەی بینی ، زۆر ترسا ، بۆیە بە خێرایی لە کونەکەی دەرپەڕییە دەرەوە و خۆی گەیاندە باخچەی ماڵەکە و بە دەنگی بەرز و بێزارییەوە پەیتا پەیتا هـاواریـدەکرد: ( لەم ماڵەدا تەڵە دانراوە !! ، لەم ماڵەدا تەڵە دانراوە !! ) .\nمریشکە کونجە کە گویێ لە مە بوو ، قرتە قرتێکی کرد و سەری بەرزکردەوە و بە مشکەکەی وت: جا با تەڵە دابنرێت، ئەوە هیچ مەترسی و کێشەیەکی بۆ من نییە، بەڵام چاکدەزانم بۆ تۆ کێشەی گەورەیە ، جا چونکە زیانی بۆ من نییە ، یەک دەنک پێی بێزارنیم و خوایدەکرد لە هەموو سووچێکی ماڵەکەدا سەدان تەڵەیان دادەنا .\nمشکەکە بەو قسە ڕەقانەی مریشکەکە زۆر بێزار و خەمباربوو ، ئنجا ڕوویکردە ئەو مەڕەی لە نزیک مریشکەکەوە وەستابوو، زۆر بە پەژارەوە وتی: ( مەڕی هاوڕێ : لە م ماڵەدا تەڵە دانراوە !! ). مەڕەکە بەو هەواڵە دڵتەنگبوو، بەو پەڕی پەستی و بێزارییەوە وتی: مشکی هاوڕێم ئەو هەواڵە، هەواڵێکی ئێجگار ناخۆشە ، بەڵام بە ڕاستی من جگە لە دوعای خێر و پاڕاندنەوە بۆ تۆی ئازیز، کە بەو تەڵەیەوە نەبێت ، ئەوا هیچ شتێکی ترم لە دەست نایەت تا بۆ تۆی بکەم ، دڵنیاش بە بەردەوامی دوعای خێرت بۆ دەکەم تا ئەو تەڵە نەگریسە تووشی زیانت نەکات .\nپاشان مشکەکە بە خێرایی چوو بۆ لای مانگا زەردە و وتی: ( مانگای ئازیز : تەڵەی مشک لەم ماڵەدا دانراوە !! ). مانگا زەردە زۆر لەسەرخۆ بە مشکەکەی وت: بە داخەوە بۆ ئەو هەواڵە زۆر ناخۆشە ، بەڵام بە ڕاستی دانانی تەڵە ، نە هیچ پەیوەندییەکی بە منەوە هەیە و نە هیچ مەترسییەکیش بۆ سەر من دروستدەکات .\nکاتێ مشکەکە گوێی لەو قسانە بوو ، بەو پەڕی بێزارییەوە گەڕایەوە بۆ ماڵەوە و بە تەنها بیری لە چارەسەرکردنی مەترسی ئەو تەڵەیە دەکردەوە و بەردەوام چاوی لەسەر تەڵەکەش لا نەدەبرد و نەشیدەوێرا بچێت بە لایدا .\nلە نیوە شەوی ئەو شەوە زۆر تاریکەدا ، تەقەیەکی زۆر گەورە لە ژوورەکەدا دەنگی دایەوە ، کە ڕێک دەنگی تەقینی تەڵەکەبوو . ژنی جوتیارەکە بە پەلە و بەو پەڕی دڵخۆشییەوە رایکرد بۆ لای تەڵەکە تا بزانێ مشکەکەی گرتووە ، بەڵام تەماشایکرد ، تەڵەکە لە جیاتی ئەوەی مشکەکە بگرێت ، کلکی مارێکی ژەهراوی گرتبوو ، جا چونکە ژوورەکە زۆر زۆر تاریکبوو ، ژنەکە بە جوانی مارەکەی نەبینی ، هەربۆیە مارەکە خۆی ڕاپسکان و ڕێک دای بە قاچیی ڕاستێوە و ژانی خستە ناو دڵییەوە و هاواری لیێ هەستان . جوتیارەکە ، کە گوێی لە هاوار هاواری ژنەکەی بوو ، خێرا هات بە هانای ژنەکەیەوە و گورج باوەشی پێداکرد و زوو گەیاندییە نەخۆشخانە . پاش چەند ڕۆژێک جوتیارەکە ژنەکەی بە ئازار و لەرز و تایەکی زۆرەوە هانییەوە بۆ ماڵەوە .\nئەوەی سەیر بوو ئازار و تا زۆر بەرزەکەی تا دەهات زیاتر دەبوون، بە تەواوی ژنەکەی پەرێشان و ماندوو کردبوو، جوتیارەکە هات بۆ لای ژنەکەی و وتی: گیانە شیرینەکەم : هەموو کەس دەڵێن ، باشترین چارەسەر و دەرمانی لەرزوتا ، تەنها ئاوی مریشکە . هەر بۆیە گورج چوو مریشکەکەی بۆ سەربڕی و فروجاوێکی خۆش و بە لەزەتی بۆ دروستکرد . بەڵام ئەوەی سەیر بوو ژنەکەی بەردەوام بە ئازارەوە دەتلایەوە و نەیدەتوانی لە جێگاکەی خۆی ڕاستبێتەوە ، جا چونکە بۆ هەواڵ پرسینی ژنەکە ، ڕۆژانە خزم و ناسیاو و دراوسێکانیان سەردانیاندەکردن ، جوتیارەکەش بۆ ئەوەی خواردن بۆ ئەو هەموو میوانانە ئامادە بکات ، بە ناچاری چوو مەڕەکەی بۆ سەربڕین .\nماوەیەکی زۆر ژنە چاکنەبۆوە و پاش چەند مانگێک بە ئازارەوە مرد. لە ئەنجامدا خەڵکێکی زۆر هاتن بۆ ناشتن و پرسەکەی. جوتیارەکە بۆ ئەوەی خواردن بۆ ئەو هەموو کەسانە ئامادە بکات ، بە ناچاری چوو مانگاکەشی بۆ سەربڕین .\nمشکەکە بە خەموپەژارەیەکی زۆرەوە و لە درزی دیوارەکەوە هەموو ئەو بەسەرهاتانەی بە چاوی خۆی بینی . لە دڵی خۆیدا وتی : سەیرکەن ، مریشک و مەڕ و مانگا زەردە ، چەند گەوج و بێ ئاگا بوون ، لایان وابوو تەڵەکە کێشەی ئەوان نییە و تەنها کێشەی منە ، کەچی لە پێش مندا ئەوانی تووشی زیان و لەناوچوونکرد .\nجا منداڵە خۆشەویستەکان : کاتێک لە ژیاندا مەترسی لەسەر یەکێکمان دەبێت ، ئەوا ڕاستەوخۆش مەترسی دەبێت بۆ سەر هەموومان ، هەر بۆیە پێویستە ئاگامان لە یەک بێت و بەردەوام پشت و پەنای یەکتری بین .\n٢٥ / ١ / ٢٠١٨\nPrevious بودجەى ٢٠١٠ بودجەى خەڵک نابێت … نەجمەدین فارس\nNext ئـەتکی دیموکراسی، ئـەردۆغان بەنموونە …چالاک ئـاغجەلەری\nخودا … سمکۆ ئەحمەد\nبۆ ئەمریکا پشتیوانی لە ڕۆژاڤا دەکات؟ … شێرکۆ کرمانج\nکۆنفرانسی یەکڕیزی و دەستور و چەند سەرنجێک.. سامانی وەستا بەکر


کاریگەرى ڤایرۆسى کۆرۆنا بۆ سەر ئابورى بەقوڵتر لەوە دادەنرێت کە چاوەڕواندەکرا، بە پێچەوانەى کاریگەرى پەتاکانى دیکە لەدورمەودادا، بەڵام ئێستا کاریگەرییە زۆرەکەى لەسەر نرخی نەوتە بە تایبەتى لە بازاڕەکانى ئەمریکا.\nدواى بەرزبوونەوەى نرخى نەوت لە بازاڕەکانى ئاسیا، جارێکى تر نرخەکەى ڕووى لە دابەزین کردەوە، بەهۆى هەڵکشانى گەورەى ژمارەى تووشبووانى ڤایرۆسەکە لە ئەمریکا و چین، لەگەڵ بوونى ترس لەبارەى زیادبوونى ئاستى بەرهەمهێنان لە ئەمریکا، لەکاتێکدا هێشتا نەوتى کۆگاکراو لە ئاستێکى پێوانەییدایە.\nنرخى گرێبەستە دواخراوەکانى نەوتى برێنت بۆ 41.02 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک دابەزى، کە دەکاتە ڕێژەى لەسەدا یەک لەسەر ئاستى هەفتانە، هەروەها نرخى نەوتى خۆرئاواى تەکساس بۆ 38.49 دۆلار دابەزى، کە لەسەر ئاستى هەفتەکە دەگاتە %1.6.\nئەوە لەکاتێکدایە، نرخى نەوت رۆژى هەینى رووى لەبەرزبوونەوە کرد و بەردەوامیدا بە دەستکەوتەکانى بەهۆى پێشبینى بەرزبوونەوەى خواست لەسەر وزە لەجیهاندا.\nشیکەرەوان دەڵێن، وێنەى مانگە دەستکردەکان دەریدەخەن کە بوژانەوەیەکى بەهێز هەیە بۆ زیادبوونى جموجۆڵى هاتوچۆ لە چین و ئەوروپا و سەرتاسەرى ئەمریکا، ئەوەش ئاماژەیە بۆ زیادبوونى خواست لەسەر وزە.\nبەپێی ئامارەکانى کۆمپانیاى توم توم بۆ تەکنەلۆژیا، قەرەباڵغى لە شەنگەهاى لەچەند هەفتەى کەمى ڕابردوودا بەراورد بە هەمان وادەى ساڵى ڕابردوو زۆر زیاتر بووە، هەروەها جموجۆڵ لە مۆسکۆ گەڕاوەتەوە بۆ ئاستى ساڵى ڕابردوو.\nبەڵام ترس هەیە لەوەى زیادبوونى ئامارى توشبوون بە کۆرۆنا لەویلایەتەکانى باشورى ئەمریکا، بێتە هۆى کەمبوونەوەى خواست، بەتایبەتى ویلایەتەکانى وەکو فلۆریدا و تەکساس کە بە دوو گەورەترین ویلایەتى بەکاربەرى بەنزین دادەنرێن.


جەمیل ڕەنجبەر لە دیدی مندا… گۆران عەبدوڵڵا – Dengekan\nbyGoran Abdullah\tMarch 7, 2018\tGeneral, Literature\nئەمەی خووارەوە بەشدارییەکی کورتە لە کتێبی (جەمیل ڕەنجبەر ئەو شاعیرەی ڕۆژێ بێ تێکۆشان نەژیا)\nلە ئامادەکردنی هاوڕی عەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ)……\nعەبدوڵڵا سلێمان (مەشخەڵ)\nجەمیل ڕەنجبەر زۆر بە ڕاشکاوانە خۆی لە ژێر کاتیگۆری ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە دەبینییەوە، شیعرەکانی شایەت حاڵی ئەو ڕاستییەن. ئایا هۆی چییە ئەدەبی کوردی بە ڕاشکاوانە ئەو ڕاستییە ڕاناگەیەنێ؟ بە بڕوای تۆ خەسڵەتەکان و سروشتی ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە چین؟\nسەرەتا پێم خۆشە دەست خۆشیت لێ بکەم لەوەی دەستمان دەگریت و دەمان بەیتەوە لای شاعیرێک خۆی و گوتار و کردارەکانی لەیەکتر جیاناکرێنەوە. شاعیرێک شاعیری جوانترین سەردەمەکانی شۆڕشگێڕێتی خەڵکی کوردستانی باشوورە دیارە شۆڕش و شۆڕشگێرێتی بە مانا زانستێکەی خۆی. شاعیرێک بە کەرەستە شیعرێکانی زەمانی خۆیی و زمانێکی سادەوو چەکەکەی شانییەوە لە ڕێی شۆڕش و ڕاپەرینەوە موژدەی ژیانێکی باشتری پێبوو بۆ خەڵکی کرێکار و زەحمەتکێشی کوردستان. وەک لەم کۆپلە شیعرییەی دا دەڵێ:\nئێمەی هەژار، ئێمەی ئازا، وا پۆڵا دەتوێنینەوە\nهەرچی چەکی قورسیش هەیە\nڕەنجی ئێمە باری دەکا\nلەمڕۆ بە دوواوە هەموو ئارەقەی ڕژاومان دێنینەوە.\nسەبارەت بە بەشی یەکەمی پرسیارەکەت ” ئایا هۆی چییە ئەدەبی کوردی بە ڕاشکاوانە ئەو ڕاستییە ڕاناگەیەنێ؟” بە وەڵام بەو پرسیارەتان دەڵێم، ئەدەبی کوردی ئەمڕۆ لە ژێر هەژموونی فیکرێکی تەواو جیاوزدایە لەوەی جەمیل. دوورو نزیک نایەوێت باس لەکەرەستەو کاتیگۆرییە شیعرێکانی جەمیل ڕەنجبەر بکات، چوونکە لە ڕووی میتۆدی سیاسیەوە دوو دونیابینی جیاوازە . ئەدەبی کوردی ئەمڕۆ بە شێوەیەکی گشتی لە ژێر کاریگەری دونیابینی لیبراڵیزمدا پێناسەی خۆی دەکات و دەیەوێت برەو بە قوتابخانە ئەدەبێکانی ئەم دونیا بینییە بدات، بە پێچەوانەی ڕەنجبەرەوە کە دەکەوێتە قوتابخانەی ئەدەبی ڕیاڵیزمی سۆشیالیستییەوە .\nباڵی دەست ڕۆشتوویی ناو ئەدەبی کوردی کە خاوەنی دەزگای چاپەمەنی و کەناڵاتی جیاوازە لە ڕووی میدیاوە کاتێک باس لە ئەدەبی بەرگریی و مێژووی ئەو ئەدەبە بکات هەوڵدەدات جەمیل ڕەنجبەر، مەلا عەلی، شێرکۆ بێکەس، عەبدوڵڵا پەشێو ، لەتیف هەڵمەت، حاجی قادر و فایق بێکەس و دەیان شاعیری ترمان لەبەستەیەکدا و بەناوی کوردایەتییەوە پێشکەش بە خوێنەر بکات، لە کاتێکدا ڕۆشنە کە هەریەک لەم شاعیرانەمان ئاسۆو تێڕوانین و ڕێگای سیاسی جیاوازیان هەبووە بۆ چارەسەری کێشەی کوردو هەریەکەشیان لە بەرژەوەندییەکی سیاسی و ئابوری جیاوازەوە بانگێشتەیان بۆڕزگاری کردووە.\nسەبارەت بە بەشی دووەمی پرسیارەکەت ( خەسڵەتەکان و سروشتی ئەدەبی کرێکاری و شۆڕشگێڕانە چین؟)\nشیعر لە ئەدەبدا بەکۆنترین ژانری ئەدەبیی دەژمێردرێ و مێژوویەکی زۆر کۆنی هەیە. بەپێی سەرچاوە مێژووەکانی ئەدەب دەتوانین بڵێین لەو کاتەوەی ئینسان بیری لە دوێنێی خۆیی و سبەینێی کردۆتەوە شیعریش سەری هەڵداوەو بە شێوەیەکی گشتی بۆتە دەربڕی هەستی ئینسان. ئەدەبی کرێکاریش لەوکاتەوەی کارگەو کرێکار درووست بوو، لەوکاتەوەی ناعەدالەتی و چەوسانەوە لە پرۆسەی وە بەرهێنان درووست بوو، لەو سەردەمەوە ئەدەبی کرێکاریش درووست بوو بۆ باسکردن لە نادادپەروەری ئەو سیستمەو ئاسۆی ڕزگار بوون لێی. بە مانایەکی تر ئەدەب شتێک نییە لە دەرەوەی جێگاو ڕێگای چینایەتی و فیکری ئینسان هەر بۆییە قوتابخانەی جیاوازیش بە ئەدەب درووست بووە لەسەردەمە جیاوازەکاندا.\nقوتابخانەکانی ناچراڵیزم و ڕۆمانسیزم دوو قوتابخانەی زاڵی سەدەی نۆزدەیەم بوون، پاشان قوتابخانەی ڕیاڵیزم هاتە کایەوە کە ڕەخنەگری بەناوبانگی ڕوسی (بیلیسینکی) بە ڕابەری ئەو قوتابخانەیە دەزانرێت.\nڕیاڵیزم لەسەر دەستی مەکسیم گۆرگی ڕۆمانووسی ناسراوی ڕوسیا گۆڕا بە قوتابخانەی ڕیاڵیزمی سۆشیالیستی ، ئەوەبوو لە کۆنگرەی یەکەمی یەکێتی ئەدیبانی سۆڤییەت لە ساڵی ١٩٣٤ ئەم قوتابخانەیە بە فەرمی ناسێنرا و تائێستاش دەورو نەخشی ئەم قوتابخانەیە کاڵ نەبۆتەوە و شەهید جەمیلیش یەکێک بووە لە قوتابییەکانی ئەم قوتابخانەیە. خەسڵەتەکانی ئەم قوتابخانەیەش کارکردنە لەسەر خەباتی کرێکاران و زەحمەتکێشان و جوتیاران و هاندانیانە بۆ خەباتی چینایەتی و پیشاندانی ڕووی ڕاستەقینەی سیستەمی سەرمایەداری. لە دێڕێکدا، ڕیاڵیزمی سۆشیالیستی گرێدراوی ڕاستەو خۆیە بە بیری مارکسیزم و لە ئاسۆیەکی چینایەتییەوە دەڕوانێتە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و بەرژەوەندێکانیان.\nبۆ خوێندنەوەی کتێبی:– جەمیل ڕەنجبەر ئەو شاعیرەی ڕۆژێ بێ تێکۆشان نەژیا — کلیکی ئێرەبکەن\nPrevious کردە هەرە گرنگەکانی دەزگەیی هەواڵگری ئیسرائیلی مۆساد\nNext لێوار…. دڵشاد تاقانە


عه‌تا سه‌راوى بۆ هاوڵاتى: له‌سه‌ر ژه‌هر خواردکردنم سکاڵام تۆمار کردووه\nئه‌ندامێکى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى یه‌کێتى ئاشکراى ده‌کات که ژه‌هرخوارد کراوه‌و سکاڵاشى له وڵاتى سوید تۆمار کردووه.\nعه‌تا سه‌راوی، ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى یه‌کێتى وتى" دواى ئه‌وه‌ى به‌هۆى تێکچونى بارى ته‌ندروستییه‌وه له‌مانگى ئه‌یلولى رابردو روم له‌ده‌ره‌وه‌ى وڵات کرد، له‌پشکنینه پزیشکییه‌کاندا ده‌رکه‌وتوه که ژه‌هرخوارد کراوم".\nعه‌تا سراوى وتیشى" ئێستا ته‌ندروستیم زۆر باشه‌و وه‌ک هاوڵاتیه‌کى سویدى سکاڵام له‌و وڵاته تۆمار کردووه".\nناوبراو ئه‌وه‌شى رونکرده‌وه که له‌هه‌رێمى کوردستان ئیشى ده‌زگا ئه‌منییه‌کانه به‌دواداچونى بۆ بکه‌ن، ده‌شڵێت:" له‌هه‌رێمى کوردستان سکاڵام تۆمار نه‌کردووه".\nعه‌تا سه‌راوى یه‌کێکه له کادره سه‌ربازییه‌کانى یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان و ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى ناوه‌دنى یه‌کێتى نیشتمانى کوردستانه.\nده‌قى نوسینه‌که‌ى عه‌تا سه‌راوى له تۆرى کۆمه‌ڵایه‌تى فه‌یسبوک...\nهاوڕێ و هه ڤاڵان و دۆستانى خۆشه‌ویست\nبه‌نده له‌به‌روارى ۲٥_۹_۲٠۱۸ له‌گه‌رمه‌ى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژارندا توشى حاڵه‌تێکى نه‌خوازراوى ته‌ندروستى بوم و به‌ناچارى وڵاتم به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌ى وڵات به‌جێهێشت. دواى پشکنینى پزیشکى ده‌رکه‌وت که به‌ر هێرشێکى ده‌ستێکى ڕه‌شى ترسنۆک که‌وتوم و ژه‌هرخوارد کراوم. دواى عیلاج وه‌رگرتنم و مانه‌وه‌م بۆ ماوه ى چوار مانگ خۆشبه‌ختانه به‌ته‌ندروستییه‌کى باشه‌وه له ۲٥_۱_۲٠۱۹ گه‌ڕامه‌وه بۆ وڵات.\nلێره‌وه به‌پێویستى ئه‌زانم زۆر زۆر سوپاسى برایانى به‌ڕێزم کاک بافڵ تاڵه‌بانى و کاک قوبادتاڵه‌بانى بکه‌م که ئاگادارو هه‌واڵپرسى به‌رده‌وامم بون. زۆر سوپاسى برایانى زۆر به‌ڕێزم کاک به‌ختیارو کاک دلێرى سه‌ید مه‌جیدو هاوڕێى خۆشه‌ویستم کاک شێرکۆ میروه‌یس بکه‌م که زۆر ماندوبون پێمه‌وه به‌تایبه‌ت کاک دلێر. زۆر سوپاسى هاوڕێ به‌ئه‌مه‌ک و دڵسۆزه‌کانم له‌ئه‌نجومه‌نى ناوه‌ندى ئه‌که‌م که زۆر زۆر پێمه‌وه هیلاک بون سوپاس بۆ هه مویان. زۆر سوپاسى د. محه‌مه‌د سابیر و کاک به‌کر فه‌تاح و کاک مه‌حمود سه‌نگاوى و کاک عه‌دنان و د. ئارام و نوسینگه ى کاک بافل و کاک قوباد ده‌که‌م. زۆر سوپاسى خزمانم له به‌ریتانیا ئه‌که‌م به‌ڕاستى پێمه‌وه ماندبون. زۆر سوپاسى سه‌رجه‌م خزمانم له شاره‌زورو گه‌رمیان ئه‌که‌م به‌تایبه‌ت کاک عه‌لى شه‌هید محه‌مه‌د که هه‌میشه له‌گه ڵم بون له‌ڕۆژى گه‌ڕانه‌وه‌م له ۲٥_۱_۲٠۱۹ تا ئه‌مڕۆ.\nزۆر زۆر سوپاسى سه‌رجه‌م هه ڤاڵان و دۆستان و ئه‌و لایه‌نه سیاسییانه‌ش ئه‌که‌م که سه‌ردانیان کردم به‌ڕاستى دڵخۆش و قه‌رزاریان کردم و دڵنیاشیان ده‌که‌مه‌وه که درێژه‌پێده‌رى ڕێبازى شه هیدان و ڕێبه‌رم مام جه‌لال ده‌بم.\nله‌گه‌ڵ سوپاس و ڕێزى دوباره‌م


ئوپوزیسیون ، بەتایبەت گۆڕان بۆ لەئاست چارەنووسی مەلوود ئافەند بێدەنگن؟ – Denegkan\nئوپوزیسیون ، بەتایبەت گۆڕان بۆ لەئاست چارەنووسی مەلوود ئافەند بێدەنگن؟\nbyخه‌لیل\tJuly 18, 2012\tگشتی\nزیاتر لە مانگێکە مەولوود ئافەند رۆژنامەوانی رۆژهەڵاتی لە شاری سلێمانی بێ‌سەروشوێنە و گشت ئاماژەکان بۆ ئەوەیە کە بە ئاسانکاریی وهاوکاریی ڕاستەوخۆی یەکێتی نیشتمانی (ئاسایشی سڵێمانی) لەگەڵ ناوەندە جاسووسی‌یەکانی حکوومەتی ئێران(کە هەمیشە لە باشوور دەستیان بۆ تێرٶر و سیخۆریی و دەستیوەردان ئاواڵەیە) رفێندراوە. هەر یەک دوو رۆژ پاش بێ‌سەروشووێن بوونی ئافەند، ڕاگەیەنەرەکانی ناوەندە ئەمنیەتیەکانی حکوومەتی ئێران خەبەری گرتنی شەبەکە(تۆڕ)ی تێروریستیان بڵاو کردەوە کە گۆیا !! لە لایەن ئیسرائیلەوە راسپێردرابون زانا ئەتۆمی‌یەکان بکوژن. ناوەندە ئەمنیەتیەکان هەروەها ڕایان گەیاند ناوەندی ئەو تۆڕە تێروریستی‌یە لە وڵاتێکی دراوسێ بوە. پاشان لە خەبەرێکی دیکەدا وەزیری ئیتڵاعات ڕایگەیاند یەکێک لە رێبەرانی ئەو شەبەکە تێروریستیە لەلایەن “سەربازانی گومناوی ئیمامی زەمان”(مەبەست سیخۆرانی ناوەندە ئەمنیەتیەکانە) لە دەرەوەی سنوورەکان گیراوە و هێنراوەتەوە ولات. کە هەموو ئەمانە دەری دەخست کە ئافەند لە دەستی ناوەندە ئەمنیەتیەکانی ئێرانە.\nبەو شیوە حکوومەت خەریک بوو بواری ئەوەی خۆش دەکرد تا لە رفاندنی مەلوود ئافەند بەهاوکاریی ئاسایشی یەکێتی، داستانە درۆزنانەکەی “عەبدوڵماڵک رێگی”١ دووپات بکاتەوە. بەڵام بەختەوەرانە بەهۆی وشیاریی چالاکانی رۆژهەڵاتی لە باشوور و ناوەندە مەدەنی‌یەکان و ژمارێک ماڵپەڕی سەربەخۆ، کە دەسبەجێ بێسەر و شووێن بوونی ئافەند و ئەگەری رفاندنی لەلایەن ئێران بەهاوکاریی یەکێتی یان ڕاگەیەنەریی کرد و لەسەرتاسەری کوردستان و جیهاندا بڵاویان کردەوە، حکوومەتی ئێران مەیدانی مانۆڕدانی لێ بەسترا و ریسەکەی لێ بووە خوری.\nلە کاتی شوێن بزر بوونی مەولوود ئافەندەوە سەرەرای ئیعتراز و داواکاریی ژمارێکی زۆر تاک و ناوەند، یەکێتی نیشتمانی و دەسەڵاتی باشوور لەسەر چارەنووسی ئافەند بێدەنگیان پاراستوە و بەداخەوە ئەو بێدەنگیە تەنانەت هێزەکانی ئوپوزیسۆنی‌شی گرتوەتەوە. ئەوە لەکاتێکدایە ئەم هێزانە بەردەوام لەوە دەگەرێن کە خالێکی لاوازی حکوومەتی هەرێم و پارتی و یەکێتی یان دەست کەوێ و لەقاوی بدەن، کەچی لە کەیسی مەولوود ئافەندا، ئەوانیش وەک یەکێتی و حکوومەت بێدەنگی‌یەکی جێ گومانیان پاراستوە.\nوەک دەزانین گۆڕان بە هاوکاریی دوو حیزبی ئیسلامیی دیکە دەوری ئوپوزیسیونی حکوومەتی هەرێم دەگێڕن. ئەم ئوپۆزیسییون بوونەش وای لێکردوون کە هەموو هەوڵی خۆیان بۆ دیتنەوەی لاوازیەکانی هەردوو حیزبی دەسەڵاتدار(یەکێتی و پارتی) و دەوڵەت وەگەڕ بخەن. لەم نێوانەدا باڵادەست بوونی گۆران حاشا هەلنەگر و دیارە. ئەوەیە دەبینین کە گۆڕان و کەسانی سەر بەم رەوتە کاتێک دژی دەسەڵات یا هەرکام لە حیزبەکانی دەسەڵات دەکەونە لەقاودانی گەندەڵی و تەنانەت ژیانی شەخسیی کەسەکان، خاوەنی زۆر زانیاریی وردن . بۆ نموونە کاتێک لە سەر جەلال تاڵەبانی و رێبەرانی یەکێتی قسە دەکەن، هێندە دەچنە ناو وردەکاریەوە کە تەنانەت هەست دەکرێ کە دەزانن سەرلەبەیانی تاڵەبانی چەند کەوچک شەکر لە چایەکەی دەکات!!! یا کاتێک باسی مووچە و دەس ناپاکیی مەسئوولین دەکەن بە وردەکاریەوە هەموو شتیک دەخەنە روو. مەسەلەن فڵانە مەسئوول عەرزی داوە بە هاو زاواکەی یا چەندە پارە بەهۆی خزمی یەکێک لە بەرپرسانەوە شووێن بزر کراوە و..\nئەو زانیاریانە دەتوانن بەو قەناعەتەمان بگەیەنن کە گۆڕان لە هەموو دامودەزگاکانی حكوومەتی و تەنانەت ئەهلی دا، خاوەن لایەنگر و کەسی خۆیە . بێگومان ئەوەش لەشکەر و هێزی پێشمەرگە و ئاسایش و هەموو ناوەندێکی حکوومەتی دەگرێتەوە.\nوەک باسکرا مەولوود ئافەند لە سلێمانی(مەکۆی گۆڕان) رفێندراوە، تۆ بڵیی گۆران بەو دەس رۆیشتنەی کە لەم مەلبەندە هەیەتی ئاگای لەو رفاندنە نەبووبێ؟ من دڵنیام وەک چۆن گۆڕان لە چکۆلەترین وزە لە سلێمانی ئاگادار دەکرێ، لە م کەیسە و چۆنیەتی روودانی ئەو ئینسان دزییە بە روونی و بە وردی ئاگادارە. جا بۆ تا ئێستا لەو بارەوە بێ‌دەنگیی پاراستوە، لە خوارەوە ئەوەندەی پێم بکرێ تیشک دەخەمە سەری:\nوەک دەزانین گۆڕان زۆر تامە زرۆیە لەسەر دەسەڵات و بەتایبەت لەسەر یەکێتی گەر خاڵێکی لاوازی بینی، لەقاوی بدا و بەو شیوە بۆ خۆی بانگەشە بکات. ئەمە هەقێقەتێکە کەلە چەند ساڵی رابردوودا ئێمە شاهێدی بووین. ئەم لەقاودانانەش هێندێک جار تەنانەت پرەنسیپی سیاسیان تێپەڕاندەوە کێشراوەتە ژیانی شەخسی و تایبەتیی جلال تاڵەبانی، مەسعوود بارزانی و هێرو برایم ئەحمەد و بەرپرسانی دیکە‌ی یەکیتی و پارتی. پرسیار ئەوەیە ئەی چۆنە گۆڕان لە کەیسی رفاندنی مەولوود ئافەند دا،کە بەڵگەیەکی گەورە ی بەدەستەوە کە دەتوانێ شوێنی گەورە لەسەر ئاستی سیاسی و کەرامەتی ئینسانی و شەرافەتی ئەخلاقیی یەکێتی دانێ و زۆر بە قازنجی ئامانجەکانی گۆڕان تەواو دەبی، ئاوا بێدەنگیی لێ کردوە. تۆ بڵیی گۆران بۆ چ مەبەستێک پشت لە قازانجی خۆی دەکات؟ تۆ بڵیی حیکمەتیک لەو بێدەنگیەدا هەبێت؟\nگەر چاوێکی کورت لە کۆی رووداوەکانی ئەم ماوە بکەین، بەو ئەنجامە دەگەین کەلەسەر شاردنەوەی هەقێقەتی رفاندنی مەولوود ئافەند چەشنە سازانێکی ناوچەیی بە میحوەریەتی حکوومەتی ئێران پێک هاتوە. لەو ماوەدا سەرەڕای ئەوە‌ی کاربەدەستانی پلەبەرزی یەكیتی و پارتی و هێزە ئیسلامی‌یەکان سەردانی ئیرانیان کردوە، ئێمە شاهیدی ئەوەین بۆ یەکەمجار نەوشیروان مستەفا سەرۆکی گۆڕان سەردانی ئێران دەکات. ئەویش لە کاتیکدا کە ئیران بۆ ئامانجی تایبەت کە جێگەی باسکردنی ئەم دەقە نی‌یە، چەشنێک دژایەتیی مەسعوود بارزانی دەکات.\nپێش سەردانەکەی نەوشیران بەپێی زانیاریەکان هەم کونسوولی ئێران لە سلێمانی و هەم باڵوێزی ئێران لە بەغدا سەردانی گۆڕان و نەوشیرانیان کردوە. جیا لەوانەش بەپێی زانیاریی حکوومەتی ئیران بەشێوەی فەرمی داوای لە هەموو هیزەکانی باشووری کوردستان، بە خاوەن دەسەڵات و ئوپۆزیسیونەوە کردوە کەلەسەر کێشەی مەولوود ئافەند بە باش و خراپ هەڵوێست نەگرن و زانیاریی نەدەن. لەلایەکی دیکەوە، حکوومەتی ئێران لە رێگەی هێندێک راگەیەنەریی ژێر نفووزی خۆی لە باشوور، کەوتە بڵاوکردنەوەی خەبەر و زانیارییی لاوەکی و زۆر جار دژ بەیەک. بەشێوەیەک کە کەیسی ئافەند وەها بشێوێت کە ساخ کردنەوەی دژوار بێت. زۆر بەداخەوە هەر واشی لێهاتوە و دیسان بەداخێکی زۆرترەوە لایەنەکانی باشووری کوردستان بە حیزب و راگەیەنەرەوە دەوری گەورەیان لە هاوکاریکردنی حکوومەتی ئێران و هینانە ئاراوی ئەم وەزعە هەبوو.\nئەوەی دەمێنێتەوە دەبێ روو لە بزووتنەوەی گۆڕان و بەتایبەت کاک نەوشیروان مستەفا بکەین و بپرسین هۆی ئەم بێدەنگی‌یەتان چۆن پاساو دەکەن؟ ئەو هەموو ئیدیعایەتان لەسەر پاکی و رەوشت و شەفافیەت چی لێهات؟ بۆ کە گەیشتە نۆرەی لاوێکی رۆژهەڵاتی چوونەوە دۆخەکەی جارانتان و مل کەجی حکوومەتی ئێران؟ ئاخۆ چ بەرژەوەندیەک وای لێکردن کە بۆ رفاندنی لاوێک لەگەڵ یەکێتی ببنە هاودەنگ و لەشاردنەوەی هەقێقەتی ئەو ئینسان دزییەدا ببنە شەریک؟ ئەگەر وا نی‌ێە من داواکارم بزووتنەوەی گۆڕان تێبینیی خۆی بۆ ڕای گشتی ڕابگەیەنێت. تا ئەو کاتە من هێشتا لەو باوەڕەدام کە ئەو بێ‌دەنگیە وەڵامدانەوەیە بە دەوڵەتێکی بێگانە و قوربانی کردنی خوێنی لاوێکی هاونیشتمانی بۆ بەرژەوەندیی نزم و سەخیفی حیزبی.\nلەم نێوانەشدا نابێ ئیشارەیەک بە بێ عەمەلیی هێزەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان نەکرێ. زۆر بەداخەوە ئەم هێزانەش، چارەنووسی هاونیشتمانیەکی خۆیان بەهێند نەگرت و لانی کەم وەک داکۆکی لە گیانی ئینسانێک، تەنانەت دەنگێکی ئیعترازیان لێ بەرز نەبوەوە. ئەگەرچی هۆی ئەم بێدەنگی‌یە ترس لە یەکتی و نان بڕینە، بەڵام رەنگە بە رواڵەت پاساوی ئەو هێزانە ئەوە بێت کە شیوە کاری مەولوود واتە هاوکاریی “ناوەندی ئیسرائیل – کورد” دەست و باڵی بەستوون کە داکۆکیی لێ بکەن. بە باوەڕی من ئەو تەنیا پاساوە. لەبەر ئەوە بۆ نموونە من و زۆری وەک من بوونی ئەو ناوەدەمان بە باش نەزانیوە. لەبەر ئەوە گەر ئیسرائیل خوازیاری پێوەندی لەگەڵ کوردە، دەبێ خۆی بە ئاشکرا لە ڕاگەیەنەرەکانی‌یەوە ڕایگەینێت و بە ئاشکرا و راستەوخۆ پێوەندی لەگەڵ دەسەلاتی کوردی لە باشوور بگرێت. دانانی ناوەندێکی چکۆلە کە هیچ رەسمیەتێکی نی‌یە، بێگومان لە لایەن زۆر کەس و لایەنەوە دەکەوێتە بەر گومان و شکەوە. بەڵام لەهەر حاڵ داکۆکی لە مافی ئینسان نابێ گرێ بدرێ بە شیوەکار و تەنانەت مەوقعیەتی ئەو ئینسانە‌وە. بۆیە حیزبەکانی رۆژهەڵات دەبوا وەک داکۆکی لە چارەنووسی ئینسانێک وەدەنگ بهاتبان. لەبەر ئەوە گەر ئەمجارە کۆماری ئیسلامی بتوانێ بەئاسانی ئەم رووداوە تێپەرینی و بیکاتە دەسکەوت، ئەوا هەردەم ئەگەری دووپات بوونەوەی لە باشوور دەکرێ و بێگومان حیزبەکانی رۆژهەڵات کە دانیشتووی باشوورن، یەکەم زەرەرمەندی دەبن.\nلە کۆتاییدا لە هەموو هاونیشتمانان داواکارم لە نامەیەکی رەسمی روو بزووتنەوەی گۆڕان و بەتایبەت بەرێز نەوشیروان مستەفا، داوا بکرێ هەموو زانیاریەکانیان لەسەر چۆنیەتی رفاندنی مەولوود ئافەند بۆ بیرورای گشتی بڵاو بکەنەوە .\n١ – عەبدولمالک ریگی سەرۆکی بەرهەڵستکارانی چەکداری بەلووچ بە ناوی “جوندوڵا” لە بەلووچستان شەری چەکداریی دەستپێکردبوو و حکوومەتی وەزاڵە هێنابوو. ناوەندیی ئەو رێکخراوە لە پاکستان و رێسمەی بەدەستی ناوەندە ئەمنیەتیەکانی ئەو وڵاتەوە بوو. کە لەشەڕی سیاسی و ئەمنیەتیی خۆی دژی ئێران کەڵکی لێوەردەگرتن و سەرەنجام پاش ئیمتیاز دانی ئێران بە پاکستان لە سازانێکی ئەمنیەتیدا، پاکستان عەبدولمالک ریگی دەگرێ و تەحویلی ئێرانی دەداتەوە. بەڵام ئێران بە بێ ئەوە لانی کەم لە ناوەندە ئەمنیەتیەکانی پاکستان شەرم بیگرێ، دێت و داستانێکی درۆیین ساز دەکات و ڕادەگەیەنێت کە رێگیی بە کاری ئەمنیەتی و ئیتڵاعاتی گرتوە. واتا ریگی ویستویە بەسەر ئاسمانی ئیراندا بچی بۆ چێچن، بەڵام ئەمان زاینویانە و فڕۆکەکەیان ناچار بە دابەزاندن کردوە و ریگیان گرتوە. بەمشێوە پاش تۆزێک خۆ ڕانان کەوتنە بانگەشە بۆ خۆیان. بەڵام لە ماوەیەکی کورتدا درۆبوونی ئەو جیرۆکە بۆ هەموو روون بوەوە و بەپێچەوانەی چاوەروانیەکانی حکوومەت بوە هۆی ریسوایی.\nئێستەش بە تەحویلدانی مەولوود ئافەند لە لایەن یەکێتی‌یەوە، ئیران بەتەما بوو لە داستانێکی وەک ریگی دا ناوەندە ئەمنیەتیەکانی خۆی بەهێز نیشان بدات، بەڵام بەختەوەرانە بەهۆی ئەوەی بەخێرایی بێ‌سەروشوێن بوونی ئافەند ڕاگەیەنەریی کرا، هەموو پلانەکانی حکوومەتی ئیران پووچەڵ کرایەوە. هەرچەند پێشتر زەمینە سازیی بۆکردبوو و وەک پێشتر ئیشارەم پێکرد، وەزیری ئیتڵاعات و ناوەندە ئەمنیەتیەکان بە بڵاو کردنەوە ڕاگەیەندراو و خەبەر، خەریک بوون زەمینەی ڕاگەیاندنی “پیرۆزی بزرک اطلاعاتی – امنیتی برون مرزی”(سەرکەوتنی زانیاری ئەمنیەتیی لە دەرەوەی سنوور)یان خۆش دەکرد، بەڵام هوشیاریی ڕاگەیەنەریی تاکی کورد و ناوەندە مەدەنی‌یەکان تا ئێستا ریسەکەیانی کردوەتە خوری. بۆیە خەریکی دارشتنی سناریوی دیکەن .\nPrevious (ژیان‌وسه‌فه‌ری نائومێدی له شیعری_هه‌ڵكردنی خامۆشی_ژاوێن شاڵیدا)\nNext هه‌واڵی کتێب و مژده‌یه‌ک..


<< < نەحەمیا 5 > >>\n١ هاواری ژن و پیاوەکان لەدەست برا جولەکەکانیان بەرزبووەوە. ٢ هەبوو دەیانگوت: «کوڕ و کچەکانمان زۆرن و لێمانگەڕێن دانەوێڵە ببەین، هەتا بخۆین و بژین.»\n٣ هەبوو دەیانگوت: «لەو قاتوقڕییەدا کێڵگە و ڕەز و ماڵەکانمان بە بارمتە دەدەین بۆ وەرگرتنی دانەوێڵە.»\n٤ هەروەها هەبوو دەیانگوت: «زیومان قەرز کردووە هەتا باجی کێڵگە و ڕەزەکانمان بدەینە پاشا. ٥ ئێستاش هەرچەندە ئێمە لە گۆشت و خوێنی یەکین و کوڕەکانی ئەوان و ئێمە وەک یەکن، بەڵام ئێمە زۆر لە کوڕ و کچەکانمان دەکەین ببن بە کۆیلە، هەندێک لە کچەکانمان ژێردەستەن و لەژێر دەسەڵاتی ئێمەدا نین، کێڵگە و ڕەزەکانمان بۆ کەسانی دیکەن.»\n٦ زۆر تووڕە بووم کاتێک گوێم لە هاوارەکەیان و ئەو قسانە بوو، ٧ لەبیری خۆمدا لێکم دایەوە و مشتومڕم لەگەڵ پیاوماقوڵ و کاربەدەستەکان کرد و پێم گوتن: «ئێوە سوو لە براکانتان وەردەگرن!» ئینجا کۆمەڵێکی گەورەم لە دژیان کۆکردەوە و ٨ پێم گوتن: «ئێمە بەپێی توانامان برا جولەکەکانمان ئەوانەی بە نەتەوەکان فرۆشرا بوون کڕیونەتەوە، کەچی ئێوە براکانتان دەفرۆشن و پاشان بە ئێمە دەفرۆشرێنەوە!» ئینجا لاڵ بوون و یەک وشەیان نەبوو وەڵامی پێ بدەنەوە.\n٩ گوتم: «ئەوەی ئێوە دەیکەن کارێکی باش نییە. ئایا پێویست نییە ئێوە بە لەخواترسییەوە هەڵسوکەوت بکەن لەبەر گاڵتەپێکردنی ئەو نەتەوانەی دوژمنمانن؟ ١٠ من و براکانم و خزمەتکارەکانم بە هەمان شێوە زیو و دانەوێڵەمان بە قەرز داونەتێ، تکایە ئیتر با واز لەم سووە بهێنین! ١١ تکایە هەر ئەمڕۆ کێڵگە و ڕەز و باخە زەیتوون و ماڵەکانیان و یەک لە سەدی ئەو زیو و دانەوێڵە و شەرابە نوێیە و ئەو زەیتەی کە لێتان وەرگرتوون، بۆیانی بگێڕنەوە.»\n١٢ ئەوانیش گوتیان: «دەیگەڕێنینەوە و داوایان لێ ناکەین، ئاوا دەکەین وەک ئەوەی تۆ گوتت.»\nئینجا کاهینەکانم بانگکرد، پیاوماقوڵ و کاربەدەستەکانیشم سوێند دا کە ئەم بەڵێنە جێبەجێ بکەن. ١٣ پاشان سنگی کراسەکەمم تەکاند و گوتم: «خودا هەرکەسێک ئاوا بتەکێنێت کە ئەم بەڵێنە نەهێنێتە دی، با ئاوا لە ماڵەکەی و لە ڕەنجەکەی تەکێنراو و بەتاڵ بێت.»\n١٤ هەروەها لەو ڕۆژەوە کە فەرمانم پێ کرا ببمە پارێزگاریان لە خاکی یەهودا، لە بیستەمین ساڵەوە هەتا سی و دووەمین ساڵی ئەرتەحشەستەی پاشا، دوازدە ساڵ نە من و نە براکانم نانی پارێزگاریەتیمان نەخوارد. ١٥ بەڵام پارێزگارەکانی پێشوو ئەوانەی لەپێش من بوون باری گەلیان گران کردبوو، نان و شەرابیان لێ دەسەندن، بێجگە لە چل شاقل زیو* ، هەروەها خزمەتکارەکانیشیان بەسەر گەلدا زاڵ ببوون. بەڵام من لە ترسی خودا وام نەکرد، ١٦ هەروەها لە کاری ئەم شوورایە بەشدار بووم و کێڵگەمان نەکڕی، هەموو خزمەتکارەکانیشم لەوێ لەسەر کارەکە کۆببوونەوە.\n١٧ هەروەها لە جولەکە و کاربەدەستەکان سەد و پەنجا پیاو لەگەڵ ئەوانەی لە نەتەوەکانی دەوروبەرمانەوە دەهاتن لەسەر خوانەکەم بوون. ١٨ ئەوەی بۆ یەک ڕۆژ دەکرا، گایەک و شەش مەڕی هەڵبژاردە، بۆ منیش باڵندە دەکرا، هەموو دە ڕۆژێکیش لە هەموو جۆرێکی شەراب بە بڕێکی زۆر، لەگەڵ ئەمەشدا داوای نانی پارێزگاریەتیم نەکرد، چونکە کۆیلایەتییەکە لەسەر ئەم گەلە زۆر گران بوو.\n١٩ خودایە هەرچیم بۆ ئەم گەلە کردووە بۆ من بە چاکە بەبیر خۆتی بهێنەرەوە.


بەرپرسانی ئەمەریکی سەپاندنی سزایان بەسەر پێنج ڕوسیدا ڕاگەیاند بەهۆی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤەوە، بەهۆی کوشتنی یەکێک لە ڕابەرانی ئۆپۆزسیۆن و ئەشکەنجەدان و کوشتنی هاوڕەگەزبازەکانەوە لە چیچان.\nئەم هەنگاوەی ئەمەریکاش دوای چەند ڕۆژێک لە کۆبوونەوەکەی نێوان سەرۆکی ڕوسیا ڤلادیمێر پوتن و وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا مایک پەمپیۆ دێت.\nلەمیانەی پێشکەشکردنی ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆی بۆ کۆنگرێس لە چوارچێوەی " یاسای مانییتسکی " دا، وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا ڕێوشوێنی گرتەبەر دژی پێنج کەس و لایەنێکی ڕوسی. یاسای مانییتسکی ڕێگە دەدات کۆتوبەند بخرێتەسەر کەس و لایەنە ڕوسییەکان لە ئەمەریکا کە تۆمەتبارن بە تۆمەتی پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و سڕکردنی سەروەرت و سامانەکانیان لە ئەمەریکادا.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا وتی " ناوی ئەو کەسانە خراونەتە لیستی مانییتسکیەوە چونکە ئەوا بەرپرسن لە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ و کوشتنی ڕابەری ئۆپۆزسیۆنی ڕوسی بۆریس نیمتسۆڤ و ئەشکەنجەدان و کوشتنی هاوڕەگەزبازەکان لە کۆماری چیچان."\nجێی ئاماژەیە نیمتسۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی بینیوە لە دژی پوتن و جێگری سەرۆک وەزیری ڕوسیا بووە لەو کاتەدا کە بۆریس یێڵستین سەرۆکی ڕوسیا بووە،لە ساڵی 2015 دا لە نزیک پردێکەوە لە تەنیشت کرێملن بە چوار فیشەک کوژرا.\nلەنێو ئەو کەسانەدا کە سزاکان دەیانگرێتەوە ڕابەری چیچانییەکان ڕەسلان گیریمیێڤی تێدایە کە نزیکە لە سەرۆکی چیچان ڕەمەزان قەدیریڤەوە. گیریمییڤ بەتۆمەتی ئەوەی دەستی هەبووە لە کوشتنی نیمتسۆڤدا تۆمەتبار کراوە.\nهەروەها بەرپرسانی ئەمەریکی دوو ڕوسی دیکە تۆمەتبار دەکەن بەوەی کە نهێنی ڕاستیی دەستگیرکردنی سێرگەی مانیتسکی و کوشتنەکەیان شاردۆتەوە.\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا مۆرگان ئۆرتاگۆس لە بەیاننامەیەکدا وتی " دوای نزیکەی دە ساڵ لە مردنی، هێشتا نیگەرانین لەسەر ئەوەی بکوژەکان هیچ لێپرسینەوەیەکیان لەگەڵدا نەکراوە لەچوارچێوەی ئەو تاوانە و کۆمەڵێک تاوانی دیکەدا دژی چالاکەوان و ڕۆژنامەنووسان و ئۆپۆزسیۆنە سیاسییەکان."


توركیا پێویستی بەجێگرەوەی رۆژئاوا هەیەو ئەو جێگرەوەیەش روسیایە\n17/07/2019 897 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلە ژێر ئەم ناونیشانەدا گۆڤاری –ئۆراسیا دیلی- دیدارێكی لەگەڵ رۆژنامەنووسی تورك و شارەزا لە كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست موسا ئۆزوگورلو بڵاوكردووەتەوە دەربارەی رۆڵی دوولایەنەی ئەنقەرە لە سوریا، سەرەرای پێویست بوونی زۆری بە روسیا و هەندێ خاڵی تر.\nلە دیدارەكەدا پرسیاری ئەوە كراوە، كە بۆچی توركیا نەیتوانیوە تیرۆریستەكان لە بەرهەلستكارە میانڕەوەكان جیابكاتەوە لە ئیدلب؟\nهەروەها لەدیدارەكە هاتووە، كە توركیا دەیەوێ ئەو رێكخراوە تیروریستیانە وەك ئامرازێك دژی دەسەڵاتەكانی سوریا و روسیا و ئێران بە كاربهێنێت.. چونكە پاش هەرەسهێنانی ئەو رێكخراوانە، توركیا سەرجەم ئەو زەوییانە لەدەست دەدات كە دەستی بەسەرداگرتبوو. ئەمەش مانای ئەوەیە توركیا دوا هەلی خۆی بۆ مانەوە لە سوریا لە دەست دەدات. سوریا وای دەبینێ ئێستا توركیا خەریكی دروستكردنی ولاتێكی یەكسانە لە ئیدلب و شوێنەكانی تری ژێر دەسەڵاتی. هۆكاری ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە ئەنقەرە پلانێكی درێژ خایەنی هەیە بۆ فراوانكردنی خاكەكەی لەسەر حسابی خاكی سوریا. پاش ئەوەش، ناتوانین بڵێین توركیا ناتوانێ جیایان بكاتەوە بەڵكو توركیا نایەوێ جیایان بكاتەوە.\nئەگەر ئەمریكا یاسای رۆژهەلاتی ناوەڕاستی پەسەند كرد، توركیا چی دەكات؟\n\_ئەگەر ئەمریكا بەگوێرەی ئەم یاسایە هەڵس و كەوت بكات (یاسای ئاسایش و هاوبەشی لە رۆژهەلاتی دەریای ناوەڕاست)، ئەوا ململانێیەكی توند لە نێوان توركیا و قوبرس و یۆنان و هەندێ ولاتی تری نێو یەكێتی ئەوروپا دەست پێدەكات. پێدەچێ ئەمە هۆكارێكی بەرجەستە بێت بۆ ئەوەی ئیدارەی ئەمریكا تۆڵە لە توركیا بكاتەوە لەسەر كڕینی كۆسیستەمی ئێس-400.\nكڕینی ئێس-400 مانای چی هەیە بۆ پەیوەندیەكانی نێوان توركیا و روسیا؟\nئێس-400 تەنها پرسێكی سەربازی نییە، بەڵكو سیاسیشە.. توركیا پێویستی بە جێگرەوەیەك هەیە بۆ جیهانی رۆژئاوا، ئەو جێگرەوەیەش روسیایە.. ئەگەر بێت و توركیا ئەو كۆسیستەمە بكڕێت پەیوەندی لەگەڵ روسیا زۆر بەهێز دەبێت، بەو مانایەی توركیا بۆ ماوەیەكی درێژ دەكەوێتە چوارچێوەی بەرەی روسیا، لە هەمان كاتدا روسیا دەیەوێت درزێك لەنێو هاوپەیمانێتی ناتۆ بدۆزێتەوە، لەهەمان كاتدا دەیەوێ هاوپەیمانێكی لە رۆژهەلاتی ناوەڕاست هەبێت.


کاتی نمایشکردنی گالەکسی S10 بە کاتی پایتەختی هەرێمی کوردستان – کەی ئای تی ئێن\nکەمتر لە 24 کاتژمێر ماوە بۆ دەستپێکردنی کۆنگرەی Unpacked لە لایەن سامسۆنگەوە بۆ نمایشکردنی نەوەیەکی نوێ لە زنجیرەی S ـی گالەکسی و یەکەمین مۆبایلی چەماوەی کۆمپانیاکە.\nکۆنگرەکەی سامسۆنگ ئەمشەو (20 ـی 2) لە هۆڵی Bill Graham Civic Auditorium ـی شاری سان فرانسیسکۆی ویلایەتی کاڵیفۆڕنیای ئەمریکا بەڕێوە دەچێت لە کاتژمێر 10:00 ـی شەو بە کاتی هەولێری پایتەخت. کۆنگرەکەی سامسۆنگ تایبەت دەبێت بە نمایشکردنی دەیەمین نەوەی زنجیرەی S ـی گالەکسی و یەکەمین مۆبایلی چەماوەیی کۆمپانیاکە.\nلە پێشووتردا پڕوپاگەندە و زانیارییە دزەپێکراوەکان پشتڕاستیان کردەوە کە گالەکسی S10 لە 3 جۆر پێکدێن و تەواوی تایبەتمەندییەکانیان دزەیان پێکرا. هەرچی دەربارەی مۆبایلە چەماوەییەکەی کۆمپانیاکەیە، تاوەکو ئێستا هیچ زانیارییەکی دزەپێکراومان دەربارەی لەبەر دەستتدا نییە.\nهاوشێوەی کۆنگرە جیا جیاکانی پێشووتر، کەی ئای تی ئێن ئەمشەو کۆنگرەکە بە زمانی کوردی ڕووماڵ دەکات لە پەڕەی فەرمی خۆی لە فەیسبووک. هەروەها دوا بە دوای تەواوبوونی کۆنگرەکە، بە بابەتێک گرنگترین ڕاگەیەندراوەکانی کۆنگرەکە دەخەینە بەر دەستتان. ئەمشەو چاوتان لەسەر پەڕەی فەیسبووکی کەی ئای تی ئێن ببێت!\nپەڕەی فەرمی کەی ئای تی ئێن لە فەیسبووک.\nتاگەکان GALAXY S10 Samsung Unpacked 2019 زانیاری لەسەر کۆنگرە سامسۆنگ گواستنەوەی کۆنگرە بە کوردی