Kurdipedia - کورتەیەک لە مێژوو و ناسینی تایەفە و عەشیرە کوردەکان\n📖 کورتەیەک لە مێژوو و ناسینی تایەفە و عەشیرە کوردەکان | Groupe: Articles | Articles langue: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکورتەیەک لە مێژوو و ناسینی تایەفە و عەشیرە کوردەکان\nبەشی یەکەم (1)\nتایەفەلاوەکییەکانی نزیکەی پێنسەد لقیان لێ دەبێتەوە کە لە کوردستان و ناچەکانی دراوسێ بڵاوبوونەتەوە. دەستەیەک لەمێژوونووسان کەم تازۆر ئاماژەیان\nبەتایەفەکانی کورد داوە بەڵام تا ئێستا هیچکام بەتەواوی ئاماژەیان بەهەموو هۆزەکانی کورد نەداوە. بۆنمونە مەسعودی لەکتێبی (مروج الذهب) ئاماژەی بەزیاترلەچەند هۆز نەداوە. لەکتێبی (التنبیە)یش تەنیا عەشیرەتی بازیجانی پێ زیاد کردووە. واباشترە ئێمەش بۆئەوەی لەم بابتەکەمتەر خەمیمان نیشان نەدابێت، ناوی عەشیرە سەرەکییەکانی کورد کە لە بوونی ئەوان دڵنیایین، ئاماژە پێدەدەین، لەگەڵ ئەوەشدا ژمارەی دانیشتووان یا بنەماڵە و شوێنی ئەوان و کورتەیەک لە بارودۆخیان دەخەینەروو.\n1.تایەفەی. ئاتمانیکا:نزیکەی پێنج هەزار بنەماڵەی کۆچەرین.لەدەربەندی بەتلیس و بۆتان و موش و ئانکارا بڵاوبوونەتەوە.\n2.تایەفەی. ئاخەسوری:نزیکەی پەنجابنەماڵەن.بەشێک لەتایەفەی مەندەمین لەگەرمەسێرەکانی کوردستان نیشتەجێن.\n3.تایەفەی. ئاخ چەشمی (ئاق چەشمی): نزیکەی سێسەد بنەماڵە لە رۆژئاوای سیواس نیشتەجێن.\n4.تایەفەی. ئازەرکانی:کوڕی حەوقل لە (دیوان الصداقە، ل 187_185 ئاماژەی پێداوە. مەقدەسیش وتەکەی پشتڕاست کردۆتەوە.ئیستەخری،فارس بەنیشتەجێی ئەوان دەزانێت.\n5.تایەفەی. ئادمانلی: نزیکەی سەدوهەشتا بنەماڵەن و لەنزیک بایەزید نیشتەجێن.\n6.تایەفەی. ئارتوسی :چەندین تیرەن:عزئەلدینی، مەرزەکی، مامەڕەش، مامەند،ئالان، بەروز، جەریکی، شەیدان، مامخوڕ، خاویستان، شەرفان، مامەدان، گاودان، زەفکی، زیدەک، هافیجان، هەموویان لەسەریەک نزیکەی چوارهەزار بنەماڵەن. لەناچەکانی موسڵ (دەروبەری زاخۆ و دهۆک و قوش)و تورکیا(بەیت ئەلشەباب و خوشاب و شەتاخ) نیشتەجێن.\n7.تایەفەی. ئازادبەختی: لە خوڕەم ئاباد و دولفان و خاوە و تورهان بڵاوبوونەتەوە.\n8.تایەفەی. ئازاددۆختی: کوڕی حەوقل لەدیوان الصدق ئاماژەی پێداون و ئیستەخریش شوێنی نیشتەجێ بوونی ئەوانی بەفارس دەزانێت.\n9.تایەفەی. ئاشمیشارت. نزیکەی هەزار بنەماڵەن.لەدەوروبەری خەرپوت دەژین و هەموویان شیعە مەزهەبن.\n10.تایەفەی. ئاکۆ:نزیکەی هەزار بنەماڵەن، لەباکوری رانیە، پارێزگای سلێمانی.\n11.تایەفەی. ئالاک: لەفارس نامە ئاماژەی پێدراوە کە لەکوردەکانی فارسن.\n12.تایەفەی. ئالیکانلی: سەدو پەنچا بنەماڵەن و بڵاوبوونەتەوە.\n13.تایەفەی. ئامرزان: چەند بنەماڵەیەک لەدەوروبەری سیورکەن.\n14.تایەفەی. ئایرۆ: سەد بنەماڵەن کۆچەرین و لەباکوری بالیانی پارێزگای موسڵن.\n15.تایەفەی. ئەبو تاهیر: چەند بنەماڵەیەکن لەدەوروبەری سیورک.\n16.تایەفەی. ئەجاخی: چەند بنەماڵەیەکن لەوەزنە و کۆی(ئەجاخ کاخدەری)لەناچەکانی موکری و سابڵاخ(مهاباد) نیشتەجێن.\n17.تایەفەی. ئەحمد زەینەڵ:لەناوچەکانی سنەن.\n18.تایەفەی. ئەحمد وەند:لەهەمەوەند دەژین.\n19.تایەفەی. ئیختیار ئەلدینی: بنەماڵەکانی ئەمیر ئیختیار ئەلدین لەفەرمانڕەواکانی بانەن.\n20.تایەفەی. ئەردەڵان: لەشاری سنە و گوندەکانی دەوروبەری و تاران بڵاو بوونەتەوە.فەرمانڕەواکانی سنە لەم هۆزەن. سەرەتالەشارەزوور فەرمانڕەوایەتییان کردووە. دواتر دەستیان بەسەر سنەداگرتووە. هەندێ کات ملکەجی فەرمانەکانی دەولەتی ئێران بوون و هەندێ کات ملکەجی فەرمانەکانی دەولەتی عوسمانی (تورکیا)بوونە. هەندێ کاتیش سەربەخۆبوونە.\n21.تایەفەی. ئەرک یا یوروک:(ئەروکی چیلی)چوارسەد بنەماڵەن لە نێوان ئاماسیە و تەوقات نیشتەجێن.\n22.تایەفەی. ئەزەلی:چەند بنەماڵەیەکن لەدەوروبەری موش نیشتەجێن.\n23.تایەفەی. ئیسحاقی: کوری حەوقل لەدیوان ئەلصدق، ئاماژەی پێداون. نیشینگەی فارسن.\n24.تایەفەی. ئیسماعیل عزیز: نزیکەی شەشسەد بنەماڵەن.گەرۆکن زسستان لەخاکی ئێران بەسەردەبەن و هاوین لەنێوان دوکان و چیای توقمان و سورداش نیشتەجێن ئەم تایەفە جیاوازە لە ئیسماعیل عزیزی سەربەجافەکان.\n25.تایەفەی. ئەشتمهار:کوری حەوقل ئاماژەی پێداون مەقدەسی پشتڕاستی کردۆتەوە.ئیستەخری شوێنی نیشتەجێ بوونی ئەوان بەفارس دەزانێت.\n26.تایەفەی. ئەشنویە:لەدەوروبەری شنۆ و لاهیجان دەژین.\n27.تایەفەی. ئەلخاص:بەئەلخاس یا ئەلقاسیش ناویان دەبەن نزیکەی پێنسەد بنەماڵەن لەباشوری رۆژهەڵاتی حەلەب چیاییەک بەوناوە بوونی هەیە ئەم عشیرەتە لەنێوان بەهسەنی و فورات نیشتەجێن.\n28.تایەفەی. ئەلیا:عەشیرەتێکی کۆچەرین. نیشنگەی ئەوان خەرپوتە.\n29.تایەفەی. ئیمامی: نزیکەی حەفتابنەماڵەن لەناوصەکانی جوانڕۆ لەرێزی جافەکانن.\n30.تایەفەی. ئەمبارلو:یان ئەنبارلو یان هەمارلو: لەعێراقی عەجەم بڵاو بوونەتەوە لقێک لەلوڕەکانیش بەم ناوە بەناوبانگە.\n31.تایەفەی. ئەورامی یا هەورامی: هۆزێکن کەخۆیان بەمناڵەکانی بەهمەن دەزانن لەناوچەکانی هەورمانی سنە نیشتەجێن زیاتر لە دوو هەزار بنەماڵەن.\n32.تایەفەی. ئیلەرووتی:لەعەشیرەی ئیناخین زستان لای ڕووباری سیروان و هاوین لەنێوان جوانڕۆ و هەورامان نیشتەجێن.\n33.تایەفەی. ئیناخی :نزیکەی پەنچا بنەماڵەن لەناوچەکانی جوانرۆ هاوینان دەڕۆنە چیای شاهۆ لەزنجیرە چیای زاگرۆس ئەوان لقێک لە لقەکانی جافن و ناوی گەورە باوەگەورێی ئەوان ئیناق بووە.\n34.تایەفەی. ئەیوبییان:ئەوان خۆیان بەمناڵەکانی ئەیوب و سولتانەکانی میسر و شامیش دەزانن سەلاح الدینی ئەیوبی لەوانە لەناوچەکانی کەرکوک و شوێنەکانی دیکە بڵاو بۆ نەتەوە.\n35.تایەفەی. ئەیوتوند:بەئیتی وەندیش ناسراون. هەزار بنەماڵەن لەناچەکانی دولفا و تورهان و پیشکو نیشتەجێن.\n1.تایەفەی. باباجانی:لەگەڵ قوبادییەکان،نزیکەی هەشتسەدبنەماڵەن لەعەشیرەی جافەکانی جوانڕۆن کەئەمیر تەیمور ئەوانی لەخاکی دەولەتی عوسمانی (بەین ئەلنەهرەینی ئەمرۆ) بۆخاکی ئێرانی کۆچ پێکرد و لەتەختەقاپو نیشتەجێی کردن دەستەیەک لەوان لەکەرەند نیشتەجێن.\n2.تایەفەی. بابان: ئەوان بەمیرەکانی بەبەیش ناودەبەن لەناو چەکانی سلێمانی و سنە بڵاو بوونەتەوە. لقێک لەعەشیرەی کرمانجن و خالیدی کوری وەکیدیان خۆذ دەوێت و بەڕێزەوە ناوی دەبەن (؟)بەپێی گێڕانەوەی خۆیان لەسەردەستی خالدی کوڕی وەلید باوەڕیان بەئیسلام هێناوە.\n3.تایەفەی. باجەلا:دوو تیرەن جمور و قازانلو لقێک لەعەشیرەی لەکن کە جیاوازە لەعەشیرەی لوڕ. نزیکەی هەزار و سێسەد بنەمالەن لەناچەکانی قڕەتو و هۆرێن و شێخان و قەسری شیرین و قازانیەی مەندەلی نیشتەجێن لە ناوچەکانی دەرگەزێن و رووباری قەزوێن نزیکەی حەفتا بنەمالەن.\n4.تایەفەی. بادەلی:نزیکەی هەزار بنەماڵەن لەوان و لەشگەر یوزغادان نیشتەجێن کوردی زازاکین هەموویان شیعەمەزهەبن.\n5.تایەفەی. بادینان: بەبەهادینان و فەرمانڕەواکانی عیمادیەش ناویان دەبەن باوەگەورەی ئەوان ناوی بەهائەلدین بوو. ئیبن خەلدون لەمێژووی بەڕبەڕ، ئاماژەی بەعەشیرەی بادینی کورد داوە و جەزیرە بەشوێنی نیشتەجێ بوونی ئەوان دەزانێت.\n6.تایەفەی. باران:هۆزێکن لەسیورک.\n7.تایەفەی. بارزان دووهەزار و حەوتسەد و پەنچا بنەماڵەن لەباکوری زێی گەورە و قەزای مێرگەسۆر نیشتەجێن.\nبازۆکی: لەناچەکانی قەزوین و تاران بڵاوبوونەتەوە. دکتۆرفەریج دەلێت. نزیکەی پێنج هەزار بنەماڵەن لە عەشیرەی پازۆکی لەنزیکک یەریڤان دەژین.\n10.تایەفەی. بازیکلی: نزیکەی حەفتابنەماڵەن لەباکوری مەلازگەر نیشتەجێن.\n11.تایەفەی. بازینجان:مسعودی لە)التبینە)و یەعقوبی و ئیستەخری لە مێژووەکەی خۆیان ئاماژەیان پێداون و ئیسفەهان بەشوێنی نیشتەجێ بوونی ئەوان دەزانن.\n12.تایەفەی. باسیر یا باسری یاباسریە: لەشارەزوور بوون دواتر روویان کردۆتە میسرو شام لە ئنسیکلۆپیدیای ئیسلام، لەجیاتی ئەوان ئاماژەی بەناوی مابیر داوە.\n13.تایەفەی. باشمانلی: لەنێوان مەلازگەرد و ئەلشەگەردن.\n14.تایەفەی. باشناوی: لەناوچەکانی زۆزان سەلماس و موسڵ.\n15.تایەفەی. باشوکی: لەناوچەکانی ڕەوانسەری سنە نیشتەجێن.\n16.تایەفەی. باکیل:ئیستەخری و کوڕی حەوقل ئاماژەیان پێداوە لەفارس نیشتەجێن.\n17.تایەفەی. بالابرانلی:پێنسەدو هەشتا بنەماڵەن لەکەنارەکانی ڕۆژئاوای فورات و لەنارەکانی ئەگین و باشوری ئەرزەنجان نیشتەجێن.\n18.تایەفەی. باڵاوەند:سێسەد بنەماڵەن لەناچەکانی هەلیلان و زەردەڵان نیشتەجێن.\n19.تایەفەی. باڵاگریوە:لقێک لەلقەکانی لۆڕن لەناچەکانی کرماشاننیشتەجێن.\n20.تایەفەی. باڵک:هەزار و دووسەد بنەماڵەن لەسەرەوەی ڕووباری ڕەواندز سەربەپارێگای هەولێرنیشتەجێن.\n21.تایەفەی. باڵکان:نزیکەی سێسەد بنەماڵەن لەعەشیرەی زەڕزارن ناوەکەیان لەناوی گوندەکەیان (باڵکان) هاتووە.\n22.تایەفەی. باڵیان:نزیکەی حەفتا بنەماڵەن لەنزیک خوێی نیشتەجێن.\n23.تایەفەی. باڵێوەند. نەزانراوە جەندەن.\n24.تایەفەی. بانە:نزیکەی سێ هەزار و پێنسەد بنەماڵەن لەناوچەکانی بانە نیشتەجێن خاوەنی (145 گوندن لەخودی شاری بانە نزیکەی هەشسەد بنەماڵەدەژین.\n25.تایەفەی، باوەنور:لەخوراسان نیشتەجێن.\n26.تایەفەی. بەختی یان بەختیان یان بۆتان) چوار تیرەن سەندی محمدی رانسی دەنیکی زۆزان بەشوێنی نیشتەجێ بوونی خۆیان دەزانن ئەم هۆزە نزیکەی سێ هەزار بنەماڵەبوون هەزار بنەماڵەیان لەموسڵ، پێنسەد بنەماڵەیان لە ئاکرێ نیشجێ بوون لەئێستادالەناو تایەفەکانی دیکەی کورد بەڵاو بوونەتەوە.\n27.تایەفەی. بەختیاری:لەتایەفەی لوڕی گەورەن. دوولقن چوار لەنگ، حەوت لەنگ، حەوت لەنگییەکان لەبروجێرد و گوڵپیەکان و چوار لەنگییەکان لەکرماشان و ئەسفەهان شوشتەر و چیای زەرد و چیای سەوز نیشتەجێن نزیکەی شەست هەزار بنەماڵەن هەردوو لقەکە 35 تیرەن.(بۆزانیاری زیاتر جوگرافیای سیاسی ئێران،ل 73)دکتۆر فەریج لەکتێبی (کوردلەر) کورد بوونی بەختیارییەکان پشتڕاست دەکاتەوە.ڕۆژهەڵاتناسی بەناوبانگ کەرزن، ژمارەی دانیشتوانی بەختیای لەساڵی 1918 زاینی بە 170،000 کەس دەخەمڵێنێت ڕەچەلەکی ئەوان بۆگەشتاسپی کوردکیانی دەگەڕێتەوە.\n29.تایەفەی.بەدلیسان:ئەوان بەفەرمانڕەواکانی بەدلیسیش ناو دەبەن.ژمارەیان نازنرێت.\n30.تایەفەی. براخوی:نزیکەی سێسەد هەزارکەسن لەکەنارەکانی کەڵات کەسنووری نیشتەجێ بوونی ئەوان نزیکەی دووسەد و بیست میل درێژ دەبێتەوە نیشتەجێن.حکومەتی ناوەندی بەلوچستان کەکەڵاتە، لەژێر سەرۆکایەتی ئەم عەشیرە دایە کەلەتیرەی کامبرانییە.بەشێک لەم عەشیرە لەویلایەتی سندی هیندستان نیشتەجێن ژمارەیان 48،180کەسە\nئەم عەشیرە سوونی مەزهەبن.ئەنسیکڵۆپیدیای ئیسلام.)\n31.تایەفەی. برادۆست:نزیکەی سێ هەزار بنەماڵەن لەهوباتو و قەڕەتۆ و مەریوان و ناچەکانی نزیک سنە نیشتەجێن ئەم تایەفە بۆ کەهیا ساڵح دەگەڕێتەوە کەئەمیر تەیموری گورکانی ئەوی لە لەگەڵ دوو هەزار بنەماڵە لەعەشیرەکەی لەخاکی دەولەتی عوسمانی بۆ کوردستانی ئێرانی کۆچ پێکردووە.\n 📕 | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | مێژووی کورد و کوردستان. نووسینی شێخ محمد ئایەتولا مەردۆخی، وەرگێرانی لەفارسیەوە. زانەر محمد\n➕ Ajouté par (Şiwan Mamsal) sur Sep 27 2014 1:11PM\n✍ Cet article a récemment mis à jour par (Hawrê Baxewan) sur: Mar 5 2017 11:39PM\n👁 Cet article a été lu fois 8,525


فەرەیدون کونجرینی: سەردەشت عوسمان، گەشمردەیەکی زیندووە. – WTARIKURD\nئەوانەی خۆیان نــەفرۆشت و قەڵەمیان بۆ هێشتنەوەو نوسینی وشەی ئازادیی دەربڕین بەکارخست، خوێنەرو نوسەرو چەند هاوڕێیەکی کەمی ئەو کاتەتن و هێشتا بەردەوامن” بەهۆی خراپی باری ژیانیان لە ئاستێکی باشدانین و نەگەیشتون بەهیواکانیان. یەکیان پاکەت و ئەویتریان ساردەمەنی دەفرۆشێ، دوانیان عەرەبانچیە” هەندێکیشیان بەهۆی کەمتەرخەمی حکومەت، وڵاتیان بۆ ژمارەیەک لەگەندەڵ و دزو چەوسێنەرو جێـــهێشتوە.\nهەندێكیان گیرۆدەی بارودۆخن بەهۆی بەردەوامی لە بیروڕاو ئازادی سەربەخۆ و، هەڵدەکوتنە سەر ماڵیان و دەستگیر دەکرێن ” ئازادیخوازان بەڵێنیانداوەو دەڵێن قەلە ڕەشەکانی باشور دوردەخەینەوەو باڵەکانیان دەبڕین و پێیەکانیان دەشکێنین”\nهاوڵاتیانی ئازادیخواز سڵمەکەنەوە لە ڕفاندن و هەڕەشەی دەسەلاتداران” بوێرانە ڕووبەڕووی هەر بەرپرسێك ببنەوە، وێنەی گەندەڵکاران بەرز بکەنەوەو لەسەر وێنەکان تەواوی تاوانەکانیان بنوسنەوە، دزین و تاڵانی هەربەرپرسێك چۆن کراوە، گەندەڵی و جۆری پیشەکانیان ئاشکراکەن. کاتێك بەئێوە دەگوترێ ڕۆژنامەنوس و چالاکوانی مەدەنی دەبێت قۆڵی مەردایەتی لێهەڵکات و، بە وشەی گورز وەشاندن ڕووبەڕووی هەر بەرپرسێك ببنەوە تا ڕیشەکێشیان دەکەن.\nهۆشیار جەمال: مافیاکانی کوردایەتی.


سەرۆک ترامپ دەڵێت مەترسی ڤایرۆسی کۆرۆنا بۆ سەر ئەمەریکا نەماوە\nسەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ دەڵێت ئەمەریکا ڕێوشوێنی توندی گرتووەتەبەر بۆ پاراستنی هاوڵاتیانی خۆی لە هەڕەشەی بڵاوبوونەوەی خێرای ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئەوەشی خستەڕوو یارمەتیان پێشکەش بە چین کردووە.\nسەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ لە چاوپێکەوتنێکی کورتدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز وتی " دەبینین چی ڕوودەدات، ئێمە هەڕەشەی ڤایرۆسەکەمان نەهێشتووە."\nبەپێی ڕێنماییە نوێیەکان ئەو هاوڵاتیە ئەمەریکییانەی کە لە ماوەی چواردە ڕۆژی ڕابردوودا سەردانی چینیان کردووە و دێنەوە بۆ ئەمەریکا، ئاڕاستەی یەکێک لەو حەوت فڕۆکەخانەیە دەکرێن کە بۆ پشکنین بۆ ڤایرۆسەکە تەرخانکراون.\nسەرۆک ترامپ بە فۆکس نیوزی وت " ناتوانین هەزاران خەڵک وەربگرین کە لەوانەیە ئەم کێشەیەیان هەبێت ، ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەرپرسانی ئەمەریکا یارمەتییەکی ئێجگار زۆریان پێشکەشی چین کردووە لە مامەڵەکردنیان لەگەڵ ئەم نەخۆشیەدا."\nلەلایەکی دیکەوە ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی ئەمەریکا ڕۆبەرت ئۆبراین لە چاوپێکەوتنێکی جیادا وتی چین زیاتر کراوە بووە لە بابەتی ڤایرۆسی کۆرۆنادا لە چاو قەیرانەکانی دیکەدا، ئەوەشی خستەڕوو هێشتا چین هیچ یارمەتییەکی ئەمەریکای پەسەند نەکردووە.\nوتی " تا ئێستا چینیەکان زۆر کراوەبوون سەبارەت بە ڤایرۆسی کۆرۆنا، ئەمەش بەبەراورد لەگەڵ قەیرانەکانی دیکەدا، ئێمە بەوە دەزانین."\nلە چاوپێکەوتنێکیدا لە کەناڵی سی بی ئێس ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتیمانی ئەمەریکا وتی چین هیشتا وەڵامی پێشنیارەکانی ئەمەریکای نەداوەتەوە بۆ پێشکەشکردنی یارمەتی. وتی " ئێمە شارەزای ئێجگار زۆرمان هەیە، ئەمە نیگەرانییەکی جیهانییە. ئەگەر بتوانین دەمانەوێت یارمەتی هاوەڵە چینیەکانمان بدەین و یارمەتیشمان پێشکەش کردووە و بزانین ئەوان پەسەندی دەکەن یاخود نا."


هەمیشەموسافیر (بەشی دووهەم)\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 26 مهر 1394 11:59\nکاتی سەفەرێکیتر هات و نیشتمان خەفەت دایگرتەوە. ئەو هەمیشە لەسەفەر و رێگا دەترسا. دەیگوت رێگاکان هۆی جوداییەکانن. کە ملی رێگات گرت ناچار بەشێک لە خۆشەویستی و خۆشەویشتییەکانت جێ دێڵیت. رێگا دووری دێنێت. هەمیشە دەیگوت خۆزگا رێگا قەت نەبووایە. هەمیشەموسافیریش لەم کاتانەدا هەمیشە دەیگوت هەر ئەم رێگانە جارێکیتر دەمانباتەوە لای یەک.\nهەمیشە موسافیر (بەشی یەکەم)\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 22 مهر 1394 21:24\n"خۆشەویستم! بەڕاستی ژیان بە بێ تۆ لەلام وەک دووری و نامۆێی لێدێت و چرکەکان قورس دەبن، بەڵام کە لەلاتم، ئاگام لە سەعات و روژیش نییە. تۆ وەک نیشتمانی، لە ئامێزتا ئارام وئۆقرە دەگرم. بۆنی تۆ مایەی قەرارمە، بۆیە من پێم وایە تۆ نیشتمانی منی. تەنیا لەلای تۆ هەست بە ئاشنایی و ماڵە خۆ دەکەم.\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 13 مهر 1394 20:39\nپار لەگەڵ هەڵگیرسانەوەی شەڕ ئێوارەیەک چەک و رەختی لەخۆی دابوو و هاتە بەردەرگا بۆ ماڵاوایی. گوتی: ئەوە رێی هات و نەهاتە. دەڕۆم. ئەگەر هاتمەوە و چاوم پێت کەوتەوە زۆر شت هەیە بۆتی باس دەکەم، ئەگەر نەشهاتمەوە، کلیلی ماڵەکەمم لە فڵانە شوێن داناوە، دەفتەرێکی بەرگ قاوەیی لە ریزی یەکەمی کتێبەکانمدا لە تەنیشت رۆمانەکەی دۆن کیشۆتەوەیە. بیکەوە موو بە موو هەموو شتێکم تێدا نووسیوە. ماچم و کرد و رۆیشت.\nتاریخ ایجاد در دوشنبه, 30 شهریور 1394 12:54\nتاریخ ایجاد در پنج شنبه, 26 شهریور 1394 11:37\nتاریخ ایجاد در جمعه, 20 شهریور 1394 18:28\nتاریخ ایجاد در پنج شنبه, 05 شهریور 1394 23:38\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 01 شهریور 1394 14:46\nبەڵام ئاتیلا لە سەر کردەکەی سوربوو. سوپا کشایەوە. دەنگی هەراو خۆشیی دوژمن ئاسمانی کەڕدەکرد. ئەوسا ئاتیلا بەرەو تەپۆڵکەکە لێیخوڕی. دونیا هەناسەی لە سینگدا کپ کردبوو. لە بن بەردێکدا کوڕێکی گەنجی بینییەوە بە جانتا و جل و بەرگێکی سەیرەوە. زیاتر لێی چووە پێش. قەڵافەتی باریکی کوڕەکە چەند ئاسان دەکرا بە شمشێر بکرێ بە دوو لەتەوە! دەنگی هەڵبڕی.\nکەسەکەی، ئەو دیتی\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 01 شهریور 1394 00:16\nئەگەرچی نیگابانەکان دەڕۆن، بەڵام ئێمە هەر بەردەوامین و من هەر ئەوەندە دەزانم کە حەز ناکەم ببزوێم. لە دەروونەوە شتێک پێم دەڵێ تۆ دەبێ بڕۆی، تۆ ئەم کوڕە ناناسی و کەچی لێرە خەریکی ماچکردنی. ئەمە حەزی تۆ نیە. دەروونم ئەمەم پێ دەلێ و، کەچی جەستەم حەزناکا ببزوێ. بە خۆم دەڵێم حەزم بەمە نیە. بەلام،... بەڵام تێدەگەم کە ئیستا من منێکی تازەم، هەربۆیە دەست دەکەمەوە بە ماچکردنی، ئەمجارە خێراتر و توندتر لە جاران.\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 25 مرداد 1394 18:00\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 20 مرداد 1394 21:21\nشیرین ـ كافی\nئازاری ئەو باوکە پیرەی\nبە پێڵاوە لاستیکەکانی\nئاوی گەرمی ئەو تەنکەرەی دەخواردەوە\nئەو دایکانەی ژەمەخۆراکەکانیان نەدەخوارد\nتا منداڵەكانیان بژین


جگە لە رێی نێوان دوو شارەدێ هیچ رێیەكی ئیدارەی گەرمیان جووتساید نییە\nرووداوەكانی هاتوچۆ كە بە "تیرۆری سپی" ناسراوە، بووەتە دێوەزمەیەك بۆ سەر ژیانی هاووڵاتییانی گەرمیان، یەكێك لە هۆكارە سەرەكییەكانی رووداوەكانی هاتوچۆ، بۆ یەك ئاراستەیی رێگەوبانەكان دەگەڕێتەوە. بەپێی بەدواداچوونەكانیش جگە لە نێوان دوو شارەدێ، هیچ شەقامێكی نێوان شارۆكە و شارەدێیەكی گەرمیان جووتساید نین.\nهێمن مەحموود یەكێك لە مامۆستایانی گوندەكانی گەرمیان، بۆ "وشە" ئاماژەی دا، كاتێك وەرزی خوێندن دەست پێ دەكات، مامۆستایانی گوندەكان ترسیان لێ دەنیشێ، چونكە نێوان شارۆكە و شارەدێكانی گەرمیان یەك ئاراستەن، بەدەر لەوەش هێشتا رێی گوندەكانی ناوچەكە شیاو نین بۆ هاتوچۆ.\nئەو بە نیگەرانییەوە گوتی، هەمووی پێنج ساڵە تەنگژەی دارایی سەری هەڵداوە، پێش ئەم پێنج ساڵە و لە 20 ساڵی رابردوودا هەنگاوی پێویست نەنراوە بۆ جووتسایدكردنی رێگەوبانەكان و باشكردنی رێی گوندەكان. مامۆستاكە دەڵێت "هەرگیز لە یادم ناچێ كە لە ماوەی چوار ساڵی رابردوودا پۆلێك مامۆستای گەرمیان بەهۆی رووداوی هاتوچۆ گیانیان لە دەست دا".\nئاسۆ ئەحمەد شۆفێرێكی نیشتەجێی كەلار، بۆ "وشە" ئاماژەی دا، بەهۆی تەواونەكردنی پڕۆژەكانی تایبەت بە جووتسایدكردنی رێیەكانی دەرەوی شار، هاتوچۆ تەنیا هۆشداری دەدا بەشۆفێران كە لە زستاندا بە وریایییەوە شۆفێری بكەن.\nلەلایەكی ترەوە نەقیب كارزان مەجید بەرپرسی راگەیاندن و پێوەندییەكانی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی هاتوچۆی ئیدارەی گەرمیان، بە"وشە"ی راگەیاند، سەرباری یەك سایدبوونی رێیەكانی دەرەوەی شار، كۆبوونەوەی ئاو لەسەر شەقام و بەتایبەت لەو شوێنانەی كە بەرزی و نزمییان تێدایە، مەترسییەكانی رووداوەكانی هاتوچۆ زیاتر دەكات.\nئەو دەڵێ خێرا لێخوڕینی شۆفێر لە رێی جووتساید مەترسیدارە، بەڵام لە رێیە یەك ئاراستەكان مەترسییەكە زۆر گەورەترە. لەبارەی ئەوەی بۆچی ئەوان وەك هاتوچۆ فشارەكانیان لەسەر لایەنە پێوەندیدارەكانی وەك رێگەوبان و شارەوانی چڕ نەكردووەتەوە بۆ جووتسایدكردنی رێیەكانی دەرەوەی شار؟ ئەو بەرپرسەی هاتوچۆ پێداگری كرد كە ئەوان هەمیشە پێداگرییان لەو داواكارییە كردووەتەوە، بەڵام تەنگژەی دارایی هۆكاری ئەوە بووە شەقامەكان جووتساید نەكرێن، هەرچەندە ئێستە هەوڵی رژد هەیە بۆ جووتسایدكردنی رێگەوبانەكان.\nنەقیب كارزان مەجید ئاماژەی بەوەش كرد كە ساڵانە زیاتر لە 40 كەس بەهۆی رووداوەكانی هاتوچۆ گیان لە دەست دەدەن و چەند هێندەی ئەو ژمارەیەش بەهۆی رووداوەكانی هاتوچۆوە بریندار دەبن.\nلە بەرانبەردا عەدنان خەلیل بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتی رێگەوبانی گەرمیان، بە"وشە"ی راگەیاند، رێیەكانی دەرەوەی سەنتەری شارۆكەی كەلار پێكهاتوون لە كەلار بۆ رزگاری و كەلار بۆ كفری و كەلار بۆ دەربەندیخان و هەروەها رێی گوندەكان كە هیچیان دوو ئاراستە نین، واتا رێیەكانی بەستنەوەی شارۆكە و شارەدێكانی گەرمیان جووتساید نین، بەڵام شارەدێی خان بۆ سەنگاو جووتساید كراوە و تەواو بووە.\nئەوەیشی خستە ڕوو، یەكێك لە هۆكارەكانی جووتساید نەكردنی رێگەوبانەكانی نێوان شارۆكەكان، جگە لە تەنگژەی دارایی، بۆ بوونی زەویی كشتوكاڵی دەگەڕێتەوە و ئەو كێشەیە هێشتا چارەسەر نەكراوە.\nبەگوتەی بەڕێوەبەری رێگەوبانی گەرمیان، سەرجەم رێیەكانی دەرەوەی شار یان نێوان شارۆكە و شارەدێكانی گەرمیان، پێش تەنگژەی دارایی رەزامەندی و كاركردن تێیاندا دەستی پێ كرد، بەڵام تەنگژەكە سەرجەمیانی وەستاند و ئێستەش پڕۆژەكانی تایبەت بە جووتسایدكردنی كەلار بۆ سلێمانی و دەربەندیخان و كەلار بۆ رزگاری و كفری دەستی پێ كردووەتەوە.\nبەبۆچوونی عەدنان خەلیل، رێی گوندەكان زۆربەیان قیرتاو كراون یان چەوڕێژن، لەسەر بودجەی بووژانەوەی گەرمیان لە ساڵی 2013وە بڕی 15 ملیار دیناریان بۆ تەرخان كراوە. لەم ساڵانەدا زیاتر كاریان بۆ نزیككردنەوەی گەرمیان و چەمچەماڵ كردووە لەرێی تەواوكردن و بەستنەوەی شەقامی كەلار وەك ناوەندی ئیدارەی گەرمیان بە چەمچەماڵەوە.\nرێی نێوان كەلار كە رێیەكی ستراتیجییە، هێشتا نەكراوەتە جووتساید. بەڕێوەبەری رێگەوبانی گەرمیان ئاشكرای كرد، بەهۆی كاركردن لە دوو ئاراستەكردنی رێیەكانی تری گەرمیان، بۆ داهاتوو پلانیان دەبێ بۆ جووتسایدكردنی رێی كەلار و پەروێزخان.\nشە/ گەرمیان- سەبری هۆرێنی


ANF | کاڵکان: بۆ ئەوەی پەکەکە و کورد تاوانبار بکەن، پاڵمەیان کوشت\nکاڵکان: بۆ ئەوەی پەکەکە و کورد تاوانبار بکەن، پاڵمەیان کوشت\nدوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە باسی لە پلانی ناتۆ کرد کە لەدوای کوشتنی ئۆڵف پاڵمە لەدژی تەڤگەری ئازادی کورد جێبەجێی کرد.\nچوارشه‌ممه, 8 Jul 2020, 13:49\nدوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی یەنی ئۆزگور پۆلیتیکا باسی لە قۆناغی دوای کوشتنی ئۆڵف پاڵمە کرد.\nکاڵکان رایگەیاند، کوشتنی پاڵمە بۆ تاوانبارکردنی پەکەکە و کورد بوو، نە تەنها لە سوید بەڵکو لە هەموو ئەوروپا بوو بە بیانووی سەرەکی و باسی ئەوەی کرد کە کوشتنی پاڵمە بە ئەنقەست و بە پلان ئەنجامدراوە.\n'بۆئەوەی پەکەکە و کورد تاوانبار بکەن، پاڵمەیان کوشت'\nکاڵکان وتی،"ڕووداوەکە هەرێمی نییە و وتی،"لەبارەی رووداوەکە نابێت بە تەنها بگوترێت، پاڵمە کوژرا. ئەو هێزانەی کە بۆ قڕکردنی کورد کار دەکەن، سوودیان لە ڕووداوەکە وەرگرت و پەکەکە و کوردیان تاوانبار کرد و هێرشیان کرد. لێرەدا بۆئەوەی بتوانن پەکەکە و کورد وەک بەرپرسیار پیشان بدەن و هێرش بکەن، پلانیان بۆ کوشتنی پاڵمە داڕشت، بڕیاریاندا و جێبەجێیان کرد. بۆیە نەتەنیا تاوانێکی کوشتنە، قۆناغی دوای ئەوەی پلانی بۆ دانرابوو و ئەو پلانە پێشتر داڕێژرابوو. پێویستە ئەوە باش بزانرێت. واتە نابێت بگوترێت کە ڕووداوێک بوو و هەندێک هێز سوودیان لێبینی، بەم شێوەیە ڕاست نییە.\nهەروەها نابێ بگوترێت، ئەو ڕووداوە بە تەنها لە سوید بوو، لە سوید فشار لەسەر کورد دروستکرا، تاوانبارکران و دەستگیرکران، سەرەتا لەوێ فشار لەسەر کورد دروستکرا و دواتر لە هەموو ئەوروپا بڵابووەوە. ڕووداوی کوشتنی پاڵمە هەم بۆ تاوانبارکردنی تێکۆشانی ئازادی کورد بوو و هەم ڕەواکردنی هەوڵەکانی قڕکردنی دەولەتی تورک بوو و هەمیش دوای سوید هەموو وڵاتانی ئەوروپا بە ئەندازەی سوید پشتیان بە ڕووداوەکە بەست و فشار و هێرشەکانیان لەسەر پەکەکە و کورد زیاد کرد. بۆ نمونە ئەڵمانیاش لە سوید زیاتر هێرشی کردە سەر پەکەکە و کورد. ژمارەیەکی زیاتری کوردیان دەستگیرکرد. ئەم ڕاستیە پێویستە بزانرێت.\n'بۆ پشتگیریکردن لە قڕکردنی دەوڵەتی تورک ئەنجامدرا'\nهەڵوێستێکی پێچەوانە هەڵەیە. ڕووداوی کوشتنی پاڵمە ڕووداوێکی ئاسایی و ئاسان نییە. ڕووداوێکی هەرێمی نییە. ڕووداوێکی وانییە کە بۆ ئامانجێکی تر ئەنجامدرابێت و بۆ تاوانبارکردنی کورد بوو و هەندێک کەس سوودیان لێبینی. لە سەرەتاوە لەسەر ئاستی ئەوروپا و جیهان پلانەکە ئامادەکرا، بڕیاری لەسەردرا. بۆ پشتگیریرکردن لە قڕکردنی دەوڵەتی تورک و تاوانبارکردنی تێکۆشانی ئازادی کورد ئەنجامدرا. ڕووداوێکی بەم شێوەیەیە. ئاستی بڕیار و پلانسازی بەم شێوەیەیە. لەم ئاستەدا کۆنترگەریلای تورک و میت لەناو ڕووداوی کوشتنی پاڵمەدا بوون. هەندێک هێزی تریش هەبوون. هێزە جیاوازەکانی گڵادیۆش لەناودا بوون. ڕاستە، ئامانجی سیاسی – ئابوریان جیاواز بوو، بەڵام هەمووان لەسەر کوشتنی پاڵمە کۆک بوون. واتە یەکلایەن نەبوو، بۆیە لە سەرەتاوە بۆ ئەوەی بتوانن کورد، هەبوونی کورد، تێکۆشانی ئازادی کورد تاوانبار بکەن و تیرۆریزە بکەن، ڕێگری لە پشتگیری دەرەوە بۆ تێکۆشان بگرن، بە تایبەتی بۆ پەیوەندیەکانی ئەوروپا ببڕن ئەو تاوانەی کوشتنیان ئەنجامدا. ڕێکخستنێک کە بەشداری ڕووداوی کوشتی پاڵمە بووە، کێ پشتگیری دەکات؟ کێ پەیوەندی لەگەڵ دروست دەکات؟ کەس سڵاویشی لێناکات. بەم شێوەیە جووڵانەوە. پشتیان بە ڕووداوی کوشتنی پاڵمە بەست و لەدژی پەکەکە، لەدژی کورد و تەڤگەری ئازادی کورد لە ئەوروپا و لە هەموو جیهان فشارێکی زۆریان دروست کرد. ئەم ڕاستیە دەزانرێت."\n'دەوڵەتی تورک خاڵی پێنجەمی ناتۆی لەدژی پەکەکە بەکارهێنا'\nکاڵکان بەم شێوەیە باسی قۆناغەکەی کرد:\n"کودەتای کەنان ئەڤرەن هەنگاوی ١٥ی تەباغی وەک 'جموجووڵی سێ – چوار ئەشقیا' پێناسە کردبوو. دەزانرێت و لە راگەیاندنەکانیشدا باسی ئەوەکرا. لە پاییزی ساڵی ١٩٨٤دا بە فەرماندەیی کەنان ئەڤرەن دەستیان بە هێرش کرد و گوایە ویستیان ئەو سێ و چوار ئەشقیایە لەناوببەن. بەڵام سەرنەکەوتن. بە پێچەوانەوە، گەریلا لەماوەی سێ مانگدا نزیکەی شەست چالاکیان ئەنجامدا. کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی کەنان ئەڤرەن خۆی کە هاتبوو بۆ شەمزینان ڕووبەڕووی چالاکی گەریلا بووەوە، پاسەوانەکانی کەنان ئەڤرەن کوژران. سوپای تورک لەبەرانبەر گەریلا تێکشکا. لەبەرئەوەش لە ساڵی ١٩٨٥دا دەوڵەتی تورک پرسی پەکەکەی ڕادەستی ناتۆ کرد. داوای کرد خاڵی پێنجەمی ناتۆ جێبەجێ بکرێت. خاڵی پێنجەم بەم شێوەیەیە بوو: ئەگەر بەرانبەر ئەندامێکی ناتۆ هێرش ئەنجام بدرێت، وەک ئەوە وایە کە بەرانبەر هەموو ئەندامانی ناتۆ ئەنجامدرابێت. بۆیەش بۆ پاراستنی ئەندامێک کە بووەتە ئامانجی هێرشەکان ئەندامانی تریش بەشداری لە شەڕەکەدا دەکەن، پشتگیری دەکەن و دەیپارێزن. دەوڵەتی تورک داوای کرد خاڵی پێنجەم لەدژی پەکەکە بەکاربهێنرێت. ناتۆ لەسەری کۆبووە و قبوڵی کرد.\n'لە ساڵی ١٩٨٥ەوە شەڕی دژی پەکەکە لە هەموو ڕوویەکەوە لە لایەن ناتۆوە بەڕێوەبرا'\nلە ساڵی ١٩٨٥ەوە شەڕی دژی پەکەکە لە هەموو ڕوویەکەوە لە لایەن ناتۆوە بەڕێوەبرا. دەوڵەتی تورک کەوتە دۆخێکەوە کە هەر شتێک لە لایەن ناتۆوە قبوڵ نەکرایە نەیدەتوانی ئەنجامی بدات. شەڕی تایبەت بە پشتگیری ناتۆ بەڕێوەبرا. پێویستە ئەوە بزانین. ناتۆ لەگەڵ ئەوەی لە ڕووی ئابوری، سیاسی، کەلتوری و ئایدۆلۆژیەوە و تاوانی وەک کوشتنی پاڵمە دوژمنایەتی کرد هەروەها لە ڕووی دەروونیشەوە دەستی بە هێرش کرد. ئەوەش بە ئەندازەی ڕووەکانی تر لەشەڕی دژی تەڤگەری ئازادی کورددا کاریگەر بوو. خۆی دوای ئەوەی تێکۆشانی گەریلای پەکەکە لە لایەن ناتۆوە شیکردنەوەی بۆکرا، لە ٢٨ی شوباتی ١٩٨٦ دا پاڵمە کوژرا. کاتێک پاڵمە کوژرا، کێشەی کورد تێکۆشانی گەریلای پەکەکە و تێکۆشانی دژی پەکەکە لە ڕۆژەڤی ناتۆدا بوو. ناتۆ شیکردنەوەی بۆ کردبوو و بڕیاری خۆی دابوو. ڕووداوی کوشتنی پاڵمە لە قۆناغێکی بەو شێوەیەدا ئەنجامدرا. دواتر لە حوزەیرانی ١٩٨٦دا دەوڵەتانی ئەوروپا هەواڵگری ئەو دەوڵەتانە پێکەوە کۆبوونەوە، پرسی پەکەکەی تاوتوێ کرد و بڕیاریاندا لەدژی پەکەکە دەست بە لێپرسینەوەیەکی هاوبەش بکەن. لەسەر ئەم بناغەیە لە ئاستی ئەوروپادا لەدژی پەکەکە لێپرسینەوە ئەنجامدرا. هەموو زانیاریەکانیان کۆکردەوە و رادەستی ئەڵمانیاکران و دواتر ئەڵمانیا بە پێی ئەو زانیاریانە دۆزی دۆسەلدۆڵفی کردەوە.\n'لە ئەنجامی بڕیاری هاوبەشی دەوڵەتانی ئەوروپا دۆزی دۆسەڵدۆرف دەستیپێکرد'\nدۆزی دۆسەڵدۆرف لە کۆتایی قۆناغێکی بەو شێوەیەدا دەستیپێکرد. زانیاریەکان کۆکرانەوە، بڕیارەکە درا. لە شوباتی ١٩٨٨ەوە قۆناغی دەستگیرکردنی بەڕێوەبەرانی پەکەکە لە ئەوروپا دەستیپێکرد. بڕیارەکان بەم شێوەیەدران. بەرلەوەی هەڵبکوتنەسەرمان، زانیاریان کۆکردەوە. هەندێک هێز ئێمەیان ئاگادار کردەوە کە بڕیاردراوە بەڕێوەبەرانی ناوەندی ئێمە لە ئەوروپا دەستگیردەکرێن، بڕیارێکی بەو شێوەیەدرا و سکاڵا تۆمارکران و دۆزەکە دەستپێکرا. ئێمە ئەمەش دەڵێین، پێویست ناکات ڕابگەیەنین کە کێ بڕیاری دەستگیرکردنیدا.\nبۆیە دۆزی دۆسەڵدۆرف ڕێکەوت نییە، یان لەو قۆناغە جیاواز نییە. هەمووان پێکەوە بەستراون. لە ڕاستیدا بە هێرشی سەر پاپا دەستیپێکرد، دوای ١٥ی تەباغی ساڵی ١٩٨٥ ناتۆ دەستی بە جموجووڵ کرد، پاڵمە کوژرا. پشتیان بەوە بەست و بەو شێوەیە لەدژی پەکەکە دەست بە لێپرسینەوە کرا. لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٨ و بەم لاوە لەگەڵ دۆزی دۆسەڵدۆرف قۆناغی دەستگیرکردن دەستیپێکرد. کۆتایی ساڵی ١٩٩٨ و سەرەتای ساڵی ١٩٩٩ ڕێگەیان نەدا ڕێبەر ئاپۆ لە ئەوروپا بمێنێتەوە ، لە ڕۆما دەرکرا کە لەو پرسەشدا ڕۆڵی ئەو قۆناغە هەبوو. ئەڵمانیا، فەڕەنسا دەرگاکانیان بە ڕووی ڕێبەر ئاپۆدا گرت. وەک کەسێک کە نایانەوێت پێناسە کرا. کوشتنی پاڵمەشیان وەک بیانوو پیشاندا.\n'پێویستە بە تەنها بە لێبۆردنێک ڕازی نەبین'\nپیلانگێڕی نێونەتەوەی تا ئێستاش لەسەر ئەو بناغەیە بەردەوامە. لە هەموو شتێک زیاتر کوشتنی پاڵمەیان وەک بیانوو بۆ پیلانگێڕی نێونەتەوەیی بەکارهێنا و پشتیان پێبەست. تا ئێستاش بەردەوامە. لەبەرئەوەش پێویستە بە تەنها بە لێبۆردنێک ڕازی نەبین. پێویستە پیلانگێڕی نێودەوڵەتی پووچەڵ بکرێتەوە. کۆتایی بە سیستمی گۆشەگیری و ئەشکەنجەی ئیمڕالی بهێنرێت. پێویستە بارودۆخی ژیانی ئازادی ڕێبەر ئاپۆ مسۆگەر بکرێت. ئەو زیانانەی کە لەو ئەنجامە دروست بوون، بەم شێوەیە دەتوانرێت قەڕەبوو بکرێتەوە."


کوردیپێدیا - حەشدی شەعبی چییە و چۆن دامەزرا؟\n📖 حەشدی شەعبی چییە و چۆن دامەزرا؟ | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nحەشدی شەعبی چییە و چۆن دامەزرا؟\nپاش دەرکردنی فتوای جیهادی کیفایی لەلایەن عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەکانی عێراق، لە 5ی حوزەیرانی 2014، تا رۆژی 13 هەمان مانگ شوورایەک بە ناوی شوورای حەشدی شەعبی لە عێراق دامەزرا کە گرووپێکی میلیشایی پارێزەری بەرژەوەندییەکانی شیعەن و لە هاوپەیمانێتی 42 گرووپی شیعە پێک هاتوون.\nئەو 42 گرووپە بەپێی مێژووی دامەزراندن، شوێنی دامەزراندن و هۆی دامەزراندنیان دەکرێ بەسەر سێ بەشدا دابەش بکرێن.\nئەو گرووپە چەکدارییانەی پێش فتواکەی سیستانی لە عێراق بۆ مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی شیعە دامەزرا بوون، لە قۆناغی جیاوازدا ئامانجی جیاوازیان هەبووە، بەڵام لە سەرجەمیان لە دوو خاڵدا یەک دەگرنەوە کە دژایەتیی ئەمەریکا لە عێراق و ناوچەکە یەکەمیان و پشتگیریکردنیان لەلایەن ئێرانەوە خاڵی دووەمە. ئەم بەشە سێ گرووپ لەخۆ دەگرێت:\n1- عەسائیب ئەهل ئەلحەق\n2- رێکخراوی بەدر-باڵی سەربازی\n3- کەتیبەکانی حزبوڵا\nرێکخراوی بەدر ساڵی 1981 دامەزراوە و تا پێش 2003 کە دەسەڵاتی بەعس هاتە رووخاندن، چالاکیی کردووە، پاش ئەوەیش لە دژی بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا لە عێراق چالاک بووە. عەسائیب ئەهل ئەلحەق لە ساڵی 2008 و پاش هەڵوەشانەوەی سوپای مەهدی دامەزراوە و ئامانجی سەرەکیی دژایەتیکردنی ئەمەریکا لە عێراق بووە. هەرچی کەتیبەکانی حزبوڵایە، ساڵی 2006 پاش رووخانی بەعس و بۆ شەڕ لەگەڵ ئەمەریکا دامەزراون.\nئەو گرووپانەی ئەندامەکانیان شیعەی خەڵکی عێراقن و گرووپەکە لە عێراق دامەزراوە، بەڵام ئامانجیان شەڕی سووریا و پشتگیریی بەشار ئەسەد بووە، ئەمانە چوار گرووپن و خاڵی هاوبەشیان پاراستنی بەرژەوەندیی شیعە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و پاراستنی دەسەڵاتی ئەسەدە لە سووریا، ئێران دامەزرێنەری ئەم گرووپانەیە و لەرووی دارایی و چەکیشەوە یارمەتییان دەدات. ئەو چوار گرووپە پاش فتواکەی سیستانی لە سێی حوزەیران، بەشێکی چەکدارەکانی خۆیان هێناوە بۆ عێراق و لەم میلیشیانە پێک دێن:\n4_ لیوا ئەبو فەزڵ عەباس\n5_ سەرەیا خوراسانی\n6_ جەیش ئەلکەڕاڕ\n7_ بزووتنەوەی حزبوڵا\nئەو گرووپانەی ئەم بەشە لە عێراق پاش فتواکەی سیستانی دامەزراون و دەکرێ بەسەر دوو بەشدا پۆلێن بکرێن، بەشێکیان ئەو حزب و رێکخراوە سیاسییانەن کە پاش فتواکەی سیستانی باڵی چەکداریان دامەزراندووە و بەشەکەی تریان تەنیا رێکخراوی چەکدارین و باڵی سیاسییان نییە، تێکڕا کە تەمەنیان 17 مانگە. ئەم میلیشیانە 35 گرووپن و پێک دێن لە: 8- کەتیبەکانی سەید شوهەدا 9- سەرایا سەلام 10- فەیلەقی وەعد ساڵح 11- لیوای عەماڕ بن یاسر 12- سەرەیا زەهرا 13- لیوای زولفەقار 14- لیوای کەفیل زەینەب 15- سەرەیا ئەنسار ئەلعەقیدە 16- لیوای مونتەزر 17- بەدر-گرووپە تایبەتەکان 18- لیوای ئەسەدوڵا ئەلغالب 19- بزووتنەوەی جیهاد و بینا 20-سەرەیا دیفاع ئەلشەعبی 21-کەتیبەکانی درعی شیعە 22- حزبوڵا ئەلسائیرون 23- کەتیبەکانی تەیار ئەلریسالی 24- سەرەیا عاشوورا 25- کەتیبەکانی مالیک شەتر 26- کەتیبەکانی ئەنسار ئەلحەجە 27- کەتیبەکانی بەرگری پیرۆز 28- لیوای قاریعە 29- کەتیبەکانی غەزەب 30- لیوای شەباب ئەلریسالی 31- کەتیبەکانی ئیمام غائیب 32- بزووتنەوەی ئەبدال 33- کەتیبەکانی ئیمام عەلی 34- سوپای موختار 35- لیوای حەمد 36- لیوای ئیمام قایم 37- لیوای عادیات 38- جەیش ئەنساروڵا ئەوفیا 39- لیوای پاسەوانی تایبەتی بەتار 40- لیوای یەد و مەوعوود 31- فرقەی عەباس 42- حەشد ئەلشەعبی.\nلەناو ئەو 35 گرووپەدا، جیش موختار، کەتیبەکانی ئیمامی عەلی، سەرایا سەلام، حەرەکە ئەلجیهاد و بینا، کەتیبەکانی سەید شوهەدا و سەرایا عاشوەرا لە گرینگترین و بەدەسەڵاترین گرووپەکانی ئەو بەشەن.\nحەشدی شەعبی بەهۆی ئەوەی لە 42 گرووپی جیاواز پێک هاتووە، ئەنجوومەنێکی شوورای هەیە کە چوار کەسی سەرەکی بەڕێوەی دەبەن کە ئەمانەن:\nیەک: فالح فەیسەڵ فەهد فەیاز\nفەیاز سەرۆکی شوورای حەشدی شەعبییە و لە بەغدا و ساڵی 1956 لەدایک بووە و دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاری زانکۆی بەغدایە. سەرەتا چالاکیی سیاسیی خۆی لە حزبی دەعوە /حزبێکی شیعەیە/ دەست پێ کردووە و راوێژکاری ئیبراهیم جەعفەری بووە لە سەردەمی سەرۆک وەزیرانیدا لە 2005، دواتر بووە بە بەرپرسی نووسینگەی جێگری سەرکۆماری عێراق\nدوو: جەمال جەعفەر ئیبراهیم\nجەمال جەعفەر ئیبراهیم ناسراو بە ئەبو مەهدی موهەندیس، جێگری سەرۆکی شوورای حەشدی شەعبییە و ساڵی 1954 لە بەسرە لە دایک بووە، دایکی ئێرانی و باوکی عێراقییە و ساڵی 1977 لە کۆلێژی ئەندازیاری زانکۆی بەسرە بەکالۆریۆسی وەرگرتووە، هەمان ساڵ پێوەندی بە حزبی دەعوە کردووە. پاش ئەوەی بە بڕیاری حکوومەتی بەعس حزبی دەعوە هەڵوەشاوەتەوە موهەندیس رووی کردووەتە کوێت و لەوێ لەگەل سوپای پاسدارانی ئێران دەستبەکار بووە. بەگوێرەی هەندێک سەرچاوە؛ ساڵی 1984 دەستی لە تەقینەوەی بەردەم باڵوێزخانەی ئەمەریکا لە کوێت هەبووە و پاش ئاشکرابوونی، هەڵاتووە بۆ ئێران و تا ساڵی 2003 لەوێ ماوەتەوە.\nساڵی 1999 تا 2001 دەبێتە فەرماندەی گشتیی رێکخراوی بەدر و ساڵی 2005 دەبێتە ئەندامی پەرلەمانی عێراق، بەڵام لە 2006 دوای ئەوەی دەردەکەوێ لە کردەوەیەکی تێرۆریستیدا لە دژی ئەمەریکا دەستی هەبووە، دەچێتەوە ئێران و تا ساڵی 2011 کە هێزەکانی ئەمەریکا لە عێراق کشانەوە، لە ئێران ژیا. وەزارەتی دارایی ئەمەریکا ساڵی 2008 ئەبو مەهدی موهەندیسی لە لیستی تیرۆریستانی دژ بە ئەمەریکا دانا، بەڵام ئەو ئێستە جێگری سەرۆکی شوورای حەشدی شەعبییە و ئەندامی رێبەرایەتی رێکخراوی بەدریشە.\nسێ: کەریم نووری\nگوتەبێژی سەرەکیی حەشدی شەعبیە و ساڵی 1965 لە بەغدا لە دایک بووە، ئەندامی رێبەرایەتی رێکخراوی بەدرە و راوێژکاری هادی عامری وەزیری گواستنەوەی عێراق بووە لە 2009-2013.\nچوار: ئەحمەد ئەسەدی گوتەبێژی دووەمی شوورای حەشدی شەعبییە.\nجیا لەو چوار کەسە، چەندین کەسی تر وەک دەسەڵاتداری ناو حەشدی شەعبی دەناسرێن لەوانە:\n1- عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعە کە حەشدی شەعبی بە فتوای خۆی دامەزراوە.\n2- عەلی خامنەیی رێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران بەو هۆیەی زۆربەی فەرماندەکانی حەشدی شەعبی، خامنەیی وەک مەرجەعی تەقلیدی خۆیان دادەنێن.\n3- قاسم سلێمانی فەرماندەی سوپای قودسی ئێران، ئەمەیان بەهۆی ئەوەی لەرووی دامەزراندن و رێکخستنەوە و داراییەوە یارمەتی حەشدی شەعبی دەدات، خۆی راستەوخۆ بەرنامەیان بۆ دادەنێ.\n4- نووری مالیکی سەرۆک وەزیرانی پێشووی عێراق و سەرۆکی حزبی دەعوە.\n5- حەیدەر عەبادی سەرۆک وەزیرانی عێراق.\n6- هادی عامری سەرۆکی رێکخراوی بەدر کە وەک سەرپەرشتیاری حەشدی شەعبی هەڵسوکەوت دەکات.\n7- موقتەدا سەدر کوڕی محەمەد باقر سەدر و سەرۆکی پێشووی سوپای مەهدی کە خۆی کەسایەتییەکی کاریگەری شیعەیە.\n8- قەیس خەزعەلی سەرۆکی عەسایب ئەهل ئەلحەق و نوێنەری مەحموودی هاشمی لە نەجەف.\n9- شبل ئەلزەیدی سەرۆکی کەتیبەکانی ئیمام عەلی.\n10- شێخ رەیان کلدانی سکرتێری گشتیی بزووتنەوەی کریستیانەکانی عێراق و فەرماندەی کەتیبەکانی بابل کە سەر بە کەتیبەکانی ئیمامی عەلییە، تاکە دەستڕۆیشتووی ناو حەشدی شەعبییە کە شیعە نییە.\nگرووپە دەسەڵاتدارەکانی نێو حەشدی شەعبی\nباڵادەستترین گرووپی ناو حەشدی شەعبی رێکخراوی بەدرە کە هادی عامری سەرۆکایەتیی دەکات. بەدر لەرووی سەربازییەوە لە رێکخراوەکانی تر ئەزموونی زیاترە و ئەندامی زۆرتری هەیە و جیاوازی ئەوەیە لەرووی سیاسییەوە لە عێراق دەستڕۆیشتووترن و لە پەرلەمانی ئێستەی عێراقدا 22 نوێنەریان هەیە، مەزەندە دەکرێ 15 هەزار چەکداریان هەبێت. بەدر ساڵی 1981 لەلایەن ئەنجوومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی عێراق لەسەر دەستی مەحموودی هاشمی لە ئێران دامەزراوە و پاشان لە ساڵی 2005دا لەو رێکخراوە جیا بووەوە.\nچەک و چەکدار لە حەشدی شەعبیدا\nرێژەی چەکدارانی حەشدی شەعبی روون نییەز هادی عامری لە لێدوانێکدا بە 100 هەزار کەس ئاشکرای کردووە. هەر چەکدارێک مانگانە 700 هەزار دیناری عێراقی مووچە و 125 هەزار بۆ خۆراک وەردەگرن. وەرگرتن لە حەشد ئاسایی نییە و هەر گرووپێکیان یاسای تایبەتی خۆی هەیە.\nحەشدی شەعبی لەرووی چەکەوە، چەکی تایبەتی نییە و زۆربەی چەکەکانی دروستکراوی ئێران یان هی سوپای عێراقە، بەڵام لەرێگەی دەسەڵاتی شیعەوە چەکی ئەمەریکایشی لە سوپای عێراق دەست کەوتووە. بە گشتی ئەو چەکانەی لای میلیشیاکانی حەشدی شەعبییە وەک کڵاشینکۆف، بی کەی سی، ئار پی جی، قەناس و ئێم 16. بەڵام مووشەکی زەوی بۆ زەویشیان پێیە و مووشەکی تایبەتی سوپای پاسدارانی ئێرانە.\nحەشدی شەعبی و ئێران\nلە چەند رەهەندەوە دەکرێ بگوترێ حەشدی شەعبی رێکخراوێکی چەکداری نزیک لە ئێرانە، چونکە زۆربەی ئەو گرووپانەی حەشد فەرماندەکانیان لە ئێران ژیاون و تەنانەت ئەندامی کارای سوپای پاسداران و سوپای قودسی ئێرانن. ساڵی رابردوو کە ئەبو مونتەزیر محەمەد (یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی رێکخراوی بەدەر) لە فەلووجە کوژرا، ئێران پرسەیەکی گەورەی بۆ گێڕا کە فەرماندەی سوپای قودس وێڕای بەشداری لە پرسەکەی، ئەبو مونتەزیری وەک هاوسەنگەر و هاوخەباتی خۆی ناساند. جیا لەو، سەرکۆماری پێشووی ئێران مەحموود ئەحمەدی نەژاد لە پرسەیەیدا بەشداری کرد.\nلە رەهەندی ئاینییەوە کە سەیر حەشدی شەعبی بکەی، زۆربەی گرووپەکانی پێڕەوی رێنوێنییەکانی عەلی خامنەیی دەکەن و سەرۆکی رێکخراوی عەسائیبی ئەهلی حەق نوێنەری هاشمی شاهروودییە لە نەجەف. شاهردووی سەرۆکی پێشووی ئەنجوومەنی دادوەری ئێران بووە و ئێستە ئەندامی ئەنجوومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندییە باڵاکانی کۆماری ئیسلامییە. شاهروودی کە لە نەجەف لە دایک بووە، لە کەسانی زۆر نزیک لە عەلی خامنەییە.\nلەگەڵ ئەوەی بەشێکی زۆر لە چەکی دەستی حەشدی شەعبی، چەکێکە لە کارگەکانی سوپای پاسدارانی ئێران دروست دەکرێ و وەک چەکی تایبەتی سوپای پاسداران دەناسرێت، ئەوەیش دەری دەخات لە نێوان ئێران و حەشدی شەعبی پێوەندی راستەخۆ هەیە. جیا لەوەی چەندان جار میدیا وێنەی قاسم سلێمانی فەرماندەی سوپای قودسیان بڵاو کردووەتەوە کە لەو ناوچانە بووە حەشدی شەعبی شەڕی داعشی تیادا کردووە.\nکورد لە سێ روووەوە مەترسیی شەڕی حەشدی شەعبیی لەسەرە\nیەکەم: ئێران دووەم پارچەی گەورەی کوردستانی داگیر کردووە و ئەو وڵاتە دۆزی کورد لە ئاستی ناوچەکەدا دەخوێنێتەوە، هەر چەشنە دەستڕاگەیشتنێکی کورد بە دەسەڵاتی سیاسی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئێران وەک مەترسیی تەناهی لەسەر خۆی سەیری دەکات، واتە ئێران بە گشتیی لەگەڵ ئەوەدا نییە کورد لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەسەڵاتی سیاسی هەبێت.\nدووەم: حەشدی شەعبی و ئێران و حکوومەتی شیعەی عێراق بەوە رازی نین ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێم بگەڕێتەوە سەر کوردستان، ئەگەری ئەوەی هەیە پاش شەڕی داعش لەسەر ئەو ناوچانەی ەهێزی پێشمەرگە دەیپارێزێت، حەشدی شەعبی بارەگە بکاتەوە و شەڕ بە کورد بفرۆشن، وەک ئەوەی هەفتەیەکە لە دووزخورماتوو روو دەدات و کورد شەهید دەکەن.\nسێیەم: بڕیاردەران و دەسەڵاتدارانی حەشدی شەعبی رازی نین کورد لە عێراق جیا بێتەوە، ئەوەیش ئەگەری ئەوە دێنێتە ئاراوە کە لە ئەگەری جیابوونەوەی کورد لە بەغدا، حەشدی شەعبی وەک هێزێکی سەربازی مەترسی بۆ سەر کوردستان دروست بکات، چونکە شیعەی عێراق کار بۆ ئەوە دەکەن لە داهاتوودا حەشد جێی سوپا لە عێراق بگرێتەوە.\nلاوازییەکانی حەشدی شەعبی بۆ رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کورد\nیەکەم: حەشدی شەعبی هێزێکی تۆکمەی سەربازی نییە، بەڵکو گرووپگەلی ناڕێک و شەقامین و لە چەکداری جیاواز پێک هاتوون، تەنیا مەترسیی هاوبەش ئەو گرووپانەی لەیەک کۆ کردووەتەوە و لە بێکاری و توندیی بیری مەزەبیدا، چەکیان هەڵگرتووە.\nدووەم: لە نێوان هەردوو مەرجەعی شیعەی ئێران خامنەیی و شیعەی عێراق سیستانی، جیاوازی زۆر هەیە لەسەر چۆنێتیی بەکارهێنانی حەشدی شەعبی، ئەوەیش ئەگەری دوولەتبوونی حەشد لەهەر کاتێکدا بەهێز دەکات.\nسێیەم: بەشێکی زۆر لە سەرکردایەتیی حەشدی شەعبی لەلایەن ئەمەریکاوە وەک تیرۆریست ناسراون و ئەو وڵاتە بە دژی خۆی دەیانناسێت.\nچوارەم: هێزی پێشمەرگە هێزێکی نەتەوەییە و ئێستە لە ئاستی جیهاندا دان بەو هێزەدا نراوە و وەک هێزێکی دژە تیرۆرستان ناسراوە، رای گشتیی جیهانی پشتیوانی دەکات و خۆیشی باوەڕێکی پتەوی لە پاراستنی خاکدا هەیە.\nپێنجەم: وڵاتانی عەرەبی بە تایبەتی کەنداو، حەشدی شەعبی بە مەترسی لەسەر خۆیان ئەژمار دەکەن.\nشەش: حەشدی شەعبی لە شەڕی داعش هەڵسوکەوتی نامرۆڤانەی زۆر بووە، ئەوەیش وای کردووە بۆ سونە و کوردی عێراق جێی باوەڕ نەبێت و لەگەل ئەوەیشدا لە رای گشتیی جیهان وەک هێزیکی باوەڕ پێکراو و مرۆڤدۆست، ئەژمار ناکرێ و وەک ملیشیا ناسراون.\n2. 👁 قاسم سلێمانی\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Jun 14 2016 1:09AM تۆمارکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 8 2017 10:39PM باشترکراوە\n👁 ئەم بابەتە 5,820 جار بینراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 46 KB Jun 14 2016 1:09AM مانو بەرزنجی


بە هەر ڕادەیەک کە خۆمان ئیرادە بکەین نەوت هەناردە دەکەین - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Ordibehesht ٤ ١٣:١٢\nNews Code 26200\nبە هەر ڕادەیەک کە خۆمان ئیرادە بکەین نەوت هەناردە دەکەین\nرێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی ئێران جەختیان کرد: هەوڵی ئەمریکاییەکان بە هیچ کوێ ناگات و ئێمە بە هەر ڕادەیەک کە پێویستمان بێت و خۆمان ئیرادە بکەین نەوت هەناردە دەکەین.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ژمارەیەک لە کرێکارانی سەرانسەری ئێران بەیانی ئەمڕۆ چوارشەمە لەگەڵ ڕێبەری باڵای وڵات دیداریان کرد.\nلەم دیدارەدا ئایەتوڵڵا خامنەیی بە ئاماژە بە کارەکانی ئەم دواییەی ئەمریکا بۆ گەمارۆدانەوەی نەوتی ئێران، وتیان: هەوڵی ئەمانە بە هیچ کوێ ناگات. ئێمە بەو ڕادە کە ئیرادە بکەین دەتوانین نەوت هەناردە بکەین.\nوتیشیان: ئەوان بە خەیاڵی خۆیان ڕێگایان داخستووە بەڵام ئەگەر گەلی چالاک و بەرپرسانی وریای ئێران قۆڵی هیممەت هەڵماڵن زۆربەی بن بەستەکان دەکرێتەوە.\nڕێبەری باڵای ئێران جەختیان کرد: ئەم دوژمنی کردنانە بێ وڵام نابێت و وڵامی ئەمە وەردەگرنەوە . گەلی ئێران گەلێک نییە کە لە بەرانبەر دوژمندا بێدەنگ بێت.\nئەوەشیان وت کە هەرچی ئێمە کەمتر بەندیواری داهاتی فرۆشتنی نەوت بین، باشترە. دوژمن دژی گەل و شۆڕشی گەورەی کۆماری ئیسلامی ئێمە زۆرجار هەوڵی ڕقەبەرانەی داوە و دۆراوە، ئێستاش ڕووی هێناوەتە پرسە جۆراوجۆرە ئابوورییەکان و دەڵێن، دەمانەوێت چۆک بە گەلی ئێران دابدەین. بەڵام بزانن گەلی ئێران لە بەرانبەر ئەواندا چۆک دانادات.\nڕێبەری هەروەها بە ئاماژە بە پێویستی کاری جەهادی و بێ وچان لە دۆخی گرینگی برەودان بە بەرهەم هێنان و هێنانە دی ستراتێژی ئابووری خۆڕاگرانە، جەختیان کردە سەر پێویستی ئاوردانەوە لە بابەتەکانی وەک ئەمنیەتی کاری و مووچە و ڕێزگرتن لە کرێکاران.\nزیادیشیان کرد: کار بایەخێکی بەهادارە و ئەم بابەتە دەبێ وەک تێگەیشتنێکی گشتی لە کۆمەڵگا لەبەرچاو بگیردرێت تاکوو پێگەی پڕبایەخی کرێکارەکانیش دیار بێت.\nئەوەشیان وت کە برەودان بە بەرهەم هێنان یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی ئابووری خۆراگرانە و ئەگەر ئابووری خۆڕاگرانە بێتەدی، بڕیارەکانی سەرکردەکانی ئەمریکا و زایۆنیزم سەبارەت بە نەوت و پرسە ئابوورییەکان بێ ئەنجام دەبێت و کاریگەریی نابێت.\nجەختیان لەوەش کرد کە برەودان بە بەرهەم هێنان، پشتیوانی لە کاڵای ئێرانی، بزۆزی لە کار و ئابووری خۆراگرانە بەستێن خۆش دەکەن بۆ سەربەرزی نیشتیمانی و کارتێنەکەریی لە بەرانبەر بڕیارەکانی دوژمنانی بیانی.\nئایەتوڵڵا خامنەیی بە ئاماژە بە وەی کە سەربەرزی نیشتیمانی یەکێکە لە یەکمایەتییەکان و پرسە سەرەکییەکانی هەر گەلێک، ڕایانگەیاند کە گەلان هیچ کات ڕازی نابن تا لە ژێرکاریگەریی و ڕخنەی بڕیارەکانی دوژمنانی خۆیاندا بن.\nڕێبەری ئاماژەشیان بە پاگەندەکانی بەرپرسانی ئەمریکایی و زایۆنیزمی کرد و وتیان: ئەوان دەڵێن کە دوژمنی نیزامی کۆماری ئیسلامین و لەگەڵ گەلی ئێران دوژمنیمان نییە بەڵام دوژمنی لەگەڵ کۆماری ئیسلامی ڕێک دوژمنی لەگەڵ گەلی ئێرانە چونکوو کۆماری ئیسلامی بە یارمەتی گەل بەردەوامە و ئەگەر یارمەتی گەل نەبێت، کۆماری ئیسلامی بوونی نابێت.\nلە بەشێکی دیکەی قسەکانیاندا ڕێبەری ئاماژەیان دایە هاوردەی بێ سەروبەری کاڵا بۆ ناو ئێران و ئەو زەبرەی لە بەرهەم هێنانی ناوخۆیی و کرێکارانی دەدات و زیادیان کرد: بۆ بەرەنگاریی لەگەڵ هاوردەکردنی بێ سەروبەری کاڵای دەرەکی، پێودان و یاسای دژوار هەیە بەڵام دەبێ ئەم یاسا و ڕێسا زۆر جیدی جێبەجێ بکریت.\nوتیشیان: ئەگەرچی گەمارۆکان لەهەندێ بواردا کیسەی دروست کردووە بەڵام ئەگەر بە شێوەیەکی دروست و لۆژیکی بەرەنگاریی بکرێت، لە بەرژەوەندی وڵات دەبێت چونکوو گەمارۆکان دەبێتە هۆی ئەوە ئێمە پشت بە توانست و دەفرایەتی و داهێنەریی ناوخۆیی ببەستین.\nئەوەشیان ڕاگەیاند کە دەبێ بەندیوار نەبوون بە فرۆشتنی نەوت بە جۆرێک دەفرایەتی بزانین و کەڵکی لێوەرگرین بۆ پشت بەستنی زیاتر بە توانایی ناوخۆیی.


سه‌رۆک ئۆباما پـێشـنیاری ته‌رخانکردنی 1 ملیار دۆلار ده‌کات بۆ به‌هێزکردنی توانا له‌شـکریـیه‌کان له ئه‌وروپا\nی مانگی شه‌ش ٠٣, ٢٠١٤\nسه‌رۆکی ویلایه‌ته یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مه‌ریکا براک ئۆباما پـێشـنیاری کردووه وڵاته‌که‌ی 1 ملیار دۆلار ته‌رخان بکات بۆ مه‌شق و ڕاهێنان و دانانی هێزی زیاتر له ئه‌وروپا، له‌وانه هێزی زیاتری ده‌ریایی له هه‌ردوو ده‌ریای ڕه‌ش و باڵتیکدا.\nسه‌رۆک ئۆباما ڕۆژی سێشه‌ممه ئه‌مه‌ی له کۆنگره‌یه‌کی ڕۆژنامه‌وانی هاوبه‌شـدا له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی پـۆڵه‌ندی برۆنیسلاڤ کۆمۆرۆڤیسکی له وارشۆی پایته‌خت پـۆڵه‌ندا ڕاگه‌یاند. گوتیشی ئه‌م هه‌نگاوه مه‌به‌ست لێی به‌هێزکرردنی توانا ئاسایشیـیه‌کانی ناتۆی هاوپه‌یمانی ئه‌مه‌ریکایه.\nسه‌رۆک ئۆباما له درێژه‌ی لێـدوانه‌که‌یدا گوتی به‌پـێی ئه‌م پـێشـنیاره و به پـشـتیوانی کۆنگرس، ئه‌مه‌ریکا ئامێری له‌شکری زیاتری له ئه‌وروپا ده‌بێت. هه‌روه‌ها مه‌شق و ڕاهێنانی زیاتر ده‌کات به ئامانجی ئاماده‌یی زیاتری هێزه‌کانیان. له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ش ژماره‌ی ئه‌مه‌ریکایـیه‌کان له‌وێ زیاتر ده‌کرێن و به‌رده‌وام یه‌که‌کانی له‌شـکر و هێزی ئاسـمانی له نێو وڵاتانی هاوپه‌یمان له ناوه‌ند و ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌وروپا ئاڵوگۆڕیان پـێبکرێن. هه‌روه‌ها کاری هاوبه‌ش ئه‌نجام بده‌ن له‌گه‌ڵ وڵاتانی دۆسـتی وه‌ک ئۆکرانیا و مۆلدۆڤیا و جۆرجیا له‌و ده‌مه‌ی کار بۆ به‌هێزکردنی توانا به‌رگریـیه‌کانی خۆیان ده‌که‌ن.


کاربەدەستێکی ئەمەریکا: دەشێت تالیبان لە ماوەی 90 ڕۆژدا کابوڵ کۆنترۆڵ بکات\nکاربەدەستێکی بەرگری ئەمەریکا ڕۆژی چوارشەممە بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاند بە پێی هەڵسەنگاندنێکی زانیاری ئەمەریکا، تالیبان دەشێت لە ماوەی 30 ڕۆژدا کابوڵی پایتەختی ئەفغانستان پەراوێز بخات و ڕەنگە لە ماوەی 90 ڕۆژدا دەستی بەسەردا بگرێت.\nچەکدارانی تالیبان لە ماوەی شەش ڕۆژدا دەستیان بەسەر پایتەختی هەشت پارێزگادا گرتووە و ئەمە بەلای کاربەدەستانی ئەمەریکاشەوە شتێکی چاوەڕوان نەکراو بوو.\nکاربەدەستێکی باڵای یەکێتی ئەوروپاش ڕۆژی سێشەممە ڕایگەیاند چەکدارانی تالیبان لە ئێستادا %65 ی ئەفغانستانیان کۆنترۆڵ کردووە و مەترسیشن بۆ سەر ناوچەکانی تریش.\nئاژانسی دەنگوباسی ڕۆیتەرز دەڵێت کاربەدەستە ئەمەریکاییەکە بە مەرجێک ناوی ئاشکرا نەکرێت ڕایگەیاندووە ئەم هەڵسەنگاندنە لە پاش پێشوەچوونە خێراکانی تالیبان لە ئەفغانستان کراوە. کاربەدەستەکە دەشڵێت " بەڵام ئەمە کۆتاییەکی نەگۆڕ نییە" هێزەکانی ئەفغانستان دەشێت دەرەنجامەکە بگۆڕن بە پتەوکردنی بەرگرییەکانیان دژ بە تالیبان.\nویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا هەمو هیزەکانی لە ئەفغانستان کشاندووتەوە جگە لەوانەی دەمێننەوە بۆ پاراستنی باڵیۆزخانەی ئەمەریکاو فڕۆکەخانەی کابوڵ و بڕیارە لە 31 ی مانگی هەشت ئەرکی سەربازی ئەمەریکا لە ئەفغانستان کۆتایی پێبێت.


قادری حاجی عەلی کاریزمایەکی کەم وێنە ھێندە پاك و ڕاستگۆ بووی هەرگیز لەبیر ناچیتەوە\nمردن جانەوەرێكی بێ نهێنگری بێ مۆڵەتی دڕندەیە ، كەس نازانێ كاتی هەڵمەت و پەلاماری كەیە، نەكەس دەبوێرێ، نەلەكەس دەببورێ كەس ناتوانی خۆی لێوەشێرێ ، بەهەمووكەسیش دەوێرێ، نەشەوێ تاكو ڕۆژێ دەوەستێ و نەڕۆژێ دەگەیەنێتە شەوێ، نەبەپاڕانەوەی ڕازی دەبێ، نەماڵی دنیاشی دەوێ . گوێ ناداتە تەمەن و پێویستی مانەوەو نە مانەوەی هەر خاوەن گیانێك . كێ ی بوێ چ تەمەنێكی گەرەك بێ كەی بی یە وی لەكوێ ی پێویست پێ بێ گیان و جەستەی لە یەكتر جیادەكاتەوەو كۆتایی بەژیان دەهێنی و لەبەرچاوی دۆست و دوژمن بێ سەرو شوێنی دەكات! بێ باك و بێ دەربەستە لە دوای ئەو چی دەبێت و چ ڕوو دەدات كێ سەرگەردان دەبێت و كێش بەختەوەرە. كەس نازانێ لە كۆێوە هاتووین یان بۆچی هەین وهاتووین چ دەكەین نازانین كەی دەڕۆین و بۆ كۆی مل دەنیێن.\nقادری حاجی عەلی کێیە؟\nپیاوە سپییەکەی نیشتیمان بناسە\nبۆچی تائێستا مەلەفی گەندەڵیی نییە؟\nقادری حاجی عەلی یەکێک بو لەو سەرکردە دەگمەنانەی کورد، کە لەسەردەمی لاوێتی‌یەوە تا دوا ساتەکانی ژیانی لەگەڵ خۆی‌و بیروباوەڕەکەی‌و هاوڕێکانی‌و خەڵکدا راستگۆ بو.\nگیان لەدەستدانی قادری حاجی عەلی وەك سەركردەیەكی خۆنەویست و خۆشەویست و جێی متمانە و ئومێدی خەڵك و پشتیوانی ستەملێكراوان، سەركردەی دیارو سەربەخۆی گەلەكەمان، ئەسەف و خەسارەتێكی گەورەیە بۆ هەموان.\nقادری حاجی عەلی کاریزمایەکی کەم وێنە، قادری حاجی عەلی ھێندە پاك و ڕاستگۆ بووی ھەرگیز لەبیر ناچیتەوە و قادری حاجی عەلی خۆشەویستی خەڵکی كوردستان و كۆمەڵی برادەرانی وەكو هەموو ئەو ئازیزانەی كە مەرگ بەربینگی پێ گرتوون لەم یاسای سروشتیو بەدەر نیە، هەر وەكو ئێمەش ناتوانین ڵی بەدەربین ، ئەوەندەی خەڵكی كوردستان دەی ناسن و دۆست و برادەرەكانی كه ژیانیان لەگەڵ ئەو پیاوە كورد پەروەرەدا بەڕێ كردووە، وامان هاتۆتە بەرچاو كە وشه‌ی بەرزی ڕەوشتی پاك و بێ گەرد بووە و هەمیشە دوورەو پەرێزی كارە خراپەكان بووە بۆ چاكەی ناو كۆمەڵ لە زۆر شوێن جیگا پەنجەی دیارە.\nكەم كورد هەبوە وەك قادری حاجی عەلی  كورد پەروەر بوبێت، كەم سه‌رۆك سكیرتێر و هاوسه‌رۆك ئەشرافی كوردستانی عێراق هەبو وەك کاک قادری حاجی عەلی دڵسۆزی كوردستان و شارە خۆشه‌ویسته‌كه‌ی سڵێمانی بوبێت.\nئێمە هەمومان حەزمان ئەكرد توێشوی رێگای دوری تۆ بوینایە، پشودەری هەناسە سوارەكانت بوینایە، سۆمای چاوە ماندوەكانت بوینایە، گۆچانی دەستی شوێنە نەشارەزاكانی ئەم كوردستانەت بوینایە، حەزمان ئەكرد تاجی دڵسۆزییەكانی سەری تۆ بوینایە، کاکە قادر حاجی عەلی\nقادری حاجی عەلی یەكێك بوو لەو سەرکردەیە کە خەڵكی كوردستانی عێراق وەك ئومێدێك چاویان لێبوو رابەرایەتی شەقامی ناڕازی بكات، بەداخەوە بەھۆی ململانێیەكی سەخت لەگەڵ كۆرۆنا كۆچی دواییكرد.\nچاری وڵات بكەن تاهەناسەیەكی ماوە\nنەمانی شکۆی دادگا و سەرەوەری یاسا لە کوردستانی عێراق\nقوڕمدا به یٔاینده‌ی ووڵاتێکدا\nیاسای گەورەترە لە دەسەڵات\nکاریگەری دۆناڵد ترامپ لەسەر پرۆسەی سیاسی ئەمەریکا؟\nکارکردن بە یاسای ئەمەت لە کوێ بوو؟\nبەڕاست نیشتمان هی هەمووان بوو!\nکازمی دەیەوێت بە بەردێک چەند چۆلەکەیەک بکوژێت\nدەسەڵاتداران دەست بکەن بەگیرفان و ژمارەی بانکەکانتان\nیەکێتی نیشیمانی کوردستان لە جیاتی دەست خۆشی سزا\nدەستەكان و جەژنی سوپاس گوزاریی\nکێ براوەی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا دەبێت


له‌به‌رده‌م كۆیله‌ی مۆدێرندا … عه‌زیز ڕه‌ئووف | Denegkan\nHome گشتی له‌به‌رده‌م كۆیله‌ی مۆدێرندا … عه‌زیز ڕه‌ئووف\nPosted By: عه‌زیز ڕه‌ئووفon: July 30, 2016 In: گشتیNo Comments\nئه‌وه‌ی به‌رپرسان كۆمه‌ك ده‌كات، پاسه‌وانه‌كانیانن نه‌ك خۆیان، ئه‌وه‌ی وا ده‌كات دێوه‌كان قه‌ڵه‌و بن ده‌نگده‌ره‌كانن نه‌ك فیرعه‌ونه‌كان خۆیان. ئه‌وه‌ی وا ده‌كات حزبه‌كان له‌سه‌ر پای خۆیان بوه‌ستن هه‌واداره‌كانیانن نه‌ك خۆیان، ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ی به‌رگری له حزب ده‌كات هیچ به‌رپرسێك نین به‌ڵكو ده‌رزه‌نێك ڕۆژنامه‌نوسی ده‌ربار و ده‌نگده‌ری داماو و كۆمه‌ڵه كۆیله‌یه‌ك كه حزب به كه‌رتێك نان و مه‌مره‌و مه‌ژی وه‌ك چه‌ته به‌ری داونه‌ته ناو خه‌ڵك.\nتۆ سه‌یر بكه، ڕۆژنامه‌نوسانی وه‌ك سه‌رده‌شت و سۆران و كاوه گه‌رمیانی به‌رپرسان خۆیان ته‌قه‌ی لێ نه‌كردن، به‌ڵكو هه‌وادار یان كۆیله‌یه‌كی حزب بوو به‌و كاره هه‌ستا. له حه‌ڤده‌ی شوبات نه به‌رپرسێكی ئۆپۆزسیۆنم بینی به‌رد بهاوێت نه به‌رپرسێكی ده‌سه‌ڵاتم بینی به ده‌ستی خۆی ته‌قه بكات.\nتۆ سه‌یر بكه ئێستاش، من نه‌مدیوه نه‌وشیروان مسته‌فا و مه‌سعود بارزانی یه‌ك قسه‌ی هه‌ڵه به‌رامبه‌ر به یه‌كتر بكه‌ن. له گه‌رمه‌ی شه‌ری ناوخۆدا نه‌مدیوه بارزانی و تاڵه‌بانی یه‌ك وشه‌ی هه‌ڵه به‌رامبه‌ر به‌یه‌ك بكه‌ن. به‌ڵام میدیای هه‌ردوولا هه‌ر خه‌ریكی جنیودان بوون، جنێوی زۆر ناشرین. ئه‌وه‌ی ئێستاش له هه‌ردوو به‌ر هێرش ده‌كات كۆمه‌ڵه ڕۆژنامه‌نوسێكی ده‌ربار و كۆمه‌ڵه كۆیله‌یه‌كی مۆدێرنن كه هه‌ریه‌كه‌یان به‌ره‌ی خۆی و سه‌ركرده‌ی خۆی به قیاده زه‌روره وه‌سف ده‌كات. تو ویژدانتان تا ئێستا سه‌رۆكی حكومه‌تتان بینیوه یه‌ك قسه‌ی به‌رز و نزم بكات؟ ئه‌وه‌ی به‌رگری له حكومه‌تیش ده‌كات كۆمه‌ڵه كۆیله‌یه‌كی حزب و بنه‌ماڵه‌ن نه‌ك خودی سه‌رۆكی حكومه‌ت.\nنزیكه‌ی پازده ساڵه ده‌نوسم، یه‌ك به‌رپرسی ئه‌م هه‌رێمه له هه‌موو حزبه‌كان یه‌ك قسه‌ی هه‌ڵه‌یان نه‌كردووه به‌رامبه‌رم، ئیشكالیشیان هه‌بووبێت ئه‌وا ڕێگه‌ی دادگایان گرتۆته به‌ر. له بۆنه‌كاندا به‌رپرسی پارتی یان یه‌كێتی یان گۆڕان یان ئیسلامیه‌كانم بینیبێت ده‌سخۆشیان لێ كردووم، كه‌چی هه‌ر ئه‌م حزبانه له ئاستی خواره‌وه‌یان هه‌ر یه‌كه‌یان یه‌ك دنیا كۆیله‌ی مۆدێرنی به‌رهه‌م هێناوه بۆ هێرشكردنه سه‌ر ئه‌وی تر و شكاندنی به‌رامبه‌ر. سه‌یر له‌وه‌دایه كۆیله‌كان ته‌حلیل ده‌كه‌ن، به‌هانه دێننه‌وه.\nله ئێستادا كێشه‌ی ئێمه به‌ر له هه‌ر شت كێشه‌ی دروستكردنی كۆیله مۆدێرنه‌كانه. ئه‌وه‌ی وای كردووه ئه‌م هێزانه له‌سه‌ر پای خۆیان بوه‌ستن به‌ر له هه‌ر شت كۆیله‌یه‌كه به به‌شی خۆی ڕازییه. هه‌ر ئه‌و بێده‌نگیه‌ی ئێستای كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه په‌یوه‌ندی به بیابانێك كۆیله‌وه هه‌یه كه ئه‌م هێزانه هه‌ر یه‌ك به‌ناوێكه‌وه، هه‌ر یه‌ك به به‌دیهێنانی خه‌ون و مژده‌یه‌كه‌وه بێده‌نگی كردوون.\nتا كۆیله مۆدێرنه‌كان ئازاد نه‌كرێن، قسه‌كردن له گۆڕانی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی دنیای ئێمه نوكته‌یه. تا ئه‌وان زنجیره‌كانیان نه‌پسێنن، شتێك به‌ناوی شكانی په‌یكه‌ره‌كان ڕوونادات.\nبه‌زمانێكی ساده‌تر ده‌ڵێم: ئه‌و مه‌لایه‌ی نه‌سیحه‌تی خه‌ڵك بكات و عه‌شق بۆ گه‌نجه‌كان حه‌رام بكات و كه‌چی خۆی به ئۆتۆمبیلی به‌رزه‌وه ژن له باوه‌شی مێرد ده‌ربێنێت و له‌خۆی ماره بكات و دڵداری بكات، زه‌روره شوێنه‌كه‌وته‌كانی به كۆیله ناوی ببه‌ین. هه‌ر منداڵێكی حزب خۆی هه‌ژاربێت و به‌رپرسه‌كه‌ی به وه‌نه‌وشه‌وه بسوڕێته‌وه، بێ هیچ دوو دڵییه‌ك كۆیله‌یه، هه‌ر به‌رپرسێك وه‌نه‌وشه‌كه‌ی له شوێنێك ڕاگرێت و بۆ ئه‌وه‌ی بڵێن چه‌ند ساده‌یه بچێته نێو بازاڕ و خه‌ڵكیش سێڵفی له‌گه‌ڵدا بگرێت بێ هیچ دوو دڵییه‌ك كۆیله‌یه.\nكۆیله مۆدێرنه‌كان ئه‌وانه‌ن كه خۆیان له هه‌ژاریدا ده‌ژین و به‌رپرسه‌كانیان له ڤێللا و وه‌نه‌وشه‌كانیانه‌وه به پاڵپشتی هه‌واداره‌كانیان به‌رده‌وامی به ژیان ده‌ده‌ن.


عێراق پێشبینی دەکات ئاستی بەرهەمی نەوتی ٤٥٠ هەزار بەرمیل زیادبکات – ڕێکخراوی ڕوونبیین بۆ شەفافییەت لە پرۆسەکانی نەوت\nعێراق پێشبینی دەکات ئاستی بەرهەمی نەوتی ٤٥٠ هەزار بەرمیل زیادبکات\nروونبیین أغسطس 28, 2021 Posted in هەواڵ\nعەلی عەللاوی وەزیری دارایی عێراق: بودجەی ٢٠٢٢ بڕی ٥٠ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک نەوت پەیڕەودەکات.\nعەللاوی: بودجەکە لەماوەی ٣ هەفتەدا پێشکەش بەئەنجومەنی وەزیران دەکرێت بۆ پەسەندکردنی و ڕەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەکرێت.\nعەللاوی: عێراق لەم ماوەیەی ئێستادا پێویستی بە قەرز نییە. هەر قەرزێکی دەرەکی تەنها بۆ تەواوکردنی پرۆژە گرنگەکان دەبێت، لەوانە گرێدانی هێڵی کارەبا بە کەنداوەوە.\nعەلی عەللاوی وەزیری دارایی عێراق گوتی پێشبینی دەکات دوای ڕێککەوتن لەگەڵ ئۆپیک وڵاتەکەی بەرهەمی نەوتی خۆی بەرزبکاتەوە . لە میانەی دانیشتنێکدا لەگەڵ ژمارەیەک لە ڕۆژنامەنووسان وەزیرتی دارایی ووتی پێشبینی دەکات ڕێکخراوەکە ڕۆژانە نزیکەی 450 هەزار بەرمیل زیاد بکات بۆ پشکی بەرهەمی ئێستای عێراق.\nحکومەتی عێراق ئامادەکاری دەکات بۆ بودجەی ساڵی داهاتوو. عەللاوی ووتی لە بودجەی ٢٠٢٢ دا نرخی ٥٠ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک نەوتی هەناردەکراو دادەنرێت و ئاستی هەناردەکردن بە ٣,٤ ملیۆن بەرمیل لەڕۆژێکدا دیاری دەکرێت. ئەوەشی خستەڕوو ئاڵوگۆڕی دۆلار بە دینار بە هەزار و ٤٥٠ دینار لەو بودجەیەدا پەسەند دەکرێت( واتە بەهای ئاڵوگۆری دۆلار گۆڕانی بەسەردا نایەت).\nوەزیری ئابوری عێراق ئاماژەی بەوەشکرد کەبودجەی ساڵی داهاتوو لەماوەی سێ هەفتە دا پێشکەش بەئەنجومەنی وەزیران دەکرێت بۆ پەسەندکردنی و ناردنی بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، هاوکات دەنگدان لەدانیشتنی ئێستای ئەنجومەنی نوێنەراندا بەدوور دەزانرێت.\nبە وتەی وەزیر سیاسەتی حکومەتی ئێستای عێراق ئامانجی پێکهێنانی هاوسەنگییە لە نێوان نەوت و زیادکردنی سەرچاوەکانی تر، بەشێوەیەکی سەرەکی دەروازە سنورییەکان و تاریفەی گومرگی سەر شمەکەکان، هەروەها ئاماژەی بەوەشدا کە بارودۆخی دارایی عێراق لە جاران باشترە.\nسەبارەت بە قەرزە دەرەکییەکان عەللاوی جەختی لەوە کردەوە کە عێراق پێویستی بە قەرز نییە لەم ماوەیەی ئێستادا، ئاماژەی بەوەش کرد کە هەر قەرزێک بکرێت تەنیا بۆ تەواوکردنی پڕۆژە گرنگەکان دەبێت، لەوانە گرێدانی کارەبای کەنداو. عەللاوی هۆشداریشیدا، لەگەڵ ئەوەی باشترکردنی باری دارایی بە خێرایی چارەسەری تەنگەژەی دارایی ناکات، بەڵکو پێویستی بە ڕێوشوێنی هاوکاری هەیە، لەوانە پێشنیاری وەزارەت بە پێسکەشکردنی بۆندەکانی خەزێنە بۆ هاوڵاتیان بە سودی تا ٦٪.\nعەللاوی ووتیشی، لەهەوڵێکدا بۆ چاکسازی لەسیستمی باج وەک بەشێک لەپڕۆژەی حکومەت بۆ زیادکردنی داهات و هاندانی ئابووری عێراق وەزارەتی دارایی پڕۆژە یاسای باج ئامادەدەکات. ڕونیشیکردەوە کە یاسا نوێ کە لەگەڵ پێشکەوتنە چاوەڕوانکراوەکانی ئابووری جیهاندا لە ماوەی ١٠ ساڵی داهاتوودا دەگونجێت و بەردەوام دەبێت. هەروەها باجیش بە داهاتی چاوەڕوانکراوی هاوڵاتیانەوە دەبەسترێتەوە. عەلاوی وتیشی: جگە لەوەش چاودەخشێنرێتەوە بە پرسی باج لە عێراق و سیاسەتێکی نوێی بۆ دادەڕێژرێت، چونکە باج لە ئێستادا کەمتر لە ١٪ ی داهاتی نەتەوەییپێک دەهێنێت، کە ئەمەش زۆر کەمە.\nTagged بوجەی عێراق\nنرخی بەنزین گیرفانی شۆفێرانی تەکاندووە →\n← ئایا كۆمپانیا نه‌وتییه چینییه‌كان جێگه به كۆمپانیا ڕۆژئاواییه‌كان لێژ ده‌كه‌ن


مەرگەسات - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در سه شنبه, 30 شهریور 1395 14:45\nئەم هەموو هەوڵەتدا و\nمن هەر بەرەو پاییز هەنگاوم نا\nئەم هەموو دەریابوونەت\nمەلە فێر نەبووم!\nهەنگاوەکانمی خزاندە باخچەی پاییز\nکەخشە خشی گەڵاکان\nسەمفۆنیایەکە بۆ مەلوولی!\nدەستێك ئاڵۆزی پرچی هەوڤ دەبارێنێ\nدەستێك خەمی دەریا\nبەم خاڵانە فڕین تاقی وەکە\nئەم شەو مەرگ دەست لەملانێمە!\nبێ خەیاڵ شیعڕێك گۆڕەو شارم دەدا و\nئەهریمەنێ تەڵقینم دەدا.\nڕێبواری سێزده‌یه‌م سه‌رزه‌مینی هه‌موو ناوه‌كان\nبه‌هێمنی له هه‌موویان دووركه‌وتمه‌وه و ته‌نیاییم له پشت سێبه‌ر نه‌گه‌ڕا


ریفراندۆمتان باش! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ریفراندۆمتان باش!\nجوڵانەوەی نەخێر بۆ ریفراندۆم لە ئێستادا لە بەیاننامەیەکدا، بەچەند پاساوی لاواز لەبەرامبەر پرسێکی بەهێزی سیاسی و کۆمەڵایەتی و حقوقیدا، دژایەتی خۆیان بۆ سەربەخۆی کوردستان رادەگەیەنن.\nئەوەی گای سەرنجە ئەوەیە، ئەو جوڵانەوەیە بانگەوازی هاوڵاتیان دەکەن بەشداری لە ریفراندۆمدا بکەن و بە نەخێر دەنگ بدەن، بەم بانگەوازەشیان، بە هاوڵاتیان دەڵێن بەڵێ بۆ چوونی هاوڵاتیان بۆ ریفراندۆم و بەڵی بۆ گەرم و گوڕ و فراوانتر بەڕێوەچوونی ریفراندۆم، بەڵام نا بۆ سەربەخۆیی، ئەمەش هێڵ و ستایلی سیاسی ئەم جوڵانەوەیە دەخاتە بەردەم ناکۆکیەکی ئاشکراوە.\nئەم جوڵانەوەیە میکانیزمی قبوڵە و ئامانج رەتدەکاتەوە، لە کاتێکدا هەموو جوڵانەوەو حزبێکی سیاسی لە روانگەی ئامانجەکان و ستراتیژەوە، میکانیزمەکان هەڵدەبژێرت و بەڵی یان نەخیر دەکاتە بژاردە. هەردوو بژاردەی بەڵی و نەخێریش واتە قبوڵ کردنی میکانیزم و رێکارەکانی بۆ ئامانجێکی دیاریکراو کە لە کوردستاندا رێکارو میکانیزمی ریفراندۆم وەکو راگەیەنراوە بۆ سەربەخۆییە. بۆیە ناکرێت تۆ میکانیزم و رێکاری یاسایی و ئاسایی باوت بۆ وەڵامی پرس و ستراتیجێک قبوڵ بێت، بەڵام خود ئامانج و پرس و ستراتیژەکە رەت بکەیتەوە. بۆیە دەبێ بڵێین ریفراندۆمتان باش!\nئامانجی ریفراندۆم چ لە کورستان و چ لە هەر شوێنێکی دنیا، گەڕانەوەیە بۆ دەنگ و راو ئیرادەی هاوڵاتیان بۆ وەڵامدانەوە بە پرسێکی دیاریکراو. کوردستان ٢٦ ساڵە پاوانی دەسەڵاتی میلیشییاییە، ئەم دەسەڵاتە پابەندی هیچ پەیمان و پێودانگێک لەگەڵ هاوڵاتیانی نییە و هیچ چوارچێوەیەکی یاسایی و حقوقی چ لەسەر ئاستی کوردستان و ناوچەکەو چ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا نییە… مانەوەی ئەم دۆخە دەتوانێت دەیان ساڵی تر تەمەنی ئەم دەسەڵاتە درێژ بکاتەوە. ئەوەی کە دەتوانێت ئەم دۆخە بگۆڕێت و دەسەڵاتی سیاسی پابەندی پێودانگ و پێوانە نێودەوڵەتی و یاسایی و حقوقی بکات، کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی میلیشیایی و پێکهێنانی قەوارەیەکی دەوڵەتی و فەرمی و پێناسەکراوە. سەربەخۆیی و پێکهێنانی دەوڵەت” بەهەر ناوەرۆکێکەوە”، بڕگەیەکی تر و هەنگاوێکی لە پێشترە لەو دەسەڵاتە ببڕ و سەرکوتکەر و تاڵانچییەی ئێستا کە هیچ بەرپرسیاریەتیەکی فەرمی و یاسایی لەبەرامبەر بە هاوڵاتیانی نییە.\nدامەزراندنی پایەکانی دەوڵەت، سوپای نیشتیمانی!! لێک جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکان، سەروەری یاسا” هەر یاسایەک” پێش مەرجی دەوڵەت سازی نین و هەموو ئەمانە لەگرەوی بوونی دەوڵەتدا، قابیلی دەسترەسین.\nمەسەلەی مافە فەردی و مەدەنی و بژێوی هاوڵاتیان و موچەو ئازادییە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان و… تاد، لە گرەوی بوونی دەوڵەتدا نین، وە پێکهاتنی دەوڵەت و سەربەخۆیی، بەمانای وەڵامدانەوەی ئەمانە نییەو زامنی ئازادی و مافە فەردی و مەدەنیەکان و ئازادیەکان ناکات. ئەمە کەیسێکی ترە پەیوەندی بە هاوسەنگی هێزی بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکانەوە هەیە، پەیوەندی بە ناوەرۆکی دەوڵەت و سیستەمی سیاسی دوای دروستبوونی دەوڵەتەوە هەیە. دەوڵەت تەنها وەڵامی بێ دەوڵەتییە، سەربەخۆیی وەڵامی دۆخی هەڵواسراو بەزۆر لکێنراو و ناتەبایی و ناهاوسەنگی و هەڵاواردنی هاوڵاتیانە کەلەسەر بنەمای ناسنامەی نەتەوەیی و زمانیەوە هەیە لەبەرامبەر بە یاسادا. تێکەڵکردنی ئەم دۆسیەو کەیسانە بەیەکەوە، بەمانای پشتوانیکردنە لە دۆخی نەخوازراوی ئێستا.\nجوڵانەوەی نەخێر بۆ ریفراندۆم لە ئێستادا، لە وەهمێکی قوڵدایە کە لایان وایە لەژێر سایەی دەسەڵاتی حزبی و میلیشیاییدا، (پایەکانی دەوڵەتێکی دیموکرات و سەرکەوتو دامەزرابن و دەستور و پەیمانێکی کۆمەڵایەتی بۆ ئایندەی گەلەکەمان و پێکەوە ژیانی ئاشتیانەی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە نێوان ھەموو پێکھاتە جیاوازەکانی کوردستان پەسەند کرابێ) سپاردنی پرسی ریفراندۆم بۆ ئەوکاتەی ئەوانە وەدی بێن، سپاردنی ریفراندۆم و سەربەخۆییە بە ئایندەیەکی مەحاڵ و پشتیوانی کردنە لە هێشتنەوەی ئەم دۆخەی ئێستا، بۆ ئایندەیەکی نادیار تا لەسایەیدا، ئەم تاڵان و بڕۆیە، ئە و بیمافی و لێکترازانە سیاسی و کۆمەڵایەتیە، بەردەوام بێت.\nوە چاوەڕوانی ئەوەی ریزی نیشتیمان و ناو ماڵی کورد!!” تەبایی و یەککریزی بەدی بێت، کەمەبەست ئەوەیە حزبەکانی ناو خانەوادەی بۆرژوازی کورد تەبا بن. ناتوانرێت لە ژێر قەڵەمڕەوی و ململانێی میلێشیادا، روبدات. شەفافیەتی نەوت و داهات و… تاد، تەنها لەچوارچێوەی دەسەڵات و قەوارەیەکی دیاری پێناسەکراودا مۆدێرندا دەشێ وەدی بێت. چاوەڕوانی بەدیار وەدی هاتنی تەبایی ئەو حزبانەو شەفافیەتی داهات و نەوت و عەدالەتی کۆمەڵایەتی وەکو پێش مەرجی ریفراندۆم، هیچ نییە جگە لە خەونێکی درۆزنانەی وەدی نەهاتوو لە ژێر سایەی دەسەڵاتی حزبی و میلیشیادا.\nچاوەڕوانی ئەوەی وڵاتانی ناوچەکە و ئەمریکاو غەرب، بگەنە ئەو باوەڕەی کە سەربەخۆیی و وادەی ریفراندۆم دیاری بکەن و بەخۆشی خۆیان پشتیوانی بکەن، درۆیەکە لەدنیایدا رووی نەداوە. هەمیشە مافی جیابوونەوەو سەربەخۆیی سەپێنراوە، هەروەها وڵاتانی ناوچەکە و ئەمریکاو غەرب بەهیچ پێوانەیەک دۆستی خەڵکی کوردستان نین و بەدوای بەرژوەندی سیاسی و ئابوری و خۆیانەوەن. ئەوەی کە دۆستی خەڵکی کوردستانە، تەنها دەتوانێ بزوتنەوەیەکی ئینسانی و پێشکەوتنخواز و شارستانی، دۆستایەتی و هاوسۆزی و پشتیوانی هاوڵاتیان و دنیای شارستانی وڵاتانی ناوچەکەو دنیا بۆ مافێکی رەوا بەدەست بهێنێ.\nبۆیە بەهەموو ئەو راستیە سادانەوە، جوڵانەوەی نەخێر بۆ ریفراندۆم لە ئێستادا، جوڵانەوەیەکە بۆ رەتکردنەوەی ریفراندۆم لە ئێستاو داهاتووی کوردستاندا، لە پێناو رەزامەندی نیشاندان بە دۆخی ئێستاو هێشتنەوەی ئەو دۆخە. بۆیە دەڵێین ریفراندۆمتان باش!!


عیراق و هەرێم، زیاتر لە 9 هەزار تووشبووی نوێ بە كۆرۆنا تۆماركرا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ڕایدەگەیەنێت، 9046 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركراوە، 6708 كەسیش چاكبوونەتەوە، 38 كەسیش بەهۆی پەتاكەوە گیانیان لەدەستدا.\nبەپێی بەیاننامەیەك، كە لەلایەن وەزارەتی تەندروستی عیراقەوە بڵاوكرایەوە” لە 24 كاتژمێری ڕابردوودا 43 هەزار و 753 پشكنینی تایبەت بە كۆرۆنا ئەنجامدراوە و دەركەوتووە 9046 كەس تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون و ئەنجامەكانیان پۆزەتیڤ بوون، ئەمەش بە ژمارەیەكی زۆری تووشبوونی ڕۆژانە بە پەتاكە لە وڵاتدا دادەنرێت.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە، ”زۆرینەی تووشبووەكان لە بەغدا و بەسرە و زیقار تۆماركراون، بەجۆرێك كە لە بەغدا 2078 لە بەسرە 1011 و لە زیقار 926 حاڵەتی تووشبوون تۆماركراون”.\nهەر لە بەیاننامەكەدا هاتووە”لە سلێمانی 453 حاڵەت و لە هەولێر 322 حاڵەت و لە دهۆك 537 حاڵەتی تووشبوونی نوێ بە كۆرۆنا تۆماركراون”.\nوەزارەتی تەندروستی عیراق ئاماژەی بە چاكبوونەوەی 6708 تووشبووی كۆرۆنا كردووە، كە زۆربەیان لە بەغدا و بەسرە و كەربەلا بوون، ویڕای گیان لەدەستدانی 38 كەس بەهۆی پەتاكەوە كە 4 حاڵەتیان لە هەرێمی كوردستان تۆماركراون.\nخەڵك- ڕێبەری ڕەوتی سەدر ئەنجامی هەڵبژاردنی پێشوەختی پەڕلەمانی عێراقی قبوڵكرد. (زیاتر…)\nهەرێمی كوردستان، زیاتر لە هەزار تووشبووی نوێ بە كۆرۆنا تۆماركرا


بەهرۆز جەعفەر : یەکێتى ئەکەوێتە کوێی داهاتوەوە ؟. – WTARIKURD\nبەهرۆز جەعفەر : یەکێتى ئەکەوێتە کوێی داهاتوەوە ؟.\nمێژووى کارى حزبایەتى لەکوردستان ، ئەگەر لەکۆمەڵەى ” دارکەر” و “حزبى” هیواوە دەست پێبکاو ، بیژمێرین . حەفتا ساڵێکە . کەبۆ مێژوو هیچ نییە .\nبەدرێژایی ئەم ماوەیە ، کورد گەلێک ڕۆژگارو دەورانى گرنگى بینى ، هیچ کاراکتەرێک لەم وێستگە گرنگانەدا نییە کە سیاسەتى کردبێت ، بەڵکو هەر لەسێبەرى سیاسەتدا هاتون و چون ، دواتر فۆڕمەڵەبون و سەرقاڵ بونە بە تەسفییەو لەناوبردنى یەکترەوە .\nلەدواى نسکۆى شۆڕشی ئەیلولەوە ، یەکێتى یەکێکە لەو نمونانەى کە ئێستا لەخۆیان وابێت ، دڕیان بەشەوە زەنگ و تاریکى بردوە ، شۆڕشگێرو داگیرسێنەرى مەشخەڵ بونە ، بەڵام دڵنیام سبەینێیەک دێت جگە لەخیانەت بەرامبەر کایەى سیاسەتى کوردى و گەندەڵى و پیاوباشی بۆ بێگانە هیچ شتێکیان بۆ نانوسرێتەوە .\nبۆیە ئێستاش ، ئەم قسانە ئەنوسمەوە ، چونکە دوێنیەک چ بەپێوتن بەمەکتەبى سیاسیەکانیان ، چ بەنوسینیش لەڕاگەیاندنەکان و تومەتەوە . لەئێستادا بەهیچ پێوەرێک یەکێتى خەسڵەت و ماناى ” حزب ” ایەتى لەخۆناگرێت .. کۆمەڵێک کەسی مافیان ، خاوەن کۆمپانیاو باندى تیرۆر و تۆقاندنن . ددان یان بەرامبەر هەرکوردێک تیژە کە باسی پۆخڵەواتەکانیان بکات . لەواقیعدا کە چەند ساڵێک پێش ئێستا وامان ئەووت ، هەوڵى کوشتن و تۆمەت بۆهەڵبەستنیان ئەداین . خۆشبەختانە ئێستا کەسێکى ئەوتۆ لەناو یەکێتیدا نەماوە ، بڕواى بەم قسانەى ئێمە نەبێت . وەکو تریش : یەکێتى خاوەن مێژوویەکە ، دارایی و ئیمکانیاتى هەیە ، ئێران و پەیوەندى و جەماوەریشى هەیە . بەڵام سەرکردایەتى و ئیدارەیەکى ئێجگار نەشیاوى هەیە.\nئێستا ئەگەر یەکێک پرسیارێکى هەبێت ، یان لێقەوماوێک بێت ، نازانێ لەگەڵ کێ قسەیە بکا .؟. بەکورتى پێموایە :\nیەکەم : خێزانى تاڵەبانى و خوشکى خێزانى تاڵەبانى و دووسێ بەرپرسی ئەمنى و هەندێ لەمناڵەکان ، بەعەمدەن وا لەیەکێتى ئەکەن ، بەپوختیش ئەوان ئامانجیانەو پێیان باشە : یەکێتى (6) کورسی بهێنێت ، تەنها هى یەک کەس و خۆیان بێت ، نەک (26) کورسی بهێنێت و ” بەرهەم ساڵەح ” ى تیابێت . یان هى (3) کوتلە بێت .\nدووەم: جاران هەستم دەکرد ، بەڵام ئێستا گومانم نییە ، بەمەبەست لەناو سەرکردایەتى و مەکتەبی سیاسیی یەکێتیدا ، خەڵکانێکى زۆر وادەکەن یەکێتى بچوک بێتەوە ، بۆئەوەى ئەوەش بێتە دى ، دوو ڕێگەیان گرتۆتە بەر ، یەکێکیان: ئەم تاخمە ئەوەندەى نزیک بون لە: پارتى ، بزوتنەوەى گۆڕان ، برەو دان بە کۆمپانیاکانیان ، یەک چارەک بەوە نزیک نەبون و نین لەخودى یەکێتى و جەماوەرەکەیەوە .\nدووەمیش: ڕێگەى بەزۆر ناچارکردنى کادرە وەسەتییە ڕۆشنبیرو باش و دڵسۆزەکانى حزب ، تا واز بهێنن ، نمونەیان زۆرن و ناونەبەین باشە.\nڕێگەى سێهەمیشیان دۆزییەوە ، کە کێشە دروستکردنە بۆ کاندیدەکانى خۆیان ، بۆنمونە : وا بۆ هەفتەیەکە بانگەشە دەستى پێکردووە ، وەک خێر پێکردن ، هەر کاندیدێک (1000000) یەک ملیۆن دیناریان بۆ سەرفکردووە ، هێزێکى بێ پارەى وەک گۆڕان (20000000) دوو ملیۆنى بۆهەر کاندیدێک سەرفکردووە ( چەندین کاندیدى یەکێتى پەشیمانى خۆى دەربڕیوەو ئەم گلەییانەى بۆ ناردوم ) .\nبۆیە ، ئایندە بەم جۆرە سەرکردایەتیەى یەکێتى ئەڵێت : یەکێتى هیچ ناحەزێکى نەبو ، ئێوە نەبێت ، سلێمانى عەیبى نەبو ، ئێوە و هەندێک پێ پەتیتان بەبەرنامە واتان لێکرد .\nخدرزوحاك : یەکی نیسان و ڕۆژی هەڵبژاردن دوڕۆژی درۆکردن .\nیوسف خەلیل : پەنـــــجەرە .


گفتوگۆ لەگەڵ دانیال دێنیت:\nفەیلەسوف و زانای بواری ناسين و درككردن\nدانیال دێنیت ھێندە هەڵاساز و جەنجاڵییە، تەنانەت "تویت"ـەکانی لە دونیای زانستە مرۆییەکاندا قسەوباسی زۆر بەدووی خۆیدا دێنێت، چ بگات بەوەی کتێبێکی نوێ بڵاوبکاتەوە. دینێت لەکتێبە نوێکەیدا، لە بەکتریاوە بۆ باخ و بەپێچەوانەوە، پرسی ئاڵۆزی ئاگایی و چارەنووسی ئەم پرسەی لە جیھانی ئایندەدا خستۆتە بەرباس. لەدیدی ئەم فەیلەسوفە ئەمریکاییەوە، ئێمە لە دەروازەکانی قۆناغێکداین کە لەبەر سەختیی ئاڵۆزبوونی پرسەکان، چیتر ھیچکەس توانستی تێگەیشتنی تەواوی لەسەر ھیچ بابەتێک نیە: چاخێکی خرۆشێنەر و سەرسامکەر.\nئەم چاوپێکەوتنە لەگەڵ فەیلەسوفی عەقڵگەرای ئەمریکی سازدەکەم، ڕێك لە ڕۆژی ئاھەنگی بوون بە سەرۆک کۆماریی ترامپ، کە بێگومان ڕۆژێکی گونجاوە بۆ قوڵ بیركردنەوە لەبارەی ھەرەسی شارستانیەت لەبەرامبەر گۆڕانکارییە تەکنۆلۆژییەکاندا. دێنیت لەنوێترین کتێبیدا، هەڵوەستەی لەسەر ئەم پرسە کردووە. دێنیت، فەیلەسوفێکی بێ ھاوتای نێو کایەی ڕۆشنبیریی ئەمریکایە، فەیلەسوفێکی حەفتاو چوارساڵە، بە قژ و ڕیشێکی سپییەوە، لێکۆڵینەوەکانی پرسگەلێک شیدەكاتەوە کە لەخاڵی پێکگەیشتنی زانست و تەکنۆلۆژیا و ئاگایی، بەرجەستەدەبن.\nبابەتی لێکۆڵینەوەی ئەو، مێشکە، بەوەی کە چۆن مانا بەرھەمدێنێت، و مێشکی ئێمە چ دەرک و تێگەیشتنێکی دەربارەی ئایندەیەک ھەیە کە ئامێری زیرەك و ڕۆبۆت پەرەی تیا دەسێنن. دێنێت، بەھۆی بڵاوبوونەوەی نوێترین کتێبییەوە بەناوی ( لە بەکتریاوە بۆ باخ و بەپێچەوانەوە)، ھاوڕێ لەگەڵ سۆزانی ھاوسەریدا، لە لەندەنە و لە باڵاخانەیەكی کرێدا لە گەڕەکی ناتینگ ھێڵ چاپێکەوتنی لەگەڵدا سازدەکەم. لەکاتێکدا کە بە ڕووگرژییەوە چاوی بڕیبووە شاشەی لاپتۆپەکەی، دەیگوت: خەریکبووم تویتێکم دەنارد، شتێکی لەم شێوەیە بوو «سیناتۆرە کۆمارییەکان لەپێگەیەکدان کە ئیرەییان پێ ببرێت.\nچەندجار کەسێک ئەو ھەلە ڕاستینەیەی بۆ دەستبەردەبێت تا ببێتە پاڵەوانی نەتەوەیی؟ چ کەسێک دەتوانێت پێ بخاتە سەر ستەیج و بچێتە ناو لاپەڕەکانی مێژووەوە؟». دێنێت، پێگە فیکرییەکەی بەجۆرێکە، کە لێدوانەکانی دەتوانێت کاریگەری بەجێبھێڵێت. ئەو وتاربێژێکی ناسراوە لە بازنەی تید و ھاوڕێی زۆرێک لەدەستبژێرانی سیلیکۆنە، بەڵام دێنیت لەوجۆرە دەگمەنانەیە، بوونێکی ئەفسانەیی ھەیە و خاوەن چاپەمەنییەکان لەخەونەکانی دەگەن، نوسەری کتێبگەلێکی جدی و ناوەڕۆکدار، کە ڕێژەی فرۆشیان بەرزە. ئاشکرایە کە نوێترین کتێبی لەکاتێکی تایبەتدا دانراوە و نوسراوە. دێنێت ھاوپەیمانێکی ڕیچارد داوکینزە و ھەروەک ئەو جەنگاوەرێکی ئەتایستە و بڕیاریداوە كەلتور و شارستانیەت لە دیدی پەرەسەندن(ئیڤولەیشن)ـەوە بخاتە بەرباس.\nکۆتا بەشی کتێبەکەی، کە تێیدا بە بیرتیژییەوە ئایندەی تەکنۆلۆژیی ئێمەی خستۆتە بەرباس، بەو ئامانجەوە نوسراوە کە تێڕامان بەباربھێنێت. لەبری ئەمە، ئەم بەشەی کتێبەکەی تا ڕادەیەک ترسھێنەرە، ئەو دەنوسێت: ئێمە بەتازەیی لەدۆخی بەدەستھێنانی ئاگایین لەبارەی پەیامی گریمانکراوی تەکنۆلۆژیاگەلێک کە لەئێستادا سەرقاڵی داھێنانیانین! کەچی ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لە تێگەیشتن لەو پەیامانە بێ توانا دەبین. متمانە و ھاوکاریی مرۆیی، شتانێکی لەپێش بەدەستھاتوو نین، ئەوانە بەرھەمی لاوەکیی پرۆسیسێکی ڕۆشنبیریین کە دەکرێت پێچەوانەببنەوە. شارستانێتیی زۆر زۆر لاواز و قابیلی شکانە، بەجۆرێک کە کەسمان نامانەوێت تەنانەت بیریشی لێ بکەینەوە(گاردیان).\nکادلادار: خەریکبووم بیرم لەوە دەکردەوە کە ڕەنگە فەیلەسوفان هەر ئەو کەسانە بن ئێمە لەئێستادا پێویستمان پێیانە. واتە جۆرێک لە قوڵبینین و بیرتیژی لەبارەی ئەوەی لەئێستادا لەدۆخی ڕووداندایە؟\nدێنیت: بەڵێ، قوڵ بیرکردنەوە لەلایەن ھەموانەوە. مەترسیی ڕاستەقینە لەپێشمانەوە ئەوەیە کە ھەستی ڕێزگرتنمان لەحەقیقەت و واقیع لەدەستداوە. خەڵکی چیتر لەوە تێگەیشتوون کە ئێجگار ئاسانترە بۆ بەدەستھێنانی متمانە و بوونبەجێگای متمانەپێکردن، ئابڕووی ئەوانیتر ببەن، لەبری ئەوەی بەدوای بەدەستھێنانی ئابڕووەوە بن بۆ خۆیان. گرنگ نییە ئەوەی دەیڵێیت تاچەندە واقیعی و ڕاستە، چونکە کەسانی تر دەتوانن ئەو پڕوپاگەندەیە بڵاوبکەنەوە کە تۆ ھەواڵی ساختە پەخشدەکەیت. ئێمە لە لێواری خەرەندی قۆناغی نەبوونی حوکمی یەکلاکەرەوە و تاریکی مەعریفەی شوناسداین، کە لەسەدە تاریکەکانەوە تا ئێستا ئەزموونی لەم شێوەمان بەخۆمانەوە نەبینیوە.\nکادلادار: چەندساڵ پێش ئێستا، وتارێکت دەربارەی ئەوە نوسی کە چۆن تەکنۆلۆژیا بۆ خەڵکی و بۆ دەزگاکان، چ بیانەوێت یان نەیانەوێت، شەفافیەت بەباردێنێت، و کاریگەرییە گەورەکانی ئەم بابەتەت خستە بەرباس و لێکۆڵینەوە، وادێتەبەرچاو کە ئەمە ھەمان ئەو شتەیە کە لەدۆخی ڕووداندایە، وا نیە؟\nدێنێت: بەڵێ من ئەو وتارەم بەھاوکاری دیب ڕۆی نوسی، زانایەکی گەنج و بەئاگای بواری زانستی کۆمپیتەری و ڕۆبۆتیکە کە ئێستا سەرۆکی بەشی لێکۆڵینەوەی تویتەرە. ئێمە ئەم ڕووداوەمان بە (تەقینەوەی کامبرین) بەراوردکرد، کە بەچاخی داھێنراوە گەورەکان دێتەھەژمار، چاخی ھاتنەبوونی چەندین جۆری تری گیانلەبەران. لەم چاخەدا ھەموو جۆرە نوێکانی ژیان ھاتنەبوون، بەڵام ھاوزەمان بەھەمان ئەندازەش جۆرەکانی تری ژیان لەناوچوون! ئەو چاخە بەجۆرێک لەجۆرەکان کێبەرکێی خۆپڕچەککردن بوو.\nکادلادار: لەسەر بنەمای ئەمە تۆ دەتەوێت بڵێیت زۆرێک لە ئامرازە سەرسوڕھێنەرەکان ھەن کە بڕیارە دابھێنرێن؟\nدێنێت: بەڵێ، و دژە ئامرازەکانیش!\nکادلادار: دەڵێیت کە ئەم کارە سەر بۆ جەنگی زانیاری دەکێشێت؟ بەرمەبنای ھەندێک لە وەسفەکان، ئەمە ڕێک دۆخی ئێستای ئێمەیە، ئاخۆ وا نیە؟\nدێنێت: ڕێک وایە، من لەھەمبەر شەفافیەتی زانیارییەکان زۆر خۆشحاڵ بووم، چونکە ئەم بابەتە زەمینەی باوەڕ و ئیمانی بەرتەسکدەکردەوە، بەڵام شتێکی لەم شێوەیە باشەی ڕەھا نیە و دەتوانێت ترسناک بێت.\nکادلادار: ئەم بۆچوونە ھەیە کە گوایە فەلسەفە بەشێکی تۆز لەسەر نیشتووە و بە بازنەی ئەکادیمیاوە پەیوەستە، بەڵام لەواقیعدا پرسگەلی ھاوشێوەی چیەتی واقع و چییەتیی حەقیقەت، پرسگەلی ڕیشەیی ئەمڕۆن، پرسگەلی ڕیشەیی ئەمڕۆن، وا نیە؟\nدێنیت: شێوازی مامەڵەكردنی فەلسەفە لەگەڵ ئەم پرسانەدا ھەمیشە مایەی شانازی نەبووە. ڕەنگە خەڵکی لەئێستادا ھێدی ھێدی لەوە تێبگەن کە فەیلەسوفان بەگشتی ھێندەش بێ زیان نین. ھەندێک جار دیدگاکان دەکرێت پەیامی ترسناکیان ھەبێت، پەیامگەلێک کە دەشێت لەواقیعدا بێنەدی. من وا بیردەکەمەوە ئەوەی پۆستمۆدێرنەکان ئەنجامیاندا، بەتەواوی کارێکی زیانبەخش بوو. ئەوان بەرپرسی ئەو مۆدێلەن لەفیکر کە ڕەشبینیی لەئاست حەقیقەت و واقیعدا پەرەپێدا و کردی بە کارێکی ڕێزلێگیراو. تۆ خەڵکانێکت دەبینی کە بۆ ھەرلا دەڕۆن، دەڵێن: باشە، تۆ بەشێکیت لەو دەستەیەی کە ھێشتاش باوەڕیان بە واقیع ھەیە؟!\nکادلادار: تێگەیشتنی من لە پۆستمۆدێرنە، ئەوەیە کە لە غیابی سۆپەرحەکایەتێکی گشتگیردا، ئێمە دەبینە بینەری حەکایەتە دژبەرەکان..... و تۆ ئاتەیستێکی زۆر بەناوبانگیت.....\nدێنیت: بەڵێ، حەکایەتێک ڕاستە و ئەوانیتر ناڕاستن. یەکێک لەو حەکایەتانە حەقیقەتی تێدایە و ئەوانیتر بەو جۆرە نین، بابەتەکە بەم چەشنە سادەیە.\nکادلادار: دیاردەی ترامپ، پرسگەلێکی سەرنجڕاکێش لەبارەی شێوازی بیرکردنەوەی خەڵکی و چۆنیەتیی کارکردنی مێشکی ئێمە دێنێتە ئاراوە، ئەمە ھەمان ئەو کارەیە کە تۆ ژیانی خۆت بۆ لێکۆڵینەوە لەبارەیەوە تەرخانکرد، ئایا ئەم دیاردەیە (ترامپ) کاریگەریی لەسەر شێوازی بیرکردنەوەی تۆ بەجێدەھێڵێت؟\nدێنیت: بەرمەبنای شێوازە باوەكەی خۆم، وا بیردەکەمەوە بەشێک لەو کاتەی کە تەرخانی دەکەم بۆ کارە دڵخوازەکانی خۆم، دەبێت تەرخانی بکەم بۆ بیرکردنەوە لەبارەی کاروباری سیاسی لە ئایندەی نزیکدا، و ئەوەی کە تا ئاستێک بتوانم، چ ھەنگاوگەلێک بھاوم تا بەر بە ڕوودانی کارەسات بگرم. چالاکیی سیاسی، چالاکیی دڵخوازی من نیە، بەڵام ھەندێک جار مرۆڤ دەبێت بەم کارە ھەستێت. من وام ھەستکرد کە ئەرکێکی ئەخلاقییم لەسەرە تاوەکو شکاندنی تەلیسم بنوسم (لێکۆڵینەوەیەک دێنیتەئاراوە دەربارەی دین ھەروەک دیاردەیەکی سرووشتی) چونکە لەھەمبەر دەرکەوتنی سیۆکراتی لە ئەمریکا و بەرفراوانبوونی ھەژموونی باڵی ڕاستی دینی، ئێجگار نیگەران بووم. ئەوەی کە بەڕاستی پێم خۆشە لەبارەیەوە بکۆڵمەوە، بریتییە لە پێشکەوتنە نوێ و زۆر سەرسامکەرەکان لە تێۆرەکانی ئاگاییدا، کە دەکرێت بڵێین ھیچ پەیوەندییەکی بە سیاسەتەوە نیە. من حەسرەت بۆ ئەو کاتژمێرانە دەخۆم کە لەبری ئەم کارە، ناچارم بۆ نیگەرانی لەبارەی پرسە سیاسیەکانەوە بەفیڕۆیان بدەم.\nکادلادار: ئەمە ئەو کارەیە کە لەھەنگاوی دواتردا پێی ھەڵدەسیت؟\nدێنیت: من گەشبینێکی ئەبەدییم، ھەر سیناتۆرێکی کۆمارییەکان ئەو چانسەی ھەیە شەھامەت بنوێنێت و بەرگری لە حەقیقەت و دادپەروەری و حوكمی یاسا بکات. ئومێدیکی تری من ئەوەیە کە گەر ترامپ ناچار بێت لەنێوان سیاسەت و ملیاردێربووندا، یەکیان ھەڵبژێرێت، بە دووری مەزانە کە ھەر ئێستا دەست لەکاربکیشێتەوە!\nکادلادار: ئەمە بۆ من ھەمان تایبەتمەندیی ئارامبەخشی دینی ھەیە. باوەڕ بە ھەبوونی بەھەشت خۆشە، باوەڕ بەوەش کە ترامپ دەستلەکار دەکێشتەوە، خۆشە......\nدێنیت: باشە، پێم وتی کە من مرۆڤێکی گەشبینم....\nکادلادار: بەڵام تۆ لە نوێترین کتێبتدا دەپرسی کە ئایا ئیمکانی ھەیە شارستانیەت شکست بھێنێت و دواتر ئەنجامگیری دەکەیت کە بەڵێ ئیمکانی ھەیە. دەڵێیت، مەترسییەکی گەورە و ئامادە بوونی ھەیە، چونکە جیھانی مۆدێرن ھێندە ئاڵۆز بووە، ڕێکخستنەوەی ئەستەمە! ئایا ئێستا بابەتەكە بەراورد بە ئەوکاتەی کتێبەکەت تێدا نوسی، دەنگدانەوەیەكی جیاوازی ھەیە؟\nدێنیت: باشە، ئەوەی کە بارودۆخ باشتر دەبێت، ھەڵبەت ئەمە دیدگای ئەوانەیە کە بەزیندوویی دەمێننەوە. ھەمان بابەتیش بۆ کەلتور ڕاستە. حەقیقەتی ھەژێنەر ئەوەیە ئێمە لەئێستادا تێگەیشتنێکی باشترمان لەبارەی چۆنیەتیی کارکردی پەرەسەندن (ئڤۆلەیشن)ەوە ھەیە، ھێدی ھێدی لەدۆخی کۆنترۆڵکردن و سودوەرگرتنداین لەم پەرەسەندنە. ھەر ئەم بابەتەش، ئەوەمان بۆ ڕووندەکاتەوە کە ھەندێک لە تایبەتمەندییەکانی جیھانی مۆدێرنە قابیلی تێکشکانن. ئێمە ئێستا دەبێت بەئاگا بین لەوەی بەھۆی تەکنۆلۆژیا نوێیەکانی خۆمانەوە، لەم لێواری خەرەندەوە نەکەوینە خوارەوە، بەبێ ئەوەی بەوردی پەیام و لێکەوتەکانی ئەم کەوتنەمان خستبێتە بەرباس.\nکادلادار: تۆ دەربارەی (میمەکان) قسەدەکەیت، ناوێک کە ڕیچارد داوکینز بۆ یەکەکانی گوێزەرەوەی کەلتوری بەکاریهێناوە، ئایا لەدیدگای تۆدا ترامپ دەتوانێت میمێکی زۆر خراپ، بەڵام لەواقیعدا سەرکەوتوو بێت؟\nدێنیت: باشە، یەکێک لە بەشە زۆر بەھێز و پەرێشانکەرەکانی دیدگای داوکینز ئەوەیە کە میمەکان خاوەنی ھارمۆنیکا و گونجاویی تایبەت بەخۆیانن. ھەروەک چۆن بەکتریاکان و ڤایرۆسەکان خاوەنی ھێزی خۆگونجاندنی تایبەت بەخۆیانن. ئەمەش بەواتای ئەوە دێت کە دەکرێت میمەیەکی زۆر سەرکەوتوو بوونی ھەبێت، کە بەڕاستی ئێجگار مەترسیدار بێت.\nکادلادار: پێدەچێت گفتوگۆ دەربارەی ھەواڵی ساختە، مۆدێلێکی بچوکی ئەم پرسە بێت.... دێنیت: ڕێک وایە، بوارم بدە شتێک بەتۆ بڵێم کە منی سەرسامکردووە. پلەیەکی باڵاتری ڕەسەن بوونی ھەیە، کە من بەبەراورد بەوەی لەواقيعدا ڕوویدا، بایەخی زیاتری بۆ دادەنێم. لێگەڕێ نمونەیە بێنمەوە: بۆچی ڕیکلام لە کاتی کێبەرکێکانی سۆپەر بۆڵ، ھێندە نرخیان بەرزە؟\nوەڵام: پرسەکە بەتەنھا ئەوەنیە ملیۆنان کەس بینەری ئەو یاریانەن، بەڵکو ئەوەیە کە سەدان ملیۆن کەس دەزانن کەوا سەدان ملیۆن کەس لە حاڵەتی بینینی ئەو یارییانەدان. ھەر ئەمەش متمانە و قابیلی متمانەپێکردنی زیاتر و زیاتری پێدەبەخشێت و ئەنتەرنێت بەو جۆرە نیە. بەڵام کاتێک ترامپ بۆ ملیۆنان کەس پەیامی تویتەری دەنێرێت، ئەوان دەزانن کە ترامپ ھەموو جارێ ڕوو لە ملیۆنان کەس ئەم پەیامە ئاراستەدەکات. ئەو، سود لەیەکێک لەتایبەتمەندییە باشەکانی ئەم بابەتی متمانەیە وەردەگرێت بەبێ ئەوەی دەرگیری کەموکورتیەکانی ببێت. کەواتە (کاریگەری سیلۆ) ئێجگار پەرێشانکەرە. ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی شەفافیەتی نوێ، کە زۆر زۆر مایەی نیگەرانییە. ئێمە ھەرکە (ھارد وێر)ێکمان بۆ پڕکردنەوەی پێداو ھارد وێر)ێکمان بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەک داھێنا تا جیھان بکەین بەخاوەنی دەزگای ھەستەکی، ئەوا ئەومان وێرانکردووە. ئێمە لەبەردەم مەترسییەكی گەورەی کوێریداین!\nکادلادار: من بابەتگەلێکم دەربارەی پرسگەلێکی پەیوەندیدار بە (گەڕانی گوگڵی) نوسیوە، یەکێک لەو نمونانەی کە دۆزیمەوە ئەمەیە: کە ئەگەر تۆ لە سێرچی گوگڵدا ڕستەی "ھۆڵۆکۆست ...ێكە" تایپ بکەیت، گوگڵ بەدوای یەکدا ڕستەگەلی وەک "درۆیە..." و " فێڵە...."ت بۆ پێشنیازدەکات. ئەگەر لەسەر ڕستەی " ھۆلۆکۆست درۆیەكە" کلیک بکەیت، ئەوا دەیان لینکی سایتەکانی نیو نازییەکانت دێتە بەردەست کە دەڵێن: بەڵێ ھۆلۆکۆست درۆیەک بوو....\nدێنیت: زۆر سەیرە و مایەی نیگەرانیە، ئەمە بەشێکە لە کێبەرکێی خۆپڕچەکردنی ئامارازگەلێک، کە بەھۆی شەفافیەت، ئیمکانی ھاتنەبوونیان بۆ ڕەخساوە. ئەم بابەتە زۆرێک لەشتە باشەکان و زۆرێک لەشتە خراپەکانیش لەرزۆک دەکات. ئێمە لەدۆخی چونە ناوەوەی چاخێکین لە بێ یاسایی.\nکادلادار: گوگڵ شتێکی سەرسوڕھێنەرە، چونکە نەوەک ھەر دەروازەی ئێمەیە بۆ دەستڕاگەیشتن بە ڕاستییەكان، بگرە هاوكات ئامرازێکی گوێزەرەوەی کەلتورییشە، ئەو ئامێرێکی میمەییە.\nدێنیت: بەڵێ، بەڵێ...\nکادلادار: ئایا تۆ کەسایەتییەکی کاریگەریت لەنێوان ئەندامانی سلیکۆن دا؟\nدینێت: تاڕادەیەک بەڵێ، بەجۆرێک لەجۆرەکان بەشێک لەکاتەکانی خۆم لەنێو ئەواندا بەسەردەبەم.\nکادلادار: ئایا پەیوەندی لەنێوان کۆمپانیا تەکنۆلۆژییەکان و دەوڵەتی ئەمریکا، ئێوە نیگەراندەکات؟ بۆ نمونە بینینی ئامادەبوونی ھەموویان لە کۆنفرانسی تەکنۆلۆژیا، کە ترامپ ئەنجامیدا.\nدینێت: من ھێندەش پەیگیری ڕووداوەکانی ئەم کۆنفرانسە نەبووم، بەڵام بەڵێ لەم بارەوە خۆشحاڵ نیم. من جگە لە ھەڵبژاردەی (تەکنەلۆژیا تا ئاستی مومکین لەدەوڵەت دووربخەینەوە) ھیچ ھەڵبژاردەیەکی تر شکنابەم. ھاوڕێکەم، دێنی ھیڵس، وتارێکی پێشکەشکرد و دەیگوت: خزمەتگوزارییە ژیارییەکانی میللەت و گەل، زیاد لەڕادەی پێویست بە ئەنتەرنێتەوە بەستراونەتەوە. گەر ھێڵی ئینتەرنێت بپچڕێت، ڕەنگە زۆرێک لە خەڵکی بڵێن ئەمە کەم دەخایەنێت و کێشەیەکی كورتخایەنە، بەڵام بچڕانی ھێڵی ئەنتەرنێت دەبێتەھۆی پچڕانی تۆڕی کارەبا، موبایلەکان، ڕادێو و تەلەفزیۆنەکانیش، واتە ئێمە لەنێو تاریکیی ئەلیکترۆنییدا نغرۆدەبین. ئێمە لەگەڵ ئەم ڕووداوەدا ڕانەھاتووین. گەر تۆ وا پێتوایە ڕووداوی یانزەی سپتامبەر ترسناک بوو، ئەوا پێت دەڵێم ڕووداوی پچڕانی ھێڵی ئینتەرنێت و لێکەوتەکانی ئێجگار مەترسیدارترە و پێویستە خۆمان بۆ چۆنیەتیی ڕووبەڕووبوونەوەی ڕووداوی لەم شێوەیە ئامادەبکەین.\nکادلادار: تۆ دەڵێیت کە لەئاست دەستکەوتەکانی ئامێری زیرەك، تووشی سەرسوڕمان ھاتوویت، لەکاتێکدا نیگەرانی ئەوە نیت کە جۆری نوێی ڕۆبۆتەکان ئێمە بکەنە کۆیلەی خۆیان و تۆ لەشتانێکی تر نیگەرانیت......\nدینێت: ئاە، بێگومان، تێكڕای باسوخواسی (تاقانەیی) شتێكی بێ مانایە، ئەم مشتومڕە لە پرسە گرنگەکانمان دووردەخاتەوە. ئەوەی لەئایندەدا ڕوودەدات، بریتییە لەداھێنانی ئامێرگەلێکی ھۆشمەند، کە دەچینە دۆخی سەروو وابەستەگییشەوە لەگەڵیان! و یەکێک لە مەترسییەکان کە لەپێشمانەوەیە، ئەوەیە کە ئێمە لەڕادەی پێویست زیاتر، دەسەڵات بەو ئامێرانە ببەخشین. مۆڵەتیان دەدەینێ کە دەربارەی شتانێک ڕاوێژمان پێشکەشبکەن، کە نابێت ڕێگەبدەین لەبارەی ئەو شتانەوە ئەم ئامێرانە ڕاوێژمان پێشکەشبکەن.\nکادلادار: تۆ، لە زمانی ھاوکارەکەتەوە، وتەیەکت بۆ گواستینەوە، کە دەڵێت، پێشنیازەکانی گەڕانی ناو گوگڵ کە سود لە ماشێنی زیرەک وەردەگرێت، دەتوانێت شێواز و فۆرمی دیدگای ئێمە بۆ جیھان، کۆنترۆڵبکات. ئایا ئەمە ئەو شتەیە کە باوەڕت پێی ھەیە؟ ئەوەی کە ڕۆبۆتەکان ھەر لەئێستاوە زەینی ئێمەیان بە شێوازگەلێک کۆنترۆڵکردووە، ئێمە ھێشتا لەتێگەیشتن لەم شێوازانە ناتەوانین؟\nدینێت: بەڵێ، ئێمە ھێدی ھێدی خەریكە پێشبینیكەر و غەیبگۆی تەکنۆلۆژی دەرهەق بە خۆمان دەڕەخسێنین. دەتوانین بیسەلمێنین کە ئەم تەکنەلۆژیایانە ئەنجامی ئێجگار ورد بەدەستەوە دەدەن. ئەنجامگەلێک کە ئێمە ڕێگای تر شکنابەین بۆ گەیشتن پێیان. ھەروەھا دەزانین کە ناتوانین لەوەش تێبگەین کە چۆن ئەم کارانە ئەنجامدەدەن! خەڵکی لەبارەی (زانستی سندوقی ڕەش) قسان دەکەن! ئەمە تەنھا ھەواڵ نیە، ئەمە تەنھا سیاسەت نیە، ئەمە زانستە.\nکادلادار: جیھانێک کە تێیدا تەنانەت زاناکانیش نازانن دەزگا و ئامێرەکان چۆن کاردەکەن، چ مەترسییەکی بۆسەر ئێمە ھەیە؟\nدینێت: یەکێک لە بابەتە گرنگەکانی کتێبەکەی من ئەوەیە، چۆن تا ئەم سەردەمانەی دوای جیھان وسرووشت بە توانستگەلی بەبێ تێگەیشتن، براون بەڕێوە؟ تێگەیشتنی جدی لەبارەی شتەکانەوە بابەتێکی نوێیە، تەنھا چەند ھەزارساڵێک پێشینەی ھەیە، پێشینەی ئەم بابەتە تەنانەت بۆ یەک ملیۆن ساڵیش ناگەڕێتەوە. بەڵام ئێمە لەئێستادا لە سنوری چوونە ناوەوەی چاخی نەخشەسازی و دیزاینی ئامێری پۆست-زیرەکداین و چیتر بۆ تێگەیشتن لەشتەکان خۆمان ناخەینە زەحمەتەوە. ئەمە یەکێکە لە مەترسیدارترین ئایدیاکان لەدیدی مندا. چونکە باش یان خراپ، تێگەیشتن(comprehension ) یەکێکە لە ئامانجە باڵاکانی من. من دەمەوێت ھەمووشتێک بزانم و تێیانبگەم. من دەمەوێت خەڵکی لەشتەکان تێبگەن. من تێگەیشتن لە شتەکانم خۆشدەوێت. ھەمیشە کەسانێکی زۆر ھەن کە بە بەڵگەی بیانودارەوە دەڵێن: پێویست ناکات زەحمەتی ئەوە بەخۆت بدەیت تا شێوازی کارکردنی مەکینەی ئۆتۆمبێل بۆ من شیبکەیتەوە، ئەم پرسە بۆ من گرنگ نیە، من تەنھا سویچەکە دەچەرخێنم و دەكەومەڕێ! چی ڕوودەدات کاتێک لەئاست ھەموو شتێکدا ئەم دیدگایە ھەڵدەبژێرین؟!\nکادلادار: ئایا ئێستا لەدۆخێکداین کە تێیدا تەکنەلۆژیا بەئاستێک ئاڵۆزبووە کە تەنانەت داھێنەرەکانیشیان لەتێگەیشتنی تەواو لەبارەیانەوە، بێ توانان؟\nدێنیت: ئەمە ھەم مایەی نیگەرانی و ھەم ئیمکانی ھەیە وابێت. وا بیرناکەمەوە ھێشتا بەو خاڵە گەیشتبین. بەڵام دەکرێت بگەین بەم خاڵەش. بابەتی جێگاسەرنج ئەوەیە فەیلەسوفان سەدان ساڵ لەبارەی سنورداریی تێگەیشتنی مرۆڤەوە دواون، بەجۆرێک کە وەک ئەوە وابوو ئەم سنورانە بەربەست و دیواری دەنگی بن. ئەم دیوارە لەبەرانبەر ئێمەدا بوونی ھەبوو، ئێمە نەماندەتوانی تێیپەڕێنین، و ئەمە بەشێک بوو لە دۆخی تراژیدیی مرۆڤبوون. ئێستا خەریکین تایپێک کەشفدەکەین، گەر حەقیقەتی ھەبێت، حەقیقەتێکی خەمھێنەر و وەڕسکەرە. مەسەلەكە ئەوە نیە کە نھێنیگەلێک بوونیان ھەیە، بەڵکو پرسەکە ئەوەیە تاکەڕێگا بۆ پێشکەوتنی ئێمە بریتییە لە دابەشکردنی کار و پسپۆڕی. بۆ نمونە وتارێکی خاوەن پێنجسەد نوسەر لەلایەن دەزگای سێرنەوە بڵاودەکرێتەوە، کە ھیچ یەک لەو نوسەرانە بەتەنھا ھەموو وتارەکە یان ھێڵە گشتی و زانستییە ژێرخانییەکانی وتارەکە نازانن! میمە لەئایندەدا زیاتر و زیاتر بەم جۆرەی لێدێت. زیاتر و زیاتر، یەکەی تێگەیشتن لەئایندەدا دەبێتە تێگەیشتنی دەستەجەمعی و بەكۆمەڵ. کە تێیدا تۆ دەبێت بەتەواوی پشت بە تیمێک یان گرووپێک لە کەسانی تر ببەستیت، چونکە بەتەواوی ناتوانیت لە ھەموو پرسەکان تێبگەیت. ئاە، ڕۆژگارێک دێت، دەبێت بڵێین، ھەڵبەت ھێندەش دوور نین، تا ئا ئەم سەدەی ھەژدەیە، کەسانێکی بەئاگا ھەبوون کە دەیانتوانی ئارەزووی ئەوە بکەن تێگەیشتنێکی تاڕادەیەک باش لەبارەی ھەموو شتێکەوە بەدەستبێنن.\nکادلادار: لێکەوتەکانی ئەم ڕووداوە چیە؟\nدێنیت: باشە، ناسكی و سەروو-ناسكیی شارستانیەتیش ڕێک هەر لێرەدایە، هیچ دوور نیە هەموومان بۆ سەدەی نۆزدە بگەڕێنرێینەوە.\n . Ted دەزگایەکی ڕاگەیاندنە و وتارەکان بەبێ بەرامبەر لەفەزای مەجازییدا پەخشدەکات.\n . تەقینەوەی کامپرین: چاخی دەرکەوتنی سەرەتایی جۆرە گرنگەکانی گیانلەبەران بوو، مێژووەکەی بۆ ٥٤١ ملیۆن ساڵی پێش ئێستا دەگەڕێتەوە.\n. Breaking the Spell\n . Meme یەکە بونیادییەکانن لە تێۆرەکان و ھێما یان کردەی کەلتوری کە لەڕێگەی گوفتار و ڕەفتار و ڕێوڕەسم ھەموو ئامرازەکانی تری لاسایکردنەوەوە دەتوانن لە زەینێکەوە بۆ زەینێکی تر بگوازرێنەوە.\n . سۆپەر بۆڵ: کێبەرکێی تۆپی پێیە لەئەمریکا و پڕبینەرترین کێبەرکێیە کە لە تیڤييەکانەوە پەخشدەکرێت.\n . تاقانەیی(singularity): تێۆرەیەکە گریمانەی ئەوەدەکات کە ھەڵپەی تەکنۆلۆژیا لەکۆتایدا دەبێتە ھۆی ئەوەی ئامێری ھۆشمەند پێش ھۆشی مرۆڤ بکەوێت و ببێتە ھۆی گۆڕانکاری ڕیشەیی یان تەنانەت کۆتایی بە شارستانێتی مرۆیش بھێنێت\n . سێرن: ڕێکخراوی بواری ناوکی ئەتۆمی و فیزیای کوانتۆمییە لە سویسرا.\nسەرچاوە: www. http://tarjomaan.com\nلە سایتی گروپی نێگەتیڤەوە وەرگیراوە\nئەم چاوپێکەوتنە لەگەڵ فەیلەسوفی عەقڵگەرای ئەمریکی سازدەکەم، ڕێك لە ڕۆژی ئاھەنگی بوون بە سەرۆک کۆماریی ترامپ، کە بێگومان ڕۆژێکی گونجاوە بۆ قوڵ بیركردنەوە لەبارەی ھەرەسی شارستانیەت لەبەرامبەر گۆڕانکارییە تەکنۆلۆژییەکاندا. دێنیت لەنوێترین کتێبیدا، هەڵوەستەی لەسەر ئەم پرسە کردووە. دێنیت، فەیلەسوفێکی بێ ھاوتای نێو کایەی ڕۆشنبیریی ئەمریکایە، فەیلەسوفێکی حەفتاو چوارساڵە، بە قژ و ڕیشێکی سپییەوە، لێکۆڵینەوەکانی پرسگەلێک شیدەكاتەوە کە لەخاڵی پێکگەیشتنی زانست و تەکنۆلۆژیا و ئاگایی، بەرجەستەدەبن. بابەتی لێکۆڵینەوەی ئەو، مێشکە، بەوەی کە چۆن مانا بەرھەمدێنێت، و مێشکی ئێمە چ دەرک و تێگەیشتنێکی دەربارەی ئایندەیەک ھەیە کە ئامێری زیرەك و ڕۆبۆت پەرەی تیا دەسێنن. دێنێت، بەھۆی بڵاوبوونەوەی نوێترین کتێبییەوە بەناوی ( لە بەکتریاوە بۆ باخ و بەپێچەوانەوە)، ھاوڕێ لەگەڵ سۆزانی ھاوسەریدا، لە لەندەنە و لە باڵاخانەیەكی کرێدا لە گەڕەکی ناتینگ ھێڵ چاپێکەوتنی لەگەڵدا سازدەکەم. لەکاتێکدا کە بە ڕووگرژییەوە چاوی بڕیبووە شاشەی لاپتۆپەکەی، دەیگوت: خەریکبووم تویتێکم دەنارد، شتێکی لەم شێوەیە بوو «سیناتۆرە کۆمارییەکان لەپێگەیەکدان کە ئیرەییان پێ ببرێت. چەندجار کەسێک ئەو ھەلە ڕاستینەیەی بۆ دەستبەردەبێت تا ببێتە پاڵەوانی نەتەوەیی؟ چ کەسێک دەتوانێت پێ بخاتە سەر ستەیج و بچێتە ناو لاپەڕەکانی مێژووەوە؟». دێنێت، پێگە فیکرییەکەی بەجۆرێکە، کە لێدوانەکانی دەتوانێت کاریگەری بەجێبھێڵێت. ئەو وتاربێژێکی ناسراوە لە بازنەی تید و ھاوڕێی زۆرێک لەدەستبژێرانی سیلیکۆنە، بەڵام دێنیت لەوجۆرە دەگمەنانەیە، بوونێکی ئەفسانەیی ھەیە و خاوەن چاپەمەنییەکان لەخەونەکانی دەگەن، نوسەری کتێبگەلێکی جدی و ناوەڕۆکدار، کە ڕێژەی فرۆشیان بەرزە. ئاشکرایە کە نوێترین کتێبی لەکاتێکی تایبەتدا دانراوە و نوسراوە. دێنێت ھاوپەیمانێکی ڕیچارد داوکینزە و ھەروەک ئەو جەنگاوەرێکی ئەتایستە و بڕیاریداوە كەلتور و شارستانیەت لە دیدی پەرەسەندن(ئیڤولەیشن)ـەوە بخاتە بەرباس. کۆتا بەشی کتێبەکەی، کە تێیدا بە بیرتیژییەوە ئایندەی تەکنۆلۆژیی ئێمەی خستۆتە بەرباس، بەو ئامانجەوە نوسراوە کە تێڕامان بەباربھێنێت. لەبری ئەمە، ئەم بەشەی کتێبەکەی تا ڕادەیەک ترسھێنەرە، ئەو دەنوسێت: ئێمە بەتازەیی لەدۆخی بەدەستھێنانی ئاگایین لەبارەی پەیامی گریمانکراوی تەکنۆلۆژیاگەلێک کە لەئێستادا سەرقاڵی داھێنانیانین! کەچی ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لە تێگەیشتن لەو پەیامانە بێ توانا دەبین. متمانە و ھاوکاریی مرۆیی، شتانێکی لەپێش بەدەستھاتوو نین، ئەوانە بەرھەمی لاوەکیی پرۆسیسێکی ڕۆشنبیریین کە دەکرێت پێچەوانەببنەوە. شارستانێتیی زۆر زۆر لاواز و قابیلی شکانە، بەجۆرێک کە کەسمان نامانەوێت تەنانەت بیریشی لێ بکەینەوە(گاردیان).\nکادلادار: پێدەچێت گفتوگۆ دەربارەی ھەواڵی ساختە، مۆدێلێکی بچوکی ئەم پرسە بێت.... دێنیت: ڕێک وایە، بوارم بدە شتێک بەتۆ بڵێم کە منی سەرسامکردووە. پلەیەکی باڵاتری ڕەسەن بوونی ھەیە، کە من بەبەراورد بەوەی لەواقيعدا ڕوویدا، بایەخی زیاتری بۆ دادەنێم. لێگەڕێ نمونەیە بێنمەوە: بۆچی ڕیکلام لە کاتی کێبەرکێکانی سۆپەر بۆڵ، ھێندە نرخیان بەرزە؟ وەڵام: پرسەکە بەتەنھا ئەوەنیە ملیۆنان کەس بینەری ئەو یاریانەن، بەڵکو ئەوەیە کە سەدان ملیۆن کەس دەزانن کەوا سەدان ملیۆن کەس لە حاڵەتی بینینی ئەو یارییانەدان. ھەر ئەمەش متمانە و قابیلی متمانەپێکردنی زیاتر و زیاتری پێدەبەخشێت و ئەنتەرنێت بەو جۆرە نیە. بەڵام کاتێک ترامپ بۆ ملیۆنان کەس پەیامی تویتەری دەنێرێت، ئەوان دەزانن کە ترامپ ھەموو جارێ ڕوو لە ملیۆنان کەس ئەم پەیامە ئاراستەدەکات. ئەو، سود لەیەکێک لەتایبەتمەندییە باشەکانی ئەم بابەتی متمانەیە وەردەگرێت بەبێ ئەوەی دەرگیری کەموکورتیەکانی ببێت. کەواتە (کاریگەری سیلۆ) ئێجگار پەرێشانکەرە. ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی شەفافیەتی نوێ، کە زۆر زۆر مایەی نیگەرانییە. ئێمە ھەرکە (ھارد وێر)ێکمان بۆ پڕکردنەوەی پێداو ھارد وێر)ێکمان بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەک داھێنا تا جیھان بکەین بەخاوەنی دەزگای ھەستەکی، ئەوا ئەومان وێرانکردووە. ئێمە لەبەردەم مەترسییەكی گەورەی کوێریداین!\nدێنیت: ئەمە ھەم مایەی نیگەرانی و ھەم ئیمکانی ھەیە وابێت. وا بیرناکەمەوە ھێشتا بەو خاڵە گەیشتبین. بەڵام دەکرێت بگەین بەم خاڵەش. بابەتی جێگاسەرنج ئەوەیە فەیلەسوفان سەدان ساڵ لەبارەی سنورداریی تێگەیشتنی مرۆڤەوە دواون، بەجۆرێک کە وەک ئەوە وابوو ئەم سنورانە بەربەست و دیواری دەنگی بن. ئەم دیوارە لەبەرانبەر ئێمەدا بوونی ھەبوو، ئێمە نەماندەتوانی تێیپەڕێنین، و ئەمە بەشێک بوو لە دۆخی تراژیدیی مرۆڤبوون. ئێستا خەریکین تایپێک کەشفدەکەین، گەر حەقیقەتی ھەبێت، حەقیقەتێکی خەمھێنەر و وەڕسکەرە. مەسەلەكە ئەوە نیە کە نھێنیگەلێک بوونیان ھەیە، بەڵکو پرسەکە ئەوەیە تاکەڕێگا بۆ پێشکەوتنی ئێمە بریتییە لە دابەشکردنی کار و پسپۆڕی. بۆ نمونە وتارێکی خاوەن پێنجسەد نوسەر لەلایەن دەزگای سێرنەوەبڵاودەکرێتەوە، کە ھیچ یەک لەو نوسەرانە بەتەنھا ھەموو وتارەکە یان ھێڵە گشتی و زانستییە ژێرخانییەکانی وتارەکە نازانن! میمە لەئایندەدا زیاتر و زیاتر بەم جۆرەی لێدێت. زیاتر و زیاتر، یەکەی تێگەیشتن لەئایندەدا دەبێتە تێگەیشتنی دەستەجەمعی و بەكۆمەڵ. کە تێیدا تۆ دەبێت بەتەواوی پشت بە تیمێک یان گرووپێک لە کەسانی تر ببەستیت، چونکە بەتەواوی ناتوانیت لە ھەموو پرسەکان تێبگەیت. ئاە، ڕۆژگارێک دێت، دەبێت بڵێین، ھەڵبەت ھێندەش دوور نین، تا ئا ئەم سەدەی ھەژدەیە، کەسانێکی بەئاگا ھەبوون کە دەیانتوانی ئارەزووی ئەوە بکەن تێگەیشتنێکی تاڕادەیەک باش لەبارەی ھەموو شتێکەوە بەدەستبێنن.