یەکەم: پـرنـسـیپە گشـتییەکان\nماددەى 1 :\n1. ناو : یەکێتى نیشتیمانى کوردستان کە کورتکراوەکەى ( ى . ن . ک ) ە.\n2. سنوورى هەڵسوڕان و چالاکى : هەرێمى کوردستان ، ناوچە دابراوەکان ، ناوچەکانى ترى عێراقى فیدڕاڵ و دەرەوەى وڵات. ماددەى\nماددەى 2 :\nیەکێتى نیشتیمانیى کوردستان حزبێکى سۆسیال دیموکراتە ، خەبات ئەکات بۆ سەقامگیر کردنى ئاشتى و پتەوکردنى بەهاکانى ئازادى، دیموکراسى، هاوڵاتیبوون ، مافـــى مرۆڤ ، مافى چارەنووس و بڕواى هەیە بە کەلتوورى یەکسانى و لیبووردەیى.\n1. دروشمەکان : ئاشتى ، ئازادى ، دیموکراسى ، مافى مرۆڤ ، مافى چارەنووس ، دادپەروەرى کۆمەڵایەتى.\n2. ئاڕمv: دەستێک گوڵى لالە ( مێلاقە ) و چڵە زەیتوون و گوڵە گەنمێکى بەرز کردۆتەوە .\n3. سروودى مەشخەڵان سروودى فەرمى ( ى . ن . ک ) ە.\nماددەى 3 :\nپەیڕەوى ناوخۆ باڵاترین دەستوورى کارى ڕیکخراوەیى ( ى . ن . ک ) ە ، ئەندام و ئۆرگانەکان لە هەر پلەیەکدا بن ، دەبیت پێوەى پابەند بن.\nماددەى 4 :\nلە کۆمیتە تا ئاستى سەرکردایەتى لە هەموو ئۆرگانەکاندا ڕێژەى ژن بەلاى کەمەوە دەبێت لە ( 20 % ) بێت.\nماددەى 5 :\n1. کۆبوونەوەى ئۆرگانەکانى ( ى. ن. ک ) ڕێژەى یاسایى ( نێابى قانوونى ) وەردەگرێت بە ئامادەبوونى زۆرینەى ڕەها ( 50 + 1 ).\n2. جگە لەو ماددانەى کە دەقێکى دیاریکراو ڕێژەیەکى جیاوازى بۆ دیاری کردووە ، لە ئۆرگانەکانى ( ى. ن. ک ) دا دەنگدان بە زۆرینەى سادەى دەنگەکان دەبێت\nماددەى 6 :\n1. هەر هاوڵاتییەکى کوردستان ، ناوچەکانى ترى عێراقى فیدراڵ و دەرەوەى ووڵات ، کە باوەڕى بە پڕۆگرام و پەیڕەوى ( ى. ن. ک ) هەبێت دەتوانێت ببێت بە ئەندام .\n2. ڕێکخستن و ئەندامێتى لەسەر بنچینەى جوگرافى ، پیشەیى یان ناوەندى هەڵبژاردن دەبێت. هەر ئەندامێک لە کاتى گواستنەوە ، یان ئالوگۆڕى شوێنى نیشتەجێ بوون، یاخود شوێنى پیشەیى، دەتوانیت داوا لە ئۆرگانەکەى بکات بۆ گواستنەوە.\nماددەى 7 : مەرجـەکــانــى ئەنــدامێتى\n1. ئەندام تەمەنى لە ( 18 ) ساڵ کەمتر نەبێت و هەر هاوڵاتییەک لە ( 15 ) ساڵییەوە لە یەکێک لە ڕێکخراوەکانى سەر بە ( ى. ن. ک ) وەردەگیرێت .\n2. داوایەک بە نووسراو پێشکەش بکات.\n3. پابەندى پەیڕەو بێت بۆ جێبەجێکردنى پڕۆگرام تێبکوشێت.\n4. لە ئۆرگانێکى ( ى. ن. ک ) دا چالاکى بنوێنێت .\n5. ناو ناوبانگى باش بێت و لانى کەمى هۆشیارى سیاسی و نیشتیمانى هەبێت.\n6. ئابوونە بدات.\nماددەی 8 : مافەکــانــى ئەنـــــــدام\n1. هەموو ئەندمێک مافى هەیە لە چوارچێوەى پەیڕەوى ناوخۆدا بەشدارى لە هەڵبژاردنەکاندا بکات و خۆى بۆ ئۆرگانەکانى ( ى. ن. ک ) بپاڵێوێت.\n2. پرسیار و پێشنیارکردن و ڕەخنەگرتن لە هەر ئەندام و ئۆرگانێکى ( ى. ن. ک ) بە زارەکى یاخود بە نووسین لە هەر مەسەلەیەکى سیاسى و ڕێکخراوەیى و داراییدا لە ڕێگەى ئۆرگانەکانى خۆیەوە و لــــــــــــە چوارچێوەى ( ى. ن. ک ) دا.\n3. هەموو ئەندامێکى بەهرەمەند ، لە بوارەکانى نووسین و هونەرى و وەرزشیدا ، لە کاتى پێویستدا مافى خۆیەتى داواى هاوکارى و پشتیوانى لە ( ى. ن. ک ) بکات.\n4. هەموو ئەندامێکى یەکێتى لەکاتى نەخۆشى ، لێقەومان ، کارەسات و ڕووداوى ناخۆشى چـــــاوەڕواننەکراودا ، بۆى هەیە داواى کۆمەکى ماددى لە ( ى. ن. ک ) بکات.\n5. هەموو ئەو ئەندامانەى کادرى پیشەیین ، مووچەى مانگانەیان بە پێى سروشتى کارەکانییان دەدرێتێ ، هەموو مافێکییان بەپێى ڕەچاوکردنى یەکسانى بۆ دابین دەکرێت و لە سۆنگەى تەمەن و نەخۆشییەوە خانەنشین دەکرێن.\n6. ئەو ئەندامانەى کە ساڵانێکى زۆرە ئەندامن و خزمەتێکى زۆرى ( ى. ن. ک ) یان کردووە ، بەپێى بەرنامەیەکى تایبەن کە کۆمیتەى سەرکردایەتى لێى بەرپرسیارە ، لە ڕووى ماددى و مەعنەوییەوە ڕێزیان لێ دەگیرێت.\n7. ئەندام مافى بەرگرى لە خۆکردنى هەیە .\nماددەى 9 : ئەرکەکــانــــى ئەنــــدام\n1. دڵسۆزانە بۆ جێبەجێکردنى ئامانجەکانى ( ى. ن. ک ) تێبکوشێت.\n2. یەکێتى ڕیزەکانى ناو ( ى. ن. ک ) بپارێزێت.\n3. دژى دەستەگەرى و ناوچەگەرى و هۆزگەرى بێت .\n4. هەوڵى بەرزبوونەوەى ئاستى هۆشیاریى ، سیاسى و نەتەوەیى خۆى بدات.\n5. نهێنییەکانى ( ى. ن. ک ) بپارێزێت و ڕاستیەکانى لێ نەشارێتەوە .\n6. بەرگرى لە بەرنامە و سیاسەتى (ى. ن. ک ) و سەروەرییەکانى بکات.\n7. بەرژەوەندى ( ى. ن. ک) بخاتە سەرووى بەرژەوەندى خۆیەوە و بەرژەوەندى گەل و نیشتیمانى لە سەرووى هەموو بەرژەوەندییەکان ڕابگرێت.\n8. هەوڵ بدات دۆست و لایەنگر و دەنگدەر بۆ (ى. ن. ک) پەیدا بکات.\n9. پارێزگارى لە سەروەرى یاسا و مافەکانى مرۆڤ و ژینگە بە ئەرکى خۆى بزانیت.\n10. دەبێت هەموو ئەندامێک مانگانە ئابوونەى ئەندامێتى بدات و مەکتەبى ڕێکخستن ڕێساى تایبەت بە چۆنییەتى وەرگرتن دەربکات.\nماددەى 10 : لە دەستدانى ئەندامێتى و سزادانى\nئەندام لە ئەندامێتى ( ى. ن. ک ) دەکەوێت بەهۆى : مردن ، وازهێنان یان دەرکردنەوەى.\nماددەی 11: سزادان و جۆرەکانى\n1. سەرنج ڕاکێشان : کۆمیتە و مەڵبەندەکان لە سنوورى چالاکى خۆیان ، هەریەک بە پێى ئاستى خۆى لە کاتى پێویستدا ، دەتوانن بەنووسراو سەرنجى هەر ئەندامێک ڕابکێشن کە کەمتەرخەمى و پێشلکارى لە کارکردندا کردبێت ، یاخود کارێکى واى کردبێت کە شیاوى ئەو سزایە بێت.\n2. هەڵپەساردن : لە کاتى بەردەوام بوونى ئەندام لەسەر کەمتەرخەمى و پێشلکارى لە دواى سەرنج ڕاکێشانى و لەسەر پێشنیارى مەڵبەند ، مەکتەبى ڕێکخستن دەتوانێت بڕیارى هەڵپەساردنى بۆ ( 3 _ 6 ) مانگ بە پێى پێشێلکارییەکە دەربکات.\n3. پلەداگرتن : دواى سەرنج ڕاکێشان و هەڵپەساردن لە کاتى بەردەوام بوونى ئەندام لەسەر پێشێلکارییەکانى بە پێى قەبارەى پێشێلکارییەکە ، مەڵبەند پێشنیار دەکات و مەکتەبى ڕێکخستن دەتوانێت بڕیارى پلەداگرتن بدات.\n4. دەرکردن :\nهۆیەکــانــى دەرکـــردن :\n1. کارکردن دژ بە بەرژەوەندییە باڵاکانى گەل و نیشتیمان.\n2. پەیوەنییکردن بە هەر لایەنێکى ترى سیاسی.\n3. کارکردن دژ بە سیاسەتى ( ى. ن. ک ) و هەوڵدان بۆ تێکدانى ڕێزەکانى.\n4. بەرژەوەندى تایبەتى خۆى بخاتە سەروى بەرژەوەندى ( ى. ن. ک ).\n5. درکاندنى نهێنیەکانى ( ى. ن. ک ).\n6. کارکردن دژ بە پالێوراوان و بەرنامەى ( ى. ن. ک ) لە کاتى هەلمەتەکانى هەڵبژاردندا.\n7. لە پەیڕەو و پڕۆگرامى ( ى. ن. ک ) لا بدات.\n8. هەر ئەندامێک لە هەر پلەیەکدا بێت تاوانێکى ئابڕوبەرى ( الجرئم المخلە بالشرف ) سەلمێنراو بە بڕیارێکى دادگایی ئەنجامدا بێت مافى ئەندامێتى لێ دەسەنرێتەوە.\nبڕیارى دەرکردن لە کۆمیتەى سەرکردایەتى دەردەچێت.\nماددەى 14 :\nکۆنگرە باڵاترین دەسەڵاتى ( ى. ن. ک ) ە ، کە هەر ( 3 ) ساڵ جارێک دەبەسترێت و کۆنگرەى داهاتوو پێویستە لە مانگى (10 / 2013) دا ببەسترێت.\nماددەى 15 :\nنابێت لە هەر بارێکدا کۆى گشتى ئەندامانى کۆنگرە لە ( 1000 ) ئەندام تێپەڕ بکات.\nئەنــدامــانى کۆنگــــرە پێکـــدێن لـــــە : أ. نوێنەرانى ڕێکخستن کە بە هەڵبژردن دەبێت ، بەپێی ئەو ڕێژەیەى کە بۆیان دیارى دەکرێت.\nب. ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى و ئەنجومەنى ناوەند.\nج. ئەندامانى پێشووى مەکتەبى سیاسی و کۆمیتەى سەرکردایەتى.\nد. ئەندامانى مەکتەب و دەزگا و پێشمەرگەکانى ( 1976 ) ، پێشمەرگە دیرینەکان ، زیندانە سیاسیەکان ، ڕێکخستنە دێرینەکان ، پارتیزانەکان و کەمئەندامان بەبێ هەڵبژاردن دەبنە ئەندام بەپێی ئەو ڕێژەیەیى بۆیان دیارى دەکرێت.\nهـ. سکرتێرى گشتى بە ڕاوێژ لەگەڵ کۆمیتەى سەرکردایەتى ، ( 120 ) ئەندامى کۆنگرە دیاریدەکات.\nو. لانى کەم لە (20 % ) ڕێژەى ئەندامانى کۆنگرە لە ژنان پێکدێت.\nز. کۆمسیۆنى باڵاى ئامادەکارى ڕێژەیەک لە ئەندامانى کۆنگرە دیارى دەکات بۆ فراکسیۆنى یەکێتى لە پەرلەمانى کوردستان و عێراق و وڵاتانى دەرەوە و وەزیرەکان و باڵیوز و دامودەزگا حکومیەکان و ڕێکخراوەکانى تر. ح. هەموو ئەندامانى تر لەڕێگەى هەڵبژاردنەوە دەبێت.\nماددەى 16 :\n( 100 ) چاودێر لە کەسانى پسپۆڕى بوارى جیاجیا دەکرێت بانگهێشت بکرێن بە بڕیارى سکرتێرى گشتى و بەڕاوێژ لەگەڵ کۆمیتەى سەرکردایەتى بۆ ڕاوێژکردنى کارووبارەکانى کۆنگرە ، کە مافى دەنگدانیان نابێت.\n1. کۆمیسیۆنێک بە ناوى کۆمیسیۆنى باڵاى ئامادەکارى کۆنگرە بە بڕیارى کۆمیتەى سەرکردایەتى پێکدەهێنرێت\n2. شەش مانگ بەر لە کۆنگرە ، کۆمیسیۆنى باڵاى ئامادەکارى بە هاوکارى لەگەڵ دەرزگاى هەڵبژاردن ، ئامادەکارى پێویست دەکات بۆ کۆنگرە.\n3. کۆمیسیۆنى باڵاى ئامادەکارى دەزگاى هەڵبژاردن بەرپرسن لە ئەنجامدانى کارى پێداچوونەوەى لیستى ناوى ئەندامانى هەڵبژێردراو دەستنیشانکراوى کۆنگرە بە پێى پێوانە دیاریکراوەکان لە پەیرەو دا.\nماددەى 18 :\nلەبەر هەر هۆیەک کۆنگرە لەکاتى خۆى نەکرا ببەسترێت ، تەنها پلینیۆم دەتوانێت بۆ ماوەى ( 3 _6 ) مانگ بۆ یەک جار کۆنگرە دو ا بخات. لە کاتى نەبەستنى کۆنگرە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتى شەرعییەتى لە دەست دەدات .\nماددەى 19 :\n1. ئەگەر زیاتر لە نیوەى سەرجەمى ژمارەى ئەندامانى کۆنگرە ئامادەى کۆنگرە بوون ، کۆنگرە ڕەوایى پێویست وەردەگرێت.\n2. پەسەند کردنى ڕاپۆرت و بڕیاردان لە کۆنگرە دا بە زۆرینەى سادە دەبێت.\n20 : ئـەرک و دەسەڵاتەکـــانـى کۆنگـــرە\n1. هەڵبژاردنى سکرتێرى گشتى .\n2. هەڵبژاردنى کۆمیتەى سەرکردایەتى و ئەندامانى ئەنجومەنى ناوەند.\n3. هەڵسەنگاندن و پەسەندکردنى ڕاپۆرتى سکرتێرى گشتى.\n4. پێداچونەوە و دەستکارى کردن و پەسەند کردنى پڕۆگرام و پەیڕەوى ناوخۆ.\n5. هەڵسەنگاندنى سیاسەتى (ى. ن. ک ) لە نێوان دوو کۆنگرە دا و بڕیاردان لەسەر سیاسەتى نوێ بۆ چەسپاندنى ڕێبازى ( ى. ن. ک ).\n6. تاوتوێکردنى ئەو مەسەلانەى کە کۆنگرە بە پێویستى دەزانێت بڕیار لەسەریان بدات.\n7. بڕیاردان لەسەر سکاڵا و پێشنیارە پێشکەشکراوەکان.\n8. هەڵسەنگاندنى کاروبارەکانى حکومەت.\n9. دەرکردنى ڕاگەیاندنى کۆتایى.\nماددەى 21 : کـۆنگـــرەى نائاسایـــــــى\n1. کۆنگرەى نائاسایى لەو کاتەدا دەبەسترێت کە قەیرانیک یان ڕووداوێکى گرنگ دێتە پێشەوە.\n2. لەسەر داواى سکرتیرى گشتى یان 3 / 4 ى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى یان 3 /4 ى\nئەندامانى ئەنجومەنى ناوەند کۆنگرەى نائاسایى دەبەسترێت.\n3. لانى کەم مانگێک پێش بەستنى کۆنگرەى نائاسایى ، کاتى بەستنى کۆنگرە دیارى دەکرێت.\n4. کۆنگرەى نائاسایى هەمان دەسەڵاتەکانى کۆنگرەى ئاسایى هەیە.\n5. ئەندامانى کۆنگرەى ئاسایى پێشوو دەبنە ئەندامى کۆنگرەى نائاسایى.\nماددەى 22: کۆبونەوەى فراوان (پلینیۆم)\n1. بە مەبەستى پێداچوونەوەى کاروبارەکانى ( ى. ن. ک ) و وەرگرتنى بیروڕاى زۆرترین ئەندامانى لێپرسراو و لەسەر داواى سکرتێرى گشتى یان 2 / 3 ى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى یان 2 / 3 ى ئەندامانى ئەنجومەنى ناوەند پیلنیۆم دەبەسترێت.\n2. بەشدارانى پیلنیۆم پێکدێت لە سکرتێرى گشتى ، کۆمیتەى سەرکردایەتى ، ئەنجومەنى ناوەند ، ئەندامانى مەکتەب، دەزگاکان و ئەنجومەنى مەڵبەندەکان.\n3. هەموو دەسەڵاتێکى کۆنگرەى هەیە جگە لە : گۆڕینى پڕۆگرام و پەیڕەو و سکرتێرى گشتى.\n4. دەتوانێت 1 / 3 ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى و ئەنجومەنى ناوەند بگۆڕێت.\nچوارەم: پێکهاتەى کۆمیتەى سەرکردایەتى (ئەنجومەنى سەرکردایەتى)\nماددەى 23 :\nکۆمیتەى سەرکردایەتى پێکدێت لە سکرتێرى گشتى و ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى.\nماددەى 24: سکرتێرى گشتى\nسکرتێرى گشتى ڕاستەوخۆ لە کۆنگرە هەڵدەبژێردرێت.\nماددەى 25: مەرجەکانى خۆ پاڵاوتن بۆ پۆستى سکرتێرى گشتى\n1. تەمەنى لە (40) ساڵ کەمتر نەبێت .\n2. ناوو ناوبانگى سەنگین بێت و شارەزا بێت لە جیهانى سیاسەتدا و خزمەتى گەل و نیشتمان و (ى.ن.ک) ى کردبێت.\n3. لایەنى کەم ماوەى (10) ساڵ ئەندامى (ى.ن.ک) بووبێت.\nماددەى 26 : هەڵبژاردنى سکرتێرى گشتى\n1. ئەگەر تەنها یەک کاندید هەبوو بۆ پۆستى سکرتێرى گشتى ، ڕاستەوخۆ دەبێت بە سکرتێرى گشتى.\n2. ئەگەر دوو کاندید یان پتر هەبوو بۆ ئەو پۆستە ، بە زۆرینەى ڕەهاى دەنگى ئەندامانى کۆنگرە هەڵدەبژێرێت . ئەگەر هەر کامێکیان زۆرینەى ڕەهاى بەدەست نەهێنا ، (2) کاندید لەوانەى زۆرترین دەنگیان بە دەست هێناوە دەچنە وە هەڵبژاردن و ئەوەى زۆرترین دەنگ بە دەست بهێنێت دادەنرێت بە براوە.\nماددەى 27: ئەرک و دەسەڵاتەکانى سکرتێرى گشتى\n1. بەرپرسیارە لە جێبەجێکردنى بڕیارو سیاسەتەکانى (ى.ن.ک) .\n2. لە ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى جێگر بۆ خۆى دیارى دەکات و دەتوانێت بەشێک لە دەسەلاتەکانى پێبدات .\n3. کاندیدەکانى دەستەى کارگێڕ پێشنیار دەکات بۆ کۆمیتەى سەرکردایەتى .\n4. نوێنەرایەتى (ى.ن.ک) ل گشت کۆڕو کۆبونەوە سیاسیەکاندا دەکات .\n5. فەرمانى دانانى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى و لێپرسراوانى دەزگاکان لە پۆستەکانیان دەردەکات.\n6. بەرپرسیارە لەجێبەجێکردنى بڕیارەکانى کۆنگرەو ئەنجومەنى سەرکردایەتى.\n7. سەرۆکایەتى کۆبونەوەکانى کۆمیتەى سەرکردایەتى دەکات .\n8. لێدوان بە ناوى (ى.ن.ک) ەوە دەدات.\n9. ئەندامێکى کۆمیتەى سەرکردایەتى بە ووتە بێژى کۆمیتەى سەرکردایەتى دیارى دەکات.\n10. بەر پرسە لە ڕێکخستنى کاروبارى دارایى، داهات، سەرپەرشتى کردنى دەزگاى چاودێرى دارایى و دەزگا تایبەتییەکان.\n11. لە کاتى وەک یەکى دەنگدا لە کۆمیتەى سەرکردایەتى ، سکرتیًرى گشتى لە هەر لایەک بوو، ئەو لایە بە زۆرینە دادەنرێت.\n12. سەرپەرشتى سەرجەم پەیوەندییە کوردستانى و نیشتمانیى و نێو نەتەوەییەکان دەکات.\n13. بۆى هەبێت ئەنجومەنێکى راوێژکارى دابنێت لە (5) کەس.\n14. راپۆرتى گشتى بۆ کۆنگرەو پلینیۆم ئامادە دەکات.\n1. لەکاتى لە کار نەمانى سکرتێرى گشتى بە هەر هۆیەک بێت، لە ماوەى (2) مانگدا دەبێت کۆنگرەى نا ئاسایى ببەسترێت.\n2. جێگرى سکرتێرى گشتى تا بەستنى کۆنگرەى نا ئاسایى ئەرکەکانى سکرتێرى گشتى جێبەجێ دەکات.\nماددەى 29: کۆمیتەى سەرکردایەتى\n1. کۆنگرە ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى کە پێکدێت لە (50) ئەندام هەڵدەبژێرێت، لەوانە (45) ئەندام بە سکرتێرى گشتییەوە هەڵدەبژێردرێن و (5) ئەندامیان لەسەر داواى سکرتێرى گشتى کۆمیتەى سەرکردایەتى دیارییان دەکات . هەروەها کۆنگرە (5) ئەندامى یەدەگ (إحتیاط) بە پێى ڕیزبەندى دەنگەکانیان دیارى دەکات .\n2. لە (20%) ى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى بە شێوەى ژن دەبن.\n3. خۆ کاندید کردنى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى بە شێوەى تاک دەبێت.\nکاندیدى کۆمیتەى سەرکردایەتى دەبێت ئەم مەرجانەى تێدا بێت:\n1. تەمەنى لە (25) ساڵ کەمتر نەبێت.\n2. ناوو و ناوبانگى باش و پاکبێت ، خوێندەوارى و هۆشیارى سیاسى لە ئاستێکى گونجاودا بێت.\n3. هاوکارى ڕژێمى پێشووى نەکردبێت .\nهەڵبژاردنى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى بە زۆرینەى دەنگ دەبێت.\nماددەى 32: ئەرک و دەسەلاتەکانى کۆمیتەى سەرکردایەتى :\n1. کۆمیتەى سەرکردایەتى لە بوارى جێبەجێکردنى ئەرکەکانى (ى.ن.ک) دا لە نێوان دوو کۆنگرە بەرزترین دەسەلاتە.\n2. جێبەجێکردن و بەدواداچونى بڕیار و ڕاسپاردەکانى نێوان دوو کۆنگرە.\n3. داڕشتنى سیاسەتى گشتى لەسەر ئاستى ناوخۆیى و دەرەکى و پەرە پیًدانى پەیوەندیەکانى (ى.ن.ک) لەگەڵ لایەنەکانى تردا.\n4. دانانى بەرنامەو پلانى پێویست بۆ بەژدارى کردن لە هەڵبژاردنە گشتییەکاندا و چۆنیەتى هاوپەیمانى لەگەڵ لایەنەکانى تردا.\n5. دامەزراندنى بۆردێکى ڕاوێژکارى لە کەسانى پسپۆڕو شارەزا بۆ سوود وەرگرتن لە تواناکانیان لە کاتى پێویستدا.\n6. دانانى بودجەى سالانە بۆ مەکتەب و دەزگاکان بە پێى تواناو پێویستى .\n7. دیاریکردنى پەیوەندى نێوان حزب و حکومەت.\n8. جگە لەم دەسەلاتانەى سەرەوە ، کۆمیتەى سەرکردایەتى ئەو دەسەلاتانەى تر بە ڕێوە دەبات کە لەم پەیڕەوەدا پێى دراوە.\n1. کۆمیتەى سەرکردایەتى 2 مانگ جارێک کۆبونەوەى ئاسایى خۆى دەکات.\n2. لەسەر بانگهێشتى سکرتێرى گشتى یان لەسەر داواى لانى کەم نیوەى ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى دەتوانێت کۆبونەوەى نا ئاسایى بکات .\nئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى بۆیان نیە دەسەلاتى خۆیان بۆ هیچ چالاکییەکى بازرگانى بۆ بەدەست هێنانى قازانجى ماددى بەکاربهێنن، یان لە هەر چالاکییەکى بازرگانى یان هەر پرۆژەیەکى ئابورى ببنە شەریک.\nئەنجومەنى سەرکردایەتى ، بە رێژەى 2/3 ى دەنگى ئەندامەکانى ، دەتوانێت هەر ئەندامێکى هەڵپەسێرێت (تجمید) کە پێشێلکارى لە پەیڕەوى ناوخۆى (ى.ن.ک) و پەیڕەوى کارى ئەنجومەنى سەرکردایەتیدا بکات .\nماددەى 36: مەکتەبى سیاسى\n1. پێکهاتە: مەکتەبى سیاسى پێکدێت لە (9-11) ئەندامى کۆمیتەى سەرکردایەتى کە سکرتێرى گشتى کاندیدیان دەکات و کۆمیتەى سەرکردایەتى دەنگیان بۆ دەدات. 2. ئەرک و دەسەلاتەکانى:\nأ. جێبەجێکردنى بڕیارو ڕاسپاردەکانى کۆمیتەى سەرکردایەتى لە نێوان دوو کۆبونەوەدا.\nب. سەرپەرشتى کردن و ڕێنمایى کردنى ئۆرگانەکانى حزب، نەخشەدانان بۆ پەرەپێدان و هەڵسەنگاندنى ئۆرگانەکان لە ڕووى ڕێکخراوەیى ، سیاسى ، فیکرى و جەماوەرییەوە.\nج. پەرەپێدانى پەیوەندییەکانى ( ى.ن.ک) لەگەلا لایەنەکانى تردا.\nد. سکرتاریەتێک لە (7) کەس بەسەر پەرشتى ئەندامێکى سەرکردایەتى بۆ پەیگیرى کارو بارو پۆستەو بڕیارەکانى مەکتەبى سیاسى و ئۆرگانەکانى (ى.ن.ک) پێکدێن .\n3. دەستەى کارگێڕ\nأ. سکرتێرى گشتى (3) ئەندامى مەکتەب سیاسى دیارى دەکات بۆ پێکهێنانى دەستەى کارگێڕ ، کە یەکێکیان دەبێتە لێپرسراو ، بۆ جێبەجێکردن و چاودێریکردنى بڕیارەکانى مەکتەبى سیاسى و ڕاپەڕاندنى کارى ڕۆژانەى مەکتەب سیاسى .\nب. کارگێر نابێت هیچ پۆستێکى تر وەربگرێت .\n1. ئەنجومەنى ناوەند پێکدێت لە (101) ئەندام ، کە (81) ئەندامیان بە هەڵبژاردن دەبێت و (20) ئەندامیان لە لایەن سکرتێرى گشتییەوە دیارى دەکرێن ، بە ڕەچاو کردنى ناوچە جیاجیاکان و پێوانەکانى کەسایەتى و پسپۆڕى و شارەزاییە جیاوازەکان.\n2. نابێت ڕێژەى ژنان لە ئەنجومەنى ناوەنددا لە (20%) کەمتربێت.\n3. ئەنجومەنى ناوەند لە نێو ئەندامەکانیدا سکرتێرێک و دوو جێگرو بڕیاردەرێک هەڵدەبژێرێت .\n4. نابێت تەمەنى سکرتێرى ئەنجومەنى ناوەند لە (40) سالا کەمتربێت.\n5. نابێت تەمەنى ئەندامانى ناوەند لە (25) سالا کەمتر بێت.\n6. نابێت سکرتێرو سکرتاریەتى ئەنجومەنى ناوەند هیچ پۆستێکى تریان هەبێت.\n7. نابێت ئەندامانى ئەنجومەنى ناوەند لە هیچ ئۆرگان و دەزگایەکى ترى (ى.ن.ک) بەرپرسیاررێتیان هەبێت یان کار بکەن.\nسکرتێرى ئەنجومەنى ناوەند پەیوەندیى ئۆرگانیى ڕاستەوخۆى لەگەلا سکرتێرى گشتیدا دەبێت و لەسەر داواى سکرێترى گشتى و لە کاتى پێویستدا دەتوانێت بەشدارى کۆبونەوەکانى مەکتەبى سیاسى بکات.\n1. ئەرکى چاودێریکردنى هەڵسوڕانى ئیش و کارى ئۆرگانەکان و دەرکردنى ڕێساى تایبەت بۆ چۆنیەتى ڕێکخستنى کاروبارەکانى لە ئەستۆدایە.\n2. پەیڕەوى کار بۆخۆى دادەنێت .\n3. هیچ ئەندامێک بەبێ ڕەزامەندى ئەنجومەنى ناوەند نابێت بەئەندام مەکتەب.\n4. بە زۆرینەى دەنگ ، دەتوانێت لەکاتى پێویستدا هەر ئەندام مەکتەبێک هەڵپەسێرێت یان لە کار بخات.\n5. بۆى هەیە بە نوسراو داواى ڕوونکردنەوە لەسەر هەر مەسەلەیەک لە هەر ئۆرگانێک بکات و هەروەها لە چوارچێوەى ئۆرگانەکانیدا بۆى هەیە نوێنەر بۆ ئۆرگانێک بنێرێت. 6. لەسەر داواى 2/3 ى ئەندامەکانى لێپرسراوى هەر ئۆرگانێک بۆ پرسیار لێکردن و لێپێچینەوە باتگهێشت دەکات.\n7. ئەو ڕێکەوتنە گرنگانەى کە پەیوەندییان بە مەسەلە نەتەوەییە چارەنوسسازەکان و بەرژەوەندى بالاى (ى.ن.ک) و هاوپەیمانییەتى هەڵبژاردنەوە هەیە. کە کۆمیتەى سەرکردایەتى بەشێوەیەکى سەرەتایى ئیمزایان دەکات، پاش ڕەزامەندى 2/3 ى ئەنجومەنى ناوەند کاریان پێ دەکرێت.\n8. پەسەند کردنى لیستى پاڵێوراوان بۆ هەڵبژاردنە گشتییەکان و ئەنجومەنى پارێزگاو شارەوانى ئەنجومەنە خۆجێییەکان.\n9. پەسەند کردنى پەیڕەوى کارى مەکتەب و دەزگاکان.\nهەر ئەندامێکى ئەنجومەنى ناوەند ، لە چوارچێوەى پەیڕەوى کارى ئەنجومەندا، ئازادیى تەواوى ڕا دەربڕینى هەیە لە سۆنگەى ڕاو و بۆچونەکانیانەوەو هیچ لێپرسراوێتیەکى لە ناو ئەنجومەن ناکەوێتە سەر شان.\n1. لە کاتى پێشێلکردنى پەیڕەوى ناوخۆى ( ى.ن.ک )و پەیڕەوى کارى ئەنجومەنى ناوەند ، لە لایەن سکرتێر و ئەندامانى سکرتاریەت و هەر ئەندامێکى ئەنجومەنى ناوەند، بە زۆرینەى دەنگى 2/3ى ئەندامانى ئەنجومەن ئەندامێتى لە ئەنجومەندا هەڵدەپەسێردرێت .\n2. لە کاتى پەیدا بوونى بۆشایى لە ژمارەى ئەندامانى ئەنجومەنى ناوەند بە زۆرینەى دەنگ لەو کەسانەى لە کۆنگرەدا دەنگیان هێناوە شوێنەکان پڕ دەکەنەوە.\nئەم کۆمسیۆنانەى خوارەوە، سەر بە ئەنجومەنى ناوەند دەبن و ڕاپۆرتى وەرزییان دەبێت.\n1. کۆمسیۆنى مافى مرۆڤ .\n2. کۆمسیۆنى دەستپاکى .\n3. کۆمسیۆنى سکالاو لێکۆڵینەوە .\n4. کۆمسیۆنى پەیڕەوى ناو خۆ .\n5. ئەنجومەنى ناوەند بۆى هەیە بە پێى پێویست کۆمسیۆنى پسپۆڕ دابمەزرێنێت .\nکۆمسیۆنى مافى مرۆڤ پێکدێت لە (5 تا 7) ئەندام و ئەرکى چاودێرى خراپ بەکارهێنانى پۆستەکان بۆ بەرژەوەندى تایبەت دەگرێتە ئەستۆ و سوود لە ڕاپۆرتەکانى چاودێریى و دارایى و لیژنەى لێکۆڵینەوەکان وەردەگرێت .\nکۆمسیۆنى سکالاو لێکۆڵینەوە پێکدێت لە (3) ئەندامى یاسایى شارەزاو ئەرکى بریتى دەبێت لە:\n1. یەکلاکردنەوە و بڕیاردان لە کێشەو سکالاکانى ئەندامان.\n2. لێکۆڵینەوەو بڕیاردان لوە کێشانەى کە کۆمیتەى سەرکردایەتى ، یان ئەنجومەنى ناوەند، یا وەکو مەکتەب و دەزگاکان بۆى بەرز دەکەنەوە.\nکۆمسیۆنى پەیڕەوى ناوخۆ پێک دێت لە (5) ئەندامى ئەنجومەنى ناوەند و ئەرکى بریتى دەبێت لە: 1. چاودێرى کردنى ڕادەى گونجانى بڕیارو ڕێسا پەیڕەوکراوەکان لەگەلا ماددەکانى پەیڕوى ناوخۆى (ى.ن.ک) دا.\n2. شیکردنەوەى پەیڕەوى ناوخۆ دەگرێتە ئەستۆ.\n3. نوسینەوەى ڕەشنووسى پەیڕەوى پێشنیار کراو بۆ کۆنگرەى داهاتوو.\n4. چاودێرى کردنى ڕەوشى کاروبارى ئۆرگانەکان و بە دواداچونى ئیش و کارەکانیان و لێکۆڵینەوە لە کەموکورتییەکانیان .\nماددەى 47: مەکتەب و دەزگاکان\n1. مەکتەبى ڕێکخستن.\n2. مەکتەبى دارایى و ئیدارەى گشتى.\n3. دەزگاى چاودێری دارایى.\n4. مەکتەبى ڕێکخراوە دیموکراتیەکان.\n5. مەکتەبى شەهیدان.\n6. دەزگاى خزمەتى پێشمەرگە و تێکۆشەرە دێرینەکان.\n7. مەکتەبى پەیوەندییە گشتیەکان.\n8. دەزگاى هەڵبژاردن.\n9. مەکتەبى ڕاگەیاندن.\n10. مەکتەبى چاو دێرى و بەدواداچون .\n11. مەکتەبى کۆمەڵایەتى.\n12. ئەکادیمیاى هۆشیارى و پێگەیاندنى کادیران.\n1. لێپسراوى مەکتەب و دەزگاکان ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى دەبن .\n2. لێپسراوى مەکتەب لە کاتى پێویستدا یەکێک لە ئەندام مەکتەبەکان وەک یاریدەدەر دیارى دەکات بۆ هاوکارى کردنى خۆى .\n3. نابێت لیپسراوانى مەکتەب و دەزگاکان هیچ کارێکى تریان هەبێت .\n4. لیپسراوانى مەکتەب و دەزگاکان لە بەردەم دەستەى کارگێڕیدا بەرپرسیارن .\n5. هەر مەکتەبێک و دەزگایەک پڕۆژە و پەیڕەوى کار بۆ خۆى کە گونجاو بێت لەگەڵ پەیڕەوى ناوخۆدا دادەنێت پێویستە لەلایەن ئەنجومەنى ناوەندەوە پەسەند بکرێت .\n6. هەر مەکتەبێک و دەزگایەک ، بۆ تاوتوێکردنى ئەرکانى و دانانى نەخشەى گونجاو بۆ پێش خستنى دامودەزگاکانى ، کۆنفراسى ساڵانە دەبەسترێت .\n7. ئەگەر لێپسراوى مەکتەبێک ، یان دەزگایەک ، دەستى لە کارکیشایەوەو دەست لەکارکیشانەوەکەى پەسەند کرا ، تا ئەو کاتەى کۆمیتەى سەرکردایەتى لێپرسراوێکى تازە بۆ مەکتەب یا دەزگاکە دادەنێت ،یاریدەدەرەکەى کارەکان بەڕێوە دەبات . 8. هەر مەکتەب و دەزگایەک دەتوانێت دەتوانێت ئەنجومەنێک پێکبهێنێت . 9. هەر مەکتەبێک بۆى هەیە لەکاتى پێویستدا ڕاویژکار دابنێت .\n1. مەکتەب یا دەزگا پێکدێت لە چەند ئەندامێک کە لێپرسراوی مەکتەب دەیانپاڵێوێت بەپێى بوارى پسپۆڕى .\n2. پاڵاوتنى هەر ئەندامێکبۆ پۆستى ئەندام مەکتەب یان دەزگا بەنووسراوێک دەبێت کە لێپرسراوەکەى ئاڕستەى ئەنجومەنى ناوەندى دەکات بۆ وەرگرتنى ڕەزامەندى .\n3. لە کاتێکدا ئەنجومەند ناوەند پاڵاوتنەکەى ڕەتکردەوە ، مەکتەبەکە یان دەزگاکە بۆى هەیە داواکە دووبارە بکاتەوە.\n4. ئەگەر ئەنجومەن بۆ جارى دووەم داواکەى ڕەتکردەوە ، بڕیارەکەى ئەنجومەن پلەى کۆتایى وەردەگرێت .\n1. مەکتەبى ڕێکخستن بەرزترین دەسەڵاتى ڕێکخستنە و ئەرکى بەڕێوەبردنى ئۆرگانەکانى ڕێکخستن و دانانى نەخشەى گشتى ڕیکخستن دەگریتە ئەستۆ و پێکدێت لە ( 9 ) ئەندام لەوانە ( 2 ) ژن دەبن .\n2. ئۆرگانەکانى مەکتەبى ڕێکخستن بریتین لە (مەڵبەند، کۆمیتە ، کەرت یان بازنەى جوگرافى) هەروەها هەر ئۆرگانێکى تر کە مەکتەبى ڕێکخستن بە پێویستى بزانێت .\n3. بەشەکانى مەکتەبى ڕێکخستن پێکدێت لە ڕێکخستن ، چاودێریى و هەڵسەنگاندن ، ئامار ، بەڕێوەبردن و دارایى ، ڕاگەیاندن و ڕووناکبیرى .\nماددەى 51: ئەرک و دەسەلاتەکان\n1. ڕێبەرایەتیکردنى ڕاستەوخۆى ڕێکخستنەکان لە ڕووى ڕێکخراوەیی ،سیاسی و چالاکییە جەماوەرییەکان .\n2. هەڵسەنگاندنى ڕێکخستنەکان لە هەموو ڕوویەکەوە .\n3. پێشنیارکردنى کردنەوەى مەڵبەندى نوێ و یەکخستنەوەى مەڵبەندەکان بۆ کۆمیتەى سەرکردایەتى.\n4. دەرکردنى ڕێنمایی پێویست بۆ چۆنیەتى پێکهێنانى کۆمیتە و کەرت و بازنەکان یان هەر ئۆرگانێکى پێویستى تر .\n5. پۆلێنکردنى ئەندامان بەپێی پلە و ئەرکەکانیان .\nماددەى 52: ئەنجومەنى مەڵبەند\n1. ئەنجومەنى مەڵبەند بەرزترین دەسەڵاتە لە مەڵبەند دا ئەرکى جێبەجێکردنى نەخشەى گشتى ڕێکخستن و چالاکییەکانى ( ى . ن . ک ) بەڕێوە دەبات .\n2. ئەنجومەن پێکدێت لە لیپرسراو + جێگر + کارگێڕەکان +بەرپرسى کۆمیتە ،جگە لە لێپرسراەى مەڵبەند ( ئەندامى سەرکردایەتى دەبێت ) ، هەموویان لە کۆنفراسى مەڵبەند هەڵدەبژێردرێن .\n3. لیپرسراوى مەڵبەند بەرپرسە لە بەڕێوەبردنى کاروبارى ڕێکخستن لە سنورى دەسەڵاتى مەڵبەند و دانانى بەرنامەى پێوێست بۆ پێشخستنى ئەرکەکانى مەڵبەند لە ڕێکخراوەیی ، سیاسی ، فیکریی ،جەماوەرى و ڕوناکبیرییەوە .\n4. مەڵبەند لە سنوورى چالاکى خۆیدا نوێنورایەتى ( ى . ن . ک ) دەکات .\n5. دەستەى کاگێڕى پێکدێت لە ( 7 ) ئەندام و دەبێت ( 2 )یان ژن بێت بەزۆرینەى دەنگ لە کۆنفرانسی مەڵبەند هەڵدەبژێردرێت .\n6. مەڵبەند پێکدیت لەم بەشانە (رێکخستن ، چاودێریی ، هەڵسەنگاندن ، بەڕێوەبردن و دارایی، ئامار ،پەیوەندییەکان ، ڕووناکبیرى و ڕاگەیاندن .\n7. مەڵبەند دەتوانێت پێشنیارى کردنەوەى کۆمیتەو کەرتى نوێ بۆ مەکتەبى ڕێکخستن بکات .\nماددەى 53: کۆمیتە\n1. کۆمیتە پێکدێت لە چەند کەرتێک یان لـــە چەند بازنەیەک و ئەرکەکەى سەرپەرشتى کــــــردنى چالاکییەکانى ( ى . ن . ک )ە لە سنورى خۆیدا .\n2. کۆمیتە دەتوانێت پێشنیارى کردنەوەى کەرت و بازنەى نۆێ بۆ مەڵبەند بکات .\n3. ئەنجومەنى کۆمیتە پێکدێت لە لێپرسراوێک و دوو کارگێڕ و لێپرسراوانى کەرتەکان یان بازنەکان کە بە هەڵبژاردن دیارى دەکرێت .\nماددەى 54: مەکتەبى دارایى و ئیدارەى گشتى\n1. مەکتەبى دارایی و ئیدارەى گشتى پێکدێت لە ( 7 ) ئەندام و سەرپەرشتى کاروبارەکانى ئیدارى و دارایی و ئابورى ( ى . ن . ک ) دەکات.\n2. ئەرکى دامەزراندن و پەرەپێدانى پڕۆژەى ئابورى و سەرچاوەى داهاتە بۆ ( ى . ن . ک ) دەکات.\n3. پێویستە ئاگادارى سەرجەم داهات و سەرفى ( ی . ن . ک ) بێت لە ناوەوەو دەرەوەى ووڵات .\n4. لە مانگى کانونى یەکەمدا ڕاپۆرتى ساڵانەى خۆى پێشکەش بە سکرتێرى گشتى دەکات و نوسخەیەک لەو ڕاپۆرتە دەداتە کۆمیتەى سەرکردایەتى .\nماددەى 55: دەزگاى چاودێرى دارایى\n1. دەزگاى چاودێرى دارایی پێکدێت لە ( 7 ) ئەندام دەزگا بە لێپرسراوەکەیەوە کە خەڵکى پسپۆڕن لەو بوارەدا .\n2. چاودێرى چۆنیەتى داهات و خەرج دەکات لە گشت ئۆرگان و مەکتەب و دەزگاکان ( ى. ن.ک) .\n3. پەیوەندى ڕاستەوخۆى بە سکرتێرى گشتى ( ى .ن . ک ) ەوە دەبێت .\n4. ڕاپۆرتى وەرزیی و ساڵانە پێشکەش بە سکرتێرى گشتى دەکات .\nماددەى 56 : مەکتەبى ڕێکخراوە دیموکراتیەکان\n1. مەکتەبى ڕێکخراوە دیموکراتیەکان پێکدێت لە ( 7 ) ئەندام . 2. ئەرکى سەرپەرشتیکردنى ڕێکخراوە پیشەیی و دیمەکراتیەکان دەگرێتە ئەستۆ . 3. هەماهەنگى لەگەڵ ڕێکخراو سەندیکاو ڕێکخراوە نا حکومیەکان دامەزراوەکانى کۆمەڵگەى مەدەنى دروست دەکات . 4. لە ئەندامانى مەکتەبى ڕێکخراوە دیمەکراتییەکان و لیپرسراوانى ڕێکخراوە پیشەییەکان و ناوەندە دیموکراتییەکان ئەنجومەنێک بەناوى ئەنجومەنى ڕێکخراوەکان پێکدەهێنێت و هەر ( 3 ) مانگ جارێک بە سەر پەرشتى لیپرسراوى مەکتەب کۆ دەبێتەوە و لە کاروبارى تایبەت بە ڕێکخراوەکان دەکۆلێتەوە .\n5. لە سنورى جوگرافى هەڵسوڕانى لقەکانى ڕێکخراوەکاندا،کە کەمتر نەبن لە ( 6 ) لق ، ناوەندى ڕێکخراوە دیموکراتییەکان پێکدەهێنێت.\n6. ناوەند هەماهەنگى دیموکراسى تەواو لەگەڵ مەڵبەند و کۆمیتەکاندا دروست دەکات .\nماددەى 57: مەکتەبى شەهیدان\n1. مەکتەبى شەهیدان پێکدێت لە ( 7 ) ئەندام .\n2. ئەرکى سەرپەرشتیکردنى کاروبارى پەیوەند بە شەهیدانە .\n3. ئەرکى دابینکردنى مافەکانى شەهیدانە ، بەپێی ئەو یاسا و ڕێسایانەى کە لە داموو دەزگاکانى ( ى . ن . ک ) و حکومەتدا دیارى کراوە.\n4. بەرنامە بۆ ڕاگرتنى سەروەرى و یادى شەهیدان و تۆمارکردنى میژووى خەباتیان دا دەڕێژێ و پلانى جێبەجێکردنیان دادەنێت .\n5. بەشێکى تایبەت دەکاتەوە بۆ سەرپەرشتیکردنى کاروبارو پێداویستییەکانى نەوەکانى شەهیدان ، کە لەلایەن نەوەکانى شەهیدان خۆیانەوە سەرپەرشتى دەکرێت .\nماددەى58: دەزگاى خزمەتى پێشمەرگە و تێکۆشەرە دێرینەکان\n1. دەزگاى خزمەتى پێشمەرگە و تێکۆشەرە دێرینەکان پێکدێت لە ( 5 _ 7 ) ئەندام دەزگا.\n2. پێشکەشکردنى خزمەت و ڕێزلێنانى پێویست و شایستە بە پیًشمەرگە و ڕێکخستنى دێرین و زیندانە سیاسییەکان .\n3. بە دواداچوونى داخوازییەکانیان لە مەڕ دابینکردن و جێبەجێکردنى مافەکانیان بەپێی یاسا و ڕێنماییەکان وڕەچاوکردنى یەکسانى .\n4. داکۆکیکردن لە سەروەرى و بەرهەمى خەبات و تێکۆشانیان .\n5. پێشمەرگەو تێکۆشەرە دێرینەکان ، بە حوکمى خەباتیان لە هەر دەزگایەکدا بن ، لە کاتى پێشێلکردنى مافە یاساییەکانیان ، مافى خۆیانە لە ڕێگەى ئەم دەزگایەوە بەرگرى لە خۆیان بکەن .\nماددەى 59: مەکتەبى پەیوەندییە گشتیەکان\n1. مەکتەبى پەیوەندییە گشتییەکان پێکدێت لە (9) ئەندام مەکتەب.\n2. مەکتەبى پەیوەندییەکان ئەرکى ڕێکخستن و پەرە پێدانى پەیوەندى ( ى.ن.ک ) لەگەلا لایەنە سیاسییەکانى هەرێمى کوردستان و عێراق و ولاتانى دەرەوە دەگرێتە ئەستۆ.\n3. لە چەند بەشێک پێک دێت و هەر بەشێک ئەندام مەکتەبێک سەرپەرشتى دەکات.\nماددەى 60: دەزگاى هەڵبژاردن\n1. دەزگاى هەڵبژاردن پێکدێت لە (5-7) ئەندام و، ئامادەکارى و سەرپەرشتى هەڵبژاردنەکان بە هەموو قۆناغەکانیەوە دەکات ، کە بریتین لە ئامادە کردنى لیستى دەنگدەران و پاڵێوراوان ، ڕاگەیاندنى پرنسیب و ڕێساکانى هەڵمەتەکانى هەڵبژاردن ، ڕێکخستنى پرۆسەى دەنگدان، جیاکردنەوەى دەنگەکان ، وردبونەوەى لە تانەو سکالاکان و ڕاگەیاندنى ئەنجامەکانى هەڵبژاردن .\n2. دەزگاى هەڵبژاردن، سەرپەرشتى هەموو ئەو هەڵبژاردنانە دەکات کە لە دەستورى عێراق و یاساکانى هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق و پەرلەمانى کوردستاندا ئاماژەیان بۆ کراوە ، لەگەلا هەموو هەڵبژاردنەکانى ناو خۆى ( ى.ن.ک ) و ڕێکخراوە دیموکراتییەکان بە هەموو قۆناغەکانیەوە.\n3. دەزگاى هەڵبژاردن ، لە پەیڕەوى کارى خۆیدا ئەو بەش و ئەرکانە دیارى دەکات کە لە کۆمسیۆنى هەڵبژاردندا لە کۆنگرە پەسەند کراوە.\nدەبێت کۆمیتەى سەرکردایەتى لە ڕووى تەکنیکى و داراییەوە هەموو پێداویستیەکانى کارکردنى دەزگاى هەڵبژاردن فەراهەم بکات و، هەموو پێداویستیەکى ڕاهێنان لە دەرەوەو ناوەوەى وولات بۆ پێگەیاندنى کادیرەکانى ئەم دەزگایە دابین بکات.\nماددەى 62: مەکتەبى ڕاگەیاندن\n1. مەکتەبى ڕاگەیاندن پێکدێت لە (7) ئەندام.\n2. مەکتەبى ڕاگەیاندن ئەرکى گەیاندنى بیرو بۆچونەکانى یەکێتى و بلاوکردنەوەى ڕۆشنبیرى و کەلتوورى لێبوردەیى (تسامح) و مافى مرۆڤ و دیموکراسى، بە جۆرێک کە گیانى تەبایى و نیشتیمان سەروەرى و هەستى هاولاتى بوون و سەقامگیر بوون دەکات، لە ڕێى هۆیە خوێندراوو بیستراوو بینراوەکانى ڕاگەیاندنەوە دەگرێتە ئەستۆ.\n3. سەرپەرشتى دەزگا ناوەندییەکانى ڕاگەیاندن دەکات.\n4. ڕەوایى بە جیاوازییەکانى یەکێتى لەگەلا لایەنەکانى تر لەناو ڕاى گشتیدا دەدات.\n5. ستراتیجى عەدالەتى کۆمەلایەتى ڕۆشن دەکاتەوە.\nماددەى 63: مەکتەبى چاودێریى و بە دواداچوون\n1. مەکتەبى چاودێرى و بە دواداچوون پێکدێت لە (7) ئەندام مەکتەب.\n2. ئەرکى چاودێرى کردنى ڕەوشى کاروبارى ئۆرگانەکان و بە دواداچونى ئیشوکارەکانیان دەگرێتە ئەستۆ.\n3. لە کەمو کوڕى ئۆرگانەکان دەکۆڵێتەوە و ڕاپۆرت لەو بارەیەوە ئامادە دەکات و بۆ کۆمیتەى سەرکردایەتى بەرز دەکاتەوە.\nماددەى 64: مەکتەبى کۆمەلایەتى\n1. مەکتەبى کۆمەلایەتى پێکدێت لە (5-7) ئەندام و ئەندامێکى کۆمیتەى سەرکردایەتى لێپرسراوى دەبێت.\n2. هەوڵدەدات بۆ چارەسەر کردنى کیًشە کۆمەلایەتیەکان و پتەو کردنى پەیوەندى نێوان توێژە جیا جیاکانى کۆمەلا بە مەرجى ڕەچاوکردنى چەسپاندنى حوکمى یاساو ڕێگرتن لە هەر سەرپێچییەک لە بنەماکانى یاسا.\nماددەى 65: ئەکادیمیاى هۆشیارى و پێگەیاندنى کادیران\nپێکهاتەو ئەرکەکانى ئەکادیمیاى هۆشیارى و پێگەیاندنى کادیران:\n1. ئەم ئەکادیمیایە بە پێى پێویست پێکدێت لە چەند کادریرێکى شارەزاو پسپۆڕ.\n2. کردنەوەى خول لە بوارى جیا جیادا بۆ کادیرانى (ى.ن.ک) لە ناوەوە و دەرەوەى وولات.\n3. ڕکخستنى ئەرشیف و دۆکیومێنت کردنى مێژووى (ى.ن.ک) .\n4. دەرکردنى گۆڤارێکى فیکرى.\n5. بایەخدان بە توێژینەوەو بیرو ڕۆشنبیریى هاوچەرخ و سازکردنى کۆڕو کۆنفرانس.\n6. ئامادە کردنى لێکۆڵینەوەى ناو بە ناو دەربارەى رووداوەکانى ناوچەکە ، جیهان و ئاڕاستەکانى ڕاى گشتى خۆماڵى کە تایبەتە بە ئەندامانى کۆمیتەى سەرکردایەتى و ئۆرگانەکان.بنەما گواستراوەکان (الاحکام االانتقالیە)\nدەربارەى پەیکەرى ڕکخستنى مەڵبەندەکان ، دەسەلات دەدرێتە مەکتەبى ڕێکخستن و کۆمیتەى سەرکردایەتى بۆ دانانى پەیکەرێکى گونجاو لە ماوەى (6) مانگى داهاتوودا، بە ڕەچاوکردنى شارەکان و قەزاو ناوچە دابڕاوەکان و شوێنە جیا جیاکانى تر.\nهەر بڕیارێک ، یان بڕگەیەک ، لە بڕیارەکانى ئۆرگان و مەکتەب و دەزگاکانى پێشووتر ، لەگەلا ئەم پەیڕەوەدا گونجاو نەبێت ، کارى پێ ناکرێت.\nئەم پڕۆگرام و پەیڕوە ناوخۆیە لەبەر ئەوەى پەسەند کراوى سێیەمین کۆنگرەیە جێبەجێ دەکرێت


تووشبوویەكی شێرپەنجە یەكەم نیشانەكانی نەخۆشییەكە ئاشكرادەكات\n06/11/2019 4763 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nرۆژنامەنووس و پێشكەشكاری بەناوبانگی ئەمەریكی ئەلێكس تریبیك، كە ئێستا تووشی شیرپەنجەی پەنكریاس بووە دەڵێت: ئازاری بەردەوامی سك رەنگە یەكێك بێت لەنیشانەكانی تووشبوون بە شێرپەنجە .\nتریبیكی تەمەن ( ٧٩ ساڵ) تۆمارێكی ڤیدیۆیی لەسەر یوتیوب بڵاوكردووەتەوە و بەپێی بیروبۆچوونی خۆی نیشانە سەرەتاییەكانی نەخۆشی شیرپەنجەی باس كردووەو تێیدا دەڵێت: بوونی ئازارێك لە سكدا ، دواتر ئازاری لەبەشی خوارەوەی پشتدا بەدوادا دێت.\nتریبیك دوای ئاشكرابوونی نەخۆشییەكەی ئینجا هۆكاری لەدەستدانی كێش و بەربوونەوەی ڕیژەی شەكر و زەردەهەڵگەرانی پێستی بۆدەركەوتووە .\nپێشتر ئەلێكساندەر میاسنیكۆڤ پزیشكی روسی ئەو نیشانانەی ئاشكرا كردبوو، كە بەڵگەی تووشبوونن بە نەخۆشی شێرپەنجە لە مرۆڤدا، لەوێدا بەشێوەیەكی تایبەت باسی وشكبوونەوەی پێست و خوران و دەركەوتنی پەڵەی تاریك لەژێر باڵ و خوار سنگی كردبوو.\nلەهەمان كاتیشدا باسی ئەوەی كردبوو، كە ئەو نیشانانە نیشانەی تووشبوونیشن بە نەخۆشی شەكرە و نارێكی رژێنی دەرەقی .\nجگە لەمانە گۆڕانكاری لە رەنگی نینۆكی دەست و خراپ سارێژبوونەوەی برینیش نیشانەی گەشەكردنی نەخۆشی شێرپەنجەن.


ڕۆژنامه‌وانێـکی دیکه له شـاری موسڵ ده‌کوژرێت\nتەنها لە ماوەى ئەم مانگەدا چوار رۆژنامەنووس لە شارى موسڵ کوژراون و ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه‌ش رۆژنامەنووسێکى دیکە کوژرا، هاوکات بەهۆى ڕووداوە ئاسایشیەکانیش 2 هاوڵاتى سیڤیل کوژران.\nسەرچاوەیەک لە کەناڵى موسڵیەى کەرتى تایبەت بۆ دەنگى ئەمریکای ئاشکرا کرد کەوا نیوەڕۆى پـێنچشەممە و لەو کاتەى بەشار نەعێمى، کامێرامان لە کەناڵەکە بەرەو ماڵەوە دڕۆیشت لە ناوچەى نەبى شیتى ناوەڕاستى موسڵ لە لایەن چەند چەکدارێکەوە دەستڕێژى گولـلەى لێ دەکرێت و دەستبەجێ گیان لەدەست دەدات. کارمەندانى کەناڵەکە و هێزە ئاسایشیەکان دەگەنە شوێنى ڕووداوەکە و تەرمى ناوبراو بۆ نەخۆشخانە و یەکەى پزیشکى دادوەرى دەگوازنەوە. رێک دوا بەدواى ڕووداوەکەش ژمارەیەکى زۆرى رۆژنامەنووسانى شارى موسڵ لە بەردەم نەخۆشخانەى کۆمارى گشتى گردبووەنەوەیەکیان رێکخست و دەست‌درێژى بەردەوامى سەر رۆژنامەنووسانیان بە توندى شەرمەزار کرد. رۆژنامەوان ڕەعه‌د جەماس لەو بارەیەوە و لە لێدوانێکیدا بۆ دەنگى ئەمریکا دەڵێت هەڵمەتێکى ڕێکخراو لە دژى رۆژنامەنووسانى موسڵ بەڕێوە دەچێت.\nلە ڕووداوێکى ترى ئاسایشیشدا هەر ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه بەهۆى تەقینەوەى بۆمبێکى چێنراو لەناو گازینۆیەک لەناوچەى غەفران لە رۆژئاواى موسڵ 2 هاوڵاتى سیڤیل کوژران و 6 ى دیکەش برینداربوون. هاوکات سەرچاوەیەکى پۆلیس ڕایگه‌یاند لە ئاکامى هەڵمەتێکى سەربازى لە ناوچەى جەزیزەى باشورى موسڵ 12 چەکدارى داواکراو دەستگیرکراون.\nشایەنى باسە ڕەوشى ئاسایش لە شارى موسل روو لە خراپـربوونی زیاتر دەکات و لەو چوار چێوەیەشدا مەترسیەکى گەورە لەسەر رۆژنامەنووسان هەیە بەجۆرێک لە ماوەى کەمتر لە20 ڕۆژدا و تەنها لە شارى موسڵ چوار رۆژنامەنووس کوژراون.


Kurdi - Setlementti Tampere ry / PVK\nPerheväkivaltaklinikka باس له پشتومڕ، ڕێنمایی و ده‌سته‌کانی پشتگری ده‌کات بۆ قوربانیان و تاوانبارانی توندوتیژی ناوماڵ. ئه‌م خزمه‌تگوزارییه نهێنی وبێبه‌رامبه‌ره و ده‌که‌وێته به‌رده‌ستی هه‌مووان. ده‌کرێ به‌ته‌نیایی یان له‌گه‌ڵ ئه‌ندامێکی خێزاندا یارمه‌تی به‌کار بێنیت.\nPerheväkivaltaklinikka باس له پشتومڕ، ڕێنمایی و ده‌سته‌کانی پشتگری ده‌کات بۆ قوربانیان و تاوانبارانی توندوتیژی ناوماڵ.\nخزمه‌تگوزارییه‌کانمان نهێنی و بێبه‌رامبه‌ره و ده‌که‌وێته به‌رده‌ستی هه‌مووان. ئێمه لاینه‌گری هیچ ده‌سته‌یه‌کی ئایینی یان سیاسی نین. ئێمه به‌شێکین له یه‌که‌ی توندوتیژی و خۆتێوه‌ردان له قه‌یرانی Setlementti Tampere ry. تێچوونی چالاکییه‌کانمان له لایه‌ن وه‌زاره‌تی کاروباری کۆمه‌ڵایه‌تی ته‌ندروستی و له رێگه‌ی داهاتی Veikkaus ه‌وه دابین ده‌کرێت.\nئێمه مشتومڕ و ڕێنمایی پێشکه‌ش ده‌که‌ین بۆ ئه‌و که‌سانه که که‌وتوونه‌ته به‌ر توندوتیژی خێزان. "خێزان" هه‌ر جۆره په‌یوه‌ندیه‌ک ده‌گرێته‌وه که که‌سانی تێوه‌گلاو له‌ودا په‌یوه‌ندی سۆزداری به‌هێزیان له‌گه‌ڵ یه‌کتردا هه‌یه. هه‌روه‌ها ده‌سته‌ی پشتگری بونیات ده‌نێین که یارمه‌تیت ده‌دات به ئه‌زموونی خۆت بسازێن له‌گه‌ڵ توندوتیژیدا و بارودۆخه ئه‌سته‌مه‌کان به‌بێ توندوتیژی چاره‌سه‌ر بکه‌یت.\nنموونه‌ی توندوتیژی ناو خێزان، واتا توندوتیژی ناوماڵ بریتین له: :\nهاوبه‌شی ژیانت ڕه‌خنه‌ت لێده‌گرێت، ناوت له‌سه‌ر داده‌نێت یان به‌سه‌رتدا ده‌گوڕێنێت.\nتۆ یان منداڵه‌کانت پاڵتان پێوه ده‌ندرێت، قژتان ده‌کێشرێت یان لێتان ده‌درێت.\nزانیاری گرنگ ده‌رباره‌ی خۆت لێت ده‌شاردرێته‌وه.\nهاوبه‌شه‌که‌ت له ڕووی داراییه‌وه کۆنتڕۆڵت ده‌کات و بۆت نیه پاره‌ی خۆت به‌کار بێنیت یان ناتوانیت یارمه‌تیدانی کۆمه‌ڵایه‌تی خۆت به‌کار بێنیت.\nبۆت نیه خۆت بڕیار بده‌یت.\nبه‌زۆر شتت پێده‌کرێت یان هه‌ڕه‌شه‌ت لێده‌کرێت.\nپاش تەڵاق یان پچڕانی پەیوەندی وەدوات دەکەون.\nله ماوه‌ی دانیشتنه پلان بۆداندراوه‌کاندا هاریکاری ده‌که‌ین له‌گه‌ڵ که‌پڵ و خێزانه‌کاندا. له دانیشته‌نه‌کاندا یارمه‌تیت ده‌ده‌ین ڕێگه بدۆزییه‌وه بۆ یارمه‌تی سازانی باشتر له ژیانی ڕۆژانه‌تدا و به‌ر‌گری له مه‌ترسی توندوتیژی له داهاتوودا.\nئه‌م خزمه‌تگوزاریانه بۆ کێیه؟\nخزمه‌تگوزارییه‌کانمان بۆ ئه‌و که‌سانه‌یه که قوربانی یان تاوانبارانی توندوتیژی ناوماڵ یان هه‌ردووک بابه‌ته‌که‌ن. ده‌کرێ به‌ته‌نیا، وه‌ک که‌پڵێک یان وه‌ک خێزان په‌یوه‌ندیمان پێوه بکه‌یت.\nفه‌رمانبه‌ره‌کانمان به زمانه‌کانی فینلاندی و ئینگلیزی قسه ده‌که‌ن؛ هه‌روه‌ها گه‌ر پێویست بکات وه‌رگێڕ به‌کار دێنین.\nنووسینگه‌که‌مان له تامپره‌یه به‌ڵام ده‌توانیت له هه‌ر کوێیه‌کی فینلاندوه له‌گه‌ڵمان له په‌یوه‌ندیدا بیت.\nMitä on perheväkivalta?\n© 2022 Setlementti Tampere ry / PVK


کۆئەندامی ھەناسە (بە ئینگلیزی: Respiratory System) کۆمەڵە ئەندامێکە فەرمانی سەرەکی: دابین کردنی ئۆکسجینی خانە‌کانی لە‌ش و دەرکردنی دوئۆکسیدی کاربۆنی بەرھەمھاتوو لە پرۆسەی میتابولیسمە.\nھەموو گیاندارە فرەخانەکان، بە جۆرێک، کۆئەندامی ھەناسەیان ھەیە. ئەندامی ئاڵوگۆڕپێکردنی ھەوا لە گیاندارانی ئاوژیدا بە ناوی ئاوسی و لە گوانداران و پەلەوەراندا، بە سی دەیناسین. ئەم وتارە تەنیا دەپەرژێتە سەر کۆئەندامی ھەناسەی مرۆڤ کە ھاوشێوەی گواندارانە.\nئە‌ندامە‌کانی ئە‌م کۆئەندامە بریتین لە: لووت، گەروو، نای، سی\nتوێکاری کۆئەندامی ھەناسە[دەستکاری]\nلووت: لووت لە کۆمەڵیک ئێسک و کرۆژنە پێکھاتووە. چاڵەکانی ناو بۆشایی لووت بە ناوپۆش و وردەڕەگ داپۆشراوە و دەبێتە ھۆی گەرم و شێدار بوونی ھەوا پێش لەوەی بگاتە سییەکان. موو و مژۆڵەکانی ناولووت تەپوتۆزی ھەوا دەگرن تا ھەوایەکی پاکژ بۆ سییەکان بەڕێ بکرێت.\nقوڕگ: پاژێکی بۆری ھەناسەیە کە دەکەوێتە بەشی خوارووی قوڕگ (ئەوک) (لە ئاستی سێھەمین تا شەشەمین مۆرەی مل) و بەرھەمھێنانی دەنگیشی لە ئەستۆیە، لە چەن ماسوولکە و کرۆژنە پێکھاتووە.\nنای: بەشێکە لە بۆری ھەناسە کە دەکەوێتە پاش کشکشێ و لە کۆمەڵێک کرۆژنەی (Ω) شکل پێکھاتووە. درێژایییەکەی ١٠–١٢ سانتی میترە و لە ئاستی شەشەمین مۆرەی ملەوە دەست پێدەکات و بۆ خوارەوە دادەکشێ و دەبێتە دوو لقی ڕاست و چەپ کە بە برۆنش یا نایچە دەناسرێت. برۆنشەکان لە ناو سییەکاندا لق و پۆی زۆریان لێ دەبێتەوە بە ناوی برۆنشیۆل.\nسی: سییەکان وەک دوو قوچکە، ئەملاولای سینگ پڕ دەکەنەوە، بنکی سییەکان لەسەر گلێجە یا دیافراگمە و لووتکەشیان لە ئاستی یەکەمین مۆرەی بڕبڕاگەی پشتە. برۆنشیۆلەکان لە ناو سییەکاندا بە ئالوێئۆلەکان کۆتاییان دێت و بەھۆی کۆمەڵێک وردەرەگی خوێنی باشەوە، ئاڵوگۆڕی ئوکسیجنی ھەوا و دوئوکسیدی کاربۆن جێبەجێ دەکەن.\nپەردەسی: پەردەیەکی دوو تۆی دەور سییەکانە کە بەجیاواز سییەکان دادەپۆشێ. لە نێوان دوو تۆی ئەم پەردەدا، شلەیەک ھەیە کە دەبێتە ھۆی خزبوون و نەرمی بزاوەکانی سی.\nسییەکان وازیان لە سەرییەک خەوتنە، بەڵام بەھۆی تەوژمی نەرێنی دوو تۆی پەردەسییەوە، دەکرێنەوە و ھەناسە یان تێدەچێت.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کۆئەندامی_ھەناسە&oldid=730809»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٢:١٧ی ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


**Published: **29 **November** 2021****\nئامادەكردنی: خالید رەزا\nلە هۆڵەندا لە تەمەنی ٥ هەتا ١٦ ساڵی، خوێندن ئیلزامیە. واتە مناڵ کەتەمەنی دەگاتە پێنج ساڵ دەبێ بخرێتە قوتابخانە و هەتا ١٦ ساڵ دەبێ بڕوانامەی خوێندنی هەبێ گەر نەیبێ دەبێ هەتا ١٨ ساڵ بخوێنێ تا شەهادەیەک بەدەست دێنێ.\nلە هۆڵەندا دەرماڵەی خوێندن لە تەمەنی ١٨ ساڵیەوە هەتا زانکۆ ئەدرێ و بەپێی ئاست و قۆناغەکانی خوێندن دەگۆڕێ. خوێندکارێکی خوێندنگە پیشەییەکان (mbo)وەکو سەناعە و تیجارەی لای خۆمان .. کەمتر لە خوێندکارێکی پەیمانگا و زانکۆکان دەرماڵە وەردەگرن.هەول ئەدەم لە خوارەوە بەکورتی ڕونی بکەمەوە.\nوەزارەتی (خوێندن، کەلتورو زانست)ی حکومەتی هۆلەندا بەش یان بڵێم سەنتەرێکی هەیە بەناوی جێبەێکاری خزمەتگوزاری خوێندن DUO )Dienst Uitvoering Onderwijs ) کە زۆر کاری وەزارەتەکە بەڕێ دەکات، یەکێ لەوانە دەرماڵە و دانی پارەی خوێندنە. خوێندکاران لە قۆناغی پیشەییەوە هەتا پەیمانگا و زانکۆکان بۆ داواکردنی دەرماڵە و دانی پارەی خوێندن لەڕیی ئەم سەنتەرەوە ئیشوکارەکانیان ڕیک دەخرێ.\nئێمە لێرەدا تەرکیز لەسەر دانی پارەی خوێندن و وەرگرتنی دەرماڵەی خوێندکار دەکەین.\nلە هۆڵەندا لە قۆناغی پەیمانگا و زانکۆکاندا خوێندکار هەم پارەی خوێندن ئەدات، هەم پارەی خوێندن وەردەگرێ. لە خوێندنی پیشەییدا کە تەمەن دەگاتە ١٨ ساڵ ،پارەی خوێندن نادرێ و خۆڕاییە بەلام دەرماڵەی خوێندن ئەدرێ بە خوێندکار. دەرماڵە یان منحە بە پێی بەرزری و نزمی ئاستی خوێندن چەردەکەی دەگۆڕێ. لە خوارەوە بەکورتی جۆرەکانی دەرماڵە و دانی پارەی خوێندن ڕوون دەکەینەوە.\n# دەرماڵەی بنەڕەتی (basisbeurs )\n# دەرماڵەی سەربار(ئیزافی) (aanvullende beurs)\n# دەرماڵەی هاتوچۆ(کارتی هاتوچۆ) (studentenreisproduct)\n# قەرزی خوێندن (Lening)\nخوێندن لە هۆلەندا هەتا پۆلی ١٢ بەخۆڕاییە.بەلام لەدوای ئەوە بە پارەیە. کەم و زۆری پارەکەش پشت ئەبەستێ بە ئاست و بەرزی خوێندنەکە. بۆ نمونە ئەگەر تەمەنت ١٨ ساڵ بێ بۆ فێربونی پیشەیەک بخوێنی، هەم دەبێ پارەی خوێندنەکە بدەیت، هەم مافی وەرگرتنی دەرماڵەی بنەڕەتی و هەر سێ جۆرەکەی تر هەیە کە داوای بکەیت. پارەی ئۆپلایدنێک 608 یۆرۆیە، ئەمە ئەتوانی بەیەکجار لەڕیی هەمان سەنتەرەوە(DUO) بیدەیت، یان بە ٩ جار بیدەیت. بەڵام لەهەمان کاتدا ئەم خوێندکارە مافی وەرگرتنی دەرماڵەی هەیە، ئەمەش بەپێی باروگوزەرانی خوێندکارە ئەبێ ئەگەر لەگەڵ دایک و باوکی دا بژی بڕی کەمتر وەردەگرێ، ئەگەر لەدەرەوەی ئەوان بژی زیاتر. لەم خشتەیەدا هەر چوار جۆرەکەی سەرەوە بۆ ئەوانەی کە بۆ وەرگرتنی دپلۆمای پیشەیەک ئەخوێنن کە مەبەستمان لە (mbo) کە دەکاتە ئاستی قوتابخانەی پیشەزی و بازرگانی و کشتوکاڵ ی لای خۆمان.سەری ئەم خشتەیە بکە:\nلەو خشتەی سەرەوەدا خوێندکار دەتوانی دیاری بکات داوای هەموو ئەو بڕەپارانە بکات یان بەشێکی بکات لە مانگێک دا. لەدەرماڵەی بنەڕەتی ئەبەخشرێ. دەرماڵەی سەربار یش پشت ئەبەستێ بە ئاستی بژێوی خوێندکارەکە، ئەگەر داهاتی خیزانەکەیان کەم بێ و خوشک و برای تری هەبێ دەتوانی بۆ پێداویستی خوێندن و ژیانی داوای پارەی زیاتر بکات. ئەگەر هاتوو لەماوەی ١٠ ساڵ دا توانی خوێندن تەواوبکات و بڕوانامەی ئیشکردن بەدەسبهێنێ، ئەوا لەهەموو ئەو پارانەی کە بەناوی دەرماڵەوە وەریگرتوە دەبەخشرێ. ئەوەی وەک قەرز وەریگرتوە، دەبێ بیداتەوە. دانەوەشی لەدوای دووساڵی یەکەمی ئیشکردن لێوەردەگیرێتەوە، بەپێی کەموو زۆری موچەکەی.\nجگە لەو مافانەی سەرەوە کە خوێندکار هەیەتی، خوێندکار مافی وەرگرتنی کارتی هاتوچۆی گشتی خۆڕایی هەیە کە مانگانە دەکاتە +- ٣٠٠ یۆرۆ، بەتەنها لە ویکەندەکان واتە لە شەمە و یەک شەمە کە عوتڵەیە کرێی هاتوچۆی گشتی بە داشکاندن ئەدات. هەموو ئەو ئیمتیازاتانەی لە پشوی هاوین یشدا بۆ سەرف دەکرێ.\nئەگەر لەماوەی ١٠ ساڵ دا ئەو خوێندنە تەواو بکەیت و بڕوانامە وەربگریت، ئەوا لەهەموو ئەو پارانەی کە وەک دەرماڵە وەرت گرتوە دەبەخشرێیت. خۆئەگەر لەو ماوەیەدا بڕوانامەت بەدەست نەهێنا، ئەوا جگە لە دەرماڵە کە دەبەخشرێ، قەرزەکانی لێ وەردەگیرێتەوە.\n# سەبارەت بە خوێندکارانی پەیمانگا و زانکۆکان (HBO&WO)\nئەوانەی لە پەیمانگا و زانکۆکان دەخوێنن. مافیان هەیە ئەم پارانە وەربگرن. خوێندکارێک ئەگەر پێویستی بەوە نەبێ کە پارەی خوێندن قەرز بکات، خۆی توانای هەبێ بیدات ئەوە دەتوانی قەرزی نەکات. لەم خشتەیەی خوارەوەدا بڕی ئەو پرانە پیشێ‌ن ئەدەین:\nئەوە جگە لە کارتی هاتوچۆی گشتی ماکسیمەم بەپێی ساڵەکانی خوێندن هەتا ٥ ساڵ خوێندکار وەری دەگرێ و بەخۆڕایی سواری هۆیەکانی هاتوچۆی گشتی دەبێ کە مانگانە ٣٠٠ یۆرۆیەک دەکات ئەمیش بە خۆڕایی. تەنها ویکەندەکان واتە شەممان و یەکشەممان کە دەوامی ڕەسمی نیە پارەی هاتوچۆ ئەدەن ئەویش بە داشکاندنەوە.\nلە هۆلەندا خوێندنی زانکۆ و پەیمانگاکان بە پارەیە، ساڵێ‌نە لە نێوان (1800-2000) یۆرۆدایە بۆ ئەوانەی کە هاولاتی هۆلەندین یان لە یەکێ لە وڵاتانی ئەوروپادابێ. بەلام بۆ بێگانە واتە ئەوانەی لە وڵاتانی ترەوە دێن بۆ خوێندن، ساڵانە دەبێ پارەیەکی زۆر بدەن بەپێی ئاستی خوێندنەکان لە نێوان (10-20) هەزار یۆرۆدایە.\nخوێندکاردەبێ لەماوەی 10 ساڵدا تەواوی بکات و بڕوانامە بەدەست بێنێ. ئەگەر تەواوی کرد لەدانەوەی دەرماڵەکان(بە دەرماڵەی بنەڕەتی و سەربارەوە) ئەبەخشرێ. ئەو بڕە پارانەی وەکو قەرز بۆ پێداویستی خۆی کردویەتی، لەدوای خوێندن لە داوی دووەم ساڵی دەستکردن بەئیشەوە ئەیداتەوە بەحکومەت، بڕی دانەوەی مانگانەی پشت ئەبەستێ بە کەم و زۆری موچەکەی. وەرگرتنی قەرزەکە و دانەوەی بەهەمان ڕێنتەوە ئەبێ کە ڕێنەتەکەی زنیک دەبێتەوە لە سفر! لەکاتێک دا بانکەکان پارە بە نزیکەی 10٪ بەقەرز ئەدەن!\nئەو زانیاریانەی سەرەوە هەمووی لە سایتی وەزارەتی خوێندن، کەڵتوور وزانست لە بەشی (DUO) وەرگیراوە.\nبڕی ئەو پارانەی کە خویندکار مافی وەرگرتنی هەیە، لە ماکسیمەم و مینیمەم پشت ئەبەستی بە داهاتی دایک و باوکی خوێندکار. بۆ نمونە ئەگەر داهاتی ساڵانەی خێزان لە ٣٣ هەزار یۆرۆ کەمتر بوو، خوێندکار مافی هەیە ماکسیمەم وەربگرێ و ئەگەر لەسەر و ئەو بڕە پارە داهاتیان بێ، خوێندکار بۆی هەیە مینمەم پارەی کۆمەکی خوێندن وەربگرێ.\nسەرنجێکی گرنگ سەبارەت بە دانەوەی ئەو قەرزەی کە خوێندکار، لەکاتی خوێندن دا دەیکات. بۆنمونە ئەگەر خوێندکارێک هەتا خوێندن تەواو دەکات ٥٠ پەنجا هەزار یۆرۆی قەرز کردبێ. بە پێی یاسا دوای ئەوەی کە ئیشدەکات، دەبێ لەماوەی ١٥ ساڵ دا قەرزەکە بداتەوە. وەکو باسمان کرد دانەوەی بڕی قەرزی مانگانە لە دوای دوەم ساڵی ئیشکردنەوە دەست پێ دەکات، بڕی دانەوەی قەرزەکەش پشت بە کەموو زۆری موچەی مانگانەی دەبەستێ. ئەگەر موچەکەی کەم بێ لەبەزترین حاڵەتدا 4٪ ی لێ دەبڕن. با بلێین دەکاتە ٨٠ یۆرۆ، واتە لە ساڵیک دا ٩٦٠ تەنها نۆسەدو شەست یۆرۆ ئەداتەوە، لە ١٥ ساڵەکەدا دەکاتە ١٤هەزار و ٤٠٠ یۆر. بەپێی یاسا لە باقی قەرزی ٥٠ هەزارەکە دەبەخشرێ. بیگومان حکومەت بەتەنها ئەو هەموو پارەیە لە خوێندکاردا خەرج ناکات کەلەم نوسینەدا ئاماژەمان پێداوە، بەڵکە هەر خوێندکارێک لەسەر حکومەت لانیکەم ٣٠ هەزار یۆرۆ دەکەوێت. حکومەت گرنگی بە خوێندن دەدات و پارەی خەرج دەکات، چونکە داهاتی ولات لە پێگەیاندنی ئەمانەدایە.\nئێستە ڕوونە کە لەهۆلەندا حکومەت جەند هاوکاری پرۆسەی خوێندن و پەروەردە دەکات.


بێدەنگبوونی ئێران مانای تیا چونیەتی\nئەوەی زیاتر ئەمریکای زلهێز کردوە پارەکەیەتی نەک چەکەکانی. دۆناڵد ترەمپ لە هەموو سەرکردەکانی پێشوی خۆی زیاتر لەمە گەیشتووە. سیاسیەکانی ئەمریکا لەوە باش گەیشتوون کە ئەنجومەنی ئاسایش زۆر جار بە دڵی ئەمان نەبووە و نابێت، بە تایبەتی ئێستا ڕوسیا دەیەوێ یاریچیەکی دەرەوەی سنوورەکانی خۆی بێت.\nهەر بڕیارێک بە دڵی خۆی نەبێت ڤیتۆی ئەکات. ئەمەش شتێکی خراپە بۆ ئەمریکا ، زۆریش. کەواتە دەبێت ڕیگایەکی دی بدۆزنەوە تاوەکوو دوژمنەکانیان سڕکەن. ترەمپ ئەو ڕێگایەی بۆ ئەمریکا دۆزیەوە. چۆک بە بەرامبەرەکەت دادەیت لە ڕێگای ئابڵوقەی ئابووریەوە. ئەمریکیەکان ئەمەیان ئەوێت. هەر ووڵاتێک لە گەڵ سیاسەتی ئەمریکا دژ بێت ئابڵوقەی دەخاتە سەر بە بێ ئەوەی پێویستی بە ئەنجوومەنی ئاسایش بێت.\nڕۆژهڵاتی ناوەڕاست ئەکوڵێ. بۆ ئەوەی ئاوەکە لە کوڵان کەوێت و سارد بێتەوە دەبێت دارەکانی ژێری دەر بهێنیت. وەکوو ڕۆژنامەنووسێکی عەرەب دەڵێ گەمژەییە خەریکی کووشتنی مێشولە بێت تاوەکوو جۆگەلەکە لەویا بێت بۆ ئەوەی نەجاتت بێت لە مێشولەکان دەبێت جۆگەلەکە ووشک کەیت. ئەمریکاش پێی وایە کە ئێران ئەو جۆگەلەیە و دەبێت ووشک بکرێت.\nئیدی عێراق بە دڵی خۆی ئەبێت، ئەسەد کۆتای پێدێت، حیزبۆڵاش بچوک ئەبێتەوە، یەمەنیش ئەخاتە بەرەی هاوپەیمانەکەیەوە، ئیسڕائیلیش خەنی ئەبێت، ئەمریکا هەژموونی زیاتر ئەبێت....هتد. ئەمانە دەستکەوتی زۆر گەورە ئەبن بۆ ترەمپ گەر بۆی بچێتە سەر، دووبارە هەڵبژاردنەوەشی مسوەگەر ئەبێت.\nلە بەرژەوەندی ئێران نیە بێدەنگ بێت. بێدەنگ بوونی مانای کوشتنییەتی. ئابووری ئێران ڕۆژ بەڕۆژ خراپتر ئەبێت، دەنگی ناڕازی لەناوەوە زیاتر ئەبێت، ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی ئەمەلیان بۆ دروست ئەبێت و خۆیان کۆ ئەکەنەوە، هاوپەیمانەکانی ئێرانیش نیگەران ئەبن...تاد کەواتە بە هەموو حیسابێک ئێران دەبێت شتێک بکات. خستنە خوارەوەی فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان تەنها وزەیەکی دەروونیە، لە واقعدا هیچ لە مەسەلەکە ناگۆڕێ. تەقاندنەوەی دوو کەشتی نەوت (ئێران دەڵێ من نەبووم) گەر ئێران بوو بێت کارێکی هەڵە بووە، ئەم جۆرە کارانە بەرەی ئەمریکا فراوانتر ئەکات.\nسێ بۆچونی جیاواز لە ئەمریکادا هەیە:\nیەکەم: پێان وایە برسی کردنی ئێران کارێکی خراپە، ئێران بێدەنگ نابێت و دواتر دەکەوینە شەڕ لە گەڵی. ئەم بۆچوونە زیاتر ئەو کەسانەن کە دژی ترەمپن بە تایبەتی ئەوانەی لە گەڵ ئۆبامادا بوون چونکی لە کاتی ئۆباما ڕێکەوتنی ئەتۆمی ئیمزا کراو بەدەستکەوتێکی گەورەیان دەزانی.\nدووەم: پێان وایە ترەمپ کارێکی باشی کردووە، ئەمە ختووکەدانی ئێرانە و بەم لاو لادا ئەکەوێت تاوەکوو شتێک ئەشکێنێت، دوواتر دەبێتە بەهانە بۆیان و لێی دەدەن. ئەمە زیاتر بۆچونی جۆن بۆڵتنە (گەورە ڕاوێژکاری ئەمریکا). ئەم کابرایە دوژمنی سەرەکی ئێرانە.\nسێیەم: پێیان وایە ترەمپ کارێکی باشی کردووە، ڕەنگە سەرەتا ئێران هەندێ شت بکات بەڵام ناتوانێ خۆی ڕاگرێ، دێتە سەر مێزی گفتوو گۆو بە مەرجەکانی ئەمریکا ڕازی ئەبێت.


خەرمانەی “کورد و هەستی نەتەوایەتی” جەماڵ عەڵیاڵی – Giareng\nخەرمانەی “کورد و هەستی نەتەوایەتی” جەماڵ عەڵیاڵی\nلە 31 تشرینی یەکەم , 2016\nچڕوپڕ بوونی هێرشەکانی داگیرکەر لە لایەک و لاوازبوونی هەڵوێستی پشتیوانی لە لایەکیترەوە ئەو پرسیارە دەخوڵقێنێ کە ئایا هەستی نەتەوەیی کورد، تێڕای پێداویستییەکانی هەنووکەیی دەکات؟\nئەگەر پرسیارەکە بە شێوەیەکی بنەڕەتی ئاراستە بکەێن، پێویستە بوێژین ئایا پڕۆسەی بەنەتەوە بوونی کورد کۆتایی پێهاتوە؟ زۆر بە زەقی: ئایا کورد نەتەوەیە؟ پرسیارەکە گڕگرە و رەنگە بەو هۆیەوە خەڵکێک خۆی لێ بوێرن بەڵام پێویستە بخرێتە بەرباس بۆئەوەی کە بەرپێی هەنگاوەکانی ئێستا و داهاتوو، پتەو ببێت. نووسەری ئەو بابەتە “دوور و درێژە” دەخوازێ بۆچوونی خۆی لە مەر کاکڵی پرسیاری لەو شێوازە، شی کاتەوە. بەو هیوایەی کە بابەتەکە کۆمەڵێک پرسیاریتر لای خۆێنەر بخووڵقێنێ و رەنگە ببێتە بە کەرەستەیەک بۆ ئاڵوگۆڕی زیاتر لەمەر “ئاستەم بوونی” دۆخی هەنووکەیی و پێداویستییەکانی ئەو دۆخە. پێشەکی گۆێچکەیەکی بچووک لە مینیاتووری ڕەشی کوردستان.\nداعەش و داگیرکەر لە گشت لایەکەوە سەرقاڵی گەمارۆی کوردستانن. جیهانی دەوڵەمەند بە گشتی لە سەیراندایە و چاوی لە ڕووداوەکان زەق بۆتەوە، نەکا پشکی وان کەم کاتەوە! دەسەڵاتی بێ بنەمای کوردی لە باشوور و بە تایبەت پارتی دێمۆکراتی کوردستان، سەرەڕای هاروگیفی سەربەخۆیی، خەریکە بە تەواوی دەکەوێتە باوەشی داگیرکەر. سازەکانی کوردی لە ڕۆژهەڵات بە داخەوە تەسلیمی دۆخی داگیرکەری ئێرانی بوونە، دەسپێشخەری و ئینیتیاتیڤیان بە تەواوی لە دەست داوە و لە بڕی هاوکاری و هەماهەنگی دژ بە ڕژێمی نامڕۆڤانەی ئێران بێدەنگیان هەڵبژاردووە، چەشنێک سۆفیگەری سیاسی کە لە کاتی ئاستەمدا جیگەی عەقل و لۆژیک دەگرێتەوە.\nهەر دوو داگیرکەری تورک و ئێرانی هەتا دێت و خۆیان زیاتر تەیار دەکەن، مۆڵگەکانیان لە کوردوستان زیاتر دەکەن و ئاشکراتر لە جاران هاوکات دەگەڵ داعەش کوردستان دەکووتن و کۆرپەکانی لێ دەستێننن. هەر ئێستاکە هێرشێکی بەربڵاو لە سەر مێدیای ئازادی باکوور و ڕۆژهەڵات هەیە، مینای ئەو هێرشانە لە پچڕاندنی وەشانەکانی رادیۆ و تەلەفیزیۆنی ئازاد بەدی دەکرێ. لەو ناوەدا پشکی ڕۆژهەڵات زۆر گرانترە، بە هۆی ئەوە کە لە ئاکامی سیاسەتی دوور لە واقیع، بەشێک لە دەزگای ڕاگەیاندنی داخراوە. بە کوورتی، داگیرکەر و داعەش لە باری چەک و جبەخانەی دزەیی، مێدیایی، سایبیری و سوپایی زۆر لە کورد بە هێزترن. بە خەیاڵی خاویان لە ڕیگەی خستنە ڕووی ئاخرین گورزەکانیان، خەریکن تیری کۆتایی لە جەستەی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان دەدەن. لە دۆخی لەو چەشنەدا، ورەی بەرز پێویستە بەڵام بەش ناکات.\nبڵا مینایەک لە ژیانی ماسیان لە ناو بەحردا وەبیر خۆمان بێنینەوە. هێندێک چەشنە ماسی هەیە کە بە ڕەوەی چەند ملیۆنی دەژی. ئەوانە هەرکات تووشی بوونەوەری ڕاوچی دەبن، بە کۆمەڵێکی زۆر مەزن، وەکوو یەک جەستە دەجووڵێنەوە بۆ ئەوەی کە زیانی کەمتریان بەرکەوێ و لە کۆتاییدا تاکی زیاتریان لە هێرشەکە ڕزگاری بێت، ئەو شێوازە لە خۆپاراستن بۆ ئەو ماسیە بچکۆلانە زۆر کاریگەرە. لە دۆخی هەنووکەیی کوردستاندا، تاکی کورد لە گورزی داگیرکەر ڕزگاری نایەت، سازەی کوردی بە تەنیا، وەکوو تاکی داماوە وپاراستنی خۆی بۆ زەحمەتە مەگەر بە کۆمەڵ. ئەو بە کۆمەڵ بوونە، وەکوو ماسیەکانی ناو بەحر تەنیا بە یێکێتی نەتەویی جێ بە جێ دەبێت. لە وبارە ئاڵۆزە و مەترسیدارەی زاڵ بە سەر کوردستاندا، کاتێک کە بە کردەوە، داگیرکەر و داعەش ڕاساونە سەر کوردستان، سازەی سیاسی کوردی بێدەنگە و فززەی لێنایەت. وردە بەیان و بەلاخ تێڕا ناکات، پێویست بە هێزی نەتەوەیی هەیە.\nلەناو ئەو دۆخە تووندە دایە کە دووبارە هەر وەکوو سات و کاتی هێرشەکەی سەر کۆبانی، ئەو کاتەی شەڕی تووندی تێدا دەگەڕا، پرسیارێک دەخوڵقێ کە ئایە هەستی نەتەوایەتی لە ناو نەتەوەی کورددا هەیە؟ یاخود ئەو هەستە کپ کراوە؟ وڵامی ئەو پرسیارە لای مێژووی داهاتوویە نەک نووسەری ئەو بابەتە بەڵام، نووسەر بە پاڵپشتی دێمۆکراسییەوە، وەکوو هەر تاکێکی کورد مافی دەربڕینی بیروڕای خۆی هەیە.\nئەگەر نەتەوەی کورد هەستی نەتەوایەتی نەبێ، هەبوونی نەتەوەی کورد دەچێتە ژێر پرسیار. ئەو ئەگەرە زۆر وەڕاست ناچێت، هۆکارەکەی ئەوەیە کە گشت لایەنێکی سیاسی پانتای کوردستان، باس لە نەتەوەی کورد دەکات هەرچەند لە باری زانستییەوە پێویستە شۆێن بۆ “بەهەڵە چوونی گشت لایەنێک” بهێڵینەوە. لە لایەکیترەوە زۆرینەی فاکتەرکانی حاکم بە سەر کوردستان لە هەر چوارپارچەکەدا وەکوو بنەمای “نەتەوە بوون” لە گشت بوارەکاندا، کەم و زۆر هاوشێوازی یەکترن، کەواتە دەکرێ ئەو بژاردەیە بە نەبوو لە قەڵەم بدەین.\nئەگەر هەستی نەتەوایەتی هەبێ ئەوسا پرسیارێکیتر دەخوڵقێ، ئەویش ئەوەیە کە ئایا “نەتەوە” واتایەکیتری پێ بڕاوە؟ نووسەر لە سەر ئەو باوەڕەیە کە لە سەدەی ڕابووردوودا واتای گەلێک بابەت گۆڕانکاری بەسەرا هاتووە بەڵام زۆر دەگمەنە پێوەندی ناوبەین هەستی نەتەوایەتی و واتای نەتەوە گۆڕانکاری بەسەرا هاتبێ. هۆکارەکەی ئەوەیە کە گۆڕانکاری لەو شێوازە پێویستی بە ئاڵوگۆڕ لە بنەمای کۆمەڵگادا هەیە، گۆڕانکاری لە گشت بوارێکدا. بە چەشنێک کە کۆمەڵگای کوردەواری هەنگاو بە هەنگاو لە کۆمەڵگای سەرمایەداری نزیک بکاتەوە. ئاڵوگۆڕی لەو چەشنە، پێوەندی تاک دەگەڵ کەرەستەی بەرهەم هێنان و “کەرەستەی ڕابواردن” بەرەو پێش؟ دەگۆڕێ. لە کوردستانی ئەمڕۆدا چ ئاڵوگۆڕێکی بەرەو پێش لە سەر پێوەندی تاک دەگەڵ کەرەستەی بەرهەم هێنان و کەرەستەی ڕابواردن پێک نەهاتووە. بە پێچەوانە پێوەندی تاک دەگەڵ کەرەستەی بەرهەم هێنان و کەرەستەی ڕابواردن بەرەو پاش وەرچەرخاوە! سەیرە؟!! کەواتە، بە کوورتی دەتوانین بوێژین کە واتای نەتەوە لە ماوەی سەدەی بووریدا، گۆرانکاری بەسەرا نەهاتووە. ئەی بۆچی لەو دۆخە دژوارەدا کە داگیرکەرانی کوردستان تەنگیان بە کورد و گشتی دانیشتوانی کۆمەڵگاکەی هەڵچنیوە، تەنانەت لەو بارودۆخە ئاستەمەدا، ئەو یێکگرتووییەی کە بارتەقای هاوکێشەکانی سیاسی ناوچەکە بکات لەناو هێزەکانی کوردا نیە؟\nبڵا، لە ڕوانگەیەکیترەوە، تۆزێکیتر لە سەر بابەتەکە بدوێین. زۆر جار دەبیسین و دەخۆێنینەوە کە زاناکانی عەرەب و توورک و فارس دەڵێن: “هۆزەکانی کورد، عەشیرەتەکانی کورد، تایفەکانی کورد، ئیلەکانی کورد و خێڵەکانی کورد… بە هاسانی و بە خیرایی فریو دەدرێت…” لەو کاتانەدا، هەڵوێستی تاکی کورد جگە لە تووڕەیی و چەند وشەی ناشیرین، چیتر نیە. هەرگیز ئەو پرسیارەمان لە خۆمان نەکردووە کە بۆچێ وا دەڵێن؟ ئەوە برینی زۆر خەڵکان دەکولێنێتەوە بەڵام لە ڕاستیدا، ئەو وتەی زاناکانی داگیرکەر بێ بنەما نیە. زۆرینەی تاکی کورد بە ڕووناکبیرەوە، نەیتوانیوە بیرمەندیی خۆی بخاتە قۆناخێکی زانستییانە و تەنانەت هەر بە ساکارییەوە لە چوارچێوەی تەسکی ناوچەییدا ماوەتەوە. بەرچاوترین مینای دڵتەزێنی ئەو ڕوانگەیە، تێرۆری دوو سیکرێتێری گشتی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان لە ڕۆژهەڵات بوو کە یەک بە دوای یەک دا جێ بە جی کرا بێ ئەوەی کە تەنیا دێڕێک لە وانەی دڵتەزێنی یەکەم بقۆزێتەوە!\nڕەنگە کەسانێک بوێژن کە هۆکاری ئەو ئاکارە دەگەڕێتەوە سەر “هۆزەکانی کورد، عەشیرەتەکانی کورد، تایفەکانی کورد، ئیلەکانی کورد و خێڵەکانی کورد…”. تاکی کورد ئەوەندە گۆێ لەو وتارە چەوتانە بووە کە دەگەڵی “ڕا”هاتوە و فێری بووە! ئەو وتەیە ڕەنگە زۆر بەتاڵ نەبێت بەڵام ناکرێ بە متمانەوە پشتی پێ ببەستین. بە بڕوای نووسەر، ئەگەر بە شێوەیەکی زانستییانە هەنگاو بە هەنگاو ڕووداوەکان بەرەو ڕابوردوو شی بکەینەوە ئەوکات ڕیشە و بنچینەی هۆکارەکان دەدۆزینەوە. لە هەر ڕووداو و پڕۆسەیەکدا هەردەم شۆێنەواری لۆژیک زۆر بە ئاشکرایی دیارە، هەر ئەو شۆێنەوارانەن کە دەبێت هۆکاری لە قاودانی ڕیشەی بنچینەیی هۆکاری سەرەکی. لێرەدا بۆ هەڵسان بەو ئەرکە، پسپۆر و زانا پێویستە، پسپۆر و زانای ڕاهاتوو بە شیوازی زانستییانە! ئەگەر نەتەوەی کورد خاوەنی ئەو کەرەستەیە بێت ئەوا ڕۆژێک دادێ کە ئەو شێوازە هەڵسەنگاندنەش دەخرێتە بەر چاوی کۆمەڵگا، بلا باس لە سەر ئەو خاڵە گرینگە بۆ داهاتوو جێ بهێڵین.بە بڕوای نووسەر، دووپات و سێ پات و هەزار پات بوونەوەی وتاری “هۆزەکانی کورد، عەشیرەتەکانی کورد، تایفەکانی کورد، ئیلەکانی کورد و خێڵەکانی کورد…” بە داخەوە شۆێنەواری لە سەر مێشک و هزری کۆمەڵگا داناوە، تاوانباری ڕاستەقینەش ڕووناکبیری کوردە بە نووسەرەوە (لە سەر ئیزنی خۆێنەری بەرێز، نووسەر خۆی بە ڕووناکبیر لە قەڵەم دەدات). ئاکامی ئەو فەرهەنگە بۆتە بە مۆتەیەک بە ناوی خودموختاری بۆ کوردستان و دێمۆکراسی بۆ داگیرکەر! هەر کام لە لایەکەوە! خافڵ لەوە کە ئەگەر دگیرکەر خوازیاری دێمۆکراسی بێت، کورد پێویستی بە خۆپارستن و شەڕ نیە، ئەوە باسێکی ترە.\nلە بڕی خودموختاری، سەرخۆبوون، فیدرالی و کۆنفیدرالی، کورد هەر لە ڕۆژی هەوەڵەوە دەیتوانی باس لە وڵاتە داگیرکراوەکەی بکا و بۆ ڕزگاری نیشتمان لە ژێر چەنگی داگیرکەر تێبکۆشێ، ئایا لەوە خراپتر بەسەری دەهات کە ئێستا دێت؟ نووسەر بە بوێریەوە دەتوانێ بڵێت کە تەنیا داگیرکەر و دۆستانی ئەو، وڵامی ئەرێنی بۆ ئەو پرسیارە دەدەنەوە! ئەی نەتاندیت کە هەر ڕۆژی یەکەم داعەش هاتە ئاراوە، لە شارەکانی ڕۆژهەڵات، بە ڕۆژی ڕووناک بە سواری مۆتۆرسیکلێت و بە ئاڵای داعەش لە شارەکاندا خۆپێشاندانیان کرد؟ ئەوە داگیرکەر بوو کە بە شۆێن چاوترسێنی گەلەکەمان لە ڕۆژهەڵات بوو! ئێستاش درەنگ نەبوە! وەرن با گشتمان، سەرەڕای جیاوازی لە بیروڕادا، سنوورە دەسکردەکان ڕاکەین. بێگومان ڕاکردنی سنوورە دەسکردەکان لە رێگەی مێشک و هزر و جەستەی تاکی کورد تێدەپەڕێ ئینجا دەشت و کێوەکان دەگرێتەوە.\nئەگەر نەتەوەی کورد لەو دۆخە شازەدا نەتوانێ ریزەکانی خۆی رێکبخات ئەوا دەرفەتێکی مێژوویی لە دەست ئەدات و جگە لە تاکی کورد کەس بەرپرسیار نابێت، ئەگەر لە تاکی کورد پرسیار بکەی، ئەوسا تاوانەکە دەخاتە سەر شانی ڕووناکبیر و سازەکانی سیاسی. یێکێتی نەتەوەیی پێداویستێکی هەرە گرینگی هەنووکەییە! پێکی بێنن بە هەر بایخێکی بێت! ئەگینا دەیدۆڕێنین و لەو دۆڕاندنەدا کەس بێ بەش نابێت.


چەند بیرەوەرییەک دەربارەی شەهید عەبدولڕەحمان زەبیحی … رەزا شوان – Dengekan\nbyRaza Shwan\tJune 27, 2020\tGeneral, Opinion\nعەبدولڕەحمان زەبیحی ” عولەما ” تێکۆشەر و شۆڕشگێڕ و سیاسەتمەدار و رۆشنبیر و نووسەر و زمانەوان و فەرهەنگسازێکی زۆر بە توانا بوو. دڵسۆزێکی کەم وێنەی گەلی کوردمان بوو، کوردستان پەروەرێکی راستی تا سەر ئێسقان بوو، شۆڕەسوارێکی جەربەزە و ماندوونەناسی کەڵەمێرد و چاونەترس و کۆڵنەدەر و هەمیشە نەسرەوت و وچانەدەر بوو. هەموو ژیانی و هەموو کاتێکی بۆ خزمەتی گەلی کوردمان و کوردستانی نیشتمانی پیرۆزمان تەرخان کردبوو. مێژوویەکی پڕ لە شکۆداری و شانازی هەیە.\nبە داخەوە بە پیلانێکی نەگریس، کە لە لایەن فەرمانگەی ئەمنی رژێمی بەعسی عەرەبی رەگەزپەرستەوە داڕێژرابوو، زۆڵە کوردی خۆفرۆش جێبەجێی کرد. لە رۆژی (٢٧/ئادار/٢٠٠١) بە شێوەیەکی زۆر دڕندانە و نەمەردانە، مەلا جەمیل رۆژبەیانیان لە ماڵەکەی خۆی لە شاری بەغـدا شەهیدیان کرد.. تەرمەکەیان بۆ کەرکووک هێنایەوە و لەم شارە کوردستانییەی زێدیدا، لە رێوڕەسمێکی شایستەدا بە خاک سپێرا.\nPrevious په‌تای خیانه‌ت … به‌ختیار محه‌مه‌د\nNext بەفری زەمەن تێکست :هێرش ڕەسوڵ خوێندنەوە: هەرێم بەهادین\nغەریبیم.. دڵى ڕۆژهەڵات\nڕێزمان و ئەدەبی کوردی … کارا فاتیح\nهەڵبژاردن، بۆ بندیواری پەرلەمانتاران و گیرفان پڕکردنی سەرانی پارتەکان دەبێت! … ئاشتی ئیبراهیم ئەفەندی


سه‌رۆکی عێراقی: توندوتیژی ئاینزایی بۆته هۆی کوژرانی نزیکه‌ی 1100 که‌س له مانگی ئه‌یپرل‌دا\nی مانگی پـێنج ١٠, ٢٠٠٦\nجه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆکی عێراقی ده‌ڵێت له مانگی ڕابردوودا نزیکه‌ی 1100 که‌س له ئاکامی ڕووداوه توندوتیژییه ئاینزاییه‌کان به‌غدا کوژراون.\nبه‌ڕێز تاڵه‌بانی ڕۆژی چوارشه‌ممه له به‌یاننامه‌یه‌کدا ڕایگه‌یاند که‌وا مردووخانه‌کان ڕاپۆرتیانداوه له‌سه‌ر کوژرانی 1091 که‌س له ڕۆژی یه‌کی مانگی چوار تاوه‌کو 30 مانگی چوار.\nبه‌یاننامه‌که گوتیشی سه‌رکردایه‌تی هه‌ست به بێزاری و توڕه‌یی ده‌کات کاتێک ئه‌و هه‌واڵی ڕاپۆرته ڕۆژانه‌ییانه ده‌رباره‌ی دۆزینه‌وه‌ی ته‌رمی که‌سانی نه‌ناسراو له ناوه‌وه و ده‌وروبه‌ری به‌غدا ده‌بیستێت.\nله زوویه‌کی هه‌مان ڕۆژیشدا، پۆلیسی عێراقی گوتیان یاخیبوان 15 که‌سیان کوشتووه. له میانه‌ی یه‌کێک له هێرشه‌کاندا، یاخیبوان بۆسه‌یه‌کیان بۆ پاسێک له نزیک باقوبه له باکوری به‌غدا داناوه و له ئاکامدا 11 سه‌رنشینی ناو پاسه‌که کوژراون و سیانی تریشیان لێ بریندار بوون. هه‌ر له شاری باقوبه، ئه‌ندامێکی یه‌که‌یه‌کی ده‌زگای زانیاری پۆلیس و دوو پاسه‌وانه تایبه‌ته‌که‌ی له هێرشێکی جودا کوژراوه.\nله به‌غداش، کۆمه‌ڵێک چه‌کدار کارمه‌ندێکی وه‌زاره‌تی به‌رگری‌یان کوشتووه، هه‌روه‌ها پۆلیس ده‌ڵێت ته‌رمی 13 که‌سیان دۆزیوه‌ته‌وه که نیشانه‌ی ئه‌شکه‌نجه‌دانیان پێوه بووه.\nڕۆژنامه‌وانانی بێ سنوریش ده‌ڵێن پێنج ڕۆژنامه‌وان و یاریده‌ده‌رێکیان له‌م مانگه‌دا له عێراق کوژراون. گروپی ناوبراو ده‌ڵێت بانگه‌شه‌ی عێراق ده‌که‌ن تیمێکی تایبه‌ت بۆ لێکۆڵینه‌وه له‌سه‌ر ئه‌م کاری کوشتنکارییه دابمه‌زرێنن.


نەرمەواڵەی TuneUp Utilities یێکێکە لەو پرۆگرامانەی بواری رێکخستن و چارەسەر کردنی کێشەکانی ویندۆز کە دەتوانێ سیستەم خێراتر و پارێزراوتر بکات و بۆ ئەم کردەوەیە تەنیا یەک کرتە بەسە بۆ دەسپێ کردنی! بە پرۆگرامی TuneUp Utilities دەتوانن هەستن بە ئەنجام دانی ئەمنی ئەو کردارە لە سەر سیستەم، چونکە هەموو ئاڵوگۆرەکان لە لایەن ناوەندی رزگاری TuneUp Utilities چاوەدێری دەکرێ.تەوای ئیمکاناتی ئەو بە هۆی لاپەرەیێک کە بە شەش سەردێر دابەش کرواوە، لە سەردەست دایە. ئەم نەرمەواڵەیە هاوکات هەم بۆ سەرەتاییەکان و هەمیش بۆ شارەزاکان یارمەتیدەرێکی باشە بۆ لە ناو بردنی کۆسپەکانی ویندۆز بە رێگایێکی ئاسانتر و باشتر و دڵنیاتر. تەواوی بژاردەکانی گرینگی سیستەم بە شێوەیێکی سادە شی کراوەتەوە و بەیەک کرتەی ماوس دەتوانرێ ئاکتیڤ و پاسیڤ بکرێت. نەرمەواڵەی TuneUp Utilities تەواوی رێکخستنەکان و ئاڵوگۆرەکانی پێویست لە ریجێستری، خۆکارانە بەرێوە دەبات و لە تەواوی هەڵە و کۆسپ و چاوەدێریەکان ئاگادارتان دەکاتەوە و بە پێشنیاری چارەسەری ساکارەوە، سیستەم لە باشترین دۆخ دا رادەگرێ، و بە دەیان کاری رێکخستن هەموو هەڵە و کەموکورتییەکان چارەسەر دەکات، و...هتد\nتێبینی: بۆ بەرگری کردن لە نەفەوتانی سێریالی ئامرازەکە، لە نوێکردنەوەی خۆ بپارێزن\nFile ver : 10.0.4500.46\nئەمرۆکە تێکنۆلۆژی جۆراوجۆر لە فیلم و وێنەهەڵگرتنەوە دا بەکار دەهێنرێن. یێکێ لەم بابەتانەی کە ئێستاکە زۆر باوە بەکارهێنانی تێکنۆلۆژی بە چەشنی پانۆرامایە. بەرهەمهێنانی وێنەی پانۆڕاما وێڕای ئەوەی کە دژوارتر لە وێنەی ئاساییە خێرایی و وردبینی پتری پێویستە. بۆ ئەوەی بتوانین وێنەکان بە چۆنیێتی پانۆرامایی دەربهێنین، لە قەراخ وێنەگەلی کامێرای رەنووسی دا دەبێ لە ئامرازەکانی ئەم بوارەش بۆ کارئاسانی پتر کەڵک وەربگرین.\nArcSoft Panorama Maker ئامرازێکی زۆر بەهێزە کە بە کەڵک وەرگرتن لێی دەتوانین وێنەگەلی پانۆرامایی بە چۆنیێتی بەرز و سەرنج راکێش بەرهەم بهێنین. کەڵک وەرگرتن لەم ئامرازە بۆ تێکەڵ کردنی وێنە لە ناو یێک دا بە مەبەستی بەرهەمهێنانی وێنەی پانۆرامایی یێکەم خاڵی گرینگی ئەم ئامرازە بەهەژمار دێت. زۆر بە هاسانی دەتوانین ئەو فیلمانەی کە لە شوێنە دڵخوازەکان گرتوومانن بە هۆی ئەم ئامرازەوە بیانکەین بە وێنەی پانۆراما، بە بێ ئەوەی پێویست بە زانیاری تایبەت بکات. بەرهەمهێنانی وینەگەلی پانۆرامایی بە شێوە و شکڵی جۆراوجۆر حەتتا ٣٦٠ دەرەجەیی، ئیمکانی کەڵک لێوەرگرتنی هاوکات لە فیلم و وینە بۆ وێنەی پانۆرامایی، دەسکاری کردن و بەرێوەبردنی پیشەیی، چاپ و بەرێکردنی بە شێوەی ئۆنڵاین لە تواناییەکانی دیکەی ئەم ئامرازە بە هەژمار دەهێنرێن.\nFile size : 40,1 MB\nFile ver : 6.0.0.94\nهەر وەها ئەگەر لە کاتی داگرتن دا لە گەڵ پچرانی ئینترنێت یان گرفتی پچرانی کارەبا بەرەوروو ببن، بەبێ گرفت دەتوانن دوای هاتنەوەیان بەردەوام بن لە داگرتنی پرۆگرامەکان لەو شوێنەی را کە تووشی پچران ببوون بەبێ ئەوەی فایلەکەتان لە ناو بچێ یان گرفتی بۆ بێتە پێش.\nWinMend Disk Cleaner Ver 1.6\nWinMend Disk Cleaner نەرمەواڵەیێکی بەهێزی بواری خاوێنکردنەوەی سیستەمە. ئەم ئامرازە وێرای کەمبوونی قەبارەکەی،بە خێراییێکی زۆر هەڵدەستێ بە گەران لە ناو پەپکە رەقە دا و بە چەشنێک کردەکانی بەرێوە دەبات هەتا لە جیاتی فایلە بێ کەڵکەکان فایلی سیستەم نەسڕدرێنەوە.\nیێکەی ئانالیزی ئامراز زۆر بە وردی هەڵدەستێ بە کارەکانی، هەتا بەکارهێنەران بە دڵنیایی تەواوەوە و بە خێرایی پترلەپێشوو، زانیاریەکانیان لە ناو پەپکەرەقەی سیستەم دا ئاڵوگۆڕ بکەن و پێداچوونەوەیان بە سەر دا بکەن. بەم ئامرازە کەم قەبارەیە دەتوانین ئەوپەڕی خێرایی پەپکە رەقە تاقی بکەینەوە .\nFile size : 2,45MB\nFile ver : 1.6.1.0\nدەست وێراگەیشتن بە سیستەمی کامپیوتێر لە رێگای دوورەوە (Remote Desktop) یەکێک لەو بابەتە گرینگانەیە کە لە ناو شەبەکە کامپیوتێریەکان و لە ناو بەرێوەبەرایەتییەکەیشی و هەروەها بەرێوەبەرانی ماڵپەرەکان و...جێگای باس و بایەخ پێدانە. کەسانێک هەن کە لە ریمۆت دیسکتابی ناو ویندۆز کەڵک وەردەگرن، بەڵام کەسانێکیش هەن کە نەرمەواڵەی بەرهەم هاتووی ئەم بوارە بەکاردێنن و بە باشتری دەزانن. بەرێوەبردنی چەندین پەیوەندی بۆ بەرێوەبەرانی شارەزا کارێکی زۆر گرینگ و پڕبایەخە وهەبوونی نەرمەواڵەیێکی بەرێوەبردن لەم بوارە دا کە بتوانێ هەر چەشنە کەرەسەی ریمۆت دیسکتاب پشتیوانی بکات، خاڵێکی بناغەییە.\nنەرمەواڵەی Devolutions Remote Desktop Manager دەتوانێ یەکێک لە باشترین بژاردەکانی رێمۆت بێ.\nFile size : 109.7 MB\nFile ver : 2.0.6.0\nDate Added : May 22nd 2014\nSystem Requirements: Microsoft® Windows: 8 , 7, XP (SP2 or later), XP Embedded, Vista, 2003 or 2008


ھەرێمی کوردستان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە هەرێمی کوردستانەوە)\nلەوانەیە ئەم وتارە لە http://krg-iran.com/index.php/haremm (دووپ دێت · کۆپی ڤایۆز) لەبەرگیرابێتەوە، لەوانەیە ئەم کارە دژی سیاسەتی مافی لەبەرگرتنەوەی ویکیپیدیا بێت. تکایە بەسەر http://krg-iran.com/index.php/haremm (دووپ دێت · کۆپی ڤایۆز) بچۆرەوە و، بە دەستکاریکردنی وتارەکە و لابردنی ھەر دەقێکی نائازادی ماف پارێزراو و دانانی دەقی ئازاد و ڕەسەن لە جێی، یان پێشنیارکردنی سڕینەوەی، کێشەکە چارەسەر بکە. تکایە دڵنیا بە کە سەرچاوەی پێشێلکردنی مافەکانی لەبەرگرتنەوە خۆی ئاوێنەی ویکیپیدیا نییە. (حوزەیرانی ٢٠٢٠)\nئەم وتارە سەبارەت بە ھەرێمی کوردستان نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە کوردستان (ڕوونکردنەوە).\nسروود: ئەی ڕەقیب\nسنووری ھەرێمی کوردستان (ناکۆکبوون)\n██ ھەرێمی کوردستان\n██ ناوچە جێناکۆکەکان\n██ ناوچەی داواکراو و لەژێڕکۆنترۆڵدا\n██ ناوچە داواکراوەکان\n██ عێراقی ماوە\n36°11′N 44°00′E / 36.183°N 44.000°E / 36.183; 44.000\nسلێمانی *بە ئیدارەی گەرمیانەوە\nزمانە ناوچەییەکان سۆرانی، بادینی، ھەورامی\nگرووپە ڕەگەزییەکان کورد، عەرەب، تورکمان، کلد و ئاشووری، ئەرمەنی\nحکومەتی ھەرێمی کوردستان\n- سەرۆکی ھەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی\n- سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان مەسروور بارزانی\n- سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان ڤالا فەرید ئیبراھیم\n- ڕاپەڕین دژی حکوومەتی بەعس ٥/٣/١٩٩١\n- ٨٠٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە\nھەڵەی دەربڕین: پیتێکی نەناسراو ھەیە "٨" مایلی چوارگۆشە\n- بەراوردی ٥٬٨٩٥٬٠٥٢\n- سەرژمێریی ٢٠١٨ ٧٫١٥٨٫١٩٧\n- چڕی ٤٠ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە\nھەڵەی دەربڕین: پیتێکی نەناسراو ھەیە "٤"کەس لە مایلی چوارگۆشە\nدیناری عێراقی (ID)\nکاتی ھەولێر (UTC+٣)\nھەرێمی کوردستان ھەرێمێکی فیدراڵیی، نەتەوەیی و ئابووری ئۆتۆنۆمییە لە ناو کۆماری عێراقدا. لە ڕۆژھەڵاتەوە کوردستانی ئێران، لە باکوورەوە کۆماری تورکیا، لە ڕۆژاواوە سوریا و لە باشوورەوە لەگەڵ عێراق سنوورەکانی پێک دێنن. شاری ھەولێر پایتەختی ھەرێمی کوردستانە.\n٢.٢ شۆڕشەکانی بارزانی لە ساڵانی ١٩٦٠–١٩٧٥و دواھاتەکانی\n٢.٣ ڕێکەوتننامەی جەزائیر\n٢.٤ شەڕی ئێران - عێراق و ھەڵمەتی ئەنفال\n٣.١ ڕیزبەندیی ڕووداوە سەرەکییەکان بەپێی ساڵەکانی ڕوودانیان\n٤ پەرلەمانی کوردستان\n٥ ھێرشەکانی تورکیا\n٨ کەش و ھەوا\n٨.١ ھەرێمی بارانی مسۆگەر\n٨.٢ ھەرێمی بارانی نامسۆگەر\nکوردستان بە واتای «نیشتمانی کوردان» دێت. چەمکی «کورد» لە وشەی لاتینی Cordueni داتاشراوە کە بە مانای دانیشتوانی پاشایەتی Corduene دێت، کە بوو بە ناوچەیەکی ئیمپراتۆری ڕۆمان لە ٦٦ پ.ز. لە دەستوری عێراقیدا، بە «ھەرێمی کوردستان» ئاماژەی پێکراوە. حکومەتی ھەرێم بە «کوردستان - عێراق»، یان «ھەرێمی کوردستان» ناوی دەبات بەڵام دەستەواژەی «کوردستانی عێراق» بەکارناھێنێت. ناوی حکومەتەکە «حکومەتی ھەرێمی کوردستان» ە کە کورتەکەی لە زمانی ئینگلیزیدا KRG یە. کوردەکان بە کوردستانی باشووریش ناوی دەبەن ئەوەش بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافییەکەیەوە کە بەشی باشووری کوردستانی گەورەی پێکھێناوە. لە سەردەمی دەسەڵاتی حزبی بەعسدا لە حەفتاکان و ھەشتاکاندا، ھەرێمەکە بە «ھەرێمی ئۆتۆنۆمی کوردستان» ناودەبرا.\nبە درێژایی مێژوو ھەرێمەکە نەتەوەی جیاوازی تیا نیشتەجێ بوون یان حوکمڕانییان کردبووە وەک حورانییەکان، میتانییەکان، ئاشورییەکان، تورکەکان، میدییەکان، فارسەکان، یۆنانییەکان، ڕۆمانییەکان و عەرەب و تادوایی. لە سەدەکانی ناوەڕاستدا لەلایەن میرنشینی نیمچە سەربەخۆوە حوکمڕانی کراوە وەک میرنشینەکانی سۆران، بابان، بادینان و ئەردەڵان کە بە ھەموویان بەشێکی گەورەی خێڵ و تیرە کوردییەکانی ئەمڕۆ پێکدێنن. لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان دەژین و ھەموو خۆیان بە کورد ئەزانن.\nلە یەکی کانوونی دووەمی ١٩١٨ لە کۆبوونەوەیەکدا لە سلێمانی لەگەڵ کۆڵۆنێڵ ئارنۆڵد وێڵسن، مەندوبی سیڤیلی میسۆپۆتامیا بە وەکالەت، سەرکردە کوردەکان داوای پاڵپشتیی بریتانیایان کرد بۆ دامەزراندنی کوردستانێکی یەکگرتووو سەربەخۆ لەسایەی پاراستنی بریتانیادا. لە نێوان ساڵانی ١٩١٩ و ١٩٢٢، شێخ مەحمود بەرزنجی کە سەرکردەیەکی کوردی کاریگەر بووە لە سلێمانی، حکومەتێکی کوردیی پێکھێنا و دوو شۆڕشی دژی حوکمی بریتانیا کرد. دوو ساڵی پێچوو تا دەسەڵاتی بریتانی توانی ڕاپەڕینەکانی سەرکوت بکات. یەکەم شۆڕشی لە ٢٢ی مایسی ١٩١٩ دەستی پێکرد و کە تێیدا ئەو کارمەندە بریتانیانەی لە سلێمانی بوون دەستگیرکران و شۆڕشەکە بەخێرایی بە موسڵ و ھەولێردا بڵاوبوووە. بریتانیا بۆ سەرکوت کردنی ڕاپەڕینەکە بۆمبارانی ھەوایی، تۆپباران، شەڕی زەمینی و یەکجاریش گازی کیمیایی بەکارھێنا. بریتانییەکان مەحمودیان دوورخستەوە بۆ ھندستان. لە حوزەیرانی ١٩٢٠، ٦٢ سەرکردەی خێڵەکیی ناوچەکە، داوای سەربەخۆیی کوردستانیان کرد لەژێر سایەی ئینتیدابی بریتانیا. ڕەتکردنەوەی بریتانییەکان بۆ حوکمی سەربەخۆی کوردەکان لەوەوە سەرچاوەی گرت کە سەرکەوتنی حوکمی سەربەخۆی کوردەکان لە ناوچەکەدا وا ئەکات عەرەبەکانی تر لە ھەردوو ناوچەی بەغداو بەسرە داوای سەربەخۆیی بکەن و بەمەش کۆنتڕۆڵی ڕاستەوخۆی بریتانییەکان بەسەر میسۆپۆتامیادا لەناودەچێت. لە ساڵی ١٩٢٢، بریتانیا شێخ مەحمودیان گێڕایەوە سەر دەسەڵات، بەو ھیوایەی شێخ مەحمود کوردەکان ڕێکبخاتەوەو دژایەتی تورکەکان بکات کە داوای موسڵ و کەرکووکیان دەکرد. شێخ مەحمود مەملەکەتی کوردستانی ڕاگەیاند و خۆی وەک مەلیکی کوردستان ناساند، دواتر ڕەزامەندی دەربڕی بە ئۆتۆنۆمییەکی سنووردار لەچوارچێوەی دەوڵەتی عێراقی تازە پێکھێنراودا. لە ساڵی ١٩٣٠ و دوای ڕاگەیاندنی وەرگیرانی عێراق لە «عوسبەتول ئومەم»، شێخ مەحمود سێیەم ڕاپەڕینی دەستپێکرد کە بە ھێزە زەمینی و ئاسمانییە بریتانییەکان سەرکوتکرا.\nبە ھاتنی ١٩٢٧، ھۆزی بارزانی بوونە پشتیوانی مافەکانی کورد لە عێراق. لە ساڵی ١٩٢٩، بارزانییەکان داوای ناوچەیەکی کوردییان کرد لە باکووری عێراق. بە پاڵپشتیی ئەم داوایانە، لە ساڵی ١٩٣١ ناسراوەکانی کورد سکاڵایەکیان دایە "عوسبەتول ئومەم"و داوای دامەزراندنی حکومەتێکی سەربەخۆی کوردییان لێرد. لەژێر حکومەتی عێراقی و بریتانییەکان، لە ساڵی ١٩٤٥، سەرکردەی ھەرە کاریگەری ھۆزەکە، مستەفا بارزانی ناچار کرا بڕواتە ئێران. دواتر چووە یەکێتی سۆڤێت، ئەمەش دوای ڕووخانی کۆماری مھاباد لە ساڵی ١٩٤٦.\nشۆڕشەکانی بارزانی لە ساڵانی ١٩٦٠–١٩٧٥و دواھاتەکانی\nدوای کودەتایەکی سەربازیی لە لایەن عەبدولکەریم قاسمەوە ساڵی ١٩٥٨، بارزانی توانی لە مەنفا بگەڕێتەوە و پارتێکی سیاسیی خۆی دابمەزرێنێت کە پارتی دیموکراتی کوردستانە و لە ساڵی ١٩٦٠ شێوەی فەرمیی وەرگرت. دوای ماوەیەکی کەم، قاسم خێڵی برادۆست و زێباریی دژی بارزانی ھاندا. لە تەممووزی ١٩٦١، بارزانی یەکەم شۆڕشی خۆی دژی حکومەتی عێراقی دەستپێکرد بەمەبەستی پارێزگاری لە زامنکردنی حوکمڕانیی کوردی. بەھۆی ئەو پەشێوییەی لە سوپای عێراقدا دروستبوو دوای کودەتاکەی ١٩٥٨، حکومەتەکەی قاسم نەیتوانی شۆڕشەکان سەرکوت بکات. ئەم بنبەستە چەند گروپێکی بەھێزی سوپای توڕەکرد، ئەمەش لەوانەیە یەکێک بووبێت لە ھۆکارە بەھێزەکانی پشت کودەتاکەی بەعس. عەبدولسەلام عارف لە شوباتی ١٩٦٤ ئاگربەستی ڕاگەیاند و ئەمەش بووە ھۆی دابەشبوونی کوردی شارنشینە ڕادیکاڵەکان لە لایەک و ھێزە تەقلیدییەکانی سەر بە بارزانی لە لایەکی تر. بارزانی ڕازی بوو بە ئاگربەستەکە و ڕادیکاڵەکانی لە پارتەکەی دەرکرد. سەرەڕای ئەمە، حکومەتی بەغدا ویستی جارێکی تر جوڵانەوەکەی بەرزانی بەھۆی ھێزەوە ببەزێنێت. ئەم ھەڵمەتە لە ساڵی ١٩٦٦ دا سەرکەوتوو نەبوو چونکە ھێزەکانی سوپای عێراق لە نزیک ڕەواندوز لەلایەن ھێزەکانی بارزانییەوە بەزێنران. دوای ئەمە، لە حوزەیرانی ١٩٦٦، عارف بەرنامەیەکی ئاشتی خستەڕوو کە ١٢ خاڵی لەخۆ ئەگرت، کە لەبەر لەکار لادانی عارف بە کودەتای بەعسییەکان جێبەجێ نەکرا. حکومەتی بەعس ھەڵمەتی لەناوبردنی شۆڕشەکانی کوردی دەستپێکرد کە لە ١٩٦٩ ڕاگیرا. ئەمە ئەتوانرێ بەشێکی بخرێتە ئەستۆی ئەو ناکۆکییە ناوخۆیییەی بەغدا لەسەر دەسەڵات و ئەو ئاڵۆزییانەی لەگەڵ ئێراندا ھەبوون. سەرەڕای ئەمانە، سۆڤێت فشاری لەسەر عێراق دادەنا بۆ ڕێککەوتن لەگەڵ بارزانی دا. بەرنامەی ئاشتی لە ئازاری ١٩٧٠ خرایە ڕوو کە ئۆتۆنۆمییەکی فراوانتری بۆ کوردەکان لەخۆ دەگرت. پلانەکە کە ڕێگەی بە کوردەکان دەدا لە حکومەتی بەغداش نوێنەرو بەشداریان ھەبێت، دەبوو لە چوار ساڵدا جێبەجێ بکرێت. لەگەڵ ئەمەشدا، ھەر لەو کاتەدا حکومەتی عێراقی دەستی کرد بە جێبەجێکردنی بەرنامەی بەعەرەبکردن لە کەرکوک و خانەقین کە بە نەوت دەوڵەمەندن. لە ساڵەکانی دواتردا، حکومەتی بەغدا بەسەر دووبەرەکییە ناوخۆیییەکانیدا زاڵ بوو و لە نیسانی ١٩٧٢ ڕێکەوتننامەی دۆستایەتی لەگەڵ یەکێتی سۆڤێت مۆر کرد، ھەروەھا کۆتایی بە تەریکگرتنی خۆی لە وڵاتانی عەرەب ھێنا. لەولاشەوە، کوردەکان ھەر پشتیان بە ھاوکاری سوپای ئێران بەستبوو و توانییان کەمێک ھێزەکانیان بەھێزبکەن.\nلە ساڵی ١٩٧٤ حکومەتی عێراقی ھەڵمەتێکی شەڕەنگێزی نوێی دژی کوردەکان دەستپێکرد و بەرەو ناوچە سنوورییەکانی ئێران دایماڵین. عێراق بە ئێرانی ڕاگەیاند کە خواستەکانی ئێران بەدی ئەھێنێت بەمەرجێک یارمەتی کوردەکان ڕاگرێت. بە میانگیریی سەرۆکی جەزائیر، ھۆری بۆمدین، ئێران و عێراق گەیشتنە ڕێکەوتنێکی گشتگیر لە ئازاری ١٩٧٥ دا کە بە ڕێکەوتننامەی جەزائیر بەناوبانگە. ئەم ڕێکەوتننامەیە وای کرد کوردەکان بەبێ یارمەتی بمێننەوە و تاران یارمەتییەکانی بزووتنەوەی کوردی نەدات. بارزانی ئاوارەی ئێران بوو، ھەروەھا ژمارەیەکی زۆر لە لایەنگرەکانیشی. ژمارەیەکی زۆریش خۆیان بەدەستەوە داو شۆڕشەکە دوای چەند ڕۆژێک کۆتایی ھات. لە ئەنجامی ئەمەدا حکومەتی عێراقی بووە خاوەنی دەسەڵاتێکی فراوانتر بەسەر ناوچەکانی باکووری عێراقدا لەچاو پانزە ساڵی پێشوویدا و بۆ ئەوەی ئەو کاریگەرییە بپارێزێت، دەستی بە پلانی بە عەرەبکردن کرد ئەویش بە ھێنانی خەڵکی عەرەب بۆ ناوچە نەوتییەکانی کوردستان، بەتایبەتی بۆ ناوچەکانی کەرکوک‌و دەوروبەری. دوای ڕێکەوتننامەکەی جەزائیر، ڕێوشوێنی سەرکوتکەرانە لەلایەن حکومەتەوە گیرانە بەر دژی کوردەکان و بووە ھۆی سەرلەنوێ دەستپێکردنەوەی شەڕ لەنێوان سوپای عێراقی و چەکدارە کوردەکان. لە ساڵانی ١٩٧٧، ١٩٧٨و ١٩٧٩، ٦٠٠ دێی کوردی خاپوور کران و نزیکەی ٢٠٠٠٠٠ کورد لە ناوچەکانی خۆیان ڕاگوێزران.\nشەڕی ئێران - عێراق و ھەڵمەتی ئەنفال\nلە ماوەی جەنگی ئێران - عێراق، حکومەتی عێراقی سیاسەتی دژە کوردیی گرتەبەر و وەک ئەمرێکی واقیعی شەڕێکی ناوخۆی لێکەوتەوە. عێراق کەوتە بەر ئیدانەکردنێکی بەرفراوان لەلایەن کۆمەڵگەی مەدەنییەوە، بەڵام ھەرگیز بەشێوەیەکی جددی سزا نەدرا بەرامبەر ئەو ڕێوشوێنە سەرکوتکارانەیەی گرتنیە بەر، لەوانە بەکارھێنانی چەکی کیمیاوی دژی کوردەکان کە ھەزاران کوژراوی لێ کەوتەوە. ھەڵمەتی ئەنفالیش کۆمەڵکوژییەکی بەرنامە بۆ داڕێژراو بوو دژی کوردەکانی عێراق جێبەجێکرا. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٨٧ تا ٢٣ی نیسانی ١٩٨٩، سوپای عێراقی بە فەرماندەیی عەلی حەسەن ئەلمەجید ھەڵمەتی کۆمەڵکوژیی دژی کوردەکانی گرتەبەر کە لە چەند ڕوویەکەوە دژی مافەکانی مرۆڤ بوو، لەوانە: بەکارھێنانی بەرفراوانی چەکی کیمیاوی، خاپوور کردنی نزیکەی ٢٠٠٠ گوندی و کوشتنی نزیکەی ٥٠٠٠٠ دێنشینی کورد، ئەمە بەپێی محافزکارانەترین خەمڵاندن. قەڵادزێی گەورە شارۆچکەی کوردی (کە ٧٠٠٠٠ کەس دانیشتوانەکەیەتی) بە تەواوی خاپوور کرا لەلایەن سوپای عێراقییەوە. ھەڵمەتەکە تەعریبکردنی کەرکووکیشی لەخۆ گرتبوو، ئەویش دەرکردنی کوردەکان بوو لەو ناوچانەی بە نەوت دەوڵەمەندن و نیشتەجێکردنی عەرەبەکانی باشوور و ناوەڕاستی عێراق لە شوێنیان. سەرچاوە کوردییەکان ژمارەی قوربانییانی ئەم ھەڵمەتە بە زیاتر لە ١٨٢ ھەزار ئەخەمڵێنن.\nھەرێمی کوردستان لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٧٠ دا وەک ھەرێمی ئۆتۆنۆمیی کوردی دامەزرا، ئەمەش دوای ئەو ڕێکەوتنە ئۆتۆنۆمییەی لەنێوان سەرکردەکانی حکومەتی عێراقی و سەرکردەکانی کوردە جڤاتی کوردەکانی عێراق مۆر کرا. ئەنجومەنی یاسادانان لە ھەولێر دامەزرێنرا و دەسەڵاتێکی تیۆریی ھەبوو بەسەر پارێزگا کوردنشینەکانی ھەولێر و دھۆک و سلێمانی دا. ھەرچەندە لە ڕاستیدا ئەنجومەنەکە لە ساڵی ١٩٧٠ دا دامەزرێنرا بەڵام ھەر لەژێر کۆنتڕۆڵی سەدام حسێنی سەرۆکی عێراقدا بوو تا ساڵی ١٩٩١ کاتێک دوای کۆتاییھاتنی جەنگی کەنداو ڕاپەڕینی جەماوەریی سازکرا دژی دەسەڵاتەکەی. بایەخدان بە ئارامی و ئاسایشی ئاوارە کوردەکان ئەوکاتە ڕەنگی دایەوە کە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری ٦٨٨ی دەرکرد بۆ پێکھێنانی «سەیڤ ھەیڤن» بۆ کوردەکان بەوەی کە ھێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکاو بریتانیا پارێزگاری ناوچە کوردییەکانی عێراق بکەن. ناوچەی دژە فڕین دھۆک و ھەولێری دەگرتەوە، بەڵام سلێمانی و کەرکووکی بەجێھێشتبوو. دوای چەند شەڕێکی خوێناوی لەنێوان ھێزە عێراقییەکان و کوردەکاندا، نایەکسانی لە ھێزدا دروستبوو، و حکومەتی عێراقی سوپاکەی و کارمەندەکانی لە ناوچەکە کێشایەوە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩١دا. لە ھەمان کاتدا، حکومەتی عێراق ئابڵوقەی ئابووریی خستە سەر ھەرێمەکە، بە کەمکردنەوەی نەوت و خواردەمەنی. بەمەش ھەرێمەکە سەربەخۆیییەکی دیفاکتۆی ڕاگەیاند و لەلایەن ھەردوو حزبە گەورەکەوە، پارتی دیموکراتی کوردستا و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ناوچەکەیان بەڕێوە دەبرد لە دەرەوەی دەسەڵاتی حکومەتەکەی بەغدا. حکومەتەکە ئاڵاو سروودی نەتەوەیی خۆی ھەیە.\nھەڵبژاردنەکانی لە تەممووزی ١٩٩٢ ئەنجامێکی یەکلانەکەری ھەبوو، لەبەر ئەوەی ئەنجومەنەکە بە نزیکەیی دابەشبوو بەسەر دوو بەشی یەکسان بەسەر دوو پارتە سەرەکییەکە و ھاوپەیمانەکانیان. لەم ماوەیەدا، کوردەکان دوو ئابڵوقەیان چووە سەر، یەکێکیان ئەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بەسەر عێراقدا سەپاندبووی و ئەوەی تر کە سەدام حسێن بەسەر ھەرێمەکەدا سەپاندی. بەھۆی ئەم ئابڵوقانەوە، سەختییەکی ئابووری گەورە دروستبوو و بووە ھۆی درووستبوونی پێکدادان لەنێوان ھەردوو حزبە گەورەکەدا پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەسەر دەستبەسەرداگرتنی جوڵە و سەرچاوەکانی بازرگانی. ئەمە بووە ھۆی کوشتاری ناوخۆ لەنێوان کوردەکان لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٦. دوای ١٩٩٦، ١٣٪ی داھاتی نەوتی حکومەتی عێراق تەرخانکرا بۆ کوردستانی عێراق و ئەمە بووە ھۆی گەشەیەکی ئابووری لە ھەرێمەکەدا. میانگیریی ڕاستەوخۆی ئەمریکا ئاگربەستێکی فەرمیی لە نێوان دوو حزبەکەدا لێکەوتەوە کە بە ڕێکەوتننامەی واشنتۆن بەناوبانگە و لە ئەیلولی ١٩٩٨ دا مۆرکرا. ھەرچەندە بۆچوونی ئەوتۆش ھەیە کە پڕۆگرامی نەوت بە خۆراک -١٩٩٧ کاریگەریی گەورەی ھەبووە لەسەر ڕاگرتنی ناکۆکییەکە. ھێزی حزبە کوردییەکان ھاوکاری ھێزی ھاوپەیمانیان کرد بۆ ڕووخاندنی حکومەتی عێراق لە پڕۆسەی ئازادی عێراقدا لە بەھاری ٢٠٠٣. ھێزی سوپایی کوردستان کە بە پێشمەرگە ناودەبرێن ڕۆڵی سەرەکییان زۆر گەورەیان بینی لە ڕووخاندنی حکومەتی پێشووی عێراق.\nپارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان یەکیانگرت و لەگەڵ چەند حزبێکی بچووکتردا ھاوپەیمانێتی کوردییان ڕاگەیاند کە ٥٣ نوێنەری ھەیە لە پەرلەمانی بەغدا، ئەمە لە کاتێکدایە یەکگرتووی ئیسلامی کورد ٥ کورسی ھەیە. سەرکردەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، جەلال تاڵەبانی، بۆ سەرۆک کۆماری عێراقی نوێ ھەڵبژێردراوە و مەسعود بارزانیی سەرکردەی پارتی دیموکراتی کوردستان سەرۆکی ھەرێمی کوردستانە.\nلە ساڵی ١٩٩٢ەوە، حکومەتی ھەرێمی کوردستان دامەزرێنراوە و پایتەختەکەی ھەولێرە. پەرلەمانی ھەرێم بە لایەنگرێکی زۆرەوە ھەڵبژێردراو ناوی ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردستانی عێراقە و کابینەیەکی حکومیی لە پارتی و یەکێتی‌و ھاوپەیمانەکانیان (حزبی شیوعی عێراقی و حزبی سۆسیالیستی کوردستان و تاد) پێکھێنرا. نێچیرڤان ئیدریس بارزانی لە ١٩٩٩ وە سەرۆک وەزیری حکومەتی ھەرێمی کوردستانە.\nدوای ڕزگاری عێراق لە ٢٠٠٣، سیاسییەکانی کورد بوونە ئەندام لە ئەنجومەنی حوکمی عێراق. لە ٣٠ی کانونی دووەمی ٢٠٠٥ سێ ھەڵبژرادن ئەنجام درا ١) بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی ئینتیقالی ٢) بۆ ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستانی عێراق و ٣) بۆ ئەنجومەنی پارێزگاکان. یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ سەردەمی ئینتیقالی، حکومەتی ھەرێمی کوردستانی ئۆتۆنۆم-ی سەلماند بە "سەروەریی تەواو"و ڕێزگرتن لە دەستووری ھەمیشەیی. حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەسەڵاتی دەستووری ھەیە بەسەر پارێزگاکانی ھەولێر، دھۆک و سلێمانی و چەند ناوچەیەکی دیالە و نەینەوا و کەرکووک.\nڕیزبەندیی ڕووداوە سەرەکییەکان بەپێی ساڵەکانی ڕوودانیان\nساڵی ١٩١٨ دوای ڕووخانی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە پاش جەنگی جیھانی یەکەم، ئینگلیزەکان ئەو ناوچانەیان داگیر کرد کە دەوڵەمەند بوو بە نەوت و ناوچەی ویلایەتی موسڵی دایە دەست دەوڵەتی عوسمانی، بەمەش کورد دەسەڵاتی فراوانتر بوو لەوکاتەی کەوتە ژێر حوکمی ئینگلیز.\nساڵی ١٩١٩ ویلایەتی موسڵ خرایە پاڵ عێراق کە دەوڵەتێک بوو تازە دروست بوو بوو. کە ڕاستەوخۆ دوای داگیرکارییەکەی ئینگلیز ھات.\nساڵی ١٩٢٠پەیمانی سیڤەر، کە لەلایەن دەوڵەتی عوسمانی ڕووخاوەوە واژوو کرا، بە ڕەزامەندی (کۆمەڵەی گەلان) تێیدا ئاماژە بە دەوڵەتی کورد دەدات و بە پێی ماددەی ٦٤ی پەیماننامەکە ھەڵبژاردن دەخاتە بەردەم کوردەکان کە لەگەڵ ویلایەتی موسڵدا بمێننەوە یان پێکھێنانی دەوڵەتێکی سەربەخۆ لە داھاتوودا.\nساڵی ١٩٢١ مەلیک فەیسەڵی پاشا ھاتە سەر تەختی عێراق و موسڵیشی خستە سەر دەسەڵاتی خۆی لە عێراق.\nساڵی ١٩٢٣ کوردەکان بە سەرکردایەتی (شێخ مەحمود بەرزنجی) کودەتایەکی لە دژی دەسەڵاتی ئینگلیزەکان بەرپا کرد، بانگەشەی کوردستانی سەربەخۆی کرد لە باکووری عێراق\nساڵی ١٩٢٣ کەمال ئەتاتورک ڕەزامەندی بەدەست ھێنا لە پێکھێنانی دەوڵەتێکی کۆماری لە تورکیا بە پێی پەیماننامەی لۆزان. پەرلەمانی تورکیا پابەندی بەرامبەر پەیماننامەی سیڤەریان نەنواند و پەیماننامەکەی شکاند.\nساڵی ١٩٢٤ کورد لە دەست ئینگلیزەکان ڕزگاری بوو.\nساڵی ١٩٣٢ کوردەکان لە ناوچەی بارزانەوە ڕاپەڕینێکیان بەرپا کرد دژ بە دەوڵەتی عێراقی چونکە چوونە پاڵ کۆمەڵەی گەلان. کە ئەم ھەنگاوە مافی کوردەکانی پێشێل کرد لە داوای خود موختاری کردنی خۆیان.\nساڵی ١٩٤٣ مەلا مستەفای بارزان سەرکردایەتی ڕاپەڕینێکی تری نوێی کرد، سەرکەوتنی بەدەست ھێنا لە ئازاد کردنی ناوچەکانی ھەولێر و بادینان.\nساڵی ١٩٤٦ لە مانگی ئابدا، ھێزەکانی ئینگلیز بۆردومانی ڕاپەڕینی کوردەکانی کرد لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵات کە بە سەرکردایەتی (قازی محمد) بەرپا کرا، و قازی محمدیش کۆماری مھابادی سەربەخۆی پێکھێنا.\nساڵی ١٩٤٦ پاش لەناو چوونی کۆماری مھاباد بە دەستی حکومەتی ئێرانی مەلا مستەفا بارزانی لە ماوەی چەند مانگێکی کەمدا پارتی دیموکراتی کوردستانی پێکھێنا لە کۆنگرەی یەکەمیدا کە لە مەھاباد بەسترا خۆشی سەرکردایەتی ئەو پارتە نوێی گرتە دەست؛ و پاشتر بارزانی بەرەو یەکێتی سۆڤیەت ڕۆیشت.\nساڵی ١٩٥١ نەوە نوێیەکانی کورد لە بەشی باشووری کوردستان لە عێراق سەر لەنوێ پارتی دیموکراتی کوردستانیان زیندوو کردەوە و مەلا مستەفایان بە سەرکردە ھەڵبژاردەوە کە ئەوکات نەفی کرابوو لە یەکێتی سۆڤیەت، سەرۆکایەتی ئەم پارتە ئیبراھیم ئەحمەد گرتییە دەست. کە پەیوەندییەکی پتەوی لەگەڵ حیزبی شیوعی عێراقیدا ھەبوو.\nساڵی ١٩٥٨ سیستمی مەلیکایەتی عێراق ڕێگای بە کوردەکان دا کە خۆیان ئاشکرا بنوێنن پاش چەند ساڵ سەرکوت کردنیان و ڕێگای بە بارزانی سەرکردەشدا لە مەنفا بگەڕێتەوە.\nساڵی ١٩٦٠ پەیوەندی نێوان کوردەکان و حکومەتی عێراق ئاڵۆزی تێکەوت. کوردەکان ناڕازی بوون بە دەمکوت کردنیان و ماف زەوتکردنیان.\nساڵی ١٩٦١ کوردەکان لە باکووری عێراق کودەتایەکیان دژ بە دەسەڵاتی حکومەتی عێراق بەرپاکرد. پێشنیاری مافی خود موختاری پێشکەش بە حکومەتی عێراقی کرد.\nلە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٠ کوردەکان پەیماننامەیەکیان لەگەڵ حکومەتی عێراقی مۆرکرد. کە حکومەتی عێراقی ڕەزامەندی لەسەر خود موختاری نواند. کە لە پەیماننامەکەدا زمانی کوردی بە شێوەیەکی فەرمی دانی پێدانرا؛ و لە دەستووری عێراقیشدا ئاماژە بەوە درا کە عێراق لە دوو نەتەوەی سەرەکی پێکھاتووە کە ئەوانیش (کورد و عەرەب) ن.\nلە مانگی ئابی ساڵی ١٩٧١ پەیوەندی نێوان حکومەتی عیراقی و کوردەکان پشێوی تێکەوتەوە، بە مەبەستی یارمەتیدان و ھاوکاری کردن مەلا مستەفای بارزان پەنای بردە بەر ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ بە ھاناوە ھاتن.\nلە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٤ حکومەتی عێراقی ڕێکەوتننامەیەکی فەرز کرد بەسەر کوردەکان کرد سەبارەت بە مافی خودموختاری بوو، ماوەی دوو ھەفتەی دا بە کوردەکان تا وەڵامی ڕەشنووسی ڕێکەوتننامەکە بدەنەوە. بارزانی ناڕازی بوو لەبەر ئەو خاڵەی تێیدا ھاتبوو کە کەرکوک بە کێلگە نەوتییەکانیشییەوە لە ژێر دەسەڵاتی عێراقدا بن نەک کوردەکان؛ و بارزانیش ڕاپەڕینێکی نوێی بەرپا کرد.\nلە ساڵی ١٩٧٥ پەیماننامەی جەزائیر کە لە نێوان ئێران و عێراقدا واژوو کرا، تیێیدا ئێران کۆتایی بە ھاوکاریکردنی خۆی بۆ ڕاپەڕینی کوردی ھێنا و پاڵپشتی حکومەتی عێراقی کرد، مەلا مستەفاش پاشەکشەی لە ژیانی سیاسی کرد.\nلە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٦ جەلال تاڵەبانی کە ئەندامێکی باڵای پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، پارتێکی سیاسی نوێی دامەزراند بە ناوی (یەکێتی نیشتمانی کوردستان) بە سەرکردایەتی خۆی لە دیمەشق.\nساڵی ١٩٧٩ مەلا مستەفا کۆچی دوایی کرد و مەسعود بارزانی کوڕی سەرکردایەتی پارتەکەی گرتە دەست.\nساڵی ١٩٨٠ جەنگ لە نێوان عێراق و ئێراندا ھەڵگیرسا، ھێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان پەیوەندی پتەویان لەگەڵ ئێران ھەبوو، بەڵام یەکێتی نیشتمانی کوردستان ھاوکاری تارانی دەکرد.\nساڵی ١٩٨٣ ھێرشی ئێران بۆ سەر عێراق لە باکوورەوە لە ناوچە کوردییەکانەوە دەستی پێکرد. بە ھاوکاری شۆڕشگێڕەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان؛ و ھێزەکانی ئێران توانیان دەست بەسەر شارۆچکەی حاجی ئۆمەراندا گرت؛ و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دەڵێن ھێزەکانی عێراق لە سزای ئەمە نزیکەی ٨٠٠٠ ھاوڵاتی لە ناوچەی سەرکردەی پارتی دیموکراتی کوردستان (ناوچەی بارزان) کوشت.\nساڵی ١٩٨٥ فشارێکی زۆر کەوتە سەر عێراق بۆ ڕاگرتنی شەڕ و حکومەتیش لە ڕووخاندا بوو، بەڵام میلیشیاکانی حکومەتی عێراقی براکەی جەلال تاڵەبانی و دوو کچەکەشی کوشت.\nساڵی ١٩٨٦ حکومەتی ئێران سەرپەرستی دانوستانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستانی کرد. لەبەر ئەوەی ھەردوو پارتە سیاسییەکە لە تارانەوە پشتیوانیان دەکرا.\nساڵی ١٩٨٧ مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی ڕێککەوتن لەسەر یەکخستنی ھێزەکانیان و یەکگرتنیان لەگەڵ چەند ھێزێکی بچووکی تری ناوچەکە بۆ سەر خستنی شۆڕشی نوێ.\nساڵی ١٩٨٨ وادەی شەڕی نێوان ئێران ـ عێراق نزیک بووەوە، حکومەتی عێراقی پرۆسەی ئەنفالی بەسەر کوردەکاندا جێ بە جێ کرد؛ و تێیدا ھەزارەھا خەڵکی سڤیل و شۆڕشگێڕ لەناو چوون، سەدان ھەزار کەس نەفی کران ھەموو ئەمانە لەبەر پووکانەوەی شۆڕشی کوردی بەرپاکرا.\nلە ١٦/٣/١٩٨٨ حکومەتی عێراق بە نامرۆڤانەترین شێوە و بە چەکی کیمیایی شارۆچکەی ھەڵەبجەی کوردستانی خاپوور کرد، دڕندانەترین کۆمەڵکوژی ڕوویدا بەھۆی گازی ژەھراویەوە کە تێیدا و دەستبەجێ ٥٠٠٠ کوردی بێ گوناە لە مناڵ و پیر و لاو تیاچوون. پاشتریش ھەزارەھا کەم ئەندام بوون بەھۆی تێکچوونی جیناتەکانیان.\nلە ئازاری ساڵی ١٩٩١ پاش دەرکردنی ھێزەکانی عێراق لە کوەیت لە ھەمان ساڵدا، ھەندێ لە کوردەکان (جاشەکان) لە ھەردوو پارتەکە (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) ھەڵگەڕانەوە و وەک زمانحاڵی حکومەتی عێراقیکاریان دەکرد، بەڵام گەلی کورد و بە پاڵپشتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕاپەڕینێکی گەورەی بەرپا کرد بێ گوێدان بە ھەڵگەڕاوەکان و تێیدا زیاتر لە(١٥٠٠٠٠٠) یەک میلیۆن و نیو کورد ئاوارە و سەرگەردانی وڵاتە دراوسێکان بوون، بەڵام وڵاتی تورکیا لەو کاتەدا سنووری خۆی داخست ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی سەدان ھەزار کەس ئاوارەی کێو و چیاکان بن لە نێو چیا و دۆڵەکاندا بۆ ژیان و سەربەستی و ئازادی بگەڕێن.\nناوچەی ئاسایش سەقامگیر:\nلە بەھاری ساڵی ١٩٩١ ھێزە ھاوپەیمانەکان بانگەشەی ناوچەیەکی ئازاد کراو و ئارام و ئاسایشیان کرد کە سنووری بە سنووری دەسەڵاتی حکومەتی عێراقییەوە بوو و چەندەھا ڕێکخراو دەزگا پشتیوانی و ھاوکاریان پێشکەش بە ئاوارەکانی ئەو ناوچەیە کرد، سەر لە نوێ مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی کەوتنە گفتوگۆ و دانوستانن لەگەڵ سەدام حسێنی سەرۆک کۆماری عێراق لەسەر مافی خود موختاری – ئۆتۆنۆمی.\nلە تەممووزی ساڵی ١٩٩١ دانیشتنەکان لەگەڵ حکومەتی بەغداد درێژەی کێشا، بەڵام ھێزەکانی پێشمەرگە توانیان ھەردوو پارێزگای سلێمانی و ھەولێر بە تەواوی کۆنترۆڵ بکەن و لە بەغدادی جیا بکەنەوە. کە تەحەدایەک بوو بۆ دەسەڵاتی حکومەتی عێراقی.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩١ شەڕی نێوان شۆڕشی کوردی و حکومەتی عێراقی ھەڵگیرسا، حکومەتی عێراقی سنوورەکانی باکووری عێراقی بە تەواوی توند کرد و ئابڵووقەی ئابووری بەسەر کوردەکاندا سەپاند.\nلە ئایاری ساڵی ١٩٩٢ ھەڵبژاردنێکی پەرلەمانی سەرتاسەری لە ناوچەکە کراو، پارتی دیموکراتی کوردستان ڕێژەی ٥٠٫٨٪ ی دەنگەکانی بردەوە و یەکێتی نیشتمانی کوردستان ٤٩٫٢٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا، و حکومەتی نوێی کوردیان بە ڕێژەی یەکسان (٥٠٪) پێکھێنا.\nلە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٩٢ کۆنگرێسی نیشتمانیی عێراقیی (INC) پێکھات کە کۆمەڵێکی زۆری لە نەیارەکان لەخۆ گرتبوو. لە ھاوینەھەواری سەڵاحەدین کە لە ژێر دەسەڵاتی کوردەکان بوو کۆدەبوونەوە. پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان نوێنەری بەشدار بووان بوون.\nلە ئایاری ساڵی ١٩٩٤ دا ناکۆکییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان شەڕی ناوخۆی لێکەوتەوە. یەکێتی نیشتمانی کوردستان ھەردوو شارۆچکەی شەقڵاوە و چەمچەماڵی لە دەسەڵاتی پارتی دیموکراتی کوردستان سەند.\nلە ئایاری ساڵی ١٩٩٦ حکومەتی عێراقی لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان ڕێککەوت لەسەر پرۆگرامی (نەوت بەرامبەر بە خۆراک)، و ڕێژەی ١٣٪ی بڕی نەوتەکە بۆ باکوری عێراق بوو کە زۆربەی لە ژێر دەسەڵاتی ھەردوو پارتە کوردییەکەدا بوو.\nلە ئابی ساڵی ١٩٩٦ مەسعود بارزانی داوای کۆمەکی لە حکومەتی عێراقی کرد بۆ سەرکەوتن بەسەر یەکێتی نیشتمانی کوردستاندا.\nلە ئەیلوولی ساڵی ١٩٩٦دا پارتی دیموکراتی کوردستان بە یارمەتی حکومەتی عێراقی توانی ھەولێر لە دەسەڵاتی یەکێتی بسەنێتەوە و کۆنترۆڵی بکات؛ و سلێمانیشی لە ژێر دەسەڵاتی یەکێتینیشتمانی کوردستاندا دەرکرد، پارتی دیموکراتی کوردستان حکومەتێکی نوێی لە پەرلەمانی ھەولێر پێکھێنا.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٦ یەکێتی نیشتمانی کوردستان سلێمانی گرتەوە.\nلە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٧ یەکێتی نیشتمانی کوردستان حکومەتێکی نوێی پێکھێنا کە بنکەکەی سلێمانی بوو. بەم شێوەیە باکووری عێراق بە تەواوی کەوتە کۆتنرۆڵی ھەردوو پارت (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) ەوە.\nلە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٩٨ ھەردوو سەرۆک پارتەکە (مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی) ڕێکەوتننامەیەکی ئاشتیانەیان واژوو کرد لە واشینگتۆن. لەگەڵ ئەوەشدا ناوچەکە وەکو خۆی مایەوە لەژێر دەسەڵاتی ھەردوو حکومەتەکە.\nلە تشرینی دوومی ساڵی ٢٠٠٠ یەکێتی نیشتمانی کوردستان نامەیەکی ئاڕاستەی ئەمینداری گشتی نەتەوە یەکگرتووکان کرد و تێیدا سکاڵای حکومەتی عێراقی کردبوو لە ڕاگواستن و دەرکردنی کوردەکانی پارێزگای کەرکووک.\nلە ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠١ شەڕێک بەرپا بوو لە ناوچەکانی سنووری سلێمانی لە نێوان یەکێتی نیشتمانی کوردستان و گروپێک بە ناوی جنود لئیسلام (جند ڕلاسلام), کە دواتر ناوەکەیان بوو بە ئەنێار و لئیسلام- ڕنێار الاسلام\nلە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٢ پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان لەگەڵ ھەموو ئەو گروپە عێراقیانەدا دانیشتنیان سازدا کە بە نیاز بوون ھاوکاری ھێرشە عەسکەرییەکەی نەتەوە یەکگرتوەکان بکەن لە ڕووخانی حکومەتی بەعسی عێراقی.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٢ دانیشتنی ھاوبەش لە نێوان دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەستی پێکرد لە پەرلەمانی ھەولێر بۆ پێکھێنانی حکومەتێکی ھاوبەشی ئینتیقالی تا وادەی ھەڵبژاردنێکی نوێ.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠٠٣ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا (کۆڵن پاوڵ) گروپی ئەنسارو لئیسلامی بەوە تۆمەتبار کرد کە دەوریان ھەبووە لە پەیوەندی نێوان ئوسامە بن لادنی سەرۆکی ڕێکخراوی ئەلقاعیدە و حکومەتی عێراقی.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠٠٣ سەرکردایەتی کورد ئەو پێشنیارەیان ڕەتکردەوە کە ھێزی عەسکەری تورکیا لە خاکی کوردستانەوە بێت و شانبەشانی ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕووخانی سەدام حسێن بەشدار بن و بۆ ئەم مەبەستەش ھەموو کوردستانیانی باکووری عێراق گەورەترین ڕێپێوانیان کرد دژ بەم پێشنیازە.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠٠٣ لە پەرلەمانی کوردستان بە پرۆژە یاسایەک ئەو پلانەیان ڕەتکردەوە کە تێیدا ھاتبوو کە ھێزەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە خاکی تورکیاوە ھێرش بکاتە سەر عێراق بۆ کردنەوەی دەروازەی باکوور.\nلە٣/ ئازاری/ ٢٠٠٣ پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان سەرکردایەتییەکی ھاوبەشیان پێکھێنا بۆ سەرۆکایەتی ھەردوو سکرتێری پارتەکە مەسعود بارزانی و جەلال تاڵەبانی.\nلە٢٠/ ئازاری/ ٢٠٠٣ ھێزە ھاوپەیمانەکان بە سەرکردایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان ھێرشیان بۆ سەر عێراق دەستی پێکرد بە ھێرشی ئاسمانی و ھەردوو پارێزگای (کەرکووک و موسڵ) کە سنووریان بە ھەرێمی کوردستانەوەیە ڕووبەڕووی بۆردومانێکی چڕ بوونەوە.\nلە٢٢/ ئازاری/ ٢٠٠٣ ھێزی کروزی ھاوپەیمانەکان بە ھێرشی ئاسمانی ساروخ توانیان لە گروپی بەناو ئەنسارو لئیسلام بدەن کە بارەگایان لە ناوچەی خورماڵ بوو بە سەدان کوژراوی لێکەوتەوە.\nلە٢٧/ ئازاری/ ٢٠٠٣ سەدان مارێنزی ئەمریکی لە باکووری ھەولێر بە پەرەشووت نیشتنەوە و داخڵی خاکی کوردستان بوون. بەم شێوەیە دەروازی باکوور بۆ ھێزە ھاوپەیمانەکان کرایەوە تا بتوانن ھێرش بکەنە سەر حکومەتی عێراقی.\nلە ٩/ نیسانی/ ٢٠٠٣ ھێرشی ھێزە ھاوپەیمانەکان بۆ سەر خاکی عێراق دەستی پێکرد و دەسەڵاتی حکومەت شکێنرا لە ناو شاری بەغداد، حکومەتی ھەرێمی کوردستانیش بە ھاوکاری ھێزە ھاوپەیمانەکان کۆنترۆڵی شاری کەرکوک و موسڵ بکەن.\nلە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٣ ئەنجومەنی حکومەتی ئینتیقالی بۆ یەکەمجار کۆبوونەوە، ھەردوو کوڕەکەی سەدام حسێن (عودەی و قوسەی) لە ھێرشێکی چەکداریدا کوژران.\nلە ١/ شوبات / ٢٠٠٤ لە دوو ھێرشی خۆ کوژیدا سەدان کەس لە ھەردوو بارەگای لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان و مەڵبەندی سێی ڕێکخستنەکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٥٦ کەس و بریندار بوونی زیاتر لە ٢٠٠کەس، کە لەناویاندا چەند کەسایەتیکی ناسراوی تێدا بوو کە خاوەن پلەی بڵند بوون لە ھەردوو پارتەکەدا.\nلە کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٥ یەکەم ھەڵبژاردنی سەرتاسەری لە دوای ڕووخانی حکومەتی بەعسی عێراق کراو ھاپەیمانی کوردستانیش پلەی دووەمی لەو ھەڵبژاردنەدا بەدەستھێناو ٧٧ کورسی پەرلەمانی بەدەستھێنا.\nلە مانگی ئایاری ساڵی ٢٠٠٥ لە ھێرشێکی خۆ کوژیدا زیاتر لە ٥٠٠ پۆلیس و ئەفسەر شەھید بوون.\nلە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٥ دا یەکەم خولی پەرلەمانی لە ھەولێر پێکھێنرا و مەسعود بارزانی بە سەرۆکی ناوچەی ئۆتۆنۆمی ھەڵبژێردرا.\nلە کانونی دووەمی ساڵی ٢٠٠٥ کۆمپانیایەکی بیانی دەستی بە دەرھێنانی نەوت کرد لە باکووری عێراق (لە سنووری دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێم) , ئەم ھەنگاوەش بووە ھۆی دروست بوونی ترس و دڵە ڕاوکێ لە دڵی سەرکردایەتی کوتلەی سوننی لە عێراق. دواتر حکومەتی ھەرێمی کوردستان ڕاپۆرتێکی ئاشکرا کرد لەسەر بوونی بیرێکی گەورەی نەوت لە باکوور.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦ سەرۆک بارزانی داوای گۆڕینی ئاڵای عێراقی کرد بۆ ئاڵایەک کە گوزارشت لە ھەموو پێکھاتەو نەتەوەکانی عێراق بکات و وتیشی بەھیچ جۆرێک ئەو ئاڵایە لە خاکی کوردستان ھەڵنادرێت، بەڵام نوری مالیکی وتی ئەم ئاڵایەی ئێستا ئاڵای عێراقە و دەبێت لە ھەموو گۆشەیەکی عێراق ھەڵبدرێت.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٦ لە پێنج کردەوەی خۆکوژی لە کەرکووک ڕوویدا کە یەکێکیان لە ئۆتۆمبێلێکی بار ھەڵگر و ئەوانیتریش ئۆتۆمبێلی بچووک بوون بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٢٣ ھاوڵاتی.\nلە کەناڵی (BBC) دابەزێنرا کە تێیدا ھاتووە ھێزە کوردییەکان لەلایەن ھێزە ئیسرائیلییەکان بە نھێنی مەشقیان پێ کراوە لەسەر چۆنێتی بەرەنگار بوونەوەی تیرۆر و پارێزگاری کردنی فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی.\nلە نیسانی ساڵی ٢٠٠٧ دا سەرۆکی سوپای تورکیا وتی پێویستە تورکیا ھێرش بکاتە سەر ھێزە کوردە ھەڵگەراوەکانی باکووری عێراق – گەریلاکان.\nلە ئایاری ساڵی ٢٠٠٧ دا ھێزە کوردییەکان ئاسایشی ھەرسێ پارێزگای (دھۆک، ھەولێر، سلێمانی) لە ھێزە ھاوپەیمانەکان وەرگرتەوە.\nلە تەممووزی ساڵی ٢٠٠٧ ڕێکخراوی مافی مرۆڤی جیھانی ڕاپۆرتێکی لەسەر خراپی گوزەران و ژیانی بەندیخانەکانی ژێر دەسەڵاتی کوردەکان لە باکووری عێراق بڵاو کردەوە.\nلە ئابی ساڵی ٢٠٠٧ لە چەند کردەوەیەکی خۆکوژی بە نارنجۆکی دەستی بووە ھۆی کوشتنی زیاتر لە ٣٠٠ کەس لە یەزیدییەکان لە باکووری عێراق.\nلە ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠٧ ئێران بۆردوومانی ناوچە سنوورییەکانی باکووری عێراقی کرد. ئێران سنوورەکانی لەگەڵ حکومەتی ھەرێمی کوردیتان داخست بە بیانووی ئەوەی ھاوڵاتییە ئێرانییەکان لەلایەن ھێزە کانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەستگیر دەکرێن.\nلە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٧ پەرلەمانی تورکیا ئیشارەتی سەوزی بۆ ھێزی سوپا ھەڵکرد بۆ ھێرش کردنە سەر کوردە ھەڵگەڕاوەکانی باکووری عێراق، تورکیا فشاری نێودەوڵەتی خرایەسەر بەوەی ھێرش دەکاتە سەر سنوور.\nلە کانوونی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٧ تورکیا بە ھێرشی ئاسمانی بۆردومانی ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستانی کرد لەناو خاکی عێراق.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠٠٨ تورکیا ھێرشی سوپایی کردە سەر ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستانی کرد لەناو خاکی عێراق.\nلە ئەیلوولی ساڵی ٢٠٠٨ پەرلەمانی عێراق پرۆژە یاسای ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی عێراقی پەسەند کرد. بەڵام کەرکووکی لەناو پارێزگاکانداجیا کردەوە، چونکە کوردەکان دەیانبردەوە.\nلە نیسانی ساڵی ٢٠٠٩ تورکیا بە فرۆکە جەنگییەکانی ھێرشی کردەوە سەر پارتی کرێکارانی کورستان بە بیانووی ئەوەی پارتی کرێکاری کوردستان لە دوو ھێرشدا بوونەتە ھۆی کوشتنی سەربازانی تورک.\nلە حوزەیرانی ساڵی ٢٠٠٩ حکومەتی ھەرێمیکوردستان نەوتی ھەناردەی بازاڕەکانی دەرەوە کرد، بڕی ٩٠٬٠٠٠ بۆ ١٠٠٬٠٠٠ بەرمیل لە ڕۆژێکدا لەکێڵگەکانی کوردستانەوە بەرەو تورکیا دەنێررێت. حکومەتی ناوەندی بە مەرجی وەرگرتنەوەی ڕێژەی یاسایی لە حکومەتی ھەرێم مۆڵەتی دەرکردنی نەوتی داوە.\nلە تەممووزی ساڵی ٢٠٠٩ مەسعود بارزانی بۆ جارێکی تر بە سەرۆکی ھەرێمی کوردستانی فیدراڵ ھەڵبژێردرایەوە، و لیستی ھاوپەیمانی کوردستان کە پێکھاتووە لە (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا و لیستێکی نوێش بە ناوی گۆڕان توانی ڕێژەی ٢٥ کورسی پەرلەمان لە کۆی ١١١ کورسی بەدەست بھێنێت.\nلە شوباتی ساڵی ٢٠١١ خۆپیشاندان دژی ئەو گەندەڵیانە سازدرا کە لەلایەن ھەردوو (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) وە دەکرێت لە سلێمانی، و گروپی گۆڕان ڕێکخەری خۆپیشاندانەکەبوو، و تێیدا دوو خۆپیشاندەر کوژران.\nئابووری ھەرێمی کوردستان پشت ئەبەستێت بە داھاتی نەوت، کشتوکاڵ و گەشتیاری. بەھۆی ئەو سەقامگیرییە ڕێژەیییەی کوردستان، ھەرێمەکە لە ڕووی ئابوورییەوە لە ناوچەکانی تری عێراق پێشکەوتووترە.\nپێش لابردنی سەدام حسێن، حکومەتی ھەرێمی کوردستان نزیکەی ١٣٪ی داھاتی پڕۆگرامی نەوت بە خۆراکی عێراقی وەردەگرت. بە ھاتنی ٢٠٠٣و ئازادکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە، پڕۆگرامەکە ٨٫٣٥ میلیارد دۆلاری لە کوردستاندا خەرج کردبوو. ئاسایشی خۆراکی کوردستانی عێراق وایکرد کە زۆرینەی داھاتەکان لە پڕۆژەی گەشەسەندن دا سەرف بکرێن وەک لە ناوچەکانی تری عێراق. بە کۆتاییھاتنی پڕۆگرامەکە لە کۆتایی ٢٠٠٣ دا، ٤ میلیارد دۆلار لە داھاتی نەوت بە خۆراکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە خەرجنەکراوی مابووەوە.\nدوا بەدوای لابردنی حکومەتەکەی سەدام حسێن و زنجیرە توندوتیژییەکەی بەدوایداھات، سێ پارێزگاکەی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان تەنھا سێ پارێزگای عێراقیی بوون کە سوپای ئەمریکی بە "ئارام" پۆلینیان کردبوو. ئەو ئارامییە ڕێژەیییەی ھەرێمەکە ڕێی دا حکومەتی ھەرێمی کوردستان چەند گرێبەستێکی وەبەرھێنان لەگەڵ کۆمپانیا بیانییەکاندا مۆر بکات. لە ٢٠٠٦ دا، یەکەم بیرە نەوت لە دوای ئازادکردنی عێراقەوە لە ھەرێمی کوردستان لێدرا لەلایەن کۆمپانیایەکی وزەی نەرویجییەوە بەناوی "دی. ئێن. ئۆ". لە سەرەتادا وا دەرکەوت کە کێڵگە نەوتییەکە لانی کەم ١٠٠ میلیۆن بەرمیل نەوتی تیا بێت‌و لە سەرەتای ٢٠٠٧ دا ڕۆژانە ٥٠٠٠ بەرمیل نەوتی لێ دەربھێنرێت. حکومەتی ھەرێمی کوردستان ڕێکەوتننامەی گەڕانیان مۆرکردووە لەگەڵ دوو کۆمپانیای تری نەوت دا، "وێسترن ئۆیەڵ ساندس"ی کەنەدی‌و "ستێرلین ئینرجی" بریتانی. سەقامگیرییەکەی ھەرێمی کوردستان بووەتە ھۆی ئەوەی لە بەشەکانی تری عێراق پێشکەوتنی زیاتر بەخۆوە ببینێت. لە ٢٠٠٤ داھاتی تاکەکەس لە ھەرێم بە ڕێژەی ٢٥٪ لە ناوچەکانی تری عێراق زیاتر بوو. دوو فڕۆکەخانەی نێودەڵەتی لە ھەولێرو سلێمانی ھەیە کە بە گەشتی ئاسمانیی بەستراونەتەوە بە وڵاتانی خۆرەڵاتی ناوەڕاست‌و ئەوروپاوە. حکومەتەکە بەردەوامە لە وەرگرتنی داھاتی ھەناردەکردنی نەوتی عێراق، و بەم زووانەش یاسایەکی یەکخراو بۆ وەبەرھێنانی بیانی دەردەکات. حکومەتی ھەرێمی کوردستان پلانی بۆ دروستکردنی شارێکی میدیایی لە ھەولێرو چەند ناوچەیەکی بازرگانیی ئازاد لە نزیک ناوچە سنوورییەکان لەگەڵ ئێران‌و تورکیادا بنیاد بنێت.\nلە ساڵی ٢٠٠٣ وە، ھێزە ئابوورییە بەھێزەکەی کوردستان زیاتر لە ٢٠٠٠٠ کرێکاری عەرەبی لە ناوچەکانی تری عێراقەوە ڕاکێشاوە. بە وتەی جەلال تاڵەبانی سەرۆک کۆماری عێراق، لە ٢٠٠٣وە ژمارەی میلیۆنێرەکانی شاری سلێمانی لە ١٢ەوە بووە بە ٢٠٠٠، ئەمەش دەرخەری گەشەی ئابووری ھەرێمەکەیە.\nوتاری سەرەکی: جوگرافیای ھەرێمی کوردستان\nکوردستانی عێراق بە گشتی ناوچەیەکی شاخاوییە کە لە بەرزترین خاڵدا ٣٦١١ مەتر لە ئاستی دەریا بەرزە، ناوچەکە بە «چیکەدار» ناودەبرێت. چەندین ڕووبار بەنێو شاخەکاندا تێدەپەڕن‌و ناوچەکە تایبەتمەند ئەکەن بە زەوی بەپیت‌و ئاوی زۆرو سروشتێک کە لە وێنە بچێت.\nسروشتە شاخاوییەکەی کوردستان، جیاوازیی پلەی گەرما لە ناوچە جیاجیاکانی‌و دەوڵەمەندییەکەی بە سامانی ئاو وا لە کوردستان ئەکەن ببێت بە ناوچەیەکی کشتوکاڵی‌و گەشتیاری. سەرەڕای ئەمانە، چەند کانزایەک، بەتایبەت نەوت، کە بۆ ماوەیەکی درێژ لەرێگەی ھێڵی بۆرییەوە لە کوردستان دەردەھێنرا.\nگەورەترین دەریاچەی ھەرێم دەریاچەی دوکانە و زێی بچوک لە تەق تەق.\nدەستەواژەی "باکوری عێراق" ناڕوونییەکی جوگرافی لە بەکارھێنانیدا ھەیە. "باکور" بەگشتی بۆ ئاماژەکردن بە ھەرێمی کوردستان بەکاردەھێنرێت. "ناوەڕاست"و "باشوور" یان "ناوەڕاست- باشوور" بە تایبەت بۆ ئەو ناوچانەی عێراق بەکاردێن کە ھەرێمی کوردستانی لێ بەدەر کرابێت. زوربەی سەرچاوەکانی ڕاگەیاندن زۆر جار "باکور" و "باکوری عێراق" بۆ ھەر ناوچەیەک بەکاردەھێنن کە بکەوێتە باکوری بەغداوە.\nباشووری کوردستان بەسەر ٨ پارێزگادا دابەش کراوە کە ئێستا چوار دانەیان لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستانە و چوارەکانی دیکەش لەلای حکوومەتی فێدراڵ داوای بەڕێوەبەریان لێدەکرێت.\nئەو پارێزگایانەی کە بەتەواوی لەژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستاندان ئەمانەن:\nدیالە (خانەقین و کفری)\nنەینەوا (ئاکرێ، شێخان و شەنگال)\nپلان بۆ ڕاپرسییەک دانرا لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ بۆ بڕیاردان لەسەر گەڕانەوە یان نەگەڕانەوەی پارێزگاکان یان بەشەکانیان بۆ ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستان. ئەم ڕیفراندۆمە دەیویست ھەموو ناوچەکانی پارێزگای کەرکوک، خانەقین و کفری لە پارێزگای دیالە، توزخورماتی لە پارێزگای سەڵاحەدین، ئاکرێ و شێخان لە پارێزگای نەینەوا بگرێتەوە. ئەم ڕاپرسییە دواخرا بۆ ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧، و دواتر بۆ شەش مانگی تر درێژکرایەوە. کوردەکان پێداگری لە ھەرچیزووتر جێبەجێکردنی ڕاپرسییەکە دەکەن.\nژمارەی دانیشتوانی ھەرێم نزیکەی ٥–٦ میلیۆن کەسە کە ٩٥٪ کوردی موسوڵمانن‌و سەر بە مەزھەبی سوننەن. ژمارەیەکی بەرچاوی ئێزیدی و کاکەیی، جولەکە و مەسیحییش ھەن. لە ڕووی نەتەوەیییەوە کوردەکان زۆرینەی ناوچەکە (نزیکەی ٩٥٪) پێک دێنن و ئەوی تر لە تورکمانی عێراق و ئاشووریی و ئەرمەن و عەرەبەکانی پێکھاتووە کە بە گشتی لە نیشتەجێ‌ی بەشی خۆراوای ھەرێمەکەن.\nزاراوەی بابانی لە سلێمانی و زاراوەی ھەولێری لە ھەولێر قسەی پێ دەکرێ. زاراوەی ھەولێری وێکچونێکی زۆری لەگەڵ زاراوەی موکریانی دا ھەیە کە لە مەڵبەندی موکریان و شارەکانی پیرانشار و مەھاباد دا قسەی پێ دەکرێ. ھەروەھا زاراوەی بابانی وێکچونێکی زۆری لەگەڵ زاراوەی جافی دا ھەیە کە لە مەڵبەندی کرماشان دا قسەی پێ دەکرێ.\nبەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵانی ١٩٢٧–١٩٨٧ بەمجۆرە بووە:\nلە ساڵی ١٩٢٧ ژمارەی ئەم بەشەی کوردستان ٦١٣٫٣٤٧ کەس بووە\nساڵی ١٩٣٧ ڕێژەکەی گەیشتۆتە ١٫٠١٠٫٩٠٥کەس.\nلە ساڵی ١٩٤٧ گەیشتۆتە ١٫٢٨٢٫٣٧٨ کەس.\nلە ساڵی ١٩٥٧ ژمارەی دانیشتوانەکەی گەیشتۆتە ١٫٨٢٢٫٣٩٠کەس.\nلە ١٩٦٥ گەیشتۆتە ٢٫٢١٧٫١٠٩کەس.\nبەپێی سەرژمێرییەکەی ساڵی١٩٧٧ ی گەیشتە ٣٫٣٠٣٫٣٠٠ کەس.\nلە ساڵی ١٩٨٧ یش گەیشتە٤٫٤٨٦٫٦٩٧ کەس.\nتێکرای گەرمی مانگی کانوونی دووەم کەساردترین مانگی ساڵە لەھەرێمدا لەنێوان (٣٫١) پلەی سەدیدایە لەوێستگەی سەڵاحەدین، (٩٫٩) سەدییە لەخانەقین، بەگشتی چەند بەرەو باکورو باکوری ڕۆژھەڵاتی ھەرێم بڕۆین پلەی گەرمی دادەبەزێت لەبەرئەوەی چەند بەرەوە باکورو باکوری ڕۆژھەڵات بچین زەوییەکە بەرزو بڵند دەبێت، لایەکانی باکووری ھەرێم دەکەونە ئەو ناوچانەی کەلەکەمەرەی زەوییەوە دورترن کە دەبێتە ھۆی کورتی ڕۆژ لەنیوەی زستانی ساڵدا و کەمبوونەوەی گۆشەی تیشکی ھەتاو کەوتن. کەمی لاربوونەوەی گۆشەی کەوتنی تیشکی ھەتاو ھەروەھا ڕۆژ درێژی و ساماڵ و تۆپەڵی ھەوایی کیشوەری وشک کە لەھاویناندا ھەرێم دەگرێتەوە، یاریدەی بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما دەدەن لەو وەرزەدا. تێکڕاکانی گەرمای مانگی تەممووز کەگەرمترین مانگی ساڵە لەھەرێمدا لە ٣٠ پلەی سەدی پترە. جیاوازییەکی زۆر لەبڕی باران بارین لەھەرێمدا ھەیە ناوەندی بارانی ساڵانە لەھەرێمدا لەنێوان ٣٢٨ ملم دایە لەخانەقین و زیاتر لە ٧٠٢ملم لە زاخۆ و لەرواندز٦٩٦ ملم و لەئاکرێ ١٠٠٨ ملم و لەپێنجوێن ١٢٦٣ ملم، بەگشتی لەبارەی بڕی بارانی داباریو لەھەرێمدا دەتوانین بڵێین کەبارانی ھەرێم تابەرەو باکورو باکوری ڕۆژھەڵات بڕۆین پتر دەبێت، ئەمەش لەبەر ھۆکاری بەرزی و نزمی لەلایەک گوزەرکردنی ژمارەیەکی زۆرتر لە نەورایییەکانی کەش وھەوا بە ھەرێمدا جگە لەوەی کە جۆری نەورایییەکانیش تا بەرەو باکوور بڕۆین قوڵتر دەبن، لەڕووی بارانەوە دەتوانین ھەرێم بۆ دوو ھەرێمی لاوەکی دابەش بکەین کەبریتییە لە\nھەرێمی بارانی مسۆگەر\nھەرێمی بارانی نامسۆگەر\nئەم ھەرێمە بەشەکانی باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی ھەرێمی کوردستانی عیراق دەگرێتەوە و سنوورەکانی باشوری لەگەڵ سنوری باشوری ناوچەی شاخاوی لەھەرێمدا دەڕۆن ئەم ھەرێمە بەزۆری ڕێژەی بارانەکەی جیادەکرێتەوە کەناوەندی ساڵانەی باران ٥٠٠ملم کەمتر نییە، بۆیە کشتوکاڵی زستانە لەم ھەرێمەدا ساڵانە ئەم ھەرێمە دەتوانێت بەتەواوی پشت بەباران ببەستێت.\nئەم ھەرێمە ناوچە نیمچە شاخاوییەکان دەگرێتەوە کەبەرێژە بارانی کەمە (ساڵانە لە ٥٠٠ملم) کەمترە، ئەم ھەرێمە لاوەکییە دیسان بەوە ناسراوە کەبڕی بارانی مانگانە و ساڵانە و وەرزانە ھەڵبەز و دابەزێکی گەورە بەخۆیەوە دەبینێت بەبەراورد کردن لەگەڵ ھەرێمی پێشوودا، بۆیە کشتوکاڵی زستانەی بەتایبەتی لەبەشەکانی باشورو باشوری ڕۆژئاوادا ڕەنگە ڕوبەڕوی ھەڕەشەی وشکی ببێتەوە.\nزانکۆ فەرمییەکانی کوردستان لەخوارەوە نوسراون بە خۆیان‌و کورتکراوەی ناوەکانیان، ناونیشانی ئینتەرنێتییان، ساڵی دامەزراندنیان‌و نوێترین ئامار دەربارەی ژمارەی خوێندکارەکانیان:\nزانکۆی سەڵاحەدین (SU) https://web.archive.org/web/20190410081613/http://www.salahaddin-ac.com/ ١٩٦٨ ٧٠٤٨ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی سلێمانی (US) http://www.univsul.com ١٩٦٨ ٣٠٦٧ (لە ٢٠٠٦ دا)\nزانکۆی دھۆک http://www.uod.ac ١٩٩٢ ١٦٨٩ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی کۆیە https://web.archive.org/web/20200514115745/http://www.koyauniversity.org/ ٢٠٠٣\nزانکۆی کوردستان http://www.ukh.ac ٢٠٠٦ ٤٠٠ (لە ٢٠٠٦ دا)\nزانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی https://web.archive.org/web/20150824115752/http://auis.edu.iq/ ٢٠٠٧ ٥٠ (لە ٢٠٠٧ دا)\nزانکۆی پزیشکیی ھەولێر (HMU) https://web.archive.org/web/20130726143042/http://www.hawlermu.org/ ٢٠٠٦\nزانکۆی کار و کارگێڕی (BMU) https://web.archive.org/web/20181005061534/http://www.bmu-me.net/ ٢٠٠٧\nkrd.—دۆمەینی تایبەتی حکوومەتی ھەرێم\n^ BBC News (لە ڕێکەوتی ١٩ی نیسان). ڕووداوەکانی کوردستانی عێراق (ئینگلیزی). BBC News. سەردان لە ڕێکەوتی ١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ھەرێمی_کوردستان&oldid=768201»\nھەموو ئەو ئەو وتارانەی پێویستییان بە نوێکردنەوە ھەیە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:١٩ی ٢٧ی ئازاری ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


چیمەنتۆى لەبخى بەهێز | Lafarge - Cement, concrete and aggregates\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز جۆرێکى بەرزە لە چیمەنتۆى لەبخ کە کارگەى کۆنکریتى لافارج بەرهەمى دەهێنێت و لە شوێنکار بە شێوەیەکى ئامادە بۆ بەکارهێنان ڕادەستى دەکات. پێویست بەوە ناکات کە ئاو یان کەرەستەى خاوى ترى تێکەڵ بکرێت لە شوێنکاردا.\nئەم بەرهەمە لەوە دڵنیات دەکات کە تۆ باشترین جۆرى چیمەنتۆى لەبخت وەرگرتووە لە شوێنکاردا ئەوەش ڕێگا بە باشترین تواناى کار دەدات بۆ ماوەى تا 36 سەعات. بە هەرحاڵ ئەمیش هەروەک چیمەنتۆى ئاسایى وایە لەو ڕوەوە کە بە پرۆسەى دانان دەستپێدەکات هەرکاتێک کە بەکارهێنرا بۆ چینى دووەمینى هەڵمژ (خشت ، بلۆکى کۆنکریت ، تد).\nئەم بەرهەمە پێویستى بە تێکەڵکردنى شتى تر ناکات بە مەرجێک بە نایلۆن دابپۆشرێت یان بە پارچەى پۆلیئەسلینى زۆر سەخت کاتێک کە کارى پێناکرێت.\nبەرهەمەکە دەتوانرێت بگونجێنرێت لەگەڵ ڕەنگەکانى ئارتیڤیادا. ئەگەر چیمەنتۆى لەبخى ئارتیڤیا بەکارهێنرا بۆ لەبخکردن ئەوە وەها باشە کە چینێکى تەنک دابنرێت بۆ ڕێگەگرتن لە شێ.\nئامادەیە بۆ بەکارهێنان:\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز لە کارگەى کۆنکریتى لافارج جیادەکرێتەوە و یەکسەر دەنێرێت بۆ شوێنکار.\nجۆرێتییەکى بەرزە لەڕووى گونجانەوە:\nبڕو هێزى فراوانى ئەم جۆرە چیمەنتۆیە گەرەنتى دەکرێت کاتێک کە لە کارگەکانى لافارج دروست دەکرێت لەڕێى بەکارهێنانى سیستمێکى کۆمپیوتەرى پێشکەوتوەوە.\nکاتى بنیاتنان کەم دەکاتەوە:\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز یارمەتیدەرە بۆ گەیاندنى سودێکى تەواو لەڕووى کەمکردنەوەى هێزى کارەوە لەبەر ئەوەى لە شوێنکاردا پێویستى بە تێکەڵ کردن نییە.\nبە فیڕۆچوون بە شێوەیەکى وەبەرچاو لە شوێنکاردا کەم دەبێتەوە چونکە بە پێچەوانەى ئەو چیمەنتۆ ئاساییەوە کە لە شوێنکاردا تێکەڵ دەکرێت ئەم بەرهەمە ئامادەیەو تواناى کارپێکردنیشی دەمێنێت تا ماوەى 36 سەعات، هەروەها دەتوانرێت بگوێزرێتەوە بۆ هەر لایەکى ترى شوێنکار.\nکەمکردنەوەى بڕى تێچوونى شاراوە و گلدانەوەى ئاستى بەرزى بەرهەم:\nبەهۆى ئەم جۆرە بەرهەمەوە بڕە پارەى تێچوونى گواستنەوەى کەرەستەى خاو (لم ، کیسە چیمەنتۆ ، تد) ناهێڵرێت.\nکەمکردنەوەى نرخە شاراوەکان پەیوەستە بە بڕى تێچوونى تێکەڵکردن لە شوێنکاردا وەک کارەبا و ئاو بە فیڕۆچوون و گلدانەوەى کات.\nسوودى دەستەبەرکردنى شوێن لە شوێنکاردا:\nعەمبارى کیسە چیمەنتۆ و لم و کەرەستەى خاوى تر پێویست نابێت. ئەوەش دەبێتە هۆى دروستبوونى شوێنێکى زۆرتر بۆ ئەنجامدانى چالاکییەکانى پرۆژەکە و ڕێگە بە بەڕێوەبەرانى پرۆژەکە دەدات کە بەپێى ڕێنماییە ناوخۆییەکان کارى خۆیان ئەنجام بدەن.\nڕێگرتن لە دزیکردن لە کەرەستەدا:\nئەوەش بەهۆى ئەوەوە کە پێویست بە عەمبارکردنى کەرەستە ناکات لە شوێنکاردا.\nگیراوەى چیمەنتۆى بەهێز دەتوانرێت دابین بکرێت بەو بڕە کە داوا دەکرێت تەنانەت بۆ بڕى 1 م 3.\nJS 10036 -1: 2007\nهيَزيَكى ضرِ (Mpa) تا ماوةى 28 رِؤذ\nئةو سةعاتانةى دةتوانريَت كاري ثيَبكريَت.\nئةو بوارانةى كة وا باشة تيايدا بةكاربهيَنريَت\nضيمةنتؤى لةبخى بةهيَز M05\nCSII (4 Mpa)\nضيمةنتؤى لةبخى بةهيَز M07\nCSIII (6 Mpa)\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز بەشێوەیەکى ئاسایى لە بەیانیاندا ڕادەست دەکرێت بەر لە دەستکردن بەکارى ڕۆژانە. دەتوانرێت کاتى تر بەپێى داخوازى دیاری بکرێت.\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز دەبێت لە شوێنکاردا لەناو دەبەى پلاستیکیدا هەڵبگیرێت کە پێویستە لە هەمان کاتدا دابپۆشرێت تا ئەو کاتەى چیمەنتۆکە بەکاردەهێنرێت.\nلافارج دەتوانێت ئەو دەبانەى چیمەنتۆ دابینبکات کە قەبارەیان 0.33 م3 و بەجۆرێک دیزاین کراون کە تەواو یارمەتیدەربن بۆ گواستنەوەى چیمەنتۆى لەبخى بەهێز بۆ شوێنکارى جۆراو جۆر.\nهەرگیز چیمەنتۆى لەبخى بەهێز بەکارمەهێنە بۆ پێکهاتەکانى پارێزگارى کردن یان لەسەر ئەو کەرەستانەى کە تواناى ئاو مژینیان نییە.\nهەرگیز گیراوەى چیمەنتۆى تێکەڵ بە ئاو مەکەرەوە لەدواى ئەو کاتەى کە دانراوە بۆ دەست بەکارپێکردن.\nچیمەنتۆى لەبخى بەهێز گونجاوە بۆ: