کەسایەتییەکی خۆشناو و نیشتمانپەروەر کۆچی دوایی کرد\nزایینی: ٢٠-١٠-٢٠١٦ - هەتاوی: ١٣٩٥/٠٧/٢٩ - ١٣:٠٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: حاجی "کەریم تەیمووری" کەسایەتی خۆشناو و نیشتمانپەروەری ناوچەی داڵاهۆ ماڵئاویی له ژیان کرد.\nحاجی کەریم تەیموری لە ڕێکەوتی ٣ی خەزەڵوەری ١٣٠٤ی هەتاوی لە "بێویان"ـی ناوچەی داڵاهۆ لەدایک بووە. ناوبراو کوڕی کوێخامارفی بێویانیی کوڕی حەیدەرسوڵتانی بێویانیە، کە یەکێک لەو حەوت سوڵتانەیە کە بە حەوت سوڵتانی گۆران ناسراون و دژی داگیرکەرانی کوردستان شۆڕشیان کردووە.\nحاجی کەریم لە سەردەمی لاویەیتیدا وێڕای لاوانی دیکەی ناوچەکە لەسەر پرسە نەتەوەییەکان، و لەوانە لەبەر کردنی جلوبەرگی قەدەغە کراوی کوردی بەرهەڵستکاری هێزی داپڵۆسێنەری نیزامی پاشایەتیان بوونەتەوە. لەو پێوەندییەدا چەندین جار بەدەستی هێزی ژاندارمەوە گیراوە و ئەشکەنجە و ئازار و زیندانی کراوە، بەڵام ئامادە نەبووە واز لە جلوبەرگی کوردەواری بێنێ.\nهەر لە سەر ئەوەش بە تۆمەتێکی ساختەی ژاندارمەریی ئەو کات، بە تاوانی ئەوەی کە پێشمەرگەی شوڕشی ئەیلولی لە ماڵدا حەشارداوە و پاراستوونی، دەیبەن بۆ ساواکی قەسری شیرین و بۆ ماوەی دوو هەفتە ئەشکەنجە و ئازاری دەدەن و لە زیندانی ئینفرادی‌دا دەستبەسەری دەکەن.\nناوچەی شوێنی ژیانی ناوبراو لە سەروبەندی شەڕی ماڵوێرانکەری ئیران و عێراقدا یەکێک لەو ناوچانەبوو کە داگیر کرا و ناوبراو وێڕای خەڵکی ناوچەداگیرکراوەکانی دیکە بۆ پاراستنی گیانی خۆیان ماوی ساڵێک لەسەر سنوورەکان بەشێوەیەکی دژوار ژیانیان بەسەر برد. دواتر بۆ باشووری عێراق، دەڤەری ڕومادی و کەمپی ئەلتاش گوازرانەوە. پاش نزیکەی ٧ ساڵ مانەوە لەو کەمپە، لەکۆتایی ساڵی ١٩٨٨ی زایینی بنەماڵەی تەیمووری بە یارمەتی خاچی سووری نێودەوڵەتی بەرەو سوید بەڕێ کرا.\nحاجی کەریم وەک کوردێکی دڵسۆز بە گەل و نیشتمانەکەی لە ژیانی هەندەراندا هەمیشە هاندەری بنەماڵە ودۆست وهاووڵاتیان بووە. ئاواتی حاجی کەریم گەڕانەوە بۆ کوردستان هەڵگرتنەوەی چەکی پێشمەرگایەتی بوو، بەڵام مەخابن ڕۆژی یەکشەممە ڕێکەوتی ٢٥ی ڕەزبەری ١٣٩٥ی هەتاوی، بۆ هەمیشە ماڵئاوای لە ژیان کرد.


ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لە سەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٤١٬٤١٥ وتار و ١٤٠ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\nدواجار لە ١٦:١١ی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ دەستکاری کراوە


ئامڕازی Clear Cache و Clear Data، جیاوازییان چیە؟ کەی بەکاریانبێنین؟ – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 28, كانونی یه‌كه‌م 2016\nبەڕێزان، لەوانەیە ئێوە ڕۆژێک ناوی Clear Cache و Clear Data تان لە سیستەمی ئەندرۆید بیستبێت، کە زۆری خەڵک ئەم دووانە بۆ چارەسەری کێشەی ئەپەکەیان یان یاریەکەیان بەکاردێنن.. لێرەدا بزانە، کە جیاوازییان چیە و چ کاتێک بەکاریان بێنین؟\nباشە Clear Cache چیە؟\nشوێنێکی بیرگەیی کاتیە بۆ زانیاریەکان لە مۆبایلدا، ئەو شوێنەی کە هەموو جۆرەکانی زانیاری بە دڵنیایی هەڵدەگرێت. ئامانج ئەوەیە بۆ زیادکردنی خێرایی کە کارپێکەریەکانی مۆبایلە چەندێک خێرا و چەندێک بەئاسانی کاربکەن. وە کەمکردنەوەی چالاکی و وەستانی هەر زانیاری و داتایەک.\nئایا هیچ کات تێبینی ئەوەت کردووە کە کاتێک ئامێرە ئەندرۆیدەکەت Restart دەکەیت، ئەوا ئەپی کامێرا و کامێرای ئامێرەکەت بەخاوی دەکرێتەوە؟ یان دووەم سەردانیت لە وێبگەڕەکان خێراتر دەبێتەوە.. هۆکار بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، هەندێکی زۆر لە Cache تۆمارکراون، لەوانە Image کە لە پێشدا لە ناوچەی Cach دانراون.\nکاتێک پێویستت بەم کارە دەبێت، کە ئەپەکانت تووشی وەستان بن یان لە کارکەوتن، ئەمە چارەسەرێکی باش دەبێت. یاخوود لە ناوچە و دۆخی Recovery مۆبایلەکەتدا بە شێوەیەکی باشتر ClearCache بکە، ئەمە زانیاری Cachی تەواوی ئەپەکانت دەگرێتەوە.\nتۆ کاتێک Clear Cache ت کرد، ئەوا پەڕگەکانی نیشتەجێ دەسڕدرێنەوە، ئەم کارە بە شێوەیەکی زۆر سادە ئەنجامدەدرێت، ئەویش تەنها بەکرتەیەک، بۆ ئەنجامدانی، (ڕێکخستن (Setting) – ئەپەکان (Apps) – ئەپی دیاریکراو – Clear Cache).\nمەبەست لە Clear Data چیە؟\nسنورێکی زیاترە لە سڕینەوە و زانیاری و چالاکی، سڕینەوەی Data گەڕانەوەی سروشتی ئەپەکەیە (هەر وەکو ئەوەی کە تازە ئەپەکەت دامەزراندبێت). ئەم تایبەتمەندیە هاوشێوەی Clear Cach ئاسان ئەنجامدەدرێت بەڵام وریاییەکی باشتری ئەوێت، چونکە هەموو زانیاری پاشەکەوتەکانت لەناو ئەپەکە دەسڕێتەوە.\nجاری وایە بەکاردەهێنرێت بۆ بەدەستهێنانی بیرگەی زیاتر، هەندێ له ئەپەکان بیرگەشوێنێکی زۆر داگیر دەکەن کە جاری وا هەیە پێویستیت پێیان نیە. بۆ ئەنجامدانی: (ڕێکخستن (Setting) – ئەپەکان (Apps) – ئەپی دیاریکراو – Clear Data).\nتاگەکان ئەندرۆید Clear cach Clear data


ترەمپ بۆتە ئیلهامبەخشی هەڵکشانی گرووپە ناسیۆنالیستە توندڕەوە سپی پێستەکان لە کەنەدا!! – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ترەمپ بۆتە ئیلهامبەخشی هەڵکشانی گرووپە ناسیۆنالیستە توندڕەوە سپی پێستەکان لە کەنەدا!!\nترەمپ بۆتە ئیلهامبەخشی هەڵکشانی گرووپە ناسیۆنالیستە توندڕەوە سپی پێستەکان لە کەنەدا!!\nگومانی تیدانیە کە لە پێش ترەمپیش گرووپی توندڕەوی سپی پێست لە وێنەی (کو-کڵوکس-کڵان)کە بە (kkk) کە کورتکراوەی Ku Klux Klan)* ە ناسراوە لە ئەمەریکادا هەبوون، بەڵام بە هاتنی ترەمپ ئەم جۆرە گرووپە راسیستە تووندڕەوانە بەرەو هەڵکشان و زۆر بوون ڕۆیشتن. ترەمپ نەک هەر لە ئەمەریکادا وەک پاڵپشتێک بۆ ئەوگرووپانە دەرکەوت، بەڵکوو لەدەرەوەی ئەمەریکاشدا وەک ئیلهامبەخشێک ڕۆڵی بینی. بۆ نموونە لە کەنەدا کە هاوسێی ڕاستەوخۆی ئەمەریکایە. ئەوەتا هەردوای ئاڵۆزیەکانی شاری چارلۆتسڤیڵ( charlottesville) لە ویلایەتی ڤێرگینیات وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکادا کە بریندارو و قوربانیشی لێکەوتەوە. لە کەنەداشدا تووندڕەوە ڕاسیستە نەتەوەپەرستەکان لە ژێر بیانووی گێڕانەوەی ماف بۆ خەڵکی کەنەدا هاتنە سەر شەقامەکان لە ڤانکۆڤەرو و تەنانەت تۆڕنتۆش. ئەم تونڕەوە نەتەوەپەرستانە هەندێک جار هاتنی بە لێشاوی پەناهەندەش دەکەنە بیانوو، وە خەڵکی هاندەدەن تا فشار بخرێتە سەر دەوڵەت بۆ بەرگرتن بە هاتنی پەناهەندە. ئەمانە چەندین بەهانە و پاساوی تریش دەهێننە گۆڕێ کە ختووکەی مەشاعیری خەڵکی پێ دەدەن. بۆ نموونە لە وێنەی پاراستنی کەلتوور، دین، وە هەروەها پاراستنی ئابووری وڵات. ئەمانە وا نیشانی خەڵک دەدەن کە هاتنی پەناهەندە بۆ کەنەدا دەبێتە هۆی ئەوەی کە خەڵکی ئەسڵی کەنەدا هەمووشتێکی لەدەست دەرچێت.هەر لەم هەفتەیەدا میدیایەکی سەر بەڕاسیستەکانی کەنەدا کە ناوی ڕێبڵ میدیایە(Rebel ) سەردانی ئەو ڕێگایەی کردووە کە خەڵک بە قاچاخ لە ئەمەریکاوە دێن بۆ کەنەدا. بە پێی ئەم میدیایە ڕۆژانە ئێستا لە سەرووی دووسەد کەسەوە دێنە ناو کەنەداوە بە قاچاخ. ئەم میدیایەیە تەنانەت پۆلیسەکانی سەرسنووریش پیشان دەدات کە ڕێگری ناکەن وە پێیان خۆشە خەڵک بێتە ناوەوە. شایەنی باسە کە لەوەتی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا هەڵوێستی نەرمی نیشاندا بۆ وەرگرتنی پەناهەندە، ژمارەی پەناهەندە زیادی کردووە لە ئەمەریکاوە بۆ کەنەدا. هەر لەو هەفتەیەدا ئەو ڕاسیستانە داوایان لە زانکۆی تۆڕنتۆ کرد بۆ ئەوەی کامپی ئەوان بەکار بێنن بۆ گردبوونەوەی ڕاسیستەکان، بەڵام زانکۆی تۆڕنتۆ ڕێگەی پێنەدان. وە ئێستاش بەپێی چەند سەرچاوەیەک ئەم گرووپە تووندڕەوانە لە بەرنامەیاندایە کە پەرە بە چالاکی نەتەوەپەرستی و ناسیۆنالیستی بدەن وە فراوانتری بکەن تاکوو سەرتاسەری کەنەدا بگرێتەوە. ئەمەش وەک فشارێک بەکاردێنن لەسەر حکوومەتی کەنەدا کە لە لایەن لیبڕاڵەکانەوە بەڕێوە دەبرێت. کەواتە لێرەدا ئەوە ڕوون دەبێتەوە کە ترەمپ یاریدەرێکی ڕاستەوخۆیە لە گەشەپێدانی بیری ڕاسیستی، نەتەوەپەرستی، وە وای کردووە کە بیری رقوو کینە زیاد بکات لە نێودڵی خەڵکی کەنەدا لە بەرامبەر خەڵکی بێگانەی تازە هاتوودا. لە لایەکی تریشەوە هەر سیستەمی ئەو ترەمپە لە ناوخۆی ئەمەریکادا تینو فشاری زۆری خستۆتە سەر پەناهەندەی ئەوێ تا ئەمەریکا چۆڵ بکەن. کاتێک کە ئێمە تەماشای قسەکردنو لێدوانی سەرۆکی ئەو گرووپە راسیستانە دەدەین وە گوێ بیستی بۆچوونەکانیان دەبین ئەوەمان لا ئاشکرا دەبێت کە ئەوانە ڕێک هەمان قسەو بۆچوون و دیدی گرووپەکانی ناو ئەمریکاکەی ترەمپن کە ڕاستەوخۆ پشتی ترەمپیان گرت بۆ بەدەستەوە گرتنی حوکم. وا لە کەنەداشدا وێنەیان بەرەو هەڵکشان دەچێت. کەواتە ترەمپ و سیستەمەکەی لەم ئیلهامە بێبەری نیە .\nلە بەرامبەر ئەم بزووتنەوە ڕاسیستیەشدا بەرەیەکی ئازادیخواز و چەپ هەیە لە کەنەدا و ئەمەریکا بەدژی وەستاونەتەوە. هەربۆیە ٢٢/٨/٢٠١٧ لە زۆرێک لە شارەکانی وەک تۆرنتۆ و ئۆتاوا خۆپیشاندانیان ئەنجامدا بۆ ڕاگرتنی ئەو شەپۆلە ڕاسیستیەی کە بەڕێوەیە.\n*کو کلوکس کلان بە ئینگلیزیەکەی Ku Klux Klan کورتکراوەکەی kkk. ناوی کۆمەڵێک ڕێکخراوە لە وویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا و هەندێکیان کۆنن و تاوەکو ئێستا چالاکیان هەیە. ئەم ڕێکخراوانە باوەڕیان بە باڵادەستی سپی پێست هەیە و دژایەتی( سامی، ڕەگەز، کاسۆلیک، ڕەگەزبازی و خۆبەخاوەن ماڵ دەزانن). بەگشتی ئەم ڕێکخراوانە پەنادەبەنە توندوتیژی و تیرۆر و بەکارهێنانی ئەشکەنجەی وەک سووتان لەسەر خاچ و چەوسانەوەی ئەوانەی ڕقیان لێیانە بەنموونە ئەمریکاییە بەڕەگەز ئەفەریقیەکان و ئەوانیتر.


جەژنی چی و حەجی چی؟! » KadirShorsh\n« A sufficient defensive power is a neglected Kurdish right | تورکیا و گەمەی پشتکردن لە کارتی سوتاوی داعش »\nجەژنی چی و حەجی چی؟!\nخەلکی کوردستان جەژنی چی دەگێڕن؟! ئەوە چ جەژنێکە لە کاتێکدا کۆبانی شەڕی مان و نەمان دەکات و مەترسی لەناوچوونی لەسەردایە؟ جەژن چۆن دەکرێت لە کاتێکدا شەنگال لەژێردەستیدایە؟ جەژن چۆن دەکرێت لە کاتێکدا زۆربەی ناوچە سنوریەکانی باشوری کوردستان لەژێر چنگی داعشدان؟ جەژن چۆن دەکرێت لە کاتێکدا برینی تاوانی پاکتاو و گەلکوژی خوێنی لێ دەڕژێ؟\nنزیکەی ٣٠٠٠ کەس تەنها لە باشوری کوردستانەوە چوونەتە حەج و ئەمڕۆ زۆر لە خەڵکی کوردستان جەژنانە بە بۆنەی جەژنی قوربانەوە لەیەکتر دەکەن!\nسعودیە یەکێ لەو وڵاتانەیە کە زۆرترین یارمەتی و هاوکاری داوەتە ئیسلامیستە تووندرەوەکانی داعش. ئەو داعشەی لەژێر ناوی “لا الە الا اللە اللە رسول محمد” خاکیان داگیرکردین، شەنگالیان لە خوێن گەوزاند و بەهەزاران کچیان وەکو کۆیلە و جاریە بردن و دەستدرێژیان کردنەسەر. ئەو داعشەی بە هاوکاری سعودیە و تورکیا و وڵاتانی دیکەی عەرەبی وەکو دڕندە لە کورد بەردران. ئەو داعشەی ١٩ رۆژە دەوری کۆبانێی داوە و بەسەدان هەزار کوردی رۆژئاوای لە ماڵەکانیان وەدەرنا، ئەو داعشەی هۆکاری ئەوەیە کە شۆڕشگێڕانی کۆبانی رۆژانە گیانگەش دەکرێن. ئەو داعشەی بەهەزاران مندالی بێ باوک و دایک کرد. کەسوکاری قوربانیانی دەستی تاوانەکانی داگیرکەران و داعش لە ئێستادا ئاگرلەجەرگیان بەربووە و بلێسەی ئازاریان وەکو بورکان زیڕە بە ئاسماندا دەکات.\nحەجکردن لەو رۆژەدا تێکردنی سەدان هەزار و ملیۆنەها دۆلاری دیکەیە لەو خەزێنەیەی سعودیا کە ئاگری تیرۆر و داعشی پێ بەهێز دەکات. حەجکردن لەو رۆژەدا پشتگیری بیروباوەڕیکە کە داعشی پێگەیاندووە.\nباشتر نەبوو ئەو مرۆڤانەی کە پشتیان لە ئازارەکانی گەل کرد و روویان لە حەج کرد، پارەکەیان بدەنە منداڵە بێ دایکوباوکەکانی تاوانی گەلکوژی؟ پارەکەیان بدەنە خێزانە ئاوارەکانی ناوچە داگیرکراوەکان؟ پارەکەیان بدەنە ماڵی ئەو قارەمانە هەژارانەی لەبەرەکانی شەڕدا لە دژی داعشدا گیانیان بەختکرد؟\nئەو رۆژە جەژن بکەن کاتێ شەنگال ئازادکرا و ژن و کچە کۆیلەکراوەکانمان رزگار کران. ئەو رۆژە جەژن بکەن کە ناوچە داگیرکراوەکانی کوردستان ئازاد کران. ئەورۆژە جەژن بکەن کە کۆبانێ تەوقی داگیرکەرانی شکاند و تا جەزیرە و عەفرین ناوچە کوردستانیەکان ئازاد کران.\nئەو کاتە جەژن بکەن کە داگیرکەر لە کوردستاندا نەما و ئاڵای ئازادی و سەربەخۆیی هەڵکرا.\nیەک سەرنج بۆ “جەژنی چی و حەجی چی؟!”\n1. یه حیا موحه مه دیان\nsaid on 2014-11-04 لە 9:29 ناو\nزاڵم ترله تو نيه له دونيا دا قه ومي عه ره ب\nبۆچي د يسانه وه بۆمن بوي به ميرغه زه ب\nمن ته رکي داب ونه ريتم کرد\nھه زارساڵ نۆکه ريتم کرد\nبه ڵام تۆ زۆر زاڵما نه\nماڵي منت وێران کرد\nسه د جاربه سه د به ھا نه\nبه پاره ي خۆم چه کت کڕي\nخۆێن مۆ مژي سه رمۆ بڕي\nکيميا باران مۆ کرد\nئاواره ي شاران مۆ کرد\nئووي له تۆ ئووي له تۆۆ\nڕاستت نه بو , غه يري د رۆ،\nئه وه د يسانه وه ھاتووي\nبۆکورد کوشتن بۆخۆێن ڕشتن\nد يسانه وه ھاتووي\nبۆ سه ربڕيني من\nبۆ له ناوبردني عه شق وئه ويني من،\nئه ي ھاوار خودا ھاوار\nبۆ کۆێ ڕاکه م مني مه ينه تي\nبێ نان و ئا و به پێي په تي\nئه ي ھاوارمنی هه ژار له د ه س زاڵم بۆ کۆێ ڕاکه م\nخۆڵ وخاکي کام کۆێستاني کوردوستان به سه را که م.


ڕێژیم هەوڵەکانی بۆ بەرەنگاربوونەی هیزی پێشمەرگە زیاتر پەرە پێ دەدات\n16:51 - 16 جۆزەردان 2717\nکوردستان میدیا: بەپرسانی ئیدارەی ئیتلاعاتی ڕێژیم لە شاری ورمێ بە ئیجبار و پێچەوانەی ویستی خەڵک لە هەوڵی دامەزراندنی بنکه و ناوەندی نیزامین.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا، ژمارەی زۆر لە هێزەکانی ئیدارەی ئیتلاعاتی ڕێژیمی ئێران لە شارەکی ئەلواجی ورمێ سەردانی ئەو شوێنەیان کردووە و ڕایانگەیاندووە کە پایگای نیزامی لەو شوێنە دادەنێن.\nهەواڵنێری ماڵپەڕی کوردستان میدیا ڕایگەیاند، هێزەکانی ئیتلاعاتی ڕێژیم لەگەڵ پێشنوێژی هەینی ئەو شوێنە قسەیان کردووە کە دەبێ ئیزن بدەن ئێمە لەو جێگایە پایگا و حوسێنیە دابمەزرێنین.\nلەو پێوەندییەدا، پێشنوێژی هەینی دژایەتی خۆی لەگەڵ ئەو داواکارییەی مەئموورانی ئیتلاعات دەربڕیوە، بەڵام هێزەکانی ئەو ئیدارەیەی ڕێژیم ڕایانگەیاندووە کە پێتان خۆش بێت یا نا، ئێمە کاری خۆمان ئەنجام دەدەین.\nهەرەوەها ئەو مەئموورانەی ئیتلاعات بە پێشنوێژی ئەو ناوچەیان ڕاگەیاندووە کە لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا هێزەکانی دژبەری ڕێژیمی ئێران چالاکی دەکەن و ئێوەش دەبێ لاوەکان ئاگادار بکەنەوە.\nهەر لەو پێوەندییەدا لە هەواڵێکدا کە بە ماڵپەڕی کوردستان میدیا گەیشتووە، ڕێژیمی ئێران دەیهەوێ ئەشکەوتەکانی ناوچە شاخاوی و سنوورییەکان لە کوردستان بتەقێنێتەوە و خراپیان بکات بو ئەوەی هێزی پێشمەرگە نەتوانێت خۆی تێدا حەشار بدات و وەک شوێنی حەسانەوە کەڵکی لێوەر بگرێت.\nبەپێی ئەو ڕاپۆرته ڕێژیم لە ناوچە شاخاوییەکانی قەڵاتی شا دەستی بەو کارە کردووە.\nلە دوای دەستپێکی خەباتی نوێی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و چالاکیی پێشمەرگە لە نێوخۆی کوردستان، ڕێژیمی ئێران بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێزی پێشمەرگه و لە ترسی کاریگەرییەکانی حوزووری پێشمەرگە لە نێوخۆی کوردستان ڕێوشوێنی توندی گرتۆتە بەر.


هەرێم ’’پلانى دابەشکردنى موچەى’’ لەدەرەوەى ڕێککەوتن لەگەڵ بەغدا ئاشکراکرد\n2020.12.28 - 16:55\nسەرۆکى فراکسیۆنى پارتى لە پەرلەمانى کوردستان ڕایگەیاند، شاندى حکومەتى هەرێم دڵنیایی پێداون کە لە ئەگەرى ڕێکنەکەوتن لەگەڵ بەغدا پلانى دیکەیان هەیە بۆ دابەشکردنى موچە.\nئومێد خۆشناو لە کۆنفرانسێکى ڕۆژنامەنوسیدا (28ى کانوونى یەکەمى 2020) کە "ناس کورد" بینیویەتی ڕایگەیاند، "گەشبین نین بەوەى هەرێم و بەغدا بگەنە ڕێککەوتن، چونکە ڕێگرەکان زۆرن، دواى سەرى ساڵیش هەرێم دەبێتە کارتێکى هەڵبژاردن لە هەڵبژاردنەکانى عێراقدا".\nوتیشى، لە ئەگەرى ڕێککەوتن لەگەڵ بەغدا شاندى هەرێم دڵنیایی کردوونەتەوە کە بێپلان نین و هەوڵەکانیان بۆ ئەوەیە بە داهاتى ناوخۆ و پرسی چاکسازیی و خۆگونجاندن لەگەڵ دۆخى دارایی موچەى فەرمانبەران دابین بکەن.\nئومێد خۆشناو باسى لەوەشکرد، شاندەکە بێئومێد نەبوون و هەموو هیواکان لەسەر بەردەوامى دانوستانەکان هەڵچنراوە.\nزیاتر بخوێنەوە: نوێترین لێدوانی قوباد تاڵەبانی لەبارەى ڕێککەوتنی هەرێم و بەغدا\nئەمڕۆ شاندى هەرێم بۆ دانوستان لەگەڵ بەغدا لەگەڵ سەرۆکایەتى و لیژنە پەیوەندیدارەکان و سەرۆکى فراکسیۆنەکانى پەرلەمان کۆبوونەوە و ئەنجامى گفتوگۆکانى لەگەڵ بەغدا خستەڕوو.\nقوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەنوسیدا وتی، "ئەوەی تاوەکو ئێستا هەیە ڕێککەوتنێکە لەسەر بودجەی 2021، کە بەشێکی پەیوەندی بە هەرێمی کوردستانەوە هەیە. ئێمە هەم پێی ڕازین و هەمیش پێوەی پابەند دەبین".\nوتیشى "ئێمە ئامادەین 250 هەزار بەرمیل نەوت لە ڕێگەی سۆمۆوە بفرۆشین، وەکو چۆن لە بودجەی 2021دا هاتووە بە دەقی ئەو یاسایە پابەند دەبین".\nعێراق دەستى بە دابەشکردنى موچەى مانگى یەکى ئەمساڵ کرد\n2021.01.05 - 13:23


بەشی (5) کۆتایی\nژیانی ئەلبانیەکان لە ئیمڕۆدا چۆن دەگوزەرێت؟\nلەپاش لەکار کەوتنی دەسەڵاتی شوعیەکان لە ئەلبانیا،لە سەرتای نەوەدەکانی سەدەی ڕابردودا،ئەلبانیا بۆ ماوەی نزیکەی ١٠ ساڵ زیاتر پشێوی و ناسەقامگیری بە خۆوە دی .\nدەسەڵاتی سیاسی توانای دابینکردنی پێوستیە ئاسایەکانی خەڵکی نەبوو، زوو زوو دەسەڵات دەگۆڕدرا،جار هەبووە حکومەت بوونی نەبووە،چەک و جبەخانەکان ئاوەڵاکرابوون بۆ هاوڵاتیان،ناکۆکی لایەن و کەسەکان پەرەی سەندبوو،لە بێ ئومێدی و بێ کاریدا بەلێشاو خەڵکانی ئەلبانیا بەتایبەتی گەنجان ڕوویان لە وڵاتانی دیکەی ئەورووپی کرد،بەتایبەتی یۆنان و ئیتالیا و ئنگلترە.\nئەم حاڵەتە تا سەرەتای دووهەزارەکان بەردەوام بوو، لەوە بەدواوە گۆڕانکاری بەسەر دۆخی وڵاتادا هات.\nلەو سەردەمەدا هێزە سیاسیەکانی ئەلبانیا لەژێر فشاری خەڵکادا و بە ئامۆژگاری وهاوکاری بڕێک وڵاتی ئەورپی،گەشتنە ڕێکەوتن بۆ بەڕیوەبردنی وڵات.بنەمای بەڕیوەبرنی دەوڵەت بە شیوازی مۆدێرن دەستی پێکرد. لەو کاتەوە تا ئێستا ئەو جۆرە بەڕیوەبردنە بەردەوامە.\nدوو پارتی سەرەکی پتر لەسەر دەسەڵاتن،یەکێکیان حیزبی دیموکراتە کە (نزیکە لە ڕێبازی سۆشیال دیموکراتەکان) و لە وڵاتدا بە حیزبی دیموکرات پێناسە دەکرێت،وە حیزبی سۆشیالست کە بە حیزبێکی(چەپ) پێناسە دەکرێتو بڕێک کادێرە باڵاکانی کۆنە ئەندامی حیزبەکەی ئەنوەر خۆجەن .لە ئێستادا حکومەت و پەرلەمان بەدەست سۆشیالستەکانەویەو سەرۆکی وڵاتیش بەدەست دیموکراتەکانەوەیە.\nهەر سەقامگیریەکی سیاسی کاریگەری ئەرێنی دەبێت لەسەر ئابووری و بەگشتی گوزەرانی خەڵک.پاش ئەم سەقامگیریە سیاسیە کۆمپانیاکانی وڵاتانی ئەوروپی ڕوویان لە ئەلبانیا کرد بۆ سەرمایە گوزاری،بەمەش هەلی کاریان بۆ ژمارەیەکی زۆر لە ئەلبانیەکان مەیسەر کرد.\nئەم کارە بوە هۆی هاندانی هاوڵاتیە ئەلبانیەکان ئەوانەی لە وڵاتانی دیکە دەژیان، تا بەلێشاو بگەڕێنەوە وڵات بۆ سەرمایەگوزاری،بەتایبەتی لە بواری پرۆژەی بیناسازی و هۆتێل و بنکەی گەشتیاریدا.دەسەڵاتیش هەموو کارئاسانیەکی بۆ کردن.\nهەر لە (٢٠٠٣)دا ئەلبانیا داوی ئەندامیەتی لە یەکیەتی ئەوروپا کرد.لەساڵی (٢٠٠٩) وە کاندیتە بۆ وەرگرتن.\nبۆ بوون بەئەندام دەبوو ئەلبانیا چەند مەرجێک قوبوڵ بکاتو هەنگاو بۆ جێبەجێکردنیان بنێت. ئەوەبوو ئەلبانیا بە جددی کاری بۆ بەجێ گەیاندنی ئەو مەرجانە کرد کە هەموویان پەیوەست بوون بە گونجاندنی یاساکانی وڵات لەگەڵ ستنادەری ئەو یەکیتیەدا لە زۆر بواردا.ئەمەش وای کرد ولات پێ بنێتە قۆناغیکی نوێوە.\nبە پێی ڕاپۆرتی سندوقی دراوی نیو دەوڵەتی لە ماوەی ١٠ ساڵی ڕابردوودا ئەلبانیاو قوبروس لە ڕووی ئابوریەوە گەشەی بەرچاویان کردوە . لە ئێستادا، بۆ بوون بە ئەندام ئەلانبانیا لە تورکیا پێشکەوتووترە.\nکارێکی دیکەی گرنگ کە حکومەتی ئەلبانیا پێی هەستا کردنەوەی دەرگای گەشتووگوزار بوو.ئەلبانیا خاوەنی سرووشتێکی زۆر زۆر جوانە،جا بۆئەوەی ئەم سرووشتە جوانە بەگەڕ بخرێت،هەزارەها پرۆژەی گەشتیاری لە سەرانسەری وڵاتدا کرانەوە.لەو شویێنانەدا هەموو خزمەتگوزاریەکان فەراهەم کراون،زۆر بە جوانی و بەڕووخۆشی بە پیر گەشتیارانەوە دێن.\nهەر شتێک بۆ گەشتیار گرنگ بێت لەو شوێنانەدا دەست دەکەون.\nبەمەش ئەلبانیا توانی لە ماوەی چەند ساڵێکدا بازێکی مەزنی گەشتیاری بدات . ساڵانە ملیۆنان خەڵک بەتایبەت ئەوروپی ڕو لە ئەلبانیا دەکەن.بەمەش داهاتێکی زۆر بۆ ولات دابین دەکەن کە داهاتی سەرەکی وڵاتە.\nوێرای جوانی سروشت هەرزانیش هۆکارێکە بۆ هاندانی گەشتیار .کاڵاو دیاری و خواردن و مانەوە لە هۆتێلەکاندا یا لە ئەپارتمەندا زۆر هەرزانترە لە هەر وڵاتێکی دراوسێ،بۆ نمونە مۆنتەنەگرۆ.\nخەڵکی ئەلبانیاش خۆیان حەزیان لە گەشت و ڕابواردنە،ئەوانەی لە هەندەران دەژین بۆ هاوینان زۆربەیان دێنەوە بۆ ئەلبانیا بۆ بەسەربردنی پشوی هاوینە،کە دیسان ئەمەش هاوکارە بۆ ئابووری وڵات .\nبۆچوونم دەربارەی ئەلبانیا\nلە ناوەڕاستی ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووەوە، لە تێڤێکانەوە لە هەواڵی خراپ ناخۆش زیاتر هیچم دەربارەی ئەلبانیا نەدەبینی .ئەلبانیەکان تەمەڵن، دزن، شەڕفرۆشن، مەترسیدارن،گەندەڵن و تاد. ئەمانە لە زهنمدا چەسپیبوون، جا دەمێک بڕیاری سەفەری ئەلبانیام دا بڕێک دەترسام، هەروەها برادەرێکیش ئامۆژگاری کردم کە ئاگام لە گیرفانی خۆم بێت.بەڵام لە یەکەم ساتەوەخدا ئەو گومان و ترسانەم ڕەوینەوە.\nلە (باری) ئیتالیاوە بە باخرە لە باژێڕی (دوورەس) دابزین،زۆربەی سەرنشینانی ئەلبانی بوون بۆ پشوی هاوینە دەهاتنەوە.( دوورەس) شارێکی گەشتیاریەو لەسەر دەریایە. هەر کە لە باخرەکە دابەزین خەڵکانێکی زۆر لەسەر شەقامەکان بە کلیلەوە وەستاون بۆ بەکرێ دانی شقە .من سەیارەکەم لای یەکێکیان ڕاگرت .بەنرخێکی هەرزان شقەکەیمان گرت .هەموو پێداویستیەکانی تێدا بوو . ڕۆژانە سەفەری هەندێک لەو شوێنانەمان دەکرد کە لە کتێبە گەشتیارەکەدا یاداشت کرابوون(دلیل سیاحی) .لەو جێگایانە ئەو خەڵکانەی دەمانبینین هەموو ڕێک و پێک و بە دەم بە پێکەنیەنەوە مامەڵەیان لەگەڵ دەکردین.\nبەخشیش ئیجباری نیە بەڵام بۆ نانخواردنێک گەر یۆرۆیەک بدەیت خۆشحاڵدەبن و سوپاست دەکەن .\nلە ڕۆژدا بلاجەکان یا کەنارەکانی دەریا جمەی دێت لە ئەلبانی و بێگانە،ئێوارانیش بە پیاسە و نانخواردن لە ڕیستوراندەکان و قاوە خۆردنەوە بە خێزانی کات بەسەر دەبەن\nبە پێی هەڵسوکەوتی ڕۆژانەیان هیچ هەستێک ناکەیت کە لە وڵاتێکی ئیسلامیدایت،کەلتورێکی تەواو شارستانی ئەوروپی زاڵە بەسەریاندا، کە وەک پێشتر ئاماژەم پێدا لە ئەنوەر خۆجەوە بۆیان ماوەتەوە.کچانیان ئەو پۆشاکە دەپۆشن کە ئارەزوویانە،لەسەر دەریا خێزان پێکەوە مەلە دەکەن . لە فەرهەنگیاندا وشەی عەیبە بونی نیە.\nکاک مەسعود بفەرموو سەردانێکی ئەلبانیا بکە.\nدەپرسم کەسێک لە ئێوە ڕۆژێک لە ڕۆژان کاڵایەک،ئامێرێک، پارچە قوماشێک یاشتێکی بەردەست کەووتووە یا کڕیویەتی کە لێی نووسرابێت ( Made in Albania )؟بیستووتانە بڵێن فڵان بەرهەمی کشتوکاڵی لە ئەلبانیاوە هاوردە کراوە؟ یا بیستووتانە ئەلبانیا ئەندامی (ئۆپک )بێتو نەوت بەرهەم بهێنێت؟یاخود بیستووتانە ئەلبانیا خاوەنی پشەسازی مەزن بێت؟\nبێگومان وەڵامەکانتان لا ڕوونە،ئەلبانیا خاوەنی هیچ لەم شتانە نیە. ئەلبانیا وێران ترو لە ئابوریشدا داڕماوتر بوو لە کوردستان.\nبەڵام بە ویستو تێکۆشان و دڵسۆزی،لە ماوی نزیکەی ١٥ ساڵدا ئەو بازە مەزنەیان دا. ڕاستەو نکولی ناکرێت لە ئەلبانیا تا ئیستاش گەندەڵی هەیە،بەڵام هەرگیز بەو جۆرەی کوردستان نیە.خۆ گەر گەندەڵکار ئاشکرا ببێت بەپێی یاسا سزای توند دەدرێت و ناو و وێنەی لە میدیاکاندا ئاشکرا دەکرێت،نەک وەک کوردستان چاوپۆشی لێبکرێت یا پلەی بەرز بکرێتەوە.\nکوردستان خاوەنی نەوتە،ساڵانە داهاتێکی زۆری چنگ دەکەوێت،خاوەنی زەوی زاری بە پیتە بۆ کشتوکاڵ،خاوەنی سروشتی جوانە بۆ گەشتیاری،خاوەنی چەندنینجۆرە کانە کە بڕێکیان زۆر بەنرخن .\nئەی باشە بۆ دەسەڵاتەکەی بەڕێزتان بە شەراکەتی یەکیتی لە ماوەی (٢٥)ساڵدا نەتانتوانی وەک ئەلبانیەکان بکەن،کە لە هیچەوە دەستیان پێکرد و هیچیان نەبوو وەک سەرچاوەی داهات . بەپلەی سەرەکی پشتیان بە گەشتو گوزار بەست پاشانیش کشووکاڵ.بەڕێزم بڕاو بکە ئەلبانیەکان زۆر خۆشگوزەرانتر دەژین لە کوردی باشوور.\nگەر لە وڵاتێکدا دڵسۆزی،پلان،دەستپاکی،هەبوون، موعجزە دەخولقێنریت وەک ئەلبانیا، خۆ گەر ئەو شتانەش نەبوون ئەوە کارەسات ڕوودەدەن وەک کوردستان .\nگەر داهات پێوەربوایە هەنوکە دەبوو کوردستان زۆر زۆر لەپێش ئەلبانیاوە بوایە.\nجا بۆیە پێشنیار دەکەم بۆ کاک مەسعود با جارێ واز لە ڕیفراندۆم بهێنێت و بێت سەردنی وڵاتێکی (لەکۆندا پڕ قەیران) ی وەک ئەلبانیا بکات تا بزانێت چۆن دەژین.\nلە ئەلبانیا نەحیزب و نە بنەماڵەکانیان گەندەڵن، نە ئاین بینەقاقای خەڵکی گرتووە، نە بە بیانوی شەرف بەردەوام کچ دەکوژرێت،نە کەسەحیزبیەکان قۆرخی ئابوری وڵاتیان کردوە .نە خەڵکیش لەسەر بیروڕای جیاواز تەرۆر دەکرێت.\nئەلبانیا بەردەوام هەنگاو بەرەو پێشەوە دەنێت، وەستان لایان یانی شکست .لە کوردستانیش لە سایەی ئەو پارە زۆرەی نەوتدا کە جگە لە چەندکەسێک کەس نازانیت چەندو چی لێدێت،ڕۆژ لە دوای ڕۆژ هەنگاو بۆ دواوە دەنێنن.\nدەزانی کاک مەسعود،دەمێک ئەم وڵاتە کەم دەرامەتانە (لەڕابردوودا پڕ لە کێشە)دەبینم لەگەڵ ئەم پێشکەوتنانەی ئێستایاندا،گومانم لە دڵسۆزیتان لا درووست دەبێت، وە زۆر بەزەیم بە خەڵکی کوردستاندا دێتەوە کە چۆن گیرۆدەی دەستی ئێوە بوون،هاوکات هەزار نەفرەتیش بۆ دەسەڵاتە شکستخواردووەکەتان دەنیرم.


گوتەبێژی پۆلیسی سلێمانی لەبارەی دەستگیركردنی سێ ئەفسەر میدیای لاهوور جەنگی بەدرۆ دەخاتەوە\nباسنیوز 03/03/2021 - 00:40 كوردستان\nگوتەبێژی پۆلیسی سلێمانی هەواڵێكی چەواشەكارانەی میدیای لاهوور جەنگی لەبارەی دەستگیركردنی سێ ئەفسەری پارتی دیموكراتی كوردستان بەدرۆ دەخاتەوە.\nپاش ئەوەی ئەمشەو میدیای لاهوور جەنگی، سەردەستەی تاقمی خۆفرۆشی ١٦ی ئۆكتۆبەر هەواڵێكی بێ بنەمایان بڵاو كردەوە، گوایە سێ ئەفسەری پارتی دیموكراتی كوردستانیان دەستگیر كردوە. گوتەبێژی پۆلیسی سلێمانی هاتە دەنگ.\nسەركەوت ئەحمەد، بەڕێوەبەری راگەیاندنی پۆلیسی سلێمانی لە لێدوانێكیدا لەبارەی دەستگیركردنی سێ ئەفسەری پارتی، بۆ ماڵپەڕی (SNN)ی سەر بە یەكێتی رەتیكردۆتەوە بابەتی لەم جۆرە هەبێت و تەنانەت نەشیویستوە لەمبارەیەوە هیچ لێدوانێك بدات.\nئەمە لە كاتێكدایە كە ئێوارەی ٢٦ی شوباتی ٢٠٢١، غالب محەمەد، ئەندامی هاوپەیمانیی هیوا (ناسراو بە هاوپەیمانیی هیوای جاشەكان) بانگەشەی ئەوەی كرد كە لە لایەن كەسێكەوە پێنج چەقۆی لە سەری دراوە و ناچاربوە برینپێچێكی لێ لوول بدات. بەڵام دواتر چاودێران رایانگەیاند كە ئەم ڕووداوە یان سیناریۆی خودی غالب محەمەدە، “یان لە ژێر سایەی لاهوور جەنگیدا ئەنجام دراوە”.


خەڵاتی ئەمجارەی ماملـــــێ و چەند مەبەست – ماڵپەڕی فەرمیی ماملێ\nمامۆستا محەممەدی ماملـــــــــــێ لە سێ ڕێگا خەباتی کردووە،\nیەکەم نیشتیمان پارێزی،\nدووهەم کۆکردنەوەی سامانی نیشتیمان،\nسێ هەم هونەری نیشتیمانی\nڕەنگە ئەگەر مامۆستا ماملـــێ لە زانکۆ دەرسی خوێندبا قەت نەیتوانیبا ئەو پلەیەی بۆخۆی مسۆگەربکات بەڵام، چونکە خۆڕسک و گیانفیدایی و عیشقی نیشتیمانی کردە هەوێنی هونەرەکەی، گەورەترین قوتابخانە و خەتی هونەری لە کوردستاندا داڕشت.\nئەمن بەپێچەوانەی خاوەن نەزەران کە دەڵێن بنەماڵەی ماملێ هەموو هونەرمەندن! بەڵام من دەڵێم ماملێ خاوەنی هەموو کوردستانە. هەر کەسێک بتوانێ تۆنی دەنگی خۆش بێ، ڕێچکەی ماملێی پێ دەگیرێ بەڵام، شک لەوەدا نییە کە هیچکات جارێکی دی ماملێ لەدایک نابێتەوە!\nلە بنەماڵەی ماملێ دا زۆر هونەرمەند هەڵکەوتوون بەوحاڵەش دیسانیش کاک وریا بەبێ تۆنی دەنگ، سەرتۆپ و ڕێچکە شکێنە!\nخەڵاتی ئەمجارەی ماملێ سێ پەیامی نوێی تێدابوو کە بەڕاستی هەر پەیامە و مەبەستی تایبەتی خۆی هەیە !\nیەکەم پەیام کراماشانی لە باوەش گرت ، بێ گومان مەستی تایبەتی لە پشت بوو !\nدووهەم هونەرمەندێکی جەوان و نەترس و نیشتیمانیی کە ئەویش کاک حوسێن سەفامەنیشە !\nسێهەم شاری مەهاباد، لێرە ڕێبوارانی ماملێ ئەو قسەیان پیرۆز ڕاگرت ، کە کوردستان هەمووی هەر یەک خاک و یەک گەلە ، ئەوەی کردە بەڵگە کە هیچ دوژمنێک ناتوانێ ڕێگری یەکڕیزی کوردستان بێ !\nپێشەکی پیرۆزبایی لە هونەرمەندی لاو کاک حوسێن دەکەم هیوادارم نموونەی زۆر بن ، دەستخۆشی لە بەڕێوەبەرانی مەڵبەندی ماملێ دەکەم بەتایبەت کاک وریا ماملــــێ‌ی بەڕێز کە بەڕاستی نەخشی یەکەم لەسەر دەستی بەڕێز یانە !\nئاڵمان – ٢٤/١/٢٠١٩\n: mameli, mamle, MAMLE ART CENTER, mamli, بنکەی ماملێ, بنیاد ماملی, بۆ ماملێ, خەڵاتی ماملێ ٢٠١٩, سابڵاخ, سابڵاغ, سەنتەری ماملێ, عەبدوڵا وەیسی, ماملی, ماملێ, ماملە, مەهاباد, مەڵبەندی هونەریی ماملێ, یادی ماملێ


بە وێنەو ڤیدیۆ؛ سەرنجڕاكێشترین ئەشكەوتی سەهۆڵین\nنینگیو، گەورەترین ئەشكەوتی وڵاتی چینە‌و دەكەوێتە چیاكانی ویلایەتی شانكسی، قووڵیی ئەم ئەشكەوتە 85 مەترە و لە بەرزیی زیاتر لە دوو هەزار مەتر لە ئاستی ڕووی دەریاوە هەڵكەوتووە.\nناو ئەشكەوتەكەو دیوارەكانیشی یەكپارچە بە سەهۆڵ داپۆشراوە. بەهۆی ساردیی لەڕادەبەدەری، ستوونی گەورەی سەهۆڵین لە زەوی بۆ سەقفی ئەشكەوتەكە دروست بووە.\nلە چلەی هاوینیشدا كە پلەكانی گەرما لە دەرەوە بەرزن، سەهۆڵبەندانی ئەم ئەشكەوتە ناتوێتەوە، چونكە ئەو هەوا گەرمەی لە دەمی ئەشكەوتەكەوە دەچێتە ژوورەوە، بەهۆی سەهۆڵبەندانەكەوە هەر زوو دەگۆڕێت بە هەوایەكی سارد و كاریگەریی ئەوتۆ لەسەر دیوار و ستوونە سەهۆڵینەكانی ئەشكەوتەكە دانانێت. هەروەها هەڵكەوتەی ئەشكەوتەكە بە جۆرێكە كە لە هاویندا هەوا زۆر ناچێتە ناو ئەشكەوتەكەوە.\nلە سەرانسەری قاڕەی ئەوروپا و ئاسیای ناوەندی و ئەمەریكای باكوور لەم جۆرە ئەشكەوتانە بەدی دەكرێن، كە بە درێژایی ساڵ سەهۆڵبەندانن. ئەم ئەشكەوتانە زیاتر لە ناوچە زۆر ساردەكان هەن، بە تایبەت لە ئالاسكا، ئایسلەندا‌و ڕووسیا. لەگەڵ ئەوەشدا لەم جۆرە ئەشكەوتانە لە هەندێك ناوچەش كە ئاو و هەوایان گەرمە، هەن.\nلە مانگی ئادار تا مانگی تشرینی یەكەم، ڕۆژانە هەزار گەشتیار ڕوو لە ئەشكەوتی نینگیو دەكەن، هەر گەشتیارێك نزیكەی یەك كاتژمێر لەناو ئەشكەوتەكەدا دەمێنێتەوە تا شێوە سەرنجڕاكێشەكەی ببینێت.\nزۆرێك لە‌و ئەشكەوتانەی كە ساڵانێكی دوور و درێژە بە چلەی هاوینیش سەهۆڵبەندانیان نەتواوەتەوە، بەم دواییانە بەهۆی گۆڕانی ئاو و هەوا و كورتبوونەوەی وەرزی سەرما، بەرەو لەناوچوون دەچن.\nپزیشكان 526 ددانیان لە دەمی منداڵێكی هیندستانیدا دەرهێنا\nبه وێنه.. سوپای پاسداران مه‌شقی نیشانه‌شكێنی له‌سه‌ر وێنه‌كانی تره‌مپ و ناتانیاهو ده‌كات


كه‌یوان ئازاد 29/05/2021\n(گوتییەكان) سێیەمین كۆمەڵى كوردستانى بوون، كە دواى سوئى و لۆلۆبییەكان ناویان چووەتە تۆمارەكانى مێژووەوە. وەك دەركەوتووە، ئەوان یەكەمین كۆمەڵ بوون قەڵاى كەركووكیان ئاوەدان كردووەتەوە و تێدا نیشتەجێ بوون، بەڵام وەك (گوتى) ناویان نەچووەتە لاپەڕەكانی مێژووەوە، چونكە وەك (دوو) كۆمەڵەكەى پێشوو، هیچ یەك لە خۆیان مێژوو و دەساوەردەكانی خۆیان تۆمار نەكردووە و نەنووسیوەتەوە، تا ئەو كاتەی لەلایەن سۆمەری و ئەكەدی و ئاشوورییەكان نووسراونەتەوە.\nئەوەش لە بێخەمیی ئەوان بووبێت، وەك كورد لەئێستادا، یان بەهۆی فەوتاندنی نووسراوەكان بووبێت لەلایەن داگیركەرانی كوردستانەوە، مێژووی ئەوان بەهۆی تۆماری پادشاكانی سۆمەری و ئەكەدی و ئاشوورییەوە پارێزراوە. ئەوان نەبوونايە، زۆربەی ئەو مێژووەمان ون دەبوو.\nكاتێكيش ئاوڕ لە زاراوەی (گوتی یان كوتى) دەدەينەوە، بڕوا وایە لە زاراوەی (كردا)وە هاتبێت، بە هۆكارى ئەوەى، ئەكەدییەكان لە نيوەى يەكەمى هەزارەی سێیەمى پێش زایین، زاراوەى (كوتى)يان بۆ دانیشتوانى ناوچەى كەركووكى ئێستا بەكار هێناوە. هەر بۆيە، پێدەچێت زاراوەى (كردا، لاى ئەكەدییەكان بووبێتە (كوت). ئەوەش بەهۆى ئەوەى، ئەكەدییەكان پیتى (د)یان بۆ پیتى (ت) گۆڕیوە، بەو هۆيەشەوە، وشەكە لە (كردا)ەوە بووەتە (كرتا) و بووەتە (كوتا) و بووەتە (كوت).\nكۆى ئەو رووداوانەش دواى ئەوە هات، كە هەریەك لە (سەرجۆنى ئەكەدی/2334- 2279 پ.ز) دامەزرێنەری ئیمپراتۆری ئەكەدی و (نارام سین/2254- 2219 پ.ز) چوارەمین پادشای ئەكەدی، لە زنجیرە شاڵاوەكانیاندا پەلاماری سنووری دەسەڵاتى گوتییەكانیان دا و مەترسییان بۆ سەر (ئاراپخا)ی بنكەی دەسەڵاتیان دروست كرد. بەهۆی ئەو شاڵاو و مەترسییانەشەوە، گوتییەكان كەوتنە بەرچاو و سەرنجی ئەكەدییەكانیان ڕاكێشا و لەنێو تۆمارە مێژووییەكانی خۆیاندا جێگایان بۆ كردنەوە.\nلەپاڵ ئەوەشدا، سۆمەرییەكان وەك پێكهاتەیەكی مێژووی عێراقی كۆن و هاوسێى ئەكەدییەكان، گوتییەكانیان خستە نێو تۆمارەكانی خۆیان. بەو تۆمارانەش بێت (ئیردویزیر) وەك یەكەم پادشا و (ئیلۆلۆمیش) وەك دوایەمین پادشا دانراون. یەكەمیان هاوچەرخی پادشاى ئەكەدى (نرام سین) و دوا پادشایان هاوسەردەمى (شۆدرۆل/(2168- 2154 پ.ز) بووە، كە لە سەردەمی دوا پادشای گوتی كۆتایی بە ژیان و دەسەڵاتى هات.\nبەگشتى، گوتییەكان بە كۆمەڵێكى شەڕكەر و ئازا ناسران و ترسێكی زۆریان بۆ سەر دەسەڵاتى سۆمەری و ئەكەدی و ئاشوورییەكان دروست كرد، هەروەها توانییان ئیمپراتۆریی ئەكەدی لە ساڵى (2154 پ.ز) بڕووخێنن و دوایەمین پادشایان لەناو ببەن و پایتەختەكەیان (ئەكەد) بسووتێنن، بۆ یەكەمین جاریش لە مێژوودا، پەیڕەویان لە سیستەمى پشتاوپشت نەكرد و بە شێوەی هەڵبژاردن پادشای خۆیان دانا.\nوەك سەرچاوە شوێنەواری و مێژووییەكان باسی دەكەن، هەڵبژاردنى پادشا لاى ئەوان، لەلایەن (ئەنجومەنی پیران)ەوە بۆ ماوەی (حەوت) ساڵ دیاری دەكرا. دواى خۆیشی دەسەڵات بۆ كوڕ، یان برا و مامی نەدەگەڕایەوە، بەڵكوو جارێكی دی هەر لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە، كەسێكی شیاو بۆ ئەو پۆستە دیاری دەكرا. ئەمەش ئاماژەیەكی ڕوون بوو بۆ بوونى ڕژێمێكی دیموكراتی لەو سەردەمەیە لە كوردستانى كۆندا.\nئەوەش بەپێچەوانەی پادشایانی مێژووی كۆن، كە تا مردن فەرمانڕەوایەتیى ناوچەكانى ژێر دەسەڵاتی خۆیان دەكرد و دواى خۆشیان كوڕ یان برا و كەسێكی نزیكیان شوێنى دەگرتنەوە. لەم پێودانگەشەوە، پادشایانی گوتی بەپێى بڕیاری ئەنجومەن بۆ ماوەى (حەوت) ساڵ فەرمانڕەوایەتيیان دەكرد. خۆ ئەگەر بەر لە كۆچی دواییكردنيان لە شەڕێكدا بكوژرانایە، یان كۆچی دواییان بكردایە، یان بەهۆی هەڵەیەكەوە لەلایەن ئەنجومەنى پیرانەوە لاببرایە، یەكێكى دی لە پاكترین و شیاوترین و بەتواناترین و ئازاترین خەڵكانی گوتی بۆ ئەو پۆستە هەڵدەبژێرا. ئەم سیستەمەش وای كردبوو، كاروبارەكان بێ ستەم و چەوسانەوە بەڕێوە بچن.\nبەهێزیی گوتییەكان لە ئاستێكدا بوو، كە دواى هێرشە بەردەوامەكانی ئەكەدییەكان بۆ سەر پایتەخت و ناوچەكانی سنووری دەسەڵاتیان، دواجار (ئیلۆلۆمش) پادشای گوتی لە ساڵى (2230 پز) و لە شاڵاوێكیدا پەلاماری ئەكەدییەكانی دا و دواى گرتنی پایتەختەكەیان (ئەكەد) و تاڵانكردن و سووتاندنى، دەستیان بەسەر زۆربەی ناوچەكانى سۆمەرى و ئەكەدا گرت و بۆ ماوەی (120) ساڵ فەرمانڕەوایەتیی ناوچەكانی ناوەڕاست و باشووری عێراقی ئەمڕۆیان كرد.\nبەو پێیەیشی باوەڕى ئایینى گوتییەكان پەرستنی خودای خۆر بوو بە ناوی (ئاراپخا)، بۆیە داوایان لە سۆمەری و ئەكەدییەكان كرد، واز لە پەرستنی پادشاكانیان بهێنن و خودای خۆر بپەرستن. ئەوەش بۆ ئەوان جێگای قبووڵ نەبوو. هەر بۆیە دوای زنجیرەیەك خۆپیشاندان و راپەڕین، دواجار لەلایەن (ئۆتۆحیكال/ 2047- 2030 پ.ز)ى پادشای دەوڵەتەكەی وەركای سۆمەری، كۆتایی بە دەسەڵاتيان هات و لە ناوچەكانی سۆمەر و ئەكەد دەركران. دواى پادشاى گوتییەكانیش، كە ناوی (تریكان) بوو، دواى (چل) رۆژ لە پادشایەتی، لەو شاڵاوەدا كوژراو و كۆتایی بە دەسەڵاتى خۆى و دەوڵەتەكەى هات.\nوەك لە دەقێكی سۆمەریشدا هاتووە (ئوتوحیكال گوتییەكانى لەناو برد. ئەو گوتییانەى ڕێویى چیاكان و دوژمنى خوداكان بوون، وڵاتیان دووچارى ئاژاوە و وێرانكارى كرد)\n. ئەم وتەیەش راستييەكى مێژوویی گرنگى لەخۆ گرتووە، بەوەی كۆتایی دەسەڵاتى ئەمان لەسەر دەستى ئەو پادشایەی سۆمەری بووە. ناوهێنانیشيان بە ڕێویی چیاكان و ڕێزنەگرتن لە خوداكان لەسەر ئەو باوەڕەوە بوو، كە گوتییەكان دژى ئەوە بوون، كۆمەڵانی خەڵك پادشاكانیان بە خودا بزانن و وەك خودای سەر زەوی لێیان بڕوانن.\nهەروەها دژى فرە خودایی بوون و باوەڕیان بە یەكتاپەرستیى خۆر بووە. هەر بۆیە تا بۆیان كرا دژایەتیی ئەو باوەڕەیان كرد. هەر ئەوەش وای كرد ئەو كۆمەڵەیە لەلایەن مێژوونووسانى عەرەبەوە بە دڕندە و ئاژاوەگێڕ پێناسە بكرێ.\nلێرەوە گوتییەكان لە مێژووی خۆیاندا باوەڕیان بە یاسا و بنەماكانی دەوڵەتەكەی خۆیان بوو. پیاوانی ئایینییش لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا یارمەتیدەری ئەنجومەن و پادشاكانیان بوون. زمانى ئاخاوتنيان گوتی و نووسینیشيان بسماری بوو. هەروەها لای سۆمەری و ئەكەدییەكان بە ڕەگەزێكی سپی و باڵابەرز و چوارشانە ناسرابوون. هەر بۆیە توانای جەستەی سەربازییان تەواو بوو و توانییان ڕووبەڕووى زلهێزەكانى ئەو سەردەمە ببنەوە.


بەرزبوونەوەی لە سەدا ٨٩ی بایەخی ڕیاڵی کاڵای قاچاخی دەست بەسەردا گیراو - Mehr News Agency\n16 gulanê 2016 - 22:10\nNews Code 3410\nبە ڕاپۆرتی هەواڵنێری مێهر، جەعفەر ئاژەنگ لە دووهەمین کۆبوونەوەی کۆمیسیۆنی پلانداڕێژی، هاوئاهەنگی و چاوەدێریی ڕەوتی بەرەنگاربوونەوەی قاچاخی کاڵا و دراوی پارێزگا کە لە هۆڵی شوهەدای دەوڵەتی پارێزگاری بەڕێوەچوو، ئاماژەی بە هەوڵ و داپەڕەکانی هیزی ئینتزامی لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ٢٢ی مانگی گوڵان کرد و وتی: لەم ماوەیەدا بە نیسبەتی ماوەی هاوشێوەی ساڵی ڕابردوو ئاستی بەرهەمە نەوتییە دەستبەسەرداگیراوەکان لە سەدا ۶۸۷ بەرزبوونەوەی بووە.\nناوبراو ڕایگەیاند: لە بواری قاچاخی مادەی کحوڵ، وەک کاڵایەکی قاچاخ کە لە خۆیدا ڕێخۆشکەری سەرهەڵدانی زۆربەی تاوان و توندوتیژییەکانی ناو کۆمەڵگایە، بەرزبوونەوەی ۹۷ لە سەدیمان لەو ماوەیەدا بووە.\nجێگری فەرماندەی ئینتزامی کوردستان زیادی کرد: چەکگەلی شەڕی گیراوەش بەرزبوونەوەی ۱۴۵ لە سەدی بووە، جگەرە قاچاخکراوە گیراوەکانیش لە سەدا ٤٤٠ بەرزبوونەوەی بە خۆوە دیوە.\nئاژەنگ ئاستی بەرزبوونەوەی برنجی قاچاخی لە سەداسەد خوێندەوە و وتیشی: لە مانگێک و ۲۲ رۆژ کە لەمساڵ تێدەپەڕێت، ئاستی کەرەسە مەکیاژییە دەستبەسەرداگێراوەکان لە سەدا ٢٤٩ و دەوا و دەرمانەکان لە سەدا ۵۴۴ و ئاژەڵ لە سەدا ۱۰ بە نیسبەتی ساڵی هاوشێوەی پارکە بەرزبوونەوەی بووە.\nناوبراو ڕاشیگەیاند: ژمارەی ئۆتۆمبیلە گیراوەکان کە هەوڵی گواستنەوەی کاڵای قاچاخیان داوە بە نیسبەتی ماوەی هاوشێوەی پارەکە لە سەدا ۱۰ بەرزبووەتەوە.\nجێگری فەرماندەی ئینتزامی کوردستان زیادی کرد: دۆسیە پێکهاتووەکان بۆ تاوانبارانی قاچاخی باڵای ۱۰۰ میلیۆن تمەن بایەخی ماڵی لێ‌گیراوەش لە سەدا ١٠ بەرزبووەتەوە و ژمارەی دەستەوتاقمە هەڵوەشاوەکانیش لەو ماوەیە لە سەدا ٤٠ بەرزبوونەوەی بە خۆوە دیوە.\nجەعفەر ئاژەنگ لە کۆتاییدا وتی: بایەخی ڕیاڵی کۆی کاڵا قاچاخە دەستبەسەرداگیراوەکان لە سەرەتای ئەمساڵەوە تا رۆژی ٢٢ی گوڵان بە نیسبەتی ماوەی هاوشێوەی پارەکە لە سەدا ٨٩ بەرزبوونەوەی بووە.


کوردیپێدیا - راگەیەندراوی پاژک بۆ رۆژی ئافرەتان 2022\n📝 راگەیەندراوی پاژک بۆ رۆژی ئافرەتان 2022 | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nراگەیەندراوی پاژک بۆ رۆژی ئافرەتان 2022\nدەقی راگەیەندراوەکەی پاژک:\nئێمە 8ی مارس لە رێبەر ئاپۆ پیرۆز دەکەین، کە لە هەموو بوارەکان و ئاستەکانی ژیانماندا، لەسەر پارادیگمای فەلسەفەی ژیانی ئازاد، ئازادیی ژنان دەکاتە چەق و ناوەند. ئێمە بەرخۆدانی مێژوویی ڕێبەرایەتیمان پیرۆز دەکەین، لە کەسایەتیی شەهیدانی تێکۆشانی ئازادی دا هەڤاڵانمان تۆڵهەڵدان رامان، سۆسن بیرهات، شیلان گۆیی، سۆزدار جودی، ئاواز ورمێورمێ، غەریبە گەزەر و نوژیان ئۆجالان دا بە ڕێزەوە یادی هەموو شەهیدانی ژنان و شۆڕشی مرۆڤایەتیی دەکەینەوە.\nخەباتی ژنان لە کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان، کە میراتگری خەباتی ژنان و گەلانە لە دژی مۆدێرنیتەی سەرمایەداری و دژی عەقلییەتی نێر – دەوڵەت، لە قۆناغێکی گرنگ و مێژووییدایە. ئەگەر ژنان بتوانن ئەو ئاستە مێژووییە وەرچەرخێنن بۆ خەباتێکی هاوبەش، بە هێزی بەرخودان و بەرگری و ڕێکخستن، دەبنە سەرکەوتنی ژنان و هەموو مرۆڤایەتی. سووربوون و هەڵوێستی ژنان لە 8ی مارسدا دەبێتە نیشانەی تێکۆشانی هاوبەش لە دژی هێزە هەژمونگەراکان و سیستمی جەنگ و شەڕانگێزییان، جینۆساید، پاکتاوکاری، دەستدرێژی، داگیرکاری، تاڵانکردنی سروشت.\nمۆدێرنیتەی کاپیتالیستی بە هۆی گوشاری هێزی نەتەوە - دەوڵەت و عەقڵییەتی باڵادەستی زاڵمانە و ستەمگەرانە، لە هەموو ناوچەکانی جیهان لە دژی ژنان و بە گشتی لە دژی کۆمەڵگە شەڕێکی سەخت و وێرانکەر بەڕێوەدەبات. شەڕی هێزە هەژموونییەکان لە دوای ئەفغانستان، عێراق، لیبیا، یەمەن و سوریا ئێستا لە ئۆکرانیا بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی نوخبەی هێزپارێزەکان بەردەوامە. دیسانەوە باجی ئەو جەنگە بەسەر ژنان و کۆمەڵگادا دەسەپێنرێت و لێیاندەسەنرێت، کە بوونەتە بەندکراوانی سیستمی دەوڵەت – نەتەوە. عەقڵییەتی پیاوسالاری دەستکەوتەکانی ژنان بە بەربەست لە بەردەم گوڕدان بە باڵادەستیی خۆیان دەزانن و بۆ ئەوەش هەموو جۆرە هێرش و دڕندەیەک ئەنجام دەدەن. لە توندوتیژی، کوشتن و جینۆسایدی جەستەیی و بۆ شەڕی دەروونی و تایبەت، لە دەستدرێژیی سیستمەوە بۆ شوێنی کار، ماڵە تایبەتەکان و بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان، چەرخێکی خۆکوژی لەلایەن سیستمی پیاو – دەوڵەتی زایەندپەرەست بەرامبەر بە ژنان و لە کەسایەتیی ژنان دا دژ بە هەموو کۆمەڵگا بەڕێوەدەبرێت. لە دژی ئەو چەرخ و بازنە خۆکوژییە فراوانکردنی بەرخۆدانی ژنان، ڕێکخستنەکانیان، خۆپاراستن و بەرەی خەبات پێویستە، دەبێت ئەوە لەلایەن هەموو ژنێک وەک ئەرکێک سەیر بکرێت و جێبەجێی بکەن و لە هەموو ساتێکی ژیاندا تێکۆشانی بۆ بکەن.\nگەورەترین و دژوارترین شەڕی ئەمڕۆ، لە کوردستان لەسەر ئەو جوگرافیایەدا بەڕێوەدەچێت، کە ڕێگای چارەسەرکردنی کێشە جیهانییەکان و هێڵی ئازادیی ژنان تیایدا بەرەو پێش دەچێت. دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و پاکتاوکار بە سەرۆکایەتیی ئەردۆغان - باخچەلیی فاشیست گەورەترین دوژمنایەتی بەرامبەر بە ژنانی کورد و لە کەسایەتیی ژنانی کورددا بەرامبەر بە هەموو گەلانی ناوچەکە بەڕێوەدەبەن. لە کەسایەتیی ئەردۆغان – باخچەلی دا عەقڵییەتی دەسەڵاتداری پیاو – دەوڵەت لە دژی ژنان و کۆمەڵگە زۆر بە ئاشکرا ئەنجام دەدرێت و دەبینرێت. تۆڵەی ئەو دوژمنایەتییە گەورەیەشیان بە گۆشەگیریی تووندی سەر ڕێبەرایەتیمان ئەنجام دەدەن. سیستمی گۆشەگیری و ئەشکەنجە لە دژی ڕێبەر ئاپۆ بەردەوامە و سیاسەتی پاکتاوکردنی ژنان لە باکوری کوردستان تاوەکو ڕۆژئاوا، باشور و بەتایبەتی شەنگال و مەخمور لە لایەن دەوڵەتی تورکەوە بەردەوامە. ئامانجی سەرەکیی سیاسەتی پاکتاوکردن، لە ناوبردنی هێز و ئیرادەی کوردە ئازادەکانە، کە لەسەر بنەمای ئازادیی ژنان گەشە دەکات و کاریگەریی لەسەر جیهان دروستکردووە. وەک ژنانی کورد دەبێت تێکۆشانمان لە دژی هێرشە نامرۆڤانە و نائەخلاقییەکانی دەوڵەتی تورک زیاتر بکەین.\nلە کوردستان ڕێگای پوچەڵکردنەوەی سیاسەتەکانی پاکتاوکردن، تێکشکاندنی سیستمی گۆشەگیری و ئەشکەنجەی ئیمرالی و کۆتاییهێنان بە ڕژێمی فاشیستیی ئاکەپە - مەهەپە بە بەرزکردنەوەی هێڵی بەرخۆداندا تێدەپەڕێت. تێکۆشانی بزووتنەوەی ئازادی، کە 50 ساڵە بە ڕۆحی نەورۆز بەڕێوەدەچێت و لەسەر پێداگری لەسەر ئەم هێڵە و بە ڕاستیی پێشەنگایەتیی قارەمانە گەورەکانی ژنان گەیشتووەتە ئەمڕۆ و خۆی کردووە بە کارەکتەرێکی خەباتی جیهانی. ئێمە وەک پارتی ئازادیی ژنانی کوردستان (پاژک)، لەسەر ئەو بنەمایە ئازادیی جەستەیی رێبەر ئاپۆ دەکەینە ناوەند و چەقی تێکۆشانمان و بەرەوپێشبردنی. ژیانێکی ئازاد و دیموکراتیک و یەکسان بە ئازادیی ڕێبەرایەتیمان بونیات دەنرێت و دەپارێزرێت. ڕێبەر ئاپۆ لە کوردستان ڕۆحی تێکۆشانی 8ی مارسی لە سەر بنەمای ئایدۆلۆژیای ئازادیی ژنان پەرەپێدا و واتاداری کرد و گەیاندییە ڕاستیی ڕێپێوانی ئازادی لەگەڵ ژنان، بۆیە ئێمە وەک ژنانی کورد و شۆڕشگێڕانی هێڵی ئاپۆیی ئازادیی جەستەیی ڕێبەر ئاپۆ بە ئازادیی خۆما دەزانین.\nهەڵمەتی لە دژی پاکتاوکردنی ژنان کات کاتی پاراستنی ژنان و کۆمەڵگای ئازادە و هەڵمەتی کات کاتی ئازادییە لە سەر بنەمای ئازادیی جەستەیی ڕێبەرایەتیمان، بەرەوپێشبردنی تێکۆشانی ژنان و بەرخۆدانی گەلان پەرەی پێدرا. بە ڕۆح و ئیرادەی تێکۆشانی 8ی مارسی ژنان و بە ڕۆحی و ئیرادەی جەژنی نەورۆزی گەلان، سەرەتا ژنانی کورد و گەلەکەمان لە دەوری هێڵی ڕێبەرایەتیمان بوونە بازنەیەک لە ئاگری ئازادی و بە پێداگری و بڕیاری خۆیانەوە بۆ بڵندکردنەوەی تێکۆشان و پێداگری لە لەسەر پاراستنی ژیانێکی ئازاد و شکۆدار بە هەڵوێستێکی بەهێزیان نواند و وەڵامی پێویستی هێزە داگیرکەر و چەوسێنەرەکانیش دەدەنەوە.\nلە سەرەتای مانگی ئادارەوە ژنان لە سەرتاسەری کوردستان و جیهان، خاوەنداری لە ڕۆژی خۆیان دەکەن و بە چالاکیی جۆراوجۆر لە سەرپێن. ژنان لە هەموو نەتەوە و قەوارە جیاوازەکانەوە بە ڕەنگ و زمان و کولتووری خۆیان بەشدارییان لە چالاکییەکاندا کرد. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە ژنان خاوەنداری لە بەهای ژنان و ژیان دەکەن و دەیپارێزن. لە هەمان کاتدا ئاوات و خواستی ئەو ژنانە زیندووکردنەوەی میراتی کلارا و ڕۆزا و ساراکانە، ک ئەوەش بە مانای ئەوەیە سەدەی 21 بە پێشەنگایەتیی ژنان دەبێتە سەدەی زیندووکردنەوەی شۆڕشی سۆسیالیزم.\nلەسەر بنەمای ئەم باوەڕە بەهارێکی تری ژنان و گەلان بەڕێدەکەین و تیادا دەژین. ئێمە پەیوەستبوون و تامەزرۆیی و پەرۆشی بۆ ئازادی، کە لە دڵ و مێشکی هەموو ژنێکی بەرەنگار و بەرخودێردایە، رۆژی تێکۆشان، رەنج، فیداکاری و قوربانیدانی گەورەی گرانبەهای 8ی مارس لە هەموو ژنانی سەرتاسەری جیهان، کە بۆ بەرەوپێشبردنی شۆڕشی ژنان و مرۆڤایەتی تێدەکۆشن پیرۆز دەکەین. ئێمە وەک پارتی ئازادیی ژنانی کوردستان (پاژک) دەڵێین، تێکۆشانی ژنان، ژیانی ئازاد و بەرخۆدانیان، شۆڕشی ژنان و مرۆڤایەتی مسۆگەر دەکات. ئێمە بەبۆنەی ڕۆژی خەبات و رابوونی گەورەی ژنان لە رۆژی 8ی مارس دا بەڵێن و پەیمانی خۆمان بۆ تێکۆشانی ئازادیی ژنان گەورەتر دەکەین، بە بڕیار و پێداگرییەوە لەسەر هێڵی شەهیدانمان و پەیوەستبوونمان بە ڕێبەرایەتیی ئازاد دووبارە دەکەینەوە. رۆژی 8ی مارس لە هەموو زیندانیانی دۆزی ئازادی و لە کەسایەتیی گەریلاکانی یەژاستاردا لە هەموو شۆڕشگێڕان و جەنگاوەرانی پارێزەری هێڵی ڕێبەر ئاپۆ پیرۆز دەکەین.\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری ئەی ئێن ئێف نیوز - 06-03-2022\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (رۆژ هەژار)ەوە لە: Mar 28 2022 11:12PM تۆمارکراوە


وەزیری رۆشنبیریی عێراق، عەبدول ئەمیر حەمدانی ئەو پارچە ئاسەوارانه دەپشکنێت کە لە وڵاتانی دیکەوە بۆ وەزارەتەکە گەڕێندرانەوە لەڕێی وەزارەتی دەرەوەوه له 29 تەمموز. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی رۆشنبیریی عێراق]\nوەزارەتی رۆشنبیری بەردەوام کاریکردووە بۆئەوەی ئاسەوار و موڵکە کەلتوررییە نیشتمانییەکانی وڵات، بەتایبەتی ئەوانەی لەلایەن رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام"ه‌وه دزارن لە 2014 تا 2017 ، بگەڕێنرێنەوە بۆ عێراق.\nلە چەند ساڵی رابردوودا، حکومەتی عێراق سەرکەوتوو بووە لە وەرگرتنەوەی هەزاران پارچە ئاسەوار، له‌نێویاندا ئەوانەی داعش دزیبوونی لە مۆزەخانەی موسڵ وچەندین شوێنەوار و بینای دێرینی جیاواز.\nوەزیری رۆشنبیری، عەبدولئەمیر حەمدانی وتی وەزارەت پابەندە بەو پرۆسە نائاساییە بەردەوامەوە کە له‌گه‌ڕدایه بۆ وەرگرتنەوەی ئاسەواره دزراوەکان.\nبە دیارونای وت: "سەرنجی کارەکەمان لەسەر یەك بابەتە، ئەویش بەووردی چاودێریکردنی مەزادخانە و پێشانگاکانی ئاسەوارە کە لە تەواوی جیهاندا بەڕێوەدەچن، بە فرۆشتن و هەراجی سەر ئینتەرنێتیشەوە، بۆئەوەی ئاسەواره‌كان بدۆزرێنەوە."\nخوێندکارانی عێراق بەشداریده‌كه‌ن لە گەشتێکی قوتابخانە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانیی عێراق لە ناوه‌ڕاستی بەغدا له 14 ئازار. [خاوەنی وێنە: بەڕێوبەرێتی گشتی شوێنه‌وار و كه‌له‌پوور."\nوتی ئاسەوار عێراقییەکان "بەگشتی ئاسانە جیابکرێنەوە لەلایەن شارەزایانەوە"، هەرچەندە پرۆسەی وەرگرتنەوە پێویستی بە دەستوەردانی یاسایی ئاڵۆز هەیە تا خاوەندارێتی ئەو پارچانە بدۆزرێنەوە کە به بازاڕی جیهانیدا بڵاوبوونه‌ته‌وه.\nوتیشی ئەوە دەکرێت ئەرکێکی گران بێت، چونکە هەندێك لە ئاسەواره دزراوەکان مۆری مۆزەخانەیان پێوە نییە "بەهۆی ئەوەی لەلایەن دزەوە لە شوینەوارە دێرینەکان دەرهێنراون".\nهەزاران پارچە ئاسەوار وەرگیراونەتەوە\nحەمدانی وتی هەوڵەکان بە هاوبەشی دەدرێن بۆ وەرگرتنەوەی ئاسەوارە دێرینەکانی عێراق لەلایەن وەزارەتی دەرەوەی عێراق و بنکە دیپلۆماسییەکانی چەند وڵاتێكه‌وه، لەگەڵ نوێنەرانی وڵاتان لە یونێسکۆ.\nوتی: "هەوڵەکانمان بوونه هۆی دەستکەوتنەوەی هەزاران پارچە ئاسەواری دزراو و بەقاچاخبراولە چەندین کاتی جیاوازدا. مانگانەش دەستمانکردووە بە هێنانەوەی چەندین پارچه و زۆربەی وڵاتانیش هاوکارمانن له‌مه‌دا."\nوەزارەتی رۆشنبیری له 29 تەمموز، 173 پارچە ئاسەواری پێگەیشت لە وەزارەتی دەرەوە -- زۆربەیان دەفر و مۆری دێرین بوون کە لە هۆڵەندا و بەریتانیا و کەنەدا و یابان و سویدەوە هێنرابوونەوە.\nلە هەمان رۆژدا، وەزیری دەرەوە، محەمەد عەلی حەکیم رایگەیاند ئامادەکاری کراوه تا وەزارەتی رۆشنبیری 5,300 پارچە ئاسەواری دیکەی پێبدرێتەوە کە لە چەندین وڵاتی دیکەوە هێنراونەتەوە.\nستایشیشی نارد بۆ "هەوڵەکانی چەندین وڵات کە هاوکاری عێراق بوون بۆ کۆکردنەوەی ئەو پارچانە لە مۆزەخانە و زانکۆ و تەنانەت کەسایەتییەکانی پێشتر ئەو پارچانەیان کڕیوە".\nوتی پارچەکان بەگوێره‌ی ماددەکانی بڕیاری 1483 و 2199 ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دەگه‌ڕێنرێنەوە.\nحەمدانی وتی سەرەتای ئازاری ئەمساڵ، عێراق 1,300 پارچەی لە ئوردن وەرگرتەوە، وتیشی دانوستان بەردەوامە لەگەڵ تورکیا بۆ وەرگرتنەوەی كۆمه‌ڵێك ئاسەوار لە مۆزەخانەی شوێنەواری هاتای لە ئەنتاکیا.\nگێڕانەوەی ئه‌ركه‌كانی شوێنەوارناسی\nجگە لە وەرگرتنەوەی ئاسەوارە دزراوەکان، وەزارەتی رۆشنبیری کاردەکات بۆ راکێشانی سەرنجی تیمەکانی شوێنەوارناسیی جیهانی تا بێنە عێراق، تا بەشداربن لە هەوڵەکانی بنیاتنانەوەی ئه‌و شوێنەوارانه‌ی زیانیان بەرکەوتووە و شوێنی نوێش هەڵبدەنەوە.\nحەمدانی وتی: "تیمەکانی ئێمە لەپاڵ چەندین لەو تیمە شوێنەوارناسیانە کاریانکردووە لە 2011ەوە لە چەندین شوێنەوار" لە پارێزگاکانی بەسرە و زیقار و واست و لە هەرێمی کوردستانیش.\nوتی: "دوای رزگارکردنی موسڵ، ئەو تیمانە دەستیانکردۆتەوه بە کارکردن و ئێستا چوار تیم هەن کە لەناو شارەکەدا چالاکن و لەگەڵ تیمە نیشتمانییەکان کاردەکەن."\nوتیشی ئەو تیمانەی شوێنەوارناسی کاردەکەن بۆ "دانانەوەی ئاسەوارەکان و لێکۆڵینەوە و وردبینی و بەبه‌ڵگەکردن" لەگەڵ به‌رده‌وامبوون له‌سه‌ر دۆزینەوەی زیاتر لەڕێی هەڵدانه‌وه‌ی شوێنه‌واری نوێوه.\nحەمدانی وتی وەزارەت سوورە لەسەر دروستکردنەوەی مۆزەخانەی موسڵ، کە بەدەستی داعش تێکدرا، بەهامنشێوەش دروستکردنەوەی مۆزەخانەکانی ئەنبار و دیالە.\nهه‌روه‌ها وتی پلانیش هەیە بۆئەوەی دواجار دوو مۆزەخانە بکرێنەوە لە پارێزگاکانی کەرکوك و میسان.\nگەڕانەوەی موڵکی کلتووریی عێراق\nسەرۆکی پێشووتری مۆزەخانەکانی عێراق، عەباس عابد مەندیل وتی بڕیارەکانی 1483 و 2199ی نەتەوە یەکگرتووەکان وایانکرد "خێرا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ئەدایەکی تووندتری هەبێت بۆ هاوکاریکردنی عێراق بۆ وەرگرتنەوەی موڵکە دزراوەکان".\nبە دیارونای وت: "وڵاتانی جیهان ئێستا هاوکارمانن بۆ دۆزینەوەی ئه‌و ئاسەوارانه‌ی لەلایەن داعشەوە دزران لەدوای 2014،" وتیشی گەڕان بۆ ئەو ئاسەوارانەش دەکرێت کە بەر لە هاتنی داعش لە عێراق دزراون.\nمەندیل وتی: "لە دوو ساڵی رابردوودا، مۆزەخانە [عێراقییەکان]، بەهاوکاریی نێودەوڵەتی، ژمارەیەکی زۆر ئاسەواری بەقاچاخبراویان وەرگرتەوە کە بەنهێنی لە سەرانسەری دنیادا مەزاد دەکران یان لەلایەن داعشەوە شاردرابوونەوە."\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه هەوڵەکانی وەرگرتنەوەی ئاسەوارەکان سەختە و کاتی زۆریان پێویسته، بەتایبەتیش زۆر سەختە مەزەندەی ژمارەی ئەو ئاسەوارانە بکرێت کە دزراون، چونکە زۆربەیان تۆمار نەکرابوون و به‌فه‌رمی بەبەڵگەنەکرابوون.\nوتی: "سەرباری ئەوەش، ئەوەی تا ئێستا بەدەستهاتووە ئەنجامی سەرسوڕهێنەرە و هانی زیاتری هەوڵەکان دەدات بۆ دۆزینەوەی زیاتر و کاری هاوبەش بۆئەوەی تا بکرێت ئەو ئاسەوارە نیشتمانیانە بهێنرێنەوە."


کاری داهاتووی بەرپرسانی واڵایی ژاپۆن شیکرنەوەی پارچە بەردەکانە لەئاسمانەوە بەدەستیان گەشتوە\nبەرپرسانی واڵایی ژاپۆن دەڵێن خۆشحاڵن بەگەڕانەوەی ئەو کەپسولەی ڕۆژی یەکشەممە بێ‌کێشە لەناوچەیەکی دوور دەست لەئوسترالیا نیشتنەوە . دەشڵێن ئەو بەردانەی بەدەست گەیشتوون لەڕووی زانیاریەوە زۆر بەرنرخ دادەنرێن.\nکەپسولەکە لەڕێگای ئۆتۆمۆبێلی ئاسمانی Hayabusa2 دوای ئەرکی 6 ساڵ بۆ زەوی گەڕایەوە. ئەم بەردانەی بەدەست گەشتوون بە کرانەوەی دەرگایەک دادەنرێت لەبەردەم توێژینەوە بۆ دۆزینەوەی بەڵگە لەسەر دروستبوونی سیستەمی خۆر و ژیان لەسەر زەوی.\nیوتچی‌سودا بەرێوەبەری پرۆژەی Hayabusa2 لەئاژانسی دوزینەوەکانی واڵایی ژاپۆن (جاکسا) ووتی "بۆکسی بەردەکانی تیابوو لە بیابانی (وومیرا) لەئوسترالیا وەک پلانی بۆ دانرابوو نیشتەوە". ووتیشی "کەبسولەکە لەدۆخێکی زۆر باشدایە، دەمەوێت بەزووترین کات بیکەینەوە و تەماشی ناوی بکەین".\nساتۆرۆ ناکازاوا بەڕێوەبەری لقێکی پرۆژەکە لەمیانەی کۆنفرانسێک لەڕێگای ئینتەرنێتەوە لەبنکەی (وومیرا) ووتی "هەنگاوی یەکەم لەئوسترالیا کەبسولەکە دەخرێتە بۆکسیکی گەورەترەوە لەتاقیگەیەک دادەنرێت و لەوێوە لەم هەفتەیەدا بۆ ژاپۆن دەگوازرێتەوە".\nساڵێک لەمەوبەر Hayabusa2 لەدوریی نزیکەی 300 ملێۆن کیلۆمەتر لەزەویەوە هەسارەی (ڕەیوگۆ)ی بەجێهێشت و لەوێوە بۆ دوزینەوەی زیاتر ڕووی لەهەسارۆکەیەکی دوور کرد.\nزاناکان دەڵێن ئەوان لەوباوەڕەدان نموونەکانی لەژێر خاکی هەسارۆچکەکانەوە دەرهێنراوە و بەدەستمان گەشتوە، زانیاری زۆر بەنرخی تێدایە، تیشکی ئاسمان و هۆکاری‌دیکەی واڵایی کاری تێنەکردوە. بەتایبەتیی گرنگیی زۆر دۆزینەوە بەبوونی زیندەوەر دەدرێت، بۆ زانینی چۆنێتیی بڵاوبوونەوەی مادەکان لە سیستەمی خۆردا پەیوەندیدار بەژیانی زەویەوە.\nهیرۆشی یاماکاو سەرۆکی (جاکاسا) دەڵێت "پێشبینی گەورە دەکەین شیکردنەوەی نموونەکان توێژینەوەی زیاتر دێنێتە ئاراوە لەسەر چۆنێتی دروستبوونی زەوی و گواستنەوەی ئاو بۆی".\nگەڕانەوی کەپسولەکە و هێنانی نموونەی بەردی هەسارۆچکەکان دوای چەند هەفتەیەک لەسەرکەوتنی ئۆتۆمۆبێلی والایی زیریس ڕیکسی سەر بەناسا دێت کەتوانیی نموونە لەخاکی هەسارۆچکەی (بینۆ) دەرکات. هەروەها بەمدوایانە چین ڕایگەیاندا ئۆتۆمۆبێلێکی والایی لەسەر خاکی مانگ نیشتوەتەوە، تایبەتە بەکۆکردنەوەی نممونەی ژێر خاکی مانگ و گەڕانەوەی بۆ زەوی.\nوڵاتان لەم بوارەدا پێشبڕکێ دەکەن .\nبەرپرسانی (جاکسا) دەڵێن نموونەکانی بەدەست گەیشتوون لە ژورێکی خاوێندا پشکنینی بۆ دەکرێت، بۆ ئەوەی هیچ کاریگەریک لەسەریان نەبێت، پلان بۆ 6 مانگی یەکەمی پشکنین دانراوە، دواتر بەسەر ناسا و گرووپی توێژینەوەی سەرەکی نێودەوڵەتی‌دیکە دابەش دەکرێن. نزیکەی 40%ی هەڵدەگیرێت، بۆ توێژینەوەی داهاتوو وەڵامدانەوەی پرسیارەکان دوای ئەوەی پێشکەوتنی تەکنەلۆجیا بەدەست دێت.\nبۆ ئامادەکاری بۆ گەڕانەوەی نموونەکان، زیاتر لە 70 کارمەندی (جاکسا) لە (وومێرا) کاردەکەن. پێشتر سینی سەتەلایتیان لەچەند جێگایەک دانابوو لەو ناوچەیەی کەبسولەکەی لێنیشتەوە لەکێڵگەی تاقیگەی هێزی ئاسمانی ئوسترالیا بۆ وەرگرتنی نێردراوە بێتەلەکانی کەبسولەکە و ئاراستەکردنی.\nڕۆژی شەممە کەبسولەکە لە دوریی 220 هەزار کیلۆمەتر لەواڵایی‌دا بەرەو زەوی دەرچوو، دوای نزیکەی 12 کاتژمێر گەشتە بەرگی هەوای زەوی لەدوریی 120 کیلۆمەتر، وەک تۆپێکی گڕ دەرکەوت لە شەودائاسمانی دەبڕی.\nسەبارەت بە Hayabusa2 کەلەواڵاییدا ماوەتەوە ئەمە دوا ئەرکی نابێت ، لەئیستادا بەرەو هاسارۆچکەیەکی بچووک دەروات بەناوی\n1998KY26 بڕیارە بەوئاراستەیە 11 ساڵی پێبچێت، بۆ تۆێژینەوە لەسەر دۆزینەوەی ڕێگاکانی ڕێگریی لەبەردەکانی وڵایی لەئەگەری هاتنیان بەرەو زەوی.\nلەوەتای لە 3ی مانگی 9ی ساڵی 2014ـەوە Hayabusa2 بۆ واڵایی نێردراوە ئەرکەکەی سەرکەتووبوە، سەرباری ئەوەی هەسارۆچکە (ڕەیوگۆ) بەردینە، 2 جار لەسەرنیشتوەتەوە، توانیویەتی سەرکەوتوانە لەماوەی ساڵ و نیوێکدا نموونە کۆکاتەوە لە دوروبەری (ڕەیوگۆ) دوای ئەوەی لە مانگی 1ی ساڵی 2018دا گەشتە نزیکی.\nلەیەکەم دابەزینی لەمانگی 2ی ساڵی 2019دا بۆ سەر هەسارۆچکەکە، نموونەی تۆزی سەر بەردەکانی کۆکردەوە ، پێشتر لەسەر خاکی هەسارۆچەکەکە لەڕێی تەقینەوە وەک دەمە گڕکانێک جێگایک دروستکرا. لەمانگی 7ی هەمان ساڵدا پارچەی بەردەکان کۆکرانەوە.\nهەسارۆچکەکان ئەوانەی بەدەوری خۆردا دەسوڕێنەوە و زۆر لەهەسارەکان بچووکترن، کۆنترین تەنن لەسیستەمی خۆردا، لەڕێگەیانەوە زانیاری بەدەست دێت لەسەر چۆنێتی پەرەسەندنی زەوی.\nووشەی (ڕەیوگۆ) بەزاراوەی ژاپۆنی بە واتای تەلاری (ئەژدیها) دێت، ناوی قەڵایەکی ژێر دەریایە لە چیرۆکە میللیەکانی ژاپۆندا هاتوە.\nسەرۆکی ڕێکخراوی تەندروستی جیاهانی دەڵێت بۆ پەتای داهاتوو خۆتان ئامادەکەن\nنیویۆرک – سەرۆکی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی ڕۆژی هەینی ڕایگەیاند لەگەڵ بوونی دەرمانی چارەسەر بۆ کۆڤید-19 لەداهاتوود، دەبێت ولاتان دەست بە وەبەرهێنانی تێدا بەکن و خۆیان بۆ پەتای داهاتوو ئامادەکەن.\nبەرێەوبەری گشتی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی تەدروس ئەدهانۆم گیبرۆسیس لەدانیشتنی تایبەتی کۆمەڵەی گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان سەبارەت بەڤایرۆسی کۆرۆنا ووتی "سەرباری چەندین ساڵ لە ئاگاهیدان، ژمارەیەک لەوڵاتان بۆ کۆڤید-19 ئامادە نەبوون، زۆرن بەهەڵە واتێگەیشتبوون سیستەمی تەندروستیان بەهێزە و دەیانپارێزێت".\nووتیشی ئەو وڵاتانەی پێشتر کاریان لەسەر ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ کردوە، لەوانە تووشبوونی هەناسە تەنگی جۆری (سارس) و (میرس) سەرباری نەخۆشیە بۆگوازراوەکانی دیکە، کاردانەوەیان بۆ کۆنترۆڵی کۆڤید-19 باشتر بووە.\nتەدروس ووتی "لەئێستادا دەبێت هەموو وڵاتان پەرە بەهەمان بیرۆکە بدەن و وەبەرهێنان لە ڕێوشوێنێکدا بکەن ڕێگربێت لە قەیرانی داهاتویی پەتاکەو کەمکردنەوەی". ئەوەی ڕوونە سیستەمی جیهانی بۆ ئامادەباشی دەبێت گرنگیی پێبدرێت.\nڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی ڕوبەڕوی ڕەخنەی هەندێک وڵات بوویەوە لەسەر شێوەی مەمەڵەکردنی لەگەڵ پەتاکەدا، دوای ئەوەی چین لەسەرەتای ئەمساڵدا ئاگاهیدا لە تووشبوونە سەرەتایەکان. سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترامپ گەورە ڕەخنەگربوو ، لە29ی ماگی 5دا ڕاشکاوانە ڕایگەیاندا وڵاتەیەکگرتوەکان لە ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دەکشێتەوە.\nسەرۆکی هەڵبژێردراو جۆ بایدن ووتی لەگەڵ دەست بەکاربوونی لەپۆستی داهاتووی سەرۆکایەتی ئەمریکا ئەو بڕیارە هەڵدەوەشێنێتەوە.\nسەرۆکی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی جەختی کردەوە لە پێویستی وڵاتە دەوڵەمەندەکان و هەژارەکان وەک یەک بۆ بەدەستهێنانی دەرمانی چارەسەری کۆڤید-19 بەیەکسانی، لەمبارەیەوە ووتی هاوبەشکردنی زانست خێر نیە، بەڵام پەرژەوەندی هەموو وڵاتانە. هەروەها داوایکرد لەبنەماوە بیرلە چۆنێتی دەستنیشانکردنی پێشینەکانی تەندروستی بکرێتەوە ، ئەگەر دەیانەوێت خۆیان لەقەیرانێکی فراون لادەن.\nووتی پەتاکە سەلماندی قەیرانی تەندروستی تەنها گرفتێکی تەندروستی نیە، گرفتی کۆمەڵایەتی، ئابوری، سیاسی و مرۆیی‌یە". مەترسیە لە کەمیی وەبەرهێنان لە تەندروستیدا و کاریگەری فراونی دەبێت ، هەروەها سوودەکانی وەبەرهێنان لەتەندروستیدا.\nڕۆژی هەینی وڵاتی بەحرەین بوە دووهەم وڵات ڕەزامەندی بدات لەسەر بەکارهێنای خێرای چارەسەری ڤایرۆسی کۆرۆنا جۆری Pfilzer-BioNTech دوای ئەوەی بریتانیا یەکەم وڵاتبوو ڕەزامەندی لەسەر بەکارهێنانی دا.\nدەبێت دەرمانەکە لە پلەی 70 ژێر سفری سەدیدا پارێزراوبێت، لە بەحرەین پلەی گەرما لەهاویندا دەگاتە 40ی سەدی.\nبەحرەین تائێستا 6 هەزار کەسی بەدەرمانی چین کوتاوە، ڤایرۆسی مردووی تێدا بەکارهاتوە. ناوندی توێژینەوەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ لەزانکۆی جان هابکنز دەڵێت لەو وڵاتەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستادا نزیکەی 88 هەزار توشبوونی ڤایرۆس کۆرۆنا و نزیکەی 350 گیان لەدەستدان تۆمارکراوە.\nژمارەی تووشبوونەکان لەسەر ئاستی جیهان زیاتر لە65 ملێۆنە، لەگەڵ زیاتر لە 1.5 ملێۆن گیان لەدەستدان. هێشتا وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا زۆرترین تووشبوونی تێدا تۆمارکراوە، زیاتر لە 14 ملێۆن تووشبوون و زیاتر لە 276 هەزار گیان لەدەستدان.\nجۆ بایدن ووتی ئەو لەداهاتوودا بۆ کەمکردنەوەی تووشبوونەکان دوای ئەوەی لەپۆستەکەی دەستبەکار دەبێت داوا لە ئەمریکایەکان دەکات بۆ ماوەی 100 ڕۆژ دەمامک لەدەمو لووتکەن.\nبەرنامەی زانست و تەکنەلۆجیا 08-12-2020


هەرێم زیاتر لە 130 ملیۆن دۆلارى شایستەى کۆمپانیا نەوتییەکانى خەرجکرد\nدوو ئیدارەی سەربەخۆ سبەینێیان کردە پشوو\nپارێزگای هەڵەبجەش پشووی فەرمی ڕاگەیاند\nپارێزگای دهۆک پشووی فەرمی ڕاگەیاند\n2021.05.28 - 11:03\nحکومەتى هەرێمى کوردستان لەمانگى شوباتدا زیاتر لە 130 ملیۆن دۆلارى شایستەى کۆمپانیا نەوتییەکانى خەرجکردووە، بڕیاریشە زیاتر لە 32 ملیۆن دۆلارى دیکە بداتە کۆمپانیاکان.\nبەپێی راپۆرتێکى رێکخراوى رونبین بۆ شەفافیەت لەنەوت، کۆی ئەوپارەیەی لەپێنج کێڵگە لە کۆی ٩ کێڵگەی وەبەرهێنی نەوتی هەڕێم کە لەلایەن هەشت کۆمپانیاوە وەرگیراوە لە مانگی شوباتی ٢٠٢١ دا بریتی بووە لە ١٣٢ ملیۆن و ١٠٠ هەزار دۆلار ، هەروەها بڕی ٢٣ ملیۆن و ٩٠٠ هەزار دۆلاریش هەردوو کۆمپانیای گەنێڵ ئەنێرجی و دی ئێن ئۆ بڕیارە لە چەند رۆژی داهاتودا وەری بگرن وەکو شایستەی دواخراوی کێڵگەی تاوکی. لەگەڵ وەرگرتینی ئەو شایستەدا کۆی پارەی وەرگیراو دەبێت بە ١٥٦ ملیۆن دۆلار.\n١– کێڵگەی تاوکی ( تاوکی – پیشخاپور)\nهەریەک لە کۆمپانیاکانی دی ئێن ئۆی DNO نەرویجی وکۆمپانیای گەنێڵ ئەنێرجی تورکی لە کێڵگەی تاوکی خاوەن پشکن. شایستە دارایی ئەو دوو کۆمپانیایە لەو کێڵگەیە بۆ مانگی ئازار بریتی بووە لە ٨١,١ ملیۆن دۆلار لەم بڕە ٢٣ ملیۆن و ٩٠٠ ملیۆنی شایستەی دواخرو وەرنەگیراوە بڕیارە لە ئایندەیەکی نزیکدا وەربگیرێت. تەنها پشکی کۆمپانیا نەرویجییەکە (دی ئێن ئۆ) ٥٥ ملیۆن و ٨٠٠ هەزار دۆلارە، لەو بڕە ٤٢,٩ ملیۆن دۆلار پشکی فرۆش ی نەوت و شایستەی مانگی ئازاری کۆمپانیاکە بووە. کۆی شایستەی گەنێڵ ئەنێرجی لە کێڵگەکە بریتی یە لە ٢٥,٣ ملیۆن دۆلار لەم بڕە ١٤,٣ ملیۆن دۆلار شایستەی فرۆشی نەوتی ئازاری کۆمپانیاکە بووە و وەرگیراوە، هەروەها دی ئێن ئۆ بڕی ٥,٥ ملیۆن دۆلاری داهاتی ٣٪ ی کۆی بەرهەمی کێڵگەکە و کۆمپانیای گەنێڵ ئەنێرجیش ٤,٥٪ ی کۆی داهاتی کێڵگەکە کە بریتی بووە لە ٨,٢ ملیۆن دۆلارە هێشتا وەریان نەگرتووە (بە پێی ڕیکەوتنێک لە ساڵی ٢٠١٧ دا کۆمپانیاکان لەگەڵ هەرێم کردویانە، لە ناوچەی گرێبەستی تاوکی لەیەکێک لە بڕگەکانیا مافی ئەوە دەدات بە گەنێڵ ئەنێرجی و دی ئێن ئۆ ٧,٥٪ کۆی داهاتی کێڵگەکە بۆ ماوەی ٥ ساڵ وەربگرن [ ٣٪ بۆ دی ئێن ئۆ و ٤,٥٪ بۆ گەنێڵ] لەبری ئەو قەرزانەی لای حکومەت هەیان بووە تا پێش ئابی ٢٠١٧ ). هەروەها دی ئێن ئۆ بڕی ٧,٤ ملیۆن دۆلار گەنێڵیش بڕی ٥,٤ ملیۆن دۆلاری ئەو شایستەی دواخراو یان قەرزی ساڵی ٢٠٢٠ وەرنەگرتووە کە ئەم دوو جۆرە شایستە وەکو لەسەرەوە باس کرا ٢٣,٩ ملیۆن دۆلار دەکات . بەوەرگرتنیان دەبێت بە سێهەم گوژمە کۆمپانیاکان وەری دەگرنەوە گوژمەی یەکەم و دووەمی شایستە دواخراوەکان لە گەڵ شایستەی فرۆشی نەوتی مانگی کانوونی دووەم و شوباتدا وەرگیراوە.\nکۆمپانیای دی ئێن ئۆ خاوەنی ٧٥٪ پشکەکانەو گەنێڵ ئەنێرجی خاوەنی ٢٥٪ ی پشکەکانە. ناوچەی گرێبەستی تاوکی لە پارێزگای دهۆکە و پێک دێت لە کێڵگەی تاوکی بەرهەمی رۆژانە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ دا بریتیی بووە لە ٥٣٫٨٥٠ بەرمیل و بەرهەمی فیشخاپور ٥٦٫٣٢٠ بەرمیل بەسەریەکەوە هەردوو کێڵگەکە بەرهەمیان لە ١١٠٫١٧٠بەرمیل نەوت بووە بەڵام بەشێوەیەکی بەردەوام لەساڵی نوێوە بەرهەم لەزیادبوندایە بەشێوەیەک لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١ دا بەرهەمی کێڵگەکە رۆژانە ١١٠,٩٠٠ بەرمیل و لە مانگی شوباتدا ١١٢,٠٠٠ بەرمیل و لە مانگی ئازاردا بۆ ١١٣,١٠٠ بەرمل نەوت بەرزبووەتەوە تا ئەوەی لەسەرەتای مانگی نیاساندا بەرهەم گەشتوەتەو ١١٥,٥٠٠ بەرمیل نەوتی ڕۆژانە.\nلە کێڵگەی شێخان کۆمپانیای ( ئێم ئۆ ئێڵ) ی هەنگاری و گۆڵف کیستۆنی بەریتانی پێکەوە٣٢,٣ملیۆن دۆلار یان وەرگرتووە، لەم بڕە کۆمپانیای گۆڵف کیستۆنی بەریتانی ٢٥,٣ملیۆن دۆلاری وەر گرتووە بۆ شایستەی ئازار ٢٠٢١ لە کێڵگەی شێخان. بڕی ١,٢٨ ملیۆن دۆلار شایستەی فرۆشی نەوتی ئازار بووە کە ٢٢ ملیۆن دۆلاری بۆ گۆڵف کیستۆن و ٦,١ ملیۆن دۆلار بۆ ئێم ئۆ ئێڵ. هەروەها بڕی ٤,٢ ملیۆن دۆلار وەکو شایستە دواخراواکان وەرگیراوە ،لەم ىڕە ٣,٣ ملیۆن دۆلار بۆ کۆمپانیای گۆڵف کیستۆن و بڕی ٠,٩ ملیۆن دۆلار بۆ ئێم ئۆ ئێڵ وەکو شایستەی مانگە دوا خراوەکان وەر گرتووە.\nداهاتی کۆمپانیاکان لەم مانگەدا بەراورد بە مانگی پێشو ٢,٩ ملیۆن دۆلار زیادی کردووە کە دەکاتە رێژەی ٩٪.\nلە کانوونی دووەم دا بەرهەمی رۆژانە بریتی بووە لە ٤٠٥ ,٤٤ بەرمیل نەوت. کێڵگەی شێخان دەکەوێتە پارێزگای دهۆک،کۆمپانیای گۆڵف کیستۆن ٨٠٪ ی پشکەکان و ( ئێم ئۆ ئێڵ) پشکی ٢٠٪ ی هەیە لە و کێڵگەیەدا.\nکۆی شایستەی کۆمپانیا نەوتییەکان لە کێڵگەی ئەتروش لەم مانگەدا بریتی بووە لە ٢٩,١٢٥ ملیۆن دۆلار. کۆمپانیای شاماران کە پشکی ٢٧,٦%کێڵگەکەی هەیە بڕی ١٠,٦٥٥ ملیۆن دۆلاری وەرگرتووە و کۆمپانیای تاقەی ئیماراتی کە خاوەنی ٤٧,٤%ی پشکەکانە بڕی ١٨,٤٧ ملیۆنی وەرگرتووە.. شایستەی فرۆشی نەوتی مانگی ئازار کۆمپانیاکان لەم کێڵگەیە بریتی بووە لە ٢٧,٢ ملیۆن دۆلار لەم بڕە پشکی شامارەن بریتی بووە لە ١٠ ملیۆن دۆلار و تاقە ١٧,٢ هەروەها بڕی ئەو شایتسە دواخراوانەی لەم مانگەدا کە وەرگیراوەتەوە بریتی بووە لە ١,٩٢٥ ملیۆن دۆلار ، کۆمپانیای شاماران بڕی ٦٥٥ هەزار دۆلار و تاقەش ١,٢٧ ملیۆن دۆلاری وەرگرتووەتەوە.\nداهاتی کۆمپانیاکان تەنها لە شایستەی مانگی ئازار بڕی ٤,٣٢ ملیۆن زیادی کردووە بەراورد بە مانگی کانوونی دووەم کە دەکاتە رێژەی ١٦٪ .\nکێڵگەی سەرتە چوارەمین مانگە شایستەی فرۆشی نەوت وەردەگرێت یەکەم جار کۆمپانیای گەنێڵ ئەنێرجی شایستەی دارایی مانگی کانونی یەکەمی کێڵگەی سەرتە وەرگرت. شایستەی کۆمپانیاکان لەم کێڵگەیە بۆ مانگی ئازار بریتی بووە لە ٩,٢ ملیۆن دۆلار . پشکی کۆمپانیای گەنێڵ ئەنێرجی ٣,٤ ملیۆن بووە و ئەو ٥,٨ ملیۆنەی دەمێنێتەوە پشکی کۆمپانیای شیڤرۆنە ( پشکی شیڤرۆن لەسەر بنەمای پشکی کۆمپانیاکە لە کێڵگەکە وەرگیراوە). ئەم کێڵگەیە لە مانگی تشرینی دووەم ٢٠٢٠ بەفەرمی وەک کێڵگەیەکی بەرهەمهێنی بازرگانی ڕاگەیەنرا، بەرهەمی کێڵگەکە زیاتر لە ١٠٫٠٠٠ بەرمیل نەوتە لەڕۆژێکدا.\nداهاتی کۆمپانیاکان لەم مانگەدا بەراورد بە مانگی پێشو ٤,٩ ملیۆن دۆلار زیادی کردووە کە دەکاتە رێژەی ٥٣٪ زیادی کردووە.\nگەنێڵ ئەنێرجی خاوەن پشکی ٤٤% ی کێڵگەی تەق تەقە کۆمپانیاکە بڕی ٢,١ ملیۆن دۆلاری وەکو شایستەی مانگی شوبات وەرگرتووە و بڕی ١,٦٥ ملیۆن دۆلاری لەبری شایستە دواکەوتووەکان وەرگرتووەتەوە، هەروەها کۆمپانیای ئاداکس پەترۆلیۆم پشکی ٣٦% هەیە بەو پێیە بێت کۆمپانیاکە بڕی شایستەی بۆ شوبات کردوویەتییە ٠,٣ ملیۆن دۆلار و شایستەی دواخراویش دەبێت ٠,٢٣٥ ملیۆن بووبێت. کەواتە کۆی پارەی وەرگیراو لەلایەن کۆمپانیاکانەوە نزیکەی ٤,٢٨٥ ملیۆن دۆلارە. تێبینی دەکرێت لە گەڵ ئەوەی نرخی نەوت لەمانگەکانی ڕابوردودا بەرزبووە بە پێچەوانەی کێڵگەکانی ترەوە داهاتی ئەم کێڵگەیە کەمی کردووە ئەویش بەلێکدانەوەی ئێمە بۆ کەمبوونەوەی بەرهەمی کێڵگەکە دەگەڕێتەوە.\nلە کێڵگەی سەرسەنگ هەریەک لە کۆمپانیاکانی ئێچ کەی ئێنی HKN ئەمەریکی خاوەنی ٦٢٪ی پشکەکانە و کۆمپانیای تۆتاڵی فەرەنسی ١٨٪ ی پشکەکان . زانیاری لەسەر شایستەی دارایی مانگی ئازاری ئەم دوو کۆمپانیایەمان لەبەردەست نییە.\nڕوونبین پەیوەندی بەهەردوو کۆمپانیاکەوە کرد بۆ زانینی شایستەی مانگی ئازار بەڵام تا ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە وەڵاممان دەست نەکەوتووە. کۆمپانیای HKN بەشێوەی وەرزی ڕاپۆرتی دارایی و چالاکییەکانی بڵاو دەکاتەوە.\nلە کێڵگەی هەولێر و کۆمپانیای فۆرزا پێترۆلیۆم کاردەکات و پشکی ٦٥٪ لە کێڵگەکەدا هەیە لە ئێستادا شایستەکانی بۆ مانگی ئازاری ٢٠٢١ ی ڕانەگەیاندووە. ئاستی بەرهەمی ئەم کێگەیە لە مانگی نیساندا ١٢٫٤٠٠ بەرمیل بووە لە ڕۆژێکدا واتە زیادبوونی بەرهەم بە ڕێژەی ١٠٪ بەراورد بە چارەکی یەکەمی ساڵی٢٠٢١. زۆر جار ئەم کۆمپانیایە بەشێوەی وەرزی ڕاپۆرتی چالاکییەکان و شایستەکانی ڕادەگەیەنێت.\nهەریەک لەکۆمپانیای کار لە کێڵگەی خورمەڵە و گازپرۆم لە گەرمیان دوو کۆمپانیان تائێستا بەهیچ شێوەیەک شایستەکانیان ڕانەگەیاندووە. بەرهەمی خورمەڵە ١٧٠ هەزار و گەرمیان بە ٣٠ هەزار بەرمیلی ڕۆژانە مەزەندە دەکرێت.\nکۆی بەرهەمی نەوتی ئەو کێڵگانەی کە شایستەی مانگی ئازاریان ڕاگەیاندووە بریتییە لە ٢١٩ هەزار بەرمیل نەوت کە دەکاتە ٤٧٪ ی کۆی بەرهەمی هەرێم.\nشایستەی دارایی ئەو کۆمپانیایەنە لەو پێنج کێڵگەدا کە دەبێت وەری بگرن بریتییەلە ١٥٦ ملیۆن دۆلار بەڵام تا ئێستا ١٣٢ ملیۆن دۆلار وەرگیراوە.\nلەگەڵ دابەزینی نرخی نەوتدا لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠ دا حکومەتی هەرێمی کوردستان بە کۆمپانیا نەوتییەکانی ڕاگەیاند کە بەشێوەی مانگانە شایستە داراییەکانیان پێ دەدات، لە وکاتەوە تاوەکو ئێستا هەرێم بەشێوەیەکی بەردەوام هەموو مانگێک و لەکاتی خۆیدا شایستەی کۆمپانیا نەوتییەکان بەبێ دواکەوتن دەدات. تا ئێستا سیانزە (١٣ )مانگ لەسەر یەک شایستەکان وەرگیراوە، دواترینیان شایستەی مانگی ئازارە. وەهەر لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا حکومەتی هەرێم بە کۆمپانیا نەوتییەکانی ڕاگەیاند شایستەی مانگەکانی تشرینی دووەم و کانوونی یەکەم ٢٠١٩ و کانوونی یەکەم و شوباتی ٢٠٢٠ دوادەخات تا ئەوکاتەی نرخی نەوتی برێنت دەگاتە ٥٠ دۆلار.\nکۆمپانیا نەوتییەکان لە گەڵ شایستەی کانوونی دووەمی ٢٠٢١دا یەکەمین بڕی شایستە دواخراوەکانیان وەرگرتەوە و ئەم مانگەش بۆ جاری سێهەم شایستە دواخراوەکانیان وەرگرت بەڵام لەبری ئەوەی مانگانە شایستەکان وەربگرن هەر ٦٠ ڕۆژ جارێک وەری دەگرن و رێژەی وەرگرتنەوەکەش کەم کرایەوە بەم شێوەیە؛ کاتێک نرخی نەوتی برێنت لەسەروو ٥٠ دۆلارەوەیە تەنها رێژەی ٢٠٪ ی ئەو زیادەی نرخە دەدرێتەوە بەقەرزی کۆمپانیاکان لە کاتێکدا لە مانگەکانی پێشودا ئەم رێژەیە ٥٠٪ بوو. بەپێی ئەم میکانیزمە نوێیە کۆمپانیاکان ماوەی وەرگرتنەوەی قەرزەکانیان درێژ دەبێتەوە، پێشتر چاوەڕییان دەکرد تاکۆتایی ساڵی ٢٠٢١ زۆربەی قەرزەکانیان وەربگرنەوە بەڵام ئێستا چاوەڕێ دەکەن لە چارەکی سێهەمی ساڵی ٢٠٢٢ دا قەرزەکانیان بە تەواوی وەربگرنەوە.\nتێبینی: لە خاڵی ٧ دا بەرهەمی کێڵگەی هەولێر نوێ کراوەتەوە.\nگفتوگۆى تورکیا و عێراق لەبارەى کەمپى مەخمور لە هەرێمى کوردستان ئاشکرا دەکرێت\n2021.06.10 - 08:51\nلەسەر ئاستى هەرێم لە شارى هەولێر ڕۆژانە زۆرترین هاووڵاتى ڤاکسین وەردەگرن\n2021.06.09 - 17:36\n2021.06.09 - 15:36\nوردبینى بۆ داهاتە نانەوتییەکانى هەرێم دەستپێ دەکات\n2021.06.09 - 12:09\nنرخى دۆلار لە کردنەوەى بازاڕدا زیاتر بەرزبوەوە\n2021.06.10 - 10:33\nبەڤیدیۆ؛ لەپێکدادانى دوو شەمەندەفەردا زیاتر لە 30 کەس گیانیان لەدەستدا\n2021.06.07 - 08:50\nئێران؛ زیاتر لە 500 کەس دەستگیرکران کە ڤاکسینی ساختەیان فرۆشتووە\n2021.06.05 - 14:07\nنرخى بەنزین زیاتر هەڵکشا..چاودێرى بازرگانى بەدواداچوون دەکات\n2021.06.02 - 14:50


شەممە٥ - ڕێبەندان - ١٣٩٨٠٩:٥١\nSaturday25 - 01 - 202007:21\n20 مای 2018\nدواین نوێکردنەوە 20 مای 2018\nئەم بابەتە بەر لەوەی سیاسی و ئایدیۆلۆژیک بێت، فەرهەنگییە بەو واتایە کە لە کۆمەڵگەیەکدا کە ژێرخانێکی کولتووری بۆ سەرەڕۆیی هەبێت رێژەیەکی زۆر سەرسپێردراو و ملکەچ هەن کە دەبنە هۆی شێوەگەرتنی پێکهاتەیەکی حوکمڕانیی سەرەڕۆ.\nرەنگە بۆ کەسێکی خوێندەوار و تێگەیشتووی ئەم سەردەمە باوەڕمەندی بە داهێنانی مەسەلەی مافی مرۆڤ لای دەرباری دەسەڵاتێکی میراتی و خێڵەکی لە دوو هەزارە لەمەوپێش ئەستەم و نەکرد بێت، بەڵام ئەگەر کولتوورێکی ئاوێتە لەتەک سەرەڕۆیی و داگیرکاری هەبێت ئەوە دەبێ چاوەڕوانی هەرجۆرە لێڕوانینێکی نائاوەزمەندانە و دوور لە گیانی ئەرکی زانایی، فێرکردن و فێربوون بین.\nئەگەر بەرژەوەندییەکانی گەلی سەردەست بخوازێ ئەوە ئامرازەکانی پەرەپێدانی هەرجۆرە ئیددیعایەکی سەرشۆڕانە لەبەردەستن تاکوو لە دەلاقەی کولتووری فاشیستییەوە مێنتالیتەی ئاپۆرەی پێ ژەهراوی بکرێت.\nلەڕووی دوژمن داتاشینەوە فاشیزمی مەزهەبیی ئێستەی ئێران، توانیویەتی بە کەڵک وەرگرتن لە فێڵە باوەکانی فاشیزم چوارلای خۆی بە دوژمنی گریمانیی بتەنێ، بەو واتایە کە بەردەوام خەڵکی خۆی لە ئەگەری پیلانی ئەویتر بتۆقێنێ و پاسیڤی بکات.\nهەروەها روویەکیتری گرینگی کارکردی ئەم دەسەڵاتە ئەوە بووە کە توانیویەتی تا رادەیەکی زۆر بە هاوکاری و هاودەستیی پاشماوەی فاشیزمی خێڵەکی و میراتگرانەی پێشوو، رێژەیەکی زۆر لە کەموکۆڕی و هەڵەکانی لە مل خۆی بکاتەوە و بیخاتە ئەستۆی نەیارانێک کە زۆر جار هەر بوونیان نییە! ئەم تێڕوانینە لە چاویلکەی فاشیزمەوە هەمیشە بەدوای شوبهاندن و دەرخستنی تارماییەکە کە خۆی پێ بشارێتەوە کە وەک دەیبینین رێژیمی هەنووکەی ئێران سەرەتاییترین چاوەڕوانییەکانی خەڵک بە بیانووی بوونی دوژمنانی پیلانگێڕ بەلاڕێدا دەبات.\nهەر لە ئێستەدا قەیرانی نرخی دراو لە ئێران خراوەتە ئەستۆی چەند دەڵاڵی کڕین و فرۆشتنی دراو کە گوایا سەر بە بەهاییەکان و یەهوودییەکانن! ئەم ئیدیعا منداڵانەیە تەنیا بەوەش نەوەستاوە و هەرێمی کوردستان و شاری هەولێری بە هاودەستی ئەم دەڵاڵانە زانیوە! ئەمە لە حاڵێکدایە کە رەوتی دابەزینی نرخی ریال بۆ بیست ساڵ لەمەوپێش دەگەڕێتەوە و دیار نەمانی پارە لە بازاڕ لەبەر بێ متمانەیی خەڵکی خۆی و تەریک کەوتنیەتی لە سووڕانی بازاڕی جیهانی. جیا لەمانەش هەموو ئەو بڕە پارەی خەڵک لای بانکەکانی کەرتی تایبەت دایناوە بە رێپێدانی بانکی ناوەندی و بەدەستی دەسەڵاتدارانی سوپای پاسداران دزراوە و دیار نەماوە. بۆیەش بیری فاشیزم بۆ ئەوەی قامکی تاوان لەسەر دەموچاوی خۆی لاببات و بۆ تارماییەکی رابکێشێ ناچارە پەنا بۆ دوژمن داتاشین ببات و تەنانەت بۆ ئەم مەبەستەش لە پرۆپاگاندای راگەیاندنە بەناو ئازادەکانی دەرەوە کە پریشکەی بیری فاشیزمی ئاریایین بەباشی کەڵک وەربگرێ. راگەیاندنگەلێک کە لەلای وەزارەتی خەزێنەداری و دەرەوەی وڵاتانی رۆژئاوا بۆ رووماڵی هەواڵ و رووداوەکانی نێو ئێران پاڵپشتی دەکرێن و لە ساڵانی رابردوودا و بەتایبەت دوای رووداوەکانی ٨٨ بە بوونی مۆرەگەلی رێژیم بە تەواوەتی کەوتوونەتە خزمەتی سوپای پاسداران و لق‌وپۆکانی.\nکارکردی تایبەتی ئەم مۆرەگەلە کە لەژێر ناوی هەڵسووڕاوی سیاسی لە دەرەوە گیرساونەتەوە ئەوەیە کە پەرە بە گوتاری دوژمن داتاشینی رێژیم لە دەرەوە بدەن و بە ناوی نیشتمانپەروەری و مافخوازییەوە لە تریبۆنی خۆڕایی وڵاتانی ئازاد بە قازانجی فاشیزم کەڵکاژۆ بکەن.\nئەمە بە واتای ئەوەیە کە ناکرێ فاشیزم یەکلایەنە پەیوەست بێ بە دەزگایەکی حوکمڕانی و قەبارەیەکی رەسمی وەکوو دەوڵەت، بەڵکوو پانتاییەکی بەرین و ناتەواوە کە ژێرخانێکی کولتووری و بیرێکی چەقبەستووی لە پشتە و لە مێنتاڵیتەی کۆمەڵ بە درێژایی دەیان ساڵ جێی گرتووە.\nکەوایە چاویلکەی فاشیزم جیا لە ڕووە بەرهەستەکەی کە بریتییە لە بەکارهێنانی هێز و دامەزراوە شەڕئەنگێزە سەرکوتکەرەکان، بریتییە لە جیهانبینییەکی تایبەت و ژیربێژییەکی نەخۆش کە لە زەینی تاکەکاندا جێی خۆش کردووە.\nلە راستیدا هێنانەوەی نموونە بۆ سەلماندنی فاشیزم و وەهمەکانی وادەکات کە لە بەرینایی ئەم نەخۆشییە کەم بکرێتەوە. فاشیزم لەخۆیدا جۆرێکی تایبەتە لە وەهم و گومانی بەردەوام کە کۆمەڵگەیەک تووشی نەخۆشیی دەکات و هەرجۆرە کڵاوڕۆچنەیەک بۆ پێکەوەژیان و مرۆڤسالاری و بەرامبەری دادەچنێ و تەنیا بە گۆڕانی کولتووری و رەخنە و خەباتی درێژخایەنی لایەنگرانی دادوەری و یەکسانی روو لە کزی دەکات.


وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا و ڕاپۆرتی ڕاگەیاندنەکان ئاماژەیان بەوەدا وەزیری دەرەوەی وڵاتەکە هایکۆ ماس کەرەنتین کراوە دوای ئەوەی یەکێک لە پاسەوانە تایبەتیەکانی توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە، ئەوەش ناچاری کرد سەردانەکەی بۆ ئوردن هەڵبوەشێنێتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا وتی پشکنینە سەرەتاییەکانی ماس دەریدەخەن توشی ڤایرۆسەکە نەبووە.\nئەمەش ڕۆژێک دوای دواخستنی کۆبوونەوەی ڕابەرانی یەکێتی ئەوروپا دێت بەهۆی ئەوەی سەرۆکی ئەنجومەنی ئەوروپا شاڕڵ میشێڵ کەرەنتین کرا. ئەم ڕاگەیاندنەش تیشک دەخاتە سەر قورسبوونی چالاکییە سیاسییەکانی ئەوروپا لەکاتێکدا وڵاتانی ئەوروپا خۆیان بۆ شەپۆلی دووەمی ڤایرۆسی کۆرۆنا ئامادە دەکەن.\nوەزارەتەکە وتی " وەزیری دەرەوە ماس خۆی کەرەنتین کردووە دوای ئەوەی یەکێک لە پاسەوانە تایبەتیەکانی توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە."\nڕۆژنامەی زود دوێچە چایتونگ بڵاویکردەوە هایکۆ ماس ناچار بووە سەردانەکەی بۆ ئوردن هەڵبوەشێنێتەوە.\nڕۆژی سێشەممەش سەرۆکی ئەنجومەنی ئەوروپا شاڕڵ میشێل کۆبوونەوەکەی ڕابەرانی یەکێتی ئەوروپای بۆ هەفتەی داهاتوو دواخست، ئەوەش دوای ئەوەی بەرکەوتنی هەبووە لەگەڵ توشبوویەکدا. وابڕیاربوو کۆبوونەوەکە ڕۆژی پێنجشەممە ئەنجام بدرێت.


نــاوچەی ئــارام کــێشــــەی زیاترە لەچـارەسەر\nڕاپۆرت: زە ناشناڵ ئینترێست\nدوای چەند مانگێک لە سەرنەکەوتنی وتووێژەکان، تورکیا و ئەمریکا رێکەوتن لەسەر دامەزراندنی ناوەندێکی هاوبەشی ئۆپەراسیۆن بۆ ڕێکخستنی هەوڵەکانیان تا بتوانن ناوچەیەکی ئارام بنەخشێنن بەدرێژایی زیاتر لە ٤٠٠ کم لە قەراغ سنوری باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا لەگەڵ تورکیا.\nزۆربەی ناوچەکە لەلایەن هێزەکانی کوردانی سوریا کۆنترۆڵ دەکرێت کە تورکیا بە رێکخراوی» تیرۆرستیان» دەزانێت، بەڵام ڕۆڵێکی سەرەکیان گێڕاوە لەجەنگی دژی داعش بەسەرکردایەتی ئەمریکا.\nلەم چەند ساڵانەی دواییدا، تورکیا دوو پەلاماری سەربازی ئەنجامدا بۆ ناوچەکە بۆ وەدەرنانی یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) لە سنورو رەجەب تەیب ئەردۆغانیش لەم ماوەیەدا وتی پەلاماری سێیەم بۆ ناوچەکانی ژێردەستی یەپەگە لە باکوری ڕۆهەڵاتی سوریا، کەسەدەها سەربازی ئەمریکی تێیدا جێگیرە، بەڕێوەیە.\nبەهۆی ڕێککەوتنە نوێیەکەوە، خاڵێکی سەرەکی ناکۆکی نێوان ئەمریکا و تورکیا وادەردەکەوێت هێورببێتەوە، بەڵام لە داهاتوودا نەگونجان و ناکۆکی دەتەقێتەوە.\nبۆ هەر ڕێککەوتنێک تا ئەوەی لە باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا سەربگرێت، دەبێت چارەسەرێکی بەردەوام دەستەبەر بکات بۆ بەرژەوەندییە ئەمنییەکانی ئەمریکاو تورکیا لەگەڵیشیدا نیگەرانی و کێشەکانی کورد ڕەچاو بکات. ڕێککەوتنەکەی ئێستا لە هەموو ئەم لایەنانەوە شکستیخواردووە.\nهەرچەندە ڕاگەیندراوی هاوبەشی هەردوو وڵات وردەکاری سەرەکی تێدا بەدی ناکرێت، لەوانە کێ کۆنتڕۆڵی ناوچەکە دەکات و بەقوڵایی چەنێک لە خاکی سوریادا درێژدەبێتەوە. تورکیا زۆر لەمێژە داوای نزیکەی ٣٢کم قوڵایی دەکات کە هێزەکانی یەپەگەی تێدا نەبێت و ئەوەی خستوەتەڕوو کە دەیەوێت بەتەنها کۆنتڕۆڵی بکات. ئەگەر بەڕاستی ئەوە پێوەری ناوچە ئارامەکە بێت، ئەوا کێشەی زیاتر دروست دەکات بۆ هەموو ئەو لایەنانەی بەشدارن تێیدا.\nناکۆکی لەسەر چەند خاڵێک وایکردووە پێگەی دامەزراندنی ناوچە ئارامەکە لاواز ببێت. یەکەم کێشەی نێوان واشنتۆن و ئەنقەرە لەسەر قوڵایی ناوچەکەیە. تورکیا دەڵێت دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بەڵێنی ٣٢کم قوڵایی پێداون لەکاتێکدا بەرپرسانی ئەمریکا پلانی ناوچەیەکی ئارامیان پێشکەشکردووە کە پێکهاتووە لە سێ پشتێنەی جیاوازی ئەمنی. لە یەکەم پێنج کیلۆمەتری قوڵایدا تورکیا و ئەمریکا بەهاوبەشی پاسەوانی ناوچەکە دەکەن.\nکێشەی دووەم ئەوەیە تورکیا داوا دەکات هەموو چەکدارە کوردییەکان وەدەربنرێن لەکاتێکدا ئەمریکا دەڵێت تەنها ئەوانەی پەیوەندیان بە پەکەکەوە هەیە دەبێت دەربکرێن و زۆربەی هێزەکانی هەسەدە دەبێت لە ناوچەکەدا بمێننەوە.\nگرفتی سێیەم لەسەر پێکهاتەی ئیدارەی خۆبەڕێوبەری ناوچە کوردییەکانە. واشنتۆن دەیەوێت ئیدارە خۆبەڕێوبەرییەکانی کوردانی سوریا بمێننەوە، بەڵام ئەنقەرە سورە لەسەر ئەوەی ئەو ئیدارانە لەلایەن زۆرینەی تورکمان و عەرەبەوە بەڕێوەببرێن و یەپەگە بەوە تاوانبار دەکات کە دیمۆگرافیایی ناوچەکەی گۆڕیوە.\nناکۆکی چوارەم لەسەر دواخستنی ئەمریکایە بۆ بابەتەکە. تورکیا نایەوێت دروستکردنی ناوچە ئارامەکە دوابکەوێت وەک ئەوەی لە مەنبج کراو هەوڵی ئەوە دەدات سەربازانی ئەمریکی و تورکی تا کۆتایی ئەم مانگە بچنە نێو باکوری سوریاوە و کۆنتڕۆڵی هەندێک ناوچەی دیاریکراو بکەن.\nکێشەی کۆتایی لەسەر چەکە قورسەکانی یەپەگەیە کە پێنجشەممەی رابردوو مەولود چاوشئۆغلۆ، وەزیری دەرەوەی تورکیا ئەمریکای تۆمەتبار کرد بە بەردەوامی لە ناردنی کەلوپەلی سەربازی بۆ «گروپە تیرۆرستییەکان».\nلەکاتێکدا داوای راگرتنی هاوکارییەکانی ئەمریکا دەکات بۆ یەپەگە، تورکیا لە باکوری ڕۆژئاوای سوریا بەردەوامە لە ناردنی هاریکاری سەربازی بۆ گروپە چەکدارەکانی. دواین کاروانی هاوکاری سەربازی ئەنقەرە بۆ شارۆچکەی خان شەیخونی سەر بەپارێزگای ئیدلیب بوو لە دوشەممەی رابردوو کە ڕووبەڕووی پەلاماری هێرشی ئاسمانی حکومەتی سوریا بوەوە. سوپای حکومەتی سوریا کاروانەکەی بە کردەوەیەکی هێرشبەرانە وەسف کردو رایگەیاند کاروانەکە بۆ یارمەتی گروپە چەکدارەکان نێردراون. بەپێی ئاگربەستی نێوان تورکیا و روسیا کە لەئەیلولی ٢٠١٨ ئیمزاکرا، دەبوو ئیدلیب ببێتە ناوچەیەکی بێ لایەن و لە چەکداماڵراو بەڵام بەپێشێلکردنی ڕیککەوتنەکە لەلایەن هەردوولاەوە جەنگ تا ئێستاش لە ناوچەکەدا بەردەوامە.\nبەشێوەیەکی گشتی ناوچەی ئارام بۆ پارێزگاریکردنی خەڵکی دادەمەزرێنرێت لەو ناوچانەی جەنگی تێدایە و عادەتەن بەشێویەک دیزاین دەکرێت کە بێلایەنی تێدا بەدی بکرێت و لە چەک داماڵراو بێت لەگەڵ جەختکردنەوە لە ئامانج و هاریکارییە مرۆییەکان. بە چەسپاندنی ناوچەیەکی ئارامی ٣٢کم لە ڕۆژهەڵاتی فورات ئەنجامە پێچەوانەکە ڕوودەدات، لەوانەش ئاوارەکردنی زیاتر لە سەدا٩٠ی دانیشتوانی کوردی سوریا، خراپترکردنی دۆخی تەواو خراپی ئێستای مرۆیی، دروستکردنی ژینگەیەک بۆ ململانێی قوڵتر کە پێویستی بەجوڵاندنی هێزی زیاتری سەربازی هەیە.\nپلانی ناوچە ئارامەکە زیان بە بەرژەوەندییەکانی واشنتۆنیش دەگەیەنێت. ئەمریکا لەمێژە لەهەوڵدایە سەرهەڵدانەوەی داعش نەهێڵێت، پارێزگاری لەو لایەنانە بکات کە لەپاڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش جەنگان و هەوڵەکانی ئێران پوچەڵ بکاتەوە تا نەتوانێت درێژە بە چالاکییە ئاینییەکانی بدات و ڕاستەوخۆ هەڕەشە بخاتە سەر لایەنەکانی دیکە. هێزە کوردییە هاوپەیمانەکانی ئەمریکا کاریگەرترین قەوارەی شەڕکەرن دژی داعش لە سوریا. هەبوونی ئەوان سەقامگیری بەرپا دەکات و بەڕێوبەری ناوخۆیی دەگەڕێنێتەوە کە گرنگە بۆ دوورخستنەوەی ئەگەری سەرهەڵدانەوەی داعش، هەروەها کۆنترۆڵی ئەوان لە ناوچەکەدا دامەزراوە، جوڵە، سەرچاوەکانی داعش هەڵدەپەسێرێت کە پێویستی پێیەتی بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکانی. چەسپاندنی ناوچەیەکی ئارام کە هێزە کوردییەکان دەربکات دەبێتە هۆی پەکخستنی ئەو هەوڵانە.\nتورکیا بەرژەوەندییەکی تەواو چەسپیوو ناسراوی هەیە لە زامنکردنی ناوچەکانی سەر سنور کە نەهێڵێت بەکاربهێنرێت وەک سەکۆیەک بۆ هێرشکردنە سەر هاوڵاتییەکانی. ئەنقەرە بانگەشەی ئەوە دەکات هەبوونی هێزە کوردییەکان لە ناوچەکەدا هەڕەشەی ئەمنی دروستدەکات بۆ تورکیا. لەکاتێکدا کە چەند ڕووداوێک ڕوودەدەن لە سەر سنور، بەڵام ئەم ڕووداوانە ئاستییان نزمە و کاریگەرییان کەمە و هیچ بەڵگەیەک نییە تا ئاماژە بەوە بکات ناوچەکە وەک سەکۆیەک بەکاردەهێنرێت بۆ هێرشکردنە سەر تورکیا. بە تێکەڵکردنی هاوپەیمانیەتییەکی بچوک لەگەڵ هێزە کوردییەکان، ئەمریکا دەتوانێت بەقوڵی کاریگەری هەبێت لەسەر ئەو هێزانە و دواتریش هاریکار دەبێت لەزامنکردنی ئەمنییەتی ناوچەکانی سنوری تورکیا.\nخەڵکی باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریاش بەرژەوەندیان هەیە، وەک بوژانەوە لە جەنگی چەند ساڵە، پاراستنیان لە هێرش و دەرفەتێک بۆ ژیانکردن لە ئارامی و ئاشتیدا. ئاوارەکردنی دانیشتوانی کورد نەک هەر بێبەشان دەکات لەم مافانە بەڵکو ململانێی قوڵتر دروستدەکات.\nئەوەی پێویستە ناوچەیەکی ئارام نییە، بەڵکو میکانیزمێکی ئەمنی بەردەوامی پێدەرە کە نیگەرانییە تایبەتییەکانی هەموو لایەنەکانی بەشدار ڕەچاو بکات و پێکهاتەیەک دروست بکات کە چاودێری و کۆنترۆڵی ئۆپەراسیۆنە ئەمنییەکان بکات، لەهەمانکاتیشدا پەیوەندییەکان ئاسان بکات لەنێوان هەموو لایەنەکاندا. ئەم میکانیزمە بێ خەوش نابێت و هیچ لایەنێکیش بەتەواوی قایل نابێت بەڵام ئەمە تاکە ڕێگەی پراکتیکییە بەرەو پێشەوە. ئەم ڕێککەوتنە دەبێت سازانی تێدا بێت لەلایەن هێزە کوردییەکانەوە بۆ ڕێخۆشکردن تا ناوچە لاوازەکان بەهاوبەشی چاودێری بکرێت، داماڵینی چەکە قورسەکان بۆ پاراستنی ئەو ناوچانەی لە سنورەوە دوورن، هەروەها لابردنی پێگە ئەمنییەکانی سەر سنوور. تورکیا دەبێت خۆی دوورەپەرێز بگرێت لە سووربوون لەسەر هەبوونی هێزەکانی بەهەمیشەیی لە ناوچەکەدا و کار بکات لەگەڵ هاوپەیمانی جیهانی بەسەرکردایەتی ئەمریکا لەسەر پاسەوانی و چاودێری هاوبەش لەگەڵ خاڵی پشکنینی تێکەڵەی هەردوو سەربازانی وڵات لە شوێنە هەستیارەکانی سەر سنور.\nدەبێت ئەمریکا و هاوپەیمانان بەردەوامبن لە بەکارهێنانی کاریگەرییەکانیان و ببنە هاوبەشی متمانەپێکراو کە زامنی بەرژەوەندییەکانی لایەنە جیاوازەکان بکەن. کێشەی بێشومار هەن کە دەبێت باسیان لێوە بکرێت ، لەوانە گەڕانەوەی پێویستی پەنابەرەکان کە لە ئێستادا لە تورکیان، دەکرێت بگەڕێنرێنەوە بەڵام لەپێشدا دەبێت میکانیزمێکی هاوبەشمان هەبێت. ئەوەمان لە مەنبج و باشوری سوریا لە هەرێمی ئەلتانف هەیە، کە تێیدا هاوپەیمانی هەماهەنگی لەگەڵ ڕووسیادا کرد بۆ زامنکردنی گەیاندنی سەلامەتی هاریکارییە مرۆییەکان بۆ کەمپە پەنابەرییەکان. هیچ لەم مۆدێلانە بێ خەوش نین بەڵام سەرکەوتوون و ژینگەیەکی سەقامگیرترو ئەمنتریان دروستکردووە کە دەرفەت دەدات بەدیبلۆماسییەت بۆ بەدواداچوونی چارەسەری سیاسی مەودا دوور.\nبەڵام چارەسەری نمونەیی بۆ کێشەی ئەمنییەتی هەموو لایەنە بەشداربووەکان ئەوەیە تورکیا کێشەی ناوخۆیی کورد بەئاشتیانە چارەسەر بکات. لەکاتێکدا بارودۆخەکان لەئێستادا ڕەنگە لەبار نەبن بۆ تورکیا بۆ ئەم چارەسەرە، بەڵام ئەمریکا دەبێت بەردەوام بێت لەدیبلۆماسییەت بۆ پەرەپێدانی چارەسەرێکی ئاشتیانە.


سەرەتا/هەواڵ/هەڵە باوەكان بۆ ڕاڤەى بەشێك لە ئايەتەكان\n[أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ]\nمحمد مه‌لا محمود تاوگۆزی Send an email May 3, 2021\nبابەتى (ولی أمر) جێگەى مشت و مڕ و گرێ و گۆڵی زانایانە، ئێمەش پشتیوان بەخودا ئەوەى پێوست بە قسە لەسەر کردن بکات لەو بارەوە دەیخەینە بەردەست و، لە چەند تەوەرەیەکدا گەنگەشەی دەکەین.\nدیارە چەمکى (ولی أمر) لە قورئانى پیرۆزدا تەنها (دوو) جار هاتووە، لە سورەتى (النساء)، ئایەتەکانى ژمارە (٥٩): [يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا]. وە ئایەتی ژمارە (٨٣): [وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا].\nتەوەرەى یەکەم/ هۆی دابەزینى ئایەتەکە:\nئایەتەکە دەربارەى (عەبدوڵاى کوڕی حوزافە، خودا لێی ڕازى بێت) دابەزی، کاتێک پێغەمبەر (درودى خواى لەسەر بێت) لەشكرێكى ئامادەكرد و (عەبدوڵا)ى وەک بەرپرس دیارىكرد و، فەرمانيكرد گشت یاوەران گوێڕايەڵبن بۆی، لەوێ (عەبدوڵا) توڕە بوو، گوتى: ئايا پێغەمبەر فەرمانى نەكردووە گوێڕايەڵم بن؟! گوتيان: بەڵێ. گوتى: ئەبێ دارم بۆ كۆ بكەنەوە، ئەوانيش كۆيان كردەوە، گوتى: ئاگرێكم بۆ بكەنەوە، ئاگريان كردەوە، پاشان گوتى: ئادەى بچنە ناويەوە! هەندێكيان ويستيان بچنە ناويەوە، هەندێكيتر نەيانهێشت، ئەم مشت و مڕە بەردەوام بوو تاكو ئاگرەكە كوژايەوە، یاشان توڕەيي (عەبدوڵا)یش ئارام بوويەوە. دواتر ئەم باسە گەييشتەوە بە پێغەمبەر (درودى خواى لەسەر)، فەرمووى: ئەگەر هاتبا و بچونايەتە ناويەوە هەتاكو قيامەت لەناويدا دەمانەوە، فەرمانبەردارى تەنها بۆ كارى چاكەيە .\nتەوەرەى دووەم/ مەبەست لە وشەی (أمر):\nوشەی (أمر) واتە: هەر کارێکى گرنگ و پەیوەست بە دۆخى خەڵکەوە . واتە: کاروبارى مسوڵمانان، جا دینی بێت، یاخود دونیایی.\nتەوەرەى سێیەم/ مەبەست لە (ولى أمر):\nزانایان دەربارەى چەمکى (ولی أمر) بۆچونیان جیاواز و جۆراوجۆرە، سەرجەمیان لەم چەند خاڵەى خوارەوەدا کورت و کۆ دەکەینەوە:\n١ـ مەبەست بە (ولی أمر) ئەهلى قورئانە. واتە: ئەوانەى خزمەتکار و قاڵبووى قورئانی پیرۆزن. ئەمەش بۆچونى پێشەوا (مالیک)ە، (ڕەحمەتى خوداى لێ بێت) .\n٢ـ هەندێکیش دەڵێن: مەبەست لە (ولی أمر) شەرعزان و خوداناس و هەموو ئەوانەن کە ئایین فێری خەڵکى دەکەن و، فەرمان بە چاکە و ڕێگرى لە خراپە دەکەن، ئەمانە پێویستە خەڵکى فەرمانبەردارییان بۆ بکەن. ئەمەش بۆچونى پێشەوایان (ئیبن عەباس) و (موجاهید) و (عەتا) و (حەسەنى بەصری) و (ئەبو لعالیە)یە، (خودا لێیان ڕازى بێت) .\n٣ـ هەندێکى دیکە دەڵێن: مەبەست لێی زانایان و ئەهلى خێرە. ئەمەش بۆچونى (جابری کوڕى عەبدوڵا)یە، (خودا لێی ڕازى بێت) .\n٤ـ (ئیبن کەیسان)یش دەڵێت: (ولی أمر) ئەوانەن کە خاوەنى بۆچون و ئاوەزێکى ئەوتۆن کە کاروبارى مسوڵمانان ڕێکدەخەن .\n٥ـ هەندێکى دیکە گوتویانە: مەبەست لێی: یاوەرانن (خودا لێیان ڕازى بێت)، ئەوانەى کە بانگخواز و خاوەن زانست و دین بوون. ئەمەش بۆچونى (زەحاک) و (قەتادە) و (ئیبن جورەیج)ە، (خودا لێیان ڕازى بێت) .\n٦ـ (کولەبی)ش لەسەر ئەوەیە مەبەست لێی: هەریەک لە گەورە یاوەران (ئەبو بەکر، عومەر، عوسمان، عەلی، ئیبن مەسعود)ە، (خودا لە هەموویان ڕازى بێت) .\n٧ـ پێشەوا (عیکریمە) پێی وایە: مەبەست بە (ولی أمر) هەریەک لە حەزرەتى (ئەبو بەکر) و (عومەر)ە، (خودا لێیان ڕازى بێت) .\n٨ـ (سودى) و (موقاتیل) و (ئیبن زەید)یش دەڵێن: مەبەست پێی فەرمانبەردارانى سوپا و سریەیە .\n٩ـ بە گوێرەى بۆچونى پێشەوا (زەمەخشەری)ش، ئەو فەرمانڕەوایانە دەگرێتەوە کە هەقڕەون، نەک ستەمکار و ناداد؛ چون کاربەدەستى ستەمکار خودا و پێغەمبەر لێی بەرین .\nپێشەوا (شەوکانى)ش هەمان بۆچون جەخت دەکاتەوە و، دەڵێت: هەموو ئەو کاربەدەستانە دەگرێتەوە کە بە شێوەیەکى ڕەوا کاروباریان گرتۆتە دەست، نەک ئەوانەى بە زۆرەملێ و خۆسەپاندن .\n١٠ـ هەندێکیتر دەڵێن: (ولی أمر) جگە لە پێغەمبەرى خودا، هەموو کاربەدەستان دەگرێتەوە، هەر لە خەلیفەوە تاکو سەرپەرشتیارى ژمێریار و سەرکردەى سوپا، هەروەها یاوەرە زاناکان و زانایانى دواتر و، ئەهلى (حەل و عەقد) .\n١1ـ حەزرەتى (ئەبو هورەیرە)ش پێی وایە: (ولى أمر) هەرکام لە زانایان و کاربەدەستان دەگرێتەوە . پێشەوا (ئیبن کەسیر)یش ئەم ڕایەی لەلا پەسەندە .\n١٢ـ پێشەوا (جەصاص) دەفەرموێت: دەکرێت گشت ئەم واتایانە مەبەست بێت و هەموویان بگرێتەوە، کاربەدەستان بۆ بەڕێوەبردنى کاروبارى سوپا و سریە و ڕوبەڕوبونەوەى دوژمن، زانایانیش بۆ پاراستنى شەریعەت و جیاکردنەوەى دروست و نادروست لە یەکترى .\nئەمانە کۆی ئەو بۆچونانە بوون کە لەسەر چەمکى (ولى أمر) هاتبوون، خۆ گەر بمانەوێت لەنێو ئەم بۆچونە جیاوازانەدا دروستترینیان دەستنیشان بکەین، ئەمەش دیسانەوە ڕاجیایی تێدایە و زانایان لەسەرى تەبا نین. بەڵام هەریەک لە پێشەوایان (فەخرى ڕازى) و (نەیسابورى) دەفەرموون: دروستترین و ڕاستترینیان ئەوەیە مەبەست پێی زانایانە، نەک کاربەدەستان، وەک دەفەرموون: ((والمراد من أولى الأمر: العلماء في أصح الأقوال، لأن الملوك يجب عليهم طاعة العلماء ولا ينعكس)) . پێشەوا (نەسەفی)ش جەختى لەسەر دەکاتەوە و، دەفەرموێت: ((وأولى الأمر منكم: أى الولاة، أو العلماء لأن أمرهم ينفذ على الأمراء)) . واتە: فەرمانى زانایان بەسەر کاربەدەستاندا جێبەجێ دەکرێت و، زانایان باڵادەستن.\nتەوەرەى چوارەم/ مەبەست لە (منکم):\nهەروەکو ئایەتەکە بە ڕوون و ڕاشکاوى ئەوەى بەیان فەرمووە کە دەبێت (وەلى ئەمرەکان) لە خودى مسوڵمانان بن و، پێ بە پێی شەرع بجوڵێنەوە، نەک سەرکەش و خودپەسەند. هەروەک ئەوەشى ڕوون کردۆتەوە کە فەرمانبەرداری کردنیان بەندە بە کارکردن و گەڕانەوەیان بۆ دەقەکانى کیتاب و سونە و فەرمانەکانى خودا و پێغەمبەر (درودى خواى لەسەر بێت).\nلەم بارەیەوە پێشەوا (شەوکانى) دەفەرموێت: ((وأولي الأمر: هم الأئمة والسلاطين والقضاة وكل من كانت له ولاية شرعية لا ولاية طاغوتية، والمراد طاعتهم فيما يأمرون به وينهون عنه ما لم تكن معصية فلا طاعة لمخلوق في معصية الله)) . هەروەها پێشەوا (زەمەخشەری) دەفەرموێت: ((والمراد بأولي الأمر منكم: أمراء الحق، لأن أمراء الجور الله ورسوله بريئان منهم، فلا يعطفون على الله ورسوله. وكان أول الخلفاء يقول: أطيعوني ما عدلت فيكم، فإن خالفت فلا طاعة لي عليكم)) .\nئەوەیش ڕوونە کە بێ باوەڕان بە هیچ جۆرێک نابنە کاربەدەست و خاوەن بڕیار بەسەر بڕوادارانەوە. هەروەک لە سورەتى (النساء، ئایەتى: ١٤١) پەروەردگارمان دەفەرموێت: [وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا].


پێنج منارە، قوربانیی جەهل و ئیسلامی سیاسی\nدوا بەرهەمی ماحسون فیلمی پینج منارەیە، سیناریۆ و دەرهێنانی ماحسون قرمزیگویلە و فیلمەكە لە سێ شوێن وێنەی گیراوە، نیۆرك و ئەستەمبوڵ و بەتلیس. كۆمەڵێك ئەكتەری تورك و بیانی دەوریان تێدا بینیوە، ئەم فیلمە لە دوو حەفتەی یەكەمی لە نمایشكردنی دوومیلۆن و نیو بینەری هەبووە. فیلمەكە باسی دوو پۆلیس دەكات، كە دەنێردرێن بۆ ئەمریكا بۆ گرتنی سەركردەی رێكخراوێكی ئایینی كە نازناوی دەجالی هەیە. دەرهێنەر باس لە بارودۆخی ئیسلامییەكان دەكات لە ئەمریكا لە دوای 11 سێبتەمبەرەوە. ئەو دوو ئەفسەر (ئاكار و فورات) تەكلیف دەكرێن بچن بۆ ئەمریكا بۆ گرتنی ئەو سەركردە ئاینییە كە بە دەجال ناسراوە. ماحسون دەوری فورات دەگێڕێت و وەك ئەفسەرێك لەگەڵ ئەفسەرێكی تردا بەناوی ئاكار بۆ گرتنی ئەو پیاوە چووەتە ئەمریكا و بەهاوكاری (ئێف- بی- ئای) هەوڵی گرتنی ئەو پیاوە دەدەن. لێرەوە فیلمەكە دەكەوێتە نێو کۆمەڵگەی ئەمریكییەوە و باس لە بارودۆخی موسڵمانەكانی ئەمریكا دەكات، كە چۆن رووبەڕووی گرتن و لێكۆڵینەوە دەبن، باسی خەڵكانێك دەكات لە ئەمریكا بوون بە موسڵمان. ناوی فیلمەكەش لە گۆرانییەكی میللی توركییەوە وەرگیراوە بە ناوی پێنج منارە لە بەتلیس\n"پێنج منارە" بە تەقینەوەیەكی تیرۆریستی دەست پێدەكات. كە رۆژنامەنووسێك بەناوی شاهین لە ترۆمبێلەكەی خۆیدا دەتەقێنرێتەوە. فیلمەكە باس لەوە دەكات، كە ئیسلامییەكان چۆن دەست بۆ كێشەی فەڵەستین دەبەن و هاوخەمیی خۆیان بۆ ئەفغانستان و عیراق دەردەبڕن و چۆن كار لەسەر ئیسلامێكی یەكگرتوو دەكەن و دژی ئەمریكا دەوستنەوە. گوتارەكانیان دژی جوولەكە و ئەمریكایە. فیلمەكە چیرۆكی ململانێی عیلمانی و ئیسلامییە لە توركیایەكدا، كە پێشتر و لە سەردەمی عوسمانیدا دەوڵەتێكی گەورەی ئیسلامی بووە و پاشان ئەتاتورك كردی بە دەوڵەتێكی عەلمانی و پاشان لە سەردەمی تازەدا و لە ناوەڕاستی سەدەی بیست بەدواوە وردە وردە بەرەو ئیسلامی گەڕایەوە و تا ئەمڕۆ پارتی داد و گەشەپێدان حوكم دەكات. دەرهێنەر باسی ململانێی سوپا و مزگەوت دەكات.\nكاتێ رووداوەكان دەچنە ئەمریكا باس لەوە دەكرێ كە چۆن پۆلیس هەڵدەكوتێتە سەر موسڵمانەكان. كاتێ پۆلیسەكان دەچنە سەر ماڵی حاجی غومیز ئەو بەردەوامە لە نوێژ كردن و لەو كاتەدا پۆلیسێك بە زۆر تەختی عەرزی دەكات و ناهێڵێت نوێژەكەی تەواو بكات. لێرەوە فیلمەكە باس لە دوو جۆر ئیسلام دەكات. ئیسلامێكی سەلەفی توندڕەو و تیرۆریست و ئیسلامێكی سۆفی و میانڕەو و عاشق بە ژیان. حاجی غومیز و ماركۆس نموونەی ئسلامێكی مۆدێرنن و لەگەڵ ژیانی ئەمریكادا هەڵدەكەن. حاجی غومیز پیاوێكی موسڵمانە و خەڵكی بەتلیسە و بەهۆی كێشەیەكی كۆمەڵایەتییەوە چووەتە ئەمریكا و لەوێ ژنێكی مەسیحی هێناوە. غومیز رێگر نییە لەبەردەم ژنەكەیدا كە سەرپۆش لەسەر دەكات، یاخود رێگرنییە لەبەردەم كچەكەیدا كە چۆن و لەگەڵ كێ هاوسەرگیری دەكات. لە كڵێسا هاوسەرگیری دەكات یان لە مزگەوت... ئەوەی بەلای ئەوەوە گرنگە بەختەوەریی كچەكەیەتی. غومیز لەو جۆرە موسڵمانانەیە كە پێی وایە گرنگ ئەوەیە مرۆڤ پەیوەندیی لەگەڵ خودادا هەبێ، ئیتر گرنگ نییە لە رێگای كام ئایینەوە بێت. ئەمەش زۆرتر لە دنیای تەسەوفدا هەیە. ماریا ژنی غومیزە و بەجۆرێك عاشقی حاجی غومیزە هێندە خۆشی دەوێت كە هەمیشە لە خەمی رزگاركردنی دایە لەو گرفتە.\nفورات و ئاكار ئەو دوو ئەفسەرەن كە بۆ گرتنی حاجی غومیز هاتوون، پێیان وایە ئەو دەجالە، كە پۆلیسی فیدراڵی گرتوویەتی و دەیانەوێت بیدەنەوە بە توركیا تا دادگایی بكرێ. فورات خەڵكی بەتلیسە حاجی غومیزیش خەڵكی بەتلیسە. دوای ئەوەی حاجی غومیز دەگیرێ و لە كاتی رەوانەكردنەوەی بۆ توركیا بە پلانێكی ماركۆسى هاوڕێی لە رێگا رزگار دەكرێ. ماركۆس هاوڕێی سی ساڵەی حاجی غومیزە. پەیوەندییەكی توندوتۆڵیان هەیە. ئیتر ئەو دوو ئەفسەرە توركە و پۆلیسی ئەمریكی بەدوای حاجی غومیزدا دەگەڕێن، لێرەدا دەرهێنەر دیمەنی مزگەوت و موسڵمانەكانی ئەمریكا نیشان دەدات. دوای گەڕان و چاودێری كردن لە رێگای تەیمورەوە كە یەكێكە لە كەسە نزیكەكانی حاجی غومیز هەردوو ئەفسەرە توركە كە شوێنی حاجی غومیز دەدۆزنەوە، بەڵام دەكەونە بەردەستی كۆمەڵێك رەشپێست كە ئەو رەشپێستانە موسڵمانن و لەگەڵ ماركۆسدان و بە فەرمانی ئەو كار دەكەن و وەك رێكخراوێكی ئیسلامی. لێرەدا حاجی غومیز وەك موسڵمانێكی میانڕەو لەگەڵ ماركۆس دەگەنە سەر فورات و ئاكار و بە ئازادانە مامەڵەیان لە گەڵ دەكەن. بەجۆرێك كە حاجی غومیز دەرگای دیالۆگ لەگەل ئاكار و فوراتدا دەكاتەوە. بۆ ماوەیەكی زۆر دیالۆگ دەكەن و غومیز دەیەوێت حاڵییان بكات كە ئەو موسڵمانێكی میانڕەو بێ كێشەیە و كاری بە تیرۆرەوە نییە و كەسی نەكوشتووە، بەڵام ئەوان باوەڕ ناكەن و بەتایبەتی فورات زۆر توندە و پێی وایە حاجی غومیزكاری تیرۆریستی لەناو توركیادا ئەنجام دەدات. غومیز دەتوانێ ئەو دوو ئەفسەرە بكوژێت، چونكە لەژێر دەستی ئەو دان، بەڵام ئەو پیاوێكی میانڕەوە و ئەو كارە ناكات. دوایی ئاكار باوەڕ بەوە دەكات كە غومیز كەسێكی پاك و بێتاوانە، بەڵام فورات باوەڕ ناكات، بۆیە غومیز بڕیار دەدات بچێتە بەردەم یاسا و بگەڕێتەوە بۆ توركیا هەرچەند ئەو لە ترسی كێشەیەكی كۆمەڵایەتی توركیای بەجێهێشتووە وەك خۆی دەڵێ لەبەر جەهل و نەزانی، بەڵام بۆ سەروەریی یاسا دەگەڕێتەوە بۆ توركیا و دوای گرتن و دادگایی و لێكۆڵینەوە بێسیوود دەبێ کە ئەو هیچی نەكردووە تا دانی پێدا بنێ، بۆیە زیندانی دەكەن. تا ئەوكاتەی كە دەجالە راستەقینەكە دەدۆزنەوە كە پیاوێكی تیرۆریستە و هەموو كردەوەكان ئەو كردوونی و دوای گرتنی ئەو دەجالە حاجی غومیز ئازاد دەكرێت.\nلێرەوە فیلمەكە دەچێتە نێو كێشەیەكی كۆمەڵایەتی لە بەتلیس. كاتێ حاجی غومیز بێتاوان دەردەچێ و ئازاد دەكرێ بڕیار دەدات لەگەڵ ماریای ژنی كە لە كاتی گرتنیدا لە گەڵ ماركۆس هاتبوونە توركیا و لەگەڵ ئاكار و فورات كە هاوشارییەتی بچن بۆ بەتلیس، بەڵام ماركۆس نایەت و دەگەڕێتەوە بۆ ئەمریكا.\nدوای سی ساڵ حاجی غومیز دەگەڕێتەوە بەتلیس. لێرەدا چاوی كامێرا دیمەنی بەتلیس نیشان دەدات و دیمەنەكان گوزارشتن لە ژیانی خەڵكی لەو شارەدا. دوای سی ساڵ بۆ دواجار غومیز بە دایكی ئاشنا دەبێتەوە. كاتێ باپیری فورات بەهاتنەوەی غومیز دەزانێ بە فوراتی كوڕەزای رادەگەیەنێت كە غومیز بكوژی باوكییەتی و فوراتیش بۆی روون دەكاتەوە، كە بە هەڵە تێگەیشتنێك هەیە و ئەوەی باوكی كوشتووە غومیز نییە، بەڵکوو براگەورەكەی غومیز بووە، بەڵام باپیری قەناعەت ناكات و بەدزی فوراتەوە خۆی ئەو كارە دەکات و حاجی غومیز لە كاتێكدا دەكوژێ كە چەند خولەكێكە بەدایكی شاد بووەتەوە. ئاكاریش دەستبەجێ باپیری فورات دەكوژێ. لێرەدا لە كاتی سەرەمەرگدا غومیز رووداوەكانی منداڵی دێتەوە بەرچاوی كە چۆن براكەی باوكی فوراتی كوشتووە و دەمانچەكەی داوە بە غومیز.\nحاجی غومیز لە دواساتەكانی ژیانیدا دەڵێ لە جەهل رام كرد، و ئەوا ئێستاش بەهۆی جەهلەوە دەمرم. دوایەمین وشەی بانگی ماریای ژنی و كچەكەی دەكات. ئەو لە جەهل رایكرد و دواجار بەهۆی جەهلەوە كوژرا. ئەم رووداوە كۆمەڵایەتییە نیشاندانی دیمەنی کۆمەڵگەیەكی دواكەوتووە لە توركیای ئەمڕۆدا.\nدوو تاوەرەكەی ئەمریكا بەسەر "حاجی غومیز"دا رووخا\nغومیز دژی تیرۆرە. لە موسڵمانە میانڕەوەكانە، كەسایەتیی حاجی غومیز دەكرێ بڵێین شێوەیەك لە ئەردۆغانی تێدایەك، بەڵام غومیز سۆفیانەخوا دەپەرستێ و ئەردۆغان سیاسیانە خودا دەپەرستێ. غومیز دژی شەڕە و لەگەڵ ئاشتییە. بیروباوەڕی غومیز دژی توندوتیژییە. ئەم پیاوە رووخسارێكی جوانی هەیە و مرۆڤدۆستە و بۆ ژیانی كچەكەی بەپەرۆشە، بە دیالۆگە نەرم و نیانییەكانی لەگەڵ فوراتدا قسەدەكات. كەسایەتی حاجی غومیز هێندە غەمگینە مرۆڤ لەبەردەم ئەو رووخسارەیدا خەریكە بگری. ئەو پەرۆشییەی بۆ كچەكەی، ئەو سۆزەی بۆ ژنەكەی. ئەو نەرمی نواندنەی كە لەگەڵ فورات دیالۆگ دەكات. تا فورات توندتر دەبێ ئەو نەرمتر و هێمنتر قسە دەكات، لە كاتێكدا دەتوانێ فورات بكوژێ، چونكە فورات و ئاكار لەژێر دەستی ئەو ماركۆس و هاوڕێكانی دان. ژیانی پڕ لە خەمگینی و رابردووی سەخت و دابڕان لە كەس و كار و حوزن وای كردووە حاجی غومیز جوان بێ. ئەفسەری لێكۆڵەری توركی بە توڕەییەوە پێی دەڵێن تۆ پەیوەندیت لە تالیبان و حیزبوڵڵادا هەیە و حاجی غومیزیش دەڵێ من بە خواوە پەیوەندیم هەیە. بەجۆرێك وا دەڵێ لە سۆفییەكی پاك و بێگەرد دەچێ كە هەموو ژیانی رامان بێ لە دنیا و جوانیی رۆحانییەت. لە پەیوەندیی نێوان غومیز و كچەكەیدا دەرك بەوە دەكەین كە غومیز باوكێكی چەند میهرەبانە و چۆن بۆ كچەكەی دەسووتێ.. چۆن پێشوازی لە هاوسەرگیری كچەكەی دەكات و چەند بەداخە لەو بارودۆخەدا ناتوانێ بەپێی پێویست بەشداری لە هاوسەرگیری كچەكەیدا بكات. روخساری غومیز و روخساری دەجال چەند جیاوازن.\nئەمریكا دوای یانزەی سێپتەمبەر\nئەمریكا لە دوای یانزەی سێپتەمبەرەوە مامەڵەكردنی لەگەڵ موسڵمانەكاندا گۆڕی و دەستپێكی ئەو مامەڵەیە جەنگی ئەمریكا بوو لەگەڵ تالیبان لە ئەفغانستان و پاشان عیراق. تا سەردەمی ئۆباما، لە سەردەمی ئۆباما بەدواوە مامەڵەی ئەمریكا لەگەڵ ئیسلامدا گۆڕا. ئۆباما كەسایەتییەكی میانڕەوە و پێی وایە كێشەكان بەتوندوتیژی چارەسەر ناكرێ و دەبێ رێگای دیالۆگ و میانڕەوی بگیرێتەبەر. هۆكاری ئەم جۆرە مامەڵەیەی ئۆباما ئەوەیە، كە ئەم پیاوە لەژێر كاریگەریی مارتن لۆتەركینگدا مامەڵە لەگەڵ دنیای سیاسەتدا دەكات و بنچینەی بیروباوەڕی ئەو دەگەڕێتەوە بۆ سیاسەتی كینگ و مەهاتما گاندی.\nئەم فیلمەی ماحسون باس لە ئەمریكایەك دەكات كە هێشتا لە ئیسلام تووڕەیە و باس لە ئەمریكایەك دەكات كە هێشتا پێی وایە بە توندوتیژی كێشەی تیرۆر چارەسەر دەكرێ. دیمەنێكی فیلمەكە، دیداری نێوان دوو ئەفسەرەكەیە لەگەڵ دەست و پێوەندی ئەمریكی بەناوی (دەیڤید بیكیر) كاتێ خۆیان دەناسێنن، ئەوکات دەزانێ فورات كوردە و بە كوردی قسەی لە گەڵ دەكات و دەڵێ من لە رزگاركردنی عیراقدا لەوێ چەند وشەیەكی كوردی فێر بووم لێرەوە دیالۆگەكە دەچێتەسەر باسی نەوت و شەڕی ئەمریكا بۆ نەوت.


شاری نیۆیۆرک - Mehr News Agency\nئەمیر عەبدوڵڵاهیان لە گفتوگۆ لەگەڵ کەناڵی NBC ئەمریکا:\nوەزیری دەرەوەی ئێران وتی: ئاژانس کاتێک دەتوانێت زانیارییە پێشووەکان دەست بخاتەوە کە لایەنە بەرانبەرەکان پابەندی بەڵێنەکانیان بن.\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە پەنێلی بەرز ڕاگرتنی بیستەمین ساڵڕۆژی بەیاننامە و کردەی دوربان وتی: ئێران لەسەر لەناوچوونی تەواوی شێوەکانی جیاوازی ڕەگەزی لەوانە ئاپارتاید و زایۆنیزم داکۆکی دەکات.\nجێگری نوێنەری ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان:\nگەمارۆوە سەپێندراوەکانی سەر ئێران ڕێگرە لە بەرەنگاریی کۆڕۆنا\nجێگری نوێنەری ئێران لە نەتەوەیەکگرتووەکان، گەمارۆ نایاسایی و ناڕەواکان دژی وڵاتانی لەحاڵی گەشەی لەمپەری جیدی بۆ ڕووبەڕوو بوونەوەی کۆرۆنا وەسف کرد.\nلە درێژەی درەوشانەوەی فیلمسازە کوردەکان؛\nکورتە فیلمی "ئەسپ" لە نیۆیۆرک نمایش دەکرێت\nکورتە فیلمی ئەسپ لە بەرهەمەکانی حەوزەی هونەری پارێزگای کوردستان لە نووسین و دەرهێنانی ڕەسووڵ ئەحمەدی گەییشتە چوارەمین خولی فێستیڤاڵی فەرهەنگی فیلمی کوردی نیۆیۆرک.\nبەر سەرپەرشتیاری زانایەکی ئێرانی؛\nتاقی کردنەوەی سەرکەوتووی دەرمانی ئایدز بۆ دەرمانی کۆرۆنا\nئەنجامی تاقی کردنەوەی دەرمانی ئایدز بۆ دەرمانی کۆڤێد ١٩ سەرکەوتوو بووە. ئەو دەرمانە لە کۆمپانیایەک بە ڕێبەرایەتی کەسێکی ئێرانی تاقی کراوەتەوە.\nکەنداوی فارس، کەنداوی نیۆیۆرک و واشنتۆن نییە\nسەرۆک کۆمار وتی: ئەمریکا ئەبێ بزانێت ئەو کەنداوه ناوی کەنداوی فارسە و کەنداوی نیۆیۆرک و کەنداوی واشنتۆن نییە.\nپێش چین کەوت؛\nتووشبووانی کۆرۆنا لە ئەمریکا ۸۲ هەزار کەسی تێپەڕاند\nڕێژەی تووشبووانی ئەمریکی بە ڤایرووسی کۆرۆنا لە ٨٢ هەزار کەس تێپەڕی و بەوجۆرە پێش وڵاتی چین کەوت.\nڕۆحانی پاش گەڕانەوە لە نیۆیۆرک؛\nئەمریکییەکان نێوبژیڤانیان دەنارد و ئامادەییان بۆ دانوستان ڕادەگەیاند\nسەرۆک کۆماری ئێران پاش گەڕانەوە لە نیۆیۆرک لە کۆنفڕانسی ڕۆژنامەڤانی وتی: ئەمریکییەکان بە بەرپرسانی ئەورووپی و کەسانی تریان ڕاگەیاندبوو کە ئێمە ئامادەی دانوستانین.\nناوەڕۆکی دیداری ئەردۆغان و بەرهەم ساڵح لە نیۆیۆرک\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا کە بۆ بەشداری لە هەفتا و چوارەمین کۆبوونەوەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیۆیۆرکە، لە گەڵ بەرهەم ساڵح، سەرۆک کۆماری عێراق دیدار و گفتوگۆی کرد.\nلە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان؛\nسەرۆک کۆماری عێراق چی بە دۆناڵد ترامپ وتووە\nسەرۆک کۆماری عێراق لە ڕەوتی دیدار لە گەڵ هاوتا ئەمریکییەکەی خۆی لە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان وتی: عێراق بەرپرسی پاراستنی یەکپارچەیی خاکی خۆیەتی.\nڕۆحانی لە گفتوگۆ لە گەڵ فاکس نیوز:\nترامپ پێش هەموو شتێک ئەبێ متمانەی لە کیس چوو بگەڕێنێتەوە/ ئەمریکا پشتیوانی تیرۆریزمە\nسەرۆک کۆماری ئێران لە گفتوگۆ لە گەڵ کەناڵی هەواڵی فاکس نیوز لە پەراوێزی کۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان وتی سەرۆک کۆماری ئەمریکا ئەبێ پێش هەموو شتێک متمانەی لەدەست چوو، بگەڕێنێتەوە.\nنووسینگەی سەرۆک کۆماری فەڕەنسا ئاشکرای کرد؛\nڕۆحانی و ماکرۆن لە کۆبوونەوەی نیۆیۆرک باسی چییان کردووە؟\nنووسینگەی سەرۆک کۆماری فەڕەنسا بە دەرکردنی بەیاننامەیەک، ناوەڕۆکی گفتوگۆکانی نێوان حەسەن ڕۆحانی و ئێمانۆئێل ماکرۆنی ئاشکرا کرد.\nڕۆحانی لە فڕۆکەخانەی مێهرئاباد:\nئەمریکییەکان بە زیاترین گوشار دژی ئێران نەیانتوانی هیچ کارێک بکەن\nسەرۆک کۆمار بە وتنی ئەوەی کە ئەمریکا گەیشتووەیە داماوی، وتی: ئەمریکییەکان بە گەمارۆ و زیاترین گوشار دژی نەتەوەی ئێران نەیانتوانی کارێک ئەنجام بدەن.\nلە گفتوگۆ لە گەڵ کەناڵی هەواڵی سی بی ئێس؛\nزەریف: داواکاری ترامپ بۆ ڕێککەوتنێکی نوێ لە گەڵ ئێران قبووڵ ناکەین\nوەزیری دەرەوەی ئێران لە گفتوگۆ لە گەڵ مێدیایەکی ئەمریکی، هەوڵی دەوڵەتی ترامپ لە چوونە دەرەوەی تاک لایەنە لە بەرجام و پاشان هەوڵ بۆ ڕێککەوتنێکی نوێ قبووڵ نەکراو وەسف کرد.\nمیدیایەکی ئەمریکی پاگەندەی کرد:\nزەریف مانگی ڕابردوو بۆ دیدار لە گەڵ ترامپ بانگهێشتی کۆشکی سپی کرابوو\nمێدیایەکی ئەمریکی پاگەندەی کرد مانگی ڕابردوو وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ دیدار لە گەڵ ترامپ بانگهێشتی کۆشکی سپی کراوە.\nهیچ بەرپرسێکی ئەمریکی لە گەڵ زەریف دیدار ناکات\nنوێنەری تایبەتی ئەمریکا لە کاروباری ئێران دەڵێت: کەناڵێکی پێوەندی لە نێوان واشنتۆن-تاران بوونی نییە و بڕیار نییە لە ماوەی سەفەری وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ نیۆیۆرک، هیچ یەکە لە بەرپرسانی ئەمریکا لە گەڵ ناوبراو دیدار بکەن.\nهەڵسوکەوتەکانی ئەمریکا لە چەتەی سەر ملە خراپترە\nوەزیری دەرەوەی ئێران کە بە مەبەستی بەشداریكردنی لە كۆبونەوەی گشتی نەتەوە یەكگرتوەكان لە نیۆیۆرکە، وتی: "هەڵسوكەوتەكانی ئەمریكا لە چەتە رێگرەكانی سەر ملە خراپترە".


نزیکەی ١٠ ساڵە کەس لە واشنتۆن باوەڕی بە ئەوە نەماوە لە ئەفگانستان هیچ بەرەوپێشچونێک بێتە ئاراوە، ئەمریکا زیاتر لە ٨٠ بلیون دۆلاری تیادا سەرفکرد. بەڵام وەک ئێراق توێژێکی گەندەڵ لێی سودمەندبون.\nئەگەر تالیبان دەستاودەست نەکەن وەک پەیمانیان بە قەتەرییەکان داوە، ئەوا دەکەونە ژێر ئابلۆقە. لە کاتێکی وەهادا دەبنە کێشە بۆ ناوچەکە و دەروبەری. هەندێک دەڵێن ئێران و چین زیانمەند دەبن، ئەگەر تالیبان هەزارە بچەوسێنێتەوە، ئایا ئێران بێدەنگ دەبێت؟ بەڵام بێگومان وڵاتانی کەنداو دەیانەوێت سود لە تالیبان وەربگرن بۆ فشار لە سەر ئێران. ئەوەی لە ڕێگای داعشەوە لە ئێراق بۆیان نەکرا.


فرۆكەكانی عێراق بارەگای پارتی ئازادی لە كەركوك بۆردومان دەكەن – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / سیاسی / فرۆكەكانی عێراق بارەگای پارتی ئازادی لە كەركوك بۆردومان دەكەن\nفرۆكەكانی عێراق بارەگای پارتی ئازادی لە كەركوك بۆردومان دەكەن\nشه‌ممه 31 تشرینی یه‌كه‌م 2015\tسیاسی, کوردستان, هەواڵ 509 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nفڕۆکەیەکی سەر بەھێزەکانی ئاسمانی عیراق بۆردومانی بارەگای ھێزێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەسنوری میحوەری کەرکوک دەکات، ئەو ھێزە کوردیەش پەنجەی تۆمەت بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران ڕادەکێشێت و چەندین زانیاریش ئاشکرادەکات.\nڕزگار عەباس زادە بەرپرسی پەیوەندییەکانی پارتی ئازادیی کوردستان (پاک) بە تۆڕی هەواڵی سلێمانی راگەیاند: لەمیحوەری ڕۆژئاوای کەرکوک لەگوندی گوبەیبە، فڕۆکەیەکی عیراقی بۆردومانی بارەگاکانی ئەوانی کردووە.\nسەبارەت بەزیانەکانی بۆردومانەکە، ڕزگار زادە ڕایگەیاند، بەھۆی ئەوەی ھیچ پێشمەرگەیەک لەناو بارەگاکەدا نەبووە، بۆیە زیانی گیانیان نەبووە، تەنھا بیناکانیان زیانی بەرکەوتووە.\nئەو بەرپرسەی پارتی ئازادی کوردستان جەختی لەوەشکردەوە، ئەو بۆردومانە بەئەنقەست کراوە، چونکە لەسەر ھەر ڕەبایەو بارەگایەکیان، ئاڵای کوردستانیان ھەڵکردووەو جگە لەپێشمەرگەش ھیچ ھێزێکی دیکە لەو سنورەدا نییە.\nلەبارەی ئەوەش کە ئاخۆ گومانی چی دەکەن ئەوان وەکو پارتی ئازادی کوردستان، زادە نەیشاردەوە، ئەوان پەنجەی تۆمەت بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران درێژدەکەن و پێیانوایە، ھێزەکانی عیراقیش لەژێر کاریگەری ئێراندا ئەوەیان کردووە.\nبەرپرسی پەیوەندییەکانی پارتی ئازادیی کوردستان (پاک) باسی لەوەشکرد، لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا لەناوچەیەکەوە کە ھیچ چەکدارێکی داعشی لێ نییە، چەند گولە ھاوەنێکیان ئاراستە کراوە، پێشوتریش لەو ناوچانەی لەلایەن حەشدی شەعبیەوە کۆنترۆڵکرابوون، چەندین کاتیۆشایان ئاراستە کراوە.\nئاشکرایکرد، کاتێک لەسنوری کەرکوک گوندی سمایل ئاوایان کۆنترۆڵکرد، چەندین گولە ھاوەنی (١٢٠ ملم)یان ئاراستە کراوە، بەڵام زیانی گیانیان نەبووە، وتیشی:”لەو شوێنەی ھاوەنەکانمان تێگیرا، تەنھا ھێزە عیراقیەکانی لێبوون”.\nلەدوو ڕۆژی ڕابردوودا کەمال کەرکوکی بەرپرسی میحوەری ڕۆژئاوای ھێزەکانی پێشمەرگە ڕایگەیاندبوو، فڕۆکەیەکی نەناسراو بەئاسمانی ناوچەکانی پێشمەرگەدا دەسوڕێتەوە بۆردومان دەکات، بێئەوەی ھیچ چەکدارێکی داعشی لێبێت.\nجەبار یاوەریش وەکو ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگە بێئاگایی خۆیانی نیشاندابوو لەوەی کە ئاخۆ ئەو فڕۆکەیە سەر بەچ وڵاتێکەو بۆچی لەو ناوچەیەدا بۆردومان دەکات.


ئاماری هه‌ڵكشانی قوربانیانی كۆرۆنا له دنیادا ئاماژه‌ی مه‌ترسیداریان تێدایه\n:: AM:11:46:26/03/2020 \nژماره‌ی قوربانیانی ڤایرۆسی كۆرۆنا به خێرایی له به‌رزبوونه‌وه‌دایه و خه‌ڵكی زیاتر راپێچی گۆڕستانه‌كان ده‌كات. كۆی ژماره‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ی دوێنێ به ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانیان له ده‌ست داوه. هێنده‌ی ئاماری مانگێكی قوربانیانی كۆرۆنایه له سه‌ره‌تای ئه‌مساڵ.\nئاژانس و ناوه‌نده‌كانی ته‌ندروستی و سه‌نته‌ره‌كانی داتا له 22ی مانگی كانوونی دووه‌می ئه‌مساڵه‌وه ده‌ستیان به بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاماری قوربانیان و تووشبووانی كۆرۆنا له وڵاتانی دنیا كرد. ئه‌وكات ته‌نیا چین تووشی كۆرۆنا بووبوو و خه‌ریك بوو ته‌واوی وڵاته‌كه‌ی داده‌گرت.\nبۆ نموونه له 23ی كانوونی دووه‌م 25 كه‌س گیانیان له ده‌ست دابوو. ژماره‌كه دوای هه‌فته‌یه‌ك گه‌یشته 200 كه‌س و دوای دوو هه‌فته گه‌یشته سه‌رووی 700 كه‌س. له 21ی شوباتی ئه‌مساڵ ژماره‌كه دوای مانگێك گه‌یشته دوو هه‌زار و 360 كه‌س.\nئه‌گه‌ر ژماره‌ی قوربانییه‌كانی مانگێك له‌گه‌ڵ رۆژێكی ئێسته به‌راورد بكه‌ین، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌وه‌ی له مانگێكدا تۆمار ده‌كرا ئێسته له رۆژێكدا تۆمار ده‌كرێت. بۆ نموونه دوێنێ چوارشه‌م 25ی ئادار دوو هه‌زار و 390 كه‌س له دنیادا به‌هۆی كۆرۆنا گیانیان له ده‌ست دا كه له كۆی ژماره‌ی مانگێك زیاتره و كۆی ژماره‌ی قوربانیانی گه‌یانده 21 هه‌زار و 284 كه‌س.\nته‌نیا له 24ی مانگی ئادار دوو هه‌زار و 381 كه‌س و له 23ی ئاداریش هه‌زار و 873 كه‌س گیانیان له ده‌ست دابوو. له 19ی ئاداره‌وه تا 23ی ئادار رۆژانه له نێوان هه‌زار تا دوو هه‌زار كه‌س له دنیادا گیانیان له ده‌ست داوه. له پێنجی ئادار تا 18ی ئادار رۆژانه خوارووی هه‌زار كه‌س گیانیان له ده‌ست ده‌دا و پێشترییش ئاماری رۆژانه خوارووی 100 كه‌س بوو.\nدوو رۆژه ژماره‌كه سه‌رووی دوو هه‌زار كه‌س زیاد ده‌كات و له‌وانه‌یه ئه‌مه‌ش زۆر كورتخایه‌ن بێت و ئه‌مجاره رۆژانه سه‌رووی سێ هه‌زار كه‌س و دواتر پێنج هه‌زار كه‌س به قوربانیان زیاد بكات.\nبه‌پێی لێكدانه‌وه‌ی "وشه" ئه‌گه‌ر هه‌مان ره‌وتی بڵاوبوونه‌وه‌ی كۆرۆنا و كاریگه‌رییه‌كانی بۆ سه‌ر گیانی مرۆڤ نه‌وه‌ستێنرێت، پێشبینی ده‌كرێ دوای مانگێكی تر له جیاتی ئه‌وه‌ی رۆژانه دوو هه‌زار كه‌س بمرن، رۆژانه 20 هه‌زار كه‌س ده‌مرن كه كاره‌ساتێكی گه‌وره‌ی مرۆیی به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت.\nتا ئاماده‌كردنی ئه‌م هه‌واڵه وه‌ك له وێنه‌كه‌ی خواره‌وه ده‌رده‌كه‌وێت، ژماره‌ی قوربانیان به خێرایی رووی له هه‌ڵكشانه و تا ئاراسته‌كه‌ی به‌ره‌و خواره‌وه نه‌چه‌مێته‌وه، هیچ ئومێدێك بۆ وه‌ستاندنی ڤایرۆسه‌كه له ئارادا نابێت.\n 472 هه‌زار و 762 كه‌س له دنیادا تووشی كۆرۆنا بوون و 21 هه‌زار و 305 كه‌س مردوون\nبه‌گوێره‌ی worldometers كۆی ژماره‌ی تووشبووانی كۆرۆنا له دنیادا تا ئێسته گه‌یشتووه‌ته 472 هه‌زار و 762 كه‌س كه له‌و ژماره‌یه 21 هه‌زار و 305 كه‌س گیانیان له ده‌ست داوه و 114 هه‌زار و 749 كه‌سیش چاك بوونه‌ته‌وه. چین، ئیتالیا، ئه‌مه‌ریكا ئیسپانیا، ئه‌ڵمانیا و ئێران له پله‌كانی یه‌كه‌م تا شه‌شه‌م دێن كه زۆرترین حاڵه‌تیان تێدا تۆمار كراوه.


ڕۆژنامه‌یه‌كی سویسری ڕاستیه‌كه‌ی ئاشكراكرد و “ڕوانگه ” ی به درۆخسته‌وه . – WTARIKURD\nڕۆژنامه‌یه‌كی سویسری ئاشكرایده‌كات ” ئه‌و ڕاپه‌ره ئه‌مریكیه‌كی له هه‌فته‌ی ڕابردوودا له هه‌رێمی كوردستانی عێراق كۆنسێرتێكی سازكرد ، بڕی 650 هه‌زار دۆلاری پێدراوه ” .\nبانگهێشتكردنی ئه‌و ڕاپه‌ره ئه‌مریكیه كه ناوی nelly بوو ، له‌لایه‌ن ڕێكخراوی ڕوانگه‌وه ئه‌نجامدرا ، كه ڕێكخراوی ناوبراو له‌لایه‌ن ( ئیدریس بارزانی) كوڕی نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه سه‌رۆكایه‌تی ده‌كرێت .\nڕۆژنامەی ( 20 خولەك ) سویسری کە ڕۆژانە بە زمانی ئەڵمانی لە شوێنی وەستانی پاس و ترام بێ بەرامبەر بڵاو دەکرێتەوە ، لە لاپەڕەی 15 ، ڕۆژی 17 ی ئازاری 2015 ، هه‌واڵێكی له‌سه‌ر ڕاپه‌ره ئه‌مریكیه‌كه بڵاوكرده‌وه .\nئه‌و ڕۆژنامه‌یه باس لە ئاهەنگەکەی nelly دەکات لە شاری هەولێر له‌به‌رامبه‌ر كۆنسێرته‌كه‌یدا بڕی ( 650 هه‌زار دۆلاری ئه‌مریكی – 65 ده‌فته‌ر دۆلار ) ی وەرگرتوە .\nڕۆژنامه سویسریه‌كه هه‌روه‌ها باسی ئەو سەرنج و ڕەخنانەش دەکات کە لەم کۆنسێرتە گیراوە و نوسیوێتی ” ئایا ئەو پارەیە باشتر نەبوو ڕاسته‌وخۆ بۆ پیشمەرگە خەرج بکرێت ؟”\nله‌لایه‌كی تره‌وه و له‌سه‌ر هاتنی ئه‌و ڕاپه‌ره ئه‌مریكیه بۆ هه‌ولێر گۆڤاری (نیویۆرك) بە گاڵتەئامێزانە نوسیویەتی ” ئایا نیلی بۆ دژایەتی داعش چەندین کیلۆمەتر لە دووری داعش چوو کۆنسیَرت بکات، یان بۆ خاتری پارە ئەوەت کردوە ؟”\nبڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌م ڕاستیه له‌كاتێكدایه پێشتر زیره‌ك زێدار به‌رپرسی میدیایی ده‌زگای ڕوانگه تایبه‌ت به شرۆڤه‌ی ڕاگه‌یاندبوو ” ه‌م گۆرانی بێژه‌و ته‌واوی به‌شدار بوان خولی ڕاپه‌ڕین به‌به‌لاش هاتوونه‌و ئه‌وه‌ی سه‌رفكراوه‌ته‌نها پاره‌ی هاتوو چۆ و مانه‌وه بووه،ئه‌و ره‌قه‌مانه ته‌نها له‌خۆوه ده‌وترێت ، ئه‌وه‌ی كردوومانه زۆر به‌شانازییه‌وه باسی ده‌كه‌ین “.


هەوڵی ئێران بۆ لێک نزیکردنەوەی تاڵیبان و ئەحمەد مەسعود - هەواڵەکانی جیهانی ئیسلام\nئاسیای ناوەڕاست / ئەفغانستان / ئێران / هەواڵ\nهەوڵی ئێران بۆ لێک نزیکردنەوەی تاڵیبان و ئەحمەد مەسعود\nسێ شه‌ممه 11 كانونی دووه‌م 22 - 09:20\nبەرپرسانی تاڵیبان لەگەڵ ئەحمەد مەسعود و ئیسماعیل خان لە تاران دیدار و گفتوگۆیان ئەنجام دا.\nهەواڵەکانی جیهانی ئیسلام؛ شاندی سیاسی تاڵیبان بە سەرۆکایەتی ئەمیرخان مۆتەقی وەزیری دەرەوەی تاڵیبان لە ڕێگەی وەزارەتی دەرەوەی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە لە تاران لەگەڵ ئەحمەد مەسعود سەرکردە و محەمەد ئیسماعیل خان سەرۆکی حیزبی کۆمەڵەی ئیسلامی ئەفغانستان کۆبووەوە.\nوردەکارییەکانی کۆبوونەوەکە بڵاونەکراوەتەوە، بەڵام تاڵیبان بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئەحمەد مەسعود و ئیسماعیل خانیان دڵنیاکردۆتەوە کە گەڕانەوەیان بۆ ئەفغانستان ڕووبەڕووی هیچ هەڕەشە و گرفتێک نابێتەوە.\nئەم دیدارانە لەمیانەی سەردانێکی ئەمیرخان مۆتەقی وەزیری دەرەوەی تاڵیبان بۆ ئێران و چاوپێکەوتنەکەی لەگەڵ حوسێن ئەمیرعەبدوڵڵاهیان وەزیری دەرەوەی ئێران بەڕێوەچوو. هەر لەو سەردانە دیپلۆماسییەدا هەردوولا تیشکیان خستە سەر هاوکاری هاوبەش لەبوارە جۆراوجۆرەکانی ئابووری و ئەمنی لەوانە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، قاچاخی ماددە هۆشبەرەکان، گواستنەوەی کاڵای ئێرانی بۆ وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست، ناردنی یارمەتیە مرۆییەکان بۆ ئەفغانستان و هتد.\nبە گشتی ئێران لە ئێستادا نزیکترین و باوەڕپێکراوترین دراوسێی ئەفغانستانە و بۆیە گرووپە جۆراوجۆرەکانی ئەفغانستان هەمیشە پێشوازیان لە هەوڵ و پێشنیارەکانی کردووە.\nئەوەی لە لێدوانەکانی دەسەڵاتدارانی ئێران دیارە، ئامانج و سیاسەتی ئێران لە ئەفغانستان پێکهێنانی حکومەتێکی گشتگیرە کە بتوانێت ئاشتی و سەقامگیریی هەمیشەیی لەو وڵاتەدا بەرقەرار بکات. بە لەبەرچاوگرتنی نائارامییەکانی کازاخستان و زیادبوونی هەڕەشەی ئەمنی لە ئاسیای ناوەڕاستدا؛ هاوکاری و یەکگرتوویی وڵاتانی ناوچەکە بە ئەفغانستانیشەوە زۆر گرنگە.\nئەحمەد مەسعود ئەفغانستان ئیسماعیل خان ئێران تالیبان