14:04 - 27 بانەمەڕ 2719\nئاژانسی کوردپا: ژنانی کوردی ڕۆژهەڵات، کە لە دەرەوەی وڵاتدان، بۆ مەحکووم‌کردنی دیاردەی کوشتنی ژنان و هەروەها خۆکوژیی ژنان، بەیاننامەیەکیان بڵاو کردەوە.\nئیتر با بەس بێت!\nڕۆژ نییە ھەواڵی کوشتن و بڕینی ژنان و کچانی کورد بە تایبەت لە ڕۆژھەڵات نەبێتە سەردێڕی ھەواڵەکان؛ ڕۆژ نییە ھەواڵی خۆکوشتن لە ڕۆژھەڵات، بەتایبەت خۆکوشتنی ژنان نەبێتە بابەت و خۆراکی میدیای کوردی. ئیتر با بەس بێت!\nپێوستە کە لە بیستنی ئەم ھەمووە ھەواڵە جەرگبڕە ڕاچڵەکەین، لە جیات ئەوەی کە ئاسایی وەری بگرین، دەبێ پێی نیگەران بین و بپرسین بۆ؟ بپرسین تا کەی؟\nئەو شتەی کە بە پاساوی شەرەف لە کۆمەڵگای کوردی ڕوو دەدات، قەسابخانەیەکی دانپێنراوە لە لایەن کۆمەڵگای کوردی بە ھەموو چین و توێژێکیەوە!\nپێوستە کە ئەم کوشتن و بڕینە کە بۆتە ماڵ بە سەر کوردەوە کۆتایی پێ بێت، پێوستە کە تەواوی چالاکانی بواری ماڤی ژنان، ڕۆشنبیران و مرۆڤدۆستان و حیزبە سیاسییەکانیش بێنە سەر خەت و سنوورێک بۆ ئەم کردەوە دڕندانەیە دابنرێت!\nکولتوور، داب و نەریت و ھەموو شتێک قابیلی گۆڕانە. پێوستە کە ھەمووان ئەمڕۆکە شان بدەینە ژێر ئەو ئەرکە گرینگە، چون سبەی ئیتر درنگە!\nئێمە وەک ژنانی ڕۆژھەڵات لە دەرەوەی وڵات بەتوندی ئیدانەی ئەم دیاردە جەرگبڕەی ژنکوشتن بە تایبەت لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان دەکەین و داواکارین لە گشت ڕێکخراوەکانی مەدەنی و ماڤی ژنان و ژینگەپارێزانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بێنە سەر خەت و سنوورێک بۆ ئەم دیاردە قێزەونە واتە دیاردەی ژنکوشتن دابندرێت!\nژنانی کوردی ڕۆژھەڵات لە دەرەوەی وڵات:\n١. سوھەیلا بابەک/ ئاڵمان\n٢. فەریبا موحەمەدی/ ئاڵمان\n٣. ڕۆژین فەرەح شەریفی/ ئاڵمان\n٤. سۆما نەبەوی\n٥. مەپارە ڕەزایی/ ئاڵمان\n٦. فەرزانە ئەردەشیری/ ئاڵمان\n٧. شەھین زادئەحمەد/ فنلاند\n٨. گوڵزار ئەڵماسی/ ئینگلستان\n٩. سوھەیلا ڕۆحانی/ سوئێد\n١٠. ھەوار ھەزار کانی\n١١. حەنیفە پارسا/ سوئێد\n١٢. سەرگوڵ خودایاری/ ئاڵمان\n١٣. فریا سەلیمی\n١٤. فەرانەک موحەمەدپور/ فنلاند\n١٥. گوڵاڵەڕپوشە/ دانمارک\n١٦. باران ئەمینی نۆرگە\n١٧. یەسنا ئەحمەدی\n١٨. خەدیجە حەسەنپور/ سوئێد\n١٩. گوڵێ پەریزادی\n٢٠. پەروین سیدقی/ ئاڵمان\n٢١. کەژاڵ بلوری/ ئالمان\n٢٢. تەڵا خوشکەلام / کانادا\n٢٣. ئارەزو عارفی / ئاڵمان\n٢٤. خاوەر ئەحمەدی/ بریتانیا\n٢٥. فەوزیە ئەردەڵان / ئاڵمان\n٢٦. پەروین زەبیحی مەریوان\n٢٧. چیمەن ھێمەتی\n٢٨. جەمیلە شەریفیان\n٢٩. گۆلالە پێشنماز/ سوئێد\n۳۰. شەری مەعسوومی/ نورویژ\n۳۱. شەبنەم سەفایی\n۳۲. فەرزانە ڕەشیدزادە/ ئالمان\n٣٣. كەژاڵ ئیلخانیزادە/ ھۆلەند\n۳٤. ئارێز موحەمەدی\n۳٥. شەرارە شەمامی/ نۆرویژ\n۳٦. شەیدا یوسف پور/ نۆرویژ\n۳٧. شلیر حەمیدی/ ئەمریکا\n٣٨. شیرین بایاب/ دانمارک\n٣٩. نەشمیل ئەحسنی/ فەرانسە\n٤٠. شیوا سنە\n٤١. گەلاوێژ حسینی/ سوئێد\n٤٢.لەیلا ڕاوەند/ تورکیە\n٤٣. فوزیە ئیسماعیلی / ھۆلەند\n٤٤.شلێر حەسەنپوور/ سوئد\n٤٥. فوزیە نیکڕەوش/ یونان\n٤٦. شلێر موسومی/ نۆروێژ\n٤٨. بەھیە حەیدەری/ ستوکھۆڵم\n٤٩.ڕەعدە پاڵانی/ نۆروێژ\n٥٠. زێنەب ئیلخانیزادە/ سوئد\n٥٢. مینا لبادی\n٥٣. فەرزانە ڕەزەوی\n٥٤. چنوور فتوحی\n٥٥. شەھلا یارحوسینی\n٥٦. ندا شەھبازی\n٥٧. حەیات خەڕازی\n٥٨. لیمۆ بایزیدزادە / ئالمان\n٥٩. پەری شاکەلی\n٦٠. شیلان ساڵحی/ سوئێد\n٦١. فەرانەک ئەڵماسی\n٦٢. سکاڵا حەکیمزادە\n٦٣. لەیلی حەسنپور\n٦٤. شیوا ساعدی/ ئاڵمان\n٦٥. فاتمە سەلیم\n٦٦. توبا ئێلیاسی/ نۆروێژ\n٦٧. پەروین خالەندی/ فنلاند\n٦٨. سارا ئەسەدی\n٦٩. نەھیە خۆشکەلام/ ئاڵمان\n٧٠. شەھناز شەھلایی/ ئاڵمان\n٧١.شەھلا دەباغی/ سوئێد\n٧٢. ناھید حوسەینێ/ سوئێد\n٧٥.خەجیج ڕۆستەمی/ سوئێد\n٧٦.بێگەرد قادری/ نۆروێژ\n٧٧. سەیران بایەزیدحوسینی/ ئاڵمان\n٧٨.نیلوفەر مودەڕەسی/ فەڕانسە\n٧٩. کوێستان بابایی/ سوئێد\n٨٠. سومەیە خزری/ ئاڵمان\n٨١. ھێرۆ نامداری / ئاڵمان\n٨٢. ئارەزو تەیموری/ ئاڵمان\n٨۳.کویستان فتوحی/ ئالمان\n٨٤.دلیلە سلیمی زند/ ئالمان\n۸۵.جەمیلە رەحیمی/ سوئێد\n٨٦.سۆزان فەتحی/ سوئێد\n٨۹. کویستان داودی/ سوئد\n۹۰.دیمەن سۆهرابی/ ئالمان\n۹۱.فاتمە قادری/ هەرێمی کوردستان\n۹۲.رووناک شوانی/ سوئد\n٩٣.کانی شایەقی/ سلێمانی\n٩٤.بەھار ئیسماعیلپور/ ئینگلستان\n٩٥.ئەڤین ئەبریشمی/ بریتانانیا\n۹۷.خەیال فتوحی / نۆرویژ\n۹٨.ئەوین مستەفازادە/ هەرێمی کوردستان\n۱۰۰. سروە ئیسماعیل فەرد/ ئالمان\n۱۰۱هەلالە عەبدواڵهی/ ئالمان\n۱۰۲.بەهار شەخی/ ئالمان\n۱۰۳. پەروانە ماری/ نۆروێژ\n۱۰٤ٚ هلین عەباسی/ دانمارک\n۱۰٥.لەیلا سۆفی سوڵتانی/ هەرێمی کوردستان\n۱۰٦.مریم مهدەوی/ نرویژ\n۱۰۷.ڕێزان ڕۆستەمی / نۆروێژ\n١٠٨.دڵڤين شه ريف / سوئید\n١٠٩.حەنیفە مام ڕەحمان/سلیمانی\n١١٠.ژیلا موستەئجێر/ هەرێمی کوردستان\n١١١.شه هلا یوسف پور /آلمان\n١١٢.هەلالە قازی /ستۆکهلم\n١١٣.بەهار حسێنی / ئاڵمان\n١١٤.ئامانج کوردستانی/ سوئێد\n١١٥.شنو امینی /المان\n١١٦.دلنیا ملکی /اتریش\n١١٨. ئاوات سدیقی/ سوئێد\n۱۱۹. رۆفیا رمضانعلی/سوئێد\n۱۲٤.سۆلماز دروودی /سوئد\n۱۲٦.ئارزۆ کریم نژاد\n۱۳۱.سنوور حەنیفی پور /هەریمی کوردستان\n۱۳۲.سۆهیلا تورکی /سوئد\n۱۳۳.رۆژین مورادی /ئالمان\n۱۳٤.فرمیسک چاشنی گر/هەریمی کوردستان


فرانسوا ئۆلاند: ناتوانین قبووڵ بكەین توركیا ببێتە هەڕەشە لەسەر ك\nفرانسوا ئۆلاند: ناتوانین قبووڵ بكەین توركیا ببێتە هەڕەشە لەسەر كوردی سووریا\nلەلایەن حوسێن عومەر 7/3/2019\nفرانسوا ئۆلاند: تەلەفۆنەكەی بارزانی وایكرد بە زوویی بڕیاری بەشداری لە شەڕی دژی داعش بدەم\nئەوكاتەی سەرۆكی فەرەنسا بوو، بڕیاری دا وڵاتەكەی بەشداری لە هاوپەیمانێتی دژی داعشدا بكات، جگە لە فڕۆكەكانی سوپای وڵاتەكەی، بڕیاری دا تۆپخانەكانی سوپاكەشی لەسەر زەوی لە داعش بدەن. فرانسۆ ئۆلاند سەرۆكی پێشووی فەرەنسا كە هەفتەی رابردوو بە بەشداری لە مەراسیمی بەخشینی خەڵاتی ساڵانەی شەهید شیفا گەردی لە كوردستان بوو، لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو) باسی هۆكارەكانی بڕیاری بەشداری فەرەنسا لە شەڕی دژی داعش، ئایندەی داعش، كاریگەری كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سووریا و چەند پرسێكی دیكە دەكات.\nرووداو: ئێستا چالاكی و هەڕەشەكانی داعش جارێكی دیكە لە پارێزگای كەركووك و هەندێ پارێزگای دیكەی ناوەڕاستی عێراق بەدی دەكرێن. ئەمریكا بڕیاری دا هێزەكانی لە سووریا بكشێنێتەوە. لە میونشن چەند سەركردەیەكی ئەوروپا گوتیان داعش هێشتا كۆتایی نەهاتووە. بە بڕوای ئێوە داعش لە عێراق و سووریا كۆتایی هاتووە؟\nئۆڵاند: داعش تێكشكا، بە شێویەك لە شێوەكان، لە عێراق لە شەڕی دژی داعش سەركەوتین و ئێستاش لە سووریا لە گەیشتن بە ئامانجی خۆمان نزیكبووینەتەوە، بەڵام بە ئاستێكی زۆر كەمتر داعش دەمێنێ. داعش دەمێنێتەوە و وەكوو تۆڕێك دەتوانێ جارێكی دیكە چالاك ببێتەوە. هەر بۆیە من لەگەڵ بڕیارەكەی دۆناڵد ترەمپ نیم لەبارەی كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە سووریا. مادام هێشتا ئەگەری ئەوە هەیە پێكدادان پەرەبستێنێ. لەكاتێكدا كە توركیا دەیەوێت بچێتە باكووری سووریا. بە بڕوای من لە بەرژەوەندی هەموو لایەكدایە ئەگەر بە دڵی عێراق بێت و ئەگەر سووریا بیەوێت. من باس لە رژێمی سووریا ناكەم، باس لەو دۆخە دەكەم كە لە سووریا هەیە. بۆیە وەڵامەكەمان زۆر ئاشكرایە كە هێشتا داعش كۆتایی نەهاتووە. پێویستە لە عێراق بمێنینەوە، بێگومان ئەگەر دەسەڵاتدارانی عێراق ئەوەیان بوێت.\nرووداو: بەم دواییانە بەڕێز ترەمپ گوتی كە بە نیازە گرووپێكی بچووكی هێزەكانی لە سووریا بهێڵێتەوە. ئێوە ئەم بڕیارەی ترەمپ چۆن هەڵدەسەنگێنن؟\nئۆڵاند: دۆنالد ترەمپ زۆرجار هەڵوێستەكانی خۆی گۆڕیوە. سەرەتا تویتێكی پۆست كرد كە بە تەواوی دەكشێتەوە، پاشان هەندێك لە بڕیارەكەی گەڕایەوە، ئێستاش دەڵێت بە دەیان یان بەسەتان سەربازی دەهێڵێتەوە. بە بڕوای من دەبێت ئەمەریكا لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بجوڵێتەوە. لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیدا بڕیارەكان بدرێن نەك تاكلایەنە. بۆیە هیوادارم ئەمەریكا و تەواوی وڵاتانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بەیەكەوە بڕیار بدەن شتی گونجاو چییە كە دەبێت بكرێت.\nبە بۆچوونی من شتی گونجاو ئەوەیە هێزەكان لەوێ بمێننەوە. هەرچەندە ئەگەر ژمارەكەیان لەوەی پێشوو كەمتریش بێت، من باس لە سووریا دەكەم. بەتایبەت بۆ ئەمەریكا. چونكە ئەو زۆرترین هێزی لەوێیە. دەبێت هێزەكان كەمتر بن، بەڵام چالاكتر بن لەكاری دژی داعشدا، ئەویش لە رێگەی پشتیوانیكردنی هەسەدە. بەبیر دێنمەوە هەسەدە كاری لەناوبردنی داعشی كرد. ئەگەر ئێستا هێزەكانی هاوپەیمانان لە سووریا بەئاسانی بكشێنەوە و پشت لە كوردی سووریا بكەن، بێگومان ئەنجامەكەی زۆر مەترسیدار دەبێت بۆ كورد و بۆ سەقامگیریش. چونكە ئەگەر وانەبێت ئەوە دەرفەتێك دەبێت بۆ ئەوەی دیسان داعش سەرهەڵبداتەوە.\nرووداو: ئێوە تێڕوانینێكی قووڵتان بۆ كێشەكانی جیهان و ناوچەكەش هەیە. بەبڕوای ئێوە چ هەڕەشەیەكی داعش و رێكخراوەكانی دیكەی هاوبیری داعش لەسەر رۆژئاوا هەن؟ بە تایبەت كە ژمارەی كۆچبەران لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە ساڵانە بگرە رۆژانەش زیاد دەبن؟\nئۆڵاند: یەكەم، هێشتا چەكدارانی داعش هەن، ئەوانەی دەستگیر نەكراون و ئەوانەشی نەكوژراون. واتە، ئەوان دەتوانن جارێكی دیكە چالاك ببنەوە دوای ئەوەی بۆ ماوەیەك خۆیان دەشارنەوە و پەرت و بڵاو دەبن. دووەم، ئێمە ئەوە دەزانین كە داعش هێرشی لە ئەوروپاش كردبوو. بێ ئەوەی هەمان ئیمكان و توانای پێشوویان لەبەردەست بێت. داعش هێشتا دەتوانێت لە عێراق و سووریا لە رێگەی تۆڕەكانیەوە بڕیاری ئەنجامدانی هێرش بدات، بۆ ئەوەی هێرش بكاتە سەر فەڕەنسا و ئەوروپا. بۆیە لە بەرژەوەندی ئێمەدایە شەڕی داعش بكەین، لەو شوێنانەی كە سەركردەكانی داعشی لێن. ئەوەشمان لەیاد نەچێت كە بەغدادی هێشتا نەكوژراوە. ئەو لە سووریایە یان لە عێراقە، ئێمە نازانین، بەڵام هێشتا لە رووی رێكخستنەوە رێبەری خۆی هەیە كە دەتوانێت بجووڵێتەوە و هێرشمان بكاتە سەر. پاشان، بەڕاستی تەنیا داعش نییە، بەڵكو هەندێك رێكخستنی تیرۆریستی دیكەش هەن. هێشتا ئەلقاعیدەش لە سووریا هەیە. هەر بۆیە زۆر گرنگە ئێمە نەك تەنیا تەماشای داعش بكەین. بەڵكو دەبێت لە تەواوی راستییەكانی دیاردەی تیرۆر بڕوانین. با ئێمە لەبیری نەكەین داعش لە ئەلقاعیدە دەرهاتووە و قاعیدەش لە سووریا ماوە.\nرووداو: باشترین رێگە چییە بۆ رووبەڕووبوونەوەی داعش؟ ئایا وەك نموونە پێویستی بە خەباتێكی گشتگیر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رۆژئاوا هەیە؟ چونكە ساڵی 2001 بۆمان دەركەوت كە هێرشەكانی قاعیدە بە تەنیا لە دژی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نین، بەڵكوو قاعیدە هێرشی كردە سەر ئەمەریكاش؟\nئۆڵاند: ئەلقاعیدە هێرشی كردە سەر ئەوروپاش. واتە تیرۆر تەنیا گرنگی بە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نادات لەگەڵ ئەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەورەترین باجی داوە. دووەم ئێمە شەڕێكی گشتگیر دەكەین. چونكە داعش لە ئەفریقاش هەیە جگە لە ئەلقاعیدە. بۆ ئەوەیان من بڕیارم دا، ئەو كات كە سەرۆك بووم بڕیارم دا لە مالی ئۆپەراسیۆنی سەریازی بكەین. چونكە باش دەمزانی ئەگەری ئەوە هەیە لەوێ شوێنێك بۆ تیرۆریستان پەیدابێت. بە هەمانشێوەی كە لە سووریا و عێراق پەیدابوو.\nواتە زەویەك داگیر بكەن و پاشانیش بڵاوببنەوە. داعش و ئەلقاعیدە لە رۆژئاوای ئەفریقا بنكەیان هەیە. لە سۆماڵ هەن، لە لیبیا هەن و بەداخەوە لە ئەفغانستانیش هەن، لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەن. واتە ئەوە خەباتێكی گشتگیرە كە ئێمە دەیكەین.\nرووداو: ئەمە بەو واتایە دێت كە جگە لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی 74 وڵات، پێویستی بە هاوپەیمانییەكی دیكەش لەسەر هەموو ئاستەكان هەیە، لەسەر ئاستی جیهانی، هاوئاهەنگی لە نێوان هەموو وڵاتەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتەكانی رۆژئاوا؟\nئۆڵاند: بەڵێ، پێویستمان بە هاوپەیمانییەكی بەرفراوان هەیە وەك ئەوەی بۆ سووریا و عێراق دروستكرا. پێویستمان بە هاوپەیمانی لەسەر ئاستی جیهانی هەیە. هاوپەیمانی نەك تەنیا بە ئامانجی ئەمنیەت دروستكراوە. ئەگەر ئێمە بمانەوێت لە دژی تیرۆر كاربكەین، پێویستە لە دژی هۆكارەكانی تیرۆریش كار بكەین. هەر بۆیە واباشە لە ئێستاوە كار بكرێت بۆ ئەوەی ئەم هاوپەیمانیە هەوڵ بدات بۆ بونیاتنانەوە و جێگیربوونەوە، ئەمە بۆ هاوكاریی عێراقە بۆ بنیاتنانەوە، هەروەها بۆ كاتێكی گونجاو. ئێستا كاتەكە گونجاو نییە. بۆ ئەوەی هاوكاریكردنی هەندێك ناوچەی سووریا لە بنیاتنانەوەدا بكرێت.\nهەروەها دەبێت كار بكرێت بۆ ئەوەی دواكەوتوویی و نابەرابەری نەمێنێ. پلانێكمان هەبێت بۆ كاركردن دژی گەرمبوونی كەشوهەوای سەر زەوی. رەنگە وا دەركەوێت كە ئەوانە دوو بابەتی جیاوازن، گەرمبوونی كەشوهەوا و تیرۆر، بەڵام كاتێك هەندێك كەس ناچار بە كۆچبەری دەبن، كاتێك هەندێك كەس هەبن ئیدی نەتوانن كار بكەن، كاتێك ئیدی نەتوانن لە زێدی خۆیان بمێننەوە، ئێمە دەبینین تیرۆر دەتوانێت سوود لەو ئازارانە وەربگرێت بۆ ئەوەی ئەوانە بكاتە فاكتەرێك كە هەندێك كەس، بەداخەوە بباتە ناو ریزی رێكخراوە تیرۆریستییەكان، ئەوەش بەتایبەت لە ئەفریقا روویدا.\nرووداو: لە سەرەتای شەڕی داعشدا ئێوە لە كۆشكی ئێلیزێ بوون، چۆن ئەو بڕیارەتان دا كە فەرەنسا بەم شێوە چالاكە بەشداری بكات لە شەڕی داعشدا؟ كورد دەڵێن ئەمە بڕیارێكی بوێرانە بوو لە لایەن بەڕێز ئۆلاندەوە؟\nئۆڵاند: بەڵێ، ئەوە لە هاوینی ساڵی 2014 بوو، كاتێك لەوە تێگەیشتم كە ئەگەر ئێمە كارێك نەكەین، مەترسییەكی زۆر جدی هەیە كە داعش دەست بگرێ بەسەر بەشێكی گەورەی خاكی عێراقدا. لەنێو عێراقیشدا هێرشی سەر كوردستان بكات. من بەتایبەت بانگەوازەكەی سەرۆك بارزانیم وەرگرت بۆ ئەوەی بتوانین لە زووترین كاتدا بجوڵێین. چونكە پاشان كاتەكە تێدەپەڕێت و ئێمە لێی دەمێنینەوە. من دەمزانی كە دەسەڵاتدارانی عێراقیش بەشداری ئەو بانگەوازە نێودەوڵەتییەن. هەربۆیە فەڕەنسا لە رێگای منەوە بڕیاری دا بەشداری بكات. بەشداری بە چ شێوەیەك؟ ئەوە نەبوو كە ئێمە هێز رەوانە بكەین وەك ئەوەی پێشتر لە مالی كردمان. بەڵكو مەبەست ئەوەبوو ئێمە چەترێكی ئاسمانی دروست بكەین. بۆ ئەوەی كاربكەین و لە داعش بدەین. بەس من زیاتر چوومە پێش و من ئەرێم كرد بۆ ئەوەی تۆپخانەكانمان لەسەر زەوی جێگیر بێت تاوەكو بتوانێت هاوكار بێت لە كۆنترۆڵكردنەوەی مووسڵ. ئەوەش بژارەیەكی زۆر بەرپرسیارانە بوو. چونكە لەلایەن داعشیشەوە ئیرادەیەك هەبوو كە لەسەر خاكی ئێمەوە هێرشمان بكاتە سەر. چونكە ئەم هەڕەشەیە هەبوو ئەم كردارانەش هەبوون، هێرشەكانمان چڕوپڕتر كردن لە عێراق و سووریا. چونكە لەنێو سووریا و عێراقەوە بڕیاری هێرش لە دژی وڵاتەكەی من دەدرا.\nرووداو: كاتێك كە داعش لە هەولێر نزیك دەبووەوە، بەڕێز باراك ئۆباما سەرۆكی ئەوكاتەی ئەمەریكا گوتی هەولێر "هێڵی سوورە"، ئەوكاتە ئێوە چۆن تەماشای هەولێرتان دەكرد، هیچ هاوئاهەنگی لە نێوان ئێوە و بەڕێز ئۆباما و سەركردەكانی دیكەی جیهاندا هەبوو بۆ ئەوەی هەنگاو بنێن بۆ پاراستنی هەولێر؟\nئۆڵاند: من پێشتر هەرگیز دەستەواژەی هێڵی سوورم بەكارنەهێناوە، چونكە زۆرجار قسەیەكە و نابێت بە كردار، بەڵام لێرە ئێمە بەتەوای لەگەڵ سەرۆك ئۆباما هاوڕا بووین كە ئێمە دەمانبینی هەولێر و كوردستانی عێراق ئامانجێكی داعش بوون. زۆر گرنگ بوو ئێمە هاوئاهەنگ بین، ئەوە لە ناوەڕاستی هاوینی 2014دا كرا. لەگەڵ ئەمەریكا و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، ئێمە توانیبوومان هەندێك ماتریال پێشكەش بكەین و پاشانیش هاوكاری و پشتیوانی پێویست بۆ پێشمەرگە دابین بكەین.\nرووداو: ئێوە پێوەندییەكی زۆر بەهێزتان لەگەڵ بەڕێز بارزانیدا هەیە. ئەوكاتەی كە شەڕ لەدژی داعش بەردەوام بوو، بەڕێز مەسعود بارزانی وەك سەرۆكی هەرێمی كوردستان و وەك فەرماندەی گشتیی هێزەكانی پێشمەرگەش لە بەرەكانی پێشەوەی شەڕ بوو. ئایا شتێك هەیە كە نوێ و جیاواز بێت، ئێوە دەربارەی بارزانی بۆمان بگێڕنەوە؟\nئۆڵاند: لەنێوان فەڕەنسا و كوردستاندا پەیوەندییەكی زۆر كۆن هەیە. سەرۆك فڕەنسوا میتران لەوبارەیەوە زۆر كاری كرد و رۆڵی دانیال میترانیش دیارە لە كاروبارە مرۆییەكاندا بۆ كورد. هەروەها ئێمە دەزانین كە كوردستانی عێراق هەرێمێك بوو دەیویست راستەوخۆ كار لەگەڵ فەرەنسادا بكات. دانوستاندنی دوولایەن لەنێوان ئێمە و سەرۆك بارزانیدا هەبوو. هەربۆیە وەكو كەس من سەرۆك بارزانیم دەناسی، بۆیەش كاتێك پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ من كرد، ئاگاداری كردمەوە و گوتی: پێویستمان بە ماتریاڵ هەیە، بە چەك و جبەخانە. یان هەولێر و تەواوی كوردستان دەكەوێتە بەر هێرشی داعش، ئەوكاتە زانیم كەوا ئەو بانگەوازە دڵسۆزانە و راستگۆیە، نەك بۆ دروستكردنی گوشارێكە وەك لە دبلۆماتیدا ناسراوە. من یەكسەر زانیم ئەو شتەی لە منی داوا دەكات زۆر زۆر گرنگە. بۆیە من شتە پێویستەكەم كرد.\nرووداو: بەڕێز ئۆلاند، ئێوە چەند جارێك پێشوازیتان لە شاندەكانی كوردی سووریا كرد وەك یەپەگە و پەیەدە. فەرەنسا رۆڵێكی یەكلاكەرەوەی هەبوو لە شەڕی دژی داعشدا لە سووریا وەك چۆن لە عێراقیش، بەگشتی چۆن دەڕواننە رۆڵی كوردی سووریا لە شەڕی دژی داعشدا؟\nئۆڵاند: ئێوە دەزانن فەڕەنسا هیچ پەیوەندییەكی لەگەڵ رژێمی بەشار ئەسەددا نییە. بەشار ئەسەد شەڕی داعش ناكات. ئەوە لەلایەكی دیكە. ئەوانەی كە لەسەر زەمین بوون و شەڕی داعشیان دەكرد، دەیانهێشت فڕۆكەكانمان لە چوارچێوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیدا هێرش بكەنە سەر پێگەكانی ئەو گرووپە تیرۆریستیە، ئەوانە كوردی سووریا بوون و هاوپەیمانە عەرەبەكانیان بوون كە بە "قەسەدە" ناسراون. ئەوان بوون كە رەققەیان كۆنترۆڵ كرد، یان دێرەزووریش. ئەوان زۆر پیاویان لەدەستدا، چەندین ژنیشیان لەدەستدا. چونكە ژنانیش شەڕ دەكەن لە چوارچێوەی هێزەكانی كوردی سووریا و قەسەدە. بۆیە ناتوانم خەیاڵی ئەوە بكەم كە ئێمە كوردی سووریا بەبێ پاراستن، بێ هاوكاری و پشتیوانی لە چەند مانگی داهاتوودا بەجێ بهێڵین. هەر ئەمڕۆش ئەوە كوردی سووریان كە هێرش دەكەنە سەر دوا پێگەی داعش.\nرووداو: بەڵام ئێستا دۆخەكە زۆر زەحمەتە، وەك ئێوەش دەزانن، ئێستا هەڕەشە هەن بۆ كۆنترۆڵكردنی ناوچەكانی باكووری رۆژهەڵاتی سووریا، توركیا هەڕەشەی كۆنترۆڵكردنی ناوچەكە دەكات، كورد دەستتێوەردانی توركیا وەك داگیركاری دەبینن و ترسیان لەم دەستتێوەردانە هەیە، ئەوروپا دەتوانێ چی بكات لەم دۆخەدا، كورد چۆن دەتوانن سوود لە دۆخی ئەوروپا ببینن؟\nئۆڵاند: دەمەوێت بە بیرتان بێنمەوە كە توركیا ئەندامە لە هاوپەیمانی ناتۆدا. توركیا خاوەنی رێككەوتنێكی هاوكارییە لەگەڵ ئەوروپا، واتە ئێمە دەتوانین بە هێزەوە لەگەڵ توركیا قسە بكەین و هەڵوێستی خۆمانی پێ بگەیێنین، دەبێت ئێمە دەستخۆشی لە توركیا بكەین بۆ خەباتەكەیان لە دژی تیرۆر، ئێمە دەتوانین ئەوەش قبوڵ بكەین كە توركیا زەحمەتییەكی زۆری كێشاوە لە مەسەلەی پێشوازی لە ئاوارەكان، بەڵام ناتوانین ئەوە قبووڵ بكەین كە توركیا ببێتە هەڕەشە لەسەر كوردی سووریا كە لە سووریان و لە توركیا نین، من باس لە كوردی سووریا دەكەم كە ئەم شەڕەیان لە دژی داعش كردووە. لەلایەكی دیكەشەوە ئەو راوێژكارانەی كە راوێژ بە كوردی سووریا دەدەن، یاخود بە فڕۆكە هاوكاری قەسەدە دەكەن، شتێكی رەوایە كە بڵێین بەردەوام دەبین، توركیا كارێكی مەترسیدار دەكات ئەگەر بە هەندێك جموجوڵ ژیانی ژمارەیەكی زۆر لە ئەوروپییەكان بخاتە مەترسییەوە.\nرووداو: ئێستا باسی ناوچەیەكی ئارام لە باكووری سووریا دەكرێت، ئەوروپا دەتوانێت رۆڵێك ببینێ بۆ گەرەنتیكردنی سەقامگیری و ئاسایش بە هاوكاری لەگەڵ ئەمەریكا، بەبێ توركیا؟\nئۆڵاند: بەڵێ، ئێمە دەتوانین.\nرووداو: بۆ ئارامكردنەوە و دڵنیاییدان بە كورد؟\nئۆڵاند: بەڵێ، ئێمە دەتوانین بیر لە ناوچەیەكی ئارام بكەینەوە و بێگومان پاراستنێكی نێودەوڵەتیشی دەبێت، دەبوو لەلایەن نەتەوە یەكگرتووەكانەوە كرابا، بەڵام ئێمە دەزانین ئێستا ئەوە بۆ نەتەوەیەكگرتووەكان زەحمەتە، بەڵام ئێمە دەتوانین بیر لەوەش بكەینەوە كە ئەم كارە لەلایەن ئەمریكا و هاوپەیمانانی نێودەوڵەتییەوە بكرێت. بە شێوازێك كە دڵنیایی بە توركیا بدرێت هیچ كەسێك ناچێتە نێو خاكەكەی، بۆ ئەوەی یارمەتی كوردی توركیا بدات و كوردی سووریاش دڵنیا بكرێنەوە كە توركیا دەست لە كاروباری سووریا وەرنادات.\nرووداو: داعش ژمارەیەكی زۆر كوشتاری لە دژی دانشتووانی ناوچەكە كرد. بە تایبەت لە دژی كوردی ئێزدی، ئێوە چ بانگەوازێكتان هەیە بۆ كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ دووبارە ئاوەدانكردنەوەی ئەو ناوچانەی كە لەسەر دەستی داعش وێران كراون؟\nئۆڵاند: هێرشی داعش زیانێكی گەورەی بەدوای خۆیدا هێناوە، لە سەرووی هەمووشیان لەسەر ئاستی مرۆیی، ئێمە باس لە ئێزدییەكان دەكەین كە كرابوون بە كۆیلە، ئەو ژنانەی كە دەستدرێژییان كرابووە سەر، هەروەها لە دژی كریستیانەكان كە دەیانویست لەناویان ببەن و ناچار بە رۆیشتنیان بكەن، هەروەها لە دژی هەندێك كەمینەی دیكە، لە دژی خەڵكی عێراقیش، بۆ نموونە لە كاتی كۆنترۆڵكردنی مووسڵ و هەر لەبەر ئەم هۆكارەش من چوومە مووسڵ و بینیم كە بەشێكی زۆری ئەو شارە وێران بووە، بۆیە نەك تەنیا دەبێت شەرمەزاری بكەین و لەسەریان بگریێین و دڵسووتاویی خۆمان پێشان بدەین، بەڵكو دەبێت كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و هەروەها كۆمپانیاكان بێن و ناوچە وێرانبووەكان ئاوەدان بكەنەوە.\nنیشانەکردن : فرانسوا ئۆلاند\n1731 ژمارەی بینین


هه‌ڵبژاردنی عێراق وانه‌یه‌ك بۆ مێژوو!\nSunday, 08.29.2021, 20:27\nدوابه‌دوای هێرشی هێزه‌كانی هاوپه‌یمان به‌سه‌ركێشی ئه‌مریكا بۆ سه‌ر رژێمی به‌عسی رووخاوی عێراق و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و رژێمه و دامه‌زراندنی حكومه‌تێكی ئینتقالی"كاربه‌رێكه‌ر"، و گۆایا داڕشتنه‌وه‌ی ده‌ستوری نوێ عێراق و ریفراندۆمی ده‌ستور له 2005 یه‌كه‌مین خۆلی هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌پاش رووخانی رژێمی به‌عسی عێراقی"وه‌كو هه‌ندێ كه‌سیش به‌پرۆسه‌ی ئازادی عێراقی ناوی ده‌به‌ن"، به‌رێوه چوو، 2009 و 2013 و 2018ش خۆلی دووهه‌م و سێیه‌م و چواره‌م هه‌ڵبژاردن پێكهاتن و له‌ئێستاشدا هه‌وڵه‌كان پاش 17 ساڵ هاوشێوه‌ی ئه‌فغانستان هه‌موو هیواكان له‌سه‌ر ئه‌م خۆله‌ی هه‌ڵبژاردنه هه‌ڵچێندراوه و چاوی هه‌موو عێراقیه‌ك له‌وه‌یه كه ئه‌م هه‌ڵبژاردنه ببێته ده‌رچه‌یه‌ك بۆ رزگاربوون له‌م ته‌نگه‌ژانه‌ی عێراقی پێوه ده‌ناڵێنێت. به‌تایبه‌تی گه‌لی عێراق هیوایان وایه، ئیدی حكومه‌تی پشك پشكێنێ نه‌مێنێت، حكومه‌تێكی دامه‌زراوه‌یی و كارامه له‌سه‌ر بنه‌مای شاره‌زایی و ئه‌زموونداری و لۆژیك دابمه‌زرێت. حكومه‌تێك كه بتوانێت له‌ماوه‌یه‌كی زۆر كورتدا، باری لاساری ژیانی خه‌ڵك راستبكاته‌وه. زه‌مینه‌ی بێكاری نه‌هێڵێت و ده‌رفه‌تی كار بۆ گه‌نجان و بێ كاران بڕه‌خسێنێت. گه‌نده‌ڵكاران له‌به‌رێوه‌بردن دوور بخرێنه‌وه. ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌ستیان له‌خوێنی عێراقیه‌كاندان سۆره، دادگایی بكرێن. كۆتایی به‌ده‌ستێوه‌ردانی هێزه ئیقلیمی و نێوده‌وڵه‌تیه‌كان بهێنێت و ئیراده‌ی بڕیاردان بگه‌ڕێنێته‌وه بۆ ده‌وڵه‌تی عێراق و گه‌له‌كه‌ی. حكومه‌تێك دابمه‌زرێت كه سنورێك بۆ هێزه میلیشیاكان دابنێت و چه‌ك بگه‌ڕێنێته‌وه بۆ ده‌ستی ده‌وڵه‌ت. له‌ئێستادا ئه‌مانه سه‌ره‌تایی ترین داواكاریه‌كانی خه‌ڵك و گه‌لانی ناو سنوری عێراقه. جا كام له‌م هێزانه‌ی كه‌وتوونه‌ته كێبڕكێ له‌م هه‌ڵبژاردنانه و توانیان داواكاریه‌كانی گه‌لی عێراق جێبه‌جێ بكه‌ن، ئه‌وا به‌بێ یه‌ك و دوو گه‌ل ده‌نگ و متمانه‌ی خۆیانیان پێده‌ده‌ن، به‌ڵام پرسه‌كه لێره‌دا ئه‌وه‌یه ئه‌م هێزانه كامیان خاوه‌ن هزر و به‌رنامه‌یه‌كی جیاوازن له‌رابردوو؟! ئایا ئه‌و لایه‌نانه ده‌توانێت له‌ماوه‌یه‌كی كۆرتدا ئه‌م داخوازیانه‌ی گه‌ل جێبه‌جێ بكه‌ن، به‌ته‌ئكید ناتوانن و مۆسته‌حیله كه هیچ لایه‌نێك له‌و لایه‌نانه هێزێكی وای هه‌بێت كه بتوانێت ئه‌و داواكاریانه له‌ماوه‌یه‌كی كۆرتدا جێبه‌جێ بكات.\nده‌وڵه‌ته زلهێزه‌كانیش به‌تایبه‌تی ده‌وڵه‌تی ئه‌مریكا له‌لایه‌ك و وڵاتانی ئه‌ۆروپایی له‌لایه‌كی تر ئامانجی جیاوازیان هه‌یه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی له‌عێراقدا به‌رێوه بچێت. ئه‌مریكا وه‌كو سه‌ره‌كێشی هێزه‌كانی هاوپه‌یمان له‌دژی عێراق به‌هه‌رشێوه‌یه‌ك بووه ده‌بێت، ده‌وڵه‌تی عێراق بۆنیادبنێته‌وه، جا ئه‌و بۆنیاده له‌سه‌رحیسابی كێ ده‌بێت زۆر گرنگ نییه، له‌خزمه‌تی گه‌لدا ده‌بێت، یا پێوانه‌كانی دیموكراسی به‌رێوه ده‌بات، زۆر بۆ ئه‌مریكا گرنگ نییه، گرنگ ئه‌وه‌یه دامه‌زراوه‌ی ده‌وڵه‌ت وه‌كو چه‌كێك له‌ده‌ستی ئه‌مریكادا بمێنێت و له‌چوارچێوه‌ی ئه‌جینداكانی خۆیدا له‌هه‌رێمه‌كه به‌رێوه‌ی ببات. وڵاتانی ئه‌ۆروپایش هه‌م و غه‌میان ئه‌وه‌یه كه فۆرمی ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه وه‌كو خۆی بمێنێته‌وه، هه‌تا به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانیان پارێزراو بێت هاوشێوه‌ی سه‌ده‌ی رابردوو. ئه‌وه‌تا ئه‌و شێوه بیركردنه‌وه و نزیكبوونه‌وه‌ش له‌ئه‌فغانستان وایكرد له‌كۆتاییدا ئه‌مریكای به‌هه‌ڵدێردا برد و به‌په‌له‌قاژه خه‌ریكه ده‌كشێته‌وه و ته‌سلیمی ئه‌و واقعیه‌ته بوو كه له‌و وڵاته‌دا باڵاده‌ستبوو. واتا سۆز و به‌ڵێنێكی ئه‌مریكا بۆ بۆنیادنانی دامه‌زراوه‌یه‌كی دیموكراتیك نه له‌ئه‌فغانستاندا بوونی هه‌بوو و نه‌ش له‌عێراقدا بوونی هه‌یه. ده‌وڵه‌ته ئیقلیمیه‌كانیش به‌ئێران و توركیا و سوریاش له‌ناودا له‌ترسی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر عێراق ببێته نموونه‌یه‌كی باشتر له وڵاته‌كه‌ی ئه‌وان ئه‌وا گه‌لانی ناو ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ش به‌ئاسانی لێیان قه‌بووڵناكه‌ن و ده‌سته‌وبرد ئه‌وانیش راپه‌ڕن. له‌لایه‌كی تر فۆبیای كورد به‌تایبه‌ت له‌مێشكی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران و توركیا و سوریاش وای كردووه به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك دژایه‌تی هه‌ر هه‌وڵێك بكه‌ن كه بۆنی كوردی لێوه‌بێت.\nده‌بێت خەڵکی چی بكات؟!\nگه‌لی عێراق پاش 17 ساڵ له‌رووخانی رژێمی به‌عس له‌وڵاته‌كه‌یاندا، هه‌تا ئاستێك بێ هیوا بوونه له‌وه‌ی كه گۆڕانكاریه‌كی ئه‌وتۆ له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌م هێز و لایه‌نانه بێته ئاراوه. له‌وانه‌ش گه‌لی كورد له‌هه‌موویان زیاتر؛ چونكه گه‌لی كورد له‌عێراقدا هه‌مووی هیوایه‌تیان ئه‌وه بوو كه ئه‌گه‌ر رژێمی به‌عسی سه‌دامی نه‌مینێت، چی و كێ بێته سه‌رده‌سه‌ڵات له‌وه باشتره. كه‌چی ئێستا كوردیش زیاتر له‌هه‌موو كه‌س و لایه‌نه‌كانی ناو عێراق له‌ده‌سه‌ڵاتی كوردی تووڕه و عاجزن. بۆیه‌ش پێش هه‌رشتێك ده‌بێت گه‌لی عێراق له‌م هه‌ڵبژاردنه هه‌وڵبده‌ن كه‌سانی دڵسۆز و نیشتیمانپه‌وه‌ر ده‌ستنیشان بكه‌ن و ده‌نگ و متمانه‌ی خۆیانیان پێ بده‌ن. په‌یماننامه‌ی شه‌ره‌فیان له‌گه‌ڵدا واژوو بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌پاش ده‌رچوونیان له‌سه‌ر ئه‌و په‌یماننامه‌یه كاروخه‌بات بكه‌ن.\nگه‌لی عێراقیش تاڵی زووری چه‌شتووه، نابێت له‌وه زیاتر پشت به‌و لایه‌نانه ببسترێت، كه‌سانی بێ لایه‌ن و سه‌ربه‌خۆ ده‌ستنیشان بكرێت كه خاوه‌ن ئیراده‌ی سه‌ربه‌خۆن و ته‌سلیمی ده‌سه‌ڵات و كۆرسی و پاره نه‌بوونه. به‌ماڵ و مۆڵك هه‌ڵناخه‌ڵه‌تێندرێن، متمانه و ده‌نگ بده‌ن ئه‌و كه‌سانه.\nهه‌روا كه‌ی نابێت چاوه‌ڕوانی سیحر و جادوو له‌و لایه‌نه بكه‌ن كه له 2005ه‌وه له‌ده‌سه‌ڵاتدان به‌هه‌مانشێوه‌یه‌ش ده‌بێت هیچ هیوا و ئۆمیدێكیان به‌زلهێزه‌كان و ده‌وڵه‌تانی ئیقلیمی نه‌بێت.\nئه‌گه‌ر گه‌ل به‌مشێوه‌یه له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی ڕوانی ئه‌وا ده‌نگه‌كانی به‌فیرۆ ناچێت و ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ش ده‌بێته وانه‌یه‌كی باش له‌مێژووی عێراقدا، ئه‌گه‌ر نا، ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ش هاوشێوه‌ی خۆله‌كانی رابردوو، شتێك ناگۆڕدرێت و پاش هه‌ڵبژاردنیش بارۆدۆخی عێراق روو له‌خرابتر ده‌كات.\nفرۆكەی بێ فرۆكەوان بەئاسمانی سلێمانیدا دەسۆڕێتەوە\nده‌وڵه‌تی تورك ده‌یه‌وێت گه‌ریلا و پێشمه‌رگه و شه‌رڤان قڕ بكات!!\nکۆمەڵگەی ئەفغان و کۆڕەوی کورد؟


ترسمان لە ئەمریکا نییە/ داخستنی فڕۆکە ئەمریکیەکە ڕۆحیەی گەلی ئێرانی بەهێز کردووە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ پووشپەڕ ٤ ١٢:١٦\nNews Code 27102\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەیانی ئەمڕۆ سێ شەمە ۴ی پووشپەڕ حەسەن ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ئێران لە دیدار لەگەڵ بەڕێوەبەرانی کەرتی تەندروستی وڵات، جەختی کرد: ئێمە بە هیچ لەونێک لە ئەمریکا ناترسین.\nسەرۆک کۆماری ئێران لە لێدوانەکەیدا ڕیگەیاند کە ئەمریکا کەم ئەندامی هزریە و مێشکی کێشەی هەیە و نازانێت دەبێ چی بکات. ئەوان هەموو ڕۆژێ بەرەوڕووی کێشەیەک دەبنەوە و پێیان وا نەبوو فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکەیان بپێکرێت. لەباری سەربازیەوە پێکانی ئەو فڕۆکە ئاسان نییە.\nڕۆحانی زیادی کرد: ئەگەر ئەو فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەمان بە ئێس ۳۰۰ دەپێکا کارێکی گەورە نەبوو بەڵام ئەم فڕۆکە بە مووشەک و ڕادارێکی ئێرانی تێکشکاوە. ئەمە کارێکی زۆر گەورە بوو. ئێمە دەستی ئەوانەی لە وەزارەتی بەرگری و سوپای پاسداراندان و ئەم پیشە ناوخۆییەیان گەشە پێداوە، ماچ دەکەین.\nوتیشی: ئێمە بە لێدانی ئەم فڕۆکە نامانەویست سووکایەتی بە ئەمریکا بکەین . ئێمە بە دوای سووکایەتی کردن بە کەس نین بەڵام ئەم کارە بووە هۆی بەهێزی ڕۆحیەی گەلی ئێران.\nئەوەشی وت: ڕێبەری تەنیا هی ئێران نییە؛ ڕێژەیەکی زۆر لە خەڵک لوبنان، ئەفغانستان، عێراق و پاکستان پەیڕەوی ڕێبەری ئێرانن. کەسێکی گەمژە شێت بووە و ڕێبەری وڵاتێک گەمارۆ دەدات.یان دەڵێن ماڵ و سامانی ڕێبەری ئێران گەمارۆ دەدەین، ڕێبەری ئێران وەک ڕێبەری وڵاتانی دیکە نییە کە ماڵ و سامانی زۆری لە دەرەوەی وڵات ببێت. سامانی ڕێبەری ئێران ماڵیکی سادە و حسەینیەیەکە.


بۆچی پشتگیریی ترەمپ-م كرد؟\nبۆچوون / بیروڕا :: 10/11/2016\nنووسینی: ئلیاكیم هعتسنی\nكاتێك ئەم چەند دێڕە دەنووسم، هێشتا سەرۆكی ئەمریكا هەڵنەبژێردراوە، بەڵام خوێنەران هەر لە ئێستاوە دەزانن یەكێك لەو دوانە دەبێت. دانبەوەدادەنێم بەلای منەوە ترەمپ باشترە، ئەویش لە تەنیا یەك گۆشەنیگاوە -لەو دوانە كامیان بۆ (جوولەكە باشترە) هەروەها بۆ دەوڵەتەكەیشیان- بەڵام تەنانەت ئەگەر كلینتۆن-یش هەڵببژێردرێت گرەنتی ئاسانكاریی نابێت بۆ هیچ سەركردەیەكی ئیسرائیلی كە هەوڵی بەدیهێنانی ئاشتەوایی نیشتمانی بدات لە قودس و ناوچەكانی دیكەدا، چونكە ئەمڕۆ ئیسرائیل هێندەی پێویست بەهێزە و پێویست بە گوشار خستنەسەر ناكات.\nراستە، زەحمەتە ئەو گوشارە وەحشی و سەپێنەرە لەبیربچێتەوە كە كلینتۆن خستیە سەر نەتانیاهۆ-ئەو گوشارەی كە ناچاری كرد بۆ نەخشەكێشان و بیناكردن لە قودس، بەڵام ئەو لەوكاتەدا كردی كە لە پۆستی وەزارەتی دەرەوەی ئیدارەكەی ئۆبامادا بوو- و ئۆبامایش دەڕوات. هیلاری دۆستی ئیسرائیل نییە. وڵاتانی عەرەب زۆریان بەخشییە(سندوقی كلینتۆن) زیاتر لەوەی كە ئیسرائیل پێیبەخشی، ئەمە ئەگەر هەر هیچیشی بەخشیبێت. لەگەڵ ئەوەیشدا، ئەو بەشدارییە دەروونییەی لەگەڵ عەرەبدا نابینین كە ئۆبامای پیێ دەناسرێتەوە.\nئەگەر ئەم ماوەیەمان قۆستەوە بۆ خەمڵاندنی هێز و ئاستی توانامان بۆ خۆڕاگریی لەبەردەم گوشارەكانی ئەمریكادا، ئەوكاتە خۆمان وەك وڵاتێك دەبینینەوە كە ژمارەی دانیشتوانەكەی هێندەی ژمارەی دانیشتوانی سویسرا یان نەمسا و یاخود بەنزیككراوەیی هێندەی سوید دەبێت، كە كێشەكانی خۆیی لە بوارەكانی ئاو و وزەدا چارەسەركردووە و بە پێچەوانەی هەندێك لە وڵاتانی خۆرئاواوە لە رووی دیموگرافییەوە لە پەرەسەندندایە و ئابورییەكەیشی لەم قەیرانە جیهانییەدا زیانی بەرنەكەوتووە. جگە لەمەیش، ئەمڕۆ ئیسرائیل داوای ئەوە لە ئەمریكا ناكات لە هەڕەشەی سۆڤیەت بیپارێزێت، چونكە بۆخۆی پەیوەندیی لەگەڵ روسیادا باشە.\nوێڕای هەموو ئەمانەیش، خودی ئەمریكای زلهێز لە دۆزەخی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا پێویستی بە بەندەرێكی ئارامە كە ئیسرائیل بۆی دابیندەكات، هەروەها پێویستی بەهێز-ی ئیسرائیل هەیە كە پشتیوانێكی كارا و زیندووی رژێمەكانی لایەنگری خۆرئاوایە لە دەورووبەری خۆیدا. بەجۆرێك كە لە سایەی ئەم دۆخەدا ئۆباما خۆی یارمەتییەكی زۆری پێشكەش بە ئیسرائیل كرد و بەمەیش خزمەتی بەرژەوەندیی هەموو خۆرئاوای كرد. بەم هۆشیاری و زانینەی پێگە و توانامانەوە، سەرەك وەزیران بە هەستكردنێكی خۆ بەكەمنەزانەوە دەتوانێت چاوی بە هەر سەرۆكێكی ئەمریكا بكەوێت بێ ئەوەی دەستبەرداری تەنیا یەك سانتیمەتری بەرژەوەندییە نەتەوەییەكانیشمان بێت. بۆچی پشتگیریی ترەمپم كرد؟ بۆ ئەوەی كەمێك ئاسوودە بین بە رێی گۆڕانكارییەوە و خەون ببینین بە مام سام-ی نەمرەوە كە شنەبای خۆشەویستی دەبەخشێت بێ مەرج و گوشار. ترەمپ بەڵێنیدا دان بەقودس-دا بنێت وەك (پایتەختێكی نەمری دابەشنەكراو)ی ئیسرائیل و باڵیۆزخانەی بۆ بگوازێتەوە و بە چارەسەری (دوو دەوڵەت) بێزارمان نەكات و دژی هەموو چارەسەر (یەكلاییكردنەوە) سەپێنراوەكانی ئەنجومەنی ئاساییش بێت و پارێزگاری لە سەلامەتیی پرۆژەی نیشتەجێبوون بكات و پشتیوانیی سیاسەتی نەتانیاهۆ بۆ ئێران بكات و دژی تیرۆری ئیسلامیی بجەنگێت.\nلەڕووی پراكتیكەوە، پارتی كۆماری بەرنامەی سیاسیی گۆڕیوە و لە مەسەلەكانی تریشدا پشتیوانیی بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی فەلەستین سڕیوەتەوە و كوژاندوویەتیەوە. ترەمپ دەورەدرابوو بە راوێژكارانێكی لایەنگری ئیسرائیل كە ئاراستەیەكی راستڕەوییان هەبوو. بەڵام پارتی دیموكرات ئاڵاوەتە چەپڕەوییەوە و بەڵێنەكانی كلینتۆن بۆ ئیسرائیل لە كاتی هەڵمەتەكەدا لە باشترین حاڵدا لە جێی نەبوان بوون.\nبەڵێنەكانی ترەمپ لە میدیای لەقاڵبدراوی ئیسرائیلدا (بچووك بوو)، تەنانەت خەریك بوو رووماڵیشی نەكات. هەروەك زەحمەت بوو مەیلی ئایدیۆلۆژیانەی بەلای هیلاریدا بشاردرێتەوە. خەڵكی حەزیان بە گاڵتەپێكردنی بەڵێنی سیاسیەكانە، منیش ساویلكە نیم، بەڵام دابەشبوونی نێوان چەپ و راست، لای ئێمە و لای ئەوانیش، كاریگەریی راستەقینەی لەسەر ئێمەیش هەیە و ئەمە واقیعە. كەواتە واقیعی ئێمە چۆن دەبێت؟ لەم كاتی نووسینی ئەم دێڕانەدا هەر دەتوانم مەزەندە بكەم، بەڵام خوێنەر دەزانێت و بۆی دەركەوتووە.


باشترین 4 بیستۆکی وایەرلێس وەک جێگرەوەیەک بۆ ئێیەر پۆدی ئەپڵ – کەی ئای تی ئێن\nڕێنمایی 9, كانونی یه‌كه‌م 2018\nباشترین 4 بیستۆکی وایەرلێس وەک جێگرەوەیەک بۆ ئێیەر پۆدی ئەپڵ\nبێگومان هەموومان ئارەزووی بە دەست هێنانی بیستۆکێکی ناوازە و دەنگ ساف دەکەین، بیستۆکەکانی وایەرلێسی ئێیەر پۆدی ئەپڵیش جیاواز لە بیستۆکەکانی دیکە خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی و دەنگێکی ناوازەن ئەمەش بە دڵنیایەوە بەکارهێنەر بەرەو ڕووی خۆی ڕادەکێشێت، بەڵام کێشەکە لە لای زۆرینەمان نرخی زۆر بەرزی ئەم بیستۆکانەیە و ڕەنگە توانای دابینکردنیمان نەبێت، هەر بۆیە لەم بابەتەدا پێشنیاری 4 بیستۆکی وایەرلێستان بۆ دەکەین کە بە بەراورد بە نرخی ئێیەر پۆدی ئەپڵ زۆر گونجاوترە و بە هەمان شێوەش خاوەنی تایبەتمەندی ناوازەیە.\nئەم بیستۆکە بە بەراورد بە نرخەکەی ئاستێکی بەرزی هەیە بە شێوەیەک سەرەڕای دەنگە ناوازەکەی توانای بەرگەگرتنی ئاو و تەپ و تۆزی هەیە و پاتریەکەشی توانای کارکردنی لە نێوان 3 بۆ 4 کاتژمێردایە.\nنرخ: 49$ دۆلار\nبەستەری کڕین: https://amzn.to/2Ead5T1\nبە هەمان شێوەی بیستۆکی پێشوو ئەم بیستۆکەش دەنگێکی جۆرایەتی بەرزی هەیە و توانای بەرگەگرتنی ئاو و تەپ و تۆزی هەیە.\nبەستەری کڕین: https://amzn.to/2Ea3Imq\nجیاواز لە بیستۆکەکانی دیکە ئەم بیستۆکە توانای کارکردنی بەردەوامی هەیە بۆ ماوەی 17 کاتژمێر و دەشتوانیت لە ڕێگەی دانانی لە ناو پاکەتەکەی خۆیدا بارگاوی بکەیتەوە هەروەها توانای بەرگەگرتنی ئاو و تەپ و تۆزی هەیە.\nبەستەری کڕین: https://amzn.to/2Psuk4f\nلە حاڵەتێکدا گەر خوازیاری بیستۆکێکی بە دیزاینێکی ناوازە و جوان ئەوا دەتوانیت ئەم بیستۆکە بکەیتە هەڵبژاردەت و بە هەمان شێوەی بیستۆکەکانی دیکە خاوەنی دەنگێکی خۆش و ناوازەیە.\nبەستەری کڕین: https://amzn.to/2Eb49g9


بەرپرسانی پارێزگای ئەنبار ئاشكرایانكردووە، تیمێكی سەربە وەزارەتی نەوتی عێراق لە سنووری پارێزگاكەدا بڕێكی گەورەیان لە گازی سروشتی دۆزیوەتەوە.\nئەمڕۆ دووشەممە 19ی نیسان، عەزیز خەڵەف، ڕاوێژكاری بواری وزە لە پارێزگای ئەنبار بە ڕۆژنامەی سەباحی نیمچە فەرمی ڕاگەیاندووە، “تیمێكی سەربە وەزارەتی نەوتی عێراق لە ئەنبار، بڕێكی زۆر گازی سروشتییان دۆزیوەتەوە”.\nئەوەشی خستووەتەڕوو، پاش گەڕان و هەڵكەندنی پێنج ناوچەی ڕۆژئاوای ئەنبار، كە گومان كراوە كێڵگەی نەوت و گاز بن، گەیشتوون بە دۆزینەوەی ئەو بڕە زۆرەی گاز.\nبەگوێرەی ئەو زانیارییانەی لەسەر ئەو كێڵگە نوێیەی گازی سروشتی بڵاوكراونەتەوە، بڕی ئەو گازەی دۆزراوەتەوە بە 25 تریلیۆن مەقمەق خەمڵێندراوە “هەر مەقمەقێك بریتییە لە یەك ملیۆن پێی چوارگۆشە لە گازی سروشتی”.\nپێشبینی ئەوەش كراوە، بەهۆی دۆزینەوەی ئەو بڕە لە گازی سروشتی لە ئەنبار، پێگەی عێراق لەبازاڕی وزەدا بەرەوپێش ببات.\nبەر لە دوو مانگ، ئیحسان عەبدولجەبار، وەزیری نەوتی عێراق ئاشكرایكرد، دەیانەوێت وەبەرهێنان لە گازی سروشتیی عێراق بكەن و هەوڵی كۆتاییهێنان بە بەهەدەردانی ئەو گازەش بدەن كە لەكاتی پرۆسەی دەرهێنانی نەوتدا بەفیڕ دەچێت.\nڕۆڵی پەرلەمان لە ئاشتەوایی نێوان لایەنە سیاسییەكان چۆن بووە؟\nپترۆدۆلار كۆتاییدێت و پترۆیوان جێیدەگرێتەوە؟\nسعودیە دەیەوێت نەوت بە یوان بە چین بفرۆشێت\nبی بی سیی بەریتانی شیكارییەكی بۆ چارەنووسی دۆلار لە بازاڕی نەوتدا كردووە و ئەو ئەگەرانە دەخاتەڕوو كە دەكرێت…\nفەتح: تا ئێستا حكومەتی هەرێم 128 ملیار دۆلاری لە ناوەند وەرگرتووە\nهاوپەیمانیی فەتح ئاشكرایكردووە، لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا هەرێمی كوردستان 128 ملیار دۆلاری لە ناوەند وەرگرتووە. ئەمڕۆ شەممە 9ی…


بەکارھێنەر:Hevi/خۆڵەپەتانێ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nھەنووکە ١٤٢ وتار لە دەروازەی ئەنیمێ و مانگا ھەیە.\nوێنەی بەرگی یەکەمی مانگاکە، تێیدا ئەکامێ دەر دەکەوێت\nئەکامێ گا کیل (بە ژاپۆنی: アカメが斬る! بە روماجی: Akame ga Kiru!، دەوترێت ئەکامێ گا کیرو) بریتییە لە زنجیرە مانگایەکی شۆننی ژاپۆنی لە نووسینی تاکاهیرۆیە و وێنە کێشانی تتسۆیا تاشیرۆیە. زنجیرەکە دەستی بە بڵاو کردنەوە کردووە لە گۆڤاری سکۆێر ئینکس، گانگان جۆکەر لە مارتی ۲۰۱۰، چیرۆکەکە سەرنج دەخاتە سەر تاتسۆمی، لادێییەکی گەنج گەشت دەکات بۆ پایتەخت بۆ کۆ کردنەوەی پارە بۆ لادێکەی، بەڵام ئەو گەندەڵییەکی گەورە ئاشکرا دەکات تێییدا. کۆمەڵەی نایت ڕێد دەیخاتە ناو خۆیانەوە بۆ یارمەتی دانیان لە شەڕ کردن دژ بە ئیمپڕاتۆریەت و نەهێشتنی ئەو بۆگەنییە کە تێییدا سەری هەڵداوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بەکارھێنەر:Hevi/خۆڵەپەتانێ&oldid=628043»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:١٩ی ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩ نوێ کراوەتەوە.


Diplomatic Magazine | هۆكاره‌كانى خەستبوونەوەی خوێن چییه؟\nكام خواردنانه له خه‌ستبوونه‌وه‌ى خوێن ڕزگارت ده‌كات؟\nهۆكاره‌كانى خەستبوونەوەی خوێن چییه؟\nخەستبوونەوەی خوێن لەهەرکەسێکدا دەبێتە هۆی ئەوەی ئەو کەسە چالاکی کەمتر بێتەوە و تووشی سەرئێشەی قورس و بێتاقەتی ببێت.\nهەندێک کەس لە کاتى خوێن بەخشیندا کاڵی ڕەنگی خوێن بە تەڕی و تۆخی ڕەنگەکەی بە ئاماژەیەک بۆ خەستی خوێن دەزانن، لەکاتێکدا ئەمە بۆچوونێکی هەڵەیە، چونکە ناتوانرێت خەستی خوێن بە چاو ببینرێت، تەنها لە ڕێگای پشکنینی خڕۆکە سوورەکانی خوێنەوە ئەم حاڵەتە دیاری دەکرێت.\nئەو کەسانەی لە شوێنە بەرزەکانی وەک شاخەکاندا یان ئەو شوێنانەدا دەژین کە ڕێژەی ئۆکسجینی کەمە دووچاری خەستی خوێن دەبن.\nبەشێک لە هۆکارەکانی خەستی خوێن پەیوەندی بە بۆماوەییەوە هەیە، بەڵام دیارترین هۆکاری ئەم حاڵەتە بوونی نەخۆشییەکانی ڕیخۆڵە و دڵە کە دەبنە هۆی کەمبونەوەی ئۆکسجین لە لەشدا.\nئەو کاتەی کە ئۆکسجینی پێویست بە لەش نەگات، بۆ قەرەبوکردنەوەی ئەمە خڕۆکەی سووری زیاتر لە لەشدا دروست دەبن وئەمەش دەبێتە هۆی خەستبوونەوەی خوێن.\nبەکەمبونەوەی ئۆکسجین لە لەشدا هۆڕمۆنێک بەناوی (ئاریتروپویتین) لە گورچیلەدا دەردەدرێت کە دەبێتە هۆی چالاک کردنی ئێسک بۆ دروستکردنی خڕۆکەی سووری زیاتر تا بتوانێت کەمی ئۆکسجین کە دەچێت بۆ بەشەکانی لەش قەرەبوو بکاتەوە.\nدڵەڕاوکێ و خەمۆکی هۆکارێکی ترە بۆ خەستبوونەوەی خوێن، هەروەها ئارەقکردنەوەی زۆر و سکچوون دەبنە هۆی خەستبوونەوەی خوێن.\nیەکێکی تر لە هۆکارە سەرەکیه‌کانی خەستی خوێن #جگەرەکێشانە، بە جگەرە کێشان ئۆکسجینی کەمتر بە بەشەکانی لەش دەگات و ئەمەش دەبێتە هۆی خەستبوونەوەی خوێن.\nهەروەها نەخۆشییەکانی ئێسک، نەخۆشییەکانی جگەر و گورچیلە لە گەورە ساڵان و نەخۆشییەکانی منداڵدان لە خانماندا هۆکارن بۆ خەستبوونەوەی خوێن.\nخەستی خوێن بەهۆی زیادبوونی خڕۆکە سوورەکانی خوێنەوە دروست دەبێت، ئەگەر ڕێژەی هیمۆگڵۆبینی خوێن لە پیاواندا زیاتر لە ١٨ و لە خانماندا زیاتر لە ١٦ گرام بۆ دسی لیتر بێت، ئەوە خەستی خوێن ڕوودەدات.\nوە ئەگەر ڕێژەی PCV لە خوێن دا لە سەدا 55 زیاتر بوو ئەو کەسە تووشی خەستی زۆری خوێن بووە.\nوە پشکنینێکی تر هەیە بۆ دیاری کردنی ئەو نەخۆشییە کە ئەنجامەکەی زۆر دەقیق و ڕاستە ئەویش فەحسی مۆلیکولەری خوێنی\nنەخۆشەکەیە بە جیهازی پێشکەوتووی PCR.\nبە ناوبانگترین شل كەرەوەی خوێن ئاسپرینە بەڵام بە گشتی زۆربەی خواردنەكان و میوەكانیش بە ڕێژەیەكی زۆر لە كەرەستەی سالیسیلاتیان تێدا بەدی دەكرێت.\nچۆن خەستیی خوێنت كەم دەكەیتەوە؟\nڕێژەی خەستی خوێنی هەموو كەسێك پێوەندی ڕاستەوخۆی هەیە لەگەڵ چۆنێتی سڵامەتی جەستەی. ئەگەر خوێن بە ئاسانی خەست بێتەوە و بیبەستێ ئەوە بە دڵنیاییەوە نەخۆشییەكانی دڵ و دەمار بەدی دێنێت و بە پێچەوانەشەوە ئەگەر خوێن زۆر شل و تراو بێت و خەستێكی گونجاوی نەبێت ئەوە نەخۆشی گەلێكی وەك خوێنبەربوونی لووت، خوێنبەربوونی زۆر لە سووڕی مانگانەدا، دیتنی خوێن لە ناو میزدا و تەنانەت ئەگەر ئەو كەسەی كە خوێنی تراوە و خەستێكی گونجاوی نیە ئەگەر لە ڕووداوێكدا پێویستی بە نەشتەرگەری بێت ئەوە لە نەشتەرگەرییەكەدا تووشی كێشەی لەدەست چوونی خوێنی زۆر دەبێت و هەر ئەوەش بۆخۆی زۆر مەترسیدارە.\nبە گوتەی وێبسایتی «MSN»كەرەستەیەك لە خوێندا هەیە كە دەبێتە هۆی شل و تراو كردنەوەی خوێن كە ناوی سالیسیلات (Salicylates) ە و ئەو كەرەستەیە پێشی وەرگرتنت ڕێژەیەكی زۆر لە ڤیتامینی كا دەگرێت و ناهێڵی خوێن زۆر خەست بێتەوە. ڤیتامین كا گرینگترین كەرەستەیە بۆ خەست كردنەوە و بەستنی خوێن لە دەمارەكاندا.\nئەو خواردن و دەرمانە سروشتیانەی كە دەبنە هۆی شل كردنەوەی خوێن ئەمانەن:\n- گیا و_بەهارات: هەندێك لە بەهارات و گیا سروشتیەكان سالیسیلاتی زۆریان تێدایە و سوودێكی بەرچاویان بۆ كەمكردنەوەی خەستی خوێن هەیە.بیباری سوور، زەنجەفیل، شیود، جاترە، زەردەچێوە، كەلەم، پنگە، پیواز، زەیتوون، كاهوو و بیباری كەسك و تازە ڕۆڵیكی بەچویان هەیە.\nـ میوەكان: ترێ، گێڵاس، فڕاوڵە، نارنج، پرتەقاڵ\nبوونی ڤیتامین ئی لە خوێندا بۆ پێشگرتن لە خەستی خوێن یەكجار پێویستە و ڤیتامین ئی دەبێتە هۆی ئەوەی كە خەستی خوێن لە ئاستێكی گونجاودا خۆى ڕابگرێت.\nدەبێ ئاگادار بین كە هەموو كەس پێویستی بە شلكردنەوەی خوێن نییە.\nبادام، گوێز، فستق، زەیتی زەیتوون و گوڵەبەڕۆژە و نیسك و برینج و باقلا لێوڕیژن لە ڤیتامین ئی. هەنگوین، سركە، ڕۆنی ئۆمێگا٣ یارمەتیدەری ڤیتامین ئین بۆ ئەوەی بە ئاسانی بتوانن بچنە ناو خانەكانی جەستەوە و خوێن شل بكەنەوە.\nبۆ نمونە ئەو كەسانەی كە دەرمان بۆ دەرمانكردنی بەستنی خوێنیان دەخۆن نابێ بە هیچ جۆرێك لەو خواردنانە كەڵك وەرگرن لەبەر ئەوەی دەبێتە هۆی كێشە و نەخۆشی زۆر لە خوێنیان دا. گەورەترین یاسایەك كە بۆ پێشگرتن لە خەست بوونەوەی خوێن هەیە ئەوەیە كە دەبێ خواردنی گۆشتی سوور و چەوری زۆر كەم بكرێتەوە.


چین ده‌ڵێت له‌گه‌ڵ ڕووسیادایه له دژایه‌تیکردنی ده‌سـتێوه‌ردانی ده‌ره‌کی له سوریا\nگوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی چین لیو ویمین\nهاوکاتی ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه سوریا بڕیاری ده‌رکردنی ژماره‌یه‌ک له دیپـلۆماتانی ئه‌مه‌ریکایی و ئه‌وروپی داوه، چین ڕایگه‌یاند ئه‌و هێشـتا له‌گه‌ڵ ڕووسیادایه له دژایه‌تیکردنی ده‌سـتێوه‌ردانی ده‌ره‌کی بۆ قه‌یرانی سوریا.\nله‌و ده‌مه‌ی سه‌رۆکی ڕووسیا سه‌ردانی به‌یژین ده‌کات، گوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی چین لیو ویمین گوتی وڵاته‌که‌ی و ڕووسیا له دژی گۆڕینی ڕژێمی سوریان له ڕێگه‌ی به‌کارهێنانی هێزه‌وه. لیو ئه‌م لێـدوانه‌ی دا له‌و ده‌مه‌ی سه‌رۆکی ڕووسیا ڤلادیمیر پـوتن له‌گه‌ڵ ڕێبه‌رانی چینی کۆده‌بووه‌وه، له‌وانه سه‌رۆکی وڵاته‌که هو ژینتاو.\nلیو گوتیشی چین و ڕووسیا به‌رده‌وامن له داواکردنی کۆتایی‌هێنانێـکی ده‌سـتبه‌جێ بۆ توندوتیژیـیه‌کان له سوریا و ده‌سـتکردن به دیالۆگی سیاسی له نێوان حکومه‌تی ئه‌سه‌د و ئۆپـۆزسیۆندا.\nجێی ئاماژه پـێـکردنه چین و ڕووسیا چه‌ندین جار ڕێـگریـیان له‌و هه‌وڵانه‌ی وڵاتانی ڕۆژئاوا و عه‌ره‌بی گرتووه که‌وا سزایان له‌سه‌ر حکومه‌ت و ڕێبه‌رانی سوریا داناوه و هه‌روه‌ها گوشار ده‌که‌ن به ئاڕاسته‌ی گۆڕینی ڕژێمه‌که.\nله لایه‌کی دیکه‌وه هه‌ر ئه‌مڕۆ دیمه‌شق گوتی دیپـلۆمانی چه‌ند وڵاتێـک ده‌رده‌کات له به‌رامبه‌ر ده‌رکردنی دیپـلۆماتانی سوریا له‌و وڵاتانه.\nحکومه‌تی سوریا گوتی بڕیاری ده‌رکردنه‌که باڵیوز و دیپـلۆماته‌کانی دیکه‌ی ئه‌مه‌ریکا و بریتانیا و فه‌ڕه‌نسـا و تورکیا ده‌گرێته‌وه. هه‌ندێـک له‌و دیپـلۆماتانه بۆخۆیان له لایه‌ن وڵاته‌کانیانه‌وه بانگهێشتکراونه‌ته‌وه وه‌ک ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی له به‌رامبه‌ر سه‌رکوتکردنی حکومه‌ت بۆ خه‌ڵـکی ڕاپه‌ڕیو.


عێراق ئابووریی لوبنان دەبووژێنێتەوە\nهەرمان خالید 11/07/2020 - 12:18 ئابووری/جیهان\nحکوومەتی عێراق سەرەڕای ئەو قەیرانە ئابوورییەی تووشی بووە، ئابووریی لوبنان دەبووژێنێتەوە.\nئەمڕۆ شەممە 11-7-2020، رۆژنامەی (ئەلجومهورییە)ی لوبنانی بڵاوی کردووەتەوە، کە رێککەوتنەکەی نیوان حکوومەتی عێراق و حکوومەتی لوبنان، ”لە چەند رۆژی کەمی داهاتوودا“ جێبەجێ دەکرێت.\nهەروەک رۆژنامەکە بڵاوی کردووەتەوە، عێراق نەوتی خۆی بە نیوەی نرخی بازاڕ بە لوبنان دەفرۆشێ و پارەی ئەو نیوەیەی وەریشی دەگرێ، بە قیستی درێژخایەن لە لوبنانی وەردەگرێت.\nرۆژنامە لوبنانییەکە لە زاری سەرچاوەیەکی حکوومییەوە باسی ئەوەی کردووە، کە رێککەوتنەکەی حکوومەتی لوبنان و عێراق بەشێکی ئابووریی لوبنان دەبووژێنێتەوە.\nپێدانی نەوت لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە بە لوبنان بە نیوەی نرخی بازاڕ و قستی درێژخایەن لەکاتێک دایە، عێراق بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت و پەتای کۆرۆنا، تووشی قەیرانێکی سەختی دارایی بووە و خۆی قەرز لە بانکە ناوخۆیی و دەرەکییەکان دەکات.\nپێشتر رۆژنامەی (ئەلمەدا)ی عێراقی بڵاوی کردبووەوە، کە بەهۆی پێدانی نەوت بە لوبنان لەلایەن حکوومەتی عێراقییەوە، قەیرانێکی دیکە لە عێراق دروست دەبێت و لەکاتێکدا عێراق خۆی لە قەیراندایە، نابێت هاوکاریی لوبنان بکات.\nهەروەک رۆژنامە عێراقییەکە بڵاوی کردبووەوە، ئیحسان عەبدولجەبار، وەزیری نەوتی وڵاتەکەی لەگەڵ دەسەڵاتدارانی لوبنان رێککەوتووە لەسەر پێدانی نەوتی رەشی عێراقی لەبەرامبەر وەرگرتنی کەلوپەلی کشتوکاڵی و پیشەسازی.\nلایەن و کەسایەتییە سیاسییە عێراقییەکان پێیانوایە پێدانی نەوت بە حکوومەتی لوبنان جۆرێکە لە هاوکاری بۆ حکوومەتی ئەو وڵاتە، کە تووشی قەیرانێکی سەختی دارایی و ئابووری بووە.


یادێك لە مانگرتنی گشتی ١٦ گەلاوێژی ١٣٨٤ و درێژەی سونەتەکانی | کۆمەڵە \nڕە‌وگە top » یادێك لە مانگرتنی گشتی ١٦ گەلاوێژی ١٣٨٤ و درێژەی سونەتەکانی\nیادێك لە مانگرتنی گشتی ١٦ گەلاوێژی ١٣٨٤ و درێژەی سونەتەکانی\nئەمرۆ چوارشه‌ممه ١٦ی مانگی گەلاوێژ وەبیر هێنەرەوەی رۆژێكی مێژوویی لە بزوتنەوەی شۆرشگیرانەی كوردستانە. لەم رۆژەدا جەماوەری خەلكی كوردستان بۆ دەربرینی بیزاری خۆیان لە جینایەتەكانی رژیمی كۆماری ئیسلامی، بە بانگەوازی كۆمەلە، یەكپارچە و یەكگرتوانە، دەستیان دایە مانگرتنێكی شكۆدار. خەلكی كوردستان لە شانۆیه‌كی قودره‌تمه‌ندانه‌دا بە هەموانیان نیشان دا كە سەرەرای خاوبونەوەی خەباتی چەكداری، بزوتنەوەی شۆرشگیرانەی كوردستان هەر وا زیندووە و نەبه‌ردی ڕەوای خۆی تا گەیشتن بە ئامانجەكانی درێژە پێدەدات. بەلام ئەو رۆژە مێژوویە لە سەر چ بەستێنێك روویدا و چۆن ئامادەكاری بۆ كرا؟\nسەرلەئێوارەی رۆژی ١٨ی پوشپەری ساڵی ١٣٨٤ی هەتاوی هێزەكانی كۆماری ئیسلامی هەوڵیاندا یەكێك لە خەباتكارانی شاری مەهاباد بە ناوی “كەمال ئیسفرام” ناسراو بە “شوانە سەید قادری” دەستبەسەر بكەن و كاتێك هەوڵەكانیان بێ ئاكام مایەوه، شوانەیان دا‌یە بەر دەسترێژی گوللە و برینداریان كرد. جەللادانی رژیمی ئیسلامی ئەو لاوە بریندارەیان ئەشكەنجە كرد، كوشتیان و تەرمی شێواوی ئەویان بەو پەری بێڕێزیەوە بە شاردا گەڕاند و دواتر رادەستی بنەماڵەكەیان كردەوە. مەبەستی رژیم لەم كردەوەیە چاوترسێن كردنی خەڵك بوو، بەڵام ئاكامەكەی بە پێچەوانەی ویستی رژیم هەڵگەرایەوە. دانیشتووانی شاری مەهاباد كاتێك ئاگاداری ئەم جینایەتەی هێزەكانی رژیم بوون، بەكۆمەڵ چوونە بەردەم ماڵی ئەم لاوە خەباتكارە و هاوخەمییان لە گەڵ بنەماڵەكەی راگەیاند و نەفرەت و بێزاریی خۆیان لە رژیمی ئیسلامی دەربڕی.\nرۆژەكانی ١٩ و ٢٠ی مانگی پوشپەر خەڵكی تێكوشەری شاری مەهاباد و بە تایبەت لاوان لە شەقامەكانی ئەو شارە دەستیان دایە خۆپیشاندان و بە دانی دروشم لە دژی هێزە سەركوتگەرەكان، نیشانیان دا كە هیچ جینایەتێكی رژیم بێ وڵام نامێنیتەوە. رۆژی ٢١ی پوشپەر خۆپیشاندانەكان لە ئاستێكی بەرین تردا بەرێوەچوو و هێرشی هێزەكانی رژیم لەگەڵ خۆڕاگری خەباتكارانی ئەو شارە بەرەوڕوو بوو. هێزە‌كانی رژیم تەیار بە هەموو ئامراز‌ێكی سەركوت لە زەوی و ئاسمانەوە هیرشیان كرده سەر خەڵكی تێكۆشەری شاری مهاباد.\nلە ئاكامی ئەم تێكهەڵچوونە لە نێوان هێزەكانی رژیم و خەڵكی خەباتكار و لاوانی مەهاباد ٥٠ كەس لە خۆپیشاندەران دەستگیر كران. رۆژی ٢٢ی پوشپەر خەڵكی شاری مەهاباد بۆ نیشان دانی نارەزایەتیی زیاتر بەرانبەر بە كردەوەی سەركو‌تگەرانەی هێزەكانی رژیم و میلیتاریزه كردنی شار، هاوكات لە گەڵ درێژەی خۆپیشاندان، دوكان و بازار و ناوەندەكانی كاریان داخست.\nدوابەدوای خۆپیشاندان و بەرەوروو بوونەوەی بوێرانە و نارەزایەتی جەماوەری لە مەهاباد، خۆپیشاندان و نارەزایەتیی لەدژی كۆماری ئیسلامی، باقی شارەكانی كوردستانیشی گرتەوە. خەڵكی خەباتكار و لاوانی شوڕشگێر لە شارەكانی شنۆ، پیرانشار، بانە، سەقز، سەردەشت، مەریوان، سنە، دیواندەرە و بۆكان و شار و شارۆچكەكانی دیكە ، بۆ پشتیوانی لە خەڵكی مەهاباد بەم خۆپیشاندان و نارەزایەتیانەوە پەیوەست بوون و وێرای مەحكووم كردنی كردەوەی سەركوتگەرانەی رژیم چەند داخوازیەكیان هێنایە گۆرێ كە بریتی بوون لە: ناساندن و سزادانی بڕیاردەران و بەرێوەبەرانی ئەم جینایەتانە، ئازاد كردنی دەستبەجێی گیراوەكان، راگرتنی جینایەت و كوشتار لە كوردستان.\nكاربەدەستانی كۆماری ئیسلامی لە جیاتی وڵام دانەوە بە داخوازیەكانی بەرحەقی خەڵكی كوردستان هێز‌ێكی زۆریان رژاندە كوردستان و بەریان دانە گیانی خەڵك. ئەم خەباتە ئەگەرچی داخوازی روونی هەبوو، بەڵام بە شێوەی پرش و بڵاو لە شارە جۆراوجۆرەكانی كوردستان بەرێۆە دەچوو، بەرەوربونەوەی خۆپیشاندەران و هێزەكانی رژیم لەسەرشەقامەكان خەساری زۆرتری بە خەڵك دەگەیاند. لە شاری سەقز چەكدارانی رژیم ریزی خۆپێشاندانی خەڵكیان دایە بەر دەسترێژ و ژمارەیەك گیانیان بەختكرد و ژمارەیەك بریندار بوون. كاتی ئەوە هاتبوو كە هێز و توانای خەڵكی خەباتكار لە حەرەكەتێكی رێكخراو و هاوئاهەنگ دا بە دوژمن نیشان بدرێت. كۆمەڵه، رێكخراوی كوردستانی حیزبی كومونیستی ئێران بۆ ئەم مەبەستە رۆژی ١٦ی گەڵاوێژی ساڵی ١٣٨٤ی وەك رۆژی مانگرتنی گشتی لە كوردستان راگەیاند. بانگەوازی كۆمەڵە لە راگەێندراوێك دا كە رۆژی ١١ی گەلاوێژ بڵاو كرایەوە بە ئاگاداری خەڵك گەیشت.\nلە راگەیەندراوی كۆمەڵە دا وێرای ئاماژەیەكی كورت بە چەند هەفتە بەرانبەركێی پڕاوپڕ و بوێرانەی خەڵكی كوردستان لە بەرانبەر هێزە سەركوتگەرەكانی كۆماری ئیسلامی دا، داخوازیەكانی خەڵك بەم جۆرە دەست نیشان كرابوون:\nناساندن وسزادانی بریاردەران و بەرێوەبەرانی جینایەتەكان له مەهاباد و باقی شارەكانی كوردستان، ئازادكردنی دەستبەجێ و بێ شەر‌تومەرجی گیراوەكان، ئاسایی كردنەوەی بارودۆخی شارەكان و گەڕاندنەوەی ئەو هێزانەی كه هێنرابوون بۆ كوردستان، بەڕەسمی ناسینی مافی خەڵك بۆ خۆپیشاندان و دەربڕینی نارەزایەتی لەپێناو وەدیهاتنی ئەم داخوازیانە.\nدوای بڵاوبونەوەی بانگەوازی كۆمەڵە، كرێكارانی پێشڕەو و لاوان و پێشڕەوانی بزوتنەوه كۆمەڵایەتیەكان له شارەكان له پێناو ئامادەكاری بۆ به سەركەوتن گەیاندنی مانگرتنی گشتی، كەوتنە خۆ. دام و دەزگاكانی رژیم بۆ پێش گرتن بە بەرێوەچوونی مانگرتن هەوڵەكانی خۆیان دەست پێكرد. نەیارانی ئەم حەرەكەتەش لە ناو رێكخراوه سیاسیەكانی كوردستاندا چی بویانكرا بۆ پێشگرتن به سەركەوتنی ئەو بانگەوازە درێغیان نەكرد.\nسەرەڕای هەموو ئەو هەوڵانە رۆژی ١٦ی گەلاوێژ بەملیۆن ژن و پیاوی تێكوشەر و ئازادیخواز به داخستنی دوكان، كارگا و تەعتیل كردنی ئیدارە و شوێنەكانی خۆیندن و باقی ناوەندەكانی كار، وڵامێكی یەكگرتوانە و كەم وێنەیان بە كۆماری ئیسلامی دایەوە و هاوكات نیشانیان دا كە بایەخێك بە كردەوەی تێكدەرانەی نەیارانی ئەم حەرەكەتە نادەن. خەڵكی نارازی لە شارەكانی مەهاباد، سەقز، بۆكان، سنە، شنۆ، پیرانشار، بانە، سەردەشت، رەبەت، مەریوان، كامیاران و دیواندەرە و شوێنەكانی دیكەی كوردستان بە شێوەیەكی بەربڵاو بە پێشوازی ئەم بانگەوازەوە هاتن و لە شارەكانی نەغەدە و ورمێش بەشێكی بەرچاو لە خەڵك لە مانگرتن دا بەشداریان كرد. بەمجۆرە روژی ١٦ی گەلاویژ روژی مانگرتنی شكۆدار و سەركەوتوانە و وەك رۆژێكی مێژوویی لە خەباتی خەڵكی كوردستان دا تۆمار كرا. ئەم مانگرتنە جارێكی دیكە نیشانی دا كە سەرەڕای گشت جینایەتەكان و پیلانەكانی كۆماری ئیسلامی لە كوردستان، ئیرادەی خەڵك دژ بە رژیمی كۆماری ئیسلامی و سیاسەت و كردەوەكانی قایمتر و ریزەكانیان یەكگرتووتر و پتەوتر بووە. سەركەوتنی ئەم مانگرتنە لە هەمان كاتدا كە ریشەی لە چەند دەیە خەباتی پڕ لە فیداكاری خەڵك دا بوو، بە جەسارەت و خەباتی شێلگیرانە و یەك مانگەی خەباتكارانی مەهاباد و باقی شارەكانی كوردستان مسۆگەر بوو. بەم مانگرتنە وشیارانە، سەراسەری، رێكخراو و سەركەوتوانە، خەباتی خەڵكی كوردستان لە دژی رژیم پێ نایە قوناغێكی دیكەوە. قوناغێك كە تێیدا خەباتی وشیارانە، رێكخراو و بە بەرنامە دەورێكی كاریگەری لە بەرەوپێش بردنی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕانەی كوردستاندا دەبێنێت. رژیم كە هێزی خەباتی یەكگرتوانەی خەڵكی بینی، رۆژێك دوای مانگرتن، لە هەوڵێكی ریاكارانەدا هەیئەتێكی لە نوێنەرانی مەجلیسی ئیسلامی رەوانەی شارەكانی كوردستان كرد تا بە ناو دڵنەوایی لە خەڵك بكەن.\nئەندامانی ئەم هەیئەتە بە لێدوانی بێ ناوەرۆكی بەرپرسانی رەسمی وەك ئیمام جومعه و فەرماندارانی شارەكان، هێندێك نومایشیان وەرێخست و بە كردەوە داخوازییەكانی خەڵكیان پشت گوێ خست. بەڵام دەرسەكانی مانگرتنی گشتی چووە سەر ئەزمونەكانی هێزی لە بن نەهاتووی كۆمەڵانی خەڵك و بزوتنەوەی شوڕشگێرانەی كوردستانی هەنگاوێكی گەورە بەرەو‌پێش برد.\nبەكەڵك وەرگرتن لەم ئەزمونه بەنرخ و دەوڵەمەندە بوو كە جارێكی دیكە خەڵكی كوردستان بۆ دەربڕینی بێزاری و نەفرەتی خۆیان لە ئێعدامی “فەرزادی كەمانگەر” و هاورێیانی، مانگرتنێكی شكۆداری دیكەیان لە رۆژی ٢٣ی گوڵانی ساڵی ١٣٨٩ بەرێوەبرد.\nئەم سوننەتە پربایەخە خەباتكارانەیە رۆژی 21 خەرمانانی 1397، لە مانگرتنێكی گشتی و لێبراوانەدا، دیسانیش دووپات بۆەوە.لەم رۆژەدا خەلكی سەرتاسەری ناوچە كوردنشینەكانی رۆژئاوای ئیران، بۆ دەربرینی بێزاری خۆیان لە جینایەتی ئیعدامی رامین حوسین پەناهی و زانیار و لوقمان مورادی و موشك بارانی مەقەری ناوەندی حیزبی دیموكراتی كوردستان كە تێیدا ژومارەیەك لە كادرەكان و ئەندامانی ئەو حیزبە گیانیان بەخت كردبوو، لە سەر بانگەوازی یحیزبە سیاسیەكانی چالاك لە كوردستان، مانگرتنێكی شكۆداری گشتی دیكەیان بەرێوە برد.\nحەرەكەتی جەماوەری رۆژی ١٦ی گەلاوێژی ساڵی ١٣٨٤ یەكەم مانگرتنی گشتی و سەرتاسەری بوو دوای ٢٦ ساڵ لە كوردستان لەم ئاستەدا بەرێوەدەچوو. ئه‌م ڕۆژه لە گەل رۆژەكانی هاوشێوە لە سالەكانی 1389 و 1397 بەشێك لە مێژووی پڕ لە هەوراز و نشێوی كۆمەلگای كوردستان پێك دێنن . دەرس و ئەزمونەكانی ئەم رووداوە مێژووییانە پشتیوانی سەركەوتنی سبەی رۆژی بزوتنەوەی شۆرشگیرانەی كوردستان دەبن.\nTags : سونەتەکانی\n« یادێك لە مانگرتنی گشتی ١٦ گەلاوێژی ١٣٨٤ و درێژەی سونەتەکانی\nچوونه‌سه‌ره‌وه‌ی ژماره‌ی قوربانییانی ته‌قینه‌وه له ڕۆژئاوای كابۆل »


زایینی: ٠٦-٠٤-٢٠١٢ - هەتاوی: ١٣٩١/٠١/١٧ - ٠٠:١٠ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nكومیتەی داكۆكی لە رۆژنامەنووسان، كۆماری ئیسلامی وەكوو پێشێلكەری ئازادیی چاپەمەنی شەرمەزار كردووە. بەپێی راپۆرتی رادیۆ فەردا، ئەم كومیتە كە ناوەندەكەی لە ئامریكادایە، بە ئاماژە بە دەستبەسەركردنی تەهمینە مونزەوی و نازەنین خوسرەوانی، كۆماری ئیسلامی بە گوشارهێنان بۆ چاپەمەنی تۆمەتبار كردووە.\nتەهمینە مونزەوی، وێنەگرێكە كە لەسەر بابەتگەلێكی كۆمەڵایەتی وەك تووشبوون بە ماددە سڕكەرەكان و كارتۆن خەوەكان كاری دەكرد و لە رێبەندانی ساڵی 90دا دەستبەسەر كرا. نازەنین خوسرەوانی، رۆژنامەنووسێكی سیاسییە كە پێش لە ساڵی نوێی هەتاوی، بۆ تێپەڕاندنی شەش ساڵ زیندان، خرایە بەندیخانەوە.\nكومیتەی داكۆكی لە رۆژنامەنووسان، ئێرانی بە گەورەترین زیندانی رۆژنامەنووسان ناو بردووە و جەختی كردووەتەوە كە لە سەرەتای ساڵی 2011ی زاییندا، 42 رۆژنامەنووس لە ئێراندا زیندانی بوون.\nبەڕێوەبەری بەشی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستی ئەو كومیتەیە لەم بەیاننامەدا جەخت دەكاتەوە كە بەرپرسانی كۆماری ئیسلامیی ئێران، شێوەگەلێكی بێڕەحمانە بەكار دەبەن تا دەنگی رۆژنامەنووسە رەخنەگرەكان كپ بكەن.


کێ ئەچێتە جێگەی کیم جۆن ئۆن؟\nدەزگای ھەواڵگری ئەمریکی و حکومەتی کۆریای باشور و تەنانەت چین چاوەڕوانی ژیانی کیم جۆن ئۆن دەکەن، ئەویش دوای ئەوەی ڕۆژی ١٢ی نیسان نەشتەرگەری دڵی بۆکراوە و لە دوای نەشتەرگەرییەکەوە دیار نییە تەندروستی چۆنە.\nدوێنێ ٢١ی نیسان کەناڵی سی ئێن ئێن ھەواڵەکەی بڵاوکردەوە، ھەواڵە بووە سەردێڕی تێکڕای میدیاکانی جیھان، بەڵام میدیای وڵاتەکەی ھیچ باس ناکات و بێدەنگە.\nئەمڕۆ ٢٢ ی نیسان میدیای وڵاتەکە (ئاژانسی ھەواڵی مەرکەزی کۆریای باکور- کەی سی ئێن ئەی) بە ژمارەیەک ناونیشانی سەرسوڕھێنەرەوە دەرکەوت: (دابەشکردنی کەلوپەلی وەرزشی- ھەڵبژاردنی توو باشە بۆ ھەرس- کۆبوونەوەیەک لە بەنگلادیش سەبارەت بە توێژینەوەیەک لەسەر کۆریای باکور- ئایدۆلۆژیای پشتبەستن بە خوود) لەھەمانکاتدا مانشێتی سەرەکی ڕۆژنامەی ڕۆدنگ سینمۆن بریتیبوو لە (ڕێوشوێنەکانی بنبڕکردنی کۆرۆنا ڤایرۆس). بەڵام نەخۆشی سەرۆکەکەیان لە ھیچ شوێنێکی میدیا جێگەی نەکرابۆوە.\nھەروەھا ڕۆژنامەی نیو یۆرک تایمز لەزاری سەرچاوەیەک لە کۆشکی سپی-یەوە ئاشکرای کردووە کە کۆشکی سپی بە وردی چاودێری مەسەلەکە دەکات.\nھەر بۆیە ڕۆژی ٢١ی نیسان لەکۆنگرە ڕۆژنامەنووسییە ئاساییەکانی ڕۆژانەیدا سەرۆک دۆناڵد ترەمپ، لەبەرامبەر پرسیارێکی ڕۆژنامەی پۆلیتکل، وتی: "ئەڵێن کیم نەخۆشە، ھیوادارم باش بێت ، من پەیوەندیم باشە لەگەڵ کیم جۆن، حەز ئەکەم بیبینمەوە جارێکی تر".\nھەروەھا وتیشی: "لە دوو کۆبوونەوە لە ساڵی ٢٠١٨ و ٢٠١٩ ھەوڵمدا لەگەڵ کیم کە دەستبەرداری چەکی ئەتۆمی ببێت".\nئەو پێشبینیانەی سەبارەت بە تەندروستی کیم جۆن ئۆن دەکرێت کە تەندروستی خراپە، دوای ئەوە ھات کە بۆ یەکەمینجار بوو ئامادەبوونی نەبێت لە جەژنی لەدایکبوونی باپیری کیم ئێل سۆنگ، لە ١٥ی ئەپرل. کە بە دامەزرێنەری کۆریای باکور دادەنرێت. لەبەرامبەردا نووسینگەی سەرۆکایەتی کۆریای باشور ڕایگەیاند، کیم وای نیشاندەدەن کە سەرقاڵە بە کاروباری دەوڵەتەوە و ھیچ شتێکیش دەرنەکەوتووە لەو بارەیەوە لە ژیاندا ماوە یان نا.\nڕۆژنامەی دەیلی ئێن کەی کە بارەگاکەی لە سیئۆل-ی پایتەختی کۆریای باشورە نوسیویەتی: "کیم جۆن ئۆن لەتەمەنی ٣٦ ساڵیدا، ڕۆژی ١٢ی ئەپرل گەیەندراوەتەوە نەخۆشخانە بۆ ئەوەی نەشتەرگەری دڵ و خۆێنبەرەکانی بۆ بکەن".\nھەروەھا نوسیویشیەتی نەندروستی لە مانگی ئۆگەست -ی پارەوە تێکچووە بەھۆی کێشانی جگەرەی لە ڕادەبەدەر و قەڵەو بوونێکی بێ ئەندازە.\nھەروەھا ڕۆژنامەی ھێڵ لە ڕاپۆرتێکدا لە ژمارەی ئەمڕۆ ٢٢ ی نیسان باسی لەوەکردووە کە، کە کیم ئێستا لە ڤێلایەک لەژێر چاودێری ورد و چارەسەردایە لە شاخی میوھیانگ لە باکوری پیونگ یانگ-ی پایتەخت. دەشڵێت: "بە پێی سەرچاوەیەکی ھەواڵگری ئەمریکی کیم دۆخی تەندروستی زۆر زۆر خراپە".\nڕۆژنامەکە لەزاری ھەواڵگری ئەمریکییەوە وەریگرتووە کە کیم، ڕۆژی ١١ ی ئەپرل واتە ڕۆژێک بەر لە نەشتەرگەری لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ بەرپرسانی حزب و حکومەت بڕیاریداوە کە کیم یۆ جۆنگ -ی خوشکی وەک ئەلتەرناتیڤ کارەکانی حکومەت و حزبی کرێکارانی دەسەڵاتدار بەڕێوەبەرێت.\nڕۆژنامەی زە دیترۆیت نیوز لە ژمارەی ئەمڕۆ ٢٢ ی نیسان دوو لاپەڕەی بۆ بنەچەی خێزانی کیم تەرخانکردووە لەگەڵ کۆمەڵێک نھێنی ژیانی کیم جۆن ئۆن، ڕۆژنامەکە نوسیویەتی: "ساڵی ٢٠١٤، بۆ ماوەی شەش ھەفتە لەچاو ونبوو، بەڵام دواتر ئاژانسەکانی کۆریای باکور ڕایانگەیاند کە بە نەشتەرگەریی کیسی ئاو لە سەر ئەژنوی لابراوە.\nڕۆژنامەکە باس لەوەشدەکات لەبەرئەوەی نوخبەی دەسەڵاتداری کۆریای باکور لەژێر ترس و دڵەڕاوکێدان، ھەرگیز شتێک بڵاوناکەنەوە کە جێگەی بڕوا بێت، نموونەی ساڵی ٢٠١٦ دەھێنێتەوە کاتێک میدیای وڵاتەکە بڵاویکردۆتەوە کە کیم بەھۆی گەندەڵییەوە سەرکردەیەکی سەربازی پێشووی وڵاتەکەی بە تۆمەتی گەندەلی لە سێدارە داوە، کەچی ھەفتەیەک دواتر میدیاکانی کۆریای باشوری دراوسێی کۆریای باکور بڵاویکردەوە کە (ری یۆنگ جیل) لە ژیاندایە و پۆستێکی نوێی دراوەتێ.\nکەواتە ئێستا ئاشکرا نییە چی ڕویداوە کە ئایا ونبوونی کیم جۆن یۆن بەھۆی گرفتی تەندروستییەوەیە یان مردووە! بەڵام شیکەرەوانی بواری سیاسی دەڵێن لەبەرئەوەی کیم تەنیا سێ منداڵی ھەیە کەتەمەنیان ( ھەشت ساڵ، حەوت ساڵ، سێ ساڵ)ە و کیم جۆن چۆل-ی براشی دوورکەوتۆتەوە لە سیاسەت و سەرقاڵی میوزیکە. تاکە کەس کە ڕۆڵی کاریگەری ھەیە لە خێزانەکە، خوشکەکەیەتی کە ئەویش کیم یۆ جۆنگ-ە. کە لەھەموو کاتێکدا بە دوای براکەیەوە بووە وەک نێردەرێکی دیپلۆماسیش ناسراوە.\nڕۆبەرت ئۆبراین راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی فۆکس نیوز، وتی:" ئەم سیستمانە، سیستمی بنەماڵەین لە کەمترین حاڵەتدا کەسێک لە خێزانەکە وڵات و حزبەکە بەڕێوە دەبات، بەڵام دوبارەی ئەکەمەوە جارێ دیار نییە ئایا سەرۆکی وڵاتەکە تەندروستی چۆنە!"\nھەروەھا تشیونگ سیونگ تشانگ شیکەرەوە لە پەیمانگای سیجۆنگ -ی تایبەت بە سیاسەتی کوریای باشور، وتی: " بەرکەوتنی سیاسی ئەستەمە، لەبەرئەوەی خوشکەکەی کیم (کیم یو جۆنگ) بە کردەیی دەسەڵات ئەگرێتە دەست لەبەرئەوەی پێگەی لە حکومەت و حزبی کرێکاران یش بەھێزە.\nبەڵام کۆھ یۆ ھوان پسپۆری بواری کۆریای باکور لە زانکۆی دۆنگۆک لە سیئۆلی کۆریای باشور و ڕاوێژکاری سیاسی مۆن جای ئان سەرۆکی کۆریای باشور بە پێچەوانەوە پێیوایە ململانێیەکی توندوتیژ لەسەر دەسەڵات لە کۆریای باکور دروست دەبێت.\nدوا پرسیار ئەوەیە ئایا خاتوو کیم یۆ جۆنگ ئەتوانێت ببێت بە چوارەم دیکتاتۆری کۆریای باکور!؟\nکیم یو جۆنگ-ی خوشکی کیم جۆن ئۆن


سەبارەت بە دەستوری بونی دادگای باڵای فیدراڵی - پەرەگراف\nسەبارەت بە دەستوری بونی دادگای باڵای فیدراڵی\nنووسینی: د. یوسف محەمەد\n(لە ئێستادا هەر قسەکردنێک سەبارەت بە دەستوری نەبونی دادگای باڵای فیدراڵی قسەی سیاسییە و، هیچ بەهایەکی یاسایی نییە)\nدادگای باڵای فیدراڵی بەم فۆرمەی ئێستای، زادەی مادەی (٤٤)ی یاسای ئیدارەدانی دەوڵەتە کە هاوشێوەی دەستورێکی کاتی بو لەقۆناغی کاتی و راگوزەر تا نوسین و بەرکاربونی دەستوری هەمیشەیی عێراق. بەر مەبنای ئەو مادەیە بە فەرمانی ژمارە (٣٠)ی ساڵی٢٠٠٥، یاسای دادگای فیدراڵی فیدراڵی لە لایەن حکومەتی کاتی و بە رەزامەندیی ئەنجومەنی سەرۆکایەتیی کاتیی ئەو کات (کە نوێنەری کوردیشی تێدا بو کە پێموایە د. رۆژ نوری شاوەیس بو) دەرکرا و دادگاکە دروست کرا(١). بۆیە ئەو قسەیە دروست نییە کە یاساکە بەفەرمانی (پۆڵ بریمەر) رێکخراوە و، یاسای دادگاکە پشت ئەستورە بە هەمان ئەو دەستورە کاتییەی سەرچاوەی لەدایک بونی دەستوریئێستای عێراقە.\nپاش بەرکاربونی دەستوری ئێستای عێراق، دەبو بەپێی مادەی (٩٢- دوەم)ی دەستور، یاسایەکی نوێ بۆ دادگاکە دەربچێت بە زۆرینەی دو سێیەکی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران. بەڵام بە هۆی ئەو ناکۆکییانەی کە لەسەر ئەو یاسایە هەن بەتایبەت لەسەر پێکهاتەی دادگاکە وئەو زۆرینەیەی بۆ دەرکردنی بڕیارەکانی دادگا پێویستە سەبارەت بەو پرسانەی پەیوەندیی بە هەرێمەوە هەیە، لە هەمو خولە یەک لەدوای یەکەکانی ئەنجومەنی نوێنەران بە خولی پێشوشەوە نەتوانراوە ئەو یاسایە دەربچوێنرێت. هەر بۆیەش دادگای باڵای فیدراڵی بە یاساکەی پێشوی (کە پێش بەرکاربونی دەستور دەرچوە) هەر بەردەوام بو. ئەمە پاڵپشتیی دەستوریی هەیە، چونکە بەپێی مادەی (١٣٠) دەستور هەموئەو تەشریعانەی بەرکارن، کاریان پێدەکرێ تا ئەو کاتەی بەپێی دەستور هەڵدەوەشێنرێنەوە یان هەموار دەکرێنەوە. هەر بۆیەش هەمو یاسا و فەرمان و بڕیارەکانی پێشو، تەنانەت بڕیارەکانی (ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش)ی هەڵوەشاوە و فەرمانەکانی (پۆڵ بریمەر)ی بەڕێوەبەری دەسەڵاتی هاوپەیمانیی یەکگرتوش، بەرکارن تا بە یاسایەک لە ئەنجومەنی نوێنەران هەڵدەوەشێنرێنەوە یان هەموار دەکرێن.\nساڵی ٢٠٢٠ لە ئەنجامی کۆچی دوایی و خانەنشین بونی چەند ئەندامێکی دادگای باڵای فیدراڵی، دادگاکە بە هۆی کێشەی نەمانی نیسابی یاسایی، لەکار کەوت(٢).\nهەر بۆیەش لە هەمان ساڵدا، سەرۆکایەتیی کۆمار پڕۆژەیەکی ئاڕاستەی ئەنجومەنی نوێنەران کرد بۆ هەمواری یاسای دادگای باڵای فیدراڵی ژمارە (٣٠)ی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ چارەسەری لەکارکەوتنی دادگای باڵای فیدراڵی(٣).\nئێمە رامان وابو کە دەبێ ئەم هەموارەش هاوشێوەی ئەو یاسایەی کە لە مادەی (٩٢)ی دەستور ئاماژەی پێدراوە، هەر دەبێ بە زۆرینەی دوسێیەکی کۆی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران دەربچوێنرێ. بەڵام سەرۆکایەتیی پەرلەمان پێداگر بون کە هەمواری یاسا کۆنەکە پێویستی بەو زۆرینەیە نییە و وەک هەر یاسایەکی ئاسایی بە زۆرینەی سادە بەپێی مادەی (٥٩- دوەم)ی دەستور دەنگی لەسەر دەدرێ(٤). هەربۆیەش ئێمە لەبەر ئەو هۆیە و لەبەر نەبونی گەرەنتی لە دەنگدانی دادگاکە بەتایبەت لە پرسەکانی پەیوەست بە مافە دەستورییەکانی هەرێم، دەنگمان بە یاساکە نەدا و بایکۆتی دانیشتنی پەرلەمانمان کرد. دوا جار یاساکە لە (١٨- ٣- ٢٠٢١) دەنگی لەسەردرا(٥).\nدەکرا پاش دەرچواندنی ئەم یاسایە تانە لە دەستوری بونی بدرێ. بەڵام نەک هەر ئەوە نەکرا، بەڵکو دەسەڵاتدارانی هەرێم دو دادوەریان پاڵاوت بۆ ئەندامێتیی ستافە تازەکەی دادگا و، زۆر ئاساییش مامەڵەیان لەگەڵ کرد. ئەوەتا خۆیان لە دو داوادا کە دژیان تۆمار کراوەسەبارەت بە موچەی موچەخۆرانی هەرێم، لەبەردەم دادگاکە ئامادە بون و، بڕیاری دادگاش رەدکردنەوەی تانەکان بوە لەسەرتان(٦)! تەنانەت لەو داوایانەشی کە لەسەر نەوت و گازی هەرێم بون، دیسانەوە بەشێوەیەکی ئاسایی مامەڵەیان لەگەڵ دادگاکە کردوە(٧)! ئێوە کە خوتانپێشتر دانتان بە شەرعییەتی دادگاکەدا ناوە و، هیچ تانەیەکتان لە دەستوری بونی نەگرتوە، ئیتر چۆن دەتوانن ئێستا لە راگەیاندنەوە تانە لەدادگاکە بدەن!؟\nپاڵپشت بەوەی لەسەرەوە ئاماژەی پێدرا هەر قسەیەک لەسەر دەستوری نەبونی دادگای باڵای فیدراڵی، قسەی سیاسیی بێ ئەنجام وئیسفزازییە و، لەڕوی یاساییەوە هیچ بەهایەکی نییە.\nبڕوانە دەقی یاساکە لە سایتی:\n٢. ئەوەی زیاتر بویە هۆی چارەسەر نەبونی نیسابی یاسایی دادگای باڵای فیدراڵی، رەدکردنەوەی مادەی سێی یاساکەی بو لە لایەن خودیدادگاکەوە کە شێوازی پڕکردنەوەی بۆشایی ناو دادگاکە رێکدەخات. بڕوانە دەقی دو بڕیاری دادگای فیدراڵی لەم بارەیەوە:\n٣. بڕوانە دەقی پڕۆژەکە:\n٤. هەر دو بۆچونەکە خاوەنی بەڵگەن بۆبەرگری لە بۆچونەکەیان. تەنانەت ستافی پێشوی دادگای باڵای فیدراڵی ساڵی ٢٠١٢، لە وەڵامیلیژنەی یاسایی ئەنجومەنی نوێنەران، ئاماژەیان بەوە داوە کە دەرچواندنی هەمواری یاسای دادگاکە هەر دەبێ بە هەمان نیسابی مادەی(٩٢- دوەم)ی دەستور بێت. بەڵام بۆ پشتڕاست کردنەوەی دروستیی هەر یەکە لەو دو ڕایە دەبودوای دەرچونی یاساکە لەبەردەم دادگایباڵای فیدراڵی تانە لە یاساکە بدرێ و، لە لایەن خودی دادگاکەوە یەکلا بکرێنەوە، چونکە لەکاتی گفتوگۆی پڕۆژە یاساکە (کۆتایی ٢٠٢٠ وسەرەتای ٢٠٢١) دادگای باڵای فیدراڵی لەکار کەوتبو تا داوای تەفسیری لێبکرت\n٥. بڕوانە دەقی یاساکە:\n٦. بڕوانە دەقی هەر دو داواکە و بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی لە بارەیانەوە:\n٧. بڕوانە دەقی بڕیارەکە:


به‌شه‌بودجه‌ی هێزه‌کانی کوردی سووریا له بودجه‌ی سه‌ربازیی ئه‌مریکا دیاری کرا\nبه‌شی جیهان- ئه‌مریکا 300 میلیۆن دۆلاری بۆ هێزه‌کانی کورد- عه‌ره‌بی سووریا و 200 میلیۆن دۆلاریشی بۆ دابین کردنی ئاسایشی سنوور له ناوچه‌ی ژێر کۆنتڕۆڵی کورده‌کانی سووریا ته‌رخان داوه.\nبه‌پێی هه‌واڵی کوردپرێس، وه‌زاره‌تی به‌رگریی ئه‌مریکا له پۆلێنبه‌ندیی بودجه‌ی سه‌ربازیی ساڵی داهاتووی خۆی بودجه‌یێکی بۆ مه‌شق‌پێکردن و پڕچه‌ک‌کردنی هێزه‌کانی کوردی سووریا و هه‌روه‌ها هێزی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی کوردستان دیاری کردوووه.\nبه‌پێی پۆلێنبه‌ندیی بودجه‌ی سه‌ربازیی ساڵی نوێی ئه‌مریکا، 1.4 میلیارد دۆلار بۆ ڕاهێنان و پڕچه‌ک‌کردنی هێزه‌کانی هاوپه‌یمانی ئه‌مریکا، سوپای عێراق و (کورده‌کان) له عێراق و سووریا ته‌رخان دراوه که 850 میلیۆن دۆلاری بۆ هێزه‌کانی سوپای عێراق و پێشمه‌رگه له هه‌رێمی کوردستان خه‌رج ده‌کرێت.\nله بودجه‌ی ساڵی نوێی ئه‌مریکادا 300 میلیۆن دۆلاریش بۆ مه‌شق پێکردن و پڕچه‌ک‌کردنی هێزه‌کانی کورد- عه‌ره‌بی هاوپه‌یمانی ئه‌مریکا له سووریا ته‌رخان دراوه. پێنتاگۆن هه‌روه‌ها 250 میلیۆن دۆلاریشی بۆ دابین کردنی ئاسایشی سنوور له ناوچه‌ی ژێر کۆنتڕۆڵی کوردی سووریا ته‌رخان داوه.\nپێشتر ئه‌مریکا ڕای‌گه‌یاندبوو که هێزێکی پاسه‌وانی سنووری 30 هه‌زار که‌سی پێکهاتوو له هێزه‌کانی کورد و عه‌ره‌بی سووریا پێک ده‌هێنێت و که‌ره‌سته‌ی پێویستیش ڕاده‌ستی ئه‌وان ده‌کات.


ململانێی رووسیاو ئەمەریكا لەسەر داهاتووی سوریا پەرەدەسەنێت 2017-12-16\nوەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاند، ئامانجی سەربازی وڵاتەكەی بۆ تێكشكاندنی داعش لە سووریا بە تەواوی كۆتاییهاتووە. رووسیا لەو چوارچێوەی هەماهەنگییەكانی دەیەوێت سەكۆی كەناراوی "ترتۆس" لەدەریای سپی ناوەڕاست فراوانبكات، كە ئەو ناوچەیە بەشێكە لەسوریا. هاوكات ئیگۆر كوناشینكۆڤ، وتەبێژی رەسمی وەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاند، سەرەتای فراوان بوون و بڵاوبوونەوەی داعش لە عێراق و سووریا لە سایەی بێدەنگ ئەمەریكا بوو. وەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاند، ئامانجی سەربازی وڵاتەكەی بۆ تێكشكاندنی داعش لە سووریا بە تەواوی كۆتایی هاتووە. \nكۆتایی ئامانجەكانی رووسیا\nلە كۆنفرانسێكی رۆژنامەڤانیدا سێرگی رۆدسكی، فەرماندەی گشتیی ئەركانی سوپای رووسیا رایگەیاند، لەماوەی مانگی رابردوودا شاری ئەلبوكەمال و چەند ناوچەیەكی دیكە لە رۆژئاوای رووباری فورات كۆنترۆڵكرانەوە، ئێستا ئامانجی سەربازی هێزەكانی رووسیا بۆ تێكشكاندنی داعش لە خاكی سووریا كۆتایی هاتووە. رۆدسكی راشیگەیاند، لە سووریا هیچ شارۆچكەیەك نییە لە دەستی داعشدا مابێتەوە و هەموو ناوچەكان بەتەواوەتی لە دەستی داعش كۆنترۆڵكراونەتەوە. فەرماندەی گشتی ئەركانی سوپای رووسیا دەڵێت، لە ماوەی هەفتەی رابردوودا هێزەكانی سوپای سووریا بە پشتیوانی هێزی ئاسمانی رووسیا بە تەواوی ناوچەكانی باكووری رۆژئاوای ئەلبوكەمالیان لە نزیك رووباری فورات تاوەكو شارۆچكەی نازیلی، كە رووبەرەكەی بە گشتی دوو هەزار و500  كیلۆمەتر دووجا دەبێت، كۆنترۆڵكردووەتەوە. \nهەردوو حكوومەتی عێراق و سووریا كۆتاییهاتنی داعشیان لە وڵاتەكانیان راگەیاندووە، ئەوەش دوای نزیكەی چوار ساڵ لە شەڕكردنی دژی ئەو گرووپە لە هەردوو وڵاتەكەدا. لە سووریا، وڵاتانی رووسیا و ئێران پاڵپشتی سوپای سووریایان كرد دژی داعش و نەیارەكانی دیكەی. لە عێراقیش هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆكایەتی ئەمەریكا پشتیوانی سوپای عێراق و پێشمەرگە بوون لە شەڕی دژی داعش. \nرێكخراوی چەكداری داعش لە حوزەیرانی 2014ـەوە لە سووریا روویكردە عێراق و لە ماوەی كەمدا فەللوجە، مووسڵ، تكریت و ژمارەیەك ناوچەی دیكەی كۆنترۆڵكرد. دواتر هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆكایەتیی ئەمەریكا و بەشداری70  وڵات دژی داعش راگەیێندرا، كە بە هێرشی ئاسمانی و راوێژی سەربازی هاوكاری پێشمەرگە و سوپای عێراقیان كرد بۆ كۆنترۆڵكردنەوەی ناوچەكان.\nجێگیركردنی كەشتی سەربازی\nرووسیا لەو چوارچێوەی هەماهەنگییەكانی دەیەوێت سەكۆی كەناراوی "ترتۆس" لەدەریای سپی ناوەڕاست فراوانبكات، كە ئەو ناوچەیە بەشێكە لەسوریا. رۆژنامەی "نیزاڤیسیمایا گازیتا" ئەوەشی ئاشكراكردووە، كە رێككەوتنەكە لە18  كانوونی دووەمی2017 وە چووەتە بواری جێبەجێكردن و بەپێی رێككەوتنەكە11  كەشتی سەربازی، كە دوویان بەوزەی ئەتۆمی كاردەكات رەوانەی كەناراوەكانی سوریا دەكرێت. هەروەها هەر لەچوارچێوەی رێككەوتنەكە رووسیا چەند ژێردەریاییەكی ئەتۆمیش رەوانەی كەناراوەكانی سوریا دەكات، بەبێ ئەوەی ژمارەیان ئاشكرابكرێت. \nوەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاند، پاساوی بوونی داعش بۆ مانەوەی ئەمەریكا لە سووریا بێ بنەمایە. پێشتر وەزارەتی بەرگری ئەمەریكا پێنتاگۆن رایگەیاندبوو، هەتا ئەو كاتەی پێویست بكات هێزەكانی لە سووریا دەمێننەوە. ئیگۆر كوناشینكۆڤ، وتەبێژی رەسمی وەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاند، سەرەتای فراوان بوون و بڵاوبوونەوەی داعش لە عێراق و سووریا لە سایەی بێدەنگ ئەمەریكا بوو. گوتیشی: بە هۆی دەستپێكردنی ئۆپراسیۆنی سەربازی رووسیاوە لە 30ی سێپتێمبەری2015  داعش رووی لە پوكانەوە و لەناوچوون كرد. كوناشینكۆڤ، داوای لە ئەمەریكا كرد، رێزی سەروەری سووریا بگرێت بە گوێرەی بەندەكانی یاسای نێودەوڵەتی و خاكی سووریا بەجێبهێڵێت.


ماکرۆن پشتگیری یەپەگە دژی ئەردۆغان لە ناتۆ دەکا\nناکۆکییەکانی نێوان ئەندامانی ناتۆ لە بەریتانیا باشتر روونبوونەوە کاتێک سەرکردەکان چاویان بەیەک کەوت. ماکرۆن روونکردنەوە لەسەر قسەکانی پێشووتری دەدات و سەبارەت بە تورکیاش رایگەیاند "تورکیا یەپەگە و ئەوانیدی بە تیرۆریست دادەنێت. کە ئەمە پێناسەی ئێمە نییە".\nتوڕەییەکی زۆر بە ئەندامانی ناتۆەوە دیارە ئەوەش دوای ئەوەی ئیمانوێل ماکرۆنی سەرۆککۆماری فەرەنسا گوتی، لە رووی ستراتیژییەوە "ناتۆ مێشکی مردووە".\nدۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەڵێت، هیچ ئەندامێک بەقەد فەرەنسا پێویستی بە ناتۆ نییە. "راشکاوانە دەیڵێم، ئەمریکا کەمترین پێویستی بە ناتۆ هەیە. کەمترین سوودی بۆ ئێمە هەیە. ئێمە یارمەتی ئەوروپا دەدەین، ئەورووپا یەکدەگرێت و دژی دووژمنێکی هاوبەش دەوەستنەوە کە لەوانەشە دووژمن نەبێت. کاتێک فەرەنسا راگەیێندراوێکی لەو جۆرە لەسەر ناتۆ بڵاودەکاتەوە. ئەمە هەنگاوێکی مەترسیدارە".\nترەمپ کە لێدوانەکانی ماکرۆنی لەبارەی ناتۆ بە ناشرین وەسفکردبوون، هەر لە لەندەن لەگەڵ ماکرۆنیش کۆبووەوە.\nرۆژنامەڤانان گوشاریان خستە سەر ماکرۆن روونکردنەوە بدات کە بۆچی ناتۆی بە مێشک مردوو ناوبردووە.\nماکرۆن نەک تەنیا پەشیمان نەبووەوە لە لێدوانەکەی، بەڵکو هۆکاری ئەو لێدوانەیشی خستەڕوو و گوتی، تورکیا یەکێکە لەو لاوازییانەی ناتۆ، دەچێت شەڕی ئەو لایەنە دەکات کە لەگەڵ ئێمە شەڕی داعشیان کردووە.\nسەرۆکی فەرەنسا ئاماژەی بەوە کرد "هیچ نەبێت دوو روونکردنەوەمان دەوێت، چۆن دەبێت ئەندامی هاوپەیمانییەک بێت و لەگەڵ ئێمە بێت و شت لە ئێمە بکڕی و بچیت سیستەمی ئێس 400 لە رووسیا بکڕیت. لە رووی تەکنیکییەوە ئەمە ئەستەمە. سەرۆکی تورکیا دەبێت روونکردنەوە بدات لەسەر ئەمانە ئەگەر بییەوێت وەکو بەشێک لەئێمە بمێنێتەوە. شتێکی دیکە، تورکیا دەیەوێت بەرەوڕووی هەموو راگەیێندراوەکان لەلایەن لووتکەکەوە بوەستێتەوە ئەگەر ئێمە نەچینە سەر رای ئەوان لەسەر پێناسەی رێکخراوی تیرۆر. یەپەگە و ئەوانیدی بە تیرۆریست دادەنێت. کە ئەمە پێناسەی ئێمە نییە".\nشتێک کە زۆربەی ئەندامانی ناتۆ لەسەری کۆکن ئەوەیە؛ داعش لە عێراق و سووریا و جێگیرکردنی سیستەمی مووشەکی رووسیا لەنزیک سنوورەکانی ئەورووپا هەڕەشەی گەورەن.\nهەروەها وڵاتانی ئەندام لەناتۆ پێویستییان بە خەرجکردنی بڕە بودجەیەکی زیاترە بۆ بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری هاوپەیمانەکە.\nمیوانی سه‌رهێڵ: 340\nکۆی سه‌ردان: 20237087


دانوستانی نێوان مۆسكۆ و كیێڤ دەستپێدەکاتەوە – Esta News\nبڕیارە ئەمڕۆ گەڕێکی دیکەی دانوستانی نێوان مۆسکۆ و کیێڤ بۆ گفتوگۆکردن لەسەر کێشەکانیان بەڕێوەبچێت.\nدیمیتری پێسکۆف، وتەبێژی کرملن رایگەیاند، ئەمڕۆ گەڕێکی دیکەی دانوستانەکانی نێوان مۆسکۆ و کیێڤ دەستپێدەکاتەوە و گفتوگۆی راستەوخۆی نێوان پۆتین و زێلنسكیش ئەگەرێكی كراوەیە.\nپێشتر چەند جارێک کۆبوونەوە لەنێوان شاندی رووسیا و ئۆکرانیا ئەنجامدراوە، دوایین گفتوگۆشیان 10ی ئەم مانگە کۆبوونەوەی نێوان سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی رووسیا و دیمتری کۆلیبا، وەزیری دەرەوەی ئۆکرانیا بوو ، بە نێوەندگیری مەولود چاوشئۆغڵو وەزیری دەرەوەی تورکیا لە پەراوێزی کۆڕبەندی دیپلۆماتی لە شاری ئانتاڵیای تورکیا.\nدیمیتری بیسیکۆڤ وتەبێزی کۆشکی کریملینی روسیا ئەمڕۆ 14/3/2022، گەڕێکی دیکەی دانوستانەکانی نێوان مۆسکۆ و کیێڤ دەستپێدەکات. ئاماژەی بەوەکردووە، “لایەنێک ئەگەری چاوپێکەوتنی رووبەڕوو لەنێوان ڤلادیمیر پۆتین سەرۆکی روسیا و ڤۆلۆدیمیر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکرانیا باسکردووە.”\nئاشکراشی کردووە، “مەرجی روسیا بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ زیلینسکی ئەوەیە پێش کۆبوونەوەکە پێویستە روون و دیاریکراو بێت کە چی لە نێوان هەردوو سەرکردەدا باس دەکرێت و بە چ ئەنجامێک دەگات.”\nلەبارەی ئەنجامی گفتوگۆکانی وەفدی روسی و ئۆکرانیا لە بێلاروسیا بیدیکۆڤ ئەوەی خستەڕوو، “دانوستانەکان بەردەوامن و نەپچڕاون و ئێستا لەڕێگەی پەیوەندی ڤیدیۆییەوە دانیشتنەکان بەڕێوەدەبرێن.”\nئەمەش دوای ئەوەدێت، وەزیری دەرەوەی هەردوو وڵات لە شاری ئەنتاڵیای تورکیا بە سەرپەرشتی وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە کۆبوونەوە و مەولود چاوش ئۆغڵو لە داوای کۆبوونەوەکە ئاماژەی بەوەدا، “هەوڵدەدەین کۆبوونەوەی داهاتوی نێوان روسیا و ئۆکرانیا لە ئاستی لوتکەدا بێت.”\nلە مانگی ١٢ی ساڵی رابردوودا، روسیا داوای لە ناتۆ کرد کە بەهیچ جۆرێک ئۆکرانیا بەشداری پێنەکات لە هاوپەیمانیەتییەکەدا و باسی لەوەشکرد، ئەگەر کارێکی وا ئەنجام بدرێت ئەوا مەترسی زۆر بۆ سەر ئاسایشی روسیا دروست دەبێت و کاردانەوەی توندیان دەبێت.\nماوەی سێ هەفتەیە هێرشەکانی روسیا بۆ سەر ئۆکرانیا بەردەوامە و ئەو وڵاتە بەردەوام تۆمەتبار دەکرێت بە پێشێلکردنی یاساکانی جەنگ و کردنە ئامانجی شوێنی هاوڵاتییانی مەدەنی.


هەڵەی کورد لە ڕیفراندۆمی سەربەخۆییەکەیدا ئەوەبو تاک لایەنە ئەنجامی دا و گوێ ی بەبەشداری و ڕای پێکهاتەکانی دیکەی ناوچە کێشە لەسەرەکان نەدا ، عەرەب و تورکمانەکان بایکۆتیان کرد، بەوەش نا شەرعی بوونی ڕیفراندۆمەکەی لێکەوتەوە چ لەلایەن عێراقەوە یان لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیەوە . ئەمجارەیان کورد لە هەڵبژاردنەکەدا بەڕێژەی لەسەدا پەنجا زیاتر شەرعیەتی کوردبوونی خۆی لەو ناوچانە وەرگرتەوە .\nتا ئێرە هەڵبژاردن و ئەنجامەکەی لەو ناوچە کێشە لەسەرانە پرۆسەیەکی سیاسی و دەستوری عێراقیە . چۆنیەتی حکومەت و دەستەڵاتی سیاسی لە عێراقدا دیاری دەکات . بەڵام لەئەنجامە کوردیەکەیدا لە ناوچە کێشە لەسەرەکاندا وەک کەرکوک ، موسڵ ، شەنگال ، خانەقی و هتد ، واقیعێکی سیاسی نوێ نیشانی کورد و تەرەفی بەرانبەری ئەدات . لەو واقیعە تازەیەوە پێویستە کورد بەهەمان ڕێچکە و عەقڵیەتی ڕابردوودا نەڕواتەوە کە لەسەرەتای کەوتنی کۆمارەکەی سەدامەوە خواستی کوردی جیابوونەوە و جیاکردنەوەی ئەو ناوچانەبوو بەلای هەرێمی کوردستاندا . لەم واقیعە تازەیەوە کە لەپاش فەشەلی ڕیفراندۆمەوە هاتۆتە پێشەوە ، دەبێت کورد پرۆژەیەکی نوێ ی هەبێت ، لەئاست ئەم شانسە نوێ یەدا بێت لەو ناوچانەدا، تەنانەت قەوانی مادەی سەد و چلی دەستوری عێراقیش هاوتا و هاوشانی ئەم دابەشکردنەوە نوێ یە نیە .\nلەبەر ئەوە گۆڕانکاری ڕیشەی لە سیاسەت و دید و بۆچی کوردیدا بۆ ئەو ناوچانە دەبێت ئەولەویەتی سیاسەتی سەرکردایەتی کورد بێت بەهەموو پارتە سیاسەکانی کوردستانەوە\nهەڵەی کورد لە ڕیفراندۆمی سەربەخۆییەکەیدا ئەوەبو تاک لایەنە ئەنجامی دا و گوێ ی بەبەشداری و ڕای پێکهاتەکانی دیکەی ناوچە کێشە لەسەرەکان نەدا ، عەرەب و تورکمانەکان بایکۆتیان کرد . بەوەش نا شەرعی بوونی ڕیفراندۆمەکەی لێکەوتەوە چ لەلایەن عێراقەوە یان لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیەوە . ئەمجارەیان کورد لە هەڵبژاردنەکەدا بەڕێژەی لەسەدا پەنجا زیاتر شەرعیەتی کوردبوونی خۆی لەو ناوچانە وەرگرتەوە .\nتا ئێرە هەڵبژاردن و ئەنجامەکەی لەو ناوچە کێشە لەسەرانە پرۆسەیەکی سیاسی و دەستوری عێراقیە . چۆنیەتی حکومەت و دەستەڵاتی سیاسی لە عێراقدا دیاری دەکات . بەڵام لەئەنجامە کوردیەکەیدا لە ناوچە کێشە لەسەرەکاندا وەک کەرکوک ، موسڵ ، شەنگال ، خانەقی و هتد ، واقیعێکی سیاسی نوێ نیشانی کورد و تەرەفی بەرانبەری ئەدات . لەو واقیعە تازەیەوە پێویستە کورد بەهەمان ڕێچکە و عەقڵیەتی ڕابردوودا نەڕواتەوە کە لەسەرەتای کەوتنی کۆمارەکەی سەدامەوە خواستی کوردی جیابوونەوە و جیاکردنەوەی ئەو ناوچانەبوو بەلای هەرێمی کوردستاندا . لەم واقیعە تازەیەوە کە لەپاش فەشەلی ڕیفراندۆمەوە هاتۆتە پێشەوە ، دەبێت کورد پرۆژەیەکی نوێ ی هەبێت ، لەئاست ئەم شانسە نوێ یەدا بێت لەو ناوچانەدا . تەنانەت قەوانی مادەی سەد و چلی دەستوری عێراقیش هاوتا و هاوشانی ئەم دابەشکردنەوە نوێ یە نیە . لەبەر ئەوە گۆڕانکاری ڕیشەی لە سیاسەت و دید و بۆچی کوردیدا بۆ ئەو ناوچانە دەبێت ئەولەویەتی سیاسەتی سەرکردایەتی کورد بێت بەهەموو پارتە سیاسەکانی کوردستانەوە


ئەوەی لە پەرلەمان رویدا لە دژی هەنگاوەکانی چاکسازی بوو /نەوزاد محمد - Hekar.net : Hekar.net\nلە کوبونەوەی ئاسایی پەرلەمانی کوردستان لە رۆژی دووشەمە رێکەوتی ٣٠/١١/٢٠٢٠، لە لایەن هەندێکموزایەدە چیەوە هەوڵ درا گرژیەک دروست بکرێت و کوبونەوەی پەرلەمان پەک بخرێت. ئەم کۆمەڵە موزایەدە چیە بە ناوی مووچە و مافی فەرمانبەران و مامۆستایان بە رێگای سیناریۆی پێشوەختە ئامادەکرا هەوڵ دەدەن وا خۆیان پیشان بدەن کە لە خەمی ماف و مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستانن. جا چ لە نانەوەی پشێوی لە ناو هوڵی پەرلەمان، یان بە رێگای رێکخستنی خۆپیشاندان و رژانە سەرشەقام، لە هەوڵی ئەوەی بتوانن کاریگەری بکەنە سەر هەست و سۆزی جەماوەر و بۆ مەرامەکانی خۆیان بەکاریان بینن. ئەوەی زۆر روون و ئاشکرایە ئەم هەوڵانەیان نە لە پێناوی فەرمانبەرانە و نە لە پێناوی بەرژەوەندیە گشتیەکانی هەرێمی کوردستانە، بەڵکو ئەوان بە پێی بەرنامەیەکی پێشتر دارێژراو لە لایەن حزبەکانیانەوە کاری خۆیان دەکەن، مەبەستی سەرەکی یان لە هەوڵانەیان پەکخستنی بەرنامە و هەنگاوەکانی چاکسازی حکومەتی هەرێمی کوردستانە، کە لەو بەرنامەیەدا زەرەرمەندی سەرەکی ئەو حزبانە دەبن لەبەر ئەوەی بە هەزاران موچەی بن دیوار و سەر دیوار و ئاسمانی یان هەیە لەسەر حسابی بودچە و مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان. جگە لە بە سەدان پرۆژەی تەجاوز و دەست بەسەرداگرتنی بە هەزاران دۆنم عەردی حکومەت و کۆنتڕۆل کردنی چەندین دەروازەی داهات و بازرگانی کردن بە نەوتی هەرێم بە قاچاغی، بە بێ ئەوەی یەک دینار لە داهاتی ئەم دەروازانە و فرۆشتنی ئەم نەوتە بگەرێتەوە بۆ خەزینەی حکومەتی هەرێم. ئەوەی جێی داخەوو حزبی سەرەکی کە لە حکومەت بەشدارن، ئەوانیش یەکێتی و گۆڕانن، دەستیان لەم هەوڵانەدا هەیە و رێگاشی بۆ خۆش دەکەن. ئەگەر ئەم لایەنانە بە راستی خەمخۆر و دڵسۆزن. ئەگەر بە راستی لە خەمی مووچەی فەرمانبەرانن ئەگەر بە راستی هەوڵی چارەسەری دۆخی نالەباری ئابوری هەرێم دەدەن. ئەگەر بە راستی دەیانەوێ گەندەڵی نەمینێت و هاوکاری حکومەت بن و مووچە دابین بکات. ئەوە زۆر ئاسانە و تەنها پێویستی بە چەند هەنگاوێک هەیە.. ١- بڕینی موچەی بن دیوار و دوو موچە و سێ موچە و پلە و خانەنشینە نایاساییەکان. ٢- رادەستکردنی داهاتی دەوازەکانی سنوری سلێمانی بە حکومەتی هەرێمی کوردستان. ٣- قەدەغە کردنی بارزگانی بە قاچاغی نەوتی هەرێم. ٤- ملکەچ بوون بە تەواوی بریارەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە لارەی پاکسازی و سەروەری یاسا. ٥- ئەگەر ئەم لایەنانە لە خەمی هەرێمی کوردستان و بودجە و مووچەن، فەرمون رووی شەرتان لە پەرلەمان و حکومەتی مەرکەزی بکەن و شەربۆ خۆتان و بۆ هەرێم بکەن، کە ئەمە شەش ساڵە بودچەی هەرێم یان راگرتووە. ئەگەر نا، ئەوە ناکرێت بە رۆژ حکومەت بیت و لە شەو ئۆپۆزسیۆن. ناکرێت بە هەزاران مووچەی ساختەتان هەبیت لەسەر حسابی مووچە خۆرانی هەرێم و داوای مووچەش بکەن. ناکرێت نیوەی داهاتی هەرێم قورغ بکەن و بە حکومەت بڵین کوا داهات. ناکرێت خۆت بە ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بزانیت و لە دژی خودی پەرلەمان و بریارەکانی بیت. بۆیە دەڵێم ئەوەی ئەمڕۆ لە پەرلەمان روویدا لە دژی بەرنامەی چاکسازی حکومەتی هەرێم بوو، لە دژی مووچە بوو، لە دژی فەرمانبەران بوو، لە دژی کاسبکاران بوو، لە دژی بەرژوەندی یە گشتیەکانی هەرێمی کوردستان بوو، خزمەت کردن بوو بە ئەجندای دەرەکی کە هیچ کات خێریان بۆ گەلی کورد نەویستووە. قسە و بریاری کۆتاییش هەر بۆ جەماوەری بە شەرەفی کوردستان دەبیت، کە ئێستا وێنەکە لە پێش چاویان زۆر روون و ئاشکرایە.


موقەدەس و شیعر\n(2,139) جار خوێندراوەتەوە\nچۆن شیعر موقەدەس بەرهەمدەهێنێت و موقەدەسيش شیعر؟ به فايلى pdf بيخوێنه‌وه\nئایدیای "موقەدەس" هەمیشە یەکێک بووە لە ئایدیا بنچینیەییەکانی ژیانی مرۆڤ، کە لە فۆرمەکانی خودا، کات، شوێن، شت و هەندێجار لەکەسەکانيشدا مانیفێست‌بووە و ڕۆڵ‌وکارکردێكی حەیاتيی لە ژیانی کۆمەڵایەتی و کۆمەڵگایی و هەروەها ڕێخستنی پەیوەندییەکاندا هەبووە. موقەدەس بەهێزترین و سەخترین ئایدیای مرۆڤ بووە. بەو مانایەی ڕەنگە تاکە ئایدیا بێت کە بەهەمان شێوە وەک خۆی بەگرنگی ماوەتەوە، سەرەڕای چاخە جیاوازەکان.\nئایدیای موقەدەس لە هەموو ئوستورەکان و دینە سەرەتاییەکان و دینە هاوچەرخەکاندا هەبووە و هەیە. هزر و کرداری موقەدەس لە ئوستورە و دینەکاندا هەبووە و هەیە و کرۆکی سەختی هێشتنەوەیان بووە. بە مانایەکی تر ئایدیای موقەدەس لە ڕێگەی هزر و کرداری موقەدەسەوە خۆی پاراستووە و درێژەی بە خۆی داوە و هاوکات میدیۆمەکەی خۆيشی هێشتۆتەوە و پاراستوویەتی. بۆ نمونە؛ دین موقەدەسی پاراستووە و هێشتویەتيەوە و موقەدەسیش دینی پاراستووە و هێشتوویەتییەوە. واتە پەیوەندییەکی دوولایەنە لە نێوان ئايدیای موقەدەس و فۆرمی دەرکەوتن یان مانیفێستبوونەکەیدا هەیە.\nدابەشکاريی تەواوی جیهان بەسەر موقەدەس و ناموقەدەسدا لە ئیمێل دورکايمەوە دەستپێدەکات، هەرچەندە پێش دورکایم، لە ناو دینەکان و ئوستورەکاندا جیاکاريی نێوان موقەدەس و ناموقەدەس هەیە بەڵام وەک توێژینەوە لە دین لە دورکایمەوە دەستپێدەکات. لێرەدا ناکرێت باس لە هەموو ڕوانگەکان لەمەڕ موقەدەس بکرێت کە بە درێژايی مێژوو لەلای تیۆلۆژیستەکان، فەیلەسوفەکان و دینناسەکان و .... هتد گەڵاڵە بووە. بەکورتی ئاماژە بە چەند ڕامانیک لەسەر چەمکی موقەدەس دەکەین.\nڕۆدڵف ئۆتۆ، دین لەڕێگەی موقەدەسەوە پێناسەدەکات و پێی وایە دین ئەزموونێکی سەرسوڕهێنەرە لە حزووری هێزێکی موقەدەسدا شێوەوەردەگرێت و درووستده‌بێت. ئۆتۆ سۆنگەیەکی خودی و سوبێکتیڤ بە شێوەوەرگرتنی دین دەبەخشێت کە پتر ڕۆمانتیکە. ئۆتۆ لە کتێبی "ئایدیای موقەدەس"دا، لینکێک لە نێوان ترس، خۆشەویستی، حەپەسان و ڕێزدا درووستدەکات و ئەو کۆهەستەی کە لەبەرانبەر هێزێکی نادیاردا درووستدەبێت، ئەوا ئەوە ئەزموونی هێزی موقەدەسە. ئەزموونکاری ئەزموونی موقەدەس لەڕێگەی ئەو کۆهەستەوە لە بەرانبەر موقەدەسدا(هێزە نادیارەکە) هەست بە جیاوازییەکی بنەڕەتيی ئۆنتۆلۆژی لە نێوان خۆی و موقەدەسدا دەکات. موقەدەس بە شێوەیەکی دەرەگەردوونی، سەرووسروشتی و دەرەزانین خۆی نمایشدەکات. ئەزموونکاری ئەزموونی موقەدەس هەست بە بچوکی و ڕاگوزه‌رى و هیچێتيی خۆی لە ساتی ئەو ئەزموونەدا دەکات. بەم پێیەش ئیدی هەرگیز دەرفەت و ئیمکانی هەڵسەنگاندن و بیرکردنەوەی ڕەخنەيیانە لە موقەدەس بۆ ئەزموونکاری ئەزموونی موقەدەس ڕوونادات. بۆیە هەمیشە موقەدەس فۆرمێک لە نهێنی و هێز و مەزنێتيی ئەبەدی وەردەگرێت کە ناکرێت ڕەخنە بکرێت یان هەڵسەنگێنرێت.\nموقەدەس لە ڕوانگەی میرچا ئەلیادەدا تا دواسنوری خۆی درێژدەبێتەوە و فراوان دەبێت. لە ئۆتۆ فروانتر لە موقەدەس دەڕوانێت و پانتایی موقەدەس بە قەد پانتایی بیرکردنەوەی مرۆڤ فراواندەکات. بەم پێیەش دەکرێت بڵێین موقەدەس لە هەموو فۆرمەکانی ئوستورەدا هەیە کە خۆی لە ڕەمز یان دەق یان ڕیتوال یان کەلتور و ... هتد خۆی بەرجەستە بکات. موقەدەس دەبێتە ئایدیایەکی بێ‌شوێن و بێ‌کات کە لە هەموو کات و شوێنێکدا هەیە و پەیوەستە بە ڕوانگەی بینەری جیهانەوە واتە بۆ کەسی موقەدەسدۆست هەموو گەردوون بە جۆرێک موقەدەسە و دەتوانێت لە هەموو پنتێکی گەردووندا موقەدەس بدۆزێتەوە و ڕاڤەی بکات. لە ئەنجامی ئەم قسانەوە دەشێت پێناسەیەکی گشتگیری موقەدەس بکەین؛ موقەدەس بریتيیە لە هەر ئایدیایەک، شتێک، پەیوەندییەک، یان کاتێک کە لەسەروو سنوری هزراندن و بیرکردنەوەی مرۆڤەوە بێت و بۆی نەبێت ڕەخنەی لێبگرێت یان ڕەتی بکاتەوە، لەبەر ئەوەی لەبنەڕەتدا لەسەر بنچینەی کامڵی و بێخەوشی بنیاتنراوە. بۆیە دەشێت تەنیا بەرز ڕابگیرێت و ستایش بکرێت. بەدەربرینێکی تر موقەدەس پانتاییەکە کە دەشێت تەنیا بگێڕدرێتەوە و پیشانبدرێت و بگوازرێتەوە بۆ ئەوی دی، نەک شیبکرێتەوە یان هەڵسەنگێنرێت یان هەڵبوەشێتەوە. بەو پێیەی موقەدەس بەرییە لە خه‌سڵەت و تایبەتمەنديی مرۆڤانە، ئەوا هەمیشە سەروومرۆڤ پیشاندەدات واتە موقەدەس گوزارشت لە لایەنە جاويدانی و ئەبەدییەکەی مرۆڤ دەکات.\nپەیوەنديی نێوان خودا موقەدەس پەیوەندییەکی دوولایەنەیە و بەیەکدی کاریگەرن و یەکدی تۆخدەکەنەوە و یەکدی ڕێکدەخەن. بەڵام چەمکی موقەدەس لە چەمکی خودا فراوانترە لە دیندا، بە شێوەیەک هیچ دینێک نییە موقەدەسی تێدا نەبێت و موقەدەس و ناموقەدەسی لێک جودا نەکردبێتەوە. بەڵام دەشێت دین هەبێت خودای تێدا نەبێت یان بانگەشە بۆ خودا نەکات و گرنگی بە چەمکی خودا نەدات بەڵام هیچ دینێک نییە کە گرنگی بە چەمکی موقەدەس نەدات و سنورەکانی موقەدەس و ناموقەدەسی لێک جودا نەکردبێتەوە ئەگەرچی بە کاڵیيش بێت. چەمکی موقەدەس فراوانترین چەمکە لە دیندا کە دەشێت هەموو چەمکە دینییەکانی تر لەخۆبگرێت. ده‌توانین بڵێین موقەدەس ستراکتوری گەردوونيی هەموو دینەکانە و هەوەها پنتی سەرەتایی و خاڵی دەسپێک و جووڵەی درووسبتوونی هەموو دینەکانە. موقەدەس پانتاییەکە کە خودا جۆراوجۆرەکان تێيدا لەدایکدەبن و درووستده‌بن.\nمیکانیزمی ئەزموونيی "تاقیکردنەوە و هەڵە" هەمیشە گرنگترین ئامراز بووە بۆ تێگەشتن و ناسينى دەوروبەر بە مەبەستی مانەوەی جۆر. غەریزەی مانەوە بنەڕەتیترین پاڵنەری گەڕان و ئەزموونی جۆربووە و لە ڕێگەی زانین و کەڵەکەبوونی ئەزموونەوە مانەوەی خۆی مسۆگەرکردووە. پانتایی تاقیکردنەوە و پاشان درووستبوونی ئەزموون، زیندووترین و بەردەستترین پانتایی کرداری مرۆڤ بووە. پاش ئەمە پانتایی بەراوردکاری و قیاس و بیرکردنەوەی هزريیانە گرنگيی خۆی هەبووە. مرۆڤ لەسەرەتاکانی ڕامانەوە بە هۆی هەلو‌مەرجی ماتریاڵی و هۆشیارییەوە نەیتوانیوە لە برگەی مێژووی خۆی و تەمەنی مرۆڤایەتی زیاتر هەڵکشێت بۆیە سەیر نییە کە سەرەتاکانی ئەزموونی ڕامانی مرۆڤ تەنراوە بە موقەدەس. هۆکاری ئەوەی کە پانتایی موقەدەس هه‌ر لەبنچینەوە لە پانتایی ناموقەدەس جیاوازە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کرۆکە نهێنیئامێز و نەزانراوەی دیاردە ڕۆژانەییەکانی مرۆڤ. مرۆڤ لەڕێگەی میکانیزمی ئەزموونيی "تاقیکردنەوە و هەڵە" نەیتوانیوە هەموو شت بخاتە ناو پانتايی ئەزموونی تاقیکارییەوە. لەبەرانبەر ئەزموونی تاقیکاریيدا ئەزموونی موقەدەس قوتدەبێتەوە و بە تاقیکردنەوەدا ناڕوات و نەفيی ئەزموونی تاقیکاری دەکات. بەڵام خه‌سڵەتی ئەزموون وەردەگرێت واتە ئەزموونێکی بێ‌تاقیکردنەوە. ئەزموونێک کە بە تاقیکردنەوەی هەستە مەلموسەکانی مرۆڤدا ناڕوات و نابێت بە بەشیک لە ئەزموونی "تاقیکردنەوە و هەڵە". بۆیە هەر لەبنەڕەتەوە ئەزموونی موقەدەس سەر بە پانتاییەکی جیایە لە پانتایی مرۆڤانە ئەگەرچی لە جیهانی مرۆڤەکاندا بەرجەستەدەبێت بەڵام ئەو نامرۆڤانەيیەی خۆی دەپارێزێت. ئەزموونی موقەدەس ئەزموونێکی بان‌سرووشتی و دەرەزانینی مرۆڤە و شێوە نهێنییەکی ئەزەلی وەردەگرێت. نهێنیيەک کە بۆ دۆزینەوەى نهێنی نییە. نهێنیەک کە کرۆکی نەزانراوییە و مومکین نییە بزانرێت. بە مانایەک موقەدس بە زمانی "کانت" بريتييه له شت لە خۆ-دا واتە نومێنەیە. لەم سۆنگەوە تەنیا دەتوانین دەرکەوتە و ڕواڵەت و مانیفێست‌بوونەکانی نومينه بزانین و هەرگیز ناتوانین خودی نۆمينه بزانین و ئەم نەزانینەش پەیوەست نییە بە هەلومەرجی ماتریاڵی و هۆشیاریی مرۆڤەوە و پابەندی ئاستی گەشەی زیرەکيی مرۆڤایەتی و پێشکەوتنی تەکنۆلۆژیا و کەرەستەکانی زانینەوە نییە. بەڵکو ئەم نەزانینە خه‌سڵەتی ناوەکيی خودی نۆمينەيه کە نایەتە ناو زانینەوە و بۆ هەمیشەش دەرەزانین دەمێنێتەوە. وشەی نۆمينه لەبنەڕەتدا وشەیەکی لاتینییە و گوزارشت لەو هێزە خودایی یان ڕۆحانییە دەکات کە دەست بەسەر شت یان گەردووندا دەگرێت. پاش کانت ڕودۆڵف ئۆتۆ وشەی نومینۆس کە لە نۆمينەوە وەریگرتووە و بە مانای ئەزمونی موقەدەس بەکار دەبات. ئەمانەش ئەوە دەردەخەن کە موقەدەس لە بنەڕەتدا نەزانراوە و نهێنیيە، نهێنيی ئەزەلی. ڤیتگنشتاین دەڵێت "شتێک کە نەکرێ قسەی لێوە بکرێت دەبێت له‌باره‌يه‌وه بێدەنگ بیت" لەبارەی نۆمينەوە ناکرێت قسەبکرێت کەواتە دەبێت بەرامبەری بێدەنگ بین. نۆمينه لەبنەڕەتدا نەزانراوێكی ئەبەدییە و نابێت لە بارەیەوە بدوێین لەبەر ئەوەی لەبارەی شتێکەوە کە نەزانین چییە بدوێین ئەوا بەزۆرترین ئەگەر هەڵە دەکەین. بەم پێیەش نازانرێت موقەدەس چییە و هەر لەسەرەتاوە پێش ئەوەی مرۆڤ بزانێت موقەدەس چییە دەبێت ئەوە بزانێت کە نازانێت موقەدەس چییە. لێرەوە موقەدەسدۆست لەبەرانبەر موقەدەسدا هەموو جۆرە ئیمکانی بیرکردنەوەی لێ زەوتدەکرێت و بۆی نییە بیری لێبکاتەوە و دەبێت موقەدەس وەک خۆی چۆن دەگێڕدرێتەوە بەو شێوە وەری بگرێت. م وقەدەسدۆست هەست بەوە دەکات کە ئەو لە پێگەیەکدا نیە بزانێت موقەدەس چییە بەڵکو دەبێت ئەو لە ئەزموونی موقەدەسدا سەرسام و مەست بێت و هەست بە ترس و ڕازئامێزی و نهێنییەکی گەورە بکات کە ئەو نایزانێت چیە.\nلەدەرەنجامدا موقەدەس فۆرمێکی ناڕەخنەیی وێنەیی نمایشی وەردەگرێت. موقەدەسدۆست تەنیا دەتوانێت هەستی پێبکات وەک خۆی.\nسنوری موقەدەس و ناموقەدەس بە شێوەیەکی بنەڕەتی دوو جۆر پانتايی بوون لەیەک جیادەکاتەوە؛ پانتايی موقەدەس و پانتايی ناموقەدەس. هەرکام لەم پانتايیانە تەواو لەویدی جیایە و هاوکات پێوەی بەندە و هیچیان بەبێ ئەویتریان مانا نابەخشێت و هەردووکیان پێکەوە ڕۆڵ‌وکارکردی یەکتر تەواودەکەن. موقەدەس هەمیشە پێویستی بە ناموقەدەسە بۆ ئەوەی خۆی وەک موقەدەس بە گوێرەی ئەو پیشان بدات و ناموقەدەسیش هەمیشە پێویستی بە موقەدەسە بۆ ئەوەی پەیوەندییە ناوخۆیەکانی خۆی پێ ڕێکبخات. موقەدەس ڕێکخەری پانتايی ناموقەدەسە.\nموقەدەس لەبنەڕەتدا بریتیيە لە فۆرم. فۆرمێکی تۆکمەی بەهێزی ناڕەخنەیی. بەدەربینێکی تر هیچ شتێک خوی لە خۆیدا موقەدەس نیە، بەلکو هەرشتێک لە کۆپەیوەندییەکدا، کە فۆرم دەیچنێت موقەدەس دەبێت و کۆپەیوەندییەکە لەسەرەتادا ناوەکی نییە و دەرەکییە و فۆرم دەیچنێت بەڵام پاش ئەوەی موقەدەس بوو ئەوا ئەو خه‌سڵەتە ڕوویەکی ناوەکیيش وه‌ردەگرێت و ئەمە ناکۆک نییە لەگەڵ ئەوەی کە هەموو ئوبێکت و شتێک پۆتانشێڵی ئەوەی تێدایە ببێت بە موقەدەس و ئەم پۆتێنشاڵەش دیسان ناوەکی نیە و پەیوەنديی بە چییەتی و کواڵیتيی شتەکەوە نیە. بە دەربڕێنێکی تر موقەدەسبوون پێش ئەوەی کواڵیتيی ئوبێکت بێت بریتییە لە کۆپەیوەنديی ئەو ئۆبێکتە لەگەل ئۆبێکتەکانی تردا . پاشان مانای ڕەمزی وەردەگرێت. بۆ نمونە بەرد لە خودی خۆیدا موقەدەس نیە و ئیمکانی موقەدەسبوونی بەردەکە کاتێک ڕوودەدات کە ئەو بەردە دەچێتە نێو کۆپەیوەندییەک و لەو کۆپەیوەندییەدا فۆرمی موقەدەس وەردەگرێت و دەبێت بە موقەدەس. موقەدەسبوونی ئەو بەردە لە خودی بەردەکەدا نیە و بەڵکو لەو ئاماژە و دەلالەتە ڕەمزیيانەدایە کە بەردەکە لە کۆپەیوەنديیەکەدا وەریگرتووە. بەردەکە دالێکە بۆ دالێکی تری موقەدەس. بەم پێیەش پانتايی موقەدەس پانتاییەکی نیشانەناسیانەیە و لە واقیعدا خۆی ئەکچواڵ و بەرجەستەدەکات.\nموقەدەس جورێکە لە گوتار. گوتارێک کە زمانێکی تایبەت بە خۆی بەرهەم دێنێت. کرۆکی موقەدەس لە زمانی موقەدەسدایە. موقەدەس لە پانتایی دەرەکیيەوە دەستپێدەکات و لە زمانی موقەدەسدا کۆتایی پێدێت واتە موقەدەس کە لە زماندا فۆرموڵە بوو ئەوا دەگات بە کۆتایی ڕەمزیبوونی و لە زمانەوە ئەزموونی موقەدەس دەستپێدەکات. زمانی موقەدەس فۆرمێکی دەربڕینە کە موقەدەسە و گوتاری موقەدەس بەرهەمدێنێت. بەشێک لە پانتایی نمایشکردن و دەرکەوتنی موقەدەس زمانە.\nزمانی موقەدەس، زمانێکی ناڕەخنەیی خۆسەپێنی توندوتیژی موتڵەقە. زمانێکە هەموو بوون ڕادەکێشێتە ناوخۆیەوە و لە خۆیەوە لە هەموو شت دەڕوانێت. پەیوەنديی نێوان زمانی موقەدەس و پانتایی دەرەوەی موقەدەس پەیوەندییەکی تاکلایەنەی ناوەکییە واتە زمانی موقەدەس هەموو شتێک لە هەناوی خۆیدا ڕێکدەخات و دەیچنێت بە پانتایی ناموقەدەسیشیەوە، بەم پێيەش زمانی موقەدەس زمانێکی موتڵەقە.\nلەبنچینەوە موقەدەس و ناموقەدەس جیان و موقەدەس سەر بە پانتايی ئەودیو مرۆڤ یان سەروومرۆڤە و مرۆڤ ناتوانێت لە چوارچێوەی موقەدەسدا لە چییەتی موقەدەس تێبگات بۆیە بەناچار دەبێت موقەدەس وەک خۆی وەرگرێت و وەرگرتنی موقەدەس بەهەمان شێوە وەک خۆی واتە خۆسەپاندنی زمانی موقەدەس و لە دەرەنجامی ئەم خۆسەپاندنەشەدا ڕەخنەکردن سەرکوتدەکرێت یان هەر لەبنەڕەتەوە دەرفەتی ڕەخنە لەبار دەچێت بۆیە زمانی موقەدەس ناڕەخنەییە.\nزمانی موقەدەس زمانی شیعرە. زمانی شیعری، زمانی موقەدەسە. شیعر بەر لە هەرشتێک فۆرمە، فۆرمێکی وێنەیی ناڕەخنەیی، واتە فۆرمێک کە شیعر دەچنێت. لە فۆرمدا شیعر بریتیيە لە گۆڕینی ئۆبێکت بۆ وێنە و گۆڕینی وێنە بۆ ئۆبێکت. هێزی شیعر لەو لینکەدایە کە وێنە بە وێنەوە یان وێنە بە ئۆبێکتەوە یان ئۆبێکت بە ئۆبێکتەوە ده‌نوسێنێت و په‌يوه‌ستده‌كات. هێزی شیعر هێزێکی ناڕەخنەیی و ئوستورەییە. هێزێکی موتڵەقە. هێزێک کە دەتوانێت هەموو شتێک بکات و لە هەموو شوێنێک هەبێت و لە هیچ شوێنێکيش نەبێت. هێزێکە بۆ هەموو سەردەمەکانە و لە هیچ سەردەمێکيشدا نیە. هێزێکە لەدەرەوەی کات و شوێن بەڵام هەموو کات و شوێنی لە خۆیدا قەتیسکردووە. هێزێک کە مەحاڵ ناناسێت و پابەندی هیچ ڕێسایەکی دەرەکی نییە جگە لە خۆی. ئەم گوزارانە لە بارەی هێزی شیعرەوە ئاشنان و لە مێشکی هەمواندا خودا بەرجەستە دەکات. هێزی شیعر بریتیە لە خودا. خودای نادیاری ناو زمانی موقەدەس، خودای خوڵقێنەری شیعر.\nهیزی شیعر یان خودا تەنیا دەتوانێت لە زمانی موقەدەس و خودی شیعردا دەرکەویت و خۆی بە هەموو مەزنێتييةکەیەوە مانیفێست بکات. بەم پێیەش خودا لە جیهانبینیەکی شیعریدا و لە گوتاری موقەدەسدا دەتوانێت دەرکەوێت و لەو ئیمکان و دەرفەتەوە جیهان بخوڵقێنێت و مرۆڤ بئافرێنێت.\nئایدیای خودا ئایدیایەکی شیعرییە و خودا تەنیا دەتوانێت لە کۆنتێکستێکی شیعریدا مانادار بێت و لە زەمینەیەکی شیعریدا دەشێت بێتە کایەوە و ببێتە وێنەیەکی گەردوونی سەرانسەری مێژووی مرۆڤایەتی. خودا کاریگەرترین و دیارترین وێنەی شیعرییە لە مێژوودا.\nخودا لە فۆرمدا هیچ نیە جگە لە میتافۆرێک – ئاڵۆزترین میتافۆرە کە تا ئێستا ،مرۆڤ بەرهەمیهێناوە – بە هەزاران شێوە ڕاڤە و لێکدانەوەی بۆ کراوە و بە هەزاران نوسخە و ڤێرژنی جیاواز باسکراوە و لە هەموو سەردەمێکدا خراوەتەڕوو. دەتوانین بڵێین خودا زیندووترین میتافۆرە و فرەڕەهەندترین وێنەی شیعرییە کە لە هەموو سەردمێکدا دەرکەوتە و دانگدانەوە و ڕەنگدانەوەی هەیە. بۆ نمونە خودای خۆر، شیعرێکی ئۆنتۆلوژی بووە کە بە گوێرەی هەلومەرجی ماتریاڵی سەردەمە جیاوازەکان و جوگرافیا جیاوازەکان لەمەڕ خۆر فۆرموڵەکراوە. مرۆڤ خۆر و کارکردەکانی لە پەیوەندی لەگەڵ خۆی و سروشت و ئەوانیتردا لە ئایدیایەکدا هۆنیوەتەوە بەناوی ئوستورە کە شیعرێکی ئۆنتۆلۆژییە. بە دەربڕینێکی تر خودا، کواڵیتی و چەندێتيی گەردوونە لە ئەبستراکترین فۆرمدا. شیعر بە مانایەک له ماناكان بریتییە لە ئەبستراکت‌کردنی ئۆبێکت بۆ فۆرم و هەڵکەندنی ئۆبێکتە لە شوێنی ڕاستەقینەی خۆی بۆ مەنزوومەیەکی فۆرمی ئەبستراکت. بۆ نمونە؛\n"تۆ خۆر نیت بەڵام خۆر غەمگینە کە تۆ خۆر نیت"\n"ئیشی من ئەوەیە دەریا تا سەر لێوی تۆ بێنم"\n" زەوی کچێتی تۆی دەفرۆشت بە بازرگانە چاوشینەکانی ئاسمان"\n"چەقۆ لەدەست ئەو درختانە دەربێنین کە لە باخچەی گشتیدا خۆیان کوشت"\nدرەخت و چەقۆ لە مەنزوومەیەکی ئوستورەیی/شیعرییدا ڕێکخراوە و لە مەنزوومە ڕاستەقینەکەی خۆی هەڵکەنراوە. لە واقیعدا ئەگەری خۆکوشتنی درەختێک بە موتڵەقی سفرە و ئەگەر بە ملیاردەها ساڵ درەخت و چەقۆیەک لە تەنیشتی یەک دابنێین ئەوا ئەو ئەگەرە هەرگیز ڕوونادات ئەمە لەلایەک، لەلایەکی تر؛ خۆکوشتن سیفەتێکی مرۆڤانەیە کە لە زیندەوەرێکی تاقانەی ئاگامەندەوە واتە لە سوبێکتەوە دەکرێت ڕووبدات بەم پێیەش لێرەدا نامۆبوونێک ڕوودەدات، درەخت و چەقۆ وەک بەش(part) لە گشت(whole)ــەکەی خۆی دادەماڵرێت و ئەبستراکت دەکرێت و دەخرێتە گشتێکی ترەوە کە مەنزوومەیەکی تر دەچنێت کە ئیدی ئەو مەنزوومە واقعییەی خۆی نیە و درەخت و چەقۆ بێگانە بوون بە واقیع. بێگانەبوونی دووەم پاش بەرکەوتنی مرۆڤ لەگەڵ ئەو مەنزومەدا ڕوودەدات؛ کە دەبێت وەک مرۆڤێک لەو ئایدیا شیعرییە بڕوانرێت کە هەمان زیندوویەتيی سوبێکتی هەیە و توانیویەتی ئەکتی سوبێکتیڤ بنوێنێت واتە پەیوەنديی نێوان مرۆڤ و ئەو دێڕە شیعرە نامۆ کراوە. ئەم نامۆکردن و هەڵگەڕاندنەوە لە درێژەی هەوڵێکی ئه‌پيستمۆلۆژی یان پراکتیکیدا نیە کە بکرێت لە ڕێگەی میکانیزمی ناوەکيی خۆیەوە ئەو نامۆبوونە بڕەوێنرێتەوە.\nکەواتە خودا وەک بنەڕەتیترین شیعری ئۆنتۆلۆژی تەنیا لە کۆنتێکستێکی شیعریدا دەتوانێت مانابەخش بێت. بەدەربڕینێکی تر شیعرە ئەنتۆلۆژییەکان لە جیهانی سەربەخۆی خۆیاندا مانابەخش دەبن و لەوێدا ده‌توانرێت پاساوی ئۆنتۆلۆژیيان بۆ بهێنرێته‌وه.\nکێشەی سەرەکبی مەنزوومەی شیعری و شیعرییەت و شیعر ئەوەیە کە دەتوانێت ببێتە ئەڵتەرناتیڤی جیهان و بیرکردنەوەی مرۆڤ لەسەر ئاستی ناوەکی. بە مانایەک مەنزوومەی شیعری و شیعر، سوبێکتی شیزۆفرينیايى بەرهەمدەهێنێت.\nدۆخ و کەشی ئەزموونی موقەدەس لەڕێگەی فۆرمی شیعرەوە بەنادیاری لە ساتی بەرکەوتنی لەگەڵ شیعردا بەرهەمدەهێنرێتەوە. ئەزموونی لەحزەیی شیعرییەت لەڕێگەی فۆرمی شیعرەوە جۆرێک لە ئەزمونی موقەدەس درووستدەکات کە ناڕاستەوخۆ و نادیار و پەنهانە. موقەدەسی پەنهان موقەدەسی جیهانی ناموقەدەسە. موقەدەسی پەنهان لە ڕواڵەت و دەرکەوتندا ناموقەدەسە و ئاگایی پەی بە موقەدەسبوونی نابات و ئاگایی وەک ناموقەدەس وەریدەگرێت بەڵام لە نائاگایی و نەستدا هەمان ئەزموونی موقەدەس بەرهەمدەهێنێتەوە و هەمان کەش و فەزا دەخوڵقێنێت.\nئەزمونکاری ئەزموونی موقەدەس، لە ئاگاییدا هەست بە موقەدەس دەکات و بە ئاگاییەوە شته‌كه ئەزموندەکات. بەڵام ئەزمونکاری ئەزموونی شیعر لە ئاگاییدا هەست بە موقەدەس ناکات و بە ئاگایی ناموقەدەسەوە بەر شیعر دەکەوێت بەڵام لە نەست و نائاگاییدا بەر ئەزمونی موقەدەس دەکەوێت و لە ساتی ئەزموندا، ئەزمونکاری ئەزمونی موقەدەس و ئەزمونکاری ئەزموونی شیعر دەچنە یەک کەش و دۆخەوە و، هاودۆخ و هاوكەش دەبن؛ بەڵام بە دوو شێوازی جیا. هەردووکیان دۆخێک لە جەزبە و حەپەسان و خۆدانەدەست کەش و چێژیان بۆ درووستدەبێت کە لە واقیع دایاندەبڕێت و هاوکات لە گەڵ ئەزمونەکەدا دەڕۆن. لێرەدا سوبێکتی شیزۆفرينيايى درووستدەبێت و سوبێکت دەبێت بە دوولەتەوە بە شێوەیەک کە بە شێوەیەکی ناواقیعی لەگەڵ واقیعدا گفتوگۆدەکات.\nشیعر، فۆرمی دەربڕينی سەردەمی گشتگیری موقەدەس بووە. تێکستە موقەدەسەکان لە فۆرمی شیعردا یان بە ستایلی شیعری دەربڕاون. موقەدەس لە فۆرمی شیعردا بەر ئەزمونکاری ئەزمونی موقەدەس کەوتووە. بەگوێرەی گۆڕینی سەردەمەکان گۆڕانکاری بەسەر فۆرمە موقەدەسەکاندا هاتووە و لە هەر سەردەم و ژینگەیەکی جیاوازدا بە جۆرێک خۆی لە گەڵ جۆرێک لە شیعرییەت ڕێکخستووە. پاش دەرکەوتنی فۆرمەکانی تری دەربڕین، موقەدەس لە فۆرمەکانی تری دەربڕیندا خۆی فۆرموڵە کردووە. بۆیە دەشێت موقەدەس هەبێت لە فۆرمی دەربڕینیدا شیعر نەبێت بەڵام ستراکتوری شیعری هەیە و لەڕووی بونياد و ستراکتۆرەوە هەر شیعرە.\nپاش جیابوونەوەی شیعر و موقەدەس لەسەر ئاستی ڕواڵەت، شیعر توانی لە نیگای یەکەمدا موقەدەس نەبێت و خۆی لە پانتایی ناموقەدەسدا ڕێکبخات. هیچ شیعرێک خاڵی نیە لە موقەدەس و هیچ موقەدەسێک خاڵی نیە لە شیعرییەت. هەرگیز شیعر ناتوانێت لە نیگای دووەمدا موقەدەس نەبێت و هەرگیز موقەدەس ناتوانێت هەڵگری ستراکتۆری شیعری نەبێت. بەم پێیەش ئەگەرچی شیعر لە ئێستادا لە موقەدەس جیا و تەنانەت هەندێجار هەجووی موقەدەسیشی پێدەکرێت و شیعری تەواو دونیایی و ناموقەدەسیشی پێدەوترێت بەڵام ئەوە نابێتە هۆی ئەوەی شیعر لە نیگای دووەمدا موقەدەس نەبێت وەک چۆن دەکرێت تێکستێکی موقەدەس هەجووی تێکستێکی تری موقەدەس بکات و هاوکات هەردوکیشیان هەر موقەدەسن. بەهەمان شێوە شیعریش ئەگەرچی لەناوەڕۆکدا دژەموقەدەسیش بێت بەڵام هەر بە قووڵی موقەدەسە لە ستراکتۆردا.\nشیعر و موقەدەس وەک فۆڕم و ناوەڕۆک گشتێکی موقەدەس درووستدەکەن و بە شێوەی جۆراوجۆر یەکتری بەرهەمدێننەوە. فۆرمی موقەدەس دەشێت ناوەڕۆکی ناموقەدەسی پێ بخرێتەڕوو و ببێتە موقەدەسی پەنهان و ناوەڕۆکی موقەدەس دەشێت لە فۆرمی ناموقەدەسدا بخرێتەڕوو.\n* ئه‌مه زنجيره‌يه‌ك نوسينه ده‌رباره‌ى شيعر و پێشتر به‌شێكى ترى لێ بڵاوببووه‌وه: لێره‌دا به‌شى پێشوو ببينه


"نەوشیروان مستەفا بەنیاز نییە بگەڕێتەوە كوردستان"\nلەلایەن پشتیوان جەمال 3/1/2017\nنەوشیروان مستەفا، رێكخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان\nجەمیل هەورامی، ئەندامی سەركردایەتیی یەكێتی لە باڵی "ناوەندی بڕیار" دەڵێت بێدەنگبوونی باڵەكەیان بۆ ئەوەیە بە هێمنی كێشەكانیان لەگەڵ باڵی "زۆرینە"چارەسەر بكەن. هەروەها دەڵێت چاوەڕێی گەڕانەوەی د.بەرهەم ساڵح، جێگری سكرتێری دووەمی یەكێتی دەكەن بۆ ئەوەی هەفتەی داهاتوو ناوەندی بڕیار بۆ تاوتوێكردنی دۆخی یەكێتی كۆببێتەوە.\nجەمیل هەورامی سەرەتای هەفتەی رابردوو لەگەڵ چەند سەركردەیەكی باڵی "ناوەندی بڕیار" سەردانی هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد، ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتییان كرد. هەورامی بە ئەرێنی باسی ئەو سەردانەی كرد و گوتی "رای هێرۆخان و پاڤڵ تاڵەبانیش ئیجابی بوو، كۆبوونەوەكەشمان ئومێدبەخش بوو".\nجەمیل هەورامی لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ (رووداو) باسی هەنگاوەكانیان بۆ چارەسەری كێشەكانیان لەگەڵ باڵی زۆرینە دەكات. رەخنەش لە نەوشیروان مستەفا، رێكخەری گشتیی بزووتنەوەی گۆڕان دەگرێت كە لە پرسی سەرۆكی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانیدا لایەنگر بووە. بۆ یەكگرتنەوەشیان لەگەڵ گۆڕان دەڵێت ئەگەر نیەت هەبێت بە شەش مانگ یەكدەگرنەوە.\nلەسەر داوای هەڤاڵانمان و داوای ئێران بێدەنگ بووین\nرووداو: چوار مانگە ناوەندی بڕیارتان راگەیاندووە، بەڵام خەریكە لە بیری خەڵك دەچێتەوە، بۆچی بێدەنگ بوون؟\nجەمیل هەورامی: ناوەندی بڕیار ماوە و لە ئیشی خۆی بەردەوامە.\nرووداو: بەڵام دەنگ و رەنگتان نەماوە؟\nجەمیل هەورامی: هەندێك لە هەڤاڵان و ئۆرگانەكان و دۆستانیشمان كەوتوونەتە نێوانمانەوە، بۆیە ماوەیەكە چاوپێكەوتن و لێدوانمان كەمكردووەتەوە و ئومێدەوارین هەنگاوەكان بەرەو چارەسەركردنی كێشەكان بێت.\nرووداو: بێدەنگیتان بەهۆی هەوڵە نێوخۆییەكانە، یان داوای ئێرانە، چونكە پێشتریش گوتەبێژەكەتان گوتی لەسەر داوای ئێران بێدەنگ بووین؟\nجەمیل هەورامی: خۆیشمان و ئێرانیش، بەڵام زیاتر برادەرانی خۆمان پێیان باشە زۆر قسە نەكەین، بەڵكو بە هێمنی هەنگاو بۆ چارەسەر بنێین.\nهیچ كۆبوونەوەیەكی تاكلایەنە بە كۆبوونەوەی شەرعی نازانین\nرووداو: هەفتەی رابردوو سەركردایەتیی یەكێتی كۆبوونەوەی كرد، بۆچی بەشداریتان نەكرد؟\nجەمیل هەورامی: بانگهێشتی كۆبوونەوەكە كرابووین، بەڵام بەشداریمان نەكرد، دوو ساڵیشە بەشداری كۆبوونەوەی سەركردایەتیمان نەكردووە، تەنیا بۆ كۆبوونەوەكەی رێككەوتنی یەكێتی و گۆڕان نەبێت. هیچ كۆبوونەوەیەكی تاكلایەنەش بە كۆبوونەوەی شەرعی نازانین.\nرووداو: دوای ئەو كۆبوونەوەیە، لەگەڵ هێرۆ ئیبراهیم ئەندامی مەكتەبی سیاسی و پاڤڵ تاڵەبانی كوڕە گەورەی تاڵەبانی كۆبوونەوە، باسی چیتان كرد؟\nجەمیل هەورامی: جەختمان لە چارەسەركردنی كێشەكان و پتەوكردنی ریزەكانمان كردەوە. وەكو خۆیشم ئەوەندەی تێبینیم كردووە لە هەردوولا ئیرادەیەك بۆ چارەسەری كێشەكان هەیە.\nرووداو: گوترا هێرۆخان لەبەر دۆخی تەندروستی، نەچووەتە كۆبوونەوەكە، راستە؟\nجەمیل هەورامی: نەخێر، لەبەر ئەوە بوو هەنگاوی زیاتر بۆ چارەسەری كێشەكان بنرێت.\nرووداو: كۆبوونەوەكەی سەركردایەتی لەسەر داوای كێ بوو؟\nجەمیل هەورامی: لەسەر داوای كاك مەلا بەختیار بوو، لەبەر ئەوەی كاك كۆسرەت و د.بەرهەمیش لێرە نەبوون.\nهەڵوێستی ناوەندی بڕیار نەگۆڕاوە\nرووداو: ئێوە تا ئێستا سێ راگەیەندراوتان بڵاوكردووەتەوە كە رەخنە لە دۆخی نێوخۆیی یەكێتی دەگرن، ئێستاش هەمان هەڵوێستتان هەیە؟\nجەمیل هەورامی: بەڵێ.\nرووداو: رەخنەكانتان چین؟\nجەمیل هەورامی: یەكەم: نەبوونی ناوەندی بڕیار، چونكە زۆرجار بڕیار بەشێوەی تاكڕەوی دەدرێت. دووەم: داهاتی یەكێتی شەفاف نییە، چەندە و لە كوێیە و لای كێیە و چۆن خەرج دەكرێت. میدیاكانمان یەك گوتاری سیاسییان نییە كە تەعبیر لە رای یەكێتی بكات.\nرووداو: باسی بڕیاری تاكلایەنەت كرد، زۆرجار دەڵێن لەنێو یەكێتیدا تەنیا هێرۆخان بڕیار دەدات، راستە؟\nجەمیل هەورامی: هەر كەسێك بێت، كێشەكە ئەوەیە یەكێتی ناوەندی بڕیاری نەماوە و حورمەت لە بڕیاری یەكدی ناگرن.\nرووداو: دارایی لای كێیە؟\nجەمیل هەورامی: لە بنەڕەتدا مەكتەبی دارایی و ئیدارەی گشتیمان هەیە و دەبێت دارایی لەوێ كۆبكرێتەوە، بەڵام گومانمان هەیە ئەو داهاتەی یەكێتی هەیەتی، لەسەر ئیدارەی گشتی تاپۆ كرابێت و داوای لێكۆڵینەوەمان كردووە.\nلە هەردوو باڵاكە ئیرادەیەك بۆ چارەسەركردنی كێشەكان هەیە\nرووداو: دوای سەردانەكەتان بۆ لای هێرۆخان هیچ هیوایەك بۆ چارەسەری كێشەكان هەیە؟\nجەمیل هەورامی: لەو سەردانەدا باسی كێشەكانی یەكێتی و كوردستان و پارچەكانی دیكەشمان كرد، ئەوە هەر سەردان بوو، نەچووینە نێو وردەكارییەكانەوە، بەڵام رای هێرۆخان و پاڤێڵ تاڵەبانیش ئیجابی بوو، كۆبوونەوەكەشمان ئومێدبەخش بوو.\nجەمیل هەورامی، ئەندامی سەركردایەتیی یەكێتی لە باڵی "ناوەندی بڕیار"\nرووداو: پەیامی هێرۆخانتان بە كۆسرەت رەسوڵ و د.بەرهەم گەیاند؟\nجەمیل هەورامی: بە تەلەفۆن پێمانگوتوون، ئەوانیش پێشوازی لە هەر هەنگاوێكی ئیجابی دەكەن، چاوەڕوانی گەڕانەوەی كاك بەرهەمین بۆ ئەوەی هەفتەی داهاتوو وەكو ناوەندی بڕیار كۆبوونەوە بكەین بۆ باسكردنی ئەنجامی ئەو كۆبوونەوەیە لەگەڵ هێرۆخان و تاوتوێكردنی دۆخەكە.\nرووداو: ماوەیەكە پاڤڵ تاڵەبانی وەكو دانوستاندنكاری باڵی "زۆرینەی یەكێتی" مامەڵە دەكات، رۆڵی لە چارەسەری كێشەكاندا چۆنە؟\nجەمیل هەورامی: كاك پاڤێڵ كوڕی مام جەلالە و نزیكەی بیست رۆژە لە پەرۆشی خۆی هەوڵ دەدات بۆ یەكڕیزیی یەكێتی. سەرەتاش قسەی لەگەڵ دایكی كردبوو، دواتر دایكی رایسپاردبوو كە قسە لەگەڵ ئێمە بكات.\nرووداو: ئەنجوومەنی ناوەند پڕۆژەیەكیان بۆ چارەسەری كێشەكان هەیە، ئێوە چۆن سەیری ئەو پرۆژەیە دەكەن؟\nجەمیل هەورامی: ئەوانە پێشنیازن، بەڵام دڵخۆشكەر نین، لەبەرئەوەی دەستیان نەخستووەتە سەر كێشە سەرەكییەكان، ئاخۆ ناوەندی بڕیار لەنێو یەكێتیدا كێ دەبێت و چۆن بڕیار دەدرێت، ئەگەر هەر لایەكیش پێوەی پابەند نەبوو دەبێت چی بكرێت.\nداوای لێكۆڵینەوەمان لە داهاتی یەكێتی كردووە\nرووداو: واتە گفتوگۆی لەسەر ناكەن؟\nجەمیل هەورامی: گفتوگۆی لەسەر دەكەین، بەڵام باسی هەموو كێشەكانی نەكردووە.\nرووداو: پێشتر گوتەبێژی ئەنجوومەن گوتی 54 جار كۆبوونەوەمان لەگەڵ هەردوولا كردووە؟\nجەمیل هەورامی: ئەوەندەی بزانم لیژنەكەیان بە رەسمی یەكجار هاتوون لەگەڵ كاك كۆسرەت و برادەران كۆبوونەتەوە، بەڵام رەنگە بە تاكە كەسی لەگەڵ هەڤاڵانی دیكە دانیشتبن.\nرووداو: پڕۆژەكەیان لایەنگیری بۆ یەكێك لە دوو باڵەكەی پێوە دیارە؟\nجەمیل هەورامی: لایەنگیری پێوە دیار نییە، رەنگە پێشنیازەكانیشیان چارەسەری 40%ی كێشەكان بكات، بەڵام كێشەی سەرەكی ئێمە پێش هەموو شتێك متمانەیە و دواتریش ناوەندێكی بڕیار.\nرووداو: دەگوترێت ناوەندی بڕیار تەنیا بومەلەرزەیەكی سیاسی بوو، شكستی هێنا لە بەدیهێنانی داخوازیەكانی؟\nجەمیل هەورامی: نەخێر شكستمان نەهێناوە و بومەلەرزەش نەبووە.\nپاڤڵ تاڵەبانی لەلایەن هێرۆخانەوە راسپێردراوە قسە لەگەڵ ئێمە بكات\nرووداو: هەفتەیەكە باسی یەكگرتنەوەی گۆڕان و یەكێتی گەرمە، لەو باوەڕەدان یەكێتی و گۆڕان یەكبگرنەوە؟\nجەمیل هەورامی: پێشتر سەرسەختانە دژی گۆڕان بووم، بەڵام كاتێك دۆخی زۆنی سەوزم دەبینی لەو فەوزایەدا كە خەریك بوو ئاشتەوایی كۆمەڵایەتی تێكدەچوو، ئەمنییەتی ئابووری نەمابوو، سەرسەختانە پشتگیری یەكگرتنەوەی یەكێتی و گۆڕانم كرد لە جیاتی رێككەوتننامەی سیاسی، لەگەڵ ئەوە بووم رێككەوتننامەكە ببێتە هەنگاوێك بۆ یەكگرتنەوە، بەڵام دوای رێككەوتننامەكە، برادەرانی گۆڕان بەتایبەتیش كاك نەوشیروان لە ئاستی تموحی ئێمەدا نەبوو كە كاریگەریی هەبێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكان.\nكاك نەوشیروان لە 1976ەوە جێگر نەبووە، بەڵكو سكرتێری موكەڕەڕ بووە و خۆشەویست بووە لامان، تەسەورم دەكرد دوای رێككەوتننامەكە، كاریگەریی باشتری هەبێت لەسەر نزیكبوونەوەی زیاتری یەكێتی و گۆڕان و یەكگرتنەوەشمان، بەڵام بەداخەوە وا نەبوو.\nرووداو: دوای رێككەوتننامەكە، بۆتان دەركەوت نەشیروان مستەفا مەیلی بۆ یەكگرتنەوە نییە؟\nجەمیل هەورامی: نەك مەیلی بۆ یەكگرتنەوە نییە، بەڵكو لە جیاتی دانیشتن بۆ چارەسەری كێشەكان، دووركەوتەوە، بۆ نموونە لە پەیكەربەندیی نوێی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانیدا، كاك نەوشیروان بووە لایەنگر و موراعاتی دۆخی یەكێتی و ناوەندی بڕیاری نەكرد. لە كۆبوونەوەی مەكتەبی سیاسی بڕیار درا ئەكرەم شەریف بكرێتە سەرۆكی ئەنجوومەن، بەڵام بۆ سبەی پەشیمان بوونەوە، ئەوەش بە بڕیاری هێرۆخان.\nرووداو: دوای رێككەوتننامەكە، هیواتان بە یەكگرتنەوە هەبوو؟\nجەمیل هەورامی: ساڵی رابردوو دوای گەڕانەوەی كاك نەوشیروان سەردانم كرد و قسەم لەگەڵ كرد و ئەو ئومێدەشم پێی هەبوو، بەڵام رۆیشتەوە بۆ لەندەن، ئەوەش لە دۆخێكی قەیراناویدا بەتایبەتی لە زۆنی سلێمانی كە چەندین كێشە هەبوون. لەوانە مەسەلەی ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگارەكانی سلێمانی و هەڵەبجە، كێشەكانی یەكێتی، ئەوەش رێككەوتننامەكەمان بێ ئەوەی خاڵێكی جێبەجێ كرابێت، بۆیە ئەگەر لێرە بووایە رەنگە كاریگەری لەسەر چارەسەری كێشەكانی یەكێتی و یەكگرتنەوەكەش هەبووایە.\nپڕۆژەكەی ئەنجوومەنی ناوەند دڵخۆشكەر نییە\nرووداو: زانیاریتان سەبارەت بە گەڕانەوەی نییە؟\nجەمیل هەورامی: ئەوەندەی لە برادەرانی گۆڕانم پرسیوە بەنیازی گەڕانەوە نییە.\nرووداو: مانەوەی بۆ چارەسەری تەندروستییە؟\nجەمیل هەورامی: نەخێر، چونكە ئەگەر بۆ چارەسەری تەندروستی بێت دەتوانێت لێرەش دەرمان بەكاربێنێ.\nرووداو: ئەی بۆچی ئەو ماوەیە دووركەوتووەتەوە؟\nجەمیل هەورامی: لە خۆی بپرسن.\nرووداو: تۆ لەجێی نەوشیروان مستەفا بوویتایە چیت دەكرد؟\nجەمیل هەورامی: كاك نەوشیروان دوای مام جەلال كاریزمای خۆی هەیە و خۆشمانویستووە و كاریگەری لەسەر یەكێتی و گۆڕانیش هەیە و دەیتوانی لە كوردستان بۆ چارەسەری كێشەكانی یەكێتی، دەوری خێر ببینێت.\nرووداو: لەو باوەڕەدان باسی یەكگرتنەوەتان لەگەڵ گۆڕان بچێتە پێشەوە و بە فیعلی یەكبگرنەوە؟\nجەمیل هەورامی: وای نابینم، گۆڕانیش هەرچەندە كۆبوونەوەی جڤاتی نیشتمانی و گشتی دەكەن، بەڵام لەنێو خۆیاندا رای جیاوازیان لەسەر یەكگرتنەوە هەیە. یەكگرتنەوەی یەكێتی و گۆڕان بە چارەسەری كێشەكانی یەكێتییەوە بەستراونەتەوە، پاشان بەرنامەیەك دابنێین و بڕۆینە كۆنگرە بەرەو یەكگرتنەوە.\nرووداو: ئەگەر ئێستا دەست بە هەنگاوەكانی یەكگرتنەوە بكەن، چەندی پێدەچێت؟\nجەمیل هەورامی: ئەگەر نیەت هەبێت بە شەش مانگ تەواو دەبێت.\nرووداو: پەیامەكەی بارزانیت بۆ چارەسەری كێشەكان پێ چۆنە؟\nجەمیل هەورامی: هەنگاوێكی باش بوو، چونكە ئەگەر لایەنەكان یەكدەنگ نەبین كێشەكان چارەسەر ناكرێن و هیچمان بە هیچ نابێت.\nنیشانەکردن : نەوشیروان مستەفا, جەمیل هەورامی\n14708 ژمارەی بینین


كوردی - سوره‌تی البلد\nقورئانی پیرۆز » كوردی » سوره‌تی البلد\nسوره‌تی البلد - تعداد آیات 20\nسوێندم به‌م شاره (واته شاری مه‌ککه).\nله کاتێکدا تۆ نیشته‌جێی تیایدا.\nسوێند به باوک و ڕۆڵه‌که‌ی.\n(سوێند به‌وانه) به‌ڕاستی ئێمه ئینسانمان دروست کردووه و به‌رده‌وام له ناڕه‌حه‌تی و سه‌غڵه‌تی و کێشه و ناخۆشیدا..\nئایا ئاده‌میزاد واده‌زانێت که هه‌رگیز که‌س ده‌سه‌ڵاتی به‌سه‌ریدا نابێت؟\n(زۆرجار) ده‌ڵێت: من پاره‌ی زۆرم له ناوداوه!! من ماڵی زۆرم خه‌رج کردووه!!\nئایا وا ده‌زانێت که‌س ئاگاداری نیه‌و نه‌یبینیووه (که ئه‌و سه‌رمایه‌یه‌ی له کوێوه په‌یداکردووه و له چیدا خه‌رجی کردووه؟! ).\nئایا جووتێک چاومان پێنه‌به‌خشیووه؟ (چاو: زۆر گرنگتره له دوو ده‌زگای کامێرای ئه‌له‌کترۆنی خودکار له هه‌ر چرکه‌یه‌کدا هه‌زاران وێنه‌ی ڕه‌نگاو ڕه‌نگ ده‌گرێت و ده‌ینێرێت بۆ مێشک، ئه‌ویش هه‌ندێکی هه‌ڵده‌گرێت).\nهه‌روه‌ها زمان و دوو لێوه‌شمان پێ نه‌به‌خشیووه؟\nئایا به منداڵی ڕێنموویمان نه‌کردووه بۆ ئه‌وه‌ی شیر له مه‌مکه‌کانی دایکی بخوات؟، له گه‌وره‌یشدا بۆ ئه‌وه‌ی سه‌رپشک بێت له شوێنکه‌وتنی ڕێبازی ڕاست، یان چه‌وت؟!\nکه‌چی (زۆربه‌ی ئه‌و خه‌ڵکه) نه‌یتوانی به‌سه‌ر کۆسپ و له‌په‌ره‌کاندا زاڵ ببێت و ڕێگای سه‌رفه‌رزای بگرێته‌به‌ر.\nجا تۆ چووزانی ئه‌و کۆسپ و له‌مپه‌رانه کامه‌ن؟!...\nئازاد؛ ردنی به‌نده و کۆیله‌یه (یان ئازادکردنی گه‌ردنی خۆیه‌تی له گوناهو یاخی بوون و سه‌رکه‌شی).\nیاخود خۆراک به‌خشینه له ڕۆژێکدا که گرانی و پرسێتی هه‌بێت.\nبه‌تایبه‌تی به‌و هه‌یتوه‌ی که خزمایه‌تی هه‌یه له‌گه‌ڵیدا.\nیان به هه‌ژارێک که له هه‌ژاریدا له‌سه‌ر خاک دانیشێت، یان په‌ککه‌وته و که‌فته‌کارێک.\nسه‌ره‌ڕای ئه‌وانه‌ش ئاده‌میزاد ده‌بێت له‌وانه‌بێت که باوه‌ڕیان هێناوه و ئامۆژگاری یه‌کتریان کردووه له‌سه‌ر خۆگری و ئارامگری و هه‌روه‌ها ئامۆژگاری یه‌کتریان کردووه له‌سه‌ر ڕه‌حم و به‌زه‌یی و میهره‌بانی.\n(ئه‌وانه‌ی به‌و سیفه‌ته جوانانه خۆیان ده‌ڕازێننه‌وه) ئه‌وانه ده‌سته‌ی ڕاست و (ده‌سته‌ی به‌خته‌وه‌رانن).\nئه‌وانه‌ش که باوه‌ڕیان به ئایه‌ت و فه‌رمانه‌کانی ئێمه نه‌بووه، ئه‌وانه ده‌سته‌ی خوارو چه‌پ و چه‌وت و ناله‌باران، ده‌سته‌ی نه‌گبه‌ت و سه‌رلێشیواوه‌کانن.\nئه‌وانه ده‌رگا و قاپیه‌کانی دۆزه‌خ له‌سه‌ریان داخراوه و هیچ هیوایه‌کی ڕزگارییان نیه.