بەرگریكردن لە تیۆر – یان تا ئێستا نەزانیی كۆمەكی بەكەس نەكردووە – Socialist Alternative\nنوسینی : ئالان ودز ، وەرگێرانی : پێشڕەو محمد\nبڵاوبوونەوەى كۆمەڵە وتاری “خەباتی چینایەتیی لە كۆماری ڕۆمدا” خواست و مەیلێكی بەرچاوی لەلایەن خوێنەرانی سایتی ماركسیست دۆت كەم (Marxist.com)ی بەدوای خۆیدا هێناوە. بەپێی ئەو زانیاریانەى لەلایەن هاوكارانی بەشی ئیدیتۆرەوە بە من گەیشتوون ژمارەى بینەرانی سەربەخۆى ئەم وتارانە گەیشتوون بە ژمارەگەلێكی بێ وێنە واتا نزیكەى 2200 بوار، كە زۆر بەرزترە لە ئاستی ناوەڕاستی بینینی هەر وتارێك.\nماركس و ئەنگڵس (ڕێگەم بدەن ئەوە بەبیر خۆمان بهێنینەوە ژیانی شۆڕشگێڕیی ئەوان وەك خوێندكارانی فەلسەفەى هێگڵیی دەستیپێكرد) تەنانەت بەر لە نووسینی مانیفێستی پارتی كۆمۆنیست خەباتێكیان دژی ئەو ڕێبەرانەى “پرۆلیتاریا” بەگەڕخست كە دواكەوتوویی و میتۆدە سەرەتاییەكانی خەباتیان دەپەرست و بەتوندڕەوییەوە لەبەرانبەر بەكاربردنی تیۆرییەكی زانستیدا دەوەستانەوە.\nئانینكۆڤ، ڕەخنەگری ڕووسی، كە لە بەهاری ساڵی 1846 بەڕێكەوت لە برۆكسل بوو، ڕاپۆرتێكی زۆر سەرنجڕاكێشی دانیشتنێكی بۆ ئێمە بەجێهێشتووە كە تیایدا مشتومڕێكی توند لەنێوان ماركس و ڤایتلینگ، كۆمۆنیستیی یۆتۆپیی ئەڵمانیدا، ڕوودەدات. لەمیانەى مشتومڕەكەدا، ڤایتلینگ، كە كرێكارە، گلەیی ئەوە دەكات ماركس و ئەنگڵسی “ڕۆشنبیر” لەسەر بابەتگەلێكی ئاڵۆز دەنووسن كە پەیوەندیی بە كرێكارانەوە نییە. ئەو ماركس بەوە سەرزەنشت دەكات گوایە نووسینەكانی بریتین لە “شیكاریی تیۆرییانە لەسەر كورسییەكی نەرم و هەزاران میل دوور لە جیهانی خەڵكی زەحمەتكێش و ئازارچەشتوو”. لێرەدا ماركس، كە بەگشتیی زۆر ئارام بووە، خوێن دەزێتە چاوییەوە. ئانینكۆڤ دەنووسێت:\n“ماركس كاتێك دوایین وشەكانی بیست، كۆنتڕۆڵی لەدەستدا و مستەكۆڵەیەكی وەها توندی بە مێزەكەدا كێشا كە فانۆسی سەر مێزەكە جوڵا. ئەو ڕاپەڕی و گوتی: “تا ئێستا گەمژەیی كۆمەكی بەكەس نەكردووە” (چەند یادێك لە ماركس و ئەنگڵس – جەختكردنەوە لەمن، ئالان وودس).\nڤایتلینگ دوژمنی تیۆر و كاری پروپاگەندەى ئارام بوو. ئەو وەك باكۆنین دەیگوت هەژاران هەمیشە ئامادەى ڕاپەڕینن. ئەم هەوادارەى “پراكتیكی شۆڕشگێڕی” لەبری تیۆر، پێیوابوو ئەگەر ڕێبەران سوور و پێداگر بن، دەكرێت لەهەر زەمەنێكدا شۆڕش ئامادە بكرێت. تەنانەت لە ڕیزی ماركسیستەكانیشدا ڕەنگدانەوەى ئەم ئایدیا پێش-ماركسیستییە سەرەتاییانە دەبینینەوە.\nماركس لەوە تێدەگەیشت بزووتنەوەى كۆمۆنیستیی تەنها بە خۆدابڕینی یەكجارەكیی لەم چەمكە سەرەتاییانە و پاڵاوتنێكی تەواوی ڕیزەكانی، دەتوانێت بڕواتە پێشەوە. دابڕان لە ڤایتلینگ حەتمیی بوو و لە ئایاری 1846 هاتەئاراوە. دوای ئەوە، ڤایتلینگ ڕۆیشتە ئەمریكا و چیتر ڕۆڵێكی بەرچاوی نەگێڕا. تەنها بە دابڕان لە ڤایتلینگی “كرێكار-چالاكوان”ـەوە بوو كە دامەزراندنی یەكێتیی كۆمۆنیستەكان لەسەر بنەمایەكی عەقڵانی دەڕەخسا. هەرچۆنێك بێت مەیل و ئاراستەى سەرەتایی كە ڤایتلینگ نوێنەرایەتیی دەكات هەمیشە خۆی لە بزووتنەوەدا بەرهەمدەهێنێتەوە، سەرەتا لە ئایدیاكانی باكۆنیندا و پاشان لە جۆرەها ئۆڵترا-چەپگەرایی كە هێشتا و تا ئەمڕۆش كارەساتی بزووتنەوەى ماركسیستین.\n“ماركس لەسەر شیكاریی دیاردەى ئاڵۆزی ئابووریی سەرمایەداریی كاری دەكرد. ئەنگڵس لە كارە سادە و نووسراوەكانی خۆیدا كە بەگشتیی خەسڵەتێكی مشتومڕئاسایان هەیە، بە مەسەلە زانستییە گشتگیرترەكان و بەدیاردە جۆراوجۆرەكانی ڕابردوو و ئێستاوە خەریك دەبێت ئەویش لە گۆشەنیگای چەمكی ماتریالیزمی مێژوویی و تیۆریی ئابووریی ماركسەوە”.\nلیستێكی كورتی بەرهەمەكانی ئەنگڵس بێ پێچ و پەنا ڕوانگە و ئاسۆی ئەو دەردەخات. بەرهەمێكی ناوازەى مشتومڕئاسای ئەومان هەیە بەناوی ئەنتی دورینگ، كە لەم بەرهەمەدا بەقوڵییەكی تەواوەوە لەسەر فەلسەفە، زانستە سروشتییەكان و زانستە كۆمەڵایەتییەكان قسە دەكات. “بنەچەى خێزان، خاوەندارێتیی تایبەت و دەوڵەت” باسی یەكەم سەرچاوەكانی كۆمەڵگای مرۆڤایەتیی دەكات. ڕەخنەگرانی “پراكتیكیی” ئێمە دەپرسن ئەمانە چ پەیوەندییەكیان بە چینی كرێكار و خەباتی چینایەتییەوە هەیە. تەنها پەیوەندییەكەیان ئەمەیە: هەمان ئەو بەرهەمەى بناغە و بنچینەى تیۆریی ماركسیستیی دەوڵەت بوو كە لینین دواتر لە كتێبی “دەوڵەت و شۆڕش”دا پەرەی پێدا و هەر ئەم كتێبە بوو بناغە تیۆرییەكانی شۆڕشی بەلشەڤیكیی دامەزراند.\nپێویستە چ قسەیەك لەسەر كتێبی “لودڤیگ فۆیەرباخ و كۆتایی فەلسەفەى كلاسیكی ئەڵمانیا” بكەین؟ ئەنگڵس لەم كتێبەدا تەنها باس لە ئایدیا “ناڕوون و لێڵەكان”ی هێگڵ ناكات، بەڵكو هەروەها قسە لەسەر ئایدیا فەلسەفییە بچووك و نامۆكانی ئەڵمانیاش لەنێو بزووتنەوەى چەپی هێگڵییدا دەكات. بەتایبەت لەنێوان نامەكانی ماركس و بەر گەنجینەیەكی ئایدیا و بیرۆكەكان بە پانتاییەكی سەرسامكەرەوە دەكەوین. ئەم دوو هاوڕێیە بەردەوام دیدگا و تێڕوانینی خۆیان لەسەر جۆر و بەشی بابەتە جیاوازەكان لەگەڵ یەكتریدا دەگۆڕییەوە. نەك تەنها لەبواری ئابووری و سیاسەتدا، بەڵكو لە بواری فەلسەفە، مێژوو، زانستەكان، هونەر، ئەدەبیات و كولتووریشدا.\nهەر ئەمە خۆى وەڵامێكی پشتشكێنی هەموو ڕەخنەگرانی بۆرژوازیی ماركسە كە كاریكاتێرێك بۆ ماركسیزم وەك عەقیدەیەكی وشك و كورتبین دەكێشن كە هەموو بیری مرۆڤایەتی بۆ ئابووریی و هێزە بەرهەمهێنەرەكان كورت دەكاتەوە. بەڵام ئەمڕۆش كەسانێك هەن حەزدەكەن ناوی ماركسیزم بەخۆیانەوە بلكێنن، بەڵام بەرگریی لە ئایدیا ڕاستەقینەكانی ماركس و ئەنگڵس بە تەواوی دەوڵەمەندیی، فراوانیی و قوڵییەكانییەوە ناكەن، بەڵكو دەقاودەق بەرگریی لە هەمان كاریكاتێری “ئیكۆنۆمیستیی” (ئابوورییگەرایی) ڕەخنەگرانی بۆرژوازیی لە ماركسیزم دەكەن. ئەمە هەرگیز ڕووخساری ماركسیزم نییە، بەڵكو هێگڵ گوتەنی شتێك نییە جگە لە ” die leblosen knochen eines Skeletts” (ئێسقانە بێگیانەكانی پەیكەرەئێسقانێك). لێرەوەیە لینین دەڵێت: “ئەوەى زەروورە “ئێسقانە بێگیانەكان” نییە، بەڵكو ژیانی زیندووە” (لینین، دەفتەرە فەلسەفییەكان، كۆبەرهەم، بەرگی 38، ئینگلیزیی).\nلینین هەمیشە جەختی لەسەری گرنگیی تیۆر دەكردەوە. تەنانەت لە قۆناغی سەرەتا و كۆرپەلەیی حزبدا، ئەو خەباتێكی بێ ئامانی دژی ئیكۆنۆمیستەكان دەكات كە عەقڵیەتێكی بەرتەسكیان لەسەر “پراكتیكی پرۆلیتاریا” هەبوو و وەك بواری كاركردنی ڕۆشنبیران نەك كرێكاران، سوكایەتییان بە تیۆر دەكرد. لینین لە وەڵامی ئەم قسە موهاتەرات و پڕوپوچانەدا دەنووسێت:\n“ماركس دەڵێت: ‘هەر هەنگاوێكی بزووتنەوەى ڕاستەقینە گرنگترە لە دەرزەنێك بەرنامە‘. دووبارەكردنەوەى ئەم قسانە لە قۆناغی سەرلێشێوانی تیۆردا وەك ئەوە وایە جەنازەیەك بۆ تازیەبارانی ئێستا بخوازین جارەهای جار بگەڕێنەوە بۆ ئەم ڕۆژە پیرۆز و موبارەكە. بە ئیزافەى ئەم وشانەوە ماركس لە نامەیەكدا سەبارەت بە بەرنامەى گۆتا بەتوندی سەرزەنشتی ئیلیكتەریزم (گوڵچینخوازی) لە دامەزراندنی پرەنسیپەكاندا دەكات. ماركس بۆ ڕێبەرانی حزبی دەنووسی ئەگەر دەتانەوێت یەكبگرن بڕۆنە نێو ڕێككەوتنێكەوە، بۆ بەدیهاتنی ئامانجە پراكتیكییەكانی بزووتنەوەكە هەڵبستن، بەڵام هەرگیز سازش لەسەر پرەنسیپەكان نەكەن و “ئیمتیاز”ی تیۆرییانە مەبەخشنەوە. ئەمە بیروبۆچوونی ماركس بوو و وێڕای ئەمەش هەندێك لەنێو ئێمەدا هەن سوود لە ناوی ئەو وەردەگرن بۆ ئەوەى بەكەم سەیری تیۆر بكەن!\nبەبێ تیۆریی شۆڕشگێڕانە مەحاڵە بزووتنەوەى شۆڕشگێڕ بوونی هەبێت. لە ڕۆژگارێكدا كە ئامۆژگاریی مۆدیلی ڕۆژی ئۆپۆرتۆنیزم (هەلپەرستیخوازی-ئینتیهازییەت) هاوكاتە لەگەڵ حەز و سەراسیمەبوون بۆ سنووردارترین فۆرمەكانی چالاكیی پراكتیكیی، هەرچەند زیاتر پێداگریی لەسەر ئەم ئایدیایە بكەین، هێشتا هەر كەمە. بەڵام سێ مەرجی دیكە بۆ سۆسیال دیموكراتەكانی ڕووسیا گرنگیی تیۆر زیاد دەكەن، كە بەگشتی لەبیر دەكرێن: یەكەم حزبەكەمان تەنها لەئانی دروستبووندایە، تازە خەریكە خەسڵەت و سیماكەى پێناسە دەكرێت و هێشتاش تێماوە حساب و كتابی لەگەڵ ڕەوتەكانی دیكەى ئایدیای شۆڕشگێڕدا ساف بكات كە دەتوانن بزووتنەوەكە بەڕێگای هەڵەدا بەرن” (دەبێت چی بكرێت؟ دۆگماتیزم و “ئازادیی ڕەخنەگرتن”)”.\n“خەباتی ئایدیۆلۆژیانەى ماركسیزمی شۆڕشگێڕ دژی ڕیڤزیۆنیزم (پێداچوونەوەخوازی) لە كۆتایی سەدەى نۆزدەدا شتێك نییە جگە لە دەروازەكانی خەباتە شۆڕشگێڕییە گەورەكانی پرۆلیتاریا كە وێڕای هەموو نەخۆشی و لاوازییەكانی وردەبۆرژوازیی، بەرەو سەركەوتنی تەواوی ئایدیال و ئامانجەكانی دەڕواتە پێشەوە” (ماركسیزم و ڕیڤزیۆنیزم).\nترۆتسكی لە كتێبەكەى خۆیدا لەسەر “ستالین” وردەكارییەكی تەواو سایكۆلۆژیانە بۆ “كۆمیتەچی”یانى بەلشەڤیك دەكات كە ئەوانیش عەقڵیەتێكی “پراكتیكخوازانە”یان هەبوو. ئەوان بەهۆى بێتواناییان لە دەرككردنی بزووتنەوەى واقیعیی كرێكاران لە ساڵەكانی 1905-1906، كەوتنە نێو كۆمەڵێك هەڵەی گەورە و زەقەوە. هۆكاری هەڵەكانیان (كە بەگشتیی خەسڵەتی ئۆڵترا-چەپی هەبوو) نەبوونی دەرك و تێگەیشتنێكی دیالەكتیكیی بوو. ئەوان دەركێكی تەواو ئاڵۆز و ناڕوون و فۆرمالیستییان بۆ بونیادنانی حزب هەبوو كە پەیوەندیی بە بزووتنەوەى ڕاستەقینەى كرێكارانەوە نەبوو. بەم هۆیەوە بوو، لە ساڵی 1905دا، لینین بە تووڕەییەوە، بەلشەڤیكەكانی پترزبۆرگ، دانیشتنی یەكەمی شوریایان بەجێهێشت، چونكە شورا ئامادە نەبوو بەرنامەى حزب قبوڵ بكات.\nلە ساڵی 1908دا، كە لینین خۆی ببوو بە كەمینەیەكی تاكەكەسیی ڕێبەرایەتیی فراكسیۆنی بەلشەڤیكەكان (كە لەژێر ڕێبەرایەتیی ئۆڵترا-چەپەكانی وەك بۆگدانۆڤ و لۆناچارسكی-دا بوو) ئەو ئامادە بوو بەهۆى جیاوازیی لەسەر فەلسەفەى ماركسیستیی، جیا ببێتەوە. ڕێكەوت نییە لەم ڕۆژگارە سەختەدا كە خودی بوونی ڕەوتی شۆڕشگێڕیی لەبەردەم مەترسیدا بوو، ئەو كاتێكی زۆری تەرخانكرد بۆ نووسینی كتێبێك دەربارەى فەلسەفە: “ماتریالیزم و ئیمپریۆكریتیسیزم”.\nلە جەنگی یەكەمی جیهاندا، لینین گەڕایەوە بۆ فەلسەفە و دەستیكرد بە لێكۆڵینەوەى بنچینەیی لەسەر هێگڵ كە دواى چەندین ساڵ بەناوی “دەفتەرە فەلسەفییەكان” بڵاوبووەوە. یەكێك لە دواترین بەرهەمەكانی “دەربارەى گرنگیی ماتریالیزمی میلیتانت” بوو كە ئەو لەو نووسینەدا دووبارە سوورە لەسەر زەروورەتی لێكۆڵینەوە لە هێگڵ:\n“هەڵبەت ئەم لێكۆڵینەوەیە، ئەم تەفسیرە، ئەم بانگەشەیەى دیالەكتیكی هێگڵیی زۆر قورسە و یەكەم ئەزموونەكان لەم ڕەوت و ئاراستەیەدا بێگومان هەڵەى بەدواوە دەبێت. بەڵام تەنها كەسێك هەڵە ناكات كە هیچ كارێك ناكات. ئێمە بە دامەزراندنی خۆمان لەسەر مۆدێلی ماركس لە بەكاربردنی دیالەكتیكیی هێگڵیدا كە بە ماتریالیزم پەروەردە كراوە، دەبێت و دەتوانین لە هەموو ڕەهەند و ئاراستەكانییەوە پەرە بەم دیالەكتیكە بدەین، لە گۆڤاردا چەندین بڕگەى بەرهەمە سەرەكییەكانی هێگڵ بڵاو بكەینەوە، بەشێوازی ماتریالیستیی تەفسیریان بكەین و بە كۆمەكی نموونەكانی مۆدێلی ماركس لە بەكاربردنی دیالەكتیك و هەروەها دیالەكتیك لەبواری پەیوەندییە ئابووریی و سیاسییەكاندا بەكاری بهێنین كە مێژووی ئەم دواییە، بەتایبەت جەنگی مۆدێرنی ئیمپریالیستیی و شۆڕش، بەشێوازێكی بەرفراوانی نائاسایی ئەمەى فەراهەم كردووە”.\n“لە هەمانكاتدا بەخشندەیی فیكریی مامۆستا بۆ خوێندكارەكەى، بەڕاستی ناكۆتا و نەبڕاوە بوو. ئەو خووی وابوو گرنگترین وتارەكانی كائۆتسكیی بەناوبانگ هەر بەشێوەى دەستنووس بخوێنێتەوە و هەموو نامە ڕەخنەییەكانی ئەو چەندین پێشنیاری گرانبەهایان تێدایە كە بەرهەمی بیرێكی جددی و هەندێكجار لێكۆڵینەوەئاسا بوون. هەروەها پێدەچێت بەرهەمە بەناوبانگەكەى كائۆتسكی “ناكۆكییە چینایەتییەكانی شۆڕشی فەڕەنسا” كە بەڕادەیەك بۆ هەموو زمانەكانی مرۆڤی شارستان وەرگێڕدراوە، لە كارگەى فیكریی ئەنگڵسەوە دەرهاتبێت. نامەى دوور و درێژی ئەو دەربارەى گروپە كۆمەڵایەتییەكان لە سەردەمی شۆڕشی مەزنی سەدەى هەژدە (و هەروەها دەربارەى بەكاربردنی میتۆدە ماتریالیستییەكان لە ڕووداوە مێژووییەكاندا) یەكێكە لە شاكارترین بەڵگەنامەكانی زەینی مرۆڤ. ئەم نامەیە زۆر پوختە و هەر یەكێكیان لە فۆرمولەكانی، زەخیرەیەكی گەورەى مەعریفە بەگریمانە دەگرن و بەم هۆیەوە ئاسان نییە بچێتە نێو بڵاوكردنەوەى گشتییەوە؛ بەڵام ئەم بەڵگەنامەیە، كە ماوەیەكی زۆر بەشاراوەیی ماوەتەوە، بۆ ئەبەد نەك تەنها دەبێتە سەرچاوەى فێربوون و پەروەردەى تیۆرییانە، بەڵكو مایەى چێژی جوانیناسانەشە بۆ هەر كەسێك ئەگەر بیەوێت دینامیكییەتەكانی پەیوەندییە چینایەتییەكان لەنێو قۆناغی شۆڕشگێڕی و هەروەها مەسەلە گشتییە هەنوكەییەكانی نێو تەفسیری ماتریالیستیی بۆ ڕووداوە مێژووییەكان بخاتە بەر نەشتەری بیركردنەوەیەكی جددییەوە” (ترۆتسكی، نامەكانی ئەنگڵس بۆ كائۆتسكی، 1935).\nلە هەموو بەرهەمەكانی ترۆتسكیدا فراوانیی ئاسۆ و هۆگرییەكی بەرفراوان نەك تەنها لەمێژوودا، بەڵكو لە هونەر و ئەدەبیات و كولتووریشدا بەشێوەیەكی گشتیی دەبینین. پێش جەنگی یەكەمی جیهان، چەندین وتاری دەربارەى نووسەرانی وەك تۆلستۆی و گۆگۆڵ نووسی. دواى شۆڕشی ئۆكتۆبەر ئەو بە فراوانیی دەستدەكات بە نووسین دەربارەى هونەر و ئەدەبیات. كتێبەكەى بەناوی “ئەدەبیات و شۆڕش” بەرهەمی ئەو قۆناغەیە.\nترۆتسكی لە ساڵی 1923دا دەنووسێت: ڕێگاكان و پرۆسەكانی ئەدەبیات ڕیشەیان لەنێو دوورترین ڕابردوودا هەیە و ئەزموونی كەڵەكەكراوی پیشەسازیی گوتار دەردەخەن. ئەدەبیات ئایدیاكان، هەستەكان، لایەنە ڕۆحییەكان، ڕوانگەكان و ئومێدەكانی سەردەمی نوێ و چینە تازەكەى پیشان دەدات” (ترۆتسكی، ڕیشە كۆمەڵایەتییەكان و پیادەكردنی كۆمەڵایەتیی ئەدەبیات). ئەو لەنێو قۆناغی شەپۆلئاسای شۆڕش و دژەشۆڕشی دەیەى 1930دا دەرفەتی ئەوەى بۆ دروست بوو لەسەر ئەدەبیات و هونەر بنووسێت. لە ساڵی 1934، ماوەیەكی كورت دواى كارەساتی ئەڵمانیا، ڕەخنەیەكی لەسەر ڕۆمانی “فۆنتامارا”ی ئیگناسیۆ سیلۆنە نووسی. لە ساڵی 1938دا لەگەڵ ئەندرە بریتۆن، نووسەری سوریالیستدا، “مانیفێست بۆ هونەری شۆڕشگێڕیی سەربەخۆ” دەنووسێت.\nدەتوانین تووڕەیی بێ كولتوورە درۆزنە-ماركسیستەكان ببینین: “ئەرێ ئەمە چییە؟ هاوڕێ ترۆتسكی لەم ساتە شۆڕشگێڕییەى مێژوودا كاتی خۆى تەرخان دەكات بۆ نووسین لەسەر هونەر؟ هونەر چ پەیوەندییەكی بە پرۆلیتاریا و خەباتی چینایەتییەوە هەیە؟” بێ كولتووریی دژە هونەر بە نائارامییەوە سەری خۆى ڕادەوەشێنێت و بەو ئەنجامە دەگات كە چیتر ترۆتسكی هەمان ئەو كەسەى ڕابردوو نییە. “ئەمە ترۆتسكی”ی بەرنامەى ئینتیقالیی (ڕاگوزەر) نییە! دەبێت ئەم پیرەمێردە توانا عەقڵییەكانی لەدەست دابێت!” بەڵێ، دەتوانین وێنای ئەم قسانەیان بكەین.\nلە میانەى ئەم مشتومڕ و شەڕە ناوەكییەى بووە هۆى ئینشیقاق لە میلیتانتدا، فراكسیۆنی زۆرینە دەیگوت تید گرانت و ئالان وودس “تیۆریزەكەرە پەتییەكان”ن. ئەم دەربڕینە ساختەیە هەموو شتێك دەربارەى ئەو شتە دەڵێت، كە ئێمە دەمانەوێت دەربارەى ئەو ڕەوتە بیڵێین. ئێمە دەیان ساڵی ژیانمان بۆ دامەزراندنی ڕەوتێك تەرخانكردبوو كە بوو بە سەركەوتووترین بزووتنەوەى ترۆتسكیستیی لە ڕۆژگاری ئۆپۆزیسیۆنی چەپی ڕووسیاوە. ئێمە بەژمارەیەكی زۆر كەمی چەند كەسی لە سەرەتاكانی دەیەى 1960 دەستمانپێكرد و سەركەوتین لەوەى ڕێكخراوێكی گەورە بە ڕیشەگەلێكی بەهێز و پتەو لە بزووتنەوەى كرێكاریدا دابمەزرێنین.\nئێمە ڕەچاوی بارودۆخەكەمان كرد و گەیشتین بەو ئەنجامەى لە هەلومەرجی ئێستادا (واتا ئەوسا) بەتایبەت دوای كەوتنی یەكێتیی سۆڤێت، خێراترین ئەركی ئێمە بەرگریكردن لە ئایدیا و تیۆرییە بناغەییەكانی ماركسیزم بوو. یەكەم ئەنجام، كتێبی “عەقڵ لە شۆڕشدا: فەلسەفەى ماركسیستیی و زانستە مۆدێرنەكان” بوو. هاوڕێیانی پێشووی ئێمە گاڵتەیان بەم كتێبە دەكرد. بە تانە و تەشەرەوە دەیانگوت: “سەیركەن! تید و ئالان وازیان لە سیاسەت هێناوە بۆ ئەوەى كتێب لەسەر فەلسەفە بنووسن!” ئەمە ئاراستە و مەیلی ئەوان بوو بۆ تیۆریی ماركسیستیی – ئەمە ئاراستەیەكی نێو نەریتی ڕاستەقینەى ڤایتلینگ و كۆمیتەچییە بەلشەڤیكییەكان بوو كە هیچ پەیوەندییەكی بە ماركس، ئەنگڵس، لینین و ترۆتسكییەوە نییە.\nزۆری نەبرد هەڵە لەتیۆردا وەرگێڕدرایە سەر كارەسات لە پراكتیكدا. زۆرینەى ڕابردوو بووەتە قوربانیی هەڵەكانی. شتێك كە پێشتر ڕەوتێكی بەهێز بوو بە ڕیشەگەلێكی جددییەوە لەنێو بزووتنەوەی كرێكاریدا، كورتبووەتەوە بۆ نێو سێبەری خودی ڕابردووەكەى خۆى. لەلایەكەوە، “عەقڵ لە شۆڕشدا” ڕۆڵێكی بنچینەیی گێڕاوە لە سەقامگیركردن و جێگیركردنی “ڕەوتی ماركسیزمی ئەنتەرناسیۆنال”دا. ئەم كتێبە بۆ زۆرێك لە زمانەكان وەرگێڕدراوە و زۆرێك لە كرێكاران، سۆسیالیستەكان، كۆمۆنیستەكان، چالاكوانانی سەندیكایی و بۆلیڤارەكان (وەك هۆگۆ چاڤێز) ستایشی ئەم كتێبەیان كردووە.\nچۆن دەتوانین ئەمە شیبكەینەوە؟ كرێكاران و لاوانی پێشكەوتوو تینووی ئایدیاكان و تیۆرن. ئەوان دەیانەوێت بزانن چی لەكۆمەڵگادا دێت و دەچێت. ئەوان ناچنە نێو ئەو ڕەوتانەى شتگەلێكیان پێبدەن كە خۆیان دەیزانن: وەك سەرمایەداریی لەقەیراندایە، بێكاریی هەیە، لە ماڵە خراپ و وێرانەكاندا دەژین، مووچەكەیان كەمە و هتد. كەسە جددییەكان دەیانەوێت بزانن بۆچی بارودۆخەكە بەمجۆرەیە، چی لەڕووسیا ڕوویدا، ماركسیزم چییە و ئەو پرسیارانەى دیكە كە خەسڵەتی تیۆرییانەیان هەیە. بەم هۆیەوەیە بەپێچەوانەى دیدگای “پراكتیكییەكانەوە”، تیۆر كارێكی ئیزافیی ئیختیاریی نییە، بەڵكو ئامرازێكی زەروورییە بۆ خەباتی شۆڕشگێڕیی.\nئەم بیرۆكەیە بەڕادەیەك هەمیشە لەنێو ڕۆشنبیرانی وردەبۆرژازییەوە دێت كە كرێكاران حەزیان بۆ كولتوور نییە، ئەم [ڕۆشنبیرە وردەبۆرژوازییانە] هیچ مەعریفەیەكیان لەسەر خەڵكی چینی كرێكار نییە و بەهەڵە كرێكاران تێكەڵ بە لومپەن پرۆلیتاریا دەكەن. ئەوان بەمجۆرە ئیهانەكردنی خۆیان بۆ چینی كرێكار و خۆبەزلزانینیی چینی ناوەڕاستیی خۆیان بەرانبەر بە كرێكاران دەردەخەن. ئەمجۆرە كەسانە دەیانەوێت بە پۆشینی جلوبەرگی كرێكاریی و هەوڵدان بۆ تەقلیدكردنەوەى لەهجەى “كرێكاریی” خۆیان تێكەڵی كرێكاران بكەن. ئەوان سوود لە زمانێكی بەد وەردەگرن چونكە پێیانوایە بەم كارە بەڵگەنامەى پرۆلیتاریبوونیان بەرز دەكەنەوە.\nمن زۆرشتم لە ماركسیستە بەمانایەك خوێندەوارەكانەوە بینیوە كە پێیانوایە ئەوە شتێكی زۆر باش و عاقڵانەیە لاسایی زمان و خوو و عادەتەكانی لومپەن پرۆلیتاریا بكەنەوە و پێیانوایە ئەمە بەڵگەنامەی متمانەپێكردنیان وەك “كرێكارانی ڕاستەقینە” زیاتر بەرز دەكاتەوە. ڕاستیی لێرەوەیە كە كرێكاران بەگشتیی لە ماڵەكانیان و لە كۆڕ و كۆمەڵە بەڕێزەكاندا هەرگیز ئەمجۆرە زمانە بەكارناهێنن. لاساییكردنەوەى ڕەفتاری نزمترین و پاتاڵترین بەشی كرێكاران و لاوان، لایقی ماركسیستێك نییە چ بگات بە كەسێك حەزی ڕێبەربوون لەكەللەى دابێت. ترۆتسكی لە وتارێكی نایاب و بێ وێنەى خۆیدا بەناوی “خەبات لەپێناو گوتاری كولتوورییانەدا” [یاخود خەبات بۆ قسەكردنی ڕۆشنبیرانە] ئەمجۆرە زمانە بەد و خراپە وەك نیشانەى عەقڵییەتی كۆیلایەتیی سەیردەكات كە نابێت شۆڕشگڕان لاسایی بكەنەوە، بەڵكو دەبێت هەوڵی سڕینەوە و لابردنی بدەن.\nترۆتسكی لەم وتارەدا كە لە ساڵی 1923دا نووسیویەتی، دەستدەكات بە ستایشكردنی كرێكارانی كارگەى دروستكردنی پێڵاو لە كۆمۆنەى پاریس كە بڕیارنامەیەكیان دەركرد دووربكەونەوە لەجوێندان و بەكارهێنانی زمانی بەد (یان بەدزمانی) وەك تاوان سەیر بكەن. ڕێبەری شۆڕشی ئۆكتۆبەر ئەم كارە وەك نیشانەیەكی زۆر گرنگی هەوڵی چینی كرێكار بۆ ڕزگاربوون لە عەقڵییەتی كۆیلایەتی و خواستی ئاستێكی بەرزتری كولتوور سەیر دەكات نەك وەك شتێكی لاوەكی و هیچ بیبینێت. “زمانی سوكایەتیئامێز و جوێندان میراتی كۆیلایەتی، سوكایەتیی و بێ ڕێزییە بە پێگە و شان و شكۆى ئینسان – سوكایەتیی بە پێگەى خۆی و خەڵكانی دیكە”. ئەمانە قسەى ڕێبەری شۆڕشی ئۆكتۆبەرن.\nترۆتسكی سووربوو لەسەر گرنگیی خەباتكردن لەپێناو گوتارێكی كولتووریانەدا: “خەبات لەپێناو خوێندن و كولتووردا، هەموو سەرچاوەكانی زمانی ڕووسیی بە دەوڵەمەندیی، توانا و پێگەردییە زۆرەكەى دەخاتە بەردەستی ڕەگەزە پێشكەوتووەكانی چینی كرێكارەوە”.\nئەو باس لەوەش دەكات شۆڕش “بە پلەى یەكەم ڕابوونی كەسایەتیی ئینسانییە لەنێو جەماوەردا – خەڵكانێك كە بڕیار وابوو هیچ كەسایەتییەكیان نەبێت”. شۆڕش “زیاتر و بەر لەهەر شتێك ڕابوونی ئینسانییەت و ڕێپێوانی پێشڕەویی ئەوە و نیشانەى ئەو ڕێزە زۆرەیە بۆ پێگە و شكۆى كەسایەتیی هەموو كەسەكان و وردبوونەوە و دەستڕاگەیشتنی زیاتر بە لاوازەكان”(هەمان سەرچاوە).\nدەبێت ماركسیستەكان لە هێڵی یەكەمی چینی كرێكاردا بووەستن لە خەباتكردن لەپێناو گۆڕینی كۆمەڵگادا. وەزیفەى ئێمە پەروەردە و فێركردنی كادرانی شۆڕشی سۆسیالیستیی داهاتووە. دەبێت بۆ هەڵسان بەم وەزیفەیە لەسەر بناغەى هەرشتێكی ئەرێنیی، پێشڕەو و شۆڕشگێڕیدا بووەستین و پێداگرانە هەموو شتێكی دواكەوتوو، جاهیلانە و سەرەتایی لاببەین. ئێمە ئامانجی خۆمان لەنێو ئاسۆیەكی تەواو شكۆمەنددا داناوە. دەبێت گۆشەنیگای چینی كرێكار و بەگشتیی پێشكەوتووترین ڕەگەزەكان بۆ ئاسۆیەك بەرز بكەینەوە، كە ترۆتسكی لە “ئەدەبیات و شۆڕش”دا باسی دەكات:\n“سەختە بتوانین پێشبینیی ئاستی حكومڕانیكردن بەسەر خۆماندا بكەین كە ئینسانی داهاتوو دەتوانێت پێیبگات یان ئەو لوتكەیە هونەر و تەكنیكی خۆی دەگەیەنێت بەو ئاستە. پێكهاتەى كۆمەڵایەتی و خۆفێركاریی ڕۆحیی و دەروونی دەبنە دوو ڕەهەندی پرۆسەیەكی یەكسان. هەموو هونەرەكان (ئەدەبیات، شانۆ، شێوەكاریی، مۆسیقا و تەلارسازیی) فۆرمێكی جوان بەم پرۆسەیە دەبەخشن. بە زیادكردنی ئەو ناوەرۆكەى تیایدا پێكهاتەى كولتووری و خۆفێركاریی كۆمۆنیستەكان هەیە، دەبێتە هۆى فراوانبوون و بڵاوبوونەوەى هەموو ڕەگەزە زیندووەكانی هونەری هاوچەرخ تا باڵاترین ئاستەكانی خۆى. ئینسان بەڕادەیەكی باوەڕپێنەكراو بەهێزتر، زیرەكتر و جوانتر دەبێت. جەستەى چونییەكتر، جوڵەكانی هاوسەنگتر، دەنگی مۆسیقیتر دەبێت. فۆرمەكانی ژیان بەشێوازێكی دینامیكییانە، گەشە دەكەن. ئینسانی ناوەڕاست بە لوتكەكانی ئەرستۆكان، گۆتەكان و ماركسەكان دەگات. و لەسەر ئەم گردانەوە، لوتكە تازەكان سەردەردەهێنن”.


كەركوك/ تشرینی یەكەمی 2021/ بانگەشەی ژمارەیەك كاندیدی نەتەوە جیاوازەكان. فۆتۆ: كەركوك ناو\nئا: ئاوێنە، كەركوك ناو:\nكوردو عەرەب لە پارێزگای كەركوك بەپێی دەنگە بەدەستهاتوەكانیان لە دوایین هەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق، هەریەكە و بە 172 هەزار دەنگ یەكسانن، بەڵام كورد شەش كورسی و عەرەب چوار كورسی پارێزگاكەی بەدەستهێناوە.\nگرفتی بەردەم كاندیدە كوردەكان ئەوەبو بایكۆت لە ناوچە كوردییەكان زیاتر بوە و رێژەی بەشداریكردن لەسەدا 36 بوە، لەكاتێكدا لە ناوچە عەرەبنشینەكان گەیشتۆتە لەسەدا 44.\nبەڵام لەگەڵئەوەشدا عەرەب نەیتوانی بەباشی سود لەو بایكۆتەی كورد ببینێت، بەهۆی پەرتەوازەیی دەنگ و كاندیدەكانی. بۆ نمونە لەگەڵئەوەی 57 هەزار دەنگی لە بازنەی دو-دا بەدەستهێنا، بەڵام هیچ كورسییەكی پەرلەمانی لەو بازنەیە نەبرد.\nشەممە 16ی تشرینی یەكەم، كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان لە عێراق، ئەنجامی كۆتایی بەرایی هەڵبژاردنەكانی راگەیاند و لە پارێزگای كەركوك، كورد شەش كورسی، عەرەب چوار كورسی و توركمان دو كورسی بەدەستهێنا.\nجیاوازی كورسییەكانی كورد و عەرەب لە كاتێكدایە دەنگەكانیان جیاوازییەكی زۆر كەمی هەیە كە ناگاتە 100 دەنگ، كورد 172 هەزار و 795 دەنگی هەیە، لە بەرامبەردا عەرەب 172 هەزار و 769 دەنگ، ئەمەش بەپێی داتای كۆتایی كۆمسیۆن لە بارەی پارێزگای كەركوك كە لە ماڵپەڕی رەسمیدا بڵاویكردۆتەوە.\nهەرچی توركمانە بە بەدەستهێنانی 65 هەزار و 89 دەنگ دو كورسی پەرلەمانی مسۆگەر كرد.\nلە كۆكردنەوەی ئەو داتایانەدا پشت بە ژمارەی دەنگی كاندیدەكان بەستراوە كە سەر بە چ نەتەوەیەكن، بەبێ لەبەرچاوگرتنی ئەوەی خۆیان لەسەر لیستێك كاندید كردوە.\nبازنەی یەك... رێژەی بایكۆت زۆر بو\nلە بازنەی یەك، كە زۆرینەی هەرە زۆری دەنگدەرەكانی كوردن و پێنج كورسی پەرلەمانی هەبو، 461 هەزار و 328 كەس مافی دەنگدانیان هەبو.\nلەو ژمارەیە تەنیا 168 هەزار و 997 كەس دەنگیاندا، كە دەكاتە لەسەدا 36.6 دەنگدەران.\nكاندیدەكانی كورد لە حزبیی و سەربەخۆكان، 143 هەزار و 208 دەنگیان هێنا و چوار كورسی ئەو بازنەیەیان بردەوە. هەرچی كاندیدەكانی عەرەب بو بە 18 هەزار و 583 دەنگ توانیان كورسیی پێنجەم بەدەستبهێنن.\nبەڵام توركمان تەنیا شەش هەزار و 668 دەنگی بەدەستهێنا و نەیتوانی هیچ كورسییەك بباتەوە.\nبازنەی دوەم... دەنگی پەرتەوازەی عەرەب\nلە بازنەی دوی پارێزگای كەركوك، كە دەنگدەرەكانی تێكەڵەیەكن لە عەرەب، كورد و توركمان و چوار كورسی پەرلەمانی بۆ دانرابو، كورد و توركمان هەریەكە و بە دو كورسی براوەی ئەو بازنەیە بون.\nلەو بازنەیە 398 هەزار و 170 كەس مافی بەشداربونیان هەبو، بەڵام تەنیا 145 هەزار و 189 كەس دەنگیاندا. كە دەكاتە لەسەدا 36.4.\nكاندیدەكانی توركمان دەنگی یەكەمی ئەو بازنەیەیان برد (58 هەزار و 145 دەنگ) بەڵام بەهۆی پەرتەوازەییانەوە تەنیا توانیان دو كورسی پەرلەمانی مسۆگەر بكەن.\nهەرچی كوردە لەو بازنەیە بە 29 هەزار و 574 دەنگ، توانی دو كورسی بباتەوە و وەك براوەی یەكەمی ئەو بازنەیە دەربكەوێت. كاندیدەكانی عەرەب لەم بازنەیە بە 57 هەزار و 312 دەنگ نەیانتوانی هیچ كورسییەكی پەرلەمانی بەدەستبهێنن، ئەوەش بەهۆی پەرشوبڵاویی و زۆری كاندیدەكانیان كە بەسەر حیزب و هاوپەیمانێتی جیاواز و كاندیدی سەربەخۆدا دابەشبون.\nبازنەی سێیەم... عەرەب بێ ركابەر بو\nبازنەی سێ كە زۆرینەی رەهای دەنگدەرەكانی عەرەبن، كاندیدەكانی عەرەب هەرسێ كورسییەكەیان بۆ خۆیان ییكلاییكردەوە.\nلەو بازنەیە، 217 هەزار و 430 كەس مافی دەنگدانیان هەبو و 96 هەزار و 996 كەس دەنگیاندا، بە رێژەی لەسەدا 44.6.\nكاندیدەكانی عەرەب 96 هەزار و 874 دەنگیان هێنا و هەرسێ كورسییەكەیان مسۆگەر كرد.\nتوركمان لەو بازنەیە 109 دەنگ و كوردیش تەنیا 13 دەنگی بەدەستهێنا.\nكورد وەك براوەی یەكەمی پارێزگاكە دەبینرێت لە ژمارەی كورسیدا بەشەش كورسی، بەڵام لە دەنگی بەدەستهاتودا بە جیاوازییەكی زۆر كەم لە پێش عەرەبەوەیە.\nلە ناوچە كوردییەكان و ناوچە تێكەڵەكان رێژەی بایكۆت زۆر بوەو تەنیا لەسەدا 36 دەنگدەران بەشداربون، بەراورد بە ناوچە عەرەبنیشنەكان كە رێژەی بەشداریی لەسەدا 44 بو.\nلە بازنەی دو، كاندیدەكانی توركمان و عەرەب هەریەكە و نزیكەی دو هێندەی كاندیدەكانی كورد دەنگیان هێنا، بەڵام كورد نیوەی كورسییەكانی بازنەكەی بۆ خۆی بردوە و نیوەكەی تریش بۆ توركمان بو.\nیەكەم/ لە ئامارانەدا هەندێك كاندید كە (كەركوك ناو) دڵنیانەبو سەر بە چ نەتەوەیەكن دەنگەكانیان هەژمارنەكراوە، بەڵام كەمتر لە هەزار دەنگیان بەدەستهێناوە و كاریگەری ئەوتۆی لەسەر كۆی رێژەی دەنگی نەتەوەكان نییە.\nدوەم/ هەندێك كاندید كە لە حزب و هاوپەیمانی دەرەوەی نەتەوەكەی خۆیدا بەشداری كردوە، (كەركوك ناو) لە كۆكردنەوەی ئەم داتایانەدا دەنگەكانی بۆ نەتەوەكەی خۆی هەژماركردوە نەك لیست و هاوپەیمانێتییەكەی. بۆ نمونە چەند كاندیدێكی توركمان لە هاوپەیمانی تردا كاندید بون.\nئەوروپا لە بەردەم شەڕێکی گەورەدا!\nناسیۆنالیزمی کوردی لەتورکیادا 1898-2018\nئاڵا تاڵەبانی لە بەرامبەر پۆستێکی باڵا گەڕاوەتەوە ناو یەکێتی\nعامری بۆ وەفدی یەكێتی: چارەسەرێك بۆ ناكۆكی نێوان دو لایەنی هاوكێشەكە لە هەرێم بدۆزرێتەوە\nچوارچێوەی هەماهەنگی هەڵوێستێکی لە دژی هۆشیار زێباری ڕاگەیاند\n"هۆشیار زێباری ده‌ستێكی باڵای له‌بونیادنانه‌وه‌ی عێراقی نوێدا هه‌بووه‌و كه‌سایه‌تییه‌كی خۆشه‌ویسته"\nمالکی لەسەر قسەکانی سەدر ھاتەدەنگ\nجەمیل هەورامی: وڵاتانی هەرێمی لەپشت هاوپەیمانێتیەکەی سەدر و حەلبوسی و پارتیەوەن\nحکومەتی عێراق هه‌ره‌شه‌ی نه‌ناردنی 200 ملیار دینارەکە ده‌كات\nبەفر رێگایەكی لە سلێمانی داخست\nوەزیری دارایی ده‌سه‌ڵاتی "خه‌رجكردن" لەبەرێوەبەری بانکی هەرێم لەسلێمانی ڕاده‌گرێت\nسەڕەڕای وەرگرتنی سێ ژەمی ڤاكیسن مەلا بەختیار توشی كۆرۆنا بووە\nئاماری نوێی كۆرۆنا لە هەرێم: توشبون و مردن زیاتر هەڵكشان \nلە عێراق ژمارەی توشبون و مردن بە كۆرۆنا زیاتر هەڵكشا \nگەڕان و پشکینی هەسەدە لە بەندیخانەی غوێران بەردەوامە \nئاڵا تاڵەبانی لە بەرامبەر پۆستێکی باڵا گەڕاوەتەوە ناو یەکێ... \nحکومەتی عێراق هه‌ره‌شه‌ی نه‌ناردنی 200 ملیار دینارەکە ده...


https://1baiser.com تەڵە ئایدۆلۆجییەكە |\nHome ڕاپۆرت تەڵە ئایدۆلۆجییەكە\nنووسینی: شلومو بن – أمی\nدەروونناسی ئەمەریكی ئەبراهام ماسلۆ دەڵێت: «ئەوە سەرنجڕاكێشە، تاكە ئامراز كە تۆ هەتە چەكوشێكە، بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ هەموو شتێك وەك ئەوەی كە ئەوە بزمارێكە». بەڵام كاتێك چەكوشەكە لە لایەن سەركردەیەكی سیاسییەوە بە كار دەهێنرێت، تەواوی وڵاتان ڕەنگە دیوارێك بە دەوری خۆیاندا درووست بكەن.\nدۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمەریكا باری لەناكاوی نیشتیمانی ڕاگەیاندووە لە سنووری باشووری ویلایەتە یەكگرتووەكان – كە هیچ بارێكی لەناكاو هەرگیز لەوێ بوونی نییە – ئەمەش لەپێناو بەدەستهێنانی تەمویلی دارایی بۆ بنیاتنانی ئەو دیوارەی كە ئەو بەڵێنی بە دەنگدەرەكانی دا لە ماوەی كەمپینی هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی 2016. لەگەڵ ئەوەشدا ئەوە نموونەیەكی تری بەردەوام و ترسناك و ئاڵۆزە لە نێوان عەقڵ و ئایدۆلۆجیدا لە دروستكردنی بڕیاری سیاسیدا.\nسیاسەتكردن لەسەر بنەمای بەڵگە و دۆكیۆمێنته سنووردارییەكانی هەرچیەك بێت هەمیشە بژاردەیەكی سەركەوتووترە لە سیاسەتكردنێك كە بنەمای ئایدۆلۆجی پێوەری داڕشتنەكەیەتی، لەبەر ئەوەی، سیاسەتی بەڵگەدار ڕێگە دەدات بە خۆگونجاندن لەگەڵ گۆڕینی بارودۆخەكان و داتا نوێیەكان. ئەو سیاسەتانەی لەسەر بنەما و پرەنسیپی دەمارگیری و ئایدیای نەگۆڕەوە سەرچاوەی گرتووە، بە پێچەوانەوە ڕەنگە هەرگیز یەك نەگرێتەوە لەگەڵ واقیعدا.\nبە دیاریكراوی مێژوو پڕە لە دەرەنجامی كارەساتاویی هەڵبژاردنی ئایدۆلۆجی بەسەر واقیعدا. ئەدۆلف هیتلەر بڕوای بەوە نەبوو كە زانست دەتوانێت خواستی نەتەوەی ئەڵمانیا تێر بكات، لەبەر ئەوە ئەڵمانیا پێویستی بە داگیركردنی خاكێكی فراوان هەبوو، كە ئەمەش پێویستی بە گۆڕینی ئەفسانەی باڵادەستییه بەرەو سیاسەتكردنێك كە ئامانجەكەی زاڵبوونی ئیمپراتۆرییە. جۆزیف ستالین، سەرۆكی ڕژێمێكی ترە كە لەسەر بنەمای ئایدۆلۆجی نەخشەكێش كرابوو، بەسەر نازیدا سەركەوت لەبەر ئەوەی خۆی بە دوور گرت لە پێداویستیی ڕەها و ئامانجەكانی شەڕكردنی لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی خودی- عەقڵانی و تێكەڵ نەكردنی هەست و سۆز بە سیاسەت داڕشتبوو.\nهەر وەك بۆ ویلایەتە یەكگرتووەكان، ترەمپ یەكەم سەركردە نییە كە باوەڕی هەڵبژاردووە بەسەر عەقڵ و بەڵگەدا. هەروەك ترەمپ، سەرۆك جۆرج دەبلیو بۆش پێی وا بوو كە سەرۆكایەتییەكەی بەشێكە لە پلانی ئیلاهی و جەنگی لە ئەفغانستان و عێراق دەست پێ كرد وەك بەشێك لەوەی كە خۆی پێی دەوت «شەڕی خاج».\nستراتیجی ئاسایشی نەتەوەیی بۆش لە ساڵی 2002 بە ئاشكرا لەسەر بنەمای پرەنسیپەكانی ئەمەریكا داڕێژابوو وەك لە بەرژەوەندییەكانی. دیك چینی جێگری سەرۆكی ئەمەریكا، ئەوەی زۆر بە جددی وەرگرت و پێشنیاری سەفقەی گەورەی ئێرانی ڕەت كردەوە كە ڕەنگە كۆتایی بە پڕۆگرامە ناوەكییەكەی و سیاسەتی دەرەوەی تێكدەرانەی بهێنایە – لەسەر ئەو بنەمایەی كە ویلایەتە یەكگرتووەكان گفتوگۆ لەگەڵ خراپەكار ناكات.\nئیدارەی ترەمپ و پارتی كۆماری ویلایەتە یەكگرتووەكان بە شێوەیەكی فراوانتر خۆیان بەم ئاڕاستە و تەقلیدەوە گرتووە. هیچ بەڵگەیەك نییە پیشانی بدات كە كۆچبەران جەوهەری سەركەوتنی ئەمەریكا بووە، ئەمە ئەو بیرۆكەیەیە كە بنەمای سیاسەتی دژە-كۆچبەری ترەمپ پێی ڕازییە. دۆزینەوەی دەرچەیەك لە ناو دەستووری ویلایەتە یەكگرتووەكان بۆ بنیاتنانی دیوارێك بە تێچووی زۆر و كارەساتاوی بۆ ژینگە كە بە تەواوی ناپێویستە لە كوێوە دێت.\nهەر وەك زۆرێك لە كۆمارییەكان، لە ناویشیاندا ترەمپ ئەو مەترسییانەی كە گۆڕانی كەشوهەوا درووستی دەكەن ڕەت دەكەنەوە، ئەم واتای ڕەفزكردنەوە كۆدەنگیی زانستی جیهانییە كە گۆڕانی كەشوهەوا بە مەترسی دەزانن. لە ڕابردوودا، تەنانەت ترەمپ بەشداریی كردووە لە گەشەكردنی كەمپینی دژە –فاكسین، ئەو بە بەردەوامی تویتی كردووە لەسەر بوونی پەیوەندیی لە نێوان فاكسین و ئۆتیزم، لە كاتێكدا هیچ بەڵگەیەك نییە لەسەر بوونی پەیوەندییەكی لەو شێوەیە. كۆمارییەكان پێیان وایە سەرەڕای ئەوەی كە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئه‌مەریكا دەوڵەمەندترین وڵاتە لە جیهان، بەڵام ناتوانێت دڵنیایی دابینكردنی بیمەی تەندروستی بە نرخێكی گونجاوتر بە هەموو جیهان بدات، كە لە هەر حاڵەتێكدا ئەمە یەكسانە بە هێرشی سۆشیالیستی بۆ سەر ئازادیی تاك.\nكۆمارییەكانی ئه‌مەریكا هەمان ئارگومێنت بە كار دەهێنن بۆ دژایەتیكردنی دابینكردنی خوێندنی باڵا بە نرخێكی گونجاوتر. قەرزی خوێندكار لە ئێستادا 1.5 تریلیۆن دۆلارە كە لە پلەی دووەمی قەرزدا دێت لە دوای قەرزی بارمتەی خانووبەرە وەك گەورەترین جۆری قەرزی بەكارهێنەری ئەمەریكا، لەگەڵ ئەوەشدا یارمەتیدانی خوێندكار لە دابینكردنی كرێی خوێندن بەو شێوەیەی كە پشتگیریی دارایی لە بارمتەی خانووبەرە دەكرێت زۆر نەفرەتلێكراوە. هەمان شت ڕاستە بۆ سیاسەتی باج، كە كۆمارییەكان بە بەردەوامی پشتگیریی لە باجی كەمتر دەكەن بۆ ئەوانەی زۆرترین داهاتیان هەیە، سەرەڕای بوونی بەڵگەی ئاشكرا كە ئەمە سوودی نابێت بۆ باشتركردنی بارودۆخی ئابووریی ئەوانی تر (واتا ئەوانەی داهاتیان كەمترە یان هەژارن).\nویلایەتە یەكگرتووەكانی ئه‌مەریكا بە تەنها نییە، لە شانشینی یەكگرتوو، تەواوی درامای دەرچوونی بەریتانیا لە یەكێتیی ئەورووپا لە لایەن كەسانی دەمارگیرەوە داڕێژراوە. پەیوەستبوون بە بیرۆكەی كۆنی به‌ریتانیا وەك سەرەكیترین زلهێزی جیهانی، ئەوانەی داوای جیابوونەوەی بەریتانیا دەكەن پێیان وایە كە یەكێتیی ئەورووپا پیشتگیریی شانشینی یەكگرتوو دەكات. مامەڵە نوێیەكان لەگەڵ كۆمێن وێڵس كە لە بۆچوونی ئەواندا هێشتا لە بنەڕەتدا ئیمپراتۆری بەریتانیایە –پێیان وایە دەركەوتنی هێزەكانی وەك وڵاتی چین ڕەنگە ڕێگەخۆشكەر بێت بۆ ئەوەی بەریتانیا دووبارە پێگەی ڕاستیی خۆی بە شێوەیەكی سەربەخۆ لە شانۆی جیهانیدا بە دەست بهێنێتەوە.\nوەك دەمارگیرە ئایدۆلۆجییەكان ڕاهاتوون لەسەر ئەمە، ئەوانەی دەیانەوێت لە یەكێتیی ئەورووپا جیا ببنەوە بەردەوام ئەم ڕاستییەیان پشتگوێ خستووە. هیچ كامیان توانای ئەوەیان نەبووە پلانێكی گونجاو هاوئاهەنگ دابڕێژن بۆ جێبەجێكردنی تێڕاونینەكانیان بۆ جیابوونەوەی تەواوی لە یەكێتیی ئەورووپا.\nدەكرێت بووترێت دەمارگیری جیابوونەوەی بەریتانیا لە یەكێتیی ئەورووپا لە نێو محافزكارەكان و تەنانەت لاوازیی هەڵوێستی حزبی كرێكاران لە سەر پرسەكە بە شێوەیەكی جوزئی دەگەڕێتەوە بۆ میراتی ئازادیی شانشینی یەكگرتوو لە ئەورووپا لە ساڵانی 1930. لەو كاتەدا، زۆربەی كاربەدەستانی سیاسیی بەریتانیا تەركیزیان لەسەر ئەو مەترسیانە بوو كە لەسەر شانشینی یەكگرتوو هەبوو لە لایەن بڕیاری ئاشكرای نازییەوە بۆ گۆڕینی هاوسەنگیی هێزی نێودەوڵەتی.\nلەمڕۆدا، ئەورووپا لەژێر هیچ هەڕەشەیەكی لەو شێوەیەدا نییە. لەگەڵ ئەوه‌شدا، فەیلەسوفی بەریتانی جۆن گرای دەرچوونی بەریتانیای لە یەكێتیی ئەورووپا وەك باشترین بەرگری لە دژی دووبارەبوونەوەی مێژووی ڕەشی دیكتاتۆری لە ئەورووپا وەسف كردووە. زۆرێك لە لایەنگرانی جیابوونەوەی بەریتانیان پێیان وایە داڕووخانی تەواوی یەكێتیی ئەورووپا شتێكی حەتمیە. جێهێشتنی ئەورووپا بۆ ئەوەی فەرمانڕەوایی بكرێت لە لایەن جۆرێك لە ئیمپڕاتۆری ڕوسی –ئوراسایی ڕەنگە جێگەی خۆی بگرێت، تا ئەو كاتەی بەریتانیا جارێكی تر ببێتەوە فەرمانڕەوای دەریاكان.\nهەمان شێواز و ئاماژە دەكرێت ببینرێت لە جوداخوازەكانی كەتەلۆنیا بەرامبەر ئیسپانیا. كەته‌لۆنییەكان پێیان وایە ئەوان زۆر داهێنەر و بە بەرهەمترن و تەنانەت لە ڕووی ڕەگەزەوە زۆر باڵاترن لە بەرامبەر ئیسپانییە بێ بەرهەم و تەمەڵەكان. زیاتر لەوەش ئەوان پێیان وایە كە ئیسپانییەكان زیاتر مەیلیان بە لای ستەمكاریدایە. پێیان وایە حكومەتی دیموكراتیی ئیسپانیا جیاوازییەكی كەمی هەیە بە بەراورد بە ڕژێمی فرانسیسكۆ فرانكۆ لە درووستكردنی بەربەست لە بەردەم بەرهەمدارێتی و داهێنانی بارزگانی لە كەتەلۆنیا.\nكەتەلۆنییەكان شانازیی بە خۆیانەوە دەكەن بۆ بوونی عەقڵێكی سەلیم و ژیری پێشینانیان و لەسەرخۆیان – بەریتانییەكان شانازیی بە بیرتیژیانەوە دەكەن. بەڵام جوداخوازە كەتەلۆنییەكان و جوداخوازە بەریتانییەكان خۆیان و هاونیشتیمانیانیان قۆڵبەست كردووە لە چوارچێوەیەكی تووندی ئایدۆلۆجیدا.\nئایدۆلۆجیا ئامرازێكی بەهێزە بۆ پەردەپۆشكردنی ئەجێندایەكی سیاسیی فراوان و دانانی كاریگەری لەسەر ڕای گشتی و هەڵسەنگاندنی ئامانجە بەدیلەكان. بەڵام بڕیاردانی چەقبەستوو لەسەر بنەمای بیروباوەڕ بە نزیكەیی بەردەوام سەر دەكێشێت بۆ سیاسەتی خراپ، بە تایبەتی لەو كاتەی كە گۆڕانی خێرای ئابووری و نادڵنیایی جیۆپۆلۆتیكی قووڵتر دەبێتەوە. هەر وەك دەروونناسی ئەمەریكی ئەبراهام ماسلۆ دەڵێت: «ئەوە سەرنجڕاكێشە، تاكە ئامراز كە تۆ هەتە چەكوشێكە، بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ هەموو شتێك وەك ئەوەی كە ئەوە بزمارێكە». هەروەك ئەوەی ڕەنگە ترەمپ بە ڕوویەكی ڕاستەوڕاست دەڵێت، چۆن دیوارەكان بنیات دەنرێت.\nسەرچاوە: پرۆجێكت سێندیكەیت\nله سنووری هه‌ولێر کارمه‌ندی سه‌ر سندووقی ده‌نگدان ده‌گۆڕدرێت\nتێوه‌گلانی توركیا له ئیدلب


له‌لایه‌ن: - محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-07-20:06:00 - کۆدی بابەت: 1165\nتۆماس ئەدیسۆن ١٨٤٧-١٩٣١ز\nتۆماس ئەلفا ئەدیسۆن باوکی داھێنەران و سەرقافڵەی مرۆڤپەروەرانی گێتی، ئەو کەسەی ھەموو خەڵكی جیھان خۆشیان دەوێت و ڕێز لە خۆی و داھێنانە مەزنەکەی دەگرن. نێوبانگ و پایەی مەزنی ئەو، ڕێکەوت نییە، بەڵکو بۆ ئەو ھەموو بەرھەم و داھێنانەی دەگەڕێتەوە. کە بە نێوی خۆی تۆماری کردوون، ھێندێکیان تایبەت بە خۆی بوون، بەشێکیشیان لەگەڵ ھاوڕێکانی وەدی ھێنابوون.\nئەدیسۆن کارگەری کیمیایی لە ماڵەکەی خۆیدا دانابوو. ئەودەم تەمەنی دە ساڵان بوو، بەڵام چونکە پێویستی بە پارەی زیاتر بوو، دەستی بە ڕۆژنامە فرۆشتن کرد. لە تەمەنی دوانزەساڵیدا کارگەو چاپخانەیەک دادەنێت، بەم بۆنەشەوە خۆی فێری زۆر شت دەکات، لە فرۆشتنی توێژینەوەکانی، پارەیەکی باشی دەست دەکەوێت.\nگەر زاناکانی دیکە داھێنانەکانیان تەنیا لە چوارچێوەی کۆمەڵە خەڵکێکدا خولابنەوە، ئەوە داھێنانەکانی ئەدیسۆن بۆ ھەموو مرۆڤایەتی بوون، بەبێ ھیچ جیاوازییەک. مرۆڤ ئەمڕۆ لە سەدەی بیست و یەکدا لە نێو خۆشگوزەرانیدا ژیان دەگوزەرێنن، نابێ لە یادی بچێت ئەمە ھەموو فەزڵ و بەھرە و شەوبێداریی زانایانی کۆنە، ئەوان بونە مۆم و ڕووناکی و خۆشنودیان بۆ ئێمە ڕەوان کرد .\nکاتێک دەچنە ژوورێکی تاریک تەنێ بیرمان لەسەر ئەوەیە دەست لەسەر پلاکێک دانێین و ئەو ناوە ڕوناک بکەینەوە، بەڵام ئایا ڕۆژێک لە کاتی پێکردنی کارەبادا بیرمان لەوە کردۆتەوە ئەم شاکارە گەورەیە ھونەری کێیە؟ باوەڕناکەم! وەلێ گەر پرسیارت لێ بکەم بێ لاموجیم پێم دەڵێیت: (تۆماس ئەدیسۆن).\nئەدیسۆن زانای بلیمەت، سەرباری ئەو ھەموو ناسۆر و ناخۆشییانەی دووچاری ھاتن ، وێڕای ئەوەی کە مامۆستاکانی بە تەمبەڵ و کەودەن تۆمەتباریان دەکرد. ئەو لەسەر کاری خۆی سورتر بوو ، نەک ئەمە و بەس . بەڵکە ئەو بە جوانترین دیاری وەڵامی مامۆستاکانی دایەوە و ئەوانیش لە ئاستیدا شەرمنانە چۆکیان دادا. تۆماس ئەلفا ئەدیسۆن لە یازدەی فیبرایەری ساڵی ١٨٤٧زاینیی لە شاری میلانۆی سەر بە ویلایەتی میلان ئۆھایۆی ئەمریکا لە دایک بووە. دایکی مامۆستا بو زیاتر گرنگی بە خوێندنەوە دەدا، ئەدیسۆن خرایە قوتابخانەیەکی سەرەتایی، بەڵام لەبەر لاوازی زاکیرەی و زیھن خراپی، سەرکەوتنی بە دەست نەھێنا، دوای سێ مانگ بۆ مامۆستاکان دەرکەوت کەسێکی تەمبەڵ و بێ سودە، بەردەوام پرسیاری لە شتێک دەکرد پەیوەندی بە بابەتەکەوە نەبوو، ئەمە وای کرد کە مامۆستاکانی بە قوتابیەکی فاشیل لە قەڵەمی بدەن و پێی بڵێن تۆ ئەو کێڵگەیە نیت کە زانست تێیدا سەوز بێت، پزیشکەکانیش پێیان وابوو دووچاری نەخۆشی بووە.\nوتەیەکی بەناوبانگ ھەیە دەڵێ: ( لە پشت ھەموو پیاوێکی مەزن ، ژنێکی مەزن ھەیە.) ئەم وتەیە بە تەواوی بەسەر ژیانی ئەدیسۆندا جێبەجێ دەبێت. دایکی ھاندەر و ھەڵنەرێکی زۆر گەورەی ئەدیسۆن بوو، لە پێناو ئەودا ئازاری زۆر چەشت ، لە ماڵی خۆیدا فێری خوێنەواری دەکرد، کتێبخانەیەکی گەورەی بۆ دانابوو، تا وایلێھات شەیدای کتێب بوو ، لە تەمەنی دوانزە ساڵیدا کۆمەڵە کتێبێکی لە بواری کیمیا و فیزیا و زانستەکانی دیکە خوێندەوە. ئەو ھەر لە منداڵییەوە بە دوای بنەماکانی زانستی فیزیادا دەگەڕا و کاری لەسەر بیرۆکەی (نیوتن) دەکرد .\nئەدیسۆن لە بارەی دایکیەوە دەڵێت: ( دایکم منی دروست کرد، ڕێزی دەگرتم و متمانەی پێ دەکردم، ھەستێکی وای بۆ دروست کردم کە من گرنگترین مرۆڤم لە بوونەوەردا ، بۆیە بونی من پڕ بایەخ بوو، لەبەر ئەمە بڕیارمدا ھەرگیز خەجاڵەتباری نەکەم، ھەر وەک چۆن منی شەرمازار نەکرد.) ئەدیسۆن زۆر ئازاری بە گوێگرانییەوە دەبینی، بەڵام ئەمە وای لێ نەکرد ساردبێتەوە ، ئەو ھەمیشە خۆی بۆ تاقیکردنەوەی نوێ ئامادە دەکرد.\nئەدیسۆن وەک کەسێکی عەوداڵ، بۆ گەڕان بە دوای زانست و تاقیکردنەوەدا وچانی نەدا.\nبەم شێوە ئەدیسۆن بەدەیان داھێنانی گەوەر و مەزنی بۆ مرۆڤایەتی خستە ڕوو . ھەتا دنیا دنیایە، مرۆڤایەتی شانازی بەم زانایەوە دەکات.\nڕۆژێک دایکی توشی نەخۆشی توند دێت، پزیشک بڕیاردەدات نەشتەرگەری بۆ بکات. بەڵام چونکە شەو بەسەردا دێت، لەبەر نەبوونی ڕووناکیی نەشتەرگەریەکە بۆ بەیانی دواخرا، بە ناچاری تاکوو بەیانی چاوەڕوان دەبن. ئەدیسۆن کەوتە بیرکردنەوە کە چۆن شەوی تاریک ڕووناک بکاتەوە؟ دەستی کرد بە تاقیکردنەوە. بەردەوام بیرۆکەکانی دەخستە ئەزمونکاری، زیاتر لە ٩٠٠ جار تاقیکردنەوەی کرد، بەڵام نەگەیشتە ھیچ ئەنجامێک. ئەو بێھیوا بونی نەدەناسی، بەوپەڕی ورە بەرزییەوە ھەوڵەکانی دەستپێدەکردەوە. دوای دۆزێنەوەی ڕووناکی لە ساڵی ١٨٨٧زاینی. ھەموو ماندووبون و ناخۆشییەکان ماڵئاواییان لێ کرد.\nتۆماس کۆمپانیایەکی بە ناوی ( کۆمپانیای ئەدیسۆن بۆ ڕوناککردنەوە) دامەزراند .\nیەک ملیۆن گڵۆپی لەم کۆمپانیا بەرھەم ھێنا، ئەو کۆمپانیا شوێنەکی زۆر باش بوو بۆ پەرەدان بە توانای کارمەندەکان، ژمارەیەکی زانا لەژێر دەستی تۆماس پێگەیشتن، یەکێک لەوانە داھێنەر( نیکۆڵاس تێسلا) بوو. ئەدیسۆن لە ئەمریکا، ئینگلتەرا، چیک، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا چەندان وێستگەی دروست کرد، ھەر لە وڵاتی ئەمریکا (١٢١) وێستگەی دامەزراند.\nپەیمانگای زانستی سوید بڕیار دەدات خەڵاتی نۆبڵ لە بواری فیزیادا ببەخشێتە ھەردوو زانای بلیمەت : ( تۆماس ئەدیسۆن و نیکۆڵاس تێسلا )، بەڵام تێسلا ڕازی نابێت کە ناوی لە پاڵ تۆماسی ھاوڕێی بێت و لەگەڵ ئەو خەڵاتی نۆبڵ وەربگرێت، بۆیە خەڵاتەکە بە ھیچیان نادرێت .\nکۆچی دوای تۆماس ئەدیسۆن\nئەدیسۆن لە ئاخیر و ئۆخری ژیانی توشی نەخۆشی شەکرەبوو، دواتر نەخۆشیەکانی دیکەشی لێ ئاڵان، ڕۆژ بە ڕۆژ باری تەندروستی خراپتر دەبوو . لە ١٧ی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٣١ بە تەواوی حاڵی تێکچوو، ئاخیر ڕستەی لە ژیانیدا ئەمەبوو : ( وای چاند سامناکە، ھەموو شتێک لێرەوە دەست پێدەکات ! ). ھیچ کەسێک نەیزانی مەبەستی ئەدیسۆن لەمەدا چی بوو؟ ئایا ڕۆژی دوایی بوو، کە مردنە؟ یان شتێکی دیکە بوو؟ ڕۆژی دواتر واتە ١٨ی ئۆکتۆبەر زانای گەورەی ھەموو مرۆڤایەتی، ڕۆشناییکەرەی ھەموو جیھان، لە تەمەنی ٨٤ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد. وتەیەکی بەناوبانگی ئەدیسۆن ھەیە ، دەڵێ : (٪٢ لە مرۆڤدا بەھرەیە، ٪٩٨ ھەوڵ و تێکۆشان و ئەرەق ڕشتنە). پێویستە خاوەن ئاوەز و دڵ وشیاران ئەم وتەیە بە ھەند ھەڵگرن و بیکەنە مەشخەڵی داھێنانەکانیان.\nبەشێک لە داھێنراوەکانی\nگڵۆپی کارەبایی .\nئامێری تەلەگراف .\nئامێری فۆنۆگراف .\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : تۆماس ئەدیسۆن


پیشەوەرانی تەندروستی چاره‌سه‌ری ئەندامێكی ئەنجومەنی شاری ئیدلیب، تەریف سەید عیسا، ده‌كه‌ن کە كرایه ئامانجی هەوڵێکی تیرۆرکردن دووشەممە (15 کانونی دووەم). [خاوەنی وێنە: موسعەب عەساف]\nدۆخی پاشاگەردانی بەردەوام برەوی هەیە لەنێو و دەوروبەری شاری ئیدلیبی باکوری سوریا، کە بەدەگمەن رۆژێك تێپەڕدەبێت بەبێ تیرۆر و تەقینەوە و دەستبەسەرکردن.\nچالاکوانێكی ئیدلیب، موسعەب عەساف، کە ناوی خوازراوی بەکارهێنا لەترسی سەلامەتی خۆی، وتی ترس گەیشتۆتە ئاستی ئەوپەڕی لە ئیدلیب، کە له‌ژێرده‌ستی تەحریر شامدایه، هاوپەیمانێتیەکی توندڕەو كه لەلایەن بەرەی نوسرەی پێشوەوە کۆنترۆڵکراوە.\nعەساف بە دیارونای وت: "پاسەوانەکانی تەحریر شام هیچ کارێك ناکەن بۆ وەستاندنی پاشاگەردانیەکە."\nئەندامی ئەنجومەنی شاری ئیدلیب تەریف سەید عیسا ووتی دووشەممە (15 کانونی دووەم) کرایە ئامانجی هەوڵێکی تیرۆرکردن، کاتێك بۆمبێکی دەستکرد نزیك ئۆتۆمبیلەکەی تەقیەوە لە فولكه‌ی جەڕا.\nچەند بینایەکی نێو شاری ئیدلیب زیانی گەورەیان بەرکەوت کاتێك بۆمبێکی دەستکرد لە سەرەتای ئەم مانگەدا تەقیەوە. [خاوەنی وێنە: موسعەب عەساف]\nبەڵام عیسا رزگاری بوو له‌و هێرشه بۆسه‌ر ژیانی و گوازرایەوە بۆ نەخۆشخانە کە لەوێ نەشتەرگەریی بۆ کرا.\nعەساف وتی عیسا یەکێك بوو لەوانەی دەسەڵاتی تەحریر شامی رەتکردەوە و بەمدواییانە رووبه‌ڕووی هەوڵەکانی بووه‌وه بۆ کۆنترۆڵکردنی ئەنجومەنەکە بە دەستنیشانکردنی کەسانێکی سەر بە گروپه‌كه بۆ به‌ڕێوه‌بردنی شارەکە.\nوتیشی عیسا پێشتر هەڕەشەی راستەوخۆی پێدەگەیشت لەلایەن هاوپەیمانێتیەکەوە.\nعەساف وتی تیرۆركردنەکانی ئەمدواییە نەك تەنیا هەر دژەکانی تەحریر شام، بەڵکو ئەندامان و ئەمیرەکانی هاوپەیمانێتیەکە خۆیشی کردۆتە ئامانج.\nوتی لەنێویاندا ئەمیرێکی توندڕەوی تەحریر شامی تێدابوو کە ناسرابوو بە ئەبو حەمزە تورکی، کە لە شەڕی راستەوخۆدا کوژرا بە گوللەیەك بۆ سەری لە ناوچەی بیرەت ئەرمەناز لە باکوری ئیدلیب له بەیانی دووشەممەدا.\nوتیشی: "هێرشبەرەکان نەدۆزراونەتەوە، بەڵام سروشتی دەستەویەخەی تیرۆرکردنی تورکی ئاماژە بەوە دەکات خەڵکێکی نزیك بەخۆی کردوویانە."\nهەفتەی رابردوو، تەقینەوەیەکی گەورە لە شەقامی سەلاسین بووە هۆی كوشتن و برینداربوون و زیانی گەورەی گەیاند به دەوروبەری بیناکە.\nتوندوتیژی لە ئیدلیب لەنێوان تەحریر شام و داعشدا پەرەدەسێنێت\nلەوکاتەوەی خۆکوژێکی داعش چەند چەکدارێکی تەحریر شامی کوشت لە هەفتەی رابردوو، پێکدادانی خوێناوی لەنێوان دوو گروپەکەدا پەرەیسەندووە.


ژماره‌ی کوژراوانى بومه‌له‌رزه‌که‌ی وان ده‌گاته 366 که‌س و 1300 بریندار\nبه هه‌زاران که‌س له ڕۆژهه‌ڵاتی تورکیا، دووهه‌م شه‌ویان له ده‌ره‌وه و له‌به‌ر ساردو سه‌رما ده‌رباز کرد له کاتێک کارمه‌ندانی به هاوارچون به‌رده‌وام به دوایی زیندوماوانی بومه‌له‌رزه به‌هێزه‌که‌ی یه‌کشه‌ممه‌دا ده‌گه‌ڕان.\nکچه منداڵێـکی ساوا که ته‌مه‌نی دوو هه‌فته‌یه له‌گه‌ڵ دایکی ڕۆژی سێشه‌ممه له ژێر داروپه‌ردوی ئه‌پارتمانتێـکی داڕماودا هێنرانه ده‌رێ.\nسه‌رله‌به‌یانی سێشه‌ممه، چه‌ند که‌سی تر به زیندویی له نێو داروپه‌ردوی شوێنه داڕماوه‌کاندا دوزرانه‌وه. کاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن تا ئێستا ژماره‌ی کوژراوان گه‌یشتۆته 366 که‌س و 1300 که‌سیش بریندار بوونه. چاوه‌ڕێ ده‌کرێت ژماره‌ی کوژراوان زیاتر ببێت.\nکاربه‌ده‌ستان ده‌ڵێن بومه‌له‌رزه‌ی به گوڕی 7.2 زۆرترین زیانی له شاروچکه‌ی ئه‌ردیش، 90 کیلۆمه‌تر له باکوری شاری وان داوه.\nبه سه‌دان کارمه‌ندانی به هاوارچون به درێژایی شه‌و به ئامێری قورس و گه‌وره هه‌وڵیان دا ته‌خته کونکرێتی گه‌وره هه‌ڵبده‌نه‌وه به‌و هیوایه‌ی زیندوماوی زیاتر بدۆزنه‌وه. حکومه‌ت ده‌ڵێت به ده‌یان خانووبه‌ره و بینا به‌سه‌ریه‌کدا ڕووخاون.\nیه‌کشه‌ممه، سه‌ره‌ک وه‌زیر ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ر‌دوغان سه‌ردانی ناوچه‌که‌ی کرد. ئه‌و گوتی خانوی له قوڕ سازکراو له دێهاته‌کانی ده‌وروبه‌ر هه‌موویان ته‌خت بوون.\nڕێبه‌رانی جیهان پـرسه‌ی خۆیان ڕاگه‌یاند و پێشنیازی یارمه‌تییان به تورکیا دا. سه‌رۆکانی ڕووسیا و ئه‌ر‌مه‌نستان ته‌له‌فونیان بۆ سه‌رۆک عه‌بدوڵڵا گول کرد و هاوده‌ردی خۆیان ده‌ربڕی.\nئه‌مه‌ریکا و ئیسرائیل پێشنیازی یا‌رمه‌تییان داوه. یه‌کشه‌ممه، سه‌رۆک ئۆباما گوتی ئه‌مه‌ریکا شان به شانی تورکیا ڕاده‌وستێت له کاتی ئاوا سه‌ختدا.


ئاساییە ئایفۆنەکەت بە ماددە پاککەرەوەکان خاوێن بکەیتەوە؟ ئەپڵ وەڵامی ئەمە دەداتەوە – کەی ئای تی ئێن\nلەمەودوا بابەتەکانی ماڵپەڕ لە فەیسبووک بە ١٠ جار خێراتر بخوێننەوە!\nبێگومان، مۆبایل یەکێکە لەو کەلوپەلانەی کە ڕۆژانە بۆ زۆرترین جار بەکاردەهێندرێت و بەمەش ژمارەیەکی زۆر ڤایرۆس و پیسی لە خۆی کۆ دەکاتەوە. بارودۆخی تەندرووستی جیهانی لە ئێستادا زۆر خراپە بە هۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە و پێویست دەکات خۆمان و ئەو کەلوپەلانەی کە ڕۆژانە بەکاریان دەهێنین، خاوێنیان بکەینەوە، بەڵام دەستیشمان تێناچێت مۆبایل یاخود ئایفۆنەکانمان بە ماددە پاککەرەوەکان خاوێن بکەینەوە. ئەپڵ سەبارەت بە خاوێنکردنەوەی ئایفۆن و بەرهەمەکانی دیکەی بە ماددە پاککەرەوەکان قسەی هەیە.\nئەمڕۆ کۆمپانیای ئەپڵ پەڕەی بەڵگەنامەیی ڕێبەری پاککردنەوەی ئامێرەکانی خۆیی بە زانیاری نوێوە نوێ کردەوە و تێیدا ئاماژەی بەوە کرد کە زۆر ئاساییە ئەگەر ڕێژەی 70% ـی ماددەی پاککەرەوەی ئایزۆپرۆلیل یاخود هەر پاککەرەوەیەکی دیکەی لابەری ڤایرۆس بۆ ئامێرە ئەپڵەکانت بەکاربهێنیت.\nبەر لە ئەمڕۆ، ئەپڵ دژی بەکارهێنانی سەرجەم ماددە پاککەرەوە کیمیاییەکان بوو بۆ ئامێرەکانی، وە هەروەها هێشتا کۆمپانیاکە دژی بەکارهێنانی هەریەکە لە ماددەکانی سپرای هەوا و ئەمۆنیا و پاککەرەوەی شووشە و پیرۆکسید و سیپکەرەوە و هەوای پەستێندراو و لێککەرەوەکانە.\nئەمە دەقی زانیارییەکەی ئەپڵە:\nبەکارهێنانی ڕێژەی 70% لە ماددەی پاککەرەوەی ئایزۆپرۆلیل یاخود هەر پاککەرەوەیەکی دیکەی لابەری ڤایرۆس ئاساییە بۆ ئامێرە ئەپڵەکەت بە بەکارهێنانی پەڕۆیەکی نەرم بۆ لابردنی پیسییەکانی سەر ڕوونما، تەختەکلیل یاخود هەر بەشێکی دیکەی ڕووپۆش. ماددەی سپیکەرەوە بەکارمەهێنە و دووربکەوە لە تەڕکردنی دەرچە/کونەکان و نقومکردنی شلەکە بەسەر ئامێرەکەدا. پەڕۆی فابریک یاخود چەرم بەکارمەهێنە.\nهەروەها ئەپڵ دژی ڕژاندنی ماددە پاککەرەوەکانە و دەڵێت نابێت بۆ دەرچە یاخود کونەکانی ئامێرەکە بەکاربهێندرێن.\nڕاگەیاندنی ئەمە لە لایەن ئەپڵەوە لە میانەی ڕێنمایی کردنی هاوڵاتیانە بۆ خۆپارێزی بەرانبەر بە ڤایرۆسی کۆرۆنا، زۆر گرنگە ئەگەر ڕۆژانە چەند جارێک مۆبایلەکەت خاوێن بکەیتەوە.\nڕوون نییە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا توانای هەیە تاوەکو ماوەی چەند لەسەر ڕووکارەکان بمێنێتەوە، بەڵام توێژینەوەیەک دەڵێت ڤایرۆسەکە توانای هەیە بۆ ماوەی 2 کاتژمێر تاوەکو 9 ڕۆژ لەسەر پلاستیک و شووشەکان بمێنێتەوە.\nتێبینی: دواجار بەکارهێنانی ماددە پاککەرەوەکان بۆ ئامێرەکەت دەکەوێتەوە سەر خۆت. بەڵام تکایە ڕێنماییەکانی ئەپڵ بە درووستی ئەنجام بدە ئەگەر ماددە پاککەرەوە ناوبراوەکان بۆ ئامێرەکەت بەکاردەهێنیت، گەر نا بەرپرسیار نین لە تێکچوونی ئامێرەکەت.\nتاگەکان Apple ئایفۆن ئەپڵ Coronaviruses iphone Mac پزیشک و سەلامەتی ڤایرۆسی کۆرۆنا ماک مۆبایل هەواڵ


ANF | نووسەرێکی کورد خەڵاتی هۆهەنەمسی وەرگرت\nنووسەرێکی کورد خەڵاتی هۆهەنەمسی وەرگرت\nخەڵاتی وێژه‌یی هۆهەنەمس كه پێشکەشی ئەو نووسەرە په‌نابه‌رانه دەکرێت کە زمانی دایکییان ئەڵمانی نییە بەڵام بە ئەڵمانی دەنووسن، ئەمجارە پێشکەشی نووسەری کورد کارۆش تەها کرا.\nچوارشه‌ممه, 26 Jun 2019, 15:24\nده‌زگه‌ی چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆهەنەمس لە وڵاتی نەمسا لە ساڵی ٢٠٠٩وە ساڵانه خەڵاتی وێژه‌یی هۆهەنەمس دەدات بەو نووسەره په‌نابه‌رانه‌ی زمانی دایكییان ئەڵمانی نییه، بەڵام به زمانی ئەڵمانی ده‌نووسن.\nنه‌ك هه‌ر لە نەمسا، بەڵکوو لە ئەڵمانیا و سویسراش نووسەران بەشداری له‌و پێشبڕکێیەدا ده‌كه‌ن. بۆ وەرگرتنی خه‌ڵاتی ئه‌مساڵ ١١١ نووسەری په‌نابه‌ر بەشدارییان له پێشبڕکێیەکەدا كرد. لیژنه‌ی بەخشینی خەڵاتەکە نووسەری کورد کارۆش تەهای بە شایانی ئەو خەڵاتە زانی.\nلیژنه‌كه ڕایگەیاند، کارۆش كه خەڵکی شارۆچکەی زاخۆی باشووری کوردستانە لە تەمەنی ٩ ساڵییەوە لەگەڵ خانه‌واده‌كه‌ی بەناچاری كۆچی كردووه بۆ ئەڵمانیا. بەهۆی قەڵەمە بە بڕشتەکەی كه فره‌زمان و فره‌كولتووره شایه‌نی ئه‌و خه‌ڵاته‌یه.\nکارۆش ته‌ها دوای ئەوەی خەڵاتەکەی وەرگرت بۆ میدیاکانی نەمسا قسەی کرد و گوتی، بەهۆی ئەوەی له‌نێو خێزانەکەیدا بە ئەڵمانی و کوردی قسە دەکه‌ن، بەرهەمەکانی ڕه‌نگینن. گوتیشی، «دوای چەندین ساڵ گەڕاینەوە کوردستان، دایکم نەیدەزانی بە کام زمان قسەم لەگەڵ بکات. بۆ ئەوەی فێر ببێت ده‌یویست بە ئەڵمانی قسە بکات، بۆ ئەوەی منیش کوردی لەبیر نەکەم، دەبوایە بە کوردیش قسەم لەگەڵ بکات.»\nکارۆش ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كرد، ئیدی خەونەکانیشی بە ئه‌ڵمانی و کوردین. گوتیشی، لە بەرانبەر وه‌رگرتنی خەڵاتی هۆهەنەمس سه‌ری سووڕماوه.\nڕۆمانی «Beschreibung einer Krabbenwanderung - گێڕانه‌وه‌ی مه‌شی قڕژاڵێك»ی کارۆش تەها ساڵی ٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە. ڕۆمانه‌كه لە هەرێمی «ڕاین - وێستفالیای باكوور NRW»ی ئه‌ڵمانیاش خه‌ڵاتێكی وێژه‌یی پێدرابوو.


بە هیوای ئەوەی لە ساڵی نوێدا مەنهجیەتی بیرکردنەوەمان بگۆڕین\nبە هیوای ئەوەی لە ساڵی نوێدا مەنهجیەتی بیرکردنەوەمان بگۆڕین\nلە گفتوگۆی نێوان عەرەبێک و یابانیەکدا، عەرەبەکە پێی دەڵێ سەرم لە شتێکی ئێوەی یابانی سوڕماوە، ئێوە کە ئەمریکا هێرۆشیمای بەسەر هێنان و بە چەکی نەوەوەی و زەڕە لێیدان کەچی نابینم لە پەروەردەی مەکتەبا لە دژی ئەمریکا نەوەکانتان پەروەردە بکەن ، یا کتێبیان لە دژ بنوسن، یا بە شیعر و سرود و گۆرانی دژی ئەمریکا ئەو کارەساتە باسبکەن !\nیابانیەکە دەڵێ هۆکارەکەی ئەوەیە جۆری بیرکردنەوە و مەنهەجیەتی لێکدانەوەی ئێمە بۆ ڕوداوەکان جیاوازە.\nیابانیەکە دەڵێت ئێمە کە ئەمریکا بەو چەکە لێیداین ، بیرمان لەوە کردەوە کە ئەو خەلەل و کەموکوڕیە چیە کە لە ئێمە خۆماندا هەیە کە ئەمریکا بە نەوەوەی لێمانبدات و دونیا لامان لێنەکاتەوە؟!\nیابانیەکە بەردەوام دەبێت و دەڵێت ؛ پاشان بیرمان لەوە کردەوە ئێمە بۆ ناغافڵ بوین لەوەی غەیری ئێمە بتوانێ چەکی زەرەی هەبێت بەڵام ئێمە نەمان بێت یا نەتوانین خۆمان بپارێزین کەواتە خەلەلەکە لە خۆماندایە !\nدەڵیت ؛ جیا لەوە بیرمان لەوە کردەوە ئەو کەموکوریەی تر چیە لە ئێمەدا کە ئەمریکا بە چەکی نەوەوی لێمان ئەدات و کەچی لە دونیادا بە قەڵای دیموکراسی و ئازادی ناسرا و ئێمە کە قوربانی گەورەماندا نەمان توانی ئەو مەکانەتە وەربگرین .\nیابانیەکە دەڵێت هێندەی ئەوەی خەریکی چارەسەری کەم و کوریەکانی خۆمان بوین بەهۆی ئەو کارەساتەوە بۆ ئەوەی هەڵەکان راسبکەینەوە و پێشبکەوین نە کاتمان هەبو بۆ قسەگوتن بە ئەمریکا و نە بۆشمان گرنگبو.\nپوختەی ئەم باسەم بۆ ئەوەیە کە بڵێم کاتێک گەلێک کارەسات و ناخۆشیی و جینۆسایدی بەسەر دێت لە گریان و کروزانەوە و گوتاری عاتفی دوردەکەوێتەوە و بە فکرێکی مەوزوعی و عەقڵانی خۆی پێشدەخات .\nگوتاری سیاسیی کوردی دوای ئەو هەمو کارەساتە یەک شت دەزانێت بڵێت خەتای بەرامبەرە تاکە یەکجار بیر لەوە ناکاتەوە خەلەلەکانی خۆی چیی بو ؟!\nکاتێک بەندە رەخنە لە هەرێم دەگرم ، زۆرێک دەڵێن تۆ بۆ دوژمنی هەرێمی ؟! لە کاتێکا جیاوازیەکە تەنها جۆری بیرکردنەوەیە ، من پێم وایە دڵسۆزی لەوەدانیە هەمو کێشەیەک بە دەرەوەی خۆماندا هەڵبواسین ، دڵسۆزی ئەوەیە خەلەلەکانی خۆمان ببینین و چاکیان بکەین بۆ ئەوەی لەو فەشەلەی سەد ساڵە کورد تیایدا مەلە دەکات دەربچین .\nهەڵبەتە ئاسان نیە مەنهەجیەتی بیرکردنەوەیەک بگۆرێن کە سەد ساڵە ئێمەی پێ گۆشدەکرێت و پێمان دەڵێت هەمو دونیا دوژمنمانە و خۆمان فریشتەی ئاسمانین ، بەلام دەبێت رۆژێک بێت بگەینە ئەو باوەرەی ، پێش هەر کەس بزانین خەلەلی خۆمان چیە ئەوسا رو بکەینە دەرەوەی خۆمان .\nبۆ ساڵی نوێ و دەیان ساڵی تریش هەمو تەمەننام ئەوەیە گەلی کوردستان بە قیادە و قەواعدیەوە مەنهەجیەتی بیرکردنەوەی خۆمان بگۆڕین ، خەلەلەکانی خۆمان ببینین بەر لەوەی هەمو دونیا بکەینە دوژمن .\nلە دڵەوە تەمەننای ساڵێکی جیاواز و سەرکەوتو بۆ هەموان دەخوازم، جگە لە خۆشەویستی و رێز هیچ جۆرە تێروانینێکم بۆ هیچ تاکێکی ئەم کوردستانە نیە بە جیاوازی هەمو حزب و رەنگ و دین و مەزهەبێکەوە .\nدەبێ خۆشەویستی نیشتیمان و خەمخۆری بۆ هاونیشتیمانیەکانی وامان لێبکات گوتاری رەخنەیی و خۆخوێندنەوە بکەینە مەنهەجیەتێکی نوێی بیر کردنەوە !\nبەو ئومێدەوە هیوای ساڵێکی نوێ و جیاواز و سەرکەوتو و ئاسودە بۆ هەموان بە ئاواتدەخوازم .


بیرباڵ کورت بێژە - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 15 فروردين 1397 19:24\nرۆژێک ئەکبەر لە پیاوماقولانی دەورووبەری دەپرسێ داخۆ دەتوانن لە سێ وشەدا یاخود کەمتر جیاوازیی نێوان راستی و درۆ وەسف بکەن.\nئەوان بە سەرسوڕمانەوە لەیەکتر دەڕوانن.\nپاشا لە بیرباڵ دەپرسێ "تۆ چی بیرباڵ؟... پێم سەیرە ئەوەندە بێدەنگی."\nبیرباڵ دەڵێ: "بێدەنگم چونکە دەمەوێ دەرفەت بدەم بەوانی تر بۆ وەڵامدانەوە."\nپاشا دەڵێ: "کەس وەڵامی پێ نیە. بۆیە لە سی وشەدا یاخود کەمتر پێم بڵێ چ جیاوازییەک لە نێوان راستی و درۆدا هەیە."\nبیرباڵ دەڵێ: "چوار پەنجە."\nپاشا سەرسوڕماو دەڵێ: "چوار پەنجە؟"\nبیربال دەڵێ: "خاوەن شکۆ، ئەمەیە جیاوازیی نێوان راستی و درۆ. ئەوەی بە چاوانت دەیبینی راستییە. ئەوەی تەنیا لەبارەیەوە دەیبیستی رەنگە راست نەبێ. لەمەیش کەمتر، درۆیە."\nئەکبەر دەڵێ: "راستە. بەڵام مەبەستت چیە لەوەی دەڵێی جیاوازیی چوار پەنجەیە؟"\nبیرباڵ دەڵێ: "خاوەن شکۆ، جیاوازیی نێوان چاو و گوێ بە قەدەر چوار پەنجەیە."


كۆتایی سیاسەت‌و نابەرپرسیارێتیی رێكخراو\nوا ساڵێكی تر تێدەپەڕێت‌و ساڵێكی نوێ لە دەرگای ماڵەكانمان دەدات، بەڵام ئەوەی ئێمە لە دونیای خۆماندا دەیبینین‌و بەبەرچاومانەوە ڕوودەدات، چەندان قەیرانی هەمەجۆرو ترسناكە كە كۆمەڵگاو ئینسانی ئێمە بەرەو پڕوكانێكی تەواوەتی دەبات. یەكێك لەو قەیرانانە كە ڕەنگە ترسناكترین بێت، بەڵام كەمترین قسەی لەسەر كرابێت، قەیرانی كۆتاییەكی هەمەلایەنەو سەرتاسەری سیاسەتە. ساڵانێكە ئێمە لە ژیانێكی بەتاڵ لە سیاسەتدا دەژین، ژیانێك داماڵدراو لە سیاسەت‌و لە زۆر سەریشەوە تەواو دژ بە سیاسەت. لە دونیای ئێمەدا چەندان بكەری جیاواز ڕاستەوخۆو ناڕاستەوخۆ بەشدارن لە كوشتنی سیاسەتدا. بەجۆرێك ئەوەی ئێمە ئەمڕۆكە دەیبینین ئامادەگیی ”كایەیەكی سیاسیی“ە بەبێ سیاسەت، ئامادەگیی ”سیاسیی“ە بەبێ سیاسەت‌و ئامادەگیی ”سیاسەتێكی تەفسیركردنی دونیای ئێمەیە“ لەدەرەوەی ڕەهەندە سیاسییە كوژاوەكەی ئەو دونیایەدا. بەڵام چۆن دونیای ئێمە بێسیاسەتە؟ بە چ مانایەك كایەی سیاسیی ئێمە كایەیەكی بێسیاسەتە؟ ئەی ئەوە نییە هەمووان ڕۆژانە باس لە سیاسەت دەكەن‌و چەندان نووسەرو ڕۆشنبیر جەغت لەوەدەكەن سیاسەت هەموو شتێكی داگیركردوە. ئەی ئەوە نییە چەندان تێز هەن باس لە دابڕان‌و خۆجیاكردنەوە لە سیاسەت دەكەن وەك مەرجی یەكەمی ڕزگاریی تاكەكەسیی‌و ڕزگاریی كۆمەڵگاكە. ئەی ئەو هەموو پارت‌و ڕێكخراوە سیاسییانە، ئەو میدیا تا بینەقاقا بە حیزبیی‌و ئەو هەموو قسەو باس‌و گوتارانە، چین؟\nیەكەمین خاڵ كە پێویستە لە ڕوونكردنەوەی ئەم ”تێزی نەمانی سیاسەت“ەدا وازیلێبهێنین، ئەوەیە كە نابێت سیاسەت وەك پیشەی ئەم یان ئەو كەس‌و ئەم یان ئەو پسپۆڕو لێزان ببینین. سیاسەت پیادەكردنی بۆچون‌و ئایدیاو بیرۆكەی كۆمەڵێك خەبیرو فەیلەسوف‌و نووسەر نییە، كە تیایدا زۆرینەی كۆمەڵگا بێدەنگ، یان پەراوێز بخەن، یان وەك ”عامە“یەكی نەزان‌و گەمژە مامەڵە بكەن. سیاسەت كردەی ئەم یان ئەو پارتی سیاسییش نییە كە خۆی بە ”پێشڕەوی كۆمەڵگا“و پێشڕەوی مێژوو بزانێت. بەهەمان شێوە سیاسەت كردەو خەونی ئەم یان ئەو سەركردە پیرۆزە نییە كە بەناوی هەمووانەوە قسەبكات‌و بخوازێت دەستی هەمووان بەرەو ئارامیی‌و بەهەشت، بگرێت.\nسیاسەت كاتێك سیاسەتە كە وەك چالاكییەك لەسەر بنەمای یەك ڕاستیی كۆمەڵایەتیی دروستبووبێت، ڕاستیی ئەوەی كە دۆخی مرۆڤ هەمیشە دۆخێكی پلورال‌و پڕجیاوازییە، جیهان‌و كۆمەڵگا جیهانێكی پلورالن، جیاوازیی یاسای پێكەوەبوونی كۆمەڵایەتییە. سیاسەت چالاكیی ڕێكخستنی ئەو جیاوازییانەیە بە شێوەیەك هەم وەك جیاوازیی دەربكەون‌و هەم وەك جیاوازیی توانای ژیانیان هەبێت. ئەمە وادەكات یەكەی سەرەكیی سیاسەت مرۆڤ نەبێت وەك تاك‌و بوونەوەرێكی تەنها، بەڵكو مرۆڤەكانە بە كۆ و بەیەكەوە، مرۆڤەكانە لە دۆخی بوونی پەیوەندییدا بەیەكترییەوە. مرۆڤی تەنها دەشێت یەكەی سەرەكیی ناو شیعر‌و ئەدەبیات‌و فەلسەفە بێت، بەڵام هەرگیز یەكەی سەرەكیی ناو سیاسەت نییە. بەم مانایە سیاسەت چالاكی كاركردنە لەسەر پلورالیزمی ئینسانیی، لەكاتێكدا فەلسەفەو بەشێكی تری لقەكانی فیكر باس لە مرۆڤ وەك تاكەكەس دەكەن. پلورالیزم وەك یەكەی سەرەكیی سیاسەت مانای باسكردنی مرۆڤ لە دۆخی بەیەكەوەبووندا، لە دۆخی پەیوەستبوونیان بە هەموو جیاوازییەكانیانەوە بەكەیەوە. بۆیە هەموو ئەو چەمكانەی كە ڕێیان دەكەوێتە ناو سیاسەتەوە هەموویان دەبنە چەمكی پلورال‌و گشتیی‌و كۆ. ”ئازادیی“ مرۆڤ، بۆ نموونە، دەشێت لە فیكری فەلسەفییدا ئازادیی تاكەكەس بێت، پەیوەندیی بە قسەكردن لەسەر ئەوەوە هەبێت ئایا تاكەكەس دەتوانێت ئازادبێت؟ ئایا شتێك هەیە بەناوی ئیرادەی ئازادەوە؟ ئەگەر هەیە تا چەند‌و كوێ ئازادە؟، هتد. لە هەموو ئەمانەدا باس لە توانای مرۆڤ وەك تاكەكەس لەسەر ئازادیی دەكرێت، لە كاتێكدا لە سیاسەتدا قسەو باس لەسەر بوون یان نەبوونی ئیرادەی ئازاد لای تاكەكەس نییە، ئازادیی ئیرادە بابەتی سیاسەت نییە، ئەسڵەن لە سیاسەتدا تاكەكەس وەك تاكەكەس ناتوانێت ئازاد بێت، چونكە تاكەكەس هەمیشە لە پەیوەندییدا بە كەسانی دیكەوە، لەناو پێكەوەبوونی كۆمەڵایەتییدا، لەناو كۆمەڵێك پەیوەندییدا بە كەسانی ترەوە، ئامادەیە. مرۆڤ ناتوانێت بەتەنها مومارەسەی ئازادیی بكات، بەڵكو لەناو سیستەمێكی پێكەوەبوونی كۆمەڵایەتیی‌و بەریەككەوتنی كۆمەڵایەتییدا پیادەی ئازادیی خۆی دەكات. ئازادیی لە سیاسەتدا ئازادیی مرۆڤەكانە بە كۆ، كاتێك بەیەكەوە دەژین‌و بەیەكەوە كاردەكەن‌و بەیەكەوە لەپەیوەندییدان. ئازادیی لێرەدا تەنها لەگەڵ مرۆڤەكانی ترو لە پێكەوەبووندا بوون‌و مانای هەیە. بەمجۆرە سیاسەت دەبێتە چالاكی كاركردن‌و ڕێكخستن‌و بەڕێوەبردن‌و دروستكردنی ژیانی گشتیی، ئەو ژیانەی كە مرۆڤە تاكەكەكان لەگەڵ یەكدا دروستیدەكەن‌و تیایدادەژین.\nئەوەی لە دونیای ئێمەدا غائیبە ئەم دیدو ڕوانینەیە بۆ سیاسەت، ئەم بەرخوردەیە بۆ سیاسەت. ئەوەی غائیبە سیاسەتە وەك چالاكی ڕێكخستن‌و ماناداركردنی پلورالبوونی ئینسانەكان‌و ڕێكخستن‌و داڕشتنی پێكەوەبوونیان بەیەكەوەو كاركردن لەسەر فۆرم‌و شێوازیی ئەو پەیوەندییانەی مرۆڤەكان وەك كۆ و بە گروپ لەگەڵ یەكدا دروستیدەكەن.\nئەوەی لە دونیای ئێمەدا هەیە ڕێك پێچەوانەی ئەم تێگەیشتنەیە بۆ سیاسەت، لەڕاستیدا دیوە دژەكەی ئەم تێگەیشتنەیە. لای ئێمە سیاسەت چالاكیی پاراستنی پێگەی گروپێكی بچووكی ناو كۆمەڵگایە دژ بە زۆرینەی گروپەكانی تری ناو كۆمەڵگا، كورتكردنەوەی سیاسەتە بۆ چالاكیی گەورەكردن‌و بەهێزكردنی زیاترو زیاتری سودو قازانجی چەند خێزان‌و بنەماڵەیەك لەسەر حیسابیی زۆرینەی كۆمەڵگا. تاپۆكردنی سیاسەتە لەسەر چەند گروپێكی بچووك‌و بەنفرەتكردنیەتی لەلایەن كەسانێكی ترەوە. كۆمەڵگای كوردیی هیچ چاوەروانییەكی باشی لە سیاسەت نەماوە، نەك لەبەرئەوەی سیاسەت بیابانێكەوە هیچی تیا سەوزنابێت، بەڵكو لەبەرئەوەی شتێك بەناوی سیاسەت كە سەوزكردنی ژیان‌و رێكخستنی كۆمەڵگاو پاراستنی پلورالیزم‌و ئازادیی وەزیفە سەرەكییەكانێتی، بوونی نییە. لە كۆمەڵگای ئێمەدا لەباتی پەیوەندیی ناپەیوەندیی‌و لەباتی پێكەوەبوونی كۆمەڵایەتیی گێتۆسازیی‌و لەباتی دروستكردنی ژیانی هاوبەش پارچەپارچەكردنی كۆمەڵایەتیی‌و دابڕان‌و دوورخستنەوەی مرۆڤەكان‌و شارەكان‌و ناوچەكان لەیەكتری، سەروەرە. بەم مانایە ئەوەی لە دونیای ئێمەدا ئامادەیە لۆژیكی بەر لە دروستبوون‌و لەدایكبوونی سیاسەتە، لۆژیكی توندتوتیژیی‌و هاوكێشەی هێزی ناو جەنگەڵە، كە تیایدا بەهێز لاوازو لایەنێك ئەوانیتر كۆنترۆڵ‌و ئاڕاستەدەكات‌و كەیش ئەمەی بۆنەكرا، بەخائین‌و ناپاك‌و مەترسیی‌و هەڕەشە ناویدەبات. واتە سەرەتا لە ئاستە ڕەمزییەكەیدا دەیكوژێت، دواتر گەر هەلومەرج لەباربوو لە ئاستە مادیی‌و فیزیكییەكەشیدا لەناویدەبات. ئەگەر لۆژیكی سیاسەت لۆژیكی پەیوەندیی‌و پێكەوەبوون‌و كاری پێكەوەیی ناو ژیانی گشتیی بێت، ئەوا ئەوەی لە هەرێمدا ئامادەیە لۆژیكی هێزە بەمانا جەنگەڵییەكەی كە توندوتیژیی دەركەوتە سەرەكیی‌و بنەڕەتییەكەیەتی. سیاسەت لێرەدا چالاكییەكە هێندەی بەرهەمهێنەری هەڕەشەو پیلان‌و ئەگەری بەگژاچوونەوەی توندوتیژو هێندەی چالاكییەكی ڕێكخراویی دزینیی موڵك‌و سامانی گشتیی‌و تێكدانی پەیوەندیی نێوان مرۆڤەكانە، هێندە چالاكییەك نییە بەو ئاڕاستەیەی ئێمە باسمانكرد. سیاسەت لەناو دەسەڵاتدارێتیی كوردییدا لەڕووی گوتارەوە بووە بە درۆ و هەڕەشەی ڕووت‌و لەڕووی پراكتیكییەوە بووە بە جوڵاندنی هێزو پیادەكردنی توندتوتیژیی.\nبێگومان بابەتی ”كۆتایی سیاسەت“ لەناو فیكری سیاسیی خۆیدا چەند جارێك بووە بە جێگای لەسەر ڕاوەستان‌و گفتوگۆ. ڕەنگە گرنگترینیان تێزەكەی هانا ئارێنت بێت لە پەنجاكانی سەدەی ڕابردوودا. بەشێوەیەكی گشتیی ئارێنت ڕای وایە كە دونیای مۆدێرن ڕەهەندی سیاسیی ناو مرۆڤەكانی سڕیوەتەوەو سیاسەت گۆڕاوە بۆ مەنێجمێنت‌و ئیدارەدان، بەڵام لەناو بونیادی جەنگی ساردو دوستبوونی چەكی ئەتۆمییدا ئیتر باس لە كۆتایی سیاسەت دەكات. ئارێنت ڕای وابوو كە كردەی سیاسەت لەسەردەمی مەترسییەكانی جەنگی ئەتۆمییدا لەژێر هەڕەشەی مردندایە، چونكە هەموو خەمی سیاسەت كوتبووەتەوە بۆ رێگەگرتن لە مەترسیی ڕوودانی ئەو جەنگە. بەبۆچوونی ئارێنت ئەو جەنگە گەر ڕووبدات، نابێتە جەنگی جیهانی سێهەم، بەڵكو دەبێتە دواجەنگ‌و كۆتایی مرۆڤایەتییش. كورتكردنەوەی سیاسەت بۆ هەوڵدان لەپێناوی ڕێگرتن لە دروستبوونی جەنگ، مانای كوشتنی كردەی سیاسەتە، كە ئەركە سەرەكییەكەی پاراستنی پلورالیزمی مرۆڤەكان‌و پێكەوەژیان‌و دەستەبەركردنی پەیوەندیی بەردەوام‌و ئازادییە لەناو ڕووبەری گشتییدا.\nهاوشێوەی هانا ئارێنت، یورگن هابەرماسیش لە شەستەكانی سەدەی بیستەمدا، باس لە كۆتایی سیاسەت دەكات، بەڵام لە دیدێكی كەمەكێك جیاوازەوە. بۆچوونی هابەرماس وابوو كە سیاسەت خەریكە بگۆڕێت بۆ چالاكییەكی نهێنیی، بۆ نماییشێكی ناسیاسیی گەورە كە بەدزییەوە ڕوودەدات‌و لە كۆمەڵگا دەشاردرێتەوە. لەم چالاكییە نهێنییەشدا سیاسەت دەبێت بە رێككەوتنی نوێنەرانی بەرژەوەندییە ئابوورییە گەورەكان لەسەر بازاڕو قازانج. بەڕای هابەرماس ئەم نهێنیكارییەو ئەم بێبەشكردن‌و دابڕانەی خەڵك‌و كۆمەڵگا لە چالاكی‌و بەشداریی سیاسیی، وادەكات دیموكراسییەت لەوە بكەوێت دیموكراسییەت بێت، بەڵكو دەبێت بە دەزگایەكی قەبەو بەتاڵكراو لە هەموو چالاكییەكی سیاسیی راستەقینە.\nخاڵی هاوبەشی ئەم دوو دیدە لای ئارێنت‌و هابەرماس ئەوەیە سیاسەت لەوە دەخرێت كە كاری پێكەوەیی‌و دستەجەمعیی مرۆڤەكان بێت لەگەڵ یەكدا بەمەبەستی دروستكردنی ژیانێكی گشتیی، لەوەدەكەویت بە دروستكردن‌و پێشخستنی ژیانی گشتیی مۆرڤەكانەوە سەرقاڵبێت، پەیوەندیی بە پلورالبوونی ژیان‌و ئازادیی‌و بوونی مرۆڤەكانەوە نامێنێت، بەڵكو كورتكراوەتەوە بۆ پاراستنی كۆمەڵێك قازانج‌و دەسكەوتی تایبەت. ئەم وەرچەرخانە لە چۆنیەتی مامەڵەكردنی سیاسەتدا وایكردوە خودی چالاكییەكە ببێت بە مەترسیی هەم بۆ سەر سیاسەت خۆی‌و هەم بۆ سەر كۆمەڵگا. لەباتی پاراستنی ژیانی گشتیی‌و لە شوێنی گرنگیدان بە جیاوازییەكان‌و ڕێكخستنیان، لۆژیكی دابەشكردنی دونیا بۆ دۆست‌و دوژمن كاردەكات. بۆ كەسێك لەگەڵ منەو بۆ كەسێك كە دژ بە منە، كەسێك قازانجەكەی قازانجی منە‌و كەسێك قازانجەكەی زیانی منە. كردنی ئەم لۆژیكی دروستكردنی دۆست‌و دوژمنە بە لۆژیكی سیاسەت‌و دانانی لە شوێنی پاراستنی جیاوازیی‌و پلورالیزمی ژیان‌و مرۆڤەكاندا، ئەو لۆژیكەیە كە تۆتالیتاریزمی لەسەر دروستدەبێت. ئەم تۆتالیتاریزمە لە سەدەی بیستویەكەمدا بە بەرگێكی پۆپۆلیستیی كولتوورگەراییەوە هاتۆتە ناو جیهانی سیاسەت‌و كار لەسەر دابەشكردنی دونیای ئینسانەكان‌و كۆمەڵگاكان‌و دەوڵەتەكان لەیەكتر دەكات.\nلەو ناوچەیەی ئێمەشدا جگە لە جەنگی نێوان وڵاتان‌و جەنگی ناوخۆی هێزەكان لەگەڵ یەكدا، ساڵانێكە زۆرینەی دەوڵەتەكانی ناوچەكە گیرۆدەی ئەو جەنگەن كە بە ”جەنگی دژ بە تیرۆر“ ناونراوە. بەشی زۆری ئەم جەنگانە تەنها رەهەندێكی ناوخۆییان نییە، بەڵكو رەهەندێكی ئیقلیمیی‌و نێونەتەوەییشییان هەیە. زیاد لە بكەرێك‌و زیاد لە گروپ‌و زیاد لە هێزێكی ئیقلیمیی لەناوچەكەدا بەریەك دەكەون. ساڵانێكی زۆرە سیاسەت لەناوچەكەی ئێمەدا موبادەرەی لەدەستداوەو كارە سەرەكییەكەی بووە بە ڕاكردن بەدوای ئەو كێشانەدا كە جەنگ‌و شەڕی ناوخۆیی‌و دروستبوونی گروپە چەكدارەكان‌و نوخبەیەكی فاسیدی دەسەڵاتدار، بۆ كۆمەڵگا بەرهەمیدەهێنن.\nئێستا ئیتر لە دوای شكستی ئەزموونی سێ دەیەی دەسەڵاتدارێتیی كوردیی، سیاسەت لە قۆناغی كۆتاییەكانی خۆیدا دەژیی. سەرەتا باوكە سیاسییەكان سیاسەتیان وەك چالاكی دروستكردنی ژیانێكی گشتیی‌و پاراستنی پلورالیزم وێرانكردو سیاسەتیان لە سیاسەت بەتاڵكردەوە، ئێستا ئیتر سەرە هاتۆتە سەر منداڵەكانیان. سیاسەت لای ئەم نەوە نوێیەی دەسەڵاتدارانی هەرێمەكە بووە بە كردەی نابەرپرسیارێتییەكی رێكخراو، بووە بە بیركردنەوە لە چۆنێتی ڕێكخستن‌و ئیدارەدانی بێبەشكردنی خەڵك لە ماف‌و خزمەتگوزاریی‌و شكاندنی كەرامەتی ئینسانەكان. دەسەڵاتدارانی هەرێم سەركەوتووبوون لەوەی كە لە كۆمەڵگای ئێمەدا هەم هاونیشتیمانییبوون وەك بەرئەنجامی بەشداریی سیاسیی‌و هەم ئینتیما وەك دەرەنجامی تێركردنی خواستە كۆمەڵایەتییەكان، لە ئازادییەوە بۆ خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان، بەتەواوەتی وێران بكەن. بەم چەشنەش سیاسەت بكەن بە ئەكتێك لە توندتوتیژیی‌و هەڕەشە، بە چاكییەكی نهێنیی‌و نماییشێكی ناسیاسییانە كە بە دزیی خەڵكەوە ڕوودەدات. ئەم دۆخە دروستكراوە داخستنی هەموو دەرگایەكە بەڕووی ئەگەری هەر گۆڕانكارییەكی سیاسیی كە بتوانێت مانایەكی ترو دەركەوتێكی تر بە سیاسەت ببەخشێت.\nسیاسەت لەسەردەمی منداڵانی باوكە سیاسییەكاندا بووە بە درێژكراوەی شكست بە كەرەسەی تر. ئەم نەوە تازەیەش تەنها درێژە بەو كولتووری داماڵینەی سیاسەت لە جەوهەرەكەی خۆی نادات كە باوكە سیاسییەكان بەرهەمیان هێنابوو، بەڵكو لەڕاستییدا خۆیان بەرهەمێكن لە بەرهەمەكانی ئەم كۆتاییهاتنەی سیاسەت. ئەزموونی ئەمساڵ پێماندەڵێت كە نەوەی نوێی خێزانە سیاسییەكان كردەی سیاسەتیان گۆڕیوە بۆ نابەرپرسیارێتییەكی رێكخراو. ئەزموونی ساڵی 2020 هەڵگری یەك پەیامی ڕوونە: ناتوانرێت لەم نەوە نوێیەش چاوەڕێی ئەوە بكەین، ببێتە هێزی بەخشینەوەی ژیان بە سیاسەت.


سه‌رۆك بوش مه‌خابنی خۆی به‌رامبه‌ر شـێوازی وته‌كانی له ده‌سپـێـكی شه‌ڕی عێراق ده‌رده‌بڕێت\nی مانگی شه‌ش ١١, ٢٠٠٨\nسه‌رۆكی وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا مه‌خابنی خۆی ده‌رده‌بڕێت سه‌باره‌ت به شـێوازی وته‌كانی كه به‌ر له داگیركردنی عێراق ڕایگه‌یاندبوو. ئه‌و وتانه‌ی سه‌رۆك بوشی وا ده‌رخسـتبوو كه كه‌سێـكی به په‌رۆشی جه‌نگ‌خوازه.\nله دیمانه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بوشـدا كه له ژماره‌ی ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی ڕۆژنامه‌ی The Times ی به‌ریتانی بڵاوكرایه‌وه، سه‌رۆك بوش گوتبووی ده‌بوایه له ئاماژه و وته‌كانی به‌ر له جه‌نگی عێراق شـێوازی جیاوازم له ده‌ربڕینی وته‌كاندا به‌كاربهێنایه.\nسه‌رۆك بوش له دیمانه‌كه‌دا گوتوویه‌تی ده‌سـته‌واژه‌كانی وه‌ك "با به مردووێتی یان زیندوویی" و هه‌روه‌ها ده‌سـته‌واژه‌ی "بزانم چیتان له توانادایه" به‌كاری‌هێنابوون وای له خه‌ڵـكان گه‌یاندبوو سه‌رۆك بوش كه‌سـایه‌تیـیه‌كی خوازیاری ئاشـتی نیـیه.\nسه‌رۆك له به‌كارهێنانی ئه‌و ده‌سـته‌واژانه‌یدا مه‌به‌ستی له ئوسـامه بن لادنی سه‌رۆكی تۆڕی ئه‌لقاعیده و هه‌روه‌ها له یاخیبووانی عێراقی بووه.\nهاوكات سه‌رۆك بوش له میانه‌ی وته‌كه‌شیدا ده‌ڵێت ئه‌و نیگه‌ران بوو له‌وه‌ی كه چۆن به‌ر له جه‌نگی عێراق به هه‌ڵه له وڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا تێگه‌یشـتبوون، هه‌روه‌ها مه‌خابنی خۆشی له‌مه‌ڕ ئه‌و جیاوازی ڕاوبۆچوونه‌ی كه ئاكامی جه‌نگی عێراق هێنایه گۆڕێ ده‌ربڕی.\nسه‌رۆك بوش گوتیشی ڕووبه‌ڕوو كردنه‌وه‌ی لاوان به‌ره‌و مه‌رگ كارێـكی زۆر پـڕ ئازاره و هه‌وڵیش ده‌ده‌م تا بۆم ده‌كرێت له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی خانه‌واده‌ی ئه‌و سه‌ربازانه‌دا كۆبـبمه‌وه ئه‌وانه‌ی ڕۆڵه‌كانیان له جه‌نگدا كوژراون.


ڕیکۆردۆس دێ لا ئەلامبرا - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nڕیکۆردۆس دێ لا ئەلامبرا (بەئیسپانی: Recuerdos de la Alhambra، یادەوەرییەکانی ئەلامبرا) پارچە مۆزیکێکیی کلاسیکییە بۆ ئامێری گیتار لە ١٨٩٦ لە گرانادا نووسراوە لەلایەن ئاوازدانەر و گیتارژەنی ئیسپانی فرانسێسکۆ تارێگاوە. لەم ئاوازەدا تەکنیکی تریمۆلۆ بەکارهاتووە کە زۆران جار لەلایەن ژەنیارە پێشکەوتووەکانەوە نمایش دەکرێت.\nپارچەکە کێبڕکێیەک نیشان دەدات لەنێوان تەکنیکی تریمۆلۆ و دەنگە بێزەکاندا. تیرمۆلۆ بە سێ پەنجەی گیتار دەژەنرێت، لەکاتێکدا کە پەنجە گەورەکەش سەرقاڵە بەژەنینی تۆنەکانی ترەوە کە وەڵامدانەوەیەک بۆ یەکدی درووست دەکەن. کەسانێکی زۆر کاتێک کە گوێ لەم پارچەیە دەگرن، بەتایبەت ئەوانەی کە بەشێوەیەکی نا-زیندە گوێ بیست دەبن، پێیان وایە ئەو کارە بە دوو گیتار لێ دەدرێت، لەکاتێکدا ئاوازێکە و بە یەک گیتار دەژەنرێت.\nبەشی یەکەمی ئەم پارچە مۆزیکییە لەسەر پەیژەی بچووک نووسراوەتەوە و بەشی دووەم لەسەر پەیژەی گەورە بەڵام لەسەر هەمان ڕەگ (وردتر: بچووکەپەیژەی لا و گەورەپەیژەی لا). ئەمە هەستێکی خەمبارانە لەلای گوێگر درووست دەکات لەسەرەتاوە، بەڵام دوواتر چارەسەر بۆ ئەو هەستە دڵتەنگاوییە دەدۆزێتەوە و بەرەو دڵخۆشیی دەڕوات. ئەم جۆرە تەکنیکە لەچەندین پارچەمۆزیکی تری ئیسپانییدا بەکار هاتووە، هەر بۆ نموونە ڕۆمانسی ئیسپانی.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ڕیکۆردۆس_دێ_لا_ئەلامبرا&oldid=543744»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٠٨ی ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


عه‌لى باپير هێرش ده‌كاته سه‌ر پارتى – سنور میدیا\nعه‌لى باپير هێرش ده‌كاته سه‌ر پارتى\nژمارەی بینین: 381\nسەرۆکى کۆمەڵی دادگەری رایدەگەیەنێت، هەرلایەنێک بە بێ بەرامبەر هاوکاریی داراییان بکات لێی وەردەگرن و سوپاسیشی دەکەین چونکە پێیانوایە بەشدارن لە سامانی ئەم وڵاتە.\nعەلی باپیر سەرۆکى کۆمەڵی دادگەری کوردستان لەچاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵى رووداو رایگەیاند” ئێمەو یەکێتی لیکتێگەیشتنمان هەیە بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو هاوکاری یەکتربین لە چەند بازنەیەک کە لە ناوچە جیاوازەکان لە دانانی کاندید ڕێککەوتنمان هەبێت”.\nسەرۆکى کۆمەڵى دادگەرى ئاماژەى بەوەشکرد، پێیان خۆشبوو لەگەڵ هاوپەیمانی هیوا لەپەرلەمانى عێراق پێکەوە بچنە هەڵبژاردن، بەڵام بە دەستیانەوە نەهات و دەشڵێت” لەگەڵ یەکگرتووی ئیسلامی لەسەر کاندیدی چەند شوێنێک ڕێکنەکەوتین پێکەوە بەشداربین”.\nعەلی باپیر ئەوەشی خستەڕوو، کە پارتی هیچ دەستپێشخەرییەکی نەکرد بۆ رێککەوتن و لێکتێگەیشتن لەگەڵ حزبەکەی، بەڵام یەکێتی چەند جارێک داوای کاری پێکەوەیی لێکردون، بەوتەى خۆشى پارتی تاکڕەوی دەکات لە حوکمڕانی هەرێمی کوردستاندا.\nلەبارەى دۆخى دارایی حزبەکەشییەوە عەلی باپیر ئەوەى باسکرد کە هەرلایەنێک بە بێ بەرامبەر هاوکاریی دارایییان بکات لێی وەردەگرن و سوپاسیشی دەکەن، چونکە پێیان وایە بەشدارن لە سامانی ئەم وڵاتە.


ئۆركێسترای ماڵی موزیك: په‌یوه‌ندی نێوان بتهۆڤن موزیكژه‌نه‌كانی هاوڕێی » DidiMn\nسەرەتا / موزیک/وتار / ئۆركێسترای ماڵی موزیك: په‌یوه‌ندی نێوان بتهۆڤن موزیكژه‌نه‌كانی هاوڕێی\nدیدی من – ئینته‌رلود\nله ئینگلیزییه‌وه: چرۆ عیزه‌ت\nلەگەڵ ھەژماركردنی ”لەدویگ ڤان بیتھۆڤن” بە یەكێك لە بونیادنەر و پایەكانی موزیك؛ ئەوەمان لەبیر كردووە كە ئەم موزیكژه‌نه، بە كۆمەڵێك ئاوازدانەر و موزیكژەنی شارەزا و لێھاتوو دەوره دراوە، كە ھەریەكەیان لەپێناو گوێگرەكانیاندا لە كێبڕكێدان. وەك دەزانین؛ بتھۆڤن یەكێك بووە لەو ئاوازدانه‌ره سەرسەختانەی كە لەگەڵ سەردەمەكەیشیدا ھەڵكردن لەگەڵیدا كارێكی سەخت بووە، پەیوەندییە پیشەگەرانەكانیشی لەگەڵ ئاوازدانەرەكانی دیكەدا، زیاتر پەیوەندییەكی سەخت و ناحەزانە بوون.\nبەدڵنیاییەوە گرنگترین پەیوەندی لە ڕۆژە زووەكانی ژیانی بیتھۆڤندا، پەیوەندییەكەی بوو وەكو خوێندكار لەگەڵ ”جۆزێف ھایدن”ی مامۆستایدا. بیتھۆڤن لە تشرینی دووەمی ساڵی (١٧٩٢)ەوە دەست دەكات بە وەرگرتنی وانەكانی لە ”ھایدن” و ھەر زوو بێزاری دایدەگرێت.\nھایدن توانایەكی زۆری لە دانانی ئاواز و پێكھاتەكانیدا ھەبوو، تا ڕادەیەكیش ئاگاداری پێویستییەكانی خوێندكارە لاوەكەی نەبوو، لەگەڵ ئەوەشدا ھایدن لە ساڵی (١٧٩٤)دا ڤییەنا بەجێ دەھێڵێت لەپێناو دووەم گەشتیدا بەرەو لەندەن دەكەوێتە ڕێ. دوای نزیكەی ساڵ و نیوێك دەگەڕێتەوە. كاتێكیش لە ئابی ساڵی (١٧٩٥)دا، بتھۆڤن ئاوازە نوێیەكەی بەرگوێی بیسەران خست؛ كە (Piano Trios Opus 1) بوو. ھایدن یەكێك بوو لە میوانە بانگھێشكراو و جێ ڕێزەكانی ئەو پێرفۆڕمانسە.\nھایدن، تەنھا پێشنیاری ئەوەی نەكرد كە ئەم موزیكیە پێویستە كاری زیاتری لەسەر بكرێت، بەڵكو ڕەخنەی ئەوەیشی گرت كە دەبوو بتھۆڤن بڕگەی ”خوێندكاری ھایدن”ی بۆ زیاد بكات و لەژێر ناوی مامۆستاكەیدا پێشكەشی بكات، بیتھۆڤن تووشی شۆك و تۆقین بوو، ھەرگیز ئەو ڕەخنەیەی ھایدنی لەبیر نەكرد.\nهایدن و بتهۆڤن\nلەگەڵ ئەوەشدا پەیوەندییەكەیان ھیچ دووبەرەكی و ناكۆكییەكی دیاری تێنەكەوت، كاتێك بیتھۆڤن لە ئاھەنگی حەفتاوشەشەمین ساڵیادی لەدایكبوونی ھایدندا، پارچە میوزیكی دواتری خۆی كە سۆناتای سێیەمی پیانۆ (Opus 1) بوو پێشكەشی مامۆستاكەی دەكات، (دەگووترێت بیتھۆڤن لە بەردەم مامۆستاكەیدا كەوتووەتە سەر ئەژنۆ، بە پەرۆشەوە دەست و نێوچەوانی مامۆستا بەتەمەنەكەی ماچ كردووە.)\nئەم چیرۆكە ڕاست بێت یاخوود نا، ئێمە ئێستا ئەوە دەزانین كە بیتھۆڤن ھەمیشە بە ڕێزەوە ئاماژەی بۆ مامۆستاكەی كردووە و باسی كردووە.\nلە كاتێكدا كە دەكرێت پەیوەندی نێوان بیتھۆڤن و ھایدن بە پەیوەندییەكی پیشەگەرانە و گیانی بە گیانی ھەژمار بكرێت؛ پەیوەندیی لەگەڵ ”یۆھان نیپۆموك ھومێڵ”ی لێھاتوو، خوێندكارەكەی پێشووتری ”مۆزارت”دا پەیوەندییەكی كەمتر باش و كراوە بوو. لە لایەكەوە چونكە ”ھومێڵ”یش لەپاڵ بیھۆڤندا، بە یەكێك لە باشترین موزیكژەنەكانی كاتی خۆیان دادەنرا. ھەروەھا چونكە ھەردووكیان لە بابەتی ڕۆمانسییەتدا ھاوشان و ڕكابەری یەكدی بوون؛ ھەردووكیان عاشقی ھەمان ئافرەت بوون كە ”ئیلیزابێث ڕۆكێڵ”ی گۆرانیبێژ بوو. (ھەموشمان دەزانین كە ھومێڵ بەسەر بیتھۆڤندا سەركەوتوو بوو؛ لەبەر ئەوەی ھومێڵ ناوبانگ و كاری ھەبوو، ھەروەھا توانای بیستنیشی باش بوو.)\nیۆھان نیپۆموك ھومێڵ\nچیرۆكی یەكەم چاوپێكەوتنی كاری بیتھۆڤن و ھومێڵ لە (ژیاننامەی بیتھۆڤن)ی ”شیندڵەر”دا سەرنجڕاكێشانە باس كراوە. بەشێكی بۆ باسكردنی ناكۆكی و شكستی پەیوەندیی نێوان دوو موزیكژەنەكە، تەرخان كراوە.\nساڵی (١٨١٠) بیتھۆڤن بەرەو Eisenstadt گەشت دەكات، بۆ یەكەم پێشكەشكردنی (Mass in C, Op.86 كە لە لایەن میر ”نیكۆلاسی دووەمی ئیستەرھاز”ەوە بۆ ڕۆژی ناونانی شاژنە ”ماری ھێرمێنگلید”ی ھاوژینی داواكرابوو، پێشكەشكردنی پارچە موزیككە بە باشی بەڕێوە نەچوو، ھەربۆیەش میرەكە ڕقێك لە بیتھۆڤن ھەڵدەگرێت و بە سووكایەتیپێكردنی لە پێگەی موزیكژەنەكە كەم دەكاتەوە.\nھومێڵ بە ئاشكرا كە لە تەنیشتەوە ڕاوەستابوو؛ لە ناخی دڵییەوە بە قسە و گوفتارەكانی میرەكە پێدەكەنێت، ھەمیشە زۆر ھەستیار دەبوو كاتێك شتێكی لەو جۆرە سەبارەت بە میوزیكەكانی ڕووی دەدا؛ ھەربۆیە بیتھۆڤن دەستبەجێ Eisenstadt بەجێ دەھێڵێت و چەندین ساڵ بە سەختییەوە كار دەكات. بەردەوام دژایەتی و نەگونجانەكانیان زیادی دەكرد؛ كاتێك ھومێڵ سەمفۆنیاكانی بیتھۆڤنی بەڕێوە دەبرد، بیتھۆڤن ئامانجی سەرەكیی بوو. بەڵام لە كۆتاییدا ئەم دژایەتی و نەیارییەی لەگەڵ ھومێڵدا كەمێك كەم كردەوە.\nھومێڵ ھەتاكو ساڵی (١٨٢٧) جارێكی دیكە بیتھۆڤنی نەبینییەوە، لەو ساڵەدا لە ڤییەنا سەردانی ڕكابەرە نەخۆشەكەی كرد، بیتھۆڤن بە بینینی ھومێڵ بە شێوەیەكی بەرچاو زۆر دڵخۆش بوو، ھومێڵیش بە نەخۆشییەكەی بیتھۆڤن زۆر كاریگەر بوو، لە كاتێكدا لەسەر پێخەفی مەرگ بوو سێ جاری دیكەش سەردانی كرد.\nپەیوەندیی نێوان ”جیۆكینۆ ڕۆسینی” و ”لەدویگ ڤان بیتھۆڤن” یەكێك بوو لەو پەیوەندییانەی لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا، زۆرترین قسە و باسی لەسەر كراوە؛ كە ھەردوو موزیكژەنەكەش ھەمان ڕەوت و شێوازی موزیكیان گرتبووە بەر. لە تاكە چاوپێكەوتنی نێوانیاندا لە ساڵی (١٨٢٢) و لە ڤییەنادا، بیتھۆڤن پەیوەندییەكی گیانی بە گیانی بەرامبەر ”ڕۆسینی” پیشان دا.\nڕۆسینی لەو بارەیەوە گووتی؛ لە ڤییەنا بۆ یەكەمین جار ئامادە و گوێگری یەكێك لە سەمفۆنیاكانی بووم، سەمفۆنیای (Eroica) ئەو موزیكیە بەسەرمدا زاڵ بوو، تاكە بیرێك لە مێشكمدا بوو ئەوە بوو، كە بلیمەتێكی وەھا مەزن بناسم و جارێك بیبینم، سەبارەت بەم بابەتەش لەگەڵ ”سالێری”دا قسەم كرد، كە دەمزانی لەگەڵ بیتھۆڤندا دۆستایەتی و ھاوڕێیەتیی ھەیە.\nبەسەر پلیكانەكاندا سەركەوتم كە بەرەو ژوورۆچكەیەك دەچوو، لەو ژوورۆچكەیەدا ئەم پیاوە مەزنە دانیشتبوو، بە دڵنیاییەوە كارێكی سەخت بوو ھەستەكییانە كۆنتڕۆڵ بكرێت، كاتێك دەرگاكە كرایەوە خۆمم لە ھەورەبانێكی پیس و ترسناك و پەرشوبڵاودا بینییەوە، لە سەرووی ھەموویانەوە بنمیچەكەم بیر دێتەوە، ڕاستەوخۆ لە ژێر سەربانەكەوە ھەموو درز و كەلێن بوون كە لە ڕێگەیانەوە باران دڵۆپە و دزەی دەكرد. خەمبارییەكی پێناسەنەكراو لە ڕووخسارییەوە بەدی دەكرا، لە كاتێكدا لە ژێر برۆ ئەستوور و پڕەكانییەوە؛ وەك ئەوەی ئەشكەوتێكی قووڵ بن، چاوەكانی ئەگەرچی بچووكیش بوون سەرسام و نیگاتیژ دەردەكەوتن، دەنگی خۆش و ئارام و بوو كەمێك بەرزونزمیشی تێدا بوو.\nكاتێك چووینە ژوورەوە بەبێ ئەوەی بە خۆمان بزانین، بۆ چەند ساتێك بەسەر پەڕەیەكی موزیكدا چەماینەوە؛ لە كاتێكدا لە ڕاستكردنەوەی پێكھاتەكانی دەبووەوە، پاشان سەری ھەڵبڕی و بە ئیتاڵییەكی پچڕپچڕ كە دەكرا وشەكانی بگەیەنێت، كتوپڕ بە منی گووت: ”ئۆو، ڕۆسینی، تۆ نووسەری (The Barber Of Seville)یت؟ زۆر ستایشت دەكەم، ئۆپێرایەكی زۆر نایاب بوو، من خۆم بە خۆشحاڵییەوە خوێندمەوە و چێژم لێ بینی، لە كاتێكدا ئۆپێرایەكی ئیتاڵیی ھەیە دەبێت پێشكەش بكرێت، جگە لە ئۆپێرای جێكەنین ھیچ جۆرێكی دیكە تاقی مەكەرەوە. بۆ ئەوەی بتەوێت لە شێوازێكی دیكەدا سەركەوتوو بیت، پێویستە ڕووبەڕووی سرووشتت ببیتەوە.” ئەمە بە شێوەیەكی ئازاردەرانە لەوە وریای كردمەوە كە بیتھۆڤن چۆن لە كەڕییەكەی نزیك بووەتەوە.\nبیتھۆڤن بە ڕێزەوە بە ھاوڕێكەی گووت ”ڕۆسینی” ئاوازدانەرێكی لێھاتوو و شارەزایە، موزیككانی لەگەڵ ڕۆحییەت و ھەستەكی سەردەمدا گونجاون، بەرھەمەكانیشی بە جۆرێكن چەند ھەفتەیەكیان بۆ نووسینی ئۆپێراكانی پێویستە، ھەر وەكو چۆن ئەڵمانییەكان چەندین ساڵیان پێویست بوو. سەرەڕای ھەموو ئەمانەش؛ بیتھۆڤن چاوچنۆكانە چاوی بڕیبووە ناو و ناوبانگی ڕۆسینی و ھەرگیز لەگەڵ ئەو ڕاستییەدا ھەڵی نەدەكرد كە گوێگرانی ڤییەنا بە ئاوازەكانی ڕۆسینی كارتێكراو و كاریگەر بوون.\nئێوارەیەكی ساڵی (١٨١٧) ئاوازدانەری ئینگلیزی ”كیپریانی پۆتەر” لەگەڵ بیتھۆڤندا بەنێو دارستاندا پیاسەیەك دەكەن، پۆتەر بە مەراقەوە لە بیتھۆڤن دەپرسێت: جگە لە خۆت كێ بە گەورەترین ئاوازدانەری زیندوو دادەنێیت؟ لە كاتێكدا بیتھۆڤن لە سەرەتادا بەم پرسیارە ڕاچڵەكی؛ لە دواییدا بە ”چیروبینی” وەڵامی ئەو ڕاچڵەكینەی دەداتەوە.\nبیتھۆڤن ھەمیشە ڕێزێكی زۆری لە ”چیروبینی” گرتووە، ساڵی (١٨٢٣) خودی خۆی لە نامەیەكدا بۆی دەنووسێت: ”ھەر كاتێك گوێبیستی كارێكی نوێت دەبم دڵخۆش دەبم، ھەستێكی ھێندە مەزنم ھەیە وەك ئەو ھەستەی بۆ كارەكانی خۆمم ھەیە، بە كورتی؛ خۆشمدەوێیت و جێی ڕێزیت لای من.” بیتھۆڤن بە ”پێشەنگی ئاوازدانەرە دراماتیكییەكانی ئەوروپا” ناوی دەبات. ھەروەھا داوای كرد (Requiem in C minor)ەكەی چیروبینی لە پرسەكەیدا پێشكەش بكرێت.\nلە لایەكی دیكەوە، چیروبینی ھێندە سەرسام نەبوو بە بیتھۆڤن، یەكەم جاریش كە ئامادەی پێرفۆڕمانسێكی بیتھۆڤن بووبێت لە ئۆپێرای (Fidelio) بوو، كە قایلیش بوو پێی، ھەروەھا شێوازی پیانۆكەی بیتھۆڤن بە سەخت و ناڕێك ناو دەبات و خودی موزیكژەنەكە بە كەسێكی قسەڕەق و نەویستراو ناو دەبات.\nپەرۆشیی بیتھۆڤن بۆ چیروبینی، تەنھا بە ھۆی موزیكوە نەبوو، بەڵكو بە ئاشكرا ھۆكارێكی سیاسیشی لە پشتەوە بوو، بیتھۆڤنیش وەكو ھەر كەسێكی دیكەی خەڵكی ڤییەنا سەرسامی ڕەوانبێژیی مامۆستا و ڕابەری ئۆپێراكانی شۆڕشگێڕی فەڕەنسا بوو، بە ڕیالیزمی ھاوچەرخ و پلۆتە كارا و كاریگەرەكانیان دڵخۆش بوو، ھەروەھا بە سەمفۆنیای (Eroica) سەمفۆنیای ڕامیاری و سیاسیی خۆی ناساند.\nbethoven, Music, Musician, Orchestra,


نووسەر لێرەدا، لە گۆێرەی جاران، وەکوو کوردێک دەئاخەوێ و خاوەنی قسەی خۆیەتی. شۆڕش و سەرهەڵدانەکانی نەتەوەی کورد، لە هەر ئاستێکیدا بوبێت، تا ئێستا\nسەرنەکەوتووە. هۆکارەکەی لە چی دایە؟ بۆ وڵامی ئەو پرسیارە، دەکرێ زۆر هۆکار هەژمار بکرێ. هۆکار ئەوەندە زۆرن کە مرۆڤێکی خاوەن خامە دەتوانێ دەیان نامیلکە تەرخانی دەسپێکەکەی بکات. نووسەری ئەو بابەتە، وەکوو دەروێشێکی زورهان، تەنیاسووکنا بە دوو هۆکاران دێنێت. بەو هیوایە کە کەسانیتر، هۆکارەکانیتر بخەنە سەر دمەوڕە. دوو هەڵە، واتە دوو هۆکار لە سەرنەکەوتنی بزووتنەوەی کورد بۆ ئازادی و دێمۆکراسی دیاردەیەکی ئاشکرایە.\nهۆکاری دووهەم: هەتا ئێستا هەمبانەبۆرەکەی کورد جگە لە کردەوەکانی پێشوو چیتری تێدا نەبووە. واتە: خۆی پاراستووە یان ڕای کردوە یان داوێنی خەڵکانیتری بۆ ناوبژێوی گرتووە، یان خۆی بە دەستەوە داوە. لە باشترین حاڵەتدا، وارگەی خۆی جێ هێشتووە. ئەو باوبللۆێرەش هەرگیز نەبڕاوەتەوە بەو هیوایەی کە ئاکامێکیتری لێ وەدەرکەوێت! ئەگەر ئاینشتاین ئێستا زیندوو بێتەوە، بە متمانەوە دەڵێ نەتەوەی کورد "دەهرییە" چوونکە کارێک دەکات کە دەزانێ ئاکامەکەی چیە بەڵام دووپات و دەپاتی دەکاتەوە بەو هیوایەیە کە ئاکامێکیتری لێ دەرکەوێ!\nهەر ئێستا لایەنەکانی جیاواز سەرقاڵی ئەوەن کە ئەو ئاش بەتاڵە سووچی کێیە و ددان لێک تیژ دەکەنەوە و هەتا دێت، ئاگری گرژیی دۆخەکە تووندتر دەبێت. ئەگەر ڕووناکبیری بەوەج لە ناو کوردا هەبێت، لە بڕی ئەوە، بە پاڵپشتی "خەسارناسی تێکشکان/نەکسە" ئەکەوێتە هەوڵی پەرەپێدان بە بیرۆکەی یەکریزی ماڵی کورد. ئەوە تەنیا مەتاڵێکە کە لە هەمبەر هێزی زلی داگیرکەری زەبەلاح، خۆڕاگری هەیە. ئەی بۆچی بە ڕۆژی ڕووناک بە لەنتەرەوە ناکری ڕووناکبیری لەو چەشنە بدۆزرێتەوە؟هەرچەند وڵامی ئەو پرسیارە زۆرن بەڵام نووسەر تەنیا سووکنا بە یەک بژاردە دەکات: چارەڕەشی نەتەوەی کورد لەوەدایە کە بە خڕی فرچکی بە فەرهەنگی داگیرکەر گرتووە، جا چۆن دەکرێ لە ڕووناکبیر بپرسی؟. ئەگەر ڕووناکبیری سەربەست هەبێ نەتەنیا ئەو دوو هۆکارەی سەروو بەڵکوو گشت هۆکارەکانی سەرنەکوتنی سەرهەڵدانەکانی کورد دەسڕنەوە.


مایکرۆسۆفت ئامرازی نیشاندانی پێشەکی بۆ گەشەپێدەران تایبەت بە مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo بەردەستکرد – کەی ئای تی ئێن\nنۆکیا ٣٣١٠ـی نوێ؛ گونجاوە بۆ کێ و مەبەستیان لە بڵاوکردنەوەی چییە؟\nبەرزکردنەوە بۆ سیستەمی وەگەرخەڕی ویندۆز 11 بە خۆڕایی دەبێت\nگشت زانیاریه‌ك له‌سه‌ر یاری Minecraft : Story Mode\nواتسئەپ پەیوەندی ڤیدیۆیی بە شێوەی گروپی بۆ بەردەست دەکرێت\nبەهای دراوی ئەلیکترۆنی بیتکۆین 2770 دۆلاری تێپەڕاند\nمایکرۆسۆفت ئامرازی نیشاندانی پێشەکی بۆ گەشەپێدەران تایبەت بە مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo بەردەستکرد\nلە مانگی 10 ـی ساڵی ڕابردوودا، کۆمپانیای مایکرۆسۆفت تابلێتی دووانە ڕوونمای Surface Neo و مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo ـی ڕاگەیاندن. بە هۆی نزیکبوونەوەی ڕێکەوتی بەردەستکردنی مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo، مایکرۆسۆفت ئامرازێکی تایبەتی بە گەشەپێدەران بەردەستکرد.\nئەمڕۆ، کۆمپانیای مایکرۆسۆفت ئامرازی نیشاندانی پێشەکی SDK ـی بە هەبوونی پێکهێنەر (Framework) ـی Java ـەوە بۆ گەشەپێدەران بەردەستکرد. لە ڕێگەی ئەو ئامرازەوە، گەشەپێدەرانی Android دەتوانن ئەپەکانیان لەگەڵ ڕوونماکانی مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo ـدا بگونجێنن. مایکرۆسۆفت جۆرەکانی ڕێکخستنی بنەماکانیشی لەگەڵ ڕوونماکاندا بۆ گەشەپێدەران ڕوون کردۆتەوە و ئەپەکان دەتوانرێت پشتگیری لە کرداری گواستنەوە و دانان (Drag and Drop) بکەن.\nبە شێوەی بنچینەیی، ئەپەکان لە ڕوونماکانی مۆبایلەکەدا پڕاوپڕ دەردەکەون و دەتوانرێت دۆخە جیاوازەکانی بۆ بەکاربهێندرێن، هەروەها بژاردەیەک بەردەستە بۆ خستنە باری هەردوو ڕوونماکە بۆ ستوونی یاخود ئاسۆیی لە یەک کاتدا.\nئەمە شێوازی بەکارهێنانی ئەپەکانە لە مۆبایلی دووانە ڕوونمای Surface Duo ـدا :\nئامرازەکە دەتوانرێت لێرەوە بدۆزرێتەوە. وا بڕیارە لە مانگی داهاتوودا ئامرازی نیشاندانی پێشەکی بۆ تابلێتی دووانە ڕوونمای Surface Neo بۆ گەشەپێدەران بەردەست بکرێت.\nوا بڕیارە هەردوو ئامێرە دووانە ڕوونمایەکان لە هاوینی ئەمساڵدا لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەست بکرێن.\nکۆمپانیاکانی Dell و HP و Lenovo و Asus کار لەسەر درووستکردنی ئامێری دووانە ڕوونما و چەماوەیی کارکردوو بە Windows 10X دەکەن. لە سەرەتاکانی ئەم مانگەشدا، کۆمپانیای Lenovo لاپتۆپی چەماوەیی ThinkPad X1 Fold ـی بە سیستەمی Windows 10X ـەوە ڕاگەیاند.\nتاگەکان ئامێری دووانە ڕوونما ئەپ و نەرمەکاڵا microsoft Surface Duo Surface Neo Windows 10X مایکرۆسۆفت هەواڵ


وەک پێداچوونەوەی ١٢:٤٥، ٧ی ئازاری ٢٠١٤ (بینینی سەرچاوە)\nوەک پێداچوونەوەی ١٢:٥٠، ٧ی ئازاری ٢٠١٤ (بینینی سەرچاوە)\nھێڵی ٣٥: ھێڵی ٣٥:\nھێڵی ٤٣: ھێڵی ٤٠:\n|٥. تشرینی دووهەمی ٢٠٠٣\nھێڵی ٥١: ھێڵی ٤٥:\n|١٨. ئایاری ٢٠٠٤\nھێڵی ٥٩: ھێڵی ٥٠:\n|٨. تشرینی دووهەمی ٢٠٠٤\nھێڵی ٦٧: ھێڵی ٥٥:\n|١٣. حوزەیرانی ٢٠٠٥\nھێڵی ٧٥: ھێڵی ٦٠:\n|٢٠. ئازاری ٢٠٠٦\nھێڵی ٨٣: ھێڵی ٦٥:\n|٢٤. تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦\nھێڵی ٩١: ھێڵی ٧٠:\n|٣١. ئایاری ٢٠٠٧\nھێڵی ١٠٧: ھێڵی ٨٣:\n|١٣. ئایاری ٢٠٠٨\nھێڵی ١١٥: ھێڵی ٨٨:\n|١١.تشرینی دووهەمی ٢٠٠٨\nھێڵی ١٢٣: ھێڵی ٩٣:\nھێڵی ١٣١: ھێڵی ٩٨:\n|١۷.تشرینی دووهەمی ٢٠٠٩\nھێڵی ١٣٩: ھێڵی ١٠٣:\n|١.تشرینی دووەم ٢٠١٠\n|١.تشرینی دووهەمی ٢٠١٠\n|colspan = "9" bgcolor=#FFE1E1 align="right"|ئەو خشتەیەی سەرەوە پێکهاتووە لە وەشانەکانی فێدورا هەر لەسەرەتاوەو ناوەکانیان و ڕێکەوتی وەشاندنیان، هەروەها وەشانی ناوکی لینوکس کە لەگەڵ ئەو وەشانەدا دامەزراوە. هەروەها دەوروبەری gnome و kde.\nوەک پێداچوونەوەی ١٢:٥٠، ٧ی ئازاری ٢٠١٤\n١ «Yarrow» ٥. تشرینی دووهەمی ٢٠٠٣ 2.4.19\n١٤ «Laughlin» ١.تشرینی دووهەمی ٢٠١٠ 2.6.35\nوەرگیراو لە «https://chawg.org/wiki/w/index.php?title=Fedora&oldid=3009»


شارەوانی کانتۆنی عەفرین وێنەی دامەزراوەکانی کانتۆنەکەی بڵاوکردەوە کە تێیدا ئاڵا لەسەر دامەزراوەکان هێندراوەتە خوارەوە و لە شەقام و شوێنە گشتییەکانیشدا وێنەی مام جەلال دانراوە.\nئایا ڕووسیا ئاگادارى هێرشه مووشه‌كییه‌كه‌ى سه‌ر هه‌رێمى كوردستان بووه؟.\n3/17/2022 8:59:00 PM\nله‌گه‌ڵ سه‌رهه‌ڵدانى به‌هارى عه‌ره‌بى دا له ساڵى (2011) چه‌ندین وه‌فدى باڵاى ئێران سه‌ردانى "كرملن" یان كرد له نێویشیاندا " قاسمى سوله‌یمانى" داوایان له ڕووسیا كرد كه ده‌ست له سوریا وه‌ربدات، واته له سه‌ر داواكارى ئێرانه ڕووسیا هاتوه بۆ سوریاو ڕۆژئاواى ئه‌و وڵاته‌و میناى ته‌رتوسى به ده‌سته‌وه گرتوه. - به‌ڵێ ڕووسیا ئاگادارى ئه‌و مووشه‌كانه‌یه، چونكه هێڵى بۆڕى نه‌وتى كوردستان (40%) ى سه‌رپه‌رشتیكاره‌كه‌ى "كارگروپ" ه كه شێخ باز به‌رزنجى خاوه‌ندارێتى ئه‌كات،بەڵام (60) ئه‌گه‌ڕێته‌وه\nئایا بەرەی سەدر هەڵ ئەوەشێتەوە یان چوارچێوەی هەماهەنگی؟.\n1/14/2022 11:08:00 AM\nدوای هەڵبژاردنەکەی (١٠ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢١) هێزە سیاسییەکان کەوتنە خۆیان بۆئەوەی نمایشی خۆیان بکەن. سەر ئەنجام لە (٩ی جانیوەری ٢٠٢٢) دا جەمسەری سەدر- بارزانی- حەلبوسی و خەنجەر توانییان ئامانجەکەیان لە گەڕی یەکەمدا بپێکن و لە قۆناخی نمایش بچنە دەرەوە. ئەوەش وەک دیارکەوت بە ووردیی و بە نهێنی ڕێککەوتنەکە کرابو، کاندیدەکانی هەر سێ لا لە سەرۆکایەتی پەرلەمان وەک یەک و هەمان دەنگ ( یان نزیک لەیەک) یان هێناو سەرۆکایەتی پەرلەمانیان مسۆگەرکرد. ئایا لە گەڕی دووەم و سێهەمیشدا وا ئەبێت؟. ئایا ئەم بەرەیە هەڵناوەش\nڕەهەندە دەرەکییەکان لەبارەی هەڵبژاردنەکانی عێراقەوە\n10/13/2021 10:02:00 AM\nڕەنگە هەڵبژاردنەکە سەرکەوتوبوبێت! ڕەنگیشە ڕۆژگار دەری بخات بەرمەجەی ئەم سیستەمە هەڵبژارنەو ئامێرەکانی لە چی کونجێکی تاریکی ئەم دونیایەدا کراون!. هەرکامێکیان بێت بۆ کورد دەرئەنجامەکە سەرکەوتو بوو. لەهەموو ڕوویەکەوە کورد تیایدا سەرکەوتو بو، لە سەروو هەمویانەوە لایەنە سیاسییە کوردییەکان گوێیان لەزەنگێکی گەورەی ناوخۆی هەرێمی کوردستان بو کە ئەگەر پیایدا نەچنەوە تووشی شکستی گەورە ئەبنەوە. کورد لە تەواوی ناوچە دابڕاوەکاندا کورسیی هەیەو زیادیشی کردوە، ئەم ناوچانە بە مەترسیی سەربازیی میلیشیاکان داپۆشراب\n8/28/2021 11:53:00 AM\nئامانج و هۆکار و تەنانەت لێکەوتەکانی کۆنگرەی هەرێمیی وڵاتانی دراوسێی عێراق لە ڕوانگە و ڕەهەندی جیاوازەوە خوێندنەوەی بۆ کراوە، بەڵام ئەوەی کە ڕوون و ئاشکرایە ئەوەیە کە، ئەم کۆنگرەیە لە دۆخێکی گۆڕاوی نادڵنیایی، هەروەها بە بەشداریی ئەکتەرە پێکناکۆكه‌کان بە ئەجێندای دژبەیەک بەڕێوە دەچێت.\nبەئاسایشکردنی پرسی کورد لە ئێران\n7/21/2020 6:28:00 AM\nمەبەست لە بەئاسایشکردن ئەوەیە کە چۆن دەوڵەت وەک بکەرێک شەرعیەت دەدات بە بەکارهێنانی هێزو توندوتیژی بۆ سەرکوتکردنی گروپێک یان لایەنێک کە داوای مافەکانیان دەکەن. بەئاسایشکردن سەرچاوەی لە تێگەیشتنێکی ڕیالیستەکان بۆ سیاسەت‌و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان هەڵهێنجاوە کە پێیوایە مانەوەی دەوڵەت‌و یەکپارچەیی خاکەکەی گرنگترین ئامانج‌و ئەرکی دەوڵەتە. لەم سۆنگەیە دەوڵەت ئامادەیە هەموو یاساو ڕێساکان بشکێنێت‌و هی نوێ دابهێنێت بۆ پاراستی خۆی‌و مانەوەی‌و لەناوبردنی نەیارەکانی.\nئایا توركیا له مانۆڕه‌كانى ده‌ریاى سپى ناوه‌ڕاست سه‌ركه‌وتوو ئه‌بێت؟\n12/22/2019 2:47:00 PM\nیه‌كێك له تێزه‌كانى وه‌زیرى پێشوترى ده‌ره‌وه‌ى توركیا پرۆفیسۆر "ئه‌حمه‌د داودئۆغلۆ" ئه‌وه‌بو كه "توركیا ده‌وڵه‌تێك نییه به دواى هه‌قیقه‌ت بكه‌وێ، به‌ڵكو ئه‌بێت ڕێگه‌ى پێ نیشان بدرێ، به‌مانایه‌كى تر ئه‌ڵێ "توركیا ناتوانێ پێناسه‌ى خۆى بكات به ڕێگه‌یه‌كى به‌رگریكارانه، ووردتریش ئه‌ڵێ توركیا ته‌نیا ووڵاتێك نییه كه بیر له سه‌قامگیریی خۆى بكاته‌وه، به‌ڵكو ئه‌بێت وا بكات ببێته فاكته‌رى سه‌قامگیریی ئه‌وانى تر و بیر له ئاسایشى دراوسێكانیشى بكاته‌وه". به‌م مانایه‌ش توركیا (به‌تایبه‌ت له سه\nتاشە بەردەکەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە خلۆربوونەوەدایە\n8/26/2019 8:57:00 PM\nتورکیا لە دوای کڕینی سیستەمی بەرگری ئێس - ٤٠٠ لە ڕووسیا، مەترسی ئەوەی هەیە بە پاڵپشتی ئەمریکاو ئیسرائیل دەوڵەتێکی سەربەخۆ بۆ کوردستان یان فیدراڵیەتێک بۆ کوردەکانی باکور دروست بکرێت، بۆیە خێرا سێ سەرۆکی شارەوانی کوردی لە باکوری کوردستان بە زەبری هێز گۆڕی و، لە شوێنەکانیان سێ قەیومی دانا. ئەمە ئەگەرچی لەسەر دیموکراسیەت و کەسێتی سیستمە ئەردۆغانیەکە زۆر ئەکەوێت، بەڵام تاکە فاکتەرێکە بۆ ئەوەی بەر بە دابەشبوونی تورکیا بگرێت.\n7/13/2019 9:29:00 PM\nلەفەرهەنگی سیاسی پارتی دیموكراتەكانی ئەمریكادا بۆچوونێك هەیە، پێیوایە هەركاتێك پارتی كۆمارییەكان لەوە دڵنیابوون خوولی دووەمی سەرۆكایەتی وڵاتەكە نابەنەوە ئەوا بەدوای شەڕێكدا دەگەڕێن تا لەپەنای ئەمەدا بردنەوەی هەڵبژاردن مسۆگەر بكەن. ئەگەر ڕێژەیەك ڕاستی لەمەدا هەبێت و هەڵبژاردنەكانی پێشووتر پشلەفەرهەنگی سیاسی پارتی دیموكراتەكانی ئەمریكادا بۆچوونێك هەیە، پێیوایە هەركاتێك پارتی كۆمارییەكان لەوە دڵنیابووت ڕاستی ئەم بۆچوونەیان كردبێتەوە، ئەوا ئەم خولەی هەڵبژاردنەكان تەواو جیاواز دەبێت لەوانەی پێشوو.\nده‌رئه‌نجامى هه‌ڕه‌شه‌كانى ئه‌ردۆگان\nئه‌وه چه‌ند ساڵه ئه‌ردۆگان هه‌ڕه‌شه له هه‌موو شتێك ئه‌كات : له ئه‌مریكا، له ڕووسیا، له عێراق، له په‌كه‌كه، له جه‌هه‌په، له گویله‌ن، له ڕێكخستنه‌كانى حیزبه‌كه‌ى خۆى، له ئیسرائیل (به ئیسرائیلى ئه‌گوت تاپۆى خاكه‌كه‌تان له ئه‌رشیفى ئێمه‌دایه!). له سوریا ئه‌ردۆگان دژى ده‌سته‌ڵاته‌و دژى ئۆپۆزسیۆنیشه (جا ئه‌مه چۆن ئه‌بێ!؟). وه هه‌تا كۆتایی...\n2/12/2019 4:56:00 PM\nراگەیاندنەكانی ئەمەریكا لە ساڵی 2017ەدا 3880 هەواڵی لەسەر فەنزوێلا هەبووە, 11 هەواڵ لە رۆژێكدا, كە 91%ی بە خراپە باسی فەنزوێلای تێدا كراوە, راگەیاندنی ئەڵمانیا لە هەمان ساڵدا 630 هەواڵ , مەكسیك و كۆڵۆمبیا 4200 هەواڵ هەموو تیایدا بە خراپە باسی دەسەڵاتی ئێستای فەنزوێلا كراوە, راگەیاندنی شیلی 3133 هەواڵی لەسەر فەنزوێلا بڵاو كردۆتەوە زۆرینەی بە خراپە, تەنها رۆژنامەی شەرق ئەوسەتی سعودی ساڵی 2018 زیاتر لە 500 هەواڵ و وتاری لەسەر فەنزوێلا بڵاوكردۆتەوە, یەك هەواڵی بە چاكە نەبووە, هیچیان باسی ئابلوقەیان\nئایا ئابوری هەرێم لەبه‌رده‌م مەترسی هه‌ره‌سهێناندایه؟\n12/30/2018 8:18:00 PM\nقەرزەكانی ئەمەریكا بۆ ساڵی ٢٠١٨ نزیكەی ٢١ ترلیۆن و ٥٠٠ ملیار دۆلاربووە كە بەراورد بە ساڵی ١٩٩٨ بە ڕێژەی سەدا ٤٠٠% زیادی كردوەو هەر هاوڵاتیەكی ئەمەریكی ٦٥ هەزار و ٥٠٠ دۆلار قەرزارە. زیادبوونی قەرزەكانی ئەمەریكا لە كاتێكدایه كه ئابوری ئەمەریكا لە ماوەی ٢٠ ساڵە دا بەڕێژەی سەدا٢٥% گەشەی كردووەو بەراورد بە ڕێژەی گەشەی ئابوری چین، ئابوری ئەمەریكا لەبەردەم لەمەترسیەكی گەورەدایەو هەر ئەمەش وایكرد دۆناڵد ترەمپ جەنگێكی ئابوری دژی چین ڕابگەیەنێت.


کوردیپێدیا - کەنەکە: 1ی گوڵان رۆژی جیهانیی کرێکاران و رەنجدەران پیرۆزبێت\n📝 کەنەکە: 1ی گوڵان رۆژی جیهانیی کرێکاران و رەنجدەران پیرۆزبێت | پۆل: بەڵگەنامەکان | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nکەنەکە: 1ی گوڵان رۆژی جیهانیی کرێکاران و رەنجدەران پیرۆزبێت\nکرێکاران و رەنجدەرانی جیهان، بە رەنج و ئارەقی ناوچەوان و خەباتی بەردەوام، 1ی گوڵانیان کردە جەژنی یەکێتی تێکۆشان و هاوپشتیی جیهانیی خۆیان. ئێستا لە سەرانسەری جیهاندا ئەو رۆژە پیرۆز ئەکرێ. رۆژی 1ی گوڵان لە کرێکارو زەحمەتکێشانی کوردستان و هەموو جیهان پیرۆز بێت.\nجەژنی 1ی گوڵان لە کانە بەردەکانەوە، لە تونێلەکانی دەرهێنانی خەڵوزەوە کە سەدان کیلۆمەتر لە ژێر زەویییەوەن، لە سەر دیوار باڵەخانەکانەوە، لە کارگەو کێڵگەکانەوە و لە سەنگەری هەوڵ و تەقەلای ژیاندا بەدەست هاتووە، بەرهەمی خەباتێکی زۆر و بێوچانە. 1ی گوڵان هەر خۆی وەک جەژنێک، رەنج و ئارەق رشتنە، هێزو وزەی بیر و هزری مرۆڤایەتییە. رژێمە زۆردار و داپڵۆسێنەرەکان هەمیشە یادکردنەوەی ئەو رۆژەیان قەدەغە کردوە، هەزاران گرفت و چەڵەمەیان خستۆتە بەردەم کرێکاران و رەنجدەران و هەموو خەڵک تاکو نەتوانن ئەو جەژنی رەنجە پیرۆز بکەن. بەڵام هەرگیز کرێکاران و زەحمەتکێشان سەریان بۆ زۆردارانی دەسەڵاتدار نەوی نەکردووە، درێژەیان بە خەبات داوەو لە سەنگەری بەرخۆداندا یادی ئەو رۆژەیان کردۆتەوە. خەڵکی کوردیش لە وڵاتی دێرینی خۆیان ئەو رۆژی کار و رەنجەیان وەک جەژن قبوڵ کردووەو هەمیشە بە هەست وجۆشێکی زۆرەوە پیرۆزیان کردووە.\nهەموو ساڵێک گەلی ئێمەو کرێکارو رەنجدەران بە جۆشێکی زۆرەوە ئەڕژێنە مەیدانەکان و رۆژی 1ی گولان پیرۆز ئەکەن. بەڵام بەداخەوە ئەمساڵ بە هۆی پەتای کۆرۆناوە ئەو دەرفەتە نییە. لەگەڵ ئەوەش هەرچۆنێک بێت، کرێکارو رەنجدەران بە شێوازی جیا جیا یادی 1ی ئایار ئەکەنەوە. داخوازییە رەواکانی خۆیان بۆ ئازادی و یەکسانیی و ئاشتیی، بە دەنگی بڵند رائەگەیەنن. ئەمساڵ گەلی کوردستانیش بە هەمان گیانی تێکۆشان و بەرخۆدان، رۆژی کرێکاران و رەنجدەرانی دنیا پیرۆز ئەکەن، چونکە ئەویش بەشێک لەو دۆزە مرۆڤایەتییە.\nکۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان 1ی گوڵان لە کرێکاران و زەحمەتکێسانی جیهان، لە خەڵکی کوردستان و سەرجەم خەڵکی جیهان پیرۆز ئەکات.\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Apr 30 2020 9:54AM تۆمارکراوە


وەزیری بەرگری ئەمریكا باسی هێرشەكەی سەر هەولێر دەكات - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلوید ئۆستن وەزیری بەرگری ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، هێرشە مووشەكییەكەی سەر هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستان، جەخت لەسەر پێویستی درێژەدان بە\nهەوڵەكانییان دەكاتەوە لە ناوچەكە.\nئۆستن، خۆشحاڵی دەربڕی بەرانبەر بە بڕیارەكەی هاوپەیمانی ناتۆ بۆ فراوانكردنی ئەركەكانی لە عیراق و جەختیشی لەسەر پابەندبوونی واشنتن كردەوە لە هەوڵەكانی بۆ تێكشكاندنی ڕێكخراوی داعش لە عیراق و هێنانەدی سەقامگیریی ئیقلیمی.\nبە وتەی وەزیری بەرگری ئەمریكا”ئەو هێرشەی شاری هەولێری كردە ئامانج، جەخت لەسەر پێویستی درێژەدان بە هەوڵەكانی ویلایەتە یەكگرتووەكان دەكاتەوە لە ناوچەكە”.\nپێشتر یەنس ستۆلتنبێرگ ئەمینداری گشتی هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی ناتۆ ڕایگەیاندبوو، ناتۆ ڕێز لە سەروەریی عیراق دەگرێت و هەموو هەنگاوەكانی بە هەماهەنگی لەگەڵ حكومەتی عیراق هەڵدەنێت.\nئەمینداری گشتی هاوپەیمانی ناتۆ، ئاماژەی بە زیادكردنی ژمارەی هێزەكانیش كردبوو لە عیراق لە 500 سەربازەوە بۆ 5000 سەرباز.


📝 بانگەواز بۆ گردبوونەوە دژی کونسوڵی تورکیا بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 7:29PM\nبۆ/ رۆشنبیران و خەمخۆرانی کەرکوک دەزگاکانی راگەیا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 19:29:33\n📝 بەناوی سەدان کادری یەکێتیەوە ئەو دەنگ گۆیە رەتدەکەینەوە گوایە یەکیتی داوای لیبوردنی لە پارتی کردووە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 10:27PM\nماوەیەکە لە راگەیاندنەکانەوە بڵاو ئەکرێتەوە، گوایە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 22:27:24\n📊 بەهۆی دابەزینی بەهای تمەن گەشتی هاووڵاتیانی راپەڕین بۆ ئێران بەڕێژەی 70% زیادیکردوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 10:01PM\nدواڕۆژ، محەمەد مستەفا ئەگەر دابەزینی بەهای تمەن ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 22:01:33\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 25 2018 6:16PM\nمەجید ساڵح لەم زەمنی ئۆخەی ئۆخەی هەرکێ بۆخۆییەدا، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 25-8-2018 18:16:16\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 9:50PM\nدواڕۆژ، نەزیر عەلی کچە منداڵێکی کورد لە 3-ی ئابی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 21:50:34\n📊 ژمارەی گەشتیارانی هەرێمی کوردستان بۆ ئێران زۆر زیادی کردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 11:22AM\nدابەزینی بەهای تمەنی ئێرانی، ئاراستەی گەشتیاری لەن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 11:22:15\n📊 سلێمانی: لەماوەی سێ رۆژدا 400 هەزار مریشک فرۆشراوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 3:51PM\nدواڕۆژ، زریان محەمەد لەماوەی رۆژانی پێش جەژندا لە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 15:51:47\n📝 گورزی فرە قورس جە دوژمنی دریاۋە و 26 سەربازێ کوشێ 22-08-2018 بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 7:05PM\nدلێگەو یاۋنەری و چاپەمەنی هێزەکانو پارێزنای گەلی-ه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 19:05:06\n📊 گەشتوگوزار: لە شەش مانگدا زیاتر لە یەک ملیۆن گەشتیار روویان لە هەرێم کردووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 7:06PM\nدواڕۆژ، هۆگر کەمال وتەبێژی گەشتوگوزار رایدەگەیەنێ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 19:06:48\n📝 لە هەڵمەتی شۆڕشگێڕیی گەریلادا 26 سەربازی تورکیا کوژران 22-08-2018 بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 22 2018 3:46PM\nناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەکانی پاراستنی گە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 22-8-2018 15:46:27


مۆنومێنتی هه‌لبجه داخه‌ن\nله دڵسۆزیم بۆ هه‌ڵبجه و خۆشه‌ویستی و شاره‌زایم له بواری مۆزه‌خانه ، ئه‌و نوسینه ده‌نوسم . بۆیه تكام وایه كه‌س به خواری و ناله‌باری لێكدانه‌وه‌ی بۆنه‌كات .\nتكایه حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌و مۆنومێنته ته‌ختی زه‌وی كه‌و شتێكی تر دروستبكه‌وه .\nبه‌لام نه‌ك به حه‌ز و توانای بیری ناڕۆشن و نه‌زانانه‌ی خۆتان . له‌به‌ر هۆكاری ئه‌و كه‌م و كورتیانیه ده‌ڵێم ته‌ختی بكه‌ن و شتێكی تر با دروست بكه‌ینه‌وه ، چونكه ئه‌و مۆزه‌خانه‌یه شایسته‌ی روداوی قوربانیه‌كانی هه‌ڵبجه نیه . حه‌زده‌كه‌م بچمه هه‌ر مۆزه‌یێك شتێك فێربم له دیزاینكردن و دروستكردنی مۆزه‌خانه‌كان و چێژ ببینم له كارو بابه‌تی نمایشی .\nیه‌كه‌م : ده‌بوو ئه‌و روبه‌ره زۆره مۆزه‌خانه‌ێكی فراوان تر و جیهانی تری لێدروست بكرابوایه نه‌وه‌ك باخچه‌ێكی گه‌وره و بێ سه‌روبه‌ر به‌رزبۆته‌وه له‌سه‌ر شه‌قامه‌كه مۆزه‌كه‌ی شاردۆته‌وه . خۆزگه ته‌نها داره‌كان ته‌نها دارری هه‌نار بوه‌نایه.\nداره‌كان گه‌روه‌بوین و ده‌وری مۆزه‌خانه‌كه‌یان داوه خنكاندویانه. داره‌كان له مۆنومێنته‌كه به‌رزترن و فۆرمی مۆزه‌خانه‌كه‌یان داپۆشیوه . . دوو داری جۆرج واشنتون به‌رزبونه‌ته‌وه له شوێنی دار به‌ڕو دار هه‌ناره‌كانی هه‌ڵبجه !!!. كه زۆر


کوردپرێس :: Kurdpress News Aganecy - بەرز بوونەوەی گوشار لەسەر پەکەکە / پۆل ئیدێن\nبەهۆی مانەوە لە شەنگال؛\nبەرز بوونەوەی گوشار لەسەر پەکەکە / پۆل ئیدێن\nبەشی جیهان- حکوومەتی هەرێمی کوردستان و ویلایەتەیەکگرتووەکان بەم تازەییانە جەختیان کردووە دژ بە مانەوەی پارتی کرێکارانی کوردستان (PKK) لە ناوچەی شەنگالن.\nجان کربی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا ڕۆژی ١٥ی دیسێمبێر لە وەڵامی پرسیاری هەواڵنێرێکی خۆجێیی کوردستان سەبارەت بە هەڵوێستی ئەمەریکا لەسەر ئەم بابەتە وتی: پەکەکە هێشتاش لە چاوی ریکاوە ڕێکخراوەیەکی تیرۆریستیی بیانییە و نابێ لە شەنگالدا بێت و تێیدا ڕۆڵی هەبێت. ئێمە مانەوەی ئەوان بە لەمپەرێکی گەورە بۆ گەڕانەوەی ئاشتی و خەڵکی ئاوارە لەو ناوچەیە دەزانین.\nناوبراو زیادی کرد: داوا لە هەموو گرووپەکان و حکوومەتی هەرێمی کوردستانیش دەکەین تاوەکوو بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی سیاسی هەوڵ بدەن و ئەم ئاوارانەی ناوخۆ بتوانن بگەڕێنەوە ماڵەکانیان و کۆمەڵگا خەسار لێکەوتەکان بتوانن خۆیان ببووژێننەوە.\nنێچیرڤان بارزانی سەرۆک وەزیرانی هەرێم کوردستانی عێراق هەر لەو ڕۆژە و لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانی لە دهۆکدا وتی: مانەوەی پەکەکە یەکێک لە سەرەکیترین بەربەستەکانی ئاوەدان نەکردنەوەی شەنگالە و ئەمەش واقیعییەتە.\nبە وتەی بارزانی بەهۆی ئامادەبوونی پەکەکە خەڵکی ناوچەکە لە داهاتووی خۆیان دڵنیا نین و بۆیەش شارەکەیان نۆژەن ناکەنەوە.\nوتیشی پێویستە پەکەکە لەم بابەتە تێبگات و بەبۆنەی خەڵکەوە ناوچەکە چۆڵ بکات. دەبێ خەڵکی شەنگال خۆیان شارەکەیان بەڕێوەبەرن و سەبارەت بە داهاتووی خۆیان بڕیار بدەن.\nچەکدارانی داعش لە مانگی ئەگێستی ٢٠١٤ زۆر دڵڕەقانەدا هێرشیان کردە سەر ناوچەی شەنگال تاوەکوو کۆمەڵگای ئێزدی لەناو بەرن. هەزاران کەسی مەدەنی بەدەستی داعش کوژران و نزیک بە ٣٥٠٠ کچ و ژنی ئێزدی وەکوو کۆیلەی سێکسی لە دەستی داعش مانەوە و هێشتاش سەدان کەسیان ئاوارەن.\nلە مانگی ئەگێستی ٢٠١٤ پەکەکە گرووپێکی سەربازیی لەو شارە پێکهێنا و پێشمەرگە کوردەکان لە ساڵی ٢٠١٥ داعشیان لە شارە دەرکرد و بەڵام پەکەکە هێشتا شارەکەی چۆڵ نەکردووە و مانەوەیان بۆتە هۆکاری درووست بوونی تەنگژە لەگەڵ پێشمەرگە.\nئالیزا مارکووس نووسەری کتێبی "خوێن و بڕوا؛ پەکەکە و خەباتی کوردەکان بۆ سەربەخۆیی" بە ئەلمانیتۆر وتی: لە ئێستادا حکوومەتی هەرێمی کوردستان هەوڵی ئەوە دەدات تا وەکوو بە سنووردار کردنی دەستڕاگەیشتن بە شەنگال گوشار بخاتە سەر پەکەکە و وادیارە ئەم سیاسەتە بۆ گوشار هێنانی سەر پەکەکە و ڕاکێشانی پشتیوانی کخەڵکەکە بۆ دەرکردنی شەڕڤانانی پارتی کرێکارانی کوردستان بەس نییە.\nناوبراو وتیشی: پێم وایە ئەم کێشەیە بە هیچ شێوەیەک بۆ ویلایەتەیەکگرتووەکان لە یەکەمایەتیدا نییە. عێراق کێشە و گرفتی زۆری هەیە و ئەمەریکا دەرگیری ئەوانە. وا دێتە بەرچاو مانەوەی پەکەکە لە شەنگال بەڕاستی بۆ ئەمەریکا یان خۆ بەغداد کێشەیەکی گەورە و بەرچاو نییە.\nڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا هۆشداری داوە ئەگەر پەکەکە ویستی ئەوەی بێت هەمیشە لە شەنگال بمێنێتە ئاوا ئەنقەرە دژ بەوان دەست لە شارەکە وەردەدات.\nئەردۆغان ٢٧ی ئەکتەوبر وتیشی: ئێمە ئۆپەراسیۆنی (قەڵغانی فورات) لە سووریا و عێراق و ئێستاش لە کەرکووک و مووسڵ و شەنگال و تەلەعفەر درێژە دەدەین، جا بۆ؟ چوونکە شەنگال خەریکە دەبێتە قەندیلێکی نوێ بۆ پەکەکە. کەواتە ناتوانین مۆڵەتی ئەوە بدەین شەنگالیش ببێتە قەندیل و پەکەکە لەوێدا بمێنێتەوە.\nئەردۆغان بە کوێستانی قەندیل لە کوردستانی عێراق ئاماژە دەکات، شوێنێک کە ساڵیانێکە پەکەکە لە شەڕی خۆیدا لەگەڵ تورکیا کەڵکی لێوەردەگرێت.\nلە دانووستانەکانی مانگی نۆڤێمبێری بەغدا و ئەنقەرە لەسەر مانەوەی هێزە سەربازییەکانی تورکیا لە باشیکی نزیک بە مووسڵ، هشام عەلەوی باڵوێزی عێراق لە تورکیا ئاماژەی کردە ئامادەبوونی پەکەکە لە شەنگال.\nعەلەوی ١١ی نۆڤێمبێر وتی: پەکەکە بەبێ مۆڵەتی دەوڵەتی عێراق لە شەنگال ئامادە بووە و زیادیشی کرد بەغدادیش هێندە لە انەوەی پەکەکە لە شەنگال خۆشحاڵ نییە.\nناوبراو وێڕای ئاماژە بە ئاگربەسی نێوان تورکیا و پەکەکە لە سەرەتاکانی ساڵی ٢٠١٣ کە هەر بەو پێیە زۆرێک لە شەڕڤانانی پەکەکە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیایان چوڵ کرد و گەڕانەوە بنکەکانیان لە قەندیل، وتیشی: لە ساڵی ٢٠١٣ واتا لەو ساڵەی دەوڵەتی تورکیا و ڕێبەرەکانی پەکەکە ڕێککەوتن- کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان لەو ڕێککەوتنەدا ڕۆڵی هەبوو- ئێمە لە هاندانی ئەندامانی پەکەکە بۆ گەڕانەوە بۆ خاکی عێراق خۆشحاڵ نەبووین. دەوڵەتی ناوەندیی عێراق لەو ڕێککەوتنەدا بەشدار نەبوو.\nبارزانی لەم دواییانەدا لە لێدوانێک بۆ ئەلمانیتۆر ئەوەشی وتووە کە حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ دەرەوەچوونی پەکەکە لە شەنگال خەریکی دانووستان لەگەڵ بەغدایە. تا ئێستا بەغدا هیچ هەوڵێکی ئەوتۆی بۆ دەرکردنی پەکەکە نەداوە و بۆ خۆشم ناتوانم پشتڕاستی بکەمەوە ئایا مووچەی YBSیان بڕیوە یان نا؛ ئەگەرچی ئەوان بەمەیان وت ئەو کارەمان ئەنجام داوە.\nئاماژەی بارزانی بەو مووچەیەیە کە ڕەنگە بەغدا بە یەکینەکانی بەرخۆدانی شەنگال – هێزە ئێزدییەکانی سەر بە پەکەکە- دابێتی کە کۆنترۆڵی بەشێک لەو ناوچەیە دەکەن.\nبارزانی هەروەها هۆشداریشی دا: ئەگەر کێشەکان هەر بەم شێوەیە درێژەدار بن و پای ئەنقەرە و بەغدا و هیدیکەش بەم پرسە باز بێت، ئێمەش وەکوو حکوومەتی هەرێمی کوردستان کارتی تایبەتی خۆامن پێیە و بڕیاردەر دەبین.\nشرۆڤەشی کرد واتای قسەکانی ئەوەیە ڕەنگە ئەگەر پێویست بێت هەولێر بۆ گرتنەوەی شەنگال لەەستی پەکەکە هێزی سەربازی بەکار بێنێت و وتیشی: بەڵام پێم وانەبێت ئەم دۆخە لە بەرژەوەندیی کەسدا بێت.\nئەم وتانە ڕوونی دەکەنەوە کە ئەنقەرە، بەغدا، واشێنتۆن و هەولێر هەرکامە و تا ڕادەیەک و بە پلەیەک دژ بە مانەوەی پەکەکە لە شەنگالن. بەڵام سەبارەت بەم بابەتە دەست لە چ کارێک دەدەن ئەوە دیار نییە.\nکۆدی بابه‌ت: 66952 | به‌روار: ۱۳۹۵/۱۰/۱۲ | کاتژمێر: 11 : 41\nPKK به‌شێک له هێزی هاوپه‌یمانانی دژ به داعشه/ تاکوو جێگیربوونی ئاسایش شه‌نگال به‌جێناهێڵین


ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ Human Rights Watch دەڵێت هێزکانی ئاسایشی هەرێمی کوردستان بە شێوەیەکی هەڕەمەکیـیانە کۆتوبەندیان خستووەتە سەر زۆربەی دانیشتوانی کەمپی مەخمور کە کوردە ئاوارەکانی تورکیای لێـیە.\nڕێکخراوەکە دوێنی چوارشەممە لە ڕاپـۆرتێکیدا کە بە زمانەکانی ئینگلیزی، کوردی (سۆرانی و کرمانجی)، عەرەبی، نووسیویەتی ئەو کۆتوبەندانە لە ناوەڕاستی مانگی حەوتی ئەمساڵەوە سەپـێندراون بەسەر دانیشتوانی کەمپی مەخمور لە پاش کوژرانی دیپـلۆماتێکی تورک لە شاری هەولێر بە دەستی کەسانێک کە گومان دەکرێت سەر بە پارتی کرێکارانی کوردستان بن.\nڕێکخراوەکە دەشڵێت هێزەکانی ئاسایش ژمارەیەک گومانباریان دەسـتگیرکردووە و ئەم گەمارۆیە پـێدەچێت لە ئەنجامی ئەوە بێت کە هەندێک لە دانیشتوانی کەمپەکە پـشتیوانی لە پەکەکە بکەن. سەرئەنجام ئەو خەڵکە بە زەحمەت دەستیان بە خزمەتگوزاری تەندروستی دەگات و ژمارەیەکیان کارەکانیان لەدەستداوە.\nسارا لیا ویتسن بەڕێوەبەری بەشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڕێکخراوی HRW دەڵێت" ناکرێت دەسەڵاتداران سزای هەموو دانیشتوانی کەمپەکە بدەن بەهۆی ئەوەی هەندێکیان هاوسۆزیان بۆ پەکەکە هەیە، هەروەها بەبێ بوونی بەڵگەیەک کە تاوانێکیان کردبێت."\nلە 30 مانگی دە، دیندار زێباری، رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە وەڵامی پـرسیاری ڕێکخراوی HRW گوتویەتی دەسەڵاتدارێتی هەرێم هەندێک کۆتوبەندی بە شێوەیەکی کاتی خستووەتە سەر دانیشتوانی کەمپەکە بەهۆی مەترسی ئاسایشیـیەوە. گوتوشیەتی ئەم ڕێوشوێنە نوێـیانە ئەو کەسانە ناگرێتەوە کە کاریان هەیە یان خوێندکارن یان نەخۆشن و پـێوستیان بە چارەسەری هەیە لە نەخۆشخانەکانی هەرێمی کوردستان.\nلە 6 ی مانگی یازدە و لە ئیمەیڵێکی دیکەدا بۆ ڕێکخراوەکە، دیندار زێباری دووپاتی‌کردووەتەوە ئەو ڕێوشوێنانە کاتین و ئامانج لێی پاراستنی سەلامەتی گشتیـیە، وە مۆڵەت دەدرێت بەوانەی کاریان هەیە و دەچن بۆ خوێندن.\nڕێکخراوەکە دەڵێت 5 کەس لە دانیشتوانی کەمپەکە مۆڵەتی پـێویستیان هەبووە بۆ چوونە دەرەوە لە کەمپەکە، بەڵام هێزەکانی ئاسایش لە یەکەم خاڵی پشـکنین ڕێگەیان لێگرتوون. پـیاوێکیش گوتویەتی لە ئەنجامی ئەمە کارەکەی لەدەستداوە و نەیتوانیوە کارێکی تر بدۆزێتەوە کە خاوەن کارەکە نامەی پشتگیری بۆ بکات. گوتوشیانە تەنیا خوێندکاران و هەندێک نەخۆش ڕێگەیان پـێدراوە کەمپەکە جێبهێڵن.\nژنێکیش گوتویەتی هێزەکانی ئاسایش ڕێگەیان پـێداوە لە یەکەم خاڵی پـشکنین تێپەڕببێت، بەڵام لە خاڵی پـشکنینی نزیک هەولێر گەڕاندوویانەتەوە.\nڕێکخراوەکە لە درێژەی ڕاپـۆرتەکەیدا دەڵێت:


<< < لۆقا 14 > >>\nچاککردنەوەی نەخۆش لە شەممە\n١ ئەوە بوو لە ڕۆژی شەممەدا کاتێک عیسا بۆ نانخواردن چووە ماڵی یەکێک لە سەرکردە فەریسییەکان، ئەوانەی لەوێ بوون چاودێرییان دەکرد. ٢ پیاوێکیش کە نەخۆشی ئاوبەندی هەبوو لە بەرامبەری بوو. ٣ عیسا لە تەوراتناس و فەریسییەکانی پرسی: «ئایا لە ڕۆژی شەممەدا چاککردنەوە دروستە یان نا؟» ٤ ئەوان بێدەنگ بوون. ئەویش کابرای گرت و چاکیکردەوە و بەڕێی کرد.\n٥ پێی فەرموون: «کامەتان کوڕەکەی یان گایەکەی لە ڕۆژی شەممەدا بکەوێتە بیرەوە دەستبەجێ دەریناهێنێت؟» ٦ نەیانتوانی وەڵامی ئەم شتانە بدەنەوە.\n٧ کاتێک تێبینی کرد چۆن بانگهێشتکراوان ڕیزی پێشەوە دەگرن، نموونەیەکی هێنایەوە و فەرمووی: ٨ «کاتێک یەکێک بۆ شایی بانگهێشتت دەکات، لە ڕیزی پێشەوە دامەنیشە، نەوەک لە تۆ ڕێزدارتریشی بانگهێشت کردبێت. ٩ ئینجا ئەوەی تۆ و ئەوی بانگهێشت کردووە، دێت و پێت دەڵێ: ”شوێنەکەت بۆ ئەمە چۆڵ بکە،“ تۆش تەریق دەبیتەوە و ڕیزی دواوە دەگریت. ١٠ بەڵام کاتێک بانگهێشت دەکرێیت بڕۆ لە دواوە دانیشە، تاوەکو کاتێک ئەوەی بانگهێشتی کردوویت، بێت و پێت بڵێت: ”هاوڕێم، هەستە وەرە پێشەوە.“ ئەوسا لەبەرچاوی هەموو ئەوانەی لەگەڵت دانیشتوون قەدرگران دەبیت. ١١ بەم شێوەیە ئەوەی خۆی بەرز بکاتەوە نزم دەکرێتەوە، ئەوەش خۆی نزم بکاتەوە بەرز دەکرێتەوە.»\n١٢ ئینجا بەوەی گوت کە بانگهێشتی کردووە: «کاتێک نانی نیوەڕۆ یان ئێوارە ئامادە دەکەیت، هاوڕێ و برا و خزم و دراوسێ دەوڵەمەندەکانت بانگ مەکە، نەوەک ئەوانیش بانگت بکەنەوە، چاکەت بدەنەوە. ١٣ بەڵکو ئەگەر میواندارییەکت کرد، هەژار و پەککەوتە و شەل و کوێر بانگهێشت بکە. ١٤ خۆزگەت پێ دەخوازرێ، چونکە نییانە پاداشتت بدەنەوە، تۆش لە هەستانەوەی ڕاستودروستان پاداشت دەدرێیتەوە.»\n١٥ یەکێک لە میوانەکان ئەمەی بیست، گوتی: «خۆزگە دەخوازرێت بەوەی لە شانشینی خودا نان دەخوات.»\n١٦ عیسا وەڵامی دایەوە: «کابرایەک شێوێکی گەورەی ئامادە کرد و خەڵکێکی زۆری بانگهێشت کرد. ١٧ لە کاتی نانخواردندا کۆیلەیەکی خۆی نارد تاکو بە بانگهێشتکراوان بڵێت: ”فەرموون، ئێستا هەموو شتێک ئامادەیە.“\n١٨ «بەڵام هەموو وەک یەک داوای لێبوردنیان کرد. یەکەمیان پێی گوت: ”کێڵگەیەکم کڕیوە و پێویستە بڕۆم بیبینم، تکایە لێم ببورە.“\n١٩ «یەکێکی دیکە گوتی: ”پێنج جووت گام کڕیوە و دەچم بزانم چۆنن، تکایە لێم ببورە.“\n٢٠ «یەکێکی دیکەشیان گوتی: ”ژنم هێناوە، لەبەر ئەوە ناتوانم بێم.“\n٢١ «کۆیلەکەش هاتەوە و ئەمانەی بە گەورەکەی ڕاگەیاند. خاوەن ماڵ تووڕە بوو و بە کۆیلەکەی گوت: ”خێرا بڕۆ بۆ شەقام و کۆڵانەکانی شار، هەژار و پەککەوتە و کوێر و شەلەکان بهێنە ئێرە.“\n٢٢ «کۆیلەکە گوتی: ”گەورەم ئەوەی فەرمانت دا کرا، هێشتا شوێن ماوە.“\n٢٣ «گەورەکە بە کۆیلەکەی گوت: ”بڕۆ دەرەوە بۆ ڕێگا و ڕێچکەکان بە زۆر خەڵک بهێنە ژوورەوە، تاکو ماڵەکەم پڕبێت. ٢٤ پێتان دەڵێم، لەوانەی بانگهێشت کرابوون کەس تامی شێوەکەم ناکات.“»\nئەوەی لە قوتابییان داوادەکرێ\n٢٥ خەڵکێکی زۆر لەگەڵ عیسا دەڕۆیشتن بە ڕێگادا، ئاوڕی دایەوە و پێی گوتن: ٢٦ «ئەگەر یەکێک بێتە لام و ڕقی* لە دایک و باوکی، ژن و منداڵی، برا و خوشکەکانی نەبێتەوە، بگرە لە خۆشی، ناتوانێت ببێتە قوتابی من. ٢٧ ئەوەی خاچەکەی هەڵنەگرێت و دوام نەکەوێت، ناتوانێت ببێتە قوتابی من.\n٢٨ «کێ لە ئێوە ئەگەر بیەوێت قوللەیەک دروستبکات، یەکەم جار دانانیشێت و خەرجییەکەی ناخەمڵێنێت، ئاخۆ ئەوەندەی هەیە بۆ تەواوکردنی؟ ٢٩ نەوەک بناغەکەی دابنێت و نەتوانێت تەواوی بکات، ئەوسا هەموو ئەوانەی دەیبینن گاڵتەی پێ دەکەن، ٣٠ دەڵێن: ”ئەم پیاوە دەستی پێکرد بینا بکات و نەیتوانی تەواوی بکات.“\n٣١ «یان چ پاشایەک دەچێتە شەڕی پاشایەکی دیکە و یەکەم جار دانانیشێت و ڕاوێژ ناکات، ئایا بە دە هەزار کەسەوە دەتوانێت بەرەنگاری ئەوە ببێتەوە کە بە بیست هەزارەوە دێتە سەری؟ ٣٢ ئەگینا خۆ تاکو دوورە، شاندێکی بۆ دەنێرێت و داوای ئاشتی دەکات. ٣٣ بەم شێوەیە، هەر یەکێکتان ئەگەر واز لە هەموو شتێک نەهێنێت کە هەیەتی، ناتوانێت ببێتە قوتابی من.\n٣٤ «خوێ باشە، بەڵام ئەگەر سوێرییەکەی نەما، بە چی سوێر دەکرێتەوە؟ ٣٥ ئەوسا نە بەکەڵکی زەوی دێت و نە بەکەڵکی پەیین دێت، بەڵکو فڕێدەدرێتە دەرەوە.\n«ئەوەی گوێی بۆ بیستن هەیە، با ببیستێت.»