بێگومان، رۆمان، ژ پێویستترین ئالاڤێن راگەھاندنا ھشمەندی، دەروونی، فەلسەفی، و ئاڤاکرنا گیانێن ب رێک و پێکن. ھەروھا، ئەو ژ پێدڤیێن جڤاکێ یە… د ئاسۆیێن وێ دە، مرۆڤ دکارت دەست ب فرینەکا ئازاد و ئاقلانە بکت و د ناڤ تاک و چقێن وێ دە، ژ خوە رە ھێلینەکا گەرم و ئارام ئاڤا بکت. ب واتەیا مالا...\nژبەر کو ئەم نە ل بەهشتێ نە، هەلبەت ئەم دێ خودان هونەرەک بن؛ ئەم دێ بەحسا شەر، کوشتن، تێکچوون، ئێش، قێرین و هەوارێ بکن؛ ئەم دێ بەحسا شکەستن، بەلاڤبوون و بەحسا داخوازا خوە بسەرهەڤدەئانینێ بکن؛ ئەم دێ بەحسا بیانیبوونا خوە بکن، بەحسا کەلشا د ناڤبەرا بەدەن و گیان؛ زات و دەرەکێ خوە دە بکن. ئەدەبیاتا...\nدیرۆکا سەرھلدانا مێ و مێیینەیان د ناڤ کوردان ب رەھە، رەھەک ژێ دگەهت زەلیخە خانمێ، یەک ژی دگەهت لەیلا قاسم، یەک ژێ دگەهت ئایشە شانا کو دەنگێ وێ تێرا خوە سەرھلدێرە، رەھەک دی ژێ دگەهت مەیرەمخانێ کو دزانت ژ رەفێ خوە بقەتت و بکەڤت دویڤ گورگان. لەھەنگا رۆمانا سەبری سلێڤانی مریەما ژی ژ ھەمان رەھێ و...\nعومەر دلسۆز/ ئامەد\nمریەما یا سەبری سلێڤانه‌یی قۆناغەکە نوو یه د رۆمانا کوردی دە "مریەما" ناڤێ رۆمانا سەبری سلێڤانه‌یی یە، کو ب کورمانجی ھاتیە نڤیساندن، بۆ زمانێ ئینگلیزی ھاتییە وەرگەراندن و نھا ژی ب ناڤێ "مریەما" ژ ئالیێ وەشانخانەیا لیسێ دیاری کورمانجیا باکوور ھاتیەکرن. رۆمانا کو ب فۆرما "ڤەبێژییێ" ھاتییە...\nلێگەریانەک ل رەوشەنبیری دی خواندنەکا تەیۆریک بۆ رەوشەنبیرییا دەڤەرێ "رە‌وشە‌نبیر خوە‌دان ھێز و بەھرە‌ییێن ئاوارتە‌نە، خوە‌دان ئە‌خلاقە‌ک بلندن، ئە‌و وژدانا مرۆڤاتییێ نە" جولیان پە‌ندا جیھانێن سەربخوە ھەنە. ئەو جیھان ب پێکھینان و ئاڤاکرنا خوە ژ ھەڤدوو جودا نە، بە‌لێ بە‌ردە‌وام پە‌یوە‌ندی...\nد پرتووکا "هونەری رۆمان" دە رۆماننڤیس میلان کۆندێرا دبێژت: "رۆمان ئەقلێ ئالۆزە". ئەڤە گۆتنەکا پڕ کوور و واتەدارە ژ بەر ڤان سەدەمان: ئێک، ئەقل کارگێرە بۆ سەرجەم هەست و ئیدراکێن دی یێن مرۆڤان. دوو، ئالۆز ژی هێرمێنۆتیک و راڤەکرنێ بۆ هەر تشتی دخوازت هەتا کو ئەو تشت ڤەبت و سیمایێن خوە وەبگرت. سەرێ...\nكه‌چینی ل گۆر عه‌ده‌تێن رۆژهلاتییان هێژ وه‌كى "بكارئینانا ماله‌كێ" دهێته واته‌دایین. ئه‌ڤ ئێك هه‌ر چه‌ند ب مالكرنا ژنێ ڤه گرێدایى ببت ژى، ب هزرا من ب ده‌ستهلاتێ ڤه پتر گرێدایى یه. ده‌ستهلاتییا مێرى د زاراڤێن كاپیتالیزمێ ده هێزا "ستاندنا تشتان" ه. هندى مرۆڤ بشێت تشتان بستینت هنده بهێزه....\nخواندنه‌ك بۆ سيفرا سليڤی يا رۆماننڤيس سه‌بری سلێڤانه‌یی .. د ئه‌ده‌بیاتا کوردی ده محه‌مه‌دچه‌لكى د ئه‌ده‌با کوردی يا نووژه‌ن ده، رۆمانێ جهه‌که هه‌ژی گرتيه و د سه‌ر وان ئاسته‌نگيێن ل سه‌ر زمان و چاندا کوردی هاتينه چه‌سپاندن و ب ياسايێ موهرکرين، لێ ديسان نڤيسکارێن کورد ب ژێهاتی خوه...\nسەبری سلێڤانەیی: خواندنه‌ک بۆ دۆرهێلێ وه‌لاتێن عه‌ره‌بی\nالعناصر: 21 - 30 ژ ئالێ 86


عیراق و فەڕەنسا جەخت لەسەر ڕاگرتنی هێرشەكانی توركیا بۆ سەر سوریا دەكەنەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/10/14 - 11:38 PM\nد. بەرهەم ساڵح سەرۆك كۆماری عیراق ئەمڕۆ دوو شەممە 14/10/2019 لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەڕەنسا جەختی لە سەر ڕاگرتنی لەشكركێشی توركیا بۆ سەر سوریا كردەوە.\nلەو پەیوەندییە تەلەفۆنییەدا پەیوەندی دوو قۆڵی نێوان هەردوو وڵات و چۆنیەتی پتەوكردنی ئەو پەیوەندییانە لە هەموو بوارەكاندا گفتوگۆی لەبارەوە كرا، ھاوكات جەختكرایەوە لە پێویستی پاراستنی ئاسایش و ئارامی عیراق و پەرەپێدانی ئەزموونی دیموكراسی، بە جۆریك كە داواكاری گەلی عیراق بەدی بێنێت.\nسەبارەت بە دۆخی ناوچەكە هەردوو سەرۆك جەختیانكردەوە لە سەر ڕاگرتنی لەشكركێشی توركیا بۆ سەر سوریا و دەستپێكردنی دیالۆگی بنیادنەرانە بۆ یەكلاكردنەوەی ئاڕاستەی سیاسی گشتگیر.\nهەردوو سەرۆك نیگەرانی خۆیان نیشاندا لە بەرامبەر پێشهاتەكانی ناوچەكە و دۆخی مرۆیی و ناكۆكییەكانی سوریا، ھەروەھا جەختكرایەوە لە گرنگی ڕێگەنەدان بە گروپە تیرۆریستییەكان بۆ دەست پێكردنەوەی تاوانكاری دژ بە هاووڵاتیان لە عیراق و سوریادا.\nئەمریكا گەمارۆ ئابوورییەكانی بۆسەر توركیا دەستپێكرد\nبەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی هۆشداری دەدات\nوەزارەتی بەرگری عیراق: لە دیالە چوار تیرۆریست كوژران


له‌بەریتانیا چەند كوردێك دەكەونە داوی ڕاوچییە منداڵبازەكانەوە\nلەماوەی چەند ساڵی ڕابردودا چەند گورپێك كەخۆیان ناو ناوە ڕاوچی منداڵبازەكان لەبەریتانیا، دەیان كەسی منداڵباز ڕاو دەكەن‌و لەناویاندا چەند كوردێكیش هەن.\nئا: كاوە ڕەش\nبەو پێیەی كۆمەڵگای ئەوروپی بەگشتی و بەریتانیا بەتایبەتی كۆمەڵگایەكی شارستانیی و پێگەیشتوە، بۆ زۆربەی كایەكانی ژیان و پەیوەندییە كۆمەڵایەتی سۆزداریەكان، یاساو ڕێسای دیاری كراو ڕێكخراون. لەو نێوەشدا پەیوەندی ڕەگەزی نیرینەو مێینە، یاخود هاوڕەگەزەكان، كەتەمەنێكی دیاری كراوی یاسایی هەیە بۆیان.\nلەمڕۆشدا بەهۆی ئاسان بوونی ئامرازەكانی په‌یوەندی گرتن لەڕێگای تۆڕە بەربڵاوەكانی سۆشیال مێدیاوە، زۆرێك لەوكەسانەی وێڵ و حەوداڵی ڕەگەزی بەرامبەر، یاخود هاوڕەگەزی خۆیانن، لەڕێگای تۆڕە كۆمەڵاتیەكانەوە پەیوەندی دەبەستن.\nلەدوای بەربڵاویی و زۆربونی تاوانەكانی دەستدرێژی سێكسی، لەلایەن كەسانی بەتەمەن بۆسەر كچ و كوڕانی مندڵكار لەبەریتانیا، چەندین گروپ لەشارو شارۆچكەكانی بەریتانیا، بەناوی ڕواكردن و بەدەستەوەدانی ئەو كەسانەی ئارەوزوی پەیوەندی گرتن بۆسەر مندڵ و نەوجەوانان دەكەن، بكەونە داویانەوەو ڕادەستی پۆلیسیان دەكەن.\nئەو گروپ و كەسانە بەقسەی خۆیان، ئەنجامدانی ئەو كارەیان بۆئەوەیە، تا كۆمەڵگاو منداڵەكان بپارێزن لەدەستدرێژی ئەو مبداڵبازانە كەلە بەریتانیا بە وشەیەكی قێزەون بانگ دەكرێن paedophile.\nلەماوەی چەند ساڵی ڕابردوشدا، چەند كوردێكی دانیشتوی شارە جیاوازەكانی بەریتانیا، لەلایەن ئەو كەسانەی خۆیان ناو ناوە ڕاوچی منداڵبازەكان ڕاوكراون و كەوتونەتە داوەكەوە.\nئەوەی زیاتر جێگا شەرمەزاری بێزاركەرە بۆ ئەو كەسانەی دەكەونە داوەكەوە، نیشاندانیانە لەنێو تۆڕە كۆمەڵاتیەكانەوە. ئەو گروپ كەسانە كاتێك بەشێوەیەكی ڕێكخراوو وریانەوە، ئەو كاسەنە دەست نیشان دەكەن و دەستگیر دەكەن، كە كارمەندانی پۆلیس ڕێیان پێداون. هەربۆیەش دەسگیركراوەكان ڕاستەوخۆ ڕادەستی پۆلیس دەكرێن، دوای ئەوەی ئەوان وێنەو ڤیدۆیان دەگرن.\nدواین پیاوی كورد كە هەفتەی ڕابردوو كەتۆتە داوی ئەو ڕاوچیانەوە، ئێستا ڤیدۆكەی لەسەر سۆشیال مێدیا بڵاوكراوەتەوەو بۆ پاراستنی ناسنامەو شوێنی نیشتە جێبونی لەڕووی یاساییەوە تا یەكلای بونەوەی كەیسەكەی لێرەدا ناسنامەی ئەو هاووڵاتییە كوردە ئاشكرا ناكەین.\nئەوەی دەردەكەوێ گەنجێكە بەدەست دو كەسی كەڵەگەت و بەخۆوەیەو كە هەریەكەیان دەستێكی گرتووە وە ژنێكیش لەپشتەوە دەردەكەوێ، كەسێكیش لەپێشەوە بەڤیدۆ تۆماری دەكاو لە لایڤ بڵاوی دەكاتەوە. هەروەك خۆیان كەبەزمانێكی زبرو سوكایەتی پێكردنەوو دەڵێن; لێگەڕێ بۆت ڕوون دەكەینەوە بۆ تۆمان پەلكێش كردوەو لێرەین، تۆ ئێستا ڕاستەوخۆ لەسەر فەیسبوكی، گروپەكە پرسیار لە كوردەكە دەكەن و دەپرسن، هۆكاری هاتن بۆ ئێرە بڵێ؟ كوردەكەش لەوەڵامدا دەڵێ: من تەنها بێرەدا ڕەت بووم، بەڵام ئەوان دەڵێن تۆ هاتووی بۆ ژوانی كچێكی سێزدەساڵ ،ئایا تۆ نازانی سێزدە ساڵ منداڵەو نابێ قسەو پەیوەندی لەگەڵ بگری؟ تۆ وێنەی ئەندامی نێرینەت بۆ ئەو كچە ناردوە، مەگەر ئەوە كارێكی نایاسایی نییە لەم ووڵاتە هەوڵبدەی سێكس لەگەڵ كچی منداڵ و خوار ١٦ ساڵ بكەی؟\nكوردە دەست بەسەرەكە دەڵێ; كچەكە گوتویەتی وەك هاوڕێ بمبینە، بەڵام دیسانەوە ئەو گروپە لێی دووپات دەكەنەوە كەقسە كردن و پەیوەندی لە مندڵاكارو سێزدە ساڵ، لێرە نایاساییە.\n بۆ دڵنیا بوونیش لەوەی كەو ئەو بوە چات و پەیوەندی لەگەڵ كچە بەناو سێزدە ساڵەكە هەبووە، ئەوان زەنگ بۆ مۆبایلی كوڕە كوردەكە لێدەدەن و دەڵێن بزانە ئەو ژمارەیە هی تۆیە. دیسانەوە پرسیار لە كوڕەكە دەكەنەوە دەڵێن، ئایە دەزانی تەمەنی یاسایی چەندە بۆ ئەوەی بتوانی پەیوەندی لەگەڵ كەسێك ببەستی؟ لەوەڵامدا دەڵێ: نا نازانم زانیاریم نیە. كوردەكە تەمەنی خۆی ئاشكرا دەكات كەئەو ٢٩ ساڵە.\nهەرلەمیانی دەمەقاڵەی نێوانیان، ئەوان بە كوردەكە دەڵێین تۆ هاتوی بۆ ئێرە تا دەستدرێژی بكەیتە سەر منداڵەكانمان، تۆ كەسێكی زۆڵ و پیسی، كوردەكە لەژێردەستیاندا وەڵام دەداتەو دەڵێ، هەرگیز كاری وام نەكردوە، بەو زمانە ناشیرنەش قسە و سوكایەتی بەمن مەكەن. بەپێی گێڕانەوەكانی نێوانیان گوایە ئەو كچە تەمەن سێزدە ساڵە، لەشاری (لیدز)وە، دێت بۆ بینینی ئەو كوڕە تەمەن ٢٩ ساڵە لەشاری هۆڵ، بەڵام ئەوە تەنها سینارۆیەك بوە كەبەناوی كچەوە، ئەو گروپە كوڕەكەیان پێ هەڵخەڵاتاندوە، تا ئەو كەسانە ئاشكراو دەستگیر بكەن، كەدەیانەوێ پەیوەندی لەگەڵ منداڵ و هەرەزەكاری خوار ١٦ ساڵ ببەستن، كەئەمەش نائاسایی و نا یاساییە.\nهەرچەندە كوردەكە ئەوە ڕەتدەكاتەوە كەبۆ كاری سەرجێی ئەو پەیوەندیەی لەگەڵ ئەو كچە سێزدە ساڵە بەستبێ، بەڵام ئەوان تەواوی تێكست و نامەو وێنەو ژمارە تەلەفۆنی ئەو كوڕەیان لایە، هەربۆیە دەڵێن، تۆ بەكچەكەت گوتەوە لەگەڵ سێ كەسی تر دەژیم، بەڵام ژووری تایبەتی خۆم هەیەو دەتوانین پێكەوە بین، كوردەكەش دەڵێ، من تەنها بۆ ڕسم گرتن و هاوڕێیەتی پەیوەندیم لەگەڵ بەستوە. ئەوكەسانەی كوردەكەیان لەبەردەستە دەڵێ دەمانەوێ ئەوەشت پێ بڵێین: كەئێستا ڕاستەوخۆ زیاد لە ٣هەزار كەس لەفەیسبوكەوە سەیری تۆ دەكەن.\nئێستا پۆلیس بەڕێگاوەیە بۆ ئەوەی قۆڵبەستت بكات و دواتر لەداگا دەتبینینەوەو هەروەها، ناوت دەچێتە نێو لیست تۆماری تاوانە سێكسییەكانەوە. گروپەكە بەرداوم بەجنێو قسەی نەشیاو، سوكایەتی بەكوردەكە دەكەن، ئەویش لەدواجاردا دەڵێ، ئێوەش وەك ئاژاڵ و كەر وان، ئێوەش زۆڵن، ئەوانیش دەڵێن ئێمە زۆڵێكی باشین، بەڵام وەك تۆ زۆڵێكی خراپ نین تا دەستدرێژی بكەینە سەر هەرزەكارو منداڵەكان. دواجار پۆلیس دەگات و تۆمەتبار دەخاتە پشتی ئۆتۆمبیلەوە، بەرەو وێستگەی پۆلیس دەبرێ.\nئەوەی جێی سەرنجە ئەوە یەكەم كورد نیە كەلەبەریتانیا، كەوتبێتە داوی ئەو ڕاوچی منداڵبازەكانەوە، بەڵكو كوردی كەش هەن و ئێستا لەتۆڕە كۆمەڵاتیەكانەوە بڵاو كراونەتەوە.\nهەرساڵی ڕابردوو كوردێكی دیكەش بەو داوەوە بوو، بەڵام ئەو وەها خۆی نیشان دەدا كە هیچ زمان نازانێت و نەیزانیوە كەپەیوەندی بەستن لەگەڵ كچانی هەرزەكار نائاسایی و نایاساییە.\nلەوەتەی ئەو تۆڕە دروست بووە، بەسەدان كەسی ئینگلیزو بێگانەی نیشتەجێی ئەو ووڵاتە، لەزۆربەی تەمەنە جیوازەكان، دەسگیركراوەكان و ڕادەستی پۆلیس كراون، لەسەر ئەتواری منداڵبازی.\nبەپێی دواین بەدواداچونی تۆڕی ڕاگەیاندنی بی،بی،سی، لانی كەم تا ئێستا هەشت پیاوی ئینگلیز لەسەرتاسەری بەریتانیا، بەهۆی ئەوەی كەوتونەتە نێو ئەو تۆڕەوە دواتر ناو و ناوبانگیان لەكەدار بوە بەهۆی بڵاونەوەیان لەسەر تۆڕە كۆمەڵاتیەكانەوە، خۆیان كوشتوە.\nكچی یەكێك لەوانەی كە باوكی كۆتای بەژیانی خۆی هێناوە، بەناو لیسلی دەڵێ،دوای دوو ڕۆژ لەبڵاوبونەوەی ڤیدیۆی باوكە تەمەن ٦٧ ساڵانەكەی، ئەو بەمردوی لەماڵەكەیدا دۆزرایەوە. كچكەی دەڵێ، هێشتا نازانین ڕاستی چیرۆكەكە چۆن بوە، بەهۆی ئەوەی باوكی كۆتای بەژیانی خۆی هێناوە، دوای ئەوەی گوایە ئەو ویستویەتی پەیوەندی سێكسی لەگەڵ كچێكی تەمەن پازدە ساڵان هەبێ كە لەڕێی تۆڕە كۆمەڵاتیەكانەوە ناسیویەتی، بەڵام ئێمە وەڵامی ڕاستمان هێشتا دەست نەكەوتوە، دوای ئەوەی باوكم كۆتای بەژیانی خۆی هێنا كەیسەكەش داخرا.\nئەو كچە دەڵێ، تەنانەت دوا مردنی باوكیشی نەیانتوانیوە لەنزیك گۆڕستانی شارەكەیان بینێژن، بەڵكو لەترسان بەهۆی هەڕەشەی خەڵكەوە گوایە باوكی منداڵباز بوە، سەدان میل دورتر لەشارەكەیان بەخاكیان سپاردوە. ئەو دەڵێ، هێشتاش لەلایەن خاڵكانێكەوە بەهەڕەشەو دەستدرێژی دەمان ترسێنن.\nلیسلی دەڵێ، هەرگیز باوكی تا ئەوكاتەهیچ كێشەیەكی لەژیاندا لەگەڵ هیچ كەس نەبوەو یەك تاونیشی ئەنجام نەداوە، ڕەنگە تەنها هەڵایەك بوبێت وئەوی كەوتبێتە ناو.\nلیسلی دەڵی، منیش كچەكانم ١٥ ساڵانن ئێستا چۆن بتوانم بڵێم باپیرتان paedophile بوە.\nئەو دەڵێ، بەڕاستی ئەوە كارێكی هەڵەیە بەر لەدادگایی كردن و لێكوڵینەوە، بێت و وێنەو ڤیدیۆی كەسەكان بڵاو بكەیتەوەو شەرمەزارو لەكەداریان بكەیت.\nپیاوێكی دیكەش بەناوی ڕۆبەرت پیرسۆن تەمەن ٥٦ ساڵ كەگوایە تێكستی لەگەڵ كوڕێكی تەمەن ١٤ ساڵاندا هەبوە، پلانی هەبووە سێكسی لەگەڵ بكات، دوای سزا دانی بۆ ماوەی چوار ساڵ كۆتای بەژیانی خۆی هێناوە. هەرچەندە لەڕاستیدا ئەوكەسەی ئەو ویستویەتی پەیوەندی لەگەڵ هەبێ یەكێك بوە لەو كاسەنەی لەنێو گروپی ڕاوچی منداڵبازەكان بوە.\nئەو گروپەی ئەو كارە دەكەن پەیوەندیان بەپۆلیسەوە هەیە، هەرچەندش بەرپرسی نیشتیمانی پۆلیس دەڵێ هێندێك جار بەڵگەكان ڕەنگە بەهێز نەبن، بۆیە ئێمە مەترسیمان لەسەر گیانی كەسەكان دەبێت و پێی نیگەران دەبین.\nئەو بەرپرسەی پۆلیس دەڵێ، تۆتبارو تەنانەت كەسوكاری تاونبارو قوربانیەكان مافی سكاڵاو بەدواداچونیان بۆ كەیسەكان هەیە.


ANF | سیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە به‌رانبه‌ر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا\nسیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە به‌رانبه‌ر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا\nسیامه‌ند موعینی له میانه‌ی چاوپێكه‌وتنی له‌گه‌ڵ ئاژانسی هه‌واڵی فورات (ANF)، سه‌رنج ده‌خاته سه‌ر ڕاپه‌ڕینه‌كانی ساڵی ١٩٧٦ و ١٩٦٨ له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان. هه‌روه‌ها باس له هێڵی خیانه‌ت له كوردستان ده‌كات.\nچوارشه‌ممه, 15 May 2019, 17:15\nبەبۆنەی یادی سەرهەڵدانەکانی ١٩٦٧_ ١٩٦٨ز. ( ١٣٤٦_ ١٣٤٧ هه‌تاوی) سیامەند موعینی هاوسەرۆکی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان (په‌ژاك) لە میانەی دیمانەیەکدا لەگەڵ ئاژانسی هه‌واڵی فورات (ANF) خوێندنەوە بۆ ئەو قۆناغەی تێکۆشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەکات. موعینی ڕایگه‌یاند، «خیانەتی بنەماڵەی بارزانی به‌تایبه‌ت لە شۆڕشگێرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان حاشا هەڵنەگرە. هەر بۆیە وەک پەژاک ئێمە هەمیشە خاوەنداره‌تی لە ڕەنج و تێکۆشانی باب و باپیرانمان دەکەین.»\nبە ڕێز سیامەند موعینی سه‌ره‌تا به‌ناوی ئاژانسەکەمان زۆر سوپاستان دەکەین، بۆ ئامادەبوونتان لەم دیمانەیەدا.\nسیامەند موعینی: سڵاو ڕێزم هەیە بۆ ئێوە و خوێنەرانی ئاژانسەکەتان. هیوادارم بتوانین لەم دیمانەیەدا بەکورتی لەسەر ڕووداوەکانی نیوسەدەی ڕابردووی شۆڕشی کوردستان ڕاوەستە بکەین و پەنجە بخەینە سه‌ر خیانەتەکان و ئاماژەیەکیش بە ڕەوتی شۆڕشێڕیی خەباتگێڕانی گەلەکەمان بکەین.\nسەرهەڵدانەکانی ١٣٤٦ و ١٣٤٧ی هەتاوی چۆن و لە چ هەلومه‌رجێكی سیاسیدا دەستیان پێکرد؟\nسیامەند موعینی: ئاوات و خولیای ئازادی و گەیشتن بە سەربەستی بۆ هەر کوردێکی بە نامووس لە زۆربەی بەهاکانی ژیان بە نرختره. بۆ گەییشتن بەو ئاواتە مرۆڤی شۆڕشگێر بەهای گرانی داوە و بە هەزاران ئینسان گیانی خۆیان لەم رێگەیە کردووه‌ته قوربانی.\nپاش تێکشاندنی کۆماری کوردستان لە مه‌هاباد، بەشێک لە منداڵان و گەنجانی ئەو سەردەمه بە بیرەوەری و یادی کۆماری کوردستان فرچکی شۆڕشگێڕیان گرتووە و ئەو بێ حورمەتیە گەورەیه‌ی کە بە گەلی کورد کراوە، هیچ کات هەژموونی دەستەڵاتی پەهلەویان بۆ قبووڵ نەکرا و بەربەرەکانی بە دژی ئەم ڕژێمه و خۆبەڕێکخستن کردنی گەل بوو بە کاری رۆژانەیان. رژیمی پەهلەوی وەک حکوومەتێکی داگیرکەر و داپڵۆسێنەر تارمایی بە سەر رۆژهەڵاتی کوردستاندا کێشابوو.\nهاوکات و لەو سەردەمدا لە باشووری کوردستان شۆڕشێکی جەماوەری سەری هەڵدابوو و ئەم شۆڕشەی باشووری کوردستان هیوایەکی لە دڵی ئەم گەنجانەی رۆژهەڵات زیندوو كردبوویه‌وه. لەسەر ئەم خوێندنەوەیەی کە هەم دەتوانن یارمەتیدەری شۆڕشی باشووری کوردستان بن و هەم دەرفەتێکی لەبار بۆ ئەوان خوڵقاوە کە خۆبەڕێکخستن بکەن و بۆ زیندووکردنەوەی حیزبی دیموکرات تێکۆشان بکەن. لە سەر ئەم ئه‌ساسه بوو کە پۆل پۆل گەنجانی ڕۆژهەڵات ڕوویان دەکردە باشووری کوردستان و شۆڕشی باشووری کوردستان ببووە قیبلەگه‌یەکی تێکۆشەرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. هاوکات لە ناوەڕاست و کۆتاییەکانی ١٩٥٠ و دەستپێکی ١٩٦٠-ه‌وه حکوومەتی دیکتاتۆری محەمەد ڕەزاشای پەهلەوی هێرشێکی بەرفره‌وانی خستە سەر ئازادیخوازان لە ئێران. کوردستانیش لەم هێرشەدا بێ بەش نەکرا. گرتن و کوشتن و بێ حورمەتی بە گەل، ببووه ژیانی ڕۆژژانەی خەڵک لە کوردستان و لە دێهات و گوندەکانی کوردستان ژەندرمە دەستەڵاتی ڕه‌هایان هەبوو بۆ هەر کارێک و هەر بێ حورمەتییەک پێیان خۆش بوایه دەیان کرد. لە باشووری کوردستانیش شۆڕش گەرم بوو و تێکۆشان لە لوتکەدا بوو. هەموو بەشەکانی کوردستان هیوا و ئومێدیان بەم شۆڕشە هەبوو کە بە داخەوە لە ساڵەکانی ١٩٦٣ بەم لاوە ساواک و شای ئێران بە تەواوی دەستیان خستە ناو شۆڕشی باشوور و لە ئەنجامدا بە هۆی فاکتەری جیاواز کە لێره‌دا ناگونجێت باسی بکەم، ئەم شۆڕشەیان بە لاڕێدا برد و بەشێک لە سەرکردەکانی شۆڕشیان وەک نۆکەر و پیاوی خۆیان بە کاردەهێنا.\nبنەماڵەی موعینی کێن؟ خاوەن چ پێگەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتین؟ لە ناویناندا بە دیاری کراوی مەبەستمان لەم دیدارە کەسایەتی کاک سوله‌یمان موعینییە، دەپرسین سوله‌یمان موعینی کێیە؟\nسیامەند موعینی: محەمەدئەمین موعینی باوکی کاک سولەیمان وەزیری ناوخۆی کۆمارە جوانەمەرگەکەی کوردستان بوو. کە بەشێکی زۆری ژیان و تەمەنی خۆی بۆ خزمەتی کوردستان تەرخان کرد. لە موکریان و کوردستان ناوی موعینییەکان لەگەڵ شۆڕشگێڕی و فیداکاری بۆ کوردستان دێتە سەر زمان و لەم رێگەیەدا محەمەدئەمین موعینی ٤ ڕۆڵەی گەنجی پێشکەش بە تێکۆشان و خەبات کرد و گیانیان کردە قوربانی.\nکاک سولەیمان منداڵی یەکەمی ئەم بنەماڵەیە و لە تەمەنی لاوێتییەوە لەگەڵ کاری سیاسی و خزمەت بە گەل و نیشتمان ئاوێتە بووە. سوله‌یمان هه‌ر له ته‌مه‌نی لاوی و له سه‌رده‌می خوێندکاریدا لە‌گه‌ڵ هاوڕێیانی وه‌ک سه‌ید عه‌بدوڵا ئیسحاقی (ئه‌حمه‌د تۆفیق)، خه‌ریکی کاری سیاسی و ته‌شکیلاتی ده‌بێت. هاوکات لە‌گه‌ڵ کاری سیاسی له خزمه‌تکردن به هه‌ژار و بێده‌ره‌تانان نامێنێته‌وه و ده‌کرێت بگوترێت به‌شی هه‌ره زۆری ڕۆژگارانی ژیانی سه‌رده‌می لاوێتی کاک سوله‌یمان به‌م بوارانه‌دا تێپه‌ڕ بووه. بۆ خزمەت بە نیشتمانەکەی قەت دوودڵ نەبووە. هەمیشە بە ورەیەکی شۆڕشگێڕی و بە ئیمانەوە ئامادەی خزمەت و تێکۆشان بووە و لە سەر ئەم تێکۆشانە گیانی خۆیشی بەخت کردووە.\nدوای لەسێدارەدانی پێشەوا قازی محه‌مه‌د و هەڤاڵانی و کۆتایی هاتن بە کۆماری مەهاباد، چ هەوڵێک هەبوو بۆ دووبارە دەستپێكردنه‌وه‌ی خەبات و تێکۆشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟\nسیامەند موعینی: لە دوای تێکشکانی کۆماری کوردستان، بۆ ماوەیەک بێدەنگی بە سەر کوردستاندا زاڵ بوو. ساڵی ١٩٥٣ (١٣٣٢ی هه‌تاوی) له سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی دوکتور محمد موسه‌دیق-دا،کاک سوله‌یمان و ئەحمەد تۆفیق ده‌ورێکی به‌رچاویان گێڕاوه له ڕێکخستنی گه‌نج و لاوان و سازدانی خۆپێشاندان و میتینگه‌کانی شاری مه‌هاباد. هه‌روه‌ها کاک سولەیمان ماوه‌یه‌کیش به‌رپرسایه‌تیی ڕاهێنانی سروودی نه‌ته‌وه‌یی کوڕ و کچانی شاره‌که‌ی له ئه‌ستۆدا بووه.\nبۆ خۆبەڕێکخستن کردن لە هەمو بوارەکان کەڵکیان وەردەگرت و ڕۆژی ١٥ی ٦ی ١٩٥٣ ڕێکخراوی لاوانی حیزبی دیموکراتی کوردستان له شاری مه‌هاباد به ڕێبه‌رایه‌تیی کاک سوله‌یمان و سه‌ید عه‌بدوڵای ئیسحاقی و چه‌ند لاوێكی تێکۆشه‌ری دیکه کۆبوونه‌وه‌یه‌کی به‌رین له باغی میکائیل سازده‌ده‌ن. مه‌به‌ست له‌و کۆبوونه‌وه‌یه ئه‌وه ده‌بێت که لاوانی نێو ڕیزه‌کانی حیزبی دیموکراتی کوردستان نوێنه‌ری خۆیان بۆ به‌شداریی له چواره‌مین ڤیستیڤاڵی جیهانیی یه‌کێتیی لاوانی دیموکرات هه‌ڵبژێرن به‌ڵام له گه‌رمه‌ی گوتوبێژی ئه‌و لاوانه‌دا ژاندارمه دڕنده‌کانی حکوومه‌تی ئێران هه‌ڵده‌کوتنه سه‌ریان و پاش لێدان و ئازاردانیان لووله‌ی تفه‌نگه‌کانیان ئاڕاسته‌ی ئەو گەنجانە ده‌که‌ن و مێرمنداڵێک به‌ناوی «حه‌سه‌ن ڕه‌مه‌زانی» شه‌هید ده‌كه‌ن و چه‌ند که‌سیش بریندار ده‌که‌ن. ئیدی ئه‌و لاوه شۆڕشگێڕانه ده‌که‌ونه شه‌قامه‌کانی شار و به گێڕانی ته‌رمی ئه‌و لاوه شه‌هیده ڕێپێوان و بزووتنه‌وه‌یه‌کی جه‌ماوه‌ری گه‌وره وە‌ڕێده‌خه‌ن. هه‌ر له‌و سه‌رده‌مه‌دا پێداگری و خه‌باتی نه‌پساوه‌ی به‌رهه‌ڵستکارانی سه‌راسه‌ری بوو به‌هۆی هه‌ڵاتنی شای ئێران و هاتنه سه‌ر حوکمی حکوومه‌تی دوکتور موسه‌دیق که هیوای چاکسازی و بوژانه‌وه‌ی لێ ده‌كرا. به‌ڵام به‌داخه‌وه به هۆی پشتیوانیی ئه‌مه‌ریكا و ڕۆژئاوا له شای ئێران و له ئاکامی کودەتایه‌کی نیزامی شای ئێران گه‌ڕێندرایه‌وه و حکوومه‌تی دیموکراتیی موسه‌دیق ڕووخا. دوای ڕووخانی حکوومه‌تی دوکتور موسه‌دیق له ٢٨ی گه‌لاوێژی ساڵی١٩٥٤، هێزه سه‌رکوتکه‌ره‌كانی ئێران هێرشیان کرده سه‌ر جه‌ماوه‌ری شار و گونده‌کان. گرتن و کوشتن و بێ سه‌روشوێنكردن ده‌ستی پێکرد.\nچ هۆکارێک هەبوو کە شۆرشگێرانی کورد لە پارچەکانی دیكه‌ی کوردستان چوونە باشووری کوردستان؟\nسیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەم هێرش و گوشاری هێزه نیزامییەکانی محەمەد ڕەزاشا و فەزایەکی خەفەقان پاش کودەتای ٢٨ی گەلاوێژ و نەمانی دەرفەت بۆ کاری سیاسی و هاوکات دەستپێکردنی شۆڕشێکی نەتەوەیی لە باشووری کوردستان، لە هەموو بەشەکانی کوردستانەوە بۆ گەشەپێدانی ئەم شۆڕشە خۆیان گەیاندە باشوور و وزە و هێزی شۆڕشگێڕیی خۆیان خستە خزمەت ئه‌م شۆڕشە. هاوکات لە باکوور و ڕۆژئاوای کوردستانیش چوونە ناو ئەم شۆڕشە بە نیازی خزمەتکردن، وەک دوکتور شوان و سەعید یاڵچی و کۆمەڵێک خەباتکار و تێکۆشەری دیكه‌ی کورد.\nکۆمیتەی شۆڕشگێڕیی (ئینقلابی) حیزبی دیموکراتی کوردستان چییە؟ کەی دامەزرا؟ کێ بوون ئەو کەسانەی ئەو کۆمیتەیان دامەزراند؟ مەبەستمە بزانم بە چ شێوازێک ئەو کۆمیتەیە دامەزرا؟\nسیامەند موعینی: ئەم پرسە وەڵامەکەی کتێبێکە و بە چەند دێڕ ناتوانین لە ناوەڕۆکی ئەم بزووتنەوەیە تێبگەین بەڵام بە کورتی بەم شێوە بوو: تێکۆشەرانی حیزبی دیموکرات دوای تەسلیمبوونی مەلا مستەفا و کوڕەکانی بە ساواکی ئێران و میتی تورک و کەوتنە داوی هێرش بردنە سەر تێکۆشەرانی ئەو سەردەمه و خەباتکارانی بەشەکانی دیكه‌ی کوردستان، بەشێک لە ئەندامانی حیزبی دیموکرات کە ڕۆحی شۆڕشگێڕیان بەهێزتربوو لە بەرژەوەندی شەخسی و ترس لە گیانی خۆیان، دوای کۆنگرەی ٢ی حیزبی دیموکرات بڕیاریان دا کە خەبات و تێکۆشانی سیاسی لە دژی حکوومەتی پاشایەتی گوڕ بکەنەوە. ساواکی شا ئه‌م بڕیاره‌ی بە مەترسی دەزانی بۆ سەر ئاسایشی خۆی و ئەمریان بە مەلا مستەفا و کوڕەکانی کرد کە پێش بەم شؤڕشگێڕانە بگرن یان بیانکوژن و تەسلیمی حکوومەتی ئێرانیان بکەنەوە. لە کۆتاییدا ئیدریس بارزانی بوو بە مەئمووری ڕاوەدونانی ئەم شۆڕشگێڕانە. زۆربەیانیان کوشت یان تەسلیمی ئێرانیان کردنه‌وه.\nهەڵوێستی بارزانی چی بوو؟ ئایا بارزانی هەبوونی کۆمیتەیەکی بەم شێوەیەی پێخۆش بوو؟\nسیامەند موعینی: مەلا مستەفا رێبەرێکی عەشیرەتی بوو و خوێندنەوەی سیاسی و ئه‌نالیزی نەبوو. ڕەمەکی و کلاسیک سیاسەتی دەکرد. بۆیە کەوتە دژایەتی مەکتەبی سیاسیی پاڕتی دیموکرات. هاوکات دەوڵەتە داگیرکەرەکانی دیكه‌ی کوردستانی وەک دۆست و پشتیوانی شۆڕشی خۆی پێناسە دەکرد و بە شێوازێکی عەشیرەتی ڕکێفی پارتیی دیموکراتی کوردستانی لەبەردەستدابوو و بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکاری دەهێنا. تێگەیشتنی بارزانی ئەوە بوو کە عەشیرەتی خۆی سەردەست بکات و ئەرکدار بوو کە هەر سەرهەڵدانێک یان ڕوحێکی شۆڕشگێڕی لە هەر شوێنێک سەرهەڵبدات لەناوی ببات. چونکە شۆڕشگێڕی و تێکۆشانی ئازادی لە بەرژەوەندی دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان نەبوو. ئەم ڕوحه شۆڕشگێڕییە بۆ ڕەوتی بارزانیش مەترسی بوو. بۆیە بارزانی هیچ تێکۆشانێکی دژبه دەوڵەتانی داگیرکەر قبووڵ نەدەکرد و دەیگوت، ڕاوەستن با کوردستانی ئێراق سەركه‌وێت پاشان فکرێک بۆ بەشەکانی دیكه دەکەینەوە. بەڵام مەبەست پێشگرتنی بزاڤی شۆڕشگێڕی بوو لە بەشەکانی دیكه و ئەرکێک بوو کە لە پڕاکتیکدا ئەم دەوڵەتانە بە بارزانیان دابوو واته خزمەت بە داگیرکاری بە ناوی کوردایەتی.\nلە کاتێکدا کە شۆڕش لەو قۆناغەدا لە باشووری کوردستان بوو، ئایا لەو کاتەدا مستەفا بارزانی هیچ جۆرە هاوکارییەکی دەکرد بۆ زیندووکردنەوەی خەبات لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟\nسیامەند موعینی: پارتی لە دامەزراندنییەوە (١٩٤٦ هەتا سەرەتای ١٩٦٣) حیزبێكی نیشتمانیی كوردستانی بوو. لە دوای جیابوونەوە و دەركردنی بەشێک لە خەباتکارانی مەکتەبی سیاسی، وردە وردە ڕێچكەی حیزبێكی بنەماڵەیی كۆنەپەرستی گرتەبەر. هەتا لە كۆنگرەی ٨ی ساڵی ١٩٧٠ لە ناوپردان بە یەكجاری بوو بە حیزبی بنەماڵە. لەو كۆنگرەیەدا بۆ یەكەمجار كوڕانی مەلا مستەفا بارزانی؛ ئیدریس و مەسعوود بوونە ئەندامی سەركردایەتی دواتر م. س و ئەندامی بارەگه‌ی بارزانی.\nوەكو جەرجیس فەتحوڵا و بەڕێز ئەیووب بارزانی دەيگێڕنەوە، لەو كۆنگرەیەدا تەزویر بۆ هەردووكیان كراوە بۆ ئەوەی دەنگیان وەكو یەك بێت تا كێشە بۆ بنەماڵە دروست نەبێت! بەو پێیە، جووتەبرا هەر یەكی ٤٥٠ دەنگیان هێنا و گەیشتنە لووتكەی ناوەندی بڕیار و ئەم رێچکەیە ئێستاش بەردەوامە و بنەماڵە بە هەموو خەیانه‌تکارییەکی كردوویه‌تی، وەک مڵۆزمێک بە گەردەنی ئەم گەلەوە نووساوه و بەردەوام خیانه‌ت بە گەل و نیشتمان دەکات. بەهۆی بەهێزبوونی باری ماڵی و مێدیایی، ئەم خیانه‌ته بۆ کەسانی ساویلکەی سیاسی بە کوردایەتی دەفرۆشنەوە. مەلا مستەفا دوای ساڵی ١٩٦٣ بەردەوام لە خزمەتکردنی دەوڵەتانی ئێران و تورکیەدا بووە و ئێستا کوردایەتی بە گەلی کوردی دەفرۆشنەوە.\nبارزانی بە هێزی عەشرەتەوە هات بۆ مەهاباد و پشتگیری کۆماری کوردستانی کرد. ئایا کە خەباتگێرانی ڕۆژهەڵات چوون بۆ لای بارزانی بە هێزەوە چوون؟ یان هیچ هێزێکی دیاریان لەناو ڕێزەکانی پارتی دیمووکراتی کوردستاندا هەبووە؟ ئەگەر هەبووە لە ژێر چ ناوێكدا تەنزیم کرابوو؟\nسیامەند موعینی: قۆناخەکە جیاواز بوو. کاتێک عەشیرەتی مەلا مستەفای بارزانی کە زۆر نەبوون لە گەڵ حکوومەتی ئەوکاتی ئێراق لەسەر چەتەگەری کەوتنە شەڕ و نەیانتوانی لە باشوور بمێننەوە، عەسکەری ئێراق و بەشێک لە عەشیرەکانی دیكه‌ی ناوچەکە ئەم جەماعەتەیان بۆ دیوی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاونان و لە سەرما و سۆڵی ئەو سەردەم لە ناوچەی شنۆ جێگیر بوون. کۆمەڵێک وەزیر و کاربەدەستی ئەو سەردەمه‌ی کۆمار داوایان لە پێشەوا کرد کە ئەم عەشیرەتە بگرنە ژێر چەتری خۆیان. بەڵام ئەوەی کە من لە قەدیمیانم بیستوە کە دەڵێن لە دەستپێکدا پێشەوا قازی زۆر ئەلاقەی بە هاتنی مەلا مستەفا نیشان نەداوە. هۆکارەکەشی ئەوە بووە کە باقرۆڤ بە قازی محەمەدی گوتووە کە ئەم پیاوە کار بۆ ئینگلیزه‌كان دەکات و زۆر گونجاو نییە لەناو کۆماردا جێ بگرێت. بەڵام سەرەڕای ئەم تێبینییه قازی محەمەد ناردوویەتی بەدوایاندا و بە ڕەسمی پێشوازییان لێکردوون و شوێن و ئیمکاناتیان بۆ دابین کردوون.\nئەو سەردەمه کە شۆڕشی باشووری کوردستان گەشاوە بوو و بوو بە ناوەندێکی هیوا بۆ بەشەکانی دیكه‌ی کوردستان حیزبی دیموکراتی کوردستانیش کەوتنە یارمەتیدانی ئەم شۆڕشە و لە بواری ڕاگەیاندن و بەڕێکخستنكردندا دەستێکی باڵایان لەم شۆڕشەدا هەبوو. بابەتێک ئەوەیە کە شۆڕشی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاراکتەری عەشیرەتی نەبووه و سەرۆک عەشیرەت ئەم ڕەوتەی بەڕێوە نەبردووە. تەنیا لە باشووری کوردستان مەلا مستەفا و کوڕەکانی بۆ بەرژەوەندیی عەشیرەتی و بنەماڵەیی دەستیان بەسەر ئەم شۆڕشەدا گرتووە و بۆ ئامانجەکانی خۆیان کەڵک لە پارتیی دیموکرات وەردەگرن.\nهۆکار چییه کە ئەندامانی کۆمیتەی ئینقلابی لە لایەن بارزانییەوە دەکرێنە ئامانج؟ ئایا تەنها لەبەر فشارەکانی ساواک بوو بۆ سەر شۆڕشی باشووری کوردستان، یاخود بارزانی پێشکەوتنی خەباتێکی بەم شێوەیەی لە قازانجدا نەبوو؟\nسیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەردووک ئاماژە کە کردووتانە دەتوانن ڕاست بن. بەڵام لەو سەردەمه‌دا بە بڕوای من فشاری ساواک و کاربەدەستانی ئێران و هاوکات ملکەچی مەلا مستەفا بۆ ئێران، بوون بە هۆکار کە هێرش کرایە سەر بەشێک لە تێکۆشەرانی حیزبی دیموکرات. ئەوەش شاراوە نەبێت کە بەشێکی دیكه کەوتنە خزمەتی پاراستنی پارتی و بنەماڵەی بارزانی وەک ئەمیری قازی، هەژار موکریانی و کۆمەڵێکی دیكه‌ش بێ هەڵوێست ژیانی خۆیان پاراست.\nبەڵگەی ئەوه لەبەردەستدایە کە کاک سوله‌یمان موعینی لەناو زینداندا بەدەستی بارزانی شەهید کراوە؟ ئەگەر زانیاریتان هەیە دەتوانن لە ڕێگه‌ی ئاژانسەکەمانەوە چۆنیەتی شەهیدکردنی سوله‌یمان موعینی بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکەن؟\nسیامەند موعینی: ئەوە شاراوە نییە و هەر کەس دەزانێت کە شەهیدکردنی کاک سولەیمانی موعینی بە فەرمانی بارزانی و داخوازی شای ئێران و ساواک ئەنجام دراوە. دوکتور مەحموود عوسمان هەم بۆ منی باس کردووە کە ئەم خیانه‌ته بە دەستووری مەلا مستەفا بووە. تەنانەت لە چاوپێکەوتنی ته‌له‌فزیۆنیی خۆیدا ئەم مژارەی بە وردی باس کردووە.\nکاک سولەیمان بە نەخشەیەکی داڕێژراو کاتێک لە سیتەک بەرەو رۆژهەڵات دەڕوات، لەگه‌ڵ خه‌لیل شه‌وباش كه پێشمه‌رگه‌یه‌كی گه‌نجی بانه‌یی بوو، له ماشێنی قالە تەگەرانیدا ده‌بن. بەرپرسێکی پارتی بە ناوی سەدیق ئەفەندی (سەدیق ئەمین) کاک سولەیمان و خەلیل شەوباش لە ماشێنی قالە تەگەرانی داده‌به‌زێنن و هەر لە ڕێگه‌دا خەلیل شەوباش شەهید دەکەن و تەرمەکە لەپشت گوندێک فڕێ دەدەن. پاش ماوەیەک خه‌ڵكی گوند پێدەزانن و تەرمەکەی بە خاک دەسپێرن، دواتر کاک سولەیمان دەبەنە بارەگه‌ی بارزانی و ٢ مەئمووری ساواک لەو شوێنە دەبن. هاوکات هەژار موکریانی لە کتێبی چێشتی مجێوری کەس نەخۆریدا باسی ئەم ڕووداوه دەکات بەڵام زۆر بەدرۆزنی و چەواشەکاری دەینوسێت. پاش شەو و ڕۆژێك بە داخوازی ساواک هەر لەو شوێنە ئیعدامی دەکەن و تەرمەکەی بە هێلیکۆپتەر کە هەر لەو شوێنە چاوەڕوان بوو، دەبەنەوە ئێران و لە سەربازخانەی پیرانشار هەڵیده‌واسن و وێنەی دەگرن. ئەوە و بە دەیان بەڵگە هەیە کە ئینکار ناکەن و تەنانەت مەسعوود بارزانی خۆیشی لە کتێبێکدا کە بۆیان نووسیوە باس لەم بابەتە دەکات و دەڵێت: له ساڵی ١٩٦٧ دا شۆڕش ناچاربوو كارێكی ناخۆش ئەنجام بدات كه نەده‌توانرا خۆی لێ ببوێرێت. ئەويش كاتێك سليمانی موعينی كه دژی ئەحمەد تۆفيق بوو، دەستگير كرا. كه چووبووه پاڵ جاشهكانی ٦٦ و هاوكاری ڕژێمی عێراقی له دژی شۆڕش كردبوو. ئيدی كوژرا و لاشەكەی بۆ ئێران نێردرایه‌وه. نەدهكرا وا چاو له مەسەلەی چارەنووسی سليمانی موعينی بكرێت كه مەسەلەيەكی حيزبی ناوخۆييه. ئەو هاوكاری جاشەكانی ٦٦ ی كردووه و دوژمنی شۆڕشه و ناكرێت كێشه‌كه‌ی جيابكرێته‌وه به بيانووی ئەوەی كه پێوەندی به كاروباری حيزبەكەيەوه هەبووه. هەرچەنده ئێمه ئەو كۆتاییه ناخۆشەشمان بۆ ئەو پياوە نەدەخواست.» مەسعوود بەبێ بنەما دەڵێت، کاک سولەیمان هاوکاری مەکتەبی سیاسی و مام جەلالی کردووە و پێوەندی له‌گه‌ڵ ڕژێمی ئێراقیدا هه‌بووه. ئێستا دوای زیاتر لە ٥٠ ساڵ دەرکەوتووە کە ئەوە درۆیە و ئەوە تەنیا بۆ پاساوی کردارە قێزەونەکە و خیانه‌تی باوكیه‌تی.\nهەڵوێستی گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەبەرامبەر ئەم خیانەتەی بارزانیدا چی بوو؟ ئایا ئەم کردەوەی بارزانی ئومێدی شۆڕشی کوردستانی نەشکاند کە لەو قۆناغەدا شۆڕش لە باشووری کوردستاندا بوو؟\nسیامەند موعینی: لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێش ئەم ڕووداوه مەلا مستەفا زۆر خۆشەویست بوو و خەلک سوێندیان بە سەری دەخوارد، بەڵام دوای ئەم کردەوە و دەرکەوتنی خیانه‌ت و خزمەتکاری بارزانی بۆ ساواکی شا، ئیدی خەڵک بۆی دەرکەوت و ئەو خوشەویستییە بوو بە ڕق و کین به‌رانبه‌ریان. تەنانەت لەناو شاردا بەئاشکرا جنێویان بە مەلا مستەفا دەدا کە ڕۆژانه گەل دەیبینی جەنازەی گەنجەکانیان تەحویلی ئێران دەدرایه‌وه و لە ناوەڕاستی شار هەڵیانده‌واسین بۆ ئەوەی خەڵک بترسێنن. ئیدی کاریزمای بارزانی تێکشكا و ڕومه‌تی ڕاستیی خۆی بۆ گەل نیشان دا و هەتا مردنیش کە بە سەرشۆڕی مرد ئەو خیانه‌ته‌ی بە ناوچاوانییەوە مابوو.\nمه‌به‌ستی بابەتەکەمان خیانەتی بنەماڵەی بارزانی و شەهیدکردنی کاک سوله‌یمانه. دەمەوێت بپرسم خاڵی لاوازی کۆمیتەی ئینقلابی و کەموکورتی خەباتگێران لەو کاتەدا چی بوو؟ چ دەستێکی ناوخۆیی و دەرەکی لەپش شکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیه بوو؟\nسیامەند موعینی: خیانه‌تی بنەماڵەی بارزانی یەک و دوو نین - هەزاران مرۆڤی شۆڕشگێڕیان شەهید کردووه. دەیان کتێب و بابەت هەیە کە باسی ئەم مژارانە ده‌كات و لەم کورتە باسەدا جێگای نییە بیانهێنمه سەر زمان. شەهیدکردنی کاک سولەیمان یەکێک بوو لەو تاوانانەی بە دەستی ئەو کەسانە کراوە. حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران لە سەردەمی شۆڕشی گەلانی ئێراندا کە لە بنەماڵەی بارزانی بێ منەت بوو، لە نووسراوەیەکدا بەناوی خیانه‌ته‌كانی قیادە موەقەتە و کوڕانی بارزانی باسی زۆر مژاری تر دەکات. بەڵام ئێستا هەموویان کپ و بێده‌نگ بوون و تەنانەت هه‌ندێكیان بە سەروباڵای مەلا مستەفادا هەڵده‌ڵێن بەڵکوو پاکەتێک دۆلاریان پێ بگات. بەو شێوازەش دەخوازن ڕاسان و شۆڕشگێڕی لە ڕۆژهەڵات بەڕێوه‌بەرن!\nشکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیە چ کاریگەرییەکی لەسەر کۆمەڵگه‌ی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەبوو؟\nسیامەند موعینی: بێ گومان کاریگەری نێگه‌تیڤی لەسەر ورەی خەڵک لە ڕۆژهەڵات هەبوو. کاتێک دەبینن گەل متمانە دەدات بە ڕێکخستنێک یان کەسێک یان پارتییه‌ك و ئەم کەس و پارتییه‌ش بە ئاشکرا خیانه‌ت دەکات و باشترین ڕۆڵەکانی گەل قەتڵوعام دەکات و لە گەڵ دوژمنی خوێنخۆری گەلەکەی هاوکار و هاوپەیمانە، ئیدی ورە دەشکێت. ئەو سیناریۆیە و ڕەوشە بەتایبەت پیلانی ساواک و سیسته‌می داگیرکاری ئێرانە و مەلا مستەفا و کوڕەکانی بەڕێوەیان بردووە. ئێستاش دەبینین کە مەلا مستەفا ئوجاقی کوێر نه‌بووه‌ته‌وه و کوڕ و نەوەکانی بەردەوام هاوکاری تورکیە و ئێران دەکەن بۆ جاسووسی و شەهیدکردنی شۆڕشگێڕان لە هەموو کوردستان.\nئێستا کە شۆڕش بەردەوامە ئێوە چ خاڵێکی لاوازی شۆڕش و شۆڕشگێرانی کورد بە کۆسپ دەبینن لە بەردەم سەرخستنی شۆڕشی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟ لە بەرامبەر ڕژێمی داگیرکەری ئێران چ ئەرکێک دەکەوێتە سەر خەباتگێرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟\nسیامەند موعینی: رۆژهەڵاتی کوردستان پارچەیەکی گەورەی کوردستانە و قوربانی زۆری داوە و گەلێک شۆڕشگێر و تێکۆشەری بە ئەزموونی تێدا هەیە. یەکەم بە بڕوای من خەباتی رۆژهەڵات پێویستی بە ئیرادە و یەکگرتووییەکی بنگەهی هەیە و خەباتێک لەسەر بناخەی كولتوور و رئالیتەی سیاسیی ئێران و ڕۆژهەڵات بە کولتوورێکی نوێ بونیادبنرێتەوە. ئێستا ڕژێمی ئێران فشارێکی زۆری سیاسی، ئابووری، و دیپلۆماسی لەسەرە و ئێستا پێویستە کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەسەر ئەم بنەمایە لێكتێگه‌یشتنێكی سیاسی و درووستیان هەبێت. حیزبەکان پێویستە بە سیاسەتی خۆیاندا بچنەوە و ئەم دەرفەتە زێڕینە لە دەست نەدەن. بەڵام هەر وەک عەرزم کردی پێویستە ئیرادەیەکی شۆڕشگێڕی هەبێت و باوەربەخۆبون و تێگەییشتن بەردی بناخەی سەرکەوتن دەبێت.\nڕێزدار سیامەند موعینی زۆر سوپاستان دەکەین کە پێشنیازه‌کەی ئێمەتان قبوڵ کرد و وەڵامی پرسیارەکانی ئێمەتان دایەوە، پێم خۆشە لە کۆتاییدا بپرسم لە ژیانی شۆرشگێڕی کاک سلێمان موعینیدا چ هەڵوێستێک یان چ گوتەیەکی کاک سلێمانی باوکتان هەیە کە لە فکر و هۆشی ئێوەدا مابێتەوە و کاریگەری لەسەر ژیانی شۆرشگێڕی ئێوەدانابێت؟\nسیامەند موعینی: کاک سولەیمان موعینی بۆ شۆڕش و گەلەکەی ژیاوە. بۆ کۆمەڵگه‌یەکی ئازاد و یەکسان تێکۆشانی کرد. هیچ کات لەم تێکۆشانە ڕێی به دوودڵی نەدا و هەموو خۆشیی ژیانی بەجێهێشت بۆ تێکۆشان. بۆیە وەک قارەمانێکی ڕاستین ژیا و وەک قارەمانێکیش ژیانی پێشکەش بە گەلەکەی کرد. کاک سولەیمان لە نووسراوەیەکی خۆیدا بۆ سەردێڕ دەنووسێت: «پۆڵا دەشکێت بەڵام قەت ناچەمێت» ئەو وتەیە بیر و باوەڕی پتەوی دەوێت بۆ ئەوەی شۆڕشگێڕێک نەچەمێت.\nلە مەخموور ٨ چەتەی داعش کوژران\nتەندروستی کەرکوک ٣٥ حاڵەتی تووشبوون بە کۆرۆنای ڕاگەیاند\nیەپەسە: لە ئامەد بەکرێگیراوێکمان سزادا\nبوومەلەرزەیەک باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەژاند


پێدەچێت ئەنجلینا جولی بەشداری لە فیلمێکدا بکات کە لە ڕۆمانێکی ئاگاسا کریستی‌ـیەوە وەرگیراوە » DidiMn\nسەرەتا / سینەما/هەواڵ / پێدەچێت ئەنجلینا جولی بەشداری لە فیلمێکدا بکات کە لە ڕۆمانێکی ئاگاسا کریستی‌ـیەوە وەرگیراوە\nپێدەچێت ئەنجلینا جولی بەشداری لە فیلمێکدا بکات کە لە ڕۆمانێکی ئاگاسا کریستی‌ـیەوە وەرگیراوە\nئەنجلینا جولی‌ـی براوەی خەڵاتی ئۆسکار، نزیکە لەوەی بەشداری لە فیلمێکدا بکات کە پێشتر لاورین باکاڵ ڕۆڵی تیادا بینیوە بە ناوی کوشتن. ئەم فیلمەش نوێکردنەوەی ئەو فیلمە کلاسیکییەی ساڵی ١٩٧٤ـە و کێنیس براناگ کاری دەرهێنانی بۆ ئەنجام دەدات.\nفیلمەکەی براناگ، هەروەک فیلمە ئۆریجیناڵەکەی سیدنی لومێت، چیرۆکەکەی لە ڕۆمانێکی ساڵی ١٩٣٤ـی ئاگاسا کریستی وەرگرتووە، کە تەوەری چیرۆکەکە دەربارەی لێکۆڵینەوەیەکی تایبەتی هێرکول پایرۆت و هەوڵەکانیەتی بۆ چارەسەرکردنی کەیسێکی کوشتن.\nبراناگ ڕۆڵی پایرۆت دەبینێت، کە لە فیلمەکەی لومێت‌ـدا ئەلبێرت فینی ڕۆڵی تێدا دەبینی. بەگوێرەی زانیارییەکانی هۆڵیوود ڕیپۆرتەر، جولی لە گفتوگۆی کۆتاییدایە بۆ ئەوەی ڕۆڵی خاتوو هاریەت هوبارت بەرجەستە بکات.\nدەبێت ئاماژە بەوەش بدەین لە فیلمەکەی لومێت‌ـدا لە پاڵ هەریەکە لە فینی و باکاڵ، ئینگرید بێرگمان و شان کۆنێری ڕۆڵیان لەو فیلمەدا بینیوە.\nبڕیارە مانگی ئەیلولی ئەمساڵ دەست بە وێنەگرتنی ئەم فیلمە بکرێت و شوێنی وێنەگرتنیش بریتییە لە لەندەن و ماڵتا.\nجولی لەم ساڵانەی دواییدا کەمتر وەک ئەکتەر دەرکەوتووە، بەڵکو دەیەوێت زیاتر وەک خانمە دەرهێنەرێک خۆی بناسێنێت. ساڵی پار جولی لەگەڵ هاوسەرەکەی، براد پیت، دەرهێنانیان بۆ فیلمی لە تەنیشت دەریا کرد.\nئەم فیلمەی کە بڕیارە براناگ کاری دەرهێنانی بۆ بکات، لە لایەن فۆکس‌ـەوە بڵاو دەبێتەوە، لە کاتی گەرمەی دابەشکردنی خەڵاتە جیهانییەکان؛ مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠١٧.\nAnjelinaJolie, Film, PshtewanKamal,


ئایندەی پەیماننامەی سنورداركردنی چەكی ستراتیژی ئەتۆمی\n23/06/2020 300 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپێشبڕكێی لەناوبردنی چەك.. هاوڕێ (شی) چی دەڵێت؟ بەو ناونیشانەوە، گۆڤاری "سفوبودنایا پریسا" راپۆرتێكی بڵاوكردووەتەوە دەربارەی ئایندەی پەیماننامەی سنوردار كردنی چەكی ستراتیژی ئەتۆمی، لەگەڵ بەردەوامی رەتكردنەوەی چین بەوەی بەشداری تێدا نەكات.\nبەپێی راپۆرتەكە، تا ئێستا دیار نییە، كە نوێنەری وەزارەتی دەرەوەی چین دەگاتە نەمسا، كە لە رۆژانی ٢٢ و ٢٣ی یۆنیۆ لە نێوان جێگری وەزیری دەرەوەی روسیا سیرگی ریابكۆف و نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ سنورداركردنی چەك مارشاڵ بیلینگی لە ڤیەننا دەبەسترێت، پێدەچێ پەكین بە هیچ شێوەیەك وەڵامی داواكەی ئەمریكا نەداتەوە بە بەشداری كردن لە گفتوگۆكانی لەناوبردنی چەك.\nهەر بەپێی راپۆرتەكە، لە خودی ئەمریكادا، بەلایانەوە گرنگ نیە باس لە درێژكردنەوەی ستارت -٣ بكرێت، كۆشكی سپی و هەروەها سەرۆك ترامپ چەندین جار باسیان لەوە كردوە حەز بەوە دەكەن پەیماننامەكە هەڵوەشێننەوە. هەرچی پۆتینە، زۆر بەتوندی بەرگری لە درێژكردنەوەی ستارت-٣ دەكات و زیاتر لە جارێك باسی قورسی پێشبینی كردنی كردوە بۆ لێكەوتەی هەڵوەشانەوەی.\nلەو بارەیەوە، توێژەری سیاسی ئەلكسەندەر زیموفسكی دەڵێت: ئامادە نەبوونی نوێنەری چین، پاساو دەداتە ئەمریكا بۆ ئەوەی ستارت-٣ درێژ نەكاتەوە.\nهەروەها دەڵێت: روسیا رێگر نییە لە ئەنجامدانی گفتوگۆی لایەنە جیاوازەكان سەبارەت بە سەقامگیری ستراتیژی. لەگەڵ دووپاتكردنەوەی گرنگی ئامادە بوونی دووهێزە ئەتۆمیەكەی نێو ناتۆ، واتە فەرەنسا و بەریتانیا، نەك بەتەنها چین لەسەر مێزی گفتوگۆكان بێت. هەرچی ترامپە تا درەنگانێك نەیزانیوە لەندەن چەكی ئەتۆمی هەیە. هەروەك جۆن بۆلتن راوێژكاری پێشووی سەرۆكی ئەمریكا لە یادەوەریەكانیدا ئاماژەی بۆ كردوە.\nچین لەم حاڵەتەدا لەسەروی ململانێیەوەیە و هیچ كۆت و بەندێكی لەبەردەمدا نییە بۆ پەرەدان بە چەكە هێرشبەرە ستراتیجیەكەی.\nهەروەها بەردەوامە لە تاقیكردنەوەی نوێترین رۆكیتی قورس ی كێشوەر بڕەكان، كە ناوەكەی پێی دەڵێن " بۆنی رۆژهەڵاتی".\nئەوەش روونە، كە باڵیۆزی روسیا لە ئەمریكا (ئەناتۆلی ئەنتۆنۆف) لە میانی دیدارێكدا ئەوەی خستە روو كە، روسیا، چین ناچار ناكات بێتە نێو پەیماننامەكەی روسیا و ئەمریكاوە. تا ئێستاش روون نیە كە ئەمریكا و روسیا دەگەنە رێككەوتنێكی دوو قۆڵی.


كورد لە پەندی پێشینانى توركان – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئاب 11, 2020 1013 جار بینراوە 0 سەرنج\nبەدەم نوسینى ئەو بابەتەوە، بانگی دوو لە هاورێ توركەكانم كرد و پێم گوتن: سەیربكەن ئێوە چیتان گوتوە لەبارەى ئێمەوە! جگە لەوەى كە ئینكاری ئەوەیان كرد ئەمە بەشێك بێت لە پەندی پێشینانى توركان لەبارەى كوردانەوە, هاودەم دژایەتی خۆشیان بۆ ئەم جۆرە تێگەیشتنە و جۆرە ئەدەبیاتە دەربڕی, ئەوە جگە لەوەى هیچ كام لەوانەش گوێبیستى ئەو چەشنە لەپەند لەبارەى كوردانەوە نەبووبن. كە زانیشیان خەریكە بابەتێكى لەم جۆرەش دەنوسم داوایان كرد لێم كە نەینوسم, چونكە ئەوە گوزارشتێكی راستى توركان نییە لەبارەى كوردانەوە.\nبەم پێشەكیەوە ئەم بابەتەم دەستم پێكرد, لە پێناو ئەوەى خوێنەرى كورد نەكەوێتە ژیر ڕق و كین و پەرچەكرداری فاشیستیانە, چونكە ئەوە گوزارشت نییە لە تێگەیشتنى هەموو توركێك, لەگەڵ ئەوەشدا لە بەشێك لە سەرچاوەكانیان بەداخەوە پەند گەلێك كە سوكایەتى بە كورد دەكا هەیە, لەوانە:\n1- بە كەریان گوت كورد, چل رۆژ كاى نەخوارد.\n2- خودا كوردی دروست كردوە, بۆ ئەوەى شاخەكان چۆل و هۆل نەبن.\n3- خودا كوردی دروست نەكردبا, كەر پارەى نەدەكرد.\n4- كورد قیاس بە گاور موسلمانە.\n5- دۆم مۆسیقا دەژەنێ, كورد هەڵدەپەرێ.\n6- باشترین كورد, ئەو كوردەیە كە مردوە.\n7- دەست بدە كوردی داوی قۆل دەكا, داوای شوێنی نوستن دەكا. مەبەست لەوە كورد بێچاوڕوە.\n8- لە ناو كوردان ئەولیاو پیاوچاك دروست نابی.\n9- كورد پیاوچاكیش بوو, مەیخە حەوشەى ماڵەكەت.\n10- لەناو كوردان عەقل نییە.\n11- كورد خودای نییە.\n12- گومان مەبە كورد كەرە.\n13- كورد بە مووە.\nماوەتەوە بڵێن ئەوە تەنها كەلتورو پەروەردەى چاك و فێربونى ئاكار باشیە، مرۆڤی چاك و بەرهەمدار و عاقلمەند بەرهەم دێنێت، ئەو بابەتەم لە پێناو ئەوەى كە تۆی كورد زمان قسەى ناشرین و پەرچەكردارى نا دروست بنوێنى نەنوسیوە, بەڵكە تەنیا لەپێناو ئەوە نوسیومە هەر یەك لە جێگاى خۆمانەوە هەوڵى وەپێش خستنى خۆمان بدەین و وەبەرهێنان لە خود دا بكەین و ناراستى ئەوەى لەبارەمانەوە گوتراوە لە مەیدانی كردار بسەلمێنین.\nبڵاوکراوەی پێشووپەرلەمانتارێكی گۆڕان وەڵامی وتەبێژی حیزبەكەی دەداتەوە\nبڵاوکراوەی نوێترململانێی بەرهەمهێنانی ڤاکسینی کۆڕۆنا و هەوڵی عێراق بۆ بەدەستهێنانی ڤاکسینەکە


ANF | قەرەسوو: هێزە تایبەتەکانی پەدەکە لە خەلیفان گەریلاکانیان شەهید کرد\nمستەفا قەرەسوو، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە ڕایگەیاند، ئەو هێزانەی کە گەریلاکانیان لە خەلیفان شەهید کردووە، هێزی سەر بە پەدەکەن و وتی:"ئاشکرایە کە ئەم کردەوەیە چوون لە مێژوودا تۆمار دەکرێت، بەڵام بە دەستی گەلی کورد دەتوێنەوە."\nهه‌ینی, 15 Oct 2021, 19:32\nمستەفا قەرەسوو، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە بەشداری لە بەرنامەیەکی تایبەتی مەدیا هابەر کرد و باسی لە پرسەکانی رۆژەڤ کرد.\nقەرەسوو لە ساڵیادی پیلانگێڕیی نێودەوڵەتی ٩تشرینی یەکەمدا قسەی کرد و ڕایگەیاند، کە پیلانگێڕیەکە لە ئیمرالی بە گشتی بە بەرخۆدانی ٢٣ ساڵەی ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان پووچەڵکراوەتەوە.\nقەرەسوو وتی، کە چەندین مانگە گازی کیمیایی لە هێرشە داگیرکارییەکانی دەوڵەتی تورک بۆ سەر گەریلاکان بەکاردەهێنرێت و وتی، بە تایبەتی کوردانی ئەوروپا، پێویست بوو گەلی کورد بەو هۆیەوە قیامەتی دروست بکردایە.\nقەرەسوو لەبارەی هەڵوێستی پەدەکە کە پشتگیری دەوڵەتی تورک دەکات لە شەڕی دژی گەریلاکاندا وتی، کە پەدەکە بەو سیاسەتانەوە بوێری بە دەوڵەتی تورک دەدات کە باشوری کوردستان داگیر بکات.\nقەرەسوو هەروەها لەبارەی لێدوانەکانی کەمال کیلچدارۆغڵو، سەرۆکی CHP لەسەر پرسی کورد وتی"ئەگەر ئەمڕۆ CHP باسی هەبوونی کورد بکات، هۆکارەکەشی ئەوەیە کە سیاسەتی شەڕی ئاکەپە – مەهەپە شکستی هێناوە، ئەگەرنا کلچدارۆغڵو دەمیشی نەدەکردەوە. بێگومان موخاتەب پەرلەمانە، دەبێت لە پەرلەماندا چارەسەر بکرێت. هەدەپەش موخاتەبە، سیاسەت لە تورکیا موخاتەبە و هێزە دیموکراتیەکانیش موخاتەبن، بەڵام لە چارەسەرکردنی پرسی کورددا ڕێبەر ئاپۆ موخاتەبی سەرەکیە. بێگۆمان کێشەی کورد لە پەرلەمان چارەسەر دەبێت، بەڵام کێ لەسەر ناوی کورد قسە دەکات، گرنگترین کەس کە لەسەر ناوی کورد قسە دەکات، ڕێبەر ئاپۆیە."\nلەبارەی ساڵیادی پیلانگێڕیی نێودەوڵەتیی لەدژی ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان قەرەسووو، وتی:"23 ساڵ بە سەختی و دژواری تێپەڕیوە. ئەوە تێکۆشانێکی مەزن بوو. گەلەکەمان و ئێمە و بەتایبەتی ڕێبەر ئاپۆ لە ئیمرالی تێکۆشانی زۆر بەهێز دەکەن، ئەگەر بەرخۆدانی ڕێبەرایەتیی ئێمە نەبوایە، بزووتنەوەکەمان لەو ئاستەدا نەدەتوانی شەڕ بکات و گەلەکەمان بەم ئەندازەیە نەیدەتوانی بەرخۆدان بکات. لەم ڕووەوە هەڵوێستی ڕێبەر ئاپۆ، شیکردنەوەی دەسەڵاتی پیاوسالار، دروستکردنی هێڵی ئازادی ژن، هۆشیاری شۆڕشی ئیکۆلۆجی، هەموو بەرخۆدانێک لە مێژووی کورد وای کردووە کە ئێمە لەم ٢٣ ساڵەدا خەباتێکی گەورە بکەین"\nقەرەسوو لەبارەی ئامانجی پیلانگێڕی و تێکشکاندنی پیلانگێڕییەکە وتی "پیلانگێڕییەکە بەگشتی تێکشکێنرا بەو پیلانگێڕییە ویستیان ڕێبەرتی بێکاریگەر بکەن، بەڵام ڕێبەرتی زیاتر گەورە بوو. ویستیان دڵسۆزی خەڵک بۆ ڕێبەرتی لاواز بکەن، بەڵام ئێستا ئەوان زیاتر دڵسۆزی ڕێبەرتین. نەک هەر گەلی کورد، بەڵکو خەڵکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان دڵسۆزی ڕێبەرتین. لە داهاتوودا هەموو ژنانی جیهان دڵسۆزی خۆیان بۆ ڕێبەرتی نیشان دەدەن. چونکە ژنان ویژدانیان هەیە، ئەوان دادپەروەرن، بێگومان زیاتر خاوەنداری لە ڕێبەرتی دەکەن. لەبەرئەوەی ڕێبەرتی بۆ ئازادی ژنان زۆر کاری کردووە. هەموو ئەمانە لە دژی پیلانگێڕییەکە تێکۆشانێکی گەورەی هێناوەتە ئاراوە. ئێستا دەڵێین کاتی ئازادیی ڕێبەرایەتییە. هەموو دیموکراتەکان و ڕۆشنبیران و نووسەرانی جیهان خاوەنداری لە ڕێبەرتی دەکەن. بەڕاستی ڕێبەرتی بووە بە پێشەنگی گەلانی جیهان. ئەوەش دەریدەخات کە پیلانگێڕییەکە تێکشکاوە ''\nقەرەسوو لە ساڵیادی ڕاپەڕینی ٦ و ٨ی تشرینی یەکەمدا وتیشی:"ڕاپەڕینی ٦و ٨ی تشرینی یەکەم، بەرخۆدانی کۆبانێی سەرکەوتوو کردووە. ئەگەر گەل چەند مانگێک لە سنووری پرسوس بەرخۆدانی نەکردایە و بە ڕاپەڕینی ٦و٨ی تشرینی یەکەم ئەو بەرخۆدانە ئەنجام نەدەدرا، بەرخۆدانی کۆبانێ سەرنەدەکەوت. وەک هەندێک دەڵێن سەرکەوتنی بەرخۆدانی کۆبانێ لە ئەنجانی بۆردومانی فڕۆکەکان نەبوو، بەڵکو ئەگەر گەلی کورد، بەرخۆدانی شۆڕشگێڕان، پشتیوانی ئەوان، نەبواتە و تەلی سەر سنور لانەبرایە، کە چوونە رۆژئاوا و شەڕیان کرد، ئەگەر ئەمانە نەبوانایە، بەرخۆدانی کۆبانێ سەرنەدەکەوی.\nلەم روووەوە بەرخۆدانی کۆبانێ بەرخۆدانێکی مێژووییە. هەروەک لە ڕۆژی یەکەمدا گوتمان هەر وەک چۆن هیتلەر لە ساڵی ١٩٤٠دا ستالینگرادی گەمارۆدا، هەر وەک چۆن شۆڕشگێڕەکان، ماڵ بە ماڵ و ژوور بە ژوور شەڕیان دەکرد و فاشیستیان شکاند، کۆبانیش ئاوا دەبوو. ئێمە وتمان ئەوە سەرکەوتنێکی بەو شێوەیەیە، بەرخۆدانی کۆبانێ سەرکەوتنێکی مێژوویی بوو''\nقەرەسوو لە بەردەوامیدا وتی:"ڕاپەڕینی ٦ و ٨ تشرینی یەکەم، هەر وەک چۆن لە ڕۆژی سەرکەوتنی بەرخۆدانی کۆبانێدا سەریهەڵدا، هەروەها ئەوانەی کە سیمەکەیان لە باکور لابرد و چوونە ئەوێ شەڕیان کرد، چارەنووسی شەڕی کۆبانێیان دیاریکرد."\nهەروەها مستەفا قەرەسووو، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە بۆ ساڵیادی کۆمەڵکوژیی گارێ قسەی کرد. ئەو کەسانەی بەبیر هێنایەوە کە لە کۆمەڵکوژیەکەدا گیانیان لە دەست داوە و وتی"بەبیرهێنانەوەی ئەو کەسانەی کە لە کۆمەڵکوژیی گارێ شەهید بوون، یادکردنەوەی هەموو گەلانی تورکیایە. ئەگەر یادی یادیان بکرێتەوە، تورکیا دیموکراتی دەبێت. تاکە ڕێگەی ئازادی تورکیا، تورکیای دیموکراتی و کوردستانی ئازادە، شەهیدانی ١٠ی تشرینی یەکەم ئەمەیان نیشانەی ئەوەن. پرۆفایلی ئەو کەسانەی کە لە ١٠ تشرینی یەکەمدا وتیان نا بۆ جەنگگرینگە. لە هەموو لایەکەوە هاتبوون و لە هەموو لایەنەکی. سیاسی بوون بۆیە دەبێت مرۆڤ گرنگی بە شەهیدانی ١٠ی تشرینی یەکەم بدات.\nقەرەسوو لەبارەی لێدوانەکەی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکاوە سەبارەت بە هێرشەکانی داگیرکاریی تورکیا بۆ سەر رۆژئاوا و باکوری سوریا، وتی:"پێویستە مرۆڤ لێدوانەکەی بایدن بە گرنگ بزانێت. ئەگەر لە لێدوانەکانیاندا دڵسۆز بن، دەبێت بەو پێیە سیاسەتێک دابنێین لە ٩ی تشرینی یەکەمدا، سەرێکانی و گرێ سپی لە ئەنجامی ڕێککەوتنی ئەردۆغان و ترامپەوە داگیرکران. گەلانی باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا دەڵێن، کە دەوڵەتی تورک سوریا داگیر دەکات، ئارامی تێک دەدات، دەڵێن نەک تەنها لەگەڵ گەلانی سوریا بەڵکو دوژمنایەتی هەموو گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەن. بۆیەش ئەو هەڵسەنگنانەی کە کورد دەیکرد، لەئێستادا بایدن دەیکات."\nقەرەسوو لە بەردەوامیدا وتی:"لێدوانەکانی ئەم دواییەی بایدن نیشانەی ئەوەیە کە سیاسەتەکانی ئەو سەردەمەی ئەمریکا هەڵەیە، کورد ڕاست دەکات. ئەگەر سەرۆکی ئەمریکا ئەمە بڵێت، واتە پێویستە پشتیوانی لە خەباتی کورد بکات. لە دژی داگیرکاری و دەوڵەتی تورک کار بکات و دەوڵەتی تورک لەوێ دەربکات. گەلی کورد بووەتە قوربانی. پێویستە ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا هەڵوێستیان هەبێت.\nقەرەسوو شەهیدبوونی 6 گەریلای لەلایەن پەدەکەوە هەڵسەنگاند و وتی" سێ هەفتە پێش ئێستا، بەبێ ئەوەی ناوی بهێنم، باسی ئەوەم کرد کە شۆڕش ماردین شۆڕشگێرێکی چۆن بوو. کاتێک دەچێتە شەڕ لەگەڵ دەوڵەتی تورک لە بۆسەکەی پارتیدا شەهید دەبێت. ساڵی ١٩٩٦هاتووتە ناو تێکۆشانەوە، لە دێرسیم، بۆتان، زاگرۆس شەڕی کرد، لە ڕۆژئاوا بریندار بوو، چووەتە وڵاتێکی دوور و لەوێ چارەسەر بۆکرابوو، هێشتا بەتەواوی چارەسەر بۆ نەکرابوو، هێرشەکانی دەوڵەتی تورک دەبینێت و بە بانگەوازێکەوە دێتە شەڕ و دەیەوێت کوردستان لە داگیرکەری رزگار بکات. کەسێکی بەم شێوەیە شەهید بووە. هاوڕێکانی تر هەموویان شەڕڤانن. پەدەکە کە هاوکاری دەوڵەتی تورک دەکات، هەڤاڵانی دیکەی شەهید کردووە. بۆ ئەوەی دەوڵەتی تورک تەنگەتاو نەبێت، ئەو هەڤاڵانەی شەهید کرد. دەڵێن: "لێرە کاری پەکەکە چییە؟" کاری دەوڵەتی تورک چیە، کاری میت چیە، کە دوژمنی کوردە لەسەر خاکی کوردستان؟ دەوڵەتی تورک سبەینێ تورکمانەکان دەکاتە بیانوو و باشور داگیر دەکات. هەڵوێستیان لەکاتی ئەنجامدانی ڕیفراندۆمدا، هەڵوێستیان لە کەرکوک ڕوونە.\nقەرەسوو لە بەردەوامیدا وتی:"سەبارەت بە دۆخی خەلیفان هیچ لێدوانێک نەدرا، هەڤاڵێکی گەنج کە رزگاری بوو، شایەدحاڵە. پێویستە هەموو هاوڕێیانی گەنج وەک نمونە وەریبگرن. بۆ ماوەی ١٦ڕۆژ، تینوویی و برسیی لە رێگەدا دەڕوات و دەگاتە هاوڕێکان. ئەو شایەتحاڵە ،دەڵێت بەبێ ئاگادارکردنەوە، بۆسەیان دانابوو و هەڤاڵانیان شەهید کرد. بەتەنها دوژمن ئەمە دەکات، دەوڵەتی تورک ئەو کارە دەکات. ئێمە ئێستا زانیاری دروستمان هەیە. پێش ڕووداوەکەی خەلیفان، پێشمەرگەکانی ڕۆژ، پەیوەندی بە خانەوادەکانیان دەکەنو دەڵێن:"پەکەکە هاتووەتە خەلیفان، ئێستا ئێمە دژی ئەوان دەست بە جووڵە دەکەین." ئەوە زانراوە کە ئەوانەی ئەو هەڤاڵانە لە خەلیفان شەهید دەکەن ڕاستەوخۆ سەر بە پەدەکەن، نەک حکومەت. هێزە تایبەتەکانی سەر بە پەدەکەن و ئەو چەتانە بە پێشمەرگەکانی رۆژ ناودەبرێن. ئەوان چەتەن. ئەگەر بەوان پێشمەرگە بگوترێت، ئەوان سوکایەتیە بە پێشمەرگە. ئەوان چ هێزێکن؟ هێزێکی فەرمی نین. کێ پارەیان دەداتێ؟ حکومەت نادات. ئەوە بڕیارێکی حکومەت نییە. پارەی گەل بەو چەتانە دەدەن کە پێیان دەڵێن پێشمەرگەی ڕۆژ. دەچێن بە شەنگال و بە ڕۆڵەکانی ئێزدی دەلێن، ئەوان هێزێکی بیانین.\nئاشکرایە ئەم کردەوانەی پەدەکە چۆن لە مێژوودا تۆمار دەکرێت، بەڵام ئەوانیش خۆیان تەواو دەکەن. هەروەها خۆیان بە دەستی گەلی کورد تەواو دەکەن. مرۆڤ ئەوەندە بێفام نابێت. هێزێکی سیاسی بەم ئەندازەیە تێناگات دەوڵەتی تورک چییە، پڕوپاگەندەی دەوڵەتێک دەکات کە دوژمنی کوردە. بەهۆی هەڵەبجەوە لە باشوور یەکێک لە هەستیارترین پرسەکان چەکی کیمیاییە. بەهۆی چەکی کیمیاییەوە ئەمریکا هێرشی کردە سەر سەدام. لە دژی گەنجانی کورد، گەریلا چەکی کیمیایی بەکاردەهێنرێت، بەڵام پاپەدەکە بێدەنگە، ئەمەش ڕاستی پەدەکە نیشان دەدات.\nلەبەرامبەر ئەمەشدا پێویستە دیموکراتە کوردەکان و هونەرمەندان و ڕۆشنبیرانی کورد هەڵوێستیان هەبێت. بە بێدەنگی، هەڵوێست نیشان نادرێت. ئەگەر دیموکراسیخوازان و هونەرمەندان و ڕۆشنبیرانی کورد سەیری ئەوە بکەن کە ئەمڕۆ پەدەکە لە بەرانبەر پەکەکە چی دەکات، ئەوا لە داهاتوودا پەدەکە هەمان کار لە بەرانبەر هێزەکانی دیکەش دەکات. لەم ڕووەوە داوا دەکەین هەموو کەس بە بەرپرسیارانە بجووڵێنەوە. پێویستە پەدەکە حسابی شەهیدانی خەلیفان بدات.\nلەبارەی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی دژی گەریلاکان کە دەوڵەتی تورک لە وەرخەل بەکاری دەهێنێت، قەرەسوو وتی "ئەمە تاوانێکی جەنگییە. ئایا ئەو چەکانە ئازادن کە بەرانبەر پەکەکە و کورد بەکاردەهێنرێن؟ پێویستە نەتەوەیەکگرتووەکان، یەکێتی ئەوروپا و ئەو دەوڵەتانەی بەکارهێنانی چەکی کیمیاییان قەدەغەکردووە، قسە بکەن. ئەمە نائەخلاقیە دەوڵەتی تورک ئەمە نەک تەنیا لە دژی کورد بەکاردێنێت، بەڵکو لە داهاتوودا لەدژی هەندێک لایەنی دیکەش بەکاردەهێنێت.\nقەرەسوو لەبەردەمایدا گوتی، " لەبەرامبەر ئەمەدا پێویستە جەماوەری کورد هەستێتە سەرپێ. بەڵام گەریلاکان شەڕ دەکەن، بەڵام چۆن لە دژی ژەهر و چەکی کیمیایی شەڕ دەکەن؟ بۆمبی ئەتۆمیان لەدژی ژاپۆن بەکارهێنا، چی ڕوویدا؟ ژاپۆنیەکان ناچار بوون خۆیان ڕادەست بکەن. دەوڵەتی تورک دەیەوێت هاوشێوەی ئەوە لە دژی گەریلا بکات، بە چەکی کیمیایی دەیەوێت گەریلاکان لەناوببات. سوپای تورک ئیرادەی نییە کە لە دژی گەریلا شەڕ بکات. ئەوان ناتوانن لە دژی گەریلا شەڕ بکەن. لە لایەکەوە لە دوورەوە بە فڕۆکە بۆمباران دەکەن. لەلایەکی دیکە چەکی کیمیایی بەکاردێنن. ئەوان ناتوانن لە دژی قارەمانانی کورد شەڕ بکەن، بە هەمان چەک سەربازانی تورکیا ناتوانن ڕۆژێک بوەستن، هەڵدێن. چونکە گەریلاکانمان بە فیداکاری شەڕ دەکەن. ماوەی ٦ مانگە لە دژی سوپای تورک شەڕ دەکەن. دەوڵەتی تورک چەکی کیمیایی بەکاردێنێت بۆ ئەوەی ڕێگری لە مانەوەی گەریلا بکات. ئەوانەی شکستیان هێناوە بە بەکارهێنانی چەکی کیمیایی ئەنجام بەدەست ناهێنن.\nقەرەسوو لە دژی بەکارهێنانی ئەو چەکانە بانگەوازی لە گەلی کورد لە ئەوروپا کرد و وتی: پێویستە گەلی کورد لە ئەوروپا قیامەت دروست بکات. پێویستە گەنجان قیامەت دروست بکەن. ئەگەر لەم کاتەدا پشتیوانی لە گەریلا نەکەن کەی دەیکەن؟ پێویستە هەموو گەلی کورد دژی ئەم تاوانە هەڵوێست وەربگرن. وەک چۆن هەڵوێست لە هەڵەبجە وەرگیرا، پێویستە ئێستا هەڵوێست لە دژی ئەو چەکە کیمیایانەی کە لەسەر گەریلا بەکارهێنراون وەربگیرێت.\nمستەفا قەرەسووو، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە، لەسەر پرسی کورد وتی"ئەگەر ئەمڕۆ CHP باسی هەبوونی کورد بکات، هۆکارەکەشی ئەوەیە کە سیاسەتی شەڕی ئاکەپە – مەهەپە شکستی هێناوە، ئەگەرنا کلچدارۆغڵو دەمیشی نەدەکردەوە. بێگومان موخاتەب پەرلەمانە، دەبێت لە پەرلەماندا چارەسەر بکرێت. هەدەپەش موخاتەبە، سیاسەت لە تورکیا موخاتەبە و هێزە دیموکراتیەکانیش موخاتەبن، بەڵام لە چارەسەرکردنی پرسی کورددا ڕێبەر ئاپۆ موخاتەبی سەرەکیە. بێگۆمان کێشەی کورد لە پەرلەمان چارەسەر دەبێت، بەڵام کێ لەسەر ناوی کورد قسە دەکات، گرنگترین کەس کە لەسەر ناوی کورد قسە دەکات، ڕێبەر ئاپۆیە."\nلە کۆتاییدا مستەفا قەرەسووو، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە وتی، "بێگومان رۆڵی هەموو کەسێک دیارە. هەدەپەش ئەمە دەزانێت. ڕێبەر ئاپۆ ڕۆڵی نەبێت چارەسەرکردنی پرسی کورد نابێت. هەدەپە ئەمە دەزانێت. جەهەپە، مەهەپە و ئاککەپەش دەزانن کە ڕێبەر ئاپۆ ئەکتەری سەرەکییە؟ لە هەڵبژاردنی ناوخۆدا ناچار بوون خۆیان فڕێ بدەنە بەر پێی ڕێبەر ئاپۆ. ئەم ڕاستییە لەبەرچاوە. باشە ئایا پێشتر لەگەڵ ئیمڕاڵی چاوپێکەوتن ئەنجامنەدەدرا؟ ئەوان بە ناوی دەوڵەتەوە چوون و کۆبوونەوە.\nبۆیە حەق نییە باس لە موخاتەب بوونی ڕێبەر ئاپۆ بکرێت. پرس چۆن چارەسەر دەبێت، کام پارامیتەر چارەسەر دەکرێت، پرۆژەی چارەسەری چی دەبێت، ئەمە دەبێت گفتوگۆی لەسەر بکرێت. گرنگ ئەوەیە کە دەبێت پرسەکە چارەسەر بکرێت. گفتوگۆ لەسەر ئەوەی کە ئایا ئەم کەسە موخاتەبە، یان ئەو کەسە موخاتەب نییە، سەرقاڵکردنە. پرۆسەی مێژوویی دیاری کردووە کە کێ موخاتەبە، تێکۆشانی گەلی کورد ئەمەی دیاری کردووە."


هەپەگە: تائێستا هۆكاری تەقینەوەی زریپۆشەكەی پێشمەرگە دیار نییە – wazho.net\nهەپەگە: تائێستا هۆكاری تەقینەوەی زریپۆشەكەی پێشمەرگە دیار نییە\nحوزه‌یران 5, 2021\t1453145 جار خوێندراوەتەوە\nباڵی سەربازی پەكەكە باس لەوەدەكات، لە مەتینا بۆ رێگری لە پێشڕەوی هێزەكانی پارتی تەنها تەقەیان بە ئاسماندا كردووە، ئەوەش دەخاتەڕوو، كە تائێستا هۆكاری تەقینەوەی زریپۆشێكی هێزەكانی پێشمەرگە نازانن.\nهێزی پاراستنی گەل هەپەگە كە بە باڵی سەربازی پەكەكە ناسراوە رایگەیاندوە: هێزێكی پارتی بەنیازبوون لە مەتینا جێگیربن، بۆیە هێزەكانی گەریلا بە چەكی قورس تەقەیان بە ئاسماندا كردووە بۆ ئەوەی هۆشدار بدەن لەو پێشڕەوییە.\nراشیگەیاندووە، زریپۆشێكی هێزەكانی پێشمەرگە بە بێ گوێدان بە هۆشدارییەكان بەردەوام بووە لە پێشڕەوی، بەڵام تائێستا دیار نییە كە ئەو زریپۆشە مین پێیدا تەقیوەتەوە یان لە لایەن سوپای توركیاوە بۆردومان كراوە.\nپێشتریش هەپەگە رایگەیاندبوو: هێزێكی عێراقی و پێشمەرگەكانی سەر بە پارتی بە نیازبوون بەرەو ناوچەكانی ژێر كۆنتڕۆڵی گەریلا لە مەتینا جوڵە بكەن، بەڵام بۆ راگرتنی پێشڕەویەكانیان گولەی هۆشیاركردنەوەیان تەقاندووە.\nراشیگەیاندبوو: “ئێمە لە بەرامبەر دەوڵەتی تورك كە بە نیازە كوردستان داگیر بكات بەرخۆدان دەكەین، داوا لەو هێزانە دەكەین كە لە پشتەوە خەنجەرمان لێنەدەن و خوێنی خۆشك و برا نەڕیژن، بۆیەش داواكەمان ئاڕاستەی گەل و هێزەكان دەكەین”.\nئەمەش لە كاتێكدایە پێشتر وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاندبوو، لە بۆسەیەكی گەریلاكانی پەكەكە لە مەتینا پێنج پێشمەرگە شەهیدبوون و دووانی دیكەش برینداربوون.\nلای خۆشیەوە دلێر زێباری، بەرپرسی لیوای یەكی پاسەوانیی سنوور رایگەیاندووە: هیچ هێزێكی عێراقی لە مەتینا نییە و لەو شەڕەشدا بەشدارنەبوون.\nPrevious مەسرور بارزانی: هێرشەكەی پەكەكە سەركۆنە دەكەم\nNext بەرهەم ساڵح: بیابانبون كاریگەری لەسەر 39% ی ڕوبەری عێراق هەیە


حوسێن حوزنی موکریانی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسەید حوسێن حوزنی موکریانی\nمێژوونووس و ڕۆژنامەنووس\nسەید حوسێن عبدالطیف ناسراو بە حوسێن حوزنی موکریانی و داماو (١٨٨٣ لە سەقز، ئێران – ١٩٤٣ لە بەغدا، عێراق) بە یەکەم مێژوونووسی کورد دادەنرێت لە سەدەی بیستەمدا، لەم پێناوەدا بۆماوەی پازدە ساڵ بە ھەموو توانایەکییەوە ھەوڵی داوە بۆ کۆکردنەوەی زانیاری مێژوویی سەبارەت بە مێژووی گەلی کوردە کە بە زمانەکانی عەرەبی و ھیندی و تورکی و فارسی و فەڕەنسی و ڕووسیدا ھەبوون لەو کاتەدا، لەبەرئەوەی خۆی شارەزایییەکی باشی لەم زمانانەدا ھەبووە ھەر لەم زمانانەشەوە گەلێک نوسراوی بە پێزی وەرگێراوەتە سەر زمانی کوردی.\nحوسێن حوزنی موکریانی ساڵی ١٨٨٣ زایینی لە گوندی بوغدەکەندی سەر بە شاری سەقز ھاتووەتە دۆنیاوە و منداڵی خۆی لە ئینچکە و بوغدەکەندی بە سەر بردووە. بە بڕوای ھەژار، حوزنی لە گوندی ئینچکەی سەر بە تورجان لە بەشی ناوەندی شاری سەقز لەدایک بووە.\nحوزنی موکریانی خوێندنی لە حوجرەی مزگەوتەکان دەستی پێ کردووە.\nلەبەر لێھاتوویی نەوەستاوە و دەستی کردووە بە ڕۆشنبیرکردنی خودی خۆی لە ڕێگەی ئەو کتێبانەی کە بە زمانەکانی تر ھەبوون لەو سەردەمەدا.\nحوسێن حوزنی سەرەتا لای باوکی و خاڵەکانی خوێندوویەتی حوزنی لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا ئاوارە بووە و چەندین وڵاتی دەرەوەی بینیوە وەک ڕووسیا، ئەفغانستان، سووریا، لوبنان، میسر، حیجاز و فەڕەنسا)\nله منداڵیدا باوکی له دەس دا و دایکی چوو بۆ مەهاباد و دووباره شوی کردەوه و کوڕێکی هاورده دونیا که ناوی گیوی موکریانی بوو و ئەو کوڕه برای حوزنی موکریانی بوو.[کێ وتی؟][ژێدەر پێویستە]\nحوسێن حوزنی ھەموو کوردستانی بەردەستی ئێران و عوسمانی ئەوسا گەڕاوە و بە مۆرھەڵکەنی بەڕێ چووە. ساڵی ١٩١٥ لە حەڵەب چاپخانەیێکی گچکەی پێکەوە ناوە؛ بۆ بڵاو کردنەوەی ئەدەب و مێژووی کوردی تەرخان کردووە.\nشێخ عومەر وەجدی مامۆستای ڕەواقی ئەکراد لە ئەزھەر بۆ مامۆستا حزنی موکریانی نووسیوە، دەڵێ: لە محەممەد عەلی عەونیم بیستووە گوتویە: چاپخانەی حوزنیم لە حەڵەب دیتووە کە ئەدەب و مێژووی کوردی پێ چاپ دەکرد. خەیاڵم بووە بچمە سوێرەک و سەر لە خزمان بدەم؛ بەڵام حوزنی ئەوەندەی کار تێ کردم وازم لە سەفەر ھێنا و گەڕامەوە میسر و بڕیارم دا منیش چاو لەو پیاوە بکەم و خۆم بۆ خزمەتی مێژووی کورد تەرخان بکەم.\nحوسێن حوزنی ساڵی ١٩٢٥ ھاتووەتە ڕەواندز و چاپخانەی زاری کورمانجی دامەزراندووە. ساڵی ١٩٤٣ لە ڕەواندز دوور خراوەتەوە و تا کۆچی کردووە لە بەغدا ژیاوە.\nحوسێن حوزنی لە ئەستەمبوڵ و حەلەبدا بە نھێنی چەندین گۆڤاری دەرکردووە، وەک (کوردستان، ئارارات، بۆتان، چیاکرمانج، دیاربەکر، سۆران) لە باشووری کوردستانیشدا ساڵی ١٩٢٦ گۆڤاری (زاری کرمانجی) لە ڕەواندز دەرکردووە، لە ساڵی ١٩٣٥یش گۆڤاری ڕووناکیی لە ھەولێر دەرکرد. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٤٣ لە بەغدا سەرپەرشتی گۆڤاری (دەنگی گێتی تازە) ی کردووە. جگە لەمانە ٤٠–٥٠ کتێب و یادگاری بە نرخی لەپاش بە جێماوە، حوسێن حوزنی لە ساڵی ١٩٢٦ چیڕۆکی (خۆشی و ترشی) و (مەڕۆکەو بزنۆکە) ی چاپ کردوو.\nئەم مێژوونووسە لە ماوەی ٣٠ ساڵاندا کە لەم پێناوەدا تەرخانی کردبوو بۆ خزمەتی گەلی کورد خاوەنی ١٧ کتێبی گەورەیە کە یانزە کتێبیان لەسەر مێژووی کوردە.\nکتێبەکانی لەسەر مێژووی کوردستان\nبە کورتی ھەڵکەوتی دێریکی\nلاپەڕەیەک لە دێریکی کوردستانی موکری\nحوسێن حوزنی گەلێک کتێبی تریشی نووسیوە، بەڵام بڵاو نەکراونەوە. ھەروەھا لەسەر گەلێک گۆڤار و ڕۆژنامە سەبارەت بە ئەدەب و مێژووی کورد، شتی نووسیوە.\nحوزنی موکریانی زۆر حەزی لە بەخێوکردنی کرمی ئاوریشم و جوانوسیی کردووە و دەستێکی باشیشی لە ھونەری ھەڵکۆلینی سەر بەردو تەختەو وێنەگرتن و مۆرھەڵکەندنیشدا ھەبووە، لە ساڵی ١٩٢٨ دا کتێبێکی دەربارەی بەخیوکردنی کرمی ئاوریشم نوسیوە.[ژێدەر پێویستە]\nحوسێن حوزنی موکریانی لە ٢٠ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٤٧دا لە شاری بەغدا مردووە و تەرمەکەی ڕاگوێزراوەتە ھەولێر و ئێستا گۆڕەکەی لە شاری ھەولێرە.\n^ یادی از استاد حزنی مکریانی اولین محقق تاریخ و مبتکر صنعت چاپ کوردستان، روداو سقز، ۱۳۹۸\n^ ئ ا "❤❤یـــانەی کوردژیـن/Kurd Zhin❤❤/ / حوسێن حوزنی موکریانی". www.kurdzhin.net. Retrieved ١٥ی شوباتی ٢٠٢١. Check date values in: |access-date= (help)\n^ ئ ا شەرەفنامە؛ میر شەرەفخانی بدلیسی؛ وەرگێڕان: مامۆستا ھەژار؛ ئاراس :چاپی سێھەم ٢٠٠٦ ھەولێر پەڕی چل و پێنج\nکتێبی چێشتی مجێوری مامۆستا ھەژار موکریانی\nکتێبی مێژووی ناودارانی کورد (تاریخ مشاهیر کرد)، بابا مەردووخی ڕۆحانی.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=حوسێن_حوزنی_موکریانی&oldid=826018»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٠:١٦ی ٢٢ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بەرکوڵێ لە مێژووی شۆڕشی فەرەنسا - ١٧٨٩.\n- بەشی دوو -\n''ئێمە بە سێ رۆژ زەمین و ئاسمانی سەدەگەلێکمان بڕی''.\nلەم سەرووبەندەدا Abbé Sieyés ڕۆژی١٧.٦.١٧٨٩ کە خۆی قەشە بوو، وەک نوێنەری دەستەی سێیەم وتارێک پێشکەش دەکات: بەناوی دەستەی سێیەم کێیە؟. ئەم وتارە لەو ڕۆژانەدا بە ھەزارانی لێ بڵاودەکرایەوە، لەپاڵ ھەزاران وتاری ئاگرینی تری ڕۆژنامەکاندا. وتارەکە ھۆڵەکەی دەھێنێتە خرۆش. ڕۆژی ١٧.٦.١٧٨٩ دەستەی سێیەم خۆیان وەک یەکەم ھەنگاوی گرنگی بەرەو شۆڕش " کۆنگرەی نەتەوەیی" ڕادەگەیەنن، خۆیان بە نوێنەری ڕاستەقینەی گەل دەناسێنن. پاشا تەواو تووڕە دەبێت، و داوایان لێ دەکات بچنە ماڵەوە. ئەوانیش بەگوێی ناکەن دەڵێن: چیدی فەرمان لە پاشا وەرناگرین.\nپاشا ناچار دەبێت داوا لە دەستەی یەکەم و دووەم دەکات بچنە پاڵ دەستەی سێیەمەوە، بەڵام ئەوان ڕەتی دەکەنەوە. کۆنگرەی نەتەوەیی بانگەواز لە دەستەکانی تریش دەکات بێنە ڕیزەوە. لەم کاتەدا ھەندێ خانەدانە لیبەڕاڵەکان و چەندین قەشەی ھەژاری گوندەکان کە نزیکی خەڵک و لیبەڕاڵ بوون ، دێنە پاڵ دەستەی سێیەمی جوتیار و ھەژارەکان. کۆبوونەوەکان زۆر دەخایەنێ و کۆنگرەی نەتەوەیی ترسی ئەوەیان لا دروست دەبێت پاشا بە سوپاکەیەوە ھێڕش بکاتە سەریان. دانیشتوانی شاری پاریس چرکە بەچرکە چاودێری دۆخەکە بوون و کۆمیتەی بچووک بچووکیان دروست کردبوو بۆ پارێزگاری لە خۆیان بە ئاگا و ئامادەبوون. لەم سەروبەندەدا دەنگۆیەک بڵاو دەبێتەوە پەنابردنی پاشا بۆ سوپا بڵاو دەبێتەوە، بۆیەکا گورجوگۆڵانە لەبەرانبەر ئەو ترسەدا و بۆ داکۆکی لە خۆیان، سەرخستنی مەشخەڵی شۆڕش بیر لە بەدەستھێنانی چەک دەکەنەوە.\nئاخر شاری پاریس، کوانووی شۆڕش بوو، بەرخۆدان تێیدا بەردەوام بوو. لەناوەڕاستی شاری پاریس وەک نزیکترین بنکەی سەربازی زیندانی بەناوبانگی باستیل Bastille ھەبوو، کە بوو بووە سومبۆڵی رژێم و شوێنی ئەشکەنجەدان و چەوساندنەوە. خەڵکی پاریس لە ١٤.٧.١٧٨٩ دا ھێرش دەبەنە سەر زیندانی ناوبراو و داگیری دەکەن لەژێر ئاڵای ڕەنگ سوور و شینی پاریس و سپی پاشادا. نزیکەی ١٠٠ کەسێک لەھەردوو لا کوژرا و بەسەدانی تریش برینداربوون. ئیدی ئەوەی کوژرا کوژرا و ئەوی مایەوە ڕاپێچی مەیدانی پاریس کرا و لەوێ کوژرا و سەریان کردن بە دارا. ئەمەش یەکەم ڕۆژی بڵێسەی ئاگری شۆڕش بوو، کرا بە" جەژنی نەتەوەیی" و لەو ساتەوە ڕۆژی فەرمی یادکردنەوەی سەرکەوتنی شۆڕش.\nلە چاو ترووکانێکدا ھەواڵەکە لە تەواوی وڵاتدا بڵاو بۆوە و پریشکی شۆڕش ھەموو فەرەنسای گرتەوە. ھەر لەم ئانوساتەدا گەرماوگەرم پڕۆژەی دەستووری فەرەنسا ئامادەکرا، کە سیستەمی پاشایەتی بە سنووردارکردنی دەسەڵاتی پاشاوەی لە خۆ گرتبوو. دوای بیست ڕۆژێ کۆنگرەی نەتەوەیی،تەواوی ئیمتیازەکانی دەستەی یەکەم و دووەمیان ھەڵوەشاندەوە. سیستەمی فیوداڵی نەھێشت و کۆتایی بە کۆیلەیەتی ھێنا و ھاوڵاتی بۆی ھەیە بچێتە ھەر بەڕێوەبەرایەتی و شوێنێکی تری گشتییەوە. بەکورتی ھاوکات کۆنگرەی نەتەوەیی لە ڕۆژی ١١.٨.١٧٨٩ دا بڕیاری دا بۆ نەھێشتنی بونیات و سیما و پێکھاتەی رژێمی Ancin Régime . دیاردەی کۆلایەتییان نەھێشت و بەدوای ئەمانەشدا گرنگترین ھەنگاوی شۆڕش لە ٢٦.٨.١٧٨٩ لەسەر داوای Marquis de La Fayette کە ئەفسەرێکی پلە بەرزی بوو لە شۆڕشی سەربەخۆیی ئەمەریکا بەشداری کرد بوو، کۆنگرەی نەتەوەیی بڕیاری مافی مرۆڤ و ھاوڵاتێتی ڕاگەیەندرا...(( ھەموو مرۆڤەکان ئازاد و وەک یەک یەکسانن، مافی موڵکدارییان ھەیە ئاسایش و مافی بەرگریکردن لەبەرانبەر چەوساندنەوە دا و ئازادی ئایین و بیروڕای چاپەمەنی و سەروەری گەل و دابەشکردنی دەسەڵات و ھەروەھا بیروڕای ئازاد و جیاکردنەوەی ئاین لە دەسەڵاتی دەوڵەت.))...\nکەواتە کۆنگرەی نەتەوەیی، جێی ڕژێمی پاشایەتی گرتەوە، ئیمتیازەکان لابران و فەڕەنسییەکان ھەموویان بە یاسا بوونە ھاوڵاتی یەکسان و وەک یەک و پێویستە پێکڕا باج بدەن. سیستەمی کۆن ھەڵوەشێندرایەوە و زۆر دیاردەی نامرۆڤانە سەرەونگوم کرا. مافی مرۆڤ و مافی ھاوڵاتی بەرجەستە کران. ئەم خاڵەی مافی مرۆڤ و ھاوڵاتێتی و نەھێشتنی کۆیلایەتی کتومت لە شۆڕشی ئەمەریکاوە وەرگیرا بوو. بە کورتی و پوختی ئەمانە چەپکێ لە دەستەکەوتە ھەرە گرنگەکانی شۆڕش بوون. ئەوەی دەبێت بەسەریدا باز نەدەین، بریتییە لەوەی: شۆڕش زیاتر داوای سیاسی ھەبووە تا کۆمەڵایەتی. شۆڕشگێڕان پاشایان ھێشتا قبووڵ بوو بۆیە نەشیان کوشت، بەڵام بەدەستوور دەسەڵاتی دیاریی بکرێ، لەسەر مۆدێلەکەی ئینگلتەرا، ھەروەھا موڵک و ماڵی فیوداڵەکانیان زەوت نەکرد و لێیان نەسەندنەوە. دەستکەوتێکی تری پڕشنگدار ئازادی چاپەمەنی سەری ھەڵدا. لەسەردەمی Ancin Regime لە شارێکی وەک پاریس تەنیا ٦ ڕۆژنامە دەردەچوو، لەم قۆناغەدا ژمارەی رۆژنامەکان گەیشتنە زیاتر لە ٣٠٠ دانە. ساڵێک دواتر بووە دوو ھێندە زیاتر. لە نێو وتارنووسەکاندا ناسراوترین کەسایەتی Jean -Paul Marathon بوو، کە خاوەنی ڕۆژنامەی Ami du Peuple بە نووسینە بەھێزەکانی خەریکی ورووژاندنی خەڵک و ھاندانیان بوو بۆ بەردەوامی شۆڕش.\nدیارە ئەوەی شاراوە نییە، شۆڕش نەیدەتوانی بە شەوڕۆژێک ھەموو کێشە کەڵەکەبووەکان چارەسەر بکات و بارودۆخی خەڵک بگۆڕی. بەتایبەت کێشە قوڵەکانی ئابووریی پێ چارەسەر نەکرا، بۆیە دوای ئەم قۆناخە و لەتەک بەدەست ھێنانی ئەم ھەموو دەستەکەوتانەشدا، ھێشتا بارودۆخەکە ھەر بەخراپی مایەوە و چ گۆڕانێکی بەرچاو لە گوزەرانی خەڵکدا دروست نەبوو. زۆریشی بەھۆی ئەوەوە بوو کە پاشا خاوەنی ڤیتۆ بوو، دەبوو واژۆش لەسەر بڕیارەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی دانێ، دەنا بڕیارەکان نەدەچوونە بواری جێبەجێکردنەوە. ئەویش چەندی پێ بکرایە کەمتەرخەمی لە ڕاپەڕاندنی کارەکانیدا دەکرد و بەردەوام داوای دەکرد ئەم دەستوورە نوێیە لابرێ و بگەڕێنەوە بۆ سیستەمە کۆنەکە.\nبەم شێوەیە سەردەمێکی ئاڵۆز و پڕ لە ترس و تۆق ھاتە مەیدان، کە ناسراوە بە ترسی گەورە/ Grande Peur، بارودۆخ بە ھۆی ناکۆکییەکانەوە شێوا و گرووپەکان خۆیان چەکدار دەکرد. سەرەتای ململانێش لەسەر دەسەڵات لەنێو گرووپەکان دا سەری ھەڵ دەدا. ئەوە بوو بە کاریگەرێتی نووسینی نێو ڕۆژنامەکان، واتە ڕۆژنامەیەک ھەواڵ بڵاو دەکاتەوە، کەوا خەڵک بچێ بۆ کۆشکی ڤێرسای کە چارۆچکەیەکی نزیک پاریس بوو و پاشا ناچار بکەن بێتە پاریس، لە نزیک گەلەوە بێت تا کۆنترۆڵ بکرێ و بیخەنە ژێر چاودێریی و گوشاری زیاترەوە.\nبڵاوکردنەوەی ئەم نووسینە زۆر شتی گۆڕی، واتە ھێزی نووسین/ وتارێکی ڕۆژنامەوانی و ھەواڵێک توانی زۆر شت بگۆڕێ،زیاتر لە فەرمانی پاشا نووسین ھێز پەیدا دەکات. لەم سۆنگە و خرۆشانەوە ژمارەیەکی زۆری ئافرەت کە بە " ژنانی پاریس" ناسراون، زیاتر لە ٠٠٠٧ ھەزار - کە برسی و بێ حاڵ بوون و منداڵی ھەتیویان بەسەردا کەوتبووـ ، لەگەڵ کازیوەی بەیانی رۆژی ٦.١٠.١٧٨٩ دا، پەلاماری کۆشکی پاشایان دا و تەنانەت ژووری نووستنەکەشیان تاڵان کرد. لەم ھەڵمەتەدا کوشتار لە ھەردوو لا ڕوویدا. دواجار پاشایان ناچار کرد بە خێزانەکەیەوە بێتە نزیک پاریس و لە کۆشکیTuilerien بە دەستبەسەریی نیشتەجێ بێت. بەم جۆرە ئیتر پاشای نزیک و دەستبەسەر توانای ئەوەی نەما، کەمتەرخەمی بکات و واژۆ لەسەر بڕیارەکان دانەنێ. دەبوو خێرا بکات و کاروبارەکان ڕاپەڕێنێ. دوای ئەم ڕووداوە، بەشێکی مێژوو نووسان بە قۆناغی یەکەمی شۆڕشی فەڕەنسی ناودێر دەکەن.\nکۆنگرەی نەتەوەیی سەرگەرمی گەڵاڵەکردنی دەستوور بوو. دەستووری نوێ بە یاسا سنووری بۆ دەسەڵاتی پاشا دیاری کرد. خەڵک ئازاد بوو لە ھەڵبژاردنی پیشە و دروشمەکانی شۆڕش" ئازادی و یەکسانی و برایەتی" بڵند کرایەوە. دەرگا بە ڕووی ئازادی خەڵکدا کرایەوە. کێشەی سەرەکی لە دەستووری نوێدا، ڕێبەندی بوو لە بەشدارانی ھەڵبژاردن. واتە ھەر کەسێک بۆی نەبوو بەشداری ھەڵبژاردن بکات. دەبوو: کەسێکی تەواو چالاک بوایە، تەمەنی سەرووی ٢٥ ساڵ بوایە، کاری بکردایە موچەی ٣ ڕۆژی مانگانەکەی بە نزیکەیی ٧-١٠ Livre ی وەک باج بدایە، خاوەن ماڵ یان توانای کرێدانی ھەبووایە. بەمەش تەنیا ٤,٣ ملیۆن کەس بەشداری ھەڵبژارد بوون و نزیکەی ٢١ ملیۆن کەس لێی بێبەش بوون،بەتایبەت ژنان مافی بەشداری کردنیان نەبوو.\nلەبەرئەوەی بەو گەرماوگەرمە ھەموو شت نەدەکرا، کەواتە پێویست بە کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی نەتەوەیی بوو. کۆبوونەوە ساز بوو، بڕیاری دوو شتی گرنگی دا: چەسپاندنی مافی مرۆڤ و لە دەسەڵات خستنی خانەدانەکان، لەرۆژی ٣.٩.١٧٩١ واتە ساڵێ پاشتر پاشایەتی دەستووریی راگەیەندرا کە سنووری دەسەڵاتی پاشای تێدا سنووردار بوو. دوای مشتومڕ و شپرزەییەکی زۆر لە ١٤.٩.١٧٩١ دا دەستووری گەڵاڵە کرا و بڕیاری لەسەر درا. بەم پێیە دەسەڵاتی پاشا لە زۆر بواردا کەم کرایەوە. کۆنگرەی نەتەوەیی بووە ئۆرگانێکی سیاسی وڵات و سەرچاوەی بڕیاردانیش. ھەروەھا وڵاتی بەرەو سیستەمی پاشایەتی پارلەمانی برد. کەواتە بەم شۆڕشە دەستوورێکی نوێ ھاتە کایەوە کە پاشا بۆی نەبوو ھەموو شتێک بڵێ و بکات. ھەتا ئەم کاتەش کەس باوەڕی وا نەبوو، پاشا لەسەر دەسەڵات لابەرێت، کۆتایی پێ بھێنرێت، نە خەیاڵێکی واش بە مێشکدا کەسدا گوزەر دەکرد.\nقەیرانی ئابووری ھەر درێژەی ھەبوو، ھەژارەکان نان و ئاوی خواردنیان نەبوو، برسی و ماندوو. قەیرانە ئابوورییەکە ھەڵاوسانی دارایی دروست کرد. حکومەی پارەی کاغەزی Anteilschein asignuten. April ١٧٩٠ خستە نێو بازاڕەوە. ئەم کاغەزە بووە بەشێک لە پارە تاھەڵاوسان دروست بوو. کۆنگرەی نەتەوەیی ھەموو دەسەڵاتێکی بەسەر حکومەت و پەرلەمان و یاساداناندا ھەبوو. جێبەجێکردن واتە واژۆ لەسەر دانان ھێشتا لای پاشا بوو، پاشا خاوەنی ڤیتۆVieto بوو. دەسەڵاتی دادوەر لای دادوەر و بێلایەن بوو. خانەدانەکان بەدۆخەکە خۆشحاڵ نەبوون زۆریان ھەڵاتن بۆ دەرەوەی وڵات ھەوڵی سازدانی بزاڤێکیان دەدا دژەشۆرش، چونکە پشتیوانی دەرەکییان لە نەمسا و پرووسیا و رووسیا و بۆربۆن ھەبوو.\nئەو خانەدانانەی ماشبوونەوە ھێشتا دەستیان بەسەر بازاڕدا گرتبوو، موڵیان لە حکومەت دەکڕی و دەفرۆشتەوە، گوزەرانیان خراپ نەبوو. ئا لەم ژینگەیەدا کە زۆرێک پێی وابوو شۆڕش تەواو و گەیشتۆتە ئامانج، دەستەیەکی توندڕەو پەیدابوون بەناوی Sanculotten ،کە خۆیان وا پێناسە دەکرد: پیادەڕەون و خاوەنی ملیۆنان پارە و کۆشک و تەلار نین و بەگژ ھەر کەسێکدا دەچنەوە دژ بە شۆڕش بوەستێتەوە. ھاوکات پانتۆڵی سەرئەژنۆ بەستراویان یاخود کورت لە پێ دەکرد، بۆئەوەی لە خانەدان و پیاوانی ئاینی جیابکرێنەوە. ئەمانە بەھێزەوە ھاتنە گۆڕێ و داوای بەردەوامی شۆڕشیان دەکرد و زۆر بێ بەزەیی بوون لەگەڵ نەیارانی شۆڕشدا و پەناشیان بۆ زەبرەزەنگ دەبرد.\nدەسەڵاتی نوێ ھەڵبژێردراو ناسراوە بە دەستەی دامەزرێنەر Constituante تا پایزی ١٨٩١ دەسەڵاتی بەدەستەوە بوو. بارەگای لە ھۆڵێکی کۆشکی پاشا کە جێی ٢٠٠٠ ھەزار کەسێک دەبۆوە لەگەڵ سەکۆیەکی پێشبڕکێی ئەسپسواری بوو، بۆ نزیکەی ٦٠٠ کەسێک. ڕاگرتن و پاراستنی یەکێتی نەتەوەیی ئامانجی گەورەی دەسەڵاتی ناوبراو بوو. بەپێی ڕۆح و ئەقڵی شۆڕش و بە یەکسانی لە نێو بەشەکانی دا. بەمەش دەویسترا پەیامی بەناوەندی کردنی دەسەڵاتی برایانە. کە سەرۆکی ئەم بزاڤ و ڕێکخراوە لافایتی خانەدانی لیبەڕاڵ بوو.\nھەتا ئەم دەمە لە فەڕەنسادا حیزب و ڕێکخراوێک بە چەمکی مۆدێرن نەبوو، وردە وردە دەست بە دروستکردنی حیزب و یانەی جۆراوجۆر کرا. کە کاریگەرییان لەسەر بڕیاری سیاسی دروست کرد. یانەی یاخود کۆمەڵەی یاکۆبین/Jacobin دروستکرا، کە لەماوەیەکی کورتدا نزیکەی ٤٥٠ لقی لەتەواوی وڵاتدا لێ دامەزرا. بە کورتی نزیکەی سێ یەکی دانیشتیوانی پاریس بوونە ئەندامی یاکوبین. زۆر ڕادیکال و دژی ئاین بوون و لەلایەن کەسانی پلەباڵای خاوەن پێگەی ھاوڵاتییەوە بەڕێوە دەبرا. ڕێکخراوێکی تریش بەناوی Cordeliers بەسەرۆکایەتی J.P. Morat دروست بوو، ژنانیش دەیانتوانی ببنە ئەندام تێیدا. دەستەیەکی تریش ھەبوون ئەرستۆکرات حەزیان بە ڕژێمی پاشایەتی دەکرد یاخود سیستەمی پاشایەتی بەسەرۆکایەتی J. Maury . ئەمانە ھەموویان لەناو کۆنگرەی نەتەوەییدا بوون، لە ململانێیەکی سەختی دەسەڵات گرتنە دەستدا بوون. لەسەر پێشنیازی قەشەی شۆڕشگێڕ تالێران Charles Maurice Talleyrand , میرابۆ Graf von Mirabeau کە لەگەڵ سییەس Sieyes دا، ـ کە باوەڕیان بە دەسەڵاتێکی پاشایی دەستووری ھەبوو، پەرلەمان دەسەڵاتی فراوانی ھەبێت بە ڤیتۆی پاشاوە ـ نوێنەرایەتی دەستەی شۆڕشگێڕانی نیشتمانپەروەریان دەکرد و وتاریبێژ و پێشڕەو بوون. لەناو کۆنگرەی نەتەوەیی دا بڕیاریان دا دەستبگرن بەسەر کەلوپەل و سامانی کڵێسای کاسۆلیکیدا و بیکەن بە موڵکی دەوڵەت. دەبێ ئاماژە بەوە بدەین، نزیکەی ٤٠ ھەزار خانەدان کە زۆربەیان ئەفسەر و پلەی بەرزی ناو سوپایان ھەبوو ھەڵاتن و ئاوارە بوون. ئەوی مابوو لەتەک پاشادا بەردەوام بە ھەوڵی جۆراوجۆر دەیانویست وڵات بگەڕێننەوە بۆ قاڵبەکەی جاران. خەڵک تا دەھات ناڕەزایی زیاتر دەبوو، بەشێکی زۆری داوای تەفروتوناکردنی بنەماڵەی پاشایەتییان دەکرد، بەتایبەت یاکوبینەکان.،بەڵام کۆنگرەی نەتەوەیی دژ بوو. ئیدی خۆپیشاندان سەری ھەڵدا و بە توندی دامرێکندرایەوە.\nلەم دۆخەدا لە ٣.٩.١٧٩١ بۆ یەکەمجار دەستووری سیستەمی پاشایەتی دەستووریی پەسەندکرا. پاشا دەسەڵاتێکی دیاریکراوی جێبەجێکردنی پێدرا و کۆنگرەی نەتەوەیی یاساداڕشتن کە بەشی شێرەکەیە..\nیانەی یاکوبین کە لەلایەن ڕۆبسپیر M. Robespierre ی سەرکردایەتی دەکرا و گرووپی سانکولۆتەکان Sansculotten پشتیوانیان لێ دەکردن . ھەتا دەھات دەنگی ناڕەزایی بەرانبەر بە پاشا بەرز دەبۆوە و داوا دەکرا لە دەسەڵات بخرێ... ھەرایەکی زۆر دروست بوو، بەشێکی زۆر کۆبوونەوەی جێھێشت و ئەوانەی مانەوە پاشایان لەدەسەڵات خست و یەکەم کۆماری یاکوبیان راگەیاند.\nپاشاژن Maria Aخوشکی قەیسەری نەمسا بوو، ھەوڵی دەدات براکەی بەھانایەوە بێت. پاشاژن بەردەوام بەئاگاداری پاشا و بەدزی نامەی دەنارد و داوای دەکرد رزگاریان بکەن. دیارە بە دیوێکی تردا پاشاکانی ئەوروپا ھەموویان/ زۆربەیان تێکەڵ و خزمی یەکتریش بوون. بە واتایەکی تر دوو ساڵ دوای شۆڕش ١٧٩١ پاشا بڕیاری دا دەسەڵات بەدەست بھێنێتەوە و وڵات لەم پاشاگەردانی و بێ سەروبەرییە ڕزگار بکات. سەرەتا پاشا و پاشاژن لە شەوی ٢٠-٢١.٧.١٧٩١ خۆیان بەشێوازێکی تایبەت گۆڕی تا نەناسرێنەوە ھەوڵی ھەڵھاتنیان دا. تا بچنە دەرەوەی وڵات و بە ھاوکاریی دەرەکی ئەو ھەموو ئەفسەرە ھەڵاتووە لەشکرێک پێک بھێنێ و دەسەڵات بگرێتەوە دەست. بەڵام لە بازگەیەکی سنووری Varennesیاخود Aragonلەسەر سنووری بەلژیکای ئێستا گیران و گەڕێندرانەوە بۆ نزیک پاریس. ھەواڵی گیرانەکەی لایەنگرەکانی شڵەژان و نیگەران کرد و باوەڕی خەڵکی لەق کرد بەدەستوور و بووە گەورەترین ھۆکاری جیابوونەوە و پەرشوبڵاوبوونی شۆڕشگێڕەکان و سەرھەڵدانی بیروڕای جیاواز لەگەڵ کوشتن و دژ بە کوشتن...\nئۆکتۆبەری ١٧٩١ کۆمەڵێکی ناو کۆنگرەی نەتەوەیی کە سەرەتا بەناوی Feuillantsەوە و پاشان بەناوی Girondisten ناسران خۆیان بە میانڕەو دەزانی لە یاکوبییەکان جیابوونەوە. ئەمانە خەڵکی دەرەوەی پاریس بوون و ناوچەی گیرۆند قەڵایان بوو، ھەربۆیە بەو ناوەوەشە ناونراون و سەرکردەکەیان Brissotins بوو. کۆنگرە ئیفلیج بوو،کاروباری بەزەحمەت دەچووە ڕێوە.لەبەرانبەردا گرووپێکی تر بەناوی Montagnands دروست بوو، ئەمانە و گرووپی سانسکلۆتەکان لە خەڵکانی بازرگان و مافپەروەر و پیشەوەر و خاوەن کارخانەی بچووک پێکھاتبوون. سەرۆک و ڕابەریانپارێزەی تازە ھەڵکەوتوویی تەمەن ٣٠ ساڵە Maximilian Robspierre بوو،کە لەدەسەڵات و یاساداڕشتن دا نوێنەرایەتی دەکردن مەیلێکی ڕادیکالیان پێوە دیار بوو. ھەڵاتنی پاشا و مان و نەمانی مایەی سەرھەڵدانی ئەم جیابوونەوەیە بوو.\nزۆری پێ نەچوو سانسکۆلەکان ھەڵاتنەکەی پاشایان بە ناپاکی لە نیشمان و نەتەوەی فەڕەنسا لە قەڵەم دا و ویستیان بیکوژن.. بەڵام کۆنگرەی نەتەوەیی لە پێناوی ئەوەی سیستەمی پاشایەتی تێک نەچێت، فەڕەنسا وەک وڵاتانی دیکە لە شکۆی بێ پاشایی بێبەش نەبێت، کۆبوونەوە و ھەڵاتنەکەیان بۆ داپۆشی، بەوەی گوایە ھەوڵی ڕفاندنی پاشا لەلایەن دوژمنانەوە دراوە!. دواتر پاشا بەچڕی کەوتە ژێر چاودێرییەوە. ھاوشانی ئاڵۆزی و شپرزەیی باری ناوخۆ، ھەڕەشە و گوڕەشەی دەرەکیش لە وڵاتانی دراوسێوە دەستێ پێکرد. بەیانی ھاوپەیمانێتی نەمسا و پرووسیا لە ٢٧.٨.١٧٩١ Deklaration von Pillnizt دژ بە فەڕەنسا ڕاگەیەندرا. شۆرشگێڕەکان ئەم ھەڕەشە گوڕەشەیەیان ھەر بە کەفوکوڵی ھەڵچوو وەرگرتوو و چ بایەخێکیان بۆدانەنا، چونکە باوەڕیان وابوو نەتەوەیەک لە شۆڕشدا بێت، ھەرگیز کەس ناتوانێ بەسەریاندا زاڵ بێت.\nشۆڕش لە ناوەوە و دەرەوە بەردەوام بوو ھاوپەیمانێتییەکی گەورە لەدەرەوە لە نێوان نەمسا، پرووسیا، رووسیا و ئیسپانیادا بۆ گەمارۆدانی فەرەنسا دروست بوو. لە بەرانبەر ئەم ھەڕەشانەدا کۆنگرەی نەتەوەیی لە ڕۆژی ٢٠.٤.١٧٩٢ شەڕی دژی نەمسا راگەیاندن. ھەندێ کەس لەگەڵ شەڕدا نەبوون لەوانە رۆپێسپیر کە دەیزانی لەم دۆخەدا فەرەنسا توانای شەڕی نییە و دەدۆڕێ و بێگانە دێنە ناو وڵاتەوە و شۆڕش لەبار دەبەن. ئەم کەسایەتییە ھەر لەخەمی قوتارکردنی شۆڕش دا دەمێنێتەوە. لە بانگەوازێکی خێڕا زۆرینەی خەڵک خۆبەخشانە دەست بۆ چەک ھەڵگرتن دەبەن و بەرەو بەرەکانی جەنگ دەکەونە ڕێو ھەر سەروبەندەشدا بۆیەکەم جار لە مێژوودا مارسلیزی فەڕەنسا / سروود و مارشی نەتەوەیی فەڕەنسا نووسرا و بڵاو کرایەوە لە لایەن Rouget de Lisle و سەبازەکان کە بەرەو بەرەکانی جەنگ دەچوون دەیانخوێند. لەشکرێکی ناڕێکوپێک توانای شەڕی نەمسای تۆکمەی نەبوو، بەتایبەتی دوای ئەوەی پرووسیای ئەڵمانیش ھاتە شەڕی دژی فەڕەنساوە. بۆیە فەڕەنسا تێک شکا و ھێزی بێگانە بەرەو پاریس کەوتنەڕێ و ھاتننە ناوەوە..کەواتە ترس و پەرۆشەکەی ڕۆپێسپیر لە شوێنی خۆیدا بوو.\nپرووسیا و ئینگلتەرا دەچنە پاڵ نەمسا. ھێرشی ھاوپەیمانان دەستی پێکرد و فەرەنسا شەڕەکەی دۆڕاند، چونکە سوپایەکی ماندووی بێ ئەزموون کە لەخەڵکی مەشق پێنەکراو ساز درا بوو، ئەفسەرەکان زۆرینەی ھەڵاتبوون. لەم ئانوساتەدا کۆمەڵێ نامەی ماریا گیرا کە بۆ نەمسای نارد بوو، زانیاری گرنگی لەسەر فەرەنسا تێدابوو بۆ دوژمنان. ئیدی ئەستێرەی بەختی پاشا بەرەو ئاوابوون چوو. شایانی وتنە پاشا دڵی بەسەرکەوتنەکانی دوژمنانی فەڕەنسا خۆش بوو. بەردەوام دەیووت با من بێمەوە سەر دەسەڵات وەک جاران بۆ شەڕی ئەو داگیرکانە. بەم ھەڵوێستەی پاشا و ئاشکرابوونی ئەوەی ناپاکی دەکات لە وڵات، کاسەی تووڕەیی خەڵک تەواو پڕ بوو. بۆیەکا لە August١٧٩٢ سانسکۆلۆتەکان پەلاماری کۆشکیTuilerien تویلەرین دا بەتەواوی لە دەسەڵاتیان خست و پاریس کەوتە ژێ دەستیانەوە و کۆنگرەی نەتەوەییش کەوتە ژێر باندۆڕیانەوە. لەم ھەڵمەتەشدا کۆمەڵێ خەڵک دەکوژرێ و پاشا و خێزانەکەی ھەڵدێن بۆ لای کۆنگرەی نەتەوەیی. بەو نێت و ھیوایەی لەوێ ژیانیان دەپارێزرێ. بەڵام ئەوانیش ناتوانن پارێزگاری لێ بکەن.دواجار لە پەرلەمان بە یەک دەنگی زیادە، بڕیاری کوشتنی دەدرێ. لێرە بەدواوە یەکەم چرکەساتی مێژوویی فەڕەنسای بێ پاشا دەستی پێکرد و کۆماری فەڕەنسا ڕاگەیەندرا.\nدەمودەست لەگەڵ ئەم گۆڕانانەدا ئیدارەیەک بەناوی Commone ساز دەکەن و ھەڵبژاردنی نوێ دەکرێ و بەرپرسی گاردی نەتەوەیی لادەبەن و کەسێکی خۆیان دەخەنە جێی. لە پەرلەماندا Nationalkonvert ئەنجوومەنێکی ڕاپەڕاندن دروست بوو، کە یاکوبییەکان تێیدا زۆرینە و باڵا دەست بوون و کۆنگرەی نەتەوەییان ھەڵدەسووڕاند. لەسەر داوای ڕۆبسپیری سەرۆکیان بڕیاری کۆتایی بە دەسەڵات و بوونی پاشا دەدات." بڕیاری کوشتنی پاشا دەدەن بۆ ئەوەی شۆڕش سەرکەوێ و وڵات بژی". بە کردەیی ڕۆژی ١٠.٨.١٧٩٢ دەسەڵاتی پاشایەتی کۆتایی دێت و فەڕەنسا پێ دەنێتە قۆناغی سیستەمێکی کۆمارییەوە. ڕۆژی ٢١.٣.١٧٩٣ بە شێوازێکی ھێجگار تایبەت ئامادەکاری کوشتنی پاشا دەکەن. لە ھەقیقەتدا خەڵکێکی زۆر ھەبوون لەگەڵ کوشتنی بوون نەک لەگەڵ ئەو شێوازی کوشتنەدا، کە لە سەردەمی پاشایەتی خەڵکی پێ دەکوژرا. ئاخر خۆ دەبێت ڕەفتاری شۆڕشگێڕەکان جیاواز بێت لەوانی دیکە!. ئەوە بوو بڕیاردرا بەشێوازێکی نوێی سەرنجڕاکێش بکوژرێ. داوا لە زانای فیزیکزان Josef Utah کرا ئامێرێک دروست بکات. ؟ ئەگەرچی گێڕانەوەیەک ھەیە دەڵێ: ئەم داھێنانە ھی وەستایەکی میکانیکی پیانۆ دروستکەری ئەڵمانییە ـ ئەویش ئامێری ملپەڕێن/ گەردنپەڕێن دروست دەکات، کە ناوەکەی بە Guillotine دەرچووە. ئەم ناوەی دەگەڕێتەوە بۆ دکتۆرێکی فەڕەنسی بەناوی Joseph – Ignace Guillotin کەسایەکی سیاسی و ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی، کەچی وا ناوزڕاو کراوە لە ڕێی ئەم ئامێرەوە کە ھیچ پەیوەندی پێیەوەی نییە. بڕیار درا ملی پاشا بە شێوەیەک بپەڕێندرێ، خوێن فیچقە بکات بەسەر دەوروبەردا. ئەوەبوو شۆڕشگێڕان ئەم داھێنانەیان پێ خۆش بوو، دەیان ویست بیسەلمێنن، کەوا گەلێ ھومانیستن و جیاواز لە سەردەمی پاشایەتی تاوانبار بە خێراییەکی کەم دەکوژرێ و ئازار و ناڵەی نابێت.\nشایانی ئاماژە پێدانە، پاشا ئێوارە سەردانی منداڵەکانی دەکات و ڕۆژێ دواتر بە گالیسکە دەیبەنە مەیدانی Guillotine ی لێ دانرابوو ناوەڕاستی شاری پاریس ، کە ئیمڕۆ ناسراوە بە de la Concorde. پاشا ھەوڵ دەدات لەسەر تەختی گەردن پەڕاندنەکە قسە بۆ خەڵک بکات و پەیامێک بڵاوکاتەوە. دەڵێ: « باوەڕم وایە کوشتنی من، خزمەتی بەختەوەری میللەتەکەم دەکات ». دواجار دەیەوێ درێژە بداتە وتارەکەی، بەڵام بەھۆی دەھۆڵ کوتان و شادی و بەزمی خەڵکەوە ناتوانێ دەنگی بگەیەنێتە میللەتی فەرەنسا. دەبێت بوترێ دوای ئەوش کوشتی پاشا نابێتە مایەی ئاشتی و خۆشگوزەرانی خەڵک.. بڕیاری ملپەڕاندنی بە یەکدەنگی زیاتر درا و فەرمانەکە جێبەجێ کرا. ئەم بڕیارە کەس چاوەڕوانی نەبوو. ڕوداوێکی گەورەی قورس بوو. پاشای وڵاتی خۆت بکوژی. ھاوپەیمانان ھاتنە سەرھێڵ و ئیتالیا و بەریتانیا و پورتوگال ھاتنە ڕیزەوە و زۆر شوێنی فەرەنسایان داگیر کرد.\nلەم کاتەدا سانکلۆتەکان کوشتارێکی تریش ئەنجام دەدەن و دەچنە ناو زیندانەکانی ھەرچی گیراوی تاوانکار و دژە شۆڕش و پیاوانی ئایینی کە سوێندیان بەدەستووری نوێ نەخوارد بوو دەکوژن، لەترسی ئەوەی نەبا ئاژاوەی ناوخۆ دروست بکەن و ببنە ھاوکاری دوژمنان. ئەم ڕووداوەش بەناوێ کوشتاری ڕەشی ئەیلوولەوە ناوی دەرکردووە. بە کورتی سەردەمی تۆقاندن و ترس و تیرۆر باڵ دەکێشێ بەسەر فەڕەنسادا.\nلە ٢٢.٨.١٧٩٤دەستووری Direktrum کە لە ١٢ کەس پێک ھاتبوو ھاتە کایەوە. قۆناخی دیموکراتی ھاتە پێشەوە شۆڕشی فەرەنسی ھەموو ئەوروپا و جیھانی بەئاگاھێنایەوە. دروشم و مافە نەتەوەییەکانی ، مافی مرۆڤ لە ئیمڕۆدا کە UNO پەسەندی کردووە و بانگاشەی بۆ دەکات ھی ئەو ڕۆژگارەیە. شۆڕش لە زۆر کایەدا کاریگەرێتی نواند: کاریگەرێتی سیاسی: سیستەمی ڕەھایەتی و فیوداڵی گۆڕی، کاریگەرێتی کۆمەڵایەتی: سەنگی بەخشییە مرۆڤ و ھێنایە قۆناغێکی پێشکەوتووترەوە و نرخ و بەھای پێ بەخشی،کاریگەرێتی ئابووری: ھەڵوەشاندنەوەی ئیمتیازی سەندیکاکان. کاریگەرێتی کولتووری: فەراھەمکردنی زەمینەی ئازادی لە بواری بیڕوباوەڕ و ئایین دا و لە بواری ئایینی دا: دین و دەسەڵاتی لێک جیاکردەوە. کەواتە شۆڕش بەم دەستکەوتەوە ھەنگاوێکی گەورەی نا.\n١ ـ الپورە الفرنسیە الاولی، ١٧٩٩-١٧٨٩ حسان عمران ٢٠١٦.\n٢ ـ تاریخ لاحرکات القومیە فی اوروبە. خمس اجزاء.. تعریب, د. نوردالدین حاگوم, ١٩٦٩.\n٣. Französische Revolution. Johannes Heißen 2010\n٤. Französische Revolution und Napoleon-Die Umgestaltung Europas. Dirk Hoffmann& Sylvia Hoffmann-Mosolf. 2009\n٥. Die Französische Revolution. Susanne Lachenicht. 2012\n٦. Geschichte Frankreich,Vom Mittelalter bis zur Gegenwart Peter C. Hartmann. 2015\n٧. Die Französische Revolution. Hans- Ulrich Thamer. 2004\n٨. Die Französische Revolution Hermann Both& A.Gestrichen. 2010\n٩. Geschichte Frankreichs Wolfgang Schmale 2000\n١٠. Napoleon Revolutionär und Monarch eine Biographie Roger Dufraisse 2000\nبەشی یەک: www.emrro.com/berkolelemejuy.htm


سەرۆکی تیمی ئۆتۆمبێل سواریی فرمول یەکی " فورس ئایندیا " دەسگیر کرا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nسەرۆکی تیمی ئۆتۆمبێل سواریی فرمول یەکی " فورس ئایندیا " دەسگیر کرا\nسەرۆکی تیمی ئۆتۆمبێل سواریی فرمولی یەک " فورس ئایندیا" لە شاری لەندەن دەسگیر کرا.\nبە پێی ڕاپۆرتی هەواڵدەری تەسنیم " ڤیجای مالیا" سەرۆکی تیمی فرمول یەک " فورس ئایندیا" بە تاوانی سپیی کردنەوەی پارە لەشاری لەندەن دەسگیر کرا. خاوەنی هاوبەشی تیم" فورس ئایندیا" دوابەدوای هەڵشکانی سپانسری ئەم تیمە یانی هێلی ئاسمانی " کینگر فیشر" بە هۆی قەڕزی بان وسپیی کردنەوەی پارە بە بایخی یەک ملیارد پوند دەسگیر کراو بڕیارە ڕادەستی کاربەدەستانی دادەڤانی هێند بکرێت.\nمالیای شەست ویەک ساڵە لەساڵی ڕابردوو لەلایەن کاربەدەستانی دادەڤانی وڵاتی هێند کەوتووەتە ژێر ڕاوەدەنان. ئەو لە ساڵی دووهەزارو شازدە لە هێند هەڵات و تاوان گەلیکی یەک لە دوای یەک درایە پاڵی. هەفدە بانکی هێندی ئیدعایان کردووە کە سەرۆکی تیمی فرمول یەک قەرزداریانە وخوازیاری دەسگیر کرانی ناوبراوبوون.\nتیمی فورس ئایندیا لەوەرزی ئێستای پێشبڕکیکانی فرمول یەک بەشدارەو هەرئێستاکە لە پلەی چوارەم دایە. شۆفیری ئەم تیمە سرخیو پرس مکزیکی و ستبان ئوکونی فەرانسین. فورس ئایندیا وەرزی پێشوو ی بە پلەی چوارەم کۆتایی پێ دا.\nApr 18, 2017 20:17 Asia/Tehran


موحسین جوامێر! یا ئا یا با یا نا | Kurdish Academy of Language\nماوه‌یه‌که به‌ڕێز موحسین جوامێر له‌به‌ر بۆچوونی زمانیمان و له‌سه‌ر کردنه‌وه‌ی فره‌چه‌شنێتی زمانیی له کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان، به‌ربینگی به من و هێندێک له دۆستانم گرتووه وله هیچ خۆی لێ کردووینه فرۆشیاری " کوردایه‌تی " و گزیری " زمانی دایه‌گه‌وره"! جارێک به لێکۆڵینه‌وه و لێکدانه‌وه‌ی پشت به‌ستوو به تیۆری و به‌ڵگه‌ی حاشاهه‌ڵنه‌گر ده‌ڵێ " "کا" له " پووش" بژاردن" "،ساتێک ناساندنه‌کانی کۆمه‌ڵناسیی زمانی به "  فێڵ"کردن له خوێنه‌ره‌وه‌ی کورد له‌قه‌ڵه‌م ده‌دا و له‌و دواییانه‌شدا خۆی کردووه‌ته قسه وێژی من و فه‌رمان ده‌رده‌کا " باوه‌ڕم به هیچی کورد" نییه و، هه‌ر ئه‌وه‌ش نا ده‌مکاته نموونه‌ی ئه‌و بێ باوه‌ڕییه.\nئه‌من له‌وباره‌یه‌وه داوه‌ری به‌جێدێڵم بۆ خوێنه‌ره‌وان و ته‌نیا داوخوازییه‌کم لێی هه‌یه؛ ئه‌ویش وڵامدانه‌وه‌ی ئه‌و پرسیارانه‌ی خواره‌وه‌یه به ئا، با، یان نا، هه‌ر ئه‌وه‌نده.\n1- گه‌لۆ شێوه‌زارێک/زمانێک به نێوی کوردیی سه‌روو/ کرمانجی هه‌یه یان نا؟\n2- گه‌لۆ ناوچه‌یه‌ک ، شێوه‌زاڕێک/زمانێک به نێوی هه‌ورامان ، هه‌ورامی/ گۆرانی هه‌یه یان نا؟\n3- گه‌لۆ له کوردستانی ترکییه له چه‌ند مه‌ڵبه‌ندی جیاواز به شێوه‌زارێک/زمانێک قسه ده‌کرێ، که له کرمانجی جیاوازه یان نا؟\n4- گه‌لۆ له کرماشان، ئیلام، خانه‌قی و به‌رده و جه‌سان  شێوه‌زارێک/ زمانێک هه‌یه که جیاوازه له زمانی "دایه گه‌وره" یان نا؟\n5- گه‌لۆ ده‌قه‌کلاسیکه ئه‌دبییه کوردییه‌کان به‌و شێوه‌زاره/زمانه نین که له پنتی 1 دا ده‌ستنیشان کراوه؟\n6- گه‌لۆ ده‌قی ئه‌ده‌بی به شێوه‌زار/ زمانی هه‌ورامی/گۆرانی پێشینه‌ی مێژووی [ که ئه‌مه خۆی له خۆیدا هیچ نادرکێنێ] له ده‌قه‌کانی شێوه‌زار/ زمانی " دایه‌گه‌وره " کۆنتر نییه؟\n7- گه‌لۆ هێزێکی بان ده‌سته‌ڵاتی مرۆ هه‌یه بتوانێ شێوه‌زارێک/زمانێک له سه‌راوه‌ردی تاقه جوگرافییایه‌ک دا به‌رته‌نگ و قه‌تیس بکا؟\n8- گه‌لۆ یه‌که‌م ڕۆژنامه‌ی "کوردی" به شێوه‌زار/زمانی کرمانجی بڵاو نه‌کراوه‌ته‌وه؟\n9- گه‌لۆ شێوه‌زار/ زمانی پێڕۆیانی "شاهی نه‌خشبه‌ند" به ڕێڕه‌وه جیاوازه‌کانیانه‌وه کرمانجی سه‌روو، هه‌ورامی / گۆرانی نه‌بووه و نییه ؟\n10- گه‌لۆ " شه‌ره‌فخانی بدلیسی "، " شێخ سه‌عید"، "سه‌ید ڕزا"، "عه‌لی شێر" ، " دوکتور فوئادی جوبرانلی" ، " ئێحسان نووری پاشا" ،" سه‌عید قرمزی تۆپراق"، " نه‌جمه‌دین بۆیۆک کایا"، " مه‌عسووم قورقماز" ، "عه‌بدوسه‌لام بارزانی" ، "شێخ ئه‌حمه‌دی بارزانی"، " مه‌لا مسته‌فای بارزانی "، " شێخ عوسمانی بیاره"، " جه‌لاده‌ت عالی به‌درخان "، " کامران عا‌لی به‌درخان "، " عوسمان سه‌بری"، " جگه‌رخوێن " ، "قه‌دری جان"، " عه‌ڕه‌بێ شه‌مۆ"، " قه‌ناتێ کوردۆ"، " جاسمێ جه‌لیل " ، " عێزه‌ت عه‌بدولعه‌زیز"، " میرحاج ئه‌حمه‌د ئاکره‌یی" ، " سادق به‌هائه‌دین "، " هه‌مزه عه‌بدوڵا " ، " سالح یووسفی "، " محه‌مه‌د عارفێ جزیری " ، "برایمی نادری" ،" دوکتور جه‌عفه‌ری ڕه‌حمانی"، "له‌یلا قاسم "، " ئازاد هه‌ورامی"، " عه‌لی کاشفپوور" و کێ و کێ زمانی زکماکییان سۆرانی بووه ؟\n11- گه‌لۆهه‌وه‌ڵین تێلێڤیزیۆنی مانگیله‌ی کوردی به کرمانجی ده‌ستی به چالاکی نه‌کردووه؟\n12- گه‌لۆ ئه‌و شێوه‌زار/ زمانه‌ی که تا ئێستاش به ته‌واوی قه‌ده‌غه‌ی له سه‌ر لا نه‌چووه کرمانجی نییه؟\n13- گه‌لۆ دیوانی مه‌وله‌وی تاوگۆزی به هه‌ورامی نه‌نووسراوه ؟\n14- گه‌لۆ ئه‌و کورته چیرۆک/ ڕۆمانانه‌ی  به زمانه ئوڕووپاییه‌کان وه‌رگێڕدراون زۆربه‌یان به کرمانجی نین ؟\n15- گه‌لۆ ده‌زانی " شوانی کورد" یه‌که‌م ڕۆمانی کوردی عه‌ڕه‌بێ شه‌مۆ به کرمانجی نووسیویه ؟\n16- گه‌لۆ ئاگات لێیه ڕۆمانی " تفه‌نگه‌که‌ی باوکم "، له نووسینی هنه‌ر سه‌لیم سینه‌ماکارو نووسه‌ری خه‌ڵکی ئاکرێی مه‌ڵبه‌ندی بادینان له‌و چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا به زیاتر له بیست زمانی دنیا وه‌رگێڕدراوه و له چه‌ندین ڕۆژنامه و گۆواری به‌نێوبانگی جیهانیدا پێداچوونه‌وه‌ی له سه‌ر نووسراوه؟\n17- گه‌لۆ زۆربه‌ی ئه‌و کتێب و نامیلکانه‌ی له سوێد بڵاو بوونه‌ته‌وه به کرمانجی نین ؟\n18- گه‌لۆ محه‌مه‌د ئوزوون و مه‌ده‌نی فه‌رحۆ ڕۆمانه‌کانی خویان به کرمانجی نه نووسیوه؟\n19- گه‌لۆشێوه‌زار/ زمانی ئێزه‌دیان کرمانجی نییه؟\n20- گه‌لۆ مامۆستا سه‌لاحه‌دین موحه‌مه‌د به‌هائه‌دین نکووڵی له زمانی زگماکی خۆی ده‌کا؟\n21- گه‌لۆ کوردی ئه‌وتۆ هه‌ن که بۆ نووسینی زمانی کوردی ئه‌لفوپێتکه‌ی ڕۆمی [ لاتینی] به‌کاربهێنن؟\n22- گه‌لۆ جه‌لاده‌ت عالی به‌درخان و کامران عالی به‌درخان چه‌ندین ڕێزمان و قامووسیان به کرمانجی دانه‌ناوه ؟\n23- گه‌لۆ " عه‌لی ئه‌شره‌فی ده‌روێشییان"، به کوردیی که‌لوڕی نانووسێ ؟\n24- گه‌لۆ " شه‌هرامی نازری"، به کوردیی که‌لوڕی و به‌زمانی ئه‌هلی حه‌ق ناچرێ ؟\n25- گه‌لۆ ژماره‌یه‌کی زۆر فه‌رهه‌نگ و قامووس   به شێوه‌زار/ زمانی کرمانجی گرده‌وه کۆیی نه‌کراون وبڵاو نه‌کراونه‌ته‌وه؟\n26- گه‌لۆ هه‌ژاری موکریانی دیوانی مه‌لایێ جزیری و مه‌م و زینی ئه‌حمه‌دێ خانی به سۆرانی لێکنه‌داوه‌ته‌وه؟\n27- گه‌لۆ زۆربه‌ی نێوه‌رۆکی گۆڤاری "هاوار" به کرمانجی نییه ؟\n28- گه‌لۆ ئه‌م ڕۆژنامه و حه‌وته‌نامه و مانگانه‌یانه‌ی خۆاره‌وه که ئێستا له کوردستانی عێراق ده‌رده‌چن به کرمانجی\nبڵاو نابنه‌وه: ئه‌ڤڕۆ، به‌هدینان، ڕاسان … ؟\n29- گه‌لۆ له هه‌موو ئه‌و شه‌رح و لێکدانه‌وانه‌ی وا سه‌باره‌ت به زمانی کوردی به زۆر زمانان بڵاو بوونه‌ته‌وه باس له‌وه ناکرێ  کوردان چه‌ندین " له‌هجه‌ی ئه‌ده‌بی" یان هه‌یه؟\n30- گه‌لۆ ئاگات لێیه له ساڵی 2004وه تائێستا " ئێکه‌تییا نڤیسه‌رێن کورد – دهۆک" 146 کتێبیان به شێوه‌زار/زمانی کرمانجی بڵاو کردووه‌ته‌وه؟\n31- گه‌لۆ ئه‌و زنجیره کتێبه‌ی منداڵان که له وڵاتی سوێد وه‌رگێڕدراونه ته سه‌ر شێوه‌زار/زمانی دملکی به کوردی داده‌نێی ؟\n32- گه‌لۆ هێندێک له‌و ڕۆژنامه و حه‌وتوونامانه‌ی له سلێمانی و هه‌ولێر چاپ و بڵاو ده‌کرێنه‌وه هێندێک له بابه‌ته‌کانیان به کوردیی بادینی نییه ؟\n33- گه‌لۆ له شاری یۆته‌بۆری کاتێک کوردێک ڕێی له داییره ڕه‌سمییه‌کان بکه‌وێ به‌پێی ئه‌وه‌ی  به‌چ شێوه‌زارێک / زمانێک بدوێ دیلمانجی لۆ ناهێنن؟\n34- گه‌لۆ دیار دێرسیمی که ده‌زانم ده‌نگیت زۆر پێ خۆشه به کرمانجی نا‌چڕێ؟\n35- گه‌لۆ شێوه‌ی هه‌ڵپه‌ڕکێی بادینان و به‌ری سۆران و بابان وه‌ک یه‌ک وایه؟\n36- گه‌لۆ کوردی که‌لاماکێ و پشتکوو وه‌کوو یه‌کتر ده‌دوێن ؟\n37- گه‌لۆ ئه‌و زمانه‌ی چوار ده‌نگ و نیشانه‌کانی له نووسین دا له ترکییه قه‌ده‌غه‌یه و خه‌ڵکی له سه‌ر ده‌گیرێ زمانی " دایه‌گه‌وره" یه ؟\n38- گه‌لۆ ئه‌وانه‌ی به هه‌زاران ده‌ڕژێنه گۆڕه‌پان و کۆڵانان و ده‌ڵێن " ئیدی به‌سه" و داوای په‌روه‌رده و به ڕه‌سمی ناسینی زمانی خۆیان ده‌که‌ن. ئه‌و شێوه‌زاره/زمانه‌ی ده‌یانه‌وێ به ڕه‌سمی ددانی پێدا بهێندرێ کرمانجی و دملکی نییه ؟\n39- گه‌لۆ جه‌نابت سیاسه‌تێکت بیستووه  به نێوی " زمانکوژی" که به‌ساڵانی درێژ له سه‌ر به‌شێکی گه‌وره له نه‌ته‌وه‌ی کورد تاقی کراوه‌ته‌وه؟\n40- گه‌لۆ ئه‌گه‌ر سیاسه‌تی " زمانکوژی" له لایه‌ن غه‌یری کورد و کورده‌وه خۆی په‌یڕه‌و بکرێ هیچ جیاوازییان ده‌ناو دا ده‌بینی؟\n41- گه‌لۆ زمانی عه‌ڕه‌بی به ئه‌فزه‌لی زمانی کوردی ده‌زانی؟\n42- گه‌لۆ " له‌یلا قاسم" وه فه‌یلی نه‌دواوه ؟\n43- گه‌لۆ زمان له کۆڵه‌که‌کانی ناسێنه ( ناسنامه) ی کوردی یه؟\n44- ئه‌گه‌ر وڵامت ئایه، گه‌لۆ ئه‌و کوردانه‌ی خۆیان وه‌ک کورد هه‌ست پێده‌که‌ن ، به‌ڵام شێوه‌زاری "دایه‌گه‌وره " نازانن، کوردن یان نا؟\n45- گه‌لۆ داسه‌پاندنی "شێوه‌زارێک" به سه‌ر ئه‌وانیدیدا ئه‌گه‌ر ئاخێوه‌ر‌انی " ئه‌وانیدی" به دڵ و داو نه‌یپه‌رژێین به پێی  پرێنسیپی ئه‌خلاقی ، زانستی و بنه‌ماکانی مافی مرۆ ڕه‌وایه؟\n46- گه‌لۆ ده‌کرێ کورد ته‌نێ به شێوه‌زار/ زمانێک بنووسن ؟\n47- ئه‌گه‌ر وڵامت ئایه، ئه‌ی ئه‌و به هه‌زاران کتێب و نووسراوه‌ی به شێوه‌زار/زمانی بێ له" دایه گه‌وره "چاپ کراون ده‌بێ کۆبکرێنه‌وه و له ڕێوڕسێمی " سووتمانه کتێب" دا له نێو ببردرێن؟\n48- ڕه‌نگه وڵامت ئا بێ، ئه‌گه‌ر وابێ نکوولی لێکردنیان ناڕه‌وا نییه ؟\n49- گه‌لۆ ، ئاگات لێیه زۆربه‌ی تێلێڤیزیۆنه مانگیله کوردییه‌کان به کرمانجی و سۆرانی ده‌نگووباس و به‌رنامه بڵاو ده‌که‌نه‌وه؟\n50- گه‌لۆ ده‌زانی ئه‌و شێوه‌زاره‌ی له بادینان قسه‌ی پێ ده‌کرێ و پێی ده‌نووسرێ درێژه‌ی شێوه‌زاری جزیری – بۆتی یه؟\nوابزانم وڵامی ئه‌و گه‌لۆیانه یان "ئا" و " با" ن ، یان " نا " جا به‌ڕێزت به هه‌ر بارێک دا وڵام بده‌یه‌وه فه‌رق ناکا، چونکوو ئاکامی زۆر ئاشکرا له‌م تێسته ده‌رده‌که‌وێ، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه ئێستا کورد زیاد له یه‌ک ستانداردی نووسینیان هه‌یه و ئه‌وه‌ش هێنده ئاشکرا و به‌ده‌ره‌وه‌یه ئیدی شێروڕێوی هێنانه‌وه‌ی زیاتری ناوێ.\nئه‌وه‌ی گرینگ بێ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رییه‌کی ئینسانییه بۆ کێشه‌ی زمانی له‌کوردستانی عێراق و دامه‌زراندنی سیستمێکی په‌روه‌رده‌ی ئه‌وتۆ که جێی ئاخێوه‌رانی هه‌موو شێوه‌زاره‌کان بکاته‌وه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موان به ئی خۆیانی بزانن.


پێویسته ئێلبه‌گی جاف وه‌ك پێشبینیناسێكی کورد لە سه‌ده‌كانی پێشوو بناسرێت.\nهه‌ینی 2 ره‌شه‌مه 2719\nعارف باوەجانی / نەورۆزی ٢٧١٨ ی کوردی.\nنەتەوەکانی ئەمرۆی گۆی زەوی هەریەکەو شانازی بە کەسایەتییەکی دیاری مێژووی کۆنی خۆیان دەکەن، کە لە بوارێکی جیاوازدا مێژوویەکی وەک شاکار بۆ گەلەکەی جیهێشتووە. هیندێکیش لەو کەسانەی کە باسیان لێوە دەکرێت دەچێتە قاڵبی ئەفسانەو شکو گومانەوە، بەڵام نەتەوەکانی خۆیان بە شانازییەوە باسی لێوەدەکەن و بە پەیکەرو ناسناو و خەڵاتی ساڵانەی بە ناوەوە دابەش دەکەن، لەو بوارەشەوە سەرنجی گەشتیاری جیهانی بۆ ڕادەکێشن.\nهەروەها بەخستنە نێو پەرتووکی مێژووی وانەی خۆێندن لە خۆێندنگاکاندا زیاتر یادی دەکەنەوە و لە مێژووی خۆیان زیندوو ڕایدەگرن.\nلە مێژووی ئێمەی کوردیشدا کەڵە پیاومان زۆر بووە، بەڵام بە داخەوە وەک پێویست گرنگیان پێنەدراوە. یا بەهۆی جیاوازی ئاین یا زاراوە یا ناوچەیی لە ڕوانگە جیاوازەکانەوە لە توانای ئەو کەسایەتیانە کەمکراوەتەوە. یەکێک لەو کەسایەتییانە کە دەبوو لە مێژووی کوردا زۆر ڕەونەقی پێبدرابایە ( ئێلبەگی جافە).\nئێلبەگی جاف کێ بووە.\nئێلبەگی جاف وەک هیندێک سەرچاوە باسی لێوەدەکەن کە لە ساڵی ٨٩٨ زاینی لە دایکبووەو لە ٩٦١ کۆچی دوایی کردوە. لە سەر شۆێنی ژیانی ناوبراو بۆچوونی جیاواز هەیە. هیندێک دەڵێن لە ناوچەکانی سنجاویی لای کرماشانی ڕۆژهەڵات ژیاوە، و هیدنێکیش دەڵێن لە دەوروبەری شارەزوورو گەرمیان لە باشوری کوردستان ژیاوە، و پاشان لە تەمەنی گەنجێتی چووەتە هەورامان و بە هۆی خۆشی و دڵگیری ناوچەکە لەوێ بە یەکجاری ماوەتەوەو ژنی هێناوە. شاکارەکانی ئیلبەگی جاف کەسێکی پێشبینیکەری سەدەی نۆیەم بووە، کە گشت پێشبینیەکانی بە زمانەکانی کوردی و فارسی و عەرەبی لە چوارچێوەی هەڵبەستدا وتووەتەوە.\nئێلبەگ خاوەنی سەدان پێشبینی گرنگی جیهانی و دەروونانسی هەبووە، کە بە داخەوە تەنیا بەشێکی کەمی لە پێشبینییەکانی لە چوارچێوەی هەڵبەستێکدا لە ژێر ناوی ( هەروایە و هەروا ئەبێ) ماوەتەوە، تەنیا ئەو کورتە پێشبینییەی کەدەستبەدەست ماوەتەوە، دەرکەوتووە کە هەموو پێشبینییەکانی دروستبوون و لە کاتی خۆیدا هەموو ڕاست دەرچوون. باسیش لەوە دەکرێت کە زۆر لە پێشبینییەکانی بە زمانەکانی فارسی و عەرەبی خراونەتەوە نێو ئەدەبیاتی مێژووی بەغداو تاران و بە شیعری شاعیری نەناسراوی ئەو وڵاتانە ناوزەدکراوە. کاتێک ئێلبەگی جاف باسی دەسەڵاتدارێتی وزوڵم زۆری نادر شای سەدەی نۆیەمی ئێران کردوە.\nبەم هەڵبەتە کورتەوە نموونەیەک لە پێشبینییەکانی ببینن.\nئێران پڕ لە ئاگر دەبێ. حوکمی سوڵتان قاهر دەبێ\nستەم لە خەڵق سادر دەبێ . دەورە دەورەی نادر دەبێ.\nهەر وا بووە و هەر وا دەبێ\nیا لە هەڵبەستێکی دیکەیدا پێشبینی هاتنی حوکمی قەجەرییەکان دەکات لە ناوچەکەدا بەم شێوەی خوارەوە.\nدەوران بە دەست قەجەر دەبێ\nتەیموور لە خەو خەبەر دەبێ\nگەلێ سەران بێ سەر دەبێ\nئاشووب و شۆڕ و شەڕ دەبێ\nهەر وا بووە و هەر وا دەبێ.\nلەو هەڵبەستەی کە نزیک بە١٠٥٠ ساڵ پێش لە سەر زوڵم و زۆری بۆ خەڵک وە هاوارا هاتووە، کە هیچ کەس لەو کات و سەردەمەدا ئەو پێش بینییەی نەکردوە. خەڵکانێک کە ئیستا لە مێژووی وڵاتانی عەرەبی و ئوروپی وەک پیاوی مێژو باسی لێوەدەکەن، هەر لەو جۆرە کەسانە بوون کە وەک ئێلبەگی جاف شاکارێکیان هەبووە، بەڵام ئەوان زیرەکانە خراونەتە نێو مێژووی کەسایەتیەکانی جیهان و بە فەیله‌سوف و ئەندێشەناس و داهێنەر ناویان هاتووە، ئەوانەی کوردیش هەر باسیان لێوە ناکرێت. با کۆپلەیەک لەو هەڵبەستەی ئێلبەگی جاف بخۆێنینەوە کە ١٠٥٠ساڵ پێشوتراوە:\nڕوو لە تـووری سینا ئەکەم: ئەوســا نیگای دونیا ئەکەم:\nئــیران پر لـــه دەعوا ئه‌بێ :حوكمی سولگان نادر ئه‌بێ:\nمــــوڵکی ئێران باهیر دەبێ : سته‌م له خه‌لق صادر ده‌بێ:\nدەوران دەوری نــــادر ده‌بێ: لە پــــەی نادەر دەعـوا دەبێ:\nئێران پــــر لە غــەوغا دەبێ: خاســــان وەبێ کفن ئــــەبێ:\nشاهان دوور لە وەتەن ئەبێ : هـــــه‌روا بوه و هـه‌روا ده‌بێ:\nخاســــان وه‌بێ وه‌ته‌ن ده‌بێ :\nهەروها پێشبینی هاتنە سەر دەسەڵاتی کەریمی زەند و تەیموری لەنگ دەکات و دەڵێ:\nمورغان دوور له چەمەن ئەبێ : خێڵی شـــــــاهان قاتی ئەبێ:\nشــــاهی ئێران وەزەنــد ئەبێ : حوکمی موســــتەمەند ئـــەبێ :\nحوکمی کــــەریمی زەند ئەبێ : دونیا بێ قســـە و باس ئەبێ :\nلە دوای کــــەریم بەدتر ئەبێ : ئەوســـا دەورەی قەجەر ئەبێ :\nتەیمور لە خــەو خەبەر ئەبێ : ســــەری ئیران بێ سەر ئەبێ:\nهـــــه‌روا بوه و هـــه‌روا ده‌بێ:\nئەم پێشبینیانەی کە لە چوارچێوەی ئەو هەڵبەستەدا هاتووە، بەراوردی بکەین لەگەل دونیای ئیستای زۆڵم و زۆر کە بە هۆی بوونی ڕاگەیاندن و تۆری پێشكەتووەوە باسی لێوەدەکرێت. پرسیار لێرەدا ئەوەیە کە کەسێکی وەک ئیلبەگی جاف١٠٠٠ ساڵ پێش ئەم وتنە گرنگانەی بووە یان نە. بەڵام مێژووناسان ومێژوونووسانی پێشووترمان پێناسەی ئەمزاتەیان وەک ئەدیبێک یا شاعیرێک بە خۆێنەرانی کورد ناساندوە، نەک وەک پێشبینیناسێک.\nلە شەقامەکانی بەغداو تاران پەیکەری ڕەسافی و ئیبن خەلدوون، ئەبوعەلی سیناو فیردەوسی دروستکراوە، پرسیار ئەوەیە کە ئایا بۆ پەیکەری ئەم پێشبینیکەرە گرنگەی کورد نە لای کورد و نە لای ئێراقی و ئێرانییەکان پەیکەری بۆ دروستنەکراوە، زۆر بە دەگمەن لە گۆشەی پەرتووکە ئەدەبیەکانی کوردی وەک شاعیرێکی دێرین باسی لێوەکراوە.\nلە نموونەیەکی دیکەی پێشبینییەکانی کە زۆر گرنگەو بەرچاوە باس لە هاتنی تەکنه‌لۆژیا، کە وادەردەکەوێت باس لە شەمەنەفه‌ر و کارەبا و پێشکەوتنی کۆمەڵگا و پێڕاگەیشتنی گرنگتر دەکات. ئەگەر کەسانی پسپۆر لە بواری مێژووی مرۆڤە دێرین و هەڵکەوتووەکان بکۆڵنەوە، لەم کۆپلە هەڵبەستەشی بکۆڵنەوە زیاتر کەسایەتی و پێشبینی ئەم کەڵە پیاوە زاناو پێشبینیکەرەی کوردستان، بەڵام لە بیرکراوەمان بۆ دەردەکەوێت.\nبـــــەرقی یە لە ئــــــەروپـا ئەبێ\nکــــوران و کچان قەشـــەنگ ئەبێ\nتەیـــرێ وەک ڕەعد و بەرق ئەبێ\nدەشــــت و دەری پێ لــــەق ئەبێ\nبە ڕووی هـــــەوا مۆڵــــەق ئەبێ\nهـــــــەروا بووە و هـــــەروا ئەبێ\nلە درێژەی ئەو پێشبینیانەی دا کە لە چوارچێوەی هەڵبەستی هەروا بووەو هەروا ئەبێ، باس لە هاتنی دەسەڵاتی پەهلەوی و قاتی و قرانی لە ئێران دەکات. هەروەها لە چەند دێرێکی دیکەشدا باس لە هاتنی رووس دەکات بۆ ئێران. کە هەمو ئەمانەش بە پێی تێپەربوونی مێژوو دروست دەرچوون، ئەگەر بە وردی لە تەواوی دێرو وشەکانی ئەم فەیلەسوفە لە یادکراوە بکۆڵینەوە، دەبینین یەک وشەی نییە کە نەهاتبێتە دێ یا وا دەرنەچووبێت.\nلە هەڵبەستێکی دیکەیدا باسی فرە نەتەوەیی گەلانی بندەست لەو وڵاتە دەکات\nئێران وەکوو فەرەنگ دەبێ\nپڕنەقش و ڕەنگاڕەنگ دەبێ\nکوڕ وەکوو کچ قەشەنگ دەبێ\nمایل بە شۆخ و شەنگ دەبێ\nبە گشتی لە هەموو بوارێکدا ئەو زاتە مەزنە پێشبینی تایبەتی هەبووە و لە چوارچێوەی هەڵبەستدا دەری برێوە. بە داخەوە بەشی هەرە زۆری هەڵبەست و دەستنووسەکانی نەدۆزراونەتەوە.\n١ / مێژووی وێژەی کورد بەرگی یەکەم، هەروەها کۆکردنەوە و شیکردنەوەی: "صدێق" بۆرەکەیی "صفی زادە"،\n٢ / مێژووی هۆزی جاف / خەسرەو جاف\n٣ / دانا تۆفیق/ گۆڤاری کۆچ / سەنتەری ئێلبەگی جاف.\n٤ / چەندین سەرچاوەی دیکە لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان و گێرانەوەی زارەکی گەورە ساڵان.\nڕێکه‌و 2018-03-13 12:37:27


ڕاگەیەندراوی هودا پار سەبارەت بە پرسی دەرەوە\nڕاگەیەندراوی هودا پار سەبارەت بە پرسی دەرەوە\nبه رواری داگرتن : 2019-02-26 11:46\nناوەندی ھەواڵەكان - ناوەندی گشتی هودا پار سەبارەت بە بابەتی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک و لەسێدارەدان لە میسڕ و نزیک بوونی سعودیە و پاکستان لە یەکتر ڕاگەیەندراوێکی بڵاو کردوە.\nلە ڕاگەیەندراوەکە ئاماژەی بەوە کرا، ڕێکخراوی پەروەردەی و زانستی و کەلتوری نەتەوە یەکگرتوەکان (یونسێکۆ) لە ساڵی ١٩٩٩ لە ئەنجامی بڕیارێک ڕۆژی ٢١ی شوباتی وەکو ڕۆژی زمانی دایک ڕایگەیاند. لە ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا: خودا بێ ئەوەی خواستی کەسەکان نەژاد و قەوم و زمانەکانیانی جیاواز دروست کردوە، وەکو لە هەمو لایەنێک هەیە، جیاواز بوونی زمانەکانی وەکو یەکێک لە ئایەتەکانی خۆی ڕایگەیاندوە. بۆیە زمانی دایک وەکو شیری دایکە. پەروەدە بوون بە زمانی دایک مافێکی مرۆڤی و ئیسلامیە. هەروەکو هەمو ڕێگریەکان لە قسە کردن بە زمانی دایک و ڕێگری کردن لە گەشەدان بە زمانەکەی ئیسلامی نییە، مرۆڤیش نییە. چونکە پەروەردە بوون بە زمانی دایک یەکێک لە مافەکانی سەرەکی هەموو کەسێکە.\n"هەموو کەس خاوەنی مافی پەروەردە بوون بە زمانی دایکە"\nلە ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا: بۆ پاراستنی مرۆڤ و پاراستنی زمانی هەرکەسێک و گەشە دان بەوە گەورەترین بەرپرسی لە ئەستۆی دەوڵەتە. دەبێت دەوڵەت تەواوی ئەو کەسانەی لە ژێر چەتری خۆی گرتوە، دەرفەتەکانی پێویست بۆ پەروەردە بوون بە زمانی دایک و فێر بوونی زمانی دایکی خۆیان پێویستەکان ئەنجام بدات. وەکو لە بەرنامەی پارتەکەمان دیاریمان کردوە، دووبارە لە ڕۆژی جیهانی زمانی دایک دەڵێین؛ لە سەرەتا گەڵی کورد کە یەکێک لە گەڵەکانی دامەزرێنەری ئەو وڵاتەیە، هەمو گەڵەکان خاوەنی مافی پەروەردە بوونن بە زمانی دایک. ئەو مافە لە لایەن مرۆڤ نا بەلکو لە لایەن خودا دراوە. بۆیە بێ پابەند بوون بە هیچ مەرجێک هەرچی زوە بۆ پێدانی ئەو مافە بە خاوەنەکەی دەبێت بنەماکانی پێویست دروست بکرێن.\nنزیک بوونی سعودیە و پاکستان لە یەکتر\nلە ڕاگەیەندراوەکە سەبارەت بە دیداری شازادەی سعودیە بۆ پاکستان باس لەوە کرا: سەردانی شازادەی سعودیە موحەممەدی کوڕی سەلمان بۆ وڵاتی پاکستان کە لە مێژوودا لە لایەن بازرگانی پەیەوەندیێکی باشیان هەبو بەڵام لە سیاسەتی ئاسایش گونجاو نەبوون، ئەو سەردانە بۆتە هۆکاری ڕخنەکانی کە ئەو دوو وڵاتە دەیانەوێت لە بەشی ئاسایش سیاسەتی هاوبەش دروست بکەن. پاکستان کە تەماشای بوونی شیعەکان لە وڵاتەکەی دەکرد، تا ئێستا دەستوەردار لە بابەتانی یەمەن و ئێران و إخوان المسلمین و شەڕی سعودیە نەبوو، بە پێچەوانە لە کێشەکانی نێوان شیعە و سوننەکان ڕۆلی میانڕەوی هەبوە.\n"سعودیە ناتوانێت بێ سیاسەتەکەی لەگەل ئەمریکا بیری پەیوەندیەکەی لەگەڵ پاکستان بکات"\nلە بەردەوامی ڕاگەیەدنراوەکە باس لەوە کرا: باس کردن تەنها لە هێرشەکانی کە لە سنوور ئەنجام درا یان تەنها لە کێشەکانی ئابووری، بۆ تێک چوونی نێوان ئیران و پاکستان لە کاتەکانی دوایدا کەم دەبێت. هەروەها چاودێری دەکرێت کە ئەمریکا یەک دوو ساڵە بە هەنێک پلانەکان هەڕەشە بۆ سەر پاکستان دەکات و تێ دەکۆشێت بگرێتە ژێر فەرمانی خۆی و پاکستانی بە کەم موجادەلە کردن لە بەرامبەر بزووتنەوەکانی ئیسلامی تۆمەتبار دەکات تاکو کێشە لە ناو وڵات دروست بکات. هەروەها ڕای گشتی دەزانێت، ئەمریکا بە بەهانەی چالاکی لە بەرامبەر تیرۆر کۆتای بە هاوکاریەکانی ئابووری بۆ پاکستان هێناوە و دەستی بە هەڕەشە کردوە. بۆیە سعودیە ناتوانێت بێ سیاسەتەکەی لەگەڵ ئەمریکا بیری پەیوەندیەکەی لەگەڵ پاکستان بکات.\n"گومانی گۆڕینی سیاسەتی پاکستان سەبارەت بە دەستوەرداری نەکردن بە کێشەکان، زۆر مەترسیدارە"\nلە بەردەوامی ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا: لە ئەنجامدا؛ بە ئاشکرایی دیارە کە ڕێکەوتنی سیاسی کە سعودیە دەیەوێت لە ناوچە دروست بکات، بووە/دەبێتە هۆکاری نائارامی. گومانی گۆڕینی سیاسەتی پاکستان سەبارەت بە دەستوەرداری نەکردن بە کێشەکان، زۆر مەترسیدارە. چونکە تەنها لە ناوچەکە نا بەلکو لە ناو وڵاتەکەش گومانی دروست بوونی شەڕی مەزهەبی هەیە. ئەو تێکۆشانانە تەنها خزمەتی سوود و ستراتێژیای ئەمریکا دەکات و هیچ سوودی بۆ وڵاتانی ناوچە نییە و دەبێتە هۆکاری خراپ بوونی ئاسایش و ئارامی ناوچەکە، بینینی ئەو شتانە دەبێت کە یەکێک لە سەرئەنجامەکانی فەراسەتی سیاسی بێت.\nلە سێدارەدانەکان لە میسڕ\nلە ڕاگەیەندراوەکە سەبارەت بە لە سێدارەدانی ٩ گەنجی ئەندامی إخوان المسلمی لە وڵاتی میسڕ باس لەوە کرا: دوای کودەتای سەربازی کە لە ٢٠١٣ لە بەرامبەر حکومەتی مەدەنی هەڵبژێردراو لە میسڕ ئەنجام درا، ئۆپڕاسیۆنێکی خاوەنکاری بۆ سەر بەڕێوبەران و ئەندامانی جەماعەتی ئیخوان دەستی پێ کرا و بە هەزاران کەس دەست بە سەر کران و تووشی ئەشکەجەدان بوون. بە شێوەیەکی دژ بە بنەماکانی ماف و بە جۆرەیەک کە نێچیری ئۆپۆزسیۆنە، لە ئەنجامی دادگاکاندا ژمارەیەکی زۆری کەس سزای لەسێدارەدان بۆیان درا. ٩ کەس کە لە ئەنجامی دادگایی بوون بە تۆمەتی گوشتنی داواکاری گشتی سزای لەسێدارەدانیان دەرکرابوو، لە پێش چاوەکانی کۆمەڵگا بە دەستی جەڵادەکانی سیسیی کودەتاچی کوژران.\nلە بەردەوامی ڕاگەیەندراوەکە باس لەوە کرا، ئەو لە ناو بردنەکان لە لایەن ئەمریکا و چەتەکانی سەهیۆنی ئەنجام دەدرێت، وتی: لە ٨ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٤ تا ئێستا ٤٢ کە لە لایەن جەڵادەکانی سیسیی کودەتاچی لە سێدارە دران. دەبێت بزانرێت لە ڕاستیدا سیسی تەنها وەکو ماریۆنەتێکە (دەمەی موحەڕیکە) و ئەو شتانە لە ڕاستیدا لە لایەن ئەمریکا و ڕژێمی سەهیۆنی داگیرکەر ئەنجام دەدرێت. هەروەها دەبێت ببینین کە ئۆپڕاسیۆنەکانی کە لە میسڕ دژ بە ئیخوان بە ڕێوە دەچێت لە ڕاستی بۆ سە تەواوی بزووتنەوەکانی ئیسلامی ئەنجام دەدرێت. چونکە ئیخوان ئەمڕۆ یەکێک لە گرنگترین بزووتنەوەکانی خۆراگیری ئومەتە.\n"داوا لە مسوڵمانەکان دەکەین تاکو لە بەڕامبەر لە ناو بردنەکان ناڕەزایەتی دەرببڕن"\nلە کۆتای ڕاگەیەدنراوەکە باس لەوە کرا: بە داخەوە بوونی دووبەڕەکی سیاسی و ئایدۆلۆژی لە ناو پارتەکان و گروپەکانی سیاسی بۆتە هۆکاری جەسارەتی حکومەتی نا شەڕعیی وڵات بۆ لە ناو بردن. بێ دەنگی لە بەرامبەر ئەو سەرپێچیانە لە مافی مرۆڤ و شتەکانی وەکو ئەوە لە وڵاتێک کە لە ڕۆژی کودەتا ئەنجام دراوە تا ئیستا ئارامی و ئاسایش لە هیچ شوێنێک دروست نبوە، ماوەی شەرمەزاریە. ئێمە پیرۆزبایی شەهید بوونی ئەو گەنجانە دەکەین کە بێ بەلگە و بە ناڕەوا لە سێدارە دران، هەروها بۆ کۆتای هاتنی بەو جۆرە ڕووداوانە داوا لە تەواوی مسوڵمانەکان دەکەین تاکو ناڕەزایەتی دەرببرن. (İLKHA)\nبليته كان هودا پار ڕۆژەڤ سیسی میسڕ پاکستان سعودیە زمانی دایک کورد


توركیا دوو هەزار جەندرمە دەنێرێتە دهۆك - پەرەگراف\nتوركیا دوو هەزار جەندرمە دەنێرێتە دهۆك\nبنكەیەكی سەربازیی توركیا لە ناوچەی ئاڤاشین لە بادینان، ئەفسەرێكی بنكەكە چاودێریی ناوچەكەو جوڵەی گەریلاكانی پەكەكە دەكات. وێنە؛ گێتی ئیمەیج/ ئەنادۆڵی توركی\nحكومەتی توركیا، زیاتر لە دوو هەزار جەندرمە و كارمەندی میتی ناردۆتە پارێزگای دهۆك، تا لە سەربازگە جێگیرەكانیەوە بەشداریی ئۆپەراسیۆنی دژ بە پارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) بكەن.\nئۆپەراسیۆنەكەی توركیا، لە ناوەڕاستی حوزەیرانی ئەمساڵ دەستیپێكردووە، سەرەتا بە بۆردومانی ئاسمانی و ئێستاش بە زەمینی لە چەندین ناوچەی سنوری بادینانەوە لەگەڵ گەریلای پەكەكەدا كەوتونەتە شەڕەوە.\nسەرچاوەیەكی ئاگادار لە هێزە ئەمنییەكانی دهۆك، زانیاری وردی لەسەر بەزاندنی خاكی هەرێم لەلایەن توركیاوە بۆ پەرەگراف ئاشكراكرد و وتی "تەنیا لە بادینان نزیكەی 20 بنكەو بارەگای گەورەی سەربازیی توركیا هەن و جەندرمەیان تێدا جێگیركراون".\nبەشێك لە سەرباز و بارەگاكانی توركیا، لە سەردەمی شەڕی ناوخۆ و لە ساڵانی نەوەدەكاندا بۆ یارمەتیدانی پارتی لە دژی یەكێتی، ڕویانكردە هەرێم و دواتر نەگەڕانەوە.\nسەرچاوەكەی پەرەگراف دەڵێت، گەورەترین بارەگای سوپای توركیا لە هەرێمی كوردستان، دەكەوێتە بادینان و ناوی (سەربازگەی بارۆخێ)ـیە، لە نزیك ناحیەی كانی ماسێ، بە قوڵایی 30 كیلۆمەتر لە سنوری پارێزگای دهۆك.\nتەنیا لەو سەربازگەیەدا، توركیا "زیاتر لە هەزار و 500 جەندرمەو میتی جێگیركردووە، بەوپێیەی شوێنێكی ستراتیژییە".\nتوركیا بە پاساوی شەڕ دژی پەكەكە خاكی هەرێمی كوردستانی بەزاندووە، چەندین تۆپ و تانك‌و فڕۆكەی جەنگیی‌و چەك‌و پێداویستی دیكەی سەربازیی هێناوەتە خاكی هەرێم.\nبەوتەی سەرچاوەكە لە فڕۆكەخانەی ناحیەی بامەڕنێ لە قەزای ئامێدی، زیاتر لە 400 جەندرمە و كارمەندی هەواڵگری توركیا و چەندین زرێپۆش جێگیركراون.\nسەرچاوە ئەمنییەكەی دهۆك ئاشكرایكرد كە 11 سەربازگەی تری توركیا بە درێژای سنوری چیای هەفتانین لە ناوچەی گۆللی و سندی لە قەزای زاخۆ درێژبونەتەوە تا دەگاتە سنوری ناوچەی بارزان.\nهەروەها وتی "لە نێوان ئەم سەربازگانەدا، دەروازە كراوەتەوە لەنێوان توركیا و هەرێمی كوردستان، تەنیا بۆ هاتوچۆی سەربازەكانی توركیا"، ئەو دەروازەیە دەكەوێتە ناحیەی كانی ماسێ لە دیوی هەرێمی كوردستان و ناحیەی چەلێ لە دیوی باكوری كوردستانەوە.\nئەو ناوچانەی توركیا ئۆپەراسیۆنی تێدا ئەنجامدەدات شاخاویی و سەختن؛ تۆپ و تانك و فڕۆكەی جەنگیی و چەكی جۆراوجۆر بەكاردێن لە ئۆپەراسیۆنەكەدا.\nسەربازگەكانی توركیا لە ناو خاكی هەرێمی كوردستان، لە سنوری بادینان؛ سەربازگەی باتۆفا لەناحیەی باتۆفای زاخۆ، سەربازگەی كریبێ لە زاخۆ، سەربازگەی سینكی لە بارزان، سەربازگەی سیریێ لە بارزان، سەربازگەی كوپكی لە ئامێدی، سەربازگەی قومری لەناوچەی بەرواری باڵا، سەربازگەی كۆخێ سپی لە ئامێدی، سەربازگەی دەرێ لە ئامێدی، سەربازگەی گەلی زاخۆ، سەربازگەی هەواڵگری لە ناو ئامێدی، ئەمانەو چەندین سەربازگەی دیكەن وەك لە نزیك باشیك لە نەینەوا و ناوچەكانی تر.\nلەو هێرش‌و سنوربەزاندنانەی توركیا ئەنجامیان دەدات، هەرێمی كوردستان هەڵوێستی ڕوونی نییە دژی ئەنكەرە، لێپرسراوانی كورد هەركاتێك باسی هێرشەكانی توركیا دەكەن سەرەتا دەڵێن؛ پێویستە پەكەكە لە خاكی هەرێم بچێتە دەرەوەو گۆڕەپانی شەڕ بە تەواوەتی بگوازێتەوە بۆ باكوری كوردستان.\nگەریلاكانی پەكەكە، زیاتر لە 20 ساڵە، لە سەردەمی شەڕی ناوخۆیی یەكێتی و پارتییەوە، ڕویانكردۆتە ناوچە سنورییەكانی هەرێمی كوردستان و لەوكاتە بە دواوە، لەگەڵ بەشێك لە حیزبە كوردییەكانی باشوری كوردستان كەوتنە شەڕەوەو بە هێنانی هێزی زیاتر، لە ناوچەیەكی بەرفراواندا جێگیربوون.\nقەندیل، ناوچەیەكی سەختی شاخاویی بەرزە، پێشتریش پەناگەی زۆربەی شۆڕشەكانی كورد بووە و لە ئێستادا دەسەڵاتی حوكمڕانی حكومەتەكانی هەرێم و عێراقیشی پێناگات.\nپەرلەمانی كوردستان، بڕیارێكی لە ساڵانی ڕابردودا دەركردوە تا حكومەتی هەرێم، توركیا ناچاربكات بنكە سەربازییەكانی لە خاكی هەرێمی كوردستان بباتە دەرەوە، بەڵام بڕیارەكە تەنیا وەك مەرەكەبی سەر كاغەز ماوەتەوە.\nبەهۆی هێرشەكانی توركیا بە پاساوی ڕاوەدونانی پەكەكە، لە 1996ـەوە نزیكەی 400 گوندی ناوچە سنورییەكانی بادینان چۆڵبون، خەڵك ئاوارە بون و دەیان كەسیش بە بۆردومانی ئاسمانیی شەهیدو بریندار بوون.\nجگە لە هێرشەكانی بۆ سەر قەندیل، لە دوو ساڵی ڕابردوودا توركیا بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوانە لە چەندین ناوچەی جیاوازی هەرێم پەكەكەی كردووەتە ئامانج، وەك؛ لە سلێمانی، زینی وەرتێ‌و كەمپی مەخمور، لە هەندێكیاندا خەڵكانی مەدەنیش بوونەتە قوربانیی.


دەربارەی ئێمە – Global Virtual Mental Health\nبەخێربێن بۆ خزمەتگوزاری ئۆنڵاینی تەندرووستی دەروونی\nسەنتەری ئۆنڵاینی تەندروستی و چاکبوونەوەی دەروونی، خزمەتگوزاری دیاریکردن و چارەسەر و ڕاوێژکردنی دەروونی پێشکەش دەکات، لە بواری تەندرووستی ڕەفتار و دەروونی بە بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو لە تەندرووستی ئۆنڵایندا.\nپسپۆڕانی GVMH ئەزموونی کۆکراوەی زیاتر لە ٥٠ ساڵیان هەیە لە دەستنیشان کردن و چارەسەرکردنی ئەو حاڵەتانەدا.\nوێبسایتی GVMH خزمەتگوزاری پارێزرا و پێشکەشدەکات بۆ گەیاندنی نەخۆش بە کەسانی پسپۆڕ لە چارەسەری ڕەفتاری یاخود دەروونی. خزمەتگوزاریەکانمان سنوور و شوێنی جوگرافی تێدەپەڕێنێت و وا دەکات پێویستت بە گه‌شتکردن نەبێت بۆ گەیشتن بە پزیشكه پسپۆره‌كان.\nوێبسایتی GVMH تۆڕە ڤیدۆیی و تەلەفۆنیەکان بەکاردەهێنێت بۆ گەیاندنت بە پزیشكه پسپۆرەکەت لەو بوارەدا کە دەتەوێت.\nئەو خزمەتگوزاریانەی کە لە وێبسایتی GVMH هەیە لەلایەن کەسانی ئاشنا بە زمان و کلتوری جۆت پێشکەشت دەکرێت.\nئێمە لێرەین بۆ دابینکردنی خزمەتگوزاریەکانی تایبەت بە تەندروستی دەروونی و سەلامەتی کە بە ئاسانی دەست ئەکەون لە رێگەی کەسانی شارەزا و ڕاهێنراو لە بواری تەندروستی دەروونی. ئامانجی ئێمە بریتیە لە پەرەپێدانی تەندرووستی دەروونی تاکەکان بە پشت بەستن بەو شتانەی کە پێویستیانە، بە بێ ئەوەی بۆ چارەسەرکردن سەفەر بکەن.\nچارەسەری دەروونی بەخەیاڵێکی فراوانەوە تێکڕای هەموو خزمەتگوزاریە دەروونیەکان دابین دەکات. لە ڕێگەی تیمی نێودەولەتی کە پێکهاتوون لە کەسانی شارەزای بواری دەروونی و سەلامەتی لە هەموو جێگەیەکی جیهانەوە. ئێمە ئەزانین کە دەروونێکی باش ریگەریەکی درێژخایەنی هەیە لەسەر تەندروستی جەستە و مێشکمان و هۆکارێکە بۆ ئەوەی ژیانێکی هاوسەنگمان هەبیت. بەڵگە زانستییەکان ئەوە دەردەخەن کە سەلامەتی دەروون کاریگەری ئەرێنی هەیە لەسەر ساڕێژبوونی جەستە . ئێمە مەشقی زانستی بەکاردەهێینین لە کارکردنمان لە باشترکردنی سەلامەتی دەروونی.\nئێمە هەولی تەواو دەدەین بۆ باشترکردنی تەندروستی دەروون و ئاسان کردنی چارەسەری دەروونی و جەستەیی. کەسە شارەزاکانی ئێمە پاڵپشتی تەندروستی دەروون ئەکەن بەپێی نوێترین شێواز و ڕینوێنی زانستی .خزمەتگوزارییەکانی ئێمە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەشداربووان پەیوەست دەکەن بە پزیشکە پسپۆرەکانەوە بە مەبەستی هەڵسەنگاندن، لە ڕێگەی پەیوەندی ڤیدیۆییەوە.\nسروشتی خزمەتگوزارییە فراوانەکانی ئێمە ڕێگە دەدات دکتۆرەکانمان لە هەموو شوێنێکی جیهانەوە بەردەست بن و هیچ پێویست بە سەفەر کردن نەکات. ئێمە بەسەر سنوورە جوگرافییەکاندا زالبووین و هەموو خزمەتگوزارییەکانمان بە نرخێکی گەنجاو بەردەست کردووە. هەرچەندە حالەتە دەروونیەکان لە لەلایەن هەندێکەوە بەشێوەیەکی نەرێنی سەیردەکرێن، هەڵسەنگاندنەکانی ئێوە بەشێوەیەکی باوەڕپێکرانەوە پارێزراو دەبێت و بۆ هیچ کەس و لایەنێک ئاشکرا ناکرێت. لەبەرئەوە، ئێوە هونەر و چاالاکی تەندروستی و سەلامەتی دەروونی وەردەگرن لە کەشێکی تایبەتمەند و ئارام لە ماڵەکانی خۆتاندا.\n– بەکارهێنانی کەسانی ئەکادیمی لێهاتوو کە شارەزاییەکی باشیان لە بواری تەندروستی دەروونی هەیە.\n– ڕەخساندنی دۆخێک کە تیایایدا زانستی هونەری و ئامێری باوەڕپێکراو بۆ هەڵسەنگاندن و بەرەوە پێشبردنی تەندروستی دەروونی و سەلامەتی بەشداربووەکانمان تێیدا بەکاردەهێنرێت.\n– بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو، باوەڕپێکراو، و پارێزراو بۆ پەیوەندی بەستنی بەشداربوەکانمان لەگەڵ کەسانی پسپۆر.\n– بەکارهێنانی بنچینەی کلتوری و زمانی بۆ فراوانکردنی بازنەی گونجاندن لەنێوان بەشداربووان و پزیشکانمان.\n– بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا بۆ زالبوون بەسەر سنوورە جوگرافییەکان و پێویستی سەفەرنەکردن\n– بەکارهێنانی شارەزای نێودەولەتی بۆ کەمکردنەوەی نرخی خزمەتگوزارییەکان.