دێمی لۆڤاتۆ دوای دوساڵ لە ئاهەنگی گرامی بە شێوەیەکی کاریگەر دەردەکەوێتەوە\nدێمی لۆڤاتۆ، دوای دو ساڵ لە دورکەوتنەوی لە کاری هونەری بە شوەیەکی جیاواز لە ئاهەنگی خەلاتی گرامی دەرەکەوێت و گۆرانی دەڵێت.\nخانمە هونەرمەندی گۆرانیبێژی ئەمریکی، دێمی لۆڤاتۆ، لەسەر ستەیجی ئاهەنگی ئاهەنگی خەڵاتی گرامی 2020، دەرکەوت و گۆرانی "Anyone" دەڵێت، کە لە سەختترین کاتەکانی ژیانیدا نوسیویەتی، یەکەمین دەرکەوتنەوەیەکی لەدوای دوساڵ دابڕانی لە کاری هونەری.\nدێمی لۆڤاتۆ، لە پێگەی فەرمی خۆی لە تۆڕی کۆمه‌ڵایەتی ئینستاگرام وتی "شەوێکی باوه‌ڕپێنەکراوبو، یەکەمینجارم بو بگەڕێمەوە سەر ستەیج لە دوای 2 ساڵ، زۆر کاریگەربوم پێی، زۆر سوپاس بۆ خۆشەویستی و پاڵپشتیەکانتان، هەروەها بەردەوام بونتان لەگەڵ مندا، هەموتانم خۆشدەوێت".\nئەمە لە کاتێکدایە کە لە ساڵی 2018 دێمی ژەهراوی بو بەهۆی زۆر خواردنی دەرمانەوە، بۆ ماوەیەکی زۆر لە نەخۆشخانە مایەوە، دێمی دەربارەی ئەو کاتانەی دەڵێت کە بە تەواوی بێ ئاگا بوە و خۆشحاڵە بەوە کە تا ئێستا لە ژیاندایە.\nدێمی لۆڤاتۆ لەدایکبوی 1992ی ویلایەتی نیو مێکسیکۆ-یە، هونەرمەندێکی ناوداری ئەمەریکییە و جگە لە گۆرانی وتن کاری نوسینی هۆنراوە و نمایش و نواندنیش دەکات، خاوەنی چەندین خەڵاتی جیهانیە، چەندین کلیپی میوزیکی سەرکەوتوی دەرکردوە کە هەندێكیان سەدان ملیۆن بینەریان هەبوە.\nئه‌م بابه‌ته 6038 جار خوێنراوه‌ته‌وه


سکایدایڤ، خۆهەڵدان لە ئاسمانەوە\nسکایدایڤ یەکێکە لە یارییە سەرکێشییەکان، کە یاریزان لە بەرزیی زیاتر لە چوار هەزار مەتر لەنێو فرۆکە خۆی هەڵدەداتە خوارەوە، ئەو یارییە بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1911 لەلایەن گرانت مۆرتۆن ئەنجامدرا، لە فیچەرێکی چاوی رووداودا ئاڵا شاڵی لە بەرزیی چوارهەزار و دووسەت مەتر خۆی هەڵدەداتە خوارەوە، با بەیەکەوە لە ئەڵمانیاوە دیمەنی خۆهەڵدانی ئاڵا شاڵی ببینین.\nئێرە ژووری خۆئامادەکردنی پەڕەشوتەوانەکانە. لێرە هەموویان سەرقاڵی خۆئامادەکردنن، بۆ ئەوەی ئەمڕۆ نمایشێکی جوان لە ئاسمانی شاری مارل لە ئەڵمانیا بکەن.\nپێشئەوەی خۆیان هەڵبدەن، لەلایەن کەسێکی پسپۆرەوە راهێنانیان پێکراوە، هەروەها چەند خولەکێک بەر لە خۆهەڵدان راهێنانیان پێدەکرێت.\nدەمەوێ ئەو یارییە تاقیبکەمەوە، کە پێیدەگوترێ سکای دایڤ، ئەگەر لە بەرزایی 4000 مەتر خۆم فڕێبدەمە خوارەوە، چ هەستێکم دەبیت.\nلە ساڵی 1912 نەقیبێکی جەیشی ئەمریکی بە ناوی ئەلبێرت بێری، لەسەر شاری میسۆری لە ئەمریکا خۆی فڕێدایە خوارەوە، کە چەندین پاسەوانی تایبەتی بۆ دانرابوو. دوای ئەوە وەکو وەرزش و هەروەها لە جەنگەکانیش بەکارهاتووە.\nئەو کەسانەی دەیانەوێ لەم وەرزشە بەشداریبکەن، دەبێ تەمەنیان لە سەرووی 14 ساڵی و کێشی لەشیان 85 کیلۆگرام بێت، هەروەها نابێ بەرزی باڵایان لەمەترێک و نیو کەمتربێت.\nئەوانەی یەکەمجاریانە بە هاوکاری راهێنەرێک خۆیان هەڵدەدەن. دیتەر، 30ساڵە راهێنەری خۆهەڵدانە لە ئاسمان، تاوەکو ئێستا 15 هەزارجار خۆی لە ئاسمانەوە فڕێداوە.\nدیته‌ر كیرش، دەڵێ "پیشه‌ی خۆهه‌ڵدانم به په‌ره‌شوت هه‌ڵبژارد، كاتێك وێنه‌ی كه‌سێكم بینی، كه‌خۆی له فڕۆكه‌وه هه‌ڵده‌دا بەبێ ترس و خەندە دەکات، به‌وه زۆر سه‌رسامبووم. گوتم ده‌مه‌وێت ئه‌و هه‌سته‌م هه‌بێت. تائێستا پانزه‌هه‌زارجار خۆم هه‌ڵداوه، لەئاسمان هه‌ست به خۆشیه‌ك ده‌كه‌م، كه نامه‌وێت لەبیری بكه‌م. ده‌مه‌وێت هه‌میشه دووباره‌ی كه‌مه‌وه . ئێستا له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه خۆم هه‌ڵده‌ده‌م، كه‌ده‌توانن خۆیان هه‌ڵده‌ن، واتا ده‌كه‌س پێكه‌وه خۆمان هه‌ڵده‌ده‌ین و له ئاسماندا پێكه‌وه‌ی دیمەنی سەرنجڕاکێش دروستدەکەین".\nدیته‌ر و گروپه‌ی خۆیان ئاماده‌ده‌كه‌ن، دەیانەوێ بچنە نێو فڕۆکەکە. ئەو کەسەی ئەمڕۆ هاوکاری من دەبێت، ناوی مۆریتسە، ئەو چوارساڵە راهێنەری سکای دایڤە، پێمدەڵێ چۆن هاوسەنگی لەشم لە بۆشایی ئاسمان رابگرنم. هەست بە دڵەراوکێیەکی زۆر دەکەم، دەبێ جارێکی دیکە منداڵەکانم ببینمەوە، دەترسم بکەوم و بمرم.\nتۆماس ڤینته‌ر دەڵێ "ڕێكخراوه‌كه‌مان 50ساڵه دامه‌زراوه. ئێمه نزیكه‌ی سێسه‌ت ئه‌نداممان هه‌یه، له‌هه‌مانكاتدا ئه‌وه‌ی ئاره‌زووی هه‌بێت ده‌توانێت راهێنان وه‌رگرێت و بروانامه‌ی خۆهەڵدان بە پەڕەشووت بەدەستبێنێ و ببێتە مامۆستا. هونەری خۆهەڵدان پەنجا بۆ شەست چرکەیە، ئەویش پێشئەوەی پەرەشووتەکە بکەیتەوە، ئەو ماوەیە هەست بەفڕین دەکەی، ئەم هەستەشە واتلێدەکات بەردەوامبی".\nهەرکەسێک دەفڕێ دەبێ جلوبەرگ و کڵاوی تایبەتی یارییەکە بپۆشێ. تیمەکەمان لە 17 کەس پێکهاتبوون، بەفڕۆکەکە بەرزبووینەوە، لە ماوەی 20 خولەک 4200 مەتر بەرزبووینەوە.\nکاتێک دەرگەی فرۆکەکە کرایەوە، بەردەوام گوێم لە تەپەی دڵم بوو، تاوەکو خۆم فڕێدا.\nدوای ئەوە خۆمان فڕیدا، 50 چرکە لە بۆشایی ئاسمان، وامدەزانی یەک کاژێرە بە ئاسمانەوەم، تەنیا بیرم لای ئەوەبوو کەی بەرزەوی دەکەوم و دەمرم.\nوەردەوردە لە زەوی نزیکبووینەوە، کاتێک پەرەشووتەکەمان کردەوە هەستم بە ئارامیکرد.\nمۆریتس، دەڵێ "کاتیک خۆمان هەڵدا، زۆربەباشی هاوسەنگی لەشت راگرت، باش فڕین و زۆرباش نیشتینەوە". مرۆڤ هه‌میشه هه‌وڵیداوه بفرێت، بۆ ئه‌وه‌ش سنووری تواناكانی خۆی به‌زاندوه، من 50 چرکە فڕیم، رەنگە دووبارەی بکەمەوە.


هۆشداری دەدرێت لەسەر کاریگەرییە خراپەکانی نزمی کوالێتی بەنزین لەسەر تەندروستی\nساڵێک بەر لە ئێستا یەکەم حاڵەتی مردن بە کۆرۆنا تۆمارکرا\nتۆڕی پاراستنی تەندروستی گشتی هەرێم لە راپۆرتێکدا هۆشداری دەدات لەبارەی کاریگەرییە تەندروستییەکانی ئەو بەنزینە کوالێتی نزمەی لە هەرێم ساغدەکرێتەوە.\nئەمڕۆ هەینی ١٢ی شوباتی ٢٠٢١، تۆڕی پاراستنی تەندروستی گشتی هەرێم راپۆرتێکی بڵاوکردەوە لەبارەی نزمی کوالێتی بەنزینی هەرێم و کاریگەرییە خراپەکانی لەسەر تەندروستی گشتی.\nلە راپۆتەکەدا هاتوە کە دوو لەو پێکهاتانەی بۆ بەرزکردنەوەی ئۆکتانی بەنزین لە هەرێم بەکاردەهێنرێن، کاریگەریی خراپی تەندروستی هەیە لەسەر هاوڵاتیان.\nدەقی راگەیەنراوی تۆڕی پاراستنی تەندروستی گشتی:\nتکایە ژیانی ھاوڵاتیانی کوردستان با نەکرێتە قوربانی بازرگانیەکی ڕەش\nتۆڕی پاراستنی تەندروستی گشتی بە دڵەراوکێیەکی زۆرەوە دەڕوانێتە کوالیتی خراپی بەنزین لە کوردستاندا. تۆڕەکەمان هۆشیاری توند دەدات کە پێکهاتەکانی بەنزینی بەکارهاتو لە کوردستان هۆکاری دەیان کێشە و نەخۆشی تەندروستین بە شێرپەنجەوە.\nبە گوێرەی بەدواداچونی تۆرەکەمان بەلای کەمەوە دو پێکهاتەی بەنزین لە کوردستان بەکاردەهێنرێن کە زەرەری تەندروستی گەورەیان هەیە. هەردو ئەو پێکهاتانەی خوارەوە بۆ زیادکردنی پلەی ئۆکتانی بەنزین بەکاردەهینرێن.\n1- قورقوشم: لە چەند ساڵی رابوردودا رێژەی قورقوشم لە هەوای کوردستاندا بە رێژەیەکی ترسناک زیادیکردوە. ئەمەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە کە قورقوشم لە بەنزیندا بەکاردەهێنرێ (کە لەسەر ئاستی جیهاندا قەدەغەکراوە). بەداخەوە پاڵاوکەگانی هەرێمی کوردستانی ماددەی قورقوشم بەکاردەهێنن. هەروەها زیادبونی مادەکە بۆ زیادبونی لەناوبردنی پاتری بەکارهاتوی ئۆتۆمبیلەوەیەوە کە دوای تەواوبونی تەمەنیان بە شێوەیەکی نازانستی فرێدەدرێن.\n2. کەم خوێنی\n3. کێشەی گەشە لە مناڵان\n4. دابەزینی توانای عەقڵی لە مناڵان\n5. دواکەوتنی فێربون لە مناڵان\n6. زەرەر بە کۆئەندامی دەمار\n7.بەرزبونەوەی فشاری خوێن\n8. زیادبونی نەخۆشیەکانی دڵ و خوێنبەرەکان.\n2- بەنزینا: جگە لە قورقوشم ماددەی بەنزینا بەکاردەهینرێ بۆ زیادکردنی پلەی ئۆکتان. بە گوێرەی ستانداردە جیهانیەکان نابێ رێژەی ئەو ماددەیە لە 0.62 زیاتر بێ. بەڵام بەداخەوە لە کوردستان رێژەکە زۆر لەوە زیاترە. ئەمەش هۆکارێکە بۆ ئەم نەخۆشی و حاڵەتانەی خوارەوە:\n2. نەخۆشیەکانی دڵ\n3. نەخۆشیەکانی فشاری خوێ و خوێنبەرەکان\n4. نەخۆشیەکانی کۆئەندامی هەناسە\n5. کێشەکانی منداڵبون\n6. کێشەی کۆئەندامی بەرگری.\n1. بەکارهێنانی قورقوشم لە بەنزین بە تەواوەتی قەدەغەبکرێ و پاتری ئۆتۆمبیل بە شێوەیەک مامەڵەی لەگەڵ بکرێ کە نەبێتە هۆی پیسبونی ژینگە.\n2. رێژەی ماددەی بەنزینا پێویستە لە خوار 0.62 وە بێت.


پەرلەمانتارێكی عێراق مانگانە 25 ملیۆن دینار وەرگرێت\nهەر پەرلەمانتارێكی عێراق لەمانگێكدا (25 ملیۆن) دینارو لەساڵێكدا (300 ملیۆن) دینار، چوارساڵی خولەكەشی (یەك ملیۆن) دۆلار وەردەگرێت.\nئەحمەدی حاجی ڕەشید پەرلەمانتاری فراكسیۆنی كۆمەڵی ئیسلامی لە پەرلەمانی عێراق لەلێدوانێكی تایبەتدا بۆ (دەرەو میدیا) مووچەو ئیمتیازی ئەندامانی پەرلەمانی عێراقی ئاشكراكرد.\nئەحمەدی حاجی ڕەشید رایگەیاند، بەپێی بڕیاری ژمارە (282) حكومەتی عێراق، مووچەی پەرلەمانتار هاوتای مووچەی وەزیرەو، بەپێی یاسا ڕێكخراوەو پەرلەمانتار مانگانە (7 ملیۆن‌و 600 هەزار) دینار وەردەگرێت.\nسەرباری ئەم موچەیە، بەپێی قسەی ئەحمەدی حاجی رەشید، مانگانە (17 ملیۆن) دیناریش وەك مووچەی مانگانەی پاسەوان دەچێتە سەر ئەژماری تایبەتی پەرلەمانتارو خۆی بەسەر پاسەوانەكانیدا دابەشیدەكات، بەوەش مانگانە بەكۆی گشتی هەر پەرلەمانتارێك (24ملیۆن‌و 600 هەزار) دینار وەردەگرێت.\n• هەر پەرلەمانتارێك لەساڵێكدا (300 ملیۆن) دینارو لەچوار ساڵی خولەكەشیدا (ملیارێك و 200 ملیۆن) دینار وەرگرێت، كە دەكاتە (یەك ملیۆن) دۆلاری ئەمریكی.\n• كۆی گشتی موچەی پەرلەمانتاران كە ژمارەیان (329) پەرلەمانتارە، مانگانە (2 ملیارو 500 ملیۆن‌و 400 هەزار) دینارە.\n• جگە لە موچەی خۆیان، پەرلەمانتاران موچەی پاسەوانەكانیشیان پێدەدرێت كە هەر پەرلەمانتارێك (16) پاسەوانی بۆ دانراوە، كۆی گشتی موچەی پاسەوانی پەرلەمانتاران مانگانە (17 ملیۆن) دینارە.\n• بۆ هەر پاسەوانێكی پەرلەمانتاران (ملیۆنێك‌و 62 هەزارو 500) دینار موچە دانراوە، بە (329) پەرلەمانتارەكە (5 هەزار و 264) پاسەوانیان هەیە، هەموو مانگێك (5 ملیارو 593 ملیۆن) دینار موچە بۆ پاسەوانی پەرلەمانتاران دەڕوات.\nبەكۆكردنەوەی مووچەی مانگانەی پەرلەمانتارانی عێراق‌و پاسەوانەكانیان كە لەبودجەی گشتی بۆیان خەرجدەكرێت، لەمانگێكدا (8 ملیارو 93 ملیۆن‌و 400 هەزار) دینار خەرجی موچەی پەرلەمانتارە.\nئەم پارەیە بەشێوەی ساڵانەش دەكاتە (97 ملیارو 120 ملیۆن‌و 800 هەزار) دینار، مووچەی پەرلەمانتاران‌و پاسەوانەكانیشیان لەماوەی چوارساڵدا كە تەمەنی خولێكی پەرلەمانە، (388 ملیارو 438 ملیۆن‌و 200 هەزار) دینارە، كە دەكاتە، زیاتر لە (315 ملیۆن) دۆلار، واتە زیاتر (31 هەزارو 500) دەفتەر دۆلاری ئەمریكییان بۆ خەرجدەكرێت.


گەرێن 8 و 9 یێن سیستەمێ S-400 گەھشتن تورکیا - وارمیدیا\nگەرێن 8 و 9 یێن سیستەمێ S-400 گەھشتن تورکیا\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2019/07/15 - 3:21 م\nگەرێن 8 و 9 یێن کەلوپەلێن سیستەمێ S-400 یێ رۆسی ئەڤرۆ گەھشتن تورکیا، پشتی د 3 رۆژین بۆری دا 7 گەر گەھشتین.\nوەزارەتا بەرگرییا تورکیا د بەیانەکێ دا راگەھاند؛ د چارچووڤێ پرۆسەیا ڤەگوھاستنا کەلوپەلێن سیستەمێ بەرگرییا ئاسمانی S-400 یێ رۆسی دا، ئەڤرۆ فرۆکەیێن 8 و 9 یێن کەلوپەلان ل مەیدانا بنگەھێ مورتەد یێ ئاسمانی دادا.\nل گۆری ئاگاھییێن پەیامنێرێ وار، پشتی گەھشتا ھەموو کەلوپەلان، 80 بسپۆر وئەندازیارێن سەربازی یێن رۆسی دێ مەشق و راھێنانێ لدۆر چاوانییا بکارئیانانا وی سیستەمێ ب 60 بسپۆر و ئەندازیارێن سەربازی یێن تورکیا کەن.\nل 12ی ڤێ مەھێ رۆسیا دەست ب ھنارتن و رادەستکرنا کەلوپەلێن سیستەمێ S-400 بۆ تورکیا کرییە، دوھی ژی گەرێن 5، 6 و 7 گەھشتبوون، ل گۆری گۆتنا بەرپرسێن ئەنقەرە ژی ڤێ مەھێ ئەو سیستەم ب تەمامی دێ گەھیتە تورکیا.


داهاتی فرۆشتنی نەوتی كەركوك زیاتر لە 217 ملیۆن دۆلارە\nهه‌نارده‌ی نه‌وتی كه‌ركوك، له مانگی رابردوودا زیاتر له سێ ملیۆن به‌رمیل بووه و داهاته‌كه‌ی به‌پێی نرخی فرۆشتنی نه‌وت له بازاڕه‌كانی جیهاندا، زیاتر له 217 ملیۆن دۆلاره.\nبه‌پێی ئاماره‌كانی وه‌زاره‌تی نه‌وتی عیراق، هه‌نارده‌ی نه‌وتی خاو له ته‌واوی كێڵگه‌كانی وڵاتدا بۆ مانگی حوزەیرانی 2021 گه‌یشتۆته 86 ملیۆن و 765 هه‌زار و 589 به‌رمیل نه‌وت، به داهاتی شەش ملیار و 141 ملیۆن و 77 هەزار دۆلار.\nوه‌زاره‌ت له راگه‌یه‌ندراوێكدا رونیكردۆته‌وه مانگی حوزەیرانی ئه‌مساڵ له كێڵگه نه‌وتییه‌كانی كه‌ركوكه‌وه سێ ملیۆن و 75 هه‌زار و 237 به‌رمیل نه‌وت هه‌نارده‌ی به‌نده‌ری جیهان كراوه له توركیا.\nنه‌وتی خاوی كه‌ركوك له‌و مانگه‌دا هه‌ر به‌رمیلێكی به زیاتر له 70 دۆلار مامه‌ڵه‌ی پێوه‌كراوه و داهاته‌كه‌ی ده‌كاته زیاتر له 217 ملیۆن دۆلار.\nئه‌وه‌ش زیاتره له مانگی ئایاری ئەمساڵ كه هه‌نارده‌ی نه‌وتی كه‌ركوك سێ ملیۆن و 60 هه‌زار و 913 به‌رمیل نه‌وت بووە بە داهاتی 199 ملیۆن دۆلار.\nمانگی نیسان زیاتر لە دوو ملیۆن و 863 هەزار بەرمیل نەوتی خاو لە كەركوكەوە هەناردە كراوە و داهاتی نزیكه‌ی 177 ملیۆن دۆلار بووە، لە مانگی ئاداریشدا هه‌نارده زیاتر له سێ ملیۆن و 71 هه‌زار به‌رمیل بووە به داهاتی نزیكه‌ی 195 ملیۆن دۆلار.\nهه‌روه‌ها له مانگی شوباتی 2021 هه‌نارده‌ی نه‌وتی كه‌ركوك سێ ملیۆن و 772 هه‌زار و 428 به‌رمیل بوو به داهاتی زیاتر له 212 ملیۆن، له مانگی كانونی دوه‌میی ئه‌مساڵیشدا سێ ملیۆن و 52 هه‌زار و 194 به‌رمیل نه‌وت هه‌نارده كرا و داهاته‌كه‌ی گه‌یشته زیاتر له 162 ملیۆن دۆلار.


چەند جۆرە بەهاراتێك و كژوگیایەك بۆ دابەزاندنی چەوری و كێش - Yeane.Org ماڵپەری یانی\nچەند جۆرە بەهاراتێك و كژوگیایەك بۆ دابەزاندنی چەوری و كێش\n1-زەنجەفیل : میزكردن ریك و خێرا دەكات و جولەی پاشەرۆ ریك دەخات لە ناو لەش كە یارمەتی دوركەوتنەوە دەدات لە قەبزی و نەخۆشیەكانی كۆڵۆن. زەنجبیل كاریكەری هەیە بۆكەم كردنەوەی\nمژینی كولیسترۆل , بۆیە یارمەتی كەم كردنەوەی رێژەی كولیسترول و چەوری دەدەات لە لەش.\n2-بیبەری رەش: بیبەر رەش سوتانی كالوری خێرا دەكات كە دەبیتە هۆی سوتانی چەوری, وە یارمەتی هەرس كردنی خۆراك دەكات وە هەروها مژینی مادە خوراكیەكان ئاسان دەكات.\n3-تۆی خەردەل: خێرای سوتانی كالوری زیاد دەكات بەرێژەی 20-25% بۆماوەی چەند كاتژمێرێك پاش خواردنی كە یارمەتی دەرە بۆكەم كردنەوەی چەوری لەش.\n4-دارچین: یارمەتی كەم كردنەوەیی رێژەی شەكر دەدات لە خوێن وە هەرەها یارمەتی سوتانی كاربوهیدرات دەدات بە شێوەیەكی تەندروست تر.\n5-بیبەری كاینی: هەروەها بە بیبەر تیژ(توند) ناسراوە كە بۆپێدانی تام بە خواردن بەكاردێت, بەهۆی بونی مادەی كاپسایسین كە یارمەتی سوتانی چەوری لەش دەدات, یارمەتی دەریكی باشە بۆ دابوزاندنی كێش.\nگۆڕانکارییەکی زۆر گرنگ لە وەتس ئاپدا دەکرێت\nچه‌ند زانیاریه‌كی سه‌رسوڕهێن\nکورتەیەک لەسەر ژیانی بیل گەیتس Bill Gates


سامان غفور هەورامی: ئەردوغان بەدوای چیەوەیە. – WTARIKURD\nسوریایان وێران کرد\nداگیرکار و داگیرکراو هەردوک پێکەوە سوریایان وێران کرد، هەردوک بەشدارن لەو خاپورکردنە، هەریەکە بەئاوازێک کارەکانی خۆیان دەکەن، واتە هەریەکەیان بەجۆرێک کار بۆ بەرژەوەندیەکانی خۆیان دەکەن. ئۆپۆزسیۆن هەستی بەوەکرد لە غۆتەی ڕۆژهەڵاتدا دۆڕاوە و کوردیش عەفرین کشایەوە و جەنگی گەریلایی دەست پێکردووە.\nلەڕاستیدا ئەوەی لەسەر ئەرزی واقع دەبینرێت ئەوەیە کە عەفرین بۆ تورکیا لەبەرامبەردا غوتەی ڕۆژهەڵات بۆ ڕوسیا و ئێران. ئەوەش ئەو ڕێکەوتنەبوو کە ڕوسیا پشتی کردە کورد و تورکیای هەڵبژارد.\nلەڕاستیدا دەسەڵاتەکەی ئەسەد و ئۆپۆزسیۆن هیچ دەورێکی ئەوتۆیان نیە لەم گەمەیەدا بەڵکو وڵاتانی تر ڕۆڵیان بۆ دادەنێن، ئەوان تەنها جێبەجێکاری پلانی ئەوانی ترن. واتە وەکو داشی دامە دەجوڵێنرێن.\nزۆرێک لەهێزە نێودەوڵەتیەکان بەدوای چارەسەرێکی سیاسیدا دەگەڕێن کێشە هەڵپەسێردراوەکان چارەسەر بکرێت.\nهەرای نێودەوڵەتی هیچ گۆڕانێکی ئەوتۆی دروستنەکرد لەجەنگی غۆتەی ڕۆژهەڵات و عەفریندا، هەرچەندە ئەنجومەتی ئاسایش بڕیاری ئاگربەستی ڕاگەیاند بوو بەلام لایەنەکان نەچونە ژێر باری وەستانی جەنگەوە، چونکە ئەو جەنگە لەبەرژەوەندی ئەوان بوو.\nئەوەی لە غوتەی ڕۆژهەڵات و عەفرین ڕوویدا جەنکێکی تاخیربوو بوو دەبوو ئەو جەنگە ڕوویبدایە، چونکە ئاماژەکان ئەوەیان دەردەخست، کە عەفرین بۆ تورکیا بێت و غوتەی ڕۆژهەڵات بۆ ڕوسیا و ئێران بێت.\nئەوەی لە غوتە و عەفرین ڕوودەدات هەردوکیان ڕووی دراوێکن، بەڵام ئەوەی دەبینرێت وادەردەکەوێت کە جەنگی تیرۆر بێت، چونکە لە عەفرین و غوتەشدا دەوترا ئێمە جەنگ دەکەین دژ بەتیرۆر، بەڵام لە واقعیشدا جەنگی بەرژەوەندی خۆیان و گەمەنێودەوڵەتیەکانە.\nتورکیا لای خۆیەوە هەوڵی ئەوەی خستوەتە گەر کە کورد نەگات بەخەونی لەمێژینەی خۆی کە بگاتە سەر دەریا بۆیە بەهانەی هێناوەتەوە بۆ هێرشکردنە سەر عەفرین.\nلێرەدا حەقی خۆیەتی پرسیارێک بخەینە ڕوو ئەویش ئەوەیە قۆناغی داهاتوو چی دەبێت؟ هەرچەندە قۆناغی داهاتو قۆناغێکی لێڵ و ناڕوونە بەڵام ئەوە دەردەکەوێت پاراستنی بەرژەوەندیەکانی هەرسێ وڵاتە، ئێران و تورکیا و ڕوسیایە. بەشێکی تر ئەوەیە جۆرێک لەڕێککەوتن لەنێوان ئەمریکا و ڕوسیادا هەیە، ئەمەش سوریا دەگەیەنێتە قۆناغێکی نوێوە.\nئەوەی ئێستە لە عەفرین ڕوودەدات ئەوەیە لەئەستانەدا بڕیاری لەسەر درابوو، واتە جۆرێک لەهاوپەیمانی لەنێوان هەرسێ وڵاتی وەکو تورکیا و ڕوسیا و ئێراندا، تورکیا بەعەفرینەوە ناوەستێت وهەوڵ دەدات خۆی بگەیەنێتە مەنبەج و تەل ڕەفعەت و شەنگالەوە.\nداعش و جەنگی شەنگال\nداعش لەعێراق کۆتایی هات و خەلیفەکەی بزر بوو و بەڵام ئەگەری سەر هەڵدانەوەی هەیە لە شەنگال و دەروبەری.\nئەردوغان ئاماژە بەوە دەدات کە هۆکاری ئاوارەبوونی عەفرین بۆ تیرۆریستەکانی عەفرین دەگەڕێنێتەوە. هەروەها لەسەر شەنگال دەڵێت: شەنگال جێگره‌وه‌ی قه‌ندیله. بۆ ئێمه قه‌ندیل هه‌رچیبێت، شەنگالیش ئه‌وه‌یه. له‌به‌رئه‌وه تا شەنگال له رێكخراوی تیرۆریستی یان هه‌رناوێكی دیكه‌ی هه‌بێت پاكده‌كرێته‌وه، ئه‌مه به‌رده‌وامده‌بێت. ده‌كرێت شه‌وێک لەناکاو بچینه نێو ئه‌وێش. ئەو گوتارەی ئەردوغان بەناوی تیرۆرەوە بۆ کەمکردنەوەی جێگە ستراتیژیەکانی کوردە.\nسه‌رۆک كۆماری تورکیا درێژەی پێدەدات و دەڵێت كه ده‌ستیان به ئاماده‌كاری پێویست كردووه بۆ پاككردنه‌وه‌ی ناوچه‌كانی وه‌ك عه‌ین ئەلعەره‌ب، ته‌لئه‌بیه‌ز، ره‌سولان و حه‌سه‌كه كه به‌ره‌و سنووری عێراق ده‌ڕۆن له تیرۆریستان. ئەم ئامادەکاریانە سەرەتایەکی مەترسیدارە بۆ قڕکردنی کورد لەناوچە ستراتیژیەکان.\nمەحما خەلیل قایمقامی شەنگال دەڵێت: ئێمە دەزانین چەکدارانى پەکەکە لە شەنگال لە شوێنەکانى خۆیان نەماون و بنکە و بارەگانیان چۆڵکردووە و ئاڵاکانیشیان لە لایەن سوپاى عێراقەوە داگیراوە، هەوڵەکانیشمان بەردەوامن بۆ ئەوەى دڵنیا ببین کە پەکەکە لە شەنگال نەماوە و بە تەواوەتی کشاونەتەوە.\nبەپێى زانیارییەکانى سەرچاوە خۆجەییەکانى شەنگال بێت یەپەشە (یەکینەکانى پاراستنى شەنگال)، لە شارەکە ماون و لەهەوڵدان بخرێنە سەر سوپاى عێراق و ناو و ئاڵاکەشیان بگۆڕێن. لەسەر ئەوە ئەردوغان دەڵێت لەژێر هەرناوێکدا بن ئێمە دەیانناسینەوە بۆیە ئێمە فریو ناخۆین.


فاتمۆکێ فرخ نعمت پور دەنگ\nکات 22/08/1393 1,171 بازدید\nخوێندنەوەی چیرۆکی “فاتمۆکێ”\n4 پاسخ به “فاتمۆکێ”\nعبدالخالق تەوەکولی 29/09/1399 در 15:48\nسڵاو کاکە فەڕوخ گیان. زۆرم چێژ برد لەم خوێندنەوە،بەس بە کوێرەکوێر چەند تێبینیم هەیە: بریا تازە کە ئەرکەکەت کێشا بوو وێنەکان زیاتر پەیوەندیان بە بابەتەکەوە هەبوایە، مێردەکەی فاتمۆکێ هەست بە تاوان دەکات، ئەی فاتمۆکێش نابێ هەست بەو تاوانە بکات؟! ئەها ئەویش شەوانە کاتی خەو زیاتر هۆشی بەسەر منداڵ و مەڕو ماڵات و تەنانەت سەگەلی ئاواییەوەیە، ئەها ئەویش بۆنی خۆش نییە، دیارە ئەو بۆنەی فاتمۆکێ و مێردەکەی لە دیاردە گەلی ژیانی گوندە بەڵام لێرەدا دەبوو هەر دوولا هەست بە تاوان بکەن. زۆر جوان تێکەڵکێشی فاتمۆکێی فولکلۆرت کردووە. حەزم لێ بوو درێژتر بوایە و زیاتر ژیانی فاتمۆکێ و بنەماڵەکەییم بزانیایە. خۆزگە تۆزێک بڵاوتر بکردایە و باسێکی بەر و دراوسێ و ئاواییشت بکردایە. هەرچەند ئەوەندەی کە من لێی حاڵی بووم بەڕێزتان ئامانجی خۆتت پێکاوە. کاکە گیان هیوادارم بەردەوام بیت و سەربەرز بژیت. لە گەڵ ڕێز و خۆشەویستیم\nفرخ نعمت پور 29/09/1399 در 18:07\nسلاو خالق گیان، سوپاس و دەستەکانت خۆش. خۆشحاڵم بەوەی بەدڵت بووە. سەبارەت بە وێنەکان دەبێ بڵێم ئەمە لەیەکەم کارەکانم بوو و لە راستیدا هەروا بۆ تاقیکردنەوە بوو. جا هیوادارم بتوانم باشتری بکەم. بەڵام سەبارەت بە سەرنجەکانی ترت دەبێ بڵێم کە هەموو کورتەچیرۆکێک لە خۆیدا هەوێنی درێژبوونەوەی تەنانەت تا رۆمانێکیش هەیە و لەم بارەوە هاوڕاتم، بەلام تەئکیدی من لێرەدا چڕکردنەوەی هەندێ حاڵەت لە فاتمۆکێدا بوو و بەس/ دیسان رێز و هەر بژیت\nناسر 14/10/1400 در 19:19\nسڵاو و رێز ، فاتمۆکێ نوسراوەیکی به تام و خوش بوو ، موسیقام تیا بینی به لام له قاپوری وشه و ره سته / لە گەڵ ڕێز بو جه نابت ناسر\nفەڕۆخ 18/10/1400 در 12:28\nسڵاو کاک ناسر. سوپاس بۆ کامێنتەکەت. خۆشحاڵم دەقەکە سەرنجی راکێشاویت. ئازیزی و هەر بژیت.


لە مەدەغەشقەر تاعوون بڵاودەبێتەوە\nلەلایەن سەروەر سالار\t 16/9/2017\nزیندانە پۆخڵەکانی مەدەغەشقەر مۆڵگەی گەشەی بەکتریای تاعوونن..وێنە: خاچی سووری نێودەوڵەتی\nنێردەی رێکخراوی تەندروستی جیهانیی لە مەدەغەشقەر پێنج کەس بەهۆی تووشبوون بە تاعوونی سییەکان مردوون.\nلە مەدەغەشقەر ساڵانە 600 حاڵەتی تاعوون بڵاودەبنەوە، کە زۆربەیان ئەو جۆرەن کە تووشی لیمفەگرێکان دەبن. ئەو جۆرەی تاعوون کە تووشی سییەکان دەبێ کوشندەترین جۆرە و هەندێک جار ئەگەر لە 24 کاژێردا چارەسەر نەکرێ، کەسەکە دەکوژێ.\nزۆربەی حاڵەتەكانی ئەو نەخۆشییە بە دەرمانی دژە زیندە بە ئاسانی چارەسەردەكرێن و 10% یان دەمرن، بەڵام بەردەستنەبوونی دەرمانی پێویست وادەكات 30-60%ی تووشبووان بمرن.\n1365 ژمارەی بینین


هەمەڕەنگ :: پێش 4 هەفتە  :: 2631 جار بینراوە\nڤیاگرا كارەساتی تەندروستی دروست دەكات\nلەفرەنسا پشیلەیەك بۆ هەڵبژاردنەكان بەربژێر دەكرێت\nئه‌مڕۆ هه‌ست به گه‌شبینى ده‌كه‌یت و هه‌موو ئه‌و رووداوه ناخۆشانه‌ى ساڵى رابوردوو به‌سه‌رت هاتن تێده‌په‌ڕێنیت.\nئه‌مڕۆ له‌سه‌ر كاره‌كه‌ت هه‌وڵى زۆر ده‌ده‌یت و پلانى كاركردنت داده‌نێیت، له‌داهاتوودا ئه‌و هه‌وڵه‌ت به‌رهه‌مى ده‌بێت.\nهه‌وڵبده هاوسه‌نگى نێوان خه‌رجییه‌كانت و پاشه‌كه‌وتكردنت رابگریت، به‌دواى كارێكى تردا ده‌گه‌ڕێیت بۆئه‌وه‌ى پاشه‌كه‌وتت زیاد بكه‌ت و له‌وانه‌یه به‌خت یاوه‌رت بێت.\nله‌سه‌ر كاره‌كه‌ت هه‌لى نوێت بۆ رێكده‌كه‌وێت بۆ ده‌ستكه‌وتنى سوودى مادى زیاتر، زیاتر خۆت ماندوو بكه و ئه‌و هه‌له بقۆزه‌ره‌وه.\nئه‌مڕۆ رۆژه‌كه‌ت خۆشده‌بێت و له‌شوێنى كاره‌كه‌ت به‌گرنگى لێت ده‌ڕوانن، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێویسته زیاتر هه‌وڵبده‌یت و په‌ره به تواناكانت بده‌یت.\nله قسه و قسه‌ڵۆكى سه‌ر كاره‌كه‌ت خۆت به‌دوور بگره له‌به‌رئه‌وه‌ى كێشه‌ى زۆرت بۆ دروستده‌كات، قسه‌كردن له‌سه‌ر كار له كێشه زیاتر هیچ شتێكى ترت بۆناهێنێت.\nئه‌مڕۆ له‌سه‌ر كاره‌كه‌ت دۆخه‌كه ئارام و ئاسایى ده‌بێت، پێویسته ئاگادارى پاره‌كانت بیت و ده‌ستبڵاو نه‌بیت، ئه‌مڕۆ ته‌واوكه‌رى دوێنێ ده‌بێت نه كه‌متر نه زیاتر هیچ شتێكى نوێ روونادات.\nساویلكه و گێل مه‌به و دڵت باشبێت به‌ڵام سنورێكى بۆدابنێ، هیچ كار و یارمه‌تییه‌كى بێبه‌رامبه‌ر بۆكه‌سێك مه‌كه كه شایه‌نى نه‌بێت، مه‌هێڵه فشار و كاره‌كانى سه‌رشانت چۆكت پێدابده‌ن، كاره قورس و ئاڵۆزه‌كانت پشتگوێ مه‌خه بۆ دواتر و كاره‌كه‌ت مه‌خه‌ره مه‌ترسییه‌وه.\nپێویسته زیاتر ئه‌رێنییانه له داهاتوو بڕوانیت و هه‌موو بیركردنه‌وه ره‌شبینانه‌كانت بگۆڕیت بۆ بیركردنه‌وه‌ى ئه‌رێنى و پڕ له هیوا و ژیان، كۆمه‌ڵێك چانسى نوێت دێته‌ڕێ و ده‌توانیت له‌سه‌ر كاره‌كه‌ت په‌یوه‌ندى به‌سوودى نوێ دروستبكه‌یت.


لەو چەند رۆژەی رابردوودا پەکەکە کەوتە بەر تاقیکردنەوەیەکی گەورە کە ئەویش تاقیکردنەوەی "نەتەوەیی بوون یان نەبوونی" ئەو لایەنە بوو.\nگەر بە وردی دژکردەوەکانی پەکەکە ببینین، بە روونی دەردەکەوێ کە هێزی نزیک لە ئێرانی نێو پەکەک دەسەڵاتەکانی ئەو حیزبەی قۆرخ کردووە و بە هیچ شێوەیەک رازی نابێ واز لە ئێران بێنێ.\nئەو لایەنە تەنانەت داواکانی عەبدوڵا ئۆجەلانیشیان بۆ دانانی چەکەکان بەهەند نەگرت و لە راستیدا ئێستا بیر و هزر و مێشکی ئەو لایەنەی پەکەکە لە لایەن ئێرانەوە قورمیش دەکرێ. لەو نێوەدا قاسمی سولێمانی و جەعفەری سەحراروودی رۆڵی کاریگەر دەبینن چ لە نێو پەکەکە و چ لە نێو باڵێک یان چەند باڵی حیزبی لە باشووری کوردستان.\nبەلێنی پەکەکە بۆ دانوستان لەگەڵ حیزبی دێموکرات لە سەر داوا و پێداگری باڵی نەتەوەیی پەکەکە کە هەست بەوە دەکات کورد دەبێ یەکگرتووتر بێ بووە و ئەمەش ئەوەمان بۆ روون دەکاتەوە کە پەکەکە کەوتۆتە قۆناغێکی بێ باڵانسەوە و ئێستا لە هەستیارترین بارودۆخی خۆیدایە.\nپێویستە پەکەکە رێچکەی نەتەوەیی بوون بەر نەدا و ئاو لە ئاشی ئێران نەکات. گەر ئەو کارە بکات، نسکۆی تێکۆشانی ئەو لایەنە زیاتر خۆی دەردەخا. ئەندامان و لایەنگرانی پەکەکە پێویستە ئێستا هەڵوێستە بکەن کە بۆ ئەو حیزبە ئامادە نییە دانیشێ؟! موحەممەد ئەمین پێنجوێنی کە وێڕای هێرشی پەیتا پەیتای بۆ سەر حیزبی دێموکرات، جێگەی ئەوەی هەر هێشتۆتەوە کە حیزب و پەکەکە با دانیشن و بە دیالۆگ چارەسەری کێشەکەیان بکەن، ئێستا دەبێ قسەی چی بێت؟\nعەلی کەریمی کە زیاتر وەک مرۆڤێکی تووڕەی ئیحساسی لەو ماوەیەدا خۆی دەرخستووە لە مێدیاکانی باشوور و هەر جارە و سازێک لێدەدا و لە راستیدا رقی تاکیی خۆی لە دژی پارتی دێموکرات و داوەریکردنی لەسەر ئەو بارودۆخەی ئێستای هەر وا تێکەڵ کردووە و هاوکات درێغی نەکردووە لە دژایەتیکردنی حیزبی دێموکرات، ئێستا دەبێ قسەی چی بێ کە دەبینێ داوای دانوستان رەد دەکرێتەوە لە لایەن پەکەکەوە؟\nئەوەی کە روونە ئەوەیە کە پەکەکە ئێستا باڵانسی خۆی لەو بوارەدا لەدەست داوە و ئێران ئیدی بە فەرمی ئەو حیزبە وەک " مرزبانان غیور" ی خۆی دەبا و ماڵپەڕەکانی خۆی پڕ کردووە لەو دەستەواژەیە. ئەوەش ئەو گومانەی ئەوە زیاتر دەکات کە پەکەکە لە حیزبێکی شۆڕشگێڕەوە کە هەموو کورد پشتیوانی لە مانەوەی دەکرد، بووە بە کلکی سپاسی پاسدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێران!\nبەو هیوایە کە ئەو ئەگەرانە وا نەبن و ئەو حیزبە خۆی سەربەخۆ راگرێ و نەبێ بە دوژمنی گەلەکەی!\nجاری خوێندراوه: 2007


ئیشایا 8 KSS - Esajas 8 BPH | Biblica\nئیشایا 8 KSS - Esajas 8 BPH\n1یەزدان پێی فەرمووم: «پارچە چەرمێکی گەورە بۆ خۆت ببە و بە پێنووسی قامیش لەسەری بنووسە: ”مەهێر شالال حاش بەز.[a]“» 2 هەروەها دوو شایەتی سەرڕاست بۆ خۆم بکەم بە شایەت، ئوریای کاهین و زەکەریای کوڕی یەڤەرەخیا.\n3 لە پێغەمبەرە ژن[b] نزیک بوومەوە و سکی بوو و کوڕێکی بوو. یەزدانیش پێی فەرمووم: «ناوی بنێ: مەهێر شالال حاش بەز، 4 چونکە بەر لەوەی منداڵەکە بزانێت بڵێت ”بابە“ و ”دایە،“ سامانی دیمەشق و دەستکەوتی سامیرە دەهێنرێتە بەردەم پاشای ئاشور.»\n5 ئینجا یەزدان دووبارە قسەی لەگەڵمدا کردەوە و فەرمووی:\n6 «لەبەر ئەوەی ئەم گەلە\nئاوی هێمنی شیلۆوەحی[c] ڕەتکردەوە،\n7 لەبەر ئەوە پەروەردگار خەریکە\nئاوی ڕووبارە[d] بەهێز و زۆرەکە بەسەریاندا هەڵدەستێنێت،\n8 بەناو یەهودا ڕەت دەبێت، هەڵدەچێت و\n9 ئەی گەلینە، گەلەکۆمە بکەن و بشکێنەوە!\n10 ڕاوێژ بکەن، پووچ دەبێت،\nچونکە خودا لەگەڵمانە.[e]\n11 یەزدان بەم جۆرەی پێ فەرمووم، کە دەستی گرتم و ئاگاداری کردمەوە بە ڕێگای ئەم گەلەدا نەڕۆم:\n12 «مەڵێ ”پیلانگێڕییە!“\n13 تەنها یەزدانی سوپاسالار بە پیرۆز دابنێ و\n14 ئەو دەبێتە پیرۆزگا،\n15 زۆر کەس ساتمەی لێ دەکەن و دەکەون،\n16 ئەم شایەتییە بۆ ئاگادارکردنەوە بپێچەوە،\n17 چاوەڕێی یەزدان دەکەم،\n18 ئەوەتا خۆم و ئەو منداڵانەی یەزدان پێیداوم، وەک نیشانە و هێما لەناو ئیسرائیل، لەلایەن یەزدانی سوپاسالارەوە کە لە کێوی سییۆن نیشتەجێیە.\n19 کە پێتان دەڵێن: «”پرسیار لە نێوانگرەکان[f] و ڕۆح ئامادەکاران[g] بکەن کە ورتەورت و چپەچپیانە،“ پێیان بڵێ: ”ئەی گەل، لە خوداکەتان بپرسن. ئایا لە پێناو زیندووان پرسیار لە مردووان دەکەن؟“ 20 بەرەو فێرکردنەکە و بەرەو شایەتییەکە! ئەگەر وەک ئەم قسەیە نەکەن، گزنگی بەیانییان نابێت. 21 بە سەختی و برسیێتییەوە پێیدا تێدەپەڕن، کاتێک برسی دەبن و قینیان هەڵدەستێت نەفرەت لە پاشای خۆیان و خودای خۆیان دەکەن و سەر هەڵدەبڕن. 22 ئینجا تەماشای زەوی دەکەن، ناخۆشی و تاریکی و ڕەشی دەبینن، فڕێدەدرێنە ناو تەنگانە و سێبەری مەرگ.»\n8:1 مەهێر شالال حاش بەز: واتە خێرا بۆ تاڵانکردن.\n8:3 مەبەست لە ژنەکەی خۆیەتی کە ئەویش پێغەمبەر بووە.\n8:6 شیلۆوەح: هەمان ئاوی سیلوامە. بڕوانە نەحەمیا 3:15 و یۆحەنا 9:7.\n8:7 واتە ڕووباری فورات.\n8:10 عیبری: ئیمانوێل. بڕوانە 7:14 و مەتا 1:23.\n8:19 نێوانگرەکان: لێرە بەو واتایە دێت، ئەو کەسانە کە گوایە هۆی پەیوەندی ڕێکخەرن لەنێوان خەڵکی مردوو و زیندوودا.\n8:19 ڕۆح ئامادەکاران: بەو کەسانە دەگوترێت کە ڕۆح ئامادە دەکەن. بڕوانە یەکەم ساموئێل 28:3؛ 8–9.


کێ گۆتیە ئیسلامێ فرەژنى ئینایە هەبوونێ؟! – ARTICLE رۆژ\nشیرین عزەددین- دهۆك\nئیسلام وەکو ژانەکا گەلەک بئێش هاتیە دیتن ژلایێ کەسێن بێ دینڤە. ئەڤ کەسە ڤى ئاینى وەکو دوژمن دبینن هەر ژبەر ڤى ئەگەرى هەردەم جەنگا دگەل دکەن. هندى ڤى ئاینى هەبوون هەى، ڤان کەسان پێکۆل کریە ل هندەك خالا بگەریێن دا ڤى ئاینى ل بەرچاڤێن خەلکى ڕەش بکەن، و ئێک ژ وان خالێن هەرە بەرچاڤ فرەژنی یە. پێغەمبەرێ ئیسلامێ سلاڤێن خودێ ل سەربن هەردەم ژلایێ وان ڤە وەکو کەسەکێ (حەزخواست)هاتیە ناڤ کرن ونیاسین ژ بەر ڤێ خالێ. ل دەستپێکێ دێ بێژین کێ گۆتیە ئیسلامێ فرەژنی ئینایە هەبوونێ؟ و ئەرێ ما فرەژنى ل سەردەمێ ئیسلامێ هاتیە دیتن؟ و ئەرێ ئەگەرێن فرەژنیێ دئیسلامێ دا د وەك هەڤبوون دگەل هەکەیێن بەرى هاتنا ئیسلامێ؟ بەرسڤ کەسێن کێمزان بتنێ وەدبێژن. هەکە نێرینەکێ ژبۆ مێژوویێ بکەین بۆ مە خۆیا دبیت کو فرەژنی هەر هاتیە دیتن، نموونە: (العبریون) و(العرب) ل سەردەمێ نەزانینێ گەلێ (السلافیون) ئەوێن نها ب ڤان وەلاتان دهێنە نیاسین (روسیا، لیتوانیا ولیپۆنیا، و ئستۆنیا و پۆلۆنیا، و تشیکوسلۆفاکیا، ویوغۆسلافیا).\nهەروەسا ئەڤ بوویەرە ل دەڤ هندەک وەلاتێن (الجرمانیە، والسکسونیە) ئەوێن نها ب ڤان وەلاتان دهێنە نیاسین (المانیا، النمسا، سویسرا، بلجیکا، هولندا، دانمارک، سوید، نرویج، انجلترا…). راستیا دوویێ کو سیستەمێ فرەژنیێ بتنێ گرێدان ب گەلێن ئیسلامى ڤە نینە، و باشترین نموونە: گەلێ ئەفریقى و هندى و چینى و ژاپونى فرەژنى تێدا هاتیە دیتن، و راستیا سییێ ئاینێ مەسیحى چ گرێدان ب نەهێلانا فرەژنیێ ڤە نینە. ئانکو چ نڤیستۆک نەهاتینە دیتن د (ئنجیلێ)دا کو فرەژنى قەدەغەکربیت و تا چەرخێ هەڤدێ ژى فرەژنى دئاینێ مەسیحى دا هاتیە دیتن. هەروەسا پێغەمبەر داودى (100) ژن هەبوون و سلێمانى (700) ژن و ( 300) ژنێن کوێلە هەبوون. مێژوویێ بۆ مە دیارکر کو فرەژنى هەر هەبوویە و هەبوونا وێ یا بێ سنوور و دەستوور بوو. لێ ئیسلام هاتیە سنوور و دەستوور ژ بۆ ڤێ بوویەرێ داناینە. فرەژنى ب ئەگەرا ڤە گرێدایە. نها دێ ئەگەرێن ژنئینانا پێغەمبەرێ ئیسلامێ ژ بۆ (نەهـ) ژنان ئاشکراکەین.\nئەگەرێ ئێکێ: سەرئێخستنا ئیسلامێ ب ڕێیا ئینان (خەدیجایا) چل سالى دتەمنێ بیست وپێنج سالیێ دا، خەدیجا ئێک ژ ژنێن ناڤدار و خودان شیانێن قورەیشیان بوو، ئەو هێزە بوو ئەوا برێیا وێ پێغەمبەر ژ گەلێ قورەیشى هاتیە پاراستن، دوو: ترسا وى ژ بۆ زڤرینا ژنا خودان باوەر ژ بۆ بێ باوەریێ ئەگەر زڤری ناڤ خەلکێ خوەیێ بێ باوەر و (سودە) ئێکبوو ژ وان ژنا، سێ: بەلاڤەکرنا فەرمان و پەیاما ئیسلامێ و عائیشا ئیک بوو ژ وان ئەوێن ب ڤى کارى رابووین، چار: بلندکرنا ئاستێ ژنێ ل دەمێ بخوە (حەفسە) خاستى کو ژنەکا نە هند جوان و گەنج بوو. پێنج: نەهێلانا (سیستەمێ زارۆکگرتنى) ئانکو (التبنى) ب رێیا ئینانا (زەینەبێ) پشتى ژ زەیدى هاتیە بەردان، شەش: ئازادکرنا کوێلا (جویریە) ئەو ژنە بوو یا هاتیە ئازادکرن، حەفت: چاڤدێریکرنا زارۆکێن بێ سەمیانا و پاراستنا وان (دەیکا سەلەمە) ئەو ژنا بێ سەمیان بوو، هەشت: هاندانا ژنێ ژ بەر ڕەوشتنێن وێ یێن باش و خەلاتکرنا وێ، نەهـ: نەرمکرنا دلێن سەرکردێن بێ باوەر ب ڕێیا خزماتیێ. ئەڤەبوون ئەگەرێن ئینانا پیغەمبەرى ژ بۆ نەهـ ژنان. ئەڤە وەکو پێغەمبەر، بەلێ ئیسلامێ سنوور ژ بۆ فرەژنییێ داناینە و کرینە چار ژن. لێ ئەگەر شیانێن دادیێ نەبن سێ یان دوو، هەکە هەر شیان نەبن یا درست ئەوە بتنێ ئێکێ بینیت. کەنگى ل دەمێ ژنا ئیکێ یا نەخۆش بیت و بشێوەیەکێ درست ب ئەرکێن خوە ڕانەبیت یان ئەگەر ژنێن ڕەبن و بەردایى ڕیژا وان یا زێدەبوو یان ئەگەر رێژا ژنان ژ یا زەلامان زێدەتر لێهات. ل وى دەمى زەلامى مافێ فرەژنییێ هەیە ب مەرجەکى دادمەندى دناڤبەرا ژنان دا هەبیت.\n(گۆتار دەربڕینا بۆچوونا نڤیسکارانە، نەیا سایت و گووتارنامەیا رۆژئارتیکڵ)\nگووتار یاهاتیە خواندن: 85\nحکوومەت د”پلانا” خوە یا ڤەشارتیدا سەرکەفتی بوو!


دابه‌زینی ئه‌دەبی و ئه‌دەبیاتی دابه‌زیو / بێهنام سه‌در – و: ئه‌رسه‌لان چه‌ڵه‌بی | ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان\nدابه‌زینی ئه‌دەبی و ئه‌دەبیاتی دابه‌زیو / بێهنام سه‌در – و: ئه‌رسه‌لان چه‌ڵه‌بی\nدابەزینی ئەدەبی و ئەدەبیاتی دابەزیو\nبە دڵنیاییەوە سەردەمی ئێمە سەردەمی “باوێشکی فەرهەنگی و هونەرییە”، لەو سۆنگەیەوە ناکرێ باس لە هونەر و ئەدەبیات بکەی بەڵام ئاوڕێک لەو باوێشکە فشانە نەدەیەوە. نابێ وەها باوێشکێک وێڵ بکرێ، بەڵکوو دەبێ رەخنەگرانە لێی بڕوانین. ئەوە یادداشتێکە لەو بارەیەوە.\nئەدەبیاتی دابەزیو لە کۆمەڵگای ئێمە هەڵگری هەمان گوتاری کۆنی خۆی واتە “ئەوین/ئایین‌زایە”. لە فەرهەنگی فارسی، ئایین‌زا نەک پرسیار، بەڵکوو وەڵامیشە. جیاوازییەکی قووڵ هەیە لە نێوان “پرسیار و وەڵام” و “داواکاری وەڵام”. ئەوینی فارسیش وەکوو ئایین‌زا وەڵامە نەک پرسیار. ئەو جووتە وەڵامێکن بۆ پرسیارێک کە بوونی نییە. لە بەر ئەو هۆکارەیە کە گوتاری ئایین‌زا لە ئەدەبیاتی ئێمە بەردەوام لە گەڵ گوتاری ئەوین و ئەوینداری یەکسان بووە. هەمووتان ئەو ئەزموونەتان هەیە، بۆ نموونە کاتێک حافزی شیرازی دەڵێ: “دوش می‌آمد و رخسارە برافروختە بود”، فەرهەنگی فارسی بەردەوام لێکدانەوەی ئایین‌زاکەی بە لێکدانەوەی ئەویندارانەوە “تەنانەت لە جۆری زەوینییەکەی” دەهێنێتەوە. تەنانەت پسپۆڕان و مامۆستایانی ئەدەبیات و فەرهەنگی ئێستا پێداگری دەکەن کە حافز نەک مەبەستێکی زەویینی، بەڵکوو مەبەستێکی ئاسمانیی بەرز و واڵای بووە. بەڵام هیچ هۆکارێک بۆ سەلماندنی ئەو مژارە لە دەق دا نابیندرێتەوە. گوتاری عیرفانی مەولاناش لەو باسە بێبەری نییە، باسەکە ئەوەیە کە فەرهەنگی فارسییش نەک لە سەر بنەمای “پرسیار” بەڵکوو لە سەر بنەمای “وەڵامیک” (ئایین‌زا و ئەوین) چێ بووە. وەڵامێک کە لە دوو جەمسەری ئەوین و ئایین‌زا لە هاتوچۆ دایە. وەها ئەدەبیاتێک بەردەوام چێ‌کەری گوتارێکی عارفانەیە. عارف هیچ پرسیاریکی نییە. عارف بەردەوام داوای وەڵامەکان دەکا و پێواژۆی دەسکردی ئەو وەڵامە نەک لە بەستێنی کۆمەڵگا، بەڵکوو لە فەزای ناوەوە و لە ناخی تاکەوە بەرهەم دێ. ئێستا “وەڵام” بەرهەمی مۆدێڕنیتەیە و لە بەستێنی کۆمەڵگا دا روو دەدا. مۆدێڕنیتە پرسیارە، نەک پرسیارێک کە بە شوێن وەڵامەوە بێ، بەڵکوو پرسیارێک بە شوێن پرسیارێکی دی و لە بەرانبەر پرسیارێکی تر. لە بەر ئەو هۆکارەیە کە ئەدەبیاتی ئێمە هیچ کات پرسیارێکی نەهێناوەتە گۆڕێ، بەڵکوو تەنیا وەڵام‌گەلێک کە وەریگرتووە و (وەکوو ئیلهام بۆ شاعیر و عارف و فیلسووف هاتووە) دووپاتی دەکاتەوە. لە بەر نەبوونی فەرهەنگێکی رەخنەیی لە سەر بنەمای داڕشتنی پرسیار و داڕشتنی جیاوازی، ئێمە هەموو کات لە ئەدەبیاتی ئێران “نوخبە”مان بووە، نەک نووسەرێک کە هەموو پێناسەکانی مۆدێڕنیتەی بووبێ، نیمایووشیج و سادق هیدایەت هەرکامیان بە نۆرەی خۆیان پرسیارێک بوون لە بەرانبەر سوننەتدا، هووشەنگ گولشیری نووسەرێک بوو کە لە ناو فۆڕم و زماندا پرسیاری دادەڕشت و پرسیاری دەکرد. ئەو نموونەگەلە لە ئاستی قامکەکانی دەست دایە و رەنگە زۆرتر نەبن. بەڵام ئەوانە هەموویان بەرهەمی رەوتێکی فەرهەنگی رەخنەیی لە سەر بنەمای داڕشتنی پرسیار نەبوون. ئەوانە تەنیا نوخبەگەلێک بوون کە لە سەردەمێک دا سەریان هەڵدا و لە داهاتووش هەر بەو چەشنە سەر هەڵدەدەن و وەکوو ئەستێرەیەک دەدرەوشێنەوە و دواتر خامۆش دەبنەوە. لەو رۆچنەیەوە، دەتوانین ئەوە بڵێن کە ئەو نووسەرانە هیچ پەیوەندییەکیان بە فەرهەنگی ئێمە (فەرهەنگی عارفانە و خۆئازاری ئێمە) نەبووە، واتە ئەو نوسەرانە بەرهەمی پێگەیشتووی فەرهەنگی فارس و مۆدێرنیتەیەک نین کە هەر لە بنەرەتدا نییە. بەڵکوو ئەوان بە مانای راستەقینە بەرهەمی خودی خۆیان بوون نەک بەرهەمی گوتارێکی فەرهەنگی.\nئەدەبیاتی دابەزیو بە زمانی رەشۆک دەدوێ. سەلیقەی رەشۆکی باو بە شۆڕ و شۆقەوە قسە لە هونەری تایبەتی خۆیان دەکەن: (موحسین نامجو) ناوبراو هیمای رەشۆکی فەرهەنگ و هونەری ئێمەیە، ئەو جێیە کە “گۆرانیبێژە پاپەکانی” ئێمە پێشڕەوترین هونەرمەندانن و نوێترین قسەکان دەکەن. باوێشکی فەرهەنگی، بێ‌تاقەتی لە خوێندنەوە و نووسینە و گوێگرتن لە موزیکی پاپ ئاسانترین کارە. مێلۆدییەکان دووپات دەبنەوە، “بداهە نوازی” هەموو دەم دووپاتەتر دەبنەوە، ئاسانترین رێگەی بۆ وەرگرتنی وەڵام، خەڵک لێی بێدەنگن ئێوە دەڵێن چی؟ دەیانهەوێ لە چاو و هۆش و “هێزی پرسیارخوڵفێنیان” کەڵک وەرنەگرن. بەو شێوازە “ئەستێرەیەکی پاپ” دەبێتە “نوخبەیەکی هونەری” و “بیرمەندێکی پێشڕەو”. لێرە دا دەبێ حەق بە “ئادۆڕنۆ” بدەین و جار نا جار لە رەشۆکی فەرهەنگی جەماوەری دڕدۆنگ بین و بە گومانەوە لێی بڕوانین. وەکی ئەوەی کە دەڵێی چێ‌کردنی فەرهەنگێکی رەخنەیی و پێشڕەو لە سەرەتا دا پێویستی بە وێرانکردنی ئەدەبیاتی دابەزیو و رەشۆکی فەرهەنگی و فیکرییە. لەو بوارەدا من بیرۆکەیەکی کارام پێ‌شک دێ: کاتێک دەگەیە موحسین نامجو، هەوڵ بدە عاشقی شەجەریان بی، کاتیک دەگەیە شەجەریان هەوڵ بدە عاشقی نیروانا بی، کاتیک دەگەیە نیروانا هەوڵ بدە عاشقی بتهۆڤن بی، بەو چەشنە دەتوانی بە بڕیاری دوایینی خۆت، پێشڕەوبوونی ئەدەبیاتێک کە رەشۆک بە زمانی ئەو دەدوێ، واتە ئەدەبیاتی دابەزیو بخەیتە چەلەحانێوە، ئەدەبیاتی دابەزیو هەرچی زیاتر بیهەوێ پێشرەوتر بێ، رەشۆکیتر دەبێ.\nئەدەبیات ئەرسەلان چەڵەبی ئەنجومەنی ئەدەبی بۆکان شێعر\t1395-01-07


ANF | کژار: لە دژی توندوتیژی، یەکبگرین،تێبکۆشین و ئازاد ببین\nکژار: لە دژی توندوتیژی، یەکبگرین،تێبکۆشین و ئازاد ببین\nکژار: کێشەی نەبوونی ئازادیی ژنان سنووری وڵاتانی بەزاندووە، بووەتە پرسێکی نێودەوڵەتی پێویستە تێکۆشان بۆ ئازادی ژنان ببێتە تێکۆشانێکی نێودەوڵەتی.\nهه‌ینی, 30 Aug 2019, 11:10\nکۆمەڵگەی ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان- کژار، لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاماژەی کردووەتە سەر کێشەکانی ژن لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و جیهاندا وهەروەها باسی هەوڵ و پرۆژەکانی خۆیان دەکات بۆ چارەسەرکردنی پرسی ژن و تێکشکاندنی ئەو بەربەستانەی کە دێنە بەردەم ژنان.\nلە ڕاگەیەنراوەکەی کەژارداهاتووە"\n"سەردەمێک کە تێیدا دەژین ژنان رووەو کەنداڵ پاڵپێوەدەنێ و کۆمەڵگا رووەو لەناوبردن دەبات. ئێمە دەکەوینە قۆناخێک کە ناکۆکیەکانی کۆمەڵایەتی، نەتەوەیی، چینی، ئابووری و ...هتد، بەرەو لوتکە دەچن. لە هەمانکاتدا ئەم بارودۆخە دەرەنجامی داڕزانی هەزار ساڵانەی مێژووی شارستانییە. هەروەک چۆن کێشە کۆمەڵایەتییەکان لە دەرەنجامی زیهنییەت و دەسەڵاتداری پیاو دەردەکەون، ئەمڕۆکەش بە تێکۆشانی ژنەوە دەستتێوەردانێک لەسەر ژیانی کۆمەڵگا دەکرێت و لەم چوارچێوەیەدا گۆڕانکاری پێک دێن.\nلە ڕۆرهەڵاتی ناوەڕاست دا کێشە و ناکۆکییە هەرە بنگەییەکانی ژن، بە هۆی بەڕێوەبردنی سیاسەت بە دەستی زیهنییەتی کۆنەپارێزی پیاوسالارەوە و داسەپاندنی ئەم سیاسەتە لەسەر ژنانە. مۆدێڕنیتەی ئەوروپاش بە پێشکەشکردنی ژیانێکی سەرنج راکێش، ژن لە گەوهەر و راستی خۆی دوور دەخاتەوە؛ بە دەستتێوەردانەکانی سۆسیۆلۆژیای ژن، سایکۆلۆژیای ژن و تەنانەت بیۆلۆژیای ژن ئەمە دەکات و ژن ناچاری ژیانێکی مەجازی کە لە راستی بەدوورە، دەکات. بزوتنەوەی ژنان بە هەڵمەتی خۆی لەبن ناوی "ئێستا کاتی گۆڕانکاری و ئازادییە" دەستی بە لێپێچینەوەی کۆنەپارێزی کۆمەڵایەتی و رۆڵێک کە بۆ ژن دیار کراوە، دەکات. ئەم هەڵمەتە لە هەموو بەشەکانی کوردستان و دەرەوەی وڵات دا بەگوێرەی سەربەخۆیی خۆیان دەستی پێ کردووە. هەروەک چۆن کێشەی ئازادی ژن سنووری وڵاتەکانی بەزاند و گەردوونی بوو، رێگەچارەسەری ئەویش لە ئاستی گەردوونی بوون دا پێویستی بە تێکۆشانێک هەیە.بۆ ئەمەش ئێمە وەکوو کەژار بۆ ئەوەی گۆڕانکاری کۆمەڵگا و کێشەی ئازادی ژن بە رۆژەڤ بکەین و ژیانێکی بە ئالتەرناتیڤ پێشبخەین؛ لە چوارچێوەی هەڵمەتی"لە دژی توندوتیژی، یەکبگرین، تێبکۆشین و ئازاد ببین"دا کە لە ٢٨ی تیرمانگ(٦ی گەلاوێژ) دا دەستمان بەم هەڵمەتە کرد. بەبۆنەی رۆژی ئاشتی جیهانی ١ی ئەیلول، بۆ ئەوەی منداڵەکانمان لە جیهانێکی یەکسان و ئازاد دا بژین، خەیاڵەکانیان نەکوژرێن و پێشکەوتنە ئازادەکانیان سنووردار نەکرێن؛ لەناو هەڵمەتەکەماندا بۆ کەمپەینی "نا بۆ زەواج لەتەمەنی بچووک دا " خەبات بەڕێوەدەبەین؛ ئێمە هەر مانگ هەڵمەتەکەمان بە کەمپەینێکی بەکاریگەر بەڕێوە دەبەین و بەم رێگەیە خوازیارین کێشە کۆمەڵایەتییەکان چارەسەر بکەین. بە جێی ئەوەی خەیاڵەکانی منداڵانێک کە داهاتووی ئێمەن هەڵوەشێنین؛ بۆ پێکهێنانی خەیاڵەکانیان تێکۆشان بە بنەما بگرین. منداڵانێک کە لە تەمەنی بچووکدا ناچار بە هاورسەرگیری دەکرێن، دەبن بە قوربانی کۆناپارێزی کۆمەڵایەتی و زیهنییەتی ئایین پەرەست. پێویستە منداڵانمان لەم زیهنییەتە کە منداڵان دەکات بە قوربانی رزگار بکرێن و ژیانێکی ئازادیان بۆ فەراهەم بکرێت. بۆ ئەمەش بانگەوازی ئێمە سەرەتا بۆ ژنانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و دواتر هەموو جیهان ئەوەیە کە:بۆ ئەوەی منداڵانمان کە لە هەر جێگەیەکی جیهان, دەبن بە قوربانی زیهنییەتی پیاوی سەردەست یەک بگرین و تێکۆشان بکەین؛ لەم چوارچێوەیە دا لە نیجەرییە کەمپەینێک کە لە بن ناوی"تۆ تاوانبار نی" دەست پێکراوە هەنگاوێکی گرنگە.\nلە بنگەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست دا و لە فەلسەفەی ژیانی ئازاد دا، پێویستە ئێمە وێڕای ژنانی نەتەوەکانی تر تێکۆشانێکی هاوبەش پێشبخەین و لە دەوری دروشمی:"ژن-ژیان-ئازادی"دا کێشەکانمان بە رۆژەڤ بکەین و بۆ گەیشتن بە چارەسەری پێویستە ژنان بکەین بە پارێزوانانی بە کاریگەری شۆڕش. وەکوو ژنانی جیهان ئەگەر ئێمە خوازیاری ئاواکردنی سەردەمی ژنین، پێویستە وەکوو ژنانی تێکۆشەری جیهان رۆژەڤەکانمان ئاوێتەی یەکتر بکەین؛ لەم چوارچێوەیە دا وەکو کەژار بانگەوازی لە هەموو بزوتنەوەکانی ژنان بەوێنەی: ئێکۆلۆژیستەکان، فێمێنیستەکان، دژی فاشیستەکان، دژی سەرمایەداریەکان، رەوشەنبیرەکان، هونەرمەندەکان و...هتد، دەکەین کە تێکۆشانێکی هاوبەش بەڕێوە ببەین و بە تێگەیشتنی" لە دژی توندوتیژی، یەکبگرین، تێبکۆشین و ئازاد ببین" گۆڕانکاری و ئازادی مسۆگەر بکەین. "\nیەکێک لە کاندیدەکانی ATHENA40 ، سوسەن محەمەدی خەڵکی باشوورە\nدەوترێت ژنێکى کورد لە بەرلین "خۆی کوشتوە"\nژنان لە ڤالانتایندا لە دژی توندوتیژی خۆپیشاندان ئەنجام دەدەن\nنەتەوە یەکگرتووەکان: چارەسەریی کێشەی تەندروستییەکانی ژنانى خەتەنەکرا ملیارێک و ٤٠٠ ملیۆن دلارە\nوتەبێژی ئەنجوومەنى ژنانى هەدەپە: ئاکەپە لە کوردستان سیاسەتى تایبەتی لە دژی ژنان خستوەتە کار\nبزوتنەوەی ژنانی ئازاد وتەبێژەکەیان هەڵبژارد


جه‌وده‌ت هۆشیار "تراجیدیاى نووسه‌رانى رووس" بڵاو ده‌كاته‌وه\n:: AM:10:39:08/07/2019 \nنووسه‌رى كورد جه‌وده‌ت هۆشیار دوایین كتێبى خۆى به ناوى "تراجیدیاى نووسه‌رانى رووس" به زمانى عه‌ره‌بى له دیمه‌شق بڵاو ده‌كاته‌وه.\nهه‌فته‌ى رابردوو دوایین كتێبى نووسه‌رى كورد جه‌وده‌ت هۆشیار له‌لایه‌ن خانه‌ى "دار الزمان" له دیمه‌شق و چه‌ند وڵاتێكى ترى عه‌ره‌بى بڵاو كرایه‌وه.\nكتێبه‌كه‌ى به ناونیشانى "تراجیدیاى نووسه‌رانى رووس" بڵاو كراوه‌ته‌وه و له 216 لاپه‌ڕه پێكهاتووه، دیزانى به‌رگه‌كه‌ى له‌لایه‌ن جه‌مال ئه‌بته‌ح دانراوه، ئه‌م كتێبه باس له ژیان و به‌رهه‌مه‌كانى نووسه‌رانى رووس ده‌كات.\nجه‌وده‌ت هۆشیار له پێوه‌ندییه‌كى له‌گه‌ڵ "وشه" راى گه‌یاند، له رۆژانى داهاتوو ئه‌م كتێبه ده‌گاته هه‌ولێر و له كوردستانیش بڵاو ده‌بێته‌وه.\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌ى بۆ ئه‌وه‌یش كرد، كه پێشتر له ساڵى 2018 له‌لایه‌ن "دار الزمان" كتێبێكى ترى بڵاو كردووه‌ته‌وه، به ناوى "رۆمان له نێوان خه‌یاڵ و واقیعدا" كه ئه‌میشیان به زمانى عه‌ره‌بى بڵاو كراوه‌ته‌وه.\nجه‌وده‌ت هۆشیار كه له ساڵى 1942 له هه‌ولێر له دایك بووه، هه‌ڵگرى بڕوانامه‌ى به‌كالۆریسه له بوارى ئه‌ندازیاریى، یه‌كێكه له‌و نووسه‌رانه‌ى كورد كه به زمانى عه‌ره‌بى ده‌نووسێ و چه‌ندان كتێبى بڵاو كردووه‌ته‌وه، له‌سه‌ر ئاستى میدیاى عه‌ره‌بى له بوارى ئه‌ده‌ب و رۆشنبیرى ناسراوه.


ڕۆناهی سه‌رحه‌د: ئەوروپا دەرفەتێکی بچوكیش به‌كورد ناده‌ن بۆ به‌ڕێوه‌بردنی تێكۆشانی دیموكراتی – کوردی – RojNews.News\nڕۆناهی سه‌رحه‌د: ئەوروپا دەرفەتێکی بچوكیش به‌كورد ناده‌ن بۆ به‌ڕێوه‌بردنی تێكۆشانی دیموكراتی\n10/01/2022 - 9:14:09 pm\nئەندامێکی بەڕێوەبەرایەتی پارتی ئازادی ژنانی کوردستان ڕایگەیاند، ئەوەی واده‌كات كه ده‌وڵه‌تی تورك به شێوه‌یه‌كی ئاشكرا تیرۆر له دژی كورد ئه‌نجام بدات، ئه‌و راستی و واقعه سیاسیه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌یه.\nڕۆناهی سه‌رحه‌د، ئه‌ندامی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پارتی ئازادی ژنانی كوردستان (پاژك) له نۆهه‌مین ساڵیادی كۆمه‌ڵكوژی پاریس ڕایگەیاند: له دامه‌زرێنه‌رانی بزوتنه‌وه‌كه‌مان بۆ ئازادی كوردستان و بزوتنه‌وه‌كه‌مان بۆ ئازادی ژنان هاوڕێ سه‌كینه جانسز و ئه‌و هاوڕێیانه‌ی له‌گه‌ڵیدا شه‌هید بوون فیدان دۆغان و له‌یلا شایله‌مه‌ز له نۆهه‌مین ساڵیادی شه‌هیدبوونیان به ڕێز و پێزانینه‌وه به‌بیرده‌هێنینه‌وه. هێرشكارانیش به توڕه‌ییه‌كی زۆره‌وه شه‌رمه‌زار ده‌كه‌ین.\nڕۆناهی سه‌رحه‌د باسی له‌وه‌كرد، كۆمه‌ڵكوژی پاریس و هێرشه پاكتاوكارییانه‌ی به‌رده‌وامن، لێكه‌وته‌ی سیاسه‌تی هێزه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانن به‌رامبه‌ر به پرسی كورد، كه ماوه‌ی دوو سه‌ده‌یه ئه‌و پرسه‌یان به بێ چاره‌سه‌ر هێشتوه‌ته‌وه.\nوتیشی “كۆمه‌ڵكوژیه‌كه‌ی پاریسیش سیاسه‌تی دووڕوویانه‌ی ئه‌وروپای به‌رامبه‌ر به پرسی كورد نیشاندا. ڕاستەوخۆ به فه‌رمانی ئه‌ردۆغان به به‌رپرسیارێتی هاكان فیدان و به هاوكاری هه‌واڵگری فه‌ره‌نسا ئه‌نجامدرا. ده‌وڵه‌تی فه‌ره‌نسا ده‌زانێت كه كۆمه‌ڵكوژیه‌كه له لایه‌ن كێوه ئه‌نجامدراوه، هه‌ربۆیه قۆناغی په‌رده‌پۆشكردنیان ده‌ستپێكرد”.\n‘هێرشه‌كه بۆسه‌ر ڕێبەرایه‌تیمان بوو’\nڕۆناهی سه‌رحه‌د ئاماژه‌ی به‌وه‌كرد “هێرش بۆ سه‌ر هاوڕێ سارا- سه‌كینه جانسز كه یه‌كێك له كادره پێشه‌نگه‌كانی بزوتنه‌وه‌كه‌مان بوو، وه‌ڵامێك بوو له ڕێگه‌ی كۆمه‌ڵكوژیه‌وه بۆ تێكۆشانی ئازادی ژن، كه ڕێبەرمان به هه‌ستیاری زۆره‌وه بونیاتی ناوه. په‌یامێكی بنه‌ڕه‌تیان به‌و جۆره به ڕێبه‌ریمان گه‌یاند. گوشار و توندوتیژیه‌كی زۆر خرایه سه‌ر ڕێبەر ئاپۆ. هێرشی سه‌ر هه‌ڤاڵ سه‌كینه و ئه‌و هه‌ڤاڵانه‌ی له‌گه‌ڵیدابوون، به واتای هێرشی بۆ سه‌ر ڕێبه‌رمان بوو. تێگه‌یشتن له په‌یامی سیاسی ئه‌و تیرۆركردنه دژوار نییه. به‌ڵام وه‌ك هه‌موو جار ده‌وڵه‌تانی ئه‌وروپی چاویان به سه‌ردا نوقاند و پرسی كوردیان كرده قوربانی به‌رژه‌وه‌ندییه سیاسیه‌كانیان. سیاسه‌تێكی دووڕوویانه‌ی په‌یڕه‌وكرد و ته‌نیا له رێگه‌ی مافه‌كانی مرۆڤه‌وه نوسراوێكی راده‌ستی توركیا كرد”.\nڕەخنەی لەو سیاسه‌ته دووڕوویانه گرتو پێیوایە کە ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵكوژی به‌رده‌وام بێت، دەشڵێت: ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵكوژیه‌كه‌ی كرد و به‌ڕێوه‌ی برد هه‌ر چه‌نده ده‌وڵه‌تی توركی فاشیستیش بێت، ئەوەی واده‌كات كه ده‌وڵه‌تی تورك به شێوه‌یه‌كی ئاشكرا تیرۆر له دژی كورد ئه‌نجام بدات، ئه‌و راستی و واقعه سیاسیه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌یه.\n“وڵاتانی ئه‌وروپا له كۆمه‌ڵكوژیه‌كه به‌رپرسن”\nئه‌ندامەکەی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پاژك رایگه‌یاند “ده‌وڵه‌تی فه‌ره‌نسا به په‌كخستنی یاساكانی خۆی، هه‌ڵوێستێكی سیاسی خسته‌ڕوو، كه به بێ ئه‌وه‌ی بڕیارێكی فه‌رمی بدات كاتی به‌سه‌ردا تێپه‌ڕاند. تێپه‌ڕبوونی كات به‌سه‌ر كۆمه‌ڵكوژیه‌كه له‌لایه‌ك، پۆلیسی فه‌ره‌نساش له‌خۆی ڕانه‌بینی كه له شوێنی كۆمه‌ڵكوژیه‌كه زانیاری و به‌ڵگه كۆبكاته‌وه”.\nسه‌رحه‌د باسی له‌وه‌شكرد، كه یه‌كێتی ئه‌وروپاش له به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی ده‌وڵه‌تی فه‌ره‌نسا بێده‌نگ بوو وتی ” بێده‌نگی به واتای هاوكارییه له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵكوژییه‌كه. گه‌ل و ژنانی كورد تا كۆتایی پارێزگاری له مافی خۆیان ده‌كه‌ن. له دژی ده‌وڵه‌تی تورك كه جگه له كۆمه‌ڵكوژی، له‌ناوبردن و نكۆڵی هیچی تر ناكات، بێگومان مافی هه‌ره مرۆیی و ره‌وایه كه له ناویدا خه‌باتی چه‌كداری، به هه‌موو جۆرێك له دژی ده‌وڵه‌تی تورك تێكۆشان بكات”.\nئاماژەی بەوەشدا کە پاكتاوكردن به‌سه‌ر كورددا ده‌سه‌پێنرێت وتی “یه‌كێتی ئه‌وروپا به به‌رده‌وام به‌رپرسیارێتی كوشتنی ئۆڵف پاڵمه‌ی خسته ئه‌ستۆی بزوتنه‌وه‌كه‌مان و بزوتنه‌وه‌كه‌مانی خسته ناو لیستی تیرۆره‌وه. به‌و جۆره چه‌ندین ساڵه له دژی گه‌لی كورد تاوان ئه‌نجام ده‌درێت. ساڵی ٢٠٢١ له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تی سویده‌وه ئاشكرابوو ئۆڵف پاڵمه له‌لایه‌ن كێوه كوژراوه. ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ی به‌سه‌ردا تێپه‌ڕبوو، به‌ڵام بۆچی راستییه‌كه‌یان شاردبوه‌وه؟ ئه‌وانه ده‌رفه‌تێكی بچوكیش به‌كورد ناده‌ن بۆ به‌ڕێوه‌بردنی تێكۆشانی دیموكراتیك و سیاسه‌ت، ئه‌وانه‌ی مافی ژیان به كوردان ناده‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌یه له شه‌هیدكردنی سه‌كینه جانسزدا له هه‌موو شوێنێك گوشار و توندوتیژی به‌سه‌ر كورددا ده‌سه‌پێنن”.\nئەو ڕاشیگه‌یاند، كه گه‌لی كورد ته‌نیا خۆی ده‌پارێزێت دەشڵێت “ئه‌وانه‌ی كه ئه‌و خۆپاراستنه‌ی ئێمه وه‌ك تیرۆر پیشان ده‌ده‌ن، خاوه‌نی سیاسه‌تێكی ناجوامێرانه‌ن. كورد هه‌ن و به شێوه‌یه‌كی ئازاد ده‌ژین. ڕێبه‌رمان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به به‌رده‌وامی ئه‌و راستیه وێنا ده‌كات، پیلانگێڕی نێونه‌ته‌وه‌یی له دژی ئه‌نجامدرا. ئه‌مڕۆ له كوردستان له دژی گه‌ریلاكانی ئازادی به شێوه‌یه‌كی به‌رچاو چه‌كی كیمیایی به‌كارده‌هێنرێت. له پێشه‌وه فه‌ره‌نسا و ئه‌ڵمانیا، ده‌وڵه‌تانی ئه‌وروپا بۆ ئه‌وه‌ی هێنده‌ی تر نه‌بنه هاوبه‌شی ئه‌و تاوانه پێویسته دان به ڕاستیه‌كه‌دا بنێن و گۆڕانكاری ڕیشه‌یی به‌سه‌ر مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ پرسی كورددا بهێنن. كاتی ئه‌وه هاتووه. یه‌خسیری ڕێبه‌رایه‌تیمان له گۆشه‌گیری ئیمراڵی له دژی یاسایه، له دژی مرۆڤایه‌تیه. سیستمی ئیمراڵی له ژێر به‌رپرسیاری كۆمیته‌ی نه‌هێشتنی ئه‌شكه‌نجه (سی پی تی)دایه. پێویسته ئه‌نجومه‌نی ئه‌وروپا به‌رپرسیارێتی خۆی جێبه‌جێ بكات.\n‘ساڵی ٢٠٢٢ ده‌بێته ساڵێكی تێكۆشان’\nڕۆناهی سه‌رحه‌د ئه‌وه‌ی ده‌ستنیشان كرد  له ساڵی ٢٠٢١دا ئه‌وان شه‌ڕ و به‌رخۆدانی گه‌وره‌یان كردووه وتیشی “ئێمه رێگه‌مان نه‌دا كه دوژمن له چوارچێوه‌ی ‘پلانی له‌ناوبردن’دا گۆڕه‌پانه‌كانی گه‌ریلا داگیر بكات، نه‌مانهێشت كه پلانه‌كانی له‌ناوبردنی بزوتنه‌وه‌كه‌مان بگاته ئه‌نجام. ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی پاكتاوكاری له ئاستێكی گرنگدا پوچه‌ڵكرانه‌وه. بێگومان ئه‌و شه‌ڕه به قوربانی گەورەوە ئه‌نجام درا. ئێمه به سه‌ركه‌وتنی گاره به فه‌رمانده‌یی شه‌هید شۆڕش به‌یتوشه‌باب ده‌ستمان به تێكۆشانی ساڵه‌كه كرد. ئه‌وه دوژمنی سه‌روبن كرد نه‌ك هه‌ر له ڕووی سه‌ربازییه‌وه ئه‌نجامی سه‌ربازی به‌ده‌ستهێنا. له‌رووی سیاسی، دیپلۆماسی و كۆمه‌ڵایه‌تیشه‌وه ئه‌نجامی هه‌بوون. دوژمن بۆ ئه‌وه‌ی هه‌م كاریگه‌ری سه‌ركه‌وتنی گاره له‌ناو ببات، هه‌م بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌نجامێك بۆ پیلانه‌كانی به‌ده‌ستبهێنێت ٢٣ی نیسان ده‌ستی به ئۆپەراسیۆنی به‌رفراوان كرد و له هه‌رێمه‌كانی پاراستنی مه‌دیا به‌رخۆدانێك بێ وچان به‌ڕێوه‌چوو. دوژمن به هه‌موو هێزی خۆیه‌وه به شێوه‌یه‌كی دڕندانه په‌لامار ده‌دات. له‌سه‌ر بنه‌مای پیلانی ته‌واوكردنی داگیركاری له باشوری كوردستان و پاكتاوكردنی بزوتنه‌وه‌كه‌مان و گه‌ریلا، ده‌ستی به هێرشێكی هه‌مه‌لایه‌نه كرد و له دژی ئه‌وه‌ش به‌رخۆدانێكی به‌هێز ئه‌نجام ده‌درێت. له دژی هێرشه‌كان به چه‌كی كیمیایی و هێرشی دڕندانه، گه‌ریلا به قاره‌مانێتی ئه‌ركی خۆی راده‌په‌ڕێنێت. له هه‌ر چواربه‌شی كوردستان گه‌ل، ژنان له دژی داگیركاری ده‌وڵه‌تی تورك، له دژی ڕاستی ناپاكی پارتی دیموكراتی كوردستان (په‌ده‌كه) تێده‌كۆشێت، به‌ڵام ئه‌وه وه‌ك پێویست نییه.\nدەشڵێت یه‌ژاستار به درێژایی ساڵه‌كه ده‌یان چالاكی كرد، هه‌روه‌ها له سه‌ر ئاستی پێشه‌نگایه‌تی به‌شداری له‌سه‌رجه‌م هه‌ڵمه‌ته سه‌ربازییه‌كاندا كرد. وێڕای هێرشه‌كانی دوژمن، به هه‌موو جۆره ته‌كنیكێك گه‌ریلا بێپسانه‌وه شه‌ڕی خۆی به‌ڕێوه‌برد. له دژی كۆمه‌ڵكوژییه دڕندانه‌كان له رێگه‌ی هێرشی كیمیایی، تێكۆشانی ئێمه به‌رده‌وامه. به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه له‌سه‌ر بنه‌مای ستراتیژی شه‌ڕی گه‌لی شۆڕشگێڕ به‌هێز بكرێت. ئه‌و شه‌ڕه له هه‌موو كات جیاوازتره و چاره‌نوسسازه. سه‌ركه‌وتن له‌و شه‌ڕ و تێكۆشانه هه‌مەلایه‌نه‌دا كۆتایی به رژێمی ئاكه‌په- مه‌هه‌په‌ی فاشیست ده‌هێنێت. به تایبه‌تی له دژی ناپاكی په‌ده‌كه و هێرشه داگیركارییه‌كانی ئاكه‌په- مه‌هه‌په‌ی فاشیست، ساڵی ٢٠٢٢ ده‌بێته ساڵێكی تێكۆشانی پڕ كاریگه‌ر”.\nهەپەگە ناسنامەی پێنج شەهیدی ڕاگەیاند\nبومەلەرزەیەک لە شاری سلێمانی و چەند ناوچەیەکی دەوروبەریدا


به‌ستینی كۆمه‌ڵایه‌تی شكڵگرتنی شۆڕشی١٣٥٧ی ئێران و هۆكاره‌كانی شكست هێنانی (به‌شی سێهه‌م) – رادیو ده‌نگی ئازادی و یه‌كسانی\nله دوو به‌رنامه‌ی پێشوودا باسی به‌ستێنی بابه‌تی و كۆمه‌ڵایه‌تی شكڵگرتنی شۆڕشی ساڵی ١٣٥٧ی ئێرانمان كرد. هه‌روه‌ها بارودۆخی سیاسی جیهانی ئه‌و سه‌رده‌م و ده‌وری زلهێزه‌كانی له گۆڕانكاری ئه‌و ده‌وره‌یه‌مان ده‌ستنیشان كرد. له درێژه‌ی ئه‌و باسه‌دا ده‌چینه سه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندنی بارودۆخێك كه بووه هۆی هاتنه سه‌ر كاری رژیمی ئیسلامی له ئێران. له راستیدا بزاوى ئیسلامیش، لایه‌نێكی به‌هێز بوو له‌و سه‌رهه‌ڵدانه جه‌ماوه‌رییه. لایه‌نێك كه به پێچه‌وانه‌ى لایه‌نه‌كانى تر، خاوه‌ن رێبه‌ر بوو، دامه‌زراوه‌كانى تایبه‌ت به خۆى هه‌بوو، خاوه‌ن بنه‌ماى فیكرى خۆى بوو و به‌درێژایى ساڵانێكى زۆر وه‌ك ده‌وڵه‌تێك له ناو ده‌وڵه‌تدا، له كۆمه‌ڵگاى ئێراندا ژیابوو. ئه‌گه‌ر چاوێك به سه‌ر مێژووى یه‌ك سه‌دساڵه‌ى ئێراندا، له شۆرشى مه‌شروته‌وه به‌م لاوه بخشێنین، ده‌بینین كه له سه‌ده‌ى رابردوودا، كۆمه‌ڵگاى ئێران سێ گوڕانكارى به‌رچاو و گرینگى سیاسى به‌خۆوه دیوه. هه‌ر جاره‌و كۆمه‌ڵگاى ئێران به سه‌ر قۆناغێكى قه‌یراناویدا تێپه‌ڕیوه و له هه‌ر سێ جاره‌كه‌دا، دۆسییه‌ى ده‌سه‌ڵاتى سیاسى كراوه‌ته‌وه و چووته ژێر پرسیاره‌وه. هه‌رجاره‌و ئیمكانى گۆڕانى ده‌سه‌ڵاتى سیاسى، به پشت به‌ستن به هیزى گه‌ل هاتوه‌ته ئاراوه، به‌ڵام هه‌رجاره‌و خه‌باتى گه‌ل بۆ وه‌ده‌ست هێنانى ئازادى و ژیانێكى باشتر رووبه‌رووى شكست بۆ‌ته‌وه.\nبێگومان خوێندنه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنى لایه‌نه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان و ریزبه‌ندى هێزه سیاسیه‌كان له هه‌ر كام له‌و سێ ده‌وره‌یه‌دا بۆ تێگه‌یشتنێكى بنه‌ڕه‌تى له شوێنى راسته‌قینه‌ى ئه‌م شك‌ستانه، یارمه‌تیمان ده‌دات.\nبه درێژایى مێژووى ئه‌م سه‌دساڵه، به تایبه‌ت له ده‌سپێكى سێ ده‌وره‌ى قه‌یراناوى و ناسه‌قامگیرى، واته شۆڕشى مه‌شروتیه‌ت (١٢٩٩ ـ ١٢٨٥)، ده‌وره‌ى پاش رووخانى دیكتاتورێتى بیست ساڵه‌ى ره‌زاشا و شه‌ڕى دووه‌مى جیهانى ( ١٣٣٢ ـ ١٣٥٧) و سه‌رئه‌نجام ده‌وره‌ى شۆڕشى دژی سه‌ڵته‌نه‌تى (١٣٦١ـ١٣٥٧ ه) سێ ره‌وتی كۆمه‌ڵایه‌تى و سیاسى شان به شانى ئه‌و حیزب و گرووپانه‌ى هه‌ڵگرى ئه‌و بۆچوونانه بوون، به‌رچاو ده‌كه‌ون.\nیه‌كه‌م ره‌وت كه به هه‌موو توانایه‌وه تینووى وه‌رگرتنى ده‌سه‌ڵات بووه و هه‌یه، ره‌وتى سیاسى ـ ئایینى شیعه‌یه. ئه‌م ره‌وته به‌رده‌وام به شێوه‌ى ده‌وڵه‌تێكى ناو تارمایى، له مێژووى یه‌ك سه‌دساڵه‌ى ئه‌م دواییانه‌ى كۆمه‌ڵگاى ئێراندا بوونی هه‌بوه و به‌شێكى زۆر له چۆنیه‌تى كاروبارى رۆژانه‌ى جه‌ماوه‌ر له لایه‌ن ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌وه به‌ڕێوه براوه، له كاروبارى پێوه‌ندى دار به مه‌حكه‌مه‌وه بگره تا پێكهێنانى خێزان و ته‌ڵاق و …\nسه‌رهه‌ڵدان و گه‌شه‌كردنى ئه‌م ره‌وته، پێوه‌ندى به ده‌ركه‌وتنى ته‌دریجی موناسیباتى سه‌رمایه‌دارى له ئێراندا هه‌یه و ده‌گه‌رێته‌وه بۆ ساڵه‌كانى سه‌ره‌تاى سه‌ده‌ى بیسته‌م.\nرێبه‌ران و تێئۆریسیه‌نه‌كانى ئه‌م ره‌وته‌بوون كه فه‌رهه‌نگى مودێڕنى سه‌رده‌مى خۆیان له ئورووپاوه گواسته‌وه بۆ ئێران.\nده‌بێ ناكارامه‌یى و هۆكارى بێ توانایى ره‌وتى ناسیونالیست ـ لیبراڵ له نواندنى رۆڵى سیاسى كاریگه‌ر له شۆرشى ٥٧دا، له پێگه‌ى چینایه‌تى ئه‌م ره‌و‌ته‌دا بدۆزینه‌وه.\nچاكسازییه‌كانى شا بنه‌ماى كۆمه‌ڵایه‌تى گه‌شه‌ى ئه‌م ره‌وته‌ى لاواز كردبوو. ئه‌مانه به درێژایى ده‌وره‌ى حكومه‌تى شا ته‌نها رۆڵى ره‌خنه‌گرێكى بێ ئازارى (ئۆلیا حه‌زره‌ت) یان نواندبوو.\nبه‌شێك له‌م ره‌وته كه له ناو ئوپۆزسیونى شادا جێیان گرتبوو، توانایى وروژاندنى جه‌ماوه‌رى نه‌بوو. به‌م هۆیه‌وه توانایى خه‌ڵك هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنى، به به‌راورد له گه‌ڵ ره‌وتى ئیسلامیدا سنووردار بوو.\nله ده‌وره‌ى شۆڕشى ٥٧دا هاوپه‌یمانه دواین رۆژه‌كانى ره‌وتى ناسیونالیست ـ لیبراڵی لایه‌نگرى رۆژئاوا باوه‌ڕیان به توانایى ئه‌و ره‌وته بۆ كونترۆڵى شه‌پۆله‌كانى شۆڕش نه‌مابوو. ئه‌مه‌ش بوه هۆى ئه‌وه كه ئه‌م ره‌وته له وه‌رگرتنى پشتگیرى رۆژئاوا له به‌رامبه‌ر ره‌وتى ئیسلامیدا، پله‌ى دووه‌م وه‌ربگرێت.\nله‌م ده‌وره‌دا ئه‌م ره‌وته هیچ شانسێكى بۆ وه‌ده‌ست هێنانى ده‌سه‌ڵات، به هۆى پێگه‌ى شۆڕشگێڕیه‌وه، نه‌بوو و ته‌نها له حاڵه‌تێكدا ده‌یتوانى ده‌سه‌ڵات وه‌ربگرێت كه هێزێكى ده‌ره‌كى پاڵپشتى لێبكات.\nئه‌و حاڵه‌ته هه‌نووكه‌ش هه‌ر له ئارادایه و هه‌ر ئه‌مه‌ش بوه‌ته هۆی ئه‌وه كه پاشماوه‌كانى ئه‌و ره‌وته بۆ وه‌ده‌ست هێنانى ده‌سه‌ڵات چاوه‌ڕوانی هێرشى سه‌ربازى ئه‌مریكا بۆ سه‌ر ئێران بن.\nره‌وتى سێهه‌م، ره‌وتى چه‌پ و سۆسیالیسته. رابردووى مێژوویى ئه‌م ره‌وته له ئێراندا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رده‌مانێك كه كرێكارانى ئازه‌ربایجان و پارێزگاكانى باكوورى ئێران، به مه‌به‌ستى كاركردن له كێڵگه نه‌وتییه‌كانى باكۆدا روویان ده‌كرده ئه‌و هه‌رێمه.\nئه‌و كرێكارانه له‌وێ له گه‌ڵ هزرى شۆڕشگێرانه و چینایه‌تى سۆسیال ـ دیموكراتیك دا ئاشنا بوون. شۆڕشى ١٩٠٥ رووسیا رۆڵێكى گرینگى هه‌بوو له چاندنى تۆوى ئاگابوونه‌وه‌ى چینایه‌تى له ناو ئه‌و كرێكاره كۆچ كردوانه‌ى كه له كێڵگه‌كانى نه‌وتى باكۆدا كاریان ده‌كرد.\nئه‌م ره‌وته كه له ده‌وره‌ى شۆرشى مه‌شروتیه‌تدا، هاوپه‌یمانى جیدى ره‌وتى لیبراڵ و نه‌ته‌وه‌خواز بوو، به پێكهێنانى حیزبى (ئیجتماعیون ـ عامیون) و دواتر ته‌شكیلى یه‌كه‌مین حیزبى كۆمۆنیستى ئێران له ساڵى ١٩٩٢ى هه‌تاویدا، پێى نایه ناو گۆڕه‌پانى خه‌باتى سیاسى و له ساڵه‌كانى دواتردا وێڕای گشت ئه‌و كۆسپ و ته‌گه‌رانه‌ى كه له سه‌ر ڕێگه‌یدا دركه‌وتن، بوو به یه‌كێك له ڕه‌وته به‌شداره گرینگه‌كانى گۆڕه‌پانى تێكۆشانى سیاسى ئێران.\nئه‌م ره‌وته كه بۆ ماوه‌ى ده‌یان ساڵ به‌سه‌ر فه‌زاى فیكرى، سیاسى و فه‌رهه‌نگى رۆشنبیرانى كۆمه‌ڵگاى ئێراندا زاڵ بوو، سه‌ره‌راى ئه‌وه‌ى كه به هۆى گرێدراوى حیزبى توده‌وه به سیاسه‌تى ده‌ره‌وه‌ى یه‌كیه‌تى سۆڤیه‌ت، زیانى به‌رچاوى به‌رده‌كه‌وت. به‌ڵام به‌رده‌وام بوو له گێڕانى رۆڵى خۆى له گۆڕه‌پانى تێكۆشانى سیاسى و كۆمه‌ڵایه‌تى ئێراندا.\nئه‌م ره‌وته له ده‌وره‌ى شۆڕشى ٥٧دا به هۆى ناكۆكى فیكرى و باڵباڵێنى سیاسى و ته‌شكیلاتییه‌وه، نه‌یتوانى به پێى قورسایى خۆى له‌و هه‌ل ومه‌رجه له‌باره كۆمه‌ڵایه‌تییه كه‌ڵك وه‌ربگرێت و هاوسه‌نگێكى باش له ناو هێزه سیاسییه‌كاندا پێك بهێنێت، كه له به‌رژه‌وه‌ندى خۆیدا بێت.\nهه‌ر ئه‌مه‌ش بوه هۆى ئه‌وه كه دواتر له لایه‌ن دسه‌ڵاتى دواكه‌وتوخوازى حاكمه‌وه سه‌ركوت بكرێت.\nبه‌م شێوه ده‌بینین كه كۆمه‌ڵگاى ئێران به درێژایى ئه‌م یه‌ك سه‌د ساڵه، له‌لایه‌كه‌وه گۆڕه‌پانی كێشمه‌كێشی ئه‌م سێ ره‌وته له هه‌مبه‌ر یه‌كتر وله لایه‌كی تره‌وه دژایه‌تی كردنیان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی زاڵ بۆ وه‌ده‌سهێنانی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ناو جه‌رگه‌ی قه‌یرانه سیاسیه‌كاندا بووه.\nئه‌م رژێمه له ئاكامى هاوسه‌نگى هێزه جیهانییه‌كانى ده‌ورانى شه‌ڕى سارددا و له باروودۆخێكدا كه رێكخراوه جه‌ماوه‌رییه كرێكارییه‌كان بوونیان نه‌بوو و ره‌وتى چه‌پ به هۆى هۆكارگه‌لێكى لاوازه‌وه، نه‌یتوانیبوو خۆى رێكبخات و ریزه‌كانى خۆى پته‌وبكات، به سه‌ر كۆمه‌ڵگاى ئێراندا داسه‌پا.\nگه‌لانى ئێران به شێوه‌یه‌كى خۆڕسك و له باروودۆخێكدا كه پێشتر ئاماژه‌مان پێكرد، دژ به رژێمى شا راپه‌ڕى بوون. به‌ڵام هێشتا رێبه‌رایه‌تێكى شۆڕشگێڕى پێشكه‌وتنخواز بۆ رێنمایى ئه‌م بزووتنه‌وه پێكنه‌هاتبوو. ئاشكرایه كه له وه‌ها باروودۆخێكدا جه‌ماوه‌رى راپه‌ڕیو ناگه‌رێنه‌وه بۆ ماڵه‌كانیان، به‌ڵكوو به پشت به‌ستن به یه‌كه‌مین و به‌رده‌ست ترین به‌دیل درێژه به بزووتنه‌وه‌كه‌یان ده‌ده‌ن. هه‌ڵبه‌ت ئه‌وه خومه‌ینى بوو كه زووتر له‌وانى تر وه‌ها به‌دیلێكى خسته به‌رده‌م جه‌ماوه‌ر.\nئامانجى چاوه‌ڕوانكراوی خومه‌ینی واته رووخانى شا دابین ببوو. كه‌واته ده‌بوا ئاگرى شۆڕش دابمركێت. به‌ڵام ئه‌مه‌ش پێویستى به به‌رنامه‌ى تایبه‌ت بوو. خومه‌ینى به زیره‌كییه‌كى تایبه‌ت، ستراتیژى خۆى بۆ ئه‌م مه‌به‌سته خسته‌گه‌ر و هه‌نگاو به هه‌نگاو به كارى هێنا. خه‌ڵك فریودانى خو‌مه‌ینى و به نهێنى هێشتنه‌وه‌ى راستى ئامانجه‌كانى له راى گشتى كۆمه‌ڵگا، مه‌جال و ده‌رفه‌تى ئه‌وه‌ى پێبه‌خشى كه خۆى بۆ سه‌ركوت كردنى نیهایى شۆڕش ئاماده بكات. رۆڵى خومه‌ینى له شكست هێنانى شۆڕشى ئێراندا زۆر گرینگه. خومه‌ینى له رۆژانێكدا كه شۆڕشى ئێران خاوه‌ن هیچ ئستراتژییه‌كى روون نه‌بوو، ئامانجێكى روون و دیاریكراوى خسته به‌رده‌م جه‌ماوه‌ر و بێ چوون و چرا درێژه‌ى پێدا، ئه‌ویش (رۆیشتنى شاو هیچى تر) بوو. خومه‌ینى به پشت به‌ستن به پێگه‌ى تایبه‌تى خۆى وه‌ك مه‌رجه‌عێكى ته‌قلید و چالاكێكى سیاسى شیعه و هه‌روه‌ها به هۆى دژایه‌تى كردنى شا له رابردوودا و ئه‌و نفووزه‌ى كه به هۆى بیرۆكه دژی رۆژئاواییه‌كانیه‌وه له ناو توێژێك له رۆشنبیرانى كۆمه‌ڵگاى ئێراندا به ده‌ستى هێنابوو، له شوێنى ئه‌و كه‌سه‌دا وه‌ستا كه له ده‌وره‌ى شۆڕشى 57دا و له هه‌ل و مه‌رجێكدا كه هیچ ئاڵترناتیڤێكى تر بوونى نه‌بوو، توانى ئامانجێكى ده‌سكه‌وتنى بخاته به‌رچاوى جه‌ماوه‌ر. به‌م شێوه خومه‌ینى وه‌ك ستراتژیكێكى دژه شۆڕش، ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌ى به‌ده‌ستهێنا تا به به‌رده‌وامى گورزى خۆى ئاراسته‌ى شۆڕشى تازه سه‌رهه‌ڵداوى ئێران بكات و ئامانجێك كه توانای به‌دیهێنانی ره‌خساربوو، به كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی راپه‌ڕیو نیشان بدات.\nPrevious Article به‌ڕێوه‌چوونی مه‌راسمی رۆژی كۆمه‌ڵه له ده‌ماوه‌ند\nNext Article به رنامه كاني پاش نیوه رؤی ئه مرؤ 2015/2/10


دەوڵەتی تەواونەکراو، پرسی یاسا لە وڵاتانی عەرەبدا\nناوی کتێب: دەوڵەتی تەواونەکراو، پرسی یاسا لە وڵاتانی عەرەبدا\nناوی کتێب بە زمانی فەڕەنسی: L’Etat inachevé, la question du droit dans le pays arabes\nنووسەر: عەلی ميزقانی، پرۆفيسۆر لە زانکۆی سۆربۆن-پاریس و زانکۆی تونس\nزمانی نووسین: فەڕەنسی\nساڵی دەرچوونی کتێب: ٢٠١١، (٣٥٢) لاپەڕە\nئەم کتێبە لە لایەن "Gallimard"ەوە لە پاریس دەرچووە.\nئەم کتێبە، یەكێکە لە بەرهەمە گرنگەکان دەربارەی پرسی یاسا لە وڵاتانی عەرەبیدا. بەرهەمێکی هزری، یاسایی و ڕەخنەگرانەیە، بە زمانی فەڕەنسی نووسراوە. ئەگەر بە زمانی عەرەبی بنووسرایە، نووسەرەکەی بەئاسانی لە کۆت و بەندی حکوومەتە عەرەبییەکان ڕزگاری نەدەبوو.\nیەکەم ئامانجی ئەم کتێبە، دەرخستنی هۆکاری نەبوونی سەروەریی یاسایی لە هەندێك وڵاتانی عەرەبی و مسوڵماندا. لە ڕوانگەی نووسەرەوە، ململانێیەکی توند لە نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگەدا هەیە. دەوڵەت لە هەموو کۆمەڵگەیەك، پێویستە پێش بکەوێت، بۆ ئەوەی بگات بە "دەوڵەتی یاسا". بەڵام کۆمەڵگەی وڵاتانی عەرەبی، لەگەڵ بەها بنەڕەتییەکانی دەوڵەتدا ئاشنا نییە. کەواتە لە وڵاتانی عەرەبی و مسوڵماندا هەردەم دوو ڕەهەند، دوو ئاست و دوو کات لە ململانێدان، کە بریتین لە نەریت و مۆدێرنيتێ.\nبە ڕای ئەم نووسەرە، کۆمەڵگەی عەرەب و مسوڵمان، بيرکردنەوەی یاسایییان لاوازە. مانای ئەوە نییە کە یاسای نییە، بەڵکوو بەپێچەوانەوە یاساکان زۆرن. لەبەر ئەوەی کۆت و بەندەکان لەم کۆمەڵگانەدا زۆرن، تاك (مرۆڤ) تەنیا ئەوەندەی پێ دەکرێت کە ڕێز لە یاسا پيرۆزەکان بگرێت؛ یاسای دەوڵەت گرنگیی ئەوتۆی نامێنێنت. یاسا پيرۆزەکانیش ئایین و نەریتە کۆمەڵایەتییەکانە، ئەوەی تاکەکان باوەڕیان پێیەتی. کەواتە کۆمەڵگەی عەرەبی و مسوڵمان لە نێوان ململانێیەکی یاساییدان: یەکێکیان "یاسای باوەڕە"، ئەوی تریان "یاسای دەوڵەتە".\nئەم نووسەرە گرنگییەکی تەواو بە پرسی "کات" لە کۆمەڵگەی عەرەب و مسوڵماندا، دەدات. نووسەر دەڵێت، مێژوو لە ژیانی ئەم کۆمەڵگانەدا، ڕابردوو نییە، بەڵكوو مێژوو ئێستا و داهاتووە. واتا، پرۆسەی بەمێژووکردنی سەردەمی پێغەمبەرایەتی، بە هەموو شێوەیەك ڕەت دەکرێتەوە. بۆ ئەوەی یاسای ئیمڕۆ و داهاتوو بزانن، پێویستە یاسادانەرەکان ده‌ست بكه‌ن بە خوێندنەوە و ڕاڤەکردنی ژیان و دەقەکانی ڕابردوو. کاتێك یاسایەك لە هەندێك دەوڵەتی عەرەب و مسوڵمان دادەنرێت، بير لە پێداویستییەکان و بەرژەوەندییەکانی تاکی ئەم سەردەمە ناکرێتەوە. کەواتە لێرەدا، ديموکراسی و هاووڵاتیبوون لە کۆمەڵگەی عەرەبی و مسوڵماندا، پشتگوێ دەخرێت. بە ڕای نووسەر، لەم کۆمەڵگانەدا، "یاساداهێنەرمان" نییە، بەڵکوو "یاسادەرخەرمان" هەیە، واتا ئەو کەسانەی کە یاسا دادەنێن، تەنیا یاساکانی ڕابردوو "ده‌رده‌خه‌ن". لێرەدا، نووسەر کۆی پرۆسەی یاسادانان دەخاتە ژێر پرسیارەوە و، دەڵێت کە دەستوورەکان تەنیا ديکۆرن، دەستوورەکان باڵاترین یاسای دەوڵەت نین.\nلە لایەکی ترەوە، ئەم پرۆفيسۆرە هەوڵ دەدات ئەوە بە خوێنەر بڵێت، کە پرۆسەی بە مۆدێرنکردنی کۆمەڵگەی عەرەب و مسوڵمان، پێویستیی بە رێفۆرمێکی قووڵ و بنەڕەتیی کۆمەڵایەتی هەیە. دەسەڵاتدارە سیاسییەکان، ناتوانن بەتەنیا سەرکەوتوو بن. باسی هەندێك دەسەڵاتدار دەکات کە نەیانتوانیوە، یان ناتوانن ئەم مۆدێرنيتەی کە خۆیان ویستوویانە، بەسەر کۆمەڵگەدا بسەپێنن. نموونەی شای ئێران و بورقیبەی توونس دەخاتە ڕوو. سەپاندنی هزری مۆدێرن، کاردانەوەی کۆمەڵایەتیی توندی دەبێت، نەك بەرەو ئاراستەی داهاتوو، بەڵکوو بەرەو کۆمەڵگەیەك کە ئاراستەی گەڕانەوە بەرەو مێژووی، لە لا پيرۆزترە.\nکۆمەڵگەی عەرەب و مسوڵمان لە نێوان دوو بژاردەی ڵێڵدایە: بژاردەی "دەوڵەتێکی هاوردەکراو" لە هزری ڕۆژاوا، یان بژاردەی "دەوڵەتێکی مێژوویی". لە نێوان ئەم دوو بژاردەیەدا، وڵاتانی عەرەبی و مسوڵمان، دروست بوونە. ئەو وڵاتانە لە نێوان دوو جیهانی جیاوازدا و لە نێوان دوو سەردەمدا دروست بوون. وڵاتانی عەرەب و مسوڵمان، خۆیان بە دەوڵەتێکی مۆدێرن پێناسە دەکەن، کەچی بنەما ناوخۆیییەکانیان زۆربەیان مێژوویین. لەم ناوەندەدا، "دەوڵەتی تەواونەکراو" پەیدا دەبێت. دەوڵەتێك کە ناتوانێت یاسا دابهێنێت، ناتوانێت یاسا سەروەر بکات، لەبەر بوونی بنەمای باڵاتر. لەم جۆرە کۆمەڵگانەدا حکوومەت و دادگه‌کان دەسەڵاتی ڕەهایان لەدەستدا نییە. هەندێك دەسەڵاتداری ئایینی و کۆمەڵایەتی، خۆیان لە سەرووی دەوڵەتەوە دەبينن. لە ڕوانگەی ئەم نووسەرەوە، هەندێك دەوڵەتی عەرەبی و مسوڵمان، چەمکی دەوڵەتیان لەسەر جێبەجێ ناکرێت. واتا ئەم دەوڵەتانە تەنیا بەناو دەوڵەتن، لە ناوەڕۆکدا شتێکی ترن.


ئەگنێتا شێخموس، پێشمەرگەیەکی سویدی لە کوردستانی عیراق – Knwe.org\nسەرەکی » ئاراستە » ئەگنێتا شێخموس، پێشمەرگەیەکی سویدی لە کوردستانی عیراق\nئەگنێتا شێخموس، پێشمەرگەیەکی سویدی لە کوردستانی عیراق\nپێش سێزدە ساڵ، کچێکی سویدیم بەناوی ئەگنێتا ناسی، سکرتێری کارگێریی بوو لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، گەنجێکی کورد لە سوریا بەناوی عومەر شێخموس لە زانستی سیاسی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم دەیخوێند، دوای چەند ساڵێک هاوسەرگیری دەکەن، عومەر دەبێتە یاریدەدەر لە بەشی زانستی سیاسی، لە سوید دەمێنێتەوە، وەک هەر هاوڵاتیێکی سویدی، بە زمانی سویدی قسە دەکات، پێش ئەوەی چارەنووسیان بگۆڕێت، چەندان ساڵ ژیانێکی هێمنیان پێکەوە گوزەراند. عومەر هەر لە مێرمنداڵییەوە پەیوەست بووە بە بزووتنەوەی نیشتمانپەروەری کوردی، پێش هەموو خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا دژی تەسلیم بوونی بارزانی لە ساڵی ١٩٧٥دا هەڵوەستی وەرگرتووە، ساڵی ٩٧٥ لەگەڵ جەلال تاڵەبانی، یەکێکە لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان.\nساڵی ١٩٧٨ بە تەنیا بۆ کوردستانی عیراق دەچیت، تا پەیوەندی بە هاوڕێیەکانی بکات، کە دەستیان بە خەباتی چەکداری کردبوو، بڕیار بوو تەنیا یەک مانگ لەوێ بمێنێتەوە،، بەڵام دۆخەکە وای دەخواست کە شەش مانگ بمێنێتەوە، ئینجا بۆ سوید بگەڕێتەوە. لە شوباتی ١٩٨٠ لەگەڵ ئەگنێتای هاوسەری بۆ شاخەکانی کوردستان گەڕاوەتەوە، ئەگنێتا دەڵێت؛ باش لەبیرمە ئەو رۆژەی گەیشتین، جەژنی لە دایک بوونم بوو.\nهەر لەوکاتەوە، ئەگنێتا جلی پێشمەرگەی پۆشی، پێشمەرگە واتە ئەوانەی رووبەڕووی مەرگ دەبنەوە، فێرە زمانی کوردی بوو، هەروەها بەکارهێنانی چەک» دەمانچە و کلاشینکۆف»ش فێر بوو، ئەو یارمەتی هاوسەرەکەی دەدا، کە ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بوو، دەقی نوسینەکانی وەردەگێڕا و تایپی دەکردن، هەروەها لە نەخۆشخانەکەی ئەوێ یارمەتی نەخۆشەکانی دەدا. ئەمە و بەلایەوە زەروری بوو کە بناغەیەک دابنێن بۆ رێکخراوبوونی ژنی کورد، بۆ ئەو ئامانجەش کاریی کردووە.\nئەگنێتا و عومەر لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە پێشمەرگە لە ناوچەیەکی شاخاوی لە خاکی عیراق لەسەر سنووری ئیران دەژیان، هەر خێزانێک چادرێکی هەبوو، بەڵام لە زستاندا پێشمەرگە پشووی دەدا، ئەوێ وەک ژیانی سوید هێمن نەبوو، لە بوارەکانی خانوو، ئاو، کارەبا، و گەرما و زۆر شتی تر لەگەڵ سوید جیاواز بوو. ئەگنێتا تاکە ژنی ئەوروپی بوو، کە هەمیشە چەکی پێ بوو.\n* لەو ناوچەیە، لە سەرەتادا ئەو شتە زۆر سەختەی رووبەڕووت بووەوە چی بوو؟\nئەگنێتا وەڵام دەاتەوە؛ وردەکارییەکانی ژیانی رۆژانە، وەدەستخستنی ئاو بۆ شوشتن، هەروەها لەبەرئەوەی هەموو شتێک لەسەر زەوی بوو، بۆ قاچم سەخت بوو، دانیشتن لەسەر زەوی، نانخواردن لەسەر زەوی، پێویستی دەکرد لەگەڵ ئەمانەش خۆم رابێنم.\n* چۆن لەلایەن پێشمەرگەوە پێشوازی لێکرایت؟\nپیاوەکەی بەم شێوەیە وەڵامی دایەوە؛ یەک بە یەکیان پێی سەرسام بوون و رێزیان لێ دەگرت، چونکە چارەنووسی خۆی بە ئێمە بەستبووەوە، چونکە ئەو مەجبور نەبوو ئەوە بکات، بەو سیفەتەی ئەوروپی و ژنیش بوو.\n* ئایا هیچ ترساویت؟\nنەخێر بە هیچ شێوەیەک، لە کاتی هێرشی یەکەمدا هەشت فڕۆکەی عیراقی لەماوەی سێ کاتژمێردا بۆردومانیان دەکردین، لە هەر جارێکدا چەندان قونبەلە و ساروخیان تێدەگرتین، دوو کەس شەهید بوون، هەشت کەسیش بریندار بوون، لەماوەی دەسەڵاتی شادا، هەموو مانگێک، جارێک یاخود دووجار فڕۆکە عیراقییەکان بۆردومانیان دەکردین.\n* هەست دەکەیت، سویدی، یاخود کوردی؟\nکە لە شاخ بووم، هەستم دەکرد زیاتر کوردم و باوەڕم بە خەباتی گەلی کورد هەیە، کە لەوێ لە شاخ بووم، ئەمە بژاردەی خۆم بوو، کە سویدم بەجێهێشت دەمزانی کۆمەڵێک کێشە رووبەرووم دەبێتەوە، پێشبینی کێشەکانم کردبوو.\n«لە شاخەکانیاندا»، ئایا بەشداریت لە بۆچونەکانی هاوسەرەکەت و گەلی کورد دەکرد، ئایا بیرت لە ژیانی تایبەتی سوید نەدەکردەوە؟\nهەندێک جار… لە سوید کۆمەڵێک کتێبی نوێم لەگەڵ خۆم بردبوو، هەروەها گوێم لە مۆسیقای کوردی دەگرت، گوێم لە مۆسیقای کلاسیکیش دەگرت، چونکە لە شاخدا لەوێ رادیۆی سویدی وەریدەگرت، هەستم بە ئیزعاج بوون نەدەکرد، شەو لەگەڵ هاوسەرەکەم گفتوگۆم دەکرد، چونکە بەرۆژ لە ماڵ نەدەبوو.\n* چەندی تر لە کوردستان دەمێننەوە؟\nئەگنێتا گوتی؛ نازانم بارودۆخ بڕیار دەدات، تا هاوسەرەکەم لەوێ بمێنێتەوە، منیش لەوێ دەبم، ئەگەر ژیانی ئەوێ سەختیش بێت.\nئەگنێتا شێخموس باڵابەرزێکی ناسکە، لە چاوانیدا ئازایەتی و بەختیاری بەدی دەکرێت.\nرۆژنامەی؛ TRIBUNE LE MATIN, 31/3/1982\nسازدانی: گلیبەر فێڤ\nیادی 40 ساڵه‌ی له سێداره‌دانی شه‌هید له‌تیف سه‌نگه‌سه‌ری\nئاوڕدانه‌یه‌كی شایسته له به‌كری حاجی سه‌فه‌ر


08:45 - 17/09/2019 245 جار خوێندراوەتەوە\nلە ئێستادا میدیا و بەرپرسیارێتی میدیایی لە هەموو ژانرەکانی تر لەبەردەم ئەگەری نابەرپرسیارێتی و بێ پلانیدایە. میدیا داهێنراوێکی مرۆڤە بۆ بەدەستهێنانی زانیاریی و گەیاندنی زانیاریی راست و دروست، بە هاوکاریی رەگەز و پێکهاتە جیاوازەکانی. بەڵام پاش قۆناغی جەنگی سارد و فراوانبوونی چەمکی گڵۆبالیزم و سیستەمی نوێی جیهانی، چەمکی میدیا لە دنیای هاوچەرخدا، چەندین رەهەند و رووخساری جیاوازی دەرکەوت. کە هەریەکەیان بۆ خۆی ناسنامە و شوناسێکی جودای هەیە.\nمیدیای کوردی لە ئێستادا لەبەردەم دووڕیانی بەرپرسیارێتی و سەرگەردانییەکی گەورەدایە، هۆکاری ئەمەش زۆرن، یەکێ لەوانە نائامادەیی و پاسیڤی ناوەندی ئەکادیمییە لە خستنە رووی میدیایەکی پڕۆفیشناڵ و دروست و بێ زیان. بەتایبەتیش لە نائامادەیی توێژینەوەی ئەکادیمیی کاریگەر لەسەر ناوەندی میدیایی کوردی، هێندەی تر ڕۆڵی میدیای لە ناوەندەکەدا نادیار کردووە.\n(توێژینەوەی میدیایی)، ناوی نۆبەرەی کتێبی رێکخراوی چاودێریی میدیای کوردی “چمک”ە، ئەم کتێبە لەلایەن د. یەحیا رێشاوی ئامادەکراوەو لەم رۆژانەدا بڵاوکراوەتەوە.\nتوێژینەوەی میدیایی، لە دە توێژینەوەی وردی ئەکادیمی و میدیایی ناوەندی میدیای کوردیی پێکهاتووە، کە بە شێوەی تیۆری و پڕاکتیکی، توێژەر ئامادەیکردووە و لە دووتوێی ئەم کتێبەدا بڵاویکردووەتەوە.\nناونیشانی هەندێ لە توێژینەوەکانی ئەم کتێبە، بریتین لە (رۆڵی تەلەفزیۆنە کوردییەکان، لە پەرەپێدانی رێنووسی کوردیدا، رۆڵی ماسمیدیا لە بەرهەمهێنانی واتای کۆمەڵایەتیدا، رۆژنامەنووسی لۆکاڵی لە باشووری کوردستان، پێگەی ژن لە کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکاندا).\nشازادەی حەمام بیرەوەرییەکانی توێژەر و نووسەری ناوداری ئێرانی د.محەمەد حسێن پاپولی یەزیدییە، تەها سێکانیانی لە زمانی فارسییەوە وەریگێڕاوە بۆ کوردی و ساڵح بێچار پێداچوونەوە و داڕشتنەوەی بۆکردوە. لە چاپخانەی کارۆ بە چاپێکی نەخشین و ناوازە چاپ و بڵاوکراوەتەوە.\nبەرگی سێیەمی شازادەی حەمام، چیرۆک و یادەوەرییەکانی د.محەمەد حسێن پاپولی یەزدییە، بە زمانێکی نەرم و پڕ چێژ. لە بەرگی یەکەم و دووەمدا، کە پار ساڵ چاپ و بڵاوکرایەوە، ئەم نووسەرە بیرەوەریی خۆی و شوێن و زێدی لە منداڵییەوە تا چوونە زانکۆی سۆربۆن و خوێندنی باڵای بە زمانێکی پڕ لە ئەفسوون و چێژ گێڕاوەتەوە. لە رێگەی گێڕانەوەوە لەناو ئەم یادەوەریانەدا، چەندین بابەت و پرسیاری گرنگ سەبارەت بە مرۆڤ و چارەنووس، مرۆڤ و منداڵی، مرۆڤ و بیرکردنەوە. مرۆڤ و پرسیارە ئەزەلی و قووڵەکانی سەبارەت بە ئایین و بیروباوەڕ وروژێنراوەو نووسەر بێلایەنانە نووسیوویەتییەوە. بە جۆرێ خوێنەر لەگەڵ روداو و شوێنی بیرەوەرییەکاندا دەڕوات، بە ئەستەم دەتوانێ لێی داببڕێت.\nلەم بەشەی “شازادەی حەمام” دا، د.پاپۆلی یەزدی، بە بیرەوەریی خۆی باسی کوردانی خوراسان دەکات لە رووی کۆمەڵایەتی و سیاسی و بیروباوەڕەوە، ئەمە جگە لە لایەنی سۆسیۆلۆژیا و پێکهاتەیان لەناو کۆمەڵگەی ئێرانیدا و شێواز و ریتمی ژیانیان. بیرەوەرییەکانی نووسەر دوای توێژینەوەیەکی دێت کە پاشتر وەک تێزی دکتۆرا لە زانکۆی سۆربۆن پێشکەشی دەکات و بڕوانامەی دکتۆرای پێ بەدەستدێنێت.


لەسەر ئەو بۆچوونانە تەنها ئەوەندە ئەڵێم، سەیرە سیاسەتمەدارێک لە خۆرئاوا خوێندبێتی کەچی هێشتا هەر بە مەنتیقی موئامەرە بیر بکاتەوەو بە تێڕوانینی ستایلینیانە لە دنیا بڕوانێت! هەر میدیایەک سەر بە خۆی نەبێت، ئیتر چاوی دا بخات و بڵێت کەواتە سەر بە رکەبەرەکانمە، ئەگەر نەڵیت سەر بە دوژمنە.\nسەیرە ئەوەی لەبیر نەبێت کە یەکێک لە ئەرکە هەرە سەرکییەکانی میدیا چاودێری کردنی دەسەڵاتە، مەحاڵیشە میدیایەک کە سەر بە دەسەڵات بێت بتوانێت لە هەمان کاتدا چاودێر بێت بەسەر خودی خۆیەوە. سەیرە ئەوەی لە بیر نەبێت یەکێک لە مەرجەکانی سیستمێکی دیموکرات و شەفاف و کراوە، جیاکردنەوەی کایەی سیاسی و کایە گشتییەکانی ترە، وەک میدیاو بازاڕو رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی.\nچونکە لە راستیدا میدیای سەربەخۆ، بە شێوەیەک لە شێوەکان ئەو میدیایەیە کە لە نێوان حیزبەکاندا سەربەخۆیەو لە دەرەوەی کایەی سیاسییە، واتە لە رووی خاوەندارێتییەوە موڵکی هیچ حیزب و جووڵانەوەیەکی سیاسی نیە، بەڵام چاودێرە بەسەر کایەی سیاسییەوەو کاریگەریی راستەوخۆی لەسەری هەیە.\nروون و ئاشکرایشە ئەمە بەو مانایە نیە کە هیچ فکرو تێڕوانینێکی سیاسیی نیە، بەڵکو بەو مانایەی گەمەکەرێک نیە لە کایەی سیاسیداو، ئامانجی ئەوە نیە رۆژێک لە رۆژان دەسەڵات بگرێتە دەست. بۆ نموونە (رۆبێرت مەردۆخ)ی خاوەنی دەزگای (فۆکس) کە گەورەترین تۆڕی میدیایی ئەمەریکایە، ئەگەرچی لە رووی فکرییەوە کۆنسێرڤاتیڤەو لە کۆماریخوازەکانی ئەمەریکاوە نزیکە، بەڵام نە بە فەرمانی پارتی کۆماری دەجووڵیتەوە، نە ئامانجی ئەوەیە ببێتە رکەبەری دوو حیزبەکەو فەرمانڕەوایی ئەمەریکا بکا. بە هەمان شێوەش تیم وارنەری خاوەنی (سی ئێن ئێن) کە لە دیموکراتەکانەوە نزیکە.\nدەتوانین هەمان شت لەسەر نیویۆرک تایمزو واشینگتۆن پۆستی ئەمەریکی و گاردیانی بەریتانی و ... هتد، بڵێین. ئەمانە هەموو میدیان و سەر بە کەرتی تایبەتن، پلانی میدیاییان هەیە، نەک بەرنامەی سیاسی بۆ دەسەڵات گرتنە دەست.\nسەیرە! هەر لە بندەستی سەرۆکی حکومەتدا مامۆستا بەدەل بەرواری و شیروان شیروەندی و هاوڕێکانیان لەسەر خۆپیشاندانی ئاشتیانەو کاری رۆژنامەوانی دەستگیرکران و تۆمەتی ناڕەوایان بۆ هەڵبەسترا، کەچی سەرۆکی حکومەت ئەڵی لە کوردستاندا هیچ کەسێک لەسەر بیروڕادەربڕین نەگیراوە! جارێ با ئەوە روون بکەمەوە کە ئازادی رادەربڕین تەنها پەیوەندیی بە رۆژنامەنووسانەوە نیە، بەڵکو بەپێی دەستوورو یاساکان هەموو هاوڵاتییەک خاوەنی ئەو مافەیەو کەس بۆی نیە لێی زەوت بکات. بۆیە کەس مافی ئەوەی نیە بڵێت بۆ نموونە مادام مامۆستا بەدەل رۆژنامەنووس نیە، کەواتە دەبێ مامەڵەیەکی جیاوازی لەگەڵ بکرێ. ئازادی رادەربڕین مافی هەموو هاوڵاتییەکە، بە گردبوونەوەو خۆپیشاندانیشەوە.\nبە هەمان شێوە ئەو قسەیە هیچ بنەمایەکی نیە کە ئەڵی شیروان شیروەندی ئەندامی سەندیکا نیە، کەواتە رۆژنامەنووس نیە. چونکە لە یاسای رێکخستنی کاری رۆژنامەوانیی ژمارە ٣٥ی ساڵی ٢٠٠٧دا بەم شێوەیە پێناسەی رۆژنامەنووس کراوە: "رۆژنامەنووس: هەر کەسێک کە لە بواری رۆژنامەگەرییدا لە هەر کەناڵیکی راگەیاندندا کاردەکات" (مادەی یەکەم، بڕگەی پێنجەم).\nواتە ئەندامبوون لە سەندیکای رۆژنامەنووساندا نەکراوەتە مەرج بۆ شوناسی رۆژنامەنووسی. شیروانیش سەرنووسەری گۆڤارێک بووە کە مۆڵەتی یاسایی هەبووەو چەندین ژمارەی لێدەرچووە. پاشان کێ وتوویەتی رۆژنامەنووس پارێزبەندیی هەیەو نابێ دادگایی بکرێت؟ رۆژنامەنووسیش هاوڵاتییەو ئەگەر دەستی چووە تاوانێک، ئەبێ وەکو هەموو هاوڵاتییەکی تر برپرسیارێتی یاسایی لە ئەستۆ بگرێت. کێشەکە لەوەدایە لەسەر کارەکەی یا خود لەسەر ئازادی بیروڕادەربڕین لە زیندان توند بکرێت. ئەمە نە یاساییەو نە شەرعی.\nدواجار سەرۆکی حکومەت رەخنەی لەوە گرت کە رۆژنامەنووسان و چالاکوانان لەگەڵ دیپلۆماتە بیانییەکاندا دائەنیشن و باسی کێشەو کەموکوڕییەکانی حکومەتی هەرێم ئەکەن. ئەم قسانە ئەو تۆمەتانەی وەبیر هێنامەوە کە لە دادگا ئاڕاستەی رۆژنامەنووس و چالاکوانانی بادینان کرابوون: "سیخوڕی، دانیشتن لەگەڵ نوێنەرایەتیی دەوڵاتانی خۆراوا لە هەولێر"!\nئەو تۆمەتەی دواتر لەژێر گوشاری ئەو دەوڵەتانەدا لە لیستی تۆمەتەکان دەرهێنرا. ئەمە لە کاتێکدایە کە سەری زمان و بنی زمانی حکومەتی هەرێمەکەی ئێمە ئەوەیە ئەو دەوڵەتانە هاوپەیمان و دۆستمانن و ئێمەش بەشێکین لە هاوپەیمانێتیی ئەوان. باشە ئەگەر دانیشتن لەگەڵ ئەو نوێنەرایەتییانە سیخوڕییە، یاخود لانیکەم کارێکی نەشیاو و هەڵەیە، بۆچی رێگە بە میدیاو رێکخراوەکانی خۆتان ئەدەن خواخوایان بێت بانگهێشتی یەکێک لەو کونسوڵخانانە بکرێن و وێنەکەی لە فەیسبووک بڵاوبکەنەوە؟ جگە لەوەش، ئەگەر خەمی ناو و ناوبانگی هەرێمی کوردستانتانە، باشترە رێگە لە پێشێلکارییەکان بگرن و کەموکوڕییەکان چارەسەر بکەن، نەک هەرچی قسەی لەسەر ئەو کەموکوڕییانە کرد، تۆمەتباری بکەن بە سیخوڕی و دەستی دەرەکی. وێنەی هەرێم بە شاردنەوەی کێشەکان جوان ناکرێت، ئاخر لە کوێی دنیادا رووبەرێک دەدۆزینەوە بێ کێشەو کەموکوڕی بێت؟\nوێنەی هەرێم بەوە جوان ئەکرێت، جورئەتمان هەبێ بە ئاشکرا باسی کێشەکان بکەین و هەوڵی چارەسەرکردنیان بدەین. بەوە دەکرێت بیسەلمێنین ئێمە هەرێمێکین ناترسین لەوەی لە رووناکیدا باسی کەموکوڕییەکانی خۆمان بکەین و بە جورئەتەوە دەست بۆ چارەسەرکردنیان بەرین. دانیشتنی ئاشکرای چالاکوانان لەگەڵ نوێنەرایەتییەکانی خۆرئاوا کێشە نیە. کێشەی گەورە نفووزو دەسەڵاتی ئەو دەوڵەتە دراوسێیانەیە کە پەیوەندیی رەسمییان لەگەڵ هێزە سیاسییەکانی ئێمە هەیەو هەر رۆژەی زەبرێکمان لێ ئەوەشێنن. بەداخەوە حکومەتی هەرێمەکەی ئێمەش هیچ دەسەڵاتێکی بەربەرچدانەوەیانی نیە، وەک خۆشتان راشکاوانە باسی ئەکەن. کەسیش نازانیت لە دانیشتنە داخراوەکان لەگەڵ ئەو دەوڵەتاندا چی دەگوزەرێ و چی دەوترێ. دواجار ئەگەر دانیشتن لەگەڵ دیپلۆماتە خۆرئاواییەکاندا تاوانە، بۆچی یەخەی ئەوان ناگرن و ئەو چالاکییانەیان لێ قەدەغە ناکەن؟


زوبێر بیلال ئیسماعیل و مێژووی كورد\nو: هاوار محە‌ممە‌د - هه‌ولێر\nد. زەینەب چەلەبی\nمێژوونووسی كورد "زوبێر بیلال ئیسماعیل" (1938-1998) بە یەكێك لە گرنگترین و دیاریترن مێژوونووسانی كورد لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا دادەنرێت. بە درێژایی سی ساڵ بەشێوەیەكی چالاك بەشداریی كردووە لە تۆماركردنی مێژووی كورد و كورستاندا و بەرهەمە مێژووییەكانی تاڕادەیەكی زۆر بابەتگەرایی و بیڵایەنیی زانستییان پێوە دیارە.\nلە ماوەی ژیانە زانستییەكەیدا زیاتر لە بیست كتێبی بەهاداری نووسیوە كە هەندێكیان چاپكراون و هەندێكیان وەك دەستنووس ماونەتەوە؛ نزیكەی 250 توێژینەوەی دەربارەی مێژووی دوور و نزیكی كوردستان و پەرەسەندنی پرسی كورد بڵاو كردۆتەوە و وەرگێڕانی بۆ دیارترین بەرهەمی مێژوونووسانی كورد كردووە.\nئەو یەكەمین كوردی پسپۆڕە كە لە مێژووی كۆندا شارەزایی هەیە و لای وایە مێژووی دێرینی كورد و كوردستان هێشتا نەنووسراونەتەوە؛ لەبەرئەوە هەموو تەمەنی خۆی تەرخان دەكات بۆ وەئەستۆگرتنی ئەم ئەركە گەورەیە. لە ماوەی خەریكبوونیدا بە توێژینەوەكانییەوە دەربارەی مێژووی كۆن، سەرنجی ئەوە دەدات كە شاری هەولێر "ئەربیل"ی دێرین شانۆی ڕوودانی گەلێك زریان و بەریان بووە كە ئراستەی مێژوویان لە ناوچەكەدا گۆڕیوە، بەڵام ئەم شارەیە لەلایەن مێژوونووسە موسوڵمانەكان و ڕۆژهەڵاتناسە بیانییەكانەوە وەك پێویست بایەخی پێنەدراوە و كتێبێكی تایبەت بە مێژووەكەی نەنووسراوە، ئەگەرچی بەرهەمی هەندێك مێژوونووس هەن كە لە ناونیشانەكانیاندا ناوی هەولێریان هەڵگرتووە، وەكو "مێژووی ئەربل"ـی ئیبن مستەوفی، كە بەرهەمێكی بە پێزە، بەڵام كتێبێك نییە دەربارەی مێژوو، وەك ئەوەی لە ناونیشانەكەیەوە بە هۆشماندا دێت، بەڵكو تەرخانكراوە بۆ تۆماری ئەو زانا و ئەدیب و شاعیرانەی كە لە سەردەمی ئەتابەكیدا سەردانی هەولێران كردووە. كتێبەكەی ئەو بە ناونیشانی "هەولێر لە سەردەمە مێژووییەكانیدا" (نەجەف: 1971) بووە مایەی مشتومڕێكی گەرم لە ناوەندە عێراقییەكاندا. ڕۆژنامەی "برایەتی/ التێخی"ی بەغداد نووسیبووی: "ئەم بەرهەمە ئینسایكلۆپیدیایەكی مێژووییە دەربارەی هەولێر و دەوروبەری كە دەبێت ڕۆژشنبیرانی عێرقی بیخوێننەوە".\nمێژوونووسی كۆچكردوو گەلێك توێژینەوەی قووڵی دەربارەی چەندین مێژوونووس و زانای گەورەی كورد كردووە. ویستوویەتی بەم توێژینەوانەی خۆی، پۆلێنیان بكات و بە ئەمەك بێت بۆیان تاوەكو نەوەكانی كورد بیانكەن بە سەرمەشق و نموونەی باش بۆ ژیانی خۆیان. لەو بەرهەمانە: ئیبن خەلەكان (بەغداد: 1979)، ئەمە یەكەمین كتێبی ئەم مێژوونووسەیە دەربارەی مێژوونووسێكی دێرینی بەناوبانگ و لەوێدا سەلماندوویەتی كە ئیبن خەلەكان لە هەولێر لەدایكبووە و هەر لەوێ پێگەیشتووە و خێزانەكەی خەڵكی گوندێكن لە ناوچەی هەولێر.\nكتێبی "زانایان و قوتابخانەكان لە هەولێر" (موسڵ: 1984)، تەرخانی كردووە بۆ ڕۆڵی زانست لە هەولێر و گرنگترین زانایانی ئەو شارە؛ لەو بەدوا بوو بە سەرچاوەیەكی گرنگ و سەرەكیی بۆ ئەو توێژینەوانەی دواتر كە دەربارەی ڕۆڵی زانست و عیبادەت لە هەولێردا كران.\nكتێبێكیشی تەرخانكردووە بۆ یەكێك لە دیارترین شێخانی سۆفیگەری لە كوردستان: "شێخی چۆلی" (هەولێر: 1989). سەرچاوە دەربارەی شێخی چۆلی كەم و پەرتەوازەن، بۆیە زوبێر بیلال ئیسماعیلی مێژوونووس بەشێوەی مەیدانی و لەڕێگەی دەستنووسی مزگەوتەكان و گفتوگۆ لەگەڵ خزمانی بەساڵداچووی شێخ و ئەو دیكۆمێنت و دەستنووسانەی كە پاراستوویانە و پەیوەندییان بە شێخەوە هەیە، و لە ڕێگەی سەرچاوە و كاریگەریی ئاراستە سۆفیگەرییەكەیەوە لەسەر ڕەوتە ئایینیەكانی ناوچەكە، زانیارییەكانی كۆدەكاتەوە و ئەم زانیارییانەیش دەبن بە ماتریاڵ و تەوەری كتێبەكەی دەربارەی شێخی چۆلی و ئەمەیش تاكە سەرچاوەیە كە لە كوردستاندا دەربارەی شێخی چۆلی هەبێت...\nهەروەها ئەم مێژوونووسە توێژینەوەیەكی گرنگی دەربارەی زانای كورد "ئیبن ئادەم" لە گۆڤاری كۆڕی زانایانی كورددا بڵاوكردۆتەوە كە لە حەفتا و هەشتاكانی سەدەی ڕابردوودا لە بەغداد دەردەچوو.\nزانایانی مێژووی هەولێر لە كتێبەكانی ئەم مێژوونووسەدا پێگەیەكی گرنگیان هەیە و ئەو مێژوونووس و نووسەرانی ژیاننامەی زوبێر بیلال ئیسماعیلیان نووسیوەتەوە باس لەوە دەكەن كە بەرهەمێكی گەورەی سێ بەرگیی هەیە -هێشتا دەستنووسە- كە لە ژیاننامەی سەدان زانا و بیرمەند و ئەدیب و شاعیر و مۆسیقاری هەولێر دەكۆلێتەوە و ڕەنگە یەكێك بێت لە گەورەترین و گرنگترین كتێبەكانی ئەم مێژوونووسە كە چاوەڕوانی بڵاوكردنەوە بن.


١٠ هەنگاو بۆ نەهێشتنی بۆنی ناخۆشی پێ: - Shahpar Shoes - Kurdi\nئایا ئەو پێڵاو و سەندەڵانەی بۆ پیاسە لە پێ دەکەیت بۆنی ناخۆش و بێزارکەریان هەیە؟\nبۆنی ناخۆشی پێ بە هۆی بوونی ژمارەیەکی زۆری بەکتریایە کە لە کەشێکی گەرم و شێدار گەشە دەکەن و زیاد دەبن. پێڵاوێ کە ئارقی کردووە هەمان ژینگەیە کە تێیدا بەکتریاکان گەشە دەکەن. لێرەدا ئاماژە بە هەندێ هەنگاو بۆ نەهێشتنی بۆنی ناخۆشی پێ دەکرێت:\nشۆردن و وشک کردنەوەی پێڵاوەکان و ناوەوەی زۆر بەسوودە. هەر چەند پاککەرەوە و ئاوی گەرم ئەگەری خراپ کردنی پێڵاوەکان زیاد دەکات و ئێوە ناچار بە گۆڕینی بەردەوامی پێڵاوەکانتان دەکات، بەڵام دەتوانن پێڵاوەکانتان بە ئامێری جل شۆر بشۆن. دەبێ ئامێرەکە بخەنە حاڵەتی شۆردنی دەستی یا شۆردنی ئارام. دەبێت پێڵاوەکان لە شوێنی کراوە بهێڵنەوە بۆ ئەوەی وشک ببێتەوە.\nگۆرەوی دژە ئارەق لە پێ بکەن بۆ ئەوەی پێڵاوەکانتان ئارەق نەکات.\nلەپێ کردنی گۆرەوی دژە ئارەق لە جیاتی گۆرەوی قوماشی بەنی دەبێتە هۆی ئارەق نەکردنی پێکڵاوەکانتان. ئارەقی زیاتر بە گۆرەوی لە جۆری بەن دەمێنێتەوە و هەر بۆیە ژینگەیەکی لەبار بۆ گەشەکردنی بەکتریاکان دروست دەبێت.\nپێڵاوەکانتان لەو ماوەیەدا لە پێتان نییە وشک بکەنەوە و بەو حاڵەتە بیهێڵنەوە.\nبە هیچ لەونێک پێڵاوەکانتان لە نێو جانتا یان یاریگە یان هیچ کەشێکی شێدار مەهێڵنەوە، لەبەر ئەوەی کە هەر چەشنە ژینگەیەکی شێدار لەبارە بۆ گەشەکردنی بەکتریاکان.\nگۆرەوی مسی ڕێ لە دروست بوونی میکرۆبی بۆن ناخۆش لە ناو پێڵاوەکاندا دەگرێت.\nئەگەر پێڵاوی زۆر تەنگ کە هیچ ڕێگایەکی بۆ هەناسەدان نییە لە پێ بکەن دەبێ سەرەنج بدەن کە لە پێ کردنی گۆرەوی لە فیبری کانزایی لەوانە زیو یان مس پێش لە بۆنی ناخۆش دەگرێت.\nڕەشاندنی بۆدەر لە ناو پێڵاوەکاندا دەبێتە هۆی هەڵمژینی شێ و هەروەها دەبێتە هۆی بۆنخۆشی قاچ. کەمێک بۆدەر پێش لەپێ کردن بکەنە ناو پێڵاوەکانتان، ئەم کارە دەبێتە هۆی ئەوەی ناو پێڵاوەکان وشک بێت و گەشە کردنی بەکتریا دەوستێت.\nپاکەوە کردن و لەناوبردنی پیسی و گەماریی پێڵاو یان سەندەڵ؛\nئەو کاتەی کە ئێوە سەندەڵ لە پێ دەکەن ئیدی ناتوانن گۆرەوی دژە ئارەق لە پێ بکەن هەروەها ناتوانن لە بۆدەر سوود ببینن، تەنیا ڕێگای ئاسان بۆ نەهێشتنی بۆنی سەندەڵ بەکارهێنانی ئێسپرەی پێشگرتن لە درووست بوونی بۆنی ناخۆشە.\nلە پێڵاوەکانتان کەفییەک بەکاربێنن کە بتوانرێ بشۆردرێت؛\nئەگەر ئەو ئەزموونەتان بووە کە هەر کات بەبێ گۆرەوی پێڵاو لە پێ دەکەن قاچتان بۆنی ناخۆشی هەیە باشتر وایە بۆ بەشی ناوەوەی پێڵاوەکە کەفییەک بەکاربێنن کە بتواننن بیشۆن ئەم جۆرانە لە پەمەیەکی تۆڕی یان لاستیکی لاتکس بوونیان هەیە کە دەتوانن شێ بگرن و پاش هەر سێ یان شەش جار لە پێ کردنی پێڵاو دەتوانن بیانشۆن.\nدژە ئارەق بخەنە ناو پێڵاوەکانتان:\nئەمە شێوازێکە کە وەرزشوانانی ماراسۆن بەکاری دێنن بۆ ئەوەی پێیەکانیان بلۆق نەکەن. ناو پێڵاوەکانتان بە هۆی ئارەق کردنی پێکانتان شێدار دەبێت. ئەگەر پێش لە ئارەق کردنی پێکانتان بگرن ئەو کات ناو پێڵاوەکانتان بە وشکی دەمێنێتەوە و لە ئەنجامدا بەکتریاکان ناتوانن گەشە بکەن، سەرەتا ئەزموونی بکەن بۆ ئەوەی بزانن هەستیاریتان نییە پاشان دەتوانن سوود لەم ئێسپریە ببینن.\nبۆدرەی تایبەت بەپێ بەكار بهێنن بۆ ئەوەی\nڕێگری بكات لەناخۆش بوونی بۆنی پێ و پێش بە گەشەکردنی باکتریاکان دەگرێت.\nپێڵاوەکانتان لە شوێنی وشک و فێنک بهێڵنەوە\nتەنانەت دەتوانن بیخەنە ناو سەلاجە یان موجەمیدەکەوە. کەشی سارد پێش بە گەشەکردنی بەکتریای بۆگەن دەگرێت. ئەگەر پێڵاوەکانتان لە ژووری سارد و وشک بهێڵنەوە ئەنجامێکی باشی دەبێت.


فایەق بێکەس - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nفایەق بێکەس، یەکێکە له شاعیره بە ناوبانگەکانی کوردستان و له شاری سلێمانی له دایک بووه.\nکوردستان سیتە‌ک، سلێمانی\n١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨\n٢ ناوەرۆکی ھۆنراوەکانی\n٤ نمونە‌یە‌ک لە شیعرە‌کانی\nفایەق بێکەس، کوڕی "عبداللە بە‌گ"ی کوڕی "کاکە حە‌مە"ی کوڕی "ئە‌لیاسە قۆجە"یە. بنچینە‌ی بنە‌ماڵە‌یان لە قە‌ڵاچوالانە‌وە ھاتووە‌تە سلێمانی و خۆی لە ١٩٠٥دا لە سیتە‌ک ھاتووە‌تە ژیانە‌وە، ئە‌و دێیە‌ش بیست کیلۆمە‌تر‌ە‌یە‌ک لە باکووری ڕۆژە‌ڵاتی سلێمانی‌یە‌وە دوورە و ئە‌و ئە‌وساتە‌ش سیتە‌ک سە‌نتە‌ری "شارباژیر" بووە. عبدوڵڵا بە‌گی باوکی لە‌وێ "تابوور ئاغاسی" بووە. لە دایکیشیە‌وە لە بنە‌ماڵە‌ی ئاغە‌لە‌رە‌کانی سلێمانییە.\nساڵی یە‌کە‌م و دووھە‌می تە‌مە‌نی لە سیتە‌ک بە‌سە‌ربردووە‌و، پاشان ماڵیان ھاتووە‌تە‌وە سلێمانی و لە تە‌مە‌نی سێ ساڵایدا ئاوە‌ڵە‌ی دە‌رداوە. ھە‌ر بە مناڵی باوکی لە حوجرە‌ی فە‌قێ خستوویە‌تیە بە‌ر خوێندن.\nلە ١٩١١دا باوکی بە ئیشی میری نێرراوە بۆ خانە‌قی و لە‌وێوە بۆ بەغدا. لە بە‌غداوە ئە‌نێرێ بە دوای ماڵ و مناڵە‌کە‌یدا و ئە‌یانباتە ئە‌وێ. پاش ساڵێک خۆی چووە بۆ تورکیا و ئە‌وانی لە بەغدا بە‌جێھێشتووە. ئیتر فائق باوکی نە‌دیوە‌تە‌وە. ھە‌ر لە‌و ماوە‌یە‌دا حە‌مە سە‌عیدی برا گە‌ورە‌ی لە ئاوی دە‌جلە‌دا ئە‌خنکێ و دوابە‌دوای ئە‌و دایکیشی کۆچی دوایی دە‌کات و فایق ئە‌کە‌وێتە لای خاڵی. ئە‌ویش پاش چە‌ند مانگێک ئە‌مرێ و فایق و تاھیری برای بچووکی بە بێکە‌سی ئە‌مێننە‌وە.\nئە‌و ساتە‌ی شە‌ڕی یە‌کە‌می جیھانی ھە‌ڵدە‌گیرسێت، ڕێی ھاتوچۆی نێوان بەغدا و سلێمانی دە‌گیرێت. "حاجی ئە‌مینی کاکە حە‌مە"ی مامی لە سلێمانییە‌وە ئە‌نێرێتە لای "حاجی عە‌لی ئاغا"، ئە‌وە‌ی لە بەغدا بووە، کە چاودێری فایق و براکە‌ی بکات و ھە‌ر میراتێکیان لە باوک و دایکیانە‌وە بۆ مابێتە‌وە بۆیان خە‌رج بکا. ئە‌ویش ئە‌یانداتە دە‌ستی "حە‌بە‌خان" ناوێک، ئە‌وە‌ی خێزانی ئە‌فسە‌رێکی خە‌ڵکی سلێمانی بووە و لە بەغدا دانیشتووە.\nژنە‌کە‌ش مە‌ردانە ئە‌یانخاتە ژێر باڵی بە‌زە‌ییی خۆی و وردە وردە پێیشیان ئە‌خوێنێ. دوو سێ ساڵێک بە‌م جۆرە ژیان بە‌سە‌ردە‌بە‌ن. لە ١٩١٧دا کە‌ساسییە‌کی زۆریان تووش دە‌بێ. لە ١٩١٨دا حە‌بە خان ئە‌یانباتە‌وە بۆ سلێمانی بۆ لای "حاجی ئە‌مین"ی مامیان.\nفایق لە سلێمانی ئە‌خرێتە قوتابخانە و لە پۆلی سێھە‌مدا وە‌رئە‌گیرێ و تا ساڵی ١٩٢٣ لە‌سە‌ر خوێندن بە‌ردە‌وام دە‌بێت. ھە‌موو ساڵێ بە یە‌کە‌م دە‌رئە‌چێ. لە‌و ساڵە‌دا لە‌سە‌ر ئارە‌زووی مامی ئە‌چێتە قوتابخانە‌ی "علمیە" لە کەرکووک. بە‌ڵام بۆی ڕێناکە‌وێ لە‌وێ بخوێنێ، ئە‌چێتە بەغدا و ساڵی ١٩٢٤ - ١٩٢٥ لە "دار العلوم" بە‌سە‌رئە‌با. لە‌وێش لە‌بە‌ردە‌م بژێوی بژی و لە ساڵی ١٩٢٦ - ١٩٢٧دا ئە‌گە‌ڕێتە‌وە بۆ سلێمانی. لە‌وکاتە‌دا سلێمانی تە‌نھا پۆلی یە‌کە‌می ناوە‌ندیی تیا بووە، ناچار تێی ئە‌چێ.\nلە‌و ساڵانە‌دا تە‌نگوچە‌ڵە‌مە‌ی ژیان ناچاری ئە‌کا دوکانێکی جگە‌رە‌چێتی بکاتە‌وە، بە‌ڵام ئە‌مە‌ش سە‌رناگرێ و دە‌ستدە‌کات بە جگە‌رە و شقارتە فرۆشتنی دە‌ستگێڕی و پاشان پە‌نا ئە‌باتە بە‌ر "ئە‌شغاڵ" و بە ڕۆژانە لە ڕێگای عە‌ربە‌ت ئیش ئە‌کاو چە‌ند مانگێک لە‌سە‌ر ئە‌م ئیشە دە‌بێت.\nلە ١٩٢٨دا بۆ ماوە‌ی چە‌ند مانگێک لە ھەولێر ژیاوە. لە‌و سە‌ردە‌مە‌دا خوالێ‌خۆش‌بوو "قالە‌ی ئایشە خان" ئە‌ندازیاری ئە‌شغاڵ بووە و سە‌رپە‌رشتی کردنە‌وە‌ی ڕێگای ھەولێر - ڕە‌واندز - ڕایاتی کردووە. بێ‌کە‌س دۆستی لە ئە‌شغاڵ دامە‌زراندووە. ھە‌ر لە‌و ساڵە‌دا بێ‌کە‌س ئە‌بێ بە مامۆستای "زانستی" و لە ١٩٢٩دا ئە‌بیستێ باوکی لە مە‌رعە‌ش لە تورکیا مردووە. لە ساڵی ١٩٣٠دا بە ھە‌ر دە‌ردی سە‌ریە‌ک بووە بە‌دوای میراتی باوکیا ئە‌چێ بۆ تورکیا، ھە‌ر لە‌و ساڵە‌دا بە نائومێدی ئە‌گە‌ڕێتە‌وە.\nھە‌ر لە‌و ساڵە‌دا بوو ڕاپە‌ڕینە‌کە‌ی شە‌شی ئە‌یلوول لە دژی ھە‌ڵبرژادنە ساختە‌کە‌ی دە‌زگای پادشایە‌تی ڕوویدا. بێ‌کە‌س یە‌کێک بوو لە‌و نیشتمان پە‌روە‌رانە‌ی سە‌رکردە‌ی ئە‌و ڕاپە‌ڕینە‌یان کرد و تێیدا برینداریش بوو.\nلە‌ئە‌نجامی ئە‌و ڕۆڵە‌دا ئە‌یگرن و ئە‌یخە‌نە بە‌ندیخانە‌وە. ھە‌ر لە‌سە‌ر ئە‌م بە‌شداربوون و سە‌رکردە‌یییە‌ی لە‌سە‌ر کاریش لایئە‌بە‌ن. ھۆنراوە بە‌ناوبانگە‌کە‌ی "ئە‌ی وە‌تە‌ن مە‌فتوونی تۆم..."ی لە ناو بە‌ندینخانە‌دا نووسیوە‌تە‌وە\nئە‌و ساتە‌ی لە بە‌ندینخانە دێتە دە‌رە‌وە، قوتابخانە‌یە‌ک ئە‌کاتە‌وە بۆ ئە‌وە‌ی وانە‌ی تێدا بڵێتە‌وە و پێی بژی. لە ١٩٣٣دا میری وە‌ر‌ئە‌گرێ بە مامۆستا و ئە‌ینێرێتە مۆرتکە‌ی بازیان و پاشان ئە‌ینێرێتە تە‌وێڵە. لە ھاوینی ١٩٣٥دا لە‌گە‌ڵ کۆمە‌ڵە مامۆستایە‌ک، لە‌وانە‌ش یە‌کێکیان مامۆستا گۆرانی شاعیری بە‌ناوبانگ بووە، بە‌شداری لە کۆرسێکدا کردووە لە بە‌غدا بۆ مامۆستایان ئامادە کراوە. بێ‌کە‌س لە‌و سە‌ردە‌مە‌دا مامۆستای قوتابخانە‌ی سە‌رە‌تایی بازیان بووە.\nلە ساڵی ١٩٣٧دا لە وزە‌ی میریدا نامێنێت. مامۆستایە‌کی نە‌ترسی وە‌ھا لە سلێمانیدا ھە‌بێ گیانی خە‌بات و کوردایە‌تی بڵاوبکاتە‌وە، دووری ئە‌خاتە‌وە بۆ حیللە و پاش ساڵێک ئە‌ینێرێ بۆ عە‌مارە. بە‌ڵام بێ‌کە‌س ڕازی نابێت بچێ و دە‌ست لە ئیشە‌کە‌ی ھە‌ڵئە‌گرێ و دێتە‌وە سلێمانی. لە‌وێش قوتابخانە‌یە‌ک ئە‌کاتە‌وە تا ١٩٤١ وانە‌ی تێدا ئە‌ڵێتە‌وە. ئە‌نجا ئە‌یکە‌نە‌وە بە مامۆستای قوتابخانە‌کانی میری و تا دوایی ساڵی ١٩٤٨دا لە قە‌رە‌داغ و سلێمانی و سورداش و ھە‌ڵە‌بجە مامۆستا ئە‌بێ.\nبێ‌کە‌س جگە لە زمانی کوردی، عەرەبی و فارسی و تاڕادە‌یە‌ک ئینگلیزیشی زانیوە. بە‌تایبە‌تی لە عە‌رە‌بیدا دە‌سێکی باڵای ھە‌بووە. ھۆنراوە‌یە‌کی زۆری عەرەبی لە‌بە‌ربووە. ھە‌روە‌ھا بڵاوە، کە "معلقاتی سبعە" بە‌تە‌واوە‌تی لە‌بە‌ربووە.\nبێ‌کە‌س دووژنی ھێناوە. یە‌کە‌میان لە ساڵی ١٩٣٥دا، بە‌ڵام پاش ساڵێک بە نە‌خۆشی دە‌ردە‌باریکە کۆچی دواییکردووە و مردنە‌کە‌ی کارێکی زۆری کردۆتە سە‌ر دە‌روونی بێ‌کە‌س و وای لێکردووە ماوە‌یە‌ک گۆشە‌گیری ببێت.\nلە‌م ژنە‌ی کچێک و لە ژنی دووھە‌می دوو کچ و کوڕێکی بووە. کوڕە‌کە‌شی شاعیری گە‌ورە‌ی کورد شێرکۆ بێکەسە.\nفایق بێکەس شاعیرێکی نیشتمانپەروەر و دژی بێگانە پەرەستی و پڕوپوچ بوو. لە سەردەمی خۆیدا پاش خانی و حاجی قادر یەکێک لە دەگمەن ئاڵاھەڵگرانی نیشتمانپەروەری بووە. ھۆنراوەی بیست و حەوت ساڵەکەی کە تێیدا ڕووی دەمی لە داگیرکەرانی کوردستانە، یەکێک لە ھۆنراوەی ھەرە مەنشوورەکانی وێژەی کوردییە.\nلە ڕێکەوتی ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨دا کۆچی دواییی کرد.\nنمونە‌یە‌ک لە شیعرە‌کانیدەستکاری\nئە‌ی وە‌تە‌ن مە‌فتوونی تۆم...\nئە‌ی وە‌تە‌ن مە‌فتوونی تۆم‌و شێوە‌تم بیرکە‌وتە‌وە وە‌ختی بە‌ندیییو ئە‌سارە‌ت، پێ بە تە‌وق و کۆتە‌وە\nمن لە زیکرو فیکری تۆ غافڵ نە‌بووم، وا تێنە‌گە‌ی حە‌پس و تێ‌ھە‌ڵدان و زیللە‌ت تۆی لە بیر بردۆتە‌وە\nبە‌و خودایە‌ی بێ‌شە‌ریک و لامە‌کان و واحیدە عە‌شقی تۆ نە‌وعێ لە دڵما ئاگری کردۆتە‌وە\nئاگرێکی وا ھە‌زار ساڵ ئاوێ بڕژێنیتە سە‌ر قە‌ت گڕو کڵپە‌و بڵێسە‌ی تا ئە‌بە‌د نە‌کوژێتە‌وە\nباسی مە‌حزوونی و کە‌ساسیی خۆت نە‌کە‌ی توخوا وە‌تە‌ن چونکە بە‌و باسە برین‌و زامە‌کە‌م ئە‌کولێتە‌وه\nماتە‌مینی تا بە کە‌ی، دە‌ی پێکە‌نە‌و سە‌ر ھە‌ڵبڕە موفتە‌خیر بە، شوھرە‌تت وا عالە‌می گرتۆتە‌وە\nنە‌گبە‌تی لاچوو، سە‌عادە‌ت بۆتە پشتیوانی تۆ کە‌وکە‌بی بە‌خت‌و فریشتە‌ت بە‌رزە، ئە‌درە‌وشێتە‌وە\nگە‌رچی بە‌ینێکە زە‌لیل و دیلی دە‌ستی زاڵمی نۆبە‌تی شادیتە ئە‌مجا ناحە‌زت لێک‌بێتە‌وە\nلافی میللیییە‌ت بە دە‌م لە‌م عە‌سرە‌دا کە‌ڵکی نییە ڕۆژی ھە‌وڵە، ھە‌ر بە ھیممە‌ت گۆی ھونە‌ر ئە‌برێتە‌وە\nبێ‌قوسوورە، چە‌ند جە‌سوورە صە‌د شوکر ئە‌ولادە‌کە‌ت وا لە ڕێی تۆدا لە خوێنا سە‌یری چۆن ئە‌تلێتە‌وە\nبە‌سیە، تە‌عنە‌م لێ مە‌دە، ھە‌ر ڕۆڵە‌کە‌ی جارانتم ھێندە حیلمت بێ ھە‌تاکو دە‌ست‌و پێم ئە‌کرێتە‌وە\nشە‌رتە شە‌رتی پیاوە‌تی بێ گە‌ر خودا دە‌ستم بدا دوژمنت پە‌ت‌کە‌م وە‌کوو سە‌گ بیخە‌مە ژێر پێتە‌وە\n^ "شیعرەکانی فایەق بێکەس". allekok.ir. Retrieved 2021-08-28.\n^ کوردیپێدیا, Kurdipedia-. "فایەق بێکەس". Kurdipedia.org. Retrieved 2021-08-28.\n^ "فایەق بێکەس". نووری ژیــــــــان. Retrieved 2021-08-28.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فایەق_بێکەس&oldid=942510»\nدواجار لە ٢١:١٨ی ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:١٨ی ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


خەڵکی گەرمیان کێی دەوێ؟\nپۆستی سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان و قوڵ بوونەوەی ململانێکان\nمەلا بەختیار و خانەقین\nمەلا بەختیار بە ئەندازیاری کارکردن بۆ دابڕانی خانەقین و گەرمیان لەیەکتری دادەنرێت ، هەر بۆیە دەستەواژەی گەرمیان و گەرمەسێری هەمیشە ئیبراز دەکرد.\nگروپی رکابەری مەلا بەختیار\nئەی خەڵکی گەرمیان کێ ی دەوێ ؟\nراستە گەرمیان سنوری قەڵەم ڕەوی یەکێتی یە و تێیدا دەسەڵاتدارە، بەڵام بیرمان نەچێت خەڵکی گەرمیان تەنها لەلایەنگیری یەکێتی پێک نەهاتووە، بەڵکو بەسەر بێ لایەن و حیزبەکانی تریشدا دابەش بووە..\nبۆیە لە دانانی پارێزگاری داهاتووی گەرمیان دا، لەبری لەبەرچاو گرتنی ڕای ئەم باڵ و ئەو باڵ کە ئیشیان بەو پۆستەیە ، گرنگە ڕوو لە خەڵکی گەرمیان بە هەموو رەنگ و دەنگەکانەوە بکرێ، تا بزانرێ ، کێ یان دەوێ ؟\nدڵنیام خەڵکی گەرمیان، سەرپەرشتیارێکی باشیان دەوێ جا لە هەر باڵ و لایەک بێت. سەرپەرشتیارێکیان دەوێ ، دز نەبێ، لاواز نەبێ، بەرژەوەندی پارێزی خەڵک بێت لەبری بەرژەوەنی مەسئول و کۆمپانیا، توانای ئیجرائات کردن ی هەبێت و نەکەوێتە ژێر بار و خواستی بەرپرسە بازرگانەکان.\n7/29/2019 9:29:07 PM\n← رێککەوتنەکە، پلانە دژی کورد!\n← خەڵکی گەرمیان کێی دەوێ؟\n← داهاتوی هەرێم بەرەو کوێ ؟\n← هەرێم و بەغدا و گەڕانەوەی پێشمەرگە!\n← دیوی پشت هاتنی ترەمپ بۆ عێراق\n← جەمال نەبەز


کات 25/11/1393 198 بازدید\nلە ژیانیدا، هەندێ وێنە و رووداوی رۆژانە هەبوون کاتێک بە سەریاندا دەکەوت هەستی دەکرد لەوە پێش دیتوونی. بۆ وێنە، شەڕەکەی پادگان. ئەو شەڕەی لە کاتی منداڵی بە خەو بینیبووی، ساڵانی دواتر کاتێک تفەنگ و تۆپ و هاوەنەکان کەوتبوونە نەعرەی شێتانەیان و لە ژێر تۆزی تەقینەوەکان دا کۆڵانیان لە خوێن گەوزاندبوو، رێک هەمان دیمەنی بینیبووەوە، بەڵام ئەمجارە، زیندوو،… زیندوو زیندوو!\nرووداوەکان زۆر نەبوون. ناوە ناوە، ئەویش بە نێومەودایەکی درێژ، بە سەریاندا دەکەوت و ئیتر دەبوونە هۆی دیژاڤو و ئاڵۆزبوونی دەروونی. دۆخی وەهای لێدەهات کە هەتا چەند رۆژ دوواتریش زەینی پێوە مەشغوڵ دەمایەوە. بیری دەکردەوە “بڵێی ژیانێک لە دووای ئەم ژیانەی ئیستا نەژیابێ؟!” ئەمە وایلێکردبوو کە بە پێچەوانەی هەموو خەڵک، هەندێ جار ئەم بیرە بە سەریدازاڵ بێت کە لەراستیدا رەڕەوەی ژیان لە پێشەوەیە بۆ پاش، واتە لە داهاتووەوەیە بۆ رابردوو، نەک لە ئیستاوە بۆ داهاتوو!\nسەرئەنجام رۆژێک کاتێک خەریکی پیاسەیەکی ئاسایی خۆی لە شەقامێکی بێدەنگی قەراخ شار بوو، کتوپڕ بەو ئەنجامە گەیشت کە “مردن”یشی رووداوێکی لەوە پێش دیتراوە و ئەو رۆژەی کە بە سەر مردنی خۆیدا دەکەوێ، بێگومان هەر یەکجار بۆی ئاشنا دەبێ.\nئەم بیرە یەکجار جوڵاندی. جوڵەیەک کە لە دوو جەمسەرەوە خۆی لە دوو سەر دەدا: لە لایەکەوە “خۆشی” و، لە لەیەکی ترەوە “ترس”. خۆشی ئەوەی کە دەیتوانی وەک یەکەم کەس لە دونیادا رازی دیاردەیەکی گرینگ ئاشکرا بکا، ترسی ئەوەیش کە دەیتوانی بزانێ کەی دەمرێ.\nماوەیەکی دوورو درێژی تریش بەردەوام بوو. لە هەموو شتێکی بچوک، وەک دەرزی و پێڵاو، هەتا رووداوە گەورەکانی وەک تێپەڕینی پیرێک بە کۆڵانەکەیاندا بە جوانی ورد ورد دەبووەوە هەتا بەڵکوو شتێک لە دەروونی خۆیدا زیندوو بکەنەوە، بەڵام بێسوود بوو. خەونەکە نەبیندرایەوە کە نەبیندرایەوە. بیری کردەوە کە مەرج نیە حەتمەن مردنی خۆی بە خەو بینیبێ، بەڵام راوەستە! ئەی تیۆری “رەوتی پێچەوانەی دووبارەبوونەوەی ژیان” کە لەوە پێش پێی گەیشتبوو چی لێبکا؟\nماوەیەک دونیا ئارام بووەوە. چەند مانگ گوزەرا یان چەند ساڵ، نازانێ. هەر ئەوەندەی دەزانی کە دیمەنە ئاشناکان بەرۆکیان بەردا و تاک ریتمییەکی سەیر ژیانی داگرت. هەموو شتێ وەها خاو و لە سەرخۆ هەڵگەڕا کە جاری وابوو تاقەتی پیاسەی شەقامەکەی جارانیشی نەدەما. تەنانەت کاتێک سنووریشی تێپەڕاند و بۆ هەمیشە ماڵئاوایی لە سواڵکەرەکە کرد کە ئیستا ریشی سپی هەڵگەڕابوو (تەنیا کەسێک ماڵئاوایی لێکرد هەر ئەو بوو. بۆ خۆیشی نازانێ بۆ، رەنگە لە بەر ئەوەی کە بە هۆی ئەو پارانەی لە ماوەی ئەو ساڵانەدا پێی دابوو تاقە کەسێک بوو دەیتوانی رازەکەی هەڵبگرێ، لانیکەم تا ئەو دیو سنوور دەکەوت)، ئەم خاوی و لە سەرەخۆییە بەرۆکی بەرنەدا. بەڵام کاتێک بە دەریا گەیشت، ئەو دەریایەی یەکەم جار بوو لە ژیانیدا راستەوخۆ دەیدیت، دڵی راچڵەکا. دەریا تاساندی، وڕی کرد، لە خۆی پێچا، نیگاکانی خوارد، لە گەڵ خۆی رایژەند و بردی،… دوور دوور. لە بەر خۆیەوە گوتی دیسان دووپات بووەوە! ئەم دیمەنەی لەوە پێش بینیبوو. دانیشتە سەر چۆک. ئەم دیژاڤویە لە گەڵ ئەوانەی تر جیاواز بوو،… یەکجار. شتێکی تەم و مژاوی تیا بوو، شتێک کە بە جوانی نەدەخوێندرایەوە. نیوەی روون و نیوەی تاریک. شین و جوان و بەرین، بەڵام لە هەمان کاتدا ون،… لە بەرینیی خۆیدا ون.\nکەشتی وان، فرمانی سواربوونی دا. مسافیرەکان سەرکەوتن. یەک لە دووای یەک. بە سیمای خەندان و بەو جانتایانەوە، یان بە شانیانەوە بوون یان بە شوێن خۆیاندا رایاندەکێشان. چەند جیاوازی لە نێوان سیمای ئەوان و دەریادا بوو! داخۆ دەیانزانی دەیانەویست بە سەر چیدا و بە ناو چیدا سەفەر بکەن؟ جوان لێیان ورد بووەوە. دڕدۆنگییەک رووی تێکرد. نەکا ئەم هەڵە بکا. بەڵام نا، دەریا لە سەر هەمان رای خۆی مابوو. دیژاڤوکە بە هەر رووانینێک بە هێزتر دەبوو. چیدی دەرفەتی راوەستان نەمابوو. دەبا سەرکەوێ. سەرکەوت. لە گەڵ ئەوەی دەیویست بگەڕێتەوە و بە سەر پلیکانەکاندا سەرنەکەوێ، بەڵام قاچەکانی دەیانبرد. بیری کەوتەوە کە هەڵاتن لە دیژاڤو مەحاڵە. دەبا سەرکەوێ. دێتەوە بیری کە بە ناو دەریادا لە خەونیدا تێپەڕیبوو. لە شوێنێک لە پێشەوەی پاپۆڕەکە راوەستابوو و لە کاتێکدا “با” قژەکانی دەئاڵۆزکان، شەپۆلەکانی شکاندبوو و تێپەڕیبوو. وەک بروسکە بە ناو تاریکایی شەودا. ئەوەی کە سەفەر و مردن پێکەوەن و ئیتر ئێرە دووا دیژاڤوی ژیانی ئەوە، خەمینی کرد. وەک منداڵێک کە ئایسکرێمەکەی بە بێ ئەوەی مژێکی لێدابێ لە دەست دەکەوێتە خوار و بە سەر قیرەتاوی جادەکەدا بڵاودەبێتەوە، دڵی بۆ ئایسکرێمی ژیان تەنگ بوو.\nحەزی نەدەکرد باوەڕ بەوە بێنێ کە بۆ یەک جاریش بێت دیژاڤو دەکرێ نیوەی راست بێت نەک هەمووی. ئەمە جارێکی تر تیۆرەکەی تێدەدا. سەیری دیمەنە ترسناکەکەی دەورووبەری کردەوە. نا، رووداوەکە هەڵە ناکا،… هەموو شتێک ئاماژەیە بە کارەساتەکە. دووا کارەساتی ژیان. بەڵام تەنیا وێنەی دەریا بوو لە زەیندا دەهات و دەچوو، نە وێنەی پاپۆڕ.\n1ـ دیژاڤوDejavu یان بە واتا فارسییەکەی “آشنا پنداری” بریتیە لە خۆبینینەوە لە دۆخێکدا کە پێت وایە لەوە پێش بینیووتە.\nئەم چیرۆکە لە کتێی “سێوە گڕاویەکان” چاپ کراوە.


سەرۆکى هاوپەیمانێتى و لیستە کوردیەکان له کەرکوک بۆ دەنگى ئەمەریکا دەدوێن\nسەرۆکى لیستى هاوپەیمانێتى وحیزبە کوردیەکان بۆ هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق لەکەرکوک، لەئێستاوە پێشبینى دەکەن دەرئەنجامى هەڵبژاردنەکان، ببێتە هۆى لاوازبوونى پێگەى کورد لەو پارێزگایە.\nمحەمەد عوسمان سەرۆکى لیستى یەکێتى نیشتیمانى بۆ هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق لەکەرکوک، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"ئەو گۆڕانکاریە سیاسى و عەسکەریانەى بەسەر کەرکوکدا هاتوون، گۆڕانکارى لە دەرئەنجامى هەڵبژاردنەکانیشدا دروست دەکات."\nوتیشى"خەڵکێکى زۆرى کورد ئاوارەى کەرکوک و سلێمانى بوون، لەبەرانبەردا عەرەبێکى زۆرى هاوردە گەڕاوەتەوە، بۆیە گۆڕانکاریەکان نارەوان و لەبەرژەوەندى کورد نابن."\nلەکۆى 12 کورسى پەرلەمانى عێراق، کورد لەهەڵبژاردنى پێشودا 8 کورسى بەدەستهێنا، بەڵام بۆ هەڵبژاردنى داهاتوو پێشبینى لەدەستدانى هەندێک لەو کورسیانە دەکرێت.\nدکتور محەمەد، شوانى سەرۆکى لیستە هاوبەشەکەى ( گۆڕان ، کۆمەڵ ، هاوپەیمانى دیموکراسى و دادپەروەرى) لەکەرکوک، پێیوایە خەڵکێکى زۆرى کورد لەکەرکوک دەنگ نادات، چونکە خەڵک بێزارە و شۆکى 16 ى ئۆکتۆبەر بەرینەداوە.\nدکتۆر محەمەد کە وەکو هاوڵاتى قسەى بۆ دەنگى ئەمەریکا کرد بەبیانوى ئەوەى هێشتا رێوشوێنە یاساییەکان ماویەتى تا وەکو سەرۆکى لیست ناوى بهێنرێت، بەدەنگى ئەمەریکاى راگەیاند"پیش ریفراندۆم خەڵکى کەرکوک هیوایەکى زۆرى هەبوو، ئێستا توشى نائومێدى بووە، بۆیە گەرم و گوڕکردنەوەى خەڵکى کەرکوک پێویستى بەدۆزینەوەى میکانیزمێکى گونجاو هەیە."\nهەرچەندە کورد بەپەرتەوازەیى و فرە لیستى دەچێتە ململانێى هەڵبژاردنەوە لەکەرکوک، بەڵام عەرەب و تورکمان بە بەهێزتر لەجاران دێنە نێو ململانێکانەوە، بەتایبەت عەرەب پێشبینى 4 کورسى بۆ خۆى و تورکمانیش پێشبینى 2 بۆ 3 کورسى دەکات.\nجوان حەسەن سەرۆکى لیستى یەکگرتووى ئیسلامى لەکەرکوک کە لیستەکەى کاندیدى بزووتنەوەى ئیسلامیشى تێدایە، ئاماژەى بەوەکرد حکومەتى عێراق وەکو دۆڕاوى سیاسى و سەربازى لەکورد دەروانێت، کە ئەمە کاریگەرى لەسەر پێگە و لەقاڵبدانى کورد دەبێت.\nجوان حەسەن، بەپێویستى دەزانێت کورد لەهەڵبژاردنەکاندا گەرچى بەلیستى جیا بەشدارى دەکات، بەڵام گواستنەوەى ململانێکانى هەرێم بۆ کەرکوک و هەڵدانەوەى مەلەفى یەکترى و هێرشکردنى حیزبە کوردیەکان بۆ سەر یەک، کورد لەکەرکوک زەرەرمەند تر دەکات.\nفرە لیستى هێزە کوردیەکان، لەکەرکوک لەکاتێکدایە پارتى دیموکراتى کوردستان وەکو گەورەترین هێزى سیاسى سەر ئاستى هەرێم بایکۆتى هەڵبژاردن لەکەرکوک دەکات، ئەمەش دواى نەگەیشتنە ئەنجامى هێزە کوردیەکان بۆ پێکهێنانى یەک لیستى هاوبەش بۆ هەموویان.