یه‌كێكی تر له‌گه‌لانی كۆنی نیشته‌جێی كوردستان و به‌شێك له ناوچه‌كانی سلێمانی گۆتییه‌كان بوون، ئه‌و گه‌له‌ی سه‌رده‌مێك فه‌رمانره‌وای نه‌ك ته‌نیا ناوچه‌كانی خۆیان به‌ڵكو میسۆپۆتانیاش بوون.\nگۆتییەکان (كه له‌هه‌ندێك ده‌قی كۆندا به‌شێوه‌ی گۆتی، گوتوم، گۆتیوم دێت) خەڵکێک بوون لە لە ناوچەکانی نێوان ھەردوو زێی سیروان و زێی بچووکی ئێستا نیشتەجێبوون، گۆتییەکان کەوتوونەتە باشوور و خۆرئاوای لۆلۆییەکان. شاری "ئارابخا"، کەرکووکی ئێستا، پایتەختیان بووە و بەدەشتی گەرمیانی ئێستادا بلاَوبوونەتەوە. لە لایەن نەتەوەکانی ترەوە گۆتییەکان بەخەڵکانێکی شەڕکەر و چاونەترس ناسراون، کەسی باڵا بەرز، چوارشانەو سپی ڕەنگ بوون. سارگۆنی ئەکەدی (٢٣٣٤-٢٢٧٩پ.ز) بە(کوتی) کە مانای "ناوچەی بەرز" بووە، ناوی ھێناون. نووسینی مسماری و زمانی ئەکەدییان بەکارھێناوە. لە ڕووی ئایینیشەوە خواوەندی "ئارابخا"یان پەرستووە، ھەروەھا یەکێک لە خواوەندەکانی تریان ناوی "ئەبوو بلاب" بووە. جێگای ئاماژەیە کە گۆتییەکان یەکەم نەتەوە بوون کە دیلی شەڕیان کردۆتە کۆیلە، ھەروەھا ژن لە ناو گۆتییەکاندا سەرکردەی سوپا بووە، چونکە لە کاتی دەسەلاَتی گۆتییەکاندا سەردەمی ژن سالاری\nنوسراوێكی كۆنی مێژووی هه‌یه سه‌باره‌ت به پاشاكانی وڵاتی میسۆپۆتانیا كه ناوی لیستی سومه‌ریی پادشایان لێنراوه‌و له‌و لیسته‌دا ناوی پاشا گۆتییه‌كان هه‌یه.به‌پێی ئه‌و نوسراوه كۆنه گۆتییه‌كان بۆ ماوه‌ی 91 ساڵ حوكمرانی وڵاتی میسۆپۆتانیان كردووه.\nوێنه: لیستی پاشایانی سۆمه‌ر\nهه‌ندێك له پاشا گۆتییه‌كان:\n(٢١٠٨پ.ز) ئەو پاشایە تەنھا(٤٠)ڕۆژ فەرمانڕەوایەتی گۆتییەکانی کردوە لەولاتی ئەکەددا، چونکە لەو کاتەدا یەکێک لە سەرکردەکانی سۆمەریی دەوڵەتە شاری "ئووروک" بە ناوی ئوتۆخێگاڵ (٢١٢٠-٢١١٣پ.ز) لە دژی ڕاپەڕیووە و لەگەڵ سوپاکەی ڕووبەڕوو بووەتەوە. سەرئەنجام بەسەر سوپای تیرگان و گۆتییەکاندا سەرکەوتووە و پاشای گۆتی لە لایەن سەربازانی سوپاکەیەوە کوژراوە، شا ژنیش لەگەڵ چەند سەرکردەیەکی بەناوبانگی سوپای گۆتییەکان بەدیلگیراوە. دوای زیاتر لە سەدەیەک فەرمانڕەوایی گۆتییەکان لەولاتی ئەکەددا لە ناوچەکە دەریکردون. بەپێیی تۆمارێکی ئوتوو ھیگال، دواتر گۆتییەکان بۆ دەورووبەری شاری ئارابخای پایتەختی پێشووتریان گەڕاونەتەوە. جێگای ئاماژەیە گۆتییەکان ھەتا ساڵی ٥٣٩پ.ز و داگیرکارییەکەی کوروش (٥٥٩-٥٣٠پ.ز) پاشای ھەخامەنشیی بۆ ولاتی بابل ناویان ھەبووە، بەلام دواتر ناویان نەماوە\nنوسراوی پاشا گۆتییه‌كان زۆر نین و ته‌نیا یه‌ك دوو دانه‌یان نوسراویان له پاش به‌جێ ماوه.به‌پێی ئه‌و لیسته قه‌ڵای كه‌ركوك پایته‌ختی گۆتییه‌كان بووه.\nگۆتییه‌كان مایه‌ی ترسێكی گه‌وره‌بوون بۆ خه‌ڵكی میسۆپۆتانیا و به‌تایبه‌تیش سۆمه‌رییه‌كان و له هه‌موو دوژمنێك زیاتر لێیان ده‌ترسان و ناویان نابوون ئه‌ژدیهای چیاكان.\nرۆژگاری فه‌رمانروای گۆتییه‌كان ده‌كه‌وێته نێوان سه‌ده‌ی 23-22 پێش زایین. به‌ڵام به‌روونی نازانرێت كه‌ی ده‌ستی پێكردووه‌و له‌و كاته‌دا كوێیان له بن ده‌ست بووه. به‌گشتی ماوه‌ی فه‌رمانره‌واییان له میسۆپۆتانیا به نزیكه‌ی 50 ساڵ ئه‌ژمار ده‌كرێت و له كۆتایدا ئوتۆخێگاڵ گۆتییه‌كانی له سۆمه‌ر ده‌ركرد.\nبه‌پێی لیستی پادشایانی سۆمه‌ر، ناوی نزیكه‌ی 21 پاشای گۆتی هاتووه، له‌گه‌ڵ ماوه‌ی فه‌رمانره‌واییان زۆرترین فه‌رمانره‌وایی به‌ر پادشا (یارلاگان) كه‌وتووه كه 15 ساڵ فه‌رمانره‌وا بووه‌و كه‌مترینش به‌ر (تیریگان) كه‌وتووه كه 40 رۆژ ده‌سه‌ڵاتی به‌ده‌سته‌وه بووه.\nبه‌پێی لێكدانه‌وه‌ی هه‌ندێك مێژوونووس پێده‌چێت یارلاگاب واتای پاشای لاگاب بدات كه له‌هه‌زاره‌ی یه‌كه‌می پێش زایین ناوی شارێك بوو له نێوان بازیان و رووباری ته‌یناڵ.\nهه‌ر به‌پێی ئه‌و لیسته هه‌موو شاكانی گۆتی نزیكه‌ی 125 ساڵ فه‌رمانره‌وا بوون.\nبه بۆچوونی دیاكۆنوف پاشاكانی گۆتی به‌پێی هه‌ڵبژاردن دیاری ده‌كران، ده‌قێكی كۆنیش هه‌یه ئاماژه بۆ ئه‌وه ده‌كات له‌شكری گۆتی بۆ ماوه‌ی 5 ساڵ پادشای نه‌بووه‌و خۆی حوكمی وڵاته‌كه‌ی خۆی كردووه.به‌پێی لیستی ناوی پاشا گۆتییه‌كانیش ته‌ینا یه‌ك ناو هه‌یه كه كوری پاشایه‌كی تربێت و به‌م پێیه‌ش پێ ده‌چێ بنه‌مای میراتی له‌نێو گۆتییه‌كاندا نه‌بووبێت.\nدوو پاشای گۆتی نوسراویان له‌دوای خۆیان به‌جێ هێشتووه‌و خۆیان به پاشای گۆتی ناساندووه.\nئه‌و دوو پاشایه‌ش برتین له ئێرریدوپیزیر و لائێراب.\nئێرریدوپیزیر خۆی به پاشای گوتی و چوار لای جیهان ناوبردووه. نوسراوه‌كه له شاری نیپپوری سۆمه‌ری دۆزراوه‌ته‌وه‌و له‌وحه‌كه 20 سم درێژو 13 پانه.\n***بۆ ئه‌م بابه‌ته سود له‌چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌ك وه‌رگیراوه


هەڵوێستی پەیەدە سەبارەت بە هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر هەرێم - Mehr News Agency\nAP ١٤٠٠ Khordad ١٧ ١٠:١١\nNews Code 37656\nهەڵوێستی پەیەدە سەبارەت بە هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر هەرێم\nبە بڵاو کردنەوەی بەیاننامەیەک، پەیەدە وێڕای ئیدانە کردنی هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر خاکی هەرێم سەبارەت بە پیلانی تورکیا بۆ دروست کردنی شەڕی ناوخۆیی لە نێوان کوردەکان هۆشداریی دا.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، پارتی یەکێتی دیمۆکراتیک(پەیەدە) بە بڵاو کردنەوەی بەیاننامەیەک هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر کەمپی مەخمووری ئیدانە کرد و نیسبەت بە پیلانەکانی دەوڵەتی تورکیا بۆ دروست کردنی ئاژاوە و شەڕی ناوخۆیی کوردەکان هۆشداریی دا.\nپەیەدە لە بەیاننامەکەیەدا هێناویە: هێرشە نامرۆڤانەکانی ترکیا دژی کەمپی مەخموور ئیدانە دەکەین. ئەو هێرشە بە پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەکانە. دەوڵەتی تورکیا کەمپی پەنابەرانی خەڵکی سڤیلی بوردمان کردووە. فڕۆکە جەنگییەکانی کێوی کوڕە ژارۆ لە پارێزگای دهۆکیشیان بوردمان کرد.\nفڕۆکە جەنگییەکانی دەوڵەتی تورکیا شەوی یەکشەممە هاوکات تەپەی چارچلا و ناوچەی متینایان بوردمان کرد. لە ئەو هێرشانە 6 پێشمەرگە گیانیان لەدەست دا. دەوڵەتی تورکیا دەیەوێت بە هێرشەکان ببێتە هۆی شەڕی ناوخۆیی لە نێوان کوردەکان. پارتی نابێت فریوی پیلانەکانی تورکیا بخوات و ئەبێ لە ئەو هێرشانە ڕێگری بکات.\nهەروەها لە ئەو بەیاننامەدا هاتووە کە ئێمە وەکوو پەیەدە هێرشەکانی تورکیا ئیدانە دەکەین داوا لە هەموو خەڵکی کوردستان دەکەین تا لە بەرانبەر هێرشەکان بوەستن و داوا لە حکومەتی ناوەندی و هەرێمیش دەکەین تا لە بەرانبەر ئەو هێرسانە بوەستنەوە و بەرپرسیارێتی ئەخلاقی، یاسایی و مرۆیی خۆیان ئەنجام بدەن.


ANF | هه‌په‌گه: ١٠ داگیركه‌ر سزادران، سه‌نگه‌رێك رووخێنرا-نوێكراوه‌ته‌وه\nهه‌په‌گه: ١٠ داگیركه‌ر سزادران، سه‌نگه‌رێك رووخێنرا-نوێكراوه‌ته‌وه\nچالاكی تیمه گه‌ڕۆكه‌كانی گه‌ریلا به‌رده‌وامه. له چالاكییه‌كاندا ١٠ داگیركه‌ر كه یه‌كیان كۆنترایه سزادران، سه‌نگه‌رێكیش رووخێنرا و گورز له ئۆتۆمبێلێك وه‌شێنرا.\nچوارشه‌ممه, 22 Jun 2022, 15:56\nناوه‌ندی راگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی هه‌په‌گه له باره‌ی شه‌ڕه‌وه ئه‌م زانیارییه‌ی بڵاوكرده‌وه:\n"چالاكی هێزه‌كانمان بێ پسانه‌وه به‌رده‌وامه. له چالاكی تیمه گه‌ڕۆكه‌ماندا ١٠ داگیركه‌ر كه یه‌كیان كۆنترایه سزادران، سه‌نگه‌رێك روخێنرا و گورز له ئۆتۆمبێلێك وه‌شێنرا. تونێله‌كانی شه‌ڕ له لایه‌ن داگیركه‌رانه‌وه ١٠ جار به ته‌قه‌مه‌نی، ٦ جار به چه‌كی كیمیایی بۆردومان كران. گۆڕه‌پانه‌كانی گه‌ریلاش به ده‌یان جار به كاتیوشا، چوار جار به فڕۆكه‌ی شه‌ڕ و ٧ جاریش به هه‌لیكۆپته‌ر بۆردومان كران.\nزانیارییه‌كان له باره‌ی چالاكی و هێرشه‌كانه‌وه به‌م جۆره‌یه:\nله چوارچێوه‌ی هه‌ڵمه‌تی شه‌هید دلژین-شه‌هید شه‌ڕڤان ئێركه‌ندیی عه‌گیدانی بۆتان\nده‌وڵه‌تی توركی داگیركه‌ر له گوندی عاواڵ له نێوان گابار و چراڤ قه‌ڵا و بنكه‌ی چاودێری دروست كردووه. ده‌وڵه‌تی تورك ده‌یه‌وێت له‌وێ بۆ مه‌به‌ستی داگیركاری رێگا دروست بكات. له ٢٠ی تشرینی یه‌كه‌می ٢٠٢١یشدا ویستیان گروپێك كۆنترا له گوندی باسره‌تی گابار جێگیر بكرێن. كۆنتراكان ته‌قه‌یان له هێزه‌كانمان كرد. هێزه‌كانیشمان وه‌ڵامیان دانه‌وه. له‌وێ كۆنترایه‌ك سزادرا و گورز له ئۆتۆمبێلێك وه‌شێنرا.\nده‌وڵه‌تی تورك به شێوازی جیاجیا بۆ چاودێری خاڵه‌كانی گه‌ریلا له گابار كۆنتراكان ره‌وانه ده‌كات. ئێمه داوا له گه‌لی هه‌رێمه‌كه ده‌كه‌ین له‌و رووه‌وه به هه‌ستیاری بجوڵێنه‌وه و ئه‌گه‌ر كۆنتراكان به‌ره‌و خاڵه سه‌ربازییه‌كان بچن لێیان ده‌درێت.\nله ٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ١٢:٠٠ داگیركه‌ران كاتێك له گۆڕه‌پانی به‌رخودانی وه‌رخه‌لێ كه‌وته جوڵه‌وه، تیمه گه‌ڕۆكه‌كانمان ئه‌وانیان خسته ژێر چاودێرییه‌وه. كاتژمێر ١٧:٠٠ هێزه‌كانمان به چه‌كی قورس له داگیركه‌رانیاندا و ئه‌وه پشتڕاست كراوه‌ته‌وه كه داگیركه‌رێك سزادراوه.\nله ٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ٢٢:٠٥ داگیركه‌ران ویستیان به چه‌كی كیمیایی له تونێله‌كانی به‌رخودانی وه‌رخه‌لێ بده‌ن. هێزه‌كانیشمان به سابوتاژ له داگیركه‌رانیاندا. له‌وێ داگیركه‌رێك سزادرا و ٢ داگیركه‌ریش برینداربوون.\nله چوارچێوه هه‌ڵمه‌تی شۆڕشگێڕی شه‌هید شاڤاش مه‌رعه‌شی جه‌نگی خابور دا:\nله ٢١ی حوزه‌یراندا له ١١:٤٠ له شاخی شه‌هید چه‌كدار نیشانشكێنێكی دوژمن له‌لایه‌ن تیمی نیشانشكێنی گه‌ڕۆكه‌وه ده‌ستنیشان كرا و ئه‌و نیشانشكێنه‌ی دوژمن سزادرا.\nله ٢١ حوزه‌یران كاتژمێر ١٩:١٠ له شاخی شه‌هید چه‌كدار كاتێك داگیركه‌ران كه‌وتنه جوڵه‌وه، تیمه گه‌ڕۆكه‌كانمان له داگیركه‌رانیاندا.\n٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ٢٠:٣٠ هێزه‌كانمان له شاخی شه‌هید عاكیف له گۆڕه‌پانی به‌رخودانی شاخی هه‌كاری خۆیان خزانده ناو دوژمنه‌وه. هێزه‌كانمان به چه‌كی سوك و نیمچه ئۆتۆماتیك له داگیركه‌رانیاندا. له‌و چالاكیه‌دا ٦ داگیركه‌ر سزادران و سه‌نگه‌رێكیش رووخێنرا.\nله ٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ٢١:٣٠ كاتێك هه‌لیكۆپته‌ر ویستی سه‌رباز له شاخی شه‌هید له‌شكه‌ر دابه‌زێنێت، هێزه‌كانمان به چه‌كی قورسس له هه‌لیكۆپته‌ره‌كه‌یاندا. دوای ده‌ستوه‌ردانی هێزه گه‌ڕۆكه‌كانمان هه‌لیكۆپته‌ر نه‌یتوانی سه‌ربازه‌كان دابنێت و ناچاربوو له گۆڕه‌پانه‌كه بچێته ده‌ره‌وه.\nهێرشه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركی داگیركه‌ر به چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی كیمیایی:\n٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ١٢:٥٠ تونێله‌كانی شه‌ڕی گۆڕه‌پانی به‌رخودانی كاركه‌ر جارێك به ته‌قه‌مه‌نی بۆردومان كران.\n٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ١٥:٣٠ تونێله‌كانی شه‌ڕی شاخی شه‌هید چه‌كدار ٤ جار به ته‌قه‌مه‌نی و جارێك به چه‌كی كیمیایی بۆردومان كران.\n٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ٢١:٤٠ تونێله‌كانی شه‌ڕی گۆڕه‌پای به‌رخودانی وه‌رخه‌لێ ٥ جار به ته‌قه‌مه‌نی و ٥ جاریش به چه‌كی كیمیایی بۆردومان كران.\n٢١ی حوزه‌یران درۆن به‌سه‌ر گۆڕه‌پانه‌كانی شاخی ئێف ئێم و شاخی جودی سوڕانه‌وه.\n٢١ی حوزه‌یران كاتژمێر ١٨:٠٠ تا ١٩:٠٠ گۆڕه‌پانی شاخی ئۆرتێی سه‌ر به هه‌رێمی مه‌تینا له‌باره‌گای كانی ماسی ده‌وڵه‌تی توركی داگیركه‌ره‌وه به كاتیوشا بۆردومان كرا.\n٢١ و ٢٢ ی حوزه‌یران گۆڕه‌پانه‌كانی به‌رخودانی وه‌رخه‌لێ و شاخی هه‌كار له قه‌ره‌قۆڵه‌كانی سه‌ر سنووره‌وه به كاتیوشا بۆردومان كران.\n٢١ی حوزه‌یران گۆڕه‌پانه‌كانی شاخی به‌هار و كونیشكا ٤ جار به فڕۆكه‌ی شه‌ڕ بۆردومان كران.\n٢١ی حوزه‌یران گۆڕه‌پانی به‌رخودانی شاخی هه‌كاری، شاخی جودی و شاخی ئێف ئێم ٧ جار به هه‌لیكۆپته‌ر بۆردومان كران".


ئەیووب ئەسەدی بەندکراوی سیاسی کورد مافی مرەخەسی پێدرا\n14:45 - 18 March 2020\nهەنگاو: دوای ئەوەی داوای مافی مرەخەسی ئەیووب ئەسەدی بەندکراوی سیاسی خەڵکی مەریوان لەلایەن بەرپرسانی پەیوەندیدارەوە پەسەند کرا، ناوبراو مافی مرەخەسی پێدرا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی سێشەممە ٢٧ی ڕەشەممەی ٢٧١٩ (١٧ی مارسی ٢٠٢٠)، ئەیووب ئەسەدی، بەندکراوی سیاسی خەڵکی مەریوان دوای ئەوەی بەرپرسانی بەندیخانەی کاشمەر ڕەزامەندییان نیشان دا، بۆ ماوەی ٢٠ ڕۆژ مافی مرەخەسی پێدرا.\nلە ماوەی ڕۆژانی ڕابردوودا و سەرباری ناجێگیربوونی باری تەندروستی ئەیووب ئەسەدی، داواکاری گشتی شاری کاشمەر لەگەڵ داوای مافی مرەخەسی ئەو بەندکراوە کوردەی کردبوو و هەر ئەمەش نگرانی لای بنەماڵەکەی دروست کردبوو.\nئەو بەندکراوە کوردە نەخۆشی تەنگی نەفەس دیسکی کەمەری هەیە و هەروەها ڕیخۆڵەکانی تووشی کێشە بوون و لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا بەو هۆیەوە چەندین جار مانی لە خواردن گرتووە.\nئەیووب ئەسەدی لە ڕێکەوتی ٢٥ی جۆزەردانی ١٣٩٠ی هەتاوی لە نزیک گوندی بۆڕیەری سنە لەلایەن هێزەکانی سپای پاسدارانەوە دەستبەسەر کرا.\nناوبراو دواتر لەلایەن لقی یەکەمی دادگای شۆڕشی سنە بە سەرۆکایەتی دادوەر بابایی بە تۆمەتی ”ئەندامەتی لە حیزبی شۆڕشگیڕی زەحمەتکێشانی کوردستان“ حوکمی ٢٠ ساڵ بەندکران و دوورخرانەوە بۆ بەندیخانەی کاشمەری بە سەردا سەپا و ئەو حوکمە لە ڕێکەوەتی ٢٧ی خەرمانانی ساڵی دواتر بە فەرمی پێی ڕاگەیەندرا.\nئەیووب ئەسەدی لە ڕێکەوتی ٢٨ی خاکەلێوەی ساڵی ١٣٩٢ی هەتاوی بۆ بەندیخانەی کاشمەر دوورخرایەوە و لەوکاتەوە لەو بەندیخانەیە ڕاگیراوە و ماوەی حوکمەکەی تێپەڕ دەکات.


هەپەگە: ٢٤ سەربازی توركیا لە خواكورك و سەرحەد لەلایەن گەریلاوە كوژران\n279 جار خوێندراوەتەوە کات09:55 بەروار13-06-2019\nهەپەگە ڕایگەیاند، گەریلاكانیان لە ئامەد، خواكورك و سەرحەد گورزی "تووندیان" لە سوپای توركیا وەشاندووەو بەهۆیەوە لانی كەم 24 سەرباز كوژراون.\nناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەكانی پاراستنی گەل (هەپەگە) دەربارەی چالاكی گەریلا لە ئامەد، خواكورك و سەرحەد راگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە. تیایدا هاتووە:" هێزەكانمان لە خواكورك و نیوەڕۆی ١١ی حوزەیرانی 2019 لە دۆڵی ئەرمووش یەكینەیەكی ئۆپەراسیۆنیان خستە ژێر چاودێرییەوەو ١٥ لە سێ قۆڵەوە هێرشیان بردووەو لەئاكامدا ٤ سەرباز كوژران و سەربازێكیش بریندار بوو. سوپای تورك دوای چالاكییەكە بە كۆپتەری هێرشبەر و ئۆبوس و هاوەن هێرشی كردووەتە سەر ناوچەكە هێزەكانمان كە ئەم چالاكییەیان كردووە، بەسەلامەتی گەڕاونەتەوە بنكەكانی خۆیان." وەك ئاژانسی فوڕاتنیوز بڵاویكردووەتەوە.\nلەبەشێكی تری راگەیەندراوەكەدا هاتووە:" هێزەكانمان لەسەر ڕێگەی بازید و ئیدر ڕۆژی ١١ی حوزەیران، لە پانزێرێك و كامیۆنێكیان داوە كە ٣٠ سەربازی تێدابووە لەم چالاكییەدا ٢٠ سەرباز كوژران و ١٥ سەربازیش بریندار بوون."\nئاماژەبەوەشكراوە:" ڕێكەوتی ١٢ی نیسان كاژێر ٧ فڕۆكە جەنگییەكانی سوپای توركیا ناوچەی خنێرە-ی خواكورك-ی سەر بە هەرێمەكانی پاراستنی مەدیایان بۆردومان كردووە. لەو بۆردومانەدا هیچ زیانێك بە هێزەكانمان نەگەیشتووە."


قەزای سۆران - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nقەزای سۆران یەکێک لە قەزاکانی پارێزگای ھەولێرە کە لە ٤ ناحیەی دیانا ، خەلیفان ، سیدەکان و سۆران پێکدێت. ٥٧ گەڕەک و ٣٤٦ گوند دەگرێتەوە. قەزای سۆران دەکەوێتە دەشتێکەوە کە بەچیاکانی زۆزک لە باکور (١٨٢)م و کۆڕەک لەباشوور (٢١٢٧) م ھەندرێن لە رۆژھەڵات (٢٩٢٥ م) و برادۆست لە رۆژئاوا (٢٠٧٦)م دەورەدراوە.\nھەروەھا سێ ڕووبار لەناوچەی سۆراندا ھەن ئەوانیش ڕووباری باڵەک، باڵەکیان و بێخاڵە. لەزستاندا سۆران ساردەو لە ھاوینیشدا گەرمە، بەڵام لەھەردوو وەرزی پایزو بەھاردا ئاوھەوایەکی خۆشی ھەیە. ئەو قەزایە خاوەن دیارترین سێ ناوچەی گەشتیارییە لە ھەرێمی کوردستان ئەوانیش جوندیان، بێخاڵ و گەلی عەلی بەگە.\nدروستبوونی قەزای سۆران وەک یەکەی کارگێری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٠ و دوای راگواستنی گوندەکانی دەوروبەر لەلایەن رژێمی بەعس ناوچەکە ئاوەدان کرایەوە. رژێم بەمەبەستی مۆڵگەی سەربازی دژی کوردی بەکارھێنابوو، کە ئێستاش پاشماوەی سەربازی لێ دەدۆزرێتەوە. لەماوەی ١٠ ساڵ ئەو قەزایە تا دوای راپەرین ژمارەی دانیشتوانی لە (٥٠٠٠) کەس تێپەری نەدەکرد ، بەڵام لەو ١٩ ساڵەی ئاوەدانی ھەرێم و ئازادی راپەرینی ١٩٩١ ئێستا ژمارەی دانیشتووانی گەیشتووەتە ١٢٥ھەزار کەس.\nپێکھاتەی قەزای سۆران فرە کەلتورەو لەھەموو ناوچەکانی کوردستان بەھۆی شوێنی جوگرافی و ئاوھەواو شوێنی ستراتیژی بازرگانی خەڵک رووی تێ دەکەن و بە مەبەستی حەوانەوە لێی نیشتەجێ دەبن. ھەر بەم ھۆیەشەوە بەردەوام لە فراوان بوون دایە. لەو قەزایەدا ھەردوو ئاینی ئیسلام و مەسیحیەتی لێیە، وەک برا بەشدارن لەپێشوەچوونی قەزای سۆران و وڵاتدا.\nشوێنی جوگرافی سۆران سەنتەری قەزا لە پانتایەکی رووتەختی و بانەکاندا پێھاتووە، دەکەوێتە باکوری رۆژھەڵاتی ھەولێری پایتەخت و تەنیا ١٢٠ کلیۆمەتر لە پایتەختەوە دوورە. ھەروەھا دەکەوێتە نێوان کێوە بەرزەکانی کۆڕەک لەرۆژھەڵات و گۆرەزو حەسەن بەگ لە باکورو برادۆست لە رۆژئاواو لە باشوریش کێوی ھەندرێنە. رێگای گشتی ھاملتۆن لە ھەولێرەوە بۆ حاجی ئۆمەران کە لە ساڵانی ١٩٢٨تا ١٩٣٠ لەلایەن ئەندازیار ھاملتۆن درێژکرایەوە بەنێو قەزای سۆران تێدەپەڕێت. قەزای سۆران ئاووھەوایەکی شێداری ھەیەو لەزستاناندا بارانی زۆری لێدەبارێت و ھاوینانی گەرمە. ئاستی بارینی بەفر لەو ناوچەیە لە زستانان مام ناوەندیەو وەرزی بەھاریش باراناویەو سروشتیش سەوزە. رووبەری قەزای سۆران دوو روباری گەورەی پێدا رەت دەبێ و دەڕژێنە زێی بچوک، ڕووباری شێخی کەلە وڵاتی ئێران و کوێستانەکانی باڵەکایەتی لە قەزای چۆمان ھەڵدەقوڵێن و بە سنووری قەزای سۆراندا تێدەپەڕێ و دەرژێتە زێی بچوک. ھەروەھا ڕووباری برادۆست کە لەکوێستانەکانی برادۆست و خاکی تورکیا ھەڵدەقوڵێ، ئەویش بەھەمان شێوە لەسنووری شارەدێی سیدەکان و دیانان دەچێتەوە زێی بچوک. ھەردوو ڕووبار لە دوا رۆژ سود بەخش دەبن بۆ بەنداوی بێخمە. رووبەری گشتی قەزای سۆران ٨٠٩٦١٦ دۆنمە، کە ٧٣٧٥٤٤ دۆنم بە کەڵکی داچاندن و کشتوکاڵی دێت. ئەوەی تریش نیشتەجێی و شاخاویە. ئەو بەروبومە خۆرسکیانەی لەناوچەکە دەروێن و سودبەخشن (قەزوان، بەڕو، بڵالوک، کرۆسک، گێوژ، رێواس، کوارگ) ھەروەھا دار مازی بەرەکەی وەک بەروبوومەو چڵوەکەشی کەبە گەلایەکی دەگوترێ بۆ ئاژەڵ سودی لێ دەبینن، بەڵام ئەو رووەکەی کە زۆر بە شێوەی کشتوکاڵی بەرھەم دێت، بریتیە لە (دانەوێڵە بەتێکڕایی و دارگوێزو سپیندارو سێو ھەرمێ و ھەڵوژەو ھەنارو ھەنجیرو ترێ و چەندین سەوزەی تریش). ئەو ئاژەڵانەی کە کێوین و لە ناوچە شاخاویەکاندا ھەن (گورگ و ورچ و کەمتیارو کوڕەبەشەو سیخورو سمۆرەو مارو پشیلەی کێوی و سەگاوی ئاوی و ماسی و بزنی کێوی و بەراز)ی لێیە، بەڵام ئەو ئاژەڵانەی بەخێو دەکرێن بریتین لە (مانگاو بزن و مەڕو سەگ و کەرو ئەسپ و ئێسترو پەلەور).\nگەشت گوزاری قەزای سۆران بەناوبانگە بە ھەوارگەکانی (جوندیان و بێخاڵ) و تاڤگەی گەلی عەلی بەگ کەلەسەر دراوی عێراقی فیدڕاڵیشدا کێشراوە بەناوبانگن، ھەروەھا ھەوارگەکانی بناری (حەسەن بەگ و بێرمە ساردو بێرۆیان) و چەندین شوێنی تر ساڵانە بەھەزاران گەشتیار لە ناوەڕاستی عێراق و زۆر لە وڵاتانی دراوسێش رووی تێدەکات، ئەمەش زیاتر بەھۆی دڵرفێنی ئەو ھاوینە ھەوارانەوەیە. سنوورەکانی قەزای سۆران لە باکورەوە بەندە بە وڵاتی تورکیاو قەزای مێرگەسۆر، لە رۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ قەزای چۆمان. لە باشوریشەوە لەگەڵ قەزای رواندز پشدەر بەندە، بەڵام لە خۆرئاواوە لەگەڵ قەزای شەقڵاوە پێکەوە بەندن. لە رووی کارگێریەوە قەزای سۆران ھەرسێ ناحیەی سیدەکان و دیاناو خەلیفانی ھەیە، تێکڕای زیاتر لە ٤٠٠ گوند لە خۆدەگرێت و ١٧٥٠٠٠ کەسیش دابەش بوونە بەسەر ئەو گوندانەدا. سەنتەری قەزای سۆران ٣٦ گەڕەکەو بەشێوەیەکی مۆدێرن ئاوەدانن. ھەروەھا لەڕووی پڕۆژەکانی رێگاوبان و ئاوو کارەباو گەیاندن و ھاتوچۆ بێ گرفتن. لە سەنتەری قەزای سۆران ٦٥ دائیرەی حکوومی ھەیەو کە ٤٥ دائیرە ئیشوکارەکانی ھەرچوار قەزای (سۆران و مێرگەسۆرو چۆمان و رواندز) بەڕێ‌وە دەبەن. ھەروەھا ١٤ بارەگای حزبە سیاسیەکانی لێیەو لەگەڵ ١٠ بارەگا پێگەیاندنە کۆمەڵگە مەدەنییەکان وەک سەنتەرو فەرھەنگ خانەو بنکە چالاکیەکان و رێکخراوە ناحکومییەکان چالاکیەکانی خۆیان لێ ئەنجام دەدەن. ئاستی رۆشنبیری لەو شارەدا بەرزەو ژمارەیەکی زۆری رۆژنامەنووس و نووسەرو ھونەرمەندی لێیەو رۆژانە چالاکی ھونەری و رۆشنبیری لێ ئەنجام دەدرێ. ھەربەم ھویەشەوە کێشە کۆمەڵایەتییەکانی کەمن و بەشێوەی رۆشنبیری و مۆدێرنانە بیر لە کێشەکان دەکرێتەوە. بەھۆی ئاستی رۆشنبیری ناوچەکەو جێبەجێکردنی ریزبەندی ئەرکەکانی حکومەت ساڵانە بە بڕی زیاتر لە ١٠٠ملیۆن دۆلار پڕۆژەی خزمەتگوزاری لێ ئەنجام دەدرێت، ئەمەش کاریگەریەکی زۆری کردووەتە سەر ئاوەدانی بەردەوام لەو قەزایەدا.\nلەسەنتەری قەزا قۆتابخانەی مۆدیرن و گەورە ھەن کە نزیکەی (٥٠٠٠٠) قوتابی لە پۆلی ١ی سەرەتایی ١٢ بنەڕەتی لە خۆدەگرێت، باخچەی ساوایانیش ھەیەو منداڵە چاو گەشەکانی لێ پەروەردە دەکرێت. ھەروەھا نەخۆشخانەیەکی گەورەی لێیەو بۆ ئەمساڵ و ساڵی داھاتوو دوو نەخۆشانەی تریش بەکۆتا دێن. بە رادەیەکی زۆر چاودێری تەندروستی لە ئارادایەو تا ئێستا ھیچ لەو نەخۆشیە کوشندانەی لێ بەدی نەکراوە، بەکارھێنانی ئاوی خواردنەوەی سروشتی و زۆر پاکە. ھەروەھا زیاتر لە ٥ بنکەی تەندروستیش لەگەڕەکەکاندا ھەیە. ھەر لەسنتەری قەزا دوو پەیمانگای لێیەو لەگەل چوار کۆلیژو سەرۆکایەتی زانکۆ.\nقەزای سۆران ناوچەیەکی دڵڕفێن و دڵگرە لەھەموو روێکەوە، بازارو کوچەو کۆڵانەکانیش پاکن و ھاوڵاتیان ھەماھەنگن، واتە ھاوڵاتیان بەشێکی گرنگن لە بەرەوپێش چوونی وڵات و ئاستی زانستی و رۆشنبیری ئاوەدانی و چارەسەری کێشەو گرفتەکان. بۆ کات بەسەر بردن چەندین پارکی بچوک ھەن لە گەڕەکەکاندا، ھەروەھا لە بەشی رۆژھەڵاتی ئەو قەزایەشدا پارکێکی گەورەی لێیەو شەو رۆژ ھاوڵاتیان کاتی خۆش لێ‌ی بەسەر دەبەن. لەرووی بژێویەوە وێرای ژمارەیەکی زۆری ناوچەکە فەرمانبەری حکوومەتن، بەشێکی زۆریش بە بازرگانی سەرقاڵن، چونکە ناوچەکە دەکەوێَـتە سێگۆشەیەکی گرنگی ھەرسێ وڵاتی تورکیاو ئێران و کوردستان و عێراقی فیدراڵ. لەو ناوچەیەدا بازاری گشتی لێیەو رۆژانە ئاڵوگۆڕی بازرگانی زۆری لێ روودەدات و بەھۆی جەنجالی و سەردانی خەڵکێکی زۆر بۆ بازارەکانی سەنتەری قەزای سۆران کڕین و فرۆشتن زۆر لێی بەدی دەکرێت. ئەو کەلوپەلانەی لەوبازارەدا مامەڵەی پێدەکرێت بریتین لە جلو بەرگ و پێداویستی ماڵ و کەلوپەلی رۆژانەو خواردن و ئۆتۆمبیل و زۆر شتی تر. بەھۆی بچوکی ناوچەکەو کەمی مێژووی ئاوەدانی ئەو ناوچەیە کارگەی گەورەی نییەو ئەو کارگانەی لەناوچەکەدا ھەن بچوکن و بەرھەمی کەمن.\n٢ ھاوینەھەوارەکانی قەزای سۆران\nدیانا: ناوچەیەکی شاخاوییەو کەوتووەتە باکووری رۆژھەڵاتی ناوەندی قەزای سۆران بەدووری ٢ کم. لەوەرزی زستاندا ئاوھەواکەی ساردەو لە ھاویندا گەرمە.\nرووبەر: ١٦٢.٨ کم دووجا. گوند: ٢١ ھیلی پانی و درێژی ناوەندی ناحیە: باشوور ٣٦.٦٦٢٨ پلە. باکوور ٤٤.٥٥٠٣ پلە. باری رووی زەوی: دەشت: ٢٥% گرد: ٤٠% چیا:٣٥%\nخەلیفان: ناوچەیەکی شاخاویەو بەدووری ٢١ کم کەوتووەتە باشووری رۆژئاوای ناوەندی قەزای سۆرانەوە. لەوەرزی زستاندا ئاوھەواکەی ساردەو لەھاویندا مامناوەندیە.\nرووبەر: ٤١٧.٧کم دووجا. گوند: ٥٤ ھیلی پانی و درێژی ناوەندی ناحیە: باشوور ٣٦.٦١٠٤ پلە. باکوور ٤٤.٤٠٦٤ پلە. باری رووی زەوی: دەشت: ٢٠% گرد:٢٥% چیا: ٥٥% ناسراوتین شوێن:تاڤگەی گەلیی عەلی بەگ.\nسیدەکان: ناوچەیەکی شاخاویەو کەوتووەتە باکووری رۆژھەڵاتی ناوەندی قەزای سۆران بە دووری ٣٣ کم. لە رۆژھەڵات و باکووری ناحیەکە سنووری کۆماری ئیسلامی ئێرانە. ئاوھەوای ناحیەکە لەوەرزی زستاندا ساردەو لە ھاویندا تارادەیەک فێنکە.\nرووبەر: ١٥٤٤ کم دووجا. ھیلی پانیm و درێژی ناوەندی ناحیە: باشوور ٣٦.٧٩٤٨ پلە. باکوور ٤٤.٦٧٤٥ پلە. گوند: ٢٥١ باری رووی زەوی: دەشت: ١٠% گرد: ٦٠% چیا: ٣٠%\nھاوینەھەوارەکانی قەزای سۆران[دەستکاری]\nسایتی قایمقامیەتی قەزای سۆران\nقەزای سۆران - سایتی پارێزگای ھەولێر\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=قەزای_سۆران&oldid=950740»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٧:١٨ی ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


هه‌رێم كه‌مال ئاغا: عێراق رووی له هه‌ره‌سه\nحكومه‌تی به‌غدا نه‌یتوانیوه ئه‌ركه‌كانی خۆی بۆ پاراستنی شكۆی ده‌وڵه‌ت راپه‌ڕێنێت\nKurdistan24 هه‌ولێر 18:31 2021/07/21\nهه‌رێم كه‌مال ئاغا\nهه‌رێم كه‌مال ئاغا، ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له لیژنه‌ی ئاسایش و به‌رگری، رایگه‌یاند، ئه‌وه‌ی ئێستا له عێراق ده‌گوزه‌رێت، ره‌وشێكی ناته‌ندرووسته و حكومه‌تی به‌غدا نه‌یتوانیوه ئه‌ركه‌كانی خۆی بۆ پاراستنی شكۆی ده‌وڵه‌ت راپه‌ڕێنێت و عێراق متمانه‌ی له ئاستی ناوخۆ و ده‌ره‌وه له ده‌ستداوه.\nله میانی به‌شداریكردنی له گه‌شتی هه‌واڵه‌كانی كوردستان24، هه‌رێم كه‌مال ئاغا، ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له لیژنه‌ی ئاسایش و به‌رگری گوتی: ره‌وشی سیاسی و ئابووری و ئه‌منی عێراق ئاسایی نه‌بووه و عێراق نه‌یتوانیوه متمانه‌ی گه‌له‌كه‌ی به‌ده‌ستبهێنێت و له ئاستی ده‌ره‌وه‌ش، متمانه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی له‌ده‌ستداوه.\nگوتیشی: له رووی سیاسییه‌وه عێراق نه‌یتوانیوه متمانه‌ی ئه‌و وڵاتانه به‌ده‌ستبهێنێت، كه به‌شدار بوون له رووخانی به‌عس و هه‌روه‌ها له رووی ئابوورییه‌وه وڵاته‌كه رووبه‌ڕووی قه‌یران بووه‌ته‌وه.\nله باره‌ی گۆڕانكاری له پۆسته ئه‌منییه‌كانه‌وه، هه‌رێم كه‌مال ئاغا گوتی: گۆڕانكارییه ئه‌منییه‌كانی به‌غدا ئاسایین و ئێمه‌ش ئاگادار ده‌كرێینه‌وه. هه‌وڵدراوه به سه‌ربازگه‌كردنی به‌غدا نه‌بێته دیارده.\nروونیشیكرده‌وه، شیعه و كورد و سوننه كۆڵه‌كه‌ی سه‌ره‌كی عێراقن. كاتێك سوننه به‌شداری له پرۆسه‌ی سیاسی نه‌كرد، زیانی گه‌وره‌ی به پرۆسه‌ی سیاسی گه‌یاند. بۆ كوردیش هه‌ر وایه. ئه‌وه‌ی له كورد و سوننه كاریگه‌ری زیاتری ده‌بێت له‌سه‌ر ره‌وشی سیاسی عێراق، پرسی ناوماڵی شیعه‌یه. ناڕه‌زایی خه‌ڵك له لوتكه‌دایه، هه‌ژاری بڵاو بووه‌ته‌وه. شارێكی وه‌ك ناسرییه یه‌كێكه له هه‌ژارترین شاره‌كان. ململانێی سیاسی نێوان لایه‌نه‌كانی شیعه كاریگه‌ری گه‌وره‌ی كردووه‌ته سه‌ر پرۆسه‌ی سیاسی و خزمه‌تگوزاری و عێراق ئێستا له به‌رده‌م هه‌ره‌سهێنانی ئابووری و سیاسییدایه.\nسه‌باره‌ت به رۆڵی كابینه‌ی مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیران، هه‌رێم كه‌مال ئاغا گوتی: كابینه‌ی كازمی، دوای قه‌یران هات، دوو ئه‌ركی هه‌بووه، یه‌كه‌م شكۆی ده‌وڵه‌ت بگێڕێته‌وه، كه نه‌یتوانی و عێراق له رووی ئاسمان و زه‌وی و ده‌ریاوه پێشێلكاری ده‌كرێته سه‌ر و حكومه‌ت هیچی پێ ناكرێت. ئه‌ركێكی دیكه‌ی رێكخستن و سه‌رخستنی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن بوو.\nئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌ران پرسیاری ئه‌وه‌ی كرد، ئایا دوای هه‌ڵبژاردنی ئۆكتۆبه‌ر، ده‌توانرێت حكومه‌تێك پێكبهێنرێت، كه رێگر بێت له هه‌ژموونی میلیشیاكان؟ له وه‌ڵامیدا، گوتی: پێم وایه تا چه‌ك به‌و جۆره به ده‌ست میلیشیاكانه‌وه بێت زه‌حمه‌ته.\nسه‌باره‌ت به ره‌وشی ته‌عریب له سنووری پارێزگای كه‌ركووك، گوتی: به هه‌وڵی لیژنه‌یه‌كی نوێنه‌ران، بڕیار بوو، گرێبه‌سته كشتووكاڵییه‌كان نوێ نه‌كرێنه‌وه. لیژنه‌یه‌كی دیكه‌ش هه‌بوو، به‌ڵام سه‌رۆك وه‌زیران مسته‌فا كازمی لیژنه‌كه‌ی زۆر دواخست. ئێستا نوێكردنه‌وه‌ی گرێبه‌سته‌كان راگیراوه. جێگری پارێزگار، راكان جبووری هه‌وڵی زۆری دا، زیاتر له‌وه‌ی كردوویه‌تی كار بكات، به‌ڵام رێگری لێكرا.\nروونیشیكرده‌وه، ئه‌وه‌ی كه تا ئێستا كراوه، راگرتنی نوێكردنه‌وه‌ی گرێبه‌سته كشتووكاڵییه‌كان بووه، كه پێشتر بۆ عه‌ره‌بی هاورده كراوون.


ئەمریکا؛ لە ناکامی لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش تا سەرلێشێواوی لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی - IUVMPRESS\nئەمریکا؛ لە ناکامی لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش تا سەرلێشێواوی لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی\n9 كانونی دووه‌م 2018\nترەمپ لە ڕۆژانی داهاتوودا بەرەوڕووی بڕیاردانی دژوار سەبارەت بە ڕێککەوتنی ئەتۆمیی دەبێتەوە و دەبێ سەبارەت بە مانەوە یان چوونەدەری ئەمریکا لەو ڕێککەوتنە بڕیار بدات.\nتیلەرسۆن ڕۆژی شەممە لە وتووێژ لەگەڵ ئاسۆشێتێدپرێس وتی: سەرۆک کۆمار یان چاکسازی بەدی دێنێ لەو ڕێککەوتننامەیەدا یان لێی دێتە دەرەوە. ئێمە خەریکین هەوڵ دەدەین بۆ جێبەجێ کردنی بەڵێنی بەدیهێنانی چاکسازی لەو ڕێککەوتننامەیەدا.”\nتیلەرسۆن هەروەها وتی ؛ بێتوو نیشانەگەلێک سەبارەت بە هەوڵی کۆنگرێس لەمەڕ چاکسازی لەو ڕێککەوتنە ئەتۆمییەیمان بۆ دەرکەوێ، ئەگەری زۆرە ڕۆژی ١٢ی ژانڤییە، هەندێ لێخۆش بوون لە بایکۆتەکان بۆ ئێران واژۆ و مۆربکات.\nیەکێک لەو بژاردانەی کە یاسادانەرانی ئەمریکایی بۆ ڕاکێشانی داکۆکی و پشتیوانی کۆشکی سپی خستوویانەتە بەر باس و لێکدانەوە، نەهێشتنی ئەو یاسایەیە کە بە پێی ئەوە ترەمپ هەر سێ مانگ جارێ دەبێ پێبەند بوونی ئێران بە بەرنامەی تۆکمەی هەنگاوی هاوبەش ڕاپۆرت بکات بۆ کۆنگرێس. دەوڵەتی ئەمریکا بە پێی یاساو ڕێساکانی ناوخۆی ئەم وڵاتە دەبێ هەر ٩٠ ڕۆژ جارێ پێبەند بوونی ئێران بە ڕێکەوتنی ئەتۆمیی پشت ڕاست بکاتەوە. بەڵام سەرۆک کۆماری ئەمریکا ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ لە ڕاپۆرتی سێ مانگانەی خۆیدا پێبەند بوونی ئێران بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی پشت راست نەکردەوە و ٦٠ ڕۆژ دەرفەتی دا بە کۆنگرێس تا بڕیاری یەکجاری سەبارەت بە بەرنامەی تۆکمەی هەنگاوی هاوبەش ڕابگەیەنێ. بەڵام کۆنگرێس لەو ماوە دیاریکراوەدا نەیتوانی وەڵام بداتەوە.\nئێستا کەشی زاڵ بە سەر کۆنگرێس سەبارەت بە بەرنامەی تۆکمەی هەنگاوی هاوبەش زۆر بە سوودی ترەمپ نییە. ترەمپ لە سناریۆی قەیران نانەوەی دژ بە ئێراندا لە کۆبوونەوەکەی ڕۆژی هەینیی ئەنجومەنی ئاسایش پێی وابوو دەگاتە کۆدەنگییەکی بەرچاو بۆ ئیدانە کردنی ئێران لە ئاستی ئەنجومەنی ئاسایش و پشتی بە ئەنجامی ئەو کۆبوونەوەیە وەک کارتی براوەی خۆی بەستبوو؛بەڵام نەک هەرڕووسیا و چین دەنگیان نەدا بە ئیدانە کرانی ئێران بەڵکوو هاوپەیمانە نزیکەکانی ئەمریکایش واتە بەریتانیا و فەرانسایش ئەمجارە خۆیان لەو یارییە سیاسییەی ئەمریکا دوور خستەوە. ئەندامانی دیکەی ئەنجومەنی ئاسایشیش پێشوازییەکی ئەوتۆیان لە ئەمریکا نەکرد.\nسەید عەلی بیگدلی مامۆستای زانکۆ و کارناسی پرسە نێودەوڵەتییەکان لە وتووێژ لەگەڵ نامەنیوز رایگەیاند: سەرەکیترین ئامانجی ترەمپ ئەوە بوو کە گەڵاڵەی بنپێکرانی مافی مرۆڤ لەر لایەن ئێرانەوە لە ئەنجومەنی ئاسایش پەسەن بکات و بە پشت بەستن هەر بەو مەسەلەیە، بوار خۆش کات بۆ بنپێ کردنی ڕێککەوتنی ئەتۆمی.\nبەرەوڕووی شسکت بوونەوەی ئەو گەڵاڵەیە بۆ ئەمریکا زەبرێکی قورس بوو؛ تا ڕادەیەک کە وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە وتووێژەکەیدا وتی: “ئێمە زۆر بە داخین لەوەی کە یەکێتیی ئەورووپا هەڵوێستێکی لێبڕاوانەی بۆ داکۆکی لە دەنگەکانی خوازیاری چاکسازی لە ئێران نەگرتۆتە بەر.”\nئیستا ترەمپ هەتا ١٣ی ژانڤییە دەرفەتی هەیە بۆ یەکلا کردنەوەی جارەنووسی ڕێککەوتنی ئەتۆمی و ئەو بڕیاردانەیش زۆرهاسان نییە. بێتوو ترەمپ بیهەوێ یەکلایەنە ئەو کارە بکات، پێوەندییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانانەی ئەورووپایی تێک دەشێوێ و کەلێنێکی گەورە لە نێوان ئەمریکا لە لایەکەوە و چینو ڕوویا لە لایەکیدیکەوە بەدی دێت.\n“ڤیلادمیر جەبارۆف” یاریدەری سەرۆکی لێژنەی نێودەوڵەتیی ئەنجومەنی فدراسیۆنی ڕووسیا لەم بارەوە وتوویەتی؛ هاوپەیمانانانی ڕۆژاوای کۆشکی سپی دەبێ وشدار بدەنە ئەمریکا لەحاند پێبەند نەبوونی ویان بەدیهێنانی گۆرانکاری لە بڕگەکانی ڕێککەوتنی ئەتۆمیی نێوان وڵاتانی ئەندامی گرووپی پێنج کۆ یەک و ئێران.\nبەڵام ترەمپ لەو یەک ساڵەیدا کە بە سەر سەرۆک کۆمارەتییەکەی تێپەڕیوە، ئەوەی سەلماندووە کە سینگاڵ و وشدارەکانی زۆر درەنگ وەرگرتوە. بەڵام وەدوا کەوتن و درەنگ جوڵانەوە لە وەرگرتنی وشدارەکانی سەبارەت بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی دەتوانێ بۆ دەوڵەتی پڕ هەرا و هوریای ترەمپ دواهاتی زۆر نالەباری بە دواوە بێ.\n٧ تریلیۆن دۆلارەکەی ترەمپ بۆ کوێ ڕۆیشتووە؟\nگەڵاڵەی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا سەبارەت بە کەم کردنەوەی بڵێسەی شەڕی بازرگانیی ترەمپ\nسەید عەلی بیگدل


هیتلەر بەر لە خۆکوشتنی لە نامەیەکدا چی نوسیووە؟\n8819 جار خوێندراوەتەوە\nکۆتا نامەی ئەدۆڵف هیتلەر بەر لە خۆکوشتنی لە زیادکردنێکی ئاشکرادا دەفرۆشرێت، لە نامەکەیدا دۆخی دەرونی خۆی و دوا بڕیاری ئاشکرا دەکات، پاش ئەوەی لە شکستهێنانی لەسەر دەستی هێزەکانی هاوپەیمانان دڵنیاببووەوە.\nئەدۆڵف هیتلەر، سەرکردەی نازییەکانی ئەڵمانیا دوا نامەی خۆی رادەستی فردیناند شۆرنەر کردووە، کە یەكێک لە سەرکردە نزیک و باوەرپێکراوەکانی بووە.\nهیتلەر لە نامەکەیدا نوسیویەتی، " بەشێوەیەکی شەرەفمەندانە لە بەرلین دەمێنمەوە، لە هەڵمەتێکی یەکلاکەرەوەدا بۆ ئەڵمانیا، ئەوەش دەبێتە نمونەیەکی باش بۆ هەموو ئەوانەی دەمێننەوە".\nهیتلەر دەنوسێت،" باوەرم وایە بەمجۆرە باشترین خزمەت بە ئەڵمانیەکان دەکەم".\nهەروەها دەڵێت، " سەبارەت بە مانەوەتان، دەبێت هەموو تواناکان بخرێنەگەڕ بۆ سەرکەوتن لە جەنگدا ئەوەش لە پێناوی بەرلین، ئێوە دەتوانن لە نزیکترین کاتدا لە باکورەوە فشار لەسەر دوژمن دروستبکەن و هاوکارییەکی تەواو بکەن".\nناوەندی ئەلئەسکەندەر لە ویلایەتی ماریلاند لە ئەمریکا، لە رۆژانی ٣٠ی نیسان و ١ی ئایار نامەکەی هیتلەر لە زیادکردنێکی ئاشکرادا دەفرۆشێت، پێشبینیش دەکریت نرخەکەی لە نێوان ٦٠ هەزار بۆ ٨٠ هەزار دۆلاردابێت.\nرۆژی ٣٠ی نیسانی ١٩٤٥ ئەدۆلف هیتلەر و خێزانەکەی ئیڤا براون لەناو حەشارگەیەکدا لە بەرلین خۆیان کوشت.\nهیتلەر بەر لە خۆکوشتنی فەرمانیکرد، لە جێگای ئەو فردیناند شۆرنەر ببێتە فەرماندەی باڵای سوپای ئەڵمانیا، شۆرنەر دوای ماوەیەک لەلایەن هێزەکانی ئەمریکا دەستگیرکرا و ساڵی ١٩٧٣ لە زینداندا لە بەرلین کۆچی دواییکرد.\n١٥ پیاوی بەناوبانگ لەدوای بەساڵاچوونیان زیاتر سەرنجڕاکێشبوون\nبۆئەوەی شەوانە باش بخەویت لەم خواردنانە دووربکەوەرەوە\nتێکچوونی میزاج نیشانەی چییە؟\nڤیدیۆ.. کەوتنە خوارەوەی ژنێک وادیارە لەگەڵ یاساکانی فیزیادا یەک نەگرێتەوە\nڤیدیۆ.. ڕەنگی زەردێنەی هێلکەیەک سەری زاناکانی سوڕماندووە\nکچە فارسێک کلیپێکی بە کوردی بڵاوکردەوە\nبە مۆبایل نیشانەیەکی سادەیی کەمبوونەوەی ڤیتامین B12 لە جەستەدا بزانە\nمنداڵێک دوای مردنی ژیانی چوار کەسی ڕزگارکرد\nڤیدیۆ.. ترەیلەری فیلمی زەویە پیسەکان بڵاوکرایەوە


ئەمریكا و ئەڵمانیا: ئەركی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عیراق كۆتایی نەهاتووە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/14 - 11:31 PM\nئەمریكا و ئەڵمانیا، جەخت لە بەردەوامیدان بە ڕووبەڕووبوونەوەی گروپی تیرۆریستی داعش دەكەنەوە و مانەوەشیان لەناو خاكی عیراق دووپات دەكەنەوە.\nمارك ئیسپەر وەزیری بەرگری ئەمریكا ڕایگەیاند:”ئەمریكا لەگەڵ عیراق هەماهەنگی دەكات، لە ڕووبەڕووبوونەوەی گروپی تیرۆریستی داعش و پاراستنی ئەمنیەتی ناوچەكە”.\nئیسپەر ڕوونیشكردەوە:” ئەركی هاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی دژ بەداعش كۆتایی نەهاتووە و پێویستی بەهەمانگی و كاری زیاترە”.\nهاوكات، ئانگرید كرامپ كارنپاوەر وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ڕایگەیاند:”مانەوەی هێزەكانی ئەڵمانیا لە عیراق، لەچوارچێوەی هاوپەیمانی ناتۆ، لەلایەن پەرلەمانی ئەڵمانیاوە لەچوارچێوەی ئەو خشتەیە دەبێت كە بۆ مانەوەیان دانراوە”.\nوەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا ئاماژەی بەوەشدا:” ئێمە بەشداری جەنگی ڕووبەڕووبوونەوەی گروپی تیرۆریستی داعشمان كردووە، كە جەنگێكی ڕاستەقینەی مەترسیدارە، كە توانرا ڕۆڵێكی كاریگەر و گرنگ لەلاوازكردنی ئەو گروپە و دەركردنیان لەخاكی عیراق بگێڕین و مەشق بەهێزە عیراقییەكان بكەین”.\nئانگرید كرامپ كارنپاوەر ئەوەشی خستەڕوو:”سەركردەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لەگفتوگۆدان بۆ ئەوەی گۆڕانكاری لەشێوازی ڕووبەڕووبوونەوەی گروپی تیرۆریستی داعش بكەن”.\nئانگرید كرامپ كارنپاوەرئەڵمانیائەمریكاتیرۆریستداعشعيراقمارك ئیسپەرناتۆ


بەرێوەبەرى گشتى تەندروستى سلێمانى رایگەیاند، ئەنجامى لیژنەى لێکۆڵینەوە لە مردنى مامۆستایەک لەسلێمانى دەریخستووە کە مردنى پەیوەندى بە ڤاکسینەوە نەبووە.\nسەباح هەورامى (9ی كانونی یەكەمی 2021) لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەنوسیدا رایگەیاند، بەپێی ئەنجامى لێکۆڵینەوەکە مردنى ئەو مامۆستایە پەیوەندى بە دەرمانى دیکەوە هەبووە و لیژنە بۆ ئەوە پێکهێنراوە.\nکۆتایی تشرینى یەکەمى ئەمساڵ ژنە مامۆستایەک بەناوى نێرگز لەسلێمانى گیانى لەدەستدا و کەسوکارەکەشى هۆکارەکەیان بۆ وەرگرتنى ڤاکسین گەڕاندەوە، تەندروستى سلێمانیش لیژنەیەکى لێکۆڵینەوەى پێکهێنا بۆ زانینى هۆکارى گیان لەدەستدانى.\nهێرش سەلیم جێگرى بەڕێوەبەرى گشتى تەندروستى سلێمانى (4ی تشرینی دووەمی 2021) لەلێدوانێکیدا بۆ "ناس کورد" وتى "مامۆستا نێرگز دواى دۆزى دووەمى ڤاکسین ئەو گۆڕانکارییە بەسەر تەندروستدیا هاتووە، نازانین ئایا نیشانەى کۆرۆناى هەبووە ئەوکاتە یاخود نا، ئەنجامى پشکنینەکان چییە لەو بارەیەوە، چاوەڕوانى لێکۆڵینەوەى تەواوین بۆ زانینى هۆکارى گیان لەدەستدانى".\nوتیشى "دەستمان کردووە بە لێکۆڵینەوە و سەرجەم زانیارییەکان لەبارەى تەندروستى ئەو مامۆستایەوە پێش گیان لەدەستدانى کۆدەکەینەوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە لەو بابەتە سەختە، بەهۆى ئەوەى حاڵەتى لەو شێوەیە زۆر دەگمەنە".\nئەنجامى وەرگرتنى خوێندکاران لە زانکۆ و پەیمانگە تایبەتەکان ڕادەگەیەنرێت\n2021.12.11 - 19:10\n2021.12.08 - 20:00\n2021.12.09 - 11:55\nکەشناسی: پلەی گەرمی دەگاتە ژێر سفر\n2021.12.25 - 22:34\nبەڤیدیۆ؛ یاریزانێکی تۆپی پێ لەنێو یاریگادا گیانی لەدەستدا\n2021.12.25 - 19:55


لیژنەى کاروبارى کۆمەڵایەتى لە پەرلەمانى کوردستان سەردانى سزادراوانى بادینانى کرد و رایگەیاند، سزادراوەکان تۆمەتەکانى سەریان رەتکردووەتەوە و هیوایان هەیە دادگاى تەمیز سزاکەیان هەڵبوەشێنێتەوە.\nرۆمیۆ حوزەیران سەرۆکى لیژنەکە لە کۆنفرانسێکى رۆژنامەنوسیدا رایگەیاند، سزادراوەکان پێیان وتوون بەو سزایە رازى نین کە دادگا بۆى دەرکردوون،ئەو تۆمەتانەشیان رەتکردەوە کە دراوەتە پاڵیان.\nوتیشى "ئومێدێکى زۆرمان هەیە کە بڕیارەکەى دادگاى تەمیز لەبەرژەوەندى سزادراون بێت، چاوەڕوانین دادگا بڕیارى خۆى بدات لەو بارەیەوە".\nگوڵستان سەعید جێگرى سەرۆکى لیژنەى کاروبارى کۆمەڵایەتى ئاماژەى بەوەکرد، سزادراوەکان هەندێکیان 15 رۆژ، هەندێکى دیکەیان هەفتە و سێ رۆژ مانیان گرتووە، بۆ ئەوەى سزاکانیان هەڵبوەشێتەوە.\nڕۆژى 25ى شوباتى 2021، تیمى پارێزەرانى پێنج سزادراوەکەى بادینان لە دادگاى پێداچوونەوە تانەیاندا لە بڕیارەکەى دادگاى هەولێر بۆ سزادانی ئەو کەسانە بەشەش ساڵ زیندانى بەتۆمەتى "سیخوڕى و مەترسی" بۆ سەر ئاسایشى هەرێم، بەڵام هێشتا بڕیارەکە پێداچونەوە بۆ نەکراوە.\nبەدریە ئیسماعیل بڕیاردەرى لیژنەى کاروبارى کۆمەڵایەتى وتى سزادراوەکان کەسوکاریان نەیان بینیون و هیچ پارێزەرێکیشیان نەبینوە، ئەوەش پێشێلکردنى مافى مرۆڤە، فشارى زۆریشیان لەسەرە. لەزیندانى چاکسازیی بۆ هەر ژوێک کە 50 مەترە 135 کەسى تێدایە، لەکاتێکدا دەبوو 30-35 کەسى تێدا بێت.\nدۆسیەى سزادانى ئەو پێنج رۆژنامەنوس و چالاکوانەى بادینان کاردانەوەى زۆرى دروستکردووە، بەتایبەت کە هەشت رۆژ دواى تانەدان لە بڕیارەکە ئەنجومەنى ئاسایشى هەرێم ڤیدیۆیەکى بەناوى "دانپێدانانى" ئەو کەسانە بڵاکردەوە.\nبڵاوکردنەوەى ڤیدیۆکە کاردانەوەکانى زیاتر کرد، سێ ئەندامى ئەنجومەنەکە لە پشکى یەکێتى لە راگەیەنراوێکدا جەختیانکردەوە، به هیچ جۆرێك ئاگاداری ئه‌و راپۆرت و دانپێدانانه نین و سیفه‌تی "فه‌رمیبوون" وه‌رناگرێت.


لێدوانی بەکارھێنەر:داود پەناە - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nلێدوانی بەکارھێنەر:داود پەناە\nبەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا داود پەناە!\nویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٢٧٬٩٦٩ وتار و ١١٧ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n-- سەرچیا ٢٢:٣٣، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:داود_پەناە&oldid=590285»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٣٣ی ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ نوێ کراوەتەوە.


دیوارەکانی بۆکان بە ئاڵای کوردستان نەخشێندران\n18:37 - 5 خاکەلێوه 2720\nئەندام و لایەنگرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئیران، بۆ پشتیوانیکردن لە حیزبی دێموکرات، زۆربەی دیوارەکانی شاری بۆکانیان بە ئاڵای کوردستان نەخشاند.\nئەندامان و لایەنگرانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە هەڵمەتێکی بوێرانە و لە چالاکییەکی بەربڵاودا، بە نووسینەوەی دروشم و کێشانەوەی ئاڵای کوردستان لەسەر دیواری شوێنە جیاوازەکانی شاری بۆکان، پشتیوانییان لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کرد.\nئەو شوێنانەی کە چالاکیی لێ ئەنجام دراوە بریتین لە: "شیرکەتی کۆخان، قەباکەندی، ڕێگای دێ مەلا نزیک پۆمپی چەڵەبی، پردی میرزا ڕەسووڵ، سەرچۆمی مەجیدخان، لای پۆلیسڕا، سەر ڕێگای سەرەکیی نێوان گوندەکانی سەوزی و دێ مەلا، چوونە ژوورەوەی گوندی سەوزی، نێوان دێ مەلا و پۆمپی چەڵەبی".\nئەو دروشم و ئاڵایانە کە لەلایەن تێکۆشەرانی دێموکراتەوە کێشرابووەوە، کاتژمێر ١٠ی بەیانی لەلایەن ڕێژیمەوە سڕدراونەتەوە و ڕەنگی ڕەشیان بەسەردا دراوەتەوە.\nهەر لەو پەیوەندییەدا قارەمانانی دێموکرات لە بانە بە جلوبەرگی خاکی و جامانەوە و بە لێدانی ئاڵای کوردستان و لۆگۆی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لەسەر باڵیان، وەک سیمبولی پێشمەرگە لە بەردەم "ستادی ناوەندیی سپای پاسداران" ڕاوەستاون.\nئەندامانی حیزبی دێموکرات لە شارەکانی کوردستان، بە ئەنجامدانی چالاکیی تەبلیغی تەنانەت لە دۆخە قەیراناوییەکاندا دەیسەلمێنن کە لە هەموو بارودۆخێکدا پشتیوان و پاڵپشتی حیزبن.\nپەیامی کۆمەڵێک لە لاوانی شۆڕشگێڕی شنۆ بەبۆنەی ٢٢ی پووشپەڕ\n18:01 - 22 پووشپەڕ 2720\nپێوەری چارەڕەشی لە ئێران دوو بەرابەری ساڵی پێشووە\n17:56 - 22 پووشپەڕ 2720\nپەیامی کۆمەڵێک لە مامۆستایانی قوتابخانەکانی مەریوان بەبۆنەی ٢٢ی پووشپەڕ\n13:52 - 22 پووشپەڕ 2720\n12:59 - 22 پووشپەڕ 2720


یه‌که‌م ژماره‌ی "ڕۆژ باش کوردستان" بڵاو کرایه‌وه - Mehr News Agency\n31 berfanbarê 2017 - 15:55\nNews Code 15683\nیه‌که‌م ژماره‌ی "ڕۆژ باش کوردستان" بڵاو کرایه‌وه\nژماره‌ی یه‌کی حه‌فته‌نامه‌ی "ڕۆژ باش کوردستان" له پارێزگای کوردستان ڕه‌وانه‌ی بازاری ڕۆژنامەی کوردی کرا.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، ئه‌م حه‌فته‌نامه به سه‌ره‌په‌ره‌شتی مێدیاکاری ناسراوی سنه‌یی "سه‌ید له‌تیف حسه‌ینی نه‌سه‌ب" و به دوو زمانی کوردی و فارسی بڵاو ده‌بێته‌وه و له بواره‌کانی سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی بابه‌ت بڵاودەکاتەوە.\nله ژماره‌ی یه‌که‌می ئه‌م حه‌فته‌نامه مانشێتی یه‌ک به وێنه‌ی قازی محه‌مه‌د بڵاو کراوه‌ته‌وه که وه‌زیری کاری ئێران قسه‌ی له سه‌ر که‌سایه‌تی قازی محه‌مه‌د کردووه و ئه‌م لێدوانه دەنگدانەوەی زۆری دروست کرد.\nڕەبیعی، وه‌زیری کار، هەروەز و ئاسوودەیی کۆمه‌ڵایه‌تی ئێران له مه‌هاباد سه‌باره‌ت به قازی محه‌مه‌د وتی: قازی که‌سایه‌تییه‌کی نیشتمانییه که له دژی سته‌مکاری شای ئێران شۆڕشی کرد و ده‌بێت ڕێزی لێبگرین.\nیه‌که‌م ژماره‌ی حه‌فته‌نامه‌ی "ڕۆژ باش کوردستان" به نرخی ۱۰۰۰ تمه‌ن ڕه‌وانه‌ی بازاڕ کراوه. بڕیار وایه که حه‌فتانه ئه‌م حەوتە نامە پێشکه‌ش به خوێنه‌ری کورد بکرێت.


یەکەم ساموئێل 30 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nیەکەم ساموئێل 30 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\nیەکەم ساموئێل 30:1-31\n1کاتێک داود و پیاوەکانی لە ڕۆژی سێیەم گەیشتنە چیقلەگ، عەمالێقییەکان پەلاماری نەقەب و چیقلەگیان دابوو. لە چیقلەگیان دابوو و ئاگریان تێبەردابوو، 2بچووک و گەورە و ئافرەتەکانیشیان ڕاپێچ کرد، هەموو ئەوانەی لەوێ بوون، کەسیان نەکوشتبوو، بەڵکو دابوویانە پێش خۆیان و بە ڕێگای خۆیاندا چووبوون.\n3داود و پیاوەکانی چوونە ناو چیقلەگ، بینییان سووتێنراوە و ژن و کوڕ و کچەکانیان ڕاپێچ کراون. 4لەبەر ئەوە داود و ئەو پیاوانەی لەگەڵی بوون دەنگیان بەرزکردەوە و گریان، هەتا ئەوەی هێزی گریانیان نەما. 5هەردوو ژنەکەی داود ئەحینۆعەمی یەزرەعیلی و ئەبیگایلی بێوەژنەکەی نابالی کارمەلیش ڕاپێچ کرابوون. 6داود زۆر پەرێشان بوو، لەبەر ئەوەی پیاوەکانی گوتیان، «با بەردبارانی بکەین،» چونکە هەریەکیان بۆ کوڕ و کچەکانیان داخ لە دڵ بوون، بەڵام داود بەهۆی پشتبەستنی بە یەزدانی پەروەردگار، بەهێز بوو.\n7ئینجا داود بە ئەبیاتاری کاهینی کوڕی ئەحیمەلەخی گوت: «تکایە ئێفۆدەکەم بۆ بهێنە پێشەوە.» ئەبیاتاریش ئێفۆدەکەی بۆ داود هێنا. 8داود پرسیاری لە یەزدان کرد و گوتی: «ئایا بەدوای ئەو چەتانە بکەوم؟ ئەگەر بەدوایان بکەوم پێیان دەگەم؟»\n9جا داود و ئەو شەش سەد پیاوەی لەگەڵی بوون بەڕێکەوتن و چوونە شیوی بەسۆر. لەوێ چەند پیاوێک بەجێمان، 10لەبەر ماندووبوونیان نەیانتوانی لە شیوی بەسۆر بپەڕنەوە، کە دوو سەد پیاو بوون. بەڵام داود لەگەڵ چوار سەد پیاو بەردەوام بوون لە ڕاونان.\n11لە دەشتەکە تووشی پیاوێکی میسری بوون، بردیان بۆ لای داود، نانیان پێدا و خواردی و ئاویان دەرخواردی دا. 12ئینجا نانە هەنجیرێک و دوو هێشووە کشمیشیان پێدا، خواردی و ڕۆحی بەبەردا هاتەوە، چونکە سێ ڕۆژ و سێ شەو نانی نەخواردبوو و ئاوی نەخواردبووەوە.\n13داود لێی پرسی: «تۆ سەر بە کێیت و لەکوێوە هاتوویت؟»\nئەویش گوتی: «من گەنجێکی میسریم و کۆیلەی پیاوێکی عەمالێقیم، گەورەکەم سێ ڕۆژ لەمەوپێش وازی لێ هێنام، چونکە نەخۆش کەوتم. 14ئێمە پەلاماری نەقەبی کریتییەکان و خاکی یەهودا و نەقەبی کالێبمان دا، چیقلەگیشمان سووتاند.»\n15داودیش پێی گوت: «بۆ لای ئەو چەتانە دەمبەیتە خوارەوە؟»\n16ئینجا داودی بردە خوارەوە و ئەویش بینی وا هەموویان بەسەر تەواوی ڕووی زەوییەکەدا بڵاو بوونەتەوە، دەخۆن و دەخۆنەوە و سەما دەکەن، لەبەر هەموو ئەو دەستکەوتە گەورەیەی لە خاکی فەلەستییەکان و یەهوداوە بردبوویان. 17جا داود لە زەردەپەڕدا هەتا ئێوارەی ڕۆژی دواتر لێیدان و پیاوێکیان لێ دەرباز نەبوو، جگە لە چوار سەد گەنج کە سواری وشتر بوون و هەڵاتن. 18داودیش هەموو ئەوەی عەمالێقییەکان بردبوویان بە دەستی هێنایەوە، داود دوو ژنەکەی خۆی دەرباز کرد، 19هیچ شتێکیان لە دەست نەدا، نە بچووک و نە گەورە و نە کوڕ و نە کچ، نە دەستکەوت و نە هیچ شتێک لە هەموو ئەوەی لێیان بردرابوو، بەڵکو داود هەمووی گەڕاندەوە. 20هەروەها داود هەموو گاوگۆتاڵەکانی برد و لەپێش ئاژەڵە ماڵییەکانی دیکەوە لێیانخوڕین و گوتیان: «ئەمە دەستکەوتی داودە.»\n21ئینجا داود هات بۆ لای ئەو دوو سەد پیاوەی کە لە ڕۆیشتن بەدوای داودەوە ماندوو ببوون و لە شیوی بەسۆردا بەجێهێڵران. ئەوانیش هاتنە دەرەوە بۆ ئەوەی پێشوازی لە داود و ئەو خەڵکە بکەن کە لەگەڵیدا بوون. داود و پیاوەکانی لە خەڵکەکە چوونە پێشەوە و داود سڵاوی لێکردن، 22بەڵام پیاوە خراپ و بەدکارەکان لەنێو ئەو پیاوانەی کە لەگەڵ داود چووبوون وەڵامیان دایەوە و گوتیان: «لەبەر ئەوەی ئەوان لەگەڵمان نەهاتن، لەو دەستکەوتە بەشیان نادەین کە بەدەستمان هێناوە، با هەر پیاوە ژن و منداڵی خۆی ببات و بڕوات.»\n23داود گوتی: «براکانم ئەمە مەکەن، چونکە یەزدان پێیداین و ئێمەی پاراست، ئەو چەتانەی دایە دەستمان کە هاتنە سەرمان. 24لەم شتەدا کێ گوێتان پێدەدات؟ بەشی ئەوەی لەلای کەلوپەلەکان ماوەتەوە دەبێت وەک بەشی ئەوە بێت کە دابەزیوە بۆ جەنگ، وەک یەک بەشیان بەردەکەوێت.» 25ئەوە بوو لەو ڕۆژە بەدواوە و هەتا ئەمڕۆ داود ئەمەی کرد بە فەرز و حوکم بۆ ئیسرائیل.\n26کاتێک داود هاتە چیقلەگ، هەندێک لە دەستکەوتەکەی نارد بۆ پیرانی یەهودا بۆ هاوڕێیەکانی و گوتی: «ئەمە دیارییە بۆ ئێوە لە دەستکەوتی دوژمنەکانی یەزدان.»\n27ناردی بۆ ئەوانەی لە بێت‌ئێل و ڕامۆتی نەقەب و یەتیر، 28بۆ ئەوانەی لە عەرۆعێر و سیفمۆت و ئەشتەمۆع، 29بۆ ئەوانەی لە ڕاخال و شارۆچکەکانی یەرەحمێلییەکان و شارۆچکەکانی قێنییەکان، هەروەها 30بۆ ئەوانەی لە حۆرما و بۆر عاشان و عەتاک، 31بۆ ئەوانەی لە حەبرۆن و هەموو ئەو شوێنانەی لەوێدا داود خۆی و پیاوەکانی هاتوچۆیان کردووە.\nKSS : یەکەم ساموئێل 30


بێدەنگیا پارتیێن باكور جەسەراتێ ب پەكەكێ ددە – Sibehî سبەھی\nبێدەنگیا پارتیێن باكور جەسەراتێ ب پەكەكێ ددە\nBergeh Kurdistan On 12/06/2021 / نڤیسار\nچوار ده‌وله‌تێن داگیرکه‌ر ل سه‌ر ناڤێ پەکەکێ دخوازن باشوورێ کوردستانێ تێک ببن. ل سه‌ر ڤی ئاساسی کار و خه‌باتێن خوه ل سه‌ر ناڤێ پەکەکێ و ب ده‌ستێ وێ دمه‌شینن.\nپێشمەرگه یێن كوردستانێ دپارێزن پەكەكە وان دکوژە، دره‌ڤینە. لێ هێشتا ژی ده‌نگ ژ پارتی و ڕێخستنێن باکورێ کوردستانێ و یێن ل ئه‌ورۆپایێ نه، ده‌رناکه‌ڤه.\nدڤێ کوردێن باکورێ کوردستانێ ڤێ ڤیروسێ چاره‌سه‌ر بکن. یان نا وێ چ بێ سه‌رێ وان پێویسته ھەر ژ نها دا ئەو حه‌سابا خوه بکن. یا ڕاستی دڤێ ل هه‌ر چار پا‌رچێن کوردستانێ و ل سه‌ران سه‌رێ ئه‌ورۆپایێ ل دژ ڤان کریار و بوویه‌رێن پەکەکێ خوه‌پێشاندانان پێک بینن\nلێ هه‌زار مخابن کو نها پارتیێن باکورێ کوردستانێ ل هه‌مبه‌ر ئێریشێن پەکەکێ یێن ژ بۆنا نەھێلانا گه‌لێ کورد، بێ ده‌نگن. ل گۆر من ب به‌لاڤۆکه‌کێ بوویه‌رێن وه‌ها ڕووره‌شکرن، نایێ واته‌یا کو ” ڤایه ئه‌م نه بێ هه‌لوه‌ستن”. پێویسته د مه‌دیایێن خوه دا ل سه‌ر ئارمانجا ڤان کریارێن پەکەکێ موناقه‌شه بێ کرن دا کو ڕه‌وش زه‌لال ببه.\nما گه‌لۆ ته‌نێ بێده‌نگی یا پارتی و ڕێخستنێن مه نه؟ هه‌لبه‌ت نا. ب سه‌دان هه‌تا ب هه‌زاران ڕه‌وشه‌نبیر، نڤیسکار، ڕۆناکبیر، سیاسه‌تمه‌دارێن کورد ل باکورێ کوردستانێ و ل ئه‌ورۆپایێ هێشتا ژی بێ ده‌نگن. ئه‌م بێده‌نگیا وان فێم دکن. یه‌ک ترسه، یا دن ژی به‌رژه‌وه‌ندی یه…\nئه‌م باش دزانن کو کلیلا ئازادی و سه‌رخوه‌بوونا وه‌لاته‌کی د ده‌ستێ پارتی و ڕێخستنان دا یه و ده‌ما ئه‌و ژی بێده‌نگ بن، بێ هه‌لوه‌ست بن، نه ل هه‌ڤ بن و ل سه‌ر خه‌تا نه‌ته‌وه‌یی د بن سیوانه‌کێ دا خوه ب ڕێخستنی نه‌کن. ل وی وه‌لاتی دکاره گه‌له‌ک تۆفان وه‌ره سه‌رێ وان و هه‌ر تشتێن خه‌راب بقه‌ومه.\nنها ته‌کنۆلۆژیایێ کار و خه‌بات هێسان کری یه. ژ به‌ر ڤێ ژی هه‌ر پارتی و سازیێن مه بوونه خوه‌دیێ خوه و ته‌له‌ڤزیۆنا خوه، کۆمه‌لایا خوه. یانی ژ بۆنا ب هه‌ڤره کار نه‌کن، چ لازم به وێ دکن.\nده‌ما ڕه‌وشا پارتیان وه‌ها به، هه‌لبه‌ت د وه‌لاتێن وان دا ژی ته‌ڤگه‌ر ل گۆر وان ب ڕێدکه‌ڤه. لۆما ژی ئه‌و ڕێکه‌تنا ته‌ڤگه‌رێ نابه ته‌ڤگه‌ره‌کا نه‌ته‌وه‌یی و نابه خوه‌دی بریاردایینا ل سه‌ر ناڤێ گه‌ل.\nئه‌م و پارتیێن مه هه‌ر لۆمان ژ پەکەکە دکن و کریارێن وان شه‌رمه‌زار دکن. هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ ژی هه‌قه. لێ نه چاره‌سه‌ری یه. ژ بۆنا چاره‌سه‌رکرنا مه‌سه‌لێ دڤێ هه‌می پارتی و ده‌زگه‌هێن ژ خوه ڕا دبێژن؛ ئه‌م کورد و کوردستانی نه، دڤێ ب هه‌ڤره بن، ل گه‌ل هه‌ڤ بن، داخویانیێن وان یه‌ک به.\nپەکەکە ژی ڕه‌وشا پارتی و ڕێخستنێن مه یێن باکورێ کوردستانێ باش دزانه، لۆما ترسا وێ یا کو ل باکور دێ ھندەك ل دژ وان ده‌رکه‌ڤن نینە. ژ به‌ر کو وێرێ سافی كریە. ڕۆژاڤایێ کوردستانێ وێران و به‌لاڤ کریه. ده‌رد و ئێشا وان، ل سه‌ر داخوازا داگیرکه‌ران، ته‌نها مایه تێکبرنا باشوورێ کوردستانێ.\nژ به‌ر کو ئه‌م ژی و ئه‌و ژی باش دزانن کو هه‌بوونا باشوورێ کوردستانێ هه‌بوونا هه‌می کوردانه. له‌ورا پەکەکە دخوازه وێ هه‌بوونێ ژناڤ ببە، وێرێ ژی تێک ببە دا کو کورد نه‌بن خوه‌دیێ خوه و ده‌وله‌ته‌کا سه‌ربخوه یا کوردستانی.\nئه‌ز ب خوه ڤان ته‌ڤلیهه‌ڤیێن پەکەکە یێن نها ل باشوورێ کوردستانێ دکە ب دو خالان ڤە گرێ ددم. یه‌ک: ل گۆر من داگیرکه‌رێن ترک فێم کرنه کو داویا پەکەکێ خویا دبه، لۆما ته‌ڤلیهه‌ڤیێ ده‌ردخن دا کو زلامێن خوه یێن سه‌رۆکاتیا پەکەکێ دکن، د ناڤا ڤێ ته‌ڤلیهه‌ڤیێ دا ب ئۆپه‌راسیۆنه‌کێ ببن ترکیێ.\nیا دن ژی لۆزانا دوێ نێزیک ما یه، ڕه‌وش وه‌ها دده خویاکرنێ کو د لۆزانا دویێ دا دێ کوردستانه‌کا سه‌ربخوه ده‌رکه‌ڤه، ئه‌ڤ ژی نایێ حه‌سابێ داگیرکه‌ران. لۆما ل گه‌ل هه‌ڤن، کارێن خوه ب ده‌ستێ پەکەکێ ددن مه‌شاندن دا کو باشوورێ کوردستانێ ئارام نه‌به.\nژ به‌ر ڤێ یه کو ئه‌ز دبێژم؛ د ناڤا ڤێ ته‌ڤلیهه‌ڤیێ دا دێ داگیرکه‌رێن ترک هه‌می زلام، پێگرت و نوونه‌رێن خوه یێن د ناڤا پەکەکێ دا و یێن سه‌رۆکاتیێ وێ دکن، ببن ترکیێ دا کو وان ژ مرن و کوشتنێ خلاس بکن. وه‌که ئه‌ڤدلا ئۆجەلان چاوا برن، دخوازن وان ژی وه‌ها ببن ترکیێ…\nدڤێ کورد و ب تایبه‌تی باشوورێ کوردستانێ شیار بن و ل هه‌مبه‌ر هه‌می پرۆڤاکسیۆنێن پەکەکێ یه‌ک ده‌نگ و یه‌ک هه‌لوه‌ست بن.\nل باکورێ کوردستانێ و ل سه‌ران سه‌رێ ئه‌ورۆپایێ پێویسته، زووترین ده‌مێ دا ئه‌و ده‌زگه‌ھ، پارتی و ته‌ڤگه‌رێن ژ خوه ڕا دبێژن ئه‌م کورد و کوردستانی نه، دڤێ تێکلیێن خوه ژ پەکەکێ و هه‌می دووڤێکێن ب وێ ڤه گرێدایی نه، ب به‌لاڤۆکه‌ک هه‌ڤبه‌ش قوت بکن.\nهه‌تا ل ئه‌ورۆپایێ و ل باکورێ کوردستانێ ئه‌ڤە نه‌به، دێ هه‌ر پەکەکە ل سه‌ر ناڤێ وه کو پارتیا کورده ته‌ڤبگه‌ره و دێ کوشتن و مالوێرانیێ بکە. چاره‌سه‌ریا ژ ڤێ ڤیروسێ خلاس بوون، ل گۆر من نها ئه‌ڤه. سبه دکاره تشته‌کی دن ژی به…


چیرۆکی ئاشنابوونی خاتوو یانکۆڤیچ بە خانەوادەیەکی هاوسۆزی بزاڤی خزمەت – بزاڤی خزمەت\nچیرۆکی ئاشنابوونی خاتوو یانکۆڤیچ بە خانەوادەیەکی هاوسۆزی بزاڤی خزمەت\nئەم چیرۆکەی باسی دەکەین پێنج ساڵ پێش ئێستا بە ئاشنابوونی دۆلارێس یانکۆڤیچ لەگەڵ خانەوادەی موراد کە هاوسۆزێکی بزاڤی خزمەتە، دەستیپێکرد.\nدۆلارێس یانکۆڤیچ لەدایکبووی ساڵی ١٩٣٨ ە، وە لە شاری کانساس لە ئەمریکا دەژی. دوای دەرچوونی لە زانکۆ دوو بڕوانامەی ماستەری بەدەستهێناوە و بۆ ماوەی چەندین ساڵ وەک ڕاوێژکاری دەروونی کاری کردووە. دۆلارێس کوڕێکی تەمەن ٥٦ ساڵی هەیە، بەڵام ئەویش بە هۆی کێشەی جۆراوجۆرەوە هیچ گرنگییەک بە دایکی نادات.\nدۆلارێس نزیکەی ٥ ساڵ پێش ئێستا لە چالاکییەکدا کە لە لایەن دەزگای ڕەیندرۆپ، کە دامەزراوەیەکی بزاڤی خزمەتە، لەگەڵ بونیامین موراد و خانەوادەکەی ئاشنابوون. دواتر بە تێپەڕبوونی کات هاتوچۆ لە نێوانیاندا زیادی کرد و پەیوەندی نێوان زۆر بەهێز بوو تا ئەو ڕادەیەی دۆلارێس وای هەست دەکرد خانەوادەیەکی نوێی بۆ خۆی دۆزیوەتەوە.\nبونیامین و ئایشەنوری هاوسەری وەک دایکی خۆیان گرنگییان بە دۆلارێس دەدا و پێداویستییەکانیان بۆ دابین دەکرد، منداڵەکانیش وەک ئەوەی نەنکیان لەگەڵیاندا بێت بە “پورە دۆلارێس” بانگیان دەکرد.\nڕۆژێک دۆلارێس لە ماڵەکەی خۆیدا کە بە تەنها دەژی دەکەوێت و قاچی دەشکێت، وە بەو هۆیەوە بونیامین موراد و خانەوادەکەی بۆ ماوەی ٣ مانگ لە ماڵی خۆیاندا چاودێری دەکەن و خزمەتی دەکەن.\nدواتر کاتێک دۆلارێس چاکبووەوە و گەڕایەوە بۆ ماڵەکەی خۆشی خانەوادەی موراد هیچ کات ئەویان بە تەنها جێنەدەهێشت، یان دەچوون بۆ ماڵەکەی دۆلارێس یاخود بانگهێشتیان دەکرد.\nلە ساڵی ٢٠١٩ دا، دۆلارێس تووشی ڕووداوێکی ناخۆشبوو. بە هۆی شکانی پەراسووییەوە ماوەیەکی درێژ لە نەخۆشخانە مایەوە و دواتریش دیسان بۆ ماوەی ٣ مانگ لە ماڵی بونیامین مایەوە.\nدواتر دۆلارێس بە هۆی بەساڵاچوونییەوە دەبوو زیاتر سەردانی نەخۆشخانە بکات. نزیکبوونەوەی دۆلارێس لەگەڵ خانەوادەی موراد گەیشتبووە ڕادەیەک کە پزیشکەکانی نەخۆشخانە زانیارییەکانییان سەبارەت بە تەندرووستی دۆلارێس بە خانەوادەی موراد ڕادەگەیاند.\nڕۆژێک لە نەخۆشخانەوە پەیوەندی بە بونیامین مورادەوە دەکەن و پێی ڕادەگەیەنن کە چیتر هیچ شتێک نییە بۆ دۆلارێس بکرێت. لە ئێستادا خانەوادەی مورات بە هەموو شتێکی خۆیانەوە هەوڵ دەدەن خزمەتی پورە دۆلارێس بکەن کە دوایین ڕۆژەکانی بەسەردەبات.\nراپۆرتی ساڵانەی پەرلەمانی ئەوروپا ئاماژە بە پێشێلکارییەکانی دژ بە بزاڤی خزمەت دەکات


Wednesday, 08.18.2021, 22:14\nلە ٢٠٠١دا دوای ئەوەی فڕۆکەکانی ئەمریکا بەخەستی خاڵە سەربازییەکانی تالیبانییان لە ئەفغانستان بۆردوومان کرد، ئینجا ١٣٠٠ سەربازی لە هێزی زەمینی ڕەوانەی ئەفغانستان کرد. ئەو کات ئەمریکا بە هاوکاری ئەفغانەکانی باکووری ئەفغانستان کە دژی تالیبان بوون، شار لە دوای شار و گوند لە دوای گوندیان ئازاد کرد. لە مانگی ١٢ هەمان ساڵدا ئەمریکا هێزی زەمینی کرد بە ٢٥٠٠ سەرباز شاخی تۆرەبۆرەین کۆنتڕۆڵ کرد و حکومەتی ئەفغانیان دامەزراند دواتر ١٠٠٠هەزار سەربازی ئەمریکیان ڕەوانەی ئەفغانستان کرد. بەشێوەیەکی کاتی حەمید کەرازی کرا بە سەڕۆکی وڵات تا هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٤دا تا ساڵی ٢٠١٤ حەمید کەرازی بە سەرۆکی وڵاتەکە هەڵبژێردرا. دەبێت ئەوە بگوترێت کە هەڵبژاردنەکانی ئەفغانستان شێوەی هەڵبژاردنەکانی عیراق و هەرێمی دوای ٢٠٠٣ی عیراق بوون، واتە ساختەکاری ئامرازی هەرە بەهێزی بردنەوە بوو لە هەڵبژاردنەکان.\nجورج دەبلیوبۆش و حەمید کەرازی ٢٠٠١\nتالیبان خۆیان ڕێکخستەوە، پەیوەندییان لەگەڵ چەند وڵاتێکی عەرەبی و بیانی کرد، لە شاخەکانی ئەفغانستان درێژەیان بەکار کردن دا و وازیان لە جەنگ دژی حکومەتی تازەی ئەفغانستانی سەر بە ئەمریکا نەهێنا. لەهەمان کاتدا حکومەتەکەی حەمید کەرازی ڕۆژ لە دوای ڕۆژ گەندەڵتر دەبوو، گەندەڵی هەموو جومگە سەرەکییەکانی نێو دامودەزگا حکومیەکانی گرتەوە. دزینی سامانی گشتی بووە گەورەترین سیمای دەسەڵات. دزینی میلیارد دۆلار لە بانکی کابول، کە حەمید کەرازی و محمەد کەرازی خزمی تێوەگلابوون، یەکێک بوو لەو گەندەڵیانەی کە کاردانەوەی هەبوو لەسەر ناوبانگی حکومەتەکەی کە ئەمریکا پشتیوانی دەکرد، ئەو هەواڵانە دەگەیشتەوە ئیدارەی ئەمریکا.\nئەشرەف غەنی لە ٢٠١٤ تا ٨/٢٠٢١ لە دەسەڵاتدا بوو وەک حەمید کەرازی گەندەڵی و دزی بوو بە دوو سیمای حکومەتەکەی. بەگوێرەی میدیا جیهانیەکان کە ئاماژەیان پێداوە یەک دوو ڕۆژ پێش ئێستا کاتێک کە ئەشرەف کابولی بەجێهێشت، بە ئۆتۆموبیل پارەی بۆ فڕۆکەخانەی کابول گواستۆتەوە، پارەکە هێندە زۆر بووە، هەندێکی لەسەر مێزەکانی فرۆکەخانەی ئەفغانستان بەجێهێشتووە.\nبەگوێرەی ڕاپۆرتی ٢٠١٨ی ڕێکخراوی "تراسپەرەنسی ئینترنەشنەڵ"، ئەفغانستان یەکێک بووە لە گەندەڵترین وڵاتەکانی دنیا وەک عیراق و هەرێمی ئەمڕۆ. سەرەڕای ئەوەی کە ئەمریکا بە پارە و چەک و تەقەمەنی و بەکارهێنانی سوپای ئەمریکی پشتیوانی لەو دوو حکومەتە کرد، بەڵام ئەم حکومەت نەیتوانی لەسەر پێی خۆیدا بوەستێت، سوپایەکی نیشتمانی پەروەردەکراو بە ڕۆحی بەرەنگاری بوونەوە دابمەزرێنێت. دەزگای پۆلیس و ئاسایشی وڵاتەکە بە شێوەیەک بەرێوەربەرێت کە بتوانێت سەرکەوتن بەدەست بهێنێت و لە ئاستی لێپرسراوەتی بن. خزمەتگوزارییەکان لە ئاستێکی گەلێک خراپدا بوون، کەرتی پەروەردە و تەندروستی لاواز بوون. ئەوانەی لە پۆستە باڵا حکومیەکاندا کاربەدەست بوون، تەنیا هەوڵی خۆشگوزەرانی خۆیان و ماڵومنداڵ و دەوەروبەری خۆیانیان دەدا، تەنیا خەریکی خۆ دەوڵەمەند کردن بوون، وەک مافیا هەموو سەرچاوە ئابوورییەکانی ئەفغانستانیان بۆ خودی تایبەتی خۆیان قۆڕغکرد.\nمەترسی مەزنی مافیا لەوەدایە کە جومگە سەرەکییەکانی دامودەزگە حکومییەکانیان بەدەستەوە بێت، واتە حکومەت ببێت بە مافیا، نەک ئەو مافیایانەی کە لە حکومەتدانین تەنیا پەیوەندییان بە هەندێک دەسەڵاتدار هەیە، لە ڕێگەی ئەوانەوە لە حکومەتەدا بۆ پڕۆژە ئابوورییەکان و بەرێوەبردنی بەرژەوەندیەکانییان لە حکومەت، کارئاسانیان بۆ دەکرێت و چاودەنوقێنن و یاسا پەیڕەو ناکەن بەرامبەر دەسەڵاتە نامەشروعیەکانی ئەوان لەنێو کۆمەڵگە و ئەنجامدانی تاوان.\nتوێژێک لەنێو کۆمەڵگادا کە سیاسییە دەسەڵاتدارەکان بوون، بوون بە میلیۆنێر، زۆرینەی خەڵکیش بەهەژاری مایەوە. بێکاری گەیشتە لووتکە، بەدڕەوشتی و بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر لەنێو گەنجاندا ڕۆژ لە دوای ڕۆژدا گەشەی دەکرد، بە شێڵاو خەڵک وڵاتەکەی بەجێدەهێشت، ڕووی لە هەندەران دەکرد، وەک دۆخی عیراق و هەرێمی ئەمڕۆ. بێگومان ئەمریکا لە ڕێگەی ڕێکخراوە مەدەنیەکانی نێو ئەفغانستان ڕاپۆرتی لەسەر جۆری حوکمڕانی ئەو وڵاتە پێ دەگەیشت، گەیشتە ئاستێک کە لێیان بێ هیوا بوو.\nمەلا عەبدوڵا غەنی برادەران لە دانیشتنی دوحە ساڵی ٢٠٢٠\nئەمریکا ژێر بە ژێر لە کاتی ترامپ لە دەسەڵاتدا بوو، هەوڵیدا لەگەڵ نوێنەرانی تالیبان بەتایبەتی لەگەڵ سەڕۆکی مەکتەبی سیاسی تالیبان "برادەران" لە قەتەر کۆببنەوە، واتە ئەوەی ئەمڕۆ لە ئەفغانستان ڕوودەدا بە کتوپڕی نەبووە. بایدن چەند مانگێک لەمەوپێش داوای لە تورکیا کرد لێپرسراوەتی پاراستنی فڕۆکەخانەی کابول لە ئەستۆ بگرێت تا هێزەکانیان بەتەواوی دەکشێننەوە، بێگومان ئەردوغان بەم پێشنیارە ڕازی بوو، بەڵام حکومەتی ئەشرەف غەنی و تالیبان، بەمە ڕازی نەبوون کە جەندرمەی تورکی بێتە فڕۆکەخانەی وڵاتەکەیان. بەڵام ینک و پدک بەبێ هیج مەرجێ کوردستانیان ڕادەستی میتی تورکیی و ئیتیلاعاتی ئێران و میلیشیاکانیان کردوە.\nڕەنگە ئەو پرسیارە بکرێت، ئەی ئەگەر زووتر ڕێککەوتن لە نێوان حکومەتی غەنی و تالیبان و ئەمریکا کرابوو، بۆ ئەمریکا پێشوەخت هێزەکانی خۆی و هاوپەیمانان و ئەو خەڵکانەی کە کاریان لەگەڵدا کرد بوون لە ئەفغانستان نەکشاندەوە؟ بێگومان وەڵامەکە ئەوەیە: لەبەرئەوە بووە ڕێککەوتنەکەیان لەگەڵ تالیبان ئاشکرا نەبێت. لە توێترێکدا پۆمپیۆ ددان بەو ڕێککەتن و دانیشتنەدا لە دوحە دەنێت:\nWhat an honor to join today's Intra-Afghan Negotiations in Doha. It is remarkable - and a testament to the human spirit - that the pain and patterns of destruction are no match for the enduring hopes for peace held by the Afghan people, and their many friends.\n7:49 PM · Sep 12, 2020·Twitter Web App\nهاتنی تالیبان بۆ ئەفغانستان بەوشێوەی ئەمڕۆ، ڕێککەوتنی ژێربەژێر بوو، گرنگی پێدانی میدیای دنیا بە هاتنە دەسەڵاتی تالیبان و لە چاوپێکەوتنی رێبەرانی تالیبان لە میدیاکانی دنیادا، بە ئاسانی ئەوە تێبینی دەکرێت. بەگوێرەی هەندێک ئامار کە لە میدیا بیانیەکان بڵاوبۆتەوە، لە ماوەی ٢٠ساڵدا ٧٧٥،٠٠٠ سەربازی ئەمریکی بۆ ئەفغانستان هەناردرا، ٢٣٠٠ سەربازیی ئەمریکی کوژران، ٢٠،٥٨٩ هەزار سەربازی ئەمریکی بریندار بوون. زێتر لە ٦٠،٠٠٠ هەزار سەربازی ئەفغانی کوژران جگە لە بریندار. زێتر لە ٤٣ هەزار لە خەڵکی مەدەنی ئەفغانی کوژران.


بینای نەشیاو بە کرێ دەدرێتە پەنابەران - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nبینای نەشیاو بە کرێ دەدرێتە پەنابەران\nمەترسیی بۆ تەندرووستییان هەیە\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 22 augusti 2017 kl 13.04\nبەکرێدانی بینای کار و پیشەسازیی کۆن بە کەسانی پەنابەر و نایاسایی بۆتە بازاڕێکی گەرم لە ستۆکهۆڵم.\nبە پێی بەدواداچوونی بەرنامەی تەلەفزیۆنی سوید (Uppdrag granskning) ژمارەیەک بینای کۆن کە پێشتر وەک کارگەی پیشەسازی بەکار هاتوون ئێستا بەکرێ دەدرێنە ئەو کەسانەی کە بۆ کارکردن یاخود مافی پەنابەریی هاتوونەتە سوید.\nئەو کەسانەی لەوێ دەژین و قسەیان لەگەڵ کراوە دەڵێن نرخی هەر یەکێک لەو ژوورانە 6050 کرۆنە لەمانگێکدا.\nبە پێی پۆلیس کە سەردانی ئەو شوێنانەی کردووە مەرجەکانی پاراستن و دڵنیایی تێیاندا نییە بۆ نموونە شوێنی وان کە مەترسیی لەسەر ژیانی منداڵ دادەنێن یاخود پاشماوەی ماددەی وای تێدایە کە بۆ تەندرووستی خراپن. بەتایبەت ئەگەر ئاگر لەو بینایانەدا بکەوێتە مەترسیی زۆرە.\nپێش چەند ساڵێک کاتێک پۆلیس و دەستگەی ئاگرکوژاندنەوە پەیوەندییان بە خاوەنی ئەو بینایانەوە کرد گوتی کە بیناکە داخراوە و هیچ کرێچیی تێدا نییە بەڵام کاتێک دوای ماوەیەک ڕاپۆرتوانی تەلەفزیۆنی سوید سەردانی بیناکەی کردووە هەر وەک خۆی ماوە، واتا بەردەوام کرێچیی تێدا بووە.\nجێی باسە پۆلیس دەڵێن پێ دەچێت ئەم جۆرە بەکرێدانە بوبێتە بازاڕێکی گەرم و لە ڕێی ئەم خانووانەوە کە بە ڕەش واتا بە نایاسایی بەکرێ دەدرێن خاوەنی بیناکان قازانجی باش بکەن.\nجێگری بەرپرسی کۆمۆنی ستۆکهۆڵم سەبارەت بەم جۆرە کارە ڕەشانە دەڵێت لەم کاتەدا کە قەیرانی خانووە و خەڵکێکی زۆر خانوویان دەست ناکەوێت کردنەوەی هۆتێل و خانووی لەم جۆرە ئاساییە بەڵام نابێت نایاسایی بێت و نابێت مەترسیی بن لەسەر ژیانی ئەو کەسانەی تێیدا دەژین.\nبۆ نموونە کەسانێک هەن کە هەندێک بینا کە پێشتر وەک نووسینگە و شوێنی کار بەکار هاتوون بە مۆڵەتی کۆمۆنەکانیان دەیانەوێت بیکەنە هۆتێل بەڵام دەبێت مەرجەکانی سەلامەتیی لە ئاگرکەوتنەوە و مەرجی دیکەی دڵنیایی پەیڕەو بکەن.


کرماشان/ تووشبوویەک بە ماددەی هۆشبەر رووداوێکی تراژیدی خولقاند\nکرماشان/ تووشبوویەک بە ماددەی هۆشبەر رووداوێکی تراژیدی خولقاند کەسێکی تووشبوو بە ماددە هۆشبەرەکان لە ناوچەی کۆزەرانی سەربە ئوستانی کرماشان، بەزەبری چەک چوار ئەندامی بنەماڵەکەی خۆی کوشت.\nبەپێی راپۆرتی ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا رۆژی پێنج‌شەممەی رابردوو رێکەوتی ٢٦ی بەفرانبار لە کێڵگەیەکی پەروەردە کردنی پەلەوەر لە ناوچەی کۆزەرانی سەربە ئوستانی کرماشان ٣ برا و دایکی خۆی کوشت و دواتریش بە زەبری چەک کۆتایی بەژیانی خۆی هێنا.\nباوکی ئەو بنەماڵەیە بەناوی هیمەت ئەڵماسی لە ریوڕەسمی پرسەکەدا رایگەیاندووە؛ " کوڕەکەم رۆژی پێنج‌شەممە تەلەفۆنی بۆ کردم و پێی گوتم، وەرە ٤ (بۆقلە)م کوشتووە، بەڵام کاتێک کە چووم بەرەوڕووی ئەو رووداوە بوومەوە".\nهیمەت ئەڵماسی گوتوشیەتی؛ بکوژەکە ماوەی چەند ساڵ بوو کە گیرۆدەی ماددە هۆشبەرەکان ببوو، کە بەو هۆیەوە هۆشی لەسەر خۆی نەبووە و ئەو رووداوەی خولقاندووە.\nڕێکه‌و 2014-01-19 09:39:14


نەجات عەلی ساڵح 11, 05, 2021\nچەمکی بەئاسایشیکردن (Securitization) بۆ یەکەم جار لەلایەن قوتابخانەی کۆپنهاگن باسی لێوە کراوە. سەرەتا ئۆلی وەیڤەر (Ole Wæver) چەمکی بەئاسایشیکردنی هێنایە ناو ئەدەبیاتی ئاسایشی، کە پێی وایە بەئاسایشیکردن پرۆسەیەکە لەلایەن نوخبە و یەکە سیاسییەکان ئەنجام دەدرێت بۆ ئەوەی پرسێکی گشتی یان سیاسی بە ڕێگه و میکانیزمی جۆراوجۆر بگۆڕدرێت و بکرێت بە پرسێکی ئاسایشی؛ هەرچەندە مەرج نییە هەڕەشەیەکی ڕاستەقینە هەبێت. هەروەها وەیڤەر پێی وایە کاتێک پرسێکی سیاسی یان کۆمەڵایەتی بە-ئاسایشی دەکرێت، ئەوا دەوڵەت ڕێگە نادات کە چیتر وەکوو پرسێکی گشتی و ئاسایی قسەی لەبارەوە بکرێت. ئەم جۆرە سیاسەتە زیاتر لەلایەن سیستەمە دیکتاتۆرەکان پیادە دەکرێت و، هەندێک جار سەرکردە پۆپۆلیستەکانیش پەنای بۆ دەبەن.\nلە ڕاستیدا پرۆسەی بەئاسایشیکردن لە ڕێگه‌ی کردەی گوتاری (Speech act) ئەنجام دەدرێت، کە زمان، گوتار، میدیا ڕۆڵی سەرەکی لە ئەنجامدانیدا دەگێرن و، هەندێک جار پرۆسەکە لەلایەن نوخبە و یەکە سیاسییەکان پێچەوانە دەکرێتەوە بۆ ئەوەی سەرنجی هاووڵاتیان لەسەر پرسێکی ئاسایشی لا بدەن و بیکەن بە پرسێکی سیاسی یان ئاسایی، کە پێی دەگوترێت پرۆسەی بەنائاسایشیکردن (Desecuritization) .\nلەم نووسینەدا ئامانجمان ئەوەیە کە پرۆسەی بەئاسایشیکردن لەسەر پرسی کورد بخەینە ڕوو. بۆ ئەم مەبەستەیش هەوڵ دەدەین پرۆسەی بەئاسایشیکردنی پرسی کورد لەژێر ڕۆشناییی چەمکی بە-ئاسایشیکردن شرۆڤە بکەین؛ هەروەها لێکەوتە و دەرهاوێشتەکانی ڕوون بکەینەوە، کە چۆن دەوڵەتانی هەرێمی بەردەوام هەوڵیان داوە پرسی کورد لە پرسێکی ناسنامەیی و سیاسی، کۆمەڵایەتی-کەلتووری، یاسایییەوە بیگۆڕن و بیکەن بە بابەت و پرسێکی ئاسایشی.\nیەکەم؛ پرسی کورد و پرۆسەى بەئاسایشیکردن (Securitization)\nلە نێوه‌ندی جەنگى جیهانیى یەکەم، کورد وەک نەتەوە لە ڕێگەى ڕێککەوتننامەیەک (دابەشکردنی کوردستان لە ساڵی ١٩١٦ بەپێی ڕێکكەوتننامەی سایکس بیکۆ کە لە نێوان بریتانیای گەورە و فەڕەنسا و ڕووسیادا بەسترا) چارەنووسی بەنادیاری مایەوە و لە کۆتاییشدا لە نێوان وڵاتانى عێراق، تورکیا، سووریا و ئێران دابەش کرا. بەپێى لێکەوتەکانی ڕێککەوتننامەکەی زلهێزانی ئەوسەردەم، کورد بێبەش کرا لە دیاریکردنی چارەنووسی خۆی لە ڕێگەی دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوه‌ییی خۆیەوە و چارەنووسی نەتەوەیەک کە خاوەنى مێژوو، جوگرافیا، زمان، کەلتوور و ناسنامەى خۆى بوو، بە دەوڵەتانى ناوچەکە سپارد.\nسەرەڕاى بانگەشەى جیهانى ڕۆژاوا بۆ دیموکراسییەت و لیبراڵییەت، بە درێژاییی مێژوو ڕۆژاوا چاوى لەو هەموو جیاکاری و ستەمە پۆشیوە کە لەلایەن دەوڵەتانى داگیرکەر لە بەرامبەر کورددا کراوە؛ بۆ نموونە، تا کۆتاییی جه‌نگى سارد (١٩٩١) کورد ببوو بە قوربانیى سیاسەتێکى ڕیاڵیستیى وڵاتانى ڕۆژاوا بەتایبەت ئەمریکا، کە هێز و بەرژەوەندی، داینەمۆى ئەو سیاسەتە بوون؛ هەروەها کورد کەوتبووە بەرداشى بەرژەوەندییە ئابوورى و سەربازییەکانى هەردوو بلۆکى کۆمۆنیزم و کاپیتالیزم.\nدواى هەڵوەشاندنەوەى یەکێتیى سۆڤیەت و کۆتاییی جەنگى سارد، گۆڕانکارى بەسەر سیستەمى نێودەوڵەتیدا هات. لێکەوتەی ئەمەیش سەربەخۆبوونی سەدان نەتەوە و دروستبوونی دەوڵەتی نەتەوەیی بوو و کۆمەڵگه‌ى نێودەوڵەتى لەژێر کاریگەریى ئەم گۆڕانکارییانە لە لایەک و پێشکەوتنەکانى تەکنەلۆژیا و میدیا، هەروەها پرۆسەى بەجیهانیبوون و شۆڕشی زانیارى لە لایەکی ترەوە، سیاسەتى خۆیان سەبارەت بە گەلان گۆڕى.\nلەژێر ڕۆشناییی پاراستنى ئاشتی و ئاسایشى نێودەوڵەتی، ئەنجومەنى ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ڕێکەوتی 5/4/1991 بڕیارى (688)ی دەرکرد، چونکە کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى پێی وابوو هێرشەکانى سەددام بۆ سەر گەلى کورد و کۆڕەوەکەى بەهارى (1991)، هەڕەشەیە بۆ سەر ئاشتی و ئاسایشى نێودەوڵەتى و، داوای کرد کە عێراق ڕێز لە مافە مرۆیییەکانی عێراقییەکان و کورد بگرێت. بەڵام سەرەڕاى ئەو پشتیوانییە سنووردارەى وڵاتانى ڕۆژاوا کردوویانە لە کورد، بەتایبەت ئەمریکا و فەڕەنسا و بریتانیا "لە ڕاستیدا بڕیارە 8 خاڵییەكە هیچ ڕەهەندێكی سیاسیی لەخۆ نەگرت و هەموو خاڵەكان تەنیا ڕەهەندی مرۆیییان هەبوو"؛ تەنانەت لەو کاتەیشدا ئەو ڕەهەندە مرۆیییە لە چوارچێوەیەکی ئاسایشییەوە خوێندەوەی بۆ کرا یاخود پرسی کورد وەکوو پرسێکی سەربەخۆ و سیاسی و یاسایی مامەڵەی لەگەڵ نەکرا و هەر بەئاسایشی مایەوە. بۆیە تاوەکوو ئێستا پرسی کورد پرسێکى هەستیارە و لەلایەن کۆمەڵگەى نێودەوڵەتییه‌وه مامەڵەیەکى تایبەتى لەگەڵدا دەکرێت.\nئەگەرچى کورد لە باشوور خاوەنى دامەزراوەى فەرمى و ڕەواى خۆیەتى؛ هەروەها لە ڕۆژاوای کوردستانیش دواى ڕاپەڕینەکانى بەهارى عەرەبی، کورد لە هەوڵى پێکهێنان و جێگیرکردنی ستاتۆیەکەی سیاسییە، بەڵام هێشتا کورد لە کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى دڵنیا نییە، چونکە پرسی کورد لە ڕوانگەیەکی ئاسایشییەوە سەیر دەکرێت. تەنانەت ئەو دەوڵەتانەى کوردیان لەسەر دابەش کراوە، بەردەوام هەوڵیان داوە پرسی کورد بەئاسایشى بکەن، بۆ ئەوەى مامەڵە لەگەڵ پرسی کورد نەکرێت وەکوو پرسێکى سیاسی. بۆ نموونە، تورکیا تاوەکوو ئێستا بەهێزترین دەوڵەتە لە پرۆسەى بە-ئاسایشیکردنى پرسی کورد، "جۆن بۆڵتن" ڕاوێژکارى ئاسایشى نەتەوەییی ئیدارەى ترامپ لە کتێبی "ژوورى ڕووداوەکان" دەڵێت، دەوڵەتى تورکیا بە شێوازێک ڕاى گشتیى لە دژى کورد مۆبیلیزە کردووە، زۆر ئەستەمە بتوانى سیاسەتى حکوومەت و ڕاى گشتى لەیەکتر جیا بکەیتەوە. هەروەها سەبارەت بەم بابەتە، لە عێراق و سووریا و ئێرانیش بە هەمان شێوە لەلایەن دەوڵەت بە درێژاییی مێژوو بە پلان و پرۆسە پرسی کورد بەئاسایشی کراوە؛ بۆ نموونە لە ئێستادا لە عێراق پرسی کورد وەکوو ئامرازێک بۆ بەدەستهێنانى دەنگ لە هەڵبژاردنەکان بەکار دێت، چونکە سایکۆلۆژییەک بۆ ڕاى گشتیى عەرەبی-عێراقی دروست کراوە کە دژە بە ماف و پێشکەوتنەکانی کورد.\nلە ستراتیژییەتى پاراستنى ئاسایشى نەتەوەییی ئەو دەوڵەتانەی کە کوردیان بەسەردا دابەش کراوە، هەمیشە بابەتێک بە ناوی پرسی کورد وەک هەڕەشەیەکی ئاسایشی هەژمار کراوە؛ تەنانەت داواکارییە سیاسی و مافخوازانە و ناسنامەیییەکانی بە تاوان و لە چوارچێوەی تیرۆریش پێناسە کراوە. لەمەیش گرنگتر، سەبارەت به بەئاسایشیکردنى پرسی کورد دەوڵەتانى هەرێمى نەک هاووڵاتیانى خۆیان، بەڵکوو کۆمەڵگەى نێودەوڵەتییشیان سەبارەت بەم پرسە ڕازى کردووە؛ هەرچی توانایان هەیە بەکارى دێنن بۆ ئەوەى پرسی کورد خۆێندنەوەیەکى ئاسایشیى بۆ بکرێت. لە هەمان کاتیشدا کوردیش ستراتیژییەتێکى فراوان و فرەڕەهەندى نەبووە بۆ ڕێگەگرتن لە پرۆسەی بەئاسایشیکردنی پرسەکەی یاخود هەوڵەکانى سنووردار بووە سەبارەت بەم بابەته و؛ هەندێک جار هەڵوێست و ڕەفتارەکانى خۆى بۆتە بەشێک لە پرۆسەى بەئاسایشیکردن.\nدووەم؛ کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى و پرۆسەی بەئاسایشیکردنی پرسی کورد\nئەمریکییەکان بەوە ناسراون کە لە سیاسەتى دەرەوەیاندا زیاتر سیاسەتێکى ڕیاڵیستى پیادە دەکەن، کە تەنیا دەوڵەت بە ئەکتەرى فەرمى و سەره‌کى دەزانن لە پەیوەندییە نێوەدەوڵەتییەکاندا. دواى کۆتاییهاتنی جەنگى سارد، بەتایبەت ڕووداوەکانى (11 سێپتەمبەر) گۆڕانکارى بەسەر ستراتیژییەتى ئەمریکادا هات، چونکە هەڕەشەى نوێ ڕوویان لە ئەمریکا کرد و هەڕەشەکان زیاتر ئەکتەرى نا-دەوڵەتى بوون؛ بەڵام ئەمریکا دەوڵەتە دیکتاتۆرەکانیشى تاوانبار کرد، چونکە بە سەرچاوەى هەڕەشەی پێناسە کردن. هەرچەندە لە دواى ڕاگەیاندنى جەنگی دژەتیرۆر لەلایەن ئەمریکاوە، کورد ڕۆڵێکى سەرەکیى بینى لە ئازادکردنى عێراق، بەتایبەت لە جەنگى دژ بە داعش؛ بەڵام سەڕەڕاى ئەو قوربانییە زۆرەى کورد لە جەنگى دژ بە تیرۆر داوەیەتى، هێشتا ئەمریکا وەک هاوبەشى ستراتیژى سەیرى کورد ناکات؛ چونکە پرسی کورد سەبارەت بە دەوڵەتانى هەرێمایەتی هێندە هەستیارە، ئەمریکایش نایەوێت دەوڵەتانى هەرێمى لە خۆى نیگەران بکات.\nهەستیاریى کۆمەڵگه‌ى نێودەوڵەتى سەبارەت بە پرسی کورد لەو ڕاستییەوە سەرچاوە دەگرێت کە بۆ ماوەى سەد ساڵ دەوڵەتانى داگیرکەر هەوڵیان داوه پرسی کورد بەئاسایشى بکەن؛ سەرەڕاى ئەو گۆڕانکارییانەى بەسەر سیاسەتى دەوڵەتانى ڕۆژاوادا هاتووە. ڕووداوەکانى (16 ئۆکتۆبەر) جارێکى تر ئەو ڕاستییەى سەلماند کە پرسی کورد سەبارەت بە کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى، بەتایبەت ئەمریکا، پرسێکى ئاسایشییە؛ بۆیەیش ئەمریکا مامەڵەیەکى تایبەتى لەگەڵدا دەکات؛ بۆ نموونە بێدەنگیی ئەمریکا لە هێرشەکانى سوپاى عێراق و حەشدى شەعبى بۆ سەر هێزەکانى پێشمەرگە بە چەکى پێشکەتووى ئەمریکى بەڵگەی ئەم ڕاستییەن. لە لایەکى تره‌وه، پرسی ڕیفراندۆم، چ لەلایەن دەوڵەتانى هەرێمایەتی و چ لەلایه‌ن کۆمەڵگەى نێودەوڵەتییه‌وه، وەک پرسێکى یاسایی و سیاسی مامەڵەى لەگەڵدا نەکرا، بەڵکوو وەک هەڕەشەیەکى ئاسایشى بۆ سەر ئاشتى و سەقامگیریى ناوچەکە لێک درایەوە؛ لە کاتێکدا ڕیفراندۆم مافێکى سیاسی- یاساییی هەر نەتەوەیەکە. کەواتە دەتوانین بڵێین پرۆسەی بە-ئاسایشیکردن لەلایەن وڵاتانى هەرێمایەتی بە شێوازێکى سیستەماتیک و بە بەرنامە ئەنجام دراوە؛ بۆیەیش کۆمەڵگەى نێوده‌وڵەتى لە ڕوانگەیەکى ئاسایشییەوە مامەڵەى لەگەڵدا دەکات.\nسێیەم؛ هەڵوەشاندنەوەى پرۆسەی بەئاسایشیکردنی پرسی کورد\nلەم قۆناغەدا بۆ ئەوەى کورد بتوانێ درێژە بە خەباتى دەستەبەرکردنی مافە نەتەوەیییەکانی بدات، پێویستە ستراتیژییەتى هەڵوەشانەوەى پرۆسەی بەئاسایشیکردنى پرسی کورد دابڕێژرێت. لەم سۆنگە و لەم نێوەندەیشدا کورد لە ڕووی سیاسییەوە پێویستى بە ئارگیومێنتێکە کە لەسەر بنەماى دیموکراسییەت، فرەیی و پێکەوەژیانى ئاشتییانە داڕێژرابێت، بۆ ئەوەى پرسی کورد بخاتە ناو چوارچێوەیەکى نوێوه. هەر بۆیە دەبێت میکانیزم و شێوازى دیپلۆماسییەتی کورد، بەتایبەت لە عێراق بگۆڕدرێت، چونکە هەرێمى کوردستان دەتوانێ لە ڕێگه‌ى پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانى و، هەروەها پەیوەندییە بازرگانى و ئابوورییەکانى، تەنانەت میدیا و گوتار دەتوانن لە هەڵوەشاندنەوەى پرۆسەی بەئاسایشیکردن ڕۆڵى سەرەکى بگێڕن؛ واتە بە هەمان میکانیزمى پرۆسەی بەئاسایشیکردن، کورد دەتوانێ لە ڕێگەى کردەى گوتارى (Speech act) لەسەر ئاستى ناوەخۆیی، هەروەها لەسەر ئاستى هەرێمایەتی و سەرووهەرێمایەتییەوە خوێندنەوەیەکى نوێ بۆ پرسی کورد بکات، بۆ نموونە؛\nدروستکردنى کەناڵى میدیاییی بەهێز بە زمانى ئینگلیزى، عەرەبی، فارسی، تورکى و هتد.\nدروستکردنى تۆڕێک لە پەیوەندیى کەلتوورى و فەرهەنگى لەگەڵ گەلانى ناوچەکە.\nهەروه‌ها کردنەوەى ناوەندى زانستى و زانیارى بۆ تەرجەمەکردنى کردەى گوتارى.\nبەهێزبوونی دارایی و ئابوورى و هتد.\nبه کۆکردنەوە و ڕێکخستنەوەى تواناکانى نەتەوەییمان، ئەویش بە گرێدانى ڕێگه‌کان بە ئامانجەکانمان، دەتوانرێ دەست بە سەره‌تایەکى نوێ بکرێت بۆ تێکشکاندنى ئەو ستراکچەرەى بەهۆى پرۆسەی بەئاسایشیکردن لەسەر ئاستى هەرێمایەتی و سەرووهەرێمایەتی سەبارەت بە کورد دروست کراوە.\nلە لایەکی تریشەوە، پێویستە کورد لە ڕوانگەیەکى کۆنستراتیڤیستى، خوێندنەوە بۆ کردەى گوتاریى وڵاتانى هەرێمایەتی بکات، چونکە کێشەى جەوهەرى لە نێوان کورد و دەوڵەتانى هەرێمى، پرسی ناسنامەیە. بۆ ئەو مەبەستەیش ناکرێت چیتر پرۆسەی بەئاسایشیکردن بەردەوام بێت و تەنانەت فراوانتریش بکرێت، چونکە بەم شێوەیه پرسی ناسنامەى نەتەوەیەک دەکەوێتە بەردەم ئاییندەیەکى نادیار و مەترسیدار.\nبەهۆى دابەشکردنى کورد لەسەر چوار دەوڵەتى هەرێمایەتی، پرسی کورد بۆتە پرسێکى چەندڕەهەندی و ئاڵۆز؛ بۆیەیش کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى زۆر بەهەستیارى مامەڵەى لەگەڵدا دەکات. هەرچەندە پرسی کورد لە هەر یەک لەو وڵاتە هەرێمییانە دۆخێکى سیاسی، ئابوورى، کۆمەڵایەتى، کەلتووریى تایبەتى هەیە، بەڵام هەرێمى کوردستان بەهۆى پێگە و هەڵکەوتە جیۆسیاسی و جیۆئێکۆنۆمییەکەی، دەتوانێ ڕۆڵێکى گرنگى هەبێ لە هاوکێشە و ململانێکانى هەرێمایەتی و سەرووى هەرێمى و، وەک ئەکتەرێکى نا-دەوڵەتى دەتوانێت ڕۆڵێکى دیارى لە سەقامگیریى ناوچەکەدا هه‌بێ.\nبۆیە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەى ئاڵینگارییەکان و بەتایبەتی هەڵوەشانەوەی پرۆسەی بەئاسایشیکردن، پرسی کورد پێویستى بە خوێندنەوەیەکى نوێ هەیە کە بتوانرێ لە ڕێگه‌ى کردەى گوتارییەوە وێناى کورد لەسەر ئاستى ناوەخۆیی و، هەروەها دەرەوەیش بگۆڕدرێت، چونکە لە زیهنى وڵاتانى هەرێمایەتی و سەرووهەرێمییەوە پرسی کورد هەڕەشەیە لەسەر ئاسایشى ناوچەکە. لەم نێوەندەیشدا بۆ هەڵوەشانەوەی بەئاسایشیکردنەکە و بنیاتنانی کردەی گوتاری ئەرێنی لە دژی ئەم پرۆسەیە، یەکگوتارى و یەکهەڵوێستیى پێکهاتە و لایەنە سیاسییەکان فاکتەرێکى گرنگە بۆ گۆڕینى ئەو وێنە ئاسایشی و نەرێنییە لە کورد. تەنانەت سوودوەرگرتن لە فاکتەری کورد لە پارچەکانى تر، وەک "قووڵاییی ستراتیژی"ى هەرێمی کوردستان، دەبێتە فاکتەرێکى بەهێز، چونکە پرسی کورد لەسەر ئاستى هەر چوار وڵاتانى هەرێمى بەیەکەوە بەئاسایشى دەکرێت. بۆ ئەم مەبەستەیش هاوکارى و هەماهەنگییەکى نزیک هەیە لە نێوان وڵاتانی هەرێمی لە هەمبەر کورد. دۆخى ئێستاى هەرێمى و سەرووهەرێمى، تەنانەت دۆخى شپرزەی سیاسی و ئابووری و تەنانەت ئاسایشی ناوخۆییی وڵاتانى ناوچەکەیش، دەرفەتێکى باشە بۆ ڕاگرتنى پرۆسەى بەئاسایشیکردنى پرسی کورد، بەتایبەت لە عێراق.\nهەرێمى کوردستان پێویستى بە گۆڕینى کردەى گوتاریى خۆی هەیە، چونکە لە ئێستادا گوتارى ناسیۆنالیزم بەتەنیا بەس نییە، بەڵکوو دەبێت ناسیۆنالیزم، دیموکراسییەت، سیکۆلاریزم و لیبراڵیزم لە چوارچێوەى ستراتیژییەتێکى نوێدا ئاوێتەى یەکتر بکرێن، چونکە بەم سیاسەتەى ئێستا، بەئاسایشیکردنى پرسی کورد ڕۆژ بە ڕۆژ قووڵتر و فرەڕەهەندتر و ئاڵۆزتر و فراوانتر دەکرێت؛ بۆ نموونە خەریکە دۆخى عێراقیش سەبارەت بە پرسی کورد وەک تورکیاى لێ دێت، کە سیاسەتى حکوومەت و هێزە سیاسییەکان لەگەڵ ڕاى گشتى یان میللى ئاوێتەى یەکتر دەکرێن. هەرچەندە تێکشکاندنى فۆبیاى دروستکراوی وڵاتانى هەرێمى سەبارەت بە پرسی کورد کارێکى قورسە، بەڵام بە ئیرادەیەکى یەکگرتوو دەتوانرێ زۆر شت بگۆڕدرێت.\n - Ole Waever, “Securitization and Desecuritization,” in On Security, edited by Ronnie D. Lipschutz (New York: Columbia University Press, 1995), pp. 46-86.\n - بە پێی رێککەوتنی سایکس – بیکۆ: ویلایەتی بەسرا و بەغدا بۆ بریتانیا و، ویلایەتی مووسڵ درایە فەڕەنسا کە پاشان لە سان ریمۆ لە ١٩٢٠ لە ئاکامی ئاڵوگۆڕێک درا بە بریتانیا. سووریای ئێستا بۆ بریتانیا و ئوردنی ئێستا بۆ بریتانیا. لوبنانی ئێستا بۆ فەڕەنسا و فەلەستین بۆ ھەردووکیان (چاودێریی دەوڵەتی و دوایی بەپێی بەڵێنی بەلفۆر درا بە جوولەکە). بەھۆی ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی و سەرکەوتنی بەرەی ھاوپەیمانەکان و مانەوەی باڵادەستیی ئەوان لە ناوچەکە، ئەم دابەشکردنە سەری گرت. خاڵی گرنگ و هەستیار و چارەنووسساز بۆ کورد ئەوە بوو کە ئەم ڕێککەوتننامەیەیش کۆمەڵێک ڕێککەوتننامە و پەیماننامە و کۆنگرە و کۆنفراسی دیکەی بەدوای خۆیدا ھێنا، وەکوو؛ "کۆنگرەی ئاشتی ١٩١٩" و "سیڤەر١٩٢٠" و "سان ریمۆ١٩٢٠" و "کۆنگرەی قاھیر ١٩٢١" و "لۆزان ١٩١٣" و هتد.\n - Resolution 688 (1991) / adopted by the Security Council at its 2982nd meeting, on 5 April 1991. Available at: <https://digitallibrary.un.org/record/110659>. LAst visited: 29-4-2021.\n - له دانیشتنی ژمارە (٢٩٨٢) ئەنجومەنی ئاسایش به زۆرینەی (١٠) ده‌نگ بڕیاری (٦٨٨)ی دەرکرد و تەنیا سێ وڵات لەگەڵ بڕیارەکە نەبوون ئەوانیش بریتی بوون لە: "زیمبابۆی" و "کوبا" و "یه‌مه‌ن"؛ دوو ئه‌ندامیش کە "چین" و "هیند" بوون بێلایەن بوون.


ته‌يب عه‌بدلرحمان19/6/2018 463 جار بینراوە\nمیدیا وشۆرشی گەوجاندنی کۆمەڵگا.\nگومانی تێدا نیە میدیا رۆڵێکی سەرەکی دەبینێ لە ئاراستە کردنی کۆمەڵگا . بەھەردوو دیوی باش وخراپ\nلەناوەراستەکانی سەدەی رابوردو میدیا رۆڵی بەرچاوی ھەبو لەبرەودان بەتێزی شۆرشگێری لەناو گەلانی ژێردەستە و سوتەمەنی کڵپەی زۆربەی شۆرشەکان بو جا چ شۆرشی سیاسی وچەکداری یاخود شۆرشی کۆمەڵایەتی ومەعریفی ورۆشەنبیری .نمونە زۆرە بۆ ئەوراستیە شۆرشی کۆمەنیستەکانی چین بەچەند قۆناغێک تاکو شۆرشی رۆشەنبیری وپاشان نەخشەی پێنجی ئابوری .شۆرشەکانی ئەمریکای لاتین و شۆرشی رەش پێستەکانی ئەمریکای باکور بە رابەرایەتی پارێزەر مارتن لۆسەر .شۆرشەکانی ئەفریقیای باکورو ناوەراست وباشور . شۆرشەکانی رۆژ ھەڵات ورۆژھەڵاتی ناوەراست وئاسیای ناوەراست سەرجەم ئەم شۆرشانە داینەمۆی سەرەکیان میدیابوە .رەنگە جیاوازی میدیای ئەوسەردەمە لەگەڵ ئیستا زۆر بێ بەڵام سەرئەنجام بۆ بکات وساتی خۆی رۆڵی بەرچاوی ھەبوە لەبزواندن و وشیارکردنەوەی گشتی.\nناتوانین لەتوێی وتارێک بەتەواوەتی باس لەوردەکاری رۆڵی پۆزەتیڤی میدیا بکەین لەو قۆناغە.\nپاش کۆتاھاتنی جەنگی سارد و ھەرەس ھێنانی بلۆکی سۆسیالیستی تەواو رۆڵی میدیا گۆرا لەجیھان بەئاراستە کردنی لەبەرژەوەنی چەمکی کاپیتالیزم وپاراستنی بەرژەوەندیە ئابوری وسیاسی وئەمنی لەتەواوی جیھان. ھەرچەندە ھەمیشە میدیایەک بونی ھەبوە دژ بەو رەوتە بەڵام یەکجار سنوردار بوە کە ھۆکارگەلێک لەپشت ئەو سنورداریەدابون لەوانە ژینگەی کارکردن و دارای وسیاسی وزۆر ھۆکاری دیکە.\nرۆڵی میدیا لە کوردستان .\nکوردستان بەدەر نیە لەم ھەڵکێش وداکێشەی رۆڵی میدیا ھەمومان دەزانین لەقۆناغی بەرەنگاربونەوەی چەکداری لەشاخ .میدیا جەمسەرێکی سەرەکی ئەوبەرەنگاربونەوەیە بو ویەکجار رۆڵێکی باشی دەبینی لەئاراسەکردنی جەماوەر و وشیارکردنەوەیان .بەڵام ئەم قۆناغە تاکو راپەرینی جەماوەری کوردستان بڕی کرد .\nلەدوای راپەرین قۆناغێکی نوێ لەکاری میدیای دەستی پێ کرد پاش ئەو دیفاکتۆیەی لەکوردستان دورست بو بەھۆی بونی نەیار ولاوازی کوردستان ھەمیشە میدیا چاوپۆشی لە لەنگیەکانی ئیدارەی سیاسی کورد دەکرد . ولەھەوڵی روتوش کردن ومکیاژ کردنی روی ناشرینی ئیدارەی کورد بو تا کار گەیشتە ئەوەی لەناو میدیاکاران ببێت بە نەریت درۆکردن وچەواشەکردن وگەوجاندنی کۆمەڵگا .ئەم قۆناغەش تاکو روخانی رژێمی بەغدا لە ٢٠٠٣ . ئیدی قۆناغێکی مەترسیدار دەستپێ دەکات ئەمجارەیان وەک جاران نا بەڵکو بڵاوبونەوەی ئینتەرنێت و دورست بونی تۆری کۆمەڵایەتیەکان فەیلەقێک لە کارمەندی میدیاکاری ساختە . کە زۆر بەئاسانی ھەواڵ وشیکاریەکانیان دەگاتە گیرفانی ھەمو کەسێک ئەمە جگە لە کۆمەڵێک کەناڵی بیندراو کە بەداھاتی تاکەکانی کۆمەڵگا بەرێوەدەبرێ رۆژانە بیست وچوار کاژێر ژەھر دەرخواردی تاکەکان دەدات .لەسەروبەندی ئەم قۆناغە .\nبابەتی وزە ھاتە ئاراوە .دەرھێنانی نەوت لەکوردستان گەورەترین ماڵ وێرانی بو ھیچی کەمتر نەبو لە ئەنفال وجینۆساید.\nرەنگە بڵێن ئەم بەراوردە جۆرێک لەبێ ویژدانی یان موبالەغەی تێدابێ بەڵام ئەو ھەزارن رۆڵەیەی خوێنیان رژا لەروبەروبونەوەی تیرۆرستان کوا بەرھەمەکەی ؟\nئەم قۆناغە لەکاری میدیای ھێندە مەترسی دارە کە دەسەڵاتی پشتی بەپارەیەکی زۆر رەش دەکات بەسپی خەڵکێکیش باور دەکات .\nئەم قۆناغە ھەستیارە پێویستی بەیەک خستنی توانای سەرجەم لایەنە چاکساز خوازان ھەیە بەچاوپۆشین لە دیدو ئایدیایان بۆ بەرەنگاربونەوەی ئەم ھێڵە لە میدیا ودەرخستنی تەواوی راستیەکان لە ھەر سێکتەرێک کەھەیە . وپێویستە بەریەک لە میداکاری ئازاد و خەڵکی رۆشەنبیر دورست بکرێت بۆ بەرەنگار بونەوە و بچنە ناو ململانێکان چونکە دواجار ئەو کەشتیەی دەسەڵات داویەتێ دەست قەدەر ھەمومانی تێداین رەنگە نەگەینە کەناری ئارام ونوقم ببین


5/21/2019 7:47:00 PM 486 جار خوێندراوەتەوە\nلە یەکی حەوتی ساڵی ١٩٧٤ دیکتاتۆری پێشوو سەدام حسێن، کە ئەو کات جێگری سەرۆک بوو، بە سەردانێک دەچێتە ئەنکەرە، لەوێ سەرۆک وەزیرانی تورکیای ئەو کاتە بڵند ئەجەوید پێشوازی لێدەکات. بۆ تورکیا دوو پرس لە ئارادابوو: یەکەم، ئەو ڕۆژگارە بەهۆی پرسی قوبرسەوە تورکیا لەژێر فشاردا بوو، پشتیوانی عێراق بۆی جێگەی بایەخ بوو. پرسی دووەم پرسی نەوت و ڕاکێشانی بۆڕی نەوت بوو. هەردوو پرسەکە تێکئاڵاوبوون، کاتێک تورکیا دەترسا کە ئابڵوقە لە بواری وزەشدا بەسەریدا بسەپێت، بۆیە هەوڵی دەدا خۆی لە هەژمۆنی زەبەلاحەکان، کۆمپانیا زەبەلاحەکانی نەوتی جیهانی رزگار بکات و ڕاستەوخۆ نەوت لە عێراقەوە بەدەستبهێنێت.\nبۆ عێراق پرسی سەرەکی داواکاری بوو کە تورکیا فشار بکاتە سەر ئێران کە پشتیوانی بۆ کوردەکان ڕابگرێت.\nلە دیدارەکەدا لەسەر ئەوە ڕێککەوتن کە بۆڕی گواستنەوەی نەوت بە بڕی نیو ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا لە کەرکوکەوە بۆ بەندەری جیهان دروست بکرێت. لە ساڵی ١٩٧٥ دروستکردنی دەستی پێکردو ساڵی ١٩٧٧ تەواوبوو. پرسی ئەوەی بۆچی ئەم بۆڕییە دروستکرا، چ کاریگەری هەبوو لەسەر پەیوەندی نێوان ئەم دوو وڵاتەو هەروەها پرسی کورد، هێندە کاری توێژینەوەو ئەکادیمی لەسەر نەکراوە. ئێمەش لێرەدا ئامانجمان ئەوە نیە کارێکی ئەکادیمی لەوبارەوە بکەین. ئەوەی لەم نوسینەدا مەبەستمانە ڕوناکی خستنە سەر کۆمەڵێک ئاڵۆزیە کە ئەمڕۆ لەبارەی پەیوەندی نەوتی نێوان تورکیاو عێراق لەئارادیە کە ئامانجی سەرەکی هەرێمی کوردستانە.\nلە ساڵی ٢٠١٤ حکومەتی عێراقی لە ژوری بازرگانی نێودەوڵەتی شکات لە تورکیا دەکات بۆ کڕین و فرۆشتنی نەوتی هەرێم. ئەم شکاتە ئێستا خەریکە دەگاتە دوا قۆناغی، ڕەنگە لە پایزی داهاتوودا دەرئەنجامەکانی دەرکەوێت. ئەم پرسە لە هەمانکاتدا لە دادگا باڵای فیدڕالی عێراقی لە چاوەڕوانی بڕیار لەسەرداندایە.\nئەم پرسە یاساییە لەهەمانکاتدا سیاسیەو وڵاتانی ناوچەکەو ئەمریکاش نەک هەر چاودێری دەکەن بەڵکو چالاکانە ڕۆڵی تیادا دەبینن. قسەکردن لەسەر ئەم پرسە لە میدیای کوردیدا بەگشتی لە ڕووی سیاسەت و ململانێی ناوخۆیی هەرێمەوەیە، کە هەمیشە تەنها بەشێک لە دیمەنەکە دەگوێزێتەوە.\nلە کرۆکی ئەمەدا پرسێک هەیە: ئایا هەرێم مافی هەیە کە نەوتی بفرۆشێت؟ کاتێک حکومەتی مالکی شکایەتەکەی لە ژوری بازرگانی نێودەوڵەتی تۆمار دەکات، حکومەتی تورکی پرس بە دادوەرێک دەکات لە واشنتۆن. بە دیدی ئەو دادوەرە پرسەکە هەروا بە ئاسانی نیە. بەڵکو ئەگەر هاتو ژورەکە لە بەرژەوەندی لایەک بڕیاری دا، ئەوا دادگای نێودەوڵەتی دەبێت بڕیار بدات لە بارەی سزاکەوە، کە پرسێکی ئاڵۆزو ناڕونە. لەم ڕوەوە دادوەری ناسراو جەیمس کرافۆرد لە ساڵی ٢٠٠٨ بەپێی لێکۆڵینەوەکەی وەهای دەبینێت کە هەرێم مافی هەناردەی نەوتی هەیە.\nبە هەمانشێوە لە دادگای فیدڕاڵی ئەم پرسە لە دواخستندایە بە کۆمەڵێک هۆکارەوە. یەکێک لەوانە پەیوەندی نێوان سیاسی بوونی ئەم پرسە لەگەڵ یاسایی بوونی. بۆیە سەرلەنوێ داوا لە هەردوولایەن: حکومەتی عێراقی و هەرێم کراوە، بەتایبەت پاش تێپەڕاندنی بودجەی عێراق، کە خواستیان بەرامبەر ئەم پرسە دەرببڕن. هەردوولا لە ڕێگای پارێزەرەکانیانەوە خواستی خۆیان دەربڕیوە.\nبەڵام هەرێم دەیەوێت سودمەند بێت لە بڕگەی دەی یاسای بودجەی ئەمساڵ کە داوا لە هەرێم دەکات بڕی ٢٥٠ هەزار بەرمیلی ڕۆژانە بداتە سۆمۆ. ئەم بڕگەیە بە ناڕاستەوخۆ دان بە مافی هەرێمدا دەنێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئیدارەی سامانی سروشتیدا.\nڕۆژی سێشەممە سەرۆک وەزیرانی عێراق دەچێتە ئەنکەرە، پرسی کێشەی نەوتی هەرێم و شکاتی حکومەتی عێراقی لە کۆمپانیای بۆتاشی تورکی و ئەگەری بڕیاری ئەو دادگایەو کاریگەری لەسەر ناوچەکە پرسی سەرەکی دەبێت. بۆڕی گواستنەوەی نەوت لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست مێژویەکی باشی نیە. ئایا بۆڕی کەرکوک جەیهان توشی قەیران دەبێت؟\nبە ڕای ئێمە نەخێر. لەبەر ئەم هۆکارانەی خوارەوە. یەکەم، هیچ کام لە وڵاتانی کاریگەر لەسەر ئەم پرسە ئەم بڕیارەیان ناوێت. ئەمریکاییەکان ڕاستەوخۆ کاری لەسەر دەکەن و هەوڵی وەستانی دەدەن. دووەم، ئێرانیش ئەو دۆخەی پێ باش نیە. سێیەم، ئەگەر هەرێم ڕۆژانە بڕی ٢٥٠ هەزار بەرمیل بە بەغدا بدات ئەوا دەبێت زەمینەسازی بۆ ئەو دۆخە بکرێت، چونکە لە هەرێم کۆمپانیای بیانی بوونی هەیە، لەنێویاندا کۆمپانیای روسی، کە ئەو وڵاتە ڕاستەوخۆ دەکات بەشێک لە پرسەکە.\nچوارهەم، نە حکومەت و نە پەرلەمانی عێراقی لەگەڵ ئاڵۆزکردنی ئەم پرسەدان، زیاتر لەگەڵ ئیدارەدانی دان. ئەو لێدوانانەی کە دەدرێت هەموو یان بۆ سوککردنی دۆخەکەیە یان بە ئامانجی سیاسی تایبەت.


ھەفت تەن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nھەفتەن یان ھەفت تەن ھەفت کەسایەتیی گەورەی یارسانن کە بە باوەڕی یارسانیەکان ھەفت فریشتەی پاکن کە لە ھەر دەورەی ڕاستیدا لە جەستەی ھەفت کەسایەتی سوڕانەوەیان کردووە. لە سەردەمی سوڵتان سەھاک ئەم ھەفت فریشتە لە جەستەی ھەفت یاری سوڵتان بە ناوەکانی پیر بنیامین٬ داو کەوسوار٬ پیر مووسی٬ مستەفا داوان٬ ڕەزبار٬ شائیبراھیم و بابەیادیگار سوڕاونەتەوە.\nھەفت تەن لە باوەری یارسان لە جەوھەری خوان. ئەوانە پارێزکەرانی ئاسمان و مانگ و خۆر و ئەستێرەکان و با و ھەوا و زەوی و ئاو و گیا و ئاگر و کانزان. ھەفت تەن لە سەردەمانی دێرین لە جەستەی پێغەمبەرەکان و مرۆڤە ھەلبژاردەکان سوڕانەوەیان کردووە و خەڵکیان بەرەو پاکی و ڕاستی ڕینمونی کردووە. لە بیر و باوەری یارسانیەکان ھەفت تەن بە دەوری یەک خاڵ دەگەڕێنەوە و لە دەورەی سوڵتان سەھاکدا ئەو خاڵە سوڵتان بووە.\nھەفت تەن لە سەردەمی سوڵتان سەھاک[دەستکاری]\nلە سەردەمی سوڵتان سەھاک ھەفت تەن لە جەستەی پیر بنیامین٬ داو کەوسوار٬ پیر مووسی٬ مستەفا داوان٬ ڕەزبار٬ شائیبراھیم و بابەیادیگار سوڕانەوەیان کردووە. بە چوار کەسی ھەوەڵ چوار فریشتە دەڵێن. ڕەزباریش دایکی سوڵتان بووە.\n^ ئازادی، عەلی موحەممد، ئاشنابوون لەگەڵ بیرەباوەرەکان و دابونەرێتی ئەھلی حەق لە پارێزگەی کرماشان (آشنایی با عقاید و آداب و رسوم دینی اهل حق در استان کرمانشاه)، کرماشان: دامەزراوەی چاندی٬ ھۆنەری و سینەماییی کەوسەر (کرمانشاه: مؤسسۀ فرهنگی، هنری و سینمایی کوثر)، (بە زمانی فارسی)، چاپی دووەم: ۱۳۸۲ی کۆچی ھەتاوی، پ ١٣٧.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ھەفت_تەن&oldid=685089»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٥:٥٨ی ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


داهاتی ساڵانەی گەشتوگوزار نزیكەی 600  ملیۆن دۆلارە 2018-03-12\nبەوتەی سەرۆكی گشتی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم تەنها لە یەك رۆژی هەفتەی رابردوودا نزیكەی شەش هەزار گەشتیار روویان لە هەولێری پایتەخت كردووە. مەولەوی جەبار دەڵێ" بەپێی ئەو پلانەی دامانناوە بۆ ئەمساڵ زیاتر لە 15  شوێنی شوێنەواری نۆژەندەكەینەوە و خزمەتگوزارییان پێدەگەیەنین تا بتوانین لە رووی گەشتوگوزارەوە سوودیان لێوەربگرین". لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ (خەبات) ناوبراو ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات هەر گەشتارێك كە روو لە هەرێم دەكات تێكڕا 300  دۆلار خەرج دەكات كە كەرتی تایبەت سوود لەو بڕە پارەیە دەبینێت. سەرۆكی دەستەی گەشتوگوزار دەشڵێت" پێشبینی دەكەین بۆ نەورۆزی ئەمساڵ ژمارەیەكی زۆر گەشتیار روو لە هەرێم بكەن". \nسەبارەت چاوەڕوانییەكانی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم بۆ هاتنی ژمارەی گەشتیاران لە نەورۆزی ئەمساڵدا؟ مەولەوی جەبار دەڵێ" نازانین چەند هەزار گەشتیار لەم نەورۆزەدا روو لە باشووری كوردستان دەكەن، بەڵام پێشبینی دەكەین ژمارەیەكی زۆر گەشتیار بێنە هەرێم كە بەشێكیان لە ئێرانەوە دێن و بەشەكەی تریان لە خوار و ناوەڕاستی عێراق". گوتیشی" هیوادارین تا نەورۆز ئەو رێگایانە بكرێنە كە لە ماوەیەكە لە نێوان هەرێم و بەغدا داخراون، چونكە رێگاكان كارئاسانی زۆر دەكەن بۆ هاتنی گەشتیاران بۆ شارەكانی هەرێمی كوردستان". دەشڵێت" ئەگەر فڕۆكەخانەكانیش بكرێنە لە دەرەوەی وڵات ژمارەیەكی زۆر لە كوردان بۆ نەورۆز دەگەڕێنەوە".\nبەوتەی سەرۆكی گشتی دەستەی گەشتوگوزار لەمساڵدا هاتنی ژمارەیەی گەشتیاران بۆ هەرێم زیادیكردووە. مەولەوی جەبار دەڵێت" ئەگەر 7ی ئەم مانگە بە نمونە وەربگرین ئەوا نزیكەی 6  هەزار گەشتیار روویان لە هەولێری پایتەخت كردووە، كە ئەمەش ژمارەیەكی زۆرە و جێگەی دڵخۆشییە". سەبارەت بە رێكەوتنیان لەگەڵ كۆمپانیاكان بۆ هێنانی گەشتیار؟ گوتی" 17ی ئەم مانگە لەسەر راسپاردەی وەزیری شارەوانی و گەشتوگوزاری هەرێم لەگەڵ وەفدێكی گەورەی كۆمپانیاكانی هەرێم دەچینە بەغدا بۆ ئەوەی زیاتر هەمئاهەنگی لە نێوان كۆمپانیاكانی خۆمان و خوار و ناوەڕاستی عێراق بكەین تا كۆمپانیاكان زیاتر گەشتیاران رێكبخەین و بۆ هەرێمی كوردستانیان بێنن".\nبەوتەی مەولەوی جەبار شەڕی داعش و مەترسیەكانی سەر هەرێم و بەغدا و پاشان داخستنی فڕۆكەخانە و خاڵە سنوورییەكان و گرژییەكانی نێوان هەرێم و بەغدا وایان كردووە هاتنی گەشتیاری بیانی بۆ هەرێمی كوردستان كەم بكات. كەرتی گەشتوگوزاری هەرێم سێ جۆر داهاتی هەیە یەكەم: رسوماتی پێدانی موڵەت بە شوێنە گەشتیارییەكان كە لە 20%ی پارەكە بۆ دەستەی گەشتوگوزار دەگەڕێتەوە و ئەوانیش لە بواری پەرەپێدانی كەرتەكەدا خەرجی دەكەن. دووەم: باجی سەر شوێنە گەشتیارییەكان كە پارەكەی بۆ حكومەتە. سێیەم: ئەو پارەیەی گەشتیار لە ماوەی مانەوەیدا لە خاكی هەرێم لە كەرتی تایبەتدا خەرجی دەكات كە بەسەر ئوتێل و مۆتێل و چێشتخانە و شۆفێران و دوكان و بازاڕەكاندا دابەش دەبێت. \nبەپێی ئامارەی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم پێش شەڕی داعش و لە ساڵی 2013دا نزیكەی سێ میلۆن گەشتیار روویان لە خاكی هەرێم كردووە. سەبارەت بە ژمارەی گەشتیاران و بڕی داهات لە ساڵی رابردوودا ؟ سەرۆكی گشتی دەستەی گەشتوگوزار گوتی" ساڵی رابردوو نزیكەی دوو ملیۆن گەشتیار روویان لە هەرێم كردووە، ئێمە وامان داناوە تێكڕا هەر گەشتیارێك لەماوەی مانەوەیدا 300  دۆلار خەرج دەكات، كە ساڵانە بڕی داهات دەكاتە 600  ملیۆن دۆلار". مەولەوی جەبار دەڵێت"پاڵپشتی كەرتی تایبەت دەبین بۆ ئەوەی پرۆژەی گەشتیاری ئەنجام بدات و ئێمەش لەلایەن خۆمانەوە خزمەتگوزارییەكان بە شوێنە گەشتیارییەكان دەگەیەنین". \n سەبارەت بە پڕۆژە شوێنەوارییەكان بۆ بواری گەشتوگوزار مەولەوی جەبار دەڵێت" ساڵی رابردوو لە هەڵەبجەوە تا زاخۆ22  شوێنی شوێنەواریی جۆراو جۆرمان نۆژەنكردووەتەوە و خزمەتگوزاریمان پێگەیاندوون، بۆ ئەمساڵیش بەپێی ئەو پلانەی دامانناوە زیاتر لە 15 پرۆژەی شوێنەواری ئەنجامدەدەین".سەبارەت بە چۆنییەتی زیادكردنی رێژەی داهات؟ سەرۆكی گشتی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێم وتی" زیادكردنی داهات لەو رێگەیەوە دەبێت كە ئێمە وا بكەین گەشتیار شەو و رۆژەكانی مانەوەی لە هەرێم زیاتر بێت تا پارەی زیاتر خەرج بكات، ئەوەیش بە چۆنییەتی مامەڵە لەگەڵ گەشتیاران بەستراوەتەوە و پاشان ئەو جێگایانەی گەشتیار سەردانی دەكات پێویستە گونجاو بێت و لەگەڵ داخوازییەكانیدا بگونجێت".


لە سلێمانی گەنجان بە ئومێدەوە دەڕواننە رۆژی گشتپرسی\nلەلایەن سامان بەشارەتی 12/8/2017\nپرسی گشتپرسی باشووری کوردستان کە بڕیارە رۆژی 25 ی مانگی 9ی ئەمساڵ بەڕێوەبچێت بووەتە باسى گەرمی هاونیشتیمانیان له نێو ماڵ و شوێنەگشتییەکان. بەشێک لە گەنجانی شاری سلێمانی بە تایبەت ئەوانەی کە بۆ یەکەم جارە روو لە سندووقەکانی دەنگدان دەکەن دەڵێن ، دڵخۆشین کە یەکەمین دەنگدانمان بۆ سەربەخۆیی کوردستانە.\nئەو گەنجانە هەروەها دەڵێن ، سەرەڕای گلەییان لە حکومەت به‌ڵام له به‌ر ئه‌وه‌ى كورد تا هه‌تایه له ژێرده‌سه‌ڵاتى به‌غدا نه‌مێنێته‌وه رووده‌كه‌نه سه‌ر سندووقى ده‌نگدان و به ده‌نگى خۆیان داهاتووى خۆیان ده‌نووسنه‌وه.\nپێشه‌وای ته‌مه‌ن 18 ساڵ له ئێستاوه رۆژهكان ده‌ژمێرێت تا 25-9 بۆ ئه‌وه‌ى ده‌نگبدات، چونكه ئه‌و یه‌كه‌م ساڵیەتى بچێته سه‌ر سندووقه‌كانى ده‌نگدان ، ئەو ده‌یه‌وێت بەو ده‌نگە خه‌ونه له مێژینه‌كه‌ى كورد وه‌دى بهێنێت.\nپێشه‌وا فه‌رهاد، هاونیشتیمانى دانیشتووی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "من ئه‌مساڵ یه‌كه‌م ساڵمه كه ده‌نگ ده‌ده‌م ، ده‌نگیش به گشتپرسى ده‌ده‌م بۆ سه‌ربه‌خۆیى كوردستان و جیابوونه‌وه له عێراق".\nباسى گەرمی هاونیشتیمانیان له نێو ماڵ و شوێنە گشتییەکانیش پرسی گشتپرسییه، سۆز و هیران دوو هاوڕێى لێك دانه‌بڕاون و ئێستا لە هەژدەیەمینی تەمەنیاندان و یەکەمجارە مافی ده‌نگدانیان هه‌بێت، وه‌ك خۆیان ده‌ڵێن دڵخۆشین کە یەکەم دەنگدانی ئێمە بۆ جیابوونەوە لە عێراق دەبێت.\nسۆز فه‌رهاد ، هاونیشتیمانى دانیشتووی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "بۆ یه‌كه‌م جاره ده‌نگ ده‌ده‌م به گشتپرسى بۆ ئه‌وه‌ى له عێراق جیا ببینه‌وه هه‌نگاو بنێین بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان".\nهیران عومه‌ر، هاونیشتیمانى دانیشتووی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "كورد نه‌هامه‌تى زۆرى چه‌شتووه بۆیه من به خۆشحاڵییه‌وه ده‌ڕۆم بۆ ده‌نگدان و ده‌نگ به گشتپرسى ده‌ده‌م بۆ ئه‌وه‌ى ئیتر عه‌ره‌ب حكومداریمان نه‌كات".\nهه‌رچه‌نده به‌شێك له گه‌نجانى شارى سلێمانى توڕه‌ن و گله‌ییان له ده‌سه‌ڵاتى خۆماڵى هه‌یه، به‌ڵام له به‌ر ئه‌وه‌ى كورد تا هه‌تایه له ژێرده‌سه‌ڵاتى به‌غدا نه‌مێنێته‌وه رووده‌كه‌نه سه‌ر سندووقى ده‌نگدان و به ده‌نگى خۆیان داهاتووى خۆیان ده‌نوسنه‌وه.\nهه‌ور عومه‌ر، هاونیشتیمانى دانیشتووی سلێمانی بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند: "ده‌نگى من بۆ گشتپرسى به به‌ڵێیه، هیوادارم هه‌موو كه‌سێك بچێت بۆ ده‌نگدان بۆ ئه‌وه‌ى ده‌نگ بدات به جیابوونه‌وه له عێراق".\nبه به‌شداریی گه‌نجان له گشتپرسییه‌كه‌ى 25ى ئه‌یلوول گەنجان هەنگاو بۆ ئەو خەونە دەنێن کە ئه‌و وڵاتینامه‌یه‌ى له گیرفانیدایه بیدەنەوه به‌ڕووی ئەو عێراقه‌دا كه کوردستانیانی تێدا ، ئه‌نفال و كیمیاباران و مووچه‌بڕكراوه.\n2658 ژمارەی بینین


کونسوڵی گشتی ئه‌مه‌ریكا سەردانی دھۆکی كرد\n2020-10-13 [11:49 AM]\nله راگه‌یه‌نراوێكدا كه وێنه‌یه‌كی بۆ ئاژانسی هه‌واڵی زاگرۆس نێردراوه، كونسوڵخانه‌ی ئه‌مه‌ریكا له هه‌ولێر رایگه‌یاند، ئه‌مڕۆ کونسوڵی گشتی ڕۆب واڵەر سەردانی پارێزگای دھۆکی کرد. لەگەڵ پارێزگاری دھۆک عەلی تەتەر کۆبووەوە و گفتوگۆی دۆخی سیاسیی و ئابووری پارێزگاکە و بەرنامەی گەشەپێدانی داھاتوویان کرد. کونسوڵی گشتی سوپاسی پارێزگای دھۆکی کرد بۆ لەخۆگرتنی ھەزاران ئاوارەو پەنابەر لە ماوەی شەڕی دژ بە داعش و، ستایشی پێکەوەژیانی ئاشتیانەی کرد لە نێوان گروپە ئاینی و ئیتنیەکانداو ھەرەوەھا تیشکی خستەسەر گرنگی ئازادی ڕاگەیاندن و ڕادەربڕین. کونسوڵی گشتی و پارێزگار ھەروەھا گفتوگۆی دۆخی ھەنوکەی تایبەت بە پەتای کۆرۆناشیان کرد.\nلە میانی سەردانەکەی بۆ دھۆک، کونسوڵی گشتی ھاوڕێیەتی نوێنەرانی پرۆگرامی پەرەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانسی ئەمەریکی بۆ پەرەپێدانی نێودەوڵەتی و ھەروەھا وەزیری تەندروستی دکتۆر سامان بەرزنجی و پارێزگار عەلی تەتەری کرد لە ڕێوڕەسمی کردنەوەی یەکەی تازە دروستکراوی تایبەت بە جیاکردنەوەی نەخۆشانی کۆرۆنا. یەکە ٢٠ قەرەوێڵەییەکەی تایبەت بەکۆرۆنا بۆ لەخۆگرتنی حالەتە زۆر سەختەکانی نەخۆشانی کۆرۆنا دیزاین کراوەو لە داھاتوشدا بۆ مەبەستی چارەسەرکردنی ئەو چارەخوازانە بەکاردێت کە نەخۆشیەکانی تری سیەکانیان ھەیە. یەکەکە لەلایەن پرۆگرامی پەرەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دروست کراوەو پارەکەشی لەلایەن ئاژانسی ئەمەریکی بۆ پەرەپێدانی نێودەوڵەتیەوە دابین کراوە.\nکونسوڵی گشتی ھەرەوھا سەردانی زانکۆی ئەمەریکی لە کوردستانی کردو لەگەڵ سەرۆکی زانکۆکە دکتۆر ڕانداڵ ڕۆدس کۆ بووەوە. کونسوڵی گشتی مینحەیەکی بە بڕی چوار ملیۆن دۆلاری ئەمەریکی بەمەبەستی پشتیوانیکردنی ستایلی خوێندنی باڵای ئەمەریکی بۆ زانکۆکە ڕاگەیاند کە دەیان زەمالەی خوێندن بۆ خوێندکارانی لۆکاڵی دابین دەکات و پشتیوانی دەستپێشخەریەکانی تایبەت بە متمانە وەرگرتنی زانکۆکەو ھەرەوھا پەیوەندی دوور مەودا لە نێوان زانکۆی ئەمەریکی لە کوردستان و شەش زانکۆی ئاست بەرزی ئەمەریکی دادەمەزرێنێت. دواتر، کونسوڵی گشتی و دکتۆر ڕۆدس میزگردێکیان لەگەڵ گروپێک خوێندکاری زانکۆکە ڕێکخست.\nکونسوڵی گشتی گەشتەکەی دھۆکی بە سەردانێکی کورت بۆ ئەشکەوتی چوارەستین کۆتایی پێھێنا، کە لەلایەن بەڕێوەبەری مۆزەخانەی نیشتمانی دھۆکەوە، دکتۆر حەسەن ئەحمەد قاسم، ڕێنوێنی کرا.


کاناڵی ۱۰ی ئیسڕائیل؛\nڕژیمی زایۆنی سەرقاڵی هێرشی بەرفراوان بۆ سەر غەزەیە\nبەرپرسانی ئیسڕائیل بە هێزە چەکدارەکانی خۆیان فەرمانیان داوە تاکوو بۆ هێرشی بەرفراوان لە غەزە ئامادە بن.\nزایۆنییەکان گومەزی ئاسنی لە تێلاڤیڤ جێگیر دەکەن\nوتەبێژی سوپای ئیسڕائیل ڕایگەیاند کە سیستمی مووشەکی گۆمەزی ئاسنی لە تلاڤیڤ و باشووری فەلەستین جێگیر دەکرێت.\nهۆشداریی هەنییە بە ئیسڕائیل:\nبەرخۆدان تۆڵەی خوێنی شەهیدان لە ڕژێمی زایۆنی دەسێنێتەوە\nسەرۆکی مەکتەبی سیاسی گرووپی حەماس هەڕەشەی لە ئیسڕائیل کرد کە خوێنی منداڵانی بێ تاوانی فەلەستین لە ناوچەی کەتیبە لە غەزە بە فیڕۆ ناڕوات و بێ گومان بەرەی بەرخودانی فەلەستین تۆڵەیان دەسێنێتەوە.\nوتەبێژی ئەنسارۆڵای یەمەن:\nعەرەبستان تێچووی هێرشی ئیسڕائیلییەکان بۆ سەر غەزە دەدات\nوتەبێژی ئەنسارۆڵای یەمەن ئیدانەی هێرشە ئاسمانی و تۆپخانەییەکانی ئیسڕائیل بۆ سەر غەزەی کرد.\nسەرۆکی ستافی هاوبەشی هێزەکانی ئیسڕائیل فەرمانی دا تاکوو هێرش و بوردمانەکان لە دژی غەزە بەرزتر بێتەوە و هەرچی لە دەستیان هات بیکەن.\nئه‌میر عه‌بدۆڵاهیان له دیداری باڵوێزی فه‌له‌ستین له تاران:\nئێران به‌رده‌وام ده‌بێت له پشتیوانی به‌ره‌ی به‌رخۆدان و فه‌له‌ستین\nڕاوێژکاری تایبه‌تی سه‌رۆکی مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی ئێران وتی: ئێران به‌رده‌وام ده‌بێت له پشتیوانی به‌ره‌ی به‌رخۆدان ناوچه‌که و سه‌باره‌ت به فه‌له‌ستین چاوپۆشی له هیچ ناکات.\nفه‌له‌ستین بڕوای به هیچ شتێک به ناوی ڕێککه‌وتنی سه‌ده نییە\nئه‌ندامێکی باڵای گرووپی خۆڕاگری فه‌له‌ستین جه‌ختی کرد که هیچ شتێک به ناوی ڕێککه‌وتنی سه‌ده له ئه‌ده‌بیاتی خه‌ڵکی فه‌له‌ستین جێگه‌ی نابێته‌وه.\nته‌نیا له دوو حه‌فته؛\n۶ فه‌له‌ستینی کوژراون و ۷۰۰ که‌سیش بریندار بوون\nنووسینگه‌ی کار و باری مرۆڤی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ڕایگه‌یاند که له ۱۹ی ژوئه‌نه‌وه تاکوو ۲ی جولای، ۶ فه‌له‌ستینی به گوله‌ی سه‌ربازه ئیسڕائیلییه‌کان کوژراون و زیاتر له ۷۰۰ که‌سیشیان بریندار بوون.\nهێرشی زایۆنییەکان بۆ سەر گوندی خان ئەحمەر\nلە هێرشی سەربازانی زایۆنی بۆ سەر گوندی خان ئەحمەر لە نزیکی بەیتولموقەدەس لانی کەم 35 هاووڵاتی فەلەستینی بریندار بوون.\nنتانیاهۆ داوای پچڕانی په‌یوه‌ندی ئێران و وڵاتانی ئه‌ورووپایی ده‌کات!\nسه‌رۆک وه‌زیرانی ڕژیمی زایۆنی له ڕیوڕه‌سمی سه‌ربه‌خۆیی ئه‌مریکا ڕه‌خنه‌ی له وڵاتانی ئه‌ورووپایی به هۆی هاوکاری کردنی ئێران بۆ ده‌ور دانه‌وه‌ی گه‌ماڕۆکانی ئه‌مریکا گرت و داوای کرد په‌یوه‌نه‌دی ئه‌ورووپا له‌گه‌ڵ ئێران ڕابگیردرێت.\nکامێرسانت ئاشکرای کرد:\nشێخ نشینان تێچووی یەک ملیارد دۆلاریی مامەڵەی سەدە دابین دەکەن\nرۆژنامەیەکی ڕووسی بە ئاماژە بە مامەڵەی سەدە، لە دابین کرانی تێچووەکەی لە لایەن وڵاتانی عەرەبیی بەستێنی کەنداوی فارس بە پێی ویستی ئەمریکا هەواڵی دا.\nحەماسی فەلەستین ئامادەی گۆڕینەوەی دیلەکان لەگەڵ ئیسڕائیلە\nئەندامێکی مەکتەبی سیاسی حەماس جەختی کرد: ئەم گرووپە ئامادەیە تاکوو ڕێککەوتنی گۆڕینەوەی دیلەکان واژۆ بکات و زایۆنییەکان دەزانن بۆ ئەم ئاڵ و گۆڕە چ باجێک دەبێت بدەن.\nگفتوگۆی وەزیرانی بەرگری ئیسڕائیل و ڕووسیا سەبارەت بە بوونی ئێران لە سووریا\nوەزیری بەرگری ڕژیمی زایۆنی سەبارەت بە دۆخی ئێستەی سووریا و ئەگەری مانەوەی ئێران لەم وڵاتە، لەگەڵ هاوتا ڕووسییەکەی گفتوگۆی کرد.\nسەربازانی زایۆنی ڕەوانەی سنوورەکانی سووریا کران\nڕژیمی زایۆنی لە ڕەوانەکردنی سەربازانی بۆ سنوورەکانی سووریا هەواڵی دا.\nکوژرانی ۱٤۲ فەلەستینی لە میانەی خۆپیشاندانی مافی گەڕانەوە\nوەزارەتی تەندروستی فەلەستین ڕایگەیاند کە بە هۆی هێرشی زایۆنییەکان بۆ سەر خۆپیشاندەران لە ڕێپێوانی مافی گەڕانەوە لانی کەم ۱٤۲ فەلەستینی کوژراون و ۱٥۲۰۰ کەسی دیکەشیان بریندار بوون.\nنیگەرانیی جیهانیی لە دۆخی مافی مرۆڤ لە فەلەستین\nنوێنەری تایبەتیی مافی مرۆڤ لە ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ناوچە داگیرکراوەکانی فەلەستین، نیگەرانیی خۆی هەمبەر بە قەیرانی مافی مرۆڤ لەو ناوچانە دەربڕی.\nهێرشی مووشه‌کی ئیسڕائیل بۆ سه‌ر غه‌زه/وڵامی مووشه‌کی به‌ره‌ی خۆڕاگری\nفڕۆکه بێ فڕۆکه‌وانه‌کانی ئیسڕائیل ئه‌م به‌یانییه ئۆتۆمبیلێکیان له ناوه‌ندی شاری غه‌زه کرده ئامانج که ده‌ست به جێ وڵامی مووشه‌کی هێزه‌کانی به‌ره‌ی خۆڕاگری ئه‌م ناوچه‌یه به دوای خۆیدا هێنا.\nته‌له‌فیزیۆنی سووریا ڕایگه‌یاند که ئیسڕائیل به‌یانی ئه‌مڕۆ دوو مووشه‌کی به‌ره‌و ده‌ورووبه‌ری فڕۆکه‌خانه‌ی دیمه‌شق هاوێشتووه.\nله میانه‌ی ڕێپێوانی مافی گه‌ڕانه‌وه؛\nزیاتر له ۱۵ هه‌زار فه‌له‌ستینی کوژراو و بریندار بوون\nوه‌زاره‌تی ته‌ندروستی فه‌له‌ستین ڕایگه‌یاند که له کاتی ده‌ست پێ کردنی ڕێپێوانی مافی گه‌ڕانه‌وه له ۳۰ مارسه‌وه تاکوو ئێسته زیاتر له ۱۳۱ فه‌له‌ستینی کوژراون و ۱۵ هه‌زار که‌سی دیکه‌شیان بریندار بوون.\nخه‌ونی نتانیاهۆ بۆ سه‌فه‌ر کردن به تاران\nسه‌رۆک وه‌زیرانی ئیسڕائیل که له‌م دواییه‌دا به ڕێخستنی ماڵپه‌ڕێک زیاتر دوژمنایه‌تی خۆی له دژی ئێران نیشان ده‌دات، ڕایگه‌یاند پێی خۆشه هه‌رچی زووتره سه‌ردانی تاران بکات.\nوه‌زیری ئیسڕائیلی تۆمه‌تبار به سیخۆڕی بۆ ئێران:\nده‌مه‌ویست کڵاو که‌مه سه‌ر ئێران\nوه‌زیری پێشووی وزه‌ی ڕژیمی زایۆنی که به تۆمه‌تی سیخۆڕی بۆ ئێران له زیندان دایه، سه‌باره‌ت به‌م کاره‌ی خۆی وتی: من ده‌مه‌ویست کڵاو بنێمه سه‌ر ئێرانییه‌کان.\n۸۰ بۆمبی ناڤۆکی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین بوونی هه‌یه، هیچیان هین ئێران نییه\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئێران جه‌ختی کرد: لانی که‌م ۸۰ بۆمبی ناڤۆکی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین بوونی هه‌یه که هیچیان هین ئێران نییه، به‌ڵکوو هین شه‌ڕفرۆشێکه که به‌رده‌وام داو و بێداو ده‌کات.


◄ ئەنجام: 886 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 89 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n📅 02-02-2015 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 2 2015 12:31PM\n👁 ئەم بابەتە 7,426 جار بینراوە\n- شەڕڤانە ئێزدییەکان گۆڕێکی بە کۆمەڵیان دۆزییەوە ک [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 86% ✍ هـ.ب. 2-2-2015 12:31:48\n📅 03-09-2014 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 3 2014 10:07AM\n👁 ئەم بابەتە 8,512 جار بینراوە\n- هێزەکانی ئاسایشی قەرەتەپە توانییان بۆمبێکی چێن [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 5 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 3-9-2014 10:07:23\n📅 03-10-2014 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 3 2014 10:16AM\n👁 ئەم بابەتە 8,565 جار بینراوە\n- لە نیوە شەوی رابردووەوە بارانێکی بەخور ناوچەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 3-10-2014 10:16:11\n📅 07-08-2015 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Aug 7 2015 5:02PM\n👁 ئەم بابەتە 10,517 جار بینراوە\n-سەرۆکی کۆمەڵەی قوربانیانی کیمیابارانی هەڵەبجە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 1 5 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 7-8-2015 17:02:40\n📅 08-03-2015 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Mar 8 2015 11:30AM\n👁 ئەم بابەتە 8,320 جار بینراوە\n- لە گەڕەکێکی شاری کەرکوک ژمارەیەک چەکدار دەبێتە د [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 8 ✔ 84% ✍ هـ.ب. 8-3-2015 11:30:16\n📅 08-06-2014 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 8 2014 11:43AM\n👁 ئەم بابەتە 10,770 جار بینراوە\n- دوو تەقینەوەی بەهێز لەنێوان بارەگای کۆمیتەی جەلە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 8-6-2014 11:43:33\n📅 09-01-2014 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 9 2014 9:09AM\n- بەڕیوەبەری بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی شاری هەولێر ئاش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 2 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9-1-2014 9:09:35\n📅 09-09-2013 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 9 2013 11:41AM\n👁 ئەم بابەتە 9,786 جار بینراوە\nباکووری کوردستان - بەڕێوەبەرایەتی کۆماجڤاکین کورد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 4 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 9-9-2013 11:41:56\n📅 10-07-2014 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 10 2014 12:20PM\n👁 ئەم بابەتە 10,650 جار بینراوە\n- لەسەر رێگای خانەقین - کووت، کە تاکە رێگا بووە ل [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 4 ✔ 94% ✍ هـ.ب. 10-7-2014 12:20:05\n📊 1035 سەربازی تورک لە ماوەی 12 ساڵدا خۆیان کوشتووە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 3 2013 5:22PM\n👁 ئەم بابەتە 14,180 جار بینراوە\nوەزیری بەرگری تورکیا ئاشکرایکردووە، لەماوەی 12 ساڵ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 79% ✍ هـ.ب. 3-12-2013 17:22:12


وەزارەتی پەروەردە كاتی ئەنجامدانی تاقیكردنەوەكانی دیاریكرد\nوەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان، ئەمڕۆ پێنجشەممە، چەند نوسراوێكی سەبارەت بە وردەکاریی پلانی پەسەندکراوی خۆی بۆ دەستپێكردنەوەی پڕۆسەی خوێندن بڵاوكردەوە كە كاتی ئەنجامدانی تاقیكردنەوەكانیش لەخۆدەگرێت.\nئاوێنە: لە یەكێك لە نوسراوەكانی وەزارەتەكەدا، وێڕای دەستپێكردنەوەی دەوام، كاتی ئەنجامدانی تاقیكردنەوەكانی 12ی ئامادەیی، قۆناغی 1ی بنەڕەتی تا 11ی ئامادەیی و خوێندنی ئیسلامی، قوتابخانە ناحكومییەكان و هەروەها پەیمانگا حكومی حكومی و ناحكومییەكانی خستۆتەڕو.\nبەپێی نوسراوەكە قۆناغی 12ی ئامادەیی تاقیکردنەوەی وەرزی یەکەم لە 29-3-2021 دەکەن.\nلەبارەی قۆناغەکانی 1ی بنەڕەتی تاوەکو 11ی ئامادەیی، وەزارەتی پەروەردە ئەوەی خستۆتەڕو، ئەگەر هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا ئەنجام نەدرا ئەوا لە 5-6-2021 دەکرێت، بەپێچەوانەوە لە 12-6-2021 دەکرێت.\nبەگوێرەی نوسراوەكە دەستپێکی تاقیکردنەوەکانی خوێندنی ئیسلامیش بەهەمانشێوەی قۆناغەکانی 1ی بنەڕەتی تاوەکو 11ـی ئامادەیی دەبێت.\nلەبارەی دەستپێکی دەوامی قوتابخانە ناحکومییەکان، ئەوانەی بە سیستەمی وەزارەتی پەروەردە کار دەکەن، وەزارەتی پەروەردە دەڵێت، قۆناغەکانی یەک و دوی بنەڕەتی لە 1ـی ئازار دەست بە خوێندن دەکەن و تاوەکو رێککەوتی 1-8-2021 بەردەوام دەبن بۆ کۆتاییهێنان بە ساڵی خوێندن.\nلەبارەی دەوامی پەیمانگەکان، تاقیکردنەوەی کۆرسی یەکەمی خوێندن لە 5-6-2021 دەستپێدەکات و 16-6-2021 کۆتایی دێت. ئەگەر هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقیش لەکاتی خۆیدا کرا، ئەوا لە 12-6 دەستپێدەکات و لە 23-6 کۆتایی دێت.\nبەپێی نوسراوێکی دیکەی وەزارەتی پەروەردە، بەڵێننامەیەك بە بەخێوکەری قوتابیان پڕدەکرێتەوە بەوەی لەنێو پۆلەکانی خوێندن دەوام بکەن یان بەشێوەی ئەلیکترۆنی و ئۆنلاین. ئەگەر قوتابی بە ئەلیکترۆنی و ئۆنلاینیش بخوێنێت، تاقیکردنەوەکانی هەر لەنێو پۆلدا دەکات.


ئەمەریكا: شانازی بە هاوبەشی لەگەڵ كورد دەكەین\nدەیڤید شینكەر یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا بۆ كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست\nبەشداری نەكردنی لیستە كوردستانییەكان لە دەنگدان لەسەر دەركردنی هێزەكانی ئەمەریكا لە عێراق، تا دێت كاردانەوەی دەبێت. ئەمەریكا دەڵێ، شانازی بە هاوبەشیمان لەگەڵ كورد دەكەین، مێژووی ئەو هاوبەشییە بۆ ساڵی 1991 دەگەڕێتەوە.\nئەمڕۆ سێشەم 14ی كانوونی دووەم، دەیڤید شنكەر یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا بۆ كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دیداری لەگەڵ بەرپرسانی كوردستانی و عێراقی لە هەولێر و ئەبوزەبی ئاشكرا كرد.\nشەنكەر لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریكا ئاماژەی بەوە دا، بە بەرپرسانی عێراقیمان راگەیاندووە كە ئەمەریكا نایەوێت شەڕ بەرپا بكات و پابەندە بە هێوركردنەوەی دۆخەكە.\nهاوبەشیمان لەگەڵ كورد دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1991\nیاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا كە لە ئەبوزەبی لەگەڵ محەمەد حەلبووسی سەرۆكی پەرلەمانی عێراق كۆبوونەوەی هەبووە، دواتریش لە هەولێر لەگەڵ بەرپرسانی كوردستانی و عێراقی دیداری هەبووە. گوتی "ئێمە شانازی بە هاوبەشیمان لەگەڵ كوردانی عێراق دەكەین، وای دەبینین ئەو هاوبەشییە ناوەندییە بۆ جێبەجێكردنی زۆر لە ئامانجەكانمان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست".\nزیاتر گوتی "ئەو هاوبەشییە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1991 كە بنیات نراوە، بەردەوامی دەبێت".\nقسەكانی دەیڤید شەنكەر یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا لە كاتێكدایە، لیستە كوردستانییەكان بەشدارییان لە دانیشتنی پەرلەمانی عێراق نەكرد لەسەر دەنگدان بە بڕیاری دەركردنی هێزەكانی ئەمەریكا لە عێراق، تەنانەت زۆرینەی سوننەكانیش بەشدارییان لەو دانیشتنە نەكرد، ئەمەش وایكرد دانیشتنەكە و بڕیارەكەی پەرلەمان، زیاتر بڕیارێكی شیعەكان بێت.


هەڤاڵنامە: یادی بۆردومانی قەڵادزێ لە ٢٤-٤-١٩٧٤\nبەیانی یادی تۆپبارانی شاری قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانییە لە 24-4-1974, ئەو دەم قەڵادزێ بەدەست شۆرشەوە بوو، بەهۆی ئەوەشەوە مامۆستا و خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی روویان کردبووە شۆرش و لەوێ درێژەیان بە خوێندن و زانکۆ دەدا.\nرژێمی عارەبی عێراقی وەک پیشەی هەمیشەیی، لەو رۆژەدا بە خەستی بۆمبابارانی شاری قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانی کرد. لە ئەنجامدا ١٦٣ هاونیشتمانی شەهیدبوون و نزیکەی ٢٠٠ هاونیشتمانیش برینداربوون، کە جگە لە خەڵکی قەڵادزێ، خەڵکی شارەکانی دیکەشی تێدابووە.\nلەنێو قوربانییەکانی ئەو کارەساتەدا ژمارەیەکیان خوێندکار و مامۆستای زانکۆی سلێمانی بوون، بیستوومە و خوێندووشمەتەوە، خوێندکارێک دوای ئەوەی بە بۆمبابارانەکە سەری پەڕاوە، بەبێ سەر تا تەواوبوونی رایکردووە!\nهاونیشتمانیانی قەڵادزێ ساڵی ١٩٨٢ بۆ یادکردنەوەی ئەم یادە خۆپیشاندان و راپەڕینیان دەستپێکردووە و، لە لایەن رژێمەوە بە شێوەیەکی دڕندانە و بە ئاگر و ئاسن، دامرکێندراوەتەوە.\nرۆحی سەرجەم شەهیدانی ئەو کارەساتە ئاسوودەبێت و یادیان بەرزبێت.\nئەم وێنەیە هی ساڵی ١٩٩٢ وە، لە گەڕانی گوگڵ وەرگیراوە\nنێردراوە لە لایەن Heval Nezhad at 1:09 PM


ئایا چ كاتێك نوێژ بە دانیشتنە دروستە؟: ماڵپەڕی وەڵامەکان\nنوێژئایا چ كاتێك نوێژ بە دانیشتنە دروستە؟\nئایا چ كاتێك نوێژ بە دانیشتنە دروستە؟\nنوێژ كردن بە پێوە ڕاوەستان واجبە لەسەر كەسێك تواناى هەبێت ئەگەر نەیتوانى بە دانیشتنەوە نوێژ دەكات لەبەر فەرموودەكەى پێغەمبەرى خوا ﷺ كەدەفەرموێ: (صلِّ قائما ًفان لم تستطع فقاعداً فان لم تستطع فعلى جنب) رواه البخاري وأبوداود وأحمد.\nواتە: بەڕاوەستان نوێژ بكە ئەگەر نەتوانى بەدانیشتویى ئەگەر نەتوانى بە پاڵەوە.\nحوکمى نوێژ کردن لە ژوورێک کە کارى سەرجێی تێدا بکرێ ئایا نوێژکردن دروستە بە جلوبەرگێک کە وێنەى مرۆڤ یان ئاژەڵی لەسەر بێ؟ چ کاتێک قنوت دەخوێندرێت؟ وه ئایا مانای قنوت چی یە ؟ ئەگەر لە كاتی نوێژدا چاوم بنوقێنم دروستە ؟ حوکمی قامەت کاتێک نوێژەکان جەمع دەکرێن\nسەردان: ٢,٥٤٥ بەش: نوێژ\nپرسیاری دواترزۆرجاریش تووشى تەئخیر بوون دێم یان تا دەگەڕێمە ماڵەوە نوێژى عەسر دەبێت. ئایا چى بكەم؟پرسیاری پێشترئایا نوێژى نیوەڕۆ دەكرێتەوە لە دواى نوێژى جمعە بەبەڵگەى تەواوەوە وەڵاممان بدەنەوە