پێشڕەو ئیسماعیل : کاریگه‌ری ئیسلام و جوله‌که له‌سه‌ر یه‌کتری ـ بەشی دوهەم . – WTARIKURD\nپێشڕەو ئیسماعیل : کاریگه‌ری ئیسلام و جوله‌که له‌سه‌ر یه‌کتری ـ بەشی دوهەم .\nچوار خه‌لیفه‌که‌ی په‌یامبه‌ر و ئومەویەکان\nسەدەی هەشتەم ، کاتێك کە ئیسلام و قورئان لە قۆناغی سەرەتاییاندا بون ، موسوڵمانەکان پەنایان دەبردە بەر جولەکەکان بۆ لێکدانەوەی ماناکانی قورئان و تەفسیری قورئان . هەر بۆیە جولەکەکان پایەیەکی تایبەتیان لە کۆمەڵگای ئیسلامیدا هەبوو . ئەوان تەنها کۆمەڵگایەك بون کە ئایینی یەکخواییان ( مۆنۆتیزم ) هەبوو هەر بۆیە لەو بوارەدا خاوەندی کولتور و ئەدەبیاتی دەوڵەمەند بوون . لە سەرەتادا تەنها ئەوان دەیانتوانی لێکدانەوە بۆ قورئان بکەن و ڕونکردنەوەیان سەبارەت بە یەکخوایی لەناو ئیسلام دەدا و لە مانای ( لا الە الا اللە ) قوڵ دەبونەوە . ئایینناسە جولەکەکان بوبونە توێژێكی ناموسوڵمان لە کۆمەڵگای ئیسلام کە لێکدانەوەی قورئانیان کردبووە تایبەتمەندیەك بە خۆیانەوە . ئیبن ئیسحاق یەکێك بوو لە کەسە دیارەکانی جولەکە کە ساڵانێکی دورودرێژ لێکدانەوەی بۆ قورئان دەکرد . تەواوی ئەو سەردەمانەش بە جولەکەیی مایەوە و تەنها لە ساڵانی نزیك بە کۆتایی ژیانی هاتە سەر ئایینی ئیسلام . زۆربەی کارەکانی ئیبن ئیسحاق ناڕەوا و بە مەبەست خراونەتە پاڵ کەسانی تر . ئەوەش بۆ شاردنەوەی ئەو ڕاستیەی کە جولەکەکان لە لێکدانەوەی قورئان دا دەسپێشکەر و پێشڕەوی موسوڵمانان بون .\nیەکەمین قۆناغی داگیرکاری لەشکری موسوڵمانان بە مۆرکی عەرەبیەوە بوو نەك ئیسلامی . لە ڕۆژهەڵاتی ناوەندا دەسەڵاتی بێزەنتیەکان و فارس و شارستانی ئەوان و شارستانی دێرین بونی هەبوو . پەلامار و داگیرکاریەکان بە مۆرکی کۆچەری و خێڵەکیانەوە ئەو شارستانیانەی لەناوبرد . لەبەرامبەر ئەوەدا نەیتوانی ڕاستەوخۆ شارستانیەکی تری لەجێگادا دابنێتەوە . ئەوەش بەمەبەست ئەنجام درا ، چونکە فەرماندە و سەرانی موسوڵمانان نەیاندەویست ئیسلام و بنەماکانی تێکەڵ بە شارستانیەکانی تر ببێت . پاش ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە جولەکەکان و کریستیانەکان هاتنە سەر ئایینی ئیسلام ئیتر نەدەکرا ئەو گۆشەگیریە و پاراستنەی ئیسلام لە کاریگەری شارستانیەکانی تر ڕێگری لێ بکرێت .\nبڵاوبونەوە و گەشەی ئیسلام کاریگەری هەمەجۆرە و گەورەی بۆ سەر ژیان و ئایین و سیستەمی بەیەکەوە ژیانی جولەکەکان هەبو . جولەکەکان بە هۆی ئایینی ئیسلامەوە بە گشتی کەوتنە سنوری وڵاتێك و دەوڵەتێکەوەو لەو ڕێگایەشەوە پاش دابڕانێکی زۆر یەکخرانەوە . جولەکەکانی شام ( سوریا ، لوبنان ، فەلەستین و ئوردن) و میسر لە لایەن موسوڵمانانەوە باشتر مامەڵە دەکران . مامەڵەی موسوڵمانان بە پێچەوانەی مامەڵەی خراپی بێزەنتیەکان و تەواوی کریستیانەکان لەسەردەمی دەسەڵاتیان دا جۆرە متمانەیەکی لە نێوان موسوڵمانان و جولەکەکان دروست کردبو . لە سەردەمی دەسەڵاتی موسوڵمانان لە وڵاتی شام کریستیانەکان لە لایەن فەرماندە و سەرانی موسوڵماناوە وەکو ئەهل کیتاب مامەڵەیان لەگەڵ دەکرا بەڵام لە لایەن کۆمەڵگای موسوڵمانانەوە بە پێچەوانەی مامەڵەی باشیان لەگەڵ جولەکەکان خراپ مامەڵەی کریستیانەکان دەکرا . کریستیانەکان وەکو لایەنگرانی بێزەنتیەکان و کۆڵۆنی پێنجەمی بێزەنتیەکان تێیان دەڕوانرا . هەر ئەو مامەڵە خراپەی موسوڵمانان بوو کە هۆکار بو بۆئەوەی کریستیانەکان ناچاربن بە لێشاو بێنە ناو ئایینی ئیسلامەوە . لە لایەکی ترەوە جولەکەکان تاقیکردنەوەیەکی دێرینیان هەبوو لە مامەڵەیان دا وەکو کەمایەتی بە پیجەوانەی کریستیانەکان کە چەندین سەدە لەو ناوچانەدا دەسەڵاتدار و زۆرینە بوون . هاوتەریب لەگەڵ مامەڵەی باشی موسوڵمانان بەرامبەر جولەکە بە شێوازی جیاواز گوشارێکی زۆر دەخرایە سەر ئەو جولەکانەی کە زمانی عەرەبیان نەدەزانی بۆ فێربون و دوان بەو زمانە و تواندنەوەیان لە کۆمەڵگای عەرەبی ئیسلامی دا .\nجولەکەکان لە دەوڵەتی ئیسلامی دا تەنها لەسەدا یەکی دانشتوانیان پێك دەهێنا بەڵام لەسەدا نەوەدی جولەکەکان لەو دەوڵەتەدا کۆبوبونەوە . پێش هاتنی ئیسلام بۆ وڵاتی شام زۆر لە جولەکەکان بە هۆی مامەڵەی خراپی کریستیانەکان و دەسەڵاتدارانی بێزەنتی لە گوندەکان دەژیان و لەلایەن ئاغا و خانە ناوچەییەکانەوە دەپارێزران . کاتێك ئەو ناوچانە کەوتنە ژێر رکێفی دەوڵەتی ئیسلامی ئیتر لە لایەن خودی دەوڵەت و دەسەڵاتی ئیسلامیەوە دەپارێزران . هەر بۆیە لەگەڵ سەقامگیربونی دەوڵەتی ئیسلامی ئیتر بۆ جولەکەکان دەرگای شار و شارۆچکەکان واڵا بوو کە ئازادانە هاتوچۆی بۆ بکەن یان تیایدا نیشتەجێ بن و پیشە و بازرگانی تیا ئەنجام بدەن . دەسەڵاتدارانی ئیسلام سیستەمی ( زمە ) یان پەیڕەو دەکرد بۆ مامەڵە لەگەڵ دانیشتوانی ناموسوڵمانی ناو سنوری دەوڵەتی ئیسلامی کە پێیان دەوترا ئەهلی زمە ( اهل الذمة ) . جولەکەکانیش وەك ئەهلی کتێب سودمەند بون لە سیستەمی زمە . کە بریتی بوولە وەرگرتنی باجێکی تایبەت و زیاتر لێیان لە بەرامبەر پاراستنیان و ڕیگا پێدانیان بۆ پەیڕەوی ئایینەکەی خۆیان .\nسەرباری کارکردن بە سیستەمی زمە ، کۆمەڵگا و دەسەڵاتدارانی ئیسلام لە چاوەڕوانی و هەوڵی ئەوەدا بون کە ناموسوڵمانەکان بێنە سەر ئایینی ئیسلام . ئایینی ئیسلام هەمیشە بە دوا ئایین و بەرزترین ئایینە ئاسمانیەکان تێی دەڕوانرا . دێرینترین سیستەمی زمە دەگەڕیتەوە بۆ سەردەمی دوهەمین خەلیفەی ئیسلام عومەر کوڕی ئەبو خەتاب و بە ( پەیمانی عومەر ) ناسراوە . یەکەمین پرینسیپەکانی ئەو پەیمانە بریتی بو لەوەی کە کڵێسا و سیناگۆگەکان ڕێگا پێدراون بمێننەوە ، بەڵام ڕێگا بەوە نادرێت کە کڵێساو سیناگۆگی نوێ بنیات بنرێن و ڕێگا پێدراو نیە کە کۆن و داڕماوەکان نوێژەن بکرێنەوە . ئەهلی زمە جگە لەوەی کە باجێکی تایبەت و زیاتریان دەدا ، دەبوایە جۆرێکی تایبەتی جلوبەرگ بپۆشن بەو مەبەستەی لە موسوڵمانان جیابکرێنەوە ، تەنانەت لە حەمامەکانیشدا دەبوایە ئەوە پەیڕەو بکەن . مافی ئەوەیان نەبوو چەکدار بن . مافی سوکایەتی پێکردن و ڕەخنەگرتنیان لە ئایینی ئیسلام نەبوو . بۆیان نەبو لەگەڵ ژنانی موسوڵماندا هاوسەرگیری بکەن .\nسەردەمی عەباسیەکان سەردەمی گەشەی کولتوری و ڕۆشنبیری دونیای ئیسلام بو. هەڵبژاردنی بەغدا وەکو پایتەختی عەباسیەکان لە سوودی جولەکەکان بوو کە ژمارەیەکی زۆریان لە بابل ، نزیك بە بەغدا دەژیان . ئێکسیلارچ نازناوی ڕابەری دونیایی جولەکەکانی تاراوگە بوو لە بابل . ئێکسیلارچ لە بوارەکانی کاروباری دونیاییان دا ڕابەر و نوێنەر و دەمڕاستیان بو لە بەغدا و لە ناو دەوڵەتی ئیسلامدا . گاۆۆن ڕابەری ئایینیان بوو . لە هەمانکاتدا بە کرداری و لە ژیانی کۆمەڵگای جولەکەدا گائۆن پایە و ڕۆڵی گرنگتری هەبو لە ئێکسیلارچ . گاۆۆنیش لە لای خۆیەوە پەیوەندی ڕاستەوخۆی هەبوو بە خەلیفەی عەباسیەکانەوە لە بەغدا . ئەو پەیوەندیە ڕاستەوخۆیەش بنەمایەکی تایبەت و بەهێزی پێدابو لەناو کۆمەڵگای جولەکەکانی تەواوی دەوڵەتی ئیسلامی .\nبە هۆی کاریگەری و وەرگرتنی کولتور و فەلسەفەی گریکی کە هێشتا لە سوریا مابۆوە ، هەروەها وەرگرتن و چونە ژێر کاریگەری حیکمەی فارسی گۆڕانکاری و بەرەوپێشەوە چونی گەورە لە بواری لێکدانەوەی ئایینی ئیسلامی ڕویدا و سەرەتایەکی گرنگ بۆ بنیاتنانێك بۆ تیۆلۆژی ئیسلامی دانرا . ئەگەرچی لە قۆناغێکی سەرەتایی و زانستێکی سادەیا بوو . لە هەمانکاتا بریتی بو لە شێوازێکی ژیان و ئێتیك . فەلسەفەی بونی خوا و چارەنوسدیاری کە لە ژێرکاریگەری هێلێنیزم سەریهەڵدا و لایەنێکی گرنگی ئەو تیۆلۆژیە بوو . ئەم تێڕوانینە نوێیانە بە ڕۆڵی خۆیان کاریگەری گەورەیان کردە سەر سێ شەپۆلی فەلسەفی و تیۆلۆژی جولەکە .\nشەپۆلی یەکەمیان شەپۆلی ئەقڵانی بیرئازاد بو کە کاریگەری گەورەی موعتەزیلەی ئیسلامی بەخۆوە بینی . ئەم شەپۆلە بیرمەندیە تێڕوانینی کلاسیکیان سەبارەت بە خوا و ئافەریدەکردن دەخستە دواوە و پرسیاری ڕەخنەگرانەیان لەو بوارەدا دەخستە ڕو . هیڤی بالچی هەوڵی دەدا گەورەیی خوا بخاتە ژێر پرسیارەوە و نکۆڵی لە بونی بکات . کتێبێکی پێکهاتو لە دووسەد پرسیاری سەبارەت بە تەورات نوسی . بالچی لایەنگرێکی زۆری لەخۆکۆکردەوە و کەوتە ناکۆکی لەگەڵ گاۆۆن .\nشەپۆلی دوهەم : کاراییتەکان بون ئەمانە سەر بە دەستەی ئێکسیلارچ بون . ئەمان ناتەبا و بێباوەر بون بە جولەکە ئەرتۆدۆکسەکان . دەیانەویست بگەڕێنەوە بۆ سەرچاوە بنەڕەتیەکان ، واتە بایبڵی جولەکەکان . دەیانەویست بە شێوازێکی پیتی پەیڕەوی بکەن و وەکو تەنها سەرچاوە بەکاریبهێنن بۆ هەلەخا ( هەلەخا هاوشێوەی شەریعەیە لە ئیسلامدا ) . ئەم شەپۆلە لەژێر کاریگەری پیتیەکانی ئیسلام ( الحرفیین ) دروست بون . تاکو ئێستاش ئەو قوتابخانەیە لە بەشێك لە جیهانی ئیسلام دا باڵادەستن کە دەیانەوێت قورئان و حەدیسی پەیامبەری ئیسلام بە شێوازی پیتی لێکبدەنەوە و پیادەی بکەن کە بە پێچەوانەی ناوەرۆکیەکانن ( الباطنیین ) .\nشەپۆلی سێهەم : ڕابانیم بوو کە لەلایەن سادیە گاۆۆن بنیاتنرا . ئەمەش کاردانەوەیەك بو لەسەر دوو شەپۆلی ناوبراو . ڕابانیمەکان گەلێك بابەتی ئیسلامیان بردە ناو پەیڕەوەکانیانەوە . دەکرێت تێروانینەکانیان بە سیکۆلاستیك بەراوارد بکرێت ( سکۆلاستیك ، بریتی بو لە ئەو شەپۆلە بیریەی کە هەوڵی دەدا ئایینی کریستیانەکان و فەلسەفەی کۆنی گریکیەکان بەیەکەوە بگونجێنێت ) . ڕابانیمەکان خۆیان سەرقاڵی گریمان گەلێك دەکرد کە بونیان لە ژیان و واقیع و دەوروبەردا نەبوو . ئەم پەیرەوەش ئەنجامی کاریگەری ڕەوتی پێنوسیی ئیسلامی ( القلم ) سەریهەڵدا ، کە بریتی بو لە دیالۆگی نێوان فەلسەفە و لاهوتی ئیسلامی کە بەهۆی کراوەیی عەباسیەکانەوە لە ئاستێکی قوڵ و فراواندا ئەنجام دەدرا .\nکاریگەری ئیسلام لە بوارەکانی تیۆلۆگی ، زمان و ڕێزمان و فەلسەفە و ئەدەبی جولەکەدا ڕەنگی دابۆوە . لە ئایینناسی جولەکە و تیۆلۆگیاندا مۆرکیکی کرداریانەی پێوە دیاربو . سادیە گاۆۆن چەندین مەسەلەی لە ( تەناخ ) ی جولەکەکان هەڵبژاراد و لێکدانەوەی بۆ کردن و ناوی لێنان ( لێکدانەوەکان ) . ( تەناخ ، کتێبی پیرۆزی جولەکەکانە کە کریستیانەکان پێی دەڵێن تەوراتی عیبری و دوای ھەندێ گۆڕانکاری و زیاکاری تیاکردن بە ناوی ( پەیمانی کۆن ) هێنراوەتە ناو ئینجیلەوە و لە سێ بەش پێکهاتووە : تۆرا ،” فەرمانەکان ” ، نێڤیم ” کتێبی پەیامبەران ،” کێتۆڤیم ‘ ‘نوسراوەکان ”. )\nبەشێکی زۆر لە نوسینەکان بە پیتی جو ـ عەرەبی دەنوسران واتە بە زمانی عەرەبی و پیتی عیبری . ئەو شێوازی نوسینەی کە جولەکەکانی وڵاتانی عەرەبی تا بەجێهێشتنی ئەو وڵاتانە بۆ ئیسرائیل بەکاریان دەهێنا . لە هەلەخا و لە بابەتەکانی پەیوەست بە حەڵاڵ و حەرام ووشەی ئیسلامی الفقە بەکاردەهێنرا بۆ دانانی یاساکانی ئایینی جولەکە .\nلە ڕێزماندا بنەمای سیستەمی ڕەگی زمانی عەرەبی ( الجذر ) بەکاردەهێنرا ، تاکو ئێستاش لە ڕێزمانی عیبریدا ڕەگی ( قتل ) وەکو لاسایی و وەرگیراوەیەك لە ( فعل) ی عەرەبیەوە بەکاردەهێنرێت.\nلە ئەدەب و شیعری ئیسلامیدا کە تاکو سەردەمی گەشەی عەباسیەکان مۆرکێکی ئایینی پێوە بوو ، گۆڕا بۆ ئەدەبێکی سیکولارب. ئەم گۆرانکاریەش گوێزرایەوە ناو شیعر و ئەدەبی جولەکەب. تەنانەت بابەتە شیعریەکانی جولەکە بووە هەمان بابەتی سەردەمی شاعیرە موسوڵمانەکان لەناویاندا شەراب و نێربازی کە یەکێك لە بابەتە باوەکانی شاعیرانی عەرەبی زوبانی ئەو سەردەمە بونب.\nکۆتایی بەشی دوهەم\n– له‌یه‌ك هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی ئیسلامی و قۆناغی گه‌شه‌داری ئه‌نده‌لوس\nسه‌چاوه کوردی و عه‌ره‌بیه‌کان\nـ فصول من تاريخ الإسلام السياسي ، هادی العلوی نیقوسیا ،١٩٩٥\nـ علی ابراهیم حسن ، التاریخ الاسلامی العام ، القاهرة ، ٢٠٠٥\nـ مەریوان هەڵەبجەیی ، سێکس و شه‌رع و ژن له مێژووی ئیسلام دا ، ٢٠٠٥\nسه‌رچاوه ئینگلیزی و ئه‌ڵمانی و هۆڵه‌ندیه‌کان\n– David Biale (ed.), Cultures of the Jews, New York, 2002, 1196 p.\n-Tilman Nagel, Geschichte der islamischen Theologie. Von Mohammed bis zur Gegenwart, München, 1994, 269 p.\n– A. van der Heide, Jodendom, Kampen, 2006, 190 p.\n– Emilio Platti, Christendom en islam, syllabus bij het vak christendom en islam, Leuven, 2004-2005, 157 p.\n– Ibn Ishaak, Het leven van Mohammed, Amsterdam, 2000, 288 p.\n– R. Detrez, ‘Het Osmaanse millet-systeem’, in: R. Detrez en J. Blommaert (eds.), Nationalisme. Kritische opstellen, Berchem, 1994, pp. 290-303.\nLatest posts by پێشڕەو ئیسماعیل (see all)\nپێشره‌و ئیسماعیل : کاریگه‌ری ئیسلام و جوله‌که له‌سه‌ر یه‌کتری ـ بەشی سێهەم . - 2016-04-14\nپێشڕەو ئیسماعیل : کاریگه‌ری ئیسلام و جوله‌که له‌سه‌ر یه‌کتری ـ بەشی دوهەم . - 2016-04-08\nپێشره‌و ئیسماعیل : کاریگه‌ری ئیسلام و جوله‌که له‌سه‌ر یه‌کتری . - 2016-04-01\nلەئەگەری سەردانی سەرۆکی پەڕلەمانی کوردستان بۆ ئەمریکا ، پارتی بێزارکردووە .\nعیماد عەلی : ئەمریکا دەتوانێت مامەڵە لەگەڵ ئەڵتەرناتیڤی تورکیادا بکات ؟


کەش و هەوای ئەمرۆ و سبەینێ بڵاوکرایەوە – لڤین پرێس\nکەش و هەوای ئەمرۆ و سبەینێ بڵاوکرایەوە\nبه‌پێی پێشبینیه‌كانی كه‌شناسی هه‌رێمی كوردستان بێت، ئه‌مرۆ و سبه‌ینێ كه‌شوهه‌وا ناجێگیر ده‌بێت، هه‌ور و باران و هه‌وره‌تریشقه‌ی ده‌بێت.\nکەشى پێشبینیکراوى ئەمڕۆ چوار شەممە و سبەى پێنج شەممە .\n*کەش/ ئاسمان پەلە هەر بۆ نیمچە هەور دەبێت پاشان دەگۆرێت بۆ هەوری تەواو لەگەڵ بارینی باران لە کاتەکانی ئێوارەو دەرنگانی شەودا ئەگەری هەورە تریشقەش هەیە لەگەڵ بەرز بوونەوەی پلەی گەرمی لەنێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*خێرایى با/ لە نێوان (5—10 ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*مەوداى بینین/ (9 — 10) کم\n*نزمترین پلەى گەرماى تۆمارکراو / 11 پلەى سیلیزى\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 21 پلەى سیلیزى\n*کەش/ ئاسمان نیمچە هەور بۆ هەورى تەواو دەبێت لەگەڵ بارینی نمە باران لەکات و شوێنی جیاوازدا وە ئەگەرى هەورە تریشقەش هەیە لەگەڵ دابەزینی پلەکانی گەرمی لە نێوان 3 تاکو 4 پلە لەگەڵ بارینی بەفرێکی کەم لە ناوچە شاخاویە سنوریەکان.\n*خێرایى با/ لە نێوان (10—15 ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*نزمترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو / 8 پلەى سیلیزى\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 18 پلەى سیلیزى\n*کەش/ ئاسمان لەنێوان پەڵە هەورو نیمچە هەور دەبێت لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لە نێوان 3 تاکو 4 پلە لەگەڵ بارینی نمە باران لەناوچە شاخاویەکان .\n*خێرایى با/ لە نێوان (10– 15) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*نزمترین پلەى گەرماى تۆمارکراو / 8 پلەى سیلیزى .\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 20 پلەى سیلیزى .\n*سبەى پێنج شەممە .\n*کەش/ ئاسمان لەنێوان نیمچە هەورو هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بارینی نمە باران لەکات و شوێنی جیاوزدا لەگەڵ نزم بوونەوەی پلەی گەرمی لە نێوان 3 تاکو 4 پلە لەگەل زیاد بوونی خێرای با .\n*مەوداى بینین/ (8 — 10) کم .\n*نزمترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو / 6 پلەى سیلیزى .\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 17 پلەى سیلیزى .\n*ئەمڕۆ چوارشەمە ..\n*کەش/ ئاسمان هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بارینی باران بەدرێژای کاتەکان لە دوای نیوەرۆ رێژەی باران بارینەکە زیاد دەکات و هەندێک جار هەورە تریشقەی لەگەڵدایە لەگەڵ بارینی بەفرێکی کەم لەناوچە شاخاویە سنوریەکان .\n*خێراى با/لە نێوان (10—15) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*نزمترین پلەى گەرماى تۆمارکراو / 9 پلەى سیلیزى .\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 17 پلەى سیلیزى.\n*سبەى پێنج شەممە ..\n*کەش/ ئاسمان هەوری تەواو دەبێت لەگەل بارینی نمە باران لەکاتەکانی دوای نیوەرۆ لەگەڵ بارینی بەفرێک کەم لەناوچە شاخاویەکان لەگەڵ نزم بوونەوەی پلەی گەرمی لەنێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*ئەمڕۆ چوارشەمە .\n*کەش/ ئاسمان سامال و پەڵە هەور دەبێت لەگەل بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لە نێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*خێراى با/لە نێوان (5—10 ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*مەوداى بینین/ ( 9 ـــ 10 ) کم .\n*نزمترین پلەى گەرماى تۆمارکراو / 11 پلەى سیلیزى .\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 24 پلەى سیلیزى.\n*کەش/ ئاسمان پەڵە هەورو نیمچە هەور دەبێت لەگەڵ نزم بوونەوەی پلەی گەرمی لە نێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*خێراى با/لە نێوان (10—15 ) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*بەرزترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو/ 20 پلەى سیلیزى\nکەشى پێشبینیکراوى ئەمڕۆ چوارشەمە و سبەى پێنج شەممە .\n*کەش/ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت لەگەڵ بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەنێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*خێرایى با/ لە نێوان (5– 10) کم لە کاتژمێرێکدا دەبێت .\n*نزمترین پلەى گەرماى تۆمارکراو / 7 پلەى سیلیزى .\n*کەش/ ئاسمان لەنێوان نیمچە هەورو بۆ هەوری تەواو دەبێت لەگەل بارینی نمە باران لەکاتەکانی دوای نیوەرۆ لەگەڵ نزم بوونەوەی پلەی گەرمی لەنێوان 3 تاکو 4 پلە .\n*نزمترین پلەى گەرماى پێشبینیکراو / 5 پلەى سیلیزى .\nزێلێنسکی: داوا لە ژاپۆن دەکات سزاکانی سەر ڕووسیا زیاتر بکات\nسەدر سوپاسی ئەندام پەرلەمانە سەربەخۆکان دەکات


تورکیا چی دەوێ؟ “میساقی میللی” چیە؟ – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on حوزه‌یران 20, 2020 573 جار بینراوە 0 سەرنج\nئەمە نەیەکەمین جارە سوپای تورکیا هێرش دەکاتە سەر هەرێمی کوردستان، نە دوا جاریش دەبێ. بەڵام ئایا ئەم هێرشەیش هەر لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنە وەرزییەکانی پێشوودایە بە بیانووی “لیدانی گەریلاکانی پەکەکە”، یان لەم کاتەدا بەدیاریکراوی ئامانج و مانایەکی تری هەیە؟\nپێش ئەوەی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە، باشتر وایە سەیری وێنە گەورەکە بکەین. لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا، تورکیای ئەردۆغان هەوڵێکی زۆری داوە بۆ ئەوەی لە پێستی خۆی دەرچێت و بە هەنگاوی عەمەلی، وەک ئەو خەیاڵەی لە مێشکیدایە نفووزو دەسەڵاتی تورکیا وەک سەردەمی ئیپراتۆرییەتی عوسمانی بەرفراوان بکات. ئەگەر دروشمی کەمالییەکان ئەوە بوو چوارچێوەی سنووەرەکانی “میساقی میللی: سوێند یاخود پەیمانی نەتەوەیی” نەبەزێنن، تورکیای ئەردۆغان دروشمی “گەڕانەوە بۆ مەزنیی دەوڵەتی عوسمانی”ی هەڵگرتووە (دواتر دێمە سەر میساقی میللی). بە کردەوەش رۆژ بە رۆژ نفووزی سیاسی و ئەمنی و عەسکەریی خۆی لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا فراوان دەکات. جگە لە هەوڵدان بۆ هەیمەنەی سیاسی و سەبازیش، چاوی بڕیوەتە سەرچاوەکانی وزە لە ناوچەکەدا. هەر لە نەوتی لیبیاو کەناراوەکانی دەریای سپی ناوەڕاستەوە، تا دەگاتە رۆژاواو باشووری کوردستان.\nئەردۆغان ئەمڕۆ دەیەوێ بە جیهان بڵێت، چیدی تورکیا وڵاتێکی لۆکاڵی نیە، بەڵکو هێزێکی گەورەیەو بەشدارە لە کێشانی نەخشەی سیاسیی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا. دەیەوێ بڵێ لە هەموو رووداو و مەیدانێکی ململانێی ناوچەکەدا تورکیا گەمەکەرێکی سەرەکییەو رێگە بە هیچ پێشهات و گۆڕانکارییەک نادات کە بەرژەوەندییەکانی ئەو لەبەرچاو نەگرێت. ئەوەتا لە کەناراوەکانی لیبیادا تەحەدای هێزی دەریایی فەرەنسا دەکات، لە سووریاو رۆژاوای کوردستان لە ئەمەریکا یاخی دەبێ و لەگەڵ رووسیا پەیمان دەبەستێ، لەسەر پەتی ناکۆکییەکانی خۆرهەڵات و خۆرئاوا یاری دەکات…هتد. لەسەر ئەرزی واقیعیش تا ئێستا بۆی چۆتەسەر.\nئەوەی گرنگە وەبیر خۆمانی بهێنینەوە ئەوەیە، لەم ساڵانەی دواییدا تورکیا بۆ هەر وڵاتێک چووبێت و دەستی خستبێتە کاروباری هەر وڵاتێکەوە، جێ پێی سیاسی و سەربازیی خۆی قایم کردووەو جێی نەهێشتووە. لەوەش گرنگترو بۆ ئێمە مەترسیدارتر ئەوەیە، ئەگەر تورکیا لە وڵاتە دوورەدەستەکاندا تەماعی ئابووری، سیاسیی و فراوانکردنی “ناوچەی نفووز”ی هەبێت، ئەوا لە کوردستاندا تەماعی داگیرکاریی هەیە. چونکە تەنانەت بەپێی ئەو سنوورانەش کە “میساقی میللی” دەستنیشانی کردووە، باشوورو رۆژاواوی کوردستان بەشێکن لە تورکیا، وەک لە نەخشەکەدا بە روونی دیاریکراوە. خودی ئەردۆغانیش ئەم تەماعەی نەشاردۆتەوەو هەندێک جار بە ئاشکرا ویلایەتی مووسڵی وەک خاکی تورکیا لەقەڵەم داوە. بۆ نموونە لە مانگی ١١ی ساڵی ٢٠١٦دا دەڵێت : “ئەگەر دەیانەوێ بزانن مووسڵ بۆ ئێمە مانای چیە، با بڕۆن میساقی میلل بخوێننەوە”.\n“میساقی میللی” چیەو سنوورەکانی تورکیای چۆن دەستنیشان کردووە؟\nپاش شکستی عوسمانییەکان لە جەنگی یەکەمی جیهانیدا، لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩١٨دا رێکەوتننامەی مودرۆس بۆ وەستاندنی شەڕ لەنێوان دەوڵەتی عوسمانی و دەوڵەتە هاوپەیمانەکاندا ئیمزا کرا. بەوپێیەش هێزە هاوپەیمانەکان زۆربەی ناوچە گرنگ و ستراتیجییەکانی دەوڵەتی عوسمانییان داگیر کرد، لەوانە: ئەستەمووڵ و گەلێک لە شارە گرنگەکانی تر… پاشان سوپای بەریتانیا لە ١٥ی تشرینی دووەمدا (واتە ١٦ رۆژ دوای ئیمزاکردنی رێکەوتننامەکە)، ویلایەتی مووسڵی داگیر کرد.\nئەم شکست و داگیرکارییە، بووە مایەی سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکی زۆر لە ناوچە جیاوازەکانی تورکیای ئێستادا. سەرباری خۆپیشاندان و چووڵانەوەی جەماوەریی بەرفراوان لە شارە گەورەکانی وەک ئەستەمووڵ، کۆمەڵێک رێکخراوی بەرگریش پێک هاتن کە بە “جەمعییەی مودافەعەی حقوق: کۆمەڵەی داکۆکی لە مافەکان” دەناسران. لەم دۆخەدا مستەفا کەمال کە ئەفسەرێکی پلە بەرزی سوپای عوسمانی بوو، بە رەزامەندیی سوڵتان محەممەدی شەشەم خۆی گەیاندە ناوچەی ئانادۆڵ و باکووری کوردستان. پەیوەندیی بە ئەفسەرو کەسایەتییە خاوەن نفووزو دەسەڵاتەکانەوە کرد، زۆربەیانی لەدەوری خۆی کۆکردەوەو جووڵانەوەیەکی دژی “داگیرکاری” و بە ئامانجی وەدەرنانی هاوپەیمانان و هێزەکانی یۆنان دەست پێکرد، کە دواتر لە ئەدەبیاتی تورکیای هاوچەرخدا بە “کورتولوش ساواشی: شەڕی رزگاری” ناسرا. لەکاتێکدا کە سوڵتان محەممەدی شەشەم لە ئەستەمووڵ لەژێر دەستی ئینگلیزەکاندا بوو و هیچ دەسەڵاتێکی راستەقینەی نەبوو، رۆژ بە رۆژ بزووتنەوەکەی مستەفا کەمال گەورەترو بەهێزتر دەبوو.\nلەنێوان ٤-١٢ی ئەیلوولی ١٩١٩دا، مستەفا کەمال و هاوەڵەکانی کۆنگرەیەکیان لە شاری سیواس رێکخست. لەو کۆنگرەیەدا بنەما سەرەکییەکانی جووڵانەوەکەو بەرنامەی کارکردنی لە دەقێکدا داڕێژران کە بە “میساقی میللی” ناسراوەو لە شەش مادە پێکهاتووە. ئەم پەیمانە سنوورەکانی تورکیای نوێ بەو هێڵە دەستنیشان دەکات کە لە رۆژی ئیمزاکردنی رێکەوتننامەی مودرۆسدا لە نێوان هێزەکانی دەوڵەتی عوسمانی و دەوڵەتانی هاوپەیماندا هەبووە. واتە باشوورو رۆژاوای کوردستانیش بە بەشێکی “دانەبڕاوی دەوڵەتی تورکیا” دەزانێت کە “بەهیچ شێوەیەک قابیلی دابەشکردن نیە”. چونکە بە خوێندنەوەی کەمالییەکان، دەبوو لە ٣٠ی تشرینی یەکەمەوە هەموو شەڕو “داگیرکارییەک” رابگیرێ و ئەوەی تا ئەو رۆژە بە شەڕ لەلایەن هاوپەیمانەکانەوە داگیر نەکراوە، خاکی تورکیایە. بۆیە جەختیان لەوە دەکردەوە کە “داگیرکردنی” ویلایەتی مووسڵ “پێشێلکردنی رێکەوتننامەکەو یاسای نێودەوڵەتییە”و ئامادە نەبوون دانی پێدا بنێن.\nبەکورتی، زۆرینەی هێزە سیاسیەکانی تورکیای ئەمڕۆ بە عەلمانی و ئیسلامی و تۆرانییەوە، سەرباری هەموو ناکۆکییەکانیان، ئەگەر لەگەڵ سیاسەتە بەرزفڕەکانی ئەردۆغانیش نەبن، ئەوا بێگومان لانیکەم لە دیاریکردنی سنوورەکانی تورکیادا بڕوایان بە هێلە گشتییەکانی “میساقی میللی” هەیە، ئەگەرچی رەنگە هەندێکیان راشکاوانە راینەگەیەنن.\nبە کورتی هەموو ئەو دراوە مێژوویانەو ئەو عەقلییەتە سیاسی و ئایدۆلۆجییەی ئەمڕۆ لە تورکیادا باڵادەستە، پێمان دەڵێ لەشکرکێشیی تورکیا بۆباشوورو رۆژاوای کوردستان، بۆ ئێمە گەلێک مەترسیدارترە لە هەموو سەرکێشییەکانی دیکەی ئەردۆغان لە ناوچەکەدا. ئەوەتا بەرپرسێکی باڵای تورکیش بە ئاژانسی رۆیتەرز دەڵێت: “لەو ناوچانەدا کە ئۆپەراسیۆنەکەی تێدا ئەنجام دەدرێت، بنکەی سەربازیی نوێ جێگیر دەکەین”. ئەمەش ئاماژەیەکی روونە کە تورکیا هاتووە بۆئەوەی بمێنێتەوەو کێشەی گەریلاکانی پەکەکە تەنها بیانووە. راستییەکەی ئەوەیە لە هەلێک دەگەڕێن بۆ ئەوەی بە سوود وەرگرتن لە کێشەو ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە لەلایەک و، لاوازی و ناکۆکیی هێزەکانی کوردستان و تەسلیمبوونیان بە ئەمری واقیعی “تورکیای زلهێز!” لەلایەکی دیکەوە، پلانی لکاندنی کوردستان بە تورکیاوە جێبەجێ بکەن. پرسیارەکە ئەوەیە: ئاخۆ حیزب و سەرکردەکانی ئێمە لە گەورەیی مەترسییەکە تێناگەن، یاخود تێدەگەن و وەکو هەمیشە شەڕە سووک و بچووکەکانی بەرژەوەندییە کانی خۆیان لە رووبەڕوو بوونەوەی ئەو مەترسییە لا گرنگترە؟\nبڵاوکراوەی پێشووشەڕەڤان، یادەوەری پزیشکێکی ئازارشکێن\nبڵاوکراوەی نوێتر هاوارى نائومێدى


لەنێوبردنی ئاسەوارە مێژووییەکان لە کوردستان بەردەوامە\n13:25 - 17 خەرمانان 2719\nکوردستان میدیا: ئاسەوارە مێژووییەکان بەردەوام لە کوردستان لەنێو دەبرێن و بەرپرسانی دەستنیشاندەی ڕێژیم لەو پێوەندییەدا هەڵوێستێکی بەجێیان نییە و تاوانەکان بۆ خەڵک دەگەڕێننەوە.\nئیدارەی میراتی کولتووریی ڕێژیم لە کرماشان، چەند ڕۆژ پێش ئێستا، هەواڵی دۆزینەوەی ئاسەوارێکی مێژوویی کە ڕەشەمەی ساڵی ١٣٩٧ی هەتاوی دۆزرابووەوە، بڵاو کردەوە کە خاوەن مێژوویەکی ٣ هەزار ساڵەیە و لە ئێستادا بەتەواوەتی لەنێو براوە.\nباس لەوە دەکرێت کە ئەو ئاسەوارە مێژووییە پەیوەندیدار بە سەرکەوتنەکانی "ئایدین سین"، پادشای دەوڵەتی "سیمۆرۆمـ"ـە.\nئەو نیگارە و زۆربەی نیگارە هەڵکەندراوەکانی دیکە کە لە پارێزگای کرماشان و باشووری کوردستان بیندراونەتەوە، بەڵگەیەکن لە کۆنترین سنوورە سیاسییەکانی دنیای باستان، لە سەرەتاکانی هەزارەی دووەمی پێش زایین، لە ناوچەی زاگرۆسدا.\nنموونەکانی ئەم ئاسەوارە مێژووییە کە بە شێوەی نیگار هەڵکۆڵدراوە، لە چەند شاری دیکەی باشووری کوردستان دۆزراوەتەوە، لەوانە: "بینینەوەی چەند پارچە بەردێک بە نیگاری سەرکەوتنی ئەو پادشایەوە لە گوندی بەردی سانجیانی ناوچەی بێتواتەی سەر بە بەشی ڕانیە، سەر بە پارێزگای سلێمانی، کە لە ساڵی ١٩٧١دا لە لایەن مۆزەخانەی ئیسرائیلەوە، لە پیاوێکی خەڵکی ئورووپا دەکڕدرێتەوە".\nهەروەها بردنی ٣ پارچە بەردی تر، لە ساڵی ١٩٧٧ی زایینیدا کە تەواوکەری هەمان بەردن کە نیگارەکەی لێ کێشراوەتەوە و دۆزینەوەی پارچەبەردێکی دیکە لە گوندی "قەرەچەتانـ"ـی سەر بە پارێزگای سلێمانی کە ئاماژە بە هەمان مێژوو و ڕووداو دەکات.\nلەنێوبردنی ئەو ئاسەوارە مێژووییانە و بێکیفایەتیی بەرپرسانی ڕێژیمی ئێران، بەنیسبەت پاراستن و سەرنیاکردنەوەی ئەو ئاسەوارانە، لەنێوبردنی سیستماتیک و بەرنامە بۆ داڕێژراوی داگیرکەرە، بۆ سڕینەوەی مێژوو و شوناسی نەتەوە بندەستەکان.


زایینی: ١٩-٠١-٢٠١٨ - هەتاوی: ١٣٩٦/١٠/٢٩ - ١١:١٤ تاران\nکوردستان میدیا: ڕێکخراوی چاوەدێرانی مافی مرۆڤ، لە ڕاپۆرتی ساڵانەی خۆی ڕایگەیاندووە، کردەوەکانی ڕێژیمی ئێران لە ساڵی ٢٠١٧دا لە بواری مافی مرۆڤ، دڵتەزێن و خەماوی بوون.\nئەم ڕێکخراوەیە لەم ڕاپۆرتەدا، "ئامرازەکانی سەرکوتکاری هێزە ئەمنییەتییەکان، دەزگای قەزایی و ناوەندە ناهەڵبژاردەکانی وەکوو شۆرای نیگابان"ی ڕێژیمی بەوە تۆمەتبار کردوون، کە کونتڕۆل کردنی کەشی سیاسی و پێشێل کردنی مافەکانی مرۆڤیان لە ئێراندا بووژاندۆتەوە.\nلە درێژەی ئەم ڕاپۆرتەدا، باس لە دەسبەسەر کردنی دەیان ڕۆژنامەوان، چالاکی کرێکاری و ڕاگەیندراوە کۆمەڵایەتییەکان کراوە.\nهەر لەم بارەوە، پێشتر گرووپەکانی داکۆکی لە مافی مرۆڤ ڕایانگەیاندووە، کە ڕێژیمی ئێران هەتا کۆتایی ساڵی ٢٠١٧ی زایینی، لانیکەم ٤٧٦ کەسیان لە سێدارە داوە و چوار کەسیش کە تەمەنیان لە ١٨ ساڵ کەمترە بە تاوانی کوشتنی بەئەنقەست بە ئێعدام مەحکووم کردووە.\nهەر لەم ڕاپۆرتەدا باس لە سیاسەتی هەڵاواردنە مەزهەبی، ڕەگەزی و زایەندییەکان کراوە و هەروەها ئاماژە بە نابەرانبەری لە هاوسەرگیری و تەڵاق، میراتگیری، سەرپەرەستیی منداڵان و نایەکسانی لە نێوان پیاوان و ژنان لە لایەن دەزگای قەزایی و ناوەندە بڕیاردەرەکانی ڕێژیم کراوە.\nبە وتەی چاوەدێرانی مافی مرۆڤ ژنانی ئێرانی لە بواری ئابووری و کاردا لە پەراوێز خراون و تەنیا ١٦ لەسەدیان وەکوو هێزی کار لە قەلەم دەدرێن، لە حاڵێکدا حەسەن ڕۆحانی لە کاتی هەڵبژاردنەکانی سەرکۆماریدا ڕەخنەی لە هەڵاواردنە زایەندییەکان گرتبوو و وادەی دابوو، "کە ڕێژەی بەشداریی ژنان لە پۆستە بەڕێوبەری و بڕیاردەرییەکاندا بەرز بکاتەوە"، بەڵام هەتا ئێستە هیچ ژنێکی وەکوو وەزیر هەڵنەبژاردووە.


بەکەلتوور کردنی خوێندن یا خوێندنەوە؟\nخوێندن و خوێندەواری ئەو بوارەی لەهەر کاتێک و قۆناغێک باسی لێوە بکەین و لێی بدوێن کاتێتی و نە نوێیە و نەکۆن دەبێت، ئەو بوارەی لەهەر کۆمەڵگایەک و لەناو هەر گەل و نەتەوەیەک، ئەگەر بە زمانێکی سادەش گوزارشتی لێبکەی هەر ئەوەیە کە، خوێندن و خوێندەواری هۆکارێکە بۆ پێشکەوتن و بەرەو پێشچون و هۆشیاری .\nوەک چۆن دەبێتە هۆکارێکی گرنگ بۆ خۆشگوزەرانی و ئارامی و لێکتێگەیشتن و ئاسودەیی بۆ تاکەکانی نێو کۆمەڵگا جیاوازەکان . جگە لە فەراهەم کردنی بەختەوەری لە ژیانێکی بەردەوام، بەهەمان شێوە داهاتویەکی گەش بۆ نەوەکانیش مسۆگەر دەکات .\nزانست و زانیاری کە زادەی خوێندەوارین، کۆمەڵگایەکی تەندروست و ئارام و پڕ لە ڕەفاهیەت و وەک یەکی کۆمەڵایەتی و داد و یەکسانی و هەموو بوارەکانی تری ژیانی مرۆڤ و مرۆڤایەتی فەراهەم دەکات . هۆکارێکی گرنگە کە کۆمەڵگایەک لە کۆمەڵگایەکی تر جیادەکاتەوە، تەنانەت هەڵسوکەوتی ڕۆژانەش لە نێوانی تاکەکانی کۆمەڵگا جیا دەکاتەوە. ئەگەر سەیری هەر ئاینێک بکەی جا ئاسمانی بێت یا نا ئاسمانی ئاینێک نابینیەوە کە بە گرنگی پێدانێکی زۆر باسی خوێندن و خوێندەواری نەکردبێت، کە ئێمە دەزانین ئاینەکان بۆ پێشڕەوایەتی و ڕۆشنگەرایی ژیانی مرۆڤەکان هاتونە بوون .\nئەوەی من دەمەوێت قسەی لە بارەوە بکەم گرنگی خوێندن و خوێندەواری نیە تا لە وتارێک و بابەتێکی وادا قسەی لەسەر بکەین، ئەوەی مەبەستی منە دەمەوێت لەنێوان بەکەلتوورکردنی خوێندن و بەکەلتوورکردنی خوێندنەوە لە کۆمەڵگای کوردەواری قسەی لەسەر بکەم . یا بە مانایەکی تر پرسیار بکەین و بڵێین ئایا ئێمە بە کەلتوورکردنی خوێندنمان تێپەڕاندوە تا ئێستا داوای بە کەلتوورکردنی خوێندنەوە بکەین ؟ چونکە زۆر جار لێرەو لەوێ گوێ بیستی ئەوە دەبین کە پێویستمان بە (بەکەلتوورکردنی خوێندنەوە ) هەیە کە ئەمە ڕاستیەکی حاشاهەڵنەگرە و پێویستیەکی ژیاریە، بۆ ئاشنایەتی و گەشەکردن و فراوانبونی زانیاریەکانی مرۆڤ .\nبە باوەڕی من، ئێستا لە قۆناغێکین پێویستمان بە بەکەلتورکردنی خوێندن هەیە بەتایبەت دوای ئەو دۆخە نەخوازراوەی هەرێمی پێدا تێپەڕ بوو یاخود بڵێم تێیدا گوزەر دەکات . کە دەکرێ بەچەند خاڵێک جیا بکرێنەوە .\nئەو هۆکارانە چین کە وای کردوە دوورکەوتنەوە لە خوێندن بەرەو دیاردەبوون هەنگاو بنێ ؟ وە چۆن دووبارە پێویستمان بە بەکەلتوورکردنی خوێندن هەیە ؟\nیەکەم / دانەمەزراندن و لەبەرچاونەگرتنی هەوڵ و ماندوبونی چەندین ساڵەی خوێندکار و دیارنەبوونی داهاتوی خوێندکار و بێ هیوابونی تەواوەتی لەوەی خوێندکار بیر لە وازهێنان بکاتەوە نەک بەردەوام بوون لە خوێندن . یاخود نەهاتنەوەی ناوی خوێندکاران لە زانکۆوپەیمانگاکان و دوای بڕینی قۆناغی ئامادەیی چونەوە ماڵێی خوێندکار نەک درێژەدان بە خوێندن کە هۆکارێکی گرنگە بۆئەوەی لە کۆمەڵگای ئێمەدا دوورکەوتنەوە لە خوێندن برەو بسەنێ نەک بەرەو خوێندن و ڕوو لە فێربوون . کە ئەمە دەکرێت بە دامەزراندن و جیاوازی نەکردن لە دامەزراندن و وەرگرتنی زیاتری خوێندکار و ڕێزگرتن لە ماندووبونی چەندین ساڵەی دەرچوان بەشێک لە نیگەرانیەکان بڕەوێنێتەوە و هاندەرێکی باش بێت بۆ دوبارە گەڕانەوەی ئومێد بە خوێندن و خوێندەواری .\nدووەم / بێ ئەرزشکردنی بڕوانامە و خاوەن بڕوانامەکان ئەمە هۆکارێکی کاریگەرە کە وا دەکات بێ ئومێدی پەخش بکرێت . کاتێک خاوەن بڕوانامەیەک لەو پەڕی ژیان و گوزەرانی خراپ دایە و موچە خۆرو بڕوانامەدارەکان لە ناویشیاندا چینی مامۆستایان بەهۆی نەبونی موچەو کەمی مووچە لە ژیانێکی خراپدا گوزەر دەکەن، هۆکارێک دەبێت بۆ ساردبونەوەی خوێندکار لە خوێندن بەتایبەت کە ڕۆژانە بەریەک کەوتن لە نێوان خوێندکارو مامۆستایاندا هەیە .\nکە دەکرێت بە فەراهەمکردنی ژیانێکی شایستە بۆ مامۆستایان و بڕوانامەدارەکان لە ڕێگەی دابینکردنی موچەی شایستە و ژیانێکی شایستە هەموو ئەم نیگەرانیانە بڕەوێنرێنەوە ببێ بە هاندانێکی گرنگ بۆ بەردەوامبوون لە خوێندن و هەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی بڕوانامە و پلەی باڵا .\nسێ یەم / جیاکاری لە شێوازی دامەزراندن و بڕی موچە، کاتێک دەرچویەکی زانکۆ یا خاوەن بڕوانامەیەک دانامەزرێ بەڵام بە پێچەوانەی ئەمە کەسانێک لە هێزە سەربازیەکان بە موچەیەکی زۆر و بەرز دادەمەزرێن، ڕێک دەبێت بە هۆکارێک بۆ ساردبونەوە لە خوێندن کە بەداخەوە ئەمە تەنها کاریگەریەکەی تەنها لەسەرخودی خوێندکار جێناهێڵێت و بەشێک لە دایکان و باوکان و کەسوکاری خوێندکاریش ئەم هۆکارە کاریگەری لەسەرکردوون .\nبۆ نەمانی ئەم هۆکارە گرنگ و کاریگەرە پێویست بەوە دەکات ئەم جیاکاریە زۆر و نا واقعیە بنەبڕ بکرێت و ئەم هاندانە نەمێنێت کە خەڵک واز لە خوێندن بێنن و بەرەو هێزە چەکدارەکان ڕابکێشرێن بۆ دامەزراندن بە بێ بڕوانامە و لەم لاوەش خاوەن بڕوانامە بۆ شوێنە مەدەنی و کەرتە خزمەتگوزاریەکان چاوەڕێی دامەزراندن بکەن ئەگەر بەموچەیەکی کەمیش بێت .\nچوارەم / بە پارەکردنی خوێندن یا بە ئەهلی کردنی خوێندن\nکاتێک ساڵانە خوێندکارێکی زۆر ناویان لە زانکۆ و پەیمانگا حکومیەکان دەرناچێ ( جا بەهۆکاری کەمکردنەوەی ڕێژەی وەرگرتنی خوێندکار بێت یا نزمی نمرە ) هۆکارێکە بۆ ئەوەی بەشێکی خوێندکاران هەر لە سەرەتاوە بێ ئومێد بێت و ئەو بیرە لای خۆی گەڵاڵە بکات کە ئەو ناتوانێت لە زانکۆوپەیمانگای حکومی درێژە بەخوێندن بدات و توانای داراییش ڕێگرە لە زانکۆوپەیمانگای ئەهلی بخوێنێ کەواتە بوو بە هۆکارێک بۆ ساردبونەوەودابڕان لە خوێندن .\nبۆیە بۆ تێپەڕکردنی ئەم بێ ئومێدیە دەبێت حکومەت ڕێژەیەکی زۆر لە خوێندکاران لە زانکۆوپەیمانگا حکومیەکان وەربگرێت ئەگەر بڕیارە خوێندن بەخۆڕایی بێت .\nپێنجەم / سیستەمی پەروەردە و وەک یەکی لە خوێندن\nمەنهەج و شێوازی خوێندن و تێکەڵ کردنی بە سیستەمێک کە لەگەڵ هەڵومەرجی کوردستان ناگونجێت و جیاکاری لە نێوان خوێندنگا ئەهلیەکان و خوێندنگا حکومیەکان لە ڕوی مەنهەج و سیستەمی خوێندن بەهەمان شێوە هۆکارێکی بێ ئومێدبونە . خوێندک\nدوورکەوتنەوە لە خوێندن و فێربوون و تەواوکردنی خوێندن و بەدەستهێنانی بڕوانامە خەریکە ببێت بە باو و گەشە دەکات .\nبۆیە پێویستە بە کارکردن لەسەر هەریەک لەمانە و دۆزینەوەی چارەسەر و بنەبڕکردنی لایەنە نەرێنیەکانی کە بونیان هەیە خوێندن بکەین بە کەلتوور و ڕۆڵەکانمان بگێڕینەوە بۆ پەیدا کردنەوەی ئومێد بە خوێندن و خوێندەواری و فێربوون و زانست و زانیاری، خێزان و پەروەردە کە دوانەی سەرکەوتن و پێشکەوتنی کۆمەڵگان بەیەکتر ئاشت بکەینەوە .\nگرنگە ئیتر ئەو قسە باوەی ئێستا هەیە کۆتایی پێ بێت (جا با خوێندنیش تەواو بکات چ سودێکی هەیە ) بە هەوڵی حکومەت و کەس و کاری خوێندکار و دەزگاو ڕێکخراوە پەروەردەیی و ڕاگەیاندنەکان بەرەو خوێندن و زانست و فێربوون هەنگاو بنێین نەک دوورکەوتنەوە لێی . کاتێک خوێندنمان چۆوە سەر ڕێچکە ڕاستەقینەکەی خۆی ئەوکات داوای بەکەلتوورکردنی خوێندنەوە بکەین.\nبەکەلتوور کردنی خوێندن یا خوێندنەوە؟ \nجیاکاری لە شێوازی دامەزراندن و بڕی موچە


وێنە..180 ملیۆن دۆلاری ئوسترالی بەهەڵە چاپ دەكرێت\n12/05/2019 1070 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nنوێترین دراوی 50 دۆلاری ئوسترالی، كە هەڵەیەكی چاپی لەدەقی نووسراوەكەی هەیە، شەرمەزاری بۆ بانكی ناوەندی ئەو وڵاتەی بەدوای خۆیدا هێنا.\nبانكی ناوەندی ئۆستڕالیا دانی بەوەدانا لەچاپكردنی تازەی دراوی 50 دۆلاری هەڵەیەكی وردی چاپی تێدا بەدیدەكرێت.\nبانكەكە ڕاشیگەیاند، هەڵەكە لەوشەی (بەرپرسیارییەتی=RESPONSIBILITY) لەسەر ملیۆنەها دراوی 50 دۆلاری نوێی ڕەنگ زەرد وڵاتەكەیەتی، كە لەساڵی 2018دا چاپكراوە و پیتی (l) لەوشەكەدا پەڕێنراوە و نەنووسراوە و لەگەڵ ئەوەشدا چەند جارێك وشەكە دووبارە بووەتەوە.\nبەرپرسانی بانكەكە ڕاشیدەگەیەنن لەئێستادا نزیكەی 184 ملیۆن لەو دراوە لەبازاڕەكانی وڵاتەكەیدا مامەڵەی پێوە دەكرێت، كە بەشێكی زۆری خەڵكی ئەو دراوە بۆ مامەڵە و سەوداكانی ڕۆژانەیان بەكار دێنن.\nبانكی ناوەندی ئوسترالیا ئەو هەڵەیەی بەفەرمی پشتڕاستكردووەو ڕایگەیاندووە، لە چاپەكانی داهاتووی دراوەكەدا، ئەو هەڵەیە چاك دەكەن.\nلەگەڵ ئەمەشدا لەسەر ئەو دراوە وێنەی ئێدیت كووان، یەكەمین خانمی پەرلەمانتار ئوسترالیا نەخشێنراوە و لە پشتەوەی دراوەكەش وتەیەكی ئەو، كە بەشێكی بچووك لە یەكەمین وتەكانی نووسراو،. كە دەقی وتەی ئەم خانمە پەرلەمانتارەش بەمشێوەیە: ئەمە بەرپرسیارێتییەكی گەورەیە، كە تاقانە ژنی نێو پەرلەمانم و پێویستە جەخت لەسەر ئەوە بكەمەوە، ژنانیتریش دەبێت بێنە مەیدانەوە و لەم شوێنەدا ئامادە بن."\nهەروەها لەبەشێكی تری ئەم دراوەدا وێنەی "دەیڤید یۆنایپۆن"ی نووسەری بەناوبانگی ئوستڕالیش بەرچاو دەكەوێت، كە دەوترێت دوای نزیكەی چەند مانگێگ لە چاپكردنی ئەم دراوە، كەسێكی وردەكار توانیوێتی هەڵەی ئەم نووسینە وردە بە زەڕەبین بدۆزێتەوە، لەگەڵ ئەمەشدا ئەم دراوە لە ساڵی 2018دا چاپ و كەوتە نێو بازاڕەكانەوە.


“خەباتی مەدەنی”، باوەڕ یان پۆز لێدان؟ هەیاس کاردۆ – Giareng\n“خەباتی مەدەنی”، باوەڕ یان پۆز لێدان؟ هەیاس کاردۆ\nلە 24 نوامبر , 2013\nهەرکە باسی خەباتی مەدەنی لەچوارچێوەی کۆماری ئیسلامیی ئێران و بە تایبەتی لە کوردستانی بندەستی ئەو وڵاتەدا دەکرێ بزەیەکی تاڵ دەکەوێتە سەر لێوەکانم و بە خۆم نیە بە گاڵتەی دەزانم. با بە ڕاشکاوی دەلیلەکانی خۆم باس بکەم و پێشم خۆشە ئەم بابەتە بکەوێتە بەر ڕەخنەی بە بەڵگە و باسێکی جیددی لەسەر بکرێ.\nوەکی باس دەکرێ مهاتما گاندی بۆ ڕزگار کردنی وڵاتەکەی “هیندوستان” لەدەستی ئینگلیس شێوەی خەباتێکی نوێی گرتە بەر کە ناوی لێنرا خەباتی مەدەنی. گاندی باوەڕی قووڵی بەو شێوە خەباتە هەبوو و هەر بۆیە هەتا کۆتایی ڕێگا پێی وەفادار مایەوە و سەرەنجامیش وڵاتەکەی پێ ڕزگار کرد. گاندی داوای لەخەباتکارانی هیندی دەکرد بە هیچ بیانوویەک و لەژێر کاریگەریی هیچ کردەوەیەکی داگیرکەران¬دا دەست بۆ توند و تیژی نەبەن و سەبر و لەسەرەخۆیی خۆیان بپارێزن. ئەوە باوەرێک بوو کە لەدڵەوە سەرچاوەی گرتبوو، بۆیە کردەوەی توندی داگیرکەران بۆی نەبوو ئاڵوگۆڕی تێدا پێک بێنێ. مەبەستی ئەم نووسینە ئەوە نییە هۆیەکانی سەرکەوتنی خەباتی مەدەنی لە هیندوستان بێنێتە بەر باس کە دیارە یەک و دوو نین. مەبەست ئەوەیە بڵێم گرتنە بەری خەباتی مەدەنی دەبێ ببێتە باوەڕ و کە بوو بە باوەڕ نابێ بگۆڕێ.\nجارێ با لە چالاکانی نێو خۆڕا دەست پێ بکەم. بەشێکی زۆر لەو کوردانەی نێو خۆ کە باسی خەباتی مەدەنی دەکەن و ئامادەش نین هیچ نرخێکی بۆ بدەن، پاشماوەی دەوڵەتی “ئیسلاح و تەدبیری” ئاغای خاتەمی و هاوڕای کلیل بەدستەکەی ئێستان کە کارنامەی ‘خاتەمی” مان دیت و کلیل بەدستەکەش هەر لەئێستاوە دیارە چمان بۆ بە دیاری دێنێ. کەوابوو کورد بی و شانازیت ئەوە بێ هاوکار و هاوڕای ئەوانەی چۆن دەتوانی خەباتی مەدەنی بکەی!؟ ئینجا تۆ کە دەتەوێ خەباتی مەدەنی لەچوار چێوەی کۆماری ئیسلامی دا بکەی دەبێ باش بزانی خۆ لەسوئێد و فەڕانسە ناژی. باش دەزانی ئەو ڕیژیمە جوابی توندت دەداتەوە چونکە گاڵتەی بەو جۆرە گەمانە دێ و تۆش باش دەناسێ و دەزانێ زوو مل کەچ دەکەی. لەوەتی باسی خەباتی مەدەنی لەڕۆژهەڵاتی کوردستان هاتۆتە گۆڕێ داواکان هەر هاتوە چووک و چووکتر بوونەوە و ئێستا وای لێ هاتوە پێشەنگانی خەباتی مەدەنی لەجیاتی کۆماری ئیسلامی تاوانبار بکەن زیاتر هێرش دەکەنە سەر ئۆپۆزیسیۆنی کوردی دەرەوە. ئەوان خەباتی چەکداری دەکەنە ڕێگری گەیشتن بە ئاواتەکانی کورد لەحاڵێک دا باش دەزانن زیاتر لەبیست ساڵە خەباتی چەکداری نەماوە و بەرهەمی ئەو خەباتەی ئەوانیش ئیدیعای دەکەن هەتا ئێستا سیفرە. خەباتکاری مەدەنی نابێ ڕقی لە کەس بێ، نابێ بۆ دڵخۆشیی لایەک هێرش بکاتە سەر لایەنی دیکە، نابێ بە نرخی ڕۆژ نان بخوا، نابێ لە تەنگو چەڵەمەی سەر ڕێگا بپرینگێتەوە و پێویستە بە سەبر و لەسەرە خۆیی ڕێگای خۆی ببڕێ. ئینجا جێی پرسیارە خەباتی مەدەنی لەڕۆژهەڵاتی کوردستان بۆ هەتا ئێستا نەی توانیوە پەرە بگرێ؟ بۆ پەل و پۆی ناویشتوە، بۆ تەنگی بە ڕیژیم هەڵنەچنیوە؟ بۆ نەبۆتە هۆی یەکگرتوویی خەڵک؟ کەس لە مودەعیانی خەباتی مەدەنیی نێوخۆ جوابی ئەو پرسیارانە دەداتەوە؟


ڕوماڵێکی پوختی کۆڕی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان لە شاری کەلار، ناوەندی ئیدارەی گەرمیان – hkkurdistan\nHome 6 ئەرشیفی بابەتەکان 6 ڕوماڵێکی پوختی کۆڕی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان لە شاری کەلار، ناوەندی ئیدارەی گەرمیان\nڕوماڵێکی پوختی کۆڕی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان لە شاری کەلار، ناوەندی ئیدارەی گەرمیان\nئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە ٢٧ ئاب ٢٠١٧ لە هۆڵی بەڕێوەبەرایەتی ڕۆشنبیری و هونەری گەرمیان لە شاری کەلار، ناوەندی ئیدارەی گەرمیان، بە سەرپەرشتی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان کۆڕێکی سیاسی بۆ هەریەک لە هاوڕێیان، شەماڵ ڕەئوف، حەمە غەفور و دەشتی جەمال بەڕێوەچوو. کۆڕەکە ٢ کاتژمێری خایاند و کۆمەڵێک لە هاوڵاتیان و گەنجانی دەڤەرەکە ئامادەی بوون.\nدەستپێک هاوڕێ شەماڵ ڕەئوف دوای بەخێرهاتنی گەرمی میوانەکان، دەروازەی کارنامەی کۆڕەکەی کردەوە. سەرەتا کاک شەماڵ بەشێوەیەکی کورت و پوخت ناوەندی سەربەخۆیی کوردستانی ناساند و ئامانج و کارەکانی دەستنیشانکرد. هەروەها حەوت خاڵە سەرەکییەکەی بانگەوازی ڕاگەیاندنی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستانی بۆ ئامادەبوان خوێندەوە و ڕونکردنەوەی پێویستی دەربارەیان پێشکەش کرد. لە درێژەدا مایکی خستە بەردەست حەمە غەفور بۆ پێشکەشکردنی باسەکەی. ئەویش باسەکەی خۆی لە دوو تەوەری سەرەکیدا پێشکەش کرد لە ماوەی ٢٠ خولەکدا. تەوەرەکان بریتی بوون لە؛ بۆچی ڕیفراندۆم لە ئێستادا گرنگە؟ وە ئایا سەربەخۆیی ڕێگاچارەی گونجاوە بۆ بەلاداخستنی کێشەی کورد لە عێراق؟ لەم چوارچێوەیەدا چەند خاڵی گرنگی مێژوی سەرهەڵدانی کێشەی کورد و پەرەسەندنی بۆ ئاستی جیاکاری و ڕکابەرییەکی قەومی نێوان نەتەوە سەرەکییەکانی عێراقی باسکرد و ئاماژەی کرد بەو هەلانەی ناسیونالیزمی کوردی لەدەستیانداوە بۆ ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی. دوا وێستگەی باسەکەی جەختی کردە سەر بایەخی ڕیفراندۆم و گەڕانەوە بۆ ڕای هاوڵاتیان وەکو گونجاوترین و عادلانەترین ڕێگاچارەی کێشەی کورد و هاوژینی کوردستان لەگەڵ عێراق.\nئینجا نۆرەی دەشتی جەمال هات و ئەویش لەژێر دوو تەوەری دیاریکراودا باسەکەی خۆی پێشکەش کرد. تەوەرەکان ئەمانە بوون؛ دەبێ چی بکەین لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بۆ سەربەخۆیی؟ وە ڕۆڵی خەڵک و ڕێکخراوە جەماوەرییەکان چییە لە پرۆسەی ڕیفراندۆمدا؟ هاوڕێ دەشتی بە ووردی ڕوونی کردەوە کە ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان هەوڵەکانی چڕکردۆتەوە بۆ پەیوەندگرتن لەگەڵ لایەنە جیهانییە پەیوەنددارەکانی چەشنی یو ئێن، سەفارەتی وڵاتانی زلهێز و ڕێکخراوە پەیوەنددارەکانی جیهان. هەروەها لە تەوەرێکی تردا باسی لە ڕۆڵی هاوڵاتیان کرد بێنە ڕیزی ناوەندی سەربەخۆییەوە و پاڵپشتی بن بۆ بەدیهێنانی ئەو ئامانجە حەوت خاڵییەی ڕایگەیاندوە، کە خاڵی جەوهەرین بۆ بەڕیوەچونی ڕیفراندۆمێکی ئازاد و سەردەمیانە. هاوڕێ دەشتی جەختی کردە سەر ڕۆڵ و بەشداری جددی هاوڵاتیان لە سەرخستنی پرۆسەیەکی شارستانیانەی ڕیفراندۆم و ئامادەییان بەشێوەی ڕێکخراو بۆ بەرگری لە ئاکامی ڕاپرسی و تێکۆشانیان لە پرۆسەی دامەزراندنی دەوڵەتی کوردستاندا. ئەو پێداگری لەسەر ئەوە کرد ڕۆڵی خەڵک دەتوانێ ناسنامەی دەوڵەتی کوردستان سیکیۆلار و ناقەومی بێت. دەوڵەتی کوردستان دەبێ دەوڵەتی هاوڵاتیانی دانیشتوی سنورەکانی کوردستان بێت بە ناوچە جێناکۆکییەکانیشەوە بە شێوەی یەکسان وە ماف و ئازادییەکانیان هەموار و دەستەبەر بکات بۆیان.\nئینجا نۆرەی بەشداری و پرسیاری میوانەکان هەموار کرا و ئەوانیش بەشێوەیەکی ئازاد و دیموکراسیانە هەم پاڵپشتیان بۆ ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان ڕاگەیاند و فۆڕمی تایبەتی ئەندامبونیان پڕکردوە، هەم ڕا و بۆچونی خۆیان دەربارەی کۆڕەکە خستەڕوو، هەم سەرنج و ڕەخنەکانیان ڕاشکاوانە بەیان کرد. جێگای خۆشحاڵی بوو بۆمان بیر و ڕای جیاواز دیالۆگێکی جوانی لێکەوتەوە و بەشداری گەرمی میوانەکان لە کەش و هەوایەکی دۆستانەدا کۆڕ و باسەکانی دەوڵەمەندتر کرد.\nشایانی ئاماژەیە لە نێو میوانەکاندا ١٨ کەس فۆڕمی ئەندامەتی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستانیان پڕکردەوە و بونە ئەندام. ئەمەش ڕێگای خۆشکرد بۆ دروستکردنی ستافی ناوەندی ئیدارەی گەرمیانی ناوەندی سەربەخۆیی کوردستان. بڕیار وایە بە خێرایی کۆبونەوە ئەنجامدەن و بەڕەسمی پێکهاتنی ستافی ناوەند لەو دەڤەرە ڕابگەیەنرێ.\nکۆتا بڕگەش بەهۆی کەمی کات و زۆری سەرنج و پرسیارەکانەوە هاوڕێیانی کۆڕگێڕ بە کورتی و پوختی وەڵامیان بە پرسیار و سەرنجە جەوهەرییەکانی تایەبت بە ڕیفراندۆم دایەوە و لە کەشێکی تەواو خوازراودا کۆڕەکە کۆتایی هات. هاوڕێ شەماڵ سوپاسی ئامادەبوانی کرد بۆ بەشداری و زەحمەتێک کێشایان، وە کۆتاییهاتنی کۆڕەکەی ڕاگەیاند.\nناوەندی سەربەخۆیی کوردستان.\n٢٨ ئاب ٢٠١٧


10 باشترین ئەپەکانی macOS بۆ ساڵی 2018 – کەی ئای تی ئێن\nماک 25, كانونی یه‌كه‌م 2018\nدرووستکردن و پەرەپێدانی ئەپەکان لە لایەن گەشەپێدەرانەوە بۆ سیستەمی macOS و ئامێرەکانی ماک پێی ناوەتە هەنگاوێکی باش بە تایبەت لەمساڵدا. بە بۆنەی نزیک بوونەوە لە کۆتایی هاتنی ساڵی ٢٠١٨ و چوونە نێو ساڵی ٢٠١٩ ـەوە کەی ئای تی ئێن ١٠ باشترین ئەپەکانی ساڵی ٢٠١٨ دەخاتە بەردەست بەکارهێنەرانی سیستەمی macOS و ئامێرەکانی ماک.\nهەندێک کات زۆری وێنۆچکەکانی سەر شریتی لیستی ماکەکەت بێزارت دەکات، ئەم ئەپە کام لە وێنۆچکانەت بوێت بۆت کۆ دەکاتەوە و دەیکاتە نێو یەک وێنۆچکەوە، بە کلیک کردن لێی گشت ئەو وێنۆچکانە دەردەکەون کە کۆت کردبوونەوە.\nڕێگەت پێ دەدات لە شریتی لیستی ماکەکەتەوە کاتی خەوتن (Sleep Time)ـی ماکەکەت دەستکاری بکەیت بۆ هەر کاتێک کە بتەوێت، بەبێ چوونە سەر ڕێکخستنەکانی ماکەکەت.\nڕێگەت پێ دەدات بە ئاسانی و لەسەر شریتی لیستی ماکەکەت فایل و فۆڵدەرەکان لەبەر بگریتەوە و بیانگوازیتەوە و هاوبەشییان پێ بکەیت، هەروەها بە ئاسانی ئەپەکان بکەیتەوە و پەیوەستی ماڵپەڕ و خزمەتگوزاریە هەورییەکان ببیت.\nوێبگەڕە بەناوبانگەکەی گووگڵ، یەکێکە لە خێراترین وێبگەڕەکان بۆ ئامێرەکانی ماک. توانای هەیە خودکارانە زانیارییەکانت، مێژوو، نیشانکەر و کۆتا گەڕانەکانت بۆ پاشەکەوت بکات.\nهەندێک کات ڕێکخستنی پەنجەرە کراوەکان ئاسان نین، ئەم ئەپە بە ئاسانی گشت پەنجەرە کراوەکانت بۆ ڕێک دەخات\nدەتوانیت ئەم ئەپە لە جیاتی ئەپی Notes بەکاربهێنیت بۆ نووسینی تێبینیەکانت، خاوەن چەندان تایبەتمەندی نایابە و تێبینیە نوسراوەکانت بۆ پاشەکەوت دەکات، هەروەها خاوەن باری تاریک (Dark Mode)ـیشە.\nیەکێک لە باشترین ئەپەکانی macOS ـە بۆ دەستکاریکردنی وێنەکان، لەگەڵ ئەم ئەپە دەتوانرێت بە ئاسانترین شێوە وێنەکان دەستکاری بکرێن، هەروەها پشتگیری لە Touch Bar ـی ماک بووکە نوێیەکانیش دەکات.\nئەپەکە تایبەتە بە میوزیکە جیهانییەکان، کۆگایەکی دەوڵەمەندە بە میوزیک و دەتوانرێت بە ئاسانی گەڕان بۆ میوزیکەکان ئەنجام بدرێت تێیدا، میوزیکت بۆ پێشنیار دەکات بە پێی بار و هەست لەگەڵ هەبوونی چەند تایبەتمەندییەکی تر.\nنرخ: خۆڕایی (هەژمار مانگانە بە نرخی ٩.٩٩$ و زیاتر)\nلێدەرێکی باش و خێرایە بۆ کردنەوەی پەڕگە ڕەنگاڵەکانی وەک (mp3 ،mp4 ،flv، هتد…) ، دەتوانرێت وەکو جێگرەوەی Quicktime سودی لێ ببینرێت، لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوە کراوەیە.\nتایبەت بە گەشەپێدەران، باشترین ئەپ بۆ نووسین و دەستکاری کردنی کۆدەکان، بڕگە جیاوازەکانت بۆ ڕەنگ دەکات بۆ ناسینەوە و زیاتر سەرنجدان لەسەر کۆدە نووسراوەکان.\nتاگەکان Apple Application ئەپڵ ئەپڵیکەیشن Mac macOS ماک ماک ئۆ ئێس


ئەمریکا 10 ملیۆن دۆلار دەبەخشێت بەرامبەر هەر زانیاریەك لەسەر فەرماندەیه‌كی حیزبوڵا، محەمەد کەوسەرانی. [یوتوب]\nبه‌رنامه‌ی خەڵاتەکان بۆ دادوەری له‌لایه‌ن وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاوه هەینی (10 نیسان) خەڵاتێکی 10 ملیۆن دۆلاری راگەیاند بۆ "هەر زانیاریەك لەسەر چالاکیه‌كان و تۆڕه‌كان و هاوکارانی" محەمەد کەوسەرانی، فەرماندەیەکی باڵای حیزبوڵای لوبنانی.\nکەوسەرانی تۆمەتبارە بە بوونی رۆڵێکی گرنگ لە هەماهەنگیکردن لەنێوان گروپەکانی سەر بە ئێراندا لە عێراق.\nوەزارەتی دەرەوە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند کەوسەرانی بەرپرسێکی باڵای ئه‌و بزووتنەوە لوبنانیەیه لە عێراق، "وه هەندێك لە دەسەڵاتی هەماهەنگیکردنی سیاسیی گروپە میلیشیاکانی سەر بە ئێرانی وەرگرتووە کە پێشتر لەلایەن قاسم سوله‌یمانیەوە بەڕێوەدەبران".\nسوله‌یمانی، سەرکردەی پێشووی هێزی قودسی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران، لە هێرشێکی ئەمریکادا سەرەتای کانونی دووەم کوژرا لە بەغدا.\nبەگوێرەی واشنتۆن، کەوسەرانی، كه له 2013وە لەسەر لیستی رەشی تیرۆریزمی ئەمریکایە، "ئاسانکاری دەکات بۆ کارەکانی گروپەکان لە دەرەوەی کۆنترۆڵی حکومەتی عێراق کە بەشێوەیەکی تووندوتیژانه خۆپیشاندانەکانیان کپکردووە" یاخود "هێرشیانکردۆتە سەر ئەرکە دبلۆماتیە بیانیەکان".\nوەك ئەندامێکی ئەنجومەنی سیاسی حیزبوڵا، کەوسەرانی کاریکردووە بۆ برەودان بە بەرژەوەندیەکانی گروپەکە لە عێراق، لەنێویاندا هەوڵەکانی حیزبوڵا بۆ دابینکردنی "راهێنان، پشتیوانی دارایی و پشتگیری لۆجستی بۆ گروپە شیعە یاخیەکان له عێراق".


شیعـری هایکۆ بۆ منداڵان.. رەزا شـوان – PMNews\nهایکۆ هونەرێکی شیعـری ساکار و کورت و ئاسان و کاریگەر و نایاب و زۆر کـۆنە لە شیعـری ژاپـۆنی دا، تا ئەو رادەیەی کە منـداڵانیش هـۆگـری بـوونە و لاسایی دەکەنەوە.\nهایکۆ شێوازێکی جیاوازە و ژانـرێکە لە ژانرەکانی شیعـری ژاپۆنی. هونەرێکی شیعری رەسەنی ژاپـۆنە. لە ژاپۆنـدا سەری هەڵـدا، رەگێکی مێـژوویی کـۆنی هـەیە و بۆ سەدان ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. تا ئەمـڕۆش بایـەخی هـایکـۆ کـاڵ نەبـۆتەوە و لە ژاپـۆنـدا بـاوی هـەیە و گـرنگی پێـدەدەن. هـەر لە منـداڵیشەوە بە شـێوازێـکی ئاسان و سـووک منداڵەکانیان فـێری خوێندنـەوە و نووسینی هـایکۆی ساکـار دەکەن.


لوقمان وەردی بۆ ژیان: سێ کادرەکەی یەکێتی لە قەسرێ ئازادکران\nداعش هێرشیكردە سەرهێزە عێراقیەكان لەخانەقین\n26.03.2020 05:53 PM\nکەمێک پێش ئێستا سێ کادری یەکێتی کە لەلایەن ئاسایشی پارتییەوە دەستگیرکرابوون ئازادکران.\nژیان_ سلێمانی: لوقمان وەردی، ئەندامی پەرلەمانی کوردستان بە (تۆڕی هەواڵی ژیان)ی راگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنج شەممە ٢٦ی ئاداری ٢٠٢٠، کادرێکی یەکێتی و دوو پێشمەرگەی ئەو حزبە کە لە لایەن ئاسایشی پارتییەوە دەستگیرکرابوون ئازادکران.\nبە پێی زانیارییەکانی (تۆڕی هەواڵی ژیان)، ئەو سێ کادیرەی یەکێتی نیشتمانی کوردستان بە بێ بڕیاری دادوەر بە تۆمەتی یارمەتیدانی پەکەکە لە لایەن ئاسایشی پارتییەوە دەستگیرکراون، بەڵام ئاسایشی سۆران لە راگەیەندراوێکدا رەتیدەکاتەوە و دەڵێت، بە هۆی شکاندنی قەدەغەی هاتوچۆ و هەروەها گواستنەوەی خەڵک بە قاچاخ لە لایەن ئاسایشەوە دەستگیرکران، جیا لەم سەرپێچییە هیچ هۆکارێکی دیکە بۆ دەستگیرکردنی ئەم هاوڵاتیانە نەبووە.\nلە راگەیەندراوەکەی ئاسایشی سۆراندا هاتووە، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنج شەممە ئەو سێ کەسە ئازاد کران، هیوادارین لەم دۆخە سەختەدا هەموو لایەنە سیاسییەکان هاوکارمان بن، تاوەکو یاسا و رێنماییەکان وەک خۆی جێبەجێبکرێت.\nشەوی رابردوو لە سنوری ناحیەی قەسرێ (شەمال شەھید ملا کوردستانی) کادری یەکێتی لەو سنوورە و (کارۆخ بەکر و رەمەزان ئەسکەندەر) لە لایەن ھێزەکانی ئاسایشی پارتییەوە دەستگیرکران و ئێوارەی ئەمڕۆ ئازادکران.\n1381 جار بینراوە\nتەندروستی هەولێر: تووشبوویەكی دیكە چاكبووەتەوە


میدیای ئەلكترۆنیی كوردی؛ لەنێوان شێواوی پیشەیی و رێكخستنی یاساییدا | تۆڕی زانیاری كوردی\nییە بەرفراوانەكانی لەناوەوەو دەرەوەی هەرێمی كوردستان، بەتایبەت بیستن و خوێندنەوەی دیدگاكانی هەریەك لە رۆژنامەوانان و ئەكادیمیی و پسپۆڕانی میدیا و یاسا و كۆمپیوتەر پێویستە. لەگەڵ ئەوەشدا، زۆر گرنگە سوود لە “یاسای میدیای ئەلكترۆنی”ی وڵاتی مۆنتینیگرۆ وەربگیرێت كە زۆر دیموكراسیيترەو لەرووی ناوەڕۆكیشەوە زۆر چڕوپرترە. ئەو یاسایە لە 160 مادە پێكهاتووە و لە 2010ەوە دەرچووە؛ لە ساڵانی 2011 و 2013 و 2016دا هەمواركراوەتەوە. لەماددەی یەكەمیدا ئەوەی دەقنووسكردووە كە مەبەستی یاساكە؛ رێكخستنی مافەكان، ئەركەكان یاخود پابەندییەكان و بەرپرسیارێتییەكانی ئەو كەسە سروشتیی و مەعنەوییانەیە كە كار لەسەر بەرهەمهێنان و پێشكەشكردنی خزمەتگوزارییەكانی راگەیاندنی دەنگیی و رەنگیی دەكەن. خزمەتگوزارییەكانی بڵاوكردنەوەی ئەلكترۆنيیش دەبێت لەرێگەی تۆڕەكانی پەیوەندییكردنی ئەلكترۆنيى (electronic communications networks)ەوە بێت؛ بەپێی شارەزایی، بارودۆخ و سەرچاوەكانی پاڵپشتییكردنی دارایی ئاژانسەكە بۆ راگەیاندنی ئەلكترۆنی (the Agency for Electronic Media). ئەویش بەئامانجی بەرگرتن لە تەركیزبردنی راگەیاندنی رێگەپێنەدراو (unauthorized media concentration) لەگەڵ برەودان بە فرەلایەنیی راگەیاندن و بابەتە جێبایەخەكانی دیكەی خزمەتگوزارییەكانی ئینتەرنێت؛ بەپێی رێككەوتننامەو پێوەرە نێودەوڵەتییەكان. لەو سۆنگەیەوەو بەلەبەرچاوگرتنی ناوەڕۆكی ئەو یاسایە، ئەم چەند سەرنج و پێشنیازەی خوارەوە دەخرێنەڕوو:\nیەكەم: باشتربوو “پێشنیازە یاسای رێکخستنی میدیای ئەلکترۆنی” لەگەڵ یاسای ژمارە 06ی ساڵی 2008ی “خراپ بەكارهێنانی ئامێرەكانی پەیوەندییكردن لەهەرێمی كوردستان_عێراق”دا؛ ئاوێزان بكرابایەو لەژێر ناونیشانێكی نوێدا هەموارو داڕشتنەوەی بۆ بكرایە. بەجۆرێك ئەوەی پەیوەندییداربوو بەخراپ بەكارهێنانی ئینتەرنێت و خزمەتگوزارییەكانی لەبواری گەیاندن، راگەیاندن و رۆژنامەوانی، ئامرازەكانی پەیوەندییكردن و دنیای گریمانەیی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان؛ یاساكە لەخۆی بگرتایە و ناوبنرایە “یاسای رێكخستنی راگەیاندنی ژمارەیی و خراپ بەكارنەهێنانی ئامێرەكانی پەیوەندییكردن لەهەرێمی كوردستان-عێراقدا”.\nدووەم: پێویستە بڕگەی یانزەیەمی ماددەی یەكەمی ئەم “پێشنیازە یاسا”يە لاببرێت و بۆ هەرجۆرە خزمەتگوزارییەكی ریكلامی بازرگانی، یاسای ژمارە 04ی ساڵی 2019 بكرێتە سەرچاوە. هاوكات هەر لەم ماددەیەدا گرنگە ئاماژە بەوەزارەتەكانی گواستنەوە و گەیاندن و وەزارەتی رۆشنبیریی و لاوان بدرێت. بەجۆرێك هاوشێوەی یاساكەی مۆنتینیگرۆ، پێویستە ئاژانسێك یاخود بەڕێوەبەرایەتییەكی تایبەتمەندی سەر بەو وەزارەتانە بۆ چاودێرییكردن و بەدواداچوونی جێبەجێكردنی ناوەڕۆكی یاساكە دابمەزرێت.\nسێیەم: لەماددەی دووەمدا هاتووە؛ “میدیای ئەلکترۆنی بە یەکێک لە پێکهێنەرەکانی سیستمی میدیایی هەرێم دادەنرێت”، بەڵام تا ساتی نووسینی ئەم دێڕانەش نە سیستمێكی روون و نووسراوی میدیایی هەیە لەبارەی فەلسەفەی لیبراڵیی یان سۆسیالیستیی سیستمەكە و سنوری یاسایی و پیشەیی رێگەپێدان و قەدەغەكراوەكانی، نە ئەوەیشی تائێستا لەبارەی سیستمی سیاسیی هەرێمی كوردستانەوە هەیە لەبەڵگەنامەیەكی یاسایی وەك دەستوردا دەقنووس كراوە. بۆیە گرنگە ئەم مادەیە بەجۆرێك دابڕێژرێتەوە كە لەگەڵ واقیعی یاسا بەركارەكانی هەرێمدا یەكبگرێتەوە. باشترە لێرەدا جەخت لەسەر چەند بنەمایەكی وەك پیشەگەرێتیی و ناكۆك نەبوون لەگەڵ ماف و ئازادییەكانی تاكەكەس لەرووی دەربڕین و رۆژنامەگەریی و مافی زانین بكرێتەوە.\nچوارەم: لەماددەی چوارەمدا نەتوانراوە ئەو جیاوازییە پیشەییە لەبەرچاوبگیرێت كە لەنێوان پێگەیەكی هەواڵیی ئەلكترۆنیی و پێگەیەكی خزمەتگوزاریی حكومیی یان چالاكیی رێكخراوەییدا هەیە. هەریەك لەمانە سروشت و تایبەتمەندیی پیشەیی و یاسایی خۆیان هەیە و پێویست ناكات هەموو پێگەیەكی ئەلكترۆنیی بكەوێتەژێر چەتری ئەم مادە یاساییەوە، بەڵكو پێویستە زۆرتر جەخت لەسەر رەهەندی رۆژنامەوانیی “میدیای ئەلكترۆنی” بكرێتەوە.\nپێنجەم: لەماددەی شەشەم و حەوتەمدا، پێویست ناكات خاوەندارێتیی يان سەرنووسەریی میدیای ئەلكترۆنیی بدرێتە كەسێك كە “هەڵگری ناسنامەی عێراقیی بێت” و تەمەنی “لە 21ساڵ كەمتر نەبێ”، چونكە دنیای گریمانەیی ئینتەرنێت و تۆڕە جۆربەجۆرەكانی وەك دنیای ناگریمانەیی چاپكراوەكان نییە تاوەكو مەرجەكانی خاوەندارێتیی میدیای نووسراوی بەسەردا جێبەجێ بكرێت. ئەمە جگەلەوەی كە مەرج نییە هەمیشە سەرنووسەر یان سەرچاوەی دابینكەری ئینتەرنێت و ئەدمینی ماڵپەر و پەیجەكان لەناوخۆی هەرێمی كوردستان بن و هەڵگری ناسنامەی عێراقیی بن. لەو رووەوە، ئەو میدیا نێودەوڵەتیانەی بەزمانی كوردیی پەیامەكانیان پەخش و بڵاودەكەنەوە، باشترین نموونەن.\nشەشەم: لەماددە هەشتەوە تاوەكو یانزە، سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان كراوەتە چاوگەی سەرەكیی چاودێریی و خاوەندارێتیی دامەزراندنی ماڵپەر و دانانی سەرنووسەرانی میدیای ئەلكترۆنی؛ بەبێ ئەوەی زۆرینەی رۆژنامەوانان ئەندامی ئەم سەندیكایە بن یاخود متمانەیان پێی هەبێت. ئەوەش لەكاتێكدایە چاوگەی میدیای پەخشكراو، وەزارەتی رۆشنبیرییە بۆ پێدانی مۆڵەتی دامەزراندن و تازەكردنەوەیان. هەربۆیە پێویستە ئەم دوو چاوگەییە یەكلایی بكرێنەوەو لەیەك شوێنەوە هەموو جۆرەكانی میدیا مۆڵەتی دامەزراندن و هەڵوەشاندنەوەیان هەبێت، چونكە سەندیكا دەسەڵاتی جێبەجێكار نییەو ئەزموونی رابردوو ئەوەی سەلماندووە كە لەدەركردنی رێنمایی و سەپاندنییدا زۆرجار رووبەڕووی كێشە بوەتەوەو نەیتوانیوە بچووكترین گوشار و كاریگەریی لەسەر میدیاییەك هەبێت كە پێشێلی پێوەرەكانی رێسا پیشەییەكانی راگەیاندن یاخود تاوانەكانی راگەیاندن و بڵاوكردنەوەی ئەنجام دابێت.\nحەوتەم: ئەو سزایانەی لەمادەكانی 16 و 17دا هاتوون، زۆر ورد نین و داهات و دارایی میدیا و میدیاوانان لەبەرچاو نەگیراوە. ئەوە جگە لەوەی كە زۆر تاوانی دیكەی بەربڵاوی راگەیاندن هەن ئاماژەیان پێنەدراوە، لەوانە: تاوانی دەستوەردانە نێو ژیانی تایبەتی كەسەكان و پێشلكردنی مافی تایبەتمەندییان لەماڵپەرە هەواڵیی و هونەریی و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا. لەجۆری سزاكانيشدا، جیاوازیی ورد و روون لەنێوان بلۆگەرەكان و هەژماری فەرمیی تۆرە كۆمەڵایەتییەكانی میدیاکان و هەژماری تایبەتیی كەسەكان نەكراوە لەو تاوانانەی كە لەمیدیای ئەلكترۆنییدا ئەنجامی دەدەن.\nهەشتەم: ماددە 19 زیادەیە، چونكە تائێستا نە یاسایەكی تایبەت بەپشتیوانییكردنی میدیا لەهەرێمی كوردستاندا هەیە، نە حكومەتیش هیچجۆرە پلان و پرۆژە و پرۆگرامێكی نیشتمانیی بۆ چوونیەك پشتیوانیكردنی دارایی و دابینكردنی زانیاریی میدیاكان راگەیاندووە، تاوەكو “دەستیان بە نوێترین تەکنەلۆژیا و ئامێرەکان و تۆڕە پێشکەوتووەکانی ئینتەرنێت رابگات”. هەربۆیە رەنگە لێرەدا باشتربێت جەخت لەسەر كاراكردن و جێبەجێكردنی یاسای ژمارە 11ی ساڵی 2013ی مافی بەدەستهێنانی زانیاریی بۆ هەموو هاووڵاتیان و لەنێویشیاندا میدیا و میدیاوانان بكرێتەوە.\nنۆیەم: ئەگەر یاسا؛ بریتیی بێت لە كۆمەڵە بنەمایەكی گشتگیر و ئەبستراكت كە دەستەڵاتی تایبەت بە یاسادانان لەهەر وڵاتێكدا بۆ رێكخستنی پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكانی نێوان كەسەكان و پەیوەستكردنیان بەشێوازێكی زۆرەكی (ملزم) بەپەیڕەوكردنی دایبڕێژێت، دەنا سەرپێچیكار سزابدرێت (فەوزی، 2016: 10)، ئەوا ئەم “پێشنیازە یاسا”یە نەیتوانیوە ببێتە هۆی رێكخستنی پەیوەندییەكانی نێوان سەرچاوەی دابینكەر، بەرهەمهێنەر و بەكارهێنەری ناوەڕۆكی پەیامى نووسراو یاخود رەنگیی و دەنگیی ئینتەرنێت بەشێوەی وەستاو يان جوڵاو.\nدەیەم: لەدەستنیشانكردنی تاوانە ئەلكترۆنییەكانی میدیادا ئەم “پێشنیازە یاسا”يە وردنەبووە، چونكە بەپێی یاسای ژمارە 111ی ساڵی 1969ی سزادانی عێراق، تاوان بریتییە لەهەر رەفتارێكی ئەرێنیی یان نەرێنیی دەرەكیی كە یاسا قەدەغەی كردبێت و سزاشی بۆ ئەو كەسە دانابێت كە ئەنجامی دەدات، بەمەرجێك ئەو كەسە بەرپرس بێت. واتە منداڵ و شێت نەبێت، چونكە ئەوان لەرووی سزاییەوە بەرپرس نابن و سزاش نادرێن. بەتایبەت كە تاوانەكانی راگەیاندن؛ لەئەنجامی خراپ بەكارهێنانی ئازادی دەربڕین و بڵاوكردنەوەوەو بەبەكارهێنانی ئامرازێك لەئامرازەكانی راگەیاندن دروست دەبن.\nلەكۆتاییدا دەكرێت ئەنجامگیریی ئەوە بكرێت كە هەوڵدان بۆ رێكخستنی ناوەڕۆكی راگەیاندن لەرێی گەڵاڵەكردن و دەرچواندنی یاسای نوێ؛ ئەركێكی گەورەو گرنگی پەرلەمانە و جێگەی دڵخۆشییە، بەڵام لەوەش گرنگتر ئەوەیە كە پەرلەمانتاران ئەركی دووەمیان لە چاودێریی جێبەجێكردنی یاساكان فەرامۆش نەكەن و پێداگری لەسەر ئەو یاسايانە بكەن كە تائێستا جێبەجێ نەكراون. لەم نێوەندەشدا، گرنگە ئاستی بەریەككەوتن و لێكچوونی نێوان یاساكان كەم بكەنەوە؛ لەرێی هەمواركردنەوە و ئاوێزانكردنی ئەوانەیان كە ناوەڕۆكەكەیان لەیەكەوە نزیكن. خۆئەگەر پسپۆڕێكی زمانی كوردییش بەئاستەكانی بڕگەسازی، وشەسازی، رستەسازیی و واتاسازیی ناوەخنی دوا ڤێرژنی یاساكاندا بچێتەوە؛ خراپ نابێت.\n**دكتۆرا لەكولتورەكانی رۆژنامەگەریی و رێکخستنی سیاسەتی تایبەتمەندێتیی لەزانكۆی نۆتینگهام ترێنت لەبەریتانیا؛ دامەزرێنەر و سەرۆكی رێكخراوی چاودێریی میدیای كوردی “چمك”؛ مامۆستای وانەی یاسا و رێسا پیشەییەكانی راگەیاندن لەزانكۆی پۆلیتەكنیكی سلێمانی\nئەلكترۆنیی, پیشەیی, تەکنەلۆژیای زانیاری, رێكخستنی, شێواوی, كوردی, لەنێوان, میدیای, یاساییدا


پێشبینی بورجەکان بۆ ئەمڕۆ 21ی ئاب لە خەندان لایفەوە بخوێنەرەوە.\nئەمڕۆ کۆمەڵێک کاری نوێ دەخرێتە بەردەمت، کە بۆ داهاتو گرنگی هەیە، هەندێک گۆڕانکاری و پێشکەوتن رودەدات لە پەیوەندی سۆزداریتدا، بەڵام دەبێت هەمیشە بەشێوەیەکی ئەرێنی هەوڵبدەیت ئەو پەیوەندیە باشتر بکەیت، پێویست دەکات هەندێک کات لەگەڵ خێزانەکەت یان منداڵەکانت بەسەر بەریت.\nسود لە تواناکانی خۆت و هاوپیشەکانت وەربگرە لە کارەکەت، بۆ ئەوەی بەرهەمێکی باشترتان هەبێت، لەگەل خۆشەویستەکەت گفتوگۆی زیاتر دەکەیت، بەڵام ئاگاداربە رێگامەدە هیچ بابەتێک کاریگەری نەرێنی لەسەر ژیانتان دروستبکات، لەم رۆژانەدا داوای هاوکاریت لێدەکرێت بە پێی پێویست هاوکاریان بە.\nبەهۆی هەندێک کێشە و ئاڵۆزی لەلایەن هاوپیشەکانتەوە ناتوانیت بەباشی سەرنج بدەیت لە کارەکانت،باشترە زیاتر گرنگی بە خۆشەویستەکەت بدەیت و شەرم نەکەیت، چونکە ئەو دەیەوێت بزانێت خۆشەویستی تۆ چۆنە، پێویست دەکات گفتوگۆ لەگەڵ کەسێکی متمانە پێکراو بکەیت دەربارە کێشەکانت.\nهەوڵبدە کەشێکی خۆش و ئاسودە دروست بکە لە کارەکەت بۆ ئەوەی بگەیت بە ئەنجامێکی باشتر، خۆشەویستەکەت پێویستی بە هاوکاری تۆ هەیە و دەبێت زیاتر بە سادەیی مامەڵەی لەگەڵدا بکەیت، ئەمڕۆ یەکێکە دەبێت لە رۆژە تایبەتەکان بۆتۆ، هەوڵبدە چێژ لە کاتەکانت ببینە.\nسەرکەوتنی گەورە بەدەستدەهێنیت لە کارەکەت و هەموان تواناکانت بەرز دەخەمڵێنن، بەهۆی ئەوەی لەگەڵ هاوپیشەکانت پەیوەندیت زۆرباشە، کەسێک خۆشەویستی خۆیت بۆ دەردەبڕێت و رەنگە پەیوەندی سۆزداری لەنێوانتان دروست ببێت، ئەمڕۆ کارەکەت فەرامۆش بکە چونکە توشی ماندوبونێکی زۆر هاتویت.\nبەردەوام بە لە رێزگرتنی هاوپیشەکانت و پەیوەندیەکانت باشتر بکە، لەپێناو داهاتویەکی باشتر لە کارەکەت، رەنگە کەسێکی نوێ بناسیت و پەیوەندی سۆزداری دروست بکەیت، لەبەر کەسانی دیکە خۆتت فەرامۆش کردوە، هەندێک کات بۆخۆت تەرخان بکە.\nهەوڵبدە خۆراگربە بەرامبەر کارەکانت و ئاگاداربە لە شێوازی مامەڵەکردنت بۆ ئەوەی ئەنجامێکی نەرێنیت نەبێت، پێکەنین رەنگە دوربخاتەوە لە زۆر کێشە لەگەڵ خۆشەویستەکەت، هەربۆیە وەک چەکێک بەکاریبهێنە، ئەو کەسانەی لە چواردەورتن بە تەواوی کەسانی متمانە پێکراو نین، باشترە وریا بیت دەربارەی مامەڵەکردنەکانت.\nهەست بە ناجێگیری دەکەیت لە کارەکەت و رەنگە ئەمڕۆ کارەکانت کەمێک ئاڵۆز ببێت، هێندە بە لایەنی نەرێنی بیرمەکەرەوە لە پەیوەندی سۆزداریدا، بە روخساری کەسەکانت متمانە مەکە، لە کاتە بەتاڵەکانتدا خۆت بە کتێب خوێندنەوە سەرقاڵ بکە.\nپارێزگاری لە کاتەکانی کارکردن و بەڵێنەکانت بکە، بۆ ئەوەی متمانەیەکی باش دروست بکەیت، ئەو رێنوێنیانەی خۆشەویستەکەت پێتی دەدات فەرامۆشی مەکە و سودی لێ ببینە، ئەمرۆ گرنگی بە خۆت بدەو لەگەڵ هاورێکانت هەندێک کات بەسەربەرە.\nسەرکەشی هەندێکجار گرنگە بۆ ئەوەی ئەنجامێکی باشتر هەبێت لە کارەکەت، هێندە عینادی مەکە لەگەڵ خۆشەویستەکەت دەنا نێوانتان خراپ دەبێت، رەنگە توشی شۆک ببیت و هەواڵێکی چاوەروان نەکراوت پێبگات.\nهەندیک گۆڕانکاری نوی رودەدات لە کارەکەت و هەوڵبدە ئامادەبیت بۆ هەموو شتێک، کاتێک خۆشەویستەکەت توڕەیە هەوڵبدە تۆ بە ئارامی لەگەڵی بدوێ و هێندەی تر بە قسەی ناخۆش نێوانتان ئاڵۆز مەکە، نیگەران مەبە دەربارەی ئەو کێشانەی رودەدات چونکە کاتین.\nباشترە هەندێک بڕیاری گرنگ بدەیت لە کارەکەت بۆ باشترکردنی کارەکانت، رێگامەدە کێشە کۆنەکان دوبارە لەگەڵ خۆشەویستەکەت سەرهەڵبداتەوە، پەستانی زۆری کارکردن کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستیت دەبێت، ئێستا کاتی ئەوەیە گرنگی بە خۆت و تەندروستیت بدەیت.\nئه‌م بابه‌ته 56600 جار خوێنراوه‌ته‌وه


لە ستایشی تێكشكاندا\nلە ستایشی تێكشكاندا\n1. گوتاری سەركەوتن و واقیعی تێكشكان:\nچۆنە لە سەردەمێكدا كە هەمووان باسی سەركەوتن و بردنەوە دەكەن، بەڵام ئازادییان لە بیر دەچێتەوە، ئێمە باسی تێكشكان بكەین؟ ئایا گوتاری "سەركەوتن" و "ستەمكاری" و "ئازادی" و "تێكشكان" هیچ پەیوەندییەكان بە یەكترەوە هەیە؟ بۆچی لە سەدەی بیستەمدا گوتاری سەركەوتن و بانگەشەی بردنەوە، تایبەت بوون بە كەسانی خاوەن بیرۆكەی وەك نازیی و فاشیی و ستالینی و بەعسییەكان، لەكاتێكدا ئەوانە لە جەوهەردا دیكتاتۆر و ستەمكار بوون؟\nئەگەر ئەزموونی سەدەی بیستەم بكەینە پێوەر، ئەوە پێویستە بەیادی خۆمانی بهێنینەوە، كە بانگەشەكردن بۆ بردنەوە و بەسەردەستەبوونی گوتاری (سەركەوتن)، بۆ گەلان هەمیشە بەچاك و بەسوود تەواو نەبووە. بگرە ئەزموونەكانی ڕابردوو پێمان دەڵێن، لە هەركوێ و بەهەر ناوێكەوە سەركەوتن بووبێتە گوتاری باوی نەتەوە و میللەتان، جۆرەكانی ستەمكاریی و غەدر سەریان هەڵداوە و باجەكەشی هەم بۆ ئەو نەتەوە و میللەتانەی هەڵگری گوتارەكە و هەم بۆ ئەوانەش كە سەركەوتنەكەیان بەسەردا سەپاوە، باجەكەی قوورس و تراژیك بووە.\nئەمەیە چیرۆكی لینینیزم و شۆڕشی ئۆكتۆبەر لە كۆمەڵگەی سۆڤێتی و دەرهاویشتە سیاسیەكانی وەك ستالینیزم و كۆمەڵگە زۆرە ملێیەكانی. ئەمەیە بەسەرهاتی سەركەوتنی دیموكراسیانەی نازیزم لەسەر حسابی نەتەوە و ئەتنیكە "ناپاكەكان"ی وەك قەرەج و جوو و بێگانەكانی كۆمەڵگەی ئەڵمانی نێوان هەردوو جەنگی جیهان. ئەمەیە ئەفسانەی فاشیزم لە ئیتالیا و كۆمۆنیزم لە چین و بەعسیزم لە عێراق و شیعەگەرایی لە ئێران و ناسیۆنالیزم لە سێربیا و تالیبان لە ئەفغانستان و نمونەكانیتر لە شوێنەكانی دیكەی جیهان.\nلە كۆی ئەو ئەزموونە مێژووییانەدا، گوتاری سەركەوتن بە توندی ئامادەیی هەبووە و هەموویان بەناوی سەركەوتن و بردنەوەوە ڕەوایەتی كردەیی و تیۆریكی خۆیان بەدەستهێناوە. لە هەموو ئەو ئەزموونانەدا لایەنێك هەیە دەیەوێ سەر بكەوێت و لایەنێك هەیە كە دەبێت ژێر بكەوێ و ببێتە قوربانی.\nلە گوتاری سەركەوتندا بەرامبەر و ئەویتر، وەك دڕندە و هەڕەشەیەك وێناكراوە، كە پێویستە لەناو ببرێ و بسڕدرێتەوە. سەركەوتن خۆی لە سڕینەوەی ئەویتردا بەرجەستە كردووە. سەركەوتن هیچ مانای نییە، ئەگەر ئەویتر بمێنێ. سایكۆلۆجیای سەركەوتن، سایكۆلۆجیایەكە ئەویتر تیایدا جێگەی نابێتەوە. ئەوەی كە هەیە (ئێمە)ین و (من)م. گوتاری سەركەوتن، ئەوەندە (من) و (ئێمە) گەورە دەكات و دەیئاوسێنێ، كە ئیتر جێگەی (ئەویتر) لەناو هەمان دنیادا كە (من)ی تێدام نەبێتەوە. بۆیە لە ناوەڕۆكی گوتاری سەركەوتندا، جۆرێك لە هاندانی (من) و (ئێمە) هەیە بۆ نەهێشتنی (تۆ) و (ئێوە) و (ئەوانیتر). گوتاری سەركەوتن، ئەگەرچی لە بنەمادا وەك گوتاری خاوەن ماف و خاوەن هەقەكان خۆی دەناسێنێ، بەڵام لە ڕەوەندی وێناكردنیدا بۆ بەرامبەر و لە پراكتیكی خۆیدا لەگەڵ ئەویتر، بۆنی دڕندەیی و ستەمكارییەكی بێوێنەی لێدێت. ئەم گوتارە دێت بۆ ئەوەی سەرەتا لە ئاستی ڕۆحی و دەروونیدا ئامادەمان بكات بۆ بەدووژمنكردنی بەرامبەر، تاكو پاشتر ئاسان بێت لە پێناویدا لە دژی ئەویتر و بەرامبەر بچینە شەڕی دەستە و یەخەوە .\nئێمە لەم ساڵدا (2010)، لە ماوەی كەمتر لە سێ مانگدا دوو ڕەوەندی بەناو هەڵبژاردنمان تێپەڕاند، لە هەردووكیاندا گوتاری سەرەكی بریتیبوو لە بردنەوە، ئەویش هەم لەسەر ئاستی عێراق و هەم لەسەر ئاستی ناوخۆ. پاشان هەر ساڵەی یادی ڕاپەڕین، هەڵەبجە و بارزان و ڕانیە و شوێنەكانیتر، دەكەینەوە و هەموو ئەوانەش، وێڕای هەر ڕەهەندێكی تراژیدیانەی خۆیان، وەك سەركەوتن و بردنەوەیەك بەرجەستە دەكەین. وەكئەوەی كۆی مێژووی كۆن و نوێی ئێمە پڕ بێت لە بردنەوەی بەردەوام، وەكئەوەی دۆڕان و نشوستی و تێكشكان و هەڵخزان لە ژیانی ئێمەدا ڕوویان نەدابێت.\nبەمجۆرەش بێت، ساتەوەختی دۆشدامان و بەكوێرەڕێ گەیشتن لە ژیانی ئێمەدا نییە!. دەبێت ئەو بێگانانەی ڕوودەكەنە ئەم وڵاتە و لە یادەكانی ئێمەدا بەشدار دەبن، چۆن بیرمان لێبكەنەوە كاتێ دەبینن ئێمە هەمیشە و بەردەوام سەركەوتوو بووین و براوەبووین؟ بەمجۆرەش گیانی بردنەوە و بە ئەویتر دۆڕاندن، بە هەموو كاریگەرییەكانیی خۆیەوە هاتۆتە ناو جەستەمانەوە. ئێستاش ئێمە ئامادە و مۆبیلیزە كراوین بۆ سڕینەوەی ئەویتر و سڕینەوەی یەكتر.\nبەڵام بەڕاسیتی من دەترسم. لەم هەموو بانگەشەیە بۆ سەركەوتن، بۆ "بردنەوە" و "زاڵبوونی زۆرینە" لە كۆمەڵگەی خۆماندا، بەتایبەتی لەم سەردەمی هەڵبژاردنانەدا، دەترسم و مێژوویەكی ناشیرینم بیر دەكەوێتەوە، كە تیایدا هەمیشە گوتاری براوە گوتارێكی ستەمكارانە و فاشیانە بووە و باجەكەشی قورس. گوتاری سەركەوتن، دەیەوێ دۆخەكانی بەزین و بێدەسەڵاتبوون و تێكشكانەكانمان بیر بەرێتەوە. هەر لەبەر ئەوەش گوتاری سەركەوتن و بانگەشەی بردنەوە، هەمیشە بانگەشە و گوتارێكی ئایدیۆلۆجیانەیە و كاری ئەم ئایدیۆلۆجیایەش هیچ نییە جگە لە شێواندنی واقیع و لەبیر بردنەوەی زنجیرەی ئەو ئەزموونە ناخۆش و تێكشكاوانەی، كە لەپشت بەكەسبوون و هووشیاریی مرۆیی ئێمەوەن. ئەم ئایدیۆلۆژیای سەركەوتنە، كە ئەمڕۆ لە كۆمەڵگە و سیاسەتی ئێمەدا باوە، دەیەوێت هووشیاریمان لێبستێنێتەوە و لەجیاتی تێكۆشان بۆ ئازادی و ژیانێكی مرۆییانە، بەختەوەرییەكی درۆزنانەمان دەخاتە كەڵكەڵەوە، كە ساتە هەرەخۆشەكەی هەڵپەڕین و خۆگۆڕین و چوونە بۆ سۆپەرماركێت و مۆڵ و سەفەركردنە بۆ لوبنان و توركیا و دووبەی.\nبەڵام ئایا (تێكشكان) وەك بەشێك لە واقیع، لە كوێی گوتاری (سەركەوتن)دایە؟ چ لە ژیانی تایبەتی تاكەكەس و چ لە ئەزموونی كۆمەڵایەتی و نەتەوەیی مرۆڤەكاندا، ئەو دۆخەی ئێمە پێیدەڵێین: تێكشكان، قۆناغ و ئەزموون و دەستپیاجزان، زللەیەكی زەمانەیە، بەڵام كۆتایی نییە. ئەگەر تێكشكان كۆتایی دەبوو، لەگەڵ یەكەم بەربوونەوەی منداڵی، لەگەڵ یەكەم لووتپژان و یەكەم ڕەتكردنەوەی كچ و یەكەم ناكامیی و لە پاش مردنی دایك و باوك و هەر ڕووداوێكی دیكەی وەك جەرگسووتان و لێقەومانی وەك ژنمردن و مێردنەمان، كە لە ژیانی تاكایەتیماندا ڕوویانداوە و بەڕێوەن ڕوو بدەن، ئیتر نەدەبوو مرۆڤ بتوانێ بەردەوام بێت و هەستانەوەی دوای تێكشكان بەخۆیەوە ببینێ.\nتێكشكان لە ڕوودانیدا دووچاری شۆكمان دەكات و زامی قووڵ لە ڕۆحماندا دەچێنێ، بەڵام لە دووبارەبوونەوەیدا، دەوڵەمەند و ئەزموونچڕ و بڕوابەخۆبوو و بوێرمان دەكات، تاكو بتوانین بەرگەی كۆتاییەكان بگرین. تێكشكان، بارودۆخێكی دەروونی و ڕۆحییە، كە جەستە دووچاری تەكانێكی ئەوتۆ دەكات، بۆی هەیە دەیان كاتژمێر لە هەمان شوێندا لەم بارەوە خۆمان پێنەخرێتە ئەو بار. ئەمە ئەو بارودۆخەیە كە جەستەمان باوەش بۆ ڕۆحە تێكشكاوەكەمان دەكاتەوە و بە قوورسایی خۆی باری دەكات لە ئازار و جەور و ماتەمی، باری دەكات بە كۆمانەوە و داهێزران و باری دەكات بە حوزن.\nهەموومان جۆرەكانی تێكشكانمان تاقیكردۆتەوە، هەمووشمان تا لە ژیاندا بین، جۆری دیكەی تێكشكان ئەزموون دەكەین. ژیانی مرۆیی بۆخۆی لە جیهانێكدا تێپەڕ دەبێت، كە یاساكەی تێكشكان و لەیاسا بەدەرەكەی ویستگە كورتخایەنەكانی بەختەوەرین. لەبەر ئەوە تێكشكان لە هەموو قۆناغێك و لە هەموو ساتەوەخت و شوێنێكدا هەیە. هەندێكمان زوو زوو ڕووبەڕووی دەبینەوە، هەندێكی ترمان ماوە ماوە، لە هیچكامیشیاندا كۆی تێكشكان و سرووشتی یەكجارەكی و هەمیشەیی تێكشكان ناناسین.\nتێكشكان تۆزە تۆزە و جاربەجار خۆیمان پێدەناسێنێ، بەبێ ئەوەی هیچ تێكشكانێك كۆتایی بێت. لەگەڵ ئەوەشدا هەموومان بەرەو ئەزموونكردنی زنجیرەیەك تێكشكان دەڕۆین، كە تەنیا دوای خۆبینینەوەمان لە بەزمەكەیدا، جۆری تێكشكان و لایەنێكی دیكەی سرووشتەكەیمان بۆ دەردەكەوێ.\n2. دەمامك و تێكشكان:\nتێكشكان، بە پێچەوانەی گوتاری سەركەوتن و ئایدیۆلۆجیای بردنەوە، بارودۆخێكی بێ دەمامكە. ڕووتبوونەوەیەكی لەپڕە لەبەردەم واقیعێكی نكووڵی لێنەكراودا، كە خۆی لە شێوەی ڕووداوێكدا بەسەر ژیانماندا دەسەپێنێ. مرۆڤ لە تێكشكاندا پتر لە هەر كاتێكی تر واقیعیانە قسە لەسەر خۆی و ئەوەی بە تێكشكانی گەیاندووە، دەكات. تێكشكان دەمانخاتەوە بەردەم ئاوێنەیەك، كە بەردەوام لێی ڕادەكەین، تا لەناو ئاوێنەكەدا خۆمان بە تێكشكاوی بە ڕووەكەی تری خۆمان دەڵێین: تۆ منیت.\nئەم ساتەوەختە لە واقیعیبوون و لە بێدەمامكی و لە ڕاشكاوی، مەرجێكی سەرەكییە بۆ ڕزگاربوون لە تێكشكان. ئەوانەی دەمامكەكانی ڕووخساریان فڕێنادەن، ڕووخساریان دەكەنە ئاوێنەی تێكشكان، نەك خودی خۆیان. تێكشكان دێت بۆ ئەوەی بوێریی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ واقیعی ژیانی خۆمانمان لێبستێنێتەوە و زمانمان لە ئاست بارودۆخ و ڕووداوەكاندا بشكێنێ و نەهێڵێ بدوێیین. تێكشكان دەیەوێ لە ناخدا بمانخوات و لە ڕووخسارماندا خۆی بەیانكات. بەڵام قسەكردن لەسەر تێكشكان، ئەم پلانە ئاشكرا دەكات و تێكشكان لە سیما و ڕووخسارماندا دەڕەوێنێتەوە.\nماوەیەكی زۆری ویست تاكو من فێری ئەوە ببم، قسە لەسەر تێكشكانەكانم بكەم، چ جای ئەوەی بەخۆم بڵێم: "ئەوەتا ئێستا تێكشكاوم" و بوێری چوونە بەردەم ئاوێنەم هەبێت. ئەمەش لەبەر ئەوەی مرۆڤ لەناو زۆرینەی كولتوورەكانی مرۆڤایەتیدا، پتر و زووتر فێری پۆشینی دەمامكەكان و شاردنەوەی ناخی خۆی دەكرێ، تاكو شەففافییەت و ئاوەڵایی و ڕاشكاوی و واقیعیبوون. بەڵام بە دووبارەبوونەوە و چەندبارەبوونەوەی تێكشكانەكان لە ژیانمدا و بە ناسینی مرۆڤی زیاتر و بە فێربوونی تەكنیكی گوێگرتن لە ئەوانیتر، توانیم فێری ڕووبەڕووبوونەوەی تێكشكان ببم و واقیعیانەتر قسە لەسەر تێكشكانەكانم بكەم.\nبەداخەوە لە ئێستای كولتووری ئێمەدا، قسەكردن لەسەر تێكشكان لە بابەتە یاساخەكانە. كەسەكان بۆیان ئاسانترە بەردەوام لەودیو پۆشینی دەمامكەكانیانەوە، سیمای ڕاستەقینە و واقیعیانەی ساتەوەختی تێكشكانەكانیان لە یەكتر بشارنەوە، تا ئەوەی قسە لەبارەی تێكشكشانەوە بكەن. هەندێجار بە كەمێ زیادەڕۆییەوە، شاعیر و هونەرمەندەكان ئەمكارە دەكەن، بەڵام ئەوانیش ئەمكارە لە ناو بەرهەمە هونەرییەكاندا دەكەن، نەك لە ژیانی واقیعییاندا. لەبەر ئەوە هەرچەندە لە وڵات و كۆمەڵگەی ئێمەدا تێكشكانەكان زۆر و فرەچەشنن، كەچی تێكشكان بەدەگمەن نەبێت، ساتەوەختێك نییە بۆ واقیعیبوونی تاكەكان لەگەڵ خودی خۆیاندا. هەربۆیەشە لە سیمای كۆمەڵایەتیی و ڕۆحیی ئێمەدا تێكشكان وەك بەردەوامییەك دەردەكەوێ، لەكاتێكدا تەنیا دووبارەبوونەوەیە. ئەم قسەیەش بەمانای ئەوەیە كە لە ژیاندا تێكشكان هەیە، بەڵام ژیان بۆخۆی تێكشكان نییە. بۆ ئەوەی تێكشكان تێكبشكێنین، پێویستە واقیعی بین و قسە لەسەر تێكشكانەكانمان بكەین، چونكە سەربەنەتەوەو میلەتێكین، كە لە مێژوودا هەوڵێكی زۆر دراوە تا بە ژێردەستەیی و تێكشكاوی بمێنێنەوە. نابێت ئێمە بۆخۆمان ئەوە پیادەبكەین، كە نەیار و ستەمكاران بەسەریاندا سەپاندووین.\nلە بێدەنگیدا، تێكشكان دەمامك دەكاتە ڕووخسارمان و ئەمەش بە مانای ئەوەیە جارێكی تر و هێندەی جۆر و زۆریی ژمارەی دەمامكەكانمان، لە خودی خۆمانمان دوور دەخاتەوە. وەك ڕەنگدانەوەی ئایدیا نموونەییەكانی پلاتۆ لە ئاستەكانی هونەر و دەربڕینەوەدا .\nڕاشكاوی و بەدەنگهاتن و گێڕانەوەی تێكشكانەكانمان، متمانەی ئەوانیتر بە ئێمە زیاد دەكات. ڕەنگە هەندێجار ئەوانیتر سوودی تایبەت لەو گێڕانەوانەی ئێمە لەدژی خۆمان وەربگرن، بەڵام ئەوەیان پەیوەندیی بە ئێمەوە نییە، چونكە ئیتر ئێمە لەدوای گێڕانەوە و بەدەنگهاتنمان لەسەر تێكشكانەكان، تێكشكانمان تێپەڕاندووە و لەودیو تێكشكانەوەین. ئەوانەی قسەكانی خۆیان لە كاتێكی تر و شوێنێكیتردا لەسەر ئێمە دەكەن، بە دڕندەیەك دەچن، كە دەبوو كاتێك نێچیریانبووین، پەلامارمان بدەن، نەك ئەوكاتەی لێیان ڕزگاربووین، لێمان بمڕێنن.\n3. ئایا تێكشكان پێشبینی دەكرێ؟\nمادام ژیان و ئەزموونی مرۆیی سەرچاوەی تێكشكانن، مادام تێكشكان دۆخێكی مرۆییە و هیچ دۆخێكی مرۆیی نییە لەودیو ئەم ژیانەوە بێت، یان لە ژیانێكی دیكەدا بێت، ئەوە تێكشكان ناتوانێ لە دەرەوەی ئەزموونە مرۆییەكانەوە بێت و هەر لەبەرئەوەش شیاوی پێشبینیكردنە.\nپێشبینیكردن بەشێكی گرنگە لە خۆ ئامادەكردنماندا بۆ تێكشكانەكان. ئەگەر ئەو ئەگەرە نەدەبوو بۆ پێشبینیكردن، كاریگەریی تێكشكانەكان زۆر زیاتر دەبوون لەوەی ئەزموونیان دەكەین. ئەگەر پێشبینی تێكشكانمان پێنەكرابا، نەدەبووە ئەزموون، بەڵكو دەبووە شێوازی ژیانمان و ئەو دەمەش زەحمەت بوو ئەو شێوازە ژیانە ڕێگەمان پێبدات تا بیر لە مامەڵەكردن لەگەڵ تێكشكان بكەینەوە. ئەو كاتە تێكشكان نەدەبووە بەشێكی دووبارەوە بوو لە ژیان، بەڵكو ژیان بۆخۆی تێكشكانێكی هەمیشەیی دەبوو.\nئێستا كە دەتوانین تێكشكان سنووردار بكەین و لە چوارچێوەی زنجیرە ئەزموونێكدا بیبینین، لەبەر ئەوەیە، كە دەتوانین پێشبینی بكەین. بەمجۆرەش بەر لەوەی تێكشكان ڕووبدات، بەبێ ئەوەی زانینمان لەسەر جۆر و هێزەكەی و سرووشتەكەی هەبێ، دەزانین كە ڕوودەدات. ئەمەش بەمانای ئەوەیە تێكشكان ئەزموونێكی لە چارە نووسراو نییە، قەدەرێك نییە و لەلایەن هێز و دەسەڵاتێكی میتافیزیكییەوە بۆمان بڕابێتەوە. بەڵكو بابەتێكە بۆ زانین و بیرلێكردنەوە، بەر لەوەی ببێتە ڕووداوێك لە ژیانماندا. پێشبینیكردنی تێكشكشان، كردەیەكی هۆشەكی و ئەقڵانییە، كە دەكرێ هەنگاوەكانی خۆمانی لەسەرەوە دابڕێژین بۆ كەمكردنەوەی ئازار و تەكانەكانی. ئەو كاتەی تێكشكانەكە لە شێوەی ئەزموونێكیشدا خۆی دەسەپێنێ، وەك ئەوە نییە لەشێوەی جەبرێكی لەچارە نووسراودا بێت و سەرمان لێتێكبدات و هەلاهەلامان بكات. بەرگەگرتنی تێكشكان، لە پێشبینیكردنەكەیەوە دێت: تاكو بیری پێشبینیكردنیمان بەهێزتر بێت، ئازار و تەكانی ڕووداوەكەشی كەمتر و لاوازتر دەبێت.\n4. تێكشكان و هەستانەوە:\nمرۆڤ لە ماوەی ژیانی دنیایی خۆیدا، كە پڕە لە تێكشكان، بە ئاژەڵێك دەچێ كە بەردەوام دەیەوێ لە ژیان نزیك ببێتەوە و زۆرترین ژیان بژی، بەڵام هەر لەو ساتەوەختانەدا كە مرۆڤ لە ژیان نزیكدەبێتەوە، خودی ژیان تیربارانی دەكات و دەیەوێ لە خۆی دوور بخاتەوە. ژیان بە خۆی و تیروكەوانەكەی دەستییەوە، مرۆڤ لە سەد لاوە دەپێكێ و لە خوێنی خۆیدا دەیتلێنێ و تەقلەی پێدەدات، بەڵام دواجار تا دوا هەناسەی لە هەستانەوە و هەوڵدان بۆ باوەشكردنەوە بە ژیاندا، هەوڵی هەستانەوە و بەردەوامی دەدات. ئیرادەی هەستانەوە، لە خۆشویستنی ژیانەوە دێت و ترس لە مردن و كۆتاییەكان دەڕەوێنێتەوە.\nتێكشكان ساتەوەختێكە لە نێوان كۆتایی و دەستپێكردنەوەدا. مادام لە تێكشكاندا تیا ناچین و سەرمان سەلامەت دەبێت، مادام ئەو ئەزموونەی بەسەرمان دێت بە تێكشكان ناو دەبەین، نەك بە كۆتایی و تیاچوون، ئەوە تێكشكان ساتەوختێكە لەم دیو كۆتایی یەكجارەكیی و سەرەتایەكە بۆ دەستپێكردنەوە. بۆیە دەستپێكردنەوە بەشێكە لە جێهێشتنی تێكشكان و ئەو ساتەوەختەیە كە ئێمە تێكشكاوانە بۆیدەچین، دوایئەوەی خۆمان لە لێواری تیا چوون گرتۆتەوە و كۆتاییمان پێنەهاتووە. دەستپێكردنەوە، ئەو ساتەوەختەیە كە خوێنی ئەو تیرانەمان لێدەچۆڕێ كە زامداریان كردووین، بەڵام ئێمە تیایدا بەرەو تێرهاوێژ و باوەش پێداكردنی، هەنگاو دەنێین. لەبەرئەوە دەستپێكردنەوە، دەستپێكردنەوەیە لەناو تێكشكان خۆیەوە، نەك لەدەرەوەی، بەڵام ساتەوەختێكە لە پێش كۆتاییەوە. ئیرادەی مرۆڤ لە نێوان ئەم دوو ساتەوەختەدا بەرجەستە دەبێت و واقیعییەت خۆی لە شێوەی ڕزگاریدا بە تاكەكەس دەناسێنێ تا مژدەی ئازادیی پێبدات. لەم دۆخەدا واقیعییەت دەبێتە پانتاییەك بۆ ڕزگاربوون لە تێكشكان و پێویستە مرۆڤی خاوەن ئیرادە بە ڕووت و قوتی و بێدەمامك ڕزگاریی خۆی لە واقیعییەتی تێكشكانەكە بستێنێتەوە، تاكو بیكاتە واقیعێك بۆ ئازادبوونی.\nبەبێ خەونی ئازادی و بەبێ ئیرادەیەك بۆ ئازادی، تێكشكان بەردەوامی خۆی وەردەگرێ و لە شێوەی قەدەر و چارەنووسدا خۆی بەسەر ژیانی مرۆڤەكاندا دەسەپێنێ. ئەو كاتەش مرۆڤ پێویستی بە ئیرادەیەك نیە بۆ ئەوەی ئازادیی بیر بخاتەوە، چونكە ئەوەی بەسەری دێت پێشتر قەبووڵیكردووە. ئەوەی مرۆڤ پێشتر وەك چارەنووسی خۆی قەبووڵیدەكات، زیاتر ئەو مرۆڤە لە ژیانی هەر ئاژەڵێك و شتێكی تر نزیكدەخاتەوە، نەك بوونەوەرێكی هۆشمەند و ئاقڵ. گەرەكە مرۆڤ لە دژی سرووشتی خۆی بڕیار نەدات: ئازادی خەونی گەورەی مرۆڤە. لەوەشدا كە تێكشكان هەستانەوەی لەدوایە، ئەوە یارمەتییەكی باشماندەدات تاكو دۆشدامان و بێدەنگیی قەبووڵ نەكەین و لەهەر ساتێكدا كە تێكشكان وێرانمان دەكات، بیرمان نەچێت كە ئازادی دروستماندەكاتەوە. لەسەردەمێكدا كە هەمووان باسی سەركەوتن و بردنەوە و زاڵبوون دەكەن، چاكە مرۆڤ بیر لەو تێكشكانانەی خۆی بكاتەوە كە بە ئازادییان گەیاندووە.


ناساندنی ئەپی (دەست لە مۆبایلەکەم مەدە)ـی ئەندرۆید – کەی ئای تی ئێن\nئاسایشی ئەلیکترۆنی 6, كانونی دووه‌م 2018\nناساندنی ئەپی (دەست لە مۆبایلەکەم مەدە)ـی ئەندرۆید\nئەپی Don’t Touch My Phone لە ئەپە تایبەتمەند و جیاوازەکانی سیستەمی ئەندرۆیدە، کە ئەم سیستەمە بە گشتی خاوەن زۆرێک لەم جۆرە ئەپانەیە و هەر جۆرێکیشیان تا ڕادەیەک سوود بە بەکارهێنەرانیان دەگەیەنن. لەو جۆرە ئەپانەش (دەست لە مۆبایلەکەم مەدە) هەیە، بەو مانای خاوەنداریەتی خۆت بۆ مۆبایلەکەت بەهێز بکەیت یاخوود لە دزین و بردن بیپارێزیت. پاش خوێندنەوەی تایبەتمەندییەکانی دەتوانیت بۆ مۆبایلەکەت دایبگریت.\nدژی دزەکانە، چونکە لە کاتی چالاککردنی ئەپەکە و پاشان هەڵگرتنی لە لایەن نامۆکانەوە، هەر چەند لە دۆخی بێدەنگیش بێت زەنگی ئاگادارکەرەوە لێ دەدات، وە بە هیچ شێوەیەک کەسی دووەم ناتوانێت بیکوژێنێتەوە.\nلە کاتی هەڵگرتنی مۆبایلەکەت لە لایەن کەسی دووەم، ئەپەکە بەربەستی Pin بۆ مۆبایلەکەت دادەنێت، کە ئەمە ڕێگە لە کەسی دووەم دەگرێت دەست بە زانیارییەکانی مۆبایلەکە بگەیەنێت. دزەکان ڕقیان لە ئەپە ئاساییشەکانە.\nلە کاتی هەڵگرتنی مۆبایلەکەت لە لایەن کەسی دووەم، ئەپەکە بە شێوەیەکی نهێنی وێنەی سێڵفی دەگرێت و پاشەکەوتی دەکات، ئەمەش بە مەبەستی ناسینی ئەو کەسەی مۆبایلەکەتی بە بێ ئاگاداریی تۆ هەڵگرتووە.\nتایبەتمەندییەکانی تر: لێدانی زەنگی ئاگادارکەرەوە لە کاتی دەرهێنانی وایەری بارگاویی کەرەوە. پێ کردنی فلاش بۆ ڕووناککردنەوە. لەرزاندنی مۆبایلەکەت بۆ ئاگادارکەرەوەی باشتر. لادانی زەنگی ئاگادار کەرەوە بە پەنجەمۆری بەکارهێنەر (لەو مۆبایلانەی پشتگیری لە هەستەوەری پەنجەمۆر دەکەن).\nداگرتنی ئەپەکە بۆ سیستەمی ئەندرۆید\nتاگەکان ئەپ ئەپ و نەرمەکاڵا ئەندرۆید مۆبایل


گەمارۆی خامنەیی؛ هەموو دامەزراوەکانی ڕابەری ئێران\nهاوکات لەگەڵ پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا، حکوومەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئایەتوڵڵا خامنەیی، ڕابەری ئێران و نووسینگەکەی ئەوی خستە بەر گەمارۆ. بەپێی فەرمانی سەرۆککۆماری ئەمریکا گشت دامەزراوەکانی سەر بە ڕابەری ئێرانیش دەکەونە بەر ئەم گەمارۆیە.\nڕابەری کۆماری ئیسلامیی ئێران فەرماندەی گشت هێزەکانە و بەپێی ده‌ستووری ئەو وڵاتە، دانان و لابردنی فەرماندە باڵاکانی سوپای ئەو وڵاتەی لەدەستدایە. دەسەڵاتی هەڵبژاردنی سەرۆک و ئەندامانی ڕێکخراوە فەرمییەکانیش بەپێی ده‌ستووری کۆماری ئیسلامی لەژێر فەرمانی خامنەییدان. سەرەڕای ئەوەیش گرووپێکی تر لە دامەزراوەکان بەپێی یاسای ویلایه‌تی فه‌قیھ لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن. (یەکەم دەقی ئەم بابەتە لە مانگی گوڵانی ٢٠١٦دا بڵاو کراوەتەوە.)\nدامەزراوەکانی ڕابەر بەپێی ده‌ستوور\nپسپۆڕانی ئه‌نجومه‌نی چاودێری\nئه‌نجومه‌نی چاودێری [شۆرا]، بینەقاقای دیموکراسییە لە ئێراندا. نە نوێنەرێک بەبێ پشیتوانیی ئەم ئه‌نجومه‌نه دەچێتە په‌رلەمان و نە یاسایەک لە پەرلەماندا، بەبێ ڕەزامەندیی ئه‌نجومه‌ن، پەسەند دەکرێ. نەک تەنیا سەرۆککۆمار بەڵکوو نوێنەرانی ئەنجومەنی پسپۆڕانیش لەم ئه‌نجومه‌نەدا دەستنیشان دەکرێن.\nشەش فەقێ لە دوازدە ئەندامی ئەم ئه‌نجومه‌نە لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن. شەش ئەندامە مافناسەکەی تریش لە لایەن سەرۆکی دادوەرییەوە پێشنیار دەکرێن کە خودی ئەویش بژاردەی ڕابەرە و نوێنەرانی په‌رلەمانیش دەبێ لە لایەن ئه‌نجومه‌نی چاودێرییەوە پەسەند بکرێن. پاراستنی یاساکانی ئیسلام و ده‌ستووریش ئەرکی ئەم ئه‌نجومه‌نه‌یە و پاراستنی خودی ئه‌نجومه‌نیش لەدەست ڕابەردایە.\nئەندامان و سەرۆکی مەکۆی دیاریکردنی بەرژەوەندیی حکوومەت\nسەرۆک و ئەندامانی ئەم مەکۆ ٤٤ کەسییە بۆ ماوەی پێنج ساڵ و بە فەرمانی ڕابەری ئێران هەڵدەبژێردرێن. چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان ئەنجومەنی شۆرای ئیسلامی و ئه‌نجومه‌نی چاودێری یەکێک لە گرنگترین ئەرکەکانی مەکۆی ناوبراوە. ئەرکە هەرە گرنگەکەی تری ئەم مەکۆیە، بریتییە لە ڕاوێژکردن لەگەڵ ڕابەر و ئاراستەکردنی پێشنیاری لەبار بۆ سیاسەتی حکوومەتی ئیسلامی. سەرۆکەکانی سێ ده‌سه‌ڵاته‌كه و بیرمەندانی ئه‌نجومه‌نی چاودێری، ئەندامە هەمیشەیییەکانی ئەم مەکۆیەن. بەپێی ده‌ستوور، ئەندامە هەمیشەیی و کاتییەکانی ئەم مەکۆیە لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن.\nدامەزراوەیەکی تریش کە ئەرکە سەرەکییەکەی چارەسەرکردنی کێشەکانە و بەپێی ده‌ستوور بە فەرمانی ڕابەری ئێران دامەزراوە، بریتییە لە لێژنەی باڵای چارەسەری کێشەکان و ڕێکخستنی په‌یوەندیی نێوان سێ ده‌سه‌ڵاته‌كه و سەرۆک و ئەندامەکانی ئەویش لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن.\nسەرۆکی ڕادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆن\nڕادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆنە حکوومییەکەی ئێران هیچ ڕکابەرێکی لەنێو میدیاکانی تردا نییە. بوودجەی ئەم میدیایە لەگەڵ هیچ میدیایەکی تری ناوخۆدا بەراورد ناکرێ. داهاتی ئەم دامەزراوەیە هەم لە لایەن حکوومەتەوە دابین دەکرێ و هەم لە ڕێگەی ڕێکلامە بازرگانییەکانییەوە. ڕادیۆ و ته‌له‌ڤزیۆنی ئێران، بە دەیان کەناڵی دەرەکی و ناوخۆوە، بە بڵیندگۆی پرۆپاگه‌نده بۆ کۆماری ئیسلامی دەناسرێ. سەرۆکی ئەم دامەزراوەیە بە فەرمانی ڕاستەوخۆی ڕابەری ئێران دەستنیشان دەکرێ.\nباڵاترین بەرپرسی دەسەڵاتی دادوەری\nسەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری، تاقە سەرۆکه له‌و سێ ده‌سه‌ڵاته‌ی کۆماری ئیسلامی کە ڕاستەوخۆ بە فەرمانی ڕابەری کۆماری ئیسلامی هەڵدەبژێردرێ. قۆناغی سەرۆکایەتیی ئەم کەسە، کە دەبێ "موجتەهید و دادپەروەر و ئاگادار لە کێشە دادوەرییەکان و بەڕێوەبەر و تەگبیرکار" بێت، پێنج ساڵە. داواكاری گشتیی دادگه تایبەتییەکانی پێشەوا ئایینییەکان یەکێکی تر لەو بەرپرسە دادوەرانەیە کە لە لایەن ڕابەری کۆماری ئیسلامییەوە هەڵدەبژێردرێ.\nنوێنەر لە ئه‌نجومه‌نی باڵای ئاسایشی نەتەوەییدا\nبەپێی ده‌ستوور، ڕابەری کۆماری ئیسلامی دوو نوێنەر بۆ ئه‌نجومه‌نی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی دەستنیشان دەکا. ئەرکی ئەم ئه‌نجومه‌نە بریتییە لە "دابینکردنی بەرژەوەندیی نەتەوەیی و پاراستنی شۆڕشی ئیسلامی و یەکپارچەییی خاک و حکوومەت"ی ئێران. دەسەڵاتی ئەم ئه‌نجومه‌نە گەلێک بەرفراوانە: لە گرنگترین بابەتی سیاسەتی دەرەوە، واتا فایلی ناوەکییەوە بگرە تا دەگاتە بچووکترینیان کە کێشەی تری لێ دەکەوێتەوە، واتا سنووردارکردنی میدیاکان. سەرۆکایەتیی ئه‌نجومه‌نی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی لە دەست سەرۆککۆماردایە و بەڕێوەبەرەکەیشی، وەک هەمیشە، یەکێک لە ڕاسپاردەکانی ڕابەرە. بڕیارەکانی ئه‌نجومه‌نی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی، دوای پشتڕاستکردنەوە لە لایەن ڕابەری کۆماری ئیسلامییەوە ئەنجام دەدرێن.\nناوه‌ند [ئه‌ركان]ی گشتیی هێزە چەکدارەکان\nفەرماندەییی گشتیی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی بە دەست ڕابەرە و بەپێی ده‌ستوور، ڕاگەیاندنی جه‌نگ و ئاشتی و ڕێكخستنی هێزەکان لە لایەن ڕابەرەوە ئەنجام دەدرێن. ده‌ستوور، دەسەڵاتی دانان و لادانی فەرماندە باڵاکانی سوپای خستووەتە بەر دەستی ڕابەری ئێران.\nناوه‌ندی هێزە چەکدارەکان، بەرپرسی هەماهەنگکردنی گشت هێزە چەکدارەکانی حکوومەتە و سەرۆکایەتییەکەیشی لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێ. ئەم ناوەندە لە کۆتاییی جه‌نگی ئێران و عێراقدا بە ناوی "ناوەندی فەرماندەییی گشت هێزە چەکدارەکان" و بە هۆی ناتەباییی نێوان سوپای پاسداران و ناوەندی هاوبەشی سوپا دەمەزرێنرا، بەڵام دواتر ناوی کرایە "ناوەندی گشتیی هێزە چەکدارەکان". مافی دەستنیشانکردنی فەرماندە و بریکارەکانی سوپای گشتی، کە بەرزترین هێزی ئێرانە، بە دەست ڕابەرە: (سوپای پاسداران، سوپا و هێزە چەکدارەکان بە شێوەیەکی جیاجیا هەڵسەنگێندراون.)\nفەرماندەی ناوەندیی گشت هێزە چەکدارەکان\nفەرماندەی بنکەی ناوەندیی خاته‌مولئه‌نبیا\nجێگری فەرماندەی بنکەی ناوەندیی خاته‌مولئه‌نبیا\nجێگری سەرۆکی بنکەی گشت هێزە چەکدارەکان\nبریکاری ڕێکخەری بنکەی گشتی\nسەرۆکی ڕێکخراوی بەرگریکردن\nبریکاری زانیاری [اطلاعات] و چالاکییەکانی بنکەی گشتی\nبریکاری بنکەی گشتیی هێزە چەکدارەکان لە بواری تەیارکردندا\nبریکاری لوجستیك و پشتیوانی و پشکنینی پیشەییی بنکەی گشتی\nبریکاری پشکنینی بنکەی گشتیی هێزە چەکدارەکان\nبریکاری هێزی مرۆییی بنکەی گشتیی هێزە چەکدارەکان\nسەرۆکی ڕێکخراوی عه‌قیده‌تی-سیاسیی وەزارەتی بەرگری و پشیتوانیی هێزە چەکدارەکان\nسەرۆکی ڕێکخراوی هه‌واڵگه‌ریی وەزارەتی بەرگری و پشیتوانیی هێزە چەکدارەکان\nڕاوێژکاری باڵای فەرماندەیی له كاروباری په‌یوه‌ندیدار به گشت هێزە چەکدارەکاندا\nفەرماندە باڵاکانی سوپای پاسداران\nئەرکی سوپای پاسداران "چاودێریکردن لە شۆڕش و دەستکەوتەکان"ە و کردارەکانی نیشاندەری ئەوەن کە وەک هێزێکی وەفاداری ڕابەر، "چاودێریکردن لە شۆڕش"ی هەم لە ناوخۆ و هەم لە دەرەوە گرتووەتە ئەستۆ. سوپای پاسداران هێز و دەسەڵاتی لە شار و سنوورەکاندا هەیە و یەکێک لە ئەرکەکانیشی بریتییە لە دابینکردنی ئاسایشی کەنداو. وێڕای هێزە سێیینەکانی زەمینی، ئاسمانی و دەریایی، دوو باڵی تریشی هەن: بەسیج کە "هێزە خۆبەخشەکان"ی لە شەڕدا دەجەنگن و لە ئاشتیدا پارێزگاری لە شۆڕش و بەهاکانی دەکا و هێزی قودس کە هێز و دەسەڵاتی سوپای پاسداران تا ئەودیو سنوورەکان دەبا. چالاکییەکانی سوپای پاسداران لە چوارچێوەی قەرارگه‌ی ئاوەدانکردنەوەی خاته‌مولئه‌نبیا "گەورەترین پەیمانکاری پرۆژە حکوومییەکانی ئێران" سوپای پاسدارانی کردووەتە یەکێک لە بەهێزترین دامودەزگه ئابوورییەکانی ئێران. هه‌واڵگه‌ریی ئەم هێزەیش بە خەنیمی ئیتلاعات و ئاسایشی ئێران، واتا وەزارەتی ئیتلاعاتی کۆماری ئیسلامی دەزانرێ. دانان و لادانی فەرماندە باڵاکانی سوپای پاسدارانیش لە دەستی ڕابەردایە.\nفەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران\nجێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسداران\nفەرماندەکانی هێزە زەمینی و ئاسمانی و دەریایییەکان\nسەرۆکی ڕێکخراوی به‌سیجی موسته‌زعه‌فین\nفەرماندەی هێزی قودس (لقی درەوەی سوپای پاسداران)\nنوێنەری وه‌لی فه‌قیھ لە سوپای پاسداراندا\nبریکاری هەماهەنگکاری فەرماندەییی سوپای پاسداران\nسەرۆکی ناوەندیی ستراتیژیی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی\nبەرپرسی قەرارگه‌ی فەرهەنگی و کۆمەڵایەتیی به‌قییه‌توڵڵا هیلئه‌عزه‌م\nفەرماندە باڵاکانی هێزەکانی ئاسایش [انتظامى]\nهێزی ئاسایشی کۆماری ئیسلامیی ئێران (ناجا) یان هەمان پۆلیس، ئەرکی پاراستنی ئاسایشی نێوخۆی کۆماری ئیسلامیی ئێرانی لەسەر شانە. ئەم هێزە لە ساڵی ١٩٩١دا و بە تێکەڵبوونی پۆلیسی ناوشار و ژەندرمە و کۆمیتەکانی شۆڕش دامەزراوە. پۆلیسی ئێران بەشێکە لە بنکەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و سەر بە وەزارەتی ناوخۆیە و فەرماندەکانیشی لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن. ڕابەری ئێران زۆر جار جڵەوی دەسەڵاتی خۆی لە وەزارەتی نێوخۆدا دەداتە دەست وەزیری ناوخۆ.\nفەرماندەی هێزی ئاسایش\nسەرۆکایەتیی ڕێکخراوی عه‌قیده‌تی- سیاسیی هێزی ئاسایش (نوێنەری ویلایه‌تی فه‌قیھ)\nسەرۆکایەتیی ڕێکخراوی پاراستنی زانیاریی هێزی ئاسایش\nفەرماندە باڵاکانی سوپا [ئه‌رته‌ش]\nده‌ستوور ئەرکی سەرشانی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێرانی بە "پاراستنی سەربەخۆیی و یەکپارچەییی وڵات و حکوومەت" داناوە کە دەبێ "ئیسلامی و بڕوادار و جه‌ماوه‌ری" بێت. سوپا ئەرکەکانی خۆی شان بە شانی سوپای پاسداران و زۆر جاریش لەژێر سێبەری قورسی ئەو هێزەدا جێبەجێ دەکا.\nفەرماندە باڵاکانی سوپا ڕاستەوخۆ و بە فەرمانی ڕابەر دەستنیشان دەکرێن:\nفەرماندی گشتیی سوپا\nجێگری فەرماندەی گشتیی سوپا\nفەرماندەکانی هێزە چوارینەکانی زەمینی و ئاسمانی و دەریایی و بەرگریی سوپا\nفەرماندەی بنکەی بەرگریی ئاسمانیی خاته‌مولئه‌نبیا\nبریکاری هەماهەنگکاری فەرماندەی گشتیی سوپا\nسەرۆکی ڕێکخراوی عه‌قیده‌تی- سیاسیی سوپا (نوێنەری وه‌لی فه‌قیھ)\nسەرۆکی ڕێکخراوی هه‌واڵگه‌ریی سوپا\nڕاسپێردراوانی ڕابەر لە دەرەوەی ده‌ستوور\nماڵی ڕابەرایەتی [بیت رهبری] و ڕاوێژکاران\nئەندامانی ماڵی ڕابەرایەتی\nڕاوێژکاری باڵای ڕابەرایەتی\nڕاوێژکاری ڕابەرایەتی بۆ كاروباری نێوده‌وڵه‌تی و ئەندامانی ئه‌نجومه‌نی ستراتیژیی په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌ره‌وه\nسەرۆکی نووسینگەی پشکنینی ڕابەرایەتی\nماڵی ڕابەرایەتی ئێران ناوەندی فەرماندەییی هەستپێنەکراوی قەیرانەکان و ئاڵۆزییەکانە لە کۆماری ئیسلامیدا. هەر هێندە بەسە کە بگوترێ بڕیار یان ڕاسپاردەیەک لە لایەن ئەم نووسینگەوە دەرچووە تا بەرهەڵستەکان کپ و بێدەنگ بن. زۆر جار په‌یوەندییەکی کورت لە ماڵی ڕابەرەوە ئاژاوە چڕەکانی بە سوودی ڕابەر دامرکاندووە، یان گرژییەکانی سڕیوەتەوە. پلەوپایەی بەشێک لە ئەندامانی ماڵی ڕابەر ڕوون و دیار نییە، بەڵام لە ماڵی ڕابەری ئێراندا ناو و خزمایەتی لە پلەوپایەکان گرنگترن. ڕابەر گرووپێک ڕاوێژکاریشی لە بوارە جیاجیاکانی سیاسەتی دەرەوە و ئاسایشدا هەن کە پرسیان پێ دەکا.\nسەرۆکی بنیادی شه‌هید [ده‌زگه‌ی شه‌هید] و ئەرکی خۆبەخشەکان\nسەرپەرشتیی دەزگه‌ی پانزدەی خورداد\nسەرۆکی بنیادی موسته‌زعه‌فانی شۆڕشی ئیسلامی\nنوێنەر لە دەزگه‌ی نیشتەجێبوون [بنیادی مه‌سكه‌ن]دا\nسەرۆک و ئەندامانی دەستەی دەستپاکانی کۆمیتەی هاریکاریی ئیمام خومەینی\nسەرۆکی بنکەی جێبەجێکردنی فەرمانەکانی ئیمام\nئەم ڕێکخراوانە لە ماوەیەکی کورتی دوای شۆڕشی ئیسلامی و بە فەرمانی ئایەتوڵڵا خومەینی، دامه‌زرێنه‌ری كۆماری ئیسلامی، دامەرزێنراون. وه‌لی فه‌قیھ هەر پێنج یان دە ساڵ جارێک بەرپرسانی ئەم ڕێکخراوانە دەستنیشان دەکا. گشت ئەم دامەزراوانەیش لەژێر چاودێریی ڕابەردان.\nبنیادی موسته‌زعه‌فان مانگێک دوای شۆڕش و بە دەستبەسەرداگرتنی مڵک و ماڵی بنەماڵە و کەسوکاری شای پێشووی ئێران و بە ئامانجی یارمەتیدان بە هەژاران دامەزرێنرا. چالاکییە ئابوورییەکانی ئەم دامەزراوە خۆبەخشە –بەتایبەت دوای مردنی خومەینی- هێندە پەرەی سەند کە ناوبانگی بە گەورەترین کۆمپانیای ئابووری لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەرکرد. سەرۆکایەتیی ئەم دامەزراوەیەیش هەر پێنج ساڵ جارێک لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێ.\nئەرکی "بنیادی شه‌هید" و "بنیادی پازده‌ی خورداد" پێڕاگەیشتنە بە خێزانی شەهیدان و کەمئەندامانی شۆڕش و جه‌نگی ئێران. بنیادی شه‌هید گەلێک جار بووەتە بابەتی ڕاپۆرتی گەندەڵکارییەکان. سەرۆکایەتیی ئەم دامەزراوەیەیش بە فەرمانی ڕابەر و بە وێنەی نوێنەری وه‌لی فه‌قیھ دەستنیشان دەکرێ.\nبەرپرسیارێتیی "ده‌زگه‌ی نیشته‌جێبوون" دابینکردنی خانووە بۆ هەژاران و ئاوەدانکردنەوەی گوندەکان. ئەم دامەزراوەیە لەژێر چاودێریی ئه‌نجومه‌نی ناوەندیدا کار دەکا و ویلایه‌ت فه‌قیهیش نوێنەری خۆی لەوێدا دەستنیشان دەکا.\n"كۆمیته‌ی هاریكاریی ئیمام خومه‌ینی" (کۆمیته‌ی ئیمدادی ئیمام خومه‌ینی)یش یەکێک لەو دامەزراوانەیە کە چەند هەفتەیەک دوای شۆڕش و بە فەرمانی دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامیی ئێران و لە پێناو یارمەتیدان بە لێقەوماوان دامەزراوە. داهاتی ئەم بنکەیە، بە گوتەی بەرپرسان، مانگانە ١٥ ملیار تمەنە کە لە سندووقی خێراتەوە دابین دەکرێ.\nسەرپەرشتیی زیارەتگه‌کان (قودسی ڕه‌زه‌وی، ئه‌حمه‌د بن مووسا شا چراغ، جه‌مکه‌ران، حه‌زره‌تی مه‌عسوومه، عه‌بولعه‌زیم حه‌سه‌نی)\nنوێنەر لە بواری حەج و سەرپەرشتیی حاجییەکانی ئێران\nسەرۆکایەتیی ئه‌نجومه‌نی باڵای قورئان (بریکاری په‌یوەندییە جه‌ماوه‌رییه‌كانی نووسینگەی ڕابەر)\nسەرۆک و ئەندامانی ئه‌نجومه‌نی "كۆمه‌ڵه‌ی نزیككردنه‌وه‌ی مه‌زهه‌به‌كان"\nسەرۆکی کۆمەڵەی جیهانیی ئه‌هلی به‌یت\nبەرپرسی ناوەندیی پێڕاگەیشتن بە كاروباری مزگەوتەکان\nزیارەتگه‌کان کاروباری خێرات و ئەوقافی مەزارە ئایینییەکان بەڕێوە دەبەن و هیچ باج و زەکاتێک نادەن. لەنێو ئەوانەدا "ئاستانی قودسی ڕه‌زه‌وی" کە خۆی بە "مەزنترین ڕێکخراوی ئەوقافی جیهانی ئیسلام" دەزانێ، لە هەموویان ناودارتر و بەگێچەڵترە. نرخی زەوییە زەوتکراوەکانی ئەم ڕێکخراوە نزیکەی ٢٠ ملیار دۆلارە. خاوەنی دەیان کۆمپانیا و دامەزراوەی ئاوەدانکردنەوە، ئابووری، کشتوکاڵ، خواردەمەنی و دەرمانە کە "ئیمپراتۆرییه‌ته ئابوورییەکە"ی پێک دێنن. جگە لە دەسەڵاتی ئابووری، دەستێوەردانە سیاسییەکانی ئەم دامەزراوەیەیش جێگەی سەرنجە.\nنوێنەری ڕابەری کۆماری ئیسلامی لە ڕێوڕەسمی حەجدا بەرپرسیارێتیی حاجییەکانی لە ئەستۆدایە. سەرۆکی بنکەی حەج و زیارەت کە وەزارەتی ئیرشاد بەڕێوەی دەبا، لە لایەن ڕابەری ئێرانەوە دەستنیشان دەکرێ. سیاسەتە گشتییەکەی حەج و بڕیاردان لەمەڕ هەڵپەساردن و ڕاگرتنی ناردنی حاجییەکان، لە کاتی ئاڵۆزیدا، لە دەست ڕابەری ئێراندایە.\nکه‌لتووری و میدیایی\nئەندامانی ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی كه‌لتووری [فه‌رهه‌نگی]\nسەرپەرشتیی دامەزراوەی زانیاری [ئیتلاعات]\nسەرپەرشتیی دامەزراوەی کەیهان\nبەڕێوەبەری ئه‌نجومه‌نی هه‌ماهه‌نگیی ڕاگه‌یاندنی ئیسلامی [تبلیغات اسلامی]\nسەرۆکی ڕێکخراوی ڕاگه‌یاندنی ئیسلامی\nئەندامانی ئه‌نجومه‌نی باڵای فەزای مەجازی\nڕابەری ئێران ئه‌نجومه‌نی باڵای شۆڕشی كه‌لتووری بە ژووری فەرمان یان ناوەندی ئەندازیاریی كه‌لتووریی وڵات دەزانێ، کە فەلسەفەی هەبوونەکەی بە تێڕوانینی ئەو، شیکردنەوە و سەقامگیرکردنی كه‌لتووری شۆڕشی ئیسلامییە. ئەم ئه‌نجومه‌نه سەرەتا بە ناوی بنکەی شۆڕشی كه‌لتووری و بە فەرمانی دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی دامەزرێنرا و ناوەکەی بە داخستن و پاکتاوکردنەوەی زانستگه‌کانی دوای شۆڕش گرێ دراوە کە لەژێر دروشمی شۆڕشی كه‌لتووریدا ئەنجام درا. ئەم دامەزراوەیە چل ئەندامی یاسایی و مووچەخۆری هەن، کە سێ ساڵ جارێک لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن.\nڕێکخراوی ڕاگه‌یاندنی ئیسلامی لە ساڵی ١٩٨١ و بە فەرمانی خومەینی دامەزرێنرا کە داوای لەم ڕێکخراوە کردبوو "خاڵە کوێر و نادیارەکان" بۆ خەڵکی ئێران و جیهان ڕوون بکاتەوە و ڕێگەی به‌گژداچوونه‌وه‌ی دوژمنانی ئیسلام پێشانی خەڵک بدا. كایه‌ی هونه‌ری، ئاژانسی هه‌واڵی مێهر، زانستگەی سوورە و ڕۆژنامەی ته‌هران تایمز سەر بەم ڕێکخراوەن. ده‌زگه‌ی بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌میركه‌بیریش لە دوای شۆڕش زەوت کرا و خرایە بەر دەستی ئەم ڕێکخراوە.\n"ئه‌نجومه‌نی هه‌ماهه‌نگیی ڕاگه‌یاندنی ئیسلامی" لە ساڵی ١٩٨٠دا و بە فەرمانی ئایەتوڵڵا خومەینی دامەزرێنرا. ئەرکی ئەم ئه‌نجومه‌نه ڕێکخستن و بەڕێوەبردنی بۆنە ئایینی و نەتەوەیییەکانی وەک ساڵڕۆژەکان و ڕێپێوانەکان بوو. سەرۆکی ئەم ئه‌نجومه‌نه‌یش بە فەرمانی ڕاستەوخۆی ڕابەر دەستنیشان دەکرێ.\nلە نێوان ئەو ڕۆژنامانەدا کە بەرپرسەکەی لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێن، کەیهان لە هەموویان بەگێچەڵترە. ڕابەری ئێران لە فەرمانی دەستنیشانکردنی نوێنەرەکەی لە کەیهاندا داوای لێ کردووە کە بەپێچەوانەی ڕۆژنامەکانی تر، لە ئاست بێموبالاتی به‌رامبه‌ر ئامانجە ئیسلامییەکان و شۆڕشدا کەمتەرخەم نەبێ. کەیهان جێبەجێكردنی ئەم ڕاسپاردەیەی گەیاندووەتە شوێنێک کە هێندێک جار تەنانەت نووسینگەی ڕابەری ئێرانیشی لە کەمتەرخەمبوون لە ئاست شۆڕش و ئیسلامدا ناچار بە هەڵوێستوه‌رگرتن و ڕەخنە کردووە.\nدامەزراوەی نوێنەری ڕابەری لە زانستگەکاندا\nئه‌نجومه‌نی ناوەندیی نوێنەرانی ویلایه‌تی فه‌قیھ لە زانستگەکاندا\nدەستەی دەستپاکانی دامەزراوەی جامیعه‌ی ئیمامی سادق\nدەستەی بەڕێوەبردنی نووسینگەی ڕاگه‌یاندنی ئیسلامیی حه‌وزه‌ی عیلمییه‌ی قوم\nبەرپرس، بەڕێوەبەر و ئەندامانی باڵای حه‌وزه‌ی عیلمییه‌ی خوراسان\nنوێنەر لە سه‌ندیكای ئەنجومەنه ئیسلامییه‌كانی قوتابیان\nنوێنەری په‌یوەندییەکانی خوێندکارانی ئێرانی و ئەنجومەنی خوێندکارانی ئاسیا و ئۆقیانووسییە\nدامەزراوەی نوێنەرایەتیی ڕابەر گرنگترین ئەڵقەی په‌یوەندییەکانی ڕابەرە لەگەڵ زانستگه‌کان و، نووسینگەی لە گشت زانستگه و بەشەکانی خوێندنی باڵادا هەیە. سەرۆکەکەی لە لایەن ڕابەرەوە دەستنیشان دەکرێ و بەرپرسی هەر بەشێکیشی مەلایەکە. ئەرکی سەرەکیی ئەم دامەزراوەیە ئەوەیە کە زانستگه و مەلاکان لێک دانەبڕێن و بەکورتی ئیسلامیزەکردنی زانستگه‌کانە.\nدامەزراوەی جامیعه‌ی ئیمامی سادق کە زۆرتر بە زانستگه‌ی ئیمام سادق ناسراوە، گەلێک بەرپرس و تیۆریسیه‌ن [تیۆرداڕێژه‌ر]ی بۆ حکوومەت بەرهەم هێناوە. ڕابەری ئێران، ئەندامانی دەستەی بەڕێوەبردنی زانستگه‌کان دەستنیشان دەکا و دەستەی دەستپاکانیش سەرۆکەکەی. سەرۆکایەتیی ئەم زانستگه‌یە لە سەردەمی شۆڕشی كه‌لتووریدا دەستنیشان کرا و تا سەردەمی لابردنی ئایەتوڵڵا مونتەزیری، بەردەوام بوو. زانستگه‌ی ئیمام سادق خوێندکاری لە بەشەکانی زانستە مرۆیییەکان و کۆمەڵایەتییەکاندا هەن و هەلومەرجی قورسی بۆ وەرگرتنی خوێندکاران هەیە. ڕابەری ئێران داوا لە دەستپاکانی زانستگه‌کان دەکا ئەو شوێنە بکەنە گرنگترین مەکۆی زانستە ئیسلامییەکان.\nنوێنەران و پێشنوێژان\nنوێنەرانی وه‌لی فه‌قیھ\nپێشنوێژی پارێزگه و شارەکان\nسەرۆک و ئەندامانی ئه‌نجومه‌نی سیاسەتڕێژیی پێشنوێژەکان\nنوێنەرانی نووسینگەکانی دەرەوەی وڵات\nنوێنەرانی دامەزراوە و ڕێکخراوەکان\nڕابەری ئێران نوێنەری تایبەتی لە گشت پارێزگه‌کانی ئێراندا هەیە کە بە نوێنەری ویلایه‌تی فه‌قیھ دەناسرێن و زۆربەیان پێشنوێژی پارێزگه‌کانن. نووسینگەکانی نوێنەرانی وه‌لی فه‌قیھ و پێشنوێژەکان ئەڵقەی په‌یوەندیی ڕابەرن لەگەڵ ناوچەکاندا و، لە نوێژی هەینییدا بانگەشە بۆ سیاسەتی ڕابەری ئێران دەکەن و دەستێکی باڵایان لە ناوچەدا هەیە. ویلایه‌تی فه‌قیھ جگە لە نوێنەرانی ناوخۆ، نوێنەری دەرەوەی وڵاتیشی هەن کە نووسینگەکانیان بەڕێوە دەبەن و داهات و دراو بەسەر لایەنگرانیاندا بڵاو دەکەنەوە. ڕابەری ئێران لە هێندێک دامەزراوە و ڕێکخراوی تری وەک خاچی سوور [هلال احمر] و جیهادی ئاوه‌دانكردنه‌وه [جیهادی سازه‌ندگی]یشدا نوێنەری تایبەتی هەن و هیچ دژایەتییەک لە ئاست نوێنەرانی خۆی قبووڵ ناکا.\n« ئومێدێكى ديموكراتى بۆ توركيا: سه‌رۆكشاره‌وانیى ئيستانبۆڵ هه‌ڕه‌شه‌يه‌كى وجوودى بۆ سه‌ر ئه‌ردۆغان پێك ده‌هێنێ وه‌زيرى پێشووى به‌رگريى ئه‌مريكا، پانيتا له‌باره‌ى ئێرانه‌وه »


عەلیاوا بەراندێز - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nElîava - علی‌آباد باراندوز - Aliabad-e Baran Duz\nپۆتانەکان: 37°24′25.5″N 45°07′33.5″E / 37.407083°N 45.125972°E / 37.407083; 45.125972پۆتانەکان: 37°24′25.5″N 45°07′33.5″E / 37.407083°N 45.125972°E / 37.407083; 45.125972\n١٬٣١٩ مەتر (٤٬٣٢٧ پێ)\nعەلیاوا بەراندێز گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری بەراندێز، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nعەلیاوا بەراندێز ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی دێدانا نشیو.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندی بەیات.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی سعەتڵی.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٤١) کەس و (٨٧) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عەلیاوا_بەراندێز&oldid=901226»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٤٧ی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


لە بازگەی خازر شۆفێری بارهەڵگرەکان گردبوونەوە – کوردی – RojNews.News\n29/02/2020 - 1:59:33 pm\nسێشەممە, 12 يون 2018 – 13:54 ڕۆژنیوز- بڕیار محەمەد\nئەمڕۆ شۆفێری ئەو بارهەڵگرانەی، کە کەرەستەی بیناسازیی لە شارۆچکەی خەباتی سەر بە پارێزگای هەولێرەوە بۆ شاری موسڵ- دەگوازنەوە، لە بازگەی خازر، کە دەکەوێتە نێوان خەبات و موسڵ و بۆ ماوەی نیو کاتژمێر گردبوونەوە.\nناڕەزایی ئەو شۆفێرانە لەبەرامبەر گرانکردنی نرخی سۆنەر و قەپان-ە، کە حکومەتی هەرێمی کوردستان لەڕێگای کۆمپانیای ئەهلییەوە لێیان وەردەگرێت.\nوەک شۆفێرەکان باسی دەکەن، لە ڕابردوودا بۆ یەک بار هەزار دینار-یان لێوەرگیراوە، دواتر زیادکراوە بۆ پێنج هەزار و ئێستاش بڕی ١٥ بۆ ٣٥ هەزار دینار-یان لێوەردەگیرێت و هیچ پێوەرێکیشیان دانەناوە و بە ویستی خۆیان لەنێوان ١٥ بۆ ٣٥ هەزار نرخ دادەنێن.\nئەو شۆفێرانە داوایان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان کرد، کە نرخەکەیان لەسەر کەمکاتەوە، بۆئەوەی بتوانن بژێوی ژیانیان پەیدا بکەن.\nدوای نیوکاتژمێر لە گردبوونەوەکە، هیچ لایەنێکی پەیوەندیدار نەچوو بە دەم داواکەیانەوە، بەڵام ئاسایشی بازگەکە مۆڵەتی دان، کە لەڕێگایەکی جیاوازەوە و بێ ئەوەی بەناو ئامێری سۆنەرەکەدا تێبپەڕن، بەرەو موسڵ بەڕێبکەون.\nڕاگەیەندراوێک لە هەپەگەوە.. ١٣ سەربازی تورک کوژراون


ئێزیدییەكان جارێكیتر ئاوارەبوونەوەبەهۆی شەڕی هێزە كوردییەكانەوە دەیان خێزان ماڵەكانیان جێدەهێڵن - Kirkuknow\nئێزیدییەكان جارێكیتر ئاوارەبوونەوە\nبەهۆی شەڕی هێزە كوردییەكانەوە دەیان خێزان ماڵەكانیان جێدەهێڵن\n5ی ئازاری 2017، قەزای شەنگال، خێزانە ئێزیدییەكان بەهۆی شەڕەوە ناوچەكانیان جێهێشتووە فۆتۆ: مەروان رەسام\nدەیان خێزان لە چەند ناوچەیەكی شەنگال، بۆ جاری دووەم ماڵەكانیان چۆڵكرد‌و ئاوارەبوونەوە، بەهۆی پێكدادانی ئەو هێزە كوردییانەی لە قەزاكەدا ململانێی توندیان هەیە.\nئاوارەبوونی ئەو خێزانانە دوای ئەوە هات، هەینی رابردوو شەڕ لەنێوان یەكینەكانی بەرخودانی شەنگال (یەبەشە) نزیك لە پەكەكەو پێشمەرگەكانی رۆژئاوا (نزیك لەپارتی دیموكراتی كوردستان) لەزێدی ئێزدییەكان روویداو بەهۆیەوە، كوژراوو برینداری لێكەوتەوە.\nشەڕەكە كاتژمێر 7ی بەیانی 3-3ی لەسنووری ناحیەی سنونێ دەستیپێكرد سەر بە قەزای شەنگال.\nنایف سەمیر، خەڵكی خانەسۆری قەزای شەنگالە‌و دوای هاتنی داعش ئاوارەی كەمپەكانی پارێزگای دهۆك بووە، هەرچەندە مانگی تەمموزی ساڵی رابردوو گەڕاوەتەوە زێدی خۆی بەڵام جارێكیتر ئاوارەبووەتەوە.\n“بەهۆی هەبوونی ئارامییەوە خەڵك هێدی هێدی دەگەڕانەوە بۆ زێدی خۆیان، بەڵام رووداوەكە (شەڕی هێزە كوردییەكان) وایكرد جارێكی دیكە من‌و خەڵكی ناوچەكەش ئەمجارە لەسەر دەستی كورد ئاوارە ببینەوە”، ئەو هاوڵاتییە ئێزیدییە بۆ (كەركوك ناو) وایوت.\nبەوتەی ئەو “زیاتر لەهەزارو دووسەد خێزان ئاوارە بوونەتەوە”.\nنایف سەمیر لەرێی تەلەفۆنەوە قسەیكرد‌و باسی لەوەكرد كە ئەمجارە ئاوارەی چیاو ناوچەكانی دەوروبەری خانەسۆر بووە‌و نەگەڕاوەتەوە بۆ كەمپەكان، داواشی لە رێكخراوەكانی نێودەوڵەتییەكان كرد هاوكارییان پێبگەیەنن.\nئەو هاوڵاتیە رووی رەخنەی زیاتر لە پێشمەرگەكانی رۆژ بوو، وتی “ئەوان هەمیشە ترس و دڵەڕاوكێ بڵاودەكەنەوە، لەجیاتی ئەوە بۆ ناچن شەڕی داعش بكەن لەباشووری شنگال”.\nناحیەی سنونێ‌و خانەسورێ، لە شەنگال، زێدی مێژوویی ئێزدییەكانە، لەئێستادا بەشێك لەئاوارە گەڕاوەكانی دەستی داعش لێی نیشتەجێن، مەترسی هەبوو پریشكی شەڕی هێزە كوردییەكانیان بەربكەوێت.\n5ی ئازاری 2017، زیاتر لەسێ هەزار كەس لەخانەسۆر و سنونێ ئاوارەبوون بەهۆی پێكدادانەكانەوە فۆتۆ: مەروان رەسام\nدەستپێكردنی شەڕی نێوان ئەو دوو هێزەی نزیك لە پەكەكە‌و پارتی لەشەنگال، لەكاتێكدایە هێشتا تەواوی سنووری قەزاكە لەژێردەستی داعش دەرنەهێنراوەو چەكدارانی ئەو رێكخراوە 10كم لەناوەندی قەزاكەوە دوورن.\nحسام عیدو، جێگری سەرۆكی رێكخراوی ئێزیدی بۆ بەدیكۆمێنتكردن لەلێدوانێكدا بۆ (كەركوك ناو) وتی “زیاتر لە سێ هەزار كەس لەسنونێ‌و خانەسۆر جارێكی دیكە ئاوارەی چیاكان بوونەتەوە”.\nبەبڕوای ناوبراو ئەوەی لەو دوو ناوچەیە روودەدات هەڕەشەیەكی روون و ئاشكرایە لەسەر دووبارە ئاوەدانكردنەوەی ناوچەكان، ئەوەش بەهیچ شێوەیەك لای ئێزیدییەكان جێی قبوڵكردن نییە.\nهەروەها وتیشی “ماوەی دووساڵە ئەو ناوچانە ئازادكراون‌و ئێزیدییەكان چاوەڕێ بوون ناوچەكانیان ئاوەدان بكرێتەوە‌و بگەڕێنەوە، بەڵام ئەو هێزانە ململانێیان هەیە‌و بەرانبەر یەكتری وەستانەوە… ئەمەش هۆكار بووە بۆ نەگەڕانەوەی خەڵكی زیاتر”.\nدوای كۆبوونەوەیەكی فەرماندەكانی پارتی لەنێو وەزارەتی پێشمەرگەو هێزەكانی نزیك لە پەكەكە لە ناحیەی سنونێ، شەڕ بەشێوەی كاتی وەستاوە، بەڵام هێشتا هەردو لایەنی شەڕكەر داوای كشانەوە لەیەكتر دەكەن.\nپارتی‌و پەكەكە، كە بڕیاری شەڕو ئاشتیان لە شەنگال بەدەستە، ململانێیەكی قۆڵی سیاسیان لەو قەزایە هەیە، لەوكاتەوەی داعش لەمانگی 2014 دەستی بەسەرداگرت، هەردوولا هێزی چەكدارییان تایبەتیان لەنێو ئێزدییەكان پێكهێناوە.\nخودەیدا جوكێ، خەڵكی ناحیەی سنونێیە‌و وەك خۆی دەڵێت جارێكیتر بەهۆی شەڕی نێوان دوو هێزی كوردی ئاوارەبووەتەوە، بە (كەركوك ناو)ی وت “جاری یەكەم پێشمەرگە ئێمەی جێهێشت بۆ داعش بەڵام ئەمجارە بەهۆی شەڕی كوردو كورد ئاوارە بووینەوە”.\nئەو هاوڵاتییە ئێزیدییە لەرێی تەلەفۆنەوە قسەیكرد‌و وتی “ناحیەی سنونێ ئاوەدان ببوەوە، خزمەتگوزاری و ئارامی باش هەبوو، بەڵام بەداخەوە… دۆخی ناوچەكە تێكچوو، هەردوو هێزی كوردی نەیانتوانی بەیەكەوە ئیدارەی ناوچەكە بدەن‌و هەمیشە ململانێیان لەنێواندا هەبوو”.\nخودەیدا پێیوایە چارەسەر ئەوەیە ناوچەكە لەلایەن خەڵكی ئێزیدییەوە ئیدارە بدرێت نەك هێزی دیكەی.\nشەنگال/ ناحیەی سنونێ/ 3-3ی 2017، هێزەكانی یەبەشە بەرامبەر پێشمەرگەكانی رۆژئاوا وەستاونەتەوە فۆتۆ: كەركوك ناو\nپێكهاتەی ئاینی ئێزیدی، هاوشانی كریستیانی، كاكەیی‌و توركمانەكان زۆرترین پێشێلكارییان بەرامبەر كرا‌وە لەلایەن داعشەوەو روبەڕوی كوشتنی بەكۆمەڵ بوونەوە، زیاتر لە 400 هەزاریان ئاوارەبوون.\nبەپێی راپۆرتێكی تۆڕی هاوپەیمانی كەمینەكانی عیراق كە مانگی رابردوو بڵاویكردەوە، داعش شەش هەزارو 255 ئێزدیی رفاندووەو سەدا 59ی ئەو ژمارەیە رزگارییان نەبووە، كە هەزارو 940یان ژنن‌و لەناو ئەو رێكخراوەدا وەكو كەنیزەك مامەڵەیان لەگەڵدا كراوە.\nخەیری بۆزانی، بەڕێوەبەری كاروباری ئێزدییان لەوەزارەتی ئەوقافی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ (كەركوك ناو) ئەوەی پشتڕاستكردەوە كە خەڵك لەو ناوچەیە جارێكیتر ئاوارە بوونەتەوە.\n“ئەوە دووساڵە لەو دەڤەرە شەڕە پەڕۆیە لەنێوان هەردوو هێزەكەدا، بۆیە ئەوەی روویدا شتێكی چاوەڕوانكراو بوو، هەر كەسێك رۆژێك سەردانی ئەو ناوچەیەی بكردبایە دەیزانی ئەوە روودەدات”.\nبۆزانی ئاماژەی بەوەشدا كە ئەو ناوچانە ناوچەیەكی جەنگیین‌و هێشتا خزمەتگوزاری بۆ نەگەڕاوەتەوە، لەگەڵ ئەوەشدا خەڵكەكەی گەڕابوونەتەوە، بەڵام بەهۆی شەڕی نێوان ئەو دوو هێزەوە ناچار ئاوارە دەبنەوە.\nئێزدییەكان ترسی خۆیان ناشارنەوە لەوەی ئەو ململانێیە لەزێدی ئەواندا هەیە ببێتە “لێكترازانی” پێكهاتەكەیان كە چەندین ساڵە بەیەكگرتوویی دەژین.\nقەزای شەنگال (بەدووری 120 لە رۆژئاوای موسڵ)، لە 3ی ئابی 2014 داعش دەستیبەسەرداگرت‌و لە 13ی تشرینی دووەمی 2015 كۆنتڕۆڵكرایەوە، ئەوەش لەلایەن هێزەكانی پێشمەرگەو شەڕڤانانی ئێزدیی‌و گەریلاكانی پەكەكە بەهاوكاری فڕۆكەكانی هاوپەیمانان.


سه‌رۆك بارزانی: ئه‌ركی زانایانی ئاینییه مرۆڤ له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی درووست و رێزگرتن و خۆشه‌ویستی په‌روه‌رده بكه‌ن\nدواتر سه‌رۆك مه‌سعوود بارزانی وته‌یه‌كی پێشكه‌ش كرد و ئاماژه‌ی به رۆڵی كاریگه‌ریی زانایانی ئاینی كوردستان كرد.\nسه‌رۆك بارزانی گووتی: " من له بیرمه جه‌نابی بارزانی، هه‌وڵیدا ئه‌و رێكخراوه دابمه‌زرێت، بێگومان مامۆستایانی ئایینی رۆڵێكی زۆر پیرۆز و گه‌وره‌یان بینیوه به‌تایبه‌ت له شۆڕشی ئه‌یلوول. شه‌و و رۆژ ده‌گه‌ڕان له‌سه‌رتاسه‌ری كوردستان و دێ به دێ، خه‌ڵكیان هانده‌دا و ئامۆژگاریان ده‌كردن بۆ ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به شۆڕشه‌وه بكه‌ن، زۆرێك له‌وان چه‌كیان هه‌ڵگرت و شه‌هیدیشیان هه‌بوو، هیوادارم مامۆستایانی ئایینی بگه‌ڕێنه‌وه بۆ ئه‌و رۆژه پیرۆزه".\nهه‌روه‌ها گووتی: "به‌داخه‌وه ده‌بینین ئینحیرافێكی زۆر درووست بووه، دینی ئیسلام دینی ئاشته‌وایی و خۆشه‌ویستییه، ئه‌ركی ئێوه‌یه مرۆڤ په‌روه‌رده بكه‌ن له‌سه‌ر بنه‌مای په‌روه‌رده‌یه‌كی درووست و رێزگرتن و خۆشه‌ویستی".\nسه‌رۆك بارزانی ئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد، داعش و تیرۆریستان گه‌وره‌ترین تاوان و خیانه‌تیان به‌رامبه‌ر به دین كرد، ئه‌وه‌ی تیرۆریستان كردیان، كامیان له‌گه‌ڵ ئایینی ئیسلام یه‌ك ده‌گرێته‌وه؟ له كوشتن و بڕین و سووتانی خه‌ڵك. زۆر گرنگه خه‌ڵك وا په‌روه‌رده بكرێت، دین و نیشتمان له یه‌ك جیا نه‌كرێنه‌وه، ئه‌وه‌ی دیندار بێ نیشتمانه‌كه‌ی خۆشده‌وێت، ئه‌وه‌ی نیشتمانی بوێت دینداره".


:: KDPMR :: - ماڵپەڕی BBC: پێشمەرگە بە سەرکردایەتیی بارزانی مووسڵ گەمارۆ دەدات\nئۆپەراسیۆنی ٣ رۆژ بەر لە ئێستای ھێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان بە سەرکردایەتی مەسعوود بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بۆ ئازادکردنەوەی ١٢ گوند لە میحوەری خازر و گوێر، جگە لەوەی لە میدیا جیھانییەکان گرنگی پێدرا، بەڵام میدیاکانی تورکیا خولەک بە خولەک ڕووداوەکانیان دەگواستەوە و باسیان لە قارەمانیی پێشمەرگە دەکرد.\nمیدیاکانی تورکیا بە گرنگییەوە باسیان لە بەشداریکردنی مەسعوود بارزانی، سەرۆکی ھەرێمی کوردستان دەکرد لەو ئۆپەراسیۆنەدا و پێیان وابوو کە ئەو گڕ و تینی زیاتر بە پێشمەرگە داوە. بۆ نموونە سایتی (بی بی سی تورکی) بە مانشێتی گەورە نووسیبووی (بە سەرکردایەتیی بارزانی پێشمەرگە بەرەو موسڵ لە پێشڕەوی دایە).\nھەروەھا باسی لەوەیش کردبوو کە پێشمەرگە بە رێبەرایەتیی بارزانی دەیەوێت مووسڵ گەمارۆ بدات و پاشان لە ئۆپەراسیۆنێکی گەورەدا مووسڵ لە ژێر دەستی داعش دەربھێنێت.\nرۆژنامەی (سۆزجو) کە یەکێکە لەو رۆژنامانەی خوێنەرێکی یەکجار زۆری ھەیە لە تورکیا، رۆژی ئۆپەراسیۆنەکە لە ھەواڵێکی بە پەلەدا باسی لە سەرکەوتنی پێشمەرگە کرد. ھەروەھا ئاماژەی دابوو کە مەسعوود بارزانی خۆی بەشداری ئۆپەراسیۆنەکە دەکات و، ھەر خۆیشی چاودێرێکی تەواوی ئەو ئۆپەراسیۆنەیە.\nمیدیاکانی تورکیا بۆ وەرگرتنی زانیاری لەسەر ئەو ئۆپەراسیۆنە، پشتیان بە میدیاکانی باشوور دەبەست و خولەک بە خولەک دەیانگواستەوە.\nماڵپەڕی (سپوت نیک) کە ماڵپەڕێکی ڕووسییە و بەشی تورکیشی ھەیە و ئۆفیسەکەی لە ئیستەنبۆڵە، لە بارەی ئۆپەراسیۆنی پێشمەرگە بۆ سەر گروپی تیرۆرستی داعش راپۆرتێکی بڵاوکردەوە و ئەویش بە ھەمان شێوەی سایتەکانی دیکەی تورکیا باسی لە پێشڕەوییەکانی پێشمەرگە کردوە.\nئەو ماڵپەڕە بە گوێرەی ئەو زانیارییانەی لەسەر ئۆپەراسیۆنەکە وەریگرتووە، ئاماژەی داوە کە مەسعود بارزانی، سەرۆکی ھەرێمی کوردستان، خۆی سەرپەرشتیی شەڕەکەی کردووە و وەکو فەرماندەی گشتیی پێشمەرگە لەو شەڕەدا بەشداری کردووە. ھەروەھا باسی لەوەیش کردووە کە لەو ئۆپەراسیۆنەدا پلانەکە بارزانی دایناوە و ھەر بە فەرمانی ئەویش، فەرماندەکان پێشڕەوییان کردووە.\nمیدیاکانی تورکیا چەند گرنگییان بەوە داوە کە پێشمەرگە توانی 12 گوند لە ژێر دەستی داعش دەربھێنێت، زیاتر گرنگییان بە بەشداریی بارزانی داوە لەو ئۆپەراسیۆنەدا، بە تایبەت کە وەکو سوپاسالاری ئەو شەڕە بەشداری کردووە. لە ھەموو ھەواڵەکاندا لە بارەی ئەو ئۆپەراسیۆنەدا ڕۆڵی بارزانییان بەرز نرخاندووە و لە ھەواڵ و راپۆرتەکانیاندا باسیان کردووە. دەکرێت بڵێین، ئەوەندەی میدیای تورکیا گرنگییان بە سەرکەوتنی پێشمەرگە لەو ئۆپەراسیۆنە و ڕۆڵی بارزانی داوە، میدیاکانی سلێمانی ئەوەندە بایەخیان پێ نەداوە.\n"بارزانی دەچێتە ناو مووسڵەوە و دەست بەسەر شاری مووسڵدا دەگرێت"، ئەمەش مانشێتی ماڵپەڕی (ساری زەیبەک خەبەرە) کە ماڵپەڕێکی کەمالیستەکانە و پێیان وایە تورکیا تەنیا بۆ تورکەکانە. ئەو ماڵپەڕە بە شێوەیەک باسی لە پێشڕەوییەکانی پێشمەرگە کردووە، کە بە ڕێبەرایەتیی بارزانی ئیدی مووسڵیش دەکەوێتە ژێر دەستی کوردان.\nماڵپەڕەکە وەکو ھەواڵێکی بەپەلە نووسیویەتی، مەنبەج لە لایەن یەپەگەوە کۆنتڕۆڵ کرا، ئەمڕۆیش بارزانی خۆی بەشداری لە ئۆپەراسیۆنێکی گەورە کردووە بۆ ئازادکردنی مووسڵ. لە مانشێتەکەدا نووسیویانە: ”بارزانی چووە ناو مووسڵ، بەڵام لە ناوەڕۆکی ھەواڵەکە تەنیا باسیان لە پێشڕەویی پێشمەرگە کردووە، ھەروەھا باسیان لە بەشداریکردنی بارزانی کردووە وەکو سوپاسالاری ئەو شەڕە، بەڵام نیازیان لە دانانی ھەواڵەکە بە شێوەیەک بووە کە مووسڵ دەکەوێتە ژێر دەستی کوردان و ئیدی بارزانی مووسڵیش بە ھەرێمی کوردستانەوە دەبەستێتەوە.\nماڵپەڕی (ئیکوادۆر) کە بە زمانی تورکی ھەواڵەکانی بڵاو دەکاتەوە، بە ھەمان شێوەی ماڵپەڕ و تەلەڤزیۆنەکانی تورکیا، گرنگی بەو ئۆپەراسیۆنە داوە و وەکو ھەواڵێکی بەپەلە بڵاوی کردووەتەوە و ھەروەھا ئاماژەی داوە کە داعش شکستی ھێناوە.\nئەو ماڵپەڕە لە راپۆرتێکدا بە درێژی باسی لەو ئۆپەراسیۆنە کردووە و ئاماژەی داوە کە ئامانج لەو ئۆپەراسیۆنە ئازادکردنی 12 گوندە لە ژێر دەستی گرووپی تیرۆرستیی داعش. ھەروەھا ئاماژەی بە ڕۆڵی سەرۆکی هەرێمی کوردستان و فەرماندەی گشتیی پێشمەرگە داوە و ڕای گەیاندووە کە وەکوو سوپاسالار بەشداری لە شەڕەکەدا کردووە.\nجگە لەو ماڵپەڕ و رۆژنامانەی لە سەرەوە ئاماژەمان بۆ کرد، چەندین تەلەڤزیۆن و ماڵپەڕی دیکەی تورکی، بە ھەمان شێوە، بە گرنگییەوە باسیان لەو ئۆپەراسیۆنەی پێشمەرگە کرد بۆ سەر گرووپی تیرۆرستیی داعش. ھەروەھا لە ھەموو ھەواڵەکانیشدا بە گرنگییەوە باسیان لە ڕۆڵی بارزانی لەو ئۆپەراسیۆنەدا کردووە و وەکو پلانداڕێژەری ئۆپەراسیۆنەکە باسیان لێوە کردووە.\nئەمانەی خوارەوەیش چەند ماڵپەڕ و تەلەڤزیۆنێکی دیکەی تورکیان کە لەسەر ھەمان بابەت، ھەواڵ و راپۆرتیان بڵاوکردووەتەوە:\n(تەلەڤزیۆنی سی ئێن ئێنی تورکی، تەلەڤزیۆنی TRT ، تەلەڤزیۆنی NTV، سایتی T٢٤ ، ماڵپەڕی دونیا بولتەن، رۆژنامەی حوڕییەت، رۆژنامەی پۆستە، ماڵپەڕی سۆڵ، ماڵپەڕی جەزیرە تورکی).