بۆچى خوێندنەوەى هایدگەر گرنگە؟ ١\n(891) جار خوێندراوەتەوە\nبۆچی هایدیگەر گرنگە؟\nو: شێروان ئیبراهیم\nگرنگترین و کاریگەرترین فەیلەسوفی قاڕەیی سەدەی ڕابردوو، نازی بوو. ئەمە چۆن ڕوویدا؟ چى لێوە فێردەبین؟\nمارتین هایدیگەر (١٨٨٩_١٩٧٦)، یەکێک بوو لە گرنگترین و کاریگەرترین فەیلەسوفانی قاڕەیی لە سەدەی بیستەمدا. کتێبەکەی «بوون و کات»، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٢٧ بڵاوکرایەوە، شاکارێکی فەلسەفیی مەزن بوو. تێگەیشتن لەوەی چی لە فەلسەفەی قاڕەیی پاش هایدیگەر گوزەراوە ئەستەمە، بەبێ گەڕانەوە بۆ «بوون و کات». سەرەڕای ئەوەش، پێچەوانەی زۆرینەی فەیلەسوفە ئەنگلۆ_ئەمریکییەکان، هایدیگەر لەدەرەوەی فەلسەفەش جێدەستێکی مەزنی هەبوو لە بوارە جیاجیاکانی وەک هونەری بیناسازی، هونەری هاوچەرخ، تیۆری سیاسی و کۆمەڵایەتی، دەروونشیکاری، دەروونپزیشکی، تیۆلۆژیا.\nبەهەرحاڵ، بەهۆی لایەندارییە سیاسییەکەی بۆ پارتی ناسیۆنال_سۆسیالیزم لە ساڵی ١٩٣٣، وەختێک بوو بە سەرۆکی زانکۆی فرایبۆرگ لە باشووری ڕۆژئاوای ئەڵمانیا، هایدیگەر تا ئێستا بۆتە فەیلەسوفێکی جێگەی مشتومڕ و ڕق و بەدحاڵیبوون.\nپەیوەندیی هایدیگەر و سیاسەت، بابەتێکی دیکەیە و دەشێت لە وتارێکی دیکە بخرێتە بەرباس. بەدڵنیاییەوە، بەبۆچوونی من، سرووشت و ئاستی تێکەڵبوونی هایدیگەر لەگەڵ پارتی ناسیۆنال_سۆسیالیزم لەڕووی فەلسەفییەوە شیاوی تێگەیشتن نییە، بەبێ تێگەیشتن و هەستکردن بە توانای قایلکەریی نووسراوەکانی، بەتایبەت کتێبی «بوون و کات».\nئەو ئەرکەی لەم وتارانەدا لەئەستۆی خۆمم گرتووە، بریتییە لە تامکردنی ئەم کتێبە [بوون و کات]، بەهیوای ئەوەی زیاتر بخوێنرێتەوە و قووڵتر لێی بکۆڵرێتەوە. بەڵام هەر کە لە خوێندنەوەی ئەم کتێبە دەبیتەوە و دەکەویتەژێر کاریگەرییەوە، ئەوکات پرسیارێک وەک خەنجەری دامۆکلیس بەسەر تێکستەکەوە دەبینیت: چۆن دەشێت مەزنترین فەیلەسوفی _شیاوی مشتومڕە_ سەدەی بیست نازی بێت؟ ئەم لایەندارییە سیاسییەی _هەرچەند ماوەکەی کەم بێت_ چیمان پێدەڵێت دەربارەی سرووشتی فەلسەفە، دەربارەی ئەو مەترسی و سەرکێشییانەی لە حاڵەتی تێکەڵبوونی [فەلسەفە] بە جیهانی سیاسەت دێتەگۆڕێ؟\nبوون و کات\n«بوون و کات» بەرهەمێکی درێژ و دژوارە (٤٣٧ لاپەڕەیە لە زمانە ئەسڵییەکەدا: ئەڵمانی). بەڵام دژوارییە سەرەکییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هایدیگەر [لەم بەرهەمەدا] ئەرکی «هەڵوەشاندنەوەی» _بە دەربڕینی خۆی_ نەریتی فەلسەفی گرتۆتەئەستۆ. دواتر هەندێک لە ئاکامەکانی ئەم پرۆسەیە دەبینین، بەڵام ئەنجامی سەرەکی ئەوەیە: هایدیگەر نایەوێت ملکەچی زاراوەسازى و تێرمینۆلۆژیی ستانداردی فەلسەفەی مۆدێرن بێت، کاتێک باس لە ئەپستمۆلۆژیا و سوبێکتیڤیتە و نواندنەوە و مەعریفەی ئۆبێکتیڤ و چەمکەکانی دی دەکات.\nهایدیگەر بوێریی ئەوەی هەبوو بگەڕێتەوە بۆ تەختەڕەشی سەرەتایی و زاراوەی فەلسەفیی نوێ دابهێنێت. بۆ نموونە، پێیوایە هەموو تێگەکانی بوونی مرۆیی وەک سوبێکت، خود، کەس، ئاگایی یان یەکێتیی «زەین_مێشک»، وابەستەی نەریتێکی بیرکردنەوەن، گریمانەکانی ئەم نەریتی بیرکردنەوەیە بەشێوەیەکی ڕیشەیی نەپشکنراون. بەڵام هایدیگەر بیرمەندێکی ڕادیکاڵە: دەیەوێت کنە و پشکنینی قووڵ بکات و بگاتە ڕیشەی ئەزموونەکانی ژیانمان لە جیهاندا، بەبێ ئەوەی ملکەچی دەسەڵاتی نەریت ببێت.\nهایدیگەر ناوی «دازاین_ Dasein» دەبەخشێتە بوونی مرۆڤ. ئەم وشەیە بە چەندین شێوە وەردەگێڕدرێت: بەڵام زۆرجار وەک «بوون_لەوێدا» دانراوە. ئایدیا سەرەکی و سادەکە ئەوەیە: بوونی مرۆڤ دەکەوێتە پێش ماهییەت(ناوەڕۆکى وجودى)ـەوە. پێش هەموو شتێک، بوونی مرۆڤ سوبێکتێکی پەڕگیر نییە، دابڕاو نییە لە جیهانی ئۆبێکتەکانی دەوروبەری، هەمان ئەو جیهانەی دەیەوێت لەبارەیەوە بزانێت. ئەوەی بۆ «دازاین» ڕاستە، بۆ چەمکەکانی دیکەی هایدیگەریش هەمان شتە. هەر ئەمەش وا دەکات خوێندنەوەی «بوون و کات» زۆرجار دژوار بێت، لەبەرئەوەی هایدیگەر _زیاتر لە هەر فەیلەسوفێکی ئەڵمانی و مۆدێرنی دیکە_ هەموو ئیمکانە زمانەوانییەکانی ناو زمانە ڕەسەنەکەی [ئەڵمانی] بەکارهێناوە. هەرچەند هەریەک لە ماکواری و ڕۆبنسۆن لە وەرگێڕانە ئینگلیزییەکەدا (نوسخەی Blackwell 1962)، یەکێک لە باشترین وەرگێڕانە فەلسەفییەکانیان پێشکەشکردووە، بەڵام لەکاتی خوێندنەوەی کتێبەکەدا، مرۆڤ هەستدەکات لەناو قوڕولیتەی چەمکی نامۆ و ناباودا مەلەدەکات.\nئایدیای سەرەکیی کتێبەکە\nئایدیای سەرەکیی ناو کتێبی «بوون و کات» ڕوون و ڕەوانە: بوون بریتییە لە کات. واتە، مرۆڤ بۆ ئەوەی بوونی هەبێت، پێویستە لەناو هێڵێکی زەمەنییدا بوونی هەبێت لەنێوان لەدایکبوون و مەرگدا. بوون بریتییە لە کات، کاتیش کۆتادارە و سنوردارە، بە مەرگی ئێمە کات دەگاتە کۆتایی. لێرەوە، بۆ تێگەیشتن لە مرۆڤ وەک بوونی ڕەسەن، پێویستە ژیانمان لەسەر ئاسۆی مەرگمان دابڕێژین، هەمان ئەو شتەی هایدیگەر ناویدەبات بە «بوون_بەرەو_مەرگ».\nهەندێک لە فەیلەسوفانی وەک قەشە پۆڵس و قەشە ئۆگەستین و لۆتەر و کیرکەگارد، بڕوایان وایە خود لەڕێگەی پەیوەندی لەگەڵ خوداوە خۆی دەدۆزێتەوە؛ بەلای هایدیگەرەوە، بوون و نەبوونی خودا بەهایەکی فەلسەفیی ئەوتۆی نییە. خود لەڕێگەی ڕووبەڕووبوونەوەی مەرگەوە دەتوانێت خۆی بدۆزێتەوە. واتە، لەڕێگەی مانابەخشین بە کۆتاداری و سنورداریی بوونمان. ئەگەر بوونمان کۆتادارە، ئەوا مرۆڤبوونمان بریتییە لە درککردنی ئەم کۆتادارییە، واتە: «بوون‌بە خۆ»، بەدەربڕینی نیچە. دواتر مەودا و قووڵێتیی ئەم ڕوانینە دەربارەی کۆتاداری ڕووندەکەینەوە، کاتێک دێینە سەرباسی چەمکی ئاگایی لای هایدیگەر، ئەوەی هایدیگەری ناویدەنێت بە «شادمانیی کاتی». کتێبی «بوون و کات» بە پێشەکییەکی درێژ و سیستەماتیک دەستپێدەکات، دواتر دوو بەشی بەدوادا دێت، هەر بەشێک لە شەش فەسڵ پێکهاتووە. بەم دواییانە لە کۆلێژی توێژینەوە کۆمەڵایەتییەکان لە نیۆرک، ئەم کتێبەم لە کۆمەڵە وانەیەکی ١٥ هەفتەییدا پێشکەشکرد. لەم بەشانەدا، هەوڵدەدەم خوێنەر چێژ لەم کتێبە وەرگرێت، هەروەها چەند خاڵێک دەخەمەڕوو تاوەکو لەکاتی خوێندنەوەیدا زیاتر تیایدا قووڵبێتەوە.\n«بوون و کات» : منێتی\nلە لاپەڕەی دەسپێک و بێ‌ناونیشانی کتێبی «بوون و کات»ـدا، هایدیگەر ڕوونیدەکاتەوە کرۆکی ئەم کتێبە بریتییە لە مەسەلەی «بوون». ئەم مەسەلەیە، نزیکەی ٢٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا، لەلایەن ئەرستۆوە لە دەستنووسێکی بێ‌ناونیشاندا وروژێنراوە، ئەم دەستنووسە دواتر وەک کتێبی «میتافیزیک» دەناسرێت. بەلای ئەرستۆوە، زانستێکی تایبەت هەیە بۆ دیراسەکردنی ئەو شتەی ناویدەنێت بە «بوون_وەک_خۆی»، بەبێ ڕەچاوکردنی هیچ قەڵەمڕەوێکی بوون، وەک بوونی زیندەوەران (بایۆلۆژی) یان بوونی جیهانی سرووشتی (فیزیک).\nمیتافیزیک ئەو ڕووبەری توێژینەوەیە دەگرێتەوە کە خودی ئەرستۆ ناوی «فەلسەفەی یەکەم»ـی پێدەبەخشێت و پێش هەموو شتێکی دیکە دەکەوێت. پەتیترین و گەردوونیترین و نەناسراوترین ڕووبەری فەلسەفییە. بەڵام گرنگترین و زیندووترینە.\nلە کتێبی «بوون و کات»ـدا، هایدیگەر بە لەخۆبایی‌بوونێکی ڕەواوە، هەوڵی پشکنینی ئەم مەسەلەیە دەدات. بە زنجیرەیەک پرسیاری ڕیتۆریکی دەستپێدەکات: ئایا هیچ وەڵامێکمان لەبەردەستە بۆ پرسیاری: بوون(Being) چییە؟ وەڵامدەداتەوە: نەخێر، بە هیچ شێوەیەک. ئایا ئەم پرسیارە تووشی دڵەڕاوکێمان دەکات؟ هایدیگەر دووبارە وەڵامدەداتەوە: نەخێر، بە هیچ شێوەیەک. لێرەوە، یەکەم و گرنگترین ئەرکی بەردەم کتێبەکەی هایدیگەر بریتییە لە دەرخستنی دڵەڕاوکێمان بەرامبەر ئەو پرسیارەی سەرچاوەی هەموو پرسیارەکانە، هەمان پرسیارەکەی هاملێت لە خۆی: «هەم یان نیم؟».\nبەلای هایدیگەرەوە، ئەوەی بوونی مرۆڤ جیادەکاتەوە، بریتییە لە توانای سەرسوڕمان و دڵەڕاوکێی ئەو [مرۆڤ] سەبارەت بە قووڵترین و تەمومژاویتریین پرسیار: بۆچی شتێک هەیە لەبری هیچ شتێک؟ وەک دەبینین، ئەرکی کتێبی «بوون و کات» خەبەرکردنەوەی هەستی دڵەڕاوکێ و حیرەت و پرسیارە لەناوماندا. پرسیارکردن _وەک ئەوەی هایدیگەر لە کاروانە فەلسەفییەکەیدا گوزارشتی لێدەکات_ بریتییە لە «تەقوای بیرکردنەوە».\nهایدیگەر ئەم دێڕە دەکاتە دەسپێک: «خۆمان بوون‌ێکین بۆ شیکارکردن»، ئەم دێڕە کلیلێکە بۆ چەمکی زیندووی «منێتی» (Jemeinigkeit)، کتێبەکە لێرەوە دەستپێدەکات: ئەگەر من ئەو بوونەم وا پرسیارم _هەم یان نیم_ ئاراستەدەکرێت؛ کەوایە، بەجۆرێک لە جۆرەکان، پرسیاری بوون دەگەڕێتەوە بۆ بوونی من.\nبوونی مرۆڤ لە چی پێکهاتووە؟ هایدیگەر پێی‌وایە: لە هەبوون (existenz). بۆیە نزیکبوونەوە لە پرسیاری بوون دەبێت بەو ڕێگەیە بێت کە هایدیگەر بە «شیکاریی بوونگەراییانە» ناویدەبات. بەڵام بوونی مرۆڤ چ جۆرە شتێکە؟ وا دیارە ئەمەیان لەلایەن کاتەوە دیاریدەکرێت: ئێمە بوونەوەرێکی خاوەن ڕابردووین، بەئێستادا گوزەردەکەین، هەروەها زنجیرەیەک ئیمکان و ئەگەر لەپێشمانە، ئەمە ئەو شتەیە هایدیگەر ناویدەنێت بە «شێوەکانی بوون». مەبەستی هایدیگەر لێرەدا سادە و سەرنجڕاکێشە: بوونی مرۆڤ لەڕێگەی «چی»ـیەوە پێناسەناکرێت، هاوشێوەی مێز و کورسی نییە؛ بەڵکوو لەڕێگەی «کێ»ـوە پێناسە دەکرێت، چونکە بوونێکە لەناو کاتدا شکڵی‌گرتووە. مرۆڤبوون واتە هەبوون لەناو ڕابردوویەکدا، لەناو سیاقی مێژووییەکی تاکەکەسی یان کەلتوری، لەناو زنجیرەیەکی کراوە لە ئیمکان و ئەگەر کە دەشێت پێیان‌بگەین یاخود نا.\nئەم باسە دەمانگەیەنێت بە خاڵێکی زۆرگرنگ: ئەگەر بوونی مرۆڤ لەڕێگەی منێتییەوە دەستنیشان بکرێت، کەوایە بوونی من مەسەلەی بێلایەنی نییە بەلای منەوە. مێز و کورسی ناتوانن وەک هاملێت لەگەڵ خۆیاندا بدوێن، یان پرسیارکردن_لەخۆ و گومانکردن_لەخۆ ئەزموونبکەن [وەک ئەوەی لای هاملێت بەدیدەکرێت]. بەڵام ئێمە دەتوانین.\nئەمە بناغەی ئایدیاکەی هایدیگەرە دەربارەی «ڕەسەنێتی» (Eigentlichkeit)، ئەم ئایدیایەش گوزارشتە لەوەی چی شیاوترە بۆ بوونی مرۆڤ، هەمان ئەو شتەی موڵکی خۆیەتی. بەلای هایدیگەرەوە، دوو حاڵەتی سەرەکی لە بوونی مرۆڤ هەیە: بوونی ڕەسەن و بوونی ناڕەسەن. سەرەڕای ئەوە، ئێمە دەتوانین یەکێک لەم دوو حاڵەتە هەڵبژێرین: خۆمان بین یان نا، خاوەن و داهێنەری خۆمان بین یان نا، داڕێژەری خۆمان بین یان نا. هایدیگەر هەمیشە دووپاتیدەکاتەوە، وەک ئەوەی لە «بوون و کات»ـدا هاتووە، بوونی ناڕەسەن مانای بوونی کەمتر و نزمتر نییە، بەڵام زۆرێک لە خوێنەران هۆکاری خۆیان هەیە بۆ گومانکردن لەم گەرەنتییە. تیۆدۆر ئەدۆرنۆ، رەخنەگری بەناوبانگی هایدیگەر، دەپرسێت: ئایا دواجار ڕەسەنێتی _بوونی ڕەسەن_ چەمکێک نییە کە نەبوونی بۆ ئێمە باشترە؟ هێندە دەڵێین ئەم خاڵە جێی ناکۆکییە و شیاوی مشتومڕە.\nسەرەڕای هەبوونی هەردوو حاڵەتی ڕەسەنێتی و ناڕەسەنێتی، بەڵام هایدیگەر لە سەرەتای کتێبەکەیدا پێداگیری دەکات سەبارەت بەوەی، دەبێت سەرەتا مرۆڤ لە حاڵەت و خەسڵەتی بێلایەنییدا وەسفبکرێت، پێش هەڵبژاردنی ڕەسەنێتی یان ناڕەسەنێتی. ئەم وشانە خێرا گۆڕان بۆ درووشم و حیکمەتێک، هایدیگەر مرۆڤ وەک «پێشوەختە و زۆرجار» (Zunächst und Zumeist) وەسفدەکات [وەک ئەوەی لە سەرەتادا و لە زۆربەی حاڵەتەکاندا هەیە].\nبڕوانە سرووشتە ڕادیکاڵەکەی ئەم هەنگاوە سەرەتاییە: فەلسەفە تێڕامان و گرەوکردنی هەوانتە نییە، پرسیاری لەم چەشنە نییە: ئایا جیهانی دەرەکی بوونی هەیە یان نا؟ ئایا بوونەوەرە مرۆڤ‌شێوەکانی دیکە بەڕاستی مرۆڤن یان ڕۆبۆت و شتگەلی دی؟ بەڵکو بەپێچەوانەوە، فەلسەفە لە وەسفکردنی _هایدیگەر ناویدەنێت «فینۆمینۆلۆژیا»_ حاڵەتی ڕۆژانە و باوی بوونی مرۆڤەوە دەستپێدەکات. هەروەک، هەوڵدەدات بونیادە هاوبەشەکانی ئەم ئەزموونە ڕۆژانەییانە بدۆزێتەوە.\nبەڵام دەبێت ئاگاداری ئەو ئەرکە دژوارە بین وا هایدیگەر لەئەستۆی گرتووە. ئەویش ئەوەیە: ئەو شتەی لە هەموو شتێک ڕوونتر و نزیکترە لێمانەوە، لە هەموو شتێک دژوارترە بۆ وەسفکردن. هیچ شتێک لە ئەزموونی ڕۆژانە و بێلایەنانەی من نزیکتر نییە لە منەوە، بەڵام چۆن وەسفی بکەین؟ هایدیگەر ئالوودەبوو بە قەرزکردنی وتەکانی قەشە ئۆگەستین بەتایبەت لە کتێبی «دانپیانانەکان»ـەوە، لەوێدا ئۆگەستین دەڵێت: «بەدڵنیاییەوە، من لێرەدا و لەناو خۆمدا کاردەکەم، بوومەتە خاکێکی پڕ لە کێشە و ئارەقڕشتن بۆ خۆم». بەدڵنیاییەوە، هایدیگەر لەم لاپەڕانەدا دەیەوێت تووشی کێشە و ئارەقڕشتمان بکات. بەڵام ساتەکانی دۆزینەوە هەر بەم‌جۆرەن، ساتی مەزنن و هەناسەسوارمان دەکەن.\n «Being and Time».\n becoming who one is.\n being as such.\n piety of thinking.\nBeing and Time, part 1: Why Heidegger matters The Guardian:


✌ Idrîs Biro - Med Rojava شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Apr 7 2017 10:29PM\nNavê Rast: Med Rojava Nav û Paşnav: Idrîs Biro N [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ س.ئـ. 7-4-2017 22:29:13\n✌ إدريس بيرو - مد روزافا شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Apr 7 2017 10:27PM\nالاسم الحرکي: مد روزافا الاسم والکنية: إدريس بيرو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 92% ✍ س.ئـ. 7-4-2017 22:27:33\n✌ ئیدریس پیرۆ - مەد ڕۆژئاوا شەهیەل\n📅 زمان اضافه کردن Apr 7 2017 10:31PM\nناوی ڕێکخراوەیی: مەد ڕۆژئاوا ناو و پاشناو: ئیدریس [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ س.ئـ. 7-4-2017 22:31:31\n👫 ئەڤین بولدان زنی نۆیسە (ژیان ناۆمە)\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 8:43AM\n👁 اێ بەخشە 6,430 گل سئرکریائە(دێینە)\nڕۆژنامەنووس بولدان، ماوەیەکی درێژ لە ڕۆژنامەی ئازا [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 92% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 8:43:27\n📊 باج لەسەر کرێکارانی بیانی زیاد دەکرێت آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 8:53AM\n👁 اێ بەخشە 2,248 گل سئرکریائە(دێینە)\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی ه [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 8:53:53\n📊 پێوەری زیرەکی کارەبای ماڵان پێویستی بە 150 ملیۆن دۆلار هەیە آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 5:10PM\n👁 اێ بەخشە 2,064 گل سئرکریائە(دێینە)\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر وتەبێژی وەزارەتی کارەبای [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 17:10:23\n📊 تورکیا: لەشەش مانگدا زیاتر لە 12 هەزار ئۆپەراسیۆن دژی پەکەکە ئەنجامداوە آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 8:55AM\n👁 اێ بەخشە 2,369 گل سئرکریائە(دێینە)\nسوپاو هێزە ئەمنییەکانی تورکیا لەشەش مانگی رابردو [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 8:55:18\n📊 دهۆک: لە مانگی ئازاردا 54 رووداوی ئاگرکەوتنەوە روویانداوە آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 3:51PM\nدواڕۆژ، رەڤەند گوهەرزی بەرپرسی راگەیاندنی بەڕێوەب [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 15:51:33\n📊 هێڵێکی نوێ بۆ هەناردەکردنی نەوتی کوردستان رادەکێشرێ آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Jul 4 2017 6:08PM\n👁 اێ بەخشە 3,116 گل سئرکریائە(دێینە)\nناسر عەلی و هیڤیدار ئەحمەد رووداو – هەولێر، دهۆک [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 93% ✍ ئـ.ئـ.ف. 4-7-2017 18:08:03\n📊 کەناڵەکانی راگەیاندن زیاتر لە یەک ملیار و 500 ملیۆن دینار قەرزاری حکومەتن آمار و گەپ آزمایی\n📅 زمان اضافه کردن Apr 3 2017 5:11PM\nدواڕۆژ، نوسینگەی هەولێر وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان [ فرەتر(ویشتر)... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 3-4-2017 17:11:49


“مووسا باباخانی، ئەو خەباتکارەی بەردی بۆ ئازادی لەکۆڵ نا، نەک بۆ کێلی قەبر” – Lawan\nنووسین: پێشەوا عەلی پوور\nبڵاو کراوەتەوە هەواڵەکان, وتار\nوەفایەک بۆ برا و هاوڕێی شەهیدم مووسا باباخانی\nحیزبی دێموکراتی کوردستان هەر لەسەرەتای دامەزرانی خۆیەوە بە دامەزراندنی کۆماری کوردستان و هەروەها بەمەبەستی میللەتسازی ، لەبەرنامەی سیاسیی خۆیدا گرنگیەکی زۆری بە ناوچەکانی خوارووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان داوە و هەوڵی داوە لە زەرفیەتە فکری و سیاسی و نەتەوەییەکانی ئەو ناوچەیە لە میللەتسازی و دەوڵەتسازیدا کەڵک وەربگرێت. ئەگەر لەسەردەمی کۆماری کوردستان، برایم خانی نادری و یەدوڵڵا خانی ڕەزایی نوێنەرایەتی هزری نەتەوەیی و کۆماری کوردستانیان دەکرد لە کرماشان، هەنووکە مووسا و دریژەدەرانی ڕیبازی مووسا سیمبوولی لاوانی گۆشکراوی بیری کۆمار و ڕێبازی نەتەوەیی حیزبی دێموکراتن کە ئەمەش دەرخەری ئەوەیە کە بیر و ئایدیای حیزبی دێموکرات پاش زیاتر لە حەوت دەیە هەر لە پەرە سەندن دان و نەسڵ لەدوای نەسڵ ڕێبواری هەیە.\nگەلانی وەزاڵەهاتووی ئێران لە دوای شۆڕشی ساڵی ٥٧، هێشتا تامی ئازادی و ڕووخانی حکومەتی پەهلەوییان نەچێشت کە بە هاتنە سەرکاری ڕێژیمی نوێ و ئیسلامی، ئەمجارەش بەسەر بەڵێنی درۆ و چەواشەکارانەی نوێدا کەوتن و جارێکی دیکە سووڕی ستەم و سڕینەوەی شوناسی نەتەوەکان دەستی پێکرد.\nمووسا باباخانی لە سەردەمێکی سەختدا چاوی بە دنیا هەڵێنا، دوو ساڵ پاش فتوای جیهادی خومەینی دژی نەتەوەی کورد و هێرش بۆسەر کوردستان، لە گوندی کؤڵان-ی ناوچەی ئاژوانی کرماشان منداڵێک لەدایک دەبێت کە مێهدی خانی باوکی هیوای لەسەر هەڵدەچنێ و پاشان دەبێتە جێگای هیوای میللەتیک.\nمووسا لە تەمەنی مێرمنداڵی هەست بە ستەمی نەتەوەیی دەکات و چیرۆکی قارەمانەتی پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکرات باڵ بەسەر بیر و هزری نەتەوەیی ئەو تازەلاوەدا دەکێشن. چیرۆکی خەباتی خەلیل خەلەبان و شاپوور فیرووزییەکان ڕێڕەوی ژیانی مووسا لە شۆڕەلاوێکی شەقامی تووڕە لە بێدادی، دەگوازنەوە بۆ مەیدانیکی بەرینی خەبات کە حیزبی دێموکرات بوو. مووسا هەڕەتی لاویەتی خۆی لە ناو جەرگەی شۆڕشدا بۆ گەلەکەی تەرخان دەکات و لە ڕەوتی تێکۆشانی حیزبیدا وەک تازەلاوێکی کرماشانیی بەهەست و شۆڕشگێڕی نەتەوەکەی، هەوڵی خۆپێگەیاندن دەدات و هەوڵ دەدات کاریگەریی لەسەر ڕەوتی خەبات هەبێت و لە مەتەرێزی خەباتدا شێلگیرانە تێدەکۆشێ.\nمووسا باباخانی لە سەنگەری مافخوازیی نەتەوەییدا لە هیچ جۆرێکی خەبات سڵی نەدەکردەوە و هەوڵی دەدا بۆ بە جەماوەری کردنی هەرچی زیاتری خەباتی حیزبی دێموکرات و پەیوەست کردنی لاوان بە ڕیزەکانی حیزب، لەهەموو ڕێگا بەحەقەکانی خەبات کەڵک وەربگرێ.\nمووسا وەک تێکۆشەرێکی باوەڕمەند بە تەشکیلات و ڕێکخستنی جەماوەری، لەپێناو بڵاوکردنەوەی بیروباوەڕ و سیاسەتەکانی حیزبی دێموکرات لە ناوچەکانی ئیلام و کرماشان تێدەکۆشی و، کۆکردنەوەی خەڵک و ڕێکخستنیان لە دەوری ئامانجەکانی حیزب دەکاتە بنەمای تێکۆشانی خۆی.\nلەگەڵ ئەوەیکە تەشکیلاتی بوون بەشێک بوو لە کەسایەتی خەباتکارانەی مووسا، بەڵام وەک لاوێکێ شۆڕشگێڕ هەرگیز سەنگەری خەباتی پێشمەرگانەی بەجێ نەهێشت و لە تێکۆشانی پێشمەرگانەدا لەنێوخۆی وڵات لە کەسە یەکەمەکان بوو کە بێ گوێدانە پلە و پایەی تەشکیلاتی بەردەوام ئامادە بوو.\nسەنگەری مێدیا و گەیاندنی زانیاری بە جەماوەر، یەکێکی دیکە لەو سەنگەرانە بوو کە مووسای سەوداسەری ئازادی، خەباتی تێدا دەکرد. لە کاری مێیدیاییدا جیددی و شێلگیر بوو و هەمیشە هەوڵی دەدا کە لەبەرنامەکانی تەلەفزیۆنیدا سیاسەتەکانی ڕێژیم لەقاو بدات و هۆشیاری بە کۆمەڵانی خەڵک بدات.\nهەموو ئەو تایبەتمەندیانەی کە باسی لێوەکرا لە هزر و ڕەفتاری مووسا باباخانیدا رەنگی دابۆوە و بە حەق شۆڕشگێڕیکی پراگماتیستی لێ دروست کردبوو کە ڕێبواری ڕێگەی شەهیدان بوو. مووسا نموونەی ئەو لاوە شایی بەخۆیانە بوو کە هەرگیز بە پلە و پۆست لەخۆبایی نەبوو و، پلەی تەشکیلاتی بۆ خزمەت و کار دەبینی نەک بۆ خۆهەڵنان. کەسێک بوو کە بەردەوام لەناو جەماوەر و پێشمەرگەدا بوو و چەمکی متمانەی لەژیانی خۆیدا کردبوو بە بنەمای تێکۆشان.\nهەڵسووڕانی بەرچاو و شوێندانەرانەی مووسا لە بوارە جۆراوجۆرەکانی خەبات وایکرد کە ڕێژیم تەحەمولی خەباتی ڕێبەرێکی لاو و لێوەشاوە نەکەن لە دژی خۆیان ، هەربۆیە دەزگای ئەمنیەتی و تێرۆریستیی خۆیان خستە گەڕ و بەکەڵک وەرگرتن لە تایبەتمەندیی خاکەڕایی مووسا، توانییان خۆی لێ نیزیک بکەنەوە و زەفەری پێ ببەن.\nتێرۆری ناجوانمێرانەی مووسا باباخانی نەتەنیا لاوانی کورد لە خەبات دژی ئەو ڕێژیمە ناپرینگێنێتەوە، بەڵکوو خەبات و خوێنی مووسا دەبێتە هەوێنی تێکۆشانی بەردەوامی لاوان لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکرات و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد.


ئایەتۆڵا ڕەییسی: پێوەندییە ئابورییەکانی ئێران و عێراق دەبێ گەشە بکات - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ Bahman ٢٣ ١٦:٥٢\nNews Code 35992\nلە دیداری حەلبوسی عێراق:\nئایەتۆڵا ڕەییسی: پێوەندییە ئابورییەکانی ئێران و عێراق دەبێ گەشە بکات\nسەرۆکی دەزگای داد کەم کردنەوەی پێوەندی ئێران لە گەڵ وڵاتانیتری سیاسەتی ئەمریکییەکان زانی و وتی: ئەمڕۆ پێوەندی سیاسی و ئابووری باش لە نێوان ئێران و عێراقدا هەیە.\nبە پێی هەواڵی مێهر، ئیبراهیم ڕەییسی لە دیدار لە گەڵ سەرۆک پەرلەمانی عێراق وتی: پێوەندی ئێران و عێراق پێوەندییەکی قووڵ، پتەو، ئایینی و ژیارییە کە زۆر کەس هەوڵیان دا ئەم پێوەندییانە تووشی کێشە بکەن بەڵام نەیانتوانی.\nئەو ویڕای ئاماژە بە هاوکارییەکانی ئەم دوو وڵاتە لە بەرەنگاربوونەوە لە گەڵ داعش، زیادی کرد: ئەو هاوکارییانە نیشاندەری خواستی ئێران و عیراق بۆ باشترکردنی پیوەندییەکانە.\nناوبراو وێڕای داکۆکی لە سەر ئەوەی کە بوونی ئەمریکا هێمنی و ئاسایش بۆ هیچ وڵاتێک دابین ناکات، وتی: ئاسایشی هەموو ناوچەیەک دەبێ لە لایەن خەڵک و هێزە چەکدارەکانی ئەو وڵاتەوە دابین بکرێت نەک ئەمریکا و وڵاتە بیانییەکان.\nئایەتۆڵا ڕەییسی داکۆکی کرد: پێوەندی لە گەڵ وڵاتە دراوسێیەکان ستراتیژیکی کۆماری ئیسلامی ئێرانە و وڵاتە موسوڵمانەکان لە سەرووی ئەو سیاسەتە دان.\nئەو هەروەها سەبارەت بە ڕۆڵی عەرەبستان لە پێوەندییە دەرەکییەکانی ئێراندا وتی: ئەمریکا بە پێک هێنانی ترس لە ئێران بەدوای دابڕانی پێوەندی ئێران و دراوسێیەکانییە کەچی ئێران لە نێوان وڵاتانی شێعە و سونە جیاوازیەک دانانێت.


ئەمریکای شەرمەزار سەد ساڵە چێلێکی گوانی پڕە و تورکیا دەیدۆشێت\nWednesday, 01.24.2018, 11:09\nلەشکرکێشی تورکیا، بۆ سەر کوردانی ڕۆژئاوای وڵات لە شاری عەفرین، شەرمەزارییەکی ئێجگار مەزنە بۆ ئەمریکا و دارودەستەکانیان لە ناوچەکە. چوار ڕۆژە لەشکرکێشی تورکیا بۆ سەر کوردستان بەردەوامە، ئەمریکا ئامادە نەبووە تەنیا بە ووشەیەک، سەرکۆنەی بکات! تەنیا ئەوە نەبێت لە لێدوانەکانیاندا گوتویانە "هێرشەکانی تورکیا دەبێت سنووردار بێت و کاتەکەشی کورت و دیاریکراو بێت"!\nتورکیا ئەمریکای دۆشیوە!\nبە درێژای میژووی سەد ساڵ، تورکیا، ئەمریکای وەک چێڵێکی گوان پڕ لە شیر دۆشیوە و بەکاریهێناوە، بۆ بەرژەوەندییەکانی و سوودمەند بووە لە ناکۆکییەکانی نێوان تورکیا و ڕوسیا. ئەمریکا، بۆ دژایەتی ڕوسیا و دەستتێوەردان لە ڕووداوەکانی ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەوڵی دروست کردنی رێکخراوی سەربازی و ئابووری و کۆمەڵایەتی هاوبەشی داوە لەگەڵ تورکیا، لە ئەنجامدا، لە ژێر ئەو ناوانەدا پارەیەکی زۆری بە تورکیا بەخشیوە.\nلە ساڵی ١٩٤٧دا، "هاری ترومان"، لە کۆنگرسی ئەمریکی، رایگەیاند کە ئامادەیە یارمەتی هەر وڵاتیک بدات، کە هەڕەشە بێت لە سەر بیرۆکەی شیوعیی. بەو مەبەستە جگە لە یارمەتی سەربازی، ئەو کات ٤٠٠میلیۆن دۆلاری بەخشی بە تورکیا و یۆنان. ساڵێک دواتر، لە کۆتایی شەڕی جیهانی یەکەم، ئەمریکا، بۆ دژایەتی کردنی ڕوسیا، ١٤٠ بیلیۆن دۆلاری بە نرخی هەنوکە، تەرخان کرد، بۆ پلانی "مارشاڵ"، بۆ گەشەپێدانی ئەوروپای ڕۆژهەڵات. لە پلانی "مارشاڵ"، تورکیا ١٣٧ میلیۆن دۆلاری لە ئەمریکا وەرگرت!\n١٩٥٢، بە هاوکاری ئەمریکا، تورکیا چوو بۆ نێو "هاوپەیمانیەتی ناتۆ". لە هەمان ساڵدا، یارمەتییە لۆجیستەکانی ئەمریکا، هەناردە دەکرا بۆ سوپای ئەمریکا، لە تورکیا بە سەرپەرشتی لیژەنەیەکی پێکهاتوو لە تورک و ئەمریکی.\n١٩٥٤، دامەزراندنی مەفرەزەی یەک، لە کەتیبەیەکی یۆنانی، کە بنکەیان لە ئەنقەرە بوو، بۆ سەرپەرشتی کردنی، یارمەتییە لۆجیستیەکانی ئەمریکا بۆ تورکیا. ١٩٦٩ تورکیا و ئەمریکا ڕێککەوتنێکی هاوبەشی سەربازییان واژۆ کرد.\n١٩٨٣، پینتاگۆن، لە ڕاپۆرتێکدا رایگەیاند کە هەوڵدان بۆ بەرز کردنەوەی ئاستی سوپا و سەربازی تورکیا، بۆ ئاستی وڵاتانی ئەندام لە ناتۆ، ١٨ بیلیۆن دۆلاری ئەمریکی خەرجیە و دەسەڵاتدارنی ئەمریکا ڕەزیلیان نەکرد، لە خەرج کردنی ئەو بڕە پارەیە. ١٩٨٤، ساڵانە ئەمریکا ٧٠٠ میلیۆن دۆلاری بۆ تورکیا بڕیبووەوە، لە ساڵی ١٩٨٤ ئەمریکا ٩٣٠ میلیۆن دۆلاری دا بە تورکیا، لە ١٩٨٥، ئەمریکا ٨٧٨ میلیۆن دۆلاری بەخشی بە تورکیا. لە ١٩٩١بۆش، سەڕۆکی ئەمریکا، ٨٢میلیۆن دۆلاری بەخشی بە تورکیا.\nلە نێوان ساڵی ١٩٨٠ تا ساڵی ١٩٩٩، ٤،٦٢٧ بیلیۆن دۆلار، ئەمریکا قەرزی داوە بە تورکیا، ١،٩٨٢ بیلۆین دۆلاری یارمەتی بە خۆرایی ، ١١.٥٥١ بیلیۆن دۆلار چەکی پێ فرۆشتوە!\n٢٠٠٣، تورکیا، داوای ٣٢بیلیۆن دۆلاری کرد، بۆ رێگە دان بە سوپای ئەمریکا بۆ بەکارهێنانی ئەرزی تورکیا دژ بە حکومەتی سەدام.\nئەمریکا، تورکیای بە هاورێیەکی بەوەفا دەزانی، بەڵام گەلێک ڕووداوی مێژووی هەیە کە پێچەوانەی ئەوە دەسەلمێنن. لە ساڵی ١٩٦٤، "لێندۆن جۆهنسۆن" نامەیەک دەنێرێت بۆ تورکیا، تێددا ڕوونی دەکاتەوە کە هەقیان بەسەر "قوبرس" نەبێت، بەڵام تورکیا خۆی توڕە دەکات و بەبێ گوێدانە ئەمریکا، لە ساڵی ١٩٧٤دا هەڵیکوتایە سەر دورگەی "قوبرس"و داگیری کرد. سەرەڕای ئەوە، پەیوەندی ئەمریکا لەگەڵ تورکیا بەردەوام بوو، بە سەدان، ڕێککەوتن و بەڵێننامە، لە نێوانیاندا واژۆ دەکرا. گفتوگۆ و مشتومڕیان دەکرد، بۆ داڕشتنی پلان دژ بە دوژمنەکانیان، جا چ ڕوسەکان بووبن، یان هێزی ئیسلامییەکان لە ناوچەکە یان کورد، کە تورکیا هەموو کاتێک لە هەموو بۆنەیەک بەبێ شەرمانە و بە دەنگی بەرز، بە دوژمنی هەرە سەڕەکی خۆی پێناسەی کردون!\nفەرامۆش کردنی، هەڵوێستەکانی تورکیا، لە لایەن ئەمریکاوە و بەردەوام بوونی ئەو پەیوەندییە تا ئەو ئاستەی لە ساڵی ٢٠٠٢دا، کاتێک کە پارتی عەدالە و گەشە کردن، دەسەڵاتی گرتە دەست، ئەمریکا، بە شانازییەوە، پەنجەی ئاراستەی تورکیا دەکرد و وەک نمونەیەکی بێهاوتا لە دەسەڵاتی سیاسیی ئیسلامیی دیموکراتی بە دنیای دەناساند! ئۆباما، لە لێداوانەکانی ددانی بەوەدا دەنا کە ئەردوغان، یەکێکە لەو هاورێ نێودەوڵەتیانەی کە جێگەی متمانەی ئەوە! لەگەڵ ئەوەش، تورکیا، لە سەرەتای جەنگی دژ بە داعش، رێگەی نەدا ئەمریکا بنکەی ئینچرەلینک بەکاربهێنت!\nتورکیا، هەموو کاتێک لە ناوەوەی وڵاتەکەی میللەتەکەی دژ بە ئەمریکا هانداوە، لە ساڵی ٢٠١٧دا، سەنتەری پیو، لێکۆڵینەوەیەکی ئەنجامدا، ٧٩% خەڵک لە تورکیا، ڕایان خراپ بوو دەربارەی ئەمریکا، تەنیا لە ١٨% ڕایان باش بوو لەسەر ئەمریکا. هەمان سەنتەر لێکۆڵینەوەیەکی دی ئەنجامدا، دەرکەوت کە ٨٢% بڕوایان بە سەڕۆکی ئەمریکا نەبوو، تەنیا لە %١١ بڕوایان بە سەڕۆکی ئەمریکا هەبوو.\nهەنوکە، دووبارە تورکیا، بەرەنگاری خواستەکانی ئەمریکا بۆتەوە، چۆتە بەرەیەک لەگەڵ "ڕوسیا، ئێران و ئەسەد"، کە دوژمنی سەڕەکیی ئەمریکان.\nلە چەند رۆژی ڕابردوو، لە ژیر ناوی ئۆپەراسیۆنی "چڵی زەیتون"، تورکیا، لەشکرکێشی کردە سەر شاری عەفرین لە سوریا. کە شارێکی کوردییە، دەکەوێتە رۆژئاوای فورات، کە لە ژێر کۆنتڕۆڵی یەپەگەدایە، ئەو هێزەی لە سەرەتای جەنگی دژ بە داعشدا، لە هاوپەیمانییەتی دایە لەگەڵ ئەمریکا، بڕبڕەی پشتی سەرکەوتنەکانە لە شکاندنی داعش لە بەرەکانی جەنگ، هێزێکە لە سەر ئاستی نێودەوڵەتی خاوەن ناوبانگێکی باشە. کەچی ئەمریکا لێی بێ دەنگە! لە کاتێکدا هەفتەیەک پێش ئەوە، ئەمریکا لە زمانی "تێلێرسۆن"، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، پلانەکەی خۆی ئاشکرا کرد، لە دروست کردنی "سوپای باکوور"، پێکهاتوو لە هێزەکانی یەپەگە، کە ژمارەیان ٣٠ هەزار کەس دەبێت.\nلەشکرکێشی تورکیا، بۆ سەر شاری عەفرین، نمونەیەکی دیکەیە، کە دەیسەلمێنی تورکیا هیچ پابەندبوونی نییە نە بە ئەمریکا نە بە ئەندامانی ناتۆ. گومانی تیددا نییە کە ئەو لەشکرکێشیەی، تورکیا بۆ سەر شاری عفرین، دژ بە ئەمریکایە و تەماعی تورکیایە بۆ فراوان کردنی هەیمەنەی لە ناوچەکە و دەست تێکەڵاو کردنی زیاتر لەگەڵ ڕوسیا.\nئەمریکا، تورکیای بە زەبەلاح کرد و کردی بە خاوەن سوپایەکی وەک ئەمرۆ، لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، کە بۆ یەکلایی کردنەوەی کێشەکان، مەرجی نا مەشروعی هەبێت، ماف بەخۆی بدات، لەشکرکێشی بۆ سەر وڵاتانی دراوسێی، وەک عیراق، سوریا و کوردستان ئەنجام بدات، بەبێ سەڵمینەوە، لە یاسای نێو نەتەوەی و دەوڵەتی، بەبێ هەژمارکردن بۆ بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانانی لە ناوچەکە و بەبێ گوێدانە پرنسیپ و بەها مرۆڤایەتییەکان.\nدەرئەنجام: کاتی ئەوەی ماوە ئەمریکا، هەڵوێستی ڕاست بنوێنێت و پشتیوانی لە عەفرین بکات، دەنا سەرکەوتنی تورکیا لە عەفرین، سەرکەوتنێتی لە رۆژهەڵاتی ناوڕاست، سەرکەوتنی ئیران، ئەسەد و ڕوسیایە و دۆڕانی ئەمریکایە. کە لە ئەنجامدا، کاردانەوەی دەبێت لەسەر هەیبەتی ئەمریکا لە دنیا، زڕاندنی ناوبانگی ئەمەریکایە، بەوەی کە پشت لە هاوپەیمانەکانی دەکات، کە لە تەنگەژەکاندا، تەنیا هێزی سەڕەکیی بوونە، لە یەکلایی کردنەوەی جەنگی داعش و متمانەیان بە ئەمریکا داوە، کە ئەویش هێزەکانی یەکەنەکانی گەلن "یەپەگە"، کەچی ئێستا ئەمریکا، دەستەوەستان ڕاوەستاوە، هەمان هێز و هەمان میللەت دەخاتە ژێر ڕەحمەتی "ئەردوغانی" دڕندە!\nلەڤارۆڤ، بووە بە توتی ئەردوغان!\nسوپای باکوور، بناغەی "سوپایەکی نیشتمانی یەکگرتووی کورد"\nهەڵبژاردن، بۆ بندیواری پەرلەمانتاران و گیرفان پڕکردنی سەرانی پارتەکان دەبێت!


هێزه‌كانی رژێمی سوریا له خۆرهه‌ڵاتی غۆته ده‌بینرێن، ناوچه‌یه‌كی پێشووی ژێرده‌ستی ئۆپۆزسیۆن له ده‌ره‌وه‌ی دیمه‌شق. [وێنه‌كه له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڵاوبۆته‌وه]\nچالاكوانێكی ناوخۆ وتی رژێمی سوریا هه‌موو جۆره گوشارێكی خستۆته سه‌ر دانیشتوانی خۆرهه‌ڵاتی غۆته كه پێده‌چێت پلانێكی سیسته‌ماتیك بێت بۆئه‌وه‌ی وایان لێبكه‌ن ماڵه‌كانیان به‌جێبهێڵن و بڕۆن بۆ ناوچه‌كانی تر.\nچالاكوانێكی غۆته، محه‌مه‌د به‌یك به دیارونای وت كه خزمه‌تگوزارییه سه‌ره‌تاییه‌كان هێشتا به‌رده‌ست نین، گه‌نجانی ناوچه‌كه‌ش ده‌ستگیرده‌كرێن سه‌رباری ئه‌وه‌ی رێكه‌وتننامه‌ی ئاشته‌وایی ئه‌وانیش ده‌گرێته‌وه.\nناوبراو وتی دوای هه‌ڵگرتنی ئه‌و گه‌مارۆیه‌ی خرابووه سه‌ر خۆرهه‌ڵاتی غۆته -- ناوچه‌یه‌كی پێشووی ژێرده‌ستی ئۆپۆزسیۆن له ده‌ره‌وه‌ی دیمه‌شق -- چوونه‌وه ناوچه‌كه دوای رێكه‌وتننامه‌كان، رژێم له ناوه‌وه گه‌مارۆی خسته‌سه‌ر.\nبه‌یك وتی: "گه‌نجان به هه‌ڕه‌مه‌كی ده‌ستگیركرده‌كرێن و ده‌برێن بۆ لقه ئه‌منییه‌كان و له‌سه‌ر تێوه‌گلانی پێشوویان له چالاكییه‌كانی ئۆپۆزسیۆن لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت، سه‌رباری ئه‌وه‌ی رێكه‌وتننه‌كان هه‌موو تۆمه‌ته‌كانی دژیان سڕیبووه‌وه."\nلافیته‌یه‌ك كه له ناحیه‌ی شێخ ئیبراهیم له شارۆچكه‌ی كه‌فر به‌تنای خۆرهه‌ڵاتی غۆته هه‌ڵواسراوه ده‌ریده‌خات كه ناوه‌كه‌ی گۆڕاوه به عه‌رین. [وێنه‌كه له تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بڵاوبۆته‌وه]\nناوبراو وتی ده‌ستگیركراوه‌كان له زۆربه‌ی حاڵه‌ته‌كاندا ده‌برێن بۆ كه‌مپه‌كانی خزمه‌تی سه‌ربازیی زۆره‌ملێ و دواتریش ده‌گوێزرێنه‌وه بۆ ئیدلیب بۆ ئه‌وه‌ی به‌شداربن له‌و شه‌ڕه‌ی له‌وێ له‌ئارادایه.\nوتیشی ئه‌مه به‌هه‌مان شێوه‌یه بۆ ئه‌وانه‌ش كه خۆیان داوای جێبه‌جێكردنی خزمه‌تی سه‌ربازی ده‌كه‌ن.\nبه‌گوێره‌ی به‌یك، خزمه‌تگوزارییه سه‌ره‌تاییه‌كان له شارۆچكه و گونده‌كانی خۆرهه‌ڵاتی غۆته تاڕاده‌یه‌ك بوونیان نییه، له‌كاتێكدا ناوچه‌كه هێشتا بێ كاره‌با و ئاو و نه‌خۆشخانه‌یه.\nبه‌یك وتی دانیشتوانه‌كه پێیان وتراوه كه ده‌بێت ته‌واوی باج و پاره‌ی كاره‌با و ئاو له 2011ه‌وه بده‌ن پێشئه‌وه‌ی بتوانن ژمێره‌ری كاره‌با وه‌ربگرن.\nناوبراو وتی چوونه دیمه‌شقیشیان لێ قه‌ده‌غه‌كراوه به‌بێ بوونی مۆڵه‌ت له به‌رپرسانی ئه‌منی -- كه ده‌كرێت مانگێك یان زیاتر بۆ وه‌رگرتنی بخایه‌نێت. وتیشی چه‌كدارانی هه‌موو یه‌كه ئه‌منییه‌كان به چڕی له ناوچه‌كه جێگیركراون.\nئاماژه‌كانی ستراتیژیی رژێم\nبه‌یك وتی له‌كاتێكدا هێزه‌كانی رژێم به‌رده‌وامن له ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی موڵكوماڵی ئه‌و دانیشتوانه‌ی بۆ ناوچه‌كانی تری سوریا یان وڵاتانی دیكه هه‌ڵهاتوون.\nناوبراو روونیكرده‌وه: "ئه‌و موڵكوماڵه ئێستا له‌لایه‌ن پشتیوانانی رژێمه‌وه، كه خه‌ڵكی ده‌ره‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ن، داگیركراون، ده‌شبنه هۆیگۆڕانێكی دیمۆگرافی."\nبه‌یك وتی مه‌به‌ستی رژێم خه‌ریكه روونترده‌بێته‌وه و ئاماژه‌ی كرد به‌وه‌ی رژێم "به‌ئاشكرا مه‌به‌ستێتی پشتێنه‌یه‌كی ئه‌منی به‌ده‌وری دیمه‌شقدا دروستبكات".\nهه‌روه‌ها وتی بۆ جێبه‌جێكردنی ستراتیژییه‌كه‌ی، رژێم ناوی چه‌ند ناوچه‌یه‌كی گۆڕیوه و ناوی نوێی لێناون كه دڵسۆزی و به‌ئه‌مه‌كی بۆ رژێم ده‌رده‌خه‌ن.\nناوی ناحیه‌ی شێخ ئیبراهیم له كه‌ف به‌تنا گۆڕاوه به عه‌رین (لانه‌ی شێر)، وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ به‌شار ئه‌سه‌دی سه‌رۆكی سوریا، بۆنمونه.\nوتی هه‌روه‌ها ناوی گه‌ڕه‌كێكیش له عه‌ین تارمه گۆڕاوه به ڕه‌ئیس (سه‌رۆك).\nبرینداربووان و نه‌خۆشانی غوته‌ی خۆرهه‌ڵات ده‌گوازرێنه‌وه\nسێشه‌ممه، ئه‌مبولانسه‌كان له خاڵی پشكنینی وافیدین له ئاماده‌باشیدا بوون بۆ گواستنه‌وه‌ی حاڵه‌تی برینداری قورس بۆ نه‌خۆشخانه‌كانی ناوچه‌كانی ژێرده‌ستی ڕژێم.\nدانیشتوانی غوته‌ی خۆرهه‌ڵات بەدەست گەمارۆوە دەناڵێنن\nجگه له گه‌مارۆی خنكێنه‌ری رژێم، دانیشتوانی ئه‌م ناوچه‌یه‌ی ده‌ره‌وه‌ی دیمه‌شق ده‌بێت ته‌حه‌مولی ده‌ره‌نجامه‌كانی شه‌ڕی نێوان گروپه‌كانی ئۆپۆزسیۆنیش بكه‌ن.


هەڤاڵ ئەبوبەكر داوا لە هاوڵاتیان دەكا ماسك ببەستن تا ناچار نەبن قەدەغەی هاتوچۆ پەیڕەوبكەنەوە\nهەڤاڵ ئەبوبەكر، پارێزگاری سلێمانی هانی هاوڵاتیان دەدات پابەندبن بە بەستنی ماسك تاوەكو ناچار نەبن پەنابەرنەوە بەر قەدەغەی تەواوی هاتوچۆ و داخستنی هەمو شوێنەكان. دەشڵێت: ڕێکارەکان بۆ هاندانی هاوڵاتیانن بۆ خۆپارێزیی، نەک بۆ سزادان.\nئاوێنە: هەڤاڵ ئەبوبەكر، لە پەیامێكدا رایگەیاندوە"تاکە چارەسەر خۆپارێزییە، بەستنی ماسکێک لە شوێنە داخراوەکان و پاراستنی دوریی نێوانمان لە شوێنە کراوەکاندا، جگە لەوەی دەبێتە پاراستنی خۆمان و دەوروبەرو خۆشەویستانمان، یارمەتیدەریش دەبێت بۆ ئەوەی جارێکی تر چڕیی و زۆریی توشبوان و لێشاوی شاڵاوی پەتاکە ناچارمان نەکەن دەست بە کەرەنتینەو قەدەغەی تەواوی هاتوچۆو داخستنی هەمو شوێنەکان بکەینەوە."\nوتوشیەتی"تکایە بە بەستنی ماسکێک تەندروستیی خۆت و خەڵک و ژیان و بژێویی و کارو کەسابەت و بازاڕ؛ بپارێزن."\nپارێزگاری سلێمانی جەختیشی كردۆتەوە"ڕێکارەکان بۆ هاندانی ئێوەی بەڕێزن بۆ خۆپارێزیی، نەک بۆ سزادان. ژیانی ئێوە، لە سزادانی هەر سەرپێچیکەرێک، بەهادارترو بەنرخترە."\nئەوەش لەكاتێكدایە كە دوێنێ پێنجشەممە، عەمید فەرەیدون عومەر، بەڕێوەبەری هاتوچۆی پارێزگای سلێمانی رایگەیاند، لە ئەمڕۆ هەینییەوە سزای نەبەستنی ماسك بۆ ئەو شۆفێرانەی كە سەرنشینیان لەگەڵدایە جێبەجێدەكرێت كە بڕەكەی 50 هەزار دینارە.\nبەپێی دوایین بڕیاری لیژنەی باڵای روبەڕوبونەوەی كۆرۆنا لە هەرێمی كوردستان، سزا بۆ ئەو هاوڵاتیانەی لە شوێنە گشتییەكان بەبێ ماسك دەبینرێن 20 هەزار و بۆ ئەو شۆفێرانەشی كە سەرنشینیان لەگەڵدایەو ماسكیان نەبەستوە 50 هەزار دینارە.\nبڕیارەكە ماوەی چەند رۆژێكە لە هەولێر دەست بە جێبەجێكردنی كراوە.


كۆژران و بریندار بوونی ١٤ كه‌س له چه‌ند ڕووداوی هاتووچۆ و گاز گرتوویی له كرماشان – کۆمەڵە_رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمونیستی ئیران\nجولای 22, 2021 1\nبه پێی هه‌واڵی گه‌یشتوو، له سێ ڕووداوی هاتووچۆ له پارێزگای كرماشان، سێ كه‌س گیانیان له ده‌ست دا و پێنج كه‌سی دیكه‌ش به سه‌ختی بریندار بوون. هه‌روه‌ها له ڕووداوێكی گازگرتووی له كرماشان ٦ هاووڵاتی گیاینان له ده‌ست داوه.\nله ڕووداوێك كه له ڕێگای نێوان “كه‌نگاوه‌ر- ئه‌سه‌دئاباد” ڕوویدا، ئۆتۆمبێلێكی پژۆ٤٠٥ وه‌رگه‌ڕاوه و منداڵێكی ته‌مه‌ن ١٢ ساڵ گیانی له ده‌ست دا و دوو سه‌رنشینی دیكه‌ی ئه‌و ماشێنه به‌سه‌ختی بریندار بوون. له لایه‌كی دیكه‌وه و له ٣٠ كیلۆمتری “سه‌رئاو نیلووفه‌ڕ”، ژنێكی ته‌مه‌ن ٤٠ ساڵ گیانی له ده‌ست دا و دوو سه‌رنشینی دیكه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه بریندار بوون. له ڕووداوێكی دیكه له كه‌مه‌ربه‌ندی شه‌رقی كرماشان به هۆی وه‌رگه‌ڕانی ئۆتۆمبێلێكی پژۆ ٤٠٥، شۆفێری ماشینه‌كه گیانی له ده‌ست دا و كه‌سی دیكه‌ش به‌سه‌ختی بریندار بوو. به پێی ئه‌و هه‌واڵه‌ی كه به ده‌ستمان گه‌یشتووه، له سێ مانگی سه‌ره‌تای ئه‌مساڵه‌وه لانیكه‌م ٦ كه‌س له كرماشان به هۆی گازگرتوویی، گیاینان له ده‌ست داوه كه چواریان ژن و دوو كه‌سیان پیاون.


25ـی نۆڤێمبەر، رۆژی نەهێشتنی تووندوتیژیی دژی ژنان\n25ی تشرینی دووەم، لە ساڵی 1999ـەوە بە رۆژی جیهانیی نەهێشتنی توندوتیژیی دژی ژنان دانراوە. لەم رۆژەدا لە چەندین وڵات ژمارەیەک چالاکی بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاری لەبارەی تووندوتیژیی دژی ژنان ئەنجامدەدرێن و لە بەشێک لە وڵاتانیش بۆ داکۆکیکردن لە پاراستنی ژنان خۆپیشاندان دەکرێن.\nبەگوێرەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە سەرانسەری جیهان، نزیکەی 736 ملیۆن ژن، واتە لە هەر سێ ژن یەکێکیان، لانیکەم جارێک لە ژیانیاندا، لەلایەن هاوژینەکانیان یان کەسانی دەرەوەی خێزانیانەوە رووبەڕووی لێدان یان تووندوتیژی سێکسی بوونەتەوە. 30٪ی ئەو ژنانە تەمەنیان 15 ساڵ و بەرەو سەرەوەیە.\nزۆربەی ژنان، واتە 640 ملیۆنیان، لەلایەن هاوژینی ئێستا یان پێشوویانەوە تووندوتیژییان لە بەرامبەردا کراوە. کچانی تەمەن 15 تاوەکو 19 ساڵی کە ژیانی هاوژینییان پێکهێناوە یان لە پەیوەندیێکی سۆزداریدان، لە هەرچواریان یەکێکیان لەلایەن هاوژین یان هاوبەشەکانیانەوە تووندوتیژیی جەستەیی یان سێکسییان بەرامبەر کراوە.\nلەدوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆناش تووندوتیژیی دژی ژنان زیادیکردووە و لە هەندێ وڵات پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی ژنان بۆ داواکردنی یارمەتی لە ناوەندەکانی بەرەنگاربوونەوەی تووندوتیژی دژی دژنان پێنج هێندە زیادیان کردووە.\nلە سەرانسەری جیهاندا، 6٪ی ژنان ئاشکرایان کردووە، کە لەلایەن ئەو کەسانەوە تووندوتیژیی سێکسییان بەرامبەر کراوە کە نە هاوژینیانن و نە خۆشەویست.\nرۆژانە 137 ژن لەلایەن ئەندامانی خێزانەکانیانەوە دەکوژرێن. کەمتر لە 40٪ی ئەو ژنانەی تووندوتیژییان بەرامبەر دەکرێت، سکاڵا تۆماردەکەن یان داوای هاوکاری دەکەن.


لیژنەی دەستوور ڕەخنەی لە سیاسەتی کۆچ نییە - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\n:قەیرانی کۆچبەران و لیژنەی دەستوور\nلیژنەی دەستوور ڕەخنەی لە سیاسەتی کۆچ نییە\nبڵاو کرایه‌وه tisdag 7 juni 2016 kl 10.16\nحکومەت دەیتوانی زۆرتر سنوورەکان کۆنترۆڵ بکات\nلیژنەی دەستوور دەرئەنجامی لێکۆڵینەوەی لەسەر حکومەت ئاشکرا دەکات.\nجێگەی باسە لیژنەی دەستووری (Konstitutionsutskottet) بڕیارە پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ دەرئەنجامی لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ئەو سکاڵایانەی ڕووبەڕووی حکومەت کراوەتەوە لە ڕوانگەی چۆنێتی مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانی کۆچبەراندا ڕابگەیەنێ. بەڵام بەشی هەواڵەکانی ڕادیۆی سوید ئێکۆت زانیاریی بەدەست گەشتووە کە حکومەت زۆر بەدەگمەن لەسەر ئەو پرسە ڕووبەڕووی ڕەخنە دەبێتەوە. بێجگە لەو خاڵە نەبێ کە حکومەت لە کۆنترۆڵکردنی سنوورەکاندا لە ڕوانگەی کاتی بریاردانەوە کەم تەرخەم بووە. لەبەر ئەوەی حکومەت بەبۆچوونی لیژنەی دەستوور دەیتوانی زووتر بڕیار بدات. هاوکات حکومەت زانیاری تەواوی لەبەردەستدا بووە. لەو ڕەووەشەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە پەیوەندیی نێوان حکومەت و دەزگای کۆچ کەموکوڕی زۆری هەبووە.\nلیژنەی دەستوور لەماوەی شەش مانگی ڕابردوودا لێکۆڵینەوەی لەسەر زیاتر لە ٤٠ سکاڵا کە ڕووبەڕووی حکومەت ئێستا و ڕابردوو کراوە ئەنجامداوە.\nجێگەی باسە کە ئەو لێکۆڵینەوانە تەنها ڕووبەڕووی حکومەتی سوور و سەوزەکان کە ئێستا حکومڕانن نەکراوەتەوە، بەڵکو حکومەتی ڕابردووی سویدیش کە هاوپەیمانی ڕاستەکان دەکات بەهەمان شێوە سکاڵایان لەسەر تۆمارکراوە. حکومەتی هاوپەیمانی ڕاستەکانیش بەهەمان شێوە زۆر بەکەمی لەلایەن لیژنەی دەستووریەوە ڕەخنەیان لێدەگیرێ.\nجێگەی باسە حکومەتی ئێستا سوید پێشنیازی ئەوە دەکات کە لە پایزی ئەمساڵدا هەڵسەنگاندن لەسەر چۆنێتی مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانی کۆچبەراندا کە ساڵی ڕابردووە ڕوویان لەسوید کرد ئەنجامدا. مۆرگان یوهانسۆن وەزیری داد بەر پرسیارێتی ئەو کەرکەی پێ دەسپێردرێت.\nئەو ئەرکەش لەوە پێکدێ کە نەخشەداڕیژی لەڕوانگەی ڕووداوەکەوە واتە قەیرانی کۆچبەرانەوە ئەنجام بدرێ.\nهاوکات لێکۆڵینەوە لەسەر دەزگا حکومییەکان بکرێ. لێرەدا مەبەست بەتایبەت پارێزگا و شارەوانییەکان و دەزگاکانی فریاکەوتن و کۆمەڵگەی مەدەنییە کە چۆن مامەڵەیان لەگەڵ ئەو ڕێژە زۆری کۆچبەراندا کردووە و چارەسەریان بۆ دۆزیەوەتەوە. پاشان حکومەت هەڵدەستێ بەلێکدانەوەی دەرئەنجامی لێکۆڵینەوەکان و ڕاگەیاندنی دەرئەنجامەکە.\nبڕیارە دەرئەنجامی لێکۆڵینەوەکان ٢٨/٢/٢٠١٧ ڕابگەیندرێ. جێگەی باسەر کە لە پایزی ساڵی ڕابردووەوە ١٦٣٠٠٠ کۆچبەر هاتوونەتە سوید، ٣٥٠٠٠ یان منداڵی بەتەنهاهاتوون.\nلەم ڕێژەی کە ئاماژەمان پێکرد تەنها لەمانگی ١٠ و ١١ ساڵی ڕابردوودا ٨٠٠٠٠ کۆچبەر ناویان لە سوید تۆمارکرا.


مام جەلال و دەوڵەتداری\nنە دار دەبێ بە مقاشە\nنە كورد دەبێ بە پاشا\nئەمە گوتەیەكی ناحەزان و دوژمنانی كوردە، وا بزانم زیاتر توركە شۆفێنیەكان، بەردەوام دەیڵێن و دەیڵێنەوە .\nجگە لەو هەموو سیفەتە پەسندو ئەو هەموو رەهەندە هەمەجۆرە ناوازانە، كە لەكەم كەسدا كۆدەبێتەوە : پێشمەرگە، پارێزەر، سەركردە، سیاسەتمەدار،ئەدیب، رۆژنامەنووس، دیپلۆمات، زمان زان، ئاشتی و تەبایی یەكسانی خواز، ئازا، دوربین، گەشبین، كۆكەرەوەی دژەكان، لێبوردە، مرۆڤ دۆست خۆش مەشرەف , و زۆری تر..\nلە پاڵ هەموو ئەمانەشدا، مام جەلال پیاوی دەوڵەت” رجل دولە “ بوو بە ئیمتیاز.\nمام جەلال لەرۆژی دەست بەكاربوونییەوە وەك سەرۆك كۆماری عێراق و تا چۆڵكردنی كورسییەكە، لەرەگو ریشەوە، ئەم گوتە بێبنەمایەی دوژمانی هەڵتەكاندو پووچەڵ كردەوە.\nكوردێك، وەك سەرۆك كۆمار- كەتەنیا تەشریفاتیش بوو - بتوانێ، بەوپەڕی سەركەوتنەوە عێراقێك بەڕێوە ببات كە؛ عێراقی ناكۆكییە موزمنەكان بێت، عێراقی بەریەككەوتنی نەتەوەكان و ئایینەكان و مەزهەبەكان بێت، عێراقی بەریەك كەوتنی ؛ بەرژەوەندیی دەوڵەتانی ئیقلیمی و زلهێزەكان بێت، كوردێك بتوانێت؛ باڵندە ناكۆكەكان لەسەر یەك درەختا كۆكاتەوە : ئەدی چۆن ناتوانێت، بەسانایی دەوڵەتی كوردستانی دیموكوراتی داهاتوومان، بەڕێوە ببات.\n- سیستانی فەرموی : جەلال تاڵەبانی “ صمام الامان” ی عێراقییەكانە .\n- رۆژنامەنوسێكی تورك دەڵێ : جەلال تاڵەبانی سەركەوتوو ترین سەرۆك كۆماری عێراق بوو\nمام بۆ دۆست و دوژمنی سەلماند، كە (كورد) دەتوانێت، دەوڵەتی خۆی و غەیری خۆی زۆرسەركەوتوانە بەڕێوە ببات.\nجەلال تاڵەبانی ؛ پیاوی دەوڵەتداری بوو، بە ئیمتیاز.\n 826 جار بینراوه


سێوە قادر و منداڵەکانی\nباوكى ئه‌و ژنه‌ى كه له چه‌ند رۆژى رابردوودا، له قه‌زاى چه‌مچه‌ماڵ له‌گه‌ڵ سێ منداڵه‌كه‌یدا سوتا، ده‌ڵێت"زاواكه‌ى كچ و منداڵه‌كانى سوتاندووه."\nچه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر له قه‌زاى چه‌مچه‌ماڵ، ژنێك و سێ منداڵه‌كه‌ى له نێو ماڵى خۆیان دا سوتان، دواتر سێ منداڵه‌كه گیانیان له‌ده‌ستداو ژنه‌كه‌ش ئێستا له نه‌خۆشخانه‌ى سلێمانى له ژێر چاودێرى پزیشكى دایه.\nقادر نورى باوكى سێوه قادر( ژنه سوتاوه‌كه)، به‌ده‌نگى ئه‌مه‌ریكاى راگه‌یاند"زاواكه‌ى به‌بریارى دادوه‌ر ده‌ستگیركراوه، چونكه تۆمه‌تباره به سوتاندنى ژن و منداڵه‌كانى."\nوتیشى"كچه‌كه‌م كه ئێستا به سوتاوى له نه‌خۆشخانه‌یه، له‌لایه‌ن دادوه‌ره‌وه ئیفاده‌ى لێوه‌رگیراوه و به‌وردى چۆنیه‌تى سوتاندنى خۆیان و منداڵه‌كانى له‌لایه‌ن هاوسه‌ره‌كه‌یه‌وه گێڕاوه‌ته‌وه."\nئه‌و سێ منداڵه‌كه‌ى به هۆى سوتانه‌وه گیانیان له‌ده‌ستدا، بریتین له دارین دیار (ته‌مه‌ن 5 ساڵ) ، لارین دیار (ته‌مه‌ن 3 ساڵ)، ده‌روون دیار (ته‌مه‌ن 4 مانگ)، دایكیشیان كه ئێستا له نه‌خۆشخانه‌یه ناوى سێوه قادره.\nده‌رباره‌ى دۆخى ته‌ندروستى سێوه ى كچى، قادر نورى وتى"كچه‌كه‌م به‌یانى ته‌نگه‌نه‌فه‌س بوو، دۆخى ته‌ندروستى باش نه‌بوو، ئێستا باشتره، هه‌رچه‌نده دكتۆره‌كان پێیانوتین، كه سێوه سیه‌كانى سست بووه."\nقادر نورى له زارى كچه سوتاوه‌كه‌یه‌وه، چیرۆكى سوتانى كچ و منداڵه‌كانى "له‌لایه‌ن مێرده‌كه‌یه‌وه"ده‌گێرێته‌وه، ده‌ڵێت "نه‌وتى پێدا کردوون، دواتر بۆرى غازى ژوورى چێشتخانه‌كه‌ى كردۆته‌وه، منداڵێکی باوه‌شى كردووه بە باوكیدا تا نه‌یانسوتێنێت، به‌ڵام شه‌قێكى داوه له منداڵه‌كه‌ى و گڕى تێبه‌رداون."\nهۆكارى سوتاندنى ژن و منداڵه‌كانى له‌لایه‌ن "باوكیانه‌وه" بۆ كێشه‌ى كۆمه‌ڵایه‌تى ده‌گێڕدرێته‌وه.


ئیسرائیل زانا ئەتۆمیەکانى خۆى لەهەوڵى تیرۆرکردنیان ئاگاداردەکاتەوە\n09/12/2020 635 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nئیغۆر سوبوتین ڕاپۆرتێکى لەگۆڤارى "نیزافیسیمایا غازیتا" بڵاوکردۆتەوە سه‌باره‌ت بەئامانجگرتنى زاناو شوێنە ئەتۆمیەکانى ئیسرائیل لەلایەن ئێرانەوە؛ وەک تۆڵەیەک بۆ خوێنى زانا ئەتۆمیەکەى.\nلەڕاپۆرتەکەدا هاتوە، "زانا ئیسرائیلیەکان لەبوارى ئەتۆمیدا؛ ئەوانەى پێشتر لەکورەى دیمونەى ئەتۆمى کاریانکردوە لەلایەن دەزگا ئەمنیەکانى ئیسرائیلەوە هۆشدارییان پێدراوە".\nئیدارە تایبەتمەندەکانى ئیسرائیل وايدەبینن، سەرکردایەتى ئێران بەدواى تۆڵەدا وێڵن، سەبارەت بەسەلامەتى خودى کورەى ئەتۆمى دیمونە کە بەیەکێک لەکۆنترین کورە ئەتۆمیەکانى جیهان ئەژماردەکرێت، ئەمریکاى هاوپەیمانى دەوڵەتى یەهودى گومانى ئەوەى هەیە ئێران گورزى لێبوەشێنێ.\nبۆ نمونە، لەمیانى سیمینارێکدا لەڕێگەى ئینتەرنێتەوە کە زانکۆى جۆرج میسون ئه‌نجامیدابوو پرسیار لەنێردەى تایبەت لەکاروباروى ئێرانى‌و فەنزویلى (ئیلیۆت ئەبرامز) کرا؛ بەوەى هەڕەشەى گورز وەشاندن لەکۆمارى ئیسلامى‌و هەڵایسانى ململانێى سەربازى هەیە، وتى:"ئەگەر بەڕستەیەک وەڵامبدەمەوە دەڵێم: نەخێر".\nبەگوێرەى قسەى ئەو، ئەو شرۆڤەکارانەى قسە دەربارەى ئەگەرى هەڵایسانى جەنگ دەکەن بەهۆى تیرۆرکردنى فەخرى زادەوە، هەمان شتیان وت؛ دواى تیرۆرکردنى قاسم سوله‌یمانى.\nله‌باره‌ى ئەگەرى ڕێکارەکان دژى تاران، ستیفان مایستر، سەرۆکى نوسینگەى باشورى قەوقاز لەسندوقى هاینریش بیل دەڵێت:"ئێرانیەکان دۆخى ئابورییان ئێجگار خراپە، ڕەنگە ئەوە زۆر لۆژیکى تربێت ئەگەر بکرێت سەفقەیەکى باشتر یان نزیکبونەوە لەئەمریکا ئەنجامبدرێت، لەهەمانکاتدا، گریمانه‌ى ئەوەشدەکەم هێرشێک بکرێتەسەر ئیسرائیل، بۆ سەلماندنى ئەوەى تیرۆرکردنى لەنمونەى فەخرى زادە قبوڵکراو نییە".\nماسیتر وايدەبینێت:"حەسەن ڕۆحانى سەرۆکى ئێران ڕوبەڕوى فشارێکى بەهێز دەبێتەوە لەلایەن توندڕەوەکانى نێو دەستەبژێرى وڵاتەکەى، هه‌روه‌ها ڕوبەرێکى دیاریکراوى لەبەردەستە بۆ ئەوەى ئیستفزازە زۆرەکانى ئەمریکا ڕابگرێ، لەهەمانکاتیشدا ئەوە بخاتەڕوو کە وەڵامێکى شیاوى دەداتەوە".\nئاماده‌كردن: حیلمى ڕەسوڵ ڕەزا


دابەشكردنی كورسیی قەوارەكان بەپێی سانتلیگۆی عێراقی لەلایەن ئیسماعیل حەمە عەلی خورماڵی : Hekar.net\nدابەشكردنی كورسیی قەوارەكان بەپێی سانتلیگۆی عێراقی لەلایەن ئیسماعیل حەمە عەلی خورماڵی\nئیسماعیل حەمە عەلی خورماڵی*\nلە سیستمی هەڵبژاردندا چەندین رێگا لەلایەن كەسانی پسپۆڕ و شارەزاوە داهێنراون بۆ چۆنیەتی گۆڕینی دەنگی دەنگدەران بۆ ژمارەی كورسی، بە واتایەكی دیکە، بۆ دابەشكردنی كورسییەكان بەسەر قەوارە بەشداربووەكانی پرۆسەكەدا بەپێی دەنگی بەدەستهاتوو. ئامانج لەم رێگایانەش لەبنەڕەتدا بەدیهێنانی زۆرترین رادەی دادگەرییە لە پرۆسەی هەڵبژاردندا، بەپێی كەشی سیاسی و پێكهاتەی دانیشتووانی ئەو وڵاتانە و دابەشبوونی جوگرافی و ..هتد، ئەگەرچی دواتر بەپێچەوانەی ئەو ئامانجانەوە سوودیان لێوەرگیراوە.لە عێراق و هەرێمی كوردستان کام رێگا بەكاردێت؟\nسەرەتا لە هەڵبژاردنەكانی عێراق و هەرێمی كوردستاندا سیستمی (نوێنەرایەتی رێژەیی) پیادە دەكرا، بەڵام لە ساڵی 2014 ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بڕیاری دا كە رێگای (سانتلیگۆ) پیادە بكات. دواتر گۆڕدرا بۆ سانتلیگۆی هەمواركراو. بەڵام لە هەرێمی كوردستان بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان و هەڵبژاردنی پارێزگاكان تا ئێستاش كار بە (نوێنەرایەتی رێژەیی) دەكرێت، كورسییە ماوەكانیش بەپێی زۆرترین ماوە دابەش دەكرێت.\nرێگای سانتلیگۆ لەساڵی 1910 لە سوید داهێنرا، مەبەست لێی كەمكردنەوەی ئەو كەموكورتیانە بوو كە لە چۆنیەتی دابەشكردنی كورسییەكاندا دروست دەبوو بەقازانجی قەوارە گەورەكان. بۆ یەكەمجاریش لە ساڵی 1951 لە سوید و نەرویج سیستمی سانتلیگۆ پیادە كرا كە تێیدا ژمارەی دەنگی بەدەستهاتووی هەر پارتێك دابەش دەكرێت بەسەر ژمارە تاكەكاندا (1، 3، 5 ، 7، 9، ….)، پاشان كورسییەكان دابەش دەكرێن بەسەر گەورەترین ژمارەكانی خشتەكەدا تا كۆتایی.\nرێگای (سانتلیگۆ) دواتر هەمواركرایەوە و بە سانتلیگۆی هەمواركراو ناسرا، تێیدا ژمارە (1) گۆڕدرا بۆ ژمارە (1.4) كە لە وڵاتانی نیوزیلەندا و نەرویج و سوید و بۆسنە كاری پێدەكرێت.\nلە عێراق لە هەڵبژاردنەكانی رابردوودا سانتلیگۆی هەمواركراو گۆڕدرا بۆ (1.6). ئێستاش بڕیاردراوە بۆ هەڵبژاردنی 2018ی ئەنجوومەنی نوێنەران (1.7) پیادە بكرێت کە بە سانتلیگۆی عێراقی ناوزەد كراوە. پاش ئەو بڕیارەش زۆر لە سیاسییەكان و شارەزایانی بواری هەڵبژاردن لە میدیاكانەوە رەخنەیان لەم بڕیارە گرت و بە ناڕەوا لەقەڵەمیاندا و بەجۆرێك لە دیكتاتۆریەت ناوزەدیان كرد، چونكە دابەشكردنی ژمارەی دەنگەكان بەسەر (1.7) زیانێكی گەورەیە بۆ ئەو قەوارانەی رەنگە لە هەر بازنەیەكی هەڵبژاردندا تەنیا یەك كورسی ببەن. ئەویش بە بچووككردنەوەی ژمارەكەیان و دروستبوونی مەترسی لەسەر كورسییەكەیان كە ئەگەری بەدەستهێنانی زۆر لاواز كردووە.\nچۆنیەتی دابەشكردنی كورسییەكان\nبۆ دابەشكردنی كورسییەكان بەپێی سانتلیگۆی عێراقی، سەرەتا خشتەیەك دروست دەكرێت، لە ستوونی یەكەمدا ناوی قەوارە بەشداربووەكانی پرۆسەكە دەنووسرێ. لە ستوونی دووەمدا دەنگی بەدەستهاتووی هەر قەوارەیەك بەرانبەر ناوەكانیان دەنووسرێت. پاشان لە ستوونەكانی دیکە بەڕیز دەنگەكان دابەشی ژمارە تاكەكان دەكرێت. ئەگەر سانتلیگۆی ئاسایی بێت ئەوا ژمارەی یەكەم (1) دەبێت، ئەگەر سانتلیگۆی هەمواركراوی نێودەوڵەتی بێت دابەشی (1.4) دەكرێت و بۆ سانتلیگۆی هەمواركراوی عێراقی لە 2018 ژمارەكە دابەشی (1.7) دەكرێت. دواتر لە ستوونی یەكەمەوە دەست دەكرێت بە دابەشكردنی كورسییەكان. یەكەم كورسی دەدرێتە گەورەترین ژمارە، دووەم كورسیش بۆ دووەم گەورەترین ژمارەی دابەشبوو لە خشتەكەدا، بەو شێوە كورسییەكان دەدرێنە ژمارە گەورەكان تا دوا كورسی.\nبۆ زیاتر روونكردنەوەی ئەم بابەتە، هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە ساڵی 2014 بە نموونە وەردەگرین و بەپێی سانتلیگۆی هەمواركراو بۆ هەڵبژاردنی 2018 شیكاری دەكەین.\nپارێزگای سلێمانی:ئەم خشتەیەی خوارەوە چۆنیەتی دابەشكردنی كورسییەكانی پارێزگای سلێمانی رووندەكاتەوە لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا.\nقەوارەكان بەم شێوەیە كورسییەكان وەردەگرن:\nگۆڕان: كورسییەكان لە زنجیرەی (1، 3، 5، 8، 11، 15، 17).\nیەكێتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (2، 4، 6، 10، 13، 18).\nپارتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (7، 14).\nیەكگرتوو: كورسییەكان لە زنجیرەی (9، 16).\nكۆمەڵ: كورسییەكان لە زنجیرەی (12)\nبەم پێیە گۆڕان (7) كورسی، یەكێتی (6) كورسی، پارتی (2) كورسی، یەكگرتوو (2) كورسی و كۆمەڵ (1) كورسی دەبەن.\nئەگەر هەمان ئەو دەنگانەی پێشتر بە شێوازی نوێنەرایەتی رێژەیی دابەش بكەین کە پێشتر پەیڕەو دەکرا، ئەوا ئەنجامەكان بەم شێوەیەی خوارەوە دەبن:\nكۆی گشتی دەنگدەران (893.226) دەنگدەر، دابەشی سەر (18) كورسی، نرخی هەر كورسییەك دەكاتە (49.623)\nلە خشتەكەدا روونكراوەتەوە كە (3) كورسی بە زۆرترین ماوە دابەشدەكرێت و دەدرێتە (یەكێتی، پارتی و یەكگرتوو). لێرەدا دەبینین بەهەردوو رێگاكە هەمان ئەنجام دەست دەكەوێت بۆ ئەم حاڵەتە، بەڵام ئەگەر ژمارەی كورسیەكانی ئەم بازنەیە كەمتر یان زیاتر بوو چی روو دەدات؟\nبۆ نموونە، بە رێگای سانتلیگۆ جیاوازیی نێوان كورسیی (17 و 18) تەنیا (3) دەنگە. واتە ئەگەر سلێمانی (17) كورسی بۆ تەرخان بكرایە، ئەوا گۆڕان تەنیا بە جیاوازی (3) دەنگ (3*13=39 دەنگی راستەقینە) كورسییەكەی بەردەكەوت، واتە (2) كورسی لە یەكێتی زیاتر دەبوو. ئەگەر (19) كورسیش بووایە، ئەوا كورسی نۆزدەهەم بۆ یەكێتی دەبوو. واتە گۆڕان و یەكێتی یەكسان دەبوون لە كورسیدا ئەگەرچی (53.534) دەنگ جیاوازییان هەیە.\nلە حاڵەتی نوێنەرایەتی رێژەیی، ئەگەر (17) كورسی بۆ سلێمانی تەرخان بكرایە، ئەوا دوو كورسی بە زۆرترین پاشماوەی دابەش دەكرا و دەدرایە (پارتی و یەكێتی) و یەكگرتوو تەنیا یەك كورسی دەبرد. ئەگەر 19 كورسی بووایە ئەوا بە زۆرترین ماوە دەدرایە كۆمەڵ یان قەوارەیەكی دیکە لە دەرەوەی پێنج حیزبەكە كە ژمارەی دەنگەكانی لە پاشماوەكەی كۆمەڵ زیاتر بێت كە (7.478) . كەچی بە سانتلیگۆ هەرگیز ئەو قەوارە بچووكانە كورسییان بەرناكەوێت.\nئەم خشتەیەی خوارەوە چۆنیەتی دابەشكردنی كورسییەكانی پارێزگای هەولێر رووندەکاتەوە لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق.\nپارتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (1، 2، 4، 7، 9، 12, 13)\nیەكێتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (3، 6، 11، 15)\nگۆڕان: كورسییەكان لە زنجیرەی (5، 10)\nكۆمەڵ: كورسییەكان لە زنجیرەی (8، 14)\nواتە: پارتی (7) كورسی، یەكێتی (4) كورسی، گۆڕان (2) كورسی و كۆمەڵ (2) كورسی.\nئەگەر هەمان ئەو دەنگانەی پێشتر بە شێوازی نوێنەرایەتی رێژەیی دابەش بكەین، ئەوا ئەنجامەكان بەم شێوەیە دەبن:\nكۆی گشتی دەنگدەران (728.537) دەنگدەر، دابەشی سەر (15) كورسی، ئەوا نرخی هەر كورسییەك دەكاتە (48.569).\nلە خشتەكەدا دەردەكەوێت كە بە رێگای نوێنەرایەتی رێژەیی (2) كورسی دەمێنێتەوە بۆ زۆرترین پاشماوە، دەدرێتە یەكێتی و كۆمەڵ كە زۆرترین پاشماوەیان هەیە. واتە بە هەردوو رێگاكە هەمان ئەنجامی دەبێت. بەڵام ئەگەر ژمارەی كورسیەكان (16) كورسی بووایە، بەرێگای سانتلیگۆ ئەو كورسییە بۆ گۆڕان دەبوو، بەرێگای نوێنەرایەتی رێژەیی بۆ یەكگرتوو دەبوو.\nئەم خشتەیەی خوارەوە چۆنیەتی دابەشكردنی كورسییەكانی پارێزگای دهۆک رووندەكاتەوە لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە پارێزگای دهۆک.\nپارتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (1، 2، 3، 5، 6، 7، 8، 10)\nیەكێتی: كورسییەكان لە زنجیرەی (11)\nیەكگرتوو: كورسییەكان لە زنجیرەی (4، 9)\nواتە: پارتی (8) كورسی، یەكگرتوو (2) كورسی و یەكێتی (1) كورسی.\nئەگەر هەمان ئەو دەنگانەی پێشتر بەشێوازی نوێنەرایەتی رێژەیی دابەش بكەین، ئەوا ئەنجامەكان بەم شێوەیە دەبن:\nكۆی گشتی دەنگدەران (483.479) دەنگدەر، دابەش بەسەر (11) كورسی ئەوا نرخی هەر كورسییەك دەكاتە (43.953).\nلە خشتەكەدا دەردەكەوێت كە بە رێگای نوێنەرایەتی رێژەیی (3) كورسی دەمێنێتەوە بۆ زۆرترین پاشماوە، دەدرێتە (یەكگرتوو، یەكێتی و كۆمەڵ) كە زۆرترین پاشماوەیان هەیە. واتە بە هەردوو رێگاكە هەمان ئەنجامی دەبێت. بەڵام ئەگەر كورسییەك كەمتر بێت، ئەوا بە رێگای سانتلیگۆ یەكێتی هیچ كورسییەك ناهێنێت، بەرێگای نوێنەرایەتی رێژەیی یەكێتی كورسییەك دەبات و پارتی كورسییەك كەم دەكات. خۆ ئەگەر كورسییەك بۆ دهۆك زیاتر بكرایە، بەرێگای سانتلیگۆ پارتی ئەو كورسییەی دەبرد. بەڵام بە رێگای نوێنەرایەتی رێژەیی گۆڕان دەیبرد.\nلە عێراق و هەرێمی كوردستان هاوكێشەكانی داهاتوو ئاڵۆزتر دەبن بەهۆی دەركەوتنی چەندین قەوارەی نوێوە كە ركاربەرایەتی دەكەن بۆ بەدەستهێنی زۆرترین كورسی، ئەمەش وادەكات كە دەنگەكان زیاتر پەرت ببن و ئەگەری پاشماوەی دەنگەكان زیاتر بكات. پیادەكردنی (سانتلیگۆی عێراقی)ش لەم حاڵەتەدا مەترسییە بۆ ئەو قەوارانەی كە لەبازنەیەكی هەڵبژاردندا هەن و نزیكن لە بەدەستهێنانی تەنیا یەك كورسی. دابەشكردنی ئەو دەنگانە بەپێی (نوێنەرایەتی رێژەیی) و (زۆرترین پاشماوە) بەقازانجی ئەو قەوارانەیە و مەترسی نەهێنانی كورسی كەم دەكاتەوە. بەڵام بە (سانتلیگۆ عێراقی) ژمارەكە زۆر بچووك دەبێتەوە و ناتوانێت كورسیەك بەدەست بهێنێ. لەلایەكی دیکەوە ئەم حاڵەتە بە قازانجی قەوارەی مامناوەند و گەورەكان كۆتایی دێت، بەتایبەت ئەو قەوارانەی كە لە سەرووی یەك كورسی دەنگ دەهێنن. تەنیا چەند مانگێكی كەم ماوە بۆ ئەنجامدانی پرۆسەیەكی گرنگی هەڵبژاردن لەعێراق و گۆڕینی هاوكێشەكان و دیاریكردنی سەنگ و قورسایی قەوارەكان، كە كاریگەری لەسەر دۆخی سیاسی و گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە دەبێت.\nجميع الحقوق محفوظة 2018 Hekar.net · تابع الخلاصات · E-Mail: [email protected]x.de


تایبەتمەندییەکانی ئێکسپیریا XZ1 و XZ1 Compact و X1 دزەیان پێکرا – کەی ئای تی ئێن\nسۆنی 22, ئایار 2017\nکۆمپانیای سۆنی ساڵی پار ئێکسپیریا XZی نمایش کرد، ئێستاش وا چاوەڕوان دەکرێت کۆمپانیای سۆنی لە کۆنگرەی IFAـی ئەمساڵدا سێ بەرهەم بە ناوەکانی XZ1 و XZ Compact و X1 نمایش بکات. بەپێی ئەو زانیارییانەی کە دزەیان پێکراوە ئێکسپیریا XZ1 قەبارەی ڕوونماکەی ٥.٢ ئینچ دەبێت بە ڕوونی Full HD واتە ١٩٢٠ بە ١٠٨٠ پێکسڵ، بەپێی دەنگۆیەکانیش پێشبینی دەکرێت مۆبایلەکە پڕۆسێسەری سناپدراگۆن 835ی لەسەر جێگیر بکرێت کە لەجۆری هەشت ناوکییە.\nهەربەپێی دەنگۆیەکانیش بێت ئەوا ڕامی ئەم مۆبایلە 4 گێگابایت دەبێت، هەروەها توانستی پاتریەکەی ٣٠٠٠ میلی ئەمپێر دەبێت. بە لەبەرچاو گرتنی ڕوونی ڕوونماکەی و پڕۆسێسەری سناپدراگۆن 835 توانستێکی زۆر گونجاوی بۆ دانراوە چونکە ئەو پڕۆسێسەرە وا دەکات کەمترین ڕێژەی وزەی پاتری بەفیرۆ بڕوات.\nجێگەی باسە، بە بەراورد کردن بە ئێکسپیریا XZ، قەبارەی ڕوونما و ڕوونییەکەی گۆڕانکارییان تێدانیە، بەڵام XZ پڕۆسێسەرەکەی سناپدراگۆن ٨٢٠ بوو، لەکاتێکدا پێشبینی دەکرێت کە XZ1 پڕۆسێسەرەکەی سناپدراگۆن ٨٣٥ بێت. وە لە جێگای ٣ گێگابایت ڕام، XZ1 ڕامەکەی ٤ گێگابایت دەبێت و توانستی پاتریەکەشی ١٠٠ میلی ئەمپێر زیادی کردووە.\nشایەنی باسە کە هەریەکە لە مۆبایلەکانی XZ1 و XZ1 Compact و X1 بە ئەگەرێکی زۆرەوە ئەمساڵ لە کۆنگرەی IFA لە شاری بەرلین نمایش دەکرێن. زانیاریەکانیش باس لەوە دەکەن کە XZ1 Compact قەبارەی ڕوونماکەی ٤.٦ ئینچ دەبێت بە ڕوونی HD و پڕۆسێسەری سناپدراگۆن 835ی لەسەر جێگیر دەکرێت، وە توانستی پاتریەکەی ٢٨٠٠ میلی ئەمپێر و ڕامی مۆبایلەکەش ٤ گێگابایت دەبێت.\nسەبارەت بە ئێکسپێریا X1ـیش، پێدەچێت قەبارەی ڕوونماکەی ٥ ئینچ بێت بە ڕوونی Full HD و ڕامەکەشی ٤ گێگابایت بێت، بەگوێرەی تایبەتمەندیەکانیشی بێت یەکێک دەبێت لە مۆبایلە ئاست مامناوەندەکان چونکە وابڕیارە پڕۆسێسەری سناپدراگۆن ٦٦٠ی لەسەر جێگیر بکرێت و پاتریەکی لەسەر دابنرێت کە توانستی ٢٨٠٠ میلی ئەمپێر دەبێت.\nشایەنی باسە، سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن کە تەکنەلۆژیاییەکی نوێ لە کامێرای هەر سێ بەرهەمەکە بەکاردەهێندرێت بە ناونیشانی (Full Pixel Continuous And Shoot)، هەروەها سەرچاوەکان دەڵێن کە ڕوونی کامێرای هەر سێ بەرهەمەکە ١٩ مێگاپیکسڵ دەبێت ئەمەش هەمان ئەو ڕوونییەیە کە کۆمپانیاکە پێشتر لە ئێکسپیریا ئێکس زێد پریمیەم بەکاریهێناوە. لە یادیشمان نەچێت کۆمپانیای سۆنی تەنها بەم سێ بەرهەمەوە ناوەستێت و بەنیازی بەرهەمهێنانی مۆبایلێکی ترە بە ناوی Xperia X Ultra کە وا بڕیارە ئەمساڵ بناسێنرێت بەڵام کاتەکەی بە تەواوەتی دیارنیە.\nتاگەکان ئێکسپێریا سۆنی


پی ئەیچ پی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپی ئەیچ پی\nئەم وتارە تیابووی کۆمەڵێک لە سەرچاوەیە, کەوا پەیوەندیدارەپێی یان بە بەستەرە دەرەکییەکانی ناو وتارەکە, بەڵام سەرچاوەکانی بە ناڕوونی دەمێنێتەوە لەبەر ئەوەی ژێدەری کەمە بۆ دەقەکان. تکایە یارمەتی بەرەوپێشبردنی ئەم وتارە بدە لە ڕێگەی دابینکردنی ژێدەر بۆ ناوەڕۆکی وتارەکە. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)\nتیمی پەرەپێدانی پی ئەیچ پی، زێند تێکنۆلۆژی\nپی ئەیچ پی (بە ئینگلیزی: PHP) یەکێکە لە زمانە باو و گرنگەکانی بواری بەرنامەسازیی وێب، و زمانێکی سکریپتکردنە کە لە بنەڕەتەوە بۆ پەرەپێدانی پەڕەی وێب و وێبسایت دانراوە. PHP لە سەرەتادا کورتکراوەی Personal Home Page بووە،  بەڵام لە ئێستادا کورتکراوەی PHP: Hypertext Preprocessor ە. \n٢.٢ ئەیچ تی ئێم ئێڵی تێھەڵکێشکراو\n٢.٣ زمانەکانی سکریپتسازی\n٣ بۆ پی ئەیچ پی بەکار دەھێنیت؟\n٤ گۆڕینی سکریپتەکان (لە ئەی ئێس پی بۆ پی ئەیچ پی و بەپێچەوانەوە)\nسەرەتای دەرکەوتنی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٩٥ کاتێک لەلایەن ڕاسموس لێردۆرفەوە (بە ئینگلیزی: Rasmus Lerdorf) دامەزرا. لەوکاتەدا ناوی PHPی بۆ دانەنرابوو، بەڵکو پێی دەگوترا PHP/FI.\nPHP لەوکاتەدا زمانێکی جێگیر نەبوو، بەڵکو کۆمەڵێک جێبەجێ کردن بوو کە بەپاڵپشتی و بەکاربردنی زمانی پێرڵ (وێب داڕشتن) دەنووسرا، ڕاسموس لەوکاتەدا ناوی لەو کۆمەڵە جێبەجێکردنە نا: Personal Home Page Tools، لەوکاتەدا PHP پێویستی بەوە بوو کە کۆمەڵێ جێبەجێکردنی باشتری بۆ زۆر بکرێ، بۆیە ڕامسوس ھەڵستا بە نووسینی کۆمەڵێک جێبەجێکاری تر لەسەر بنەمای زمانی C، کە وای کرد لەوکاتەدا PHP توانای پەیوەندیکردنی ھەبێت بە بنکەی دراوەوە.\nPHP/FI بەشێکی کەمی ئەو کارانەی ڕادەپەڕاند کە وەشاندنەکانی ئێستای PHP ڕای دەپەڕێنن و ھەروەھا زۆربەی گۆڕاوەکانی لە گۆڕاوەکانی پێرڵ دەچوون.\nلە ساڵی ١٩٩٧ دا PHP/FI وەشاندنی ٢٫٠ دەرچوو کە ویسترا تێیدا بەھێزتر بکرێت وەک لەوەشانی پێشوو، ھەرچەندە کە گەشەپێدەرانی زۆربوون بەڵام لە ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن Zeev Suraski جارێکی تر سەر لەنوێ نووسرایەوە کە ئەمجارە بووە وەشانێکی زۆر بەھێزی PHP کە PHP 3.0 ـبووکە بەوەشانی فەرمی دادەنرا، گرنگی ئەم وەشانەش بێ لە گۆڕین و بەھێزتر کردنی کۆدەکان، گۆڕینی ناوی PHP ـبوو کە لەو کاتەدا بەبێ FI ـوەشێندرا، PHP بوو بە کورتکراوە (PHP: Hypertext Preprocessor) شایەنی باسە ئەم وەشانە لە ساڵی ١٩٩٨ دەرچوو پاش ٩ مانگ تاقیکردنەوە. ھەر لەھەمان ساڵدا پاش دەرچوونی فەرمی PHP 3.0، ھەردوو Zeev Suraski و Andi Gutmans ھەستان بە دووبارە نووسینەوەی بنەماو کۆدە گرانەکانی PHP تا وای لێبێت PHP ـزمانێکی بەربڵاوبێت لەڕووی بەکاربردنەوە. ئەو بزوێنەرەی کە دوای دووبارە نووسینەوەی PHP دەرکەوت Zend Engine ـبوو شایەنی باسە Zend لە پیتەکانی یەکەمی ناوی گەشەپێدەرەکانییەوەوەرگیراوە، پاشان لە ساڵی ١٩٩٩ ئەمیش وەک بزوێنەرێکی سەرکەوتوو بە فەرمی بانگەوازی بۆکرا! لە ساڵی ٢٠٠٠دا PHP 4.0 ـدەرچوو کە ئەم وەشانە تەواو پشتبەستوو بوو بە بزوێنەری Zend، لەم وەشانەدا گەلێک تایبەتمەندی بۆ PHP زۆرکرابوو وەک پاڵپشتکردنێکی باشتری Server و شەکرۆکەی نایاب (Session) و باشترکردنی بواری پارێزگاری. لەگرنگترین ھۆکارەکانی سەرکەوتنی PHP ئەوەیە کە سەرچاوەکراوەیە.\nتوانای کارکردنی ھەیە لەسەر زیاتر لە سیستەمێکی کارکردن، بۆ نموونە دەتوانێت کاری پێبکرێت لەسەر سیستەمی لینوکس و ئەشتوانرێت کاری پێبکرێت لەسەر سیستەمی ویندۆز بە شێوەیەکی زۆر نایاب.\nئەیچ تی ئێم ئێڵی تێھەڵکێشکراو[دەستکاری]\nکاردەکات لەسەر ئەو پرۆگرامۆکانەی بەھۆی ئەیچ تی ئێم ئێڵ و پی ئەیچ پی بەڕێوە دەچن.\nئەم زاراوەیە بەمانای ئەوە دێت کە، زمانی PHP بەکاردێت بۆ دروستکردنی پەڕەکانی وێب یان چاککردن یاخود پەرەپێدانی پرۆگرامۆکەکانی وێب. لە ڕاستیدا لەکاتی کردنەوەی وێب گەڕەکاندا وەک ئینتەرنێت ئێکسپلۆر یان ئۆپێرا مینی یان ئەڤانت شەرت نییە ئەو وێبگەڕانە پاڵپشتی زمانەکە بکەن (PHP) ئەمەش دڵنیامان دەکاتەوە لە نەبونی یاکلای وئاژاوە لە نێوان کۆمپانیای وێبگەڕەکاندا (گەر ئێکسپۆلر یان ھەر وێبگەڕێکی تر پاڵپشتی بکردایە ئەوا وێبگەڕیکەی تر پاڵپشتی لێنەئەکرد و ئەوەش ئەبوە ھۆی جیاوازی بوون لە وێبەکاندا و دابەش بوونی بە چەند یەکەیەکی جیاواز و ئاڵۆزدا) بە کورتی کاتێک بەستەرێک دەکەیتەوە بۆ نموونە https://web.archive.org/web/20130403013938/http://www.webchin.org/Meko/index.%5B%5B%D9%BE%DB%8C ئێچ پی|PHP]] لەوێدا تۆ داوای زمان و پەڕەی PHP دەکەیت نەوەک ئامڕازێک یان جافا سکرپێتیک کە تایبەت بێ بەیەک وێبگەڕ، ئەمەش وا دەکات زمانی PHP سەربەخۆ کارەکانی بکات و لەگەڵ کۆمپانیاکاندا یەک نەگەرێت، ھەر ئەمەشە بوەتە ھۆی زیاتر بەھێز کردنی زمانەکە.\nبۆ پی ئەیچ پی بەکار دەھێنیت؟[دەستکاری]\nیەکەم / بەھۆی یەک گرتن لەگەڵ پەڕەکانی وێبدا\nیەکێک پرسیارت لێدەکات و دەڵێت، چۆن سود لە زمانی PHP وەردەگریت کە چی زمانەکانی تر زۆر بەکار ناھێنیت؟\nتۆش دەڵێیت ڕاستە زمانی html بۆ دروستکردنی وێب سەرکەوتووە، بەڵام ئەمە بۆ کارێکی سەربەخۆی دەبێت (دوور لە بەشداریکردنی خەڵک) یان تاکەکەسی، گەر بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بیڵێین (تەنھا چەند پەڕەیەکی ئاسان و کورت، ئەمەش دەبێتە ھۆی زو بێزار کردنی خاوەن وێب و سەردانکەران) بەڵام گەر بتەوێت ڕۆژانە ماڵپەڕەکەت نوێ ببێتەوە بۆ نموونە ناردنی ھەواڵی نوێ و پشتگیریکردنی ئامڕازەکانی گەڕانی ماڵپەڕە بەناوبانگەکان، بەبێ دەستاکری کردنی پەڕەی پرۆگرامۆکەکە و خۆ ماندو کردن، یان ئەتەوێت بزانیت ڕای سەردانکەرانی ماڵپەڕەکەت چۆنەو چۆن نییە یان بتەوێت ماڵپەڕەکەت بۆ فرۆشتن و کڕینی کاڵا بەکاربێنیت، ئەوا پێویستت بە زمانیPHP دەبێت، کە زمانیhtml ئەو کارە فراوانەی پێ ناکرێت.\nدووەم / بەخۆڕایییە: زمانی PHP بەبێ ھیچ بەرامبەرێکە (خۆڕایییە) پێویست بە ھیچ ڕێپێدانێک ناکات و بەردەوام لەکار کردن دایە بەبێ وەستان و لە زمانی ASP ناچێت لەم بارانەوە.\nسێیەم /پاڵپشتکردنی لەلایەن زۆرێک لە ڕاژەکارەکان: زۆرێک لە ماڵپەڕەکان ھەن کە پاڵپشت لەم زمانە دەکەن (PHP) کە ھەیانە بە خۆڕاین و ھەشیانە بە نرخێکی کەم کاردەکەن بۆ خاوەن وێبەکان.\nچوارەم / ئاسان یەک گرتنی لەگەڵ بنکەی دراوە (داتابەیس) دا: لەگەڵ ئەوەی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت زمانی ASP وا لێکرد کە لەگەڵ پرۆگرامۆکەکانیدا یەک بگ بەشێوەیەکی ھەمیشەیی، بەڵام زمانی PHP لەگەڵ زۆربەی بنکەی دراوەکاندا پاڵپشتی لێدەکرێت، ئەمانەش چەن بنکەیەکی دراوە کە پاڵپشتی زمانی PHP دەکات:\n-Adabas -dBase -Empress -FilePro -Informix -InterBase -mSQL -MySQL -Oracle -PostgreSQL -Solid Sybase -Velocis -some UNIX distributions' dbm -any database that supports ODBC (Open Data Base Connectivity.\nPHP بەراورد بە ASP:\nASP لەسەر زمانی زمانی ڤیژواڵ بەیسک بنچینەی گرتوە، پاش ھاتنی دۆت نێت و پەیدابوونی c# کە ASP.Net ھاتەکایەوە، زمانی C# یش بوو بە کۆڵەکەیەکی تر بۆی، PHP لە زمانی C دروست بووە، ASP پێویستی بە ڕاژەکاری IIS یان PWs ھەیە و بەزەحمەت لە سیستەمی لینوکسدا دەخرێتەگەڕ، بەڵام PHP بەھۆی ڕاژەکاری ئەپاچی ئەپاچی کەلەسەر سیستەمە جۆراوجۆراکان کاردەکات، ئەو کێشەیەی نییە.\nگۆڕینی سکریپتەکان (لە ئەی ئێس پی بۆ پی ئەیچ پی و بەپێچەوانەوە)[دەستکاری]\nلەڕێگەی ئامراز و بەرنامەی تایبەتییەوە، سەرھێڵیش ماڵپەر ھەن کە ئەم کارە پێشکەش دەکەن بۆ نموونە Convert PHP to ASP.\n^ بەرنامە و داوانامەی تایبەت بە گۆڕینی سکریپەکان\nمەکۆکانی وێبچن / زانیاری لەسەر ھەندێک لەزمانەکانی وێب داڕشتن\nمەکۆکانی وێبچن / زمانی PHP بناسە\nویکی PHP لە چاوگ\nویکی PHP لە زانستپەروەرانی کورد ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پی_ئەیچ_پی&oldid=903880»\nئەو وتارانەی ژێدەریان کەمە\nھەموو ئەو وتارانەی ژێدەریان کەمە\nزمانە بەرنامەسازییە دروستکراوەکان لە ١٩٩٥\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٠:٣٦ی ٥ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


ئەگەرچی تائێستا ڕون نییە لەدوای پێکھێنانی حکومەتی داھاتوی عیراق ناردنی پارەکەی بەغدا بۆ موچەی فەرمانبەرانی ھەرێم بەردەوامدەبێت یان نا، بەڵام پەرلەمانتارێکی یەکێتیی مژدە بەموچەخۆران دەدات و ڕایدەگەیەنێت، "دۆخی دارایی و موچەی فەرمانبەران لەھەرێم باشتردەبێت".\nعەبدولقادر محەمەد ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتیی و ھاوکات ئەندامی لیژنەی دارایی لەئەنجومەنی نوێنەران بەSNNی ڕاگەیاند، "ئەو قۆناغە گوزەشت کە حکومەتی ھەرێم کەڵەگایی بەسەر حکومەتی عیراقەوە بکات، بۆیە ناچارە لەسەر پرسی موچەو بودجەو نەوت لەگەڵ بەغدا بگاتە ڕێکەوتن".\nوتیشی:"لەھەموو ئەگەرێکدا، لەمەودوا دۆخی دارایی و موچەی فەرمانبەران لەھەرێمی کوردستان باشتردەبێت لەجاران".\nبەوتەی ئەو پەرلەمانتارەی، "بۆ دۆخی موچەی فەرمانبەرانی ھەرێم لەدوای پێکێھنانی حکومەتی داھاتوی عیراق، دوو سیناریۆ ھەیە، یەکێکیان ئەوەیە حکومەتی داھاتوو پابەنددەبێت بەناردنی ٣١٧ ملیارو ٥٤٥ ملیۆن دینارەکە تا کۆتایی ئەمساڵ".\nسەبارەت بەسیناریۆی دوەمیش وتی:"پێدەچێت حکومەتی ھەرێم و حکومەتی داھاتوی عیراق ڕێکەوتنێکی نوێ لەسەر موچەی فەرمانبەرانی ھەرێم و بودجەو نەوت بکەن".\nجەختیشیکردەوە، "ئەگەر ناردنی ئەو بڕە پارە مانگانەیە لەبەرژەوەندی بەغدا نەبێت، ئەوە ئەگەری جێبەجێکردنی سیناریۆی دوەم زیاترە، ئەگەریش سیناریۆی یەکەم بەردەوامبێت، ئەوە دۆخی خەڵکی ھەرێم خراپنابێت، چونکە بەغداش لەوە تێگەیشتوە کە فشاری دارایی چارەسەر نەبوە".\n8 مانگ پێشتر - Jun 16 2018 3:12PM


فه‌لسه‌فه وه‌كوو فره‌پاتییه‌كی ڤه‌دانه‌رانه/ ئالێن به‌دیۆ و. بۆ کوردی:عادڵ قادری - ئاماژه\nخانه / بابه تی کوردی / فه‌لسه‌فه وه‌كوو فره‌پاتییه‌كی ڤه‌دانه‌رانه/ ئالێن به‌دیۆ و. بۆ کوردی:عادڵ قادری\nئاماژه می 12, 2016\tبابه تی کوردی ارسال دیدگاه 971 بازدید\nبه ئاماژه به یه‌كێك له مامۆستاكانم، واته فه‌یله‌سووفی گه‌وره‌ی ماركسیست لۆیی ئالتووسه‌ره‌وه ده‌ست پێ ده‌كه‌م. بۆ ئالتووسه‌ر له‌دایك بوون و داهاتنی ماركسیزم شتێكی ساده و ساكار نه‌بوو. ئه‌م له دایك بوونه، لێكدراوی دوو شۆڕش، دوو رووداوی گه‌وره‌ی هزری بوو. یه‌كه‌میان رووداوێكی زانستی بوو. ئه‌م رووداوه بریتی بوو له بنیات نانی شێوازێك له زانست له لایه‌ن كارل ماركسه‌وه، كه ناوی “ماتر‌یالیسمی‌مێژوویی” به سه‌ر دا بڕا. رووداوی دووهه‌م سرووشت و كرۆكێكی فه‌لسه‌فی هه‌بوو، كه بریتی بوو له بنیات نانی لقێكی نوێ له لایه‌ن ماركس و‌هاوڕێكانییه‌وه كه ناوی “ماتریالیسمی‌دیالیکتیکی” گرته خۆی. ده‌توانین بڵێین كه بۆ روون كردنه‌وه و پاڵپشتی كردن له داهاتن و له‌دایك بوونی زانستێكی نوێ، پێویستی به فه‌لسه‌فه‌یه‌كی نوێ هه‌یه. به‌پێی ئه‌م به‌راورد(قیاس)ه۲، چه‌که‌ره وگووران و پێ گرتنی بیركاری(ماتماتیك) پێویستی به فه‌لسه‌فه‌ی ئه‌فلاتوون بوو، یان پێویستیی فیزیكی نیۆتۆنیی به فه‌لسه‌فه‌ی كانت. به‌م حاڵه‌ش له هه‌موو ئه‌مانه دا هیچ كێشه‌یه‌ك بوونی نییه. له‌م چوارچێوه‌یه دا ده‌كرێت دوو خاڵ له‌باره‌ی گه‌شه و وه‌رگۆڕانی۳ فه‌لسه‌فه‌وه بگوترێ.\nئه‌م گه‌شه‌كردنه په‌یوه‌ست و گرێدراوی سه‌رهه‌ڵدان و به‌دیاركه‌وتنی فاكتۆرانێكی نوێ بوو، “به تایبه‌تی فاكته په‌یوه‌ست و به‌ستراوه‌كان به رووبه‌ره‌كانی زانست” له بوار و پانتاگه‌لێك دا كه به شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ خاوه‌نی سرووشتی فه‌لسه‌فی نین. ڤه‌كی بیركاری بۆ ئه‌فلاتوون، دیكارت یان لایب نیتز، فیزیك بۆ كانت، وایتهێد یان پووپێر، مێژوو بۆ هیگل و ماركس، زینده‌وه‌رناسی بۆ نیچه، بێرگسۆن یان دێلۆز.\nتا ئه‌و شوێنه‌ی كه پێوه‌ندی به منه‌وه بێت، به‌ته‌واوه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌وه دام كه فه‌لسه‌فه له‌سه‌ر كۆڵه‌كه‌ی هه‌ندێك رووبه‌ری غه‌یری فه‌لسه‌فی دایه. و من ئه‌م رووبه‌رانه‌م به “بارودۆخی (مه‌رج باریی)”۴ (conditions) فه‌لسه‌فه ناوبرده كردووه. ده‌مه‌وێت راشكاوانه بڵێم كه من “بارودۆخ”ی فه‌لسه‌فه به پێشكه‌وتنی زانسته‌وه نابه‌ستمه‌وه و هه‌ر ته‌نها به‌و پێوه‌ره پێناسه‌ی ناكه‌م و به‌و پێیه‌ش رووبه‌ر و پانتای فه‌لسه‌فه ته‌سك و ته‌نگه‌به‌ر ناكه‌مه‌وه. مه‌به‌ستمه كۆمایه‌كی به‌رین تر بۆ ” مه‌رج باریی ” پێشنیار بكه‌م، له ژێر تیشكی چوار چه‌شنی “ره‌نگه‌یی۵ وشیمانه‌یی”انه دا: زانست، سیاسه‌ت، هونه‌ر، و عه‌شق. به‌م شێوه‌یه، بۆ نموونه كاری خودی من له‌سه‌ر بنه‌مای واتای چه‌مكێكی بیركاریی نوێ له ناكۆتایه، به‌ڵام هه‌روه‌هاش له‌سه‌ر بنه‌مای كڵۆجه۶ نوێكانی سیاسه‌تی شۆڕشگێڕانه، شیعره گه‌وره‌كانی مالارمه، ریمبۆ، پێسڤا، مانده‌لێشتایم یان ڤالاس ئیستیڤێنسن و هه‌روه‌ها پاڵدراو و كۆڵده‌ر۷ به نووسینه‌كانی سامیۆل بێكت، و شێوازه نوێكانی عه‌شقیشن كه هه‌ڵخێزراو و ئاخێزراو له ده‌ق و ناوكی ده‌روونشیكاری و دۆخگۆڕیی۸ ته‌واوه‌تی هه‌موو ئه‌و پرسیارانه‌یه كه په‌یوه‌ست به سێكسی هه‌بوون و ره‌گه‌زییه‌تن.\nبه‌م پێیه ده‌توانم بڵێم كه وه‌رگۆڕانی فه‌لسه‌فه هه‌ر هه‌مان یه‌كانه‌یی و‌هاوتابوونی به‌ره‌به‌ره‌ی فه‌لسه‌فه‌یه له‌گه‌ڵ ئه‌و گۆڕانه‌ی كه بۆ “باروودۆخ”ه‌كه‌ی رووی داوه. كه‌واته ده‌ڵێن: فه‌لسه‌فه هه‌میشه له پاشه‌وه‌یه! فه‌لسه‌فه هه‌میشه له هه‌وڵی گه‌یشتن به “نوێ هێنان۹“ی غه‌یری فه‌لسه‌فییه! و من ده‌ڵێم: درووسته! ئه‌مه له راستی دا ده‌رئه‌نجامگیریی هیگل بوو. فه‌لسه‌فه باڵنده‌ی پیتۆر(حیكمه‌ت)ه۱۰، و باڵنده‌ی پیتۆر “بایه‌قوش”ه. به‌ڵام بایه‌قوش كاتێك ده‌كه‌وێته فڕین و باڵ لێدان كه ته‌مه‌نی رۆژ له ته‌واو بوون دایه. فه‌لسه‌فه، لقێكه كه پاش رووناكایی و رۆژی مه‌عریفه؛ رۆژی ئه‌زموونه‌كان، و له ده‌سپێك و سپێده‌ی شه‌و دا دێت. وادیاره كێشه‌ی ئێمه واته كێشه‌ی وه‌رگۆڕانی۱۱ فه‌لسه‌فه، چاره‌سه‌ر بووه. دوو حاڵه‌ت بوونی هه‌یه. حاڵه‌تی یه‌كه‌م: بوولێڵێكی۱۲ نوێ له ئه‌زموونه داهێنه‌رانه‌كان(ڤه‌دانه‌ره‌كان) له زانست، سیاسه‌ت، هونه‌ر و عه‌شق به‌ڕێوه‌یه. و ئێمه بوومه‌لیڵێكی۱۳ تازه‌مان بۆ فه‌لسه‌فه ده‌بێت. حاڵه‌تی دووهه‌م: شارستانییه‌تی ئێمه گه‌یشتۆته كۆتایی، و تاقانه داهاتوویه‌ك كه ده‌توانین وێنای كه‌ین، داهاتوویه‌كی تاریكه، داهاتوویه‌ك له خۆرئاوابوونی هه‌میشه‌یی. كه‌واته داهاتووی فه‌لسه‌فه هه‌مان مه‌رگی هێمن و به‌شێنه‌ییه‌تی، مه‌رگێكی هێواش له شه‌و دا. فه‌لسه‌فه داده‌به‌زێته سه‌ر ئه‌و شته‌ی كه ده‌شێت له سه‌ره‌تای ده‌قێكی جوانی سامیۆل بێكت دا‌هاتبێ: “ده‌نگێك له تاریكی دا چپه‌ی دێت”، ده‌نگێكی بێ واتا، بێ ئه‌نجام.\nو له راستیدا هه‌ر له هیگل و ئاگۆست كێنته‌وه تاكوو نیچه،هایدیگه‌ر یان دریدا، كارم نییه به‌سه‌ر كارناپ و ڤیتگینیشتاینه‌وه، ده‌شێت له‌گه‌ڵ بیرۆكه‌ی فه‌لسه‌فی چه‌شنێك له مه‌رگی شیمانه‌یی فه‌لسه‌فه دا- به هه‌ر حاڵ فه‌لسه‌فه له شێوازه كلاسیكییه‌كه‌ی دا، واته فه‌لسه‌فه‌ی میتافیزیكی- به‌ره‌وڕوو ببینه‌وه.\nده‌توانم خیتابه و لێدوانه‌كه‌م هه‌ر لێره دا كۆتایی پێ بێنم و له‌حاڵێك دا كه تاڵه قژه‌كانی سه‌ر سه‌رم راساو و قیت بوونه‌ته‌وه، وه‌كوو ده‌نگبێژێكی پانك۱۴ بڵێم: داهاتوویه‌ك له ئارا دا نییه! پاش ئه‌وه‌ش له‌گه‌ڵ هه‌ڤــ ئه‌لكولی نیهیلیزم هه‌ڵده‌لووشین.\nبه‌ڵام چه‌ند كێشه‌ی گچكه ده‌مێنێته‌وه.\nیه‌كه‌مینیان، كه ره‌نگه زۆریش لاختییانه(رواڵه‌تمه‌ند)، زۆر سه‌فسه‌ته‌ئامێز بێت، ئه‌مه‌یه كه بیرۆكه‌ی كۆتایی فه‌لسه‌فه بۆ ماوه‌یه‌كی دوور و درێژ بیرۆكه‌یه‌كی گرووپییانه و باو بووگه. له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش دا، ئه‌م بیرۆكه‌یه زۆرتر ئه‌رێنییه. لای هیگل، فه‌لسه‌فه گه‌یشتۆته كۆتایی خۆی چوونكوو فه‌لسه‌فه له دواجار دا توانست و وزه‌ی فام و تێگه‌یشتنی مه‌عریفه‌ی ته‌واو و ره‌های تێدابووه و له رۆخی ئارامی‌حه‌قیقه‌تی ره‌ها دا له‌نگه‌ر ده‌گرێت. لای ماركس، فه‌لسه‌فه له پێگه‌ی ڤه‌پچڕاندنی۱۵ جیهان، ده‌توانێ جێگه‌ی خۆی بدات به گۆڕانكارییه به‌رهه‌ست و كۆنكرێته‌كانی هه‌ر ئه‌م جیهانه. لای نیچه، ده‌رهه‌ستێتی یان ئینتزاعی نه‌رێنی فه‌لسه‌فه‌ی كۆن ده‌بێت هه‌ڵوه‌شێته‌وه تاكوو رێگه بۆ ئازادكردنی داكۆكی و چه‌سپاندنێكی سه‌رزیندوو۱۶ و راسته‌قینه، “ئه‌رێ” یه‌كی مه‌زن بۆ هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی كه هه‌نه، له‌بار و ته‌خت بكرێت. و لای ره‌وتی شیكارانه۱۷، رێكه‌وه‌ند و لێكدانه میتافیزیكییه‌كان، كه به بێ سه‌روبه‌ریی و فڵته‌فڵتێكی ته‌واو ئه‌ژمار ده‌كرێن، ده‌بێ له‌به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی گوزاره۱۷ و به‌ڵگاندنه روونه‌كان، به پێی ئه‌و پارادایمه‌ی كه لۆژیكی مۆدێڕن هه‌یه‌تی، واسازیی۱۹ بكرێن.\nده‌بینین كه له هه‌موو ئه‌م نموونه و خاڵانه دا، مانیفێستانێكی گه‌وره‌ی تایبه‌ت به مه‌رگی فه‌لسه‌فه به گشتی، ومه‌رگی میتافیزیك به تایبه‌تی، به ئه‌گه‌ر و شیمانه‌یه‌كی زۆر نێزیك له یه‌قینه‌وه شتێك نین جگه له ده‌ربڕینێكی زمانبازانه و وشه‌ریزانه۲۰ بۆ پێناسه‌كردنی رێگه‌یه‌كی تازه، یان ئاماجێكی تازه، به‌ره‌و خودی فه‌لسه‌فه. باشترین رێگه بۆ گوتنی “من فه‌یله‌سووفێكم” ره‌نگه ده‌ربڕینی ئه‌مه بێت: ” فه‌لسه‌فه، كۆتایی پێ‌هاتووه، فه‌لسه‌فه مردووه”. بۆیه‌ش پێشنیار ده‌كه‌م شتێكی به‌ته‌واوه‌تی ره‌هایانه‌ی نوێ ده‌ست پێ بكه‌ین. نه‌ك فه‌لسه‌فه، به‌ڵكوو بیركردنه‌وه! نه‌ك فه‌لسه‌فه، به‌ڵكوو توانست یان هێزه‌كی مه‌ندیی۲۱(Potency) سه‌رزیندووانه! نه‌ك فه‌لسه‌فه، به‌ڵكوو زمانێكی عه‌قڵانی نوێ! له واقیع دا: نه‌ك فه‌لسه‌فه‌ی كۆن، به‌ڵكوو فه‌لسه‌فه‌ی نوێی خۆم.\nبۆیه ئه‌م ئه‌گه‌ره هه‌یه كه وه‌گۆڕانی۲۲ فه‌لسه‌فه به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام، تۆپزانه و ده‌بێتبارانه له چوارچێوه و قه‌واره‌ی په‌سڵان و رابوونه‌وه دا بێت. فه‌لسه‌فه‌ی كۆن، وه‌كوو مرۆڤی كۆن مردووه، به‌ڵام ئه‌م مه‌رگه له راستی دا له‌دایك بوونی مرۆڤی نوێ، فه‌یله‌سووفی نوێ، یه.\nبه‌ڵام هه‌ر به‌و شێوه‌یه كه ده‌زانن، پێوه‌ندییه‌كی نێزیك له‌نێوان (په‌سڵان)رابوون و نه‌مری دا هه‌یه، له‌نێوان مه‌زنترین گۆڕانێك كه ده‌توانین وێنای بكه‌ین، گۆڕان له مه‌رگه‌وه بۆ ژیان، و پێواریی ته‌واو و لێبڕاوانه‌ی گۆڕان، ئه‌و كاته‌ی سه‌رمه‌ستی رزگارین.\nره‌نگه دووپات بوونه‌وه‌ی ڤه‌رێژ۲۳ و ناوه‌رۆكی “كۆتایی میتافیزیك” و ڤه‌رێژه دووپات كراوه‌هاوده‌ست و پێوه‌نده‌كه‌ی، واته ده‌سپێكێكی نوێی بیركردنه‌وه، نیشانه و واتای بێ بزووتی بنه‌ڕه‌تییانه‌ی نه‌فس و كرۆكی فه‌لسه‌فه‌یه. ره‌نگه ده‌بێت فه‌لسه‌فه به‌رده‌وامی‌و درێژه‌بوونی خۆی، سرووشتی دووپات كه‌ره‌وه‌ی خۆی بخاته نێو قه‌واره و پێكهاتی جووته‌ی سه‌رسووڕهێنه‌ر و سه‌یروسه‌مه‌ره واته مه‌رگ و ژیانه‌وه.\nله‌م خاڵه دا ده‌گه‌ڕێینه‌وه سه‌ر كاروكرده‌ی لوویی ئالتووسه‌ر. چوونكوو ئالتووسه‌ر، كه باوه‌ڕی وایه فه‌لسه‌فه له سه‌ر بنه‌مای زانست وه‌ستاوه، له‌هه‌مان كات و حاڵ دا باوه‌ڕیشی به شتێكی زۆر سه‌یر هه‌یه، و ئه‌ویش ئه‌وه‌یه كه فه‌لسه‌فه به‌هیچ كڵۆجێك و له‌بنه‌وه‌ڕا مێژووی نییه.\nروانین بۆ ئالتووسه‌ر، ئه‌م كه‌ڵه ماركسیسته، له پێگه‌ی دواهه‌مین به‌رگریكه‌ر له خوێندنه‌وه و هه‌ڵگۆسته‌ی مه‌دره‌سی۲۴ یان قوتابخانه‌یی كۆن له چه‌شنێك فه‌لسه‌فه‌ی جاویدان، یانی هه‌مان فه‌لسه‌فه وه‌كوو فره‌پاتییه‌كی ته‌واو و ره‌های بابه‌ت و ئه‌مری یه‌كسان، تا راده‌یه‌ك وه‌كوو نوكته‌یه‌كه؛ فه‌لسه‌فه به شێوازی نیچه‌یی له پێگه و شێوه‌ی ڤه‌رگه‌ڕانه‌وه۲۵ ی جاویدان و هه‌رماوی بابه‌تی یه‌كسان.\nبه‌ڵام ئه‌م “یه‌كسان” ه چییه؟ یه‌كسانیی(بوونی) بابه‌تی یه‌كسان چییه كه له چاره‌نووس و قه‌ده‌ری غه‌یری مێژوویی فه‌لسه‌فه دا ڤه‌رده‌گه‌ڕێته‌وه؟ له پشته‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره دا، به شێوه‌یه‌كی ئاسایی رووبه‌ڕووی باسێكی كۆن له‌مه‌ڕ سرووشت و كرۆكی راسته‌قینه‌ی فه‌لسه‌فه ده‌بینه‌وه. به شێوازێكی گشتی دوو داگه‌ڕانی سه‌انسه‌ری بوونی هه‌یه. بۆ داگه‌ڕانی یه‌كه‌م، فه‌لسه‌فه له زات و جه‌وهه‌ر دا جۆرێك مه‌عریفه‌ی ره‌فله‌كتیڤ و ده‌نگدانه‌وه‌ییانه یه. واته مه‌عریفه‌ت له‌سه‌ر حه‌قیقه‌ت له رووبه‌ره تیۆریكییه‌كان دا،هاوتای ده‌نگی مه‌عریفه‌ت له‌سه‌ر بایه‌خه و ئه‌رزشه‌كان له رووبه‌ره پراكتیكییه‌كان دایه. ئێمه ده‌بێت فێربوون و گواستنه‌وه‌ی مه‌عریفه به رێكخراوه‌یی بكه‌ین. و شكڵی شیاو و شایسته‌ی فه‌لسه‌فه‌یش هه‌مان قوتبخانه‌یی بوونه. فه‌یله‌سووف پرۆفیسۆرێكه، وه‌كوو كانت، هیگل، هووسره‌ل،هایدیگه‌ر، و زۆر كه‌سانی تر، له‌وانه‌ش خۆم؛ ئه‌و كاته‌ی قاوم لێ ده‌كه‌ن، “پرۆفیسۆر به‌دیۆ”.\nئه‌گه‌ر یان داگه‌ڕانی دووهه‌م ئه‌مه‌یه كه فه‌لسه‌فه له راستیدا مه‌عریفه‌تێك نییه، ئه‌مه‌ی كه فه‌لسه‌فه نه تیۆریك وبیردۆزانه‌یه و نه پراكتیك و كرده‌كییانه. فه‌لسه‌فه ریشه‌ی له گۆڕانكاریی راسته‌وخۆی سووژه دایه، جۆرێك وه‌رگه‌ڕاندنی رادیكاڵه، گۆڕاندنی ته‌واو و سه‌رتاسه‌ریی ژیان. بۆیه فه‌لسه‌فه زۆر له دین نێزیكه به‌ڵام‌هاوڕێ له‌گه‌ڵ ئامرازێكی زۆر ده‌گمه‌نی عه‌قڵانیی؛ زۆر له عیشق نێزیكه به‌ڵام بێ پشتیوانی توندوتیژییانه‌ی خوازیایی یان حه‌ز۲۶؛ زۆر له ده‌ره‌وه‌ستی سیاسییه‌وه نێزیكه به‌ڵام به بێ ته‌نگه‌به‌ریی و سنووردانانێكی ده‌رهاوێشتووی رێكخراومه‌ندییه‌كی به ناوه‌ندی كراو؛ زۆر له توانستی داهێنانی هونه‌ری نێزیكه، به‌ڵام به بێ ئامێره به‌رهه‌ست و فیزیكییه‌كانی هونه‌ر؛ زۆر له مه‌عریفه‌ی زانستی نێزیكه، به‌ڵام به بێ لۆژیك خوازییه(سووری خوازی)بیركارییه‌كان، و به بێ ئامێری ئه‌زموونی و ته‌كنیكی فیزیك. به هۆی هه‌ر ئه‌م داگه‌ڕانه دووهه‌مه‌وه، فه‌لسه‌فه حه‌تمه‌ن و لێبڕاوانه بابه‌تێك نییه په‌یوه‌ست به قوتابخانه، فێركاری، گواستنه‌وه‌ی مه‌عریفه و پرۆفیسۆره‌كان بێت. فه‌لسه‌فه خیتاب و قاوێكی سه‌ربه‌ستانه‌ی كه‌سێكه بۆ هه‌موو كه‌س. وه‌كوو سوقرات كه له شه‌قامه‌كانی ئاتێن له‌گه‌ڵ گه‌نجان دا قسه‌ی ده‌كرد؛ وه‌كوو دیكارت كه نامه‌ی ده‌نووسی بۆ شازاده ئه‌لیزابێت؛ وه‌كوو ژان ژاك رۆسۆ كه “دان پێ دانانه‌كان”ی ده‌نووسی؛ یان هه‌روه‌ها نیچه یان نوڤڵ و شانۆنامه‌كانی سارته‌ر؛ یان ئه‌گه‌ر من به بۆنه‌ی سووسه‌یه‌ك خۆئه‌ڤینییه‌وه۲۷ ببه‌خشن، نۆڤڵ و شانۆنامه‌كانی خۆم.\nجیاوازی له‌مه دایه كه فه‌لسه‌فه ئیدی مه‌عریفه، یان مه‌عریفه له‌سه‌ر مه‌عریفه نییه. به‌ڵكوو “كرده”یه‌كه. ده‌شێت بگوترێ كه ئه‌وه‌ی شوناس و واتا به به‌ری فه‌لسه‌فه دا ده‌كات یاساورێساكانی گوتارێك نییه، به‌ڵكوو یه‌كانه‌یی و یه‌كێتی “كرده‌وه”یه. هه‌ر ئه‌م كرده‌وه‌یه كه دوژمنانی سوقرات به “گه‌نده‌ڵیی گه‌نجان” ناویان لێ ده‌برد. و هه‌روه‌ها كه ده‌زانن سوقرات به هۆی ئه‌وه‌وه سزای مه‌رگی به‌سه‌ردا سه‌پا. سه‌ره‌ڕای هه‌موو شتێك، گه‌نده‌ڵ كردنی گه‌نجان ناڤ و نازناڤێكی خراپ بۆ كرده‌یه‌كی فه‌لسه‌فی نییه، به‌ڵام به‌و مه‌رجه كه له “گه‌نده‌ڵ كردن” به باشی تێبگه‌ین. ڤی ده‌رێ۲۸ دا، گه‌نده‌ڵ كردن؛ واته فێركردنی ئه‌گه‌ری خۆلادان و یاخی بوون له هه‌ر چه‌شنه كۆت و پێوه‌ندكردنێك به باوه‌ڕه سه‌لمێنراو و چه‌سپاوه‌كان. گه‌نده‌ڵكردن واته پێدان و به‌خشینی ئامێرێك به گه‌نجان بۆ گۆڕاندنی بیروبۆچوونه‌كانیان له‌مه‌ڕ هه‌موو نۆرم و بایه‌خ و باوه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان؛ گه‌نده‌ڵكردن واته دانان و جێگیركردنی باس و خواس و ره‌خنه‌كاری عه‌قڵانی له باتی و له‌جێگه‌ی لاسایی كردنه‌وه، یان ئه‌گه‌ر باس و پرس له‌سه‌ر دیسیپلینه‌كانه، جێگیركردنی شۆڕش له باتی پێڕه‌وی و پابه‌ندبوون و فه‌رمانبه‌ری. به‌ڵام ئه‌م شۆڕشه تا ئه‌و شوێنگه‌یه‌ی كه به‌رئه‌نجامی ره‌خنه‌كاری عه‌قڵانییه، نه خۆئه‌نگێزانه و سه‌ره‌خۆیانه‌یه و نه‌یش توندوتیژانه و زمانتێژانه. له شیعره‌كانی شاعیری گه‌وره‌ی فه‌ره‌نسی، ئارتوور ره‌مبۆ دا، له‌گه‌ڵ رێكه‌وه‌ندێكی سه‌یر دا رووبه‌ڕوو ده‌بینه‌وه: “شۆڕشه لۆژیكییه‌كان”. ئه‌مه ره‌نگه پێناسه‌یه‌كی باش له كرده‌ی فه‌لسه‌فی بێت. “شۆڕشه لۆژیكییه‌كان”. به‌هه‌ڵكه‌وت و ڤێك كه‌فت نییه كه‌هاوڕێی من، فه‌یله‌سووفی به‌رز، ژاك رانسییه‌ر، له ده‌یه‌ی حه‌وتا دا گۆڤارێكی گرینگی بڵاو كرده‌وه كه ناوه‌كه‌ی ده‌قاوده‌ق “شۆڕشه لۆژیكییه‌كان” بوو.\nبه‌ڵام ئه‌گه‌ر زات و ناخی فه‌لسه‌فه چه‌شنێك زات وبكه‌ری كارا و كرده‌خوازه، به‌ناچاری ده‌توانین بگه‌ینه فام و دركێكی باشتر له هۆی ئه‌مه‌ی كه بۆچی لای ئالتووسه‌ر، مێژوویه‌كی واقیعی بۆ فه‌لسه‌فه بوونی نییه. ئالتووسه‌ر له به‌رهه‌مه‌كانی خۆی دا، هه‌وڵ ده‌دات بڵێت كه كاركردی فه‌لسه‌فه بنیاتنانی چه‌شنێك له ته‌تڵه‌كردن (یان جوداوازی) و ڤه‌ژارتن۲۹ له باوه‌ڕه‌كان دایه، یان به ده‌ربڕینێكی گونجاوتر، جوداوازی له باوه‌ڕه باوه‌كانی په‌یوه‌ست به مه‌عریفه‌ی زانستییه‌وه، یان گشتی تر بیڵێین له چالاكی و كاره تیۆری و بیردۆزییه‌كان دایه. چ جۆر ته‌تڵه‌كردنێك؟ له دواجار دا هه‌ر هه‌مان ته‌تڵه‌كاری له نێوان ماته‌ریالیسم و ئایدیالیسم. و له‌وێشه‌وه كه ئه‌و ماركسیستێك بوو، باوه‌ڕی وابوو كه ماته‌ریالیسم هه‌ر هه‌مان چوارچێوه‌ی شۆڕشییانه بۆ چالاكییه تیۆریكه‌كانه، و ئایدیالیسم هه‌ر هه‌مان چوارچێوه كۆنسه‌رڤاتیڤ و پارێزخوازانه‌كه‌یه.\nبه‌ڵام سه‌ره‌ڕای به‌رئه‌نجامگیریی ماركسیستیانه، ده‌توانین دوو خاڵ بێنینه پێش چاوی خومان:\nیه‌كه‌م: كرده‌ی(بكه‌ری) فه‌لسه‌فی به‌رده‌وام به‌شێوه و له‌بیچمی‌بڕیارێك، جوداسازییه‌ك، هه‌ڵاواردنێكی روونه له نێوان مه‌عریفه و باوه‌ڕ، له‌نێوان باوه‌ڕه درووست و غه‌ڵه‌ته‌كان، له‌نێوان حه‌قیقه‌ت و درۆ، نێوان خه‌یر و شه‌ڕ، نێوان هزرمه‌ندی و شێتی، و هه‌ر وه‌ها به‌م شێوه‌یه درێژه‌ی ده‌بێ.\nدووهه‌م: كرده‌ی فه‌لسه‌فی به‌رده‌وام ره‌هه‌ندێكی باوڕێس(normative)ی هه‌یه. جوداوازی له پێگه و قه‌واره‌ی سیسته‌مێكی ئاریستۆكرات و “پله‌یی وه‌ر”۳۰انه‌ش دا واتا ده‌كرێت. له نموونه ماركسیستییه‌كه‌ی دا، ماته‌ریالیسم وێژه و وتۆك یان په‌یڤێكی ئه‌رێنییه و ئایدیالیسم وتۆكی نه‌رێنی. به‌ڵام به ده‌ربڕینێكی گشتیتر، به‌رده‌وام وا دێته پێش چاو كه جوداوازی چه‌مكه‌كان یان جوداوازی ئه‌زموونه‌كان له راستیدا هه‌ر هه‌مان كرده‌ی سه‌پاندنی-ره‌نگه- سیسته‌می‌بانوخواریی و پله‌یی وه‌رانه به‌سه‌ر گه‌نجان دا بێت. و به شێوه‌یه‌كی نه‌رێنی، به‌رئه‌نجامی‌ئه‌م كرده‌یه به‌راوه‌ژووبوونی ته‌كوزیی جێگیر و باو، یان سه‌ره‌ونوخم بوون و وه‌رگه‌ڕانی سیسته‌می‌ئاریستۆكراتی كۆنه.\nبۆیه ئێمه له پراكتیك و كرده دا توخمێكی نه‌گۆڕمان له فه‌لسه‌فه دا هه‌یه، شتێكی ڤێكچوو له چه‌شنێك فره‌پاتیی وه‌سواسیی، یان له ره‌نگ و شێوه‌ی “ڤه‌رگه‌ڕانی جاویدانی بابه‌تی یه‌كسان”. هه‌نووكه ده‌توانین ئه‌م بیچم و ماتریكسه، كه بێ پێوه‌ندی و ناپه‌یوه‌ست نییه له گه‌ڵ زنجیره سێیانه‌ییه‌كانی فیلمی‌ماتریكس۳۱، كورت بكه‌ینه‌وه.\nفه‌لسه‌فه هه‌ر هه‌مان كرده‌ی ناسینه‌وه و سه‌لماندنی راستیی هه‌موو ئه‌و ئه‌زموونه تیۆری و كرده‌كییه‌كانه‌یه له رێگه و به‌هاریكاری خستنه‌به‌رده‌م جوداوازییه‌كی باوڕێسی۳۲ گه‌وره و نوێوه، جوداوازییه‌ك كه ته‌كوزییه‌كی باوی فیكری سه‌ره‌وژێر و سه‌ره‌ونخوون ده‌كات، و دنه‌ده‌ر و بزۆنه‌ری۳۳ بایه‌خگه‌لێكی نوێیه له‌سه‌رووی بایه‌خه باوه‌كانه‌وه. شكڵ یان فۆرمی‌ئه‌م كرده‌یه شتێك نییه جگه له خیتاب و قاودانێكی۳۴ كه‌م تازۆر ئازادانه بۆ هه‌موو كه‌س، به‌ڵام پێش له هه‌ر شتێك قاواندنێكه بۆ لاوان و گه‌نجان، چوونكوو فه‌یله‌سووفێك به‌باشی ده‌زانێت كه گه‌نجان ده‌بێت سه‌باره‌ت به ژیانیان بڕیارانێك بده‌ن، و هه‌روه‌ها ئه‌مه‌ی كه ئه‌وان زۆرتر له دیتران ئاماده و له‌ئه‌ستۆگری وه‌رگرتنی مه‌ترسی و ریسكه‌كانی “شۆڕشێكی لۆژیكی” هه‌ن.\nئه‌م خاڵانه پیشانی ده‌ده‌ن كه بۆچی فه‌لسه‌فه، به گێڕانه‌وه‌یه‌ك، به‌رده‌وام شتێكی یه‌كسان بووه. به‌شێوه‌یه‌كی سرووشتی و باو هه‌ر فه‌یله‌سووفێك وا بیرده‌كاته‌وه كه ئیشه‌كه‌ی ئه‌و ته‌واو تازه‌یه. ئه‌مه تایبه‌تمه‌ندییه‌كی مرۆییه. و زۆرێك له مێژوونووسانی فه‌لسه‌فه دابڕان و قه‌ڵشتانێكی ره‌ها و ته‌واویان پێناسه و تۆمار كردووه. بۆنموونه، ده‌یانگووت، دوای كانت ئێدی میتافیزیكی كلاسیك نه‌كرده و نامومكینه. یان، دوای ڤیتگینیشتان له‌بیركردنی ئه‌م بابه‌ته ئیدی ئاسان نه‌بوو كه موتاڵا و خوێندنی زمان له پێگه‌ی ناوك و چه‌قی فه‌لسه‌فه دایه. كه‌واته و بۆیه ئێمه له‌گه‌ڵ وه‌رسووڕانێكی عه‌قڵخواز، وه‌رسووڕانێكی ره‌خنه‌كارانه، وه‌رسووڕانێكی زمانی… به‌ره‌وڕووین. به‌ڵام له راستیدا هیچ شتێك له فه‌لسه‌فه‌دا “نه‌گه‌ڕاوه و نه‌ڤه‌رگه‌ڕاو” نییه. هیچ وه‌رسووڕانێكی ره‌ها بوونی نییه. زۆرێك له فه‌یله‌سووفان هه‌نووكه‌ش ده‌توانن له ئه‌فلاتوون یان لایب نیتز دا خاڵانێك ببیننه‌وه كه بۆیان زۆر سه‌رنج راكێشتر بێت له خاڵگه‌لی‌هاوبه‌ش و ڤێكچوو له‌هایدیگه‌ر یان ڤیتگینشتاین دا. ئه‌مه به‌م هۆیه‌یه كه بیچم یان ماتریكسی ئه‌وان به‌شێوه‌یه‌كی به‌رین له‌گه‌ڵ بیچم وماتریكسی ئه‌فلاتوون یان لایب نیتز دا یه‌كسانه. ئه‌م راستییه‌ی كه فه‌لسه‌فه تا راده‌یه‌كی فره زۆر له‌پێگه‌ی فره‌پاتكردنه‌وه‌ی كرده‌ی خۆیه‌تی، روونكه‌ره‌وه‌ی نێزیكایه‌تیگه‌لێكی بن ناخییانه‌یه۳۵ له نێوان فه‌یله‌سووفان دا. نێزیكایه‌تی دێلۆز له‌گه‌ڵ لایب نیتز و ئیسپیۆنوزا دا؛ سارته‌ر له‌گه‌ڵ دیكارت و هیگل دا؛ مێرلۆپۆنتی له‌گه‌ڵ بێرگسۆن و ئه‌ره‌ستوو؛ من خۆم، له‌گه‌ڵ ئه‌فلاتوون و هیگل؛ ئیسلاوی ژیژه‌ك له‌گه‌ڵ كانت و شیلینگ… و ره‌نگه بۆ نێزیكه‌ی سێ هه‌زار ساڵ نێزیكایه‌تی هه‌ر كه‌س له‌گه‌ڵ هه‌ركه‌س.\nبه‌ڵام ئه‌گه‌ر كرده‌ی فه‌لسه‌فی له‌رووی سووری و لۆژیكییه‌وه یه‌كسانه- واته هه‌مان ڤه‌رگه‌ڕانه‌وه‌ی بابه‌تی یه‌كسان- به‌ناچاری ده‌بێت گۆڕانی پێش زه‌مینه‌ی مێژوویی بێنینه ئه‌ژماركرن. چوونكوو ئه‌م كرده‌یه له‌ژێر تیشك و سێبه‌ری۳۶ بارودۆخێكی تایبه‌ته‌وه دێته ئاراوه. كاتێك فه‌یله‌سووفێك جوداوازی و زنجیره پله‌گه‌ل و سیسته‌مێكی پله‌وه‌رانه‌ی نوێ بۆ ئه‌زموونه‌كانی‌هاوسه‌رده‌می‌خۆی پێشنیار ده‌كات، ئه‌مه له‌م رووه‌وه‌یه كه ئێستاكه داهێنانێكی فیكریی نوێ، حه‌قیقه‌تێكی نوێ، وه‌دیار كه‌وتووه. ئه‌مه له‌راستی دل له‌و رووه‌یه كه له تێڕوانینی ئه‌و دا، ئێمه ده‌بێت به‌دواداهاتی رووداوێكی تازه له‌بارودۆخی راسته‌قینه‌ی فه‌لسه‌فه دا قبووڵ بكه‌ین و وه‌ربگرین.\nبۆ نموونه، ئه‌فلاتوون جوداوازی نێوان به‌رهه‌ستییه‌كان و ده‌رهه‌ستییه‌كان۳۷(هه‌ستیار و هزریاریه‌كان)ی له‌ژێر تیشكی بارودۆخی هه‌نده‌سه و چه‌مكێكی پاش پیتاگوروسی۳۸ له ژماره و پێواندن(ئه‌ندازه‌گری)، پێشنیار كرد. هیگل، مێژوو و هه‌بوونوه‌ریی(سه‌یرورییه‌ت) له بیرۆكه و ئایدیای بابه‌تی ره‌ها دا پۆڕاند۳۹، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر نوێ بوون و نۆژه‌نیی به‌رچاوی شۆڕشی فه‌رانسه. نیچه، پێوه‌ندییه‌كی دیالیكتیكی له نێوان تراژیدی یۆنانی و له‌دایك بوونی فه‌لسه‌فه‌ی له پێشزه‌مینه‌ی هه‌ست و سۆزی پڕ زه‌نازه‌نا و هه‌راوهۆریایه‌كی هه‌ڵخێزراو له دیتنه‌وه‌ی درامی‌مۆسیقاریایی ریچارد واگنه‌ر گه‌شه پێدا. و دیریدا “رێ دۆزیی۴۰” كلاسیكیی بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه و دانوستانه سفت و سۆڵ و وشكه میتافیزیكییه‌كان تاراده‌یه‌ك به‌هۆی نرخی به‌رزه‌ڕۆ۴۱ و دانه‌به‌زراوی ره‌هه‌ندی ژنانه‌ی ئه‌وان له ئه‌زموونه‌كانی ئێمه دا، وه‌رگۆڕاند.\nبه‌م هۆیه‌یه كه له دواجار دا ده‌توانین له چه‌شنێك فره‌پاتیی داهێنه‌رانه قسه بكه‌ین. ئێمه له‌گه‌ڵ شتێكی نه‌گۆڕ له شكڵی ژێست، ژێستێكی جوداوازییانه، سه‌روكارمان هه‌یه. و ئه‌وه‌ی كه هه‌یه، به له‌به‌رچاوگرتن و سه‌رنج دان به زه‌خت و گوشاری رووداوه دیاریكراوه‌كان و پاش‌هاته‌كانیان، پێویستیی گۆڕاندنی هه‌ندێك له لایه‌ن و رووه‌كانی ژێستی فه‌لسه‌فییه. كه‌واته شكڵێكمان هه‌یه، و شكڵی گۆڕمه‌نییانه‌ی شكڵی یه‌كتا(تاقانه). هه‌ر به‌م هۆیه‌شه كه ئێمه فه‌لسه‌فه و فه‌یله‌سووفه‌كان به‌روونی ده‌ناسینه‌وه، ئه‌وه‌ش سه‌ره‌ڕای هه‌بوونی جیاوازییه مه‌زنه‌كانیان و سه‌ره‌ڕای مقۆمقۆ و پێداهه‌ڵشاخانه توندوتیژئامێزه‌كانیشیان. كانت ده‌یگووت: مێژووی فه‌لسه‌فه مه‌یدانی كێ بڕكێ و زۆرانبازییه‌كه. به‌ڵێ، هه‌ر وایه! به‌ڵام مێژووی فه‌لسه‌فه فره‌پاتبوونه‌وه‌ی هه‌مان تاكه‌زۆرانبازییه، له هه‌مان تاكه مه‌یدان دا. ره‌نگه وێنه‌یه‌كی مۆسیقایی بتوانێ یارمه‌تیده‌ر بێت. وه‌گۆڕانی فه‌لسه‌فه وه‌كوو شكڵ و قه‌واره‌ی كلاسیكی تێم و واریاسیۆنه‌كانه. فره‌پاتیی، هه‌مان تێمه، و داهێنانی و نوێ هێنانی به‌رده‌وام، واریاسیۆنه‌كانه.\nبه‌ڵام هه‌م تێم و هه‌میش واریاسیۆنه‌كان دوای روودانی هه‌ندێك رووداو له سیاسه‌ت، هونه‌ر، زانست و عه‌شق دا دێن، رووداوانێك كه پێویستی و مه‌رجی رۆناندنی واریاسیۆنێكی نوێ بۆ هه‌مان تاكه‌تێم ده‌خه‌مڵێنێت. بۆیه ئێمه فه‌یله‌سووفان به‌درێژایی شه‌و دا سه‌رقاڵی ئیشین، هه‌ڵبه‌ت دوای رۆژێك وا تێی دا حه‌قیقه‌تێكی نوێ به‌راستی‌هاتۆته ئاراوه. ده‌كه‌ومه یادی شیعرێكی جوان له ڤالاس ئه‌ستیڤۆنس،”پیاو شتێكی له‌گه‌ڵ دایه”. ئه‌ستیڤۆنس ده‌نووسێـت: ده‌بێت، به‌درێژایی شه‌و، هه‌ڵی فیكره‌كانمان بكه‌ین(واته به‌رگه‌ی لایه‌ن و ره‌هه‌نده نادیار و پێشبینی نه‌کراوه‌کانی فیکره‌کانمان بگرین و له هه‌مبه‌ریدا دا نه‌وه‌شێین). (“We must endure our thoughts all night.”)\nمه‌خابن ئه‌مه چاره‌نووسی فه‌یله‌سووفان و فه‌لسه‌فه‌یه. و ئه‌ستیڤۆنس درێژه ده‌دات: “تاكوو ئاشكرای رۆشن، به‌بێ جووڵه راوه‌ستاو بوه‌ستێ له باوه‌شی سه‌رما دا”.(“Until the bright obvious stands motionless in cold”)\nبه‌ڵێ ئێمه هیوامان هه‌یه، باوه‌ڕمان هه‌یه، كه رۆژێك ” ئاشكرای رۆشن، بێ جووڵه” ده‌وه‌ستێت.\n“ئاشكرای رۆشن” بیرۆكه‌یه‌كی وه‌كوو ئه‌ستێره‌یه‌كی راوه‌ستا و پێ له جێ له‌ئاسمان دا، ده‌وه‌ستێت، به “بێ جووڵه له باوه‌شی سه‌رما دا”. ئه‌مه قۆناغی كۆتایی فه‌لسه‌فه ده‌بێت، بیرۆكه(ئایدیا)ی ره‌ها، دیتنه‌وه‌ی كامڵ و ته‌واو و……….به‌ڵام ئه‌م رووداوه قه‌ت روو نادات. به پێچه‌وانه‌وه، كاتێك كه شتێك له رووناكایی حه‌قیقه‌ته زیندووه‌كان دا روو ده‌دات، ئێمه ده‌بێت كرده‌ی فه‌لسه‌فی دووپات بكه‌ینه‌وه، و واریاسیۆنێكی نوێ بئافرێنین.\nكه‌واته داهاتووی فه‌لسه‌فه، وه‌كوو رابردووی، چه‌شنێك له فره‌پاتیی داهێنه‌رانه‌یه. ئێمه ده‌بێت به‌درێژایی ته‌واوی شه‌و به‌ره‌ج و به‌رگه‌ی بیره‌كانمان بگرین و هه‌ڵ كه‌ین له‌گه‌ڵیان دا، بۆ هه‌میشه.\nفه‌یله‌سووف مرۆڤێكی سوودمه‌نده، چوونكوو ئه‌و ئه‌ركی ئه‌وه‌ی له‌سه‌ره بوولێڵی حه‌قیقه‌ت بگرێته پێش و به‌ری چاو، و چاودێری بكات، و ئه‌م حه‌قیقه‌ته نوێیه له‌رووبه‌رووبوونه‌وه و دیالیكتیك له‌گه‌ڵ باوه‌ڕه كۆنه‌كان راڤه و شرۆڤه بكات. ئه‌گه‌ر”ده‌بێت هه‌ڵی هه‌موو فیكره‌كانمان به‌درێژایی ته‌واوی شه‌و بكه‌ین”، به‌م هۆیه‌یه كه ده‌بێت به شێوه‌یه‌كی درووست گه‌نجه‌كان گه‌نده‌ڵ بكه‌ین. كاتێك هه‌ست ده‌كه‌ین رووداوێك- حه‌قیقه‌تێك خه‌ریكه به‌رده‌وامی‌و درێژه‌ڵۆكیی ژیانی ئاسایی هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه، ده‌بێت به دیتران بڵێین: هه‌ستن!(بێدار بن)! زه‌مه‌نی فیكری نوێ و كرده‌ی نوێ داهاتووه”! به‌ڵام بۆ ئه‌م كاره ده‌بێت خۆمان هه‌ستین و بێدار بین. ئێمه فه‌یله‌سووفه‌كان بۆمان نییه بخه‌وین. یه‌ك دانه فه‌یله‌سووف “شه‌وپێوێكی”۴۲ بێ چاره‌یه۴۳.\nسه‌رچاوه: The symptom, online journal for lacan.com,Nr8\nنووسه‌ر: ئالێن به‌دیۆ\nوه‌رگێڕان بۆ فارسی: ئومێد میهره‌گان\nپێشه‌كی و وه‌رگێڕان: عادڵ قادری\n۱-شتێك كه ده‌بێت ئاماژه‌ی پێ بده‌م ئه‌وه‌یه كه به‌راستی ئالێن به‌دیۆ له‌م وتاره دا زۆر به‌كورتی و گوشراوه‌یی دواوه و له‌هه‌ندێ جار هه‌ست ده‌كرێت ده‌بێ بۆ روونكاریی هه‌ندێ چه‌مكی وته‌كانی زۆرتر بدوایه و رسته‌ی دابنایه به‌ڵام ئه‌و به راستی به سیسته‌مێكی كورتبێژانه‌وه گێڕانه‌وه‌یه‌كی چڕوپڕی له جه‌وهه‌ر، مێژوو و داهێنان له فه‌لسه‌فه دا كردووه و له قه‌واره‌ی باسی پێوه‌ندی و دیالیكتیكی “زانست و فه‌لسه‌فه” دا شیكارییه‌كی فراژووی و واڵای كردووه.\n۲- مه‌به‌ستی له قیاسanalogy یان به‌راورده كه زۆر كورت و گوشراوه له باسی ماته‌ریالیسم مێژووی وه‌كوو زانست و ماته‌ریالیسمی‌دیالیكتیكی وه‌كوو فه‌لسه‌فه كردوویه‌تی.\n۳- واته گۆڕانی بنه‌مایی، وه‌رگۆڕان، له پێشگرێك و وشه‌یه‌ك پێكهاتووه و له وشه داتاشراوه‌كانه. پێشگری “وه‌ر” به واتای ژێروژووركردنی ته‌واو دێت، وه‌ربوون واته به شێوه‌یه‌كی توندو تۆڵانه وه‌ربوون له شتێك و خودا ده‌زانێ چی به‌سه‌ر بێ، وه‌رگێڕان واته گلۆركردنه‌وه‌ی واتایه‌ك له ناو زمانێك بۆ ناو زمانێكی تر له رێگه‌ی هه‌ڵگه‌ڕاندنێكه‌وه، وه‌رگۆڕاندن واته گۆڕاندنی بنه‌مایی وته‌واو.\n۴- ئه‌م زاراوه‌یه‌ی به‌دیۆ زۆر گرینگه و ده‌بێت بزانین واتای بارودۆخ ناگه‌یه‌نێـت به‌ڵكوو مه‌به‌ستی بارودۆخێكی كه مه‌رج داده‌نێن بۆ مان و نه‌مان، بوون و گه‌شه و…شتێك و بۆ ئه‌م حاڵه‌ته مه‌رجباریی شیاوه.\n۵- ره‌نگه‌یی ئاوه‌ڵناوێكه كه له ئاوه‌ڵكرداری “ره‌نگه” بكرێت، ره‌نگه نه‌مرێت و… سازاندوومه.\n۶- كڵوج: شێوه و بیچم، واتایه‌كی تازه‌یه‌م ده‌كار كردووه، واتای تازه به‌و مانا نییه هه‌ر واتایه‌ك خۆت پێت خۆشه به‌سه‌ر وشه‌یه‌ك دا بیسه‌پێنی، به‌ڵكوو ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت كه ئه‌م واتایه یان ئه‌م لایه‌نه‌ی واتا كپ و ده‌مكوتكراو بووگه و من ئازادم كردووه!\n۷-كۆڵده‌ر به‌رامبه‌ری كۆڵنه‌ده‌ره و واتای له‌سه‌ر بنه‌ماو كۆڵه‌كه‌ی شتێك راوه‌ستان یان خواستی ئه‌و راوه‌ستانه!\n۸- دۆخگۆڕی به واتای “ته‌ته‌ور” له كتێبی “هێندێك له كێشه بنه‌ڕه‌تی یه‌كانی قوتابخانه‌ی كوردیی سوسیالیزم” نووسینی پرۆفیسۆر جه‌ماڵ نه‌به‌ز، ساڵی چاپ۲۰۰۱ل۶٫\n۹- نوێ هێنان، وه‌كوو كۆهێنان، جێ هێنان، و داهێنان.\n۱۰-سه‌رچاوه‌ی بڕگه‌ی ۸ل۴ به‌م تێبینییه‌وه كه پیتۆر هه‌مان پیتۆڵه به‌ڵام پیتۆر ره‌سه‌نتره چوونكوو وشه‌گه‌لی وه‌ڵام، كۆمه‌ڵ، گه‌ماڵ له بنه‌ڕه‌ت دا وه‌رام، كۆمه‌ر یان كۆمار و گه‌مار بووگن به‌ڵام گۆڕاون!\n۱۱- مه‌به‌ست بۆچێتی گۆڕانی فه‌لسه‌فه‌یه واته بۆ و هۆكانی ئه‌م گۆڕانه.\n۱۲- بوولێڵ: سپێده و داهاتنی رووناكایی!\n۱۳- بوومه‌لێڵ: كۆتایی زه‌رده و هه‌ڵاتنی رووناكایی و داهاتنی تاریكایی!\n۱۴- گرووپێكی مۆسیقاییه.\n۱۵- شیكردنه‌وه، به وردی مانا لێكدانه‌وه، له هه‌نبانه بۆرینه‌ی مامۆستا هه‌ژار دا به‌م واتایه‌هاتووه.\n۱۶- ره‌نگه ئاماژه به كتێبی “حیكمه‌تی شادان”ی نیچه بێت.\n۱۷- ئاماژه‌یه به ره‌وتی شیكارانه‌ی زمان كه له‌سه‌ر ده‌ستی جۆرج ئێدوارد موور هه‌ڵخێزا و لای راسێل و تاقمێتر گه‌شه‌ی پێ درا.\n۱۸- وشه‌ی گوزاره‌هاوتای statementهاتووه و واتای رسته‌یه‌كی هه‌واڵده‌رانه هه‌ڵگری بڕیار و حوكمه ده‌گه‌یه‌نێت.\n۱۹- واسازی له‌و وشه دووپاڵ و دوولایه‌نانه‌یه كه له زمانی فارسی دا دوای ئه‌زموونێكی وه‌رگێڕاندنی فه‌لسه‌فی و مشت و مڕی نێوان رۆشنبیران‌هاوتای deconstructionدانراوه. و چڕوپڕ واتاكه‌ی ده‌پێكێت، له‌سه‌ره‌تا دا ئه‌م زاراوه‌یه ته‌نها واتای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه و “ساختارشكنی”بوو به‌ڵام دواتر ده‌ركه‌وت كه واتاكه‌ی ئه‌وه‌یه كه ئێمه پێكهاتێک ده‌شكێنین‌هاوكات له‌گه‌ڵ ئه‌و شكاندنه‌ش پێكهاتێك رۆ ده‌نێین و واسازیی كه وشه‌یه‌كی كۆنی پارسییه و ته‌نها فارسی نییه به‌و واتایه دێت و منیش هه‌ر ئه‌وه‌م داناوه، واسازیی واته شكاندنێكی رۆنه‌رانه!\n۲۰- واته وشه‌ریزكردنێك به مه‌به‌ستی كارلێكردنی له به‌رامبه‌ر و‌هاوتای سه‌فسه‌ته‌بازیش دێت.\n۲۱- ئه‌و وزه و توانسته شاراوه و له‌هه‌مان كاتدا ئاماده‌یه‌ی كه ده‌شێت له رووبه‌ری هێزه‌كییه‌وه بڕوات به‌ره‌و كرده‌كی!\n۲۲- وه‌گۆڕان له گه‌ڵ وه‌رگۆڕان جیایه و واتای گۆڕانی به‌رده‌وام دێت نه‌ك به‌رده‌وام و بنیاتی كه ئه‌وه‌یان وه‌رگۆڕانه!\n۲۳- ڤه‌رێژ واتای ناوه‌رۆك ده‌دات.\n۲۴- فه‌لسه‌فه‌ی مه‌دره‌سی ئه‌و شێوازه له فه‌لسه‌فه بوو كه وه‌كوو چه‌شن و قوتابخانه‌یه‌ك له سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست دا باو بوو.\n۲۵- ئاماژه به بیرۆكه‌ی “گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌به‌دی” نیچه‌یه كه “ڤه‌رگه‌ڕانه‌وه‌ی جاویدان” پڕ به پێست تره.\n۲۶- واتای “مه‌یل”ی هه‌یه.\n۲۷- “خۆئه‌ڤینی”م له به‌ختیار عه‌لی بیستووه.\n۲۸- واته لێره دا.\n۲۹- ڤه‌ژارتن: جیاكردنه‌وه.\n۳۰- مه‌به‌ست سیسته‌مێكی سیلسیله مه‌راتیبی و ئه‌ریستۆكراتانه‌یه.\n۳۱- فیلمه سێیانه‌كانی ماتریكس به ده‌رهێنانی برایانی وایچۆفسكی واته ئه‌ندی و له‌ری وایچۆفسكی كه به شێواز و ته‌كنیكی نوێ و سه‌یره‌وه كه رۆچوون و رابوون(په‌سڵان)ی هه‌ستی و كائینات ده‌گێڕێته‌وه.\n۳۲- رێساندن و داڕژاندنی “باو” و به‌وته‌یه‌كی تر باوداڕێژی.\n۳۴- قاوكردن، زۆرتر له زاره‌وه‌ی سنه‌یی دا به‌كار ده‌برێ.\n۳۵- بن ناخییانه كه ده‌كرێت بناخه‌ییانه‌ش بخوێندرێته‌وه به واتای “درون ماندگاری” فارسی هێناومه.\n۳۶- واته له‌رووی چه‌مكییه‌وه كاریگه‌ری داده‌نێت، چ سێبه‌ریانه چ تیشكییانه و هه‌ر شێوازێكی دی!\n۳۷- به‌رهه‌ستیی و ده‌رهه‌ستیی واته محسوسات و معقولات، له‌گه‌ڵ به‌رهه‌ست و ده‌رهه‌ست جیاوازه. ده‌شێت‌هاوتای هه‌ستیار و هزریاریشی بۆ دانێین.\n۳۸- فه‌یله‌سووفی پێش سوقرات كه وه‌كوو چه‌مك و مانا چاوی له ژماره‌كان ده‌كرد واته ۴ره‌نگه عه‌شق بێت!\n۳۹- پۆڕاندن واته گونجاندن له كتێبی بنه‌ماكانی وشه‌سازی و وشه‌ڕۆنان له زمانی كوردی نووسینی كامه‌ران ره‌حیمی‌وه‌رمگرتووه.\n۴۰- رێ دۆزیی:بینینه‌وه‌ی رێگه، رێگه‌چاره دیتنه‌وه.\n۴۱-هاوتای trancendenta دامناوه. به‌رزه‌جێشم بیستووه به‌ڵام به‌رزه‌ڕۆ شیاوتره.\n۴۲- ئه‌وه‌ی كه به‌شه‌و رێگا ده‌بڕێت چه‌شنێكه له شه‌وگه‌ر به‌ڵام به مه‌به‌ست و ئامانج ده‌پێوێ و ده‌گه‌ڕێ.\n۴۳- “بێچاره” سه‌ره‌ڕای واتا باوه‌كه‌ی به چه‌مكی بێ رووخسار واته نادیار به‌كارم هێناوه، وشه‌ی چاره واته: روخسار، سیما. واتای “به‌دبه‌خت”ی ئه‌م وشه‌یه هه‌ر له‌م به‌ستێنه واتاییه‌وه وه‌رگیراوه و بێ سیمایی و ناروخساری و نادیاربوون هێما و نیشانه و به‌ستێنی به‌دبه‌ختی و ماڵ به‌کۆڵییه.\nئاڵتووسێر عادڵ قادری فه‌لسه‌فه‌ی ئالێن به‌دیۆ\t2016-05-12\nبرچسبئاڵتووسێر عادڵ قادری فه‌لسه‌فه‌ی ئالێن به‌دیۆ\nدسامبر 4, 2016\t3,259\nدسامبر 30, 2016\t1,873\nآگوست 22, 2016\t1,680


زسكو كارەكەت ئاسان دەكات.\nكرِين ,ضاككردنەوە , وەبەرهێنان\nگەشت بكە لەگەڵ\nگروپێكي فرەوان لە گەشت و گەرِاني گەشتياري.\nو بنياتنان ئێمە بنيات دەنێين بؤ باشتر.\nكؤمپانياي نور البدايە بؤ بەڵێندەرايەتي\nكؤمپانياي بلادي سەنتەرى خزمەتگوزارى تەواو\nپێشكەش دەكات لە پارضەى يەدەگ و ضاككردنەوە و خزمەتگوزارى تر.\n-\tزمزم موتورز كارگە برِوانامەى ISO ى بەدەستهێنا لە\nدروست كردنى ئؤتؤمبيل.\nسەرەكي (سەرەتا )\nسەرەتای ئيَمە خاكی و سادە بوو لە 2003.دواتر فرەوان بوو گەشەی كرد بۆ ئەوەى ببيَتە يەكيَك لە گەورەترين كۆمپانيانە ومتمانەى زياتر لە عێراق .وە لە رِيَگەى لقي سەرەكي لە عيَراق توانيمان سەركەوتنيَكي بەرضاو لەسەرجەم كۆمثانياكان بە دەست بهيَنين وە بەديهيَناني ناوبانگيَكي باش و ثالَثشت بە متمانەيەكي زۆر كە رِيَگەخۆشكەر بوو بۆ فرەوان بوونمان لە بازارە نويَيەكان .\nهەرلەسەرەتاوە پيلانمان ستراتيجي بوو لە دروستكردن و پيَشخستني گروپ لەو كۆمپانيانەى كە خاوەن چالاكي جۆراو جۆرن,ئەمەش وا دەكات بنەمای گەشەكردني لە بازارە نيَودەوڵەتيەكان تيَكەلاَو بيَت لە بەخشندەيي عيَراقي و ئەزموونى نيَودەولَەتي كەشانازى بكات بە پەيوەندي لەگەلَ گروپيَكي جۆراوجۆري كاركردن بە هەموو رووەكانيەوە لە جيهان.\nلە ماوەی ليکۆڵينە وەی زانستی وپلانی ورد بۆ گروپە کە مان وايکرد ناوبانگيکی باشمان هةبيَت وةك هاوبەشيَكی بازرگاني لەگەڵ هەبوونى گەشەكردنيَكي بەرچاو لە ماوەى سالاَنى پيشوو لە ريگای بە دواداچووني نويَترين بەرنامەى كاركردن لە هەموو رِووەكانی بازرگانی .گروپی زيسكو چەند پيَوەريَكي بەرزى هەيە كە وايكرد ISO90001 و خەلاَتی باشترين كواليَتی عيَراقی بەدەست بهيَنيَت.\nدياريكردنى ئۆتۆمبيل بۆ فرۆشتن لەلاپەرەى تايبەت بە خۆمان لە ئەنتەرنيَت ,وە دواهەمين هەواڵ,خستنەڕوو ,زانياري ئۆتۆمبيل و هەموو شتيَك كە پيَويستە بزانيت.\nبەرهەم هێناني بارهەڵگر\nهەڵبذاردني پيشەسازى باشترين بارهەڵگر و زياتر باوەڕ پێكراو كە جياكاري دەكات كۆمپانياي ربيع زمزمە.\nزياتر جيهان ببينە لەگەلَ تاج القيثاره,كؤميَنتي گشتياران و نرخ ورنرخەندنيان وزياتر,ئيَمە گروثيَكي فرەوان ثيَشكەش دەكەين لە گەشتي گروثي و گەشت و ذيانەوە.\nپارچەى يەدەگي كۆمپانياكەمان دەچێتە پشكنين بۆ هەر بەشێك لە بەشەكاني بۆ دڵنيابوون كە لە پلەو پێوەرى دياريكراوە.\nئيَمە خزمەتگوزارى ضاككردنەوەى فرەواني ئؤتؤمبيل ثيَشكەش دەكەين دەتواني هەميشەثيَشبيني باشتربكەى لە ئاگاداربوون و گرينگي ثيَدان .\nلەسەرەتاي دەستپيَكمانەوە لە بەڵيَندەرايەتي ڕەخساندني كريارە وە لەبەر ضاوگرتني زياتر ماندووبوونە بۆ گرەنتي و ڕەزامەندى كڕيارەكانمان لە هەر ڕوويەك لە ڕووەكاني پڕۆذەكە.\nلە يەكەم ڕۆژمانەوە هەوڵدەدەين بۆ ئەوەى ببينە پلەى يەكەم لە پێشكەش كڕدنى باشتڕين خزمەتگوزاڕى وە بە دەست هێناني متمانەى كڕياڕەكانمان لە ڕێگاي بە ديهێنانی باشتڕين ناوبانگ بۆ باڕهەڵگڕ و بڕيكاڕنامە و ئامێڕي قوڕس.\nتاکە بریکاری فەرمی بۆ بەرهەمەکانی رینۆ ی فەرنسی لە عیراق دا لە ساڵی2011.\nسما الغڕبيە تواني ببێتە تاكە ڕێگەپێدڕاو لە عێڕاق .بە هێناني ئەو نيشانە بازڕگانيە نوێيە كە يەكەم جاڕە بهێنڕێتە بازاڕەكاني عێڕاق هەڕوەها زيادكڕدني جۆڕێكي گڕينگي نوىَ لە گڕوپ و هەڵبژاڕدنى زياتڕ.\nلەبەڕئەوەى پێشبيني دەكەين كە دڕوست بووني ڕێزو پەيوەنديەكي پاك لە گەڵ كڕياڕەكانمان بنەماي سەڕكەوتنە وە ئێمە هەميشە لە هەوڵدانين بۆ پێشكەشكڕدنى باشتڕين.\nلەسەڕەتاي دامەزڕاندنەوە لە ساڵي 2007.كۆمپانياي تاج القيپاڕە بۆ گەشت و گوزاڕ شوێني زياد و گڕينگي گڕت لە بازاڕى گەشت و گوزاڕ لە عێڕاق .\nبزوێنەرى زمزمي جيهاني\nكۆمپانياي زسكو تواني هاوبەشي لەگەڵ وەزاڕەتي پيشەسازي و ئاسن بكات لە دڕوستكڕدنى ئۆتۆمبيل بۆ كۆمەڵگا لە كاڕگەى تايبەت بۆ بەڕهەم هێناني ئۆتۆمبيل.\nكۆمپانيا دەگەڕێتەوە بۆي


ماڵپەڕی بۆنەکان - سودەكانی دارچین\nت یەکەم 15\tبڵاوکراوەتەوە لەلایەن ئەحمەد محمد خوێندراوەتەوە 1457 جار\n1ـ رێگه له نه‌خۆشی زه‌هایمه‌ر ده‌گرێت.\n2ـ رێگه له دروست بوونی خڵته‌ی له‌ش ده‌گرێت.\n3ـ شه‌ربه‌تی دارچین چاره‌سه‌ری زیپكه سپیه‌كانی ناو ده‌م ده‌كات.\n4ـ سوڕی خوێن چالاك ده‌كات.\n5ـ چاره‌سه‌ری هه‌وكردنه‌كان ده‌كات.\n6ـ دارچین بۆ چاره‌سه‌ر كردن.\n7ـ ئازاره‌كان ناهێڵێت.\n8ـ چاره‌سه‌ری شه‌كره ده‌كات.\n9ـ دڵ ده‌پارێزێت.\n10ـ هاوڕێی ریخۆڵه‌یه.\n11ـ ته‌ندروستی ده‌م و ددان ده‌پارێزێت.\n12ـ هه‌رسكردن ئاسان ده‌كات.\nپسپۆرانی بواری خۆراك ئاماژەیان بەوەش كردووە له‌گه‌ڵ گشت سوده‌كانی دارچین بۆ ته‌ندروستی، به‌ڵام زیاده‌ڕۆیی كردن له خواردنی دارچین كێشه‌ی ته‌ندروستی به دواوه‌یه و پێویسته به رێژه‌ی هاوسه‌نگ به‌كاری بێت.\nMore in this category: « چۆنێتی دروستکردنی زەڵاتەی خورما\tچۆنێتی دروستکردنی شیرینی لەتیفە »


عەلی حەمەساڵح: هیچ بیانوویەك بۆ پاشەكەوتی موچە نەماوە\nعەلی حەمەساڵح سەرۆكی فراكسیۆنی بزووتنەوەی گۆڕان، دەڵێت: هیچ بیانوویەك بۆ پاشەكەوتی موچەی فەرمانبەران نەماوەو پرۆژەكان دەستپێدەكاتەوە و یاسای چاكسازی تێدەپەڕێت‌و عەلاوەی ڕاگیراوی فەرمانبەران خەرجدەكرێت.\nعەلی حەمەساڵح دەشڵێت: بەو پارەی لە لەغدا دێت، لەگەڵ داهاتی ٤٢٠ هەزار یەرمیل (ئەگەر ٤٠ دۆلار ئەژمار بكەین) لەگەڵ ١٥٠ ملیار دیناری داهاتی ناوخۆ، كۆی داهاتی مانگانەی هەرێم دەگاتە نزیكەی یەك ترلیۆن و ٢٧٠ ملیار دینار.\nقسەكانی سەرۆكی فراكسیۆنی گۆڕان لەمیانی پۆستێك بووە، كە لەئەژماری تایبەتی خۆی لەتۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبووك بڵاویكردووەتەوە، دوای ئەوەی پەرلەمانی عێراق پرۆژە یاسای بودجەی بۆ ساڵی 2019 پەسەندكردو پشكی هەرێمیش تێدا جێگیركرا.\nئەو پەرلەمانتارە هەروەها دەڵێت: ئەم بڕە نزیكەی ٤٠٠ ملیار دیناری لە پێداویستی موچە زیاترەو لە گفتگۆی پێكهێنانی حكومەت، جەخت لەسەر چاكسازی ڕیشەیی لەخەرجیەكاندا كراوەتەوە.\nئەوەشی ئاشكراكردووە، كە ڕێككەوتوون لە هەموو بارێكدا (گۆڕان بەشدار یان ئۆپۆزسیۆن) لە مانگی یەكەمدا یاسای چاكسازی بەدەوڵەمەندكراوی تێدەپەڕێت، بەمەش داهاتێكی گەورە دەگەڕێتەوە بۆ خەزێنەی گشتی، كە دەتواندرێت كوردستانی پێ ئاوەدان بكرێتەوە.\nعەلی حەمەساڵح هەروەها دەڵێت: بۆ دۆسییەی نەوتیش، گفتوگۆو ڕێككەوتن بەو ئاراستەیە ساڵی یەكەم هەموو دامەزراوەكانی نەوت (سندوقی داهات، كۆمپانیای فرۆشتنی نەوت، كۆمپانیای تایبەت بە دۆزینەوەو بەرهەمهێنان و كۆمپانیای تایبەت بە پاڵاوتن و پاشكۆكانی دروستبكرێت).. ئەم دامەزراوانە لە ژێر چاودێری پەرلەمان و دیوانی چاودێری درایی دەبن، كە ئەمە دیدو روئیای ئێمەیە بۆ گرفت و چارەسەری موچە.


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: ١٣ بابەت لە سەر ڕاپەڕینی وەرزێرانی موکریان و خەڵکی بۆکان لە سەردەمی موسەدیق ١\n١٣ بابەت لە سەر ڕاپەڕینی وەرزێرانی موکریان و خەڵکی بۆکان لە سەردەمی موسەدیق ١\n١٣ بابەت لە سەر ڕاپەڕینی وەرزێرانی موکریان و خەڵکی بۆکان لە سەردەمی موسەدیق\nبەو زووانە لێکۆڵینەوە بە نرخەکەی مامۆستای نەمر ئەمیر حەسەنپوور سەبارەت بە ڕاپەینی وەرزێرانی کورد لە ساڵانی ١٩٥٢ – ١٩٥٣ دا بڵاو دەبێتەوە. ئەو لێکۆڵینەوەیە کە حەسەنپوور بە ساڵانی درێژ مادە و کەرەستەی بۆ کۆ دەکردەوە بڕیارە لە ٢ بەرگ دا بە زمانی فارسی بڵاو بێتەوە و بە پێی زانیاری تا مانگێکی دی کاری ئێدیت کردنی تەواو دەبێ. پێشتر لە مانگی ژووییەی ساڵی ٢٠١٦ کاک ئەمیر بابەتێکی بە زمانی کوردی بۆ ناساندنی ئەم کارە بە ناوی 'ڕاپەڕینی وەرزێرانی موکریان لە ١٣٣١ – ١٣٣٢ ( ١٩٥٢ – ١٩٥٣) دا: پڕۆژەی لێکۆڵینەوەێێک ' نووسی کە بڕیار بوو هەر ئەم ساڵە لە ژمارەی ١ی گۆ واری ' دەروازە ' دا بە ئەلفوبێی لاتینی بڵاو بێتەوە. بەڵام لەبەر وەدوا کەوتنی بڵاو بوونەوەی ئەو گۆوارە بابەتەکە لە مانگی مەی ٢٠١٧ لە ژمارەی ١-ی دەروازە دا دەرکەوت. وابزانم ئەمن یەک لەو کەسانە بووم کە مامۆستا لە ٢٧ی ژووییەی ٢٠١٦ بەر لە بڵاو بوونەوە نووسینەکەی خۆی بۆ نارد بوم و داوای لێ کردبووم بیخوێنمەوە و بۆچوونی خۆمی بۆ بنووسم، منیش دەستبەجێ خوێندمەوە و ووڵامم بۆ نووسییەوە کە لێرە بە دوای بابەتەکەی حەسەنپوور دا ئەو نووسینە کورتە و ناوەرۆکی ئی مەیلەکەی ویش دادەنێم..\n٩-ی سێپتامبری ٢٠١٨\n... بە درێژایی حکوومەتی دوکتور موسەدیق کۆنەپەرستی لە ئێران دا بەرەو کەم هێزی دەچوو و لە هێندێک جێگا دا تەواو بێ دەسەڵات بوو. بەڵام بە داخەوە لە کوردستان دا هەرچەند هێز و گوڕی جارانی نەبوو هێشتا بە تەواوی لێ نەکەتبوو،\nئەڕتەش بە پشتیوانی دەرەبەگەکانی خۆ وڵاتی زۆر جار بەرەنگاری خەباتی گەلی کورد دەبوو و زەبری لێ دەوەشاند.\nحکوومەتی نیشتمانی موسەدیق نەیتوانی پێش ئەو تاوان و جینایەتە ئاشکرایە بگرێ. حیزبی تودەی ئێران بەو هەموو هێزەی کە ئەو سەردەمی هەیبوو نەیتوانی ئەو ڕاپەڕینە بپارێزی و پچووکترین یارمەتی پێ بگەیەنێ.\nجارێکی تر بە چاوی خۆم تێ شکانی ڕەسەن ترین ڕاپەڕینی گەلەکەم دی. ئەگەر گوتم ڕەسەن ترین ڕاپەڕین پێم وایە بە هەڵە نەچووم. چونکە ئەو ڕاپەڕینە لە ناو زەحمەتکێش ترین چینەکانی خەڵکی کوردەواری و لە خۆوە هەڵقوڵی بوو. یەک دوو کەس نەبێ نوێنەری هیچ چین و توێژێکی کوردستان تەنانەت وردە بورژوازی شیان لەگەڵ نەبوو. ڕاستە بەشی زۆری ئەو وەرزێرانە ئەندامی بە وەفای حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان و دۆستی بە وەفای حیزبی تودەی ئێران بوون. بەڵام بە داخەوە ڕابەرایەتی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان درەنگ جووڵایەوە و نەیتوانی ئەو ڕاپەڕینە ڕەسەنە بە چاکی بەڕێوە بەرێ. بێ گومان ئەو ڕاپەڕینە باش ڕابەری کرا با لەو کاتە دا کە کۆنەپەرستی لەو پەڕی بێ هێزی دا بوو زۆر زوو دەیتوانی هەموو کوردستان بتەنێتەوە و ببێتە سەرەتای شۆڕشێک کە پێم وایە درێژخایەن نەدەبوو .....\nسەرچاوە: هێمن. تاریک و ڕوون گوڵبژێرێک لە شێعرەکانی هێمن ، لە بڵاوکراوەکانی بنکەی پێشەوا، ١٩٧٤ -١٣٥٣ لل . ٣٨،٣٩\n... لە مانگی ڕەزبەری ١٣٣١ دا دەوڵەتی موسەددیق قانوونێکی پەسند کرد بە ناوی قانوونی سەدی بیست. ئەم قانوونە لە سەر دابەش کردنی بەرهەم لە نێوان وەرزێر و خاوەن مڵک دا بوو. بە پێی ئەو قانوونە پاش ئەوەی حاسڵەکە لە نێوان وەرزێر و خاوەن مڵک دا دابەش دەکرا، سەدی بیستی بەشی خاوەن مڵک دەبوو لێی وەربگیرێ ، سەدی دەی بدرێ بە وەرزێرەکان و سەدی دەشی بە هۆی شووڕای ئاوەدانی یەوە خەرجی ئاوەدان کردنەوەی گوندەکە بکرێ. ئەو قانوونە، قانوونێکی شۆڕشگێڕانە نەبوو، بەڵام ئەگەر وەزعی پێوەندیی نێو وەرزێر و خاوەن مڵکی ئەو کاتە بخەینە بەر چاو ، هەنگاوێک بەرەو پێش بوو، چونکە دەوڵەتێک کە لە سەر کار بوو ئەو قانوونەی پەسند کرد بوو. ئ ئەو قانوونە لە زۆر جێگا وەرزێرانی بۆ وەرگرتنی هەقی خۆیان دا.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 2:27 PM\nسێمیناری مامۆستا ئەمیر حەسەنپوور لە ستۆکهٶڵم شیر...\nژمارە ی ٢ بڵاوکراوەی ' کرد' ، سەردەمی ئیدارەی سمکۆ...\n١٣ بابەت لە سەر ڕاپەڕینی وەرزێرانی موکریان و خەڵکی...