Friday, 02.20.2015, 12:00\nئەو قەیرانە دارایەى لە ئێستادا ڕوبەڕوى هەرێمى كوردستان بۆتەوە دەر ئەنجامى شكستى سیاسەتى نەوتى هەرێمى كوردستانە. پارتیش بە پلەى یەكەم بەرپسیارە لە داڕشتنى سیاسەتى نەوتى هەرێمى كوردستان . هەموو كێشەكانى هەرێمى كوردستان لەگەڵ حكومەتى ناوەند و بە تایبەتى لەگەڵ نورى مالیكى لە دەرهێنانى نەوتەوە سەرچاوە ئەگرێت.\nحكومەتى هەرێمى كوردستان پێش ئەوەى یاساى ناوت و غاز لە پەڕلەمانى عێراق هەموار بكرێت و ڕێكەوتنى لەسەر بكرێت, دەستى كرد بە مۆركردنى گرێبەستى دەرهێنانى نەوت لەگەڵ كۆمپانیاكانى دەرهێنانى نەوت و تا ئێستا زیاتر لە پەنجا گرییًبەست مۆركراون و زۆریان توانیویانە نەوت بدۆزنەوە. لەو كاتەوە هەرێمى كوردستان دەستى كردوە بە مۆركردنى گرێبەستەكان, هەتا ئێستا ڕۆژ لە دواى ڕۆژ پەیوەندییەكانى هەرێم و بەغدا ٍ بەرەو دۆخێكى خراپ ڕۆیشتوە.\nهەتا ئێستا دەرهێنانى نەوت لە هەرێمى كوردستان نەبۆتە هۆى خۆشگوزەرانى بۆ هاوڵاتیانى هەرێمى كوردستان جگە لەوەى جێبەجێكردنى مادەى 140 كرایە قوربانى دەرهێنانى نەوت و هەر لەبیریش چۆوە, هاوڵاتیانى هەرێمى كوردستانیشى ڕوبەڕوى قەیرانى دارایی كردەوە پیش ئەوەى حكومەتى هەرێمى كوردستان بۆرى نەوت بۆناو خاكى توركیا ڕاكێشێت, هەرچۆنێك بێت بەشە بودجەى هەرێمى كوردستان لە بەغداوە ئەهات و بارودۆخەكە زۆر خراپ نەبوو..\nبەڵام كاتێك حكومەتى هەرێم دەستى كرد بە ڕاكێشانى بورى نەوت و دواجاریش لە ڕێگاى ئەو بۆریەوە نەوت هەناردەى دەرەوە كراو فرۆشتن دەستى پێكرد, حكومەتى بەغدا بەشە بودجەى هەرێمى كوردستانى بڕى. بە كورتى بە درێژایی ساڵى 2014 حكومەتى بەغدا بودجەى نەناردوەو بۆ ساڵى 2015 تا ئێستا بە هۆى كێَشەى نێوان هەرێم و بەغداوە بەشە بودجەى هەرێم نەنێرراوە. هەرچەندە دواى دەست بەكار بونى حەیدەر عەبادى وەكو سەرۆكى نوێی ئەنجومەنى وەزیرانى عێراق هەوڵى هێوركردنەوەى بارو دۆخەكە دراو وەڤدى هەرێم و بەغدا سەردانى یەكتریان كرد و دواجار وا بڵاو كرایەوە كە هەردوولا ڕێك كەوتن لەسەر ئەوەى هەرێمى كوردستان 250 هەزار بەرمیل نەوتى هەرێمى كوردستان و 300 هەزار بەرمیل نەوتى كەركوك لە ڕێگاى بۆیەكانى هەرێمى كوردستانەوە هەناردەى دەرەوەى وڵات بكات و بخرێنە سەرحسابى كۆمپانیاى سۆمۆ و لە بەرامبەردا حكومەتى عێراق لە سەدا, 17 بودجەى عێراق بۆ هەرێم بنێرن.\nبەڵام لە دواجار كە وەڤدى هەرێمى كوردستان چوو بۆ بەغدا, دەركەوت كە حكومەتى بەغدا لەو ڕێكەوتنە پەشیمان بۆتەوە كە پێشتر لەسەرى ێككەوتبون بە پاساوى ئەوەى حكومەتى هەرێم پابەندى ڕێكەوتنەكە نەبوەو ئەو ڕێژە نەوتەى نەناردوە كە لەسەرى ڕێك كەوتون و بەو هۆیەوە بەشە بودجەى هەرێم نانێرن. پڕۆسەى دەرهێنانى نەوت هەر لەسەرەتاوە هۆكارى تێكچونى پەیوەندییەكانى هەرێم و بەغدا بووە.\nلە لایەكى ترەوە هەر لەسەرەتاوە گومان لەسەر ناشەفافبونى دەرهێنان و چۆنیەتى فرۆشتن و داهاتەكەى دروستبوو. ئەو گومانە هەر لە لایەن حكومەتى عێراقییەوە نەبوو, بەڵكو هاوڵاتیانى هەرێمى كوردستانیش هەمان گومانیان لە سەر چونیەتى فرۆشتنى نەوت و داهاتەكانى هەبوو. زۆر جار مالیكى بە یەكێتى و پارتى ئەوت قەیناكا ئەو داهاتە بۆ ئێمە مەنێرن بەڵامٍ بیدەن بە هاوڵاتیانى خۆتان, یان ئەیوت: قەیناكا با بۆ حیزبەكانى خۆتان بیت و بۆ ئیمەى مەنێرن. مەبەستى ئەوە بوو هەموو ئەو داهاتە تەنها بۆ دوو بنەماڵەیە و قسەكانیشى سەد دەر سەد ڕاست بوو.\nلەو ڕۆژەوە گرێبەستى دەرهێنانى نەوت مۆركراوەو دەرهێنانى نەوت خرایە بوارى جێیەجێكردنەوە بە ملیارەها دۆلار شیرینى گرێبەستە نەوتییەكان وەرگیراوەو بایی ملیارەها دۆلار نەوت لە ڕێگاى تانكەرەوە هەناردەى توركیاو ئێران كراوەو ئەمڕۆشى پێوەبیت كە لە ڕێگاى بورییەوە نەوت هەناردە ئەكرێت و ئەفرۆشرێت, سەرتاپاى پڕۆسەكە شەفافیەتى تێدا نییەو هەموو هاوڵاتییەكى ئەم هەرێمە گومانى هەیە. هەر وەكو چۆن لە دواى جەنگى جیهانى دوەمەوە لكاندنى كوردستانى خوارو بە عێراقەوە بە هۆكارى نەوت بوو, لەو كاتەشەوە نەوت لە كوردستانى عێراق لە لایەن حكومەتە یەك لە دواى یەكەكانەوە دەر ئەهێنرێت, ئەدرێتە چەك و تەقەمەنى و لەسەرى كوردا تاقى ئەكرێنەوە, دواى ئەوەى نەوت لە لایەن كوردیش خۆیەوە دەر ئەهێنرێت, بۆتە مایەى سەرهێشەو دروستبونى گومان و بڕینى بەشە بودجەى هەرێم ٍلە لایەن بەغداوە.كەواتە هەتا ئەمڕۆ لە برى ئەوەى نەوت عامیلى خێر بێت بۆ كورد بۆتە مایەى نەگبەتى.\nپڕۆسەى دەرهێنانى نەوت لە هەرێمى كوردستان, بە پلەى یەكەم پارتى لە پشتیەوە بوەو خاوەنى بڕیار بوە لەو كەیسەو وەزیرى سامانە سروشتییەكان كە ئاشتى هەورامییە ئەندازیارى ئەم كەیسە بوە و چەند ساڵێكیش هەر وەزارەتى نەبوەو هەموو وەزارەتەكەى بریتى بوە لە جانتاكەى دەستى و ڕێگاشى نەداوە كەس ئاگاى لە وردەكارى گرێبەستەكان بێت ولەو كاتەشەوە كە وەزارەتى بەناو سامانە سروشتییەكان بەڵام لە ڕاستیدا وەزارەتى تاڵانكردنى سامانە سروشتییەكانە دروست بووە ئێستاشى پێوە بێت هەر خۆى وەزیرى ئەو وەزارەتەیە . ٍ\nلە راستیدا ئاشتى هەورامى وەزیرى حكومەتى هەرێمى كوردستان نییەو وەزیرى لایەنێكەو بەزۆر سەپێنراوە. ٍ ئاشتى هەورامى ئەندازیارێكى شارەزاى بوارى نەوتە بۆ چۆنیەتى تاڵانفرۆشى و فێركردن و دەرس دادانى بەرپرسانى باڵاى هەرێم سەبارەت بە چۆنیەتى دزینى سامانى نەوت ٍ. ئەوەى تا ئێستا رون و ئاشكرایە تا ئێستا هیچ پلانێكى ستراتیجى گرنگ نەبووە لە پشت پڕۆسەى دەرهێنان و فرۆشتنى نەوت كە لە بەرژەوەندى گشتى هەرێمى كوردستاندا بێت و هەرچى نەخشەو پلانێكى تا ئێستا هەبووە لەبەرژەوەندى بنەمالە دەسەڵاتدارەكانى هەرێمى كوردستاندا بووە.ٍ\nكەواتە چۆن حكومەتى عێراقى گومانى نەبیت لە كەیسى نەوت, لە كاتێكدا هاوڵاتیانى كورد هەمویان گومانیان هەیە. زۆر جار كە كێشەو گرفت و قسەوباس لەسەر كەیسى نەوت و گومانى گەندەڵى ئەكرا, بۆ ئەوەى خەڵكى ئەوەى لەبیر بچێتەوە سەرۆكى هەرێم كە لە هەمان كاتیشدا سەرۆكى پارتییە لێدوانى ئەدا كە بەم زوانە دەوڵەتى كوردى ڕائەگەیەنێت و كورد پێویستى بە ئابورییەكى سەربەخۆ هەیە ٍ. ماوەیەك مێشكى هەندى كەسى نا هوشیاریان بەم باس و خواسانەوە مەشغوڵ ئەكرد.ٍ\nهەرچەندە تا كابینەى حەوت یەكێتى و پارتى ڕێكەوتنى ستراتیجییان هەبوەو بەناو شەریك بوون لە دەسەڵاتدا پەنجا بە پەنجا. بەڵام كەیسى نەوت پارتى لێی بەرپرساربوەو بڕیار بەدەست بون و پرسە گورگانە بە یەكێتى كراوە, بۆیە بەردەوام گومانەكان لەسەر گەندەڵى و ناشەفافى پڕۆسەى نەوت و دەرهێنان و فرۆشتنى و داهاتەكەى لە زیادبوندابوە.ٍ لە كاتێكدا ماوەى یاسایی خولى سێیەمى پەڕلەمانى كوردستان تەواوببو, ماوەى یاساییى كابینەى حەوتیش تواو ببو, سٍەرۆكى حكومەت كە بەڕێز نێچیربارزانى بوو بەڕێزیان تەنها سەرۆك وەزیرێكى كار باڕێكەربوەو تەنها بۆى هەبووە كارى ڕۆژانە بەڕێبكات و بڕیارى مۆر كردنى گرێبەستى گەورەى نییە, ئەى بە چ حەقێك و بە پێی چ یاسایەك ئەچێ بۆ توركیاو گرێبەست بۆ ماوەى پەنجا ساڵ مۆر ئەكات بەبێ ِەزامەندى و ئاگادارى پەڕِلەمان و هاوڵاتیان ؟؟؟. تا ئێستا كەس نازانێت ئەم گرێبەستە چییەو ناوەرۆكەكەى چییە؟.\nئەڵێن نەوت لە ڕێگاى بۆرییەوە هەناردە ئەكرێت و ئەفرۆشرێت, بەڵام كەس هەیە جگە لە وەزیرى سامانە سروشتییەكان وردەكارى چۆنیەتى ئەو فرۆشتنە بزانێت ؟؟. ئەگەر كورد خۆى گومانى هەبێت, چۆن حكومەتى عێراق گومانى نابێت ؟؟؟. پارتى لەسەر عەقڵى ئاشتى هەورامى هات و هەموو هێلكەكانى خستە یەك سەبەتەوەو پێموایە سەبەتەكەش لەدەستیان كەوتە خوارەوەو هەموو هاوڵاتیانى مایە پوچ كرد . ئاخر چۆن كەسێك بڕیارى وا گرنگ و چارەنوسساز ئەدات و میللەتێك و روبەڕوى كارەسات ئەكاتەوە ؟؟؟. ئەمەتان بۆیە كرد گوایە ئابورى هەرێمى كوردستان سەربەخۆ ئەكەن, بەڵام ئێوە ئیفلاستان بە هەرێمى كوردستان كرد و هەموو هاوڵاتیانتان ڕوبە ڕوى قەیرانێكى گەورە كردەوە.\nئاشتى هەورامى ئەوەندە لە خۆى ڕازییە جارێكیان لە سەردانێكیدا بۆ لاى نەوشیروان مستەفا پێی ئەڵێت : ئێوە بە پەنجا ساڵ خەباتى چەكدارى نەتان توانى بەقەدەر من دەسكەوت بۆ ئەم میللەتە بەدەست بهێنن و ئەوەتا من توانیم بە هۆى نەوتەوە هەرێمى كوردستان بخەمە سەر نەخشەى وزەى جیهان . بەڵام ئەپرسم جەناب تۆ سامانى ئەم هەرێمەت بۆ خاترى چەند كەسێك هەڕاج كرد . ئەو قەیرانە دارایەى ئێستا هاوڵاتیانى توشى ئیفلاسبون كردوە , بەرهەمى كارەكەى تۆیە . ئەوەى ئێستا لە كوردستان ڕو ئەدات پێمان ئەڵێت سەرتاپاى پڕۆسەى نەوت لە خزمەتى چەند كەسێكى ئەم هەرێمەیە نەك لە بەرژەوەندى هاوڵاتیانە.لە كاتێكدا وەزیرى تاڵانكردنى سامانە سروشتییەكان لێدوانى لەو جۆرە ئەدات بە قسەى ئەوبێت خەڵكى كوردستان بە بۆرى نەوت و غازیان بۆ ئەچێت بەڵام ئەوەتا بە درێژایی ئەم ساڵە یەك بەرمیل نەوتى بۆ هاوڵاتیان دابین كردوە . كەواتە ئەمە ئەوەمان پێدەڵێت , خێرى نەوت بۆ چەند كەسێكە نەك میللەت .ٍ\nئەگەر مەبەستى گەندەڵى و دزیكردن نەبووە لە كەیسى نەوتدا , بۆچى هەمووى بەدزیەوە كراوەو ناوەرۆكى هەموو كەیسەكە تا ئێستا بە شارەوایی ماوەتەوە ؟؟؟.لە وڵاتى نەرویج حساباتى نەوت ڕۆژانە ئەخرێتە سەر لاپەڕەكانى ئینتەرنێت لەبەر ئەوەى داهاتى نەوت لەٍو وڵاتە بۆ هاوڵاتیانەو ئەبى َ هەموان بیزانن. بەڵام لە وڵاتى ئێمە حساباتى نەوت لەناو ژورە تاریكەكاندایە و نابى َ كەس بیزانێت چونكە بۆ هاوڵاتیان نییەو نابى َ بیزانن.\nدواجار كە وەڤدى كوردى بە سەرۆكایەتى نێچیر بارزانى سەردانى بەغداى كردوو لەگەڵ بەپرسان لەسەر پرسى نەوت نەگەیشتنە هیچ ئەنجامێك كاتێك كە بەدەستى بەتاڵ گەڕانەوە بۆ هەرێمى كوردستان , بەڕێز نێچیربارزانى لە كۆنگرەیەكى ڕۆژنامەوانیدا پاساو و بەهانەى بۆ شكستەكەی دەهێنایەوەو ئەیوت چى بكەین حكومەتى عێراقى پارەى نەماوەو خەزێنەكەى بەتاڵە. بەڵام ئەو ڕاستییەكان لە هاوڵاتیان ئەشارێتەوەو ناڵێت ئێمە پابەند نەبوین بە ناوەرۆكى ڕێكەوتنەكەى نێوانمان و ئەوانیش ئامادە نین بودجەى هەرێمى كوردستان بنێرن.ٍ\nبەڵام لە ڕاستیدا حكومەتى بەغدا دەیان ملیار دۆلار و دەیان تەن ئاڵتونى یەدەگى هەیەو ئەوان بۆیە پارە بۆ هەرێم نانێرن لەبەر ئەوەى گومانیان هەیە لەسەر هەناردەى نەوت. كورت و كرمانجى كێشەكە ئەمەیە : بەناو حكومەتى هەرێمى كوردستان بەڵام لە ڕاستیدا پارتى نایەوێت پابەندبێت بە هەناردە كردنى ئەو بڕە نەوتەى لەسەرى ڕێك كەوتون و ئەیانەوێت بڕێك لە لایەن خۆیانەوە دوور لە چاوى عێراق و هاوڵاتیان هەناردە بكەن بۆ ئەوەى مەجالى قاچ و قوچ و گەندەڵى بەردەوام بمێنێت بۆیان.\nكەواتە هۆكارى نەناردنى بودجە بۆ هەرێمى كوردستان , هیچ خەتایەكى عێرراقى تێدا نییەو ئەوەتا ئەندام پەرَلەمانەكانى كوردیش لە بەغدا ئەڵێن : ئەوە هەرێمى كوردستانە پابەند نییە بە ناوەرۆكى ڕێكەوتنەكەوە نەك عێراق. كەواتە بەرپرسانى هەرێمى كوردستان هۆكارن لەوەى هاوڵاتیان بێ موچە ببن ئەوەش لەبەر ئەوەیە ڕێگاى دزینى نەوتیان لێ نەگیرێت وٍ بەردەوامبن لە فرۆشتنى نەوت بە قاچاغ.\nهەموو كەس حەقى خۆیەتى گومانى لەم دەسەڵاتەو لەم بەرپرسانە هەبێت كێ ئەزانێت چەند نەوت دەر ئەهێنرێت و چۆن ئەفرۆشرێت ؟؟؟ ئەى كێ ئاگاى لەو بڕە نەوتە هەیە كە بە پاڵاوگەكانى ناوخۆدا ساغ ئەكرێتەوە ؟؟؟. كێ خاوەنى پاڵاوگەكانى ناوخۆیە ؟؟؟. ئەى بۆچى حكومەت خاوەنى هیچ نییە ؟؟؟.\nئاخر چ ویژدانێكەو چ مانایەكى هەیە بێوە ژنێك خاوەنى كوڕێك بێت بچێتە بەرەكانى شەڕو سنگ بە گوللەوە بنێت , یان چ ویژدانێكە پیاوێك لە یەك كاتدا سێ جگەر گۆشەى بەیەكەوە لە بەرەكانى شەڕدا شەهید بكرێن و بەرپرسەكان سامانى ئەم وڵاتە بە تاڵان بەرن. ئاخر كام كۆمپانیا هەیە لە هەرێمى كوردستان بەر ٍپرسێك شەریكى نەبێت. لە ڕاگەیاندنى دەوڵەتى كوردى و سەربەخۆیی ئابورى هەرێمى كوردستان و خستنى هەرێمى كوردستان بۆسەر نەخشەى وزەى جیهان , شەرم ناكەن و ئەڵێن حكومەتى هەرێم 16 تڕلیۆن دینار قەرزدارە .\nئەى بۆمان نییە بپرسین بۆچى ٍ قەرزدارین و هەموو ئەو داهاتانەو پارەى فرۆشتنى نەوت و شیرینى گرێبەستە نەوتییەكان خرایە سەر حسابى كام بەرپرسى ئەم هەرێمە ؟؟؟. ئەگەر حاشا لەمە ئەكەن, ئەى چى ئەڵێن بەرامبەر بە سایتى ویكیلیكس كە سامانى بەشێك لە سەروك و دەوڵەمەندەكانى جیهانى بڵاو كردۆتەوە, كە ناوى چەندین بەرپرسى هەرێمى كوردستانى تێدایە ؟؟. ئیٍَستا ئەم بەرپرسانە هەرێمى كوردستانیان توشى ئیفلاسى كردوەو سیاسەتى نەوتى هەرێمى كوردستان توشى شكست هات و لە سایەى ئەوانیشەوە سەوزەش هاوردە ئەكرێت.\nئێستا سەرۆكى حكومەت بە یاوەرى شاندێك ڕوى كردەوە دۆستەكەى كە توركیایە بەڵام وەكو ئەڵین بۆ قەرز چوە. پێم وانییە سەرۆكى حكومەت بتوانێت بەقەرزو قۆڵە موچەى سەدان هەزار موچە خۆرى بندیوار بدات كە بە نایاسایی لەسەر حسابى گیرفانى هاوڵاتیانى هەرێمى كوردستان بە پلەى باڵاى سەربازى خانە نشینى كردون. ئەوەى ئێستا لە هەرێمى كوردستان ڕوئەدات و بە 3 مانگ جارێك موچەى هاوڵاتیان ئەدرێت ,بەرهەمى بڕیارەكانى سەرۆكى حكومەتە كە بە نوكە قەڵەمێك ئیمزاى لەسەر لیستێكى 254 كەسى سەربە حیزبەكەى ئەكرد كە بە پلەى بەڕێوەبەرى گشتى خانە نشین بكرێن .\nدیارە باسى گەندەڵیەكانى ئەم بەرپرسانە تەواو نابێت و بەو هۆیەوە هەرێمى كوردستان چاوەڕوانى ئایندەیەكى دژوار ئەبێت. هەرێمى كوردستان هەر قەیرانى دارایی نییەو قەیرانى سیاسیشى هەیە. لە لایەك هێزى پێشمەرگە تا ئێستا سەر بە حیزبەكانە. لە لایەكى ترەوە دواى هەڵبژاردن و پێكهێنانى حكومەتى بنكە فراوان تا ئێستا پۆستەكانى حكومەت یەكلایی نەبونەوە بۆ حیزبە بەشداربوەكانى حكومەت و هەر دەستى دەستیان پێ ئەكەن و ئەمەش سیناریۆى پارتییە.\nسیناریۆكە بەم شێوەیە : مانگى شەش ویلایەتى مەسعود بارزانى كۆتایی دێت و بە پێی یاسا بۆشى نییە خۆى هەڵبژێرێتەوە ئەگەر فرت و فێڵى یاسایی بۆ نەكەن. بۆیە ئەم پۆستانە یەكلایی ناكەنەوە بۆ ئەوەى مانگى 6 ئەم پۆستانەو پۆستى سەرۆكى هەرێم بكەنە یەك پاكیج و بڵێن با مەسعود بارزانى ببێـەوە بە سەرۆكى هەرێم و ئەم پۆستانەش بۆ ئێوە. واتە وەكو خێر ئەو پۆستاسە ئەداتە لایەنەكان. دیارە ئەم بنەماڵەیە تەنها خەمى خۆیانەو میللەت بەلایانەوە وەكو ئاژەڵ وایە و ئەوەتا بە هۆى كەیسى نەوتەوە هەرێمى كوردستانیان توشى ئیفلاسبون كردووە و ئێستاش لە پێناوى درێژە دان بە دەسەڵاتیان ڕێگا نادەن دەستو دەستكردنى بخرێتە بوالرى جێبەجێكردنەوە و بەربەستى بۆ دروست ئەكەن . كورتییەكەى هەموو سیاسەت و ستراتیج و نەخشەكانى پارتى بۆ هێشتنەوەى بنەماڵەى بارزانییە لە دەسەڵاتداو لەو پێناوەدا ئامادەن سازش لەسەر هەموو ناوچە دابڕێنراوەكان بكەن.\nئەگەر مەسعود بارزانى بەڕاستى خۆى بەسەرۆكى هەرێمى كوردستان ئەزانێت و ئەیەوێت ئەم هەرێمە لە ڕوى سیاسییەوە بەرەو پێشەوە بچێت و ئاسایشى وڵات بپارێزرێت و پڕۆسەى دێموكراسى گەشە بكات و ئابورى هەرێم بەرەو سەربەخۆبون بڕوات , ئەبێ خۆى بە سەرۆكى هەموان بزانێت بە ئۆپۆزسیۆنیشەوە . ئەبى ئەو ڕاستییە بزانێت هەرێمى كوردستان بە هەماهەنگى و هاوكارى هەموو لایەنەكان گەشە ئەكات و بەرەو سەركەوتن هەنگاو ئەنێت , بەڵام سەرۆكى هەرێم تەنها بیر لە سەركەوتنى خۆیی و حیزبەكەى ئەكاتەوە و هەموو بەرنامەكانى بۆ ئەو كارەیە .\nئەگەر سەرنج بدەى خۆی كە سەردانى دەرەوەى هەرێم ئەكات تەنها كوڕەكەى خۆیی و خزمە نزیكەكانى و كەسانى سەر بە حیزبەكەى یاوەرى ئەبن و وەكو ئەوە وایە بەدزیەوە بڕون و لە ڕاستیشدا هەر وایەو سەفەرەكانى زیاتر بۆ كارى شەخسییە . ئەگەر وانییە با جارێك وەڤدێكى هەمە لایەنە لە هەموو حیزبەكان پێك بهێنێت بۆ ئەوەى هەموو كەس بزانێت كە سەرۆكى هەرێم جیاوازى ناكات .\nلە كۆتایی ئەم باسەدا ئەڵێم : ئەى بەرپرسانى نەزان هەر وەكو چۆن ئەڵێَن بەردێك نەزان بیخاتە گۆمێك ئاوەوە بەسەد زانا دەر نایەتەوە و ئەوەى ئێوە كردوتانە بە هەموو زانایانى جیهان دەر نایەتەوە. خۆ ئەگەر حكومەتى عێراقى بودجەش بنێرێت, موچەى 680 هەزار موچە خۆر ئەنێرێت. ئەى باشە چۆن موچەى باقیاتەكەى تر دابین ئەكەن. ئێستا لە هەرێمى كوردستان یەك ملیۆن و چوارسەد و پەنجا هەزار موچە خۆر هەیە؟؟؟.\nبۆیە من دوو ڕێگا دەست نیشان ئەكەم بۆ حكومەتى هەرێمى كوردستان بۆئەوەى ئەم هەرێمە لەم قەیرانە دەرچێت یەكەم : وەكو چۆن مەلا بەختیار وتى با پارەى ژێر زەمینەكان ئاشكرا بكەن, پێم باشە ئەوە بخەنە بوارى كردارییەوەو ئاشكراى بكەن چونكە ئەوە ماڵى هاوڵاتیانە, لە لایەكى تریشەوە وەكو لە سایتى ویكیلیكس كە ناوى چەندین بەرپرسى باڵاى كورد هاتوە كە خاوەنى چەندین ملیار دۆلارن و گومانى تێدا نییە ئەوە پارەى هاوڵاتیانەو كاتى ئەوە هاتوە ئەو پارانە بهێننەوە. ئەى ناڵێن ماڵى سپى بۆ ڕۆژى ڕەش ؟؟؟. ئەى ڕۆژ لەمە ڕەشتر ئەبێت خەڵك هاوارى لێ هەستاوە. دووەم : لە هەرێمى كوردستان سەدان هەزار موچە خۆرى نایاسایی و حیزبى بندیوار هەیە, جگە لەوەى بە دەیان هەزار كەس لەسەر بنەماى حیزبى پلەیان بۆ بەرزكراوەتەوە و موچەى ناڕەواٍ وەر ئەگرن. بە هەزاران كەس لە وڵاتانى ئەوروپا لە لایەن پارتى و یەكێتییەوە بە نایاسایی لەسەر بودجەى گشتى هاوڵاتیان خانەنشین كراون.\nپارتى بە تەنها زیاتر لە سەد هەزار خانە نشینى نایاسایی هەیە بەناوى یاوەرانى بارزانى و ئایلول و كڕینى خەڵك بۆ دەنگدان. ئەبى ئەم دەسەڵاتە موفلیسە بۆ ئەوەى تا زوە لەم قەیرانە ڕزگارى ببێت, موچەى نایاسایی هەموو ئەوانە ببرٍێت و بە یاسا ڕێكیان بخات. سەیركەن بۆ دزینى سامانى ئەم وڵاتە ناوى چۆنیان دۆزیوەتەوە وەكو یاوەرانى بارزانى و ئایلول و زۆر شتى تر كە نەوەى ئەمانەش پیربوەو هەرگیز نابێ پارە بدرێت بەوانە . كاتى ئەوەش هاتوە هاوڵاتیان بێ ترس و بوێرانە بێنە دەنگ و خۆپیشاندانى سەرانسەرى ئەنجام بدەن و داواى لێپێچینەوە لە بەرپرسان بكەن و داوا بكەن, كە ئەو پارانەى بە تاڵان براون بیانگیڕنەوەو موچەى هەموو خانە نشینە نایاسایەكان ببڕن و پێدا چونەوە بە چۆنیەتى خانە نشینەكانى تریشدا بكەنەوە كە بە پێی میزاج پلەو پایەیان بۆ داناون خانە نشینیان كردون.\nداواش لە پەڕلەمانى كوردستان ئەكەم لە ڕێگاى لیژنەیەكەوە بە سەرجەم گرێبەستە نەوتییەكاندا بچنەوەو بزانن چەند شیرینى وەرگیراوە. كاتى ئەوەیە هەموو هاوڵاـیان بێنە دەنگ و داواى مافى خۆیان بكەن و داواى لێپرسینەوە لەو بەرپرسانە بكەن كە بونەتە هۆكارى ئەم قەیرانە. ئەو سیناریۆیەى ئێستا بەدەست بڕیار بەدەستەكانە گوایە پارە قەرز ئەكەن , سیناریۆیەكى ئاشكرایە . ئەگەر حكومەت پارە بۆ پێدانى موچە قەرز بكات , ماناى وایە ئیفلاسى كردووە . ئەى پارە بۆ خزمەت گوزاریەكان لە كوێ دابین ئەكات؟؟؟.\nئەم بەرپرسە باڵایانە كە چەندین ساڵە سامانى ئەم وڵاتە تاڵان ئەكەن و هەناردەى بانكەكانى دەرەوەیان كردووە , ئەیانەوێت بەشێكى ئەو پارەیە بهێننەوەو ناوى قەرزى لێ بنێن بۆ ئەوەى دوایی كە بارو دۆخى دارایی باشبوو , بڵێن كاتى ئەوە هاتوە قەرزەكان بدەینەوە . دیارە قەرزكردنى پارە سودى ئەچێتە سەرو ئەیانەوێ لەو سیناریۆ درۆیەشدا سود وەرگرن لەسەر گیرفانى هاوڵاتیان.ٍ\nبەڕاشكاوى ئەڵێم : شورەییە بۆ میللەتێك دواى ئەو هەموو ساڵانەى خەبات تێكۆشان شەهیدكرانى سەدان هەزار هاوڵاتى كورد , سەركردەكانى خاوەنى دەیان ملیار دۆلاربن و خەڵك موچەى نەبێت و بێدەنگیش بن . ئەگەر میللەتێك ئەوە عەقڵ و هۆشى بێت , شایانى ئەوەیە لەوە خرابترى پێ بكرێت . میللەتێك كە بە گۆماو خوێنى دابێت و ئێستا كەسێكى وەكو ئاشتى هەورامى بێت و سامانى ئەم وڵاتە بخاتە ژێر دەستى خۆیەوەو ئیفلاس بە هەرێمێك بكات و كەس نقەى لێوە نەیەت , ئەم میللەتە هەر بۆ مردن باشە .\nهەرچى بەسەر هەرێمى كوردستاندا هاتوە لە ڕوى ئیفلاسى ئابورییەوە , بەگشتى یەكێتى و پارتى لێی بەرپرسیارن و ئەوەشى ئەندازیارى سیناریۆى بە هەدەردانى سامانى هەرێمى كوردستانن بەكردەوە نێچیر بارزانى و ئاشتى هەورامین كە بەردەوام لە جەولەى مەكوكیدان بۆ توركیا . ئەو دوانە دواى ئەوەى هەمووشتێكیان لە پشتى پەردەوە بۆ مەرامى خۆیان ئەنجامداو ئێستا ئەم كارەساتەى لێكەوتۆتەوە , بۆ داپۆشینى شكستەكانیان ئێستا زۆر شەفافن و بە شاندى گەورەوە ئەچن بۆ ئەملاو ئەولا بەڵام ئەمجارەیان بۆ قەرزكردن .\nبۆیەش ئەمە ئەكەن بۆ ئەوەى لایەنەكانى تریش بكەنە شەریكى شكستەكانى خۆیان . حەق وایە لێرە بەدواوە وەزیرى دارایی لەگەڵیان نەچێت و پێیان بڵێت چۆنتان خراپ كردووە , ئاواش چاكى بكەنەوە . ئەى بۆچى كە ئەچون بۆ توركیا گرێبەستتان بۆ ماوەى 50 ساڵ مۆر ئەكرد پرستان بەكەس نەدەكرد و بەدزیەوە ئەچون . یەكێك ئەمانە نەناسێت ئەڵێت سەیركەن لە ئەمەریكاو روسیا مهمترن و ئەوەتا ڕێكەوتنى 50 ساڵى مۆر ئەكەن .\nئاخر چۆن ئەم وڵاتە وێران نابێت كە نەزانێك ببێتە كوێخاى ؟؟ چۆن ئەم وڵاتە وێران نابێت هەموو سامانى نەوتى ئەم هەرێمە بخرێتە ژێردەستى كەسێك كە تا ئەم دوایە هەر لە كوردستان نەبوە , ئێستاش ئەو خاوەنى ملیارەها دۆلار بێت و پێشمەرگەش بە 3 مانگ جارێك موچە وەرگرێت . بۆیە ئەگەر چیتر بێدەنگ بن و دەست بە خۆپیشاندان و ڕاپەڕین نەكەن پیرۆزتان بێت ئەم بارودۆخەو چاوەڕوانى دواڕۆژێكى تاریك بكەن ٍ .ٍ\nلە كۆتا قسەمدا ئەڵێم : لە كاتێكدا وەزیرى دارایی عێراق كوردەو بودجەمان بۆ نانێرن جگە لە چەندین بەپرسى ترو دەیان ئەندام پەرَلەمان كە بە حساب ئێمە شەریكین لە دەسەڵاتدا بۆچى داوا ناكەن بگەڕێنەوە هەرێمى كوردستان و چاوەڕوانى چى ئەكەن؟؟؟. ئەگەر هۆكارى كێشەكانیش لەگەڵ بەغدا هەرێمى كوردستانە , با ڕاستییەكان بۆ هاوڵاتیان ئەشكرابكرێت و لە پێناوى بەرژەوەندى كێدایە هەرێمى كوردستان لە بەشە بودجەى خۆى بێبەش بكرێت؟؟؟.ٍ\nپێنج شەممە 19/2/2015


هەڵسەنگاندنی دۆخی ژنان لە وتووێژ لەگەڵ سکرتێری یەکیەتیی ژنان‌دا – کوردستان و کورد\nهەڵسەنگاندنی دۆخی ژنان لە وتووێژ لەگەڵ سکرتێری یەکیەتیی ژنان‌دا\nشلێر مەحموودی: پێشەنگایەتیی ژنان لە ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانەدا پڕستیژ و ئێعتباری زیاتری بە بزووتنەوەی ژنان بەخشیوە\nهەتا دێ ژنی کورد لە ڕەوتی بزووتنەوە کۆمەڵایەتی و مەدەنییەکانی کۆمەڵگەدا پتر دیار و شوێندانەر دەبن. ژنانی کورد بە پێناسەیەکی نوێ لە بوونگەرایی خۆیان لە کایە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکاندا بەشدارن و سەرەڕای هێزمەندیی کۆمه‌ڵگه‌ی پیاوسالاری کوردستان و تێپه‌ڕنه‌کردنی قۆناغی ڕزگاری نه‌ته‌وه‌یی، بەڵام توانیویانە شوێن‌پەنجەی بە سەر زۆر لە گۆڕانکارییەکانەوە دیار بێ. “کوردستان” لە بارودۆخی ئێستای ئێران و تەقینەوەی ناڕەزایەتییە گشتییەکان بە ڕووی کۆماری ئیسلامیدا، بۆ زیاتر باسکردن لەسەر ڕۆڵ و پێگەی ژنان و چەندی و چۆنیی بەشدارییان لەو بزووتنەوانەدا وتوێژێکی لەگەڵ خاتوو شلێر مەحموودی، ئەندامی ڕێبەریی حیزبی دێموکرات و سکرتێری یەکیەتیی ژنانی دێموکڕاتی کوردستان پێک هێناوە.سەرەتا با بەو پرسیارە دەست پێ بکەم، ژنان ئەمڕۆ لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە قۆناغێکی گرینگ لە گەشە و پێشکەوتندان، وەک دەبینین لە بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانەشدا نەک دیار و بەرچاو، لە ڕیزی پێشەوەشن؛ ئایا ئەمە هۆکاری تایبەتیی هەیە؟\nبۆ وڵامی ئەو پرسیارە دەبێ هۆکاری ناڕەزایەتییەکان بزانین چین. لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا بە بەراورد لەگەڵ ساڵانی پێشووتر خۆپێشاندانەکان زوو بە زوو سەر هەڵدەدەن و بەشداریکردنی ژنان جار لەگەڵ جار ڕوو لە هەڵکشانە. ئەگەر بگەڕێمەوە بۆ مێژوو، لەساڵی ١٣٥٧دا و دوای سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران، تەنها دوو حەوتوو دوای هاتنە سەرکاری کۆماری ئیسلامی، نووسینگەی خومەینی بڕیاری هەڵپەساردنی قانوونی پاراستنی خێزان و سەپاندنی حیجابی زۆرەملیی دەرکرد. ڕۆژی پێش ڕووداوە مێژووییەکەی ١٧ی ڕەشەمە خومەینی لە قسەکردنی لە قوتابخانەی “ڕیفاه”دا ڕایگەیاند کە ژنانی فەرمانبەر لە ئیدارەکانی حکوومەتدا بە مەبەستی پاراستنی ئابڕوویان پێویستە حیجابی ئیسلامی بپۆشن. هەر ڕۆژی دوای ئەو قسانە ژنانێک کە بەبێ سەرپۆش هاتبوون بۆ شوێنی کاریان ڕێگەیان پێنەدرا بچنە سەر کارەکانیان. ئەوە بووە هۆی ئەوەی هەزاران ژن لە دامودەزگا ئیدارییە جیاوازەکان لە تاران خۆپێشاندان بکەن و، لەسەر مافی خۆیان وەجواب بێن. ئەوە بەو مانایە دێ کە ژنان یەکەمین توێژی کۆمەڵگەن کە لەدژی دەسەڵات و قانوونەکانی کۆماری ئیسلامی و ئەم سیستمە دژی‌گەلییە ڕاپەڕیون.\nبۆیە دەمەوێ بڵێم کە بەشداریی بەرچاوتری ژنان لە ئێستادا هەر لە درێژەی هەڵوێستی بوێرانە و پێشەنگایەتیی ئەوانەوە دێ کە لە هەر دەرفەتێکدا بوونی خۆیان سەلماندوە و وەک بەشێک لە کۆمەڵگە ڕۆڵی خۆیان دەبینن و کاریگەریی خۆیان لەسەر ڕووداوەکان بەجێ دێڵن.\nئەوەندەی ژنان پێشەنگن و لە بەرگی ڕێکخەر و بزوێنەری ناڕەزایەتییەکاندا دەردەکەون، ئەوەندەش دەسەڵات دەیەوێ ڕۆڵی ژنان بە کەم بگرێ، تەنانەت سووکایەتیی ئەوەیان پێدەکا کە ژنان ئیرادەیان نییە و ئامرازن بە دەست لایەنە دەرەکییەکان. وەک ئەو داننانە زۆرەملێیەش کە لە فاتمە دادوەند بڵاویان کردەوە کە گوایە هەڵفریواوە و حیزبە سیاسییەکان بەمەبەست بەکاریان هێناوە. ترسی ڕێژیم لە بەشداریی ژنان لە چییەوە سەرچاوە دەگرێ کە بەمجۆرە مامەڵەیان لەگەڵدا دەکا؟\nهەر چین و توێژێکی کۆمەڵگە دژ بە نیزامی کۆماری ئیسلامی بجووڵێتەوە، ڕێژیم هەم بە کەمیان دادەنێ، هەم تۆمەتی بەستراوەیی بە ئۆپۆزیسیۆن و لایەنە بیانییەکانیان دەداتە پاڵ. هەروەک لە باسی فاتمە دادوەنددا کە خۆتان ئاماژەتان پێ کردوە و زۆر حاڵەتی تر، مەبەست لەوەش پەروەندەسازییە و بۆ ئەوەیە ئاسانتر بە تۆمەتی چالاکیی ئەمنیەتی لە دژی حکوومەت سەرکوتیان بکا. کۆماری ئیسلامی هەموو کات ترسی لە هاتنە مەیدانی ژنان بووە، چونکی دەزانێ ژنان نیوەی کۆمەڵگەن و ئەگەر ئەم نیوەیەی کۆمەڵ بجووڵێ و بێتە ڕیزی خۆپیشاندەران و نارەزایەتییەکان؛ بەهۆی کاریگەریی ژنان لە بزواندنی بەشەکانی دیکەی کۆمەڵگە ناتوانێ بەرهەڵستی ناڕەزایەتییەکان بێتەوە. بۆیە لەلایەک بە کەمیان دەگرێ و لەلایەک بە داردەست و ئامرازیان ناو دەبا و نایەوێ دان بەو ماتەوزە هەراوەی ژنان دابنێ کە بە ئاراستەی گۆڕانکارییەکان ئەویش لە دژی ئایدۆلۆژی و بەرژەوندییەکانی ڕێژیم دەچێتە پێشێ.\nکۆماری ئیسلامی بە سیستمی سیاسی، بە بیانووی دین و شەریعەت، بە قانوون و لە ڕێگەی هەموو کۆت و بەندە کۆمەڵایەتی و دابو نەریتەکانەوە ژنانی سەرکوت کردوە، بەڵام ژنان دەستیان بەر نەداوەتەوە و پێملی ئەو چارەنووسە نەبوون کە ڕێژیم بۆیانی دیاری کردوە. بۆیە بەرتەسکترین دەلاقە و چووکترین دەرفەتەکان دەقۆزنەوە هەتا بوونی خۆیان بسەلمێنن و بڵێن کە چوار دەیە سیاسەتی سەرکوتگەریی ڕێژیم نەیتوانیوە ئەوان لە شوناسی راستەقینەی خۆیان داببڕێ.\nئەوەندە کە ژنان پتر لە بزووتنەوەکەدا بەشدارن، ئایا ئەوەندەش بزووتنەوە ئێعترازییەکانی ئەم دواییانە توانیویەتی گۆڕان لە دۆخی ژنان و لە بزاوتی مافخوازیی ژناندا پێک دێنی؟\nبێگومان بێدەسکەوت نەبوون. ژنان لە ئێران کۆمەڵێک داب و نەریت و یاسا و ڕێسای کۆمەڵگەیان شکاندوە کە ناتەبان لەگەڵ ئەو بەها و بایەخانەی کۆماری ئیسلامی بانگەشیان بۆ دەکا. ئەوەش ئێعتباری زیاتری بە بزووتنەوەی مافخوازیی ژنان بەخشیوە. دیارە ئەگەرچی دەستکەوتەکان زۆر و بارتەقای تێچووەکان نین، بەڵام هەر ئەوەی کە ژنان بەردەوامن لە خەبات و تێکۆشانیان ئەوە پڕستیژێکی دیکەی بە مەوقعییەتی ژنان داوە. لەبیرمان نەچێ کە بەشێکی زۆری وزەی خەباتگیڕیی ژنان لە قۆناغی ئێستای ناڕەزایەتییەکاندا لە خزمەت پرسە گشتییەکاندایە،\nئەمن گومانم نییە کە ئەگەر ژنان هەوڵەکانیان تەنیا بۆ دەستەبەر کردنی مافە تایبەتییەکانی خۆیان بێت، دەسکەوتی زیاتریان دەبێ.\nزۆر جار باس لەوە دەکرێ کە ژنان بەپێی پێویست و بارتەقای ئەم زوڵمەی لێیان دەکرێ و ئەو مافانەی لێیان زەوت کراوە لە مەیدانەکەدا نین؛ ئەم چاوەڕوانییانە چەندە لە جێی خۆیاندان؟ یان بوێریی کچان و ژنانێکی وەک زارا محەممەدی و سپیدە قولیان بۆ دەبێ وەبەر چاو نەیە؟\nکۆماری ئیسلامی بەهۆی دەسەڵاتی سەرکوت و سیستمی دژەژن بوونی مەیدانی خەبات و تێکۆشان بۆ ژنانی زۆر بەرتەسک کردووە، هەروەها تێچووی چالاکیی سیاسی و بەرهەڵست بوونی بۆ ژنان زۆر بردووەتە سەرێ، ئەمە هۆکارێک بووە کە زەبروزەنگەکە بۆ ژنان دوو قات و تەنانەت چەند قات بێ.\nلەبیرمان نەچێ کە کۆمەڵگەی ئێران کۆمەڵگەیەکی سووننەتیشە، کۆماری ئیسلامیش بەردەوام هەوڵی داوە تایبەتمەندییەکانی کۆمەڵگەی نەریتی لە بەرژەوندیی مەرامەکانی خۆی بەکار بێنێ، کە یەک لەوان ئەم کۆت و بەندانەن لە کۆمەڵگەدا بەدژی ژنان هەیە. ئەوانە هەمووی بارگرانیی زیاتر بوون لەبەردەوام بزووتنەوەی مافخوازیی ژناندا. بۆیە ئینساف نییە بەشداریی ژنان، قوربانیدانی ژنان و هەموو ئەو تێچووانەی ژنانی چالاک لەپێناو سەرخستنی بزووتنەوە گشتییەکان و جووڵانەوەی ژناندا دەیدەن بە کەم بگیردرێ. ژنان بۆ شکاندنی تابۆکان و بەرەوپێشچوونی زیاتر پێویستییان بە پاڵپشتی و هاوکاریی چین توێژەکانی تری کۆمەڵگەیە. هەروەها پێویستییەکی دی یەکڕیزی و بەیەکەوە وەدەنگ هاتن و یەکتر داپۆشینی چین و توێژەکانە بۆوەی ناڕەزایەتییەکان ئاکامی بەرهەستتری لێ بکەوێتەوە.\nبۆ وێنە جەنابت ناوی “زارا” و “سپێدە”ی هێنا. ئەم دوو کەسە هیچیان لەسەر چالاکیی تایبەت بە ژنان دەسبەسەر نەکراون و لە سۆنگەی چالاکیی بەرچاویان لە حەوزەی گشتیی ماف و داخوازییەکان گیراون؛ بۆیە دەبێ زۆر بە ڕێزەوە چاویان لێ بکرێ و بەهیند وەربگێرێن کە بە خۆشییەوە واش بووە. زارا و سپێدەکانیش لە هەناوی کۆمەڵگەدا کەم نین، نموونەی ئەو ژنە بوێر و بەجەرگانەمان زۆر دیوە لە ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییانەدا. هەروەها لە نێو ئەو ژنانەدا کە ڕۆڵە و ئازیزەکانیان لەدەست دا، بەڵام بە حەماسەت و بە بوێرییەوە دەرکەوتوون و لەسەر داخوازی ڕۆڵەکانیان کە داخوازی ئەوانیشە سوورن.\nبەڵام کە دروشمەکانیش دەبینین، دەبینین لە نێو خۆپیشاندانەکاندا دروشمی وامان بەر گوێ ناکەوێ کە تەعبیر لە بەشداریی هەراوی ژنان و خواستی ژنان بکا، ئەمەیان بۆ؟\nئەمەیان تایبەتە بە قۆناغی گرینگ و چارەنووسسازی ناڕەزایەتییەکان لە ئێستادا. سەرچاوەی هەموو مەینەتی و هەموو بێمافی و هەموو چارەڕەشییەکانی خەڵک و کۆمەڵگە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامییە. دەی سروشتییە کە لە ئێستادا کە ناڕەزایەتییەکان گشتین و ڕوو لە دەسەڵاتن، هەموو وزە و توانای کۆمەڵگە بەو ئاراستەیەدا بڕوا.\nدەزانین کە ناڕەزایەتییەکان ئێستا لە سۆنگەی قەیرانی ئابووری و کێشە کۆمەڵایەتییەکانی دیکەی پێوەندیدار بە بژیوی خەڵکن، پرسەکانی دیکەی کۆمەڵگەش کاریگەریی خۆیان لەسەر شکڵگرتنی ناڕەزایەتییەکان هەیە. ناڕەزایەتییەکانی ئێستا ئی چین و توێژێکی تایبەتی کۆمەڵ نین کە لە دروشمەکانیاندا بیانناسینەوە. ناڕەزایەتییەکان گشتین و لە هەناوی کۆمەڵگەوە هەڵقوڵیون و هەموو چین و تویژەکان تێیدا بەشدارن، بۆیە دروشمەکانیش گشتین و هەموویان ڕوویان لە دەسەڵات و ڕێژیمە.\nئەگەر بە تایبەتی باس لە کوردستان بکەین، ژنان لە کوردستاندا بە بەراورد لەگەڵ بەشەکانی تری ئێران زیاتر لە چالاکییە ئەدەبی و فەرهەنگی و مەدەنییەکان بەشدارن، هۆکاری دیاربوونی زیاتری ژنان لەم مەیدان و بوارانەدا بۆچی دەگەڕێتەوە؟ ئایا ئەوە تەعبیر لە دۆخی تایبەتیی ژنانی کورد دەکا و هەروەها پەیامێک لەلایەن ئەوانەوە؟\nئەگەر ژنی فارس جارێک قوربانیی ئەو دەسەڵاتە و کولتوور و ئایدۆلۆژییەکەی بێ، ژنی کورد دوو جار، یەک لەڕووی نەتەوەییەوە چونکی کوردە، دوو لە ڕووی ڕەگەزییەوە کە گشتییە. هەم توندوتیژیی دەسەڵات و هەم کاریگەریی نەریتەکانی کۆمەڵگە وەک پێشووتر باسمان کرد وای کردوە کە تێچووی چالاکیی سیاسی بۆ ژنان بە گشتی و بە تایبەت بۆ ژنی کورد لە ئێراندا زۆر قورس بێ، ئەوەش وا دەکا ژنان زیاتر لە حەوزەی چالاکییە مەدەنی، ئەدەبی و فەرهەنگییەکاندا ڕۆڵیان هەبێ کە دیارە هەموو ئەو بوارانەش هەڵگری خەسڵەت و تایبەتمەندیی خەباتی نەتەوەیی و شوناسخوازین.\nچالاکیی سیاسی بەئاشکرا ئەویش لە فۆڕمی ئەندامەتیی حیزبە سیاسییەکان _کە دیارە کەم نین ئەو کچ و ژنانەی لەو ئاست و بوارەشدا بەشدارن_ ژنان و ژیانیان دەخاتە مەوقعییەتی دی هەم لە خێزانەکەیاندا و هەم لە ئەگەری ئاشکرابوونی چالاکییەکانیان. بۆیە لەبەر ئەوەی دەرەتانی ئەم هەڵبژاردنە بۆ ژنان سنووردارە، ئەوان لە کایەکانی دیکەی خەباتی کۆمەڵایەتی و ئەدەبی و مەدەنی و ژینگەپارێزیدا خۆیان دەبیننەوە کە هەر وەک باسم کرد هەڵگری توخم و ڕەگەزەکانی نەتەوەیی و خەباتگێڕی و شوناسخوازین.\nئەگەر ئاکامگیرییەک لەو باسەمان هەتا ئێستا بکەین، دەمەوێ بزانم دەسکەوتی ژنان لەو ساڵانەدا چی بووە؟ هەروەها کۆسپی بەردەم بەرەو پێشچوونی زیاتری بزووتنەوەی ژنان لە ئێران و کوردستان چییە؟\nبە بڕوای من دەسکەوتەکان زۆر نین، چونکە سیاسەت، یاسا و شەریعەتی ئیسلام و لە هەمان کاتدا دابونەریتە باوە دژەژنەکان کۆسپ بوون لە بەردەم بەرەوپێشچوونی زیاتری ژنان لە ئێران و بە تایبەت لە کوردستاندا. پێموایە ژنان کاتێک دەتوانن خاوەن دەسکەوت و مافی ژنانەیان بن ئەگەر ئاڵوگۆڕێک لە کۆمەڵگەی ئێراندا بێتە ئاراوە و لە هەموو بوارە سیاسیی، ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان بەبێ جیاوازی و هەڵاواردنی ڕەگەزی وەک هەر تاکێک بەشداربن.\nبەڵام دیسانیش ناکرێت دیاربوونی ژنان لە جموجۆڵ و چالاکییەکانی ئەم دواییانەدا لەبەرچاو نەگرین، بە تایبەت لە خۆپێشاندان و ناڕەزایەتییەکاندا کە زۆربەی کات پێشەنگ، ڕێکخەر بوون و لەم پێناوەشدا قوربانیان داوە.\nتەنانەت لە خۆپێشاندانەکانی خەزەڵوەری ئەمساڵدا ژنان زۆر ئازایانە دیار و بەرچاو بوون، لە مەیدانەکەدا بوون و بە دروشم و تایبەتمەندیی خۆیانەوە دژی کۆماری ئیسلامی وەستاونەوە و بەڕاگەیەندراوی ڕەسمی داوای دەستلە کارکێشانەوەی رێبەری ڕێژیمیشیان کرد و تێکۆشاون نەریتە دژە ژنەکان تا ڕادەیەک بشکێنن و بیسەلمێنن کە ژنان لە ئێراندا پێیان ناوەتە قۆناغێکی نوێ لە خەبات و تێکۆشان.\nبۆیە دەکرێ ئەمانە سەرجەمیان وەک دەسکەوتێکی گەورە بۆ ژنان بە گشتی و بە تایبەتی ژنی کورد لە ژێر دەسەڵاتێکی دیکتاتۆرو پڕ لە هەڵاواردنی کۆماری ئیسلامی ئێران ببینین.\nڕێکخراوەکانی ژنان، بەتایبەت لە کوردستان لە کوێی بزووتنەوەی ژناندا جێ دەگرن؟ ئەم ڕێکخراوانە لە ئێستادا دەتوانن بەرعۆدەی چ چەشنە ئەرک و بەرپرسایەتییەک بن جیا لەو ڕۆڵەی لە پەنا حیزبە سیاسییەکان دەیبینن و بۆیان دیاری کراوە؟\nئەگەر باس لە ڕێکخراوەکەی خۆمان “یەکیەتی ژنانی دێموکراتی کوردستان” بکەم، بە شانازییەوە دەتوانم بڵێم کە هەر لە سەرەتای دامەزرانیەوە کاریگەریی گەورەی لەسەر گۆڕانکارییەکانی کۆمەڵگە هەبووە.\nبێگومان ڕێکخراوەکانی تری ژنانیش هەر یەک لە جێی خۆیان و بەپێی توانا و زەرفییەتەکانی خۆیان توانیویانە ڕۆڵ و کاریگەرییان لەسەر دۆخی ژنان لە ئێران و بە تایبەت لە کوردستاندا هەبێت، لە ڕێگەی کاری تەشکیلاتی و پێوەندییەکانیان لەگەڵ ژنانی نێوخۆ، هەروها هەوڵەکانیان لە ڕێکخراودا بۆ وشیارکردنەوەی ژنان لە سەر مافەکانیان و یاسا داڕێژراوە دژەژنەکانی کۆماری ئێسلامی ئێران.\nبۆ ئەو مەبەستەش ڕێکخراوەکانی ژنانی کوردستانی ئێران بۆ گشتگیربوونی کارەکان و زیاتر یەکدەنگ بوونیان سەبارەت بە ڕووداو و پیشهاتەکان، ناوەندێکیان پێک هێناوە و تێکۆشاون بە یەکەوە لە ڕێگەی یەکخستنی گوتار و پەیامەکانیان، وەڕێخستنی کەمپەین و بەڕێوەبردنی سیمینار و گردبوونەوە و ناڕەزایەتی دەربڕین کاریگەریی زیاتریان هەبێت.\nبەڵام ڕاستیەکی تاڵ هەیە کە ناتوانم بیشارمەوە و باسی نەکەم، ئەویش دووربوونمان لە مەیدانی ئەسڵی خەباتەکەمان، تا ڕادەیەکی زۆر ڕێگر بووە لە بەرەوپێشچوونی کارەکانمان.\nبۆچی هەتا ئێستا هەڵوێستی یەکیەتیی ژنان بەنیسبەت هەڵبژاردنەکانی مەجلیس ڕوون نییە، لە حاڵێکدا کەمتر لە مانگ و نیوێکی بۆ هەڵبژاردنەکان ماوە و لە کاتێکدا بەشداری و بەشداری نەبوونی ژنانیش لە هەڵبژاردنەکاندا چارەنووس سازە؟\nهەڵبژاردنەکان لە چوار دەیەی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامیدا و بە گشتی مەجلیس هەتا ئێستا قەت لە بەرژەوەندیی ژنان نەبوون و مەجلیس قەت شوێنێک نەبووە بۆ بەرجەستەکردنەوەی ویست و ماف و داواکانی ژنان. بۆیە ڕوانگە و ڕوانینی ئێمە بۆ هەڵبژاردنەکان ڕوونە و لامان وایە ئەگەچی لە کۆماری ئیسلامیدا مافەکانی ژنان بەر لە هەموو شتێک بە “قانوون” پێشێل کراون و مەجلیس شوێنی گۆڕین و دانانی قانوونە، بەڵام لە پێکهاتەی کۆماری ئیسلامیدا مەجلیس نە ئەو پێگەیەی هەیە و نە ئەوانەش کە ڕێیان دەکەوێتە مەجلیس لەو کەسانەن باوەڕیان بەو مافانە هەبێ.\nبەو حاڵەش قسە و پەیامی خۆمان هەیە و لە چواچێوەی ناوەندی ژنانی ڕۆژهەڵاتدا و بەمزووانە هەڵوێستی خۆمان ڕادەگەیەنین.\nسپاس بۆ ئەوەی کاتت دانا بۆ ئەم وتووێژە


چیرۆکی مەیدانی دوازدە سوارە ٦\nتاریخ ایجاد در یکشنبه, 16 ارديبهشت 1397 17:52\nکەسیان لە پەیکانەکە دانەبەزی. من چوومە پێش و وتم فەرموون. داوای کارتی پێناسەیان دەکرد. لەو کاتەدا چاوم لەو هاوڕێمانە بوو کە زۆر دەترسا و پێم وابوو لەوانەیە لە ترسدا هەڵبێت و ئێمەیش تووشی کێشە بین. کارتی پێناسەکەم نیشان دا و بە وردی سەیریان کرد.\nدەبوو بچینەوە بۆ ماڵەوە دیسان. ماندوو بووین. جنێومان دەدا لە داخ ئەوان. بەڕێکەوتین بەرەو مەیدانی دوازدە سوارە. کە گەشتینە ئەوێ، پەیکانێکی سپی هات. پێنج کەسی قەڵەوی تیابوو.\nیەکێک لە هاوڕێکانمان کتێبێکی کوردی پێبوو کە قاچاخ بوو. مەترسی ئەوە بوو کە لەبەر کتێبەکە بیگرن. کاتژمێر لە دەوری سێ بوو. ئێمەش دیسان لەو مەیدانە تووشی کێشە بووین. پێم سەیر بوو، باشە خۆ ئێمە لەناو شارین، خۆ پادگان نییە کە ئەو هەمووە هێزی سەربازی جۆراوجۆری تێدایە، بەڕاستی جەوێکی ناخۆش بوو کە بەردەوام هەست بکەی لە وڵاتی خۆت وەک نامۆ سەیرت دەکرێت.\nکتوپڕ فڕۆکەی سەدام هات و بۆمبێکی دا لە ماڵەکەمان. هەموو دونیا لەبەر چاوم بوو بە تۆز. ئاگام لە هیچ نەما. کتوپڕ خوشکی گەورەم ئامینێ باوەشی پێدا کردم و بردمیە ژێر زەوینەکەی ماڵ میمکم.\nبۆمبەکە سێ مامۆستا و دایک و باوکی کاک شوکرەی شەهید کرد. ماڵەکەمان یەکسەر ڕووخا و هیچی نەما. کەسمان لە ماڵ نەبووین ئەگینا تیادەچووین و لە دەستی شەڕ نجاتمان دەبوو!\nپێنج کەس بوون کە هیچیان کورد نەبوون. سەر بە ئیتلاعات بوون. هەموویان قەڵەو بوون. کەسیان قسەی نەدەکرد، تەنیا چاویان دەگێڕا بەئێمەدا.\nنازانم بۆ ئەو شەوە هێندە ئاڵۆز و ناخۆش بوو. بۆ ژیان خۆی چییە کە بەو ڕادە تووشی سەرئێشەت بکات. تاوانی ئێمە چیبوو کە نەماندەتوانی بگەینە ماڵی خۆمان؟


هەندێک سەرنجی ڕەخنەیی دەربارەی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ - azadbun\nهەندێک سەرنجی ڕەخنەیی دەربارەی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ\nنووسین: هاوڕێ عەبدوڵا و نیما لوقمان\nلە کایەی هونەریی ئێمەدا، زۆر جار هونەرمەندان و دەرهێنەران و ئەوانەی خەریکی کاری هونەرین، باسی ئەوە دەکەن کەرەستە و ماتریالی بەردەستیان سنووردارن و تەکنیکی پێشکەوتوویان نییە، یان بینەر نییە، یانیش شوێنی نمایشی باش نییە و بازاڕێکیش نییە بۆ ئەوەی هونەر خۆی بژێنێت… زۆرینە بەو حەقیقەتی سنووردارێتی و کەموکوڕییانە دەزانین، بەڵام کێشە و گرفتەکانی ناو کایەی هونەریی ئێمە تەنیا ئەو سنووردارێتی و کەموکوڕییانە نین. سەرەکیترین کێشەیەک کە لە کایەی هونەریی ئێمەدا بوونی هەیە، کێشەی فۆرمی هونەرییە، فۆرم مەبەست لە شکڵ و شێوەی کارێکی هونەری نییە، بەڵکوو فۆرمی هونەری مەبەست لەو خوڵقاندنەیە کە هونەرمەند لە کارێکی هونەریدا بەرجەستەی دەکات. لە هونەردا خوڵقاندن جیایە لە دروستکردن. دروستکردن سەر بە پانتایی تەکنیکە و خولانەوەیە لەناو بازنەی تەکنیکدا و کاری تەکنیکی لێ دەکەوێتەوە. تەکنیک پانتاییەکی ئاگایانەیە و وەک ئیمکانێک بەردەستە بۆ هەموو کەسێک و دەشێت هەموو کەسێک لە ڕێی پرۆسەی فێربوونەوە، تەکنیک فێر بێت و کاری تەکنیکی دروست بکات. بەڵام خوڵقاندن لە هونەردا تەنیا لە ڕێی پرۆسەی فێربوونی تەکنیکییەوە ناخوڵقێت. بۆ خوڵقاندنی فۆرمی هونەری، تەکنیک وەک پانتاییەکی ئاگایانە و ئیمکانێکی بەردەست، زەروورییە. فۆرم لە ڕێی بیرکردنەوەوە دروست نابێت، بە لای مەسعود فەراسەتییەوە فۆرم لە پانتایی نائاگاییەوە بەرەو ئاگایی دێت و هونەرمەند لە ڕێی تەکنیکەوە هەوڵی بەرجەستەکردنی دەدات. فۆرم بیری لێ ناکرێتەوە، بیرکردنەوە لەناو هونەردا سەر بە پانتایی تەکنیکە، سەر بەو کاتەیە کە هونەرمەند دەیەوێت ئەو فۆرمە بەرجەستە بکات کە لەپڕدا بەرەو ئاگایی ئەو هاتووە. گەر سەرەکیترین کێشەی کایەی هونەریی ئێمە، فۆرمی هونەری بێت، ئەمە مانای ئەوە نییە لەناو هونەردا کێشەی تەکنیکیمان نەبێت. زۆر جار بەر بەو کڵێشەیە دەکەوین کە دەوترێت تەکنیکی پێشکەوتوومان نییە، لە ڕاستیدا لەم دەربڕینەدا تەکنیک وەک کەرەستە و ماتریال دانراوە، لە کاتێکدا تەکنیک ماتریال نییە، بەڵکوو شێوازی بەکارهێنانی ماتریالە. وەک لەسەرەوەش وتمان تەکنیک ئیماکنێکە و دەشێت لە ڕێی پرۆسەی فێربوونەوە هەموو کەس بتوانێت فێر بێت. سنووردارێتی و کەموکوڕییە ماتریالی و کەرەستەییەکان، گرفتی گەورەن لەبەردەم پرۆسە تەکنیکییەکاندا. بەڵام ئەو کێشە تەکنیکییانەی لە کایەی هونەریی ئێمەدا دەگوزەرێن، زۆر جار پەیوەندییان بە خودی کەم‌شارەزایی و فێرنەبوونی تەکنیکییەوە هەیە. کێشەی تەکنیکی و کەم‌شارەزایی تەکنیکی لە فیلم و شانۆ و شێوەکاریدا بە ڕوونی دەبینرێن. ڕەنگە بینەرێکی ئاسایی و زۆر سەرەتاییش لەو پەیکەرانەدا هەستی پێ بکات کە لەم ساڵانەدا لە کۆمەڵگای ئێمەدا دروست کراون. چونکە لە پەیکەرسازیدا گرفتی تەکنیکی، زۆر زەقتر دەردەکەوێت. سەرەڕای ئەو ماتریال و کەرەستە لەبارانەی ئەمڕۆ بۆ دروستکردنی پەیکەر لەبەردەستن، کەچی ئەو ئیمکانە تەکنیکییانەی بۆ دروستکردنی ئەو پەیکەرانە بەکار دەهێنرێن، نەک هەر زۆر سەرەتایی و خراپن، بەڵکوو فەزاحەتن. گەر سەیری ئەو پەیکەرانە بکەین کە لە چوار بۆ پێنج سەدەی ڕابردوودا لە ئەوروپادا بەرهەم هێنراون، سەرەڕای ئەو ماتریالە سنووردارانەی بەردەستیان، کەچی دەبینین ئاستێکی تەکنیکیی زۆر ورد و بەرزیان تێدا بەکار هێناوە. تەنانەت ئەو پەیکەر و ڕووکارە ڕووهەڵتۆقیوانەی سەردەمی میسری کۆن و فیرعەونەکان، زۆر زیاتر لەو پەیکەرانەی کە لە کۆمەڵگای ئێمە دروست کراون، وردەکاری و شارەزاییان تێدا بەکار هێنراوە، لە کاتێکدا ئێستا ئیمکانی ماتریالی و تەکنیکی، زۆر زیاتر لەبەردەستن. کەوایە لێرە کێشەکانی کایەی هونەر تەنیا پەیوەست نین بە سنووردارێتی و کەموکوڕییە ماتریالییەکانەوە، لە دوای فۆرمەوە، شارەزایی تەکنیکیش کێشەیەکی گەورەیە لەبەردەم هونەردا. لە فیلم و شانۆشدا ڕووبەڕووی کێشەی فۆرم و تەکنیک دەبینەوە. زۆر جار پێویست ناکات بینەرێکی زۆر ورد و قووڵ بیت بۆ ئەوەی کێشە تەکنیکییە زەقەکان ببینیت. ڕەنگە بۆ هەمووان ئەوە ڕوون بێت، فیلم جیاواز لە هونەرەکانی تر ئیمکانێتێکی زۆرتری دەوێت، بەڵام لە هونەردا هیچکات خراپی و کەموکوڕیی فیلمێک بە بیانوی کەمی بودجە و ئیمکانێتەوە پاساو نادرێت. لە مێژووی سینەمادا زۆر فیلم هەن بە ئیمکانێتێکی سنووردارەوە بوونەتە یەکێک لە باشترین فیلمەکانی مێژوو. ئەو فیلمانە بۆیە توانیویانە سەرکەوتوو بن، لەبەر ئەوەی فۆرمیان بەرهەم هێناوە. عەباسی کیاڕۆستەمی وەک دەرهێنەرێک نموونەیەکی زەقی ئەمەیە. دەرهێنەر دەبێت ڕاستگۆ بێت لەگەڵ ئەو فۆرمەی کە دەیەوێت بەرجەستەی بکات، ئیدی یان وەک ئەوە بەرجەستەی دەکات کە پێویستە، یانیش بە هۆی نەڕەخسانی ئیمکانێتەوە بەرجەستەی ناکات. ئەوە فۆرمە تەحەکووم بەوەوە دەکات فیلمێک لە ڕێی کورتەفیلمەوە بەرجەستە بکرێت، یان لە ڕێی فیلمێکی درێژەوە. بەڵام هەندێک جار لای ئێمە دەرهێنەر دەڵێت بیرۆکەکەم هیی فیلمێکی درێژ بوو، بەڵام بە هۆی بێئیمکانێتی و کەمی بودجەوە فیلمەکەم کردووە بە کورتەفیلم. ئەوە فۆرمە دەرهێنەر ناچار دەکات لە ڕێی تەکنیکەوە گێڕانەوەکەی بە کورتەفیلم بەرجەستە بکات، نەک ناچارەکیی ئیمکانی و ماتریالی. لە سینەمادا ئەمە کێشەیەکی گەورەیە. ئەم سەرنجانە دەربارەی فۆرم و ماتریال و تەکنیک، ئاوڕدانەوەیەکی کورت بوون دەربارەی کێشەکانی کایەی هونەریی ئێمە.\nشانۆی “دوا ڕۆژەکانی بابلۆ” لە دەرهێنانی شوان کەریمە و نزیکەی دوو مانگە بەردەوامە لە نمایش. سەرەتای نمایش بە خەوێکی بابلۆ دەست پێ دەکات و لە خەوەکەدا بابلۆ لەگەڵ تیپێکی موزیکدا کە لە پێنج گەنج پێک هاتوون، گۆرانییەک دەچڕێت. دواتر بابلۆ لە خەوەکە بێدار دەبێتەوە و نمایش بەردەوام دەبێت. لە سەرەتادا لە زاری ئەو موزیکژەنانەی کە هاتوونەتە خەونی بابلۆوە، چیرۆکی بابلۆ وەها دەگاتە بەردەنگەکان: “بیست و نۆ ساڵ لەمەوبەر باندێکی موزیک کە لە کۆمەڵێک گەنج پێک هاتبوون، پڕۆژە و خەونی کۆنسێرتێکیان هەبووە. ئەو ئێوارەیەی کە بۆ کۆنسێرتەکە دیاری کرابوو هەمووان لەوێ بوونە و بینەرانیش ئامادە بوونە، تەنیا هونەرمەندەکە ئامادە نەبووە.” ئەو هونەرمەندەی ناچێت بۆ ئێوارەکۆنسێرتەکە و ئامادە نابێت، بابلۆیە. نەچوونی بابلۆ لە گێڕانەوەی یەکەمدا وا دەگات بە بەردەنگەکان، بابلۆ خۆی نەچووە و ئەم نەچوونەشی لەژێر فشاری باوکیدا بووە. هەر لەم گێڕانەوەیەدا ئەوە دەگات بە بەردەنگەکان، بابلۆ کوڕی بازرگان و سەرمایەدارێکی گەورەی شارە. چیرۆکەکە لە گێڕانەوەی یەکەمدا بەم جۆرە دەردەکەوێت: بابلۆ لە گەنجیدا هونەرمەند بووە، بەڵام بەرژەوەندی و دونیای بازرگانی و سەرمایەداری، بابلۆیان لە دونیای هونەری دابڕاندووە. ئەم دابڕانە لای بابلۆ، تەنیا دابڕانێک نییە لە دونیای هونەری، بەڵکوو دابڕانێکی ویژدانی و ئینسانیشە. دابڕانی بابلۆ لە دونیای هونەر و تێکەڵبوونی تەواوەتی بە دونیای سەرمایە و پارە، وا دەکات بابلۆ لە ڕەفتار و مامەڵەیەدا بێویژدان بێت و ڕەچاوی کۆمەڵێک پرەنسیپی مرۆیی نەکات. هەر لەم گێڕانەوەیەدا ئەوە دەردەکەوێت، دوایی تێپەڕینی ئەو بیست و نۆ ساڵە، بابلۆ خاوەنی خێزانێکە و پێک هاتوون لە هاوژینەکەی و کچەکەی، خزمەتکارێکی کچ و خزمەتکارێکی پیاویشی هەیە. بازرگانە و خاوەنی سەرمایەی خۆیەتی و دەشیەوێت ببێت بە ئەندام‌پەرلەمان بۆ ئەوەی بتوانێت زامنی مانەوە و بەردەوامبوونی سەرمایەکەی بکات. شوێنی نمایش و ڕووداوەکانی شانۆکە، هۆڵی میوانیی ماڵی بابلۆیە. بە درێژایی نمایش، بینەری ئەو کێشمەکێش و ڕووداوانەین کە ڕووبەڕووی ژیانی بابلۆ دەبنەوە. بابلۆ نایەوێت کچەکەی هاوسەرگیریی لەگەڵ هەژارێک یان کەسێکی ئاساییدا بکات، کچەکەشی ئۆسکاری شۆفێری خۆش دەوێت و لە ڕێی ئەو پلانەوە کە لارای خزمەتکاریان بۆی دادەڕێژێت، بە درۆ باوکی دەڵێت لێی سکپڕە و خۆشی دەوێت. بابلۆش دوو هەفتە لەوەپێش ئۆسکاری شۆفێری لە کارەکەی دەرکردووە و لەسەر کار نەماوە. بابلۆ بۆ ئەوەی ئەمە نەبێتە ئابڕووچوونێک بۆی و کاریگەریی نەخاتە سەر هەڵبژاردنی وەک ئەندام‌پەرلەمان، هەوڵی پینەوپەڕۆکردنی ئەم ڕووداوە دەدات. پێش ئەوەشی کچەکەی پێی بڵێت سکپڕە، یەکێک لە کارمەندەکانی کۆمپانیاکەی لە ڕێی هەندێک فشارەوە داوای زیادکردنی مووچەکەی لێ دەکات، و بڕێکی زۆری پارەی کۆمپانیاکەشی بردووە. خودی ئەم کارمەندەش بۆیە ئەمە دەکات و داوای زیادکردنی مووچەکەی دەکات، ویستی هاوسەرگیریی هەیە لەگەڵ کچی پیاوێکی دەوڵەمەنددا. دواتر دەردەکەوێت ئەو کچەش کە کارمەندەکە دەیەوێت هاوسەرگیری لەگەڵ بکات، بۆ ڕازیکردنی ئەو، خۆی وەک کچی بابلۆ ناساندووە. بابلۆ لە ڕێی فێڵ و میکانیزمی خۆیەوە، سانی کارمەند ناچار دەکات لەگەڵ سەمای کچیدا هاوسەرگیری بکات بۆ ئەوەی پینەوپەڕۆی سکپڕیی کچەکەی بکات و ئابڕووی نەچێت. دواتر ئەم پلانەی بابلۆ بە ڕێکەوتنی سەما و سان هەڵدەوەشێتەوە. ئەو کچەشی کە ناوی دەریایە و خۆی وەک کچی بابلۆ ناساندووە، دواتر دەردەکەوێت هەر بە ڕاستی کچی بابلۆیە و لەو خزمەتکارەی پێشوویان بوویەتی کە بە گەنجی خزمەتکاریی ماڵیانی کردووە. لە پەردەی یەکەمی (لە گێڕانەوەی یەکەمی) شانۆکەدا لە ژیانی واقیعی و دەوروبەری بابلۆدا، ئەم کەسانە بوونیان هەیە: ماریای هاوسەری، دوو کچەکەی، ئەو خزمەتکارەی پێشووتر ماشوقی بابلۆ بووە، شۆفێر و کارمەندەکەی، لارا و لالۆی خزمەتکارەکانی ماڵەوەی، لە کۆتاییەکانیشدا سێ کەس وەک کارمەندی نەخۆشخانەی دەروونی، دێنە ناو نمایشەکەوە. ئەمانە ئەو کەسانەن وەک کەسانی واقیعیی ناو نمایشەکە دەردەکەون. تیپێکی موزیکیش کە پێک هاتوون لە پێنج کەس لە نمایشەکەدا ئامادەگییان هەیە. بەڵام ئامادەگیی ئەوان، ئامادەگییەکی واقیعی نییە، بەڵکوو ئامادەگییەکی خەیاڵییە و لە خەیاڵ و مێشکی بابلۆدا ئامادەگییان هەیە. ئەم تیپە موزیکییە کەسەکانی دەوروبەری بابلۆ نایانبینن و گوێبیستی دەنگیان نابن. لە شاردا ئەوەش بڵاو بووەتەوە بابلۆ شێت بووە و لەگەڵ خۆیدا دەدوێت، چونکە لە هەر ڕەفتار و مامەڵەیەکی نەشیاو و بەرژەوەندیخوازانەی بابلۆدا، ئەم تیپە موزیکییە وەک ویژادنێکی ئەخلاقی دێنەوە بەردەم بابلۆ و فشاری ئەوەی دەخەنە سەر، ڕەفتار و مامەڵەی نەشیاو نەکات و لەبەر بەرژەوەندی و تەماحی خۆی، یاری بە چارەنووسی مرۆڤەکانی دەروربەری نەکات. ئیگۆی بابلۆ دەکەوێتە نێوان کێشمەکێشی کۆمەڵێک پاڵنەر و ویژدانی ئەخلاقییەوە. دونیای سەرمایە و پارە و بەرژەوەندی، وەک پاڵنەرگەلێکی بەهێز پاشەکشێیان بە ڕۆحیەتی هونەرییانەی بابلۆ کردووە. لەناو ئەو کێشمەکێشانەدا کە ڕووبەڕووی بابلۆ دەبنەوە، بابلۆ دەیەوێت لە ڕێگەی هێزی پارەوە کێشەکان چارە بکات و پێ دەنێت بەسەر پرەنسیپە مرۆییەکاندا. ئەو تیپە موزیکییە (کە وا دەردەکەوێت لە گەنجیدا و لەو ساتانەدا کە بابلۆ لەناو دونیای هونەردا بووە، بەشێک بووبێت لەوان.) وەک ویژدانێکی ئەخلاقی و مرۆیی دێنەوە ناو ژیانی بابلۆ و دادگایی بابلۆ دەکەن لەو کار و ڕەفتارە بەرژەوەندیخواز و نامرۆییانەی ئەنجامی دەدات. بابلۆ بڕێک جار دەکەوێتە ژێر کاریگەریی فشارەکانی ئەو ویژدانە ئەخلاقیییەوە و زۆر جاریش دەیەوێت بۆیان بسەلمێنێت ئەو دەتوانێت هەموو کێشە و گرفتەکانی ژیانی لە ڕێی هێزی پارەوە چارە بکات. بابلۆ دابڕاوە لە دونیای هونەر، بەڵام جار جاریش لە ڕێی گۆرانی و موزیکەوە دەگەڕێتەوە ناو دونیا هونەرییە لەدەستچووەکەی.\nکاتێک نمایشی پەردەی یەکەم تەواو دەبێت، ستەیج تاریک دەبێت و پاش کەمێک لە گۆشەی لای ڕاستەوە، بابلۆ دەردەکەوێت. کاتێک بابلۆ دەردەکەوێت نە بە جلوبەرگی ماڵەوەیە و نە بە چاکەت و پانتۆڵی فەرمییەوەیە، بەڵکوو بە جلێکی سپی و بە قۆڵبەستراوییەوە دەردەکەوێت. لەگەڵ دەرکەوتنەکەیدا لەبەرخۆیەوە دەست دەکات بە قسەکردن و باسی ئەوە دەکات کە بۆ ئەوەندە تەنیایە، دەیەوێت کەسێک گوێی لێ بگرێت، پاشان دەڵێت من ناکەوم، بەس خۆتان سەرقاڵی من بکەن. پاش ئەوەی بابلۆ کۆمەڵێک قسە دەکات، ستافێکی پزیشکی بە جلوبەرگی پزیشکی و پەرستارییەوە دێنە سەر ستەیج. ئەو ستافەی کە دێنە سەر سەتیج، هەمان ئەو کەسانەن کە لە پەردەی یەکەمدا لە ژیانی بابلۆ و دەوروبەری بابلۆدا بوون: واتا هاوسەری بابلۆ، دۆستە کۆنەکەی، دوو کچەکەی، شۆفێر و کارمەند و خزمەتکارەکانی، و ئەو سێ کەسەش کە وەک ستافێکی پزیشکیی دەروونی لە پەردەی یەکەمدا دەردەکەون. هەر زوو بینەر تێدەگات لە بەردەم فەزایەکی تردایە کە جیاوازە لەو فەزایەی کە لە پەردەی یەکەمدا بینیویەتی. لە ڕێی جلوبەرگی بابلۆ و ستافە پزیشیکییەکەوە، هەروەها شێوەی ئاخافتنیان، لەوە تێدەگەین ستەیج لە ماڵی بابلۆوە بووە بە نەخۆشخانەی دەروونی و بابلۆش نەخۆشێکی دەروونییە و ئەو کەسانەش کە لە پەردەی یەکەمدا وەک کەسانی دەوروبەری ژیانی بابلۆ دەردەکەوتن، دکتۆر و پەرستاری ئەو نەخۆشخانە دەروونییەن. پاشان تێدەگەین ستافە پزیشکییەکە دەیانەوێت ئەو حەقیقەتە بە بابلۆ بڵێن کە ئەو لەناو وەهمدایە و بازرگان نییە و لە نەخۆشخانەی دەروونییە. دوای تاووتوێکرنی ئەو پرسە بە زۆرینەی دەنگ، بڕیار دەدەن ڕاستییەکە بابلۆ بڵێن و بیری بێننەوە کە چیی ڕووی داوە. لەگەڵ بابلۆ دەدوێن و هەوڵ دەدەن بیری بێننەوە چیی ڕووی داوە و لە ڕاستیدا خودی بابلۆ خۆی کێ بووە. دەڵێن: “بابلۆ هونەرمەندێکی ئەم شارەیە، ناڕەزایەتی و برسێتی دەیباتە ناو خۆپیشاندانێکەوە”، لە کاتی وتنی ئەمەدا بابلۆ نکۆڵی دەکات و دەڵێت نانا من خۆم بۆ خولی پەرلەمانی داهاتوو هەڵبژاردووە. دەیانەوێت بیری بێننەوە کە چیی ڕووی داوە لە ڕۆژی خۆپیشاندانەکەدا، پێی دەڵێن تەقەیان لێتان کرد، دواتر چیی ڕووی دا، بابلۆ بە هاوارەوە دەڵێت داریان کێشا بەسەرمدا. ستافە پزیشکییەکە پێی دەڵێن “بەپێی ئەم ڕاپۆرتەی لەبەردەستمانە، لەسەر شەقامێک کەوتوویت و برینێک لەسەرت دابووە. ئەمبوڵانسێک تۆی هێناوە بۆ ئێرە، لەو ڕۆژەوە تۆ لێرەیت، بەڵام بوویت بە کەسێکی تر.” لە کاتی وتنی ئەم ڕاستییانەدا، بابلۆ بەردەوام نکۆڵی لەوە دەکات کە هونەرمەندێکی هەژار بووە، دەڵێت کە بازرگان و دەوڵەمەندە و ئەمانە تەماحیان بڕیوەتە سەروەتەکەی و ئەمە پلانێکە بۆ ئەوەی دەستیان بە سەروەتەکەی بگات. یەکێک لە کارمەندەکانی ستافە پزیشکییەکە پێی دەڵێت “ئەمانە هەموو کارمەندن لێرە، تۆ لە جیهانەکەی خۆتدا کردووتن بە کەسوکار و خزمەتکاری خۆت.” لە پەردەی دووەمدا لەوە تێدەگەین ئەو گێڕانەوەیەی کە لە پەردەی یەکەمدا گوێبیستی بووین: “بابلۆ بیست و نۆ ساڵ لەمەوپێش بە هۆی فشاری باوکییەوە ناچێت بۆ ئەو ئێوارەکۆنسێرتەی کە سازکرابوو، هەر ئەمەش وا دەکات دونیای هونەر جێ بێڵێت و بە تەواوی بەرەو دونیای سەرمایە و بازرگانی بڕوات.” واقیعێکی ڕاستەقینە نییە و دروستکراوی خەیاڵاتی بابلۆ بووە. بابلۆ سەرمایەدار و بازرگان نەبووە و بە هۆی بەرژەوەندی و دونیای سەرمایە و بازرگانییەوە، دونیای هونەری جێ نەهێشتبوو. بیست و نۆ ساڵ لەمەوپێش بابلۆ بە هۆی بەشداریکردن لە خۆپیشانداندا، نەچووبوو بۆ ئەو کۆنسێرتەی کە ساز کرابوو. لە خۆپیشاندانەکەشدا بابلۆ زەڕبەیەک بەر سەری دەکەوێت و تووشی جۆرە نەخۆشییەکی وەک دەروونپەشێوی (سایکۆسیس) دەبێت، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی لە دونیای هونەر داببڕێت. “دەروونپەشێوی (سایکۆسیس)، ئەم چەمکە لە سایکۆپاتۆلۆژیا (دەروونناسیی نەخۆشی)دا بە مانای تێکچوون و پشێوییەکی قووڵ دێت، تێکچوونێک کە دەکەوێتە پەیوەندیی نێوان شوناسی کەسەکە و واقیعە دەرەکییەکەوە. دەروونپەشێوی (سایکۆسیس)، چەند جۆرێکی جیاوازی لێ دەبێتەوە: پارانۆیا، شیزۆفرینیا، شەیداسەری یان مانیا (Mania)، و مالیخۆلیا. لە نەریتی فرۆیدیدا، دەروونپەشێوی (سایکۆسیس) بریتییە لەوەی تاکەکەس لەژێر فشاری چاوەڕوانییەکانی پاڵنەرەکەی خۆیدا واز لە واقیع دێنێت و بە شێوەی تایبەتیی خۆی لە ڕێگەی وڕێنەوە سەرلەنوێ واقیع درووستدەکاتەوە.” لێرەدا تەنیا ویستمان وێنەیەکی گشتیی شانۆکە بخەینە ڕوو، ناکرێت وردەکاریی کۆی چیرۆکی شانۆکە باس بکەین، بۆیە ئەو سەرنجە ڕەخنەییانەی دەخرێنە ڕوو، بۆ کەسانێک زیاتر ڕوونن و لێی تێدەگەن کە شانۆکەیان بینیبێت.\nقورسترین ژانری هونەری بۆ ئیشکردن، ژانری کۆمیدیایە. تێهەڵکێشکردنی کۆمیدی و تراژیدی لە یەک بەرهەمی هونەریدا، ئەرکی کۆمیدیا زۆر قورستر دەکات. کۆمیدیا دەیەوێت چیی بڵێت و چیمان نیشان بدات؟ کۆمیدیا چی شتێک و چ ڕووداوێک و چ کەسانێک دەکاتە بابەتی کۆمیدیی خۆی؟ بۆچی دەیەوێت بەردەنگەکانی پێبکەنن؟ کۆمیدیا دەیەوێت چی لە لای بەردەنگەکانی ببزووێنێت؟ کۆمیدیا دەبێت چ شتێک لە لای بەردەنگەکان جێ بێڵێت؟ ئەمانە پرسیارگەلێکی جەوهەرین و دەبێت هەموو دەرهێنەرێک بەر لەوەی خەریکی کارێکی کۆمیدی بێت، ئەم پرسیارانە ئاراستەی خۆی بکات. “لە بەرانبەر [تراژیدیادا]، کۆمیدیا وێنای تێڕوانینی دژەپاڵەوانانە بەرانبەر بە ناکامییەکانی ژیان، دەکێشێت. لە لیسیستراتای ئەرستۆفانیسەوە تا دیکتاتۆری گەورەی چارلی چاپلین و لەویشەوە تاکوو فەهرەنهایتی 11/9ـی مایکڵ مۆر، کۆمیدیا بە تەوس و گاڵتەوە لە شەڕخوازی و ڕێزگرتنی کوێرانەی دەسەڵاتی، ڕوانیوە.” بەدەر لەوەی لە سینەمای چارلی چاپلیندا ڕەهەندی تراژیدی ئامادەیی هەیە، کاتێکیش تەماشای کۆمیدیای چارلی چاپلین دەکەین، بە هەژاری و داماویی چارلی چاپلین پێناکەنین، کۆمیدیای چاپلین بەرانبەر بە چینەکانی سەرەوەی کۆمەڵگایە، تەوس و گاڵتەی چاپلین بەرانبەر بەو نەزمانەیە کە چینەکانی خوارەوە دەچەوسێننەوە و ژیانیان لە قاڵب دەدەن. کۆمیدیای چاپلین ڕەخنەگرتنێکی جیددییە لە جەنگ، لە دیکتاتۆری، لە دەسەڵاتی پۆلیس و کەشی بۆروژایانه… لەپاڵ نیشاندانی دیوە تراژیدیاکانی ژیانەوە، چاپلین کەشی بۆرژوایانەی چینەکانی سەرەوە تێک دەدات، گاڵتە بە پۆلیس و نەزمی کارگەکان دەکات. لە “دیکتاتۆری گەورە”دا، لەپاڵ نیشاندانی هەلومەرجی دژواری مرۆڤ لەناو جەنگدا، لە ڕێی کۆمیدیاوە بە تەوس و گاڵتەوە وێنەی شێتانەی گەورەترین دیکتاتۆری سەدەی بیستمان نیشان دەدات. لە ڕێی کۆمیدیاوە چاپلین هەیبەت و سامی گەورەترین دیکتاتۆر دەکاتە بابەتی گاڵتە و تەوس. لێرەوەیە هێزی گەورەی کۆمیدیامان لە بەرانبەر دیکتاتۆرییەت و هەموو نەزمێکی چەوسێنەرانەی تردا بۆ دەردەکەوێت. ئیشی کۆمیدیا دروستکردنی پێکەنینی ڕووت نییە لای بینەر، هەمیشە لە ناواخنی کۆمیدیای جیددیدا، ڕەخنەی جیددیش بوونی هەیە. ئەم تێگەیشتنانە تەنیا بۆ کۆمیدیای ناو سینەما ڕاست نین، لە شانۆشدا پێویستە دەرهێنەر بزانێت بابەتی کۆمیدیاکەی چییە و چۆن کۆمیدیا وەک ڕەخنەیەکی کاریگەر ڕووبەڕووی نەزمە چەوسێنەرە جۆربەرجۆرەکان دەکاتەوە. لە شانۆی “دوا ڕۆژەکانی بابلۆ”دا، لە چەندین شوێندا بەر بە دەربڕین و دیمەنی سووکایەتیئامێز دەکەوین بەرانبەر بە چینە هەژارەکەی خوارەوەی کۆمەڵگا، تا ئەو ڕادەیەی دەربڕین هەیە سەر دەکێشێت بۆ فاشیزم. لێرەدا تەنیا سێ نموونە دەهێنینەوە. لە یەکێک لە دیمەنەکاندا بابلۆ ڕوو دەکاتە موزیکژەنەکان و پێیان دەڵێت: “پێتان خۆشە ببینن سەرمایەدارێکی گەورە بکەوێت، ئێوەی چینە نەبووەکان، ئەو چینەی کە دڵتان پڕە لە ڕق و چاوتان پڕە لە ئیرەیی، ئێوە بەس بۆ ئەوە دەژین تا ئێمە بەزەییمان پێتان بێتەوە. بێهێز و بێدەسەڵاتن، ئێوە بەس ئیشتان ئەوەیە نوکتە دروست بکەن بۆ ئەوەی ئێمە پێبکەنین.” لەم پەرەگرافەی سەرەوە کە وەک نموونە هێناومانەتەوە، بە ڕوونی دیارە چینە نەبووەکان بە سووک دەبینرێن و وەک چینێکی ناچیز و بێدەسەڵات و ناپێویست دادەنرێن. ئەم جیاکارییەی نێوان ئێمەیەکی خاوەن دەسەڵات و هێز، لەگەڵ ئێوەیەکی بێدەسەڵات و بێهێز، ئێمەیەک کە خاوەنی هەموو شتێکە و ئێوەیەک کە خاوەنی هیچ نییە و تەنیا ئیشی دروستکردنی نوکتەیە، جیاکاری و دابەشکارییەکی فاشیستیانەیە. چونکە لە هەموو فاشیزمێکدا ئەم دابەشکارییە هەیە و هەمیشە ئێمەیەک هەیە کە خاوەنی دەسەڵات و هێزە و ئەوێکی تری ناچیز و ناپێویست و زیادەش بوونی هەیە. بابلۆ دەیەوێت کچەکەی بدات بە لالۆی خزمەتکاری، بۆ ئەوەی لەو ڕێیەوە سکپڕیی کچەکەی بشارێتەوە و تووشی ئابڕووچوون نەبێت. بابلۆ دەیەوێت لەو ڕێیەوە بۆ لالۆ بڕواتە پێشێ کە کێشەی زۆری هەیە و ئەم بۆی چارەسەر دەکات. بەڵام لالۆ دەڵێت من هیچ کێشەیەکم نییە، بابلۆش هەنگاو بە هەنگاو بۆی ڕوون دەکاتەوە و پێی دەڵێت کێشەی چی هەیە. لالۆش دەڵێت “بە ڕاستی من ئەو هەموو کێشەیەم هەیە، من نەمزانی کێشەم زۆرە.” بابلۆ دەڵێت: “ڕاستە ئێمەی چینی سەرمایەداران، کەسانێکی ناشرین و بچووکی بێ پارە ڕقیان لێمانە -کە مەبەستی چینی هەژارانە-، بەڵام ئەوە ئێمەین کۆمەڵگا بەڕێوە دەبەین و چارەسەری هەموو کێشەکان دەکەین.” لەم دیمەنەدا لالۆ نواندنەوەی چینە هەژارەکەیە، چینێک کە بێئاگایە لەوەی کێشەی هەیە یان نا. لەم دیمەنەدا بەر بەوە دەکەوین کە چینی هەژار وەک گەمژە و بێئاگا لە دونیا نیشان دراون. بابلۆ دیسانەوە لە دیمەنێکی تردا ڕوو دەکاتەوە تیپە موزیکییەکە و پێیان دەڵێت: “پێتان سەیرە هەموو کێشەکانم چارە دەکەم، ئێستا دەزانن بۆچی کەسانی وەک من لە سەرەوەن؟ تێگەیشتن ئێوە (ئێوەی چینی هەژار) لە ئەزەلەوە لەناو چاڵێکدان، کەس ناتانبینێت و کەسیش حیسابتان بۆ ناکات. گوێتانیش لە چەپڵەیە، بەڵام بۆ ئێوە نا، بۆ کەسانی سەرەوەیە. لێرەدا بابلۆ هەوڵ دەدات بینەریش لەگەڵ خۆیدا هاشوناس بکاتەوە. شانۆی کۆمیدیا بۆ چینەکانی خوارەوەی کۆمەڵگا ڕۆڵی ڕەخنەیەکی کاریگەر و جیددی بینیوە بەرانبەر بە چینە زاڵ و چەوسێنەرەکەی کۆمەڵگا. بەڵام دەرهێنەر لەو شوێنانەی کە باسمان کردن ویستوویەتی لە ڕێی گاڵتەپێکردن و سووکایەتیکردن بە هەژارنەوە کۆمیدیاکەی سەرپێ بخات و بینەران بخاتە پێکەنینەوە. جیاوازیی چینایەتی و لەخوارەوەبوونی هەژاران بابەتێک نییە بکرێتە بابەتی پێکەنین. دەبێت گاڵتە بەو نەزمە بکرێت کە ئەم جیاوازییەی بەرهەم هێناوە. ئەدۆرنۆ لە نامەیەکدا بۆ واڵتەر بنیامین دەربارەی پێکەنینی بینەرانی سینەمای کۆمیدی دەڵێت: “پێکەنینی بینەرانی سینەما –خاڵێک کە لەگەڵ ماکس[هۆرکایمەر]دا تاووتوێم کردووە و ڕەنگە پێشووتر بە تۆی گوتبێت- هەموو شتێکە جگە لە [شتێکی] بەسوود و شۆڕشگێڕانە، بە پێچەوانەوە ئەم پێکەنینە پڕە لە خراپترین جۆری سادیزمی بۆرژوازی.” ئەم ڕوانینە توندەی ئەدۆرنۆ دەربارەی پێکەنینی بینەرانی سینەمای کۆمیدی، لە کاتێکدا بووە، ڕۆژاوا بەرهەمی کۆمیدیی گرنگی بە خۆوە بینیوە، سەرەڕای ئەوەش هەڵوێستێکی ڕەخنەگرانەی توندی بەرانبەر پێکەنینی بینەران هەبووە. لای ئێمە نەک هەر بەرهەمی کۆمیدیی جیددی نەبووە، ئەوەی هەبووە پڕ بووە لە زمانی زبر و جنێو، دەربڕینی فاشیستیانە و بە سووکبینینی هەژاران و جۆرێک لە مەهزەلەی بێتام. دوا ڕۆژەکانی بابلۆش نەک بەرهەمێکی کۆمیدی-تراژیدیی جیددی و ڕەخنەگرانە نەبوو، بەڵکوو لە زۆر کاتدا دادەبەزییە ئاستی زمانی بازاڕی و دەربڕینی سووکایەتیئامێزانە. پێکەنینیشی لە ڕێی تەوس و گاڵتەکردن بە چینی خوارەوە دروست دەکرد. لە نمایشی پەردەی یەکەمدا، بینەر خەریک بوو بەو دنیا پڕ لە کێشمەکێش و تێکچڕژاوەی دەوڵەمەندێک پێدەکەنی کە دونیای هونەری جێ هێشتبوو. بەڵام لە پەردەی دووەم و لە گێڕانەوەیەکی پێچەوانەدا دەردەکەوێت بینەر بە هونەرمەندێکی ناڕازی و هەژار پێکەنیوە، کە لە خۆپیشاندانێکدا زەڕبە بەر سەری کەوتووە و تووشی دەروونپەشێوی (سایکۆسیس) بووە. دەرهێنەر لە ڕێی خەیاڵاتی هونەرمەندێکی هەژاریی ناڕازییەوە کۆمیدیاکەی سەرپێ خستووە. کەوایە ئەوەی کۆمیدیای شانۆکەی لەسەر بینا کراوە، کارەکتەرێکی سەرمایەدار و بازرگان نییە، بەڵکوو وەهم و خەیاڵاتی هونەرمەندێکی ناڕازی و هەژارە کە تووشی دەروونپەشێوی بووە. لێرەوەش شانۆکە لەبریی ئەوەی ڕەخنە بێت لە شێوەژیانی بازرگانێک یان سەرمایەدارێک، نیشاندانی ئەوەیە گەر هەژارێک بە خەیاڵیش بیەوێت بازرگان یان سەرمایەدار بێت، لەناو ئەو دونیایەدا دەبێتە گاڵتەجاڕ، واتا هەژاران گەر بە خیاڵیش بیانەوێت لە پێگەی چینایەتیی چینی سەرمایەداراندا بن، ناتوانن لەناو ئەو دونیایەدا هەڵبکەن و دەبنە مایەی پێکەنین و گاڵتەجاڕی. کەوایە دەکرێت بە کورتی بڵێین، بینەری شانۆیەک بووین، تراژیدیای هونەرمەندێکی ناڕازی و هەژاری کردبوو بە بابەتی گاڵتەجاڕی، پێکەنینی بینەرانیش هیچ نەبوو جگە لە سادیزمێکی بۆرژوازی. سادیزمی بۆرژوازی، واتا چێژ بینین لە ساتە تراژیدییەکانی کەسانی هەژار، واتا بینەر دەچێتە پێگەی بۆرژوایەکەوە و چێژێکی سادیستیانە لە بینینی ئازاری هاوچینەکەی دەبینێت.\nئەو ساتەی سەمای کچی بابلۆ، بە درۆ بە باوکی بە دەڵێت لە ئۆسکار سکپڕە بۆ ئەوەی بەردەوامی بە پەیوەندیی خۆی و ئۆسکار بدات؛ گەر واز لە کاردانەوە سەیر و دەرەسیاقەکانی بابلۆ و ماریای ژنی بێنین و تەرکیز بخەینە سەر مۆسیقای ئەو دیمەنە، هەڵە و دەرەسیاقییەکی گەورەمان بۆ دەردەکەوێت. “سەمفۆنیای پێنج یەکێکە لە شاکارەکان و داهێنان و ئیشە ڕادیکاڵەکانی بیتهۆڤن. ئەم سەمفۆنیایە لە ساڵی (١٨٠٧-١٨٠٨) نووسراوە و بەرهەمی زاڵبوونی بیتهۆڤنە بەسەر چارەنووسی و نواندنەوەی مۆسیقایی ئەم دێڕەیە کە دەڵێت: «لەگەڵ چارەنووس دەچمە ململانێوە؛ ناهێڵم بەسەرمدا زاڵ بێت.» شەڕی بیتهۆڤن لەم سەمفۆنیایە بە تێپەڕین لە دۆ ماینەر بەرەو دۆ مێجەر سیمبولی کراوە. بیتهۆڤن ئەم تێپەڕینەی لە ئۆراتوریۆی «خوڵقاندن» و جوڵەی سیمبولیانەی مۆسیقای هایدن بە ناونیشانی لە ئاژاوەوە بەرەو ڕووناکی، وەرگرتووە. مۆنۆمانی یەکەم، هەڵگری یەکێک لە بەناوبانگترین مۆتیڤەکانی مۆسیقای ڕۆژاوایە؛ واتە فیگەری چوارنۆتەیی کە لەسەرەتادایە و بە جەختکردنەوەوە دەست پێ دەکات. (ڕیتمی ئەو مۆتیڤە لەگەڵ کۆدی پیتی V لە پیتەکانی مۆرس (ئەلفبێی تەلەگراف) یەکسانە بە: خاڵ خاڵ خاڵ هێڵ. ڕیتمی مۆتیڤی سەمفۆنیای پێنج کە دەلالەت لە وشە و مانای سەرکەوتن(Victory) دەکات، بەکارهێنانی لە جەنگی دووەمی جیهانیشدا دەگەڕێتەوە بۆ هەمان دەلالەت.” “تێمای سەرەکیی ئەم بەرهەمە بە شێوەی ڕیتمێکی سێ دەنگی کورت و یەک دەنگی درێژە، بەڵام ئەم کارە ساکارە هێزێکی پەرەپێدانی سەرسوڕهێنەر بە سەمفۆنیاکە دەبەخشێت.” پاش تێگەیشتن لە کرۆکی ئەم سەمفۆنیایە و سیاقی نووسین و مەبەستی بیتهۆڤن؛ لە دەرەسیاقیی هەڵبژاردنی ئەم مۆسیقایە بۆ ئەم دیمەنەی شانۆکە، تێدەگەین مۆسیقاکە لەناو شانۆکەدا وەکوو مۆسیقایەک بۆ دڵەڕاوکێ و ساتی مەترسی بەکار هێنراوە. گەڕانەوە بۆ مۆسیقای کلاسیک وەکوو ئەکتێکی جوان و پەسند دادەنرێت، بەڵام نائاگایی لە مۆسیقای کلاسیک کێشەی زۆر بەرهەم دێنێت و وا دەکات گرنگیی ئەو ئەکتە تەواو لەناو بچێت. پارچەمۆسیقاکەی سەمفۆنیای پێنجی بیتهۆڤن لە شانۆکەدا لە سیاقێکی نەشیاودا بەکار هێنراوە و گرنگیی خۆی لەدەست داوە. لە پاش چەندین جار دووبارەبوونەوەی چوارنۆتەکە بابلۆ بە موزیکژەنەکان دەڵێت: “دە بەسە تێگەیشتین کە خەتەرە.” بەکارهێنانی ئەم پارچەمۆسیقایە لەو دیمەنەی کە باسمان کرد، هەروەها پەرچەکردارەکەی بابلۆش بەرانبەری، تەنیا دەکرێت وەک پاروودییەک بیبینین. “پاروودی، واتە دووبارەکردنەوەیەکی گاڵتەجاڕانە و ئاستنزمانەی بەرهەمێکی جیددی، کە دەشێت دووبارەکردنەوەی گاڵتەجاڕانەی شێوەی ئاخافتن، یان ناوەڕۆک، یانیش بونیاد و بابەتی سەرەکیی بەرهەمێک بێت“. کاتێک شانۆیەک بانگەشەی کۆمیدیا دەکات، نابێت هەموو جۆرە تەنزێکی وەک: پاروودی و ساتیر و جۆک و کۆمیک و ئایرۆنی و … تێکەڵ بە کۆمیدیا بکات. کۆمیدیا ژانرێکی بەرز و قورسە و پاروودی نییە. پەرچەکردارەکەی بابلۆ بەرانبەر بەم پارچەمۆسیقایە زۆر ئاستنزمانەیە و هاوکات لێدانە لە فۆرمی بەرزی مۆسیقای کلاسیک بە گشتی و سەمفۆنیاکەی بیتهۆڤن بە تایبەتی. بابلۆ لە پەرچەکردارە پاروودییەکەیدا بەرانبەر بە پارچەمۆسیقاکە، هەوڵ دەدات بینەر لەگەڵ خۆیدا هاوشوناس بکات و بینەریش پەرچەکردارێکی پاروودییانەی بەرانبەر بە پارچەمۆسیقاکە هەبێت و بە موزیکژەنەکان پێبکەنێت.\nتراژیدیای ڕاستەقینەی شانۆکە، ئەو ساتەیە کە ستافە پزیشکییەکە دەیانەوێت حەقیقەت بە بابلۆ بڵێن، بەڵام بابلۆ دەیەوێت نکۆڵی لێ بکات، نایەوێت باوەڕ بەوە بکات ئەوەی تێیدا بووە خەیاڵات و وەهمە و واقیعی ڕاستەقینەی ژیانی ئەو نییە. بابلۆ لەنێوان واقیع (ژیانی هونەرمەندێکی هەژاری بە هەڵوێست و ناڕازی) و وەهمەکەیدا (بازرگانێکی بەرژەوەندیخوازی داماڵراو لە بەهای مرۆیی) دەیەوێت لەناو وەهمەکەیدا بمێنێتەوە. بەردەوەم بابلۆ لەسەر ئەوە پێدادەگرێت ئەوەی ئەو تێیدا بووە ژیانە حەقیقییەکەیەتی. کەوایە شیوەنی بابلۆ بۆ لەدەستچوونی ڕابردووە هونەرییەکەی نییە، بەڵکوو بۆ ئەوەیە نایەوێت ئەوە قبوڵ بکات ئەو سەرمایەدار نییە. دەرهێنەر خەیاڵاتی هونەرمەندێک کە دەروونپەشێوە دەکاتە بابەتی کۆمیدیا، دواتریش کە دەیانەوێت حەقیقەتەکەی پێ بڵێن، نکۆڵی لێ دەکات و ئارەزووی هەر بۆ خەیاڵات و دونیا وەهمییەکەیەتی، نەک واقیعە ڕاستەقینەکەی. لە کۆدا شانۆکە، شانۆیەکی ڕەخنەگرانە نەبوو، چ وەک هەڵبژاردنی بابەت و چ وەک دەستنیشانکردنی کارەکتەری سەرەکیش. گەر کۆتاییەکەشی وەک دەرەنجام وەربگرین، دەکرێت بڵێین شانۆکە دەیەوێت بڵێت: سەرمایەداربوون گەر دونیایەکی ناشرین و پڕ لە کێشمەکێش و داماڵراو بێت لە زۆر بەهای ئینسانیش، ئەوە هونەرمەندە ناڕازی و هەژارەکە هەر دەیەوێت لەناو ئەم دونیایەدا بێت، گەر بە خەیاڵش بێت.\nبەدەر لە هەندێ سەرنجی تەکنیکیی وردی تر، سێ هەڵەی تەکنیکیی گەورە لە پەردەی دووەمدا دەبینین. لەسەرەوە باسی پەردەی دووەمی نمایشەکەمان کرد. بابلۆ لە گەنجیدا دەچێت بۆ خۆپیشاندان و لە گەنجیدا زەڕبەیەک بەر سەری دەکەوێت و تووشی لەبیرچوونەوە دەبێت و تا ئەوەی سەر دەکێشێت بۆ نەخۆشی دەروونپەشێوی. بەپێی گێڕانەوەکانی ناو نمایشەکە بابلۆ بۆ ماوەی بیست و نۆ ساڵە لە نەخۆشخانەی دەروونییە. دەرهێنەر لە کارەکتەری بابلۆدا حیسابی بۆ تێپەڕینی ئەو زەمەنە کردووە و بە سپیکردنی قژی بابلۆ دەیەوێت تەعبیر لە تێپەڕینی ئەو زەمەنە بکات کە بەسەر بابلۆدا تێپەڕیوە. بیست و نۆ ساڵ لەوەپێش بابلۆ بە هۆی ئەوەی زەڕبەیەک بەر سەری دەکەوێت لەو تیپە موزیکییە دادەبڕێت کە بەشێک بووە لێیان، لە پەردەی یەکەمدا ئەو تیپە موزیکییە لە هەمان ئەو تەمەنەی کە بابلۆ لێیان دادەبرێت، لەناو زەین و خەیاڵاتی بابلۆدا ئامادەییان دەبێتەوە. ئامادەگیی ئەو تیپە لەو تەمەنەدا لەناو خەیاڵاتی بابلۆدا جۆرێکە لە نکۆڵیکردنی بابلۆ لە بەرانبەر بە ڕابردووە لەدەستچووەکەی. لە پەردەی دووەمدا ئەو کەسانە دەردەکەون کە وەک ستافێکی پزیشکیی نەخۆشخانەیەکی دەروونی بە واقیعی لە دەوروبەری بابلۆدا بوونە، و بابلۆ لە ڕێی ئەوانەوە واقیعێکی تری بۆ خۆی دروست کردووە. لەو دیالۆگانەی کە لە پەردەی دووەمدا دەیانبیستین، تێدەگەین بابلۆ بیست و نۆ ساڵە لەناو وەهمدایە و دونیایەکی تری بۆ خۆی چێ کردووە، و پزیشکان و پەرستاران و کارمەندانی ئەو نەخۆشخانەیەی کردوون بە کەسانی ناو ژیانی خۆی، کردووونی بە هاوسەر و کچ و خزمەتکاری خۆی… کاتێک لە پەردەی دووەمدا ستافە پزیشکییەکە دەیانەوێت حەقیقەتەکە بە بابلۆ بڵێن بۆ ئەوەی کۆتایی بە وەهم و واقیعە دروستکراوەکەی بێنن، دیسانەوە تێپەڕینی زەمەن بە کارەکتەری بابلۆوە دەبینین، دەرهێنەر لە ڕێی سپێتیی قژی بابلۆوە ئەمە دەگەیەنێت. ئەو ستافە پزیشکییەی نەخۆشخانەکە، کە بابلۆ کردوونی بە بەشێک لە جیهانە وەهمی و واقیعە دروستکراوەکەی خۆی، لە پەردەی دووەمدا و لە واقیعدا لە هەمان تەمەندا دەردەکەونەوە. بەپێی ئەو دیالۆگانەی لە پەردەی دووەمدا دەیانبیستین و بەپێی ئەوەی بابلۆ بیست و نۆ ساڵە لە ڕێی ستافی نەخۆشخانەکەوە واقیعێکی تری چێ کردووە، لەوە تێدەگەین لەو ڕۆژەوەی کە بابلۆ دەهێندرێت بۆ ئەو نەخۆشخانە دەروونییە هەمان ئەو ستافەشی لێ بووە، چونکە لە نمایشەکە ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە بابلۆ لە ڕێی ئەوانەوە بیست و نۆ ساڵە جیهانێکی وەهمی و واقیعێکی تری بۆ خۆی چێ کردووە. هەڵە تەکنیکییەکە لێرەدایە، کاتێک ئەو ستافە پزیشکییە لە جیهانە وەهمی و واقیعە دروستکراوەکەی بابلۆوە، دێنەوە ناو واقیعی ڕاستەقینە، لە هەمان تەمەندا دێنەوە ناو واقیعی ڕاستەقینە، لە کاتێکدا لەو ساتەوەی بابلۆ هێنراوە بۆ ئەو نەخۆشخانەیە تا ئەو ساتەی دەیانەوێت ڕاستییەکانی پێ بڵێن، بیست و نۆ ساڵ تێپەڕیوە. تێپەڕینی زەمەن بە کارەکتەری بابلۆوە دەبینین، بەڵام تێپەڕینی زەمەن بە کارەکتەرەکانی ستافەکەوە نابینین کە بابلۆ کردوونی بە بەشێک لە واقیعە دروستکراوەکەی خۆی. لە کاتێکدا لە پەردەی دووەمدا دەبوو هەستمان بەوە بکردایە ئەو ستافەش بیست و نۆ ساڵ لە تەمەنیان تێپەڕیوە، وەک چۆن بابلۆ لە دوا دیمەندا قژی سپی بوو، دەبوو تێپەڕینی زەمەنیش بەو ستافەوە دیار بووایە، لە کاتێکدا، هەر وەک چۆن لە واقیعە دروستکراوەکەی بابلۆدان، لە واقیعی ڕاستەقینەشدا لە هەمان تەمەندا دەردەکەونەوە. لە کۆی بینینی شانۆکەدا لەوە تێدەگەین، ئێمە لە نمایشی پەردەی یەکەمدا بینەری فەزایەک بووینە کە دروستکراوی خەیاڵاتی بابلۆ بووە. ستەیجی نمایشیش، ماڵی بابلۆ بووە و ڕووداوەکانیش لە هۆڵی میوانیی ماڵی بابلۆدا ڕوویان داوە. کاتێک بەرەو دیمەنەکانی پەردەی دووەم دەڕۆین، بەر بە واقیعە ڕاستەقینەکە دەکەوین، بابلۆ بە جلوبەرگی نەخۆشیی دەروونییەوە دەردەکەوێت و ستافە پزیشکییەکەش بە جلوبەرگی پزیشکی و پەرستارییەوە دەردەکەون. بە گۆڕینی جلوبەرگی بابلۆ و دەرکەوتنی ئەو ستافە پزیشکییە بە جلوبەرگی پزیشکی و پەرستارییەوە، دەرهێنەر دەیەوێت ئەوەمان پێ بڵێت کە لەبەردەم واقیعە ڕاستەقینەکەداین، نەک واقیعە دروستکراوەکەی خەیاڵاتی بابلۆ. دەرهێنەر دەیەوێت ئەوەمان پێ بڵێت ئەوەی بابلۆ کردوونی بە کەسانی دەوروبەری ژیانی خۆی، پزیشک و پەرستارانی ئەو نەخۆشخانەیەن کە بابلۆ تێیدا ماوەتەوە، ئەو شوێنەشی کە بابلۆ کردوویەتی بە ماڵی خۆی، نەخۆشخانەی دەروونییە، نەک ماڵ. کاتێک کۆی فەزاکە دەگۆڕێت و ڕۆڵی کارەکتەرەکان دەگۆڕێن، ئەوەی ناگۆڕێت و وەک خۆی دەمێنێتەوە، ستەیجی شانۆکەیە. کاتێک لە ماڵە خەیاڵییەکەی بابلۆوە بەر بە واقیعە ڕاستەقینەکە دەکەوین، کە نەخۆشخانەکەیە، دەبینین دیمەنی سەتیجەکە هەر هۆڵی میوانیی ماڵی بابلۆیە، نەک نەخۆشخانەکە. ئەمە هەڵەیەکی تەکنیکی گەورەیە، کاتێک دەرهێنەر دەیەوێت لە ڕێی گۆڕینی جلوبەرگی بابلۆ و ستافە پزیشکییەکەوە ئەوەمان نیشان بدات کە فەزاکە گۆڕاوە و لەبەردەم واقیعە ڕاستەقینەکەداین، دەبوو ستەیجی نمایشەکەش بگۆڕێت بۆ نەخۆشخانەیەکی دەروونی. ئەمە هەڵەیەکی تەکنیکییە و ڕەنگە وایان دانابێت لابردن و گۆڕینی ئەو دیکۆراتانەی سەر ستەیج، کاتێکی زۆری بوێت و کارێکی زەحمەت بێت. لانی کەم دەکرا بۆ ئەوەی ئەمە زۆر بە زەقی دەرنەکەوێت، بەشی پشتەوەی ستەیج تاریک بووایە و بەشی پێشەوەش ڕووناک، قەنەفەکانیش لاببرانایە. لەو کاتەدا کەمتر هەست دەکرا ستەیج هەمان ستەیجی پێشووە. یەکێک لە سەرنجە ڕەخنەییەکانی دیکە، ئەو ساتەیە کە بابلۆ وەک نەخۆشێکی دەروونی بە جلی سپی و قۆڵبەستراوییەوە دێتە سەر ستەیج. لێرەدا پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی قۆڵەکانی بابلۆ بەستراون؟ ئایە بابلۆ زیانبەخش و مەترسی بووە بۆ سەر ئەوانی تر؟ کاتێک ستافە پزیشکییەکە دەیانەوێت ڕاستییەکان بە بابلۆ بڵێن، بابلۆ بە سان دەڵێت تۆ لە بەشی ژمێریاریی کۆمپانیاکەی من نیت؟ سانیش دەڵێت نەخێر، من ڕۆژانە تەنیا وەکوو چارەسەر یاری شەترەنجم لەگەڵدا دەکردی. ئەنجامدانی یاریی شەترەنج لەگەڵ بابلۆدا مانای ئەوەیە، بابلۆ جێگەی مەترسی نەبووە بۆ ئەوانی تر و لە هیچ شوێنێکی نمایشی شانۆکەدا بەر بەوە ناکەوین بابلۆ وەک نەخۆشێک، زیان و مەترسییەکی هەبووبێت بۆ دەوروبەرەکەی. کەوایە لە ڕووی پلۆتەوە، بەستنی قۆڵەکانی بابلۆ ئەکتێکی زیادەیە و لەگەڵ کارەکتەرسازییەکەیدا وێک نایاتەوە. ئەم ئەکتە زیادەیە، بۆ جوڵاندنی هەست و سۆزی بینەرە و هەوڵێکە بۆ ئەوەی بینەر زیاتر لەگەڵ بابلۆدا هاوشوناس بێتەوە. دەرهێنەر نابێت لە ڕێی ئەکتی زیادەوە کە دەبێتە گرفت لە کارەکتەرسازیی کارەکتەرەکەیدا، هاوشوناسبوونی هاوسۆزییانە لای بینەر دروست بکات.\nلەپاڵ ئەو سەرنجانەی سەرەوە، بە کورتی دوو سەرنجی تر دەخەینە ڕوو. لەبەر گرێچن و پێکەوەلکاندنی وردەڕووداوەکانی ناو شانۆکە، بەر بە دیمەنگەلێک دەکەوین زۆر ناسیاقانە دەکەونەوە. هەڵبەت لێرەدا مەبەستمان نییە بڵێین، دەبێت شانۆ کۆپی ڕێکاوڕێکی واقیع بێت، -کە ئەمە نەکردەشە- بەڵکوو مەبەستمان ئەوەیە نابێت شانۆ لەبەر گرێچنی ڕووداوەکان، وردەڕووداو و دیمەنگەلی ناسیقانە بخاتە ڕوو. لێرەدا تەنیا یەک نموونە وەردەگرین. کچەکەی بابلۆ ئەو ساتەی بە پلانی لارای خزمەتکاریان بە درۆ بە باوکی دەڵێت لە ئۆسکاری شوفێر سکپڕم، بابلۆ دەکەوێتە دۆخی شپرزەییەوە و دەڵێت دوو هەفتە دەبێت ئۆسکارم ئیزن داوە و لەسەر کار لام بردووە. لێرەدا نە کچەکەی بابلۆ پێدادەگرێت لەسەر هێنانەوەی ئۆسکاری شۆفێر و نە بابلۆش هەوڵی دۆزینەوەی دەدات. لەبریی هەوڵی دۆزینەوەی ئۆسکار، بابلۆ هەوڵ دەدات سکپڕیی کچەکەی بە جۆری تر پینەوپەڕۆ بکات، بۆ ئەوەی تووشی ئابڕووچوون نەبێت. سەرەتا هەوڵ دەدات بە پلان و فرتوفێڵ کچەکەی بدات بە کارمەندی کۆمپانیاکەی، دواتریش هەوڵ دەدات کچەکەی لەگەڵ لالۆی خزمەتکاری هاوسەرگیری بکات. کاتێک کارەکتەرێکت هەیە و ئابڕووچوونی کۆمەڵایەتی بەلاوە گرنگە، پێش ئەوەی هەر هەنگاوێکی تر بنێت بۆ چارەسەرکردنی ئەو ئابڕووچوونەی هاتووەتە بەردەمی، هەوڵی دۆزینەوەی ئەو کەسە دەدات کە کچەکەی لێی سکپڕە. دۆزینەوەی شۆفێرێکی تایبەت کە دوو هەفتە دەبێت ئیزن دراوە، بۆ بابلۆیەکی خاوەن‌سەرمایە و دەسەڵات، کارێکی سەخت نییە. لێرەدا دەردەکەوێت ئەم تەکنیکەی دەرهێنەر بۆ ئەوە بووە گرێچنی ڕووداوەکان بەرێتە پێش و لینک لەنێوان کارەکتەرە جیاوازەکاندا دروست بکات. ئەم مامەڵەیەی بابلۆ لەگەڵ پرسی سکپڕیی کچەکەیدا بۆ سیاقی کۆمەڵایەتیی ئێمە ناجۆر دەکەوێتەوە.\nئاشتکردنەوەی بینەر لەگەڵ شانۆدا، یەکێک بوو لەو کڵێشانەی دەربارەی ئەم شانۆیە دەگوترا. هەر خودی شانۆکەش بۆ ئەوە بەرهەم هێنرابوو، زۆرترین بینەر لەخۆ بگرێت. ئەم کڵێشەیە بەو مانایە دەوترا ماوەیەکی زۆرە، شانۆی باش نمایش نەکراوە و بینەر لە شانۆ تۆراوە و ئەم شانۆیەش هەوڵێک بوو بۆ ئاشتکردنەوەی بینەر لەگەڵ شانۆدا. بۆ ئەوەی بینەرێکت هەبێت چاوێکی هونەرییانەی وردی هەبێت، پێویستە شانۆی هونەریی ئاستبەرزت هەبێت. بەڵام ئایە لەپێشوودا شانۆی هونەرییانەی ئاستبەرزمان هەبووە تا بینەری لەم جۆرە دروست ببێت؟ ئەمە پرسیارێکەو دەشێت بکرێت. کڵێشەی ئاشتکردنەوەی بینەر، لە ناواخندا پتر لە مانا سیاسییەکەی ئاشتکردنەوەی جەماوەرەوە نزیکە کە لە کایەی سیاسیی ئێمەدا وەک لۆژیکێکی سەرەکی، کاری پێ دەکرێت. ئەم لۆژیکە سیاسییە باڵی کێشابوو بەسەر نمایشی شانۆکەدا و لە سەرەتاکاندا تا نزیکەی مانگێک، سەرەڕای ئەوەی هۆڵی نمایش پڕ دەبوو لە بینەر و کورسیی خاڵی نەدەما، کەچی ڕێیان بە هاتنەژوورەوەی بینەری تر دەدا، بۆ ئەوەی لەسەر پلیکانەکان دابنیشن، یان بە پێوە بووەستن. بەپێوەوەستان و دانیشتن لەسەر پلیکانە، نامۆن نین بە ئێمە و لە کەرنەڤاڵە حەماسییەکان و بۆنەکانی هێزە سیاسییەکاندا بینیومانن. هەندێک نمایشی پێرفۆرمانس هەن، بینەرەکان دەبنە بەشێک لە نمایشەکان، یان نمایش هەیە فۆرمەکەی وا دەخوازێت بینەر بە پێوە بووەستێت. بەڵام لە دوا ڕۆژەکانی بابلۆدا، بەپێوەوەستان و دانیشتن لەسەر پلیکانەکان، بەشێک نەبوون لە ئەجوای نمایشەکە، بەڵکوو بۆ دروستکردنی کەشێکی حەماسی بوون. پێش هەر نمایشێکیش داوای لێبووردنیان لە بینەران دەکرد کە لەسەر پلیکانەکان دانیشتوون، یان بە پێوە وەستاون. بینەرانیش بۆ ئەوەی جۆشوخرۆشی حەماسییانەی خۆیان ئیسپات بکەنەوە، دیسانەوە دەهاتنەوە سەر پلیکانەکان، دیسانەوە بە پێوە دەوەستان. شانۆی هونەری، ئیشی ئەوە نییە بینەری حەماسی دروست بکات، ئیشی ئەوە نییە بینەری حەدەسی دروست بکات کە تەنیا حیوار و دەرەنجام و پەیامی بۆ گرنگ بێت، کە دواتریش لە هۆڵی نمایش دەرچوو، بڵێت بە ڕاستی پەیامێکی جوانی گەیاند! پەیام خۆی بە جۆری جیاواز جیاواز لە کۆمەڵگادا ئامادەگیی هەیە. شانۆی هونەریی ڕاستەقینە کەڵکەڵەی ئەوەیە بینەرێکی هونەریی ورد بخوڵقێنێت، کە هونەرییانە دەرگیری بەرهەمی هونەری بێت.\nشانۆی دوا ڕۆژەکانی بابلۆ\nفەرهەنگی شرۆڤەیی فرۆید، پۆل-لۆران ئاسۆن، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند، چاپی یەکەم2021؛ وەرگێڕانی وەلید عومەر\nفلسفەی شوخی؛ جان ماریال؛ دانشنامە استندفورد؛ ترجمەی غلام رضا اصفهانی\nزیبایی شناسی انتقادی؛ بنیامین، آدرنو، مارکوزە؛ ترجمەی امید مهرگان؛ نشر گام نو\nتاریخ موسیقی غرب؛ ج. پیتر برک هولدر، دانلد جی گراوت، کلاود و. پالیسکا؛ ترجمەی کامران غبرایی؛ انتشارات کتاب سرای نیک\nآثار کلیدی موسیقی؛ ژان ژاک سولی-گی للون؛ ترجمەی دکتر محمد مجلسی؛ نشر دنیای نو\nفلسفەی طنز؛ جان موریل؛ ترجمەی محمود فرجامی و دانیال جعفری؛ نشر نی\n دەستەواژەی پەردەی یەکەم و پەردەی دووەم، لەم نووسینەدا ئاماژەن بۆ دوو فەزای جیاواز، فەزایەک دونیا وەهمی و خەیاڵییەکەی بابلۆیە، فەزایەکیش واقیعە ڕاستەقینەکەیەتی. ئەم دابەشکارییە بۆ ئەوەیە ڕوونتر ئەم دوو فەزایە بەر زەینی خوێنەر بکەون.\n فەرهەنگی شرۆڤەیی فرۆید، پۆل-لۆران ئاسۆن، ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەهەند، چاپی یەکەم2021؛ وەرگێڕانی وەلید عومەر، لاپەڕە 53\n فلسفەی شوخی؛ جان ماریال؛ دانشنامە استندفورد؛ ترجمەی غلام رضا اصفهانی؛ صفحەی 65-68\n زیبایی شناسی انتقادی؛ بنیامین، آدرنو، مارکوزە؛ ترجمەی امید مهرگان؛ نشر گام نو؛ صفحەی 87\n تاریخ موسیقی غرب؛ ج. پیتر برک هولدر، دانلد جی گراوت، کلاود و. پالیسکا؛ ترجمەی کامران غبرایی؛ انتشارات کتاب سرای نیک؛ صفحەی 767\n آثار کلیدی موسیقی؛ ژان ژاک سولی-گی للون؛ ترجمەی دکتر محمد مجلسی؛ نشر دنیای نو؛ صفحه 487\n فلسفەی طنز؛ جان موریل؛ ترجمەی محمود فرجامی و دانیال جعفری؛ نشر نی؛ صفحەی 20\n“بەختیار عەلی” ئەو باوکەی نەکوژرا\nخوێندنەوەیەک بۆ شیعری پیاوکوژ و شەهیدێک\nخوێندنەوەیەك بۆ شانۆنامەى سۆزانییە بەڕێزەكەى سارتەر\nنامەیەک بۆ ماسیمۆ سەبارەت بە جوانی\nلەبەردەم وێرانەییەکی مرۆییدا


پارتی و یەکێتی رێگانادەن بەهادین نوری بیرەوەریەکانی هەشتا ساڵی خۆی چاپ بکات. - ئاگاپرێس | Aga Press\nهەردوو کتێبخانەی گشتی هەولێر و سلێمانی ئامادە نەبوون ژمارەی سپاردن بە کتێبی ( پرسی کورد و ئەزموونی کورستانی عێڕاق ) لەنوسینی بەهادین نوری سکرتێری پێشووتری حزبی شێوعی عیراق بدەن ، کە بیرەوەری هەشتا ساڵەی خۆیەتی لەسەر کوردستان و عێراق.\nبەهادین نوری لە نوسینێکدا دەڵێت : چارەنووسی کتێبی ( پرسی کورد و ئەزموونی کورستانی عێڕاق ) داوای ژمارەی سپاردنم کرد لە هەولێر . کتێبخانەی گشتی ، کەبەقسە بەرپرسی پێدانی ژمارەی سپاردنە ، داواکەی هەواڵەی وەزارەتی رۆشنبیری کرد و لەوێ تەگەرەی تێخرا ، تائێستە ژمارەی سپاردنیان نەداوە . دواتر داوام لە کتێبخانەی گشتی سلێمانی کرد . لەوێش ، لە ژوری ژمارەی پێسپاردن ، تەگەرەی تێخرا .\nمامۆستا بەهادین نوری دەڵێت : من لێرەدا قسە لەسەر بەرپرس و کارمەندانی کتێبخانەی گشتی هەولێر و سلێمانی ناکەم چونکە ئەوانە کارمەندن و فەرمانی پارتی و یەکێتی جێبەجێدەکەن . وەڵامی هەولێر موفاجەئە نەبوو بۆمن چونکە ئەم ڕێگریە تازەنیە . بەڵام لە سلێمانی نەختێ شتەکە جیاوازە . من لە کۆسرەت ڕەسوڵ و مەلا بەختیار و لە باڤیل و قوباد تاڵەبانی دەپرسم : ئەم ڕێگریە بۆچی ؟ دەبێ لەشتێکی وەهاشدا ئێوە هەرچاو لەپارتی بکەن ؟\nلەسەر کتێبەکەی دەڵێت :من لەو کتێبەدا بیرەوەریەکانی هەشتا ساڵی خۆم نوسیوە لەسەر کوردستانی عێراق . ئەوی نووسینەکەی پێ هەڵەیە بابفەرموێ لە دژی بنووسێ و داری لەسەر بەردی نەهێڵێ . نەمنووسیوە بۆ ئەوەی ئەم یان ئەو حیزبەم لێڕازی بێت . نووسیومە بۆ ئەوەی ڕوداوەکان لە بۆچوونی خۆمەوە بخەمە بەردەمی خوێنەران .\nحەزدەکەم بەشێوەیەکی یاسایی هێمن بڵاوی بکەمەوە . لەوە دڵنیام کە ئەگەر ژمارەی سپاردنم نەدرێتێ ژمارەی خوێنەر چەند قات زێتر دەبێ و لەم زەمانەشدا ڕێگەی بڵاوکردنەوە زۆرە .\nئاگاپرێس ئێران بەپەلە حکومەتی هەرێمی کوردستان شيوعى کوردستان ,


تورکیا ده‌ڵێت هه‌موو ڕێـوشوێنێـکی پـێویست له دژی سه‌رهه‌ڵداوانی کورد ده‌گرێته‌به‌ر\nڕۆژی چوارشه‌ممه وه‌زیری به‌رگری تورکیا گوتی وڵاته‌که‌ی هه‌رچیـیه‌ک به پـێویستی بزانێت بکرێت بۆ شه‌ڕی سه‌رهه‌ڵـداوانی کورد ده‌یکات.\nعیسمه‌ت یه‌ڵماز له وه‌ڵامدانه‌وه‌ی پـرسیارێـک سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئاماده‌کاریـیه‌کانی تورکیا چین بۆ هێرشی سه‌ر سه‌رهه‌ڵـداوانی کورد له باکوری عێراق، گوتی هه‌رچیـیه‌ک پـێویست بێت بۆ شه‌ڕی تێرۆرزم ئه‌وا ئه‌نجام‌ده‌درێت.\nڕۆژی سێشه‌ممه‌ش وه‌زیری ناوخۆی تورکیا ئدریس نه‌عیم شـاهین گوتی ئه‌وان له‌گه‌ڵ عێراقیـیه‌کاندا له وتووێژدان سه‌باره‌ت به ئۆپه‌راسیۆنێـکی له‌شـکری له دژی سه‌رهه‌ڵـداوان، ده‌ڵێت ڕه‌نگه له هه‌ر کات و ساتێـکدا ده‌سـتپـێبکات.\nله‌م هه‌فتانه‌ی دوایی پارتی کرێـکارانی کوردسـتان هێرشه‌کانی خۆی زیادکردووه. ڕۆژی یه‌کشه‌ممه په‌لاماری چه‌ند بنکه‌یه‌کی پـۆلیسی له ناوچه‌ی هه‌کاری دا و له ئه‌نجامدا به لای که‌م 5 که‌س کوژران.\nهاوکات تورکیا هێرشه ئاسـمانیـیه‌کانی خۆی له دژی ئه‌و شوێنانه‌ی له باکوری عێراق گومان ده‌کرێت ئه‌ندامانی پارتی کرێـکارانی کوردسـتانی لێبێت پـترکردووه. مانگی ڕابردوو له‌شـکری تورکی گوتی نزیکه‌ی 160 سه‌رهه‌ڵـداوی به تۆپـباران و هێرشی ئاسـمانی کوشـتووه. به‌ڵام گوته‌بێژی په‌که‌که ئه‌حمه‌د ده‌نیز له لێـدوانێـکدا بۆ په‌یامنێری ده‌نگی ئه‌مه‌ریکا ئه‌و ئیدعایه‌ی تورکیای ڕه‌تکرده‌وه و گوتی ته‌نها 3 چه‌کداریان کوژراون.


هەڵوێستی ئەمریكا بەرانبەر دانوستانی ئەمجارەی نێوان هەرێم و بەغدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/06/15 - 9:00 PM\nویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا هەڵوێستی خۆی بەرانبەر بە دانوستانی چاوەڕوانكراوی نێوان هەولێر و بەغدا بۆ چارەسەركردنی ناكۆكییەكانی نێوانیان، ئاشكرا دەكات.\nواچاوەڕوان دەكرێت شاندێكی هەرێمی كوردستان لەم هەفتەیەدا سەردانی بەغدا بكات و گەڕی سێیەمی وتوێژەكان بۆ گەیشتن بە رێكەوتن لەبارەی كێشە هەڵپەسێردراوەكانی نێوان هەردوولا دەستپێبكات، بە تایبەتیش لەبارەی دۆسێكانی نەوت و پشكی هەرێم لە بودجەی گشتی عیراق.\nنوسینگەی ڕاگەیاندنی باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغدا ڕایگەیاندووە”ئێمە هەردوو حكومەتی عیراق و حكومەتی هەرێمی كوردستان هاندەدەین، دەست بە گفتووگۆیەكی بنیاتنەر بكەن بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ كێشە هەڵپەسێردراوەكان”.\nبالێۆزخانەی ئەمریكا پرسیاری لێكرابوو سەبارەت بە چۆنیەتی رۆڵی واشنتن لە پشتیوانی بۆ سەرخستنی گفتووگۆی ئەمجارەی نێوان بەغدا و هەولێر كە هاوكاتە لەگەڵ دەستپێكردنەوەی و سەردانی شاندێكی هەرێمی بۆ بەغدا.\nوتوێژەكان لەنێوان هەردوولادا لەبارەی دۆسێكانی نەوت و پشكی هەرێمی كوردستان دەبن لە بودجەی فیدراڵی، بە تایبەتیش دوای ئەوەی حكومەتی پێشوو بەسەرۆكایەتی عادل عەبدولمەهدی لە مانگی نیسانی ڕابردوودا بڕیاریدابوو مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم ببڕێت.\nئەمریكابودجەی عیراقدانوستانعيراقمووچەی فەرمانبەرانی هەرێمنەوتی هەرێمهەرێمی كوردستان


رۆشنبیرە ئابڕوومەندەکان کامانەن؟\nپاسکال بونیفاس، لە پەرتووکە نوێکەیدا هێرشدەکاتە سەر\nئەو نووسەر و رۆژنامەنووسانەی کە راگەیاندنەکانی پایتەختی فەرەنسایان داگیرکردوە.\nئەم پرسیارە توند و هەڵەشەیە دەخەمە روو: کێ دەتوانێت لەسەر رۆشنبیرە ئاژاوەچیی و ساختەچییەکان لە جیهانی عەرەبیدا پەرتووکێک بنووسێت؟ کێ بوێریی بونیفاسی هەیە بۆ نمایشکردنی ناوی ئەو جۆرە لە ڕۆشنبیران؟ تا ئێستا دایک کەسێکی وای دروستنەکردوە! لەبەر ئەوەی دەوڵەتێکی یاسایی نییە بۆ پاراستنیی کاتێک چاویی لێسوردەکرێتەوە و چەندین لایەن ئامانجیانە پاکتاوی بکەن!\nجارێکیتر پاسکال بونیفاس سەلماندیەوە کە ڕۆشنبیرێکی گەورەیە و ڕێز لە راستینە دەگرێت. حەق وایە فەرنسا شانازیی بەم جۆرە ڕۆشنبیرانەیەوە بکات. مەڵێن بوونی ئەم جۆرە رۆشنبیرە گەورانە کە ڕاستیی خۆشدەوێت و رێزی لێدەگرێت سروشتیی و ئاساییە، نەخێر پێچەوانەکەی راستە، چوونکە ژمارەی رۆشنبیرانی ساختەکارو چەواشەکار، یان رۆشنبیرە ماکیاڤیلییگەراییەکان کە مەبەستییان کردوە بە پاساو بۆ ڕەفتارەکانیان زۆر زیاترن لە ژمارەی ڕۆشنبیرە پاک و بێگەرد و ئابڕوومەندەکان.\nبێگومان رۆشنبیرێک نییە پێمان بڵێت من دژی ڕاستییم و ناشەریفم! بە پێچەوانەوە خۆی زۆر بە ڕۆشنبیر و خەباتگێرێکی گەورە و شۆرشگێرێکی مەزن پیشاندەدات، بەو پەڕی خۆ بە زلزانین و خۆ بە گەورەزانین بەسەر هەموو ئەوانەشدا کە گیانی خۆیان دەبەخشن و خۆیان و ژیانیان دەخەنە بەردەم ریسکەوە لە پێناوی خۆشەویستیی و ڕێزگرتن لە راستیی. بەمەش دەتوانن ساختەکاریی و چەواشەکاریی خۆیان بشارنەوە. ئەم کردەوانەش ڕاستییەکان دەسرێتەوە و ئەوی سوکە قورس دەبێت و ئەوی قورسە سوک دەبێت و سپی دەبێت بە ڕەش و ڕەش دەبێت بە سپیی.\nئەو پێوەرە کامەیە کە بتوانیین ڕۆشنبیری پاک و ڕۆشنبیری ناپاکیی پێ بپێویین؟ تەنیا یەک شتە: ئەویش، ئەو نرخ و لەسەرکەوتنەیە کە داوێتی لە پێناویی هەڵوێستەکانیدا. بۆ هەڵسەنگاندنی هەر شۆشنبیرێک دەبێت بپرسین، ئایا ڕۆشنبیرییەکەیی و هەڵویستەکانی هیچ کەوتوە لە سەریی یان نا؟ ئایا ساتێک لە ساتەکانی ژیانی کەوتوەتە بەردەم هەڕەشەلێکردن یان نا؟ ڕاستەوخۆ ـ خودی خۆی ـ تووشیی هیچ شتێک بووە؟ جگە لە هەموو ئامانە، قسەکردن و زۆربڵێیەتیی خۆش و ئاسانە و بە دەم هیچی تێناچێت، هەرکەسێک دەتوانیت وەک گەورەترین خەباتگێر خۆی نمایشبکات، دەشتوانێت بە گوتار و لێدوان ڕۆژنامەکان پربکاتەوە، لە کاتێکدا لە یەکێک لە جوانتریین پایتەختی ئەوروپادا دەژیی و بە بێ ئەوەی هیچ زیانێکیی کردبێت و هیچ زیانێک بکات. ژیان و تەندروستی وەک خۆی بە خۆشیی و بەختیاریی دەباتەسەر و تووشی هیچ ریسک و دوژمنایەتییەک نابێت، لەوانەشە خۆی دەوڵەمەندبکات و ببێت بە ملوێنەر لە پشتیی ئەم خۆ نمایشکردنانەیەوە! خەڵکیش وا بیردەکەنەوە کە گەورەترین خەباتگێر و شۆرشگێرە لە مێژوودا، تەنانەت وانەی ئەخلاق و نیشتیمان پەروەریی لێوە فێردەبن! ئەمە حاڵەتی بەرزترین لوتکەی ساختەکاریی و چەواشەکاریی ڕاستییەکانە. لێرەوە دەگەینە ئەو حاڵەتەی کە بە مانای وشە پێیدەوترێت بێ ڕەوشتیی وئابرووبردن و بێ بەهاکردنیی فکریی سیاسیی. بەڵام خۆشبەختانە ئەم حاڵەتە هەموو خەباتگێڕ و شۆرشگێرە سیاسییەکان ناگرێتەوە. خەباتگێر و شۆڕشگێرە راستینەکان ئەوانەن کە بە بێ بەرامبەر کاردەکەن و هەوڵدەدن دژی سیستەمی گەندەڵ و ستەمکار و داگیرکار.\nئەوەی تێبینیدەکرێت، بە درێژایی مێژوو ڕۆشنبیرە گەورەکان ئەوانە بوون کە راونراون و دەربەدەرکراون و تەنانەت توشیی پاکتاویی جەستەیش بوون. کاتێکیش کە دەمردن گیرفانیان بەتاڵ بووە و پەلێکی تێدا نەبووە. گەورەترین نموونەشیان سوقرات بوو، کە گۆرا بۆ"بارادیغم ی مەزن" لە ڕۆشنبیریی و وشەی ئازاد دا، واتا بوو بە "نموونەیەکی باڵا" یان سیمبولی گەورەی شەرفی فکر. سوقرات نەوەی زۆری هەبوو کە کەمتر نەبوون لە مەسیح، یا جان جاک روسۆ، یان مارتن لوپەر و نیلسون ماندیلا..هتد. ئەرستۆ کاتێک هەستی بە ترسناکییکرد لە ژێر باڵی تاریکی رزگاری بوو، ئەم گوتە بەناوبانگەی دەربریی: "وازییان لێناهێنم چیتر تاوان بکەن بەرامبەر بە فەلسەفە".\nهەرچەندە لە مێژووی بەشەریەت وردبینەوە لە رۆژئاوا و لە رۆژهەڵاتدا ڕۆشنبیرێکی راستینە نادۆزینەوە کە لەسەر نووسینەکانی و پەرتووکەکانیی و هەڵوێستەکانی نرخی زۆری نەدابێت و زۆر لەسەری نەکەوتبێت. مەرج نییە پاکاتاوی جەستەیی کرابێت! بەڵکو ئەگەر لەوەشکەمتر بەر شاڵاو و پەلامار کەوتبێت بەردەوام ئازاری پێگەیشتوە و بە رێکەوت رزگاریبووە لە کوشتن. ئەم جۆرە لە رۆشنبیران بە درێژایی چەندین ساڵ توشی راونان و تەنگەژە و ئازار و ئەشکەنجە بوون، بە زیندانییکردن، یان بە شەریی دەرونیی و مەعنەویی لە رێگەی تۆمەت خستەنەپاڵ و جنێودان و سوکایەتیی و هەڕەشەکردنەوە تووشی شکستی دەکەن... هتد. چەندین جۆری چەوساندنەوە و شەریی فیزیکی و دەرونیی لەگەڵ دەکەن.\nبیرمەندی فەرەنسی، میشیل سیر دەلێت: بیرمەندێکی گەورەیی ئەوروپیی نەبووە کە بە ئارامیی توانیبێتیی چاوی لێکبنێت پێش سەرکەوتنیی مۆدێرنە و دەوڵەتی یاسا.\nهەموو فەیلەسوفەکانی ئەوروپا نرخێکی گەورەییان دا و خەبات وتێکۆشانیان زۆر لەسەر کەوت، هەر لە غیوردانو برینو وە تا دەکات بە غالیلۆ، لەویشەوە بۆ دیکارت، کە لە دواجاردا دەرکەوت کە مردنەکەی بە کوشتن بووە نەک بە مردنێکی سروشتی، بە پێچەوانەی ئەوەی کە حیکایەتە ڕەسمیەکان بۆ ماوەی سێ سەدەو نیو خەڵکیان پێ چەواشەکرد. تەماشاکەن چۆن ڕاستییەکان دەرکەوت دوای نزیکەی چوارسەد ساڵ! ئەمەش بەو مانایە دێت کە ڕاستییەکان دەشاردرێنەوە، دەسرێنەوە، بەڵام نامرن و زیندودەمێنەوە! ئێستا کاتی ئەوەیە بچینە ناوەڕۆکی بابەتەکەوە، بزانین باسکاڵ چیی نووسیەوە و چیی دەڵێت لە ساڵی ٢٠١١ دا بە ناونیشانی:"ڕۆشنبیرە چەواشەکارەکان.. سەرکەوتنی راگەیەندنەکان بۆ پێدانی هەواڵی درۆ و شاردنەوەی راستیەکان" پەرتووکی دووەمی باسکاڵ کە لە پاریسدا چاپکرا و بڵاوکرایەوە بەم ناونیشانە ساکارەوە:" ڕۆشنبیرە ئابڕوومەندەکان"،یان " ڕۆشنبیرە بیگەردەکان"، ئەگەر بمانەوێت وەک خۆی تەرجەمەی بکەین، کامانەن؟\nبونیفاس، لە پەرتووکی یەکەمیدا هێرشێکی تووند دەکاتە سەر کۆمەڵێک نووسەر و ڕۆژنامەنووس کە روخساریی راگەیاندنەکان و شاشەی تەلەفزوێنەکانیان لە پایتەختی فەرنسادا قۆرخکردوە. یەکێک لەوانە ڕۆژنامەنووس ئەلکسەندەر ئادلێر بوو، لێکۆرەوەی سیاسی و فریدریک ئانسێل و توێژەر فرانسوا هیزنبرغ و، ڕۆژنامەنووسی جەزائیریی محەمەد سیفاوی و، چەندینی تر جگە لە (لیفی) کەگەورە و سەرۆکەکەیان بوو. کە یەکێک بوو لە ڕۆشنبیرە چەواشەکارە گەورەکان لەو سەردەمەدا، وە دیارترین ئەستێرەی نێو شاشەیی تەلەفزوێنیی فەرنسیی بوو.\nکێشەی گەورە لەوەدایە کە: ڕۆشنبیریی ڕاستینە هەندێک جار سەرکەوتوونابێت لە تەلەفزوێندا، یان لەسەر شاشەکەن بە کەمیی نەبێت دەرناکەوێت، یان خۆی نایەوێت خۆی دەربخات و ڕادەکات لە خۆ دەرخستن و خۆپیشاندان لە شاشەکانەوە. بەڵام ڕۆشنبیریی درۆزن و ساختەکار و چەواشەکار وەک پاڵەوان هەموو حەفتەیەک یان هەموو رۆژێک لە شاشەکانەوە دەردەکەوێت و وەک کەسی سەرکەوتووی نێو شاشەکان پیشاندەدریت!\nبۆ ئەوەی بە باشی لە هەڵوێستەکە تێبگەین: من نامەویت هێرش بکەمە سەر هنری لیفی و بیکەم بە بابەت بە هۆکارێک یان بە بێ هۆکار، ناشمەوێت چاکە و سودەکانی ئەفرۆزەبکەم و رەتیبکەمەوە. ئەمە هەڵوێستێکی نەشیاوە و بابەتییان نییە، ئەوە باسکاڵە کە ئەو هێرشە دەکات نەک من. نەک هەرنامەوێت هێرش بکەمە سەری بەڵکو بە میتۆدە سەرنجڕاکێشەکانیش لە نووسینەکانیدا سەرسامم. زۆرجاریش بابەتەکانی لە گۆڤاری هەفتانەی"لوبوان"دا دەخوێنمەوە. پەرتووکە گەوەرەکەشیم لەسەر سارتەر خویندوەتەوە، هەندێک پەرتووکی ترییم خوێندوەتەوە و چێژم لێوەرگرتوە. بۆچی نەفیکردنی ڕاستیی؟ بەڵام ئەوەی من تێبینیدەکەم زیاد لە پیویست سیاسییە، وە میکاڤیللییگەراییەکی زۆر چالاکیی جددیە وەک بونیفاس دەڵێت.\nئەو ڕۆشنبیرە شەریفانەی کە بونیفاس لە پەرتووکە نوێکەیدا باسی لێوە دەکات ئەم ڕۆشنبیرانە دەگرێتەوە: ریجیس دوبریەی زۆر بە ناوبانگ، جان بوبیرو تایبەتمەند لە عەلمانەیت و بروتستانیەتدا، دۆست و هاورێم موحەمەد ئارگۆن. کە لەسەر دانەری ئەم پەرتوکە دەڵێت: ئەگەر من بیریی درۆزنانەم بەکاربهێنایە و گەشم پێبدایە، یان لە وانە وتننەوە گشتیەکانمدا فێڵمبکردایە و جەماوەرم بەو فروفێڵانە قایلبکردایە لە دوای نووسینی پەرتووک و نووسینەکانی بونیفاس لە ڕووم نەدەهات لە ئاوێنەشدا سەیریی خۆم بکەم. بۆ هەتا هەتایە لای خەڵک خەجاڵەتیم دەکێشاو و لە ڕوومنەدەهات خۆم پیشانبدەم. ئەم قسانەی ئارگۆنیش نیشانەی پاکیی و بێگەردیی و شەرییفیەتییە لە فکردا.\nپێویستە لێرەدا ئاماژەش بە جان زیغلیری بیرمەندیی سویسریش بدەین کە هەموو تەمەنی خۆی لە پێناویی بەرامبەروەستانەوە و ڕەخنەگرتن لە عەلمانیەتی رۆژئاوادا بەسەربرد کە عەڵمانیەتێکی دۆرزنانەیە چوونکە وڵاتانی باشور برسیی دەکەن. هەروەها ئولیفییە مونجان وتیی: ڕۆشنبیرانی دەرەوەی شاشەکانی تەلەفزوێن رەگەزێکە خەریکە دەسرێتەوە و نامێنێت ئەگەر گەورەترین و بلیمەتتریین ڕۆشنبیرانێکیشبن لە جیهاندا!، ئادغارد موران، تودوروف، ستیفان هیسیل.. و چەندینیی تر. پاسکال بونیفاس دیالۆگی لەگەڵ پانزە ڕۆشنبیردا بە قوڵییکردوە لەم پەرتووکە دەگمەن و گرنگەدا.\nکێ دەیەوێت پشوویی هاوینەی بەسەر بەرێت لەگەڵ پەرتووکدا، نەک ڕاکردن بە دوای کچاندا، با ئەم پەرتووکە بکرێت و بیخوێنێتەوە و پەخشی بکات و لەگەڵ خۆی بیبات بۆ کەنار دەریاکان و سەر لوتکەی شاخەکان.\nپاسکال بونیفاس لە پرۆژەکەیدا دەڵێت: لەگەڵ لایەنی نەرێنیی گۆڕەپانی ڕۆشنبیریی فەرەنسیدا، من ویستومە لایەنە ئەرێنێکەشی پیشانبدەم. دەمەوێت بە نەوە خوێندەوار و بە دواداچووەکان بلێم: هەموو گەندەڵ نیین! ڕاستە کۆمەڵە رۆشنبیرێکیی درۆزن و چەواشەکار و ساختەکار هەن کە زیانیان داوە لە شەرەفیی ڕۆشنبیریی و فکر. بەڵام کۆمەڵە رۆشنبیرێکی ڕێزداریش هەن کە شایستەی خۆشەویستیی و شانازیین. کەواتە ناکرێت هەموویان لە سەبەتەیەکدا دابنێین. ئەمە ستەمە. ناکرێت لە لایەکەوە برنار هنری لیفی دابنێین و لە لاکەی ترەوە واتا بە تەنیشتێوە ریجیس دوبریە یان ئادغار موران یان ستیفان هیسیل دابنێیین، لە هەمان جێگە و شویندا!.\nئەوەی کە ڕۆشنبیرە گەورەکان تیاییدا هاوبەشن لەگەڵ جیاوازیی بیر و ئاراستەکانیاندا ئەوەیە کە بێ چەندوچوون ئەم گوتەیە ڕەتدەکەنەوە کە دڵێت: لە پێناوی ئامانجدا هەر ڕێگەیەک پاساوە. ڕۆشنبیریی بە بێ ئاکار یان بە بێ ئاسۆیەکی مۆراڵیی و مرۆیی فراوان یەک پول ناهێنێت، هەروەها سیاسەتیش. بە مانایەکی تر ڕۆشنبیریی بە ڕەوشت و مۆراڵبەرز و خاوەن ئاسۆیەکی مرۆیی مکیاڤیلییانە کار ناکات، وەک ڕۆشنبیرە هەلپەرستە چالاکەکانی نێو شاشەی تەلەفزوێنەکان.\nرۆشنبیریی گەوەرە، ئەوانەن کە بەردەوام بە ئاراستەیەکدا کاردەکەن و دەڕۆن دژ بە شەپۆلە باوەکە، یان دژ بە ڕای گشتیی کە ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و حەشاماتی میللی فەرنسیی گەشیپێدەن و لەگەڵیدا هانگاودەنێن. ڕۆشنبیری گەوەرە بەرژەوەندی کەسیی خۆیان ناخەنە سەرو بەرژەوەندیی گشتییەوە، یان بەرژەوەندیی ڕاستیینەوە. ڕاستیینە لای ڕۆشنبیریی پاک و بێگەرد شتیکە کە هەستیپێدەکریت، واتا دەتوانرێت مامەڵەی لەگڵدا بکرێت لە ژیاندا بە پێچەوانەی ڕۆشنبیرە هەلپەرستەکانەوە. بۆەیە ڕۆشنبیری گەورە ئامادەیە لە پێناوییدا گیانی خۆی بەختبکات.\nئاردغار موران توشی دەردەیسەریبوو بە هۆی بەرگریکردنی لە ڕاەوایەتی مافی فەلەستینیەکان و داواکاریی بۆ ئاشتییەکیی دادپەروەرانە و هەمیشەیی لە نێوان ئیسرائیل و فەلەستینیەکاندا، یان بە شێوەیەکی گشتیی لە نێوان عەرەب و یەهودیەکاندا. هەمان دەردیسەریش توشی بیرمەندی سیاسیی گەورە ستیفان هیسیل ـیش هات.\nلە دواجاردا، ئەم پرسیارە توند و هەڵەشەیە دەخەمە روو: کێ دەتوانێت لەسەر رۆشنبیرە ئاژاوەچیی و ساختەچییەکان لە جیهانی عەرەبیدا پەرتووکێک بنووسێت؟ کێ بوێریی بونیفاسی هەیە بۆ نمایشکردنی ناوی ئەو جۆرە لە ڕۆشنبیران؟ تا ئێستا دایک کەسێکی وای دروستنەکردوە! لەبەر ئەوەی دەوڵەتێکی یاسایی نییە بۆ پاراستنیی کاتێک چاویی لێسوردەکرێتەوە و چەندین لایەن ئامانجیانە پاکتاوی بکەن!


👁 Em babete 2,904 car bînrawe\n👁 Em babete 3,597 car bînrawe\n☂ بزووتنەوەی نوێبوونی کوردستان Part û Rêkxirawekan\n📅 Katî tomarkrdin Jan 13 2021 10:45PM\nبەرنامەو پەیڕەوی ناوخۆی [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 88% ✍ S.E. 13-1-2021 22:45:53\n📖 پارتی تێگەهشتیە کو نەوەی نوێ ئۆپۆزسیۆنا راستەقینەیە Kurtebas\n📅 Katî tomarkrdin Oct 6 2019 10:28PM\n👁 Em babete 1,137 car bînrawe\nسیپان ئامێدی پارلەمانتارێ نەوەی نوێ د پارلەمانێ کو [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ N.I. 6-10-2019 22:28:36\n👁 Em babete 2,917 car bînrawe\n😊 جەژنانە و پیرۆزبایی نەوەی نوێ Galte u gep\n📅 Katî tomarkrdin Sep 25 2015 12:57PM\n👁 Em babete 20,513 car bînrawe\nنەوەی نوێ کوردستان، کە بە نەوەی (ئای پاد) ناسراون، [ Zortir... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ S.E. 25-9-2015 12:57:59\n📕 خوێندنەوەی نوێ بۆ پۆلی دووەمی سەرەتایی Pertûkxane\n📅 Katî tomarkrdin Aug 29 2013 7:48PM\n👁 Em babete 7,157 car bînrawe\nلێژنەیەک لە وەزارەتی پەروەردە دایناوە چاپی 21 ساڵ [ Zortir... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ H.B. 29-8-2013 19:48:57\n👁 Em babete 3,172 car bînrawe\n📝 راگەێندراوێک لە جولانەوەی نەوەی نوێوە Bellgenamekan\n📅 Katî tomarkrdin May 30 2018 10:59AM\n👁 Em babete 1,752 car bînrawe\nهەرجەندە نەوەی نوێ لەسەر ئاستی هەمو کوردستان دوەمە [ Zortir... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 95% ✍ H.B. 30-5-2018 10:59:11\n👁 Em babete 638 car bînrawe\nPertk PDF 12,219\nFaylî peywendîdar 51,873\n🗄 Serçawekan 16,288


پێشمەرگە دەگەڕێتەوە ناوچەكێشەلەسەرەكان - تۆڕی میدیایی خەڵک\nپێشمەرگە دەگەڕێتەوە ناوچەكێشەلەسەرەكان\nبڕیارە ئەمڕۆ یەك شەممە فەرماندەكانی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و سووپای عێراق لە شارۆچكەی مەخموور كۆببنەوە.\nبەپێی زانیارییە رۆژنامەوانییەكان ئامانج لە ئەم كۆبوونەوەی فەرماندەكانی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و سووپای عێراق لە شارۆچكەی مەخموور، تاووتوێكردنی دواین هەنگاوەكانی هاوكاریی و هاوبەشی نێوان هەردوولایە بۆ بە دەستەوەگرتنی ئاسایشی سنوورەكە و رێگری لە جموجۆڵی تیرۆرستانی داعش.\nدوای زنجیرە هێرشەكانی تیرۆرستانی داعش، مستەفا كازمی فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكانی عێراق سەردانی هەولێر و ناوچە كێشەلەسەرەكانی كرد، لەوێ بڕیاری دەستپێكردنی هاوكاری نێوان پێشمەرگە و سووپای عێراق درا.\nهێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان و سووپای عێراق ئەمڕۆ ئۆپەراسیۆنێكیان لە دژی داعش دەستپێكردووە و هەفتەی رابردووش ئۆپەراسیۆنێكی دیكەیان بەڕێوەبردووە.\nلە زنجیرە هێرشەكانی رابردووی تیرۆرستانی داعشدا چەندین هاووڵاتی مەدەنی و پێشمەرگە و سەرباز شەهیدبوون.\nلەنێوخۆی هەرێمی كوردستان لە پارێزگەی هەڵەبجە گرووپێك بە تۆمەتی لایەنگری داعش لەلایەن هێزەكانی ئاسایشی سلێمانی و شارەزوورەوە دەستگیركران.\nپێشمەرگە ئۆپەراسیۆنی بۆ سەر داعش دەستپێكرد\nئۆمیكرۆن گەیشتە توركیا


له سلێمانی رۆژانه 160 تۆن گۆشتی مریشك و گۆشتی سوور دەخورێت\nبەهۆی جەژنی نەورۆز و چوونە دەرەوەی هاووڵاتیان بۆ گەشت و سەیران خواستێكی زۆر لەسەر گۆشتی مریشك و گۆشتی سوور بەرزبووەتەوە و بەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی سلێمانی بڕی فرۆشراوی گۆشت بۆ ئەم نەورۆزە ئاشكرا دەكات.\nسۆران غەفور بەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی سلێمانی راگەیاند, لە رۆژانی ئاسایی تەنها لە یەك رۆژدا 70 تۆن گۆشتی مریشك دەخورێت, هەروەها 90 تۆن گۆشتی سوور دەخورێت.\nبەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی دەڵێت, بەشێوەیەكی گشتی تەنها لە یەك رۆژدا زۆرترین گۆشت دەخورێت كە دەگاتە 160 تۆن گۆشتی مریشك و گۆشتی سوور.\nوتیشی, لە بۆنەكاندا فرۆشتنی گۆشت و مریشك بەهۆی ئەوەی خواست لەسەری بەرزدەبێتەوە بۆ نزیكەی دوو هێندە زیاتر دەبێت, بە تایبەتی لە رۆژانی جەژنی نەورۆز كە زۆرترین گۆشت دەفرۆشرێت.\nئەو بەرپرسەی حكوومەت ئاشكرای كرد تەنها ئەمڕۆ لە شاری سلێمانی زۆرترین گۆشتی مریشك و گۆشتی سوور فرۆشراوە كە تەنها گۆشتی سوور 140 تۆن فرۆشراوە و گۆشتی مریشك 110 تۆن فرۆشراوە كە بەشێوەیەكی گشتی دەكاتە 250 تۆن گۆشتی سپی و سوور.\nساڵانە لە جەژنی نەورۆز هاووڵاتیانی لە هەرێمی كوردستان بەمەبەستی ئامادەكردنی ژەمێكی بەتام پەنا بۆ كڕینی گۆشت و بەرهەمەكانی گۆشتی مریشك دەبەن.


بو سه رجه م موسلمانان | ماڵپەری ئیمان وەن\nبو سه رجه م موسلمانان\nدڵسۆز ماجد-علوم فیزیا\nتایبه‌تمه‌ندییه‌كانى پێغه‌مبه‌رى ئازیزمان (صلى الله علیه وسلم).\nپێغه‌مبه‌رى خۆشه‌ویستمان (صلى الله علیه وسلم).هه‌ندى تایبه‌تمه‌ندى هه‌یه كه له هیچ كام له پێغه‌مبه‌رانى تردا نه‌بووه ,هه‌ر وه‌ك فه‌رمویه‌تى "پێنج شتم پى به‌خشراوه به هیچ كام له پێغه‌مبه‌رانى پێش من نه‌به‌خشراوه :له دوورى یه‌ك مانگ رِێگاوه خواى گه‌وره ترسى خستووه‌ته دڵى دوژمنانمه‌وه ,وه هه‌موو زه‌ویم بۆ كراوه به مزگه‌وت و پاككه‌ره‌وه ,جا با هه‌ر كه‌ستان له ئومه‌ته‌كه‌م گه‌شته نوێژ له هه‌ر كوێیه‌ك بوو با نوێژى خۆى بكات ,وه غه‌نیمه‌تم بۆ حه‌ڵال كراوه كه پێش من حه‌لاَڵ نه‌بووه ,وه شه‌فاعه‌تم پێدراوه ,وه پێغه‌مبه‌ران به تایبه‌تى بۆ گه‌له‌كه‌یان رِه‌وانه كراون ,به‌لاَم من بۆ گشت مه‌ردووم رِه‌وانه كراوم .هه‌روه‌ها ده‌فه‌رموێت "من یه‌كه‌م كه‌سم له قیامه‌ت شه‌فاعه‌ت ده‌كه‌م وه من زۆرترین شوێنكه‌وتووم هه‌یه له رِۆژى دواییدا له نێو گشت پێغه‌مبه‌ران دا ,وه من یه‌كه‌م كه‌سێكم له ده‌رگاى به‌هه‌شت ده‌ده‌م .\nوه له ئه‌بوهریره (رِه‌زاى خواى گه‌وره‌ى لى بێت) ده‌فه‌رموێت"پێغه‌مبه‌رى خوا (صلى الله علیه وسلم)فه‌رمویه‌تى:من گه‌وره‌ى كورِانى ئاده‌مم له رِوژى دواییدا ,وه من یه‌كه‌م كه‌سێكم كه قه‌بره‌كه‌ى له سه‌ر شه‌ق ده‌بێت و دێته ده‌ره‌وه .\nهه‌ندى له موعجیزه‌كانى پێغه‌مبه‌رى سه‌روه‌رمان (صلى الله علیه وسلم). :\n- خواى گه‌وره به په‌نجه‌ى پێرۆزى مانگى بۆ دوو كه‌رت كرد .\n- شه‌ورِه‌وى و به‌رز بوونه‌وه (الاسراءالمعراج),كه نوێژى تێدا فه‌رز كرا.\n- موعجیزه‌ى قورئان.\n- ته‌سبیحاتى ورده به‌رده‌كان له مشتى پیرۆزیدا .\n- قسه كردنى گیانه‌وه‌ر له گه‌ڵیدا .\n- هه‌لقولاَنى ئاو له په‌نجه پیرۆزه‌كانیه‌وه .\n- سه‌لامكردنى به‌رد و داره‌كان له گه‌لى.\n- ئه‌و بنه دار خورمایه‌ى كه پێشترله سه‌رى وتارى ده‌دا ,كه لى ى جیا بووه‌وه بۆ شه‌وقى ئه‌و نازداره ده‌ستى كرد به نووزه نووز.\n- كه له مه‌ككه وه كۆچى كرد ,به بلاَوكردنه‌وه‌ى مشتى خۆڵ وه خوێندنى ئه‌م ئایه‌ته"و جعلنا من بین ایدیهم سدا و من خلفهم سدا فاغشیناهم فهم لا یبصرون"دوژمنه‌كانى نه‌یانتوانى بیبینن.\n- له رێگه‌ى كۆچدا سوراقه به ئه‌سپه‌كه‌یه‌وه كه‌وته شوێنیان (پێغه‌مبه‌رى خوا(صلى الله علیه وسلم)وئیمام ئه‌بوبه‌كر رِه‌زاى خواى گه‌وره‌ى لى بێت)تا بیانگرێت ,به‌لاَم هه‌ردووقاچى ئه‌سپه‌كه‌ى له ناو لمه‌كه‌دا نقووم بوو وه نه‌یتوانى بیجوڵێنى.\n- هه‌ر له رێگه‌ى كۆچ دا لایاندایه لاى "ام معید"كه خه‌ریكى به خێو كردنى مه‌ر ومالاَت بوون ,به ده‌ست هێنانى به گوانى مه‌رێكى لاوازدا كه پێشتر كه پێشتر هیچ شیرى نه‌ئه‌دا ,شیرێكى زۆرى لى هات .\n- له غه‌زاى خه‌نده‌ق دا ژماره‌یه‌كى زۆر له هاوه‌لاَن به خواردنى یه‌ك گێسك تێریان خوارد.\n- په‌رته‌وازه بوون و شكستهێنانى رِیزه‌كانى دوژمن له غه‌زاى خه‌نده‌ق دا به هه‌ڵكردنى گه‌رده‌لوولێكى به هێز .\nپێغه‌مبه‌رى خوا (صلى الله علیه وسلم)جوانترین خورِه‌وشتى هه‌بووه ,رِاستگۆترین كه‌س بووه ,زۆر نه‌رم و نیان بووه ,زۆر به رِێزه‌وه تێكه‌لى خه‌ڵكى كردووه و هه‌ڵسوكه‌وتى له گه‌لدا كردوون.\nپه‌روه‌ردگار له باره‌یه‌وه ده‌فه‌رموێت "و انك لعلى خلق عظیم"به راستى تۆ له سه‌ر رِه‌وشت و ئاكارێكى ئێجگار به‌رز و گه‌وره‌یت .\nخۆشه‌ویستى .......ئه‌ى خۆشه‌ویستى خودا , ئه‌ى هه‌ڵگرى گه‌وره‌ترین كارو به‌رنامه‌ى پێرۆزى ئیسلام .\nبه هاتنت رێز و خۆشه‌ویستیت به‌رپا كرد .\nسه‌رزه‌ویت هه‌موو رِوناك كرد .\nژیانت رِازانده‌وه ,دڵه‌كانت ئاوه‌دان كرده‌وه .\nئه‌ى خاوه‌نى جوانترین رِه‌وشت ..نه‌رم و نیان ...ئه‌ى خۆشه‌ویست .\nئه‌ى نیشانده‌رى رێگه‌ى حه‌ق ...ئه‌ى پێشه‌واى ئیمانداران ...ئه‌ى سه‌روه‌رى برواداران ...ئه‌ى دڵخۆشكه‌رى هه‌ژاران.\nئه‌ى به‌نده پاكه‌كه‌ى خودا ...ئه‌ى به‌رێز و ئه‌ى به‌وه‌فا.\nئه‌ى سوپاسكراو له ئاسمان ...ئه‌ى خۆشه‌ویست له سه‌ر زه‌وى .\nئه‌ى یارمه‌تى ده‌رى به‌نده‌ى خواى ...ئه‌ى شه‌فاعه‌تكه‌رى رِۆژى دواى .\nدروود و سلاَو له سه‌ر خۆت و یاوه‌رانت تا رۆژى دوایى .\nجا هه‌ركه‌س ده‌یه‌وێت رِه‌زامه‌ندى خودا به ده‌ست بهێنێت با شوێن په‌یامى خوداو سوننه‌ته‌كانى خۆشه‌ویست بكه‌وێت(صلى الله علیه وسلم). و خۆى به ئاكاره جوانه‌كانى برِازێنێته‌وه.\nداوا له خواى گه‌وره ده‌كه‌ین له شه‌فاعه‌تى خۆشه‌ویسته‌كه‌ى خۆى(صلى الله علیه وسلم). بێبه‌شمان نه‌كات و به دیدارى شاد بین و به ده‌ستى پیرۆزى له حه‌وزى كه‌وسه‌ر تێر ئاومان بكات. ئامین ......\nمیوانی ئەمڕۆ: ٦٧\nكۆی گشتی: ٦١٦٢١٧


ئەوەی لەبارەی پیكاسۆوە نەتزانیوە\n18/7/2018 09:12 AM\nپابلۆ پیكاسۆ، یەكێكە لە بەناوبانگترین نیگاركێشان لە سەرتاسەری جیهاندا، ئەمانەی خوارەوە چەند زانیارییەكی سەرنجڕاكێشن سەبارەت بەو كەسایەتییە.\n1- هێرشەكانی 11ی سێپتەمبەر بەبڕی 100 ملیۆن دۆلاریش زیانی هونەرییان لێكەوتەوە. لەناو ئەوكارە هونەرییانەی بەهۆی ئەم هێرشانەوە تیاچوون كاری پابلۆ پیكاسۆشی تێدا بوو.\n2- كاتێك پیكاسۆ لەسەر تابلۆی گەرنیكا لەلایەن ئەفسەرێكی هێزە نازییەكانی ئەڵمانیاوە لێكۆڵینەوەی لەگەڵ كراو پرسیاری لێكرا: ئەمە تۆ كردووتە؟ پیكاسۆ لە وەڵامێكی زۆر ناخهەژێندا وتی: نەخێر، تۆ كردووتە.\n* گەرنیكا گوندێكی ئیسپانی بوو و لەلایەن هێزە نازییەكانەوە بە شێوەیەكی دڕندانە بۆمبباران كرا. پیكاسۆ ئەو تابلۆیەی لەسەر ئەو تراژیدیایە دروستكردبوو.\n3- خۆشەویستی یان نەبوونی خۆشەویستی پابلۆ پیكاسۆ بووەتە هۆی ئەوەی كە خۆشەویستێكی و ژنێكی و كوڕێكی خۆیان بكوژن.\n4- لەڕووی ژیانی تایبەتەوە كەسێكی وێران بووە. هەر لە تەمەنی 13 ساڵییەوە لەگەڵ باوكیدا لە باشوری ئیسپانیا سەردانی شوێنی لەشفرۆشەكانی كردووە. ئارەزووی پیكاسۆ بۆ خانمان قەت تێرنەبووە. لە ژیانیدا دوو جار ژنی هێناوە، شەش خۆشەویستی گرنگ و دیاری هەبووە بە درێژایی ژیانی، جگە لەوانەش سەدان پەیوەندی رۆمانسی تری هەبووە.\n5- پیكاسۆ دوو داواكاری توندی هەبوو بۆ ئەو خانمانەی دەبوون بە خۆشەویست و هاوڕێی، پێویستە گوێڕایەڵ بن و باڵاشیان لەم درێژتر نەبێت. باڵای خۆشی 162 سانتیمەترو نیو بووە.\n6- پیكاسۆ چوار منداڵی هەبووە. گەورەترین كوڕی ناوی پاوڵۆیەو هی یەكەم ژنی بووە كە ناوی ئۆڵگا بووە. دوای ئەو مایای كچی دێت كە هی خۆشەویستێكی بووە بە ناوی ماریێ ۆڵتەر. بەدوای ئەمیشدا كوڕو كچێكی بووە كە هی خۆشەویستێكی تری بووە بە ناوی گیلۆت.\n7- لە ساڵی 1935 لەپێناو خۆشەویستە دووگیانەكەیدا كە ناوی ماری وۆڵتەر بوو، وازی لە یەكەم هاوسەری هێنا كە ناوی ئۆڵگا بوو. سەرباری وازلێهێنانیشی پیكاسۆ هێشتا ئامادەنەبوو بەڕەسمی تەڵاقی بدات بۆ ئەوەی لەنیوەی سامانەكەی بێبەشی بكات. بەهۆی ئەمەشەوە ئۆڵگا هێندەی خواردەوە تا خواردنەوە لە ساڵی 1955 واتە بیست ساڵ دواتر كوشتی و تا ئەوكاتەش بە هاوسەرێكی نائاسوودەی ئەم پیاوه مایەوە كه لە سەرتاسەری جیهاندا بە "نیگاركێشی بەناوبانگ" ناسراوە.\n8- پیكاسۆ تا تەمەنی 79 ساڵی ژنی دووەمی نەهێناوە. دووەم هاوسەرگیریشی لەگەڵ خۆشەویستە تەمەن 35 ساڵەكەیدا بووە كە ناوی جاكلین رۆك بووەو تا مردنیشی لە ساڵی 1973 پێكەوە ماونەتەوە. 13 ساڵ دوای مردنی پیكاسۆ جاكڵین چیتر نەیتوانی بەبێ ئەو بژی، بۆیە بە گوللـە خۆی كوشت.\n9- فرانسیس گیلۆت كە دایكی بچوكترین دوو منداڵی پیكاسۆیەو تائێستاش لە ژیاندا ماوە، كاتێك خوێندكارێكی تەمەن تەنها 23 ساڵی بەشی هونەر بوو، پەیوەندی لەگەڵ پیكاسۆی تەمەن 62 ساڵدا دەستپێكردووە. ئەم خانمە بۆ ماوەی 10 ساڵ لەگەڵیدا بووە، بەڵام دواتر بەهۆی خیانەت و خراپی پیكاسۆوە وازی لێهێناوە. دەوترێت ئەمە تەنها خانمە كە وازی لە پیكاسۆ هێنابێت.\n10- گیلۆت كتێبێكی سەبارەت بە خراپەكارییەكان و نهێنییەكانی پیكاسۆو پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ ئەمدا بڵاوكردووەتەوە. بەهۆی ئەم كتێبەوە پیكاسۆ تا مردیش قسەی لەگەڵ دوو منداڵەكەی نەكرد كە ناویان كلۆدو پاڵۆمایە.\n11- پیكاسۆ بەتەوسەوە نیگاری خۆشەویستەكانی دەكێشا. زۆرێك لە بەناوبانگترین كارەكانی گوزارشت لە ژن و خۆشەویستەكانی دەكات.\n12- گرانترین تابلۆی جۆری پۆترەیتی پیكاسۆ كە تائێستا فرۆشرابێت، تابلۆیەكە كە پێكهاتووە لە جەستەیەكی رووت و چەند گەڵایەكی سەوزو سنگێك. ئەم تابلۆیە گوزارشت لە ماریێ وۆڵتەر دەكات كە یەكێك بووە لە خۆشەویستەكانی. پیكاسۆی بیرۆكەی ئەم تابلۆیەی لە وێنەیەكی كۆیلایەتییەوە وەرگرتووە كە لەلایەن هاوڕێیەكییەوە بەناوی مان رەیەوە گیراوە. ئەم تابلۆیە لە ساڵی 2010 بە 106 ملیۆن و پێنج سەد هەزار دۆلار فرۆشراوە.\nخاك - لە ئینگلیزییەوە: والی عەلی


قسەی پارتی جدییە\nبەر لە چوار ساڵ سەرۆك بارزانی بە پشت بەستن بە سەرچاوە هەواڵگرییە وورد و پڕ زانیارییەكانی كوردستان، دەسەڵاتدارانی بەغدای لە مەترسییەكی جددی بەهۆش هێنایەوە. مەترسی هەراش بوون و پەلاماری فروانی داعش بۆ سەر شارە گەورەكان بە موسڵیشەوە. ئەوكات داعش لە سەحرا و قوڵاییەكانی سێگۆشەی سوننە خەریكی مەشق و خۆڕێكخستن بوو، بەرپرسەكانی بەغدا هۆشدارییەكەی سەرۆك بارزانییان بە هەند و بە جددی وەرنەگرت، تەنانەت بە جۆرێك لە بوغرایی و لەخۆڕازی بوون و بێمنەتیشەوە وەڵامیان دایەوە. ئەوە بوو هێندەی نەبرد موسڵ و یەك لەسەر سێی خاكی عێراقی كەوتنە دەستی داعش و تەنانەت گەیشتنە تخوبەكانی بەغداش. ئەوانەی هۆشدارییەكەی سەرۆك و كورد و پارتییان بە جددی وەرنەگرت، چەك و جبەخانەیان لە دوای خۆیان بەجیهێشت و بە پەلەپروزێ و چنگ لەسەر شان قورتار بوون. باجی ئەو گوێپێنەدان و بەهەند وەرنەگرتن و خەمساردییەش جەنگێكی سێ ساڵەی تاقەتپروكێنی پڕ لە قوربانی بەشەریی و خەسارەتی مادیی بوو كە رەنگە بە پەنجا سالی دیكەش عێراق لە بنی دەرنەچێت.\nئەوانەی پێش دوو سێ مانگ كۆتاییهاتن و نابووتی داعشیان راگەیاند و ئاهەنگی سەركەوتنیان گێڕا و وویستیان بۆ پرۆپاگەندەی هەڵبژاردن دەنگی پێ كۆبكەنەوە. خەریكە هەمان هەڵەی چوار ساڵ لەمەوبەر دوبارەدەكەنەوە. خەریكە بە درۆكەی خۆیان باوەڕ دەكەن كە گوایە داعش بەزیوە و كۆتایی هاتووە. لە پاڵ ئەو خۆتەفرەدانەشەوە رەنگە دەرفەت بۆ داعش برەخسێنن خۆی گورج گاتەوە و هەمان موسیبەتی سێ ساڵی رابردوو دوبارە بەسەر عێراقدا بێنێتەوە.\nلە بەلاغی دوا كۆبونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتیدا كە بەر لە دوو رۆژ بە سەرپەرشتیی سەرۆك بارزانی سازدرا، هەمان هۆشداریەكەی چوار ساڵ لەمەوبەر بە راشكاوی دوبارە بۆتەوە. لە بەلاغەكەدا هاتووە كە داعش سەریهەڵداوەتەوە و بۆتەوە مەترسی بۆسەر ئەمنیەت و ئاساییشی عێراق، بۆیەش پێویستە هێزە عێراقییەكان ئەم مەترسییە بە جددی وەربگرن و چیتر خەمساردانە مامەڵە نەكەن و لە ئاستی ئەم تەحەدییەدابن. هەڵبەت بەگژاچونەوەی ئەو تەحەدییەش بەوە دەبێ پەلە بكرێت لە پێكهاتن و لێكگەیشتن و دروستكردنی حكومەتی نوێ كە حكومەتی تەواوی پێكهاتەكان بێت. حكومەتێك پابەندی پرنسیپەكانی تەوازون و تەوافوق و شەراكەت بێت تا بتوانێ هەموو تواناكان كۆبكاتەوە و لە ئاست پڕكێشییەكانی قۆناغەكەدا بێت.\nپارتی حزبێكی دێرینی دنیادیدەی بە ئەزمونە، نە لە خۆڕا قسان دەكات و نە زیاد و كەم دەڵێت. بۆیە حەق وایە هەمیشە قسەكانی بە هەند وەربگیرێن و بە جددی سەرەدەرییان لەگەڵ بكرێ. ئەو كاتێك دەڵێ داعش سەریهەڵداوەتەوە، بە بەڵگە و زانیاری و خوێندنەوەی بەدیققەتی رەوشەكە پشت قایمە و دەزانێ چ دەڵێ. هێزە سیاسییەكانی بەغدا هەڵەیەكی كوشندە دەكەن گەر بێت و ئەم هۆشدارییە بە جددی وەرنەگرن و كەم سەرنج بدەنە مەترسیی سەرهەڵدانەوەی داعش.


پێنجشەممه 28ی خەرمانان 2719\nکوردستان میدیا: مامۆستای قوتابخانەکان له کوردستان و ئێراندا لە دۆخێکی زۆر دژاوردا دەژین و بژیوی ژیانی مامۆستایان شیاوی جێگە و پێگەی ئەو توێژە فەرهەنگییە نییە.\nبەپێی ئامارێک کە لە بارەی جێگە و پێگەی کۆمەڵایەتیی مامۆستایان لە ئاستی جیهاندا بڵاو بووەتەوە، ئێران لەو لیستەیەدا ناوی تۆمار نەکراوە. ئەوەش دەرخەری ئەوەیە ڕێژیمی ئێران ڕێز بۆ ئەو توێژە فەرهەنگییە دانانێت.\nلەو ئامارەدا سێ وڵاتی چین، مالزی و تایوان بە ڕیز پلەکانی یەکەم هەتا سێهەمیان هەیە.\nئەو ئامارە تەنیا وڵاتانی ئاسیایی لە خۆ دەگرێت کە ئێران ناوی تۆمار نەکراوە.\nبەهۆی نالەباری و خراپی دۆخی بژیوی ژیان و گوزەرانی مامۆستایانی قوتابخانەکان، مامۆستایانی کوردستان و ئێران هەتا ئێستا چەندین جار دەستیان داوەتە مانگرتن و داوایان کردووە مافەکانیان دابین بکرێت.\nمامۆستایان لە بەرانبەر گرانی، هەڵاوسان، کەمبوونەوەی تواناییی کڕین لە لایەن مامۆستایان و تایبەتیکردنی ئیدارەی پەروەردە و بارهێنان، دابین نەکردنی پشکی ماڵی و ئابووری بۆ مامۆستایان ناڕەزایەتییان دەربڕیوە.\nلە ماوەی یەکساڵی ڕابردوودا، گرانی و بێکاری ژیانی بنەماڵەکانی لە ئێران و کوردستاندا بردووەتە دۆخێکی مەترسیدارەوە و هەر ئەم بارودۆخەش کاریگەری نیگەتیڤی لە سەر دەروون و جەستەی قوتابی و خوێندکاران داناوە؛ دابینکردنی کەرەستەکانی خوێندن بۆ منداڵان و لاوان و پارەی ناونووسین لە قوتابخانە بەناو دەوڵەتییەکاندا گوشاری مادی بۆ زۆربەی بنەماڵەکان هێناوە، بە جۆرێک کە بەشێکی بەرچاوی بنەماڵەکان ناچار بوون پێش بە خوێندنی مناڵاکانیان بگرن، کە بەداخەوە لەم بارەوە کچان پشکی زیاتریان بەرکەوتووە .