گوندێكی خانه‌قین كه‌ره‌نتینه ده‌كرێت175 كه‌س له دیاله به گومانی كۆرۆنا چاودێری ده‌كرێن\nله قه‌زای خانه‌قین، ته‌نیا یه‌ك توشبوی كۆرۆنا هه‌یه و گوندێك به ته‌واوی كه‌ره‌نتینه‌كراون، به ئامانجی رێگریی له ته‌شه‌نه‌سه‌ندنی ڤایرۆسه‌كه بۆ ته‌واوی پارێزگای دیاله، كه ژماره‌ی گومانلێكراوانی هه‌ڵگری په‌تاكه تێیدا گه‌یشتۆته زیاتر له 150 كه‌س.\nله چه‌ند رۆژی رابردودا، ئافره‌تێكی ته‌مه‌ن 39 ساڵی دانیشتوی گوندی كه‌شكۆڵ له ناحیه‌ی قه‌ره‌ته‌په‌ی خانه‌قین، به‌هۆی توشبونی به ڤایرۆسی كۆرۆنا ره‌وانه‌ی نه‌خۆشخانه كرا و له‌وكاته‌شه‌وه، ته‌واوی خێزان و گونده‌كه‌یان له خه‌ڵكیتر دابڕێنراون.\nسه‌رمه‌د به‌یاتی، لێپرسراوی كه‌رتی ته‌ندروستی خانه‌قین به (كه‌ركوك ناو)ی وت "ئه‌و گونده له 5ی نیسانه‌وه بۆ ماوه‌ی 14 كه‌ره‌نتینه كراون، هه‌موو هاتوچۆیه‌ك قه‌ده‌غه‌كراوه تا پشكنین بۆ هه‌موو دانیشتوانی گونده‌كه ده‌كرێت".\nله‌گه‌ڵ كه‌ره‌نتینه‌كردنی گونده‌كه‌دا، هه‌ڵمه‌تی رشتنی ده‌رمان و پاككردنه‌وه ئه‌نجامدراوه.\n"گومان لە سه‌ر كەسوكاری توشبوەكە هەیە، چونكە ئه‌و ئافره‌ته بەریه‌ككەوتنی هەبووە لەگەڵ دایك و باوك و خۆشكەكانیدا كه حه‌وت كه‌سن" به‌وته‌ی به‌یاتی.\nخانه‌قین، نیسانی 2020، هه‌ڵمه‌تی رشتنی ده‌رمان له گوندی كه‌شكۆڵ فۆتۆ: ته‌ندروستی خانه‌قین\nبەپێی ئاماره‌كانی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی عیراق و ئه‌و زانیارییانه‌ی له سه‌رچاوه ته‌ندروستییه‌كانه‌وه ده‌ست (كه‌ركوك ناو) كه‌وتون، تائێستا 16 توشبوو به كۆرۆنا له پارێزگای دیاله تۆماركراون، 11 كه‌س له ره‌گه‌زی نێر و پێنج كه‌س له ره‌گه‌زی مێ، كه ته‌نیا یه‌كێكیان ده‌كه‌وێته سنوری خانه‌قین، له‌و ژماره‌یه‌ش پێنج كه‌س چاكبونه‌ته‌وه و سێ هاوڵاتی به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه گیانیانله‌ده‌ستداوه.\nله ته‌واوی پارێزگاكه‌شدا 175 هاوڵاتی به گومانی ڤایرۆسی كۆرۆنا چاودێری ده‌كرێن و پشكنینیان بۆ ده‌كرێت.\nفارس عەزاوی، لێپرسراوی راگه‌یاندنی تەندروستی دیالە بە (كەركوك ناو)ی وت "تائێستا ته‌نیا یه‌ك توشبوو به گوندی كه‌شكۆڵ ده‌ركه‌وتووه هه‌ڵگری ڤایرۆسی كۆرۆنایه، به‌ڵام رێوشوێنی توند گیراوه‌ته‌به‌ر بۆ رێگری له بڵاوبونه‌وه‌ی زیاتری ڤایرۆسه‌كه".\nهه‌روه‌ها ئاماژه‌ی به‌وه‌دا له ئێستادا هه‌شت توشبوی كۆرۆنا له ژێر چاودێری ته‌ندروستی و له نه‌خۆشخانه‌كاندا ماونه‌ته‌وه.\nله‌گه‌ڵ راگه‌یاندنی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆدا، كه تا 11ی نیسان به‌رده‌وامی ده‌بێت، هێزه ئه‌منییه‌كان باری نائاساییان لە خانه‌قین راگەیاند، لەو چوارچێوەیەشدا تەواوی رێگا سەرەكیی و لاوەكییەكانی ناوشاریان داخست.\nله ناوه‌ڕاستی مانگی ئاداریشه‌وه، بۆ رێگری له بڵاوبونه‌وه‌ی كۆرۆنا، جموجۆڵ له ده‌روازه‌ی سنوری مونزیرییه له‌گه‌ڵ ئێران راگیرا، كه ده‌كه‌وێته سنوری خانه‌قینه‌وه.\nله‌سه‌ر ئاستی عیراق ژماره‌ی توشبوان به كۆرۆنا گه‌یشتۆته هه‌زار و 137 كه‌س، له نێویاندا 388 حاڵه‌تی چاكبونه‌وه و 65 مردن به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه تۆماركراون.


میسر موباره‌ک و کوڕه‌که‌ی بۆ لێـکۆڵینه‌وه ده‌سـتگیرده‌کات\nده‌سه‌ڵاتدارانی میسر بڕیاریان داوه سه‌رۆکی پـێشـوو حوسنی موباره‌ک بۆ ماوه‌ی 15 ڕۆژ ده‌سـتگیر بکرێت تاوه‌کو له‌سه‌ر تۆمه‌تی گه‌نده‌ڵی لێـکۆڵینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵدا بکرێت.\nڕۆژی چوارشه‌ممه دادوه‌ری گشـتی ئه‌مه‌ی ڕاگه‌یاند پاش ئه‌وه‌ی موباره‌ک به‌ره‌و نه‌خۆشـخانه برا به‌هۆی بوونی گرفت له دڵیدا، ئه‌مه له کاتێـکدا ده‌سه‌ڵاتداران له هاوینه‌هه‌واری شه‌رم ئه‌لشه‌یخ ده‌سـتیان به لێـکۆڵینه‌وه له‌گه‌ڵیدا کرد. ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنی میسر ڕایانگه‌یاند که‌وا هه‌ردوو کوڕه‌که‌ی عه‌لا و جه‌مال ئه‌وانیش ده‌سـتکراوه به لێـکۆڵینه‌وه له‌گه‌ڵیاندا و بڕیاریش دراوه بۆ ماوه‌ی 15 ڕۆژ ده‌سـتگیربکرێن.\nبنه‌ماڵه‌که‌ی موباره‌ک له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ک کاربه‌ده‌سـتی باڵا تاوانبارکراون به دزین و خواردنی سه‌روه‌ت و سـامانی گشـتی و هه‌روه‌ها به‌کارهێنانی هێز له ده‌می خۆپـیشـاندانه‌کانی دژه حکومه‌ت له سه‌ره‌تای ئه‌مسـاڵدا.\nحوسنی موباره‌ک گوتویه‌تی ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی خراونه‌ته پاڵی بێ بنه‌مان و ئه‌و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه داکۆکی له ناوبانگی خۆی و بنه‌ماڵه‌که‌ی بکات. ئه‌م لێـدوانه‌ی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه له که‌ناڵی ئه‌لعه‌ره‌بیـیه‌وه بڵاوکرایه‌وه. ئه‌وه یه‌که‌م لێـدوانی بووه له‌وه‌تای له مانگی دووه‌وه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات لادراوه.


"پێداچوونەوەی هاوشان peer review" چییە؟\nزانستکاری بەناوبانگ ئایزک (ئیسحاق) نیوتن، کە یەکێکە لە گەورەترین ناوەکانی مێژووی زانست، گوتویەتی: "ئەگەر من زیاترم دیبێت، ئەوا تەنها لەڕێی راوەستانەوە بووە لەسەر شانی زەبەلاحەکان." ئەگەر دۆزینەوەی زانستی پرۆسەی راوەستان بێت لەسەر شانی زەبەلاحەکان، ئەوا پێداچوونەوەی هاوشان peer reviews زەمانەتی لە پتەویی ئەو شانانە دەکات.\nهەموو کەس دەتوانێت بە جیهان بڵێت کە دۆزینەوەیەکی نوێی گرنگی ئەنجامداوە. بەڵام ئایا ئەو تاقیکردنەوەی ئەنجامیداو بۆ گەیشتن بەو ئەنجامە تاوەکو چ ئاستێک باش بووە؟ ئایا دەتوانین متمانە بەو زانینە نوێیە بکەین و بەکاری بهێنین وەک بنەمایەک بۆ توێژینەوەی زیاتر؟\nلەڕێی تۆمارکردنی سەرتاپای پرۆسەی تاقیکردنەوەکەوە، لە گریمانەکردنەوە تاوەکو دەگاتە دەرئەنجام، شارەزایانی دیکەی بوارەکە دەتوانن تەواوی نەخشەداڕێژی تاقیکردنەوەکان و رەوایەتی زانیارییەکان هەڵبسەنگێنن.\nسەرجەم پێکهاتەکانی تاقیکردنەوە بە "نوسراو" ناسراوە. ئەو نوسراوانە لە بڵاوکراوەی مانگانە یان ساڵانەدا بڵاودەکرێنەوە کە پێیان دەگوترێت "گۆڤار جۆرناڵ- journals". زۆربەی گۆڤارەکان لە بوارێکی دیاریکراوی توێژینەوەدا تایبەتمەندن. ئەمەش گرنگە چونکە شارەزایی تایبەت لە دەوری بواری تایبەتی زانستی کۆدەکاتەوە.\nگۆڤارەکانی وەک 'نەیچەر-Nature (سروشت)' و 'سایەنس-science (زانست)' زۆر بەربڵاون و ژمارەیەکی زۆر خوێنەری نائەکادیمیشیان هەیە. هەردوو گۆڤارەکە بواری زۆر جیاجیا دەگرنەوە و بابەتەکانیان لە بەرژەوەندی جەماوەردان.\nپرۆسەی پێداچوونەوەی هاوشان\nزانستکارە پرۆفێشناڵەکان هەوڵدەدەن سنورەکانی زانین بەرەوپێش بەرن. هەوڵەکانی فریودانی ئەکادیمیکاران لە رێگەی ئەنجامەی ناتەواوەوە، یەکجار کەمن. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، دەشێت تەنانەت نیەتباشترین زانستکاریش هەژمارێک بەهەڵە بکات یاخود چاو لە کەموکورییەکانی تاقیکردنەوەیەک بپۆشێت. پێداچوونەوەی هاوشان ئەو کاتە بەکاردەهێنرێت کە زانستکارێک کارەکانی دەنێرێت بۆ گۆڤارێک بۆ بڵاوکردنەوە یاخود کاتێک داوایەک پێشکەشدەکات بۆ کۆمەکی دارایی بۆ ئەنجامدانی توێژینەوەی زیاتر. لیژنەیەکی لێهاتوو خستنەڕوو یاخود دۆزینەوەکانی زانستکارەکە هەڵدەسەنگێنێت. لیژنەکە دەگەڕێت بەدوای هەڵە و فەرامۆشی و هەر بیرکردنەوەیەکی کەموکورت، ئەگەر هەبێت.\nدەرئەنجامەکانی پرۆسەی پێداچوونەوەی هاوشان بریتیین لە: قبوڵکردنی بێمەرجی نوسینەکە یان پێشنیاری توێژینەوەکە؛ قبوڵکردنی مەرجدار بەرمەبنای ئەوەی هەندێک گۆڕانکاری دیاریکراو ئەنجام دەدرێن؛ یاخود رەتکردنەوە. کاتێک بابەتی پێشکەشکراو قبوڵدەکرێت بۆ بڵاوکردنەوە لە گۆڤارەکەدا، ئەو کاتە کاری توێژینەوەکە دەکەوێتە بەر رەخنە و پێداچوونەوەی کۆمەڵێکی بەرفراوانتری شارەزایان لە هەمان بواری توێژینەوەکەدا. ئەوانەی دەستیان بە توێژینەوەکە رادەگات، دەتوانن هەموو هەنگاوەکانی ئەزمونەکە شیکاربکەن و سەرنجی خۆیان لەبارەی دروستیی نووسینەکە و دۆزینەوەکانییەوە بخەنەڕوو.\nگرفتەکانی پێداچوونەوەی هاوشان\nسەرباری هەموو باشییەکانی، پێداچوونەوەی هاوشان سیستەمێکە لە هەڵە بەدەرنیە. چەندین نمونەی دیاری بڵاوکراوە هەن کە لەسەر بنەمای فریودان یاخود بەرمەبنای ئەنجامگەلی نادروست ئەنجامدراون. ئەنجامی لەو جۆرە کاتێک ئاشکرا دەبن کە کەسانی دیکە نەتوانن دووبارەیان بکەنەوە. هاوشێوەی پیشەکانی دیکەش، هەندێکجاریش تۆمەتی خزمخزمێنە و لایەنگیریی (تحیز) لەنێو مەعشەری زانستیدا هەیە. پێداچوونەوەی نادیار وا دەکات ئەگەری لایەنگیریی کەمتربێت.


خەرەیل ماردین تورکیا خوەشیان لە میوزیک بیتهۆڤن تیەێد\nشەفەق نیوز/ وەگەرد هەڵاتن خوەرەگە، ئەو خەرەیلە ک ناویان وە (کادیفێ، غاداش، مافیس، جیڤو، بوزو) نریاگە، دەسکەنە گەردینیان ئەرا گردەوکردن زواڵە لەناو کۊیچە کۆنەیلە وەگەرد شارەوانی شار ماردین لە تورکیا.\nئی شارە ک ماڵەیلی وە سەنگ دروس کریانە، و فرەجار قەواسەی یەکیگ لە ماڵەیلە بوودە بالەکۆن ماڵیگ ترە، و ئەوەگ یەکەم جار سەردان ئەو شۊینە کەێد، وە ئاسانی وڵەو بوود، چۊنکە جادەیل و پاچینەیلی هانە ناو یەک. یە سەدان ساڵە ئەو شارە وە دەسمیەتی خەرەیل پاکەو کریەێد، چۊنکە وە شیوەیگ تر ئەو کارە ئەنجام نێوود.\nئی خەرەیلە ک شمارەیان رەسێدە ٤٠ خەر، و هەر خەریگ ناو خوەی دیرێد، گشت رووژیگ لەی شارە بان و خوار کەن و کارمەنەیل شارەوانی باریان کەن. ئی خەرەیلە هەمیش وە کارمەن شارەوانی دریەنە قەڵەم، ک رووژیگ ٨ ساعەت کار کەن، و نێمەڕوانە هوچان چوار ساعەتی دیرن.\nکارمەنەیل شارەوانیەگە و خەڵک شار ماردین ئەو خەرەیلە وە زیرەک و فرەزان و خزمەتکار زانن، ک هەمیشە خوەیان وەرەو تەۊلەیل خوەیان گلەو خوەن، و هەنای گووش لە میوزیک بیتهۆڤن گرن، وە ئارامی و ئاسودەیی کار خوەیان ئەنجام دەن.\nسەگیگ لەوەر دریژی گووشەیلی چوودە ناو کتاو گینیس\nDate: 2021-09-26 10:39:13\nقورتارکردن وەناوبانگترین شکار لە جیهان لە شکەنجەی\nDate: 2021-10-12 15:00:40\nناودیاری بەچکە پشییگ لەوەر گووشەێلی\nDate: 2021-11-17 06:53:10\nئەرا چە لە بەشیگ ئاژەڵەگان رەشبینی کریەێد\nDate: 2020-09-16 10:31:59\nژن و شوییگ لە هەرێم کوردستان یە ١٣ ساڵە سەگ و پشی ئیوەت کەن (وینە)\nDate: 2021-06-12 11:39:57


برینداربوونی چوار کۆڵبەری دیکەی کورد لە ماوەی ٥ رۆژدا – چاونیوز\nبرینداربوونی چوار کۆڵبەری دیکەی کورد لە ماوەی ٥ رۆژدا\nلە ماوەی ٥ ڕۆژدا چوار کۆڵبەری کورد لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان بریندار بوون\nرۆژی سێشەممە٨ی گەلاوێژی ٩٨ی هەتاوی سێ کۆڵبەری دیکەی کورد لە سنوورەکانی کوردستان بە هۆی تەقە و ڕاوەدوونانی هێزەکانی کۆماری ئیسلامی بەسەختی بریندار کران.\nڕۆژی ٨ی گەلاوێژ کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی “عەلی بەهرامی”، بە هۆی بەربوونەوەی لە بەرزاییەکانی تەتەی هەورامان بەسەختی بریندار بوو.\nپاش گواستنەوەی بۆ نەخۆشخانە شاری پاوە دەگوتڕێ کە باری تەندرووستی ئەو کۆلبەر ناجێگرە.\nلە هەمان ڕۆژ دوو کۆڵبەری دیکە بە ناوەکانی “محەممەد چووکەڵی و محەممەد حوسێنزادە”، خەڵکی شاری پیرانشار، کوتوونەتە بەر دەسرێژی هێزە چەکدارەکانی سەر سنوور و بریندار کراون.\nئەو دووکوڵبەر لە نێوخاکی هەرێمی کوردستان کراونەتە ئامانج و بریندار کراون. و پاش برینداربوونیان بۆ نەخۆشخانەیەک لە شاری هەولێر گوازراونەتەوە.\nهەروەها ڕۆژی شەممە ٥ گەلاوێژ کاسبکارێکی کوردی خەڵکی شاری شنۆ، بە ناوی “نەسیر مەعرووفی”، خەڵکی گوندی “کانی ڕەشـ”ـی شاری شنۆ، لە بەرزاییەکانی کێلەشین بە تەقەی چەکدارانی ڕێژیم بریندار بوو.\nشایانی باسە لە مانگی گەڵاوێژ زیاتر لە ١٠ کۆڵبەر کوژراو و بریندار کراون.\nبەپێی ڕاپۆڕتی “چاونیوز” کوژران و برینداربوونی ۲۸ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد لە مانگی پووشپەڕ ئەمساڵ لە حالێکدایە کە لە سێ مانگی بەهار و وەرزی یەکەمی ساڵدا زیاتر لە ٥٦ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد لە پێناو پارووە نانێکدا کوژرابوون و بریندار بوون.


د.عیزه‌دین مسته‌فا – Knwe.org\nسەرەکی » وتار » د.عیزه‌دین مسته‌فا\n10/10/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\n(ئەم کونجەش)، هەفتەی رابردوو دوا گۆشە بوو، بەڵام وەکو رێزلێنانێک لە پڕۆفیسۆر د.عیزەدین مستەفا رەسوڵ، وێنەی چەند دەستنووسێکی خۆی کە پێشتر بۆ گۆشەی (ئەم کونجەش)ی نووسیبوو، بڵاودەکەینەوە. 808 جار بینراوە\n03/10/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nزۆرجار بڕیار ئەدەم كە ئیتر نەنووسم. چونكە زۆر كەمن ئەوانەی چ نووسینی من، چ نووسینی كەسانیتر دەخوێننەوە. چونكە هەر لە جیهاندا دۆستانی ڕۆژنامەگەریی كاغەز – یا عەرەب ووتەنی – الصحافە الورقیە- بەهۆی ئەم تەكنیكە هەمەڕەنگانەوە باوی كەم بووە. نایشارمەوە كە كەسێكی خوێندەوار پێم دەڵێ: فڵانە نووسینتم خوێندەوە، سوپاسێك ئەكەم كە هێشتا كەسانێك ماون دەخوێننەوە و دەست ئەدەمەوە قەڵەم – ئەمجارەش ...\n26/09/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nپێم خۆشە ئەو چەند كەسە كەمەی (كونجەكەم) دەخوێننەوە، لێم تێ بگەن و دیارە پێشم خۆشە ڕایان لەگەڵما یەك بێ ( كەس نی یە هەستی وا نەبێ). زۆرجار لەم كەناڵانەدا، یا لە یەكێك لە رۆژنامەكاندا باسی یەكێك دەكرێ و (ڕایەكی بڵاو دەكرێتەوە) – دەووترێ: كەسێك (كە ناوی خۆی ئاشكرا نەكرد) ووتی: بۆچی ناوی خۆی ئاشكرا ناكا: لەچی دەترسێ – خۆ سوپاس ...\n19/09/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nدیسان نازانم – (كونجە) یا یاداشت – بەڵام هەر دەینووسم – خۆ كەس هەڵناداتێ و كەس ڕوونكردنەوە نانووسێ. مەلا محەمەدی شەمێرانی – مەلایەكی زانا و قسەخۆش بوو. لە مزگەوتێكی (خانەقین) مەلا بوو. چوو بۆ حەج. لە كاتی (حجرات)دا واتە لەو كاتەدا كە دەبێ بەردباران یا رەجمی (شەیتان) بكا و حەوت بەردەكە بهاوێژیت. بەدەم بەردهاویشتنەوە دەڵێ: شەیتان لێم ببوورە- لە (مەناسیك)ی ...\n12/09/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nنازانم ئەمەیان (كونج)، یا یاداشت – یا دەچێتە چ بەشێك لە نووسینەكانم.. خۆتان دەیزانن – ناوی لێ بنێن – بەڵام كە هات بە بیرما وا من دەست دەدەمە قەڵەم و ئێوە ناوی لێ بنێن. كە لە باكۆ دەژیام – لە ئێستگەی عەرەبی كارم دەكرد، لە سەروو شاخەكە لای ئێستگەوە – بە (فونیكلۆر) كە لە تراموای دەچوو، دەهاتیتە خوارەوە – لە ...\nپڕوپاگەندە بۆ خۆراك\n05/09/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nدۆستی گەورە و شەهیدم شێخ ستار (دوكتۆر عەبدولستار تاهیر شەریف) زۆری دەخوێندەوە و زۆر جاریش باوەڕی بەو شتانە دەكرد كە دەیخوێندنەوە و بەجێی دەهێنان. جارێك شتێكی لەبارەی سوودی (پیاز)ەوە خوێندبۆوە. ئیتر هەموو ڕۆژێ سەلكێك پیازی بە ساغی دەخوارد و سەلكێكیشی دەخستە ژێر مەنگەنە و ئاوەكەی دەگرت و دەیخواردەوە. منیشی ناچار كرد كە بایەخ بە پیاز خواردن بدەم، بەڵام وەكو ئەو ...\n29/08/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nزارا جارێك لەمەوپێش نوسیبووم: لە زانكۆ دەرسم دەووتەوە، چەند ووشەیەكم بەكارهێنا. لەناو قوتابی یەكاندا برادەرێكی تێدابوو، ئەو كاتە یەكێك بوو لە سەركردەكانی حیزبێكی رۆژهەڵات. هەر لە دەرسەكەدا بە نووسین لەسەر پارچە كاغەزێك بۆی نووسیم: ئەم ووشەیە چی یە، لە كوردیدا هەیە و (لهجة) یە یا خۆت دروستت كردووە؟ نووسینەكەیم خوێندەوە و وەڵامم دایەوە. كە زۆر ووشە هەیە لە دیالێكت یا ...\n22/08/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nسەیری تەلەفزیۆن ئەكەم، لەم ڕۆژانەدا زۆر باسی ((سوودان)) هاتۆتە پێشەوە. لە گەلێك جاردا باسی شاری ((كوردۆڤان)) دەكرێ – كاتی خۆی هاوڕێی شاعیری سوودانیم ((جیلی عەبدوڕەحمان)) باسی ئەو شارەی بۆ كردبووم و لە ((كوردۆڤان)) دەدوا كە خەڵكی تێدایە خۆیان بە كورد دەزانن و ناوی شارەكەش هەر لە ووشەی ((كورد))ەوە هاتووە و رەنگە هەر لە زەمانی ((سەلاحەدین))ەوە هاتبـێ – كە باسی ئەو ...\n08/08/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nكه منداڵ بووین و له (كۆڵان) یاریمان ده‌كرد – له یاری یه‌كه‌دا ئه‌وه‌ی گورزی به ده‌سته‌وه بوو ده‌یووت: شه‌لم، كوێرم، ناپارێزم ئێستا له‌م كوردی یه سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌دا كوێریان كردووه به (نابینا) – وه‌كو ووشه‌ی (كوێر) بڤه بێ. نه‌خێر كورد هه‌ر (كوێر) ی ووتووه و كوردیی ره‌سه‌نه. به‌ڵام زۆر كوێری عه‌ره‌ب یا كوردی عه‌ره‌بستان، له‌قه‌بی (به‌سیر – بصیر) یان ناوه ...\n01/08/2019\tد.عیزه‌دین مسته‌فا\nهه‌ر فریای ئه‌وه‌ی ده‌كه‌وم- كه به ڕای خۆم و به ڕاده‌ی زانینی خۆم، كه ڕه‌نگه زۆر نه‌بێ. هه‌ڵه‌ی كوردیی ئه‌م كه‌ناڵ و ڕۆژنامه (زۆر بێ و بۆر بێ) یانه ڕاست بكه‌مه‌وه، به‌ڵام هه‌رگیز ناشڵێم من ڕاستم و به‌رامبه‌ره‌كه‌م هه‌ڵه‌یه. كه‌سانێك هه‌ن كه بڕیاری ئه‌وه ده‌ده‌ن. ده‌ی با بێمه‌وه سه‌ر مه‌به‌س: له كه‌ناڵێكدا گوێم لێبوو یه‌كێك ده‌یووت: فڵان كه‌س- مه‌له‌وانیی كرد. ...\nلاپەرە 1 لە 9« سەرەتا...12345\t»\t...کۆتا »


جێگرێکی ئەبوبەکر بەغدادی لە سووریا کوژرا\nئەبوبەکر بەغدادی، خەلیفەی داعش\nئەوە لەکاتێکدایە چەند رۆژێک پێش ئێستا هەواڵی دەستگیرکردنی ئەبوبەکر بەغدادی لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانی رووسیا و سووریا لە سووریا بڵاوکرایەوە، بەڵام تاوەکو ئێستا هەواڵەکە بەفەرمی رانەگەیێندراوە.\nرۆژی 18-4-2017 میدیاکانی رووسیا رایانگەیاند، ئەو زانیاریانە دەست نووسینگەی زانیاری و ئاسایشی ئەوروپا کەوتوون و ئەوان زانیارییەکانیان بڵاوکردوونەتەوە.\nلەوبارەوە هەیسەم ئەبوسەعید، بەرپرسی راگەیاندنی نووسینگەی زانیاری و ئاسایشی ئەوروپا بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند "پشتڕاستی دەکەمەوە کە بەغدادی لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانی رووسیا و سووریا لە سووریا دەستگیرکراوە".\nبەڵام نووسینگەی راگەیاندنی وەزارەتی دەرەوەی رووسیا بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند "ئێمە هیچ ئاگایەکمان لە دەستگیرکردنی ئەبوبەکر بەغدادی خەلیفەی دەوڵەتی ئیسلامیی نییە و هیچ ئاگاداری و روونکردنەوەیەکمان لەوبارەیەوە بۆ نەهاتووە".\nنیشانەکردن : ئەبوبەکر بەغدادی\n1247 ژمارەی بینین


تۆڕی ئەنتەرنێت لە چەند بەشێکی ئێران دەکرێتەوە\nئاژانسەکانی دەنگوباسی ناوخۆیی ئێران و دانیشتوان ڕادەگەیەنن ڕۆژی پێنجشەممە لە تارانی پایتەخت و هەندێک ناوچەی تری ئێراندا تۆڕەکانی ئەنتەرنێت کراونەتەوە ڕۆژێک پاش ئەوەی تۆڕی ئەنتەرنێت لە سەرانسەری وڵاتەکە بچڕابوو بە مەبەستی کۆتاهیهێنان بەو خۆپیشاندانانەی بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی سوتەمەنی دەستیان پێکرد و توندوتیژی لە سەرانسەری وڵاتەکە لێ کەوتەوە.\nتەلەفیزیۆنی دەوڵەتی ئێران لە زاری سوپای پاسدارانەوە دەڵێت ئارامی گەڕاوەتەوە بۆ سەرانسەری ئێران، پاش ئەو خۆپیشاندانانەی کە ڕێکخراوی لێخۆشبوونی جیهانی دەڵێت زیاتر لە 100 کەسی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە تێدا کوژراون و حکومەتیش ئەو ئامارە ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت گەورە کراوەتەوە.\nئاژانسی نمیچە فەرمی فارسیش لە زاری کاربەدەستێکی نەناسراوەوە دەڵێت " تۆڕی ئەنتەرنێت هێواش هێواش لە وڵاتەکە دەکرێتەوە".\nئەو کاربەدەستە نەناسراوە بە فارسی گوتووە ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانی کە فەرمانی بڕینی تۆڕەکانی ئەنتەرنێتی دابوو لە ئێستادا کردنەوەی هێڵەکانی لە هەندێک ناوچەدا پەسەند کردووە. بە پێی ڕاپۆرتەکانیش هێڵی ئەنتەرنێت لە هورموزگان، کرماشان، ئارەک، مەشهەد، قوم، تەبرێز، هەمەدان و بوشەهر و هەندێک لە ناوچەکانی تارانیش کراونەتەوە.\nبڕینی ئەنتەرنێت وای کرد کە خۆپیشاندەران نەتوانن ڤیدیۆو وێنە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا بڵاو بکەنەوە بۆ بەدەستهێنانی پشتیوانی زیاتر و هەروەها گەیشتنی ڕاپۆرتی باوەڕپێکراویشی لەسەر نائارامییەکان سەختتر کرد.\nخۆپیشاندانەکانی ئێران لە 15 ی ئەم مانگە دەستیپێکرد پاش ڕاگەیاندنێکی حکومەت بۆ بەرزکردنەوەی نرخی سوتەمەنی بەلایەنی کەم لەسەدا بە ڕێژەی لەسەدا پەنجا. سەرەتا خۆپیشاندانەکان لە چەند شارۆچکەیەکەوە دەستیپێکرد و پاشان بۆ 100 شارو شارۆچکەی سەرانسەری کۆماری ئیسلامی ئێران تەشەنەی سەند. دەستبەجێ خۆپیشاندانە ناڕەزاییەکان دژ بە گرانبوونی سوتەمەنی گۆڕا بۆ داواکاری سیاسی و داوای دەستلەکارکێشانەوەی کاربەدەستە باڵاکان دەکرا.\nڕۆژی پێنجشەممە تەلەفیزیۆنی دەوڵەتی هەزاران کەسی نیشان دا کە ڕێپێوانی پشتیوانی حکومەتیان لە دەیان شار ئەنجام داوەو تیایدا ئاڵای وڵاتەکەو دروشمی جۆراوجۆریان بەرزکردۆتەوە لەوانەدا دروشمی " ئاژاوەگێڕی خۆپیشاندان نییە."\nڕێکخراوی لێخۆشبوونی جیهانی دەڵێت 106 کەس لە سەرانسەری ئێران بەهۆی خۆپیشاندانەکانەوە لەلایەن هێزەکانی ئاسیشەوە کوژراون.


ئابـووری هەرێـم گەشـە دەکـات\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»ئابـووری هەرێـم گەشـە دەکـات\nBy nuche.net on\t 2019/03/04 تایبه‌ت, شیکاری, گرنگ\nبازاڕەکانی هەولێر جمەی دێ، قەرەبالغی پێوەدیارە، هەر بۆیە گەشبینییەک بە نیسبەت گەشەی ئابووری هەرێمەکە سەری هەڵداوە.\nدوابەدوای تێکشكانی داعش و زۆربوونی رێژەی هەناردەی نەوت، زەمینەیەکی لەبار بۆ گەشەکردنی سەرلەنوێی باری ئابووری هەرێمی کوردستان پێکهاتووە. هەرێمی کوردستان ئەم چانسەی هەیە، تاکو دەرس لە هەڵە و شکستەکانی وەربگرێ و بە هەنگاوی قایم تر رێگەی داهاتوویەکی گەشتر بگرێتە بەردەم، سەرباری ئەمانەش ئاماژەی جیدی بە نیسبەت ئاستەنگەکانی بەردەم گەشەکردنی لە ئارادان.\nهەرێمی کوردستان لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٦، رۆژانە ٦٥٠ هەزار بەرمیل نەوتی هەناردە دەکرد، سلفەی گەورەکان و هاتنی کۆمپانیای رۆزنەفت بۆ کوردستان و بە دەستەوەگرتنی هێڵەکانی بۆری هەناردەی نەوت، دەرفەتێکی گەورە بوو لە بەردەم هەرێم، تاکو هەناسەیەکی قووڵ بکێشێت. چارەسەرکردنی کێشە و گرفتە ياسايیەکانی نێوان هەرێم و کۆمپانیای داناغاز لە شارقە، دیسانەوەی هەلێکی نوێ بۆ گەشەکردنی کەرتی وزە و غازی هەرێم هێنا ئاراوە.\nئەنجامدانی ریفراندۆم بۆ کورد، حوکمی برێگزیتی هەیە بۆ بەریتانیا، بە جۆرێک، کە کوردەکانی تووشی ئینشقاق کرد. بەغدا هەلێکی دەستکەوت، تاکوو پەرە بەم ناکۆکیەکانە بدات، ئەوە بوو، کە ناکۆکی نێوان دوو پارتی گەورەی هەرێمەکە وەک هەلێک قۆستەوە و توانی زۆربەی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هەرێم کۆنتڕۆڵ بکاتەوە، هەناردەی نەوتی هەرێم بوو بە نیوە؛ واتە گەیشتە ٣٣٥ هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا. سەرباری ئەمەش بێبەری بوونی لە بودجەی گشتی عێراق، پاڵیان بە قووڵتر بوونی قەیرانی دارایی هەرێمەکەوە نا.\nلە دوای هەڵبژاردنەکانی مانگی مەی ٢٠١٨، دەوڵەتی نوێی عێراق بە سەرۆکایەتی عادل عەبدولمەهدی، رێگەی گفتوگۆی لەگەڵ کورد گرتەبەر، دەوڵەتی عێراق بە سەرنجدان بەوەی، کە هێڵی بۆری کەرکوک – تورکیا، بە هۆی هێرشەکانی داعشەوە تووشی گرفت بووە، رەزامەندی دەربڕیوە بە رێگەی هەرێمی کوردستان رۆژانە ١٠٠ هەزار بەرمیل نەوتی خاوی کەرکوک بۆ تورکیا هەناردە بکرێت.\nکۆکردنەوەی داهاتی گۆمرکی یەکپارچە بۆتەوە و دەوڵەتی ناوەندی عێراقیش مووچەى فەرمانبەران و هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان ڕەوانە دەکات. بە گوێڕەی بودجەی نوێی عێراق، ئەگەر هەرێمی کورستان ڕۆژانە ٢٥٠ هەزار بەرمیل نەوتی خاو ڕادەستی دەوڵەتی ناوەندی بکات، ساڵانە ٩ ملیارد دۆلاری پێدەدرێت.\nحکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئەنجامدا توانیویەتی بە شێوەی رێکوپێک مووچەی کۆمپانیا بیانیيه‌کانی بدات و هانیان بدات، کە پەرە بە وەبەرهێنان بدەن لە هەرێم، بەم پێیە، بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی کوردستان، رێژەکەی لە هەڵکشاندایە.\nمەیدانی نەوتی فیشخاپور، کە کۆمپانیای نەوتی دی، ئێن، ئوی نەرویجی، پڕۆژەکەی گرتۆتەئەستۆ و بەشێکی دیکە لە ئەستۆی راک پەترۆلیۆمە، بەخێرایي بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی گەیاندۆتە ٥٠ هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا. کۆمپانیای تاقا لە ئەبوزەبی، کە ئۆپەراتۆری کێڵگەی نەوتی ئەتروشی هەرێمی کوردستانە و بەشێک لە پشکی ماراتۆنی کڕیوە، رێژەی بەرهەمهێنانی نەوتی خاوی ئەم ناوچەی گەیاندۆتە ٣٠٠ هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا.\nدوای راگەیاندنی پەرەپێدان بە کێڵگەی نەوتی سرتە، بە هاوکاری گەنڵ ئەنێرجی، چەندین مەیدانی نەوتی دیکە پەرەیان پێدراوە، رۆسنەفت دوابەدوای رێککەوتنەکانی ساڵی ٢٠١٧ لەگەڵ هەرێمی کوردستان، پێنج کێڵگەی نەوتی ئیدارە دەکات و پڕۆژەی وەبەرهێنانی نەوت لەم کیڵگانە، لە داهاتوویەکی نزیک دەستپێدەکات.\nدەسەڵاتدارانی هەرێم دەبێ ئاگادار بن، کە بە بێ پەرەپێدان بە کێڵگە نەوتیەکان و پشکنینی زیاتر، بەرهەمهێنانی نەوت لەم ناوچانە رەنگە لە داهاتوودا کەم بێتەوە. بە سەرنجدان بەوەی، کە رێژەی گازی سرووشتی هەرێم بە بەرارود لە گەڵ نەوتەکەی زیاترە، دۆزینەوەی بازاڕ چ لە ناوخۆ، چ لە تورکیا و وڵاتانی دیکە، گرنگيیەکی ستراتیژی هەیە. هەرێمی کوردستان ئەگەر سەربەخۆش بێت، دەبێ بیر لە چارەسەری ئاستەنگەکان بکاتەوە، کە بریتین لە جیۆلۆجیکاڵ، ئابووری و سیاسی.


2022/01/13 589 جار بینراوە\n* نەوژین - هاوناز ساڵح\nلە کاتی کێشەکانی دانەوێڵە لە کوردستان راسپێردراوە بۆ گفتوگۆکردن لە گەڵ حکومەتی ناوەند، ئەزمونی (٣٣) ساڵ کارکردنی هەیە لە بواری دانەوێڵە و بازرگانی، تاکە ژنە لە ئاستی عێراق بەڕێوەبەری کۆمپانیاکانی دروستکردنی ئاردە.\nنەسرین محەمەد علی خان، تەمەن (٥٩) ساڵ لەدایکبوی پارێزگای دیالەیە، ژیانی هاوسەرگیری پێکهێناوەو دایکی دو منداڵە، لە ساڵی (٢٠٠٧) هاتونەتە شاری سلێمانی، وەک خۆی دەڵێت ”لە دیالە بەهۆی ئەوەی کوردبوین روبەڕوی تیرۆرو تاڵانی زۆر بوینەوە بۆیە ناچاربوین جێی بهێڵین“.\nنەسرین، تاکە ژنە لە ئاستی عێراق بەڕێوەبەری کۆمپانیاکانی دروستکردنی ئاردە، توانیویەتی دەسەڵاتی خۆی وەک ژنێک پیشانی هەموان بدات و ببێتە سەرۆکی لیژنەی بەدواداچونی کۆمپانیاکانی دروست کردنی ئارد. لەگەڵ ئەوەشدا پەیوەندیەکی بەهێزی لەگەڵ لایەنە سیاسیەکانی عێراق و هەرێم دروست بکات.\nلەوبارەیەوە وتی: ”من وەک ژن هیچ جیاوازیەکم نیە لەگەڵ پیاو بەجۆرێک زۆر جار کاریگەری من زیاتر بوە بەشێوەیەک راسپێردراوم وەک نوێنەری هەرێم لە بەغداد لە کاتی بونی کێشە. هێمای بۆ ئەوەشکرد کە جگە لە کارە ئیداریەکان شارەزایی تەواوی هەیە لە دروستکردنی ئاردا.\n”کارەکەم بە رواڵەت دەڵێن پیاوانەیە، بەڵام من زۆر بە باشی بەڕێوەی دەبەم“\nهەورەک نەسرین، یەکەمین ژنە کە پۆستی لێپرسراوی هونەری سەرجەم کارگەکانی دروستکردنی ئاردە لە کوردستان بەڕێوەببات، جگە لەوەش بەڕێوەبەری بەرێوەبەرایەتی دروستکردنی دانەوێڵەیە لە سلێمانی.\nبەهێزو پڕ وزە رۆژانە دەچێتە سەرکارەکەی بەزۆری لەکاتی کارکردنی بە مەیدانی دەچێتە سەردانی شوێنەکان ئەو ئەزمونی (٣٣) ساڵی هەیە لە کارەکەیدا پلەی شارەزای پێ بەخشراوە، لەبارەی کارەکەیەوە بۆ نەوژین وتی: ”گەنم لە سایلۆکان وەردەگرین دەیکەین بە ئارد، راستە ئەو ئاردەی ئێمە دابەشی دەکەین بۆرە ئامانجمان ئەوەیە ئاردێکی تەندروست پێشکەش بە هاوڵاتیان بکەین“.\nنەسرین، نایشارێتەوە بە رواڵەت کارەکەی بە پیاوانە وەسفدەکرێت، بەڵام ئەو زەحمەتی کارەکەی بەهۆی خۆشەویستی بۆ کارەکە پشتگوێ دەخات ”کارەکە بەرواڵەت پیاوانەیەو زەحمەتی زۆری تێدایە، بەڵام خۆشەویستیم بۆ کارەکە هەمو هیلاکیەکانی بیربردومەتەوە“.\nژمارەی سەردان 380,306 ژمارەی میوان 4


ئاڵوگۆڕەکانی کوردستان و عێراق،\nرەنگدانەوەی ھاوکێشە جیھانییەکانە!\nجیھانی ئەمڕۆ جیھانێکی پڕ کێشمەکێش و ئاڵۆزی یە لەم قۆناغە ڕاگوزەرەیدا. ئاڕاستە جیاوازەکانی سەرمایەداری لە جیھان دا لە کێشمەکێشی گەورەدان و ھەریەکەیان دەیانەوێت تەرازووی ھێز بە قازانجی خۆیان و لە پێناو کەڵەکەی زیاتری سەرمایەدا بجووڵێنن و دەستەبەری بکەن. ئەم کێشمەکیشانە بە نەخشەی جیۆسیاسی جیھانەوە بە ڕوون و ئاشکرایی دەبینرێت کە چۆن ئەم ھێزانە خەریکی ساغکردنەوەی ناوچەی دەسەڵاتی خۆیانن بۆ ئەوەی وەبەرھێنانی ئابوری و سەربازی تیادابکەن. ئێستا ھەموومان لە جیھاندا شاھیدی ئەو کێشمەکێشە ھەنسکبڕەین کە لە نێوان دوو گەورە زلھێزی جیھاندا، ئەمریکا و چین، دەگوزەرێت. ئەگەرچی ئەمریکا تا ئێستاش ھێزی یەکەمی جیھانە، بەڵام پێگەی ڕوو لە خوارە و خۆری سەرکردایەتی جیھانی لە ئاوابووندایە، لەگەڵ ئەوەشدا بە ھەموو جۆرێک ھەوڵدەدات کە ئەم پێگەی ڕابەریەی خۆی لە ئاستی جیھاندا لە دەست نەدات. ھەرچی چینیشە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە گەشەی ئابوری گەورەدایە و ئێستا لە پێش ئەمریکاوەیە لە ڕووی ئابوری و وەبەرھێنانەوە و ھەوڵدەدات کە ئەگەر نەشتوانێت ئەم پێگەی ڕابەری یە لە ئەمریکا بسەنێت، ھیچ نەبێت شەریکی بێت و ھاوشانی بێت.\nھەموو کێشمەکێشەکانی جیھان لەم دەورانە ڕاگوزەرەدا لە نێو ئەم کێشمەکێشانەدا مانا پەیدادەکات و دەچێتەپێشەوە. ھەموو ھێزە بورژوازی یە جیھانی و ناوچەیی و ناوخۆییەکانیش خەریکی خۆسازدانەوە و خۆگونجاندنن لەگەڵ ئەم بارودۆخە ڕاگوزەرەدا و لەم نێوەدا دەیانەوێت ئەسپی خۆیان تاودەن.\nناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و کوردستان و عێراقیش بەشێکن لەم ھاوکێشە جیھانی یە و بگرە مەیدانێکی ساغکردنەوەی ئەم کێشمەکێشانەن . داگیرکاری لە عێراق و دامەزراندنی دەسەڵاتێکی تا سەرمۆخ و ئێسقان دواکەوتوو کۆنەپەرستی سەرمایەداری کە لەسەر بناغەی ئیتنیکی و دینی و تائیفی و قەومی دامەزرێنراوە یەکێکە لە ئامرازەکانی بردنەپێشەوەی ئەم شەڕە لەسەر پێگە و جێگا و ڕێگای ھێزەکان.\nئێمە دەبینین کە کۆی ھێزە بورژوازییەکانی عێراق و کۆی ھەلومەرجی سیاسی و ئابوری لە عێراقدا لە چوارچێوەی ململانێیەکی جیھانیدا دەڕواتە پێشەوە و بورژوازی عێراقی دابەشکردووە بەسەر بورژوازی گەورەی جیھانی و ناوچەییدا. ئەگەرچی لە زۆربەی کاتدا ئەم ھێزانە، بە ھێزە ناوچەییەکان و بەر مەبنای ئەوەش بە ھێزە جیھانیەکانەوە ئاڵوگۆڕ و جێگۆڕکێی بەسەردا دێت و ھەندێک جار ھەندێک لەو ھێزانە دەیانەوێت بە ھەردوولادا شەن و کەو بکەن و دەیانەوێت بەرژەوەندیەکانیان لە ڕێگای ھەردوولاوە دەستەبەربکەن. ھەربۆیە ئەو ئاڵوگۆڕانەشی لە عێراق و کوردستان ڕوودەدەن یان بەڕێوەن کە ڕووبدەن سەرەداوێکە لە سەرەداوەکانی ڕوونبوونەوە و ڕۆشنبوونەوەی دنیای ئایندە و بە مانایەکی تر دنیا لە چوارچێوەی زەبروزەندی چین و ئەمریکادا. تێڕوانین لە ئەوزاعی عێراق و کوردستان ئەوەمان بۆ ڕۆشن دەکاتەوە کە باسی ئاڵوگۆر لە عێراق و کوردستاندا باسی ئاڵوگۆڕێکە لە تەواوی ناوچەکەدا.\nتا ئێستاش ئێمە شاھیدی ئەوەین کە پایە و نفوزی ئەمریکی لە عێراق دا بەھێزە. ئەمریکا ئێستا دەیەوێت ئارایشتێک بە ھێزەکانی خۆی بدات لە عێراق و ناوچەکەدا و ئەوەی کە بە شەڕی داعش وشەڕی تائیفی و کوشتوبڕ و خۆپیشاندان و جووڵاندنی شەقام لە ڕێگای ھێزەکانیەوە بۆی نەکراوە بۆ بەرگرتن بە چین و ھەژموونی ئەو لە ناوچەکەدا، دەیەوێت لە ڕێگای ڕێکەوتنەوە بیکات و لە ئێستادا خەریکی کۆکردنەوەی ئەو ھێزانەیە بۆ ئەوەی بتوانێت لە "ھەڵبژاردنی" ئایندەی عێراق دا سوود لەم ھێزانە ببینێت بۆ ئەوەی ڕێگا لە بەرژەوەندیەکانی چین و ڕێگای حەریر و گەشتنەوەی ئەم ھێڵە بە سوریا و لەوێشەوە بۆ دەریای ناوەڕاست بگرێت. ھاوکات خەریکی نەرمی نواندن و ھاتنەخوارەوەیە لە پێداگریەکانی پێشووی لە بەرامبەر ڕێککەوتنی ئەتۆمی ئێران دا بە ھەمان مەبەست. ئەوەی ئەمریکا چەندە ئەمەی پێدەکرێت مەسەلەیەکی نەبڕاوەیە لە ئێستادا و ھیوا و ئومێدی بە بەشێکی زۆری ھێزە شیعیەکانی خوارووی عێراق نیە و ھێزە سوونیەکانیش ناتوانن ئەمەی بۆ بکەن. بۆیە تەنھا ھیوا و ئومێدی بۆ دروستکردنی پێگەیەکی ئارام بۆ خۆی، کوردستانە.\nلە کوردستان دا تا ئێستا پارتی و زۆنی زەرد ئەو ناوچە و پێگە ئارامە بووە بۆ ئەمریکا. لەم نێوەدا ئەوە یەکێتی و زۆنی سەوزە کە ساغ نیە. کێشەکانی ئەم دواییانەی ناو یەکێتی بە ئاشکرا ئەم ھەوڵانەی ئەمریکای پێوەدیارە بۆ ئەوەی بتوانێت کوردستان ھەمووی بۆ خۆی زامن بکات و بتوانێت ئەو ناوچەیە ئامن بکات، ئەوسا کوردستان دەبێت بە ناوچەی بەرگرتن بە تێپەڕینی ڕێگای حەریر و دواخستن و بەربەست دروستکردن بۆ چین.\nبۆ ئەم مەبەستەش وا بڕیارە لە ٢٨ ی ئەم مانگەدا لوتکەیەک، "کۆنگرەی بەغدا بۆ ھاوکاری و ھاوبەشی"، لە بەغدا بەڕێوەبچێت کە تیایدا ووڵاتانی درواسێی عێراق؛ ئێران، سعودیە، کوەیت، تورکیا و ئەردەن، جگە لە سوریا کە یەکێک لە تەوەرەکانی ئەم کۆبوونەیە لەسەر ئەوە، تیایدا بەشدار دەبن بە ئیزافەی قەتەر و ئیمارات و میسر و ئیمانویڵ ماکرۆنی سەرۆکی فەرەنسا و نوێنەری بەریتانیا و یەکێتی ئەوروپا و نوێنەری باڵای ئەمریکاش تیایدا بەشدار دەبن. ھەموو ئەو مەلەفانەی کە وا بڕیارە لەم لوتکەیەدا جەختی لەسەربکرێتەوە، ھەر لە پڕۆژە ئابوری و بازرگانی و سەربازیەکانە و باسکردن لە جێگیرکردنی ئارامی و ھتد، ھیچ شتێک نیە جگە لە ڕژانی ئاوێک بەپێی ئەو سیاسەتانەی کە ئەمریکا دەیەوێت لەم ناوچەیەدا بیابەتە پێشەوە بۆ زیاتر جێگیرکردنی پێگەی خۆی، تەنانەت لەدوای چۆڵکردنی ھێزەکانی لە عێراقدا و ئەم ڕۆڵەی بە سعودییە و فەرەنسا سپاردووە، و ھەروەھا بۆ مەبەستی پشێوی نانەوە بۆ چین و ڕێگریکردن لێی ھەم لە ڕێگەی ھاوکاری ھاوپەیمانە ناوچەییەکانیەوە و ھەم بە دانیشتن ودانوستان و تەنازولکردن لە بەرامبەر نەیارەکانیدا. بایدن و دەستەی فەرمانڕەوای ئەمریکا ئەوەیان سەد بارە کردەوە کە ئەوان کاتێک دەچن بۆ ناوچەیەک بۆ دەوڵەت دروستکردن ناچن. کەواتە بۆ نانەوەی ئاژاوە و پەشێوی دەچن لە ھەوڵی گەشەپێدانی سەرمایەکانیاندا کە بێتوانایی خۆی نیشانداوە و دەیانەوێت چین نەبێتە ھێزی یەکەم بۆ ئەمەش پێویستیان بە نانەوەی پەشێوی یە بۆ ئەوەی ئەم پرۆسەی چوونە بەرەوەیەی چین دوابخەن.\nھەڵبژاردنی پێش وەختی عێراقیش پێویستە وەک بەشێک لە ململانێی ھێزە جیھانی و ناوچەییەکان و ھاوکات ھێزە بورژوازییە ناوخۆییەکان سەرنج بدرێت. لە ڕاستیدا بڕیاردان لەسەر ھەڵبژاردنی پێش وەختە، ڕاستەوخۆ سیاسەتی ئەمریکا بوو کە لەژێر ناوی وەڵام بە خواستەکانی ناڕەزایەتی و ڕاپەڕینی ئۆکتۆبەردا دەرخواردی خەڵکی دەدەن. سیاسەتێک کە ڕووی لە لاوازکردنی گروپ و ھێز و حزبەکانی سەر بە میحوەری ئێرانە لە نێو پەرلەمان و کۆی پرۆسەی یاسادانانی عێراقدا. بەڵام ئەوەی کە ئەنجامەکەی چۆن دەشکێتەوە، ھەمیشە گریمانەی گۆڕانی تێدایە لەم ھەلومەرجەدا.\nئەوەی کە لەم ھاوکێشانەدا و لە جێگۆڕکێی ناوبەناوی ئەم ھێزە بورژوازیە جیھانی و ناوچەیی و ناوخۆییانەدا غائبە، چینی پڕۆلیتاریایە. ئەگەرچی ئەم چینە لێرەو لەوێ خۆی نیشاندەدات و ناڕەزایەتی نیشاندەدات، بەڵام لەبەر ئەوەی لە ئاگایی سۆشیالیستی و لە ڕیزی یەکگرتوو و ڕێکخراوی خۆی بەھرەمەند نیە دەکرێتە سووتەمەنی بردنەپێشەوەی ئەم سیاسەتە چاوبرسیانەی سەرمایەداری. تاکە زامن بۆ یەکلاکردنەوەی ئەم ھاوکێشەیە بە قازانجی پڕۆلیتاریا و بۆ بنەبڕکردنی کاری بە کرێ و کۆتاییھێنان بە سیستەمی ھاری سەرمایەداری، شۆڕشی پڕۆلیتاریای ڕێکخراو و حیزبی چینایەتی ئەوە. بە بێ بوونی ئەم ئاگاییە و بردنەسەرەوەی ھۆشیاری و ئاگایی ، شەقھەڵدان لە تەواوی سیستەمی سەرمایەداری و ھەموو بەھاکانی لە ژێر ناوە جۆراجۆرەکانی وەک دیموکراسی و مافی مرۆڤ و تاکە کەس و ھتد کارێکی ئەستەمە و ئەگەر لێرە و لەوێش شۆڕشێکی سیاسی ڕووبدات ئەوا دیسانەوە دەسەڵات دەکەوێتەوە دەست ھێزێکی تری بورژوازی و درێژەدان بە سیستەمی ئاوەژووی سەرمایەداری و مەینەتیەکانی بەسەر پڕۆلیتاریاوە بە شێوازی تر درێژەی دەبێت. شۆڕشی پڕۆلیتاری بە بێ کۆمۆنیزمی مارکس و نەریتە شۆڕشگێرییەکانی ئەنتەرناسیونالی یەکەم و بە بێ گرتنەبەری بیروباوەڕی مارکس و ڕێبازەکەی، ناتوانێت لە بەرامبەر زەبروزەنگی بورژوازی جیھانیدا خۆی بگرێت.


نوێترین توێژینەوە لەسەر کاریگەرى کۆرۆنا لەسەر جەستە..چۆن هێرشدەکاتە سەر \nتوێژەران سەرقاڵى گەشەپێدانى خانە و ئەندامە بچوککراوەکانى مرۆڤن لە تاقیگەکان بە ئامانجى توێژینەوە لەسەریان تا بۆیان دەربکەوێت ڤایرۆسى کۆرۆناى نوێ چى لە جەستەى مرۆڤ دەکات و چ زیانێک بە توشبووان دەگەیەنێت.\nبەپێی توێژینەوەکە، ئەو ئەندامانەى جەستە تواناى ڤایرۆسەکە دەردەخەن لەسەر هێرشکردنە سەر سییەکان بۆ گورچیلە و ریخۆڵەکان، ئەوەش بەپێی پێگەى نەیچەرى زانستى.\nزانایان بۆیان دەرکەوتووە کە ڤایرۆسى سارس-كوف-2 کاریگەرى زۆر خراپى دەبێت لەسەر جەستە، ئەوەش لەرێگەى لێکۆڵینەوە لەو کەسانەى براونەتە نەخۆشخانە، لەگەڵ شیکارى بۆ تەرمەکان.\nبەڵام ئەوە روون نییە کە بەشێک لەو زیانە بەشێوەى راستەوخۆ بەهۆى ڤایرۆسەکەوەیە یان لەرێگەى نیشانەى دیکەوە.\nچەندین توێژینەوە لەسەر ئەندامە تاقیگەییەکان کراوە بۆ زانینى جوڵەى ڤایرۆسى کۆرۆنا لەناو جەستەدا، لەگەڵ ئەو خانانەى کە بەئامانجیان دەگرێت و سروشتى ئەو زیانەى پێیان دەگەیەنێت.\nئەوە لەکاتێکدایە، زانایان بەشێوەیەکى گشتى بە بەکارهێنانى خانەى ئاژەڵى گەشەپێدراو لە تاقیگە لێکۆڵینەوە لە ڤایرۆسەکان دەکەن.\nنوريا مونتسرات زاناى بایۆلۆجى لە پەیمانگاى ئەندازیارى بایۆلۆجى کەتەلۆنیا دەڵێت، ئەندامە تاقیگەییەکان بەشێوەیەکى باش دەریدەخەن کە کۆرۆنا چى لە جەستەى مرۆڤ دەکات.\nوتیشى دەکرێت گەشە بەو ئەندامانە بدرێت بەجۆرێک کە چەندین جۆرى خانە بگرێتەوە و لەچەند هەفتەیەکدا هاوشێوەى ئەندامە راستەقینەکە پیشان بدات، ئەوەش تێچووى کەمترى دەوێت بەراورد بە نمونەى ئاژەڵى.\nبەڵام ئەو توێژینەوانە بەسنورداریی ماونەتەوە لەبەرئەوەى ناتوانرێت هەماهەنگى نێوان ئەندامەکان وەک ئەوەى لە جەستەى مرۆڤدا هەیە دەربخات، ئەوەش واتاى ئەوەیە ئەنجامەکەى پێویستى بە دڵنیایی زیاتر هەیە لەرێگەى نمونەى ئاژەڵى و تاقیکردنەوەى تەختەیی، ئەوەش بەپێی وتەى بارت هاغمانز زاناى بوارى ڤایرۆس لە نەخۆشخانەى ئراسموس لە رۆتردامى هۆڵەندا.\nلە دیارترین ئەنجامەکانى توێژینەوەکە، کاریگەرى کۆرۆنایە لەسەر کۆئەندامى هەناسەدان، کە لە بۆرى هەناسەدانەوە دەستپێدەکات تا دەگات بە سییەکان، دواتریش چونە ناو سییەکانەوە و نەهێشتنى هەناسەدان، ئەوەش دیارترین نیشانەى توندى ڤایرۆسى کۆرۆنایە.\nبەبەکارهێنانى دوو سی بچوک لە تاقیگە دەرکەوتووە کە بەشێک لە خانەکان مردوون دواى توشبوونیان بە کۆرۆنا و ڤایرۆسەکە بووەتە هۆى خێراکردنى بەرهەمهێنانى پرۆتینى ناسراو بە بالكيموكينات و سيتوكينات.\nزۆرێک لە توشبووانى کۆرۆنا دۆخیان توند بووە بەهۆى ڤایرۆسەکەوە، بەهۆى وەڵامنەدانەوەى سیستەمى بەرگرى جەستەوە کە ناسراوە بە زریانى سیتوکین، ئەوەش کاتێک روودەدات کە سیستەمى بەرگرى جەستە بڕێکى زۆر لە ماددەى سیتوکین دەربدات لە هەوڵیدا بۆ بەرگرى لەدژى ڤایرۆسەکە. کە بە زریانێکى بکوژ دادەنرێت.\nلەگەڵ ئەوەشدا هێشتا هۆکارى مردنى خانەى سییەکان لاى تووشبووان وەک گرێیەک ماوەتەوە، کە ئایا هۆکارەکەى دەگەڕێتەوە زیانەکانى ڤایرۆسەکە یان پڕۆسەى لەناوبردنى خۆیی کە خانەکان پێی هەڵدەستن.


وەزیری هەرێم بۆ كاروباری پێكهاتەكان لە بارەی ئەو خۆپیشاندانانەی کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی سەدان کەس لە عێراق رایگەیاند، ''حکوومەتی عێراق دەبێت بە زوترین کات چارەسەرێک بۆ کێشەکانی کەمی خزمەتگوزاری و گەندەڵی بدۆزیتەوە، ئەو خۆپیشاندانە بە ئامانجی گۆرینی حکوومەت، دەستور و سیستەمی عێراق لا ڕێ دەدات. ئێمەش پشتگیری لەوە ناکەین بەڵکو دەبێت بە شێوەیەکی ئاشتیانە چارەسەر بکرێت''.\nئاوێنه: ئایدن مەعروف وەزیری هەرێم بۆ كاروباری پێكهاتەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان و ئەندامی مەکتەبی سیاسی بەرەی تورکمانی عێراقی ئاماژەی بە گرینگی پەیوەندییەکانی نێوان عێراق و تورکیا کرد وتی، ''ئەو بڕیارانەی کە تورکیا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەیاندت گرینگن چونکە تورکیا لە رۆژهەڵاتی تاوەڕاستدا سەرکردەی ناوجەکەیە. تورکیا هەموو کات پشتیگیری لە تورکمانانانی ئەو ناوچەیە کردووە. بۆیە تورکیا بۆ تورکمان و ستەملێکراوان نیشتیمانی دایکە''.\nزانکۆی حاجی بەیرام وەلی لە ئەنقەرە کۆڕێکی لە ژێر ناونیشانی “عێراق دوای ساڵی ٢٠١١” رێکخست هاوکات وەزیری هەرێم بۆ كاروباری پێكهاتەكان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان چەند روونکردنەوەی دا. ئایدن مەعروف هەڵسەنگاندنێکی لە بارەی ئەو خۆپیشاندانانەی کە بووە هۆی گیان لەدەستدانی سەدان کەس لە عێراق کد و رایگەیاند، ''داواکرییەکانی ئەو خۆپیشاندانەنەی کە بەم دواییە لە عێراق سەریهەڵدا ڕەوان. بە تایبەتی کەمی خزمەتگوزاری و وەستانەوە دژی گەنةدەڵکاران مافێکی ڕەوای خەڵکە. پێویستە حکوومەتی عێراق بە زووترین کات ئەو کێشانە چارەسەر بکات. ئەو خۆپیشاندانە بە ئامانجی گؤرینی حکوومەت، دەستور و سیستەمی عێراق لا ڕێ دەدات. ئێمەش پشتگیری لەوە ناکەین دەمانەوێت بە شیوەیەکی ئاشتیانە بگەنە چارەسەر''.\nهاوکات ئایدن مەعروف دوای ئاماژە دان بەوەی کە تورکیا نیشتیمانی دایکە بۆ ستەملێکراوان وتیشی، ''ئەو بڕیارانەی کە تورکیا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەیاندت گرینگن چونکە تورکیا لە رۆژهەڵاتی تاوەڕاستدا سەرکردەی ناوچەکەیە. بەر لە ئێستا تورکمان، کورد و مەسیحیەکان کە لەژێر مەرجی زۆر قوڕسدا دەژیان بێ ئەوەی هیچ جیاکارییەک بکات جەندین یارمەتی گەورەی دان. لەگەڵ تورکیا پەیوەندییەکانمان تا بڵێی بەهێزە، تورکیا هەموو کات خاونداریەتی و پشتگیری تورکمانانی ئەو ناوچەیەی کردووە. تورکیا نیشتیمانی دایکە بۆ تورکمان و ستەملێکراوان''.


بۆ ڕوباری دەگیڕمەوە\n07:15 - 04/06/2021 122 جار خوێندراوەتەوە\nتەنیا لەسەر ئەو دارتێلە دەخوێنێ\nلە نیگای یەكەمدا چەند پێكهاتەیەكی سرووشتی دەبینین: كە (چۆلەكە، شنە، درەخت، باران، مانگ، سەگ)، بە مانایەكی دیكە، ئێمە لەبەردەم: (باڵندە، درەخت، هەوا، ئاو، ڕووناكی، ئاژەڵ)داین. قوباد ئەم ناو و ڕەگەزانە پێكەوە لە یەك شوێندا كۆ دەكاتەوە كە (من)ـە. ئەمە بیركردنەوەی شاعیرانەیە بۆ دەستگرتن بە جیهانەوە. شاعیران هەمیشە دەیانەوێت دەست بەجیهانەوە بگرن، چونكە ترسی لە دەستدان و لەبەریەك هەڵوەشانی جیهان مەراقی شاعیرە. بۆیە (من)ی خۆیان دەكەنە دەفرێك بۆ ئەوەی جیهانی باوێنە ناوی. ئەمە بوێرییەكی بەرچاوی شاعیرانی ڕاستەقینە و ڕەسەنە . شێوازی سەرنجڕاكێشانی ئێمە بۆ ئەمكارە، لە وێنەیەكی سادەوە دەستپێدەكات: چۆلەكەیەك لەسەر دارتێلی بەرامبەری ماڵەكەیان دەخوێنێ. هیچ چۆلەكەیەكی لەمشێوەیە لە دنیادا نییە. ئەمە چۆلەكەی ناو شیعرە، كە شاعیر بەمجۆرە دروستیكردووە. كێشەكە لەوەدا نییە ئەم چۆلەكەیە هەیە یان نا. ئەوەی وا دەكات بڕوا بەم كۆپلەیە بكەین، ئەو هەستەی دەروونی خۆمانە، كە بەم كۆپلەیە دەخرۆشێت. هاندانە بۆ ئەوەی لەم دیمەنەوە بێینەوە ناو خۆمان، خۆزگە بخوازین. چێژەكە لەمەدایە كە چ هەستێك لە ناخی ئێمەدا بێدار دەكاتەوە .\nچی شووشە عەتری بنکەگوڵەکان هەن\nهەمیشە بیستبوومان و كولتووریش لەمەدا پاڵپشت بووە، كە شنە نسرمێكی هەواییە بۆ فێنكردنەوە. ئەمە لە فەرهەنگی شاعیردایە، كە شنە دەبێتە عاشق و عەتری گوڵەكان بۆ خۆشەویستەكەی دەبات. شاعیر ئەمە لە خەیاڵدا دادەهێنێت و دەیكات بە وشە و وشەكانیش دەبنە جێی بڕوا. ئێستە كەس ناتوانێت بڵێت ئەمە درۆیە، چونكە شنە عاشق نابێت و عەتردزیش نییە! شاعیر دەیەوێت جیهان بەمجۆرە بسازێنێتەوە و پەیوەندیی شتەكان و ڕەگەزەكان و پێكهێنەرەكان دەستكاری بكات. ئەم وێنەیە ڕۆحی گیانفیدایی و ژیان لە پێناوی ئەویتردا بیر دەخاتەوە. شاعیر سەرنجمان بۆ پەیوەندییەك ڕادەكێشێت كە نییە، بەڵام شیاوی پێشبینیی و خەیاڵلێكردنەوەیە. ئەمە ختووكەی خەیاڵی ئێمە دەدات و ئاراستەمان دەكات بۆ بینینی ئەو پەیوەندییەی كە دەسەڵاتی خەیاڵ و وشەكان دروستیان كردووە. ئەمە هێزی پەروەردەكارانە و ئاراستەكەرانەی شیعرە، كە دەتوانێت پەیوەندییەكان دەستكاری بكا و مرۆڤ وا لێبكات بە جۆرێكی دیكە بیر لە ژیان و جیهان بكاتەوە .\nتا دەچێتە سەرکار و دەگەڕێتەوە\nبۆی دەبێ بە؛\nورشە ورشی سێبەر\nهەموو دەزانین كە درەخت لە شوێندا جێگیرە، كەچی شیعر بە جوڵەی دەخات و ناچارمان دەكات وەك سەیوانێك بیبینین، كە بەدرێژایی ڕێگای چوون و گەڕانەوەی ژنەكە بۆ سەر كار و هاتنەوەی بۆ ماڵ، لەگەڵیدا دەچێ و دێتەوە. خەیاڵكردنەوە و هێنانەپێشچاوی ئەوەی درەخێتك شوێنگۆڕكێ دەكات، لە ڕوانگەی سرووشتنۆڕییمانەوە، شتێكی بێ مانا و مەحاڵە، كەچی شاعیر ئەمە دەخاتە زەینمانەوە و بچووكترین بەرگرییش ناكەین. كەسمان بیر لەوە ناكەینەوە، ئەوەی لەم سەفەرەدا جوڵە و شوێنگۆڕكێ دەكات، درەخت نییە، بەڵكو خەیاڵ و هزری ئێمەیە، كە لە ڕێگەی وشەكانی شاعیرەوە، هاوشوناسیی لەگەڵ درەختێكی گەڕۆكدا دەكات و خۆمان وەك درەختەكە دەبینین، كە هەمیشە بووینەتە سێبەر بۆ خۆشەویستەكەمان .\nهەمیشە بۆی دەگری\nنایەڵێ جلەکانی سەرتەنافی\nنایەوێت بڵێت: باران دەیەوێت هەمیشە ژنەكە بە ڕووتی ببینێت، كەچی دەڵێت بۆی دەگری و ناهێڵێت جلەكانی وشك ببنەوە! لەگەڵ ئەوەشدا وێنەیەك دروستدەكات، كە ئێمە بخاتە سەر ئەو خەیاڵە و وێنەكە ئەوە دەڵێت كە وشەكان بە جۆرێكی دیكە گوتویانە. ئەمە دەسەڵاتی شاعیرە بۆ گوتنی شتێك و وێناندنی شتێك لە زەینی ئێمەدا، كە لە مانای یەكەیەكەی وشەكاندا نییە. بۆیە ناچارمان دەكات بۆ مانای دیكە بگەڕێین و ئەو ویستەمان تێدا بێدار دەكاتەوە. هەرچەندە باران مێینەیە، كەچی بە خەیاڵەكە دا دیارە پیاوێك ئەم وێنەیەی دروستكردووە. ئەوە باران نییە، ئەوە پیاوێكە دەیەوێت وەك باران بەسەر ڕووتیی ژندا ببارێت و چەتوونانە بیر لەوە دەكاتەوە كە باران نەھێڵت جلەكان وشك ببنەوە .\nکە لەئاسمانا گومدەبێ\nبینینی مانگ لە شێوەی ئاوێنەدا داهێنانێكی وێنەیی بەرزە. ئەم دەستكارییكردنەی شوێنی مانگ و هێنانەخوارەوەی بۆ ژووری نووستن لە شێوەی ئاوێنەدا، شێتیی و شەیدایی شاعیر بۆ ژن دەخاتە ڕوو. دەستكاریكردنەكە بە چەند ئاستێكە: یەكەم مانگ لە پێكهاتەیەكی گەردوونییەوە دەكاتە شت، بەڵام پەیوەندیی بە ڕووناكییەوە دەپارێزێت، چونكە ئاوێنە، ڕووناكاییش دەهێنێتەوە یاد. دووەم: مانگ لە ئاسمانەوە دەهێنرێتە سەر عەرد و ناو ژووری نووستن. ژووری نووستن خۆی دەبێت تاریك بێت، بەڵام كردنی مانگ بە ئاوێنە پێشمەرجی ڕووتیی ژنەكەش لە ژوورەكەدا، دەخاتە ڕوو. كەواتە لە ڕووتیی ئەوەوە ئاوێنەكە ڕووناكیی وەردەگرێت. وەكچۆن مانگ ڕووناكی لە خۆرەوە وەردەگرێت. لێرەشەوە، ژن هەر وەك ژن نامێنێت و دەبێتە بوونێكی ڕووناكیبەخش و نوورین. كە تۆ شاعیر بوویت دەزانیت چۆن وشەكان پێكەوە دابنێیت و ڕیزیان بكەیت و وێنەیەكی شیعری بەرز و ناوازە دروستبكەیت .\nلەبەردەرگای ژوورەکەیا پاڵدەکەوێ\nتا ڕۆژ دەبێتەوە،\nبۆن بەکەوشەکانییەوە دەکات\nئەمە وێنە نەرێتییەكەی نێو شیعری كوردییە، شاعیرانی دیكەش گوتویانە: (خۆزگەم بە سەگی بەردەمی قاپی)! لەگەڵ ئەوەشدا پاڵكەوتنی ئەم سەگە لەبەردەم دەرگای ژوورەكەدا، پاڵكەوتنێكی ناچالاك و پاسیڤ نییە. بۆ خەوتن و پشوودان نییە، پاڵكەوتنێكی سۆفییانە نییە لە چاوەڕوانییدا، بەڵكو بەردەوام بۆن بە كەوشەكانییەوە دەكات. بەردەوام زیكری هەڵمژینی ئەو دەكات. ئەوەش ئاساییە كە بۆنكردن هەستێكی هەرە باڵای سەگە و لە ڕێگەی بۆنكردنەوە جیهان و دەروروبەر دەناسێت و دەستنیشانی دەكات، بەڵام لە كولتووری ئێمەدا كەوش هەرگیز بۆنێكی خۆشی نەبووە. بۆنی كەوشی ژنەكەی قوباد، ئەوەندە خۆشە كە ناهێڵێت سەگەكە لەكاتی پشوودانیشدا ئۆقرە بگرێت. لێرەدا بۆنكردن هەر بۆنكردن نییە، بەڵكو هەڵمژین و هێنانەناوەوە و بە هیی خۆكردنیشە. قوباد دەیەوێت پەیوەندیی ئێمە بە ژنەوە وەك پەیوەندی سەگ بە بۆنكردنی كەوشەكانەوە لێبكات .\nبۆ ڕووبارم گێڕایەوە\n(من)ێك جیهان لە خۆیدا گل دەداتەوە. فرەیی دەهێنێتە ناو یەكایەتییەوە. یاخود یەكایەتی بەسەر فرەیی و هەمەڕەنگییدا دابەش دەكات. ئەمە ئەو جۆرە شیعرەیە كە ستایشی جیاوازیی دەكات، پێمان دەڵێت ژیان لە جیاوازییدایە و پێویستە (من)ی ئێمە شوێنی ئەم جیاوازییە بێت. لەوێشەوە (من) نەك هەر لەتوپەت نابێت، بەڵكو خۆی دروستدەكاتەوەو لە (من)یكی خۆپەرستەوە دەبێتە (من)ێكی عاشق و ژیانویست. لە (من)ێكی بچووكی ناو جەستەیەكی مەرگینەوە، دەبێتە (من)ێكی گەردوونیی و دەفرێك كە جێی ئەو هەموو جیاوازییە ببێتەوە. شیعرەكە سەرەپا ڕوانگەیەكی ئەویترویستانە و ژیاندۆستانە و مرۆڤدۆستانە دەخاتە ڕوو. دەقێكە ئەڤین دەكاتە وزەیەكی بەگەڕخەری ژیان و (من)ی پێ پڕ دەكاتەوە لە بەردەوامی. دوایی هەموو ئەمە دەداتە دەست گۆڕان و جووڵە، دەیداتە دەم ڕووبار و چیرۆكەكە هەمووی بۆ ڕووبار دەگێڕدرێتەوە. وێنەی ڕووبار لێرەدا جوڵەی بەردەوام و ڕەوانییمان بیر دەخاتەوە و هیراكلیسییانە بوون پێناسە دەكاتەوە. شاعیر لە گوێی ڕووبارێك دەبینین نەك بۆ هەڵڕشتنی خەم و دەردەدڵی، بەڵكو بۆ سازدانەوە و سەرلەنوێ دروستكردنەوەی جیهان و پەیوەندییەكان. (من) خۆی بەتاڵ ناكاتەوە، بەڵكو خۆی پڕ دەكاتەوە. پێویستی ئەم جۆرە شیعرە لە ڕۆژگاری ئێستادا، هەر تەنیا خەیاڵێكی شاعیرانە و زمانبازیی شاعیرێك نییە، هێندەی ئەوەی هەستكردنە بە ئاراستەی سڕینەوەی جیاوازیی و هەوەسییبوونەوەی عیشق و بەتاڵبوونەوەی خود لە وزە نەمرە ژیانویستییەكەی. شاعیرەكە ئەم وێنانە دەسازێنێت، تا لەو مەترسییەمان ئاگادار بكاتەوە.


خاوەندارێتی لە سەرکەوتن. جەماڵ عەڵیاڵی\nئەردۆگان سەرۆکی تورکیا دەڵێ: کۆبانی چ گرینگێکی ستراتێژیکی نیە و لە ئەگەری پێکهاتنی کەیانێکی نۆێ بۆ کورد لە ڕۆژئاوای سوریا، ئەوا دەبیتە بە مەترسییەک بۆ سەروەری تورکیا... لە هەمان کاتدا هەواڵی خۆش لە سەر شەنگال و پاشەکشەی داعەش لە ناوچەکەدا گوزارە\nلە سەرکەوتنی ڕۆڵەکانی نەتەوەی کورد دەدات. ئەو بابەتە کورتەی بەر دەم خۆێنەری بەرێز هەوڵێکە بۆ شیکردنەوەی خاوەندارێتی لە سەرکەوتن، چونکە سەردەمی پاش سەرکەتن جیاوازە لەو کاتەی سەرکەوتن مسۆگەر دەکرێ.\nڕووداوەکانی ئەو ماوەی ڕابووردوو زۆر بە خێراییتر لەوە کە چاوەڕوان دەکرا، تێپەڕ دەبن. مرۆڤ دەتوانێ بڵێ کە ئەوەی مانگێک لەمەوبەر لە زۆر بواراندا لە سەر پێداویستییەکانی ڕۆژدا وتراوە، ئیتر باوێکی ئەوتۆی نەماوە. بەڵام یەک بواری نەگۆڕ هەیە کە هەرگیز ناوەرۆکی ناگۆڕدرێ. ئەوەی کە داگیرکەرانی کوردستان هەرگیز تەماح و قیزەونیی خۆیان لە سەر کوردستان ناگۆڕن و چاویان بەرایی دیتنی کوردستانێکی ئازاد و دێمۆکراتیک نادا، هەرگیز لە بە کۆیلە گرتنی نەتەوەی کورد و ئەگەر نەکرا، تواندنەوەی ئەو نەتەوەیە دەست هەڵناگرن، ئەوە هەرگیز ناگۆڕدرێ هەتا ئەو فەرهەنگی داگیرکەری لای داگیرکەران هەبێ.\nبە هۆی ئەو سەرکەوتنانەی کە نەتەوەی کورد لە ڕووداوەکانی چەند مانگەی کۆتاییدا وەدەستی هێناوە پێویستە تیشک بخرێتە سەر هەلومەرجی پڕۆسەی سەرکەوتن. یەک لە مەرجە گرینگەکان، هەبوونی زانیاری لە سەر میکانیزمی سەرکەوتنە. مەرجێکیتر، تێگەیشتن لە هەڵسووکەوتی ئەو فاکتەرانەیە کە لە پڕۆسەی سەرکەوتندا کاریگەرن. فاکتەری کاریگەر لە سیستەمێکدا دەتوانن بە هۆی گۆڕانکاری و جێگەگۆڕکێی قوورسایی سەرەکی (gravity center) لە سیستەمەکەدا، ئەرکی جیاوازیان بەرکەوێ کە دەتوانێ بە هاسانی ناوەرۆکی فاکتەرەکان بگۆڕێ و لە ئەنجامدا ڕێچکەی بەرەو پێش ڕۆیشتنی سیستەمەکە بخاتە ئاڵووگۆڕ.\nئەگەر یاساکانی چوارچێوەی تێئۆری نەکەونە ڕێڕەوی پراکتیک، چ بایخێکیان نیە و ناکرێ پێناسەی یاسا بە خۆوە بگرن. لە بواری سرووشتدا و دوور لە کارتیکەری مرۆڤ، ئەوەی کە بۆ یەکەم جار بە گۆێرەی تێیۆری سەلماندرا، دەبێتە بە یاسایەکی تەمەن درێژ ئەگەر نە هەتا هەتایی. بەڵام لە بواری کۆمەڵگادا، بە هۆی کارتێکەری مرۆڤەکان لە سەر بنچینەی سەرکەشی ڕووحی مرۆڤ، هیچ یاسایەک هەتا هەتایە نیە و تەنانەت درێژخایەنیش نابێ. سەرڕاستترین شایەتی ئەو وتەیە (assertion) مێژووی سەد ساڵی ڕابووردوویە. ئەوە هۆکاری "پێویستی بۆ زانیاری لە سەرکەوتن و تیگەیشتن لە هەڵسووکەوتی فاکتەرەکانی سەرکەوتن" پێک دێنێ.\nلە وەرگێرانی ئەو وتەیە بۆ سەر پراکتیک پیویستە بە وەبەرچاوخستنی رەهەندە گشتییەکان دەگمەنەکان پەرئاوێز بکرێن. ئەگەر لەو چوارچێوەیەدا بڕوانینە سەر پانتای سیاسی کوردستان، سێ هێزی سەرەکی زۆر بەرچاون، دێمۆکرات، کۆمەڵە و پەکەکە. ئەوە یەک لە فاکتەرەکانی سەرکەوتنە. ئەو سێ هێزە لە خەبات و تێکۆشاندا تووشی کەند و کۆسپ و جار جار، نەهامەتی دێن بەڵام وەکی وێ دەچێ هەر ئەو سێ هێزەن کە بە پشتیوانی فاکتەرێکیتری سەرکەوتن، واتە هێزی گەل، قسەبڕەوەن. کەواتە، هاوکێشەکانی سیاسی لە ناوچەکەدا درەنگ یا زوو دابەشی ئەو سێ هێزە دەبن. ئەوە دەبێتە هۆکارێکی گرینگ بۆ هاوکاری و پێوەندی ئەو سێ هێزە. ئەگەر ئەو سێ هێزە لە پێوەندی دەگەڵ یەکتردا بۆ گەیشتن بە ئامرازی هاوبەش لە پێناو ئامانجی هاوبەشدا لە کورتەی بدەن، ئەوکات سەرکەوتنەکان نەک تەنیا ڕادەوەستن بەڵکوو دەبنە بە سەرەخۆرە بۆ نەتەوەی کورد. فەرموون ئەوە گۆ و ئەوە مەیدان! نەتەوەیەک چاوی لە ئێوەیە و ئێوەش پێویستە بە ئەرکی خۆتان هەستن لە پێناو خاوەندارێتی لەو سەرکەوتنانە کە هێشتا مسۆگەر نەکراون.\nجەماڵی عەڵیاڵی ٢١/١٢/٢٠١٤


تیۆرسێن و عەمماری خامینەییش مرد\nتیۆرسێن و عەمماری خامینەییش مرد\nئایەتوڵا محەمەد تەقی گیوەچی میسباحی یەزدی(١٩٣٥-٢٠٢١)، بە نەخۆشی لە نەخۆشخانەی خاتەمولئەنبیا مرد.\nگەر قاسم سولەیمانی بە باڵی ڕاستی سەربازیی ڕێبەری ئێران و مالیکی ئەشتەر ناسرابێت، ئەوا میسباح، باڵی ڕاستیی تیۆریزەکەری ویلایەت و حکومەتە ئیسلامییەکەی ئێران بوو، نازناوی عەمماریشی پێدرا بوو، چونکە یاوەری ڕاستەقینەی عەلی خامینەیی بوو کاتێک هاوڕێ دێرینەکانی وەک ڕەفسەنجانی و مونتەزەری و خاتەمی و ...تاد پشتیان تێکرد، ئەو تووند و بەفەتوای ئاگرین دژی نەیارانی نێوخۆیی و دەرەکی و ئیسڵاحی و ئسوڵی ئینحرافی خۆیان وەستایەوە، هەر بۆیە ناسناوی تیۆرسێنی تیرۆریش هەقی خۆی بوو.\nدەیان زانکۆ و دەزگا و سەنتەری توێژینەوە و مەدرەسەی عیلمی و سایت و تۆڕی میدیاییشی بۆ مەبەستە توندەکانی خستەگەڕ.\nئەندامی ئەنجومەنی خوبرەگان بوو.\nئەو لە تیۆرسێنە گەورەکانی ئسوڵگەرایی و بەتایبەت ڕابەری مەعنەوی بەرەی توندڕەوی پایەداریی بوو.\nمەدرەسەکەی کە خامینەیی زۆر پشتیوانی بوو لە ڕووی تەسنیفی فەلسەفەی نێو حەوزەی تەشەیەوعەوە، بە "تەکلیفگەرایی فەلسەفی" ناسراوە. جەوهەری هێڵی فیکری بریتی بوو لە: دارالاسلام و دارالکفر، ئەیوت هەر هێندەی لە داری ئیسلام نەبووی ئیتر دارالکفری؛ باوەڕی بە ڕای خەڵک لە دیاری کردنی ڕابەر نەبوو، پێی وابوو ڕێبەرایەتی موسڵمانان کەشفە نەک هەقی خەڵک.\nلە ڕووی فیکری سیاسییەوە باوەڕی وابوو حکومەتی ئیسلامی دەبێت حاکم بێت نەک حکومەتی خەڵکیی تەنانەت زۆر ئەمەی ئێرانیشی لاپەسەند نەبوو لەڕووی ئیسلامەتییەوە و ئیسڵاحییەکانی بەوە تۆمەتبار دەکرد کە جاهیلییەتی 2500ساڵە ئەبووژێننەوە! پەیڕەوی لە ڕێبەری بە پەیڕەوی لە ئیمامی زەمان دەزانی و دەیوت سەرۆک دەبێت وەلی فەقیه پەسەنی بکات جا ڕای خەڵک دەخوات، لەڕووی قبووڵکردنی ئەوانی دیکەشەوە زۆر توند و ئاسنین بوو، فەتوا و دەزگا و تیۆرەکانی لە یانزە ساڵی ڕابردوودا ڕێگای سەرکوتکردنییان ئاسان و سانا کرد، تەنانەت دەیووت ئیسلام دەبێت بترسێنێت، موسڵمان گەر زانی پۆلیس و دادگا کارێک ناکەن با خۆی دەسپێشخەر بێت. هەر لەبەر ئەمانەشە پێی دەڵێن تیۆرسێنی تیرۆر و تۆقاندن.\nبە ئەحمەدی نەژادیشی دەووت نوری خوایە ئەدرەوشێتەوە و ...تاد پاشتر وتی ئینحڕافی کردووە.\nپێش شۆڕش زۆر دژی عەلی شەریعەتی بوو، پاش شۆڕشیش لەگەڵ سرووش (هەرچەند سەرەتا پێکەوە لەگەڵ عەبدولکەریم سرووش لە شورای شۆڕشی کولتووریی بوون)، بەڵام پاشتر کەوتنە بەرامبەر یەک و بەتوندی بەرامبەری کەوتەکار. تا مردیش گرێی ئەو دووانەی لە دڵدا ما.\nبەکورتی بناژۆخوازێکی توندڕەوی دیکە دنیای جێهێشت.\nخامینەیی ڕێبەر، سەرەتای ساڵی پار قاسمی سولەیمانیی لێ ڕۆشت، ڕۆژی یەکەمی ئەمساڵیش بە ڕۆشتنی میسباحی یەزدی باڵی تیۆریی لەدەستدا، ئێستا عەلی ڕابەر هەم مالیکی ئەشتەر و هەم عەماری کوڕی یاسری لە دەستداوە و تەنها..\nدۆڕاوانی پێشوەخت دوو نمونەی مێژوویی\nپەکەکە بۆ کێی دەکات؟\nكاریگەرییە ئایندەییەكانی جەنگی قەرەباخ لەسەر ئێران و كوردستان


نامه‌ی ۳۷ زانای ئه‌مریکایی بۆ ترامپ سه‌باره‌ت به به‌رجام - Mehr News Agency\n3 rêbendanê 2017 - 17:10\nNews Code 7427\nداخوازیی بۆ پێبەندبوون بە ڕێککەوتنی ناڤۆکی؛\nنامه‌ی ۳۷ زانای ئه‌مریکایی بۆ ترامپ سه‌باره‌ت به به‌رجام\nبه ده‌یان زانای ئه‌مریکایی که چه‌ند که‌سێکیان براوه‌ی خه‌ڵاتی نۆبلن به ناردنی نامه‌یه‌ک بۆ دۆناڵد ترامپ داوایان کرد که پێبه‌ند بێت به ڕێککه‌وتنی ناڤۆکی له‌گه‌ڵ ئێران.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له نیۆیۆرک تایمز، به ده‌یان زانای ئه‌مریکایی به ناردنی نامه‌یه‌ک بۆ دۆناڵد ترامپ، سه‌رۆک کۆماری هه‌ڵبژێردراوی ئه‌مریکا، داوایان کرد تاکوو ترامپ به‌رجام پێشێل نه‌کات.\nبه پێێ ئه‌م ڕاپۆرته، ۳۷ زانای ئه‌مریکایی ئه‌م نامه‌یان واژۆ کردووه که زۆربه‌یان براوه‌ی خه‌ڵاتی نۆبل و پڕۆفیسۆری زانکۆکانی ئه‌مریکان.\nئه‌م نامه‌یه له لایه‌ن ڕیچارد ئه‌ل گارۆین، یه‌که‌م فیزیک زانی بۆمبی هیدرۆژنی ئه‌مریکاوه نووسراوه و دواجار ئه‌و ۳۶ زانایه‌ی دیکه‌ی ئه‌مریکا بۆ پشتیوانی له‌م نامه‌یه ژێر ئه‌م نامه‌ییه‌یان واژۆ کردووه.\nهه‌روه‌ها که‌سانی وه‌ک پڕۆفیسۆر زیگفرید هه‌کر، مامۆستای زانکۆی ستێنفۆرد که له ساڵی ۱۹۸۶ تاکوو ۱۹۹۷ به‌رپرسی ناوه‌ندی چه‌کی لۆس ئالامۆس له نیۆ مێکزیکۆ بووه، ڕاش هاڵت ئه‌ندامانی پێشووی کۆنگرێسی ئه‌مریکا و فیزیک زانی ناڤۆکی که ئێسته سه‌رۆکایه‌تی ئه‌نجومه‌نی زانسته پێشکه‌وتووه‌کانی ئه‌مریکای له ده‌سته و سیدنی دڕێڵ فیزیک زانی ناوداری زانکۆی ستافۆرد و ڕاوێژکاری پێشووی نیکسۆن ئه‌م نامه‌یان واژۆ کردووه.\nله نامه‌که‌دا هاتووه: ئێمه له به‌ڕێزت داوا ده‌که‌ین که ده‌ستکه‌وته ستراتیژیکه‌کانی ئه‌مریکا بپارێزی. ئێران دوو له سه‌ر سێ سانتریفیوژه‌کانی خۆیی له کار خستووه، زیاتر له ۹۵ له سه‌دی ئۆرانیۆمه پیتاوه‌که‌ی خۆیی ڕاده‌ست کردووه و به‌رهه‌م هێنانی ئۆرانیۆم به ئاستی ۲۰ له سه‌دی ڕاگرتووه.\nهه‌روه‌ها له درێژه‌ی نامه‌که‌دا هاتووه: ئه‌وان دڵنیان که ئه‌گه‌ری دروست کردنی بۆمبی ناڤۆکی به په‌له له لایه‌ن ئێرانه‌وه به سفر گه‌یشتووه. هه‌ر بۆیه ئێمه داوا ده‌که‌ین که ئه‌مریکا پێبه‌ند بێت به به‌رجام و ده‌ست به‌م ڕێککه‌وتنه گرنگه‌وه بگرێت.\nهه‌روه‌ها له نامه‌که‌دا ئاماژه کراوه که به‌رجام ده‌بێته هۆی دڵنیایی دراوسێکانی ئێرانیش و ئه‌وان هان نادات که به‌ره‌و چه‌کی ناڤۆکی بڕۆن.


لێدوانی ڕۆژنامه‌وانیی نوێنه‌ری باڵا و جێگری سه‌رۆك "جۆزێف بۆرێل" دوای چاوپێكه‌وتنی له‌گه‌ڵ نێچیرڤان بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق\nبه‌ڕێز نێچیرڤان بارزانی، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق، ده‌بێت یه‌كه‌م وشه‌ی من سوپاسكردنی تۆ بێت بۆ ئه‌و پێشوازییه گه‌رمه‌ت له من. من خۆشحاڵم كه‌وا له‌م هه‌رێمه‌دا، هه‌رێمی كوردستان، كۆتایی به گه‌شته‌كه‌م بۆ عێراق دێنم. مه‌حاڵ ده‌بێت سه‌ردانی عێراق بكه‌یت بێ ئه‌وه‌ی به‌وردی سه‌رنج نه‌ده‌یته سه‌ر هه‌رێمی كوردستان. ئێمه گفتوگۆیه‌كی به‌رهه‌مدارمان هه‌بوو له‌باره‌ی كۆمه‌ڵێك كێشه‌ی به‌رده‌م به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌ش كه سه‌رۆك باسی كردن. به‌ڕێز سه‌رۆك، من زۆر سوپاسگوزارتم بۆ ئه‌و به‌رچاوڕوونییه‌ی ئێمه له گفتوگۆ‌كه‌ماندا هه‌مانبوو.\nئێمه ده‌زانین كه‌وا هه‌رێم كاتی سه‌ختی به‌خۆیه‌وه بینیوه؛ كاتی سه‌خت له ڕابردوودا و، زۆر ئاڵینگارییش ماون. من لێره‌م تاكوو به ناوی یه‌كێتیی ئه‌وروپاوه پشتگیری و هاوكاری بۆ كوردستان ده‌رببڕم. یه‌كێتیی ئه‌وروپا له ئێستا و داهاتوویشدا هه‌ر دۆست و شه‌ریكی كوردستان ده‌بێت. له‌م كاته سه‌ختانه‌دا هه‌رێمی كوردستان ڕۆڵێكی گرنگ له سه‌قامگیریی ئاسایشی عێراق و هه‌رێمیدا ده‌گێڕێت، له‌به‌ر ئه‌وه ئێمه زۆر گرنگی به په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان سه‌ركردایه‌تیی هه‌ولێر و ده‌سه‌ڵاتداره فیدراڵییه‌كان له به‌غدا ده‌ده‌ین. ئێمه له سه‌ختییه‌كان ده‌گه‌ین و هانی هه‌وڵه‌كان ده‌ده‌ین بۆ چاره‌سه‌ركردنی جیاوازییه هه‌نووكه‌یییه‌كان و، دووپاتیش ده‌كه‌ینه‌وه كه‌وا هه‌ماهه‌نگییه‌كی باش هه‌بێت؛ هه‌روه‌ها ئێمه ئاماده‌یشین له یارمه‌تیدانی ئه‌و په‌یوه‌ندییانه به شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام.\nله گفتوگۆ‌كه‌مدا له‌گه‌ڵ سه‌رۆك، ده‌رفه‌تی ئه‌وه‌م هه‌بوو كه‌وا ده‌ستخۆشی له به‌شداریی گرنگی هێزی پێشمه‌رگه له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانیی نێوده‌وڵه‌تیی دژ به داعش بكه‌م و ئه‌مه به‌رز بنرخێنم. هه‌روه‌ها به‌شداریی گرنگی خه‌ڵكی كوردستان له ڕووی ئازارچه‌شتنی قوربانییه‌كان و بوێریی سه‌ربازه‌كانتان شتێكی گرنگ و كاریگه‌ر بووه له جه‌نگی دژی داعش.\nئێمه له یه‌كێتیی ئه‌وروپا، زۆر به‌جددی پابه‌ندین به‌و هاوپه‌یمانییه نێوده‌وڵه‌تییه و به‌رده‌وام ده‌بین له كاركردن له‌گه‌ڵ هاوكاران؛ به‌و پێیه‌ی به‌داخه‌وه هێشتا كاری كۆتاییپێهێنانی داعش ته‌واو نه‌بووه، ئه‌ویش به‌هۆی ئه‌و هێرشه له‌سه‌ریه‌كانه‌ی به‌م دوایییانه كردیان. له‌م سۆنگه‌یه‌وه، من خۆشحاڵم كه‌وا ئێمه له‌م هاوینه‌دا "ئه‌ركی ڕاوێژكار‌یی یه‌كێتیی ئه‌وروپامان له عێراق"دا به‌رفراوان كرد، ئه‌ویش له ڕێگه‌ی بوونی هه‌میشه‌ییمان له هه‌ولێر. تیمه‌كه‌مان ئاماده‌یه بۆ دابینكردنی ڕاوێژ و شاره‌زایی له بواری چاكسازیی سێكته‌ری ئاسایشی سڤیل له‌ناو حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا. به‌ڕێز سه‌رۆك، گفتوگۆ‌كانمان له‌و بوارانه‌ی كه ده‌كرێ یارمه‌تییه‌كانمان بۆ ئێوه سوودبه‌خش بن، ده‌ستیان پێ كردووه.\nنێچیرڤان بارزانى، سەرۆکى هەرێمى کوردستان و جۆزێف بۆرێل، جێگری سەرۆكی كۆمسیۆنی ئەوروپا و بەرپرسی سیاسەتی دەرەوە و ئاسایشی یەکێتیی ئەوروپا\nهه‌روه‌ها من ستایشی هه‌رێمی كوردستانی عێراقم كرد بۆ ئه‌و به‌رپرسیارێتی و به‌خشنده‌یییه زۆره‌ی ئێوه، كه‌وا په‌ناگه‌تان بۆ چه‌نده‌ها ئاواره‌ی ناوخۆییی جه‌نگی داعش دابین كرد؛ له نێوان ئه‌مانه‌یش زۆرێك كریستیان و ئێزدی بوون. سه‌رۆك، ئاماره‌كان زۆر باڵكێش بوون؛ ئێوه توانیتان له ماوه‌ی شه‌ش مانگدا دوو ملیۆن ئاواره وه‌ربگرن كه ده‌كاته سێ یه‌كی دانیشتووانتان. باوه‌ڕ ناكه‌م هیچ نموونه‌یه‌كی تری وه‌ك ئه‌م هه‌وڵه گه‌وره‌یه‌ی وه‌رگرتنی خه‌ڵكی و یارمه‌تیدانیان هه‌بێت. ده‌زانم كه ئه‌مه چه‌ند ڕه‌نج و پاره‌ی تێ چووه و، من ده‌بێت ده‌ستخۆشی له ئێوه و خه‌ڵكی كوردستان بكه‌م بۆ ئه‌م پشتیوانییه گه‌وره‌یه. ئێمه ئه‌وه‌ی له تواناماندا بوو هه‌وڵمان دا و یارمه‌تیمان دان.\nله‌وه‌ته‌ی ساڵی 2019وه، 240 هه‌زار هاووڵاتیی عێراقی له كه‌مپه‌كانیاندا له خزمه‌ته‌كانی ئیداره‌ی یه‌كێتیی ئه‌وروپا سوودمه‌ند بوونه؛ هه‌روه‌ها ئێمه پاڵپشتیی ئه‌و پرۆژانه‌یش ده‌كه‌ین كه‌وا مه‌به‌ستیان به‌ره‌وپێشه‌وه‌بردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان ئاواره ناوخۆیییه‌كان و كۆمه‌ڵگه خۆجێیه‌كانه. هه‌روه‌ها ئێمه ده‌رفه‌تی گفتوگۆكردن و ئاڵوگۆڕی بیروڕامان هه‌بوو له‌باره‌ی كێشه هه‌رێمییه‌كان و تێڕوانین و به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌ش. له‌م باره‌یشه‌وه ئه‌م هه‌رێمه كه‌وتۆته شوێنێكی زۆر ئاڵۆزه‌وه و، هه‌روه‌ها له‌بیریشتان بێت كه‌وا له په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی ئه‌م دوایییانه وه‌ك ئه‌فغانستان، ئێمه باسمان له مه‌له‌فی كۆچكردن كرد كه بۆ ئێمه و گشت وڵاتانی ئه‌ندامان له یه‌كێتیی ئه‌وروپا زۆر گرنگه.\nبه‌ڕێز سه‌رۆك بارزانی؛ من چێژم له ئاڵوگۆڕی بیروڕا وه‌رگرت سه‌باره‌ت به مافه‌كانی مرۆڤ. ئێمه هاوڕا بووین له‌سه‌ر گرنگیی ئازادیی ڕاده‌ربڕین و میدیا وه‌ك به‌شێك له دیموكراسییه‌تێكی ته‌ندروستی ڕاده‌ربڕین، دیموكراسییه‌تێكی ته‌ندروست بۆ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی مه‌ده‌نیی وشیار، دادگه‌یه‌كی یه‌كسان به هه‌بوونی یاسا خۆجێیه‌كان و ڕه‌چاوكردنی ستاندارده نێوده‌وڵه‌تییه‌كان. ئه‌مانه بناغه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ن: میدیای ئازاد و سیسته‌می دادوه‌ریی یه‌كسان.\nئه‌مانه په‌یامی من بوون بۆ سه‌رۆك بارزانی و سه‌ركرده سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له كاتی نیوه‌ڕۆ‌خوانی ئێمه‌دا. له ئێستا به‌و لاوه، من ئه‌مڕۆ پێشبینیی دانیشتنی بنیاتنه‌رانه‌ی زیاتر ده‌كه‌م له‌گه‌ڵ قسه‌كه‌رانی تری هه‌ولێردا و، هیوادارم ده‌رفه‌تی سه‌ردانكردنی قه‌ڵا ناوه‌زاكه‌ی ئێوه‌م هه‌بێت كه بیرخه‌ره‌وه‌ی ئه‌وه‌یه كه‌وا ئێوه لانه‌ی مرۆڤایه‌تی بووینه و ئه‌م قه‌ڵایه شتێكه كه‌وا پێویسته هه‌موو مرۆڤێك بیناسێت. سوپاس\nوه‌رگێڕانی له ئینگلیزییه‌وه: ئێحسان نه‌زه‌ت مسته‌فا\n« بۆچی جیهان زیاتر به‌ره‌و فه‌ڕه‌نسیبوون هه‌نگاو ده‌نێت؟ سیستانی دژبه‌ری میلیشیاكان: داهاتووی سه‌روه‌ریی عێراق »


دیوی پشتەوەی دەرکەوتنەوەی ڕەغدی سەدام چیبوو؟ – لڤین پرێس\nڕۆژنامەنووسێک هۆکارەکانی دەرکەوتنەوەی ڕەغد سەدام حسێن، دوای 15 ساڵ لە شاشەی کەناڵێکی عەرەبیی و ئامانجەکانی دەرکەوتنەکە لەمکاتەدا و ئەو لایەنانەی بە چاوپێکەوتنەکە نیگەرانبوون دەخاتەڕوو.\nچەند ڕۆژێک بەر لە ئێستا ڕەغد سەدام حسێن، کچی سەرۆکی پێشووی ڕژێمی بەعس، لە کە ناڵی عەرەبییە، لە دوای 18 ساڵ لە ڕووخانی رژێمی بەحس و لە پاش 15 ساڵ لە دەرنەکەوتنی لە شاشەکاندا، بۆیەکەمجار دەرکەوتەوە دەرکەوتنەکەش خوێندنەوە و لێکدانەوەی جیاوازی بەدوای خۆیدا هێنا.\nلە بارەی دەرکەوتنەوەی کچی ئەو دیکتاتۆرە توانا عوسمان، لە نوسینێکدا کە لە فەیسبوکی خۆی بڵاوی کردوەتەوە، دیوی پشتەوەی دەرکەوتنەوەی ڕەغدی سەدامی شیکردوەتەوە.\nلەسەرەتای نووسینەکەدا هاتووە: “دەرکەوتنەوەی ڕەغد سەدام دوای ١٥ ساڵ لەئاخر چاوپێکەوتنی لەهەمان کەناڵ “کەناڵی ئەلعەرەبیەی سعودیە” مانای سیاسی و میدیای جۆراوجۆر هەڵئەگرێت”.\nئەوە ڕۆژنامەنووسە ئاماژە میدیاییەکانی چاوپێکەوتنەکەشی بەمجۆرە لێکداوەتەوە ” پێش هەموو شت ئەگەر چاوپێکەوتنی پێشتری رەغد لە ٢٠٠٦ دا پەیوەست بوبێت بەرووخانی بەعس و کوژارانی براکانی و دادگایکردنی باوکیەوە، ئەوا ئەم چاوپێکەوتنەکە پەیوەست نیە بەهیچ رووداو و پێشهاتێکەوە”.\nدەشڵێت: چاوپێکەوتنی یەکەمی بەو گرنگیەوە تەنها ٣٥ خولەک بوو، بەڵام چاوپێکەوتنی ئەمجارەی بێ ئەوەی رووداوێک هەبێت ١٥٠ خولەک بوو، ئەوەی یەکەم سەرباری گەرمی رووداوەکان بەیەکجار بڵاوکرایەوە، بەڵام ئەمجارەیان بە شەش جار بڵاوکرایەوە و ماوەیەکی درێژ بینەری پێوە مەشغوڵکرا.\nتوانا عوسمان، هەروەها لە بارەی ئاماژە سیاسیەکانی چاوپێکەوتنەکەوە دەڵیت: کەناڵی ئەلعەرەبیە کەناڵێکی سعودیە، خاوەنەکەی وەلید ئیبراهیم بن عەبدولعەزیزە کە ژنبرای شا فەهدی شای پێشوتری سعودیە و بەپێی بەڵگەنامەکانی ویکلیکسیش بەشێکی تری خاوەندارێتی گروپی MBC و ئەلعەرەبیە، عەبدولعەزیزی کوڕی شا فەهدە.\nئەم کەناڵە کەبەشێکە لەگروپێکی میدیایی گەورە، کەناڵی بنەماڵەی دەستەڵاتدارە، ئەگەر پرۆژەیەکی سیاسی لەم کەناڵەوە پشتیوانی بکرێت، دەبێتە ڕای ناراستەوخۆی دەستەڵاتدارێتی سعودیە.\nئەو ڕۆژنامەنووسە لەدرێژەدا نووسیویەتی: “ئەم زنجیرە چاوپێکەوتنەی ڕەغد کە بواری پێدرا بەدرێژی وێنەیەکی باوکانە و پۆزەتیڤ بۆ باوکی بکێشێت و ئاماژە بەهاتنەوەی سیاسی خۆی بکات بۆ بەغدا، وەک پشتیوانی سعودیە لێکدرایەوە”.\nسەبارەت بە هەڵوێستی سعودیەش لەسەر سەدام، توانا عوسمان، نوسیویەتی: لە ١٩٩٠ وە هەڵوێستی فەرمی سعودیە دژی سەدامە، بە ئەندازەیەک کە موفتی سعودیە عەبدولعەزیز بن باز کاتی خۆی فەتوای دژی سەدام دا و بەمولحد وەسفی کرد.\nبەڵام ساڵانێکە سعودیە بەهۆی بێ ئومێدبوونی لەدەستەڵاتدارێتی بەغدا و پەیوەندی شیعەی عێراقی و کۆماری ئێران، کەوتۆتە ختوکەدانی بەعسیەکان، چاوپێکەوتنەکەی رەغد و مشەوەش بوونی شیعەکانیش بەچاوپێکەوتنەکە دەلیلە.


دیارییەکه‌ی تره‌مپ بۆ رووسیا و ئێران و داعش\nYou are at:Home»تەوەر»هەواڵ»تایبه‌ت»دیارییەکه‌ی تره‌مپ بۆ رووسیا و ئێران و داعش\nBy nuche.net on\t 2019/10/07 تایبه‌ت, شیکاری, گرنگ\nئەمریکا ڕێگەی بۆ ئۆپەراسیۆنی سەربازیی تورکیا لە ڕۆژئاوای کوردستان کردەوە. کۆشکی سپی رایگەیاند، بەمزووانە تورکیا ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە سوریا دەستپێدەکات، بەڵام ئەمریکا نە هاوکاری دەبێت، نە رێگریشی لێدەکات. هه‌سه‌ده‌ش ده‌ڵێت ”هەموو هەوڵێکیان بۆ ئەوەیە، کە شەڕ لەنێوان ئەوان و تورکیا روونەدات و نەرمی دەنوێنن بۆ دۆزینەوەی رێکارێکی هاوبەش”.\nهێزەكانی سووریای دیموكرات (هەسەدە) كە لە 2015 بە دەستپێشخەری پەیەدە و بە پاڵپشتیی ئەمریكا دامەزراوە، بە هێزترین لایەنی هاوپەیمانێتی نێودەوڵەتی دژی داعشە لە سوریا. توركیا یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) و هەسەدە بە باڵی سووریای پارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) دەزانێ.\nئەمریكا چەند مانگێكە دەیەوێ توركیا لە هێرش بۆ باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا سارد بكاتەوە. لە چوارچێوەی ئەو هەوڵەشدا مانگی رابردوو، گەڕانی هاوبەشی هێزەكانی ئەمریكا و توركیا لە ناوچەی ئارام دەستیپێكرد كە قووڵاییەكەی لە هەندێك ناوچە 15 كیلۆمەترە. توركیا داوا دەكات قووڵایی ناوچەكە 30 كیلۆمەتر و درێژییەكەی 480 كیلۆمەتر بێ.\nراگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی كۆشكی سپی\nکۆشکی سپی ئەمڕۆ (7-10-2019) راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، بەمزووانە تورکیا ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا دەستپێدەکات. هێزەکانی ئەمریکا بەشداریی لە ئۆپەراسیۆنەکەی تورکیا ناکەن و هاوکاری نابن، هاوکات بەربەستیش بۆ ئۆپەراسیۆنەکە دروستناکەن.\nكشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە باكووری ڕۆژهەڵاتی سوریا بە كردەوە كۆتایی بە هەڵمەتی هاوپەیمانان لەدژی پاشماوەكانی داعش دەهێنێ. لە كاتێكدا بە گوتەی بەرپرسانی ئەمریكی داعش هێشتا خاوەن تۆڕێكی تیرۆریستیی بەهێزە كە دەتوانێ لەدژی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی هێرش بكات.\nکۆشکی سپی لە راگەیێندراوەکەی ئەمڕۆیدا دەڵێت: “ئەمریکا خەلافەتی داعشی لە ناوچەکەدا تێکشکاند. بەڵام چیدیکە ئامادەیی لەو ناوچانە نابێت کە ئۆپەراسیۆنەکەی تێدا ئەنجامدەدرێت و هەروەها تورکیاش بەرپرس دەبێت لەو چەکدارە داعشانەی لە ماوەی دوو ساڵی رابردوو لە ناوچەکە دەستگیرکراون”.\nوەك شوێنێك بۆ دوو ملیۆن پەنابەرانی سووری\nگۆڕانی دیموگرافی ناوچەكەی لێدەكەوێتەوە\nئەم راگەیێندراوەی کۆشکی سپی دوای ئەوەهات کە شەوی یەکشەممە 6-10-2019 ترەمپ و ئەردۆغان گفتوگۆیەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا و چەند پرسێکیان تاوتوێکردووە، لەوانەش پەیوەندییەکانی هەردوو وڵات، بابەتی سوریا بە گشتیی و ڕۆژهەڵاتی فورات بەتایبەتی.\nیەكێك لە ئامانجەكانی توركیا ئەوەیە ناوچەی ئارام وەك شوێنێك بۆ دوو ملیۆن پەنابەرانی سوری بەكاربهێنێ كە ئێستا لە توركیان. حكوومەتی ئەنقەرە پێیوایە پڕۆسەی دروستكردنی ناوچەی ئارام یەكجار خاو بەڕێوەدەچێ، بەرپرسانی هەسەدەش دەڵێن، رێگە نادەن ناوچەی ئارام بۆ پەنابەرە سورییەكان بەكاربهێنرێ، لەبەر ئەوەی گۆڕانی دیموگرافیی ناوچەكەی لێدەكەوێتەوە. سەرچاوەیەكی ئاگادار بە رۆژنامە ئەمریكییەكەی راگەیاندووە “ئەمریكا بەشێوەیەكی فەرمی هۆشداری نەداوە بە توركیا كە دەشێ هێزەكانیان لە سوریا بكشێننەوە.”\nهه‌سه‌ده: ئەمریکا پابەندی ئەو بەڵێنە نەبووە\nنەرمی دەنوێنن بۆ دۆزینەوەی رێکارێکی هاوبەش(١)\nهاوکات هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کە بە درێژایی شەڕی داعش هاوپەیمانی ئەمریکابوون و رۆڵێکی گرنگیان هەبوو لە کۆتاییهێنان بە داعش لە سوریا رایدەگەیێنن، هەموو هەوڵێکیان بۆ ئەوەیە کە شەڕ لەنێوان ئەوان و تورکیا روونەدات و نەرمی دەنوێنن بۆ دۆزینەوەی رێکارێکی هاوبەش.\nهەسەدە دەڵێت: ئەمریکا پابەندی ئەو بەڵێنە نەبووە کە پێیداوین و هێزەکانی خۆی لە سەر سنوور کشاندووەتەوە. ئێستا تورکیا ئامادەکاری بۆ هێرشکردنە سەر ڕۆژهەڵاتی فورات دەکات و بە نیازە داگیری بکات.\nهەسەدە هۆشداری ئەوەش دەدات کە ئەگەر تورکیا ئەو هێرشە بکات، کاریگەری نەرێنی لەسەر شەڕی دژ بە داعش دەبێت و ئارامی ناوچەکە تێکدەدات.\nوەزیری دەرەوەی ئێران: ئەمریکا کوردی سوریا بەکاردەهێنێت(٢)\nمحەممەد جەواد زەریف، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ چووە پەرلەمانی وڵاتەکەی و لەبارەی هەڵوێستی تاران لە بەرامبەر کوردی ڕۆژئاوای کوردستان رایگەیاند “هەڵوێستمان زۆر روونە و رامانگەیاندووە کە تەنیا رێگەی سەقامگیری و پاراستنی ئاسایشی تورکیا، بوونی سەربازییانەی حکومەتی ناوەندیی سوریایە لە ناوچە سنوورییەکان و بەپێی رێککەوتنی ئادانا ئەو کارە دەکرێت، بەڵام بە هەنگاونان دژی یەکپارچەیی و سەروەری سوریا ناکرێت ئاسایش دابین بکرێت”.\nوەزیری دەرەوەی ئێران تیشکی خستەسەر نیگەرانییەکانی تورکیا لەبارەی هەسەدە و هەڕەشەکانی بۆ ئەنجامدانی کردەی سەربازیی و گوتی، “ئامادەیی خۆمان دەربڕیووە هاوکاربین بۆ ئەوەی حکومەتەکانی سوریا و تورکیا بتوانن ئەو کێشەیە بەپێی یاسا و ڕێسا نێودەوڵەتییەکان و بە ئامادەبوونی هێزە سورییەکان و بە پاراستنی شکۆی دانیشتوانی ئەو ناوچەیە چارەسەربکەن”.\nبە گوتەی زەریف، هەوڵدەدەن بە هاوکاری لەگەڵ هەرێمی کوردستان، حکومەتی سوریا و هەموو گرووپەکانی کورد لە سوریا ئەو کێشەیە بە هاوئاهەنگی نێوان هێزە سەربازییەکانی سوریا و تورکیا و بێ دەردەسەری بۆ کورد و عەرەبی ناوچەکە چارەسەر بکەن.\nسه‌فین دزه‌یی: پەیەدە و یەپەگە بۆ کارێکی کاتی بەکار هێنراون(٣)\nسەفین دزەیی پێیوایە، خەڵکی سڤیلی ڕۆژئاوای کوردستان زەرەرمەندی یەکەم بوون و زەرەرمەندی یەکەم دەبن و دەڵێت: “ئەمریکا دەبوایە زیاتر بەرپرسانە بەرامبەر ئەو مەلەفە رەفتار بکات و پێش کشانەوەیان بەدیلێک هەبا”.\nسەفین دزەیی هەروەها هۆشداریی دەدات لە چارەنووسی کەمپەکانی داعش و رایدەگەیێنێت “چەندین کەمپی خەڵکانی داعش وەک ئەلهول هەنە و مەترسی لەسەر چارەنووسی 70 هەزار نیشتەجێی ئەو کەمپانە هەنە و مەترسی لەسەر هەموو ناوچەکە هەیە”.\nباشتر وایه شه‌ڕی تاكتیكی بكرێ\nو كۆڕه‌وێكی گه‌وره دروست ببێ\nحه‌سه‌ن بارام، چاودێری سیاسیی كورد، تایبه‌ت به نوچه، له‌باره‌ی دۆخی نوێی رۆژئاوای كوردستان رایگه‌یاند: له راستیدا كۆی ناوچه‌كه له‌به‌رده‌م كۆمه‌ڵێك مه‌ترسی و گۆڕانكاری و پێشهاتی گه‌وره‌دایه، ئه‌و سیاسه‌ته‌ی تره‌مپ پێڕه‌وه‌ی لێده‌كات سیاسه‌تێكی ناجێگیره و جۆرێك له هه‌ڵێشه‌یی و په‌له‌په‌لی پێوه‌دیاره، له‌سه‌ر هه‌ڵوێستیشی له‌باره‌ی ڕۆژئاواشه‌وه یه‌كێتی ئه‌وروپا و ته‌نانه‌ت له‌ناو كۆنگرێسیش كه‌سانێك هاتۆنه‌ته ده‌نگ و پێده‌چێت له ناو ئیداره‌ی تره‌مپیش ناڕه‌زایی لێبكه‌وێته‌وه، چونكه ئه‌م بڕیاره زیان به به‌رژه‌وه‌ندی و سومعه‌ی ئه‌مریكا له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌گه‌یێنێت.\nحه‌سن بارام ده‌شڵێت، نابێ كورد چاوه‌ڕێ بێت و پێویسته كۆمه‌ڵێك رێكاری نوێ بگیریێته به‌ر، چونكه ئه‌مه دووه‌م جاره ئه‌مریكا له كوردانی ڕۆژئاوا پاشگه‌ز ده‌بێته‌وه. ده‌توانن له دوو ئاستدا سیاسه‌ت بكه‌ن، یه‌كه‌م په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی سوریا له سه‌ر كۆمه‌ڵێك بنه‌ما رێكبخه‌نه‌وه و هه‌وڵی دیبلۆماسی له ئاستی ئه‌وروپا و جیهانی بگرنه‌به‌ر.\nئه‌و چاودێره سیاسییه پێوایه، به‌گوێره‌ی هه‌موو پێوه‌ره سه‌ربازییه‌كان، ئه‌م شه‌ڕه، كه توركیا پێنجه‌م هێزه له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، پێناچێت به كورد ئه‌م شه‌ڕه بكرێت و وام پێباشه شه‌ڕی تاكتیكی بكه‌ن و پێویسته كۆڕه‌وێكی گه‌وره دروست ببێ؛ ئه‌و كاته ئه‌مریكاش تووشی فه‌زاحه‌تێكی گه‌وره ده‌بێ و كۆمه‌ڵگەی نێوده‌وڵه‌تیش ناچار به‌وه ده‌بێ له دژی توركیا بێته ده‌نگ و بیخه‌نه قه‌یرانێكی سیاسیی گه‌وره‌وه.\nتره‌مپ: تەنها بۆ سەرکەوتن دەجەنگین\nماوەی سێ ساڵە هێرشی تورکیایان بۆ سەر کوردەکان راگرتووە(٤)\nدۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا، رایگەیاند، ماوەی سێ ساڵە هێرشی تورکیایان بۆ سەر کوردەکان ڕاگرتووە، بەڵام ئیدی ئەوان لەو جەنگە دێنە دەرەوە.\nلە زنجیرە تویتێکدا، ترەمپ لەبارەی کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لە سووریا نووسیویەتی، کوردەکان لەگەڵ ئێمە جەنگان، بەڵام ئێمەش پارە و چەکی زۆرمان پێدان. من ماوەی سێ ساڵە جەنگی نێوان تورک و کوردم وەستاندووە، بەڵام لەو کارە ئیتر ئێمە دەێینە دەرەوە.\nئاشکراشیکردووە، ئەمەریکا نیازی هەبوو تەنها 30 رۆژ لە سووریا بمێنێتەوە، بەڵام ماوەکە درێژەی کێشا. ئێمە سەربازەکانمان دگەڕێنینەوە نشتیمان.\nترەمپ لە بارەی جەنگی سوریا نووسیویەتی، ئێمە لەو جێیە دەجەنگین کە سوودی بۆمان هەبێت و تەنها بۆ سەرکەوتن جەنگ دەکەین.\nشەڕ لە ڕۆژهەڵاتی فورات هەڵبگیرسێت\nماوەکەی درێژ دەبێت و بە ساڵ دەخایێنێت\nلوقمان ئەحمێ، گوتەبێژی رێڤەبەری خۆسەری باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، ئەگەر شەڕ لە ڕۆژهەڵاتی فورات هەڵبگیرسێت ماوەکەی درێژ دەبێت و بە ساڵ دەخایەنێت، هەرگیز وەکو شەڕی عەفرین نابێ کە دوای نزیکەی 2 مانگ دابمرکێتەوە.\nلەبارەی هەڵوێستی حیزبە کوردستانییەکانی ڕۆژئاوای کوردستان لەسەر هێرشی تورکیا بۆ ڕۆژهەڵاتی فورات، لوقمان ئەحمێ گوتی: “تاوەکو ئێستا هەڵوێستێکی گشتگیر و هاودەنگ لەلایەن حیزبە کوردستانییەکانەوە لەبارەی کشانەوەی ئەمریکا و ئەگەری هێرشی تورکیاوە نییە، بەڵام هەوڵێک بۆ یەکدەنگی هەیە بۆ ئەوەی رێگری لە هەر ئەگەرێک بکرێ کە زیان بە رۆژئاوای کوردستان بگەیەنێت”.\nگوتەبێژی رێڤەبەری خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سوریا ئاماژەی بەوەشکرد، جگە لە بەرگریکردن هیچ بژاردەیەکی دیکە لەبەردەم هێزەکانی رێڤەبەری خۆسەر نییە، ئێمەش هەموو هەوڵێکی خۆمان دەدەین بۆ ئەوەی زیان بە ناوچەکانی سنووری دەسەڵاتمان نەگات.\nمه‌كگۆرك: تره‌مپ دیارییەکی\nبۆ رووسیا و ئێران و داعش ئامادەکردووە\nمه‌كگۆرك: بۆیە دەستم لەکارکێشایەوە(٥)\nبرێت مەکگۆرک، نوێنەری پێشووی سەرۆکی ئەمریکا لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە هەژماری تایبەتی خۆیدا لە توویتەر لەبارەی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی نێوان سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکی تورکیا، نووسیوویەتی ”پوختەی قسەکە ئەوەیە: ترەمپ ئەمشەو لەدوای یەک پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ سەرکردەیەکی بیانی، دیارییەکی بۆ رووسیا و ئێران و داعش ئامادەکردووە.”\nمەکگۆرک هەروەها دەڵێت: “پێشتر کە ئەوکاتەی من ئیدارەی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکام لە ناوچەکە دەکرد، ترەمپ بڕیارێکی بێبیرکردنەوەی هاوشێوەی دا، بۆیەش دەستم لەکارکێشایەوە”.


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 14-12-2017\n$باکووری کوردستان$ - لە #ئامەد# پرۆسەی دادگاییکردنی #سەلاحەدین دەمیرتاش#، هاوسەرۆکی زیندانیکراوی پارتی دیموکراتی گەلان (#هەدەپە#) بەڕێوەدەچێت. و دەمیرتاش خۆی لە دادگادا ئامادەنەبوو. $رۆژهەڵاتی کوردستان$ - یازدەیەمین فێستیڤاڵی چیرۆکی #بانە# کۆتایی پێهات. $باشووری کوردستان$ - فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بۆردوومانی چەند ناوچەیەکی شاردەدێی #سیدەکان#ی سەربە شاروچکەی #سۆران#ی سەربە پارێزگای #هەولێر# دەکەن. - کاتژمێر 06:30 ئێوارەی ئەمڕۆ، دوو فڕۆکی جەنگیی تورکیا، ناوچەی #ئاڤاشین#-یان لە سنووری شارۆچکەی #ئامێدی#-ی سەر بە شاری #دهۆک# بۆردوومان کرد. - بەڕێوەبەری شارەدێی #حاجی ئۆمەران# ئاشکرایدەکات، پێش سەری ساڵی نوێ دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران دەکرێتەوە. - شەوی رابردوو سوپای عێراق و #حەشدی شەعبی# بەرەو چیای #هەنجیرە# لە نزیک #زنانە# جوڵەیان پێکراوە. هێزێکی زۆری #پێشمەرگە#ش بەرەو #نەوجول# لە سنوورەکە جوڵەی کردووە و لە ئامادەباشیدایە. بەرپرسێکی یەکێتی دەڵێت، هێزەکەی حەشدی شەعبی بۆ رووبەڕووبوونەوەی هێزە نەناسراوەکان و پاشماوەکانی #داعش#ە، نەک پێشمەرگە. - جڤاتی گشتی #بزووتنەوەی گۆڕان# راسپاردەیەکیان ئاڕاستەی جڤاتی نشتیمانی کرد بۆ ئەوەی بڕیاربدەن لە حکومەتی هەرێمی کوردستان بکشێنەوە. - یەکێتی خوێندکارانی ئازادی ژن (#یەخاژن#)، لە بەردەم کۆلێژی ئادابی #زانکۆی سەلاحەدین# لە شاری هەولێر گردبوونەوە و لە ڕاگەیەندراوێکدا گۆشەگیرکردنی ئۆجالان-یان شەرمەزارکرد. - سەرۆکی فراکسیۆنی وەرکا لە پەرلەمانی عێراق، کە فراکسیۆنێکی مەسیحییە دەڵێت، چەکدارانی حەشدی شەعبی دەستدرێژی سێکسی دەکەنە سەر ژنان و کچی مەسیحی دەشتی نەینەوا. سەرکردەیەکی حەشدی شەعبیش لە وەڵامدا دەڵێت، دەبێ بەڵگە بۆ ئەو تۆمەتە هەبێت. - سەرۆکی روسیا لە کۆنگرەی رۆژنامەوانی ساڵانەی خۆیدا رایگەیاند، کۆمپانیاکانی روسیا لە ئێستادا لە هەرێمی کوردستان کاردەکەن و ئەوەش سودی بۆ هەردوولا هەیە. وتیشی پەیوەندی مێژوییمان لەگەڵ کورد هەیە و هیچ شتێک پەیوەندیەکانمان لەگەڵ هەرێمی کوردستان تێکنادات. لەبارەی ئەنجامدانی #ریفراندۆم#ی هەرێمی کوردستانیشەوە جەختی لەوە کردەوە کە روسیا لەگەڵ یەکپارچەیی خاکی عێراقدایە. - کاتژمێری 04:27 خولەکی ئێوارەی ئەمڕۆ، #بومەلەرزە#یەک بەگوڕی 4.1 پلە بەپێوەری ڕێختەر، ناوچەکانی نێوان شارۆچکەی #کەلار#ی ناوەندی ئیدارەی گەرمیان و گوندی بەرلووت-ی سەر بە شارۆچکەی هەژاند. - #شێردڵ حەمید عەبدوڵڵا#، ئەفسەر لە هێزەکانی 70 ی سەر بە #وەزارەتی پێشمەرگە#، لە گوندی حەساری سەر بە شارۆچکەی شوان کە دەکەوێتە سنووری کەرکووک، لە ماڵەکەی خۆیدا بە گوللەیەکی کڵاشینکۆف کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا. ئەندامێکی خانەوادەی شێردڵ حەمید راگەیاند: شێردڵ لەدوای رووداوەکانی #16ی ئۆکتۆبەر# تووشی جۆرێک لە خەمۆکی ببوو، پێدەچێت هەر ئەوە هۆکاری خۆکوشتنی بووبێت. - بەهۆی نەبونی خزمەتگوزارییەوە بەشێک لە هاوڵاتیانی گوندی قادراوە سەربە شارەدێی #سەنگەسەر# سەربە ئیدارەی ڕاپەڕین، خۆپیشاندانێکیان ئەنجامدا. - وەزارەتی پێشمەرگە رایدەگەیەنێت کە پێشمەرگە ناگەڕێتەوە بۆ شوێنەکانی پێش 16 ئۆکتۆبەر و تەنیا لیواکان دووبارە رێکدەخرێنەوه و ئەرکەکانیان پێدەدرێتەوە. - تەرمی کارمەندێکی پۆلیسی کەرکوک بەکوژراوی دۆزرایەوە. - لێپرسراوێکی مەڵبەندی #حەمرین#ی یەکێتی هەواڵی هێنانی هێزێکی سوپای عیراق بۆ شاری #خورماتوو# رەتدەکاتەوە و رایدەگەیەنێت، بارودۆخی شارەکە ئارامە و هیچ شتێکی لەو شێوە بوونی نیە. - کۆچی دوایی #ئەبو دڵشاد#، کادری دێرینی #حیزبی شیوعی#. - ئەمشەو لە بەرنامەی تاوتوێی ئێن ئاڕ تیدا، #یوسف محەمەد# سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان ڕایگەیاند پێویستە خەڵکی کوردستان خۆیان ئامادەبکەن بۆ خۆپیشاندانێکی سەرتاسەریی گەورە وتیشی ڕەنگە ئەم دەسەڵاتەی هەرێم، لە هەر ئان و ساتێک دا دابڕوخێن. $رۆژئاوای کوردستان$ - نێردەی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ کاروباری سوریا رایگەیاند؛ ئەگەر پرۆسەی ئاشتی سەرنەگرێت ئەوا سوریا رووبەڕووی پارچەپارچەبوون دەبێتەوە. - ئەنجومەنی بەڕێوەبەری کانتۆنی #عەفرین# ڕایگەیاند، ئامادەین لەڕووی سیاسیی و سەربازییشەوە وەڵامی هێرشەکانی دەوڵەتی تورکیا بۆ سەر کانتۆنی عەفرین بدەینەوە، جەختیش دەکەنەوە:ئەو هێزەمان هەیە کە لەبەرامبەر داگیرکاریی تورکیا بووەستینەوە. $دەرەوەی کوردستان$ - باڵیۆزی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە #نەتەوە یەکگرتووەکان# ئەمڕۆ دووپاتیکردەوە، کە پێویستە دژی ئێران کار بکرێت و جیهان هاریکاری یەک بن بۆ لەناوبردنی مەترسی ئەو وڵاتە.


13/08/2020 | 377 جار خوێندراوەتەوە\nلە هەر ڕوانگەیەکەوە بارودۆخی ناوخۆیی کوردستان هەڵسەنگێنین، بە داخەوە دەبینین لەوپەڕی خراپیدایە، گیرۆدەی قەیرانە سیاسی، ئابووری، کارگێڕی، تەندرووستیەکان بووە. کەچی، لایەنە بەرپرسەکان ئۆباڵەکەی دەخەنە ئەستۆی قەیرانی تەندرووستی جیهانیی و بەغدا !\nمن نازانم ئەوانە هەر هەندەی لێ تێدەگەن و وای دەبینن، یان خەڵکی بە مێگەل و دەبەنگ دەزانن؟ !\nدیارە نەک هەر کوردستان بەڵکو زۆربەی وڵاتان لە کات و هەلومەرجی جیا جیادا توشی قەیران دەبن، بەڵام چۆنێتی ڕوو بە ڕوو بوونەوە و دەستنیشان کردنی هۆکارەکانیان جیاوازە. هەر وڵاتێک توانی پەنجە لەسەر هۆکارەکانی قەیرانەکانی دابنێ دەتوانێ بە ئاسانی و بە نزیکترین ڕێگا لێی دەربازبێ، بە پێچەوانەوە ئەو ڕژێمانەی لە پێناوی مانەوە و نیشاندانی ئەستۆ پاکی خۆیان گەلەکانیان چەواشە دەکەن، پەنجەی تۆمەت و تاوان بۆ پیلانەکانی دەرەوە درێژ دەکەن هەمیشە قەیرانی وڵاتەکانیان قوڵتر کردۆتەوە .\nساڵانی ڕابردوو پێگەی هەرێمی کوردستان لە ڕووی پەیوەندیە نێودەوڵەتیەکان، ئابووری، سیاسی و سەربازی لە ئاستێکی زۆر باڵا دا بوو بەڵام خەمساردی و بێباکی، گەندەڵی و سەرەڕۆیی، بێسەروبەرەیی بەڕێوەبردن و سەقەتی سیستمی حوکمڕانی کوردستانیان بەم ڕۆژە گەیاند. ئەوەی دیاریشە تا ئێستا نەک هەر ئومێدی هەستانەوە و بوژانەوە نییە، بەڵکو مخابن لە پوکانەوەشە .\nسەیرە، دەسەڵاتدارانی ئەم وڵاتە لە جیاتی گەڕان بەدوای هۆکارە ڕاستەقینەکان تەنیا لە پێناوی مانەوەیان لەسەر کورسی دەسەڵات ڕۆژ دوای ڕۆژ بارودۆخەکە خراپتر دەکەن. ئەوان نایانەوێ باس لە هۆکارە ڕاستەقینەکان بکەن، چونکە لە لایەک خۆیان بەرپرسیاری یەکەمن، لە لایەکی دیکەش دەبێ چاکسازی ڕاستەقینە بکەن، یان دەستبەرداری دەسەڵات بن. بێگومان چاکسازی ڕاستەقینەش نەک هەر لە بەرژەوەندیان نییە، بەڵکو ناتوانن جگە لە قسە و دروشم خۆشێ لە قەرە بدەن، چونکە سیستەمە حوکمڕانییەکە هێندە سەقەت، گەندەڵ و تێک ئاڵاوە لە هەر لایەکەوە دەستی لێبدەن تەنیا بەسەر سەری خۆیاندا دەشکێتەوە. ئێستا هەرێمی کوردستان لە دووڕیانی پوکانەوە و داڕماندایە. فەرموون سەیرکەن :\nحکومەت مووچەی فەرمانبەرانی پێ نادرێ .\nقەیرانی ڤایرۆسی کۆڕۆنا هەیە .\n- متمانە لە نێوان خەڵک و دەسەڵات نییە .\n- سیستەمی بەرگریی وڵات لەوپەڕی بێهێزی دایە .\n- قەیرانێکی سیاسیی ناوخۆیی گەورە هەیە .\n- دامودەزگاکانی دەوڵەت نەک هەر لە یەکتری جیا نین، بەڵکو بە شێوازی جیاواز ، بەڵام بە یەک ناوەڕۆک لە خزمەتی بەرژەوەندیی و سیاسەتی دەسەڵاتداراندان .\n- تا دێ ئێران فشارەکانی لەسەر هەرێم زیاتر دەکا .\n- تورکیا بە بیانوی لێدانی پەکەکە خەریکە نیوەی کوردستان داگیر و وێران دەکا .\n- حکومەتی عێراق خۆی خستۆتە سەر پشت و ئامادە نییە بە دڵی حکومەتی هەرێم بکا .\nئەو هەرێمەی لە ڕابردوودا مەرجی دەسەپاندنە سەر عێراق، ڕێز و هەیبەتێکی گەورەی لە هەرێمەکە و جیهان هەبوو، ئەمڕۆ لە سایەی ئەو دەسەڵاتەی چەندین ساڵە تەنیا قسە دەکا و گوێ لە هاوئاوازەکانی خۆی نەبێ ناگرێ بەو دەردە چووە. من پێم وایە کاتی تۆمەت بەخشینەوە و ئۆباڵ خستنە ئەستۆی نەیاران و نا حەزانی گەلی کوردستان نییە، چونکە ئەوان لە بنەڕەتەوە چاکە و چارەی ئێمەیان ناوێ، بەڵام ئایە چی دەکەوێتە ئەستۆی خۆمان و بە چ ڕێگایەک لانیکەم باری ئەو قەیرانانە لەسەر گەل و وڵات سوک بکەین؟\nکاتێک من باسی ئەو هەموو قەیرانانە دەکەم مانای وا نییە هەموو دەرگاکانی دەربازبوون داخرابن، بەڵکو هێشتا دەرفەتی گەورە و فراوانیش لە پێشن، ئەگەر دەسەڵاتداران لە پێناوی بەرژەوەندیی میللەت دەستبەرداری بەشێک لە بەرژەوەندییە تایبەتیەکانی خۆیان و کورسیە لەقۆکەکانیان ببن .


رۆژانی دوای دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان لە ٢٥ی تەموزی ٢٠٠٩، لەگەڵ نوسەر و رۆماننوس کاروان کاکەسور لەبارەی سیاسەت و ئۆپۆزسیۆنەوە تێڕوانینەکانمان ئاڵوگۆڕکرد. ئەوکات من، وەک زۆر لە رۆژنامەنوسان و نوسەران، پێموابوو دەرفەت بدەین بزوتنەوەی گۆڕان و کەمتر رەخنەی لێ بگرین تا کەمێک بەهێز ببێت بەرانبەر یەکێتیی و پارتیی کە ٢٠ ساڵ بوو گۆڕەپانی سیاسییان داگیرکردبوو و هیچ هیوایەک نەبوو کە ئەو دوو هێزە ببنە دوو هێزی دیموکراتخواز و حوکمڕانیی چاک پێشبخەن. کاروان کاکەسور بەپێچەوانەوە گوتی: ”نا، پێویستە ئەگەر زیاتر رەخنەی ئۆپۆزسیۆن نەکەین، لای کەم بە ئەندازەی هێزە حوکمڕانەکان رەخنەیان بکەین ئەگەرنا ئۆپۆزسیۆن بە ئاراستەی ئەو هێزانە دەڕوات کە چەندین ساڵە رەخنەیان لێ دەگرین.”\nمن هەڵە بووم، تێڕوانینەکانی کاروان کاکەسور بەجێبوون، سەرەڕای بەهێزیی پاساوەکانی من و نوسەر و رۆژنامەنوسانی تریش. لەگەڵ ئەوەشدا، رەخنەی من و نوسەران و رۆژنامەنوسان لە بزوتنەوەکە زوو دەستیپێکرد، بەڵام رەخنەکردنی بزوتنەوەکە دادی ئەو بزوتنەوەیەی نەدا، چونکە لە بنەڕەتەوە کاراکتەرەکانی ئامانجی دیکەیان هەبوو. لەوانەشە درەنگ بزوتنەوەکە بەجددیی رەخنەکرابێت.\nسیاسەت گەمەیەک نییە تەنها چوار ساڵ لە هەڵبژاردنەکاندا دووبارە ببێتەوە. هەرگیزیش سیاسەت تەنها هەڵبژاردن و دروستکردنی حیزب و بزوتنەوەی سیاسیی نییە. دروستبوونی هەر حیزبێکی سیاسییش بێ هەبوونی پڕۆژەیەکی بەدیلی درێژ-مەودا و خاوەن فیکر و پۆڵسیی و ستراتیژ، لەوانەیە بتوانێت چەند کورسییەک لە هەڵبژاردنێک بباتەوە، یان تەنانەت هەڵبژاردنیش بباتەوە، بەڵام ناتوانێت گۆڕانکارییەکی ریشەیی لە سیستەمی سیاسیی و ئیداریی و ئابووریی دروستبکات. ئەگەر زوو ئامانجت لە سیاسەت بردنەوە بێ لە هاوڕێیانی پێشوو و نەیارانی ئێستا و رابردووت، بردنەوەش لات تەنها بردنەوەی ژمارەی ئەو کورسییانە بێت کە لە هەڵبژاردندا بۆ پارلەمان دیاریکراون، لەوانەیە بیانبەیتەوە، بەڵام داهاتوو دەدۆڕێنیت. نە نەوشیروان مستەفا توانی ستراتیژێکی درێژمەودا بۆ بزوتنەوەکە دابڕێژێت، نە بزوتنەوەکەش توانی تەنانەت لەسەر ئەو بنەڕەتانەش بەردەوام بێت کە بزوتنەوەکەی لەسەر بنیاتنرا. لە پڕۆسەی سیاسییدا دەتوانی بدۆڕێیت، بەڵام هەرگیز نابێت جەماوەر بدۆڕێنیت. نەوشیروان مستەفا کە بزوتنەوەکەی دامەزراند، بزوتنەوەیەکی دامەزراند کە ئامانجی دەستکەوتی خێرا بێ، بتوانێت بە دۆست و نەیارانی رابردووی بڵێت کە ئەو چۆن سەرکردەیەکی باڵای شۆڕش بووە، ئاواش سەرکردەیەکی باڵای سیاسەتە. بێگومان جەماوەریش هەمیشە دەیەوێت بەرهەمی پڕۆژەیەکی سیاسیی زوو ببینێت، بەڵام ئەوە عەقڵی سیاسیی سەرکردەکانی پشت بزوتنەوەکە و فەلسەفەی سیاسیی بزوتنەوەکەیە کە وا دەکات باڵانسێک دروستبکات لەنێوان ویستی خەڵک بۆ بینینی ئەنجامەکانی هەوڵەکانیان و ویستی درێژخایەنی بزوتنەوەکە بۆ بەدەستهێنانی گۆڕانکارییەکی گشتگیر. نە نەوشیروان مستەفا توانی ستراتیژێکی درێژمەودا بۆ بزوتنەوەکە دابڕێژێت، نە بزوتنەوەکەش توانی تەنانەت لەسەر ئەو بنەڕەتانەش بەردەوام بێت کە بزوتنەوەکەی لەسەر بنیاتنرا. لە پڕۆسەی سیاسییدا دەتوانی بدۆڕێیت، بەڵام هەرگیز نابێت جەماوەر بدۆڕێنیت. ئەوەی گۆڕانی دروستکرد، ناڕەزایەتییە کەڵەکەبووەکانی خەڵک بوون، کەچی لە بزوتنەوەکەدا، ناڕەزایەتییەکان فرۆشران بەوانەی کە هۆکاری ناڕەزایەتیی خەڵک بوون. دۆڕانی جەماوەر دۆڕانی کۆی یارییەکەیە. دۆڕان، نەبردنەوەی هەڵبژاردن نییە، تەنانەت نەبردنەوەی کورسیی زیاتریش نییە لەدوای ئەوەی لە هەڵبژاردنێک باش دەبیت و دوواتر خراپ. دۆڕان لە سیاسەتدا بریتییە لە وازهێنان لەو مەبدەئانەی حیزبێک یان بزوتنەوەیەکی سیاسیی لەسەری دامەزراوە و نوێنەکردنەوەی بزوتنەوە و حیزبەکەیە. یەکێتیی و پارتیی ئەو رۆژە دۆڕان کە نەیانتوانی عەقڵییەتی چەکداریی و میلیشیایی و فیوداڵیی و دەستەڵاتخوازیی و تۆتالیتێری خۆیان بگۆڕن بە عەقڵییەتێکی دیموکراتیک تا “شۆرش” لە بزوتنەوەیەکی چەکداریی یاخیبوونەوە بگۆڕن بە رەوتێکی دیموکراتیکی نیشتیمانسازیی و حوکمڕانیی چاک. گۆڕان لە خۆیەوە دەستیپێنەکرد، لە پارتیی و یەکێتییەوە دەستیپێکرد. راستە بۆ هەڵبژاردن پێویست بوو یەکێتیی و پارتیی هەڵبووەشێنرێنەوە، بەڵام ناکرێت دووای چوار ساڵ، دووای هەشت ساڵ، هەمان کەس و هەمان دوونیابینیی و هەمان سیاسەت و هەمان کارکردن بزوتنەوەکە رابکێشێت. دۆڕان تەسلیمبوونە بەو نەیارە سیاسییانەی کە لەدژیان دروستبوویت. دۆڕان پشتکردنە جەماوەر و روکردنە دەستەڵاتە تەنها لەپێناو دەستەڵات و قازانجەکانی، کە بێگومان بە گەندەڵیی دەستپێدەکات و بە توانەوە کۆتایی دێت. دۆڕان سازشکردنە لەسەر کۆی باوەڕ و دوونیابینییەکان و بەجێهێشتنی جەماوەر و رووکردنە کۆشکەکانی سوڵتانەکانە. دۆڕانی هەرە گەورە تەسلیمکردنی ناڕەزایەتیی گەلە بە فەرمانڕەوا نادیموکرات و گەندەڵەکان.\nبەهای گۆڕان و ترس لە گۆڕان لەوەدا نەبوو کێن و چی دەڵێن و چۆن سیاسەت دەکەن، لەوەدا بوو کە گۆڕان پشتئەستورە بە ناڕەزایەتیی گەل. ئەو ناڕەزایەتییە هەمو دەستەڵاتێکی نادیموکراتیک و گەندەڵ لێی دەترسێ. بەهای گۆڕان لە سیاسەتی کوردییدا، لەوەدا بوو بزوتنەوەیەکی ناڕازیی بوو، ئۆپۆزسیۆنێکی سیاسیی بوو. ئەگەریش ئەو بزوتنەوەیە ناتوانێت ویست و ئامانج و ستراتیژەکانی لەناو حکومەتدا جێبەجێ ببن، پێویستە هەر بە بزوتنەوەیەکی ناڕازیی و ئۆپۆزسیۆنێکی سیاسیی بمێنێتەوە. خۆ ئەگەریش بچێتە ناو حکومەتەوە، دەبێت تا ئەو کاتە بێت کە دەزانێت گۆڕانکاریی ریشەیی دەکرێت نەک چەند پۆستی سیاسیی لەناو حکومەتدا پێدەدرێت. خەڵکیش متمانەی پێبەخشیبوو، بۆئەوەی نوێنەرایەتیی ناڕەزایەتییەکان بکات. بۆ خودی هەردوو هێزی فەرمانڕەواش، بەهای گۆڕان و ترس لە گۆڕان لەوەدا نەبوو کێن و چی دەڵێن و چۆن سیاسەت دەکەن، لەوەدا بوو کە گۆڕان پشتئەستورە بە ناڕەزایەتیی گەل. ئەو ناڕەزایەتییە هەمو دەستەڵاتێکی نادیموکراتیک و گەندەڵ لێی دەترسێ. فەرمانڕەوایەتیی هەر وڵات و حکومەتێک تا تواندنەوەی ئەو ناڕەزایەتییانە، هەموو ئامراز و میکانیزمێک بەکاردێنێت بۆ کوشتنی. دەستەڵاتدارێتیی یەکێتیی و پارتیی نەیدەتوانی سەرکەوتوو بێ بەسەر ناڕەزایەتیی گەلدا ئەگەر خودی گۆڕان تەسلیمی نەکردبووایە. لەوانەیە دەربڕینێکی قورس بێ، هەندێک بە ناڕەواشی دابنێن، بەڵام دووای یازدە ساڵ لە دروستبوونی گۆڕان، بەڵام وەک چۆن دوای سی ساڵی یەکێتیی و پارتیی گەورەترین مەترسیین لەسەر حوکمڕانیی چاک و دیموکراتیک، ئاواش گۆڕان بووەتە گەورەترین مەترسیی لەسەر بزوتنەوەی ناڕەزایەتیی و کۆمەڵگەی مەدەنیی و تەنانەت میدیای ئازادیش لە هەرێمی کوردستاندا. نە پارتی و نە یەکێتی هەرگیز بە خەیاڵیاندا نەدەهات رۆژێک شەقامی ناڕازیی هەرێمی کوردستان بەو بێدەنگییە ببینن، پارلەمان ببێتە ئەو دۆڵەی کوند تێیدا دەخوێنێ و میدیاکان بەتەواوی کۆنترۆڵکراون و مزگەوت و تەکیە و تەنانەت کڵێساکانیش لە خزمەتی دەستەڵاتی سیاسیی دان. ئەو حیزبانەی بێ ئایدیۆلۆژیان، بێ هێڵێکی فیکری سیاسیین، بزوتنەوەی پۆپیولیستین، مژدەی گەورە دەدەن و ناتوانن بەجێیان بگەیەنن، بەتایبەت لە وڵاتێکدا کە خۆی ژێرخانی ئابووریی و سیاسیی لاوازە و دیموکراسییەکەی تازەلەداییکبووە. زوو دەردەکەون و زوو دەڕۆن. ئەو بزوتنەوەیە لەسەر بنەمایەکی فیکریی جێگیر و قووڵ دانەمەزرا، ئایدیۆلۆژیایەکی قوڵی رون و ئاشکرای نەبوو، ئێستاش نییەتی. کەوتە داوی هەندێک کەسەوە کە گوایە ئەمڕۆ لە دوونیا حیزبی سیاسیی ئایدیۆلۆژیای و هیچ هێڵێکی سیاسیی رونیان نییە. گۆڕانیان وا رێکخست و داڕشت کە بزوتنەوەیەکە داواکاریی چاکسازیی هەن، نەک دوونیابینییەکی سیاسی بۆ گۆڕانی سەرلەبەری حکومڕانیی و سیستەمی سیاسیی و ئابووریی کوردستان. ئەو حیزبانەی بێ ئایدیۆلۆژیان، بێ هێڵێکی فیکری سیاسیین، بزوتنەوەی پۆپیولیستین، مژدەی گەورە دەدەن و ناتوانن بەجێیانبگەیەنن، بەتایبەت لە وڵاتێکدا کە خۆی ژێرخانی ئابووریی و سیاسیی لاوازە و دیموکراسییەکەی تازەلەداییکبووە. زوو دەردەکەون و زوو دەڕۆن. کۆمەڵگا بەگشتی خۆپارێزە، ئاسان تەسلیمی دیدی نوێ نابێت، کەچی کۆمەڵگای کوردیی زۆر بەفراوانیی و بەگەورەیی پێشوازیی لە بزوتنەوەی گۆڕان کرد، بەڵام چونکە بزوتنەوەی گۆڕان تەرکیزی لەسەر پرسە رۆژانەیییەکان بوون نەک ستراتیجییەکان، نەیتوانی بەردەوامیی بە گەشەکردنی سیاسیی خۆی بدات. پرسە رۆژانەیییەکان هەر رۆژ قوڵتر و زۆرتر دەبوونەوە، گۆڕانیش هەر رۆژ بچوکتر. گۆڕان بە رادەیەک بووە حیزبی پرسە رۆژانەیییەکان و سۆشیەڵ میدیا، لە پرسە گەورەکاندا هیچی نەبوو بۆ گوتن جگە لەوەی بەدووای یەکێتیی و پارتیی بکەوێت. گۆڕان هەرگیز لە بەغداد جیاواز نەبووە، بە ئێستاشەوە. گۆڕان نە لە ریفراندۆم و نە لە دووای ریفراندۆم، زیادەیەکی نەبوو، تەنانەت هێزێکی زۆر ترسنۆک و مەترسییداریش بوو چونکە جەماوەرەکەی لە چاوەڕوانییدا بەجێهێشت و رێینەدا لە دیدی ئەوانیدیەوە سودببینن. ئەمە خەڵکی هێندەی تر بێهیوا کرد لەو بزوتنەوەیە. گۆڕان پرسە ستراتجییەکانی تەنها بۆ ناچارکردنی یەکێتیی و پارتیی بەکاردەهێنا تا هەم دانوستانی لەگەڵ بکەن، هەمو حیسابی بۆ بکەن، هەمیش خەڵکی پێ تەیار و هانبدا دژیان. پرسی دەستور و قانونی خۆپیشاندان و نەوت و پێشمەرگە و سیستەمی سەرۆکایەتیی و پەیوەندییە هەرێمیی و ناودەوڵەتییەکان و چاکسازیی ریشەیی، پرسی ستراتیجیی بوون، کەچی گۆڕان هەمویانی وەلانا تەنها بۆ ئەوەی پارتیی لێ رازیبێت. ئەگەر ئەو بزوتنەوەیە فیکری هەبووایە، لەسەر ئایدیۆلۆجیایەکی پتەو و هێڵێکی سیاسیی رون و رەوان بووایە، نە کەسەکانی دەبوونە پارتیی، نە بزوتنەوەکە تەسلیمی کوڕەکانی نەوشیروان مستەفا دەکرا. ئەوەی نەوشیروان مستەفا کردی کە بزوتنەوەکەی تەسلیمی کوڕەکانی کرد، نیشانیدەدا ئەو بزوتنەوەیە خاوەنی هیچ ستراتیژێکی دوور نەبوو، هەر بۆیە یەکێتیی و پارتییش زوو دەیانتوانی بە رێککەوتنی درۆیینە، وەک ئەو رێککەوتنەی ئێستا گۆڕان لە حکومەتدا کردوویەتی و بوونەتە فەرمانبەری مەسرور بارزانیی، گۆڕان مڕاوەغە بکەن. گۆڕان بەدووای دەنگەوە بوو، هەر کە دەنگیشی لەدەستدا، هیوای لەدەستدا. گۆڕان نەدەکرا تەنها بەدووای دەنگەوە بێ. گۆڕان تا ئەمڕۆش یەکلانەبۆتەوە چ سیستەمێکی ژیانی سیاسیی، ئابووریی و کۆمەڵایەتیی دەوێ. کاریگەرترین وەزارەت لە دوو حکومەتدا بەخشرایە گۆڕان، کەچی گۆڕان تەنها گلەیی هەیە. تەواوی ستراتیژی گۆڕانیش بۆ ئابووریی و دارایی کوردستان ئەوەیە کەی ئێن ئێن بتوانێت پێدانی موچە بە هەواڵی بەپەلە لە کەناڵەکەی بڵاوبکاتەوە. ئەو بزوتنەوەیە رەوتێکی پۆپیولیستانەی هەبوو، بەڵام لەو رۆژگاردا پۆپیولیزم پێویست بوو، بەڵام ئەو پۆپیولیزمە نەکرا ببێتە پڕۆژەیەکی جێگیر.\nگۆڕان چیی جیاواز بوو لەگەڵ پارتی و یەکێتی؟\nگۆڕان نەیتوانی مۆدێلێکی حیزبی سیاسیی دروستبکات، خۆ ئەگەر لەڕوی شکڵیشەوە جیاواز بووبێت، لە جێبەجێکردن و ژیانی سیاسییدا، هەمان میکانیزم و هەمان جێبەجێکردن بوو. گۆڕان لە یەک کاتدا شێخ و مەلا و روناکبیر و پێشمەرگەی کۆن و بازرگان و گەنج و چەپ و فێمینیست و پاتریارک و ئیخوانیی و سۆفیی پێکەوە کۆکردنەوە، بەڵام تەنها نەخشەی بۆ کۆکردنەوەیان هەبوو نەک فیکر و ستراتیژێک دابڕێژێت هەموان پێکەوە کاربکەن و هەموان ئەو سیاسەتە پێشبخەن کە وردە-وردە کۆی پڕۆژەکە لە خزمەتی هەموان و گەل بێ. ئەزمونی زۆر هەن لە دوونیا؛ لە حیزبی دیموکراتیی ئەمریکییەوە بۆ هەدەپە لە تورکیا کە هاوبەشییەکان چەندان رەوت و دوونیابینیی جیاواز لە یەک کۆدەکاتەوە، بەڵام هەموان لەناو بزوتنەوە و حیزبەکەدا خۆیان دەبیننەوە بێئەوەی ئەویان ببێتە مەترسیی بۆ سەر ئەمیان، یان ئەویان ئەم بتێوێنێتەوە یان پەراوێزبخات، بەڵام هەموانیش لەسەر ستراتیژە سیاسییەکە رێکدەکەون و بڕوایان بە پرسەکان هەیە. ناڕەزایەتییەکان دەبنە پڕۆژە نەک تەنها لە “تۆپخانەکەوە قەسف بکەیت.” گۆڕان نەک هەر تەنها دەیەوێت لەگەڵ پارتیی لە حکومەتدا بمێنێتەوە، بەڵکو هەمو هەوڵێکیش دەدات مەسرور بارزانیی لێیان توڕە نەبێت. گۆڕان تەنانەت لە کارکردن لە بەغدادیش نەیتوانی بەتەواوی جیاوازییەوە لەگەڵ پارتیی و یەکێتیی کاربکات. ئەوەی گۆڕانی بەتەواوی جیادەکردەوە لە پارتیی، داواکردن بووە بۆ سیستەمێکی پارلەمانیی، کەچی دوواتر خۆیان قبووڵیان کرد و ئەو جیاوازییەشیان کوشت. بۆ نمونە، گۆڕان ئێستا لەناو حکومەتدایە، بەڵام لەسەر کارنامەی پارتیی کاردەکات نەک کارنامەیەکی هاوبەش. ئێستا ئەگەر بپرسین گۆڕان ئێستا لە پارلەمانی کوردستان و حکومەتی هەرێمی کوردستاندا چی لە یەکێتیی و پارتیی جیادەکاتەوە؟ بەدڵنیایی شتێک نییە جێی ئاماژەدان بێت، هەربۆیەشە گۆڕان نەک هەر تەنها دەیەوێت لەگەڵ پارتیی لە حکومەتدا بمێنێتەوە، بەڵکو هەمو هەوڵێکیش دەدات مەسرور بارزانیی لێیان توڕە نەبێت. کە گۆڕان نەیتوانی یەکێتیی و پارتیی تێبپەڕێنن، یەکێتیی و پارتیی بەهێزتر بوون، ناڕازییانی ناو پارتیی و یەکێتیی بۆ ماوەیەکی دوورتر بێدەنگ بوون چونکە بە بیانوی گۆڕانبوون، یەکێتیی و پارتیی هەرچی دەنگی ناڕازاییە کوشتیان لە ناوخۆیاندا، لە دەرەوەی خۆشیاندا، گۆڕانیان کوشت، لە کوشتنی گۆڕاندا پارتیی و یەکێتیی ناڕازیی دەرەوەی حیزبەکەیان ئامانج بوو نەک خودی گۆڕان. گۆڕان بە رادەیەکی گەورە نەک هەر جێی ناڕازییانی دەرەوەی یەکێتیی و پارتیی بوو، تەنانەت جێی هوای ناڕازییەکانی ناو یەکێتیی و پارتییش بوو، هی حیزبە ئیسلامییەکانیش، بەڵام دووای ئەوەی گۆڕان بەتەواوی شکستیهێنا لە بەردەوامییدان بەوەی بۆی دامەزرابوو، یان بانگەشەی بۆ دەکرد، ناڕەزایەتییەکانی ناو پارتیی و یەکێتیی و حیزبەکانی دیش بچوکتر بوونەوە. کۆمەڵگای کوردستان دوای بیست ساڵ توڕەیی و گومانکردن و پرسیارکردن لە حوکمڕانیی یەکێتیی و پارتیی، متمانەی بەخشییە بزوتنەوەیەکی سیاسیی چاکسازیخواز، بە فرۆشتنی ناڕەزایەتییەکانی خەڵک بە یەکێتیی و پارتیی لەلایەن گۆڕانەوە، رەوتی ناڕەزایەتیی توشی تڕاومایەک بووە هێشتا نەیتوانیوە بەتەواوی هەڵسێتەوە. هەستانەوە لەو تڕاومایە پەیوەستە بەوەی کە خەڵک چیتر بزوتنەوەی گۆڕان وەک بزوتنەوەیەکی ناڕەزایەتیی و ئۆپۆزسیۆنی سیاسیی و بەدیلی سیاسیی نەبینێت، بەڵکو پێویستە بەتەواوی وەک بزوتنەوەیەکی ناو سیستەم ببینرێت، وەک حیزبێکی سیاسیی کە بەرژەوەندییەکانی ئەو کڵاسە سیاسییە دەپارێزێک کە لە دەوری کوڕەکانی نەوشیروان مستەفا کۆبوونەتەوە و ئەوان بڕیاردەدەن کێ لە گردی زەرگەتە ژوری هەبێت و کێ بۆی نەبێ سەردانی گردەکە بکا و کێ لە پارلەمان دەبێ و کێ لە حکومەت دەبێت.\nمستەفای سەید قادر کە وەزیری پێشمەرگە بوو، بڕیار بوو حیزبایەتیی نەهێڵێ کەچی لە دامەزراندنی ١١ هەزار پێشمەرگەدا، نۆ هەزاریان پارتیی بوون و بە ناوی بێلایەنەوە دایمەزراندن. کادیرەکانی گۆڕان بوونە وەزیرەکانی گۆڕان لەناو حکومەتدا کە هەڵبژاردەی خودی نەوشیروان مستەفا بوون، کەچی ئەو وەزیرانە بەشێکیان بوونە پارتیی، بەشێکیان گەندەڵ بوون. دەیان دۆکیومێنت لەسەر هەندێ بەرپرسی باڵای گۆڕان لەناو حکومەت کۆکرانەوە، بەڵام خودی مەسعود بارزانی قبووڵی نەکرد ئەوکات دۆکیومێنتەکان بجوڵێنرێن. نەجوڵاندنی دۆکیومێنتەکان لەلایەن مەسعود بارزانییەوە پەیوەست بوو بەوەی ئەو بەرپرسانەی گۆڕان وێنەیەکی جوانیان بەخشیبووە حکومەت، بەتایبەت وەزارەتی پێشمەرگە، لەلایەن کۆمەڵەگای نێودەوڵەتییەوە؛ بۆ نمونە وەزیری پێشمەرگە کە ئێستا جێگری سەرۆکی هەرێمە کۆنە پێشمەرگە بوو، و گۆڕانیش بوو. ئەو سەرمایە شۆڕشگێڕییە و ریفۆرمخوازییەی مستەفای سەید قادر، وایکردبوو هاوپەیمانێتیی نێودەوڵەتیی بۆ تێكشکاندنی داعش بەهایەکی دی بداتە وەزارەتی پێشمەرگە. لەولاشەوە، پارتیی و یەکێتیی باشتر جێ پێی میلیشیاییی خۆیان دەچەسپاند. کەچی گۆڕان پێیوابوو چاکسازیی دەکرێت، بێئاگا لەوەی تەنها هێزێک بوو بەکاردەهێنرا. بە خودی رەحمەتیی نەوشیروان مستەفاشەوە، لەو شکستە تراژیدییە بەرپرسیارن. ئێستا گۆڕان بووەتە بارێکی قوڕس بەسەر پڕۆسەی سیاسیی هەرێمی کوردستاندا. بۆشایییەکی گەورەی سیاسیی تەنها لەڕوی شكڵییەوە پڕکردۆتەوە بێ ئەوەی بتوانێت لە ئاست ئەو چاوەڕوانییانەی خەڵک بێت. کە شنگال لەلایەن پێشمەرگەکانی پارتییەوە بەجێهێلدرا و داعش جینۆسایدی ئەنجامدا، پارلەمان بە سەرۆکایەتیی د یوسف محەمەد نەیتوانی لیژنەیەک پێکبێنێت بە بیانوی ئەوەی مەسعود بارزانی خۆی لیژنەی پێکهێناوە، لە کاتێکدا مەسعود بارزانی خۆی سەرۆکی هێزە چەکدارەکان بوو، چۆن دەبێ پێكهێنانی لیژنە و لێکۆڵینەوە لە کارەساتێکی وا گەورە بۆ خودی ئەو کەسە بەجێبهێڵدرێ کە پێویستە لێی بپرسرێتەوە. (باسکردن لەو دوو نمونەیە تەنها لەبەرئەوەیە بەڕێوەبردنی وەزارەتی پێشمەرگە و سەرۆکایەتیی پارلەمان لەلایەن گۆڕانەوە بە دوو باشترین ئەزمونی گۆڕان دادەنرێن لەناو حکومەت و پارلەماندا، تا ئێستاش). ئەو دوو نمونەیە، دوو نمونەن کە کەمتر لە میدیا باسکراون، من لێرە ناگەڕێمەوە سەر دەیان روداوو بۆ ئەوەی نیشانیبدەم گۆڕان لەناو حکومەت و پارلەماندا، نەیانتوانی بانگەشەکانی گۆڕانکاریی ریشەیی بەردەوامیی پێبدەن.\nلەگەڵ ئەوەیدا دەیان هۆکار ریزدەکرێن بۆ ئەوەی بۆچی گۆڕان بە ئەمڕۆ گەییشت، هۆکاری سیاسیی، نێودەوڵەتیی، عەسکەریی، دارایی و رێکخراوەیی، بەڵام هیچ لەو هۆکارانە لەوە ناگۆڕێت کە تەنها خودی گۆڕان و سەرکردەکانی گۆڕان، بە خودی رەحمەتیی نەوشیروان مستەفاشەوە، لەو شکستە تراژیدییە بەرپرسیارن. ئێستا گۆڕان بووەتە بارێکی قوڕس بەسەر پڕۆسەی سیاسیی هەرێمی کوردستاندا. بۆشایییەکی گەورەی سیاسیی تەنها لەڕوی شكڵییەوە پڕکردۆتەوە بێ ئەوەی بتوانێت لە ئاست ئەو چاوەڕوانییانەی خەڵک بێت. گۆڕان هیوای گەورەی دروستکرد، هەر خۆشی هیواکانی کوشت.\n78 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Thursday, July 23, 2020


داوا لە گوندنشینانی داقوق دەكرێت چەكهەڵبگرن\nكەركوك/ یەكی تەمموزی 2021/ سەردانی هێزە ئەمنییەكان بۆ گوندی حەسەن شەلال لە داقوق. فۆتۆ: كەركوك ناو\nفەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی كەركوك داوا لە گوندنشینان دەكات هاوشانی هێزە ئەمنییەكان دژی چەكدارانی داعش بوەستنەوە و روبەڕویان ببنەوە، پێشیانوایە لەو رێیەوە دەتوانن گوندنشینان بگەڕێنەوە زێدی خۆیان و داعش لاواز بكەن.\nئەو داواكارییە لە سەردانێكی جێگری فەرماندەی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكان و فەرماندەی فیرقەی پێنجی پۆلیسی فیدراڵی هات بۆ گوندی حەسەن شەلال سەر بە قەزای داقوق. سەردانەكە دوای دوو "هێرشی داعش" دێت بۆ سەر گوندنشینان و پۆلیسی فیدراڵی لەم هەفتەیەدا.\nعەبدولڕەزاق سەلیم، جێگری فەرماندەی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكان لە سەردانەكەدا داوای لە گوندنشینان کرد ھەماھەنگی تەواویان لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان ھەبێت، تاوەکو رەوشی ئەمنی سەقامگیربێت.\nئەو بە (كەركوك ناو)ی وت "داواشمان لێكردن هاوشانی خەڵكی گوندی حەسەن شەلال روبەڕوی چەكدارانی داعش ببنەوە".\nداوامان لە گوندنشینان كرد روبەڕوی چەكدارانی داعش ببنەوە\nلە 30ی حوزەیران داعش هێرشیكردە سەر گوندی حەسەن شەلال و دوو كەسی لێ برینداركردن، بەڵام خەڵكی گوندەكە هاوشانی هێزە ئەمنییەكان چەكیان هەڵگرت و دژی داعش شەڕیان كرد. ئەوەش بووە جێی دەستخۆشی هێزە ئەمنییەكان.\nسەردانی وەفدی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەكانی كەركوك بۆ ئەو گوندە، هەر لە چوارچێوەی ئەو روبەڕوبونەوەیەی خەڵكی گوندەكە هات دژی داعش.\n"ئەوەی لەم گوندە رویدا ھاندەر و وزەبەخشە بۆ ھێزە ئەمنییەکان... كاتێك دەبینین گوندنشینان هاوسەنگەرن لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان و بە ژن و پیاوەوە دژی داعش شەڕ دەكەن، ئەمە خۆی لەخۆیدا پەیامێكیشە بۆ تیرۆریستان كە لەم ناوچەیە جێگەیان نابێتەوە". عەبدولڕەزاق سەلیم زیاتر وتی "دەمانەوێت گوندەكانی تریش هەماهەنگییان لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان هەبێت، لەگەڵ سەرۆک ھۆزەکانی ناوچەكەش ھەماھەنگیمان دروستکردووە".\nئەوەی لەم گوندە رویدا ھاندەر و وزەبەخشە بۆ ھێزە ئەمنییەکان\nلیوا حەیدەر متێری، فەرماندەی فرقەی پێنجی پولیسی فێدراڵی كە بارەگاكەیان لە باشوری قەزای داقوقە، بە (كەركوك ناو)ی وت "سوپاسی گوندی حەسەن شەلال و پۆلێسی فیدراڵی دەكەین بۆ ئەو روبەڕوبونەوەیەی دژ بە چەكدارانی داعش... داواكارین خەڵكی هەموو گوندەكانی ناوچەكە هاوكاری هێزە ئەمنییەكان بكەن".\nلیوا حەیدەر كە لەو سەردانەی گوندی حەسەن شەلال بەشداربوو، وتی "پێویستە خەڵكی گوندەكان بگەڕێنەوە زێدی خۆیان، ئەوان لەڕوی هەواڵگرییەوە هاوكاریمان بكەن و پێكەوە ناوچەكە بپارێزین... بە ھاوکاری دانیشتووانی ئەم گوندە توانیمان شکست بە پیلانی داعش بهێنن".\nگوندی حەسەن شەلال 20كم لە ناوەندی قەزای داقوقەوە دورە، ناوچەكە نزیكەی سێ ساڵ لە ژێر دەسەڵاتی داعشدابوو، تا لە ساڵی 2017 كۆنترۆڵكرایەوە.\nحەوت خێزان لەو گوندە دەژین و هێشتا زۆرینەی دانیشتنووانی ناوچەكە لەبەر دۆخی ئەمنی نەگەڕاونەتەوە.\nفەلاح حەسەن شەلال، دانیشتوی گوندی حەسەن شەلال بە (كەركوك ناو)ی وت "ئێمە ژن و پیاو چەكمان هەڵگرت و شەڕی داعشمان كرد و بەردەوام دەبین، داواكارین هەموو ئاوارەكان بگەڕێنەوە و پێكەوە ناوچەكە بپارێزین".\nزۆرینەی گوندنیشانی ناوچەكە هەرچەندە لە كەمپەكانی ئاوارەییدا نەماون، بەڵام لە ناوەندی شار لە كەركوك و داقوق ماونەتەوە و هێشتا نەگەڕاونەتەوە.\nوێنەی پێنج كوژراوەكەی هێزەكانی پۆلیسی فیدراڵی لە قەزای داقوق\nئەو داواكارییە بۆ گوندنیشنانی داقوق دوای هەفتەیەك دێت لە هێرشی ژمارەیەك چەكداری داعش بۆ سەر خاڵێكی پۆلیسی فیدراڵی لە شەوی 24ی حوزەیران لە باشوری داقوق، كە بەهۆیەوە پێنج كەس لە هێزەكانی پۆلیسی فیدراڵی كوژران و دوو ئەفسەر برینداربون، ئەوەش دوای نزیكەی سێ كاتژمێر روبەڕوبونەوە.


بۆ چارەسەری کێشەی دابینکردنی ئاوی خواردنەوەی ماڵانە\nئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم بڕیاردەدات بڕی دوو ملیار و پێنج سەد ملیۆن دینار بۆ چارەسەری كێشەی وشكەساڵی تەرخانبكات.\nفەرمانگەی میدیا و زانیاریی حكومەتی هەرێمی كوردستان بڵاویكردەوە، ئاماژە بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە 100 لە ڕێکەوتی 21ی نیسان کە تایبەت بوو بە بابەتی وشکەساڵی لە ھەرێمی کوردستان بڕی دوو ملیار و پێنج سەد ملیۆن دینار بۆ چارەسەری کێشەی دابینکردنی ئاوی خواردنەوەی ماڵان خەرجکرا.\nئاشكراشیكردووە، بڕیارەكە لەسەر ڕاسپاردەی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بووە وەک ھەنگاوی یەکەم بۆ پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان.\nلە 26ی ئایاری ڕابردوو دووەم كۆبوونەوەی تایبەت بە ڕوبەڕوبوونەوەی وشکەساڵی لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو و تیایدا بڕیاردرا بۆردێکی سەرەکی بەسەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی و بۆردێکی لاوەکی لەسەر ئاستی پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆكان دروستبكرێت.\nلەکۆبوونەوەکەدا گفتوگۆکرا دەربارەى چۆنێتی دەستپێکردنی قۆناغەکانی ڕوبەڕوبوونەوەى دیاردەى وشکەساڵى، جێگرى سەرۆکی ئەنجومەنى وەزیرانیش ڕایگەیاند، دەبێ هەنگاوی بەپەلە بگرینەبەر و بۆ ئەو مەبەستەش پلانێكی تۆكمە ھە‌بێت بۆ دابینكردنی ئاوی پاك بۆ ھاوڵاتیان.\nگۆرێتزکا دوایین یاخیبووە لە بایرن میونشن


باخەکانی چەمچەماڵ سەدان تۆن زەیتون بەرهەمیان هەیە – کوردی – RojNews.News\nباخەکانی چەمچەماڵ سەدان تۆن زەیتون بەرهەمیان هەیە\n10/11/2021 - 7:56:04 am\nلە سنووری چەمچەماڵ ساڵانە سەدان تۆن زەیتون بەرهەم دەهێندرێت، بەڵام بۆ ساغ کردنەوەی دەبێت بیبەنە هەڵەبجە و سلێمانی، بە وتەی بەڕێوەبەری کشتوکاڵی چەمچەماڵ، کابینەی پێشووی حکومەتی هەرێم بەڵێنی دانانی کارگەیەکی تایبەت بە ڕۆنی زەیتونی لە سنوورەكەدا پێداون، بەڵام نەیبردووەتەسەر.\nلە سنووری شارۆچكەی چەمچەماڵی سەر بە پارێزگای سلێمانی، زیاتر لە هەزار و ٢٠٠ دۆنم زەوی بە داری زەیتون چێندراوە و ساڵانە سەدان تۆن بەرهەمی زەیتونی هەیە.\nبەشێكی زۆری ئەو زەیتونەی بەرهەم دێت لە سنوورەكەدا، زیاتر بۆ بەرهەمهێنانی ڕۆن گونجاوە، ئەو زەیتونەشی ڕۆنی لێ بەرهەم دەهێندرێت، چەند زیاتر بە دارەکەوە بمینێتەوە و نەرم ببێت، ئەوەندە بەرهەمی زیاتر دەبێت، بۆیە درەنگتر و لەدوای بارانبارین دەڕندرێت.\nسامان فاتیح، باخەوانێکی سنوورەکەیە و لە بانی مەقان باخێکی ١٠ دۆنمیی هەیە، کە کە نزیکەی دوو هەزار داری زەیتونی لە جۆرەکانی ئیسپانیی و سوریی تیدایە.\nباخەکەی سامان فاتیح، ساڵانە بەرهەمێکی زۆری دەبێت، بەڵام ناتوانێت لە ناوچەکەی خۆیدا ساغی بکاتەوە، ئەویش بەهۆی نەبوونی کارگەی زەیتی زەیتون یانیش کارگەی خۆشەکردنی زەیتون.\nسامان فاتیح، دەڵێت: زۆر گرنگە لەم سنوورە کارگەیەکی خۆشەکردن زەیتون دابنرێت، ساڵانە دەبێت بەرهەمەکانمان ببەین بۆ هەولێر یان هەڵەبجە، بەمەش جووتیاران تەنها هیلاکەتیان بۆ دەمێنێتەوە.\nنەجمەدین محەمەد، باخەوانێکی دیکەیە لە گوندی بنگردی ناوشوانی سەر بە چەمچەماڵ، باخەکەی زەیتونی ڕەش بەرهەم دەهێنێت، وەک خۆی باسی دەکات، لە هەر تۆنێک زەیتون، ١٢٠ بۆ ١٣٠ کیلۆ ڕۆن بەرهەم دێت.\nبەوتەی ئەو باخەوانە، دارزەیتون هەندێ جۆری لەماوەی یەک ساڵ بەردەگرێت، نزیکەی ٥٠٠ ساڵ تەمەنیەتی و کەمترین ئاوی پێویستە.\nدەشڵێت: ڕۆنی زەیتی زەیتون تا پێنج ساڵ بەسەرناچێت، گەر لەبەر تیشکی خۆر دانەنرێت.\nباسی لەوەكرد، ساڵێ رابڕدوو، بەشێک لە دارەکان نزیکەی ٤٠ کیلۆ زەیتونیان گرتبوو، بەڵام ئەم ساڵ نەیتەکاندوە و لەناوەڕاستی مانگی ١٢ دەیتەکێنێت.\nعیسا شێخ جەلال، بەڕێوەبەری کشتوکاڵی چەمچەماڵ دەڵێت: زیاد لە هەزار و ٢٠٠ دۆنم زەوی چێندراوە بەدار زەیتون، ئەمە جگە لەوەی ساڵانە باخە زەیتونی دیکە دروست دەکرێت لەم سنورە بەتایبەت لە بانی مەقان.\nعیسا شێخ جەلال\nبەڕێوەبەری کشتوکاڵی چەمچەماڵ وتیشی: ساڵانێکی زۆرە هەوڵ دەدەین کارگەیەک لەم سنورە دابمەزرێت، لە کابینەی پێشوی حکومەتی هەرێم بەڵێنی دانانی کارگەیەکمان پێدرا، بەڵام تاکو ئێستا کارگەکە دانەنراوە و هۆکارەكەی نازانین.\nدەستەی ژینگە: داوامان لە عێراق کردووە لێکۆڵینەوە لە بەکارهێنانی کیمیایی بکەن\nلەبارەی دەوامی سبەینێنێ و دوو سبەی پێنجوێن بڕیاردرا


دادگای فێدێراڵی ئامریکا ڕێکەوتی ١٥ی جۆزەردان، بازرگانێکی ئامریکایی بە ناوی ''کینت زانگـ''ـی بەوە تاوانبار کرد کە یەک میلیارد دۆلار پارەی بۆ ڕێژیمی ئێران سپی کردووەتەوە.\nئەم بازرگانەی خەڵکی ویلایەتی ''ئالسکا'' بەوە تاوانبار کراوە کە یەک میلیارد دۆلار پارەی نەوتی ئێرانی بە بەڵگەی ساختەیی لە وڵاتی کۆرەی باشوور بۆ ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی ڕەوانە کردووە هەتا بە دەستی ڕێژیمی ئیسلامیی ئێران بگات.\nبەپێی ڕاپۆرتەکان، ''کینت زانگ'' بە کەڵکوەرگرتن لە فاکتۆری ساختەیی بۆ ناردنی کەرەستەی بیناسازی، بانکەکانی کۆرەی باشووری هێناوەتە سەر ئەو باوەڕە کە یەک میلیارد دۆلار پارەی بلۆکەکراوی نەوتی ئێران ئازاد بکات و مۆڵەتی ناردنی ئەو پارەیەی بۆ ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی وەرگرتووە.\nئەم بازرگانە کە لە کۆرەی باشوور زیندانی کراوە و دانی بە تاوانی خۆیدا ناوە، بڕیار بوو لە مانگی مارسدا ئازاد بکرێت، بەڵام دادستانی ئامریکا دەڵێت کە ناوبراو هەتا جەریمە چەندین ملیۆن دۆلارییەکی نەدات، هەر لە زینداندا دەبێت.\nهەروەها دادستانی ئامریکا داوای ڕادەستکردنەوەی ''کینت زانگـ''ـی بۆ ئامریکا و لیپرسینەوەی دووبارەی کردووە.\nهەروەها ئامریکا دیهەوێت شێوەی کەڵکوەرگرتن لە حیسابە ساختەییەکان و بابەتی شەفافییەتی ماڵیی لە ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی کە لە ڕێگای ئەو وڵاتەوە پارە بۆ ئێران دەنێردرێت، تاوتوێ بکات.


ئایا فراوانخوازییەکانی ئەردۆگان دەرئەنجامی ئیسلامیبوونیەتی؟ |\nHome بیروڕا ئایا فراوانخوازییەکانی ئەردۆگان دەرئەنجامی ئیسلامیبوونیەتی؟\non: ته‌مموز 14, 2020 In: بیروڕا\nلێرەدا دەمەوێت ئارگومێنتی ئەوە بوونیاد بنێم ئەگەر هێزە عەلمانییە ناسیونالیستە تورکەکان لەسەر دەسەڵات بوونایە تورکیا بەو جۆەر پەلکێشان و فراوانخوازی و خەونی ئیمپڕاتۆرییەت لە کەڵکەڵەی نەدەدا.\nتورکە ناسیونالیستەکان، تەنها ناسیونالیست نەبوون، بەڵکوو وەک زۆر لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی دەری دەخات، هەتا ئاستێک زۆر ڕەگەزپەرست بوون. وەک کوردێک ئێمە ڕەنگە پێویست بە توێژینەوە نەکات بۆ ئەوەی لە ئەمە تێبگەین. بەڵام تورکە ناسیونالیستەکان دونیابینییان لە ئیسلامییەکان جیاواز بوو. هەرچەندە هەندێک هەن لە تورکیا دەڵێن کە شتێک هەیە بەناوی سینتەسییسی ئیسلامی ناسیونالیستی: بە مانای تێکەڵکردنی هەردووکیان. ئەم خەڵکانە کەمالییەکان و تۆرانییەکان دەخەنە دەرەوە. بەڵام کەمالییەکان و تۆرانییەکان بەشی هەرە زۆری ناسیونالیستە تورکەکان پێک دەهێنن. بەم پێیە جیاوازی هەیە لەنێوان کەمالییەکان و ئیسلامییەکاندا، سەرباری بوونی هاوبەشیی زۆر.\nیەکەم، دیدی ستراتیژیی کەمالییەکان لە وتەکەی ئەتاتورکدا کورت دەبێتەوە؛ کە دەڵێت: ئاشتی لە ناوەوە، ئاشتی لە دەرەوە. بەو مانایە تورکیا دەبێت فۆکەس بکات لەسەر ناوەوەی. ئەگەر لە ناوەوە ئاشتی هەبێت ئەوا لە دەرەوەش ئاشتی دەبێت. ئیسلامییەکان، بە تایبەت داودئۆغڵوو، ئەمە بە هەڵە دەزانن و وەها دەبینن، کە دەبێت تورکیا بکشێت بۆ دەرەوە بۆ ئەوەی ناوەوەی بپارێزێت. ئەگەر تورکیا نەکشێت بۆ دەرەوە، ئەوا ناتوانێت ناوەوەشی بپارێزێت. بەم پێیە داودئۆغڵوو و ئیسلامییەکان پەلکێشان و فراوانخوازی و داگیرکاری وەک ڕێگایەک دەبینن بۆ بەهێزکردنی تورکیا. دیارە ئەم پڕۆسەیە بە هەردوو شێوازی ئاشتی و بازرگانی لەگەڵ سەربازی و تووندوتیژیدا بەڕێوە دەچێت.\nدووەم، کەمالییەکان و ئیسلامییەکان خاوەنی دوو یادەوەری و خەیاڵی داهاتووی تەواو پێچەوانەن. بۆ کەمالییەکان عوسمانییەکان ئەو ڕابردووەیە، کە دەبێت لەبیر بکرێت. بۆ ئیسلامییەکان عوسمانییەکان ئەو ڕابردووەیە کە دەبێت یاد بکرێتەوە. لێرەدا جوگرافیای خەیاڵی هەردوو گرووپەکە دەردەکەوێت. لای کەمالییەکان دەبێت تورکیا پشت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکات و بەرەو ڕۆژئاوا بڕوات. ئەفسانەی کەمالییەکان وەهایە، کە ئەوان چەندین سەدەیە بەڕێگاوەن بەرەو ڕۆژئاوا. لەم ڕوانگەیەوە، کەمالییەکان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە کەمتر دەبینن و خۆیان بە باڵاتر دادەنین. تورکە ئیسلامییەکان بە پێچەوانەوە هاتنەوە بۆ سەرزەمینەکانی ئیمپڕاتۆرییەتی عوسمانی بەو جۆرە دەبینن، کە دەبێتە مایەی خێر و داهات و بەهێزبوونیان. بە جۆرێک پاش باڵابوونیان بەسەر ئەم پانتاییانەدا، ئەوا دەتوانن هاوتای ڕۆژئاوا بن و بە هێزەوە مامەڵەی لە گەڵدا بکەن. بەم جۆرە، ئەندامبوونی تورکیا لە یەکێتیی ئەورووپا خەونی کەمالییەکان بوو، هەتا ببنە ئەورووپی، کە سەدەیەک خەونی پێوە دەبینن. بۆ ئیسلامییەکان هاتنەوە بۆ ڕۆژهەڵات و بوون بە کوێخای ڕۆژهەڵاتییەکان وەهایان لێ دەکات کە بە هێزەوە مامەڵە لەگەڵ ڕۆژئاودا بکەن.\nسێیەم، سوپای تورکی کە ئەیجینتی سەرەکیی کەمالییەکانە، خاوەنی جۆرێکی تایبەتە لە سیستمی مەدەنی- سەربازی، یان خاوەنی جۆرێک لە سیستم بوو. چونکە کەمالییەت سەرەتا بە سەربازی دەستی پێ کرد، سوپا وەک کۆڵەکەی ئەم ڕەوتە مایەوە. هەتا ئەمڕۆ سوپای تورکی زۆر لە هەموو بوارەکانی تری حکومەت لە لای خەڵک جێگەی ڕێزە. بەڵام سوپای تورکی تەنها سوپا نەبوو. سوپا، پارێزەری دەوڵەت و حکومەت بوو. حکومەتی ڕاستەقینە بوو. سوپا خاوەنی پشکی گەورەی ئابووری بوو. هەروەها سوپا خوازیاری شەڕ نەبوو. وەک بۆڵتن لە کتێبەکەیدا ئاماژەی پێ دەدات سوپای تورکی حەزیان لەوە نەبوو کە بچنە ناو سوریا. بەڵام ئیسلامییەکان پەیوەندییەکی دژایەتی و ئاڵۆزیان هەیە لەگەڵ سوپادا. گەرچی ئیسلامییەکان سوپا بە درێژەی سوپای عوسمانی دەزانن و هەموو سەربازێكی تورکی ناوێکی سیمبوولی هەیە کە مەهمەتە. بەڵام سوپای تورکی ئەندامی ناتۆ و سێکویلار بوو. وەک دەزانرێت سێکویلارە تورکەکان کەمینەن. بۆیە سوپا هەمیشە ئیسلامییەکان وەک نەیار و مەترسی دەبینێت. ئەمە بە هەمان شێوەی لای ئیسلامییەکانیش وەهایە. بۆیە بێبڕواییەک هەیە لەنێوان سوپا و ئیسلامییەکاندا. هەرچەندە لەم چەند ساڵەی دواییدا هەوڵ دراوە کە سوپا بکرێتە ئیسلامی. ئەم بێبڕواییەیە کە ئیسلامییەکان هەمیشە لە هەوڵی ئەوەدان کە سوپای هاوتەریب دروست بکەن، چەکدارکردنی موختار و هەروەها چەکدارکردن و بە یاساییکردنی پاسەوانانی شەو هەموو لە پێناو ئەم ئامانجەدایە. لەسەر بنەمای ئەم ئارگومێنتە، ئەگەر ئیسلامییەکان لەسەر حوکم نەبوونایە ئەوا سوپای تورکی ئەجێندای فراوانخوازیی نەدەبوو، چونکە لە ڕووی خۆشگوزەرانی و سودمەندی و ئەندامێتیی ناتۆ و یەکێتیی ئەورووپا بەسوودی نەدەشکایەوە. بەڵام ئیسلامییەکان دەیانەوێت لە ڕێگەی شەڕەوە سوپا سەرقاڵ بکەنەوە لە ناوخۆ.\nچوارهەم، لە پرسی کورددا ڕەنگە دۆخێکی تایبەتی هەبێت. تورکە ئیسلامییەکان باوەڕیان وەهایە، کە لە ڕێگەی ئیسلامەوە دەتوانن ناسیونالیزمی کوردی کۆتایی پێ بهێنن و کورد بکەنە بەشێک لە پڕۆسەکەیان. ئەم ستراتیژە لە هەردوو باکوور و باشوور کار دەکات. پەیوەندیی پارتی داد و گەشەپێدان و پارتی دیموکراتی کوردستان لە باشوور بەم ئاڕاستەیە، هەروەها پەیوەندیی ئاک پارتی و پارتە ئیسلامییەکان لە باشوور. ئاک پارتی وەها دەبینێت کە لە باکوور دەتوانێت لە ڕێگەی کۆنزێرڤەتیزمی ئیسلامییەوە کورد بۆخۆی ڕابکێشیت. ئەم دیدەیە کە پەکەکەی وەها لێ کردووە لە پڕۆسەی ئاشتی بترسێت. پەکەکە وەها دەبینێت کە ئاک پارتی بۆیە ئاشتیی دەوێت یان دەیوست بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئاشتییەوە ڕۆڵی پەکەکە نەهێڵێت. بۆیە خیتاب و کرداری پەکەکە بە پێچەوانە بووەوە. بەم پێیە ئیسلامییەکان وەها دەبینن، کە دەتوانن کورد بکەن بە ئیسلام و بیکەنە بەشێک لە پڕۆژەی خۆیان. کەمالییەکان ناتوانن دان بە کورددا بنێن. ئەم بنەمایە دەمانبات بۆ ئەو پرسیارەی کە ئایا ئەگەر ئیسلامییەکان لەسەر حوکم نەبوونایە و تورکە کەمالییەکان لەسەر حوکم بوونایە، پەیوەندیی تورکیا و باشوور چۆن دەبوو؟\nلە ساڵی ٢٠١٢ لە بارەگای سەرەکیی جەهەپە، لەگەڵ فاروق لۆگئۆغڵوو دانیشتم. فاروق نەک هەر ئەو کاتە جێگری سەرۆکی جەهەپە بوو، بەڵکوو یەکێکە لە گەورە دیپلۆماتەکانی تورکیا. بە دیدی ئەو ئەگەر ئەوان لەسەر حوکم بوونایە ئەوا تەنها لەگەڵ حکومەتی فیدڕاڵیدا مامەڵەیان دەکرد. بەو مانایە دانیان بە حکومەتی هەرێمدا نەدەنا. بەڵام بە مانای ئەوە نییە کە دەستوەردانیان نەدەکرد. چونکە مێژوو پێمان دەڵێت کە شەڕی ناوخۆی کوردی بووە هۆکاری ئەوەی کە تورک بێن بۆ باشوور و بنکە دابنێن. هەروەها ڕۆڵێکی بەرچاو بگێڕن لە بەرجەستەکردنی دووئیدارەیی لە ڕێگەی ڕێککەوتننامەی واشنتۆنەوە. هەموو ئەمانە دەری دەخەن، کە تورکیای عەلمانی لە دیدی ناوخۆییەوە دەرەوەی دەبینێت، ئامانجی گرتن و بردن و دەستبەسەرداگرتن و گەڕانەوە بۆ مێژوو و گۆڕینی جوگرافیا و دیمۆگرافیا نییە. تورکە عەلمانییەکان دڕندەن بەرامبەر کوردەکان لەناو تورکیا، بەڵام دەیانەوێت خۆیان بپارێزن لە کوردەکانی دەرەوە. ئەم دیاردەیە لە پرسی موسڵەوە دەست پێ دەکات. بەڵام ئیسلامییەکان تینووی سامان و خاک و دەسەڵات و خەلافەتن و سڵ ناکەنەوە لە هیچ ئامڕازێک لەم پێناوەدا.


مانگرتنی کرێکارانی پیشەسازییە کشتوکاڵیەکان پێی نایە ڕۆژی هەشتەمی خۆیەوە\n2022.01.27 - 20:23 75 like 0\nڕۆژی یەک شەممە ٢٣ ی جانیوەری ٢٠٢٢ مانگرتنی کرێکارانی کۆمپانیای میان ئابی چاندن و بەرهەمهێنانی قامیشی شەکر لە شاری شوش پێی نایە ڕۆژی هەشتەمەی خۆیەوە و لە مانگرتن و خۆپیشاندنای خۆیان بەردەوام بوون.\nکرێکارانی ناڕازی لە ناو ئەم کۆمەڵگە پیشەسازیەدا کۆبوونەوە و تراکتی جۆراوجۆریان بەرزکردبووەوە کە تایبەت بوون بە کرێی کرێکارانی کاتی کە ٩٠ هەزار تومنەە لە ڕۆژیکدا بە بێ بوونی هیچ جۆرە بیمەیەکی کۆمەڵایەتی. هاوکات ناڕەزایەتییان بەرامبەر دەستێوەردانی خاوەنکاران کرد لە مەسەلە تایبەتەکانی کرێکاراندا.\nمانگرتوان بە ووتنەوەی شیعارەکانیان ناڕەزایەتی توندیان دەربڕی بەرامبەر بە هەلومەرجی کار و گرێبەستەکانیان و کەمی کرێ و خراپی بەڕێوەبردنی کۆمەڵگا پیشەسازییەکەیان و خوازیاری باشکردن و چارەسەرکردنی هەلومرجی کار و باری ژیانیان بوون.\nشایەنی باسە خپۆیشاندان و ناڕەزایەتیە کرێکارییەکان لە ئێران دا شەپۆل دەدات لە زۆربەی شار و شارۆچکەکان و کارخانە و شوێنە پیشەسازییەکاندا لە بەرامبەر هەڵئاوسان و کەمی کرێ و نەبوونی هیچ جۆرە بیمەیەکی کۆمەڵایەتی. ئەم وێڕای دەستێوەردانی خاوەنکاران و کۆمپانیاکان لە ژیانی تایبەتی کرێکاران دا و کۆنترؤلکردنیان و گرتن و زیندانی کردنیان.