مەریوان سەفائەدین و ئاریان کەریم بەرهەمێکی نوێ بڵاو دەکەنەوە\n:: AM:11:29:15/08/2018 \nدوو گۆرانیبێژی ناسراوی شاری هەڵەبجە، بە گۆرانییەکی نوێ پێشوازی لە جەژن دەکەن و وەک جەژنانە پێشکەشی هەوادارانیانی دەکەن.\nمەریوان سەفائەدین و ئاریان کەریم گۆرانییەکی دوێتیان بەیەکەوە گوتووە، سەرجەم کارەکانی تەواو بووە، وەک جەژنانەیەک لە جەژنی قورباندا بڵاوی دەکەنەوە، کە گۆرانییەکی کۆنە و ئاواز و هۆنراوەکەیشی فۆلکلۆرە و بە شێوەیەکی جوان نوێ کراوەتەوە.\nئاریان کەریم لە بارەی ئەو بەرهەمە نوێیەوە بە "وشە"ی گوت: "بەرهەمەکەمان ناوی "کانی عاشقان"ی لێ نراوە کە بە هاوکاری کۆمپانیای بابیلۆن لە کوردستان کلیپی بۆ کراوە، موزیکەکەشی لە سوید لە لایەن شادمیهر نامۆ کاری بۆ کراوە".\n"کانی عاشقان" یەکەم بەرهەمی دوێتی گۆرانیبێژان ئاریان کەریم و مەریوان سەفائەدین نییە، بەڵکو پێشتر بەیەکەوە گۆرانییەکی تریشیان بە ناوی "هەناسە" بڵاو کردووەتەوە کە لە هۆنراوەی ڕێبوار ئالانی شاعیر بوو، کارزان مەحموود سەرپەرشتی کاری موزیک و ئامادەکردنی بەرهەمەکەی کردبوو.\nهەروەها مەریوان سەفائەدین لەبارەی کارکردنی لەگەڵ ئاریان کەریم پێشتر بە"وشە"ی راگەیاندبوو: ئاریان کەریم خاوەن دەنگێکی خۆشە و زۆر بەتوانایە لە دەربڕین، بۆیە بڕیارمان داوە بەیەکەوە کار بۆ گۆرانی بکەین".\nكاروان قادر كابان: شێوەی ئەندازەیی لە كارەكان بەكار دێنم


"نانی پیرۆز"ی رەحیم زەبیحی لە فێستیڤاڵی دهۆك نمایش دەكرێت\n:: AM:10:29:18/11/2021 \nفیلمی دۆكیۆمێنتاری "نانی پیرۆز" لە دەرهێنانی رەحیم زەبیحی و لە بەرهەمهێنانی توورەج ئەسڵانی، لە بەشی پێشبڕكێی سینەمای كوردی له هەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی دهۆك نمایش دە‌كرێت.\nفیلمەكە دواین بەرهەمی سینەماكاری كۆچكردووی كورد رەحیم زەبیحییە و بەرهەمی كۆمپانیای سینەمایی ماد موڤییە MAAD Movie؛ دوای بەشداریی لە فێستیڤاڵه گرنگه جیهانییەكان و بەدەستهێنانی چەندان خەڵاتی پڕبایەخ، لە نوێترین و دەیەمین بەشداری نێودەوڵەتیی خۆیدا بە ئامادەبوونی توورەج ئەسڵانی بەرهەمهێنەر و ئیلاهە نەوبەخت بڵاوكەرەوەی نێودەوڵەتی، ئەم بەرهەمه كوردییه نمایش دەكرێت.\nله هەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆك نمایش بكرێت.\nفیلمەكە لە دوو سانسی جیاوازدا ئەمڕۆ پێنجشەم سەعات پێنجی ئێوارە و سبەی هەینیش سەعات 11ی پێش نیوەڕۆ نمایش دەكرێت. بڕیارە لە 19ی مانگیش هۆڵی سینەمایی ناوەندی دهۆك مۆڵ لە بەشی پێشبڕكێی سینەمای كوردی، له هەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆك نمایش بكرێت.\nمەنسوور جیهانی بەڕێوەبەری راگەیاندنی فیلمەكە، بۆ "وشە" گوتی، فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆك كە بە یادی یەڵماز گۆنای دەرهێنەری ناوداری سینەما و براوەی خەڵاتی چڵەخورمای فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی كانی فڕەنسا، بە مەبەستی پردێكی پێوەندیی لە نێوان دەرهێنەرە كوردەكان و فیلمسازانی سەرانسەری دنیا، ئاڵوگۆڕی فەرهەنگی نێوان نەتەوە جۆراوجۆركانی دنیا دامەزراوە.\nهەشتەمین خولی فێستیڤاڵەكە به نمایشی 94 فیلم له سینەماكارانی وڵاتانی جۆراوجۆری دنیا لە چوارچێوەی فیلمە درێژە سینەماییەكان، كورتە فیلم و بەڵگە فیلمەكان لە چەندان بەشی پێشبڕكێ و دەرەوەی پێشبڕكێ، لە ڕۆژانی 15 تا 22ی ئەم مانگە بەڕێوە دەچێت.\n"نانی پیرۆز" له دواین بەشداریی نێودەوڵەتیی خۆیدا، لە بەشی پێشبڕكێی سەرەكی 24ەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی ئاینی ئەمڕۆ Religion Today لە شاری تۆڕێنتۆی ئیتاڵیا نمایش كرا، توانی خەڵاتی باشترین فیلمی دۆكیۆمێنتاری فێستیڤاڵەكە بەدەست بهێنێت.


لە مەراسیمێکدا بە ئامادەبوونی کەسووکاری، تەرمی بڕیاری چوار ساڵان لە گۆڕستانی سەیوانی شاری سلێمانی لە تەنیشت گۆڕی باوکی بە خاک سپێردرا.\nئێوارەی دوێنێ یەکشەممە 25ی ئابی 2019، بڕیاری ئاسۆی جەلال مەسۆیی، دوای مانەوەی 48 کاتژمێر لە نەخۆشخانەی شار لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد.\nبڕیار کوڕی بچووکی ئاسۆ جەلال مەسۆیی فەرماندە لە ھێزەکانی ئاسایش بوو لە سنووری گەرمیان، شەوی 31ی تەمموزی ڕابردوو بەھۆی ھێرشەی چەکدارانی داعشەوە لەگەڵ سێ کارمەندی تری ئاسایش شەهید بوون.\nپێشتر خێزانی بڕیار بە ناس کوردیان ڕاگەیاند، ئەو بەردەوام ھەواڵی باوکی پرسیوە و داوای کردووە لە رێگەی پەیوەندی تەلەفونییەوە بۆی وەربگرن و بە وێنەوە قسەی لەگەڵ بکات، تا دواجار بە ناچاری دەیبەنە سەر گۆڕەکەیی و دڵنیای دەکەنەوە لەوەی باوکی کۆچی دوایی کردووە.\nبەپێی وتەی کەسوکارەی، دوای دڵنیابوونەوەی لە مردنی باوکی، کەوتووەتە دۆخێکی دەروونی ناجێگیر و بەھۆی حەسرەتی دووری لە باوکی و ئەو پەیوەندییە خۆشەویستییەی لە نێوانیاندا ھەبووە، بۆ ماوەی چەند رۆژێک بە دوورە پەرێزی و خەمباری دەمێنێتەوە و ھیچ قسەیەک ناکات.\nدوای گەیاندنی بە نەخۆشخانەی شار لە سلێمانی پزیشکەکان رایانگەیاند، بەھۆی خەم و ئەو دۆخەی بەسەریدا ھاتووە تووشی جەڵتەی مێشک بووە و خرایە ژێر چاودێری وردی پزیشکییەوە.\nئێوارەی دوێنێ یەکشەممە، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی شار رایگەیاند، بڕیار کۆچی دوایی کردووە، هەر شەوی ڕابردوو لە رێوڕەسمێکدا لە گردی سەیوان لە تەنیشت گۆڕی باوکی بەخاک سپێردرا.\nنەخۆشکەوتن و کۆچی دوایی ئەو منداڵە تەمەن چوارساڵانە، کاردانەوە و نیگەرانی گەورەی بەدوای خۆیدا ھێناوە، بەجۆرێک لە ساتی یەکەمی نەخۆشکەوتن و گەیاندنی بە نەخۆشخانە، ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسان و ھاووڵاتیان سەردانیان کردووە و نزای زوو چاکبونەوەیان بۆ کرد.\nدوای بڵاوبونەوەی ھەواڵی کۆچی دواییەکەی، زۆرینەی بەکارھێنەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە رێگەی دانانی پۆست و دوایین وێنەی لەسەر گۆڕی باوکی و دیمەنی دوایین لەئامێزگرتنی لەلایەن دایکییەوە لە نەخۆشخانە، ھاوخەمی و نیگەرانی خۆیان نیشانداوە.


"بەرهەم ساڵح" بە جووڵە سیاسییەكانی سەرنجی هەمووان بەلای خۆیدا رادەكێشێت | پایگاه اطلاع رسانی اصلاح\n"بەرهەم ساڵح" بە جووڵە سیاسییەكانی سەرنجی هەمووان بەلای خۆیدا رادەكێشێت\nلە پێشینەیەكی سیاسی لە عێراق كە 15 ساڵە ڕووی نەداوە، بۆ جاری یەكەمە سەرۆككۆمار لە سەرۆكوەزیرانی دەباتەوە و سەرنجی هەمووانیش بەلای خۆیدا ڕادەكێشێت.\nبەرهەم ساڵح كە پێگەی سكای پرێس بە "سەرۆكە كوردە بە هێزەكە" لە راپۆرتێكدا ناوی بردووە، بە جووڵە سیاسییەكانی لە ناوخۆی عێراق و دەرەوەش لە "عادل عەبدولمەهدی" سەرۆكوەزیران و كابینە وەزارییەكەی بردۆتەوە.\nپێگەكە لەراپۆرتەكەدا ئەوەشی بڵاو كردۆتەوە، كە ئەمە بەڵگەیە لەسەر ئەزموونی سیاسی بەرهەم ساڵح و "سەنگینییەكەی لەئاشنابوونی بە وردەكاری پڕۆتۆكۆڵی سیاسی و زانیاری فراوانی سەبارەت بە ڕەفتاركردن وەك سەرۆككۆمار".\nهەروەها ئەوەشی نووسیوە، "بێ سێ و دوو تەواو لەوە دڵنیاین، كە ئەستێرەی بەرهەم ساڵح ل ەگەشانەوەدایە و توانیوییەتی بەسەر هاوڕێیانی كاریدا سەركەوێت، كە بە ڕوونی دیارە لەكاتی وەرگرتنی پۆستەكانیان سەریان لێدەشێوێت".\nهاوكات ئەو پێگە ئەلێكترۆنییە باسی لەمحەممەد حەلبووسی سەرۆكی پەرلەمانی عێراقیش كردووە و بڵاوی كردۆتەوە، ئەو لێدوانی نابەرپرسانەی دا سەبارەت بەبەخشینی "3 ملیۆن دینار" بۆ كرێی خانووی پەرلەمانتاران، كە شێلگیریش بوو لەسەر ئەم پرسە و ئەمەی بۆ هەموو پەرلەمانتاران بەپەسەند زانی.\nباسی لەوەش كردووە، كە بڕیارەكەی حەلبووسی خەڵكی عێراقی نیگەران كردووە و ئاستی جەماوەریشی دابەزاندووە، ئەمە جگە لەوەی جەماوەر لە "عادڵ عەبدولمەهدی" سەرۆك وەزیر نائومێدبوون، كە تائێستا هیچ گۆرانكارییەكی ئەنجام نەداوە.\nهەموو ئەمانەش لە كاتێكدا ڕوودەدات، كە گەندەڵی گەیشتۆتە ئاستێكی مەترسیدار لە نێو ڕیزەكانی دەسەڵات، لەكاتێكدا حكومەتیش بەتەواوی پێك نەهێنراوە.\nپێگەكە جەختی لەوەش كردۆتەوە كە بەرهەم ساڵح لەناو ئەو كێشانەدا، بەئەوپەڕی متمانەوە بە "شێوازێكی ورد و حیسابكراو، لەگەڵ وەرگرتنی پۆستی سەرۆككۆمار هاتە ناو شەقامی عێراقییەوە و بە تایبەتیش بەغدا، ئەو چالاكییە سیاسییەكانی خۆی گورجوگۆڵانە دەستپێكرد".\nبەرهەم ساڵح لە دوای چوونە شەقامەكانی بەغدا و سەرنجراكێشانی میدیاكان بەلای خۆیدا، چەند رۆژێكیشە دەستی بەچەند سەردانێك بۆ وڵاتانی كەنداو كردووە، لەوانەش چووەتە كوێت و ئیمارات و ئۆردن و ئێران و بڕیارە سەردانی سعوودییەش بكات.\nسەرچاوەكان باس لەوە دەكەن كە بەرهەم ساڵح بەم سەردانانەی مەبەستییەتی نیوەندگیرییەكی هەرێمی بە ئاگاداری ئەمریكا بۆ پرسی ئاشتی لە ناوچەكەدا ئەنجام بدات.\nئەمە لەكاتێكدایە لە وڵاتی عێراق بە پێی دەستوور، سەرۆككۆمار دەسەڵاتێكی پرۆتۆكۆڵی هەیە و توانای هیچ بڕیارێكی نییە بەڵام سەرۆكوەزیران كە هاوكات فەرماندەی گشتی هێزە چەكدارەكانە و تەواوی دەسەڵاتەكانی جێبەجێكردنی لە بەردەستدایە.


ڤاڵكیرییه‌كه – نەوا موکرجی\nCurrent Page Parent وتار و ڕاپۆرت\n17/04/2011 Nawa Mukerji وتار و ڕاپۆرت\nئۆپێرای دووەمە لە زنجیرە ئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکانی ڕیچارد ڤاگنەر. بە ڕای هەندێ لە توێژەران، ئەمە ئۆپێرای یەکەمی زنجیرەکەیە. ڤاگنەر ئەم ئۆپێرایەی لە سێ پەردەدا داڕشتووە. ئەم ئۆپێرایە نزیکەی ٢٤٥ خولەکە.\nڕەشەبا و زریانێكی بەهێزه، زیگموند بە شەكەتی خۆی دەكا بە ماڵی هوندینگدا كە سەرۆکی هۆزی نیدینگەكانه، خۆی لەوێ نییه، بەڵام زیگلیندەی ژنی پێشوازیی لێ دەکا. زیگموند پێی دەڵێ كە لە دوژمنانی هەڵهاتووه، پاشان مەی دەخواتەوه، هەڵدەستێ بڕوا بەو بیانووەی كە لەوانەیە لەگەڵ خۆیدا نەفرەت بهێنێ، یان نایەوێ ماڵەكەی ئەوان بخاتە مەترسییەوه، بەڵام زیگلیندە داوای لێ دەكا بمێنێتەوە، لەم گفتوگۆیەدا هوندینگ دەگەڕێتەوە و بێباكانە بەخێرهاتنی دەكا و پێشنیار دەكا گەر پێویستی بە دەرمان و شتی پێویست هەبوو بۆی دابین بكا. زیگلیندە بە هاتنی زیگموند زۆر شادمانە، چونكە هوندینگی مێردی لەگەڵیدا خراپه، داوا لە زیگموند دەكا چیرۆكی ژیانی خۆی بگێڕێتەوه. زیگموندیش باسی ئەوە دەکا كە ڕۆژێك لەگەڵ باوكیدا گەڕاونەتەوە ماڵەوە و بینیویەتی دایكی مردووه، خوشكێكیشی هەبووە كە لەگەڵ ئەودا دووانە بوون، ئەویش فڕێنراوە. هەر لەگەڵ باوكیدا ژیاوە تا لە یەك جیا بوونەتەوە. ئینجا باسی چیرۆکی هەڵهاتنەکەی ئێستای دەکا و دەگێڕێتەوە کە ڕۆژێك كچێكی دیوە بە زۆر بە شوو دراوە، زیگموند لەگەڵ خزمەكانی كچەدا شەڕی کردووە و سەرکۆنەی کردوون کە کچەکەیان بە زۆر بە شوو داوە، شەڕی لەگەڵیاندا کردووە تا چەكەكەی شکاوە، کە چەکەکەشی شکاوە، بووكەکە كوژراوە. پاشان زیگموند هەڵهاتووە تا گەیشتووەتە ئەم ماڵە. هوندینگ و ژنەکەی تا ئەو کاتە ناوی زیگموند نازانن، لێی دەپرسن: «ناوت چییە؟» بەڵام ئەو ناوی خۆی ناڵێ و دەڵێ: «بە ڤاهڤالت بانگم بكەن». كە زیگموند لە گێڕانەوەی چیرۆكەکەی تەواو دەبێ، هوندینگ دەزانێ كە دوژمنیەتی، پێی ڕادەگەیەنێ و پێشنیاز دەكا شەو لە ماڵیاندا بمێنێتەوه، بەڵام دەبێ سبەینێ شەڕی لەگەڵدا بكا. هوندینگ بێ ئەوەی گوێ بە ئازارەكانی زیگلیندە بدا، پەلی دەگرێ بۆ نوستن. زیگموند بەدبەختیی خۆی دەلاوێنێتەوە كە بە بێ چەك خۆی كردووە بە ماڵی دوژمنەكەیدا، سبەینێش دەبێ بێ چەك لەگەڵ دوژمنەكەیدا شەڕ بكا. لەم كاتەدا بیری بەڵێنەكەی باوكی دەكەوێتەوە كە پێی وتبوو: «هەر كاتێك زۆر پێویستت بە چەك بێ دەستت دەكەوێ!» زیگلیندە دێتەوە لای زیگموند، ئاگاداری دەکا كە دەرمانی خستووەتە خواردنەوەكەی هوندینگەوە و بە قووڵی نوستووە، پاشان بە زیگموند دەڵێ كە ئەویش بە زۆر بە هوندینگ بە شوو دراوە، ئینجا باسی پیرەمێردێک دەکا كە لە كاتی ئاهەنگی بووكێنییەكەیدا هاتووە و شمشێرێكی چەقاندووەتە ئەو درەختەی لە ناوەڕاستی ماڵەكەیاندایه، هوندینگ و هەموو كەسوكارەكەی شمشێرەکەیان بۆ دەرنەهاتووەتەوە. پێی دەڵێ ئەو لە مێژە چاوەڕێی پاڵەوانێك دەكا كە بێ و شمشێرەكە دەربهێنێتەوە و ڕزگاری بكا. خۆشەویستی بەسەر زیگمونددا زاڵ دەبێ و پێی دەڵێ: «خۆشمدەوێی» زیگلیندەش هەروەها پێی دەڵێ كە خۆشیدەوێ. زیگلیندە هەست دەكا شێوەی زیگموند دەكا و دەیناسێ، یان پێشتر دیویەتی، لێی دەپرسێ باوكی ناوی چی بووە؟ ئەویش لە وەڵامدا دەڵێ: «ڤالس» ئینجا زیگلیندە دەزانێ کێیە و دەڵێ: «تۆ زیگموندی!» زیگموندیش دەچێ شمشێرەكە بە ئاسانی لە درەختەكەدا دەردەهێنێتەوە. زیگلیندە دەڵێ: من زیگلیندەی خوشكتم!». ئاوها دەردەکەوێ خوشک و برا بوون. زیگموند شمشێرەكە ناو دەنێ نۆتونگ. زیگموند زیگلیندە بە بووك و خوشكی خۆی بانگ دەكا و بە تاسووخەوە باوەش بە یەكدا دەكەن و دەستلەملانێی یەكتر دەبن.\nڤۆتان و برونهیلدە لەسەر بەردێك لە نزیک شاخێك وەستاون، برونهیلدە كچی ڤۆتان و ئێردایە، ئێردا خودای زەوییە. ڤۆتان ئەو و هەشت كچی تری وەك ڤاڵكیری بە خێو كردووە، ئەم ڤاڵكیرییانە لە گیانی پاڵەوانە شكستخواردووەكان دروست كراون و سوپایەکی بەهێزیان لێ دروست کراوە و بە گژ هەر سوپایەکی مەزندا بچن لە ناوی دەبەن و دەیانبەزێنن. ڤۆتان فەرمان بە برونهیلدە دەدا كە دەبێ لە شەڕەكەی زیگموند و هوندینگدا پارێزگاری لە زیگموند بكا. فریكا، کە خودای هاوسەرگیرییە، لەگەڵ هەندێ پاسەوانانی هاوسەرگیریدا دێن، فریكا دەڵێ کە دەبێ زیگموند و زیگلیندە سزا بدرێن، چونكە هاوسەرگیرییەکی قەدەغەیان کردووە: برا نابێ خوشكی خۆی بهێنێ. ڤۆتان ئەوە ناسەلمێنێ كە ڤالس باوكی زیگموند و زیگلیندە بێ، بۆیە داواكەی فریكا ڕەت دەكاتەوە، لە لایەکی تریش ڤۆتان پێویستی بە پاڵەوانێكی سەربەست هەیە كە ژێردەستەی خۆی نەبێ، تا پلانەكانی بۆی جێبەجێ بكا. بەڵام فریكا بە پێچەوانەی ئەوەوە پێی دەڵێ كە «زیگموند پاڵەوانێكی سەربەست نییه، بەڵكو ئەو هەر پیاوێكی ئاساییە و ژێردەستەی ڤۆتانە و سەربازێكی ئاساییە و جێی ئەوە نییە پشتی پێ ببەسترێ» ئینجا ڤۆتان بەڵێنی دەداتێ كە دەبێ زیگموند بمرێ.\nڤۆتان لەم بڕیارە دڵتەنگە و فریكا برونهیلدە بە دیار ڤۆتانی بێهیواوه بە جێ دەهێڵێ. ڤۆتان باسی كێشەكانی خۆی بۆ برونهیلدە دەكا كە هەموویان لەو پێشبینییانەی ئێرداوە سەریان هەڵداوه، ئەویش وای لە ئێردا كردووە زیاتر لە پێشبینییەكان بكۆڵێتەوە. ڤۆتان دەیەوێ کە ڤاڵکیرییەکانی خۆی لە دژی ئالبەریش بە کار بهێنێ، چونكە ئەگەر ئالبەریش جارێكی تر موستیلەكە بگرێتەوە دەست، كە ئێستا موستیلەکە لە دەستی فافنەردایە، ئەوا سوپاكەی ڤالهالا دەشكێنن. فافنەر بە هێزی کڵاوزرێ جادووییەکە خۆی گۆڕیوە و خۆی کردووە بە ئەژدیهایەك و لە دارستانێكدایە و موستیلەكەی نیبێلونگەكانیشی لە دەستدایە. ڤۆتان ناتوانێ موستیلەكە لە فافنەر بسەنێتەوه، چونكە ئەوە بە ڕێكکەوتنی هەردوو لایان بەخشراوە و ناتوانێ پەیمانی خۆی بشكێنێ، بەڵام موستیلەکەشی دەوێ و بۆیەش پێویستی بە پاڵەوانێك هەیە تا فافنەر ببەزێنێ، ئەو پاڵەوانەش زیگموندە، کە لە ڕاستیدا کوڕی ڤالس نییە، بەڵکو کوڕی خۆیەتی! بەهەرحاڵ، وەك فریكا ئاماژەی پێی دا، دەبێ ئەو دەستبەرداری زیگموند ببێ و مەشق بە کۆیلە‌یەكی خۆی بكا و بیكاتە ئەم پاڵەوانە. ڤۆتان بە داخێکی زۆرەوە فەرمان بە برونهیلدە دەدا كە داواكەی فریكا بە جێ بهێنێ و چارەنووسی مەرگ بۆ كوڕە خۆشەویستەكەی خۆی، كە زیگموندە، دیاری بكا.\nزیگلیندە و زیگموند ماڵەكەی هوندینگیان بە جێ هێشتووە و بەرەو شاخێك كەوتوونەتە ڕێ، زیگلیندە لە ڕێگاکەدا لە دڵەڕاوكێ و هەستكردن بە تاوان و ماندوێتیدا بێهۆش دەبێ. برونهیلدە لە زیگموند نزیك دەبێتەوە و لە مەرگێكی نزیك ئاگاداری دەكاتەوە، داوای لێ دەكا لەگەڵیدا بچێ بۆ ڤالهالا، بەڵام ناتوانێ زیگلیندە لەگەڵ خۆیدا بهێنێ. ئەویش ئەم داوایە ڕەت دەكاتەوە و شمشێرەكەی دەردەهێنێ و هەڕەشەی ئەوە دەكا کە ئەگەر بەردەوام بێ، ئەوا خۆی و زیگلیندەش دەكوژێ. برونهیلدە كە دەبینێ ئەو لەسەر بڕیاری خۆی سوورە، بەزەیی پێیدا دێتەوه و بڕیار دەدا ئاسانكاریی بۆ بكا بەوەی لە شەڕەکەیدا بەسەر هوندینگدا سەربكەوێ، واتە پێچەوانەی ویستی فریکا و ڤۆتان بکا. دواتر هوندینگ دێ، بە پاڵپشتیی ئاسانكارییەكەی برونهیلدە، زیگموند و هوندینگ دەجەنگن، ڤۆتان دێ و بە ڕمەكەی خۆی شمشێرەكەی زیگموند تێكدەشكێنێ، کە زیگموند بێچەك دەمێنێتەوه، هوندینگ شمشێرەكەی خۆی لە سكی دەچەقێنێ و دەیكوژێ. ڤۆتان خەمبارانە تەماشای لاشەكەی زیگموند دەكا، برونهیلدەش پارچەكانی شمشێرەكەی زیگموند كۆ دەكاتەوە و بە سواری لەگەڵ زیگلیندەدا هەڵدێن. ڤۆتان هوندینگ دەكوژێ و بە تووڕەییەوە دوای كچەكەی دەكەوێ كە بە گوێی نەكردووە و هاوکاریی زیگلیندەی کردووە و دەیەوێ ڕزگاری بکا.\nدەستپێکی موزیکی ئەم پەردەیە یەکێکە لە بەناوبانگترین موزیکەکانی مێژووی موزیکی جیهان و لە دەیان فیلمدا بە کار هێنراوەتەوە، موزیکەکە پێی دەڵێن: «ئەسپەڕێی ڤاڵکیرییەکان»، بە ئینگلی پێی دەڵێن: Ride Of The Valkyries.\nکچە ڤاڵكیرییەكان دەچنە سەر لوتکەی چیایەک و کۆ دەبنەوە، سەرنج دەدەن هەشتن و یەكێكیان كەمه، كە ئەویش برونهیلدەیه. پاش كەمێك برونهیلدە بە هەڵەداوان خۆی دەگەیەنێتە لایان و زیگلیندەشی لەگەڵدایه و ئەوان سەرسام دەبن. برونهیلدە داوای یارمەتییان لێ دەكا، بەڵام ئەوان هیچیان ناوێرن لە فەرمایشتەكانی ڤۆتان دەربچن. زیگلیندە داوایان لێ دەكا کە لە پێناوی ئەودا ژیانی خۆیان نەخەنە مەترسییەوە، بەڵام برونهیلدە بەویش و بە ڤاڵكیرییەكانی تر دەڵێ كە: «زیگلیندە بە مناڵی زیگموند دووگیان دەبێ» مناڵەكەشی، كە هێشتا لە دایك نەبووە، لە ئێستاوە ناو دەنێ زیگفرید. برونهیلدە داوا دەكا ڤاڵكیرییەكان ڤۆتان دوابخەن تا ئەو یارمەتیی زیگلیندە دەدا هەڵبێ و شوێنێكی پارێزراوی بۆ دابین بكا، ئەوانیش ئەمە جێبەجێ دەكەن. ڤۆتان بە تووڕەییەوە دەگاتە لایان، ئەوان لێی دەپاڕێنەوه، ڤۆتان برونهیلدە بانگ دەکا خێرا بگاتە بەردەمی، بڕیار دەدا لە ڤاڵكیرییەتیی بخا و بیكاتە ژنێكی ئاسایی. ڤاڵكیرییەكانی تر لە ترسی ئەم بڕیارەی ڤۆتان هەمویان هەڵدێن و دوور دەكەونەوە و ماڵئاوایی لە برونهیلدە دەكەن. برونهیلدە داوای لێخۆشبوون دەكا، چونكە ئەو خۆشەویستترین كچی ڤۆتانه، چیرۆکی ئازایەتیی زیگموند دەگێڕێتەوە و باسی ئەو هۆیە دەکا کە هانی دا ئاسانكاری بۆ زیگموند بكا، پێی دەڵێ كە: «من گوێڕایەڵت بووم»، ڤۆتان تووڕە دەبێ و دەڵێ كە: «دواجار نەمویست زیگموند سەربكەوێ»، بەڵام برونهیلدە پێی دەڵێ كە: «من گوێڕایەڵی خۆشەویستییەکەی دڵت بووم، ئەو خۆشەویستییەی بۆ زیگموند هەتبوو، گوێڕایەڵی وتەکانی دەمت نەبووم، کە پێچەوانەی خواستی دڵت بوون» ڕاستییەکەش ئەوە بوو کە ڤۆتان لە ناخدا نەیدەویست زیگموند بمرێ.\nڤۆتان دڵی نەرم دەبێ و ڕازی دەبێ كە دواهەمین خۆزگەی برونهیلدە بە جێ بهێنێ، خۆزگەکەش ئەوەیە کە لەسەر شاخێك بینوێنێ و چواردەوری شاخەكە بە ئاگرێكی جادوویی هەمیشەیی دەورە بدا تا کەس نەتوانێ ڕزگاری بکا. ڤۆتان دەیبا و دەیخاتە سەر بەردێك و بە تاسوخەوە لە باوەشی دەگرێ و ماچی دەكا و دەینوێنێ و ڕمەكەی لە تەنیشتییەوە دادەنێ و بە قەڵغانەكەی دایدەپۆشێ. فەرمان بە لۆگە دەدا كە ئاگرە جادووییەکە بە دەوری شاخ و بەردەکەدا بكاتەوە، بە مەرجێك ئەو بپارێزێ و نەسووتێ. بە دڵشکاوی و خەمبارییەوە ئەم کچەی خۆی بە جێ دەهێڵێ و دەڵێ: «هەركەسێك ترسی لە ڕمەكەی من هەبێ و نەتوانێ بەرەنگاری ڕمەكەم ببێتەوه، ئەوا هەرگیز بە برونهیلدە ناگا».\nTags: ئۆپێرابرونهیلدەزنجیرەئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکانڤاگنەرڤاڵکیریڤاڵکیرییەکە\nPrevious زێڕەکەی ڕاین\nمن و گوستاڤ مالەر\nکرێکارەکانی جیهان دۆنم بگرن\nنەستژەنیی پێنجەم: ئاوشڤیتس


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 15-03-2017\n- بەیانی ئەمڕۆ تەقینەوەیەک لەسەر ڕێگای #ئامەد#-#مێردین# لەباکوری کوردستان ڕویداو بەهۆیەوە دوو سەربازی تورکیا کوژران. - بەرپرسی نووسینگەی رزگارکردنی رفێندراوانی دەستی #داعش# لە پارێزگای #دهۆک# رایگەیاند، بە هاوکاری دەزگا ئەمنییەکانی پارێزگای دهۆک توانیمان ڕۆژی 14-03-2017 هەشت کەس لە دەستی چەکدارانی داعش رگار بکەین. - فراکسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی هەرێمی کوردستان هەڵوێستی خۆی لەبەرامبەر هێرش و پەلامارەکانی پارتی بۆ سەر خۆپیشاندەرانی #شەنگال# خستەڕوو و ڕایگەیاند:کوشتنی خۆپیشاندەران و بریندارکردنیان بەتەواوی دژی پرەنسیپەکانی دیموکراسییە و پارتی لێیان بەرپرسیارە. - لەسەر ئه و جموجوڵەی بە هێزەکانی سوپای تورکیا لە ناو خاکی هەرێم دەکرێت، بەرپرسانی وەزارەتی پێشمەرگە بێ ئاگایی دەردەبڕن و رایدەگەیەنن، هیچ زانیارییەکیان نییە. - بەرپرسی پەیوەندییە گشتییەکانی #یەبەشە# لە شەنگال رایدەگەیەنێت، بەرامبەر تەقەی پێشمەرگەکانی رۆژ بەسەر خۆپیشاندەراندا بێدەنگ نابین. - ژمارەیەک مامۆستایانی زانکۆ بەمەبەستی ناڕەزایی دەربڕین چوونەتە بەردەم #وەزارەتی خوێندنی باڵا# و داوا دەکەن بڕیاری ئەژمارنەکردنی نمرەی وانەی کوردی بۆ وەرگرتن لەکۆلێژی زانست و پزیشکی هەڵوەشێندرێتەوە. - ژمارەیەک رێکخراوی قەدەغەکردنی چەکی کیمیاوی دژە جینۆساید بەمەبەستی شەرمەزار کردنی کیمیاباران و جینۆسایدکردنی هاوڵاتیانی کورد لە بەردەم کونسوڵخانەی ئەڵمانیا لە شاری هەولێر گردبوونەوەیەکیان ئەنجامداو داوایانکرد پێویستە ئەڵمانیا لەبەرامبەر پێدانی چەکی کیمیاوی بە حکومەتی عێراقی بە فەرمی داوای لێبوردن لە خەڵکی کوردستان بکات. - ڕاجی بیلیجی، جێگری سەرۆکی گشتی #کۆمەڵەی مافی مرۆڤ# لە تورکیا و هاوکات سەرۆکی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی شاری ئامەد، لە ماڵەکەی خۆیدا لە ئامەد دەستگیرکرا. - هاوڵاتیانی شارەدێی (سەرشیو)ی سەر بە شاری #مەریوان#، لە بەردەم شارەوانی شاری مەریوان، خۆپیشاندانێکیان ئەنجام دا و ناڕەزاییان دەربڕی لەدژی کەڵەکە کردن و سووتاندنی زبڵەکانی شاری مەریوان. - دەزگای #ستاندەر# سمینارێکی بۆ #عەبدوڵڵا ئاگرین# و #محەمەد کیانی# لەسەر ئاڵۆزییەکانی نێوان پارتی و پەکەکە رێکخستن.


له زنجیره بابه‌ته‌كانی نووسه‌رانی سویدەوە – كولتور مه‌گه‌زین\nدەربارەی شەش نووسەری سویدی کە لە گۆڤاری (ئەدەبی سەردەم) و (سەردەمی نوێ)دا بڵاوبوونەتەوە\nئامادەکردن و وەرگێڕانی: باران – دەربارەی شەش نووسەری سویدی کە لە گۆڤاری (ئەدەبی سەردەم) و (سەردەمی نوێ)دا بڵاوبوونەتەوە\nBy باران\t Last updated تشرینی دووهەم 30, 2020\nیوهاننا ئێكستروێم، پێر نیڵسسۆن، شاشتین ئێکمان، ماتس کێمپێ، کاتارینا فرۆستێنسۆن، لارش میکایل ڕاتاما\nئێمه هه‌بووی به‌ر ڕووناكین … ڕووناكییه‌كه تۆیش نابینا ده‌كات\nنووسه‌ر و شاعیری سویدی (یوهاننا ئێكستروێم) له‌دایكبووی ساڵی ١٩٧٠ و دانیشتووی شاری ستۆكهۆڵمه. ئه‌و كچی نووسه‌رانی سویدی (پێر ڤێستبێری) و (مارگه‌رێتا ئێكستروێم)ه و هاوژینی (تۆماس لاپالاینێن)ی نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس بووه و پێكه‌وه كچێكیان هه‌یه. یوهاننا به‌ده‌ر له نووسه‌رێتی، هونه‌رمه‌ندی فۆتۆگرافه. ساڵی ١٩٩٣ یه‌كه‌م كۆشیعری به چاپ گه‌یاندووه و هه‌ر هه‌مان ساڵ یه‌كه‌م پێشانگای فۆتۆی نمایش كردووه. ئێكستروێم خانمێكی چالاك و پڕبه‌رهه‌مه و جگه له كارگه‌لێكی هونه‌ری، خاوه‌نی ده‌یان كتێبه له شیعر و چیرۆك و ڕۆمان و یاداشتی ڕۆژانه.\n«ئه‌گه‌ر له‌به‌ر خۆردا بمێنیته‌وه» یه‌كێكه له‌و كتێبانه‌ی كه سه‌باره‌ت به ئه‌زموونی كه‌سیی خۆیه‌تی و زیاتر باس له سه‌رده‌می منداڵی و چۆنێتی ژینگه‌ی گه‌وره‌بوونی ده‌كات. كتێبه‌كه ساڵی ٢٠١٢ بڵاوبووه‌ته‌وه و ده‌نگۆی زۆری لێكه‌وتووه‌ته‌وه. هه‌ر له‌و سه‌روه‌خته‌دا (كارین تونبێری) ئه‌م چاوپێكه‌وتنه تایبه‌ته‌ی خوارەوەی له‌گه‌ڵ نووسه‌ردا سازداوه. چاوپێكه‌وتنێك كه هه‌م ڕانانێكه بۆ كتێبه‌كه و هه‌م هه‌ندێك به ژیان و نووسه‌رێتی یوهاننا ئێكستروێم ئاشنامان ده‌كات.\nچیرۆك له لا سێبه‌ره‌كه‌وه\nبه هه‌رزه‌كاری ماوه‌یه‌ك زۆر میهره‌بان بوو. ئه‌وه‌نده میهره‌بان كه ده‌كرا ڕۆژه‌كه‌ی به كردنه‌وه‌ی ده‌رگای كۆڵان و سه‌یركردنی باخچه‌ی وه‌نه‌وشه‌كان ده‌ستپێبكات و پاشان به مێرگه‌كاندا به‌ره‌و شه‌مه‌نده‌فه‌ر و قوتابخانه به‌ڕێ بكه‌وێت …\nبۆ گۆڕینی زه‌بروزه‌نگ به شتێكی بێمه‌ترسی، له وشه‌گۆڕكێیه‌كی ساكار زیاتر پێویست نه‌بوو، گووتنی «میهره‌بان» له‌جیاتی «سه‌رخۆش/مەست» كۆدێك بوو دایكی دایهێنابوو. دایكی لێی ده‌پرسی «دوێكه چه‌ند میهره‌بان بوویت؟» له‌بری ئه‌وه‌ی به توڕه‌یی بڵێت «چه‌ندت خوارده‌وه، چۆن و له‌گه‌ڵ كێ هاتیته‌وه ماڵه‌وه؟»\nوه‌ك ئه‌وه‌ی یاده‌وه‌رییه‌كان هێشتا ماندووی بكه‌ن، یوهاننا ئێكستروێم هه‌ناسه هه‌ڵده‌كێشێت:\nیوهاننا ئێكستروێم: دایكم یاری به وشه ده‌كرد. ئه‌م كاره‌ی وه‌ك خۆپارێزی و شۆخیی كاریده‌كرد، به‌ڵام شتێك له سنووربه‌زاندن و مه‌ترسی له یارییه‌كه‌یدا هه‌بوو.\nكارین تونبێری: ئه‌ی باوكت، ئه‌و ساڵانه له‌كوێ بوو؟\nیوهاننا ئێكستروێم: له ژیانه تازه‌كه‌یدا. ئه‌و ژیانی ڕۆژانه‌ی ئێمه‌ی به‌جێهێشت كاتێ من شانزه ساڵان بووم. بزر بوو، ئه‌گه‌رچی خۆی پێداگیری له پێچه‌وانه‌كه‌ی ده‌كرد. بێگومان هه‌ندێك له ڕه‌شنووسه‌كانمی ده‌بینی، زیاتر ئاره‌زووی چیرۆك و ماجه‌راكانمی ده‌كرد.\nوا به (سڤییاڤێگن)دا به ڕاكردن هاته‌خواره‌وه. له‌به‌رئه‌وه نا كه په‌له‌ی بێت، به‌ڵكه له‌به‌رئه‌وه‌ی حه‌زی به قه‌ڵه‌مبازی له‌ناكاوه. له‌مه‌دا خۆی و (پێر ڤێستبێری) باوكی له‌یه‌ك ده‌چن، هه‌ردووكیان هه‌مان توانای ڕاكردنیان له لاقیاندا هه‌یه.\nئێستا باسه‌كه ده‌رباره‌ی ئه‌مه، سه‌باره‌ت به (یوهاننا ئێكستروێم) و كتێبه نوێیه‌كه‌ی. یه‌كه‌م جار له‌گه‌ڵ هه‌راوهوریاكه‌ی كتێبی «فیلیسیا ون بوو»دا، ده‌نگۆی كتێبی «ئه‌گه‌ر له به‌ر خۆردا بمێنیته‌وه»م بیست. پاش ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌كه‌ی (فیلیسیا فێڵد) له‌گه‌ڵ (ئاننا ڤاڵگرێن)ی دایكی، كتێبه‌كه‌ی یوهاننا ئێكستروێم دێت، كه ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی خۆی و دایكوباوكه ناسراوه‌كانییه‌تی؛ پێر ڤێستبێری و مارگه‌رێتا ئێكستروێم.\nكتێبه‌كه ده‌خوێنمه‌وه و هیچ وشه‌یه‌كی تیا نادۆزمه‌وه بۆ له‌ناوبردن بێت، ئه‌وه‌ی كه ده‌خرێته‌ڕوو، غه‌م و سه‌رلێشێوانی ئه‌و كچه بچكۆله‌یه‌یه كه له خانوویه‌كی دێرین و قه‌شه‌نگی ساڵانی ١٧٠٠ـە‌كاندا له ناوچه‌ی (یورگۆردن) گه‌وره ده‌بێت.\nسه‌ره‌تا ده‌چینه ئه‌وێ، ده‌چین بۆ گه‌ڕه‌كی (ستوره سكوگان) له یورگۆردن. خانووه‌كه به په‌نجه‌ره گه‌وره‌كانییه‌وه به‌سه‌ر باخی دارسێو و وه‌نه‌وشه‌كاندا ده‌ڕوانێت، له ته‌نیشته‌وه دارستانێكی چڕی لێیه، پێناچێت یوهاننا له‌وێ یاری كردبێت، به دره‌خته‌كاندا هه‌ڵزنابێت، قاچی ڕووشابێت و خوێنی لێهاتبێت. خۆی ده‌ڵێت منداڵێتی ئه‌و ڕێی نه‌داوه به‌وانه بگات.\nجارێك له جاران ستوره سكوگان له به‌ر خۆردا، ئه‌و جێیه بووه كه به‌ختیارترین دووهاوژینی سویدی لێ ژیاوه، ئه‌وان له‌و سه‌روه‌خته‌دا وێنه‌كه‌یان خراوه‌ته سه‌ر به‌رگی گۆڤارێكی مانگانه‌كه.\nیوهاننا ئێكستروێم: وێنه‌ی سه‌ر به‌رگی گۆڤاره‌كه‌م له‌بیره، تیایدا دایكم و باوكم ده‌ڕۆیشتن و قۆڵیان له قۆڵی یه‌كدابوو. یه‌كێكی دیش له‌ویادا، به خێزانیی له‌ژێر داركه‌ستانه‌كه‌دا دانیشتبووین و هه‌ندێك به‌ڵاڵووكمان لابوو كه له وێنه‌دا جوان ده‌رده‌چوو.\nهه‌نووكه ئێكستروێم كتێبێكی نووسیووه ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی چی له‌و ئیستاتیكایه‌دا شاردراوه بووه. له‌سه‌ر سووچی به‌رگی كتێبه‌كه، گووته‌یه‌ك نووسراوه ئازاری ناونیشانه‌كه به‌یان ده‌كات: «ترس، غه‌م، دوودڵی و تاسان، به‌ڵێ، هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌تبه‌ن به ناخی زه‌ویدا، ئه‌و هه‌ستانه‌ی كه تیایاندا به‌ته‌نها جێده‌هێڵرێیت و ئیدی كه‌س له‌وێ نابێت له تاریكیدا به‌هاناته‌وه بێت … به‌ڵام، ئه‌گه‌ر له به‌ر خۆردا بمێنیته‌وه، ده‌بینرێیت، له به‌ر خۆردا، پێویستت به‌وه‌ش نییه بزانیت ئایا تۆ وه‌كو خۆت خۆشه‌ویستیت؟ چونكه ڕووناكییه‌كه تۆش نابینا ده‌كات.»\nیوهاننا ته‌نها ده ساڵان بووه كه به دایك و باوكی گووتووه: «هیچ مانای نییه بژیت، ئه‌گه‌ر به‌ناوبانگ نه‌بیت.» له‌و كاته‌وه ده‌ربڕین و وشه‌ی دانسقه‌ی زانیووه، ئه‌و كه له ماڵه‌وه خاوه‌نی دۆڵابێكی گه‌وره‌ی جل و چه‌نده‌ها دێوه‌زمه بووه.\nپاش ٣٠ ساڵ له گرنگترین په‌یوه‌ندی خۆشه‌ویستیدا خۆی ده‌بینێته‌وه، دوای ماوه‌یه‌ك، كاتێك خۆی و خۆشه‌ویسته‌كه‌ی بڕیارده‌ده‌ن منداڵیان ببێت، به پێویستی ده‌زانێت به ڕووداوه‌كانی ژیانیدا بچێته‌وه. ئه‌مه ده‌بێته سه‌ره‌تای كتێبی «ئه‌گه‌ر له به‌ر خۆردا بمێنیته‌وه»، ئه‌و كتێبه‌ی نووسینی، چوار ساڵی خایاندووه.\nیوهاننا ئێكستروێم: ناچاربووم له‌وه بكۆڵمه‌وه بزانم ڕیشه‌ی بێمتمانه‌یی و غه‌می من له‌كوێوه سه‌رچاوه‌ی گرتووه، بێ ئه‌وه‌ی هه‌موو خه‌تایه‌ك بخه‌مه سه‌ر خۆم. له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌ستمده‌كرد من ته‌نها كاتێك به‌ختیارده‌بم كه له باشتربوونمدا سه‌ركه‌وتووبم.\nكارین تونبێری: باشتر بیت له كێ؟\nیوهاننا ئێكستروێم: له خۆم. پێویسته له به‌خته‌وه‌ربووندا باشترببم، له‌بری ئه‌وه‌ی كه خۆم بم.\nیوهاننا چاوپێكه‌وتنی به هاوژینی ئێستای به خه‌به‌ربوونه‌وه ناوده‌بات …\nیوهاننا ئێكستروێم: هاوژینه‌كه‌م جوانی و شه‌وق و به‌ده‌وروخولداهاتنه‌كانی پڕ له هه‌ڕه‌شه ده‌بینی. منیش ده‌ستم به‌م بیركردنه‌وه‌یه كرد، ئه‌مه ئه‌و سه‌فه‌ره‌یه كه كتێبه‌كه لێیده‌دوێت. من ده‌ست له دیوی ژێره‌وه‌ی ئیستاتیكا و ڕه‌گه ڕه‌شه‌كان ده‌ده‌م، چوون ته‌نها ئه‌وكات ئه‌مانه ده‌كرێت ببنه خۆشبه‌ختی و زیانبه‌خش نه‌بن.\nكارین تونبێری: ده‌شێت جوانتریش ببن؟\nیوهاننا ئێكستروێم: بێگومان، چونكه كاره‌كه بۆ شاردنه‌وه‌ی درۆ و كه‌موكوڕییه‌كان نییه. پێش هه‌رشت بۆ ده‌مبه‌ستن نییه. كه منداڵ بووم هه‌موو شتێك به‌نێو نه‌فره‌تی پشكنینی دڵنیای ئیستاتیكادا تێده‌په‌ڕی.\nنووسینی كتێبێكی تۆڵه‌ئامێز، كتێبێك بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی دایكوباوكی، بۆ یوهاننا ده‌ربڕینی ناڕه‌زاییه به ده‌نگی به‌رز:\nیوهاننا ئێكستروێم: چه‌مكی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه بۆ من، چاو به چاوكه‌وتنی دوو كه‌سه. كتێبه‌كه‌م زیاتر ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی خۆمه له‌گه‌ڵ گه‌وره‌ییمدا. هاوكات ڕووبه‌ره گشتییه‌كه جێیه‌كه كه من و دایكم و باوكم هاوشانین تیایدا. من به‌درێژایی گه‌وره‌بوونم، سنووری نێوان گشتی و تایبه‌تم هێند له كه‌ناره‌وه بووه، به‌ئاسته‌م بوونی هه‌بووه.\nكارین تونبێری: باوكت خۆی له یاده‌وه‌رییه‌كانیدا، باسی له چاوپێكه‌وتنی دایكت كردووه.\nیوهاننا ئێكستروێم: به‌ڵێ وایه. نامه‌كانیشی بڵاوكردۆته‌وه. زۆر بیرم له‌وه كرده‌وه كه منیش به‌مه هه‌مان شت ده‌كه‌م، منیش ژیانی خێزانیمان ده‌خه‌مه ده‌ره‌وه، به‌ڵام ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كی ساكار بۆ ئه‌مه ئه‌وه‌یه منیش نووسه‌رم، ئه‌مه ئه‌و گوزارشته‌یه كه خۆمی تێدا ده‌بینمه‌وه، جیاوازییه گه‌وره‌كه ئه‌وه‌یه من هه‌وڵ ناده‌م ته‌واوی شته‌كان بۆ كۆتاییه‌كی خۆش پێكه‌وه گرێ بده‌م.\nنووسین هه‌ندێجار هه‌ستی ته‌سكینی و خۆشی به یوهاننا به‌خشیووه، به‌ڵام ئه‌م پڕۆسه‌یه‌ی به‌تایبه‌ت، بێ ئاڵۆزی نه‌بووه:\nیوهاننا ئێكستروێم: لێره‌دا ترسێك هه‌بوو، ترس له‌وه‌ی جارێكی دی باوكم جێمبهێڵێت. ترس له‌وه‌ی جێهێڵراو و سزادراو بم.\nئێستا كه كتێبه‌كه‌ی ته‌واو بووه، ئه‌و چیدی هه‌ست به‌و ترسه ناكات.\nیوهاننا ئێكستروێم: چیدی به‌رامبه‌ر كاردانه‌وه‌ی دایكوباوكم هه‌ستیار نیم، چوون به‌رامبه‌ر جدییه‌تی خۆم وه‌ستاوم.\nگه‌ڕاینه‌وه بۆ سه‌ر شه‌قامه‌كان و دڵنیایی و ژووری كۆبوونه‌وه‌ی چاپخانه، له‌وێ له‌فه‌یه‌كی ساده به قاوه‌وه ده‌خۆین. ئه‌و زیاتری ناوێت، وشه پێش ژه‌مه‌كه‌ی ده‌كه‌وێت. (یوهاننا ئێكستروێم) ڕسته‌ی ئاماده ده‌په‌یڤێ، وه‌ك كاری له كتێبه‌كه‌دا، بۆ خستنه‌ڕووی نهێنی خێزانه‌كه‌ی و لا سێبه‌ره‌كان، ئه‌وه‌نده باسه‌كانی شێلاوه هه‌موو ناپێویستییه‌كیان لێ هه‌ڵوه‌ریووه.\nوه‌ك خۆی ددانی پێدا ده‌نێت، ئه‌م كاره‌ی به‌های چاره‌سه‌ری سایكۆلۆژی هه‌بووه. گه‌ر پێش ده ساڵ چاوپێكه‌وتنمان بكردایه، ڕه‌نگه به كاریگه‌ری گرێی ده‌روونییه‌وه، سڵی له زۆر شت بكردایه‌ته‌وه … به‌س ئێستا؟\nیوهاننا ئێكستروێم: هه‌ستده‌كه‌م كه‌سێكم لێوه‌شاوه‌ییه‌كی زۆرم بۆ به‌ختیاری هه‌یه، به‌ڵام له‌ناو خۆمدا جۆرێك له هەستیاریم به‌رامبه‌ر بیرۆكه‌ی ژیانی به‌خته‌وه‌ر هه‌یه.\nئاشكرایه به‌ختیاری هه‌نووكه‌ی ئه‌و، جگه له به‌رهه‌مه‌كانی، هاوژینه‌كه‌ی و كچه سێ ساڵانه‌كه‌یان و خێزانه‌كه‌یه‌تی.\nیوهاننا ئێكستروێم: به‌ختیاری كورته، چركه‌ساتی كورته و زۆرجاریش شه‌فافه.\nیوهاننا زۆر سانا و لێزانانه گوزارشت له وێنه ده‌كات، له سه‌رده‌می (ستوره سكوگان)ەوه ڕاهێنانی ئه‌مه‌ی كردووه. ئێستا كه به‌ده‌م ڕێوه بووین، به دره‌وشاوه‌ترین وشه‌كانی، نیگاری چیمه‌ن و دارستان و ڕێگاوبانه‌كانی ده‌كێشا …\nیوهاننا ئێكستروێم: من بینایی چاوم ماوه. هه‌نووكه نابێت پێڵووم دابخه‌م، پێویسته ته‌ماشای دیوی ژێره‌وه‌ی جوانییه‌كان بكه‌م، پێویسته ئه‌وه بكه‌م كه وه‌ك منداڵ هه‌ستم به به‌رپرسیارێتی ده‌كرد به‌رامبه‌ری. ئه‌وه من بووم كه ده‌بوو بڵێم؛ ئێمه هه‌بووی به‌ر ڕووناكین، ئه‌و ڕووناكییه‌ی كه گوایه پارێزگاری مانه‌وه‌ی جیهانه بچكۆله‌كه‌مان ده‌كات. به‌شێك له پڕۆسه‌ی كتێبه‌كه‌م ئاماژه‌دانه به‌وه‌ی چۆن دووره‌په‌رێز وه‌ستابووم له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و ئه‌ركه‌دا.\nبابۆڵه‌ی په‌نیر ده‌جووم و پێموایه پێویسته لێدوانێك له (پێر ڤێستبێری) باوكی سه‌باره‌ت به كتێبه‌كه وه‌ربگرم، به‌ڵام سه‌ره‌تا پێویسته به‌سه‌رهاته‌كه بگێڕدرێته‌وه. یوهاننا خۆی له كتێبه‌كه‌یدا به كورتی ئه‌مه‌ی كردووه:\n«من به‌بێ هاوسه‌رگیری دروستبووم. دایكم به‌ر له دووگیانبوونی، به چه‌ند مانگێك، تازه له هاوسه‌ری پێشووی جیابووه‌ته‌وه. باوكم هێشتا له هاوسه‌رگیریدا بووه، له‌گه‌ڵ (ئ . ل)دا ژیاوه … باوكم په‌یوه‌ندییه‌كه‌ی به دایكمه‌وه تا شه‌ش ساڵ به نهێنی هێشتووه‌ته‌وه به‌ڵام هه‌ر كه سكی دایكم به‌رزبووه‌ته‌وه و چیدی نه‌كراوه دووگیانبوونی بشارێته‌وه، باوكم (ئ . ل)ی ئاگاداركردووەتەوە له‌وه‌ی كه له په‌یوه‌ندییه‌كی تردایه … ماوه‌یه‌كی كه‌م هه‌وڵیانداوه هه‌رسێكیان پێكه‌وه بژین، به‌ڵام ئه‌م سێ كه‌سییه بۆ هیچكامیان نه‌گونجاوه. باوكم گه‌ڕۆك نه‌بووه. دایكم ساوایه‌كی هه‌بووه. (ئ . ل) بریندار و دڵته‌نگ بووه.»\nئه‌وكات (پێر ڤێستبێری) ئه‌ڤینه نوێكه‌ی و كچه تازه‌له‌دایكبووه‌كه‌ی هه‌ڵبژاردووه. كاتێك گواستویانه‌ته‌وه بۆ ستوره سكوگان، خێزانه‌كه گه‌شه‌یكردووه، یوهاننا برایه‌كی بچكۆله‌ی له‌دایكبووه، ئه‌و فێری باوه‌شی كردووه.\nیوهاننا ئێكستروێم: وه‌ك منداڵێكی بچكۆله، نه‌ده‌ترسام له‌وه‌ی باوكم بڕوات و ون ببێت، به‌ڵكو مه‌ودایه‌كی جه‌سه‌دیم له‌گه‌ڵ دایكمدا هه‌بوو. ده‌مزانی دایكم ده‌توانێت له‌به‌ر باوكم من جێبهێڵێت. ئه‌م هه‌سته‌م دووجه‌مسه‌ری بوو چونكه هاوكات دایكم شاد بوو پێم و هۆگرم بوو، به‌ڵام زوو تێگه‌یشتم هۆگرییه‌كه‌ی مه‌رجدار بوو … من یاده‌وه‌ری له‌مێژینه‌م هه‌یه سه‌باره‌ت به پێویستیی ته‌نهابوونم!\nكارین تونبێری: واته تۆ بوویته كچی باوكت؟\nیوهاننا ئێكستروێم: تا ڕاده‌یه‌كی زۆر، به‌ڵێ. ئێمه گورجوگۆڵ بووین و پێكه‌وه یاری زۆرمان ده‌كرد. دایكم چونكه نه‌خۆشی دڵی هه‌بوو، كه‌مهێز بوو، له‌كاتێكدا باوكم له‌وانه بوو كه قه‌ت تێكنه‌ده‌شكا. من و ئه‌و پڕ بووین له ژیان، هه‌ستی من وه‌ها بوو.\nله باوكییه‌وه فێربووبوو له ئاهه‌نگه خۆشه‌كاندا، به ڕێڕه‌وی (گرۆوچۆ ماركس)دا، بۆ لای مێزی خواردنه‌كه له‌سه‌ر ئه‌ژنۆ بڕوات، تا بگاته پێشه‌وه و چێژ له خۆراكه به‌تامه‌كان ببینێت.\nیوهاننا ئێكستروێم: ڕه‌نگه له نووسه‌رێكی نێر و سه‌ركه‌وتوو وا چاوه‌ڕوان بكرێت سه‌ری له‌سه‌ر خواردنه‌وه‌كان بێت، به‌ڵام باوكم زیاتر ئاره‌زووی خواردنه باشه‌كانی ده‌كرد. بۆیه به خۆشحاڵییه‌وه بایه‌خی به ئێمه‌ی منداڵیش ده‌دا. من و براكه‌م زوو فێربووین له‌و ئاهه‌نگانه‌دا به ڕاڕه‌وه‌كاندا بگه‌ڕێین و سه‌رمان له هیچ نه‌سوڕمێت.\nكارین تونبێری: واته ئاهه‌نگه‌كان ئاسان بوون، ڕۆژانه‌تان قورس؟\nیوهاننا ئێكستروێم: به‌ڵێ، چونكه ژیانی ڕۆژانه‌مان ده‌بوو هه‌میشه زۆر جوان بێت، له‌و جوانییه‌شدا یه‌كمان له‌ده‌ستدا. ئه‌گه‌ر ناچاربكرێیت بۆ جوان ده‌ركه‌وتنت، له‌به‌ر خۆردا بمێنیته‌وه و حه‌زی لێبكه‌یت، وه‌ك منداڵ فێرده‌بێت كه ئه‌وه گرنگترین شت بێت، له‌بری ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی كه په‌یوه‌ندی به ڕووناكی گڵۆپه‌وه نییه.\nله كتێبه‌كه‌دا له یاده‌وه‌ری سه‌فه‌رێك ده‌دوێت كه له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌یدا كردوویانه. باس له‌وه ده‌كات چۆن ده‌بوو له بانزینخانه‌یه‌ك به هه‌مووان بڵێت ناوی چییه و كه‌ی و له كوێ له‌دایكبووه.\nیوهاننا ئێكستروێم: زۆر بیرم له‌و ڕووداوه كرده‌وه. دیاره ترساوم له‌وه‌ی كه نه‌بینرێم و به‌هه‌ڵه تێمبگه‌ن. ترساوم خه‌ڵك بیرۆكه‌ی وایان له‌سه‌رم هه‌بێت كه نه‌توانم ڕاستی بكه‌مه‌وه.\nكارین تونبێری: ئه‌مه له غرور ده‌چێت، كچێكی بچكۆله له بانزینخانه‌یه‌كی ئاسایی به‌و واتایه باسی خۆی بكات …\nیوهاننا ئێكستروێم: بڕوا ناكه‌م منداڵێكی بچكۆله غروری هه‌بێت. شته‌كه زیاتر په‌یوه‌ندیداربوو به به‌رپرسیارییه‌تیمه‌وه به‌را‌مبه‌ر به خێزانه‌كه‌م؛ ئێمه ئه‌و خانه‌واده‌یه بووین كه مه‌به‌ست بوو باس له ژیانمان بكه‌ین. دیاره ئه‌مه به گووتنی ناومان ده‌ستیپێده‌كرد.\nله‌ڕاستیدا، هه‌ندێ سات هیوامده‌خواست وه‌كو (یوهاننا) گه‌وره ببوومایه، له‌نێو شتی جواندا، به نه‌زاكه‌تی چینی باڵاوه … له‌وێ له‌سه‌ر نانخواردن، كه‌س شه‌ڕه‌ده‌م ناكات و مسته‌كۆڵه به مێزدا ناكێشرێت، به‌ڵكو به ڕه‌وشته‌وه داوای خوێ ده‌كه‌ن، گه‌ر بیانه‌وێت.\nیوهاننا ئێكستروێم: زمان و ڕاستی لێك جیاوازن، ئه‌وه‌ی له‌نێو ئه‌و چینه‌دا ده‌گووترێت و ده‌نوێنرێت، مه‌رج نییه ئه‌وه بێت كه له ناخه‌وه‌ڕا تیای ده‌ژین. له‌وێ لاوازی، ناشرینی و ڕاڕایی ناكرێت بوونیان ده‌ركه‌وێت، ئه‌مه په‌یوه‌ندی قووڵ و هه‌مه‌ڕه‌نگت به خه‌ڵكانه‌وه ناهێڵێت. ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش لێت توڕه بێت، ناتوانیت بیبینیت و كاردانه‌وه‌ت بۆی هه‌بێت. دواجاریش سه‌رئه‌نجامه‌كان ده‌تبه‌نه‌وه سه‌ر ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ی؛ باشتره تۆ له خه‌ڵكانی تر زیاتر بیت! ئه‌مانه شتانی ترسناكن له ژیانتدا هه‌بێت. «ئێمه كه‌سانی ده‌ره‌كی نین، نا، ئێمه له سه‌روو ئه‌وانه‌وه‌ین، ئێمه خۆمان چینی باڵاین.»\nكارین تونبێری: واته تۆ قه‌ت ئه‌و كچه بچكۆله چڵمنه نه‌بوویت پێ بكووتێت به زه‌ویدا؟\nیوهاننا ئێكستروێم: با، وام كردووه. من بووم به كچێكی بچكۆله‌ی ناشرین له‌و جیهانه جوانه‌دا. به‌ر له‌وه‌ی ببمه هه‌رزه‌كاره كێوی و مه‌سته‌كه، كه سیانزه و چوارده ساڵان بووم، ده‌كرا تووشی (ئانارۆكسیا/به‌دخۆراكی) ببم. ده‌شكرا مه‌زه‌نده‌ی ئه‌وه بكرێت ڕۆژێك كتێبێك له‌سه‌ر منداڵیم بنووسم، به‌ڵام به‌م شێوه‌یه نا كه تاقه‌تم هه‌بێت خۆم له نوكته‌ی ژیانم ده‌ربكه‌م.\nكارین تونبێری: بوه‌ستن، چی گووت، نوكته؟؟\nیوهاننا ئێكستروێم: به‌ڵێ، ئازایه‌تی هه‌موو پاشخانم ئه‌وه بووه كه توانیویانه به‌سه‌ر توێژاڵی سه‌ره‌وه‌ی قووڵاییمانه‌وه سه‌وڵ لێبده‌ن. من له خولانه‌وه به‌ناو بۆشاییدا خۆم لاده‌ده‌م، له‌بری ئه‌وه، به یارمه‌تی په‌تێكی بچكۆله، له قووڵاییه‌وه بۆ قووڵایی پێهه‌ڵده‌نێم و ڕۆده‌چم، به‌رز و نزم، به‌رز و نزم.\nكارین تونبێری: به‌ڵام هه‌موو ئیستاتیكایه‌ك توێژاڵ نییه به‌سه‌ر قووڵاییه‌وه. دایكوباوكی یوهاننا ده‌شێت ستایشی ئه‌و هه‌وه‌س و قه‌شه‌نگه‌ییه‌یان كردبێت؟\nیوهاننا ئێكستروێم: به‌دڵنیاییه‌وه، هه‌رنه‌بێ تا ماوه‌یه‌كی درێژخایه‌ن. دیوه تاریكه‌كه له‌ویادا، زیاتر ئه‌زموونی منه. هه‌رچه‌ند پێموایه دایكم له كۆتایی په‌یوه‌ندییه‌كه‌یاندا، دركی كرد كه ڕووبه‌ره‌كه هه‌ڕه‌شه‌ئامێزه.\nباوكی، به‌ڵێنده‌ره به‌ڵێن شكێنه‌ره‌كه، وه‌ك یوهاننا له كتێبه‌كه‌یدا ناوی ده‌بات، ژنێكی تری بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر به نهێنی ناسیووه. به مه‌زه‌نده‌ی كچه‌كه‌ی، ئه‌مه‌ش شه‌ش ساڵی دی بووه له ناپاكی، به‌ڵام ئه‌مه شتێ بووه كه‌س باسی لێوه نه‌كردووه.\nیوهاننا ئێكستروێم: ته‌نها شت كه هه‌ستمان پێكرد، نزمبوونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رمی نێوانمان بوو، به‌وه‌ی هه‌مووان چووینه‌وه ناو خۆمان بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر. ئانارۆكسیاكه‌ی من، ئه‌وه‌ی كه دڵم هیچی نه‌ده‌برد و وازم له خواردن هێنا، په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه هه‌بوو كه ڕوویدا. ئه‌وه ڕه‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و ناڕاستییه بوو كه له ده‌وروبه‌رم بوو. به‌ڵام ته‌واوی ئه‌م چیرۆكه؛ ژیانی ده‌بڵی باوكم و ململانێی دڵپیسی دایكم ئاڵۆز و غه‌مناكه. وه‌كو ژن پاشان بیرمكرده‌وه، زۆر باشتر ده‌بوو گه‌ر دایكم به به‌ر چاوی ئێمه‌وه باوكمی فڕێبدایه‌ته ده‌ره‌وه. ئه‌وه فێریده‌كردم ژنان ده‌كرێت ڕه‌ق بن له ژیانیاندا، له‌بری ئه‌وه‌ی قاوغێك له ده‌وریان دروستبكه‌ن كه دواجار خۆیانی پێ ببڕن.\nكارین تونبێری: ئێستا چی فێربوویت؟\nیوهاننا ئێكستروێم: فێربووم باشتره وه‌ك باوكم بم، باشتره ئه‌و كه‌سه بم كه جێده‌هێڵێت نه‌ك ئه‌وه‌ی كه جێده‌هێڵرێت. ئه‌وه بم كه كه‌سێك بێئومێد ده‌كات، نه‌ك ئه‌وه‌ی كه بێئومێد ده‌بێت.\nدوای جیابوونه‌وه‌ی دایكوباوكی، یوهاننا له (ستوره سكوگێن) لای دایكی ماوه‌ته‌وه. ئه‌و سه‌روه‌خته بووه كه «سه‌رخۆش» بووه‌ته «میهره‌بان».\nیوهاننا ئێكستروێم: پاشان بۆمده‌ركه‌وت دایكم تووشی خه‌مۆكی بووه، كاتێك وه‌ك خۆی جارێك گووتی كه «له ده‌رمانه‌كه‌ی خۆی چه‌شت».\nچه‌ند ساڵێكه مارگه‌رێتا ئێكستروێم جه‌ڵته لێیداوه و بۆی قورسه بنووسێت و قسه بكات. دایك و كچ یه‌كتری ده‌بینن، هه‌روه‌ها باوك و كچیش. له كتێبه‌كه‌دا به‌شێكی به‌ئازاری تیایه كاتێك هه‌ردووكیان، یوهاننا و باوكی له پێشانگای كتێب له (یۆتۆبۆری) یه‌ك ده‌بینن. یوهاننا دووگیانه، باوكی له‌گه‌ڵ ژنه تازه‌كه‌یه‌تی كه هاوته‌مه‌نی كچه‌كه‌یه‌تی. كچه‌كه‌ی ده‌په‌شۆكێت و له ئاخافتنیان سڵ ده‌كاته‌وه.\nیوهاننا ئێكستروێم: من كچه بچكۆله‌كه‌ی باوكم بووم، تا ئه‌و كاته‌ش كه گه‌وره‌بووم و چاوه‌ڕێی منداڵبوونم ده‌كرد. ئه‌و ڕووداوه به‌ئازاربوو، به‌ڵام نامه‌وێت بچمه ناو ژیانه تازه‌كه‌ی باوكمه‌وه كه بۆ جاری چواره‌م هاوسه‌رگیری كردبوو. ڕاستتر، من هه‌قم به‌وه‌وه چییه؟\nكچه‌كه‌ی له‌م ڕۆژانه‌دا ٣ ساڵه‌یی پڕكردۆته‌وه. یوهاننا به قوڵپه‌ی شانازی دایكایه‌تییه‌وه باس له‌مه ده‌كات و ده‌ڵێت كچه‌كه‌م پارچه‌یه‌ك ئیسفنجی خسته سه‌ر سه‌ری و گووتی؛ «دایكه، ئێستا من خانمی هێلكه‌م». ڕووداوه بچكۆله‌كان وه‌ڵامن بۆ ئه‌و پرسیاره‌م كه ده‌مه‌وێت ئاڕاسته‌ی بكه‌م و بڵێم؛ هه‌نووكه ماڵی یوهاننا شێوه‌ی چۆنه؟\nیوهاننا ئێكستروێم: ئێمه ماڵێكی ئاراممان هه‌یه، خه‌ڵكی وا ده‌ڵێن.\nده‌پرسم چی ده‌بوو گه‌ر له زبڵخانه‌كاندا یاخیبوایه یاخود گه‌ر دوای هێڵی (مۆبیلیاتی كارڵ مالمستێن)ی منداڵی نه‌كه‌وتایه. بۆ یه‌كه‌م جار له‌م گفتوگۆ درێژخایه‌نه‌ماندا زویر ده‌بێت و وه‌ك ناڕه‌زایه‌تی ده‌ست به‌رز ده‌كاته‌وه:\nیوهاننا ئێكستروێم: نا، نه‌خێر، كه‌ره‌سته‌كانی مالمستێن ته‌واو قه‌ده‌غه بوون له ماڵی منداڵیمدا. ئه‌وان عادی و بچووك و بۆرژوازی بوون. دایكوباوكم پێداگیرییان له شتی تاهه‌تایی ده‌كرد، چونكه به‌های جوانی لا‌ی ئه‌وان زیاتر بوو له ڕاستی.\nئه‌ی ڕاستی باوكی چی؟ پاش چه‌ند سه‌عاتێك نامه‌یه‌ك بۆ (پێر ڤێستبێری) ده‌نێرم. پاش ٣٩ خوله‌ك وه‌ڵام ده‌داته‌وه و ده‌ڵێت كه نایه‌وێت لێدوان له‌سه‌ر كتێبه‌كه بدات:\n«من هه‌موو سه‌ركه‌وتنێك بۆ كچه خۆشه‌ویسته‌كه‌م ده‌خوازم، به‌رهه‌مه‌كه‌ی ئه‌ده‌بێكی زرنگانه و هه‌ستیار و به‌خۆداڕۆچوونه … به‌ڵام وه‌كو سه‌رنجی خۆم، خۆیم له كۆمه‌ڵێ هه‌ڵه ئاگاداركردووه‌ته‌وه تیایدا.»\nپێر له كۆتایی نامه‌كه‌یدا ده‌ڵێت؛ هاوین به‌شی چواره‌می یاده‌وه‌رییه‌كانم بڵاوده‌كه‌مه‌وه «به پۆرترێتێكی پڕ خۆشه‌ویستی و شانازیم به یوهانناوه، هه‌روه‌ها تیایدا زۆر به كراوه‌یی باس له جیابوونه‌وه‌م له مارگه‌رێتا و چاوپێكه‌وتن و ژیانم له‌گه‌ڵ ئانیتا سورێل ده‌كه‌م.»\nوه‌ك دیاره به‌رده‌وامی فێری شوێنكه‌وتنت ده‌كات. من ده‌توانم باوك و كچێكم بێته به‌رچاو كه ڕۆژێك له ڕۆژان له ستوره سكوگان پێكه‌وه ڕایانكردووه. ئه‌وان به‌رده‌وامن له ڕاكردن. چیدی به‌ته‌نیشت یه‌كه‌وه نا، به‌ره‌وڕووی یه‌كیش نا، به‌ڵام هێشتا ئه‌وه‌نده نزیكن كه ده‌توانن یه‌كدی ببینن …\nئەو ئێواره‌یه باشترین نووسه‌ری لاوانی جیهان بووم\nنووسه‌ری سویدی (پێر نیڵسسۆن) ساڵی ١٩٥٤ له مالموێ له‌دایكبووه. له ساڵی ١٩٨١ه‌وه دانیشتووی سوێلڤسبۆرییه. ساڵی ١٩٨٦ یه‌كه‌م ڕۆمانی نووسیووه. ساڵانێكی زۆر مامۆستای بیركاری و مۆسیقا بووه، پاشان كاتی ته‌واوی خۆی بۆ نووسین ته‌رخان كردووه. ئه‌و نووسه‌ری ڕۆمانی لاوان و هه‌رزه‌كارانه، هاوكات چه‌ندین كتێبی بۆ منداڵان نووسیوه و ڕۆمانێكی بۆ گه‌وره‌كان هه‌یه. نیڵسسۆن چه‌ندین جار بۆ وه‌رگرتنی خه‌ڵاتی پڕ به‌ها پاڵێوراوه و بڕێكی به‌ده‌ستهێناوه.\nپێر نیڵسسۆن له یه‌كه‌م كتێبییه‌وه ده‌رئه‌نجامگیر بووه. ئه‌و بۆ هه‌مووان نانووسێت، به‌ڵكو به‌سیه‌تی یه‌ك كه‌س له پۆلێكدا كاره‌كه‌ی به‌رزبنرخێنێت. پێر ده‌ڵێت: ئه‌وه‌نده، زۆر به‌سه بۆ من، به‌ڵام له‌و باوه‌ڕه‌دام هه‌مووان ده‌توانن خۆیان ببیننه‌وه له خه‌یاڵ و بیركردنه‌وه‌ی ئه‌وانیتردا سه‌باره‌ت به‌وه‌ی كه كێیه و چۆن ده‌یبینن. ئه‌مانه له‌و شتانه‌ن كه هه‌رزه‌كاران و منیش تا ئێستا بیریان لێده‌كه‌مه‌وه.\nپێكه‌وه له ڤێللاكه‌ی (پێر نیڵسسۆن) له پێشنیوه‌ڕۆیه‌كی هه‌وراوی مانگی یونی-دا له سوێلڤسبۆری دانیشتووین. هه‌ر ئێستا له كتێبخانه‌كه‌یدا ٣٤ كتێبه‌كه‌ی و به دیواره‌كه‌وه پۆسته‌ری ئه‌و كۆمه‌ڵه شانۆگه‌رییه‌ی پیشانداین كه له كتێبه‌كانی ئه‌وه‌وه وه‌رگیراون. زۆرینه‌ی كتێبه‌كان ڕۆمانی لاوانن، هه‌روه‌ها یه‌ك ڕۆمانی گه‌وره و چه‌ند كتێبێكی منداڵانیشی تێدان.\nئه‌مساڵ ساڵی (٢٠١٦) ساڵی وه‌رچه‌رخانه بۆ پێر نیڵسسۆن، كه ٣٠ ساڵ به‌سه‌ر بڵاوبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م كتێبیدا تێپه‌ڕیوه، كتێبی «له نێوان به‌خه‌به‌ری و خه‌ودا». ئه‌وكات ژیان جۆرێكی تر بوو، پێر تازه بووبووه باوكی چوار منداڵ و مامۆستای بیركاری و مۆسیقا له قوتابخانه‌ی بوكێلوند، به خواستی ئه‌وه‌وه كه له ڕێگای كورته چیرۆكه‌وه خۆی به منداڵه‌كانی بناسێنێت.\nپێر نیڵسسۆن: كاتێك بوومه باوك، بیرم زۆر له دایكوباوكی خۆم كرده‌وه، بۆیه ده‌ستمكرد به نووسینه‌وه‌ی هه‌ندێك دیمه‌نی منداڵیم له شاری مالموێ، تا پیشانی بده‌م چۆن گه‌وره بووم. له‌و كاته‌دا به‌شداری پێشبڕكێیه‌كی چاپخانه‌ی بونیه‌رسم كرد، هیچم نه‌برده‌وه به‌ڵام هه‌رچۆن بێت كتێبێكم نووسی.\nنیڵسسۆن پاش ئه‌وه، هه‌ر زوو تامه‌زرۆی نووسینی كتێبێكی تر بووه، دوای ئه‌ویش كتێبێكی دیكه‌شی نووسیووه. ئه‌وكات مۆڵه‌تی باوكایه‌تییه‌كه‌ی دابه‌شكردووه بۆ نووسه‌رێتی و نیوه‌كارێكیش له قوتابخانه. له‌سه‌ر مێزی مه‌تبه‌خه‌كه، وێنه‌یه‌كی ڕه‌ش و سپی پێر و منداڵه‌كانی به‌رامبه‌رمان دانراوه. میكایل ستێنكڤیست وێنه‌كه‌ی چركاندووه، تیایدا شتێك له‌وه ده‌بینرێت كه ئه‌و وه‌خته چۆنیان گوزه‌راندوه.\nپێر نیڵسسۆن: هه‌ڵبه‌ت وێنه‌كه ئاماده‌كاری ته‌واوی بۆ كراوه، وه‌كتر منداڵه‌كان له‌سه‌ر كۆشم نه‌بوون كاتێك كه ده‌منووسی، به‌ڵام وه‌ك دیاره، به ئامێری تابیعه ده‌منووسی. ئه‌وساكه گه‌نج و باریك و قۆز بووم، منداڵه‌كانیشم بچكۆله و جوان بوون، ئێستا هه‌موومان ٣٠ ساڵ گه‌وره‌ترین.\n– چۆن به‌رده‌وام بوویت له‌سه‌ر نووسین؟\nپێر نیڵسسۆن: نووسین خۆڕازیكردنه. ئه‌وه‌ی كه بۆت هه‌بێت درۆ بكه‌یت، وایلێكردم هه‌ست به ئازادی بكه‌م سه‌باره‌ت به‌وه‌ی دەربارەی هەرچییەكم بوێت بنووسم. نهێنی، پۆخڵی، منداڵیی … دەكرێت هەموو شت به‌كاربهێنیت بۆئه‌وه‌ی له چیرۆكێكدا خۆت په‌نهان بكه‌یت. هه‌روه‌ها له كتێبی منداڵاندا ده‌متوانی ئاماژه به هه‌موو ئه‌و شتانه بده‌م كه وه‌ك دوانزه و سیانزه‌ساڵان خه‌یاڵم پێوه ده‌كردن و قه‌ت نه‌مده‌وێرا بۆ كه‌سی باس بكه‌م. ئه‌مه ئازادییه‌كی سه‌رگێژكه‌ره كه بتوانیت هه‌موو ژیانت ئاوا خۆت به‌كاربهێنیت.\nپێر نیڵسسۆن چه‌ندان جار سه‌باره‌ت به كتێبه‌كانی ستایشكراوه. چوار كتێبی كاندید كراوه بۆ خه‌ڵاتی ئاگوست، ساڵی ٢٠٠٦ خه‌ڵاته‌كه‌ی بردۆته‌وه، بۆ ڕۆمانی «سڤێننێ» كه باس له بیانی نه‌یار و نازیسم ده‌كات. چیرۆكی «سڤێننێ» پاشانیش چه‌ندین جاری تر بۆته‌وه جێی باس. به‌هادارترین خه‌ڵاتی نیڵسسۆن، خه‌ڵاتی چاپخانه‌ی لۆس ئه‌نجلوس تایمس بووه، بۆ كتێبی «تۆ و تۆ و تۆ» پێی به‌خشراوه.\nپێر نیڵسسۆن: ده‌زانیت! بۆ ئه‌و خه‌ڵاته من پاڵێوراو بووم له‌گه‌ڵ نووسه‌ری ئه‌مه‌ریكی (جۆن گرین) و (ماركوس زوساك)ی ئوستوراڵی، و من بردمه‌وه! ئه‌و ئێواره‌یه من باشترین نووسه‌ری لاوانی جیهان بووم. ڕووداوه‌كه ئێجگار خرۆشده‌ر بوو، به‌ڵام كه‌س ئه‌وه نازانێت.\nبه‌ڵێ، ئه‌گه‌رچی پێر هێشتاش پڕخوێنه‌رترین نووسه‌ری بلێكینگێ-یه، له مه‌یدانی ناوداریدا نادیاره.\nپێر نیڵسسۆن: ده‌توانین بڵێین من له ناوبانگدا سفرم هه‌یه. ئه‌مه زۆر خۆشه هه‌تا كتێبه‌كانم زۆرترین خوێنه‌ریان هه‌بێت و بنێردرێم بۆ پێشانگای كتێب له هه‌موو جیهاندا. به‌ڵام هه‌ندێك جار خۆشه تۆزێك ناسراوتر بیت. هه‌ندێك جار پێم عه‌یبه كه ده‌بێت ئاماژه به‌وه بده‌م كه چه‌ند نووسه‌رێكی باشم. لێره له فیستیڤاڵی گێڕانه‌وه‌دا، ته‌نانه‌ت وه‌زیری ڕۆشنبیریش نه‌یده‌زانی كێم، ناچاربووم باسی خۆمی بۆ بكه‌م، گووتم: (نازانیت چ نووسه‌رێكی گه‌وره‌ت له‌به‌رده‌مدایه، من له هه‌موو دونیادا ناسراوم!) به‌ڵام من ڕقم له خۆمه كه ئه‌وه ده‌كه‌م.\nپێر ددان به‌وه‌دا ده‌نێت كه له‌م ١٠ – ١٥ ساڵه‌ی دواییدا زۆر شت گۆڕاوه، كاتێك ئینته‌رنێت ئه‌وەنده به‌ربڵاو نه‌بووه، لاوان ڕۆژانه ده‌رباره‌ی بیركردنه‌وه‌كانیان نامه‌یان بۆ ناردووه.\nپێر نیڵسسۆن: من پاشان تێگه‌یشتم كه پێشتر حاڵم زۆر باش بووه به ئازادییه‌كی ڕه‌هاوه. هه‌میشه كاره‌كانم وه‌رده‌گێڕدران و بانگهێشت ده‌كرام بچم له وڵاتانی تر باسی كتێبه‌كانم بكه‌م. ئه‌وه‌م به به‌دیهی گرتبوو، پێشموابوو هه‌ندێك خوێنه‌ری كاره‌كانمن له‌به‌رئه‌وه‌ی بایه‌خم زۆر پێدراوه. ئێستا له‌و باوه‌ڕه‌دا نیم گه‌نجانی ئه‌مڕۆ ڕۆمانی لاوان به پێگه‌یه‌ك بزانن بۆ گفتوگۆكردن، ئێستا پێگه‌ی تر هه‌یه بۆ ئه‌وه. به‌ڵام هێشتا باوه‌ڕم وایه كه ده‌توانم هه‌ر شتێك بكه‌م كه بمه‌وێت. ئه‌وه ده‌توانم به‌ڵام هه‌مان دڵنیایی جارانم نییه كه چاپخانه‌كان بیانه‌وێت كتێبه‌كانم چاپ بكه‌ن.\nپێر نموونه‌یه‌كی هه‌یه، به‌ر له چه‌ند ساڵێك كتێبێكی نووسیووه، چاپخانه ڕه‌تی كردۆته‌وه. ئه‌وه یه‌كه‌م جار بووه وه‌های له‌گه‌ڵ ڕووبدات. بۆیه جارێكی تر كتێبه‌كه‌ی نووسیوه‌ته‌وه و ناردوێتی بۆ چاپخانه‌یه‌كی تر، به‌ڵام دیسان ڕه‌تكراوه‌ته‌وه.\nپێر نیڵسسۆن: ئه‌و كتێبه‌م حه‌وت جار ڕه‌تكرایه‌وه، به‌ڵام من هه‌موو جار زیاتر كونجكۆڵ ده‌بووم بزانم بۆچی! چوونكه دڵنیابووم به‌سه‌رهاتێكی باشم نووسیبوو. له ناوه‌ڕۆكی كتێبه‌كه‌دا، سێكس و توندوتیژی و قه‌شه‌یه‌كی موسوڵمان و گفتوگۆی كچان و كوڕان هه‌یه ده‌رباره‌ی تۆڵه و دین. من ده‌چمه سه‌ر هه‌موو تابۆكان و پێموایه ئه‌وه شتێكی باشه، بۆیه به‌رده‌وام ده‌بم له‌وه‌ی هه‌وڵ بده‌م ئه‌و كتێبه به چاپ بگه‌یه‌نم.\nنیڵسسۆن چه‌ندین جار بیری له‌وه كردۆته‌وه واز له نووسین بۆ لاوان بهێێت، ساڵی ٢٠١٠ ئه‌مه‌ی له (ڕۆژنامه‌ی بلێكینگێ)دا گووتووه، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ش چه‌ندین كتێبی ئاڕاسته‌ی منداڵان و لاوان كردووه.\n– چۆن ئاوها بیرت كرده‌وه؟\nپێر نیڵسسۆن: زۆر بیرم له‌وه كرده‌وه كه ئیدی پیرم بۆئه‌وه‌ی بۆ شانزه‌ساڵان بنووسم. من به‌شداری تۆڕه‌كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ناكه‌م، فه‌یسبووك و بڵۆگم نییه، بۆیه له ده‌ره‌وه‌ی دونیاكه‌م و زۆر كه‌م ده‌زانم ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌و جیهانه چۆن ده‌گوزه‌رێت. به‌ڵام پاشان ده‌ڵێم ئه‌مه قسه‌ی قۆڕه، چوونكه من ڕێك وه‌ك شانزه‌ساڵانێك ده‌زانم جیهانی لاوان چۆنه. هه‌رزه‌كاران گرووپی هاوڕه‌گه‌زخوازی نین، هه‌ر یه‌كه‌یان له جیهانێكی بچكۆله‌ی خۆیاندان و ده‌توانن له جیهانی مندا خۆیان ببیننه‌وه. به‌ده‌ر له به‌كارهێنانی تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، ده‌بێت لاوان هه‌موو ئه‌و شتانه‌ی تریش بكه‌ن. هه‌ر هه‌مان تڕوهاته كه له هه‌موو سه‌رده‌مێكدا جێی باس بووه. من له خۆم زویر ده‌بم كاتێك دهبێت داوای لێبوردن بكه‌م له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ٦٢ ساڵم و نازانم تۆڕه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان چۆن كاریگه‌ریان له‌سه‌ر ژیان هه‌یه. ده‌كرێت گوێ به‌مه نه‌ده‌م.\nئه‌ی ئێستا كه ٣٠ ساڵت به‌سه‌ر نووسه‌رێتیتدا تێپه‌ڕاندووه، داهاتوو چۆن دهبینیت؟\nپێر نیڵسسۆن: ده‌مه‌وێت به‌رده‌وام بم له نووسین بۆ لاوان. ئێستا خه‌ریكی نووسینی ڕۆمانێكم له‌سه‌ر دیمه‌نێك هه‌ڵچنراوه كه چه‌ند ساڵێكه له خه‌یاڵمدایه. باس له دیداری كچێكی ١٤ ساڵان ده‌كات له‌گه‌ڵ مامۆستاكه‌یدا. من هه‌موو به‌سه‌رهاته‌كه ده‌زانم و خه‌ریكم پارچه‌كانی پێكه‌وه ده‌لكێم، ئه‌مه زۆر خۆشه.\nڕابه‌ری هیوا – ڕانان\nله نووسه‌رێتی پێر نیڵسسۆندا منداڵ و گه‌نج و گه‌وره نییه، مرۆڤ هه‌یه ڕه‌فتار له‌گه‌ڵ مرۆڤی تردا ده‌كات. هه‌ندێكیان دایكوباوكن و هه‌ندێكیان دایكوباوكیان هه‌یه. گه‌وره‌گان له‌وێن به ژیانی تێكشكاویانه‌وه و منداڵه‌كانیان ده‌بێت پابه‌ندبن پێیانه‌وه، ئه‌وان ناتوانن هه‌ڵبێن چوون بۆشاییه‌ك بۆ لاوان نییه. به هه‌مان شێوه هه‌ندێك له مرۆڤه‌كان نووسه‌رێك، ڕێژیسۆرێك یاخود خودایه‌كیان هه‌یه، له‌كاتێكدا ئه‌وانیتر نووسه‌ر و ڕێژیسۆر و خودان.\nكتێبی «بێگومان پێر نیڵسسۆن – باشترینه‌كانی» وه‌ك ئه‌وه نییه كه به ناونیشانه‌كه‌یدا ده‌رده‌كه‌وێت، به‌ڵام نزیكه له‌وه‌وه. به‌رهه‌مه‌كه هه‌ڵبژارده‌ی باشترین تێكسته‌كانی نیڵسسۆن نییه، به‌ڵكو گه‌شه‌كردنی به‌رده‌وامی كاره‌كته‌ر و بۆچوونه‌كانییه‌تی له كۆی به‌رهه‌مه‌كانییه‌وه، ((كاره‌كته‌ری كتێبه‌كانی پێشووی، له‌م كتێبه‌دا پێكده‌گه‌ن و نیڵسسۆن خۆیشی ده‌بێته كاره‌كته‌رێك له‌گه‌ڵیان))، هاننا و ئاندریاس له كتێبی «شێوازێكی تر بۆ لاوبوون ٢٠٠٠»ه‌وه، یوناتان و یوسەفین له كتێبی «حه‌ڤده ٢٠٠٢» و «شازاده‌ی خۆر ٢٠٠٤»ه‌وه. هه‌ڵبه‌ت به‌رهه‌مه‌كه خوانێكه بۆ خوێنه‌ری وه‌فادار، هه‌روه‌ها ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كه بۆ ئه‌وه‌ی بزانیت پێر نیڵسسۆن له‌و هه‌موو ساڵه‌دا خه‌ریكی چی بووه.\nئه‌م كتێبه به‌ر له هه‌ر شت، باس له ده‌سه‌ڵات ده‌كات. ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی به‌سه‌ر خوددا ده‌سه‌پێندرێت یاخود ئه‌و ده‌سه‌ڵاته بۆنووسراوه خۆلێلانه‌ده‌ره‌ی له هه‌موو په‌یوه‌ندییه مرۆڤایه‌تییه‌كاندا هه‌میشه ئاماده‌یی هه‌یه به‌ڵام كه‌مجار ددانی پێداده‌نرێت. پێر ده‌سه‌ڵاتی نێوان نووسه‌ر و كاره‌كته‌ر بابه‌تیی ده‌كات، ئه‌وه‌ی كه نووسراوه و ئه‌وه‌ش كه ده‌نووسرێت، به‌ڵام بڕیاره ڕاستییه‌كه له‌ویادا نییه، منی خوێنه‌ر و كاره‌كته‌ره‌كانی ناو كتێبه‌كه به‌مه ده‌زانن. هه‌ڕەشه‌ی كه‌ش و هه‌وا له فه‌وتانی زه‌وی زیاتر نییه و نووسه‌ر ناتوانێت دونیا بگۆڕێت، ناتوانێت بێئومێدی بكاته ئومێد. هیچ كۆتاییه‌كی كامه‌ران بوونی نییه.\n“كۆمه‌ڵێكی زۆر خه‌ڵكی بێتاوان ده‌مرن؟ خه‌ڵكی بێتاوان له‌سه‌ر به‌شه زه‌وییه‌كه‌ی ئێمه نییه. ئێمه گوناهه‌كان دابه‌شده‌كه‌ین”.\nهاننا پلانی تیرۆری هه‌یه و وه‌ك گۆرانییه‌كه‌ی كێنت تۆقیوه؛ (هه‌ندێك كاتی ده‌وێت، هه‌تا فێرده‌بیت لاكه‌ویت). ئه‌و كاره‌كته‌رێكی نائاساییه چوونكه ده‌یه‌وێت گریانه سیاسییه‌كه‌ی له ئارامیدا بێت، ئومێدبڕاوه به‌بێ ئه‌وه‌ی شكستی تاكه‌كه‌سی هه‌بێت، له ڕاستیدا ئه‌و بۆ هیچ شتێكی دی غه‌مبار نییه.\nله كه‌وتنی كۆتایی كتێبه‌كه‌دا، هاننا له‌گه‌ڵ پێر نیڵسسۆنی نووسه‌ردا دانیشتووه و ده‌پرسێت ئاخۆ ئه‌و ناترسێت؟ ناترسێت له‌وه‌ی خۆی وه‌ك (كۆرپێن)ی لێبێت، وانه‌بێژه‌كه‌ی كتێبی «گۆرانییه‌كه‌ی كۆرپێن ١٩٩٤» كه به په‌یامێكی ناله‌باره‌وه ده‌رباره‌ی ئاو و هه‌وا و جیهان ده‌گه‌ڕا و هه‌رزه‌كاران خۆیان ده‌كوشت له‌ژێر كاریگه‌ری ئه‌ودا.\n”له‌و باوه‌ڕه‌دایت بیرم لێ نه‌كردبێته‌وه؟ پێتوایه باشتره چاو دابخه‌ین وه‌ك ئه‌وه‌ی هیچ نه‌بووبێت؟ پێتوایه باشتره حیكایه‌تی جوان بنووسم له‌جیاتی ئه‌مانه؟ داستانی ماجه‌رایی دڵڕفێن بنووسم یان پابه‌ند بم به كێشه لاوه‌كییه‌كانی گه‌نجانه‌وه؟”\nكاتێك بیر له‌وه ده‌كه‌مه‌وه كه ڕۆژێك هه‌ستم به لاوازی كردبێت به‌رامبه‌ر بیرۆكه‌ی ئاخرزه‌مان، هه‌ست ده‌كه‌م نیڵسسۆن باشترینه له گه‌یاندنی هه‌سته‌كه‌مدا، واته گوزارشته‌كه ته‌واو پێچه‌وانه‌یه. له‌به‌ر ئه‌وه نا كه باوه‌ڕی پێنه‌كه‌م، كاتێك هه‌موو ئاسیا گه‌شتبێته ستانداردی جیهانی ڕۆژئاوا، كارله‌كارترازاوه (ئه‌مه مه‌ترسیداره، چوونكه دوودڵ ده‌بم له‌وه‌ی منداڵ بخه‌مه‌وه)، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی گه‌یاندنه‌كه له‌خۆیدا جوانترین هیوایه كه هه‌بێت. كاتێك مرۆڤ، كاتێك ئه‌و ده‌توانێت وا بنووسێت كه من بگریم و بچمه ژێری و بمه‌وێت جارێكی تر بخوێنمه‌وه و بخوێنمه‌وه، ڕه‌نگه ئیدی ئه‌مه تاكه ئایین بێت ددانی پێدابنێم. ئه‌وه‌ی كه بوون هه‌یه، ئه‌وه‌ی كه من ده‌بێت لێره بم كاتێك بوون هه‌یه، هه‌رگیز هۆكار نییه بۆ ئه‌وه‌ی ده‌ستهه‌ڵبگرم، به‌ڵكه بۆ ئه‌وه‌یه به‌یانییه‌كی تریش ڕابم …\nنووسین بۆ من بە سروشتیی دەبارێت، وەک چۆن مەلەکردنی بۆق سروشتییە\nشاشتین ئێکمان، ساڵی ١٩٣٣ لەدایک بووە. ساڵی ١٩٥٩ دەستی بە ڕۆماننووسین کردووە. ساڵی ١٩٧٨ وەک ئەندامی (ئەکادیمیای سویدی) هەڵبژێردراوە بەڵام لە ساڵی ١٩٨٩ دا، ئەکادیمیای سویدی بەجێیهێشتووە. یەکێک لە شاکارەکانی، زنجیرە ڕۆمانی «ژنان و شار»ە، کە ڕەنگدانەوەی سەروەختی دروستکارییە لە سوید. ئەو لە چوار ڕۆماندا وەسفی کاری ژن دەکات بە خۆشحاڵی و خۆبینینەوە تیایاندا. شاشتین زۆر جار لە ڕووداوی ڕۆژانەوە پێهەڵدەنێت. ڕەنگە ئەمە هۆکارێک بێت بۆ بوونی بە یەکێک لەو نووسەرە سویدییانەی کە زۆرترین خوێنەریان هەبێت. ئێکمان زۆر خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی وەرگرتووە. لەوانە: خەڵاتی ئاگوست لە ساڵانی ١٩٩٣ و ٢٠٠٣دا و هەروەها خەڵاتی پیلۆت لە ساڵی ١٩٩٥دا.\n+ گرنگترین هۆکاری نووسینی تۆ چییە؟\nشاشتین ئێکمان: لە ڕاستییدا هەرگیز بیرم لە هۆ نەکردووەتەوە، نووسین بۆ من بە سروشتیی دەبارێت، وەک چۆن مەلەکردنی بۆق سروشتییە.\n+ لە چی نووسەرێتیت زۆر ڕازیت.\nشاشتین ئێکمان: لەوە زۆر ڕازیم کە خەریکی نووسینم. بۆ ئەمەش سوپاسی خوێنەرەکانم دەکەم، مرۆڤ دەبێت شتێکی هەبێت پێی بژی. کارەکانم تەنها هی خۆمن، کەس نابێت پێمبڵێت دەبێت چی بکەم. من لە وڵاتێکدا دەژیم کە کەس سنوور و هێڵی قەدەغەکردن بۆ نووسینەکانم دانانێت. تەنانەت پێویستم بە پەیوەستبوون بە حەقیقەتیشەوە نەبووە، بەڵکوو لە جیهانی وادا خۆم نووسیوەتەوە کە هەر نەشمزانیووە هەن.\n+ کام کتێبەت زۆرترین مانا و بایەخی هەیە لات؟\nشاشتین ئێکمان: ئەو کتێبەیان کە خەریکی نووسینی دەبم. هەمیشە ئەو کتێبە زۆرترین نیگەرانی و دڵخۆشییم پێدەبەخشێت. ئەوەی کە پێشتر نووسیومە، زۆر گرنگ نییە لام لە کاتێکدا کە من کتێبێکی ترم هەیە بیری لێبکەمەوە و دەریبکەم.\n+ چ نووسەرێکی تر، بۆ تۆ، زۆری گەیاندووە؟\nشاشتین ئێکمان: دەتوانم ئەوە بەوە هەڵبسەنگێنم کە بە بەردەوامی دەچمەوە سەر کتێبی کێ لە کتێبخانەکەمدا. پێموابێت: تۆماس مان، یوهان وۆڵفگانگ، یالمار سوێدەرباری، یالمار باریمان … بەڵێ ئەمانە و زۆری تر لە نووسەرانی خاوەن کتێبی باش و ئەستوور، کە وەک ئەستێرەکانی ئاسمان، بە نووسین لە بەخشینی بێسنووردان.\n+ ئەگەر بتوانیت تەنها سێ کتێب لە جیهانی ئەدەب ڕزگار بکەیت، چ کتێبێک ڕزگار دەکەیت؟\nشاشتین ئێکمان: پێویست ناکات هیچ کتێبێکی جیهانی ئەدەب ڕزگار بکەم. ئەوان لەسەر (پڕۆژەی گۆتنبێرگ) هەن. (کتێبخانەیەکی ئەلەکترۆنی سەر تۆڕی ئینتەرنێتە*).\nسیانی ئامادە کە تازە دامبەزاندوون: «کتێبی جەنگەڵ – ڕودیار کلیپلینگس»، «دڕک – هەرمان بانگس»، «حیکایەتی زستان – ئێلین». هەفتەی داهاتوو ڕەنگە سێ کتێبی تر بێت.\n+ ئێستا کە کتێبێکی تازە چاپکراوت، لەبەردەمتدایە، هەستت چۆنە بە لەدایکبوونی ئەم منداڵەت؟\nشاشتین ئێکمان: نووسین کارێکی ئاڵۆزە، کۆکردنەوەیە. ماندوویەتی و گەڕانی زۆر، لە کۆتاییەکانیشیدا، تەنها هەڵەکانی دەقەکە دەبینیت، ئەوجا بە دوای پارچە پارچە و وردەکارییەکانییەوە عەوداڵ دەبیت تا ڕۆژێک کتێبەکە بە ئامادەکراوی لە بەرگێکدا، وەک بوونێکی زیندوو، لەبەر دەستتدا دەبێت. ئەو کاتە بۆ یەکەم جار، هەموو شتەکان پێکەوە، بەرجەستە دەبن. لە دوای ئەمە هەست بە خۆشی دەکەیت، بەڵێ، حاڵەتێکی جوانە. ئەمڕۆش بە درێژایی چل ساڵەوە، بە بوونی ئەم زیندەوەرە لە دەستمدا، هەمان هەستی خۆشییم هەیە.\n+ تۆ، نزیکەی هەموو خەڵاتە ئەدەبییەکانت وەرگرتووە، جگە لە خەڵاتی نۆبڵ.\nشاشتین ئێکمان: خەڵات زۆر جار مانای پارەیە و وا دەکات ماوەیەک لە ڕووی بژێوی و توانای داراییەوە، هێمن و بێخەم بیت. دوای ئەوەش، نرخەکەی لەوەدایە کە لیژنەی دادوەران کێ بوون. ئەو کات بە خۆت دەڵێیت “ئۆهـ من ئەو خەڵاتەم وەرگرتووە، واتە ئەو کەسانە کتێبەکەمیان خوێندووەتەوە!”.\n+ تۆ لە کۆمیتەی نۆبڵدا دانیشتوویت بەڵام حەزت لە خەڵاتی نۆبڵ نییە؟\nشاشتین ئێکمان: ئێستا کە ئەوە تێپەڕیوە و من لەو شوێنەدا کار ناکەم. دەتوانم بڵێم دیاردەیەکی تەواو گوماناوییە. ژیانی زۆر کەس لەو پێکدادانی خەڵاتی ئەدەبییە جیهانییەدا وێران دەبێت. هونەر وەها بەراورد ناکرێت. چی خراپە و چی باشە؟ سەربارەت بە خۆم، دڵخۆشم کە نووسینەکانم کردوومی بەوەی کە هەم، نەک ڕێکەوتێکی بەختدارانە.\n+ لە دوای شەڕەکەی سەلمان ڕوشدی، ساڵی ١٩٨٩، بەڕێزت، ئەکادیمیای سویدت بەجێهێشت. ئایا تا ئێستاش کورسییەکەت بە بەتاڵیی ماوەتەوە؟\nشاشتین ئێکمان: بەڵێ. نازانم تا کەی وا دەمێنێتەوە بەڵام نامەوێت ئێستا لەو بارەیەوە قسە بکەین.\n+ ئایا بۆ ژنێکی ٦٦ ساڵ، قورسە بەرهەمی ئیرۆتیکی هەبێت؟\nشاشتین ئێکمان: بۆچی دەبێت قورس بێت؟ خوا، چەند تامەزرۆم، لە ژێر درەختی کتێبە تازەکەمدا، دەربارەی ئەو شێواز و خۆشویستنە بنووسم. ئەو باسانە ئێستا خۆشترە.\nڕۆمانی «کۆتایی مەزن لە کەرتی گاڵتەجاڕیدا»\n((لەم ڕۆمانەی شاشتین ئێکماندا، کارئەکتەری خەیاڵیی (لیلەمور ترۆی)، وەک نووسەرێکی بە توانا و ژیر ناسراوە و سەرنجی خوێنەرانی ڕاکێشاوە بەڵام لە پڕێکدا ئەم وێنە جوانەی تووشی هەڕەشەی شێواندن دەبێت، ئەوەش بەوەی کە کەسێکی ناسیاوی، کتێبێک لەسەر چۆنێتی ژیانی ڕاستەقینەی (ترۆی) دەنووسێت.\nبەسەرهاتەکانی چیرۆکەکە گێڕانەوەی شەست ساڵ و ئاوێنەی ژیانی دوو ژنی زۆر لە یەکتر جیاوازە لەگەڵ باسکردنی ویستگەکانی ڕاستی و درۆ و تەنهایی گشتی و بارودۆخی نووسەرێتی.))\nشاشتین ئێکمان لەم ڕۆمانەیدا دەمبات بۆ گەشتێکی نایاب، بە ناو دونیای چاپەمەنی و نووسەران و جیهانی ڕەخنەگراندا. ئەو خاوەنی مەملەکەتێک وشەیە کە من لە ئەدەبی ئاساییدا بەدیناکەم، ئەمەش خوێندنەوەی بابەتەکانی ئێجگار خۆش و پڕ چێژ کردووە.\nهەموو شت لەوێوە دەستپێدەکات کە خاوەنی چاپخانەکە، نووسەری بەناوبانگ و ئەندامی ئەکادیمیای سویدی (لیلەمور ترۆی) بانگهێشت دەکات و لۆمەی ئەوەی دەکات کە دەستنووسەکەی لەژێر ناوێکی خوازراودا ناردووە بۆ چاپخانەیەکی دی.\nخاوەنی چاپخانەکە دەستنووسەکەی بە پارەیەکی زۆر لە چاپخانەکەی تر کڕیوەتەوە و بە پەستی و نیگەرانی بە نووسەرەکە دەڵێت: تۆ نابێت ئەمە چاپ بکەیت.\nخاتوونە نووسەرەکە، داوا دەکات، دەستنووسەکەی بداتێ بیخوێنێتەوە. پاش ناردنی بۆ ژوورێکی خوێندنەوە، بە تووندی ئاگاداری دەکەن کە بۆی نییە نووسراوەکە بباتە دەرەوەی بیناکە. ئەو تێدەگات چی ڕوویداوە، بۆیە بە دزییەوە دەڕواتە دەرەوە. دەیەوێت بە هێمنی دەقەکە بخوێنێتەوە و بیربکاتەوە چۆن ڕێ لەو کارەساتە بگرێت.\nلیلەمور ترۆی تەلەفۆن بۆ چاپخانەکە دەکات و دەڵێت کە سەفەری کردووە بەڵام لە ڕاستیدا ئەو لە شوقەکەیدا، بە دەستنووسەکەوە خۆی حەشارداوە. ترۆی دەزانێت ئەوەی ئەو دەقەی نووسیووە (باڕبڕو ئاندەرسسۆن)ە. ئەو نووسەرەی زیاتر لە پەنجا ساڵ بە نووسینی کتێب، کاریان پێکەوە کرد. پێکەوە کارکردنێک بۆ سوودی هەردوو لا. دیارە بەبێ (لیلەمور) کە لە ڕۆشناییدا دەردەکەوت و هەڵدەستا بە پاکنووسکردن و چاککردنی نووسینەکان و بەبێ (باڕبڕو)ش کە دەقەکانی دەدۆزییەوە و چیرۆکەکانی کۆدەکردەوە، هیچ کتێبێک بەرهەمنەدەهات. ئەوان قەت هاوڕێ نەبوون و هەندێکجار بۆ ماوەی زۆریش لە یەک دوور دەکەوتنەوە بەڵام هەمیشە داهاتەکانیان بە یەکسانیی دابەش دەکرد.\nلەو کاتەدا کە لیلەمور دەستنووسەکە دەخوێنێتەوە، سەرزەنشتی خۆی دەکات کە چۆن هەموو شتێکی تایبەتی خۆی باسکردووە و تێدەگات کە باڕبڕو چەند بە باشی گوێیگرتووە. باڕبڕو هەرگیز باسی هیچ شتێکی خۆی نەکردووە. لیلەمور بەردەوامە لە خوێندنەوە و دەروونی ژان دەکات.\nسەروەختی چیرۆکەکە، لە ساڵانی پەنجاکانەوە تا هەنووکەیە و لەو ناوەندەشدا ڕەوتی ڕووداوە مێژووییەکانی ژیان دەبینینەوە. ئەم ڕۆمانە، بەرهەمێکی خەیاڵیی و پڕ ئەندێشە و تەنزئامێزە و گەنجینەی وشەکانی شاشتین ئێکمان وایکردووە لەم کارەدا چێژی تەواو لە زمانی نووسینەکەی ببینرێت.\nلە سەردەمی ئەمڕۆدا نووسینی هاوبەش مۆدەیەکە. ئێستا زۆر نووسەر هەن حەز دەکەن دوودوو بنووسن، بۆ نموونە (کامیلا گرێبی و ئۆسا ترێف)، (ئەلیکساندرا کۆیلۆ و ئەلیکساندەر ئەندۆریل)، (ئاندێش ڕوسلوند و بیۆرێ هێلسترۆم). ڕەنگە زۆری تریش هەبن کە ئێمە دەربارەیان نازانین.\nشاشتین ئێکمان، سوپاس بۆ ئەو ڕۆمانە پڕ چێژ و فرە جوانە.\nخەڵات و فیلم\nشاشتین ئێکمان بۆ ڕۆمانی «کۆتایی مەزن لە کەرتی گاڵتەجاڕیدا»، ساڵی ٢٠١٢ (خەڵاتی کەسێتی ئیڤار لۆ یوهانسسۆن)ی پێبەخشرا. ئەم خەڵاتە ئەدەبییە سویدییە، لە ئاستێکی باڵادا، لە دوای خەڵاتی نۆبڵەوە دێت و نرخەکەی ٣٣٠٠٠٠ کرۆنە.\nهەروەها بڕیاردراوە ئەم ڕۆمانە بکرێتە فیلم و (شاشتین ئێکمان) لەگەڵ (ئانیکا تور)ی نووسەردا، سیناریۆی فیلمەکە بنووسن، بەو نیازەی فیلمەکە لە ساڵی ٢٠١٤دا نمایش بکرێت.\nدەق پێویستی بە لێوەشاوەییە،\nدەبێت لە شتێک بکۆڵێتەوە و خۆی لە پشت زانینەکانەوە بنووسێتەوە\nنووسەر و چیرۆکنووسی سویدی (ماتس کێمپێ) ساڵی ١٩٦٦ لەدایکبووە. یەکەم کۆچیرۆکی بە ناوی «من هەرگیز خەونەکانم بیر نامێنێت» وەک کتێب، لە ساڵی ١٩٩٦ دا بڵاوبووەتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا کە چەند ڕۆمانێکی شایستەی هەیە، بەردەوام گەڕاوەتەوە سەر نووسینی چیرۆک و شێوازی نووسینی دەکرێت وەک لیریکی (غنائی) بناسرێتەوە، هەڵبەت ئەمە بە ڕوانگەی تایبەتی خۆیەوە کە تیایدا نەگوتراوەکان زۆرترین مانایان هەیە! ماتس کێمپێ جگە لە نووسەرێتی، وەرگێڕانیش دەکات و ئێستاش یەکێكە لە دادوەرانی (خەڵاتی ئەدەبیی ئەسترید لیندگرێن)، ئەو مامۆستای پەیمانگا بووە و لە کتێبخانەی گشتیش کار دەکات. (ماتس) هاوسەری (کریستینا ساندباری) نووسەرە و پێکەوە لەگەڵ دوو کچەکەیان و پشیلەکەیان لە ستۆکهۆڵم دەژین.\nلە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ بنکەی خەڵاتی ئەسترید لیندگرێن (ALMA)\nــ بە کوورتی پێمان بڵێ (ماتس کێمپێ) کێیە؟\nماتس کێمپێ: من خۆم وەک گەیەنەر دەناسم. لە قوتابخانەوە دەستم پێکرد، سەرەتا وەک خوێندکار و دواتر وەک مامۆستا. هەمیشە ئارەزوومکردووە شت بدۆزمەوە و بە ناو خەڵکدا بڵاوی بکەمەوە. حەزیشم لەو ڕۆڵەی خۆم کردووە، چ وەک مامۆستا و چ وەک نووسەر و لێکۆڵەر، هەروەها وەک کارمەندی کتێبخانەی گشتیش. دۆزینەوە و دانانی کتێبی تازە، کونجکۆڵییەتی و حەزی زانینە و نووسەرێتیی بۆ ئەمە ڕامدەپەڕێنێت.\nــ تۆ کە لە دونیای کتێبخانەدا کار دەکەیت و چەندین ساڵە ئەزموونت لەوەدا هەیە کە لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی هاندەری خوێندنەوەیت، پێتوایە چۆن کتێب لە وڵات و کولتووری جیاوازەوە، خوێنەرەکانیان دەوڵەمەند دەکەن؟\nماتس کێمپێ: پێش هەموو شتێک، بە باوەڕی من، دۆزینەوە و گەیشتن بە ئەدەبی باش و تازە، لە فراوانکردنی تێڕوانینەکانەوە دەستەبەر دەبێت. من خۆم لەم چەند ساڵەی دواییمدا، ئەدەبی ئاسیایی و ئەفریقی، زۆرترین بەخششیان بە ئەزموونی خوێندنەوە پێشکەش کردووم. زۆر کتێبی سەرنجڕاکێش هەن، لە سوید دەستناکەون، هەندێکیان وەرگێڕدراویشن بۆ سەر زمانی سویدی بەڵام ناگەنە دەست خوێنەرە شیاوەکانیان. ئەمڕۆ بازاڕی کتێب زیاتر سەرنجی لەسەر ئەدەبی خۆماڵی و ئینگلیزییە، ئەمەش بە هۆی فرۆشیارییەوەیە بەڵام من وەک کارمەندی کتێبخانە، دەزانم کە داخوازی و کونجکۆڵی بۆ خوێندنەوەی ئەدەبی هەموو جیهان زۆر زۆرە. من هەست دەکەم ئەدەبی وڵاتانی تری ئەورووپاش بە ئاسانی پەنا دەکەون، ئەو ئەدەبەی وەریشدەگێڕدرێت ناخرێتە سیاقی تەواوی نووسەرێتییەوە و لەگەڵ ئاڕاستە و جەرەیانی فیکری نێونەتەوەییدا دانانرێت. ئەمانە هەندێک جار وەک ناونیشانی تاک و تەرا بۆ ماوەیەکی کوورت لە کتێبفرۆشییەکاندا دەمێننەوە. لە کتێبخانە گشتییەکانیش یان دەکەونە ناو گۆڤارەکانەوە یان بەر بێژنگ دەکەون. دیارە زۆر جار کتێبی زۆر باشیان تێدایە کەچی کەمجار بۆیان هیواشکاو دەبین. بەڵێ بەداخەوە هەستم بەمە کردووە بەڵام ئەرێییانە هەستیش دەکەم خەریکە ئەم دیاردەیە گۆڕانی بەسەردا دێت …\nشتێکی تر لە خوێندنەوەی ئەدەبی جیاوازدا، دۆزینەوەی شێوازی گێڕانەوەی ترە لە ئاڕاستە و نەریتی ئەدەبی گەلانی تردا. من چونکە خۆشم نووسەرم، ئەم پەیبردنە زۆر بە جۆش و خرۆشە بۆم و هەمیشە بیرۆکە و ئیلهام لە ئەدەبی جیهانەوە وەردەگرم.\nــ چ شتێک کتێب دەکات بە کتێبێکی باش؟\nماتس کێمپێ: دەق پێویستی بە لێوەشاوەییە، دەبێت لە شتێک بکۆڵێتەوە و خۆی لە پشت زانینەکانەوە بنووسێتەوە. بۆ من نەوای دەنگی گێڕەرەوەکەش گرنگە، تا ئەو ئاستەی بە درێژایی خوێندنەوەی کتێبەکە، بخوازم لەگەڵ کەسی گێڕەرەوەدا بم. ئەگەر حەزم لە گێڕانەوەیەک کرد، دەگەڕێم هەموو کتێبەکانی ئەو نووسەرە دەخوێنمەوە، ئەگەرچی سەرجەم کارەکانیشی درەوشاوە نەبن. لێرەدا جۆرێک لە وتووێژ دروست دەبێت کە تیایدا شوێنکەوتنی پرۆسەی نووسینی نووسەرەکە گرنگترە لە بەدوادا چوونی تاکوتەرای کتێبەکان.\nبەڵێ کتێبی باش لە لای من، ئەو دەقە لێوەشاوەیەیە کە پڕێتی لە جوڵە و ژیان و پشکنینە لە بەدواداچوونی گۆڕەپانی ئەدەبیی نوێدا. هەروەها گێڕانەوەکەشی دەبێت وەها بێت، تا کۆتایی خوێنەر لەگەڵ خۆی ببات.\nسەبارەت بە کتێبی ئەدەبی منداڵان و هەرزەکاران، پەیوەندی نێوان دەق و وێنەکان گرنگن. لەبەر ئەوەی وێنەکان جوڵە و ژیانێکی تەواو تازە دەدەن بە نووسینەکە. من خۆم ئەو کتێبی منداڵانانە زۆر نزیکە لە دڵم کە وێنەی کێشراویان زۆر تێدایە، لە وێنەکاندا زیاتر لەوە کەشف دەکەیت کە بە دەق نووسراون. بیرۆکەیەکی سەرنجڕاکێش لە خەیاڵی مندا ئەوەیە ئەگەر کتێبی گەورەکانیش وەک کتێبی منداڵان و هەرزەکاران، پێبەپێی دەقەکان وێنەیان بۆ بکێشرایە!\nــ وەک یەکێک لە تازە دادوەرانی (خەڵاتی ئەسترید لیندگرێن) کە گەورەترین خەڵاتە لە جیهاندا، بۆ باشترین کاری ئەدەبی منداڵان و هەرزەکاران، چۆن لە ئەرکی خۆت دەڕوانیت؟\nماتس کێمپێ: کارەکەم زۆر خۆش دەبێت. باشترین هەستی ئەوەیە لە پانتاییەکی بەرفراواندا، لە ئەدەبی جیهانیی ئاگادار دەبم. کەشفکردنی کاری تازە و گەیاندنی بەوانی دی، ئێجگار دڵخۆشکەرە. پێشبینی ئەوە دەکەم کە هاوکاردەبم لە دۆزینەوەی ئەو خەڵاتوەرگرە نوێیانەدا کە کارەکانیان زۆرترین سەرنجڕاکێشی جیهانیی بەدەست دەهێنن. هیواداریشم بتوانم کۆمەککەر بم لە ڕاکێشانی سەرنجی زیاتر بۆ هەریەک لە خەڵاتوەرگر و خەڵاتەکەش.\nــ بۆ گەشتی ئەم هاوینەت، چ کتێبێک لەگەڵ خۆت دەبەیت؟\nماتس کێمپێ: کتێبی «ژیان بەرەو دوا»ی پێر نیڵسسۆن، بەڵام هەڵبەتە چاوەڕێی لیستی کاندیدە هەڵبژێردراوەکانی ئەمساڵیش دەکەم!\nگفتوگۆی (کێمپێ) و کتێبخانەی ئادلیبریس\nــ هەمیشە لە کتێبەکانتدا، خوێنەر خۆی لە کەسایەتی پاڵەوانەکاندا دەبینێتەوە، وەک ئەم حەوتەمین کتێبەت بە ناوی «ئەوەی ئێستا لە بیرمە»، کە پێکهاتووە لە شانزە کوورتە چیرۆک و زۆربەی کارەکتەرە سەرەکییەکان گەنجن و ڕووداوی زۆر لە چیرۆکەکانیش لە دەوری قوتابخانەیەک دەسوڕێنەوە. پرسیاری ئێمە ئەوەیە، چی وا دەکات ئەو ژینگەیە ئەوەندە بەسەرهات بگرێتەوە؟\nماتس کێمپێ: ئاشکرایە ساڵەکانی قوتابخانە، لە ژیانی ئێمەدا، زۆر کوورتە و زۆر قووڵیش مۆرکی خۆیمان تێدا دادەکوتێت. بە نیگەرانییشەوە، دەمەکانی خوێندنگا، زۆر جار بڕیاردەر دەبن لەسەر ئەوەی لە ژیانی داهاتوودا، چ ڕۆڵێکمان بەربکەوێت. قوتابخانە وێنەیەکی خۆمان پێدەبەخشێت کە زۆر ئاستەمە دووا ساڵ و پاش جێهێشتنی قوتابخانەش، بتوانین لێی ڕزگارمان ببێت. ئەمە تا ئەو ڕادەیەی کە دەکرێت، لە تەمەنی گەورەییدا، تەنها بینینەوەی هاوڕێیەکی مەکتەب، بەس بێت بۆ ئەوەی فڕێبدرێینەوە ناو ڕۆڵە کۆنەکەمان، لە کاتێکدا ئەمە نەدەبوو ئاوها بێت.\nــ لە هەموو چیرۆکەکانی ئەم پەرتووکەتدا، لە ناوەڕاستی واقیع و نووسینەوەی ئازارەکاندا، هێدی هێدی بە چوونە ناو کەرتێکی تایبەت، بە ئەفراندن، ڕووانگەی بەسەرهاتەکان وەردەگێڕی و هاوکاتیش وەرچەرخانەکە زۆر سروشتی و باوەڕپێکراو هەست پێدەکرێت. ئەم هەڵبژاردنەت چۆن کردووە؟\nماتس کێمپێ: ئەگەر لە نووسینەکەمدا، کەسایەتییەکی شاعیرانەم هەبێت، دەبێت هەوڵ بدەم ئەوە بکەم کە پێشتر ڕێم بە خۆم نەداوە بیکەم، جا ئەگەر ئەو نەکردنە لەبەر ئەوە بووبێت کە پێشتر بابەتەکەم بۆ ئەدەب بە شیاو نەزانیبێت یاخود پێموابووبێت کە توانام بەسەریدا ناشکێت، بەبێ ڕەچاوکردنی ئەوەی باس لە نووسینی بەیتێک یاخود میتافۆڕێک بکەم. هەمیشە کتێبەکانم بە ریالیستی ژیان و واقیعی کۆمەڵایەتییەوە ناسراونەتەوە، لەم کۆچیرۆکەدا بە بەجێهێشتنی ریالیست خاڵێک چوومەتە پێشەوە. ئەمەش ڕەنگە سوودی ئەدەبی دەرەوەی ئەورووپا و ئەدەبی جیهانیی منداڵان بێت کە لەم ساڵانەدا بایەخی خۆمم بۆیان تەرخانکردبوو.\nــ چمکێکی گرنگ لە کتێبی «ئەوەی ئێستا لەبیرمە»دا، باس لە نووسین و بەرهەمهێنان دەکات، دەربارەی ئەوەی کێ خاوەن قەڵەمە و دەکرێت گێڕانەوە چ دەسەڵاتێکی هەبێت، هەروەها ئەوەی کە زۆر لە کەسەکان خۆیان بە بێدەسەڵات دەبینن و هەستدەکەن لە لایەن کەسانی ترەوە بەڕێوەدەبرێن. ئایا ئەمە شتێکە کە تۆ دەتەوێت سەبارەت بە ئەمڕۆی پڕ بەسەرهات بیڵێیت؟\nماتس کێمپێ: لەگەڵ کاتدا، من زیاتر ناڕەحەت بووم بەرامبەر بەوەی چ دەسەڵاتێکم بەسەر کارەکتەر و چیرۆکەکانمدا هەیە. هەر بۆیە لەم دە ساڵەی دواییدا، مەبەستم بووە بە ئاگاییەوە ئەو ئەدەبە خەیاڵییە بتەقێنمەوە، ئەمەش بەوەی لێپەیدابوون و سەرهەڵدانی خودی دەق، لە دەق خۆیدا بنووسمەوە. پێموایە بەم شێوەیە نووسین زیاتر ڕاستەقینە و باوەڕپێکراو و ئارەزووکێشتر دەبێت. لێرەدا من تێکستەکانم زیاتر وەک پێشنیاری بەسەرهاتەکان دەبینم، نەک وەک بەرهەمهێنانی خەیاڵێکی ڕاستەقینە. هەڵبەتە ئەمە خستنەڕووی کێشەیەکە کە دەمخواست ئەمڕۆ لە کۆمەڵگاکەماندا، زیاتر گفتوگۆی لەسەر بکرایە …\nلە کورتە وتووێژێکی تەلەفزیۆنییدا\nسەبارەت بەوەی (ئەلیس مۆنڕۆ)ی چیرۆکنووس خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی بۆ ساڵی ٢٠١٣ وەرگرتووە، (کێمپێ) دەڵێت:\nهەڵبژاردنی چیرۆکنووسێک بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ، دەکرێت وەک بەرزنرخاندنی چیرۆک، پلەیەکی باڵا بداتە ئەم ژانرە و هیوادارم لە بواری ئەدەبدا، پانتایی چیرۆک فراوانتر بێت.\nلە وەڵامی ئەو پرسیارەدا کە چۆنە دوای نووسینی ڕۆمان، دەگەڕێتەوە سەر نووسینی چیرۆک، (ماتس کێمپێ) دەڵێت:\nوەک چۆن (ئەلیس مۆنڕۆ) و زۆر نووسەری بەتوانای تر، بارودۆخی ژیانیان وا نەڕەخساوە کە جێگای زۆرترین نووسینی تێدا ببێتەوە، منیش لە ژیانمدا جگە لە نووسین، ئەرکی بەخێوکردن و خێزان و پەروەردەی منداڵم لەسەرە. هەڵبەت پێمگرنگە بنووسم بەڵام بەبێ ئەوەی ژیانی نووسینم و ئەو ژیانەی ترم بەیەکدا بدەن. بۆیە زیاتر نووسین لە فۆڕماتە کوورتەکەیدا هەڵدەبژێرم و شێوازی کوورتنووسیش لە لام پەسەند و سەرنجڕاکێشە.\n(ماتس) لەبارەی ئەزموونی (ئەلیس مۆنڕۆ) و نووسینەوە بەردەوام دەبێت و دەڵێت:\n(ئەلیس مۆنڕۆ) نووسەری فۆڕماتی کوورتی نووسینە و گەورەترین خەڵاتی ئەدەبی وەرگرتووە. ئەمە ئیلهامبەخش دەبێت بۆ زۆر کەس کە بێ سڵکردنەوە بخوازن لە جیاتی نووسینی درێژی وەک ڕۆمان، برەوی زیاتر بە نووسینی کوورتی وەک چیرۆک بدەن. بە بۆچوونی تایبەتی خۆمیش ئەوەی حەزی پێدەکرێت و سەرنجی خوێنەر ڕادەکێشێت، چۆنییەتی خودی نووسینە ئیدی زۆر فەرق ناکات ئایا دەقەکه چیرۆکە، شیعرە یاخود ڕۆمان.\nخوێندنەوەیەک بۆ کتێبی «چرای شەو داگیرسا و دەرگاکە ئاوەڵایە»\nلە گێڕانەوەکانی (ماتس کێمپێ)دا، ڕۆژە ئاساییەکان، ئەو ڕۆژانەی دەوام هەیە و پشوو نین، کات و دەمی شیرین نین. لێرەدا مەبەست ئەوە نییە نووسینەکانی کێمپێ پڕ بن لە کارەسات و سامناکی، بەڵکوو دەقەکانی باسن لەو ساتگەلە لەناکاو و هەستبزوێنانەی تژین لە هەرەس و دڵەکووتەی پێوابوون و حساباتی هەڵە، هەروەها باسن لە ئاماژە ناڕوونەکانی ڕۆژگار و زەردەخەنە باو و پەنهانەکانی.\nلە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٦ەوە، منداڵیی و هەرزەکاریی و ژیانی خێزان، لە سەرەکیی ترین بابەتەکانی نووسینی (کێمپێ)ن. بە هەمان شێوەش لە کۆ چیرۆکی «چرای شەو داگیرسا و دەرگاکە ئاوەڵایە»دا گرنگی زۆر بە هەمان ئەو تێمایانە دەدات. لەم کتێبەدا گەڕانەوە بۆ سەر ژینگەی ژیانی مرۆڤەکان بەرچاوە و دەکرێت سەرجەم دوانزە چیرۆکەکە، وەک دوانزە بەشی ڕۆمانێک بخوێندرێتەوە.\nچیرۆکەکانی ئەم کتێبە زیاتر باس لە دایکان و باوکان و نیگەرانییەکانیان دەکات. نیگەرانیی دایکان و باوکان بەرامبەر منداڵەکانیان و هاوسەری منداڵەکانیان و هەروەها لە چۆنییەتی تێگەشتنی ڕۆڵی خۆشیان لە مەیدانەکەدا. نیگەرانییەک کە هەندێک جار دەگاتە ترس لە جۆرە بێزارییەکی ناسراوە بە ترسان لە ڕاستگۆیەتی و لەوەی جارێک بۆ هەمیشە ڕووبەڕووی ئەو لێڵییە ببنەوە کە لە شەودا خەو دەزڕێنێت. هەروەها نیگەرانیی بەهۆی ترسانەوە لەو ترسەی کە شتێک بەسەر منداڵەکاندا بێت. (کێمپێ) ڕیالیستێکی کارامەیە و تێڕووانینی تایبەتی بۆ ئەو ڕەنگجوداییانە هەیه کە لە واتادا جیاوازی گەورەیان هەیە. ئەو لە وەسفکردنی نیوە نائاگایی مرۆڤەکاندا، توانایەکی زۆر باشی هەیە. هەروەها لە وەسفی ئەو وردە مامەڵە ناچارییانەشدا کە ئارەزوو دەکرێن بەڵام (کێمپێ)ش وەک زۆر نووسەری تر هەندێک هۆنینەوە و وشەی ناپێویست بەکاردەهێنێت.\nدەبێت لە بیریشمان بێت (ماتس) نووسەرێکە باوەڕی بە نووسینی خۆی زۆرە، چ لە بواری زماندا و چ لە شێوازی گێڕانەوە و بە بەسەرهات کردنیشدا.\nئەم کۆمەڵە چیرۆکەی، دوو سێ چیرۆکی تێدایە شتێکیان کەمە، کە دەشێت کەموکوڕییەکە لە گرێ و هۆکارەکاندا بێت یاخود لە خەیاڵەکەیدا. بەڵێ، لەو چەند چیرۆکەدا خوێنەر هەندێک جار حەز دەکات (کێمپێ) ئەندێشەی ئازادتر و وێنەکانی زۆرتر بوونایە …\nلەگەڵ ئەوەشدا، ئەم کتێبە زۆر چیرۆک و مەبەستی گەیەنراوی سەرکەوتووی تێدایە، بۆ نموونە کوورتە چیرۆکی «سیستەمی SAB» کە دەربارەی شڵەژاوی مەنەلۆگی باوکێکە لەگەڵ کچەکەی، سەبارەت بە پێداویستییەکانی ژیان، لە ڕێی باسکردنی سیستەمی کۆمپانیای ئۆتۆمبێلسازی سابەوە. یاخود کوورتە چیرۆکی «مەشقی نووسین» کە تیایدا (کێمپێ) تۆنێکی بێوێنە و ئێجگار جوان دەدۆزێتەوە کاتێک چەندین شێوازی جیاواز تاقیدەکاتەوە بۆ لێدوان و باسکردنی کیژێکی سادە و ساکار. هەروەها لە کوورتە چیرۆکی «لاپەڕە دڕاوەکان»دا لێزانانە باس لە مانەوە لە خانوویەکی هاوینە و تەواوبوونی پەیوەندییەک دەکات، وەکتریش چیرۆکی «کەس حاڵی لە منداڵەکەی باشتر نابێت» کە بەسەرهاتی کچێکە، پوختترین و هاوسەنگ ترین دەقە لەم کتێبەدا.\nبەردەوام سەردانی ئەو ناوچەیە دەکەم کە کاتێک منداڵ بووم ماڵمانی لێبوو. دەچم لە ڕێگا و قادرمە و کێڵگە و هەورازەکانی دەڕوانم. چوونەوەم بۆ ئەوێ و جوڵانەوەم تیایدا، بۆ من فرە ئەفسووناوییە. ئەو ناوە، هەمیشە دەمباتەوە ناو یادەوەریم، وەک ئەوەی وێنەکانی جاران، لەوێ دانرابن و چاوەڕێبن بچم بیانچنمەوە\nژنە نووسەری بەتوانای سویدیی (کاتارینا فرۆستێنسۆن)، کە ساڵی ١٩٥٣ لەدایک بووە، لە پێش هەموو شتێکەوە شاعیرە بەڵام پەخشان و دراما و دەقی ئۆپێراش دەنووسێت، هەروەها وەرگێڕیش بووە. ساڵی ١٩٧٨ یەکەم کۆشیعری چاپکردووە و تا ئەمڕۆ چەندین جار و بۆ چەندین کتێب و کار، خەڵاتی ئەدەبی وەرگرتووە و لە ساڵی ١٩٩٢ەوە بە ئەندامی ئەکادیمیای سوید هەڵبژێردراوە.\nلە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا\n(کاتارینا فرۆستێنسۆن) کە بۆ سێهەمین جار بۆ وەرگرتنی خەڵاتی ئاگوست پاڵێورا، وەک کەسێکی داخراو و سەخت ناوزەند کرا بەڵام ئەمە تەواو ڕاست نییە، وا لێرەدا (پۆنتوس دالمان) چاوی بە کراوەیی ئەو شاعیرە دەکەوێت کە سەرمەستە بە وێناکردنی هەستی شار و بارودۆخەکانی خەڵکی …\nکاتارینا لە ڕیستۆرانی (گوندولێن) دانیشتووە قاوە دەخواتەوە و لە دیمەنێکی خەیاڵبەری ستۆکهۆڵم دەڕوانێت. مەیدانی (سلووسن) و (سوێدەرمالم) دەکەونە خوارووی ڕیستۆرانەکەوە. هەر وەک فەزای شیعری (زستانی سلووسن) لە کتێبی (قسە و باران)دا، دانیشتوانی شار لەوێوە بەرەو شەقامی (یوێتگاتسباکێن) سەردەکەون.\n“ڕووخسارەکانی سەدەی ناوەڕاست،\nبێ خۆشەویستی، تەقەلای سەرکەوتنیانە بەسەر هەورازدا.\nزرنگانە، بە کۆڵەپشتەکانیانەوە،\nنێچیر بەرەو گوللە ڕاپێچ دەکەن،\nلەوێ خەون، لە بیری بردنەوەدایە.”\nئەمە وێنەیەکی دڵڕەقانەی خاوەن ئاپارتمانەکانی ئەمڕۆیە! درێژەی شیعرەکە دەڵێت:\n“کەش، ناقس حەوت نمرە ژێر بەختەوەرییە،\nهیچ بەسەر توانای سەرمادا نایەت،\nتا ئەو شوێنەی هەست لەدەست دەدەین،\nکاتارینا دەربارەی ئەم شیعرەی خۆی دەڵێت:\n+ ئەمە شێوازێکی تابلۆی شارە، ئیلهامەکەیم لە نیگاری زستانی وێنەکێشی هۆڵەندی (بروێگێل)ەوە بۆ هاتووە. زستانێکی سەخت و چروک لە نێوان دێڕەکاندا هەیە، هەروەها هەندێک لایەنی کۆمەڵایەتیش بەڵام شیعرەکە باس لە خاڵی سفرێکیش دەکات کە دەشێت لەدایکبوونێکی تر و بوونێکی گەرمتری لێوە پەیدا ببێت. لەوێدا مرۆڤ ئەوەندە بە سەرمادا ڕۆچووە، گەیشتووەتە دۆخی بەستنێک کە ئیدی دەبێت وەرچەرخێ و پێچبکاتەوە.\nبڵێی “کاتارینای سەخت” ئەو شاعیرە سیاسییە بێت، کە توانیبێتی بەسەر کەشوهەوای قەیرانی ئابووری ئەمڕۆدا، سەرکەوێت؟ ئەو کە بە هۆی داهێنانە پڕ بایەخ و بێگەردەکانییەوە لە بواری زمانەوانیدا، لە ئەنسیکلۆپێدیای نیشتیمانی بە خۆگر و توندوتۆڵ ناوبراوە … هەر چۆنێک بێت ئەمە شتێکی چاوەڕواننەکراو نییە.\nهەر هەمان ئەو ساڵەی کۆمیدیای «هاوڕێی سەفەر»ی (لاسێ ئۆباری) چووە سەر تەختەی شانۆکان، ساڵی ١٩٨٠ شیعرە توڕەکانی (کاتارینا فرۆستێنۆن)یش خوێندرانەوە. شیعرەکان دەربارەی وڵاتێک بوو کە تێیدا، “سەگەکان دەکوژران یاخود لە توالێتەکاندا لاقە دەکران”، “وڵاتێک کە بە قەرزی سپییەوە ڕقی لە تاریکیی دەبووەوە” … هەر لەوێوە دەنگێک دەیگووت:\n“لێگەڕێ، با ئەوانەی کەوتوون بکەون\nلێگەڕێ، ئەوانەی تاقەتیان هەیە، خۆیان کۆیدەکەنەوە.\nبەردەوامبە، سەربکەوە، خاوەنی وڵاتی خۆت بە!”\n+ کاتێک کۆشیعری «پاکیی وڵات»م نووسی، زۆر بەو بیرکردنەوانەوە سەرقاڵ بووم کە چۆن لە سویددا هەوڵ دەدرا هەموو شتە تاریک و بێزارکەرەکان دووربخرێتەوە. جۆرێک لە بیرکردنەوەی ئەندازیارانەی قووڵ لە ناو جەستەی کۆمەڵگاوە، بە باوەڕدارییەکی زۆرەوە، لە ئارادا بوو، بە جۆرێک کە بتوانرێت هەموو شت ڕێکبخرێتەوە. نازانم ئەگەر سوید ئەمڕۆ، بەو ئەندازەیە چاکسازی تێدا کرابێت بەڵام کۆمەڵگە لە زۆر ڕووەوە گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە.\nلە شانۆنامەکانیشمدا، زۆر وێنەی سوید و ڕەخنەی کۆمەڵایەتی بەرچاو دەکەوێت بەڵام بۆ من وەک نووسەر، ناتوانم ئاوها لە چەند دێڕێکدا باس لە نووسینەکانم بکەم، دەتوانم تەنها ئاماژە بەوە بدەم کە دەقەکانم پڕن لەو جۆرە وێنانە.\nــ مەبەستت لەوەیە نازانیت بۆچی ئەو وێنانە لە نووسینەکانتدا هەن؟\n+ بۆچی هەن؟! چونکە من تیایندا دەژیم و تێبینییان دەکەم. دەڕەنجێم پێیان و دەمەوێت وێڵیان بکەم. بەڵێ بە دڵنیاییەوە ئەو وێنانە لەبەر ئەوە لە نووسینەکانمدا هەن. لەبەر ئەوەی بە زۆر شێوە کارم لێ دەکەن، بوونەتە بەشێک لە من و چوونەتە ناو من. هەندێک جار ڕستەیەک دەنووسم کە لە کاتی چوونمدا بۆ بازاڕ تووشم دەبێت. من هەرگیز وازم لەوە نەهێناوە کە بەدەم ڕێگاوە ببینم، ئەو خووە لە کۆڵەکە سەرەتاییەکانی نووسینی منە. هەندێک ڕۆژ لە هەموو لایەکەوە دەبینم، بیرۆکەم بۆ دێت، زۆر دەنگ دەبیستم، زۆر شت دەڵێن، هەموو ئەمانە دەبنە هۆکار و هەوێنی شیعر. ئەمانە دەکرێت دەربڕینی دەموچاوێک بێت لە شەمەنەفەرێکدا، وشەیەک لە لاپەڕەی هەواڵی ڕۆژنامەیەکدا یاخود شتێک کە کەسێک بەلایدا تێدەپەڕێت و لە پڕێکدا دەیڵێت.\nکاتارینا فرۆستێنسۆن بە دیوانی شیعری «قسە و باران» بۆ سێهەمین جار خەڵاتی ئاگوستی بەدەستهێناوە. سەبارەت بەمە دەڵێت:\n+ کتێبەکەم پێشوازی زۆری لێکرا و بەرز ڕاگیرا، ئەمە جێگای دڵخۆشی منە و هی ئەوەیە سوپاسگوزار بم.\nڕابێژییەکان لەسەر نوسخەی کتێبەکانی (فرۆستێنسۆن) لە کتێبخانەی زانکۆی ستۆکهۆڵم، پڕن لە ڕستەی دیاریکراو و خشتەی تێبینی خوێنەران. هەر وەک چۆن ژمارەی ئەو لێکۆڵینەوانەی لەسەر شیعرەکانی کراون، ئێجگار زۆرن. ئەمە لە کاتێکدا کە ئەو لە دەمێکیشەوە لەوەدا سەرکەوتوو بووە کە بەشێک بێت لە پەنهانی!\nکاتارینا ئەوە دەگێڕێتەوە کە بە منداڵی لە شوقەیەکدا گەورە بووە لە نهۆمی حەوت. ئەو کاتە ماڵیان لە (هێگشتێن) بووە، نزیکەی نیو میل لە باشووری خۆرئاوای ئەم جێگایەوە کە ئێستا لێی دانیشتووین. ئەوێ ناوچەیەکی پڕ سەوزاییە و جار دوای جار زیاتر لە کتێبەکانیدا دەردەکەوێت.\nشاعیرەکەمان لەم بارەیەوە دەڵێت:\n+ تا ئێستاش بەردەوام سەردانی (هێگێشتێن) دەکەم. دەچم لە ڕێگا و قادرمە و کێڵگە و هەورازەکانی دەڕوانم. چوونەوەم بۆ ئەوێ و جوڵانەوەم تیایدا، بۆ من فرە ئەفسووناوییە. ئەو ناوچەیە هەمیشە دەمباتەوە ناو یادەوەریم، وەک ئەوەی وێنەکانی جاران، لەوێ دانرابن و چاوەڕێبن بچم بیانچنمەوە.\n+ من دەربارەی دایکم و باوکم و خوشک و براکانیشم زۆر دەنووسم، ئەوان هەمیشە بە جۆرێک لە بیرۆکەوە لە شیعرەکانمدا دەردەکەون.\nــ ئەمە بۆچی؟\n+ چونکە ئەوان زۆر دەگەیەنن بۆ من.\nــ منداڵییەکی ڕووناکت هەبوو؟\n+ بەڵێ، بەهەرحاڵ تاریک نەبوو بەڵام من منداڵێکی هەستیار بووم. زۆر خۆم دەخواردەوە، ئاسان بە کەشوهەوای دەوروبەر کاریگەر دەبووم و بۆم قورس بوو بەرگری هەندێک دۆخ بکەم. پێموایە من منداڵێکی ناسک بووم، تا ئێستاش وام، لە بەرکەوتندا بێ پێست و لە بیستندا گەلێک بە هەستەوەرم. لەوانەشە هەر ئەم تایبەتمەندییانە بن کە مرۆڤ دەکەنە نووسەر. من زۆر دەڕۆشتم و خەیاڵم بە وشە و زمانەوە دەکرد. ڕەنگە هەمیشە تێڕامانەکانم بە قووڵیی نەبووبێت بەڵام لەو سەردەمانەوە لەگەڵ زمان خەریکم.\nــ لە دێڕە شیعرێکتدا، باوکت دەڵێت:\n“ئەی منداڵ، یاری بە وشە مەکە.”\n+ بەڵێ بەڵام لە ڕاستییدا باوکم قەت وەهای پێ نەگوتووم. نازانم بۆچی وام نووسی، ئەوە جۆرێک بوو لە ڕەخنەی خودی خۆم کە بەو شێوەیە دزەیکردە شیعرەکەوە. ڕاستتریش بڵێم، من زیاتر هاندراوم کە بخوێنمەوە و بنووسم.\nکاتارینا لە کتێبێکیدا شیعرێکی بۆ دایکی نووسیووە. دایکی وەک ڕاوێژکاری کۆمەڵایەتی کاری کردووە. باوکی بە گوێرەی شیعرێک لە دیوانێکی ساڵی ٢٠٠٤یدا، نەخۆشی سەر جێگا بووە. باوکی وەک ئەندازیاری کشتوکاڵ، سەرقاڵی پرسی زەوی کششتوکاڵی بووە.\n(ئاندێش فرۆستێنسۆن) کە شاعیرێکی ئاینییە و لەناو خەڵکدا ئازیزە، مامی کاتارینا فرۆستێنسۆنە. ئاندێش خاوەنی ئەو دێڕە شیعرەیە کە دەڵێت:\n“عەشقی خودا، وەک کەنار دەریا و وەک گیایە.”\n+ سروودە دینییەکانی مامم و کارەکەی وەک پیاوی ئاینی، کاریگەری زۆریان لەسەرم هەبووە. من هاوبەشییەک لەنێوان کەشوهەوای نووسینی خۆم و وێنە شیعرییەکانی ئەودا بەدی دەکەم. ڕەنگە ئەمە بگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هاوینانمان پێکەوە لە هەمان هەرێم بەسەردەبرد. بەڵام من هەرگیز سروودی ئاینی نانووسم، پێموانییە من ئەوەندە ئیمانم بەهێز بێت کە وەها نووسینێک دەیخوازێت.\nلە چاوپێکەوتنێکی کۆندا، لە ڕێکەوتی ٨/١٩٨٣ لە ڕۆژنامەی (دەنگەکان لە ڕادیۆ)دا نووسراوە: ڕووی دەدا، لە کاتی وانەی قوتابخانەدا، کاتارینا لەپڕ هاوار بکات و بڵێت؛ “قەپاڵ لە قورتمیان بگرە و بیانخۆ!” … ئەمەش دەکرا گووتەیەک بووبێت لە ناو کتێبەکانتدا.\nفرۆستێنسۆن بە پێکەنینەوە دەڵێت:\n+ بەڵێ، تەماشای ئەو نووسینانەم بکە، بزانە چەنێک دەربارەی ددان و گازگرتن دەبینیتەوە.\nئێمە چەند قوتابییەک بووین خولیای ئەدەبی و هونەرییمان هەبوو، کاتێ لە پۆلی هەشت و نۆ بووین، وەک شێتییەک ئەو ڕستانەمان بە هاوارەوە دەگووت و خۆشیمان لێ دەبینی.\nــ لە چاوپێکەوتنەکەدا، نووسراویشە کە تۆ جارێک لە داڕشتنێکی قوتابخانەدا، باست لەوە کردووە کە حەزت لە شیعرە چونکە پێتوابووە شیعر “داخراو و تاکڕەو و کۆنەپارێزە.”\n+ بەڵێ بەڵام لە بیست ساڵیدا، ئەو ڕایەم گۆڕا، دوای ئەوەی شیعری (گوننار ئێکێلوێڤ) و (سیلڤیا پلاس) و … زۆری دیم خوێندەوە.\nــ دواتر لە شیعری ناو کتێبەکانتدا، تووشی گاڵتەجاڕی بوویت بە ڕەخنەی “داخراوی شیعر”؟\n+ بەڵێ تووشی بووم! بەس … ئینجا؟ پرسیارەکەت چییە؟ تۆ دەبێت بڵێیت پرسیارەکەت چییە، چونکە ئەمە گرنگە. من دەتوانم لە بەشێکی ئەو ڕەخنەیە تێبگەم، هەندێک لێڵی و ئاماژە و پەڕاوێزی لە نووسینەکانمدا هەیە بەڵام ئەمە تەنها بەشێکی ڕاستییە. ئەوانەی پێداگیری لەوە دەکەن کە نووسەرێتی من ناڕۆشنە و دژی دەوەستن، بە دڵنیاییەوە، هەرگیز زۆر و بەتایبەت شتی منیان نەخوێندووەتەوە. ڕەنگە کتێبێکمیان هێنابێت، چاوێکیان بە چەند پەڕەیەکیدا خشاندبێت و لایان سەیر بووبێت. هەڵبەتە لە نووسینەکانمدا زۆر ڕوونی و کراوەیی و پوختیش هەیە.\nــ ئەی بۆچی ئەو ئاڵۆزی و کەنارگیرییانەشی تێدایە؟\n+ وەڵامەکەی ئاسانە، من دوای ئەو هەست و بیرانە دەکەوم کە لەپڕدا و لەخۆوە بۆم دێن، لەبەر ئەوەیە شیعرەکان ئاوا دەبن. هەمیشە ڕێگام بە خۆم داوە ئەمە بکەم و لەو باوەڕەشدام کارێکی باش دەکەم چونکە ئەمە وا دەکات نووسەرێتی ڕێچکەی جیاواز بگرێتەبەر. نووسین تێکەڵەیەکە لە ویست و بیر بۆهاتن. چالاکی و ناچالاکی. پێموایە پێویستە لە ناویدا شتی ناقۆڵاش هەبێت کە لەناو مرۆڤیشدا هەیە. ئاخر لە ناو ئێمەدا کۆمەڵێ زمان هەن، زمانی ڕێکنەخراون. من لەو کەسانە تێدەگەم کە دەڵێن شیعرەکانت قورسن بەڵام ئایا ناتوانن بڵێن تایبەتن یاخود خۆکردن؟\nلە دەرەوی ڕیستۆرانەکە خۆر لە ئاوابووندایە و ڕووناکی خەریکە ون دەبێت بەڵام کاتژمێر تازە دەبێتە چوار (کاتارینا فرۆستێنسۆن) لەسەر قەنەفە چەرمە ڕەشەکە هەڵدەسێ و بەدەم تەماشاکردنی دەریاکەوە دەڵێت:\n+ ئێستا دونیا تاریک دادێت، مەحشەریش لەسەر ئاوەکەیە! دیمەنەکە بەڕاستی جوانە …\nخوێندنەوەیەک بۆ کتێبی «سێ ڕێگا»\nلە کتێبی «سێ ڕێگا»دا کاتارینا فرۆستێنسۆن دەربارەی خەم و نیگەرانی دەدوێت. بە بۆچوونی (ئامێلیێ بیۆرک)ی نووسەر و لێکۆڵەر، ئەم کۆشیعرە لە جوانترین ئەو کتێبانەیە کە خوێندرابێتەوە و پێیوایە هیچ شاعیرێک ئەوەندە بە پەرۆشی نەینووسیووە!\nئامێلی دەنووسێت: من هەمیشە باوەڕم بە (کاتارینا فرۆستێنسۆن) هەبووە بەڵام نەمدەزانی بە هونەری «سێ ڕێگا»کەی دەمگرێنێت. با دروست لەو شوێنەوە دەستپێبکەم کە کتێبەکە دەستپێدەکات. لەوێدا نووسراوە، شاعیرەکە لەبەردەم تابلۆی شیعرە شێواوەکەدایە. تابلۆیەکی ڕاستی کە شیعری (هێگشتێن)ی فرۆستێنسۆنی لەسەر نووسراوە. ئەم تابلۆیە، پێشتر وەک بەشێک لە کاری پڕۆژەیەکی ڕۆشنبیری دروستکراوە. ئێستا کەسێک خەتی ڕەشی پانی بەسەر هەندێ وشە و پیتی کۆپلە شیعرەکەدا هێناوە، بە جۆرێک کە تەنها چەند وشەیەکی لێ دەرچووە و دەکرێت ئاوها بخوێنرێتەوە:\n“تاریک بوو، دایکەکەی شتێکی وا کە بوو”\nئەم تابلۆ ڕەشکراوەیە، دەبێتە خاڵی یەکەم و سەرنجکێشی هۆنینەوەیەکی هونەرمەندانە. وەک جێگایەک دەتوانیت بۆی بگەڕێیتەوە و سوتەمەنی خەیاڵکردنێکی لێوە بهێنیت، کە ژیانی منداڵی و دڵنیایی دایک بهەژێنێت، هاوکاتیش بتگەیەنێتەوە بە خود و نووسین لە وەختێکی زوودا.\nدیارە تێکدانی شیعرەکە، خانمە شاعیرەکە نیگەران دەکات بەڵام زویربوونەکەی لەوەی کەسێک دەستی چووەتە ئەوەی ئەو تابلۆیە بشێوێنێت، زوو دەگۆڕێت بۆ هەندێک تێگەیشتنی ئەرێنی و گرنگ دەربارەی پەیوەندی نێوان (ئێستا) و (نەخێر) و بنەماکانی زمان و گۆڕینی زمان لە کارەکانی سەردەمی زوویدا.\n(فرۆستێنسۆن) زۆر جار لە شیعرەکانیدا توڕە بووە. ئێستاش بە زمانی منداڵێتیی، ئەو کۆپلەیەی لەبیرە کە دەڵێت؛\n“دەستەواژەیەکی وشکی وەک پشکۆ،\nلەناو دەمدا ماوە،\nدەتوانێت تفی بکاتەوە و ببینت،\nلەسەر کێڵگەکە دەکوژێتەوە و دەمرێت.”\nلێرەدا ئەو دەبێتە ئەو منداڵەی لە دۆزەخێکی بەردەوامدا، هەمان وشە دووبارە دەکاتەوە، هەتاوەکوو ئاگرەکە لە سووتانیدا، کز و خامۆش دەبێت.\nفرۆستێنسۆن شێتی وشەیە، شەیدای دەنگ و بۆنیانە بەڵام ئەو لە مامەڵەکردنی وشەدا، لەوەدا سەرکەوتووترە کە کارئەکتەر بداتە وشەکان و نواندنیان پێ بکات، نەوەک قسەیان لەبارەوە بکات و شەیداییەکەی پێیان بکاتە تێگەیشتن. لە کتێبی «کەللەسەرەکان»یدا کە بە هاوبەشی لەگەڵ (ئاریس فلۆرێتۆس)دا ساڵی ٢٠١١ چاپیکردووە، توانای دیاریکردنی سنووری شیعر و پەخشان نابینرێتەوە، وەلێ ئاشکرایە لە زمانەوانیدا دەکرێت وشە بە دڵنەواییەکی لەسەرخۆوە یاخود بە هەستی ئەسیرکردنەوە بێتە ناو دێڕەکانەوە.\nلە بەرامبەر تابلۆ شیعرییە شێواوەکەدا، (کاتارینا) دەگاتە ئەوەی بڵێت: “لە ناو هەموو کۆمەڵە شیعرێکدا، کۆشیعرێکی بچووکتر تر هەیە، کە بۆ ئەو کەسەی نووسیوییەتی بەرهەستە.”\nئایا ئەمە مانای ئەوەیە کە شیعرێکی دی لەناو شیعرێکدا دەرکەوتووە کە شێواندنەکەی بژاریکردووە؟! دەگەڕێمەوە بۆ شیعری (هێگێشتێن) لە کتێبی «بیرکردنەوەکان»دا کە لە ساڵی ١٩٩٤دا دەریکردووە. شیعرە پارچەکراوەکەی سەر تابلۆکە بەراورد دەکەم بە تەواوی شیعرەکە و خەت بەژێر ئەو وشانەدا دەهێنم کە ڕەشکرابوونەوە:\n“کچەکە تاریک بوو، دایکەکەی غەمگین.\nئیشتیاقێکی وا کە هەستی پێبکەیت،\nلە بەردێکدا بوو،\nکە هەم گەرم و هەم سارد بوو.”\nلە دێڕی ناوەڕاستدا، دەستتێوەردانەکە زیاتر سەرنجکێشە، چونکە نیوەی پیتەکانی (ئیشتیاق) ڕەشکراوەتەوە و لە پیتە هێڵراوەکانی وشەی (شت) ماوەتەوە.\nبەڵێ دەستتێوەردانەکە لە ناوەندەوە دەیپێکێت، لایەنی کەم لە ڕووی خوێندنەوەی منەوە بۆ ئەم کتێبە، کە پێموایە لە سەرەتاوە باسی دایک دەکات کاتێک موشتاق دەبیت بۆی، پاشان بەتەمەندا چوون و مردن دەبێتە شت؛ ئەمەش بە واتای بوونی ڕۆحلەبەرەکان بە بێگیان، کاتێک وەک بکەر کۆتایی دێیت و لەگەڵ تەنی مردوودا دەبیتە یەک. تاسەکردنی مردن و مردوو بەجێمانی بکەرێکە لە هەوڵی بەرەنگاربوونەوەی ئەو گواستنەوەیەدا.\nهۆنینەوەکان لە کتێبی «سێ ڕێگا»دا، دەکرێت وەک سێ جۆر دەربڕینی نیگەران بخوێنرێنەوە. وەک گووتمان بەشی یەکەم، یادەوەری دایک لە سەردەمی منداڵیدا بەئاگا دەهێنێتەوە. بەڵام بەشی کۆتایی هۆنینەوەکە دەکرێت شێوەدان بێت بە دۆخێکی نائاسایی لە وێڵبوون و دڵدانەوەدا، ئەمەش لە گەشتێکدا بەناو هەستیاری خاکی چارەنووسدا … هەروەها کاریگەریی، هونەری شڵەژێنەری (تزیان مارسیاس) کە پێشتریش لەلای فروستێنسۆن ئاماژەی پێدراوە، لەم پەرتووکەشیدا بەرچاوە.\nلە ناوەڕاستی زنجیرە نووسینەکەدا، دەقێک بە ناوی «کەنارەکانی دەریا»، شیعریانەترین تێکستێتی. لەوێدا، لەو بۆشاییە بەئازارەدا کە لە نێوان شوێنی (نووسەرەکە) و (مردووەکە)دا هەیە، نووسەر زیاتر لە نزیک مردن و کۆتاییپێهاتنەوە دەوەستێت. لە لایەکەوە لە ناو ڕەشەبادا هاوار لەدەست دەدات و لە لایەکی ترەوە لە خودی کەمبوونەوەی شتەکان خۆش دەبێت.\nشوێنەکە کەنار دەریایەکە، لەوێ (ئەو) وەک مردووە نائامادەکە، کە دەشێت دایکی بێت، هەمیشە ئەو شتانە کۆدەکاتەوە کە دەریا هێناونی. بە پێی ئەم نووسینە، فرۆستێنسۆن، کتێبی «کەنارەکان»یشی کە ساڵی ١٩٨٩ چاپ بووە، لەو خاڵەوە هاتووەتە بوون.\nلەم کۆشیعرەدا، من شاعیرەکە دەبینم بە پاڵتۆکەیەوە، بە ڕاماوی بەرەو دەریاکە دەچێت؛ دەیبینم بەلادا دێت و دەکەوێت، قەپ لە لمەکە دەگرێت و دەگری و ڕوومەتی لەسەر بنچکەگیایەک دادەنێت.\nئەمە ئیشتیاقی بێئومێدی ئەوە، کە بە مەنەلۆگێکی بەڕیتم باسی لێوە دەکات. بەڵام ئەمە داهاتووی خودی منیشە کە دەیخوێنمەوە، بۆیە فرمێسک لە دڵمەوە فشار دەکات. لێرەدا سروشت دێتە ناو کۆبوونەوەکەمان و (شت)ەکانی بۆ پڕکردنەوەی کەموکوڕییەکانمان پێشکەش دەکات. ئەوەتا دەزوولە تاریکەکانی سەر لمەکە و چڵە دارە کەنارگرەکان، بۆ ساتێک باس لە ژیانی هەڵاتووی دایکمان دەکەن:\n“ئازار، بەبێ ئازار پەیدا دەبێت،\nهەر وەک ئەو لقە دارانەی حەزت دەکرد کۆیانبکەیتەوە.\nچوون چڵە سنەوبەری چەماوە،\nئەم زنجیرە شیعرە لە شێوازی خۆیدا، وەستانە لەو پڕۆسەیەدا کە تیایدا من دەبێتە سروشت. دەوێرم بڵێم، ئەمە لە جوانترین و بزوێنەرترین ئەو کۆدەقانەیە کە خوێندومنەتەوە. پێشتر هیچ کتێبێک بەم ئەندازەیە خزمەتی ئەدەبیی بە دایکی کچ نەکردووە. یادەوەری هیچ شاعیرێک لە نووسیندا، ئەمەندە پڕ پەرۆشی نەبووە، ئەگەرچی نووسەران (ئێڤا ڕیونێفێلت) و (شیێل ئێسپمارک)یش پێشتر لەم بارەیەوە کتێبی بەهێزیان هەبووە، بەڵام وەک دەبینین لەسەر خاکەکان، ناسکیی وشە، گۆرانی ژیانی نوێ دەچڕێت …\nخاڵێکی گرنگ لە دووبارە نەبوونەوەدا، گەڕانەوەیە بۆ ئەوەی کە نووسراوە،\nئەوێ دەکرێت دەستپێکی تازەگەریی بێت\nشاعیری سویدی لارش میکایل ڕاتاما ساڵی ١٩٦٤ لەدایک بووە و نیشتەجێی شاری ستۆکهۆڵمە. ساڵی ١٩٨٩ بە چاپکردنی یەکەم کتێبی، چووەتە ناو دونیای نووسین و بڵاوکردنەوەوە. هەنووکە خاوەنی کۆمەڵێک کتێبە و چەندین خەڵاتی ئەدەبی پێ بەخشراوە. لارش میکایل زانستی تەلارسازی خوێندووە، خۆشەویستی زۆری بۆ کارەکەی وایکردووە هەماهەنگی لە نێوان هونەری ئەندازە و ئەدەبدا بدۆزێتەوە و بە نووسینیش کاریان لەسەر بکات.\nدەشێت مانایەک بۆ ئەمە هەبێت کە لەجیاتی ئەوەی لە مەیدانی (ئۆشتا) بم، کەوتوومەتە (هالوندە)وە. من لەسەر ڕێم بۆ بینینی شاعیر و ئەندازیار (لارش میکایل ڕاتاما). ئەو میوانخانەیەکی دڵگیری دیاری کردووە، تا لەوێ بیبینم. میوانخانەکە لە هەمان گەڕەکی لێژیانێتی، لە ئۆشتا. ویستگەکە تێدەپەڕێنم، بە هەڵە دەکەومە سەر هێڵی خێرای شەقامی پاس و ناچار خۆم بەدەستەوە دەدەم. لە قەراخ شارەوە خۆم لە ناوچەی مانگە دەستکردەکان دەبینمەوە، ئەوێ پڕە لەو بازاڕ و گەلەریا گەورانەی نموونە و لقیان لە تەواوی شاردا هەیە.\nدەچمە ناو گەلەرییەکەوە و بیر لەوە دەکەمەوە کە (ڕاتاما) وەک بیناسازێک، لە گفتوگۆکانی پێشتریدا، چی وتووە دەربارەی نەخشەداڕێژی شار و چەمکی (sprawl). ئەو کە لە ڕێی شۆڕشی هەماهەنگی وشە و توانای نووسەرێتییەوە ئەمەی وەک بیرۆکەوێنەیەک بردووەتە ناو نووسینەوە. لە تێکستەکانیدا، خوێنەر داوەت دەکرێت بە ئەزموون و لێتێگەشتنە جیاوازەکان هاریکار بن. ئەمەش بە هەمان شێوازی نەخشەداڕێژی شارەکان، کە لە دەرەوەی خودی مەیدانی شارەکانەوە، ناوەند و خاڵی پەیوەندیداری دیکە دەکرێنەوە.\nپاش کەمێک سووڕانەوە،(لارش میکایل) بە تەلەفۆن پەیوەندیم پێوە دەکات. زۆر لەسەرخۆ پێشنیاری ئەوە دەکات بە شەمەنەفەر بچمە (لیلێهۆڵمن) و دانیشتنەکەمان لەوێ بێت. دوای نیو کاتژمێر لە نهۆمی دووەمی بازاڕە تازەدروستکراوەکەی لیلێهۆڵمن یەک دەبینین، کە بەلای ئەوەوە دیزاینەکەی زۆر سەرنجڕاکێش نییە.\nوەک سەرچاوەیەکی بواری ئەدەب، (ڕاتاما) یەکێک لە نووسەرانی نەوەی نەوەدەکانە. هەڵوێست و گرنگینەدانی ئەو بۆ ڕێککەوتنە زمانەوانییەکان و ڕۆڵەکەی وەک نووسەر، کردوێتییە نوێنەری بیرۆکەی نەریتیی ئەدەبی و ڕێگای بۆ شیعری گچکە کردووەتەوە. ئەمە دەتوانرێت لە کاری ڕکابەرەکانی زمان و فۆڕمدا ببینرێت، وەک کارەکانی ئانا هالباری، مارتین هیۆگسرۆم، کەیسا سوندین و ئیدا بیۆریل.\nمن دەپرسم، لە گەنجیدا چی خوێندووەتەوە و ئەدەبی باش لای ئەو چی دەگەیەنێت؟\n+ نموونە ئەدەبییەکان شێوەپێدراوی پاشوەختن. مرۆڤ بە هەڵە بیریانی دێتەوە، هزر بە گشتی وایە. من لە کتێبی «زەبری سیاسەت»دا نموونەکانی ئەدەبم بە لیستەیەک ڕیز کردووە. کەسایەتی وای تێدایە کە زۆر مانادار بوون بەڵام ون بوون. لە گەنجێتیمدا یەکەم نووسەر کە پێی سەرسام بووم (ستیگ داگەرمان) بوو، زۆرم حەز بە نووسینەکانی دەکرد. ئەو شەرمەزارانە خراپ دەنووسێت.\nلارش میکایل ڕاتاما لە کتێبی «شیعری سویدی»دا کۆمەڵە شیعرێکی لە مێژووی ئەدەبی سویدی هەڵبژاردووە و دووبارە لە فۆڕمی تردا نووسیونییەتییەوە. سەبارەت بەم کارە دەڵێت:\n+ کتێبی شیعری سویدی بۆ من فرە تایبەتە. من لە دۆخێکدا بووم کە دەکرا نووسینم لێ بکەوێت. خۆش دەبوو ئەگەر کەسێک بیتوانیایە درک بەو تایبەتییە بکات. من گەڕامەوە بۆ سەر کۆمەڵە شیعرێک کە خوێندبوومەوە، بۆ ئەوەی بگەڕێمەوە سەر نووسینی خۆم. نەک تەنها ئەو شیعرانەی کە حەزم پێکردبوون، بەڵکوو ئەو شیعرانەش کە ئارەزووم نەکردبوون.\nڕاتاما باس لەوە دەکات کە شیعری هاوچەرخی زۆر بە چڕی لە هەشتاکاندا خوێندووەتەوە و ئێستا لە ماوەی خوێندنەوەیەکی هاوشێوەدایە:\n+ وا هەست دەکرێت کە لە نەوەدەکاندا زۆر شت ڕووی نەدابێت. ئەو ئەدەبەی ئەمڕۆ پێشکەش دەکرێت خۆش و بوێر، پڕ وازی و گاڵتەئامێزە، پێچەوانەیەک نییە بۆ ڕاستی، هەمووی ڕاستەقینەیە. لە هەشتاکاندا دەوروبەری ئەدەب پتەو بوو بە بابەتی فەلسەفی و ڕۆشنگەریی. هەنووکە هەموو شتێک شیاوە. ئێستا شیعری زۆر باش هەیە، بۆ نموونە شیعری شاعیرانی وەک: کاتەرینا گریپێنبێرگ، ئاسێ بێرگ، بیرگیتا لیلپێش و ئێڤا کریستینا ئۆڵسۆن. هەروەها ڕۆمانی «هێڤونێن ئەسپ»ی ئانیکا کۆرپیس ئێجگار ئەفرێنەرە، لەوێدا وەک ڕۆمانی تر هیچ مەودایەک بوونی نییە. من بیرمکردۆتەوە ئەو ڕۆمانە لە وڵاتێکی وەک کۆریا پێشکەش بکەم، لەوێ هەمووان تێکستەکان دەڵێنەوە بەبێ ئەوەی تێگەیشتن و تێنەگەشتنیان لە زمانەکە دەور ببێنێت. هەمووان ڕۆمانەکە بە ڕیتمەوە ئەزبەر دەکەن.\nلارش میکایل لەگەڵ ئەوەدا کە قژی درێژ و پەلک پەلک کردووە، قاتێکی لەبەردایە کە شێوەی ئەندازیارێکی تێگەیشتووی داوەتێ. ئەو لە بواری کارەکەیدا زۆر کاری بە هەرەوەزی کردووە و لە ئەدەبیشدا ئارەزووی بەرهەمهێنانی بەکۆمەڵی هەیە. ڕاتاما دەڵێت:\n+ لە ڕاستیدا هەموو نووسین هاوبەشێتییە. مرۆڤ دەتوانێت ئەمە لە نەوەیەک نووسەردا ببینێت. باش وایە ئەم پەیوەستییانە دەربخرێن، گۆڕانگاری لەمەدا دەبێتە گۆڕان لە ئەدەبدا.\nمن دەپرسم، ئاخۆ ڕواڵەتی دەسەڵاتی ڕاتاما لە بواری ئەدەبدا چۆن دەبینرێت. ئەو دەڵێت من لە دامەزراوەی پێدانی دەرماڵەی خوێندن و لە لیژنەی نرخ پێداندا دانەنیشتووم. هەروەها وازیشم لە ئەندامێتی دەستەی نووسەران و لێپرسراوێتی چەندین بڵاوکراوەی ئەدەبی هێناوە. ڕاتاما بەردەوامدەبێت و دەڵێت:\n+ بۆ من سەختە لەو پلە ئەدەبییانەدا خۆم ببینمەوە. لەم ڕووەوە نادڵنیاییەکم لە دایکمەوە وەرگرتووە؛ مرۆڤ دەبێت کارێکی ڕاستەقینەی هەبێت، ناکرێت لەسەر ئەدەب بژی. وەکتر دەکرێت لە هەندێک ماوەی دیاریکراودا، لەگەڵ وەرگرتنی هاریکاری ماددی نووسەرێتی و لە کاتی وەرگرتنی بەهای خەڵاتدا کاری ئەدەبی ئەنجام بدرێت.\nڕاتاما باس لەوە دەکات کە نووسین بۆ ئەو، واتای هەمیشە دەستپێکردنەوەیە و ناتوانێت لەسەر ڕۆتین بەردەوام بێت، بەڵکوو دەبێت بزانێت چۆن خۆی تازە بکاتەوە. دۆزینەوەی چەرخەی بەکارخستن بۆ هەردوو بواری ئەدەب و ئەندازە بۆ ئەو سوودمەندە، دووبارەبوونەوە لای مەترسیدارە و ئاکامی وەستانی لەدوایە. خاڵێکی گرنگ لە دووبارە نەبوونەوەدا، گەڕانەوەیە بۆ ئەوەی کە نووسراوە، ئەوێ دەکرێت دەستپێکی تازەگەریی بێت.\nمن دەپرسم پەیوەندی شاعیرانی نەوەکەت بە یەکترییەوە چۆنە؟\n+ خودی خۆم خۆشترین ستایشم لە (یوهان یۆنسۆن)ی شاعیرەوە وەرگرتووە. لە ئاهەنگێک بووین، پێشتر قەت یەکمان نەبینی بوو. ئەو کەمێک مەست بوو، هاتە لام و گووتی: «داستانە پیرۆزەکان»م کوتاوە. تێگەیشتم کە ئەوە ستایش بوو بەڵام زیاتر ترسام.\nڕانانی کتێبی «شۆڕشگێڕە غەمگینەکە»\n«کۆمۆنیزم» ناوی دیوانێكی (لارش میکایل ڕاتاما)یە، کتێبەکە لە قەبارەدا هێندەی پەرتووکێکی زانیاری ڕێگاوبان گەورەیە. بەڵام باس لە چ کۆمۆنیزمێک دەکات؟ ئەو مێژووەی کە میانڕەوەکان دەخوازن چەپڕەوەکان خۆیانی لێ بەدوور بگرن؟ یاخود ئەو بنەمایانەی چەپەکان پێی لەسەر دادەگرن و هێشتاکە لە ڕاستیدا هەرگیز نەبینراون؟\nڕەنگە خاڵی یەکتربڕینی نێوان هەر یەکێکیان، یۆتۆپیایەکی خەیاڵئامێز نەبێت، بەڵکوو وەک خەون بن لە جەستەی کەسە ڕاستەقینەکاندا. کەسانی ڕاستەقینە کە لە مێژووی ڕاستەقینەدا زۆر جار خەون و ژیانیش زەوت دەکەن. ئەمە ئەگەر بە دەستی بەرهەڵستکارەکانیش نەبێت، بە دەستی خۆیان دەبێت. لەم بارەیەوە بە شیعرێک دەپرسم:\n“بۆ ئێمە، خەون ماوەتەوە؟\nیان جگە لە ڕاوەدوونان، شتێک نەماوە.”\nهەر شیعرێکی ناو ئەم کتێبە، بە ناوی شۆڕشگێڕێکی کۆمۆنیستەوەیە یان بە ناوی کەسێکەوەیە کە بۆ باوەڕی کۆمۆنیزمی تێکۆشاوە. لە کەسانی ناسراوی وەک (ڕۆسا لوکسێمبۆری)یەوە بگرە تا (ئەیمی وینەهاوس) و زۆر کەسایەتی نەناسراو و کەمتر ناسراویشیان تێدایە. کەسایەتییەکان زۆربەیان ژنن. زۆریان لە جیهانی سێهەمەوەن. شیعرەکانی سەرەتا کوورت و هاوشێوە و پارێزگارن. لە بەشی ناوەڕاستدا، شیعرەکان شێوازێکی درێژ و توندوتیژ وەردەگرن، کە هەر دەقێکیان تایبەتمەندێتی خۆی هەیە. کۆتاییەکانی کتێبەکە سۆناتای تاجەگوڵینەیەک شیعرە بە ناوی هەندێک لەو شۆڕشگێڕە سویدییانەوە کە لە ساڵەکانی ١٩٢٠ــ١٩٣٠ دا کۆچیانکردووە بۆ سۆڤێت، ئەوان کە لەوێ لە جیاتی دەستکەوتنی ژیانێکی باشتر، دووچاری نەهامەتی و تیرۆر بوونەتەوە.\nبەڵام ڕاستترە بڵێین شیعرەکان پێشکەشی ئەو کەسایەتییانە کراون، نەوەک دەربارەی ئەوان بن. شیعرەکان دەکرێت بۆ نموونە خەباتگێڕانی ئەڵمانیای ڕۆژهەڵاتیش بگرنەوە، ئەمە کە هاوکات بۆ خەباتکارانی ئۆشتاشە. بۆ وێنە، خوێنەر دەتوانێت لەو شیعرەدا کە بە ناوی (گودروون ئێنسلین)ەوەیە، وا تێبگات هێنانەوەی پیتەکانی (گ . ئــ) لە ناو دێڕەکاندا هەر مەبەست بێت لە خودی گودروون ئێنسلین خۆی بەڵام لەگەڵ وردبوونەوەی زیاتردا، دەکرێت لەوە تێبگەین کە لە ناو دیالۆگەکەدا ئەو دوو پیتە ئاماژەن بۆ ناوی (گونار ئێکێلۆف).\nتاکگەرایەتی ئێکێلۆفیی یەکێکە لەو ئاستەنگییانەی ڕاتاما دەگەڕێتەوە سەری لە نەریتی شیعرییدا. پاشان (تێنگەرس) و دەستەواژەی “تاهەتا”وەک نەخشی شیعرێک بەکاربراوە. “تاهەتا” هەوڵێکی پێشوەختە بۆ چۆنییەتی مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو چەمکەدا کە دواتر بە (بێئومێدیی چەپەکان) ناوزەند کراوە. وەختێک بێ بەڵێنی شۆڕشی فەڕەنسی، خراپی و بوونە دیکتاتۆر، بواری بۆ کاردانەوەی جیاواز کردبووەوە، وەڵامی تێنگەرس لە بەرنامەیەکی ئایدیالیزمیدا وەها بووە: “لە کاتێکدا خراپیی لە خاپوورکردنی جیهاندایە، لە چاوەڕوانیی ئەوەداین خەڵکی ڕووبەڕووی هەڵگەڕانەوەکە ببێتەوە تا ڕاستی و جوانیی لە ناو خود و شیعردا بپارێزرێت.”\nدیدگای ڕاتاماش لە بناغەدا زۆر لەو تێگەیشتنە جیاواز نییە، بەڵام ئەو ناگاتە ئەو گەشبینییە و باوەڕدارێتی بە زمان لەو ئاستە بەرزەدا نییە. ڕاتاما لە کۆپلەیەکدا دەڵێت:\n“لە خەجاڵەتیی شاشە و خوانە ڕازاوەکاندا،\nهەموو ئەو توندوتیژییەی کە هەیە لە ناو زماندا،\nناتوانیت بەرەو وشەیەکی دڵنیات ببا،\nکە تکای وەستانت لە دەرەوی شەڕەکە لێ بکا.”\n“کەس زمانماتریاڵیستی خۆشناوێت.” ئەمە ناونیشانێکی تەوسئامێزە لە کتێبەکەدا. ڕاتاما لە مۆدەدروستکارانی ئەو نەوەی شاعیرە سویدیانە بووە کە هەندێکجار سەرڕاستانە و زۆرجار چەواشەکارانە ناوبراون بە زمانماتریاڵیستەکان. ئەو خۆی باسی لە “پیتەکۆمۆنیزمەکان” وەک بەیاننامەی چوونە ناو کۆنۆنیزم کردووە و ویستوویەتی لەسەر حسابی پەیوەندییەکان ژاوەژاوەکان بخاتە ڕوو. بەڵام مرۆڤ دەبێت لەوە وریاتر بێت کە نووسەر لە وشەدا بگرێت. لە کرداردا هەمیشە باس لەسەر زاراوەکان بووە لە ناو یەکتردا، لە نێوان ژاوەژاو و پەیوەندیدا، لە نێوان بێ فۆڕمی و فۆڕمی توندوتیژیدا، لە نێوان زمانی گشتی و زمانی منی شاعیردا.\nلە کتێبی «کۆمۆنیزم»دا سازانی شیعر و دژەشیعر هەیە، هەروەها سازان لە نێوان گەیشتن بە ئاستەم و ئاساندا. کۆپلەیەکی تر لە شیعرەکان:\n“هێمنیی گیاندارێکە لە جەنگەڵدا\nیادەوەری پەڕەسێلکەیەکی کاغەزینە\nخاڵم قەدیکرد لە دەمی قاوە فڕکردندا\nپاش بەتاڵکردنەوە لە تەواوی ڕۆژەکەدا\nچوو بە هێزی باڵەکانەوە، ترومپاکە\nفڕی لە دەروازەی ژێرزەمینەکەوە، پەڕەسێلکەکە\nمردن چییە، شیعر چییە\nئاوی ڕووباری مۆنیۆی بەرینە”\nبەڵام ئایا هێنانەوەی ئەم دێڕانە لە دەرەوەی ڕیزبەندی ناهاوئاهەنگیدا ڕەوایە؟ بە گشتیی ئەوەی کە کتێبەکە دەیڵێت، نووسەرێتییە کە وەک پڕۆسە باڵادەست دەمێنێتەوە. هەر بۆیە ئەوەی لە ڕوونبوونەوەی سیاسیی دەترسێت، دەتوانێت ئارام بێت، (ئاتێنا فەروغزاد) ڕۆمانسیەتی شۆڕشی گرتووەتە ئەستۆی خۆی، ئەو دەقی سەر بەرگی پشتەوەی کتێبی “کۆمۆنیزم”ی نووسیووە. هەر کێش دەترسێت خوێندنەوەی پرینسیپی پیتەکۆمۆنیزمەکان قوربانی بێت، با ئارام بێت، ڕاتاما بەدەر لەوەی کە دەیڵێت، شاعیرێکی لیریکی چاکسازە و لەسەر ڕێگای تایبەتی خۆی، لە پەڕاوێزی شارەوە، هەم لە گاڵتەئامێزی پڕ سۆز و هەم لە پەژارەی پڕ پرسیاریش ورددەبێتەوە.\nیوهاننا ئێکستروێم – سەردەمی نوێی ٢\nچاوپێکەوتن: کارین تونبێری\nپێر نیڵسسۆن – سەردەمی نوێی ١\nچاوپێكه‌وتن: ئێلین تورنباری & لێنا ئێه‌رینگ\nڕانانی كتێب: ئه‌لیس ئێگه‌رس\nBlt.se & aftonbladet.se\nشاشتین ئێکمان – ئەدەبی سەردەمی ٥\nگفتوگۆ: هاننا گلانشۆلم و پێتەر وێنمان\nڕانانی ڕۆمان: ڤیۆلا کۆندراکی\nLitteraturmagazinet & Aftonbladet\nماتس کێمپێ – ئەدەبی سەردەمی ٧\nچاوپێکەوتن: Adlibris & ALMA & SVT\nڕانانی کتێب: ئێریک بێریکڤیست\nکاتارینا فرۆستێنسۆن – ئەدەبی سەردەمی ٦\nچاوپێکەوتن: پۆنتوس دالمان\nڕانانی کتێب: ئامێلیێ بیۆرک\nDN.SE & GP.SE\nلاش ڕاتاما – ئەدەبی سەردەم\nدیمانە: هێلێنا بووباری\nڕانانی کتێب: ماڵتە پێشوون\nتەموز 5, 2018


MON, 26 JUL 2021 23:12 Erbil, GMT +3\nMON, 19 JUL 2021 14:08 | KDP.info\nمه‌سرور بارزانی، سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، به بۆنه‌ی جه‌ژنی قوربانه‌وه په‌یامێكی پیرۆزبایی بڵاوكرده‌وه و تێیدا پیرۆزبایی ئاراسته‌ی موسڵمانانی هه‌رێمی كوردستان و عێراق و جیهان ده‌كات.\nبەبۆنەی جەژنی پیرۆزی قوربان، گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی موسڵمانانی هەرێمی کوردستان و عێراق و جیهان دەکەم ، بەتایبەتی پێشمەرگە قارەمانەکان و هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ و کەسوکار و بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان و ئەنفالکراوان. هیوادارم ڕۆژانی جەژن، لە کەشێکی ئارام و خۆشی و شادیدا بەسەر ببەن.\nلەم ماوەیەدا، بەداخەوە ڕێژەی تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە بەرزبوونەوەدایە ، بۆیە داوا لە هاونیشتمانیانی هەرێمی کوردستان دەکەم، پابەندبن بە ڕێنماییە تەندروستییەکان و خۆیان بپارێزن.\nجەژنتان پیرۆز و کوردستان هەمیشە ئارام و ئاوەدان بێت.


درەوشانەوە وەرزشوانانی کورد لە ئاستی ئێراندا\n14:50 - 27 گەلاوێژ 2718\nئاژانسی کوردپا: لە درێژەی سەرکەوتنی وەرزشوانانی کورد، لە بەشە جۆراوجۆرەکانی وەرزشی لە ئاستی ئێراندا، سێ وەرزشوانی کورد میداڵی زێڕ و حوکمی قارەمانیان بە دەست هێنا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، لاوێکی وەزرشوانی کورد، بە ناوی \_"شێرزاد عەلیڕەمایی\_" خەڵکی گوندی\_"نجێ \_"، سەر بە شاری سنە، لە ٢٤هەمین کێبڕکێی قارەمانی \_"رزم کشور\_"، حوکمی قارەمانیی ئەو کێبڕکێیە بەدەست هێنا.\nشێرزاد عەلیڕەمایی لە کێشەی ٦٥ کیلۆدا، توانی لە قۆناغی تەمەنیی گەورەساڵان، پلەی یەکەم بەدەست بهێنێت.\nلە لایەکی دیکەوە، کچە وەرزشوانێکی کورد، بە ناوی \_"نەسیبە شەهبازی\_" تێکواندۆکاری مەریوانی، توانی وەکوو یەکەمین کچ، میداڵی زێڕی چوارەمین کێبڕکێی قارەمانیی ئۆلەمپیکی \_"نەبیستەکان\_" بەدەست بهێنێت.\nهەروەها، \_"موبین خزری\_" کونگفۆکاری کوردی خەڵکی گوندی \_"پاشبڵاغی\_" شاری بۆکان، توانی لە کێشی ٤٤ کیلۆدا، بە سەر ڕکەبەرەکانیدا زاڵ بێت و پلەی یەکەم بەدەست بهنێت.\nئەو کێبڕکێیە ١٨ی گەلاوێژ، لە شاری چالووس لە باکووری ئێران بەڕێوە چوو.\nلە لایەکی دیکەوە، ئارش عەلیمورادی، لە کێبڕکێی ددلیفتی هەڵبژرادەی جیهان لە گورجستان ، میداڵی زێڕی سەرووترین کێشی پاڵەوانیی ئاسنی بەدەست هێناوە، ناوبراو میداڵە زێڕەکەی خۆی پێشکەش بە گەلی کورد کرد.\nشایانی باسە ئەم کێبڕکێیانە لە نێوان ٤٢٠ کەس بەڕێوە چووە.


ڕوانگه؛ به‌شداری ئێران له شه‌ڕی سوریا و پشتگری و یان بێده‌نگی ئێرانیه‌کان به نسبه‌تی ئه‌و به‌شداریه\nشه‌ڕی سوریا به‌رده‌وامه و ئێران وه‌ک لایه‌نگری سه‌ره‌کی به‌شار ئه‌سه‌د به شێوه‌یه‌کی گشتی بووه به لایه‌نێک له ئه‌و شه‌ڕه. وه‌ک پسپۆڕان ده‌ڵێن ئێران ساڵانه نزیک به 4 میلیارد دولار پاره، یان ڕاسته‌وخۆ به حکومه‌تی ئه‌سه‌دی ده‌دات و یان وه‌ک خه‌رجی شه‌ڕ له ئه‌و وڵاته به کار دێنێت.\nسوپای قۆدسی ئێران ڕاسته‌وخۆ ئاماده‌ی به‌ره‌کانی شه‌ڕ له سوریایه و له چه‌ند ساڵی ڕابردوودا، به ده‌یان پاسدار و فه‌رمانده‌ی ئه‌م هێزه له سوریادا کوژراون. ئێران به فه‌رمی ده‌ڵێت هێزه‌کانی ئه‌وان ته‌نیا بۆ کاری ڕاوێژکاری سه‌ربازی له سوریان و مه‌به‌ستی ئاماده بوونیشیان له ئه‌وێ به‌رگری له باره‌گا پیرۆزه‌کانی ئاینی شیعه له دمشقه. به‌ڵام چاودێران ده‌ڵێن ئاماده‌بوونی سوپای قودس و ئه‌و هێزانه‌ی دیکه‌ی که ئێران دروستی کردوون له به‌ره‌کانی شه‌ڕ له حه‌ڵه‌ب و له حۆمس نیشانی ده‌دات که مه‌به‌ستی ئێران به‌رگری له حکومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌ده.\nسه‌ره‌ڕای خه‌رجی دارایی و له‌شکری بۆچی ئێران به‌رده‌وامه له به‌شداری له شه‌ڕی سوریا؟ بۆچی ڕای گشتی ئێرانییه‌کان به‌رامبه‌ر به ئه‌م به‌شدارییه بێده‌نگه؟ ئۆپۆزسیۆن و چالاکانی سیاسی له چ ڕوانگه‌یه‌که‌وه پشتگیری ئه‌م به‌شدارییه‌ی ئێران ده‌که‌ن؟\nله "ڕوانگه"ی ئه‌م حه‌وتووه‌دا، بۆ تاووتۆکردنی پرسیاره‌کانی سه‌ره‌وه له گه‌ڵ به‌ڕێزان دوکتور خالید خه‌یاتی، مامۆستای زانستگه‌لی سیاسی له زانکۆی لین شاپینگ له سوید و دوکتور مه‌سعود ڕوسته‌می، پسپۆری سیاسی له ئاڵمان وتووێژمان کردووه.


خواردنی به‌یانیان و ته‌له‌فزیۆن چ كاریگه‌رییه‌كیان له‌سه‌ر ته‌ندروستی دڵ هه‌یه؟\n11/3/2019 10:05 AM\nشێوه ژیانێك كه جوڵه‌ی كه‌می تێدایه، بۆ ته‌ندروستی خراپه. سه‌یركردنی چه‌ند كاتژمێر ته‌له‌فزیۆن له ڕۆژدا كاریگه‌ری نه‌رێنی له‌سه‌ر نه‌خۆشییه‌كانی دڵ هه‌یه؟ ئایا خواردنی پڕ وزه له به‌یانیاندا كاریگه‌ری له‌سه‌ر ته‌ندروستی دڵمان ده‌بێت؟\nتوێژینه‌وه‌كانی پێشووتر باس له په‌یوه‌ندی نێوان جوڵه‌ی كه‌م و ژماره‌یه‌كی به‌رچاو له نه‌خۆشییه مه‌ترسیداره‌كان ده‌كه‌ن. ئه‌و نه‌خۆشییانه‌ش بریتین له قه‌ڵه‌وی، شه‌كره‌ی جۆری 2، شێرپه‌نجه‌و نه‌خۆشی دڵ و مه‌رگی پێشوه‌خته. زانایان ده‌ڵێن كه دانیشتنی زۆر توانایی جه‌سته له ڕێكخستنی زه‌ختی خوێن و گه‌ڕانی خوێن كه‌مده‌كاته‌وه. هه‌روه‌ها له‌سه‌ر مێتابۆلیزمی شه‌كری خوێن كاریگه‌ری داده‌نێت و هه‌وكردن زیاد ده‌كات. به‌ڵام چه‌ند ڕێگه هه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كاریگه‌رییه نه‌رێنییه‌كانی كه‌م جووڵه‌یی كه‌مبكرێنه‌وه.\nتوێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ ده‌ریخستووه كه كه‌مكردنه‌وه‌ی كاتی سه‌یركردنی ته‌له‌فزیۆن و خواردنی پڕ وزه له به‌یانیدا، مه‌ترسی نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و جه‌ڵته‌ی مێشك كه‌مده‌كاته‌وه. هه‌روه‌ها ڕێژه‌ی مه‌یینی خوێن له‌ناو ڕه‌گه‌كاندا كه‌مده‌كاته‌وه.\nدكتۆری سالاماندریس كه به‌ڕێوه‌به‌ری توێژینه‌وه‌كه‌یه، له‌سه‌ر خووه‌كانی شێوه ژیانی 2000 كه‌س له ته‌مه‌نی 40 بۆ 99 ساڵ توێژینه‌وه‌ی كرد. توێژینه‌وه‌كه ده‌ریخست ئه‌و كه‌سانه‌ی زیاتر له 21 كاتژمێر له هه‌فته‌دا سه‌یری ته‌له‌فزیۆن ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ری دروستبوونی كڵۆی خوێن له‌ناو ڕه‌گه‌كانیاندا دوو به‌رامبه‌ری ئه‌و كه‌سانه‌یه كه كه‌متر له 7 كاتژمێر سه‌یری ته‌له‌فزیۆن ده‌كه‌ن.\nهه‌روه‌ها ئه‌و كه‌سانه‌ی له به‌یانیاندا به به‌رده‌وامی خواردنی وزه‌به‌خش به‌كارده‌هێنن ته‌ندروستی دڵیان باشتره. خواردنی نانی به‌یانی به شێوه‌یه‌ك 20%ی كۆی كالۆری به‌كارهاتووی ڕۆژه‌كه له‌خۆی بگرێت كاریگه‌رییه‌كه‌ی زۆر به‌رچاوتره له په‌یڕه‌وكردنی به‌رنامه‌یه‌كی خۆراكی تایبه‌ت وه‌ك به‌رنامه‌ی خۆراكی مه‌دیته‌رانه‌یی یان خواردنی كه‌مچه‌وری.


چێنەر عەوڵا: چین و دبلۆماسیەتی ڤاکسین. – WTARIKURD\nساڵی پار ئەو کاتانە، دوای کۆڤید چین بوو بە یەکەم وڵات کە ژیان بەرەو ئاسایی بونەوە دەچوو تێیدا لە کاتێکدا تازە لە ئەوروپا و ئەمریکا بارودۆخ بەرەو ئاڵۆزی دەچوو.\nئەوکات لەسەر ئاستی دەولی چین تۆمەتبار کرا بەوەی وەک پێویست جیهانی لە خەتەری ئەو ڤایرۆسە ئاگادار نەکردۆتەوە.\nدواتر وا خۆی پشاندەدا کە نەک بارودۆخی خۆی ئاسایی بوەتەوە بەڵکو دەستی بە هەولەکانی کردوە بۆ رزگارکردنی جیهانیش بە ناردنی ملیۆنان ماسک و جیهازی هەناسەدانی دەستکرد بۆ وڵاتان، هەر ئەو کات رایگەیاند کە دەستی بە لێکۆلینەوە کردوە بۆ دروستکردنی ڤاکسین.\nدواتر راپۆرت لەسەر خراپی کوالیتی لە کەلوپەلە چینیەکان کەوتە میدیاکانەوە سەرەتا ئاشکرا بوو 30٪ ماسکە چینیەکان بەکەڵک نە دەهاتن، جیهازی هەناسەدان و پشکنین بە هامان شێوە رێژەی سەرو 50٪ی بێ کەڵک بوون بەمەش رووی زیاتر رەش بوو!\nئینجا بەجدی کاری لەسەر سپی کردنەوەی رووی خۆی لەسەر ئاستی جیهان کرد بەوەی ببێتە یەکەم وڵات ڤاکسین بەرهەم بهێنن و جیهان رزگار بکەن.\nسەرەتا ٤ کۆمپانیای نزیک لە حکومەت دەستیان بە لێکۆلینەوە لەو مەجالە کرد دوو لەو کۆمپانیانە دوو ڤاکسینیان گەشە پێکرد (ad5ـ CanSino) هەنگاوی یەکەمی لێکۆلینەوەکان دەریانخست کە ڤاکسینەکە سەلامەتە هەنگاوی دووەم ئەوەی سیستەمی بەرگری جواب دەداتەوە یان نا هەنگاوی سێیەم ئەوەیە لە واقعیدا لەسەر خەلک تاقیبکرێتەوە. ئەو کۆمپانیایانە تا گەشتنە هەنگاوی سێیەم لە هاوینی پارساڵدا رێژەی توش بوون بە ڤایرۆس لە ناوخۆی چین گەشتبوە کەمترین ئاست بۆیە مەجبور بوون کە تاقیکردنەوەکان لەسەر خەلکی ببەنە دەرەوەی چین و دەستیان بە تاقیکردنەوەی ئەو ڤاکسینە کرد لە هەریەک لە (روسیا و پاکستان و سعودیە و مەکسیک و چیلی و ئەرجەنتین) بەو شەرتەی کە سەرکەوتنی بەدەستهێنا سەرەتا بدرێتە ئەو وڵاتانە.\nلە دیسەمبەری پارساڵدا یەکێک لەو کۆمپانیا حکومیانە بەناوی سینۆفارم بوو بە یەکەم کۆمپانیا ڤاکسینەکەی ئیجازەی وەرگرت و دەست بە بەکارهێنانی کرا، لەگەل ئەوەی چین ملیار و نیوێک خەلکی هەیە کە دەبوایە بیانکوتێ بەو ڤاکسینە بەلام یەکەم کوتان بەو ڤاکسینە لە دەرەوەی چین دەستی پێکرد. سەرەتا لەو ولاتانەی لە سەرەوە باسکران\nدواتر دەستی بە ناردنی ڤاکسینەکەی خۆی کرد بۆ وڵاتانی تر بە بەلاش 500 هەزار ڤاکسینیان بۆ چەندین وڵات بەڕێکرد. لە ناویاندا عێراق یەکێک بوو لەوان. هەرچەندە ئەوەندە رێژەیەک نیە کۆتایی بەو ڤایرۆسە بێنێ بەڵام وا لەو وڵاتانە دەکا کە مەجبوری بەکارهێنانی ئەو ڤاکسینە بن واتە ئەوەندە چاوەرێ نەکەن تا ڤاکسینی ئەمریکی پێیان دەفرۆشێ یان نا؟ ئەمەش دەستی چینیەکانی کردەوە کە بۆ وەجبەکانی تر داواکاری خۆیان هەبێ لەو وڵاتانە بۆ نمونە:-\n– کاتێک جەزایر داوای ڤاکسینی لە چین کردبوو چین باسی دەنگدانی 50 ساڵ پێش ئێستای لەگەل کردبون لە UN کە جەزایر نوێنەری حکومەتی تایوانی وەکو نوێنەری رەسمی چین ناسیوە و داوای کردوە ئەو رەئیەیان بگۆرن ئەگەر ئەوە بکات 200 هەزار ڤاکسینی بە خۆرایی بۆ دەنيرن.\n– لە هەموو ئەمریکای لاتینی تەنها پەرەگوای ڤاکسینی چینی بۆ نەنێردراوە چونکە دانیان بە سەربەخۆی تایواندا نابوو.\n– بەرازیل دوای ئەوەی ساڵی پار لەسەر قسەی دۆنالد ترەمپ شەریکەی هواوەی چینیان مەمنوع کرد، ئەو سال هواوەی پەیوەندی بە حکومەتی بەرازیلەوە کردوە کە ئەگەر رێگەپێدانیان بۆ نوێ بکەنەوە ئەوا ڤاکسینیان بۆ دەبین دەکەن!\nلێرەدا دەکرێ بڵێین چین ئەو وڵاتانەی بەدڵی ئەو نین سزایان دەدا و ڤاکسینیان ناداتێ ئەوانەشی کە بەدڵی ئەو هەلسوکەوت دەکەن بەلاش بۆیان دەنێرێ.\nهەموو ئەو دیبلۆماسیەتی ڤاکسینە کە چین پشتی پێ بەستوە بوەتە هۆی ئەوەی کە رێژەیەکی وا بۆ خۆی نەمێنیتەوە کە بەکاری بێنی. تەنها 5 دۆز بۆ هەر سەد کەسێک تا ئێستا لە ناوخۆ بەکار هاتوە. کە ئەم رێژەیە 45 لە ئەمریکا و 42 لە بەریتانیایە. واتە چین تا ئێستا تەنها توانیویەتی رێژەی سەدا 3٪ ی دانشتوانی خۆی بکوتێ ئەگەر ئەوە ئاوا بەردەوام بێ تا کۆتایی 2023 پێدەچی تا هەموو خەلکی خۆی دەکوتێ. لە وڵاتانی رۆژئاوا لە کۆتایی 2021 کوتانی دانیشتوانیان تەواو دەبێ.\nپرسیار لێرەدا ئەوەیە ئایە چیە مەسەلە کە چین سەرەتا ڤاکسینەکەی خۆی بۆ دەرەوە دەنێری و خەلکی خۆی ئیهمال کردوە لەکاتێکدا ئەگەری شەپۆلی سێیەمی کۆرۆنا هەیە؟


سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی نیشـتیمانی سوریا عه‌بدولباست سه‌یدا ده‌ڵێت ئۆپـۆزسیۆن له نێو خۆیدا ده‌سـتیکردووه به وتووێژکردن بۆ پـێـکهێنانی حکومه‌تێـکی کاتی تاوه‌کو به‌رپرسیارێتی کاروباری وڵاته‌که بگرێته ئه‌سـتۆ له قۆناغی پاش به‌شـار ئه‌سه‌د.\nسه‌یدا له میانه‌ی گفتوگۆیه‌کدا له‌گه‌ڵ ڕادیۆی سه‌وا ئه‌مه‌ی ڕاگه‌یاند و گوتی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه له نێوان ئه‌نجومه‌نی نیشـتیمانی و هێزه‌کانی نێو وڵات تاووتوێ ده‌کرێت، چونکه بابه‌تێـکی وه‌ها پـێویستی به یه‌ک هه‌ڵوێسـتی هه‌یه.\nگوتیشی ئه‌نجومه‌نه‌که‌یان ناڕه‌زایی نیـیه له‌وه‌ی وتووێژه‌کان بۆ ئه‌و مه‌به‌سـته به سه‌رپه‌رشـتی کۆمکاری عه‌ره‌ب به‌ڕێوه‌بچن.\nله لایه‌کی دیکه‌وه جۆرج سه‌برا وته‌بێژی ئه‌نجومه‌نی نیشـتیمانی سوریا گوتویه‌تی ئه‌نجومه‌نه‌که‌یان ناڕه‌زایی ده‌رنابڕێت ئه‌گه‌ر بێت و که‌سێـکی نێو ڕژێمی ئه‌سه‌د بۆ ڕابه‌رایه‌تیکردنی حکومه‌تی کاتی ده‌سـتنیشـان بکرێت به هاوشێوه‌ی ئه‌وه‌ی یه‌مه‌ن. گوتیشی ئه‌وه‌ی له ئێسـتادا گرنکه ئه‌و خوێن ڕشتنه‌ی 17 مانگه له نێو وڵاته‌که به‌رده‌وامه ڕابوه‌سـتێت.