سۆرانی هەر لەگەشەسەندندایە لەسۆربۆن - ئاوێنه\nسۆرانی هەر لەگەشەسەندندایە لەسۆربۆن\n■ هەڵكەوت حەكیم\nلە ڕۆژی 26ی ئابی ئەمساڵ وتارێك لە سایدی ئاوێنە بڵاوكراوەتەوە لەسەر لێدان و ڕووخاندنی سۆرانی لە زانكۆی ئینالكۆ لە پاریس http://www.awene.com/2018/08/26/99427/. هەروا لە سایدی دەنگەكان لە 23ی هەمان مانگ ئەو وتارە بڵاوكراوەتەوە https://dengekan.info/archives/8062 . بە پێی نووسەر خەتاباری ئەو كردەوەیە سەرۆكی بەشی كوردی و مامۆستای زمان و ئەدەبی سۆرانیە كە منم. خاوەن وتار ناوی ”مامەد شامەزدی“یە و دكتۆرە لە بواری میدیا و ڕٍاگەیاندن لە زانكۆی ئێكس ئەن پرۆڤانسی فەرەنسا. یەكسەر پەیوەندیم بە بەشی دكتۆرای ئەو زانكۆیەوە كرد. وەڵامیان ڕەسمیان ئەوەیە : كەس لای ئەوان بەو ناوە و لەو بوارە دكتۆرای نەكردووە…\nكەوابوو نهێنیی ئەو ناوە چیە؟ نووسەری شاراوەی ئەو وتارە كێیە؟\nلەو وتارەدا حەوت جار ناوی شوان جەعفەر هاتووە. هەرچەندە بە ڕواڵەت دوو گلەیی لێ كراوە، بەڵام هەمووی كڕووزانەوە و گریانە بۆ ئەو ”مەردە دەنگ كپكراوە“ كە موحازیرە، واتە ”وانەبێژی كاتی“یە لە ئینالكۆ، لە بەشی كوردی كە من بەرێِوەبەری بووم هەتا خانەنشینیم پێش چەند مانگێك.\n”مامەد یان مەمەد“ كورتكراوەی ”محەمەد“ە بە ئازەری و بە توركی. ناوی شوان ئێستاش هەر محەمەدە. جەعفەری باوكی ئازەرییە و لە مناڵی هەر بە ”مەمەد“ بانگی كردووە. ”شامەزدی“ ناوی خێزانی باوكییەتی. لەسەر ڕووپەلی چرا جەعفەری خوشكی ئەو ناوە ئازەریە نووسراوە و نەشاردراوەتەوە… كە تەماشای ڕووپەلی مامەد شامەزدی دەكەی، وێنەی مەیموونێك دەبینی لە جیاتی وێنەی خۆی. بەڵام لەژێر ئەو وێنەیە سێیەم لینك هی بەشی ڕۆژنامەنووسیە لە زانكۆی ئێكس. كە دەیكەیتەوە وێنەیەكی كاك شوانت بۆ دەردەكەوێ لەگەڵ دوو وشەی سپاس بۆ مامۆستایانی دەورەیەكی ڕۆژنامەنووسی.\nجگە لەو خاڵانە، شپرزەیی و هەست و مێشك و وشە و هەڵەی ڕێنووسی ئەو وتارە هی شوان جەعفەرن كە سی و دوو ساڵە دەیناسم و هەژدە ساڵە لە بەشێكە من بەڕێوەبەریم. بەكارهێنانی هەندێ شێوەی دەربڕینی كوردستانی ئێران تەنیا بۆ خۆشاردنەوەیە و هێچی تر. نووسەری ئەو وتارە شوان جەعفەرە.\nبۆچی شوان جەعفەر، پاش سی و دوو ساڵ، وا كوتوپڕ بە ”خوێنم تینووە“ وەك خۆی نووسیویە؟ ئەی چۆن پاش ئەو هەموو ساڵانە تەنیا ئێستا بۆی دەركەوت كە هەڵكەوت حەكیم ”گەندەڵە، پارە پەرستە، هێرۆ خان و یەكێتی لە ساڵی 2009 پارەیان بۆ ڕشتووە، حەز لە خەڵكی سلێمانی و سنە ناكا، زمانی كوردی نازانێ، فەرهەنگەكانی پڕن لە هەڵە، لە سەرەوە لەگەڵ یەكێتیە و لە ژێرەوە لەگەڵ پارتی، پیاوی توركیایە، هاوڕێی عەدنان موفتی و جەبار فەرمان و عادل مراد و فوئاد حسێنە، نایەوێ سەرپەرشتی دكتۆرای كوردەكان بكا، هاوڕێی عەرەبە، هتد…“؟ ئەبێ چی ڕوویدابێ لەم مانگانەی دوایی بۆ ئەوەی شوان جەعفەر ئەو هەموو نهێنیە كۆنانە تازەبەتازە بدۆزێتەوە؟\nوەڵامی ئەو پرسیارە لە وتارەكە خۆیدایە. شوان جەعفەر لەسەر شوان جەعفەر دەڵێ : ”لێرەدا بیرمان بۆ (شوان جافر)یش دەچێت، چونكە لە ساڵی 2000ەوە لە ئینالكۆ وانەی كوردیی سۆرانی دەڵێتەوە و هەمیشە ماستاوی بۆ حەكیم دەكرد، بەڵام ئێستا بە خوێنی تینووە، چونكە هەڵكەوت هێچ یارمەتی نەدا و نەیهێشت جێگەكەی بگرێتەوە. هەموو كوردەكانی پاریس بە شەرعیان دەزانی كە شوان جافر ئەو پۆستە وەربگرێت، بەڵام حەكیم كەسێكی دانا كە مووچەخۆری پارتیە (عامر ئەحمەد) كە ئەم كاندیدەش لە ژیانیدا زمانی كوردی نەخوێندووە، وە سەرباری هەموو بادینانیە…“\nبەش بەحاڵی خۆم نازانم ئایا هەموو كوردەكانی پاریس بە شەرعی دەزانن كە شوان جەعفەر شوێنی من بگرێتەوە یان نە. بەڵام ئەوەی ئاگادارم ئەو لێژنە فەرەنسیەی دانرابوو بۆ هەڵبژاردنی پرۆفیسۆری یاریدەری زمانی سۆرانی و شارستانێتیی كورد، بە پێی یاسای فەرەنسی، كە من ئەندامی نەبووم، شوان جەعفەری بە شایستەی ئەو پۆستە نەزانی نە بە پلەی یەكەم، نە دووەم و نە سێیەم. ”سەرباری هەمووی“ یەكەم و سێیەم كوردی كرمانج بوون و دووەمیش هۆڵەندی. بەڵێ، ئەو دۆڕانە بووەتە هۆی ئەوەی شوان جەعفەر بە خوێنی من تینوو بێ. ناتوانێ ڕووبەڕووی ئەو واقیعە ناهەموار و دڕندەیە بێتەوە كە هەژدە ساڵی هەبوو خۆی ئامادە بكا لە ڕووی زانستییەوە بۆ پۆستێكی سۆرانی، كە زمانی دایكییە، كەچی دوو كرمانج و هۆڵەندیەك لە دەرەوەی زانكۆ، هەروا كوردێكی ئێرانیش لێیان بردەوە…\nكاركردن لە زانكۆی فەرەنسا\nلە فەرەنسا كە پرۆفیسۆرێك كاتی خانەنشینیی هات، داوای لێ دەكەن پاش خۆی پۆستەكەی دەبێ چۆن بێ. ئەویش پێشنیاری خۆی دەكا و تێبینی و ڕا و ڕەزامەندی هاوكارانی وەردەگرێ و ئەنجام دەنێرێ بۆ لێژنەی زانستی. لێژنەی زانستی ڕای خۆی دەردەبڕێ و هەندێ جاریش دەستكاری دەقەكە دەكا بە پێی سیاسەتی گشتیی زانكۆ. پاشان بەڕێوەبەرایەتی زانكۆ دەنگی بۆ دەدا و دەینێرێ بۆ وەزارەتی خوێندنی باڵا بۆ بڵاوكردنەوەی لە ڕۆژنامەی ڕەسمیدا. ئیتر زانكۆ لێژنەیەك لە شەش تا دە ئەندام پێك دێنێ، نیوەی پیاو و نیوەی ژن، نیوەی مامۆستای زانكۆكە خۆی و نیوەكەی تر لە زانكۆكانی تری فەرەنسا. مەبەستی ئەم جۆرە پێكهێنانەش ئەوەیە كە بە پپَی توانا یەكێ لە كاندیدەكان هەڵبژێرن. ئەو پرۆفیسۆرەی كە خانەنشین دەبێ بۆی نیە لەو لێژنەیە بێ.\nكە پۆست لە ڕۆژنامە بڵاودەبێتەوە هەموو كەسێ لە هەر شوێنێك بێ دەتوانێ لە ماوەی مانگێكدا دۆسیەكەی خۆی بنێرێ بۆ ئەو زانكۆیە. كە پۆستێكی ئەدەبی فارسی دەرچوو و من سەرۆكی لێژنە بووم، یەكێ لە كاندیدەكان لە تارانەوە هاتبوو، پۆستەكەی وەنەگرت و گەڕایەوە. مەرجەكانیش ئەمانەن: دكتۆرا، زانینی زمانی فەرەنسی، لێكۆڵینەوە و بڵاوكراوە لەسەر بواری پۆستەكە یان بوارێكی نزیك. كاندید دەبێ سێڤێكەی خۆی و چاپكراوەكانی بنێرێ بۆ زانكۆ و لەگەڵ نامەیەكەدا كە تیایدا چالاكی و توانای خۆی و پڕۆژەكەی بۆ ئەو پۆستە ڕوون بكاتەوە. پاشان ئیدارە هەموو دۆسیەكان دەنێرێ بۆ سەرۆكی لێژنەی هەڵبژاردنی مامۆستای نوێ. ئەویش بۆ هەر كاندیدێك دوو ئەندامی لێژنە هەڵدەبژێرێ. ئەوانیش بەوردی دۆسیە و نووسینەكان دەخوێننەوە و ڕاپۆرتێك دەنووسن. لە كۆبوونەوەی یەكەمدا ڕاپۆرتەكان دەخوێنرێنەوە و پاش وتووێژ ئەندامان دەنگ دەدەن كێ بانگ بكرێ، كێ بانگ نەكرێ و دۆسیەكەی داخرێ…\nلە كۆبوونەوەی دووەمدا كاندیدەكان یەك لە دوای یەك بانگ دەكرێن و سەرۆكی لێژنە داوا لە هەریەكە دەكا كە لە ماوەی پانزە دەققەدا باسی خوێندن و چالاكیە زانستییەكانی خۆی بكا و پڕۆژەكەی بۆ ئەو پۆستە ڕوون بكاتەوە. دوای ئەوەش چەند پرسیارێكی لێ دەكرێ. لە كۆتاییدا دەبێ بە گفتوگۆ لە نێوان ئەندامانی لێژنە و دەنگ دەدەن بۆ كاندیدی یەكەم كە پۆستەكە وەردەگرێ و هەروا دەنگ دەدەن بۆ دووەم و سێیەم.\nسۆرانی هەر لە پەرەسەندندایە لە سۆربۆن\nئینالكۆ یەكێكە لە كۆنترین زانكۆكانی فەرەنسا و لە ساڵی 1795 دامەزراوە. 94 زمانی ڕۆژهەڵاتی تیا دەوترێتەوە. فارسیزان و كوردناس و سەفیری فەرەنسا ڕۆجێ لێسكۆ (19141975-) لە ساڵی 1945 چەند سەعاتێكی بۆ وتنەوەی كرمانجی وەرگرت. لە ساڵی 1947، وەزارەتی دەرەوە ناردی بۆ یەمەن. ئیتر كامەران بەدرخان (1978-1895) لەو شوێنە جێگیر بوو، حەفتەی چەند سەعاتێك زمان و ئەدەبی كرمانجی دەوتەوە. چەند ساڵێك پێش خانەنشینی (1970) بوو بە یاریدەر. پاش ئەو جۆیس بلۆ ئەو شوێنەی گرت و لە ساڵی 1990 بوو بە پرۆفیسۆر و لە ساڵی 2000 خانەنشین بوو. پاش ئەو بۆ كرمانجی مایكل چایەت و كریستین ئەلیسۆن هاتن. لە ساڵی 2009وە ئیبراهیم ئەیدۆگان بەشی كرمانجی دەبا بەڕێوە. بۆ وتنەوەی دەرسی نووسین و خوێندن چەند كەسێك ئەو كارەیان كردووە.\nلە 1964ەوە تا 1967 زۆزەك ڕەواندووزی بۆ یەكەم جار دەستی كرد بە سۆرانی وتنەوە. پاش ئەو عەباس شەریف هەمان ئیشی كرد هەتا ساڵی 1973. پاشان ئەكرەم نەجم شوێنی گرتەوە هەتا ساڵی 1976. لە دوای ئەویش عەبدولرەحمان قاسملۆ بوو بە یاریدەر بۆ ماوەی دوو ساڵ. كە گەڕایەوە بۆ كوردستان پاش شۆڕشی ئێران ڕەسووڵ قادری شوێنی گرتەوە بۆ سێ مانگ و هەر لە ساڵی 1979وە من بووم بە یاریدەر. لە ساڵی 1983 دكتۆرام تەواو كرد و دەستم كرد بە بڵاوكردنەوەی نووسینەكانم. لە ساڵی 1984ەوە جۆیس بلۆ، لێپرسیاری بەشەكە، ویستی دەرسی سۆرانی كەم بكاتەوە. من قبووڵم نەكرد و بەرامبەری وەستام. لە ساڵی 1986ەوە ئەنستیتووی كوردی پاریسیش دایە پاڵ جۆیس بلۆ و بڕیاری دەركردنی من لە زانكۆ دەرچوو بۆ ساڵی 1988. بەڵام بە هەوڵێكی بەردەوام، بە شێوەی قانوونی و پشتگیریی دوو زانای بەرزی فەرەنسا، بڕیاری دەركردنم هەڵوەشایەوە، (لە داهاتوویەكی نزیكدا ئەم مەسەلەیە زیاتر ڕوون دەكەمەوە). لە ساڵی 1991 و 1992 بۆ دوو جار زانكۆ و وەزارەتی لێكۆڵینەوەی زانستی فەرەنسا دوو پۆستیان دا بە سۆرانی. جۆیس بلۆ بە یارمەتی هاوڕێكانی توانییان ڕێگەی لێ بگرن. بەڵام لە ساڵی 1993 سەرنەكەوت و پۆستی پرۆفیسۆری یاریدەرم وەدەست هێنا. یاش خانەشینی جۆیس بلۆ لە ساڵی 2000 من بووم بە سەرۆكی بەشی كوردی و ساڵی 2010 پلەی پرۆفیسۆرم وەرگرت.\nلە ساڵی 2000 یەكەم بڕیارم ئەوە بوو دەرسەكانی سۆرانی زیاد بكەمەوە و بیانگەیێنمە ئاستی كرمانحی. لەو ڕۆژەوە ڕێگام نەداوە ئەو یەكسانیە بگۆڕدرێ. داوام لە بەختیار ڕەئووف كرد كە وانەی قسەكردن و نووسینی سۆرانی بڵێتەوە. ئەوم هەڵبژارد چونكە لە قسەكردندا كوردیەكەی ڕەوان بوو. یاش ساڵێ، لەبەر چەند هۆیەك كە پەیوەندیان بە خۆیەوە هەبوو نەك بە من، شوان جەعفەرم خستە شوێنەكەی. ئەو كات زۆر كەسم نەدەناسی لە پاریس بتوانێ ئەو كارە بكا. دواییش چەند سەعاتێكم وەدەست هێنا و سپاردم بە خاتو نسار حسێن كە باشترین مامۆستا بووە هەتا ئێستا. لە ساڵی 2007 ئیشێكی تری دۆزیەوە كە زۆربەی كاتی دەبرد و خۆی دەستی لە كاری زانكۆ هەڵگرت و منیش وانەكانی ئەویشم سپارد بە شوان جەعفەر كە هەتا نووسینی ئەم دێڕانە ماوەتەوە.\nكە ئیمساڵ من نزیك بوومەوە لە خانەنشینی داوام كرد پۆستێكی ”زمان و ئەدەبی كوردی سۆرانی“ بدرێ بە كوردی. لێژنەی زانستیی زانكۆ گۆڕی بە ”زمانی سۆرانی و شارستانێتیی كورد“ و بەو شێوەیە بڵاوكرایەوە. لێژنەی پۆستی كوردی بریتی بوو لە دە پرۆفیسۆر و پرۆفیسۆری یاریدەری زانكۆكانی فەرەنسا كە پسپۆڕ بوون لەم بابەتانە : زمانی فارسی، زمانی عیبری، زمان و ئەدەبی كرمانجی، فارسی، پەشتۆ، ڕووسی، ئەدەبی فارسی كۆن، مێژووی كورد، عوسمانی و توركیای هاوچەرخ.\nپێنج كەس كاندید بوون: (میشێل لێزەمبوورگ) كە پسپۆڕی فەلسەفەی زمانە و كوردناسە و هۆڵەندیە، هاشم ڕەحمانی كە پسپۆڕی كۆمەڵناسە و كوردی ئێرانە، (ئەمر ئەحمەد) كە پسپۆڕی زمان و ئەدەبی كوردی و فارسییە و كوردی كرمانجە، شوان جەعفەر كە پسپۆڕی شانۆی كوردییە و كوردی عێراقە، هەروا (ئیرگن ئۆپگن) كە زمانناس و پسپۆڕی سۆرانیە و كوردی توركیایە.\nسەرۆكی لێژنە بۆ هەر كاندیدێك دوو ئەندامی هەڵبژارد كە ڕاپۆرتی خۆیان بكەن لەسەر دۆسیە و نووسینەكانی. لە كۆبوونەوەی یەكەمدا، پاش خوێندنەوەی ڕاپۆرتەكان و گفتوگۆ كردن، بڕیار درا هەر پێنج كاندید بانگ بكرێن بۆ لێدوان. لە كۆبوونەوەی دووەمدا، هەموو كاندیدەكان، یەك لە دوای یەك، چوونەتە بەردەم لێژنە و هەریەكە چارەكە سەعاتێك قسەی كردووە و پرسیاری لێ كراوە و ئەویش وەڵامی داوەتەوە. پاشان بووە بە وتووێژ لە نێوان ئەندامانی لێژنە و دەنگدان. ئەنجام بەم جۆرە بووە: یەكەم ئەمر ئەحمەد، دووەم میشێل لێزەمبوورگ و سێیەم ئیرگن ئۆپگن. بەم شێوەیە ئەمر ئەحمەد جێی منی گرتەوە و بوو بە مامۆستای سۆرانی بە پلەی پرۆفیسۆری یاریدەر. بە پێچەوانەی ئەوەی شوان جەعفەر نووسیویەتی، ئەمر ئەحمەد كوردی خوێندووە و بەكالۆریۆسی ئەدەب و زمانی كوردی هەیە لە زانكۆی دهۆك. سێڤێكەی شوان ناتوانێ ناتوانێ دوو دەققە بەرامبەر ئەوەی ئەمر ئەحمەد خۆی ڕاگرێ. لەمەودوا شوان جەعفەر دەبێ لەژێر دەستی ئەو كار بكا.\nهەڵاتن لە واقیع برینی دۆڕان ساڕێژ ناكا\nمن كاك شوان جەعفەر لە ساڵی 1986ەوە دەناسم. ئەو كاتە داوای بورسی لە ئەنستیتووی كوردی پاریس كردبوو و بە پێی مەرجی وەرگرتن كە من دامنابوون ئەو لە پێشەوە یوو. بەڵام كەنداڵ نزان، سەرۆكی ئەنستیتووی كورد، یەكسەر بورسەكەی لێ بڕی، كە بۆ ماوەی پێنج شەش ساڵ بوو، بە بیانووی ئەوەی خزمەتی ئەنستیتوو ناكا. من كە تاكە كەس بووم لە ئەنستیتوو دژی ئەو بڕیارە وەستام و وتارێكم لەسەر نووسی و لە ئەنستیتوو كشامەوە. كەنداڵ ناچار بوو نیوچە بورسێكی چەند مانگی بۆ پینە و پەڕۆ بكا. پاشان شوان ئاگاداری كردمەوە كە بورسەكەی ئەو دراوە بە خوارزایەكی كەنداڵ لە سویدەوە هاتبوو بۆ بزەنسۆن لە فەرەنسا.\nلە مانگی دووی ئەمساڵ، پێش داواكردنی پۆستی سۆرانی، بۆ شوانم ڕوون كردەوە كە من لە لێژنە نیم، هەقی ئەوەم نیە خۆم بخەمە ناو كاری ئەندامانی لێژنەوە و ناتوانم پشتی كەس بگرم و ئەوانەی دەنگ دەدەن شارەزان و بە ئاسانی كاندیدی بەهێز و دۆسیە بەتوانا لە كاندیدی لاواز و دۆسیەی لاواز جیا دەكەنەوە. هەروا ئاگادارم كرد كە كەسانی تریش دەیانەوێ شوێنی من بگرنەوە و دۆسیە زانستییەكانیان بەهێزن. دەبێ ئەوە بڵێم ئەگەر منیش لەو لێژنەیە بوومایە وەكوو ئەندامەكانی تر دەنگم بۆ لاوازترین دۆسیە نەدەدا. چونكە، وەك ئەندامێك پێی وتم، دۆسیەكەی شوان جەعفەر ئەوەندە لاواز بووە كە مەترسی ئەوەی هەبووە تەنانەت بانگیش نەكرێ بۆ گفتوگۆ. بەڵام بۆ ئەوەی تووشی سەرشۆرییەكی گەورە نەبێت (humiliation) بانگ كراوە.\nئەو فرسەتەی بۆ شوان جەعفەر ڕەخسابوو بۆ كاندیدی تر نەڕەخسابوو. هەژدە ساڵ بوو لە هەمان زانكۆ بوو، دەیتوانی لەو ماوەیەدا خۆی بە باشی ئامادە بكا لە ڕووی زانستی و نووسینەوە. سۆرانی زمانی دایكیە و پێنج ئەندامی لێژنەكەی دەناسی و قسەی لەگەڵیان كردبوو. بەڵام هیچی بە هیچ نەكرد.\nڕاستە وەك خۆی نووسیویەتی، دۆڕانی ئەوتۆ ئیمڕۆ و سبەی لەبیر ناچێ. برینەكەشی ئەوەندە گەورەیە نە خەتاباركردنی ئەم و ئەو نە جنێودان ساڕێژی دەكەن. تەنیا یەك شت یارمەتی دەدا ئەویش ئەوەیە قبووڵی ئەوە بكا كە خەتاباری ئەو دۆڕانە تەنیا خۆبەتی، هەر وەك چەند ساڵێك لەمەوپێش لە زانكۆ بزەنسۆن بۆ پۆستێكی شانۆی ڕۆژەڵات دۆڕاندی بەرامبەر بە یەكێكی دەرەوەی زانكۆ و ناچار بوو زانكۆ بەجێ بێڵێ. لاشم وایە خوێنەرانی كورد كە لە دوورەوە ئەم مەسەلەیە دەبینن، هەر بە خوێندنەوەی كوردێكەی شوان جەعفەر و ڕێنووسی وتارەكەی و پلەی فكریی تێدەگەن كە لێژنەكە هەقانی بووە و لە بەرژەوەندی سۆرانی بڕیاری خۆی داوە. هەروا تێش دەگەن كە ئەو نووسینەی شوان جەعفەر هی كەسێك نیە شایەنی یلەی پرۆفیسۆری یاریدەر بێ لە زانكۆیەكی فەرەنسا.\nلەیەكێ لەو كۆمەڵە تۆمەتانەی گەندەڵی كە شوان جەعفەر خستوونیە پاڵ منەوە دەڵێ كە كاك محەمەد سابیر، نوێنەری یەكێتی لە پاریس لە ساڵانی نەوەد، پێنج هەزار فرەنكی دامێ بۆ چاپكردنی یەكەم فەرهەنگی فەرەنسیكوردیی (سۆرانی). هەر تەنیا ئەو نەبوو چەند هاوڕێیەكی تریش بوون بیست و یەك هەزار فرەنكیان كۆكردەوە بۆ چاپكردنی ئەو كتێبە كە بیست و هەشت هەزاری تێ چوو. حەوتەكەی تر لە گیرفانی خۆم دام. چوارسەد دانەم لەو فەرهەنگە دا بە كاك حەمە سابیر، نەك چەند دانەیەك وەك شوان جەعفەر نووسیویە. ئەوانی تریش هەروا. سەد و پەنجا دانەشم دا بە پارێزەری ئیسماعیل بێشكچی كاك عەلی بووجاق كە بەداخەوە پۆلیس بردی و تا ئێستاش نازانێ چی بەسەر هاتووە. دیارە ئەو كەسەی دەردی چایكردنی كتێب نەزانێ بیر لەوە دەكاتەوە كە نووسەر پارە پەیدا دەكا!\nئەوەی پەیوەندی بە كۆنگرەی مەولانا خالدەوە هەیە كە لە ساڵی 2009 لە سلێمانی ڕێك خرا، من نەوشیروان مستەفا داوای كردبوو پەیوەندیم پێوە بكەن نەك یەكێتی. وەك بیستم مەسرەفی ئەو كۆنگرەیە 230000 دۆلار بووە و ئەزانم كە هێرۆ خان دای بە مامۆستا جەعفەر. دەبێ لەو بپرسن چی كرد بەو پارەیە. بەش بە حاڵی خۆم سێ هەزار دۆلارم خەرج كرد بۆ ئەو كۆنگرەیە. ڕۆژێك بە دوور و درێژی باسی مەتەڵی مەولانا لە سلێمانیی سەدەی بیست و یەك دەكەم.\nیەكێتی و پارتی ئەوەندە ساویلكە نین پارە بڕێژن بۆ یەكێك كە پێویستی پێیان نیە و دەیان وتاری نووسیوە و ئازادیی بیری خۆی تیا دەرخستووە. مووچەخۆرێكی دەوڵەتێكی وەكو فەرەنسا چ پێویستیەكی بە پارتی و یەكێتی هەیە؟\nهەرچی هاوڕێتیی جەبار فەرمانە، شوان جەعفەر باش دەزانێ كە ئەو پەیوەندی بە منەوە كرد، نەك بۆ بەژن و باڵا و چاوەجوانەكانم یان بۆ نووسینی پڕ بەهرە بەتواناكانم، بەڵكۆ پێویستی بەوە بوو خزمەتێكی سیاسیی بكەم. كە زانی هیچی دەست ناكەوێ بە دوو پیكابی پڕ لە پێشمەرگەی چەكدارەوە هەڕەشەی لێ كردم. سەرەڕای ئەوەش هیچی دەست نەكەوت.\nبەرامبەر بەو هەموو توانجانەی شوان جەعفەر لە من و لە كەسانی تری گرتووە، لێرە ئەگەر یەك بە یەك وەڵامیان بدەمەوە لاپەڕەی زۆری دەوێ. بۆیە، لە كۆتاییدا تەنیا یەك پرسیار دەكەم: ئایا دەبێ كێ گەندەڵ بێ، ئەو كەسەی كە سەرەڕای دە پانزە ساڵی بێكاری دەبێ بە خاوەن چەند موڵكێك لە ناوجەرگەی پاریس و لە كوردستان، یان ئەو كەسەی كە پاش چل و شەش ساڵی مامۆستایەتی جووتە موڵكی قەڵەمێكە بۆ نووسین و چەكوشێكە بۆ پەیكەرتاشی؟\nنوسەری ئەم بابەتە پرۆفیسۆری موتەمەڕسە لە زانكۆی پاریس


وەزیرى ناوخۆى هەرێم: گۆڕانکارییەکان لە پۆستەکان بەردەوام دەبێت و پارێزگاکانى دیکەش دەگرێتەوە\n17/09/2019 568 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nوەزارەتى ناوخۆى حکومەتى هەرێمى کوردستان رایگەیاند، گۆڕانکارییەکان پارێزگاکانى دیکەش دەکرێت و بەردەوامە دەبێت.\nرێبەر ئەحمەد وەزیرى ناوخۆى حکومەتى هەرێمى کوردستان لەکاتى دەستبەکاربوونى فرسەت سۆفى وەک پارێزگارى هەولێر رایگەیاند، ئەم گۆڕانکاریانە لە چوارچێوەى ئەو گۆڕانکاریانەیە کە سەرۆکى حکومەت بریارى لەسەر داوە.\nوەزیرى ناوخۆى هەرێم ئاماژەى بەوەکرد، کە گۆڕانکارییەکان پارێزگاکانى تریش دەگرێتەوەو لە هەر کوێ پێویست بوو گۆڕانکارى ئەنجام دەدرێت، بۆیە بەوتەى خۆى گۆڕانکارییەکان بەردەوام دەبن، رونیشیکردەوە، گۆڕانکارییەکان بەرێوەبەرە گشتییەکان و پۆستەکانى تریش دەگرێتەوە\nهەروەها وەزیرى ناوخۆ روونیکردەوە،پارێزگارەکان پلەى بریکارى وەزیریان هەیە لە وەزارەتى ناوخۆ، بۆیە وەزارەتەکەى پشتیوانیان دەکات لە ئەرکەکانیاندا.\nسەرەتاى ئەم مانگە پارێزگارى هەولێر نەوزاد هادى بریارى گۆڕینى دراو لەجێگەى ئەو فرسەت سۆفى لە شوێنى دانرا و ئەمرۆش وەک پارێزگارى هەولێر دەست بەکاربوو.\nبریارە پارێزگارى دهۆکیش لە پۆستەکەى لاببرێت و کەسێکى تر لەشوێنى دابنرێت کە تائێستا سێ کاندید بۆ ئەو پۆستە هەیە.\nسەبارەت بە پارێزگارى سلێمانیش تائێستا روون نییە چارەنوسى ئەو پۆستە چلا لێدێت، چونکە بەپێی رێککەوتنى یەکێتى و گۆڕان ئەو پۆستە بەر گۆڕان کەوتووە، ماوەیەکیشە بەرپرسانى یەکێتى داواى پۆستى پارێزگارى سلێمانى دەکەنەوە.


ئوسترالیا یاسایەک بۆ ڕێگەگرتن لە تێرۆر پەسەند دەکات\nئوسترالیا ئەمڕۆ پـێنجشەممە یاسایەکی نوێی پەسەندکرد کە ڕێگە بە دەسەڵاتداران دەدات ئەو تاوانکارانەی لەسەر کەیسی پەیوەست بە تێرۆرزم حوکمی زیندانی دراون و ماوەکەیان تەواوکردووە، ئەوا دەتوانن هەر لە زینداندا بیانهێڵنەوە.\nبەپـێی یاساکە دەبێت 12 مانگ بەر لە تەواوبوونی ماوەی زیندانی تاوانکارەکە، لایەنە پەیوەندیدارەکان داوای هێشتنەوەی بکەن لە بەندیخانە. پاشان دادگای باڵا بڕیار لەسەری بدات بەوەی ئایا ئەو تاوانکارە ئەگەربێت و ئازادبکرێت مەترسی هەیە تاوانی دیکە ئەنجام بدات یان نا.\nوەزیری دادی ئوسترالیا مایکڵ کینان لە بەردەمی پەرلەمان گوتی یاساکە توانای دەزگا ئاسایشیـیەکانیان بەهێزتر دەکات بۆ هێشتنەوەی کەسانێـک لە زیندان کە تاوانی تێرۆرستیان ئەنجامدابوو و هێشتا بیروبۆچونیان گۆڕانکاری بەسەردا نەهاتبێت. جەختی لەوەش کرد ڕێگە نادەن کەسانێـک لە زیندان ئازادبکرێن کە جێی مەترسی بن بۆ سەر ئوسترالیـیەکان.\nهەندێـک ویلایەتی ئوسترالیا هەمان یاسا پـیادەدەکەن لە بەرامبەر ئەوانەی تاوانی سێکسی یان توندوتیژی لە ڕادەبەدەریان ئەنجام داوە.\nپارتی سەوز و دەیڤد لیۆنهێلم لیبراڵی دیموکرات لە دژی یاساکەن، دەڵێن ئەمە پـێشێـلکردنی ئازادیـیەکانە و ناکرێت زیندانی هەتاهەتایی بەسەر یەکـێک بسەپێنرێت کە حوکمی بەسەردا نەدرابێت.


بۆ ئەوەی تەندروست و دەوڵەمەندبن ئەوا سێکس بکەن\nبۆ ئەوەی تەندروست و دەوڵەمەندبن ئەوا سێکس بکەن\nئەگەر كێشەی داراییتان هەیەو موچەو داهاتەكانتان بەشی تا سەری مانگت ناكات، بڕۆن كاری سەرجێیی –سێكس- بكەن. لەبەر ئەوەی توێژینەوە زانستییەكان سەلماندوویانە كاری سێكسی و سەرجێیی، تەنها بۆ لایەنی تەندروستی جەستەیی و دەروونیی پێویست نییە، بەڵكو پەیوەندی ڕاستەوخۆی لەگەڵ داهات و گیرفانیشدا هەیە.\nتوێژینەوەكان دەریانخستووە ئەگەر سەرجێیی تەنگەنەفەسی، نەخۆشییەكانی دڵ، جەڵتەش كەم بكاتەوە، ئەوا سودێكی دیكەشی ئەوەیە مرۆڤ بە گەنجی دەهێڵێتەوە. نەك هەر ئەوەندە بەڵكو دەوڵەمەندیشی دەكات.\nئەوانەی كە هەفتانە 2-3 جار سێكس دەکەن، سەرەڕای ئەوەی تەندروستی دەروونیی و جەستەییان زۆر باشترە لەوانی دیكە\nسەرجێی ئاستی بەرهەمهێنان دەباتە سەرەوە\nتوێژینەوەیەكی پرۆفیسۆر نیك دریداكیس لە زانكۆی ئەنگیلارۆسكن-ی كامبردجی بەریتانی دەریخستووە پەیوەندی ڕاستەوخۆ هەیە لە نێوان ئەنجامدانی كاری سێكسی و پرۆسەی بەرهەمهێنان و چالاكی فەرمانبەر و كرێكاردا. ئەوەش كاریگەری لەسەر داهاتی مانگانەی تاك دروست دەكات.\nئەو پرۆفیسۆرە كاری لەسەر 7500 قوتابی زانكۆكە كردووە، بەتایبەتی ئەوانەی كە هەفتانە 2-3 جار سێكس دەکەن، سەرەڕای ئەوەی تەندروستی دەروونیی و جەستەییان زۆر باشترە لەوانی دیكە، بەرهەم و چالاكیشیان 4-5 بەرامبەری ئەو كەسانەیە كە سێكس ناکەن.\nدیرادیكس لەو توێژینەوەیەدا گەشتووەتە دوو دەرئەنجام:\n1- هەركەسێك سەرقاڵی كاری سەرجێی بێت لەكاروبارەكانی ژیانیدا سەركەوتوو دەبێ و ئاستی بەرهەمهێنانیشی لەوانی دیكە باشتر دەبێت.\n2- ئەوانەی لە كاروباری رۆژانەیاندا سەركەوتووبن زۆرتر دەكەونە بەرچاو و دەتوانن ببنە جێی سەرنجی ئەوانی دیكەوە. ئەوەش دەبێتە هۆی پەیوەندی زیاتر و دڵخۆشی زیاتریان بۆ بەرهەم دێت و داهاتیشیان زیاتر دەكات.\nئەوەی كە سەرجەم توێژینەوەكان پێیگەشتوون ئەوەیە، دوای هەموو سەرجێییەك مرۆڤ هەست بە خۆشبەختی و ئارامیی دەروونی دەكات. پێگەی ئینتەرنێتی (میلتی كامبس) بۆچوونی كۆمەڵێك پسپۆڕی خستوەتەڕوو كە باس لەوە دەكەن سەرجێیی، كۆمەڵێك هۆرمۆن لەجەستەدا دەجوڵێنن كەلە جەستەی مرۆڤدا بەرپرسن لە دروستکردنی بەختەوەریی.\nپزیشكی پسپۆڕیی بواری سێكس ئارۆن گوش باس لەوە دەكات هۆرمۆنی (ئۆكسیتۆسین) دەبێتە هۆكاری كەمبوونەوەی خودپەسەندی و وامان لێدەكات كە بڕوامان بەوانی دیكەش هەبێـ و تێكەڵیان ببین. هەروەها بەرپرسە لە هێنانی خۆشبەختی بۆ خاوەنەكەی.\nساڵی 2004 هەردوو پسپۆڕ داڤید بلانشفلاور – ئەندرۆسواڵد لەو بوارەدا گەشتوونەتە دەرئەنجامێكی سەیر کە پێویستە هەمووان بە بایەخەوە لێی بڕوانن: ئەوانەی كە سەرقاڵی پیشەو كارێكن ئەگەر جوتبوونەكانیان زۆرتر بكەن، ئەوا داهاتی مانگانەیان زیاتر دەبێ و خۆشبەخت و ئاسوودەیان دەكات.\nهەركاتێكیش مرۆڤ ئاسوودەبوو بێگومان داهاتیشی باشتر دەبێ و دەبێتە مرۆڤێكی سەركەوتوو. هەربۆیە ئەو دوو پسپۆڕە پێشبینی ئەوەیان كردووە بارودۆخی ئابووریی ئەو خێزانانە زۆر باشتر دەبێ لە جاران.\nهەموو پسپۆڕانەیش پییانوایە: چەپاندن، بێبەشبوون لە سێکس، نەخۆشیی دەروونیی و جەستەیی لێ دەکەوێتەوەو هەژاریی و كەم دەرامەتی بەداوی خۆیدا دەهێنێت.\nبە پێی بۆچوونی زانایانی موسڵمان، ئایینی ئیسلام گرنگییەكی لە رادەبەدەری بە جووتبوونی نێوان هەردوو رەگەز داوە، بەو مەرجەی بەو شێوەیەبێ كە ئیسلام دایناوە. تەنانەت پیاو چەند بچێتە لای ژنەكەی خێری بۆ دەنووسرێ.\nهەوەها ئەو كردارە نهێنییە و نابێ لەنێوان خۆیان زیاتر كەسی تر بیزانن و بیپارێزن. باسكردنی یاخود بە ئاگاداری كەسانی تر كارەكە ئەنجام نەدرێت، گوناهە و حەرامە، چەندین دەقی قورئان باس لە جووتبوونی هاوسەرەكان دەكەن.\nجووتبوونی ژن و مێرد لەبەردەمی كوڕ و كچەكان، كارێكی گوناهە، تەنانەت پێغەمبەر (د.خ) دەڵێت: "جێگەی نووستنی منداڵەكانتان جیا بكەنەوە" واتە ژن ومێرد بەیەكەوە بخەون، دوور لە چاوی منداڵەكانیان ئەو كارە ئەنجام بدەن.\nئیبن عەرەبی لەوەش زیاتر دەڕوات و پێیوایە: بەرزترین لوتكەی دەرك كردنی خودا لەكاتی جوتبووندا دەردەكەوێت\nهەموو زانایانی ئیسلامكۆكن لەسەر ئەوەی سێكسكردن لەگەڵ هاوسەر خێرەو پاداشتی هەیە. لەبەر ئەوەی ئەو دوو مرۆڤە لەدەرەوەی ڕێگەپێدراوەكان كاری خۆیان نەكردووەو یەكترییان دڵخۆشكردووە.\nئیبن عەرەبی لەوەش زیاتر دەڕوات و پێیوایە: بەرزترین لوتكەی دەرككردنی خودا لەكاتی جوتبووندا دەردەكەوێت. بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە ئەم بابەتە تا ساڵانێكی زۆر بە نهێنی دەمایەوە هەرچەندە ئەگەر بەوردی سەرنجی ئایەت و فەرموودەكان بدرێت، پێچەوانەكەی ڕاستە.\nزۆربەی ئەو كتێب و نووسراوانەش كە بەئاشكراو بێ پەردە باسیان لە جوتبوون و سێكس كردووە، لە لایەن گەنجانی خوار تەمەن 30 ساڵانەوەیەوە بایەخی زۆرتری پێدراوەو زانایانی كۆنینەی جیهانی ئیسلامیش، لەڕێی نووسراو یان فەتواكانیانەوە سەرجەم لایەنەكانیان ڕوون كردوەتەوە.\nسودە تەندروستیەكانی سێكس\nلێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی نوێ له باره‌ی په‌یوه‌ندی سۆزداریی و سه‌رجێی له نێوان ژن و مێرددا، چەند پاڵنەرێكی دیاریكردووه كه واده‌كات ژن و مێرده‌كان زیاتر بچنه لای یه‌ك و كاری سێكسی بکەن لەوانەش:\n1-سێكس كالۆریی ده‌سوتێنێ و وه‌ك ئه‌نجامدانی وه‌رزش وایه بۆ مرۆڤه‌كان.\n2-پاش ئۆرگازم، لاشه هه‌ست به ئارامیی ده‌كات و باشتر ده‌توانی بخه‌ویت.\n3-په‌ستانی خوێن كه‌م ده‌كاته‌وه، كه ئه‌وه‌ش راڕایی له مرۆڤدا كه‌م ده‌كاته‌وه.\n4-دڵ به‌هێزده‌كات، ئه‌مه‌ش به‌هۆی جوڵاندن و به‌كارخستنی زیاتریه‌وه.\n5-مرۆڤ له شێرپه‌نجه ده‌پارێزێ به تایبه‌ت بۆ پیاوان كه مه‌ترسی توشبوونی شێرپه‌نجه‌ی پرۆستاتیان له‌سه‌ر كه‌م ده‌كاته‌وه.\n6-رێژه‌ی به‌رگریی له لەشدا زیاتر ده‌كات و توانهاكه‌ی به‌رز ده‌كاته‌وه.\n7-سه‌رئێشه‌و ئازاره‌لاوه‌كییه‌كانی جه‌سته كه‌م ده‌كاته‌وه، ئه‌وه‌ش به‌هۆی پشووپێدانیه‌وه.\nكاتە گونجاوەكەی جوتبوون\nھەندێک کات پیاوان و ئافرەتان ئارەزوو دەکەن کاری سەرجێیی لەگەڵ یەکتر بکەن، بەڵام زۆرجار ئەو کاتە گونجاوە نادۆزنەوە کە تێیدا ئاسوودەبن و کارەکە بە شێوەیەکی رێکوپێک ئەنجام بدەن .\nبەپێی توێژینەوەیەکی رۆژنامەی دەیلی مەیلی بەریتانی، باشترین کات بۆ ئەنجامدانی سێکسی لەنێوان ھاوسەران، کاتەکانی بەیانییە بەتایبەتی دوای ٤٥ خولەک لە خەو ھەستان .\nئەگەرچی بەشێک لە هاوسەران پێش نووستنی شەوان کاری سەرجێی دەکەن،بەڵام هەموو تویژینەوەکان ڕێنمایی هاوسەران دەکەن کە کاتی بەیانیان باشترین کاتە بۆ بۆ سێکسی .\nلێرەدا کۆمەڵێک هۆکار خراوەتەڕوو کە گونجاوی کاتی بەیانیان بۆ کاری سێکس نیشان دەدات\nڕۆژێکی ئارامت پێ دەبەخشێ، بەشێوازێکی جوانتر و کەشخەتر دەر دەکەویت. دوورت دەخاتەوە لە کاری ناشایستە، مێشک و دەروونی تۆ توانای کارکردنی زیاترە، دوورت دەخاتەو لە کاریگەری خەو بینین، بەینانیان کاتێکی گونجاوە بۆ مێرد بەو پێیەی زۆربەی پیاوان لە بەیانیاندا و لە دوای هەستان لە خەو دوچاری ئەوە دەبنەوە کە لەو کاتەدا لەڕووی ورووژاندنەوە زیاتر ئامادەن و حەز بە سێکس دەکەن.\nبێگومان سەرجێیی بەیانیان بۆ پیاوان گونجاوترە.\nتەمەن كاریگەریی هەیە\nسەنتەری (Instituti Kinsey) توێژینەوەیەكی نوێی لەسەر توانای مرۆڤ بۆ ئەنجامدانی كاری سەرجێیی بڵاوكردوەتەوە كە تیایدا هاتووە: لە تەمەنی 18-29 ساڵی دەتوانرێ لە ساڵێکدا 112 جار سێكس بکرێت. بەو پێیەش هەفتانە 9جار دەتوانن سێکس بکەن.\nلە تەمەنی 30-39 كەم دەبێتەوە بۆ 86 جار لە ساڵێكدا واتە مانگانە دەكاتە 7 جار، لە تەمەنی 40-49 ساڵیشدا ئارەزووی سێكسی كەمتر دەبێتەوە بۆ 69جار كە مانگانە دەكاتە 6 جار.\nكەواتە ئەوانەی كە تەمەنیان دەكەوێتە سەرووی50 ساڵییەوە ئارەزووی سێكسكردنیان بەرەودابەزین دەچێ و لە توێژینەوەكەشدا بە سروشتی ناوی هاتووە.\nسێكس كالۆریی ده‌سوتێنێ و وه‌ك ئه‌نجامدانی وه‌رزش وایه بۆ مرۆڤ\nماوەتەوە بگوترێت ئەنجامدانی كاری سەرجێیی بەشێوەی موجەڕەد و بێ هاندان لەم ڕاپۆرتەدا باسكراوە، بەهیچ شێوەیەك لەدەرگای یاسایی و حەڵاڵ و حەرامییەكەیمان نەداوەو بەكاری ئەم ڕاپۆرتەمان نەزانیوە، ئەوەی كەویستومانە بیخەینە ڕوو ئەوەیە كە جوتبوون بۆ تەندروستی جەستەیی و دەروونی مرۆڤ بەسوودەو چالاكتری دەكات لەو ڕێگەیەشەوە پڕبەرهەمتری دەكات و پاشان دەردەكەوێت كە دۆخی دارایی باشتر دەبێ.


ANF | ڕووسیا، توركیا و ئێران له ئیسته‌نبووڵ كۆده‌بنه‌وه\nڕووسیا، توركیا و ئێران له ئیسته‌نبووڵ كۆده‌بنه‌وه\nسه‌رۆكی ڕووسیا ڤلادیمێر پۆتین په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌له‌فۆنی له‌گه‌ڵ هاوتا توركیاییه‌كه‌ی «ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان» گرت.\nپێنجشه‌ممه, 8 Feb 2018, 11:11\nبه‌پێی ڕاگه‌یه‌نراوی سه‌ر‌ۆكایه‌تیی كۆماری توركیا، پۆتین و ئه‌ردۆغان دوای ئه‌وه‌ی له سۆچی ڕێككه‌وتوون، كۆبوونه‌وه‌یه‌كی دیكه‌ی لوتكه ئه‌نجام ده‌ده‌ن. ڕاگه‌یه‌نرا كه كۆبوونه‌وه‌كه له‌نێوان ڕووسیا، توركیا و ئێران ئه‌نجام ده‌درێت.\nدمیتری په‌سكۆڤ وته‌بێژی كرێملین به ئاژانسی هه‌واڵی ڕووسی «Ria Novosti»ی ڕاگه‌یاندووه؛ له په‌یوه‌ندییه ته‌له‌فۆنییه‌كه‌دا ده‌رباره‌ی كۆبوونه‌وه‌ی هه‌ر سێ لایه‌ن گفتوگۆ كراوه، به‌ڵام هێشتا كاتی كۆبوونه‌وه‌كه دیاری نه‌كراوه.\nبه‌رپرسانی ڕووسیا، ئێران و توركیا له مانگی تشرینی دووه‌م\_سه‌رماوه‌ز له سۆچی كۆبووبوونه‌وه. دوای كۆبوونه‌وه‌كه، له كانوونی دووه‌م\_ڕێبه‌ندان-ی ئه‌م ساڵ له له سۆچی كۆنگره‌ی دیالۆگی نه‌ته‌وه‌یی سووریایان ئه‌نجامدا.\nبه‌هۆی هێرشه‌كانی سه‌ر عه‌فرین، كوردان ڕه‌تیان كرده‌وه به‌شداری كۆنگره‌كه ببن و ڕووسیایان به به‌رپرسیار بینی له ڕێ خۆش كردن بۆ هێرشه‌كانی توركیا دژی عه‌فرین.


گوندەواری دەشت - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nDasht Rural District\nدھستان دشت - Dəşt Dehistanı\nپۆتانەکان: 37°23′00.5″N 44°44′52.5″E / 37.383472°N 44.747917°E / 37.383472; 44.747917پۆتانەکان: 37°23′00.5″N 44°44′52.5″E / 37.383472°N 44.747917°E / 37.383472; 44.747917\n٤٩٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٩٢ میلی چوارگۆشە)\nگوندەواری دەشت لە دابەشکاریی کارگێڕیی ئێراندا، یەکێکە لە سێ گوندەواری ناوچەی سلیوانا لە شارستانی ورمێ، لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ئێران. ناوەندی ئەم گوندەوارە گوندی ڕاژانە.\n٣ دابەشی کارگێڕی\nبەپێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندستانە (٨,٦٤٧) کەس و (٤,١٨٧)نێر و (٤,٤٦٠)مێ و (١,٥٤١)خێزان پێکھاتووە.\nدانیشتووانی ئەم گوندەوارە لە کورد پێکھاتووە:\nژمارەی کورد: (٨,٦٤٧)کەس کە دەکاتە ڕێژەی (١٠٠٪)ی دانیشتووانی گوندەوارەکە.\nپێکھاتەی گوندەواری دەشت لە (٢٠٠٦)دا\nگوندەواری دەشت ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندەوارانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندەواری تەرگەوەڕ.\nلە باشوورەوە لەگەڵ گوندەواری مەرگەوەڕ.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندەواری بەراندێز.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ قەزای شەمزینان.\nلە ٢٩ گوند پێکھاتووە:\nبەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «دشت»، ویکیپیدیای فارسی (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧).\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=گوندەواری_دەشت&oldid=819579»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٣:٥٢ی ٥ی ئابی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


بە كوژرانی قاسم سولەیمانی رژێمی سووریا لاواز دەبێت\nساڵح موسلیم، هاوسەرۆكی پێشووی پارتی یەكێتی دیموكراتی كە ئێستا بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئەو حیزبەیە، پێیوایە بە كوژرانی ژەنەراڵ قاسم سولەیمانی، رژێمی سووریا لاواز دەبێ و دواجار ناچار دەبێ گفتوگۆ لەگەڵ ئیدارەی خۆسەری لە رۆژئاوای كوردستان بكات.\nموسلیم لەم هەڤپەیڤینەدا لەگەڵ (رووداو) بەدووری دەزانێ كە رۆژئاوای كوردستان ببێتە مەیدانی ململانێی ئەمریكا و ئێران، چونكە ئەمریكییەكان لەوێ كشاونەتەوە و دەڵێت ئەگەر شەڕ لە نێوانیان رووبدات، ئەگەری زیاترە عێراق ببێتە گۆڕەپانی شەڕ و ململانێی ئەو دوو وڵاتە.\nرووداو: كوشتنی قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای قودس، چ كاریگەرییەكی لەسەر سووریا بەگشتی و رۆژاوای كوردستان بەتایبەتی دەبێت؟\nساڵح موسلیم: سولەیمانی دەستی شاراوەی ئێران بوو لەناو سووریادا. چەندین رێكخراوی وەكو (زەینەبیوون و فاتمیوون) لەژێر فەرمانی ئەودا كاریان دەكرد. لەڕووی سیاسی و سەربازییەوە كاریگەریی زۆری لەسەر رژێمی سووریا هەبوو.\nپشتیوانێكی گەورە بوو بۆ رژێمی سووریا. كوشتنی سولەیمانی بە زیانی رژێمی سووریا تەواو دەبێ. ئەگەر دیمەشق تا ئەمڕۆ لەبارەی مەسەلەی كورد لۆژیك و هەڵوێستی نەگۆڕیوە، دانیشتن و دیالۆگی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر قەبوڵ نەبوو، لەبەر ئەوە بوو كە پشتی بە ئێران دەبەست. پێموایە كوشتنی سولەیمانی تا رادەیەك رژێمی سووریا لاواز دەكات، لەوانەیە ببێتە هۆكارێك بۆ ئەوەی واز لە هەڵوێستی توند بێنێ و دانوستاندن لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر قەبوڵ بكات.\nرووداو: دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی، سیاسەتی ئێران لە سووریا گۆڕانكاری بەسەردا دێ؟\nساڵح موسلیم: هێشتا دیار نییە سیاسەتی ئێران لەگەڵ دەستبەكاربوونی شوێنگرەوەی سولەیمانی گۆڕانكاری بەسەردا دێت یان نا. هیوادارین رژێم لاواز بێت و لەگەڵ كورد دانوستاندنی جددی بكات.\nرووداو: بەهۆی كوشتنی سولەیمانی ئێران هەڕەشەی تۆڵەكردنەوە لە ئەمریكا دەكات. هێزی ئەمریكی لە باكووری سووریا بە ئەڵقەی هەرە لاواز بەنیسبەت ئێران و میلیشیاكان دادەنرێ. پێشبینی هێرشی ئێران بۆ سەر ئامانجە ئەمریكییەكان لەو ناوچەیە دەكەن؟\nساڵح موسلیم: ئەمریكا لە ناوچە كوردییەكان كشاوەتەوە و لەسەر سنووری عێراق و سووریایە. بەشێكیشیان لە دەوروبەری كێڵگە نەوتییەكانن. هێزی سەر بە ئێران لەناوچەكەماندا نییە، لەوانەیە هەندێك ئێرانی لەگەڵ هێزەكانی رژێم هەبن. بۆیە پێشبینی ناكەم هێرشی گەورە لە ناوچەكەماندا بۆ سەر هێزی ئەمریكی رووبدات. پێموانییە تۆڵەكردنەوەی ئێران لەلای ئێمەوە بێت. لەوانەیە لە جێگای دیكە بێ، زیاتر لە عێراق دەبێت.\nرووداو: ئەگەر رۆژئاوای كوردستان ببێتە گۆڕەپانی یەكلاكردنەوەی ململانێی نێوان ئەمریكا و ئێران، چ كاریگەری لەسەر بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر دەبێت؟\nساڵح موسلیم: بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر بەردەوامە لەسەر كاركردن. پێموانییە ململانێی نێوان ئەمریكا و ئێران كاریگەری لەسەر بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر هەبێ، چونكە وەكو ئاماژەم بۆ كرد ئەمریكییەكان لێرە نەماون. پێشبینی دەكەم رژێمی سووریا لەم ململانێیەدا لاوازتر بێت و بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر قەبوڵ بكات. ئەگەر ئەمە بكات، ئەمریكا و ئێران لە ئێمە دووردەكەونەوە.\nرووداو: كەواتە كوشتنی سولەیمانی كاریگەری لەسەر دیمەشق دەبێت لەبارەی چارەسەری كێشەی كورد؟\nساڵح موسلیم: وەڵامی ئەم پرسیارە بەندە بەو كەسەی شوێنی سولەیمانی دەگرێتەوە. ئەگەر ئەو كەسە وەكو سولەیمانی بە توانا و لێهاتوو نەبێ، نەتوانێ هاوكێشەی نێوان (زەینەبیوون و فاتمیوون) بەباشی ئیدارە بكات، ئەمە رژێم بەرەو لاوازی دەبات. بەتایبەتی لە ئیدلب و شوێنەكانی دیكە رژێم لە شەڕدایە. كاتێك رژێم لاواز دەبێ، ناچار دەبێت لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر دانوستاندن بكات. لەوانەیە بەمشێوەیە ئەرێنی بێ، بەڵام ئێرە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و شتەكان بەخێرایی گۆڕانیان بەسەردا دێت.\nرووداو: دوای كوشتنی سولەیمانی هیچ ئاماژەیەك لە گۆڕانی هەڵوێستی رووسیا دەبینن؟\nساڵح موسلیم: هیچ گۆڕانكارییەكمان لە هەڵوێستی رووسیا نەبینیوە، بەڵام نابێت لەبیری بكەین كە هەرسێكیان (رووسیا، ئێران و سووریا) هاوبەشن. بێگومان سولەیمانی بەشێك بوو لە رێككەوتنی ئەم سێ لایەنە. ئەكتەرێكی ئەم پڕۆسەیە سولەیمانی بوو. رێككەوتنی سێ لایەنە چی بەسەر دێت، ئێمەش نازانین؟\nرووداو: پرۆسەی دانوستاندن بە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەگەڵ دیمەشق لە چ ئاستێكدایە؟\nساڵح موسلیم: هیچ گۆڕانێك نییە. بەڵێنی رووسیا هەبوو، گفتوگۆی لابەلا لە نێوان ئێمە و رووسیا، رووسیا و دیمەشق هەیە. سووریا ناخوازێ لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر گفتوگۆ بكات. ئەوەی لەم مەسەلەیەدا ئەرێنییە رووسیا وەكو گەرەنتیكار خۆی لە قەڵەم دەدات. پێموایە لە داهاتوویەكی نزیكدا گفتوگۆكان بەرەو قۆناغێكی دیكە دەچن، دانوستاندن لەگەڵ دیمەشق دەستپێدەكات.\nرووداو: ترسێك هەیە لەوەی توركیا مەسەلەی كوشتنی سولەیمانی بقۆزێتەوە و پلانەكانی دژی كورد جێبەجێ بكات. تا چەند ئەگەری روودانی ئەمە هەیە؟\nساڵح موسلیم: باوەڕ ناكەم ئەمە رووبدات، چونكە سولەیمانی لە توركیا دوور نەبوو. پەیوەندیی سولەیمانی و هاكان فیدان زۆر بەهێز بوو، هەماهەنگی و پلانی هاوبەشیان هەبوو. سولەیمانی دژی رووداوەكان نەوەستاوەتەوە، بەڵكو بە رێككەوتن لەگەڵ سولەیمانی پلانەكان جێبەجێكراون.\nرووداو: بە بۆچوونی هەندێك لە چاودێران قۆناغی دوای كوشتنی سولەیمانی بۆ كورد وەكو ساڵی (2003) دەبێت. رای تۆ چییە؟\nساڵح موسلیم: پێموایە دەرفەتی ساڵی 2003 بە شێوەیەكی جیاواز بوو. ئەوەی گرنگە لەم قۆناغەدا یەكبوونی كوردە، كورد ستراتیژییەكی هاوبەشی نییە، ئێستاش دوژمن دەتوانێ لە دژی یەكدی بەكارمان بێنێ، ئەگەر كورد گوتار و ستراتیژی خۆی یەكبخات دەرفەت زۆرە، لەم قۆناغە مێژووییەدا یەكڕیزیی كورد پێویستە. ئێستا ئاڵۆزییەكی گەورە باڵی بەسەر رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا كێشاوە، ئەوەی دەیزانین و دیارە، كوشتنی سولەیمانی لەخۆڕا نەبووە و رێكەوت نییە. بڕیاری كوشتنی سولەیمانی دوای خوێندنەوە و گفتوگۆیەكی زۆر دراوە، دەبێ حیسابیان بۆ كاردانەوەی ئێرانیش كردبێت. لە ئەگەری كاردانەوەی ئێراندا، دوور نییە ئەمریكا بە توندی وەڵام بداتەوە. ئەمەش ئاڵۆزییەكان زیاتر دەكات.\nناكرێت ئەم قۆناغە بە 2003 بەروارد بكرێت، 2003 بۆ باشووری كوردستان دەرفەتێكی گەورە بوو، بەڵام پارچەبوونی باشوور لەو كاتەدا نەیهێشت كورد زیاتر سوود لە دەرفەتەكە ببینێ. بەر لەچەند رۆژێك پارێزگاری كەركووك گوتی: "ئەگەر لیستی برایەتی رێككەوتنی هەبووایە من ئێستا پارێزگاری كەركووك نەبووم". واتە ئەگەر پارتی و یەكێتی رێكبكەون، لە كەركووك جێگا بۆ كەس نامێنێ. ئەگەر بتوانین سوود لە ئەزموونی رابردوو وەربگرین پێموایە رۆژی مێژوویی چاوەڕێمان دەكات.\nمیوانی سه‌رهێڵ: 309\nکۆی سه‌ردان: 20965297


وەکو دایکێک تۆ دەتەوێت باشترین شت لە ژیاندا بە ڕۆلەکەت ببەخشی. کەی باشترین کاتە بۆ دەستپێکردن کاتێک کە منداڵە بە بەهاکەت هێشتان بچووکە؟ ساڵە سەرەتاکان گرنگترین ساڵن کاتێک کە ممنداڵەکەت پێویستی بە بەهێزبوونە ئەو کاتەی کە لە بارەی ئەو جیهانەوە فێر دەبێت کە تێیدا دەژیێت.\nئۆلیگۆساکچاریدسی شیری ئادەمیزاد، یان کە وەکو HMOs ناسراوە، جۆرێکی زۆر تایبەتی پریبایۆتیکە کە لە شیری ئادەمیزاد دا بوونی هەیە. لە ڕاستیدا ئەوان سێیەم گەورەترین پێکهاتەی شیری مرۆڤن لە دوای کاربۆهیدرات (لاکتۆز: شەکری شیر) و چەوری. لەگەل ئەمەشدا تا ئەم دواییانە و بەم زووانە بە بەرفراوانی لەوە تێنەگەیشتبوون کە ئەو پرۆبایوتیکانە چەند بەسوودن بۆ مندالەکان و بۆچی بۆیان گرنگە کە لە خۆراکی مندالەکەتدا هەبن.\nئێستا و لەگەل لێکۆلینەوەیێکی گرنگی 15 سالەی ئەبۆت نیوتریشن ئێمە ئەوە دەزانین کە پێکهاتە تایبەتیەکانیHMO وەکو یارمەتیدەری بەرگری ژمارەیێکی زۆر سوودی تەندروستی دابیندەکات بۆ گەشەکردنی مندال. هەبوونی توانای بوونی ئەو خۆراکە گرنگە لە پێکهاتەی شیری مندالەکان یەکێکە لە گەورەترین بایەخەکان لە خۆراکی مندالدا.\nبۆچیHMO گرنگە بۆ مندالەکەت؟\nئەوە ڕاستیێکە: مندالەکانی کاتی پێش قوتابخانە بەزۆری نەخۆش دەکەون. لە ڕاستیدا، مندالەکانی ژێر تەمەنی 6 سالان بەڕێژەی شەش تا هەشت جار لە سالێکدا هەلامەت دەگرن، بیجگە لە هەوکردنەکانی گوێچکە و سکچوونە ماوەییەکان و نەخۆشیەکانی تر. هەروەها هەندێ لە مندالەکان تووشی هەستیاری و تەنگەنەفەسی و ئەگزیما دەبن.\nئایا دەزانیت کە دەکرێ یەکێک لە باشترین ڕێگاکان بۆ نەهێشتنی نەخۆشی و یارمەتیدانی سیستەمی بەرگری لە هەناودا بدۆزرێتەوە؟\nHMO دەتوانێ یارمەتی بنیاتنانی سیستەمێکی بەرگری تەندروست بدات.\nئەو ئۆلیگۆساکچاریدسی شیری ئادەمیزادانەی کە لە شیری مرۆڤدا دۆزراونەتەوە پشتگیری سیستەمی هەرسکردنی گەشەی مندالەکەت دەکەن. وە لەبەرئەوەی کە ٪70ی سیستەمی بەرگری لە هەناودایە، پاراستنی سیستەمی هەرسکردنی مندالە بچکۆلانەکەت بە تەندروستی وە هەروەها بەهێزکردنی بەرگریان.\nچۆن HMO ئۆلیگۆساکچاریدسی شیری ئادەمیزاد کاردەکات؟\nبە بێ HMO\nلێرەدا 3 ڕێگا هەن کە بەهۆیەوە HMOs یارمەتی بەهێزکردنی سیستەمی بەرگری مندالەکەت دەدەن.\nیەکەم، HMOs وەکو خواردن خزمەت بە بەکتریای باش دەکات لە هەناودا. کاتێک کە بەکتریا بەسوودەکان بە شێوەیێکی گونجاو خۆراک دەدەن، ئەوان دەتوانن گەشە بکەن و زۆربن و هێرشبکەنە سەر بەکتریای خراپ. بەکتریای باش هەروەها ئەو ئەسیدە زنجیرە کورتە چەورییانە بەرهەمدەهێنێت کە بە شیوەیێکی قولتر سیستەمی بەرگری بەهێزدەکەن.\nدووەم، HMOs وەکو ئەو دانەی داونانەوانە ڕەفتار دەکەن کە ڕێگە لە بەکتریا خراپەکان دەگرن لە هێرشکردن بۆ خانەکانی هەناو و دواتریش ڕێگە لێگرتنیان لە چوونیان بۆناو سیستەمی مندالەکەت.\nسییەم، هەروەها هەندێک لە HMOsکان تواونەتەوە بۆ ناو شەپۆلی خوێن لەو شوینانەی کە ئەوان دەتوانن خانەکانی بەرگری بتەقێننەوە بۆ ڕێکخستنی فاکتەرەکانی پاراستن، ڕێکخستنی ئالێرژیەکان یان هەوکردنەکان لە مندالەکەتدا. لەبەرئەمە، HMOs کان یارمەتی بەرگری دەگەیەنێتە پشت هەناو.\nSimilac Gold 3ی نوێ بدە بە مندالەکەت - یەکەم فۆرمولە لە جیهاندا لە گەل HMO، کە بەرگری بەهێزدەکات و لەگەڵ 10 کلیلی خۆراکی مێشک بۆ فێربوونی خێراتر.\nﺑەرﮔﺮﯾەﮐﯽ ﺑەﻫێﺰﺗﺮ.* ﻓێﺮﺑﻮوﻧێﮑﯽ ﺧێﺮاﺗﺮ*\nHow Human Milk Oligosaccharides Help Babies. May 2018. Retrieved from http://www.nutritionnews.abbott/healthy-moms-babies/how-human-milk-oligosaccharides-benefit-babies.html\nWhy Human Milk Oligosaccharides Are the Next Big Breakthrough. February 2017. Retrieved from http://www.nutritionnews.abbott/healthy-moms-babies/breakthroughs-in-infant-nutrition.html\nBuck, Rachael. Trust Your Gut: 6 Ways to Boost Your Child’s Immune System. July 2017. Retrieved from http://www.nutritionnews.abbott/healthy-moms-babies/six-ways-to-boost-your-child-s-immune-system.html.html\nBuck, Rachael H. How Do HMOs Support Baby’s Immune Development?. Global R&D, Abbott Nutrition, 2017. † Mintel Consulting #not from human milk.


◄ ئەنجام: 702 تۆمار دۆزرایەوە، لاپەڕە 1 لە 71 ژمارەی تۆمار لە لاپەڕەیەکدا: 🗐 1 🗐 5 🗐 10 🗐 25 🗐 50 🗐 100\n👁 ئەم بابەتە 15,066 جار بینراوە\n- شۆڕشگێرەکانی یەزدان شێر، توانییان شاری موسڵ ئازا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:19:29 AM\n- شێخ مەحمودی بەرزنجی، جارێکی تر نوێنەری خۆی سەید [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:19:33 AM\n- کوژرانی دوو ئەفسەری پایەبەرزی ئێڕاقی لە بەر دەرگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:44 AM\n- رۆژنامەی تایمس، ئەوەی بڵاوکردەوە کە لە نێوچەکانی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:19:30 AM\n- رزگارکردنی نێوچەکانی باکووری موسڵ لەلایەن شۆڕشگێ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:19:33 AM\n- کوردەکانی موسڵ، بزووتنەوەی شەوافیان لەنێوبرد و ش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 8/30/2010 11:20:07 AM


کام چارەسەر گونجاوە بۆ هەرێم؟ … تاهیر حاجی حەسەن – Dengekan\nbyTahir Haji Hassan\tDecember 2, 2016\tGeneral\nکام ڕێگا چارە گونجاوە بۆ ئەو ڕەوشەی خەڵکی هەرێمی تێ کەوتوە بەهۆکاری ململانێی نێوان پارتە سیاسیەکان؟\nیەکەم:دۆزینەوەی ڕێگاچارەیەکی گونجاو لەلایەن پارتەکانی نێو دەسەڵات کە وەک ڕکابەر لەبەرانبەر یەکتردا وەستاونەتەوە،تابێن و هەریەکەیان لەو قەڵایە بێنەخوارەوەو عەقڵانیەت بخەنە جێگای ڕقی کوێرانەو یەکتری بوغزاندن و خۆیان واتەنی ببنەوە جێگا ئومێد بۆ گەلەکەیان و چیتر وەک تاڵانچیەک مامەڵە لەگەڵ نیشتیمان و هاووڵاتیەکانیاندا نەکەن. ئەگەر ئەوان ڕاست دەکەن و تاڵان چی نین،دەبێت ڕێگا بدەن بەئاڵوگۆڕ لەکۆی جومگەکانی بەڕێوەبردنی بواری ئیداری و سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتیدا لەنێو خۆیانداو تاقی کردنەوە بکەنە سەنگی مەحەک بۆ شەفافیەت و دوور کەوتنەوە لە تاڵان کردنی سامانی کۆمەڵگە.\nدووەم: ئەگەر هێزو لایەنە سیاسیەکان دەوڵەتانی دەرەوە هەڵیان دەسوڕێنن و ئەوان بەپێی بەرژەوەندیەکانی خۆیان بەکاریان دێنن،دەبێت ئەو هێزانە زۆر بەڕاشکاوانە دان بنێن بەو ئەرکەیانداو بەکۆمەڵانی دانیشتوانی هەرێم ڕابگەیەنن کەئەوان نوێنەری دەوڵەتان وکۆمپانیا گەورەکانی زلهێزانی ئابوری بازاڕی ئازادو ناوچەکەن، نەک نوێنەری خەڵکی هەرێم. دان نانێکی ئاوا،جێگای شورەیی نیە،بەڵکو ڕاستگۆی پیشان دەدات. باشە گەر وانیە،بۆچی هەر گێژاوێک یان تەنگوچەڵەمەیەکی سیاسی دەبێت،ڕاستەوخۆ پەنا بۆ دەوڵەتانی چواردەور دەبەن؟ ئاخۆ ئێوەی دەسەڵاتدار دەتوانن بچوکترین دەستێوەردان بکەن لەوڵاتانی چواردەور؟ ئاخۆ گەر بڕواتان بەگەلی خۆتان هەبێت،کام هێز هەیە بتوانێت لەدەرەوە زەفەرتان پێ بهێنێت؟ ئاخۆ ئێوە لەماوەی ئەم بیست و پێنج ساڵەدا،کام ڕەوشتی پایەداریتان بەخشی بەهاووڵاتیەکانتان کە لەڕەوشتی هاوڵاتیەکی سەربەست و خاوەن بەها بچێت؟\nسێیەم:ئەگەر حکومەت و دەسەڵاتدارانی هەرێم ناتوانن ژیانێکی شەرافەتمەندانە بۆ کۆمەڵگە دابین بکەن،بۆچی خۆیان ئیحراج دەکەن لەبەردەم هاونیشتمانیەکانیانداو بۆنایەن ڕێگا چۆڵ بکەن تا بەرەیەک لەنێو خودی گەلەوە ڕێوڕەسمی بەڕێوە بردنی کۆمەڵگە بگرنە ئەستۆ. ئەگەر وەدەستەوە گرتنی دەسەڵات بەشێوەیەکی گشتی وەک بەرپرسیارێتی دەبینن لەبەردەم گەلدا،بۆچی ڕێگا نادەن ئاڵوگۆڕی سیاسی بەشێوەیەکی ئاشتیانە دەساو دەس بکرێت و داهاتی گشتیش بەشێوەیەکی دوور لەگیرفان پڕ کردن دابەش بکرێت بەسەر گشت دانیشتواندا.\nچوارەم:ئەرکی بەرپرسیارێتی گەورە لەهەموو وڵاتێکدا دەکەوێتە سەر ئەستۆی سەرۆکی ئەو وڵاتەو ئەو حکومەت و پەرلەمانەی کەهەیەتی،بۆ پاراستنی ژیان و گوزەرانی هاونیشتمانیەکانی و پارێزگاری کردنی ڕووی ئاسایش و دابین کردنی کارو بەرەو پێش بردنی ئابوری وڵات و بەرهەمهێنان.بەڵام دەڵێی هەرێمی کوردستان جیاوازترە لەگشت ڕێوڕەسمی وڵاتان،بۆیە ئەو سێ لایەنە زۆر بێ باکانەن لەبەرانبەر ئەو بەرپرسیاریەتانەی لەئەستۆیاندایە. ئاخر لەهەرێمدا،شوێنێک یان جومگەیەک نەماوەتەوە توشی شکست و داڕوخان نەهاتبێت. لەماوەی بیستوپێنج ساڵدا،دەبوا باشترین جۆری بەرهەمهێنان و برەو پێدانی بواری کشتوکاڵی و ئاژەڵداری و بەرهەمهێنانی بواری سەنعەتی پێشوەچونی بەخۆوە بدیبایە و ڕێکوپێک کردنی کۆمەڵگە بەشێوەیەکی تەندروست بونی هەبوایە. کەچی بەپێچەوانەوە،ساڵ بەساڵ، کۆمەڵگە توشی قەیرانی زیاتر و مەینەتی زیاتر دەکرێت. ئاخۆ بەڕێوەبردنی کۆمەڵگە بەو شێوەدەبێت؟\nپێنجەم:ئاخۆ ئەو ڕێگا چارەیەگونجاوە کەدەڵێت نەوت بدەنە بەغدا تائەوانیش بودجە بدەنە هەرێم؟ باشە تەرح کردنی ڕێگاچارەیەکی وا نیشانەی ئەوە نیە کەحکومەت تاڵان چیەو پارەی نەوتەکە دەدزێت؟ ئیتر چۆن دەکرێت باس لەدەوڵەت دروست کردن بکەن؟ ئاخۆ حکومەت لەکێ پێک هاتوە؟ بەشی گشت حزبەکانی تێدا نیە؟\nشەشەم:ئاخۆ گەر حکومەت نەیتوانی ڕێگاچارەیەکی گونجاو پێشکەش بکات کە ڕەزامەندی گشت چین و توێژەکانی کۆمەڵگەی تێدا بێت،باشتر نیە،کەحکومەت دەست لەکار بکێشێتەوەو هەڵبژاردنێکی نوێ بکرێت و بەبێ بەکار هێنانی هێزو ترساندن و بەبێ مەسەلەی حزبی بوون،کەسی شیاو بخرێتە جێگای شیاوی خۆی؟\nحەوتەم:ئایا گەر حکومەت نەیتوانی ڕێگاچارەی گونجاو بدۆزێتەوەو ئامادەیش نەبێت دەست لەکار بکێشێتەوە،ئەوکات هێز بەکارهێنان گونجاوە یان مل کەچ کردن بۆ ڕای زۆرینەی جەماوەر کە ڕازی نیە بەو ئیدارە کردنەی کەهەیە؟\nهەشتەم:تاکەی کۆمەڵگە دەتوانێت بەم شێوەیە ژیانی بگوزەرێنێت کە تادێت بەرەو هەڵدێری زیاتر دەڕوات و نەبونی موچەو نەبونی خزمەت گوزاریە گشتیەکان و نەبونی هەلی کارو نەبونی هیچ ڕیانێکی هاوسەنگی چینایەتی یەخەی پێ گرتوە؟ ئاخۆ گەر جەماوەر دەستیان برد بۆ بەرپاکردنی شۆڕشی کۆمەڵایەتی ئەوکات دەسەڵاتداران بەچی وەڵامیان دەدەنەوە؟ بەچەک یان بەعەقڵ و مەنتیق و ملکەچ کردن بۆ مافی زۆرینە؟ بەڕاستی خەڵکی هەرێم شایانی ئەو کۆ مەینەتیە نەبوون کەدەسەڵاتدارانی بەرەی کوردایەتی بەسەریاندا هێنان. ئەوە هەر کوڕی هەژاران نیە ئێستالەپێشی جەبهەدا لەدژی داعشدا دەجەنگن؟\nئاخۆ ڕێگاچارەی تر چیە؟\nPrevious مه‌سیحی دووه‌م ئاگری بۆ شاعیران له خوداوه‌ند دزی … سه‌باح ڕه‌نجده‌ر\nNext دیکتاتۆریی ھەر دیکتاتۆرییە؛ بازارەکەی ئازاد بێت یان قۆرخکراو، داراییەکەی دەوڵەتی بێت یان تایبەتیی … ھەژێن


9 ئایار, 2021\nرێبواری رێبەر ئاپۆ لە گوندی ئامارا دەستی پێ‌کردبوو و هەنگاو بە هەنگاو رووەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست مەودای دەبڕی. ئیتر رێبەر ئاپۆ لە خۆڕهەڵاتی ناوەڕاست‌دا لە نێو تێکۆشانێکی دژواردابوو. لە نێو تێکۆشانی ئازادیش‌دا زۆر جاران رووبەڕووی رەشکردن و پاکتاوکاری دەبۆوە. هەموو هەوڵەکان بۆ رەشکردن و ناشیرینکردن و پاکتاوکردن بەرفراوان کران. یەکەم گەشەسەندنەکانی ‘سەرەتا’ لە چوارچێوەی ‘پیلانگێڕیی نێوەنەتەوەیی لەدژی رێبەر ئاپۆ لە ساڵی ١٩٨٦دا’ روویدا، بەڵێ لەوێوە هەموو هەوڵەکان بۆ رەشکردن و ناشیرینکردن و پاکتاوکردن بەرفراوان کرا. دەبو لە عوسمان سەبری تاوەکوو مەلا عەبدوڵڵای تمۆقی و لە گۆڕەپانێکی بەرفراواندا سەربکەوتایە، کە وەک رێبەری هەر بەشێک بمایایەتەوە.\nچەند ساڵ دواى هەڵمەتی ١٥ی تەباخی ١٩٨٤لە کوردستان و ناوچەکەدا رێگا بە رووی گەشەسەندنی رادیکاڵ دا کرایەوە، رەنگە ئەوە بۆ پەکەکە و رێبەر ئاپۆ قورسترین قۆناغ بوو بێت. ئەو گولـلەیەى لە ١٥ی تەباخ دا تەقێنرا لەلایەکەوە دەوڵەتە داگیرکەرەکان و هێزە نۆکەرەکانی ترساند، لە لایەکی تریشەوە لە ئاستی نێونەتەوەیدا و بە پشتیوانی وڵاتانی رۆژئاوایی لە دژی پەکەکە و رێبەرایەتییەکەى دەست بە دوگمەدا نرا. لەبەر ئەوەى بە بیری کەسدا نەدەهات، کە لە پارچەى باکووری کوردستان، کە سەرکوتکارییەکەى ١٢ی ئەیلولی ١٩٨٠ی لەسەر بوو، شەڕی گەل دەستپێبکات.\nیەکەم کاری دەوڵەتی تورک، کە لە ١٥ی تەباخ شۆک بوو بوو،؛ ئەوە بوو رێکخراوی پەیمانی ئەتڵەسی باکوور (ناتۆ) بخاتە کار. ئەو چاوپێکەوتنانەى، کە بە ناوەندێتی ناتۆ لە مانگەکانی کۆتایی ساڵی ١٩٨٤دا بۆ سەرکوتکردنی راپەڕینی چەکداری کوردان ئەنجامدرابوون، لە نیوەی ساڵی ١٩٨٥دا هەندێک بڕیاریان دابوو. ئەو بڕیارانەش رێبەر ئاپۆ و پەکەکە بە سەرۆکایەتی ئەویان کردبووە ئامانج. باشە، لەو کاتەدا لە بەرەی پەکەکەدا چی رووی دەدا؟ پەکەکە کە لە ٢١ی ئایاری ١٩٨٥دا دامەزراندنی بەرەی رزگاری گەلی کوردستان (ئەڕنەکە)ی راگەیاند، لە گەنجانەوە تاوەکوو ژنان، لە کرێکاران تاوەکوو رۆشنبیران، لە مسوڵمانەوە بۆ ئێزدی و عەلەوی بە وتەی ‘من هەم، کە هەموو بەش و جومگەکانی کۆمەڵگەى کوردستان بە رێکخستن دەکەم’ و بەو شێوەیە خۆی خستبووە گۆڕەپانەکە. ئەندازیاری ئەو خەباتەش بێگومان رێبەر ئاپۆ بوو. ١٥ ساڵ لە دوای ١٩٨٥لە مێژووی نزیکی کورداندا ئەوە تۆمارکرا، کە ئەڕنەکە بە چ ئەرک و رۆڵێک هەستاوە.\nناتۆ پیلانی کرد و بەڕێوەی برد\nدوای دامەزراندنی ئەڕنەکە قۆناغی بەرەو هاوینی ١٩٨٥ دەستیپێکرد، مانگی تەممووز تێپەڕی و دوران کاڵکان ئەندامی کۆمیتەى بەڕێوەبەری پەکەکە دۆخەکەى بەمشێوەیە بۆ رۆژنامەى ئۆزگور پۆلیتیکا شیکار کردبوو:\nبەو هێرشانە کە لە پاییزی ١٩٨٤دا راستەوخۆ بە فەرماندەیی کەنعان ئەڤرەن ئەنجامدران، گوایە بەپێی ئەو حسابەى خۆیان کردبوویان ٣ بۆ ٥ کەسی ‘رێگر و یاخین’ و هەوڵ دەدەن بە خێرایی لە ناویان ببەن، بەڵام بە پێچەوانەوە گەریلا لە ٣ مانگدا نزیکەى ٦٠ چالاکی سەربازیی ئەنجامدا. گەریلاکان لە کاروانە سەربازییەکەى خودی کەنعان ئەڤرەنیشیان دا، کە هاتبوو بۆ شەمزینان و دەگەڕایەوە، پاسەوانەکانی کەنعان ئەڤرەن کوژران. سوپای تورک لە بەرامبەر ئەو چەند گەریلایەدا سەرکەوتوو نەبوو. لەبەر ئەوەش لە ١٩٨٥دا دەوڵەتی کۆماری تورکیا کێشەى پەکەکەی خستە بەردەستی ناتۆ. خواستی خاڵی ٥ـەمینی ناتۆ چالاک بکرێت. ئەو خاڵە ئەوەیە ‘ئەگەر هێرشێک بکرێتە سەر ئەندامێکى ناتۆ، ئەوە بە هێرشکردنە سەر ئەندامانی تر دەزانرێت، لەبەر ئەوەش بۆ پاراستنی ئەو ئەندامەیان، کە هێرشی کراوەتە سەر ئەندامانی تریش دەست بە شەڕ دەکەن، پشتیوانی لەو ئەندامەیان دەکەن، کە هێرشی کراوەتە سەر و دەیپارێزن.’\nدەوڵەتی کۆماری تورکیا داوای لە ناتۆ کرد، کە ئەو خاڵە لە دژی پەکەکە بخاتە کار. ناتۆ لەسەر ئەوە کۆبووییەوە و قبووڵی کرد. دوای ١٩٨٥ شەڕ لە دژی پەکەکە لە هەموو روویەکەوە لەلایەن ناتۆوە پلانی بۆ دانرا و رێکخرا و بەڕێوەبرا. هەموو ئەو شتانەى کە دەوڵەتی کۆماری تورکیا کردوویەتی لە بەرزرترین ئاستدا لەلایەن ناتۆوە قبووڵکراوە. دەوڵەتی کۆماری تورکیا کەوتە دۆخێکەوە، کە بەبێ ئەوەى ئەوان قبووڵی بکەن، نەیدەتوانی یەک جوڵە بکات. هەموو قۆناغەکانی شەڕی تایبەت بە بەردەوامی سپارد بە ناتۆ و جێبەجێی کرد”.\nکەمپەینی رەشکردن لە دژی رێبەر ئاپۆ\nسەرەتای ئەو رووداوانە، کە لە دژی تێکۆشانی پەکەکە لەسەری رێککەوتبوون سەرچاوە قوڵەکەى بۆ ناتۆ دەگەڕێتەوە، ئەویش لە ٢٨ی شوباتی ١٩٨٦دا لە شاری ستۆکهۆلمی پایتەختی سوید روویدا. ئۆلاف پاڵمە سەرۆک وەزیرانی سوید کە لە پێش هەموانەوە دۆستی گەلی کورد و دۆستی گەلانی چەوساوە بوو، کاتێک لە سینەما هاتە دەرەوە تیرۆر کرا. هەر بە دوای کوشتنی پاڵمەدا لە دژی پەکەکە و لە کەسایەتی پەکەکەدا لە دژی گەلی کورد لە ئەوروپا تەونی جاڵجاڵۆکەیانیان خستەکار. رێبەر ئاپۆ کرایە ئامانج و بە هاوکاری میدیاکانی تورک، میدیای سوید و ئەڵمانیایان دایە پێش، کە رێبەر ئاپۆ و بەڕێوەبەرانی پەکەکە فەرمانی کوشتنی پاڵمەیان دەرکردووە و بەو شێوەیە دەستیان بە بەڕێوەبردنی کەمپەینی رەشکردن و ناشیرینکردن کرد.\nزۆرێک لە رێکخستن و رێکخراو و حیزبە کوردییەکانی ئەو کاتە و ئەو لایەنانە، کە خۆیان بە رۆشنبیر دەزانی، کەمپەین و هەڵمەتی رەشکردنەکەیان زیاتر و خۆشتر دەکرد. ئەو ئۆپراسیۆنانەى لە دژی هاووڵاتیانی کورد لە سوید دەستیپێکرد، دوای ماوەیەکیش لە ئەڵمانیا دەستیپێکرد و لە ١٥ی ئایاری ١٩٨٦دا ئەو کوردستانیانە، کە خواستبوویان لە دویسبورگی ئەڵمانیا نەورۆز پیرۆز بکەین یەک بە یەک دەستگیر کران. بە گوێرەى پۆلیسی ئەڵمانیا، کە هەموو شەقامەکانی شارەکەى گرتبوو؛ رێبەر ئاپۆ، کە بە ‘پلانداڕێژەری سەرەکی’ کوشتنی پاڵمە راگەیاندرابوو، بەشداریی ئەو نەورۆزە دەکات و وتە پێشکەشی ئامادەبوان دەکات. ئەوانەى ئەو زانیارییە بێ بنەمایەیان دابوو بە دەوڵەتی ئەڵمانیا، ئەو رێکخراو و حیزبە کوردییانە بوون، کە لەسەر دژایەتیکردنی پەکەکە و رێبەر ئاپۆ یەکیان گرتبوو و خۆیان لە سوید نیشتەجێکردبوو.\nلەبەر ئەوە تێکۆشانی ئازادی بە پێشەنگایەتی پەکەکە، لەلایەکەوە لە قورسترین هەلومەرجی کوردستاندا تێکۆشانێکی بێ هاوتای گەریلایی دەستپێکردبوو و لەلایەکی ترەوە تاوەکوو دەهات ئەو جەماوەرەی، کە لە دەوری خۆی کۆی کردبووە رۆژ لە دوای رۆژ بەرفراوانتر دەبوو. هەر کەسێک حەز و خۆشەویستی بۆ دۆزی کوردستان لە دڵیدا هەبووایە، خۆشەویستیش بۆ رێبەر ئاپۆ لە دڵیدا چەکەرەى دەکرد و رەگی دادەکوتا. جەماوەر و دەورووبەری ئەوانەى خۆیان بە ‘حیزبە کوردییەکان’ دەناساند، روویان لە پەکەکە دەکرد. لە بەرەی دژبەردا گرنگترین هۆکاری رق و توڕەیی لە دژی رێبەر ئاپۆ بۆ ئەوە دەگەڕایەوە. بە گوێرەى ئەوانە ‘رۆڵەیەکی (منداڵێکی) گەل چۆن دەبێتە رێبەری گەلێک’، بەڵام رێبەر ئاپۆ لەو ساڵانەدا هیوا و ئومێدی تێکشکاوی هەموو نەوە و جیلەکانی کوردی دەبوژاندەوە. بۆ نمونە یەکێک لەو کەسانەش عوسمان سەبری بوو، کە دوای ئەو ژیانەوەیە بووە یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی رێبەر ئاپۆ.\n‘ئاپۆییەکان دەڕۆن بۆ شەڕ، ئێوەش دەڕۆن بۆ ئەوروپا’\nرۆشنبیری کورد عوسمان سەبری، کە لە راپەڕینی شێخ سەعیدی پیرانەوە تاوەکوو ریزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) بە سەرۆکایەتی مەلا مستەفا بارزانی بەشداری راپەڕینەکان بوو بوو، خەون و خەیاڵی شکابوو، شاهیدی بەرخودانی خۆبوون، ئاگری و دێرسیم بوو، ئەو کەسانەی لەسەر رێگای رۆیشتن بۆ ئەوروپا بوون، رۆشنبیران، ئەندامان و بەڕێوەبەرانی حیزبەکان بوون و لە شام سەردانی ماڵەکەیان دەکرد و لە ناوەڕاستی ١٩٨٠کاندا پێی دەوتن “ئێوە دەچن بۆ ئەوروپا و ئاپۆییەکان دەگەڕێنەوە بۆ وڵات، سەیر بکەن پێتان دەڵێم، ئەوان سەردەکەون و ئێوە تێکدەشێکێن”.\nعوسمان سەبری لەو ساڵانەدا کە زۆر سەردانی رێبەر ئاپۆی دەکرد دەیوت “ئێوە خەونی ئێمەتان بەدیهێنا، لە هیچ سەردەمێکی ژیانی خۆمدا ئەوەندە خۆم بە بەختەوەر و شاناز نەزانیوە”. بێگومان تەنها عوسمان سەبری نەبوو، زۆرێک لە دراوسێ کوردستانییەکان شانازییان بە رێبەر ئاپۆەوە دەکرد و پێی دڵخۆش بوون. یەکێک لەوانە، کە لە نیوەى سەدەی ٢٠دا یەکێک لەلایەنە ناودارەکانی کوردستان بوو، مەلا عەبدوڵڵای تمۆقی بوو. تمۆقی کە بەهۆی گوشارەکانی دەوڵەتی تورکەوە رۆیشتبوو بۆ رۆژئاوا و ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کرد، بە بەردەوامی لەلای رێبەر ئاپۆ بوو و پشتیوانی و داکۆکی لێدەکرد، بە تێپەڕبوونی کات پەیوەندییەکى زۆر بەهێز لە نێوانیاندا درووستبوو. تەنانەت رێبەر ئاپۆ بەهۆی ئەوەى مەلا عەبدوڵڵا زۆر پیر بوو بوو، یارمەی دەدا، کە دەستنوێژ بگرێت و بە دەستی خۆی بەرماڵی بۆ رادەخست.\nبێگومان ئەوانەى سەردانی رێبەر ئاپۆیان دەکرد و پەیوەندییەکى بەهێزیان لەگەڵیدا درووست‌دەکرد، تەنها ئەوانە نەبوون. دوای ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٨٠ سەدان رۆشنبیر، هونەرمەند، سەرکردە و پەیامنێر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا سەردانی رێبەر ئاپۆیان دەکرد. خواردن درووستکردنی رێبەر ئاپۆ، تەنانەت رۆیشتن و گەڕانی بە ئۆتۆمبێلەکانی ئەوان کە لەگەڵیاندا دەڕۆیشت، نزیکایەتی و رەفتاری ئەوەندە خاکییانە ئەگەر خۆیان لە رێبەرێکیان نەدیبایە و دیسیپلینی جەنگاوەرێکی پەکەکەیان لە نزیکەوە بە چاوی خۆیان نەبینیایە، رەنگە بڕوایان نەکردایە، بەڵام ئیدی بە تەواوی ئەوە بۆ هەموویان روون بووبوویەوە و بوو بووە گێڕانەوە هاوبەشەکانی هەموویان. رێبەر ئاپۆ لەو کاتە کورتەدا لە مێژووی کوردستاندا سەردەمێکی نوێی دەستپێکرد. بەپێچەوانەى رێبەرانی پێشووتری کورد، لەگەڵ سوننە، عەلەوی، ئێزدی، دەوڵەمەند، هەژار، ژن، پیاو، گوندی، رۆشنبیر، کرێکار، باشووری، باکووری، رۆژهەڵاتی و رۆژئاوایدا بوو و رێبەری هەموان بوو.\nیەک لە دوای یەک وەڵامدانەوەی پیلانگێڕی ١٩٨٦…\nئەگەر ئێمە دیسانەوە بگەڕێینەوە بۆ ساڵی ١٩٨٦، کە یەکێک لە قورسترین قۆناغەکانی بزووتنەوەى پەکەکە و رێبەر ئاپۆ بوو، لەو رۆژانەدا کەمپەینی رەشکردن و تەریکخستن و گەلەکۆمەیەکی دەستی‌پێکردبوو و گەیەندرابووە بەرزترین ئاست، لە ٢٨ی ئایاری ١٩٨٦ دا مەعسوم کۆرکماز ناسراو بە هەڤاڵ عەگید فەرماندەى هەڵمەتی ١٥ی تەباخی ١٩٨٤ شەهید بوو. بزووتنەوەکە لە بەرامبەر ئەو بۆشاییەدا بە رێکخستنی کۆنگرەى ٣ لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٨٦دا گەورەترین وەڵامی دایەوە.\nلە کۆنگرەدا بەهۆی تێکۆشان لە دژی هەوڵ و رێگرییەکانی هێڵی پاکتاوکار لە ناو پەکەکەدا، گەورەترین ئەزمون بەدەستهاتبوو، لەبەر ئەوەش و لە پێناو ئەوەدا شەڕی گەریلایی، کە بە فەرماندەیی فەرماندە عەگید دەستیپێکردبوو، گەورەتر بکرێت؛ هێزی رزگاری کوردستان (HRK) لە وەرچەرخانێکی گەورەدا کرا بە ئارتەشی رزگاری گەلی کورد (ARGK). هەر لەو کۆنگرەیەدا بڕیار درا، کە بەپێی ناوچەکان و ئەیالەتەکان، رێکخستن بۆ شەڕی گەریلایی بکرێت. رێبەر ئاپۆ بە کۆنگرەى سێیەم رەخنەکردن و رەخنە لەخۆگرتنی لەناو پەکەکەدا قوڵتر کردەوە، کە رێچکەیەکی بە ناوی ‘پرسی کەسایەتی’ دەستپێکردبوو.\nلە ١٩٨٦دا گەشەسەندنێکی‌تری مێژوویی بۆ تێکۆشانی ئازادی کورد دەستەبەر کرا. بۆ ئەوەى پەروەردەی ئایدۆلۆژی و سەربازی گەریلا زیاتر پرۆفیشناڵانەتر بێت لە دۆڵی بوقاع مەڵبەندێکی پەروەردەیی بە ناوی ئەکادیمیای مەعسوم کۆرکماز بونیاتنرا. لەو ئەکادیمیایەدا تاوەکوو ساڵی ١٩٩٢ هەم دەیان فەرماندەی گەریلا و هەم سەدان شەڕڤان پەروەردەکران و پێگەیاندران، هەم رێبەر ئاپۆ بۆ یەکەمجار لەوێ لەگەڵ جەماوەری گەل دا چاوپێکەوتن و کۆبوونەوەی رێکدەخست، بۆ یەکەمجار وتنی دروشمی ‘بژی سەرۆک ئاپۆ’ پێشنیاز کرا. ئەکادیمیای مەعسوم کۆرکماز لەو ٦ ساڵەدا نەک تەنها لە ناوچەکەدا، بەڵکو بوو بووە ناوەندی تامەزرۆیی میدیا و چاپەمەنییەکانی جیهانیش.\nلەو ساڵانەدا زۆر جار مەترسی گەورە دەهاتنە سەر رێگای رێبەر ئاپۆ. لە راستیدا هەر لە سەرەتای دەستپێکردنی بزووتنەوەکەوە رێبەر ئاپۆ کرابووە ئامانجی گولـلەکان. لە ١٨ی ئایاری ١٩٧٨دا دوای کوژرانی یەکێک لە کادێرە پێشەنگەکانی بزووتنەوەکە، بە ناوی خەلیل چاڤگیون لە حیلوان، بۆ ئەو بەرخودانە کە دەبوایە دەستی‌پێبکردایە و بە رێکخستن بکرایە، رێبەر ئاپۆ رۆیشت بۆ روحا، کاتێک لە حیلوانەوە بە ئۆتۆمبێل بەرەو هۆشین دەڕۆیشت، هێرشکرایە سەری و دەستڕێژ لە ئۆتۆمبێلەکەى رێبەر ئاپۆ کرا، بە شانسێک و بەبێ ئەوەى بریندار ببێت لەو هێرشە رزگاری بوو.\nلە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠ دا لە گۆڕەپانی خەباتی رێبەر ئاپۆ لە ئاکادیمیای مەعسوم کۆرکماز و لە کاتی راهێنانی سەربازیدا، حەسەن بیندال ناسراو بە حەمزە هاوڕێی منداڵی رێبەر ئاپۆ لەلایەن شاهین بالیچ ناسراو بە تۆپاڵ مەتینەوە کوژرا. رێبەر ئاپۆ بە بەرفراوانی شیکاری بۆ ئەو دۆخە کردووە و لە دژی “چەتەی سەرلێشواوی یاخیی فیئوداڵ و دەرەبەگ” لە ناو حیزبدا شەڕی راگەیاند. پێناسەى “چوار چەتە” کە رێبەر ئاپۆ بۆ شەمدین ساکیک (زەکی)، شاهین بالیچ (تۆپاڵ مەتین)، خەلیل کایا (کۆر جەمال) و جەمیل ئیشک (هۆگر) بەکار هێنا، بۆ ئەوەى هۆشمەندی لەناو پەکەکەدا پاک و جوان ببوایە، کۆنفرانسی ٢ی پەکەکە رێکخرا. رێبەر ئاپۆ لەسەر ئەو قۆناغە قەیراناوییە وتی:\n“لەسەرەتای ساڵانی ١٩٩٠ـەوە دەنگی زۆربووی هەنگاوەکانی پیلانگێڕیی ناوخۆیی و دەرەکی دەیوت ‘من دێم’. لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠دا گوایە ئەوانەى خۆیان بە خاوەنی “بزووتنەوەکە” دەزانن، بە رێککەوت بە گولـلەیەک حەسەن بیندال هاوڕێی منداڵی منیان کوشت، رووداوێک بوو، کە زۆر راز و نهێنی لە هەناوی خۆیدا هەڵگرتبوو. ئەو پیلانگێڕییە بەو شێوەیە بوو، ساری باران، محەمەد شەنەر و شاهین بالیچ لە بەڕێوەبەری کامپەکەدا بوون و ئەگەری ئەوە زۆر بوو، کە ئەو پیلانگێڕییە لەلایەن ئەوانەوە دانرابێت. دوای ماوەیەک کە من رووداوەکەم وردکردەوە و شیکاریم بۆ کرد، دەبوایە لە ماوەیەکی کورتدا ئۆپراسیۆنی پاکتاوکردنی منیش تەواو بکرایە. دوو سیخوڕی فەرمی، کە ئەرکیان پاکتاوکردنی من بوو، لەو رۆژانەدا لە ستار تیڤی لە بەرامبەر ئەو تاوانەى لەسەر ئەوان بوو من تاوانبار دەکرام – بەو مانایە ئەوان بەرگری لە جەم ئەرسەڤەر بکەن – من بوومەتە شاهیدی ئەو قسانەیان.’ بەڵام ئەگەر من سەرنەکەوتمایە، ئەوان لە ئیمەیان دەدا و دەشیانتوانی بمکوژن، بەڵام دەیانخواست من بە زیندوویی بگرن’. دانپیادانانێکی لەو شێوەیە هەبوو و ئەوەش دانپیادانانی باو بوو. ئەوە لایەنی راستیشی تێیادا بوو. لەگەڵ ئەو چەتانەدا کە لە ناو پەکەکەدا لە گەشەکردندا بوون بە ئاسانی دەیانتوانی ئەو کارە ئەنجام بدەن، بەڵام بۆ ئەوەى کۆنترۆڵی رێکخستنیشیان بخستایەتە دەستی خۆیان، دەبوایە من زیندوو بومایە. دوای ئەوەى رێکخستن بە تەواوی دەکەوتە دەستی چەتەکان ئیدی پاکتاوکردنی من ئاسان دەبوو بۆیان، ئەوە ستراتیژی کارەکەیان بوو. بۆ ئەوەش هەموو کادێرە درووست و پاک و چاک و دڵسۆزەکان، کە بە مەترسییان دەزانین بۆ خۆیان بە شێوەی رووداوی لەناکاو و نەخوازراو دەیانکوشتن”.\nرۆژانی کۆتایی ١٩٩٠ پەکەکە کۆنگرەی ٤ی خوی رێکسخت. لە مانایەکی دیکەدا ئەو کۆنگرەیە، کۆنگرەی کۆبوونەوە بوو لە دەوری رێبەر ئاپۆ. هەروەها کۆنگرەی ٤ دوای کۆنگرەى یەکەمی پەکەکە، کۆنگرەیەک بوو، کە لە کوردستان رێکخرا. رێبەر ئاپۆ راستەوخۆ بەشداریی کۆنگرە نەبوو، بەڵام خەباتێک بە ناوی “راپۆرتی سیاسی” کە گەشەسەندنەکانی کوردستان و ناوچەکە و جیهانی تێیادا شیکارکرابوو، دابوو بە کۆنگرە.\nلە ساڵانی ١٩٩٠دا کوردستان بە راپەڕینەکانی نسێبین، جزیر، ئامەد هەژێنرا، بە شەڕی گەریلایی ژمارەیەکی زۆر بنکەى سەربازیی دەوڵەتی تورک لەسەر نەخشە سڕانەوە. هەروەها سەردەمی سیاسەتی یاسایی و فەرمی کورد دەستی‌پێکردبوو. رێبەر ئاپۆ لە ناو ئەو گەشەسەندنانەدا و بەهۆی ئەوانەوە، هەم لە ناوەوە و هەم لە دەرەوە زیاتر کرایە ئامانج.\nلە نیوەی سەرەتای ساڵانی١٩٩٠دا، کە لە کوردستاندا شەڕ گەشەى سەندبوو رێبەر ئاپۆ ٢ ئاگربەستی راگەیاند. دەستی ئاشتی، کە کورد درێژی کردبوو، نەک تەنها لە هەوا مایەوە، بەڵکو دەوڵەتی تورک دەستی بە کۆمەڵکوژی نوێ کرد. هەڵوەشاندنەوەى دیواری بەرلین لە کۆتایی رۆژانی ١٩٨٩ کاریگەرییەکەى بۆ وڵاتانی بلۆکی رۆژهەڵات وەک ‘پولی دۆمینە’ بوو. بە هەڵوەشاندنەوەى بلۆکی یەکێتی سۆڤیەت، نەخشەى سیاسی ئەوروپا گۆڕدرا، لە باکووری کوردستان بای ئازادی هەڵیکردبوو و کاریگەری خۆی لە راپەڕینەکاندا نیشادا و لە باشووری کوردستانیش کاریگەری لە راپەڕین کرد؛ بەڵام سیستمی نوێی جیهان، گەلانی بە ورە و ئیرادەی ئازاد و پێشەنگەکانیانەوە قبووڵ نەدەکرد. رێبەر ئاپۆ پێشبینی گۆڕانکاری و رووداوەکانی لە جیهان و ناوچەکەدا کردبوو، بۆیە هەموو وزەی خۆی لە نیوەی ساڵانی ١٩٩٠ دا بۆ چارەسەری کێشەى کورد بە رێگەى دیالۆگ و رێککەوتنی یەکێتی نێوان کورد خستەگەڕ.\nرێبەر ئاپۆ لە هەنگاوی یەکەمدا لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ لەگەڵ جەلال تاڵەبانی سکرتێری یەکێتی نیشتمانی کوردستان (YNK) چاوپێکەوتنیان ئەنجامدا. رێبەر ئاپۆ پێش ئەوەش لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) دانیشتبوو، رۆژەڤی یەکەمی گفتوگۆکانی درووستکردنی هاوپەیمانی نەتەوەیی هێزە کوردییەکان بوو. تاڵەبانی، کە وەک یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی رێبەر ئاپۆ باسی لێدەکرا لەو چاوپێکەوتنەدا وەها دوا:\n“ئێمە لێرەین بۆ ئەوەى بە تەواوەتی لە بەرامبەر یەکتردا کراوە بین و گفتوگۆ لەسەر هەموو کێشەکان بکەین. ئێمەی بەرەی کوردستانی ئێراق شانازی بە تێکۆشانی پەکەکەوە دەکەین. ئێمە لە مێژوو وانەیەک فێربووین: هێزەکانی رزگاری نەتەوەیی پەیوەندییەکانیان چەند باش بێت، ئەوەندە دیالۆگ و هاوپەیمانی تەندرووست بۆ تێکۆشانی نەتەوەیی کورد بەدی دێت و بەو ڕادەیەش تەندرووستانە گەشە دەکات. هێزەکانی کورد چەند لە یەکتر بدەن، بەو رادەیە زیان بە تێکۆشان دەگات”.\nرێبەر ئاپۆ لەو چاوپێکەوتنەدا بەم قسانە نیشانەى بۆ مێژوو بەجێهێشت:\n“ئێمە ١٠ ساڵ لەوە پێش دەمانخواست، کە لەگەڵ حیزبە کوردییەکانی باشووردا پەیوەندی درووست بکەین و لە یەکتر نزیک بینەوە. زۆر هۆکار نەیهێشت حیزبەکانی باشوور و باکوور بە یەکگرتوویی رێ بکەن. ئێمە زۆر جار لەسەر ئەوە راوەستاوین. لە ئێستا بە دواوەش دەبێت ئێمە لەسەر ئەوە راوەستین، کە دەتوانین لەسەری رێبکەوین”.\nرێبەر ئاپۆ لەو چاوپێکەوتنەدا سەرەنجی خستەسەر قورسی و سەختی یەکێتی کورد و زۆر بە گرنگی و هەستیارییەوە هەنگاوی بۆ نزیکبوونەوە نا، چونکە ئەو مەترسییانەى لە رێگادا بوون خستبوونییەڕوو. ئەو پێشبینییەی رێبەر ئاپۆ نەک زۆر درەنگ، بەڵکو دوای ساڵێک هاتەدی. لە پێش هەمووانەوە دەوڵەتی تورک و هێزە ناوچەیی و جیهانییەکان بۆ چاوترساندنی بونیاتنانی فیدڕاڵی لە باشووری کوردستان، دەیانخواست پارتی و یەکێتی لە دژی پەکەکە شەڕ بکەن. “رۆژانی تاریک”ی مێژووی کوردستان لە بەردەرگا بوو. پەرلەمانی باشووری کوردستان لە یەکەم دانیشتنیدا لە ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ لە هەولێر، ٢ بڕیاری دەرکرد. بڕیارەکان چۆنییەتی پەیوەندی فیدڕاڵی لەگەڵ رژێمی ناوەندی بەغدا و شەڕ لە دژی پەکەکە بوو.\nهەر لە دوای بڕیارەکە، هێزەکانی باشووری کوردستان لەگەڵ سوپای تورک لە دژی گەریلاکانی پەکەکە شەڕیان دەستپێکرد. ئامانجی شەڕەکە ئەوەبوو، کە گەریلاکانی کوردستان لە ناوچەکانی حەفتانین، زاپ و خواکورک دەرپەڕێنن. خیانەت و بەرخۆدان، کە بە درێژایی مێژووی کورد شان‌بەشانی یەکتر دەڕۆیشتن لێرەش خۆی دەرخستبوویەوە. ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ گوڵناز کاراتاش ناسراو بە بێریتان، کە تاوەکوو دوایین گولـلە شەڕی کردبوو، لە بری ئەوەى خۆی رادەستی هێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) بکات خۆی لەسەر تاشە بەردێکی زۆر گەورە و بەرز هەڵدایە خوارەوە و خۆی رادەست نەکرد و شەهید بوو. ئەو چالاکییە خاڵی وەرچەرخانی قۆناغەکە بوو، کە پێی دەوترا “شەڕی ١٩٩٢ی باشوور”.\nدوای هێرشە ٤٥ رۆژییە هاوبەشەکەی دەوڵەتی تورک و هێزەکانی باشوور بۆ سەر پەکەکە، پەکەکە لەگەڵ هێزەکانی باشوور رێککەوت. تورگوت ئۆزال سەرۆک کۆماری ئەو کاتی تورکیاش بۆ چارەسەری کێشەى کورد داوای لە تاڵەبانی کرد ناوبژیوانی بکات. لەو رۆژانەدا لە نێوان ئۆزال و رێبەر ئاپۆدا بە ناوبژیوانی تاڵەبانی ترافیکی گۆڕینەوەى پەیام هەبوو، لەو قۆناغەدا لە پشتی پەردە لە ئەنقەرە لەبارەى ئاشتییەوە قسە دەکرا. هەروەها سولەیمان دەمیرەڵ سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتی تورکیا یەکەم هەڵوێستی خۆی بەمشێوەیە خستەڕوو:\n“ئەوەى خوێن دەڕژێنێت دەوڵەت لەگەڵیاندا سەودا و مامەڵە ناکات. ئەوەى خوێن دەڕژێنێت دەوڵەت نییە. هێشتا درەنگ نییە، با ئەوان خۆیان رادەست بکەن. خۆیان رادەستی یاسا و دادمەندی بکەن”.


یارمەتیخوازی ٢٠١٢/وەرگێڕان/"ئادریان و." - Meta\nیارمەتیخوازی ٢٠١٢/وەرگێڕان/"ئادریان و."\nئەو ڕۆمانە گەورە کاتی منی ھەتا ھەمیشە گرت و قەتیش تەواوم نەکرد. بەڵام من ئەویندار بووم، لە قۆناخی پێنجەم دا وانەیەکمان ھەبوو کە دەبوایێ وانەمان سەبارەت بە ھەر شتێک کە پێمان خۆش بووایێ بە ھاوقۆناخیەکان "ھاوکلاسیەکانمان" بوتایێتەوە. جا من ئەدەبیاتی سەدەی نۆزدەھەمم ھەڵبژارد.\nئیمڕۆ ھەر ئەو جۆرە کە ڕەنگە پێشتر پێتان زانیوێت، من مامۆستای زمانی ئینگلیزیم. ھەروەھا یەکێکم لە بەشداربووانی ویکیپیدیا، کە خەریکی گۆڕانکاریم لە ئەو وتارانەی کە سەبارەت بە نووسەرە گەورەکان نووسراون وەکوو "جەین ئاستین" نووسەری "جەین ئەیر" یان "ماری شێڵێی" نووسەری "فرانکشتاین".\nکاتێک کە بیر لە کارەکانم لە سەر ویکیپیدیا دەکەمەوە، جگە لەوە کە خۆم بە کەسێک دەبینم کە ھەندێک زانیاری زیاد کردووە، کە خۆم وەک مامۆستایێک دەبینم چون لە ڕێگەی ویکیپیدیاوە من توانیم بە کەسانێکی زۆر زۆرتر لە ئەوکەسانەی کە لە قوتابخانە دەیانبینم وانە بڵێمەوە. لە مانگی ڕابردوودا، وتاری "جەین ئاستین" لەسەر ویکیپیدیا، زیاتر لە ١١٥٠٠٠ جار بینراوەتەوە.\nلە زانکۆ، ھەندێک زانیاری لە بەردەستدا ھەن بۆ من، و زۆر یەک لەم زانیاریانە زۆر بەنرخن، بەڵام کێشە لەوە دایە کە زۆربەی خەڵک ناتوانن ئەم زانیاریانە وەکوو من بە دەست بھێنن چونکە ئەوان ناتوانن پارە بۆ ئەم مەبەستانە بدەن. کاتێ کە ویکیپیدیا ڕێک و پێک دەکەم دەتوانم ئەم بێدادە لە ناو ببەم.\nمن فێر بوونم زۆر خۆش دەوێت، ھەموو کاتیش ھەر خۆشم ویستووە. ھەر لە بەر ئەوەیە کە دەڵێم مافی فێربوون دەبێت ھەموو کات بۆ ھەموو کەس بپارێزرێت.\nئایا ئێوەش لەگەڵ من ھاو بیرن؟ ئەگەر وایە تا ڕێک کەوین بۆ پشتگرتن لە ویکیپیدیا.\nکەنووکاوەکانی "ئادریان" سەبارەت بە ئەدەبیاتی بریتانیای سەدەی ١٨ی زایینین. ئەو وەکوو کارێکی بۆ خۆی بۆ فێر بوون و دۆزینەوەی شتی نوێ ئەم کارانە دەکات. ئەو ھەروەھا یارمەتی خوێندکارەکانی دەدات بۆ ئەوەی کە ویکیپیدیا بھێننە ناو خوێندنگەھەکانەوە.\nRetrieved from "https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Fundraising_2012/Translation/AdrianneW_Appeal/ckb&oldid=4495393"


بۆنەکانی تشرینی یەکەم – ڕێکخراوەی ڕۆڵە\nبۆنەکانی تشرینی یەکەم\n2ی تشرینی یەکەم\nرۆژی جیهانی بێ توندوتیژی\nرۆژی جیهانی بێ توندوتیژی لە ٢ی تشرینی یەکەم، ساڵرۆژی لە دایکبوونی مەهاتما گاندی، رێبەری بزوتنەوەی رزگاری هیندستان و پێشڕەو لە فەلسەفە و ستراتێجیای نەبوونی توندوتیژی، بەڕێوەدەچێت.\n5ی تشرینی یەکەم\nرۆژی جیهانی بێ لەش فرۆشی\nرۆژی جیهانی بێ لەش فرۆشی (IDNP) رۆژێکی زانیاریدانە بۆ بەرەنگار بوونە لەگەڵ ئیشی سێکسی بەڕێوەدەچێت. ئەم رووداوە یەکم جار لە ساڵی ٢٠٠٢ بینرا و هەموو ساڵێک لە ٥ی تشرینی یەکەم بەڕێوە دەچێت.\n11ی تشرینی یەکەم\nرۆژی جیهانی کچان\nلە ساڵی ١٩٩٥ لە کۆنفەرانسی جیهانی ژنان لە پەکین بە کۆی گشتی دەنگەکان ڕاگەیێندراوی پەکین و پلاتفۆرمی کردار، پێشکەوتووترین پلان کە تا ئێستا بۆ پەرەپێدانی نە تەنیا مافی ژنان بەڵکوو کچان هەیە، پەسەند کرا. راگەیێندراوی پەکین یەکەم بەیاننامەیە کە بە تایبەتی مافی کچان دێنێتە بەر باس.\n17ی تشرینی یەکەم\nرۆژی جیهانی لەناوبردنی هەژاری\nرۆژی جیهانی لەناوبردنی هەژاری رۆژێکی ناونەتەوەییە کە هەموو ساڵێک لە ١٧ی تشرینی یەکەم لە سەرانسەری جیهان بەڕێوەدەچێت. یەکەم بۆنەی بەرزڕاگرتنی ئەم دیاردەیە لە پاریسی فرانسا لە ساڵی ١٩٨٧ بەڕێوەچوو، کاتێک کە سەد هەزار کەس لە مەیدانی مافی مرۆڤ و ئازادی لە ترۆکادرۆ بۆ ڕێزلێنان لە قوربانیانی هەژاری، برسیەتی و توندوتیژی و ترس؛ لە بۆنەی وەبیرهێنانەوەی وێرسینیسکی، دامەزرێنەری بزوتنەوەی ناونەتەوەیی ATDی جیهانی چوارەم، کۆ ببونەوە. لە ساڵی ١٩٩٢ چوار ساڵ دوای مردنی وێرسینیسکی، نەتەوە یەکگرتووەکان بە فەرمی ١٧ی تشرینی یەکەمی وەک رۆژی جیهانی لەناوبردنی هەژاری بەناو کرد.


ئه‌وروپا و ئیسلامۆفۆبیا: گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئالان تۆرین – كولتور مه‌گه‌زین\nلەودیوو دیوارەکەوە چی دەگوزەرێت؟\n22/08/2016 2 min read0\nئه‌وروپا و ئیسلامۆفۆبیا: گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئالان تۆرین\n03/04/2015 4 min read0\nله ئینگلیزیه‌وه: بڕوا عه‌لادین\nبه‌م دواییانه، سۆسیۆلۆژی فه‌ره‌نسی ((ئالان تۆرین)) سه‌رپه‌رشتیاری دانیشتنێكی ئه‌نجومه‌نی ئه‌وروپای كرد ده‌رباره‌ی بابه‌تی ئیسلامۆفۆبیا (واته تۆقین له ئیسلام). تۆرینیش وه‌ك سۆسیۆلۆژی به‌ریتانی ((زیگمونت باومان)) به‌هۆی چالاكی و كاره‌كانی ئه‌م ساڵیه‌وه له بواره‌كانی كۆمیونیكه‌یشن و زانسته مرۆییه‌كاندا، خه‌ڵاتی ئه‌ستۆریاسی پێبه‌خشرا. ئالن تۆرین خاوه‌نی 40 كتێبه و ده‌یه‌وێت به‌هۆی وه‌سفكردنی په‌ره‌سه‌ندنی سه‌رده‌می پاش قۆناغی پیشه‌سازییه‌وه، كه‌مێك تیشك و ڕۆشنایی بخاته سه‌ر بابه‌ته‌كانی جیهانی ئه‌مڕۆمان.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: ئه‌مڕۆ هه‌ر كه باسی ئیسلام و موسوڵمان ده‌كه‌ین، ڕاسته‌وخۆ و به‌شێوه‌یه‌كی خۆوه‌كیانه ده‌مانبه‌ستێته‌وه به ماناكانی تیرۆر و تیرۆریستانه‌وه.\nتۆرین: با زیاده‌ڕه‌وه‌ی نه‌كه‌ین، دیاره جۆرێك له خولیا و كه‌ڵكه‌ڵه بۆ ئه‌م جۆره پێناسه و مانایه له ئارادایه، ئه‌ویش له‌به‌ر هۆیه‌كی زۆر ساده و ساكار: له‌به‌رئه‌وه‌ی تیرۆریزم خۆی مانشێتێكی به‌رده‌وامه و هه‌میشه له سه‌ردێڕی هه‌واڵه‌كاندایه. بچوكترین هێرش، یان ته‌نانه‌ت كرده‌وه‌یه‌كی خۆكوژییانه‌ی تاكه‌كه‌سییانه‌ش ڕاسته‌وخۆ ده‌چێته سه‌ر لاپه‌ڕه‌ی ڕۆژنامه‌كان و به تیرۆریزم ناو ده‌برێت.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: كه‌واته به‌ڕای تۆ ئه‌وه به‌ته‌نها هه‌ڵه‌ی میدیایه؟\nتۆرین: نا ، نا. مه‌سه‌له‌كه به‌ته‌نها ئه‌وه‌یه كه دۆخی توندڕه‌ویی هه‌میشه به‌رچاو و دیارتره و زیاتر تیشكی له‌سه‌ره.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: ده‌توانین بڵێین ئایین بووه به جۆرێك له زه‌نگێكی مه‌ترسیدار و ئاماژه‌ی وریاكه‌ره‌وه، من بیر له ڕیفراندۆمه‌كانی سویسرا ده‌كه‌مه‌وه سه‌باره‌ت به مزگه‌وته‌كان، یان ئه‌و مشتومڕه‌ی له فه‌ره‌نسادا ده‌رباره‌ی بوونی جبه‌ی سه‌راپاپۆش (بورقه) له ئارادا بوو.\nتۆرین: به‌ڵێ، له‌ڕاستیدا من له‌گه‌ڵ ئه‌م بۆچونه‌تدا كۆك و ته‌با نیم. چونكه زۆرینه‌ی زۆری موسوڵمانان له فه‌ره‌نسادا ـ كه ڕێژه‌یه‌كی زۆرن و نزیكه‌ی پێنج بۆ شه‌ش ملیۆن كه‌س ده‌بن ـ ناتوانن هیچ به‌رامبه‌ر ئه‌مه بكه‌ن. وا زۆر زۆر ڕۆیشت و گه‌یشته ئه‌وه‌ی (بورقه) یان پۆشی (جبه‌یه‌كی سه‌راپاپۆشه كه ته‌نانه‌ت چاوی ئافره‌ته‌كه‌ش دیار نیه. و.ك). به‌ڵام تا ئه‌م كاته‌ش مه‌سه‌له‌كه زیاتر په‌یوه‌ندی به نیقابه‌وه هه‌یه (نیقابیش هه‌ر پۆشاكێكی سه‌راپاپۆشه، به‌ڵام چاوه‌كانی ئافره‌ته‌كه دیارن و.ك). با بڵێین نزیكه‌ی دوو بۆ سێ هه‌زار كه‌س پۆشیویانه كه دیاره ئه‌مه‌ش بۆ خۆی هه‌ر زۆره، به‌ڵام به‌و مانایه نیه كه بڵێیت نیوه‌ی ئه‌و شه‌ش ملیۆنه (واته سێ ملیۆن ئافره‌ت) پۆشیویانه، گه‌ر وا بوایه ئه‌و ده‌مه جیاوازیه‌كه زۆر زۆر ده‌بوو. ئێمه له ئه‌وروپا به‌پێی پره‌نسیپی جیاكردنه‌وه‌ی ئایین و ئابوری و سیاسه‌ت له یه‌كتری ده‌ژین. كاتێك تۆ ده‌ڵێیت ئیسلام، ئه‌وا هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ت وه‌ك یه‌ك یه‌كه‌ی یه‌كگرتوو تێكه‌ڵ به یه‌ك كردۆته‌وه، ڕێك وه‌ك ئه‌وه‌ی ساموێل هینگنتۆن له تیۆره‌كه‌یدا سه‌باره‌ت به ململانێی ژیاره‌كان ده‌یكات. نا، به ڕای من شتێكی تۆكمه و یه‌كانگیر و یه‌كگرتوو نیه ناوی ئیسلام بێت، وه‌كچۆن شتێكی مه‌تین و توندوتۆڵیش به‌ناوی مه‌سیحیه‌ته‌وه بوونی نیه. به ڕای من، باشتر وایه ئه‌و لایه‌نه ڕاسته‌وخۆیه‌ی ئاینه‌كان بخه‌ینه لاوه.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: به ڕای تۆ ئێمه له قۆناغی جۆرێك له كاره‌ساتی كۆمه‌ڵایه‌تیدا ده‌ژین؟\nتۆرین: گوێبگره، من ده‌ڵێم نه‌خێر وا نیه، چونكه ده‌مه‌وێت له‌م پرسیاره ده‌رچم، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر دوو هۆ: یه‌كه‌م، جارێ شتێك نیه ناوی كاره‌سات بێت له سه‌رتاسه‌ری جیهاندا. به پێچه‌وانه‌وه، جیهان گه‌شه ده‌كات و به‌ره‌و پێشه‌وه ده‌چێت، بڕوانه ئه‌فریقا چۆن گه‌شه‌ده‌كات و هه‌ڵده‌كشێت.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: به‌ڵام من مه‌به‌ستم له كاره‌ساتی به‌هاكانه…\nتۆرین: ئه‌مه‌یان تا ڕاده‌یه‌ك ئاڵۆزه. تۆ بڵێ هه‌موویان له گه‌شه‌دان به‌ته‌نها ئه‌وروپا نه‌بێت! ئه‌گه‌ر نا له‌سه‌ر ئاسته ئابوریه‌كه، جیهان گه‌شه‌ی كردوه و به‌ره‌و پێشچونی به‌رچاوی به خۆوه بینیوه. ته‌نانه‌ت ئه‌مریكیه‌كانیش دوای ئه‌و قه‌یرانه داراییه گه‌وره‌یه توانیان خۆیان ڕێكبخه‌نه‌وه و تێی بپه‌ڕێنن. كه‌چی له به‌رامبه‌ردا، ئه‌وروپا ساڵی 2010 سه‌ره‌تا به قه‌یرانه‌كه‌ی یۆنان ده‌ستی پێكرد، پاشتریش هه‌ندێك وڵاتی تر كه ده‌ركه‌وت به‌رگه‌ی ئه‌و قه‌یرانه داراییه ناگرن و كێشه‌كانیان بۆ چاره‌سه‌ر ناكرێت. كه‌واته شتێك نیه ناوی كاره‌ساتێكی گلۆبال و جیهانی بێت، ئه‌گه‌ر كاره‌ساتێك هه‌بێت، ئه‌وه كاره‌ساتێكی ئه‌وروپیه نه‌وه‌ك هی وڵاتانی تر. ببینه، یه‌كێتی ئه‌وروپا هیچ كاریگه‌رییه‌كه‌ی له‌سه‌ر جیهان نه‌ماوه، له كاتێكدا ئه‌مریكا نمونه‌ی به‌رجه‌سته‌كه‌ری ده‌سه‌ڵاته، ته‌نانه‌ت چین و هیندیش ده‌سه‌ڵاتیان له زیادبووندایه. ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ش بڵێم كه به ڕای من بۆ ئه‌وروپاش نه‌ده‌بووه كاره‌سات گه‌ر له ساڵی 2009 دا وڵاتانی تر كه‌مێك له‌كه‌ره‌سته عه‌ماركراوه‌كانی خۆیان به‌گه‌ڕبخستایه، بڕێك پاره‌یان بدایه و كۆمه‌كی ئه‌و وڵاته لاوازانه‌یان بكردایه تا له‌و قه‌یرانه ده‌ربچن. بۆ نمونه ساڵی 2009 له فه‌ره‌نسا و زۆربه‌ی وڵاتانی تری ئه‌وروپادا سستیه‌ك و جۆرێك له لاوازی له گه‌شه‌كردندا ده‌بینین، به‌ڵام كاره‌سات نیه. وا دیاره ساڵی 2010 خراپتر ببێت.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: با بگه‌ڕێینه‌وه سه‌ر مه‌سه‌له‌ی ئایین. دادگای ئه‌وروپی بۆ مافه‌كانی مرۆڤ سه‌رقاڵی تاوتوێكردنی بڕیارێكه سه‌باره‌ت به دانانی سیمبولی خاچ له خوێندنگه‌كانی ئیتاڵیادا. ئایا خاچ بۆ تۆ چ مانایه‌كی هه‌یه؟\nتۆرین: به‌ڵێ، به‌شێكی زۆر له په‌ڕگیڕ و كۆنزه‌رڤاتیڤه‌كانی ئیتاڵیا ده‌ڵێن خاچ سیمبولێكی نیشتمانییه… به‌دڵنیایه‌وه ئه‌مه شتێكی قێزه‌و‌نه. خاچ سیمبولێكی نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی نیه.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: ئه‌وه به‌شێكه له نه‌ریتی ئێمه، له نه‌ریتی ئیتاڵی.\nتۆرین: به‌ڵام گه‌ر مه‌سه‌له‌كه وا بێت، خۆ به‌شێكه له نه‌ریتی فه‌ره‌نسییش، ترادسیۆنی ئه‌ڵمانی و ئینگلیزییشه. ئیتاڵیه‌كان به‌ته‌نیا خاوه‌نی مه‌سیحییه‌ت نین. ئه‌وان خاوه‌نی پاپان و به‌س ـ خودا پاپایان بۆ بپارێزێت ـ هی خۆیانه، ئه‌وه‌ش شتێكی باشه، چونكه بۆ ئێمه وا باشتره كه خاوه‌نی پاپا نه‌بین. به‌ڵام گه‌ر له من بپرسی وه‌ك خۆم كه داخۆ خاچ چ مانایه‌كی بۆ من هه‌یه: ئه‌وا پێت ده‌ڵێم كه من سێكیولارێكی ڕاسته‌قینه‌ی فه‌ره‌نسییم، پێشم وایه جیاكردنه‌وه‌ی كه‌نیسه له ده‌وڵه‌ت یه‌كێكه له بنه‌ماكانی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی جیهانی ئه‌مڕۆ. ئه‌و خاچه هیج مانایه‌كی نیه جگه له‌وه‌ی كه له‌مڕۆدا كه‌نیسه‌ی كاتۆلیكی ده‌ستی ناوه‌ته بینی ژیانی گشتی خه‌ڵكی ئیتاڵیا.\nسیسیلیا كاسیۆتۆ: سه‌باره‌ت به هاتنی توركیا بۆ ناو یه‌كێتی ئه‌وروپا: به ڕای هه‌ندێك له لێكۆڵه‌ره‌وه و شیكه‌ره‌وه‌كان ئه‌وه‌ی كه وا ناهێڵێت توركیا بێته ناو یه‌كێتی ئه‌وروپاوه ئه‌وه‌یه كه زۆرینه‌ی زۆری دانیشتوانه‌كه‌ی موسوڵمانن. ئایا تۆش ڕات وایه؟\nتۆرین: ئه‌وه‌نده‌ی من بزانم پره‌نسیپی هاتنی توركیا بۆ ناو یه‌كێتی ئه‌وروپا له ئه‌وروپادا ده‌نگی له‌سه‌ر دراوه، هه‌ر بۆیه ئێمه وامان كردوه توركیا چاوه‌ڕوان بێت. نابێت بڵێین ئه‌وه به‌مانای ڕه‌تكردنه‌وه دێت. دیاره زۆربه‌ی وڵاتانی ئه‌وروپا ڕازین به هاتنی توركیا، ئه‌وه‌ی كه ناڕازیه فه‌ره‌نسا و ئه‌ڵمانیان، به‌تایبه‌تی فه‌ره‌نسا كه هه‌ستده‌كه‌م زیاتر په‌یوه‌ندی به مه‌سه‌كه‌یه‌كی تاكه‌كه‌سی سه‌رۆكی فه‌ره‌نسی و حیزبه‌كه‌یه‌وه هه‌ی. من خۆم له‌و كاته‌وه‌ی كه خوێندكار بووم یه‌كێك بووم له سه‌رسه‌ختترینی داكۆكیكاران له هاتنی توركیا. بۆچی؟ چونكه به‌ڕای من كێشه‌ی هه‌ره گه‌وره‌ی ئێستای ئه‌وروپا بریتیه له په‌یوه‌ندیه‌كانی له‌گه‌ڵ جیهانی ئیسلامی. ئه‌مریكا له ڕێگه‌ی وڵاته عه‌ره‌بیه‌كانه‌وه په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ جیهانی ئیسلامیدا دروستكردوه، ئه‌و وڵاتانه‌ی ڕۆژگارێك ژێرده‌سته و ناوچه‌ی كۆڵۆنیكراوی ئه‌وروپیه‌كان بوون و ڕق و كینه‌یان به‌رامبه‌ر به ئه‌وروپیه‌كان هه‌بووه ، وه‌كچۆن هه‌رگیز نه‌شیانتوانیوه خاوه‌ن ده‌وڵه‌تێكی به‌هێزبن. هه‌ر بۆیه ده‌بینیت كه ئه‌وانه خاوه‌ن ڕقێكی كولتوریی و سیاسی توندن به‌رامبه‌ر به ئه‌وروپا. به‌ڵام توركیا جیایه، چونكه وڵاتێكه هه‌رگیز كۆڵۆنیالیزه نه‌كراوه، توركیا خۆی كۆڵۆنیزه‌ی خاك و وڵاتانی تری كردوه، لێ خۆی هه‌رگیز كۆڵۆنیزه نه‌كراوه هه‌میشه به‌هێز بووه وه‌ك وڵات، سه‌رباری ئه‌وه‌ی كه مۆدێرنیش بووه، هه‌ر له‌و سه‌رده‌مه‌وه‌ی كه له‌گه‌ڵ كه‌مال ئه‌تاتوركدا ده‌ستپێده‌كات. هه‌ر بۆیه به‌ڕای من ئه‌وروپا له‌سه‌ر ئاستی جیهانی بوونێكی ده‌بێت، ئه‌گه‌ر هاتو توانی پردێك له نێوان جیهانی ئیسلامی و به‌شێكی خۆرئاوادا دروستبكات، به‌تایبه‌تی له‌م كاته‌دا كه ئه‌مریكا به‌ده‌ست جه‌نگێكی شه‌رمهێنه‌ر و ئابڕوبه‌ره‌وه گیرۆده‌یه و وا زوو لێی نایه‌ته ده‌رێ. من پێم وایه ئه‌مه هه‌لێكی گرنگه بۆ ئه‌وروپا. \nده‌قی ئه‌م چاوپێكه‌وتنه له به‌رواری 2\_7\_2010، له لایه‌ن ته‌له‌ڤزیۆنی\nه‌وه له‌گه‌ڵ ئالن تۆرین سازكراوه و له‌ماڵپه‌ڕی تیڤیه‌كه‌وه وه‌رگیراوه: (euronews)\n10/10/2020 16 min read0


هه‌سه‌ده راگه‌يه‌ندراوێكى له باره‌ى 25ه‌مين رۆژى شه‌ڕى عه‌فرينه‌وه بڵاوكرده‌وه\nژماره‌يه‌ك شه‌ڕڤانى يه‌كينه‌كانى پاراستنى ژن (يه‌په‌ژه) له عه‌فرين\nعه‌فرین عفرين شه‌ڕى عفرين چڵه زه‌يتون هه‌سه‌ده يه‌په‌گه كانتۆنى عفرين\nهێرشه‌كانى سوپاى توركيا و ميليشيا هاوپه‌يمانه‌كانى بۆ سه‌ر عه‌فرين بۆ 25ه‌مين رۆژ له‌سه‌ر يه‌ك به‌رده‌واميان هه‌يه و هێزه‌كانى سوورياى ديموكرات (هه‌سه‌ده) له راگه‌يه‌ندراوێكى سه‌ربازيدا ورده‌كارى ره‌وشى سه‌ربازى عه‌فرين و دۆخى شه‌ڕى خسته‌ڕوو.\nله راگه‌يه‌ندراوه‌كه‌دا، هاتووه:\nسەرلە بەیانی ئەمڕۆ سوپاى توركيا بە تۆپی دورهاوێژ، دەوروبەری نەخۆشخانەی عه‌فرینی بۆردومان کرد، لە ئەنجامدا هاووڵاتیەکی سڤیل شەهید بووە و 4 سڤیلی دیکەش بریندار بوون.\nدوێنێ ئێوارەش، فڕۆکە جەنگییەکانی توركيا گوندی جۆمکای سەربە ناوەندی عەفرینی بۆردومان کردبوو و بە هۆیەوە زیانی زۆر بەر هاووڵاتیانی مەدەنی کەوتووە.\nكاتژمێر 10:00ى سەرلەبەیانی ئەمڕۆ، فڕۆکە جەنگیيەکانی تورکیا بۆردومانی گوندی شێخورزێیان کردووە. پاشان سەربازان و چه‌كدارانى ميليشيا هاوپه‌يمانه‌كانى تورکیا ویستویانە دەربازی گوندەکە بن، بەڵام لە لایەن شەڕڤانانەوە بەدژواری لێیان دراوە و پاشەکشیان پێ کراوە. وێرای ئەوەش ژمارەیەکی زۆر کوژراو وبرینداریان داوە. دوا بە دوای ئەوەش جارێکی دیکە گوندەکە لە زەمین و ئاسمانەوە بۆردومان کراوەتەوە.\nلە دوێنێ شەوەوە تا سەر لەبەیانی ئەمڕۆش سوپاى توركيا، ناو به‌ناو گوندەکانی ئەو ناوچەیەی تۆپباران کردووە.\nلە شەوی رابردوەوە تا ئێستا، بە دژواری جندریسێ و دەوروبەری لە زەمین و ئاسمانەوە بۆردومان کراون. هاوکات لەگەڵ ئەوەشدا هێرشی زەمینی سەربازان و چه‌كدارانى ميليشياكانى هاوپه‌يمانى تورکیا دەستیپێکردووە. له به‌رامبه‌ردا شەڕڤانان بە بەرپەرچی هێرشبەرانیان داوەتەوە و تێکیانشکاندوون و ناچاری پاشەکشێیان کردووه.\nلە گوندەکانی حاجی ئەسکەندەر و دێر بەلوتیش، لە بەرپەرچی شەڕڤاناندا کوژرانی 38 چه‌كدار و سه‌ربازى سه‌ر به سوپاى توركيا پشتڕاست کراوەتەوە.\nهاوکات گوندەکانی موحەمەدیە و دێوا، لەلایەن فڕۆکە جەنگیەکانەوە بۆردومان کراون. لە دەوروبەری گوندی ئاخجەلێش، شەڕیكی دژوار روویداوە رێگه نه‌دراوه سوپاى توركيا پێشڕه‌وى بكات.\nسه‌رچاوه: ناوه‌ندى راگه‌ياندن و چاپه‌مه‌نى هه‌سه‌ده


پارێزگاری کەرکوک بەوەکالەت 10 پێشێلکاری هەڵبژاردن دەداتە نەتەوەیەکگرتووەکان\nهەواڵ / عێراق :: 20/05/2018 :: 885 جار بینراوە\nتاگ :: هه‌ڵبژاردن كه‌ركوك\nهاوپەیمانی عەرەبی لەکەرکوک و مانگرتووانی تورکمان بەجیا سکاڵاکانیان و داواکاری دەنگدەرانیان دەگەیەننە نەتەوەیەکگرتووەکان، ئەنجامی هەلبژاردەکانیشیان رەتکردەوە، پارێزگاری کەرکوک بەوەکالەت دەڵێت "10 پێشێلکاری دەدەنە UN".\nراکان سەعید پارێزگاری کەرکوک بەوەکالەت و کاندیدی دەرچووی هاوپەیمانی عەرەبی شەوی رابردوو لەمیانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند "بەدەستهێنانی سێ کورسی وەکو ئەوەی کۆمسیۆن بڵاویکردەوە قەبارەی راستەقینەی عەرەبی کەرکوک نییەو تانەو نیگەرانی و سکاڵاکانیشمان دەگەیەنینە هەموو لایەک تاوەکو چارەسەرێک بدۆزنەوە".\nداوای لەنەتەوەیەکگرتووەکانیش کرد دەستتێوەردان بکات و چەند خاڵێکیشی خستەڕوو وەکو دیارترین پێشێلکارییەکانی کۆمسیۆن.\n1- بەشی هونەری نوسینگەی کەرکوکی کۆمسیۆن رۆژێک بەر لەهەڵبژاردنی تایبەت یاری بە sd ramی ناوەندەکانی هەڵبژاردن کردووە.\n2- یاریکردن بەسیستمی ئامێرەکانی دەنگدان بەشێوەیەکی روون لەهەڵبژاردنی تایبەت دەرکەوت، سەرەڕای سکاڵاکانمان، بەڵام هیچ وەڵامێک نەبوو.\n3- چاودێرەکانمان سکاڵایان پێشکەشکردووە، بەڵام وەڵام نەدراوینەتەوە.\n4- 85 سکاڵامان تۆمارکردووە و تاوەکو ئیستا وەڵام نەدراوینەتەوە.\n5- 232 وێستگە پرۆسەی جیاکردنەوەی دەنگەکانی نەکراوە بەهۆی لەکارکەوتنی ئامێرەکانی کۆمسیۆنەوە.\n6- دوبارە ژماردنەوەی دەنگەکانی 75 وێستگەی گوماناوی کە ئێستا لەکۆگاکانی کۆمسیۆنی کەرکوکە.\n7- بەپێی رێنماییەکانی کۆمسیۆن وێنەی کارتەکانی دەنگدان بەهیچ لایەنێکی سیاسی نەدراوە.\nلەلایەکی دیکەوە بڕیارە کاتژمێر 10ی بەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە 20ی ئایار وەفدێکی مانگرتووانی کەرکوک سەردانی نوسینگەی نەتەوەیەکگرتووەکان بکەن و سکاڵای هاووڵاتیانی رادەست بکەن، سەبارەت بەیاریکردن بەدەنگی پیکهاتەی تورکمان.


شەش وڵاتی جیهان گەشتکردن بۆ عێراق لە هاوڵاتییەکانیان قەدەغە دەکەن\n15:11 هه‌ینی 04 تشرینی یه‌كه‌م 2019\nبەهۆی خۆپیشاندانى شارى بەغدا و چەند شارێکى ترى عێراق و خراپی ڕەوشی ئەمنییەوە، چەند وڵاتێکی جیهان گەشتی هاووڵاتیانیان بۆ عێراق، قەدەغەکرد.\nئەمڕۆ، (هەینی، 4ی تشرینی یەکەمی 2019)، وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا لە ڕاگەیەندراوێکدا داواى لە هاوڵاتیانى وڵاتەکەى کرد بەهیچ شێوەیەک و بۆ هیچ حاڵەتێک سەردانی عێراق نەکەن بەهۆی خراپی ڕەوشی ئەمنی ئەو وڵاتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەى ئەڵمانیا لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەى بەوە کرد “داوا لەو هاوڵاتیانەمان دەکەین کە لە عێراقن دووربکەونەوە لەو شوێنانەی کە خۆپیشاندان و ئاڵۆزییان لێوە نزیکە و پابەندی ڕێنمایی هێزە ئەمنییەکان بن و خۆیان بپارێزن”.\nهاوکات هەر ئەمڕۆ، وەزارەتی دەرەوەی قەتەر بەفەرمی سەردانیکردنی هاووڵاتیانی وڵاتەکەی بۆ عێراق قەدەغەکرد بەهۆی تێکچوونی ڕەوشی ئەمنی وڵاتەکەوە.\nهەروەها دوێنێ (پێنجشەممە)، وەزارەتەکانی دەرەوەی کوەیت و بەحرەین و ئەمریکا گەشتکردنی هاووڵاتیانیان بۆ عێراق قەدەغەکرد و ئێرانیش بەشێک لە سنورەکانی بەڕووی عێراقدا داخست و گەشتەکانى بۆ عێراق سنوردار کرد.\nماوەی سێ ڕۆژە خۆپیشاندانێکی فراوان لە هەشت پارێزگای عێراق دەستی پێکردوە دژی حکومەت و خۆپیشاندەران داوای خزمەتکردن و هەلی کار دەکەن.\n19:20 شه‌ممه 30 تشرینی دووه‌م 2019\nهەسەدە؛ ئامارى بەرخۆدان و چالاکییەکانى 24 کاتژمێرى رابردووى شەڕڤانانى بڵاوکردەوە\n16:43 دوو شه‌ممه 09 کانونی یەکەم 2019\n"هۆشداریمان دابوو کە داعش کۆتایی نەهاتووە"\n11:43 یه‌ك شه‌ممه 24 تشرینی دووه‌م 2019


مۆڵەت نادەین ناوچەی ئارام لەژێر کونترۆڵی تورکیا پێکبهێنرێت/ زلهێزەکان دەبێت شەرم لە کورد بکەن\n13:51 PM IRAQ\nTUESDAY, 5 FEBRUARY 2019 - 10:00\nهاوسەرۆکی تەڤدەم تایبەت بۆ کوردپرێس:\nبەشی سووریا- هاوسەرۆکی بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیکی کوردستانی سووریا دەڵێت: کوردی سووریا تەنها یەک ڕێگای لە بەردەستدایە ئەوەش بەرخۆدانە، ئێمە چاوەڕێی کەس نابین و تەنها پشت بە ئارمانجەکانمان دەبەستین. لە پرسی عەفرین-دا ڕووسیا ئاسمانی سووریای بەرەوڕووی تورکیا کردەوە و کۆمەڵگای نێونەتەوەیش بێدنگ بوو هەمبەر هێرشی تیرۆریستەکان، بۆیەش دووپات بوونەوەی بابەتەکە شتێکی سەیر نییە.\n«عایشە ئفندی» هاوسەرۆکی بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیکی کوردستانی سووریا لە گفتوگۆ لەگەڵ کوردپرێس ئاماژەی دا بە دواهەمین گۆڕانکارییەکان لە سەر پرسی دامەزراندنی ناوچەی ئارام لە باکووری سووریا و ڕایگەیاند: ڕەنگە ڕێککەوتنێک لەنێوان ئەمریکا و تورکیا ببێت لەبارەی ناوچەی ئارام لە بارکووری سووریا بەڵام بە مانای ئەوە نییە کە هەر شتێک ئەوان بیڵێن بە کردار جێبەجێ بکرێت، کورد خاوەنی ئیرادەیە و بڕیارە سیاسییەکانی خۆی پێوشوێنگیری دەکات.\nناوبراو درێژەی دا کورد چیدی خەڵکی پێش شەڕی سووریا نییە و لەباری سیاسی و سەربازی و دیپلۆماتیکەوە گۆڕانکاریی زۆری لەچاو سەردەمی بەعسدا بینیوە. ئەمڕۆ لەباری دیپلۆماتیکەوە دونیا باوەڕی بە کورد هەیە و دانی بە بوونی کوردا ناوە.\nناوبراو زیادی کرد تورکیا بەدوای دامەزرانی ناوچەی ئەمنێکە کە خۆی بیری لێدەکاتەوە لەحاڵێکدا کە ئێمە ڕامانگەیاندووە کە هەر یڕیارێک لەبارەی ناوچەی ئەمنەوە بدرێت دەبێت لەژێر چاودێڕیی نەتەوە یەکگرتووەکاندا بێت. ئێمە مۆڵەت بە تورکیا نادەین هیچ ناوچەیێکی ئارام پێک بهێنێت چوونکە ئەو ناوچە کە تورکیا بیری لێدەکاتەوە لە عەفرینەوە دەستی پێکردووە و دەگاتە دیرەک لە خۆرئاوای کوردستانی سووریا و ئەمەش بەواتای داگیرکارییە.\nهاوسەری ساڵح موسلیم هاوسەرۆکی پێشووی بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیکی کوردستانی سووریا وێڕای ئاماژەدان بەو بابەتە کە پێکهێنانی ناوچەی ئارام دەبێت لەژێر چاودێڕیی نەتەوەیەکگرتووەکاندا بێت وتی: ئێمە دەڵێین ئەگەر کەسێک بیر لە ناوچەی ئارام دەکاتەوە دەبێت بزانێت کە بەڕێوەبردنی لەلایەن هێزەکانی سووریای دیموکراتیک و لەژێر چاودێڕیی هاوپەیمانان بێت و جگەلەوەش مومکین نییە و مۆڵەتی پاوانخوازی بەکەس نادەین.\nهاوسەرۆکی بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیکی کوردستانی سووریا لەبارەی سەفەری ئەم دواییەی ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆکی ئەنجومەنی سووریای دیموکراتیک بۆ ئەمریکا وتی: سەردانەکەی ئیلهام ئەحمەد بۆ ئەمریکا لەدرێژەی هەوڵە دیپلۆماسییەکان و گفتوگۆ لەگەڵ بەرپرسانی ئەمریکی لەبارەی دۆخی ئەمڕۆی سووریا و ڕۆڵی هاوپەیمانان لە ئایندەی ناوچەکەدا بوو. ترەمپ دیدارێکی کورتی لەگەڵ ئیلهام ئەحمەد ئەنجام دا و بەڵێنی داوە لەگەڵ کوردەکاندا هاوکاری بکات. لێکدانەوەی وتەکانی سەرۆک کۆماری ئەمریکا پێویستی بە ناسینی هەڵویستەکانی ئەمریکا لەمەڕ گۆڕانکارییە جهیانییەکان هەیە. ئێمە هیوامان وایە کە ئەمریکا بڕیارێکی دروست لەباەری مەسائیلی سووریا بدات.\nعایشە ئفندی زیادی کرد: بەڵام ئێمە چاوڕێی کەس نەبووین و ناشبین و کار و هەوڵەکانی خۆمان بۆ دامەزراندنی دیموکارسی لە سووریا درێژە پێدەدەین. هەروەها کە کورد چەندین جار ڕێککەوتنی نێونەتەوەیی دژ خۆی بینیوە، لەپرسی عەفرینشدا ئەوەمان بینی. ئەو کاتەی کە ڕووسیا ئاسمانی سووریای بۆ هێرشی سوپای تورکیا کردەوە و کۆمەڵگای نێونەتەوەیش لەبەرامبەر هێرشی تیرۆریستەکاندا بێدەنگیی ڕاگرت. بۆیەش دووپات بوونەوەی ئەو ڕوداوە چاوەڕواننەکراو نییە.\nئەم سیاسەتوانە کوردە دەڵێت کورد لە سووریا تەنها یەک ڕێگای لەبەردەستە ئەوەش بەرخۆدانە و تەنها بەرخۆدان.\nناوبراو درێژەی دا: ئێمە بە بۆنەی هەموو جیهانەوە شەڕی داعشمان کرد شەڕی تیرۆرمان کرد دونیاش ئەبێت شەرممان لێبکات و پشتمان پێنەکات. دونیا دەبێت دەرک بەم مەسەلە بکات کە کودەکان چیدی خەڵکی ڕابردوو نین و ئەمڕۆ توانای سیاسی و سەربازیمان هەیە.\nعایشە ئفەندی وەبیری هێنایەوە: ئەو وڵاتانەی دەڵێن دۆستی کوردن ئەمڕۆ دەنگیان لێوە نایێت، بەتایبەت لەبارەی لەیلا کوڤەن نوێنەری کوردی پەرلەمانی تورکیا کە چەند مانگە مانی لە خواردن گرتووە دونیا بێدەنگە. دونیا سیاسەتە دژە مرڤانەکانی ئەردۆغان بەتایبەت دژ بە کوردی سووریا دەبینێت بەڵام کاردانەوەی ئەرێنی نییە.


بەرپرسانی ئەمەریکا دەڵێن ڕووسیا ئامادەکاری بۆ داگیرکردنی ئۆکرانیا دەکات\nی مانگی دوو ٠٦, ٢٠٢٢\nبەرپرسانی ئەمەریکا لە زاری زانیارییە هەواڵگرییەکانەوە بڵاوییان کردەوە ڕووسیا ئامادەکارییەکانی بۆ داگیرکردنی بەرفراوانی ئۆکرانیا خێراتر کردووە، بەڵام هێشتا ڕوون نیە مۆسکۆ بڕیاریدابێت ئەو کارە بکات.\nبەرپرسانی ئەمەریکا کە لەم چەند ڕۆژەی ڕابردوودا هەڵسەنگاندنی خۆیان بۆ کۆنگرێس و هاوپەیمانەکانی ئەمەریکا لە ئەوروپا خستەڕوو، دەڵێن ڕووسیا زیاتر لە 100,000 سەربازی لەسەر سنووری ئۆکرانیا جێگیرکردووە، بەڵام هەواڵگری ئەمەریکا هێشتا دڵنیا نیە لەوەی ئایا سەرۆکی ڕووسیا ڤلادیمێر پوتن بڕیاری داگیرکردنی ئۆکرانیای داوە یاخود نا.\nبەرپرسەکان ئەندامانی کۆنگرێسی ئەمەریکایان ئاگادارکردەوە لەوەی هێزەکانی ڕووسیا لەسەر سنوورەکانی ئۆکرانیا بەخێراییەکی بەرچاو زیاد دەبن و ئەوەش ڕێگەخۆش دەکات لەبەردەم پوتندا ژمارەی سەربازەکانی تاوەکو ناوەڕاستی مانگی دوو زیاد بکات بۆ 150,000 سەرباز، کە ئەوەش پێویستە بۆ داگیرکردنی ئۆکرانیا.\nوتیان پوتن دەیەوێت سەرجەم بژاردەکان لەبەردەستیدا بن، لە هێرشێکی سنووردارەوە لە هەرێمی دۆنباسی ڕۆژهەڵاتی ئۆکرانیاوە بۆ داگیرکردنی بەرفراوانی ئۆکرانیا.\nڕووسیا ڕەتی دەکاتەوە پلانی داگیرکردنی ئۆکرانیای هەبێت.\nبەرپرسەکانی ئەمەریکا وتیان ئەگەر ڕووسیا هێرشێکی بەرفراوان ئەنجام بدات، هێزە داگیرکەرەکانی ڕووسیا لە ماوەی تەنها 48 کاتژمێردا کیێڤی پایتەختی ئۆکرانیا دەگرن و سەرۆکی ئۆکرانیا ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی لەکارەکەی دووردەخەنەوە.\nهەروەها بە خەمڵاندنی خۆیان هێرشەکە دەبێتە هۆی کوژرانی 25,000 بۆ 50,000 هاوڵاتی مەدەنی، هەروەها 5,000 بۆ 25,000 سەربازی ئۆکرانیا و 3,000 بۆ 10,000 سەربازی ڕووسیش دەکوژرێن.\nوتیشیان لەوانەیە ببێتە هۆی ئەوەی یەک بۆ پێنج ملیۆن هاوڵاتی ئۆکرانی کۆچ بکەن، زۆرینەیان بۆ پۆڵەندا.\nهەفتەی ڕابردوو سەرۆکی ئەمەریکا جۆو بایدن فەرمانیکرد هێزی ئەمەریکا ڕەوانەی پۆڵەندا بکرێت، ئەوەش بەمەبەستی پاراستنی ئەندامانی هاوپەیمانێتی ناتۆ، هاوکات دیبلۆماتکارانیش کاردەکەن بۆ ئەوەی ڕووسیا ڕازی بکەن هێزەکانی لەسەر سنووری ئۆکرانیا بکشێنێتەوە.\nڕۆژی شەممە یەکەم بەشی هێزەکانی ئەمەریکا گەیشتنە پۆڵەندا.\nلەلای خۆشییەوە ڕووسیا مەشقی سەربازیی هاوبەشی لەگەڵ بێلاڕووسی هاوپەیمانیدا ڕاگەیاندووە، کۆمەڵێک فەوجی سەربازیی ڕەوانەی سنووری باکووری ئۆکرانیا کردووە لە بێلاڕووس.\nبەرپرسانی ئەمەریکا وتیان هەفتەی ڕابردوو 60 فەوجی سەربازیی ڕووسی لەنزیک سنوورەکانی باکوور و ڕۆژهەڵات و باشووری ئۆکرانیا جێگیرکرابوون، بەتایبەتی لە نیمچە دورگەی کرێمیا کە لە ساڵی 2014 دا ڕووسیا گرتییەخۆی.\nبەڵام ڕۆژی هەینی ئەو ژمارەیە بەرزبۆوە بۆ 80 فەوج و 14 فەوجی دیکەش لە ڕووسیا ئامادەکراون.\nوتیشیان هەفتەیەک لەمەوبەر نزیکەی 1,500 سەربازی هێزە تایبەتیەکانی ڕووسیا کە بە سپێتسناز ناسراون گەیشتوونەتە سەر سنووری ئۆکرانیا.\nئەوەشیان ئاشکرا کرد هێزێکی دەریایی گەورەی ڕووسی لە دەریای ڕەشدا جێگیرکراون، شەش کەشتی جەنگی دیکە دەریای بارێنتسی باکووری ڕووسیایا جێهێشتووە، بەلای بەڕیتانیادا تێپەڕبوون و بە تەنگەی گیبراڵتاردا ڕۆیشتوون و وادیارە لە ڕێگادا بن بۆ دەریای ڕەش.\nوتیشیان ڕووسیا تۆپهاوێژ و سیستمی بەرگری ئاسمانی و دژە فڕۆکە و فڕۆکەی جەنگییان لەنزیک سنووری ئۆکرانیا جێگیرکردووە.


عومەر سلێمان دەستگیردەکرێت – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/پرسی رۆژ/عومەر سلێمان دەستگیردەکرێت\nعومەر سلێمان دەستگیردەکرێت\nهونەرمەندی ناوداری سووریا عومەر سلێمان، لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی سەر بە تورکیا، لە باکووری کوردستان و لە شاری ڕوهای دەستگیرکرا.\nعومەر سلێمان بە رەگەز عەرەبە و ساڵی 1960 شاری سەریکانێی رۆژئاوای کوردستان لە دایکبووە، کوڕی عومەر سلێمان، ڕایگەیاندووە: “باوکم سەر لەبەیانی17-11-2021 رۆژی چوارشەممە لە نێو ماڵەکەیدا دەستگیرکراوە”. کوڕەکەی عومەر سلێمان ئەوەشی وتووە کە “زانیاریی هەڵە”یان لەبارەی باوکی بە دەزگا ئەمنییەکانی تورکیا داوە. بەڵام رەتیدەکاتەوە باوکی پەیوەندی بە سیاسەتەوە هەبێت.\nعومەر هەوادارێکی زۆری هەیەوە بە گۆرانیی “وەرنێ، وەرنێ”، کە یەکێکە لە گۆرانییە کوردییە بەناوبانگەکانی عومەر سلێمان، لە کەناڵێکی یوتیوب زیاتر لە 94 ملیۆن بینەری هەبوە. لە ساڵی 2013 لە لایەن کۆمیتەی دابەشکردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ بانگهێشتکراوە بۆ ئەوەی لە مەراسیمی دابەشکردنی خەڵاتەکان گۆرانی بڵێت.\nهەروەها عومەر سلێمان هونەرمەندێکی ناوداری سووریایە و بە هەردوو زمانی کوردی و عەرەبی گۆرانی دەڵێت، هەروەها گۆرانییەکیشی بۆ رێبەر عەبدوڵڵا ئۆجەلان وتووە.


ئیبراھیم برۆ: ئالدار خەلیل دخوازیت دانووستاندنان ب داوی بینیت - دارکا مازی\nئیبراھیم برۆ: ئالدار خەلیل دخوازیت دانووستاندنان ب داوی بینیت\nئیبراھیم برۆ ل سەر ب چەتە ناڤکرنا پێشمەرگەیێن رۆژئاڤا بەرسڤا ئالدار خەلیل دا و گۆت ئەو، “دخوازیت دانووستاندنان ب داوی بینیت.”\nئەندامێ کۆمیتەیا پێوەندیێن دەرڤە یا ئەنجوومەنا نشتمانی یا کورد ل سووریێ (ئەنەکەسێ) ئیبراھیم برۆ دەربارێ داخویانیا ئالدار خەلیل یا ل سەر پێشمەرگەیێن رۆژئاڤا ژ بۆ رووداوێ راگھاند، ئالدار خەلیل گەلەک جاران ب خرابی بەحسا ئەنەکەسێ کریە لێ ڤێ جارە ب زەلالی بەرسڤا وان خالان دا کو دێ د قۆناغا داهاتی یا دانووستاندنان دا هێنە گۆتووبێژکرن و ب زەلالی رێ ل بەر گرت.\nئیبراھیم برۆ ھەروھا گۆت، ئالدار خەلیل دخوازیت دانووستاندنێن ئەنەکەسێ و پەیەنەکێ ب داوی بینیت و دیار کر، فەرماندارێ گشتییێ ھێزێن سووریا دەمۆکراتیک مەزلووم کۆبانی ژی ژ ڤێ یەکێ بەرپرسیارە، ژ بەر کو وەھا نیشان ددا کو سەبارەت دانووستاندنان ئەو خوەدی بریارە.\nبرۆ دیار کر، داخویانیا ئالدار خەلیل ھەلوەستا ئالیێ دویەم ل ھەمبەر قۆناغا داهاتی یا دانووستاندنێن کوردی-کوردی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ نیشان ددەت و گۆت: “ئەم نابێژن ئەڤ نێرینا تەڤاھیا پەیەنەکێ یە، لێ پەیەدە سەرپەرەشتیا وان دانووستاندنان دکەت، گەلەک سەرکردەیێن وان ل سەر ڤێ مەسەلەیێ ئەڤ گۆتنە گۆتینە و ب تەمامی دانە خویاکرن کو نەکارن رێکەفتنەکێ ل گەل ئەنەکەسێ و پێشمەرگەیێن رۆژئاڤا بکەن.”\n“دەما گاڤێن باش تێنە ئاڤێتن کارێن جودا تێنە کرن”\nبرۆ دا خویاکرن، د دەما داویێ دا گەلەک کارێن وەکو گرتن، شەوتاندنا ئۆفیسان و کارێن دی یێن کو ل سەر ئەردێ تێنە کرن، نە ل گۆری وان سۆزان بوون کو مەزلووم عەبدی دابوون و ل گۆر ئەمریکایێ ژی ناچیتە سەری.\nئیبراھیم برۆ ھەروەھا بەحسا وێ یەکێ ژی کر کو ھەر جارا گاڤەک دهێتە ئاڤێتن، ل سەر ئەردێ کارێن جودا تێن کرن و ل سەر پرسا “گەلۆ مەزلووم کۆبانی دکاریت ب فشارخستنا سەر پەیەنەکێ بەردەوامیێ بدەتە دیالۆگێ؟” گۆت، “ئەز دبێژم؛ ژ دەستێ کەک مەزلووم دەرکەتیە.”\n“ئامەریکا بخوازیت دانووستاندن دێ بەردەوام بن”.\nبرۆ تەکەز ژی دکەت، کو دڤێت پەیەنەکە و ھەسەدە دەربارێ گۆتنێن ئالدار خەلیل دە ھەلوەستا خوە ب زەلالی ئاشکەرا بکەن و گۆت، “تشتێن ل سەر ئەردی تێنە کرن ل دژی بەرژەوەندیێن ملەتێ کوردن.” ل سەر پێشەرۆژا دانووستاندنێن کوردی ژی برۆ ئاماژە ب وێ دکەت کو ئەگەر ئەمریکا بخوازیت، دانووستاندن دێ بەردەوام بن لێ گۆت ژی، “بێگومان بەرژوەندیێن ملەتی د سەر ھەر تشتی دا نە ئەگەر خەلکەک بخوازن ملەتێ مە بکەنە د بازاران دا و بفرۆشن و ھەر رۆژێ ل جھەکی بن، زەحمەتە بەردەوام بن. ئەنەکەسێ چ جاران خوە دایە ئالی. ئەگەر د بەرژوەندیا گەلێ مە دا بیت ئەم ل گەل دانووستاندنانین. ئەم وەکو ئەنەکەسە کاری خوە بەردەوام دکەین.”\n“پێشمەرگێن رۆژ خەبات ژ بۆ ملەتێ کورد کریە”\nدەربارێ کاریگەریا ئیدارەیا نوویا ئەمریکایێ ل سەر دانووستاندنێن کوردی و رەوشا رۆژئاڤایێ کوردستانێ، “ئیرۆ نە رەوشا 2014ێ یە کو داعش ھەبوو، نھا سیاسەتەکا دی ل دەڤەرێ دهێتە مەشاندن، نێرینا ئەمریکایێ ل سەر تشتەکێ دی یە.”\nد داویا گۆتنێن خوە دا ئیبراھیم برۆ ل سەر داخویانیا ئالدار خەلیل کو گۆتبوو “پێشمەرگێن رۆژ چەتە نە” گۆت، “ملەتێ مە بەرسڤ دا، پارچەیێن دی یێن کوردستانێ ژی چ جارا ڤی تشتی قەبوول ناکەن. پێشمەرگێن رۆژ خەبات ژ بۆ ملەتێ کورد کریە. مافەکی مەیێ رەوایە کو پێشمەرگێن رۆژ ڤەگەرن ئیرۆ بیت یان رۆژەکا دی بیت.


زلهێزه‌كان و چاره‌نووسیان ! - Shenaw\nدەستپێک / بابەت / زلهێزه‌كان و چاره‌نووسیان !\nهه‌ر له سه‌ره‌تای ئاڵۆزی له نێوان به‌ره‌ی ئاده‌مییه‌وه تاكوو ئێستا چین و توێژه‌كانی كۆمه‌ڵ له پێناو گه‌یشتن به پله و پایه و سامانه‌وه له ركه‌به‌ری دابوون، ده‌سته وبه‌سته‌ی خۆیان كردووه‌ته كوانووی ئاگردانی شه‌ڕ و سنوور و كه‌وشه‌نی ژێر چاوه‌دێری خۆیان پێ هه‌راوتر كردۆته‌وه. هه‌ر لایه‌نێك هێز و ده‌سه‌ڵاتی زیاتر بووبێ خولی ره‌وره‌وه‌ی مێژوو له به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌و دابووه، ئه‌و توانیویه‌تی لایه‌نه‌كه‌ی تر بخاته ژێر ركێفی خۆیه‌وه و فه‌رمانڕه‌وایی به سه‌ره‌وه بكات. هه‌تا قه‌ده‌ر حه‌یامێك به‌ر له شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهان و سه‌رده‌می داگیركاریه‌تی ئیمپڕاتووری چین كه ورده گۆڕانكاریه‌ك به سه‌ر ئه‌و شێوه ده‌سه‌ڵاتداریه‌تیه داهات و چه‌ك و تفاق و سامانیش هاتنه كایه‌وه و بوون به هۆیه‌كی تری پاوانخوازی، هه‌ر زۆر و بۆری هێز ده‌وری سه‌ره‌كی دیتووه و كارگێڕ و هه‌ڵسووڕێنه‌ری سه‌رده‌م بووه. هه‌ر لایه‌نێكیش ئه‌وی تری فت كردووه و گێڕی ده‌سه‌ڵاتداری به ده‌ست خۆیه‌وه گرتووه، زیاتر گرانایی خستووه‌ته سه‌ر خه‌ڵك و كه‌چی به‌و حاڵه‌ش هه‌ر خۆی به ره‌واتر له‌وی رابردوو زانیوه. ئه‌و زلهێزانه یه‌ك له دوای یه‌ك به شیره‌ی ژیانی بن ده‌ستانیان پێگه‌یشتوون و كۆشك و قه‌ڵایان به‌رز كردوونه‌ته‌وه. قه‌ت نه‌یان هێشتووه ئاگری شه‌ڕێك دامركێته‌وه یه‌كی تریان هه‌ڵایساندۆته‌وه و تا شه‌ڕه گه‌وره‌كه‌ی یه‌كه‌می جیهان كه ته‌ڕ و ویشكی ویكڕا سووتاند، ئه‌و ورده تێكهه‌ڵچوونه ناوچه‌یی و كه‌م خایه‌نانه‌یان هه‌ر درێژه پێداون. به تایبه‌ت له ماوه‌ی نێوان ساڵه‌كانی (1898- 1914)ی له دایكبوون كه به بۆچوونی زۆر له مێژوونووسانیش ئه‌و ماوه‌یه به سه‌رده‌می سه‌رهه‌ڵدانی زلهێزه‌كان ده‌ژمێردرێت، كۆمه‌ڵه هۆیه‌كی وه‌كوو: هه‌راوكردنه‌وه‌ی سنوور، قازانج و به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری، هه‌ست و سۆزی نه‌ته‌وه‌په‌ره‌ستی و دژایه‌تی بیروبۆچوون و كێبه‌ركێ و مل به ملانه‌ی سیاسی ورده ورده له سه‌ر یه‌ك كه‌ڵه‌كه بوون و ئاگره‌كه‌یان هه‌ڵایساند، ئه‌گینا رووداوه كه‌م بایه‌خه‌كه‌ی 8 ی ژوئنی 1914 ی ئوتریش زۆر كه‌متر له‌وه بوو ئه‌و ئاگره بكاته‌وه، ئه‌و رووداوه ته‌نیا بڵێسه‌یه‌ك بوو له حه‌مباری باڕووتی دا و به‌س !\nگرنگترین هۆی هه‌ڵایسانی شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهان دژایه‌تی كۆن و له مێژینه‌ی ئه‌ڵمانیا له گه‌ڵ سوپا پۆشته و په‌رداخه‌كه‌ی رووسیه و له‌وه‌ش به‌رچاوتر خۆ به گه‌وره‌گری و هه‌وای فه‌رمانڕه‌وایی ئه‌و وڵاته به سه‌ر جیهان دابوو كه شان به شانی ئه‌و كۆمه‌ڵه شتانه‌ی له سه‌روودا ئاماژه‌یان پێكرا، شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهانیان هه‌ڵایساند و هه‌موو ئورووپایان پێ ئاگر دا. هه‌ر چه‌ند بڕێ له زاناكانی ئاڵمان له سه‌ره‌تادا له سه‌ر ئه‌و بڕوایه بوون كه شه‌ڕ شیرازه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان تێك ده‌دات و وێڕای كه‌موكووڕیه‌كانی تری ناخۆیی ده‌یانفه‌وتێنێت، شه‌ڕخوازه‌كان به قسه‌یان نه‌كردن و به‌و بیانووه كه شه‌ڕ هه‌موو ناكۆكیه‌كانی ناوخۆیی له ناو ده‌بات و گه‌ل یه‌كگرتووتر ده‌كات، شه‌ڕه‌كه‌یان زیاتر په‌ره پێ دا.\nرووسیه‌ش له‌و كاته دا سه‌ره‌ڕای كه‌موكووڕیه‌كانی ناوخوی له دوو لاوه تینی بۆ هاتبوو. یه‌كه‌م وێڕای شه‌ڕی مان و نه‌مان له گه‌ڵ ئیتالیا و ئوتریش سنوورێكی دوور و درێژی كه‌وتبۆ به‌ر په‌لاماری ئه‌ڵمانیای له خۆی به هێزتر و دووهه‌م كه‌م و زۆر نه‌یده‌توانی كه‌ڵك له یارمه‌تی مادی و سوپایی هاوپه‌یمانه‌كانی وه‌ربگرێت و به ته‌واوی هه‌ره‌سی بردبوو، به تایبه‌ت له نیوه‌ی یه‌كه‌می1917 دا كه ئاڵمانیا له‌وپه‌ڕی به هێزی دابوو و خه‌ریك بوو له ترۆپكی ئاواتی نزیك بێته‌وه. به‌ڵام به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی هه‌ر یه‌ك له هاوپه‌یمانه‌كانی رووسیه و وه‌گۆڕێ وه‌ركردنی چه‌ك و تفاقێكی پێشكه‌وتوو و له هه‌مووشیان گرنگتر مه‌ترسی دروست بوونه‌وه‌ی ئورووپای یه‌كگرتوو، مه‌جالی هه‌موو جموجۆڵ و خۆ ته‌یاركردنه‌وه‌یه‌كی له ئاڵمانیا بڕی و هه‌ر ساڵێك دواتر ته‌رتوتوونا بوو و لێك هه‌ڵوه‌شا.\nبه‌ڵام ئه‌و كۆتاییه سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی چاره‌ره‌شی و بیمرادی له سه‌رتاپای جیهان دابوو. وێڕای ئه‌وه‌ی كه خه‌ڵكێكی زۆر كوژرابوو، زۆر شوێن كاول كرابوو، تازه خه‌ڵك به برینی خۆیان ده‌زانی. نه‌خۆشی، برسیه‌تی، په‌ڕیوه‌یی و نه‌حه‌وانه‌وه و سه‌دان دیارده‌ی تری پاشماوه‌ی شه‌ڕ به‌ربینگیان به خه‌ڵكی گرتبوو. به تایبه‌ت ئه‌و كۆمه‌ڵه هاوپه‌یمان و دژانه‌ی له سه‌ره‌تاوه له شه‌ڕ دابوون، هه‌ر كۆڵه‌وار ببوون. رووسیه‌ش له هه‌موویان زیاتر به هۆی كاریگه‌ری شه‌ڕ و شۆڕش و كێشه‌ی ناوخۆ هێز و ده‌سه‌ڵاتی له ده‌ست دابوو. به هۆی لێپچكڕانی لهستان و فنلاند گه‌لێ كانگا، رێگه‌ی قه‌تار و كێڵگه و مه‌زرای له كیس چووبوون و ئه‌وه‌ی مابووشی له درێژایی شه‌ڕه‌كه‌دا له وه‌ند ببوو. به‌ر و بووی ده‌غڵ و دانی نیواونیو مابوو، كڕین و فرۆشی ده‌ره‌وه‌ی هه‌ر نه‌مابوو. به‌ڵام به هاتنه سه‌ركاری حكومه‌تی شوڕاكان وا ده‌هاته به‌ر چاو ئاڵوگۆڕێكی ته‌واو له رووسیه‌دا پێك بێت و بتوانن خۆ بگرنه‌وه. چونكوو هه‌ندێ شوێنی پیشه‌سازیان وه‌كوو خۆی مابوو و زۆر له به‌شداربوانی شه‌ڕه‌كه‌ش ده‌یانتوانی بچنه‌وه سه‌ر پیشه‌كه‌ی خۆیان و له ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی وڵاتدا به‌شداری بكه‌ن. له‌وه‌ش گرنگتر بڕیاره‌كه‌ی لنین ((وه‌رزێره‌كان سه‌ربه‌خۆ ده‌توانن خه‌ریكی كشتوكاڵ بن)) یارمه‌تێكی زۆری ئابووری وڵاتی دا و هه‌تا سیه‌كان هات له دۆخی جارانی نزیك بێته‌وه. به‌ڵام سه‌ره‌ڕۆیی ستالین، دامه‌زراندنی سوپایه‌كی قه‌به و پڕ خه‌رج، وه‌بره‌وخستنه‌وه‌ی كه‌موكووڕی و ناكۆكی، پساندنی پێوه‌ندی له گه‌ڵ جیهان و پاش گوێ خستنی هه‌موو پیلان و به‌رنامه‌یه‌كی دوژمنان، بوونه‌وه به هۆی وه‌پاشه‌وه‌چوونه‌وه‌ی باره ئابووریه‌كه‌ی سۆڤیه‌تی ئه‌و ده‌م. كه‌چی به‌و حاڵه‌ش ستالین پڕۆژه‌ی كشتوكاڵی به كۆمه‌ڵی بۆ رووسیه داڕشت، نرخی شتوومه‌ك و پێداویستی رۆژانه‌ی زیاد كرد، توند و تیژی زیاتر به كار هێنا، چازان و لێزانی له سه‌ر كار ده‌ركردن و بۆ جارێكی تر بنچینه‌ی ئابووری وڵاتی رووخانده‌وه. له‌وه‌ش گرنگتر بنه‌مای ترس و خۆفێكی ئه‌وتۆی ناشت كه له هه‌موو جیهاندا سڵه له به‌رنامه‌ی كومونیستی كرایه‌وه. له دوای ستالین خروشچۆف تا راده‌یه‌ك ئاڵوگۆڕی له رووسیه دا پێكهێنا، نه‌خوێنده‌واری كه‌م كرده‌وه، زانستگای په‌ره پێدانه‌وه، پسپۆڕ و زانای پێگه‌یاندن و كه‌متاكورتێك له بیانیان بێ منه‌ت بوو. كارگه و شوێنه پیشه‌ییه‌كانی گه‌شه پێدانه‌وه و له سه‌ریه‌ك ئابووری وڵاتی وه‌ها زیندوو كرده‌وه هه‌تا سه‌ره‌تای چله‌كان نه ته‌نیا فه‌رانسه و ژاپۆن و ئیتالیای پاش خۆ دان، به‌ڵكوو پێش بریتانیاش كه‌وته‌وه. به‌ڵام دیسانیش داوێنگیری شه‌ڕێكی ماڵوێرانكه‌ری دیكه بۆوه كه ئه‌ویش له جێگای خۆیدا زه‌ره‌د و زیانێكی یه‌كجار زۆری ئابووری و ئینسانی له‌و وڵاته دا و هه‌میسان دوای خسته‌وه .\nبه‌ڵام ئه‌مریكا به پێچه‌وانه‌ی رووسیه هه‌ر له پێش شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهانه‌وه وڵاتێكی پێشكه‌وتووی ئابووری بوو، له شه‌ڕه‌كه‌شدا له جیاتی زه‌ره‌د قازانجی كرد و زیاتر په‌ره‌ی به بوونی خۆی دا. وێڕای كرین و فرۆش له گه‌ڵ شیركه‌ته گه‌وره‌كانی جیهان و كشتوكاڵی زۆر و به تایبه‌ت هه‌بوونی كانی زێڕ له‌و وڵاته زۆربه‌ی دانیشتووه‌كانی ده‌وڵه‌مه‌ند بوون. هه‌رچی كه‌وتبایه بازاڕه‌وه ده‌فرۆشا و نه‌ده‌مایه‌وه، ئه‌وه‌ش هۆیه‌كی گرنگی تری وه‌گه‌ڕكه‌وتنه‌وه‌ی شوێنه پیشه‌ییه‌كان و دڵخۆشبوونی ئه‌و وڵاته به به‌رهه‌مه‌كه‌ی بوو. به پێچه‌وانه‌ی رووسیه كه زۆر دروست ده‌كرا و كه‌م ده‌كڕدرا و هه‌ر به‌و هۆیه‌ش كارگه‌كانی له كاردا وێستان. ئه‌مریكا تاقه وڵاتێك بوو كه داهات و ده‌ركه‌وتی له هه‌موو زلهێزه‌كان زیاتر بوو و ده‌توانین بڵێین ده‌به‌رابه‌ری رووسیه بوو. ئه‌وه‌ش ویستی خه‌ڵكی ئه‌مریكا بوو كه ئه‌و شێوه ژیانه پیشه‌ییه‌یان هه‌ڵبژاردبوو و به پێچه‌وانه‌ی رووسیه هه‌نگاویان ده‌نا. ئه‌وه‌ندی رووسیه له باری سوپاییه‌وه خۆی ته‌یار ده‌كرد، ئه‌مریكا ئه‌وه‌نده په‌ره‌ی به سامانی خۆی ده‌دا و دوو قازانجی سه‌ره‌كیشی له‌و شێوه به‌رنامه‌یه‌دا كرد.\n– یه‌كه‌م رۆژ له رۆژ زیاتر په‌ره‌ی به پیشه‌سازیه‌كه‌ی دا .\n– دووهه‌م كه‌م كه‌سی به ئیشی سوپاییه‌وه خه‌ریك كردبوو و هه‌مووی هه‌ر له كار دابوون .\nله وه‌ش گرنگتر ئه‌و هه‌موو خه‌رجیه زۆره‌ی كه رووسیه له سوپا قه‌به‌كه‌ی ده‌كرد، ئه‌و ئه‌ویشی به مله‌وه نه‌بوو. له باری سیاسیشه‌وه مه‌به‌ستی نه‌بوو خۆی بنوێنێت و هه‌ر خه‌ریكی خۆ ده‌وڵه‌مه‌ند كردن بوو. له راستیدا هێز و ده‌سه‌ڵاتی هیچ وڵاتێكیش هه‌ره‌شه‌ی له ئابووری ئه‌مریكا نه‌ده‌كرد و له كه‌س نه‌ده‌ترسا. جار جار له ئورووپا تێكهه‌ڵچوون ده‌بوون، به‌ڵام ئه‌ویان نه‌ده‌گرته‌وه. هه‌ر بۆیه‌ش هیچ نرخێكی بۆ به‌شی سوپایی دانه‌ده‌نا و به‌وپه‌ڕی كه‌می گه‌یاندبوو.\nله سییه‌كاندا ئه‌ویش تشكانێكی ئابووری به مل داهات. كڕین و فرۆشی ده‌ره‌وه‌ی كه‌م بۆوه. تووشی قه‌یرانێكی ئه‌وتۆ بوو كه له هه‌موو زلهێزه‌كانی جیهان دواكه‌وت. ئه‌و قه‌یرانه به ئابووری لێك هه‌ڵوه‌شاوه‌ی جیهان ناوبانگی ده‌ركرد و ته‌نانه‌ت شوێنی له سه‌ر ده‌وروبه‌ری خۆشی دانا. به‌ڵام له خه‌وهه‌ستانی ئه‌و دێوه به تایبه‌ت له كۆتایی سییه‌كان و سه‌ره‌تای چله‌كاندا وه‌كوو تۆپ ته‌قیه‌وه. ده‌ستوبرد وه‌كوو رووسیه و بریتانیا له باری سوپاییه‌وه به خۆی داهاته، گرنگێكی زۆری به به‌شی سوپایی دا و داهاتێكی به‌رچاوی بۆ چه‌ك و تفاقی سوپایی ته‌رخان كرد. ئه‌و گه‌شه و پێشكه‌وتنه خێرایه‌ی ئه‌مریكا كه بریتانیا و ژاپۆنیشی دوای خۆ دان، سه‌ری له هیتلێریش شێواند. له لایه‌ك گاڵته‌ی به ئه‌مریكا ده‌هات و پێوه‌ی راده‌بوارد، له لایه‌كی تریشه‌وه له داخی ئه‌وه‌ی كه تای ته‌رازوو خه‌ریكه به لای ئۆردووگای بریتانیا و فه‌ڕانسه و ئه‌مریكا دا قورستر ده‌بێت، هه‌تا بڵێی لێی دڵ پڕ بوو. تاقه‌تی نه‌بوو له‌وه زیاتر له سه‌ركه‌وتنه‌كانییه‌وه رامێنێت و وه‌كوو هۆیه‌كی كاریگه‌ر و به هه‌وای فه‌رمانڕه‌وایی به سه‌رجیهاندا دووباره بۆوه به كلكه نه‌وتینه‌ی ئاگرێكی ماڵ وێرانكه‌ری دیكه.\nبه بۆچوونی هه‌ندێ له زانایان و به تایبه‌ت چڕچیل كه تێوه‌گلانی ئه‌مریكای له شه‌ڕدا زۆر پێ خۆش بوو، وا ده‌هاته به‌ر چاو كه ئیتر حیسابێك له سه‌ر گه‌وره هێزه‌كانی وه‌كوو فه‌ڕانسه و بریتانیا ناكرێت. هه‌وای كوێخایه‌تی هیتلێر به سه‌ر ئورووپادا نامێنێت. ئاره‌زووی فه‌رمانڕه‌وایی ژاپۆن به سه‌ر باشووری رۆژهه‌ڵاتی ئاسیا و ده‌ریالووشی ئارام دا با ده‌یبات و خولی ره‌وڕه‌وه‌ی جیهان به‌س ده‌كه‌وێته ده‌ست دوو زلهێزی وه‌كوو ئه‌مریكا و رووسیه و له‌و دووانه زیاتر هیچ هێزێك ده‌وری نامێنێت.\nشایانی باسه له شه‌ڕی دووهه‌می جیهانیشدا ئه‌مریكا به پێچه‌وانه‌ی رووسیه هه‌ر قازانجی كرد. پله‌ی ئابووری به راده‌یه‌كی ئه‌وتۆ سه‌ركه‌وت كه ئه‌و لاوازییه ئابوورییه‌ی به‌رنامه داڕێژراوه نوێیه‌كه‌ی رۆزوڵتیش چاره‌سه‌ری پێ نه‌كرا، قه‌ره‌بوو بۆوه. ئه‌و كانگا و هێزه ئینسانیه‌ی له كار كه‌وتبوون دوو چه‌ندانه وه‌كار كه‌وتنه‌وه. به كورتی وێڕای ئه‌وه‌ی كه هیچ زه‌ره‌دێكی نه‌كرد، ده‌وڵه‌مه‌ند و ده‌وڵه‌مه‌ندتریش ببوو. له باری سوپایشه‌وه هێند به هێز ببوو زۆر زیاتر له خۆی باڵی هاویشت. تاقه شوێنێك كه نه‌یتوانی بیخاته ژێر چاوه‌دێری خۆیه‌وه، ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی رووسیه بوو. ئه‌و رووسیه‌یه‌ی تاقه كۆستی سه‌ر رێگای پاوانخوازی ئه‌مریكا به سه‌ر جیهان دابوو. ئه‌و رووسیه‌یه‌ی له دوای چل و پێنجه‌وه خۆی به تاقه سه‌ركه‌وتووی شه‌ڕ به دژی فاشیه‌كان ده‌زانی و به هۆی هێزی سوپای سووریشه‌وه ده‌سه‌ڵات و حورمه‌ت و رێزی نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی نۆزده‌ی له جیهاندا په‌یدا كرد. به‌ڵام شیرازه‌ی ئابووریه‌كه‌ی له به‌ر یه‌ك چووبوو. هه‌ر وه‌كوو شه‌ڕی یه‌كه‌م كه كۆمه‌ڵه خه‌ڵكێكی یه‌كجار زۆری سوپایی و بێ لایه‌نی كوژرابوو، له‌و شه‌ڕه‌شدا به هۆی جیره‌به‌ندی خوارده‌مه‌نی، كاری به زۆره‌ملی و سه‌عاته‌كاری درێژ، كۆمه‌ڵێكی تری تێداچووبوو. چونكوو زۆربه‌شیان نێرینه بوون له زاوزێشدا دوا كه‌وت. به هۆی باری سیاسی وڵاته‌كه‌شیه‌وه چونكوو به‌رنامه‌ی ئازادی ئابووری ئه‌مریكای به لاوه په‌سند نه‌بوو و ئه‌مریكاش قه‌رزی ده‌گه‌ڵ نه‌ده‌كرد، به ناچار گه‌ڕابۆوه سه‌ر شێوه ژیان و گوزه‌رانی به‌ر له سییه‌كانی خۆی.\nتێشكانێكی درێژخایه‌نی تر كه داوێنگیری رووسیه بوو لاوازی كشتوكاڵ بوو كه به هۆی شه‌ڕ و گرنگی نه‌دان به‌و به‌شه وه‌ها دوا كه‌وتبوو نه‌ته‌نیا نه‌ده‌نێردرایه ده‌ره‌وه، به‌ڵكوو به‌شی ناوخۆشی نه‌ده‌كرد و ده‌بوو بشهێنن. كه‌چی له جیاتی زیندووكردنه‌وه‌ی كشتوكاڵ و پیشه‌سازی وڵاته‌كه‌یان هه‌ر له فكری حیزبایه‌تی و له‌شكر و سوپا و جبه‌خانه‌ی شه‌ڕ دابوون. له حیزبایه‌تیه‌كه‌شدا هێنده‌یان توند گرتبوو هه‌ر كه‌س گومانی دۆستایه‌تی له گه‌ڵ هیچ شوێنێكی جیا له رووسیه‌ی لێ كرابایه، ئه‌زیه‌ت و ئازار ده‌درا. هه‌ر كه‌س حیزبیه‌كی تۆخ و جێگای متمانه نه‌بوایه، به‌رپرسایه‌تی كه‌م شوێنیان پێ ده‌سپارد با لێهاتووش بوایه. ته‌نانه‌ت په‌ڕتووك و نووسراوه‌كانی خوێندنیشیان بژار ده‌كرد و له خۆیان و له لایه‌نگره‌كانیان زیاتر كومونیستیشیان قبوڵ نه‌بوون. له هیچ شوێنێكی ژێر چاوه‌دێری خۆیاندا مه‌جالی تێكۆشانی تاقه حیزبێكیان نه‌ده‌دا. به هۆی دووره‌په‌رێزیان له گه‌ڵ دونیای ده‌ره‌وه داهێنانی نوێیان له پیشه‌سازیدا نه‌ما. فه‌رمانده‌ر و فه‌رمانبه‌ریان بێ بیروبۆچوون و هه‌موو داڕشتنێكی نوێ مه‌كینه ئاسا كاری دیاریكراویان ده‌كرد و ته‌نیا هیوایان رۆژ به‌سه‌ر بردن بوو. كه‌سیش نه‌ده‌وێرا بچوكترین ره‌خنه بگرێت و به ئازادی بڵێ وا نابێ. دژایه‌تی له گه‌ڵ ماف و فه‌رمانڕه‌وایی تاكه كه‌سیان كرد به یاسای رۆژ و له ئه‌نجامدا سۆڤیه‌تیان تووشی رووخانێكی تری ساڕێژنه‌بۆوه كرد.\nله سه‌ر ئه‌و حاڵه‌ش ڕا له گه‌ڵ ئه‌مریكا قه‌ت لێك ئه‌مین نه‌بوون. هه‌ر له دوای شه‌ڕی یه‌كه‌می جیهانه‌وه كه ئه‌مریكا خه‌ریكی داڕشتنی بناغه‌ی ئابووری خۆی بووه و رووسیه‌ش دوور له هه‌موو هاتوهووتێكی ئورووپا سه‌رگه‌رمی دامه‌زراندنی حیزبی كومونیست بووه، لێك به گومان بوون. به چاوێكی دوژمنكارانه‌وه سه‌یری هه‌ڵوێستی یه‌كتریان كردووه. هه‌ر چه‌نده جارجار ئاهه‌نگی رێككه‌وتن له نێوان رووسیه و ئه‌مریكادا به‌ر گوێ كه‌وتووه و ئه‌و چاوه‌روانییه هه‌ر كراوه كه ره‌نگه رۆژێك له دژی ئورووپا یه‌ك بگرنه‌وه، به‌ڵام له راستیدا له هه‌موو بارێكه‌وه له دژی یه‌كتر جوڵاونه‌وه. هه‌ر كامێكیان له به‌رنامه‌یه‌كدا تۆزقاڵێك سه‌ركه‌وتنی وه‌ده‌ست هێنابێت، ئه‌وی تریان تێی هه‌ڵپێچاوه. هه‌ر بۆیه‌ش شه‌ڕه سارده‌كه‌ی نێوانیان وه‌ها لێك كشایه‌وه. له‌و ماوه‌یه‌شدا كوشه‌نده‌ترین چه‌ك كه ئه‌مریكا له دژی رووسیه به كاری هێنا و لێشی به مراد گه‌ییشت، گه‌مارۆی ئابووری بوو.\nدژایه‌تێكی به‌رچاوی تر زیندووكردنه‌وه‌ی ئابووری ئورووپا به گشتی له ژێر ناوی (…مارشال) دابوو كه به هۆی پێشوازی هه‌ندێ له وڵاتانی رۆژهه‌ڵات له‌و به‌رنامه‌یه و دژایه‌تی رووسیه له گه‌ڵیان بۆشایه‌كه‌ی به‌رفراوانتر كرده‌وه و له ئه‌نجامدا له دژی یه‌كتر دیارده‌یه‌كی وه‌هایان خوڵقاند كه هه‌ڕشه له تۆره‌مه‌ی ئینسان ده‌كات و كه‌سیش ناوێرێ ده‌ستی بۆ به‌رێت. له‌و نێوه‌شدا هه‌ر ئه‌مریكا له دوژمنكاریدا له سه‌رخۆتر و بارهه‌ڵگرتر بوو. هه‌ر بۆیه‌ش وه‌كوو پێویست هێز و ده‌سه‌ڵاتی خۆی پاراستووه. بۆ نموونه هێنده له گه‌ڵ فه‌ڕانسه نالێك بوو و ده‌شیزانی رووسیه له دژی ئه‌و یارمه‌تی فه‌ڕانسه ده‌دات، وه‌سه‌ر خۆی نه‌هێنا و تێكهه‌ڵچوون رووی نه‌دا. به‌ڵام له نێوان رووسیه و چین دا له سه‌ر لایه‌نگری رووسیه له هیند و ئه‌فغانستان و لایه‌نگری چین له پاكستان چه‌ند جارێك تێكهه‌ڵچوون رووی دا. له بواری پیشه‌سازیشدا ئه‌وه هه‌ر قسه‌ی لێ ناكرێت كه ئه‌مریكا هه‌میشه كه‌ڵكی له زانست وه‌رگرتووه و ئه‌زموونی تێدا به كار هێناوه. به‌ڵام رووسیه قه‌ت نه‌یهێشتووه پسپۆڕێكی بۆ دوو مانگ له وڵاتێكی سه‌رمایه‌داریدا وه‌مێنێت و زانیاری له سه‌ر چۆنیه‌تی داهێنان و خۆ ده‌وڵه‌مه‌ندكردن وه‌ده‌ست بێنێت و له ناو خۆ دا كه‌ڵكی لێ وه‌ربگرێت. له‌وه‌ش به‌رچاوتر فه‌رمانره‌وایی وڵات هه‌ر له سه‌ره‌تای دروست بوونی ئه‌و نیزامه‌وه به ده‌ست چه‌ند كه‌سێكی قامك ژمێره‌وه بووه و هیچ رێزێك له مێشكه پڕه لاوه‌كیه‌كان نه‌گیراوه. هه‌روه‌ها یه‌كتر بوغزاندن و كارشكێنی له سه‌ر ده‌سه‌ڵاتداری له سه‌ره‌تای دروست بوونی حیزبی كومونیسته‌وه له نێو لایه‌نگرانی بلشویك و منشویك دا له ئارا دابووه و زۆر كاریگه‌ر بووه. له هه‌مووشیان زیاتر باری ئابووری شوێنی له سه‌ر سیاسه‌تی ئه‌و وڵاته دانا و هه‌ره‌سی پێ هێنا.\nله‌و هه‌ره‌سه‌شدا به ته‌نیا رووسیه زه‌ره‌ری نه‌كرد و ده‌توانین بڵێین له سه‌ر یه‌ك هه‌موو جوڵانه‌وه رزگاریخوازه‌كان زه‌ره‌ریان كرد. واته كۆتایی به‌و هه‌موو یارمه‌تیه هات كه له ژێر ناوی شه‌رقگه‌رایی و غه‌ربگه‌راییدا له گه‌ڵ جوڵانه‌وه‌كان ده‌كرا و چۆڕه‌بڕ بوو. ئه‌مریكاش به راده‌یه‌كی یه‌كجار زۆر زه‌ره‌دی له‌و ئاڵوگۆڕه دا كردووه، هه‌ر چه‌ند له رواڵه‌تدا له باری سوپاییه‌وه له رابردوو زیاتر په‌ره‌ی ئه‌ستاندووه، له باری سیاسییه‌وه ده‌هۆڵی بۆ به‌رنامه‌كه‌ی خۆی هه‌ڵگرتووه و زیاتر پڕوپاگه‌نده له دژی به‌رنامه‌ی سیاسی و ئابووری كومونیزم بڵاو ده‌كاته‌وه، له باری ئابووریشه‌وه ئه‌وا پووڵه‌كه‌ی وه‌كوو كیلۆی نێونه‌ته‌وه‌یی ئه‌رزی هه‌موو جیهانی پێ له كێش و ته‌رازوو ده‌درێت و براگه‌وره‌ی رۆژه. به‌ڵام ئیتر باڵی راستی شكاوه و له ژێر ناوی شه‌رقگه‌راییدا هیچی دیكه ناتوانێ گه‌لانی ژێر ده‌سته بچه‌وسێنێته‌وه و له‌وه‌ش به‌رچاوتر به په‌تی قه‌پۆز به‌رزی خنكاوه، پۆز و هه‌وای بێ ره‌قیبی و له لێفه‌ی خۆی زیاتر پێ راكێشانی، بێگومان له پێشكه‌وتنی ده‌خات و هیچ دوور نییه ئه‌و له به‌رانبه‌ره‌كه‌ی خراپتر هه‌ره‌س به‌رێت و زلهێزێكی تر جێگاكه‌ی پڕ بكاته‌وه. هه‌تا ئێستاش كه هه‌ر توانیویه‌تی درێژه به ته‌مه‌نی ده‌سه‌ڵاتداری خۆی بدات، دوو هۆی سه‌ره‌كی هه‌یه .\nیه‌كه‌م: دوو به‌ش له سێ به‌شی خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته هه‌تا ئێستاش له سیاسه‌تدا به‌و پله‌یه نه‌گه‌یشتوون له مافی خۆیان بپرسنه‌وه .\nدووهه‌م: زۆربه‌یان تێر و پڕن و به وته‌ی كوردانیش كاسه‌ی پڕ ئاشتی ماڵێیه .\nسه‌رده‌شت – 1/7/1387- ی هه‌تاوی\nپێشوو زمان چییه ؟\nدواتر جێم مه‌هێڵه