کاردانەوەی ئیلهام ئەحمەد بە قسەکانی بەشار ئەسەد سەبارەت بە کورد - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٨ Esfand ١٧ ١٢:٢٢\nNews Code 31399\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، ئیلهام ئەحمەد سەرۆکی ئەنجومەنی بەڕێوەبەرایەتی مەجلیسی دیمۆکراتیکی سووریا لە لێدوانێکدا بە ئاماژە بە قسەکانی ئەم دواییەی بەشار ئەسەد لە سەر ئەوەی کە سووریا کوردی تێدا نییە و ئەو کوردانەی کە لە ئەو وڵاتەن میوانن و لە تورکیاوە هاتوون، جەختی کرد: نکۆڵی کردنی کوردەکانی سووریا هان دانی تورکیا بۆ داگیرکاریی بەدواوە دەبێت.\nوتیشی: ئەگەر هەوڵ دەدەن تا بە قسەگەلێک نکۆڵی لە کوردەکان بکەن ئەوا تورکیا پێی خۆشحاڵ دەبێت و ڕاشکاوانە ڕایدەگەیێنم کە ئەو قسانە بە هیچ لەونێک خزمەتێک بە ئاسایش و پاراستنی یەکپارچەیی خاکی سووریا ناکات.\nناوبراو درێژەی دا: کوردەکان نەوەی حوور و میتانییەکانن. کوردەکان ساڵان و بگرە هەزاران ساڵ پیش ئەوەی کە سنووری سووریا دیاری بکرێن دانیشتووی ناوچەی عەفرین، کۆبانێ و حەسەکە بوون.\nڕاشیگەیاند: ئاوەها لێدوانێک مرۆڤ ناچار دەکات تا پەڕەکانی مێژوویەک کە هیچ کات لەبیری نەکردووە جارێکی تر هەڵباتەوە. سەرۆک کۆمارێک ناتوانێت بە ئەو قسانە لە ڕاستییە مێژووییەکان خۆی لا بدات. شوناسی عەرەبی کەی جێی شوناسی سووریی گرتووەتەوە؟ و شوناسی عەرەبی جگە لە ماڵوێرانی، ڕووخان و کارەسات بۆ کۆمەڵگای سووریا چ خزمەتێکی بە فرە نەتەوەیی لە سووریا کردووە؟


لە بارەی رۆمانی (میدیا)ی هۆشەنگ محەمەد.\nره‌نگه زۆربه‌مان گوڵ یا درەختمان بینیبێت له به‌رد ڕوا بێت و هاتبێته ده‌ره‌وه، مرۆڤ هه‌ر چه‌نده کارامه‌ش بێت ناتوانێت گوڵ و دره‌خت له به‌رد بڕوێنێ. ئاویشم بینیوه له به‌رد هاتۆته ده‌ره‌وه. ئەم دیمەنانە ته‌نها وێنه نین بینینیان جوان بێت. بەڵکو سه‌رکێشی و یاخیبوون و شێتیه‌تی سرووشتن. بۆ هه‌ر یه‌کێک له ئێمه روانین، بینین، هه‌ست، چێژ و بیستن به ئه‌ندازه‌ی هوشیاری که‌سه‌کانه‌وه پابه‌نده، نووسه‌ر که‌مێک شێتیه‌تی سرووشتی تێدایە.\nرۆمانی (میدیا) ته‌نها ده‌قێکی ئه‌ده‌بی ڕووت نیه، ته‌کیه و زانکۆ و ئه‌شق و سوره‌وه‌ردی و شه‌ڕی باوه‌ڕه‌کان، دوو کوڕه مه‌لا و زمانی جوان و ناشرین، فه‌لسه‌فه و چه‌قۆ وه‌شاندن، گۆرانی و شه‌راب خواردنەوە له ته‌کیه و شه‌ڕی نه‌وه‌کان له سه‌ر پوچیێتی و به‌هاکان. (له رۆمانێکی قەبارە ناوەنجی)دا، تێیدا توانای رۆماننووس نیشان ده‌دا، چۆن ده‌ستی به وشه و ڕسته و بینین و گۆتن و ئارامییه‌وه گرتووه، تا منی خوێنه‌ر له هه‌ڵچوون و ماندوو بوون بپارێزێت، به‌ڵام ڕێگای ئه‌وه‌ی پێتداوه له‌گه‌ڵ هه‌ر دیمه‌نێک و ده‌یالۆگێک بتبا، یان هه‌ر خۆت بڕۆیت و بگه‌رێیته‌وه ناو میدیا.\nگه‌ر ئه‌و پرسیاره له نووسه‌ر بکه‌م .کاتت به فیڕۆ نه‌داوه؟\nنووسه‌ر: نه‌خێر چونکه کاتم نیه، میدیا وه‌ڵامه‌که‌یه.\nگه‌ر به خه‌ونه‌که‌ت پێنه‌که‌نین، ئه‌وه بزانه خه‌ونه‌که‌ت پووچه و خه‌ونه‌که‌ت باڵا نییه. خه‌ون ده‌بێت باڵا بێت. کۆشش و بڕیار و هه‌نگاونان و ئاماده‌بوون بۆ سه‌رکه‌وتن و گه‌یشتن به مه‌حاڵ، هیچ شتێکیش مەحاڵ نیه گه‌ر هێز و باوه‌ڕ به خۆبووون هه‌بێت پێشی ده‌گه‌یت.\nکه رۆمانی میدیام خوێنده‌وه درکم به‌و خه‌ونه باڵا و مه‌حاڵه کرد، که هۆشه‌نگی هاوڕێ له ناو ئه‌و هه‌موو خه‌یاڵ و خه‌ونه ورد و جوان بژارانه‌دا به ئێمه‌ی خوێنه‌ر ئاشناده‌کا. بلیتی سه‌فه‌رمان ده‌داتێ و دەڵێت فه‌رموون بگەڕێن و له‌ناو میدیادا خۆتان بدۆزنه‌وه، (مانی) له میدیادا له ناو سرووشت و ته‌کیه و زانکۆ و سوره‌وه‌ردی و ئه‌شق و په‌یوه‌ندیه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کانیدا، به تێگه‌یشتنی به‌نده (بودا) ئاسا جوانیی هه‌قبوونی لێده‌تکێ. لێبوورده و به‌خشەنده و میهره‌بانی ده‌به‌خشێ. به سه‌لیقه‌یه‌کی هێندە جوان و ئارام و وردبوونه‌وه له وێنەدا. وه‌ک فۆتۆگرافێکی لێزان چرکاندنی مێشێک له سه‌ر ڕوومه‌تی کچێکی جوان تۆی بینه‌ریش بته‌وێ مێشه‌که لاده‌ی. وه‌ک هه‌منگوای له پیره‌مێرد و زه‌ریادا. له کاتی خوێندنه‌وه‌یدا خۆت له شه‌پۆله‌کانی ده‌ریا لاده‌ی و نه‌بادا ته‌ڕ بیت. ته‌ڕبوون له ناو میدیادا و چوونه ناو سرووشت و ئاشنا بوون به باڵنده و دره‌خت و هه‌ور و باران و ڕووه‌ک ڕووچوونێکە به ناو که‌شوهه‌وای میدیادا، هه‌ر حه‌زده‌که‌ی بیکه‌یت به ماڵت و لێی نیشته‌جێ بیت. نامه‌و‌ێ له زکری ناو ته‌کیه و شه‌راب خواردنه‌وه له ته‌کیه‌وه، سه‌رەتا و کۆتایی میدیا باسکه‌م و له چێژی خوێندنه‌وه‌ی رۆمانه‌که که‌م که‌مه‌وه، به‌ڵام هه‌ر هێنده ده‌ڵێم له کۆتاییدا له ناو خه‌مێکی باڵا و چێژبه‌خش بەجێتدێڵێ. په‌یامه‌که په‌یامبه‌ر به و خودا بگه‌ڕێنیته‌وه بۆ خودا، جوانی بگه‌ڕێنیته‌وه بۆ جوانی.


بینین و بیستن و قسەکردنی منداڵەكەت لەوەرزی خوێندن\nلەگەڵ كردنەوەی دەرگای خوێندن و چوونی مناڵ بۆ خوێندگا باسێكی گرنگە بزانین تەندروستی چی كاریگەرییەكی لەسەر مناڵەكەت هەیە.\nهەموو ساڵێك ژمارەیەكی زۆر مناڵی تازە لەتەمەنی 6 بۆ 7 سالان داخڵی خوێندنگا دەبن بەمەبەستی خوێندن، خۆ ئامادەكردنی دەست پێ دەكات بە كڕینی دەفتەر و قەڵەم و جانتا، بەڵام دەست پێكردنێكی باش بە پێداویستییەكانی قوتابخانە نابێت بەڵكو گرنگی دان بە تەندروستی چاو و گوێ و قسەكرن دەبێت، ئەمانە دەبنە هۆی سەركەوتنی مناڵەكەت، هەروەها ئەگەر مناڵەكەت گرفتێكی هەبوو پێویستە بەزووی چارەسەر بكرێت.\nمناڵەكەت ئەگەر چاوی كزبێت و بەباشی نەبینێت لەوانەیە لە ماڵەوە گرفتی نەبێت ، بەڵام كاتێك دەچێت بۆ خوێندنگە گرفتەكە گەورە دەبێت لەوانەیە نەتوانێت بەباشی سەرنج بخاتە سەر نوسینەكانی مامۆستاكەی.\nلەدەست دانی بیستن لە دەوروبەری 2 ساڵیدا ڕوودەدات، بەڵام ئێستا مناڵی تازە لەدایك بوو پێش ئەوەی لە نەخۆشخانە بنێرێتە دەرەوە پشكنین بۆ گوێچكەكانی دەكرێت كاتێك گرفت لەبیستن دا هەبوو لەسەرەتای چەند مانگی یەكەم چارەسەر دەكرێت بە دانانی ئامێری تایبەت بۆ بیستن.\nكێشەكانی بیستن ڕوودەدات لە تەمەنی مێرد منداڵی، هەندێك مناڵ كاتێك لە دایك دەبن گوێچكەكانی ئاساین، بەڵام دواتر گرفتی بیستنی بۆ دروست دەبێت، هەندێك كات برینداری سەر كاردەكاتە سەر بیستن.\nپێویستە مناڵ پێش ئەوەی بنێرێت بۆ خوێندنگە پشكنین بۆ گوێچكەكانی بكرێت و لەوڵاتە جیاوازەكان كاتێك ئەم پشكنینە كراوە رێژەی لە 5 بۆ 10 % دەرنەچووە و چارەسەریان بۆ كراوە.\nمناڵ فێری زمانی جیاواز دەبێت لە ئەنجامی گوێگرتن لەگفتوگۆ ، بەڵام ئەگەر مناڵ گرفتی بیستنی هەبێت ئەوا گرفتی فێربونی زمانی جیاوازی دەبێت.\nلەوانەیە چەند سەرچاوەیەكی جیاواز هەبێت بۆ ئەوەی مناڵ نەتوانێت فێری زمانی جیاواز بێت ئەم بارودۆخە كاری كردۆتە سەر لە 7%ی مناڵ كاتێك چونەتە خوێندنگە ئەو منالانە گرفتیان هەیە لەفێربوونی ووشەی نوێ و تێگەشتن و گفتوگۆ.\nكز بینین هەروەها گرفت بۆ مناڵ دروست دەكات لە خوێندنگە،رێژەی لە 1 بۆ 10%ی مناڵ پێش چوون بۆ خوێندنگە كێشەی بینینان هەیە، بەڵام لەوانەیە مناڵەكە هەست بە نیشانەكانی نەكات، لەوانەیە مناڵەكە بەشتێكی ئاسایی دابنێت كاتێك بینینی لێل دەبێت، هەندێ كاتیش كزبینین ئازار بۆ مناڵەكە دروست دەكات و ناتوانێت ئەركەكانی جێبە جێ بكات.\nباوترین هۆكاری كزی چاو لەمناڵدا تەمەڵی چاوە، ئەمە كاتێك سەر هەڵدەدات كە چاوێكیان وێنەیەكی ڕوونتر پیشان دەدات لەچاوەكەی تر لەم كاتەدا مێشك نیشانە نانێرێت بۆ چاوەكە لاوازەكە و پێویستە بە زووی ئەم حاڵەتە چارەسەر بكرێت.\nئەگەر بەزووی حاڵەتی كێشەی مناڵەكەتان لە بینین و بیستن و قسەكردن بەدیكرد پێویستە چارەسەر بكرێت و ئەمانە هۆكارن بۆ سەركەوتنی مناڵەكەت.\nنیشانەكانی كێشەی چاو و گوێ و زمان:\nئەگەر مناڵەكەت ئەم نیشانانەی هەبوو بە زووی سەردانی پزیشكێكی پسپۆڕ بكە:\n1- نەی توانی وەڵام بداتەوە بە خێرای بۆ دەنگێك كاتێك بانگی دەكەیت.\n2- زۆربەی كات داوا دەكای قسەكانی بۆ دووبارە بكەیتەوە یان وشەی ها بەكاردێنێت.\n3- دەنگی تەلەفیزۆن بەرز دەكاتەوە یان ئامێرەكانی تر زیاد لەپێویست.\n4- بە باشی قسە ناكات.\n5- كاتێك قسە دەكات ووشەی بیر دەچێت یان پچڕ پچر قسە دەكات.\n6- بە كارهێنانی دەستەواژەی ڕابردوو و ڕانەبردوو لەڕستەدا بە ناتەواوی.\n7- كاتێك شت دەنووسێت یان دەخوێنێتەوە زۆر بە نزیكی دەفتەر و كتێب دەگرێت.\n8- سەر ئێشەی هەیە بە بەردەوامی.\nئا/ د.دلێر رەئوف پزیشكی ڕاهێنراوی منداڵان


سەرکەوتن بەسەر داعشدا تێچووی زۆری بۆ کورد هەبووە\n13:33 PM IRAQ\nلە ئێران 1787 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە کۆرۆنا تۆمار کرا\nشاندێکی هەرێمی کوردستان بۆ ڕێکەوتن لەسەر نەوت و گومرگ دەچێتەوە بەغدا\nله‌پێشترین ئه‌رکی هەموو لایەنەکان کار کردنی به‌رده‌وامه بۆ پته‌و کردنی یه‌کڕیزی\nبه په‌له |◀ لە ئێران 1787 حاڵەتی نوێی تووشبوون بە کۆرۆنا تۆمار کرا\nSUNDAY, 8 SEPTEMBER 2019 - 12:56\nهەفتەنامەی ئەهرام ویکلی:\nبەشی جیهان- ئەهرام ویکلی دەنووسێت: ڕاستە کە لە عێراق و سووریا کورد بەسەر داعشدا سەرکەوت بەڵام ئەم سەرکەوتنە تێچوویێکی زۆری بۆ کورد هەبووە.\nبەپێی هەواڵی کوردپرێس، هەفتەنامەی ئەهرام ویکلی دەڵێت دۆخەکە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەتایبەت لە سنوورەکانی نێوان عێراق، تورکیا و سووریا ئێستاش ئاڵۆزە کە ئەمەش بە وتەی کلود سلهانی نووسەری وتارەکە بە بۆنەی بوونی داعش و شکست نەهێنانی بەتەواویی ئەو گرووپە لە ناوچەکەدایە.\nنووسەری وتارەکە دەڵێت بەردەوام بوونی ئاڵۆزییەکان لە سووریا بەتایبەت لە باکووری ئەو وڵاتە ئەنجامی سیاسەتی هەڵەی ئەمەریکایە. ئەڵبەت نووسەر ئاماژە بەمەش دەکات پاش دەرکردنی داعش کوردەکانی سووریا دەسەڵاتیان زیاتر بووە و ئەمەش وای کردووە تورکیا ترسی لە سەربەخۆیی کوردەکان ببێت.\nئەهرام ویکلی ڕایدەگەیێنت بەشی سەرەکی شکستهێنانی داعش لە عێراق و سووریا لەلایەن هێزی پێشمەرگەی هەرێم و هێزە کوردەکانی سووریاوە بووە بە هاوکاریی هاوپەیمانان.\nبەم حاڵەوە ئەهارم ویکلی ئاماژە بە شکستی داعش دەکات و دەڵێت ئەو شکستە تێچووی زۆری بۆ کوردەکانی سووریا و عێراق بووە و هۆشدار دەدات مومکینە ئەم سەرکەوتنە زۆر درێژخایەن نەبێت.\nبە باوەڕی نووسەری وتارەکەی ئەهرام ویکلی تورکیا نەک هەر لە کوردەکانی سووریا بەڵکوو ترسی لە هێزی پێشمەرگەی هەرێمیش هەیە، هەر بۆیەش بە هێرشی سەربازی هەڕەشە لە کوردەکانی سووریا دەکات و ئۆپەراسیۆنی سەربازیی ئەو وڵاتە دژ بە پەکەکە لە باکووری عێراق درێژەی هەیە.\nئەم هەفتەنامەیە ئاماژەی بە هاتوچۆی ئاسانی هێزە کوردەکان لە سنوورەکانی نێوان عێراق و سووریا دەکات و دەنووسێت ئەم پرسە بووەتە هۆی ئەوەی کە لە کاتی پێویستدا سنوورەکە تێپەڕێنن و هەنگاوێک پێش سوپای تورکیا بکەون.\nناوەندی واشنتن: ئەمریکا دەبێت دەستبەجێ فریای کوردانی سووریا کەوێت\nTEV-DEM: دانوستانەکانمان لەگەڵ ئەنەکەسە ئەرێنین\nکاتی پاداشت گەیشت؛ جەژنی ڕەمەزانتان پیرۆز بێت


هەسەدە لە سەرێ کانی کشایەوە - SAHAR KURDISH (Sorani)\nتشرینی یه‌که‌م 20, 2019 17:56 Asia/Tehran\nھێزەکانی سوپای سووریای دیموکرات دوای بردنە دەرەوەی دوایین کاروانی کوژراوو برینداران سەرجەم لە شاری سەرێ کانی کشانەوە، .\nبه پیی راپورتی کەناڵی ئاسمانیی سەحەر بە گێڕانەوە لە ماڵپەڕی (سبەی): ئاژانسەکانی سانای سوری و سپوتنیکی روسی وایان بڵا کردەوە کە؛ دوای بردنە دەرەوەی دوایین کاروانی کوژراوو برینداران و هاوڵاتیانی مەدەنی لە شاری سەرێ کانی، شەڕڤانانی هەسەدە بەرەو حەسەکە کشانەوە.\nبە قسەی ئاژانسی فەرمیی هەواڵدەریی سوریا ؛ دوای کشانەوەی هێزەکانی سوریای دیموکرات، تورکیا و گروپە چەکدارە جیهادییەکانی سەر بەو وڵاتە دەستیان بەسەر شاری سەرێ کانی باکوری حەسەکە و سەر سنوری تورکیادا گرتووە.\nهەر ئەمڕۆ مانگی سوری کورد ئاشکرای کرد؛ بە هاوکاریی خاچی سوری نێودەوڵەتی تیمەکانیان چونەتە سەرێ کانی و (30) بریندار و تەرمی چوار کوژراویان لە نەخۆشخانەی سەرێ کانی دەربازکردوە و گواستویانەتەوە بۆ نەخۆشخانەی فەرمان لە قامیشلۆ.\nپێشتریش مەزڵوم کۆبانێ، فەرماندەی گشتی هەسەدە رایگەیاند بوو: تورکیا رێگە بە دەربازبوونی برینداران و قوربانیان و هاوڵاتیانی مەدەنی نادات لە سەرێ کانی و رێگریشە لە کشانەوەی هێزەکانمان لەو شارە کە چەند رۆژێکە لە ژێر گەمارۆیەکی قورسی مرۆیی و سەربازیدایە.


ڕای من لەسەر دۆخی سیاسیی و ئابوریی و یاسایی و دەزگایی و حیزبیی و میدیایی و فەرھەنگیی قەوارەکەی ھەرێم بۆ زۆرێک لە خوێنەران ئاشکرایە، ئەوانە نەبێت کە بە ئەنقەست دەیانشێوێنن و بەوشێوەیە دایدەڕێژەنەوە کە خۆیان دەیانەوێت. من تا ئێستا چەندانجار باسم لەوە کردوە کە ئەم ئەزموونەی ھەرێم قابیلی چاکسازیکردن نییە، دروستبوونی بزوتنەوەی گۆڕان لە ساڵی ٢٠٠٩دا و پەنابردنی ئەم بزوتنەوەیە بۆ ھەڵبژاردن وەک ئامرازێک بۆ ئەنجامدانی گۆڕانکاریی حیکایەتێکی تراژیدییە. ئەمڕۆ ئیتر تەواو ئاشکرایە کە ھەڵبژاردن ئامرازی گۆڕانی ئەو ئەزموونە و چاکسازیکردن لەناویدا، نییە. ئەم ئەزموونە سی ساڵ کاری مافیایی و جەردەیی و دزییکردن و پەنابردن بۆ ھێز و توندوتیژیی لەپشتە.\nئەوەی دروستکراوە بە ڕادەیەک نالەبارە کە قابیلی چاکسازیی نییە و بە تەنھا دەسکاریکردنی موچە، یان چاودێرکردنی خاڵەکانی گومرک لەسەر سنوور، یان فرۆشی نەوت بەتەنھا، بونیادە سەرەکییەکانی ئەو گشتە گەورەیە ناگۆڕێت. ئەوەی دەبێت ڕووبدات، ھەڵوەشاندنەوەی ئەوەیە کە دروستکراوە بە نیازی سەرلەنوێ دروستکردنەوەی بە شێوەیەکی جیاواز. ئەمەش ئەرکێکە بەوە ئەنجامنادرێت بەرگریی لە خورافەتی ڕاکردنی خەڵکی کوردستان بۆ ناو ئامێزی ھێزە تائیفیی و دینیی و دەسەڵاتگەرەکانی بەغدا، بکەیت و قەوارە فیدراڵییەکە ھەڵوەشێنیتەوە. ئەوەی دەبێت ڕووبدات بەھێزکردنی ڕۆژانە و پلان بۆدانراو و بەردەوامیدانە بە ئیرادەی گۆڕانکاریی سیاسیی سیستمەکە و کارکردنی عەقڵانیی بۆ ئەنجامدانی ئەو گۆڕانکارییە. ئەمەش ئەرکێکە بەم بکەرە سیاسییە بچووک و نەفامانە ناکرێت کە خەون بە ڕاکردنەوە بۆ بەغدا دەبینن. ھاوکات باوەڕیشم وایە بۆ ئەنجامدانی ئەم گۆڕانکارییە وەرگرتنی ھاریکاریی لە بەغدا، لە ئەمریکییەکان، یان لە شەیتان کارێکی ڕەوایە. چونکە درێژەدان بەم ئەزموونەی ئەمڕۆکەی کوردستان نزیککردنەوەی دەستەجەمعی خەڵکی کوردستانە لەناوچوون. ھەمان دۆخ کە لەبەغداش ئامادەیە و کاردەکات.


کوژران و برینداربوونی سێ کۆڵبەر لە دوو ڕۆژدا – چاونیوز\nکوژران و برینداربوونی سێ کۆڵبەر لە دوو ڕۆژدا\nلە ماوەی دوو ڕۆژدا سێ کۆڵبەری کوردی خەڵکی بانە، سەقز و سۆما و بڕادۆستی سەر بە ورمێ کوژران و بریندار بوون.\nڕۆژی شەممە ٣١ی خاکەلێوە، کۆڵبەرێکی خەڵکی بانە بە ناوی “فەردین ئەحمەدی” لە ئاکامی ڕاوەدوونانی هێزە چەکدارەکانی ڕێژیم لە بەرزاییەوە بەربۆتەوە و بەتوندی بریندار بووە.\nشەوی پێنجشەممە، ۲۹ی خاکەلێوە کاسبکارێکی خەڵکی شاری سەقز، لە جادەی نێوان بیجاڕ_زەنجان، بە گەمانی پێبوونی باری قاچاغ دراوەتە بەر دەستڕێژ و گیانی لێ ئەستێندراوە. ناوبراو کە “ئەفشین لوتفی”ی ناو بووە، دوای ئەوەی تەقەی لێکراوە هەوڵی داوە بە برینداریش بووبێ خۆی دەرباز بکا، بەڵام بەهۆی سەختیی برینەکەی گیانی لە دەست داوە.\nهەر هەمان ڕۆژ کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی “شەمسەدین حاجی‌زادە” خەڵکی ناوچەی سۆماوبرادۆستی شاری ورمێ، بە تەقەی هێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامی بە توندی بریندار بوو. شەمسەدین لەو ڕووداوەدا دوو گوللە بەر لاق و پشتی کەوتووە.\nنیزامییەکانی حکوومەتی پێکرا.\nلە سەرەتای ئەمساڵەوە تا ئێستا ۱۳ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بەهۆی سیاسەتی دوژمنکارانەی کۆماری ئیسلامی کوژراون و بریندار بوون. شایانی باسە پارەکەش ۲۴۲ کۆڵبەر و کاسبکاری کورد بەهۆی تەقەی ڕاستەوخۆ، تەقینەوەی مین، بەربوونەوە لە بەرزایی لە سۆنگەی ڕاوەدوونان و هەروەها ڕەق‌هەڵاتن لە سەرما گیانیان لەدەست دابوو و، بریندار ببوون.


بە بڕوای لیو شتراوس لێکبوردن لەناوخۆیدا هەڵگری دژیەکیە: بەهایەکە کە سەرجەم بەهاکان و لەوانەش لێکنەبوردن بە ڕێگەپێدراو دەزانێت. لەبەرئەوەی لێکبوردن خۆبەخۆ سنوورێکی نیە کە بە هۆیەوە لە لێکنەبوردن جیا بکرێتەوە، کەوابوو خۆی دەبێتە هۆی لەناچوونی خۆی. بە بڕوای شتراوس ئەم ئالۆزیە لە بیرۆکەی لێکبوردندا دەرئەنجامی وازهێنانە لە مافی سروشتی کە مرۆڤ بێ ئەو مافە مەحکومە بە ڕێژەگەریەکی بێ قەید و شەرت. بەڵام پێویستی بۆ مافی سروشتی مەسەلەیەکی بەدیهیە: ڕەدکردنەوەی مافی سروشتی بەو مانایەیە کە بڵێین هەموو مافەکانی لەگەڵ دۆخێکی تایبەتی مێژوویدا دەگونجێن، مافی پۆزەتیڤن و ناکرێت هیچ بەکارهێنان یان بەهایەکی گەردوونی بۆ دابنرێت. بەڵام ئەگەر وابێت، چۆن دەکرێت یاسایەک یان حوکمێکی یاسایی بە نادادپەروەرانە بزانرێت؟ ئەگەری ڕەخنەی یاساکان یان سەندنەوەی ڕەوایەتی لێیان، لەسەر ئەو گریمانیە دامەزراوە کە پێوەرێکی پێشوەخت و باڵاتر لە مافی پۆزەتیڤ هەبێت کە ببێتە رێسا و پێوەر بۆ ڕەوایەتی ئەو یاسایانە. بەپێچەوانەوە ئەگەر مافێک بە پۆزەتیڤ بزانین، دەرئەنجامی ئەوە دەبێت کە ماف ببەستینەوە بە ڕێژەگەری مێژوویی یان تەنانەت کلتووری، و ئەگەری ڕەخنەکردنی بەتەواوی لەناو ببەین. نامومکین بوونی دەستنیشانکردنی ڕەوایەتی یاسایی بوون، ناچار بە پەیڕەویکردن لە یاساکان تەنانەت یاسا نادادپەورەرەکانمان دەکات. چونکە لەم گریمایەدا دادپەروەریەک جگە لە دادپەرەوەری یاسا دانراوەکان بوونی نابێت. لیو شتراوس دەڵێت لەم حاڵەتەدا “بنەماکانی مرۆڤخۆرێک بەهەمان ئەندازەی بنەماکانی مرۆڤێکی مۆدێرن قابیلی بەرگری لێکردنە”. دانانی مافی سروشتی بە ئایدیالێک لەناو ئایدیالەکاندا (دەرئەنجامی کارەساتاوی) دەبێت، و دەبێتە هۆی گومانکاری و نکوڵیکردن کە بە (تاریکبیری دەمارگیرانە) دەناسرێت.\nلیو شتراوس بەمشێوەیە ڕەخنە لە (بەخشەندەیی لیبڕاڵانە) دەگرێت: ئەم لیبڕاڵە سەخیانە بەناوی بەهادانان بۆ جیاوازی و تاکایەتی تاکەکەس، توانای ئەوەیان نیە کە بەها ڕاست و ناڕاستەکان یان باشە و خراپە بەجۆرێک وەسف بکەن کە ڕێژەگەری یان هەڵسەنەگاندی سەرپێیانە برینداری نەکردبێت، مێژوو سنووری لێکبوردن و لێکنەبوردن بە حوکمی هەلومەرج و بارودۆخێکی تایبەت دیاری دەکات، و لێکبوردن کە بەشێک ڕێژەگەری تێدایە، بەهایەکە وەک بەهاکانی تر، نەک بنەمایەک بۆ هەڵسەنگاندنی بەهاکان، واتە رێسایەک بۆ قەبوڵکردن یان ڕەدکردنەوەی هەندێک لە چەمکەکان. بەکورتی لێکبووردن بەهایەکە کەسەرجەم بەهاکان لەوانەش بەهای خۆی نەفی دەکات. بەبڕوای لیو شتراوس تەنیا چەمکی مافی سروشتی کە مێژوو درووستی نەکردووە، ئەگەری ئەوە دەرەخسێنێت لە ڕێژەگەری (و لێرەوە لە لێکنەبوردن) ڕزگارمان بکات. لیبڕاڵەکان تیورەی مێژوویی ماف لەبەرامبەر مافی سروشتیدا دادەنێن: بڕوایان وایە مافی سروشتی لەبەردەست عەقڵی مرۆڤدایە و هەمووان قەبوڵیان کردووە، بەڵام مێژوو و ئەتنۆلۆجیا بەپێچەوانەوە چەمکگەلێکی بێ ئەندازە جۆراوجۆر بۆ ماف و دادپەروەری درووست دەکەن، چونکە لیبڕاڵەکان بڕوایان وایە دادپەروەری نەک تەنیا لە مافەکاندا، بەڵکو لە هیچ شتێکدا بنەمایەکی نەگۆڕ و سەرتاپاگیری دیاریکراوی نیە، لەبەرئەوە مومکین نیە بتوانین پێناسی مافی سروشتی بکەین. ئەنجامگیری مافی سروشتی لە مێژووگەریەوە کە لیبڕالەکان پابەندیان کردووە پێوەی، دەگەڕێتەوە بۆ پێناسی رێسایەکی نامێژووی کە لە حوکمی مەرجەع یان پێوەری دیاریکردنی مێژووی ماف و بەهاکانە. بە بڕوای لیو شتراوس ئەگەری ئەوە هەیە بەناوی مافی سروشتیەوە، جۆرێک نایەکسانی بیروڕا یان بەهاکان قەبوڵ بکرێت، چونکە ئەم نایەکسانیانە بنەمای جیاکاری نێوان ڕاست و ناڕاست، ڕەوا و ناڕەوا، قابیلی لێکبوردن و قابیلی لێکنەبوردن دەستەبەر دەکات. بە کورتی ئەوەی بەناوی مافەوە و لەبەرامبەر چەمکی لیبڕاڵانەی لێکبووردندا، دەبێت ئەوە پێناس بکرێت کە قابیلی لێبوردن نیە، و هەندێک لە شێوەکانی لێنەبوردن دابڕێژرێت.\nبەڵام بنەما بەدیهیەکەی پێناسەکەی شتراوس جێگەی ڕەخنەیە: (لێکبوردنی ڕەها) بۆ لایەنگرانی لیبڕالیزم بە چ مانایەک (لەگەڵ عەقڵدا گونجاوە)؟ هیچ کەس نەیگووتوە سنوورێک بە پێی عەقڵ بۆ لێکبوردن دانراوە، و ئەوەی قابیلی لێبوردن نیە دیاری نەکراوە. بەپێچەوانەوە زۆر عەقڵانیترە کە چەمکی لێکبوردن بەپێی سنوورێک کە دەبێت بۆی دیاری بکرێت، دەستنیشان بکەین. ڕاستیەکەی ئەوەیە کە تەنیا لێکبووردنی سنوردار بە عەقڵ گونجاوە: ئەم بنەما بەدیهیە، پێچەوانەی بنەمای بەدیهی تێڕوانینی لیو شتراوسە و دەتوانێت سەرەتایەک بێت بۆ دیاریکردنی چەمکی لێکبووردن. ئەوەی کە مێژوو سنووری لێکبوردنی دیاریکردووە و دیاری دەکات، ڕێگر نیە لە ناسینی بەهاکەی. ئایا دەبێت لێبکبووردن لە پێناسە مێژوویەکانیەوە دەرئەنجامگیری بکەین، و لە ململانێی ئەو دەسەڵاتانەی لێکبوردنیان هێناوەتە پێشێ ڕزگار بکرێت، بۆ ئەوەی بە چەمکێکی نامێژووی لێکبووردن بگەین، کە لەبەرئەوەی سەرتاپاگیر و گەردوونیە، قازانجی دەبێت؟ ئایا ئەم پلەیە لە ڕزگارکردن بە جیاکردنەوەی لێکبووردن لە هەلومەرجە مێژووی و سیاسیەکان و لەو پەیوەندی دەسەڵاتانەی کە دەتوانن تەنیا دەرخەری بن، دینمایکیەتی لێکبووردن لەناو نابات؟ . لە ساتەوەختەکانی مێژوودا کە مرۆڤ بیری لێکردۆتەوە، لەڕاستیدا ویستوێتی پەیوەندنی دەسەڵاتە ناسەقامگیرەکان، پێکدادانانی نێوان هاوڵاتیانی وڵات و دەسەڵاتی میرەکان، یان هاوڵاتیان لەگەڵ یەکدیدا، یان گروپێک لە هاوڵاتیان لەگەڵ دەسەڵاتی دەزگاکانی کەنیسەدا بەشێوەیەکی یاسایی سزا بدات. خواستی بەرپاکردنی لێکبووردن (ئەگەر چاوپۆشی لێ نەکرێت) لەسەر بناغەی ڕێسای باڵاتر و پێشینەتر لە مافێکی پۆزەتیڤ کە مێژوو دیاری دەکات، هەرجۆرە ئەگەرێکی دینامیکی بوون لە لێکوبردن دەسێنێت. لێکبوردن تەنیا بە مەرجی بوونی پێشینەیەکی بونیادی دینامیکی دەبێت کە بتوانێت زامنی ڕەچاوکردنی مافەکان و ئەو ئازادیانە بکات کە لەلایەن مەرجەعە جیاوازەکانی دەسەڵاتەوە بە تاک و گروپەکان دراوە. بەکورتی لیو شتراوس تەنیا بەمەرجێک لێکبووردن قەبوڵ دەکات کە بە بەهایەکی ئەخلاقی نامێژووی بناسرێت، و هەر لەبەرئەمەش ئەگەر جێبەجێکردنی کاریگارانە و پراکتیکیانە لەناو دەبات.\nئەگەر ئەو بنەمایانەی (بڕوامان پێیەتی) هیچ بنەمایەکیان جگە لە ئارەزووە کوێرەکانی ئێمە نەبێت، هیچ شتێک ڕێگر نابێت لەوەی هەرکارێک ئەنجامبدەین کە دەوێرین ئەنجامی بدەین. وازهێنانی ئەمرۆیی لە مافە سروشتیەکان، ڕوو لە نکوڵیگەری یان لەمیش خراپتر لەگەڵ نکوڵیگەریدا هاوتا دەبێت. ئەمە ڕێگر نیە لەوەی لیبڕاڵە لێبوردوەکانی ئێمە ، وازهێنان لە مافی سروشتی نەک بە ئارامی تەواو، بەڵکو بە خەیاڵێکی ئاسودەوە قەبوڵ بکەن، ئەوان بڕوایان وایە بێتوانای مرۆڤ لەوەی بگات بەوەی بزانێت چ شتێک خۆ بە خۆ باش و ڕاستە، ناچاری دەکات لێبوردوو بێت بەرامبەر بە بیروڕای جیاواز سەبارەت بەوەی باش و ڕاستە، و بەهای یەکسان بۆ هەموو ئاراستە و(شارستانیەکان) دابنێت. تەنیا لێکبوردنی ڕەها لەگەڵ عەقڵدا دەگونجێت. بەڵام ئێمە هەر لەبەرئەمە هەر ئارەزوویەک بۆ لێبوردن لەوانی دی بە مافی سروشتی و عەقڵانی دەزانین، یان گەر بمانەوێت بەشێوەیەکی نیگەتیڤ دەریبڕین، ڕەدکردنەوە یان مەحکومکردنی تێڕوانینە نالێبوردەکان، یان (ڕەهاکان) بەمافی سروشتی و عەقڵانی دەزانین: ئەم مەحکومکردنە دەگەڕێتەوە بۆ پشت بەستن بەو پێشگریمانانەی کە دەکرێت ناڕاستیان بسەلمێنرێت، واتە ئەو ڕاستیەی مرۆڤ توانای ناسینی شتە باشەکانی هەیە.\nلە سێبەری ڕەدکردنەوەی (ڕەهاکاندا) ناسینی مافی سروشتی، یان ڕونتر بڵێین تەفسیرێکی تایبەتی چەمکی مافی سروشتی دەبینین کە بەپێی ئەوە تاکە شتێکی پێویست، ڕێزدانانە بۆ جیاوازی و تاکێتی تاکەکان. بەڵام دژیەکیەک لەنێوان ئەم ڕێزگرتنە و ناسینی مافی سروشتیدا هەیە. کاتێک لیبڕاڵەکان دواجار بە زەحمەت سنووردارێتی ڕەهای جیاوازیەکان یان تاکێتی تاکەکەسیان قەبوڵکرد، کە تەنانەت لیبڕاڵترین تەفسیرکەرانی مافی سروشتی دەیانسەلماند، ناچاربوون لەنێوان مافی سروشتی و گەشەکردنی بێ ڕێگرانەی تاکەکەس، یەکێک هەڵبژێرن، و ئەوانیش دوهەمیان هەڵبژارد. ئەو کاتە لێکبوردن وەک بەها یان ئایدیالێک لەناو هەزاران بەها و ئایدیالدا دەردەکەوت، نەک شتێکی باڵاتر لە دژەکەی (واتە لێکنەبوردن). بە دەربڕینێکی تر لێنکنەبوردن بوو بە بەهایەک هاوتا و یەکسان بە فەزیڵەتی لێکبوردن. بەڵام لەڕووی پراکتیکیەوە مومکین نیە مرۆڤ بتوانێت یەکسان بوونی هەموو ئاراستە و بەهاکان قەبوڵ بکات. ئەگەر نایەکسانی بژاردەکان پەیوەندی بە نایەکسانی ئامانجەکانەوە نەبێت، کەوابوو دەبێت پەیوەندی بە نایەکسانی کارەکانی پەیوەست بە بژاردەکانەوە هەبێت. واتە لەڕاستیدا بژاردەی ڕەسەن بەپێچەوانەی بژاردەی گوماناویەوە، دەبێت بەشتێکی زۆر جدی. لەگەڵ ئەمەشدا کارێکی لەمچەشنە زۆرتر لە لێکنەبووردن نزیکە تا لێکبوردن. ڕێژەگەری لیبڕاڵانە ڕەگی لەناو نەریتی لێکبوردنی مافی سروشتی یان ئەو وێنایەدا هەیە کە گەڕان بۆ خۆشبەختی بەو مانایەی هەرکەس تێیدەگات، مافی سروشتی هەر مرۆڤێکە. بەڵام گەر سەرنج بدەین لەڕاستیدا ئەم ڕێژەگەریە تۆویی لێکنەبوردنە، کاتێک تێگەیشتین کە بنەماکانی کاری ئێمە، بناغەیەکی جیاواز لە ئارەزووە کوێرەکانی ئێمەی نیە، ئیدی چیدی بڕوامان پێ نابێت، چیدی ناتوانین بە خەیاڵێکی ئاسودەوە کار بکەین، چیدی ناتوانین وەک مرۆڤی بەرپرسیار بژین. دەبێت بۆ ئەوەی بژین -کارێکی سادەیە- دەنگی عەقڵ خامۆش بکەین. عەقڵێک کە دەڵێت بنەماکانی ئێمە بەهەمان ئەندازە باش یان خراپن کە بنەماکانی کەسانی دی. هەرچی زیاتر عەقڵی خۆمان بەکار بهێنین، زیاتر هانی نکولێگەریمان داوە و لە ئەنجامدا شایستەیەکی کەمترمان دەبێت بۆ ئەوەی وەفادار بین بۆ کۆمەڵگای خۆمان. لە ئەنجامدا دەربازنەبوون لە نکوڵیگەری، تاریکبینی دەمارگیرانەیە. دەرئەنجامی ئەم ئەزموونە ئەوەیە کە دڵبەستنی هەموانی بۆ مافی سروشتی سەرلەنوێ زیندوو کردۆتەوە. بەڵام هەر ئەمە ناچارمان دەکات دورتر بڕوانین، توڕەیی ڕاوێژکارێکی خراپە، نیشانەی نیەتی باشمانە، بەڵام بەڵگەی ئەوە نیە کە ئێمە ڕاست دەکەین. ڕقی ئێمە لە تاریک بینی دەمارگیرانەش نابێت ئێمە ناچار بکات بە تاریکبینیەکی دەمارگیرانە قەبوڵی مافی سروشتی بکەین. هوشیار بین بەوەی پەیڕەویکردن لە ئامانجی سوقرات بە خو و ڕەوشتی تراسیماخۆش مەترسی هەیە. ئەوەی ئێمە بە جیا پێویستمان بە مافی سروشتی هەیە، بەڵگەی ئەوە نیە ئەم پێداویستیە بێگومان تێر بکرێت. ئارەزوو بۆ شتێک، هەقیقەتی هەبوونی ئەو شتە نیە، تەنانەت گەر بتوانین بیسەلمێنین کە هەرکەس دەیەوێت بژی، ناچارە هەندێک ڕەفتار بکات، تەنیا ئەوەمان سەلماندووە ئەو ڕەفتارانە ئەفسانەی ڕزگارین: هەقیقەتی بوونی ئەومان نەسەلماندووە. سوودمەند بوون و هەقیقەت بوون دوو شتی تەواو جیاوازن، ئەو ڕاستیەی عەقڵ ناچارمان دەکات بەرزتر لە ئایدیالی کۆمەڵگای خۆمان بڕۆین، زەمانەتی ئەوە ناکات گەر وا بوو ئێمە ڕووبەڕووی بەتاڵی یان ژمارەیەکی زۆری بنەمای نەگونجاو نابینەوە کە هەمویان بەشێوەیەکی یەکسان لەڕوانگەی مافی سروشتیەوە پاساویان هەیە. لە بەرامبەر کێشەیەکی وا ئەستەمدا مرۆڤ دەبێت بێ تیورەیی و بێ دیدی و بێلایەنی وتوێژ بەرێتە پێشەوە.\n2021-06-17 /by Zamwa Mhamad\nhttps://sardem.org/wp-content/uploads/2021/06/Untitled-1-11.png 500 800 Zamwa Mhamad https://sardem.org/wp-content/uploads/2021/03/Sardem.org-Logo1.png Zamwa Mhamad2021-06-17 13:13:082021-06-17 13:14:54شتراوس؛ لێکبوردن لە بەرامبەر هەقدا


بەهرۆز جەعفەر14/5/2020 363 جار بینراوە\nهەموتان « کەم تا زۆر» قەیرانی قەرزە حکومیەکانی یۆنان تان بیستوە، ئەوەی کە بەتایبەت لەساڵی (٢٠٠٩) ەوە ترس کەوتە ناو وەبەرهێنەرەکان کە حکومەت بە باشی ناتوانێت بە وەفا بێ بەرانبەر پارەکانیان، ئەمە سەرەتاکەی بو، ناوەڕۆکەکەشی ئەوەبو کە بو زیاتر لە (٦) شەش ساڵ کورتهێنان لە بودجەی ساڵانەی یۆناندا بەچڕی دەستی پێکرد، یانی هاوسەنگی ئابوریی نەما، هاوسەنگی لەنێوان زیادەی بودجە، زیادەی وەبەرهێنان وە کورتهێناندا نەما... بەهەزاران هاوڵاتی تووشی خۆکوشتن و بە دەیان هەزار یۆنانی تووشی گرفتی جۆراوجۆربون، ناوچەی یۆرۆی تەنیەوە، ئەوروپا « مێرکڵ بە تایبەتی بوبو بە هیتلەر، بەڵام لەڕێگەی ئابورییەوە گورزی ئەوەشاند نەک سەربازیی» .\nبەم هەموو تەحەدایەوە، سیریزای یۆنانی نەیانتوانی بنەبڕی قەیرانەکە بکەن، بەڵام بایی ئەوەیان کرد کە تسیبراس بۆینباخ ببەستێت. یانیس وەک ژیانی خۆی سادەبو، وەک بیروڕای خۆی نەک بۆ بەر کامێرا هەمیشە بە ماتۆڕ هاتوچۆی ئەکرد...\nهەرێمی کوردستانی عێراق کەوتۆتە بەر دەم خزانێک. لە کاتێکدا بێی بیسمیلای لە قەیرانی دارایی و ئابوریی کردوە، کەچی ڕاوچی و پێشمەرگەیەکی کۆنیان هێناوە دەیکەن بە وەزیر! فەلسەفە ئابورییەکەی ئەمەیە ( بابە ئێمە نە کەممان کردوە و نە درەنگ هاتوین و باو باپیرمان هەبو بونەو...تاد)... ئەمە سیاسەتە سیاسەت! ئەمە ئابورییە، زبڵی پێشکەش بکەی زوخاو و زۆنگاوت نیشان ئەدات.\nسەرۆکی حکومەتی هەرێم ئەیتوانی لەگەڵ کابینەکەی دا یانزە مانگ پێش هاتنی کۆرۆنا خاوە خاو نەکەن و،. بە داهات و هەمەجۆرکردنی داهات و بەگەڕخستنی جموجوڵە بانکیەکان بکەنەوە.\nقەیرانەکەی یۆنان لە بنەڕەتدا لە ١٩٩٩ دەستی پێکرد، بەڵام لە ٢٠٠٩ گڕی سەند، لەساڵی ٢٠١٦ ەدا ڕێژەی قەرزەکە گەیشتە ١٧٧ ملیار یۆرۆ، بە دابەزینی خوار سفری تێکڕای گەشەی ساڵانەوە. وای پێویست ئەکرد تا هەستانەوە ٣٥٠ ملیار یۆرۆ بەردەست بخات. ئەوەی تێ بی نی م کرد لە حکومەتی یۆنانی و هاونیشتیمانیەکانی ئەوە بو کە لەیۆنان حکومەت لەقەیراندا بو خەڵک ئەژیا، بەڵام لە کوردستان خەڵک لە قەیراندایەو حیزبەکان و وەفدی حکومەت پێ ئەکەنن!!. حیکایەتی ململانێی پەنجا ساڵەی نێوخۆیی کوردستان بیری کادیران و خەڵک ئەخەنەوە...


فەرەنسا دەڵێت بەرەو پێشچوون لە گفتوگۆ ناوەکییەکانی ئێراندا هەبووە و جەختیش لەسەر گرنگی کات دەکاتەوە\nوەزیری دەرەوەی فەرەنسا ڕۆژی هەینی لەبارەی گفتوگۆ ناوکییەکانی ئێرانەوە دەڵێت گفتوگۆکان پێشکەوتنیان بەخۆیانەوە بینیوە، هەرچەندە کاتەکە بەرەو کۆتایی دەچێت.\nوتووێژە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ئەمەریکا لەسەر زیندووکردنەوەی ڕێککەوتنی ناوکی ساڵی 2015ی ئێران ڕۆژی دووشەممە دەستی پێکردەوە.\nدیبلۆماتکارانی ڕۆژئاوا ئاماژەیان بەوە کرد کە هیواخوازن تا کۆتایی مانگی یەک یان سەرەتای مانگی دوو بگەنە ئەنجام لەو گفتوگۆیانەدا، بەڵام کێشە و گرفتە قوولەکان هێشتا وەک خۆیان ماونەتەوە و چارەسەرنەکراون. ئێران هەرجۆرە دەستنیشانکردنی کاتی لەلایەن زلهێزانی ڕۆژئاواوە ڕەتکردوەتەوە.\nجان ئیڤ لۆدریانبە تەلەڤزیۆنی BFM و ڕادیۆی RMC گوت "من لەو بڕوایەدام کە دەتوانین بگەین بە ڕێککەوتنێک و لەم چەند ڕۆژەی دواییدا هەندێ پێشکەوتمان هەبووە لە گفتوگۆکاندا." گوتیشی "ئێمە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا بە ئاڕاستەیەکی ئەرێنیدا هەنگاومان ناوە، بەڵام کات زۆر گرنگە و ئەگەر بەخێرایی ڕێککەوتنەکە نەگاتە ئەنجام، ئەوا هیچ بابەتێک بۆ گفتوگۆکردن نامێنێتەوە."\nخولی هەشتەمی گفتوگۆکان ڕۆژی دووشەممە و دوای زیادکردنی چەند داواکارییەکی نوێی ئێران بە دەقی ڕەشنووسی رێککەوتنەکە، دووبارە دەستی پێکردەوەتەوە.\nئاماژەیەکی تری ئەرێنی گفتوگۆکانی ئەم هەفتەیەی ڤیەننا، ڕۆیشتنی جێگری وەزیری دەرەوەی کۆریای باشوور بوو بۆ ڤیەننا بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ئێران و ئەمەریکا و لایەنەکانی تر لە بارەی ئەگەری لابردنی بلۆک لەسەر 7 ملیار دۆلار دارایی ئێران کە لەو وڵاتە ئاسیاییەدا بەهۆی سزاکانی ئەمەریکاوە سڕ کراوە.\nهەر جۆرە لابردنێکیش پێویستە لەلایەن واشنتۆنەوە پەسەند بکرێت.\nوەزارەتەکە لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاندوە کە جێگری وەزیر لەگەڵ ئێرانییەکاندا ڕێککەوتووە لەسەر ئەوەی کە لابردنی بلۆک لەسەر داراییە بڵۆککراوەکانی ئێران لەو وڵاتەدا پێویستە بە شێوەیەکی بەپەلە ئەنجام بدرێت.\nکاربەدەستێکی ئێرانی ڕوونی کردەوە کە ئەو پارە سڕکراوە دەستبەجێ ئازاد ناکرێت و گوتی "ئەو بابەتە لە گفتوگۆکانی ڤیەننادا قسەی لەسەر دەکرێت و دەخرێتە بەرباس."\nئێران و ئەمەریکا بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لە ڤیەننا لە گفتوگۆدان. بەرپرسانی ئەمەریکا چەند جارێک ڕایانگەیاندوە کە پێشوازی لە بیرۆکەی دیالۆگی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئێراندا دەکەن.\nزلهێزانی ڕۆژئاوا دەڵێن پێشکەوتنەکان زۆر خاون و دەشڵێن ئەمە لە کاتێکدایە کە کاتەکە زۆری نەماوە بۆ ئەوەی ڕێککەوتنەکە بە تەواوی هەڵبوەشێتەوە.\nدیپلۆماتە ئەورووپاییەکان و ئەوانی دیکە نێوانگری نێوان ئێران و ئەمەریکا دەکەن بۆ گفتوگۆکان لە ڤیەننا.


ئۆپەراسیۆنی قڕکردنی سیاسی لە شارەکانی سویسرا شەرمەزارکرا\nئۆپەراسیۆنی قڕکردنی سیاسی ئاکەپە و مەهەپە لەدژی هەدەپە، لە شارەکانی سویسرا شەرمەزارکرا.\nساروخان ئۆلوچ سەرۆکی فراکسیۆنی هەدەپە رایگەیاند، دەسەڵات بەهۆی نادادییەکانیەوە رۆژێک دێت دادگایی بکرێت و راشیگەیاند "بە دڵنیاییەوە رۆژێک دێت ئێمە داواکانمان بەدی بهێنین".\nدەوڵەتى تورک لە چوارچێوەى بەردەوامیدان بە ئۆپراسیۆنی پاکتاوی سیاسی لە ئیستەنبول ٧ کەسی تری دەستگیرکرد.\nفرانچۆیس ئالفۆنسۆ ئەندامی دەستەى دۆستایەتیی کورد لە پەرلەمانی ئەوروپا ناڕەزایەتیی لە دژی ئۆپراسیۆنی پاکتاوی سیاسیی فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە بۆ سەر هەدەپە دەربڕی و رایگەیاند "کاتی ئەوە هاتوە پشتیوانی لە دیموکراسی لە تورکیا بکرێت".\nئۆپراسیۆنی پاکتاوکردنی سیاسیی فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە بۆ سەر هەدەپە لە شاری ڤییەنای پایتەختی نەمسا ئیدانە کرا.\nحیزبی کۆمۆنیستی فەرەنسا: دەبێت فەرەنسا و یەکێتیی ئەوروپا بەرامبەر بە ئۆپراسیۆنی دژ بە هەدەپە بێدەنگ نەبن\nحیزبی کۆمۆنیستی فەرەنسا (PCF) لە دژی ئۆپراسیۆنی پاکتاوکردنی سیاسیی بۆ سەر هەدەپە داوای لە یەکێتیی ئەوروپا و فەرەنسا کرد هەڵوێستی توند لە دژی تورکیا نیشان بدەن.\nحیزب و رێکخراوە کوردستانییەکان لە ئەوروپا بە بڵاوکردنەوەى راگەیاندراوێکی هاوبەش ناڕەزایەتییان لە دژی ئۆپراسیۆنی پاکتاوکردنی سیاسیی فاشیزمی ئاکەپە – مەهەپە بۆ سەر هەدەپە دەربڕی و داوایانکرد، هەموو کوردستانیان لەسەر رێبازی بەرخودان تێبکۆشن.\nدەوڵەتی تورک ماڵپەڕی رۆژنامەى یەنی یاشامی راگرت\nدەوڵەتی تورک ماڵپەڕی رۆژنامەى یەنی یاشامی راگرت.\nلە چوارچێوەى لێکۆڵینەوە لە "بزووتنەوەى بێ ناوەکان" دا لە ئیستەنبول ٢٤ کەس دەستگیرکران. پۆلیسی تورک هەڵیکوتایە سەر ماڵی رۆژنامەنووس زەینەب کورای.\nبنەماڵەى عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد و بنەماڵەى زیندانیانی تری سیاسی لە ئیمراڵی بۆ ئەوەى بڕۆن بۆ ئیمراڵی و چاوپێکەوتنیان لەگەڵ ئەنجامبدەن سەردانی بەرپرسانیان کرد.\nپارێزەرانی عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد بۆ ئەوەى بڕۆن بۆ ئیمراڵی و چاویان پێی بکەوێت بۆ جاری ١٠٦هەم سەردانی بەرپرسانیان کرد.\nگەنجانی کورد لە شارەکانی پاریس و مارسیلیای فەرەنسا چالاکییان بۆ پشتیوان لە هەڵمەتی ئازادی رێکسخت.\nبە ئامانجی خاوەنداریکردن لە هەنگاوی ' بەسە بۆ گۆشەگیری، فاشیزم و داگیرکەری، کات کاتی ئازادیە'ی کەجەکە لە شاری دەن هاگی هۆڵەندا چالاکی ئەنجامدرا.\nئەندامانی تۆڵەی مەزلۆم تەکداغی HBDH لە ئیزمیر لەدژی پاسەوانەکان چالاکیان ئەنجامدا و ڕایانگەیاند کە ئێستا کاتی چالاکیە نەک کاتی قسەکردن.\nکارۆلین ئیدستادلەر وەزیری دەرەوەی ئوسترالیا رایگەیاند، دەبێت یەکێتی ئەوروپا لە دژی تورکیا بە شێوەیەکی ئاشکرا هەڵوێستی خۆی بخاتەروو و هەنگاو بنێت.\nراپۆرتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە بارەی رەوشی سوریاوە، تاوانەکانی دەوڵەتی تورکیا ئاشکرا دەکات و لە دانیشتنە نێودەوڵەتیەکاندا خراوەتە بەر لێکۆڵینەوە. چەندین دەوڵەت داوایان کرد دادگای سزا نێودەوڵەتیەکانیش لەم بارەیەوە لێکۆڵینەوەی خۆی دەست پێبکات.


وەزارەتی کارەبا: لە دابەشکردنی کارەبا جیاکاری دەکرێت لەنێوان پارێزگاکانی هەرێم\n2022-05-15 | 914 جار خوێندراوەتەوە\nئومێد ئەحمەد وتەبێژی وەزارەتی کارەبای ھەرێم ڕایگەیاند, لە ساڵی ٢٠١٥ەوە نایەکسانی لەدابەشکردنی وزەی کارەبا ھەیە لەنێوان پارێزگاکانی ھەرێم و لەو کاتەوە بەبەردەوام وەزارەتی کارەبا دەیەوێت بگاتە خاڵی یەکسان بۆ دابەشکردنی کارەبا.\nوەزارەتی کارەبای حکومەتی ھەرێم دەیەوێت لە رێگەی پشکنینی خواستەوە ئاستی بەکارھێنانی کارەبای پارێزگاکان دیاری بکات، سەرەتاش لە سنوری پارێزگاکانی سلێمانی و ھەڵەبجەوە دەست پێدەکات دواتریش ھەولێرو دھۆک دەگرێتەوە.\nوەزارەتەکە لەرێگەی پێدانی ٤٨ کاتژمێر کارەبای بەردەوامەوە پشکنینەکە دەکات، دواتر بڕیار لەسەر بەشی کارەبای پارێزگاکان دەدات.\nبەپێی زانیاریەکان، تائێستاش جیاوازییەکی زۆر لەپێدانی کارەبا بە سلێمانی و دەوربەری بەراورد بە ھەولێرو دھۆک کراوەو رێژەیەکی کەمتریان پێدراوە.\nبەنمونە، لەمانگی ئازاری ئەمساڵدا ژمارەی ھاوبەشانی کارەبا لەھەولێر نزیکەی ٦٣٩ ھەزارو، لەدھۆکیش ٣٩٠ ھەزار ھاوبەش بووە، بە ھەردوو پارێزگاکەش ٥٨% ی ھاوبەشیان ھەبووە، بەڵام ٦٦% وزەی کارەبای ھەرێمیان بۆ تەرخانکراوە.\nھاوکات ھاوبەشانی کارەبا لەسلێمانی ٦٩٨ ھەزار و لەھەڵەبجەش ٣٧ ھەزار بووە، بە ھەردوو پارێزگاکەشەوە ٤٢% ھاوبەشی کارەبایان ھەبووە، کەچی تەنھا ٣٤% وزەی کارەبایان بۆ تەرخانکراوە، واتە سەدا ١٦ کەمتریان بۆ دابینکراوە.\nلە پرسی داھاتیشدا جیاوازییەکی گەورە بەدی دەکرێت، لەوەشیاندا نادادپەروەری بەرانبەر سلێمانی بەدیدەکرێت، چونکە ھەر لە مانگی ئازاردا داھاتی کارەبا لەھەولێر نزیکەی ٤ ملیار و نیو بووە، لەدھۆکیش تەنھا ٣ ملیارو ٧٠٠ ملیۆن دینار بووە.\nلە سلێمانیش لەمانگی ئازاردا، داھاتی کارەبا ١٦ ملیار دینار بووە، لەھەڵەبجەش ١٢٦ ملیۆن دینار بووە.\nبەوەش دەردەکەوێت لەسلێمانی و دەوروبەری کە دوو ھێندەی ھەولێرو دھۆک داھاتی ھەبووە، کەچی بڕی پێدانی وزەی کارەبای زۆر کەمتر بووە لەوان.\nئومێد ئەحمەد وتەبێژی وەزارەتی کارەبای ھەرێم لەگەشتی ھەواڵە ئابورییەکانی کوردسات نیوز رایگەیاند، لەپێدانی کارەبادا ھیچکات جیاوازییان لەنێوان شارەکاندا نەکردووەو لەئێستاشدا ھەموو ھەوڵەکانیان بۆ ئەوەیە بتوانن دادپەروەری بچەسپێنن.\nبەڵام ھەر بەوتەی وتەبێژەکەی وەزارەتی کارەبا لە ساڵی ٢٠١٥ ەوە نایەکسانی لەدابەشکردنی وزەی کارەبا لەنێوان پارێزگاکانی ھەرێم ھەیە، بەڵام لەوکاتەوە بەبەردەوام دەیانەوێت بگەنە خاڵی یەکسان بۆ دابەشکردنی کارەبا.\nبەوتەی ئومێد ئەحمەد، خواست لەسەر کارەبا لەوەرزی ھاوین لە ھەولێر بەرزترینە، بەڵام لە سنوری پارێزگای سلێمانی بەھۆی کەشو ھەواوە زستان زۆرترین خواستی لەسەر کارەبا ھەیە و ناتوانن لەوەرزی زستان تێست بۆ خواستی کارەبای پارێزگاکانی ھەرێم بکەن و تەنھا لەھاوین و سەرەتای پایز دەتوانن ئەو کارە بکەن.\nئەمریکا ئیدانەی ھێرشەکانی سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر دەکات\nلە دھۆک ژمارەیەک پرۆژەی ستراتیژی بە بڕی زیاتر لە ٤٨ ملیار دینار جێبەجێ دەکرێن.\nقوباد تاڵەبانی بۆ وەبەرھێنەرانی سلێمانی: کێشەی رۆتین چارەسەر دەکەین\nبەبڕی زیاتر لە پێنج ملیار دینار پڕۆژەی کارەبا لەسنوری گەرمیان جێبەجێکراوە و بەشێک لەو پڕۆژانە کارەکانیان تەواوکراون.\nوەزیری تەندروستی: توشبوون بە پەتای سکچون و رشانەوە کەمی کردووە\nلە هەڵمەتێکدا لە سلێمانی زیاتر لە 200 نەمام چێندرا\nتونێلی پێشڕەو بۆ ماوەی چوار سەعات دادەخرێت\nوەفدی یەکێتی لەگەڵ پارتی کاری دیموکراتی مالیزیا کۆبووەوە\nسبەینێ کاریگەری ئەو شەپۆلی خۆڵ و بارانبارینە لاواز دەبێت\nتەرمی سێ کۆچبەری کورد لە یۆنانەوە دەگەڕێندرێنەوە ھەرێمی کوردستان\nئیبراھیم ڕەئیسی: نرخی بەنزین و ھیچ سوتەمەنییەکی تر گران ناکەین\nمستەفا کازمی لە سعودیەوە گەیشتە ئێران\nئەردۆغان رێگە خۆش دەکات بۆ گەڕانەوەی سزای لەسێدارەدان لە تورکیا


وەڵام و پرسیارەکانی خەمۆکیی دوای منداڵبوون لەگەڵ پزیشکی منداڵان دکتۆر نەسرین ئەل-دەبباس | Prospan Arabia\nوەڵام و پرسیارەکانی خەمۆکیی دوای منداڵبوون لەگەڵ پزیشکی منداڵان دکتۆر نەسرین ئەل-دەبباس\n1. هۆکاری چیە کە دوای دووگیانی تووشی خەمۆکی دەبیت؟\nبوونی منداڵێکی نوێ بۆنەیەکی خۆشە کە گۆڕانکارییەکی گەورە لە ژیانی دایکیدا دەهێنێتە ئاراوە. ئەو دایکانەی کە نوێن بە دیاریکراوی تووشی گۆڕانکاریی بایەلۆجی، جەستەیی، سۆزداری و کۆمەڵایەتی دەبن. ئەگەر هەیە خەمۆکیی دوای منداڵبوون پەیوەندیی کە کۆمەڵێک گۆڕانکاریەوە هەیە لەسەر ئاستی هۆڕمۆنەکانی ئیسترۆجین و پرۆجسترۆنی مێینەوە هەیە کە بە شێوەیەکی بەرچاو کاردەکەنە سەر تەندروستیی دەروونی ژنان. سەرڕای ئەو گۆڕانکارییە بایەلۆجیانە، فاکتەری دیکە هەن کە دەبنە هۆی تووشبوون بە خەمۆکیی دوای منداڵبوون، وەک زەحمەتیی لە کاتی دووگیانی یان منداڵبوون، کێشەکانی دایکایەتی و قورسیی پێداویستیەکانی کۆرپەلە.\nمن لەسەر شتی ساکار هەڵدەچم و تووڕە دەبم، ئایا ئەمە نیشانەیەکی خەمۆکیی دوای منداڵبوونە؟ چۆن بزانم کە ئەم خەمۆکییەم هەیە؟ دەرکەوتە و نیشانەکانی خەمۆکیی دوای منداڵبوون چین؟\nبەڵێ، ئەمە دەرکەوتەیەکی خەمۆکیی دوای منداڵبوونە. لە راستیدا، مەودایەک دەرکەوتە هەن کە لە رووی سەختی و قورسیەوە جیاوازن و نیشانی دەدەن کە دایکەکە تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون بووە. ئەو دەرکەوتانە ئەمانەن:\nهەستکردن بە خەمۆکی یان هەبوونی کێشەی گۆڕانی دۆخ: زۆربەی کات هەست بە بێئومێدی، دڵتەنگی و بێزاری دەکەیت.\nچێژوەرنەگرتن لە هیچ شتێک: هەست دەکەیت بەو شێوەیە هەست بە خۆشی ناکەیت کە پێشتر هەستت پێ کردوە.\nهەڵەشەیی: بە زووی هەست بە تووڕەیی و هەڵچوون دەکەیت. هەندێک جار بەرامبەر منداڵ یان هاوسەری خۆت هەڵدەچیت.\nدڵەڕاوکێ: رەنگە هەست بکەیت کە دەترسیت بە تەنها لەگەڵ منداڵەکەت بیت. ڕەنگە خەمی ئەوەت بێت منداڵە تازە لەدایکبووەکەت هاوار هاوار بکات، بخنکێت یان بە جۆرێک زیانی بەربکەوێت. لە جیاتی ئەوەی هۆگری منداڵەکەت بیت، هەست بە دابڕان دەکەیت چونکە نازانیت منداڵەکەت چی دەوێت یان هەست بە چی دەکات.\nتەوەزەلی، شەکەتی و بێهێزی: هەموو ئەو دایکانەی تازە منداڵیان بووە هەست بە جۆرێک لە شەکەتی دەکەن، بەڵام بەهۆی خەمۆکیی دوای منداڵبوون، ئەو شەکەتیە و بێهێزیە رەنگە لاوازت بکەن.\nبچربچڕی خەو: رەنگە تووشی چەند کێشەیەک ببیت، ناتوانیت دوای رۆژێکی ماندووکەر بخەویت، یان بەیانیی زوو خەبەرت دەبێتەوە، یان خەوەکەت بچڕبچڕە، یان بۆ ماوەیەکی زۆر درێژ دەخەویت.\nتێکچوونی حەزی خواردن: زۆرجار دایکە خەمکۆکەکان نە کات نە ئارەزووی خواردنیان هەیە بۆ ئەوەی شت بخۆن، ئەمەیش رەنگە هۆکارێک بێت بۆ ئەوەی ماوەیەکی زیاتر هەست بە بێهێزی و دڵەڕاوکێ بکەیت.\nکێشەی تەرکیز یان گەڵاڵەکردنی بڕیار.\nتاوانباری و خۆبەکەم زانین: خەمۆکی کاردەکاتە سەر شێوازی بیرکردنەوەت؛ بەو شێوەیە، رەنگە لە گۆشەنیگایەکی نەرێنیەوە تەماشای شتەکان بکەیت. رەنگە هەست بە تاوانباری بکەیت، تەنانەت لۆمەی خۆت دەکەیت کەبەر نەخۆشیەکانت، یان ئەوەی کە ناتوانیت لەگەڵ خێزانەکەت بخەویت.\nهەستی قورسیی هۆگربوون بە منداڵەکەت.\nخۆبەدوورگرتن لە خێزان و هاوڕێیان.\nبیری زیانگەیاندن بە خۆت یان بەدمامەڵەیی لەگەڵ منداڵ و بیری دووبارەی مەرگ یان خۆکوژی.\n3. ئایا دەکرێت ماوەیەکی زۆر دوای منداڵبوون تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون یان دڵەڕاوکێی ببین؟ چی ئەگەر دەرکەوتەکان شەش یان دە مانگ دوای منداڵبوون دەرکەوتن؟\nدەرکەوتەکان بە گشتی لە ماوەی چەند هەفتەیەکی یەکەمی دوای منداڵبوون دەردەکەون، بەڵام رەنگە پێشتر و لە ماوەی دووگیانی دەربکەون، یان دەکرێت ساڵێک دوای منداڵبوون دەربکەون.\n4. ئایا خەمۆکیی دوای منداڵبوون خۆی چارەسەر دەبێت؟ چی روودەدات ئەگەر یارمەتیی لە کەسی پسپۆڕ وەرنەگرم؟\nزۆربەی ژنان دوای چەندین مانگ، یان زیاتر، خۆیان باشتر دەبن بەبێ وەرگرتنی هیچ چارەسەرێک. بەڵام وەرگرتنی چارەسەر رەنگە ئازارەکانت زۆر بۆ کەم بکاتەوە. خەمۆکیی دوای منداڵبوون رەنگە ئەزموونی نوێی دایکایەتیت تێکبدات و کاریگەری بخاتە سەر پەیوەندیی نێوان خۆت و منداڵەکەت و هاوسەرەکەت. بۆیە تا ماوەی خەمۆکیەکە کورتر بێت باشترە. گرنگە بەزووترین کات یارمەتیی پسپۆڕان وەربگریت بۆ ئەوەی خۆت لە خەمۆکیی دوای منداڵبوون رزگار بکەیت و بتوانیت پەرە بە پەیوەندیەکەت بدەیت لەگەڵ منداڵەکەت. ئەمە بۆ گەشەکردنی منداڵەکەت لە ماوەیەکی درێژدا بەسوودە.\n5. چەندی کات دەوێت بۆ ئەوەی لە خەمۆکیی دوای منداڵبوون چاکببیتەوە؟ ئایا ماوەی چاکبوونەوەکە دەگۆڕێت ئەگەر چارەسەر وەربگرم یاخود خۆی چاکببێتەوە؟\nخەمۆکیی دوای منداڵبوون بە گشتیی لە ماوەی ٦ مانگی یەکەمی دوای منداڵبوون چارەسەر دەبێت ئەگەر داودەرمانی گونجاوی بۆ بەکاربهێنیت. گرنگە پێش تەواوبوونیان واز لە دەرمانەکان نەهێنیت، چونکە وازهێنان لە دەرمان پێش تەواوبوون رەنگە ببێتە هۆی گەڕانەوەی نەخۆشیەکە.\n6.ئایا لە ماوەی دووگیانیدا هیچ شتێکی وەک خەمۆکی یان دڵەڕاوکێ بوونی هەیە؟ وەک خەمۆکیی دوای منداڵبوون بەڵام لە کاتی دووگیانیدا؟\nخەمۆکیی نەخۆشیەکەی باوە کە کاردەکاتە سەر ١ لە ٤ ژن لە تەمەنیاندا. بەپێچەوانەی بیروباوەڕی باو، شتێکی نائاسایی نیە ژنان لە ماوەی دووگیانیدا تووشی خەمۆکی ببن. خەمۆکیی ماوەی دووگیانی بریتییە لە نەهەموارییەکی باو کە بە ئاسانی چارەسەر دەکرێت ئەگەر پێی بزانرێت. بە داخەوە، زۆرجار دەرکەوتەکانی هەستیان پێناکرێن. چونکە هەندێک کەس ئەم دەرکەوتانە وەک کاردانەوەی ئاسایی بۆ گۆڕانە هۆڕمۆنیەکان دەبینن کە لە ماوەی دووگیانیدا روودەدەن. سەرەڕای ئەوە، ئەگەر هاتوو چارەسەر دوابکەوێت، ئەم جۆرە گومانانە مەترسیدارە بۆ دایک و کۆرپەلەکە.\n7. ئایا ئەو خەمۆکیەی لە کاتی دووگیانیدا هەستی پێدەکەم، دوای منداڵبوونیش بەردەوام دەبێت؟\nئەگەر خەمۆکی لە ماوەی دووگیانیدا چارەسەر نەکرێت، رەنگە درێژە بکێشێت بۆ خەمۆکیی دوای منداڵبوون.\nشێوازە بەردەستەکانی چارەسەر بۆ خەمۆکیی لە ماوەی دووگیانیدا چین؟\nدوو جۆر چارەسەر بەردەستن:\nچارەسەری سروشی و داودەرمان. پزیشکەکان بەپێی بارودۆخی تایبەت باشترین رێگای چارەسەر هەڵدەبژێرن. بۆ هەندێک لە ژنان، تێکەڵەیەک لە هەردوو جۆرەکە رەنگە باشترین چارەسەر بێت.\nسەرەڕای ئەوە، پزیشکەکان پێشنیازی رێجیمی تەندروست و وەرگرتنی پشوو و خەوی پێویست دەکەن. تۆ هاندەدرێیت کە راشکاوانە قسە لەگەڵ هاوسەرەکەت، خێزانەکەت و هاوڕێکانت بکەیت دەربارەی ترسەکانت و داوای پاڵپشتیی ئەوان بکەیت کاتێک کە پێویستی کرد.\n9. کێ رەنگە تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون و دڵەڕاوکێی دوای منداڵبوون ببێت و بۆچی؟\nهەر تازە دایکێک رەنگە تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون ببێت. تەنانەت رەنگە دوای دووگیانیەکانی دیکەیش سەرهەڵبدەن، نەک تەنها یەکەم دووگیانی.\nهەندێک لەو مەترسیانەی ئەگەری تووشبوون بە خەمۆکیی دوای منداڵبوون زیاد دەکەن لە خوارەوە باسکراون:\nمێژووی خەمۆکی (بەبێ رەچاوکردنی ئەوەی حەڵقە و نۆرەکەی پەیوەندیی بە دووگیانیەوە هەبێت یان نا)\nئاڵۆزیی دووجەمسەری (bipolar disorder)\nخەمۆکیی دوای منداڵبوون لە دووگیانیەکانی پێشوودا\nهەبوونی ئەندامانی خێزان کە تووشی خەمۆکی یان ئاڵۆزیەکانی دیکەی دۆخ دەبن.\nرووداوە فشارهێنەرەکان لە ماوەی ساڵی پێشوو، وەک ئاڵۆزیی لە ماوەی دووگیانی، نەخۆشی، یان لەدەستدانی کار\nئایا منداڵەکە کێشەی تەندروستیی هەیە یان پێداویستیی تایبەتی هەیە یان نا.\nدووگیان بوون بە دووانە یان سیانە.\nکێشەی زەحمەتی لە پێدانی شیری مەمک.\nهەبوونی کێشەی پەیوەندیی لەگەڵ چواردەورەکەت\nنەبوونی سیستمێکی پاڵپشتیی بەهێز.\nگیرۆدەبوون بە کێشەی دارایی.\nئەگەر دووگیانیەکە پلان بۆ دانەنراو یان نەخوازراو بێت\n10. ئایا دەتوانم لە ماوەی خەمۆکیی دوای منداڵبوون شیر بدەم؟ ئایا پێشنیازی ئەوە کراوە یان دەبێت واز لەوە بهێنم؟ تەنانەت ئەگەر داودەرمانیش بەکاربهێنم؟\nپێدانی شیری مەمک لە دروستکردنی پەیوەندیی نێوان دایک و کۆرپەلە کاریگەرە. ئەو داودەرمانانەی دەکرێت لە رێگەی شیرەوە بگوازرێنەوە زۆرجار وەلا دەنرێن. سەرەڕای ئەوە، شیرپێدان لەو کاتەی داودەرمانی دژە خەمۆکی بەکار دەهێنیت رێگە پێدراوە و بە رێژەیەکی کەم لە شیری مەمکدا دەردەکەون.\n11. ئایا خەمۆکیی دوای منداڵبوون کاریگەریی دەکاتە سەر منداڵەکانم؟\nئەگەر چارەسەر نەکرێت، خەمۆکی لە کاتی دووگیانی رەنگە زیان بە تەندروستیی کۆرپە بگەیەنێت. رەنگە هۆکارەکەی ئەوە بێت دایکەکە گوێ بە تەندروستیی خۆی، رێجیم نادات یان بەپێی پێویست ناخەوێت. هەروەها رەنگە رووبدات ئەگەر دایکە دووگیانەکە نەچێت بۆ دیدارەکانی پزیشک یان راسپاردەکانی پزیشک فەرامۆش بکات. هەروەها، نەبوونی وریایی بە گشتی یان پیشاندانی هەندێک رەوشتی زیان بە خود گەیاندن رەنگە ببێتە هۆی لەدایکبوونی منداڵی ناکام، منداڵی کێش سووک یان منداڵێک کە جووڵەی کەمە.\nمنداڵانی ئەو دایکانەی خەمۆکیی دوای منداڵبوونیان هەبووە و چارەسەر نەکراون زیاتر دۆخناسکترن و ئاسانتر دەکەونە ژێر کاریگەریی کێشە سۆزداری و رەوشتیەکان، وەک کێشەی خەو و خواردن، گریانی زۆر، درەنگکەوتنی پەرەپێدانی زمان یان ئاڵۆزیی زۆر بزۆکی و سەرنجدان.\n12. ئەگەر لە منداڵی یەکەممدا تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون یان دڵەڕاوکێ یان دەرونشێواوی بووم، دەبێت پێشبینی بکەم دووبارە تووشیان ببم؟\nتوێژینەوەکان دەریان خستووە ئەو ژنانەی لە رابردوودا تووشی خەمۆکیی دوای منداڵبوون بوون ئەگەری زیاتریان هەیە لە دووگیانیەکانی دواتردا دووبارە تووشی ببنەوە.\nبەپێی توێژینەوەکە، ئەگەری خەمۆکیی دوای منداڵبوون لە دووگیانیەکانی دواتردا، لە ٢٧ بۆ ٤٦ ئەوەندە زیاد دەکات لەو ژنانەی لە دووگیانیی یەکەمدا تووشی بوون.\nپزیشکەکە دەرمانی دژە خەمۆکیی بۆ نووسیوم و ئێستا باشترم، دەتوانم لە رێگای بەکارهێنانی بڕێکی کەمتر یان کەمکردنەوەی ژەمەکان وردەوردە واز لە دەرمانەکان بهێنم؟\nپزیشکەکان راسپاردەیان وایە کە دەستت کرد بە چارەسەر وازی لێ نەهێنیت. کەواتە گرنگە بە تەواوەتی لە چارەسەر بەردەوام بیت بۆ ئەوەی خۆت بەدوور بگریت لە تووشبوونەوە.\n14. جیاوازیی چیە لە نێوان خەمۆکیی دوای منداڵبوون، خەمۆکی و دەرونشێواوی؟\n١- خەمۆکیی کاتیی دوای منداڵبوون (Baby Blues):\nلە رۆژی سێهەم یان چوارەمی دوای منداڵبوون، نزیکەی ٥٠%ـی دایکان حەزدەکەن بگرین، یان هەست بە لاوازی دەکەن، یان متمانەیان بەخۆیان نیە. بەمە دەوترێت ‘خەمۆکیی کاتیی دوای منداڵبوون. ئەم هەستە راگوزەرانە وردەوردە دوای چەندین رۆژ بەبێ دەستوەردانی پزیشکی نامێنن.\n٢- خەمۆکیی دوای منداڵبوون:\nرێژەی تووشبوون ٢٥%ـە و لە ماوەی ساڵی یەکەمی دوای منداڵبوون روودەدات، بەتایبەتی لە مانگی یەکەمی دوای منداڵبوون. دەرکەوتەکانی لە مامناوەندەوە تا سەخت لەخۆدەگرن.\n٣- دەرونشێواویی دوای منداڵبوون\nئەمە کەیسێکی جدییە و پێویستیی کە چارەسەری دەستبەجێ هەیە. ئەمە سەختترین دۆخی دەروونیە کە رەنگە کاریگەریی لەسەر ماوەی خەمۆکیی دوای منداڵبوون هەبێت لە ژناندا، وە زیانبەخشە بۆ دایک و کۆرپەلەکەیش. جار بە جار، دایکەکە رەنگە هەوڵی خۆکوشتن بدات، ئەمەیش بە گشتی لە ٥%ـی ئەو ژنانەدا روودەدات کە تووشی ئەم ناهەموارییە بوون. ئامارەکان دەریان خستووە ١ لە ٥٠٠ ژن تووشی دەرونشێواویی دوای منداڵبوون بوون. ئەمە بەگشتی لە ماوەی چەند رۆژێک یان چەند هەفتەیەک دوای منداڵبوون روودەدات. لە ماوەی ئەم دۆخە دەروونیەدا، دایکەکە تووشی گۆڕانی سەختی دۆخ دەبێت، بیری نائاسایی یان نامۆی بۆ دێت، دەنگ و رەوشتی بە شێوەیەکی پێشبینینەکراو دەگۆڕدرێن.\nپرۆسپان هیوای ساغ و سەلامەتی بۆ هەموو دایکان دەخوازێت.


کۆما کو ژ ئەورۆپا ژ بۆ هەولێرێ ھاتیە شاندن دێ بیتە سەدەما ئاشتییێ یانژی ئالۆزییێ؟ - دارکا مازی\nکۆما کو ژ ئەورۆپا ژ بۆ هەولێرێ ھاتیە شاندن دێ بیتە سەدەما ئاشتییێ یانژی ئالۆزییێ؟\nھەرێما کوردستانێ ئەو کەسێن کو ژ ئەلمانیایێ د بن ناڤێ “کۆما ئاشتیێ”دا هاتی سنۆرداش کرن. ئەڤە وەکی رۆژەڤەکا گرنگ دهێتە نیقاش کرن. گەلۆ ڤەگەراندنا ڤان کەسان بنپێکرنا دەمۆکراسی و مافانە، یان ژی سەرکەفتنا ھەرێما کوردستانێ یە د رێگریکرنا ل ئیستیفزازەکا مەزن؟ ئەم دکارین ڤەکۆلینێ ل سەر شاندەیا ھاتی، ئارمانج و پلانسازیا وێ بکەین دا کو بەرسڤا ڤێ پرسیارێ بکارین بدەین.\n“کۆما ئاشتیێ” ژ کێ پێک دھات؟\nدەستەیا سەرەکی یا “کۆما ئاشتیێ” یاکو ھاتیە دامەزراندن ژ کادرۆیێن پەکەکێ و کادرێن پەکەکێ یێن ئەورۆپا پێک دھات. ھندەک ژ وان بەرێدا سەرۆکێ باژارڤانییێ بوون. ھەر چەند ئەڤ کۆمە وەکو کەسێن بێلایەن بهێتە دەستنیشان کرن ژی لێ ئەو کەس هەموو ب تەعلیماتێن پەکەکێ کاردکەن و ئەو نە سەربخوە نە. ل ئالیێ دی کۆما کو ژ وەلاتیێن بیانی پێک دهێت، ب سالانە ل گەل پەکەکێ دا د ناڤا پەیوەندیێن رێخستنی دانە و ب سایا پەیوەندیا ل گەل پەکەکێ ڤان کەسان پلە و پۆستێن خوە وەرگرتنە. ژ بەر ڤێ یەکێ پرانیا وان نە سەربخوە نە.\nکێ ئەڤ کەسە پێکڤە کۆم کرن؟\nبەریا ھەر تشتی، کێ ئەڤ کەسە پێکڤە کۆم کرن؟ ڤان کەسان پێکڤە پەیوەندی دانا و گۆتن ئەم دێ رابین چین بەھدینان ژ ڤێ تەنگاسیێ رزگار کەین؟ بێ گومان نەخێر. یێن ئەڤ کۆمە دامەزراندی کۆردیناسیۆنا پەکەکێ یا ئەورۆپا بوو. د ڤێ کۆردیناسیۆنا ئەورۆپا دا، کەسێن مینا م.ا . م.ا.، س. ھەنە کو راستەراست ئەندامەن رێخسنا چیا نە. ئەو ژ بۆ کو بریارێن خوە ب فەرمی بجیھ بینن د بن ناڤێ KCDK-E و TJK-E دا کار دکەن. ئانکو، کۆم ب راستی کۆمەکا پەکەکێ یە.\nئارمانجا ژ دروستکرنا ڤێ کۆمێ چییە؟\nگەر مرۆڤ بەرێ خوە بدەتە ئاوایێ ھاتنا ڤێ کۆمێ ژ بۆ کوردستانێ، دێ هێتە دیتن کو ئەو کۆمەکا نە سەربخوەیە. گەر ئەڤ کەس ب راستی سەربخوە بان، ل شوونا کو ڤەشارتی بچنە کوردستانێ، ئەو دا دەستپێکێ چنە نوونەراتیا ھەرێما کوردستانێ ل ئەورۆپا و وان ژ کارەکێ ب ڤی رەنگی ئاگەهدار کەن. کێشەیێن د ناڤبەرا کوردان دا، کێشەیەکا جدی یا شەرێ رۆژھلاتا ناڤینە، یێن دخازن ناڤبەینکاریێ بکەن دڤێت دەستپێکێ دەستیریێ ژ حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ بستینن. لێبەلێ ڤێ کۆمێ ژ بلی کو رێز ژ حکومەتێ نەگرت، د ئاستا حیزب و سازییان دا ژی چ سەرەدان نەکرنە. گەلەک نوونەر و سازیێن حکوومەتا کوردستانێ ل ئەورۆپا ھەنە. وان ژخوە نەگرتییە دەستیریێ وەرگرن، رێڤەبەریا ئەورۆپا یا پەکەکێ د بن ناڤێ “دەلەگاسیۆنا ئاشتیێ” ھەول دا کو مینا بۆمبەیەکا ئەمانا وێ کێشایی باڤێژیتە سەر حکوومەتا باشوورێ کوردستانێ.\nدبیت کو د ناڤا وان مرۆڤێن ھاتی دا کەسێن ژ ئارمانجا ھاتنا خوە بێخەبەر ژی ھەبن. ھندەک ژ وان وەکو ژ بۆ گەشتێ هاتبن، پلیتێن وان ھاتنە کرین و ئەو ل بالەفرێ سووار بوونە، هەر وەکی کو دچنە گەشتێ. یێن کو ل ئالمانیا دژین ژی ھەنە، کو دێ ئیسال تۆفانەکا ھلبژارتنێ ل ئەلمانیا دروست بیت، ھندەک ژ وانا ل بەندێ نە ئەو وەکی پارلەمانتەر بهێنە هەلبژارتن و حەسابەک وان ھەبیت. د داویێ دا پرسگرێک نە مرۆڤن. پرسگرێک ئەوە کو ئەڤ مرۆڤە چاوا تێنە بکار ئانین.\nپێنگاڤا سلێمانییێ ھاتبۆ ئامادەکرن\nئەڤ کۆما ژ ئەورۆپا ھاتی، وەکی ھێزەکێ کو ئالۆزییێ ژ بۆی ھەرێما کوردستانێ دورست بکەت ھاتبوو ئەرکدار کرن. ئەڤە نە پێشبینییە، بەلکو بەلگەیێن بەرچاڤ نیشان دا کو پیلان ئەڤە بوو: ژ ئەورۆپا دێ گروپێن 3-4 کەسی ھێنە ھەولێرێ کۆم بن. و دا بێژن ئەم دێ چینە مەتینا. بێ گومان، ئەڤ کۆمە پێدڤی خەلکی ژی بوو. ژ سلێمانیێ، یەنەکێ گرسەیا خوە ژ بۆی پەکەکێ ئامادە دکر، و ڤێ کۆمێ دخواست کو ب مەش بگەهیتە هەولێرێ و پاشێ ژی دا بەر ب بەھدینان ڤە مەشن.\nگەلۆ ئارمانج کەتنا بەھدینان بوو؟\nئەنجامێن وێرانکەرێن کو ب ھەڤکاریا باسکێ یەنەکێ یێ لاھۆر جەنگی و پەکەکێ وەکو شریکێن ئالۆزییێ دهێتە زانین. گەر ئەم دەما دو سالی یا ڤێ پەیوەندییێ، یا کو ژ 2014ێ ڤە بەردەوامە بهێتە لێپرسین، ئەنجاما گرنگا کو ئەم دێ گەهینێ ئەڤەیە: ئەڤە ھەر دو دخوازن ب ھەڤ را بگەهنە قادا بەھدینان. ژ بۆ ڤێ یەکێ ژی پلانسازیەکا جدی چێکر.\nیەک ژ وان 15-12-2020ێ دا ل سلێمانییێ پەکەکێ ب ناڤێ “ھێزێن پاراستنا باشوور” خوەنیشاندان، ئێریشکاری، برینداربوون و تالانکرنا ل سەر ئاڤاھیێن پەدەکێ پێک ئانی. د ڤان بوویەران دا ب رەنگێ ھەڤکاریا ل گەل یەنەکێ دا، چاڤەرێ بوو کو بوویەر ل ھەموو باشوورێ کوردستانێ بەلاڤ ببن، لێ ئەو پێک نەھات. سەرەرای ھەولدانان، ئەو نەشیان ڤێ چالاکیا تەنگ و مارژینال “ڤەدەر”، لێ وێرانکەر ڤەگوهێزیتە خەتا دوھۆک و بەھدینان. د خزیرانا 2020ێ دا، وان دخواست کو ل شێلادزێ مرۆڤان بیننە ناڤا ڤێ ئاژاوەگیریێ، لێ ئەڤ پیلانە سەرنەکەفت.\nھەر چەند پەکەکە ئەڤە 40 سالن د ڤی واری دایە، لێ ژ بلی چەند کەسێن بازرگانیێ دکەن و خوەدان ھندەک قازانجێن دارایی نە، نەکاریە کەسی ژ بۆ خوە تەنزیم بکەت. بەھدینان سەرەرای ناکۆکیێن خوە مینا کەلێ خورت بوو. پەکەکێ ژ ڤێ کەلەھێ کەڤر دەرخستن، لێ نەکاری بچیتە ناڤا کەلێ دا. ڤێ جارێ ب دروشما مافێن مرۆڤان و دەمۆکراسیێ، وان ل ئەورۆپا ژ بۆ 5 رۆژنامەڤانێن کو ژ بۆ پەکەکێ زانیاریێن لەشکەری کۆمدکرن، کار کر. گاڤا کو کامپانیایا کو ژ لایێ لاھۆر جەنگی ڤە ھاتیە پشتەڤانی کرن، پیچەکێ ھێڤیدار خویا کر، وان ڤێ جارێ خواست بوویەرێ بەرفرەھ بکەن. پەکەکە نھا دخوازیت ب ڤان کۆمێن ئاشتیێ یێن ل ئەورووپا، پیلانا خوەیا مەترسیدار پێک بینیت.\nبەردەوامیا ھەولدانێن کۆدەتایا ل دژی حکوومەتا کوردستانێ\nئەڤە دێ بیتە دەستپێکا پێڤاژۆیەکا گەلەک ئالۆز و مەترسیدار. دێ کادرێن پەکەکێ چنە ناڤدا، دا دەست ب وێرانکاری و شەوتاندنێ کەن، یاری دا مەزن بیت و ھێزێن ئەولەکاریا ھەرێما کوردستانێ نەچار بن کو دەستوەردانێ بکەن. پاشێ دا پەکەکە بانگ ل رایا گشتی یا جیھانێ کەت و دا بێژیت لێ بنێرن، کورد نکارن خوە ب رێڤە ببەن و دا ژ حکوومەتێ هێتە خواستن کو دەست ژ کاری بکێشیت. د رەوشەکا ووسا دا، خوە دێ دەرفەت ھەبیت کو ئیراق ژی دەستوەردانێ د پێڤاژۆیا ڤان بوویەران دا بکەت.\nب کورتاسی، ئەڤ کۆما کو د بن ناڤێ “دەلاگاسیۆنا ئاشتی و ئازادییا کوردستانێ” دا بیتە سەرکێ فتنێ و درووستکرنا، ئاژاوەگێریێ . د ڤێ دەرازینکا ئاژاوەگێریێ دا، پەکەکێ ژ بۆی خوە پیلانێن نێزیک و دوور چێکر بوون.\nوان د خواست د ناڤا ڤێ ئاژاوێ دا کابینەیا 9ێ یا حکوومەتا هەرێما کوردستانێ ھەلوەشینن. ئانکو، “کۆمێن ئاشتیێ”یێن ژ ئەورووپا براستی ئەو کۆم بوون کو زەمینەیا کۆدەتایێ ئامادە دکر. ھەدەفگرتنا کابینەیا 9ێ یا حکوومەتا هەرێما کوردستانێ یا ب سەرۆکاتیا مەسرور بارزانی نە رەوشەکا نوویە. ب تایبەتی، ئەم دزانین کو باسکێ لاھۆر جەنگی و پەکەکە ژ 2019ێ ڤە، بەری کو حکوومەت ئاڤا ببیت، ل سەر ڤێ مژارێ بوونە هەڤبەش. ئێریشا چەکداری یا کو پەکەکێ د 17ێ تیرمەھا 2019ێ دا ل خوارنگەھەکا ل ھەولێرێ پێک ئانی و وەکە دی کۆمەک گەنجێن پەکەکێ ل سلێمانیێ د 15ێ کانوونێ دا دەرکەتبوون کۆلانان و وێرانکاری دکرن، ھەولدانەکا کۆدەتایێ بوو ل دژی حکوومەتا مەسروور بارزانی. پشترا پەکەکێ خزیرانا 2020ێ دا ھەول دا کو خەلکێ شێلادزێ و حکوومەتێ ل دژی هەڤدو بکار بینیت، لێ د ڤی کارێ خوە دا ژی سەرکەفتی نەبوو. 5 رۆژنامەڤانێن کو سیخورێن پەکەکێ بوون، ب ھەمان ئارمانجێ ھاتنە بکار ئانین. ئەڤێ پیلانێ ژی سەرکەفتن نەئانی. دانپێدانێن وان 5 سیخوران ھاتنە بەلاڤکرن.\nوان دخواست حکوومەتێ ب رەنگەکێ جودا ئالۆز بکەن.\nدەما کو ئەم د رۆناھیا ڤان راستیان دا لێ دنێرن، ئەم دیسا دپرسین: ما دیپۆرتکرنا کۆمێن کو ژ ئەورۆپا هاتبوون بنپێکرنا مافێن مرۆڤانە یان ژی سەرکەفتنا رێگریکرنا ل کۆمپلۆیێ “پیلانگێریێ” یە؟ بێ گومان، حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ، ئەو پیلانگێریا د بن ناڤێ دەمۆکراسی و ئاشتییێ دا کو پەکەکێ دخواست بکەت، زوو رێگری لێ کر. ئەڤ ھەلوەستە دێ یا بەردەوام ژی بیت.\nپەکەکێ ئەڤە 40 سالن کۆمەکا مەرتالێ زندی ژ ئەورۆپا نەشاندیە ترکیێ. ئەو کۆمێن ئاشتیێ یێن ھاتینە شاندن ژی ب پلانکرنا هەڤبەشا ل گەل دەولەتا ترک دا ھاتنە شاندن. ھەموو کۆمێن ئاشتیێ یێن کو وان شاندی ب سالان د گرتیگەھان دا مان. سەرەرای ڤێ یەکێ، پەکەکێ ل بەر کۆنسۆلخانەیەکا ب تەنێ یا دەولەتا ترک چالاکی نەکر. لێ بەلێ، هەماهەنگیا ئەورۆپی یا پەکەکێ بریار دا کو ل بەر سازیێن حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ ل ئەورۆپا چالاکیەکێ بکەت. ئانکو، تشتێ کو نەشیابوو ل دژی ترکان بکەت ئەو ل دژی کوردان دکەن.\nگەر ئەو کۆم ئامادە بیت، یا ھەری باش ژ بۆ کوردان ئەوە کو بچیتە ترکیا و باکورێ کوردستانێ. د ئەنجامدا، چاڤکانیا ھێزێن داگیرکەرێن ترک ل باشوور، ترکیایە. هەگەر ئەو دخوازن رێگریێ ل شەری و داگیرکەرا بکەن، دڤێت ئەو بچن و رێیێن کو لەشکەرێن ترک بکارتینن، قوت بکەن. ئەو رێیێن دەرڤەیی ڤێ، ھەموو ل ھەمبەر حکوومەتا ھەرێما کوردستانێ دژمنی یە.


وتووێژی ئاشت بوونه‌وه‌ی نیشتیمانی له به‌حره‌ین به‌ڕێوه ده‌چێت\nپاش چه‌ندان مانگی خۆپیشاندانی دژ به ڕژێمی به‌حره‌ین، ئه‌مڕۆ فه‌رمانڕه‌وایانی سوننه ئاینزای ئه‌و وڵاته ده‌ستیان به وتووێژی ئاشتبوونه‌وه له‌گه‌ڵ ڕێبه‌رانی ئۆپۆزسیۆندا کرد.\nپارتی ویفاق که گه‌وره‌ترین لایه‌نی ئۆپۆزیسیۆنی شیعه‌ی به‌حره‌ینه له دوا ساتدا بڕیاری دا به‌شداری له‌و دیالۆگه‌دا بکات که پێی ده‌گوترێت نیشتیمانی.\nپارتی ویفاق نیگه‌رانی خۆی ده‌ربڕی بوو سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئه‌گه‌ر حکومه‌ت به‌رده‌وام بێت له هێشتنه‌وه‌ی که‌سایه‌تییه سه‌ره‌کییه‌کانی ئۆپۆزیسیۆن له به‌ندیخانه‌دا. ئه‌وا دیالۆگی نیشتیمانی جێی متمانه نابێت.\nسه‌رجه‌م 18 یاسادانه‌ره‌که‌ی سه‌ر به پارتی ویفاق له مانگی سێدا ده‌ستیان له ئه‌ندامێتی خانه‌ی خواره‌وه‌ی په‌رله‌مان کێشایه‌وه ، پاش ئه‌وه‌ی سه‌رکوت کردنی ده‌نگی ناڕه‌زایی لایه‌نگرانی دیموکراسی که زۆربه‌یان له شیعه‌کان بوون له‌لایه‌ن حکومه‌تی به‌حره‌ینه‌وه ئه‌نجام درا.\nحکومه‌تی به‌حره‌ین له‌سه‌ر ئه‌م دیالۆگه نیشتیمانییه‌ی وڵاته‌که‌ی ده‌ڵێت وتووێژه‌کان مه‌سه‌له‌کانی سیاسی، ئابوری و هه‌روها مافه‌کانی مرۆڤ له خۆ ده‌گرن.\nزوویه‌کی ئه‌م هه‌فته‌یه پادشای به‌حره‌ین ڕایگه‌یاند، کۆمسیۆنێکی بێلایه‌ن پێکده‌هێنرێت بۆ لێکۆڵێنه‌وه له‌سه‌ر شیانی پێشێلکارییه‌کانی مافه‌کانی مرۆڤ له میانه‌ی خۆپیشاندانه‌کانی ئه‌م دواییانه‌ی وڵاته‌که‌دا.


گیانلەدەستدانی 2 كرێكاری كورد – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / کوردستان / گیانلەدەستدانی 2 كرێكاری كورد\nگیانلەدەستدانی 2 كرێكاری كورد\nهه‌ینی 26 كانونی یه‌كه‌م 2014\tکوردستان, هەواڵ 84 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبە هۆی برق گرتوویی كەرەسەیەكی پۆمپی ئاو لە یەكێك لە مەزراكانی دەورووبەری شاری “سەقز” كرێكارێكی تەمەن ٣٥ ساڵە بووە قوربانی.\nبەپێی راپۆرتی كۆمیتەی هاوئاهەنگی بۆ پێكهێنانی دامەزراوە كرێكارییەكان، هەڵكەندن و قووڵتر كردنی چالاوێك لە ئاوایی “مەرخوز”ی سەر بە شاری سەقز، مەرگی كرێكارێكی بەناوی “عارف ئیبراهیم نژاد”ی لێكەوتەوە.\nئەو كرێكارە رێكەوتی ٣ی بەفرانبار لەئەنجامی برق گرتوویەوە گیانی لەدەست داوە و هاوسەر و 2 منداڵیشی هەیە.\nرۆژی یەكی بەفرانباریش كرێكارێكی كوردی خەڵكی شاری “سنە”، بەناوی “كەیهان تەهماسبی” كە لە شاری “سلێمانی” سەرقاڵی كرێكاری بوو، لەكاتی كار كردندنا و بەهۆی بەربوونەوە لە بەرزایی گیانی لەدەست دابوو.\nبەوتەی بەرپرسی ناوەندی توێژینەوەیی پزیشكی دادوەری ئێران، لەپاش ” بەربوونەوە لەبەرزایی” دوو هۆكاری دیكەی “بەركەوتن بە كەرەسە و دار و بەرد” و ” بەرق گرتوویی” دوو هۆكاری سەرەكیی مەرگی كرێكاران لەئێران دێتە ئەژمار.\nئەو رووداوە كرێكارایانەی كە لە ئێران روو دەدەن دەرخەری كێشەی ئابووری و دژواری و ئەستەم بوونی دۆخی كارە و لەلایەكی دیكەوە لەبەر چاو نەگرتنی ئیمەنی كار لەلایەن خاوەن كارەوەیە.


لەهەر شوونیگ کورد بوود،ئەورە ئیرانە – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / لەهەر شوونیگ کورد بوود،ئەورە ئیرانە\nزريان احمد 2016-04-27\tبەشی مێژووی كورد, مێژووى سەدەکانى ناوەڕاستى کورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە لەهەر شوونیگ کورد بوود،ئەورە ئیرانە 1,756 Views\nنه‌ته‌وه‌يل نيشته‌جی له خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاسن ك له خوه‌رئاوای ئاسيا و له به‌ش خوه‌رئاوای فڵات ئيران ژيه‌ن و كورده‌يل وه زووان كوردی قسه كه‌ن.\nكوردستان ناو يه‌كه‌ێگ له ئياڵه‌ته‌يل ئيران بويه. جه‌نگ چاڵدران ك له ناونی سه‌ربازه‌يل شا ئسماعيل صه‌فه‌وی و سوڵتان سه‌ليم يه‌كم عوسمانی له ساڵ ١٥١٤ زاينی كريا، عوسمانه‌يل تويه‌نستن ئيرانيه‌يل بشكنن و له ئاكام به‌شێگ كوردستان له ئيران جياو بووده نه‌صيب عوسمانيه‌يل(كوردستان عوسمانی).\nئمپراتۆری عوسمانی ساڵه‌يل فره‌ێگ چوی گه‌ورا هێزيگ، سويكێ له‌ی دونيا ئه‌را خوه‌ی داوڕويد. سه‌رزه‌مينه‌يل عه‌ره‌بی، ئاسيای بويچگ و باڵكان فه‌رمان ڕانی تا يه‌گ وه‌ل ئه‌و دوياهاتن جه‌نگ يه‌كم جه‌هانی و له ناوچين ئمپراتۆری عوسمانی، ئه‌ی جيه‌يله جوور كوردستان عوسمانی و سه‌رزه‌مينه‌يل عه‌ره‌بی و ئاسيای بويچگ و باڵكان تووزه تووزه سه‌روه‌خويه‌و بوين.\nكوردستان عوسمانی ئمڕوو له ناو نه‌خشه‌ی جۆگرافيای سێ وڵات توركيا و عراق و سوريا جی گرتيه(ئه‌ڵبه‌ت له گشت ناوچه‌يل كوردی ته‌نيا كورد نيشته‌جی نيه و له نه‌ته‌وه‌يل تره‌كيش له‌ی ناوچه‌يل كوردنشينه نيشته‌جان).\nفێشتر مێژووناسه‌يل ناودار هانه بان ئه‌ی باوه‌ڕه ك كورده‌يل ئمڕوو له نه‌وه‌يل ماده‌يل دويه‌كه‌ن. تا جييگ مينۆرێسكی ئويشێد: ئه‌گه‌ر كورده‌يل له دويا مه‌نه‌ی ماده‌يل نه‌ون، خوو ئمجا چه وه سه‌ر ئه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كويه‌نه‌و وه توانا هاتيه!؟. ئه‌ی هه‌مگه خێڵ و ئيڵ و تايفه‌ی جوورای جوور كورده ك وه زووانی ئيرانی و جيای له زووانه‌يل تره‌ك ئيرانی قسيه كه‌ن له كوو هاتنه!؟.\nفره له شييه‌وكه‌ره‌يلێگ چوی (تێئۆدۆر نۆلدكه) خوه‌رهه‌ڵاتناس گه‌ورای ئه‌ڵمانی، هانه بان ئه‌ی باوه‌ڕه ك ئه‌گه‌ر ڕووژێگ زووان مادی بناسيه‌ێد، بی گومان قه‌ومی نزيكێگ وه‌ل زووان پارسی كويه‌نه‌يا دێرێد. وه باوه‌ڕ بڕێگ له زانايه‌يل ئێڵه‌يل ماد و پارس هاوزووان بوينه و هردوگيان وه يه‌ی زووان قسيه كردنه، وه‌لی وه داخه‌و تا ئيسه‌يش له ماده‌يل ئه‌را ڕخته‌ی قه‌سه‌م به‌ڵگه‌ێگ نه‌كه‌فتيه‌سه ده‌س.\nئيسه چنه فه‌رز كه‌ن ك كورده‌يل به‌ش سه‌ره‌كی له دويامه‌نه‌يل نه‌سه‌وه‌يل خوزماڵی خوه‌رهه‌ڵات ناوڕاس و ماده‌يلن و وه زووان كوردی به‌ش باكوورخوه‌رئاوای زووانه‌يل ئيرانی قسيه كه‌ن. ئه‌ی خاڵه‌گ زووان كوردی پاشمه‌نه‌یگ له زووان ماديه و ئه‌وه‌گ كورده‌يل ئمڕوويش له ڕووڵه‌يل مادن تا وه‌ختێگ زووان مادی وه درسی ته‌مامه‌و نه‌ناسيه‌ی، هه‌ر ئه‌ی جوور باوه‌ڕێگ مينێد.\nله خشته‌يل سۆمه‌ری دوهه‌زارساڵ وه‌رجله وه دیهاتن مه‌سيح، وڵاتێگ وه ناو (كاردا) ناو له لێ برياس. ئه‌ی نه‌ته‌وه هه ئی كه‌سه‌يله بوينه ك وه و‌تن گزنفۆن مێژووناس يونانی، ڕێ له (تيلاس پيلسه‌ر) شای ئاشوور ك وه‌ل خێڵه‌يل گۆتيا له جه‌نگ بويه به‌سينه و له‌شكركيشانێ وه‌ره‌و ده‌ريای ناوڕاس وساننه ك گزنفۆن ئه‌ی ئێڵه وه كاردۆ ناو له ليان ئه‌واد.\nناوچه‌ی ئمڕوو كوردستان عراق له سه‌رده‌مه‌يل كويه‌ن، به‌شێگ سه‌ره‌كی له ئمپراتۆری ئاشوور پێكهاورديه. ئاشوور بانيپاڵ له ساڵ ٦٣٣ وه‌رجله زايين مرديه. شای ماد ئه‌را پشتيوانی كردن له بابل وه ئاشوور بانگ جه‌نگ داس.\nهۆ‌خشته‌ر له ساڵ٦١٤ وه‌رجله زايين له كويه‌يل زاگرۆس ڕه‌ی بويه له‌بان ئه‌وه‌گ ئاواييه‌ل ئاشوور له بان ڕێ خوه‌ی گرتيه، شار ئاشوور پايته‌خت ده‌وڵه‌ت ئاشووريش گرتيه. له‌دويای له ناو چين ئاشوور، نبۆپله‌سه‌ر شای بابڵ هاته ديدار هۆ‌خشته‌ر و په‌يمان دووسی وه‌ل ئيران و بابڵ نووه‌و كرد. له ساڵ ٦١٣ وه‌رجله زاين، شای ئاشوور له نه‌ينه‌وا بوی و ئه‌ی شاره له ساڵ ٦١٢و.ز گيرياو نبۆ پله‌سه‌ر سه‌رۆك بابليه‌يل وه‌ل ماده‌يلا ئه‌را گرتنێ هاوكاری كرد.\nكورده‌يل به‌شێگ له دويامه‌نه‌ی ئێڵه‌يل و نژاده‌يل خوه‌رهه‌ڵات و ماده‌يلن. ماده‌يل وه پا نان وه ناو زاگرۆسا، ئێڵه‌يل خۆزماڵی يانی: كاسيه‌يل و لۆلۆبه‌يل(له لوڕستان) و ئه‌و دويای ئێڵه‌يل خۆزماڵی ئاسيايی له ناو خوه‌يان تاواننه‌و و زووان ئيرانی كردنه باو. له ده‌وره‌يل دويای ئه‌وان، ئه‌ی ناوچه‌يله، به‌شێگ له ئمپراتۆرهه‌خامه‌نشی، سلوكی، ئه‌شكانی و ساسانی بويه. وه گوره‌ی نويسايه‌يل مێژوونويسه‌يل و جۆگرافيازانه‌يل موسه‌ڵمان جوور: به‌لازه‌ری، ته‌به‌ری وئبن ئه‌سير، تايفه‌يلێگ ك له‌ی دوياييه وه ناو كورد ناسيه‌ن فێشتر له ناوچه‌يل خوه‌رهه‌ڵات چه‌م بۆتان و باكوور چه‌م دجله تا ره‌سێده ناوچه‌يل جزيره (جزيره‌ی ئبن عومه‌ر) له ژێرده‌سه‌ڵات و ژيانيان بويه.\nوه گوره‌ی بڕێگ ماڕگه‌ی فارسی ك تاريفێگ قه‌ديمی له ئه‌ی ده‌سه‌واژه كه‌ن، ئه‌يانه گرووپه‌يلێ له گورده‌يل يا گوردانن ك وه مانای پاڵه‌وان و جه‌سه قه‌وی يا جه‌نگاوه‌ره‌يلێگ نه‌ترس مانایان كه‌ن. ناو گور له شانامه هه‌م له بنه‌ماڵه‌ی گورده ك وه ئاسانی له ناو زووانه‌يل تره‌ك هاتيه‌سه سه‌ر زووان يا له زووان عه‌ره‌بی وه كورد ئه‌ڵگه‌ردياس. هه‌ر وه‌يجووره‌يش كورد تويه‌نێد وه كوڕ مانا بكريه‌ێد.\nوه گوره‌ی مێژوو شه‌ره‌فنامه‌ی به‌تليسی، كوينه‌ترين هووزه‌يل كورد باجناويه‌یل و بۆتيه‌يلن ك ئه‌ی ناويشه وه مه‌مه‌ر ناوچه‌ی باجان و بۆتان نرياسه بانيان.\nله ده‌وره‌ێگ نه فره دوير، مه‌ردمانێگ وه زاراوه‌ی كرمانجی(زاراوه‌يگ ك فێشتر كورده‌يل وه‌پی قسيه كه‌نو له ئاناتولی نيشته جين) ، ناو خوه‌يان نانه كرمانج و ناو كورد ئه‌و‌قه‌ره له ناويان ره‌واج نه‌يرێد.\nمه‌ردمانێگ وه زاراوه‌ی زازا قسيه كه‌ن (يانێ زاراوه‌ێگ ك ئه‌را كورده‌يل تره‌ك فره نيه‌فاميه‌ێد) وه دو ده‌سه به‌شه‌و بوون: بڕێگيان خوه‌يان وه كورد ناسنن و بڕێگش له ليان خوه‌يان له نژاد و ناسنامه‌ی تره‌ك زانن. شه‌ره‌فدين به‌تليسی سنوره‌يل كوردستان له ده‌وره‌ی صه‌فه‌وی له كتاو خوه‌ی وه‌ل زيای كردن ئياڵه‌ت لوڕستانا له يه‌ی جی هاورديه و لوڕ و كورد وه يه‌كێگ ئه‌زانێ.\nگشت كوردستان تا ساڵ ١٥١٤ زاينی يه‌كێگ له ئياڵه‌ته‌يل ئيران بويه. بڕێگ كه‌سه‌يل چوی رێبه‌ر نه‌مر كورده‌يل ( مه‌لا مسته‌فای بارزانی) چنه ئويشن: له هه‌رشوونيگ كورد بژيه‌ێد، ئه‌و جييه ئيرانه. له بان يه‌يش جه‌خت كه‌ن ك په‌يوه‌ندييگ نه‌وڕيای مێژوويی و نژادی وه‌ل ئه‌ودويای ئيرانيه‌يلا دێرن.\nPrevious ئەو پیاوەی کە حەفتا ساڵ هەموو جیهانی هەڵخەڵەتاند؛ دۆسیەی ژیانی شاراوەی ئارمەند هامەر\nNext کوردان لەژێر داگیرکاریی فەرەنسا\nمیژوی ده‌ربه‌ندیخان – ده‌نگێك له رابردوو … ئه‌حمه‌د ره‌جه


وا خەریکە کار لەسەر شیعرە کوردییەکانی ئاوات دەگاتە کۆتایی. بەڵام پێش تەواوبوونی بەشی شیعری کوردی و دەسپێکی شیعرە فارسییەکان، دەبینم سەرجەم ٥ پارچە شیعر ماون کە تا ئێستا لەم زنجیرە وتارەدا بڵاو نەکراونەتەوە.\nهەروەها پێنج خشتەکییەکی نەمر قازی کاکە حەمەی قزڵجی لەسەر غەزەلێکی ئاواتیش لە دیوانی 'شاری دڵ'دا هاتووە کە باوەکوو هی قازی کاکە حەمەیە بەڵام بەشێکی ئاواتیشی پێوەیە!\nهەر بەو بۆنەیەوە، لە شەش بەشی داهاتوودا ئەو پێنج غەزەلەی ئاوات لەگەڵ پێنج خشتییەکەی قازی کاکە حەمە ڕادەگەیێنم و کۆتایی بە بەشی شیعرە کوردییەکان دەهێنم.\nشیعری ژمارە ٢٥٦\nعاشقی ڕووی دڵبەری بێگەردی وەک مینایە دڵ\nدای لەدەس هەرچی کە بووی بەو سات و بەم سەودایە، دڵ\nعەقڵ و فکر و بیروڕای تێکڕا لەقیس‌چوو ئەوکەڕەت\nماوه ئەو بێ‌چاره، ئەو دێوانه، بێ‌سەرمایه دڵ\nوا مەزانه پارچەگۆشتێکی ڕەشی بێ‌کارەیە\nزۆر بەشان و شەوکەت و جوان و سەروسیمایه دڵ\nجەمیان، ١٣٢٩ ی هەتاوی (لاپەڕە ١٠٥ لە هەردوو چاپی ئەنیسی و جەعفەردا)\nعینوانی شیعرەکە لە چاپی ئەنیسیدا 'پارچە گۆشتی دڵ'ە.\nقەتعەیەکی سێ فەردیی ئاواتە لە هەمان باسی پەیوەندی خۆی و دڵیدا, کە ئێمە لە چەندەها شیعری دیکەشدا ئەو ڕووبەڕووبوونەوەیەمان چاوپێکەوتووە. ئاوات لە هەموو ئەو شیعرانەدا دڵی خۆی وەک مەلێکی بازرەبوو دەناسێنێت کە لەمێژە بەجێی هێشتووە و ئاوڕی لێ ناداتەوە. لەو چەشنە شیعرانەدا دڵی شاعیر سێهەم کەسێکی جیا لەخۆی و زۆرجار بەرگۆی قسەکانیەتی، هەندێک جاریش لەگەڵیدا دەکەوێتە گوفتوگۆوە.\nلێرەدا دڵی شاعیر لەدەست چووە هیچ، بەڵکوو عەقڵ و فیکر و بیر و ڕایشی بۆ نەماوە و دڵ بۆتە بوونەوەرێکی ‘دێوانە و بێچارە و بێ سەرمایە’. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ڕێز لە خواستی دڵی خۆی دەگرێت و بە خوێنەر دەڵێت دڵم پارچە گۆشتێکی ڕەشی بێکارە نییە بەڵکوو زۆریش بە شان و شەوکەتە.\nباوەکوو دڵ، داڵدەی عیشق و شوێنی پەیوەندیگرتنی ڕاستەوخۆی سۆفییان لەگەڵ خودایە و دەکرێ ئاواتیش لە هەمان واتادا سەیری کردبێت، بەڵام لێرەدا من وەک هێلانەی ئەوینێکی زەوینیشی دەبینم. باوەکوو شاعیر لە ساڵی هۆندنەوەی شیعرەکەدا ٤٧ ساڵان بووە بەڵام دوور نییە لە ئەوینێکی بێ گرێ وگۆڵی بە قەولی سۆفییان، 'مەجازی' و زەوینی دوابێت نەک ئەو ئەوینەی وا ئەوان بە 'حەقیقی' دادەنێن و تایبەتە بە عیشقی خودا.\nناوەرۆکی شیعرەکە هەندێک ناتەواو دێتە پێش چاو و هەست دەکرێت شاعیر قسەی زیاتری پێ بووبێت بیکات بەڵام نەیکردووە و هەر ئەوەش گومانی ناتەواو بوونی شیعرەکە لای من بەهێز دەکات. بەڵام هەردوو چاپی دیوانەکە هەر ئەو سێ فەردەیان تۆمار کردووە و ئێمە بە ناچاری دەبێ وەک 'قەتعە' سەیری بکەین نەک غەزەل.\nبەحری عەرووزیی شیعرەکە:\nرمل مثمن محذوف: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن\nwww.rojhalat.de / www.bokan.de


وتەبێژی هەرێمی بەناوی وەزارەتی دەرەوەى ئەمریکا جەختی کردەوە کە حکومەتی ئەمریکا تەواوی ڕێکار و ڕێوشوێنەکان دەگرێتەبەر بۆ پاراستنی باڵێۆزخانە و نێردە دیبلۆماسییەکان و دەڵێت، سەرباری ئاڵنگارییەکان بەڵام کاروباری باڵێۆزخانەکەیان لە بەغدا بەردەوام دەبێت.\nئەمڕۆ دووشەممە، 28ی ئەیلول 2020، سامیوێل وربێرگ، وتەبێژی هەرێمی بەناوی وەزارەتی دەرەوەى ئەمریکا ڕایگەیاند، "ئەمریکا بەردەوام دەبێت لە پەیوەندییە تەندروستەکانی لەگەڵ عێراقییەکان، لە ڕووی ئەمنییەوە هەماهەنگییەکانمان بەردەوامە لەگەڵ هێزە ئەمنییەکانی عێراق بە مەبەستی قەڵاچۆکردنی گروپە تیرۆرستییەکان".\nوربێرگ دەشڵێت: "میلیشیا پشتیوانیکراوەکان باڵوێزخانەکەمان دەکەن بە ئامانج، بەڵام سەرباری ئەوەش بەردەوام دەبین لەمانەوە لە عێراق، هەموو ڕێکارەکانیش دەگرینەبەر بۆ پارێزگاریکردن لە نێردە دبلوماسییەکەمان لە بەغدا".\nوتەبێژ ئەمریکییەکە باسی لەوەشکرد کە "لە نێوان ساڵی 2009 و2010 لەژێر هەڕەشەی موشەکی میلیشیاکانی سەر بە ئێران لە بەغدا ژیاوم و دەزانم مەترسییەکان لەچ ئاستێکدایە، بەڵام سەرباری ئەوە بەردەوام دەبین لە پاڵپشتیکردنی گەلی عێراق."\nبەوتەی وربێرگ، "ئەوانی هێرش دەکەن سەر باڵوێزخانەکەمان ئامانجیان زیان گەیاندنە بە بەرژەوەندییەکانی گەلی عێراق، چونکە نەمانی ڕۆڵی ئەمریکا لە عێراق یاخود بڕینی پەیوەندییەکانمان لەگەڵ ئەو وڵاتە، باجەکەی گەلی عێراق دەیدات".\nوربێرگ بە دوریشی نەزانی وڵاتەکەی سزا وگەمارۆی توند دژبە فەرماندەکانی گروپە چەکدارییەکانی نزیک لە ئێرانەوە بسەپێنێت، هەماهەنگی پتەو لە نێوان هێزەکانی ئەمریکا و هێزە ئەمنییەکانی عێراقدا هەیە، زانیارییەکان ئاڵۆگۆڕ دەکەن.\nوتەبێژە ئەمریکییەکە جەختیشکردەوە کە "جوڵەکانی ئێستای ئەمریکا دژ بە گروپە چەکدارەکانی سەر بە ئێران هیچ پەیوەندییەکی بە هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ئەمریکاوە نییە، هێرشکردنە سەر باڵوێزخانەکەمان ماوەیەکی دورودرێژە بەردەوامی هەیە".


کۆمەڵە کولتوورییە کوردستانییەکان لە وڵاتی نورویژ، یەکەمین کۆنگرەیان پێک هێنا\n12:21 - 10 بانەمەڕ 2719\nکوردستان میدیا: فیدراسیۆنی کۆمەڵە کولتوورییە کوردستانییەکان لە وڵاتی نورویژ، بە بەشداریی چواردە کۆمەڵەی کولتووری لە چوارپارچەی کوردستان ، یەکەمین کۆنگرەی خۆی پێک هێنا.\nڕۆژی یەکشەممە، ٨ی بانەمەڕ، فیدراسیۆنی کۆمەڵە کولتوورییە کوردستانییەکان لە وڵاتی نورویژ، یەکەمین کۆنگرەی خۆی بە بەشداریی چواردە کۆمەڵەی کولتووری لە چوارپارچەی کوردستان، لە ناوچەی "هۆلملیا" پێک هێنا و بە شێوەیەکی فەرمی ڕێبەرییەکی بۆ خۆی هەڵبژارد.\nئەو فێدراسیۆنە کە ماوەی زیاتر لە ساڵێکە لە لایەن چەند کۆمەڵەیەکی کولتوورییەوە یەکەم چوارچێوەکانی پێکهات؛ لۆگۆ، بەرنامە و پێڕەو و ناوی بۆ دیاری کراوە و بە ڕێککەوتن لە نێوان ئەو کۆمەڵە کولتوورییانە، پاش چەندین سێمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە لە پێوەندی لەگەڵ نزیکترکردنەوەی زیاتری کۆمەڵە کولتوورییە کوردییەکانی دیکە یەکەمین کۆنگرەی خۆی پێک هێنا.\nڕیزبەندی کاریی کۆنگرەکە بەکورتی، بەم شێوەیەی خوارەوە بوو:\n١ـ نووسینی ناوی ئەندامانی بەشدار لە کۆنگرە و بەخێرهاتنی میوانەکان لە لایەن دیوانەوە کە بریتی بوون لە: عەبدولباقی حوسێنی، ئیبراهیم کۆنەپۆشی و فایز کۆچەر.\n٢ـ سروودی نەتەوایەتیی ئەی ڕەقیب و بەرزڕاگرتنی یادی شەهیدانی کورد و کوردستان.\n٣ـ پێشکەشکردنی گوتاری کۆمیتەی ئامادەکاریی فیدراسیۆن بە زاراوەی کرمانجی لە لایەن ڕوودی ئیلگین و بە زاراوەی سۆرانی لە لایەن ئاریا ئەفشارەوە.\n٤ـ خۆناساندنی کۆمەڵە کولتوورییەکان بە یەکتر.\n٥ـ پێشکەشکردنی بەرنامە و پێڕەوی فیدراسیۆن بە زاراوەی کرمانجی لە لایەن تەها بێجانییەوە.\n٦ـ پێشکەشکردنی بەرنامە و پێڕەوی فیدراسیۆن بە زاراوەی سۆرانی لە لایەن مەنسوور عەزیزییەوە.\n٧ـ ڕەخنەگرتن و پێشنیاردان لە پێوەندی لەگەڵ بەرنامە و پێڕەوی فیدراسیۆن و وڵامدانەوە بەو ڕەخنە و پێشنیارانە لە لایەن بەشی پێوەندیدارەوە.\n٨ـ هەڵبژاردنی کۆمیتەی گشتیی فیدراسیۆن کە پێک هاتبوون: لە نوێنەرانی خاوەن دەنگی هەموو کۆمەڵە کولتوورییە ئەندامەکان لە فیدراسیۆن.\n٩ـ پێشکەشکردنی گوتاری دوایی کۆنگرە لە لایەن عەبدولباقی حوسێنی، ئەندامی دیوانەوە.\n١٠ـ کۆبوونەوەی کۆمیتەی گشتیی هەڵبژێردراوی کۆنگرە و هەڵبژاردنی ڕودی ئیلگین وەک سەرۆکی فیدراسیۆنی کۆمەڵە کولتوورییە کوردستانییەکان لە وڵاتی نورویژ.\n١١ـ هەڵبژاردنی دەستەی کارگێڕیی فیدراسیۆن کە چوار هاوڕێ: مەنسوور عەزیزی، عەبدولباقی حوسێنی، قادر عەزیزبەیگی و نەسرین تیلۆ وەک ئەندامانی ئەسڵیی دەستەی کارگێڕی لە لایەن کۆمیتەی گشتیی فیدراسیۆنەوە، دەنگی متمانەیەن پێ درا.


لە پەرلەمانی سویسڕا پرسیار لەسەر تاوانەکانی ڕژیمی تورکیا کرا - Aryen News\nكانونی یه‌كه‌م 7, 2021 كانونی یه‌كه‌م 7, 2021\nبەشێکی دانیشتنی دوێنێی پەرلەمانی سویسرا بۆ هێرشە شیمیاییەکانی ڕژیمی تورکیا لەدژی باشووری کوردستان تەرخان کرابوو. لە دانیشنەکەدا چواردە “پێشنیارەپرس”ی جیاجیا ئاراستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان کرا.\n“فابیان مۆلین” و “کلاودیا فریدڵ” دوو ئەندام پەرلەمانی سویسرا سەر بە فراکسیۆنی پارتی سۆسیالیست بەجیا دوو پێشنیارە پرسیان ئاڕاستەی پەرلەمان کرد و ڕایانگەیاند تورکیا پەیماننامە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە قدەغەکردنی چەکی شیمیایی پێشێل کردووە.\nفابیان مۆلین لە دانیشتنەکەی پەرلەماندا وتی: چەندین هەواڵ بڵاو دەکرێنەوە کە باس لەوە دەکەن تورکیا چەکی شیمیایی لە هەرێمی کوردستان بەکارهێناوە. ئەوەش پێشێلکردنی پرۆتۆکۆلی ژنێڤ، پەیماننامەی چەکە بایۆلۆژییەکان و چەکە شیمیاییەکان و هەروەها پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.\nئەو پەرلەمانتارە چەند پرسیارێکیشی لەبارەیەوە ئاراستە پەرلەمان کرد.\nیەکێ لە پرسیارەکان ئەمە بوو کە ئایا سویسڕا داوای ڕوونکردنەوەی لە تورکیا کردووە؟ ئایا سویسڕا لە هیچ لێپرسینەوەیەکی سەربەخۆی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان دەربارەی چەکی شیمیایی بەشدارە؟ ئایا ئەو گازە شیمیاییانەی پێشبینی دەکرێت لەلایەن تورکیاوە بەکار هێنرابێت، بەرهەمی سویسڕایە؟\nپەرلەمانتار کلاودیا فریدڵیش ئەم پرسیارانە ئاراستەی پەرلەمان کرد: ئایا کۆنسەی فیدڕاڵی ئاگای لەو تاوانانەی تورکیا هەیە؟ ئایا دەزانێت کە چەکی شیمیایی بەکار هاتووە یان نا؟ ئایا کۆنسەی فیدراڵ ئامادەیە لێپرسینەوەیەکی نێودەوڵەتیی لەوبارەیەوە ئەنجامبدات؟


مێژووی ڕۆمان‌و گەشەكردنی - پەرەگراف\nلە ئینگلیزییەوە: لانۆ ڕزگار، محەمەد ئەکرەم\nوشەی نۆڤڵ (novel) دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی سەدەی هەژدە دوابەدوای وشەی نۆڤێلا (novella)، کە ئەمەی دواییان لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بۆ چیرۆک بەکاردەهێنرا. ناسنامەکەی پەرەیسەندووە و گۆڕانکاریی بەسەرداهاتووە، ئێستا وا دادەنرێت کە ڕۆمان چیرۆکێکی پەخشانییە کە زیاتر لە ٥٠ هەزار وشە لە خۆ بگرێت. ڕۆمان لە چیرۆک زیاتر سەرنجدەخاتە سەر پەرەسەندنی کەسایەتییەکان. ڕۆمان لە هەموو جۆر و ژانرەکانیدا لێکۆڵینەوەیە لەسەر دەروونی مرۆڤ.\nچیرۆکە پەخشانی ئێلیزابێث و ڕۆمانە قارەمانانە فەڕەنسییەکان بە بنەچە و باوانی ڕۆمان دادەنرێن، کە ئەوانیش گێڕانەوەی دوورودرێژی ژیانی ئەو کەسایەتییە هاوچەرخانە بوون کە مەردایەتییان دەنواند. ڕۆمان لە کۆتاییەکانی ١٧٠٠ ھاتە ناو خەڵک و بڵاوبۆوە بەھۆی گەشەسەندنی چینی ناوەند و ھەبوونی کاتی زیاتر بۆ خوێندن و پارە و کڕینی کتێب.\nحەزی خەڵک بۆ کەسایەتی مرۆڤ بووە ھۆی بەرەوپێشچوونی بابەتی ژیاننامەو نوسینی ژیاننامەی خۆیان و ڕۆژنامە و نووسینەوەی یادەوەریەکان.\nڕۆمانە ئینگلیزییە سەرەتاییەکان بە ئاڵۆزیی کەسایەتییەکانی چینی ناوەند و ھەوڵدانەکانیان بۆ ئاکار و بارودۆخەکانیان دانراون. ''پامێلا'' زنجیرەیەکە لە نامەی ئەدەبی کە ساموێل ڕیچاردسن لە ساڵی ۱۷٤۱ نووسیویەتی، بە یەکەم ڕۆمانی ڕاستەقینەی ئینگلیزی دادەنرێت. لە ڕۆماننووسە سەرەتاییەکانی تر 'دانیاڵ دیفۆو' کە 'ڕۆبینسن کرۆسۆ'ی لە ساڵی ١٧١٩ و 'مۆڵ فلاندێرس'ی لە ساڵی ١٧٢٢ نووسیوە. ھەرچەندە ئەم بەرھەمانە بە ڕۆمانی تەواو دانەدەنران چونکە کەسایەتییەکانی ناویان درکپێکراو نەبوون.هەریەک لە "لووتبەرزی و حوکمدانی پێش وەختە" و ''ئێما'' کە جەین ئۆستن نووسیبوونی، بە باشترین ڕۆمانە ئینگلیزییە سەرەتاییەکان دادەنرێن.\nڕۆمان لە سەدەی نۆزدە\nلە نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدە ڕۆمان لەژێر کاریگەریی سەردەمی پێشووتر بوو. لەم سەدەیەدا گرنگییەکان لەسەر سروشت و خەیاڵ بوون زیاتر لە بیر و ھەست.\nگۆتی بنچینەی ڕۆمانی ڕۆمانسییە و جەختیان لەسەر توانا ڕۆحییەکان دەکردەوە. لە ڕۆمانە ڕۆمانسییە دیارەکان 'جەین ئیێر'ە کە لە ساڵی ١٨٤٧ لەلایەن چــارلۆت بــرۆنتەوە نووسراوە کە یەکەمین نموونەیە لە ناو ڕۆمانە سەرکەتووەکان دەربارەی پەروەردەکار و پیاوی نادیار.\nنمونەیەکی تر 'ووذەرین ھایت'ە کە لە ساڵە ١٨٤٧ لەلایەن ئیمیڵی بڕۆنت نووسراوە، کە ڕۆمانێکی گۆتی ڕۆمانسییە.\n"نامە سوورەکە' و 'ماڵی حەوت گێبڵ' ڕۆمانی گۆتیی ڕۆمانسین لەلایەن نـــاثانیەل ھۆثۆرنەوە، دەربارەی گوناح و پیوریتانیزم بووە. ھەروەھا ڕۆمانەکەی ھـــێرمان مێلڤیل لەسەر سرووشتی باشە و خراپە بە ناوی 'مۆبی دیک' کە لە ساڵی ١٨٥١ نووسیویەتی، ئەمانە نموونەی ڕۆمانی ئەو سەردەمەن.\nڕۆمانی سەردەمی ڤیکتۆری\nڕۆمان هێندە جێگیر و دامەزراو بوو کە بووە زاڵترین نووسینی ئەدەبی لە ماوەی فەرمانڕەوایی شاژنە ڤیکتۆریای ئینگلترا (۱۸۳۷ـ۱۹٠۱). ڕۆماننووسە ڤیکتۆریاییەکان بەرپەرچدانەوەی قارەمانە خاوێن و چاکەکارەکانی چینی مامناوەندیان دژی کۆمەڵگە و فێربوونی هەڵە لە ڕاستەوە لەناو زنجیرەیەک هەڵەی مرۆڤدا بەرجەستەدەکرد. بەڕێز واڵکۆت سکۆت ڕۆمانێکی سێ بەرگیی بڵاوکردەوە و بەزیرەکانە وای کرد بفرۆشرێت بە خەڵکی گشتی، چونکە کڕیار دەیتوانی بە قیستی مانگانە بیانکڕێت. ئەم جۆرە فرۆشتنە بووە ھۆی نوێکاری لە نووسینی ڕووداوەکاندا، تا وا لە خوێنەران بکەن کە مانگانە کتێبی زیاتریان بوێت. نووسەرە ڤیکتۆریانە بەناوبانگەکان وەک چـــارلس دیکێنس، باشترین ڕۆماننووسی ئینگلیزی سەردەمی ڤیکتۆریان، کە 'کـــریسمس کــارۆڵی' نووسیوە لە ساڵی ١٨٤٣ .\nوە لــویس کـــاڕۆڵ 'چارلس لۆدویج دۆجسۆن' کە 'سەرکێشییەکانی ئالیشا لە وۆندەرلاند' ی لە ساڵی ١٨٦٤ و 'بەناو شێوە شووشەییەکەدا'ی لە ساڵی ١٨٧١ نووسیوە.\nڕیالیزم (ڕاستەقینگەرایی) و سروشتگەرایی\nبەرەوەپێشچوونی پیشەسازی لە سەدەی نۆزدەدا هاندەر بوو بۆ نووسین بەو جۆرە ڕیالیزمە. ڕۆمانەکان دەستیانکرد بە وەسفکردنی ئەو کەسایەتییانەی کە بە تەواوەتی باش یان خراپ نین، کە ڕەتکردنەوەی ئایدیالیزم و ڕۆمانتیسیزمی ژانرای پێشوو بوون. ڕیالیزم بەخێرایی گەشەیکرد و گۆڕا بۆ سروشتگەرایی کە بارودۆخەکان ناخۆشتر و کەسایەتیەکان ڕەشبینتر و بێھێزبووبوون بەھۆی سروشتیانەوە.\nنموونەی ڕۆمانی سروشتگەرایی 'کابینەی خاڵە تــۆم'ی نووسەر ھــاریت بــیچێر ســـتۆوە، کە لە ساڵی ١٨٥٢ نووسیویەتی، دەربارەی شەڕی ناوخۆیی ئەمەریکا بوو.\nدوو ڕۆمانی تر کە لەلایەن مـــارک تــواین (ســاموێل لانگھۆرن کلێمنس) نووسراون بە ناوی 'تــۆم ســاویێر' ١٨٧٦ و 'سەركێشی هەكەلبێرى فێلەندى' ١٨٨٥ کە ئەمەی دووەمییان بووە ڕۆمانێکی مەزن لە ئەمەریکا.\nڕۆمانی سەدەی ھاوچەرخ (مۆدێرن)\nسەدەی بیست دابەشدەکرێت بەسەر دوو قۆناغی ئەدەبیدا. ئەدەبیاتی مۆدێرن (۱۹٠٠-۱۹٤٥) و (ئەدەبیاتی ھاوچەرخ-تاکو ئەمڕۆ) کە پۆست-مۆدێرنی پێدەڵێن. کەسایەتییەکان لە ڕۆمانی مۆدێرن و ھاوچەرخدا پرسیار لە ھەبوونی خودا دەکەن، زاڵبوون بەسەر ھۆکارەکانی مرۆڤدا، وە سروشتی حەقیقەت و ڕاستی.\nڕۆمانی ئەم سەدەیە ڕەنگدانەوەی ڕووداوە مەزنەکانن وەک خەمۆکیی مەزن و جەنگی دووەمی جیھانی و ھێرۆشیما و جەنگی سارد و کۆمەنیزم. ڕۆمانە بەناوبانگەکان وەک ''To The Lighthouse'' لە ساڵی ۱۹۲۷ لەلایەن ڕۆماننووس و وتارنووس ڤیرجینیا وولف، (Ulysses) لە ۱۹۲۱ لەلایەن ڕۆماننووس و کورتەچیرۆکنووس جەیمس جۆیس، (All Quiet on the Western Front) لە ۱۹۲۹ کە بەناوبانگترین ڕۆمانی دژەجەنگه لەسەر جەنگی یەکەمی جیهانی نووسرابێت لەلایەن ڕۆماننووس و ڕۆژنامەنووسی ئەڵمانی ئیرخ ماریا ڕیمارک، و ''دەنگ و دەمارگیری''ی ڕۆماننووس و کورتەچیرۆکنووسی ئەمریکی ویلیام فۆلکنەر لە ۱۹۲۹، کە باس لە پووکانەوەی باشوور دەکات دوای جەنگی ناوخۆ.\nڕۆمانی سەردەمی پۆست-مۆدێرن\nڕیالیزم و سروشتگەرایی ڕۆمانیان بردە سەردەمی ھاوچەرخی سریالیستی کە تێیدا کەسایەتییەکانبکاریگەرتر بوون. ڕۆمانی سەدەی پۆست-مۆدێرن، ھاوچەرخ، حەقیقەتی ئەفسوناوی و خەیاڵ و ڕۆمانی ھێڵکاری لەخۆدەگرێت. وە جەختدەکاتەوە لەسەر ئەوەی کە مرۆڤ لە لایەن ھێزێکی بەھێزترەوە فرمانڕەوایی دەکرێت و گەردوونیش بە تەنھا ھۆکارێک شیناکرێتەوە. ڕۆمانە مۆدێرنەکان زمانێکی گاڵتەئامێزی تێدایە و متمانەی کەمتر بە نەریتەکان و چۆنییەتی باسکردنی کاتەکان لە چیرۆکەکاندا پیشاندەدات. ڕۆمانە پۆست-مۆدێرنەکان وەک: (ڕەنگی مۆر) ۱۹۸۲، لەلایەن ئەلیس والکەر، (لە خوێنی سارددا) لەلایەن ترومان کاپوت لە ساڵی ۱۹٦٦، (ڕەگەکان)ی ئالێکس هالێی لە ۱۹۷٦، (ترس لە فڕین) ئیریکا یۆنگ کە لە ۱۹۷۳دا نووسیویەتی، و پێشەنگی ڕیالیستەکان، ڕۆمانی ئەفسوناویی ''۱٠٠ ساڵ تەنهایی''ی گەورەنووسەر گابرێل گارسیا ماركێز.\n سڕییالیزم: جووڵەیەکی نوێی سەدەی بیستەم بوو لە ئەدەب و هونەردا، کە جەوهەرەکەی دەرخستنی توانا داهێنەرەکانی بەشی بێئاگای مێشکە.


پورە مەنیج - قەڵەم\nپورە مەنیج کە هەموو خەڵکی بەم ناوە دەیناسن و بانگی لێدەکەن، بە تەمەنترین کەسی گەڕەکە. پورە مەنیج لانیکەم هەشتاد ساڵ تەمەنیەتی و لە خانوویەکی قوڕی ئەوەندە کۆندا دەژی کە تەنانەت بۆخۆیشی لە بیری نایەت کەی و چۆن دروست کراوە. کاتێ لێی دەپرسن، دەڵێ باوکی باوکم سازی کرد! پورە مەنیج قەت ناڵێ باوەگەورە، ئەو حەزی لە وشەی 'باوکی باوکم' ە. لای ئەو ئەمە هەم ئاماژەیە بە باوەگەورە و هەم ئاماژەیە بە خۆشەویستی.\nئەمە بووەتە هۆی ئەوەی خەڵکی گەڕەک رێزێکی تیكەڵ بە ترس لە خۆیاندا بەرامبەر بە پورە مەنیج شک بەرن. هەم بەزەییان پێدادێتەوە و هەم رقیان لێیە. تەنانەت جاری وایە ئەم دوو هەستە وەها لەگەڵ یەک تێکەڵ دەبن کە کاتێک لێیان دەپرسی ئەرێ چۆن تۆ دەڕوانیتە پورە مەنیج، زەق زەق بێ ئەوەی هیچ وشەیەک لە دەمیان بێتە دەرەوە لێت دەڕوانن. ئەوان جاری وایە لە وشە و لە رستەکان بەتاڵ دەبنەوە. راستییەکەی ئەوەیە پورە مەنیج راز و سیحری گەورەی گەڕەکە. راز و سیحرێکی هەم خۆش و هەم ترسناک!\nپورە مەنیج تەنانەت خزمیشی نیە. کەسیش لە خەڵکی گەڕەک بەتایبەت نەوەی نوێ بیری لەوە نەکردووەتەوە کە داخۆ بۆ خزمی نیە و گەر هەشیەتی، لە چ شوێنێکن. ئەسڵەن ئەو وەک خۆی جوانە، وەک خۆی و وەک کەسێکی 'تەنیا' مانای هەیە. ئەو، پورە مەنیجە، چونکە دەتوانێ بە ساڵانی ساڵ لە خانووەکەیدا دابنیشێ و لە پشت پەنجەرەکەوە زەق زەق لە دەرەوە بڕوانێ، بێ ئەوەی ماندوو بێ!\nئەو ساڵەی وا تەمەنی بوو بە هەشتاد و یەک ساڵ، هەواڵ هات کە چیدی سەردەمی سنوورەکان نەماوە و ئیتر خەڵکی بە خۆشی و بە شادی بێ ئەوەی لە یەکتر بترسن، دەژین. هەر هەمان مامۆستای گەڕەک کە ئیستاکە لاقێکی دەستکردی هەیە و بە توندی بەرگری لەم هەواڵە خۆشە دەکا و هەوڵدەدا زیاتر بۆ خەڵکی شیبکاتەوە، پێی وایە لەوە قێزەونتر لەو دونیایەدا نیە کە سنوور نەمێنێ و کەچی پیرێژنێکی قۆڵتڕی لەم چەشنەیش هێشتا لە ژیاندا بێت و،... ئەویش رێک لەم گەڕەکەدا! بۆیە پێی وایە هۆکاری هەموو گەڕانەوەکانی رووداوەکان بۆ دوواوە، سەرەڕای هەوڵ و ماندوو بوونی ئەوان، لە شتی لەم چەشنەدایە.\nمامۆستای گەڕەک کە ئێستاکە پێی وابوو کارەساتێکی سروشتی ببووە هۆی پەککەوتنی دیاردەی سڕینەوەی سنوورەکان، گوتی کە تەنیا دوو رێگا لەبەرە: یان کوشتنی پورە مەنیج، یان کۆچ. هەر دەستبەجێیش پێی زیادکردبوو کە چونکە کۆچی ئەو هەموو خەڵکە مەحاڵە کەواتە...،... !\nهەڵبەت قسە لەسەر ئەوە بوو کە کێ دەیتوانی ئەم کارە راپەڕێنێ؟ نەک ئەوەی کوشتی پیرێژنێکی هەشتا و چەند ساڵە دژوار بێت، نا، لە بەر ئەوەی پورە مەنیج ئیستا ببووە بەشێک لە مێژووی شار و دووهەم ئەوەیکە کێ دەیتوانی لە کاتێکدا رۆحەکان لەوێ بوون، بتوانن بچنە ژوورەوە و بیکوژن؟ لە هەر دوو حاڵەتدا کارەساتی لێ دەکەوتەوە. لە حاڵەتی یەکەمدا مێژووی شار دەکوژرا و لە حاڵەتی دووهەمدا بکوژ نەیدەتوانی لە دەستی رۆحەکان رزگاری بێ و، دەستبەجێ دەکوژرایەوە. تازە کێ چووزانێ، رەنگە رۆحەکان تەنیا بەمە رانەوەستانایە و بشیانکردایەتە سەر کەس و کاری بکوژەکەیش. ئیتر ئەمە کارەسات دەبوو،... کارەسات!\nئەوەی کە کەس حەز ناکات رووبدات، سەرئەنجام روودەدات! چونکە مەنتقی 'ژیان' وەهایە، کە تا سەر بۆ کەس نامێنێ. ئاقیبەت رۆژێک پورە مەنیج کەوت. رێک لە پشت پەنجەرەکەدا لە سەر ئەو سەرینەی کە بۆ خۆی بۆ رۆژێکی وەهای ئامادەکردبوو، بەو لێفەیشەوە کە ئەوەندە ئەستوور بوو نەفەسی نەدەدا. پورێ راکشا و لێفەکەی بە خۆیدا دا. زانی ئاخریەتی. ئەو ساڵەی ئەو لە پشت پەنجەرەکەی بۆ مردن پاڵکەوت، ئەو نەوەیەی وا سەری سپی ببوو و نەیتوانیبوو خۆی چ وەک جەستە و چ وەک ئاواتەکانی بەرهەم بێنێتەوە، بۆ یەکەمجار سەرئەنجام ئەو پرسیارەی بە مێشکدا هاتبوو کە بەڕاستی پورە مەنیج قەت مێردی هەبووە؟ بەڵام بە داخەوە کەسی وەهایش لەو نەسڵە نەمابوو بتوانێ وەڵامی ئەم پرسیارە بداتەوە. بۆیە دووای قسەو باسێکی زۆر هاتنە سەر ئەو رایە کە گەر مێردیشی هەبووبێ، ئەوەندەی بەسەردا تێپەڕیوە پورێ بۆخۆیشی لەبیری نەماوە، هه هە هە هە،... هە هە هە،... ئەوسا تا توانیبوویان بە دڵ پێکەنیبوون.\nرێک لەم کاتەدا رۆحەکە لە هەوێشقانە تاریکەکەوە دێتەوە دەرەوە و ئیزنی لێ دەخوازێ کە ئەمجارە بێڵێ و دانیشێ،... پڕ بەدڵی خۆی. داوا لە پورە مەنیج دەکا لێی توڕە نەبێ و دەستی لێ ڕانەوەشێنێ و، شتی بۆ فڕی نەدا. پورە مەنیجیش وا دەکا. رۆحەکە لە ساڵانی سەردەمی گەنجیەتی خۆی ناچێ و ریشێکی سپی هەموو سیمای داپۆشیوە. روخساری پڕی چرچە. پورە مەنیج ئەگەرچی لێی توڕەیە، لەوەی کە ساڵانی ساڵ لەمەوبەر زۆر زوو و زۆر ناجومێرانە جێی هێشتبوو و رۆیشتبوو، بەڵام ئیستا لەوەی کە بۆخۆیشی جێی دێڵێ، دڵی بۆی دەسووتێ. رۆحەکە دەست بۆ سیمای ژنە پیرەکەی دەبا و دەڵێ ببورە لە ساڵی شۆرش و ساڵی شەڕەکە و وشکە ساڵییەکان نەمتوانی هیچت بۆ بکەم،... بمبورە! بەڵام پورێ هیچی لەدڵدا نیە. پورێ تەنیا بیر لەوەدەکاتەوە کە داخۆ دووای خۆی چی بە سەر ئەو مێردەیدا دێ کە ساڵانی ساڵە جگە لەم خانووە هیچ شوێنێکی تری نەبینیوە،... هیچ شوێنێکی تر!


کەیفی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکەیفی (١٨١٤-١٨٨٣) ناوی فەتحوڵڵایە، هەروەها کەیفی جوانڕۆیی ناوبانگی دەرکردووە. زانیاری لە بارەی ژیانییەوە زۆر کەمە. لە بارەی جێگەی لەدایکبوون و ژیانی بەرایی شاعیرەوە حاجی قادری کۆیی دەڵێت:\nپەڕگە:Kurdish poet - Keyfi (1814-1883).jpg\nلەکوێرە دێیێ کەکەیفی تیا بی فــــــــیردەوسە جەھەننەمە کەنەما (کەیفی) شاری قوستەنتین\nناوی "کوێرەدێ" لێرەدا دوو واتا ھەڵدەگرێ: یەکەمیان ئەو گوندەی کەیفی تێیدا لەدایک بووە و ژیاوە ناوی "کوێرەدێ" بووە، دووەمیان گوندێکی بچووک و کاول و بێ بایەخ.\n١.١ ناخۆشی نێوان کەیفی و شێخ ڕەزای تاڵەبانی\nکەیفی لە ساڵی ١٨١٤ لەو گوندەی ناوچەی جوانڕۆ لەدایک بووە. لەبەر ھەر ھۆیێک بێ یا وەک فەقێیێک مەڵبەندی خێزانی خۆی و باب و باپیرانی بەجێھێشتووە و لە کۆیە نیشتەجێ بووە، ئەو کاتە لە تەمەنی مێردمنداڵیدا بووە. بەپێی ئەو زانیارییانەی حاجی قادری کۆیی دەریدەبڕێ دەبێ کەیفی لە شارەزوور لەدایک بووبێ، لەبەر ئەوە بە (شارەزووری)ش ناوبانگی دەرکردووە. لەوانەیە ڕاستییەکە ئەوەبێ کەیفی خەڵکی جوانڕۆ بێ، قۆناغی یەکەمی کۆچکردنەکەی شارەزوور بووە، لەوێوە لە دەوروبەری ساڵی ١٨٦٣ ڕووی کردۆتە کۆیە. وەکو ھەموو فەقێییکی بێگانە بووە بە میوانی مزگەوت بە مەبەستی زیندەگانی و تەواوکردنی خوێندنی حوجرە.\nکەیفی لەلای مەلا عەبدوڵڵای جەلی خوێندوویەتی. لەو دەمەدا کۆمەڵێک لە مەلا و فەقێیانی مزگەوت دەمیان لە شیعر شیعرێن و شەڕە شیعریان دەکرد. وا ڕێک دەکەوێ شێخ ڕەزای تاڵەبانی ماوەیەک لە کۆیە دەژی بە مەبەستی خوێندن و میوانی شێخ غەفووری مامی دەبێ. لەسەر شیعر وتن ناخۆشی دەکەوێتە نێوان کەیفی و شێخ ڕەزا و ئەو کەسانەی دەم لە شیعر دەدەن. ئەنجامی ئەم مەسەلەیە دەگاتە ئەوەی کەیفی ڕیسوا ببێ و ھیچی بۆ نەمێنێتەوە تەنیا ئەوە نەبێ لە ساڵی ١٨٦٩ کۆیە بەجێ بێڵێ ھەتا ھەتایە، بە ڕێگەی ھەولێر و موسڵ و حەلەب ڕوو بکاتە شاری ئەستەمبوڵ. لەوێ لەگەڵ حاجی قادر جارێکی تر دەست لەملی یەکتری دەکەنەوە.\nدەڵێن کەیفی لە ئەستەمبوڵ پەیوەندی لەگەڵ باڵیۆزخانەی فەڕەنسا بووە و شارەزایی لە زمانی فەڕەنسی پەیدا کردووە. وا دەگێڕنەوە کەیفی تەنیا ھۆنەرەوەی شیعر نەبووە، بەڵکو دەست ڕەنگین و وەستای کۆڵین (زەنگوگراف و لیتوگراف) و دارتاشین و مۆزاییک و گرافیک و خەت خۆشیش بووە. کەیفی لە ساڵی ١٨٨٣ لە ئەستەمبوڵ کۆچی دوایی کردووە و تا ئێستا گۆڕی نەدۆزراوەتەوە.\nناخۆشی نێوان کەیفی و شێخ ڕەزای تاڵەبانیدەستکاری\nکۆمەڵێک شاعیر لە دەوری مزگەوتی گەورەی کۆیە کۆبووبوونەوە، ئەم مزگەوتە نێوەندێکی گرنگی خوێندەواری و ڕۆشنبیری بوو لەو ڕۆژگارەدا. گۆشەیەکی شیعری لەو کاتەدا لە ناوەوە بوو، فەقێیانی مزگەوت لە شێخ ڕەزای تاڵەبانی بەولاوە هیچ یەکێکیان لە پلەی کەیفی نەبوو، لەبەر ئەوە شێخ ڕەزا بەسەر هەموو ئەو شاعیرە پێگەیشتووانەدا زاڵ بوو. شیعر شیعرێن یان شەڕە شیعر جموجۆڵی یەکەمی ئەم کۆمەڵە خوێندەوارانە بوو. وا دەردەکەوێ گەڵێ جار ئەم دوو شاعیرە کەیفی و شێخ ڕەزا بەرامبەر بە یەکتری خەریکی شەڕە شیعر بووبن. لە پێشدا بە هێمنی و لەسەرخۆ و ئاشتییانە بە شیعر وەڵامی یەکتریان داوەتەوە، بەڵام لە دواییدا دەمیان لە یەکتری کراوەتەوە. لەبەر ئەوە شاعیریەتی کەیفی لە هی شێخ ڕەزا کەمتر نەبووە هەرگیز لە هەموو هەڵوێستێکدا نەیتوانیوە بەرامبەر بە کەیفی بوەستێ، بە پێچەوانە زۆر جار کەیفی پشتی شێخ ڕەزای بە ئەرزدا داوە. ئەم بارودۆخە دەماری چینایەتی شێخ ڕەزای بزواندووە و پێی ئاستەم بووە یەکێکی کەس نەناسی وەکو کەیفی لە ڕووی ڕابوەستێ، هەروەها بەبێ هیچ هۆیەک ئەو دەمارە لەلای مەلا عەبدوڵڵای جەلی مامۆستای کەیفی و چڵکاوخۆرەکانی بزواندووە بە تایبەتی لە ناو کۆمەڵانی فەقێیانی ناو مزگەوت، تا مەسەلە گەیشتۆتە ئەوەی هەندێ لە فەقێکان وێنەی زۆر ناشرین لەسەر دیوارەکاندا بۆ کەیفی بکێشن وەکو ئەوەی کەر و ئاژەڵی دیکە سواری بوون. بۆ کۆتایی هێنان بەم کارە ناڕەوایە مەلا عەبدوڵڵای جەلی بێ بەزەییانە تەنیا بەوە ڕازی نابێت بە جنێو کەیفی ڕسوا بکات بەڵکو بە لێدان لە مزگەوت دەری دەکا. ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی کەیفی کۆیە بەجێ بهێڵێ و بچێتە هەولێر لەوێوە ڕوو بکاتە ئەستەمبوڵ.\nکتێبی: مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی چواره‌م، نووسینی: دکتۆر مارف خەزنەدار، لاپەڕە ۳۶-٣١. چاپی ٢٠٠٤ هەولێر\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کەیفی&oldid=665928»


رێبازی ریالیزم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپێشنیار دراوە ئەم وتارە لەگەڵ ڕیالیزم بکرێتە یەک. (لێدوان)\nوشەی ریالیزم بە واتای راستی یاخود واقع دێت لە هەردوو چەمکی (Real) لەگەڵ (Isem) پێک دێت. ریالیزم لە ئەدەبدا بریتیە لەوەی کە شتەکان چۆن دێتە بەرچاو و چۆن هەستیان پێدەکرێت بە هەمان شێوەش پێناسە بکرێت بەبێ ئەوەی تێکەڵی هەست و سۆزی تایبەتی بکرێت.\nمێژووی سەرهەڵدانی ئەدەبیاتی ریالیزم ئەگەرێتەوە بۆ کۆتاییەکانی سەدەی ١٩هەم، بۆ یەکەمجار (شامپلفۆری) کە لە ساڵی ١٨٤٣ لەبەیان نامەیەکدا بە ناوی (مانیفێستی ریالیزم) چەند پرەنسیپێکی بۆ رێبازەکە دانا تاوەک و نوسەران و شاعیران لەسەری برۆن. رێبازی ریالیزم دژی رۆمانسیەت سەری هەڵدا چەنکە لە سەردەمی رۆمانسیەت شاعیران و نوسەران بە تەواوەتی لە خەیاڵا ئەژیان. رێبازەکە بە تەواوەتی چەسپا کاتێک کۆمەڵێک نوسەری وەک (بالزاک و فلۆبیر و ئەلیکسەندەر دۆماس و مۆباسان) رەخنەگرانی وەک (سانتیبڤ و تین و کانت) دەرکەوتن، بەهۆی ئەمانەوە رێبازەکە بە تەواوی چەسپا و کۆمەڵێک تایبەتمەندی لەخۆگرت و چوە ناو كێشە کۆمەلایەتیەکان و ململانێی مرۆڤە دەروون جیاوازەکانەوە.\nهۆکارەکانی سەرهەڵدانی ریالیزم\n١. سەردەمی رێنیسانس سەرهەلدانی ئەگەرێتەوە بۆ نیوەی دووەمی سەدەی ١٥هەمی زانینی بەو سەردەمە ناسراوە کە لە هەوڵی دۆزینەوەی ئەو یاسایانەدا بوو کە بەسەر هەڵسوکەوتی مرۆڤدا زاڵ بوون. و هەڵسوکەوتی مرۆڤ بە شێوەیەکی زانستیانە لێک بدرێتەوە.\n٢. سەردەمی رۆشنگەری لە سەدەی ١٨ کۆمەلەڵێک فەیلەسوف و بیرمەندی مەزن رۆڵی گەورەیان لە بیرکردنەوەی ئەو رۆژگارە گێرا، باس لەوە دەکا کە مرۆڤ بە شێوەیەکی غەریزەیی خیڕ و شەری لەگەل خۆیدا هەلنەگرتووە بەلکو ئەم غەریزانە لە کۆمەڵەوە وەردەگرێت. ئەوە خودی مرۆڤە کە بەرپرسە لە بەدبەختی یان خۆشبەختی و ئاسودەی خۆی نەوەک هیچ هێزێکی دەرەوەی خودی خۆی.\n٣. فەلسەفەی مارکسیزم لە ساڵی (١٨٣٤ - ١٨٤٤) یەکەمین نوسراوەکانی فەیلەسووفی ماتریالیزمی کارڵ مارکس دەرکەوت، کە بووە پاڵپشتێکی بەهێزی ئەم رێبازەئەویش بەوەی کە هیچ بە پیرۆز نەهێشتووە کە نەکرێت تەفسیری بۆ بکرێت.\nبە تێروانینێکی گشتی لە ژیانی مرۆڤ دەروانێت، هەردوو لایەنی خودی و بابەتی لەبەر چاو دەگرێت بە چاک و خراپیەوە.\nڕیبازی ریالیزم مرۆڤ وەکو بونەوەرێکی خودی سەیر ناکات بەڵکو وەکو بونەوەرێکی داگیرکەر لە ژیان و کۆمەڵ سەیردەکات.\nژینگە و بارودۆخی کۆمەلایەتی و دەوروبەر کار لە دیاردەکانی ژیانی رۆژانەی تاکەکەس دەکات و جۆری و پەیوەندیەکانی لەگەل دەوروبەری دیاری دەکات.\nریالیزم پاڵەوان وا دەردەخات کە لە سەرەتادا تا کۆتای وردە وردە گەشە دەکات و دەردەکەوێت، بە پێچەوانەی رێبازەکانی دیکەوە پاڵەوانی ئامادەکراو پێشکەش ناکات.\nجیهانی ریالیزمەکان بونی بابەتی هەیە و لە کرۆکی ئەو بونە دەکۆڵێتەوە و کاردانەوەی بەسەر دەوروبەر دەردەخات، نەک بەشێوەیەکی خەیاڵی.\nڕەگەزی سەرەکی بەلای ریالیزمەکانەوە بەخشانە بە تایبەتی هونەری رۆمان لە سەرووی هەموو هونەرەکانی دیکەوە بووە، و ئەوەنە گرنگیان بە شیعر نەداوە بەڵکو زیاتر شانۆگەریان دەنوسی.\nریالیزمەکان لەگەڵ بابەتی رەخنەگرانە بابەتی نیتافیزیکی و مێژوویشیان فەرامۆش نەکردبوو.\nفرە بابەتی لەلای ریالیزمەکان لە ئەنجامی ئەوەوە بوو کە لە هەموو چینەکانی کۆمەلدا شارەزا بن و بیان خەنە ڕوو، بۆیە پاڵەوانەکان هەمە چەشنە بوون.\nلە رووی روخساریشەوە بە تایبەتی لە زمانی نوسەرانی ریالیزم هەوڵیان دەدا زمانێکی پاراو و راوان بەکار ب‌ێنن بۆ ئەوەی بە روون و ئاشکرایی گوزارشت لە واقیع بکەن. بۆ ئەم مەبەستەش جوانترین شێواز و دەستەواژەیان بە کار ئەهێنا.\n^ کتێبی رێبازە ئەدەبیەکان\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=رێبازی_ریالیزم&oldid=522347»\nوتارەکان بۆ کردنەیەک\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٢٧ی ٢٠ی ئایاری ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


سەرۆكی كوردستان بۆ trt6: 2010-06-08\nدەتوانم بڵێم لەو سەردانەدا پەیوەندیی نێوان هەردوولامان دەكەوێتە قۆناغێكی پێشكەوتوو،\nئەو قۆناغەش لەسەر بنەمای لێكتێگەیشتن و یارمەتیی یەكترو ژیانی ئارام و سەقامگیر دەبێت\n* بەرێزم ئێوە دوای 6 ساڵ دابڕان سەردانی توركیاتان كرد لەگەڵ بەرێز ئەحمەد داوود ئۆغلۆ و سەرۆك وەزیران ئۆردوگان كۆبوونەوە، دیدارو كۆبوونەوەكانتان چۆن بەڕێوەچوون؟\nسەڕۆكی كوردستان: بەڕاستی دیدارەكانمان زۆرباش بوون، ئێمە دەربارەی چەندین پرسی گرنگ قسەمانكرد و (بابەتی زۆریشمان باسكرد).\nپەیوەندیی زۆرباشتر لەنێوان ئێمەدا بناغەی بۆ دانراو لەمەولا هیچ ناكۆكییەك لەنێوانماندا نابێت، لەمەولا پەیوەندیی ئێمە دۆستانەو برایانە دەبێت، هیوادارم ئەو رەوشە هەروا بەردەوام بێت و ئێمە وەكو میللەتی كورد هیوادارین ئێراق و توركیا هەمیشە لەخێرو خۆشیدابێت.\n* كەواتە بەو سەردانەی ئێوە و دیدارتان لەگەڵ بەرپرسانی توركیا پەیوەندییەكانتان، واتا ئیدارەی هەرێمی كوردستان و توركیا لە چ ڕەوشێك و لەچ بارودۆخێكدا دەبێت؟ واتا لەمەولا چۆن دەبێت؟\nسەرۆكی كوردستان: بەڵێ دەتوانم بڵێم لەوسەردانەدا پەیوەندی نێوان هەردوولامان دەكەوێتە قۆناغێكی پێشكەوتوو، ئەو قۆناغەش لەسەر بنەمای لێكتێگەیشتن و یارمەتیی یەكترو ژیانی ئارام و سەقامگیر دەبێت.\n* پێتانوایە بۆ زیاتر سەرخستنی دۆستایەتیی نێوان هەرێمی كوردستان و توركیا چی بكرێت باشە؟\nسەرۆكی كوردستان: پێویستە بەیەكەوە دانیشین و پێویستمان بە لەیەك گەیشتن هەیە، لەبەرئەوەی ئێمە برای یەكین و دراوسێی یەكین و بەرژەوەندیەكانمان هەمووی پێكەوەیە پێویستە ئێمە پێكەوە بەبرایانە بژین نەك بەناخۆشی و توندوتیژی.\n* پەیوەندی ئابووری نێوان توركیاو هەرێم چۆنە؟\nسەرۆكی كوردستان: پەیوەندی ئابووری نێوانمان پڕ باشە، زۆرترین ئەو كۆمپانیانەی لەهەرێمی كوردستان كاردەكەن، كۆمپانیای توركین.\n*لەنێوان توركیا و هەرێمی كوردستان مەسەلەی تیرۆر، پرسگەلێكی مەزنە، بۆ چارەسەركردنی ئەم پرسە چۆن بیردەكەنەوە؟\nسەرۆكی كوردستان: ئەو پرۆسەیەی كە جەنابی سەرۆك وەزیران و حزبەكەیان دەستیانپێكردووە بۆسیاسەتی كرانەوە، باشترین رێگەیە بۆچارەسەركردنی ئەو كێشەیە، چونكە ئەوكێشەیە بەشەڕ چارەسەرنابێت و پێویستە بەشێوەیەكی ئاشتی و دیموكراتی بێتە چارەسەركردن، ئەو پرۆسەیەی كەجەنابی سەرۆكی وەزیران دەستی پێكردووە، ئێمە پشتیوانی لێدەكەین، ئومێدی منیش ئەوەیە كەمیللەتی كورد تەجاوبی ئەو پرۆسەیە بكەن.\n* هەر لەم چوارچێوەیەدا لەئەنقەرە ئەحمەد تورك و سەلاحەددین دەمیرتاش هاتنە لای جەنابتان ئێوە لەسەر ئەو مەسەلەیە قسەتان كرد؟\nسەرۆكی كوردستان: بەڵێ، ئێمە باسمان كرد و بەئەوانیشم گوت كە بۆچوونی من ئەوەیە، ئێوە پشتەوانی لەپڕۆسەكەی جەنابی ئەردۆگان بكەن، هەرچەندە لەوانەیە كۆسپ زۆر بن و وەكو پێویست هەنگاو نەهاوێژرایە، بێ ئەم پڕۆسەیە، پڕۆسەیەكی گرنگە بۆ میللەتی كورد و پێویستە ئێوە لەچاوتان هەبێت و پشتیوانی لێ بكەن، چونكە ئەوە پتر لەبەرژەوەندی میللەتی كورد دایە.\n* پێشكەوتنی دیموكراتی لەتوركیا چۆن دەبینن؟\nسەرۆكی كوردستان: بەبۆچوونی من هەنگاوی باش هاوێژراون، بەڵام كەموكوڕیش زۆرن.\n* ئێوە تەرەتە شەش چۆن دەبینن؟\nسەرۆكی كوردستان: ئەویش هەنگاوێكی زۆر گرنگە، تەلەفزیۆنێك لەتوركیا بەزمانی كوردی بێتە كردنەوە، ئەوە لەخۆیدا هەنگاوێكی مەزنە.\n* بەرنامەكانی چۆن دەبینن؟\nسەرۆكی كوردستان: بەرنامەكانیشی باشن، من زۆرجار سەیری دەكەم.\n* زۆرجار لەهەرێمەوە تەلەفۆن بۆ بەرنامەكەی ئێمە دەكرێن، ئێوە زیاتر سەیری كام بەرنامەی تەرەتە شەش دەكەن؟\nسەرۆكی كوردستان: لەڕاستیدا، كاتی زۆرم نییە زۆر سەیری تەلەفزیۆنان بكەم، بەڵام زۆرجار من سەیری تەرەتە شەشم كردووە و بەرنامەكەی ئێوەش خۆشە.\n* كاتی خۆی لەبەرنامەی كەسك و سۆر باسی باوكی ئێوە بەڕێز مستەفا بارزانی كرا، ئێوە چۆن ئەو بەرنامەتان بینی؟\nسەرۆكی كوردستان: من ئەو بەرنامەیەم بینی، بەڕاستی بەرنامەیەك بوو، ئێمە دەستخۆشی لێدەكەین، لەوەی ئەو بەرنامەیەی كرد، كە بەرنامەیەكی زۆر بەقیمەت بوو.


ئەم هونەری شیعرە - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nئەم هونەری شیعرە\nوتار Nov 2, 2021\nئەم کتێبە، کۆمەڵێک وانەی بۆرخێسن کە لە ١٩٦٧ـدا لە زانکۆی هارڤارد وتوویەتییەوە. ئەودەم بۆرخێس، چاوی بەتەواوی کزبووبو. بۆیە کتێبە (وەک من لە سەرەتاوە وامدەزانی) کۆمەڵە وتار نین. بەڵکو لە شێوەی وانەگوتنەوەن. بەهۆکاری ئەوەی کە بۆرخێس چاوی کزبووبو، بەبێ هیچ تێبینییەکی نووسراو، وانەکەی دەگووتەوە و تێڕامان و سەرنجەکانی لەمەر شیعر، بەبێ نووسینەوەی ئەوەی کە دەیڵێت دەگووتەوە. ئەوەی لە سەرەتاوە سەرسامیی بووم، ئەو یادەوەرییە بەهێزەی بۆرخێس بوو، کە هەموو ئەو نموونانەی دەیهێنانەوە، هەموویانی لەبەربوو، هەم شیعرەکان، هەم ئەو کارەکتەرانەی باسی دەکردن. شتێکی زۆر سەیر لێرەدا هەیە، ئەوەی کە بۆرخێس زۆرجار شیعر و کارەکتەرەکانی نێو چیرۆکەکانی خۆی لەیاد دەکرد. وەک خۆی دەڵێت: زۆرجار لێیان دەپرسیم ئەو کارەکتەرە بۆوای گووت، یان بۆچی بێدەنگ بوو؛ کەچی من نەمدەزانی باسی چی دەکەن.\nئەم هونەری شیعرە، وەکو پێشەکییەک وایە بۆ ئەدەب و سەلیقە، ئەوەی کە چۆن وردتر بتوانین مامەڵە لەگەڵ ئەدەب و بەتایبەتتر لەگەڵ شیعردا بکەین. وانەی یەکەم بریتییە لە "مەتەڵی شیعر"، کە تێڕوانینێکی ئۆنتۆلۆجییە بۆ شیعر و تێیدا باس لە شیعر دەکات. ئەو لە شوێنێکدا دەڵێت: زۆرجاران شیعر وەک ئەرکێک دەبینرێت، نەک وەک ئەوەی هەیە؛ وەک سۆز و چێژ. بەبڕوای بۆرخێس، شیعر هەیە وەک بوونێکی سەربەخۆ؛ وەک خۆی دەڵێت: شیعر لێرەیە، لە چواردەورمان؛ لە شوێنێک خۆی مەڵآس داوە. ئەو پێی وایە قسەکردن لەسەر ئەوەی کە شیعر چییە، وە پێناسەی بکەین، بۆ نموونە گەر بڵێین پێناسەیەک بنووسین بۆ شیعر ئەوا ئەو دەڵێت: شیعر دەربڕینی شتە جوانەکانە لەڕێی بەکارهێنانی ئەو وشانەوە کە بەشێوازێکی هونەری پێکەوە چنراون.\nبەڵام وەک خۆی دەڵێت، هەموومان هەست بەوە دەکەین کە ئەمە پێناسەیەکی لاوازە. شتێکی گرنگتر هەیە لەوەی کە پێمان وایە پێناسەی بۆ بدۆزینەوە، شیعر شتێکە هەموو هەستی پێدەکەین. ئەسڵەن پێناسە بۆ شیعر دورماندەخاتەوە لەوەی بەتەواویی لە هەستەکانمان نزیکبینەوە، شیعر دەبێت ئازاد بکرێت وەک ئەوەی هەیە. بەبڕوای بۆرخێس؛ پێناسەکردنی شیعر وەک پێناسەکردنی تامی قاوە وایە!\nنموونەیەکی زۆرباش لە کتێبەکەدا هەیە، ئەوەی ڕوونکردووەتەوە لە سەرەوە باسکراوە؛ سەینت ئۆگەستین دەڵێت: کات چییە؟ ئەگەر خەڵکی لێم نەپرسن کات چییە، ئەوا دەزانم چییە؛ بەڵام گەر لێم بپرسن کات چییە، ئەوا نازانم چییە. ئەمە هەمان هەستی منە بەرانبەر شیعر.\nلە دووەم وانەدا بۆرخێس باس لە مێتافۆڕ دەکات؛ ئەو لەبارەی ئەوە دەدوێت، مێتافۆڕەکان کەمن، بەو مانایەی ئەو مێتافۆڕانەی شاعیرەکان بەکاریان هێناوە، زۆرینەیان دەچنەوە سەر یەک نموونە، بەبڕوای بۆرخێس مێتافۆرەکان دەتوانرێت بۆ دوانزە لێکچوون کورتبکرێنەوە، ئەوانیتر هەمووی بۆ سەرسامیین. بەڵام وەک خۆی دواتر ڕوونیدەکاتەوە، ئەمە جێی نیگەرانی نییە، چونکە نموونەکان، شیعرەکان و مێتافۆرەکان، شیعریەتی خۆیان دەپارێزن. مێتافۆر هەمیشە کاردەکاتە سەر خەیاڵ. لەکۆتا قسەیشیدا لەبارەی ئەم دیدەوە، دەڵێت هیوای ئەوە دەخوازم مێتافۆڕێک هەبێت، کە نەچێتەوە سەر ئەوانی دیکە، ئەوە دەبێتە داهێنانی ڕاستەقینە.\nلە وانەی سێیەمدا، بۆرخێس باس لە حیکایەتخوانیی دەکات. زیاتر ئەم وانەیەی تەرخانکراوە بۆ پەخشانە شیعر. بۆرخێس لێرەدا دژە ڕۆمان دەردەکەوێت و پێی وایە لە زۆر شوێندا درێژدادڕە، ئەو بانگەشەی مەرگی ڕۆمان دەکات و پێی وایە ڕۆمان داستانی پشتگوێخستووە. لە شوێنێکدا دەڵێت: باوەڕنەهێنان بە خۆشی و بەختەوەری، یەکێکە لە هەژاری سەردەمەکەمان.\nئاوازی وشە و وەرگێڕان، وانەی چوارەمییەتی، تێڕامانێکە لەبارەی وەرگێڕانی شیعرەوە. لێرەدا بۆرخێس دژی ئەو بۆچوونە باوە دەوەستێتەوە، کە پێی وایە وەرگێران خیانەتە لە دەق. تەنانەت لە هەندێک شوێندا (وەک لە نموونەکان ڕوونیدەکاتەوە) پێی وایە وەرگێرانەکە لە خودی دەقی زمانە ڕاستەقینەکە جوانتر و باشترە. ئەوەی کە لێرەدا سەیرە، ئەو بوێرییەی بۆرخێسە لەبارەی وەرگێڕانی شیعرەوە.\nوانەی پێنجەمی، تەرخانکردووە بۆ بابەتێکی ئێجگار گرنگ (هزر و شیعر)، کە پێم وایە شایەنی بیرلێکردنەوەیەکی وردە.\nلە سەرەتاوە بۆرخێس بەگژ ئەوەدا دەچێتەوە، شێعر بخرێتە نێو قاڵبێکی عەقڵانی لۆژیکی؛ وەک خۆی دەڵێت: مێتافۆڕەکان چوارچێوەی هێرمۆنەتیکی هەڵدەوەشێنن، نەوەک مانا بەهێز بکەن. بۆرخێس بڕوای وایە شیعر، وەک جۆرێک لە زەڕورەت پێویستی بە مانا نییە.\nشیعر هەمیشە پێویستی بە مانا نییە، شیعری زۆر جوان هەن و مانایشیان نییە، زۆرجاران ئاوازی ڕستەکان، هێندە جوان و شیعرین، کە بۆ پارێزگاریکردن لە شیعرییەتی خۆیان، هیچ پێویستیان بەمانا نییە. لەم وانەیەدا، بۆرخێس دوو ئارگومێنت دەخاتەڕوو؛\nلە یەکەمیاندا، باس لەوە دەکات کە کەرەستەی زمانی شیعری، ئەو وشانەن کە لەژیانی ئاسایی ڕۆژانەدا بەکاردەبرێن، وە شیعر دێت و بەو هێزەی کە هەیەتیی، مانای نوێیان دەداتێ. کە ئەمە ئێجگار گرنگە بۆ بیرلێکردنەوە.\nواتە زۆرجاران زمانی ئەدەبیی لەو وشانە پێکدێت کە مانایەکی باویان هەیە، بەڵام شیعر دێت و لەو مانایە دەریاندەهێنێت و مانای گرنگتریان دەداتێ. هەر ئەمەیشە سیحری شیعر. بەڵام هەر لێرەدا، بۆرخێس ئارگومێنتێکی ئێجگار سەیر دەخاتەڕوو سەبارەت بەو پرسە. (شیعر گەڕاندنەوەی وشەکانە، بۆ مانا ڕاستەقینەکانیان) ئەوەی کە دەگەڕێتەوە بۆ زمان، بەشێوەیەکی ئێجگار سیحری. لەگەڕاندنەوەی پرسەکە بۆ زمان، بەجوانی ئەوە ڕووندەکاتەوە کە دەیەوێت بیگەیەنێت. ئەو دەڵێت لە سەرەتادا، وشە ئاساییەکانی ژیانی ڕۆژانەی ئێمە، مانایەکی گەورەیان هەبووە! بۆ نموونە شەو، ئەو پێی وایە کە مانای هەبووە لەوەی کە وشەیەکی ئاسایی بێت. ناتوانم زەنگی بەردەوامی ئەو دێڕە، لە گوێیەکانمدا بسرمەوە کە بۆرخێس دەیڵێت (شیعر گەڕاندنەوەی وشەکانە، بۆ مانا ڕاستەقینەکەیان). یاخوود لەو شوێنەی کە دەڵێت: زۆر شیعر هەن بێماناشن و جوانیشن. کەچی هێشتا مانایەکیان هەیە؛ نەک بەنیسبەت ئاوەزەوە، بەڵکو بەنیسبەت خەیاڵەوە. لە کۆتا وانەدا، بۆرخێس باس لە بیروباوەڕی شاعیر دەکات. بەدرێژایی هەموو وانەکان، شەکسپیر هاوڕێی هەمیشەییەتی بۆ نموونەکانی.\nئەم بابەتە 239 جار خوێندراوەتەوە


رژیمی ئێران و هەوڵی هێشتنەوەی بەشار ئەسەد لە دەسەڵات\nسەرۆک کۆماری سووریە ''بەشار ئەسەد '' لە هەفتەکانی رابردوو رایگەیاند کە هێرشە سەربازییەکانی ئەرتشی ئەو دژی هێزە نەیارەکانی حکومەت تا کۆتایی ساڵی زایینی 2014 کۆتایی پێی دێت و، بە وتەی ئەو تەنها کێشەیەک کە دەمێنێتەوە چارەسەر کردنی کێشەی تیرۆریستە.\nئەم ملهۆرییەی بەشار ئەسەد دوابەدوای لێدوانەکانی حەسەن نەسرۆاللە فەرماندەی حزب اللە لۆبنان کە هەفتەکانی رابردوو وتبووی مەترسی لەناو چوونی رژیمی سووریە بە دەستی نەیارانی ئەو رژیمە بە تەواوەتی نەماوەو لەناو چووە و بەشارئەسەد هەر لە دەسەڵات دەمێنێتەوە .\nئاوەها راو بۆچوونگەلێک گێڕانەوەی چ هەل و مەجێکە ؟\nئایا بە راستی رژیمی بەشار ئەسەد لە بواری سترایتژی و هێزی سیاسی سێ ساڵ دوای شەڕی ناوخۆیی و خوێناوی ئەم وڵاتە دژ بە شۆڕشگێڕان و نەیارانی حکومەت لە وەها بارودۆخێک دایە؟\nئایا بەشار ئەسەد رازی بەوە بووە کە تەنها سەرۆک کۆماری چل لە سەدی خەڵکی سووریە بمێنیت و ئەو بەشەکانی دیکەی خاکی وڵاتەکەی وەک خۆی بمێنیتەوە ؟\nئەسەد قسەلەسەر بەردەوامی چالاکییە سەربازییەکان تا شکست هێنانی بەتەواوەتی شۆڕشگێڕان دەکات و حەسەن نەسرۆاللە/ش وەک هەموو کاتێک کێشە و گرفتەکان و کشانەوەکان بە دووروویی بە سەرکەوتنی مەزن وەسف دەکات .\nبەم حاڵەش ئەم یەکێتیەی سوووریە و حزب اللە بە رێبەرایەتی رژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ساڵی رابردوو دەستکەوتنی بەدەست هێناوە.\nئەم دەسکەوتە سەربازییانە لە کۆی بەسیجی هەمە لایانە لە هێزەکانی ئێرانی و سەربازەکانی لایەنگری ئێران لە ناوچەکەیە کە لە سەرەتای ساڵی زایینی دوابەدوای بەرەو پێش چوونی گرنگی هێزەکانی نەیاری بەشار ئەسەد رووی داوە.\nبە بیرورای رژیمی ئێران و تەحلیلێک کە لە نێوان هێزە سەربازییەکانی سووریە لەو کاتە کرا کێشەو گرفتی بەشار ئەسەد کەم بوونی هێزهایەکی سەربازی بەوەفا بوو بۆ دەسەڵاتی ئەو لە نێو خاکی ئەو وڵاتە.\nلەم رووەوە'' سپای قۆدسی ''سەربە سپای پاسدارانی کۆماری ئێسلامی ئیران بە ساز کردنی گۆردانی بەرگری نەتەوەیی دەستی دایە چارەسەر کردنی کێشەکە .\nرژیمی ئێران بە کۆکردنەوەی هێزەکانی حزب اللە و شێعەکانی عێراق لەم گۆردانە لە بەرانبەر نەیارانی ئەسەد بەرگری کرد لە بەرەو پێش چوونی ئەو هێزانە.\nهەرچەند ئەم بەرگرییە بەو مانایە نییە کە ئەسەد هەر ئەم بەیانییە دەست بگرێت بەسەر تەواوی خاکی سووریە .\nبەڵام ستراتژی ئەو تۆند کردنی ئەو ناوچانەیە بە هێزە جێ باوەرکانی خۆی کە لە کۆنترۆڵی هێزەکانی نەیاری ئەسەد دەریان هێناوە، کە ئەمە ناوچەکانی پایتەخت و شارۆچکەکانی چواردەوری پایتەخت و هەروەها ناوچەکانی رۆژئاوای ئەم وڵاتە لە تەنیشت کەنارەکانی دەریا دەبیت ، ناوچەگەلێک کە زۆرینە لایەنگران و هەوادارانی شێعەو عەلەوەی لە خۆ دەگرێت.\nهەروەها ئەسەد دەیهەویت لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی خۆی دەست بکات بە بەریوبردنی ''هەڵبژاردن'' بۆ بەردەوامی لە پۆستی سەرۆک کۆماری و بەراگەیاندنی ئەوەی کە زۆرترین دەنگی بەدەست هێناوە مەشروعێت بداتەوە بە خۆی و حکومەتەکەی .\nبەم حاڵەش ، وادیتە بەرچاو کە دیکتاتۆری سووریە هێشتا بەرگری کردووە لە روخانی حکومەتەکەی ، بەڵام بەم تەقسیم بەندی کردنە لەناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی خۆی و ژێر دەستی نەیارانی لە راستیدا بەردەوامە لە کێشە قەومی و فرقەییەکان لە سووریە.\nخوێندنەوە 814 جار\nخوێندنەوە کد خبر: 210\nزیاتر لەم بەشە: انتخابات...خیمه شب بازی تکراری »


یاریزانێکی کورد لە ئاستی جیهاندا سەرکەوتنی بەدەست هێنا\nشۆستەكانی شاری كەركووك بە ساختە سەوز دەكرێن\nل دهۆكێ سیسته‌مێ ترایێ ب ته‌كنولۆژیایێ ڤه دهێته گرێدان\nنێچیرڤان بارزانی پیرۆزبایی له بۆریس جۆنسۆن ده‌كات\nبە ڤیدیۆوە... عەمار كوفی گۆرانییەكی نوێی بڵاوكردەوە\nجوتیارێكی كورد بەرھەمە نوێیەكانی تەماتە دەخاتە بازاڕەوە\nBasnews 22/10/2019 - 11:51 بڵاوکراوەتەوە لە چالاكی\nلە ڕۆژانی رابردوودا ئاکام تەرەغە، یاریزانی کوردی خەڵکی شاری بۆکان، لە کێبڕکێی ڕێکخراوی جیهانیی (VFC) لە شاری بوخومی ئەڵمانیا کە یاریزانانی زۆربەی وڵاتانی جیهان تێیدا بەشدار بوون، بەشداریی کرد و پلەی یەکەمی ئەم کێبڕکێیەی بەدەست هێنا و کەمەربەندی قارەمانێتیی جیهانیی (کیک بۆکسی) لە کێشی ٧٧ کیلۆدا بردەوە.\nئاکام تەرەغە، لە کێشی ٧٧ کیلۆدا توانی لە بەرانبەرەکەی کە قارەمانی (کیک بۆکسی) جیهان بوو بباتەوە و خەڵاتی قارەمانێتیی کێبڕکێکە وەربگرێت.\nئاکام تەرەغە، لەمبارەیەوە، لە لێدوانێکدا بە میدیاکانی ڕاگەیاندووە: "ئەم سەرکەوتنەم پێشکەش کردووە بە خەباتکارانی کوردستانی ڕۆژهەڵات، ئەوانەی ڕۆژێک لە ڕۆژان بە هەر شێوەیەک بۆیان کرابێت خزمەتیان بە بزووتنەوەی ڕەوای گەلی کورد کردووە لە کوردستانی ڕۆژهەڵات".\nئاکام تەرەغە، کوڕی ڕەحمان، یاریزانی ناوداری کوردستانی ڕۆژهەڵات ساڵی 1992 لە شاری بۆکان لەدایک بووە؛ لە تەمەنی مێرمنداڵیدا کوردستانی ڕۆژهەڵاتی جێ هێشتووە و ئێستا دانیشتووی وڵاتی ئاڵمانیایە و تا ئێستا لە چەندین کێبڕکێی نێونەتەوەیی بەشداری کردووە و سەرکەوتنی گەورەی بەدەست هێناوە.\nدووەم ماراسۆنی پاسکیلسواری لە هەولێر بەڕێوە چوو\nتەقینەوە لە ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانیا 26 قوربانیی لێ کەوتەوە\nدانوستانەکانی ئەمریکا و نوێنەرانی تاڵیبان ڕاگیران


چۆن دەبیتە خانمێكی سەرنجراكێش لەلای هاوسەرەكەت؟\n05/09/2019 420 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپیاوان زۆر بە تایبەت كەسی بەرانبەر هەڵدەبژێرن، هەمیشە پیاوان بیرۆكەیەكیان لەمێشكدایە دەربارەی ئەو كەسەی، كە بەدڵیانەو دەیانەوەێت هەڵیبژێرن، زۆربەی كات پیاوان ئافرەتێكیان دەوێت، كە جیاوازبێت لە كەسانی دیكە.\nلێرەدا چەند خاڵێك هەن، كە دەتكەن بە كەسێكی سەرنجڕاكێش:\nپیاوان ئەو ئافرەتانەیان لا خۆشەویستە، كە لە وەسفكردندا باشن، بە چاوەكانت زەردەخەنە بكە، پیاوان ئارەزووی ئەوە دەكەن و پاشان تۆشیان خۆش دەوێت.\nسەرنجڕاكێشی خۆت دەربخە\nپیاوان ئافرەتانی سەرنجڕاكێشیان خۆشدەوێت، نەك تەنیا وا دەركەویت سەرنجڕاكێشیت، بەڵكو هەست بكە كە سەرنجڕاكێشیت و متمانەت بەخۆت هەیە.\nكچانە خۆت دەربخە\nئەوە بخەرە مێشكتەوە ئەگەر پیاو بیەوێت لەگەڵ پیاودا بێت ئەوا لەگەڵیدا دەبێت، بۆیە وەك ئافرەتێك خۆت بهێڵەرەوە، بۆ نموونە بۆنی خۆش لە خۆت بدە بۆ هاوسەرەكەت، خواردنی بۆ دروست بكە زوو زوو، نەرموونیان بە لەگەڵیدا.\nمتمانەت بەخۆت بێت\nپیاوان ئەو ئافرەتانەیان خۆشدەوێت، كە متمانەیان بە خۆیان هەیە و لایان سەرنجڕاكێشە، هەست دەكەیت نرخت لایان قورسە و ئەستەمە بەدەستت بێنن و زیاتر لەپێناوتدا دەجەنگێن.\nلەگەڵ هەموو حاڵەتێكدا خۆت ڕابێنە\nپیاوان دەیانەوەێت لە هەموو جۆرە ئاهەنگەكاندا بوونی هەبێت، بۆیە تۆش خۆت ڕابێنە لەگەڵیدا هاوەڵی بكە و بەبێ دوودڵی لەگەڵیدابە.\nئافرەتێك بە، كە پیاوەكەت هەست بە باشی دەربارەی خۆی بكات\nهەموو پیاوێك وا هەست دەكات، سۆپەرمانە لە ژیانی خۆشەویستەكەیدا، ئەگەر تێنەگەیشت، كە ئایا تۆ پێویستت بەچی ئەوە، ئەوا ناكەوێتە داوی خۆشەویستی تۆوە.