29/02/2020 772 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nلەم دوایەی دووییدا نەوەی نوێی فرۆكەی شەڕكەری روسی دەركەوتن لەنموونەی فرۆكەكانی "سو-٣٥" و فرۆكەی "مێگ-٣٥" .\nهەردوو فرۆكەكە تاڕادەیەكی زۆر لەیەكدەچن بەجۆرێك هەردووكیان هەمان تەقەمەنی بەكاردەهێنن، دەكرێت بە موشەكی نوێی زێدەخێرا تەیار بكرێن، كە دەتوانن لەدووری ٤٠٠ كیلۆمەتر فرۆكەكانی دوژمن بەئامانج بگرن، كە فرۆكەی "سو-٣٥" بە ١٢ مووشەك تەیار دەكرێت لەكاتێكدا "مێگ-٣٥" بە ٨ موشەك تەیار دەكرێت.\nهەردوو فرۆكە روسییەكە بزوێنەرەكەیان تەكنەلۆژیای پاڵنانی ئاڕاستەكردنی تێدایە، كە توانایەكی لەڕاددەبەدەری جوڵە و مانۆڕكردنیان پێدەدات.\nوەك زانراوە فڕۆكەی شەڕكەری "سو-٣٥" راداری Irbis ی تێدا بەكارهێنراوە، كە دەتوانێت فرۆكە جەنگییەكانی دوژمن لەدووری ٤٠٠ كیلۆمەتر بدۆزێتەوە لەكاتێكدا دەتوانێت فڕۆكە شەبەحییەكان لەدووری ٨٠ كیلۆمەترەوە دەدۆزێتەوە، دەشتوانێت لەیەك كاتدا بەدوای ٣٠ ئامانج بكەوێت.\nهێشتا تواناكانی فرۆكەی "مێگ-٣٥" ئاشكرا نەكراون، بەڵام جۆری تەقەمەنییەكانی ئەوە دەردەخەن، كە دەتوانێت لەدوورییەكی زۆرەوە فرۆكەكانی دوژمن ئاشكرا بكات.\nبەڕای هەندێك لە شارەزایانی بواری سەربازی پێدەچێت فڕۆكەی "سو-٣٥" بەهێزتر بێت، بەڵام فرۆكەی "مێگ-٣٥" چەندین تایبەتمەندی گرنگی هەیە لەوانە دەتوانێت لەسەكۆیەكی كورتترەوە بنیشێتەوە.\nلەگۆڤاری " چاودێری سەربازی" دا هاتووە، كە فڕۆكەی "سو-٣٥" فڕۆكەیەكی ناوازەیە دەتوانرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی باشترین فۆكە جەنگییەكانی جیهان پشتی پێببەسترێت، بەڵام "مێگ-٣٥" یش توانای ئەوەی هەیە بەتایبەت لەچەندین لایەنەوە بەسەر فرۆكە رۆژئاواییەكاندا زاڵە.


زایینی: ٢١-١٢-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٩/٣٠ - ١٨:٥٨ تاران\nئەلبۆرز ڕۆئین تەن\nبوودجەی هەر وڵاتێک بەرنامەی داهات و خەرجییەکانی ئەو وڵاتەیە کە خۆی لە چەند بەشدا پێک دێت؛ بە شێوەیەکی گشتی ئەو بەرنامەیە دەدرێت بە پارلمانی هەر وڵاتێک بۆ ئەوەی ببێ بە یاسا و بۆ ساڵی داهاتوو ڕێژەی داهات و خەرجییەکانی وڵات دیاری دەکات.\nبێ گومان بۆ لێکۆڵینەوە و وردبوونەوە لە کون و قوژبنەکانی بوودجەیەکی وەها گەورە وەکوو بوودجەی ئێران، وێڕای پسپۆڕی، کات و سەرچاوەی تایبەتی پێویستە و زیاتر نوێنەرانی ڕاستی خەڵک لە پارلماندا ئەو کارە دەکەن، بەڵام بە چاوخشاندنێکی کورت و خێرا دەکرێ لە چۆنیەتی و تایبەتمەندییەکانی بوودجەی ئێران تێبگەین کە چەندی بە قازانجی خەڵک و بەتایبەتی هەژارانە یان تا چ ڕادەیەک بۆ پێشکەوتنی وڵات و خوشبژێوی خەڵکە یان بە پێچەوانەوە چەندی بۆ مەبەستی تایبەتی ڕێژیمە کە خۆی لە شەڕئەنگێزی و پەروەردەی تیرۆر دەبینێتەوە.\nئێمە نەک لە سەر بنەمای دوژمنایەتی ڕێژیم ئەو قسەیە دەکەین بەڵکوو لە سەر بنەمای ڕاستییە حاشاهەڵنەگرەکان و بەڵگەکانی بەر دەست باسی ئەم بابەتە دەکەین؛ بۆ نموونە کاتێک دەڵێین بوودجەی ئێران بۆ تیرۆر دابین دەکرێت قسەی خودی کاربەدەستانی ڕێژیمە؛ "محەمەد جەوادی جەمالی" بەرپرسی کۆمیسیونی بەرگری لە بە ناو مەجلیسی ڕێژیمدا دوای پێشکەش کردنی بوودجەی ساڵی داهاتوو، لەلایەن سەرکۆمارەوە ڕایگەیاند: "سەرەتیی بوودجەی لەشکری بۆ موشەک و سپای قودس دەبێت". تەنانەت جەختی لەوە کردەوە "ئەگەر دەوڵەت کەمتەرخەمیشی کردبێت هەوڵ دەەین بوودجەی زیاتری بۆدابین بکەین".\nئەگەر ئەرکی سپای قودس بە دەرکەوتنەکانی قاسم سلێمانی لە ناوچەدا هەژمار بکەین ڕوون و ئاشکرایە کە لە هەر کوێ شەڕ و نائارامی هەبێت، ناوبراویش لەوێیە؛ واتە سامانی وڵاتێکی وەک ئێران و کوردستان بۆ شەڕئەنگێزی و تیرۆر کەڵکی لێوەردەگیرێت و ئەوەش بەئاشکرا و بەیاسا دەیکەن.\nیەکێک لە خاڵە سەیرو سەمەرەکانی بوودجە ئەوەیە کە وێڕای زیاد کردنی لە ۱۰٨٥ هەزار میلیارد تمەنەوە بۆ ۱۱۹٥ هەزار میلیارد تمەن، یارانەی خەڵکیش دەبڕدرێت؛ پێم وایە چەند نمونەی خوارەوە لە بوودجە باشتر نیشان دەدات کە بۆچی هیچ کات ئابووریی لە خزمەتی خەڵکدا نەبووە بەڵکوو دەستی تاقمی دەسەڵاتدار زیاتر ئاوەڵا دەکات.\nبوودجەی دەزگای رێبەری لە زانکۆکاندا زیاد کراوە؛ بوودجەی دەزگای "دادستان ویژەی روحانیت" بە بەرپرسایەتیی ئیبراهیم رەئیسی، نزیکەی ۳۳ میلیارد تمەن زیادی کردووە؛ بوودجەی قەرارگەی "خاتەمولئەنبیا"۱۰ هەزار میلیارد تمەنە کە لە دانی خەراجیش بەخشراوە، هەم بوودجەیەکی وەها زەبەلاحی بۆ دابین دەکرێت و هەم زۆرترین پڕۆژەی دەوڵەتیش وەردەگرێت و لە دانی خەراجیش بەخشراوە چوونکە سەر بە سپای پاسدارانە.\nبە سەدان دەزگای سەر بەم ئاخوند و ئەو ئاخوند هەیە کە بە هەزاران میلیارد تمەنی بۆ خەرج دەکرێت؛ لەوانەش زیادکردنی دووبارەی بەشە بوودجەی دەزگای بڵاوکردنەوەی بەرهەمەکانی خومەینی بە بەرپرسایەتی سەید حەسەن خومەینی کە نزیکەی ۷۲ میلیارد تمەنە یان دەزگای ئایەتوڵا ناسری مەکارمی شیرازی بە ۳۰٥ میلیارد تمەن و دەزگای مێسباحی یەزدی بە ۲٨ میلیارد تمەن و دەزگای ئایەتوڵا کاشانی بە ۱۲ میلیارد تمەن.\nبە گوێرەی ئامارەکانی دەزگای دەسپاکی جیهانی، ئێران یەکێکە لەو وڵاتانەی کە لەباری دەسپاکییەوە کارنامەیەکی لێڵ و تەماوی هەیە؛ هەر بۆیەش چۆنیەتی خەرج کردنی ئەو میلیارد میلیارد تمەنانە دیار نییە و تەنیا بۆ خۆیان لێی ئاگادارن.\nدەتوانم بڵێم ئەوە تەنیا بەشی دیاری ئەو تەخشان وپەخشان کردنەی سامانی وڵاتە، کە لە بوودجەدا هاتووە بەشی زۆری ئەو داهاتانەی کە دیار نین و مڵکی گشتین ،تاقمی دەسەڵاتی کردووە بە ئیمپراتۆریی مافیایی و پارە لە ناوچەدا.\nئەگەر تەنیا یەک نمونە لەو بابەتانە بهێنمەوە دەتوانم ئاماژە بەوە بکەم کە دەزگای "آستان قدس رضوی" بە سەرپەرشتی ئیبراهیم ڕەئیسی و نزیک لە خامنەیی کە سامانەکەی بە میلیاردها دۆلار بەراورد دەکرێت وێڕای هەبوونی گروپی گەورەی کۆمپانیایی و هۆتێل و پڕۆژەی داهاتزا، تا ئێستاش لە دانی خەراجبێبەری کراوە و جیا لە ڕێبەری ڕێژیم و خودی ڕەئیسی هیچ کەس نازانێ داهاتەکەی چەندەیە و بۆ کوێ دەچێت. ئەوەش لە کاتێکدایە کە نرخی بێکاری بە پێی خودی ئامارەکانی ڕێژیم، ۱۱.٥ لە سەدە کە جێگای باوەڕ نییە و بەدڵنیاییەوە زۆر لەوەش زیاترە.\nڕێژەی ئەو کەسانەی کە لەژێر هێڵی هەژاریدا دەژین بۆ سەرووی ۲۰ میلیۆن زیادی کردووە؛ ئاماری بە کارهێنەرانی ماددە هۆشبەرەکان لە سەرووی ٥ میلیۆن کەسە؛ بە هەزاران تۆن بەرهەمی وەرزێڕان دەڕزێ و بە دەیان یەکەی بەرهەمهێنەری تایبەت دادەخرێن؛ کۆچی خەڵکی لێهاتوو و شارەزا و بە دەیان قەیرانی تری ژینگەیی و کۆمەڵایەتی داهاتووی ژیان لە ئێران بە نەشیاو نیشان دەدات. سەرەڕای هەموو ئەو قەیرانانە بەشی زۆری بوودجەی ئێران بۆ ناوەندە لەشکری و تیرۆریستی و ئایینیەکان بە فەرمی دابین دەکرێت و بەوەش ناوەستن؛ هەزاران میلیارد لە نێو تاقم و باندەکانی نێوخۆیان بەدزی و لە ژێرەوە دابەش دەکەن و هەواڵی دزییە هەزاران میلیاردییەکانیش هەر بە جێگای خۆی.\nلە کاتێکدا کە دەبێ بوودجەی وڵاتێک بۆ پەروەردە و پێگەیاندن، بۆ ئاوەدانی و خوشگوزەرانی، بۆ پێشخستن و پێشکەوتن بەکار بهێنرێت، دەبینین ڕاستییەکانی ئێستای ئێران شتێکی ترە، بەڵام ئەوەی گرنگە دەمهەوێ لە کۆتاییدا ئاماژەی پێ بکەم ئەو تابلۆیەیە کە بەخت ڕەشی خەڵکی کوردستان و ئێران لە ژێر حوکمڕانی ڕێژیم نیشان دەدات، هەر چرکەساتێک کە ڕێژیم بەردەوام بێت لە ژیانی، وڵات بە ساڵ وەدوادەکەوێت و لە کێبڕکێی ئابووری پاش دەکەوێت و ژیانی خەڵکیش بەرەو لە نێوچوونی زیاتر دەچێ. سەیری زۆربەی ئەو وڵاتانەی ناوچە و جیهان بکەن کە تا ۳۰ ساڵ پێش ئێستا لە هەژاریدا دەژیان بەڵام ئێستا بە هەموو پێوەرەکان لە ڕووی ئابووری و خۆشگوزەرانییەوە لە پێشەوەی ئێرانن، کەواتە نەهێشتنی حوکمڕانییەکی وەها نادادپەروەر و ڕزگارکردنی وڵات لە ژێر داگیرکاری، تەنانەت ئەگەر لە سۆنگەی ئابووریشەوە بێت، خزمەتێکی گەورە بە مرۆڤایەتی و نەتەوەکانی ئێرانە.


عەبدوڵڵا ئەحمەد؛ ئەمرۆ پێنج هەڵگری ڤایرۆسی كۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/09 - 7:05 PM\nسەرۆكی تیمی ناشتنی مردووانی كۆرۆنا لە سلێمانی ڕایدەگەیەنێت ، ئامارەكانی گیان لەدەستدان بە پابەندبوونتان بە خۆپارێزییەكانەوە كەمتر دەبنەوە، دەشڵێت،”ئەمرۆ 5 هاووڵاتی بە هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە گیانیان لە دەستداوە”.\nعەبدوڵڵا ئەحمەد، سەرۆكی تیمی ناشتنی مردووانی كۆرۆنا لە سلێمانی بە (خەڵك) ی ڕاگەیاند ، ئەمرۆ پێنج شەممە 9ی تەمموزی 2020 پێنج كەس بە هۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە گیانیان لە دەستداوە.\nوتیشی،”سێ كەسیان خەڵكی ناوشاری سلێمانی بوون و دوانیشیان خەڵكی شارەزوور و هەڵەبجەی شەهید بوون”.\nڕاشیگەیاندووە ، ئامارەكانی گیان لە دەستدان بە پابەندبوونتان بە خۆپارێزییەكانەوە كەمتر دەبنەوە.\nسەرۆكی تیمی ناشتنی مردووانی كۆرۆنا لە سلێمانیڤایرۆسی كۆرۆنا


خۆکوژی دوو ژن لە کامیاران و پیرانشار\nبە پێی هەواڵیک کە بەناوەندی هەواڵی رۆژهەڵات گەیشتووە، رۆژی چوارشەممە ٢٥ی گوڵان، ژنێکی پیرانشاری بە ناوی "پرشنگ ساڵەحی" تەمەن ٤٠ ساڵ، کە ١٠ رۆژ لەوە پیش دەستی دابووە خۆ کوژی و ئاگری لە جەستەی خۆی بەردابوو بە هۆی کاری بوونی برینەکەیەوە لە نەخۆشخانە گیانی لە دەستدا.\nدەوترێت ئەم ژنە بە بۆنەی هەژاری و کێشەی ئابوورییەوە دەستی داوەتە خۆکوژی و خۆی سووتاندووە. کەسێکی نزیک لەم بنەماڵەیە بە ئاسۆی رۆژی راگەیاند کە مێرد و هاوژیانی "پرشنگ ساڵەحی" بە ناوی " ئەبووبەکر ئارمکان" چەند ساڵ لەوە پێش و ساڵی ١٣٩١ ی هەتاوی کەوتۆتە سەر مین و لاقی راستی پەڕیوە. بەڵام تا ئێستە لە لایەن ناوەندە حکوومەتییەکانەوە هیچ چەشنە یارمەتییەک نەدراون.\nهەر بە پێی هەوالێکی لەم جۆرە، ئێوارەی رۆژی سێ شەممە ٢٤ی گوڵان، ژنێکی لاوی کامیارانی بە ناوی "ئیلهام مورادی" بە هۆی کێشەی خێزانییەوە خۆی هەڵواسیوەو کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە. سەرچاوەیەک کە نزیکە لەم بنەمالەیە بە ئاسۆی رۆژی راگەیاند ئەم ژنە کەمناڵێکی وردی هەیە لە گەڵ هاوسەرەکەی و بنەماڵەی هاوسەرەکەی کێشەی بووە.\nکێشەی کۆمەڵایەتی و خێزانی و هەروەها کێشەی ئابووری هۆکاری سەرەکی پەرەسەندنی دیاردەی خۆکوژین لە کوردستان و ئێران. گوشاری ئابووری بۆ سەر بنەماڵەکان بووە بە هۆی دروستبوونی کێشەی خێزانی و سترێس و نائارامی خستۆتە ناو بنەماڵەکان.\nئه‌م بابه‌ته 506 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nگیان لەدەستدانی ٢شارۆمەندی کورد لە کوێستانەکانی شاری "شنۆ" بە هۆی هێرشی تورکیە


په‌رتوکا پیرۆز » مزگینیا لوقای » به‌شێ 23\n44 دەمژمێر نێزیكی دوازدەی نیڤرۆ بوو، ژ وی دەمی تا دەمژمێر سێ، تاریاتیێ هەمی ئەرد گرت،\nعیسا ل بەرامبەری پیلاتۆسی\nپاشی هەمی جڤات رابوو و عیسا برە نك پیلاتۆسی\nو دەست پێ كر سكالا ل وی كرن و گۆتن: «مە دیت ئەڤە یێ مللەتێ مە د سەردا دبەت و ناهێلیت باج بۆ قەیسەری بهێتە دان و دبێژیت كو ئەو مەسیحە، ئانكو پاشایە.»\nئینا پیلاتۆسی گۆتە سەرۆكێن كاهنان و جەماوەری: «ئەز چ تاوانەكێ ل نك ڤی مرۆڤی نابینم.»\nلێ ئەو ل سەر ئاخفتنا خۆ رژد بوون و گۆتن: «ئەو ب فێركرنا خۆ ل هەمی یەهودیایێ، هەر ژ جەلیل و تا ڤێرێ، مللەتی دئازرینیت.»\nعیسا ل بەرامبەری هێرودێسی\nدەمێ پیلاتۆسی ئەڤە گوهـ لێ بووی، پرسیاركر: «ئەرێ ئەڤ زەڵامە جەلیلییە؟»\nدەمێ زانی عیسا ل ژێر دەستهەلاتا هێرودێسییە، هنارتە نك هێرودێسی، كو ئەو ژی د وان رۆژان دا ل ئورشەلیمێ بوو.\nدەمێ هێرودێسی عیسا دیتی، گەلەك كەیفخۆش بوو. ئەو دەمەكێ درێژ بوو دڤیا ببینیت، چنكو وی گەلەك تشت دەربارەی عیسای گوهـ لێ ببوون و هزرەتا وی بوو نیشانەكێ ل سەر دەستێ وی ببینیت.\nهێرودێسی گەلەك پرسیار ل بەر وی دانان، لێ عیسای چ بەرسڤ نەدان.\nئەڤجا سەرۆكێن كاهنان و مامۆستایێن دەستووری هاتنە پێش و ئەو ب توندی تاوانبار كر.\nپاشی هێرودێسی ل گەل سەربازێن خۆ سڤكاتی و تڕانە پێ كرن و كراسەكێ جوان كرە بەر و ڤەگەڕاندە نك پیلاتۆسی.\nل وێ رۆژێ پیلاتۆس و هێرودێس بوونە هەڤالێن ئێك، چنكو ژ بەری هنگی دوژمناتی د ناڤبەرا وان دا هەبوو.\nپیلاتۆسی سەرۆكێن كاهنان و رێبەرێن مللەتی و خەلك داخواز كرن\nو گۆتە وان: «هەوە ئەڤ مرۆڤە ئینایە نك من وەكو كەسەكێ مللەتی د سەردا دبەت. ئەڤە من بەرامبەری هەوە لێپرسین كر و من هیچ تاوانەك ل نك ڤی مرۆڤی نەدیت ژ وان تاوانێن هوین سكالایێ لێ دكەن.\nهێرودێسی ژی چ ژێ نەدیتیە، لەوما ڤەگەڕاندە نك مە. ئەڤی چ تشتێ وەسا نەكریە كو هەژی مرنێ بیت.\nئەڤجا ئەز دێ وی قامچی دەم و بەردەم.»\nل سەر وی یا فەربوو، ل هەر جەژنەكێ ئێكی بۆ وان بەردەت.\nلێ هەمیان پێكڤە كرە گازی: «ئەڤی ببە و بۆ مە باراباسی بەردە.»\nباراباس ژ ئەگەرێ تێكدانا د باژێڕی دا چێبووی و كوشتنێ هاتبوو زیندان كرن.\nجارەكا دی پیلاتۆس بۆ وان ئاخفت، چنكو دڤیا عیسای بەردەت.\nئەوان پێكڤە كرە گازی: «ل خاچێ بدە! ل خاچێ بدە!»\nئینا جارا سێیێ گۆتە وان: «ما ئەڤی چ خرابی كریە؟ من چ تاوان ل نك وی نەدیتن كو سزایێ وی مرن بیت، ئەڤجا ئەز دێ وی قامچی دەم و بەردەم.»\nلێ ئەو ل سەر ركا خۆ مان و ب دەنگەكێ بلند كرە گازی و داخواز كر بهێتە خاچدان و دەنگێ وان ب سەر دەنگێ وی كەفت.\nئینا پیلاتۆسی بڕیار دا داخوازا وان ب جهـ بهێت.\nئەڤجا ئەو بەردا یێ ژ ئەگەرێ تێكدانێ و كوشتنێ هاتیە گرتن، ئەوێ وان داخواز كری. عیسا ژی رادەستی حەزا وان كر.\nدەمێ وان عیسا دبر، وان زەڵامەكێ قەیرەوانی گرت، ژ ئاقاری دهات، ناڤێ وی شەمعون بوو، خاچ دانا سەر ملێن وی داكو ل دویڤ عیسای ببەت.\nجەماوەرەكێ مەزن ژ خەلكی ب دویڤ كەفتبوون و د ناڤ وان دا ژنك ژی هەبوون سینگێ خۆ ڤەدقوتا و بۆ دگریان.\nئینا عیسا ل وان زڤڕی و گۆت: «كچێن ئورشەلیمێ، بۆ من نەگریێن، لێ هوین بۆ خۆ و بۆ زاڕۆكێن خۆ بگریێن.\nچنكو ئەڤە هندەك رۆژ دێ هێن، مرۆڤ دێ بێژن: ‹خوزیكێن ژنێن خرش و زكێن زاڕۆك نەبووین و سنگێن شیر نەدای.›\nهنگی دێ مرۆڤ دەست پێ كەن و بێژنە چیایان ‹ب سەر مە دا وەرن› و بێژنە گركان ‹مە بنخێڤن.›[a]\nچنكو ئەگەر ڤێ ب سەرێ دارا تەڕ بینن، پا دێ رەوشا یا هشك چ بیت؟»\nدوو كەسێن دی یێن گونەهبار ژی برن دا د گەل وی دا بهێنە كوشتن.\nدەمێ گەهشتینە وی جهێ دبێژنێ كلۆخ، ئەو ل وێرێ ل گەل گونەهباران خاچ دا، ئێك ل لایێ وی یێ راستێ و یێ دی ل لایێ وی یێ چەپێ.\nئینا عیسای گۆت: «بابۆ، ل وان ببورە، چنكو ئەو نزانن چ دكەن.» پاشی ب هاڤێتنا پشكێ جلكێن وی ل سەر خۆ لێكڤەكرن.[b]\nخەلك ل وێرێ یێ راوەستیای بوو بەرێ خۆ ددایێ. سەرۆكان ژی تڕانە پێ دكرن و دگۆتن: «وی هندەكێن دی قورتال كرن، ئەڤجا ئەگەر ئەوە مەسیح، هەلبژارتیێ خودێ، بلا خۆ قورتال بكەت!»\nسەربازان ژی تڕانە پێ كرن و خۆ نێزیكی وی كر و سهك[c] بۆ پێشكێش كر\nو گۆتن: «ئەگەر تۆ پاشایێ جوهیانی، خۆ قورتال بكە!»\nدەپەك ژی ل هنداڤ سەرێ وی یێ هەلاویستی بوو و ئەڤ چەندە ل سەر نڤیسی بوو: «ئەڤە پاشایێ جوهیانە.»\nئێك ژ وان گونەهبارێن هەلاویستی جڤین ددانێ و دگۆت: «ما تۆ مەسیح نینی؟ دێ خۆ و مە قورتال بكە.»\nلێ یێ دی ئەو پاشڤە بر و گۆتێ: «ما تۆ ژ خودێ ناترسی، نێ تۆ ژی یێ ل ژێر هەمان سزای؟\nسزایێ مە یێ دادپەروەرانەیە، چنكو ئەم یێ سزایێ كریارێن خۆ وەردگرین، لێ ڤی مرۆڤی چ خرابی نەكریە.»\nپاشی گۆت: «عیسا، من بینە بیرا خۆ دەمێ تۆ بهێیە د پاشایەتیا خۆ دا.»\nعیسای گۆتێ: «راستیێ دبێژمە تە، تۆ دێ ئەڤرۆ د گەل من دا ل بەهەشتێ بی.»\nچنكو چاڤێ رۆژێ تاری بوو. پەردەیا پەرستگەهێ ژی د نیڤێ را شەق بوو و بوو دوو پارچە.\nعیسای ب دەنگەكێ بلند كرە گازی و گۆت: «بابۆ، ئەز گیانێ خۆ ددەمە دەستێن تە.»[d] پشتی ئەڤە گۆتی، گیانێ خۆ ژ دەست دا.\nدەمێ سەرلەشكەری ئەڤ تشتێ چێبووی دیتی، پەسنا[e] خودێ كر و گۆت: «ب راستی، ئەڤ مرۆڤە یێ راستدار بوو.»\nهەمی ئەوێن بۆ دیتنا ڤی دیمەنی خڕڤەبووین، دەمێ ئەو تشتێن چێبووین دیتین، ڤەگەڕیان و ل سینگێ خۆ ددا.\nلێ هەمی نیاسێن وی و ئەو ژنكێن ژ جەلیلێ ل دویڤ هاتین، ژ دویر ڤە راوەستیابوون و بەرێ خۆ ددانە وی سەروبەری.\nزەڵامەك ب ناڤێ یوسڤ هەبوو، ئەندامەكێ جڤاتا ریهسپیێن مللەتی و مرۆڤەكێ باش و یێ راستدار بوو.\nئەو ل گەل بڕیارا جڤاتێ و كریارا وان نەبوو. ئەو ژ باژێڕێ ئاریمەتیایێ[f] بوو، كو ئەو ژی ئێك ژ باژێڕێن جوهیانە. ئەوی ژی چاڤەڕێیا پاشایەتیا خودێ دكر.\nئەڤ مرۆڤە چوو نك پیلاتۆسی و داخوازا تەرمێ عیسای ژێ كر.\nپاشی ژ خاچێ ئینا خوارێ و ب كتانی كفن كر و دانا د گۆڕەكێ[g] د كەڤری كۆلای دا، بەری هنگی كەسەك تێدا نەهاتبوو ڤەشارتن.\nئەو رۆژا ئامادەكرنێ[h] بوو و شەمبیێ دەست پێ دكر[i] .\nئەو ژنكێن ژ جەلیلێ ل گەل عیسای هاتین، ب دویڤ یوسڤی كەفتن و گۆڕ دیت كا تەرمێ وی چەوا دانایە.\nپاشی ڤەگەڕیانەڤە و دەرمانك و موڕ[j] ئامادە كرن و ل شەمبیێ، ل دویڤ فەرمانا دەستووری، بێهنا خۆ ڤەدان.\na. 23:30 هۆشێیەع 10:8\nb. 23:34 زەبوور 22:18\nc. 23:36 q سهك: ب عەرەبی ‹خەل›\nd. 23:46 زەبوور 31:5\ne. 23:47 q پەسن: مەدح و سەنا\nf. 23:51 q ئاریمەتیا: ناڤێ كەڤنێ باژێڕێ ‹رامە›یە.\ng. 23:53 ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە گۆڕ*.\nh. 23:54 خۆ ئامادەكرن بۆ رۆژا شەمبیێ. ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە رۆژا ئامادەكرنێ*.\ni. 23:54 ل نك جوهیان، رۆژ ژ ئاڤابوونا رۆژێ تا ئاڤابوونا رۆژا پاشتر دهاتە هژمارتن.\nj. 23:56 q موڕ: روینەكێ بێهنخۆشە. ل فەرهەنگۆكێ بنێڕە.


تورکیا وازی لەسیاسەتی سفرکردنەوەی کێشەکان هێناوە؟\n2019-08-18 15:43 140 جار بینراوە کۆمێنت\nیەکێک لەو فاکتەرە سەرەکییانەی، کە بووە هۆی شکستە یەک لەدوای یەکەکانی حکومەتەکانی پێش قۆناغی بەحکومەتبوونی پارتی دادو گەشەپێدانی پارتەکەی ڕەجەب تەییب ئەردۆگان، بە تایبەتی لەنەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا ؛ فاکتەری قەیرانە ئابووریی و سیاسییەکانی ئەو حکومەتانەی پێشوو بوو، لەپاڵ شکستی سیاسەتی دەرەکیی تورکیادا، بەتایبەتیی لەقۆناغی دوای کۆتاییهاتنی ململانێکانی جەنگی ساردو گۆڕانکارییەکانی ناو یەکێتیی شۆرەویی و ئەوروپای ڕۆژهەڵات ؛ کە یەکێک لە دەرەنجامەکانی بریتیی بوو لەکەمبوونەوەی ڕۆڵی ستراتیژیی و سەربازیی و جیۆپۆلەتیکیی دەوڵەتی تورکیا، لەدەوروبەرو ناوچەکەدا، وەکو ئەندامێکی لەڕادەبەدەر نازکێشراوی پەیمانی باکووری ئەتڵەسیی .\nپانۆرامای ڕەوتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا\nپارتی دادو گەشەپێدان، لەئێستادا گەورەترین و بەتەمەنترین ئاراستەی درێژەپێدەری کارکردنی ڕەوتی ئیسلامیی سیاسیی دەمامکداری ناو تورکیایە .\nبەچەشنی هەر چوار پارتە ئیسلامی سیاسییە هەڵوەشاوەکانی تری پێش خۆی ؛ لەڕووی زنجیرەی مێژووییەوە لەدوای ڕاگەیاندنی پارتی سەعادەت ؛ ئەم پارتە بریتییە لەشەشەمین هەوڵ و دەستپێشخەریی، بۆ دروستکردن و ڕاگەیاندنی پارتێکی تری ئیسلامی سیاسیی ئەلتەرناتیڤ لەتورکیا ؛ وەکو میراتگری ئەو ڕەوتە ئیسلامیی سیاسییە دەمامکدارەی کە لەسەر دەستی نەجمەدین ئەربەکان (29/10/1926–27/2/2011)، لەسەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە سەریهەڵداوەو قۆناغی جیاجیای بڕیوەو بەردەوامە .\nپارتی دادو گەشەپێدان ؛ زادەی دوو فاکتەری پەیوەست بەڕەوتی ئیسلامی سیاسییە لەتورکیا، یەکێکیان تەشەنەسەندنی ناکۆکییەکانی ناو دوایین پارتی ئیسلامی سیاسیی هەڵوەشاوە؛ بە ناوی پارتی فەزیڵە (١٧/١٢/١٩٩٨- ٢٢/٦/٢٠٠١)، ئەوی تریشیان؛ دروستبوونی بۆشایی کاری ئیسلامی سیاسیی، لەدوای هەڵوەشانەوەی ئەو پارتەو دابەشبوونی میراتەکەی بۆ دوو گرووپ، گرووپی یەکەم بریتیی بوون لەسەرکردەو کادیرە پیرە کۆنەپارێزەکانی ناو پارتی فەزیڵە کە بە (نەوەی پاسەوانە کۆنەکان) ناسراون، ئەم گروپە یەک مانگ، لەدوای هەڵوەشانەوەی پارتەکە، ڕۆژی (٢٢/٧/٢٠٠١)، بەبڕیارو ڕێنمایی پشتی پەردەی ئەربەکان و بەسەرکردایەتیی ڕەجائی کۆتان، پارتێکی تری تازەی ئیسلامی سیاسییان، بەناوی پارتی سەعادەت ڕاگەیاندو تا ئێستا بەردەوامن، بەڵام لاوازو داکشاوو پەراوێزن، گرووپی دووەم بریتی بوون لەکادرو سەرکردە گەنجەکان، کە بانگەشەی تازەگەرییان ئەکردو لەناکۆکیی و ململانێیەکی تووندا بوون ؛ لەگەڵ سەرکردە کۆن و تەقلیدییەکانی نەوەی یەکەمی کاری ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا، لەناو هەمان پارتی هەڵوەشاوە، ئەمانیش بەسەرکردایەتیی ئەردۆگان و عەبدوڵڵا گویل و عەلی باباجان و ژمارەیەکی تر، لەکادیرەکان و پەرلەمانتارانی پارتی فەزیڵەی هەڵوەشاوە، ڕۆژی (١٤/٨/٢٠٠١)، پارتی دادو گەشەپێدانیان ڕاگەیاند .\nپێشینەی مێژوویی سەرهەڵدانی دیاردەی ئیسلامی سیاسیی و دروستبوونی پارتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا ؛ گرێدراوە بەنەجمەدین ئەربەکان، ناوبراو بەئەندازیارو باوکی گیانیی ڕەوتی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا لەقەڵەم ئەدرێت، پێنج جار پارتی ئیسلامی سیاسیی دامەزراندووە ؛ سێجار بەئاشکرا، دووجاریش بەنهێنیی و لەپشتی پەردە؛ ئەو کاتەی کە کارکردنی سیاسیی، بەیاسا لێ قەدەغەکرابوو .\nئەو سێ پارتە ئیسلامی سیاسییەی کە ئەربەکان بەئاشکراو لەلایەن خودی خۆیەوە ڕاستەوخۆ دایمەزراندوون، بریتیین لە؛ پارتی سیستەمی نیشتمانیی (26/1/1970–20/5/1971)، پارتی سەلامەی نیشتمانیی (11/10/1972–12/9/1980)، پارتی ڕەفاه (19/7/1983-16/1/1998)، پارتی چوارەم و پێنجەمیش، کە لەپشتی پەردەوە دایمەزراندوون، بریتیین لە؛ پارتی فەزیڵە (17/12/1998–22/6/2001)، پارتی سەعادەت (22/7/2001) .\nپارتی دادو گەشەپێدان … هەڵکشان بەرەو دەسەڵات\nلەیەکەمین بەشدارییکردنیدا ؛ لەهەڵبژاردنی گشتیی پەرلەمانی تورکیا، لەمانگی تشرینی دووەمی ساڵی (2002)دا ؛ ئەم پارتە توانی ببێتە براوەی یەکەمی پرۆسەی هەڵبژاردن ؛ ئەویش بەهۆی قۆستنەوەی کێشە و قەیرانە کەڵەکەبووە ناوخۆییەکانی حکومەتەکانی پێشوو ، هەر بۆیە لەهەڵمەتەکانی بانگەشەی هەڵبژاردن و چڕکردنەوەی ئەرک و پەیامەکانی ئەم پارتە تازە ڕاگەیەندراوەدا ؛ بەردەوام و بەپلەی یەکەم، جەخت لەسەر چارەسەری کێشەو قەیرانە تەشەنەسەندووەکانی ناوخۆی تورکیاو خۆبەدوورگرتن لەتێوەگلان بەکێشەو ناکۆکیی و ململانێ دەرەکییەکان و قەیرانەکانی دەرەوەی سنوورەکانی تورکیا؛ ئەکرایەوە.\nئەم پارتە لەسەرەتاکاندا ؛ کارنامەی خۆی لەچوارچێوەی هەوڵدان بۆ چارەسەری قەیرانە ئابوورییەکان و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵیی و چەسپاندنی دادپەروەریی و بانگەشەو بەڵێن، بۆ دۆزینەوەی چارەسەر ؛ بۆ کێشە سیاسییە ناوخۆییەکان بەگشتیی و کێشەی کورد بەتایبەتیی داڕشتبوو، لەسەر ئەم بنەمایە توانی بۆ چەندین خولی تری یەک لەدوای یەکی پرۆسەکانی هەڵبژاردن؛ بەپشتبەستن بەچەندین دەستکەوتی ئابووریی و پەیڕەویکردنی سیاسەتێکی دیماگۆکیی پڕ لەبەڵێن و پەیمان، بۆ چارەسەری کێشەی کورد؛ سەرکەوتن بەدەستبهێنێت .\nپارتی دادو گەشەپێدان؛ وەک هەڵگرو درێژەپێدەری پرۆژەی ئیسلامی سیاسیی لەتورکیا، بەڵام جیاوازتر لەپارت و ڕێکخراوە تەقلیدییە ئیسلامی سیاسییەکانی تری تورکیاو جیهانی ئیسلامیی، بەمیکانیزم و ئامرازی جیاوازتر، بەدەمامکی جیاجیا، بەشێنەیی و بەنەخشەی ورد ؛ دوور لەورووژاندنی میدیایی و هەنگاوی زەق و هەراسانکەر لەبەرامبەر سیستەمی عەلمانیی ؛ بەپراکتیکیی هەنگاوی ناوە بۆ ئەنجامدانی چەندین گۆڕانکاریی، لەبواری پەروەردەو خوێندن، سیستەمی کۆمەڵایەتیی و کاروباری ئایینیی، بووژاندنەوەی ڕۆڵ و بەشداریی ئایینی ئیسلام، لەناو چەندین کایەی بنەڕەتیی و گرنگی ناو کۆمەڵگەو ناو دامودەزگەکانی حکومەت و دەوڵەتدا، لەپاڵ ئەنجامدانی چەندین ڕیفۆرمی یاسایی و دەستووریی، بەناڕاستەوخۆش کاری ئەکرد بۆ پەکخستنی پرۆسەی بوونە ئەندامی هەمیشەیی تورکیا، لەناو یەکێتیی ئەوروپا ؛ لەڕێگەی ڕەتکردنەوەی مەرج و داواکارییەکانی ئەو یەکێتییە بۆ بوونە ئەندامی هەمیشەیی تیایدا، هاوکات وەکو ئەلتەرناتیڤ ؛ پارتی دادو گەشەپێدان ؛ ستراتیژی بادانەوەی بەلای ڕۆژهەڵاتی ئیسلامییدا پەیڕەو کرد .\nزۆرینەی ئەو هەنگاوو گۆڕانکاریی و ڕیفۆرمانەی پارتی ناوبراو، بۆ هێنانەدی ئامانجی شارەوەی بەئیسلامیکردنەوەی کۆمەڵگەو سیستەم و دامودەزگەکانی دەوڵەتی تورکیاو گۆڕینی ناسنامەی ئەو دەوڵەتە بووە ؛ لەعەلمانییەوە بەرەو ئیسلامیی، لەڕووی کەلتوورو مەعریفییشەوە ؛ گەڕانەوە بووە لەکەلتوورو مەعریفەی ڕۆژئاواییەوە بۆ کەلتوورو مەعریفەی ڕۆژهەڵاتیی ئیسلامیی، ئەم میتۆدە لەکاری پارتی دادو گەشەپێدان ؛ لەئێستادا ڕوونترو بێباکتر درێژەی هەیە .\nپارتی دادو گەشەپێدان لەتورکیا، لەماوەی نێوان (2002-2014)دا ؛ توانی لەڕووی ئابوورییەوە، بووژانەوەیەکی بەرچاو بەسەر ڕەوشی داتەپیووی ئابووریی قۆناغی نەوەدەکاندا بهێنێت، دیارە ئەمەش بەئەنجامدانی پرۆسیەکی ڕیفۆرمی ئابووریی درێژخایەن، شایەنی باسە بەردەوامی ئەم ڕیفۆرمانەو دەرکەوتنی ئەنجامەکانی لەسەر گەشەو بووژانەوەی ئابووریی تورکیا ؛ لەپرۆسەکانی هەڵبژاردنە گشتییەکانی شارەوانییەکان و پەرلەماندا ؛ چانسی سەرکەوتنی بۆ ئەم پارتە، بۆ چەندین جار تازە ئەکردەوە .\nبووژانەوەی تاکڕەویی و سووڵتانییزم\nئەردۆگان لەدرێژەی هەنگاوو سیاسەتەکانییدا؛ لەچوارچێوەی پرۆژەی پان ئیسلامییزمدا ؛ بەڵام بەناوو بەبەرگێکی جیاوازەوە ؛ لەدەسپێکی ڕووداوەکانی دیاردەی ناونراو بەبەهاری عەرەبیی، کارنامەی داڕشت بۆ دەستتێوەردان لەکاروباری ناوخۆی چەندین وڵات و دروستکردنی پێگەو هەژموون تیایاندا، لەم سۆنگەیەوە پەلی هاویشت بۆ دەرەوەی تورکیا ؛ بەڕادەیەک زیاترو خراپتر لەحکومەتەکانی پێش خۆی، بەتایبەتیی لەدەستخستنە ناو کاروباری ناوخۆو رووداوەکانی ناو سووریاو میسرو لیبیاو دواتر خۆخزناندنە ناو کێشەو ململانێ و ناکۆکییەکانی نێوان (فەلەستین – ئیسرائیل)، (سعودییەو ئیمارات – ئیخوان موسلمین)،(سعودییەو ئیمارات – قەتەر)، (هەرێمی کوردستان – حکومەتی عێراق)و چەندین پەلهاویشتنی تر ؛ بەرەو وڵاتانی باکووری ئەفریقیاو چەندین وڵات وناوچەی تر لەجیهاندا .\nشایەنی باسە زۆربەی هەنگاوو سیاسەتەکانی دەرەوەی تورکیا و دەستتێوەردان و پەلهاویشتنەکان، لەدەرەنجامدا بوونەتە هۆی دروستبوونی ترس و نیگەرانیی و نائارامیی و ناکۆکیی و کاردانەوەی هێزە نێودەوڵەتییەکان و چەندین وڵاتی تری ناوچەکە، لەبەرامبەر سیاسەتی دەرەوەی تورکیا .\nپرانسیپی سفرکردنەوەی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکانی تورکیا ؛ کە تێزیک بوو ئەحمەد داود ئۆغلۆی سەرۆک وەزیرانی پێشووی تورکیا دایڕشتبوو، بۆ سەرلەنوێ پیاچوونەوەو بنیاتنانەوەی سیاسەتی دەرەوەی تورکیا ؛ بەئامانجی کۆتاییهێنان بەهەموو کێشەو ناکۆکیی و ململانێ دەرەکییەکانی تورکیا، لەسەر بنەمای ئاشتیی و دۆستایەتیی و کارو بەرژەوەندیی هاوبەش، کەچی ئەردۆگانی سەرۆک ؛ دەستی تێخست و بەئاراستەی زیاترکردن و ئالۆزکردنی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکانی تورکیای برد، ئەم بەلادا ڕێبردنە لەسیاسەتی دەرەوەدا ؛ بووە هۆی سەرهەڵدان و تەشەنەسەندنی ناکۆکیی ناوخۆیی، لەناو خودی حکومەتەکەو لەناو پارتی دادو گەشەپێدانی فەرمانڕەوادا، بەتایبەتیی لەنێوان ئەردۆگان و داود ئۆغلۆدا، دواتر لەژێر تین و گووشاری ئەردۆگاندا ؛ ئۆغلۆی سەرۆک وەزیران، ناچار بەدەست لەکارکێشانەوە کرا .\nویستی تاکرەویی لەئاراستەی کارکردنی ئەردۆگاندا، چ وەکو سەرۆکی پارت، چ وەکو سەرۆکی کۆمار ؛ بەتایبەتیی پاش ئەوەی کە بەهۆی ڕیفۆرمی دەستوورییەوە، دەسەڵاتی زیاترو گرنگتری بۆ خۆی دەستەبەرکرد ؛ بووە هۆی سەرهەڵدان و تەشەنەسەندنی ناکۆکیی و ململانێی ناوخۆیی و بەرۆکی حکومەت و پارتەکەی ئەردۆگانی گرت .\nئەردۆگان لەبەڕێوەبردنی ناکۆکیی و ململانێکانییدا ؛ بەدەستێک کەوتە زەبر وەشاندن لەهاوپەیمانەکەی دوێنێ، ئەویش بزووتنەوەی خزمەت و فەتحولڵا گوولەنی ڕابەری بزووتنەوەکە، بەدەستێکی تریش کەوتە پەراوێزخستن و تەنگ پێهەڵچنینی نەیارەکانی لەناو حکومەت و پارتەکەیدا، ئەمە سەرەڕای قۆستنەوەی کودێتاکەی (15/7/2016)، بۆ پاکتاوکردنی سوپاو دەزگای پۆلیس و دەزگای دادوەریی؛ لەنەیارەکانی خۆی .\nمێژووییەکی نزیک لەقۆناغێکی پێش وەرچەرخان و دوای وەرچەرخان، کە زۆرینەی کارەکتەرەکانی ماون، یان زۆرێک لەبینەری ڕووداوو گۆڕانکارییەکان ؛ کە تەمەن ڕێی پێداون فریای هەردوو قۆناغە لەیەکچووەکە بکەون و هێشتا یادەوەرییان سیخناخە بەچیرۆکەکانی پارتە فەرمانڕەواکانی قۆناغی شکستی ئابووریی و سیاسیی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووو قۆناغی ئێستای پارتی دادو گەشەپێدان ؛ درک بەدووبارەبوونەوەیەکی تراژیدیی چیرۆکی ڕووداوەکان لەتورکیادا ئەکەن .\nسیاسەتەکانی ئەردۆگان لەناوخۆو دەرەوەی تورکیا ؛ ئەستێرەی درەوشاوەی ئابووری تورکیای بەرەو ئاوابوون بردووە، لەم ساڵانەی دواییدا ؛ دۆخی ئابووریی تورکیا ؛ لەگەڕانەوەدایە بۆ دۆخی خراپ و داتەپیووی قەیراناویی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو،کە بووە هۆی شکستپێهێنانی چەندین حکومەت و هەرەسهێنانی چەندین پارتی سیاسی دەسەڵاتداری مێژوویی .\nئەو دۆخە ئابوورییە خراپەی کە زەمینەی خۆشکرد بۆ بوونە ئەلتەرناتیڤی پارتی دادو گەشەپێدان ؛ بەسەر پارتە سیاسییە مێژوویی و تەقلیدییە فەرمانڕەواکانی ڕابردوو، ئێستا خەریکە دووبارە ئەبێتەوە بەسەر پارتی دادو گەشەپێداندا.\nبەدەر لەدۆخی قەیرانی ئابووریی، تورکیا بەردەوامە لەخوولانەوە بەدەوری هەمان بازنەی ڕابردوو ؛ بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازییانەی کێشەی کوردو ئامادەنەبوون لەگۆڕینی سروشتی ئەو کێشەیە ؛ لەکێشەیەکی ناسێنراو و ئابڵۆقەدراو بەچەمکی ئاسایش، بۆ کێشەیەکی سیاسیی و نەتەوەیی ڕەوا .\nئەم تێڕوانینە تەقلیدییە نەگۆڕەی پارتی دادو گەشەپێدان بۆ کێشەی کورد لەتورکیا، چەندین دەرهاویشتەی سیاسیی و ئابووریی نەخوازراوی بۆ دەوڵەتی تورکیا لێ کەوتۆتەوە،کە تیایدا تەنها میکانیزم و ئامراز، لای دەوڵەت بۆ چارەسەر ؛ بووەتە فاکتەری سەربازیی، لەم سۆنگەیەوە حکومەتەکانی ڕابردوو، بەتایبەتیی لەهەشتاکان و نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا ؛ ئەزموونێکی بێ بەرهەم و شکستخواردوویان هەیە لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم کێشەیەدا، چ لەڕووی سەربازیی، یان لەڕووی سەقامگیریی ئاسایش، یان لەڕووی سیاسیی .\nڕەوشی ئێستای پارتی فەرمانڕەوا\nپارتی دادو گەشەپێدان ؛ لەئێستادا گیرۆدەی چەندین کێشەی ناوخۆیی پارتەکەیە، بەتایبەتیی مەترسیی ڕوودانی لێکترازانی گەورە لەجەستەی پارتەکەدا، شانبەشانی تەشەنەسەندنی قەیرانی ئابووریی ناوخۆو گرژبوونی پەیوەندییە دەرەکییەکانی تورکیا، لەگەڵ وڵاتانی ئەمریکاو ئەوروپاو شکستهێنانی لەسیاسەتی سفرکردنەوەی کێشەو ناکۆکییە دەرەکییەکان، هەروەها بێ بەشبوونی لەچنینەوەی دەسکەوتەکانی ڕووداوو گۆڕانکارییەکانی ناوچەکە، لەلایەکی تریش دۆڕاندنی چەندین شاری گەورەی تورکیا ؛ لەدوایین هەڵبژاردنی شارەوانییەکاندا، لەناویاندا ئەستەنبووڵ و ئەنقەرە، ئەمانە لەگرنگترین هۆشداریی و ئاماژەکانی نزیکبوونەوەی چارەنووسی ئەردۆگان و پارتەکەیەتی ؛ لەچارەنووسی پارت و سەرکردە ناودارەکانی قۆناغی نەوەدەکان ؛ کە لەسەر شانۆی سیاسیی و لەناو پرۆسەی فەرمانڕەواییدا ؛ کەوتنە پەراوێزەوەو ئاوابوون .\nشکستەکانی ئەردۆگان و پارتەکەی لەفەرمانڕاوییدا ؛ لەلایەک یەکێتیی ڕیزەکانی پارتی دادو گەشەپێدان، بەرەو لێکترازان ئەبات، لەلایەکی تریش هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن ؛ بۆ هەڵبژاردنی گشتیی داهاتووی پەرلەمان، تۆکمەو بەهێز ئەکات.\nئێستا ئەردۆگان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو شکستە پێشبینیکراوە؛ کار لەسەر ورووژاندنی هەستوسۆزی بیرباوەڕی ناسیۆنالیستیی تورکیی ئەکات، تا لەم ڕێگەیەوە باسکی خۆی بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو بەهێز بکات، لەهەمان کاتدا هەوڵ ئەدات ؛ ئاراستەو فۆکس لەسەر کێشە ناوخۆییەکانی پارتەکەی و شکست و قەیرانەکانی حکومەتەکەی ؛ بگۆرێت بۆ مەترسیی لەدیاردەی فۆبیای کورد، ئەیەوێت ڕووبەڕووبوونەوەو سەرکەوتن بەسەر فۆبیای کوردیی، لەو دیو سنوورەکانی دەوڵەتی تورکیا ؛ بکاتە ڕووداوی هەرە گەورە، بەسەر شکستە ئابوورییەکانی ناوخۆ، هەروەها ئەیەوێت قورسایی و کاریگەریی لێکترازانی ناو پارتەکەی کەم بکاتەوە، هاوکات ئەیەوێت دۆڕاندنی شارە گەورەکانی دوایین هەڵبژاردنی شارەوانییەکانی پێ پەردەپۆش بکات، لەکۆتا جاریشدا ئەیەوێت تێکشکانی فۆبیای کورد ؛ بکاتە دەسکەوتێکی نەتەوەیی گەورە بۆ بووژانەوەی پارتەکەی و خۆی بکاتە سیمبوولێکی کاریزمیی نەتەوەیی ، تاکو ئەو سەرکەوتنە بکاتە خۆراکی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنی گشتیی داهاتووی پەرلەمان، وەک چۆن بۆڵەند ئەجاوید(28/5/1925-5/11/2006)ی سەرۆکی پارتی چەپی دیموکراسیی؛ پرۆسەی دەستگیرکردنی سەرۆکی پەکەکەیان قۆستەوەو کردیانە سەرکەوتنێکی نەتەوەیی گەورەو هەڵبژاردنی ساڵی (1999)یان پێ بردەوە .\nشایەنی باسە هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمان لە تورکیا، پێشبینیی ئەکرێت ببێتە قوورسترین پرۆسەی هەڵبژاردن، لەبەردەم ئەردۆگان و پارتەکەی، بۆیە ئەردۆگان بۆ درێژەپێدان بەسەپاندنی پێویستییبوونی مێژوویی خۆی و پارتەکەی ؛ بەشوێن گۆچانێکی سیحرییدا ئەگەرێ و تەنها تێکشکانی فۆبیای کوردیی لەبەردەستدا ماوە، پێناچێت نەیارە دەرەکییەکانی لێ بگەرێن ؛ ئەم گۆچانە سیحرییە ؛ بکەوێتە دەستی ئەردۆگان وفریای بکەوێت !! .


ئەوکەسەی پارە زۆرەکەی لە کۆیە بردبوو دەستگیرکرا – لڤین پرێس\nئەوکەسەی پارە زۆرەکەی لە کۆیە بردبوو دەستگیرکرا\nپۆلیسی كۆیە دەستگیركردنی تۆمەتبارێكی راگەیاند، كە سەدان دەفتەر دۆلاری هاووڵاتییانی ئەو قەزایەی بردبو هەڵهاتبوو.\nعەلی عەبدوڵا، بەڕێوبەری پۆلیسی كۆیە بە ماڵپەری فەرمی یەكێتیی ڕاگەیاند؛ لە لایەن هێزەكانی پۆلیسەوە تۆمەتبار م.(ت-ح)دەستگیر كراوە، كە لە ماوەی ڕابردوودا سەدان دەفتەر دۆلاری هاوڵاتییانی شاری كۆیەی بردوەو هەڵاتووە.\nوتیشی، دوای كردنەوەی پەڕاوی لێكۆڵینەوە لەسەر ئەو دۆسیەیە لە دادگای بەرایی كۆیە، بەدواداچونەكانیان بۆ دەستگیركردنی ئەو تۆمەتبارە دەستیپێكردووە، پشبەست بە زانیاری وردی هەواڵگری توانرا ئەو تۆمەتبارە لە(سەرتەكی بەمۆ) سەرسنور دەستگیر بكرێت.\nئاماژەی بەوەشكردوە، دۆسیەی ناوبراو لە دادگای بەرایی كۆییە و لە چەند كاتژمێری داهاتوودا دەگەیەنرێتەوە شاری كۆیە، هەر ئەمشەویش كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا بۆ كەناڵەكانی ڕاگەیاندن زانیاری ورد لەو بارەیەوە دەخەنەڕوو.\nسێ موشەک ئاراستەی ناوچەی سەوز لە بەغداد کران


حەوت خواردن بۆ گەشەی قژ کە پێویستە ڕۆژانە بیخۆیت\n26/07/2021 345 جار خوێنراوەتەوە\nقژێکی دریژو بەهێزو بریقەدار بەزۆری خەونی هەریەکێکە هێشتە هەموو کەسێک توانای بەدیهێنانی ئەوەی نییە. بێگومان، گرنگە کە پێستی سەرت بە تەندروستی بهێلیتەوە، بەڵام هەروەها گرنگە بایەخ بە بەرنامە خۆراکییەکەت بدەیت .دەتوانیت قژێکی وشک، لول،نەرم یان ئاوریشمیت هەبێت هەموو ئەمانە نیشانەی تەندروستی خۆتن. هەر تاڵێک لەو خانانە پێکهاتووە کە پڕۆتینی بەهێزی تێدەیە بەناوی (کیراتین) و پێویستە بەردەوام بە کانزاو ڤیتامینەکان خواردنی پێبدرێت بۆ ئەوەی وا لە قژت بکات درێژو بەهێز بێت. هەندیک خواردنی پشتپیبەستومان بۆ گەشەی قژ هەیە، کە بە دڵنیاییەوە دەبیت لە خۆراکی رۆژانەتدا زیادی بکەیت. کەواتە، باشترین خواردن بۆ قژیکی تەندروست چییە بۆ ئەوەی یارمەتی بدات خێراتر گەشە بکات؟\nئەمە لیستی باشترین خۆراکە بۆ قژێکی تەندروست. ئەم خۆراکانە قژێکی پڕو بەهێزت پێدەبەخشن:\n١- هێلکە پڕۆتینی زۆر دابیندەکات\nقژت لە خودی پڕۆتین دروستبووە، بۆیە زۆر گرنگە کە دڵنیا بیت ڕێژەی پێویستت لە پڕۆتین بەدەستهێناوە لە بەرنامە خۆراکییەکەتدا، پڕۆتین بناغەی پێکهاتە قژە وە هێلکەش گەورەترین سەرچاوەی پڕۆتینە.\n٢- سپێناخ و ئەو سەوزەواتانەی کە گەڵاکانیان تۆخە ڕێژەی ئاسن دابیندەکات\nئاسن پێکهاتەیەکی سەرەکییە کە خانەکانی قژت پێویستی پێیەتی. لە ڕاستیدا، کەمی ڕێژەی ئاسن لە لەشتدا لەوانەیە هۆکاری ڕوتانەوای قژت بێت. کاتێک ئاسن لە لەشتدا کەم داکات، ئۆکسچین و خۆراکی پێویست بەپیی پێویست ناگەن بە ڕەگی قژو تاڵەکان کە دەبێتە هۆکاری گەشەنەکردن و لاوازبوونی تاڵەکان.\n٣- میوە مزرەمەنیەکان بۆ بەدەستهێنانی بڕی پێویست لە ڤیتامین C\nلاشەت پێویستی بە ڤیتامین C ییە بۆ هەڵمژینی ئاسن لەبەرئەوە پێویستت بە زیادکردنی میوا مزرەمەنییەکان هەیەبۆ بەرنامە خۆراکییەکەت. پسپۆرانی بواری خۆراک جەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە ڕۆژانە خواردنی یەک لیمۆی سەوز بەسە بۆ بەدەستهێنانی بڕی پێویست لە ڤیتامینC. کوپیکی سارد لە شەربەتی لیمۆ بۆ خۆت دروست بکە لەگەڵ هەنگوین یان جێگرەوەیەکی تەندروستی شەکر یان ئەتوانی پرتەقاڵ هەڵبژێریت. هەروەها ڤیتامین C زۆر گرنگە بۆ بۆ بەرهەم هێنانی کۆلاجین کە بۆ ملولەکانی خوێن پێویستە و خوێن داگەیەنێت بە قوڵایی ڕەگی قژەکە،کەوایە وەکو پێوەست مادە خۆراکییەکان دەگەنە جێی خۆیان و گەشە بە قژ دەبەخشن.\n٤- گوێزو تۆووەکان بۆ بەدەسهێنانی ترشە چەوری ئۆمێگا ٣\nترشە چەوری ئۆمێگا ٣ خواردن بە قژ دەدات و پشتگیری ئەستورکردنی دەکات. چونکە لەشت ناتوانێت ئەو چەورییە تەندروستانە بەرهەمبهێنێت، پێویستە لە بەرنامە خۆراکییەکەتدا دابینی بکەیت. بادەم و گوێز بەرێژەیەکی زۆر بەرزن لە ترشە چەوری ئۆمێگا ٣ بەهەمان شێوە تۆوی کەتان دەتوانێت وەک ژەمی ناوەندی خۆراکی تەندروست دابین بکات. هەروەها چەورییە پێویستییەکان بۆ قژت دابین دەکات.\n٥- تەواوی دانەوێڵەکان بۆ بەدەستهێنانی بایۆتین\nدانەوێڵە تەواو دەوڵەمەندە بە بایۆتین لەگەڵ ڤیتامینەکانی ئاسن و زینک و B. بایۆتین بۆ زۆربونی خانە پێویستە و ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە بەرهەمهێنانی ترشە ئەمینی (پڕۆتین) کە بۆ درێژبونی قژت پێویستە.\n٦- گێزەر دەوڵومەندە بە ڤیتامین A\nهەمو ڕۆژێک شەربەتی گێزەر بخۆرەوە بۆ گەشەی خێرای قژ. قژەکە خێراترین شانەی گەشەسەندوی لەش لەخۆدەگرێت و ڤیتامین A بۆ گەشەی هەمو خانەیەک پێویستە. هەروەها یارمەتی پێستی سەر دەدات لە بەرهەمهێنانی ڕۆنی (سیبۆم)ی سروشتی کە دەیهێڵێتەوە و ڕەگەکان تەندروست دەکات بۆ ئەوەی گەشەی قژ خێراتر بکەن.\n٧- ئاڤۆکادۆ ڤیتامینE یەکی باش دابیندەکات\nڤیتامینE یارمەتی سوڕی خوێن و خانەکان دەدات بۆ ئەوەی بە باشی کار لەسەر گەشەکردنی قژ بکات. هەروەک چۆن پارێزگاری لە ڕگرتنی هاوسەنگی چەوری و ئاستی PH ی هایدرۆجین دەکات کە ئەگەر لە ئاستی خۆی کەمتر یان زیاتر بێت زیان بە خانەکان و ڕەگی قژەکە دەگەیەنێت. ئاڤۆکادۆ بە یەکیک لە سەرچاوەکانی ڤیتامینE دادەنرێت و هەروەها و دەوڵەمەندە بە یەکەی چەوری تەندروست. کە دەتوانیت بۆ ئامادەکردنی خواردن یان دروستکردنی شەربەت بەکاری بهێنیت.\nسەرچاوە: سایتی food.ndtv\nوەرگێڕان: شانیا سەعدون، سوهام سەلام\nنەوت و كانزاكانی سلێمانی: دەست بە دابەشكردنی نەوت دەكرێت و کێشەى غازیشمان نییە\nتەندروستی هەڵەبجە: هەر فەرمانبەرێك ڤاكسینی وەرنەگرتبێت، موچەی پینادرێت\nمەهدى شوشتەریی: هەر کەسێک ڤاکسینی وەرنەگرتبێت ڤیزای ئێرانى پێنادرێت\nمامۆستایانی وانەبێژ لە هەولێر گردبوونه‌ته‌وه و داوای دامەزراندن ده‌كه‌ن\nچۆن كۆنتڕۆڵی به‌كارهێنانی سۆشیاڵ میدیا له‌لایه‌ن منداڵه‌كانته‌وه ده‌كه‌یت؟\nچۆن چاره‌سه‌ری لاوازی و كه‌میی كێشت ده‌كه‌یت؟\nئایا پێدانی بڕێكی زۆر میوە تەندروستە بۆ مناڵ؟\nبالووكه له چییه‌وه درووست ده‌بێت و چاره‌سه‌ری چییه؟\nنەخۆشی شەکرە و جۆرەکانی چیین؟\nشێرپەنجە چۆن درووست ده‌بێت؟\nڕیگاكانی زیادكردنی شیری دایک\nهۆكاره‌كان و چاره‌سه‌ری نه‌خۆشیی به‌ربڵاوی سكچوون و ڕشانه‌وه


چۆن مێژووی ئاگادارییەکان لە مۆبایلی ئەندرۆید دەبینیت؟ – کەی ئای تی ئێن\nهەندێک جار لە بەشی ئاگادارییەکانی ئەندرۆید(Notification) ئاگادارییەکمان سڕیوەتەوە بێ ئەوەی گرنگیمان پێی دابێت، وە دواتر ویستوومانە دووبارە بیبینینەوە. ئەگەر بتەوێت دووبارە ئەم ئاگادارییانە ببینیتەوە ئەوا دەبێت مۆبایلەکەت گووگڵ بێت وەک Pixel 2, Pixel 3, Pixel 3 XL یان هەر مۆبایلێکی دیکەی سیستەمی گووگڵ. وە ئەگەر ئەم مۆبایلانەش بەکار ناهێنیت، کێشە نییە دەتوانیت بە ئەپێک ئەم کارە بکەیت.\nلە مۆبایلەکانی ئایفۆن ناتوانیت ئەم کارە بکەیت.\nبینینی ئاگادارییە کۆنەکان لە مۆبایلەکانی گووگڵ\nبە شێوەیەکی ئاسانتر؛ پەنجە لەسەر بەشی ماڵەوە ڕابگرە تا ئەو کاتەی Widget دەبینیت. کرتەی لێ بکە.\nدوای ئەوە لە بەشەکان بەشی Setting بدۆزەوە. کرتەی لێ بکە و Notification Log هەڵبژێرە. هەر وەک وێنەکە\nئێستا پێوەکراوێک(Widget) لەسەر بەشی ماڵەوە دەبینیت، کرتەی لێ بکە و لەوێوە مێژووی ئاگادارییەکانی مۆبایلەکەتی تێدایە.\nبەکارهێنانی ئەپ بۆ بینینی ئاگادارییە کۆنەکان لە مۆبایلەکانی ئەندرۆید\nئەگەر تۆ مۆبایلەکانی سامسۆنگ یان هواوەی یان سۆنی… بەکار دەهێنیت، ئەوا بۆ بینینی ئاگادارییە کۆنەکان پێویستت بە ئەپە. بەهۆی ئەپەکانی Notification History Log و Notification Log و Unnotification، دەتوانیت ئەو ئاگادارییانە ببینیت کە سڕیوتنەتەوە، بەڵام ئەو ئاگادارییانە نا کە پێش داگرتنی ئەپەکان هاتوون. کرتە لە ناوەکان بکە و دایان بگرە.\nتاگەکان ئەپ و نەرمەکاڵا ئەندرۆید چۆنیەتی


Diplomatic Magazine | ئەم چواركەسە بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار كاندیدن\nسەرچاوە: بەشی فارسی سایتی ئەلعەرەبیە\nبەرهەم ساڵح چوار ساڵ بەر لە ئێستا كاندیدی سەرۆكایەتی كۆماری عێراق بوو لەگەڵ فوئاد مەعسوم. بەڵام دەنگدانی نهێنی ناو فراكسیۆنی كوردستانی لە بەغدا بوە هۆی دورخستنەوەی بەرهەم ساڵح ،بەهۆی ئەوەی ئەندامە كوردەكانی فراكسيونى هەریەكە لە یەكێتی و پارتی دەنگیان بە فوئاد مەعسومدا كە كاندیدی ماڵی تاڵەبانی بوو. لەبەرامبەریشدا هەریەكە لە گۆڕان و یەكگرتوو كۆمەڵ دەنگیان بە بەرهەم ساڵحدا.\nبەرهەم ساڵح سیاسیەكی ناسراوە لەسەر ئاستی عێراق، بەڵام بەهۆی ئەوەی پارتەكەی گومانی هەیە لە نەزاهەتی هەڵبژاردنەكان و لەگەڵ پێنج لایەنی دیكە ئەنجامەكانیان ڕەتكردەوە. بەوهۆیەشەوە هێشتا گومان هەیە ئەم لایەنانە دان بەئەنجامەكانی هەڵبژاردندا بنێن و بچنە بەغدا.\nكاندیدی دوەم كە لەم ڕۆژانەدا بەگەرمی باسی دەكرێت بریتییە لە نێچیرڤان بارزانی.\nنێچیرڤان بارزانی بە سیاسیەكی میانەڕەوتر ناسراوە لەچاو مامیدا لەوپرسانەی پەیوەندی بەنیوانی هەرێم و بەغداوە هەیە.\nهەرچەندە بەشی زۆری گرژیەكانی نێوان هەرێم و بەغدا بۆ سیاسەتی ئابوری سەربەخۆ دەگەڕێتەوە كە لەلایەن نێچیرڤان بارزانی بڕیاری لێدرا. بەڵام لەدوای ڕیفراندۆم توانی جارێكی دیكە پەیوەندیەكانی نێوان پارتی و حكومەتی هەرێم لەگەڵ بەغدا بونیات بنێتەوە.\nبەپێی سایتی ئەلعەرەبیە نیچیرڤان بارزانی كە لە ئێران لەدایك بوە لەوانەیە تەنها كەسی ناو پارتی بێت كە ئێران لە بونی بەسەرۆك كۆماری عێراق نیگەران نەبێت.\nبەڵام نێچیرڤان بارزانی لەم كارەیدا لەبەردەم چەند گرفتێكدایە یەكێكیان پەیوەندی بە جێهێشتنی پۆستی سەرۆكی حكومەتە بۆ ئامۆزاكەی و ئەوی دیكەش پەیوەندی بە نەبونی بڕوانامەی بەكالۆریۆسەوە هەیە كە بەپێی دەستور پێویستە سەرۆكی كۆمار هەڵگری ئەو بڕوانامەیە بێت.\nهەروەها بەپێی زانیاریەكانی سایتی ئەلعەرەبیە دوو بەربژێرەكەی دیكە لە یەكێتی و پارتین.\nیەكەمیان بریتیە لە فوئاد مەعسوم سەرۆك كۆماری ئێستای عێراق و ئەوی دیكەش بریتیە لە فوئاد حسێن سەرۆكی دیوانی سەرۆكایەتی هەرێم كە كەسێكی نزیكە لە مەسعود بارزانیەوە و وەك ئەوە وایە بارزانی پۆستەكە بەڕێوەبەرێت


ئایا باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد دەگوازرێتەوە بۆ هەولێر؟\nلەگەڵ بەردەوامی هێرشەکان بۆسەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد، جارێکی دیکە پرسی داخستنی باڵیۆزخانەکە و گواستنەوەی بۆ شوێنێکی دیکە بویەوە بە جێگەی باس، بە پێی ڕاپۆرتێکی وێبسایتی ئەکسیۆسی ئەمریکی ڕەنگە یەکێک لە بژاردەکانی گواستنەوەی باڵیۆزخانەکە هەولێربێت.\nلە ڕاپۆرتی وێبسایتەکەدا هاتووە، بە بۆچوونی ماتیۆ تولەر، باڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق ئەگەر بالێۆزخانەکەیان بگوازرێتەوە ئەوا یەکێک لە بژاردەکان هەولێرە و ئەوی دیکەیان بنکەی سەربازی ئەسەدە.\nلەسەر ئەم پرسە کاتع الرکابی، ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایگەیاندووە، “ئەو هەواڵەی بڵاوکراوەتەوە کە ئایا ئەمریکا باڵیۆزخانەکەی بۆ شوێنێکی دیکە لە بەغدادەوە دەگوازێتەوە ناڕاستە و جارێ هیچ بڕیارێکی هاوشێوە نەدراوە”.\nئەو ئەندامەی لیژنەی ئاسایش و بەرگری ڕاشیگەیاندووە، “ئەمریکا جارێ دەیەوێت لە ڕێگەی دەستورەوە فشار لە حکومەتی عێراق بکات کە کۆتایی بە هێرشەکان بهێنرێت بۆسەر باڵیۆزخانەکەی”.\nئەمریکا ڕاستەوخۆ ئێران تۆمەتبار دەکات بە هێرشەکانی سەر باڵیۆزخانەکەی لە بەغداد و دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە هێرشی ئەم دوایەی سەرباڵیۆزخانەکە لە بەغداد ڕاستەوخۆ ئێرانی وەک بکەر تۆمەتبارکرد.\nئەگەرچی پێشتر ئێران هۆشداریدابوو بە گروپە چەکدارییەکانی نزیکی کە تا هاتنی جۆبایدن، وەک سەرۆکی نوێی ئەمریکا هێرشەکان بوەستێنرێت، بەڵام نزیکبوونەوە لە ساڵیادی کوشتنی ئەبومەهدی موهەندیس و قاسم سولەیمانی، ڕەنگە هێرشەکان بەردەوامی پێبدات.\nکێشەکانی کارەبای عێراق ئاشکرادەکرێت\nئەو گەریلایانەی لە ناوچەی خەلیفان شەهیدكران، لەلایەن فەرماندەی گشتی هێزەكانی زێرەڤانی فەرمانی شەهیدكردنیان دراوە و كارەكەش لەلایەن چەكدارانی…\nتەرمی پێنج كۆچبەر گەڕێندرانەوە هەرێمی كوردستان\nئێوارەی ئەمڕۆ تەرمی پێنج كۆچبەر لە ڕێگای فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی هەولێرەوە گەڕێندرانەوە هەرێمی كوردستان. پەیامنێری تۆڕی میدیایی ئێستا لە…


پەرلەمانی ئێراق پرسی چوونەدەری سەربازانی ئەمریکی پێوشوێن دەگرێ - SAHAR KURDISH (Sorani)\nپەرلەمانی ئێراق پرسی چوونەدەری سەربازانی ئەمریکی پێوشوێن دەگرێ\nFeb 19, 2019 18:44 Asia/Tehran\n"جاسم ئەلبخاتی" نوێنەر لە پەرلەمانی ئێراق ڕایگەیاند، ئیمزا کۆدەکرێتەوە بۆ نەیارەتی لەگەڵ ئامادەبوونی سەربازانی ئەمریکی لە ئێراق.\n"جاسم ئەلبخاتی" لە دیمانە لەگەڵ کەناڵی ئەلفوڕات پێی داگرت: گرتنەبەری هەڵوێستێکی شێلگیرانە لەلایەن حکومەت و پەرلەمانی عێراق لەمەڕ نەیارەتی کردن لەگەڵ ئامادەبوونی سەربازانی ئەمریکی لە عێراق پێویستە.\nئەلبخاتی وتی: ئەمریکا مەبەستی لە ئامادەبوون لە عێراق، هەڵایساندنی شەڕ و تێکدانی پەیوەندیی نێوان بەغداو وڵاتانی دراوسێ یە کە ئەوەش لەدژ یاسای بنەڕەتیی عێراقە.\nچەند حەوتەی ڕابردوو گۆڕەپانی سیاسی عێراق شایەتی هەنگاونانێکی خێراو ئاشکرایە بۆ گرتنەبەری هەڵوێستێکی پراکتیکی بەمەبەستی کۆتایی هێنان بە ئامادەبوونی سەربازیی ئەمریکا لە عێراق. ئەوەی وا بووە بەمایەی جیاوازبوونی ئەمجارەیان لەڕابردوو، ئەوەیە کە پەرلەمان چالاکانەتر لەوئاراستەدا هەنگاوی ناوە.\nهێزە ئەمریکییەکان کە لەساڵی٢٠١١دا لەژێر گوشاری بیروڕای گشتی و ناڕەزایەتی ڕوو لەزیادبوونی جەماوەری عێراق، ناچار بوون لەخاکی ئەو وڵاتە بکشێنەوە، لەساڵی٢٠١٤دا بەبیانووی بەرەنگاربوونەوەی داعش لە سەرووی هاوپەیمانییەکی بەناو نێونەتەوەیی جارێکی دیکە گەیشتنە عێراق. ئەوە لەبارودۆخێکدایە کە لەچەند مانگی ڕابردوودا بڕیاری ڕواڵەتیی و ڕووکەشیانەی واشنگتۆن بۆ چوونەدەری هێزەکانی لە سوریا هاوکات بووە لەگەڵ هەواڵی میدیاکان لەبارەی چوونی بەشێک لەو هێزانە بۆ عێراق. دۆناڵد ترامپ سەرۆک کۆماری ئەمریکاش لەم دواییەدا ڕایگەیاندووە کە دەیەوێ پێگەکانی ئەمریکا لە عێراق بپارێزێ هەتا ئێران بخەنە ژێر چاودێری.\nرۆژنامەی ئەلئەخبار لە ڕاپۆرێکدا ژماری پێگە ئەمریکییەکان لە عێراقی لێکداوەتەوەو ڕایگەیاندووە کە ئەمریکییەکان چەندین پێگەی سەربازیان لە عێراق هەیە کە بریتین لە؛ پێگەی"نەسر" یان "ویکتۆری" کە لەناو فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدایەو بۆ سەرکردایەتی و کۆنترۆڵ و زانیارییەکان، کەڵکی لێ وەردەگیردرێ. پێگەی ئاسمانیی "بەلەد" کە گەورەترین پێگەی ئاسمانی لە عێراقەو لە ٦٤کیلۆمتریی باکوری بەغدا هەڵکەوتووە. پێگەی "عەینولئەسەد" کە دووهەم پێگەی ئاسمانی مەزن لە عێراقدا دێتە ئەژمار و لە ناوچەی ئەلبەغدادی لە پارێزگای ئەنبار لەنزیک ڕووباری فوڕات هەڵکەوتووە.\nدرێژەی ئامادەبوونی سەربازانی ئەمریکی لە عێراق و هەوڵی واشنگتۆن لە دانانای پێگە سەربازییەکان لەو وڵاتەو ئامادەکارییەکان و ئەنجامدانی جم و جۆڵ گەلێک بۆبەکارهێنانی خاکی عێراق لەدژ وڵاتانی دیکە پێشێلکرانی پەسەندکراوەکانی پەرلەمانی عێراق و ڕێککەوتنە دوو قۆڵییەکانی ئەمریکا و عێراقە. یاسای ژماری پەنجاو دوو کە لەساڵی٢٠٠٨ دا لەلایەن پەرلەمانەوە پشت ڕاست کرایەوەو ناسراوە بە "ڕێککەوتنی ستراژیکی دۆستایەتی و هاوکاری نێوان عێراق و ئەمریکا"، بەئاشکرای نەیارەتی لەگەڵ ئامادەبوونی سەربازیی ئەمریکا لە عێراق ڕوون کردۆتەوە.\nلەبنەڕەتڕا چوونەدەری هێزە ئەمریکییەکان لە خاکی عێراق لە کۆتایی ٢٠١١ لەسەر بنەمای ڕێککەوتننامەی ئاسایشی دوو قۆڵی و بەپاڵپشتی ماددە ئاشکراکانی دەستوری عێراقی و هەروەها ڕێککەوتننامەی ستراتژیکی ئەنجامی گرت. ئەو ڕێککەوتننامەیە بەئاشکرا باس لەوە دەکا کە عێراق نەک هەر ڕێگە نادا هێزی زەوینیی ئەمریکا لە خاکەکەی ئامادەبێ بەڵکوو ڕێگەشی پێ نادا لەخاکی عێراقدا پێگەی سەربازی دابمەزرێنێ و یان هەوڵ بدات پێگەی سەربازی دانێت.\nلەو ڕێککەوتننامەیەدا هەروەها جەخت کراوە لەسەر نەیارەتی بەغدا لەگەڵ کەڵک وەرگرتن لە خاک، ئاو و ئاسمانی عێراق بۆ دەسدرێژی کردن وهەڕەشە لە وڵاتانی دراوسێ.\nلە وەها بارودۆخێکدا شایەتی جم و جۆڵی ڕۆژ لەدوای ڕۆژین لە گۆڕەپانی سیاسیی عێراقدا بۆ پێشاندانی نەفرەت لە پیلانگێڕییەکان و دەسوەردانەکانی ئەمریکاو بوارخۆشکران بۆ دەرکرانی سەربازانی ئەمریکی لە عێراق.\nپەرلەمانی ئێراق: هەڵوێستی ئەمریکا بە دژی حەشدی شەعبی، بنپێکردنی سەروەریی ئێراقە\nقاسمی: ئەمریکییەکان بەنیازی ڕاگرتنی ئاژاوە لە ڕۆژاوای ئاسیان


به‌شی دووه‌م: ژنانی ڕابه‌ری ئۆركێسترا » DidiMn\nسەرەتا / موزیک/وتار / به‌شی دووه‌م: ژنانی ڕابه‌ری ئۆركێسترا\nلایەنە باشەکانی هەبوونی ڕابەری ژن:\nوەک پێشتر ئاماژەمان پێدا، بۆشاییەکی کلتوری لە نێوان پەروەردە و بارودۆخی نێر و مێدا هەیە. لەم ڕووبەرە پرۆفیشناڵەی ئەم سەردەمەدا، ئایا ژنان دەتوانن خۆیان بن یان دەبێت بەرگی جیهانی پیاوان بپۆشن؟ ئایا بەڕاستی خۆ سەپاندن باشترین ڕێگایە بۆ سەرکەوتن، یان تەنها ڕێگەیەکی تەقلیدی نێرانەیە؟ ئایا هیچ پیشەیەکی تر هەیە کە ژنان بتوانن ڕۆڵێکی گەورەی تێدا بگێڕنن و تێیدا بەهایەکی زیاتریان بۆ دابندرێت؟\nژنان وا فێرکراون نەرمونیان و لەسەرخۆ بن و پەیوەندییەکانیان بپارێزێن . هەمیشە خۆیان بۆ پاراستنی کۆمەڵگە، هارمۆنی، هاوڕێیەتی، دۆستایەتی تەرخان دەکەن و دەیانەوێت هەموو شتێک بە ڕێکەوتن چارەسەربکەن و خۆیان لە ڕووبەڕووبونەوە بپارێزن و نیشانەی هەستیار لەسەر پێکدادان دادەنێن. ئەمانە ئەو سەرمایەیە کە بەئامێزێکی کراوە لە زۆربەی بارودۆخەکاندا بەکاری دەیهێنن. لە جیهانی بازرگانیدا کۆمپانیاکان ڕوانینێکی بەهادارانەیان بۆ ئەو پرەسنیپانە هەیە کە ژنان پێی دەژین. بۆ نمونە، ژنان دەیانەوێت ستایلی هەرەوەزی لە بەڕێوبردندا لە ئاستێکی فراوانتردا بەکاربێنن. هەمیشە وادەکەن کە ئەوانی تر هەست بە بەهای خۆیان بکەن، لەسەر بنەمای بەکارهێنانی تەکنیکی ( خۆم و خۆت) کارمەندەکان بۆ کاری باشتر هاندەدەن . ئەم جۆرە لە بەڕێوەبەرایەتیە جیاوازە و بێگومان زۆر کۆمپانیا هەیە ئەم شێوازەی پێ باشترە.\nبۆ نمونە ، تێبینی ئەوەم کردووە کاتێک لە کاتی ڕاهێناندا کێشە دروست دەبێت ، بە پێچەوانەی ڕابەرە پیاوەکانی ترەوە هەوڵدەدەم دوور لە خەڵك چارەسەری بکەم. تا ئێستا شایەتحاڵی چەندین ڕەخنەی شەرمەزارانە بووم لەلایەن میوزیک ژەنەوە لەبەردەم تەواوی ئەندامانی ئۆرکێسترادا. بەڵام لەبری وەڵامدانەوە، کەسەکە ئەبەمە دەرەوە و دواتر مامەڵەی لەگەڵدەکەم. هەندێک جار پرسیاری ئەوەیان لێدەکەم کە ئەگەر کێشەیەکی شەخسییان هەبێت و کاری کردبێتە سەر پێرفۆڕمانسەکەیان. هەستم بەوە کردووە سەرئەنجام میوزیک ژەنەکان بەم جۆرە مامەڵەیە زیاتر دڵخۆشن. بەکارهێنانی مۆدێلی موتڵەق وەک ئەوەی بڕیارەکانت وەک بڕیاری خوابن وهەر حوکمێک کە ئەیدەی هەمیشە ڕاستبێت و یەکسەر ببێتە یاسا، لەگەڵ من ناگونجێت. هەندێک بڕیار هەیە دوای کاردانەوە و گفتوگۆکردن و تێپەڕبوونی ماوەیەک بەسەریدا ئینجا دەزانیت بڕیارێکی باشە. باوەڕم وایە زۆرێک لە ژنان کاتێک دێتە سەر نزیکبوونە لە بڕیاردان لەگەڵ ئەم شێوازەدا هاوڕان.\nلە کاتی ڕاهێناندا نمونەی زیاتر لە هاوڕانەبوون ڕوودەدات. کاتێک مەسەلەکە دەبێتە حوکمدان ( نازانیت کێ ڕاستە و کێ هەڵەیە) هەوڵدەدەم لە هەردوولاوە شتێک وەربگرم. لەڕاستیدا هەندێک جار ئەم شێواز مانایاکەی بەهێزتری میوزیکی دەدات بە کارەکە و ڕێگە بۆ بۆچوونی نوێ خۆشدەکات. بە بۆچوونی من لە چارەسەرکردنی کێشەدا باشترە زیاتر لە چەند بیرکردنەوەک هەبێت وەک لە یەک دانە. هەمیشە ململانێییەکی میوزیکی لە نێوان دونیابینی و بۆچۆنی هونەری ڕابەر و ڕای گشتییدا هەیە. لەبری ئەو ململانێیە هەردوولا دەتوانن پێکەوە بوونیان هەبێت تەنانەت سوود لە یەکتریش وەربگرن. توێژینەوەکان ئەوەیان نیشانداوە کە میوزیکژەنی ئۆرکێستراکان لە زۆربەی بوارەکانی کارکردندا لە کارەکانیان ڕازی نین و داهاتێکی کەم و دەسەڵاتێکی کەمیان هەیە. 5 هەرلەبەرئەوەیە میوزیکژەنەکان ئارەزوویان لەوەیە کە گوێیان لێبگیرێت. بۆ نومونە کاتێک کار دێتە سەر هەڵبژاردنی لیستی میوانەکان و بەرنامەڕێژی هەوڵدەدەم بۆچوونی میوزیکژەنەکانیش وەربگرم. بەدڵنیایەوە بڕیاری کۆتای لای منە، بەڵام باوەڕم وایە کە سەرئەنجام کۆبوونەوە و هاندان ئەنجامی داهێنەرانەی دەبێت و ئەمەش لە سوودی هەمووانە هەر لە دامەزراوەکە و میوزیکژەنەکانەوە بۆ گوێگرەکان و خۆشم.\nگۆڕان گرنگە. بەدڵنیاییەوە ژنان دەبێت پشتیوانی گۆڕانکاری بکەن. ئەو وڵاتانەی بانگەشە بۆ ئایدۆلۆژیای فێمینیستی دەکەن کاتیک دێتە سەر مەسەلەی یەکسانی بۆ ژنان زۆر دوورن لە واقیعەوە. لە دنیایی نمونەیدا ژن و پیاو بەردەوام لە گۆڕاندان و لە یەکترییەوە فێردەبن، لە مامەڵەکردندا هاوکاری یەکتری دەکەن. کاتێک شتەکان جگە لە زۆرانبازی و خۆسەپاندن شێوەیەکی تر وەردەگرن ئەو کاتە دەبێتە هەنگاوی یەکەمی ڕێگایەکی ڕاست. بەمجۆرە جیهان بەزیادەوە سود لەم گۆڕانکارییە دەبینێت.\nبا بێینە سەر باسی ڕابورردی خۆم. لە کلتوری کۆنی چینیدا کوڕ گرنگییەکی زیاتری هەیە لە کچ. لەبەرهەمان هۆکار کاتێ شوویان دەکرد ئیتر خێزانەکانین دەست بەرداریان دەبوون و بەتەواوی دەبوونە بەشێک لە خێزانی مێردەکانیان. هەربۆیە شتێکی ئاسایی بوو کە هیچ گرنگییەکیان پێنەدرێت و ملکەچ و ژێردەستەی خۆیانیان بکەن و نەیاننێرنە بەر خوێندن. بۆیە من زیاد لە پێویست بەبەختم کە چانسی ئەوەم هەبووە لێرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لەنێو خێزانێکدا گەورەبم کە دەیانویست کچەکیان خاوەن پیشەی خۆیبێت. هەرچەندە زۆرینەمابوو پێچەوانەکەی ڕووبدا چونکە دەبوایە باوکم دوای تەواوبوونی خوێندنەکەی لە ئەمریکا بگڕایەتەوە بۆ چین. ئەگەر ئەوەی بکردایە ئەوا من ژیانێکی زۆر قورسم دەبوو. بۆیە بەدڵنیاییەوە جێگەی سەرسوڕمان نییە کە لە ئەمریکا ڕێک ڕێگایەکم هەڵبژارد کە پێچەوانەی ئەوەی بوو هەر کچێکی تر دەبوو بیکات .\nڕاستییەکی تر هەبوو ئەویش ئەوەبوو ئێمە وەک تاکە خێزانی چینی لە شارۆچکەکەمان لە باشووری ئۆهایۆ هەمیشە جیاواز بووین. هەر لە قۆناغی خوێندنگەوە هەتا کۆلێژ لە نێو ئەو پۆلەی تێیدا بووم من تەنیا کەس بووم کە سپی پێست نەبووم و شێوەیەکی جیاوازترم هەبوو لە هاوپۆلەکانم. گرنگ نەبوو چەنێک هەوڵمبدایە نەمدەتوانی وەک ئەوان بم، هەوڵدان بۆ ئەوەی کەسێکی خۆشویستراو بێت ئامانجێکی هەموو کچێکی ئاسایی گەنجە. ئەم جیاوازییە سوودێکی زۆری پێگەیاندم و جۆرێک لە هەستی سەربەخۆیی تێمدا دروست کرد کە لەوانەیە یەکەم هەنگاوی ڕێگاکەم بێت بەرەو بوون بە سەرکردە. زۆربەی کچانی چینی و زۆرێک لە کلتوورەکانی تریش ئەم شێوازە ژیانە نەژیاون. لەجیاتی ئەوەی ببمە کەسێکی پاسیڤ و بێدەنگ و دەستەمۆ بوومە میوزیکەژەنێکی ئۆرکێسترایی و سەرکردە و سەنتەری سەرنجی هەمووان. هەربۆیە پێشینە کاریگەری زۆری هەیە.\nئەو کاتەی خوێندنگە و هەتا لە کۆلێژیش بووم دوو ژن هەبوون من وەک پاڵەوانی خۆم سەیرم دەکردن، هەردووکیان ڕابەری کۆرس بوون. ئەوان نیشانیاندام کە بوون بە ڕابەر بۆ ژنێک شتێکی مەحاڵ نییە. لە سەردەمی ئەواندا و لەگەڵ بوژانەوەی پیشە گەلێکی زۆر لە ساڵانی ٥٠ و ٦٠کاندا، ڕابەری ژنی سەرکەوتوو لای ئەوان ڕابەری کۆرس بوو نەک ئۆرکێسترا. ڕابەری کۆرس ئەرکی ئامادەکردنی ئەو کۆرسانەی لەسەر شانە کە دواتر ڕابەری ئۆرکێسترا لە کۆنسێرتەکەدا ڕابەرایەتی دەکات، هەربۆیە چینایەتیەکی شاراوەی بێدەنگی تێدا هەستپێدەکرێت بەوەی کە دەوترا ڕابەری ئۆرکێسترا لە ڕابەری کۆرس گرنگترە. دانیشتن لە ڕیزی گوێگراندا لە کۆنسێرتێکدا کە تۆ کۆرسەکەیت ئامادەکردووە و بەلام کەسێکی تر ڕابەری دەکات بە شێوەیەکی سروشتی هەستی تووڕەبوون دەدات بە ڕابەری کۆرسەکە. هەردوو پاڵەوانەکانم ئیڤا هیات و لۆرنا کۆکی دێ ڤارۆن زۆر گرنگیان بەم مەسەلەیە دەدا. بەڕێز مارگرێت هیڵیس ڕابەری کۆرس و ئەو کەسەی کە من لە ڤیستیڤاڵی ئاسپین میوزیک کارم لەگەڵ کرد ڕووبەڕووی هەمان دۆخ بۆتەوە. لە سەرەتای ساڵانی ١٩٥٠کاندا زۆر بە پیشەی ڕابەری ئۆرکێسترای سەرسام بووە، بەڵام هیچ گریامانەیەکی نەبینووە وەک ژنێک بتوانێت لەو بوارەدا هەوڵبدات و سەربکەوێت بۆیە دواتر بە بڕیارێکی ڕیاڵیستیانە بریاری داوە ببێتە ڕابەری کۆرس.\nمنیش لە سەرەتادا وەک ڕابەری کۆرس دەستمپێکرد، چونکە پێموابوو ئەو چانسانەی لەو بوارەدا هەن لە بەڕێوبردنی ئۆرکێسترادا بوونی نییە. بەهەرحاڵ دوای حەوت ساڵ، بەهۆی ئەو پێشینە هونەرییەی وەک پیانۆژەنێک و چێلۆژەنێک هەمبوو بۆم دەرکەوت کە توانا هونەرییەکانم خۆی لە لە شانشینی ئۆرکێسترادا دەبینێتەوە. هەڵبەت ئەمە ڕێگایەکی نائاسایی بوو گرتبوومە بەر و لەو کاتەوەی بووم بە ڕابەری ئۆرکێسترای هەمیشە تاکە ژنی نێو هەموو تاقیکردنەوە و چاوپێکەوتنەکان بووم. بەردەوام پرسیاری ئەوەم لێدەکرێت، بوون بە ژنێکی ڕابەر چ هەستێکت دەداتێ؟ کێ هەیە بتوانێت بە ڕاستگۆی وەڵامی ئەم پرسیارە بداتەوە؟\nبۆ ئەوەی وەڵاممان دەستکەوێت با پرسیارەکان ئاسانتر بکەین: ئایا وەک ڕابەرێکی ئۆرکێسترای ژن تووشی هیچ زەحمەتییەک بوومەتەوە لە پیشەکەمدا؟ پێش ئەوەی مەزندەی هیچ شتێک بکەن با دوو نمونەی بچووکتان بدەمێ، جارێکیان گۆرانیبێژێکی زۆر بەڕێز پێی وتم ( لەو باوەڕەدام مەبەسەتی ئەوە بوو تەنها تێبینییەکی پۆزەتیڤ بڵێت) ”زۆر جەربەزانە وەک پیاو ڕابەری دەکەیت.” بەهەمان شێوە ڕابەرێکی پیاوی بەناوبانگی تر پێێ وتم ”تۆ کەسێکی دەگمەنی، چونکە بە پێچەوانەی زۆربەی ژنانی ترەوە کە هەوڵی بوون بە ڕابەر دەدەن، تۆ دەستت لە ژنبوونی (فێمینیتی) خۆت هەڵنەگرتووە.” تێبینی لەم جۆرانە وامان لێدەکەن باشتر بیربکەینەوە.\nئایا دەبوو بگۆڕامایە؟ بەڵێ. میوزیکژەن بۆ ئەوەی سەرکەوتووبێت دەبێت بەردەوام ڕەخنە لە ئەدای خۆی و ئەوانیتریش بگرێت. هەروەها دەبێت خاوەنی دیسپلین و ستانداردای هونەری تایبەت بەخۆیان بن ئەگەر نا لە جیهانی پڕ لە پێشبڕکێ پرۆفیشناڵی میوزیکدا سەرکەتوو نابن. لە سەروو هەموویانەوە ڕابەری ئۆرکێسترا دەبێت گوێچکەیەکی ڕەخنەیی هەبێت. لە ڕاستیدا، هەر لەسەر ئەم باسە نوکتەیەکی ترلەسەر ئۆرکێسترا هەیە کە دەڵێت ” بۆچی ڕابەرەکان دڵیان بۆ دانراوە؟ خۆ ئەوان زۆر بە کەمی بەکاریدەهێنن. ” بۆ ئەوەی قبووڵبکرێم و لەسەرخۆبم و لە جیاتی سەرکردایەتی کردنیان دڵخۆشیان بکەم ئەبوایە زۆر شت بگۆڕم، بۆ نمونە:\nجاران کاتێک هەر هەڵەیەک ڕوویبدایە زەردەخەنیەکی لێخۆشبوونم دەکرد، بەڵام ئیتر دەستم لەو ڕەفتارە هەڵگرت، چونکە واپێدەچوو پێکەنینەکەی من ئەو پەیامە بگەیەنێت کە هەڵەکردن و ئامادە نەبووون شتێکی ئاسییە.\nپاشان وازم لە پشتگیریکردنی لە ڕادەبەدەر هێنا، بۆ نمونە بە شتێک بڵێم باش کاتێک لە ڕاستیدا باش نەبوو. ئێستا ئەو میوزیکژەنانەی لەگەڵمدا کاردەکەن دەزانن ستاندارد هەیە و و ئاسمانیش سنووری هەیە.\nوا ڕاهاتبووم بە نەرمی قسەبکەم و لەرینیکی بەرز لە دەنگمدا هەبوو، بەجۆرێک هەندێک جار بڕگەکانی دەنگم لەجیاتی نزمببنەوە بەرزتر دەبوونەوە. دواتر بۆم دەرکەوت ئەم شێوازی بەکارهێنانەی دەنگ هیچ سیمایەکی زاڵبوونی پێوە دیارنییە. بۆیە دەنگمم بەهێزتر کرد و لەرینەوەکە نەما.\nنازانم بابەتەکە تەنها سیمبولی بوو یان بەهۆی تەنزەکەی هاڕۆڵد شاچۆنبێرگەوە بوو، بەڵام ئیتر بەهیچ جۆرێک لە کاتی ڕاهێناندا تەنورە و عەزیم لەبەرنەدەکرد. چونکە لەبەرکردنی پانتۆڵ دەسەڵاتێکی زیاتری دەدایتێ و سەرنجی ڕەگەزی بەرامبەریشی کەمتر ڕادەکێشا.\nدواتر وازم لەهەوڵدان بۆ بوونە هاوڕێیی هەموو کەسێک هێنا. ئەگەر بتەوێت ببیتە سەرکردە ناتوانی کەسێکی کۆمەڵایەتی بیت، چونکە ئەو دوو شتە پێکەوە ناگونجێن.\nلە کۆتایدا، بەو پەروەردە ئاسیاییەی کە هەمبوو ئەوەی کە لە هەمووی قورستر بوو بۆم ئەوەبوو فێربووم لەسەر حسابی میوزیکی و لە پێناو دڵخۆشکردنی ئەوانی تردا هیچ سازشێک نەکەم کاتێک باش بزانم کە نە لە بەرژەوەندی دەمەزراوەکە و نە میوزیکیشدایە. ڕابەر دەبێت بیرۆکە و تێڕوانین و ئاڕاستەی ڕوونی بێت.\nبە گشتی، بە زۆر قۆناغی فێربوون و پرۆسەی خۆ پەروەردەکردندا ڕۆشتم تا ببمە سەرکردەیەکی باشتر.\nهەروەکو هەموومان دەزانین ، لە ڕووی سایکۆلۆژییەوە ئاسانترین ڕیگە ئەوەیە پابەندی نەریتەکان ببین وەک لەوەی سنورەکان بشکێنین. تێکشکانی کڵێشەی نەریت کارێکی قورسە. هەرلەبەرئەوەیە هەتا ئەو کاتەی هەبوونی ڕابەری ژن شتێکی ئاسایی و قبووڵکراو دەبێت، ژنی ڕابەر دەبێت بەهێز بێت و ئامادەی سەرکەشی بێت. هەڵبەت هیچ گەرەنتیەک نییە بەڵام دەبێت ئامانجەکانیان زۆر لەوە مەزنتربن. دەبێت زیاتر لە کەسانی ئاسایی کاربکەن و بەمانای وشە تێبکۆشن. هێشتا چاوەڕوانییەکان لە ژن لە ئاستێکی باڵادان بۆیە دەبێت هەمیشە باشترینی نێو یارییەکە بن.\nکۆتا بەربەست دۆخی ئەمڕۆی ئۆرکێسترا خۆیەتی . ئەگەر بەردەوام نێۆرک تایمز بخوێنیتەوە لەوانەیە وا بیربکەیتەوە کە هونەری ئۆرکێسترا لە مەترسیدایەو خەریکە بەرەو لەناوچوون دەچێت. ئایا بەڕاستی ئۆرکێسترا بەهۆی پێویستی زۆریان بە شومەک وبچووکی ڕووبەرەی شوێنە کۆنەکانیان دووچاری قەیرانی ئابووری دەبنەوە؟ ئەگەر ئەمە هۆکارەکە بێت، ئەوا دەبوایە بە ڕووخان و داخستنی ئەم ساڵانەی دوایی ئۆرکێستراکان ژمارەیان کەمتر و کەمتر بوایەتەوە وچانسەکانیش بۆ ژنانی ڕابەری ئۆرکێسترا کەمتر بوونایە. من هێشتا باوەڕم بەم شتە نییە. چونکە ئۆرکێسترا مێژوویەکی درێژیان هەیە و نامرن؛ بەڵکو دەگۆڕێن. بە گۆڕانیێکی مێتامۆرفیدا دەڕۆن هاوشان لەگەڵ گۆڕانی بابەت و پڕۆگرامە پەروەردەییەکان. من لەو باوەڕەدام کە میوزیکی کلاسیکی هەمیشە بەرز دەنرخێندرێت. هەربۆیە دەرفەتی پیشەی ڕابەری بۆ ژنانیش هەر بوونی دەبێت. لە ڕاستیدا، مادەم ژنان لە پێشکەوتندان، لەوانەیە ئەوە ئێمە ببین کە بەخێرای خۆمان دەگونجێنین.\nئەمڕۆ ژنانی ڕابەر پێشکەوتنێکی بەرچاو و جێگیریان بەدەست هێناوە. دەرگاکان کراونەتەوە. هەربۆیە بەم میتافۆڕە کراوە کۆتای بە وتارەکە دەهێنم\n“هەمووان سواری شەمەندەنەفەرەکە بوون!”\nماریتا نیان-هوا چەنگ بەڕێوەبەری میوزیک و ڕابەری ئۆرکێسترای فینگەر لەیەکی باشووریییە و هەروەها پرۆفیسۆری میوزیکە لە زانکۆی کۆلگەیت. لە کۆلێژی سیمز بەکالۆریسی تەواو کردووە و هەروەها لە پەیمانگای نیو-ئینگلاند بۆ میوزیک بڕوانامەی ماستەری لە بواری بەڕێوبردندا بەدەست هێناوە.\n1 From material developed for A Quantitative Analysis of Women in Leadership\nRoles in Symphony Orchestra Organizations that begins on page 91 of\n2 Normally I use the term “conductor,” not “woman conductor,” but for the\npurposes of this article, I’ll live with the distinction.\n3 Schoenberg, Harold. 1967. The Great Conductors. New York: Simon & Schuster.\n4 The Great Conductors.\n5 For instance, see Judy, Paul R. 1996. Life and Work in Symphony Orchestras:\nAn Interview with J. Richard Hackman. Harmony 2 (April), 1-13.


له‌باره‌ی هه‌ڵمه‌تی لابردنی پێوه‌ری زیره‌كه‌وه وه‌زاره‌تی كاره‌با هاته ده‌نگ\n08:58 - 08/01/2022 1749 جار خوێندراوەتەوە\nوه‌زاره‌تی كاره‌با رایده‌گه‌یه‌نێت: پرۆژەی پێوەری زیرەكی کارەبا یەكێ لە پرۆژە گرنگ و سەركەوتووەكانی کەرتی کارەبای هەرێمە و رۆڵێکی گرنگی بۆ چارەسەركردنی گرفتی كارەبا هەیە. ده‌شڵێت: لە ئەگەری هەر جۆرە زیان گەیاندنێکیش بە تۆڕ و ئامێرەکانی کارەبا، رێکاری یاسایی بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگیرێتەبەر.\nده‌قی رونكردنه‌وه‌كه‌ی وه‌زاره‌تی كاره‌با:\nپرۆژەی پێوەری زیرەكی کارەبا یەكێ لە پرۆژە گرنگ و سەركەوتووەكانی کەرتی کارەبای هەرێمە و رۆڵێکی گرنگی بۆ چارەسەركردنی گرفتی كارەبا هەیە.\nتا ئێستا لە79% ی پڕۆژەکە تەواو بووە و تەواوی تایبەتمەندییەکانیشی بەگەڕ نەخراوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا توانیویەتی بە رێژەیەكی بەرچاو سەرپێچی لەسەر تۆرەکانی كارەبا و زیانگەیاندن بە ئامێرەکانی کارەبا لەوانە سوتانی گۆڕەری گەڕەکەکان و ئۆڤەرلۆد بوونی فیدەرەکان کەم بکاتەوە و دادپەروەری لە دابەشکردنی كارەبا بەدی بێنێت.\nپێوەری زیرەک بەهۆی کاریگەرییە ئەرێنییەکانی، نارازی بوونی ئەو کەسانەی لێ کەوتووەتەوە، کە ساڵانێکە لەسەر حسابی بەرژەوەندیی گشتی، بە سەرپێچی یاسایی، کارەبا دەدزن و پارەی کرێی کارەبا نادەن و مافی خەڵکی دیکەیان پێشێل دەکرد.\nکەمی ماوەکانی پێدانی کارەبا هیچ پەیوەندییەکی بە پێوەری زیرەکەوە نییە، بەڵکو لە پلەی یەکەمدا پەیوەندی بە ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا و دواتر بەرزبوونەوەی خواست لەسەر کارەبا و بەرزبوونەوەی ژمارەی هاوبەشانی کارەباوە هەیە.\nبەلارێدا بردنی ڕای گشتی بە ئەنقەست بێت، یان لە نەزانینەوە بێت، دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە پاڵنەرانی ئەم بابەتە، هێشتا لە کار و ئەرکی پڕۆژەی پێوەری زیرەک تێنەگەیشتوون و نازانن ئەرکی ئەم پێوەرە لە کەرتی کارەبادا لەپاڵ بەشەکانی بەرهەمهێنان، گواستنەوە و دابەشکردن چییە.\nپێوەری زیرەک لەم ساتەوەختە هەستیارەدا، کە بەهۆی نەبوونی سوتەمەنی و شایستە داراییەکانی کۆمپانیاکانی بەرهەمهێنانی کارەبا، ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا نیوەی خواست لەسەر کارەبا پڕ دەکاتەوە، رۆڵێکی گرنگی لە نەهێشتنی بە فیڕۆدانی کارەبا و پاراستنی ئەم سامانە نیشتمانییە لە تێکچوون و سوتان و سەرپیچی گێڕاوە.\nتەنیا لە پارێزگای سلێمانی، لە ساڵی 2018 زیاتر لە 50 فیدەر ئۆڤەرلۆد بووە، 100 سەرەمحاویلە لەسەر بووە. لەساڵی 2021 بەهۆی بوونی پێوەری زیرەکەوە، بۆ 10 سەرەمحاویلە و 10 فیدەری ئۆڤەرلۆد و سوتانی تەنیا محاویلەیەک کەم بووەتەوە.\nپێوەری زیرەک ئاستی بەکارهێنانی کارەبای کۆنترۆڵ کردووە، بۆ ئەوەی کە هەر هاوبەشێکی کارەبا بە پێی مافی خۆی کارەبا وەربگرێت و هیچ هاوبەشێکی کارەبا بەهۆی بەکارهێنانی لەڕادەبەدەر، مافی گشتی و دراوسێکانی پێشێل نەکات. بە نەبوونی پێوەری زیرەک، دۆخی کارەبا بەهۆی لە ئاستی پێویستدا نەبوونی ئاستی بەرهەمهێنان و بەرزبوونەوەی خواست و ژمارەی هاوبەشانی کارەبا و زۆربوونی سەرپێچی، زۆر خراپ دەبوو.\nتەواوی تایبەتمەندییەکانی پێوەری زیرەک بۆ رێکخستن و کۆنترۆڵی کارەبا، ئەو کاتە سوودەکانی بەدەر دەکەوێت کە بەرهەمهێنانی کارەبا لە ئاستی پێویستدا بێت.\nوەزارەتی کارەبا لەگەڵ ئەوەی کە تەواوی هەوڵی خۆی بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا دەدات، لە هەوڵی بەرزکردنەوە ئاستی هۆشیاری هاووڵاتیان دایە بۆ چۆنییەتی بەکارهێنانی کارەبا و ناساندنیان بە بەشە جیاوازەکانی کارەبا و ئەرکەکانی هەر یەک لەم بەشانە. لە ئەگەری هەر جۆرە زیان گەیاندنێکیش بە تۆڕ و ئامێرەکانی کارەبا، سەرەتا زیان بە کارەبای ماڵەکەی خۆی دەگەیەنێت و رێکاری یاساییش بەرانبەر سەرپێچیکاران دەگیرێتەبەر.\nحكومه‌ت: نرخی یەک مەتر سێجا ئاو 400 دینار لەسەر ئێمه ده‌كه‌وێت\nدوو رۆژ لە سلێمانی نەوت دابەشدەكرێت\nلەسەر قەیرانی سوتەمەنی دوو وەزیر بانگھێشتی پەرلەمان دەكرێن\nمەسرور بارزانی داوای توندكردنەوەی رێكارەكانی پاراستنی كوردستان دەكات


دەروێشێکی کورد لەسێدارە درا\n13:31 - 18 June 2018\nهەنگاو: یاوەر محەمەد سەلاس دەروێشی گونابادی و خەڵکی پارێزگای لوڕستان بەرەبەیانی ئەمڕۆ لەسێدارە درا.\nبە پێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، بەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە (٢٨ی جۆزەردانی ٢٧١٨ / ١٨ی ژوئەنی ٢٠١٨)، حوکمی سێدارەی یاوەر محەمەد سەلاس، دەروێشی کورد لە بەندیخانەی ناوەندیی ڕەجایی شاری کەرەج جێبەجێ کرا.\nئەو هاووڵاتییە تەمەنی پەنجا ساڵە یەک زستانی لە شاری تاران و لە کاتی پشێوییەکانی تاران و هێرشی هێزە ئەمنییەکانی بۆ سەر دەروێشە گونابادییەکان و بریندارکردنیان، بە پاس سێ ئەندامی هێزە ئەمنیەکانی کردە ژێرەوە و گیانیان لەدەست دا.\nئەو کات دەروێشە گونابادییەکان لە دەوروبەری ماڵی “نوورعەلی تابەند” یەکێک لە ڕێبەرانی ئەو فیرقە ئایینییە لە تاران کۆبوونەوەیەکی ناڕەزاییان ڕێک خست کە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە هێرشیان کرایە سەر و بە دەیان کەسیان لێ بریندار و دەستگیر کرا.\nمحەمەد سەلاس خەڵکی شاری بروجێردی پارێزگای لوڕستان و دانیشتووی تاران بووە.


نوێترین هه‌ڵوێستی ئه‌ردۆغان سه‌باره‌ت به ئه‌مریکا - Mehr News Agency\n13 August 2018 - 09:05\nNews Code 20958\nنوێترین هه‌ڵوێستی ئه‌ردۆغان سه‌باره‌ت به ئه‌مریکا\nسه‌رۆک کۆماری تورکیا ڕوو له ئه‌مریکا وتی: ئه‌وان دواجار تێده‌گه‌ن که پاره‌یه‌کیان نییه و نتوانن کارێک بکه‌ن. ئه‌وان ناوی ئه‌م کاره‌یان ناوه شه‌ڕی ئابووری و ئێمه‌ش نابێت ته‌سلیم بین.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر له ئاناتۆلی، ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆک کۆماری تورکیا ڕایگه‌یاند که شه‌ڕی دراوی تورکیا پیلانگێڕییه.\nسه‌رۆک کۆماری تورکیا له‌مباره‌وه وتی: خوار و ژووری نرخی لیره پیلانگێڕییه، به‌ڵام خه‌ڵکی تورکیا ته‌سلیم نابێت.\nئه‌و جه‌ختی کرد: له شاری ترابزۆنه‌وه ڕایده‌گه‌یه‌نم؛ گه‌مه‌که‌ی ئێوه‌مان دی و وڵامی باشیشمان بۆی هه‌یه.\nئه‌ردۆغان ڕوو له ئه‌مریکا رایگه‌یاند: ئه‌وان دواجار تێده‌گه‌ن که پاره‌یان نه‌ماوه و ناتوانن کارێک بکه‌ن. ئه‌وان ناوی ئه‌م کاره‌یان شه‌ڕی ئابووری ناوه، ئێمه‌ش ته‌سلیم نابین. ئه‌گه‌ر ئێوه به دۆلار سه‌رده‌که‌ون، ئێمه‌ش ڕێگه‌ی دیکه بۆ کار و ئیشی خۆمان هه‌ڵده‌بژێرین.\nسه‌رۆک کۆماری تورکیا زیادی کرد: ئه‌وه‌ی به کوده‌تا نه‌یانتوانی بیکه‌ن ده‌یانه‌وێت به پاره ئه‌نجامی بده‌ن و ئه‌مه‌ش شه‌ڕی ئابوورییه.\nئه‌و هه‌روه‌ها ئاماژه‌ی دا: ناوچه‌گه‌لێکی دیکه له سووریا ئازاد ده‌که‌ین و ئه‌منیه‌ت به زوویی سه‌قامگیر ده‌بێت. ئێمه کاری سه‌ربازی و سیاسی وه‌گڕ ده‌خه‌ین تاکوو له ئه‌دله‌ب وه‌ک ناوچه‌کانی دیکه ئه‌و ڕووداوانه ڕوو نه‌دات.\nشایانی باسه که واشنتۆن به هۆی ئازاد نه‌بوونی قه‌شه‌یه‌کی ئه‌مریکایی گه‌ماڕۆ له سه‌ر تورکیا سه‌پاند. به هۆی ئه‌م گه‌ماڕۆیانه بایه‌خی لیری تورکیا له به‌رنابه‌ر دۆلار به شێوه‌یه‌کی سه‌یر دابه‌زیوه.


بەهای تمەنی ئێرانی بەرزبووەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2018/11/11 - 5:55 PM\nخاوەنی نوسینگەی نەشوان لە بازاری دۆلارەكەی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، بەهای تمەنی ئێران لە چاو چەند ڕۆژی ڕابردوودا بەرزبوویەوە، ئیران سەرقاڵی فرۆشتنی ئاڵوتە، دەشڵێت: “بەهای 100 دۆلار بە 120 هەزار و 650 دینار مامەڵەی پێوە دەكرێت”.\nئیبراهیم غەفور، خاوەنی نوسینگەی نەشوان لە بازاڕی دۆلارەكەی سلێمانی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لە كاتی داخستنی بازاڕی دۆلاردا بەهای 100 دۆلار بە 120 هەزار و 650 بە دراوەكانی 10 هەزار و 5 هەزاری و بە 120 هەزار و 550 دینار بە دراوی 25 هەزاری.\nوتیشی، “بەهای تەمەنی ئێرانی لەماوەی چەند ڕۆژی ڕابردوودا ڕووری لە دابەزین كرد، بەڵام ئەمڕۆ بەرزبوویەوە، 100 دۆلار بە ملیۆنێك و 370 هەزار تمەن بە دەستی و ملیۆنێك 385 هەزار دینار بە حەواڵە”.\nڕاشیگەیاند، هەر 100 هەزار تمەنی ئێرانی بە 8 هەزار و 850 دینار ئاڵوگۆڕی پێوە دەكرێت و بەهاكەی بەرز بۆتەوە، چونكە ئیران لە ئێستادا سەرقاڵی فرۆشتنی ئاڵتونە.\nئاشكراشی كرد، ساڵی پار ئەم كاتە 100 دۆلار بە 125 هەزار و 500 دینار مامەڵەی پێوە دەكرا.\nدابەشكردنی نەوتی سپی بەسەر هاوڵاتیان دەستی پێكردەوە\nهاوپەیمانی نیشتمانی لەسەر دوو پەرلەمانتارەكەی ڕوونكردنەوە دەدات


ئەمڕۆ بایڕن میونشین و بڕوسیا دۆرتمۆند لە سوپەری ئەڵمانیا بەیەک دەگەن\nلەلایەن کارۆخ ڕواندزی لە 2017/08/05 ئەڵمانیا, تۆپ\nبڕیارە لە دەستپێکی وەرزی تازەی ئەڵمانیا هەردوو یانەی بایەڕن میونشین و بڕوسیت دۆرتمۆند لەسەر یاریگای (سیگنا دۆنا پارک) لە یاری سوپەری ئەڵمانیا بەیەک بگەن.\nئەمڕۆ شەممە 5-8-2017 لە کاتژمێر 9.30 دا لەسەر یاریگای دۆڕتمۆند لە سیگنال دۆناپارک یانەی دۆڕتمۆند و یانەی بایەڕن لە یارییەکی ئاگرینی سوپەری ئەڵمانیا بەیەک دەگەن، لەو یارییەدا هەردوو یانە لە کۆمەڵێک ئەستێرەکانیان بێ بەش دەبن، هەروەها هەردوو یانەکە لە یارییە خۆئامادەکارییەکان ئاستێکی باشیان پێشکەش نەکردووە بۆیە هەردوو یانە هەوڵ دەدەن لەو یارییە بە ئاستی ڕاستەقینەی خۆیان دەربکەون.\nسەبارەت بەو یارییە (پیتەر پۆس) ڕاهێنەری دۆڕتمۆند ڕایگەیاند کە هەردوو یانەکە لای یەک ڕوون وئاشکران و بە تەواوی بۆ وەرزی تازە ئامادەنین، بەڵام وێرای ئەوەش یانەکەی بۆ بردنەوە یاری دەکات بۆ ئەوەی ئەو جامە دەستپێکێکی باش بێت.\nسەبارەت بە یانەی بایەڕن میونشین رۆژنامەی کیکەری ئەڵمانی ئاماژەی کردوە کە یانەی باڤاری ئەگەری زۆری هەیە لە تواناکانی رۆبن و نۆیەر و ئالابا و ڕۆدریگێز بێ بەش بێت، هەروەها لە دۆڕتمۆند ڕۆیس و فایجل و شمیتلسر و کویرێرۆ یاری ناکەن.\nئاشکرایە لە دواین پێنج یاری سوپەری ئەڵمانیا لە چەند ساڵی ڕابردوودا دۆڕتمۆند 3 جامی بەدەست هێناوە و بایەڕن میونشنیش دوو جامی سوپەری لە دۆڕتمۆند بردوەتەوە.\nبایەڕن ، دۆڕتمۆند\nبابەتی پێشوویۆڤێنتۆس بۆ ڕۆیشتنی دیبالا بۆ بارسێلۆنا دوو مەرج دادەنێت\nبابەتی دواتر ھۆکاری بەشداری نەکردنی کۆتینیۆ لە یاری داھاتووی یانەکەی ئاشکرا بوو


حەسەن زیرەک، ٥٠ ساڵ تەمەن‌و ٢٠٠٠ گۆرانی جاویدانی\nئەمڕۆ ٤٨ ساڵ بەسەر کۆچی دوایی "حەسەن زیرەک" ناودارترین گۆرانیبێژی كوردا تێدەپەڕیت، بەڵام هێشتا تێپەڕینی ئەو هەمو ساڵانە نەوەی نوێیان لەگوێگرتن لەدەنگە ئەفسانەیی‌و زێڕینەكەی ئەو دورنەخستوەتەوە، چەندین نەوەی كوردە گوێ لەگۆرانە جاویدانی‌و هونەرە بەرزەكەی زیرەك دەگرن.\nزیرەك هونەرمەندێكی ئەوەندە مەزنە كە لەماوەی پەنجا ساڵی تەمەنیدا، سەرباری ئەوەی نەخوێندەواریش بوە، سەدان ئاوازو شیعرو گۆرانی ئاست بەرزی داهێناوە‌و دڵی ملیۆنەها كوردی لەهەر چوار پارچەی كوردستان داگیر كردوە.\nئەو گەنجینە گۆرانی‌و هونەرە رەسەنەی حەسەن زیرەك لەژیانیدا پێشكەشی كوردی كردوە بارتەقای هەمو ئەو گۆرانییانەن كە بەدرێژایی مێژووی کورد پێش زیرەک بەرهەمهاتون.\nحەسەن عەبدوڵڵا ناسراو بە"حەسەن زیرەک"، لە٢٩ / ١١ /١٩٢١ لەبۆکان چاوی بەدنیا ھەڵھێناوە، باوکی لەلای خانانی ئاغای گوندی ھەرمێلەی سەر بەشاری بۆكان کاری کردووە، لەبەر لێھاتوی بە زیرەک ناوی دەرکردووە.\nئەو كە لەژیانیدا دەربەردەری‌و چەرمەسەری زۆری چەشتوە، لەتەمەنی دە ساڵیدا لەگەڵ چەند کەس لە دەنگخۆشانی بۆکان لە شاییەکانی ناو شارو گوندەکانی بۆکان گۆرانی وتوە.\nلەپاڵ گۆرانی گوتندا، هەر لەتەمەنی منداڵییەوە كاری مسگەری‌و شاگردی‌و قاوەچییەتی‌و كەبابچێتی‌و خزمەتكاریی ماڵە ئاغا‌و دەوڵەمەندەکانی بۆکانی کردوە.\nزیرەک تەمەنی ١١ ساڵان دەبێ کە باوکی کۆچی دوایی دەکات. پاشان دایکی زیرەک شو دەکاتەوەو ئەمەش ژیانی سەختتر دەكات. لەبەر دەستکورتی هەر لەمنداڵییەوە دەستی بەکارکردن کردوەو لەخوێندن بێبەش بوە.\nئەو كە حاوەنی خۆشترین دەنگ بوە، هەر لەمێردمنداڵییەوە، بەگۆرانییەکانی کۆڕی دیوەخان‌و زەماوەندی كچان‌و كوڕان دەڕازێنێتەوە.\nلەسەرەتای پەنجاكانی سەدەی رابردودا رودەكاتە باشوری كوردستان‌و پاشان بۆ كاركردن لەبەغدا دەگیرسێتەوە، كاتێك لەئوتێل "شمال کبیر" كار دەكات، دەنگە خۆش‌و بەهرە هونەرییەكەی سەرنجی چەندین كەسایەتی ناوداری ئەوکاتی كورد رادەكێشی، بەتایبەتی جەلال تاڵەبانی‌و عەلی مەردان، كە رێنمایی دەكەن بۆ ئەوەی بچێتە بەشی كوردی "رادیۆی بەغدا".\nئەمە دەبێتە مایەی ناوبانگ دەركردنی حەسەن زیرەك لەماوەیەكی كەمدا، كە دەیان گۆرانی سەرنجڕاكێش تۆمار دەكات‌و دەنگدانەوەیەکی گەورەی دەبێ لەو سەردەمەدا\nپاش ئەوەی لە1958دا زیرەك دەگەڕێتەوە بۆ ئێران، بەشێكی دیكە لەجوانترین گۆرانیەكانی لەرادیۆی تاران‌و کرماشان‌و تەورێز تۆمار دەكات.\nھەر هەمان ساڵ لەڕادیۆی تاران لەگەڵ میدیا زەندی هاوسەرگیری دەكات، كە بەرهەمی ئەم هاوسەرگیرییە دو منداڵ بەناوەکانی "مەھتاب" و "ئارەزوو" دەبێ.\nلەئێران لەلایەن ساواک‌و لەعێراق لەلایەن دەزگا ئەمنیەکانەوە چەندین جار لێپێچینەوەی لەگەڵ دەکرێ‌و دەستگیر دەکرێت.\nزیرەك کە لەژیانیدا بەردەوام لەجێگۆڕكێدا بوە لەنێوان شارەكانی رۆژهەلات‌و باشوری كوردستان‌و بەغداو تاراندا، بەشێكی گرنگی گۆرانییەكانی لەو دانیشتنانەدا وتوە كە لەشاری سلێمانی كردونی‌و هەم هەڵبەست‌و هەم ئاوازەكەشی هی خۆی بون.\nزیرەك لە٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٢لەتەمەنی ٥٠ ساڵیدا کۆچی دوایی دەکات‌و لەسەر داوای خۆی لەکێوی ناڵەشکێنە لە شاری بۆکان بەخاک دەسپێردرێت.\nحەسەن زیرەک نزیکەی ٢٠٠٠ گۆرانی بەزمانی کوردی، فارسی، ئازەری‌و لوڕی‌و ئەرمەنی تۆمار کردوە‌و بەدرەوشاوەترین ئەستێرەی هونەریی‌و گەورەترین سیمبولی موزیکی کوردی دادەنرێت.


ئومید شامحەمەدی دەستبەسەر و ڕەوانەی بەندیخانە کرا\n14:43 - 10 June 2019\nهەنگاو: ئومید شامحەمەدی مامۆستای خەڵکی دیواندەرە کە لەکاتی مانگرتنی گشتی مامۆستایان لە پاییزی ساڵی ڕابردو دەستبەسەر و لەلایەن دەزگای قەزایی حکومەتی ئێران، حوکمی بەندکرانی بەسەردا سەپابوو، بە مەبەستی جێبەجێ کردنی حوکمەکەی، دەستبەسەر کرا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ڕیکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی یەکشەممە (١٩ی جۆزەردانی ٢٧١٩/ ٩ی ژوئەنی ٢٠١٩)، ئومید شامحەمەدی مامۆستای دیواندەرەیی، بە مەبەستی تێپەڕاندنی ماوەی یەک ساڵ بەندکرانەکەی، دەستبەسەر و ڕەوانەی بەندیخانە کراوە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، ئومید شامحەمەدی دوای دەستبەسەرکران بۆ بەندیخانەی ناوەندی سنە گوازراوەتەوە.\nئومید شامحەمەدی، ڕۆژی پێنج شەممە (٢٥ی ڕێبەندانی ٢٧١٨ / ١٤ی فێوریەی ٢٠١٩)، لەلایەن لقی یەکەمی دادگای شۆڕشی شاری سنەوە بە تۆمەتی ”هەوڵدان دژی ئاسایشی نەتەوەیی“ حوکمی یەک ساڵ بەندکرانی بەسەردا سەپێندراوە.\nناوبراو، ئێوارەی رۆژی دووشەممە (٢١ی ڕێبەندانی ٢٧١٨ / ١٢ی نۆڤەمبری ٢٠١٨) لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی سپای پاسدارانەوە دەستبەسەر و پاش ٤٠ ڕۆژ بە دانانی بارمتەی ١٠٠ میلیۆن تمەنی و بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.\nئومید شامحەمەدی بە تۆمەتی هاندانی مامۆستایان بۆ مانگرتنی گشتی مانگی خەزەڵوری ساڵی ڕابردوو دەستبەسەر کرابوو.


فەلسەفە، فەیلەسوف و قەشەنگیەکانی شوێن\n- دیدارێکی دەگمەن لەگەڵ غاستۆن باشلار –\nسازکردنی: ژان کلود\nوەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: بڕوا عەلادین\nژووریکی خنجیلانە ی پڕ لە کتێب لە نزیکی کۆشکی لومبێغ، ئەمە ئەو شوێنەیە کە خوێندکارەکانی تیایدا سەردانی غاستۆن باشلار: فەیلەسوفی فەرەنسیی تەمەن هەشتا ساڵ، دەکەن. وانەکانی بوونەتە مایەی سەرنجڕاکێشان و سرووش بۆ چەندین نەوە لە خوێندکارانی زانکۆ. کتێبەکانی کە تێکەڵەیەک بوون لە ماتماتیک، شیعر و خەون، چەندە سەرکەوتنی بەرچاویان بەدەستهێنا، بەهەمان ڕادەیش بوونە مایەی پشێوی بۆ هاوەڵە فەیلەسوفەکانی خۆی. چەند رۆژێک لەمەوبەر خەڵاتی نیشتمانی نامەکان (National Prize Of The Letters) ی پێبەخشرا و دواتریش لە ڕۆژنامەکاندا بایەخێکی زۆری پێدرا. هۆکاری ئەوەی کە دەوێرین چاوپێکەوتنی لەگەڵدا بکەین ئەوەیە، کە ئەو کەسێکی دەمبەخەندەیە و خاوەن دڵێکی باشە، هەروەها لەبەرئەوەی ئەو لەو فەیلەسوفە دەچێت کە هەر هەموومان لە مناڵیەوە لە خەیاڵماندایە و وێنامان کردووە.\n- ئایا هیچ پەرۆشی ئەوەیت کە پێت بڵێین ((مامۆستا))؟\nباشلار: نا، هەرگیز... گاستۆن باشلار یا بە تەنها باشلار بەسە، لەوە زیاتر نا. تەنانەت حەزناکەم پێیشم بڵێیت پرۆفیسۆر، بەڕاستمە و گاڵتە ناکەم.. ئەوە یەکاڵابۆتەوە. من پیاوێکم لەوپەری ئازادیی خۆمدام، هەمووان پێمدەڵێن باشلار. نامەوێت کەس پێم بڵێت مامۆستا، نا نا!\n- کە گەیشتینە لات گوێت لە ڕادیۆ دەگرت، تا چەند بایەخ بە هەواڵەکان دەدەیت؟\nباشلار: هەواڵەکان شتێکی سەرەکی و جەوهەریین لە ژیانی مندا. کچەکەم ڕادیۆیەکی ترانزیستەری بۆکڕیووم، منیش لە ٧ ی بەیانیەوە تا ٩ ی شەو، بە بەردەوامی هەموو سەری کاتژمێرێک، گوێ لە کورتەی هەواڵەکان دەگرم و بۆم گرنگە بزانم چی روودەدات.\nباشلار: چونکە بۆ ماوەی ٣ خولەک هەستدەکەم هەموو جیهان بە چواردەوری مندا دەسوڕێتەوە. هیچ شتێک لەوە خۆشتر نیە کە دنیا لە شێوەی هەواڵدا بۆت بێتە ژوورەوە. من ناتوانم بەبێ ئەوە بژیم.\n- بەڵام مەرج نیە هەمیشە ڕووداوەکان گرنگ و پێویست بن.\nباشلار: خۆی باشیەکەی ئەوەیە کە تەنها هەواڵی ڕووتن لەبارەی ڕووداوەکانەوە، واتە ڕووداوەکان وەک ئەوەی کە ڕوویانداوە، بەبێ قسە و کۆمێنتی زۆروبۆری چاودێر و ڕەخنەگران لەسەریان. بێگومان هەندێکجار گوێ لە هەندێک بۆچوون و کۆمێنتی چاودێر و ڕەخنەگرانیش دەگرم، بەڵام بەزۆری تووشی نائومێدیم دەکەن. هەربۆیە پێم وایە هەواڵەکان خۆیان بەسن، لێ گەر من خۆم تێبینی یا کۆمێنتیکی بچوکم لەبارەیانەوە هەبێت، ئەوا بە شێوازی تایبەتی خۆم دەیاننووسم.\n- ئایا دەکرێت پێناسەیەکی شیاو بۆ فەیلەسوف بکەین؟\nباشلار: کاتی خۆی کە مامۆستا بووم و وانەم دەوتەوە ، وا ڕاهاتبووم پێناسەیەکم بۆ فەیلەسوف هەبێت تا پێشکەش بە خوێندکارەکانمی بکەم، لێ ئێستا ئەوەم نەماوە.\nبەڵام دەمەوێت بزانم پێناسەی فەیلەسوفت بۆچیە؟ ناشێت بۆ ئەوەت بێت تا تۆیش وەک هەندێک کەس بڵێیت: فەیلەسوف واتە ((مامۆستا و شارەزای دانایی))؟\n- بۆیە ئەو پرسیارە دەکەم چونکە باوترین بیرۆکەی خەڵک لەبارەی فەیلەسوفەکانەوە ئەوەیە کە فەلسەفە شتێکی بێ سوودە و بە کەڵکی هیچ نایەت.\nباشلار: باشە، بەڵام بەڕای من فەلسەفە ئامرازێکی گرنگ و بەکەڵکی بیرکردنەوەیە. هەر بۆیە گەر ویستت بەبێ بیرۆکە و ئایدیای ڕەسەن بیربکەیتەوە، ئەوا دەتوانیت بەبێ فەلسەفە بیربکەیتەوە.\n- ئایا فەیلەسوفەکان لە کۆی مرۆڤەکانی تر باڵاترن؟\nباشلار: نا، فەیلەسوف خودا نیە. شتێک نیە بەناوی مرۆڤی باڵاوە، من خۆم باوەڕم بە هیرارکیزم (پلەبەندیکردن) ی ئاڵۆز و ئەفسووناوی نیە. مرۆڤ هەر ئەوەیە کە دەتوانێت ببێت بەوەی کە دەیەوێت. خۆی ئەوەی کە هەمیشە تۆ خودی خۆیشت بیت شتێکی خۆش نیە، ئیتر تێناگەم و بەلامەوە سەیرە کە خەڵکی چۆن دەتوانن خۆیان بەوانی تر بەراووردبکەن،\n- ئێمە لەژێر کاریگەری ئەو بیرۆکەیەداین کە گوایە فەیلەسوف دەزانێت چۆن لەوانی تر، خۆشتر بژی.\nباشلار: باشتر بژی.. بۆ؟\n- چونکە خۆی لە هەستوسۆزەکان بەدوور دەگرێت و دەپارێزێت.\nباشلار: نا، نا نا.. ئەو هەمیشە خۆی لە هەستوسۆزەکان بەدوورناگرێت، یا ئەوەی کە لەبەرئەوەی کەسێک لە ژیانیدا نیە، ئیدی مانای وایە دۆخی خراپە.\n- وەڵامێکی زرنگانەیە، لێ وەڵامی پرسیارەکەی من نیە\nباشلار: نا، چونکە هەر خودی ژیان و کردەی بیرکردنەوە بەشێوەیەکی ڕەها، پابەستە و یەکانگیری یەک نین. بۆ نمونە من کە کتێبی فەیلەسوفێک دەخوێنمەوە، تەواو ئاوێتەی دەبم و دەچمە ناوی، لێ ئەمە نابێتە هۆی ئەوەی کە وەک هەموو ئەوانی تر نەژیم، وەک هاوڵاتیەکی باش، پیاوی ماڵێک یا کرێکارێک لە پیشەکەی خۆیدا نەبم. تۆ دەتەوێت وێنەی فەیلەسوفێکم پێوە بلکێنیت کە بە دوور لە ئاستەنگ و بەربەستەکانی ژیان، بەتەنها لەناو خەونەکانی خۆیدا دەژی.\n- من ئەوەم ناوێت، ئەوە بیرۆکەی گشتی خەڵکە لەبارەی فەیلەسوفەوە.\nباشلار: کەواتە دەبێت هەر ئێستا ئەو وێنە خواروخێچ و هەڵەیە ڕاستبکرێتەوە. من دەزانم چۆن مامەڵەی شتەکان دەکەم، پێویستم بە کەس نیە... من دەزانم چۆن چێشت لێ بنێم، کەسێکی سەربەخۆم. منیش دەخوازم وەک لاوێک بچم بۆ لای قەساب، چیم حەزلێیە و دەمەوێت، هەڵیبژێرم. ئەزانی چی؟ هەرگیز شەرمم لە ژیانی ماتەریالیانە نەکردووە. من کە لە ستۆدیۆیەکی بچووکدا بووم و خەریکی توێژینەوە بووم، فەرهەنگێکم پێ بوو، باشترین چەشنەکانی پەنیریش لەبەردەممدا. من لە چاوتروکانێکدا دەزانم کام بەشەی گۆشتی بەرازێک لە بەشەکانی تری باشترە.\nئەی تۆ؟ (بەپێکەنینەوە) بزانم هیچ لە ژیانی مادی دەزانیت؟ هەرگیز بوونەتە جێی سەرنجت و سەرقاڵت بکەن؟\n- هەستناکەم لە تۆ زیاتری لێ بزانم.\nباشلار: ئۆه.. دە ورە، خۆی لە من باشتری لێ نازانێت و دایشنیشتووە پرسیار لە من دەکات!\n- بەڕێز باشلار، دواجار ئەوە ڕێگای ژیانە.\nباشلار: بەڵی، ئەوە زۆر جوانە: ڕێگای ژیان. تۆ ناچاریت ئامرازێک بۆ ژیان بدۆزیتەوە، گەرنا کەسێکی دەبەنگ و بەدبەختیت، ئەمە جگەلە وەی کە دەبێت لەگەڵ ئەم سەردەمەی ئێستاماندا خۆمان بگونجێنین.\n- لە (ئاپارتمان) شوقەیەکی بچووکی پاریسیدا دەژیت.\nباشلار: ڕاستە، زۆر بچووکە.\n- هەربۆیە پێم وایە کە بیرۆکەی شوقە لەگەڵ ئایدیاکانی تۆدا دەربارەی ماڵی ڕاستەقینە، تەبانایەنەوە.\nباشلار: دروستە. بەلای منەوە دەبێت ماڵ تایبەتمەندێتی خۆی هەبێت کە جۆرێکە لە ستوونییبوون. ماڵ لانیکەم پێویستی بە ژێرخان (ئەوەی کە پێیدەڵێن گەنجینە و ژێرزەمین) و هەورەبان و هەموو ئەو شتانەی تریشە کە دەکەونە نێوانیانەوە.\n- وابزانم دەڵێیت ئێمە هەمووجارێک بە پلیکانەدا دەڕۆینە خوارەوە بۆ گەنجینە و هەر بە پلیکانەیشدا...\nباشلار: .. هەر بە پلیکانەیشدا دەچینە سەرەوە، ئەوەت خوێندۆتەوە؟ باشە دوای ئەو هەموو شتە، هەستت بەو ڕاستیە نەکردووە؟\nتۆ کە دەچیتە خوارێ بۆ ژێرزەمین، ژێرزەمین وەک ئەشکەوتێکی ڕاستەقینە نەک وەک شوێنێکی ژیاریی کە پڕبێت لە شتومەکی کارەبایی، ئا لەو کاتەدا من کە دەچمەخوارێ و مۆمیکم بە دەستەوەیە، بۆ ئەوە چووم کە شەراب لە بەرمیلەکە دەربهێنم و بیهێنمەوە بۆ سەرەوە. نابێت بیرمبچێت بەلوعەی بەرمیلە شەرابەکە بگرمەوە. وەک دەبینیت، کە دەچمە خوارێ بۆ ناو ژێرزەمینەکە، ئەرکێکی سەرەکیم هەیە.\nوابزانم لە کتێبەکەمدا دەربارەی (زەوی و زیندەخەونەکانی پشوودان) باسی ئەوەم کردووە کە لە خاک/ماڵی مندا ژن ناچێتە خوارەوە و دانابەزێت بۆ ناو گەنجینەکەی ژێرەوە، چونکە ئەوە ئەرک و ئیشی ئەو نیە. ئەوان کەمێک دەترسن لەوەی بچنە خوارەوە بۆ ناو ئەو ژێرزەمینە تاریک و تەنگە. تۆ بۆئەوەی بتوانیت بچیتە خوارەوە و بۆ ژێرەوە دابەزیت، دەبێت پیاوێکی بوێر بیت. دیارە سەرکەوتنیش بۆ هەورەبان هەمان شت نیە و جیاوازە.\nئا تۆ پێم بڵێ: بە مناڵی لە کوێ بوویت؟\nباشلار: لە ماڵدا دەژیایت؟\n- بەداخەوە، منیش لە شوقەدا ژیاوم.\nباشلار: باشە، (بە پێکەنینێکەوە) کەواتە هیچ سەرەداوێکی ئەم تەلیسمەت لا نیە.\n- گەر بتتوانیایە بگەڕێیتەوە بۆ لادێ، دەتکرد؟\nباشلار: چەندە بتوانم، دەچم. ماڵەکەم باخچەیەکی گەورەی تێدایە و دوورە لە شارەوە، هەربۆیە هەستدەکەم لە ناو سروشت و ئەو کەشوهەوایەدام کە تۆ مەبەستتە.\nیەکەم بەهارم لە یادە کە هەموو درەختەکانم چرۆیانکردبوو، بڕوام نەدەکرد بتوانم بە کەرەستەیەکی سەرمایەدارانەوە ببمە خاوەن درەختێکی گوڵدار. من زۆر حەزم بە ژیانی باخ و بێستانە.\nهەندێکجار کە بیر لەوە دەکەمەوە بۆ ماوەی مانگێک دەبێت ئەم ماڵەم بەجێنەهێشتووە، ئەوسا بۆم دەردەکەوێت کە ژیان چەند گۆڕاوە. پێشتر بە بەردەوامی دەچووم بۆ پیاسە، بۆ گەڕان و بۆ سەیران، بەڵام دەبێت بگۆڕێیت، چونکە ناتەوێت ئەو شتانە بکەیت کە ناتوانیت بیانکەیت.\n- بەڕێز باشلار، ئایا هەستکردن بە پیری شتێکی ناخۆشە و خەمبارت دەکات؟\nباشلار: بەڵێ، بەڵێ، بە تەواوی مایەی دڵتەنگیە. چونکە دەتەوێت ئەو هێزەت بەدەستبهێنیتەوە کە لە دەستت داوە. بەڵێ، پیریی مایەی پەژارە و خەمە، بەڵام خۆ تۆ ئەمە تۆمارناکەیت.\n- بەڵام تۆ هەر زرت و چالاک دیاریت!\nباشلار: باشە، کەواتە با ئەمە بەردەوام بێت (بە پێکەنینەوە).\nژووریکی خنجیلانە ی پڕ لە کتێب لە نزیکی کۆشکی لومبێغ، ئەمە ئەو شوێنەیە کە خوێندکارەکانی تیایدا سەردانی غاستۆن باشلار: فەیلەسوفی فەرەنسیی تەمەن هەشتا ساڵ، دەکەن.\nوانەکانی بوونەتە مایەی سەرنجڕاکێشان و سرووش بۆ چەندین نەوە لە خوێندکارانی زانکۆ. کتێبەکانی کە تێکەڵەیەک بوون لە ماتماتیک، شیعر و خەون، چەندە سەرکەوتنی بەرچاویان بەدەستهێنا، بەهەمان ڕادەیش بوونە مایەی پشێوی بۆ هاوەڵە فەیلەسوفەکانی خۆی. چەند رۆژێک لەمەوبەر خەڵاتی نیشتمانی نامەکان (National Prize Of The Letters) ی پێبەخشرا و دواتریش لە ڕۆژنامەکاندا بایەخێکی زۆری پێدرا. هۆکاری ئەوەی کە دەوێرین چاوپێکەوتنی لەگەڵدا بکەین ئەوەیە، کە ئەو کەسێکی دەمبەخەندەیە و خاوەن دڵێکی باشە، هەروەها لەبەرئەوەی ئەو لەو فەیلەسوفە دەچێت کە هەر هەموومان لە مناڵیەوە لە خەیاڵماندایە و وێنامان کردووە.


پێشمەرگە و سوپای عیراق بۆشاییەكی ئەمنییان لە ناوچە كێشەلەسەرەكان پڕكردەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/07/26 - 9:25 AM\nجێگری فەرماندەی میحوەری دووی پێشمەرگە ڕایدەگەیەنێت، بەڕێكەوتن لەگەڵ سوپای عیراق بۆشاییەكی گەورەی ئەمنیمان پڕ كردەوە.\nهێزی پێشمەرگە و سوپای عیراق، بۆشایی ئەمنی نێوانیان بەدرێژایی 11 كم، لەسەر ڕێگای نێوان قەزای خورماتوی پارێزگای سەڵاحەدین و قەزای كفری سەربە ئیدارەی گەرمیان پڕكردەوە.\nلیوا محەمەد سیاسی جێگری فەرماندەی میحوەری دووی پێشمەرگە بە دەنگی ئەمریكای ڕاگەیاند، بۆشاییەكی گەورە لەنێوان سوپا و پێشمەرگە هەبوو، گروپە توندڕەوەكان سودیان لەو بۆشاییە بۆ كاری تێكدەرانە دەبینی، بەڵام ئێستا بەڕێككەوتن سەرقاڵی پڕكردنەوەی ئەو بۆشاییەین.\nوتیشی”بۆ پڕكردنەوەی شوێنەكانی تر، بەتایبەت بازگەی كارێز بە ئاڕاستەی ناحیەی جەبارە و چەند جێگەیەكی تر، بیروڕامان ئاڵوگۆڕ كردووە، بەڵام هێشتا ڕێككەوتن نەكراوە”.\nئاشكراشیكرد، لیژنەی باڵای وەزارەتی پێشمەرگە و بەرگری، جەختیان لەسەر پێكهێنانی چوار ژووری هاوبەش لەپارێزگاكانی دیالە، كەركوك، نەینەوا و سنووری هەولێر كردووەتەوە و باسیشیان لە دروستكردنی بازگەی هاوبەش لەو ناوچانە كردووە.\nگفتوگۆی نێوان وەزارەتی پێشمەرگە و وەزارەتی بەرگری عیراق بۆ ئەنجامدانی كاری هاوبەش لەناوچە كێشەلەسەرەكان بەردەوامە، ئەمەش مەترسی گەڕانەوەی پێشمەرگەی لای عەرەب و توركمانەكانی كەركوك دروستكرد.\nسەرۆكی جەهەپە داوای ئازادكردنی دەمیرتاش دەكات


کورد رێگای وشکانی لە تورکیادا گرتووە\nمەبەست لە هێزی ژیۆپۆلیتیک بریتییە لە فراوانکردنەوەی پانتایی نفوز و کارتێکەریی وڵاتان، هەموو وڵاتانی جیهان بۆ ئەم مەبەستە تێدەکۆشن.\nئەم نفوزە لە دنیای مۆدێرندا یان بە رێگای هەژموونی سیستەم و بەهاکانەوە بووە یان لە ڕێگای هێزی نیزامی ڕووتەوە. تورکیا پۆتانسیەلی گەورەی هەیە کە ببێتە وڵاتێکی کاریگەر. بە تایبەت پێگەی جوگرافیی تورکیا ئەو بوارە بۆ تورکیا دەرەخسێنێت کە بتوانێ ببێتە ناوەندێکی بەهێز بە تایبەت لە رووی پرسی وزەوە.\nبەڵام بۆ وەدیهێنانی خەونەکانی ژیۆپۆلیتیک دەبێ سیستەمی ناوخۆیی پتەو بێت، دەنا لە پەلهاویشتن بۆ دەرەوەی وڵات ئەگەری هەیە ملی خۆی بشکێنێ.\nبا چاو لە ناوخۆی تورکیا بکەین، حیزبێک بە پێگەیەکی ٤٠ لە سەدی دەنگەکانی دەنگدەرانەوە ئەوەی دژیەتی سەرکووتی دەکات، ئیدۆلۆژییەکی ئیسلامی پەیڕەو دەکات لە وڵاتێکدا کە ڕەنگە سێکۆلارترین وڵات بووبێت لە رۆژهەلاتی ناوەراست و باکووری ئافریقادا. نزیکەی ٢٠ لە سەدی دانیشتوانی کوردن و سیاسەتی جینۆساید بەرانبەر کوردەکانی خۆی پەیڕەو دەکات. کوالیتی و ئاستی خۆێندەواریی هێزی کاری بە شێوەی مامناوەند هەتا پۆلی نۆیە.\nحیزبێک کە یەک لە پێگە بنەڕەتییەکانی بۆ هاتنە سەردەستەلات، بزووتنەوەی گولەن بووە و ئێستا ئەو لاقەی خۆی بە مشارێکی کاریگەرەوە بریوە و پارەی گشتی بۆ کەسانی دەستەلاتدار بۆتە بەشێکی ستراکچرال و بریاردەر لە سەر سیاسەتی ئابووری و بازاری تورکیا. لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا سەرچاوەیەکی ئابووریی گەورەی وەک گەشتیاری گەیاندۆتە ئاستی هەرە نزمی خۆیەوە.\nئەم حکوومەت و سیستمە ئێستا خوازیارە کە پەلهاوێژی بۆ دەرەوەی وڵاتی خۆی بکات بە تایبەت کە ئێستا باسی رۆژهەلاتی ناوەراست و باکووری ئافریقا دەکەین، رێگای وشکانی ئەم وڵاتە بە کوردەوە گیراوە .\nئێستا یان سیاسەتی نفوزی نەرم پەیرەوە دەکات بۆ ئەم پەلهاویشتنە یان ڕێگای نیزامی دەگرێتە بەر، دیارە کە تورکیا و سەرۆکەکەی رێگای نیزامییان هەڵبژاردووە. ئەوەی دژی ئەم پەلهاویشتنەی تورکیایە، ڕکابەری کۆنی تورکیایە کە ئێرانە، هەر چەند لە سەر دژبەریی کورد هاوئاهەنگن بەڵام لە پرسەکانی تردا دژبەرن.\nئەگەر تورکیا لەبەر پێگەی جوگرافیی خۆی بۆ زۆرێک لە وڵاتان و ئابوورییەکانی دنیا گرنگە بەڵام لە ڕووی هەبوونی هاوپەیامانەوە کە مەرجە بۆ سەرکەوتووبوونی وڵاتان بۆ بە هێزکردنی پێگەی خۆیان، لە خراپترین بارودۆخدایە.\nتورکیا دیسکۆرس (گوتار) ێکی سیاسی و ئیدۆلۆژیکی هەڵبژاردووە کە تێکەڵاوێکە لە ئیسلامی سیاسی (داعش و ئیخوان و .....) و ئەوەشی کردووە بە هاوپەیمانی نەژادپەرەستی تورکی، ئەم دیسکۆرسە لە ناوچەکەدا و لە سیاسەتی نێونەتەوییشدا مەحکووم بە شکان و پاشەکشەیە و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دژبەر و نەیار بۆ خۆی دەبینێتەوە و زیاد دەکات. بۆیە ئەستەمە ئەگەر هیوای تورکیا ئەمە بێت کە دەتوانێ چل ملیۆن کورد لەم سەردەمەدا پاسیڤیزە (پەراوێز) بخەن.\nدەبێ بگوترێ کە ئەگەر ئەم نیییەتە ئەگەر مەحال نەبێ نزیک لە مەحالە. جگە لە مە فاکتۆرێکی گرنگی تر ئەوەیە کە وڵاتانی عەرەبی ناوچەش دژی ئەم پەلهاویشتنەن . کە وابوو شانسی سەرکەوتنی ئەم ستراتێژییەمان لێ دیار دەبێ، بەو واتایە کە سەرکەوتوو نابێ، بەڵام لە پرۆسەی هەوڵەکانی خۆیدا وێرانی و دژبەرییەکی زۆر لە ناوچەدا دروستدەکات. ئەمە ئاکامی قبوولنەکردنی مۆدێرنێتەیە لە ناو وڵاتی خۆتدا. ئاکام، یان سەرۆکی وڵات سەری وڵات دەخوات و تووشی گرفتی گەورە و شەڕی ناوچەیی دەکات یان وڵات سەری سەرۆکی وڵات دەخوات. تورکیا و سەرۆکەکەی بەم جۆرە چارەنووسی یەکتر دیاریدەکەن.


لە یادی 5ساڵەی تاوانی كۆمەڵكوژی ئێزیدیی و كریستان و كاكەیی و شەبەك و …ەكاندا: هەركەسێك نكۆڵی لە تاوانی جینۆسایدیان بكات دەبێت سزا بدرێت، عەلی مەحمود – PMNews\n– حكومەتی هەرێمی كوردستان فشار بخاتە سەر حكومەتی ناوەندی تا پەیماننامەی رۆما واژۆ بكات و ببێتە ئەندامی دادگای تاوانی نێو دەوڵەتی, بۆ ئەوەی نیازپاكی خۆی لە رێگای بە ئەندامبونییەوە لە دادگاكە بۆ پێكهاتەكانی ئەم وڵاتەی مەڵبەندی جینۆساید رابگەیەنێت كە دژ بە دوبارەبوونەوەی تاوانەكانی رابردووە كە بەسەر گەلەكەماندا هاتووە( هەڵەبجە, ئەنفال, بارزانی, فەیلی, تەعریب, شەنگار, سمبێل, دوزو كەركوك و پەڵكانەو …. )), تاوانەكانی شەنگال سەلماندیەوە بە ئەندام بوونی عێراق زامنی دووبارە نەبوونەوەی ئەم جۆرە تاوانانەو سزا دانی بكەرانی و ناساندنی حەقیقەتی یاسایی تاوانەكەیە لە ئاستی نێو دەوڵەتیدا .\n– داوا لە دەسەڵاتدارانی كوردستان دەكەین, داواكاری بە ئەندام بوونی عێراق لە دادگای تاوانی نێو دەوڵەتی بكەنە یەك لە داواكارییەكانی خەڵكی كوردستان لە دانوساندنەكانیان لە گەڵ حكومەتی ناوەندی بەغدا لە گەڵ لایەنە عێراقیەكان و سازشی لەسەر نەكەن.\n–هەر كەس و لایەنێك لە كوردستانەوە ریكلام بۆ داعش و فكری بكات, پێویستە بە تاوانی هاوكاریكردنی تیرۆر و بانگەشە بۆی دادگایی بكرێت.\n– هەر كەس و لایەنێك نكۆڵی لە جینۆسایدی ئێزیدی و كریستان و شەبەك و كاكەكەیی و پێكهاتەكانی دیكە بكات لە لایەن داعشەوە پێویستە سزا بدرێت, ئینكاركردنی تاوانەكانی جینۆسایدی ئەو پێكهاتانە دەبێت وەك تاوان سەیر بكرێت لە هەرێمی كوردستان, بە یاسا رێكبخرێت.\n–هەر پارت و لایەنێكی سیاسی ئینكاری جینۆسایدی ئیزیدی و كریستان و شەبەك و كاكەیی …. بكات , یاخود برەو بە سیاسەتی جیاكاری بەرامبەریان بدات لە ئاستی خوارەوە پێویستە قەدەغە بكرێت.\n–داوا لە حكومەتی هەرێمی كوردستان و كانتۆنەكانی رۆژئاوای كوردستان دەكەین, هەر دیلێكی داعشی هاووڵاتی 122 وڵاتەكەی ئەندامی دادگای تاوانی نێودەوڵەتیان لایە تەسلیم بە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی بكەن, بۆ ئەوەی دادگایی بكرێن., هاوكات پەلە بكرێت لە دادگاییكردنیان.\n–داواكارین حكومەتی هەرێمی كوردستان بودجەی زیاتر تەرخان بكات بۆ ئازاد كردنی كچانی ئێزیدی و قەرەبوكردنەوەیان دوای گەڕانەوەیان.\n–داواكارین ناوچەی ئێزیدی و كریستان و شەبەك و كاكەیی و … پارێزراو بن لە گۆڕینی دیمۆگرافی و ئەو هەنگاوانانەی تا ئێستا نراون شوێنەواریان بسِڕدرێتەوە.\n– داواكارین هەموو پێكهاتەكان بەشداری فعلیان لە دەسەڵاتدارێتی هەرێمی كوردستان پێ بكرێت و بەشداری راستەقینەیان پێ بكرێت لە حوكمڕانیدا.\n–داواكارین هەر پێشێلكارییەك و جیاكارییەكیان بەرامبەر كراوە لە مێژوودا, لە هەمبەردا داوای لێبوردنیان لێبكرێت.\n– داواكارین حكومەت بە مەنهجی خوێندندا بچێتەوەو هەرچی كەس و لایەنێك پێشێلكاریان بەرامبەر ئەم پێكهاتانە كردووە لە مێژوودا و تا ئێستا وەك پاڵەوانی مێژوویی سەیركراون لە مەنهەج دەربهێنرێن و راستییە مێژوییەكان ئاشكرا بكرێن لەسەر ئەو كەسانە.\n– كاتی ئەوە هاتووە فێری داوای لێبوردن كردن بین بەرامبەر بە ناشرینییەكانی رابردوو, ببینە نموونەی گەلی لێبوردە.\n–داواكارین ئەنجامی لێكۆڵینەوە لە هۆكاری داگیركردنی شەنگال لە 3-8 لە لایەن داعشەوە بۆ رای گشتی ئاشكرا بكرێت, ئەگەر شكستی سەربازییە ئەوانەی هۆكاری شكستەكەن سزا بدرێن و لە بەرپرسیارێتی سەربازی دوور بخرێنەوە, ئەگەر كارئاسانیكردنێك هەبووە بۆ لایەنی بەرامبەر, ئەوا بە تاوانی هاوكاریكردنی جینۆساید سزا بدرێن.


سەرگەردانیی ئازادی - قەڵەم\nگەر ئازادی تەنیا بە گوێرەی 'من' لێکبدرێتەوە ئەوا دەگەینە پێناسەیەک بەناوی ئازادیی رەها، ئەگەریش تەنیا بە گوێرەی کۆمەڵگا لێکبدرێتەوە ئەوا دەگەینە ونبوونی ئازادی.\nئازادی رەها بەمانای رەچاونەکردنی ئازادیی ئەوی تر و رەچاوکردنی بێ سەروبەرەییە و، ئازادیش بە گوێرەی کۆمەڵگا بە مانای کوشتنی ئازادییە. بۆیە زۆر کەس کاتێک دەگەنە پێناسەی ئەم چەمکە رێگایەکی میانە هەڵدەبژێرن.\nلێرەوە ئازادی دەبێتە چەمکێک کە سنوورەکانی دەبێ بە ئازادی ئەوی تر. واتە من ئازادم تا ئەو کاتەی ئازادیی من ئازادیی تۆ پیشێل نەکا. هەروەها کۆمەڵێک ئەرک و یاسای کۆمەڵایەیتیشی دەخرێنە پاڵ. بۆ وێنە ئازادی هاوکات بە مانای بەرپرسایەتیشە. ئازادی دەبێ بە چەمکێک هاوزادی ئەرک.\nبەڵام داخۆ ئەمە ئازادییە؟\nدەکرێ نەبێ، بەڵام لەبەر ئەوەی مرۆڤەکان لەگەڵ یەکتر دەژین و بە بێ یەکتر ناتوانن درێژە تەنانەت بە ژیانی تاکەکەسی خۆشیان بدەن، بۆیە ناچارن هەموو چەمکەکان لە پێوەندییە دیالکتیکیەکاندا ببینن. ئازادیش یەکێک لەو چەمکانەیە.\nنە پێناسەی دابڕاو پێناسەیەکی تەواوە و نە شوناسێکی دابراویش شوناسە.\nسایتی قەڵەم ٢٤ مانگی مەی ٢٠٢٠\nشکست و ناهومێدی\nبە ناوبانگە دەگوترێ لە کاتی شکستەکاندا، ناهومێدی روودەکاتە وڵات و رەش بینی و بێ بڕوایی توانا و لێهاتوویەکانی مرۆڤ دەخەنە ژێر پرسیارەوە. ئەمە بە گشتی راستە، دیاردەیەکە هەموومان چ لە ژیانی رۆژانە و تاکەکەسیماندا و چ لە رووداوە گشتییەکاندا ئەزموونمان کردووە. شکست، داهێزرانی جەستە و رۆحی لە گەڵدا دێت.


ڕێباز جلال نانەکەلی/ لە ڕۆژی ڕیفراندۆمدا بەڵێ.. بەڵام ئایا ڕاگەیاندنی دەوڵەت گونجاوە؟\nڕێباز جلال نانەکەلی*\nڕۆژ دوای ڕۆژ لە وادەی ئەنجامدانی ڕیفراندۆم نزیك دەبینەوە، ڕۆژ دوای ڕۆژیش بێ ئۆقرەیی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان ڕوو لە بەرزبوونەوە دەکات. ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی بۆ زۆرێك لە خەڵك وەکو مەتەڵێکی مەترسیدار دێتە بەرچاو. بەشێکی زۆری سەرکردایەتی سیاسی کوردستانیش زۆر چاونەترسانە بەرەو ئەو ڕۆژە گرنگ و مێژووییە هەنگاو دەنێن، کە ئەوەش پرسیاری زۆر دروست دەکات.\nئایا چ گەرەنتییەك دراوەتە کورد، تاکو ئاوا بێ باکانە بڕیارێکی لەو شێوەیە بدات؟ ڕەنگە هیچ گەرەنتییەك نەدرابێت، بەڵکو سەرکردایەتی کورد دەیەوێت هاوشێوەی ساڵی 1992 سود لەو هەلە وەربگرێت، وەكو چۆن بەشێوەیەکی تاکلایەنە بڕیاری ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پەڕلەمانی دا، ئێستاش بە هەمان شێوە سود لەو دەرفەتە وەردەگرێت و گشتپرسی سەربەخۆیی ئەنجام دەدات.\nدواتر ساڵی 2003 کە عێڕاق نقومی خوێن بوو و جومگەکانی وڵات تەواو شکان، گەلی کورد بە پێشنیاری سیستەمی فیدڕالی چووە ناو گۆڕەپانی سیاسی عێڕاق و لەگەڵ هەموو ئەو ڕەوتە دژکاریانە بەڵام سەرەنجام فیدڕالیزمی لە دەستوری عێڕاق چەسپاند. گومانی تێدا نیە لاوازی دەوڵەتی عێڕاق بەهێزترین فاکتەر بوو لەو دۆخەدا.\nئەمڕۆ سەردەمێکی تەواو جیاوازترە. داعش وەکو فاکتەرێكی تری لاواز کردنی عێڕاق، دەرفەتێکی تری بۆ کورد خولقاند، بۆ بەرجەستە کردنی مافێکی تری ڕەوای نەتەوەی کورد، کە ئەویش سەربەخۆییە. بەڵام لێرەدا دەبێت هۆشیارتر بین.\nفیدڕاڵی هیچ نەبوو، جگە لە وەرچەرخانێکی سیاسی ناوخۆیی لە چوارچێوەی عێڕاقدا. بەڵام سەربەخۆیی واتە حاشا کردن و توڕدانی هەموو ئەو سیستەم و یاسایەی کە کوردستانی بە عێڕاق بەستووەتەوە. هەروەك دەزانین، ئەوەش بریتیە لە هاتنە کایەوەی وڵاتێکی تازەی پڕ لە کێشەی سیاسیی ناوخۆیی، بێ چەك و تفاق، بێ سیستەمی ئابووری ، بێ ئاساییشی خۆراك، بێ هەبوونی پەروەردەی نیشتمانی و نەتەوەیی، لە هەمووشی خراپتر بێ هەبوونی دەستور.\nلەو بابەتە کورتەدا تیشك ناخەینە سەر کێشە ناوخۆییەکان. بەڵام دەبێ وورد وورد بیر لە کێشەی دەرەکی بکرێتەوە. لە دۆخێكدا کە هەڵوێستی وڵاتی ئیران و عێڕاق دەزانین لەو پرسەدا، ئەوەی بە دەست کورد دەمێنێتەوە بریتیە لە سنوری تورکیا. بەڵێ تورکیا بەهیچ شێوەیەك سنور داناخات و هیچ کێشەیەکی ئابووری ئەوتۆشمان نابێت لە مەودایەکی نزیكدا. تورکەکان ئێستا هەزاران کۆمپانیایان لە کوردستان کار دەکات، بۆڕی نەوتیش بە درێژایی ئەو وڵاتە ڕاکێشراون، هیچ ئابلۆقەیەکی ئابووری لە لایەن تورکیاوە بۆ سەر کوردستان لە ئارا دا نیە. تورکەکان بە ڕاشکاوانە ئەو دڵنیاییەیان بە کورد داوە.\nبۆ ئەوەی لە نیازی توركەکان تێبگەین، پێویست ناکات دانا و حەکیم بین. دەبێت هەموو لایەك ئەوە بزانین ئێمە بە نیسبەت تورکەوە دوژمنی دواخراوین، جارێ نۆرەمان نەهاتووە، ئەوە لە لایەك. لە لایەکی تر، دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان لە باشور دەبێت چ جۆرە دۆخێکی هەبێت بە نیسبەت تورکیا؟ زۆر لە ڕاڤەکارانی سیاسی وای دەبینن کە هاوشێوەی قوبرس بێت، بگرە لەسەر زاری هەندێ سەرکردە تورکەکان ئەو قسەیە کراوە. چەند نمونەیەك بگەڕێینەوە دواوە، مێژووی ئێمە پڕیەتی لە فێڵ و گزی لە لایەن تورکەکانەوە. لێدانی خەنجەر لە پشتی کورد سیما و کاراکتەری تورك بووە بە درێژایی دیرۆکی کورد.\nبە کورتی، ئێمە هەر دەبێ لەژێر مەرجی توركیا دابین لە حاڵەتی دروست کردنی دەوڵەتی سەربەخۆ. چونکه واقیعی جیۆسیاسی ئەوەمان بەسەر دا دەسەپێنێت. کوردستانی سەربەخۆ دەبێتە پارویەکی ئاسان لە گەرووی تورکیادا. بۆیە بانگەوازی سەرکردایەتی کورد دەکەین، نەکەونە ناو تەڵەی تورکیاوە، کە بریتیە لە لوش کردن و بنکۆڵ کردنی نەتەوەی کورد لە باشور لە مەودایەکی درێژخایەن.\nبەرەنجام، پێمان وایە و هەر دەبێت وا بێت، کە سەرکردایەتی کورد، ڕیفراندۆم بەکار بهێنێت بۆ مافێکی گەورەتر لە فیدڕالی بەڵام بچووکتر لە سەربەخۆیی و جیابوونەوە، ئەویش بریتیە لە کۆنفیدڕالی. بەڵێ کۆنفیدراڵی بریتیە لە یەکگرتنی دوو ووڵات بەشێوەیەکی ئارەزوومەندانە، دوو دەوڵەت لە ناو یەك سنوردا. کوردستان و عێڕاق وەکو دوو دەوڵەت لە ناو یەك سنوری پارێزاوی نێودەوڵەتی بەشێوەیەکی ئارەزوومەندانە دەمێننەوە، تا ئەو کاتەی دەرفەتێكی زێڕینی گەورەتر بۆ گەلی کورد دروست دەبێت. لەو دۆخەی ئێستادا عێڕاق هیچ چارەی تری لەدەست نیە ئەگەر بە کۆنفیدڕالی ڕازی نەبێت. کۆنفیدڕالی سەروەریی تەواو بۆ کوردستان دەستەبەر دەکات، وڵاتێك کە هەموو جومگەکانی سەربەخۆ بن، بەهیچ شێوەیەك وابەستەی هیچ دەزگا و دامەزراوەیەکی عێڕاق نەبێت. هێزی کۆنفیدڕالی بۆ کوردستان لە هێزی یاسای نێودەوڵەتی دایە، کە عێڕاق دەپارێزێت لە باکورەوە تاکو باشور، بەو شێوەیەش کوردستان بەدوور دەبێت لە هەموو نیازێکی خراپ لە لایەن دراوسێکانەوە. لە ئەگەری کۆنفیدڕاڵیدا ئابووری کوردستان نابێتە کۆیلە بەدەست وڵاتی تورکیاوە، بە پێچەوانەوە، تورکیا وابەستەی نەوتی کوردستان دەبێت. دەتوانرێ نیوەی کارە بازرگانی و ئابوورییەکان لە ڕێگەی عێڕاقەوە بکرێت. سامانی ئاو پێگەی کورد بەهێز دەکات، کەرتی گەشتیاری ساڵانە چەند ملیۆنێك هاوڵاتی عێڕاق بەرەو کوردستان دەهێنێت. بەڵام لە هەمووی گرنگتر ئێمە سودمەندی یەکەم دەبین لە هێزی یاسای نێودەوڵەتی کە تەواوی سنورەکانی عێڕاقی پاراستووە و دەپارێزێت. هەرچی مەترسی دیمۆگرافیە، کە بە بڕوای زۆرێك هاتنی بەلێشاوی عەرەب و نیشتەجێ بوونیان، سیمای دیمۆگرافی کوردستان دەگۆڕێت. ئەو کێشەیەش دەکرێ لە ڕێگەی دەستور و یاساوە ڕێگری لێ بکرێت، چونکه کوردستان دەبێتە خاوەنی دەستوریی سەربەخۆی خۆی.\nلە کۆتاییدا، بەڵی بۆ ڕیفراندۆم و بەڵێ بۆ دەنگدان بە "بەڵێ"، کە دەبێتە مایەی بەهێز کردنی کارتی کورد لە ڕووبەڕوو بوونەوەی عێڕاقدا، بۆ ڕازیکردنی دەسەڵاتدارانی عێڕاق بە کۆنفیدڕالی بە سوپاسەوە.\n*قوتابی دکتۆرا لە بەشی زانستە ئابوورییەکان لە زانکۆی وارشۆ


جیهان ئەمڕۆ پڕە لە دۆخی پاشەگەردانی و بێ سەرووبەری! دیارە سیستمی سیاسی نێودەوڵەتی خۆی لەبنەڕەتدا بەهۆی نەبوونی سەرچاوە و چاوگ، هێزێكی باڵا، سەرباز و دەزگای بان-دەوڵەتییەوە بەردەوام و چركە دوای چركە دۆخی ناجێگیریی، بێ متمانەیی، نادڵنیایی، ململانێ و كێبڕكێ بەرهەمدەهێنێت! بەئەناركیزمبوونی جیهان ئەمڕۆ وێنەیەكی زاڵ و پڕ جوڵە و هەمیشە ئامادەیە، بەزمان و جوڵەی دبلۆماسی، كاردانەوە، جەنگ و هێرشی سنوردار ژێرخان و ناسنامە و بونیادە سیاسی و جیۆپۆلەتیكییەكەی تازە دەكاتەوە.\nئەوەی ئەمڕۆ روودەدات لەنێوان ئەمەریكا و ئێران، ئەمەریكا و توركیا فۆڕمێكە لە ململانێ نوێنەرایەتی چەندین مانا و دۆخی جیاوازی ململانێ دەكات! ململانێ بە مانای ئەوەی چۆن ناسنامە و ئاڕگیۆمێنت و وێنە و خەیاڵەكانی نێو سیاسەتی دەرەوەی وڵاتەكەت بپارێزیت و بەرگری لێ بكەیت. ئەمڕۆ ئەمەریكا/تڕەمپ دەیەوێت ناسنامە و جیۆپۆلەتیك لە [ئێران] بستێنێتەوە! ئێرانی بێ جیۆپۆلەتیك و بێ ناسنامە ئاسانتر گفتوگۆی لەگەڵدا دەكرێت، باشتر دەتوانرێت بەسەریدا زاڵ بیت و پایەكانی لاوازبكەیت!\nدیارە [ناسنامە و جیۆپۆلەتیك] بۆ ئێران دوانەیەكن بەیەكەوە كاردەكەن و بەیەكەوەش پانتایی زیاتر و هێزی زیاتر بۆ ئێران بەرهەمدەهێنن! دەستبەژێری سیاسی لە ئێران لەدوای شۆرشی ئیسلامی ساڵی ١٩٧٩ لەڕێگەی ئەم دوانەیەوە دەیانەوێت جوڵەكانی ئێران، رابردوو و یادەوەری و دوێنێی ئێران لە بەرگریی و پاڕانەوە بگٶڕن بۆ هێرشبردن و فراوانكردنی پانتایی مەزهەبی. لەڕاستیدا رووخانی بەعس لەعیراق دیارییەكی یەزدانی بۆ ئێرانییەكان! دیاری بەو واتایەی كە ئێران لەڕێگەی عیراقەوە توانی كەنداوی عەرەبی بە خۆرهەڵاتی دەریای سپی ناوەڕاستەوە ببەستێتەوە و بەتەواوی بەسەر جیۆپۆلەتیكی سوننی/ئەمەریكی زاڵ و خاوەن بڕیار بێت!\nلەمێژووی هاوچەرخی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا هیچ كاتێك هێزێك وەك ئێرانی ئەمڕۆ باڵادەست و خاوەن ناسنامەی مەزهەبی و جیۆپۆلەتیك و رووبەری جوگرافی نەبووە؛ هیچ كات ئێران وەك ئەمڕۆ لەدەرەوەی خۆی ئامادەنەبووە! بریكار و شەڕكەر و هێزی مەزهەبی میلیشیایی نەبووە! ئەمڕۆ ئێران وەك خاوەن چەكی ئەتۆم، پڕۆژە و مەزهەب و میلیشیا و هێزی نەرم لەزۆربەی وڵاتانی عەرەبی و بەشێكی وڵاتانی ئەفریكاش ئامادەیە! فشار بۆ نەیارانی دروستدەكات، دەیەوێت سنوور بۆ ئەمەریكا و هێزەكانی تر دابنێت!\nئەوەی ئەمڕۆ ئەمەریكا/تڕەمپ هەوڵی بۆ دەدات و مەبەستێتی نینۆككردن و پارچە پارچەكردنی ئەو خەیاڵە گەورە مەهەبییەی ئێرانە لەناوچەكە! لەڕاستیدا تڕەمپ دەیەوێت ئێران لەڕێگەی گفتوگۆ و مێزی دبلۆماسییەوە بەرەو ناوەوەی خۆی، سنوورە ناوەكییەكەی هەنگاوبنێت، لە پڕۆكسی و هاوبەش و هاوڕێ هەرێمییەكانی داببڕێت و بپچڕێت! ئەمەریكا نایەوێت ئێران وەك سیستم و ئایدۆلۆژیا بڕوخێت؛ دەیەوێت جوڵەكانی سنوردار بكرێت، جیۆپۆلەتیكە مەزهەبییەكەی بەتەواوی بچووك بكرێتەوە! لە سیستمی هەرێمی ناوچەكە بیكاتە دەرەوە، بیكات بە ئەكتەرێكی بێ بڕیار.\nدیارە ئەمەریكا ترسی لەوە هەیە ئێران رووبەرە ئاوییەكانی فراوانتر بكات! زیاتر لە دەریا و بەندەر نزیك بێتەوە؛ ئەم دۆخە سوننەكانی ناوچەكە دەكوژێت! بنكە سەربازییەكانی ئەمەریكا لاوازدەبن! ئێران لەم دۆخە باشتر دەتوانێت یارییە سیاسی و دبلۆماسییەكانی بەڕێوەببات بەڵام تڕەمپ دەیەوێت ئەم خەیاڵەی ئێران بپچڕێنێت؛ رەنگە هەموو ئامرازەكان لەدژی ئێران بەكاربهێنێت، پێدەچێت ئەگەر ئێران دانوستان نەكات ئەمەریكا بریكار و پڕۆكسییەكانی ئێران لە عیراق، سوریا، لوبنان، كەرتی غەزە و یەمەن بكاتە ئامانج یان بەلایەنی كەمەوە بێ جوڵە و بێ ناسنامەیان بكات تاوەكوو زیاتر پاڵ بە ئێرانەوە بنێت بۆ بونیادە ناوەكییەكەی خۆی بكشێت و بگەڕێتەوە`


دەربارەی - کتێبخانەی کوردی\nدەربارەی کتێبخانەی کوردی\nئەم وێبسایتە بۆ خوێندنەوەی سەدەها کتێبی كوردییە كە ڕۆژانە زیاد دەكرێن. کتێبەکان لە چەند بەشێكی جیاوازەوە دانراون وەك چیرۆك و رۆمان و شیعر و مێژوو و فەلسەفی و زانستی و ئایینی و زمانەوانی و منداڵان و كۆمەڵایەتی و چەندەها بەشی تر.\nئاپی مۆبایلی کتێبخانەی کوردی بۆ iOS و Android زیاتر لە نیو ملیۆن جار داونلۆد کراوە لە لایەن خوێنەرانی کورد لە سەرانسەری جیهان. ئەم وێبسایتە بۆ ئامانجی ئاسان کردنی بەدەست هێنانی کتێبی کوردییە و دەوڵەمەندکردنی داتابەیسی کتێبەکانمانە کە لایەن بەکارهێنەرانیش بتوانرێ زیاد بکرێن\nئاپی کتێبخانەی کوردی کە بۆ ئەندرۆید و ئای ئۆ ئێس لە ساڵی ٢٠١٦ ەوە بەردەستە. لەبەر هەبوونی چەند کەم و کوڕییەکی دیزاین و بەکارهێنانی، ئاپێکی نوێمان بە ناوی کتێبستان بڵاوکردەوە کە هەمان کتێبەکانی ئاپەکەی پێشوو لەخۆ دەگرێت.\nئاپی کتێبستان تەنها یەک جۆر چالاک کردنی هەیە ئەویش بە کردنەوەی هەموو کتێبەکانە، ئەگەر دەتەوێت تەنها یەک یان چەند کتێبێک بەدەست بێنیت دەتوانیت ئاپی کتێبخانەی کوردی داونلۆد بکەیت و لە رێگای رێکلامی ڤیدیۆیی یان ناردنی بالانسی مۆبایل کتێب بەدەست بێنیت.


ڕاكردن لە دەست حوكمی چەتە – ته‌ڤگه‌ر\nسەرەکی/گۆشەی ئازاد/ڕاكردن لە دەست حوكمی چەتە\nڕاكردن لە دەست حوكمی چەتە\n3 هەفتە لەمەوبەر\tگۆشەی ئازاد کۆمێنت بنوسە\nزیاد لە دە ساڵە بانگەشەی نائومێدیی ئەكەم.. هاوار بۆ بێ هیوایی ئەكەم.. هەر جارێك سیاسییەك، كۆڵتێك، كۆمپانیایەك دائەمزرێت و درۆی هیواو ئومێد ئەبەخشێتەوە، من زەنگی ئاگایی لێ ئەدەم و بێ چەند و چوون بە هەموو توانامەوە، دژیەوەستم.\nبۆ ئەوەی، بێ ئومێد نەبیت، ئەبێت بە بانگەشەی هیچ ساختەچییەك فریو نەخۆیت و ئومێددارنەبیت.\nبۆ ئەوەی، بێ هیوا نەبیت، هیوا لەسەر خەونی هیچ قەحبەیەكی سیاسیی هەڵمەچنە.\nمەلاكان، سیاسییەكان، بازرگانەكان، بە درێژایی ژیانیان لە پێناوی گەیشتن بە خەونەكانیان، لە پێناو دەوڵەمەند بوون و خۆشگوزەرانیی، لە پێناوی ناوو ناوبانگیان، درۆی هیواو ئومێد ئەبەخشنەوە، ئێوە هەمیشە هەموو هێزو تاقەو ئابوریی خۆتان لە پێناوی ئومێدو هیوای ئەوان بەفیڕۆ ئەدەن. ئەوان، ژیانیان خۆشەبێت و ئەگەنە ئامانجەكانیان، ئێوەش لە پێشتر ڕسواترو تێكشكاوتر ئەبن.\nكۆمپانیای گۆڕان دروستكرا بە هیوای ئەوەی ژیانتان خۆشتر بكەن! بە ئومێدی ئەوەی لە دەستی مافیاو چەتە ڕزگارتان بكەن! خاوەنی گۆڕان و هەلپەرستەكانیان، دەوڵەمەند بوون، ژیانی خۆیان لەسەر ئەحمەقیی ئێوە گۆڕی و پایەكانی حوكمی چەتەشیان بەهێزتر كرد. ئێوەش، خراپترو داڕزاوتر و لاتتر بوون.\nئەوان، بە خەونەكانی خۆیان لەسەر ڕەنج و عارەق و خڵەفاوی و خۆشخەیاڵیی ئێوە ئەسپی خۆیان تاوداو گەیشتنە ئامانج و مەرامەكانیان. ئێستا، چەتەی نوێیان بۆ دروستكردون، كۆمەڵی دادگەریی خۆیان بە بەرەی ئێوە ئەزانن! یەكگرتووی ئیسلامیی لە پێناوتان تێدەكۆشێ و گوایە بەرهەڵستكارن! هەموویان ئەسپی خۆیان تاو ئەدەن و حەشاماتێك لەو گەمانە تێر نەبوون و هێشتا لەناو هیواو ئومێدی ئەوانە، ئەخولێنەوە!\nبەڵام، خۆشبەختانە، زۆرینەكە بە هۆش خۆی هاتۆتەوەو بە ئاگاییەوە كە هیچشتێكی لە دەسەڵاتدا نییە بەرامبەر چەتەو مافیاو بازرگان و قەحبە سیاسییەكان، لەو نائومێدیی و هیوایەی كە كەرەستەی شۆڕشی بنەڕەتیی و ڕاستەقینەیە، نیشتیمان جێدێڵن و حوكمی چەتەكان ڕەتەكەنەوە.\nئێوە ئەم وێنەیەی من بێننە پێش چاوەكانتان، لەسەر وەرەقەیەكی سپیی بازنەیەكی خڕ بە مرەكەبێكی ڕەش دروستكراوە، ناوو ناوەڕۆكی حوكمی چەتەكانە.\nپێكهاتوە لە حكومەت، پارلەمان، دادگاكان، شارەوانییەكان، هێزی میلیشیایی، دەسگای سەركوتكەرو جاسوسی ئەمنیی، هەموو جۆرەكانی میدیا، چەندین كۆڵت و مۆب و گروپو تاقمیی مافیایی و چەتەیی، چەندین قەحبەی بەناو سەربەخۆو ئەكادیمیی و نووسەرو ڕۆژنامەوان و ڕۆشنبیر و هتد..\nهەر گروپ و ڕێكخراوێك، هەر كەسێكی سیاسیی، چالاكەوان و ڕۆشبیرو نووسەرو هتد.. بە شێوەیەك لە شێوەكان دان بەم سیستەمە چەتەگەرییە بنێ و داوای مۆڵەتی حیزبی بوون و میدیایی و هتد..بكات، چەند بانگەشەی دوژمن بوون و ڕووخاندنی حوكمی ئەم چەتانە بكات، ئەوەندە خزمەتی سیستەمەكە ئەكات و هەڵپەیەتی لەسەر فریودانی ئێوە، باشترین شوێنی پێببڕێت لەسەر پاروە چەورەكە.\nتەنها، باوەڕ بەو هێزو گروپ و كەسانە بكە، كە دژی سیستەمە چەتەییەكەیە، دژی سەرتاپای كولتوورە سیاسیەكەیە، دژی هەمووشتێكی پیرۆزكراوی ئەمانەیە..\nهەر ڕۆژێك گروپ و ڕێكخراوێك دروست بوو، داوای مۆڵەتیی لە حكومەتی چەتەكان نەكرد بۆ كاركردن، بانگەشەی بەشداریی هەڵبژاردن و چونە پارلەمانی\nنەكرد، بانگەشەو شیعارەكان و خەتی فیكری و سیاسی ڕادیكاڵ بوو دژی ئەم چەتەو مافیایانە، ئەوە ئەو هێزو گروپەیە كە بەڕاستی ئەیەوێت ئەمانە ڕیشەكێش بكات و كۆتاییان پێبێنێت. ئەوكات تۆش ئەتوانیت بەشداربیت لەگەڵیان و یەكێك بیت لەوان.\nپێویست بەوە ناكات ئەو هێزە چەكداربێت، ئەبێت تەواو مەدەنیی بێت، بەڵام خەتە فكری و سیاسییەكانی ڕادیكاڵ وتوندوتیژبن. هەر هاتنە سەرشەقام و ناڕەزایەتی دەربڕینێك بۆ داواكردنی هیچشتێك نەبێت، جگەلە دروشمی ڕووخان. مانگرتن ڕابگەیەنێت، شەقام و بازاڕ بوەستێنێت و هتد ..\nئومێدێكت پێنادات وەرە دەنگم بدەرێ بۆتەگۆڕم! وەرە لەگەڵمبە هیوات هەبێت ئەم سیستەمە ئەگۆڕین و ژیانت خۆشەكەین! هیچ هیوا بەخشینەوەیەك نیە، هیچ ئومێدێك نیە، لە ئاكامی نەبوونی ئومێد و هیوا، هەر یەكێكتان ڕابەڕێكن و حوكم و دەسەڵاتی چەتەكان ئەڕووخێنن.\nكۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی ئەم چەتەو مافیایانە، بە سروشتیی شتێكی باش و ڕاستە..گرنگ مرۆڤ بە ماناوە بژی و بۆگەن نەكات و تەسلیم و ملكەچی ئەو واقیعە نەبێت.\nئەم ڕاكردن و قبوڵنەكردنەی خەڵك لە دەستی حوكمی چەتەكان، بۆ خۆی، ئاكتێكی شۆڕشگێڕییە لەم بێ دەسەڵاتییەی ئێستای خەڵك.\nئەگەر شۆشم بەرامبەرت پێناكرێت لە ئێستا، بەڵام نامانەوێت دەسەڵاتیشتان قبوڵ بكەین.\nئەگەر نەمانتوانی لێتان ڕاپەڕین، خۆ ئەتوانین فریوی چەتەو مافیاو بازرگان و قەحبەی سیاسیی كۆن و نوێ نەكەوین و چیتر نەبین بە خۆڵەمێش.


سه‌نته‌ری نه‌خۆشیه‌کانی سایتی پزیشک بۆ هه‌مووان\nده‌رچوونی تۆو به زووی <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />\nپیاوان جاروبار له کاتی جووتبوونی جنسی زووتر تۆویه‌کانیان ده‌رده‌چێت له‌وه‌ی له باری ئاسایی خۆیان یاخود زووتر له‌و کاته‌ی که هاوڕێیه‌کانیان "خێزانه‌کانیان" حه‌ز ده‌که‌ن "مانایی ئه‌وه‌یه پیاو زوو هه‌ست به تام چێژی جنسی ده‌کات، زووتر له‌و ئافره‌ته‌ی که له‌گه‌ڵی جنس ده‌کات". ئه‌گه‌ر جاروبار ئه‌م باره ڕوویدا، ئه‌وا جێگایی مه‌ترسی نیه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر پیاوێک به به‌رده‌وامی ئه‌م باره‌ی هه‌بوو"هه‌ست کردن به تام و چیژی جنسی زووتر له‌و ئافره‌ته‌ی که جنسی له‌گه‌ڵ ده‌کات، وه‌ک ئه‌وه‌ی ده‌رچوونی تۆووی پیاو پێش ئه‌وه‌ی ده‌ست به جنس کردن بکرێت یاخود که‌مێک دوای ده‌ست به جنسکردن به شێوه‌یه‌ک ئه‌و ئافره‌ته‌ی له‌گه‌ڵی جنس ده‌کات هیج یاخود ته‌واو تام وه‌رناگرێت له جنس کردن" ئه‌و کات پێی ده‌وترێت ده‌رچوونی تۆوو به زوویی.\nده‌رچوونی تۆو به زوویی کێشه‌یه‌کی جنسی باوه، له وانه‌یه هه‌ر یه‌ک له سێ پیاو تووشی ئه‌م باره ببێت هه‌ندێک جار.\nهۆیه‌که‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ هۆکاری ده‌روونی و ئه‌ندامی. هه‌رچه‌نده زۆرێک له پیاوان هه‌ست به شه‌رم ده‌که‌ن بۆ قسه کردن له‌سه‌ر ئه‌م باسه، له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش ده‌رچوونی تۆو به زووی کێشه‌یه‌کی باوه و چاره‌سه‌ریشی هه‌یه.\nنیشانه‌ی سه‌رتایی ده‌چوونی تۆوو به‌زوویی بریتیه له ده‌چوونی تۆوویی پیاو پێش ئه‌و کاته‌ی که هه‌ردووکه‌س "پیاوه‌که و ئافره‌ته‌که" حه‌ز بکه‌ن به هاتنی، که ده‌بێته هۆی په‌رێشان و دڵه ڕاوكێ. ئه‌م کێشه له‌وانیه له هه‌موو شێوازێکی جنسی ڕووبدات، بگره له کاتی ڕووته‌په‌ڕیش "ده‌ست په‌ڕ".\nپزیشکان ده‌رچوونی تۆوو دابه‌ش ده‌که‌ن بۆ "سه‌رتایی؛ به درێژایی ته‌مه‌ن" یاخود "دووه‌می؛ که‌سه‌که دوای ماوه‌یه‌ک له باری ئاسایی ده‌رچوون، تووشی باری ده‌رچوونی زوویی ده‌بێت".\nبه گوێره‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی پزیشکی جنسی، ده‌رچوونی تۆویی به‌درێژایی ته‌مه‌ن "سه‌ره‌تایی" ده‌ناسرێته‌وه ئه‌گه‌ر؛\nده‌رچوونی تۆو ڕوویدا هه‌رده‌م یاخود به نزیکه‌یی هه‌رده‌م له یه‌ک خوله‌ک یاخود که‌متر له‌و کاته‌ی ده‌خایه‌نێت له تێڕاکردنی ئه‌ندامی زاوزێی ئافره‌ت.\nنه‌توانین له دواخستنی ده‌رچوونی تۆو له هه‌موو یاخود له نزیکه‌ی هه‌موو تێڕاکردنه‌کانی ئه‌ندامی زاوزێی ئافره‌ت.\nده‌رئه‌نجامی خراپی که‌سی، وه‌ک دڵه‌ڕاوکێ و بی هیوابوون یاخود خۆ به‌دورگرتن له تێکه‌ڵاوی جنسی.\nهه‌رچی ده‌رچوونی تۆوی جۆری "دووه‌می" به‌وه ده‌ناسرێته‌وه؛ به‌به‌ردوام ده‌رچوونی تۆو به زوویی یاخود دوای بزواندنێکی که‌م یاخود دوای که‌مێک له تێڕاکردن. هۆیه‌که‌ی زیاتر بریتیه له په‌رێشان بوون و هه‌بوونی کێشه له‌گه‌ڵ ئه‌و که‌سه‌ی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ هه‌یه.\nهه‌رچه‌نده هۆکاری سه‌ره‌کی به‌ته‌واوی نه‌زاندروه، به‌ڵام هه‌ندیک هۆکار هه‌ن له‌وانیه به‌رپرس بن؛\nله‌کارکه‌وتنی ئه‌ندامی زاوزێ.\nکێشه له په‌یوه‌ندی.\nکێشه‌ی بایۆلۆجی؛ هۆڕمۆنی، کیمایی ده‌ماغ، هۆڕمۆنی ده‌رقی، بۆماوه.\nسه‌ردانی پزیشک بکه ئه‌و کاته‌ی تۆ هه‌ست به ده‌رچوونی تۆو ده‌که‌یت له زۆربه‌ی جووت بوونه جنسیه‌کانت، زووتر له‌و کاته‌ی که تۆ یاخود که‌سی به‌رامبه‌رت حه‌ز ده‌کات.\nگه‌ڕانه‌وه بۆ سه‌نته‌ری نه‌خۆشیه‌کان<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />


ئەمریکا لە هورمز\nبەپێوەری واقیعی ناوخۆی ئێران ، ئەمریکا زۆر زەحمەتە جەنگی سەربازی و چەک و تەقەمەنی لەگەڵ ئێران بکات بەم زوانە. ئەمریکا ئێران لەناو نابات چونکە دوو چۆلەکە ڕاودەکات بەتیرێک: یەکەمیان ئەمریکا دەیەوێت ئێران بگوشێرێت و لاوازی بکات و لەجوڵەی بخات ، بەمەش هیلالێکی شیعی سست دەبێت. دووەم نایەوێت ئێران لەناوبچێت بۆ ئەوەی هەمیشە سعودیە چەکەکانی ئەمریکا بکڕێت و ئامادەبێت بۆ هەر ئەگەرێکی شەڕ لەنێوان سعودیەو ئێراندا.\nهاتنی ئەمریکا بۆ هورمز، چەندە چەکی قورسی پێبێت و گڤەگڤیش بکات، گورزی سەربازی ناوەشێنێت، تەنها ڕێگرییە لەهەندێک جوڵەی بازرگانی کە ئەمریکا گومانی هەیە لەو تەنگەبەرییەوە بکرێت لەنێوان ئێران و زۆرێکی ئەو وڵاتانەی کە ئەمریکا لەبەشی دووەمی سزاکانیدا بۆ ئێران باسی کردووە.\nجەنگی ئێران بۆ ئەمریکا ئاسان نابێت. تەنانەت جەنگی ئێران گەلێک قورسترە بۆ ئەمریکا بەبەراورد بە جەنگی عێراقی 2003 بۆ ئەمریکا. چونکە لەجەنگی عێراقدا دوو بەرەی گەورەی وەک کورد و شیعە هاوکارێکی باشی ئەمریکا بوون لە ڕووخاندنی دەسەڵاتی سەدام حسێن دا، بەڵام لەئێراندا کە شیعەیەکی تۆخە! لایەنێکی گەورەو بەهێزی ئۆپۆزیسیۆنی ناشیعی نییە دۆستی ئەمریکاو دژی دەسەڵاتی شیعەی تاران بێت و لەئەگەری هێرشی سەربازی ئەمریکادا بۆسەر ئێران هاوکارێکی باشی ئەمریکا بێت و ئەمریکا ماندوو نەبێت لەم جەنگەدا.\nهەموو چاوسوورکردنەوە و هەڕەشەیەکی ئەمریکا بەمانای وەشاندنی گورزی سەربازی نییە. هەندێکجار هەڕەشەکانی ئەمریکا بۆ پیشاندانی هێزە و ئەمریکا تەنها یەک مەبەستی هەیە لەو هەڕەشانە ئەویش مانەوەیەتی وەک سەردار و گەورەی گێتی.


4/3/2020 01:03 PM\nهاوکات لەگەڵ بڵاوبونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، لەناو میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا گوێمان لە دەستەواژەی کەرەنتینە ئەبێ. لەدرێژەدا سەرنج ئەخەینە سەر مێژووی سەرهەڵدانی ئەم دەستەواژەیە.\nکەرەنتینە یان ژووری تەندروستی جیاكردنەوەی ژورێك یان باڵەخانەیەكە بەمەبستی هێشتنەوە و چارەسەركردنی ئەو كەسانەی هەڵگری ڤایرۆسێكن یان گومانی هەڵگرتنی ڤایرۆسەكەیان لێدەكرێ، بۆ ئەوەی ئاستی بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەكە سنوردار بكرێ.\nئەم بیرۆكەیە لەسەدەی چواردە و لەشاری "بوندوقیە/ ڤێنیز"ـوە سەریهەڵدا، ئەوكاتەی دەسەڵاتدارانی شارەكە زانیییان ئەو كەشتیانەی لەڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاستەوە دێن هۆكارێكن بۆ گواستنەوەی هەندێك پەتا بۆ ناوچەكەیان و بڕیاریاندا ڕێگەنەدەن ڕاستەوخۆ سەرنشینەكانیان بڵاوەپێبكەن و لەسەرەتادا بۆ ماوەی 30 ڕۆژ لەنێو كەشتییەكاندا ئەوەستێنران. دواتر ماوەكە درێژكرا بۆ 40 ڕۆژ، ئینجا هەر لە بوندوقیە و لە ساڵی 1423 زاینی، یەكەم ژووری تەندروستی كرایەوە، ئەویش لە دورگەیەكی نزیك شارەكە و زۆر بە خێرایی وڵاتانی دیکەش ئەم بیرۆكەكەیان وەرگرت و بەکاریان هێنا.\nماوەی مانەوەی كەسەكە لە کەرەنتینە پەیوەندی هەیە بە جۆری پەتاكە و ئاستی خێرایی چارەسەركردن لە وڵاتەكەدا. ئامانج لە بوونی کەرەنتینە پاراستنی تاك و كۆمەڵگەیە لەبڵاوبونەوەی پەتا و نەخۆشیە گوازراوەكان. هەر بۆیە لەزۆرینەی وڵاتانی جیهانی پێشكەوتوو لەکاتی قەیراندا کەرەنتینە بەکاردێنن بۆ ئەوەی زیانێکی کەمتر روو لە تاک و کۆمەڵگاکەیان بکات\nدانیشتنی زۆر و ئەگەری توشبوون بە چەند نەخۆشی مەترسیدار\n4/19/2021 6:44:00 PM