سەعدی ئەحمەد پیرە باس له حوكمڕانی باش ده‌كات\nسه‌عدی ئه‌حه‌مه‌د پیره ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان له نوسینێكدا باس له حوكمڕانی باش ده‌كات و ده‌ڵیت ،حوكمڕانی باش كامەیە؟\nپیره ده‌ڵیت: سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران بەرپرسە لە جێبەجێكردنی سیاسەتی گشتی دەوڵەت،زانیاری زیاتر بخۆێنه‌ره‌وه له‌سه‌ر حوكمڕانیه‌كی باش.\nسه‌عدی ئه‌حه‌مه‌د پیره باس له‌وه‌ده‌كات:سەرۆك وەزیران و ئەنجوومەنی وەزیران، كاتێ دەسەڵات لە دەستی یەك كەسدا كۆكرایەوە، ئەمە زەمینەی ئەوە دەڕەخسێنێ ئەو كەسە بەرەو ئەوە بچێ ببێتە دیكتاتۆر و خۆسەپێن بە سەر گەل، ئەوكاتە پێش پێگرتنیشی زەحمەت دەبێت. لەبەر ئەوەیە دەستووری عیراق دەسەڵاتەكانی دابەش كردوون، بە جۆرێك كە ھیچ كەس نەتوانێت خۆ سەپێنی بكات. بەڵام ئەگەر لە ئەرزی واقیعدا شتێكی تر دەبیندرێت، ئەمە بۆ جێبەجێ نەكردنی دەستوور دەگەڕێتەوە.\nبا ببینین و بڕوانین تا بزانین دەستوور دەسەڵاتەكانی چۆن لەنێوان سەرۆك وەزیران و ئەنجوومەنی وەزیراندا دابەشكردوون.لە ماددەی (٧٨)ی دەستووردا ھاتووە: سەرۆكی ئەنجوومەنی وەزیران بەرپرسە لە جێبەجێكردنی سیاسەتی گشتی دەوڵەت، سەرۆكی ھێزە چەكدارەكانەو ئیدارەی ئەنجوومەنی وەزیران دەدات‌و سەرۆكایەتی كۆبوونەوەكانی دەكات‌و دەسەڵاتی لادانی وەزیری ھەیە بە رەزامەندی ئەنجوومەنی نوێنەران.\nلە ماددەی(٨٠)ی دەستووردا ھاتووەو دەڵێت: ئەنجوومەنی وەزیران مومارەسەی ئەم دەسەڵاتانە دەكات.\nیەكەم: دیاریكردن‌و جێبەجێكردنی سیاسەتی گشتی دەوڵەت، پلانە گشتییەكان‌و سەرپەرشتیكردنی كاروباری وەزارەتەكان‌و ئەو دەزگایانەشی پەیوەست نین بە وەزارەتەكانەوە.\nدووەم: پێشنیازكردنی پڕۆژەی دەركردنی یاسا.\nسێیەم: دەركردنی بڕیار و رێنوێنی و پابەندیەكان بە ئامانجی جێبەجێكردنی یاساكان.\nچوارەم: ئامادەكردنی پڕۆژەی بوجەی گشتی و حسابی خیتامی و پلانەكانی گەشەپێدان.\nپێنجەم: راسپاردەدان بە ئەنجوومەنی نوێنەران بۆ رەزامەندی دان لەسەر دامەزراندنی بریكاری وەزارەتەكان‌و باڵیۆز و خاوەن پلە تایبەتەكان و سوپاسالار(رئیس ئەركان) و (قائد فرقە) و سەرۆكی دەزگای ھەواڵگری نیشتیمانی و سەرۆكی دەزگا ئەمنیەكان.\nشەشەم: دانوستاندن دەربارەی پەیماننامەو رێكەوتننامە نێودەوڵەتییەكان و ئیمزا لەسەركردنیان، یان ئەو كەسەی رایدەسپێرێ.\nبەپێی ماددەی (٨٠)، ئەنجوومەنی وەزیران سیاسەتی گشتی دیاری دەكات و جێبەجێشی دەكات، بەڵام وەكو لە ماددەی (٨٧)دا ھاتووە سەرۆك وەزیران دەسەڵاتی ئەوەی نییە سیاسەتی گشتی دیاری بكات، بەڵكو بەرپرسە لە جێبەجێكردنی سیاسەتەكە كە ئەنجوومەنی وەزیران دیاری و دەست نیشانی دەكات، جێبەجێكردنەكەشی دەبێ بە ھاوبەشی بێت لەگەڵ ئەنجوومەنی وەزیراندا، چونكە دەسەڵاتی جێبەجێكردنەكە دراوە بە ئەنجوومەنەكەو بەرپرسیاریەتی جێبەجێ كردنەكەی دراوە بە سەرۆك وەزیران. كەواتە لە سیاسەتی گشتیدا دەسەڵاتی ئەنجوومەنەكە سەرووترو فراوانترە لەدەسەڵاتی سەرۆكەكە.\nئەی بۆ بەوجۆرە نییەو كێشەكە لەكوێدایە؟ لەڕاستیدا كێشەكە ئەوەیە زۆرجار ئەم دەسەڵاتانە كە دەسەڵاتی ئەنجوومەنی وەزیرانن، سەرۆك وەزیران خۆی جێبەجێی دەكات. لەھەموو كابینەكانی حكومەتی عیراقدا لەبەر ئەوەی زۆربەی وەزیرەكان لە ھەمان حیزبی سەرۆك وەزیرانن بێدەنگی لەوە دەكەن كە سەرۆك وەزیران مومارەسەی دەسەڵاتەكانی ئەنجوومەنیش بكات. بیركردنەوەی ئەوان وایە كە سەرۆك وەزیرێكی بەھێزو فرەدەسەڵات دەتوانێ باشتر پێگەی حیزبەكەیان و بەرژەوەندییەكانی حیزب‌و مەزھەبگەراییەكەیان بپارێزێت. جگەلەوەش بەرژەوەندیە كەسی و تایبەتەكان لەم چوارچێوەیەدا جێبەجێ دەكرێن و ھەرئەمەش یەكێكە لە ھۆكارە سەرەكیەكانی بێدەنگبوونیان لەئاست ئەوەی كە سەرۆك وەزیران زۆر زیاتر لەوەی دەستوور و یاسا رێی پێداوە دەسەڵاتەكان بەكاربهێنێ.\nبێدەنگی وەزیرە كوردەكان و ئەوانەی شیعە نین\nكاتێ وەزیرە عەرەبە شیعەكان ھۆكاری خۆیان ھەبێ بۆ بێدەنگ بوون لەئاست ئەوەی كە سەرۆك وەزیران دەسەڵاتەكانی ئەنجوومەنی وەزیران بەكاردەھێنێ، ئەی وەزیرە كوردەكان و ئەوانەی كە شیعە نین چ ھۆیەك وای لێكردوون بێدەنگ بن و لەدەسەڵاتی ئەنجوومەنەكەیان نەپرسنەوە؟ بۆچی‌و لەپێناوی چی رازین بەوەی سەرۆك وەزیرانی حكومەتی فیدراڵ وەكو سەرۆك وەزیرانی حكومەتێكی ناوەندی ھەڵسوكەوت بكات؟ خەمساردی تیمی وەزاری ھەرێمی كوردستان لە بەغدا ھەر لە سەرەتاوە لەئاستێكی بڵند دا بووە.\nتێبینی ئەوەش دەكرێ تەنانەت تائێستا بەشێكی زۆر لە بەرپرسانی كورد و وەزیرو پەرلەمانتارەكانی كورد لە عیراق‌و كوردستاندا لەسەر ئەوە رانەھاتوون كە حكومەتی عیراق وەكو حكومەتی فیدراڵ ناوببەن و بە (حكومەتی ناوەندی!) ناوی دەبەن. ئەم جۆرە ناوبردنە ھەر تەنها ھەڵەیەكی گفتاری نییە، بەڵكو ھەڵەی ئەو دابڕانەیە كە لەنێوان ئەوان و دەستووردا ھەیە، ئەوان ئەگەر دەستوور وەكو دەقێكی رۆژانە بگرنە دەست و كار بۆ جێبەجێكردنی ئەو سیستەمی فیدراڵی‌و پەرلەمانییە بكەن كە دیاریكردووە، ئەوكاتە عیراقبینیەكەیان دەگۆڕێ‌و ھەر ئەم گۆڕانەش زمانێكی تر دەخاتە زارەوە.\nكورد دەبێ سیاسەت بكات بە مانای سیاسەت و «دڵڕاگرتن»ی ھیچ كەسێك كاری ئێمە نییە، كاری ئێمە ئەوەیە ھاوسەنگی رابگرین. ئەو ناھاوسەنگیەی ھەیەو ئەو فرەبەكارھێنانەی دەسەڵات لەلایەن سەرۆك وەزیرانە یەك لەدوای یەكەكانی حكومەتی فیدراڵ، بە تایبەت دوای دووركەوتنەوەی(مام جەلال) لە گۆڕەپانی سیاسی، ھەمیشە بە زیانی كورد بووە، بۆیە كورد و غەیرە شیعەكان دەبێ لەسەر ئەمە قسەی جدی خۆیان ھەبێ و وەزیرەكان لەو دەسەڵاتەی ئەنجوومەنەكەی خۆیان بپرسنەوە.\nتا ئێستا رووی نەداوە وەزیرێك، یان دوو وەزیری كورد ھەڵوێست وەربگرن و بڵێن نابێ سەرۆك وەزیران مومارەسەی ئەو دەسەڵاتە بكات كە هی ئەو نییەو هی ئەنجوومەنەكەی ئێمەیەو لەسەر ئەمە دەست لەكاربكێشنەوە. رووی نەداوە وەزیرێك یان دوو وەزیری كورد لە پرێس كۆنفڕانسێکدا رایبەگەیەنن كە سەرۆك وەزیران دیكتاتۆر ئاسا هەموو دەسەڵاتەكانی لە خۆیدا كۆكردووەتەوە، كە ئەوە قابیلی قبووڵكردن نییە. ئەگەر ئەمە رووبدات گرنگیەكی زۆری دەبێ لە سەر ئاستی ناوەوەو دەرەوەی وڵاتدا.\nكورد دەیتوانی شتی زۆر بكات و نەیكرد. ئەی ئێستا كورد دەتوانێ چی بكات و تا چەند دەرفەتی ئەوە لە بەردەمدا ماوە؟ ئەوەی گرنگە ئەوەیە كورد مەوجودێكی جوگرافی و ئەتنیكی و سیاسی تایبەتە لە عیراقدا، لەبەر ئەوەیە لە ئاستی ھەرێمایەتی و نێودەوڵەتیدا بە چاوێكی تایبەت سەیر دەكرێ و مامەڵەی لەگەڵدا دەكرێت. ھەر ئەمەش وایكردووە ھیچ حكومەتێكی عیراق نەتوانێ لەسەر بنەمای زۆری و كەمی ژمارەی كوردەوە مامەڵە لەگەڵ ھەرێمی كوردستاندا بكات، مەگەر تەنها لەبابەتی بودجەدا ئەمەی بۆ بچێتە سەر، ئەویش ئەگەر كورد ھێزی سیاسی خۆی بە باشی و تەواوی بەكاربهێنێ، لەمەشدا ناتوانرێ مامەڵەیەكی خراپی لەگەڵدا بكرێت.\nكێشەكە لەگەڵ چ كەسێكە؟\nكێشەی كورد ھیچ كات و نە ئێستاو نە ئایندەش كێشە نییە لەگەڵ كەسێكی دیاریكراو، سەرۆك وەزیران لە عیراقدا (جەعفەری) بێ، یان (مالیكی) بێ، یان (عەبادی)بێ، یان ھەر ناوێكی تر، ئەو كێشانە ھەر بەردەوام دەبن. كێشەكە كێشەی جێبەجێ نەكردنی دەقە دەستوورییەكەیەو پابەندنەبوونە پێوەی.\nبۆ نموونە: دوای ریفراندۆم ژمارەیەكی بەرچاو بڕیارو یاسا لە پەرلەمانی عیراق دژ بە كورد دەرچوون، ئەو بڕیارو یاسایانە ناكۆك لەگەڵ دەقە دەستوورییەكان و پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمان بوون، ئەوە لەكاتێكدا كە سەرۆك پەرلەمان بەڕێز (سەلیم جبوری) سوننە مەزھەبەو زیاتر لە (٢٤٠) پەرلەمانتار دەنگیان بۆ ئەو یاسانەدا كە لە فراكسیۆنە جیاوازەكانی شیعەو سوننەو توركمانەكان بوون. ئەمەش خۆی بەڵگەی ئەوەیە كە كێشەی ئێمە كێشە نییە لەگەڵ كەسێكی دیاریكراو، بەڵكو كێشەیە لەگەڵ ئەو عەقڵیەتەی لەوێ ھەیەو لەناو دەسەڵاتەكاندا ئامادەیی ھەیە.\nكێشە زیادەڕۆیی و تێپەڕاندنی دەسەڵاتەكان و پابەند نەبوون بەو پەیماننامەیەیە كە بە شێوەی دەستوور رێكخراوە. یەكێك لە ھەڵەكانی لایەنی كوردی لەھەندێ قۆناخدا ئەوە بووە كە كێشەكە وەكو كێشەی شەخسی وەسف كراوەو كاری لەسەر كراوە. لەپاڵ ئەمەشدا ھەڵەو كەموكوڕییەكی تری گەورە ئەوە بووەو ئەوەیە كورد ھەرچەندە لەئاستی میدیادا باس لەوە دەكات كە لە بەغدا وەكو كورد ھەڵسوكەوت دەكەن نەك وەكو حیزب، بەڵام كاتێ لەھەڵوێست‌و ھەڵسوكەوتەكان ورد دەبینەوە دەبینن كە راستییەكی كەم لەم قسەیەدا ھەیە.\nئێستا لەم قۆناخە ھەستیارەدا، كە قۆناخی دوای بێئەنجامبوونی ریفراندۆمە لەڕووی سیاسی و نێودەوڵەتییەوەو زیادبوونی دەسەڵاتی عیراقە بەرامبەر بەھەرێمی كوردستان، كەچی ھێزە سیاسییە كوردیەكان بەش بەشبوون‌و ھەر بەشێكی بلورێك دەژەنێ لە بەرامبەر بەغدا.\nئەم دابەشبوونە بەواتای بچووكبوونەوەی ھێزی سیاسی ھەرێمی كوردستان دێ لە عیراقدا، لەم پەرتەوازەییەدا ھەموو لایەنەكان زیان دەكەن و لەھەمووشیان زیاتر خەڵكی كوردستان زیانی بەردەكەوێ.\nگرنگە لایەنە كوردییەكان بەیەكەوەبن، بەیەكەوە ئاراستەیەكی سیاسەتكردن دیاری بكەن بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ حكومەتی فیدراڵ، نەك تەنها بۆ بەشداریكردن لە پێكهێنانی حكومەتدا، بەڵكو بۆ كار لەسەركردنی دەستوور و بۆ ئەوەش ئەمجارە كە وەزیرەكانی كورد لە حكومەتی بەغدا دیاری دەكرێن لە دیاریكردنیان ئەوە بە بنەما بگیردرێ كە پێویستە لەمەولا بە كەڵك وەرگرتن لە ماددەكانی دەستوور مامەڵە لەگەڵ سەرۆك وەزیراندا بكەن و پێش بگرن لەوەی كە دەسەڵاتەكانی ئەنجوومەنی وەزیران كە دەستوور دیاریكردوون، لەلایەن سەرۆك وەزیرانەوە بەكاربهێندرێت.\nبەبۆچوونی ئێمە جگە لەو بنەما دەستووریانەی كە پێویستە لە ناسنامە و رەفتاری سەرۆك وەزیراندا رەنگبداتەوە، سەرۆك وەزیران دەبێ لە سیاسەتیدا كەسێكی؛\n-دژی نەژادپەرستی، مەزهەبی، تایفەگەری و شۆڤێنی بێت.\n-روانگەیەكی نیشتمانیی گشتگیری هەبێ لە بەرنامەی ئابووری و گەشەپێداندا، پڕۆژە ستراتیژییەكەی سەرتاسەری وڵات بگرێتەوە.\n-پابەندبوونی بە دەستوورەوە لە كار و كردەوەیدا دووپاتبكاتەوە.\n-باڵانسی ئیقلیمیی نێوان جەمسەرەكان و كۆمەڵی نێودەوڵەتی رابگرێت و لانی كەمی پاراستنی بەرژەوەندیی وڵات لە دیپلۆماسیی عیراقدا رابگرێت.\n-هاوكاریی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بكات لە دژی تیرۆر. پێوەرەكانی بەرپرسیارێتی نێودەوڵەتی لەم ئاستەدا پەیڕەو بكات. چونكە تیرۆر بەڵایەكی نێودەوڵەتییە. چ جای ئەوەی لەم قۆناغەدا عیراقی كردۆتە گۆڕەپانی پیادەكردنی تێز و روانگە دژە ئینسانییەكانی.\n9/18/2018 10:31:50 AM


وانەکانی ساڵێک لەگەڵ کۆرۆنا (٢-٢) – کوردستان و کورد\nوانەکانی ساڵێک لەگەڵ کۆرۆنا (٢-٢)\nیوڤال نوح هەراری – فاینانشاڵ تایمز/ و: لە ئینگلیزییەوە: کەماڵ حەسەن‌پوور\nکام شت گرینگە؟\nساڵی کۆرۆنا سنووردارییەکی گرینگتری دەسەڵاتی زانستی و تەکنەلۆژیکی ئێمەشی ئاشکرا کردووە. زانست ناتوانێ جێگرەوەی سیاسەت بێ. کاتێک ئێمە بڕیار لەسەر سیاسەت دەدەین، دەبێ گەلێک بەرژەوەندیی و بایەخ لەبەرچاو بگرین و، چونکە هیچ ڕێگایەکی زانستیی بۆ بڕیاردان لەسەر گرینگتربوونی کام بەرژەوەندیی و بایەخ لەبەر دەستدا نییە، هیچ ڕێگایەکی زانستیی نییە کە بڕیار بدا ئێمە دەبێ چی بکەین.\nبۆ وێنە، کاتێک بڕیار دەدەین ئاخۆ هەموو شوێنێک داخرێن یا نا، ئەو پرسیارە بەس نییە: “ئەگەر داخستنی گشتی نەسەپێنین چەند کەس تووشی کۆڤید-١٩ دەبن؟” دەبێ پرسیار بکەین: “ئەگەر داخستنی گشتی بسەپێنین چەند کەس تووشی خەمۆکی دەبن؟ چەند کەس بەهۆی نەبوونی خۆراکی بووژێنەر، ئازار دەبینن؟ چەند کەس ناتوانن بچن بۆ قوتابخانە و کارەکانیان لەکیس دەدەن؟ چەند کەس لە لایەن هاوژینەکانیانەوە لێیان دەدرێ یان دەکوژرێن؟”\nتەنانەت ئەگەر سەرجەم زانیارییەکان دروست و جێگای متمانە بن، هەمیشە دەبێ پرسیار بکەین: “چ شتێک گرینگە؟ کێ بڕیار دەدا؟ کام شت گرینگە؟ چۆن ژمارەکان لەگەڵ یەکتر بەراورد دەکەین؟” ئەوە زۆرتر کارێکی سیاسییە تا زانستی. ئەوە سیاسەتوانانن کە دەبێ لایەنە پزیشکی، ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان هاوسەنگ و سیاسەتێکی گشتگر ڕەچاو بکەن.\nبە هەمان شێوە ئەندازیاران پلاتفۆرمی دیجیتاڵی نوێ دروست دەکەن کە یارمەتیمان دەکا لەکاتی داخستنی گشتی کارەکانمان بکەین و، ئامرازی چاودێری‌کردن بەرهەم دێنن تا بتوانین زنجیرەی گیرۆدەبوونەکان لێک بپچڕین. بەڵام بە دیجیتاڵ‌کردن و چاودێری‌کردن، سەروەریی کەسایەتیی ئێمە دەخەنە مەترسییەوە و دەروازەی سەرهەڵدانی ڕێژیمی سەرەڕۆی پێشووتر نەبینراو دەکەنەوە. لە ٢٠٢٠، چاودێری‌کردنی گشتی ڕەواتر و هەروەها ئاساییتر بوو. بەربەرەکانی لەگەڵ پەتایەکە گرینگە، بەڵام لەوانەیە لە پرۆسەکەدا ئازادیی خۆمان لەنێو بەرین؟ ئەوە لەجیات ئەندازیاران، کاری سیاسەتوانانە کە لەنێوان چاودێریی بەکەڵک و مۆتەکەی ڕێژیمی سەرەڕۆ هاوسەنگیی دروست بیننەوە.\nسێ ڕێسای سەرەتایی تا ڕادەیەکی زۆر لە دیکتاتۆڕیی دیجیتاڵی دەمانپارێزن، تەنانەت لە کاتی پەتا. یەکەم، هەرکات زانیاریی لەسەر خەڵک کۆ دەکەیتەوە، بە تایبەتی لەمەڕ ئەوەی کە لە نێو جەستەی ئەواندا چ دەگوزەرێ، ئەو زانیارییانە دەبێ یارمەتیدەری ئەو خەڵکە بن نەوەک بۆ دەستکاری‌کردن، کۆنتڕۆڵ‌کردن و زەرەر پێگەیاندنیان. پزیشکی تایبەتیی من ئاگاداری گەلێک زانیاریی لە ڕادەبەدەری تاکەکەسیی منە. ئەو نابێ ئەو زانیارییە بە هیچ کۆمپانیا یان حیزبی سیاسی بفرۆشێ. ئەوە دەبێ هەموو شێوە “دەسەڵاتی چاودێریی بە هۆی پەتا” بگرێتە خۆ کە ئێمە کەڵکیان لێ وەردەگرین.\nدووهەم، چاودێریی دەبێ هەمیشە دوو لایەنە بێ. ئەگەر چاودێریی هەمیشە لە سەرەوەڕا بۆ خوارەوە بێ، دەبێتە هۆی سەرەڕۆیی. کەوابوو، هەرکات چاودێریی بەسەر تاکەکانەوە زیاد بکرێ، دەبێ لە هەمان کاتدا چاوێریی بەسەر دەوڵەت و کۆمپانیا زەبەلاحەکانەنیشەوە زیاد بکرێ. بۆ وێنە، لە قەیرانی هەنووکەییدا دەوڵەتان پارەیەکی لەڕادەبەدەر بڵاو دەکەنەوە. پرۆسەی تەرخان‌کردنی پشتگیریی دارایی دەبێ ڕوون و ئاشکرا بێ. وەک شارۆمەند، دەمهەوێ بە هاسانی ببینم کێ چی پێ دەدرێ و، کێ بڕیار دەدا دراوەکە بەرەو کوێ دەچێ. دەمەوێ دڵنیا بم کە دراوەکە دەدرێتە و ئەو بیزنسانە کە بەڕاستی پێویستیان پێیەتی نەوەک کۆمپانیای زەبەلاح کە خاوەنەکانیان هەڤاڵی وەزیرانن. ئەگەر دەوڵەت بڵێ دامەزراندنی سیستەمێکی ئەوتۆی چاودێریی لە هەڕەتی پەتادا دژوارە، بڕوای پێ مەکەن. ئەگەر نەکرێ چاودێریی بکەی چی دەکەی، چاودێری‌کردنی دەوڵەت کارێکی زۆر ئاڵۆز نییە.\nسێهەم، هەرگیز مەهێڵە ڕێژەیەکی بەرچاو زانیاریی لە تاکە شوێنێکدا کۆ بێتەوە. نە لەکاتی پەتاکەدا و، نە کاتێک کە کۆتایی هات. قۆرخ‌کردنی زانیاریی نوسخەی دیکتاتۆرییەتە. کەوابوو ئەگەر زانیاریی بایۆمەتری خەڵک کۆ دەکەینەوە تا پێش بە پەتاکە بگرین، ئەو کارە دەبێ لەجیات پۆلیس، لە لایەن بەڕێوەبەرایەتییەکی بێلایەنی تەندروستییەوە بەڕێوە بچێ. و دەبێ زانیارییە کۆکراوەکە لە شوێنی کۆکردنەوەی زانیاریی وەزیرانی دەوڵەت و کۆمپانیا مەزنەکان جیا بکرێتەوە. ڕاستە، ئەوە دەبێتە هۆی زیدەبوون و ناکاریگەری، بەڵام ناکاریگەریی خەسڵەتێکە، هەڵە نییە. دەتهەوێ پێش بە سەرهەڵدانی سەرەڕۆیی دیجیتاڵ بگری؟ لانیکەم شتەکان کەمێک ناکاریگەر ڕاگرە.\nسەرکەوتنە زانستی و تەکنەلۆژیکییە تاقانەکانی ٢٠٢٠، قەیرانی کۆڤید-١٩یان چارەسەر نەکرد. ئەوان پەتاکەیان لە کارەساتێکی سروشتییەوە کردە دووڕێیانێکی سیاسی. کاتێک تاعوونە ڕەشە بە میلیۆنان خەڵکی کوشت، هیچ کەس چاوەڕوانییەکی ئەوتۆی لە پاشاکان و ئیمپراتورەکان نەبوو. نزیکەی یەک لەسەر سێی سەرجەم خەڵکی ئینگلیز لە یەکەم شەپۆلی تاعونە ڕەشەدا مردن، بەڵام ئەوە نەبووە هۆی لە دەسەڵات‌کەوتنی شا ئێدواردی سێهەم. شتێکی ئاشکرا بوو کە ئەوە لە دەروەی دەسەڵاتی دەسەڵاتدارانە تا پێش بە پەتاکە بگرن، بۆیە هیچ کەس تاوانی ئەو شکستەیان نەخستە ئەستۆی ئەوانەوە.\nبەڵام ئەوڕۆ مرۆڤایەتی ئامرازی زانستیی بۆ وەستاندنی پەتای کۆڤید-١٩ بەدەستەوەن. چەند وڵات، لە ڤییەتنام تا ئۆسترالیا، سەلماندیان کە تەنانەت بێ پێکوتە، ئامرازەکانی بەردەست دەتوانن پێش بە پەتاکە بگرن. ئەگەرچی ئەو ئامرازانە نرخێکی مەزنی ئابووری و کۆمەڵایەتییان هەیە. ئێمە دەتوانین ڤایرۆسەکە شکست بدەین، بەڵام دڵنیا نین کە ئامادەین نرخی سەرکەوتن بدەین. بۆیە دەسکەوتە زانستیەکان بەرپرسیارییەکی گەلێک بەرچاویان خستۆتە سەر شانی سیاسەتوانان.\nبەداخەوە بەشێکی زۆر لە سیاسەتوانان لەو بەرپرسیارییەدا شکستیان هێناوە. بۆ وێنە، سەرۆک کۆمارە پۆپۆلیستەکانی وڵاتە یەکگرتووەکان و برازیل ئاستی هەڕەشەکەیان بەکەم گرت، گوێیان نەدایە پسپۆڕان و لەجیاتان باسی تیۆریی پیلانیان کرد. ئەوان پلانێکی هەڵسوکەوتی فیدڕاڵیی باشیان دانەڕشت و هەوڵەکانی دەوڵەت و شارەوانییەکانیان بۆ وەستاندنی پەتاکە بە لاڕێدا برد. نەزانی و هەست بە بەرپرسایەتی‌نەکردنی بەڕێوەبەرایەتییەکانی ترامپ و بۆلسۆنارۆ بوونە هۆی کوژرانی سەدان هەزار کەس کە دەکرا پێشی پێ بگیردرێ.\nلە بریتانیا، وێدەچی دەوڵەت لە سەرەتاکان زۆرتر سەرقاڵی برێکزیت بوو تا کۆڤید-١٩. لەبەر سیاسەتە خۆ تەریک‌خستنەکانی بەڕێوەبەرایەتیی جانسۆن، لە پاراستنی بریتانیا لە بەرانبەر تەنیا شتێک کە بەڕاستی گرینگ بوو، شکستی هێنا: ڤایرۆسەکە. وڵاتی من ئیسڕائیل بە هەمان شێوە لە سیاسەتی خراپ، ئازاری چەشت. هەر وەک تایوان، نیوزیلەند و قوبرس، ئیسڕائیل بە کردەوە “وڵاتێکی دوورگەییە”، بە سنووری داخراوەوە کە تەنیا یەک دەروازەی سەرەکیی هەیە، فڕۆکەخانەی بن گۆریۆن.\nبەڵام، لە ترۆپکی پەتاکەدا دەوڵەتی نەتانیاهوو ڕێگای بە مسافیران دا تا بێ قەرەنتیە‌کران یان تەنانەت پشکنینی ڕێکوپێک، بێنە ژوورەوە و تەنانەت سیاسەتەکانی داخستنی گشتیی خۆیشی پاشگوێ خست.\nلە ئاکامدا هەر دوو ئیسڕائیل و بریتانیا پێشڕەوی کوتانی خەڵک بە پێکوتە بوون، بەڵام لێکدانەوە هەڵەکەی سەرەتاکان لەسەریان زۆر گران کەوت. لە بریتانیا، پەتاکە بۆتە هۆی کوژرانی ١٢٠٠٠٠ کەس کە پلەی شەشەمی ڕێژەی مامناوەندیی کوژراوانی دنیای پێ بەخشیوە. لە هەمان کاتدا، ئیسڕائیل خاوەنی حەوتەمین ڕێژەی مامناوەندیی گیرۆدە بوونە و بۆ بەرپەرچدانەوە، پەنای بۆ “گۆڕینەوەی زانیاریی پێکوتە” لەگەڵ کۆمپانیای ئەمریکایی فایزەر برد. فایزەر ڕەزامەندیی دەربڕی ڕێژەی پێویست پێکوتە بۆ سەرجەم دانیشتووانی ئیسڕائیل، لە بەرانبەر ڕێژەیەکی بەرچاوی زانیاری دابین بکا، کە بووە هۆی نیگەرانیی لەمەڕ پاراستنی سەروەریی کەسایەتی و قۆرخ‌کردنی زانیاری و نیشانی دا لە ئێستادا زانیاری لەسەر شارۆمەندان یەکێک لە بەنرخترین سامانەکانی دەوڵەتە.\nلە کاتێکدا کە هێندێک وڵات زۆر باشتر جووڵانەوە، مرۆڤایەتی بە گشتی تا ئێستا لە کۆنتڕۆڵ‌کردنی پەتاکە، یان داڕشتنی پلانێکی جیهانی بۆ زاڵبوون بەسەر ڤایرۆسەکەدا شکستی هێناوە. مانگە سەرەتاییەکانی ٢٠٢٠ وەک تەماشای بەریەک‌کەوتنێک بە شێوەی سلۆ مۆشن بوو. ئامرازی پەیوەندی‌گرتنی سەردەمیانە هەلی بۆ خەڵکی سەرانسەری دنیا ڕەخساند تا کاتی ڕووداوەکان ببینن لە ووهان چ دەگوزەرێ، پاشان لە ئیتالیا، ئەوسا لە وڵاتی زیاتر، بەڵام هیچ ڕێبەرییەکی جیهانی سەری هەڵنەدا تا پێش بە نوقم‌بوونی دنیا لە کارەساتەکەدا بگرێ. ئامرازەکان لەبەر دەستدا بوون، بەڵام زۆر جار ژیریی سیاسەتوانان بوونی نەبوو.\nخەڵکی بیانی فریا کەوتن\nهۆیەک بۆ کەلێنی نێوان سەرکەوتنی زانستی و شکستی سیاسی ئەوەیە کە زانایانی سەرانسەری جیهان هاوکاریی یەکتریان کرد، لە کاتێکدا کە سیاسەتوانان مشتومڕیان بوو. لەژێر سترێس و نادڵنیاییەکی زۆرەوە، زانایانی سەرانسەری دنیا بە ئازادی زانیارییان لەگەڵ یەکتر دەگۆڕییەوە و پشتیان بە دەسکەوت و تێگەیشتنی یەکتر دەبەست. پرۆژەی زانستیی گەلێک گرینگ لە لایەن تیمە نێونەتەوەییەکانەوە بەڕێوە چوون. بۆ وێنە، یەکێک لە توێژینەوە سەرەکییەکان لەبارەی کاریگەریی داخستنە گشتییەکان لە لایەن نۆ ئەنستیتۆوە بەرێوە چوو، یەکیان لە بریتانیا، سێ لە چین و پێنج لە وڵاتە یەکگرتووەکان.\nبە پێچەوانە سیاسەتوانان لە دروست‌کردنی هاوپەیمانیی نێونەتەوەیی دژی ڤایرۆسەکە و ساغ بوونەوە لەسەر پلانێکی جیهانیی شکستیان هێنا. دوو دەسەڵاتە زەبەلاحەکانی دنیا، وڵاتە یەکگرتووەکان و چین، یەکتریان بە شاردنەوەی زانیاریی ژینەکی، بڵاوکردنەوەی زانیاریی هەڵە و تیۆریی پیلان و تەنانەت بڵاوکردنەوەی ڤایرۆسەکە بە ئانقەست، تاوانبار کرد. ژمارەیەکی زۆر وڵاتی دیکە بە ئاشکرا لە مەڕ بڵاوبوونەوەی پەتاکە درۆیان کرد یان زانیارییان ڕانەگەیاند.\nنەبوونی هاوکاریی جیهانیی نە تەنیا لە شەڕی زانیارییدا دەر دەکەوێ بەڵکوو تەنانەت زۆرتر لە ناکۆکییەکانی پەیوەندیدار بە کەمایەسیی کەرەستەی دەرمانیدا. لە کاتێکدا کە دۆخی هاوکاری و دڵفراوانی بینراون، هیچ هەوڵێکی جیددی بۆ کەڵک لێ‌وەرگرتنی هاوبەش لە سامانە بەردەستەکان، کاریگەرکردنی بەرهەمهێنانی جیهانی و دڵنیابوون لە بڵاوکردنەوەی دادوەرانەی کەرەستەکان نەدراوە. بە تایبەتی “ناسیۆنالیزمی پێکوتەیی” شێوەیەکی نوێ لە نایەکسانیی جیهانیی لە نێوان وەڵاتانی خاوەن توانایی واکسینەکردنی دانیشتووان و وڵاتانێک کە ناتوانن دروست کرد.\nجێگای مەراقە ببینی کە زۆر کەس لە ڕاستییەکی ساکار لەبارەی پەتا تێناگەن: تا ئەوکاتە ڤایرۆسەکە لە هەر شوێنێک بڵاو بێتەوە، هیچ وڵاتێک بە تەواوی ئەمین نییە. وای دانێ ئیسڕائیل و بریتانیا لە نەهێشتنی ڤایرۆسەکە لەنێو سنوورەکانیاندا سەرکەوتن، بەڵام بڵاو بوونەوەی ڤایرۆسەکە لە نێو میلیۆنان خەڵکی هیندوستان، برازیل یان ئەفریقای باشوور درێژەی هەیە. شێوەیەکی گۆڕاو لە ڤایرۆسەکە لە شارێکی دووری برازیل لەوانەیە ببێتە هۆی ناکاریگەریی پێکوتە و ببێتە هۆی شەپۆلێکی نوێی گیرۆدە بوون.\nلە دۆخی تەنگەتاوی هەنووکەییدا، وێدەچێ خۆنەویستی دژی بەرەژەوەندیی نەتەوەیی نەبێ. بەڵام ئێستا هاوکاریی جیهانیی خۆنەویستی نییە، بەڵکوو پاراستنی بەرژەوەندیی نەتەوەیی شتێکی بنەڕەتییە.\nدژە ڤایرۆس بۆ دنیا\nگفتوگۆکان لەمەڕ ئەوەی لە ٢٠٢٠ ڕووی دا تا چەند ساڵ درێژەی دەبێ. بەڵام خەڵکی گشت لایەنە سیاسییەکان دەبێ لانیکەم لەسەرسێ وانە هاوڕا بن. یەکەم، ئێمە پێویستیمان بە پاراستنی ژێرخانی دیجیتاڵیمان هەیە. ئەو لە ماوەی ئەو پەتایەدا ڕزگاریدەرمان بووە، بەڵام بەو زووانە دەتوانێ ببێتە سەرچاوەی کارەساتێکی تەنانەت خراپتر.\nدووهەم، هەر وڵاتێک دەبێ زۆرتر سامان بۆ سیستەمی تەندروستی گشتیی خۆی تەرخان بکا. وێدەچێ ئەوە شتێکی ئاشکرا بێ، بەڵام سیاسەتوانان و دەنگدەران هێندێک جار ئاشکراترین وانەکان پاشگوێ دەخەن.\nسێهەم، دەبێ سیستەمی چاودێریی بەهێزی جیهانیی دامەزرێنین و پێش بە پەتایان بگرین. لە شەڕی کەونارای نێوان مرۆڤ و زیندەوەری نەخۆشکار، هێڵی بەرەی شەڕ لە جەستەی هەر مرۆڤێک تێپەڕ دەبێ. ئەگەر ئەو هێڵە لە هەر شوێنێکی ئەو هەسارەیە بشکێ، سەرجەم ئێمە دەخاتە مەترسییەوە. تەنانەت دەوڵەمەندترین خەڵکی پێشکەوتووترین وڵات ناچارە داکۆکی لە بەرژەوەندییەکانی هەژارترین خەڵکی گەشە نەکردووترین وڵات بکا. ئەگەر ڤایرۆسێکی دیکە لە شەمشەمە کوێرەوە لە گوندێکی هەژاری دارستانێکی دوور باز داتە مرۆڤ، دوای چەند ڕۆژ ئەو ڤایرۆسە لە شەقامی واڵ ستریت دەسووڕێتەوە.\nچوارچێوەی سیستەمێکی دژە پەتای جیهانی هەر ئێستا بە شێوەی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و چەند دامەزراوەی دیکە بوونی هەیە. بەڵام بودجەکانی تەرخانکراو بۆ ئەو سیستەمە کەمە و، هیچ تواناییەکی سیاسی نییە. پێویستە ئێمە کەمێک دەسەڵاتی سیاسی و پارەیەکی گەلێک زۆرتری پێ بدەین تا بە تەواوی وابەستەی هەوەسی سیاستەوانی خۆویست نەبن. وەک پێشدا ئاماژەی پێ کرا، پێم وانییە پسپۆڕی هەڵنەبژێردراو ئەرکی بڕیاردان لەسەر شێوەی هەڵسوکەوتیان بەدەستەوە بێ. ئەوە دەبێ لەدەست سیاسەتواناندا بمێنێتەوە. بەڵام شێوەیەک لە دامەزراوەی سەربەخۆی تەندروستی جیهانیی پلاتفۆرمێکی دڵخوازە بۆ ئامادەکردنی زانیاریی پزیشکیی، چاودێریی مەترسییەکان، وشیارکردنەوە و ئاراستەکردنی توێژینەوە و گەشەپێدان.\nزۆر کەس لەوە دەترسن کە کۆڤید-١٩ دەستپێکی شەپۆلی نوێی پەتایان بێ. بەڵام ئەگەر وانەکانی سەرەوە جێبەجێ بکرێن، شۆکی کۆڤید-١٩ لەوانەیە بە کردەوە ببێتە هۆی کەم‌بوونەوەی پەتا. مرۆڤایەتی ناتوانێ پێش بە زیندەوەری نەخۆشکار بگرێ. ئەوە پرۆسەیەکی گەشەکردنی سروشتییە کە میلیاردها ساڵە درێژەی هەبووە و وێدەچێ لە داهاتووشدا درێژەی هەبێ. بەڵام ئەوڕۆ مرۆڤ زانیاریی و کەرەستەی پێویستی بۆ بەرگری لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشکاری نوێ و بوونیان بە پەتا لەبەر دەست‌دایە.\nئەگەر کۆڤید-١٩ لەگەڵ ئەوەشدا لە ٢٠٢١ درێژە بە بڵاو بوونەوە بدا و بە میلیۆنان مرۆڤ بکوژێ، یان ئەگەر تەنانەت پەتایەکی کوشندەتر لە ٢٠٣٠ بەرەوڕووی مرۆڤ ببێتەوە، ئەو نە کارەساتێکی کۆنتڕۆڵ‌نەکراو دەبێ و نە سزایەک لە لایەن خوداوە. ئەو شکستێکی مرۆڤ و بە واتایەکی دروستتر، شکستێکی سیاسییە.


گووگڵ بە نیازە هەمان جوڵەکانی iOS بۆ کڕۆم لەسەر ئەندرۆید زیادبکات – کەی ئای تی ئێن\nئەندرۆید 27, تشرینی دووه‌م 2018\nگووگڵ بە نیازە هەمان جوڵەکانی iOS بۆ کڕۆم لەسەر ئەندرۆید زیادبکات\nبێگومان وێبگەڕی گووگڵ کڕۆم ڕاستەوخۆ لەسەر گشت ئەو مۆبایلە ئەندرۆیدانە جێگیرکراوە کە لە جگە لە بازاڕەکانی چین دەفرۆشرێن. لەوانەیە یەکێک بڵێ ئەمە هۆکارێکی بەردەوامە بۆ ئەوەی گووگڵ بەردەوام نوێکاری بۆ وێبگەڕەکەی لەسەر ئەندرۆید بەڕێ بکات، بەڵام ئایا نوێکارییەکان هەموویان مانادار و سودبەخشن بۆ بەکارهێنەران و پەرەپێدەران؟\nبەبێ ئەوەی هەوڵی ئەوە بدەین وەڵامی ئەم پرسیارە بدەینەوە، ئەوا با بڵێین کە یەکێک لەو نوێکاریانەی وا لەڕێگایە شتێکی وەها لەخۆی دەگرێت کە بەکارهێنەرانی کڕۆم بە دڵنیاییەوە چێژی لێ وەردەگرن و دڵخۆشیان دەکات. بەم بۆنەیەوە، لە ڕاپۆرتێکی 9to5google هاتووە، گووگڵ پلانی وایە جوڵەکانی ئاڵوگۆڕ Navigation Gestures بۆ کڕۆم لەسەر ئەندرۆید زیادبکات، کە ڕێگە بە بەکارهێنەران دەدات بە پەنجە کێشان بۆ چەپ و ڕاست پاش و پێش بکەن لە نێوان پەڕەکانی وێب.\nزانیاریەکان لەسەر جوڵەکانی هاوشێوەی ئای ئۆ ئێس بۆ کڕۆم لەسەر ئەندرۆید لە پۆستی گەشەپێدەرێکەوە سەرچاوە دەگرێت، کە واتای وایە ئەمە هێشتا لە ژێر کاردایە و بە تەواوی ئامادە نییە. لەبەرئەوە ئەگەر شتەکان باش بڕۆن ئەوا چاوەڕوان دەکرێت ئەم جوڵە نوێیانە لە چەند هەفتەی داهاتوو بەردەست بکرێن، کەواتە لەگەڵمان بن بۆ زانیاری زیاتر لەم بارەیەوە لە چەند هەفتەی داهاتوو.\nتاگەکان ئەندرۆید chrome google


سەندیکای سیندیکالیستەرنا مۆڵەتی کاریی فرۆشتووە - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nسەندیکای سیندیکالیستەرنا مۆڵەتی کاریی فرۆشتووە\nبڵاو کرایه‌وه fredag 1 mars 2013 kl 11.18\nڕیوبەن تاستاس دوکێ بەرپرسی سەندیکای ناوچەیی سیندیکالیستەرنا بوو لە ڤەستەرئورت. ئەو دان بەوەدا دەنێت کە سەندیکاکە لە کاتی دامەزراندنی خەڵكی لە سەر کار پارەی وەر گرتور، واتە، دامەزراندنیان فرۆشتووە و تاستاس دوکێ دەڵێت دەتوانم ناوی ئەو کەسانە بدەم کە پارەیان وەرگرتووە بەڵام ئێستا ئەوان لە سەندیکای ڤەستەرئورت ئێل ئێس دەر کراون.\nسەندیکای سیندیکالیستەرنا، ئۆرگانی ناوەندیی کرێکارانی سوێد، فیدراسیۆنی کۆمەڵەی سەندیکاکانە ولە ساڵی ١٩١٠ دامەزراوە و نزیکەی ٤ تا ٥ هەزار ئەندامیان هەیە. خۆیان پێێان وایە ئەوان بە دژی دروستبونی چینی کۆمەڵگا خەبات ئەکەن و دەیانەوێت دەسەڵات لە خاوەنکارەوە بخەنە دەستی کرێکار.\nئێستا بەشێکی ئەم سەندیکایە، لە دەرەوەی سوید هێزی کاریی هێناوە و نزیکەی ٢٠ تا ٤٠ هەزرا کرۆنی لە بری هەر دامەزراندنێک وەرگرتووە.\nئەو کەسانەی کە پارەیان داوە بۆ ئەوەی کارێک وەر گرن، لە دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا هاتوون و بەم شێوەیە مۆڵەتی کاریی کاتییان لە سوید وەرگرتووە. ئەو کارانەی کە فرۆشراون زیاتر لە بوارەکانی ڕیستوران پاک و خاوێنکردنەوە و بیناسازیدا بوون.\nزۆری ئەندامانی لقی ناوچەیی سیندیکالیستەرنا لە ڤەستەرئورت بۆ ڕادیۆی هەواڵەکانی سوید، ئێکۆت ئەگێڕنەوە کە بە چاوی خۆیان کڕین و فرۆشی مۆڵەتی کارییان بینیەوە. ئەم کەسانەی بە هۆی کارەوە هاتوونە سوید زیاتر خەڵکانی ئامریکای لاتینن و هەندێکیان نزیکەی ٤٠ هەزار کرۆنیان داوە بۆ ئەوەی بێنە سوێد و کاری پاک و خاوێنکردنەوە بکەن.


رۆمانی پارچەیەک خەڵوز بڵاوکرایەوە - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nرۆمانى پارچه‌یه‌ک له خه‌ڵوز دووه‌م به‌رهه‌مى نوسه‌ر ئاسۆ فارس حارس له دەسپێکى ساڵى نوێدا بڵاوکرایه‌وه.\nئاسۆ فارس له لێدوانێکى تایبه‌تیدا بۆ سایتى گەلاوێژ سەبارەت بە ناوەڕۆکى رۆمانەکە ئاماژەى بۆ ئەوە کرد، کە رۆمانه‌که کۆمه‌ڵایه‌تییه و چیرۆکێکى ڕاسته‌قینه‌ى کوردییه و قۆناغه هه‌ستیاره‌کانى گه‌لى کورد له ساڵى 1996 تاکو 2003ى کاتى روخانى رژێمى به‌عس له خۆ گرتووە، که به‌گشتى ڕۆمانێکى فره ره‌هه‌نده و خه‌تێکى گشتى تیایه که ئه‌ویش باس له عه‌شق و خۆشه‌ویستى خێزانێکى کوردى ده‌کات، چۆن به قۆناغه‌کانى ژیاندا تێپه‌ڕیون که ئه‌ویش پۆلێن کراوە بۆ چه‌ند به‌شێک، چونکه له‌ناو ئه‌و بابه‌ته کۆمه‌ڵایه‌تییه‌دا چه‌ند لایه‌نێکى سیاسیى تێدا جێى کراوەتەوە.\nنوسەر زانیارى وردترى لەسەر رۆمانەکە بۆ خوێنەرانى گەلاوێژ باس کردووە، هەروەک دەڵێت: "پارچەیەک خەڵوز، یادەوەری کەسێکە لە چینەکانی خوارەوەی کۆمەڵگای کوردی، ئەو چینەی هەڵگری مانا جوانەکانی ژیانە لەهەر کۆمەڵگایەکدا، ئەگەر کارەسات و بەسەرهاتەکانی ناو ئەم بەرهەمە خەیاڵی نووسەر یان لە ڕاستیدا بیرەوەریی نووسەر خۆی بێت جیاوازیان نییە، ڕەنجی ڕۆمانی پارچەیەک خەلوز، ئاشکراکردنی هەموو ئەو دیاردە و هۆکاری دیاردانەن کە کۆمەڵگا لە ئاستێکی نزمدا دەیانبینێ، دیاردەی نووسینی ڕۆمان دیاردەیەکی شارستانییە، هەستکردنە بە قوڵبونەوە و کرانەوەی عەقڵی هەر کۆمەڵگایەکەوە، خودی سەرکەوتن لەو خاڵەوە دەست پێدەکات کە نووسەر دەزانێت، دەبێت هەمەلایەنە و گشتگیر لە ژیان بڕوانێت، بۆیە پارچەیەک خەلوز سەرەتایەکی جوانە، دژ بە زوڵم و توندو تیژی و هەموو ئەو نادادپەروەریانەی دەکرێن بۆ پاساو هێنانەوەی دژی مرۆڤ".\nرۆمانى پارچه‌یه‌ک له خه‌ڵوز له‌سه‌ر ئه‌رکى وه‌زاره‌تى رۆشنبیرى لە دووتوێى 310 لاپەڕە لە چاپخانەی کارۆ به چاپگه‌یه‌ندراوه و ئێستا لە کتێبخانەکانی سلێمانی و جەمال عیرفان لە شاری سلێمانی، ناوەندی دەیالۆگ لە کەرکوک، سیروان لە هەولێر، ێۆفیا لە کۆیە دەستدەکەوێت.\nئاسۆ فارس لەچەند دێرێکدا:\n- ناوى تەواوى: ئاسۆ فارس حارس.\n- پیشەى ئەدەبى: رۆماننوس و شاعیر.\n- له رۆژى 10/3/1981 له شارى سلێمانى له دایک بووه.\n- خوێندنى سەرەتایى و ناوەندى لە شارى سلێمانى تەواوکردووە.\n- له ساڵى 1998 ده‌ستى به نوسین کردووه.\n- لە ساڵى 2000 یەکەم دەقی شیعری بڵاوکردۆتەوە.\n- لە ساڵى 2015 بووەتە ئه‌ندامى لقى سلێمانی یه‌کێتى نوسه‌رانى کورد.\n- چه‌ندین بابه‌تى شیعرى و ئه‌ده‌بى له رۆژنامه و گۆڤاره‌کاندا بڵاوکردۆتەوە.\n- لە چەندین ڤێستیفاڵى نێوخۆیى بە چیرۆک و شیعر بەشدارى کردووە.\n- چەندین کۆڕی شیعری لە شار و شارۆچکەکانی کوردستان سازکردوە.\n خاوەنی چەندین خەڵاتی ڕێزلێنانە.\nدوو بەرهەمى چاپکراوى هەیە:\n- ئەوینێک لە سەراب، رۆمانە شیعر، 2005.\n- پارچه‌یه‌ک له خه‌ڵوز، رۆمان، 2020.


Tuesday, 06.01.2021, 1:05\nلە ئێستاشدا، وا بە بەرچاوی دەسەڵاتدارانی کوردەوە لە باشووری کوردستان. تورکیای داگـیرکەر، دارسـتانەکـانمـان دەبـڕێتەوە بۆ تورکیا دەبات. کەچی سەرکردەکانی کورد و حکـوومەتی کوردسـتان. قـوڕوقـەپیان لێ کردووە و فـزەیان لـێوە نایات. سەری خۆیان شۆڕکـردوون و گـوێی خۆیـان گـرتـوون. چـونکە هەمـوو سـڕ و ترێکیـان خستوونەتە بەردەم تورکیـای داگـیرکەری کوردستان و بوونە بە نـۆکـەر و بە کـۆیـلەیان و بە کەوا سووری پـێش لەشکری تورکیا و سیخـوڕی لەسەر گەریلاکانی باکـووری کوردستان و پێشمەرگەکـانی رۆژهـەڵاتی کوردستان دەکـەن. هەر لەسەر داخـوازی تورکیا رۆژنامە سزادراوەکانی بادینان گیران. لە پێناوی بەرژەوەنـدی و مانەوەیـان لە دەسەڵات و بـۆ دزینی پارە و سامانی گەلەکەمان. کێ هەیە ئەوە نەزانێت کە هەلێر و دهۆک پربـوونە لە میـت و لە سیخوڕی تورکیـا و سلـێمانـیش لە ئیتلاعـاتی ئێـرانی. بۆ سیخـوڕیکـردن لەسەر شـۆڕشگـێڕان و تێکـۆشەران و چالاکوانـانی کوردسـتان. ئێمەی کورد خۆمـان دەڵێین: " ئەگـەر تـەور کـلکی لە دار نەبـێـت.. تـەور ناتـوانێـیـت دار ببـڕێتـەوە"\nوەکو پێشینان دەڵـێن:"وتیـان حـوشـتر کـوڕێکـت بـوو.. لە وەڵامـدا وتی.. بـوو نەبـوو کەڕەپـوو.. بارەکـەی سەر پشتی مـن سووک ناکـات و بارەکـەم هـەر لەسەر پشـتمە"


ئەم وێنەیە لە ڤیدیۆیەکەوە له‌لایه‌ن ماڵپه‌ڕی تانکەر تراکەره‌وه، کەشتییه‌كی سویزماکسی ئێرانی نیشاندەدات کە لەگەڵ کەشتیەکی بیانی پێكده‌گه‌ن بۆ گواستنەوەی یەك ملیۆن بەرمیل نەوت دوای جێهێشتنی گەراجێك له دوورگەی خارگی ئێرانی.\nکەشتی سویزماکسی ئێرانی شەممە ( 17 تشرینی یەکەم) وێنەی گیراوە لەکاتێکدا ملیۆنێك بەرمیل نەوتی ئێرانی دادەگرێت لە بۆ سەر رێچکەیەکی سەرئاوکەوتوو لە بەندەریبانیاسی سوریالەلایەن تۆڕی چاودێری مانگە ئاسمانیەکانی پلانێتەوە.\nسه‌میر مادانی لە تانکەر تراکەرز لەسەر تویتەر وتی کەشتی "سەراب" بە تاکە بارداگرێك بارەکەی بەتاڵدەکاتەوە، کە رێچکەیەکی سەرئاوکەوتووە و وەك پردی پەیوەندییە لەنێوان دەزگاکانی بەندەرەکە و کەشتیەکاندا بۆ داگرتنی باری گاز و شلەمەنی.\nتانکەر تراکەرز خزمەتگوزارییەکی ئینتەرنێتی سەربەخۆیە کە بەدووی بار و ئه‌مباركردنی نەوتی خاودا دەچێت و راپۆرتیان له‌سه‌ر ده‌دات، لە چەندین خاڵی جێی سەرنجی جوگرافی و جیۆپۆلەتیکیدا، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش وێنەی مانگە ئاسمانیەکان و زانیاری شوێنهەڵگرتنی دەریایی بەکاردەهێنێت.\nدەربارەی جوڵەکانی سەراب، ئابوریناسێكی سوری، مەحمود مستەفا بە دیارونای وت ئێران بەردەوامبووە لە گواستنەوەی نەوت بۆ رژێمی سوریا، هەرچەندە هەریەکە لە سوریا و ئێران لەژێر سزاکانی ئەمریکادان.\nسورییەکان لە ریزی نۆرەی به‌نزیندا وەستاون لەکاتێکدا قەیرانی سوتەمەنی پەرەدەسەنێت. [خاوەنی وێنە: ئاژانسی هەواڵی سانا]\nسزاکانی ئەمریکا بۆسەر رژێمی سوریا لە حوزەیرانەوە لەکاردان.\nیاسای قەیسەر بۆ پاراستنی مەدەنیەکانی سوریا لە 2019 ئامانجی دڵنیاییدانە لەوەی سەرۆك بەشار ئەسەد و یاریدەدەران و پشتیوانانی بەرپرس رابگیرێن بەرامبەر ئه‌و تاوانانه‌ی دژی خەڵکی سوریا ئەنجامیانداون.\nیاساکە مەبەستی نەهێشتنی دەستێوەردانی دەرەکیشە لە سوریا، بەتایبەتی لەلایەن ئێران و روسیاوە، بە سزادانی ئەو کۆمپانیانەی لەجیهاندا مامەڵە لەگەڵ رژێمه‌كه دەکەن.\nخۆلادان لە یاسا نێودەوڵەتیەکان\nمستەفا وتی ئێران ماوەیەکی زۆرە خۆی لە یاسا نێودەوڵەتیەکانی گەشتکردن لادەدات بە کوژاندنەوەی سیستمی دەستنیشانکردنی ئۆتۆماتیکی کە لە کەشتیە نەوتیەکانیدا دانراوە، تا بتوانێت بە نهێنی بەرهەمە نەوتیەکانی بۆ رژێمی سوریا بگوێزێتەوە.\nسیستمی دەستنیشانکردنی ئۆتۆماتیکی سیستمێکه بۆ به‌رگرتن به پێکدادان کە بەردەوام شوێنی کەشتیەکە لە دەریادا ده‌رده‌خات.\nمستەفا روونیکردەوە كه بە کوژاندنەوەی سیستمی دەستنیشانکردنی ئۆتۆماتیکی، سەراب توانیوێتی بەردەوامبێت لەسەر رێچکەکەی بێئەوەی شوێنی هەڵبگیرێت دوای په‌ڕینه‌وه‌ی لە کەناڵی سوێز.\nوتی ئەمە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتیەکانی گەشتکردنە، کە دەڵێن سیستمەکە دەبێت بە هەڵکراوی بمێنێتەوە، تا دڵنیایی بدرێت لە ئامانجی باره‌كه و بەندەری مەبەست و رێگرتن لە پێکدادان لەگەڵ کەشتیەکانی دیکە کە بەو ناوچەیەدا تێده‌په‌ڕن.\nلە ڤیدیۆیەکدا له 30 ئەیلول لەسەر تویتەر، تانکەر تراکەرز "بەڵگەی بینراو"ی چوار کەشتی دانا کە بڕی 3.7 ملیۆن بەرمیل نەوت دادەگرن لە بەندەری دوورگەی خارگی ئێران.\nتانکەر تراکەرز لە پۆستێکدا رایگەیاند: "لەماوەی 48 كاتژمێردا، سێ کەشتی سویزماکس و کەشتییەکی ئافراماکس بەندەری دوورگەی خارگیان جێهێشتووە."\nدوای جێهێشتنی دوورگەی خارگ، وێنەیەك کە لە ڤیدیۆیەکی تانکەر تراکەرزەوە وەرگیراوە، یەکێك لە کەشتیە سویزماکسەکان نیشاندەدات کە ئاڵوگۆڕی بار دەکات لەگەڵ کەشتییەکی بیانی بۆ گواستنەوەی ملیۆنێك بەرمیل.\nتانکەر تراکەرز رایگەیاند: "هەموو ئەمانە لە تاریکایی دیجیتاڵی و بە رۆژی رووناك ئەنجامدەدرێن." راشیگەیاند کە "بەڵگەمان لایە بۆ زانیاریەکانمان".\nدوایین دەرکەوتنەکانی مامەڵەی نایاسایی نەوتی ئێران دوای ئەوە هات کە چوار کەشتی نەوتی ئاڵاکانیان لێداماڵدرا دوای لێکۆڵینەوەیەکی ئێن بی سی نیوز بۆ چەند دەنگۆیەك کە بەنهێنی نەوتی ئێران دەگوێزنەوە سەرەڕای سزاکانی ئەمریکا.\nزانیاریەکانی تانکەر تراکەرز دەریدەخەن کە چوار کەشتیەکە لەمساڵدا هەموویان سەردانی نهێنیی ئاوەکانی ئێرانیان کردووە و پێکەوە بە ملیۆنان بەرمیل نەوتیان هەڵگرتووە.\nئەو چوار کەشتیە لەنێو 15 كه‌شتیی دیکەدا بوون کە لە راپۆرتێکی 31 تەمموزی ئێن بی سی نیوزدا دەردەخرێت بە ئاڵای دەوڵەتی دوورگەی کاریبی کیتس و نێڤیسەوە بەرەو ئەو ناوچەیە دەڕۆن.\n'نەوت سوودی بۆ خەڵکی سوریا نابێت'\nمستەفا وتی ئه‌و نەوته‌ی ئێران كه ده‌گوێزرێته‌وه بۆ رژێمی سوریا، لە خزمەتی هێزە سەربازی و میلیشیا هاوسۆزەکانیدا دەبێت، لەنێویاندا ئەوانەی هاوپەیمانی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێرانن.\nوتی: "باری کەشتیەکە سوودی بۆ خەڵکی سوریا نابێت." ئاماژەیکرد بەوەش كه زۆربەی دەکرێت لەلایەن هێزەکانی رژێمی سوریا و پاسدارانەوە بەکاربهێنرێت بۆ ئەنجامدانی مامەڵەی خراپی زیاتر دژی مەدەنیەکان.\nوتیشی هاوکات، مەدەنیەکان لەو ناوچانەی سوریا کە لەژێر فەرمانڕەوایی رژێمدان دەناڵێنن بەدەست قەیرانێکی سوتەمەنی توونده‌وه و کورتهێنانی بەرهەمە نەوتیەکانی وەك نەوت بۆ خۆگەرمکردنەوە، کە مەینەتیه‌كانیان زیاتردەکات لەکاتێکدا زستان تادێت نزیکتردەبێتەوە.


دکتۆر نازەنین عثمان: ڤیتۆ! – WTARIKURD\nهەرچەند جاری گوێمان لە وشەی ڤیتۆ دەبێت یەکسەر ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتوەکانمان دێتە بەر چاو.\nڤیتۆ وشەیەکی لاتینیە بەمانای (من رێگەنادەم) دێت. ڤیتۆ بۆ هەموودەسەڵاتێک بەکار دێت کە یەکێک یان لایەنێک بەتەنیا رێگر بێت لە هەر بڕیارەک کە لایەنێکیتر یان کەسانێکیتر وەریگرن بە ڕێگەیەکی یاسایی. هەندێ نمونەمان هەیە بۆ بەکار هێنانی ڤیتۆ جگە لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتوەکان وەک:\nڤیتۆ لای رۆمانی کۆن هەبوە و بەکاریان هێناوە لەلایەن دادوەر و قونسڵ. هەندێ کۆمپانیا هەیە سەرۆکەکی یاخود هەندێ لە خاوەن پشکەکان مافی ڤیتۆیان هەیە بەپێی جۆری دامەزراندنی کۆمپانیاکە لە سەر هەندێ بڕیار کە ئەندامانی بەڕێوەبردن دەری دەکەن.\nسەرۆکی هیند دەتوانێ ڤیتۆ بەکار بهێنێت دژ بە یاسایەک پەرلەمان دەنگی بۆ دابێ و واژوی نەکا. پەرلەمانی ناوەندی هیند دەتوانێت مافی ڤیتۆ بەکار بینێت لەسەر یاسایەک کە پەرلەمانی یەکێک لەهەرێمەکان دابیتی. لە ئەمریکا، سەرۆکی ئەمریکا دەتوانێت دەنگ لەسەر یاسایەک نەدا و ڤیتۆ بەکاربێنێت کە کۆنگرەس دەری کردوە و بیگەڕێنێتەوە،بەڵام، کۆنگرێسیش بە دەنگی 2 لەسەر 3ی دەتوانێ ڤیتۆ لەسەر بڕیاری سەرۆک بدا و تێیپەڕێنێ. هەمان سیستەمی ئەمریکا لەفلیپین بەڕێوە دەچی. لە ئیسلاندا سەرۆک دەتوانێ ڤیتۆ بەکاربینێت بۆ یاسایەک کە پەرلەمان دەنگی لەسەر داوە. مەلیکی ئینگلتەرە ئەو مافەی هەیە. زۆربەی وڵات دەسەڵاتی ڤیتۆی نەداوە بە سەرۆکەکانیان بەڵام مافی ئەوەیان پێداون کە داوای هەموارکردنی یاساکان بکەنەوە.\nدوای شەڕی جەنگی جیهانی دووەم لە 1945 جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتوەکان لەلایەن 51 وڵات واژوو کرا و ساڵ بە ساڵ وڵاتەکان چونە ناو ئەو ڕێکخراوە و ئێستا 193 وڵات بەشدارن و کۆمەڵەی گشتی پێکدێنن، هەمو وڵاتێکی سەربەخۆ دەتونێت بەشدار بێ و خاوەن دەنگ بێ، تەنیا 5 وڵات هەن لەدەرەوەی کۆمەڵی گشتی: ڤاتیکان و فەلەستین ئەندامی چاوەدێرین بەڵام مافی دەنگدانیان نیە هەرچی تایوان، کۆسۆڤۆ، سەحرای غەربی ئەندام نین و دانیان پێ دانەنراوە.\nلەو 193 وڵاتەی ئەندامی کۆمەڵەی گشتی 15 وڵات ئەنجومەنی ئاسایش پێک دێنن لەو 15 وڵاتە 5 وڵات ئەندامی هەمیشەیین و هەر ئەوانەشن کە مافی ڤیتۆیان هەیە ئەوانەش بریتین لە روسیا، چین، فەرەنسا، بەریتانیا و ئەمریکا. 10 وڵاتەکەی تر بۆ 2 سال دەبنە ئەندامی ئەنجومەنی ئاسایش بەهەڵبژاردن لە نێو کۆمەڵەی گشتی هەڵدەبژێردرێن و هەر ساڵەی 5 وڵات دەگۆڕدرێن. بو بڕیاردان لەسەر هەر بڕیارێک پێویستیان بە 9 دەنگ هەیە. گەریەکێک لەو 5 وڵاتە دەنگی ڤیتۆی بدا گەر 14 وڵاتەکەی تر دەنگیان بە ئەرێ بۆ دابێت ئەو بڕیارە هەڵدەوەشێتەوەو دەنگی ڤیتۆ بەبێ ئەوەی هیچ هۆیەک و پاساوێك بهێنتەوە، دەیباتەوە.\nلە دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتوەکان تا ئەوڕۆ 258 جار ڤیتۆ دراوە و پشکی شێر بەر روسیا کەوتوە و 123 جار بەکاری هێناوە، ئەمریکا 77 جاربەکاری هێناوە و زۆرترینیانی بۆ پارێزگاری ئیسرائیل بووە دواجاری لە 2017 بۆ رێگری لەوەی نەیەڵن قودوس ببێ بە پایتەختی ئیسرائیل بوو ، بەریتانیا 32 جار، فەرەنسا 17 جار و چین 8 جار.\nلە 2011 وە روسیا 14 جار ڤیتۆی بەکار هێناوە تەنیا بۆ کارو باری سوریا دواجار لە 2019 لەسەر ناردنی یارمەتی مرۆڤایەتی بۆ ساڵێک و لە 3 دەرگاوە 2 تورکیا و 1 عیراق، بەڵام، لەبەر ڤیتۆی روسیا یارمەتیەکە بوو بە 6 مانگ و گەیاندنی تەنیا لەڕێی تورکیاوە بوو.\nزۆر کات ڤیتۆ بوە بە رێگرلە هەندێ بڕیار کە لەبەرژەوەندی مرۆڤایەتی دابوە، وەکۆ 2017 روسیا ڤیتۆی بەکار هێنا لە بەرژەوەندی سوریا کە چەکی کیمیاوی بەکارنەهێنێ.\nفەرەنسا پرۆژەیەکی پێشکەش بە ئەنجومەنی ئاسایشی کرد کە ڤیتۆ قەدەغە بکرێ لەکاتی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتیدا، بەڵام داواکەی سەری نەگرت. زۆر لە وڵاتانی کۆمەڵەی گشتی داوای لابردنی مافی ڤیتۆی ئەنجومەنی ئاسایش دەکەن و داوادەکەن بڕیارەکان بە شێوەی دیموکراتی بدرێت، تاکوو ئێستا سەرینەگرتوە.\nوڵاتی میسر داوای کردوە کە ئەفریقیا بەدایمی خاوەنی 2 کورسی بێت لە ئەنجومەنی ئاسایش و مافی ڤیتۆیان هەبێت. بەڵام ئەمەش هەر سەری نەگرتوە.\nپێنج هێزی سەرکەوتووی شەری جیهانی دووەم مافی ڤیتۆیان بۆ خۆیان قەرخ کردوە گوایە بۆ ئەوەیە رێگا بگرن لە شەری جیهانی سێەم رووبدا، بەڵام، لەراستیدا وە تاکوو ئێستا زۆربەی کات بۆ بەرژەوەندیەکانی خۆیان و دۆستەکانیان بەکاریان هێناوە.


11:59 - 19/01/2020\n١٩ هەزار کۆمپانیا خۆیان دزیوەتەوە لە باجدان\nئەنجومەنی وەزیران، هەموو ئەو ڕێکارانەی ڕاگرتووە، کە ببوونە هۆی ئەوەی هەندێک کەس و کۆمپانیا بە شێوەیەکی نایاسایی لە باجدان ببەخشرێن.. بەشێک لە قسەکانی مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان ٧/١٢/٢٠١٩\nخەڵک هەمووان دەیزانن کە حزب و شەخسی دەسەڵاتداری ناو حزب، کۆمپانیایان هەیە و دەسەڵات ئاسانکارییان بۆ دەکات. بەڵام هەموو کەس نازانێ کە بەشی زۆری ئەو کۆمپانیایانە ملهوڕانە باجیش نادەن.\nبۆ ئەو کەسانەی چاودێری و بەدواداچوونیان هەیە بۆ پرسی گەندەڵی و خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات، ئەم قسانەی مەسرور بارزانی شتێکی ئاسایین، چونکە ئەم کەرتە پڕیەتی لە نادادپەروەریی و گەندەڵی وێرانکەر.\nله ٢٩ هه‌زار كۆمپانیاى تۆماركراو لە هەرێمی کوردستان ١٩ هه‌زاریان باج ناده‌ن\nنیواو نیو بەخشین!\nئەوەی مەسرور بارزانی دەیڵێ کە هەندێک کەس و کۆمپانیا بە نایاسایی بەخشراون، ئایا هەندێکە؟\nبەگوێرەی بەدواداچوونێکی پەیسەر، له ٢٩ هه‌زار كۆمپانیاى تۆماركراو لە هەرێمی کوردستان ١٩ هه‌زاریان باج ناده‌ن و ئەم خۆدزینەوەشیان بۆ چووەتە سەر.\nهەر به‌پێى به‌دواداچوونه‌كانى په‌یسه‌ر بۆ ئەم پرسە هەستیارە، ئه‌نجومه‌نى وه‌زیران لە هەفتەکانی کۆتایی ٢٠١٩دا چه‌ند نووسراوێكى ده‌ركردووه تا پێداچوونه‌وه بكرێت به سیسته‌مى باج و هێنانه ژێربارى ئه‌وانه‌ى چاوپۆشییان لێکراوە.\nفێڵکردن لە یاسا\nلە داتایەکدا کە دراوەتە پەیسەر، تەنیا بۆ ساڵەکانی ٢٠١٧ – ٢٠١٨ بێجگە لەوانەی بەخشراون و چاوپۆشییان لێکراوە، كۆمپانیاكان سه‌رووى ٤٠٠ ملیار دینار باجیان داوە بە حکومەتی هەرێم.\nئەگەربێتو هه‌موو ئه‌و كۆمپانیایانه‌ى تۆمارکراون لە هەرێم بە رێکوپێکی باج بدەن، ئه‌وا داهاتی ساڵانەی ناوخۆ بۆ نزیكه‌ى ٧٠٠ ملیار بەرز دەبێتەوە کە ئێستا ٣٥٠ ملیار دیناره لە ساڵێکدا.\nبه‌پێى مادە‌ى ٢٨ی ده‌ستوورى عێراق: باج ناسه‌پێنرێت، هه‌موارناكرێت، وه‌رناگیرێت، لێبوردن نایگرێته‌وه تەنیا به یاسا نه‌بێ. مادە‌كه خاوه‌ن داهاتى كه‌میشى له باج به‌خشیوه.\nبه‌ڵام به‌پێى به‌دواداچوونه‌كانى په‌یسه‌ر، له هه‌رێمى كوردستان بەهۆی به‌خشین له ده‌ره‌وه‌ى یاسا، فێڵی یاسایى، خراپ به‌كارهێنانى یاساكان ساڵانه زیانى سه‌رووى ٣٠٠ ملیار دینارى له حكومه‌ت داوه.\nئەگەر چاوپۆشی لە کۆمپانیاکان نەکرێ، ساڵانە داهاتی ناوخۆ بەرز دەبێتەوە بۆ ٧٠٠ ملیار دینار\nئیمزایەک لەسەرووی یاساوە\nنەک یەک یان دووان، بەڵکو چەندین كۆمپانیای گه‌وره هەبوون کە تەنیا به نووسراوی به‌رپرسێك، نایاسایی و بێباکانە سەدان ملیۆن دینار له باج به‌خشراون. ئەمە بەگوێرەی بەدواداچوونی چەند پەرلەمانتارێک.\nبێجگه له‌وه‌ش ١٠ هه‌زار كۆمپانیاى هاورده‌كردنى کاڵا و كه‌لوپه‌ل باج ناده‌ن و به‌خشراون. هەروەها نزیكه‌ى ١٠ هه‌زار كۆمپانیا لە بەرێوەبەرایەتی گشتیی باجەكان تۆمارنه‌كراون و ده‌توانن خۆیان له باج بدزنه‌وه.\nبازرگانى به باجه‌وه\nشتەکە هەر بەوەوە نەوەستاوە کە ژمارەیەکی زۆر کۆمپانیا باج نادەن، بەڵکو ئێستا بازرگانیكردن بەو رێگایانەوە لە باج دەبەخشرێن بووەته دیارده!\nبۆ نموونە: کۆمپانیا و بازرگان هەیە کە یاساكانى لێخۆشبوون ده‌یانگرێته‌وه، کاڵا و کەلوپەل و خۆراکی زۆر زیاتر لەو رێژه‌یە دەهێنن کە مۆڵەتیان پێدراوە. دواتر زیادەکان لە بازاڕ دەفرۆشنەوە.\nیان ئەو مۆڵەتنامەی پێیانە بۆ لێخۆشبوون لە باج، دەیفرۆشنەوە بە کۆمپانیا و بازرگانی تر.\nگه‌نده‌ڵى له‌ناو له مشتى یاسادا\nلە عێراق و هەرێمی کوردستان، چه‌ند یاسایه‌ك هەن کە سیستمى باج و گومرگى سەر كۆمپانیاو كارگه‌کانیان رێکخستووە. بەشێک لەو یاسایانە لە په‌رله‌مانى كوردستانەوە دەرکراون کە گورزى کەمەرشکێنیان له سیسته‌مى باج داوه.\nیاساى وه‌به‌رهێنان.. یاساى وه‌به‌رهێنان ساڵى ٢٠٠٦ لە مادە‌ى پێنجدا، پرۆژه‌كانى وه‌به‌رهێنانى بۆ ماوه‌ى ١٠ ساڵ له باجدان به‌خشیوه. بێجگه له‌وه‌ش گومرگى له‌سه‌ر هاورده‌كردنى هه‌موو پێویستییه‌كان و كه‌لوپه‌له‌كانى ئه‌و پرۆژانه نەهێشتووە.\nگرفته‌كه تەنیا ئه‌م به‌خشینه زه‌به‌لاحه نییه. به‌ڵكو به‌پێى زانیارییه‌كانى په‌یسه‌ر زۆرێك له خاوه‌ن پرۆژه‌كان چه‌ند قات زیاتر له‌پێویستى پرۆژه‌كان كه‌لوپه‌ل و ئامێر هاورده ده‌كه‌ن بێ ئەوەی هیچ باجێك بدەن و هه‌موو زیاده‌كان له بازاڕ ده‌فرۆشنه‌وه.\nئه‌مه دوو زیانى گه‌وره له خه‌زێنه‌ى دەوڵەت ده‌دات، یه‌كه‌میان له باج قوتارى ده‌بێ و دووه‌میش له بازاڕ زیان له بازرگانه راسته‌قینه‌كان ده‌دات و نرخ ده‌شێوێنێ، چونكه گومرگى نه‌داوه، ده‌توانێ به نرخێكى كه‌متر بیانفرۆشێتەوە.\nبۆ نمونه ئه‌گه‌ر پرۆژه‌یه‌ك هه‌زار تەن شیشى پێویستبێ، شه‌ش هه‌زار تەن هاورده ده‌كات. پێنج هه‌زارى له بازاڕ ده‌فرۆشێته‌وه‌و قازانجێكى زۆر ده‌كات.\nیاساى گه‌شه‌پێدانى پیشه‌سازیى.. حكومه‌تى هه‌رێم له ساڵی ٢٠١٩دا  یاساى گه‌شه‌پێدانى خۆى له‌گه‌ڵ یاسای گەشەپێدانی حكومه‌تى عێراقدا یه‌كخست کە یاساى ژماره ٢٠ی ساڵى ١٩٩٨ــە.\nیاساكه هه‌ر كارگه‌یه‌كى مۆڵه‌تپێدراو بۆماوه‌ى ١٠ ساڵ له پێدانى ره‌سمى گومرگى و باج ده‌به‌خشێ. هه‌رێم پێشتر كارى به یاساى ژماره٢٥ى ساڵى ١٩٩١ده‌كرد كه له‌ڕووى به‌خشینه‌وه جیاوازییه‌كه‌ى له ره‌سمى گومرگدا بوو كه به‌خشینى تێدا نه‌بوو.\nکارگەکانیش فێڵ دەکەن\nبه‌پێى زانیارییه‌كانى په‌یسه‌ر، به‌شێک لە كارگه‌كانیش بێجگە لە به‌خشینی باج، ئه‌و به‌خشینه‌ش خراپ به‌كارده‌هێنرێت. بۆ نموونە: سێ مانگ جارێك لیژنه‌ى تایبەتمەندی حكومه‌ت سه‌ردانى كارگه‌كان ده‌كه‌ن تاپێداویستییه‌كانیان هه‌ڵبسه‌نگێنن كه پێویستىان به هاورده‌كردنى چ مادە‌و كه‌لوپه‌ل و ئامێرێكه.\nسه‌رچاوه‌یه‌ك لە وه‌زاره‌تى دارایى بۆ پەیسەر ده‌ڵێ: هەندێک لە خاوه‌ن كارگه‌كان، پاره‌و بەرتیل ده‌ده‌ن به ئەندامانی لیژنه‌كان تا پێداویستی زیاتریان بۆ بنووسن. بۆ ئەوەی ئەوانیش کەرەسەیەکی زۆرتر بەبێ باج و گومرگ هێنن و لە بازاڕ بیفرۆشنەوە.\nهیچ كۆمپانیایه‌كى بواری نه‌وت له‌هه‌رێمى كوردستان باج نادات و له‌باج و گومرگ به‌خشراون. له‌كاتێكدا به‌پێى مادە‌ى ٤٠ی یاساى ژماره ٢٢ی ساڵی ٢٠٠٧، ئه‌و كۆمپانیایانه ده‌بێ شه‌ش جۆر باج بده‌ن. باجى زه‌وى، باجى ده‌رامه‌ت، باجى ده‌رامه‌تى كۆمپانیاكان، ره‌سمى گومرگ، باجى قازانجی له‌ناكاو و قازانجى زیادە یان هه‌رباجێكى دیكه به‌پێى گرێبه‌سته‌كان.\nلێخۆشبوونه‌كه تەنیا كۆمپانیان بیانییه‌كانى نه‌گرتووه‌ته، به‌ڵكو كۆمپانیا ناوخۆییه‌كانیش له باجدان بەخشراون.\nکێ لە گومرگ بەخشراوە؟\nهێنانی كه‌لوپه‌لى سەربازیی، كه‌لوپه‌لى نوێنه‌رایه‌تییه دیبلۆماسییه‌كان، هاورده‌كانى حكومه‌ت و رێكخراوه قازانج نه‌ویسته‌كان لە گومرگ بەخشراون.\nپه‌رله‌مانى كوردستان ساڵى ٢٠٠٧ هه‌ردوو یاساى ژماره ٢٤و ٢٥ی ده‌ركرد، كه یاساكه زۆرتر له به‌رژه‌وه‌ندى بازرگان و کۆمپانیا دەوڵەمەندەکاندایە.\nبه‌پێى یاسای ژمارە ٢٤ کە هەموواری یاسای ژمارە ٢٦ی ساڵی ١٩٦٢ـە، ئەگەر كەسێك چەند پارچە زەویەکی وەك قەرەبوو لە ئەنجامی كوژاندنەوەی زەوی وەرگرتبێ، ئەوا باجدان دەبەخشرێت بۆ ماوەی سێ ساڵ. لە یاساکەی پێشتردا ئەم بەخشینە نەبوو.\nئەگەر كەسێك ٢٠٠ تا ٦٠٠ مەتر دووجا زەوی هەبێ لە باج دەبەخشرێ، ئەگەر زەوییەکەی فرۆشت و زەوییەکی تری كڕی، دیسان لە باجدان دەبەخشرێ. لە یاساکەی پێشتردا تەنیا یەكجار ئەو کەسە لە باجدان دەبەخشرا.\nهەروەها لە یاسای ژمارە ٢٥ی ٢٠٠٧ کە هەموواری یاسای باجی خانووبەرەی ژمارە ١٦٢ی ساڵی ١٩٥٩یە، تاوەکو حەوت ساڵ هەموو ئەو باڵەخانانەی لە سێ نهۆم زیاترن لە باج دەبەخشرێن. لە یاساکەی پیشتردا تەنیا بۆ ماوەی سێ ساڵ ئەو بەخشینە هەبوو.\nبه‌پێى به‌دواداچوونه‌كانی پەیسەر، هه‌زاران كۆمپانیا چاوپۆشیان لێکراوە کە گومرگ نەدەن‌و شمولی ئەو یاسایانە ناکەن كه له باج به‌خشیونى.\nئەم راپۆرتە لە ژمارە ٧ی گۆڤاری پەیسەردا بڵاوکراوەتەوە


فوئاد حسێن بۆ دووم جار لە مانگەدا گەیشتە تاران – لڤین پرێس\nفوئاد حسێن بۆ دووم جار لە مانگەدا گەیشتە تاران\nلڤین: فوئاد حسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق، بۆ دووم جار لە مانگەدا سەردانی تارانی کرد، میدیای فەرمی ئێرانیش دەڵێت: سەردانەکە یەک ڕۆژییە و دۆخی ناوچەکە و پاڵپشتی لە پاراستنی باڵانس و دوورکەوتنەوە لە ئاڵۆزیی و پشێوی تەوەری گفتوگۆکان دەبێت لەگەڵ بەرپسنی ئەو وڵاتەدا.\nوه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی عێراق لەراگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەیانی ئەمڕۆ فوئاد حسێن بە سەرۆکایەتی شاندێک گه‌یشته تارانی پایته‌ختی ئێران، بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ بەرپرسانی وڵاتەکە تایبەت بە تاوتوێكردنی بارودۆخی ناوچەکە و دورخستنه‌وه‌ی هەڵکشانی ئاڵۆزییه‌كان.\nلە راگەیاندراوەکەدا ئه‌وه‌شخراوه‌ته‌ڕوو، وەزیری دەرەوەی عێراق لە میانی کۆبوونەوەکانیدا لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئێران تاوتوێی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانی نێوان بەغدا و تاران و پێشهاتەکانی ناوچە دەکات.\nهەر سەبارەت بەو سەردانە ئاژانسی میهری ئێران بڵاویکردەوە فواد حسێن سەردانەکەی یەک ڕۆژ دەخایەنێت و جگە لە پەیوەندی نێوان بەغدا و تاران، دۆخی ناوچەکە و پاڵپشتی لە ڕێگاکانی بەدی هاتنی باڵانس و دووری لە ئاڵۆزیی و پشێووی تەوەرێکی دیکەی گفتوگۆ کانی دەبێت لەگەڵ بەرپرسانی ئێران.\nسێ هەفتە لەمەو بەریش فوئاد حسێن، سەردانی ئێرانی کرد و لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە کۆبوەوە و لە دوو رۆژی رابردوشدا سەردانی ریازی پایتەختی سعودیەشی کرد و لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتەشدا کۆبوەوە.\nهێزی هاوپه‌یمانان له عێراق خرایه حاڵه‌تی ئاماده‌باشییه‌وه


"چ هیوایەك بۆ ئێمە لەوێ هەیە؟"\nخانەوادەی “زەیتوون” لەگەڵ ئەندامانی “سی پی تی”دا. كاك “قادر” باوكی زەیتوون لەلای ڕەستی وێنەكە وەستاوە. “عەلی” كە بەهۆی تۆپبارانەكەی ئێرانەوە برینداربوو، لە ناوەڕاستی وێنەكەیە و لەسەر كورسیەكی ویلدار لە تەنیشت خاتوو “بەیانی” دایكیەوە دانیشتووە.\nخێزانێك كە منداڵێكی ١٨ ساڵانەیان لێ شەهیدكراوە بەهۆی تۆپبارانكردنی ئێرانەوە داوای هاوكاری دەكەن بۆ چارەسەركردنی كوڕە بریندارەكەیان.\n“زەیتون” تەمەنی ١٨ ساڵان بوو كاتێك تۆپبارانەكانی ئێران كۆتاییان بە ژیانی هێنا. كاك “قادر” كە باوكی زەیتوونـە بە "سی پی تی" ڕاگەیاند كە "ئەگەر لە ژیاندا بوایە ئەوا ئەمساڵ قۆناغی ئامادەیی بەشی زانستی تەواو دەكرد"!\nلەپاشنیوەڕۆی ١٠ی تەمموزی ٢٠١٩ زەیتون تازە دەستی كردبوو بە ئامادەكردنی نانی نیوەڕۆ بۆ خۆیی و برایەكانی، "سیروان"ی ١٦ ساڵ و "عەلی"ی ٢١ ساڵ. كاتێك تۆپبارانەكان لە نزیك بێستانی تەماتە و خەیاری ئەو خێزانە لە بەرزاییەكانی گوندی "بەربزین" دەستیان پێكرد كە دەكەوێتە ناحیەی "سیدەكان". زەیتون و دوو برایەكەی بە تەنها لە كێڵگەكە مابوونەوە و ئەندامانی دیكەی خێزانەكەش چوبوون بۆ بەشداریكردن لە مەراسیمی بەخاكسپاردنی دۆستێكیان لە "دیانا".\nزەیتوون قادر تەمەنی ١٨ ساڵ بوو كاتێك لە ١٠ی تەموزی ٢٠١٩دا تۆپبارانەكانی ئێران كۆتاییان بە ژیانی هێنا.\nبەپێی وتەی دانیشتوانی ناوچەكە، هێزەكانی ئێران ناوچەی "بەربزین"یان بۆ ماوەی زیاتر لە كاژێرێك بە ٤٠ تۆپ ببۆردوومانكرد، یەكێك لە تۆپەكان ئەم خێزانە دەپێكێت و زەیتون شەهید دەبێت و عەلی و سیروانیش زۆر بە سەختی بریندار دەكات. پزیشكەكان ١٦ ساچمەیان لە جەستەی "عەلی" دەرهێنا. چاوێكی بەتەواوی لەدەست داوە و قاچ و پێیەكانیشی بە سەختی بریندار بوون، ساچمەیەكیش بەر ئەنیشكی سیروان كەوتووە.\nخێزانی زەیتوون وەكوو زۆربەی خانەوادەكانی دیكەی باشووری كوردستان كە لە ناوچە سنوورییەكان دەژین، كۆچ دەكەن و كوێستان و گەرمیانیان هەیە لە نێوان شار و گوند. ئەم خێزانەش وەكوو زۆرێك لە خێزانەكان تەنیا سێ مانگی هاوین دەڕۆن بۆ كوێستانەكان و كاتەكانی دیكە لە شاری دیانا ژیانیان بەسەر دەبەن و زەیتون و خوشك و برایەكانی هەر لەوێش درێژەیان بە خوێندنەكەیان داوە و چوون بۆ خوێندنگە. لە سێ مانگی هاوینیشدا ئەم خێزانە چوون بۆ كوێستانەكان و خەریكی هەنگەوانی، ئاژەڵداری و باخداری بوون لە نزیك ماڵەكەیان لە گوندی "بۆڵێ" كە ناوچەیەكی بەپیتە لە بەرزاییەكانی بەربزین لە زنجیرە چیایەكانی سنووری نێوان ئێران و عێراق. بەرهەمی هەنگوین و سەوزەواتی وەكوو: خەیار و پیاز و تەماتە، هاوكات لەگەڵ میوەی جۆراوجۆری وەكوو: خۆخ و سێو و هەنجیر و گوێز بەشێكی گرنگیان لە خۆراكی ئەم خێزانە پێك دەهێنا كە بەشی ساڵەكەی دەكرد.\nلە ساڵی ٢٠١٦ پارتی دیموكراتی كوردستانی ئێران ناوچەكانی دەورووبەری بەربزینیان بەكارهێنا بۆ چالاكییەكانیان دژی هێزەكانی سوپای ئێران كە بنكە و بارەگەیان لەو زنجیرە چیایە داناوە. لەو كاتەوە سوپای ئێران دەستی كردووە بە تۆپبارانكردنی ئەم ناوچە كشتووكاڵییە بەپیتە كە شوێنگەی ژیانی زیاتر لە سەد خێزانی كوردە. بۆردوومانەكان بوونەتە هۆكاری دروستبوونی پشێوی گەورە لەو ماوەیەدا كە خەڵك دەچن بۆ كوێستانەكان و چالاكی كشتوكاڵی چڕ لەو ماوەیەدا دەكرێت، هەروەها بوونەتە هۆكار بۆ سووتانی دەغڵودانی ناوچەكە و وێرانكردنی خانووەكان و برینداركردنی گوندنشینان و دەربەدەركردنیان بۆ ناوچەكانی دیكە.\n“بەهۆی پێشكەوتنی تەكنەلۆژیای جۆراوجۆرەوە پێویستە هێزە سەربازییەكان توانای ئەوەیان هەبێ كە سەربازەكان بكەنە ئامانج نەك خەڵكی مەدەنی، منداڵەكانی من شێوەیان لە سەربازەكانی پارتی دیموكراتی كوردستانی ئێران نەدەچوو!”\nكاك قادر بە ئەندامانی "سی پی تی" گوت" ماوەیەكی زۆرە هەرێمەكەمان بۆردوومان دەكرێت، لەم سەردەمەدا بەهۆی پێشكەوتنی تەكنەلۆژیای جۆراوجۆرەوە پێویستە هێزە سەربازییەكان توانای ئەوەیان هەبێ كە سەربازەكان بكەنە ئامانج نەك خەڵكی مەدەنی، منداڵەكانی من شێوەیان لە سەربازەكانی پارتی دیموكراتی كوردستانی ئێران نەدەچوو!".\nڕێكخراوی"سی پی تی" لە ٢٢ی تشرینی یەكەمی ساڵی ٢٠١٩ سەردانی خێزانی زەیتونی كرد لە دیانا و چاوی كەوت بە "بەیان" خانی دایكی و كاك "قادر"ی باوكی و چوار خوشك و براكەی و دوو خزمی نزیكیان. لە كاتی پێشكەشكردنی چا و میوە ئەندامانی خانەوادەكە وردەكاری ڕۆژی بۆردوومانەكە و هاوكات بارودۆخی ئێستای ژیانیان بۆ "سی پی تی" باس كرد.\nئەندامانی خانەوادەكە ئەوەیان بە "سی پی تی" ڕاگەیاند كە دیوانی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان هاوكاری دارایی پێشكەش كردوون بۆ چارەسەركردنی عەلی. هەرچەندە پارەكە بەشی پێوسیت نەبووە و ئەو بڕەی وەریان گرتووە تەواوی خەرجییەكانی دەرمان و نەشتەرگەرییەكانی پڕ نەكردۆتەوە و خۆیان ناچار بوون ٢٠ هەزار دۆلاری ئەمریكی خەرج بكەن بۆ كوڕەكەیان. عەلی پێویستی بە چارەسەری زیاتر هەیە كە بەداخەوە خێزانەكە دەرامەتی پێویستیان لەبەردەست نییە.\nكاك قادر گوتی:"هەرچەندە لە مانگی تەموووزەوە تا ئێستا ئێران تۆپبارانی زەوییەكانی گوندەكەمانی نەكردووە بەڵام فڕۆكە جەنگییەكانی توركیا لە ماوەی مانگەكانی ڕابردوودا چەندین جار ناوچەكەیان بۆردوومان كردووە و ئێمەش بەهۆی ئەو بۆردوومانانەوە بەرهەمە كشتووكاڵییەكانمان لەدەستداوە".\nئەم خێزانە بەدوای هاوكاری داراییدا گەڕاون و داوای قەرەبووكردنەوەیان لە وەزارەتەكانی هەرێمی كوردستان و باڵیۆزخانەی ئێران كردووە، بەڵام تا ئێستە هیچ وەڵامێكیان دەست نەكەوتووە. ڕێكخراوێكی نێودەوڵەتی و دوو ڕۆژنامەنووسی ئەڵمانی سەردانی ئەم خێزانیان كردووە. ئەوەشیان دووپات كردەوە كە هیچ هاوكارییەكیان پێنەگەشتووە.\nیەكێك لە ئەندامانی خیزانەكە پرسیاری لە "سی پی تی" كرد و گووتی: "هیچ ڕێكخراوێك دەناسن كە بتوانێ عەلی بباتە دەرەوەی وڵات بۆ ئەوەی چارەسەرێكی باش وەربگرێت و ژیانێكی باشتری هەبێت؟ هیچ داهاتوویەك بۆ ئەم كوڕە لەم وڵاتە نییە. ناتوانێت كارێكیش بدۆزێتەوە بەم هەموو برینانەوە"\nكاك قادر ئاهێكی هەڵكێشا و گوتی" هەموو جیهان وێنەی منداڵانی ڕۆژئاوایان بینی كە بەهۆی چەكی كیمیاییەوە سوتابوون، ئەگەر جیهان بۆ وەستاندنی ئەمە نەیەتە دەنگ ئەی چ هیوایەك بۆ ئێمە لەوێ هەیە؟"\nكاك “قادر” ئاماژە بە وێنەی ئەو منداڵانە دەكات كە خراپ سووتاون بەهۆی فسفۆڕی سپی كە باس دەكرێت چەكدارانی سەر بە توركیا بەكاریان هێناوە لە كاتی داگیركردنی ڕۆژئاوا، باكووری سووریا لە تیشرینی یەكەمی ٢٠١٩.


تووشبوویەكی كۆرۆنا لە سلێمانی گیانی لەدەستدا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nتووشبوویەكی كۆرۆنا لە سلێمانی گیانی لەدەستدا\n2020/05/30 - 4:14 PM\nیەكێك لە تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە سلێمانی گیانی لەدەستدا.\nیاد نەقشبەندی، وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی ڕایگەیاند، كە یەكێك لە تووشبووانی كۆرۆنا بەهۆی خراپی دۆخی تەندروستییەوە گیانی لەدەستدا.\nبەپێی زانیارییەكان، تووشبووه‌كه ته‌مه‌نی 37 ساڵە و له نه‌خۆشخانه‌ی سه‌رچنار خرابووه ژێر چاودێری تەندروستییەوە و کارمەندی تەندروستی بووە.\nهەر بەپێی زانیارییەكان، تیمێکی تایبەت کۆچکردووەکە بەخاک دەسپێرێ و مەڕاسیمی ئاینیی بۆ ناکرێت.\nلە سلێمانی لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ژمارەیەك حاڵەتی تووشبوون بە كۆرۆنا تۆماركران و لە ئێستادا 5 كەسیان دۆخی تەندروستیان ناجێگیرە.\nبۆ بەدواداچوونی زیاتر (خەڵك) پەیوەندی كرد بە د. سەباح هەورامی، بەڕێوەبەری گشتی تەندروستی سلێمانی و حاجی عەبدوڵڵا، جێگری بەڕێوەبەری تەندروستی، بەڵام پەیوەندییەكانیان بەردەست نەبوون.


نەخۆشیی تایرۆید - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nنەخۆشی تایرۆیدە رژێن حاڵەتێکی پزیشکیە کە کار دەکاتە سەر کاری تایرۆیدە رژێن. ھەردوو پلی تایرۆیدە رژێن دەکەونە خوارەوەی قورگ، تایرۆیدە رژێن ھەردوو ھۆرمۆنی سایرۆکسین، سایرۆنینی سیانە یۆد بەرھەمدێنێت کە بە ناو لولەی خوێندا دەروات بۆ ئەوەی کاری ئەندامەکان رێکبخات، واتا دەردانی ناوەکییە. ئەم ھۆرمۆنانە یارمەتی گەشەی زۆر لە کۆئەندامەکانی لەش دەدەن بۆ نمونە گەشەکردنی ساوا و گەشەکردنی مندالی، ھەروەھا وزە رێکدەخات.\nپێنج جۆری نەخۆشی تایرۆید ھەیە و ھەر پێنجی نیشانەی تایبەت بە خۆی ھەیە\nکەم بەرھەمھێنانی تایرۆیدە ھۆرمۆن: بە ھۆی کەم بوونی ھۆرمۆنی تایرۆید\nزێدەڕۆیی لە بەرھەمھێنانی تایرۆیدە ھۆرمۆن: بە ھۆی زۆر بوونی ھۆرمۆنی تایرۆید\nملی (نیسدێڵی): گەورە بوونی بروانە\nپەنام: کە لەوانەیە شێرپەنجەیی بێت یان نەبێت\nژێر بینگەیی زێدەرۆیی یان کەمی بەرمھێنانێ تایرۆید\nنیشانەکان جیاوازە لە تایرۆیدی چالاک و تایرۆیدی سست وەکو لە خوارەوە بە دیار دەکەوێ\nکەم بەرھەمھێنانێ تایرۆیدە ھۆرمۆنەکان\n-نزمبوونەوەی تێکرای لێدانی دڵ\n-نزمبوونەوەی پلەی گەرمی لەش\n-دوا کەوتنی گەشە\nزێدەرۆیی لە بەرھەمھێنانی تایرۆیدە ھۆرمۆنەکان\n-زیادبوونی زیندە چالاکی\n-زیادبوونی پەستانی خوێن\n-زیادبوونی تێکرای لێدانی دل\n-بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش\nھەندێک لەم نیشانانە لەوانەیە لە ھەردوو حالەت دەربکەوێت\n١ چارەسەر و کاری لاوەکی\n٢.١ تاقیکردنەوەی کاری تایرۆیدە رژێن\nچارەسەر و کاری لاوەکی[دەستکاری]\nھەندێ لە چارەسەرەکان کاری لاوەکیان ھەیە لەسەر کاری تایرۆیدە رژێن، لەوانەیە چارەسەرکردنیان ببێتە ھۆی کەمی بەرھەمھێنانی تایرۆیدە ھۆرمۆن یاخود زێدەرۆیی لە بەرھەمھێنانی تایرۆیدە ھۆرمۆن و ببێتە مەترسی بۆیە دەکرێت لەژێر چاودێری بێت.\nناسینەوەی نەخۆشی تایرۆیدە رژێن بە پێی نیشانەکان دەگۆرێت، ئەگەر بێت و گرێ بوونی ھەبێت، لە زۆرێک لە نەخۆشەکان پێوستە تاقیکردنەوەی خوێن بکەن ھەروەھا ئەلترا ساوند و توێژەل. یاخود پشکنینی رادیۆ ئایۆ داین.\nتاقیکردنەوەی کاری تایرۆیدە رژێن[دەستکاری]\nچەند جۆری جیاواز ھەیە لە ھۆرمۆن کە دەتوانرێت بپێورێت لە خوێندا بۆ دیاریکردنی کاری تایرۆیدە رژێن کە ئەم ھۆرمۆنانە دەگرێتەوە.\nسایرۆنینی سیانە یۆد (T3) , سایرۆکسین (T4)\nھۆرمۆنێکی گرنگتر کە ھۆرمۆنی ھاندەری تایرۆیدە رژێنە (TSH) کە لەلایەن پلی پێشەوەی ژێر لانکەرژێن بەرھەمدێت کە کاری سەرەکی بریتیە لە زیادکردنی ھەردوو ھۆرمۆنێ سایرۆنینی سیانە یۆد و سایرۆکسین.\nپەرچەپێدانەوەی نەرێنی ئاستی ھۆرمۆنی ھاندەری تایرۆیدە رژێن (TSH) دیاریدەکات، کاتێک بری ھەردوو ھۆرمۆنێ سایرۆنینی سیانە یۆد(T3) و سایرۆکسین (T4) لە خوێندا زیاد دەکات ئاستی بەرھەمھێنانی ھۆرمۆنێ ھاندەری تایرۆیدە رژێن (TSH) کەمدەکات وە بە پێچەوانەشەوە.\nبەرزبوونەوەی بری (TSH) ئاماژە بە کەمی بەرھەمھێنانی ھۆرمۆنەکانی تایرۆیدە رژێن دەکات\nلیڤۆثایرۆکسین (levothyroxine) کە ستیرۆئایسۆمیر (stereoisomer) T4’ە رۆژی یەک جار ئەدرێت بەو کەسانەی کە کەمی چالاکی تایرۆیدە رژێنیان ھەیە.\nدەرمانی (thioamide), (carbimazole), (propylthiouracil),(methimazole) بۆ ئەو کەسانەی کە زێدەرۆیی لە بەرھەمھێنانی تایرۆیدە رژێنیان ھەیە. ھەروەھا زێدەرۆیی لە بەرھەمھێنانی تایرۆیدە رژێن بە نەشتەرگەری بە لابردنی بەشێک لە تایرۆیدە رژێن چارەسەر دەکرێت.\nبەشداربووانی ویکیپیدیا، «Thyroid disease»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=نەخۆشیی_تایرۆید&oldid=739339»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:١٢ی ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


ئایدیاکان و بزەی درۆیینە - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در جمعه, 01 دی 1396 20:06\nبگۆڕیی جیهانی بەرهەست، واتە ئەوەیکە هەموو چرکە و سات و رۆژ و مانگێک شتەکان وەک خۆیان نامێنن و بەرەبەرە ئاڵوگۆڕیان بەسەردا دێت، زۆر جار مرۆڤ بەرەو نیاز بە هەبوونی شتە نەگۆڕەکان دەبا. جا رەنگە هەر لێرەوەیە دەتوانین بڵێین کە ئەمە یەکێک لە سەرچاوەکانی نیاز بە هەبوونی بۆ وێنە خودایە. پەیداکردنی شتێکی نەگۆڕ لەناو دونیایەکدا کە ئەم چرکەی لەو چرکەی تری ناچێ، متمانەیی دەبەخشێت.\nبەڵام مرۆڤەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی بگۆڕی، تەنیا خودایان نەخوڵقاندووە. گوتە و تیۆری ئیفلاتون لەسەر ئایدیاکان وەک سەرچاوەی سەرەکی و دیاردە هەمیشەییەکان، هەروەها قسەی ئەرەستو لەسەر فۆڕم دەتوانن دوو نموونەی تر بن. هەر چەند لەهەموو ئەم نموونانەدا ئەوەی وەک نەگۆڕ پێناسە دەکرێ لە ناو جیهانیی ماددی دا وەک شتی بەرهەست دەست ناکەوێ و تەنیا لە بیر و خەیاڵ دا هەن. بۆ وێنە ئایدیاکەی ئیفلاتون و فۆڕمەکەی ئەرەستو دوو دیاردەن کە نابینرێن، بەڵام فکر دەتوانێ بیانگاتێ و لای خۆی وێنایان بکا.\nهەڵبەت مرۆڤ بۆ بەرەنگاربوونەوەی گۆڕان تەنیا بەم جۆرە داهێنانانە رەزایەت نادات، بەڵکو دایرەی داهێنانەکانی یەکجار فراوانترن. بۆ وێنە بڕوانە ئایدیا سیاسییەکان. ئایدیا سیاسییەکانیش بەو حوکمەی ئەوانیش لەناو بیردا دەخوڵقێن، نەگۆڕن. گوزەری زەمان نایانگۆڕێ و هەر لەوێدا دەمێننەوە. بۆ وێنە بڕوانە ئایدیای ناسیونالیزم، کۆمۆنیزم، لیبرالیزم و هتد. ئەمانە ئەو چەمکانەن کە لەپاش تێپەڕینی دەیان ساڵ دیسان هەن و دەتوانێ وەک دیاردەیەکی نەگۆڕ، دیاردە بگۆڕەکانی پێ سنووردار بکەی.\nکەواتە هەموو دیاردە دەروونی و زەینییەکان بە حوکمی نەگۆڕبوونیان (لەچاو جیهانی بەرهەست)، ئارامی و متمانە دەبەخشن و مرۆڤ هەست دەکا لە رێگای ئەوانەوە دەتوانێ کات دەستەمۆ بکات. جا رەنگە یەکێک لە هۆکارەکانی گرینگیی ئایدیۆلۆژیا و پەیوەست بوونی ئینسانەکان پێیانەوە ئەمە بێت. ئایدیۆلۆژیاکان، دەمانهێڵنەوە و ناهێڵن هەست بە تێپەڕینی کات، گۆڕینی شتەکان و پیربوونی خۆمان بکەین. ئەوان سەرچاوەیەکی مەزنی بەجەوان مانەوەی ئێمەن.\nبێگومان، گەر ئاڵ و گۆڕ نەبێ، ژیان و جیهان ناتوانێ بەردەوام بێت. گۆران، بناخەی سەرەکیی 'بوون'ە. بەڵام هەر لە هەمان کاتدا سەرچاوەی تیاچوون و مەرگی ئەو بوونانەیشە کە لەدایک دەبن و هەن. جا بۆیە رەنگە پێش ئەوەی لە دایک بین گۆڕانمان لا پەسند بێت، بەڵام هەر لە دایک بووین رقمان لێی بێت! ئەگەرچی رەوتی دوواتری ژیان فێرمان دەکا ناتوانین بەر بە گۆڕان بگرین و ئەوجا پەنا بۆ بیر دەبەین تا بەڵکو لەوێدا بە خوڵقاندنی دیاردە نەگۆڕەکان تۆڵەی خۆمان لە جیهان و لە ژیان بکەینەوە.\nمارسل پرۆست، نووسەری فەڕەنسی، پێی وابوو یادەکان نامرن و لە شوێنێک هەن، تەنیا ئەوەیکە مرۆڤ بۆیان بگەڕێتەوە. کە گەڕایشەوە دەبینێ لەوێ ماون!\nبەم پێیە دەتوانین بڵێین ئایدیاکان بەجۆرێک وەک یادەکان وان. لەوێن. تەنیا ئەوەیکە ئێمە دەبێ بڕیاربدەین و بچینەوە لایان. ئەوسا هەست بە نەگۆڕیی ژیان دەکەینەوە. هەست بە گەنجیەتی خۆمان. ئەوەیکە ئێمە هەر ئەوەی جارانین ئەگەرچی پێستمان گنجی تێکەوتووە و سەرمان ماش و برینجی هەڵگەڕاوە. لێرەدا بزەیەک دەمانگرێ، بزەی گەنجیەتی! ئەگەرچی درۆیین!\nئایدیاکان و یادەکان بۆ ئەم بزەیەن، ئەم بزە درۆیینە!


ساز و زێمل: برانز\nاسلی تاک / نبشتانک / ساز و زێمل\nadmin 8 months ago مئ 30 2022 لبزانک تارێک شئیر\nمان اے نبشتانکا واجه ازیز دادیار پێشَ داریت که\nبلۆچی لبزانک و زێملا مان رۆکپتی بلۆچستانا چۆنکا رست و ردۆم گپتگ. ادا گێشتر وش‌الهانێن شائر و پهلئوانانی بارئوا هبر کنگَ بیت و واجه ازیز پێشَ داریت که اشان په بلۆچی زباپه وانۆکان پێش کنگَن، لبزانک و زێملئے دێمرئویا چۆنێن کردے بوتگ. اے نبشتانک سئے گڈی بهرا  ادا  بیت.\nاَچانگُر ھم، مان سربازئے چراگانا، دوێن ناکۆزاتک ـ تروزاتکانی چمّ و ھم‌چمّیئے کنڈیل رۆک اَت. جان مھمدئے بُرزێن تئوار و پنجگ، گلام کادرئے بزانت و سازگیریانی زِنچِکا سَکّ اَت.ھمراہ گۆن اے پھلئوانانی وشگُٹّی و شئیرانی گێشتر زانگئے چمّ و ھم‌چمّیان، دوێن چنگی ـ سازگرێن پھلـئوانانی اے وشّێن جێڑهئے شماله، مـان ھر بلۆچئے آشُپتگ و پُرآشۆبێن شئیروانی مهپلان بُرزاد رئوان اَت. دُرجانا، په دۆدائے ائولی شئیرا، تَرزے وَدیَ کرت و پهلئوان اَرزوا ھم په ھما شئیرا، دگه نۆکێن زێملے نازێنت.\nآ بێمرز و بێهَند و دمگێن چمّ و همچمّیانی اسلیگێن پڑ هم، بزان بلۆچانی: کئومی گرمێن مارشت و واھگئے شُشتگ و شیشّگێن پٹّ اَت. اے که پارسی بتل که گوَشیت: «اشکنۆک، تْران‌کنۆکا گۆیاکَ کنت،» (مستمع صاحب سخن را بر سر حرف آورد)، راست و پکّاێن گپّے. اگن مئے کئومـی راجدپترئے اے ھپتێن ازمگران، گپّ و هبرے په گوشگا ھست‌اَت، مئے مھلــوکا هم: گۆن وتی کئومی لاهکێن «مارشتا»، آ گپّ‌جنۆکێن سَرکاپله، په ھبر آرگا شۆرێنتنت.\nمان وتی اے »چـمّ و ھم‌چمّیئے» گلـزارا، بلۆچی شئیر و زێمل، چه »پگر و سێنگان» درَ گێتکنت و تَرزانی تَھرتَھرێن کالبَ جۆڑێنت و دێما ودّارێنتنت: کئوما ھم، وتی آشُپتگێن دلانی «مارشتئے پُلّێن پَتَّر،» په آیانی اے شئیروانی مهپلان اێرَ گێتک و وتی گُلدۆچێن کیسّگانی دپ، په آیانی زَرشان کنگا، گۆن گَلے دِرت و چاکَ داتنت.\n«شئیر و ساز و وشگُٹّیانی» گُلێن دیوان، په ھر نیمۆنے، مهپل په مهپل، مجلس په مجلس، مان کئومئے ھر ڈێه و کلگان ودّان بوت. مھلـــوکئے «کئومی مـارشتا» وتی شھبانزی بانزُل، په گَلے آیانی ساھگ و سارتێن ساھێل کرتنت. ھرکَسا اے شرت‌بندیانی تئیاری په شرّیَ گپت و وتی «زَرتورگانی» دپ، گۆن «هاتمێن زَرشان کنگے،» ھمراہ گۆن تلاھێن تئوسیپ و ستا و کندانێن دپے بۆتکنت.\nمان یک چُشێن کئومی دلگرمێن بازارے، نون مئے وشگُٹّێن پھلئوانانی گێشترێن شئیرزانتیئے جَنْگ و مڑ، په دل مَچّت. اے ڈئولا، مان بانداتیگێن مهپلا ھۆت، گۆن هانی و مرید و بالانچئے سئیمی شئیرا، شھداد گۆن دادشاهئے نئوانتگێن شئیرے، گلام کادر گۆن کلم لۆلوا، جانمهمد گۆن میر نئوابئے شئیرا، دیوانئے پاگبندَ بوتنت. اَچانگُر هم، اُستاد دُرّل گۆن دگه تَرزے و پھلئوان اَرزو، گۆن زێملے نۆکێن، مان اے شرت‌بندیانی مهپلان، دوکۆنڈیَ نِشتنت.\nاے که من گوَشت، مگربی مکّرانا، بلۆچی شئیر و ادبئے بهتاوریئے پڑا، دو کپت چه هپتمی آسمان اێر آتک، تچک و برهکّێن هبرے.دومی کَپتئے هبر هم اش اِنت که مئے مکّرانا، تیاتر و سێنما، کئومی رێڈو و ساز و زێملی استئیج و تالار نێست‌اَت. گڑا آیانی اے وشگُٹّی و شکّرێن زێملانی تئوار، چۆن و چه پئیما په سجّهێن مهلوکا شُت و سر بوت؟ زانێت که هـر مزنێن اسر کنۆکێن کارے، وتـی دێمـرئویئے وھـدا، وت وتی ساز و سامانان ودیَ کنت. اے سئیمی نۆکێن شَرت‌بندیانی پریا، مان اےمهپلانی دلگاها وتی تئوار په آ دگرانی شۆر و شئوکئے بال‌هورّێنگا، اے پئیما آوازَ دات:\nواجه جیّند سد تُمُن، دگه سَد تُمُن، پدا دگه سد تُمُن، واجه لَهداد پنچسد تُمن و... سالۆنکئے برات، هزار تُمُن و… انّون په وانۆکا بلکێن اے جست دێما بیئیت که: بے سێنما، رێڈو و زێملئے استئیج و تالاران، شئیر و شائری مان هر شهر و کلّگا، آ هم گۆن هکومتئے گرپتێن پنجگا، چۆن و چه پئیما همُک‌گیر و په سجّهێن مهلوکا سر بوت؟! پسّئو اش اِنت که: باید اِنت دێما شتگێن ملکانی پیاوار و سَنئتئے شگرا بگرێن، هاس جاپانئیگا که «سانیو» نامێن ٹئیپ‌رکوردری اڈ کرت که وتی وهدا کپتێن چیزّے اَت. هلیجا رئو و آ کنۆکێن کاریێن بلوچان اے چه اۆدا آورت و هر کۆه و کُتل و ڈێه و کلّگا برت و سر کرت.\nمهپلانی اے سئیمی جنب و جۆش و پُرمارشتێن تئوار، چه همے ٹئیپ‌رکوردرانی همک‌گیریا هر جاها دل‌آشۆب بوت. نون وانۆک و گشنده، چنگی و سازگرانی شئیروانی، تهنا په آیانی جندئے بلۆچی شئوک و مارشت و نامداریا نه‌اَت، اے کار نون په آیان پێشگ و هرپَهے بوت و زندئے نان و رۆزگار. مان یک انچُشێن «بَزمارشتێن پَٹّے،» نون چه مئے اے پھلئوانان، ھرکَس په تَنْکّے، دێم پـه «شئیرانـی کُدامئے ودی کنگا،» گَل و کندان، گۆن واھگ و جُھدے، په مئیدان سَر گپت.\nگوَشنت: بهت که یارَ بیت، نرێنا مادگَ کنت و زلورتئے گوَسکا زئیت. ھمے شۆھازانی گرمێن بازارئے نیاما، چه شئیرئے آسمانا، چاردھی ماھے چه گوادرا سرَ جنت و مئولئوی ابابگر، دادشاهئے شئیرا گوَشیت.اَچا نێمگا هم، چه پیشّنا مکّرانئے سَرشائر، واجه رئوانبُد:گۆن مَکُّران، دادشاه و کلم‌لۆلوئے شئیران، اے وشّێن گرمیئے آچشا ودّێنیت. اے ڈئولا، «زبانے» که چمّ‌تنکێن هکومتا، مزنێن شهرانی تنک و بازاران بند کرتگ‌اَت، مان دوردستێن کَلّگان دێم په رُست و ردۆما شُت. نون دگه مهپلانی شۆر و شئوکئے ترونّ، گرمَ ترّیت و کلاسیکی شئیرانی مجلس، گۆن نۆک‌ترێن شئیر و زێمل و ترزان، کِلّه‌بندَ بیت.\nPrev بنُێکی زبان مان اێرانا\nNext رنگ و تئوار باسکۆپئے تها


ئێمە | گروپی ٢٤\nئامانج، حەز و ئومێد ئێمەی لەم گروپەدا کۆکردۆتەوە. بە هەوڵ و هیوای ئەوەی کە ئەگەر نەشتوانین شتێک هەڵدەینە سەر ئەم زانستە، بیگەینین بە ئاستی خۆی لە کوردستاندا. هەر بۆیە هەموو کات چاوێکمان لەسەر دواین داهێنان و تازەگەرییە لەم بوارەدا، درووستکردنی سایت، وە بوارە پەیوەندیدارەکانی تر.\nماناو مەبەستی ناو وە لۆگۆیەکەمان\nوەک چۆن ناو کاریگەری هەیە لەسەر هەموو کەسێک، هەر بەو شێوەیەش لەسەر هەر پڕۆژەیەک کاریگەری خۆی دەبێت. بۆ بەگەورە دانانی ئەو کاتەی کە لە شەو و رۆژێکدا بە مرۆڤ دەدرێت، کە دابەش کراوە بەسەر ٢٤ کاتژمێردا، ئێمەش ناوی (٢٤) مان هەڵبژاردووە. هەر ئەو ٢٤ کاتژمێرەی دراوە بە کەسانی گەورە میلەتانی گەورە لەسەر هەمان زەوی و لەژێر هەمان ئاسماندا، وە لەوانەیە لە هەلو مەرجی زۆر سەختر لە ئێمە، ململانێیان کردووە و خۆیان لە کۆیلایەتی ڕزگار کردووە و بە هەزاران هەنگاو پێش کەسانی هاو هەلومەرجی خۆیان کەوتون.\nگوتراوە: "کات وەک شمشێرە، نەیبڕی دەتبڕێ". وە ئێشی شمشێریش زۆر بەئازارە وەک چۆن حەسرەتی لەدەستدانی کات بەئازارە. هەربۆیە وەک ئاماژەیەک بۆ ئەم قسانە، لە لۆگۆیەکەماندا کاتژمێرێکی بێ میل و شمشێرێک بە دیدەکرێ.\nبەهای ئێمە بەهای ڕەسەنی کوردەوارییە، کە سەرچاوەی گرتووە لە ئاینی پاک و بێ گەردی ئیسلام و داب و نەریتی بەرزی کورد، کە وەک میلەتێکی ڕەسەن بۆ چەند هەزار ساڵ لەم ناوچەیە ژیاوە. بۆیە زۆر حەز دەکەین لەکارەکانماندا ئەم ڕەسەنایەتییە ون نەکەین و لە بەرامبەریشدا بەدوربین لە هەموو جۆرە رەگەز پەرستییەک.\nلەبەرئەوە هەرکارێک کە داوامان لێ بکریت و پێچەوانەی ئەم بەهایانە بێ کە ئێمە باوەڕمان پێیەتی، ئەوا بە ویستی خوا بێ دوودڵی رەتی دەکەینەوە.


Home›ئابووری›وەزارەتی دارایی لەبارەی پرسی دوو مووچەیی روونکردنەوە دەدات\nوەزارەتی دارایی و ئابووری رایدەگەیەنێت کە “دوو مووچەییەکان راگیراون و لە گەنجینەکان بە ئەمانەت هەڵگیراون تا ئەو کاتەی پرسی یاسایی بوون یان نایاسایی بوونیان یەکلادەبێتەوە”.\nله ماوه‌ی رابردوو به‌مه‌به‌ستی جێ به‌جێ كردنی یاسای چاكسازی به بڕیارێك وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری سه‌رجه‌م دوو مووچه‌ییه‌كانی راگرت و وه‌كو ئه‌مانه‌ت له گه‌نجینه‌كان دانراون. تاوه‌كو ئه‌و كاته‌ی به‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه بڕیار له یاساییبوون و یاسایینه‌بوونیان ده‌درێت و موچه یاساییه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه:\n1- پێكهێنانی لیژنه‌ی تایبه‌ت له سه‌رجه‌م وه‌زاره‌ت و ده‌سته‌كان.\n2- راستاندنی یاسایی بوون بۆ دوو موچه‌ی راگیراو لەلایەن فەرمانگەکەی.\n3- ئاراسته‌كردنی نوسراوێك له وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌كه‌ی خۆی بۆ گه‌نجینه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌مه‌به‌ستی خه‌رجكردنی مووچه راگیراوه‌كان له دوای ته‌واوبوونی رێكاره‌كانی سه‌ره‌وه راستەوخۆ لە لایەن گەنجینەکانەوه خه‌رج ده‌كرێت.\nوه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هۆكارنییه بۆ دواكه‌وتن و راستاندن و وه‌رگرتنه‌وه‌ی مووچه‌كان، به‌ڵكو وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه په‌یوه‌ندیداره‌كان خۆیان سه‌رپشكن له جێ به‌جێ كردنی رێكاره‌كان و وه‌رگرتنه‌وه‌ی مووچه‌كانیان له گه‌نجینه‌كان.\nهاوپەیمانی هیوا نەیتوانی وەک هاوپەیمانێتییەک بەشداری لە هەڵبژاردن بکات


فیدراسیۆنی تۆپی پێی عێراق یه‌كه‌م كۆبونه‌وه‌ی خۆی ڕێك خست\nدوایی ئه‌وه‌ی كه پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی فیدراسیۆنی تۆپی پێی عێراق به كۆتاهات فیدراسیۆنی ناوبراو یه‌كه‌م كۆبونه‌وه‌ی خۆی به ئاماده‌بوونی سه‌رجه‌م ئه‌ندامانی ڕێك خست .\nله‌و كۆبونه‌وه‌یه‌دا چه‌ندین بڕیار و ڕاسپارده ده‌ركرا كه گرنگترینیان بریتین له :\nیه‌كه‌م - هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م لیژنه‌كانی فیدراسیۆن ، ته‌نیا لیژنه‌كانی ( پێشبڕكێ و ناوبژیوانان و په‌ڵپ گرتن و لێكۆڵینه‌وه ) ئه‌م چوار لیژنه‌یه‌ش دوایی كۆتایی هاتنی یاریه‌كانی خولی عێراقی هه‌ڵ ده‌وه‌شێنه‌وه .\nدووه‌م - ده‌ست نیشان كردنی حسێن خوراسانی وه‌ك وته‌بێژی فه‌رمی فیدراسیۆنه‌كه و به‌رپرسی ڕاگه‌یاندن .\nسێهه‌م - مۆركردنی گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ ڕاهێنه‌رێكی بیانی بۆ دانانی ستراتیجێكی نوێ بۆ ڕێك خستنه‌وه‌ی سه‌رجه‌م تیپه جیاوازه‌كانی تۆپی پێی عێراق به هاوكاری فیدراسیۆنی فیفا و ئاسیاوی .\nچواره‌م - مۆركردنی گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ ستافێكی نوێ بۆ تیپی تۆپی پێی یه‌كه‌می هه‌ڵبژارده‌ی عێراق دوایی كۆتاهاتنی ئه‌ركه‌كانی باسم قاسمی ڕاهێنه‌ر له مانگی ئاب .\nپێنجه‌م - سه‌ر له نوێ ڕێك خستنه‌وه‌ی میلاكی ڕاهێنه‌ران ، كارگێڕیه‌كانی تیپی هه‌ڵبژارده جیاجیاكانی فیدراسیۆنه‌كه .\nشه‌شه‌م - پێداچونه‌وه به بابه‌تی په‌خش كردنی یاریه جیاجیاكانی تۆپی پێی عێراق و دانانی میكانیزمێكی نوێ بۆ په‌خش كردنی ئه‌و یاریانه .\nحه‌وته‌م - پێكهێنانی لیژنه‌یه‌ك به ناوی به‌بازاڕ كردن ( ماركێتین ) ی وه‌رزشی بۆ زیاتر به‌ده‌ست هێنانی داهاتی زیاده بۆ فیدراسیۆن ئه‌ویش له ڕێگه‌ی ده‌ست نیشانی كردنی كه‌سانی پسپۆڕ و شاره‌زا له‌و بواره‌دا .\nله شه‌فه‌قه‌وه :


لاوک کونجرینی: ئەڤرین و جەنگە گەورەکە! – WTARIKURD\nبەپێی کۆمەڵێک سەنتەریی سیاسیی بێت، ئەو ڕێکەوتنەی نێوان تورکیاو ڕووسیا لەسەر ئەوە بووە، کە ڕووسیا ماوە بە تورکیا دەدات، کە هێرش بکاتە سەر ئەڤرین، بە ئەڤرینەوە نەوەستێت تا تەواوی ناوچەکانی ژێر دەستی کورد بگرێتەوە. لەبەر ئەوەی بەپێی ڕێکەوتنەکانی نێوان ڕووسیا و ئەمریکا، ئەڤرین بەشی دەسەڵاتی ڕووسیا بووە لەسەر خاکی سوریا. هەر ئەمەشە، کە ئەمریکا بێ وەڵام بوو لەبەرامبەر هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر ئەڤرین.\nبەڵام ئایا لە توانای تورکیادا هەیە، لەدوای ئەڤرین پەلاماری ورچە گەورە سپییەکە بدات، کە ئێستا خۆی مەڵاس داوە؟، ئایا تورکیا دەتوانێت بەڵێنەکەی بباتە سەر بۆ ڕووسیا، تەنها لە ئەڤرین قەتیس نەمێنێت؟ ئایا لەدوای قەتیس بوونی تورکیا لە ئەڤرین، ڕووسیا لێی قبوڵ دەکات، لە ئەڤریندا بمێنێتەوە؟ ئەگەر تورکیا بەناچاریی لەئەڤریندا کشایەوە بەهۆی ئەوەی ناتوانێت پەلاماری ئەمریکا بدات، بەرگەی جمەی ناڕەزایی خەڵکی تورکیا دەگرێت و ئەردۆگان وەڵامی چی دەبێت بۆ خەڵکی تورکیا؟\nئەمانە ئەو پرسیارانەن لەدوای داگیرکردنی ئەڤرین لەلایەن توکیاوە، وەڵامەکەی جەنگە گەورەکە بەدوای خۆیدا دێنێت و چەند پرسیارێکی تر دەورژێنێت. چۆن؟\nجگە لەم پرسیارانە، گەر تورکیا پەلاماریی ئەمریکای دا لە ناوچەکانی تری کوردستانی سوریا و ناوچە ئازادکراوەکانی دەستی کورد، تورکیا بەرگەی گورزی ئەمریکا دەگرێت، لە کاتێکدا توانا سەربازییەکانی ئەمریکا بەرامبەر زۆربەی وڵاتانی جیهانە؟\nئایا تورکیا لەئەڤریندا دەمێنێتەوەو چاوەڕێی ئەوە دەکات، ڕوسیا ڕووبەرووی خۆی بکاتەوە، لەکاتێکدا تورکیا تا ئێستا ئەندامە لەناتۆ و چەند حەفتەیەک لەمەوبەر، لە وتارێکدا لەبەردەم ئەندامانی پارتی دادوگەشەپێدان، ئەردۆگان داوای لەناتۆ کرد بێتە نێوجەنگەکەوە، بەڵام ناتۆ وەڵامی نەبوو، ئایا دوای داگیرکردنی ئەڤرین لەلایەن تورکیاوە، ناتۆ و ڕووسیا ڕووبەرووی یەکدەبنەوە لەسەر بژاردەی شەڕەنگێزی تورکیا، یاخوود ئەو جەنگەی تورکیا هەڵیبژاردووە لەبنەمادا پیلانی ناتۆ بووە بۆئەوەی ڕووسیا بخەنە داویی جەنگێکی چارەنوسسازەوە؟.\nدەکریت بووترێت: ئەڤرین خاڵی ساخبوونەوەی ململانییەکانی نێوان ڕووسیاو خۆرئاوا بێت و، ئەڤرین تەڵەی مەرگی سەروەری ڕوسیا بێت؟. یان هەروا ڕووسیا لە گرێبەستە سیاسییەکە دەکشێتەوەو ئەڤرین دەبێتە پاروویەکی چەوری تورکیاو، سووریا بۆ داهاتوویەکی نادیار سەروەری لەدەست دەدات. ساخکردنەوەی ئەم جەنگە لە ئەڤریندا، کە خاڵی یەکلا کەرەوەی چەندین جەمکی نادیارەو، شانۆ سیاسییەکان لەداهاتوودا دەخروشێنێت؟.


🔤 ئەژنەفتن وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 16 2019 10:35PM\nئەژنەفتن، ئەژنەوتن، ئەژنەوین، ئەشنەفتن، ئەشوەن، ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 16-1-2019 22:35:47\n🔤 ئەشنەفتن وشە و دەستەواژە\nئەژنەفتن، ئەژنەوتن، ئەژنەوین، ئەشنەفتن، ئەشوەن، ب [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 16-1-2019 22:35:48\n📊 ب راگرتنا نەفتا هەرێمێ مەهانە دێ 78 ملیۆن دۆلار زیان گەهنە تورکیا ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Oct 1 2017 10:48AM\nدواڕۆژ، بورهان یەحیا بسپۆر و راوێژکارێ حوکمەتا هە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 91% ✍ هـ.ب. 1-10-2017 10:48:22\n🔤 بوونەکتکەنەفتینە وشە و دەستەواژە\nبوونەپشیلەی ڕەجەبەشێتی، بوونەکتکەنەفتینە، کتگەنە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 70% ✍ ز.س. 13-3-2019 11:19:08\n🔤 بۆژنەفتن وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 16 2019 11:51AM\nبۆن هاتن، بۆژنەفتن، بۆ لێهاتن، استشمام شدن  [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 68% ✍ ز.س. 16-1-2019 11:51:40\n🔤 بەنەفەس وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 19 2019 9:34PM\n1- پرگو: ئاواوۆک، بزمان، بلبلە، بەجوج، بەدەموپل، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 19-2-2019 21:34:55\n📖 بەڵای رەشی زێڕی رەش... خوێندنەوەیەک لە بۆ لێدوانی کۆمپانیای رۆسنەفت سەبارەت بە رێککەوتنیان وەگەرد هەرێمی کوردستان کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Jun 10 2017 2:28PM\nکاردۆخ کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان 06-06-2017 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 1 ✔ 82% ✍ هـ.ب. 10-6-2017 14:28:51\n📝 پرسەنامەی کۆمپانیای رۆز نەفتی رووسیا بۆ کۆچی دوایی دلۆڤان ئیدریس بارزانی بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 4 2018 4:10PM\nجەنابی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی ه [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 95% ✍ ن.ئـ. 4-4-2018 16:10:58\n🔤 پشی نەفتینە وشە و دەستەواژە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 30 2019 7:22PM\nئاخافتن ڤەگوهێز، ئاژاوەچی، ئاژاوەگێڕ، ئاشووبگێڕ، ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 30-1-2019 19:22:03\n🔤 پشیلەنەفتینە وشە و دەستەواژە\nئاخافتن ڤەگوهێز، ئاژاوەچی، ئاژاوەگێڕ، ئاشووبگێڕ، ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ز.س. 30-1-2019 19:21:56


دەنگدانەوەی بەرفراوانی وتەکانی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی لە مێدیا جیھانیەکاندا - SAHAR KURDISH (Sorani)\nMay 23, 2020 00:39 Asia/Tehran\nوتەکانی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی بە بۆنەی رۆژی جیھانیی قودسەوە دەنگادانەوەی زۆری لە مێدیا بیانیەکاندا ھەبووە .\nھەواڵدەریی فەڕەنسە لە ھەواڵێکی بەپەلەدا وێڕای ئاماژە بە وتاردانی رابەری باڵای شۆڕش ئیسلامیی لە رۆژی جیھانیی قودسدا بە گێڕانەوە لە بەڕێزیان نووسی : خەبات بۆ رزگاریی فەلەستین ، جیھادی لە رێگەی خوا و فەڕز و خوازراوی ئیسلامیە .\nھەواڵدەریی رۆیتێرزیش راپۆریدا ، ئایەتوڵڵا خامنەیی رۆژی ھەینی بە وەسفکردنی ئیسراییل وەک لووی شێرپەنجەیی ناوچەی رۆژاوای ئاسیا کە دەبێ تا کاتی ئازادیی فەلەستینیەکان خەباتی لەدژ بکرێ ، لە شارومەندانی فەلەستینی ویست درێژە بدەن بە راپەڕینی خۆیان لە دژی ئیسراییل .\nرۆژنامەی زایۆنیی جرۆزاڵم پۆستیش بە ئیشارە بە بەشێک لە وتەکانی ئایەتوڵڵا خامنەیی لە باەی گرنگایەتیی بەرخودان نووسی ، حەزرەتی ئایەتوڵڵا خامنەیی جەختی کردەوە ، دەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامیی لە ئێران ، وەرزێکی نوێی لە خەبات بۆ فەلەستین کردەوە ، بە دەرکەوتنی بەرەی خۆڕاگریی ، کاری رژێمی زایۆنی سەخت و سەخت تر بو و ھەڵبەت لە داھاتوودا زۆر چەتوون تریش ەبێ .\nسپۆتنێک ھەواڵدەریی روسیاش نووسی : گەلی ئێران و سەرلەبەری جیھان لە ساڵانی رابردوودا ھاوکات لە گەڵ رۆژی قودس ، رێپێوانیان دەکرد ، بەڵام ئەم ساڵ بە ھۆی بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا ، ئەم رێپێوانە نەکرا .\nمێدیاکانی ئیسپانیاییش لە راپوری جیاجیادا وێڕای گواستنەوەی وتارەکەی ئایەتوڵڵا خامنەیی نووسیان : رابەری ئێران بە شوبھاندنی ئیسراییل بە کۆرۆنا خوازریاری نەمانی ئەم ڤایروسە بوو .\nرۆژنامەی مالای مەیل ی مالزیا لە راپۆرێکدا بەشێک لە وتەکانی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی گواستەوە و نووسی : ئایەتوڵڵا خامنەیی رژێمی زایۆنی بە لوویەکی شێرپەنجەیی لە رۆژوای ئاسیادا زانی و لە فەلەستینیەکانی ویست درێژە بدەن بە راپەڕینی خۆیان لە دژی ئەم رژێمە .\nرۆژنامە و مێدیاکانی ھیندستان لەوان گۆڤاری تایمز ئاڤ ئیندیا ، کەناڵی دەنگوباسی نیوز 18 و گۆڤاری مانی کۆنتڕۆڵ رۆژی ھەینی لێدوانەکانی رێبەری مەزنی شۆڕشی ئیسلامییان لە رۆژی جیھانیی قودسدا بە شێوەی بەرفراوان گواستەوە.\nھەروەھا وتەکانی رابەری باڵای شۆڕشی ئیسلامیی دەنگدانەوەی زۆری لە مێدیاکانی چین ، ئاڵمان ، لوبنان ، قەلەستین ، ئەفغانستان ، تورکیا ، عێراق و وڵاتانی دیکەدا ھەبووە .\nدادئەستێنی دیوانی نێونەتەوەیی کەتن: بایکۆتەکانی ئەمریکا بۆ تۆڵەسەندنەوەیە\nپوتین تا ساڵی ٢٠٣٦ لە دەستەڵاتدا دەمێنێتەوە\nسەرۆک وەزیرانی فەرەنسا وازی لە پۆستەکەی ھێنا


مەلا بەختیار ئەندامی ئەنجومەنی باڵای سیاسی یەكێتی لە شەشەمین ساڵیادی ڕزگاركردنی شارۆچكەی مەخمور پەیامێكی ڤیدیۆیی بڵاوكردەوە و وردەكاری هەندێك لە ڕووداوەكانی ئەوكاتە ئاشكرا دەكات.\nئاوێنه: مەلا بەختیار ڕوونی دەكاتەوە كە پێش كەوتنی مەخمور دیدارێكی لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆكی ئەوكاتی هەرێمی كوردستان ئەنجام داوە و تێیدا بارزانی نیگەران بووە لەو دۆخەی بە هۆی نزیكبوونەوەی داعش لە سنووری هەرێمی كوردستان دروست بووە.\nمەلا بەختیار ئەوەش دەخاتەڕوو كە دوای داگیركردنی مەخمور لەلایەن داعشەوە، مەترسی لەسەر هەولێریش دروست بوو، بۆیە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هێزی پێشمەرگە و دژە تیرۆری بۆ هەولێر نارد.\nدەشڵێت كاتێك كە دژە تیرۆری یەكێتی گەیشتووەتە هەولێر، به سه‌دان خێزانی هه‌ولێر له‌ترسی داعش خه‌ریك بوون هه‌ڵده‌هاتن، بینی هێزه‌كه‌ی دژه‌تیرۆر ورەی ئەو هاووڵاتییانەی بەرزكردووەتەوە نیوەیان گەڕاونەتەوە.\nمەلا بەختیار وردەكاری كۆبوونەوەیەكی نێوان مەكتەبی سیاسی پارتی و یەكیێتی خستەڕوو كە بە ئامادەبوونی لاهور شێخ جەنگی و بافڵ تاڵەبانی هاوسەرۆكانی ئێستای یەكێتی بەڕێوەچوو كە ئەو كات دوو فەرماندەی دژە تیرۆر بوون.\nمەلا بەختیار دەڵێت: “لە كۆبوونەوەكەدا كاك مەسعود زۆر نیگەران بوو لە پاشەكشەی پێشمەرگە لە سەرانسەری بەرەكان، دەیگوت من چاوەڕێم نەدەكرد كە پێشمەرگە وابێت و چی ماوە بۆ پێشمەرگەی نەكەم، من وتم جەنابی كاك مەسعود ئێستا وەختی ئەوە گلەییانە نییە، ئێستا بە جەنابت دەڵێین ئێمە هاتووین و دڵنیابن ناهێڵین هەولێر بگیرێت، كاك مەسعود وتی، چۆن ناهێڵن، وتم ئەوە هێزی دژە تیرۆرمان هەیە و ئێمە ئەتوانین داعش بشكێنین و دەبێت بچین بۆ مەخمور و ئەو هەڕەشەیەش نەهێڵین”.\nمەلا بەختیار ڕاشیگەیاند كاتێك بڕیار درا هێرش بكرێتە بۆ مەخمور، پێش ئەوەی ئێمە بگەینە ئەوێ دژە تیرۆر دەستیكردبوو بە شەڕێكی سەخت و پاشان سایلۆی مەخموریشیان كۆنترۆڵ كرد كە گرنگترین خاڵی مەخمور بوو، دواتریش سەركەوتنمان ڕاگەیاند.\nهاوكات ستایشی هەموو ئەو هێزانەشی كرد كە بەشدارییان لە هێرشی كۆنترۆڵكردنی مەخموردا كردبوو.


گروپی سەمای تاۆ لە ٢٠٠٨ دا لە بەیجین ی ووڵاتی چین دامەزراوە لە لایەن کۆریۆگرافەر تاۆ یی. دامەزرێنەری ئەم گروپە پێی وایە هەر تاکێک و جەستەی هەر کەسێک کۆمەڵێک جوڵەی سەرنج راکێش و تایبەت بە خۆی هەیە، وە ئەمانە لە رێگەی سەماوە کۆدەکرێنەوە.\nلە رۆژانی ٢٠ و ٢١/١٠ سەمایەکی نوێیان پێشکەش کرد کە بە سەمای ٦و٧ ناسراوەو تەواوکەری سەمای پێشوی ٤و٥ کە زنجیرە سەمایەکە. لەم زنجیرەیەدا کۆریۆگرافەر دەیەوێت جەستەی مرۆڤ وەک فۆرمێکی بینراوی پاک پیشان بدات و سەماکەی دوور بێت لە شێوەی گێڕانەوەی چیرۆک یان پیشاندانی بابەتێک.\nژمارە ٦ بریتییە لە شەش سەماکاری بەشداربوو کە سەمایەک پێشکەش دەکەن کە رێکخراوە لەگەڵ ئەو دیمەنە سروشتییەی کە بە روناکی دیزاین کراوە لە لایەن دیزاینەری سویدی Ellen Ruge. وە ژمارە ٧ دەبێت بە جوڵەی پێکەوەیی بەردەوامی سەماکارەکان کە لەگەڵ موزیکێکی میللی چینی رێکخراوە لە لایەن ئاواز دانەر Xiao He.


عه‌دنان كه‌ریم كارێكى نوێ ده‌كات\n:: PM:09:01:11/07/2019 \nبڕیاره سبه‌ى هه‌ینى 12ى ته‌مووز، گۆرانیبێژى ناودارى كورد عه‌دنان كه‌ریم زنجیره كۆنسێرتێك له شاره‌كانى كوردستان ده‌ست پێ بكات و سه‌ره‌تا له شارى هه‌ولێر یه‌كه‌م و گه‌وره‌ترین كۆنسێرتى ئه‌نجام ده‌دات.\nئه‌مڕۆ پێنجه‌شم 11ى ته‌مووز، له كۆنگره‌یه‌ى ڕۆژنامه‌وانیدا هونەرمەند عدنان کەریم ڕای گه‌یاند، سبه‌ی كۆنسێرتێك لە شاری هەولێر ئه‌نجامده‌دات و ئه‌گه‌ر هاوكاریش بكرێت هه‌مان كۆنسێرت له‌سه‌رجه‌م پارێزگاكان ئه‌نجامده‌دات.\nهونەرمەند عدنان کەریم له كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا گوتى، لەگەڵ گرووپی میوزیکی مەحووی کۆنسێرتێکی گۆرانی و میوزیک له شاری هه‌ولێر پێشکەش بەهەوادارن و هونەر دۆستان ده‌كه‌ین.\nزیاتر گوتى، "ئەگەر هاوکاری بکرێین ئەوا لەسەرجەم پارێزگاکانی کوردستان هەمان کۆنسێرت و بەرهەمی تریش پێشکەش دەکەین، بۆ ئەم کۆنسێرتەیش جگە لە چەند سپۆنسەرێک هیچ کەسێک هاوکاری نەکردووین، ئەوەی تریش بەشی زۆری بلیتەکان فڕۆشراوە".\nڕوونیشى كرده‌وه كه کارێکی نوێی لەبەردەستە و چاپی ده‌كات، یەک گۆرانی و 42 ده‌قه‌یه بەرهەمی شیعری هێمنی شاعیرە.\nعه‌دنان كه‌ریم له ساڵی 1963 له شاری كه‌ركووك له دایك بووه، و له بنچینه‌دا خه‌ڵكی دێی ژاژڵه‌ی سه‌ر به‌ناوچه‌ی شارباژێڕه. له شاری سلێمانی ژیانی منداڵی و سه‌ره‌تای ژیانی ھونه‌ری گه‌شه‌ی سه‌ندووه. ساڵی 1985 به‌شی نیگاركێشانی له په‌یمانگای هونه‌ره‌جوانه‌كانی سلێمانی ته‌واو كردووه. له ساڵی 1991 دا كوردستانی به‌جێھێشتو‌وه و ئێستا له سوید له‌گه‌ڵ مهاباد خانی هاوسه‌ری و سێ منداڵه‌كه‌ی له شاری ئوپسالا ده‌ژین.