هێزی ميليشياو مافی ژن له‌کوردستان…..! ….. ئه‌کره‌م عبدوڵا – Denegkan\nهێزی ميليشياو مافی ژن له‌کوردستان…..! ….. ئه‌کره‌م عبدوڵا\nbydengekan\tDecember 6, 2010\tژنان\nهه‌موو ساڵێک له‌م کاته‌دا هه‌فته‌ی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی توندوو تيژی دژی ژنان له‌جيهاندا را ئه‌گه‌يه‌ندرێت ، له‌کوردوستانيش دا ئه‌م ياده‌ئه‌کرێته‌وه. ده‌زگا راگه‌ياندنه‌کانی يه‌کێتی و پارتی هه‌ر له‌ته‌له‌فيزێۆن و راديۆو رۆژنامه‌کانیان تا ئه‌گاته‌کادیره‌کانی خواره‌وه‌يان ئه‌که‌ونه‌لێدوان و قسه‌کردن له‌م باره‌يه‌وه . له‌م رۆژه‌دا ئه‌که‌ونه‌به‌خشينه‌وه‌ی شيعارات و قسه‌ی ره‌نگاو ره‌نگ . به‌م بۆنه‌يه‌وه‌رۆژنامه‌وده‌زگا راگه‌ياندنه‌کانيان ئه‌رازێننه‌وه.\nبه‌پرسه‌حکومی يه‌کانيان چاکتر وايه‌بڵێين به‌رپرسه‌حيزبيه‌کانيان ، ئه‌که‌ونه‌لێدوان و چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵياندا .\nبه‌ڵام هيچ کام له‌مانه‌نه‌يان توانی تۆزقاڵێک له‌و راستی يه‌بگۆڕن که‌له‌ماوه‌ی بيست ساڵی رابوردودا ده‌رهه‌ق به‌ژنانی کوردوستان کراوه.\nزياتر له‌سه‌ده‌ها ژن له‌ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ئه‌حزابی کورديدا بونه‌ته‌قوربانی و تيرۆر کراون يان خۆيان سوتاندووه، به‌شێک له‌م ئامارانه‌له‌هاندێک رۆژنامه‌و سايته‌کاندا بڵاو کراونه‌ته‌وه‌که‌ئه‌مه‌ڕۆژانه‌به‌ر گوێمان ئه‌که‌ون يان ئه‌يان خوێنينه‌وه.\nهه‌موو ئه‌م کاره‌ساته‌ش به‌هۆی داب و نه‌ريتێکه‌وه‌يه‌که‌ئيسلام سه‌ر‌چاوه‌که‌يه‌تی و له‌کۆمه‌ڵگادا به‌زۆر کردويانه‌به‌کلتور به‌سه‌ر خه‌ڵکه‌وه. ڕۆژێکيش نه‌مان بيست يان نه‌مان خوێنده‌وه‌که‌فڵانه‌که‌س له‌سه‌ر کووشتنی ئافره‌تێک بخرێته‌زيندانه‌وه‌و سزای کاره‌که‌ی خۆی وه‌ربگرێت . هه‌ر وه‌ک و ئه‌وه‌ی ئافره‌ت ئينسان نه‌بێت وتاوانباريش کارێکی ئاسای کردبێت ، يان کارێکی کردووه‌که‌به‌هه‌قی خۆی ئه‌زانێت .\nله‌هه‌ر شوێنێکی ئه‌م دنيايه‌ئه‌گه‌ر که‌سێک جه‌ريمه‌يه‌ک بکات ئه‌بێت سزاکه‌ی بکێشێت . به‌ڵام ئه‌وه‌ش به‌ياسايه‌ک رێک خراوه، که‌ئه‌م ياسايه‌ش له‌سه‌روو هه‌موو که‌سێکه‌وه‌يه،ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌شی که‌ياساکه‌جێبه‌جێ ئه‌کات .\nده‌وڵه‌ت کاری رێکخستنی کۆمه‌ڵگای له‌سه‌رشانه‌و بۆ ئه‌مه‌ش پێويستی به‌ياساو موئه‌سه‌سات هه‌يه، وه‌هێزێکيش ته‌نها سه‌ر به‌ده‌وڵه‌ت بێت بۆ جێ به‌جێ کردنی کاره‌کانی نه‌ک ميليشيای حيزبی .\nبه‌ڵام پرسياره‌که‌ئه‌وه‌يه، ئايه‌له‌کوردستان شتێک هه‌يه‌پێ ی بووترێت هێزی ده‌وڵه‌ت ؟ وه‌ئه‌وه‌ی له‌کوردوستان ووجوودی هه‌يه‌ئايا به‌راست ئه‌توانێت جێ به‌جێ که‌ری ياسابێت ؟\nبۆ وه‌ڵامی ئه‌م پرسيارانه‌و ده‌يه‌ها پرسياری تر پێويست ناکات زانکۆت ته‌واو کردبێت يان ده‌يه‌ها کتێبت خوێندبێته‌وه‌و يان توێژه‌ره‌وه‌يه‌کی زۆر به‌توانا بيت ئينجا ئه‌تونيت وه‌ڵامت هه‌بێت بۆيان .\nکه‌سێکی ساده‌ش ئه‌زانێت ئه‌وه‌ی که‌له‌کوردوستاندا هه‌يه‌ميليشيای حيزبه‌کانه‌نه‌ک هێزێک بێت له‌سه‌ر بنه‌مای هاوڵاتی بوون سه‌يری خه‌ڵک بکات .\nبۆيه‌له‌هه‌ر شوێنێک ميليشيا هه‌بێت ،واته‌هێزی چه‌کداری حيزبه‌کان جێبه‌جێ که‌ری ياسا بن هه‌تمه‌ن وای ئه‌به‌ن به‌ڕێوه‌که‌به‌ئاره‌زوی سه‌رکرده‌کانيان بێت . يان وا چاکتره‌بڵێين به‌دڵی مه‌کته‌بی سياسي حيزبه‌که‌يانبێت.\nبۆيه‌له‌کوردوستان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ميليشيای حيزبه‌کان خاوه‌ن چه‌ک و پاره‌يه‌کی زۆرن ، قووه‌تی ئه‌م هێزه‌زۆرتره‌له‌پۆليسێک که‌بۆ بژێوی ژيانی ئه‌و کاره‌ئه‌کات .مه‌کته‌بی کۆمه‌ڵايه‌تی يه‌کانی يه‌کێتی و پارتی توانای جێبه‌جێ کردنيان زۆر زياتره‌له‌هه‌ر ياسايه‌ک که‌وجودی هه‌بێت .\nله‌کوردوستاندا هه‌موو موچه‌خۆری حيزبين . ته‌نانه‌ت به‌ئه‌وه‌شه‌وه‌که‌ناويان لێناوه‌ده‌وڵه‌ت . له‌هه‌موو دونيادا ده‌وڵه‌ت بوجه‌ئه‌دات به‌حيزبه‌کان به‌ڵام له‌کوردسوستان به‌پێچه‌وانه‌وه‌يه. هه‌رچی سه‌رمايه‌ی ئه‌و کۆمه‌ڵگايه‌يه‌له‌ده‌ستی مه‌کته‌بی سياسی يه‌کاندايه، هه‌تمه‌ن بۆ پاراستنی ئه‌م سه‌روه‌ت و سامانه‌ش پێويستيان به‌هێزێکی ميليشيای هه‌يه.\nله‌کۆمه‌ڵگايه‌کی ئاوادا قسه‌کردن له‌سه‌ر مافی ئافره‌ت يان هه‌ر مافێکی تری کۆمه‌ڵگا مانايه‌کی عه‌مه‌لی په‌يدا ناکات .\nچونکه ئه‌وانه‌ی که‌تاوانبارن به‌کوشتنی ئافره‌ت ،ئه‌گه‌ر هه‌مويان نه‌بێت به‌شێکی زۆريان له‌ناو حيزبه‌کاندان به‌تايبه‌تی پارتی ويه‌کێتی .که‌واته‌هێزیک خۆی داڵده‌ی بکوژان بدات چۆن خۆی ده‌ستی تێئه‌چێت بيانگرێت و بيانخاته‌زيندانه‌وه.\nيه‌کێک له‌خه‌سڵه‌ته‌کانی هێزی ميليشيا ئه‌وه‌يه‌که‌ته‌نها گوێ بۆ سه‌رکرده‌ی حيزبه‌که‌ی ئه‌گرێت ، به قسه‌ی ئه‌ويش ئه‌جوڵێته‌وه. نمونه‌ی له‌و چۆره‌شمان زۆره‌له‌کوردوستان ،شه‌ری ناوخۆ له‌سه‌ر ئه‌وه‌نه‌بوو که‌يه‌کێکيان ئه‌يه‌وێت باشتر خزمه‌ت بکات و لاکه‌ی تريان ناهێڵێت بۆيه‌ناچاره‌شه‌ر باکات ، به‌ڵک و له‌به‌ر ئه‌وه‌بوو که‌به‌رژه‌وه‌ندی سه‌رکردايه‌تی يه‌که‌ی وای ئه‌خواست . ئه‌م هێزی حکومه‌ته‌له‌کوێ بوو کاتێک ئێران بوردومانی خه‌ڵکی بێديفاعی ئه‌کرد .به‌ڵام کاتێک خه‌ڵکی کوردوستان داوای سه‌ره‌تايترين مافی خۆی بکات وخۆپيشاندان بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و خواسته‌بکات له‌ماوه‌يه‌کی زۆر کوورتدا ئه‌توانن گه‌وره‌ترين گێز بهێننه‌سه‌ر جاده‌و به‌رامبه‌ر خه‌ڵک رای بگرن ، ته‌نانه‌ت کاربگاته‌ته‌قه‌کردنيش . به‌ڵام ئه‌م هه‌موو ئينسانه‌خرانه‌ژێر گڵه‌وه‌و دواتر به‌تۆمه‌تی نا‌مووس په‌رستن مه‌له‌فه‌که‌يان پێچرايه‌وه.\nهه‌ر له‌سه‌روبه‌ندی هه‌فته‌ی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی دژی توندوو تيژی بوين که‌مه‌سعودبارزانی به‌پێی ی ئه‌و هه‌واڵانه‌ی که‌له‌سايت و رۆژنامه‌کاندا بڵاو کراونه‌ته‌وه، ده‌يه‌ها که‌سی له‌وانه‌به‌رداوه‌که‌تاوانبارن . ئه‌مه‌مه‌سجێکه‌بۆ ئه‌وانه‌ی که‌تاوانبارن پێيان ئه‌ڵێت دڵنيابن به‌ئارامی له‌ماڵه‌کانی خۆتاندا بخه‌ون هيچ ياسايه‌ک نييه‌له‌کوردوستان ئێوه‌بخاته‌زيندانه‌وه. بۆيه‌هێزی ميليشيا نه‌وه‌ک ناتوانێت مافی ژن بپارێزێت به‌ڵک و خۆشی به‌شێک ئه‌بێت له‌و پێشێلکاريانه‌ی که‌به‌رامبه‌ر به‌ئافره‌ت ئه‌کرێت. ئه‌م ده‌سه‌ڵاتی ميليشيايه‌ی له‌کوردوستاندا هه‌يه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خۆی بروای به‌ئه‌حکامه‌کانی ئيسلام هه‌يه، بۆيه‌هه‌رگيز ناتوانێت ياسايه‌ک ده‌ربکات که‌پێجه‌وانه‌ی ئه‌وبێت . ده‌سه‌ڵاتێک خۆی گيرۆده‌ی ده‌يه‌ها نه‌خۆشی کوشنده‌بوبێت چۆن ئه‌توانێت کێشه‌کانی کۆمه‌ڵگا چاره‌سه‌ر بکات .\nبۆئه‌وه‌ی کوڕو کچانی کوردوستان له‌سه‌ر سه‌ره‌تايترين ماف که‌هه‌ڵبژاردنی هاوسه‌رو خۆسه‌ويستی يه‌نه‌کوژرێن پێويستيمان به‌ده‌وڵه‌تێکی مه‌ده‌نی هه‌يه. حيزبه‌کان له‌ميليشياکانيان دابماڵدرێت و خه‌ريکی کارێ سياسی بن ، چه‌کيش له‌ژێر کۆنترۆڵی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌مه‌ده‌نييه‌دا بێت که‌بۆ به‌رێوه‌بردنی ئه‌و کۆمه‌ڵگايه‌دائه‌مه‌زرێت . ئه‌وکات خه‌ڵکی کوردستان ئه‌توانن ياسايه‌ک ده‌ربکه‌ن ،وه‌هه‌موو ئه‌وانه‌ی که‌تاوانبارن به‌کوشتنی ژنان له‌کوردوستان به‌رينه‌به‌رده‌م دادگاو سزای خۆيان وه‌ربگرن .\nPrevious سه‌ری به‌ردم شكاندو ،ده‌ستم ناچێته باڵی په‌پوله\nNext مارف خه‌زنه‌دار …. سه‌باح ڕه‌نجده‌ر


ئیدوارد سەعید - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nشاری نیویۆرک، ئەمریکا\nئیدوارد وەدیع سەعید (بە ئینگلیزی: Edward Wadie Said، بە عەرەبی: إدوارد ودیع سعید) لە ١٩٣٥ لە شاری قودس لە خێزانێکی مەسێحی لەدایک بووە. مامۆستای ئەدەبی بەراوردکاری لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، نووسەر و ڕەخنەگر و ئەکادیمیست. بە شێرپەنجەی خوێن لەنەخۆشخانەیەکی شاری نیویۆرک، لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ مردووە.\nئیدوارد سەعید بیرمەندی عەرەبی بە ئایین کریستیان، بەکتێبێکی لەسەر ڕۆژھەڵاتناسی ١٩٧٨، ناوبانگێکی زۆری پێبەدەست ھێنا، بۆ زۆربەی زمانەکانی دنیا وەرگێرا. لەوێدا چەند دیدی خستە ڕوو، بووە تیوریێک بۆ توندڕەوان لە ناوچەی رۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا. ئەو بەر لەمردنی لەبەشێک لەو دیدانەی پەشیمان بۆتەوە، کە بۆتە ھۆی بەھێزکردنی ڕەگی توندڕەوی لەناوچەکەدا! ھاتۆتە سەر ئەو بڕوایەی ھەوڵدان بۆ بەھێزکردنی ئەو تەوژمەی کە داوای کردنەوەی دەرگاکانی ئیجتھاد لەسەر ئایین دەکات، کە ھەزار ساڵە بەداخراوەیی ماوەتەوە… ئایین و مەزھەبەکان سەرچاوەی جیاوازی نێو مرۆڤانن، بەپێچەوانەوە ھزری سکۆلاریزم و ژیرمەندی جیھانداگر، دەبێتە کۆکردنەوەی مرۆڤایەتی و پێکەوە ژیانی ھاوبەش.\nپێگەی ئەلیکترۆنی ئیدوارد سەعید\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئیدوارد_سەعید&oldid=836325»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٣:١٥ی ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


هاوڵاتیانی سلێمانی بۆ پاڵپشتی ڕۆژئاوای كوردستان ڕژانە سەر شەقامەكان – تۆڕی میدیایی خەڵک\nهاوڵاتیانی سلێمانی بۆ پاڵپشتی ڕۆژئاوای كوردستان ڕژانە سەر شەقامەكان\n2019/10/10 - 9:30 AM\nشەوی ڕابردوو، هاوڵاتیانی شاری سلێمانی خۆ ڕسكانە ڕژانە سەر شەقام و ناڕەزاییان دژ بە لەشكركێشی سوپای توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان دەربڕی و بڕیارە ئەمرۆش ڕێپێوانێكی ناڕەزایی گەورە لە هەمان شار بەڕێوە بچێت.\nهاوڵاتیانی شاری سلێمانی لە شەقامی سالم لەسەهۆڵەكە، بە دروشمی “بژی بەرخۆدانی ڕۆژئاوا” و “بژی بەرخۆدانی قەسەدە” و “بمرێت ئەردۆغانی قڕكەر” ناڕەزاییەكانیان دەربڕی.\nئەمرۆ پێنج شەممەش، بڕیارە، كاتژمێر 3ی پاشنیوەڕۆ لە شەقامی سالم ڕێپێوانێكی جەماوەری فراوان ئەنجام بدرێت بۆ بەردەم باخی گشتی، بە مەبەستی پشتیوانیكردنی كوردانی ڕۆژئاوا لەمەڕ ئەو هێرشە داگیركارییەی كراوەتە سەر خاكی ڕۆژئاوای كوردستان.\nواش بڕیارە لە هەولێری پایتەختی هەرێمی كوردستانيش، چالاكوانان و هاوڵاتیان لە بەردەم بارەگای نەتەوە یەكگرتووەكان خۆپیشاندانی ناڕەزایی ساز بدەن.\nلە لایەكی دیكەوە، هەر ئەمڕۆ بڕیارە لە وڵاتانی دیكەی ئەوروپا و لە شارە جیاوازەكان، ڕەوەندی كوردی بۆ دەربڕینی ناڕەزایی بڕژێنە سەرشەقامەكان و داوا هەرچی زوو ڕاگرتنی هێرش و پەلامارەكانی توركیا بۆ سەر ڕۆژئاوای كوردستان بكەن.\nداوا دەكرێت كوردانی ڕۆژئاوا، چەكدارە داعشەكان ئازاد بكەن\nكۆمسیۆن: هەڵبژاردنی پارێزگاكان دواناخرێت


دایک لە گۆشەنیگای ناودارانەوە.\nدایک جوانترین و شیرینترین و ناسکترین وشەیە.. دایک مەزنترین و بەنرخترین شتە لە گەردووندا.. سکی دایک پیرۆزترین نیشتمانە.. دایک خۆشەویسترین و دڵسۆزترین و میهرەبانترین کەسە لە هەموو ژیاندا.. لە ژیانی هیچ کەسێکدا، ئافرەتێک نییە کە بەبێ بەرانبەر و بەبێ منەت ئەو هەموو سۆز و خۆشەویستییەی پێ ببەخشێت، تەنها و تەنها دایکە ئەو سۆز و خوشەویستییە راستییە، بێ بەرانبەرە دەبەخشێت.\nهەر دایکی دڵسۆزمان بوو، هیوا و متمانە و بڕوابەخۆبوونی خستە دڵمانەوە و.. بە کورد و کوردستان پەروەریش گۆشی کردین.. هەر دایکانن نەوەی ئەمڕۆمان بە باشی و دروستی پەروەردە دەکەن، بۆ ئەوەی ببنە هیوای دواڕۆژی کوردستان .. دایک کۆڵەکەی خێزان و ماڵە .. ژیان لە سکی دایکدا لە دایک بوو، هەر لە سکی ئەویشدا دەمێنی و بەردەوامدەبێت.. ماندووبوون و ئەرکی گرنگی دایک پیروزترین خزمەتە.\nدایک نزیکترین کەسمانە، دڵسۆزترین هاوڕێمانە ، یەکەمین مامۆستا و رابەرمانە، باشترین ئامۆژگاریکەرمانە، خەمخۆڕمانە .. لە تەنگانە و ناخۆشیدا پەنا و پاڵپشت و دڵنەواییکەرمانە .. لە شێنەیی و خۆشیشدا، دڵخۆشترین کەسە و هاوبەشمانە.. دایک جوانتری و بۆنخۆشترین گوڵە .. گەلێ لە کەڵە شاعیران و نووسەران و هونەرمەندان و گەورەپیاوانی جیهان .. بە خۆشترین شیعر، بە بە شیرینترین سروود و، بە جوانترین وشە ، بە شاکارترین وێنە و پەیکەر ، کە شایستەی پایەبەرزی و شکۆداری و میهرەبانی دایک بن .. دایکانیان بەسەرکردوونەتەوە و، بە رێزەوە رۆڵیانیان بەرز نرخاندوون .. کەڵە رۆمانووسی جیهانی ـ مەکسیم گۆرگی ـ شاکارترین رۆمانی بە ناوی " دایک " ەوە نووسیوە ، دایکیش بەلای مەکسیم گۆرگییەوە ـ نیشتمان ـ ە .. بەڵی دایک نیشتمانە .. چی وتراوە و، چی کراوە، چی بوترێت و، چییش بکرێت .. نابنە پاداشت و پارسەنگی هاوسەنگ کرنەوەی خۆشەویستی و سۆز و بەخشین و دڵسۆزی و قوربانیدان و لێبووردەیی بێ هاوتای دایکان .. بۆیە هەمیشە خۆمان بە قەرزاری چاکە و دڵسۆزی دایکانی ماندوونەناسمان دەزانین .. ئەگەر ئەوان لێمان رازی نەبن و، گەردنمان ئازاد نەکەن ، ناحەسێینەوە و، ویژدان ئاسوودە نابین.\n(*) دایک لە هەموو گیانلەبەرێک پیرۆزترە.\n(*) لە جیهاندا، سەرینێک نییە کە لە باوەشی دایک نەرمتربێت.\n(*) دایک هەموو شتێکە لە ژیاندا، دڵدەرەوەیە لە ماتەمینیدا، هیوایە لە بێ ئومێدیدا، هێزە لە لاوازیدا.\n(*) لە شاکارەکانی جوانەکانی کردگار دڵی دایکە.\n(*) دایە گیان، من رووحم نییە، رووحی تۆیە لە گیانمدا.\n(*) دایکایەتی گەورەترین بەخشینە کە خوا ژنانی پێ تابەتی کردووە.\n(*) هەرگیز هەست بە دڵنیایی ناکەم، ئەو کاتە نەبێت کە لە باوەشی دایکم دام.\n(*) ناوت نانێم دایک، ناوت دەنێم هەموو شتێک.\n(*) لە دنیادا یەک کەس هەیە کە لەژن باشترە، ئەویش دایکە.\n(*) شەوانی دایک مۆمێکی پیرۆزی بێ فیز و میهرەبانە، ژیان رووناک دەکاتەوە.\n(*) شانازیی ئەو هەموو ناوبانگ و پایەبەرزییانەی پێیان گەیشتووم .. بۆ دایکم دەگەڕێنەوە.\n(*) مرۆڤە هەڵکەوتووەکان، هەردەم ئەوانەن کە دایکیان بە باشی و دروستی پەروەردەیان کردوون.\n(*) دڵی دایک قوتابخانەی منداڵە.\n(*) دایکم دروستی کردم.\n(*) دایک نەبوایە هیچ نەتەوەیەک نەدەبوو، نەتەوەکان بە دایکەوە نەتەوەن.\n(*) هەموو ئەو شتانەی کە من پێیان گەیشتووم .. ئەو پایە بەرزییەش کە هیواداری ئەوەم پێی بگەم .. هەموویان دەگەڕێنەوە بۆ دایکی پەریزادم.\n(*) دایک بە دەستی راستی لانک رادەژێنێ .. بە دەستی چەپیشی جیهان رادەوەشێنێ.\n(*) بەهەشت لەژێر پێی دایکانە.\n(*) ئەگەر جیهان لە چنگێکدا بوایە، دایکم لە چنگەکەی تریدا، دایکم هەڵدەبژارد.\n(*) لەسەر بەرزترین چیادا لە سێدارەم بدەن، دەزانم کێ بە دوامەوەیە .. لە قووڵترین دەریادا بخنکێم، دەزانم کێ بە دوامەوەیە .. هەر دایکمە.\n(*) ئەگەر دایک نەدەمرد، کەس بەدبەخت نەدەبوو.\n(*) دایک ناتوانێت رازەکانی کچەکەی بدرکێنێت، چونکە خۆشی لە تەمەنی ئەودا هەمان رازی هەبووە.\n(*) وێنەی کاتی گەنجێنی دایک و باوکت، لە چوارچێوەیەکی زیویندا هەڵبواسە.\n(*) با سەر بۆ گەورەیی ئافرەت دانەوێنین ، ئافرەتە کە موسا و عیسا و محەمەدی خستۆتەوە، هەر ئەویشە کە گەورە پیاوانی دێنێتە دنیاوە .. جیهان بە هەرچییەکەوە بنازێت .. لە دایکەوەیە.\n(*) خۆشەویسترین کەس دایکمە، ئەوە کە رووحی خۆیم پێشکەش دەکا.\n(*) لە ژیاندا، هەرگیز ناتوانیت خۆشەویستییەکی باشتر و قووڵتر وپاکتر و راستەقینەتر لە خۆشەویستیی دایکت بدۆزیتەوە.\n(*) دایک قوتابخانەیەکە، گەر ئامادەت کرد .. گەلێکی رەسەن دێنێتە کایەوە.\n(*) لە رۆژی جەژنی دایکاندا، بیر لە دایکت و لە خەسووت بکەرەوە.\n(*) رۆڵەکانی هیچ نەتەوەیەک پێش ناکەوێت .. ئەگەر دایکانیان پێشکەوتوو نەبن.\n(*) ئەی دایە چەند جوانی ئەی دایە ..... بە تۆوە رووناکە ئەم هەموو دنیایە.


سوودەکانی سەوزە و میوە بۆ لەش - بابەت\nسەرەکی ⁄ گرنگی دان بە خۆت ⁄ سوودەکانی سەوزە و میوە بۆ لەش\n2 بەهای خۆراکی سەوزە و میوە:\n3 کانزاکان لەوانە:\n4 سوودەکانی سەوزە و میوە بۆ لەش\n5 ئامۆژگاری و رێنوێنەکان:\nخواردن بە مادەیەکی پتەو یان شلە ناسراوە کە چەندین مادەی خۆراکی سەرەکی لەش دابین دەکات کە ناتوانێت بەرهەمی بهێنێت بۆ بەردەوامی دان بە پرۆسە کانی ژیان جگە لەدابینکردنی وزەو یارمەتیدانی بۆ گەشەو بەرهەمهێنانی و ئەو خۆراکەی کە لەسروشتدا بەدیدەکرێت ، لەناویشیاندا ڕووەک و ئاژەڵ ، بەڵام تەندروستترین بۆ لەش بریتییە لەسەوزەو میوە کە لەچەندین نەخۆشی درێژخایەن دەیپارێزێت و چەندین مادەی خۆراکی پێویست بۆ تەندروستی بۆ لەش دابین دەکات و لەم وتارەدا سوودەکانی بۆ لەش بەرجەستە دەکات .\nبەهای خۆراکی سەوزە و میوە:\nسەوزە و میوە دەوڵەمەندن بە خۆراکی پێویست بۆ لەش، لەوانە:\nڤیتامینەکان بەسەر دوو جۆردا دابەش کراون:\nڤیتامینە چەورییەکان هەڵوەشاوە ، کە ئەو ڤیتامینانەی لە شانەی چەوریدا هەڵگیراون بۆ بەکارهێنان لە کاتی پێویستدا ڤیتامین ( ک ) ، ڤیتامین ( D ) ، ڤیتامین ( A ) ، ڤیتامین ( E ) و سەرچاوەکانی میوەیان دەگرێتەوە : تووتڕک ، کاڵەکی ، تووی شین ، ترێ ، کیوی و خلۆکە . سەوزەوات تەماتە ، پەتاتەی شیرین ، گێزەر ، گۆچ ، شڕ ، گۆچکەی سەوز و کەلەبی چینی دەگرێتەوە .\nڤیتامینەکان لە ئاودا هەڵوەشاونە، ئەو ڤیتامینانە لە لەشدا هەڵناگیرێ و زیادکردن لە ڕێگەی میزەوە دێتە دەرەوە، و ڤیتامینەکانی گروپی B ئاڵۆز وەک ڤیتامین B12 ، ڤیتامین B6 ، فۆلیک ئەسید ، نیاسین ، تیامین ، جگە لە ڤیتامین سی و سەرچاوەی میوەکانی شیان بریتین لە : ڕاسببری ، کاڵە ، گریپمیت ، کیوی ، لیمۆ ، پرتەقاڵ ، ئەنەناس ، ئەسناناس ، فەلەرو ، سەوزەی وەک ئەسپاراگوس ، بیبەری سوور و سەوز ، سپیناخ ، پەتاتەی شیرین ، برۆکلی ، برۆکسل کەلەبج و برۆکلی .\nپۆتاسیۆم بۆ ڕێکخستنی ڕێژەی دڵ و نەهێشتنی ناڕێکی و سەرچاوەی میوە مۆز و قۆخە و خورما و مێوژ و چەرەس و گریپ میوە و سەرچاوەکانی سەوزەش بریتین لە پەتاتە و پەتاتەی شیرین و پاقلاو و شەربەتی گێزەر .\nکالسیۆم پێویستە بۆ بەهێزکردنی ددان و دروستکردنی ئێسک و نەهێشتنی ناسکییان ، سەرچاوەکانی میوەی ئەو تووانەش دەگرێتەوە وەک تووی توو ، خورما ، تووی ڕەش ، توو ، خورما ، پرتەقاڵی ، پاپایا ، سەوزەوات بریتین لە پەتاتەی شیرین ، سپینەچ ، ئارتیچۆک ، کولەکە .\nئاسن کە یارمەتی گواستنەوەی گەردیلەی ئۆکسجین دەدات لە ناو هەموو جۆگەی خوێندا ، سەرچاوەی میوە و خورما و توو و مێوژ و تووو تووو تووو سەوزەی تێدایە کە بریتین لە ئارتیچۆک و نیسک و کولەکە و سپێنەو نۆک .\nکاربۆهیدرات و فایبەر ، پێویستە بۆ بەرزکردنەوەی کاری هەرس کردن و کەمکردنەوەی مەترسی کۆلیسترۆڵ بەرز ، نەخۆشی دڵ و شەکرەی جۆری 2 جگە لە کۆنترۆڵی کێش . \nهەندێک لە گرنگترین سوودەکانی خواردنی سەوزە و میوە کە لەش باوە ئەمانەن:\nخۆپاراستن لە نەخۆشییەکانی دڵ و جەڵتە ، پۆتاسیۆم کە لە سەوزە و میوەدا هەیە ، پەستانی خوێنی تەندروست دەپارێزێت و ڕیشاڵی خۆراکیش یارمەتی دابەزاندنی ڕێژەی کۆلیسترۆڵ دەدات . \nکەمکردنەوەی مەترسی هەندێک شێرپەنجە ، ئەو توێژیوونەی کە هەندێک لە پسپۆڕانی تەندروستی ئەنجامیان داوە ، دەریانخستووە کە لیکۆپێن لە\nتەماتەدا دەتوانێت یارمەتی ی پاراستنی پیاوان بدات لە شێرپەنجەی پرۆستات .\nباشترکردنی بینایی و تەندروستی چاو، خواردنی سەوزە و میوە دوور لە کاتاراڵ و ڕووخانووی ماکولار، توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری ئەرشیفی چاودا بڵاوکراوەتەوە دەریخستووە، کە لوتین و زێاکسەنتین لە سەوزە و میوەدا دۆزراوەتەوە، کاریگەری ئەرێنی لەسەر تەندروستی چاو هەیە\nکەمکردنەوەی مەترسی گەشەکردنی شەکرەی جۆری 2 ، لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە خواردنی میوە و سەوزە گەڵادارەکان دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی مەترسی توشبوون بەنەخۆشی شەکرە .\nتەندروستی هەرس کردن بەرز دەکاتەوە ، جگە لە نەهێشتنی هەندێک ناڕێکی وەک یبوست ، بەهۆی دەوڵەمەندی سەوزەو میوە بە ڕیشاڵی خۆراکی کە یارمەتی دەدات .\nپاراستنی تەندروستی پێست و زیاتر کردنی و نوێتر کردن و بەڕچەوانی نیشانەکانی پیری کە لەوانەیە بۆی دەربکەوێت چونکە دژە ئۆکسیدانەکانی تێدایە کە شەڕ لەگەڵ ڕادیکاڵە ئازادەکان دەکەن کە نیشانەکانی پیربوون خێراتر دەکەن .\nیارمەتیدان بۆ دابەزاندنی پەستانی خوێن ، بەهۆی ناوەڕۆکی پۆتاسیۆمی ، هەروەها نەهێشتنی بەردی گورچیلە ، هەروەها بۆ پاراستنی ئێسکی تەندروست و نەهێشتنی بریقەدان ، گرنگە .\nسەوزەو میوە ئەو خۆراکانەی کالۆرییان کەمە کە وا دەکەن لەڕێجیمدا زۆر بەسوود بن بۆ کەمکردنەوەی کێش ، خواردنی سەوزەو میوەش بەردەوام لەش بەتەندروست و تەندروست دەهێڵێتەوە .\nچارەسەری برین و برینەکان و پاراستنی ددان و بنێشتی تەندروست بکەن ، ئەمە جگە لەوەی کە بە هەڵمژینی ئاسن کارایی لەش زیاد دەکات ، ئەویش بەهۆی دەوڵەمەندی سەوزەو میوە بە ڤیتامین سی ، کە یارمەتی ی ئەو کارە دەدات .\nکەمکردنەوەی مەترسی کەمبوونەوەی کەمبوونی نەخۆشی لەدایکبوون لە کۆرپەلەدا ، بۆ ئەوەی سەوزەو میوە لەسەر ترشی فۆلیک لەخۆبێت ، کە لەکاتی دووگیانیدا پارێزگاری لەو کەموکوڕیانە دەکات ، پێشنیازدەکرێت لەسێمانگی یەکەمی دووگیانیدا زیادی بکات .\nزۆربەی ئەو خواردنانەی لە سەوزە و میوە دا دۆزراونەتەوە لە کاتی پرۆسەی چێشت لێناندا ون دەبن، چونکە هەندێکیان هەستیارن بۆ گەرما و هەوا ، بەتایبەتی ڤیتامین سی و بی و ڤیتامینی B و فۆلیک ، چەند میتۆدێکی چێشت لێنان هەیە کە ئەم خۆراکە خۆراکیانە دەپارێزێت ، وەک هەڵکوڵان یان مایکرۆشەپۆل کە بڕێکی کەم ئاوی تێدا بەکاردێت جگە لەخێراییەکەی جگە لەخێراییەکەی درێژی ی خوارەوەی چێشتەکە کەمتر درێژیی چێشتەکە کەمتر ڕێژەی لەدەستدانی خۆراکە خۆراکییەکان کەمتر دەبێت ، لێرەدا چەند ئامۆژگارییەک دێت بۆ پاراستنی خۆراک ە خۆراکییەکان لەکاتی ئامادەکردنی خواردن بۆ هەردوو سەوزەو میوە و میوە و میوە و سەوزەو میوە و خۆراکە خۆراکییەکان و لێرەدا چەند ئامۆژگارییەک دێت بۆ پاراستنی خۆراک ە خۆراکییەکان لەکاتی ئامادەکردنی خواردن بۆ هەردوو سەوزەو میوە و میوە .\nدڵنیابە لە بڕینی پارچە گەورە سەوزەکان ، بۆ کەمکردنەوەی بڕی ڤیتامینە بەفیراوەکان لەکاتی ڕووداوبوونی هەوادا .\nقاپەکانی چێشتلێنان ەکە بە توندی بهێڵەوە بۆ پاراستنی گەرمی و دزەکردنی هەڵمی دەرەوە و هەروەها خێرایی کاتی چێشتلێنان.\nسەوزەی زۆر مەکوڵە\nبەکارهێنانی بڕێکی کەم لە ئاو لەکاتی چێشتلێناندا.\nگرنگی بدە بە خواردنی سەوزەی خاو و هێنانیان بۆ ناو زەڵاتە .\nلە دوای ماوەی چێشتلێنانی ئاوی سۆپ و سۆس و خواردن بەکاربهێنە.\nگرنگی بدە بە خواردنی میوەی تازە لەجیاتی شەربەتی سروشتی بۆ ئەوەی سوود لە ڕیشاڵە خۆراکیەکانیان وەربگیڕێ .\nمیوەی دەوڵەمەند بە پۆتاسیۆم هەڵبژێرە، وەک مۆز، قۆخ، شەربەتی قۆخ، قۆخ و قەیسی و شەربەتی پرتەقاڵ\nگرنگی بە کڕینی میوەی لەقوتووکراو بدە کە لە بری خواردنەوەیەکی دروستکراو شەربەتی میوە یان ئاوی 100 % ی تێدایە .\nبەروبوومەکان بە ئاو بە تەواوی بشۆ پێش ئەوەی ئامادەیان بکەیت یان بیخۆیت بە دەست لە سەرکردنیان بۆ ئەوەی پیسی و میکرۆئۆرگانیمی ڕووکەش بسڕنەوە و بە پەڕۆیەکی پاک بە تەواوی وشکیان بکەنەوە.\nمیوە دوور کەونەوە لە گۆشتی خاو و پەلەوەر و خواردنی دەریایی لە کاتی ژمارەیان، بازاڕکردن یان لەکاتی هەڵگرتنیان.\nسەوزە و میوەسوودەکانی سەوزە و میوە بۆ لەش


هۆشداری له‌باره‌ی پیسبوونی ژینگه‌ی ھەرێمی كوردستان ده‌درێت\nوەزارەتی تەندروستی و دەستەی چاككردن و پاراستنی ژینگەی كوردستان ھۆشداری لە پیسبوونی زیاتری ژینگەی كوردستان دەدەن. بە گوێرەی ئامارەكانی وەزارەتی تەندروستی زیادبوونی نەخۆشییەكانی رەبۆ، تەنگە نەفەسی و جگەر ھۆكاری پیسبوونی ژینگەیە و پێویستی بە پاراستن و زیاتر كردنی سەوزایی ھەیە.\nلە ھەرێمی كوردستان زبڵ و خاشاك، بووەتە كێشەیەكی گەورە بۆ پیسبوونی ژینگە و سرووشتی كوردستان. بە گوێرەی ئامارەكانی دەستەی چاككردن و پاراستنی ژینگە، جگە لە ھۆكارەكانی كیمیابارانكردنی كوردستان لە لایەن رژێمی بەعس و جەنگە یەك لە دوایەكەكانی عێراق، زۆری ئۆتۆمبێل و گەشەسەندنی پیشەسازی ھۆكاری سەرەكین بۆ پیسبوونی ژینگەی ھەرێمی كوردستان.\nھەڵۆ عەسكەری، سەرۆكی دەستەی چاككردن و پاراستنی ژینگە بە كوردستان24 گوت: "زۆربوونی ژمارەی ئۆتۆمبێل، موەلیدەكانی كارەبا، كێڵگە نەوتییەكان، وێسگەكانی كارەبا، ئەمانە وایانكردووە كە ژینگەكەمان پیس ببێت".\nدەستەی چاككردن و پاراستنی ژینگەی كوردستان ئاشكرایكردووە كە رۆژانە نزیكەی 7 ملیۆن لیتر بەنزین دەسووتێندرێت و 4500 موەلیدی ئەھلی لە گەڕەكاكان بوونیان ھەیە و ئەمەش ھۆكارێكی سەرەكییە بۆ پیسبوونی ژینگە. ھەروەھا وەزارەتی تەندروستی ھەرێمی كوردستان رایدەگەیەنێت، پیسبوونی ژینگەی كوردستان نەگەیشتووەتە ئاستێكی مەترسیدار، بەڵام ھۆشداری لە زیادبوونی نەخۆشییەكانی رەبۆ، تەنگە نەفەسی، جگەر و چەندین نەخۆشی دیكە دەدات.\nخاڵس قادر، گوتەبێژی وەزارەتی تەندروستی دەڵێ: "لە دوا راپۆرتی رێكخراوی تەندروستی جیھانی ئەوە روونكراوەتەوە، 20%ی مردن بە نەخۆشی دڵ لەسەر ئاستی جیھان، ھۆكارەكەی بۆ پیسبوونی ھەوا دەگەڕێتەوە، ھەروەھا لە 43%ی توشبوون بە نەخۆشییەكانی سینگ و شێرپەنجەی سینگ، ھۆكارەكەی پیسبوونی ھەوایە. لە 24%ی مردن بەھۆی جەڵتەی مێشك ھۆكارەكەی بۆ پیسبوونی ھەوا دەگەڕێتەوە".\nبە گوێرەی ئەو ئامارانەی لە بەردەستی دەستەی چاككردن و پاراستنی ژینگەدان، نزیكەی ملیۆنێك و 700 ھەزار ئۆتۆمبێل لە كوردستان ھەیە، ئەوە لە كاتێكدایە رێژەی سەوزایی لە ھەرێمی كوردستان دابەزیووە بۆ لە 4% و ھۆكارەكانی پیسبوونی ژینگەش لە بەرزبوونەوەدان.


RUWANGE |----------------| ڕوانگه: کومەلەی ژیانی کورد\nنووسینی: ڕەحمان حەلەوی\n... هاوین تێپەڕی و ساڵی خوێندن لە سەر ڕا دەستی پێکردەوە. نا ئارامی هەر وا بەردەوام بوو.ناوچە خاوەنی نەبوو. لە یەکێک لە دوای نیوەڕۆیەکانی مانگی ڕەزبەر لە دەبیرستانەوە دەهاتمەوە ماڵێ. غەرقی فکر و خەیاڵات بووم لە پڕ یەکێک سڵاوی لێکردم دەبینم ئەوە ئاغای حوسێن فڕووهەر ە. پێم سەیر بوو چونکە هیچ ئاشناییەکی ئەوتۆمان نەبوو. ئاغای فڕووهەر دوای چاکوچۆنی گوتی: کارێکی پێویستم بە ئێوە هەیە. هەڵبەت بڕێک نیگەران بووم بەڵام ئەو زوو ترسەکەی ڕەواندمەوە و گوتی ئەمشەو لە ماڵی ئێمە مەجلیسێکمان هەیە هێندێک لە دۆستان سەربڵیندمان دەکەن دیارە بڕیار وایە لە سەر کارێکی گرینگ بیر و ڕا ئاڵوگۆڕ کەین . ئاغای مەلا قادر مودەڕیسی تەشریف دێنن . ئەمن بە بیستنی ناوی وی بە تەواوی نیگەرانییەکەم ڕەوییەوە چونکە دەمزانی ئەو قەت لە کاری نالەبار دا بەشداری ناکا. بڕیارمان دا سەعات ٨-ی ئێوارە بچمە ماڵیان بەڵام نەمدەتوانی لە مێشکم دا لێکی دەمەوە ئەو بیروڕا ئاڵوگۆڕ کردنەکە لە سەرچی دەبێ.\nلەو سەعاتەی دا کە داماننابوو لە دەرگای ماڵی ئاغای فڕووهەرم دا.فڕووهەر بۆ خۆی دەرگای لێ کردمەوە و بردمییە ژوورێ ئەوانەی لە مەجلیسەکە دا ئامادە بوون بریتی بوون لە ئاغایانی : مەلا قادر مودەریسی، سەدیق حەیدەری، عەبدولڕەحمان ئیمامی، محەمەد یاهوو، ڕەحمان زەبیحی و فڕووهەر بۆ خۆی. جگە لە ئاغایانی مودەریسی و زەبیحی نەبێ لەگەڵ ئەوانیدی ئاشناییەکی ئەوتۆم نەبوو و لە ناویان دا لە هەموان جەوانتەر من بووم. هێندەی پێ نەچوو ئاغای مودەریسی دەستی کرد بە قسان . دوای شرۆڤە کردنی بارودۆخی ناوچە گوتی: ئێستا دەرفەتێکی بە قیمەت بۆ نەتەوەی ئێمە بۆ وەدەست خستنی مافی خۆی پێک هاتووە. ئەرکی نەتەوەیی ئێمە لێمان دەخوازێ لەو کات و ساتە دا لە هیچ تێکۆشانێک تەنەخی نەکەین. بەو ئیمان و باوەڕییەوە بڕیارمان داوە بە بەشداری و هاوکاری یەکتری تەشیلاتێک دامەزرێنین بۆ ئەوەی ئەو ڕیسالەتە مێژووییەوە بە ئەستۆوە بگرێ . بەو بۆنەیەوە ( ڕووی لە من کرد ) ئێوەش بانگ کراون بۆ ئەوەی لەو کارە گرینگە دا هاوڕێمان بی و هەموان لەگەڵ بوون بۆ ئەو بانگەوازییە. هەڵبەت ئەگەر ئەو ویستە قەبووڵ نەکەی بۆخۆت دەزانی بەڵام بەو باوەڕییەی کە بەتۆمان هەیە دەزانین ئەگەر لەگەڵ ئێمەش نەبی لەدڵت دا لە دۆستان و هاوپەیمانانی ئێمەی و لە بەر ئەوەی ئەو تەشکیلاتە بە ناوی ' کۆمەڵەی ژیانی کورد ' ئێستا بە نهێنی کار دەکا دڵنیاین ئەوەش نادرکێنێ. ئەگەر قۆلێشی لە سەر بکێشی ئەوە برا و دۆستی خۆشەویستی ئێمەی.\nدوای ماوەیەک بێدەنگی گوتم هەر چەند بۆ ئەو کارە ئامادەییم نەبوو و پێم وا نییە لاییقی ئەوە بم لە نێو ئێوە دابم بەڵام لە قووڵایی دڵەوە و بە نیازی پاک ئەوە قەبووڵ دەکەم و گەورەترین شانازییە بۆ من، بوونی من ئی نەتەوەی کوردە و تا ڕۆژی مردن لەگەڵ ئێوە دەبم. ئاغای مودەریسی هەستا و لە باوەشی وەرێنام.دوایە ڕێوڕەسمی سوێند خواردن بە ڕێوە چوو. ئاغای فڕووهەر لە گۆشەی وەتاغەکە پەردەیەکی لا دا ، لە شوێنێک کە وەک میحڕاب وا بوو مێزێکی پچووک داندرابوو و خەنجەر و قورئانی پیرۆزی لە سەر بوو. ئەمن سوێندم خوارد و لەو دەمییەوە یەک لە ئەندامانی کۆمەڵەی ژ.ک بووم هەموومان یەکتریمان لە باوەش کرد و دوایە یەک یەک ماڵی ئاغای فڕووهەرمان بەجێ هێشت.\nئەمن گەڕامەوە ماڵێ بەڵام ئەو شەوە تا نزیک بەیانی خەوم لێ نەکەوت . زیاتر بیرم لەو شتانە دەکردەوە کە سوێندم پێ خوارد بوون. وەفا داری بە کۆمەڵەی ژ.ک و فیداکاری بۆ وەدەستخستنی مافی دیاریکردنی چارەنووس کارێکی پێویست بوو بەڵام بەرعۆدە بوون و سوێند خواردن بە ئەوەی کە هەموو پیاوانی کورد بە برا و هەموو ژنانی کورد بە خوشکی خۆم بزانم شتێکی نامەنتقی و نە پێویست بوو هەرچەند کە ئەو بابەتە ڕیشەی مەزەبی هەبوو بەڵام هێنانی بۆ ناو بیرو باوەڕ و مەڕامی سیاسی پێویست نەبوو و یان سوێند خواردن بەوەی کە تا ئاخری عومر ئەندامی حیزبی کۆمەڵەی ژ.ک بم ئەگەر چی لە جێدا گرفتێک نەبوو بەڵام ئەوە بە پێچەوانەی ئازادییەکانی تاک بوو چونکە هەموو ئینسانێک دەکرێ لە درێژایی ژیانی خۆیدا بە هۆ و لە سۆنگەی جۆر بەجۆر بیر و ڕای بگۆڕێ و ڕێگایەکی دی وەبەر بگرێ و یان ڕێبازی هەنووکەیی و شێوەیی هەیی بۆ گەیشتن بە ئامانج پێ هەو نەبێ. بەو پێیە ناچار کردنی کەسێک کە تا دوایی ژیانی لە سەر یەک بیر وڕا و باوەڕی بمێنێتەوە جۆرێک دیکتاتۆری و داسەپاندنی بیروڕای سیاسی یە. نوختەیەک کە حەتمەن پێویستە لێرە دا سەرنجی بۆ سەر ڕابکێشم ئەوەیە کە ئەمن لە ئەندامانی دامەزرێنەری کۆمەڵەی ژیانی کورد نەبووم چونکە لە هێندێک کتێب دا ناوی ئەمنیشان خستووەتە ناو لیستەی دامەزرێنەران. هەڵبەت لەوە دا هێچ گومان نییە ئەو کاتەی من چوومە ناو کۆمەڵە کەسی هەرە کەم تەمەنی ئەو گرووپە بووم. ئەمن لە سەر ئەو باوەڕە بووم و ئێستاش هەر وام کە قەبووڵ کردنی مەڕام و مەسلەک و بەشداری لە گرووپێک دا بۆ من بە مانای ئەوە نییە لە فکری پلەو پایە دا بم . چ جیاوازی نییە بۆ من لە سەرەوە بم یان خوارەوە ، سەردەست بم یان ژێردەست ، مەرجی سەرەکی خزمەت کردنە. بە بۆچوونی من ئەو کەسانەی کە دەکرێ وەکوو ئەندامانی دامەزرێنەری کۆمەڵەی ژ.ک ناویان ببردرێ بریتین لە ئاغایان: محەمەد نانەوا زادە *، حوسێن فرووهەر ، عەبدولڕەحمان ئیمامی ، ڕەحمان زەبیحی ، قاسم قادری ، مەلا عەبدوڵا داودی ، محەمەد یاهوو ، مەلا قادر مودەریسی ، سەدیق حەیدەری و عەبدولڕحمان کەیانی. بەڵام نابێ حەق نەگوترێ کە گشت ئەو تەشکیلاتە و دامەزراندنی کۆمەڵە بیری میرحاجی عێڕاقی پێکی هێنا و گەورەترین دەوری سەرەکی بە ملەوە بوو و هەر ئەویش بوو کە توانی بانگەوازی ئەوانە بکا لە پێناو ئەو کارە گەورەیە دا هەنگاو هەڵێننەوە.\nنوختەیەکی دیکەی کە یەکجار جێی داخ و لە لایەنە لاوازەکانی ئەو تەشکیلاتە وەحیساب دەهات نەبوونی مەڕامنامە و ئەساسنامە ئەویش بە نووسراو بوو و لە ڕاستیدا ئەندامان تەنێ شتێکی گشتیان دەزانی سەبارەت بە ئامانج و مەڕامی ئەو ڕێکخستنە. لە سەرەتاوە حەول دەدرا کەسانێک وەک ئەندام ڕابکێشرێن کە سەڵاحییەتیان تاقی کرابێتەوە و لە دووی درابێ ، کەسانی فیداکار بن و باوەڕییان هەبێ بە ئامانج و مەڕام بەڵام بەرە بەرە کە ئەو کۆمەڵەیە لە حاڵەتی نهێنی هاتە دەرێ و خۆی ئاشکرا کرد و لە لایەکی دیکە بە وەرگرتنی ئەندام بە بێ پێڕاگەیشتن بە سەڵاحییەت و کەسایەتی ئەوان کۆمەڵە بوو بە سیایی لەشکر و لە ماوەیەکی کورت دا لە هەموو کوردستان دا پەرەی سەند. لەوەش دەرچێ بە هاتنی ژمارەیەک لە سەرۆک عەشیرەتەکان و دەوڵەمەند و خاوەنموڵک و شێخەکانی ناوچە بۆ ناو کۆمەڵە دەستەڵات لە دەست هەیئەتی دامەزرێنەر و هۆگرانی ڕاستە قینە هاتە دەرێ. تا ئەو جێگایەی کە تەنانەت ناوی کۆمەڵەیان لە کۆمەڵەی ژ.ک وە گۆڕی و کردیان بە حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان و ئەوەش تەواو بە پێچەوانەی ئەو سوێندەی بوو پێشتر خواردبوویان . هەڵبەت ئەو ناو گۆڕینە بە پێی ئامۆژگاری و فەرمانی کاربەدەستانی شووڕەوی ئەنجام درا و هۆی ڕاستەقینەی ئەوەش ئەوە بوو لەبەر ئەوەی دەوڵەتی شووڕەوی بە تایبەتی حکوومەتی ئازەربایجانی شووڕەوی کە هەڵسووڕێنەری سەرەکی هەموو جۆرە چالاکی سیاسی بوو لە بەشی ڕۆژئاوای ئێران پێی وا بوو دانەر و دامەزرێنەری ئەو کۆمەڵەیە میرحاجی عێڕاقی بووە و ئیحتیمالی هەیە یەکێک بێ لە دەستنێژانی ئینگلیس ، جا بۆیە پێویست بوو لە سەرەتاوە ناو و عینوانی حیزب بگۆڕدرێ دوایە بە بانگهێشتنی سەرکردە و تاکوتەرای بە نفووز بۆشووڕەوی دەیەویست بە تەواوی چالاکی حیزب بخاتە دەست خۆی.\nلە لایەکیشەوە جێگای داخ بوو کە تاکوتەرای سیاسەتمەدار و خوێندەوار و باشمان نەبوو. تەنێ عەقیدە و ئیمان و فیداکاری بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی گەورە بەس نییە ، دیرایەت و سیاسەت زۆر جار دەتوانێ لە هێزی عەسکەری و شەڕ زیاتر کاریگەر بێ. هەر وەک لە ڕەوتی سیاسی و ڕووداوەکانی دواتر دا دیتمان چلۆن قەواموسەلتەنە بە مانۆڕێکی سیاسی ئەڕتەشی دەوڵەتی شووڕەوی لە ئێران دەرپەڕاند و لە ئاکامی ئەو مانۆڕە سیاسییە دا هەموو چالاکە سیاسی و نەتەوەییەکانی ئازەربایجان و کوردستانی پووچەڵ کردەوە .هەڵبەت ئەو بابەتانە پێویستە بە دوورو درێژی قسەیان لێوە بکرێ کە هەڵیان دەگرین بۆ کات و دەرفەتێکی دیکە. لەگەڵ گشت ئەوانە بە حەقیقەت و بە دڵقایمییەوە دەبێ بگوترێ کۆمەڵەی ژ.ک بناخە و بنچینە و دایکی خەباتی نەتەوەیی لەو ناوچەیە دا بوو . بە جێیە سلاو بنێرین بۆ گشت ئەو کەسانەی لەو ڕێبازە دا گیانیان لە دەست دا یان تووشی دەربەدەری ، زیندان و ئاوارەیی هاتن و ئێستا سەریان ناوەتەوە. روحیان شاد بێ و بیرەوەرییان هەمیشە پیرۆز بێ.\n* خودا لێ خۆشبوو نانەوازادە کە لە جەنگەی خەباتی نەتەوەیی دا پلەی سەرهەنگی درابوویە لە کەوتنی فڕۆکە لە بەرەی سەقز گیانی لە دەست دا و ناوی وی بۆ هەمیشە لە کاروانی تێکۆشەرانی نەتەوەیی کورد دا ئاستە کرا.\nتێبینی وەرگێڕ: ئەو بابەتەی نەمر ڕەحمان حەلەوی لە تۆڕی کۆمەلی فەیس بووک دا بە زمانی فارسی بڵاو کراوەتەوە. دوکتور حەلەوی بەر لە ڕاگەیاندنی کۆمار بە وەرگرتنی بوورسی خوێندن چووە ئازەربایجانی شووڕەوی.دوای ڕووخانی جمهووری کوردستان بە بێ ویستی خۆی ناردراوە ئێران.دیسان چووەوە شووڕەوی لەوێ تووشی ناخۆشی و زیندان هات. دوا جار گەڕاوە ئێران و لە بەشی حقووق لە زانکۆی تاران دوکتورای وەرگرت و کاری پارێزەری دەکرد. نەمر حەلەوی لە ٢- ئۆکتۆبری ٢٠١٠ لە تەمەنی ٨٩ ساڵی دا کۆچی دوایی کردووە و لە مەهاباد نێژراوە. ئەو ڕیوایەتە کورتە لە مەڕ ' کۆمەڵەی ژیانی کورد' زنجیرەی ١٢ هەمی بیرەوەرییەکانێتی کە لە تۆڕی کۆمەڵی فەیس بووک دا بە زمانی فارسی لە لاپەڕەی 'رحمان حلوی ' دا بڵاو بووەتەوە. وێنەکانی ڕەحمەتی دوکتور حەلەوی ش بە سپاسەوە هەر لەو لاپەڕەیە وەرگیراون.\nPosted by Ruwange --- ڕوانگه at 12:06 AM


وشکەساڵی هەڕەشە لە جوتیارانی هەرێمی كوردستان دەكات – Esta News\nوشکەساڵی هەڕەشە لە جوتیارانی هەرێمی كوردستان دەكات\nزیاتر لە 3 ملیۆن و 500 هەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی لە هەرێمی کوردستاندا هەیە و ساڵانە بەشێکی زۆری بە گەنم و جۆ دەچێندرێت؛ لە گەرمیان وشكەساڵی راگەیێندراوە؛ لە چەند ناوچەیەکی سنووری هەولێر و هەروەها زۆربەی ناوچەکانی دهۆکیش مەترسی لەسەر زەوییە چێندراوەکان هەیە و جووتیاران چاوەڕوانی بارانی بەهارن بۆ ئەوەی بە کەمترین زیانەوە وەرزەکە تێپەڕێنن.\nبە گوێرەی ئاماری بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کشتوکاڵی پارێزگای هەولێر، زیاتر لە یەک ملیۆن و 57 هەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی لە سنوورەکەدا هەیە؛ بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی هەولێر دەڵێت: “ئاماری فەرمی بەردەست نییە، بەڵام زۆربەی زۆری زەوییەکان چێندراون”.\nهێمن سەید موراد، بەڕێوەبەری گشتی کشتوکاڵی هەولێر بە میدیاكانی راگەیاند، ساڵانە لەگەڵ یەکەم بارانی پاییز چاندن لە سنوورەکەیان دەستپێدەکات، بەڵام ئەمساڵ بەشێک لە جووتیاران بەراورد بە ساڵانی پێشوو درەنگ زەوییەکانیان بە دانەوێڵە چاند و دوای دووەم باران دەستیان بە چاندن کرد.\nساڵی رابردوو زیاتر لە 45 هەزار تۆن گەنم رادەستی سایلۆی هەولێر کرا، جگە لەوەی گەنمیش رادەستی سایلۆی مەخموور کرا؛ بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی هەولێر دەڵێت: “ساڵی رابردوو بڕی زۆری گەنم کە سایلۆی مەخموور وەریگرت گەنمی هەولێر بوو؛ پلانمان هەیە ئەمساڵ رێگە نەدەین گەنممان بچێتە دەرەوەی هەرێمی کوردستان و هەر بۆ سایلۆکانی نێوخۆ بمێنێتەوە، چونکە وا بڕیارە تەواوی بەرھەمی جووتیاران ئەمساڵ وەربگیرێت”.\nجووتیارانی سنووری هەولێر چاوەڕوانی رۆژانی داهاتوون بۆ بارانبارین؛ هێمن سەید موراد دەڵێت: “ئەمساڵیش بەرھەممان دەبێت؛ هەرێمی کوردستان مانگانە پێویستی بە 62 ھەزار تۆن گەنم ھەیە بۆ بەشە ئاردی بەشەخۆراکی مانگانە”.\nزەوییەکانی هەولێر کراونەتە سێ بەشەوە: زۆنی بارانی مسۆگەر، زۆرنی نیمچە مسۆگەر و زۆنی نامسۆگەر؛ بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی هەولێر دەڵێت: “زۆنی یەکەممان زۆر باشە؛ زۆنی دووەمیش باشە و پەسندە؛ زۆرنی سێیەم گرفتمان ھەیە؛ رۆژانی داهاتوو باران ببارێت ئەو زەوییانەشی بەرهەمیان مەترسی لەسەرە بەرهەمی دەبێت”.\nلە سنووری پارێزگای سلێمانی زیاتر لە ملیۆنێک و 520 هەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی هەیە؛ شاڵاو جەمال، بەڕێوەبەری گشتیی کشتوکاڵی سلێمانی ڕاگەیاند، لە زەوییەکانی سنوورەکەیان زیاتر لە 600 هەزار دۆنم بە گەنم و جۆ چێندراوە و لە بەشێکی شوێنەکان مەترسییان لەسەر نییە.\nئەو ناوچانەی مەترسیی وشکەساڵییان لەسەرە دەڤەری گەرمیان و ناوچەکانی سەنگاو، قادرکەرەم و بانی مەقانن لە قەزای چەمچەماڵ.\nشاڵاو جەمال گوتی: “ئەمساڵ پێشبینی دەکەین نزیکەی 650 هەزار تۆن بەرهەمی گەنم و جۆمان هەبێت؛ ساڵی رابردوو تەنیا 97 هەزار تۆن لە جووتیاران لە نێوخۆ وەرگیرا؛ ئەوی دیکە فرۆشرایە بازرگانانی بازاڕەکانی خوارووی عێراق”.\nلە پارێزگای دهۆک زیاتر لە 940 هەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی هەیە. بەڕێوەبەری کشتوکاڵی دهۆک گوتی: “ئەمساڵ 805 هەزار دۆنم لە زەوییەکانی سنوورەکەمان چێندراوە”.\nئەحمەد جەمیل ئاماژەی بەوەشکرد کە جارێک نازانن بەرهەمی گەنم و جۆن چۆن دەبێت و بە بارینی بارانن دۆخەکە گۆڕانکاری بەسەردا دێت؛ گوتیشی: “بەرهەمی ساڵی رابردوو کە رادەستی سایلۆ کرا 50 هەزار تۆن بوو؛ ئەمساڵ ئەگەر باران نەبارێت لە ساڵی رابردوو خراپتر دەبێت؛ بەتەواویی سنوورەکە مەترسی وشکەساڵی لەسەرە”.\nلە سنووری پارێزگای هەڵەبجە زیاتر لە 71 هەزار دۆنمی زەوی کشتوکاڵی هەیە؛ ئازاد هەڵەبجەیی کە بە جووتیاریی نموونەیی ناسراوە، رایگەیاند: “سنووری هەڵەبجە زۆرینەی زەوییەکانی ئەمساڵ بە گەنم و جۆ چێندراون؛ چونکە باران کەمە و خەڵک لەم ساڵانەدا زیاتر گەنم و جۆدا دەچێنێت”.\nئازاد هەڵەبجەیی ئاماژەی بەوەکرد کە زۆرینەی زەوییەکانی سنوورەکە مەترسییان لەسەر نییە و گوتی: “ناوچەی هەورامان و هەندێک شوێنی دیکە زۆر زۆر پێویستیان بە زیادبوونی سەرچاوەکانی ئاوە؛ بارانێک ببارێت مەترسییان لەسەر نابێت”.


ئاڵاکانی هاوپەیمانێتیە توندڕەوەکەی تەحریری شام و بەرەی نوسرە هەڵكراون لەکاتی خۆپیشاندانێکی چەکدارانی تەحریری شام و هەوادارەکانیاندا لە ئیدلیب سەرەتای ئەمساڵ . [خاوەنی وێنە: عەساف موسعەب]\nتەحریری شام - كه هاوپەیمانێتیەکی توندڕەوه و زۆرینەیان بەرەی نوسرەی پێشوون، ئه‌و ئایدۆلۆژیایه‌ی لە قاعیدەوه وەریگرتووە، بەسەر دانیشتوانی ئیدلیبدا سەپاندویه‌تی لەو کاتەوەی ئەحرار شامی رکابەریان بەزۆر لە شارەکە دەرکرد، ، چالاکوانانی سوری بە دیارونایان وت.\nچالاکوانی بواری میدیا لە ئیدلیب، موسعەب عەساف، کە به‌هۆی باری ئەمنییه‌وه ناوی خوازراوی به‌كارهێنا، بە دیارونای وت: "تەحریری شام لەم دواییانەدا زیاتر لە ٢٠ فراکسیۆنی سوپای سوریای ئازادی لەناوبردوە لەسەر ئەوەی رەتیان کردۆتەوە کە بەیعەتیان پێبدەن."\nیەکسەر دوای ئەوەی کۆنتڕۆڵی شارەکەیان کرد، تەحریری شام دامەزراندنی فراکسیۆنی سەربازیی قەدەغەکرد جگە لەوانەی کە بەشێکن لە هاوپەیمانێتیەکەی خۆی، هەروەها فەرمانی دەکرد بۆ هەموو ئەوانەی کە سەنگەریان گواستۆتەوە، بەوانەی خۆشیەوە، تاوەکو چەکەکانیان رادەستبکەن.\nناوبراو وتی هاوپەیمانێتیەکە پلانی هەیە ئەو ئایدۆلۆژیایەی لە قاعیدەوه سه‌رچاوه‌ی گرتووه لە تەواوی پارێزگای ئیدلیبدا بسەپێنیت لەڕێی لەناوبردنی ئەحرار شامه‌وه، کە ئه‌و دونیابینییه‌ی ئەوی نییە.\nعەساف وتی: "تەحریر شام بەردەوام پێداگریی کردووە لە بڵاوکردنەوەی ئایدۆلۆژیا توندڕەوەکەی کە لەسەر ئایدیاکانی قاعیدە دامەزراوە." ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد کە ئەمە پێچەوانەی ئەوەیە ئەحرار شام داوای دەکات کە حوکمڕانییە لە رێگای ئەنجومەنی مەدەنییەوە.\nوتیشی شەڕ لەنێوان هەردوولادا بەرپابوو دوای ئەوەی تەحریر شام چەندین هەوڵیدا ئەحرار شام لەناوخۆیدا بتوێنێتەوە، بەڵام ئەو هەوڵانە شکستیان هێنا.\nعەساف وتی دانیشتوانی ئیدلیب لە قەدەری نادیاریان دەترسن کە چاوەڕێیانە، بەتایبەتی ئێستا کە شارەکە گۆڕدراوە بۆ "بارەگایەکی بەهێزی تەحریر شام، کە لقی قاعیدەیە لە سوریا".\nوتی: "ئەمە گەورەترین کۆبوونەوەی گروپە تیرۆریستیەکانە لە جیهاندا کە چەکداری عەرەب و بیانیی تیادایە کە هاتوون بۆ سوریا بۆ "جیهاد." باسی لەوەش کرد کە "دانیشتوانه‌كه بوونی تەحریر شام رەتدەکەنەوە."\nهەڵکوتانه‌سەر و رەشبگیری\nسومەر ئاغا، چالاکوان و پیشەوەری بواری میدیا، کە سەربه لیژنه‌ی هەماهەنگیی سەلامیەیە، وتی: "یەکەم کار تەحریر شام کردی دوای کۆنترۆڵکردنی شاری ئیدلیب هەڵکوتانەسەر چەندین ماڵ و گرتنی دانیشتوان و چالاکوانانی بواری میدیا بوو کە دژایه‌تیی گروپەکە ده‌كه‌ن."\nوتیشی تەحریر شام دواتر زۆری لەوان ئازادکرد دوای ئەوەی بەنوسراو سۆزییاندا کە له‌بەر هیچ هۆکارێك هێرشنكه‌نه سه‌ر گروپەکە و ره‌خنه‌ی لێنه‌گرن. ئاماژه‌یدا به‌وه‌ش کە زۆریان هێشتان لەناو بەندیخانەدا ماون.\nهه‌روه‌ها وتی چەکدارانی ئەحرار شام لە ناوچه‌كه نەماون -- تەنانەت ئه‌وانه‌ش کە به‌ڕه‌چه‌ڵه‌ك خه‌ڵكی شارەکەو ناوچەکانی دەوروبەرینی -- زۆربەشیان خۆیان و خێزانەکانیان چوون بۆ ئەو شوێنە نوێیانەی کە ئەحرار شام ده‌ستی به‌سه‌ردا گرتوون لە دەرەوەی ناوچەکە.\nوتی تەحریر شام قەدەغەی کردووە ئەو مەلایانەی پشتگیری له ئەحرار شام ده‌كه‌ن ئێستا وانەی ئایینی بڵێنەوە یان وتاری هەینی بدەن لە مزگەوتەكانی ناوچه‌كه‌دا.\nسەپاندنی ده‌سه‌ڵاتت بەسەر ژیانی ئایینی شارەکەدا تەنیا ئامانجی هاوپەیمانێتیەکە نییە.\nئاغا وتی: "یەکێك لە هۆکانی ئه‌وه‌ی تەحریر شام بەپەلە ده‌ستیگرت به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌دا بۆ کۆنترۆڵکردنی خاڵی سنووریی بابلهەوا بوو."\nوتیشی بابلهەوا رێگای سەرەکیی هێنانوبردنی شمەكه لەنێوان سوریا و تورکیادا و ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد كه هاوپەیمانێتیەکە سەرچاوە ئابوریەکانی لە کەمبونەوەدایە، بۆیە دەخوازێت ڕێگاكانی داهاتی بپارێزێت لەڕێی مسۆگه‌ركردنی ده‌ستگەیشتنی بەو خاڵە سنووریە و رێگا بازرگانیه‌كانی تر.\n"توندڕەوی و نادادپه‌روه‌ری و چەوساندنەوە"\nخاوەن دوکانێك لە ئیدلیب، عەبدول عەزیز بەرەکات، وتی :"ژیان لەژێر دەسەڵاتی تەحریر شامدا زۆر جیاوازنییە لە ژیان لە ژێردەستی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)دا."\nناوبراو بە مەشاریقی وت رەوشێكی هاوشێوەیە، له‌گه‌ڵ هەمان "توندڕەوی و ناداپەروەری و چەوساندنەوە و سەرکوتکردنی ئازادیە تاکەکەسیەکان".\nوتیشی کاتێك تەحریری شام دەستیکرد بە کۆنترۆڵکردنی شاری ئیدلیب و ناوچەکانی دەوروبەری، "ئاڵاکانی شۆڕشی سوریا یەکسەر بزربوون".\nوتی چەکدارەکانی هاوپەیمانێتیەکە دەستیانکرد بە داگرتنی ئاڵاکە هه‌ر دوای ئەوەی شارەکە کەوتە ژێرده‌ستیان و هەڕەشەشیان کرد سزای هه‌ركه‌سێك بده‌ن كه بوێرێت هه‌ڵیبكات.\nهه‌روه‌ها ده‌ستیانگرت به‌سه‌ر دادگا شەرعیه‌كاندا و ده‌ستیانكرده ئه‌نجامدانی ده‌ورییه‌ی چروپڕ بەناو شەقامەکانی شارەکەدا و فەرمانیان بە هەموو ئینتەرنێت كافێکان دا تۆماری هەموو مشتەریەکانیان بکەن.\nوتیشی: "ده‌ورییه‌كان دەستیانکرد بە بێزارکردنی ژنان و کچانیش لەناو شەقام و بازاڕەکاندا، بەوەی رەخنەیان لێدەگرن کە تەنیا سەرپۆشیان لەسەردایە لەجیاتی ئه‌وه‌ی نیقابی ته‌واوه‌تی بپۆشن."\nبەرەکات وتی هه‌ندێكیش سه‌رزه‌نشكراون لەسەر ئەوەی ماڵیان بەجێهێشتووە بەبێ ئەوەی پیاوێك لە ئەندامی خێزانەکەیان لەگەڵیاندا بێت.\nوتیشی: "زۆربەی رێکخراوە خێرخوازیەکان کارەکانیان وەستاندووە لەناو شاری ئیدلیبدا لەگەڵ سەرهەڵدانی رووداوەکانی ئەمدواییانە."\nئەمەش تەنیا خەمی هاوڵاتیان زیاتر دەکات بەوەی زۆربەیان لەژێر هێڵی هەژارییەوە دەژین و زۆر پێویستیان بە یارمەتی هەیە.\nوتی هاوپەیمانێتیەکە لەڕێی میدیاکانیەوە هەوڵدەدات نكوڵی له‌مه بكات و دەڵێت رێکخراوە خێرخوازیەکان کارەکانیان نەوەستاندوە، ئەمەش لەڕێی بڵاوکردنەوەی به‌یاننامه‌ی ساخه‌ته و وێنه‌ی كۆپۆنی كۆمه‌كی دارایی کۆنه‌وه كه ره‌سیدیان نه‌ماوه.


حەماس: دەبێت ڕژێمی داگیرکەر پەیامەکە زۆر جوان بخوێنێتەوە\nحەماس: دەبێت ڕژێمی داگیرکەر پەیامەکە زۆر جوان بخوێنێتەوە\nبه رواری داگرتن : 2019-07-08 16:14\nناوەندی ھەواڵەكان - بزووتنەوەی خۆڕاگری ئیسلامی (حەماس) ئاماژەی بەوە کرد، سەرئەنجامەکانی "شەڕی عەسفی مەئکول" نیشانەکانی جیاوازی دروست کردوە و جارێکی تر ڕایگەیاند پیلانی مامەڵەی سەدە ڕەد دەکات.\nحەماس بەهۆی ٥مین ساڵوەگەڕی شەڕەکە لە ڕاگەیەندراوێک باسی لەوە کرد، ڕێگە نادەن هیچ پیلانێک بۆ لە ناو بردنی دۆزی فەلەستین جێبەجێ بکرێت.\nحەماس لە بەردەوامی ئاماژەی بەوە کرد، مامەڵەی سەدە ناتوانێت جێبەجێ بکرێت و هیچ هەڕەشەیەک و کۆبوونەوەیەک و کۆنفەرانسێک ناتوانێت ڕێگری لە ڕەفتاریان بکات و دەست نیشانی کرد، دەبێت ڕژێمی داگیرکەر زۆر جوان ئەو پەیامە بخوێنێتەوە.\nحەماس ڕایگەیاند، ئەو خۆڕاگریەی هیچ کات گەلی خۆی بە تەنها نەهێشتوە، لە وڵام دانەوە بە سەرپێچیەکانی ڕژێمی داگیرکەر لە بەرامبەر قودس و مزگەوتی ئەقسا بە دوور ناوەستێت.\nحەماس لە بەردەوامی باسی لەوە کرد، خۆڕاگری مافێکە لە هەموو لایەنێک سەرکەوتوویی بە دەست هێناوە و لە سەرەتا خۆڕاگری چەکداری و تەواوی جۆرەکانی خۆڕاگری ڕێگای ڕزگار کردنی گەلی فەلەستینە لە ژێر داگیرکەری.\nحەماس داوای لە گروپەکانی فەلەستینی کرد تاکو ڕێگایەکی هاوبەش بۆ ڕەد کردن مامەڵەی سەدە هەڵبژێرن.\nسوپای داگیرکەر لە تەمووزی ٢٠١٤ بۆ جاری سێیەم دەستی بە شەڕ لە کەناری غەززە کردبوو، کەتائیبی قەسام ئەو شەڕەی ٥١ ڕۆژ بەردەوام بوو وەکو "شەڕی عەسفی مەئکول" ناو برد.\nلە ئەنجامی هێرشەکانی سوپای داگیرکەر لە کاتی شەڕ ٢ هەزار و ٣٢٢ کەس شەهید بوون کە ٥٧٨یان منداڵ بوون، هەروەها نزیکەی ١١ هەزار کەس بریندار بوون. (İLKHA)\nبليته كان حەماس شەڕ عەسفی مەئکول ڕژێمی داگیرکەر سەهیۆنی


ده‌بێ بوێرتر بین! مەرزە جەوانمەرد – Giareng\nلە 4 نوامبر , 2014\nئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ من ده‌مه‌وێ باسی بكه‌م نه ئه‌و دۆخه دژوار دژواره‌یه كه گه‌له‌كه‌مان تێدایه و، نه شۆڕشی نێو شوڕشی كچ و ده‌سته‌خوشكه‌كانمانه له كۆبانی، كه ئه‌فسانه‌ی سه‌ده‌ی ٢١یان خولقاند و بیرمه‌ندان و سیاسته‌وانانی جیهانیان حه‌په‌ساند و وه‌لاپه‌ره‌یه‌كی تازه‌یان له مێژووی خه‌باتی ژنانی كورد و جیهان دا كرده‌وه. له سه‌ر ئیزنتان من ئه‌مڕۆ باسی میكانیسمی بوێری ده‌كه‌م. پێشه‌كی: سیسته‌می نادێموكرات و نایه‌كسان، تاك له ناخی خۆی و له تواناییه‌كانی خۆی دوور ده‌كاته‌وه و تووشی ناسڵامه‌تی ده‌روونی ده‌كا. بوێری یه‌كێك له‌م توانایانه‌یه كه گرینگێكی تایبه‌تی هه‌یه له سڵامه‌تی ته‌واوێتی ئینسان دا. دیاره ژنی كورد له ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان به بوێری و به‌شداریكردنی له خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تی و چینایه‌تی توانیوێتی وشیاری و ئاگایی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و، تاكوو ڕاده‌یه‌ك پرسی جنسیه‌تی خۆی به‌ڕێته سه‌ر و، به فه‌رمی بوونی خۆی له گۆڕه‌پانی سیاسه‌ت و خه‌باتی كۆمه‌ڵایه‌تی – هه‌ر چه‌ند لاوه‌كی – مسه‌وگه‌ر بكا. واتا ئه‌و ئازادییه كه‌م یان زۆره‌ی كه ئێستا ژنی كورد هه‌یه‌تی هیچی له وه‌ی نییه پێشكه‌شی كرابێ، هه‌مووی به‌رهه‌می بوێری، خه‌بات و ته‌قه‌لای خۆیه‌تی. به داخه‌وه گه‌لی ئێمه له نێو سیسته‌مه نادێموكراسییه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین دا ده‌ژی و، له ته‌ك كووشتن و بڕین و هه‌ژاری و گرفته‌كانی فه‌رهه‌نگی، كۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری، ئایینی، نه‌ریته نه‌خوازراوه‌كانی ژینگه ده‌ست و په‌نجه نه‌رم ده‌كا و به‌م هۆیه‌وه له گشت قازانجه‌كانی دونیای پێشكه‌وتوو وه‌دوا كه‌وتووه. كاریگه‌ری ئه‌م گرفتانه بۆ سه‌ر ژنی كورد چه‌ند تۆییه و له ئاكامدا زیاتر سڵامه‌تی له ده‌روونی و جه‌سته‌یی له مه‌ترسی ده‌كه‌وێ. سه‌ره‌تا: تێۆری ته‌واویێتی ئینسان و سڵامه‌تی ده‌روونی باس له‌مه ده‌كا كه ئینسان بوونه‌وه‌ڕێكی جه‌ستی، ڕۆحی و كۆمه‌ڵایه‌تییه و ده‌ڵێی؛ به گشتی سڵامه‌تی جه‌ستی و ڕوحی ئینسان واتا ته‌واویێتی ده‌گه‌رێته‌وه بۆ، كۆی ده‌رئه‌نجامه باش و نه‌باشه‌كانی ژینگه. ئه‌وه‌ی كه له نێو ئێمه ژنان به تایبه‌ت ژنی كورد زۆر زۆر باو و ئاساییه كه چ له ژیانی فه‌رمی و كۆمه‌ڵایه‌تی و، چ له ژیانی بنه‌ماله‌ییدا، ویستبێمان یان نه‌مانویستبێ مایه‌مان له خۆمان دا‌ناوه و هه‌و‌ڵمانداوه گرفتی هه‌موو لایه‌نیه‌ك حه‌ل بكه‌ین به غه‌یری گرفتی خۆمان. ئێمه ته‌نات به ده‌گمه‌ن تیشكمان نه‌خستووته سه‌ر ناخ و ویستی خۆمان. هه‌ر وه‌ك ئه‌م ژنه ده‌ڵێی؛ – هه‌ر تا لام كرده‌وه، لاپه‌ڕه‌ی من كێم و چم ده‌وێ له ده‌فته‌ری ژیانمدا زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕا. ئه‌وان كێن و چییان ده‌وێ ته‌واو لاپه‌ڕه‌كانی ده‌فته‌ری ژیانمی پڕكرده‌وه. به وردی له به‌رم كردبوو چ بكه‌م و چ بڵێم تاكوو بتوانم باشترین كه‌س بم بۆیان. پێشخزمه‌تێكی به وه‌فا بووم، كه ته‌نیا چاوه‌ڕوانی بزه‌ی لێویان بووم. ئیشاره له ئه‌وان و گیان فیدایی له‌من … بڕیار له ئه‌وان و سه‌ر له ڕێگایان له من.\nواتا ئینسان باوه‌ڕی به ئاستی توانایی و تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی خۆی هه‌بێ و خۆی بناسێی. خۆڕێزی: یه‌كه‌م هه‌نگاو بۆ ڕێزگرتن له خۆ ئه‌وه‌یه كه له هه‌ستی خۆمان نزیكببینه‌وه و لێی لا نه‌ده‌ین و ڕێزی لێی بگرین. به داخه‌وه له كلتووری ئێمه دا، ئه‌م دوو تایبه‌تمه‌ندییانه كه بۆ سڵامه‌تی ده‌روونی ئینسان زۆر پێویسته له ڕێبازی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی ده‌رچووه. باوه‌ڕبه خۆبوونه‌كه‌مان به‌شی هه‌ره زۆری خۆماندووكردنه بۆ به جێگه‌یاندنی داواكارییه‌كانی غه‌یری خۆمان و، زیاتر له خزمه‌تكردن به ئه‌وانی دیكه دا خۆی ده‌نوێنێی. دیار نییه ئه‌م خزمه‌تكردنه چه‌ندی به ویست خۆمانه یان به ویستی خۆمان نییه. زۆر جار ته‌نیا بۆ ئه‌وه‌ی بیسه‌لمێنین به تواناین یان ئه‌وه‌یكه ئینسانێكی باشین و، یان به مه‌به‌ستی ئه‌وەیكه لێمان ڕازی بن و دانمان پێدابهێنن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییه له خۆمان دا به هێز ده‌كه‌ین. ڕێزگرتن له خۆ واتا خۆڕێزی زۆر جار له لایه‌ن ده‌ورووبه‌ره‌وه له‌ته‌ك هه‌ڵسووكه‌وتێكی ناشیرین ڕووبه‌ڕوو ده‌بێته‌وه بۆ وێنه؛ كاتێك كه‌سێك دان به تواناییه‌كانی خۆی داده‌نێی و باس له باشییه‌كانی خۆی ده‌كا، یه‌كڕاست پێده‌گووترێ؛ – وه‌ها مه‌زانه كه شتێكی… یان بۆ ئه‌وه‌نده خۆت پێی زۆره…. یان وه‌ها به بێته‌فاوتی ڕه‌فتاری له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ن كه قه‌ت هه‌ست نه‌كا به ئه‌ندازه پێویست باشه. ده‌بێ ئه‌و دیسان و دیسان خۆی ماندوو بكا، به‌ڵام قه‌ت ناتوانێ به‌م ئاسته بگا كه ئه‌وان چاوه‌ڕوانی لێده‌كه‌ن.\n٤-) سه‌ربه‌خۆ به‌رانبه‌ر به كاریگه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی تاكی سه‌ربه‌خۆ و نه‌به‌ستراوه‌یه، ته‌نیا هه‌ڵسه‌نگاندن و لێكدانه‌وه‌ی مشووری خۆی ده‌كاته ژێربنای بڕیاره كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی و، زۆره‌ملی و گووشاره‌كانی ده‌ره‌كی به سه‌ر پرینسیپه‌كانی دا زاڵ نابێ. واتا ئه‌و كه‌سه‌ی كه ڕوحییه‌ی سه‌ربه‌خۆیی هه‌یه، له هه‌ر شوێن و پله و پایه‌كێك دابێ ته‌نیا به ویست و مه‌رجی خۆی له به جێگاگه‌یاندنی ئه‌ركه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان دا به‌شدار ده‌بێ. پێوه‌ندییه‌كان و دانی میحیبه‌ت و خۆشه‌ویستی سه‌ر بنه‌مایه‌كی ساڵم و بێ مه‌رج داده‌مه‌زرێنێ. به داخه‌وه ژن هه‌م له ژیانی تاكی و هه‌م له چالاكی خه‌باتی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی دا به‌رده‌وام ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ ڕووبه‌رووی یه‌ك ڕیز ئاكار و دیارده‌ی سیسته‌ماتیك ده‌بێته‌وه كه سنووری هه‌ڵسه‌نگاندن و پرینسیپه‌كانی ته‌م و مژاویی ده‌بێ. واتا ده‌قه‌ومێی كه زۆره‌ملی و گووشاره‌كانی ده‌ره‌كی به سه‌ری دا زاڵبن بۆوێنه كاتێك؛ – كۆمه‌ڵگا به ژن و به پیاوه‌وه زیاتر كه‌سایه‌تی پیاو بۆ بڕیارده‌ری بنه‌ماڵه هه‌ڵده‌بژێرێ تاكوو ژن. له كۆمه‌ڵگا فه‌رمی و نافه‌رمییه‌كان ژن زیاتر له پیاو تووشی هه‌ڵاواردن ده‌بێ. بۆ ژن ماوه‌ی گه‌ێشتن به پله و ڕێچه‌كه‌ی به‌رز زیاتر له پیاو ده‌خایه‌نێ. پیاوانی ئێلیت به تایبه‌ت ئێلیتی سیاسی كه‌متر ژنانی به هێز و سه‌ربه‌خۆ، له ده‌وری خۆیان كۆده‌كه‌نه‌وه. وه‌ك گووترا، ئه‌م هه‌ڵسوكه‌وتانه زۆر جار ژن ناچار ده‌كا له ئاست مافی خۆی چاو بنووقێنێ و سه‌ر دابخا كه له ئاكامدا تووشی دڵته‌نگی ده‌بێ. بۆیه زۆر پێویسته ئینسان به‌رده‌وام له هه‌موو پێوه‌ندییه‌ك دا سوور بێ له سه‌ر له خاڵ و پرینسیپه‌كانی درووستی گفتگۆ، هاوكاری و هاوبه‌شی واتا؛ به‌م جۆره‌ی كه هه‌ین په‌سه‌ند بكرێن. ناچار به خۆسانسۆری نه‌كرێن. تێگه‌ێشتنیان بۆمان هه‌بێ و وه‌ڵامان بده‌نه‌وه. به جیدی وه‌رمانبگرن، ڕێزمان لێ بگرن. هه‌ست بكه‌ین حیسابمان بۆ ده‌كرێ و هاوكار و هاوبه‌شین له چالاكییه‌كه‌دا.\nـ بوێری ئه‌وه‌یه له هه‌مان كاتدا كه دڵت ده‌له‌رزێ به‌ڵام بریار ده‌ده‌ێ ئه‌و شته‌ی كه به درووستی ده‌زانی و ده‌بێ بیكه‌ی، ده‌كه‌ی. – بوێری ئه‌وه‌یه كه ئه‌وه‌ی پێت هه‌ڵه، نای بۆ ده‌ڵێی ئه‌گه‌ر بێتوو سه‌ریشی له‌سه‌ر دانێی. – بوێری ئه‌وه‌یه كه هه‌ست به به‌رپرسیارێتی بكه‌ی. بوێری ئه‌وه‌یه دان به هه‌ڵه‌ی خۆت دابنێ. بوێری ئه‌وه‌ی به سه‌ر ترسی خۆت دا زاڵ بی و له خۆت نزیك ببێوه. بوێری ئه‌وه‌یه ده‌سه‌ڵات و كۆنتڕۆڵت به سه‌ر جه‌سته و ڕۆحی خۆت داهه‌بێ. بوێری ئه‌وه‌یه داهێنه‌ر بی و بۆ وه‌دیهێنانی خه‌ونه‌كانت هه‌وڵ بده‌ی. بوێری ئه‌وه‌یه باوه‌رت به خۆت هه‌بێ، ڕێز له خۆت بگرێ، له بوونی خۆت خۆشحاڵ بی. بوێر سه‌ربه‌خۆیه و ئه‌وه‌ی هه‌ست به سه‌ربه‌خۆیی ده‌كا ئیتر هه‌ست به قوربانی بوون ناكا. گه‌ر به وردی ئه‌م شه‌ش پێوره‌ی سڵامه‌تی دروونییه شیبكه‌ینه‌وه ده‌بینین ئه‌م پێوه‌رانه نێوئاخنی ڕێگای گه‌یشتن به سه‌ربه‌خۆیین.


پارەی یەدەگی عێراق 15 ملیار دۆلار زیادیكردووە\nبەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوتەوە، پارەی یەدەگی بانكی ناوەندیی عێراق 15 ملیار دۆلاری سەرباربووە و چاوەڕواندەكرێت تەواوبوونی قەرزەكانی كوەیتیش داها زیاتربكات.\nپسپۆڕێكی ئابوری دەڵێت، بەرزبوونەوەی نرخی نەوتی خاو 15 ملیار دۆلاری سەرباری یەدەگی بانكی ناوەندیی عێراق كردووە.\nباسم جەمیل ئەنتۆن پسپۆڕی ئابوری ڕایگەیاند، بەهۆی گرژییەكانەوە نرخی نەوت بەرزبووەتەوە و پێشبینیدەكرێت لە ڕۆژانی داهاتوودا نرخەكان زیاتریش بەرزببنەوە.\nدەشڵێت، ئەزموونەكانی ڕابردوو سەلماندوویانە كە عێراق پلانی ستراتیژی نییە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو بەرزبوونەوانەی لە نرخی نەوتدا دێنەئاراوە، “بۆیە دەبێت حكومەت بزانێت چۆن ئەو گۆڕانكارییانە لە بەرژەوەندیی خۆی بەكاربهێنێت”.\nئەو پسپۆڕەی ئابوری باس لە قەرزەكانی كوەیت لەسەر عێراق دەكات و ڕایدەگەیەنێت، “قەرزەكانی كوەیت كە ساڵانە 3 بۆ 4 ملیار دۆلار بوون تەواوبوون، ئەوەش زیادبوونێكی تری داهاتە و دەكرێت لە ئاوەدانكردنەوە و بنیادنانەوەدا بەگەڕبخرێت”.\nدەقی بڕیارەكانی دادگای باڵای فیدراڵی تایبەت بە نەوتی هەرێم\nلە هەرێم دادگای تایبەت بە بازرگانی دادەمەزرێت\nئەو فڕۆکەیەی باڵیۆزی ئێرانی لە یەمەن هێنایەدەرەوە عێراقی بووە\nسەرچاوە ئێرانی و سعودییەکان بە ئاژانسی فرانس پرێسیان ڕاگەیاندووە، ئەو فڕۆکەیەی کە باڵیۆزی ئێرانی لە پایتەختی یەمەن گواستەوە…\nکۆمپانیای بە بازاڕکردنی نەوتی عێراقی سۆمۆ، پێشنیاریکردووە بۆ کۆمپانیا جیهانییەکان بۆ گرێبەستێک بە هەناردەکردنی بڕی چوار ملیۆن بەرمیل…


عەبدوڵڵا ئۆجەلان ناسراو بە ئاپۆ لەدایکبووی 1949 لە ئامەرایە. گوندێکه دەکەوێتە شاری خەلفەتی، پارێزگای ڕحا لە باکووری کوردستان.\nئۆجەلان لە دواناوەندیی پەیمانگایەکی هونەری لە ئەنقەرە خوێندنوویەتی. دواتر لە بەشی خانووبەرە و موڵکی ئامەد کاری کردووە. دوای مانگێک دەچێتە ناوچەی باقرکۆی لە ئەستەمبوڵ، دواتریش دەچێتە بەشی یاسا لەزانکۆی زانکۆی ئەستەمبوڵ بەڵام دوای ساڵێک دەگوازرێتەوە بۆ زانکۆی ئەنقەرە بۆ خوێندنی زانستە سیاسییەکان.\nلەساڵی 1978، ئۆجەلان پارتی کرێکارانی کوردستانى دامەزراند. ئۆجەلان پەکەکەی دامەزراند لەدژی حکوومەتی تورکیا ئەمەش بۆئەوەی وڵاتێکی سەربەخۆی بۆ کورد درووستبکات. لە تەمموزی 1979 دەچێتە سووریا، لەوێ دەمێنێتەوە تاکوو تشرینی یەکەمی 1998 ئەمەش کاتێک حکوومەتی سووریا بڕیاریدا چیتر داڵدەی نەدات لەوڵاتەکەی.\nلەساڵی 1984، پەکەکە دەستیکرد بەچالاکییە چەکدارییەکان دژ بە هێزەکانی حکوومەتی تورکیا. لەم نێوانەش خەڵکی سیڤیلیش بەر هێرشەکانی پەکەکە کەوتن. لەئەنجامدا ئەمریکا، یەکێتیی ئەورووپا، سوریا، ئوسترالیا، تورکیا و چەند وڵاتێکی دیکە پەکەکەیان خستە لیستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکان.\nتا ساڵی 1998 ئۆجەلان لە وڵاتی سووریا بوو، لەساڵی 1993 بۆ ماوەیەک لەلایەن دەزگای هەواڵگری گشتی سووریا دەستبەسەربوو بەڵام دواتر ئازادکرا. دواتر کە پەیوەندیەکانی نێوان تورکیا و سووریا تێکچوو، تورکیا ھەڕەشەی لە سووریا کرد بە وەی کە پشتگیری لە پەکەکە دەکەن، بۆیە سوریا ئۆجەلانی ناچار کرد کە سووریا یەجێ بھێلێت بێ ئەوەی بیداتە دەست دەسەڵاتدارانی تورکی. پاش ئەوە ئۆجەلان ڕوویکردە ڕووسیا، پاشان ڕوویکردە چەند وڵاتێکی تر لەوانە ئیتالیا و یۆنان، لە ساڵی 1998 لەو کاتەی کە لە یۆنان بوو. لەساڵی 1999، حکوومەتی تورکی داوای ڕادەستکردنی ئۆجەلانی لە حکوومەتی ئیتالیا کرد. ئەوکاتە ئۆجەلان لەلایەن بریتا بوهلەر، پارێزەری ئەڵمانی و شارەزا لە یاسای نێودەوڵەتیی پشتگیری دەکرا، بریتا داوای دەکرد کە ئەو تۆمەتانەی لەسەر ئۆجەلانن دەبێت لەدادگا بسەلمێندرێن.\nئۆجەلان لە 15ی شوباتی 1999 لە کینیا دەستگیر کرا ئەمەش ئەوکاتەبوو ئۆجەلان لە باڵیۆزخانەی یۆنان بەڕێگاوەبووە بچێتە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جۆمۆ کینیاتا. پاشان لە رێگەی ئاسمانەوە گوازرایەوە بۆ تورکیا بۆ دادگایی کردنی.\nلە کاتی دەستگیر کردنیەوە، ئۆجەلان خراوە زیندانێکی تاکەکەسیی لە دوورگەی ئیمرالی لە دەریای مەڕمەڕە لە تورکیا، ئۆجەلان تاکە زیندانی ئەو شوێنەبوو و زیندانییەکانی دیکە گواسترانەوە بۆ زیندانییەکانی دیکەی تورکیا.\nدادگاییکردنی ئۆجەلان لەلایەن سێ قازی سەربازی دەستیپێکرد، ئۆجەلان بەتۆمەتی خیانەتی نیشتمانی و جوداخوازی لەڕۆژی 29ی حوزەیرانی 1999 فەرمانی لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو. هەروەها فەرمانی بانکردنی لە کارکردنی حکوومی بۆ هەمیشەیی بۆدەرچوو. توركيا لە کانوونی دووەمی 2000، بڕیاریدا فەرمانی لەسێدارەدانی ئۆجەلان دوابخات تاکوو دادگای مافەکانی مرۆڤ لە یەکێتیی ئەورووپا پێداچوونەوە بۆ بڕیارەکە دەکات. لە ئابی 2002، تورکیا سزای لەسێدارەدانی لەوڵاتەکەی نەهێشت، هەربۆیە لە تشرینی یەکەمدا سزای ئۆجەلان گۆڕدرا بۆ زیندانی هەتاهەتایە.\nدوابەدوای ئەم ڕووداوانە، ئۆجەلان لە زیندانی ئیمرالی بەتاکەکەسی مایەوە. لە تشرینی دووەمی 2009، دەسەڵاتی تورکیا ئەوەی ڕاگەیاند کە ئۆجەلان دەگوازنەوە بۆ بەشێکی دیکەی هەمان زیندان و لەوێوە دەتوانێت حەفتانە بۆ دە کاتژمێر چاوی بە زیندانییەکانی دیکەی پەکەکە بکەوێت. ئەم بەشە زیندانە بەمدواییانە درووستکرا ئەمەش کاتێکبوو کە لیژنەی نەهێشتنی ئەشکەنجەدانی ئەورووپا سەردانی دوورگەی ئیمرالی کرد و ڕەخنەی لە ڕەوشی ئۆجەلان گرت.\nئۆجەلان کەسایەتی سیاسیی، چەپ، زیندانی سیاسیی، دامەزرێنەر و سەرکردەی بزوتنەوەی ناسراو بە پارتی کرێکارانی کوردستان، ڕێکخراوەکەی لەلایەن یەکێتیی ئەورووپا و ئەمریکا و ناتۆ و چەند وڵاتێکی تر لەلیستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکانە.


دەسەڵاتی تاران لە ڕووخان خۆی بۆ ناپارێزرێت!\n18:47 - 1 پووشپەڕ 2719\nسیاسەتی کەڵوەکێشی ڕێژیمی ئاخوندیی ئێران سەرئەنجام ئەم وڵاتە ڕووبەڕووی شەڕێکی گەورە دەکا و ئامریکا خۆی بۆ وەشاندنی گورزی سەربازی بە دژی دەسەڵاتی تاران ئامادە دەکا و ڕاوێژکارە سەربازییەکانی تڕامپ بەدوای ئامادەکردنی گەڵاڵەی خێرایی ئەو گورزەوەن. سەرانی حکوومەتی ئاخوندی بە هۆی سیاسەتی سەرەڕۆیانەیان وڵاتی فرەنەتەوەی ئێرانیان دووچاری کۆمەڵێك بارگرژی گەورەی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی کردووە و ڕزگاربوون لەو قەیرانەش بە دڵنیاییەوە بە کەسانێك دەکرێ، باوەڕیان بە ژینگەیەکی ئارام و هێمنی سیاسی و ڕێزگرتن لە بیروڕای بەرامبەرەکەیان بێت بۆ مەبەستی ئاشتەوایی گشتی.\nسەرکۆماری ڕێژیمی ئاخوندیی ئێران لە لوتکەی "هاوکاری و بوونیادنانەوەی متمانەی سیاسی و ئەمنیەتی لە ئاسیا" کە لە شاری دووشەنبەی پێتەختی تاجیکستان بەڕێوەچوو؛ بە ڕاشکاوی گوتی: "دەستێوەردانی وڵاتانی زلهێز لە کاروباری نێوخۆی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا، بووەتە هۆکاری ناسەقامگیری سیاسی و ئابووری و ئاسایشی هەرێمایەتی ڕووبەڕووی مەترسی گەورە کردووەتەوە. حەسەن ڕۆحانی بەو قسانەی هەوڵی بەلاڕێدابردنی بیروڕای کۆمەڵگای نێودەوڵەتی دەدات و لە ڕوانگەیەکی تردا دەیهەوێت ئەوە بڵێت کە تاران لەگەڵ ئاشتی و سەقامگیریی وڵاتانی درواسێی ناوچە دایە و دەستێوەردانی ئامریکا ڕەت دەکاتەوە. بۆ سەلماندنی سیاسەتی ئاژاوەگێڕی و هێژمۆنیخوازیی تاران، بێگوومان پێویست بە هێنانەوەی بەڵگەی زۆر لەو پەیوەندییەدا نییە و ئەوەی بەکردار بووەتە هەوێنی بارگژی سیاسی و ئابووری لەسەر ئاستی ناوچەییدا، ڕێژیمی دژی ئازادی و مافە دێمۆکراتیکەکانی ئاخوندییە. ئەگەر دەسەڵاتدارانی تاران بە ڕەفتاری سیاسیی خۆیاندا بچنەوە سەبارەت بە کۆی کێشە و ئاڵۆزییەکان و دەست نەخەنە نێو کاروباری وڵاتان، بە دڵنیاییەوە هەموو شتێك کۆتایی دێ و ئاشتی و ئارامی بە تەواوی باڵ بەسەر ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا دەکێشێت و ئەو کات هۆکارێك بەدی ناکرێت کە وڵاتان بۆ پاراستنی ئاسایشی خۆیان داوای هاوکاری و یارمەتی لە وڵاتگەلێکی بەهێزتر لە خۆیان بکەن.\nحکوومەتی تاران هەموو کارێك دەکا بۆ ئەوەی ببێتە خاوەنی بۆمبی ئەتۆمی و لەو پەیوەندییەشدا زۆر بە چالاکی کاریان کردووە و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و ئەمریکایان سەرقاڵی بابەتگەلێك کردووە کە کێشەکانیان مێژووی لە مێژینەی سیاسی و کۆمەڵایەتی ناوچەی هەیە. بەرپرسانی باڵای وزەی ناوکیی ئێران بە ڕاشکاوی ڕایانگەیاندوە: "ڕێژەی پیتاندنی یۆرانیۆمی وڵاتەکەیان نزمە و هەوڵی بەرزکردنەوەی دەدەن و لە ماوەی ١٠ ڕۆژدا بۆ ٣٠٠ کیلۆگرم ڕێژەکەی بەرز دەکەنەوە. دەسەڵاتی تاران زۆر بەخێرایی کاری خۆی ئەنجام دەدات و هەتا ئێرە ڕێگرییەك بەدی ناکرێت بۆ ڕاگرتنی هەوڵەکانی ئێران لەهەمبەر بوون بە خاوەنی چەکی ناوکی. بێدەنگی و هەڵوێستی نەرمی کۆشکی سپی بە دڵنیاییەوە دەرفەتی باشی بۆ حکوومەتی ئاخوندی ڕەخساندووە کە ڕێژەی پیتاندنی یۆرانیۆمی وڵاتەکەی بە ڕێژەی ٣،٧ % بەرز بکاتەوە و ئەگەر بەو جۆرە بڕواتە پێش لە داهاتوویەکی نزیكدا دەبێتە خاوەنی بۆمبی ئەتۆمی و ئەوکات ئاسایشی ئامریکا و ئۆرووپا بەتەواوی دەکەوێتە ژێر هەڕەشە و مەترسییەکانی تاران.\nڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست لە ڕووی ساختاری سیاسی و حوکمڕانی پێویستی بە کۆمەڵێك بنچینە و جێگۆڕکێی سیاسی و دەسەڵاتی نوێ هەیە و ئامریکا وەختێك بە تەواوی هەست بە هێژموونی خۆی دەکا کە نەخشەی سیاسی ئەو ناوچەیە بە جۆرێكی دیکە ڕێک بخرێتەوە. بێگوومان ئەو گۆڕانکارییە کە بێتە ئاراوە خێری بەرچاو بە دۆزی سیاسی کورد دەگەیەنێ و خەونی لە مێژینەی بەدی دێت، بەمەبەرجێك کە ڕێبەری سیاسی بزووتنەوەی کورد بتوانێ ئەو دەرفەتە بقۆزێتەوە و بە هۆی ناکۆکییە نێوخۆییەکانی لە ئامانجە نەتەوایەتییەکانی دوور نەکەوێتەوە.\nئەو خاڵە جەوهەرییە بەتەواوی وڵاتانی داگیرکەر و لە نێویشیاندا، حکوومەتی تارانی بەتەواوی دووچاری شڵەژانی گەورە کردووە و هەرچی دەیکەن، ناتوانن، ڕێڕەوی ڕووداوە سیاسی و ستڕاتیژییە ناوچەییەکان لە بەرژەوەندی خۆیاندا بگۆڕن و ببنەوە براوەی یەکەمی ئاڵۆگۆڕە ناوچەییەکان. ئێران زۆر شت لەدەست دەدا و هەرچی بیکەن، دەسەڵاتەکەیان لە ڕوخان بۆ ناپارێزرێت.\nسیاسەتی کاربەدەستانی حکوومەتی تێرۆریستیی ئاخوندیی ئێران لە ماوەی ٤٠ ساڵ حوکمڕانی بەسەر گەلانی بندەستی وڵاتدا، هەوڵی چەواشەکردنی بیروڕای دەرەوە و نێوخۆی دەدەن و ئەوەی حەسەن ڕۆحانی وەك بژاردەی سەلیمی سیاسی وڵاتەکەی پارێزگاری لێدەکات، بەتەواوی دوورە لە ڕاستی و ئەگەر پاوانخوازی و ملهۆڕی ئەوان نەبووایە، گەلانی ئێران تووشی گیروگرفتی گەورەی ئابووری و کۆمەڵایەتی نەدەهاتن و ژێرخانی ئابووری و کۆمەڵایەتی بەو جۆرەی ئەمڕۆ بەسەر یەك دانەدەڕما. هەر وڵاتێك لە بەرامبەر جیهانی دەوروبەریدا ڕەچاوی بەرژەوەندی هاوبەشی سیاسی و ئابووری نەکات و تەنیا بیر لە دەسەڵاتخوازی ڕێژیمەکەی بکاتەوە، بێگوومان بە دەردی حکوومەتی ئێران دەچێت و داهاتووی سیاسی وڵاتەکەی بەرەو لێڵی و تێداچوون دەبات. ئەو وڵاتە لەسەر ئاستی دەرەوەدا وەك هەڕەشەی زۆر جیددی لەسەر ئەمنیەت و ئاسایشی ناوچە تەماشا دەکرێ و لە ئێستادا تاران لەگەڵ زۆربەی وڵاتانی تەنانەت دۆستی خۆی پەیوەندییەکانی باشی نییە و هەر وڵاتێك پێش لە هەر شتێك بیر لە بەرژەوەندی خۆی دەکاتەوە. سیاسەتی تاران بە جۆرێك کار دەکات کە هەموو لایەك بۆ مانەوەی خۆی بە ئامانج بگرێ و سەقامگیریی سیاسی هیچ وڵاتێکی بۆ گرینگ نەبێت و لە کوێ دڵیان بخوازی لەوێدا دەستێوەردان دەکەن.\nڕێژیمی ئێران سنووری دژایەتی لەگەڵ وڵاتانی گەیاندووەتە ئورووپا و ئامریکا و هەر کەسێك و لایەك و وڵاتێك ڕەخنە لە سیاسەتی تاران سەبارەت بە ئاڵۆزییە سیاسی و ئابوورییەکانی لەگەڵ ڕۆژئاوا و وڵاتانی تر بگرێت، لەگەڵ دژایەتی توندی تاران بەرەوڕوو دەبێتەوە. حەسەن ڕۆحانی بەو قسانەی هەوڵی ئەوە دەدات کە وڵاتەکەی بە جۆرێك پێناسە بکات کە تاران بە تەنیا لایەنگری سەقامگیری و ڕێزگرتنە لە بڕیاری سیاسی و دیپلۆماسی و سەروەری وڵاتانی ناوچە. بێگومان حکوومەتی تێرۆریستیی تاران بە درێژایی تەمەنی سیاسی و ئیداری بووەتە هۆکاری ئەو بارگرژییە سیاسی و کۆمەڵایەتییە کە خەریکە ناوچەکەش بەخۆیەوە دەسوتێنێت. ئەگەر ئەو وڵاتە تۆزێك خۆی لەگەڵ هاوکێشە ناوچەییەکاندا گونجاندبا و هەوڵی دەستبەسەرداگرتن و کۆنتڕۆڵی بەشێك لە وڵاتانی نزیك لە خۆیان نەدابایە. ئەمڕۆ بە دڵنیایەوە کەس باسی پرسی ئاشتی و ناکۆکییەکانی وڵاتانی دراوسێ و تۆزێك دوورتری سەر سنوورەکانی ئێرانی نەدەکرد. پێكهاتە و فەلسەفەی سیاسی و فیکری ڕێژیمی ئاخوندی بە دیاریکراوی لەسەر پەرەپێدان بە بیری توندئاژۆیی ئایینی و هەڵاواردنی سیاسی و نەتەوایەتی و دەسەڵاتخوازی دامەزراوە و ئەگەر ڕۆژێك واز لەو رفتارەیان بێنن، حكوومەتی ئاخوندی بە تەواوی بەرەو لاوازی و تێکچوون دەڕوات.\nپاش سەرهەڵدانی ناکۆکییەکانی نێوان واشنگتۆن و تاران، ڕێبەرانی سیاسی و مەزهەبیی ئاخوندی ڕۆژ نیە بابەتێكی نوێ لەبارەی قەیرانەکان نەهێننە گۆڕێ و ئامانج لە خولانەوەی ئەو بازنەیاندا، بە دڵنیایەوە دۆزینەوەی ڕێگایەکە کە دوور بێت لە پێكهەڵپڕژانی نیزامی.\nسیاسەتی تاران وێڕای ڕەتکردنەوەی نێوبژیووان و دانووستان لەگەڵ ئامریکا، کەچی بە ڕێگای لۆمەکردن لە هاتنەدەری وڵاتەیەکگرتووەکانی ئامریکا لە بەرجام، دەیانهەوێت ئەوە بلێن کە تاران پابەندی ڕێککەوتنی ئەتۆمییە و دەکرێ هەموو لایەك بیپارێزن. دیارە ئێران ئەو بابەتە وەك دەرگای هاتنەناوەی بۆ نێو گەمەیەکی نوێی سیاسی و دیپلۆماسی کەڵک لێوەردەگرێت و هەوڵی ئەوە دەدات شەرعیەت بە کار و چالاکیە ناوەکیەکانی خۆی بدا.\nسیاسەتی ئاخوندەکان ئەوەیە کە لە کوێ ئاژاوە هەبێ، ئەوان لەو شوێنە ئامادە بن و خۆیان تێدا چالاك بکەن. کەوابوو هۆکاری ئەو ئالۆزییە سیاسییە بە تەنیا حکوومەتی تاران خۆیەتی. ڕاستە بۆ خۆ دزینەوە لەسەر ڕاستیی ڕووداوەکان، ناسەقامگیریی سیاسیی ناوچە دەخەنە گەردنی وڵاتانی تر و بە دیاریکراویش ئامریکا.\nکاربەدەستانی ڕێژیمی ئاخوندی ئەوەندە دووڕوو و بێشەرمن، پێیانوایە هەموو لایەك و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی باوەڕ بە قسە و لێدوانیان سەبارەت بە کێشە و ململانەی نێوان ئامریکا و تاران دەکات کە ئێران یەك لایەنە کۆشکی سپی بە هۆکاری ناکۆکیەکان ناو دەبات و خۆشیان بە پیاو چاك دەناسێنن. لەو ماوە کورتەدا دەرکەوتووە ئێران بە هۆی گرووپە توندئاژۆکانییەوە، کەشتیە نەوت هەڵگرەکان بە ئامانج دەگرێ و بەو ڕێگایەشدا ناوچەی گەیاندۆتە لێواری لێکترازان و پێك هەڵپرژانێکی گەورە.\nئێران بە کردەوە شەڕی دژی ئامریکای ڕاگەیاندووە ، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە، سەبری زۆری ترامپ و ئیدارەکەیەتی لەسەر بڕیاری گورزی سەبازی کە هێشتا کۆشکی سپی لەسەری کۆکنیە. بەشێکی بەرچاو لە بڕیاربەدەستە سیاسی و سەربازییەکانی ئەو وڵاتە لایەنگری بەکارهێنانی هێزی سەربازین و لەوبڕوایەدان وڵاتێکی مەترسیداری وەك حکوومەتی ئاخوندی بە قسەی خۆش هەرگیز نایەتە سەر هێڵ و پابەندی مەرجەکانی کۆشکی سپی نابێت.\nکاربەدەستانی تاران بەوە دڵخۆشن یان دڵ نەوایی خۆیان دەدەنەوە، گووایە ئەمریکا لە خۆی ڕا نابینێت شەری ئێران بکا، چوونکی ئەگەر پێکدادانی سەربازی ڕوو بدات تاران سەرئەنجام براوەی یەکەم دەبێت و بە تەواوی دەست بەسەر ناوچەدا دەگرێت. ئاخوندەکان بە گشتی سیاسەتیان ئەوەیە ئیمپڕاتۆریەتی گەورەی هیلالی شیعە دابمەزرێنن و بەو کردارەشیان دەتوانن ئاسایشی وڵاتەکەیان باشتر بپاڕیزن.\nحکوومەتی ئاخوندی ئێران لە ئێستادا بە دژوارترین قۆناغی سیاسی و ئابووری و مێژوویدا تێپەڕ دەبێ و بە هۆی شڵژانی نێوخۆیان هەر جارە و لەگەڵ لایەك ئالۆزی سیاسی دروست دەکەن. کاربەدەستانی تاران پاش ئەوەی لە هەڵوێستی وڵاتە ئۆرووپاییەکان تێگەیشتن کە لە هەمبەر ئێراندا، لایەنگری سیاسەتی وڵاتەیەکگرتووەکانی ئامریکا دەکەن، دەستیان بە گلەیی و گازندە کردووە و جۆرێك قسە دەکەن کە هەڕەشە لە وڵاتانی ئورووپاش بکەن. ڕێژیمی ئێران بە ڕادەیەك لەژێر گوشار دایە، تەنانەت بڕیاربەدەستە سیاسی و سەربازییەکانی ئەو وڵاتەی دووچاری بیرڕادەربڕینێکی ئاڵۆز کردقوە و هەڕەشە لە سروشتی ئارامی پەیوەندییە نێونەتەوەییەکانیان دەکەن. سیاسەتی حکوومەتی ئاخوندی هەر بەوەش کۆتایی پێنەهاتووە و هەر جارە و وڵاتێك یان چەند هێزی ناوچەی بە ئامانجی هێرشەکانیان دەگرن. ماوەیەك لەوەی پێش بە تەواوی کەوتبوونە تانەوتەشەرگرتن لە ڕفتار و سیاسەتی وڵاتانی عەرەبی کە پشتیووانی هەنگاوەکانی کۆشکی سپی بە دژی ئێران دەکەن. ئەگەر سەرنج بخەینە سەر سیاسەت و ڕوانینی گەورە سیاسی کاربەدەستەکانی نێو کابینەی حەسەن ڕۆحانی، ئەوکات زۆر بەباشی لەو ڕاستیە دەگەین کە لێدوان و گۆتاری ئاگرینیان، نەتیجەی بێ ئومێدی و لاوازیی سیاسی و سەربازیی زیاتر دەردەخات. لەوەش سەرنج ڕاکێشتر ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامی ئێران عەلی خامنەیی بە لێدوان و دەرکەوتنە کتوپڕو لەناکاوەکانی نیگەرانیی زۆری تەنانەت بۆ هاوقۆڵەکانی خۆی لەسەر ئاستی سیاسەتی حکوومەتی تاراندا دروست کردوە و هەموو پردێکی پەیوەندییەکانی پچڕاندوە و بەتوندی بە دژی سیاسەتی ترامپ هەڵوێستی وڵاتەکەی ڕاگەیاندوە.\nحکوومەتی تاران لەسەر ئاستی نێوخۆیشدا سیاسەتی دژی گەلی و لەنێوبردنی ناڕازییەکانی خۆی ڕانەگرتووە و بە توندترین شێوە بەرەوڕووی هەر سەرهەڵدان و سەربەرزکردنەوەیەك دەبنەوە کە لەوێدا دژایەتی ڕێژیمی ئێران بکرێت. گەلانی ئێران بە هۆی سیاسەتی هەڵە و شەڕەنگێزی و پاوانخوازیی ئاخوندەکان، بە دژوارترین قۆناخەکانی ژیاندا تێپەڕ دەبن و گرانی و تێکچوونی ڕەوتی گەردوونی ئابووریی وڵات، هەژاریی زۆریی لێکەتووەتەوە. ئێران لەنێو شەپۆلی ناڕەزایەتی و بێزاریی خەڵكدا دەکوڵی و ئەگەر ئەو باروودۆخە هەروا بەردەوام بێت، بێگوومان جووڵانەوەی سەرانسەری دەرفەتی گەورەی خۆڕێکخستنەوەیان بۆ پێکدێ.\nبە هۆی گەمارۆ یەك بەدوای یەکەکانی ئامریکا بۆ سەر ئێران کە لەو دوایانەشدا کەرتی پێترۆشیمی و ژمارەیەك ناوەندی تری نزیك لە سپای پاسدارانی گرتەوە، دەبێتە مایەی سەر ئێشە و ناڕەزایەتی بەرچاوتری گەلانی وڵات. ئابووری و ژێرخانی کۆمەڵایەتی بە تەواوی بەسەریەكدا ڕوخاوە و ئەو بابەتەش بە دڵنیایەوە ئالۆزیی سیاسی و کۆمەڵایەتی زۆرتر بەرهەم دێنێت و دەنگی بێزاری و ناڕەزایەتی لە حکوومەتی ئاخوندی بە شکڵی کاریگەرتر خۆی دەردەخات. ڕێژیمی ئێران لە جیاتی هەوڵدان لەپێناوی دۆزینەوەی ڕێگایەك بۆ ئەوەی کۆتایی بە کۆی کێشە و ململانەکانی بێنێ و چێتر نەبێتە هۆکاری دژوارتر بوونی ژیان و گوزەرانی نەتەوەکانی ئێران. کەچی بە هۆی گرووپە تێرۆریستییەکانییەوە، ناوەندە بازرگانی و کشتیە نەوت هەڵگرەکان بە ئامانج دەگرێت و دیارە کەس لە خۆیان بەدەسەڵاتر نازانن. ئەو وڵاتە بە هێزی سەربازی نەبێت، باوەر ناکرێت مڵ بۆ داخواز و مەرجی ئامریکا و کۆمەڵگای نێونەتەەیی ڕابکێشێت.\nکاربەدەستانی تاران هەر ڕۆژە و بە دژی لایەك هەڵوێست دەگرن و ئەوەش بە کردەوە دەری دەخات کە لەسەر ئاستی ناوچەیدا وڵاتێك نادۆزنەوە لە بارودۆخێکی وەك ئەمڕۆدا هاوسۆزیان لە گەڵ نیشان بدات و بە فیتی ئەوان بجووڵێتەوە. چوونکی کۆتایی هەر دۆستایەتییەکی سیاسی و ئابووری لەسەر قازانج و سوودی هاوبەش پێك هاتبێت، ناکرێ حیسابی دۆست و هاوپەیمانی سیاسی و ستڕاتیژی لەسەر بکرێ و لە کاتی تەنگانێدا بە فریای یەکدی بێن. دۆست و هاوپەیمانەکانی حکوومەتی ئاخوندی زۆرتر دۆستی بازرگانی و ئابوورین و لە کوێ بەرژەوندییەکانیان بکەوێتە مەترسیەوە، ماڵاوایی لە ئاخوندەکان دەخوازن. لە گۆڕەپانی سیاسیدا، پاش قووڵتربوونەوەی ناکۆکیەکانی نێوان ئێران و ئامریکا، بەشێکی زۆر لە دۆستە نزیکەکانی ئێران تەنانەت بە دزیشەوە لە کڕینی نەوتی تاران خۆیان دەبوێرن. وڵاتی چین کە هاوبەش و هاوپەیمانێکی مێژووی سیاسی و بازرگانی ئێران ناسراوە، ئەویش خۆی لە ئێران نادا و نای هەوێت بە هۆی ئەو وڵاتەوە بەرژەوەندییە ئابووری و بازرگانیەکانی لە گەڵ ئەمریکادا بخاتە بەردەم مەترسی گەورەتر.\nلە ئەگەری هەر ڕووداوێكدا کە بەسەر ڕێژیمی ئاخوندی دابێت، لە بۆشایی سیاسی و سەربازیدا کوردستانی ڕۆژهەڵات دەرفەتێکی گەورەی بۆدێتە بەرەوە و لە ڕاپەرینێکی بەربڵاو و جەماوەریدا بە سانایی دەتوانێ خۆی ڕزگاربکات. ئەو ڕووداوەش بێگوومان سەرەتایی وەرچەخانێکی گەورەی سیاسی و مێژووی دەبێ و هێزە سەربازییەکانی سەر بە حکوومەتی ناوەندی بە تەواوی لە کوردستان هەرەس دەهێنن.


پارێزەری سەدام حسێن و وەزیری پێشووی دادی ئەمریكا كۆچی دواییكرد\nڕامسی كلارك، وەزیری پێشووی دادی ئەمریكا كە یەكێك بوو لە بەشداربووانی تیمی پارێزەری نێودەوڵەتی بۆ بەرگری لە سەدام حسێن، لە تەمەنی 93 ساڵیدا كۆچی دواییكرد.\nشارۆن ولش-ی خوشكەزای لە لێدوانێكدا بۆ میدیاكانی ئەمریكا وتی، كلارك لە ماڵەكەی خۆی لە نیویۆرك كۆچی دوایی كردووە، بەبێ ئەوەی هۆكاری مردنەكە ئاشكرابكات.\nڕامسی كلارك، سیاسییەكی نائاسایی بوو، لەمیانەی خزمەتكردنیدا لە سەردەمی لیندۆن جۆنسۆن-ی سەرۆكی ئەمریكادا، وەزارەتەكەی بنیامین سبوك، نوسەری ناسراو و پزیشكی منداڵانی دادگایی كرد بەهۆی هاوكاریكردنی ئەو كەسانەی ناڕازی بوون بەرامبەر جەنگی ڤێتنام لە هەڵهاتن لە سەربازی.\nپاش جێهێشتنی حكومەتیش لە ساڵی 1969، بووە ڕەخنەگرێكی دیاری سیاسەتەكانی دەرەوەی ئەمریكا و بە “كوشتنی بەكۆمەڵ” ناویبرد، بەهۆی ئەو تێچووە سەربازییەوە كە بە “شێتانە” ناویبرد.\nهەروەك بەرگری لە چەند كەسایەتیەك كرد لەوانە سەدام حسێن و، سلۆڤۆدان میلۆسۆڤیج-ی سەرۆكی پێشووی یۆگۆسلاڤیا كە تۆمەتباربوو بە ئەنجامدانی تاوانی جەنگ.\nكلارك پێیوابوو ئەو كەسانە سەرەڕای ئەوەی خاوەن جەماوەر و لایەنگر نین، بەڵام شایەنی بەرگری لێكردنی گونجاون.\nس: AFP + RT\n(ڤیدیۆ) ڕیاڵ کلاسیکۆی زەوی لە بارسا بردەوە و گەڕایەوە لوتکەی لالیگا\nڕوداوێك لە یەكێك لە وێستگە ئەتۆمییەكانی ئێران ئاشكراكرا\nئاژانسی دەرمانی بەریتانی گڵۆپی سەوزی بۆ ڤاكسینێكی دژە بە كۆرۆنا هەڵكرد كە لەلایەن كۆمپانیای ئەسترازینیكا بە هاوكاری لەگەڵ…\nبێن واڵاس، وەزیری بەرگریی بەریتانیا دەڵێت، “چیتر ناتوانرێت ئەمریكا بە زلهێز ناوزەد بكرێت”. هۆكاری وتەكەی وەزیری بەرگریی بەریتانیا،…


تاڵیبان پێویستی بە دانپێدانانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە\nچۆن دەتوانین پێشڕەوییە خێراکانی تاڵیبان ڕوون بکەینەوە؟ ئایا پەیامەکانی بە دەسەڵات گەیشتنیان وەکوو بیست ساڵ پێش دەبێت؟ بە پێچەوانەی چاوەڕوانی هەمووان، تاڵیبان لە ١٥ی ئاب کابووڵیان داگیر کرد. ئەمسەرکەوتنە نەک تەنیا بۆ کومەڵگەی نێودەوڵەتی و چاودێرانی کاروباری ئەفغانستان، بەڵکوو بۆ تاڵیبان خۆشیان چاوەڕواننەکراو بوو.\nبۆ شیکردنەوەی ئەم ڕووداوانە ڕۆژنامەنووس سیسیل بوانشۆ لە ڕۆژنامەی لوموندی فەرەنسی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ کەریم پاکزاد، مامۆستای پێشووی زانکۆی کابووڵ و توێژەر لە ڕێکخراوی پێوەندی نێودەوڵەتیی و ستراتیجی لە فەرەنسا ساز داوە.\nسیسیل بوانشۆ: وەک دەزانن کە تاڵیبان تەنیا لە ماوەی دە ڕۆژ زۆربەی خاکی ئەفغانستان و کابووڵی پایتەختی داگیر کرد. چۆن دەتوانین هاتنەسەر دەسەڵاتی ئەوان دوای چوار مانگ لە ڕاگەیاندنی چوونەدەرەوەی ئەمریکا لە ئەفغانستان لەلایەن جۆ بایدنەوە لە ١٤ی نیسانی ئەم ساڵ ڕوون بکەینەوە؟ ئایا بە گەڕانەوەی تاڵیبان دەتوانین بڵێین کە بیست ساڵ پرۆسەی سەربازیی ڕۆژئاوا بە ڕابەرایەتی ئەمریکا لە ئەفغانستان بێسوود بوو؟ئایا بزووتنەوەی تاڵیبان بە بەراورد بە پێش بیست ساڵ هیچ گۆڕانکارییەکی سەرەکی تێیدا ڕووی داوە؟\nبە سەرنجدان لە قسەکانی جۆ بایدن، سەرۆک کۆماریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و داڕووخانی سوپای ئەفغانستان وا دیارە کە ئەفغانستان یەک میللەت و یەک دەوڵەتی مەرکەزی نییە. لە کاتی قسەکردن لەسەر ئەفغانستان من گوێم لە دەستەواژەی وەکوو "جەنگسالاران" و "قەبیلە" دەبوو. دەکرێت لەبارەی پێکهاتەی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی ئەموڵاتە ڕوونکردنەوە بدەیت؟\nکەریم پاکزاد: بەڵێ. بایدن لەمبارەیەوە تا ڕادەیەک ڕاست دەکات. ئەفغانستان وڵاتێکە لە نەتەوەی جیاواز پێک‌هاتووە. دەسەڵاتی مەرکەزی لەم وڵاتە لەسەر بنەمای دابەشکردنی دەسەڵاتێکی دامەزراو لە جۆرێک هاوسەنگییەکی بێ وێنە ڕێکخراوە. هاوسەنگییەکی بێ وێنە و ناواقیعی کە لە چوارچێوەی ئەودا لە ساڵی ١٧٤٧ - ساڵی دروستبوونی دەوڵەتی ئەفغانستان - پشتوونەکان کە نزیکەی لە سەددای ٤٠ی ژمارەی دانیشتوان پێکدەهێنن حووکمی ئەفغانستانیان کردووە.\nنەتەوەکانی تر بەتایبەتی تاجیک، هەزارە و ئۆزبەکییەکان هەردەم ئەم دابەشکردنە ناهاوسەنگەی دەسەڵاتیان ڕەد کردووەتەوە. لەم ڕووەوە دەتوانین بڵێین دەستەواژەی "نەتەوەی ئەفغان" هێشتا وەک میللەتێکی یەکپارچە و یەکگرتوو - بەپێی تێگەیشتنی ڕۆژئاوا بۆ چەمکی نەتەوە - دروست نەبووە.\nهەوڵدان بۆ دروستکردنی یەکگرتوویی و یەکپارچەیی وڵات هەبووە. بەتایبەتی لە سەردەمی جەنگی دژی سوپای سووری سۆڤیەت، ئەم هەوڵانە ئەنجامی باشی هەبووە. لەگەڵ ئەمەشدا، زۆرترین هەوڵ بۆ گۆڕینی خەڵکی ئەفغانستان بۆ یەک میللەتی واقیعی دراوە.\nلەناو خەڵکی ئەفغانستان چ کەسانێک پشتیوانی تاڵیبانن؟\nلە سەرەتای دەرکەوتنی تاڵیبان لە مەیدانی سیاسیی و سەربازیی لە ئەفغانستان، هێزەکانیان لە پشتوونەکانی ئەفغانستان و پاکستان پێک‌هاتبوو. نەتەوەی پشتوون بەسەر هەر دوو وڵاتی ئەفغانستان و پاکستان دابەش بووە، بەڵام لەم چەند ساڵەی دوایی کە جەنگ دژی هێزەکانی هاوپەیمانان دەستی پێ کرد، بەشێک لە تاجیک و ئۆزبەکییەکانی باکووری ئەفغانستان پێوەندییان بە ڕیزەکانی تاڵیبانەوە کردووە. لە وڵاتێکدا کە زۆرینەی خەڵکەکەی موسڵمانن و پەیڕەوی لە ئایینیی ئیسلام دەکەن، وای کردووە کە خەڵکێکی زۆر لە نەتەوە جیاوازەکان لە پەنای تاڵیبانەوە دژی هێزە بیانییەکان بجەنگن.\nبەرگریی نەکردنی سوپای ئەفغانستان لە بەرانبەر هێرشەکانی تاڵیبان چۆن لێکدەدرێتەوە؟ ئەمریکا و ناتۆ بە ملیاران دۆلاریان لە ڕاهێنانی ئەم سوپایە خەرج کردبوو. بۆچی توانای بەرگریکردنی نەبوو؟\nسوپای ئەفغانستان وێنەی کومەڵگەی ئەفغانستانە. لە سەرەتای دەستتێوەردانی ئەمریکا لە ئەفغانستان سوپایەک لەم وڵاتە بوونی نەبوو. ئەمریکییەکان پێش دروستکردنی سوپای ئەفغانستان، سوودیان لە موجاهدینی ئەفغان وەکوو پاڵپشتی هێزەکانی ئەمریکا کە پشتوون نەبوون وەردەگرت. پلە بە پلە و بەتایبەتی کاتێک کە ناتۆ لە ساڵی ٢٠١٤ کۆتاییی بە پرۆسە سەربازییەکانی لە ئەفغانستان هێنا، ئەمریکا پەرەی بە سوپای ئەفغانستان دا و ژمارەی سەربازەکانی گەیاندە ٣٠٠ هەزار سەرباز.\nلە واقیعدا، زۆرینەی سەربازانی ئەم سوپایە بۆ پارە و تێرکردنی سکی ئەندامانی خێزانیان هاتبوونە ناو سوپاوە. سەرەڕای ئەوەی لەناو فەرماندەکانی ئەم سوپایە گەندەڵییەکی بەربڵاو هەبوو. ئەمریکییەکان پارەی سەربازانی سوپای ئەفغانستانیان دەدا، ژمارەیەکی زۆرشیان بوونیان نەبوو تەنیا ناو بوون و بۆ وەرگرتنی پارە بوو. بەم شێوەیە، فەرماندەی گەندەڵ و سەربازیی کەمتوانا ئەم ئەنجامەی دەبێت. هەروەها نەبوونی ئەنگیزەی شەڕ لەناو سەربازەکان ڕەوشەکەی خراپتر کرد، لە کاتێکدا، گرووپی بەرانبەر بۆ شەڕکردن ئامادەی مەرگ بوو.\nپیاوی بەهێزی تاڵیبان کێیە؟\nپیاوی بەهێزی تاڵیبان، ڕێبەری ئەوان واتە؛ مەلا هەیبەتوڵڵا ئاخوندزادەیە، بەڵام لە مەیدانی سەربازیی، مەلا محەممەد یەعقووب و سیراجەددین حەققانی کەسانی بەهێزی تاڵیبانن. مەلا محەممەد یەعقووب کوڕی مەلا عومەر یەکەمین ڕێبەر و دامەزرێنەری تاڵیبانە. سیراجەددین حەققانی کوڕی جەلالەددین حەققانییە کە یەکێک لە موجاهیدەکانی ئەفغان بوو کە دژی هێزەکانی یەکێتیی سۆڤیەت شەڕی کردبوو. جەلالەددین حەققانی یەکێک لە ڕێبەرانی تاڵیبان بوو کە ڕۆناڵد ڕێگان لە سەردەمی سەرۆکایەتی خۆیدا چاوی پێکەوتبوو.\nلە مەیدانی سیاسەتدا، مەلا عەبدولغەنی برادەر، خاوەن دەسەڵاتێکی بەرچاوە. مەلا برادەر - سەرۆکی مەکتەبی سیاسیی تاڵیبان لە دەوحە - کەسێکە کە لە شوباتی ٢٠٢٠ ڕێککەوتننامەی ئاشتی ئەمریکا و تاڵیبانی ئیمزا کرد. یەکێکی دیکە لە پیاوە بەهێزەکانی تاڵیبان دەبێت ئاماژە بە شیرمحەممەد عەبباس ئیستانکزیی بکەین کە زمانی ئینگلیزی بەباشی دەزانێت و لە دەرەوەی ئەفغانستان ناسراوە. ڕەنگە شیر محەممەد وەکوو وەزیری دەرەوەی دەوڵەتی تاڵیبان دیاری بکرێت.\nئایا مەترسی شەڕی ناوخۆ لە نێوان تاڵیبانە میانڕۆ و توندڕۆکان هەیە؟\nئەم مەترسییە بوونی هەیە. شایەدی ڕووداوی زۆر لەناو تاڵیبان بووین. پێش هەموو شتێک دەبێت ئاماژە بە گرووپی توندڕۆی سیراجەددین حەققانی بکەین. گرووپی دیکەش هەن کە لە کاتی ئیمزاکردنی ڕێککەوتننامەی ئاشتی نێوان تاڵیبان و ئەمریکا جیابوونەوە و ڕێبەرانی تاڵیبانیان بە خیانەتکار تۆمەتبار دەکرد، بەڵام دوژمنی ڕاستەقینەی تاڵیبان، دەوڵەتی ئیسلامیی لە عێراق و شام (داعش)ە کە هێشتا لە ئەفغانستان چالاکن.\nئێستە تەنیا باس لە کابووڵ دەکرێت، ئەی پەرچەکرداری خەڵک لەو ویلایەتانەی کە چەند هەفتەیە لەلایەن تاڵیبانەوە ئیدارە دەدرێت چۆنە؟\nتاڵیبان پێش گەیشتنیان بە کابووڵ چەند ویلایەتێکیان داگیر کردبوو. لەلایەکی ترەوە، تاڵیبان پێش چەند ساڵ بەشێک لە ناوچەکانیان ئیدارە دەدا. شێوەی بەڕێوەبردنی ئەم ناوچانە هەمان ئەو شێوەیە بوو کە تاڵیبان لە ساڵی ١٩٩٦ تا ٢٠٠١ لە سەرانسەری ئەفغانستان پەیڕەوی دەکرد.\nبۆچی تاڵیبان لەگەڵ داعش لە شەڕدایە؟\nداعش بزووتنەوەیەکی جیهانییە و لە بازنەی یەکەم لە جیهانی ئیسلام و لە قۆناغی دووەم لە سەرانسەری دونیا سەرگەرمی جیهادە. تاڵیبان بزووتنەوەیەکی ئیسلامیی توندڕۆ و ڕادیکاڵە کە لە هەمان کاتدا، لە چوارچێوەی نەتەوەی پشتوون نەتەوەپەرستیشە. تەنیا ئارەزووی تاڵیبان تا ئێستە بەرقەراری "ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان"ە. تاڵیبان باوەڕیی بە ئایدۆلۆجی داعش نییە.\nئایا ڕێی تێدەچێت کە بزووتنەوەی بەرگری لە بەرانبەر تاڵیبان پێکبهێنرێت و خەڵک دژیان ڕاپەڕن؟\nپێشبینیکردنی ئەمە لە ئێستەدا زەحمەتە، بەڵام ئیرادەی بەرگری لە بەرانبەر تاڵیبان بوونی هەیە. ئەحمەد مەسعوود کوڕی ئەحمەد شا مەسعوود هەر لە ئێستەوە بەرەی بەرگری دژی تاڵیبان ڕاگەیاندووە. لە نامەیەکشدا بۆ ئەمانوێڵ ماکرۆن داوای یارمەتی کردووە. زانیاری دیکەش هەیە کە باس لەوە دەکەن بزووتنەوەی بەرگری شیعەکانی هەزارە دژی تاڵیبان دەستی پێ کردووە.\nئایا دەتوانین باوەڕ بە دەرکردنی لێبووردنی گشتی لەلایەن تاڵیبانەوە بکەین؟ ئایا تاڵیبان گۆڕانکارییان بەسەردا هاتووە؟ ئەی چۆن لەگەڵ ژنان دەجوڵێنەوە؟\nلەبارەی لێبووردنی گشتییەوە وڵامی من بەڵێیە. کاتێک کە هەراتیان گرت ئیسماعیل خان ڕێبەری بزووتنەوەی بەرگری لە هەرات دەستگیر کرا، بەڵام دواتر ڕێگەیان دا کە بەرەو ئێران بڕوات. جێگری وەزارەتی ناوخۆ و چەند جەنەڕاڵێک دەستگیر کران، دواتر ڕێگەیان دان کە بەرەو کابووڵ بڕۆن. نیشاندانی وێنەیەکی میانڕۆتر، بەلایەنی کەمەوە بۆ ماوەیەکی کاتی لە بەرژەوەندی تاڵیباندایە.\nڕێککەوتننامەی نێوان تاڵیبان و دەوڵەتی ترامپ جەخت لەسەر ئەو خاڵە دەکات کە ئەفغانستان جارێکی دیکە نەبێتەوە بە پەنا و موڵگەی تیرۆرستەکان. بە بڕوای ئێوە، تاڵیبان ئەم بەڵێنەیان دەبەنە سەر؟ ئەگەر وەڵامەکەتان بەڵێیە چۆن؟\nئەمڕۆ تاڵیبان بە بەراورد بە ڕابردوو، چ لە ڕووی سەربازیی و چ لە ڕووی سیاسیی، بەهێزترە. لە سێ ساڵی ڕابردوو لەگەڵ ئێران، ڕووسیا و چین پێوەندی دروست کردووە. لە بیرمان نەچێت کە پاکستان لە سەرەتاوە تا ئێستە پشتیوانی لە تاڵیبان کردووە. تاڵیبان بەڵێنی بەم وڵاتە داوە کە ڕێگری لە تیرۆری نێودەوڵەتیی و بەتایبەتی داعش بکات. شەڕکردن لەگەڵ داعش و ڕێگریکردن لێی لەوەی کە نەتوانێت زیان بەو وڵاتانە بگەیەنێت بۆ تاڵیبانش سوودی دەبێت. داعش دوژمنی سەرسەختی تاڵیبانە، دوژمنێک کە دەبێت لەناوببرێت.\nئەمریکا ئامانجی خۆی لە ئەفغانستان پێکاوە؟ ئایا زۆرینەی خەڵکی ئەفغانستان پشتیوانی لە گەڕانەوەی تاڵیبان دەکەن؟\nجۆ بایدن وەکوو دۆناڵد ترامپ گوتوویەتی کە ئامانجی ئەمریکا لەناوبردنی گرووپی تیرۆرستی قاعیدە بووە. ئەمریکییەکان ئەرکی خۆیان لە ئەفغانستان بە ئەنجام گەیاندووە. دەستنیشانکردنی ئەوانەی کە پشتیوانی لە تاڵیبان دەکەن کارێکی قورسە، بەڵام دەتوانین بڵێین تاڵیبان لە ناوچەکانی باشوور، ڕۆژهەڵات، باشووری ڕۆژئاوای وڵات، یان بە دەربڕینێکی تر لە ناوچەکانی پشتووننشین لایەنگری زۆری هەیە. بەڵام لە شارەکان یان لە ناوەندی شارەکان خەڵک بەتایبەتی گەنجان و ژنان دژی تاڵیبانن. ئەم دژایەتیکردنە لە باکوور و لە ناوەڕاستی وڵات زۆر بەهێزە.\nبۆچی سەرۆک کۆماری ئەفغانستان بێ هیچ بەرگریی و هەوڵدانێک بۆ مانەوەی لە دەسەڵات لە وڵات ڕای کرد؟\nخۆی دەڵێت کە ئەم بڕیارەی بۆ ئەوە داوە ڕێگە لە خوێنڕشتن بگرێت. ئەو کاتێک وڵاتی بەجێهێشت دڵنیابوو تاڵیبان لە کابووڵ نزیک بووەتەوە. خەڵکی ئەفغانستان ڕقێکی زۆریان لە ئەشرەف غەنییە و بە ترسنۆک و ڕاکردوو لە مەیدان تۆمەتباری دەکەن. هەوڵێک هەیە بۆ ئەوەی بیگەڕێننەوە بۆ وڵات و ڕادەستی دادگای بکەن.\nکێ هاوپەیمانی تاڵیبانە؟ ئایا هیچ وڵاتێک یارمەتیان دەدا؟\nهیچ وڵاتێک بە شێوەیەکی فەرمی پشتیوانی لە تاڵیبان ناکات. سەرەڕای ئەوەی دەزانین کە پاکستان هەردەم پشتیوانی لە تاڵیبان کردووە. کاتێک کە تاڵیبان لە ساڵی ١٩٩٦ بە دەسەڵات گەیشت پاکستان، سعوودیە و ئیمارات تەنیا وڵات بوون کە دەوڵەتی تاڵیبانیان بەفەرمی ناساند. تاڵیبان لەو کاتەوە تا ئێستە لەلایەن دەزگا و ناوەندە ئیسلام‌گه‌راکانی ئەم سێ وڵاتە پشتیوانی دەکرێت. لەلایەکی دیکەوە، ڕاستییەک هەیە کە بە قازانجی تاڵیبان بووە. ئەفغانستان هێڵی سنووری نێوان پاکستان و ئەفغانستان بەفەرمی نەناساندووە. هۆکارەکەی ئەوەیە کە زیاتر لە نیوەی پشتوونەکان لە پاکستان دەژین. پشتوونەکانی پاکستان پەناگە و پاڵپشتێکی گرینگ بوونە بۆ تاڵیبان، بۆ نموونە؛ لە کاتی پێویستدا وەکوو موجاهید پێوەندی بە ڕێزەکانی تاڵیبانەوە دەکەن.\nکۆمەڵگەی نێودەوڵەتی چۆن دەتوانێت بێ دەستتێوەردان لە ئەفغانستان لە بەرانبەر تاڵیبان بووەستێتەوە؟\nکۆمەڵگەی نێودەوڵەتی گوشاری خستووەتە سەر تاڵیبان. تاڵیبان دەیەوێت لەو چوارچێوەیەی کە بۆی دیاری کراوە، واتە؛ بزووتنەوەیەکی تیرۆرستی پێک‌هاتوو لە موسڵمانی توندڕۆی دژی پێشکەوتن، دژی ژن و دژی ڕۆژئاوا بێتە دەرەوە. تاڵیبان بۆ حکوومەتکردن پێویستیان بەوەیە لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە بەفەرمی بناسرێن. ئەوان تا ئێستە پێوەندییان لەگەڵ چین، ئێران و ڕووسیا دروست کردووە. ئەمریکا و یەکێتیی ئەورووپا ڕایانگەیاندووە کە هەر جۆرە یارمەتیدانێک و بەفەرمی ناساندنی دەوڵەتی تاڵیبان پێوەندی بە هەڵسوکەوتی تاڵیبانەوە لەگەڵ هاووڵاتیان بەتایبەتی ژنانەوە هەیە. لەم ساڵانی دوایی لە بواری ئازادی ڕۆژنامەوانی و ئازادی ژنان لە خوێندن پێشکەوتنێک هاتووەتەکایەوە. من پێم وایە تاڵیبان گوێ لە گوشارە نێودەوڵەتییەکان دەگرێت.\nجگە لە هەڵکەوتەی جوگرافیایی ستراتیجی، ئایا ئەفغانستان لە ڕووی سەرچاوەی کانزاوە گرینگی هەیە؟\nبەڵێ، ئەفغانستان وڵاتێکە کە بەشێکی فراوانی چیایە و پڕن لە ماددەی کانزای بەنرخ. بەپێی لێکۆڵینەوەیەک کە ئەمریکییەکان پێش دە ساڵ ئەنجامیان داوە، نرخی ئەم ماددە خاوانە دوو هەزار ملیارە. پشتیوانی چین لە تاڵیبان تەنیا لەسەر ئەو بەڵێنەی کە داعش زیان بە چین نەگەیەنێت و (ئۆیغوور)ییەکان* نەچنە ڕیزەکانی داعشەوە نییە. پاڵپشتی چین لە تاڵیبان پێوەندی بە گرینگی ئەفغانستان لە ڕووی ئابووریشەوە هەیە. پێشتر چین دەستی بە چالاکییە ئابوورییەکانی بۆ دەرهێنانی کانزای مس لە باشووری ئەفغانستان کردبوو.\nڕۆڵی ئەمریکا لە کاتی لەسەر دەسەڵاتی تاڵیبان چی بووە؟ ئایا دەستتێوەردانی ئەمریکا لە ئەفغانستان دەتوانین بە هۆکاری پێشڕەوی تاڵیبانی دابنێین؟\nبەڵێ، ئەفغانستان وڵاتێکی تایبەتە بە مێژوویەکی پڕ لە جموجوول، جەنگ و بەرگری دژی داگیرکەران. لە سەدەی نۆزدە ئینگلیزەکان، لەسەدەی بیست یەکێتیی سۆڤیەت و ئەمریکا و هاوپەیمانەکانیشی لەم بیست ساڵەی دوایی دەستتێوەردانی سەربازییان لە ئەفغانستان کردووە، کە هۆکار بووە بۆ ئەوەی بەرەیەکی بەرگری بەهێز دژ بە هێزە بیانییەکانی لێ بکەوێتەوە. بەپێی مەنتقی تاڵیبان، بڕیارنامەی ئەنجمومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە ڕێگەی بە دەستتێوەردانی سەربازیی ئەمریکا بۆ لەناوبردنی ئوسامە بن لادن دا واقیعییەتی بیروڕای ئەوان ناگۆڕێت.\n• ئەم چاوپێکەوتنە ڕۆژنامەی لوموندی فەرەنسی لەگەڵ (کریم پاکزاد) سازی داوە، فوئاد ڕوستایی لە فەرەنسییەوە وەریگێڕاوە و بە ناونیشانی (طالبان برای حکومت کردن محتاج به رسمیّت شناخته شدن از سوی جامعه‌ی بین‌المللی است)، ١ی سێپتەمبەر ٢٠٢١، لە سایتی (آسو) بڵاو کراوەتەوە.\n•• کەریم پاکزاد، مامۆستای پێشووی زانکۆی کابووڵ و توێژەر لە ڕێکخراوی پێوەندی نێودەوڵەتیی و ستراتیجییە لە فەرەنسا.\n* ئۆیغوور: بەشێکن لە نەتەوەکانی لقی تورکی ڕەگەزی زەرد، کە دەگەڕێنەوە بۆ ھۆزە پەرتەوازەکانی گەلانی مەغۆل، بەشی ھەرە زۆری نەتەوەی ئۆیغوور موسڵمانی سوننە‌ن. بەپێی ئامارێکی ساڵی ٢٠٠٨، ژمارەیان دەگاتە (٤١) ملیۆن کەس لە جیهاندا، کە بەشی ھەرە زۆریان دەکەوێتە ھەرێمی شینجیانگی چینی و ئەوانەی دیکەش بەسەر دەوڵەتەکانی تری وەک: کازاخستان، مەنگۆلیا، تورکیا، ئەفغانستان، پاکستان، ئەڵمانیا، ئەندەنوسیا، ئوسترالیا، تایوان، سعوودیە. دابەش دەبن. نەتەوەی ئۆیغوور ١٠ سەدە بەر لە ئێستە خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیان بوون بە ناوی تورکستانی ڕۆژھەڵات، بەڵام لە ساڵانی ١٧٥٩ و دواتریش ١٧٨٦ بەشێکی گەوەری لکێنرا بە چینەوە و لە ساڵی ١٩٥٠دا بەیەکجاری بووە بەشێک لە چینی کۆمۆنیستی. لە ساڵانی ١٩٣٣ و ١٩٤٤ ئۆیغوورییەکان توانیان خۆیان لە دەسەڵاتی چین ڕزگار بکەن، بەڵام ئەم سەربەخۆیییە زۆری نەخایاند و جارێکی دی چین دەستی بەسەریاندا گرتەوە.\nناونیشانی بابەتەکە بە زمانی فەرەنسی:


هەندێک لەپیاوان سەرەڕای خەیانەت لەهاوسەرەکەیان حەز ناکەن لێی جیا ببنەوە، بۆ؟\n11/1/2020 11:02 AM\nخەیانەت هەمیشە یەکێک لە ئازارەکانی ژیانی هاوبەش بووە و زۆرینەی خێزانەکان بەهۆی ئەم کردەوە دزێوەوە هەڵوەشاونەتەوە. بەپێی توێژینەوەکان ئەگەری خەیانت کردن لەپیاواندا زیاترە لەژنان. بەڵام خەیانەت هەمیشە بەواتای جێهێشتنی خێزان و تەڵاق و شتی لەم چەشنە نییە. هەندێک لەپیاوان ئەگەرچی پەیوەندییەکی نهێنییان لەگەڵ کەسێکی دیکە هەیە بەڵام ئامادە نین هاوژینەکەیان جێبهێڵن. لەدرێژەدا بەشێک لەهۆکارەکانی ئەم بابەتە ئەخەینە بەرباس.\nهێشتاش ماڵەوە باشترین شوێنی جیهانه\nهاوسەرەکەتان ساڵانێکە ئەیناسن، خواردنی بۆ دروست ئەکەن و ڕاهێنان بۆ مناڵەکانتان ئەکەن. ئەو لەم ژیانەدا هەست بە ئاسوودەیی ئەکات و هاوکات بەشوێن پەیوەندییەکی نهێنییەوەیە، چونکە حەز ئەکات شتێکی نوێ ئەزموون بکات، نەک ئەوەیکە بەتەمابێت ئاراستەی ژیانی بگۆڕێت.\nلای وایه کێشەکانی ناو خێزانەکەی بە پەیوەندییەکی نهێنی چارەسەر ئەبێت\nهەندێک لەو پیاوانەی خەیانەت ئەکەن لایان وایه بەهاتنی کەسێکی دیکە بۆ ناو ژیانیان، شادی و خۆشی روویان تێدەکات و ئەمەش ئەبێته هۆی بەهێزتر بوونی بنەماکانی خێزان و چارەسەری کێشەکانیان.\nحەز ناکات خۆی بخاتە نا کێشەکانی تەڵاقەوە\nوشەی "تەڵاق" ملیۆنەها وێنای ناخۆش ئەخاته مێشکی هەر مرۆڤێکەوە. تەڵاق واتە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دادگا، پارێزەر، مەترسی لەدەستدانی کار و ئیش و شتی لەم چەشنه. واتە ئەم پیاوانە حەز ئەکەن درێژە بە خەیانەتەکەیان بدەین نەک ئەوەی خۆیان تووشی ئەم کێشانە بکەن.\nسۆز و خۆشەویستی بۆ مناڵەکانی\nتەڵاق و دابڕان زۆر سەختە بەڵام لە تەڵاق سەختتر جیابوونەوە لە مناڵەکانه. ئەم بابەتە ئەتوانێ پیاوە خەیانەتکارەکە لە تەڵاق پاشگەز بکاتەوە. دیارە هیچ سۆزێکی بۆ هاوسەرەکەی نییە بەڵام بەرپرسایەتی و ئەرکەکان بەردەوامن.


10:43 - 04/03/2022\nڕۆڵی کەسایەتی پوتين لەم جەنگەدا\nلە ساڵی ٢٠١٧ لە بەشی دەروونناسیی زانکۆی (سانت جۆن)ی ئەمريکی توێژينەوەیەکی کورت ئەنجامدرا لە بارەی کەسایەتی پوتين (لينکی توێژينەوەکە لە کۆمێتنە). لەو توێژينەوەیەدا چەند سيفەتێکی رەفتار و کەسایەتی پوتين دەخرێتە ڕوو وەک: باوەڕ بەخۆبوون، بایەخدان و دڵسۆزی زۆری هەیە بۆ پيشەکەی. لەم بارەیەوە هاوژينی پوتين کە ٣٠ ساڵ لەگەڵی ژياوە و لە ٢٠١٣ جيابوونەوە دەڵیت پوتين تا ڕادەی ئالوودە بوون سەرقاڵ وجديە بە پيشەکەی خۆیەوە.\nبە پێی تۆێژينەوەکە پوتين لەو کەسايەتيانەیە کە حەز دەکات هەميشە بەهێز و دەسەڵاتدار دەرکەوێت، بۆچوونەکانی خۆی بەڕاست دەزانێت ئەگەر لەگەڵ واقعيشدا نەگونجێن، پێيوایە بۆچوون و باوەڕەکانی دەبێت بسەپێنرێن بەسەر هەمووان و، ئەوەی بۆچوونی جياواز بێت لەگەڵی، ئەوا خۆی ڕاستە و بەرامبەرەکەی هەڵەیە، نەک بەرامبەرەکەی جياوازە و دەکرێت بەشیک لە ڕاستی لا بێت. ئەو جۆرە کەسایەتيە ئامادەیە تەنانەت هێز و فشاری زۆر بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی بەرامبەرەکەی ناچار بکات گوێرايەڵی بێت و پشتگيری بۆچوونەکانی بکەن. کەسایەتی پوتين لەو جۆرەیە کە زۆر بایەخ بە بەها کۆمەڵایەتی و داب ونەريت دەدات، حەز بە سيستەم و ديسپلين دەکەن.\nیەکێ لە خاسيەتەکانی ئەم جۆرە کەسایەتيە کەلە ڕەقی و سازش نەکردنە، سازش نەکردن بە دۆڕان و شکست دەزانێت، ئەم جۆرە کەسایەتيانە ئامادەن هەموو شتێک بکەن لە پێناو ئەوەی وەک لاواز و دۆڕاو و زەليل دەرنەکەون. بە تايبەت لای ئەم جۆرە کەسایەتيانە لاوازی و بەزەی و نەرم ونيانی و سۆز... شتگەلێکە نيشانەی لاوازیيە. ئەوان حەز دەکەن هەميشە بەهێز و دەسەڵاتدار دەربکەون. یەکێ لە خاسيەتەکانی ئەم جۆرە کەسایەتييە ئەوەیە کە زوو پەلامار دەدەن ئەگەر توڕە بکرێن و ئيستفزاز بکرێن، هەر بۆیە ڕاکێشانی ئەم جۆرە کەسايەتييە بۆ شەڕ و جەنگ ئاسانە، تەنيا پێويستە توڕە بکرێن و وای پيشانبدرێت کە حيسابی بۆ ناکرێت. لە کاتی هێرش و پەلاماردا زۆر توند و دڵ ڕەقن... چونکە زۆر پشت بە هێزی ڕەق دەبەستن.\nلەگەڵ هەموو ئەو سيفاتانە، کە بەشێکی زۆری نزيکن لە سيفاتی کەسایەتی نەخۆش، بەڵام توێژينەوەکە پێيوایە پوتين نەخۆش نييە لە ڕووی دەروونيەوە (لە ئێستادا ترسێک هەیە بەرەو نەخۆشی چووبێت). بە گشتی توێژنەوەکە ئەو خاسيەتانە دەداتە پاڵ پوتين.\nشایەنی باسە دەکرێت ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک ئەم جۆرە کەسايەتيەیان هەبێت. دەکرێت وەرزشکارێک، هونەرمەندێک، هەر کەسێکی ئاسایی... خاوەن ئەم جۆرە کەسایەتييە بێت، بەڵام کاتێک ئەم جۆرە کەسايەتيە دەبێتە سەرۆکی دەوڵەتێکی بەهێز، خاوەن ژێرخان و هێزێکی ترسناک لە ئەتۆمی، ئينجا دەوڵەتەکەش ديموکرات نەبێت و سەرۆک تيايدا بۆ ساڵانی زۆر لە پۆستەکەی بمێنێتەوە و بە پێی مەزاجی ئەو بڕيار بدرێت و سياسەت بکرێت... لەم حاڵەتەدا ئەو کەسایەتييە دەبێت زۆر بە بایەخ و وريایيەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. لە دەوڵەتێکی ديموکرات، بۆ نموونە ئەمريکا، سەرۆک ئەو پەڕی دەتوانێت هەست ساڵ لە دەسەڵات بمێنێتەوە، هەر وەها مەزاجی سەرۆک تاکە سەرچاوەی بڕياردان نييە. بۆ نموونە ترس لە رەفتار و سياسەتەکانی ترەمپ هەبوو، هەر زوو دوای چوار ساڵ لابرا لە ڕێگەی دەنگدانەوە.\nدوو بەرەی سەرەکی هەن لەم جەنگەدا، لەسەر ئاستی سەربازی (گۆڕەپانی جەنگ) و لەسەر ئاستی دبلۆماسی (دانوستانەکان)، ئەوانيش ڕووسيا کە بە پێی مەزاج و فکری پوتين ئاڕاستە دەکرێت، لەگەڵ ناتۆ بە سەرکردایەتی ئەمريکا و بە نوێنەرایەتی ئۆکڕانيا. کەواتە بەرەیەکی سەرەکی ئەم جەنگە، پوتينە. پوتين لە گۆڕەپانی جەنگ، دەيەوێت خۆی زاڵ بێت و بەرامبەرەکەی ببەزێنێت بە خەراپترين شێوە. لە دانوستاندا پوتين هەموو شتێکی دەوێت و ئامادەش نييە هيچ بدات. لێرەوە ئەم جەنگە ئاڵۆز دەبێت. چونکە بەرامبەرەکەی پوتين، تەنيا ئۆکڕانيا نييە، بەڵکو ناتۆیە، کە بەهیزترين دەوڵەتی مێژوو لەسەر ئاستی سەربازی و ئابووری سەرکردایەتی دەکات. ئەمريکا دەيەوێت هەر چۆنێک بێت ڕووسيا و پوتين لاواز بکات و ماندووی بکات بە ئۆکڕانياوە بۆ ڕێگرتن لەوەی ڕووسيا ببێتەوە بە جەمسەرێکی سيستەمی جيهانی هاوشانی ئەمريکا، هەر گۆڕانکارييەک لە پێگەی ڕووسيا، ڕاستەوخۆ گۆڕانکاری لە سيتەمی جيهانی و پێگەی ئەمريکا دەکات.\nلەگەڵ ئەوەی ئەمريکا بژاردەکانی زۆرن، بەڵام بژاردەی ئەوەی نييە کە لە ڕووی سەربازييەوە بە قوورسی بچێتە ئەو هاوکێشەیەوە. بۆیە لە ڕێگەی سزای ئابووری و دبلۆماسی و شەڕی بە وەکالەت دەيەوێت بە پێی تێپەربوونی کات ڕووسيا و پوتين شەکەت بکات. تەنانەت تا ئێستاش هاوکارييە سەربازييەکانی ئەمريکا و ناتۆ بۆ ئۆکرانيا، هاوکاریی سنوردارن، زیاتر چەکی بەرگرييە نەک هێرشبەری و چەکی قوورس. چونکە تێکشکاندنی سووپای ڕووسيا بە شێوەیەکی گەورە بە هۆی ناتۆ و ئەمريکاوە، ترسی ئەوەی هەیە پوتين بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو و کارەساتاوی وەڵامبداتەوە. ئەوەی ئەمريکا و ئەوروپا سڵی لێ دەکەنەوە تەنيا ئەوەیە کە پوتين لە پێناو پارێزگاريکردن لە شکاندنی کەسایەتی و لە پێناو پاراستنی غروری خۆی، پەنا بباتە بەر چەکی ئەتۆمی. هەر بۆیە دەنگۆی ئەوە هەیە کە ئەمريکا دەيەوێت لە کەسایەتی و ڕەفتارەکانی پوتين تێبگات لەم چەن مانگ و هەفتەیی دوای.\nئەمريکا و ئۆکڕانيا ڕازی دەبن بە هەندێ سازش بەرامبەر بە هەندێ دەستکەوت. بەڵام تا ئێستا پوتين لەوە دەچێت ڕازی نەبێت بە پێدانی هەندێ شت و بەدەستهێنانی هەندێکی تر. ئەگەر وابێت، ئەوا ڕووسيا لە گۆڕەپانی جەنگدا توندتر دەبێت بۆ ئەوەی لە دانوستانەکاندا هەموو شتێکی دەست بکەوێت بە بێ هيچ پێدانێک. ئەمريکاش دەزانێت بچوکترين سازشی ڕووسيا لەسەر مەرجە سەرەکيەکانی، ئەوا شکستە بۆ پوتين. ئایا پوتين ئەمجارە ئامادە دەبێت هەندێ سازش بکات لە پێناو دوورخستنەوەی ڕووسيا لە ئايندەیەکی نا ديار؟ چونکە بە پێی توێژنەوەکە، سەرەڕای هەموو ئەو خاسيەتە توندانەی کە ئەم جۆرە کەسایەتييە هەیەتی، کەسایەتييەکە وريا و زيرەکن.\nئا: رەنج نەوزاد\nڕێکخراوێک: واستە و خزم‌خزمێنە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دیاردەی گەندەڵیـیان قوڵترکردووەتەوە


الرئيسية عن الجامعة نشاطات The University of Duhok held a graduation ceremony for the participants of future leaders training program زانکۆیا دهۆک رێککەڤتنەک دگەل زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ ئیمزاکر\nزانکۆیا دهۆک رێککەڤتنەک دگەل زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ ئیمزاکر\nإبريل 3, 2022, 11:07 ص\nبۆ پتر هەڤکاریێ د پرۆسێسا ئەکادیمی دا و ئارمانجێن پەروەردەیی و زانستیێن هەڤپشک، زانکۆیا دهۆک و زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ، رێککەڤتنامەکا تێکگەهشتنێ لدۆر کارێ هەڤپشک ئیمزاکر. رێورەسمێن ئیمزاکرنێ ئەڤرۆ رێکەڤتی ٢٠٢٢/٣/٩ و د کۆمبوونەکێ دا ل بارەگایێ زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ و ب ئامادەبوونا د. داوود ئەترووشی، سەرۆکێ زانکۆیا دهۆک و د. راندل رۆدس، سەرۆکێ زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ و د. رەند حەموودی، رێڤەبەرا پەیوەندیا ل زانکۆیا دهۆک و د. نزار نوعمان، هاریکارێ سەرۆکێ زانکۆیا ئەمریکی بۆ کاروبارێن زانستی برێڤەچوون.\nد ڤێ کۆمبوونێ دا، د. داوود ئەترووشی دیارکر "زانکۆیا دهۆک رۆلێ سەرەکی گێرایە بۆ دابینکرنا ستافێ ئەکادیمی بۆ هەمی زانکۆیێن پارێزگەها دهۆکێ، زانکۆیا ئەمریکی یا کوردستانێ ژی هەڤپشکەکا نێزیکە و مە گەلەک ئارمانجێن هەڤپشک هەنە، گرنگە مە هەماهەنگی و هەڤگونجان د بوارێن جودا دا هەبیت، وەکو مفاوەرگرتن ژ ستافێ ئەکادیمی و پەرتووکخانە و ژێرخانەیان".\nژ لایێ خۆ ڤە د. راندل رۆدس راگەهاند "ئەم خۆشحالین ب هەڤکاریێ دگەل زانکۆیا دهۆک پێخەمەت پێشکێشکرنا باشترین خزمەتێن زانستی و پەروەردەیی بۆ قوتابیێن پارێزگەها دهۆکێ، وەکو فێربوونا قوتابیان، پێشڤەچوونا کولیژان و پێنگاڤێن دی یێن گرێدای ئارمانجێن مە یێن هەڤپشک".\nژ لایێ خۆ ڤە د. نزار نوعمان ئاماژە ب رۆل و گرنگیا زانکۆیا دهۆک دا و گۆت: "زانکۆیا دهۆک کۆگەکا کەسێن کارامە و خودان شیان و شارەزاییە ل دهۆکێ".\nهەژی ئاماژێ یە زانکۆیا دهۆک پلانەکا پتر هەماهەنگیێ د گەل سازیێن ئەکادیمی، حکوومی، تایبەت و نەحکوومی هەیە، بۆ پتر بجهئینانا کار و پێرابوونێن زانستی و ئەکادیمیێن گرنگ د جڤاکی دا.


ئەندامێکى هاوپەیمانى دەوڵەتى یاسا رایگەیاند، مەسعود بارزانى داواى لەموقتەدا سەدر کردووە شیعە یەکگرتوو بێت بۆ پێکهێنانى حکومەتى داهاتوو، ئەوەش خواستى پارتى بۆ حکومەتى تەوافوقى نیشان دەدات.\nحەیدەر لامى (22ی کانونی یەکەمی 2021) لەچاوپێکەوتنێکى تەلەفزیۆنیدا وتى "بارزانى پاشەکشەى لە هەڵوێستەکەى نەکردووە لەبارەى گفتوگۆ لەگەڵ شیعە بەڵام بەمەرجى ئەوەى یەکگرتوو بن".\nوتیشى "ئەگەر حکومەتى زۆرینە بێت لەنێوان کورد و سەدرییەکان یەکلایی دەکرێتەوە، بەپێی ئەو جموجۆڵانەى تا ئێستا لەئارادان".\nلامى جەختیکردەوە، بارزانى داواى لەسەدر کردووە شیعە یەکگرتوو بێت، ئەوەش بەڵگەیە لەسەر خواستى سەرۆکى پارتى بۆ پێکهێنانى حکومەتى تەوافوقى.\nپێشتر ئەحمەد ئەسەدى سەرۆکى گردبونەوەى سەنەدى نیشتیمانى رایگەیاند، شاندى چوارچێوەى هەماهەنگى لەسەردانەکەیدا بۆ لاى پارتى و یەکێتى دەستپێشخەرییەکى دوو خاڵیان خستووەتەڕوو بۆ دەرچوون لە قەیرانى سیاسی و دۆزینەوەى چارەسەرى خێرا.\nهۆکارى جێبەجێنەکردنى پڕۆژەى پاسپۆرتى ئەلیکترۆنى ئاشکراکرا\n2021.12.30 - 08:37


ئایا بۆچی من گۆت بۆ نەخێر بۆ ڕیفراندوومێ؟! - پرس بادینی\nHome وتار ئایا بۆچی من گۆت بۆ نەخێر بۆ ڕیفراندوومێ؟!\nئایا بۆچی من گۆت بۆ نەخێر بۆ ڕیفراندوومێ؟!\nپرس میدیا 10:21:00 PM وتار,\nفەرهاد عەلی حەمید\nیا خۆیایە ئەو کەسێن ڕێنیشاندەر دڤێت مڕۆڤێن ژیر و زانا بن ڕێ نیشاندەریێ دا دا بشێن ب بنە چڕا بۆ رێکێن سەخت و تاری و پری هۆڤ.\nبێگۆمان کەسێن مڕۆڤی فێری زانست و زانینێ دکەن دڤێت کەسەکێن سەرکەفتی و خودان بسپوری و بەهرەمەندی بن دا بشێن فێربۆیەکێ تێر زانست سەرکەفتی بن،\nکەسێن زێرەڤان و وەڵات پارێز دڤێت ئەو بخۆ کەسێن دەستپاک نیاز پاک بن، یوسف پێغەمبەر سڵاڤێن خودێ لسەر بن، گۆتە پادشایێ مسرێ( من بکە بەرپرسێ خزینێن وەڵاتێ مسرێ ئەز کەسەکێ ئەمین و ب هێزم) ڕۆژهاتن و دەم دەرباز بۆ یوسف گەهشتە ئەمینداریا خزینین مسرێ خەلکێ مسرێ ژ برساتیێ قۆرتال کر؟\nد ڕۆژا ڕیفڕاندووما ش کەستنخوار دا، من گۆت نەخێر، چۆنکی من باش دزانی بارزانی و کۆیلە و دیڤچویێن ماڵباتا وی جهێ باوەریێ نینن هەتا کو ئەز بشێم بێژم بەلێ بۆ ڕیفراندوومێ، ئاخ و وەڵات و شەڕەف پارێزی نەکارێ وانایە ژ بەرکو من دیرۆکا وان ب باشی یا خواندی ئەز لێ یێ دشەهرەزامە؟\nبەڵگە لسەر ئاخافتنا من هەوە هەمیا بچاڤێن خۆە دیت کا چەوا د دەمژمێرەکێ دا(51%)ژ ئاخا کوردستانێ ڕادەستی حەشدا شەعبی کر و حەشدا شەعبی ئاڵایێ پیرۆزێ کوردستانێ دبن پۆستالێن خوە ڤە هێلان!\nمەسعود بارزانی بۆ ئەگەر هێزەکا وەکی حەشدا شەعبی یاریا ب شەڕەف و کەڕامەتا گەلێ کورد بکەت.\nئەگەر کەسەک و هێزەک هەبیت ڕەخنێ قەبۆڵ نەکەت و ب سەدەما ڕەخنێ گەنجێن وەڵاتێ خۆە تیرۆر و زیندان بکەت! ئەرێ چەوا دێ من باوەری پێ هەبیت ئەز تبلا خۆە ب حبرێ دەوڵەتا وی یا درەوان ڕەش بکەم.\nئەوێن تبلا خۆە ژ بوی بەلێ بۆ ریفراندوومێ ب حبری رەش کری ئەڤڕۆکە ڕویێن وان پتر یێن دڕەش بۆین، بلا هەر بێژن ئەم شانازیێ ب ریفراندوومێ دبەین.\nئەرێ ئەڤە چ جورێ شانازیێ یە ئەو شانازیا بۆیە ئەگەرێ ژ دەست دانا نیڤەکا ئاخا پیرۆزا کوردستانێ؟\nباوەریەکا باش یا بۆ هەمی هاوڵاتیێن کوردستانێ چێبوی کو کەسێن دزیکەر و خائین و داردەستێن دۆژمنان چ جارا نەشێن دەولەتا بۆ خەلکێ هەژارێ کوردستانێ دڕۆستبکەن!\nBy پرس میدیا at 10:21:00 PM


زیندانییەکی کورد بۆ زیندانی خەڵخاڵ ڕاگوێزرا\n19:50 - 5 رەشەمه 2718\nئاژانسی کوردپا: زیندانییەکی خەڵکی شاری بۆکان لە زیندانی ناوەندیی ورمێ بۆ زیندانی خەڵخاڵ لە پارێزگای ئەردەبێڵ ڕاگوێزرا.\nبەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی شەممە ٤ی ڕەشەمە، زیندانییەکی کورد به ناوی \_"سەلاح شەریف زادە\_" لە زیندانی ناوەندیی ورمێ بۆ زیندانی خەلخاڵ لە پارێزگای ئەردەبێڵ ڕاگوێزرا.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار سەرەڕای پشتڕاستکردنەوەی ئەو هەواڵە، بە هەواڵنێری کوردپای ڕاگەیاند، ئەو زیندانییە کوردە پێشتر لە لایەن دەزگای قەزایی حکوومەتی ئێران بە ١٦ ساڵ زیندانی و دوورخرانەوە بۆ زیندانی خەلخاڵ مەحکووم و دواتر لە ئێران ڕۆیشتبووە دەرەوە.\nئەو هاووڵاتییە کوردە ١٤ی بەفرانبار بۆ زیندانی ناوەندیی ورمێ ڕاگوێزرابوو و نزیک بە ٨ مانگه چارەنووسی نادیاره.\nسەلاح شەریف زاده، هاوینی ئەمساڵ بە تۆمەتی \_"هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزیسیۆنی حکوومەتی ئێران\_" لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر کرا.\nتۆمەتی ئەو زیندانییە کوردە \_"هەوڵدان دژی تەناهی نەتەوەیی\_" بووە.\nئەو هاووڵاتییە کوردە دوای دەسبەسەرکرانی بۆ گرتنگەی ئیدارەی ئیتلاعاتی ورمێ ڕاگوێزرابوو.


جه‌لال جه‌لالی زاده: به هۆی ڕوون نه‌بوونی ڕای ئه‌وانه‌ی وه‌ک سه‌ربه‌خۆ هاتونه‌ته پارلمان، ناتوانین پێشبینی بکه‌ین کێ ده‌بێته سه‌رۆک پارلمان\nجه‌لال جه‌لالی زاده\nخۆلی نوێی پارڵمانی ئێران ڕۆژی شه‌مه 28ی مانگ به فه‌رمی ده‌ست پێده‌کات. هه‌ر دوو لایه‌نی ڕێفۆرم خواز و پاوانخواز ده‌ڵێن زۆرینه‌ی پارلمانن و ده‌توانن سه‌رۆکی پارلمان هه‌ڵبژێرن. محه‌مه‌د ڕه‌زا عارف، له لایه‌نی ڕێفۆرمخواز و عه‌لی لاریجانی له لایه‌نی پاوانخواز خۆیان بۆ سه‌رۆک پارلمان پاڵاوتووه.\nله هه‌مان کاتدا، خۆلی نوێی ئه‌نجومه‌نی زانایانی ده‌ستووری ئێران ده‌ستی پێکرد و به پێچه‌وانه‌ی چاوه‌ڕوانییه‌کان ئایه‌توڵا جه‌ننه‌تی بوو به سه‌رۆکی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه. هه‌ڵبژاردنی جه‌ننه‌تی به ڕای هێندێک له چاودێران به مانای شکستی پڕۆژه‌ی سیاسی ڕیفۆرمخوازه‌کان بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کان بوو.\nله هه‌ڤپێوین له گه‌ڵ دوکتور جه‌لال جه‌لالی زاده، نوێنه‌ری پێشووی پارلمانی ئێران له سه‌ر کاریگه‌ری هه‌ڵبژاردنی جه‌ننه‌تی له سه‌ر داهاتووی ئه‌نجومه‌نی زانایان و چونیه‌تی هه‌ڵبژاردنی ڕیبه‌ری داهاتوو و هه‌روه‌ها شانسی هه‌ر کام له عارف و لاریجانی بۆ سه‌رۆکایه‌تی پارلمان وتووێژم کردووه.\nوتووێژ له‌گه‌ڵ دوکتور جه‌لال جه‌لالی زاده