پۆلیسی ئوێرێبرو گومانی لەوە هەیە کە ئەندامگیری بۆ داعش دەکرێت - Radio Sweden Kurdish - Radyoya Swêdê - ڕادیۆی سوید | Sveriges Radio\nپۆلیسی ئوێرێبرو گومانی لەوە هەیە کە ئەندامگیری بۆ داعش دەکرێت\nبڵاو کرایه‌وه torsdag 22 januari 2015 kl 12.27\n"نااتوانین کەسێک دەستنیشان بکەین"\nTed Esplund. wêne: Gabriella Garpenfjäll/Sveriges Radio.\nلە چەندین لایەنەوە گومانی زۆر هەیە کە لە شاری ئوێرێبرو ئەندامگیری بۆ جوڵانەوەکانی تووندڕەو، وەکوو داعش دەکرێت. ئەمەش بۆ چەندین دایکوباوک لەم شارە، بەتایبەتی باوکودایکانی سۆماڵی بۆتە جێگای نیگەریانەکی زۆر. بەرپرسی ڕێکخراوی سۆمالی، "ئافریکاس هورن" مەهدی وەرساما لەم پەیوەندیەدا بە کەنالی "پێ چواری ئوێرێبرو"ـی ڕادیۆی سوید دەڵێ بێگومان کەشیک ڕایاندەکێشێت بۆ ناو ئەم جوڵانەوە تووندڕەوانە.\nوەرساما دەڵێ کەشیک بێگومان دەبێ بۆ لای ئەم جوڵانەوانە ڕایانکێشێت،کەسێک کە شەخسەن ئەم لاوانە دەبینێت بەڵام کە کۆمەڵگا ننایبینێت.\nوارساما هەروەها دەڵێ ئێمە نایانبینین، بەڵام لەلایەن دایکوباوکان و کۆمەڵگا گومانی زۆریان هەیە کە کەسی وەها هەیە کە دیدێکی تووندڕەویان هەیە و هەوڵدەدەن لاوان ڕازیبکەن تا بچن بۆ سوریا.\nئەم گومانە، کە چەند کەسێک لە شاری ئوێرێبرو ئامادەن و هەوڵدەدەن ئەندامگیری بۆ ڕێکخراوانی تووندڕەو وەکوو داعش، بۆ شەرکردن لە سوریا، ئێراق و سۆماڵیا بکەن، لەلایەن ڕێکخەری باڵای حکومەت بۆ کاری دژی جوڵانەوەی تووندڕەوی شەرخواز، مۆنا سالین پشتیوانی هەیە.\nسالین دەڵێ بەڵێ، ئاگاداری ئەم دۆخەم. بەهۆی ئەوەی کە ئوێرێبرو بەشیک لەم شوێنانەیە لە سوید کە لاوانی لێ چوونەتە ناوچەکانی شەڕ، بێگومان دەبێ وابێت کە ئەندامگیری لە شاری ئوێرێبرو ڕوودەدات.\nسالین هەروەها دەڵێ ئەوەندەی من ئاگادارم پۆلیس و کۆمەڵگای مەدەنی بەدژی ئەم ئەندامگیریە کار دەکەن.\nلەلایەن پۆلیسی شاری ئوێرێبرووە ئەوە دەسەلمێندرێت کە ئەندامگیری بۆ جوڵانەوەکانی تووندڕەو وەکوو داعش گومانێکی شیاوە. جێگری سەرۆکی پۆلیسی ئوێرێبرو، تێد ئێسپلوند باس لەوە دەکات کە ئەوانیش گومانیان لە کەسێکی دیاریکراویان نییە.\nئێسپلوند دەڵێ بە سەرنجەوە دەڕوانینە ئەو زانیارییانەی سەبارەت بە ئەندامگیری لەناو لاوانی کچ و بەتایبەتی کوڕانی لاو بۆ ناوچەکانی شەڕ کە بەدەستمان دەگات. لەڕیگای زانیارییپێدان سەبارەت بە هاوکاریکردنی ئەم لاوانە، هەوڵدەدەین ڕێگری لەوە بکەین کە ئەم ئەندامگیریە بەردەوام بێت.\nتێد ئێسپلوند هەروەها دەڵێ زانیاریی دەقیقمان نییە. بەڵکوو ئەمە ڕای گشتییە، کە ئەندامگیری دەکرێت، چوونکە دەبینین کە ڕێژەیەکی زۆر لێرەوە چوونەتە ناوچەکانی شەڕ. بەڵام هیچ بەڵگەمان نییە تا بتوانین گومان بخەینە سەر کەسێکی دیاریکراو.\nلەگوێن مۆنا سالین و مەهدی وەرساما، ئەوانیش نازانن کێ ئەندامگیری بۆ ڕێکخراوەکانی وەکوو داعش دەکات. ئەگەر بشزانن، لەمبارەوە هیچ ناڵێن.\nسەبارەت بەو زانیارییانەی کە لە چەندین میدیادا بڵاوبۆتەوە، کە کەسایەتیەکانی موسڵمان، وەکوو مەلای تووندڕەو بەشیوەیەک دەستیان لەم ئەندامگیرییەدا هەیە، لەلایەن بەرپرسی ڕێکخراوی فیدراسیۆنی سۆماڵێ، ئەبدینوور ئیسسا ڕەتدەکرێتەوە.\nئیسسا دەڵێ من تەنها ئەوا دەڵێم کە بێ بنەما با گومان نەخەینە سەر شانی کەس. دەزانین کە ئەندامگیری دەکرێت، بەڵام من پێمخۆشنییە مەلایەک دەستنیشان بکەم.\nسەبارەت بەوەی کە ئایە جیا لە مەلایانی تووندڕەو، کەسانی دیکە هەن کە خەریکی ئەندامگیری بن، ئەبدینوور ئیسسا دەڵێ لەئێستادا ناتوانم تاکەکەس دەستنیشان بکەم و دروستیش نییە وەها بکەم. بەڵکوو دادگاکان دەبێ سزا بدەن. بەڵام ئەوەی کە ئێستا دەیزانین و کە زۆر کەسیش دیزانێت، وەکوو دەزگاکانی دەوڵەتی، ئەوەیە کە لاوان لێرەوە رازیدەکرێن و دەچن بۆ شەڕ.


زایینی: ٠٥-٠٦-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٣/١٥ - ٢١:٣٤ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکەس ناتوانێ نکۆڵی لە هەبوونی ئیسرائیل وەکو وڵاتێکی بەهێز لە ڕۆژئاوای ئاسیا و ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست بکات. ئەو هەبوونە بە مێژووی کورت و هێزی زۆری ئابووری و سەربازی هەیەتی زۆر سەرنجڕاکێشتر دەبێت. ئیسرائیل هەشت میلیۆن‌ونیو ڕێژەی دانیشتوانیەتی بە ڕووبەرێکی کەمەوە لەگەڵ ئۆردۆن، سووریە، لوبنان و میسر دراوسێیە و لە سەر دەریای مدیترانە هەڵکەوتووە.\nئیسرائیل لەلایەک بە هۆی نەبوونی ئاشتی و کێشە لەگەڵ بەشێک لە ڕێکخراوەکانی فەلستینی و هەبوونی ژمارەیەک فەلستینى کە لە فلستین بۆ ئۆردن و سووریە و لوبنان و هەموو دونیا ئاوارە بوون و چارەسەر نەبوونی ڕیشەی ئەو گرفتانە وەک سەرچاوەی یەکێک لە گرفتەکانی دونیا دەناسرێت. لەلایەکی دیکەوە وەک وڵاتێکی پێشکەوتوی دونیا کە لە ڕوی ئابووری و تێکنۆلۆژی و هەروەها هەبوونی چەکی ناوکی بە نمونەیەکی دێموکراتیکی نێوخۆیی بێ‌گرفت لە ناوچەی ئاڵۆز و پڕ لە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست ناوی دەرکردووە.\nئەوەی لێرەدا جێگەی سەرنجە، زیاتر لە بارودۆخی سیاسیی ئێستا و دروست یا هەڵە بوونی سیاسەتەکانی چۆنیەتیی دروست بوونی ئەو وڵاتەیە کە دەتوانێ سەرنج ڕاکێش بێت، بەتایبەتێ بۆ ئێمەی کورد کە خولیای سەربەخۆیی و بەدەستهێنانی مافی چارەنووس و مافە زەوتکراوەکانمانین. هەر بۆیەش بە چاو خشاندنێکی کورت بە مێژووی دامەزاندنی ئیسرائیلدا و هەڵسەنگاندنێکی کەم لەگەڵ کوردستان، دەتوانین هێندێک خاڵی بەسوود هەڵێنجێنین. بێگومان مەبەست ئەوە نییە هەڵسەنگاندنێک یا لێکچواندن بکەین، بەڵکوو مەبەست خوێندنەوەیەکی ورد بۆ ڕەخساندنی دەرفەت و کەڵک وەرگرتن لە دەرفەتەکانە دەتوانێ هەندێک بابەتی پێویست تەنانەت بۆ ئەوڕۆی کوردی لێ‌دەربکرێت.\nباوکی سەهیونیزم و دەوڵەتی یەهوود، تێئۆدۆر هێرتسێل بوو کە دەرچووی بەشی یاسای زانکۆی ڤییەن بووە و وەکو ڕۆژنامەوان کاری دەکرد. سەرچاوەی دروستبوونی ئەو بیرۆکەیە کە دەبێ دەوڵەتی یەهوود بۆ یەهوودییەکانی دونیا دروست بکات، لە نێوئاخنی بەڕێوەچوونی دادگای ئەفسەرێکی یەهوودی-فەڕانسەیی لە ساڵى ١٩٨٤کە بە تۆمەتی سیخوڕی بۆ ئەڵمانەکان دادگایی دەکرا دروست بوو.\nلەو دادگایەدا تێئۆدۆر هەستی بە ستەمی سەر یەهوودییەکان کرد و بە جۆرێک بە کەم زانینی یەهوودییەکان دەبینرێ. هەر بۆیەش ئەو ستەم و بە کەم زانینە وایکرد کە تێئودۆر هەست بەوە بکات لە بەر ئەوەی یەهوودییەکان دەوڵەتێکیان نییە، ئاوا دەکەونە ژێر ستەم و بێ‌ڕێزی و بە کەم زانین. ئەو بیرۆکەیە دواتر بە شێوەی کتێبێک لەژێرناوی "the jewish state" واتە دەوڵەتی یەهوود، چاپ و بڵاو کرایەوە.\nبەکورتی ئەو کتێبە ئاماژە بە نەتەوەیەکی بێ وڵات دەکات و هەروەها شوێنێک کە دانیشتوانی نییە، کەواتە دەبێ لەو شوێنە وڵاتی یەهوود دابمەزرێت بۆ ئەوە کۆتایی بهێنێ بەو چەوساوەییە.\nدوای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەو کتێبە، پێشوازیی زۆری لێکرا، هەر بۆیەش لە ساڵی ۱٨۹۷ لە شاری پازلی سوویس بە بەڕێوەبەریی تێئودۆر هێرتسێل کۆنفڕاسێک بۆ یەهوودییەکان پێکهێنرا کە دواتر بە دەستپێکی ڕێبازی سەهیونیزم زانرا و لەوێدا لەسەر بیرۆکەی تێئۆدۆر و دامەزراندنی دەوڵەتی یەهوود پێکهاتن.\nئەو بابەتە لە نوسینێکی تێئۆدۆردا باش دەردەکەوێ کە دوای کۆنفڕانسەکە ئاماژە دەکات و دەڵێ: ئێستا زۆر ماندووترم لەوەی شتێک بنووسم، بەڵام لە هەموو کات زیاتر پێویستە، چوونکە ئێستا بناغەی دەوڵەتی یەهوودم دامەزراند، ئەگەر ئەو پرسە بەئاشکرا بڵێم، لەوانەیە بە شێتم بزانن کە دوای پێنج یا پەنجا ساڵی دیکە ئەو دەوڵەتە دادەمەزرێت.\nبەڵێ ئەو پرسەی کە تێئۆدۆر بە ئاشکرا هاواری نەکرد، بەڵام بە نووسین ئاماژەی پێکرد، لە ساڵی ۱۹٤٨ بە بڕیارێکی نەتەوە یەکگرتوەکان لە فلستینی ئەو کات و ئیسرائیلی ئێستا دامەزرا.\nبەڵام دوای دروست بوونی بیرۆکە و کۆکردنەوەی یەهوودییەکان بەدەوری ئەو بیرۆکەیەدا، لە ماوەی ئەو پەنجا ساڵەدا تێکۆشانێکی زۆر لەلایەن بەشێکی بەرچاوی یەهوودییەکانی دونیا کرا کە ئاکامەکەی دروستبوونی ئیسرائیل بوو. ئەو تێکۆشانە ئەگەر بەکورتی بخرێتە بەرباس، لە سێ بەشی پشتگیری بەهەموو شێوەیەکی یەهوودییان و کاریگەرییان لەسەر وڵاتە زلهێزەکان لە ڕێگەی لۆبیگەری و هەروەها دامەزراندنی بناغەی هێزی ئیسرائیل لەلایەن بریتانیاوە بوو .\nسەرەتا ئەو پشتگیرییە لەلایەن بەشێکی بەرچاوی یەهوودییەکانی دونیا گرنگییەکی تایبەتی هەیە، چوونکە ئەو پەرتەوازەیی یا دور بوون یا هەبوونی پلە و پایە و باری ئابووریی باش، نابێتە هۆی ئەوەی کە یەهوودییەکان دامەزرانی دەوڵەتی یەهوود بە پێویست نەزانن، چوونکە ستەمی بێ‌ئەملاوئەولای هەندێک وڵات و بە کەم زانینیان ببووە هۆکاری ئەوەی دامەزراندنی دەوڵەت بە تەنیا ڕێگەی ڕزگاریی خۆیان بزانن، بۆیە بە شێوەیەکی گشتی ئەوەی لە دەستیان دێت بۆ خزمەت کردن بەو بیرۆکەیە ئەنجامیان دا، هەر بۆیەش لە ماوەیەکی کەمدا توانیان بە لۆبی کاریگەری لەسەر وڵاتانی وەکو بریتانیا و ئەمریکا دروست بکەن. بۆ خۆشیان ببن بە بەشێک لەو هەوڵانە لە گواستنەوەی یەهوودییەکان بۆ ئیسرائیل. بگرە تا دروستکردنی خانوو و زەویی جوتیاریی و زۆر بابەتی دیکە، ئەو پرسە بووە هۆکاری ئەوەی لە ماوەیەکی کورتدا ژمارەی دانیشتوانی یەهوودی بە شێوەی بەرچاو بەرزبێتەوە.\nڕێکخستنی یەهوودییەکان لەنێو سوپای بریتانیا وەک تیم و دواتر هێزی تایبەت کە تا ساڵی ۱۹٤٨ ژمارەیان گەیشتە نزیک چل هەزار کەس، هۆکارێکی دیکەی سەرکەوتنی ئیسرائیل بوو. لێرەدا دەبێ ئەو خاڵە گرنگەی پاراستن و پێشخستنی نەتەوەیەکی ژێر ستەم بە هێزی خۆی ناو ببەین. ئەو هێزە بەو ژمارە کەمەوە توانیی تەنیا یەک ڕۆژ دوای دامەزراندنی ئیسرائیل لە بەرانبەر هەموو هێزەکانی عەرەب کە هێرشیان کردە سەر ئیسرائیل بە هاوکاریی بریتانیا و وڵاتانی دیکە بەرگری بکات و عەرەبەکان ببەزێنێت و بنەڕەتی حکوومەتی خۆیان دوای ئەو شەڕە زۆر پتەوتر بکەن کە لە هەموو شەڕەکانی دیکەش دژی عەرەبەکان، بتوانن سەرکەوتن بەدەست بێنن.\nهەروەها لە ماوەی زیاتر لە نیو سەدەی ڕابردوودا، هەبوونی دێموکراسییەکی باش و هەبوونی حکوومەتێکی سێکۆلار توانیویەتی ئیسرائیل لە نێوخۆیدا بەهێز بکات بۆ ئەوەی بتوانێت لە دەروە زۆر بەهێز بێت و ئێستا وەک وڵاتێکی بەهێزی جیهان لەسەر پێ ڕابوەستێت.\nبە چاوخشاندنێکی زۆر کورت بەو مێژووەدا دەکرێ بەراورد بکرێ کە بۆچی کورد نەیتوانیوە خاوەنی دەوڵەت بێ، بەڵام ئیسرائیلییەکان خاوەنی دەوڵەتێکی بەهێزن.\nسەرەتای دروستبوونی بیرۆکەی دەوڵەت، بە هەست کردن بە چەوساوەیی و هەبوونی دەوڵەتە بۆ پێشگیری لە چەوساوەیی، یەهوودییەکان بە باشترین شێوە کەڵکیان لەو بابەتە وەرگرتووە، بەڵام نەتەوەی کورد بە درێژایی سێ سەدەی دوایی، بەردەوام کۆمەڵکوژ کران و بە دڕەندەیی پاکتاو کران و هەموو مافەکانیان پێشێل کران و تەنانەت وەک کوێلە سەیر کراین، بەڵام نەمانتوانیوە ئەو ستراتیژییە بکەینە بنەمای خەبات و تێکۆشانمان کە دەبێ ئێمەی کورد ویستی هەبوونی دەوڵەت و مافی چارەنوسی خۆمان بکەینە هەوێنی کار و تێکۆشانی هەموو لایەکمان. ڕاستە بەردەوام شۆڕش و فیداکاری هەبووە، بەڵام هەموو کۆمەڵگای لەخۆ نەگرتووە تا بتوانین خەباتێکی چڕوپڕ بەڕێوە بەرین بۆ ڕزگاریی یەکجارەکی وەک ئەوەی لە ئیسرائیل کرا، ئەو بیرۆکەیە لە کۆنفڕانسێکدا و لە وڵاتێکی دوور بیچمی گرت کە تەنانەت لە سەر خاکی خۆیان نەبوون، بەڵام ئیرادەی ئەو ویستەیان هەبووە.\nبابەتی دووەم دوای دروست بوونی بیرۆکەی دەوڵەتی یەهوود، هەموو پێکهاتەکانی یەهوودی لە هەر شوێنێکی دونیا بن، بە هەر ڕێکارێک بە پێویستی بزانن و بتوانن، پشتیوانییان لە دۆزەکەیان کرد. ئێمەی کورد لەو بوارەشدا زۆر لاوازین. بە بەراوردی ژمارەی ئەو کەسانەی خزمەتی دۆزەکەمان دەکەن، ژمارەیەکی زۆرمان هەیە کە بێ‌خەمن یا تەنانەت بۆیان گرنگ نییە چارەنووسی نەتەوەکەیان چی بەسەر دێ.\nبابەتی سێیەم کە ئیسرائیلییەکان لەچاو ئێمە کاریان ئاسانترە، ئەویش دوژمنانی ئیسرائیلی ئەوکات واتە ئیمپراتوریی عوسمانییە کە لاواز و دواتر تا سنووری ئێستای تورکیە دەکشێتەوە. هەروەها عەرەبەکان کە لە نێو خۆیاندا یەکگرتوو نەبوون. بەپێچەوانە دوژمنەکانی کورد لەهەمبەر پرسی نەتەوەی کورد هەمووکات یەکگرتوو و بەهێز بوون.\nبابەتی چوارەم پشتیوانیی نێونەتەوەیی لە ئیسرائیل بە هۆی هەبوونی یەهوودییەکان لە هەموو شوێنێکی کاریگەر، زۆر زیاتر بووە لە ئێمەی کورد. بەڵام بابەتی یەکەم و دووهەم ئەگەر لە نێو کورددا هەبا، ئێمەش دەمانتوانی ئەو پشتگیرییە بەدەست بێنین.\nبێگومان هەر وەک لە سەرەتادا باس کرا، لێکچواندنی تەواو دروست نییە، بەڵام کەڵک وەرگرتن لە ئەزمونی گەلان بۆ سەرخستنی دۆزی گەلەکەمان پێویستە. لەو نێوەدا ئێمەی کورد خاوەنی توانای زۆرین، ئەگەر ئیرادە و ڕێکاری پێویست بگرینەبەر دەتوانین ئێمەش لە ماوەیەکی کورتدا دەوڵەتێک بۆ پێشگیری لە چەوساوەیی بێوێنەمان دروست بکەین.


(ڕەوانەکراوە لە حەمەساڵح دیلانەوە)\nمحەممەد ساڵح کوڕی مەلا ئەحمەد دیلان کوڕی مەلا ساڵح کوڕی مەلا قادری شەوخوێن. (لەدایکبووی ١٩٢٧ - مردووی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠)، ماڵی باپیری لە قەڵاچۆلانەوە ھاتوونەتە سلێمانی، ساڵی ١٩٢٧ لە گەڕەکی گۆیژەی ئەو شارە لەدایکبووە.\n٣ ھەستی نەتەوایەتی\nدیلانی شاعیر لە تەمەنێکی زووی لاوێتیدا ئارەزووی نووسینی شیعر و مەقام بێژی لا دروست بووە. لە ساڵی ١٩٤٩ دەستی کردووە بەشیعر نووسین تا ڕۆژی کۆچی دوایی لەگەڵ شیعردا ژیاوە. لە تەمەنی بیست و یەک ساڵیدا شیعری بڵاوکردۆتەوە و جێدەستی خۆی لە ئەدەبیاتی کوردیدا بەجێھێشتووە. لە دوای گۆرانی شاعیر بەسەرتۆپی نەوەیەکی نوێی شیعری کوردی لەقەڵەم دەدرێت. دیلانی شاعیر ھەر لە لاوێتییەوە خۆی و بەرھەمە ئەدەبیەکانی تەرخانکرد بۆ خزمەتکردنی کێشەی گەلەکەی و دژایەتیکردنی کۆنەپەرستان و بەکرێگیراوان. لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٦ نۆ جار زیندانی کراوە و گەلێک جاریش دوورخراوەتەوە و تووشی ئازار و ئەشکەنجەدان و نانبڕین بووە.\nسەرەتاکانی قۆناغی خویندنی لە مزگەوتی بابەعەلی بەسەر بردووە و دواتریش لە قوتابخانەی خالدییە قۆناغی سەرەتایی بڕیوەو درێژەی بە خوێندن داوە و تا پۆلی سێی ناوەندی خوێندووە. دواتریش لە ساڵی ساڵی ١٩٤٧ لە فەرمانگەی تووتن دامەزراوە و وەک فەرمانبەرێکی ئاسایی ڕۆژانی تەمەنی بەڕێکردووە و سەرقاڵی پەیداکردنی بژێوی ژیانی بووە. زۆری پێ نەچووە ھەر لەو ساڵەدا لەسەر خۆپیشاندان گیراوە و دواتر ئازادکراوە. ساڵی ١٩٤٨ جارێکی تر گیراوەتەوە و لە کاری میری دەرکراوە.\nساڵی ١٩٤٩ لە سلێمانی گیراوە و بروویانە بۆ بەغدا تا لە ساڵی ١٩٥٠ دادگایی کراوە و بەکەفالەت بەردراوە. ساڵی ١٩٥١ بەئەندامی لیژنەی ئاشتیخوازانی سلێمانی ھەڵبژێردرا. لەسەر ئەمە گیرایەوە بەڵام زوو ئازادکرا. ساڵی ١٩٥٢ بەھۆی ڕێکخراوی ئاشتیخوازانەوە نێردرایە شاری ڤیەننا لە نەمسا بۆ ئامادەبوون لە «کۆنگرەی نەتەوەکان بۆ بەرگری لە ئاشتیخوازی». لەوێ ئاشنایەتی لەگەڵ نووسەری ڕووسی ئیلیا ئەھرینبورگ پەیدا کردبوو، لەو گەشتەیدا سەردانی ئیتاڵیا و سویسڕا و چیکوسلۆڤاکیا ڕۆمانیای کردبوو. کە لە ئەورووپا گەڕایەوە فەرمانی گرتنی بۆ دەرچووبوو. ئەو ماوەیەی لە گوندی دەرگەزێن و مورتکەی لای سلێمانی بردە سەر. دواتر لە ساڵی ١٩٥٤ خۆی ئاشکراکرد و بەدەستبەسەری نێردرایە بەغدا و لە ئەنجامی دادگا ئازادکرا.\nساڵی ١٩٥٤ دووبارە گیرایەوە، لە کەرکووک دادگایی کرا و فەرمانی سی ساڵ و نیوێک دەستبەسەری بۆ دەرچوو، ماوەکەی لە نوگرەت سەلمان بردە سەر و لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٥٦ گەڕایەوە سلێمانی لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٨ لە فەرمانگەی بەڕێوەبردن لە پارێزگای سلێمانی دامەزرا. لە ناوەڕاستی ١٩٥٨ ژنی ھێنا، لە ١٩٥٩ جارێکی تر لە «میھرەجانی گێتیی لاوانی دیموکراتی» لە شاری ڤیەننا بەشداریکرد. ساڵی ١٩٥٩ بەشداربوو لە دامەزراندنی یەکێتی لاوانی دیموکراتی کوردستان. لەسەر ئەوە گیرا، بەڵام زوو ئازادبوو. لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٦٠ بەتاوانی ئەوەی لە دژی دەسەڵاتی عەبدولکەریم قاسم خەبات دەکات گیرایەوە بەڵام زوو ئازادبوو. ساڵی ١٩٦١ دسیانەوە ھەر بەو تاوانە گیرایەوە و نێردرایە شاری کووت. لە ساڵانی نەھاتی کورد ١٩٦٣ – ١٩٦٤ دیلان لە گرتووخانەکانی کەرکووک و بەغدا بە دەستبەسەری مایەوە.\nلە ناوەڕاستی شەستەکانی سەدەی بیستەم گەڕایەوە سەر کاری پێشووی لە فەرمانگەی بەڕێوەبردن لە پارێزگای سلێمانی. تا ساڵی ١٩٨٣ لەم کارەیدا مایەوە دواتر لەسەر داوای خۆی خانەنشین کرا.\nدیلان و چەند ھاوڕێیەکی\n^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٢٩ی ئایاری ٢٠١٧. Retrieved ٩ی ئابی ٢٠١٩. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)\nمێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، مارف خەزنەدار، لاپەڕەکانی ٤٩٩ تا ٥٣٤، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=محەممەد_ساڵح_دیلان&oldid=853864»\nدواجار لە ٠٩:٠٤ی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٠٩:٠٤ی ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


قاسم سولەیمانی لە سەری ڕەشە\nئه‌م بابه‌ته 2592 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەمڕۆ لە کاتێکدا کە حاجی قاسمی سولەیمانی میوانی بارزانی یە لە سەری ڕەشە ، هەریەک لە بارزانی باوک و کوڕ دوو پەیامی توندیان لە ساڵیادی شکستی سەربازی و سیاسی کورد ڕاگەیاند . دەڵێن ئەو شکستە خیانەتە . ساڵی پار لەم کاتەدا هەر ئەو دووزاتە ، بە توندی هێرشیان دەکردە سەر حاجی قاسمی سولەیمانی کە ئەو سەرپەرشتیاری داگیرکردنی کەرکوک بوو لەلایەن سوپای عێراقەوە . هێزە سەربازیە کوردیەکانی لە کەرکوک وناوچە جێناکۆکەکانی وەدەرنا . بەڵام ئەمساڵ لەمڕۆژەدا ، لەکاتی ڕاگەیاندنی ئەو دوو پەیامەدا پێکەوە لەگەڵ حاجی قاسمدا لە کۆبۆنەوەدان بۆ بەشداری کردن و وەرگرتنی پۆستی حکومی لە بەغدا.\nعەقڵی سیاسی ئێمە عەقڵێکی بێ تەخمین و بێ تەقدیرە . تەخمین و تەقدیری سیاسی لە مێژووەوە دەکرێت ، هەستکردنی ئێمەش بە مێژوو هەستێکی تۆمارئامێزی سۆزدارە نەک دەرککاری ساتە ئێستاییەکانی ناو مێژوو. وەک بکەر وکارتێکەر . ئەگەر ئێمە بکەر و کارتێکەری مێژوویی بین لێکدانەوە و بۆچوونمان بۆ ڕووداوەکان بەپێ ی پێگە و چۆنیەتی کاریگەریمان دەبێت لە مێژووەکەدا . بۆیە بە ڕیفراندۆمێکی شەخسی و میزاجی چارەنووسی گەلێکمان خستە بەر مەترسیەوە . هێشتاکە بەشانازیەوە باس لەو شکستە دەکەین و هەڵەکانی خۆمان بەسەر ئەوانی تردا دەبەخشینەوە . لە گریمانەیەکی سادە و ئاسانەوە ئەو پرسیارە ناکەین باشە ئەگەر لە ١٦ ی ئۆکتۆبەردا ئینسحاب نەکرایە چی دەبوو ؟ دۆخی کەرکوک وەکو کۆبانێ نەبوو کە هەموو ئازادیخوازانی دنیا پشتیوانی کۆبانێ بوو ، بەڵام بۆ کەرکوک هەموو دنیا بانگەوازی کرد و داوای لە کورد دەکرد ڕیفراندۆم نەکات و کاتی نەهاتووە . بۆیە هیچ هێزێکی هەرێمی و جیهانی نەبوو پشتیوانی لەوە شەڕەی کورد بکات . هەموویان پەسەندی بڕیاری شەڕەکەی قاسمی سولەیمانی و عەبادیان کرد . نە هێزی سەربازی و تفاقت بەرانبەر یەک بوو ، نە توانای دارایی و ئابووریت هاوشێوەی بەغدابوو ، چەند هەفتەیەک پێش ١٦ ی ئۆکتۆبەر هەموو سنوور و دەروازەکانت لێ داخرابوو ، ئایا کورد بە چیەوە دەیتوانی شەڕی هەموو جیهان بکات ؟ وەکو کاک هاوکار ڕوغزایی لەو کاتەنەدا دەیگوت مەگەر بە ئەبو چیچۆ شەڕی جیهانت پێ دەکرێت؟\nبەقەد ئەوەی ڕیفراندۆم هەڵەیەکی مێژوویی بێ تەخمین و بێ تەقدیری سیاسی کوردبوو ، بڕیاری کشانەوەی سەربازی لەناوچە جێناکۆکەکاندا بڕیارێکی ئازایانە و تەندروست بوو. چونکە ئەگەر کورد نەکشایەتەوە زەمینەیەکی لەباربوو بۆ هێزی نابەرابەر کە تەواوی کوردستان داگیربکاتەوە و ماڵ وێرانی و کاولکاریەکی گەورە لە شارەکانماندا ڕووی ئەدا و بە دەیان هەزار کوژرا و برینداریشمان لەو شەڕە لەسەرەتاوە دۆڕاوەوە ئەدا .پێم وایە ئەمەش ڕای ئەمڕۆی حاجی قاسمە کە لەساڵیادی ١٦ ی ئۆکتۆبەردا ئەمڕۆ لەسەری ڕەشی باسی کردبێت.\nئابووری سلێمانی و مەترسی هەرەسهێنان\nکابینەی نۆهەم :حکومەتی موخابەرات\nكشە بێ ماتەكان!\nچارەسەرێکی یەدەک ، بەرهەمێکی ئێرانی\nلە کۆیەوە بەرەو ئەدلب\nعەرەبانە و حکومەت ، چاکسازی و گۆڕان\nجیهان لەژێر چاودێری گەنجاندایە\nتورکیای ئەردۆغان بەژمارە\nئاگرەکە داهاتووی عێراق دیاری دەکات\nبازرگانەکەی ڤینیسیا- ترامپ لە بەرگی شایلۆکدا


فه‌یلییه‌كان له سه‌رده‌می عادل عه‌بدولمه‌هدی - شـه‌فـه‌ق نيـوز\nفه‌یلییه‌كان له سه‌رده‌می عادل عه‌بدولمه‌هدی\nشه‌فه‌ق نيوز/ روو له ئاینده‌ین، به‌ڵام خراپ نیه هه‌ندێك جار ئاوڕ له‌و رابردووه بده‌ینه‌وه كه خه‌ڵك تیایدا زیندوو بوون و به راستی ده‌ژیان. نه‌وه‌ك ئێستا كه ته‌نیا زیندوون بێ ژیان؟!\nسه‌رباری ته‌مه‌ندرێژی تراژیدیای پرسیارو وه‌ڵامه‌كان، ئاساییه هه‌ر به‌رپرسێكی ئه‌م ڵاته ئه‌و پرسیاره دووباره بكاته‌وه كه فه‌یلیه‌كان چییان ده‌وێ؟!\nپێش ئه‌وه‌ی بیر له خواست و داواكاریه‌كانی خۆمان وه‌ك هاووڵاتێه‌كی ئه‌م وڵاته بكه‌ینه‌وه، پێش ئه‌وه‌ی له‌و پرسیاره هه‌ڵچین و تووڕه بوون بنوێنین، ئه‌وه دێنینه‌وه یاد كه هه‌موو مافخوراوانی ئه‌م وڵاته خۆزگه ده‌خوازن بۆ تاوێك ده‌بوونه رۆڵه‌ی كاربه‌ده‌ستانی باڵا ده‌ست. بۆ وێنه ده‌بوونه رۆڵه‌ی سه‌رۆك وه‌زیران. به‌و باوه‌ڕه‌ی ئه‌گه‌ر رۆله‌ی ئه‌وان بونایه، ره‌نگه كه‌مێك نیگه‌رانی بارودۆخی ژیان و گوزه‌رانیان و نیگه‌رانی چاره‌نووس و ئاینده‌یان ده‌بوون.\nله وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ی هه‌ربه‌رپرسێك، ئه‌مه روونه كه هێنانه‌دی داخوازی فه‌یلیه‌كان خه‌رجی زۆر نیه، ئه‌گه‌ر رێگه یاساییه‌كانیان بۆ پوخت و كورت بكرێته‌وه. بۆ وێنه، رێزدار سه‌رۆك وه‌زیرانی ئێستا، دكتۆر عادل عه‌بدولمه‌هدی ده‌توانێ ئه‌و یاسایانه وه‌گه‌ر بخات كه جێبه‌جێ نه‌كراون. ئه‌و یاسایانه‌ی كه چاره‌نووس و داهاتووی ئه‌م پێكهاته‌یه و باقی پێكهاته‌كان دیاری ده‌كه‌ن. له‌ویش ساده‌تر، ده‌توانێ روانگه‌و شێوازی نواڕینی به‌رپرسان بۆ ئه‌م كه‌یسانه بگۆرێ كه چیتر كه‌سێك به زوڵمی سه‌ددام ماڵو موڵكی داگیركرابێ، پاش چل ساڵ له‌و تاوانه و دوای 15 ساڵ له نه‌مانی به‌عس هێشتا چاوه‌نواڕی وه‌رگرتنه‌وه‌ی مافه‌كانی نه‌بێ!!\nوه‌ڵامی پرسیاره‌كه ئه‌وه‌یه؛ گرفته یاسایی و ئاسایشی و ئابووریی و سیاسیه‌كان، خۆشییه‌كانی ژیانی سڕیوه‌ته‌وه‌و فه‌یلیه‌كانیش له سه‌برو سه‌بووری راهاتوون، به‌ڵام به‌هاكه‌ی دووركه‌وتنه‌وه یان بووه له قه‌ره‌بووی هه‌موو نه‌هامه‌تیه‌كانی رابردوویان.\nجا به‌ڕیز عادل عه‌بدولمه‌هدی وه‌ك باقی ده‌سه‌ڵاتداران ته‌نیا بیر له هێنانه‌وه‌ی پاساو نه‌كات كه عیراقی كردووه به وڵاتی یه‌تیم و یه‌سیرو ملیۆنه‌ها بێوه‌ژن!! به چاوی سیاسیانه‌ی عیراقی نه‌نواڕیته ژیان و مافی ئه‌و خه‌ڵكه ده‌ربه‌ده‌ركراوه. به‌ربه‌ست بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌كان له نێوان خۆی و ئه‌و خه‌ڵكه دروست نه‌كات كه هیچ كات داخوازیه‌كانیان كێشه نه‌بوون بۆ حكومه‌ت.\nئه‌مه مه‌ترسیه‌یه‌كی گه‌وره‌یه كه میلله‌تی عیراق به تێكرا زیندوون به‌ڵام ئاسووده نین تا به‌خته‌وه‌ر بژین! هه‌ركات به‌رپرسان و میلله‌ت له یه‌ك شوێن كۆببنه‌وه ، سه‌ره‌تای چاره‌سه‌ر و كۆتایی هێنانه به مه‌ینه‌تی فه‌یلیه‌كان و ئیتر پرسیاری ئه‌وه‌یان لێ نا‌كرێ كه چییان ده‌وێ!


هاوپه‌یمانیی عه‌ره‌بی له یه‌مه‌ن، بۆ ڕێگه‌گرتن له دروستبوونی عێراقێكی تر\nپێنووس: ئه‌ندامانی كۆنگرێسی ئه‌مریكی له‌م دوایییه‌دا، گه‌ڵاڵه‌ی ڕێگه‌گرتن له فرۆشتنی چه‌ك به سعوودیایان ڕه‌ت كرده‌وه، تاوه‌كوو گرێبه‌ستێك به گوژمه‌ی 15/1 ملیار دۆلار ببه‌سترێت. گرێبه‌ستێك كه چاوه‌ڕاون ده‌كرێت زیاتر له یازده هه‌زار هه‌لی كار بۆ ئه‌مریكا به‌رهه‌م بهێنێت. له كاتێكدا پاساو بۆ ڕێكخستنی ئه‌م گرێبه‌سته ده‌هێندرێته‌وه كه به‌پێی تێكهه‌ڵچوون و پێكدادانه‌كان، دۆخی كاره‌ساتی مرۆیی له یه‌مه‌ن، ئاستی زیانگه‌یاندنی به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی له ئه‌مریكادا به‌رز كردۆته‌وه.\nلێره‌دا به‌ڵگه بۆ سێ خاڵ، یاخود پرس و بابه‌ت ده‌خه‌ینه ڕوو:\nیه‌كه‌م، سعوودیا وه‌ك پێویست متمانه‌ی ئه‌وه‌ی پێ ناكرێت كه به پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی مه‌ده‌نییه‌وه پابه‌ند بێت و، هه‌روه‌ها كه‌ره‌سته و پێداویستییه‌كانی گرنگ و پێویست به مه‌به‌ستی گه‌یاندنی یارمه‌تییه مرۆیییه‌كان بۆ خه‌ڵكی یه‌مه‌ن ده‌سته‌به‌ر بكات. دووه‌م، له‌م گه‌ڵاله‌یه‌دا، به‌ستێنی ستراتیژیكی سه‌پاندنی پێكهێنانی هاوپه‌یمانییه‌كی عه‌ره‌بی له‌ژێر ڕێبه‌رایه‌تی و فه‌رمانی سعوودیا بۆ هێرشكردنه‌سه‌ر یه‌مه‌ن، ڕه‌چاو نه‌كراوه. سێیه‌م، بوونی یه‌مه‌نێك به حكوومه‌تێكی ناوه‌ندیی به‌هێز و جێگیر و، هه‌روه‌ها بوونی دامه‌زراوه و بونیادێكی پته‌وی حكوومی، بۆ ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا گرنگییه‌كی بنه‌ڕه‌تیی هه‌یه.\nده‌رباره‌ی بابه‌تی یه‌كه‌م، هه‌رچه‌نده زۆر گرنگه كه داوا له سعوودیا بكرێت كه ڕێز له ستاندارده مرۆڤدۆستانه‌كان بگرێت، به‌ڵام له ڕاستیدا سعوودیا به شێوه‌یه‌كی جددی و ڕاسته‌قینه، له یه‌مه‌ن، له هه‌وڵی كه‌متركردنه‌وه‌ی زیانه مرۆیییه‌كانه.\nسوپای ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، كه له ناوه‌ندی فه‌رمانده‌ییی هاوپه‌یمانیی عه‌ره‌بی له ڕیاز، له جه‌نگی یه‌مه‌ندا له ڕیزی پێشه‌وه‌یه، ده‌توانێت ئه‌م ڕاستییه بسه‌لمێنێت. هه‌ر به‌م هۆیه‌یشه، كه زۆربه‌ی ئۆپه‌راسیۆنه‌كان له دژی حوسییه‌كان ئه‌نجام نه‌دراوه.\nبێجگه له‌وه‌یش، كۆمیساریای باڵای ڕێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بۆ كاروباری په‌نابه‌ران، پشتگیریی ئه‌و بابه‌ته ده‌كات كه سعوودیا 41 هه‌زار په‌نابه‌ری یه‌مه‌نیی قبووڵ كردووه و، ئه‌م ژماره‌یه ده‌ستپێڕاگه‌ییشتنی ته‌واویان به پێداویستییه ته‌ندروستییه‌كان، په‌روه‌رده و فێركردن، هه‌روه‌ها بازاڕی كاری سعوودیا هه‌یه. به پێچه‌وانه‌ی ئه‌و 500000 هه‌زار په‌نابه‌ره سوورییانه‌ی كه له سعوودیادان، یه‌مه‌نییه‌كان به "په‌نابه‌ر" ناو نابردرێن، به‌ڵكوو پێیان ده‌گوترێت " سه‌ردانكه‌ر".\nئه‌م ناولێنانه به شێوه‌یه‌كی گشتی، له هه‌ستیارییه‌كی مێژوویییه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێت كه به‌گشتی له جیهانی عه‌ره‌ب و، به‌تایبه‌ت له سعوودیا له‌سه‌ر ئه‌و وشه‌یه هه‌یه. هه‌ستیارییه‌ك كه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ڕۆژێكی ناسراو به " ڕۆژی نه‌گبه‌ت" له ساڵی 1948 له فه‌له‌ستین.\nبه گوته‌ی ڕێكخراوی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان، مۆڵه‌تی نیشته‌جێبوونی به توانای درێژكردنه‌وه‌ی شه‌ش مانگی به‌خشیوه‌ته ، به 465 هه‌زار و 400 یه‌مه‌نی. ئه‌وانه‌یش ئه‌و كه‌سانه‌ن كه هێشتا دۆخی كۆچبه‌رییان بۆ سعوودیا ڕوون نه‌كراوه‌ته‌وه، به‌ڵام ئه‌و كه‌سانه‌یش ده‌توانن به‌ته‌واوی له خزمه‌تگوزارییه‌كانی ته‌ندروستی، فێركردن و بازاڕی كار، سوودمه‌ند بن.\nسعوودیا له‌م دوایییه‌دا ڕای گه‌یاندووه كه ئێستاكه 285 هه‌زار قوتابیی یه‌مه‌نی له سعوودیا له قوتابخانه حكوومییه‌كان به‌خۆڕایی ناونووسیان كردووه، هه‌روه‌كوو 141 هه‌زار قوتابیی سووری، ئه‌م ده‌رفه‌ته‌یان به‌ده‌ست هێناوه. له كۆی ئه‌و 730 ملیۆن دۆلاره‌ی كه وه‌ك یارمه‌تیی مرۆڤدۆستانه له ساڵی 2015دا پێشكه‌ش به یه‌مه‌ن كراوه، سعوودیا به گوژمه‌ی 1/253 ملیۆن  دۆلار، واته 6/34% له‌م یارمه‌تییانه‌ی فه‌راهه‌م كردووه.\nته‌نانه‌ت ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی كه پێشوازییان له په‌نابه‌ره یه‌مه‌نییه‌كان كردووه، له یارمه‌تییه‌كانی سعوودیا كه‌ڵك وه‌رده‌گرن. بۆ نموونه ده‌وڵه‌تی جیبۆتی، زیاتر له  13 ملیۆن دۆلاری به مه‌به‌ستی فه‌راهه‌مكردنی 300 خانووی دروستكراوی ئاماده، بۆ په‌نابه‌ره یه‌مه‌نییه‌كان له سعوودیا وه‌رگرتووه.\nبابه‌تی دووه‌م، ده‌رباره‌ی پرسی ڕه‌چاونه‌كردنی به‌ستێنه‌كانی ستراتیژیكی نێوده‌وڵه‌تی، هه‌رێمی و ناوخۆییی سعوودیا به مه‌به‌ستی پێكهێنانی هاوپه‌یمانییه‌كی عه‌ره‌بی بۆ ده‌ستێوه‌ردان له یه‌مه‌ندایه. هه‌وڵه‌كانی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا به مه‌به‌ستی " پێكهێنانی میحوه‌ریك له ئاسیا"، له‌گه‌ڵ بۆشاییی ستراتیژیك له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ڕووبه‌ڕوو ده‌بێته‌وه. به‌م مانایه كه هاوپه‌یمانه‌كانی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا هه‌ست به‌وه ده‌كه‌ن كه چیتر ئه‌مریكا هاوپه‌یمانێكی جێگه‌ی متمانه نییه، به‌م پێیه‌یش ئه‌و ده‌وڵه‌تانه هیچ ڕێگه‌چاره‌یه‌كیان جگه له‌وه‌ی كه خۆیان كاروباری خۆیان به‌ده‌سته‌وه بگرن(خۆیان بپارێزن)، نییه.\nئه‌م به‌ستێنه نێوده‌وڵه‌تییه گۆڕانكارییه‌كی جددیی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا پێك هێناوه. فراوانخوازی، به‌تایبه‌ت له ئێراندا به‌هێز بووه. به سه‌ره‌نجدان له‌وه‌ی كه ئێران له په‌راوێز و گۆشه‌گیریی لابردنی ئابڵووقه ئابوورییه‌كان ده‌رچووه، ئێران به هۆی كه‌ڵكوه‌رگرتن له ئامرازه‌كانی (ده‌ستوپێوه‌كانی) له ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌كه‌دا، بۆته ئه‌كته‌ریكی كاریگه‌ر له ئاستی نێوده‌وڵه‌تی.\nتاران هه‌روه‌ها چه‌ندین ئه‌كته‌ری ناده‌وڵه‌تیی وه‌ك حزبوڵڵای لوبنان و عه‌سائێبی ئه‌هلی هه‌ق له عێراق و حوسییه‌كان له یه‌مه‌ن و...، له‌ژێر كۆنترۆڵ و له‌ده‌ستدایه كه ده‌توانن ئامرازیكی جێگه‌ی متمانه بن كه ئێران پشتیان پێ ببه‌ستێت. ئه‌و گرووپانه ده‌توانن ببنه هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی ڕاسته‌قینه بۆ ئاسایش و یه‌كپارچه‌یی ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بی به‌گشتی و، سعوودیا به‌تایبه‌تی.\nسیاسه‌تی ئێران له ناوچه‌كه، ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بیی بۆ سه‌ر ڕه‌گه‌ز و گرووپی شیعه و سوننه دابه‌ش كردووه. ئه‌م دابه‌شكردنه بۆ سه‌ر ڕه‌گه‌ز یاخود تایه‌فه (شیعه و سوننه) فاكته‌رێكه كه ڕێگه به ئێران ده‌دات درێژه به نفووز و ده‌ستێوه‌ردانی زیاتر له ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌كه‌دا بكات و، به‌م پێیه‌یش ئێران له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی خۆیدا شوێندانه‌ر و كاریگه‌ر بێت.\nبه‌شێك له ده‌وڵه‌تانی ڕۆژاوایش به شێوه‌یه‌كی نه‌ویستراو و نه‌خوازراو، بوونه‌ته فاكته‌رێكی چالاك له خزمه‌ت فراوانخوازیی ئێراندا. ڕۆژاوایییه‌كان به دابه‌زاندن و كه‌مكردنه‌وه‌ی ئاستی ئه‌و ده‌وڵه‌ته عه‌ره‌بییانه بۆ ته‌نیا ڕه‌گه‌زی سوننه، فاكته‌رێكی دیكه‌ن بۆ په‌ره‌پێدانی تایه‌فه‌گه‌رایی و بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و پرسه له ناوچه‌كه‌دا.\nئه‌م دوو فاكته‌ره نێوده‌وڵه‌تییه له‌گه‌ڵ فاكته‌رێكی دیكه‌ی ناوخۆییی سعوودیادا، یه‌كیان گرتۆته‌وه. هاتنه‌سه‌ركاری نه‌وه‌ی سێیه‌می نوخبه پاشایه‌تییه‌كان بۆ ڕیزی ڕێبه‌ری، هه‌روه‌ها پێكهێنانی كۆمیته‌ی وه‌فاداری، هه‌ردووكیان بوونه‌ته سیمبۆل یاخود هێمای گۆڕانكاری له سروشت و بونیادی هێزدا. ئه‌مه گۆڕانكارییه له سروشتی هێزدا، به هۆی ئه‌وه‌ی كه ئه‌م نه‌وه نوێیه به دوو ئه‌زموونی بنچینه‌ییی كه‌لتووری سیاسیی نوخبه‌كانی پاشایه‌تییه‌وه گرێدراو نین.\nیه‌كه‌مین ئه‌زموون له جه‌نگی یه‌كگرتن (1902- 1932) به‌ده‌ست هاتووه، كه له ئه‌نجامدا ده‌وڵه‌تی سێیه‌می سعوودیا، له‌دایك بوو یاخود پێك هات. (یه‌كه‌مین ده‌وڵه‌ت له 1744-1818، دووه‌مین ده‌وڵه‌ت له 1824-1892 و، سێیه‌مین ده‌وڵه‌ت له 1932- 2006 پێك هات). ئه‌زموونی دووه‌م، ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ململانێ و بارگرژی له نێوان مه‌لیك سعوود و مه‌لیك فه‌یسه‌ڵ له ساڵانی (1956-1964).\nئه‌م دوو ئه‌زموونه، بوونه هۆی له‌دایكبوونی سیسته‌مێكی ئاڵۆز له هاوپه‌یمانی و به‌هاكان، كه نه‌وه‌ی سێیه‌م له ئه‌ندامانی بنه‌ماڵه‌ی پاشایه‌تی لێی بێبه‌شن. به‌م پێیه‌یش، دروستبوونی گۆڕانكارییه‌كی بنه‌ڕه‌تی له چوارچێوه‌ی ململانێ و هاوكاریدا، دوور له چاوه‌ڕوانی نییه. ئه‌مه گۆڕانكارییه‌كه له بونیادی هێزدا، به هۆی ئه‌وه‌ی كه له ساڵی 2006، كۆمیته‌ی وه‌فاداری به مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی پاشا(مه‌لیك) و جێگره‌كه‌ی، دامه‌زرا.\nبه سه‌ره‌نجدان له چه‌مكی ئه‌وله‌وییه‌تی یاسایی، له ئێستادا هه‌ڵبژاردنی شازاده‌یه‌ك وه‌كوو جێگری جێگری پاشا، نیشانده‌ر و ده‌ربڕی شێواز و فۆرمێكه له هاوسه‌نگیی هێز و ده‌ركه‌وتنی هێز و ده‌سه‌ڵاتی نوێ. یه‌كه‌مین سنووردارێتیی یاساییی ده‌سه‌ڵاتی پاشا، ئه‌وه‌یه كه ته‌نیا له ڕێگه‌ی كۆمیته‌ی وه‌فاداری بۆ ده‌ستنیشانكردنی جێنشین (جێگر) بڕیار ده‌رێت و، یاسای كۆمیته‌كه‌یش ته‌نیا له ڕێگه‌ی ده‌نگدانه‌وه ده‌گۆردرێت. ساڵی 2006، سه‌ره‌تای قۆناغی چواره‌م بوو له ده‌وڵه‌تی سعوودیادا.\nبه ده‌ركه‌وتنی ده‌وڵه‌تی چواره‌م، كه‌ڵك له بڵاوبوونه‌وه‌ی ئاسۆییی دابه‌شكردنی ده‌سه‌ڵات وه‌رگیراوه كه پێویستیی به ڕاوێژی بێسنوور و تاقه‌تپرۆكێن بۆ بڕیاردان هه‌یه. له ئه‌نجامدا، بڕیار و سیاسه‌تگه‌لی كاردانه‌وه‌یی- كه له ئێستادا له‌ژێر كۆنترۆڵی سێ ده‌سه‌ڵاتی ستوونیی وه‌زاره‌ته‌كانی به‌رگری، ناوخۆ و گاردی نیشتمانیدایه- به شێوه‌یه‌كی له‌سه‌ره‌خۆتر بڕیار وه‌رده‌گیرێت، تاوه‌كوو سیاسه‌ت و بڕیاره خێرا و گه‌مه هێرشبه‌رانه‌كان باشتر كۆنترۆڵ بكرێت. له ئێستادا، "ڕیاز" له دۆخی "فیگۆری ستراتیژیكی چه‌قبه‌ستووه‌وه"، به‌ره‌و به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی "كرده‌وه‌ی خوڵقێنه‌رانه و پێشده‌ستانه" ده‌ڕوات.\nده‌رباره‌ی پرسی سێیه‌م، دژبه‌رانی گرێبه‌ستی چه‌ك، بڕوایان وایه كه هاوپه‌یمانیی عه‌ره‌بی به ڕێبه‌رایه‌تیی سعوودیا زیان به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌ییی ئه‌مریكا ده‌گه‌یه‌نێت، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه بایه‌خ و ئابڕوومه‌ندیی ئه‌مریكا له ناوچه‌كه‌دا به هۆی جه‌نگ و خه‌بات دژی ڕێكخراوی ئه‌لقاعیده‌یه. هاوپه‌یمانیی عه‌ره‌بی، له ساڵی 1996وه له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌ی ڕێكخراوی ئه‌لقاعیده‌دایه. زۆربه‌ی ئه‌و هێرشانه‌ی كه هه‌ڕه‌شه له ئه‌مریكی، بریتانی، فه‌ڕه‌نسی و ئه‌ڵمانییه‌كان ده‌كه‌ن، به هۆی كار و جددیبوونی سعوودیاوه پووچه‌ڵ بوونه‌ته‌وه.\nهیچ جه‌نگێك له یه‌مه‌ن له دژی ئه‌لقاعیده، به‌بێ هه‌بوونی ئه‌و دوو مه‌ر‌جه سه‌ركه‌وتوو نابێت: حكوومه‌تێكی ناوه‌ندیی به‌هێز و بونیادێكی حكوومیی پراگماتیستی. ئه‌م دوو ڕه‌گه‌زه، بۆ پاراستنی ئاشتیی ناوچه‌كه زۆر پڕبایه‌خ و گرنگن. ئه‌گه‌ر توانا سه‌ربازییه‌كانی سعوودیا لاواز ببێت، شانسی ئه‌وه‌ی كه ئه‌كته‌ریكی تر له ناوچه‌كه ئه‌و پرۆژه‌یه به‌زیندوویی ڕابگرێت، نزیكه له سفره‌وه.\n"ڕیاز"، تاكه هێزێكی گه‌وره‌یه له جیهانی عه‌ره‌بی، كه ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بی له پشت ڕێبه‌رییه‌كه‌یه‌وه ڕاوه‌ستاون. ئه‌م به‌ره‌یه‌یش نه‌ك ته‌نیا له سه‌قامگیری و متمانه‌ی سعوودیاوه سه‌رچاوه ده‌گرێت، به‌ڵكوو ئه‌وه به هۆی فاكته‌ری ئابووری، دیپلۆماسی و هێزی سه‌ربازی و مێژووییی سعوودیایه.\nنه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌ب له "بازای عكاظ" پێك هات، ئۆمه‌تی ئیسلام له مه‌ككه له‌دایك بوو و، حكوومه‌تی ئیسلامی له مه‌دینه دروست بوو. پاشایه‌تی له سه‌رده‌می ئه‌مه‌وی و حكوومه‌تی عه‌باسییه‌كان له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌كانی پاشایه‌تی بنیات نرا و، تاوه‌كوو ئیمڕۆ نوخبه سیاسی و ئایینییه‌كانی عه‌ره‌ب ڕیشه‌یان له‌و وڵاته‌دایه و ڕۆژانه به سه‌دان ملیۆن له مسوڵمانانی هه‌موو جیهان، پێنج كه‌ڕه‌ت ڕوو له كه‌عبه، ماڵی خوا، نوێژ ده‌كه‌ن.\nڕێگه‌گرتن له فرۆشتنی چه‌كوچۆڵ به سعوودیا، یه‌كپارچه‌یی و یه‌كگرتووییی خاكی جیهانی عه‌ره‌ب، هه‌روه‌ها ئاسایش و سه‌قامگیریی ناوچه‌كه ده‌خاته ژێر هه‌ڕه‌شه‌وه. له ئاكامدا هاوسه‌نگی و ئاسایشی ناوچه‌كه و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا، ده‌كه‌وێته مه‌ترسییه‌وه.\n« داهاتووى ناکۆکییە سیاسییەکان لە سایه‌ی قەیرانە ئابوورییەکاندا شەڕی مووسڵ لە دژی داعش، سەربەخۆیی بۆ کوردستانی عێراق دەهێنێت »


بوونی دەستوور گرنگە بۆ پێناسەكردنی كەسایەتیی سیاسیی هەرێم‌و مافەكانی هاووڵاتیان\nدكتۆر سەردار موسا، مامۆستای زانكۆو شارەزا لەبواری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان بۆ هاوڵاتى:\nسازدانی: عەمار عەزیز\nمامۆستایەكی زانكۆی دهۆك ئاماژە بەپێناسەی دەستور دەدات و دەڵێت:» دەستور لەهەرێم چەندە سیاسییە ئەوەندە دەستوری نیەو دەبێت لەنووسین و پەسەندكردنیدا پێویستە رەزامەندی تەواوی حزبەكانی لەسەر بێت»، دەشڵێت:» بوونی دەستوور گرنگە بۆ پێناسەكردنی كەسایەتی سیاسی هەرێم و مافەكانی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان».\nسەردار موسا شەریف، مامۆستا لەپەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان لەزانكۆی دهۆك لەم چاوپێكەوتنەیدا لەگەڵ هاوڵاتی، دەشڵێت:» لە نووسینی دەستوردا گرنگە نەك تەنیا حزبەكان، بەڵكو بۆچوونی كومەڵگای مەدەنی، مامۆستایانی زانكۆ، كە دەستوورێك كە دێتە نووسین و ئامادەكردن بۆ گشتپرسی، لێكتێگەیشتنی سیاسی و كومەڵایەتی لایەنە پێكهێنەرەكانی وڵاتی لەسەر هەبێت».\nهاوڵاتى: دەستوور چییە؟ بۆچی گرنگە؟\nسەدار موسا: دەستوور لەبنەڕەتدا لەدەستەوژەیەكی فرانسی « constitutio « سەرچاوەی وەرگرتووەتەوە، كە ئاماژە بە « كومەڵێك بریار و یاساكانی ئیمپراتوڕی» ئەو سەردەمە دەكات. دەستوور پێكهاتەیەكە لەبنەماكانی پابت كەچوارچێوەی حقوقی و دامەزراوەی و دابەشكردن و دابەشبوونی دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی و سنوری دەسەڵاتەكانی دەوڵەتێك دروست دەكات . بە هەمان شێوەش دەستووور بریتییە لەدابەشكردنی ماف و ئیمتیازاتەكان (بەشێوەیەكی گشتی نەك مەحدودكراو) لەنێوان دەوڵەت و هاووڵاتیان، دەستنیشان دەكات  دەستوور بە هەمان شێوە سنورە سیاسییەكانی دەوڵەت شرۆڤە و تەعریف دەكات. بەهەمان شێوەش « ناوەرۆك و دەسەڵاتی سیاسی وێنە دەكات. دەستوور بە «سەنەد، بەڵگە یانیش گرێبەستێك» پێناسەكراوە و دێتە پێناسەكردن. كاتێك باسی ئەوە دەكرێت كە دەستوور گرێبەستەكە، دێتە واتای ئەوەی كە ئەوانەی پەسەندی گرێبەستێكی وەها دەكەن، پێكەوە لەسەر بنەماكان و ناوەرۆكی گرێبەستەكە رێككەوتن و لێكتێگەیشتنیان هەیە كە پێویستە رێككەوتنەكە بێتە پاراستن . بویە هەر گوڕانكارییەك لەم رووەوە لە دەستوور پێویستی بە رێككەوتنی لایەنەكان هەیە. بویە لەیەكەم هەنگاودا دەستوور «چوارچێوە، سنورو كەسایەتی، ناسنامەی دەوڵەت» پێناسەدەكات، هاوكات سەرچاوەی شەرعیەتیش لەدەستووردا دەستنیشان دەكرێت. دوو نموونەی كونترین دەستووری وڵاتان لەسەردەمی مودێرن لەدوای سالانی (1600)، یەكێكییان بریتییە لەدەستووری « سان مارینوو ئەوی دیكەش ئەمریكایە».\nهاوڵاتى: جیاوازی چییە لەنێوان دەستورو یاسادا؟\nسەردار موسا: یەكەم جیاوازی لەنێوان دەستورو یاسادا لەشێوازی داڕشتنە، دووەمیش، سەرچاوەی پەسەندكردنی هەردووكیش جیاوازە، سێیەم، هەر یەكێیان دەسەڵاتێكی جیاوازی یان هەیە، چوارەم، دەسەڵاتی دەستور گشتییە، بەڵام دەسەڵاتی یاسا تایبەت. ئەگەر دەستوور گرێبەستێك بێت كە لەلایەن پێكهاتەی سیاسی و كومەڵایەتی وڵااتێكەوە یانیش نوێنەرانی دەستنیشانكردنی هاووڵاتیانی وڵاتێك هاتبێت دارشتن و پەسەندكردن ئەوە دێتە ئەو واتەی كە رێككەوتنێگی گشتی كراوە لەم بارەیەوە. بەڵام، یاسا بریتییە لەسەپاندنی هێز لەلایەن حكومەت و نوخبەیەكی دیاركراو دێتە داڕشتن و پەسەندكردن. دەستوور یاسایی گشتی وڵاتێكە، بەڵام یاسا شێوازێكە لەتێگەیشتن و شرۆڤەكردنی پكهاتەیەكی سیاسی، كومەڵایتی و دامەزراوەیی. یاسا سەرچاوەی هێز و شەرعیەتی خوی لەدەستوور وەردەگیرێت، بەڵام دەستوور سەرچاوەی شەرعیەتی خوی لەهەموو پێكهاتەكانی وڵات وەردەگرێت. واتە، دەستوور ئەرجەحیەتی هەیە لەسەر یاساو دەستوور دەتوانێت یاسایەك بسڕێتەوە، نەك بەپێچەوانەوە.\nهاوڵاتى: ئەو بنەمایایە چین كە دەبێت لەدەستووردا فەرامۆش نەكرێن؟\nسەردار موسا: ئەوەی كەدەتوانین ئاماژەی پێبكەین بریتییە لەشێوازێكی گشتی نەك تایبەت. لەسەردەمی مودێرنی ئێستا ئەگەر دەستوورەكان بەراورد بكرێت لەگەڵ دەستوورێك كە لەسەدەی 16یەمدا نووسراوە، دەبینێرێت جیاوازییەكی یەكجار زور هەیە لەم نێوەندەدا. پێكەوتنی جیهان، كومەڵگا، تاك و خواست و ویستی هاووڵاتی نەك تەنیا بەرپرسانی وڵاتان پێویستە لەبەرچاوی بگرن، بەڵكو لەسەر ئاستی جیهانیش رەچاوی ئەم پرسە دێتەكردن، بەڵام ئەوەی كە ئاماژەپێكراوە لەسەرەوە، تایبەت بەم پرسە، كەفەراموش نەكرێت، لەخۆیدا پێكەوە گرێدانی « ئەرك و بەرپرسیارەتی هاووڵاتیان و دەوڵەتە»، كە نابێت لەم رووەوە فەراموش بكرێن. چونكە پەیوەندی ئەم دوو فاكتەرە پێكهێنەر یانیش وەڵامدەری هەموو پرسەكانی دیكەی كومەڵگایە. دەستوور بو كێ دەنووسرێت؟ لەپێناو رێكخستنی كاروباری ناوخوی وڵاتێك، واتە نابێت پرسێك لەناو وڵاتێك هەبێت كە گرنگ بێت و ئاماژەی پێ نەكرێت. بو نموونە لەعێراق كە وڵاتێكی موسڵمانە، ناكرێت لەنووسینی دەستوور دا ئاماژە بەدینی ئیسلام نەكرێت، ناكرێت باسی «موڵكیەت»ی سامانی سروشتی وەكو نەوت و گاز نەكرێت. لەدوای رووخانی رژێمی سەدام ئەو پرسەی كە لەعێراق گرنگ بوو كە لەدەستووردا ئاماژەی پێبكرێت و لەبیرنەكرێت پرسی پێكهاتەكانی وڵات بوو، پرسی پەیوەنیدار بە خواستی كورد وەكو هەرێم و پێكهاتەیەك و وەكی قەوارەیەكی سیاسی لەگەل عێراق گرنگ بوو، پرسەكانی دیموكراسی و مافەكانی تاك و كەمەنەتەوەكان كومەڵێك پرسی گەوەرە بوون. بۆیە بەپێی ژینگەو پێكهاتەی وڵات و كات، پرسەكان دێنە گۆڕین لەم بارەیەوە.\nهاوڵاتى: ئایا هەرێمی كوردستان پێویستی بە دەستورە؟\nسەردار موسا: پرسی پێویستی هەرێمی كوردستان بە « دەستوور» پەیوەندی بەخواستی لایەنە سیاسییەكانی هەرێم و تێگەیشتی هاووڵاتیانی هەرێمەوە هەیە. لەڕووی دەستوورییەوە ( دەستووری عێراق) یاسایی (117) بڕگەی یەكەم، دانی بەهەرێمی كوردستان بەهەموو دامەزراوەكانی كە رۆژی پەسەندكردنی دەستوردا بوونیان هەبووە، نراوە. لەیاسای 120ی دەستووری عێراق ئاماژە بەوە كراوە لەوەرگێڕی ئینگلیزی « Shall» بەكارهاتووەتەوە كە ئەمەش دێتە واتای بەكارهێنانی هێز یانی «مەجبورە». واتە، هەرێمی كوردستان پێویستە دەستووری خوی هەبێت لەپێناو ئەوەی كە « هاوسەنگی هێز و دەسەڵات» لەنێوان دەستووری عێراق و دەستووری هەرێم یان هەرێمەكاندا بێتە ئارا. بەڵام لەهەمان كاتیش نابێت كە دەستووری هەرێمەكان لەگەڵ ئەمەش هەرێمی كوردستان لەدژی دەستووری عێراق بێت. چونكە لەبەردەوامی پێناسەكردنی دەسەڵاتەكانی هەرێم، دەستووری عێراق یاسای (121) بڕگەی دووەم، ئاماژە بە میكانیزمی چارەسەركردنی بوونی « ناكۆكی « نێوان هەرێم و دەسەڵاتی فیدراڵ «دەستوور» باڵادەستی دەستووری فیدراڵی» بەسەر دەستووری هەرێمیدا پەسەند كردووەتەوە.\nهاوڵاتى: كێ بەرپرسیارە لەهەبوون یان نەبوونی دەستوور؟\nسەردار موسا: تایبەت بەپرسی دەستوور لەهەرێم، پرسەكە چەندە سیاسییە، ئەوەندە دەستوری نییە. نەبوونی دەستووری هەرێم بەدیتنی من دوو فاكتەرە رێگر بوونە، یەكەمیان پرسی كێ دەبێتە سەرۆك.مەرجەعی هەرێم ( یاسایی ژمارەی 2ی پەسەندكراوی ساڵی 1992ی پەرلەمانی كوردستان) و سنوری دەسەڵاتەكانی كەسایەتییەكی وەها، دووەمیش هەندێك لایەن بوونی دستوور لەبەرژەوەندی خویاندا نابینن، چونكە بوونی دەستوور لەهەرێم دەبێتە هۆكارێك بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی هەرێمیش هەتا رادەیەكیش پەنا بۆ دادگای دەستوری عێراق بەرێت. لەم حاڵەتەشدا، دەوڵەتی عێراق لەهەرێمی كوردستان بەهێز دەبێت كەهۆكارەكەشی لایەنە سیاسییەكانن.\nهاوڵاتى: دەستوور دەبێت كێ بینووسێتەوە؟\nسەدار موسا: كات و ژینگەی كومەڵایەتی وڵاتان كاریگەری هەیە بەسەر نووسینی دەستوور. ئەو دەستوورەی كەئێستا عێراق خاوەنیەتی راستە لەسەر دەستی لایەنە عێراقییەكان نووسراوە، بەڵام فشاری دەرەكی و هی سەردەمێكە كە «عێراق لەگەڵ تەنگەژەیەكی سیاسی، كومەڵایەتی، ئابوری» لەشەڕدا بووە و لەبیریشمان نەچێت دەستووری عێراق لەلایەن پێكهاتەی « سوننەوە» بایكوت كراو بینیمان كە بڕیارەكان و سیاسەتی پول برێمەر عێراقی بەرەو چ ئاراستەیەك بردووە كە ئێمە ئێستا بەرهەمەكەی دەبینین. بۆیە، لەنوسینی دەستوردا گرنگە نەك تەنیا حزبەكان، بەڵكو بۆچوونی كومەڵگای مەدەنی، مامۆستایانی زانكۆ، نەتەوەیەكگرتووەكان و لەسەر ئاستی جیهانیش كومەڵێك رێكخراو هەن كە بەكاری راوێژكاری هەڵدەستن لەنووسینی دەستووری وڵاتاندا. گرنگە كە دەستوورێك كەدێتە نووسین و ئامادەكردن بۆ گشتپرسی، لێكتێگەیشتنی سیاسی و كومەڵایەتی لایەنە پێكهێنەرەكانی وڵاتی لەسەر بێت.\nهاوڵاتى: پێویستە دەستووری هەرێم لەگەڵ دەستووری فیدراڵی بگونجێت؟\nسەردار موسا: ئەمە پرسێكە كە دەستووری عێراق وەڵامیداوەتەو دەستووری هەرێمیش ناتوانێت لەدژی دەستووری عێراق بێتە داڕشتن هەروەكو لەسەرەوە ئاماژەپێكراوە كە یاسای (121) بڕگەی دووەمی دەستووری عێراقە. پێویستە دەبێت چی بكرێت كە هەم مافەكانی كورد لەعێراق پارێزراوبێت و لەگەڵ دەستووری عێراقیشدا بگونجێت؟\nهاوڵاتى: دەبێت چۆن مامەڵە لەگەڵ ناوچە دابڕێنراوەكاندا بكرێت لەدەستووردا؟\nسەردار موسا: پرسی ناوچە دابڕاوەكان پرسێكی دەستوورییە. دەستووری عێراق یاسای (140) كە سەرچاوەی خۆی لەیاسای (58) دەستووری كاتیی بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق لەسەردەمی داگیركارییەوە وەرگرتووەتەوە، خاوەندارێتی ئەم دەڤەرەی هەم بۆ هەرێمی كوردستان و هەمیش دەوڵەتی عێراقی گەڕاندووەتەوە. لەیاسایی 140دا میكانیزمی چارەسەركردنی ناوچەكە دیاركراوە. بەڵام ئەم پرسە بە هۆی ناكوكی و دەستوەردانە سیاسییەكان لەسەردەمی دەسەڵاتداری نوری مالیكی، سەرۆك وەزیرانی پێشوو كەمتەرخەمی هەرێمی كوردستان، ئیهمال كرا. لەهەمان كاتیش لە ریفراندۆمی 25ی ئەیلولی 2017 بەتێكڕای دەنگ لەم دەڤەرە ئیسبات كرا كەئێرە موڵكی كوردستانە. لەپرسی موڵكداری دەڤەرەكە دەبێت ئێمە تەركیز لەسەر دوو پرسی جیاواز بكەین.\nیەكەم: لە رووی جوگرافییەوە ئەم خاكە بەشێكە لەخاكی كوردستان، موڵكیەتی لە رووی مێژوییەوە ناگۆڕێت.\nدووەم: ئەگەر خاوەن پارچە زەوییەك لەسەر ئەم خاكە، خانوی خۆی یانیش زەوی كشتوكاڵی خوۆی بفروشێت عەرەبێك یانیش ھەر لایەنێكی غەیری كوردی، ئەمە نابێتە واتای ئەوەی كە ئەم خاكە چیدیكە موڵكی كوردستان نییە. نەخێر، ئەو كەسەی كە پارچە زەوی كوردستانی كڕیوە پەسەندی ئەوەی كردووەتەوە كە حەز دەكات ببێت بە هاووڵاتییەك لەسەر خاكی كوردستان.\nلەسالی 1864 شەڕ لەنێوان دانیمارك و ئەڵمانیا لەسەر هەرێمێك بە ناوی ” sydslesvig” روویدا، كە هەریەكە ئەم بەشەیان بەخاكی خۆیان دەزانی. لەدانوستاندنەكانی سیاسی و دیپلۆماسی هەردو لایەن رێككەوتن كە بەپێی راپرسییەك خاكەكە لەنێوان خۆیان دابەش بكەن و مافی خەڵكی رەسەن و موڵك و نیونەرایەتییان لەپەرلەمانی دانیمارك و ئەڵمانیا بێتە پاراستن. بۆیە، دەكرێت تایبەت بەپرسی ناوچە كوردستانییەكان هەمان مودێلی دانیماركیش تاووتوێ بكرێت.\nهاوڵاتى: ئایا نووسینەوەی دەستوور پێویستی بە رەزامەندی حزبە سیاسییەكان هەیە؟\nسەردار موسا: یاسای ژمارە (2)ی ساڵی 2017 تایبەت بەپرسی دابەشكردنی دەسەڵاتەكانی سەرۆكایەتی هەرێم بەسەر دامەزراوە دەستورییەكانی هەرێم پەسەندكراوی 29/10/2017 و یاسای ژمارە (1)ی سالی 2019ی تایبەت بەكاراكردنی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان- عێراق و شێوازی هەڵبژاردنی سەرۆك تا پەسەندكردنی دەستور، پەسەندكردنی بەرواری 8/5/2019 ئاماژەیەكە بەوەی بەڵێ لەنووسین و پەسەندكردنی دەستووردا پێویستە رەزامەندیی حزبەكان هەبێت بەتایبەتی لەسەردەمێكی مودێرن و تایبەتیش ئەگەر حزبێكی گەورەو باڵادەست بێت كەدەتوانێت كاریگەری لەسەر « رای گشتی، شەقام و هەروەهاش ببێتە هۆی دروستكردنی تەنگەژەو پەكخستنی دامەزراوەكانی دەوڵەتداری» لەسنورێكی جوگرافی دیاریكراودا. حزبەكان بەهۆی ئەوەی كە نوێنەرایەتی بەشێك لە پێكهاتە سیاسی، كومەڵایەتی، ئابوری و هتدی سنورێكی دیاریكراو دەكەن بگرە دەوڵەت بێت یانیش هەرێم، بێشك فاكتەرێكی گرنگە كەدەستورێك دێتە نووسین و پەسەندكردن رەزامەندی نەك تەنیا حزبێك بەڵكو پێكهاتەكانی كومەڵگای لەگەڵ بێت. هەر دیسان حزبەكانن رێگرن لەڕێككەوتنی گشتگیر تایبەت بەناوەرۆكی دەستوور.\nهاوڵاتى: هەرێمی كوردستان هەروا بێ دەستوور بمێنێتەوە چ زەرەرێك دەكات؟\nسەردارموسا: پرسێكە زورتر رەنگە لێكدانەوەی سیاسی پێویست بێت هەتا یاسایی. بەوپێیەی دەستووری عێراق هەرێمی « پێگیرو مولزەم» كردووەتەوە كەدەبێت دەستووری خوی هەبێت بەپێی « یاسای 120 « بوونی دەستوور گرنگە هەم بۆ پێناسەكردنی كەسایەتی سیاسی هەرێم، هەمیش لەپێناو دروستكردنی بەرچاوڕوونی لەپاراستنی مافەكانی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان.


Jemal Nebez Stiftung - کۆبوونەی ساڵانە\nکۆبوونەی ئۆنلاینی ساڵانە لە ١٢ی مانگی دیسەمبەری ٢٠٢١\nسەرەتای دیسەمبەر رۆژی لە دایک بوونی جەمال نەبەزەو رۆژێک لەسەرەتاکانی هەر ئەم مانگە، ئەو پاش بوونی بە سەرچەشنێک بۆ ژیان ئێمەی بە جێ هێشت. ئێمە هەموو ساڵێک لە نێوان ئەم دوو رێکەوتەدا یادی ئەو بەرز ڕادەگرێن.\nئەم دیدارە ساڵانەیە بۆدەزگەی جەمال نەبەز گەلێک پڕواتان. ئێمە یادی جەمال و بەرهەمەکانی دەکەینەوە، ئاوڕ لە کارەکانی ئەو ساڵە ئەدەینەوەو هەموو خوازیاران و هاوبیران لەو ئەرکانەی کە لە سەربنەمای ئامانجەکانی فاوندەیشێنەکە بە ئەنجاممان گەیاندووە ئاگادار بکەینەوە. هەوروەها باسێک لە ساڵی نوێ و پڕۆژەکانی دیکە بەسەر دەکەینەوە. هەموو هاوکاران و هاوبیرانی دەزگەکە مەجالی بەشداری لە دیدارە ساڵانەکەیان بۆ دەڕەخسێت. کاتی دامەزراندی دەزگەکەی بیر لە کوۆبوونەوەیەکی گەورە لە شوێنی دەزگەکە کرایەوە. پاندێمی کۆرۆنا بەڵام بەرتەسک بوونەوەی وەها وێناکردنێکی لە خۆ پێ پیشانداین.\nلەم نێوەدا هەوڵمان ئەوەیە کە دەرفەت و ئیمکانیاتی بەڕێوەبردنی دیدارەکانمان بە شێوازێکی ئۆنلاین بەرفراوان کەینەوە. ئەم ئیلتیزامە بۆ داهاتوو بە قازانجمانە، ئەگەر بمانهەوێت دیدارێکی بەرین و رێسامەند هاوکات بە شێوازی حوزووری و ئۆنلاین پێکەوە بەرێوە بەرین.\nدیداری ساڵآنی ٢٠٢٢ بۆی هەیە سەرلەنوێ بە شێوازی ئۆنلاین بەڕێوە بچێت. رێکەوت و کاتی بەڕێوە چوونەکە دواتربڵاو دەکرێنەوە\nJahrestreffen Kurdisch-Sorani.pdf (1.18MB)\nئاوڕدانەوەیەک لە یەکەمین دیداری ئۆنلاینی ساڵانەی دەزگەی جەمال نەبەز لە رێکەوتی 12ی دیسەمبەری 2021 کاتژمێر یازدەونیو هەتا یەکی پاش نیوەڕۆ\nبەشدار بووانە بە تەرتیبی ناوەکان: ئیدیت سەروەری، هەڵۆ بەرزنجی، هانەلۆرە کویشلەر، محەممەد ساڵح بەدرخان، جان گوزاو، کاوە قوڕەیشی، مارکوس کویشلەر، رێزان عەبدوڵلاهی، سالار پاشایی، سیروان رێناس، ڤەمان لینەوان و زانیار کوردەواری\nتۆمار کردنی دیدارە ئۆنلاینەکە بەداخەوە ئەوجۆرەی کە پلانی بۆ داڕێژرا بوو بە هۆی هەندێ گرفتەوە جێبەجێ نەبوو. لەبەر ئەم هۆکارە پێویستە ئەم ئاوڕدانەوەیە لە دیداری ساڵانەی دەزگەی جەمال نەبەز، چۆنایەتی بەڕێوەچوون و ناوەرۆکی کۆبوونەوە ئۆنلاینەکە بۆ هەموو ئەو هاوبیر و هاوکارانەی کە نەیاتوانی بەشدار بن بخاتە بەرچاو.\nلە ئۆفیسی دەزگەکە دوکتۆر کویشلەر وەک سەرۆکی دەزگەکە و سالار وەک بەرپرسی ئۆفیس بۆ بەڕێوەبردنی بەشەکانی ناوەرۆکی پڕۆگرامی کۆبوونەوە ئۆنلاینەکە و ناساندنی کەسەکان حوزووریان هەبوو پێکەوە.\nبەشی یەکەم: دوکتور هانەلۆرە کویشلەر، سەرۆک، کات: یازدەونیو تا دوازدەی نیوەڕۆ\nپێشکەش کردنی راپۆرت سەبارەت بە بارودۆخی کونکرێتی دەزگەی جەمال نەبەز کە بۆ کوردان دامەزراوە. دەزگەکە فەخر بە سەربەخۆ بوونی خۆیەوە دەکات. تێچووە مادییە رۆتینەکانی خۆی گەرەنتی کردووە. لە کاتی ئێستەدا دەزگەکە دەتوانێت تەنیا تێچووی هەندێ کاری دیاریکراو وە ئەستۆ بگرێت و هەوڵ ئەدات کاری خۆبەخشانە پەرە پێ بدات. لەوانەیە ئەم رەوتە لە داهاتوودا بگۆڕدرێت ئەگەر داواکاری پشتیوانی ماڵی (لە لای دەوڵەتی فیدڕالی ئەڵمانیاو یەکیەتی ئەورووپا) سەرکەوتوو بێت.\nئەو کەسانەی کە لە کۆبوونەوەی ساڵانەی فاوندەیشێنەکە ناسێندران، تێکڕا خۆبەخشانە هاریکاری و بەرپرسایەتیان بە پێی پێڕەوەو ئامانجە بنەڕەتی و پەسەندکراوەکان وە ئەستۆ گرتووە.\nدوکتور هانەلۆرە کویشلەر خۆی وەک سەرۆک و بەرپرسی یەکەمی دەزگەکە ناساندووە. ئەو بە فەرمی میراسداری جەمال نەبەزە لە ئەڵمانیا. سەرجەمی میراسی نەبەز و داراییەکانی خاتوو کویشلەریش بە هەمان بایەخەوە خراونەتە خزەمەتی دەزگەی جەمال نەبەز و بە پێی یاسای دەوڵەتی ئەڵمانیا بە ناوی دەزگەکەوە تۆمار کراون.\nفاوندەیشێنەکە وەک دەزگەیەک بۆ خێری گشتی لە 30ی مارسی 2020 لە لایەن دەوڵەتی ناوخۆی ئەیالەتی بێرلینەوە بە فەرمی ناسراوە. هەر وەها ئۆرگانەکانی بەڕێوەبەرایتی بە پۆستی جێگری سەرۆک و شۆرای بەڕێوەبردن پەسەند کراون. کەسایەتیە هەڵسووڕەکانی ئەم بوارانە بریتین لەم کەسانەی خوارەوە:\nئیدیت سەروەری لە دایک بووی هەنگاریا، دۆکتۆر و پسپۆری نۆیرۆلۆژی، ئەندامی شۆرای بەرێَوەبەرایەتییە کە ساڵی 2020 لە لایەن باقی ئەندامانی دیکەوە وەک بەرپرسی شۆرای بەڕێوەبەرایەتی هەڵبژێردرا. دیارە ناوبراو رایگەیاندووە کە ئەو ئەم پۆستەی تەنیا بۆ دوو ساڵ واتە تا ساڵی 2022 وەرگرتووەو پاشان داواکاری هەڵبژاردنی بەرپرسی نوێیە. خوازیارانی زانینی ئەرکەکانی ئەم ئۆرگانە دەتوانن مادەی هەشت و نۆ و دەی پێَڕەو و ئامانجە پەسەندکراوەکانی دەزگەکە بخوێننەوە.\nمارکوس کویشلەر، لە دایک بووی سوید و پارێزەری یاسایی، ئەندامی شۆرای بەڕێوەبەرایەتییە. ئەو کوڕی گەورەی تاقەبراکەی هانەلۆرەیە کە لە ساڵی 1960ەوە نیشتەجێی سویدە. ئەو هەر لە سەرەتای دامەزراندنی فاوندەیشێنەکەوە وێڕای ئەزموونەکانی خۆی لە ئاستی نێونەتەوەییدا پشتیوانی پڕۆژەکە بووە و دەبێت تا ئەو کاتەی کاندیداتۆرگەلی گونجاوی کورد بۆ جێگرەوەی شۆرای بەڕێوبەرایەتی پەیدا دەبن و تواناکانیان دەخەنە خزمەت ئامانجەکانی دەزگەکەوە.\nجان گۆزاو موهەندسی ئابووری و بەرێوەبەری دوو کۆمپانیای بەرهەمهێنانە. ناوبراو بە شێوازی خۆبەخشانە دووهەم بەڕپرس یان بە واتایەکی تر جێگری سەرۆکی دەزگەکەیە. ناوبراو پرسی خەڵاتی زانستی جەمال نەبەزی بە بەشداربووانی کۆبوونەوەکە ناساند. دەزگاکە بەشوێن کۆئۆردیاتۆرێکدا لە نێو زانستوانان دەگەڕێت کە بتوانێت ئامادەکاری پێدانی خەڵاتە زانستیەکە بە شێوازێکی ئەکتیڤ دابڕێژێت.\nسالار پاشایی خوێندکاری ماستەری فەلسەفە لە بێرلین بەرپرسی ئۆفیسی دەزگاکەیە و نوێنەری پەیوەندی کوردان لەگەڵ فاوندەیشێنەکەیە چ لە ئەڵمانیا و چ لە ءڵاتانی دیکەدا.\nبەشی دووهەم: بەرێوەبەر، سالار، کات دوازدە تا دوازدەو نیو\nسالار سەرەتا سەبارەت بە داڕشتنەوە کتێبخانەکەو تۆمار کردنی ئەرشیفی پۆبلیکاسیۆنی دەزگاکە لەسەر کۆمپیوتێر و لە رێگەی پڕۆگرامی ئێکسێڵەوە لە ساڵی رابوردوودا راپۆرتێکی پێشکەش کرد. پاشان لۆگۆی دەزگەکەی ناساند لە لایەن هاوڕێ و هاوکاری هونەرمەندی پویا دیزاین کرابوو کە دواترەکان بوو بە بنەمای تابلۆ رەسمی دروستکراوی فاوندەیشێنەکە لە بەردەرگای تێراسی شوێنی ئێستای.\nحەتوویەک پێش دیداری ساڵانە، بە بۆنەی جێگیر کردنی تابلۆیەکی یادەوەری بەردین بۆ جەمال نەبەز لە ئارامگەی نۆیکۆلنی بەرلین، رێورەسمێک لەگەڵ کۆمەڵێکی بەرچاو لە هاوبیران بەڕێوە چوو. بۆ ئامادەکاری گرافیکی تابلۆ یادەوەرییە بەردینەکە، پویا هەمدیسا یارمەتی بەرچاوی کرد کە بەرێوەبەرایەتی فاوندەیشێنەکە بەم بۆنەوە سەرلەنوێ لە قووڵایی دڵەوە سوپاسی ئەکات.\nفرچەشنی بەرهەمەکانی جەمال نەبەز بە ئەندازەی پێویست نەناسێندراوە لە بەرە ئەوەی نەبەز بە زمانی جۆراوجۆر نووسیونی و هەمووشیان وەرنەگێڕدراونەتە سەر زمانی کوردی. لە کاتی ئێستەدا تیمێکی چەند کەسی بۆ ماستەرلیستی کارەکانی نەبەز پێکهاتوو لە\nهەرمان سالاری، سیروان رێناس، ڤەمان لینێوا و رێزان عەبدوڵلاهی پڕۆژەکەیان لە زمانی ئینگلیسی و ئەڵمانیەوە بۆ سەر کوردی سۆران و کورمانجی و زمانی فارسی وەرگێڕاون و بەتەمان لیستەکە بۆ سەر زمانەکانی دیکەش وەریبگێڕنەوە بۆ ئەوەی ئیمکانی ئاوڕدانەوەیەکی گشتی تر لە سەرجەم کارەکانی نەبەز بە زمانە جیاوازەکان مسۆگەر بکرێت.\nسیروان هاوکاری زانستی دەزگەکە لە ئەیالەتی میسووری ئەمەریکا و دەرچووی ماستەری زانستی سیاسییە. ناوبراو لە سەبارە بە بیرۆکەکان و بەرهەمەکانی نەبەز لە روانگەی تیۆری سیاسییەوە کورتە وتارێکی پوخت و پڕناوەرۆکی پێشکەش کرد.\nرێزان هەروەها هۆگری بیرۆکەکانی جەمال نەبەزە و پێشووتریش بە بڵاوکردنەوەی چەند وتاری تایبەت لەسەر بیرۆکەکانی نەبەز ئەم هۆگرییەی سەلماندووە. ئەو لە دیداری ساڵانەکە بە پیشاندانی کتێبی بیری نەتەوەیی کوردی خۆشحاڵی خۆی لە خوێندنەوەی کتێبەکە کە تازە بەدەستی گەیشتبوو دەربڕی.\nلە ژێرناوی پڕۆژی بڵاوکردنەوە، رەوتی ئامادەسازی وەرگێڕانی چیرۆکی لالۆکەریم بۆ سەر کوردی کورمانجی و کۆتاکارەکانی بۆ چاپ بە بەشداربووان ناسێندرا. بۆ ئەم پڕۆژەیە کاوە قوڕەیشی و محەممەد ساڵح بەدرخان و شیارشەریف ئۆزبەک هاوکاری دەزگەی نەبەزیان کردووە. کاوە و محەممەد کە بەشداری کۆبوونەوەکە بوون پێداگریان لەسەرە گرینگی ناوەرۆکی چیرۆکەکە کردەوە. هەتا ئێستا بەداخەوە چیرۆکی لالۆ کەریم بۆ سەر کوردی کورمانجی بە شێوە نوسینی لاتینی بڵاو نەکراوەتەوە و هەرئەمەش پێویستی و گرینگی ئەم پڕۆژە و ناساندنی لە رێگەی بڵاوکردنەوەی بە کورمانجی لە نێو ئەدەبیاتی کوردیدا دەسەلمێنێت.\nهاوکات گرێبەستێکی فەرمی لەگەڵ کتێب فرۆشی ئۆنلاینی کتێبهێن www.Ktebhen.com ئیمزا کراوە کە بەرهەمە چاپکراوەکانی نەبەز بە سەرپەرەشتی دەزگاکەوە لەو رێگەوە دەکەوێتە بەردەستی خوێنەران. دیارە کتێبهێن ئەدرەسێکی دروستە بۆ فرەچەشنی و جۆراوجۆری ئەم بەرهەمانەی کە لەداهاتووی نزیک وەرگێڕان و چاپە نوێکانیان دەتوانێ بڵاو بکاتەوە.\nبەشی سێهەم، پرسیارەکان و ئاڵوگۆڕی بیروڕا\nزانیارییەکان سەبارەت بە خەڵاتی زانستی لەسەر ماڵپەڕی دەزگەکە پێویستە کامڵتر بکرێت، بۆ ئەوەی خوازیارانی هاوکاری کردن لە چوارچێوەی باسی ناوەرۆکی و چۆنیەتی پێدانی خەڵاتەکە بتوانن پێوەندی بگرن.\nتیمی وەرگێڕانی ماستەرلیستەکە بە تەمایە پرۆژەکە هەروا بەرەو پێش ببات. گرینگە کە بۆ چۆنیەتی دیزاین کردن و ناساندنی دانەدانەیان شێماگەلێکی دیاریکراو لەم بارەوە پێشکەش بکرێت.\nسەبارەت بە پرۆژەی دیکەی بڵاو کردنەوە، هاوبیرانی جەمال لە بێرلین بەتەمان کە بەرهەمی کیفاح الاکراد کە بە عەرەبی نووسراوە و دووجار بڵاو بووەتەوە وەربگێڕنە سەر هەر دووک زاراوەی کورمانجی و سۆرانی زمانی کوردی. یەکێک لە دێرینترین دۆستان بە ناوی هووشەنگ سەبری لەم بارەوە بڕیار وایە کە کەسێک پەیدا بکات کە بتوانێت ئەم ئەرکە بۆ کورمانجی بە ئەستۆ بگرێت.\nبەرهەمێکی دیکەی جەمال بە ناوی "کوردان، مێژوو و کولتووریان" کە بە زمانی ئەڵمانی نووسراوەو بە ئینگلیزی وەرگێڕدراوەتەوە بڕیار وایە کە ساڵی 2022 وەربگێڕدرێتە سەر کورمانجی و سۆرانی. سالار و سیروان لەم بارەوە هەوڵ دەدەن کە پڕۆژەکە پێکەوە ئۆرگانیزە بکەن.\nدووهەمین دیداری ساڵانە پێویستە کە رۆژی یەکشەممە رێکەوتی چواری دیسەمبەری 2022 بەڕێوە بچێت ئەگەرچی هێشتا کاتەکەی دیاری نەکراوە.\nپڕۆتۆکۆل، هانەلۆرە و سالار\nشازدەی دیسەمبەری 2021\nسەبارەت بە ماستەرلیستەکە\nلە هەشتاهەمین ساڵوەگەری جەمال واتە ساڵی 2013 ئەم لیستەی لەبەردەستدایە کۆکراوەتەوە کە هەموو ئەو بەرهەمانە لە خۆ دەگرێت کە جەمال دانێکی لای خۆی هەبووە. ئەم بەرهەمانە بە وردی رێک و پێک کراون و ژومارەیان لەسەر داندراوە و وێنەیەکیشان لە فایلێکی وۆرد دا هاوپێچ کراوە. ئەم ماستەرلیستە لە بەشی ئەدەبیاتی ماڵپەڕی تایبەتی جەمال www.jemalnebez.orgبڵاو کراوەتەوە. ئەم ماڵپەڕە دەپارێزرێت و پەرەی پێ ئەدرێت هاوتەریب لەگەڵ ماڵپەری فاوندەیشێنەکە


سلێمانی ... ھۆشیاری بە شۆفێری پاسەکان دەدرێت\nدایکان و باوکان سکاڵایان لەسەر زۆری ژمارەی خوێندکاران و نەگەڕاندنەوەی کرێی ھاتوچۆی خوێندکاران لە رۆژانی پشوو کردووە و لیژنەکانی قائیمقامیەت-یش سزای ئەو شۆفێرانە دەدات سەرپێچی دەکەن.\nرائیدی ھاتوچۆ و سەرۆکی لیژنەی ھاتوچۆی خوێندکاران چالاک سەڵاح، رایگەیاند؛ دایکان و باوکان سکاڵایان کردووە لەسەر زۆری ژمارەی خوێندکاران لەناو پاس و تاکسی لەکاتی گواستنەوەیان بۆ خوێندنگە و نەگەڕاندنەوەی کرێی ھاتوچۆی خوێندکاران لە رۆژانی پشوو، لیژنەکە بەدواداچوونی کردووە دەرکەوتووە کە بەشێک لە شۆفێری پاسەکان ئەوبڕەیان نەگەڕاندۆتەوە.\nوتی؛ پێشتر شۆفێرانی گواستنەوەی خوێندکاران ئاگادارکراونەتەوە کە ھێندەی ژمارەی کورسیەکان خوێندکاران بگوازنەوە و ھەرشۆفێرێکیش خوێندکاری زیاد ھەڵبگرێت بەپسوڵەی سەرپێچیکردن لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی سزا دەدرێت.\nسەرۆکی لیژنەی ھاتوچۆی خوێندکاران داوا لە دایکان و باوکان دەکات لەکاتی ھەبونی سەرپێچی و نەگەڕاندنەوەی پارەی رۆژە پشوەکان لەرێی ژمارە مۆبایلی (٠٧٧٠٨٦٧٧٧٧٧) یاخود پەڕەی (قائیمقامیەتی سلێمانی) لەتۆڕی کۆمەڵایەتی فەیس بووک پەیوەندی بە لیژنە ھاوبەشەکانەوە بکەن.\n1734 جار خوێندراوه‌ته‌وه


لە ڕاستیدا درۆکردن لەگەڵ کۆمەڵگا و خەڵک و تاکەکەسەکاندا یەکێکە لە ئامرازە ھەرە سەرەکییەکانی ئەو فۆرمانە لە حوکمڕانیی کە ستەمگەرن. بە پێچەوانەی زۆرێک لە نووسەرانی ترەوە، ھانا ئارێنت، باوەڕی وایە ئەگەر حوکمڕانان بە بەردەوامی درۆ لەگەڵ کۆمەڵگادا بکەن، مەترسییەکە ئەوە نییە خەڵکەکە باوەڕ بە درۆکان بکەن و وەک ھەقیقەت مامەڵەیان بکەن، بەڵکو لەوەدایە ئەم درۆکردنە ببێتە ھۆکاری ئەوەی ھیچ کەسێک باوەڕی بە ھیچ شتێک نەمێنێت. ھەر شتێکیش چەند ڕاستبێت، ببێتە مایەی دڕدۆنگیی و گاڵتەجاڕیی و متمانەپێنەکردن. ئەم درۆکردنە بەردەوامە و ئەم ونکردنە سیستماتیکی و بەمەبەستەی باوەڕکردن بە ڕاستیی، یان دروستکردنی ھۆشیارانەی دۆخی باوەڕنەمان بە ھیچ شتێک، وادەکات نەک تەنھا خەڵک نەتوانن ببنە خاوەنی ھیچ کردەیەکی مێژوویی، بەڵکو نەشتوانن بیربکەنەوە و توانای بیرکردنەوە و داوەریکردن لەدەستبدەن. لە ھەر شوێنێکیشدا دەسەڵاتداران لەوەدا سەرکەوتن ئەو دۆخی باوەڕنەمانە دروستبکەن، وابکەن کەس باوەڕی بە ھیچ شتێک نەمێنێت، لەوێدا، ئیفلیجبوونێکی کۆمەڵایەتیی گەورە دروستدەبێت و ڕێ لە ھەر کردەیەکی مێژوویی بەسەمەر دەگیرێت.\nھەر حوکمڕانییەکیش بە درۆکردن دەستیپێکرد و درۆکردن کۆڵەکەی سەرەکیی دەسەڵاتدارێتیەکەی بوو، وایلێدێت بەردەوام ھەم پێویستی بە درۆی تازە و ھەم بە سەرلەنوێ داڕشتنەوەی درۆ کۆنەکانی ھەبێت. لەم ڕووەوە مێژوویەک بۆ خۆی و بۆ کۆمەڵگاکەی دروستدەکات کە ژێرخان و بناغەکەی درۆکردنە. تەفسیرەکانی بۆ خۆی و بۆ دیاردەکان و بۆ کۆمەڵگاش ھەر لەسەر درۆ ھەڵچنرابن. ئەوەی ئێستا لە ھەرێمدا ڕوودەدات گەیشتنە بەم خاڵی باوەڕنەمانەی کۆمەگایە بە ھیچ شتێک، لە ڕێگای ئەزموونکردنی گواستنەوە لەم درۆەوە بۆ ئەویتر. ئەوەی باڵادەستە دروستبوونی جۆرێکە لە بەدگومانیی بەھێز کە وادەکات ھەموو شتەکان بەیەکتری یەکسان بکرێن و درۆ بچێتە شوێنی ڕاستیی و ڕاستیش وەک درۆیەکی تر مامەڵەبکرێت. ئەمەش وادەکات کەسەکان توانای جیاکردنەوەی باش لە خراپ و توانای داوەریکردن و حوکمدان بەسەر باش و خراپدا وونبکەن. درۆی دەسەڵات وەک درۆی ئەم یان ئەو تاکەسی ناو کۆمەڵگا نییە، درۆی دەسەڵات کۆمەڵگایەک دروستدەکات ھەموو متمانە و باوەڕێک بە ڕاستییەکان لەدەستبدات. گومانکردن لە ھەقیقەتی بوونی کۆرۆنا وەک ھەڕەشەیەکی گەورە لەمڕۆدا بەشێکە لەم وێنە گەورەیەی لەدەستدانی باوەڕ و متمانە بە ھەمووشتێک.


رۆژا 26ێ گولانێ و نرخاندنەك – Sibehî سبەھی\nرۆژا 26ێ گولانێ و نرخاندنەك\nدیرۆکا ته‌ڤگارا ئازادخوازا کوردستانێ، دیرۆکا ب سه‌دان سه‌رهلدان، به‌رخوه‌دان و خەبات و ته‌کۆشینه‌ک مه‌زنه. شۆره‌شا ئیلۆنا پیرۆز ب سەرۆكاتیا نەمر مستەفا بارزانی ل سالا 1970ێ ئه‌نجامه‌ک مه‌زن ب ده‌ست خست و ل گه‌ل حکومه‌تا ئیراقێ رێكەفتنا 11ێ ئادارێ ئمزا کر. کوردستان ئازاد بوو.. کوردان سه‌رکه‌فتنە‌ک مه‌زن ب ده‌ست خست.\nلێ حکومه‌تا ئیراقێ ده‌ما که‌یسا خوه دیتی، و ڕه‌وشا جیهانێ و سیاسه‌تا ناڤنه‌ته‌وی سالا 1975ێ، کورد ژ ده‌ستکه‌فتیێن وان دوور کرن و شۆره‌شا نه‌ته‌وی ب ئاوایه‌کی راوەستا. سالا 1975ێ ده‌ما ئیراق و ئیرانێ ب چاڤدێریا هه‌ردو هێزێن مه‌زن یێن جیهانی په‌یمانا جه‌زایرێ ئمزا کرن، ژ بۆ ته‌ڤگه‌را ئازادخوازا کورد پێڤاژۆیه‌ک نوو ده‌ستپێکر. قۆناغه‌ک دژوار بوو، جیهان دژی ته‌ڤگه‌را کورد ببوو یه‌ک. چو مه‌جالا کوردان نه‌مابوو، کوردان ده‌ستکه‌فتیێن خوه وندا کرن و هێڤیا کوردان تێکچوو. هێدی که‌سه‌کی باوه‌ر نه‌دکرا کو دێ ل باشوورێ کوردستانێ جاردن کورد بکاربن ڕابن سه‌ر خوه. ده‌ما مه‌رجێن جیهانی ب ته‌مامی دژی مرۆڤ به و هێڤی تێکهه‌رن ڕابوونا ل سه‌ر پیان جاردن زه‌حمه‌ته.\nسالا 1975ێ، نه ته‌نێ تێکچوونه‌ک ژ بۆ کوردستانا باشوور بوو، هه‌روه‌ها شکاندنا هێڤیێن ته‌ڤگه‌را کورد ل هه‌ر چار پارچه‌یێن کوردستانێ بوو.\nده‌ما پارتیا ده‌مۆکرتا کوردستانێ بریار دا شه‌ر بسه‌کنینه و پێشمه‌رگه خوە ژ ده‌ڤەرێ ڤه‌کێشه، بارزانیێ نه‌مر د هه‌ڤدیتنه‌ک یا خوه دا، ژ به‌رپرسێن هێزێن پێشمه‌رگه‌یان ڕا دبێژه: “ئیرۆ ڕه‌وشا جیهانێ ئه‌ڤه، هه‌رکه‌سه‌کی پشتا خوه دایه مه، لێ سیاسه‌ت هه‌ر ڕۆژ تێ گوهه‌رتن، ھەتا 6 مه‌ھێن دن دێ چ ببه ئه‌م نزانن، ئه‌ز ناخوازم د مه‌رجێن ئیرۆ دا ل سه‌ر به‌رده‌وامبوونا شه‌ر ئیسرارێ بکم، ژ بۆنا كو قه‌هره‌مانێن مله‌تێن مه هه‌موو نه‌ھێن شه‌هید کرن، ژ به‌ر کو ده‌ما مه‌رج چێببن قەھرەمان ژ بۆ ته‌کۆشینا ئازادیا ڤی مله‌تی پێوستن..” ئه‌ڤ گۆتارا بارزانیێ نه‌مر بوو هێڤیه‌ک ژ بۆ پاشه‌رۆژێ.\nسالا 1976ێ پارتیا ده‌مۆکراتا کوردستانێ ل سه‌ر داخوازیا بارزانیێ نه‌مر سه‌رکردیاتیه‌ک ده‌مكی (قیادا موه‌قه‌ت) پێکئانی و ده‌ست ب خه‌باتا خوه کرن. د وێ ده‌مێ دا، ل هه‌می ده‌ری کوردان ڕه‌خنه ل پەدەکێ دگرت، و مخابن ب تایبه‌تی بارزانیێ نه‌مر ب توندی دهات تاوانبار کرن. ده‌ما تێکچوونا شۆره‌شا ئیلۆنێ که‌سه‌کی خوه نه‌کر شریکێ تێکچوونێ و ل دژی پەدەکێ و بارزانیێ نه‌مر کامپانیایێن خراب هاتن ده‌ستپێکرن. چه‌پتی د ناڤ کوردان دا به‌لاڤ بوو. پیڤانه‌ک یا چه‌پتیا کوردان ژی ڕه‌خنه‌کرنا سه‌رۆکێ نه‌ته‌وی بارزانی ب خوه بوو.\nد قۆناغه‌ک ب ڤی ئاوایی دا، پەدەکێ ده‌ست ب خه‌باتا خوه کر. پەدەکە یا ترکیێ و پەدەکە یا سووری ژی ب هه‌می ئاوایی د ڤێ قۆناغێ دا مل دان خه‌باتا پارتیا ده‌مۆکراتا کوردستانا ئیراقێ و خوە ژ بۆ دەستپێكرنا شەر بەرھەڤ دكر، شه‌ره‌ک نوو، شه‌رێ ئازادیا کوردستانێ. ژ ئالیەکی ڤه ئاماده‌بوونا کار و خه‌باتا خوه دکران و ژ ئالیێ دن ڤه به‌رسڤا ڕه‌خنه‌یێن ئالیێن دن یێن کوردستانی ددان.\nبێ گومان هه‌ر ژ ئادارا سالا 1975ێ هه‌تا گولانا سالا 1976ێ هه‌ر پێنگاڤا هاتیە ھاڤێتن جهێ نرخاندنێن تایبه‌تن.\nد ئه‌نجام دا ل هەمبه‌ر هه‌می ئاسته‌نگان و بێ ئیمکانیان 26ێ گولانێ 1976ێ د بن سه‌رۆکاتیا پارتیا ده‌مۆکراتا کوردستانێ دا، کوردان ل باشوورێ کوردستانێ ده‌ست نڤیساندنا دیرۆکه‌ک نوو کرن. پێشمه‌رگه جاردن ل چیایێن کوردستانێ ژ جیهانێ ڕا ئسپات کرن کو، کورد زندینه و هه‌تا بده‌تسخستنا مافێن خوه یێن ڕه‌وا دێ شه‌رێ خوه بکن. شۆرەشا 26ێ گولانێ بوو قۆناغا دویه‌م یا شۆره‌شا ئیلۆنا پیرۆز.\nد وێ قۆناغێ دا د ڕێیا شۆره‌شێ دا گه‌له‌ک ئاسته‌نگ هه‌بوون، ئاسته‌نگێن مه‌زن بوون و یا گرنگ ژی ڕه‌وشا کوردان ب خوه بوو. لێ هه‌ڤکاریا هه‌رسێ پارتیێن ده‌مۆکرات یێن کوردستانێ، یا باشوور، باکور و ڕۆژاڤا کارین ڤان ئاسته‌نگێن سیاسی و هه‌تا ڕا‌ده‌یه‌کی ئیدیۆلۆژیک ده‌رباس بكن. جاردن هێڤیا مله‌ته‌کی کو ژ بەر پەیمانا جەزیرێ چلمسی بوون، د 26ێ گولانا سالا 1976ێ دا شین بوون.\nقۆناغا ژ سالا 1975ێ هه‌تا 1979ێ قۆناغه‌ک گه‌له‌ک گرنگه. قۆناغه‌ک به‌رفره‌هه و به‌لکی به‌شه‌ک مه‌زن و تایبه‌ت یا دیرۆکا سیاسی د ڤێ قۆناغێ دا ڤه‌شارتیه. دڤێ قۆناغێ دا هه‌ر تشتێن هاتی نڤیساندن و بوویه‌رێن قەومین، د ڤێ ژ بۆ دیرۆکێ بھێنە زەلال كرن و ب ئاوایه‌کی بێنه به‌رهه‌ڤکرن و تۆمارکرن. لێ نها ئه‌ڤ قۆناغ نه بابه‌تێ ڤێ نڤیسێیه.\nد نرخاندنا شۆره‌شا گولانێ دا مژارەك گه‌له‌ک گرنگ هه‌یه کو، پرانیا جاران ئەو مژار دھێتە ژ بیر کرن، یان ژی ل سه‌ر وێ مژارێ ناراوەستن. گه‌لۆ “شۆره‌شا گولانێ” به‌رده‌وامبوون ئان ژی قۆناغا دویه‌م یا شۆره‌شا ئیلۆنا پیرۆزه؟ یان سالا 1975ێ ده‌ما نه‌کسه چێبوویی شۆره‌شا ئیلۆنێ ژ هۆلێ ڕابوو و شۆره‌شا گولانێ ب سه‌رێ خوه و تایبه‌تمه‌ندیێن خوه و هه‌روه‌ها بنگه‌هێ خوه یێ سیاسی و ئیدیۆلۆژیک شۆره‌شه‌ک کو ژ شۆره‌شا ئیلۆنێ سه‌ربخوه‌یه؟ ئه‌ڤ ژ بۆ زه‌لالکرنا دیرۆکێ بابه‌ته‌ک گه‌له‌ک گرنگه. پێوسته کو د نرخاندنا شۆره‌شا گولانێ دا ئه‌ڤ مژار بێته زه‌لالکرن.\nل گۆرا باوه‌ریا من “شۆره‌شا گولانێ”، نه ژ شۆره‌شا ئیلۆنێ ڤه‌قه‌تایی و سه‌ربخوه‌یه. به‌رهه‌مه‌ک یێ شۆره‌شا ئیلۆنێ یه و به‌رده‌وامبوونا ڤێ شۆره‌شێ یه. ژ به‌ر کو بیر و باوه‌ریێن هه‌ردو شۆره‌شان یه‌کن، سه‌رۆکاتیا هه‌ردو شۆره‌شان پارتیه‌که. ده‌ما شۆره‌شا گولانێ پەدەکێ د ناڤ خوه ده چو گوهه‌رتنێن بنگه‌هین یێن ئیدیۆلۆژک نه‌کرنه. باشه ده‌ما سه‌رکردیاتی یه‌ک به، ئیدیۆلۆژی یه‌ک به ئارمانج و هه‌ده‌ف یه‌ک به، ژ بۆ چ وه‌ک دو شۆره‌شێن ژ هه‌ڤ جودا بێنه نرخاندن. بێ گۆمان مه‌رجێن سیاسه‌تا جیهانی و قۆناغا کو شۆره‌شا گولانێ ده‌ستپێکری ژ به‌رێ گه‌له‌ک جودا بوون. لێ ئه‌ڤ نابە ئەگەر کو “شۆره‌شا گولانێ” ژ شۆره‌شا ئیلۆنێ بێ جودا کرن.\nپێوستیه‌ک گه‌له‌ک گرنگ ل ڤێ ده‌رێ هه‌یه کو دڤێ بھێته بەحس کرن. ئیرۆ ئه‌و كادرۆیێن سه‌رکرداتیا شۆره‌شا گولانێ و پەدەکە یا ئیراقێ كرین پرانیا وان دژین و ده‌ستهلاتا کوردستانا ئازاد د ده‌ستێ وان دایه. ده‌ستکه‌فتیێن ئیرۆ به‌رهه‌مێن شۆره‌شا ئیلۆنێ یه. نابە چو جارا ئه‌ڤ قۆناغێن دژوار بھێنه ژ بیر کرن، ده‌ما یاد کرنا ڤان بوویه‌رێن دیرۆکی باش بھێنه کرن، مرۆڤ پتر بکاربه خوه به‌ر ب چاڤان را ده‌رباس بکه، کێماسی و ڤاله‌هیێن په‌یدا دبن پتر ڕه‌یالست بنرخینه. ئه‌ڤ یه‌ک هه‌ر ده‌می دبه گاڤه‌ک گه‌له‌ک هێژا و سه‌رکه‌فتی ژ بۆ پاشه‌رۆژه‌کا ڕۆناهی.\n45 سالیا شۆره‌شا گولانێ ل گه‌لێن کوردستانێ پیرۆز به


پەیمان میرزازادە – بەندیخانەی ناوەندیی ورمێ | KHRN\nماڵ بانكی به‌ندكراوانی سیاسیبه‌ندكراوانی سیاسی\tپەیمان میرزازادە – بەندیخانەی ناوەندیی ورمێ\nگۆرانیبێژی کوردی خەڵکی گەنگەچینی ورمێ\nدەستبەسەرکران: ٢ی ڕەشەمەی ١٣٩٧ / ٢٠١٩.٠٢.٢١\nتۆمەت: هەوڵدان بە مەبەستی تێکدانی ئاسایشی نەتەوەیی، بێڕێزیکردنی بە پیرۆزییەکان و شکاندنی نەریتەکان\nسزا: ٣ ساڵ و ٨ مانگ بەندکران و ١٠٠ قامچی\nپەیمان میرزازادە ڕۆژی ٢ی ڕەشەمەی ١٣٩٣ / ٢٠١٩.٠٢.٢١ لەلایەن هێزەکانی فەرمانگەی ئیتلاعاتی ورمێوە دەستبەسەرکرا و پاش ٤ ڕۆژ لێپرسینەوە لە دەستبەسەرگەی ئەو ناوەندە ئەمنییە بۆ بەندیخانەی ناوەندیی ورمێ گوازرایەوە. ناوبراو ڕۆژی ١١ی ڕەشەمە / ٢٠١٩.٠٢.٣٠ بە بەهانەی گۆڕینی بڕیاری دەستبەسەرکردن بۆ بڕیاری بارمتە بۆ لقی یەکی دادگای شۆڕشی ئیسلامی ورمێ گوازرایەوە، بەڵام هەر ئەو ڕۆژە دانیشتنی دادگاکەی بەبێ پارێزەر بەڕێوەچوو.\nپاش ماوەیەکی کورت بە تۆمەتی “هەوڵدانی بە مەبەستی تێکدانی ئاسایشی نەتەوەیی” سزای ٢ ساڵ بەندکران و قەدەغەکردنی تاهەتایی گۆرانیبێژیی پێ ڕاگەیەندرا. ئەو سزایە بەهۆی تانە لێنەدان و بەگوێرەی یاسای “ڕەزامەندبوون بە بڕیار” بە ساڵێک و ٨ مانگ بەندکران کەم کرایەوە.\nئەو بەندکراوە سیاسییە هەروەها لە ڕێکەوتی ٢٠ی جۆزەردانی ١٣٩٨ / ٢٠١٩.٠٦.١٠ لە دۆسییەکی دیکەدا و بە تۆمەتی “بێڕێزیکردن بە پیرۆزییەکان” لەلایەن لقی ١١٠ی دادگای گشتیی ورمێوە بە ٢ ساڵ بەندکران سزادرا.\nناوبراو لە ڕێکەوتی ٦ی گەلاوێژی ٩٨ / ٢٠١٩.٠٧.٢٨ بۆ لقی ٤ی جێبەجێکردنی سزاکانی دادگای ورمێ گوازرایەوە ١٠٠ قامچیی لێدرا، هەر ئەو ڕۆژە بۆ دەربڕینی ناڕەزایی بەرامبەر بە جێبەجێکردنی سزای قامچی مانی لە خواردن گرت.\nمیرزازادە تا کاتی جێبەجێکردنی ئەو سزایە بێئاگابوو لەوەی کەی سزای قامچی لەدژی دەرکراوە، بەس پێش لێدانی قامچی بەشێوەی زارەکی پێیان ڕاگەیاندبوو کە ئەو سزایە بەتۆمەتگەلی “خواردەوەی مەشروب” و “شکاندنی نەریتەکان” لەڕێگەی گۆرانی وتن لە میوانییەکاندا لەدژی دەرکراوە.\nجێگەی ئاماژەیە کە ئەو گۆرانیبێژە کوردە لەو جەژنانەی بەشداریی تێدا کردوون سرود و گۆرانی شۆڕشگێڕانەی کوردی وتووەتەوە. هێزە ئەمنییەکانیش پاش ئەوەی دەستیان گەیشتووەتە مۆبایلەکەی ڤیدیۆی ئەو جەژنانەی بینیوە و وەک بەڵگە بۆ سەلماندنی تۆمەتەکان هەڵبەستراوەکان پێشکەشی دادگایان کردووە.\nڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە ڕێکەوتی ١١ی گەلاوێژدا / ٢٠١٩.٠٨.٠٢ بەبڵاوکردنەوەی ڕاگەیەندراوێک جێبەجێکردنی سزای قامچی لەدژی پەیمان میرزازادەی شەرمەزارکرد و داوای کرد کە ئەو هونەرمەندە کوردە بە زووترین کات ئازادبکرێت. میرزازادە هەر ئەو ڕۆژە لەسەر داواکاریی هاوبەندییەکانی و بەڵێنی بەرپرسانی بەندیخانە بۆ بەدوواداچوونی دۆسییە تازەکەی کۆتایی بە مانگرتن هێنا.\nپەیمان میرزازادە پێشتر لە مانگی سەرماوەزی ١٣٩٦ / ٢٠١٨.٠١ بەهۆی وتنەوەی سرودی شۆڕشگێڕانە دەستبەسەرکرا و لەلایەن لقی ٣ی دادگای شۆڕشی ئیسلامی ورمێوە بە تۆمەتی “بانگەشە دژی کۆماری ئیسلامی” بە ٦ مانگ بەندکران سزادرابوو. ناوبراو پاش تێپەڕکردنی سزاکەی لە مانگی جۆزەردانی ١٣٩٧ / ٢٠١٨.٠٦ لە بەندیخانەی ناوەندی ورمێ ئازادکرابوو.\nئەو هونەرمەندە کوردە لە ئێستادا لە بەندی دەندکراوانی سیاسیی بەندیخانەی ناوەندیی ورمێدا سزای ٣ ساڵ و ٨ مانگ بەندکرانەکەی تێپەڕدەکات.


هەژماری قوربانیانی تەقینەوە خۆکوژییەکەی پەرسووس گەیشتە ٣٠ کەس؛ کاردانەوەکان | مەسعوود مەناف|Masoud Manaf\nماڵه‌وه > NNSROJ\t> هەژماری قوربانیانی تەقینەوە خۆکوژییەکەی پەرسووس گەیشتە ٣٠ کەس؛ کاردانەوەکان\nهەژماری قوربانیانی تەقینەوە خۆکوژییەکەی پەرسووس گەیشتە ٣٠ کەس؛ کاردانەوەکان\n20 ته‌مموز 2015 Rojpress\tلێدوانێک بنووسە Go to comments\nNNSROJ: لە ئاکامی تەقینەوەیەکی خۆکوژیدا کە نیوەڕۆی دووشەممە ٢٠ی جولای، لە ناو کۆمەڵێک گەنجی ئامادەی ڕۆیشتن بۆ کۆبانێ، لە پاڕکی “ناوەندی کولتووری ئامارا”ی پەرسووسی باکووری کوردستان هاتە ئاراوە، ٣٠ کەس گیانیان لەدەست دا و نزیک بە ١٠٠ کەسیش بریندار بوون. ئێن‌ئێن‌ئێس‌رۆژ لەم لینکەدا دوا زانیارییەکان سەبارەت بەو تەقینەوە و هەڵوێست و کاردانەوەی لایەنە سیاسییەکانی تورکیا و کوردستان بڵاودەکاتەوە.\nناوەندی ڕاگەیاندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان:\n“تاوانی هۆڤانه‌ی پرسووس ئه‌گه‌رچی برینێکی به‌ژانی دیکه‌یه به جه‌سته‌ی برینداری کوردستانه‌وه، به‌ڵام به‌دڵنیاییه‌وه ده‌بێته هۆی هاوپێوه‌ندیی زیاتری رۆڵه‌کانی کورد له لایه‌ک و هاوسۆزی و هاوپێوه‌ندیی زیاتری مرۆڤایه‌تیی پێشکه‌وتنخواز له‌لایه‌کی دیکه‌وه. حیزبی دیمۆکراتی کوردستان وێڕای مه‌حکوومکردنی ئه‌م تاوانه دڕندانه‌یه‌ی دژمنانی کوردو مرۆڤایه‌تیی پێشکه‌وتنخواز، هاوخه‌میی قووڵی خۆی له‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌و که‌سوکاری شه‌هیدانی پرسووس و ده‌رده‌بڕی و هیواداره زامدارانی ئه‌م کرده‌وه تیرۆریستییه‌ش هه‌رچی زووتر چاک ببنه‌وه.”\n“كردەوە تیرۆریستیەكەی شاری پەرسووس لە باكووری كوردستان مەحكووم دەكەین”\nدوێنی دووشەممە ۲۰ی جولای تیرۆریستان لە تەقینەوەیەكدا لە شاری پەرسووس لە باكووری كوردستان ژمارەیەک لاوی سوسیالیست و ئازادیخوازی كوردیان شەهید و بریندار كرد. هەوڵی تیرۆریستان لەكاتێكدایە كە گەلی كورد رۆژانە شاهیدی سەركەوتنی هێزەكانی پێشمەرگە و شەڕڤانان لە باشوور و رۆژئاوای كوردستانن بەسەر تیرۆریستانی داعشدا، هەروەها سەركەوتنی كورد لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكەی باكووری كوردستان بووەتە هۆی ئەوەی دوژمنانی كورد چاویان بەو سەركەوتنانە هەڵنەیت و بە ئەنجامدانی كردوەی تیرۆریستی وەک كردەوە تیرۆریستییەكەی پەرسووس زیان بە ئەزموون و سەركەوتنەكانی كورد بگەیەنن.\nئێمە تەقینەوەكەی شاری پەرسوس مەحكووم دەكەین. ئەمەش یەكەمجار نییە هەوڵی تیرۆریستی دژ بە خەڵكی كورد لە باكووری كوردستان ئەنجام نەدرێت بۆیە ئێمە دەوڵەتی توركیا بە بەرپرسیار دەزانین لە پاراستنی ماڵ و ژیانی خەڵكی باكووری كوردستان و داواكاریشین دەوڵەت و دەزگا ئەمنییەكانی توركیا بۆ دۆزینەوە و دەستگیركردنی تاوانبارانی تەقینەوەكە هەوڵەكانی خۆیان بخەنەگەڕ. هەروەها سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەی گیانبەختكردوانی ئەو رووداوە دڵتەزێنە دەكەین‌و هیوای زوو چاكبوونەوە بۆ بریندارانی تەقینەوەكە دەخوازین.\n۲۱ی جولای ۲۰۱۵ – ۳۰ی پوشپەڕی ۱۳۹۴\nسەلاحەدین دەمیرتاش, هاوسەرۆکی هەدەپە:\n– سێشەممە ٢١ی جولای: بە ترێلی چەک و جبەخانە لە تورکیاوە بۆ داعش دەچێ و چەکدارانی ئەو گرووپە بە هاسانی سنوورەکانی تورکیا دەرباز دەکەن بەڵام حکوومەت ڕێگەی نەدا، گەنجانی شۆڕشگێڕ سنوور دەرباز بکەن و بەشداریی هەڵمەتی ئاوەدانکردنەوەی کۆبانێ بکەن. هەر کردەوەیەکی کە دەستی دەوڵەتی تێدابێ، بکەرەکانی قەت نادۆزرێنەوە. لەبیرتان نەچێ، کاری نیوەڕۆژێک بوو بەڵام تا ئێستاش بکوژانی ٩ گەنجەکەی گەزی، بۆمبدانەرەکەی ناوەندی حیزبەکەمان لە مەرسین، فەرماندەری کۆمەڵکوژی ڕۆبۆسکی و هتد نەدۆزراونەتەوە. ئێستا بەو وەزعەش، کەسانێک هەن کە داعشیان پێ لە پەیەدە و هەدەپە باشترە. داوا لە پارلەمان دەکەین هەرچی زووتر کۆبێتەوە و هەڵوێستی خۆی لەسەر پرسی کورد، سیاسەتی تورکیا لە بەرانبەر ڕۆژئاوای کوردستان و سیاسەتی ئەو وڵاتە لەهەمبەر داعش دیاری بکات.\nپەیامی سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، سەبارەت بە تەقینەوەکەی پەرسووس؛\n“ڕۆژی دووشەممە ٢٠ی ٧ی ٢٠١٥ كردەوەیەكی تیرۆریستی لە سەنتەرێكی كولتووریی گەنجان لە شارۆچكەی پرسووسی سەر بە ئۆرفای باكووری كوردستان ڕوویدا و بووە هۆی شەهید و برینداربوونی ژمارەیەك هاووڵاتیی ئەو ناوچەیە. زۆر بە توندی ئەو كردەوە نامرۆڤانە و دڕندانەیە ئیدانە دەكەین. سەرەخۆشی لە كەسوكاری شەهیدان دەكەین و ئومێدی چاكبوونەوەیش بۆ بریندارانی ئەم ڕووداوە دڵتەزێنە دەخوازین و هاوخەمی خۆمان بە خوشك و براكانمان لە باكوور ڕادەگەیێنین. تاوانی شەهیدكردنی هاووڵاتیان و ئەنجامدانی كردەوەی دڕندانە، نیشانەی شكست و پەلەقاژەی تیرۆریستانە كە دژی هەموو بەهایەكی مرۆڤی و ئایینین. لەوەیش دڵنیاین كرداری تیرۆریستیی لەمجۆرە ئیرادەی هەموو لایەك بەهێزتر دەكات بۆ لەناوبردن و تێكشكاندنی تیرۆریستان.\nسەركەوتن بۆ گەلی كوردستان؛ شكست و سەرشۆڕیش بۆ تیرۆریستان و دوژمنانی مرۆڤایەتی”\n– هەدەپە: ئەنجامدەری تەقینەوەکەی پەرسووس، [ئەندامی] داعشە و هاوکارەکانیشی بەرپرسانی ئانکاران.\n– لە تەقینەوەکەدا هاوسەر و کوڕێکی “مەتین قڵیچ” ، کاندیدی شاری بورسای هەدەپە بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی تورکیاش گیانیان لەدەستداوە.\n– گومان دەکرێت کچێکی تەمەن ١٨ ساڵ تەقینەوەکەی ئەنجام دابێت.\nوێنەهەواڵ- خۆپێشاندان لە ئیستانبووڵ\n– هێزەکانی پۆلیس لە شاری پەرسووس بە گازی فرمێسکڕێژ هێرشیان کردە سەر ژمارەیەک هاووڵاتی کە بە مەبەستی شەرمەزارکردنی ئەو ڕووداوە، لە نزیک شوێنی تەقینەوەکە کۆببوونەوە.\n– بەشێک لە هاووڵاتییانی تورکیا لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا هەڵمەتێکیان دەستپێکردووە و داوا دەکەن؛ بە بۆنەی ئەو کارەساتەوە حکومەتی تورکیا پرسە و ماتەمینی گشتی رابگەیەنێت.\nبۆ دەچوونە کۆبانێ؟ ڤیــــدیۆ\n-مێرسین؛ تەقە لە کۆبوونەوەیەکی ناڕەزایەتی کرا کە بۆ شەرمەزارکردنی تەقینەوەکەی پەرسووس رێکخرابوو و لە ئاکامدا ٢ کەس بریندار بوون. یەکێک لە بریندارەکان “رەشاد باشان”، هاوسەرۆکی کۆمەڵەی کۆچ[گۆچ-دەر]ە. هاوکات هەزاران کەس لە ئامەد بۆ شەرمەزارکردنی تەقینەوەکە، خۆپێشاندانیان کرد.\n– وێنەهەواڵ: خۆپێشاندان لە بەرلین\n– دەنگیر میر مەهمەت فرات؛ پارلەمانتاری هەدەپە:\nئەو هێرشە نائاسایی نەبوو بەلامەوە. ئەوان لەو ڕێگەیەوە دەیانهەوێ تۆڵەی ئەو شکستەیان بکەنەوە کە لە ڕۆژائاوا تووشی هاتن. ئامانجی سەرەکی ئەو هێرشە نە سووریایە و نە عێڕاق، بەڵکوو سەرجەم خەڵکی تورکیایە کە بە بەراورد لەگەڵ ئەو وڵاتانە لاییکترە. بەڵام تورکیا دەرکی ئەو ڕاستییە ناکات.\n– میتحەت سانجار؛ پارلەمانتاری هەدەپە\nئەگەر کاتی خۆی بەدواداچوونی جددی بۆ تەقینەوەکەی ئامەد کرابا، شایەد پێشگیری لەو تەقینەوەیە کرابا.\n– کەماڵ قڵچدارئۆغڵوو، سەرۆکی جەهەپە:\nهێرشە تیرۆریستیەکەی پەرسووس ئازارێکی قورسی خستە دڵمانەوە. خەمی لەدەستدانی گەنجانی وڵات قورسە و وەسف ناکرێ. تێرۆر و هەموو پشتیوانانی تیرۆر بە نەفرەت دەکەم.\n– یاڵچین ئاکدۆغان، یاریدەدەری سەرۆکوەزیری تورکیا؛\nئەو هێرشە تیرۆرستیە بە توندی مەحکوم دەکەم. هیچ هێرشێکی تیرۆریستی حکومەتی تورکیا بەچۆکدا ناهێنێ.\n– وەزارەتی ناوخۆیی تورکیا گیانلەدەستدانی 28 کەس و برینداربوونی نزیک بە 100 کەسی لە ئاکامی تەقینەوەکەی پەرسووسدا پشتڕاست کردۆتەوە.\n– موارد ئاکداغ، یەکێک لە شایەتحاڵانی تەقینەوەکە بە ڕۆژنامەی ڕادیکاڵی ڕاگەیاندووە کە تەقینەوەکە لەکاتێکدا هاتۆتە ئاراوە کە گرووپێکی ١٥٠ کەسی لە گەنجان، سەبارەت بە چوونیان بۆ کۆبانێ، خەریک بوون لێدوانیان بۆ ڕاگەیاندنەکان دەدا. مەبەستی گەنجان لە چوونیان بۆ کۆبانێ، بەشداریکردن لە هەڵمەتی ئاوەدانکردنەوەی ئەو شارە بوو.\n20 ته‌مموز 2015 له 22:58\nهەژماری قوربانیانی تەقینەوە خۆکوژییەکەی پەرسووس گەیشتە ٣٠ کەس؛ کاردانەوەکان | كوردی پۆست\nچراکانیان کوژانەوە! لافاوەکانی سەقز و بیجار خەساری زۆریان به هاووڵاتییان گەیاندووە


هەسەدە کۆنترۆڵکردنی کامپی باغۆزی ژێردەستی داعشی لە سوریا ڕاگەیاند\nکامپی باغۆزی لە سوریا\n8241 جار خوێندراوەتەوە\nهێزەکانی سوریای دیموکرات "هەسەدە" ڕایگەیاند، کۆنترۆڵی تەواوی کامپی باغۆزی یەکێک لە دوا پێگەکانی داعشیان کردووە لە نزیک سنوری هاوبەشی عێراق و سوریا.\nلێپرسراوی ڕاگەیاندنی هەسەدە ڕایگەیاند، هێزەکانیان بە تەواوی کۆنترۆڵی کامپی باغۆزیان کردووە، کە چەکدارانی داعش خۆیان تێدا قایم کردبوو، بەڵام هێشتا ئۆپراسیۆنەکە کۆتایی نەهاتووە.\nئاماژەی بەوەش کردووە، هێشتا ژمارەیەک لە چەکدارانی داعش لە ناوچەیەکی بچووکی کەناری ڕووباری فورات ماون و خۆیان نەداوە بەدەستەوە، بەڵام هێشتا نازانن بەرگری دەکەن یان خۆیان ڕادەستی هێزەکانیان دەکەن.\nلە بەشێکی تری وتەکانیدا ئەو لێپرسراوەی هەسەدە ئاشکرایکرد، بە سەدان چەکداری داعش، کە زۆربەیان بریندارن، لەکاتی کۆنترۆڵی کامپەکەدا دەستبەسەرکراون و گوێزراونەتەوە بۆ پارێزگای حەسەکە لە باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا.\nئەوەش دوای ئەوە دێت ئاژانسی هاوار نیوزی نزیک لە یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) ئەمڕۆ بڵاویکردەوە، ئۆپراسیۆنی گەردەلوولی جەزیرە، کە بۆ کۆنترۆڵکردنی دوا پێگەی داعش لە پارێزگای دێرەزوور ماوەیەک لەمەوبەر دەستیپێکردووە، لە ئێستادا گەیشتووەتە قۆناغەکانی کۆتایی.\nئاماژەی بەوەش کرد، هەر ئەمڕۆ ١٥٧ چەکداری داعشی بیانی دەستگیرکراون، لەکاتێکدا ویستوویانە لە کامپی باغۆز هەڵبێن.\nلە ئێستادا شەڕی چەکدارانی داعش لە سوریا، گەیشتووەتە دوا پێگەی ئەو ڕێکخراوە لە ناوچەی باغۆزی سەربە پارێزگای دێرەزوور لە ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات، کە سەدان چەکداری داعش خۆیان ڕادەستی هێزەکانی سوریای دیموکرات کردووە، کە بە هاوکاریی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی ئۆپراسیۆنی کۆتاییان بۆ سەر ئەو ناوچەیە دەستپێکردووە.


موراد میرزایی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nگوندی تەختی بەستام، بەشی ناوەندیی شارستانی چەرداوڕ، پارێزگای ئیلام\nلە شەڕ و پێکدادان\nموراد میرزایی ناسراو بە کاک حەیدەر ( ١٩٥٩ لە گوندی تەختی بەستام لە پارێزگای ئیلام - ١٩٨٣ لە بۆکان) تێکۆشەری سیاسی و موعەلمێکی شۆڕشگێڕی کورد بوو کە وەکوو ئەندامی ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران چالاکیی دەکرد.\nموراد میرزایی لە ساڵی ١٩٥٩ لە گوندی تەختی بەستام لە بەشی ناوەندیی شارستانی چەرداوڕ لە پارێزگای ئیلام لە دایک بوو. لە تەمەنی منداڵیەوە بۆ وانەخوێندن چوو بۆ شاری کرماشان و ھەر لەو شارەش کۆتایی بە خوێندنەکەی دا و وەکوو موعەلم لە مەزرینگەی پەروەردەی کرماشان بە کار گیراو. لەو سەردەمە بوو بە موعەلمی گوندەکانی دەوروبەری شاری کرماشان و لەم قۆناخە لەگەل ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران ئاشنا بوو. بە دوای شۆڕشی بەھمەنی ١٩٧٩ی ئێران شوێنی لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی حکۆمەتی ئێران ھەڵکرا و بەناچار چوو لە ڕێزەکانی ڕێکخراوەی فیدایی کە لەو کاتە ھێزەکانی لە ژێر ناوی پێشمەرگەی فیدایی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان خەریکی شەڕ لەگەڵ کۆماری ئیسلامی بوون. موراد میرزایی لەو ڕێکخراوە بە ناوی کاک حەیدەر ناسرابوو و لە خەباتەکان و ئۆپراسییۆنەکان بەشداریی دەکرد. لە ئاکامدا موراد میرزایی لە شەڕ و پێکدادانێک لە جادەی سەقز-بۆکان لەگەڵ دە پێشمەرگەی فیداییی دیکە لە ڕۆژی ١٢ی شوباتی ١٩٨٣ لە لایەن ھێزەکانی چەکداری کۆماری ئیسلامیی ئێران کوژراو.\n^ ئ ا http://www.iranian-fedaii.de/1-Shohada/Main%20Page%20Shohada.html Archived ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨, لە وەیبەک مەشین. ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران: ژیاننامەی شەھیدەکانی فیدایی؛] سەردان لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٩.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=موراد_میرزایی&oldid=776646»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:١١ی ١٩ی نیسانی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


جیاوازی نێوان مێشكی ئافره‌ت و پیاو\n2017-01-08 [11:15 AM]\nبه‌گوێره‌ی توێژینه‌وه‌یه‌كی نوێ، كه تیمێك له توێژه‌رانی به‌ریتانیا له‌سه‌ر مێشكی1400 ژن و پیاو ئه‌نجامییان داوه، ده‌ركه‌وتووه هه‌موو ئه‌وانه‌ی ده‌یانگوت مێشكی پیاو له ئه‌ستێره‌ی مه‌ریخ و هی ژنیش له زوهره ده‌چێت، بۆ ئه‌وه‌ی گه‌وره‌ی جیاوازی نێوانییان نیشانبده‌ن، به هه‌ڵه‌داچوونه.\nبه گوێره‌ی ئه‌نجامه‌كانی توێژینه‌وه‌یه، بۆچوونه زاڵه‌كانی پێشوو ره‌تكراوه‌ته‌وه كه ده‌یانگوت مێشكی ژن و پیاو جیاوازییان هه‌یه، به چاوپۆشین له هه‌ندێك حاڵه‌تی ده‌گمه‌ندا كه جیاوازییی كه‌م هه‌یه.\nئه‌و توێژینه‌وه‌یه، جیاوازی به‌هره‌كانی ژن و پیاو ده‌رده‌خات، به‌تایبه‌تیش نهێنی به‌بیرهاتنه‌وه‌ی رۆژی له‌دایكبوون و رێكه‌وته‌كان و كارامه‌ییان له فێربوونی زمانه بیانییه‌كان به خێرایی له‌لای ژنان، ئه‌وه‌ش ئاشكرا ده‌كات، كه بۆچی پیاوان ئالووده‌ی سه‌یركردنی یارییه وه‌رزشییه‌كانن و له شۆفێریشدا له ژنان باشترن.\nكۆك و ناكۆك\nتوێژه‌ران گه‌یشتوونه‌ته ئه‌و بڕوایه‌ی كه لێكچوونێكی زۆر هه‌یه له‌نێوان مێشكی ژن و پیاو، ئه‌وه‌شیان ره‌تكردووه‌ته‌وه كه جیاوازییه‌كی هێنده گه‌وره هه‌بێت له رووی شێوه‌وه.\nبۆ نموونه له شۆفێریدا، تویژه‌ران بۆیان ده‌ركه‌وتووه كه پیاوان له ژنان باشترن، ئه‌وه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چالاكی زیاتر له چوار به‌شی مێشكی پیاوان، كه بریتین له: به‌شی بڕیاردان، سه‌رنجدان له‌سه‌ر ئه‌رك، بینین و هۆشیاری، شاره‌زایی له شوێنان.\nله به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شدا، ژنان له فێربوونی زمانی بیانیدا به پێش پیاوان ده‌كه‌ون، ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به به‌كارهێنانی هه‌ردوو مێشك هه‌یه له ژناندا، به‌ڵام له پیاواندا به زۆری به‌شی لای چه‌پی مێشك به‌كاردێت.\nجگه له‌وه‌ش، ژنان زیاتر پشت به یادگا ده‌به‌ستن بۆ وه‌بیرهاتنه‌وه و شاره‌زابوونی زیاترییان له زمانه بیانییه‌كاندا، به‌ڵام پیاوان ته‌نها پشت به به‌شی بیستن و بینین ده‌به‌ستن.\nوه‌رزش و یاده‌كانی له‌دایكبوون\nله باره‌ی ئالووده‌بوونی پیاوان به وه‌رزش زیاتر، توێژنه‌وه‌كه ده‌یگه‌ڕێنێته‌وه بۆ هۆرمۆنی " تێستۆستیرۆنوم"، كه له‌پیاواندا زیاتره وه‌ك له ژنان.\nتوێژینه‌وه‌كه باس له كارامه‌یی ژنان ده‌كات بۆ پارێزگاریكردن له رێكه‌وت و رۆژانی له‌دایكبوون و ده‌ڵێت ژنان قه‌باره‌یه‌كی زۆرتری مێشكیان به‌كارده‌هێنن له‌چاو پیاوان، هه‌رچه‌نده مێشكی پیاو له رووی قه‌باره‌وه 8% گه‌وره‌تره.\nتوێژه‌ران به پشتبه‌ستن به ئه‌نجامی توێژینه‌وه‌كه ئاماژه به‌وه ده‌كه‌ن، مێشكی ژن ئه‌و یادگارییانه‌ی باشتر له‌بیر ده‌مێنێت كه په‌یوه‌ندی به لایه‌نی سۆزدارییه‌وه هه‌یه، پێچه‌وانه‌ی پیاوان ئه‌و شتانه زوو له بیر ده‌كه‌ن.\nهۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه، ژنان یادگارییه سۆزدارییه‌كان له به‌شی چه‌پی مێشكدا هه‌ڵده‌گرن ئه‌وه‌ش وایكردووه زووتر بێته‌وه یادیان، به‌ڵام له پیاودا له به‌شی راستی مێشك هه‌ڵده‌گیرێت.


په‌رتوکا پیرۆز » عیبرانی » به‌شێ 3\nعیسا ژ هەژی مەزناهیەكا پترە ژ یا مووسای\nئەڤجا گەلی خویشك و برایێن پیرۆز، پشكدارێن وێ گازیا ئەم پێ بۆ ئەسمانی گازی كرین، هزرێ د عیسای دا بكەن، یێ ئەم دانپێدانێ دكەین كو هنارتی و سەرۆككاهنێ مەیە.\nئەو یێ دلسۆز بوو بۆ وی یێ ئەو دەستنیشانكری، كا چەوا مووسا ژی د هەمی مالا وی دا یێ دلسۆز بوو.[a]\nلێ عیسا ژ هەژی مەزناهیەكا پترە ژ یا مووسای، كا چەوا ئاڤاكەرێ خانی رێزگرتنەكا پتر هەیە ژ خانی ب خۆ.\n(یا دیارە هەر خانیەك ب دەستێ كەسەكی دهێتە ئاڤاكرن، لێ یێ هەمی تشت ئاڤا كرین، خودێیە.)\nمووسا وەكو خزمەتكارەك د هەمی مالا خودێ دا یێ دلسۆز بوو، دا شاهدەییێ ل سەر وان تشتان بدەت، یێن كو خودێ دا د پاشەڕۆژێ دا بێژیت.\nلێ مەسیح وەكو كوڕ ل سەر مالا خودێ یێ دلسۆزە. ئەو مال ژی ئەمین، ئەگەر ئەم پشتڕاستیا خۆ و شانازیبرن ب وێ هیڤیا مە هەی ژ دەست نەدەین.\nخەلكێ ئیسرائیل ژ بەر بێباوەریێ نەشیان بچنە جهێ بێهنڤەدانێ یێ كو خودێ بۆ بابكالێن وان سۆز پێ دای\nلەوما هەروەكو گیانێ پیرۆز دبێژیت:\nخۆ سەرهشك نەكەن، وەكو دەمێ یاخیبوونێ، د رۆژا تاقیكرنێ دا ل بیابانێ.\nل وێرێ بابكالێن هەوە چل ساڵان ئەز تاقی كرم و ئەزموون ب من كر،\nسەرەڕای كو وان كارێن من ددیتن.\nلەوما ئەز ژ وی بەرەبابی تۆڕە بووم\nو من گۆت: ‹ئەو د دلێ خۆ دا هەردەم ڤاڕێ دبن\nو رێكا من نەنیاسیە›.\nئینا من د تۆڕەبوونا خۆ دا سویند خوار:\n‹ئەو قەت ب ژۆر ناكەڤنە د ناڤ بێهنڤەدانا[b] من دا.›»[c]\nد هشیار بن، گەلی خویشك و برایان، كو كەس ژ هەوە دلەكێ خراب و بێباوەر تێدا نەبیت كو ژ خودایێ زیندی پاشگەز[d] ببیت،\nلێ هەر رۆژ ئێكودوو هان بدەن، هندی ناڤێ ‹ئەڤرۆ› ل سەر بیت، دا ژ بەر فێلبازیا گونەهێ كەس ژ هەوە سەرهشك نەبیت.\nچنكو ئەم بووینە هەڤپشكێن مەسیحی، ئەگەر مە تا دویماهیێ خۆ ب وێ پشتڕاستیێ ڤە گرت یا مە ل دەستپێكێ هەی.\nهەروەكو بەری نوكە هاتیە گۆتن:\nخۆ سەرهشك نەكەن، وەكو دەمێ یاخیبوونێ.»\nئەڤجا ئەو كینە یێن دەنگێ وی بهیستی و یاخیبووین؟ ئەرێ هەمی ئەو نەبوون یێن كو ب سەركێشیا مووسای ژ مسرێ دەركەفتین؟\nخودێ بۆ دەمێ چل ساڵان ژ كێ یێ تۆڕە بوو؟ ما ئەو نەبوون یێن گونەهـ كرین و تەرمێن وان ل بیابانێ كەفتین؟\nبۆ كێ سویند خوار كو قەت نەهێنە د ناڤ بێهنڤەدانا وی دا؟ ما نە بۆ وان بوو یێن گوهداریا وی نەكری؟\nئەم دبینین كو ئەو ژ ئەگەرێ بێباوەریێ نەشیان ب ژۆر بكەڤنە د ناڤ دا.\na. 3:2 سەرژمێری 12:7\nb. 3:11 q بێهنڤەدان: مەبەست پێ ئەو ئارامی و تەناهینە یێن دێ مرۆڤ ل وی ئەردی بینن یێ خودێ سۆز پێ دای. بنێڕە عیبرانی 4:1-10؛ گۆتارا مووسای 8:7-10\nc. 3:7-11 زەبوور 95:7-11\nd. 3:12 q پاشگەز: ئەوێ ژ ئایینێ خۆ لێڤە دبیت، ب عەرەبی ‹مرتد›.\nعیبرانی به‌شێ 2


لە مێترۆی تاران دوو هەزار منداڵی کار بوونیان هەیە\n12:11 - 30 خەزەڵوەر 2721\nبەرێوەبەری گشتیی ڕێکخراوی بێهزیستیی پارێزگای تاران باسی لەوە کردووە کە سەدان منداڵی کار شوێنی کاری خۆیان لە شەقامەکانی تاران بۆ نێو بازاڕ و مێترۆی ئەو شارە گواستووەتەوە و لە ئێستادا ژمارەیان دەگاتە نزیک بە دوو هەزار کەس.\nبەڕێوەبەری بێهزیستیی تاران بەبێ هیچ بەڵگەیەک وتوویەتی کە ٨٢ لەسەدی منداڵانی کار خەڵکی وڵاتانی دیکەن.\nئەو قسانەی ناوبراو لە حاڵێکدایە کە بە وتەی بەرپرسی ئەنجومەنی ئاریکارانی کۆمەڵایەتیی ئێران، زیاتر لە ٨٠ لەسەدی منداڵانی کار بەهۆی هەژارییەوە کار دەکەن و هەتا ئێستا ئامارێکی ورد لە منداڵانی کار لە ئێران بوونی نییە.\nبەپێی یاسای کار لە ئێران، کار بۆ منداڵانی ژێر ١٥ ساڵ قەدەغەیە، بەڵام بەهۆی پەرەگرتنی هەژاری و تاوانە سیستماتیکەکان، ئەو یاسایە لەبەرچاو ناگیردرێت.\nبەرپرسی ئەنجومەنی ئاریکارانی کۆمەڵایەتیی ئێران باسی لەوە کردبوو کە پشتیوانیی ماڵیی ڕێکخراوەکان لە منداڵانی کار، لە ڕێژەی داهاتی ئەو منداڵانە کەمترە.\nڕاپۆرتی نوێی وەزارەتی کاری ڕێژیمی ئێران کە کۆتایی مانگی ڕەزبەر بڵاو بووەوە پیشان دەدات کە زیاتر لە یەک لەسەر سێی حەشیمەتی ئێران لە هەژاریی ڕەها ژیان دەکەن، بۆیە زۆرێک لە بنەماڵەکان ناچارن بۆ بژێویی ژیانیان منداڵەکانیان بنێرن بۆ کارکردن.


1-ناوى تەواو/ مازن احمد عبداللە\n2-سالى لە دایک بوون / 23/4/1968\n3-بروانامە / دەرچووى کولیژى ئەندازیارى بەشى شارستانى زانکۆى سەلاحەدین سالى 1989-1990\n4-یەکەم دامەزراندنى بە ناونیشانى (ى.ئەندازیار) بە فەرمانى وەزارى ژمارە 4432 لە 15/8/1993 لە ڕۆژى 24/8/1993.\n5-دانانى بە بەڕێوەبەرى شارەوانى پێنج لە ڕۆژى 2/9/2007 بە پێ ى فەرمانى وەزارى ژمارە 178 لە 22/8/2007.\n6-گواسترایەوە بۆ بەڕێوەبەرى شارەوانى دوو لە ڕۆژى 3/8/2010 .\n7-مووچەى ئێستاى 809000 دینارە لەڕۆژى 11/9/2011 .\n8-ڕێزو سوپاس (10)،(بەهوى ئەنجامدانى کارى روژانەى بەشێوەى ڕێک و پێک)\n9-ئەو زمانانەى قسەى پیدەکات (کوردى ،عەرەبى،تورکى)\nژمارەی مۆبایل : 07504495203\nE-mail : mazin_b3@yahoo.com\n12-ئەوخولانەى بەشدارى تێدا کردوە:\n-Tot Generic Refresher\n-Tot Micro Session\n-Advanced Project Management\n-Leading and Communication\n-کارگێری و خۆیەتی\nپرۆژانەى کە نیشتەجێن\n1پرۆژەى نیشتەجێ ى شارى Tulseglen\n3شارى گەنجان ستى\n8شارى ئازادى نوێ\n1گەرەکى بێرکۆتزۆربەى خانووەکان قەرەبوو کراونەتەوە نزیکەى 110 مالێک ماوە\n4گەرەکى کانى ( مەلایان )\n6گەرەکى سلاح الدین / 1\n7گەرەکى سلاح الدین / 2\n10گەرەکى 9 ى وەزیران\n11گەرەکى ناز ناز ( کەرتى 284 )\n12گەرەکى کورانى عنکاوە\n13شوقەکانى شەهیدان و فەرمانبەران\n14گەرەکى شارى خەونەکان\n15گەرەکى گرد جووتیارى نوێگەرەکێکى نوێ یە نزیکەى 130 خانوو لەژێر دروست کردن دایە\nکارەکانی بەشی کارگێری و خۆیەتی:-\nیەکەم / کارگێری\nسەرپەرشتی گشت کارە کارگێری یەکانی بەرێوەبەرایەتی بەم شێوەیەی خوارەوە : -\n1 - سەرپەرشتی کردنی کاری پرسگەو رێکخستنی هاتووچۆی هاوڵاتیان وکار ئاسان کردنیان ورێنمایی کردنیان لە کاتی سەردانی کردنیان بۆ بەرێوەبەرایەتی یەکەمان بە مەبەستی ئەنجام دانی کاری رۆژانەیان\n2 – کۆنترۆڵ کردن و چاودێری کرنی هاتن ودەرچوونی فەرمانبەران بەیانیان و دوای دەوام و لە کاتی دەوامیش .\n3 – رێکخستنی جولەی ئامێرەکانی گواستنەوەی ( پیک اب ) لەکاتی بەئەنجام گەیاندنی کارە فەرمیەکانی بەرێوەبەرایەتی لە لایەن بەشەکان ورێکخستنی پسولە وتۆماری تایبەت بە دەرچوونیان.\n4 – چاودێری کردن ورێکخستنی کاری پاککردنەوەی بالەخانەی بەرێوەبەراتی و دەوروبەری بەشێوەی پێویست.\n5 – رێکخستن و جوانکاری کردنی باخچەکانی بەرێوەبەرایەتی وچاودێری کردن و رێنمای کردنی باخچەوانەکان .\n6- سەرپەرشتی کردن وچاودێری کردنی فەرمانبەرە خزمەتگوزاری یەکان لە (بەردەست – پاسەوان – کارەباچی وبۆڕی چی )\n7 – چاودێری کردنی بەردەوامی لەلایەنی ئەمن و ئاسایشی بەرێوەبەرایەتی یەکە چی لە لایەنی ئەمنیەوە بێت چی لە لایەنی رووداوە لەناکاوەکان بێت وەک ئاگرکەوتنەوەو هەر رووداوێکی تر لەم جۆرە .\n8 – بەردەوام بەدواداچوونی ئامێرەکانی ئاگرکوژندنەوە و تاکید کردن لە کارکردن وسەلامەتیان و دابەش کردنیان لەشوێنی گونجاو وپێویست بەپێ ی رێنمایی یەکانی بەرگری شارستانی .\nدووەم / خۆیەتی\nسەرپەرشتی گشت کارە کارگێری ویاسایی یەکان لە بەرێوەبەرایەتی یەکەمان بەم شیوەیەی خوارەوە :-\n1-رێکخستن وتۆمارکردنی میلاکاتی سالانەی فەرمانبەرانی بەرێوەبەرایەتی یەکەمان بە پلەو مووچەو رۆژی شایستە بوونیان و پەسەندکردنیان لە لایەن وەزارەتی دارایی .\n2-تۆمارکردنی (وارد) گشت ئەونوسراوانەی لە دەرەوەی فەرمانگە بۆمان دێت و داتاکردنیان لە کۆمپوتەر دابەش کردنیان بەسەر بەشەکان بەپێ ی پەیوندیان بەدەفتەری ئەستۆنامە\n3-تۆمارکردنی (ێادرە ) هەموو ئەو نووسراوانەی کە لە بەشەجیاجیاکانی بەرێوەبەرایەتی یەکەمان دەردەچن و رەوانە کردنیان بۆ شوێنی ئاراستە کراو لە رێگای پۆستە بە پێ یرێنمای تایبەت بەو کارە .\n4-توحید کردنی گشت نووسراوەکانی هاتوو دەرچوو (الێادرە والواردە ) لە تۆمارگەی تایبەت و کۆمپیوتەر پاشان هەلگرتنیان لە دۆسیەی تایبەت بە بابەتەکان .\n5-رێکخستن وە داتاکردنی گشت لاپەرەکانی دۆسیەکانی کەسی لەبەرێوەبەرایەتی لە کۆمپوتەرو دانانیان بەشێوەی (حروفی ابجدی ) بەردەوام کارکردنیان لەسەریان بەهەر زیادە یان گۆرانکاریەک روبدات بەسەر هەر فەرمانبەرێک .\n6-ئەنجام دانی کارەکانی بەرزکردنەوەی مووچەی فەرمانبەران بە پێی رێنمایی یەکانی تایبەت بە بەرزکردنەوەی مووچەو بە گوێرەی سالەکانی شایستە بوونیان .\n7-پێدانی سەرمووچەی سالانەی فەرمانبەران بەشێوەی دەوری و لەرۆژی شایستەبوونیان .\n-پێدان و نوێکردنەوەی گشت جۆرە دەرمالًەکانی کە بە فەرمانبەران دەدرێت لە گشت پسپۆرەکان بەپێ ی یاساو رێنماییەکانی تایبەت بە دەرماڵە .\n9-ئەنجام گەیاندنی کاری دامەزراندن ودەست بەکاری گشت ئەو فەرمانبەرانەی کە لە بەرێوەبەرایەتی یەکەمان دادەمەزرێن جا چی بەشێوەی هەمیشەیی بێت یان کاتی .\n10-ئەنجام دانی کاری گواستنەوەو تەنسیب لە دەرەوەی بەرێوەبەرایەتی و یان ناوەوەی بەرێوەبەرایەتی .\n11-جێ بەجێ کردن و دەرکردنی فەرمان بە پاداشت کردن و سزادانی فەرمانبەران لە کاتی پێویست دا .\n12-دامەزراندن و نوێکردنەوەی گشت لیژنەکانی بەرێوەبەرایەتی بۆ جێ بە جێ کردن و ئەنجام دانی کاری رۆژانەی بەرێوەبەرایەتی .\n13-نووسین و بە دوادچوونی نوسراوی هەمەجۆرو رۆژنە کە لەسەر بابەتی جیا جیا ئاراستەی بەرێوەبەرایەتی یەکەمان دەکرێن .\n14-هەماهەنگ کردن لەگەڵ گشت بەشەکانی بەرێوەبەرایەتی بە مەبەستی جێ بەجێ کردن و کارئاسانی و کەمکردنەوەی ڕۆتین لە ئیش و کاری رۆژانەی هاولاتیان .\nکارو چالاکیەکانى بەشى نەخشەدانانى بنەرەتى:-\n•پێدانى ڕێپێدان و مۆلەتى خانووى نیشتەجێ .\n•کاروبارى نەخشەکان و سکان کردنى ڕیپێدان وبەدواداچوونى.\n•کەشف و کردنى مۆلەتى خانوو کارى نەخشەدانانى بنەرەتى و تێکدانى خانوو و پشکنینى هاوبەش و مۆلەتى دوکان و مۆلەتى پێشانگا .\n•هەڵگرتنى گشت بەراییەکان ڕێپیدان و مۆلەتى بینا و بەراییەکانى نەخشەدانان .\n•پڕکردنەوەى مۆلەتى بینای خانوو و نوسین ونوسراوى نەخشەدانان .\n•کاروبارى ئەندازیارى و بە دواداچوونى مۆلەتى باڵەخانە.\nبەشى ژمێریارى وەک ژمێریارى نامەڵبەندى کارەکان ئەنجام دەدات وە لە چەند بەشێک پێک هاتووە :\n2-بەشى داهات و خەرجیەکان\n4-بەشى دۆسیەى ژمێریارى\nکارو چالاکییەکانى بەشى ژمێریارى:-\n1-بەشى خەزنە : پێک هاتووە لە سێ ژمێرە دانان و راکێشان وەژمارەى ژمێرەکانیش (47) کراوە (159) کراوە (48)داخراو رۆژانە پسوولەى سەندوق دەبڕدرێت بەگوێرەى ئەو گوژمانەى کەدیارى دەکرێت لەلایەن بەشەکانەوە وەک رەسمى مۆڵەت پێدانى خانوو وەدانانى بارمتە وەغەرامەکردنى هاوڵاتیان لەکاتى سەرپێچى کردنیان وەئامادەکردنى چەک لەکاتى گەرانەوەى بارمتە وەهەر خەرج کردنێکى پێشینەکانى مانگانە کەتەمو ێل دەکرێت بۆ حسابمان وەبڕینى پسوولەى سەندوق بۆ کرێ ى پشکنین لەکاتى پشکنینى شوێنەکانى سنورى بەرێوەبەرایەتیەکەمان . وەبڕینى پسولەى قیرشکاندنى شەقامێک وەک داهات بۆ حسابى بەرێوەبەرایەتیەکەمان .\n2-بەشى داهات و خەرجیەکان : ئەو بەشەیە کە لەکاتى ئامادەکردنى هەر پسوولەیەک یاخوود بەڵگەى خەرج کردنێک کرابێت دەبێت لە سجلاتەکانمان تۆمار بکرێت رۆژانە وەیەکسان بێت لەگەڵ گشت سجلاتەکانى خەزنە . وە ئامادەکردنى لیستەکانى بوودجەى پێداچونەوە (میزانیە مراجعە) وەشى کردنەوەى داهات و خەرجیەکان وبارمتەکان وە ڕەوانە کردنیان بۆ بەرێوەبەرایەتى گشتى دارایى /بەشى ژمێریارى نامەڵبەندى مانگانە .\n3-بەشى مووچە : ئەو بەشەیە کە لیستى مووچە تیادا ئەنجام دەدرێت کەچەند فەرمانبەر شایستەیە بەپێدانى مووچەى فەرمانبەران هەمیشەیى وە فەرمانبەرانى کاتى وەئامادەکردنى لیستى دەرماڵەکانى کارى زێدەکى و شەوانە وەتۆمار کردنى لیستى مووچە لە تۆمارى مووچەى فەرمانبەران مانگانە بۆ زانینى هەرفەرمانبەرێک ساڵانە بەتێپەڕاندنى قۆناغ بە قۆناغى مووچەکانیان .\n4-دۆسیەى ژمێریارى : لەم بەشە گشت بەراییەکان دەپارێزرێت وەک سجلاتەکان و پسوولەکان ساڵانە وە ئەم سجلات و پسوولانەى کە بەکار نەهاتووە و ئامادەیە بۆ هەر هاتنى لیژنەیەکى چاودێرى دارایى یاخود چاودێرى وەزارەت .\nکاروچالاکیەکانى بەشــــــــى (IT) :-\n- چاودێریکردنى ئامێرەکانى کومپیوتەر لە بەرێوەبەرایەتیەکەو وە چاکردنەوە بە پێ ى پێوست.\n- چاکردنەوەیەى ئەو ئامیًرانەى کە گرفتیان هەیە ،ئەگەر نەکرا لەبازارى ناوخۆ چاکدەکرێت و یان\nئەو پارچانەى پیوست دەکات بۆى دەکڕێت .\n- بەستانى تۆرى ى نیت و چاودێرى کردنى .\n- دیزاینکردنى بەرنامەى DATA BASE بە پێ ى پێویست .\n-دانانى پرۆگرام بۆ گشت بەشەکان.\nکارو چالاکیەکانى بەشى کۆگا:-\n•دیاریکردنى گشت کەل وپەلەکان لە ئامێر و ئەساس و قرتاسیە لە کۆگا و تۆمارکردنى لە تۆمارەگاکانى کۆگا و دابەش کردنى بەسەار بەش و هۆبەکان بەپێ ى پێوستیان.\n•هەڵدەستێت بە جردکردنى گشت کەل وپەلەکانى ناو ژوورەکانى شارەوانى کە تیدایەتى لەگەڵ دروست کردنى خشتەیەک بۆ هەر ژوورێک .\n•وەرگرتنى کەل و پەلى یەدەک لە بەرێوەبەرایەتى ئامێرو کارگەکان و وە کۆگاى سەرۆکایەتى شارەوانى هەولێر وە دانانى لە کۆگا بۆ دابەش کردنى لە کاتى پێوستى ئامێرەکان .\n•وەرگرتنى ئەو کەل و پەلانەى کە ڕۆژانە پێوستن لە ناو شارەوانى وە لەکاردەکەون وە گۆرینبان بەو کەل وپەلانەى کە لە لایەن لێژنەى کڕینەوە بۆیان دەکردرێت .\n•ئامادەکردنى لیستى ئەو کەل وپەلانەى کە لەکاردەکەون وە ناردنیان بۆ کۆگاى وەزارەتى دارایى،\nکار و چالاکیەکانى بەشى هونەرى:-\n1.ئامادەکردنى پڕۆفایل و دەرخستـــەى پرۆژەکان لە بوارى دروسـت کردنى ڕێگاوبان لە سنوورى شـــارەوانى دوو.\n2.سەرپەرشتیارى کردنى پڕۆژەکانى سەر بە بە بەڕێوەبەرایتیەکەمان.\n3.وەرگرتنەوەى سەرەتایى و کۆتایى پڕۆژەکانى سەر بە بە بەڕێوەبەرایتیەکەمان.\n4.ئامادەکردنى ڕاپۆرتى مانگانەى ئەو پڕۆژانەى کە لە ژیر ئەنجام دان و ئەو پڕۆژانەى جێ بەجێ کراون و ناردنى بۆ پارێزگا و ئامادەکردنى ڕاپۆرتى مانگانە و ڕاپۆرتى وەرزى و ناردنى بۆ سەرۆکایەتى شارەوانى لەگەڵ ڕاپۆرتى بەشەکانى نەخشەدانان و گەراج و خزمەتگوزارى.\n- لێژنەى بەردەوام و کاتى کە ئەندازیار و کارمەندانى بەشى هونەرى بەشدارى تیایدا دەکەن\n1. لێژنەى ئامادەکردنى پڕۆفایل و دەرخستەى پرۆژەکان لە بوارى دروست کردنى ڕیگاوبان لە سنوورى شارەوانى دوو.\n2.لێژنەى سەرپەرشتیارى کردنى پڕۆژەکانى سەر بە بە بەڕێوەبەرایتیەکەمان.\n3.لێژنەى وەرگرتنەوەى سەرەتایى و کۆتایى پڕۆژەکانى سەر بە بە بەڕێوەبەرایتیەکەمان.\n-پڕۆژە ئەنجامدراوەکانی ساڵى 2011\n1. دروستکردنى دوو شەقامى (15) مەترى لە نزیک قوتابخانەى کەرنەڤاڵ لە گەڕەکى بەختیارى بە گوژمەى (32400000) دینار\n2. کۆنکریت کردنى شەقامێک لە گەڕەکى زانایان نزیک مزگەوتى حاجی یونس بە گوژمەى (19825000) دینار\n3. دروستکردنى شەقامە ناوخۆییەکان لەگەڵ ئاوەڕۆ لە گەڕەکى (9)ى وەزیران بە گوژمەى (1120291100) دینار\n4. کۆنکریت کردنى دوو شەقام لە گەڕەکى کوێستان نزیک مزگەوتى محمد فوزى بە گوژمەى (52350000) دینار\n5. دروستکردنى شەقامە ناوخۆییەکان لە گەڵ ئاوەڕۆ لە گەڕەکى نازناز/ کەرتى (284) ــ قۆناغى دووەم بە گوژمەى (998745000) دینار).\n6. ڕێکخستن و نۆژەنکردنەوەى چەند کۆڵانێک لە گەڕەکى ێلاح الدین بە گوژمەى (448925400) دینار\n7. دروستکردنى دوو شەقام لە گەڕەکى (9)ى وەزیران بە گوژمەى (39210000) دینار\n8. دروستکردنى شەقامێک لە گەڕەکى نووسەران نزیک زانکۆى دیجلە و نۆژەنکردنەوە و دروستکردنەوەى چەند شەقامێک لەگەڵ ئاوەڕۆ لە گەڕەکى شۆڕش / قۆناغى یەکەم بە گوژمەى (249603200) دینار .\nکارو چالاکیەکانى بەشى گەراج و ئامێرەکان:-\n•چاکردنەوەو پرکردنەوەى شەقامەکانى سنوورى بەرێوەبەرایەتیەکەمان بە قیڕ.\nکارو چالاکیەکانى خزمەتگوزارى:-\n1 / نەهێشتنى دروست کردنى خانووى زێدەرۆیى لەسەر زەوى شارەوانى و ..... هتد .\n2 / نەهێشتنى دروست کردنى خانوو بەبێ رێپێدان و مۆلەتى شارەوانى .\n3 / نەهێشتنى دروست کردنى بالەخانە و دوکان بەبێ مۆلەتى شارەوانى .\n4 / رێگا گرتن لەو هاولاتیانەى کە خانوو یاخوود باڵەخانە دروست دەکەن بە نەگرتنى شەقام و شۆستە .\n5 / رێکخستنى گشت دوکاندارەکان و خاوەن پیشەنگاکان بە داگیرنەکردنى شۆستە و رێکخستنیان بە بەردەوامى .\n6 / رێگا گرتن لە هاوڵاتیان بە فرێ نەدانى پاشماوە و خاشاک لە گۆرەپانەکان و زەویە بەتاڵەکان .\n7 / سزادانى ئەو ئامێرانەى کە هەڵدەستن بە فرێ دانى پاشماوەى خانوو کە فرێدەدەنە سەر گۆرەپانەکان .\n8 / رێگا گرتن لە گشت هاوڵاتیان و کۆمپانیاکان بە شکاندنى قیرو شۆستە بۆ هەر مەبەستێک بێت تەنها ئەوانەى رەزامەندى وەردەگرن .\n9 / نەهێشتنى فرۆشتنى ( شوتى و میوەجات ) لەو شەقامانەى کە قەدەغە کراون .\n10 / نەهێشتنى سەربرینى ( مەرومالات و مریشک و ... هتد ) لە سنوورى شارەوانیمان .\n11 / نەهێشتنى تابلۆیەکانى سەر شۆستەکان و دورگە ناوەندیەکان کە بەبێ رەزامەندى دانرابوون .\n12 / سزادانى ئەو دوکاندارانەى کە شۆستە دەگرن و پاشماوە فرێ دەدەنە سەر شەقام .\n13 / سزادانى ئەو ئامێر و خەباتانەى کە لەکاتى رۆیشتندا شەقام پیس دەکەن یاخوود لە گۆرەپانەکان ئامێرەکانیان دەشۆن .\n14 / رێگا گرتن لە هاوڵاتیان بە دروست کردنى رەمپەى کۆنکریتى و قیر لە شەقام و کۆلانەکاندا .\n15 / بەدواداچونەوە و چاککردنەوەى ئەو شوێنانەى کە بەرێوەبەرایەتى ئاوى هەولێر هەڵدەستن بە چاککردنەوەى بۆریە سەرەکیەکان .\n16 / هەماهەنگى لەگەڵ بەرێوەبەرایەتى ئاوەرۆى هەولێر بۆ کردنەوە و خاوێن کردنەوەى ئاوەرۆیەکانى سنوورى شارەوانیمان .\n17 / نەهێشتنى بەخێوکردنى مەروماڵات و پەلەوەر لە سنورەکەماندا .\n18 / بەدواداچوونەوەى گشت کۆمپانیایەکان کە لە سنوورى شارەوانیمان کاردەکەن بۆ فرێدانى پاشماوەکانیان .\n19 / بەدواداچوونى تایبەت لەسەر کۆمپانیاى هەڵگرتنى زبل و خاشاک .\nناونیشان / هەوێر- جووت سایدی بەحرکە - نزیک شەقامی گوڵان\nژمارەی تەلەفۆن : 0662519908--0662519909\nE-mail : erbilmun2@yahoo.com\nمازن احمد عبداللە\nبەرێوەبەری شارەوانى دوو\nلشکرى سعید على\nجلال احمد محمد\nصابر مجید ولى


شەمشەمە کوێرە، بەڵای مرۆڤایەتی!\nشەمشەمە کوێرە تەنها گیانداری شیردەرە کە بەباشی دەتوانێت بفڕێت، تەنانەت لە زۆربەی باڵندەکانیش باشتر.\nزیاتر لە ۱۲٠٠ جۆری هەیە کە کێشان لە نێوان (۳_٤)گرام هەتا (۱۷٠٠)گرامە.\nژمارەی شەمشەمە کوێرە لەسەر زەوی نزیک بە یەک بلیۆنە کە گەورەترین ژمارەی شیردەرە لە پاش قرتێنەرەکان\nئەم گیاندارە بەراورد بە قەبارەی تەمەنێکی درێژی هەیە کە نزیک بە (۳٠)ساڵ دەژی.\nئەگەر چی چەندین سودی بۆ زەوی هەیە وەک پیتاندنی گوڵی ڕوەکەکان، خواردنی ژمارەیەکی زۆری مێروەکان کە بەم هۆیانەوە ڕۆڵی هەیە لە پاراستنی هاوسەنگی زەوی. سەرباری ئەوەی زانایان لە هەوڵدان کە چۆن سود لە بێهاوتای سیستەمی بەرگری لەشی ئەم گیاندارە ببینن.\nلە ماوەی (٥٠)ساڵی پێشو، شەمشەمەکوێرە سەرچاوەی بڵاوبونەوەی چەندین ڤایرەسی ترسناکی وەک ( نیپا ، هندرا، ئیبولا، سارس، کۆڤید_۱۹) بوە.\nشەمشەمەکوێرە بە تەنها بە هێندەی سەرجەم ئاژەڵەکانیتر لەسەر زەوی توانای گواستنەوەی نەخۆشی بۆ مرۆڤ هەیە.\nشەمشەمە کوێرە بەهێزتر لە نەخۆشی ...\nبە دەگمەن نەخۆش دەکەوێت، زۆر بە دەگمەن توشی شێرپەنجە دەبێت یان هەر توش نابێت سەرباری ئەو تەمەنە درێژەی هەیەتی.\nسیستەمی بەرگری لەشی بە جۆرێکە کە ئەو ڤایرەسانەی کە سەرچاوەی مەترسین بۆ مرۆڤ و شیردەرەکانیتر بە هیچ جۆرێک شەمشەمەکوێرە ناکوژێت،بە پێچەوانەوە بۆتە ناوەندێک بۆ بڵاوبونەوەی نەخۆشی بۆ مرۆڤ.\nزیاتر لە (۱۳٠)جۆر ڤایرەس لەسەر یان لە ناو لەشی شەمشەمەکوێرە هەیە، بونی ئەم ژمارە زۆرەی ڤایرەس دەگەرێتەوە بۆ ئەو تۆپەڵبون و لێکنزیکبونەوەیە کە هەیانەلە کاتی فڕین و پشوداندا، کەوادەکات میکرۆب و ڤایرۆسی جۆراوجۆر بۆیەکتر بگوازنەوە. پاشان لە ڕێگەی بەرکەوتن و میز و لیک و پاشەڕۆ مرۆڤ و شیردەرەکانیر توشبکەن.\nنوێترین دیاری ئەم گیانلەبەرە کۆڤید_۱۹ یە، کە هێشتا دیار نی یە چ بەڵایەکی بۆ مرۆڤایەتی هێناوە، کە بەپێی لێکۆڵینەوەکانی وڵاتی چین، یەکەمجار ڤایرەسەکە لە بازاڕێکی فرۆشتنی گیاندارە ئاویەکان کە شەمشەمەکوێرەشی لێفرۆشراوە بە هۆی چەقۆی ئەوکەسەی لەتی کردوە یان بەهۆی میزی شەمشەمەکوێرەکە کە بەردەستی کەوتوە و پاشان دەستی بۆ لوتی بردوە توشی کۆڤید_۱۹ بوە.\nلە داهاتوشدا شەمشەمەکوێرە سەرچاوەی نەخۆشی نوێ دەبێت بۆ مرۆڤ، چونکە سیستەمی بەرگری لەشی وا دەکات ترشە ئەمینەیەکان(ناوکی) ڤایرەس تێبشکێنێت و جۆری نوێ و سیفاتی نوێ لە ڤایرەسەکان پەیداببێت.\nئه‌م بابه‌ته  603 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nد.هێرش حەیدەر:سەرجەم نەخۆشەکانی سلێمانی تەندروستییان زۆر باشە\nسلێمانی؛ پزیشکێک لە کۆرۆنا چاک بوەوە\nئەو ھۆکارانە چین کە ئەگەری دروستبوونی ئاوتێزانی جومگەی ئەژنۆ زیاد ئەکەن؟\nبۆچی دەستەکانت سڕ دەبن و کەلوپەل لەدەستت دەکەوێتە خوار؟\nسه‌وه‌فان یاخود داخورانی ئه‌ژنۆ (چۆک) نیشانە و چارەسەر\nدەرمانی پرێتۆمانید بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشیی سیلی سەرسەخت پەسەندکرا\nوەزیری تەندروستی بۆ هاووڵاتیان: تکایە ئاگاداری خۆتان بن مەیەنە دەرەوەی ماڵ\nچۆن خوێن بەکاردەهێنرێت بۆ چارەسەری کۆرۆنا؟\nوەزارەتی تەندروستی: دوو توشبوی نوێی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە شاری هەولێر تۆمارکرا\n6 توشبوی نوێی کۆرۆنا لە سلێمانی تۆمارکرا\nباشترین رووەكەكان بۆ چارەسەری ڤایرۆس بە كۆرۆناشەوە\nوەزارەتی تەندروستی تۆمارکردنی 7 توشبوی تری کۆرۆنای راگەیاند\nوەزیری تەندروستی هەرێم: ترسی بڵاوبونەوەی کۆرۆنا لە قۆناغێکی مەترسیدایە\nرۆژئاوای کوردستان ئامێرێکی گرنگی لەبارەی کۆرۆناوە بەرهەمهێنا\nچەکێکی بەهێز بۆ بەرەنگاربونەوەی کۆرۆنا دۆزرایەوە!


سودوه‌رگرتن له چه‌كداره كه‌مئه‌ندامه‌كان له "ده‌وڵه‌تی ئیسلامی"دا\nداعش وه‌ك ڕێكخراوێكی تیرۆریستی خاوه‌نی چه‌ندین خه‌سڵه‌تی تایبه‌ته‌و به‌شێك له‌م خه‌سڵه‌تانه‌ش ئه‌م ڕێكخراوه له زۆربه‌ی ڕێكخراوه تیرۆریستییه‌كانی تری جیهان جیاده‌كاته‌وه. داعش، به‌پێچه‌وانه‌ی زۆربه‌ی گروپه‌كانی تره‌وه، بازێكی گه‌وره‌ی به‌سه‌ر "زیهنیه‌تی ئیماره‌ت-ده‌وڵه‌تسازی"دا داو – له‌سه‌ره‌تای دروستبوونییه‌وه- ده‌ستی به بنیادنانی "خیلافه‌تی ئیسلامی" كردو بۆ سه‌رخستنی ئه‌م كاره‌ش چه‌ندین هه‌نگاوی چاوه‌ڕوانكراوو چاوه‌ڕوانـ‌نه‌كراوی نا. له‌نێو "خیلافه‌ت"ه‌كه‌ی داعشدا چه‌ندین گروپی جوداو جیاواز، خۆویستانه بێت یان به‌ناچاری، ده‌ژیان و به‌شێك بوون له دانیشتوانه‌كه‌ی "خیلافه‌ت". كه‌مئه‌ندامان یان خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كان یه‌كێك بوون له‌و گروپه جیاوازانه‌ی نێو داعش و ئه‌م گروپه‌ش كه‌م تا زۆر- به‌پێی توانای خۆیان و ئه‌و به‌رپرسیارێتییه‌ی كه خرابووه ئه‌ستۆیان- به‌شداریان كرد له فراوانكردن و پاراستنی سنوره‌كانی "خیلافه‌تی ئیسلامی". چۆنێتی مامه‌ڵه‌كردن و چه‌ندێتی سودوه‌رگرتنی داعش له‌م گروپه تایبه‌ته به‌هه‌رهۆیه‌كه‌وه بێت- تاڕاده‌یه‌كی زۆر- له‌لایه‌ن ئه‌كادیمیست و شاره‌زایانی بواری تیرۆریزمه‌وه به ڕووننه‌كراوی به‌جێهێڵراوه. چڵسیه دایمۆن به‌مه‌به‌ستی پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌م كه‌لێنه توێژینه‌وه‌یه‌كی ئه‌كادیمی ئه‌نجامداو توێژینه‌وه‌كه‌ی له ناوه‌ڕاستی ساڵی 2019 له ژێر ناونیشانی "سودوه‌رگرتن له چه‌كداره كه‌مئه‌ندامه‌كان له ده‌وڵه‌تی ئیسلامی"دا له ئۆكتۆبه‌ری هه‌مان ساڵ له (Perspectives on Terrorism) بڵاوبووه‌وه.\nچلسیه دایمۆن له "پێشه‌كی" توێژینه‌وه‌كه‌یدا باس له‌و تێڕوانینه ده‌كات كه كۆمه‌ڵگه‌كان به‌گشتی و كۆمه‌ڵگه ڕۆژهه‌ڵاتییه‌كان به‌تایبه‌تی بۆ مرۆڤی كه‌مئه‌ندام هه‌یانه. مرۆڤی كه‌مئه‌ندام (خاوه‌ن پێویستی تایبه‌ت) له‌لایه‌ن زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگه‌كانه‌وه وه‌ك مرۆڤێكی پاسیڤ و بێ كه‌ڵك و قوربانی (ده‌ستی چه‌ندین نه‌خۆشی) لێیڕوانراوه. ئه‌م تێڕوانینه گشتییه- كه نه‌رێنییه- به ده‌ستكارییه‌كی كه‌مه‌وه له نه‌وه‌ی كۆنه‌وه بۆ نه‌وه‌كانی ئێستا گواستراوه‌ته‌وه. ئه‌م تێڕوانینه نه‌رێنییه ده‌رباره‌ی كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كان بووه‌ته‌هۆی ئه‌وه‌ی كه كۆمه‌ڵگه به‌گشتی و ئه‌و خێزانانه‌ی كه منداڵی كه‌م ئه‌ندامیان هه‌یه به‌تایبه‌تی به‌شێوه‌یه‌كی "نه‌رێنی" مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كان بكه‌ن و وه‌ك شه‌رمه‌زارییه‌ك بیانبینن. داعش، سه‌ره‌ڕای تیرۆریست بوونی، دێت و ئه‌م تێڕوانینه نه‌رێنییه له نێو كۆمه‌ڵگه ڕۆژهه‌ڵاتییه‌كان- به‌تایبه‌تی له‌و ناوچانه‌ی كه داگیری كردبوو- ده‌گۆڕیت و ده‌رفه‌تی تازه‌و ڕۆڵی نوێ به كه‌مئه‌ندامان له نێو "خه‌لافه‌ت"ه‌كه‌یدا ده‌دات. ئه‌م تێڕوانینه جیاوازه‌ی داعش بۆ كه‌مئه‌ندامان له‌لایه‌كه‌وه ئومێد به كه‌مئه‌ندامان ده‌به‌خشێت و هه‌ست به‌گرنگبوونیان له‌لا دروستده‌كات و له‌لایه‌كی تره‌وه كارئاسانی بۆ داعش ده‌كات به ئاسانی به‌كاریانبهێنێت و كه‌ڵكیان لێوه‌ربگرێت. چڵسیه ده‌ڵێت كه داعش له بواره‌كانی پڕوپاگه‌نده‌و "ته‌جنید"و هێرشبردندا كه‌مئه‌ندامانی به‌كارهێناوه. سه‌ره‌ڕای ئه‌و بوارانه‌ی كه توێژه‌ر ئاماژه‌ی بۆ كردوون، كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كان له نێو داعشدا بۆ مه‌به‌ستی پاككردنه‌وه‌و ئاماده‌كردنی خواردن و كاركردن له فه‌رمانگه‌كان و هه‌ڵكه‌ندنی تونێله‌كان و چه‌ند مه‌به‌ستێكی تر به‌كارهێنراون. دوای لاوازبوونی داعش له‌ڕووی سه‌ربازییه‌وه، سه‌ركرده‌كانی داعش، به‌هۆی كه‌مبوونه‌وه‌ی جه‌نگكه‌ره‌كانیانه‌وه، كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كانیان بۆ جه‌نگكردن و ئه‌نجامدانی كرده‌یی خۆكوژی به‌كارهێناوه. به‌كارهێنانی كه‌مئه‌ندامان له بواری سه‌ربازی و گۆڕه‌پانه‌كانی جه‌نگدا، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه چڵسیه تێبینیكردووه، له جه‌نگی "ڕزگاركردنی موسڵ"دا زۆربووه.\nكه‌مئه‌ندامان به‌هۆی كه‌مئه‌ندامێتییه‌كه‌یانه‌وه ده‌توانن ئه‌و ئه‌ركه‌یان پێیان سپێردراوه، به‌تایبه‌تی كرده‌یی خۆكوژی، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه پێشوه‌خت پلانی بۆ دانراوه جێبه‌جێی بكه‌ن. هۆكاری ئه‌مه‌ش، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه چڵسییه باسیكردووه، بۆئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه كه كه‌مئه‌ندامان و خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كان كه‌متر سه‌رنجی هێزه ئه‌منییه‌كان ڕاده‌كێشن و ده‌توانن هێرشی چاوه‌ڕواننه‌كراو له دژی نه‌یاره‌كانیان ئه‌نجام بده‌ن. پێش داعش چه‌ند گروپێكی تری تیرۆریستی، ئه‌لقاعیده وه‌ك نموونه، سودی له كه‌مئه‌ندامان بۆ كرده‌یی خۆكوژی له دژی نه‌یاره‌كانیان وه‌رگرتووه. بۆ نموونه ئه‌لقاعیده له ساڵی2008 دوو ژن كه نه‌خۆشی داون سێندره‌م (مه‌نگۆلی)یان هه‌بوو له كرده‌وه‌یه‌كی تیرۆریستیدا له به‌غداد به‌كارهێنا.\nمرۆڤی كه‌مئه‌ندام كێیه؟\nتوێژه‌ر به‌مه‌به‌ستی تێگه‌شتنێكی دروست و ڕاست له كێیه‌تی كه‌مئه‌ندام، چییه‌تی كه‌مئه‌ندامێتی ڕوونكردووه‌ته‌وه. چه‌ندین پێناسه‌ی جوداو جیا بۆ چییه‌تی كه‌مئه‌ندامێتی بوونی هه‌یه‌و هه‌ر یه‌كێك له‌م پێناسانه له گۆشه‌نیگای جیاجیاوه چییه‌تی"كه‌مئه‌ندامێتی" ڕوونكردووه‌ته‌وه. توێژه‌ر بۆ ناساندنی "كه‌مئه‌ندامێتی" پێناسه‌كه‌ی ڕێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی به‌كارهێناوه. به‌پێی ئه‌م پێناسه‌یه بێت كه‌مئه‌ندامێتی " چالاكی مرۆڤێك په‌كده‌خات یان سنورداری ده‌كات و جاریواش هه‌یه مرۆڤه‌كه بێبه‌ش ده‌كات له به‌شداریكردن له چالاكییه‌كه‌دا." به‌پێی ئه‌م پێناسه‌یه بێت، هه‌موو ئه‌و چاكدارانه‌ی داعش له‌م توێژینه‌وه‌دا به كه‌مئه‌ندام هه‌ژمارده‌كرێن كه ئه‌ندامێكی له‌شیان له‌ده‌ستداوه یان وه‌ك پێویست به ئه‌ركی خۆی هه‌ڵناسێت یان ڕێگری ده‌كات له‌وه‌ی كه وه‌ك مرۆڤێكی ئاسای ڕه‌فتار بكات.\nكه‌مئه‌ندامبوونی مرۆڤ، چی زگماكی بێت یان به‌هۆی ڕووداوێكه‌وه بێت، مرۆڤه‌كه ڕووبه‌ڕووی كه‌مه‌ڵێك گرفتی ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری ده‌كاته‌وه‌و ورده ورده مرۆڤه كه‌مئه‌ندامه‌كه تواناكانی له‌ده‌ست ده‌دات یان تواناكانی سنوردار ده‌بێت. له هه‌ندێك كۆمه‌ڵگه، به‌تایبه‌تی له كۆمه‌ڵگه‌كانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا، به‌هۆی نه‌بوونی وشیاری پێویست و بوونی "كلتوری شه‌رمه‌زاری"یه‌وه مرۆڤه كه‌مئه‌ندامه‌كان په‌راوێز ده‌خرێن و زۆر جار به‌شێوه‌ی نه‌رێنی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كرێت و ئه‌م خراپ مامه‌ڵه‌كردنه ئه‌و هه‌سته له‌لای كه‌مئه‌ندامان دروستده‌كات كه ئه‌وان مرۆڤ گه‌لێكی بێكه‌ڵكن و ئه‌م جۆره هه‌ستكردنه‌ش له‌لایه‌كه‌وه ده‌بێته‌هۆی "نه‌مانی متمانه‌به‌خۆبوون" و دروستبوونی "ڕق له‌خۆبوون" و له "ئه‌وانی تر". چڵسیه به‌مه‌به‌ستی باشتر تێگه‌یشتن له چۆنێتی تێڕوانینی كه‌مئه‌ندامان، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی كه به‌هۆی ڕووداوێكه‌وه كه‌مئه‌ندام بوونه، بۆ خۆیان و بۆ ده‌وروبه‌ریان "تیۆری شوناسی كۆمه‌ڵایه‌تی- Social Identity Theory" به‌كار ده‌هێنێت. به‌پێی ئه‌م تیۆره بێت، مرۆڤه‌كان ئه‌ندامبوونیان له گروپێكدا (گروپی كه‌م ئه‌ندامان وه‌ك نموونه) ده‌كه‌ن به بنه‌مای خۆجیاكردنه‌وه‌یان. ئه‌م ئه‌ندامبوونه‌یان متمانه‌به‌خۆبوون و ئینتیماو شانازیان پێده‌به‌خشێت (ئه‌گه‌ر ئه‌وانیتری جیاواز به‌شێوه‌یه‌كی ته‌ندروست مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن). ئه‌م تیۆره ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ڕوو كه ڕوودانی ململانێ (به‌هۆی خراپ مامه‌ڵه‌كردنه‌وه) له نێوان ئه‌ندامانی ناو گروپه‌كه‌و ده‌ره‌وه‌ی گروپه‌كه چاوه‌ڕوانكراوه. به‌شێك له‌م مرۆڤه كه‌مئه‌ندامانه به‌هۆی مامه‌ڵه خراپه‌كانی ئه‌وانیتره‌وه و ئه‌رێنی مامه‌ڵه‌ی داعش له‌گه‌ڵیاندا په‌یوه‌ندیان به‌داعشه‌وه كردو داعشیش ئه‌م چه‌كدارانه‌ی بۆ چه‌ند مه‌به‌ستێكی جوداو جیاواز به‌كارهێناو ئه‌و هه‌سته‌ی بۆ دروستكردن كه ئه‌وانی كه‌مئه‌ندام به‌سودو گرنگن.\nداعش به‌كرده‌ی به‌سودبوونی كه‌مئه‌ندامانی- بۆ چه‌كداره كه‌مئه‌ندامه‌كان- ده‌سه‌لماندو هانیانی ده‌دا كه چه‌ند ڕۆڵێكی جوداو جیاواز له نێو "خیلافه‌ت"دا بگێڕن وهه‌ندێك جاریش ئه‌و ئه‌ركانه‌ی پێده‌سپاردن كه هه‌ستی شه‌رم له‌خۆكردن له‌لای مرۆڤه ئاساییه‌كان- به‌هۆی ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌ركانه‌وه- دروست بكات. بۆ نموونه داعش له ڕێگه‌ی نیشاندانی وێنه‌ی چه‌كدارێكی كه‌مئه‌ندامه‌وه كه سه‌رقاڵی جه‌نگكردنه له به‌ره‌كانی جه‌نگ، به‌سودبوونی خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كانی نیشان هه‌موولا- به‌تایبه‌تی لایه‌نگرانی- ده‌دا. ئه‌م جۆره مامه‌ڵه‌كردنه‌ی داعش یارمه‌تیمان ده‌دات له‌وه تێبگه‌ین كه بۆچی مۆرڤه كه‌مئه‌ندامه‌كان په‌یوه‌ندیان به داعشه‌وه ده‌كرد.\nتوێژه‌ر بۆ ئه‌نجامدانی توێژینه‌وه‌كه‌ی میتۆدی شیكاری ناوه‌ڕۆكی به‌كارهێناوه‌و شیكردنه‌وه‌ی بۆ ناوه‌ڕۆكی چه‌ند گرته ڤیدیۆیه‌ك كردووه كه له "ته‌له‌گرام" بڵاو بووه‌ته‌وه. له‌كاتی شیكردنه‌وه‌ی گرته ڤیدیۆكاندا توێژه‌ر سودی له میتۆدی (چه‌مكی) په‌روه‌ردی چێژئامێز-Entertainment-Education وه‌رگرتووه. مه‌به‌ست له‌په‌روه‌رده‌ی چێژئامێز ئه‌وه‌یه كه نێرده‌ر له ڕێگه‌ی ته‌كنیكی تایبه‌ته‌وه وه‌رگر په‌روه‌رده‌و ئاراسته ده‌كات. ئه‌و گرته ڤیدیۆیانه‌ی كه چڵسیه شیكاری بۆ كردوون ژماره‌یان شه‌ش ڤیدیۆیه‌و ئه‌م ڤیدیۆیانه له ماوه‌ی ساڵانی 2015 بۆ 2018 له‌لایه‌ن داعشه‌وه به‌شێوه‌ی ئۆنلاین بڵاو كراونه‌ته‌وه. توێژه‌ر له‌كاتی شیكردنه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆكی ڤیدیۆكاندا ویستووێتی بزانێت ڤیدیۆكان "چۆن" كه‌مئه‌ندامانیان نیشانداوه‌و "چی" په‌یامێكیان ئاراسته‌ی وه‌رگر كردووه.\nچڵسیه له توێژینه‌وه‌كه‌یدا گه‌یشتووه به چه‌ند ده‌ره‌نجامێك و ئه‌وه‌شی بۆ ڕوون بووه‌ته‌وه كه داعش چۆن كه‌مئه‌ندامانی نێو خیلافه‌ته‌كه‌ی به‌كارهێناوه. به‌گشتی داعش له هه‌موو ڤیدیۆكاندا كه‌مئه‌ندامانی وه‌ك كه‌سانی به‌سود نیشانداوه. ئه‌وه‌ی جێگه‌ی تێبینییه ئه‌وه‌یه كه داعش، وه‌ك له ڤیدیۆكاندا ده‌رده‌كه‌وێت، وێنه‌ی كه‌مئه‌ندامانی له كه‌سانێكی "قوربانی"یه‌وه بۆ كه‌سانێك كه خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات و ئه‌رك و پێگه‌ن گۆڕێوه.\nده‌ره‌نجامێكی تری توێژینه‌وه‌كه بریتییه له‌وه‌ی كه كات كاریگه‌ری هه‌بووه له‌سه‌ر ئه‌و ڕۆڵ و ئه‌ركه‌ی كه له نێو داعشدا به كه‌مئه‌ندامان دراوه. به‌ده‌ربڕینێكی تر، كه‌مئه‌ندامانی نێو داعش له كاتی جیا جیادا ڕۆڵ و ئه‌ركی جودا جودایان پێسپێردراوه. بۆ نموونه له مانگی سێی (ئازاری) 2015 داعش ڤیدیۆیه‌كی بڵاوكرده‌وه‌و له ڤیدیۆكه‌دا دوو كه‌مئه‌ندام (كه‌ڕولاڵ) ده‌رده‌كه‌ون كه پۆلیسی هاتووچۆن. ئه‌م دوو كه‌مئه‌ندامه داوا له كه‌مئه‌ندامانی تری نیشته‌جێی ئه‌وروپا ده‌كه‌ن كه كۆچ (هیجره‌ت) بۆ "خیلافه‌ت"ی ئیسلامی بكه‌ن. به‌ڵام دوو ساڵ دواتر داعش له ڤیدیۆیه‌كی تردا چه‌كدارێكی كه‌مئه‌ندام (لاقی له‌ده‌ستداوه) نیشان ده‌دات و ئه‌م كه‌مئه‌ندامه داوا له لایه‌نگرانی داعش له ئه‌مه‌ریكا ده‌كات كه هێرش له دژی ئه‌مه‌ریكییه‌كان له ئه‌مه‌ریكا ئه‌نجام بده‌ن. هه‌روه‌ها ئه‌و ڤیدیۆیانه‌ی كه داعش له 2018دا بڵاوی كردووه‌ته‌وه كه‌مئه‌ندامان وه‌ك جه‌نگاوه‌رێك كه خه‌ریكی جه‌نگكردن یان به‌نیازن كرده‌یی خۆكوژی ئه‌نجام بده‌ن نیشان ده‌دات. ئه‌م ده‌ره‌نجامه‌ش ئه‌وه‌مان پێده‌ڵیت كه چۆن ئامانجی داعش به‌پێی تێپه‌ڕبوونی كات گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه، ئه‌وا ئه‌رك و ڕۆڵی چه‌كداره كه‌مئه‌ندامه‌كان له نێو داعشدا گۆڕاوه.\nیه‌كێكی تر له ده‌ره‌نجامه سه‌رنجڕاكێشه‌كانی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه ئه‌وه‌یه كه داعش له ڤیدیۆكاندا كه‌مئه‌ندام و خاوه‌ن پێویستییه تایبه‌ته‌كانی له "قوربانی" ده‌ستی نه‌خۆشی و كۆمه‌ڵگه‌وه بۆ "جه‌لاد" و بكوژ گۆڕیوه. ئه‌م گۆڕانكارییه له‌به‌شێك له‌و ڤیدیۆیانه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت كه له‌لایه‌ن توێژه‌ره‌وه شیكردنه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆكیان بۆ كراوه. بۆ نموونه، داعش له ساڵی 2016 ڤیدیۆیه‌ك بڵاو ده‌كاته‌وه كه چه‌كدارێكی خاوه‌ن پێویستی تایبه‌ت كه‌سێك به گومانی سیخوڕیكردن بۆ دوژمن ده‌كوژێت. هه‌روه‌ها داعش دوو ساڵ دواترو له ئایاری 2018 ڤیدیۆیه‌كی تر بڵاو ده‌كاته‌وه كه چه‌كدارێكی كه‌مئه‌ندام زیندانیكراوێك گوله‌باران ده‌كات.