مەعدەنە نا ئەمنەکان لە ئێران قەتڵگای کرێکاران\nتەقینەوەیەک کە نیوەڕۆی رۆژی چوارشەممە ١٣ی مانگی گوڵان لە مەعدەنی بەردی خەڵوزی یۆرتی ئوستانی گوڵستان رووی دا، بوو بە کارەساتێکی گەورەی ئینسانی. دوای تێپەڕ بوونی ٥ رۆژ بەسەر رووداوەکەدا هێشتا ژمارەیەک لە کرێکارەکان لەژێر داروپه‌ردوودا گیریان خواردوە. ئاماری ئەو کرێکارانەی گیانیان لەدەست داوە هێشتا بە شێوەی ڕسمی ڕانەگەیەندراوە. وەزیری کاری کۆماری ئیسلامی وتویەتی کە تا ئێستا لەم رووداوەدا ٣٥ مەعدەنکار گیانیان له‌ده‌ستداوه. هێشتا ژمارەیەک لە کرێکارەکان لەنێو تۆنێلەکەدا ماون و ئه‌گه‌ری زۆره كه ژماره‌ی قوربانیان بچێته سه‌ره‌وه.\nتوێژینەوە سەرەتاییەکان نیشانی ئەدەن یەکێک لە هۆکارە سەرەکیەکانی ئەم رووداوەی کە بۆتە هۆی گیان له‌ده‌ستدان و بریندار بوونی ده‌یان کرێکار، لاوازی دەزگای تەهویەی ٢٤ کاتژمێری و کۆبوونەوەی گازی متان بووە لە کانەکەدا. نەبوونی وەسایلی ئیمنی و ڕەچاو نەکرانی بارودۆخی ئیمنی شوێنی کار لە لایەن خاوەنکار و هەروەها نەبوونی چاوەدێری بەسەر ئەم کانەدا بە گرنگترین هۆکاری روودانی ئەم حادیسه‌یه تا ئێستا باس کراوە. بە وتەی کرێکارەکان زۆربەی ئەو ماشێن و ئامێرانەی لەو مەعدەنەدا کاریان پێ دەکرا وەک باقی کانەکانی ئێران کۆن و بێ کەڵکن و لە رووی فەننی و ستانداردی ئیمنیەوە بۆ کارپێکردن لە مەعدەنی بەردی خەڵوزدا ڕێگه پێدراو نین.\nڕاپۆرتەکان باس لەوە دەکەن کە سازمانی “بەسیج” خاوەنی ئەم مەعدەنە بووە. زۆربەی کرێکارەکانی ئەم کانە لەژێر پۆششی هیچ بیمەیەکدا نین و هەرکامەیان لە ٥ مانگەوە تا ١٢ مانگ حقوقی دواخراویان هەیە. هێندێکیان لە حاڵێکدا له‌سه‌روبه‌ندی خانه‌نشینیدان كه هیچ چەشنە مافی بیمەیەک نایانگرێتەوە.\nلە ماوەی ئەو چەند رۆژەدا کە بەسەر ئەم رووداوە تێپەڕێوە، بنەماڵەی کرێکارانی مەعدەنەکە شه‌و و ڕۆژ ئەو شوێنەیان جێنەهێشتوە. کرێکارانی ناڕازی خوازیاری سزادرانی به‌رپرسانی ئەم رووداوە دڵتەزێنەن. کرێکارانی ناڕازی دەڵێن، بازڕەسانی ئیدارەی کار و ئیدارەی پیشەسازی تا ئێستا سەردانی ئەو کانەیان نەکردوە و ئەوەش لە حاڵێکدایە کە مەعدەنی زمستان یورتی ئازادشار بە هۆی ئەوە فەزایەکی داخراوی هەبووە، نا ستاندارد و نا یاسایی بووە و خاوەنی هیچ ئیمکاناتێکی ئیمنی سەرەتایی نەبووە. ئەم مەعدەنچیانە دەڵێن کە دوو حەفتە پێشتر بە بەرپرسانیان وتبوو کە مەعدەنەکە ستانداردی نیە و گازی تێدا کۆدەبێتەوە، بەڵام بەرپرسەکان، لەبەرانبەردا هەڕەشەیان لە کرێکارەکان کردبوو کە دەریان دەکەن. هاوکات لەگەڵ درێژەی گەڕان بەدوای دۆزینەوەی پەیکەری کرێکارەکاندا، کرێکارانی مەعدەنی تەزه‌رە، تەبەس و کرمان بە ئامانجی هاوپشتی و ڕزگار کردنی هاوکارە گیرخواردوەکانیان لە مه‌عده‌نی زمستان یۆرت دا چوون بۆ ئازاد شار.\nبەڵام رووداوی تەقینەوەی مەعدەنی بەردی خەڵوزی یورت، رووداوێکی تاقانە نییە: چاوگێڕانێک بەسەر مێژووی ئەم یەک دەیەی دواییدا پێمان ده‌ڵێت کە لەم ماوەیەدا گەلێک جار بڵاو بوونەوەی گازی متان بۆتە هۆی تەقینەوە و گیان بەخت کردنی کرێکاران. لە مانگی گەلاویژی ٨٤دا بەهۆی گاز گرتویی لە مەعدەنی “تەزرە” کە سەربە شیرکەتی بەردی خەڵوزی ئەلبورزی شەرقی شاهرودە، ٥ کرێکار گیانیان بەخت کرد. لە هەمان مانگدا، ٤ کرێکاری مه‌عده‌نی بەردی خەڵوزی “هەجدەک” لە نزیک شارستانی ڕاوەری کرمان لە رووداوێکی هاوشێوەیدا لە حاڵی کار کردندا گیانیان له‌ده‌ستدا؛ رۆژی ٢٢ی مانگی خه‌رمانانی هەمان ساڵ ٩ کرێکاری مەعدەنی بەردی خەڵوزی “باب نیزو” لە نزیک شارستانی زەرەند، بەهۆی تەقینەوەی گازەوە کوژران. ئەم مەعدەنە لە ساڵی ٨٨یشدا سەرلەنوێ بە رووداوێکی هاوشێوە تەقیەوە و کۆمەڵێک لە کرێکارەکانی بەشی دەرهێنان لەم رووداوەدا گیانیان لەدەستدا. ئەم کانە لە مەودای نێوان ساڵەکانی ١٣٧٢، ١٣٨٤، ١٣٨٨ سێ رووداوی تەقینەوەی بە خۆیەوە دیوە کە بۆتە هۆی کوژرانی بە گشتی ٣٠ کرێکاری مەعدەنکار و بریندار بوونی زیاتر لە ٤٠ کرێکاری دیكه. لە ساڵی ١٣٩١دا دیسان بەهۆی تەقینەوەی گازی چڕ بۆوە کە بوو بە هۆی گیرانی ڕێگای هاتن و چوون بۆ نیو تونێلەکە و گیرخواردن تێیدا، ٨ کرێکاری مەعدەنی بەردی خەڵوزی “یالی شومالی” لە تەبەس لە کاتی کارکردندا گیانیان لەدەستدا.\nلە مانگی ڕەشەمەی ٩٢ لە رووداوێکی تەقینەوەی مەعدەنی بەردی خەڵوزی “چەشمەی پودنە” لە كوهبه‌نانی کرمان، ٣ کرێکار گیانیان له‌ده‌ستدا. هەروەها رووداوێکی هاوشێوە کە لە مه‌عده‌نی بەردی خەڵوزی “گه‌لێ توت” لە کرمان روویدا کرێکارێک گیانی لەدەستدا.\nبەپێی زانیاریە بڵاوکراوەکان لە لایەن ناوەندی ئامارەوە، وڵاتی ئێران بە ٥٣١٦ مەعدەنی چالاک، لە زومرەی ١٥ وڵاتی یەکەمی خاوەن زەخیرەی مەعدەنی دنیایە کە زیاتر لە ٦٠ جۆر مادەی خاو لە کانەکانی دەرئەهێندرێن و لە پیشەسازی مەعدەندا زیاتر لە ١٠٠ هەزار کەس بە شێوەی ڕاستەوخۆ و نزیکەی ٢ میلیۆن کەس بەشێوەی ناڕاستەخۆ تێیدا خەریکی کارن.\nبە پشت بەستن بەم سەرچاوەیە لە ساڵەکانی ڕابردودا ژمارەی رووداوی سەرچاوە گرتوو لە کارەوە لە مەعدەنەکاندا رووی لە هەڵکشان بووە و وەک نمونە ژمارەی ئەم رووداوانە لە مەعدەنەکانی ئێراندا لە ٨٧٦ رووداو لە ساڵی ٢٠٠٩ دا گەیشتۆتە ١١٧٧ رووداو لە ساڵی ٢٠١٢ دا. ئەم ئامارە لە حاڵێکدایە كه ژمارەیەکی زۆر لە رووداوەکانی سەرچاوە گرتوو لە کار بڵاو نەکراونەتەوە. لە رووداوی مەعدەنی “باب نیزو” لە ئوستانی کرمان لە ساڵی ١٣٨٨ کە تێیدا دەیان کرێکار لە رووداوێکی هاوشێوەدا گیان لەدەستدا، تا ئێستا دەیان رووداوی دیكه لە مه‌عده‌نه‌كانی ئێران و لە قوڵایی زەویدا روویانداوە، بەڵام تا ئێستا نەتەنیا هیچ خاوەنکارێک بە هۆی کەمتەرخەمیەوە سزا نەدراوە بەڵکوو بنەماڵەی کرێکارانی گیانبەختکردوش نەیانتوانیوە، لانیکەمی خەسارەتێک کە بۆ درێژەدان بە ژیان پێویستە وەربگرن.\nبەڕاستی تەکلیفی کرێکاران لەگەڵ وەها نیزامێکدا کە بەم شێوەیە گیان و بژیوی ژیانیانی کردۆتە یاری دەستی سەرمایەدارانی چاوچنۆک و قازانج پەرەست چییە بێجگە لە هەڵتەکاندنی لە بناغەوە. بەڵام تا کاتێک کە نیزامی سەرمایەداری حاکمە و کرێکاران لە بارودۆخێکی کاری ئیمن و مافە ئینسانیەکانیان بێبەشن، تەنیا ڕێگای بەرەنگار بوونەوە لەگەڵ ئه‌م بارودۆخه یه‌كگرتن و هێزی چینایەتی ڕێکخراو و هوشیاری کرێکارانە.


شه‌هید سیروان؛ كچه پێنج مانگيه‌كه‌ی جێهێشت\n- 8/8/2017 1:16:00 PM 45049 جار خوێندراوەتەوە\nدوای دوو ساڵ هاوسه‌رگیری و بوون به‌خاوه‌نی كچێك كه ته‌مه‌نی ته‌نها پێنج مانگه، سیروان جەمیل له‌كاتی پاراستنی ئه‌و قه‌ڵایانه‌دا كه بۆ چاودێری و رێگریكردن له‌چه‌كدارانی داعش له‌سنوری داقوق دروستده‌كرێن، شه‌هیدبوو.\nبەرەبەیانی 6ی ئابی 2017، سیروان بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێك بە ئۆتۆمبیلێكی هێزەكەیاندا شەهیدبوو، سێ پێشمەرگەی دیكەش برینداربوون.\nنەقیب سۆران حەسەن، فەرماندەی سریەی یەكی فەوجی كاكەیی سەر بە هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان دەڵێت "شەهید سیروان، كورێكی زۆر ئازاو نەبەردو زیرەك بوو، نموونەی پێشمەرگەو خۆشەویستی نێوان هاوڕێكانی بوو.دڵسۆزانە خاكی كوردستانی خۆشدەویست لە پێناویدا دەجەنگا".\nوتیشی "زۆر جار كاتی پشووی بووە، بەڵام دەستی لەسەر چەكەكەی بووەو چاودێری ناوچەكەی دەكرد، هەمیشە دەیوت ده‌بێت زیاتر ئاگاداربین و داعش لەناوچەكە جموجۆڵیان هەیەو پێویستە رێگرییان لێ بكەین و رێگە نەدەین هیچ چالاكییەكی داعشەكان ئەنجامبدرێت".\nبەرەبەیانی 6ی ئاب، نەقیب سیروان له‌چه‌می رۆخانه، له‌گه‌ڵ هاوسه‌نگه‌ره‌كانی، دوای ئه‌وه‌ی بە ئۆتۆمبیلی سریەكەیان چاودێری ناوچه‌كه‌یان كردو هیچیان به‌دینه‌كرد، جارێكی تر به‌و رێگایه‌دا ده‌گه‌ڕێنه‌وه، له‌پڕ بۆمبێك به ئۆتۆمبیله‌كه‌یاندا ته‌قیه‌وه.\nنەقیب سۆران وتی "شەهید سیروان بێ گوێدانە ئەوەی پشوویەتی، لە گەڵ سێ پێشمەرگەی دیكە دیسانەوە بەو رێگایەدا گەڕانەوەو لە رێگادا بۆمبێێك بە ئۆتۆمبیلەكەیاندا تەقییەوە كە دیاربوو پاش پشكنینی رێگاكە چەكدارانی داعش هاتونەتە ناوچەكە بۆمبەكەیان داناوە".\nبۆمبەكە كاتژمێر 8 سەرلەبەیانی تەقییەوە و بەهۆیەوە چوار پێشمەرگە برینداربوون. دواتر لە نەخۆشخانەی ئازادی كەركوك سیروان جەمیل تەمەن 24 ساڵ كە شۆفێری ئۆتۆمبیلەكە بووە بەهۆی خوێنەبەربوونی زۆرەوە شەهیدبوو.\nچەمی رۆخانە نزیكەی 30 كم درێژەو لەنزیك داقوقەوە دەستپێدەكات بۆ ناوچەی زەرگەی نزیك دووزخورماتوو، هەروەها چەمەكەش دارێكی زۆری تێدایەو ژمارەیەك گوندی لەسەرە كە رێگا ئاسان دەكات بۆ جموجۆڵی چەكدارانی داعش.\nنەقیب سۆران ده‌ڵێت تەنها بە هێزەكەی ئەوان ئەو ناوچەیە كۆنترۆڵ ناكرێت، بۆیه پێویستیان به‌هێزی دیكه هه‌یه.\nشەهید سیروان جەمیل، لە خێزانێكی هەژار گەورە بووەو ئێستا لە گەرەكی "ئەسرا مەفقودین"ی كەركوك نیشتەجێن، تاوەكو شەشی بنەڕەتی خوێندووەو هەرزوو دەستیكردووە بە كاركردن بۆ هاوكاریكردنی خێزانەكەی.\nئەریڤان خورشید خاڵی شەهید سیروان بۆ خه‌ندان باسی له‌وه‌كرد، خێزانی شه‌هید لەرووی داراییەوە هەژارن. هەرچەندە هاوسەرگیریشیی كردووە، هەر لەگەڵ ماڵی باوكی بووە.\nشەهید سیروان به‌وه‌ناسرابوو كه هه‌میشه ئاماده‌بووه بۆ به‌رگری له‌كوردستان، ساڵی رابردوو كاتێك داعش هێرشی كردە سەر شاری كەركوك، لە ماڵەوە له‌پشوودا بووه، بەڵام چەكەكەی هەڵگرتووەو بەشداری ئەو شەڕەشی كردووە كە تێیدا چەكدارانی داعش لە ناوبران.\nوەك خاڵی دەڵێت "شەهید سیروان كوڕێكی بەرەوشت و خۆشەویست بوو، هەموان شانازییان پێوە كردووە".\nشەهید سیروان نزیكەی دووساڵ لەمەوبەر ژیانی هاوسەرگیری پێكهێنابوو، لەدوای شەهیدبوونی، كچێكی تەمەن پێنج مانگ بە ناوی "هەستی" بەجێهێشتووە. هەستی بێ خەبەرە لەوەی باوكی شەهید بووەو هێشتا چاوەكانی بە ناو كەسەكانی بەشداربوو لە پرسەكەدا دەگەرێت بە دوای باوكیدا.\nخێزانی شەهید سیروان پێشتر لەسەر كوردایەتی روداوی زۆریان به‌سه‌رهاتووه، لەئەمنە سورەكەی سلێمانی مامێكی لە لایەن بەعسەوە لە سێدارە دراوه.\nسەعید كاكەیی راوێژكاری پێشووی وەزیری پێشمەرگە و مامی شەهید سیروان بۆ خەندان وتی "هەستی كوردایەتی و خەباتی بنەماڵەكەی هۆكاری ئەوەبوو شەهید سیروانیش چەك لە شانی بكات و بچێتە رێزی هێزەكانی پێشمەرگەوە و بەرگری لە خاكی كوردستان بكات".\nوتیشی كه پێویسته حكومەتی هەرێم بە جدی ئاور له‌هێزی كاكه‌ییه‌كان بداته‌وه، چونكە سنووری هێزەكە فراوانەو كەموكورتی زۆریشیان هەیە، پێویستە ئەو كەلێنانە پربكرێنەوەو هێزیان بۆ زیاد بكرێت بۆ ئەوەی بتوانن كۆنتڕۆڵی ناوچەكە بكەن.


شانۆی کوردی لە “پێشانگەی نێودەوڵەتیی شیکاگۆ 1893″دا – کورد شانۆ | Kurd Shano\nشانۆی کوردی لە “پێشانگەی نێودەوڵەتیی شیکاگۆ 1893″دا\n“پێشانگەی نێودەوڵەتیی شیکاگۆ ١٨٩٣” یەکێک لە ڕووداوە هەرە گەورەکانی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و جیهانە لە سەدەی نۆزدەیەمدا و تا ئەم سەردەمەیش بابەتێکی دەوڵەمەند و بەپێزە بۆ توێژەران و لێکۆڵەرانی بوارەکانی ئابووری و کولتووری و زانستی سازدانی پێشانگە و هتد… ئەوەی “پێشانگەی نێودەوڵەتیی شیکاگۆ ١٨٩٣” بەلای کوردەوە زیاتر گرنگ دەکات، نمایشکردنی شانۆنامەیەکی کوردی بووە بەناوی کورد و کوردستان (کوردستانی عوسمانی)یەوە. په‌رده‌لادان له‌سه‌ر ئه‌و پێشهاته مێژووییه هەلێکی نوێ بۆ هونەرمەندان و شارەزایانی بواری شانۆ دەڕەخسێنێت تا جارێکی تر چاو بە مێژووی باوی شانۆی کوردیدا بگێڕنەوە.\nلە یادی دۆزینەوەی کیشوەری ئەمریکادا\nوڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ساڵی ١٨٩٣ بە سازکردنی پێشانگەی نێودەوڵەتیی شیکاگۆ یادی ٤٠٠ ساڵەی ئەو ڕۆژەی کردووەتەوە کە تیایدا کریستۆفەر کۆلۆمبوس پارزەمین (کیشوەر)ی ئەمریکای دۆزیبووەوە. دەوڵەتی عوسمانیش بە چێشتخانە و قاوەخانەیەك و چەند گرووپێکی شانۆ و موزیك لەو پێشانگەیەدا بەشداری کردووە و کورد و دوورزییه‌کان به‌شێکی به‌رچاو له شاندی ده‌وڵه‌تی عوسمانییان پێکهێناوه. ئەمریکا لە ١٩ی شوباتی ساڵی ١٨٩١ دەوڵەتیی عوسمانی بەفەرمی بانگهێشت کردووە بۆ بەشداریکردن لەو پێشانگەیەدا کە لە ١ی ئایاری ساڵی ١٨٩٣ دەستی پێکردووە و ٦ مانگ بەردەوام بووە.\nدەوڵەتی عوسمانی پاش ئەوەی بانگهێشتەکەی بەدەست گەیشتووە، یەکسەر کۆمیسیۆنێکی پێکهێناوە بەمەبەستی داڕشتنی نەخشەی گوندێکی عوسمانی بۆ پێشانگەکە. کۆمیسیۆنیش تەندەری ئامادەکردن و جێبەجێکردنی گوندەکەی داوە بە کەسێك بەناوی سەعدوڵا ئەفەندی کە لەو سەردەمەدا لە ئیستانبوڵ خاوەنی کۆمپانیای هاوردەکردن بووە. نەخشەی گوندەکەیش لەلایەن ئەندازیارێکی جووەوە بەناوی ڕۆبێرت لویس لێڤی داڕێژراوە. لە نەخشەی گوندەکەدا مزگەوتێك و هۆڵێکی شانۆ و ئاهەنگ هەبووە کە شوێنی دانیشتنی ٢٥٠٠ کەسی تێدا بووە. چەند ڕێسا و ڕێ و شوێنێکیش بۆ شانۆکە دانراوە کە گرنگترینیان ئەوە بووە مۆڵەت نەدرێت لە هۆڵی شانۆی نزیك ئەو مزگەوتەدا هیچ شانۆنامەیەك نمایش بکرێت کە شکۆی ژنانی موسڵمان یان شکۆی میللیی عوسمانی لەکەدار بکات.\nئەوە یەکەمجار بووە دەوڵەتی عوسمانی بە شانۆ لە پێشانگەیەکی نێودەوڵەتیدا بەشداری بکات و دەوڵەت لەو سەردەمەدا ئەرکی سەرپەرشتیکردنی تیپە بەشداربووەکانی شانۆی بە هونەرمەندێکی مەسیحیی لوبنانی بەناوی “پیر پەترۆس ئەنتۆنیۆس” سپاردووە. ئەنتۆنیۆس فەرمانبەرانی ژێر دەستی خۆی ڕاسپاردووە و ئەوانیش لە سەرانسەری دەوڵەتی عوسمانی لە ناو میللەتانی جۆراوجۆری ئیمپراتۆریادا ٦٥ ئەکتەریان کۆ کردووەتەوە کە چەند ئەکتەرێکی کوردیشیان تێدا بووە. بەڵام هیچ زانیارییەك لەبەر دەست نییە سەبارەت بە زێد و هەرێمی ئەکتەرە کوردەکان و هەندێك لەوانی تریش.\nشانۆی کوردی لە ڕۆژانە گۆڤاری پێشانگەکەدا\nلە ڕۆژانە گۆڤاری پێشانگەکەدا که له ئه‌رشیڤه‌کانی شیکاگۆدا پارێزراوه، بەمجۆرە وەسفی دەوڵەتی عوسمانی کراوە: “ئەوەندە نەتەوە و ئاینەی لە دەوڵەتی عوسمانیدا هەیە، لە هیچ دەوڵەتێکیتری دنیای کۆندا نییە… ئەکتەرە مێزەر سپییەکانی ئێرە دوورزین و مێزەر بەسەرەکانی تریش کوردن…” گرووپەکانی شانۆی عوسمانی لە مانگەکانی “پێشانگەی شیکاگۆی نێودەڵەتی ١٨٩٣”دا کۆمەڵێك شانۆنامەی کوردی و تورکی و عەرەبی و دوورزییان نمایش کردووە. گرنگترین تایبەتمەندیی نمایشە کوردییەکە لەوەدایە کە بڵاوکراوه‌ی ڕۆژانەی پێشانگە کورتەیەکی لێ بڵاو کردووەتەوە و لەوێوە تێدەگەین بابەتی شانۆنامەکە چۆن بووە. گۆڤارەکە تیپە کوردییەکەی بە شانۆی کوردی (The Kurdish Drama) ناوبردووە و لەو بارەیەوە نووسیوێتی: “گرووپێکی کوردی شێوازی ژیانی ناوماڵ، خواردن، خواردنەوە، گۆرەوی چنین، خووری ڕستن و کەیف و خۆشییەکانی خۆیان نمایش کرد.\nلەو نێوانەدا حەسەن بەدوای مامە فەیازیدا دەگەڕێت کە ئامادە نەبووە کچەکەی لەم مارە بکات و لەگەڵ کچ و ژنەکەیدا هەڵهاتووە. فەیاز و ژن و کچەکەی لە ژێر خێوەتێکدا دانیشتوون و لۆمەی کچەکەیان دەکەن لە پای ئەو کێشانەی کە بەهۆی ئەوەوە بەسەریان هاتووە. ڕێك لەو کاتەدا یەكێك لە شوانەکان دەبینێت هەندێك عەرەب بەوێدا تێدەپەڕن بۆ دزینی مەڕ و ماڵاتی فه‌یاز. عەرەبەکان پەلاماری ڕەشماڵەکەی فەیاز دەدەن و ژن و کچ و هەموو موڵك و ماڵی دەدزن. فەیاز زۆر تووڕەیە لەوەی که له چاره‌ی حه‌سه‌نی برازایه‌وه تووشی ئه‌و هه‌موو گرفته بووه. به‌ڵام به‌ڵێن به حه‌سه‌ن ده‌دات ئه‌گه‌ر ژن و کچ و مه‌ڕ و ماڵاته‌کانی بۆ بگه‌ڕێنێته‌وه، ئه‌وا کچه‌که‌ی خۆی لێ ماره ده‌کات. حه‌سه‌نیش جه‌نگاوه‌ره‌کانی کۆ ده‌کاته‌وه و دوای عه‌ره‌به‌کان ده‌که‌وێت. له‌و کاته‌دا هاوسێکان دانیشتوون و دڵی فه‌یاز ده‌ده‌نه‌وه.\nحه‌سه‌نیش به زه‌هرا و که‌ریمه و مه‌ڕ و ماڵاتی مامی و کۆمه‌ڵێك ده‌ستکه‌وتی زۆره‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه. خه‌ڵکه‌که به یاریی شمشێر و هه‌ڵپه‌ڕکێ و گۆرانی ئاهه‌نگی سه‌رکه‌وتن ده‌گێڕن و زه‌ماوه‌ندێکی گه‌وره بۆ حه‌سه‌ن و زه‌هرا ساز ده‌که‌ن.”\nزۆریی ژماره‌ی کورد و دوورزییه‌کان له شاندی ده‌وڵه‌تی عوسمانیدا سه‌رنجی ڕۆژنامه‌نووسانی ڕاکێشاوه، بۆیه هه‌مان بڵاوکراوه‌ی ڕۆژانه چه‌ند زانیارییه‌کی سه‌باره‌ت به کورد و کوردستان خستووه‌ته‌ڕوو: “کوردستان ده‌که‌وێته ڕۆژهه‌ڵاته‌وه و به مه‌ڕی ١٥-٢٠ کیلۆگرام قورس و دوونگ گه‌وره به‌ناوبانگه که به به‌راورد له‌گه‌ڵ مه‌ڕی ئه‌مریکاییدا گه‌وره‌تر و پته‌وترن. شوانی کورد که‌پنه‌کی له خووری دروستکراو له‌به‌ر ده‌کات و مه‌ڕه‌کانیش وا ڕاهاتوون هه‌ر کاتێك شوان بانگیان بکات، دوای ده‌که‌ون…”\nکاتێك له‌م سه‌رده‌مه‌دا بۆمان ده‌رده‌که‌وێت که ده‌وڵه‌تی عوسمانی ١٢٨ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر خۆی ده‌ستووری داوه تیپی شانۆی کوردی و نمایشی شانۆنامه‌ی کوردی ئاماده بکرێت و ڕه‌وانه‌ی وڵاته یه‌کگرتووه‌کان بکرێن، مرۆڤ یه‌کسه‌ر ئه‌و پرسیاره‌ی به‌خه‌یاڵدا دێت که ئه‌گه‌ر کۆماری تورکیای میراتگری ده‌وڵه‌تی عوسمانیش له‌سه‌ر هه‌مان ڕه‌وت به‌رده‌وام بوایه، داخۆ ئێستا زمان و هونه‌ر و ئه‌ده‌بیاتی کوردی له چ ئاستێکی باڵادا ده‌بوو؟! به‌ڵام وه‌ك گوتراوه، مێژوو ئه‌وه نییه که خۆزگه‌ی پێ ده‌خوازین، به‌ڵکو ئه‌وه‌یه که ڕوویداوه و لێ بووه‌ته‌وه… گرنگ ئه‌وه‌یه ئێستا لێمان ڕوونه و به به‌ڵگه‌وه ده‌زانین که ته‌مه‌نی شانۆی کوردی به‌لایه‌نی که‌مه‌وه ١٢٨ ساڵه.\nتێبینی: له نووسینی ئه‌م بابه‌ته‌دا سوود له وتارێکی درێژی جه‌عفه‌ر ساریکایا وه‌رگیراوه که له ژماره ٢/ئابی ٢٠١٢ی گۆڤاری تورکیزمانی “مێژووی کورد”دا به‌هه‌مان ناونیشان بڵاو کراوه‌ته‌وه. له وتاره تورکییه‌که‌دا ئاماژه بۆ هه‌موو سه‌رچاوه ئینگلیزی و تورکییه‌کان کراوه.\nمطلب قبلیچمكی كاراكتەر Character لەشانۆدا\nمطلب بعدیپێشینەی مێژوویی “مارا- ساد”


زمان و قەدەغە کردنی زمانی کوردی\n"ئەمريکی چۆمسکی" لەو بيرمەندانەیە؛ کە باوەڕی بە هەبوونی سرووشتی مرۆڤ هەیە، واتە؛ باوەڕی بە هەندێ خاسيەت وتايبەتمەندی مرۆڤ هەیە کە لە دەرەوەی کولتوور وکات و شوێن، هەموو مرۆڤێک بە سرووشت و بەحوکمی ئەوەی کە مرۆڤە، ئەو تايبەتمەنديیانەی هەیە، ئەم تايبەتمەنديانەش بريتی نين لە تايبەتمەند و پێداويستيیە فيسيولۆژييەکانی وەک؛ هەناسەدان و برسێتی... کە ئاژەڵانيش هەیانە، بەڵکو چەند تايبەتمەندیيەکن کە تەنها مرۆڤ هەیەتی و لە سرووشتی مرۆڤدان.\nجەوهەری ئەوە (سرووشتی مرۆڤ) لای چۆمسکی بريتييە؛ لە ئازادی. واتە؛ خاسيەتی سەرەکی مرۆڤ بريتييە لە ئازادی، یەکێکی تر لە خاسيەتە گرنگەکانی سرووشتی مرۆڤ، بە پێی چۆمسکی، بريتييە لە زمان. ئەو پێيوایە مرۆڤ تەنها لەبەر ئەوەی مرۆڤە، زمان (اللغة)ی هەیە. بە تێڕوانينی ئەو "زمان" بەشێکی بريتييە؛ لە پرۆسەی فێربوون، بەڵام بەشە سەرەتاييەکەی لە خودی مرۆڤدایە، واتە؛ مناڵ کە لە دايک دەبێت، یاسایەکی گشتی زمان، یا ئامادەییەکی فێربوونی زمانی تێدایە، لەگەڵ تێپەڕبوونی تەمەن بە گوێگرتن و خوێندن و پرۆسەی کۆمەڵایەتی زمانەکەی گەشە دەکات و باشتر دەبێت، بەڵام ڕەگی "زمان" و توانای زمان، لە ناو مرۆڤدایە، هەر بۆیە بە پێی تێڕوانينی ئەو، زمان زیاتر پرۆسەیەکە لە ناو مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێت. بۆ نموونە مانایەکی دياريکراو، دەتوانرێت چەندين ڕستەی بۆ دروست بکرێت، نەک تەنها یەک ڕستەی گرامەری ناو زمانەکە، یاخود دەربڕينی ڕستەی نەبيستراوە لە لایەن مرۆڤەوە، کە ئەو ڕستەیە پێشتر گوێی لێ نەبووە و نەيبيستووە، بەڵام دەتوانێت دروستی بکات، ئەمانە دەبنە بەڵگەی ئەوەی "زمان" بەشێکی سرووشتييە و لە ناو مرۆڤدایە، بە بۆچوونی ئەو بيرمەندە. لێرەوەش دەکرێت پەيوەندييەک دروست بێت لە نێوان سرووشتی مرۆڤ و ئازادی و زمان، دەتوانرێت بە پێی "چۆمسکی" بڵێين؛ ئێمە مرۆڤين، چونکە ئازادين و زمانمان هەیە. ئەو تێڕوانينە سروشتيە بۆ زمان، زیاتر لەگەڵ زمانی دايک دەگونجێت، چونکە زمانی دووەم بە پرۆسەیەکی دەرەکی دەتوانی فێری بيت، بێ گومان بۆ هەردووکی، مرۆڤ ئامادەیی توانایەکی ناوەکی هەیە بۆ زمان و فێربوونی زمان. جگە لەوەی باسکرا، "زمان" تەنها چەند ڕستە و ووشەیەک نييە بۆ لەیەک تێگەيشتن، بەڵکو هەڵگری کولتوور و ئەخلاق و مێژوو و تێڕوانينێکی دياريکراوە، ئێمە کە کوردين و دەتوانين وەک کوردێک بژين و بيربکەينەوە، بەشێکی سەرەکی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە زمانمان کوردييە و زمانەکە دەزانين. کوردێک، کە زمانی کوردی نازانێت، ئەستەمە بتوانێت وەک ئەو کوردە بيربکاتەوە و ژیان بکات، کە کوردی دەزانێت. چونکە بەشێکی گەورەی پرۆسەی سياسی و پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی و ئەخلاقی... لە ناو زمانەوە دێتە ناو دەروون و مێشکی مرۆڤ. واتە کوردێک کە تەنها زمانی "تورکی" یا "فارسی" دەزانێت و، کوردی نازانێت، ئەگەر خۆشی بە کورد بزانێت و کورديش بێت، بەڵام فکر و زەوق و جيهانبينی زیاتر لە فارس یا تورکێک دەچێت، زیاتر لەوەی لە کوردێک بچێت.\nقەدەغەکردنی زمانی کوردی، لە مرۆڤی کورد لە لایەن دەوڵەتانی داگيرکەری کوردستان، دەتوانين بڵێين؛ بەپێی تێڕوانينی "چۆمسکی" قەدەغەکردنی خاسيەتێکی سروشتيانەی مرۆڤە، یەکێک لە گرنگترين خاسيەتەکانی مرۆڤ قەدەغە دەکرێت، بەوەش واتە؛ لە مرۆڤ خستنی کورد، چونکە قەدەغەکردنی زمان، ئاشکرا واتە؛ قەدەغەکردنی ئازادی مرۆڤێک لەوەی ئەو زمانە بەکاربێنێت کە هەر لە دايک بوونەوە ئەو زمانەی لە مێشک و ناخدایە، (ئازادی و زمان) لە مرۆڤ قەدەغە بکرێت، واتە دوو گرنگترين خاسيەتی مرۆڤبوون قەدەغە دەکرێت لە کورد، کاتێک زمانی کوردی قەدەغە دەکرێت، لە شوێنی ئەوە زمانێکی تر (تورکی، یان فارسی، یان عەرەبی) دەسەپێنرێت، زمان-يش پایەیەکی سەرەکی فکر و ڕەفتار وتێڕوانين وسەليقە وسياسەت...ە کەواتە هەموو ئەوانە بە ڤێرژنە فارسی، یان تورکی و، یان عەرەبيیەکەی دێتە ناو مرۆڤی کورد، لەو سێ زمانەوەش کوردێک بير بکاتەوە، یان بژيت، ئەستەمە کورديیانە بيربکاتەوە و بژی، تەنانەت ئەگەر زۆر کورد پەروەريش بێت. مناڵی کورد هەر لە قۆناغی سەرەتاییەوە ئەوە دەخرێتە مێشکی و ئەوە دەدرێت بە گوێی و دەخرێتە بەرچاوی، کە (خومەينی و ئەتاتورک و ئەسەد) (جاران سەدام). سەرۆکیەتی و (ئێران و تورکيا و سوريا و ئێراق) نيشتيمانییەتی، ئەوەی لەگەڵی نەبێت خاين ولادەر و تێکدەرە... چونکە مناڵێکی کورد، یا تاکێکی کورد، کاتێک زمانی یەکەمی تورکی یا فارسی یا عەرەبيیە، ئەوا بە بەردەوامی لەو زمانانەوە کورد ناشرين دەکرێت، دژایەتی دەکرێت، یا پەراوێز و پشتگوێ دەخرێت، لە سياسيیەکی (تورک و عەرەب و فارس) تا هونەرمەند و وەرزشکار و نووسەر و فەيلەسوف و زانا و ئەديب و خەڵکی ئاساييان، لەگەڵ ئەوە نين کورد وەک مرۆڤێک مافی هەبێت و کوردانە بژێت. ئيتر دەبێت کوردێک کە تەنها زمانی ئەوان بزانێت، چۆن دەربچێت چۆن بيربکاتەوە بڕوانێتە خۆی و ئەوی تر و جيهان. قەدەغەکردنی زمانی کوردی بە گشتی ئەو دوو مەبەستەی لە پشتە؛ لە مرۆڤ خستنی تاکی کورد، هەروەها گۆڕينی فکر و ڕەفتار و خەون و کەسایەتيیەکەی، لە کوردێکەوە بۆ فارسێک یا تورک و عەرەبێک، ئەم ئامانجەی داگيرکەرانی کورد، تا ئێستا سەرکەوتوو بووە، یان بەشێکی کوردی کردووە بە جاش و خۆفرۆش، یا خەسيو و کەسێکی نا-بەرپرس، بۆ نموونە یەکێ لە بنکە سەربازييەکانی "تورکيا" کە هێرش دەکاتە سەر رۆژئاوا و باشووری کوردستان لە شاری دياربەکرە، ئەمە یەکێکە لە نيشانەکانی سەرکەوتوویی ئەو پلانە گڵاوەی دوژمنان، ئەوەی کوردستان پەروەريش بێت، لەبەر ئەوەی بە سروشتی نەژياوە و بيرينەکردووەتەوە، ديسانەوە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی پلانی دووژمنانی نييە، یا کوردستان پەروەرييەکەی تەندرووست وسەرکەوتوو نييە. زمان پەروەردەیە، تا ئێستاش زۆربەی کورد بە زمانی (فارسی و تورکی) پەروەردە دەکرێن، مناڵی کورد بە زمان و فکر و ميتۆدی خوێندن و ڕاگەياندنی (ئەتاتورک و ئۆردۆگان و خومەينی) پەروەردە دەکرێت. تا پێش چەن ساڵێک مناڵی کورد لە رۆژئاوای کوردستان بە پێی ميتۆدەکانی ئەسەد پەروەردە دەکرا، کە ئێستا ئەسەد دەيەوێت ئەوە دووبارە بکاتەوە، باشوری کوردستانيش نەوەی دوای ڕاپەڕينی لێ دەربچێت، بە تايبەت لە ناوچەی کەرکوک و ئەوانی تر، سەدام مناڵی کوردی پەروەردە دەکرد. سياسی و رۆشنبير و توێژەری کورد، لەم خاڵە سەرەتایی و سەرەکيیانەوە نەڕوانێتە مرۆڤی کورد، ئەستەمە بتوانێت خزمەتێکی گەورەی کورد بکات، یا لە کورد ودۆخ و شووناسی کورد تێبگات.\nريفراندۆم و چەن سەرنجێک\nجەنگی ئازەربیجان وئەرمینیا\nئاڵا وچەن سەرنجێک لە بارەی ئاڵای کوردستان\nڕێکەوتنامەی ئاشتی وێستفالیا وپرسی سەروەری عیراق\nکودەتاکەی میانمار و پەیوەندی بە ململانێی ئەمریکا و چین


حوتێکی جاسوس لە نەرویج دەستگیر دەکرێت\nهەواڵی / 4/5/2019 377 جار بینراوە\n"ئۆد ڕیکادسن"ی زانای زیندەوەرە دەریاییەکان لە نەرویج ڕایگەیاندووە کە ماسیگرێکی نەرویجی لە لێوارە ئاوەکانی نەرویج حوتێکی سپی گەورەی دەستگیرکردووە کە زینێکی لێ بەستراوە و زینەکەش پشتێنی هەیە و جیگای کامیرە بەستینی پێوەیە. ئەو کامیرانە پەیوەستە بە سەنتەری "سانت پەترسبۆرگ"ی ڕوسیاوە. بۆیە پێدەچێت دەزگا ئەمنییەکانی ڕوسیا مەشقیان بەو حوتە کردبێت لەسەر جاسوسیکردن.\nجگە لە حوت هەندێک ئاژەڵی تری وەک پشیلە و شەمشەمەکوێرە و سمۆرە و ئاژەڵی تریش بەکاهێنراوە بۆ جاسوسی کردن، بەڵام پشیلە پابەند نابێت بە ڕێنماییەکانەوە و لەو ئەرکانەی پشیلەیان تێدا بەکارهێنراوە شکستیان هێناوە.\nدەزگای (سی ئای ئەی) لە ساڵانی شەستەکاندا نزیکەی ١٤ ملیۆن دۆلاری ئەو کاتەی بەکارهێناوە لە ڕاهێنانی پشیلە لەسەر کاری جاسوسیکردن. لەناو جەستەی پشیلەدا میکرۆفۆنیان داناوە و ئامانج لێی کۆکردنەوەی زانیاری بووە لەسەر ڕوسیا. ئەو پشیلانە لە دەوروبەری باڵوێزخانەی ڕوسیا لە واشنتۆن بڵاوەیان پێکراوە.\nسەبارەت بە بەکارهێنانی شەمشەمەکوێرە لەبەر ئەوەبوو کە بە شەو بێدەنگ بووە و زیاتر لەو جێگایانەدا دەژی کە نابیندرێن. تەنانەت دکتۆرێکی دان لە جەنگی دووەمی جیهاندا پێشنیاری کردووە کە ماددەی سووتێنەر لە شەمشەمەکوێرەدا بشاردرێتەوە و بەسەر شارەکانی ژاپۆندا بخرێنە خوارەوە. لە یەکێک لە ئەرکەکاندا توانراوە کۆگایەکی فڕۆکەی جەنگی بسووتێنرێت.\nلە ساڵی ٢٠٠٧دا سوپای ئێران ١٤ سمۆرەی دەستگیر کردووە و دوای پشکنین دەرکەتووە کە کامیرەیان لێ بەستراوە و لە نزیک بنکە ئەتۆنۆمییەکەیان بڵاوەیان پێکراوە.\nلە ساڵی ٢٠١٣دا لە میسر لەقلەقێک دەستگیرکراوە و گومانیان لێکردووە جاسوس بووبێت، بەڵام دوای پشکنین دەرکەتووە کە فەرەنسییەکان کامیرەیان لێ بەستووە بۆ بەدواداچوونی باڵندەکانی دیکە.


هەولێر - Mehr News Agency\nراوێژکاری مەسعود بارزانی ڕایگەیاند:\nمەرجەکانی هەولێر بۆئاسایی کردنەوەی پەیوەندی لە گەڵ بەغدا\nڕاوێژکاری ڕێبەری پارتی وێڕای راگەیاندنی مەرجەکانی دروست بوونی متمانە لە نێوان هەولێر و بەغدا وتی: دۆخی سیاسی عێراق جێگای نیگەرانییە .\nسیاسەتوانی سەربەخۆی کورد:\nڕێککەوتنە واژۆ کراوەکانی نێوان هەولێر و ئەنقەرە هۆکاری بۆردومانی شنگاڵە\nسیاسەتوانی سەربەخۆی کوردی عێراق دەڵێت: ڕێککەوتننامە واژۆ کراوەکانی نێوان هەولێر و ئەنقەرە هۆکاری بۆردومانی شنگالن.\nهادی عامری بۆ گفتوگۆ لە گەڵ بەرپرسانی هەرێمی کوردستان دێتە هەولێر\nهادی عامری سەرۆکى هاوپەیمانى فەتح بە پەیامێکەوە دەگاتە هەرێمى کوردستان و لەگەڵ لایەنەکان کۆدەبێتەوە.\nهەولێر و بەغدا هاوپەیوەند بە هێرشەکەی هەولێر بەرەنگاری تاوانبارەکان دەبنەوە\nسەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی عێراق پەیوەندی تەلەفۆنی ئەنجامداوەو لەبارەی هێرشەکەی ئەمشەوی سەر هەولێر گفتوگۆیان کردوە و پێکەوە بەرەنگاری گروپە تاوانبارەکان دەبنەوە.\nلە هێرشەکەی سەر هەولێر\nفەرماندەی بەشی تیرۆری مووساد کوژرا\nئاژانسی هەواڵی ئەلمیادین نووسی لە هێرشەکەی ئەمشەو بۆ سەر کۆنسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر فەرماندەی بەشی تیرۆری مووساد کوژراوە.\nنوێنەری هاوپەیمانی فەتح لە پەرلەمانی عێراق:\nبەغدا و هەولێر بە نهێنی لە گەڵ تورکیا ڕێککەوتوون هێرش بکاتە سەر خاکی عێراق\nنوێنەری هاوپەیمانیی فەتح لە پەرلەمانی عێراق دەوڵەتەکانی بەغدا و هەولێر و ئەنقەرەی بە ڕێککەوتنی نهێنی بۆ هێرش کردنی سەربازی سەر خاکی عێراق تۆمەتبار کرد.\nنووسەری ناوداری کورد عەزیز گەردی کۆچی دوایی کرد\nد. عەزیز گەردی، نووسەر و وەرگێڕی ناسراوی کورد کۆچی دوایی کرد.\nلە کوردستانی سووریاوە هاتوون؛\nلە نامەیەکی پلاسخارت دا؛\nنوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتوەکان لە عێراق، بە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی رایگەیاند: کێشەی ناوخۆیی و نەبونی یەکدەنگی لەنێوان لایەنەکانی هەرێمی کوردستان زیانی هەبووە.\nکۆمپانیای نیشتمانیی نەوتی عێراق؛\nکۆمپانیای نیشتیمانی نەوتی عێراق"سۆمۆ" رایگەیاند: هیچ هەرێمێک نییە سەربەخۆ گرێبەستی نەوتی لەگەڵ کۆمپانیا جیهانییەکان بکات بۆ هەناردەکردنی نەوت و گاز.\nپەرلەمانتارێکی پێشووی پەرلەمانی عێراق:\nمافی کەمینە ئایینییەکانی سریانی و ئاشووری لە هەرێمی کوردستان پێشێل دەکرێت\nپەرلەمانتاری مەسێحیی پێشووی پەرلەمانی عێراق لە پێشێل کرانی مافی کەمایەتییە ئایینییەکانی سریانی و ئاشووری لە هەرێم ڕەخنەی گرت.\nبە شێک لە پاڵاوتگه‌ى كه‌وه‌رگۆسك سووتا\nژمارەیەک کاتیۆشا لەسنووری قەزای خەبات کەوتوونەتە خوارەوە\nكه‌مێك له‌مه‌وبه‌ر زانیاریی پێدراوه له‌لایه‌ن دانیشتوانى ناحیه‌ى كه‌وه‌رگۆسكى سه‌ر به‌قه‌زاى خه‌بات له‌سنورى پارێزگاى هه‌ولێر كه ژماره‌یه‌ك كاتیۆشا ئاراسته‌ى ناحیه‌كه‌یان كراوه.\nدوای هێرشەکەی موسڵ:\nحەشدی شەعبی: لە هه‌ولێر و به‌غدا كەسانێک زانیارى له‌باره‌ى باره‌گاكانی ئێمەوە دەدەنە تورکیا\nشەداد تەمیمی، فەرماندەی حەشدی شەعبی له وه‌ڵامى هێرشه‌كه‌ى دوێنێ سوپاى توركیا بۆ سه‌ر باره‌گاكه‌یان له موسڵ رایگه‌یاند، ئەوەی تورکیا ئەنجامیدا بەبێ سزا تێپەڕ نابێت.\nبە هاوکاری هەولێر، باکووری عێراق بووەتە مەیدانی تۆڵە کردنەوە\nئەندامی هاوپەیمانی فەتح بە ئاماژە بە هێرشەکانی تورکیا بۆ سەر باکووری ئەو وڵاتە، وتی: بە گڵۆپی سەوزی هەرێمی کوردستان، هێڵی باکووری عێراق بووەتە مەیدانی حەسێب و کتێب و تۆڵە کردنەوەکان.


زوبێر ئایدار: یەكێتی ئەوروپا ناتوانێ پەكەكە بخاتە لیستی تیرۆرەوە\n01:04 - 17/03/2019\nزوبێر ئایدار: یەكێتی ئەوروپا ناتوانێ پەكەكە بخاتە لیستی تیرۆرەوە\nلە ساڵی 2010 داواكاری گشتی بەلجیكا و وەزارەتی دەرەوەی توركیا سكاڵایان لە دژی 36 كەس لە سەركردەوە و بەڕێوەبەرانی پەكەكە لە بەڕێوەبەرایەتی لێپرسینەوە و تۆمەتباركردنی بڕۆكسل تۆماركرد و داوایان كرد ئەو كەسانە لە چوارچێوەی یاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر دادگایی بكرێن.\nدوای تێپەڕبوونی 9 ساڵ بەسەر ئەم سكاڵایە، بەڕێوەبەرایەتی لێپرسینەوە و تۆمەتباركردن و لە 8 ئاداری 2019، رایگەیاند ناكرێت ئەو 36 كەسە كە داواكاری گشتی و وەزارەتی دەرەوەی توركیا داوا دەكات لە چوارچێوەی یاساكانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا دادگایی بكرێن.\nپەیسەر پرێس بۆ خستنەڕووی وردەكاری ئەم دۆسیەیە و هەوڵەكانی دەرهێنانی پەكەكە لە لیستی تیرۆر، ئەم دیمانەیە لەگەڵ زوبێر ئایدار ئەندامی كۆنسەی بەڕێوەبەرایەتی كەجەكە (كۆما جڤاكێن كوردستان) سازكرد، كە خۆشی یەكێكە لەو 36 كەسەی توركیا و داواكاری گشتی بەلجیكا داوای دادگایی كردنی دەكرد.\nپەیسەر پرێس:دادگاى بەلجیكا لە رۆژى ٨ى ئاداردا رایگەیاند كە كردەوەكانى پەكەكە لە چوارچێوەى تیرۆر دانیە. ئەم بڕیارە چاوەڕوانكراو بوو بۆ ئێوە؟\nزوبێر ئایدار: چاوەڕوانی بڕیارێكی بەم شێوەیەمان دەكرد. چونكە ئەمە بریاری یەكەمین نیە، ئەمە بڕیاری پێنجەمینە كە لەم سێ ساڵەی دوایی لە دادگاكانی (بڕۆكسل) دا دراوە. پێشتر لە دوو دۆسیەی جیاوازدا بڕیاری هاوشێوەی ئەم بڕیارە دراوە.\nدۆسیەی یەكەمین، سەبارەت بە كوردێك بوو، تۆمەتبار دەكرا، بە رەوانەكردنی كەرستەی شەڕ بۆ پەكەكە. دادگا ئەو كەسەی بەبێ تاوان لە قەڵەمدا. لە بڕیاری كۆتاییدا دەڵێت:" هاوكاریكردنی پەكەكە تاوان نیە".\nدۆسیەی دووەمینیش دۆسیەی تاوانباركردنی 36 كەس بوو بە كردەوەی تیرۆریستی كە منیش یەكێكم لەو كەسانە. لە دۆسیەی دووەمیندا، پێشتر دادگا بریارێكی دەركرد، كە پەكەكە بزوتنەوەیەكی تیرۆریستی نیە، بانگەشەكانی داواكاری گشتی بەدوور لە راستی لە قەڵەمدا، بڕیاری بێ تاوانی ئەو 36 كەسەی دەركرد. لە شرۆڤەی بڕیارەكەشیدا پەكەكەی نەوەكو بە بزوتنەوەیەكی تیرۆریستی بەڵكو بەلایەنێكی شەڕ وەسف كرد. بەڵام داواكاری گشتی و دەوڵەتی توركیا تانەیان لەم بڕیارەدا، دۆسیەكە گواسترایەوە بۆ دادگایەكی بەرزتر، لەوێشدا بەرگریمان كرد، بەهەمان شێوە ئەم دادگایەش بریاری لە بەرژەوەندی ئێمەدا دەركرد. دووپاتی كردەوە "ئەوانە تیرۆریست نین". جارێكی دیكە داواكاری گشتی و توركیا تانەیان لە بڕیارەكە دایەوە، ئەمجارە دۆسیەكە گەیشتە دادگایی هەرە بەرزی بەلجیكا. دادگای هەرە باڵا، داوای لە بەڕێوەبەرایەتی لێپرسینەوە و تۆمەتبار كردن كرد جارێكی دیكە بە دۆسیەكەدا بچێتەوە، تا دواجار دادگا لە 8ى مانگ بڕیاری كۆتایی راگەیاند.\nلەدوای مانگی ئەیلولی ساڵی رابردوودا، پێنج دانیشتنی دادگا ئەنجامدراوە، دانیشتنی هەرە دوایی 19 مانگی كانوونی دووەمی رابردوو بوو، دادگا رایگەیاند ئەوان گەیشتوونەتە بریاری كۆتایی و لە سەرەتای مانگی ئاداردا بڕیارەكەیان ئاشكرا دەكەن. بۆ ئێمە ئەم بڕیارە چاوەڕواننەكراو بوو. بەڵام بڕیاری ئەمجارە لە بریاری جارانی پێشوو بەرفراوانترە. بەشێوەیەكی سیستەماتیك شرۆڤەی پڕۆسەكەی كردووە. هەروەكو ئێمە لە بەرگرینامەكەدا ئاماژەمان پێكردبوو، كە ناكرێت پەكەكە وەكو رێكخستنێكی تیرۆریستی لە قەڵەم بدرێت.\nبەڵكو لایەنێكی شەڕە مافی ئەوەی هەیە، لەدژی هێڕشەكانی دەوڵەتی توركیا خۆی بپارێزێت. دادگا ئەو بەرگرینامەیەی ئێمە بە واقیعی لە قەڵەمدا و رایگەیاند كە ئەو 36 كەسە تاوانبار نین. بڕیاری لەم شێوەیەدا تەنیا لە بەلجیكا دەرنەكراوە، ماوەیەكە بڕیاری هاوشێوەی دادگای بەلجیكا لە دادگا نێودەوڵەتیەكانیشدا دەدرێن. دژ بە لیستی تیرۆری یەكێتی ئەوروپا كە پەكەكە وەكو بزوتنەوەیەكی تیرۆریستی لە قەڵەم دەدات، سكاڵامان لە دیوانی دادپەروەری یەكێتی ئەوروپا لە لۆكسمبۆرگ تۆمار كرد. ئەو دادگایەش لە 15 تشرینی دووەمی 2018 دا بریاری دەركرد، بەگوێرەی ئەو بەڵگانەی لەبەردەست دایە، یەكێتی ئەوروپا ناتوانێ پەكەكە بخاتە لیستی تیرۆرەوە. پەكەكە بزوتنەوەیەكی تیرۆریستی نیە. بڕیاری دادگای لۆكسمبۆرگ هەموو یەكێتی ئەوروپا دەگرێتەوە. لیستی یەكێتی ئەوروپا لە ساڵی 2014، 2015، 2016، 2017 هەڵوەشێندرایەوە. یەكێتی ئەوروپا تانەی لەم بڕیارە داوە. ئێمەش لەدژی ئەم تانەیە سكاڵامان كردووە، پڕۆسەكە درێژەی هەیە.\nپه‌یسه‌رپرێس: پێتوایە توركیا بڕیارەكەى دادگاى بەلجیكى تەمیز بكاتەوە و رێگای دادگاى مافى مرۆڤى ئەوروپا بگرێتەبەر؟\nزوبێر ئایدار: دوای بڕیاری دادگای بڕۆكسل، توركیا ناڕازیبوونی خۆی نیشاندا. لەمەدا دیار دەبێت توركیا بڕیارەكە تەمیز دەكاتەوە. بەڵام هێشتا دیارنیە داواكاری گشتی بەلجیكا بڕیارەكە تەمیز دەكاتەوە یان نا. كاتێك سەیری ناوەڕۆكی بریارەكە دەكەین زۆر بە رێكوپێكی داڕێژراوە. مافی تەمیزكردنەوەی بڕیارەكەیان هەیە، زەحمەتیشە دادگای باڵا بریارەكە هەڵوەشێنێتەوە. بەڵام توركیا ئەو مەسەلەیە ناگوازێتەوە بۆ دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا. چونكە دەزانێ دادگای ناوبراو لە بەرژەوەندی توركیا بڕیار نادات. لەبەر ئەوەی ئەم دادگایە پەیوەستە بە مافی مرۆڤ، توركیا ناتوانێ بە تیرۆریست لە قەڵەمدانی پەكەكە بباتە ئەم دادگایە. بەڵام بڕیارەكە تەمیز دەكەنەوە. پێموایە لە دادگای تەمیزیش بڕیارەكە لە بەرژەوەندی ئێمەدا دەبێت.\nپه‌یسه‌رپرێس: بەڕێزتان یەكێكن لەو 36 كەسەی لە دادگایى بەلجیكا دادگایى دەكران. دانیشتنى ئەمجارەى دادگا چ جیاوازیەكى هەبوو لەگەڵ دانیشتنەكانى پێشووتر؟\nزوبێر ئایدار: لە هەموو دانیشتنەكانی دادگادا بەشداریم كردووە. وەكو نەریت و ئسوڵی دادگا شتێكی جیاوازم بەدی نەكرد. بەڵام لە رووی بەرگریكردن و خستنەڕووی بەڵگەكاندا، لەجاران بەهێزتربووین. داواكاری گشتی مكوڕ بوو لەسەر بانگەشەكانی پێشووی شتێكی نوێی لەبەر دەستدا نەبوو. بانگەشەكانیش بانگەشەی داواكاری گشتی نەبوون، بەڵكو ئەو بانگەشانەن كە لە لایەنی توركی وەریگرتووە. واتە تاوانێكی نەخستە ئەستۆی ئەمە كە لە بەلجیكادا ئەنجام درابێت. داواكاری گشتی ناڵێت ئێوە لە بەلجیكا یاسایەكی دیاریكراوتان پێشێڵكردووە. هەموو ئەو شتانەی وەكو بەڵگەی رادەستی دادگای كردووە لەبارەی شەڕی پەكەكە بووە لەگەڵ توركیادا. دەڵێت:" پەكەكە بزوتنەوەیەكی تیرۆریستیە لە دژی توركیا شەڕ دەكات". ئێمە لە بەرگرینامەكەماندا، جەختمان لەوە كردەوە كە ئێمە گەلێكی ژێر دەستەین و بۆ گەیشتنە ئازادی جگە لە شەڕ هیچ رێگایەكی دیكەمان نەماوە. دەوڵەتی توركیا هەموو جۆرە مافێكی زەوت كردووین و هەوڵی سرینەوەی كورد دەدات، ئێمەش بەرگری لەخۆمان دەكەین. جەختمان لەوە كردەوە كە دەبێت دادگا رەخنە لە كورد بگرێت بۆچی لەدژی توركیا باشتر بەرگری لەخۆ نەكردووە. واتە لەهەموو دادگاكان و دانیشتنەكاندا شێوازی بەرگری ئێمە لە یاسایی زیاتر شێوازێكی سیاسی بووە.\nپه‌یسه‌رپرێس:بڕیارى دادگاى بەلجیكا بڕیارێكى یاسایى بوو، یان لەناوەڕۆكدا پەیامێكى سیاسیش لەخۆ دەگرێت؟ ئەگەر پەیامى سیاسیانەى هەبێت پەیامەكە چیە؟\nزوبێر ئایدار: بڕیاری دادگا بڕیارێكی سیاسی نیە، بڕیارێكی یاساییە. دادگا بە گوێرەی یاسا و ماف بڕیاری داوە. بەپێچەوانەوە بڕیاری یەكێتی ئەوروپا، بڕیاری دەوڵەتی بەلجیكا كە ئێمەیان خستۆتە ناو لیستی تیرۆر، هەروەها بڕیاری دەوڵەتی بەلجیكا و دەوڵەتی تورك كە بەیەكەوە لەدژی ئێمە ئۆپاراسیۆنیان ئەنجامدا، بڕیاری سیاسین.\nواتە پێشتر كە لیستی تیرۆری یەكێتی ئەوروپا ئامادە كراوە، بڕیارێكی سیاسیە. چونكە ئەم لیستەیە بە بڕیاری دادگا دروست نەكراوە. چەند كەسێكی سیاسی كۆبوونەتەوە، بەگوێرەی بەرژەوەندیەكانیان بڕیاریان داوە، ناوی پەكەكە بخەنە لیستی تیرۆرەوە. هۆكارەكەشی دیارە، چونكە لەگەڵ توركیا مامەڵە و سەودایان هەیە. ئێمە لە بەرگرینامەكەمان لە دادگا جەختمان لەوە كردۆتەوە كە بە تیرۆر تاوانباركردنی ئێمە بە تەواوەتی لەسەر ویستی دەوڵەتی توركیادا بووە. جگە لەوە هیچ بنەمایەكی دیكەی نیە. كەس پێم ناڵێ لە بەلجیكا ماڵێكت بەرباران كردووە، یان یاسایەكی بەلجیكات پێشێڵ كردووە. پێم دەڵێن بۆچی لەدژی دەوڵەتی توركیا شەڕ دەكەیت. بۆچی بەرگری لە مافی كورد دەكەیت و رێكخراوی سیاسی دروست دەكەیت. بەر لە تۆمەتباركردنمان، ویكلێكس چەندین بەڵگەی لەبارەی سەودا و مامەڵەی توركیا و بەلجیكا بڵاوكردەوە. بەرپرسانی ئەمریكی لەو كاتەدا چۆن رۆڵیان بینیووە لە دانیشتنی توركیا و بەلجیكا. باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بڕۆكسل چ رۆڵێكی بینیووە، هەموو بەڵگەكان خرانەڕوو. باسی یەكە بەیەكەی ناوەكانن دەكەن و گفتوگۆ لەسەر چۆنیەتی سزادانمان دەكەن. كەواتە كەسانی سیاسی گفتوگۆیان كردووە و لەدژی ئێمە پلانی ئۆپه‌راسیۆنیان داڕشتووە.\nدواتر پۆلیس و داواكاری گشتی جوڵێندراون. لە دوای هەموویاندا مەسەلەكە هاتۆتە دادگاوە. كاتێك دادگا سكاڵای سیاسی داواكاری گشتی دەبینێت بڕیارێكی یاسایی گرت و بڕیاری ئەوانی هەڵوەشاندەوە. بە راشكاوانە پێی گووتن ئێوە ناتوانن ئەو كەسانە دەستگیربكەن و تاوانباریان بكەن. بۆیە دووپاتی دەكەینەوە بڕیاری دادگا یاساییە، بەڵام بڕیاری ئەوان لەدژی ئێمە سیاسیە.\nپه‌یسه‌رپرێس:ماوەیەكە لە میدیاى جیهانى و نێودەوڵەتى باس لە مەسەلەى دەرخستنى پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەكرێت. پێتوایە بڕیارى دادگاى بەلجیكى خزمەت بەو تەوەرەیە بكات؟\nزوبێر ئایدار: ماوەیەكە تا دەچێت گفتوگۆ دەربارەی كورد زیاتر دەبێت. بەتایبەتی دوای ئەو خۆڕاگریەی لە شەنگال لەدژی داعش لە 2014دا، كە گەریلا بە هاواری خەڵكی شەنگالەوە چوو، لە سەنگەرەكانی شەڕ لەدژی داعش چاڵاكبوون، ئەم مەسەلانە لەناو چاپەمەنی جیهانیدا جێگایەكی بەرفراوانی پێدەدرێت. دوای شەنگالیش كە خۆڕاگری كۆبانێ و رۆژئاوای كوردستان، بووە رۆژەڤی سەرەكی جیهان. لەم بەروارە بە دواوە جیهاندا باشتر گوێ لە دەنگی كورد دەگرێت. لە ئاستی جیهاندا خۆشەویستی بۆ كورد پەیدابووە، كاریگەری لەسەر رای گشتی و سیاسەت بەجێهێشتووە. هەروەها كاریگەری لەسەر پڕۆسەكانی ناو دادگاشدا كردووە. بەجێهێشتنی كاریگەریش لێكەوتەیەكی ئاساییە. وەكو ئاماژەم پێكرد لەم سێ ساڵەی دواییدا لە دادگای برۆكسل پێنج بڕیاری لەم شێوەیە دراوە.\nراستە لایەنەكانی دیكە تانە لەم بڕیارانە دەدەن، بەڵام تانەكانیان بێ ئەنجام دەبێت. لە دیوانی دادپەروەری یەكێتی ئەوروپادا بڕیارێك دراوە كە زۆر كەس چاوەڕوانی نەدەكرد. هەموو ئەمانە ئەو كاریگەرە ئەرێنیەن كە بزوتنەوە كوردی بە خوێن و ماندووبوون دروستی كردووە. ئاماژەیە كە كورد توانیوویەتی خۆی بخاتە چاوی جیهانەوە. كەواتە رای گشتی جیهان لە بەرامبەر كورد دەگۆڕدرێت. لەمبارەیەوە كارێكی بەرفراوان كراوە. ئێمە بڕیاری دادگای بەلجیكی بۆ چەندین زمان وەردەگێڕین و بڵاوی دەكەینەوە. پێموایە ئەمەش خزمەتێكی جدی دەكات كە دەبێتە بنەمایەك بۆ دەرهێنانی ناوی پەكەكە لە لیستی تیرۆر.\nپه‌یسه‌رپرێس: دادگاى بەلجیكا داوا لە یەكێتى ئەوروپا دەكات هەنگاو بەرەو دەرهێنانى پەكەكە لە لیستى تیرۆردا بنێت. پێتوایە یەكێتى ئەوروپا وەڵامێكى ئەرێنى داواكارى دادگاى بەلجیكا بداتەوە؟\nزوبێر ئایدار: دادگاى بڕۆكسل بۆى نیە راستەوخۆ ئەم داوایە ئاراستەى یەكێتى ئەوروپا بكات. دەسەڵاتێكى بەم شێوەیەى نیە. بەڵام مافى ئەوەى هەیە بڵێت:" پەكەكە بزوتنەوەیەكى تیرۆریستى نیە". شرۆڤەى بڕیارەكەى دادگاى بەلجیكا كاریگەرى لە یەكێتى ئەوروپادا دەكات. دیوانى دادپەروەرى یەكێتى ئەوروپا، لە لۆكسمبۆرگ كە ئێمە تیایدا سكاڵامان لەسەر یەكێتى ئەوروپا تۆمار كردووە، ئەو ماف و دەسەڵاتەى هەیە داوا لە یەكێتى ئەوروپا بكات پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەربێنێت. بڕیارەكانى دیوانى دادپەروەرى یەكێتى ئەوروپا پابەند دەكات بە جێبەجێ كردنیان. هەرچى بڕیارەكانى دادگاى بەلجیكا تەنیا حكوومەتى بەلجیكا پابەند دەكات. بەڵام ئەم بڕیارە كاریگەرى جدى لەسەر لیستى تیرۆرى یەكێتى ئەوروپا بەجێدێڵێت. ئێمە بڕیارى دادگاى بەلجیكا رادەستى دیوانى دادپەروەرى یەكێتى ئەوروپا دەكەین. چونكە لە ئێستادا یەكێتى ئەوروپا تانەى لە بڕیارى دیوانى دادپەروەرى داوە كە دەخوازێت پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەربهێندرێت. هەروەها هێشتا یەكێتى ئەوروپا پەكەكەى لە لیستى تیرۆر دەرنەخستووە. ٩ مانگى كانوونى دووەمى رابردوو، جارێكى دیكە ناوى پەكەكەى خستە لیستى تیرۆرەوە، ئێمەش سكاڵامان لەمبارەیەوە تۆمار كرد. لە ٧ ئەم مانگە (٧ ئادارى ٢٠١٩) جارێكى دیكە سكاڵامان لەسەر لیستى تیرۆرى یەكێتى ئەوروپا تۆمار كردەوە. لەمبارەیەوە بڕیارى دادگاى بەلجیكى وەكو بەڵگەیەكى بەهێز دەستى ئێمە بەهێزتر دەكات. چونكە لە پایتەختى یەكێتى ئەوروپا ئەم بڕیارە دراوە. بڕۆكسل پێگەیەكى بەهێزى هەیە، بۆ ئەمەش كاریگەرى لەسەر لیستى تیرۆرى یەكێتى ئەوروپادا دەكات. ئەم بڕیارە و بڕیارەكانى پێشووتریش بەهەموو شێوەیەك بەكار دێنین بۆ ئەوەى پەكەكە لە لیستى تیرۆر بێتەدەرەوە.\nپه‌یسه‌رپرێس: پێتوایە رێگاى دەرهێنانى پەكەكە لە لیستى تیرۆر لە كوێ دەست پێدەكات. دەبێت سەرەتا یەكێتى ئەوروپا هەنگاو بنێت، یان وڵاتانى یەكێتى ئەوروپا؟\nزوبێر ئایدار: مەسەلەى لیستى تیرۆر مەسەلەیەكى جدیە. پێویستى بە كەمپینێكى بەرفراوانە، بەساڵانە كارى لەسەر دەكەین. لە ساڵى ٢٠١٥ لە پەرلەمانى یەكێتى ئەوروپادا كەمپینى واژو كۆكردنەوە دەستپێكرا. كە زیاتر لە ١٢٠ پەرله‌مانتار واژویان كرد و داوایان كرد پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەربهێندرێت. لیستى تیرۆرى یەكێتى ئەوروپایان بە لیستێكى ناڕەوا وەسف كرد. دەست بە كەمپینى دیكەى سیاسى و دیپلۆماسى دەكرێت. پەیوەست بەو هەموو بڕیارانەى دەربارەى كورد گیراوە، لەم لیستەیەدا سكاڵا تۆمار دەكەین و رێچكەى یاسایى دەگرینەبەر. ئەمە پڕۆسەیەكە. لەناو یەكە بەیەكەى وڵاتانى یەكێتى ئەوروپادا، دەست بەم پڕۆسەیە دەكەین. لە دادگا، دامەزراوەكانى حكوومەت، پەرلەمان و دامەزراوە سیاسیەكاندا دەست بە ئەم كەمپینانە دەكەین. لە ناو دامەزراوەكانى یەكێتى ئەوروپا بەهەمان شێوە هەموو رێوشوێنەكان دەگرینەبەر. هەوڵ دەدەین هەموو ئەم كەمپینانە لە ئەمریكاش رێكبخەین. چونكە سەرەتا ئەمریكا ئەم لیستەى دروست كردووە، دواتر ئەوروپیەكان. تا دەچێت دەستى ئێمە بەهێزتر دەبێت، كەرستەى زیاترمان دەست دەكەوێت. بەشێوەیەكى رێكخراو پلانكراو ئەم پڕۆسەیە دەگرینەبەر. بە گوێرەى ئەمەش ئامادەكارى كراوە. كۆمیتەى یاسایى و كۆمیتەى دیپلۆماسى ئەم كارەیان كردۆتە رۆژەڤى سەرەكى خۆیان.\nپه‌یسه‌رپرێس: لە رووى دیپلۆماسیەوە پێویستە چى بكرێت بۆ ئەوەى پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەربهێندرێت؟\nزوبێر ئایدار: لیستى تیرۆر لیستێكى نادادپەروەرانەیە. ئەگەر چاوێك بە مامەڵەى دەوڵەتان لەگەڵ یەكتر دابخشێنینەوە، دەبینین كە بە شێوەیەكى ناڕەوا پەكەكە خراوەتە لیستى تیرۆرەوە. بۆ ئەمە پێویستمان بە كار و تەڤگەرێكى بەرفراوان هەیە. ئەوەى هەیە پێویستە بەرفراوانتر بكرێت. ئەمریكا دەربارەى پەكەكە سێ لیستى تیرۆرى دروست كردووە. وەكو بزوتنەوە پەكەكەى خستۆتە لیستى تیرۆرەوە. ئەوە بەشى نەكرد، ٨ ئەندامى ئەم بزوتنەوەیە كە من (زوبێر ئایدار)یش یەكێكم لەو ٨ ئەندامە وەكو قاچاخچى ماددە بێ هۆشكەرەكان لە قەڵەم داوە. وەكو ئەوەى ئێمە بازرگانى ماددە بێهۆشكەرەكان بین. كە زۆر زاڵمانانە و ناڕەوایە. هیچ كەس لەو ٨ ئەندامە نەوەكو ماددەى بێهۆشكەر بەكارناهێنین بگرە جگەرەش ناكێشین. نازانین رەنگ و شێوەى ئەم ماددەیە چۆنە. ئێمە بزوتنەوەیەكى مرۆڤایەتین و تا سەر دژ بە بەكارهێنان و بازرگانیكردنین بەم ماددانە. بەڵام بە ئاشكرا دیارە ئەمە داواى توركیایە، لەبەر ئەوەى بەرژەوەندى ئەوان لەگەڵ توركیا دایە، ئێمەیان خستۆتە ناو ئەم لیستانە. هەروەها بەر لە چەند مانگێك دیسان بۆ خاترى توركیا سێ هەڤاڵى ئێمە (جەمیل بایك، دوران كاڵكان، موراد قەرەیڵان) خستنە ناو لیستى كەسە مەترسیدارەكان لەسەر ئاسایشى ئەمریكا.\nبۆ ئەم مەبەستە خەڵاتیشیان دیاریكرد بۆ ئەو كەسەى كە بتوانێ شوێنى ئەوانە ئاشكرا بكات. لیستى یەكێتى ئەوروپاش لە مامەڵەى بەم شێوەیەدا دروستكراوە. بۆ نەهێشتنى ئەم دادپەروەریە، دەبێت دیپلۆماسى كوردى خاوەن پلان و پڕۆژە بێت. رێگاى بەكارهێنانى لۆبى، دیپلۆماسى، راگەیاندن و یاسایى بەكاربێنێت. بەرنامەمان بۆ هەموو ئەمانە داڕشتووە. بە ساڵانە ئەم كارە دەكەین، هەنگاو بە هەنگاو ئەنجامەكانى دەردەكەون. پێموایە ئەنجامى باشتریش بەدەست دێنین. بەڵام دەبێت ئاماژەى پێبكەین، كە ئەم مەسەلەیە تەنیا بە پەكەكەوە پەیوەست نیە. دەوڵەتى تورك هەر كوردێك داواى مافەكانى بكات مۆركى پەكەكەى پێوە دەلكێنێت و هەوڵ دەدات بێ كاریگەرى بكات. هەبوونى ئەم لیستانەش بەكاردێنێت. بۆ نموونە پەرلەمانتاران دەگرێت، بە جیهان دەڵێت ئەوانە لایەنگرى پەكەكەنە، ئێوەش پەكەكە بە تیرۆریست لە قەڵەم دەدەن. بۆیە پێویستە هەموو كورد ئەم خەباتە بكات.\nپه‌یسه‌رپرێس: پێتوایە زەمینەى نێودەوڵەتى و ناوچەیى لەبارە بۆ ئەوەى پەكەكە لە لیستى تیرۆر دربهێندرێت؟\nزوبێر ئایدار: زەمینەى دەرخستنى پەكەكە لە ئارادا هەیە. بڕیارى وڵاتان بە سوك و ئاسانى هەڵناوەشێنەوە. چونكە پەیوەندى نێوان دەوڵەتان لەسەر بنەماى مامەڵە و سەودا دروستكراوە. ئەم پەیوەندیانە بنەماى ئەخلاقیان نیە. بنەماى یاساییان نیە. دەوڵەت لەگەڵ یەكتر مامەڵە و سەودا دەكەن. لەسەر بنەماى دان و ستاندنە. ئەو وڵاتانەى لەگەڵ توركیا پەیوەندیان هەیە، دەزانن توركیا چەند لە مەسەلەى كورد دەترسێت، ئەمە بەكاردێنن و لەسەر حسابى كورد و پەكەكە مامەڵە و سەودا دەكەن. لە ئێستادا دەوڵەتى توركیا وەكو رابردوو بەهێز نیە. كورد لەچاو رابردوو زۆر بەهێزتر بووە. ئیتر جیهان حسابمان بۆ دەكات. لە ناوچەى رۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا كورد لەگەڵ زلێهزى وەكو ئەمریكا و وڵاتانى دیكە رۆژئاوادا لە شەڕكردن لەدژى داعش و جیهادیەكان لەیەك سەنگەر دانە. ئەوە بووە هۆكارێك بۆ ئەوەى جیهان باشتر كورد بناسێت. شەڕى هەرە توند و هەرە ئەنجامگیر لەدژى داعشدا كورد كردى. چ لە رۆژئاواى كوردستاندا بێت یان لە باشوورى كوردستان.\nجیهان ئەمە دەبینێت. هەروەها ئەو رژێمانەى كورد دەخەنە لیستى تیرۆرەوە و زوڵم لە كورد دەكەن وەكو رابردوو لە بارودۆخێكى باش دانین. ئێران لەبەرچاوە، عێراقیش بەهەمان شێوە. توركیا ئەندامى ناتۆ و كۆنسەى ئەوروپایە. بەر ئەندامى یەكێتى ئەوروپایە، ٧٠ ساڵە لەناو كەمپى سەربازى جیهانى رۆژئاوا جێگەى گرتووە، واتە دۆستایەتیەكى دێرینى لەگەڵ وڵاتانى ئەمریكا و ئەوروپادا هەیە. بۆ ئەمە ئەنجامدانى كارى دیپلۆماسى ئەوەندە ئاسان نیە، بەڵام لە ئێستادا تا دەچێت رژێمى تەیب ئەردۆغان لەم كەمپە دوور دەكەوێتەوە. توركیا بەدواى دەرگا و رێكچەى جیاوازدا دەگەرێت. پەیوەندیەكانى لەگەڵ ئەمریكا و ئەوروپادا ئاڵۆز دەبێت. ئەمەش زەمینەمان بۆ دەڕخسێنێت، تا باشتر لەمبارەیەوە كاربكەین. زەمینەى باشتر بەڕێوەبردنى كارى دیپلۆماسى، سیاسى و یاسایى لە ئارادایە. زەمینەى ئەوە دروست بووە پەكەكە لە لیستى تیرۆر دەربكەوێت.\nپه‌یسه‌ر پرێس: پێتوایە پەكەكە ئەو هەنگاوانەى ناوە بۆ ئەوەى لە لیستى تیرۆر بێتە دەرەوە؟\nزوبێر ئایدار: پەكەكە هێزێكى ئازادیخوازە، هیچ هەنگاوێكى نەناوە تاوەكو بخرێتە لیستى تیرۆرەوە. واتا بە تیرۆر ناساندنى پەكەكە تەنیا پەیوەستە بە پەیوەندى دەوڵەتان لەگەڵ توركیادا. ئەو دەوڵەتانە هەموویان دۆستى توركیانە، توركیا ئەندامى ناتۆیە. پەكەكە لەدژى دەوڵەتى توركیا شەڕى جاڕدا، ئەوانیش دەڵێن بۆچى لەدژى دۆستى ئێمەدا دەكەونە شەڕ. لەناو ئەو هەموو سەودا و مامەڵەیە ناوى پەكەكە كەوتە لیستى تیرۆرەوە. دەبووایە پەكەكە لەم لیستانەدا نەبووایە. كەواتە هەر لەسەرەتاوە ئەم لیستانە لیستى ناڕەوان. پەكەكە هیچ كاتێك كارێكى بەدەر لە ئازادیخوازى ئەنجام نەداوە. پەكەكە بزوتنەوەیەكى مرۆڤایەتیە. بەرگرى لە مافى میللەتێكى ژێردەستە دەكات. پێویستە پەكەكە بە رەنگى خۆى راستى ببیندرێت. پەكەكە بەهەموو هەنگاوەكانى دژ بە پرەنسیپەكانى ئەم لیستانەیە، پێویستە لەسەر پەكەكە نەسەپێندرێن. پێویستە كەس نەڵێت پەكەكە هۆكار بووە بۆ ئەوەى ناوى بكەوێتە لیستى تیرۆر. ئەم لێكدانەوەیە هیچ بنەمایەكى راستى و زانستى تێدانیە.


يۆرگن كلۆپ داهاتوو خۆى يەكلايى كردەوە..!! – كوردسپۆرت\nسەرەكى/ ئنگليز/يۆرگن كلۆپ داهاتوو خۆى يەكلايى كردەوە..!!\nيۆرگن كلۆپ داهاتوو خۆى يەكلايى كردەوە..!!\nبەيانى ئەمرۆ هەينى بە شێوەيەكى فەرمى يانەى ليڤەرپوولى ئنگليزى لە سايتى فەرمى خۆيەوە درێژكردنەوەى بۆندى راهێنەرى يانەكەى ئاشكرا كرد لە پێناو سەرپەرشتى كردنى يانەكە و چنينەوەى نازناوەكان.\nيۆرگن كلۆپى ئەڵمانى دواى ئەوەى لە چەند مانگى رابردوو پەيوەندى بە يانەى ليڤەرپوولى ئنگليزيەوە كرد و بوە جێگرەوەى بريندان رۆجەرز گرێبەستێكى بۆ ماوەى چوار ساڵ واژۆ كرد, بەڵام بەرەبەيانى ئەمرۆ هەينى لەگەڵ يانەكەدا هەستان بە نوێكردنەوەى گرێبەستەكە و واژۆ كردنى تا وەرزى ٢٠٢٢.\nليڤەرپوول گرێبەستى هەريەكە لە ياريدەدەرەكانى يۆرگن كلۆپ (زيلكۆ بوفاچ و پيتەر كرافيتز)ى نوێكردەوە تا هەما بەروار, ئەمەش لە پێناو بتەوكردنى دەستەى سەرپەرشتيارانى يانەكە.\nكلۆپ لە يەكەم لێدوانى دواى نوێكردنەوەى گرێبەستەكەى لەگەل ليڤەرپول رايگەياند: “ئەستەمە بە وشە لەگەڵ هاورێيانم (زيلكۆ و پيتەر) بتوانين وەسفى ئەو خۆشيە بكەين كە هەستى پێدەكەين, چونكە هێشتا لەسەرەتاى كاروانەكەمانين, بەڵام دەتوانين هەست بە تايبەتمەندى ئەم جێگا خۆشە بكەين, ئەم گرێبەستە بەرپرسياريەتيەكى گەورەيە لەسەر شانمان و پێويستە ئەوەى لە تواناماندا هەيە لە پێناو باشتر كردنى يانەكە ئەنجامى بدەين, كارێكى وابكەين كە هاندەران شانازيمان پێوە بكەن و دلخۆش بن”.\nكلۆپ توانى ليڤەرپوول بگەيەنێتە يارى كۆتايى جامى يەكێتى ئنگلتەرا كە بەرامبەر بە مانچستەر سيتى دوو چارى شكست بوويەوە, هەروەها ليڤەرپوولى گەياندە كۆتايى يۆرۆليگ بەلام بەرامبەر بە ئشبيليە دوچارى شكست بوويەوە.


60 زه‌لامان سكالا لسەر لەشفرۆشییا ژنێن خوه تۆماركرینه - وارمیدیا\n60 زه‌لامان سكالا لسەر لەشفرۆشییا ژنێن خوه تۆماركرینه\nمێژوویا به‌لاڤكرنێ: 2014/10/28 - 9:43 ص\nئه‌و روونشتنا ئاسایى یا حه‌فتییا بۆرى یا په‌رله‌مانێ كوردستانێ، بۆ ژنێن په‌رله‌مانتار یا گرنگتر بوو، داكو بشێن گرانییا لسه‌ر ملێن ژنان د ناڤ جڤاكى دا پیچه‌كێ كێمتر لێ بكه‌ن. په‌رله‌مانتاره‌كێ ژن ژى وه‌ها دبینیت كو به‌رى نوكه هه‌رده‌م سته‌م ل ژنێ هاتییه كرن، له‌و ژى ئه‌و ب فه‌ر دبینیت كو قانوونه‌كا نوو یا به‌رهنگاربوونا كارێ له‌شفرۆشیێ بهێته ده‌ركرن كو تێدا ناڤێ وان ژنێن تووشى وێ ئێكێ دبن ژ تاوانباران بۆ قوربانییان بهێته گوهۆڕین و لسه‌ر وان كریاران؛ زه‌لام ژى وه‌كو ژنان بهێنه گرتن و لێپرسین دگه‌ل وان ژى بهێته‌كرن. سكرتێرێ ئێكه‌تییا زه‌لامێن كوردستانێ ژى وه‌ها دبێژیت كو زه‌لامان ژى سكالا لسه‌ر هه‌ژینێن خوه ب توهمه‌یا كارێ له‌شفرۆشیێ تۆماركرینه و د چه‌ند سالێن بۆرى دا 60 زه‌لامان سكالا لسه‌ر هه‌ڤژینێن خوه تۆماركرینه.\nتەلار لەتیف، ئەندامێ پەرلەمانێ كوردستانێ ژ فراكسیۆنا كه‌سك، راستڤه‌كرنا قانوونا قەدەغەكرنا لەشفرۆشیێ ب ده‌لیڤه‌یه‌كا گرنگ دزانیت بۆ وێ ئێكێ كو بشێن به‌ڕه‌ڤانیێ ژ مافێن ژنان بكه‌ن. ڤێ په‌رله‌مانتارا ژن پێ وه‌سایه كو به‌رى نوكه هه‌رده‌م سته‌م ل ژنێ هاتییه كرن، كو ب ڤى ئاواى دبێژیت: ”دڤێت قانوونه‌كا نوو ده‌ربچیت و ناڤێ وان ژنێن تووشى له‌شفۆشیێ بووین، ژ تاوانباران ڤه بۆ قوربانییان بهێته گوهۆڕین، ژبه‌ركو ئه‌و كه‌سێ وێ تاوانێ ب وێ دكه‌ت، ره‌گه‌زێ به‌رانبه‌ره و هه‌تا نوكه چو سزایه‌كى ئه‌و نه‌گرتینه، له‌و ژى مه داخواز كرییه هه‌ردو ره‌گه‌ز وه‌كهه‌ڤ بن د وه‌رگرتنا سزاى دا”.\nپشكه‌كا هه‌ره زێده‌یا دۆسیەیێن لبه‌ر ده‌ستێ پۆلیس و دادگه‌هان، گرێداى كێشه‌یێن جڤاكینه و د ناڤ وان ژى دا له‌شفرۆشیێ، لێ چالاكێن رێكخراوێن ژنان دپرسن؛ ”بۆچى ب تنێ ژن لسه‌ر وى كارى دهێنه ده‌سته‌سه‌ركرن؟”\nپەرلەمانێ كوردستانێ دخوازیت قانوونه‌كا نوو بۆ بەرهنگاربوونا لەشفرۆشیێ دابرێژیت، لێ دۆخ ب تمامى هاتییه گوهۆڕین و هاتنا ب ده‌هان هزاران خێزانێن ئاواره ژ ناوچه‌یێن جودا جودا ڤه بۆ باشوورێ كوردستانێ و دروستبوونا پرت و به‌لاڤ د ئاوایێ ئاكنجیبوونا وان دا، وه كرییه كو هنده‌ك جاران شارەزا و جڤاكناس ژى بۆچوونێن خوه ل همبه‌رى كێشه‌یێن جڤاكى و له‌شفرۆشیێ بگوهۆڕن.\n”هەر جهه‌كێ گومان لسه‌ر بیت كو كارێ لەشفرۆشیێ تێدا دهێته‌كرن، ئێكسه‌ر تیمێن پۆلیسان دەست بسەر دا دگرن و وان كەسان دەسته‌سه‌ردكەن”. سەركەوت ئەحمەد، گۆتەبێژی پۆلیسێن سلێمانیێ، نه‌ڤه‌شارت كو ل هه‌ژماره‌كا رێستورانت و یانەیێن شه‌ڤان دا كارێ لەشفرۆشیێ هاتییه‌كرن، د وان جهان دا ئەرەب و ئیرانی و چینی و بەنگلادیشی هەنه. (رووداو) ب رێیا ژێده‌ره‌كێ پۆلیسى ڤه زانییه كو د هه‌یاما بۆرى دا 14 یانه‌یێن شه‌ڤانه ژبه‌ر كارێ له‌شفرۆشیێ هاتینه دائێخستن و زێده‌تر ژ 70 ژنان ژى د وان یانه‌یان دا كارێ له‌شفرۆشیێ كرییه.\nگۆتەبێژێ پۆلیسێن سلێمانیێ دبێژیت: ”دگه‌ل لیژنەیێن ده‌ڤه‌ردارییا سلێمانیێ د هەماهەنگیێ داینه بۆ دائێخستنا وان جهێن كو لەشفرۆشى تێدا دهێنه‌كرن. گۆتژی، ”ئەو ژنێن له‌شفرۆشیێ دكه‌ن، پتر ئەرەب و ئیرانی و چینی و بەنگلادیشینه و هه‌ژمارەكا كێم یا كوردان دناڤدانه”.\nلگۆره‌ى ئامارا پۆلیسێن سلێمانیێ، د 9 مه‌هێن بۆرى دا 13 دۆسیەیێن لەشفرۆشیێ گه‌هشتینه ده‌ستێ وان و دووڤچوون بۆ هاتینه‌كرن و هەر دۆسیەكێ ژى گرۆپه‌كێ لەشفرۆشیێ ئاشكراكرییه. هەر لگۆره‌ى وێ ئامارێ، نێزیكی 50 كەسان ب توهمه‌یا لەشفرۆشیێ هاتینه ده‌سته‌سه‌ركرن.\nلێ ئامارێن پۆلیسان د 2013ێ دا رێژەیەكا كێمتر سه‌باره‌ت ب له‌شفرۆشیێ تۆماركرینه و د وێ سالێ دا ب تنێ 50 دۆسیەیێن لەشفرۆشیێ هەبووینه، كو وان ژى چەندین گرێپ ل پشت بوون و هەر گرۆپه‌ك ژى ژ 3 بۆ 4 كەسان كێمتر نەبوویه.\nتەلار لەتیف، وه‌ها دبێژیت: ”ئەو رژدن لسه‌ر وێ ئێكێ كو د قانوونا نوو دا هه‌ر وه‌كو چاوا پۆلیس و دادگه‌هـ لێپرسینێ دگه‌ل لەشفرۆش دكەن، دڤێت دگه‌ل زه‌لامان ژى بكه‌ن”. ژبه‌ركو وه‌كو ئه‌و دبێژیت: ”ئەڤە تا راددەیەكێ باش لبەر چاڤگرتنا دادپەروەریێیە د لێپرسینێ دا”.\nسكرتێرێ ئێكه‌تییا زه‌لامێن كوردستانێ دبێژیت: ”زه‌لامان ژى سكالا لسه‌ر وان ژنان هه‌بووینه كو كارێن له‌شفرۆشیێ دكه‌ن”. ئه‌و سه‌ده‌ما له‌شفرۆشیێ بۆ ”كێشه‌یا نه‌دارى و ده‌ستكورتیێ” ڤه‌دگه‌ڕینیت و دبێژیت: مه گه‌له‌ك كێشه‌یێن زه‌لامان چاره‌سه‌ر كرینه كو لسه‌ر كێشه‌یێن جودا جودا سكالا تۆماركرینه. لێ ئه‌م نه‌شێن كێشه‌یێن گرێداى ب له‌شفرۆشیێ ڤه چاه‌رسه‌ربكه‌ین، ژبه‌ركو له‌شفرۆشى د جڤاكێ مه دا كاره‌كێ گه‌له‌ك كرێته”.\nلگۆره‌ى ئامارێن رێڤه‌به‌رییا گرتن و ڤه‌گوهاستنا سلێمانیێ، د 10 مه‌هێن بۆرى دا 51 كه‌س ژبه‌ر كارێ له‌شفرۆشیێ هاتینه ده‌سته‌سه‌ركرن كو ژ ره‌گه‌زێن جوراۆجوۆر پێكهاتبوون. ژ وێ هه‌ژمارێ 13 كەس وەك گومانلێكرى ده‌سته‌سه‌ركرینه و ئەو كەسێن دهێنه گرتن ل رێڤه‌به‌رییا گرتن و ڤه‌گوهاستنێ دمینن هه‌تا بڕیارا دادگه‌هێ دهێته‌دان.\nبورهان عەلی فەرەج، سكرتێرێ ئێكه‌تییا زه‌لامان وه‌سا دبینیت، ”سەنتەرێن مەساجێ ل هەرێما كوردستانێ ب رێژه‌یا 70%ێ لەشفرۆشى زێده كرییه”.\nلگۆره‌ى ئاماره‌كا ئێكه‌تییا زه‌لامان، ژ سالا 2008ێ وه‌ره 60 زه‌لامان سكالا دژى هه‌ڤژینێن خوه ب توهمه‌یا كارێ له‌شفرۆشیێ تۆماركرینه. 15 زه‌لامان ژ وان د 9 مه‌هێن ئه‌ڤ ساله دا سكالا تۆماركرینه و سكرتێرێ رێكخراوا هان ژى دبێژیت: ”102 دۆسیه‌یێن خیانه‌تا هه‌ڤژینیێ لده‌ف وان هه‌نه”.\nلێ هه‌كه‌ر ئه‌و هه‌ژمارا ئێكه‌تییا زه‌لامان دبێژیت، یا دروست بیت، دبیت وه‌كو ده‌ستپێكا گوهۆڕینه‌كا گرنگ د جڤاكێ كوردى دا بهێته ته‌ماشه‌كرن، ب وێ ئێكێ كو زه‌لام ل شوونا په‌نابرن بۆ كوشتنا ژنێن خوه په‌نایێ دبه‌نه به‌ر تۆماركرنا سكالان.


هێزەکانی حکومەتی سوریا لە باشوری حەلەب هێرشێـکی گەورە دەکەنە سەر بەرەی نوسرە و هاوپەیمانانی\nلەشکری حکومەتی سوریا و هێزە هاوپەیمانەکانی شەوی سێشەممە لەسەر چوارشەممە هێرشێـکی گەورەیان کردووەتە سەر چەکدارانی بەرەی نوسرە و گروپەکانی لەگەڵیدان لە باشوری حەلەب، ئەمەش گەورەترین هێرشی حکومەتە لەو ناوچەیە ئەنجام بدرێت لەوەتای لە مانگی دووەوە ئاگربەست چووەتە قۆناغی جێبەجێکردنەوە.\nکۆمەڵەی سوریا بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ ڕایگەیاند لە هێرشەکەدا فڕۆکە بۆردومانی کردووە و تۆپ و موشەکیش بەکارهێنراون. گوتیشی ئامانجی هێرشەکە گرتنەوەی شارۆچکەی تەلەت ئەلعیسە، ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو لە لایەن چەکدارانی بەرەی نوسرەوە کۆنترۆڵکرا. باسی لەوەش کرد هەرچەندە هێزەکانی حکومەت پـێشڕەویـیان کردووە، بەڵام هێشتا نەیانتوانیوە شارۆچکەکە بگرنەوە.\nکاربەدەسـتانی سوریاش لە ڕاگەیاندنێـکی لەشکریدا گوتیان "بە پـشتیوانی هاوپەیمانانیان وەڵامی پـێشێلکاریـیەکانی بەرەی نوسرە و گروپە تێرۆرستیـیەکانی دیکەیان داوەتەوە، ئەوانەی ئاگربەستەکەیان پشـێلکردووە."\nئاژانسی دەنگ‌وباسی ڕۆیتەرز دەڵێت چەکدارێـکی ئۆپـۆزسیۆن گوتویەتی ئەمە گەورەترین هێرشە لە باشوری حەلەب ئەنجام بدرێت لەوەتای ئاگربەستەکە ڕاگەیەندراوە. هەروەها چەکدارێـکی هێزی سوار ئەلشام بە ڕۆیتەرزی گوتووە بەرپەرچی هێرشەکەیان داوەتەوە و چەکدارە شیعەکانی لە پاڵ هێزەکانی حکومەت شەڕ دەکەن زیانێـکی گەورەیان پـێ‌گەیشتووە.\nجێی ئاماژەیە ڕۆژی سێشەممە بەرەی نوسرە فڕۆکەیەکی جەنگی سوریای لەو ناوچەیە خستە خوارەوە و فڕۆکەوانەکەشی دەسـتگیرکرد.


سەرۆک ترامپ دەڵێت ئێران لە حاڵەتی پەشۆکاویدایە\nسەرۆکی ئەمەریکا دانۆڵد ترامپ وتی هێشتا کراوەیە لەبەردەم ئەنجامدانی گفتوگۆ لە نێوان واشنتن و تاراندا بەڵام ئاماژەی بەوەدا ئێران ئێستا لە حاڵەتی پەشۆکاویدایە و کۆشش دەکات لەپێناو مانەوەدا.\nسەرۆک ترامپ پێش کۆبوونەوەکەی لەگەڵ شازادەی کوەیتدا بە ڕۆژنامەنووسانی وت " ئێران ئێستا لە حاڵەتی پەشۆکاویدایە. ئەوان لە پەشۆکاوییەکی تەواودان." بەڵام هیچ بەڵگەیەکی لەسەر لێدوانەکەی نەدا.\nسەرۆک ترامپ وتیشی " ئێستا ئەوان تەنها نیگەرانی ئەوەن کە وەکو وڵاتێک بمێننەوە. بزانین چی دەبێت لەگەڵ ئێراندا و بزانین دەیانەوێت گفتوگۆ بکەن یاخوود نا. ئەوە بڕیاری خۆیانە نەک من. من هەمیشە ئامادە دەبم بەڵام گرنگ نیە بە هەر ئاڕاستەیەکدا بێت."\nجێی ئاماژەیە سەرۆک ترامپ لە مانگی پێنجدا لە ڕێکەوتنە ناوەکییەکەی ئێران کشایەوە کە ئامانج لێی سنووردارکردنی چالاکییە ناوەکییەکانی ئێرانە. سەرۆک ترامپ دوای کشانەوەکە سزاکانی بەسەر تاراندا سەپاندەوە کە پێشتر بەپێی ڕێکەوتنەکە لابرابوون.\nسەرۆک ترامپ لە مانگی پێنجدا وتی دەیەوێت چاوی بە سەرۆکی ئێران حەسەن ڕۆحانی بکەوێت بە بێ هیچ مەرجێکی پێشوەختە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر باشکردنی پەیوەندییەکانی نێوان ئەمەریکا و ئێران، بەڵام ڕۆحانی ڕەتی کردەوە لەگەڵ سەرۆک ترامپدا کۆببێتەوە.


بەریتانیا.. بەهۆی مانگرتنەوە كێشە بۆ كەرتی گواستنەوە دروستدەبێت\nپێش 2 هەفتە ژمارەی بینراو 54\nبەهۆی ئەو مانگرتنە فراوانەی كە لەلایەن سەندیكای هێڵی ئاسن و دەریایی و گواستنەوە لە بەریتانیا دەستیپێكردووە، كێشەی گواستنەوە لە سەرتاسەری ئەو وڵاتەدا دروستبووە.\nدوای ئەوەی لەدژی هەڵاوسان و بەرزبوونەوەی نرخەكان، سەندیكای هێڵی ئاسن و دەریایی و گواستنەوە لە بەریتانیا دەستیان بە مانگرتن كرد، ئاستەنگێكی زۆر بۆ كەرتی گواستنەوە لەو وڵاتە دروستبووەو زۆربەی شەمەندەفەرەكانیش لە رۆژدا لە خزمەتگوزاری دەوەستن.\nبەهۆی مانگرتنەكەوە وێستگە بەنێوبانگەكانی وەك ئیستۆن، واتەرو و پردی لەندەن بە چۆڵی بینران، هەروەها بەشێكی زۆری گەشتەكانی میترۆ لە لەندەن هەڵپەسێردران، بەو هۆیەشەوە هاووڵاتییان ناچاربوون هێڵی پاس بەكاربهێنن.\nلەو مانگرتنەدا كە بە گەورەترین مانگرتن لە ماوەی 30 ساڵی رابردوو لە بەریتانیا دادەنرێت، زیاتر لە 40 هەزار كرێكار بەشدارییان تێدا كردووە، لە كاتێكدا سەندیكاكە دەیەوێت لە بەرامبەر بەرزبوونەوەی رێژەی هەڵاوساندا بە رێژەی 7% مووچەی هاووڵاتییان زیاد بكات، حكومەتی بەریتانیا پێشنیاری 3% دەكات. ئەمەش لەكاتێكدایە پێشبینی دەكرێت لە وەرزی پاییزدا هەڵاوسان لەو وڵاتە بگاتە رێژەی 11%.\nمیك لینچ، سكرتێری گشتیی سەندیكای هێڵی ئاسن و دەریایی و گواستنەوەی بەریتانیا، هۆشداری دا لەوەی كە ئەم ململانێیە دەتوانێت چەند مانگێك بەردەوام بێت، ئاماژەی بەوەشكرد، حكومەت چوار ملیار پاوەندی لە بودجەكەی كەمكردووەتەوەو چالاكانە رێگری دەكات لە چارەسەركردنی كێشەكە.


كوڕێكی كۆسرەت ڕەسووڵ پەیامێك ئاراستەی خیانەتكاران دەكات\n:: AM:11:55:16/10/2021 \nكوڕێكی كۆسرەت ڕەسووڵ لە 16ـی ئۆكتۆبەر، پەیامێك ئاراستەی خیانەتكاران دەكات بە دانانی وێنەیەكی باوكی و بە كۆمێنتێك بە ناڕاستەوخۆ پێیان دەڵێت، باوكی سەربەرزە و ئەوانی تریش دۆڕاو.\nئەمڕۆ شەموو 16ـی ئۆكتۆبەر، دەرباز كۆسرەت ڕەسووڵ كوڕی سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای بەرژەوەندییەكانی یەكێتی، لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە فەیسبووك، وێنەیەكی باوكی داناوە و لەسەری نووسیوە، ئەمڕۆ لە هەموو رۆژ زیاتر سەرت بەرزە.\nكارە ترسناكەكانیان كە بریتی بوو لە ساختەكاری و ژەهرخواردكردن و قاچاخچێتی و سەرانەوەرگرتن، لەناو حزبەكەیان ڕێسوا كراون.\nئەو پەیامەی دەرباز بە ناڕاستەوخۆ بۆ سەرانی خیانەتی 16ـی ئۆكتۆبەرە، كە پێشتر خۆیان وەك كەسانی سەركەوتوو دەزانی، ئێستەیش دوای هەشتی تەمووز و ئاشكرابوونی كارە ترسناكەكانیان كە بریتی بوو لە ساختەكاری و ژەهرخواردكردن و قاچاخچێتی و سەرانەوەرگرتن، لەناو حزبەكەیان ڕێسوا كراون.\nلە ڕۆژی 18ـی ئۆكتۆبەری 2017، كۆسرەت ڕەسووڵ جێگری ئەوكاتی سكرتێری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە پەیامێكدا ڕای گەیاند، چەند كەسێكی لادەر لە ڕێبازی یەكێتی بەبێ گەڕانەوە بۆ سەركردایەتیی حزبەكەمان، لەم ڕووداوانەدا بە مەبەستی چەند دەستكەوتێكی كاتی و شەخسی، دەبنە هاوكار و دەستكێشی داگیركەران، بەم كارە قێزەونەیان سەرشۆڕانە خۆیان دەخزێننە ناو لاپەڕە ڕەشەكانی مێژووی گەلەكەمانەوە.\nجێگری ئەو كاتەی سكرتێری یەكێـتی ڕوونی كردبووەوە، زیانەكان لەڕووی لەدەستدانی دەستكەوتی نەتەوەییەوە، ئێستە زۆر گەورەن و ئۆباڵی كارەساتەكانی كەركووك و خورماتوو و هەموو زیانە گیانی و مادی و مەعنەوییەكانی تری گەلەكەمان، دەكەوێتە ئەستۆی ئەو كاڵفامانەی ناو یەكێتی.\nخیانەتكارانی 16ی ئۆكتۆبەر لە بەرانبەر وەرگرتنی پۆست و دەستكەوتی تایبەتی خۆیان، كەركووكیان رادەستی میلیشیاكانی حەشدی شەعبی كرد، بەڵام وەك خۆیان باسی دەكەن بەغدا بەڵێنەكانی بۆ جێبەجێ نەكردوون.\nخیانەتەكەی 16ی ئۆكتۆبەر، كاردانەوەی توندی ناوخۆی و دەرەوەی لێ كەوتەوە، تەنانەت هەندێك لە بەرپرسە باڵاكانی ناو یەكێتی، خیانەتكارانیان بە "كاڵفام" و "فەیسبووكباز" ناو برد.


بۆچی ئێران دژایەتی لیستی یەکگرتووی ئیسلامخوازان دەکات ؟ – ئیسلامی\nسه‌ره‌تا/ كــوردستان/بۆچی ئێران دژایەتی لیستی یەکگرتووی ئیسلامخوازان دەکات ؟\n1,886 ده‌قه‌ی خوێندنه‌وه 1\nبەپێی سەرچاوە رۆژنامەوانییەکان، ئێران لە شارەکانی بەغداد و سلێمانی و نەجەف و بەسرە غورفەی عەمەلیاتی تایبەتی بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق کردۆتەوە و ئامانجیش لەو نوسینگانە برییتیە لە دژایەتیکردنی نەیارەکانی و پشتیوانیکردنی دۆستەکانی لەرێی هەڵمەتی ئیعلامیەوە.ئێران لە هەرێمی کوردستان بە تەنها دژایەتی لیستی یەکگرتوو دەکات و لەرێی کۆمەڵێک پەیج و ئەکاونتی وەهمییەوە لە ماوەی کامپەینی هەڵبژاردندا بە دەیان هەواڵی ناراست و چەواشەکارانەی دژ بە لیستی یەکگرتوو بڵاوکردۆتەوە.\nسەرچاوەیەکی ئاگادار گوتی کە ئاستی چەواشەکارییەکان لەئاستێکدایە کە تەنانەت ژماردنیشیان قورس بووە و رۆژانە بە دەیان پەیج و ئەکاونتی سپۆنسەرکراو بابەتی چەواشەکاری دژ بە لیستی ١٧٥ ی یەکگرتووی ئیسلامخوازان بڵاودەکەنەوە.\nبەپێی رای چاودێرانی سیاسی گرنگترین هۆکاری دژایەتی ئێران بۆ لیستی یەکگرتوو دوو هۆکاری کاتی و ستراتیجی لەپشتەوەیە. بۆ هۆکارەکە کاتیەکە، لەم قۆناغەدا لیستی یەکگرتوو تاکە لیستی بەهێزی دەڤەری سلێمانیە کە تا ئێستاش نەچۆتە ژێر رکێفی گوتاری ئێرانی لە عێراق و ئێران نایەوێت ئەم لیستە دەنگێکی ئەوتۆ بهێنێ .\nدوەم ، لەروی ستراتیجیەوە، دروست بوونی بەرەیەکی ئیسلامی کوردی سوننی بە قازانجی ئێران نیە و هەمیشە ئێران پەرتەوازەیی ئیسلامیە سوننەکانی لا مەبەست بووە چ لە کوردستان و چ لەناو سوننەکان.\nسەرچاوەکان ئاماژە بەوەشدەکەن کە ئێران ماکینەیەکی ئیعلامی بەهێزی ئامادکردووە بۆ دوای هەڵبژاردن بۆ ئەوەی نێوانی ئیسلامیەکان تیکبدا و بۆ ئەوەش چەند رۆژنامەنوسێکی کوردی خەڵكی باشووری کوردستانی بەکرێ گرتووە.\nشارەزایەکی کارووباری ئیسلامی لە کوردستان گووتی “ئاستی چەواشەکارییەکان زۆر بەرزە و زۆریش پرۆفێشناڵانەیە. ئەمە دیاربوو کە ئیشی دەزگا و لایەنی لۆکاڵی نیە. بەڵام هیوادارم ئەم پیلانە بە دەنگی جەماوەری ئیسلامخواز بخرێتە ناو گۆڕ. ئەم گەلەکۆمە ئیقلیمی و ناوخۆیەی لە لیستی ئیسلامی کراوە تەنها رۆژی دەنگدان وەڵام دەدرێتەوە چونکە چەواشەکارییەکان لە ئاستێکی وادان کە وەڵامدانەوەیان ئاسان نیە بەم چەند رۆژە کەمە”


نیۆرک تایمز: بەردەوام بریکارێکی ئیتڵاعاتی ئێران لە نوسینگەکەی سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عیراق بووە\nبەپێی چەند بەڵگەنامەیەک کە لە دەزگای هەواڵگری ئێرانیەوە دزەیان کردووە، ئاشکرا بووە تاران توانیویەتی کۆنتڕۆڵی نوسینگەی سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عیراق بکات.\nبەڵگەنامەکان دەست ماڵپەڕی "ئینتەرسێپت"ی ئەمریکی کەوتوون و رۆژنامەی نیۆیۆرک تایمز بڵاویکردوونەتەوە و تێیدا ئەوە ئاشکرا بووە کە ئێران توانیویەتی لە رێی بریکارێکیەوە کۆنتڕۆڵی نوسینگەی سەلیم جبوری، سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عیراق بکات.\nبەپێی بەڵگەنامەکە دەردەکەوێت کە سەلیم جبوری پەیوەندیەکی باشی لەگەڵ ئێرانیەکان هەبووە بەڵام ئەوەی جێی سەرنجە ئەوەیە یەکێک لە دیارترین راوێژکارە سیاسییەکانی سەلیم جبوری بریکارێکی گەورەی دەزگای هەواڵگری ئێران بووە.\nبەڵگەنامەکان ئاماژە بۆ ئەوەش دەکەن، "ئەو بریکارە لەناو بەڵگەنامەکانی دەزگای هەواڵگری ئێراندا بە "سەرچاوەی 134832 " ناوی هاتووە، ئەو بریکارە بە فەرماندەیەکی ناو دەزگای هەواڵگری ئێرانی وتووە ئەو بەشێوەیەکی بەردەوام و رۆژانە لەناو نوسینگەی سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عیراقدا بووە و زۆرکاتیش گوێی لە پەیوەندییە تەلەفونیەکانی نێوان سەلیم جبوری و ئەمریکییەکان گرتووە".\nبەپێی بەڵگەنامە بڵاوکراوەکان "بەردەوام ئەو بریکارە دەسەڵاتدارانی ئێرانی لەو ئاگادار کردووەتەوە کە پێویستە پەیوەندییەکی باشیان لەگەڵ جبوری هەبێت بۆ ئەوەی ببنە رێگرێک لەبەردەم هەوڵەکانی ئەمریکا کە ویستوویەتی لەوکاتەدا پەیوەندیەکی باش لەگەڵ سوننەکانی عیراق دروست بکات".\nلای خۆشیەوە سەلیم جبوری، سەرۆکی پێشووی پەرلەمانی عیراق ئەوەی رەتکردووەتەوە یەکێک لە فەرمانبەرانی نوسینگەکەی بۆ ئێران کاری کردبێت و وتوویەتی، " من متمانەم بە راوێژکار و یاریدەدەرەکانم هەبووە".\nجێگری پارێزگاری هه‌ولێر: بڵاوبوونه‌وه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا له‌هه‌ولێر له كۆنتڕۆڵ ده‌رچووه\nوه‌زاره‌تی دارایی روونكردنه‌وه‌یه‌كی بڵاوكرده‌وه


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: لە كەركووك ژنێكی دیكە كوژرا\nلە لێدوانێكی تایبەت بۆ (وارڤین) بەرپرسی بنكەی پۆلیسی عروبە عەقید (دلێر حەسەن) رایگەیاند، رووداوەكە لە گەڕەكی (پەنجا عەلی)ی نزیك پردی (لەیلان) لە دەروازەی شاری كەركووك روویداوە و تێیدا ژنێك بەناوی (جەمیلە شەریف) بە فیشەكی چەكی هاوسەرەكەی ژیانی لەدەستداوە.\nگوتیشی: "پیاوەكەی بانگەشەی ئەوەی كردووە لە كاتی پاككردنەوەی چەكدا فیشەك دەرچووە و بەر ژنەكەی كەوتووە و بەو هۆیەوە دەستبەجێ ژیانی لەدەستداوە".\nسەبارەت بە دەستگیركردنی تۆمەتباری سەرەكی ئەو رووداوە، عەقید (دلێر حەسەن) گوتی: "هاوسەری ژنەكە كارمەندی حكومەتە و تا ئێستا دەستگیر نەكراوە و لە رێگەی نوسراوی رەسمییەوە فەرمانگەكەی ئاگادار دەكرێتەوە و بە مەبەستی لێكۆڵینەوە دەستبەسەر دەكرێت".\nجێی ئاماژەیە لە ماوەی كەمتر لە بیست و چوار كاتژمێری رابردوودا ئەمە سێیەم حاڵەتی ژن كوشتنە لە شاری كەركووك روویدابێت.\nئا: ژاڵە عەزیز\nكەركووك: تەرمی ژنێك لە زێی بچوكدا دۆزرایەوە\nوارڤین – كەركووك: بەرەبەیانی ئەمرۆ لە نزیك گوندی (جگیلە)ی سەر بە شارەدێی پردێ تەرمی ژنێك دۆزرایەوە.\nلە لێدوانێكی تایبەت بۆ (وارڤین) بەڕێوبەری شارەدێی شوان، (مەمەد رەشید) رایگەیاند، تەرمی ژنەكە لە ئاوی زێی بچووك دۆزراوەتەوە و هیچ ناسنامە و پێناسێكی لەگەڵدا نەبووە و تا ئێستا ناوو و ناسنامەی نەزانراوە.\nگوتیشی: "بە گوێرەی لێكۆڵینەوە سەرەتاییەكان تا ئێستا هیچ كەسێكی نیشتەجێی ئەو ناوچەیە زانیاری لە بارەیەوە نییە و كەسی شوێنبزر نەبووە".\nروونیشیكردەوە، ژنەكە بە وایەری شەحنكردنەوەی مۆبایل خنكێندراوە و شوێنەواری برین بەسەر جەستەیەوە دیارە.\nهەر لەو بارەیەوە بەرپرسی نووسینگەی توندوتیژی دژ بە ژنان لە كۆیە، مولازم (دانا حاجی عەبدوڵڵا) بە (وارڤین)ی راگەیاند، شوێنەواری ئازار و ئەشكەنجەدان بە جەستەی ژنەكەوە دیار بووە و تا ئێستا ناسنامەی نەناسراوەتەوە و ته‌نيا ماكسيه‌كی ره‌نگ شینی له‌به‌ر بووه.\nگوتیشی: "تەرمی ژنەكە بە مەبەستی لێكۆڵینەوەی دادوەری رەوانەی پزیشكی دادوەری سلێمانی كراوە".\nئەوەشی روونكردەوە، ئەگەری ئەوە لە ئارادایە تاوانەكە چەند رۆژێك پێش ئێستا ئەنجامدرابێت و ئەمڕۆ تەرمەكەی سەر ئاو كەوتووە.\nزێی بچووك ره‌نگی ژن ده‌گرێ و ئاوازی مه‌رگ ده‌چڕێت\nسنە: بەهۆی لێدانی دەرزییەوە گەلاوێژ نەقشبەندی ژیانی لەدەستدا\nوارڤین – سنە: لە شاری سنەی خۆرهەڵاتی كوردستان بەهۆی لێدانی دەرزییەكەوە، گەلاوێژ نەقشبەندی نەوەی شێخ عوسمانی دووڕوو لە تەمەنی (32 ساڵ)یدا ژیانی لەدەستدا.\nبه گوێره‌ی زانیارییه رۆژنامه‌وانییه‌كان ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌ممه (30 / ئه‌یلوول – سێپتێمبه‌ر / 2012)، (گه‌لاوێژ نه‌قشبه‌ندی) به‌هۆی نه‌خۆشییه‌وه روویكردووه‌ته نه‌خۆشخانه‌یه‌كی شاری سنه و حه‌بێكی تایبه‌ت به فشاری خوێنی خواردووه و له نه‌خۆشخانه دوای ئه‌وه‌ی پزیشكه‌كان ده‌رزییان لێداوه ره‌وشی ته‌ندروستی تێكچووه و به‌و هۆیه‌وه ژیانی له‌ده‌ستداوه.\nهه‌ڵه‌ی پزیشكی و لێدانی ده‌رزی له هه‌رێمی كوردستانیش چه‌ند حاڵه‌تێكی مردنی ژنانیان به‌دوای خۆیاندا هێناوه و لێكۆڵینه‌وه له هۆكاری ژیان له‌ده‌ستدانی (گه‌لاوێژ نه‌قشبه‌ندی) ده‌ستیپێكردووه و تا ئێستا به ره‌سمی هیچ زانیارییه‌ك رانه‌گه‌یه‌ندراوه.\nگه‌لاوێژ نه‌قشبه‌ندی كچی شێخ جه‌مالی كوڕی شێخ عوسمانی دووڕووه و نیشته‌جێی شاری سنه‌ی خۆرهه‌ڵاتی كوردستان بووه.\nكەركووك: بە دەمانچەی براكەی كچێك ژیانی لەدەستدا\nوارڤین - كەركوك: بە گوتەی كەسوكارەكەی، كچێكی تەمەن (١٨) ساڵ دوای دەمەقاڵێ لەگەڵ براكەی پەنای بردووەتە بەر چەك و فیشەكێكی لە خۆی داوە و بەو هۆیەوە دەستبەجێ ژیانی لەدەستداوە و\nلە لێدوانێكی تایبەت بۆ (وارڤین) بەڕێوبەری بنكەی پۆلیسی ئازادی عەقید (یاسین حەسەن) رایگەیاند، شەوی شەممە ( 29 – 30 / ئەیلوول – سێپتێمبەر/ ٢٠١٢) لە گەڕەكی (ئیسكان)ی شاری كەركووك كچێكی تەمەن (١٨ ساڵ) بە ناوی (شۆخان كەمال فەتاح) بە دەمانچەی براكەی خۆی كوشتووە.\nگوتیشی: "كچەكە كێشەی لەگەڵ براكەیدا هەبووە و لە حاڵەتی تووڕەبووندا دەرفەتی قۆستووەتەوە و دەستی داوەتە دەمانچەی براكەی و خۆی كوشتووە".\nروونیشیكردەوە، برای كچەكە كارمەندی پۆلیسە و دوای رووداوەكە لە لایەن پۆلیسەوە دەستبەسەر كراوە و پەڕاو بۆ رووداوەكە كراوەتەوە و سبەی دوو شەممە (1 / تشرینی یەكەم – ئۆكتۆبەر / 2012) لێكۆڵینەوە لەگەڵ براكەی دەستپێدەكات و وتەی باوكی و كەسوكاری كچەكەش وەرگیراوە.\nهێشتا هۆكاری كوژرانی ئەو كچە روون نەبووەتەوە و زانیارییەكان لە بارەی خۆكوشتنییەوە یەكلاكەرەوە نیین، دۆسیەكەی بە كراوەیی ماوەتەوە تا دەرچوونی بڕیاری دادگا.\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۷/۰۹/۱۳۹۱ ۱۰:۵۲:۰۰ قبل‌ازظهر


وەزارەتی كارەبا؛ نزیكەی 50%هاوبەشانی كارەبا لە هەرێم بوونەتە خاوەن پێوەری زیرەك - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، لە سنووری ئیدارەی گەرمیان 85% هاوبەشانی كارەبا پێوەری زیرەكیان بۆ بەستراوە.\nكامیل قەزاز، بریكاری وەزارەتی كارەبا، رۆژی یەكشەممە 13 حوزەیرانی 2021، بەمەبەستی ئاگاداربوون لە چۆنییەتی بەستنی پیوەری زیرەك سەردانی لیژنەكانی بەستنی پێوەرەكە لە گەرمیان و بەڕێوبەرایەتیی گشتیی كارەبای ناوچەكە كرد.\nقوناخەكانی دانان و كاركردنی پێوەری زیرەك بۆ هاوبەشانی كارەبا لە گەرمیان و چۆنییەتی بەستنی ئەم پێوەرە بابەتی سەرەكی سەردانی بریكاری وەزیر و تەوەری كۆبوونەوەی لەگەڵ لیژنەی باڵای پێوەری زیرەك لە گەرمیان بوو.\nئەمە لەكاتێكدایە ، تا ئێستا نزیكەی 50% هاوبەشانی كارەبا لە هەرێمی كوردستان بوونەتە خاوەن پێوەری زیرەك كە دەكاتە نزیكەی 700 هەزار هاوبەشی كارەبا.\nخەڵك وەزارەتی كارەبای حكومەتی هەرێم ڕایدەگەیەنێت ، پرۆژەی گواستنەوەی هێڵی 400 KV توركیا – عێراق لە جێ بەجێ كردندایە و پرۆژەكە بە درێژایی17 كم دەكەوێتە…


هاوشێوه‌ى شار و شارۆچكه‌كانى ترى هه‌رێمى كوردستان، خۆپیشاندانى جه‌ماوه‌رى له‌شاره‌كانى هه‌ولێر و دهۆك بۆ ئیدانه‌كردنى له‌شكركێشیه‌كانى سوپاى توركیا و گروپە چه‌كداره‌كان بۆ سه‌ر ڕۆژئاواى كوردستان به‌ڕێوه‌چوو.\nخۆپیشانده‌رانى شارى هه‌ولێر چوونه به‌رده‌م باره‌گاى نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان له‌هه‌ولێرى پایته‌ختى هه‌رێمى كوردستان و داوایانكرد ئه‌و ڕێكخراوه به‌ئه‌ركى یاسایى خۆ هه‌ستێت و ڕێگرى له‌و كاره‌ى توركیا بكات.\nخۆپیشانده‌رانى هەولێر سه‌ره‌ڕاى وتنه‌وه‌ى دروشمى سه‌ركه‌وتن بۆ ڕۆژئاوا و چه‌ندین دروشمى تر، داوایان كرد کۆمەڵگەى نێوده‌وڵه‌تى ده‌ستوه‌ردان بكات بۆ ئه‌وه‌ى هێرشه‌کە ڕابگیرێت، چونكه كوردانى ڕۆژئاوا هاوپه‌یمانى ئه‌مریكا بوون له‌شه‌ڕ دژى داعشدا و هه‌زاره‌ها شه‌هیدیان به‌خشیوه له‌و پێناوه‌دا.\nخۆپیشانده‌رانى شاره‌كانى هه‌ولێر و دهۆك جه‌ختیان كردووه‌ته‌وه، ڕێگریكردن له‌له‌شكركێشه‌كانى توركیا ئه‌گه‌رى ئاواره‌بوونى كورد له‌ڕۆژئاوا كه‌م ده‌كاته‌وه.\nئەمڕۆ هێرشى بەرفراوانى تورکیا بۆ سەر ڕۆژئاواى کوردستان پێینایە چوارەم ڕۆژییەوە، کە بەپێی خەمڵاندنى نەتەوەیەکگرتووەکان بەهۆیەوە نزیکەى 100 هەزار کەس ئاوارەبوون.\nبەردەوامى هێرشەکانى تورکیا لەکاتێکدایە، هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ ڕاگرتنى هێرشەکان زیاتربوون، هەریەکە لە ئەمریکا و فەڕەنسا داوایان لەو وڵاتە کردووە هێرشەکانى ڕابگرێت، بەڵام ئەردۆغان جەختیکردەوە کە هێرشەکانیان ڕاناگرن.\nهەواڵی برینداربوونی مەزڵوم کۆبانی بەمەبەست بڵاوکرایەوە\nپەرلەمانى کوردستان تاپۆکردنى زەوى و خانوى زیادەڕۆ دەخاتە دەنگدانەوە\n14:52 دوو شه‌ممه 28 تشرینی یه‌كه‌م 2019


پەڕاوی فەرھادی: شۆفێری شەپۆلی نوێی سینەما » DidiMn\nسەرەتا / سینەما / پەڕاوی فەرھادی: شۆفێری شەپۆلی نوێی سینەما\nئامادەكردن و وەرگێڕانى له فارسييەوە: سەليم جەمال\nئەسغەر فەرهادى دەرهێنەر، سيناریست، بەرهەمهێنەر و فيلمسازى بەتواناى فارس، ڕۆژى ٧\_٥\_١٩٧٢ له وڵاتى ئێران لە دایک بووە. فەرهادى له ساڵى ٢٠١٢دا بە ھۆی فيلمى جيابوونەوەى نادر له سيمين بوو بە خاوەنى خەڵاتى ئۆسكار بۆ باشترين فيلمى بيانى و لە ھەمان كاتدا وەكو پاڵێوراوى باشترين سيناريستى بيانییش دەستنيشان كرا. هەروەها ساڵى ٢٠١٢ توانیی خەڵاتى گۆڵدن گلۆب بۆ باشترين دەرهێنەر و سيناريستى فيلمى ناوبراو دەستەبەر بكات. هاوكات فەرهادى ساڵی ٢٠١٦ توانیی ببێتە خاوەنى خەڵاتى چڵەخورماى ئاڵتوونی له فێستيڤاڵى كان بۆ باشترين سيناريۆ بۆ فيلمى فرۆشيار. ساڵى ٢٠١٧ توانیی خەڵاتى ئۆسكار بۆ فيلمى فرۆشيار بە دەست بهێنێت، كە وەكو باشترين فيلمى بيانى دەستنيشان كرابوو.\nئەسغەر فەرهادى بەرلەوەى بە شێوەی ئەكاديمى لە بوارى سينەمادا دەستبەكار بێت، له تەمەنى سێزدە ساڵيدا چالاکییەکانی خۆى لە چوارچێوەى ئەو بوارەدا دەست پێ کردووە. فەرهادى لە دوای تێپەڕاندنى خولێك له بەشى شانۆ له پەيمانگەى هونەرە جوانەكانى تاران، توانیی خوێندن لە زانكۆى پەروەردە و فێرگەيى تارانيش بە کۆتا بهێنێت و ببێته خاوەنى ديپلۆمى باڵا له بەشى دەرهێنەريدا. ئەو لە ساڵى ١٩٨٦ بەڤشێوەی فەرمى لە ناو ئەنجوومەنى سينەماى لاوانى ئەسفەهان دەستبەكار بوو. فەرهادى فيلمى پاسکیلدز بە يەكەم فيلم ناودەبات كە كاريگەرییەکی بێوێنەى كردووەتە سەر ژيانى. هەروەها ئەو هونەرى خۆى لەژێر كاريگەریی بەرهەمەكانى ڤيتۆريا دێسيكا، فێدێريكۆ فێلينى، ئينگمار بێرگمان، مايكل ئانگێلۆ ئانتۆنينى، بيلى وايلدەر و كريستۆڤ كيشلۆڤسكى دەزانێت.\nفەرهادى لە ناو ژانر و شێوازى فيلمەكانيدا پەيڕەوى له ڕياليزم دەكات، چيرۆك و بەسەرهاتى فيلمەكانى كۆتاييەكى بەرفراوان و دراماتيكيان هەيه. لە ناو فيلمەكانى ئەودا هەموو ڕووداوەكان خشت به خشت لە پاڵ يەكدى كەڵەكە كراون تا ئێمە بەرەو كەشفى هەقيقەتێك لە ناو درامایەکی ئەخلاقيدا، پەلكێش بكە. ھەروەھا دەتوانين نموونەى فيلمى دەربارەی ئێلى وەربگرين كە پەيڕەوى له شێوازى ڕياليزم كراوە، كە بووە هۆكارى ئەوەى شەپۆلێکی تازەى بينەرى سينەمايى بێتە کایەوە. دەتوانين بڵێين كە ڕيوايەت و سيناريۆيەكانى فەرهادى خاڵى بەپێزى تەواوى بەرهەمەكانى ئەون. واتا ئەو بەر له هەموو شتێك بە ھۆی سيناريۆ كتوپڕ و سەرنجڕاكێشەكانى دەناسرێتەوە، لە ھەمان كات لە ناو سيناريۆيەكانيدا سەلماندوويەتى كە بە ھیچ شێوەيەك بە دوای گێڕانەوە سادە و لهپەلوپۆخراوەكاندا نەبووە. يەكێك له تايبەتمەندییەکانی ديكەى سيناريۆيەكانى ئەسغەر فەرهادى ئەوەيه كە بينەر بۆ لاى خۆى ڕدەکێشێت و تا كۆتايى فيلمەكە لای خۆى دەیھێڵێتەوە، تا وێنه پڕ له ڕەمز و ڕازەكانى پێ نيشان بدات.\nبە بۆچوونى زۆرينەى ڕەخنەگران و خەڵكيش بە گشتی، ئەو وێنه ڕاستەقينەكانى كۆمەڵگە نيشان دەدات، بەڵام داوەرییان تێدا ناكات، ھەروەھا بە سەرنجێكى زياتر سەيرى دنياى دەوروبەر و ژيانيش دەكات. لە ناو فيلمەكانيدا تێڕوانينى زيرەكانە و پێداگرانه ئاشكرا دەبن، بەڵام بە شێوەیەک كە ئەنجامگيرى و هەڵسەنگاندنە ڕاست و ناڕاستەكانى ناو ڕووداوى فيلمەكانى خۆى، به بينەر دەسپێرێت.\nئەسغەر فەرهادى لە بارەی سینەما و نووسینەوە دەڵێت: “بۆ من، فيلمسازى و نووسەربوون وەكو شۆفێرى وان. ئێوە بۆ ئەوەى كە شۆفێرى بكەن، پێويسته بە جیدی ياسا و ڕێنماييەكانى بزانن.”\nAsghar Farhadi, Film, پەڕاوی فەرهادی,


چیرۆک بۆ منداڵان – ڕقی ناو دڵ … گۆڕینی: محەمەد بەرزی – Dengekan\nbyadmin_denegkan\tApril 18, 2018\tGeneral, Kids Literature\nمنداڵە خۆشەویستەکان : مامۆستایەکی باخچەی ساوایان ، بڕیاریدا یارییەکی بە نرخ و پڕ بایەخ لە گەڵ منداڵەکانی پۆلەکەیدا بکات . مامۆستاکە داوای لە یەک بە یەکی منداڵەکانکرد ، کە هەر یەکێکیان چەند پەتاتەیەک ئامادە بکات و لەسەر هەر پەتاتەیەک ناوی کەسێک بنووسن ، کە ڕقیان لێێ یەتی و بیخەنە ناو جانتاکانیانەوە . منداڵەکانیش زۆر بە جوانی بە قسەی مامۆستاکەیانکرد .\nڕۆژی دوایی هەر یەکێک لە منداڵەکان ، ڕقیان لە چەند کەس بوو ، ناوی ئەو کەسانەیان لەسەر پەتاتەکان نووسیبوو ، پاشان خستبوویانە ناو جانتاکانیانەوە . جا هەندێکیان جانتاکەی تەنها دوو پەتاتەی لە ناودا بوو ، هەندێکیان سێ و منداڵی واشیان هەبوو پێنج پەتاتە لە ناو جانتاکەیدا بوو . ئنجا مامۆستاکە داوای لە منداڵەکانکرد ، بۆ ماوەی هەفتەیەکی تەواو بۆ هەرشوێنێک چوون ، جانتاکانیش لەگەڵ خۆیاندا بەرن .\nڕۆژ لە دوای ڕۆژ منداڵەکان لە بۆنی ناخۆشی پەتاتەکانی ناو جانتاکانیان ، زیاتر نیگەران و بێزار دەبوون . بەتایبەتی ئەو منداڵانەی ، کە پێنج پەتاتە لە ناو جانتاکانیاندا بوو ، جگە لە بۆنی ناخۆش ، ئەوا قورسی جانتاکانیشان بە تەواوی بێتاقەت و شەکەت و ماندووی کردبوون .\nپاش هەفتەکە یارییەکە کۆتایی هات و منداڵەکان ڕزگاریانبوو . ئنجا مامۆستاکە بە ڕوویەکی خۆشەوە ئەم پرسیارەی ئاڕاستەی منداڵەکانکرد : تکایە هەفتەی ڕابوردوو بەو پەتاتانەوە هەستتان چۆن بوو ؟ . هەموو منداڵەکان دەربارەی بۆنی ناخۆشی پەتاتەکان و قورسی جانتاکانییان لە هەموو شوێنێک ، کە بۆی چووبوون بێزاری خۆیان دەردەبڕی .\nپاشان مامۆستاکە زۆر لەسەرخۆ وتی : خۆشەویستەکانم : ئەم یارییە ئەو وانەیەمان فێردەکات ، کاتێک ڕقمان لە کەسێک دەبێت و لە ناو دڵماندا هەڵیدەگرین ، ئەوا بۆنی ناخۆشی ئەو ڕقە دڵمان پیس و قورسدەکات ، بۆ هەرچ شوێنێکیش بچین ، لە کۆڵمان نابێتەوە و بە تەواویش ماندووماندەکات . جا ئەگەر ئێوە نە توانن بۆ ماوەی هەفتەیەک بەرگەی بۆنی ناخۆشی پەتاتەی ڕزیو بگرن ، دەی باشە چۆن دەتوانن هەموو ژیانتان بەرگەی بۆنی ناخۆشی ڕقوکینەی ناو دڵتان بگرن ؟ . هەر بۆیە پێویستە هەموومان سنگفراوان و لێبوردوو بین ، تا دڵمان ، دڵێکی پاکوبێگەردی بێ ڕقوکینە بێت و هەمیشە بە خۆشی و شادی و کامەرانی بژین .\nجا منداڵە ژیرەکان : ئەم چیرۆکە پێماندەڵێت ، نابێت ڕێگا بەدەین ڕقوکینە لە ناو دڵماندا جێگا بۆ خۆی بکاتەوە ، چونکە بە درێژایی ژیانمان بۆمان دەبێت بە خەم و پەژارە و بێزارییەکی زۆر . کەواتە باشترین شت ئەوەیە سنگفراوان و لێبوردوو بین بەرامبەر بە خەڵکی . خۆ ئەگەر کەسێکیش هەڵەیەکیکرد بەرامبەرمان ، ئەوا باشتر وایە بەر لەوەی تەماشای هەڵەکانی بکەین ، تەماشای لایەنە باشەکانی بکەین .\nتێبینی : ئەم چیرۆکە لە ئینگلیزییەوە کراوە بە کوردی و ناوی نووسەری لەسەر نییە .\nPrevious پاشماوه …. ستار ئه‌حمه‌د\nNext ئازادی هه‌ڵبژاردن، سیمایه‌كی دره‌وشاوه‌ی سه‌رده‌م … حه‌سه‌ن هه‌ندرێنی\nعەقڵی خۆپیشاندەران و عەقڵی حیزبەکان … جیهاد محەمەد\nبانگەشەی مەرگ …. سەروین دەروێش


چاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان …ئاسۆ حامدی – Denegkan\nچاککردنی کۆمه‌ڵگای کوردستان …ئاسۆ حامدی\nbyئاسۆ حامدی\tFebruary 4, 2008\tگشتی\nتێماکانی بزوتنه‌وه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان له کۆمه‌ڵگای کوردستاندا\n(په‌ندێکی چینی هه‌یه ده‌ڵێ : ماسی مان پێ مه‌ده به‌ڵکو فێرمان که چۆن ڕاوه ماسی بکه‌ین)\nله‌م داوییانه‌دا له دراسه ئه‌کادمیه‌کان و سیاسه‌ته‌کانی پارته سیاسیه‌کانی ووڵاتانی ئه‌و‌روپایی و ئه‌مریکا زیاتر باس له تێماکان (ده‌سه‌ته‌واژه‌کانی) وه‌کو ژینگه، ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تی ، وه‌رزش ولاوان، وه‌زعیه‌تی گه‌ڕه‌که‌کان و یاساکانی ئاواره‌یی و کۆچ وکۆچبه‌ری و هۆیه‌کانی هاتوچۆو مه‌سه‌له‌کانی کارو ژیان و گوزه‌رانی کۆمه‌ڵانی خه‌لک ده‌که‌ن. ئه‌مانه و گه‌لێ مه‌سایلی تری سۆزدار و پڕ ئه‌ندێشه له‌کۆمه‌لگای پێشکه‌وتوودا بوونه‌ته مه‌سایلێکی ژیان و مان له‌م کۆمه‌ڵگایه‌نادا. له بیرمان نه‌چێ له‌م کۆمه‌لگایه‌نه‌دا هه‌م زیاتر سیاسه‌ته‌کان له ئه‌قلیمه‌کان و شاره‌وانیه‌کان و ناو‌چه‌کان پیاده‌ده‌کرێت و داده‌ڕێژرێت دواتر له سیاسه‌ته‌کانی ووڵاتدا ڕه‌نگ ده‌ده‌نه‌وه، ته‌نها سیاسه‌ته‌کانی ده‌ره‌وه و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و مه‌سه‌له‌کانی ئابووری له سه‌راسه‌ری ووڵاتدا و ناوه‌نده‌کانی پارته سیاسیه‌کان ده‌رده‌چێت،ئه‌مه‌ش له هه‌ر ووڵاته و ناوچه‌یه جیاجیان، هه‌م هه‌ر بزوتنه‌وه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی جه‌خت له‌سه‌ر تێماکانی چین و توێژه‌که‌ی ده‌کاته‌وه. ماوه‌یه‌که ده‌ورانی ریزکردنی کۆمه‌ڵه داواکاری له به‌رنامه‌ی لانی که‌م و درێژماوه له به‌رنامه‌ی حزبه‌کاندا چوونه‌ته په‌راوێزو خستنه ڕووی تێماکان جێگای گرتوونه‌ته‌وه.\nچڕ بوونه‌وه‌ی تێماکان و له‌یه‌كچوونیان له جیهان له ئه‌نجامی ئه‌م سه‌قامگیربوونه‌ی ئابووری و سیسته‌می سه‌رماییه و قه‌یرانه جیاجیاکانی مالی و نیزامه‌کانی کریدیت(قه‌رزه‌کان) و سولفه‌کانی عه‌قار هه‌روا دێ له یه‌کچوونه‌کان و خاڵه‌کانی بزوتنه‌وه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان له ووڵاتان له‌یه‌ک نزیک ده‌کاته‌وه.\nئه‌م کاریگه‌ریه ئابووریانه له‌سه‌ر فه‌رهه‌نگی کۆمه‌ڵگاکان ئه‌مڕۆ وا به ماددی بووه‌ته‌وه پێویست به سه‌لماندن ناکات.\nکۆمه‌ڵگا چه‌ندین دووری هه‌یه، ئه‌گه‌ر ئه‌مه خۆی له ئۆپراسیۆن و تاکتیک و ستراتیژدا بنوێنێ یان به‌رنامه‌کانی کورت ماوه و به‌رنامه‌کانی درێژخایان ئه‌وا بزوتنه‌وه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی له کوردستان چه‌ند تێمایه‌کی گشتییان هه‌یه، ئه‌م تێمایانه ده‌توانن ته‌کانێکی جدی به چاککردنی کۆمه‌ڵگا بده‌ن.\nبه‌نموونه هه‌ندێ تێمای سه‌ره‌کی باس ده‌که‌ین؛\n1. سه‌ربه‌خۆیی و فدراڵی : چاره‌نووسی سیاسی کۆمه‌ڵگا و یه‌كلابوونه‌وه‌ی له به‌رنامه‌ی ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزیسیۆن دا، یانی مانه‌وه‌ی کوردستان به عێراق وه‌کو هه‌رێمی فدراڵی یان جیایی و سه‌ربه‌خۆیی ووڵات، ئه‌مه‌ش زیاتر له ناوه‌نده‌کانی ئه‌قلیمی و ده‌ولی دا چۆن له پراکتیکدا ته‌رجه‌مه ده‌کرێت. ده‌کرێ لێره‌دا مه‌سه‌له‌ی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی وه‌ک ته‌وه‌ره‌یه‌کی سه‌ره‌کی بخرێته ڕوو.\nلێره‌ش مه‌سه‌له‌ی مادده‌ی 140 و گرفته‌کانی سه‌ره‌تای یه‌کلاکردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی گرنگن.\n2. گه‌نده‌ڵی ئیداری ؛ ئه‌م تێمایه خۆی له خۆیدا ده‌توانێ ریفۆرمی گشتی بێت بۆ گشت بزوتنه‌وه کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان و سیسته‌می و ده‌سه‌ڵاتییش.\n3. هه‌ژاری و نه‌بوونی و مه‌سه‌له‌ی خانووبه‌ره؛ ئه‌م تێمایه زیاتر په‌یوه‌ندی به چاککردنی چۆنایه‌تی کۆمه‌ڵگاوه هه‌یه. ئه‌مه پانتایی زۆری هه‌یه هه‌ر له بودجه‌ی ووڵات و به‌رهه‌می نه‌ته‌وه‌یی تا ده‌گاته داهاتی تاک و بیمه‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی وه‌کو بیمه‌ی بێکاران و بیمه‌کانی ته‌ندروستی.\n4. ڕه‌شه کوژه‌ی ژنان ؛ ئه‌م تێمایه ده‌توانێ هاوسه‌نگی کۆمه‌ڵایه‌تی و ئازادیه فه‌ردیه‌کان گه‌شه پێ بدات.\n5. قوربانیانی شه‌ڕو ماڵوێرانیه‌کان ؛ جا چ له ده‌ره‌نجامی هێرشه‌کانی داگیرکه‌ران بێت یان چ له ئه‌نجامی شه‌ڕه‌کانی ناوخۆ بێت. خه‌ڵکی کوردستان بۆ له‌بیرکردنی زه‌ره‌روزیانه‌کان پێ ویستیان به ئاوڕدانه‌وه‌یه‌ک هه‌یه. ئه‌مه ده‌توانێ چۆنایه‌تیه‌کانی ئابووری و کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵگا به هێز بکات.\n6. وه‌رزش و لاوان و چاره‌سه‌رکردنی گرفتی گه‌نجه‌کان.\nئه‌م تایبه‌تمه‌ندیه له تێما په‌یوه‌ندی به گه‌شه‌ی چاره‌نووسی لاوان و ته‌ندروستی کۆمه‌لگای ئاینده‌وه هه‌یه.\n7. سه‌رچاوه‌کانی ئینرژی بۆ ته‌واوی کۆمه‌ڵگا، لێره‌دا هه‌موو سه‌رچاوه‌کانی ووزه ده‌بێ به‌گوێره‌ی پێویستی کۆمه‌ڵگا بۆ گشت فه‌راهه‌م بێ، ئه‌مه‌ش هاوکات ده‌بێ هاوسه‌نگی داهاتی تاک بێ له کۆمه‌ڵگا.\n8. مه‌سه‌له خزمه‌تگوزاریه‌کان، ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ندی به گشت سیاسه‌ته‌کانی ئاو و ئاوه‌ڕۆ و ئینفراسته‌کچه‌ری کۆمه‌ڵگاوه هه‌یه.\n9. ژینگه و گه‌شه‌دان به ژینگه‌یه‌کی پاک له شارو دێهاته‌کانی ووڵات، گرنگترین مه‌سه‌له لیره‌دا چاککردنی زه‌ویه‌کانی که به چه‌کی کیمیاوی بۆمبارانکراون، مه‌سه‌له‌ی گازی دووه‌م ئۆکسیدی کاربۆن و گرفته‌کانی ده‌نگ و بۆن. ده‌وڵه‌ت له‌گه‌ڵ خاوه‌نکاران ده‌بێ لێپرسراویه‌تی ماددی چاککردنی ژینگه هه‌ڵبگرن و هاووڵاتیان له‌م نێوه‌دا ده‌بێ ئه‌رکی نیشتمانی خۆیان به‌جێ بگه‌یه‌نن.\n10. په‌روه‌رده‌و فیرکردن و به‌رزکردنه‌وه‌ی چۆنایه‌تی خوێندن له گشت ئاسته‌کاندا تا ده‌رچوانی کۆلێژ و ئاسته‌کانی تر بتوانن به بڕوانامه‌کانیان له ته‌واوی وولاتاندا کار بکه‌ن. تا ئێستا ئه‌م چۆنایه‌ته‌ی هه‌یه ناتوانێ به‌ربه‌ره‌کانی دراوسێ کانیش بکات و ئاسته‌که‌ی نزمه.\n11. مه‌سه‌له‌ی خانه‌نشینی و نه‌وه‌کانی ڕابردوو، نه‌وه‌کانی ئاینده ده‌بێ بتوانن نه‌وه‌کانی ڕابردوو به باشی بژێنن و ئه‌رکی خۆیان به باشی جێ به‌جێ بکه‌ن، لێره‌دا ده‌وڵه‌ت ده‌بێ له‌م نێوه‌دا له یاساکاندا ئه‌م مه‌سه‌له‌یه چاره‌سه‌ر بکات. ئه‌مه‌ش له واقع دا یانی وه‌رچه‌رخانێ له کۆمه‌ڵگا،چونکه ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌یه هه‌ر کوڕ و کچان له خێزاندا ئه‌م ئه‌رکه‌یان له گشت دا هه‌یه.\n12. سه‌روه‌ری بۆ یاسا له کۆمه‌ڵگا، ئه‌م هه‌نگاوه له‌پێش زۆر له تێماکانه و هه‌موو هاووڵاتیان له‌م تێمایه به‌هره‌مه‌ندن سه‌رفی نه‌زه‌ر له هه‌ر چین و توێژێ دا بن. ئه‌گه‌رچی ئه‌مه سه‌خترین تێمایه بۆ جێ به‌جێ بوون له کۆمه‌ڵگای کوردستان دا.\nئارامی و ئاسایشی کۆمه‌ڵگا و ئه‌رک و مافه‌کانی هاووڵاتیان له گشت مه‌یدانه‌کاندا لێره‌دا به واقعی ده‌چه‌سپێ. ئه‌گه‌ر له به‌رامبه‌ر یاسادا هه‌موومان یه‌کسان بووین ئه‌وکات سنوریکی باش ده‌بڕین و کۆمه‌ڵگا سه‌ره‌تای مۆدێرنی خۆی به‌یان ده‌کات.\nئه‌مانه‌و ده‌یان تێمای تر ده‌توانن ڕۆلێکی کاریگه‌ر له ژیانی کۆمه‌ڵگادا بگێڕن. له هه‌مووی گرنگتر ئه‌گه‌ر پارته سیاسیه‌کانی کوردستان ئازادی به خودی به‌شه‌کانی ئه‌ندامانیان له شارو شارۆچکه‌کان و دێهاته‌کان بده‌ن تا ئازاد و سه‌ربه‌ست بۆ کۆمه‌ڵگا له چوارچیوه‌ی داواکاریه‌کانیان کار بکه‌ن و پێشنهاده‌کانیان بۆ به‌ڕێوه‌بردن و کارگێڕی کۆمه‌ڵگا بده‌ن ئه‌وکات زیاتر کۆمه‌ڵگا له‌گرفته‌کانی ده‌گات و ده‌توانێ چاره‌سه‌ریان بکات.\nئه‌م جۆره کارکردنه سیاسیه‌ی که له کلاسیکدا باوه هه‌روا له‌کوردستان پیاده ده‌کریت، هه‌موو شتێ له‌سه‌ره‌وه بڕیاری له‌سه‌ر ده‌درێت و دوای بۆ خواره‌وه ده‌چێت. ئه‌م شێوه له کارکردنه خودی دیموکراسی ده‌خاته ژێر پرسیاره‌وه.\nئێستا ڕۆژی ئه‌وه‌یه که له‌خواره‌وه ده‌ست به‌کار بکرێت و خه‌ڵکی له ئازاره‌کانی خۆی باشتر ده‌گات و چاره‌سه‌ریان ده‌کات، ڕابه‌ران ئه‌وه‌نده نزیکایه‌تیان له‌گه‌ڵ گرفته‌کان نیه‌و ته‌نها بۆ مانه‌وه‌ی خۆیان و ده‌سه‌ڵاتیان ئه‌م هه‌ژموونه به‌کاردێنن.\nله نێو هه‌موو حزبه سیاسیه‌کانی کوردستانیش دا کۆمه‌ڵه که‌سێ خۆیان به هه‌موو شتێ ده‌زانن و ده‌سه‌ڵاتی موتله‌قیان هه‌یه. ئه‌مه به‌بێ جیاوازی چه‌پ و ڕاست و حزبی بچوک و گه‌وره..هتد. ئه‌مه به‌شێ له که‌لتوری سیاسی ئه‌م ناوچه‌یه.\nبۆ گۆڕینی ئه‌م که‌ڵتووره سیاسیه ده‌بێ خه‌ڵکی کوردستان بۆی بێته مه‌یدان ، ئه‌گه‌ر هه‌روا به‌رده‌وام بێت ئه‌وه ئه‌وه‌ی دوای هه‌ر به کۆیله‌یی ده‌مێننه‌وه. یانی هه‌ر له‌سه‌ره‌وه حوکمیان به‌سه‌ر داده‌کرێت و ئه‌وانیش هه‌ر ده‌بێ کلکی ده‌سه‌ڵاتبگرن له لایه‌ک له لایه‌کی تر سه‌رکوتی یه‌ک بکه‌ن. ئه‌مه‌ش گرنگترین ڕه‌زاله‌تیه‌کانی کۆمه‌لگایه.\nهه‌ر حزبێکی سیاسی ده‌توانێ تێماکان له خودی کۆمه‌ڵگا درک پێ بکات و ده‌ست به‌کاره‌کانی بکات بۆ چاره‌سه‌رکردنیان. هه‌ر لیره‌شدا جه‌ماوه‌ره‌کانیان خه‌بات و چاڵاکیه‌کانیان گه‌شه پێ ده‌ده‌ن.\nخه‌ڵکی کوردستان زیاتر سه‌یری پراکتیک ده‌که‌ن تا تیۆر، توندبوونی پشدێنی ئابووری و گرانی و نه‌بوونی و هه‌ڵاوسانی مالی و بێ یاسایی و ده‌وڵه‌مه‌ندبوونی خێرا و ئیفلاسی خێرا له‌گه‌ڵ گه‌نده‌ڵی دا بوونه‌ته ده‌رسی تاڵ بۆ هه‌موو نه‌وه‌کان. به‌نموونه ئه‌گه‌ر مه‌عاشی پۆلیس سێ به‌رابه‌ر زیاد بکرێت ئه‌وا مامۆستاکانی کۆلیژیش ده‌چن سڕه‌ی بۆ ده‌گرن خۆ ئه‌گه‌ر زه‌وی و خانووی تیابێ ئه‌وا نوسه‌ران له کۆڵن و ئه‌مستردام سۆلیتاتسی ( عه‌ریزه‌ی دامه‌زران) بۆ ده‌نوسن!!. ئه‌وکات که‌س بیری بۆ ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و سوپای نه‌ته‌وه‌یی و مادده‌ی 140 و مه‌سه‌له‌ی فدراسیۆنی کرێکاران و مه‌سه‌له‌ی خانه‌نشین و ژینگه ناچێت. خۆ ئێستا زۆربه‌ی بیری زاڵی کۆمه‌ڵگا له لای خانوو و زه‌وی و ده‌فته‌روبلۆکی دۆلار و ئۆتۆمۆبییله تا چاره‌نووسی کۆمه‌ڵگا و به‌رزکردنه‌وه‌ی ئاستی هۆشیاری نه‌ته‌وه‌یی و یه‌کبه‌های مرۆڤه‌کان له کۆمه‌ڵگادا، ئه‌مه‌ش بیری زاڵی کۆمه‌ڵگایه و بیری چینی ده‌سه‌ڵاته.\nهه‌رچۆنێ بێ بۆ جه‌ره‌یانه سیاسیه‌کانی کوردستان ئێستا کارکردن به تێماکان چاکترین هه‌نگاوه بۆ چاککردنی کۆمه‌ڵگا له لایه‌ک له لایه‌کی تر کارکردن له قاعده‌وه (له خواره‌وه) له جیاتی هه‌موو شتێ له‌سه‌ره‌وه بڕیاری له‌سه‌ر ده‌درێت. به‌ڵام ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیانه له که‌لتووری سیاسی کوردستان دا نیه و نه‌وه‌ی نوێ ده‌بێ ئه‌مانه بێنێته ئاراوه. ئه‌مه‌ش هه‌وڵ و کۆشش و قوربانی یه‌کی زۆری ده‌وێ. له لایه‌کی تر کارکردن به تێماکان به‌ره‌و تحالفاتی جیا جیا له نێوان پارت و ڕێکخراوه سیاسیه‌کان دروست ده‌کات و به‌رهه‌م دێنێ که بۆ ئێستای کۆمه‌ڵگای کوردستان پێویستن.\nPrevious نه‌سته‌له‌یه‌ک!….گۆنا جاف\nNext درێژكردنه‌وه‌ی كابینه‌كه‌ن نێچیرڤان قسه‌و باسێكی زۆر هه‌ڵده‌گرێ


رازی ناوی «نەوشیروان\nرێكخه‌ری ژوری په‌یوه‌ندییه دبلۆماسییه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان\nئێمە شکستیان پێدێنین\nبۆچی مسته‌فا ئه‌مین ناوی «نەوشیروان»ی بۆ کوڕه تازه له دایکبوه‌که‌ی هه‌ڵبژارد؟ خه‌ڵکی کوردستان و ئێمه‌ش که چه‌ندین ساڵ له‌گه‌ڵ نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین له نزیکه‌وه کارمان کرد، رازی پشت ناوی ئه‌ومان نه‌ده‌زانی. پاش کۆچی دوای ئه‌و رازه‌ی له زمانی سه‌ڵاح چاوشین، پێشمه‌رگه‌یه‌کی دێرین و یه‌کێك له هاوڕێکانی منداڵی و پێشمه‌رگایه‌تی و چاکسازیخوازی، نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین ئاشکرا بو.\nبه‌م شێوه‌یه سه‌ڵاح چاوشین چیرۆکه‌که‌ی گیڕایه‌وه.؛\n« کاك نه‌وشیروان گیرا بو، که گیرا بو هیچی وای له‌سه‌ر ئیسپات نه‌بو له به‌رئه‌وه به‌ریاندا. که به‌ریاندا هاته‌وه سلێمانی ئێمه به ماڵه‌وه چوین بۆ لایان. که چوین بۆ لایان، زۆرمان پێخۆش بو له‌گه‌ڵ دایکی و له‌گه‌ڵ باوکی که کاك نه‌وشیروان به‌ر بوه. کاک مسته‌فا، باوکی کاك نه‌وشیروان زۆری پێخۆش بو. باسی ئه‌وه‌ی کرد که له ئێران پاشایه‌کی عادل هه‌بوه ناوی نه‌وشیروان بوه. ئه‌م پاشایه له ناو خه‌ڵکدا زۆر خۆشه‌ویست بوه له‌به‌رئه‌وه پیاوێک بوه زۆر به ته‌نگ خه‌ڵکی فه‌قیرو هه‌ژاره‌وه بوه و زۆر له ره‌عیه‌ته‌که‌ی پرسیوه‌ته‌وه. کێ زوڵمی لێده‌کرێ و کێ زوڵمی لێناکرێ؟ جا راستی من له دڵی خۆمدا وه‌ختی خۆی ئه‌م نه‌وشیروان-ه‌م به ناوی ئه‌وه ناو ناوه«.\nمستەفا ئەمین، باوکی نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین، نەوشیروان مستەفای بە ناوی نەوشیروانی دادپەروەر که فەرمانڕەوایەکی ساسانی بو«٥٠١-٥٧٩»، لە ماوەی حوکمیدا کە لە ساڵی «٥٣١ بۆ ٥٧٩» شەهەنشای ئیمپراتۆری ساسانی بو. ناوی خۆی خه‌سره‌وی یه‌که‌م بوه. لە ماوەی حوکمڕانیدا چاکسازی ئیداری و سیاسی و سەربازی ئەنجامدا و دەسەڵاتی لە ئاغاکان سەندەوە و گەڕاندیەوە بۆ گەل. پاش کۆچی دوایی گەلەکۆمەیەك لەلایەن ئاغاکانەوە ئەنجامدرا و چاکسازییەکانیان هەڵوەشاندەوە.\nنەوشیروان مستەفا ئەمین دادپەروەر و چاکسازیخواز و نیشتیمانپەروەرێکی رەسەن بو کە تەواوی ژیان بەخشی بە کورد و کوردستان. هه‌میشه که‌سانی سته‌مکار و گه‌نده‌ڵ و بێبه‌ها دژایه‌تی ئه‌ویان کرد تا ئه‌و رۆژه‌ی له ژایندا بو. پاش ئه‌وه‌ش هه‌مو که‌وتونه‌ته پیلانگیڕی و گه‌له‌کۆمه له بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان. هاوشێوه‌ی ئاغاکانی سه‌رده‌می نه‌وشیروانی ساسانی ئه‌م ئاغا و گه‌نده‌ڵانه که متمانه‌ی خه‌ڵك و شه‌رعیه‌تی حوکمڕانیان له ده‌ستداوه کار ده‌که‌ن بۆ بێکاریگه‌رکردنی هه‌مو هه‌نگاو و روانین و بیری ئازادیخوازی و دادپه‌روه‌رانه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین. پێچه‌وانه‌ی نه‌وشیروانی ساسانی، سه‌دان هه‌زار هاوڵاتی و سه‌دان سه‌کرده‌ی گه‌نج و به ته‌مه‌ن، ده‌یان هه‌زار کوڕ و کچی ئازا له دڵ و بیر و روانینیاندا نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین و هه‌مو بیر و فه‌لسه‌فه‌ی سیاسی ئه‌ویان هه‌ڵگرتوه. ئه‌م پیلانه شکست دێنێت و ته‌واوی به‌رنامه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین بۆ دادپه‌روه‌ری و ده‌وڵه‌تی قانون و چاکسازی سیاسی و ئابوری و کۆمه‌ڵایه‌تی جێبه‌جێ ده‌که‌ین.\nنمونەیەك لە هاوشێوەی نەوشیروانی دادپەرەر و نەوشیروان مستەفا ئەمین. لە سەردەمی نەوشیروانی دادپەروەردا خەڵکی ئاسایی توانای گەیشتنیان بە شا نەبوە، شا فەرمانی دەرکرد کە زنجیرێکی درێژ کە سەرێکی لە هەیوانەکەیدا و سەرەکەی دیکەشی لە دەرەوەی کۆشکەکەی بێت هەڵبواسرێت. کەسێك کە زوڵمی لێدەکرا خۆی دەگەیاندە زنجیرەکە و دەی لەرزاندا و زنجیرەکە دەکەوتە جوڵە و بەمەش شا بە ئاگا دەهات کە کەسێك لە دەرەوەی کۆشکەکەیەتی بۆ داوای حەقی خۆی و بە هانایەوە دەچو.\nنەوشیروان مستەفا ئەمین هەمیشە نزیك بو لە خەڵك و نە کۆشکی هەبو زنجیری پێوە بکات و نە دەرگای هەبو بەسەر خەڵکدا دابخرێت. هەمو کەس دەیتوانی بە ئاسانی بیبینێت و داوا و سکاڵا و رای خۆی پێبگەیەنێت. ئەو دەیان و سەدان هەزار هاوڵاتی بینی بو بە درێژایی ژیانی و ئەو رۆژەی کۆچی دوای کرد هەمان ئەو خەڵکە هاتن و بە شکۆوە بەڕێیان کرد. ئێستاش و تا هەمیشە ئەو هی هەمو خەڵکی دادپەروەریخواز و ئازادیخواز و چاکسازیخوازە.\nبۆ زانیاری ده‌رباره‌ی ژیان و حوکمڕانی خه‌سره‌وی یه‌که‌م، ناسراو به نه‌وشیروانی دادپه‌روه‌ر بڕواننه ئه‌م په‌رتوکانه.\nنويسنده: علی‌اصغر میرزایی ، ویراستیاران: اسماعیل سنگاری ، مینا غرویان.\nکتاب: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه – 1395\nقصه‌ی زندگی خسرو انوشیروان\nنويسنده: عباس رمضانی\nکتاب: کتاب تارا – 1395\nزادگاه خسرو اول (انوشیروان(\nنویسنده: احمد شاهد ،\nمقاله نشریه: مهرگان اسفراین » مرداد 1382 شماره3\nامپراتوری ساسانی: آیین شهریاری انوشیروان\nبازنويسي: شهلا انسانی\nکتاب: سمیر – 1395\nتصویر انوشیروان ساسانی در آثار دوران اسلامی\nاستاد راهنما: علاء الیدن آذری ، دانشجو: سعید نعمت راد ،\nپایان نامه: دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود –\nپژوهشکده تاریخ - 1392\nنويسنده: محمود پوروهاب ،\nکتاب: موسسه فرهنگی مدرسه برهان - 1390


بەوێنە؛ لە ترافیك لایتێكی سلێمانی 8 ئۆتۆمبێل بەیەكدا دەدەن – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەوێنە؛ لە ترافیك لایتێكی سلێمانی 8 ئۆتۆمبێل بەیەكدا دەدەن\n2019/12/07 - 3:40 PM\nبەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی ئاشكرای دەكات، كە بەهۆی ڕووداوێ:ی هاتووچۆوە كەسێك بریندار دەبێت.\nبەپێی هەواڵێكی (ترافیك ئێف ئێم)ی هاتووچۆی سلێمانی، لەترافیك لایتی گەڕەكی بەختیاری لە نزیك هۆتیل شاری جوان لە سلێمانی ۸ ئۆتۆمبێل بەیەكیاندا داوە.\nڕاشیگەیاندووە، كە بەهۆی ڕووداوەكەوە كەسێك بریندار بوو و زیانی ماددی زۆریش بەر ئۆتۆمبێلەكان كەوتووە.\nترافیك لایتهاتووچۆی سلێمانی


هه‌ولێر: مامۆستا عه‌لی باپیر سه‌ردانی یه‌كێتی زانایانی ئاینیی ئیسلامیی ده‌كات – پێگەی فەرمی مامۆستا عەلی باپیر\nئه‌مڕۆ سێشه‌ممه 1/9/2020 مامۆستا عه‌لی باپیر ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كوردستان به‌یاوه‌ری وه‌فدێكی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ركردایه‌تیی، له‌شاری هه‌ولێر سه‌ردانی یه‌كێتی زانایانی ئاینیی ئیسلامیی كوردستانی كردو، له‌لایه‌ن مامۆستا مه‌لا عه‌بدوڵڵا سه‌عید سه‌رۆكی یه‌كێتیی زانایان‌و جێگرو ژماره‌یه‌ك له ئه‌ندامان‌و كارگێڕانی یه‌كێتیی زانایانی ئیسلامییه‌وه پێشوازیی له وه‌فده‌كه‌ی كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كرا…\nله‌دیداره‌كه‌دا باس له هه‌ل‌و مه‌رجی سیاسیی عێڕاق‌و هه‌رێمی كوردستان به‌گشتیی كرا.\nهه‌روه‌ها لە دانێشتنێکدا وێرای دەستخۆشیی لە کارو هەنگاوەکانی یەکێتی زانایان، چەند پرس‌و بابەتێکی پەیوەست بە پێگه‌و ڕوڵی مامۆستاو زانایانی ئایینی‌و ڕەوشی مزگەوتەکان‌و خوێندنی ئیسلامیی‌و وتاربێژان گفتوگۆی لەبارەوە کرا.\nهاوکات بابەتی ڤایرۆسی کۆرۆناو پێویستیی خۆپارێزیی‌و پابەندیی هاوڵاتییان بە رێنماییە تەندروستییەکان‌و خۆپارێزیی له‌و ڤایرۆسه‌و ڕۆڵی مامۆستایان له هۆشیاركردنه‌وه‌ی هاوڵاتییان تەوەرێکی تری دانیشتنەکە بوو.\nله‌ته‌وه‌رێكی دیكه‌ی دانیشتنه‌كه‌دا باس له بارودۆخی خراپی بارو گوزه‌رانی خه‌ڵك‌و جه‌ماوه‌رو خه‌مساردیی حكوومه‌ت بۆ به‌ده‌مه‌وه‌چوونی داوكارییه‌كان به‌تایبه‌تیی قه‌یرانی مووچه‌و لێبڕینی كرا.\nهه‌ر‌وه‌ها مامۆستا عه‌لی باپیر باسی قه‌یرانی ڕووحیی‌و ئه‌خلاقیی كرد كه كه‌متر نیه له‌قه‌یرانی ئابووریی‌و، پێویسته مامۆستایانی ئاینیی له‌وپێناوه‌دا هه‌وڵه‌كانی خۆیان چڕتربكه‌نه‌وه له به‌خه‌مه‌وه‌بوونی دین‌و ژین خه‌ڵك.\nشایەنی باسە لەو دانیشتنەدا جەخت لە هەماهەنگیی زیاتری نێوان دەزگاو دامەزراوە ئاییینیەکان کرایەوە، بەتایبەت لەو پرسانەی زەمینەی کارکردنیان هاوبەشەو لە ڕووی پیشەییەوە پێویستییان بە گەنگەشەو ڕاوێژە.\nهه‌ولێر: مامۆستا عه‌لی باپیر سه‌ردانی یه‌كێتی زانایانی ئاینیی ئیسلامیی…\nPosted by راگەیاندنی مەکتەبی مامۆستا عەلی باپیر on Tuesday, September 1, 2020


DriverPack بۆ پرۆفیشناڵه‌كان - به‌ئۆتۆماتیكی دامه‌زراندنی پێناسه‌كان له‌سه‌ر هه كۆمپیوته‌رێك\nگه‌ڕان بۆ پێناسه\nDriverPack دروستكراوه بۆ به‌ڕێوه‌به‌ره‌كان به‌ڵام ئاسانه بۆ به‌كارهێنان ته‌نانه‌ت له لایه‌ن سه‌ره‌تاكانیشه‌وه\nDriverPack Online دابه‌زێنه\nDriverPack هەڵ بژێرە.\nئەم پاکێتە دابەزێنە کە بۆ تۆ گونجاوە\nراستەوخۆ دادەبەزێت، دابەزاندن و دامەزراندنی هەموو پێناسەکان ئەگەر تۆ هێڵی ئینتەرنێتت هەبێت (8.55 MB)\nئەمە پێناسەی ڕەقەکاڵای تۆڕەکانی تێدایە (لان/ وای-فای) وە پێویستی بە پەیوەستی ئینتەرنێتەوە نیە بۆ کارکردن (717 B)\nهەموو شۆفێرەکان دەگرێتەوە، کاردەکات بەبێ بوونی هێڵی ئنتەرنێت، دەتوانی دایبەزێنی لە رێگەی تۆرێنت-تراکەر (32 GB)\nئێمه وه‌ڵامی پرسیاره‌كانت ده‌ده‌ینه‌وه\nتۆ زۆرجار پرسیار ده‌كه‌یت ده‌رباره‌ی DriverPack — ئێمه وه‌ڵامی بڵاوترینیان ده‌ده‌ینه‌وه له‌وانه\nپێش DriverPack، من پێناسه‌كانم له ماڵپه‌ڕه فه‌ڕمییه‌كانه‌وه داده‌به‌زاند به‌ڵام من ئه‌زموونی كێشه‌م كرد له‌گه‌ڵ ئه‌واندا. بۆچی پێناسه‌كانی ناو DriverPack زیاتر باوه‌ڕپێكراو ترن له‌وه‌ی كه‌له كۆمپانیا به‌رهه‌مهێنه‌كه‌هه‌یه؟\nبۆ ئه‌وه‌ی كه بنكه‌ی زانیاری پێناسه‌كه‌مان نه‌ك بكه‌ین به گه‌وره‌ترین به‌ڵكو بیكه‌ینه جێگیرترینیش،ئێمه به‌رده‌وام و به جدی كار له‌سه‌ر په‌ره‌پێدانی ده‌كه‌ین به هه‌میشه‌یی، و ئێمه هه‌ندێ جار كێشه‌كان چاره‌سه‌ر ده‌كه‌ین كه كۆمپانیا به‌رهه‌مهێنه‌ره فه‌ڕمییه‌كان ڕێگه ده‌ده‌ن! ئێمه ته‌كنه‌لۆجیای زمانی ئامێر به كارده‌هێنین وه سوپاس بۆ ئه‌وه، هه‌ڵبژاردنی ئه‌لگۆریزمی ئێمه به‌رده‌وام په‌ره‌ده‌سێنێت. ئه‌وه به ته‌واوه‌تی له‌به‌ر ئه‌وه‌یه كه پێناسه‌كان له DriverPack وه زۆر باوه‌ڕپێكراوترن: -)\nچۆن بنكه‌ی زانیاری DriverPack فراوان بوو؟ ئایا من به ڕاستی ده‌توانم پێناسه‌كان بدۆزمه‌وه له ناویدا؟\nبۆ مێژوو، بنكه‌ی زانیاری پێناسه‌كه‌مان گه‌وره‌ترینه له‌جیهاندا، ئه‌وه له‌به‌ر ئه‌وه‌یه كه تۆ ده‌توانیت بۆ ئه‌وه‌ی پێناسه بدۆزیته‌وه بۆ هه‌ر ئامێرێك به ڕێژه‌ی 99% سه‌ركه‌وتن. بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام كۆبكاته‌وه و پشتگیری ئه‌م بنكه زانیاریه بكات. ئێمه ڕاسته‌وخۆ هاریكاریمان له‌گه‌ڵ كۆمپانیا به‌رهه‌مهێنه‌كان و په‌ره‌پێده‌ره‌كانی پێناسه كردووه. ئێمه پێناسه‌كان كۆده‌كه‌ینه‌وه و تاقیان ده‌كه‌ینه‌وه له ماڵپه‌ڕه فه‌ڕمییه‌كانه‌وه باشتر له‌وه‌ی له سێرڤه‌ره تایبه‌ته‌كانی FTP وه، وه ئێمه هه‌روه‌ها پێشنیاره‌كانی به‌كارهێنه‌ره چالاكه‌كان ده‌خه‌ینه ناو هه‌ژماره‌وه.\nئایا ئه‌وه ڕاسته كه DriverPack به ته‌واوی به خۆڕاییه ؟\nهه‌موو نه‌رمه‌كاڵاكانی ئێمه به ته‌واوه‌تی به خۆڕاییه! به‌ڵام ئه‌گه‌ر تۆ ده‌ته‌وێت پشتگیری پرۆژه‌كه‌ی ئێمه بكه‌یت،تۆ ده‌توانیت نه‌رمه‌كاڵا سودمه‌نده‌كان دابمه‌زرێنیت كه ئێمه پێشنیاری ده‌كه‌ین بۆ به‌كارهێنانی خۆیی بۆ خۆت، وه DriverPack پێشنیار بكه بۆ هاوڕێیه‌كانت: -)\nدژه ڤایرۆسه‌كه‌م ڤایرۆسێكی دۆزیوه‌ته‌وه له DriverPack - چۆن ئه‌مه ڕویدا ؟\nئه‌مه زۆربه‌ی له‌وانه‌یه هه‌ڵه‌یه‌كی ئیجابی بێت، هه‌موو نوسخه‌كانی DriverPack ڕۆشتونه‌ته ژێر تاقیكردنه‌وه له‌گه‌ڵ متمانه پێكراوی له لایه‌ن تاقیگه‌كانی Kaspersky. كۆمپانیایه‌كه‌ی ئێمه هاریكاری ده‌كات له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی دابینكه‌ره‌كانی نه‌رمه‌كاڵاكانی دژه ڤایرۆس وه‌ك Avast، له‌گه‌ڵ 360 Total Security. بۆ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وامی به‌كار بده‌ین، ته‌نها DriverPack زیاد بكه بۆ لیستی سپی دژه ڤایرۆسه‌كه‌ت. ئێمه ئه‌وه به‌رز ده‌نرخێنین ئه‌گه‌ر تۆ ڕاپۆرت بده‌ی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه ئه‌مه هه‌ڵه‌یه‌كی ئیجابیه بۆ كۆمپانیایی دژه ڤایرۆسه‌كه‌ت وه ئه‌مه باشه بۆ پشتگیری خزمه‌تگوزارییه‌كانی ئێمه.\nچ شێوازێك گونجاوترینه بۆ به‌كارهێنانی DriverPack؟\nبه‌شێوه‌ی پێشوه‌خته، DriverPack ده‌ست پێده‌كات به حاڵه‌تی ئۆتۆماتیكی، داڕێژراوه بۆ ئه‌وه‌ی شایه‌نی تێگه‌یشتن بێتو گونجاو بێت بۆ به‌كارهێنان ته‌نانه‌ت بۆ به‌كارهێنه‌ره نوێیه‌كانیش. هه‌ر چۆنێك بێت، بۆ گونجاوی بۆ به‌كارهێنه‌ره پێشكه‌وتووه‌كان له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌به‌ره‌كانی سیسته‌م، ئێمه په‌ره‌مان به حاڵه‌تی شاره‌زایان داوه كه ڕیكخستنێكی فراوان و هه‌ڵبژارده‌ی له خۆ ده‌گرێت. بۆ چالاك كردنی ئه‌م حاڵه‌ته ئه‌وه به‌سه به ته‌نها یه‌ك كلیك له‌و دوگمه‌یه كه ده‌كه‌وێته به‌شی خواره‌وه‌ی شاشه‌كه.\nپێناسه‌كه به‌شێوه‌یه‌كی گونجاو دانه‌مه‌زراوه وه كۆمپیوته‌ره‌كه‌م ئێستا كێشه‌ی هه‌یه. من چۆن ئه‌م دۆخه چاره‌سه‌ر بكه‌م؟\nجێگیری كاری نه‌رمه‌كاڵای DriverPack یه‌كێكه له سه‌ره‌كیترین وپێشینه‌ترین كاره‌كانمان به‌ڵام هه‌ندێ جار هه‌ڵه‌ی بچووك هه‌ر ڕووده‌ده‌ن، هه‌رچه‌نده ئه‌وان ده‌گمه‌نن. ئه‌مه له‌به‌ر ئه‌وه‌یه كه ئێمه خاڵی گه‌ڕانه‌وه‌مان دروستكردووه‌كه ڕێگه به تۆ ده‌دات بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی هه‌موو شتێك بۆ حاڵه‌تی ڕێكخستنی پێشتر. بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگری له هه‌مان كێشه‌ی هاوشێوه بگرین له داهاتوودا، ئێمه پێشنیار ده‌كه‌ین بۆت بڕۆیته لیستی DriverPack وه ڕاپۆرت بۆ ئێمه بنێریت كه به ئۆتۆماتیكی دروستكراوه له لایه‌ن نه‌رمه‌كاڵاكه‌وه، بۆ خزمه‌تگوزارییه ته‌كنیكیه‌كانی ئێمه.\nDriverpacks (به‌سته‌كانی پێناسه‌كان)\nDriverpacks كانی ئێمه 8,224,465 پێناسه له خۆ ده‌گرێت كه به ده‌ستكاری دیاریكراون و تاقیكراونه‌ته‌وه


یاسای یه‌كسانی ژن و پیاو\n(ئه‌ڵته‌رناتیڤێك له جێگای یاسای باری كه‌سێتی عێراقی)\nله ژێر سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی حزبه بۆرژوا ناسیۆنالیسته‌كانی كوردستاندا، ژنان به شێوه‌یه‌كی سیستماتیك ڕووبه‌ڕووی جیاكاری سیاسی، یاسایی، كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری بوونه‌ته‌وه. وه‌كو هاوڵاتی یه‌كسان و مرۆڤێكی كامڵ و سه‌ربه‌خۆ چ له ناو خێزان و چ له ناو كۆمه‌ڵگادا سه‌یر ناكرێن. ڕۆژانه بوون و كه‌سایه‌تی و ئازادیه فه‌ردی و مه‌ده‌نیه‌كانیان ده‌كه‌وێته به‌ر په‌لاماره‌وه، تا ڕاده‌ی سه‌ندنه‌وه‌ی مافی ژیان. كوشتنی هه‌زاران ژن به به‌هانه‌ی ناموسپه‌رستی، ناچاركردنی هه‌زارانی تر به خوسوتاندن، لوتبڕین و ئه‌تك كردنی ژنان، په‌لكێشانی فراوانی ژنان بۆ بازاڕی له‌شفرۆشی و ده‌یان دیارده‌ی قێزه‌ونی تر، به‌شێكن له‌و تراژیدیایه‌ی كه ژنانی كوردستان له ژێر سایه‌ی ده‌سه‌ڵاتی حزبه بۆرژوا ناسیۆنالیسته‌كاندا به‌سه‌ری ده‌به‌ن. بۆ ڕاگرتی ئه‌م جیاكاری و سته‌م و پله دووییه چه‌ندین یاسا داسه‌پێندراوه و داموده‌زگای جۆراوجۆر بۆ به‌ڕێوه‌بردنیان پێكهێنراوه و وه‌كو به‌شێك له سیستمی یاسایی و به‌ڕێوه‌بردن و دادوه‌ری بێگیركراون.\nژنانی كوردستان نه‌ك هه‌ر له ڕووی یاساییه‌وه مافی یه‌كسانی هاووڵاتیبوون و ئازادیه فه‌ردی و مه‌ده‌نییه‌كانیان دانی پێدا نه‌نراوه، به‌ڵكو دانانی شه‌ریعه‌تی ئیسلام وه‌كو سه‌رچاوەی یاساكان و به ده‌سته‌وه گرتنی یاسای باری كه‌سێتی سه‌رده‌می به‌عس به‌ڵگه‌یه‌كی ڕۆشنه بۆ ده‌رخستنی جێگاوڕێگای كۆیلایه‌تی ژنان له كۆمه‌ڵگا و یاسادا. په‌سه‌ندكردنی یاسای فره‌ژنی له لایه‌ن په‌رله‌مانی كوردستانه‌وه، نه‌ك هه‌ر كردنی ژنانه به كاڵایه‌كی سێكسی، به‌ڵكو سوكایه‌تی پێكردنی ئاشكرایه به گشت كۆمه‌ڵگای كوردستان.\nبه‌ڵگه‌نامه‌ی ’’یاسای یه‌كسانی ژن و پیاو’’ كه له ٢٠١٠١٩٩٩ دا له لایه‌ن ڕێكخراوی سه‌ربه‌خۆی ئافره‌تانه‌وه په‌سه‌ند كراوه، یه‌كێكه له ده‌ستكه‌وته‌كانی ده‌وره‌یه‌ك له خه‌بات و تێكۆشانی ژنان و پیاوانی ئازادیخواز و جووڵانه‌وه‌ی یه‌كسانیخوازی ژنان به ڕابه‌رایه‌تی كۆمۆنیزمی كرێكاری. هاوكات وه‌ڵامێكیش بوو به‌و دۆخه ناهه‌مواره‌ی ڕووبه‌ڕووی ژنانی كوردستان كرابۆوه، كه له سه‌رده‌می خۆیدا به خواستی هه‌ڵوه‌شانه‌ی یاسای باری كه‌سێتی عێراقی و جێگیركردنی ماف و ئازادیه فه‌ردی و مه‌ده‌نیه‌كانی ژنان له یاسادا، ڕووبه‌ڕووی ده‌سه‌ڵاتداران كرایه‌وه.\nبێگومان به‌دیهاتن و چه‌سپاندنی ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه ئه‌یتوانی ببێته مایه‌ی ئاڵوگۆڕێكی گه‌وره به قازانجی چاككردنی دۆخی ژنان له كۆمه‌ڵگادا و له خێزاندا، به‌ڵام وه‌ڵامێك كه ده‌سه‌ڵاتداران به گشتی و یه‌كێتی نیشتمانی به تایبه‌تی به‌م به‌ڵگه‌نامه‌یه و به داخوازیه‌كانی جووڵانه‌وه‌ی یه‌كسانیخوازییان دایه‌وه، بریتی بوو له كوشتاری كۆمۆنیسته‌كان و په‌لاماری چه‌كدارانه بۆ سه‌ر ڕێكخراوی سه‌ربه‌خۆی ئافره‌تان و قه‌ده‌غه‌كردنی هه‌ڵسوڕانی سیاسیان. ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌یه‌كی تره له دژایه‌تیكردنی ده‌سه‌ڵاتی حزبه قه‌ومیه‌كان له‌گه‌ڵ ماف و ئازادیه فه‌ردی و مه‌ده‌نیه‌كانی ژنان.\nحزبی كۆمۆنیستی كرێكاریی كوردستان، له كۆنگره‌ی چواره‌می خۆیدا، له‌به‌ر دوو هۆكار ئه‌م به‌ڵگه‌نامه‌یه‌ی په‌سه‌ند كرد. یه‌كه‌م: له‌به‌رئه‌وه‌ی كه حزب پێی وایه خه‌بات بۆ جێگیركردنی ماف و ئازادیه فه‌ردی و مه‌ده‌نیه‌كانی ژنان له یاسانی ووڵاتدا، ڕێگایه‌كه بۆ به‌دیهێنانی یه‌كسانی هه‌مه لایه‌نه‌ی ژن و پیاو له هه‌موو بواره‌كانی ژیانی فه‌ردی و كۆمه‌ڵایه‌تیدا. دووه‌م: جێبه‌جێبوونی به‌ڵگه‌نامه‌كه یان به‌شێكی به كرده‌وه هه‌ناوێكه بۆ گێڕانه‌وه‌ی ماف و حورمه‌تی ئینسانی ژنان له كۆمه‌ڵگادا، به تایبه‌تی دوای ئه‌وه‌ی نزیكه‌ی ده‌یه و نێوێك به‌سه‌ر بڵاوبوونه‌وه‌یدا تێده‌په‌ڕێ و سه‌ره‌ڕای پڕوپاگه‌ندی ڕۆژانه‌ی ده‌سه‌ڵاتداران سه‌باره‌ت به باشبوونی ڕه‌وشی مافه‌كانی ژنان، به‌ڵام دۆخی ژیان و ماف و ئازادیه‌كانی ژنانی كوردستان هیچ باشبوونێكی به‌خۆیه‌وه نه‌بینیوه، بگره ئاماری قوربانیه‌كانی توندوتیژی و تیرۆر و ژێرده‌سته‌یی و جیاكاری له دژی ژنان هه‌ر ساڵه وه‌ك په‌ڵه‌یه‌كی ڕه‌ش نێوچاوانی كۆمه‌ڵگای بۆرژوازی و پیاوسالاری كوردستانی تۆختر كردۆته‌وه.\nپه‌سه‌ندكردنی ئه‌م به‌ڵگه‌نامه‌یه له ئێستادا و له لایه‌ن كۆنگره‌ی چواره‌می حزبی كۆمۆنیستی كرێكاریی كوردستانه‌وه، له كاتێكدا كه مقاوه‌مه‌تی ژنان و پیاوانی ئازادیخواز له به‌رامبه‌ر به داعش و ڕه‌وت و كۆنه‌په‌رستی ئیسلامی سیاسیدا، مه‌رسومی مافه‌كانی ژنانی له كانتۆنی جه‌زیره له كوردستانی سوریا به‌رهه‌مهێناوه، ئه‌توانێ ببێته فاكته‌رێكی به‌رینكردنه‌وه‌ی به‌ره‌یه‌كی ناوچه‌یی به دژی كۆنه‌په‌رستانی قه‌ومی و ئیسلامی و گێڕانه‌وه‌ی كه‌سایه‌تی مرۆیی بۆ ژن و مافه به‌رهه‌قه‌كانیان. هاوكات كوردستانی عێراق له ڕوانگه‌ی مه‌سه‌له‌كانی ژنانه‌وه به‌ره‌و قه‌ڵایه‌كی ئینسانی و یه‌كسانیخوازی به ڕووی ده‌سه‌ڵاتی كۆنه‌په‌رستانه‌ی ئایینی و پیاوسالاری ئاڵوگۆڕ پێبدات.\nكۆنگره‌ی چواره‌می حزبی كۆمۆنیستی كرێكاریی كوردستان بانگه‌وازی سه‌رجه‌م ژنان و پیاوانی ئازادیخواز و هه‌ڵسوڕاوانی بزووتنه‌وه‌ی یه‌كسانیخوازی ژنان و ڕێكخراوه‌كانی خه‌باتكار و لایه‌نگر له ماف و ئازادیه‌كانی ژنان ده‌كات كه له خه‌باتی خۆیاندا بۆ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵگایه‌كی سكولار ئه‌م به‌ڵگه‌نامه‌یه به‌ده‌سته‌وه بگرن‌و کاربکەن بۆئەوەی ئەم یاسایە لەجێگای” یاسای باری کەسێتی” لە دادگاو دامەرزاوە پەیوەندیدارەکاندا رەسمیەت وەربگرێت‌و کاری پێبکرێ.\n(ئه‌ڵته‌رناتیڤێك له جێگای یاسای باری كه‌سێتی عێراقی)\n١ یاساكانی باری كه‌سێتی عێراقی، كه له شه‌ریعه‌تی ئیسلامه‌وه ئیلهامی وه‌ر‌گرتووه، له‌سه‌ر بنه‌مای پله‌دوویی و ژێرده‌سته‌یی ژنان داڕێژراوه. بۆ به‌دیهێنانی یه‌كسانی له نێوان ژنان و پیاواندا و بۆ ده‌سته‌به‌ركردنی مافه ئینسانیه‌كانی ژنان له كۆمه‌ڵگادا، ئه‌م یاسایانه هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه و ده‌بێ بۆ ده‌ورانێك له لایه‌ن ده‌وڵه‌ت و دامو ده‌زگا په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه ده‌ست بدرێته خه‌باتی چالاكانه بۆ لابردنی ئه‌و كاریگه‌ریانه‌ی كه ئه‌م یاسا كۆنانه له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا به‌جێی هێشتووه.\n٢ یاسای یه‌كسانی ژن و پیاو به تێڕوانینێكی یه‌كسانه‌وه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ ئینسانه‌كان ده‌كات، چ ژن و چ پیاو. یه‌كسانی ته‌واوی نێوان ژن و پیاو یاسای ڕه‌سمی ووڵاته و ته‌واوی به‌نده‌كانی ئه‌م یاسایه پشت ئه‌ستوره پێی.\n٣ ده‌بێ له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه هه‌یئات و لیژنه‌ی تایبه‌ت پێكبهێندرێت و هاوكات هانی داموده‌زگا ناده‌وڵه‌تیه‌كان بدات بۆ چاودێری كردنی یه‌كسانی نێوان ژنان و پیاوان و لێپرسینه‌وه له‌و كه‌سانه بكات كه سه‌رپێچی به‌نده‌كانی یاسای یه‌كسانی ژن و پیاو ده‌كه‌ن و مامه‌ڵه‌ی نایه‌كسان له‌گه‌ڵ ژنان و پیاواندا، به‌ڕێوه ده‌به‌ن.\n٤ به‌نده‌كانی ئه‌م یاسایانه له‌سه‌ر هه‌ر هاوڵاتیه‌ك كه له كوردستان ده‌ژی په‌یڕه‌وی ده‌كرێت.\nتێبینی: ئاڵوگۆڕپێدان و زیادكردنی هه‌ر به‌ند و ماده‌یه‌كی یاسایی بۆ ئه‌م یاسایانه، ده‌بێ به ته‌وای له ڕوانگه‌ی یه‌كسانی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی ژنان و پیاوانه‌وه دابڕێژرێت و بۆی نییه پێچه‌وانه‌ی ئسوڵی یه‌كسانی ته‌واوی مافه‌كانی نێوان ژن و پیاو بێت.\nبابی یه‌كه‌م: هاوسه‌رگیری\nفه‌سڵی یه‌كه‌م: پێناسه‌ی هاوسه‌رگیری\nماده‌ی یه‌كه‌م هاوسه‌رگیری ڕێككه‌وتنێكی ئازادانه‌ی نێوان ژن و پیاوه، كه ئامانج لێی دروستكردنی په‌یوه‌ندیه‌كه بۆ ژیانی هاوبه‌ش.\nماده‌ی دووه‌م تۆماركردنی هاوسه‌رگیری له فه‌رمانگه‌یه‌كی ده‌وڵه‌تی (دادنووس) یان دانانی نووسراوێك بۆ جێگیركردنی هاوسه‌رگیریه‌كه، به‌سه بۆ ڕه‌سمیه‌ت وه‌رگرتنی هاوسه‌رگیری هه‌ردوو كه‌سێك.\nماده‌ی سێیه‌م هیچ پیاوێك بۆی نییه له یه‌ك كاتدا هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ ژنێك زیاتردا بكات.\nماده‌ی چواره‌م هه‌رجۆره ده‌ستێوه‌ردان و زۆر و فشارێك له هاوسه‌رگیری هه‌ردوو كه‌سێكدا ڕێگه‌پێدراو نییه.\nماده‌ی پێنجه‌م ته‌مه‌نی ١٦ ساڵی بۆ هاوسه‌رگیری كوڕان و كچان ته‌مه‌نێكی یاساییه. هاوسه‌رگیری ژێر ته‌مه‌نی یاسایی قه‌ده‌غه‌یه.\nمادده‌ی شه‌شه‌م دین، نه‌ته‌وه، ڕه‌گه‌ز، زمان، ڕه‌نگی پێست، وابه‌سته‌یی بوون نابێت ڕێگربێت له‌به‌رده‌م هاوسه‌رگیری ئاره‌زوومه‌ندانه‌ی هه‌ردوو كه‌سێكدا.\nفه‌سڵی دووه‌م: به‌تاڵبوونه‌وه‌ی گرێبه‌ستی هاوسه‌رگیری:\nماده‌ی حه‌وته‌م ئه‌و هاوسه‌رگیریه به‌تاڵه ئه‌گه‌ر زۆرلێكردنی تێدابێت. هیچ كه‌سێك بۆی نییه ده‌ست وه‌ربدات له هاوسه‌رگیری هه‌ردوو كه‌سێكدا و به زۆر فشاربهێنێت بۆ به‌ستنی هاوسه‌رگیری.\nماده‌ی هه‌شته‌م ئه‌گه‌ر پیاوێك ژنێكی هه‌بێت قبوڵ نییه هاوسه‌رگیری له‌گه‌ڵ ژنێیكی تردا بكات. هاوسه‌رگیری ئه‌م جۆره كه‌سانه به‌تاڵه و پێچه‌وانه‌ی یاسایه.\nماده‌ی نۆیه‌م هاوسه‌رگیری ئه‌و كه‌سانه به‌تاڵه كه مه‌رجه‌كانی مادده‌ی٢،٣،٤،٥ یان ژێر پێ ناوه. ئه‌وانه‌ی به‌م كاره هه‌ڵده‌ستن له باری یاساییه‌وه له‌گه‌ڵ سزا به‌ره‌و ڕوو ده‌بنه‌وه.\nبابی دووه‌م: ئه‌رك و ماف له هاوسه‌رگیریدا:\nماده‌ی ده‌یه‌م دانانی هه‌ر نرخێك به‌رانبه‌ر به هاوسه‌رگیری هه‌ردوو كه‌سێك له‌ژێر هه‌ر ناوێكدا بێت قه‌ده‌غه‌یه.\nماده‌ی یانزه‌یه‌م به‌و پێیه‌ی هاوسه‌رگیری سازدانی په‌یوه‌ندییه‌كه بۆ ژیانێكی هاوبه‌ش، به‌ڕێوه‌چوونی ده‌كه‌وێته سه‌رشانی هه‌ردوو كه‌سه‌كه.\nماده‌ی دوانزه‌یه‌م ژن و پیاو هه‌ردووكیان سه‌رپه‌رشتی خێزان ده‌كه‌ن به یه‌كسانی.\nماده‌ی سیانزه‌یه‌م هه‌رچی كه‌لوپه‌لی ناوماڵ و دارایی هه‌یه موڵكی ژن و پیاوه به یه‌كسانی.\nماده‌ی چوارده‌یه‌م لێدانی ژن له لایه‌ن پیاوه‌وه قه‌ده‌غه‌یه.\nبابی سێهه‌م: جیابوونه‌وه:\nماده‌ی پانزه‌یه‌م ژن و پیاو ئازاد و یه‌كسانن له جیابوونه‌وه‌دا.\nماده‌ی شانزه‌یه‌م بۆ ئەنجامدانی جیابوونه‌وه‌ی ژن له مێرد ده‌توانن ڕاوێژ به لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی بكه‌ن بۆ ماوه‌ی ٢ مانگ.\nمادی حه‌ڤده‌یه‌م ژن له دوای جیابوونه‌وه له مێرده‌كه‌ی، یاخود دوای مردنی، بێ مه‌رج و به‌ند، ئازاده له‌وه‌ی كه ڕاسته‌وخۆ هاوسه‌رگیری بكاته‌وه.\nبابی چواره‌م: په‌یوه‌نی مناڵ له‌گه‌ڵ دایك و باوك:\nفه‌سڵی یه‌كه‌م: بنه‌چه‌ی مناڵ:\nمادی هه‌ژده‌یه‌م دایك و باوك ئازادن له‌وه‌ی كه ناوی مناڵه‌كانیان له‌سه‌ر كامیان دابنرێت.\nمادی نۆزده‌یه‌م دانانی ناوی مناڵ و بنه‌چه‌كه‌ی به ڕێكه‌وتنی دایك و باوك له‌سه‌ر یه‌كێكیان ده‌بێت. له كانی نه‌بوونی ڕێكه‌وتن له نێوان دایك و باوكدا، ناوی مناڵ له‌سه‌ر دایكی ده‌بێت.\nماده‌ی بیسته‌م ئه‌و مناڵانه‌ی بنه‌چه‌یان وونه (دیار نییه) كه‌سانێ ده‌توانن ته‌به‌نییان بكه‌ن و ناوه‌كانیان بخه‌نه سه‌ر خۆیان\nماده‌ی بیست و یه‌كه‌م ئه‌و مناڵانه‌ی بنه‌چه‌یان وونه و كه‌س ته‌به‌نییان ناكات، مناڵی كۆمه‌ڵن و ته‌نها به ناوی خۆیانه‌وه ناوده‌نرێن.\nفه‌سلی دووه‌م: سه‌رپه‌رشتی مناڵ\nمادی بیست و دووه‌م له حاڵه‌تی هاوسه‌رگیریدا ژن و مێرد هه‌ردووكیان به‌رپرسن له به‌خێوكردنی مناڵ به‌بێ جیاوازی\nماده‌ی بیست و سێیه‌م له حاڵه‌تی جیابوونه‌وه‌دا دوای تێپه‌ڕبوونی ساڵێك به‌سه‌ر ته‌مه‌نی مناڵه‌كه‌دا، ئه‌گه‌ر شیره‌خۆره بوو به پێی ڕازی بوونی هه‌ردوولا و به له‌به‌رچاوگرتنی ئیمكانات به‌خێوكردنی مناڵه‌كه دیاری ده‌كرێت.\nمادی بیست و چواره‌م هه‌ر یه‌ك له دایك و باوك ئه‌گه‌ر مناڵی لا نه‌بێت مافی چاوپێكه‌وتنی به‌رده‌وامیان هه‌یه.\nمادی بیست و پێنجه‌م بڕیاردان له‌سه‌ر گێرانه‌وه‌ی مناڵ بۆ دایك یان باوك له حاڵه‌تی جیابوونه‌وه‌دا، له كاتی نه‌بوونی مه‌رجه‌كانی به‌خێوكردنی مناڵدا، ئه‌وا له‌سه‌ر لێكۆڵه‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌وه‌ستێت.\nمادی بیست و شه‌شه‌م ئه‌و ژنانه‌ی كه به‌بێ هاوسه‌رگیری ده‌بنه خاوه‌نی مناڵ مافی دایكایه‌تییان هه‌یه و مناڵه‌كه‌شی ته‌واوی مافه‌كانی مناڵ ده‌یگرێته‌وه.\nمادی بیست و حه‌وته‌م مافی منال له‌باربردن به ده‌ستی ژنان خۆیانه.\nفه‌سڵی سێهه‌م: نه‌فه‌قه‌ی مناڵ\nمادی بیست و هه‌شته‌م نه‌فه‌قه‌ی مناڵ تا ته‌مه‌نی ١٦ ساڵ له‌سه‌ر ده‌وڵه‌ته كه بیدات.\nبابی پێنجه‌م: میرات\nماده‌ی بیست و نۆیه‌م میرات له دوای كه‌سێك كه ده‌مێنێته‌وه ده‌وڵه‌ت ده‌بێ به یه‌كسانی دابه‌شی بكات به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌دا كه به‌شیان له‌و میراته ده‌كه‌وێت، ده‌بێ بڕه‌كان به پێی بار و هه‌لومه‌رجی مادی و بژێوی خێزانه‌كان دیاری بكرێت\nماده‌ی سییه‌م هیچ جیاوازیه‌ك له نێوان ژن و پیاودا نییه له دابه‌شكردنی بڕی میراتدا و هه‌ردوولا ده‌بێ مافی وه‌ك یه‌كیان پێ بدرێت.\nماده‌ی سی و یه‌كه‌م ئه‌و كه‌سانه‌ی میراتیان به‌رده‌كه‌وێ:\nبڕگه‌ی یه‌ك_ په‌یوه‌ندی ژن و مێردایه‌تی\nبڕگه‌ی دوو_ مناڵ\nبڕگه‌ی سێ_ ئه‌و كه‌سانه‌ی ئیقراری نه‌سه‌بیان بۆ كراوه.\nماده‌ی سی و دووه‌م میرات كاتێ دابه‌ش ده‌كرێ كه قه‌رزه‌كانی لێده‌رهێندرابێت.\nبابی شه‌شه‌م: سزاكان\nمادی سی و سێیه‌م هه‌ر كه‌س و لایه‌نێك ده‌ست وه‌ربدات له مادی ٨ ی بابی یه‌كه‌م له یاسای باری كه‌سێتیدا سزا ده‌درێت.\nمادی سی و چوارەم سێكس كردن هیچ جۆره سزایه‌كی له‌سه‌ر نییه ئه‌گه‌ر به ڕه‌زامه‌ندی هه‌ردوو لابێت.\nماده‌ی سی و پێنجەم ته‌نها له حاڵه‌تی لاقه‌كردندا پیاو سزا ده‌درێت.\nمادی سی و شەشەم له به‌رانبه‌ر هه‌ر جۆره تاوانێكدا( لەوانە تاوانی کوشتنیش) ژن و پیاو وه‌ك یه‌ك سزا ده‌درێن.\nماده‌ی سی و حەوتەم په‌یوه‌ندی سێكسی كه‌سانی گه‌وره‌ساڵان له‌گه‌ڵ كه‌سانی ژێر ته‌مه‌نی ١٦ ساڵیدا ئه‌گه‌ر به ڕه‌زامه‌ندی خۆشی بێت قه‌ده‌غه‌یه. هه‌ر كه‌سێك به‌م كاره هه‌ستێت سزا ده‌درێت.\nماده‌ی سی‌و هەشتەم سێكسكردن له‌لایه‌ن پیاوه‌وه له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌ی به بێ مه‌یل و حه‌زی ژنه‌كه قه‌ده‌غه‌یه، ته‌نانه‌ت به‌بێ به‌كارهێنانی زۆریش. ئه‌نجامدانی ئه‌م كاره له‌لایه‌ن پیاوه‌وه به لاقه‌كردن ده‌ژمێردرێت و سزا ده‌یگرێته‌وه.\nمادی سی‌ونۆیەم لێدان و سوكایه‌تی و بێڕێزی كردن به ژنان له‌لایه‌ن پیاوانه‌وه سزای قورسی له‌سه‌ره.\nمادی چلهەم ژنان له پۆشینی جل و به‌رگ و خۆئارایشت كردندا ئازادن. هه‌رجۆره ده‌خاڵه‌تكردنێك له‌م مافه‌دا سزای له‌سه‌ره.\nمادی چل و یەك هه‌رجۆره ڕێگریه‌ك له تێكه‌ڵاوبوونی ژن و پیاو له قوتابخانه و شوێنه گشتیه‌كاندا سزای له‌سه‌ره.\nكۆنگره‌ی چواره‌می حزبی كۆمۆنیستی كرێكاریی كوردستان