دێر فلیگنده هۆلێنده‌ر\nبه‌شی دوانزده‌هه‌م و سێزدەهەم\nگۆڕانیش له 13.12.2013 دا، یه‌که‌میین کۆنگره‌ی خۆی ده‌به‌ستێت. گۆڕان پێش یه‌کێتیی ده‌که‌وێت، ئه‌م پێشکه‌وتنه‌ش هۆکاری خۆی هه‌یه، چونکه هیچ شتێک ڕێککه‌وت نییه، هه‌موو شت زینی خۆی هه‌یه. یه‌که‌میین کۆنگره‌ی گۆڕان، ده‌بێته فاکتۆرێکی گه‌وره‌ی ئه‌و کاریگه‌رییانه‌ی که له به‌ستنی کۆنگره‌ی یه‌کێتییدا ڕۆڵی گه‌وره‌یان ده‌بێت. ده‌توانم بڵێم، که گۆڕان بزووتنه‌وه‌یه‌کی ناوچه‌یی هێنده ئۆرگانیزه‌کراوه، که به‌شێوه‌یه‌کی سیستێماتیک کاره‌کانی خۆی ڕاده‌په‌ڕێنێت، هیچ پێویستییه‌کی وا کتووپڕیی به کۆنگره نییه. چونکه ئه‌وان به‌بێ هیچ کۆنگره‌یه‌کیش کۆکن له‌سه‌ر شێوازی کار و کارکردنیان چ له‌ناو بزووتنه‌وه‌که‌دا و چ له په‌رله‌مانیشدا. به‌ڵام له کۆنگره‌یه‌کی وه‌ها کات بۆ دانراودا، یه‌که‌م، کڵێشه‌ی هیراشیی ده‌سته‌ڵات بۆ ئاینده له‌ناو بزووتنه‌وه‌که‌دا دڵنیا ده‌که‌ن، دووهه‌م، هه‌وڵێکی تر له ڕێگای مانیپولیره‌یه‌کی ده‌روونییه‌وه بۆ بێهێزکردنی یه‌کێتیی نیشتیمانیی ده‌ده‌ن.\nله‌م کۆنگره‌یه‌دا نه‌وشیروان مسته‌فا له‌سه‌ر کورسیی ده‌سته‌ڵاتی خۆی ده‌مێنێته‌وه، سه‌رانی گه‌وره‌ی تری ناو ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه، له هیراشیی ده‌سته‌ڵاتی گۆڕاندا جێگاکانیان دڵنیا ده‌کرێت. له‌م هیراشییه‌دا به‌هێزه‌کان سه‌ر ده‌که‌نه سه‌ر لاوازه‌کان، چونکه خۆشیی له پراکتیزه‌کردنی شکاندنه‌وه ده‌بینن. لاوازه‌کانیش هێرشی زیاتر ده‌که‌نه سه‌ر لاوازتره‌کان، هه‌تا له ڕێگایه‌وه پارێزگاریی له شوێنێ نادڵنیای خۆیان له هیراشیی گۆڕاندا بکه‌ن.\nله سه‌ره‌تاوه گۆڕان له کڵاسێکی قووتابخانه سه‌ره‌تاییه‌کانی منداڵان ده‌چوو، که تێیدا به‌هێزه‌کان خه‌ریکی مۆبینگکردنی نه‌ک به ته‌نها ئه‌ندامانی یه‌کێتیی بوون، به‌ڵکوو به گشتیی مۆبی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵیان ده‌کرد. هه‌موو تاکێکی لاوازی کۆمه‌ڵیش له ترسی به‌رنه‌که‌وتنی هێرشی مۆبی گۆڕان و پاراستنی خۆیان، مۆبی تاکه‌کانی تری کۆمه‌ڵیان ده‌کرد. به‌مشێوه‌یه له کۆمه‌ڵگای کوردییدا، له باشووری کوردستان، کورسییه‌کی به‌تاڵ له‌نێوانی ئه‌مانه‌دا نه‌مایه‌وه، هه‌تاوه‌کوو که‌سێکی ئازاد له‌سه‌ری دابنیشێت. مرۆڤ یان مۆبکراو بوو یان مۆبی خه‌ڵکی تری ده‌کرد. به‌مشێوه‌یه هیچ مرۆڤێک دڵنیایی ئه‌وه‌ی نه‌بوو، که ده‌ستدرێژیی ڕۆحیی له میدیای کوردییدا نه‌کرێته‌سه‌ر.\nته‌واوی ژیانی سیاسیی گۆڕان، ژیانی سیاسیی یه‌کێتییه له ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتییدا. جیاوازیی نێوانیان بریتییه له‌وه‌ی، که ئه‌وان وه‌ک باڵێکی ناو یه‌کێتیی ئه‌و ژیانه سیاسییه ده‌ژیین، که پێشتر له‌ناو یه‌کێتییدا گرفتیان له‌سه‌ر پراکتیزه‌کردنی هه‌بوو. باڵنده‌ی یه‌کێتیی چه‌ندیین باڵه، هه‌ربۆیه فڕیینی هه‌میشه له باڵنده‌کانی تر جیاده‌کرێته‌وه. ستیگمای "Stigma'، گۆڕان هه‌مان ستیگمای یه‌کێتیی نیشتیمانیی، پارتی دیموکرات، ئیسلامییه‌کان ...هتده. مێژووی ئاواتی کردنی تاک و کۆ به‌وه‌ی، که تاکێک یان گرۆیه‌ک ده‌یه‌وێت به‌قه‌د مێژووی مرۆڤایه‌تیی خۆی کۆنه. ستیگماش به واتای ئاوات و حه‌زی هه‌بوونی به‌رانبه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی، که تاک یان کۆ ده‌یه‌وێت. لێره‌دا ئه‌گه‌ر ته‌ماشا بکه‌ین، ئاوات و حه‌زی ته‌واوی پارته سیاسییه‌کانی ئێمه ئه‌وه‌یه، که ته‌واوی ستراکتووری که‌ڕاکته‌ری تاک تێکبده‌نه‌وه و بیکه‌ن به‌وه‌ی، که خۆیان ده‌یانه‌وێت. ستیلی ژیانی تاک و کۆ بگۆڕن بۆ ستیلێک، که ئه‌وان ده‌یانه‌وێت. ستیگماش هه‌میشه وه‌ک توێکڵێک وه‌هایه، که له خواست و ویستی که‌سێک یان که‌سانێک پێکهاتووه، بریتییه له ئیدێنتیتێتێکی سۆسیالانه‌ی فیرتوێل، که ده‌کرێته به‌ری تاک و کۆ و سۆسیاله ئیدێنتیتێتیی ڕاسته‌قینه‌یان داده‌پۆشێت.\nجیاوازیی نێوان ململانێ و سیاسه‌تی گۆڕان و یه‌کێتیی نیشتیمانیی نییه. ئه‌و ڕێککه‌وتنه ستراتیژییه‌ی نێوان یه‌کێتیی و پارتی دیموکرات، توانای ڕوودانی له‌نێوان گۆڕان و پارتی دیموکراتیشدا هه‌یه. له سیاسه‌تی گۆڕاندا هه‌میشه چاوه‌ڕواننه‌کراو قووتبوونه‌وه‌یه‌کی کتووپڕانه‌ی ڕیالیتێتی ژیانی سیاسیی گۆڕان بووه.\nبه‌رله به‌ستنی یه‌که‌میین کۆنگره‌ی گۆڕان، ئه‌وه‌ی بێ کارکردن بۆی، له بیرکردنه‌وه‌ی ته‌واوی ئه‌ندامانی گۆڕاندایه، بریتییه له گرتنه‌وه‌ی جێگای نه‌شیروان مسته‌فا. له‌لای ئه‌ندامانی گۆڕان و هه‌وادارانی گرتنه‌وه‌ی جێگای نه‌وشیروان مسته‌فا کارێکی نامۆڕاڵانه‌یه. له‌ناو یه‌کێتیی نیشتیمانیشدا پڕکردنه‌وه‌ی جێگای چۆڵی مام جه‌لال کارێکی نامۆڕاڵانه‌یه. لێره‌دا هیچ ئه‌ندامێکی یه‌کێتیی نیشتیمانیی، په‌یڕه‌وی په‌یڕه‌وی ناوخۆی یه‌کێتیی نیشتیمانیی ناکات، که قسه له‌سه‌ر پڕکردنه‌وه‌ی جێگای سکرتێری گشتیی ده‌کات. یه‌کێتیی نیشتیمانیی نه‌ک جێگای تاڵه‌بانیی وه‌ک سکرتێری گشتیی پارته‌که‌یان پڕنه‌کرده‌وه، به‌ڵکوو جێگای تاڵه‌بانییان وه‌ک سه‌رۆکی ئێراقیش پڕنه‌کرده‌وه.\nئه‌وه‌ی له ژیانی مام جه‌لالدا جێگای سه‌رنجه، ئه‌وه‌یه که هه‌میشه که‌سی دووهه‌م و سێهه‌م بیریان له چاره‌نووسی ژیانی ئه‌م کردۆته‌وه، کراوه به‌وه‌ی، که ده‌ویسترێت نه‌ک خۆی بییه‌وێت. مام جه‌لال له‌سه‌ر وته‌ی خۆی، مرۆڤێک بووه حه‌زی لێبووه ببێته پزیشک، دیاره له‌ناو کۆمه‌ڵگای کوردییدا پزیشکبوون هه‌میشه له سه‌ره‌وه‌ی لیستی خوێنده‌وارییدا بووه. مام جه‌لال نه‌بووه پزیشک چونکه دایک و باوکی پلانی تریان بۆی هه‌بووه. به‌ڵام وه‌ک له کۆمه‌ڵگای کورده‌وارییدا باوه، که باوک ده‌سته‌ڵاتی به‌سه‌ر خێزان و چاره‌نووسه‌که‌یدا زیاتره وه‌ک له دایک، مام جه‌لال داواکه‌ی باوکی جێبه‌جێده‌کات و ده‌بێته مرۆڤێکی سیاسیی. مرڤێک که هه‌تاوه‌کوو سه‌رۆک کۆماریی وڵاتی ئێراق بڕوات.\nمام جه‌لال ده‌یویست له‌دوای چواری ساڵی یه‌که‌می واز له پۆستی سه‌رۆکایه‌تیی ئێراق بهێنێت و خۆی خانه‌نشین بکات، به‌ڵام دیسانه‌وه لێینه‌گه‌ڕان و له‌سه‌ر داوای که‌سانی دووهه‌م و سێهه‌م درێژه‌ی به ژیانی سیاسیی دا، هه‌تاوه‌کوو چاره‌نووسی به‌وشێوه‌یه‌ی ئێستای لێهات. لێبه‌ڵێ ئه‌گه‌ر تاڵه‌بانیی پشووی سیاسیی بدایه و وه‌ک هه‌ر سیاسییه‌کی تر سه‌رقاڵی نووسینه‌وه‌ی بیره‌وه‌ریی، بیۆگرافیی خۆی، ئه‌زموون له سیاسه‌تدا بوایه، ده‌شا به‌مشێوه‌یه‌ی ئێستا کۆتایی تۆمار نه‌کرایه. به‌ڵام هه‌تاوه‌کوو ئێستاش هه‌ر شتێک ده‌کرێت، دووره له ویست و خواستی تاڵه‌بانییه‌وه و له‌بری ئه‌و که‌سانی دووهه‌م و سێهه‌م بڕیار ده‌ده‌ن.\nنه‌ک به‌ته‌نها له‌دوای ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌کانی ئه‌مجاره‌وه، به‌ڵکوو له‌دوای دوورکه‌وتنه‌وه‌ی مام جه‌لاله‌وه کاپاسیتێتی یه‌کێتیی نیشتیمانیی نه‌ک په‌کی که‌وتبێت، به‌ڵکوو ڕێچکه‌یه‌کی تری گرتۆته‌به‌ر، که ته‌واو و ڕێک باس له تواناکانی سیستێمێک ده‌کات، که تێیدا تووندوتیژیی باڵاده‌سته. کێشه‌که لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که له‌گه‌ڵ ڕوودانی هه‌ر ڕوودانێکی چاوه‌ڕواننه‌کراودا، مرۆڤ بیر له یه‌کێتیی نیشتیمانیی ده‌کاته‌وه، به‌شێوه‌یه‌ک که یه‌کێتیی بووه‌ته سینۆنیمی هه‌موو بیرکردنه‌وه‌یه‌کی خراپ و ڕادیکاڵ. لێره‌وه هه‌تاوه‌کوو ئه‌و بیرکردنه‌وه‌یه بوونی هه‌بێت، تووندوتیژییش بوونی هه‌یه. هه‌تاوه‌کوو بیرکردنه‌وه‌کان پراکتیزه بکرێن، زیانه‌کان زیاتر و ژیانیش نادڵنیاتر ده‌بێت.\nبه‌شی سیانزده‌هه‌م ـ 13\nیه‌کێک له تراژیدیاکانی کورد له باشووردا ئه‌وه‌یه، که کووشتن به یه‌کترییمان ده‌ناسێنێت. ئه‌و نیشتیمانه ئێستا له سێرییه‌که‌ی هانیباڵ ده‌چێت، که به‌هۆی چه‌ندیین جۆر بکووژه‌وه، ڕۆژانه ئاشنای کووژراوێکی نوێ ده‌بین. ئه‌وه‌ی جێگای سه‌رنجه بۆ منێک، که له دووره‌وه ته‌ماشای ئه‌م کووشتنانه به سێرییه ده‌که‌م، ئه‌وه‌یه که به‌رده‌وام له ڕێگای ڕاپۆرتی ده‌زگاکانی پارته‌کانه‌وه، پۆلیسه‌وه، ڕۆژنامه‌کانه‌وه ده‌خوێنمه‌وه، که ده‌نووسن "ده‌ستێکی ڕه‌شی نادیار"، له فڵان شه‌و و فیسار ڕۆژدا ته‌قه‌یان له فڵان که‌س کرد و کووشتیان. هیچ شتێک له دیتنی ڕه‌ش ئاسانتر نییه ئه‌گه‌ر بێتوو له ڕووناکییدا ته‌ماشای بکه‌یت. ئه‌م ده‌سته بۆیه ڕه‌شه، چونکه ئه‌و کۆمه‌ڵگایه له تاریکییدا ده‌ژیی. هیچ شتێکیش له تاریکییدا دیار نییه، ته‌نها ڕووناکیی نه‌بێت.\nله ماڵپه‌ڕێکدا وته‌یه‌کی کاک به‌ختیارم "کارگێڕی مه‌کته‌بی سیاسیی یه‌کێتیی نیشتیمانیی" خوێنده‌وه، که تێیدا ده‌ڵێ، "ئه‌مشه‌و، دوای چاوپێكه‌وتنم له كه‌ناڵی "ڕوناهی" له بڕۆكسڵ، هه‌واڵی جه‌رگبڕی شه‌هیدكردنی "كاوه گه‌رمیانی"یان پێ گه‌یاندم، ده‌ست به‌جێ بروسكه‌یه‌كی ڕه‌ش ڕه‌ش، ڕه‌شتر له میسك و دوكه‌ڵی لوله‌ی تاوانباره‌كان، مێشكی داگرتم".\nبرووسکه ڕه‌ش نییه، به‌ڵکوو ڕووناکه. لێره‌دا جێگای سه‌رنجه ئه‌گه‌ر بپرسین بۆچیی کاک به‌ختیار برووسکه به ڕه‌ش ده‌زانێت؟ به‌رهه‌مێهانی هه‌ڵه له قسه‌کردن و نووسییندا خاوه‌نی زینی خۆیه‌تی. شاعیرێک به ویست وشه‌کان یان کورتده‌کاته‌وه یان به جۆرێکی تر ده‌ینووسێت، زۆر جار ئامانج تێیدا میلۆدییه، به‌ڵام کاتێک که‌سێکی تر، پرۆفیسۆرێکی مێدیسین، سیاسییه‌ک له قسه‌کردنیدا هه‌ڵه‌یه‌ک به‌رهه‌مدێنێت یان وشه‌یه‌ک به هه‌ڵه به‌کارده‌هێنێت و گوێگریش به‌وشێوه‌یه تێده‌گات، که له ڕاستییدا واتایه‌کی ڕاست به وشه‌که ده‌به‌خشێت، دیسان خاوه‌نی زینی خۆیه‌تی، به‌ڵام بۆ قسه‌که‌ر نه‌ک گوێگر. کاری گوێگرێک لێره‌دا ئه‌نالیزه‌کردنی وشه‌که و ویست و واتای وشه‌که‌یه.\nئه‌گه‌ر له ته‌ڵخیی هه‌ورێکدا ته‌ماشای برووسکه‌کان بکه‌ین، وێنه‌یه‌کی دڵفرێنمان پێده‌دات، که ناوی ده‌نێین شانۆی سروشت. ئه‌گه‌ر له تاریکیی شه‌وێکدا ته‌ماشای برووسکه‌کان بکه‌ین وێنه‌یه‌کی جوانترمان ده‌داتێ، چونکه تاریکییه‌که هۆکاره بۆ زیاتر و جوانتر بینینی ڕووناکییه‌کان. هه‌لومه‌رجی ژیانی سیاسیی له باشووردا تاریکه وه‌ک شه‌و، ده‌سته‌کان ڕه‌شن وه‌ک شه‌و، هه‌ربۆیه نه‌ناسراون و که‌س نایانبینێت. تۆ بۆ ئه‌وه‌ی له تاریکییدا توانای ناسینه‌وه‌ت هه‌بێت، پێویستت به ڕووناکییه.\nده‌شێت کاک به‌ختیار ویستی نه‌بووبێت له‌سه‌ر کووشتنی کاوه قسه بکات، به‌ڵام هه‌لومه‌رجێک هۆکار بووه، بۆ ئه‌وه‌ی قسه بکات، هه‌ربۆیه له قسه‌کردنیدا بروسکه‌ی ڕه‌ش به‌رهه‌مدێنێت. کاک به‌ختیار خاوه‌نی تێندێنسێکی شاردراوه بووه، که به ویست ئاگایانه له خۆیدا شاردوویه‌تیه‌وه، به‌ڵام له ڕێگای قسه‌کردنیه‌وه ئه‌م شاردراوه‌یه ده‌هێنێته سه‌ر ڕووپه‌ڕی دیار. میکانیزمی به هه‌ڵه قسه‌کردن کار له‌سه‌ر ئینتسیۆن ده‌کات، که به‌هۆیه شاردراوه‌کان ئاشکرا ده‌کات. لێره‌دا ئه‌وه‌ی کاک به‌ختیار لێیده‌ترسێت بریتییه له تاریکییه‌که و ئه‌وه‌شی ڕزگارکه‌ری ئه‌وه ڕووناکییه، که ده‌ستی ناکه‌وێت. واته کاک به‌ختیار به‌ئاگایه له هه‌بوونی تاریکییه‌ک، که له‌ناو خۆیدا شاردوویه‌تیه‌وه. ئه‌م تاریکییه نه‌ک مه‌ترسییه بۆسه‌ر ژیانی خه‌ڵکیی مه‌ترسییه بۆسه‌ر ژیانی خۆیشی. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، کاک به‌ختیار چیی ده‌زانێت، که ئێمه نایزانین؟\nکۆنفلیکت له وته‌که‌ی کاک به‌ختیاردا، کۆنفلیکتی نێوان دوو تێندێنسه، که ئه‌ویش ڕووناکیی و تاریکییه. ئه‌وه‌شی که لێره‌دا شاردراوه‌یه بریتییه له تاریکیی، هه‌ربۆیه له وته‌که‌یدا ده‌ڵێ، بروسکه‌یه‌کی ڕه‌ش. هه‌روه‌کوو چلۆن خه‌ون بریتییه له سیمپتۆمێکی نۆیرۆتیکانه و قازانجی له ئه‌نالیزه‌کردنێکی ده‌روونییدا لێده‌که‌ین ئاوهاش هه‌ڵه‌کردن له نووسیین، خوێندنه‌وه و قسه‌کردندا قازابجێکی گه‌وره‌مان له شیکارکردنێکی پسیشۆئه‌نالیزه‌دا پێده‌گه‌یه‌نێت.\nله زۆرینه‌ی تاوانه‌کاندا، که له‌دوای ڕاپه‌ڕیینه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا ڕوویداوه، کورد شپێکولیره‌ی کردووه نه‌ک ئه‌نالیزه‌ی تاوانه‌کان و دۆزینه‌وه‌ی تاوانباران. گریمان ده‌زگاکانی ئاسایش و پۆلیس، ده‌زگاگه‌لێکی ناپاکن، لێ خۆ ده‌بێت کۆمه‌ڵێک که‌سی پاک هه‌بێت، که ڕۆڵی پریڤات دێتێکیڤ ببینن و به‌ڵگه له‌سه‌ر تاوانه‌کان په‌یدا بکه‌ن و دادگاش ناچاربکه‌ن، که سزای تاوانباران بدات. له‌دوای ڕاپه‌ڕیینه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا به به‌رده‌وامیی کورد له باشووردا سه‌رقاڵی قووتکردنه‌وه‌ی "زووندنبۆکه، سابرێنی زیناکه‌ر، S�ndenbock". بۆ ئاسان شاردنه‌وه‌ی تاوانباران کورد به به‌رده‌وامیی خاوه‌نی چه‌ندیین سابرێنی زیناکه‌ره، که خه‌تابار بکرێت و خه‌تاکاریش ئاسان ون بێت.\nله هه‌لومه‌رجێکی وه‌های وه‌ک ئیمڕۆی یه‌کێتیی نیشتیمانییدا، باشتریین ده‌رفه‌ت بۆ کردنی تاوان ڕه‌خساوه، ئه‌وه‌شی لێره‌دا وه‌ک سابرێنی تاوانبار ده‌ناسێنرێت یه‌کێتییه. من ناتوانم له‌و نیشتیمانه‌دا نووسه‌رێک به فریشته و سیاسییه‌کیش به شه‌یتان بناسێنم. نووسه‌رمان هه‌یه به قه‌د جه‌للادێک ئه‌شکه‌نجه‌ی ڕۆحیی تاکی ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی داوه، به‌ڵام وه‌ک فریشه‌ش ته‌ماشا ده‌کرێت. پێشمه‌رگه هه‌یه، به‌س له‌به‌رئه‌وه‌ی له سه‌رده‌مێکدا گه‌وره بووه، که به‌ختی بۆ خوێندن یار نه‌بووه، ئیمڕۆ بووه‌ته مۆبکراوێکی نێو نووسه‌ران و ڕۆژنامه‌نووسان.\nنه نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووس فریشته‌ن و نه سیاسییش ئه‌هریمه‌ن. به‌شێک له‌و نووسه‌ر و ڕۆژنامه‌نووسانه خۆیان پێشمه‌رگه بوون، خۆیان تفه‌نگ له شان بوون، بگره جاش و خه‌فیفه‌ش بوون. که‌ڕاکته‌رێک، که ده‌شێوێت له قۆناغی منداڵییدا ده‌شێوێت، ئیدی ئیمڕۆ تۆ نووسه‌ر بیت یان سیاسیی هیچ له باسه‌که ناگۆڕێت، ته‌نها ئه‌وه نه‌بێت، که ده‌شێت نووسه‌رییه‌که‌ت وه‌ک پۆشاکێک بۆ شاردنه‌وه‌ی که‌ڕاکته‌ری تێکچووت به‌کاربهێنیت. مه‌رج نییه له پشتی کووشتنی کاوه‌وه فڵاو و فیسار هه‌بێت، به‌ڵکوو فڵان و فیسار ته‌نها ئاسترومێنتێکن بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنی "زین، Sinn". گرنگ نییه تۆ خاوه‌نی تیۆرییه‌ک بیت بۆ ده‌ستنیشانکردنی بکووژه‌کان، یاخوود تیۆرییه‌ک به ڕاست بزانیت، به‌ڵکوو کاری له‌وه گرنگتر بریتییه له دۆزینه‌وه‌ی هه‌ڵه له تیۆرییه‌کدا. هیچ کارێک له‌وه ساناتر نییه، که مرۆڤ له باشووری کوردستان به لێشاو خه‌ڵک بهێنێته سه‌ر جاده و پراکتیزه‌ی تووندوتیژییان پێبکات، به‌ڵام هه‌تاوه‌کوو ئێستا که‌سێک هه‌ڵنه‌که‌وتووه، که تاک و کۆمه‌ڵ فێربکات چه‌قۆ و تفه‌نگه‌کانیان فڕێبده‌ن و ده‌ستی ته‌وقه درێژ بکه‌ن. که‌سێک هه‌ڵنه‌که‌وتووه، که تاک وکۆمه‌ڵ فێری لێبووردن بکات و خۆشه‌ویستیی بکات به داینه‌مۆی ژیانیان. که‌سێک هه‌ڵنه‌که‌وتووه، که تاک وکۆمه‌ڵ فێربکات ده‌ستبه‌رداری ڕق و کینه و تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه بن، هه‌وڵبده‌ن له ئێستا و ئالێره‌دا بژیین نه‌ک له ڕابردوو و ئاینده‌دا. که‌سێک هه‌ڵنه‌که‌وتووه، که تاک و کۆمه‌ڵ فێربکات "تۆڵ به سه‌بره، ئه‌مما به زه‌بره"، فڕێبدات و له جیاتی وته‌یه‌کی تریان بداتێ، بۆ نموونه"خۆشه‌ویستیی به‌هێزتریین هێزه له ژیاندا".


پەیمانگایەك هەلی دامەزراندن بۆ مامۆستایان ڕادەگەیەنێت – تۆڕی میدیایی خەڵک\nپەیمانگای تەكنیكی تایبەتی ڕەواندوز هەلی دامەزراندن بۆ مامۆستایان لە چەند بوارێك دەڕەخسێنێت.\nپەیمانگای تەكنیكی تایبەتی ڕەواندوز لە ئاگادارییەكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ھەموو مامۆستایانی خاوەن ھەڵگری بڕوانامەی ماستەر و دكتۆرا (كەخاوەنی نازناوی زانستین) ئاگادار دەكەینەوە، پەیمانگاكەمان پێویستی بە ژمارەیەك مامۆستا هەیە.\nئاماژەی بەوەشكردووە، پێویستە ئەو مامۆستایانەی دەیانەوێت لە پەیمانگاكەمان دابمەزرێن لە پسپۆڕییەكانی (دەرمانسازی، شیكاری نەخۆشیەكا ، تەكنەلۆژیایی زانیاری، زمانی ئینگلیزی، ژمێریاری، گەشت وگوزار) بن.\nڕاشیگەیاندووە، ھەر كەسێك خوازیاری كاركردنە لە پەیمانگەكەمان دەتوانێ (سیڤی)یەكەی خۆی لە ڕێگەی ژمارە مۆبایلەكانی پەیمانگە (07509714545) بۆمان بنێرێ.\n20 تشرینی دووهەم 2021 9.39 am\nخەڵك- ئەنجوومەنی ڕاژەی گشتی فیدڕاڵی عیراق دەرگای دامەزراندن دەگاتەوە و دەرچووانی زانكۆكانی هەرێمیش دەگرێتەوە…\n20 شوبات 2021 10.35 am\nخەڵك- بەڕێوەبەرێتی پەروەردەی دەربەندیخان ڕایدەگەیەنێت، لە سنووری پەروەردەی دەربەندیخان قۆناغی دووەمی دەرچووانی…


23 بێژەکردن: چۆن 23 بە ئینگلیزی, ئیتالیایی, هەنگاری(مەجاری), ژاپۆنی, لۆمبارد, تەتەری, ئوزبەکی, هاکا, کرواتی, سیربیایی, پۆڵەندی, کاتالانی, لوکسەمبورگی, هوڵەندی, ڕووسی, تایلەندی, ئیسپرانتۆ, مین نان, عەرەبی, سویدی, دانمارکی, فەڕەنسی, یۆنانی, کۆری, پۆرتووگالی, ئەڵمانی, ئیسپانی, ڤیەتنامی, فارسی, تورکی, فینلاندی, ئازەرباینجانی, ئوکراینی بێژە بکەن\nچۆن گۆ دەکرێ 23\n23 بێژە کردن بە ئینگلیزی [en]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن anakat (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gemmelo (مێ لە بەریتانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئینگلیزی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئینگلیزی:\n23 نموونە لە دەستەوشەیەک\nHouse sales plummeted 23 percent this year. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن jboyd75 (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\n23 بێژە کردن بە ئیتالیایی [it]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gamberetta (مێ لە ئیتالیا)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن giorgiospizzi (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئیتالیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئیتالیایی:\n23 بێژە کردن بە هەنگاری(مەجاری) [hu]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Kiskata (مێ لە هەنگاریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە هەنگاری(مەجاری)\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە هەنگاری(مەجاری):\n23 بێژە کردن بە ژاپۆنی [ja]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن yasuo (نێر لە ژاپۆن)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن strawberrybrown (مێ لە ژاپۆن)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ژاپۆنی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ژاپۆنی:\n23 بێژە کردن بە لۆمبارد [lmo]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Aldedogn (نێر لە ئیتالیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە لۆمبارد\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە لۆمبارد:\n23 بێژە کردن بە تەتەری [tt]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن HetDamspel (نێر لە ڕووسیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە تەتەری\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە تەتەری:\n23 بێژە کردن بە ئوزبەکی [uz]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Makhmudkhon (نێر لە ئوزبەکستان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئوزبەکی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئوزبەکی:\n23 بێژە کردن بە هاکا [hak]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن D15R (نێر لە چین)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە هاکا\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە هاکا:\n23 بێژە کردن بە کرواتی [hr]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KaticaSt (مێ لە کرواتیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە کرواتی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە کرواتی:\n23 بێژە کردن بە سیربیایی [sr]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ivakom (مێ لە سربیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە سیربیایی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە سیربیایی:\n23 بێژە کردن بە پۆڵەندی [pl]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن lanf (نێر لە پۆڵەندا)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن zbigniew_ (نێر لە پۆڵەندا)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن stagos (مێ لە پۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە پۆڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە پۆڵەندی:\n(Świętojańska_23d) Mój dokładny adres to Świętojańska 23d(1) m. (2) 312. [(1)= /w dużych budynkach/ litera 'd' może być oznaczeniem jednej z kilku klatek schodowych w budynku nr 23; (2)= skrót od słowa 'mieszkanie'] گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Wojtula (نێر لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\n23 بێژە کردن بە کاتالانی [ca]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن n_targa (مێ لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە کاتالانی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە کاتالانی:\n23 بێژە کردن بە لوکسەمبورگی [lb]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن piral58 (نێر لە لوکسەمبورگ)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە لوکسەمبورگی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە لوکسەمبورگی:\n23 بێژە کردن بە هوڵەندی [nl]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن hertogh (مێ لە هۆڵەندا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە هوڵەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە هوڵەندی:\n23 بێژە کردن بە ڕووسی [ru]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن PogrebnojAlexandroff (نێر لە ڕووسیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ڕووسی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ڕووسی:\n23 بێژە کردن بە تایلەندی [th]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن shogundesu (نێر لە تایلەند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە تایلەندی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە تایلەندی:\n23 بێژە کردن بە ئیسپرانتۆ [eo]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن ps90 (نێر لە بەڕازیل)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئیسپرانتۆ\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئیسپرانتۆ:\n23 بێژە کردن بە مین نان [nan]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن 690518207 (نێر لە چین)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە مین نان\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە مین نان:\n23 بێژە کردن بە عەرەبی [ar]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن asdfforvo (نێر لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە عەرەبی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە عەرەبی:\n23 بێژە کردن بە سویدی [sv]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن KristinaEkstrand (مێ لە سوێد)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە سویدی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە سویدی:\n23 بێژە کردن بە دانمارکی [da]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن CMunk (نێر لە دانمارک)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە دانمارکی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە دانمارکی:\n23 بێژە کردن بە فەڕەنسی [fr]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن spl0uf (نێر لە فەڕەنسا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە فەڕەنسی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە فەڕەنسی:\n23 بێژە کردن بە یۆنانی [el]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن georbe (نێر لە یۆنان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە یۆنانی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە یۆنانی:\n23 بێژە کردن بە کۆری [ko]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن vhfmqh (نێر لە کۆماری کۆریا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە کۆری\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە کۆری:\n23 بێژە کردن بە پۆرتووگالی [pt]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن jonathan_psilva (نێر لە بەڕازیل)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە پۆرتووگالی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە پۆرتووگالی:\n23 بێژە کردن بە ئەڵمانی [de]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن olufemi (نێر لە ئەڵمانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئەڵمانی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئەڵمانی:\nLeider habe ich am 23. Mai keine Zeit. گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Linlan (مێ لە ئەڵمانیا)\n23 بێژە کردن بە ئیسپانی [es]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن roberzo (نێر لە ئیسپانیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئیسپانی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئیسپانی:\nLe cobraron 23 mil trillones de dólares por una caja de cigarrillos گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن gildamoller (مێ لە شیلی)\n23 بێژە کردن بە ڤیەتنامی [vi]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Joeloew (مێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ڤیەتنامی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ڤیەتنامی:\n23 بێژە کردن بە فارسی [fa]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن m_asadi (مێ لە ئێران)\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن omidrs_2005 (نێر لە ئێران)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە فارسی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە فارسی:\n23 بێژە کردن بە تورکی [tr]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن abicer (نێر لە تورکیا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە تورکی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە تورکی:\n23 بێژە کردن بە فینلاندی [fi]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن rambler (نێر لە فینلاند)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە فینلاندی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە فینلاندی:\n23 بێژە کردن بە ئازەرباینجانی [az]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن Seva1994 (مێ لە ئازەرباینجان)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئازەرباینجانی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئازەرباینجانی:\n23 بێژە کردن بە ئوکراینی [uk]\n23 گۆکردنی بێژە کردن لەلایەن velmyshanovnyi (نێر لە ئوکراینا)\nدەتوانن باشتر بێژەی بکەن؟ یا بە زاراوەیەکی تر؟ بێژە کردنی 23 بە ئوکراینی\nهاوبەشکردنی بێژەی 23 بە ئوکراینی:\n23 بێژە نەکراون لە:\n23 تۆمارکردنی گۆکردنی 23 [bs] دەزانن چۆن "23" بێژە بکەن؟\n23 تۆمارکردنی گۆکردنی 23 [no] دەزانن چۆن "23" بێژە بکەن؟\nداخوازی بێژە کردنی نوێ بێژە کردن بە: ئازەرباینجانی ئەڵمانی ئوزبەکی ئوکراینی ئیتالیایی ئیسپانی ئیسپرانتۆ ئینگلیزی بۆسنی پۆرتووگالی پۆڵەندی تایلەندی تەتەری تورکی دانمارکی ڕووسی ژاپۆنی سویدی سیربیایی عەرەبی فارسی فەڕەنسی فینلاندی ڤیەتنامی کاتالانی کرواتی کۆری لوکسەمبورگی لۆمبارد مین نان نەرویژی بۆکماڵ هاکا هەنگاری(مەجاری) هوڵەندی یۆنانی


ئەرسەلان هیدایەتی بە مەرج ئازاد کرا\n10:42 - 26 October 2020\nهەنگاو: یەکێک لە چالاکانی مەدەنی خەڵکی شاری قوروە دوای تەواو کردنی سێ لە سەر چواری ماوەی حوکمەکەی، بە مەرج لە لەندیخانەی کرماشان ئازاد کرا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی یەکشەممە ٤ی خەزەڵوەری ٢٧٢٠ (٢٥ی ئۆکتۆبری ٢٠٢٠)، ئەرسەلان هیدایەتی چالاکی مەدەنی ناسراوی خەڵکی قوروە دوای ٣٤ رۆژ بەندکران لە ماوەی ٤ مانگەی حوکمی بەندکرانەکەی، بە مەرج لە بەندیخانەی دێزڵئاوای کرماشان ئازاد کرا. ناوبراو پیشتریش دوو مانگ دەستبەسەر کرابوو و ٢٠ ڕۆژی ماوەی حوکمەکەی بەر لێبوردن کەوتووە و بە مەرج ئازاد کراوە.\nئەرسەلان هیدایەتی کاتژمێر ١٢ی نیمەڕۆی ڕۆژی یەکشەممە ٣٠ی خەرمانانی ٢٧٢٠ (٢٠ی سێپتامبری ٢٠٢٠)، بە مەبەستی تێپەڕاندنی ماوەی ٤ مانگەی حکومەکەی، خۆی بە بەندیخانەی دێزڵئاوای کرماشان ناساند.\nناوبراو ڕۆژی شەممە١٦ی پووشپەڕی ٢٧١٨ (٧ی ژوئیەی ٢٠١٨) لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتی سپا دەسبەسەر و بۆ کرماشان گوازرایەوە و دوای دوو مانگ بەندکران بە بارمتە ئازاد کرا. ناوبراو شەوی ڕابردوو لە لاپەڕەی ئینیستاگرامی خۆی ڤیدیۆیەکی کوردتی بڵاو کردبوو ەو ڕایگەیاند بوو کە سبەی (یەکشەممە) خۆم بە بەندیخانە دەناسێنم.\nئەرسەلان هیدایەتی لەگەڵ سێ کەسی دیکە بە ناوەکانی ”شەهریار تەهماسبی“، ”مستەفا باقری ئاشنا“ و ”ئەردەشیر مووسەوی“ ڕۆژی شەممە ٣ی جۆزەردانی ٢٧٢٠ (٢٣ی مەی ٢٠٢٠)، لەلایەن لقی دووهەمی دادگای شۆڕشی کرماشان بە سەرۆکایەتی دادوەر ”شاهرۆخ مورادی“ و بە تۆمەتی ”پڕوپاگەندە دژی حکوومەت و پێکهێنانی گرووپ بە مەبەستی تێکدانی ئاسایش و تەکووزی کۆمەڵگا“ هەر کامەیان حوکمی ٩ مانگ بەندکرانیان بە سەردا سەپا کە ئەو حوکمە دواتر لەلایەن دادگای پێداچوونەوەی پارێزگای کرماشان بۆ ٤ مانگ بەندکران کەم کرایەوە.


Diplomatic Magazine | لەیادی 100 ساڵەی شۆڕشی ئەڵمانیادا\nچەندین نوكتە هەن باس لەوە دەكەن كە ئەڵمانەكان هەرگیز ناتوانن شۆڕش بەرپا بكەن، یەكێك لە نوكتەكان دەڵێت: "ئەڵمانەكان ناتوانن شۆڕش بەرپا بكەن، چونكە شۆڕشگێڕان دەبێت بەسەر چیمەنەكاندا بڕۆن؟". نوكتەیەكی دیكە دەڵێت: "ئەڵمانەكان بۆیە ناتوانن شۆڕش هەڵبگیرسێنن، چونكە چوونە ناو چیمەنی پەرلەمان (بوندستاگ) قەدەغەیە"، نوكتەیەكی دیكە كە دراوتە پاڵ لینین و لەناو شەقامی ئەڵمانیدا زۆر باوە، بەڵام لەڕاستیدا، لەوە ناچێت هەرگیز لینین قسەیەكی وای كردبێت و لەهیچ بەڵگەنامەیەكیشدا تۆمار نەكراوە و سەرەڕای ئەوەش، بەڕوانین لە هەلومەرجی ئەوكاتی هاتوچۆی گشتیی و مردنی زووی لینین، ئەم دانەپاڵە بەتاڵ دەبێتەوە؛ بەڵام بەهەرحاڵ نوكتەكە دەڵێت: "ئەڵمانەكان بۆیە ناتوانن شۆڕش بكەن، چونكە كاتێك دەیانەوێت بچن وێستگەی قیتارێك بگرن، سەرەتا دەچن تكتی قیتاڕ دەكڕن". سەرەڕای ئەمانە، ڕێك سەد ساڵ پێش ئێستا شۆڕش لە ئەڵمانیا هەڵگیرسا، بزووتنەوەی كرێكاریی ڕژایە شەقامەوە هەم بۆ خستنی دەسەڵاتی قەیسەر و هەمیش سەرمایەداران. لە 9ی نۆڤەمبەری 1918، مانگرتنی گشتیی لە بەرلین دەستیپێكرد و پاشان بە ناوچەكانی دیكەدا بڵاوبووەوە.\nبۆرژوازیی ئەڵمانیی هەمیشە ئاراستەیەكی دووڕووی هەبووە بەرانبەر بە شۆڕشی نۆڤەمبەری 1918. لەكاتێكدا ئەو شۆڕشە دەریخست كە جەنگ، دەسەڵاتی فەرماندە باڵا سەربازییەكان و پاشایەتیی دەبوو كۆتایی پێبێت، لەهەمانكاتدا، ئەوە شۆڕشێكیش بوو لەنیوەی ڕێگا وەستا. ئەمەش بووە هۆی سەرهەڵدانی كۆماری ڤایمار و دەستووری بۆرژوا دیموكراتیی كە نە بۆرژوازیی ناوخۆیی، نە كۆنەپارێزە پاشایەتیخوازەكان و نە كرێكارانی شۆڕشگێڕیش دەیانویست. بەڵام ئەم كۆمارە بەرهەمی شۆڕشێكی كۆمەڵایەتیی شكستخواردوو بوو.\nبۆیە، پێویست بە سەرسامبوون ناكات كە سۆسیال دیموكراسیی خێرا لەژێرناوی "پاراستنی كۆمار"دا هاوپەیمانیی لەگەڵ دژەشۆڕشگێڕەكان بەست، هەمان ئەو دژەشۆڕشگێڕانەی دواتر بناغەی نازیزمیان دانا.\nپێویست بە سەرسامبوون ناكات كە سۆسیال دیموكراسیی خێرا لەژێرناوی "پاراستنی كۆمار"دا هاوپەیمانیی لەگەڵ دژەشۆڕشگێڕەكان بەست، هەمان ئەو دژەشۆڕشگێڕانەی دواتر بناغەی نازیزمیان دانا\nنیشانە سەرەتاییەكانی شۆڕشەكە بە هەڵسانی كەشتیوانان لە شاری كیل و سەربازانی بەرەكانی جەنگ دەستیپێكرد و بە مانگرتنی گشتیی لە بەرلین بووە سەرهەڵدانی مەشخەڵی شۆڕش، هەروەها چەندین خۆپیشاندان و مانگرتن و خەباتی كرێكاران لە سەرەتای 1917ـەوە دەستیپێكردبوو. لە تەفسیر و لێكدانەوەی سۆسیال دیموكراتیی و لیبراڵەكاندا، پاڵنەر و ئامانجەكانی چینی كرێكار، سۆسیالیست و شۆڕشگێڕەكان، بەرنامەیەكی لەبنچینەدا بێ ئومێدانەی كەمینەیەك بوو. بەڵام ئایا بەڕاست شۆڕشەكە و ئامانج و پاڵنەرەكانی پشتەوەی چی بوون؟\nهەر لە 1890ـەوە بزووتنەوەی كرێكاریی ئەڵمانیی چەندین ڕێپێوان و مانگرتنی گەورەی لە ڕۆژی 1ی ئایاردا ڕێكدەخست. لە 1915 شتێكی ئەوتۆ ڕووینەدا، و هیچ پلانێكیش بۆ 1916 لەئارادا نەبوو. مافی خۆپیشاندان كرابووە قوربانیی "ئاشتی و ئاساییشی مەدەنیی" و لەنێوان دەسەڵاتدارە میلیتارییەكان و بیرۆكراسییەكانی یەكێتیی كرێكارییدا ڕێككەوتن ئەنجامدرابوو. ئیمپریالیزم و جەنگیش پاساوێكی دیكەی گەورە بوون. لەم كورتە نووسینەدا دەرفەتی ئەوەم نییە لەسەر كۆی ڕووداوەكان، پێشینەكان و دیبەیت و مشتومڕە تیۆرییەكانی ناو ئەنتەرناسیۆنال و پارتەكانی دیكە بدوێم، بەڵام هەوڵدەدەم هێڵە سەرەكییەكانی شۆڕشەكە دیاریبكەم. بەهیوای ئەوەی لەداهاتوودا دەرفەتی گونجاوتر بۆ ئاوڕدانەوە لەو مێژووە گرنگە بێتەئاراوە، كە بێگومان دەبێتە وانەیەكی گرنگیش بۆ شۆڕشگێڕانی ئەمڕۆ.\nجەنگی یەكەمی جیهان بەئاسانی كارەكتەر و خەسڵەتی سەردەمی ئیمپریالیستیی پێوەبوو و ئەم خەسڵەتەش بەئاسانی دەركەوت. ئەم جەنگە، دەكرێت بڵێین، یەكەم جەنگی جەماوەریی پیشەسازیی بوو، دەرەنجامی چەكە پێشكەوتووەكان، كۆڵۆنییەكان و خەباتی نێوان قۆرخكارەكان و دەوڵەت نەتەوەكان بوو بۆ كۆنتڕۆڵكردنی بازاڕی جیهانیی. لەكاتێكدا ملیۆنان كەس بەهۆی نەبوونیی و دەرمانەوە كەم ئەندام دەبوون، جەماوەری برسیی لەهەڵكشانی ملیۆنیی دابوو، سگهەڵگوشین گەیشتبووە دواڕادە، كەچی جەنگی كریدیتەكان و بانك و مۆنۆپۆلیستەكان ئەم وێرانكارییەی سێ بەرابەر بەرزكردەوە. ئەم ڕاستییەی جەنگ، سەرهەڵدانی كاولكاریی و بەدبەختیی، بەتەنها بۆ دەرەوەی ئەڵمانیا نەبوو، بەڵكو لەسەرووی هەموویەوە "ناوخۆی وڵاتەكەشی" كاولكردبوو، هەروەها وادەردەكەوت هەموو "فەرمانی سەربازیی" بەهێز، لەسەر لم بونیاد نرابێت. لەكاتێكدا ناسیۆنالیزم و شۆڤینیزم كاریگەریی لەسەر بەشێكی گەورەی پرۆلیتاریا و جووتیاری ئەوروپا لە 1914 دانابوو، ئەزموونی جەنگ ئەم وشیارییەی هەژاند و بەشێكی گەورەشی لەناو برد.\nئەنتەرناسیۆنالی دوو (1889-1914) تەسلیمی شەپۆلی شۆڤینیزمی نەتەوەیی لەكۆنتڕۆڵ دەرچوو ببوو لە ئابی 1914دا. بڕیارنامەكانی كۆنگرەی ئەنتەرناسیۆنال لە شتوتگارت (1907)، كۆپنهاگن (1910)، و بازل (1912) بە بەردەوامیی ئەوەی دووبارە كردبووەوە كە هەنگاوی قورس دژی ڕوودانی جەنگ دەگرنە بەر، بەڵام كاتێك ڕووبەڕووی كارەساتەكە بوونەوە، بێتوانابوون لەهەر جۆرە كردەوەیەك. بەپێچەوانەوە، پارتە ڕابەرەكانی سۆسیال دیموكراسیی لە ئەوروپا و ئەنتەرناسیۆنالدا بوونە "بەرگریكارانی نیشتمانی باوك"، بوونە لایەنگرانی چالاكی "ئاشتیی كۆمەڵایەتیی" و یەكێتیی موقەدەس لە ماوەی جەنگدا.\nبەرژەوەندییەكانی جەماوەر و خەباتی چینایەتیی لەهەر كەرتێكی سەرەكیدا، جگە لە ڕووسیا و سڕبیا، كرانە قوربانیی ئامێر و چەك و تەقەمەنییەكانی جەنگ و بەرژەوەندییەكانی ڕژێمە ئیمپریالیستییەكەی خۆیان. نەیارانی جەنگ، وەك بەلشەڤییەكان لەڕووسیا یان باڵی چەپی نزیك و دەوروبەری ڕۆزا لۆكسمبۆرگ لەناو سۆسیال دیموكراسیی ئەڵمانیا، پارتی كاری سەربەخۆ لە بڕیتانیا، كەمینەیەكی بچووكیان پێكهێنا، كە خۆی لەلایەكەوە لەنێوان ئەنتەرناسیۆنالیستە شۆڕشگێڕەكاندا دابەشببوو و لەلاكەی دیكەوە هێزە ئاشتیخوازەكان یان ئەو هێزانە هەبوون كە بەدوای ئاشتبوونەوە لەگەڵ سۆسیال دیموكراسییدا دەگەڕان. بۆیە ئیمپریالیزم پێشتر لە دەستپێكی جەنگدا جەژنی سەركەوتنی گێڕابوو، واتا لەناوبردنی ئەنتەرناسیۆنال سەركەوتنی سەرەكیی و یەكەمی ئیمپریالیزم بوو.\nهەركە جەنگ دەستیپێكرد گەلێك لەدەستدان و زیانی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا. ئابڵوقەی هێزی دەریایی بڕیتانیا و جەنگی ژێردەریایی ئەڵمانیا برسێتییەكی گەورەی بۆ ناوخۆ هێنا\nهەركە جەنگ دەستیپێكرد گەلێك لەدەستدان و زیانی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا. ئابڵوقەی هێزی دەریایی بڕیتانیا و جەنگی ژێردەریایی ئەڵمانیا برسێتییەكی گەورەی بۆ ناوخۆ هێنا، لەگەڵیدا ڕەتكردنەوەی ئیمپریالیزم و جەنگ هەڵكشانی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. پاڵنەرە گەورە و زەحمەتەكانی بەرهەمهێنان لەسەر هێزی كار، هەڵگرتنی مافە دیموكراتییەكان، حەواڵەكردنی "كێشەسازەكان" بۆ بەرەكانی جەنگ، بەشێكی ژیانی ڕۆژانەی چینی كرێكاری ئەڵمانیی بوون. سەرجەمی بەرهەمهێنان خرابووە خزمەتی هەوڵ و كەرەستەی جەنگییەوە. بەڵام كرێكاران بەشێوەیەكی فراوان ناڕەزایەتییان دەربڕی و دژی جەنگ ڕاپەڕین، بۆ نموونە، لەبەرلین مانگرتنێكی جەماوەریی لە پیشەسازیی چەك لە كانوونی دووەمی 1918دا ڕوویدا. لەكاتێكدا هەلومەرجەكانی ژیانی چینی كرێكار و هەروەها جوتیاران و بەشە دیارەكانی وردەبۆرژوازیی شاریی بەشێوەیەكی بەرچاو و فراوان وێرانتر ببوو، سەرمایەی گەورە و خاوەندارێتیی زەویی گەورە هەمیشە بەدوای بەرهەمهێنانی قازانجی گەورەترەوە بوون.\nبۆ زۆرینەی گەورەی دانیشتووان، جەنگ مانای شەڕێكی دەستەویەخەی ڕۆژانە بوو بۆ پەیداكردنی نان، خەڵوز و مووچە، لەكاتێكدا خاوەن زەوییە گەورەكان و سەرمایەدارەكان لەڕێگای بەرزكردنەوەی نرخی بەرهەمەكانی خەڵكی هەژار و كرێكارەوە، بەردەوام لە دەوڵەمەندبووندا بوون. داهاتی ڕاستەقینە 40% دابەزی، بڕی بەكاربردنی كالۆری لە ڕۆژدا لە 3400 لە دەستپێكی جەنگدا دابەزی 1000 لە 1917دا. لە هەمانكاتدا، ڕێساكانی تەندروستیی و سەلامەتیی بەرزكرانەوە، كاری ڕۆژ بەرزبووەوە بۆ 14 سەعات و تەنانەت 17 سەعات لە ڕۆژدا. نەك تەنها چینی كرێكار و جووتیاران كەوتنە ناو كارەسات و بەدبەختییەوە، بەڵكو هەروەها داهاتەكانی چینی ناوەڕاستی خوێندوو (خزمەتكارانی كەرتی مەدەنیی، كارمەندان) بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزین.\nلەهەمانكاتدا، قازانجەكانی كۆمپانیا گەورەكان هەڵدەكشا. 16 گرنگترین كۆمپانیاكانی ئاسن و كانی خەڵوز لەتوانایاندا بوو قازانجەكانیان لە 1917دا بۆ بڕی 800% بەرز بكەنەوە. وەك ڕۆزا لۆكسمبۆرگ باسی دەكات "قازانجی پشكەكان هەڵدەكشێن و پرۆلیتاریاش دادەكشێت". ئەم بەرەوپێشچوونانە خاڵێكی وەرچەرخانی كۆمەڵایەتیی بۆ ڕاپەڕینی پرۆلیتاریی خوڵقاند. لەڕوانگەی سیاسییەوە، سەرگەردانیی و ڕادیكاڵیزەبوونی جەماوەر لە هەمانكاتدا، دواجار لەدابەشبوونی پارتی سۆسیال دیموكراتدا ڕەنگی دایەوە. لە 1916، پارتی سۆسیال دیموكراتی سەربەخۆی ئەڵمانیا، دوای دەركردنی ئەو ئەندامانەی سۆسیال دیموكراسیی لە ڕایشتاگ، كە دەنگیان بە كریدیتەكانی جەنگ نەدابوو، لە 1917 ئەندامەكانیان گەیشتە 120 هەزار ئەندام بەراورد بە 240 هەزار ئەندامی چواردەوری فریدریش ئێبەرتی پارتی سۆسیال دیموكرات.\n"گروپی ئەنتەرناسیۆنال" لەچواردەوری كاڕڵ لیبكنیشت و ڕۆزا لۆكسمبۆرگ لە 1914 دامەزرابوو، بەڵام تا 1916 وەك گروپێكی چالاك لەناو سۆسیال دیموكراتدا مابووەوە. گروپەكە، كە بە كۆمەڵەی سپارتاكوس ناسرا، هاوشان لەگەڵ "چەپە ڕادیكاڵەكان"ی دیكە، پێشڕەوایەتیی چالاك، و دوژمنایەتیی شۆڕشگێڕانەی جەنگی گرتەبەر. ئەمانە بوونە هۆی مانگرتنی گشتیی لە بەرلین كە پاشان شۆڕشی لێكەوتەوە.\nسەرهەڵدانی كۆمەڵەی سپارتاكوس\nبەر لەدەستپێكردنی، ڕوون و ڕاشكاوترین ڕوانگەی شۆڕش و هەروەها پرسیاری دەبێت چی بكرێت، لە ڕێكخەرانی ئەو گروپەوە هات كە لەدەوری ڕۆزا لۆكسمبۆرگ كۆببوونەوە. بەدرێژایی جەنگ ئەوان تۆڕێكی ڕادیكاڵیان لەڕێگای بڵاوكردنەوەی جۆرنالێك بەناوی دی ئەنتەرناتسیۆنالە دامەزراند و هەروەها ناردن و بڵاوكردنەوەی چەندین نامەی پڕوپاگەندەیی ژێرزەمینیی، كە تەنها ئیمزای "سپارتاكوس"ی بەسەرەوە بوو.\nلەژێر ڕابەرایەتیی ڕۆزا لۆكسمبۆرگی درەوشاوە و هەورەبروسكە و كاڕڵ لیبكنیشتی بێ ئەندازە جەماوەریی، ئەم گروپە لەڕێگای لێدانی توند لەڕابەرایەتیی پارتی سۆسیال دیموكرات خۆی جیاكردەوە، واتا لەو پارتە جیابووەوە كە پشتیوانیی جەنگی گەورەی كردبوو و گروپەكە دەستیكرد بە شیكاریی ئەو پرسیارەی كە بەشێوەیەكی كارەساتبار سۆسیال دیموكراسیی بەرەو كوێ ملی ناوە. جەوهەری پەیامەكەیان بەدرێژایی جەنگ سەرلەنوێ داڕشتنەوەی ڕۆڵی جەماوەری كرێكاران بوو لەناو تیۆر و پراكتیكی سۆسیالیستیدا.\nبۆ پارتی سۆسیال دیموكرات، ئەم جەماوەرەی كرێكارانی ئاسایی پێویست بوو وە پارێزەر خزمەتكار بن، پشتیوانیی لە گوێگرانی پاسیڤی سیاسەتە پەرلەمانتارییەكە بكەن، ببنە كۆكەرەوانی دەنگ كە دەكرا جار و بار ڕووبدات، ناڕەزایەتیی بەرانبەر بە هەڵبژێردراوان دەرببڕن. بەپێچەوانەوە، گروپی سپارتاكوس جەختی لەسەر كردەی دەستەجەمعیی كرێكارانی پشت بەخۆبەستوو دەكردەوە، وەك مانگرتنە جەماوەرییەكان. ئەوان هەمیشە لە نامەكانیاندا جەختیان لەم ڕستەیە دەكردەوە: "تەنها یەك ڕزگاركەری پرۆلیتاریا بوونی هەیە: ئەویش پرۆلیتاریا خۆیەتی". پێداگریی و جەختكردنەوەكانیان لەسەر خۆپیشاندانەكانی شەقام و خێرایی لە بانگهێشتكردن بۆ كردەی ڕادیكاڵ، ئەوانی بردە ناو ململانێ لەگەڵ بەڕێوەبەرانی شۆڕشگێڕیی بازاڕ (واتا یەكێتییە كرێكارییەكان) لەسەرەتای دەستپێكردی شۆڕشدا كردەوە.\nئەگەرچی ڕابەرانی سۆسیال دیموكرات هەوڵیاندابوو سەری هەر ڕاپەڕینێك بپەڕێنن، بەرەبەیانی شۆڕش هەمیشە بە ئاماژەكردن بۆ فیلیپ شایدەمان، ڕابەری سۆسیال دیموكرات دیاریدەكرێت كە لە پەنجەرەی ڕایشتاگەوە كۆماری ئەڵمانیای ڕاگەیاندبوو. بەڵام دووەم ڕاگەیاندن لە 9ی نۆڤەمبەرەوە، كاڕل لیبكنیش ئاراستەی قەرباڵغییەكەی كرد: "هاوڕێیان من كۆماری ئەڵمانیای سۆسیالیستیی ئازاد ڕادەگەیەنم، كە هەموو ئەڵمانەكان لەخۆدەگرێت، لەم كۆمارەدا كەس چیتر خزمەتكار نابێت، هەر كرێكارێك دروست بەرانبەر بەكارەكەی كرێیەكی دروست وەردەگرێت. پاشایەتیی سەرمایەداریی، كە ئەوروپای خستۆتە ناو ئاگر و خوێنەوە، تێكدەشكێت".\nئەو هەلومەرجانەی لەسەرەوە باسكران، هەروەها ئەو ڕابەرایەتییە تازەی سەریهەڵدا، بووە هۆی ئەوەی لە لە 9ی نۆڤەمبەری 1918، ڕاپەڕینی جەماوەریی لەلایەن پرۆلیتاریای بەرلینەوە پاشایەتیی قەیسەر ڤیلهێلمی دووەم لەناوبەرێت و كۆتایی بەجەنگ بهێنێت. بنەماڵەی هۆهنتسۆلەن نزیكەی 500 ساڵ دەبوو حوكمڕانیی بەرلین، پروسیا و ئیمپراتۆریەتی ئەڵمانیای كردبوو. ڕۆژنامەنووسێكی بەرەی بۆرژوازیی شۆڕشی وەك داڕمان و كەوتنێكی لەناكاو وەسفكردبوو: ڕۆژی دواتر، تیۆدۆر ڤۆڵف دەنووسێت كە پێش ڕاپەڕینەكە "پێدەچوو ڕێكخراوێكی میلیتاریی گەورە هەموو شتێك لەباوەش بگرێت، لە ئیدارە گشتییەكان و وەزارەتەكاندا بیرۆكراسیەتێكی بەڕادەیەك توند سەریهەڵدا. بەرەبەیانی دوێنێ هەموو شتەكان هێشتا لەشوێنی خۆیان بوون... دوانیوەڕۆی دوێنێ هیچ شتێك نەمابووەوە". كەچی شۆڕش شتێكی لەناكاو نەبوو وەك دەردەكەوێت: ڕۆژ بەڕۆژ بەهۆی ناكۆكییە ڕوولەگەشەكانی ناوەوەی سەرمایەداریی ئەڵمانیی بۆ چەندین دەیە، دەتەقییەوە.\nئەمڕۆ، شۆڕشی نۆڤەمبەر بەفراوانیی لەبیركراوە. وەك دەگوترێت شۆڕشە شكستخواردووەكان زوو فەرامۆش دەكرێن. زۆرینەی خەڵكی ئەڵمانیا ئاگایان لە زاراوەكانی وەك "شۆڕشی ئەڵمانیی" یان "جەنگی ناوخۆیی ئەڵمانیی" نییە. كەچی ڕووداوەكانی كۆتایی 1918 و 1919 خاڵێكی وەرچەرخان بوون نەك تەنها لە ئەوروپای ناوەندیی، بەڵكو لەكۆی مێژووی مرۆڤایەتیدا. بۆ نموونە، شۆڕشەكە كۆتایی بە پاشایەتیی هێنا، كۆتایی بەجەنگ هێنا، ئەو كۆمارە دیموكراتییەی ئەمڕۆ لیبراڵەكان و سۆسیال دیموكراتەكان و تەنانەت بەشێكی زۆری كۆنزەرڤاتیڤەكانیش وەك نموونەی دیموكراسیی ئەوروپا سەیری دەكەن، بەهۆی شۆڕشەوە بەدیهات، بەڵام مخابن هەمان ئەو هێزانەی هاووپەیمانیان لەگەڵ هێزە دژەشۆڕشگێڕەكاندا كرد، شۆڕشیان لەناوبرد، و تۆوەكانی نازیزم لەناو ئەو هێزانەوە چەكەرەی كرد، كە ئەوروپا و جیهانیشی لەگەڵ خۆیدا بردە ناو ئاگر و خوێنەوە. وەك واڵتەر بنیامین دەڵێت: "فاشیزم، دەرەنجامی شكستی شۆڕش بوو". بەڵێ، یادەوەریی مێژوویی ئەڵمانەكان، ئەم چەمكانەی لەبیركردووە، كاتێك مێژووی ئەڵمانیا دەنووسرێتەوە بەشانازییەوە باس لە سەرهەڵدانی كۆماری دیموكراتیی ڤایمار دەكرێت، بەڵام هەرگیز باسی هۆكارەكانی ناكرێت، چی بوونە هۆی كۆتایی جەنگ و كەوتنی پاشایەتیی خاوەن ئاگر و ئاسن؟ وشەی شۆڕش، لە میمۆری ئینسانی ئەمڕۆ دەرهێنراوە و سەرهەڵدانی كۆمارەكەش، بەدەستێكی غەیبی و نادیار سپێردراوە.\nڕایشی ئەڵمانیی و هاوپەیمانەكانی نەیاندەتوانی جەنگەكە ببەنەوە. مانگرتنەكانی كانوونی دووەم لە نەمسا ئەوەی دەرخست ئیپمراتۆریەتی هابسبۆرگی هاوپەیمان لەناوەوە ڕووی لەتەقینەوە و هەڵوەشان بوو. سەرەڕای ئاشتی سەپێنراوی برێست-لیتۆڤسك، كە مانای داگیركردنی ئۆكرانیای دەبەخشیی لەلایەن ئەڵمانیاوە، شۆڕشی ڕووسیی هەڕەشەی بڵاوبوونەوەی بە خۆرئاوای ئەوروپادا دەكرد.\nڕوودانی شۆڕشی نۆڤەمبەر ماوەیەكی زۆر بوو نیشانەكانی دەركەوتبوون، و ئەوەش نەك تەنها لە فۆرمی ناڕەزایەتیی جەماوەریی و شەكەتبوونی چینی كرێكار و دانیشتووان بەدەست جەنگەوە. لە نیسانی 1917، شەپۆلێكی مانگرتنەكان خواستی بەرزكردنەوەی بڕی نان و خۆراكیان كردبوو. لە كانوونی دووەمی 1918، مانگرتنێكی سیاسیی جەماوەریی لەلایەن ستیواردە شۆڕشگێڕەكان (ئەنجوومەنە كرێكارییە سەربەخۆكان) ڕێكخرا، بەتایبەت لە كارگە چەكسازییەكانی بەرلین، و سەرتاپای وڵاتی هەژاند. ئەو مانگرتنەی دووەم، لەژێر هەلومەرجێكی نایاساییدا ڕێكخرا، نەك تەنها خواستی كۆمەڵایەتیی بەڵكو خواستە سیاسییەكانی وەك ئاشتیی دەمودەست بەبێ هیچ مەرجێكیان بەرزكردەوە یان داوای هەڵگرتنی دۆخی نائاسایی سەردەمی جەنگیان كرد. تەنانەت لەڕێگای ئەم خەباتەوە كۆتاییان بەناردنی زیاتری خەڵك بۆ بەرەكانی جەنگ هێنا، ئیدی وردە وردە نیشانە و سەرهەڵدانی شۆڕشگێڕیی ڕوونتر دەبووەوە.\nلەهەمانكاتدا، ئەوەش ڕوون بوو كە ڕایشی ئەڵمانیی و هاوپەیمانەكانی نەیاندەتوانی جەنگەكە ببەنەوە. مانگرتنەكانی كانوونی دووەم لە نەمسا ئەوەی دەرخست ئیپمراتۆریەتی هابسبۆرگی هاوپەیمان لەناوەوە ڕووی لەتەقینەوە و هەڵوەشان بوو. سەرەڕای ئاشتی سەپێنراوی برێست-لیتۆڤسك، كە مانای داگیركردنی ئۆكرانیای دەبەخشیی لەلایەن ئەڵمانیاوە، شۆڕشی ڕووسیی هەڕەشەی بڵاوبوونەوەی بە خۆرئاوای ئەوروپادا دەكرد.\nبەڵام فەرماندەیی باڵای سوپا، واتا ناوەندی ڕاستەقینە و فیعلیی دەسەڵات بەدرێژایی جەنگ، قەیسەر و شازادەكانی تەنها وەك دیمەنێكی ڕازاوە بەكاردەهێنا، و دواجار دەستیكرد بە پروپاگەندە بۆ زۆرینەی پەرلەمانیی پارتی پێشڕەو، پارتی سەنتەر و سۆسیال دیموكراتەكان، لەم ڕێگایەوە دەیویست بەهەر نرخێك بێت خۆی بەدەستەوە نەدات. بەڵام لە سێپتێمبەری 1918، ئەریش لودندۆرف، بەرپرسی ستراتیژیی-سیاسیی ڕابەرایەتیی سوپا و كۆنەپارێزی ئەڵمانیی، ناچاربوو بە داننان بەوەی كە چیتر ناكرێت بەر بە شكست بگیرێت، بەڵام بڕیارێك دەركرا تا دڵنیایی بدات كە "شەرمەزار"ی ئاشتییەكی كاتیی و هەلومەرجە ئاشتییە\nكوشندەكانی هەموو هاوپەیمانان، دەبێت لەلایەن حكومەتێكی مەدەنییەوە قبوڵ بكرێت. فەرماندەیی باڵای سوپا و لودندۆرف پشتیوانییان لەم پێشنیارە كرد، و بانگی پارتی سۆسیال دیموكراتیان كرد حكومەت پێكبهێنێت كە پاشان بووە خاوەن شانازییەكی گوماناویی بۆ دانووستان لەسەر ئاشتیی كاتی كە بۆ ئەمەش نەیدەتوانی خۆی لە "بەرپرسیارێتی"یەكە بدزێتەوە. دواتر ئەمە بووە بنەما بۆ ئەفسانەی "خەنجەر لە پشتدان"، كە بەم پێیە سوپا لە مەیدانەكەدا بووە هێزێكی لەشكست بەدەر و بەجۆرێك مایەوە كە پەرلەمانتاران، "مەدەنییەكان" و سۆسیال دیموكراتەكان نەیاندەتوانی پشتی تێبكەن، چونكە هەر پشت تێكردنێك، ترسی خەنجەر لەپشتدانی بەدواوە بوو.\nبۆ سۆسیال دیموكرات قورسبوو هیچ شتێك بەرانبەر بە سەرمایەداریی ئەڵمانیی بكات. دوو لە ڕابەرە دیارەكانی سۆسیال دیموكراسیی، فردریش ئێبەرت و فیلیپ شایدەمان، بەباشیی ئاگایان لەوە بوو كە نەك تەنها جەنگ و پاشایەتیی كۆتایی نەهاتووە، بەڵكو ڕووداوەكان چواردەوری ئەوانیش بتەنێت وەك چۆن ئەوان چواردەوری قەیسەر و شازادەكانیان تەنی\nڕاپەڕینی كەشتیوانانی ڤیلهێلمشافن و كیل لە 3-11ی نۆڤەمبەر و فراوانبوونی شۆڕش بە سەرجەمی وڵاتدا تەنها لەمیانەی چەند ڕۆژێكدا، ئەوەی دەرخست ئەو ترسەی سوپا و بەرەكانی دیكە لە سپاردنی حكومەت و پێكهێنانی زۆرینەی پەرلەمانیی بە سۆسیال دیموكراتەكان دەرخست. سەربازان چیتر نەیاندەویست ئاگر و ئاسن بگرنە جەماوەر و كرێكارانی خۆپیشاندەر و بۆیە شۆڕش سەرجەمی شارەكانی گرتەوە. سەربازان، كەشتیوانان و كرێكاران ئەنجوومەنەكانی نوێنەرایەتیی خۆیان لەسەر فۆرم و تەقلیدكردنەوەی سۆڤێتەكانی كرێكارانی ڕووسیا پێكهێنا. كە پاشان بە بۆیەكەمجار زاراوەی كۆماری دیموكراتیی شوراكان (Räterepublik oder Rätedemokratie) هاتە ناو زمانی ئەڵمانییەوە.\nڕابەرایەتیی سۆسیال دیموكراتی نزیك لە ئێبەرت و شایدەمان دەیانزانی ناتوانن كۆنتڕۆڵی بناغە جەماوەرییەكەیان بكەن و لەهەمانكاتدا شۆڕش لەڕیشە هەڵبكێشن، كاتێكیش ئەم دوو ڕابەرە "ئیعتباری شۆڕشگێڕیی"یان بەخۆیان بەخشیی، بۆ ئەوە بوو هەوڵیاندا خۆیان بخەنە سەرووی بزووتنەوەی شوراییەوە. حكومەت لەماوەیەكی كەمدا ناچاربوو دەسەڵاتی حكومەتیی بەناوی شوراكان یان ئەنجوومەنەكانەوە پیادە بكات دەنا هەڕەشەی لەدەستچوونی دەسەڵاتەكەی لەلایەن جەماوەرەوە لەئارادا بوو. بۆیە سۆسیال دیموكرات لەژێر فشاردا بوو بۆ خەبات و تێكۆشان یان ڕێكخستنی زۆرینە بەناوی ئەنجوومەنەكانی كرێكاران و سەربازان. لەبەرئەوە ڕابەرانی بەشێوەیەكی زۆر وریایانە مانۆڕیان كرد بۆ ڕاكێشانی پارتی سۆسیال دیموكراتی سەربەخۆی ئەڵمانیا بۆ ناو هاوپەیمانیی لەپێناوی هەبوونی دڵنیایی لەلایەن بەرەی چەپەوە. پاشان تەنانەت كاڕڵ لیبكنیشتیشیان بانگهێشت كرد بۆ بەشداریكردن، بەڵام بێگومان ئەو ڕەتیكردەوە، بەباشی دەیزانی حكومەتی سۆسیال دیموكرات چی لەهەگبەدایە و بەتەمای چییە. لە ئەنجوومەن و شوراكاندا سۆسیال دیموكرات پشتی بە زۆرینەی خۆی لە دەزگاكانی یەكێتییە كرێكارییەكان و لەڕووی سیاسییەوە سەربازانی دواكەوتوو بەستبوو.\nپاشان هەموو شارەكانی دیكە چوونە پاڵی ڕووداوەكانەوە، ئەو ڕووداوانەی لە بەرلین ڕوویاندابوو. شوراكان دەسەڵاتی ڕەسمییان وەرگرت، بەشێوەیەكی پراكتیكی وەك كۆمیتەی سۆسیال دیموكرات و پارتی سۆسیال دیموكراتی سەربەخۆی ئەڵمانیا. بۆیە سۆسیال دیموكرات لەناوەڕاستی نۆڤەمبەری 1918دا گەیشت یەكەم سەركەوتنە سیاسییەكانی خۆی. ئەم هەڵوێستە دەسەڵاتی خۆی لە هەڵبژاردنەكانی كۆنگرەی شورای ڕایش یەكخست، كە لە 16ی دیسەمبەردا بەسترا. لە 489 نوێنەر، 405 نوێنەری كرێكاران و 48 نوێنەری ئەنجوومەنی سەربازان، 288یان ئەندامانی سۆسیال دیموكرات و 90یان ئەندامانی پارتی سۆسیال دیموكراتی سەربەخۆی ئەڵمانیا بە 10 ئەندامی كۆمەڵەی سپارتاكوسیشەوە. نە لیبكنیشت و نە ڕۆزا لۆكسمبۆرگ هەڵنەبژێردران و تەنانەت مافی قسەكردنیشیان لێسەندرایەوە.\nبە تێگەیشتن لەم هەلومەرجە، سپارتاكیستەكان بڕیاریاندا چیتر لەناو پارتی سۆسیال دیموكراتی سەربەخۆی ئەڵمانیادا نەمێننەوە. بۆیە لە یەكەم ڕۆژی ساڵی 1919 پارتی كۆمۆنیستی ئەڵمانیا دامەزرا، بەرنامەی حزبەكە لەلایەن ڕۆزا لۆكسمبۆرگەوە نووسرا و لە سەرەتادا لاواز بوو و كەموكورتیی پێوە دیاربوو، و تەنها توانی 10 هەزار ئەندام بەدەست بهێنێت. هەڵەكانی بەرنامە، تێنەگەیشتن لە بارودۆخەكە، و ئاراسەكردنی هەلومەرجە شۆڕشگێڕییە، و دەستپێشخەری بەتایبەت كاڕڵ لیبكنیشت لە ڕووداوەكان، پێویستی بە لێكۆڵینەوەیەكی دوور و درێژ هەیە، تەنانەت پارتەكە حەفتەیەك پێش ئەوەی بكەوێتە ناو خەباتی شۆڕشگێڕییەوە، هێشتا بەرنامەی سیاسیی خۆی نەناساندبوو. بەڵام لەلایەكی دیكەوە، هەركە شۆڕشگێڕان پارتی نوێیان دامەزران، سۆسیال دیموكراتەكان، دەستیانكرد بە كۆكردنەوەی پەیكەرەكانی سوپا بۆ بەرگریكردن لە "نەزم و ڕێسای كۆمار". دوای ئەوەی ئاشتیی لە 11ی نۆڤەمبەر ڕاگەیەنرابوو، سوپاكان توێنرابوونەوە. پاشان فرایكۆرپس، ئەو سوپایەی بووە پشتیوانیی سەرەكیی هیتلەر لەداهاتوودا، سوپایەكی كۆنەپارێزی دژەبەلشەڤیی، ئەركی لەناوبردنی شۆڕشەكەی پێسپێردرا و ڕۆزا و كاڕڵ لە 15ی كانوونی دووەمی 1919 گیران و تیرۆر كران و خرانە ڕووبارێكەوە لە بەرلین. ئەگەرچی شۆڕش هەر بەردەوام بوو، بەئاسانیی دانەمركایەوە.\n1. Chris Harman, The Lost Revolution; Germany 1918 – 1923, Haymarket Books, London and Chicago, 2011.\n2. Pierre Broué, The German Revolution, 1917-1923, translated by John Archer, Historical Materialism, Brill, Leiden and Boston, 2005.\n3. John Rose, Luxemburg, Müller and the Berlin workers and soldiers councils, http://isj.org.uk/luxemburg-muller-and-the-berlin-councils/\n4. Sebastian Haffner, Der Verrat, Verlag 1900 Berlin, 2005.\n5. Ralf Hoffrogge, Richard Müller: der Mann hinter der Novemberrevolution, Karl Dietz Verlag Berlin GmbH 2008.


لاڤرۆف: پێویستە هەمووان پێبەندی ڕێککەوتنی ناڤۆکی بن - SAHAR KURDISH (Sorani)\nلاڤرۆف: پێویستە هەمووان پێبەندی ڕێککەوتنی ناڤۆکی بن\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا جەختی کرد؛ کۆماری ئیسلامیی ئێران بەتەواوەتی پێبەندبووە بە بەرنامەی تۆکمەی هەنگاوی هاوبەش(بەرجام).\nسێرگئی لاڤرۆف دوێشەو(پێنج شەممە) لەسەروبەندی وتاردانی دۆناڵد ترەمپ سەرۆک کۆماری ئەمریکا لەبارەی بەرجام، لە پەیوەندییەکی تەلەیفونی لەگەڵ ڕێکس تەیلرسۆن وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتە وتی: پێویستە هەموو لایەنەکان بۆ وێنە ئێران پێبەندی ئەو ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییە بن.\nکۆشکی سپی شەوی ڕابردوو ڕایگەیاند؛ دۆناڵد ترەمپ سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە، رۆژی هەینی لەبارەی بەرجام، هەڵوێست ڕادەگەیێنێ.\nحکومەتی ئەمریکا بەپێی یاسای ناوخۆی ئەو وڵاتە دەبێ هەر٩٠ رۆژ جارێک ڕاپۆرێک لەبارەی پێبەندبوونی ئێران بە بەڵێنییەکانی لەبەرجام، بخاتە بەردەست کۆنگرێسی ئەو وڵاتە. ترەمپ بۆ خستنەڕووی ئەو ڕاپۆرە هەتا١٥ی ئۆکتۆبر کاتی لەبەردەمدایە.\nمیدیا ڕۆژاواییەکان ڕایانگەیاند، لەوانەیە ترەمپ لەو ڕاپۆرەدا پێبەندبوونی ئێران بە بەرجام پشت ڕاست نەکاتەوە.\nئەگەر ترەمپ ڕایبگەیێنێ، ئێران پێبەند نەبووە بە بەرجام، کۆنگرە شەست رۆژ مۆڵەتی دەبێ لەبارەی سەپاندنەوەی ئەو بایکۆتانەی جێبەجێکرانیان بەهۆی بەرجامەوە، ڕاگیرابوو، بڕیار بدات. بێتوو کۆنگرە دەنگ بدات بە گەڕاندنەوەی بایکۆتەکان، ئەمریکا لە بەرجام دەکشێتەوە.\nترەمپ هەردەم بەرنامەی تۆکمەی هەنگاوی هاوبەش(بەرجام)ی بەڕێککەوتنێکی ترسناک ناودەباو خوازیاری تێکدانیەتی، بڕیارێک کە بەرەوڕووی ڕەخنەو گازندەی بەرفراوانی کۆمەڵگای جیهانی بۆ وێنە، لایەنەکانی دیکەی بەرجام(بەریتانیا، فەڕانسە، ڕووسیا، چین و ئاڵمان) و تەنانەت زۆرێ لە بەرپرسانی ئەمریکی بووەتەوە.\nOct 13, 2017 16:33 Asia/Tehran\nتەریک خرانی ئەمریکا لە بواری ڕێککەوتنی ئەتۆمی- ئوروپییەکان لەتەنیشت ئێراندا\nداکۆکیی زانایانی ئایینی سوننەی لوبنان لە ئێران\nعێراقچی: بەڵێنی سیاسی ئوروپا لەمەڕ پاراستنی ڕێککەوتنی ئەتۆمی هەروا بەهێزە


کوشتنا ساکینا جانسز و پەیوەندیێن میتێ و پەکەکێ - به‌شێ 2 - دارکا مازی\nکوشتنا ساکینا جانسز و پەیوەندیێن میتێ و پەکەکێ – به‌شێ 2\nبەشا 2: تشتێ کوشتنا ساکینا جانسز تینیتە بیرا مرۆڤی ئەڤەیە: گەلۆ چەند ئەندامێن میتێ د ناڤا پەکەکێ دا نە\nکوشتنا ساکینا جانسزێ و ھەڤالێن وێ ل پاریسێ ئاشکەرا دکەت کو دڤێت پەیوەندییێن پەکەکێ و میتێ جارەکا دی بهێنە بەرچاڤ وەرگرتن. ژ بەر کو سەرۆکێ میتێ هاکان فیدان ل گەل ئۆجەلان دا رێکەفتنەک کربوو ژ بۆ کو بکوژێ ڤێ کۆمکوژیێ ئانکو میتێ ڤەشێرن، ھەمان دەم دا کەسێن گۆتیە پەکەکێ “ئەڤ کوشتنە ئەندامێن میتێ یێن بەشداری د ھەڤدیتنێن ئۆسلۆ دا کری ئەنجام دایە” دیسا میت بوون و ئەڤ زانیاریە داینە پەکەکێ. رەوشەکا ب ڤی رەنگی یا پەیوەندیێن پەکەکێ ل گەل میتێ دا هەیە. نها، گەر ئەم ب جەوھەری ل سەر ئەندامێن میتێ بئاخڤین…\nعومەر گونەی وێنەیێ ئۆجالان ل سەر برجا ئیڤل بلندکر\nعومەر گونەی، د سالا 1982ێ دا ژ دایک بوو، یەکەم جار د مژدارا 2011 ێ دا چوو ناڤا رێزێن پەکەکێ دا، بەری کو ھەڤال و ھۆگرێن خوە بکوژیت کەسی ئەو ناس نەدکر. ئانکو، ئەو د ناڤبەرا سالەکێ و دو مەھان دا ب ڤی رادەی بلند بوو کو بگەهیتە ساکینا جانسزێ. هزر بکەن ئەگەر کەسەک د 14 مەھان دا بچیتە د سازییا ناڤەندا زانیاریێن کوردستانێ دا، وی دەمی گەلۆ ئەندامەکێ میتێ یێ کو د ناڤا پەکەکێ دا پێنج-شەش سالان مایی دێ شێت خوە گەهینیتە کیژان پلە و سازیێن رێخستنێ؟\nد خوەپێشاندانا کو ژ بۆ “ئازادیا ئۆجەلان”یا د گولانا 2012ێ دا هاتیە ئەنجامدان، عومەر گونەی وێنەیێ ئۆجەلان ل سەر برجا ئیڤل بلندکر و ئەو ھاتە گرتن.\nب کورتی و ب کورمانجی ھوون لێکۆلینێ ل سەر کیژان ئەندامێ رادیکال یێ پەکەکێ بکەن ھوون دێ زانن، یان ئەو ئەندامەکێ نەزانە یان ژی ئەندامێ ئیستخباراتێ یە.\nتشتەک دی ژی ئەڤەیە کو چالاکڤانێن ژن، ھەر گاڤ د پێشکەفتنا عومەر گونەی دا رۆل گێرایە. عومەر گونەی زلامەک خوەدی روویەکێ باش، خوەدی پارە، ترۆمبێل بوو، و بێ گومان گاڤا کو کەسەک ترک بیت ژی د ناڤا پەکەکێ دا ژ بۆ پێشکەفتنێ ھەموو دەرفەت ب وی دێ هێنە دان. عومەر گونەی کەسەکە کو ب کوشتنا ساکینا جانسز ھاتیە ناڤ دەنگوباسان دا، لێ ب ئاوایەکێ گشتی ل ئەورۆپا و باکورێ کوردستانێ ب دەھان ئەندامێن میتێ د ناڤا رێخستنێن پەکەکێ حەتا د ناڤا رێخستنا چیا ژی ھەنە.\nگەلۆ ب راستی، سەدەما کو ئەندامێن میتێ د ناڤ پەکەکێ دا ب ڤی رادەی ب ھێسانی دهێنە رێخستن کرن دبیت کو ژ پەیوەندیێن بەرپرسێن پەکەکێ یێن د ئاستا بلند دا ل گەل میتێ بیت؟\nئەندامێن میتێ یێن ل نێزیکی بەنداڤا دوکان ھاتینە گرتن\nد خزیرانا 2017ێ دا، هاتە راگەهاندن کو دو رێڤەبەرێن میتێ ژ لایێ پەکەکێ ڤە ل نێزیکی بەنداڤا دوکان هاتینە گرتن. کارمەندێن دەولەتەکێ و رێڤەبرێن سازیەکا وەکو میتێ د دەربارێ کوشتنا ساکینا جانسز دا زانیاریا ددەن، ئەو دبێژن: “رێڤەبەرەکێ میتێ کو ل سەر ناڤێ شاندێ دەولەتێ بەشداری جڤینێن ئیمرالی بوو کوشتنا جانسزێ، دۆگان و شایلەمەز د 9ێ چلەیا 2013ێ دا پلان کر”. ئەڤ زانیاریە ب وی رادەی مجت هاتە دیتن کو پەرلەمانتەرا ھەدەپێ فەلەکناز ئوجا د “پێشنیارا لێپرسینا کۆمکوژیا پاریسێ” یا کو د 9ێ چرییا پێشین یا 2018ێ دا ژ بۆ مەجلیسێ ھاتیە شاندن داخویانیێن ئەندامێن میتێ یێن د دەستێن پەکەکێ دا وەکی بەلگە بکار ئینان.\nگۆتنێن دو رێڤەبەرێن میتێ وەکو دانپێدانکرن، گەلەک ب گومانە کو وان د دەرحەقێ تەڤایا میتێ دا ئاگاھی دابن. ھەموو راستی نیشان ددەن کو ئەڤ چیرۆکا ل سەر گرتنا ئەندامێن میتێ هاتیە گۆتن، راستیێ نیشان نادەن. بوویەر ب رەنگەکێ دی قەومی بوو. ژ بەر کو ئەو مژارا گۆتارەکا دییە، ئەم دێ تەنێ بەحسا چەند خالێن کو گرێدایی ڤێ نڤیسینا مە بن کەین.\nژ کۆمکوژیا پاریسێ حەتا رەستۆرانتا هۆقەباز\nل گۆری چیرۆکا کو ژ لایێ پەکەکێ ڤە دەربارێ گرتنا ڤان دو کارمەندێن میتێ ھاتیە پێشکێش کرن، کو ئەڤ ھەر دو رێڤەبەرێن میتێ دەما دخواست بچنە سلێمانیێ جڤینێ ھاتنە گرتن. لێ باوەر کرن ژ ڤێ چیرۆکێ کارێ خشیمایە. ئەڤ ھەر دو ئەندامێن میتێ بەری وی دەمی ل گەل پەکەکێ د پەیوەندیێ دا بوون. ئەو ئەندامێن میتێ یێن تیما کەڤن بوون. میتێ ئەڤ گرووپە د ناڤخوەیێ خوە دا پاقژ کرن. پەکەکە سەرەدەرییا گرتییان ل گەل ڤان ئەندامێن میتێ ناکەت، پەکەکە ڤان کەسان وەکو راوێژکار ژ بۆ خوە دبینیت و پێشوازیێ لێ دکەت. دەما کو پێویستییا پەکەکێ ب بەلاڤکرنا زانیاریەکێ ھەبیت ئەڤ کەسە دەردکەڤنە سەر راگەھاندنا پەکەکێ و وی ئەرکیی ژ بۆ پەکەکێ جیبەجیھ دکەن. ئانکو پرۆپاگندەیێن پەکەکێ تەکەز دکەن.\nئەم ڤێ زانیاریا گرنگ ژی بدینە هەوە: د 17ێ تەمووزا 2019ێ دا کوشتنا خەباتکارێ کۆنسۆلخانەیا ترکییا ل خوارنگەھا هۆقەباز عۆسمان کۆسە پەیوەندی ب ڤان ھەردوو ئەندامێن میتێ ڤە ھەیە. وەکو پەکەکە باس دکەت عۆسمان کۆسە ژ بەر کوشتنا دیار غەریب ھاتییە ئارمانج کرن. لێ نە ب وی رەنگی یە. ڤی کەسی لسەر وان ھەر دوو ئەندامێن میتێ یێن مێڤانێ پەکەکێ کار دکر. ھندەک راستی دانە ئاشکەرا کرن. پێویستی ب رێگرتنا ڤێ ئاشکەراکرنێ ھەبوو. ژ بەر ڤێ چەندێ، پەکەکێ و یەنەکێ عۆسمان کۆسە کێشا خوارنگەھا هۆقەباز و ئەو کوشت. یێ ژ بۆ عۆسمان کۆسە ئەو زانیاریێن گرنک ئیناندی ئانکو “نەریمان عۆسمان” ژی د بوویەرێ دا ھاتە ئارمانجکرن و ئەو چانتەیا زانیاری تێدا ژی ل گەل خوە بر. بوویەرا هۆقەباز ژ بۆ هەیکەلێ پێوەندیێن د ناڤبەرا میتێ و پەکەکێ دا بوویەرەکا گەلەک گرنگە.\nدەستێ کێ د بەریکا کێ دایە\nزانیاریێن د ڤێ نڤیسینێ دا خەیال نینە، ئەو زنیاری ب ھەموو بنگەھێن خوە ڤە ھاتینە سەلماندن. ژ بۆ کو ھێشتا وەختێ وێ نەھاتییە ئەم ڤێ چەندێ ئاشکەرا ناکەین، لێ بەلێ “ب ئاوایەکێ گشتی راستی خوەدی خسلەتەکێ یە کو دێ ھەر رۆژەکی ئاشکەرا بیت”. نە ب تەنێ ب بوویەرا ساکینا جانسزێ بەلکو دێ ھەر رۆژ پەیوەندی و هەڤالینییا پەکەکێ-میتێ ب شێوەیەکێ ژ شێوەیان و ب بوویەرەکێ ئاشکەرا بیت.\nب کورتی، ساکینا جانسز بوو قوربانیا پەیوەندیێن د ناڤبەرا میتێ و پەکەکێ دا. ب راستی ساکینا جانسز ب فیشەکا میتێ ھاتیە کوشتن. فیدان دۆغان “سندۆقا رەش” یا پەیوەندییێن د ناڤبەرا میتێ و سەبری ئۆک دا بوو و ئەوژی ھاتە کوشتن. یێ کو ل ئیمرالییێ ژ ئۆجەلان داخواز دکەت کو پەکەکە ڤێ بوویەرێ مەزن نەکەت ژی سەرۆکێ میتێ ھاکان فیدانە. هەڤدەم ژی یێ ڤێ بوویەرێ ئاشکەرا دکەن ئەو ھەردوو ئەندامێن میتێ یێن مێڤانێ پەکەکێ نە. بەرێ خوە بدەنە ڤان رستا ل چ جیها ناڤێ میتێ ب تەنێ ناھێتە بەحسکرن، ل هەموو جها ناڤێ پەکەکێ و میتێ پێکڤە دهێت.\nپێش پەکەکێ، پەرینچەک و دەورووبەرێن ئەرگەناکۆنێ گۆتن ئەڤ بوویەرە میتێ ئەنجام دایە. وی دەمی پەکەکێ ئەو کەسێن دگۆتن ھاکان فیدان ئەڤ بوویەرە ئەنجام دایە وەکو ئاژاوەگێر بناڤ دکر. نووکە ژی ئەو ب خوە وێ دبێژن. پەکەکێ ھەلوەستەکێ مەبدەئی نیشانی کوشتنا ئەنداما دامەزرینەرا پەکەکێ ساکینا جانسزێ نەدا. ناڤێ وێ و جنازێ وێ ژ بۆ خوە کرییە ئامیرەکێ پرۆپاگندەیێ. پێویستی ب چ زەلالکرنا نینە، ئەڤ چەندە ژ پەکەکێ دهێتە چاڤەرێکر هەر وەک پێش نها ئەڤ کارە ب خوینا چەندین گەریلا و بەرپرسێن خوە کری، بازرگانیکرنا پەکەکێ ب خوینا گەریلایا و بەرپرسێن خوە ژ بۆ پاراستنا بەرژەوەندیێن خوە یێن حیزبی تشتەک نووی نینە، هەردەم هەبوویە و دێ بەردەوان هەبیت ژی.\nتشتێ دیار ئەڤەیە کو د پێوەندیێن پەکەکێ و میتێ دا دەستێ کێ د بەریکا کێ دایە نە دییارە. لێ پرسیارەکا جەوهەری ل ڤێرە پەیدا دبیت ئەوژی ئەڤەیە کو گەلۆ د ناڤا پەکەکێ دا چەند ئەندامێن میتێ ھەنە و چەند ئەندامێن پەکەکێ ژی د ناڤا میتێ دا ھەنە؟\nTags: ساکینا جانسز


هه‌فپه‌یڤین ده‌گه‌ڵ به‌رێز کاوه ئاهه‌نگه‌ری ئه‌ندامی ڕێبه‌ری حدک. ئاماده کردنی : ره‌حمان نه‌قشی – Giareng\nلە یه‌ك شه‌ممه - 10 03 2013\n:: کاوه ئاهه‌نگه‌ری : من زۆر له‌گه‌ڵ ئه‌م بۆچوونه نیم. ئه‌وه ژنان نین که چالاک نین یان بلێین ژنان بۆخۆیان نایه‌نه مه‌یدان، به‌ڵکوو ئه‌وه گوتار و بارودۆخ و که‌ش و هه‌وای زاڵ به سه‌ر کۆمه‌ڵگادایه که ئیزن نادا ژنان هاوشان له‌گه‌ڵ پیاوان چالاک بن. ئه‌م بۆچوونه‌م وه‌ک ئه‌وه دێته به‌رچاو که بلێین کورد له تاران بۆ به ده‌سته‌وه گرتنی پۆست و رۆڵه سیاسییه‌کان که‌متر خه‌مه. له‌ڕاستیدا وانیه و ئه‌وه سیسته‌م و هەلومەرجە که ئیزنی حزوورێکی عادڵانه و شیاو به کورد نادات. بۆ مه‌سه‌له‌ی ژنانیش هه‌ر وایه. به گشتی ڕامان، گوتار و کرداری پیاوانه زاڵه و جێیه‌کی بۆ حزووری ژنان نه‌هێشتوەته‌وه. به باوه‌ری من باشترین پێوانه بۆ ئه‌م مه‌به‌سته ” مرۆڤ بوون” ه که ده‌توانێ زۆر زووتر بۆ گه‌یشتن به پارسەنگێک له‌م پێوه‌ندییه‌دا یارمه‌تیده‌رمان بێ.


📷 ئەم وێنەیه لە مانگی 7 ساڵی 1974 گیراوه لەبالەکایەتی لە بناری هەڵگورد لەدێی دێڵزه وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن May 30 2021 1:06PM\nلەبیرەوەریەکانی شورشی ساڵی 1974 پیش 47 ساڵ لەمەوبە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 98% ✍ ر.ک. 30-5-2021 13:06:52\n👁 ئەم بابەتە 3,424 جار بینراوە\n📊 بەرهەمی ئەمساڵی گوێز لە باڵەکایەتی کەمی کردوە ئامار و راپرسی\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 23 2014 1:16PM\nراماڵ قەسرەیی بەهۆی ئه و سەرمایەی کەلە کۆتای م [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 23-7-2014 13:16:54\n📝 بەیاننامەیەکی ناڕەزایەتی لەباڵەکایەتیەوە - ڤیستڤاڵی کلتوری باڵەکایەتی هەڵوەشایەوە بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن May 1 2015 9:26AM\nبۆ:ڕای گشتی هەرێمی کوردستان بەداخەوە ئەمساڵ زۆرین [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 64% ✍ هـ.ب. 1-5-2015 9:26:05\n📝 پەیامێکی ژینگەپارێزی بۆ هاوڵاتیانی باڵەکایەتی بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Apr 19 2017 8:58AM\nدوای ئازاد کردنی 4 ورچ لە لایەن رێکخراوی هاوکاری ئ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 19-4-2017 8:58:59\n☂ تیپی 74ی باڵەکایەتی پارت و رێکخراوەکان\nیەکێک لە تیپەکانی پێشمەرگە - یەکێتیی نیشتمانیی کور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ هـ.ب. 18-11-2017 23:12:08


مێژووی بزوتنەوەی كرێكاری ئێران لە پاش شۆڕشی 1357 - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nدەسپێک Uncategorized @ku مێژووی بزوتنەوەی كرێكاری ئێران لە پاش شۆڕشی 1357\nزۆربەی لێكۆڵەران‌و مێژوونوسان لەسەر ئەو بڕوایەن كە تەقسیم بەندی‌و دابەشكردنی خەباتی كرێكارانی ئێران بەگشتی، هەمان پرۆسەی گشتی كۆمەڵگای ئێران لە پاش شۆڕشی 57 نیشاندەدات. ئاڵوگۆڕەكانی خەباتی كرێكارانی ئێران پاش شۆڕشی ساڵی 57 دەكرێت بە چەند دەورەی دیاریكراو دابەشبكرێت.\nلە شۆڕشەوە تا سەرەتای شەڕ\nیەكەمین دەورە كەبە روخانی محەمەد رەزا پەهلەوی دەستی پێكرد، بە دەسپێكردنی شەڕی هەشت ساڵە لەگەڵ عێراق لە خەرمانانی 59 كۆتایی پێهات. لەم دەورەیەدا فەزایەكی كراوەی سیاسی لە ئێران پێكهاتبوو، باس‌و مشتومڕی سیاسی جیاواز لە ئارادا بوو، حیزبگەلێكی جۆراجۆر دروست بوون‌و، كرێكاران وەك باقی توێژەكانی كۆمەڵگا لە گۆڕەپانی كۆمەڵگادا حوزوریان بوو. لەم دەورەیەدا، لەشوێنی كار تەشەكولگەلێكی سەربەخۆ بە ناوی شورا پێكهات. شوراكان لە بەرنامەی كاری خۆیاندا ئەركەكانیان لەسەرو ئەرك‌و كاری ئیتیحادیە‌و سەندیكاكان بوو، بۆ نمونە ژمارەیەك لە شوراكان، بەڕێوەبەرانی كارخانەكانیان لەسەر كار لابرد، یان لە دامەزراندن‌و لەسەركاردەركردنی كرێكاران‌و یان حسابڕەسی كارخانەدا بەشدارییان دەكرد.\nدەورەی دواتر، دەورەیەكی یەكساڵەیە لە دەستپێكردنی شەڕی ئێران‌و عێراق لە كۆتایی هاوینی 59 تا ناوەڕاستی ساڵی 60، لە ماوەی ئەم ساڵەدا گۆشارەكانی شەڕ كەوتە سەر كۆمەڵگا‌و لە شوێنی كاریشدا، (خانە كارگر) كەوتە هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی شوراكان. خانەی كاریگەر، كە لە دەیەی 40و لە دەورانی حكومەتی محەمەد رەزا شای پەهلەوی، بەناوی سازمانی كرێكارانی ئێران پێكهاتبوو و پاش شۆڕشیش لە لایەن لایەنگرانی كۆماری ئیسلامییەوە بەڕێوەدەبرا، ئەو شورا‌و سەندیكا كرێكارییە سەربەخۆیانەی كە تا ئەو كات دروستبوون، بە غەیری ئیسلامی دەزاانی‌و خوازیاری هەڵوەشاندنەوەی تەواوی ئەوانە بوو.\nدەورەی دواتر لە هاوینی 1360 دەستی پێكرد. لەم دەورەیەدا بوو كە رژیمی كۆماری ئیسلامی خۆی دەسەڵاتی خۆی سەپاند، ئۆپۆزیسیۆن بە تەواوی سەركوت كرابوون‌و گوشار بۆ سەر كۆمەڵگا‌و شوێنی كار زۆرتر بوو، كە نمونەی ئەمانە ئەو ئێعدامە بەربڵاوانەبوون كە لەم دەورەیەدا بەڕێوەچوو. قانونی بەسیجی شەڕ هەر لەم سەردەمەدا پەسەندكرا كە بە پێی ئەوە 20% كرێكاران دەبوایە رەوانەی بەرەكانی شەڕ بكرێن.\nپەیمانی جەواهری، لێكۆڵەری مێژووی بزوتنەوە كرێكارییەكان، پێیوایە كە هەر ئەم مەسەلەیە بووە هۆی ئەوەی كە فەزایەكی جەنگی لە شوێنی كاردا دروست بێت‌و سەرەڕای ئەوەش ئابوریی وڵات بە تەرخانكردنی زۆرێك لە كارخانەكان بۆ دروستكردنی كەرەسەی شەڕ، بوو بە ئابوریی شەڕ. لەگەڵ ئەمەشدا لە ناوەڕاستی دەیەی 60، واتە هەر لەو سەردەمی شەڕەدا، ناڕەزایی كرێكاریی بەرەبەرە زیادی كرد. ئەوان ناڕەزاییەكانیان بە شێوەگەلی جیاجیا، وەك كەم كاریی، یان نەچوون بۆ بەرەكانی شەڕ، نیشان دەدا. چەندین مانگرتنیش هەر لەم بارەیەوە بەڕێوەچوو.\nكرێكاران‌و دەورانی سازەندەگی\nلەگەڵ كۆتایی هاتنی شەڕی هەشت ساڵەی ئێران‌و عێراق لە ساڵی 1367، پرۆسەی ئاوەدانكردنەوەی ئابوریی ئێران دەستی پێكرد. بەرنامەی ئابوریی دەوڵەتی ئەكبەری هاشمی رەفسەنجانی، بریتی بوو لە كەمكردنەوەی هێزی ئینسانی لە كارخانەكان، بەم مانایە كە بەشێك لەهێزی كاری دامەزراوەكان دەبێت لاببرێن، چونكە ئەم دەستەیە لە كرێكاران توانای بەرهەمی پیشەییان نەبوو.\nبەخسوسی كردن، بەشێكی دیكە بوو لە بەرنامەی دەوڵەت بۆ نۆژەنكردنەوەی ئابوریی، كە بێكاریی ژمارەیەكی زۆر كرێكاری لێكەوتەوە. كەسانێك كە بێكار دەكران، لە حەقدەستی بێكاری یان بیمەی كۆمەڵایەتیش بێ بەش دەكران.\nلێرەدا پێویستە سەرنجێكی قانونی كاری ئێران بدەین. لە نێوان ساڵەكانی 58 تا 69، ئێران بەكردەوە خاوەنی قانونی كار نەبوو. تۆمار‌و پەسەندكردنی قانونی كاری نوێ زیاتر لە 10 ساڵی خایاند. پلانی دەوڵەتی ئەبولحەسەنی بەنی سەدر، هیچی پێنەكرا‌و گەڵاڵەی ئەحمەدی تەوكولی، وەزیری كار لە ساڵی 1360، لەگەڵ ناڕەزایی توندی كرێكاراندا رووبەڕوو بوو، سەرەنجام دەوڵەت گەڵاڵەكەی خۆی وەرگرتەوە.\nكێشمەكێشەكان لەسەر قانونی كار تا ساڵی 1369 بەردەوام بوو. سەرەنجام لەم ساڵەدابوو كە قانونی كاری تازە، لە لایەن مەجمەعی دیاریكردنی بەرژەوندی نیزام پەسەندكرا. لە ساڵی 1373 مافی ئەوە بە كارفەرما دراوە تا گرێبەستی كاتیی لەگەڵ كرێكاران ببەستێت. كرێكارانێك كە بەم جۆرە دادەمەزرێن، لە تەواوی مافەكان بێ بەش دەبن، تەنانەت ئەو مافانەی كە لە قانونی كاردا هاتووە.\nپاش بەرەوڕووبوونەوی توندی دەوڵەت لەگەڵ خەباتە كرێكارییەكان لە سەردەمی شەڕی یەك دوو ساڵی پاش ئەوە، جارێكی تر ناڕەزایی‌و مانگرتنە كرێكارییەكان رووی لە زیادبوون كرد. لە نێوان بەفرانباری 69 تا رەشەممەی 70 چەندین مانگرتنی گرنگ روویاندا كە گرنگترینیان مانگرتنی كرێكارانی نەوت بوو كە لەئەنجامدا زۆربوونی حەقدەستی كرێكاران بە رێژەی 2 هەزار تەمەنی لێكەوتەوە.\nجارێكیتر لە ناوەڕاستی دەیەی 1370 بە دواوە، رێژەی خەباتە كرێكارییەكان رووی لەزیاد بوون كرد. ئەم خەباتانە بە شێوەی گشتی هەڵگری دوو خاڵی گرنگ بوون كە یەكێكیان هاوردنی خەباتەكەیان بۆ ناو شەقامەكان بوو.\nكرێكاران بەو ئەنجامە گەیشتن كە خەباتی ئەوان لە چوارچێوەی دامەزراوەكانیان بە هیچ شوێنێك ناگات‌و بۆ كاریگەرتر بوونی مانگرتنەكانیان دەبێت كاری رادیكاڵتر بكەن وەك داخستنی جادەكان، كۆبوونەوە لەبەردەم دامەزراوە دەوڵەتییەكان‌و خۆپیشاندان، تا لەم رێَگەوە بتوانن سەرنجی كۆمەڵگا بۆ لای خۆیان رابكێشن. هەر بەم هۆیە بوو كە لە ناوەڕاستی دەیەی 70 بەم لاوە هەواڵی كرێكاریی زووتر دەگوازرایەوە.\nخاڵی دووهەم كە خەباتی كرێكاری لەم دەورەیەدا هەڵگربوو، خواستی پێكهێنانی تەشەكولی سەربەخۆ‌و سەندیكای كرێكاریی بوو. كرێكارانی شیركەتی نەوت جارێكتر لە ساڵی 1375 دەستیان دایە مانگرتنێكی گەورەو لە جەرەیانی مانگرتنەكەدا نوێنەرانی خۆیان لە چەند شارێك هەڵبژارد‌و سەرەڕای خواستی ریفاهی، داواكاری بۆ پێكهێنانی تەشەكولی سەربەخۆی كرێكارییان خستەڕوو.\nئەم مانگرتنە بەتوندی سەركوت كرا، بەڵام لەوەی كە كرێكارانی نەوت بە هۆی گرنگ بوونی ئەم پیشەسازییە‌و هەروەها خاوەنداربوونی مێژوویەك لە خەباتی كرێكاری، بەشێویە كلاسیك كاریگەرییەكی گەورەیان لە سەر باقی بەشە كرێكارییەكان بوو، ئەم مانگرتنە زۆرێك لە كرێكارانی لەگەڵ بیرۆكەی پێكهێنانی تەشەكولی كرێكاریدا ئاشنا كرد.\nهەر لەم دەورانەدایە كە كۆمیتەگەلێك بۆ پشتگیری لە تەشەكولە سەرخۆ كرێكارییەكان پێكهاتن‌و مشتومڕی پێویستی تەشەكول گەلێك سەربەخۆ كە بتوانن لە خواستی كرێكارانن بەرگری بكەن، بە هەندێك لە چاپەمەنی كرێكارانیش خرایەڕوو.\nهاتنەسەركاری دەوڵەتی بەناو ئیسڵاحخواز\nیەكێك لە دەستكەوتەكانی هەڵبژاردنەكانی دووی جۆزەردانی ساڵی 76، دروستكردنی متمانەبەخۆبوون‌و بەهێزكردنی خودباوەڕی لە نێو كرێكاران بوو كە خۆی لە شێوەی خواستە دیارەكانی كرێكاران وەك تەشەكولە كرێكارییەكان‌و وتووێژ لەگەڵ كارفەرما بۆ گەیشتن بە داخوازییەكانیان بەرجەستە دەكرد. بەڵام سەرەڕای ئەم متمانەبەخۆبوونە، خەباتی كرێكاری بە هۆی نەبوونی تەشەكولێكی سەراسەری زیاتر بە شێوەی بەربڵاو باقی مایەوە. خوێندنەوەی هەر ئەم خەباتە پەرشوبڵاوانە نیشانی دەدات كە گرنگترین داخوازییەك كە تێیدا دەخرێتەڕوو، بە تایبەتی لە سەرەتای سەردەمی سەرۆك كۆماری محەمەدی خاتەمی، داخوازی حەقدەستە دواكەوتووەكان، یان ناڕەزایی دژی بێكاری‌و لەسەركاردەركردنە. بە پێی قانونی كاری ئێستا، ئەگەر كرێكارانی ئێران بیانەوێت لە رێگەی قانونییەوە داخوازییەكانی خۆیان بە ئاگاداری كارفەرما بگەیەنن، دەبێت ئەم كارە لە رێگەی شورا ئیسلامییەكان‌و ئەنجومەنە پیشەییەكانەوە ئەنجام بدەن.\nشورا ئیسلامییەكانی كار پاش پەسەند كردنی قانونی كاری ئێستا، لە ساڵی 1379 پێكهاتن. لە قانونی كاردا هاتووە كە بێجگە لە نوێنەرانێك كە كرێكاران بۆ ئەندامێتی لە شورای ئیسلامیدا هەڵیدەبژێرن، كارفەرمایش نوێنەری خۆی بۆ ئەم شورایە دەنێرێت. ئەركی شورای ئیسلامی كار، بەرگری لە مافی پیشەیی كرێكارانە. ئەم شورایانە هەم لە روانگەی شێوەی هەڵبژاردنی ئەندامان‌و هەم لە رووی شێوەی چالاكییەوە لە ژێر چاودێری راستەوخۆی وەزارەتی كاردا كاردەكەن، ئەمەش بە پێچەوانەی ئیتیحادیە‌و سەندیكاكان كە بە پێی رێساكانی رێكخراوی جیهانی كار بە شێوەی سەربەخۆ كاردەكەن‌و ئەندامەكانیشیان خۆیان هەڵیدەبژێرن.\nلەوەی كە شورا ئیسلامییەكانی كار، تەنیا لە نوێنەری كرێكاران پێكنەهاتوون‌و كارفەرماكانیش تێیدا بەشدارن، كرێكاران ئەم شورانە بە سەربەخۆ‌و لایەنی پشتگیری خۆیان نازانن. هەر بەم هۆیەش لەهەوڵی تەشەكولی سەربەخۆ یان سەندیكای كرێكاریدان. بەڵام ئەو تەشەكولانەی كە بە بێ دەستێوەردان‌و بەشداری نوێنەرانی دەوڵەت چالاكی بكات، بە پێچەوانەی قانونی كاری ئێرانە‌و هەر ئەمەش یەكێك لە هۆكارەكانی ناكۆكی نێوان دەوڵەت‌و كرێكارانە.\nئێستاش چەند ساڵێكە كە وەفدێك بە ناوی “وەفدی دامەزرێنەرانی سەندیكا كرێكارییەكان” لە هەوڵی ئەوەدایە تا پێكهێنانی سەندیكا سەربەخۆكان بە یاسایی بكات. ئەم وەفدە بڕوای وایە كە كرێكاران دەبێت ئەندامی سەندیكاكانیان بن‌و لە رێگەی سەندیكاوە لە كێشەكانیان بكۆڵێتەوە. ئەم وەفدە لە وەفدی دامەزرێنەریی سەندیكا جیاوازەكان وەك سەندیكای شیركەتی ئۆتۆبوسڕانی تاران‌و سەندیكای كەفاشانی تاران پێكهاتووە.\nبە پێی ئامارە رەسمییەكان تەنیا 20%ی كرێكارانی ئێران لە ناوەندگەلێك كار دەكەن كە زیاتر لە 35 كرێكاری تیایە. بەم شێویە 80%ی كرێكاران لە پیشە جیاجیاكان لە بارودۆخێكدا كاردەكەن كە شورای ئیسلامی نییە. وەفدی دامەزرێنەرانی سەندیكا كرێكارییەكان لە هەوڵی ئەوەدایە تا بەم شێوەیە یەكە خەدەماتی –پیشەییەكان مۆڵەتی پێكهێنانی سەندیكا بگرێت.\nخانەی كاریگەریش یەكێك لەو دامەزراوانەیە كە پێوەندییەكی نزیكی لەگەڵ شورا ئیسلامییەكاندا هەیە. خانە كارگر چەند ساڵێك پاش بەدەسەڵات گەیشتنی كۆماری ئیسلامی، بەوەرگرتنی مۆڵەتی رەسمی لە خانە ئەحزاب، وابەستە بە وەزارەتی ناوخۆ، وەك تەشەكولێكی حیزبی لێهات كە لەژێر چاودێری حیزبی ئیسلامی كاردا چالاكی دەكات‌و نوێنەرێكیشی وەك نوێنەری كرێكاران لە مەجلیسدا هەیە. چاودێرانی سیاسی پییان وایە كە بەرپرسیارەتی سەرەكی خانەی كاریگەر هاوئاهەنگ كردن‌و رێكخستنی ئەنجومەنی پیشەیی‌و شورا ئیسلامییەكانی كار لە شوێنی كاردایە. لەوەی كە قانونی كاری ئێران‌و شورا ئیسلامییەكان لە شێویەكن كە سەندیكا‌و ئیتیحادیە سەربەخۆكان قبوڵ ناكەن، رێكخراوی جیهانی كار، ئەم ناوەندە ئیسلامییانە بە نوێنەری سەربەخۆی كرێكاران ناناسێت.\nهاتنەسەر كار ئەحمەدی نژاد\nهاتنە سەركاری مەحمودی ئەحمەدی نژاد، هاوڕێ لەگەڵ خراپتربوونی بارودۆخی ئابوریی كۆمەڵگای ئێران، باری قورسی كارو ژیان قورسایی زیاتری خستە سەر شانی كرێكاران. ئەمەش بە هۆی سیاسەتە ئابورییەكانی ئەحمەدی نژاد‌و درێژەدان بە پرۆسەی بەخسوسی كردنی كارخانەكان، لەلایەك‌و نەبوونی پلانێك بۆ رزگاركردنی بەرهەمی ناوخۆ لەبەرامبەر كاڵای هاوردەی كە ئەوەیش داخستنی سەدان كارخانە‌و كارگەی بەدواوە بوو، كە سەرجەمی ئەمانەش بێكاربوونی هەزاران كرێكاری لێكەوتەوە.\nسەرەڕای ئەمانەش ئەوەی لەم قۆناغە لە بزوتنەوەی كرێكاری ئێران بەرچاو دەكەوێـت ئەو سەركوت‌و بێدەنگ كردنەی ناڕەزایی كرێكارانە كە لە لایەن هێزەكانی كۆماری ئیسلامی لە دەوڵەتی ئەحمەدی نژاد بە توندترین شێوە بەڕێوەدەچێت. بەجۆرێك كە رۆژانە شاهیدی هەواڵی دەربڕینی ناڕەزایی‌و مانگرتنی كرێكاران لە گۆشە جیاجیاكانی ئێرانین. ناڕەزایی گەلێك كە یان سەركوت دەكرێن، یان كەمترخەمییان لەگەڵدا دەكرێت، بۆ نمونە ناڕەزایی‌و مانگرتنی بەربڵاوی كرێكارانی شیركەتی ئۆتۆبوسڕانی تاران، نیشەكەری حەوت تەپە. بەڵام ئەوەی كە ئاشكرایە سەركوت چیدی ناتوانێت پێش بە دواكارییە رەواكانی كرێكاران بگرێت‌و هەرجارەش بەوەری بەرزترەوە بۆ گۆڕەپانی خەبات دەگەڕێنەوە، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە كرێكارانی ئێران بەوە گەیشتون كە لە بێدەنگیدا بارودۆخیان خراپتر دەبێت‌و لە بەدەنگ هاتنیان گۆڕان دروست دەبێت.\nبابەتی پێشوووەفدێكی كۆمەڵە سەردانی دەفتەری سیاسی حیزبی دیموكراتی كوردستانیان كرد\nبابەتی دواترژنانی كرێكار به‌شێكی جیانه‌كراوه‌ن له كرێكارانی جیهان


هەڵبژاردنی پێشوەختی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق\nگەورەکان تۆڵە لە بچووکەکان دەکەنەوە!\nلەژێر فشاری خۆپیشاندەرانی عێراق ڕۆژی 24ی دیسەمبەری 2019 ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بە ئامادەبوونی نوێنەرانی شیعە و بەشێک لە سوونەکان و بەزۆرینەی دەنگ یاسای نوێی هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێی عێراقی پەسند کرد.\nیاساکە هەرچەند تا ئێستا لە ڕۆژنامەی وەقائعی عێراقی بڵاونەبۆتەوە و هێشتا کاری تێداماوە لەسەر شێوەی دابەشکردنی بازنەکان و هێشتا مشتومڕی لەسەرە لە پەرلەمانی عێراق، بەڵام دواجار وا پێدەچێت لەژێر فشاری هەموو لایەکدا بەتایبەتی کە ئێستا مەرجەعی باڵا شیعەکان عەلی سیستانی و نوێنەری نەتەوەیەکگرتووەکانیش هاتوونە سەر خەت پێدەچێت دواجار سازانی لەسەر بکرێت و لەو ماوەیەدا تێپەڕ ببێت.\nبەتێپەڕاندنی یاساکە ئیدی لایەنە جیاجیاکانی پڕۆسەکە هەر لە کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان و لایەنە سیاسییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی و لەولاشەوە هێزە نێودەوڵەتی و هەرێمایەتییەکان دەکەونە سەر هێڵی ململانێ. لەم باسەماندا تیشک دەخەینە سەر چەند ڕوویەکی یاسایەکە و ململانێ چاوەڕوانکراوەکان. کە بەپێی بڕیارەکەی موستەفا کازمی بڕیار وایە 6ی حوزەیرانی 2021 هەڵبژاردنەکە ئەنجام بدرێت.\nیەکەم: یاسای نوێی هەڵبژاردن\nلەوەتەی گفتوگۆکانی سەر ڕەشنووسی یاساکە و تاوەکو ئەمڕۆ ململانێی زۆر لەسەر خودی یاساکە هەیە، چونکە بۆ یەکەم جارە ئەم شێوە هەڵبژاردنە لە عێراق پەیڕەو دەکرێت کە بریتییە لە فرە بازنەیی لەشێوەی هەڵبژاردن، لەکاتێکدا لەوەتەی ساڵی 2003ەوە شێوەی یەک بازنەیی لە عێراقدا پەیڕەو دەکرا.\nگۆڕینی یەک بازنەیی بۆ فرە بازنەیی جێگەی مشتومڕە لەسەر ئاستی جیهانیش. بێگومان لایەنگرانی ئەو شێوەیەی هەڵبژاردن داکۆکی لێدەکەن بەهۆی چەندین هۆکارەوە کە ئەمانەی لای خوارەوە گرنگترینیانن:\n1-فرە بازنەیی ڕێگەدەدات کە هاووڵاتییان ڕاستەوخۆ لەسەر ئاستی بازنەی بچووکی هەڵبژاردن نوێنەری خۆیان هەڵبژێرن. لەکاتێکدا لەیەک بازنەیی ئەو مافەیان ڕاستەوخۆ بەدەست نەدەهێنا.\n2-نوێنەرانی بازنەکانی هەڵبژاردن نوێنەرایەتی باشتری بازنەکانیان دەکەن و نوێنەری هەموو بازنەکان و ناوچەکان بوونیان دەبێت بەوەش ئەنجوومەنی نوێنەران باشتر نوێنەرایەتی هاووڵاتییانی وڵاتەکەی دەکات.\n3-هەژموونی پارتە سیاسییەکان دەشکێنێت و بۆی هەیە دەرفەتی باشتر هەبێت بۆ هاووڵاتییانی بێلایەن و دەرفەتی باشتریان بۆ بڕەخسێنێت لە فرە بازنەیی. بەتایبەتی لەوەتەی 2003ەوە لە عێراقدا چەند هێزێکی سیاسی هەموو جومگەکانی دەسەڵاتیان قۆرخ کردووە و بەو یاسایە دەکرێت بشکێندرێت.\n4- بە نەمانی یەک بازنەیی شێوەی دابەشکردنی دەنگەکان بە شێوەی "سانت لیگۆ" کۆتایی پێدێت کە هێزە گەورەکان بۆ بەرژەوەندی خۆیان بەکاریان دەهێنا، بەڵام نەیارانی فرە بازنەیی و لایەنگرانی یەک بازنەیی بەپێچەوانەوە چەندین پاساوی گرنگیان هەیە کە پێیان وایە فرە بازنەیی بۆ وڵاتێکی وەکوو عێراق چەندین زیان و مەترسی هەبێت. پاساوەکانی نەیارانی یەک بازنەیی پێکدێت لە؛\n1-فرە بازنەیی دەبێتە هۆی ئەوەی کە هێزە بچووکەکان بوونیان نەبێت لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و دەنگەکانیان بفەوتێت و ئەنجوومەنەکە بێبەش بێت لەو دەنگانە و بەو شێوەیەش ئەنجوومەن نوێنەرایەتی هەموو لایەک نەکات.\n2-لەبەرئەوەی بەشێکی زۆری قەزا و ناحییەکان لەلایەن چەند هێزێکەوە کۆنترۆڵکراون و ناوچەی نفوز لە عێراقدا دابەش بووە، ئەوە ئەو هێزانە ئەو بازنانە بۆ خۆیان دەبەنەوە و ململانێ و کێبڕکێی یەکسان نابیندرێت.\n3-فرە بازنەیی بۆ وڵاتێکی عەشایەری و چەکداری وەکوو عێراق کە نەخوێندەواری و گەندەڵی باڵی بەسەردا کێشاوە دەبێتە هۆی کڕین و فرۆشتنی دەنگ و کورسی و پارەدار و دەسەڵاتدارەکان نوێنەرانی خۆیان لە ڕێگەیەوە دەنێرنە پەرلەمان.\n4- فرە بازنەیی بۆ ناوچە کێشە لەسەرەکانی مادەی 140 گرفتێکە کە مەترسی هەیە لە ڕێگەیەوە دەنگی پێکهاتە ڕەسەنەکانی کەم بکرێت و ببێتە هۆی سەپاندنی گۆڕینی دیمۆگرافی لە ڕێگەی سندووقی دەنگدانەوە. کە ئەمەیان مەترسییەکی کوردە لەناوچە جێ ناکۆکەکان.\n5-ئەو قەزا و ناحیانەی کە دەنگدەرانی لە 100 هەزار کەمترە لەگەڵ ناوچەیەکی دیکە تێکەڵ دەکرێت بەوەش بەشێکی زۆری قەزا و ناحییەکان جارێکی دیکە بێ نوێنەر دەبن لە ئەنجوومەنی نوێنەراندا.\nفرە بازنەیی یەکێک بوو لە داخوازییەکانی بەشێک لە خۆپیشاندەرانی عێراق، کە بەشی زۆری ئەو خۆپیشاندەرانە عەرەبی شیعە بوون و ئێستا فەرز دەکرێت بەسەر هەموو عێراقییەکانی دیکە کە نە ئەو داوایەیان هەبوو نە بەشێک بوون لەخۆپیشاندەران. تەنانەت بەشێکی کارای خۆپیشاندەرانیش لەگەڵ فرە بازنەیی نەبوون و پێیان وایە ڕێگە بۆ هەژموونی شیعە و بگرە ئێرانیش زیاتر خۆش دەکات و دەیکاتە ململانێی ڕاستەوخۆی ئەمریکا و ئێران لە عێراقدا.\nبەڵام لەلایەکی دیکەوە هەندێک لەشارەزایانی بواری هەڵبژاردن لەعێراقدا پێیان وایە کە هەڵبژاردن لە عێراق بەهەر شێوەیەک بکرێت چ یەک بازنەیی یاخود فرە بازنەیی هەر ناتوانێت هەڵبژاردنێکی شەفاف و بێگەرد و دیموکراسی بێت بەتایبەتی کە هێشتا زەمینەی لەبار بوونی نییە بۆ هەڵبژاردنی بێگەرد و دیموکراسی لەبەر ئەوەی:\n1-کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنی عێراق کە ئێستا نوێیە و لە دادوەران پێکهاتووە نە ئەزموونی هەڵبژاردنی دیکەیان هەیە، نە ئەوەندە بەدەسەڵاتن تا بتوانن زەمینەی لەبار بڕەخسێنن.\n2-سەرژمێری دروست بوونی نییە لە عێراقدا و لیستی دەنگدەرانی عێراق دەیان گرفتی هەیە و هەزاران ناوی مردوو، دووبارە و وەهمی بوونی هەیە تیایدا.\n3-گرفتی دادگای ئیتیحادی و هەژموونی حزبەکان بەسەریەوە یەکێکی دیکەیە لەو گرفتانەی کە چارەنەکراوە بەو پێیەی دەرئەنجامی هەڵبژاردن پەسند دەکەن.\n4-نەبوونی دەرفەتی یەکسان لە ڕیکلام و پارەدارکردنی قەوارە و پاڵێوراوان و بەکارهێنانی موڵکی گشتی بۆ هەندێک قەوارە و بێبەش کردنی ئەوانی دیکە.\n5- هەبوونی چەک و هەڕەشە و کوشتن و سزادانی دەنگدەر و پێدانی ئیمتیازات و ...تد.\n6- گرفتی ململانێ لەسەر کۆتای کەمینەکان و ڕێگەدان بە هاووڵاتییانی دیکە بۆ دەنگدان بە کەمینەکان و نەبوونی نوێنەرایەتی بۆ هەندێک کەمینەی دیکە.\nبە نەبوونی ئەو زەمینەسازییە بۆ هەڵبژاردن لە عێراقدا ناکرێت باس لەهەڵبژاردن بکەین بۆ گۆڕانکاری و بوونیادنانی دیموکراسی و ئاڵوگۆڕی ئاشتییانەی دەسەڵات. بەڵکو تەماشای هەڵبژاردن دەکرێت کە ڕێگەیەک بۆ سەپاندنی زیاتر و هەژموونی زۆرتری تایفەیەک بەسەر ئەوانی دیکە و ئامرازێکە بۆ ململانێی زیاتری ئەمریکا و ئێران لە عێراقدا.


وەزیری ناوخۆ - Mehr News Agency\nبۆ ناساندنی پارێزگاری کوردستان؛\nوەزیری ناوخۆ ئەمڕۆ سەردانی شاری سنە دەکات\nئەحمەد وەحیدی وەزیری ناوخۆ ئەمڕۆ دووشەممە سەردانی پارێزگای کوردستان دەکات.\nکوژرانی ٤٥ کەس لە ڕووداوەکانی خەزەڵوەر بە چەکی نادیار/بۆ پاراستنی ئاسایش ئینترنێتمان پچڕی\nوەزیری ناوخۆ بە وتنی ئەوەی کە دوژمن بەدوای شەڕی ناوخۆیی لە ئێرانە، وتی: لەم ڕۆژانەدا ژمارەی کوژراوانی مانگی خەزەڵوەر ڕادەگەیێندرێت.\nبە سەر هەژاراندا؛\n٦٠ هەزار پاکێجی تەندروستی لە پارێزگای کوردستان بڵاو کرایەوە\nپارێزگاری کوردستان لە بڵاوکرانەوەی ٦٠ هەزار پاکێجی تەندروستی و پاکژی لە نێوان خەڵکی بێ بەشی ئەو پارێزگایە هەواڵی دا.\nدوامۆڵەتی عەبدولمەهدی بە کۆتلە سیاسییەکان بۆ یەکلاکردنەوەی کابینە\nپەرلەمانتارێکی عێراقی ڕایگەیاند کە سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە بۆ یەکلا کردنەوەی کابینە دوامۆڵەتی بۆ گرووپ و کۆتلە سیاسییەکان دیاری کرد.


ڕوسیا جۆرە موشەکێک لە کالینینگراد بڵاودەکاتەوە توانای هەڵگرتنی سەری چەکی ناوەکیی هەیە\nدەزگای ڕاگەیاندنی ڕوسیا لە زاری ئەندامێکی باڵای پەرلەمانی ڕوسیاوە بڵاویکردەوە ڕوسیا موشەکی ئیسکەندەری پیشکەوتووی لە کالینینگرادی سەر دەریای بەڵتیق بڵاوکردۆتەوە کە توانای هەڵگرتنی سەری چەکی ناوەکیی هەیە.\nڕوسیا وتی ئەرکەکانی پێشوو بۆ بڵاوکردنەوەی موشەکی ئیسکەندەر لە کالینینگراد کە لەلایەن پۆڵەندا و لیتوانیاوە گەمارۆدراوە کاتییە و وەکو وەڵامدانەوەیەکی ئەمەریکا دانراوە کە هێزەکانی لە ناوچەی بەڵتیق پتەو کردووە.\nواشنتن دەڵێت بڵاوکردنەوەی ئەم جۆرە سیستمی موشەکیانە لە نزیک وڵاتانی بەڵتیق و پۆڵەندای ئەندام لە ناتۆ دەبێتە هۆی ناجێگیری لە ناوچەکەدا، بەرپرسانی ئەمەریکی نیگەرانی خۆیان دەربڕی سەبارەت بە بڵاوکردنەوە موشەکەکان کە هەمیشە گەشەکردنی هێزەکانی ڕوسیا لە ناوچەکەدا دەردەخات.\nدەزگای ڕاگەیاندنی ڕوسیا وتی ڤلادیمێر شاڤانۆڤی سەرۆکی لیژنەی بەرگری لە ئەنجومەنی دۆما وتوویەتی سیستمی موشەکەکانی ئیسکەندەر ڕەوانەی کالینینگراد کراوە، بەڵام ژمارەی موشەکەکانی دیاری نەکرد و ئاماژەشی نەدا بەوەی کە تاوەکو کەی بڵاوکردنەوەی ئەو موشەکانە بەردەوام دەبێت.\nدەزگاکە لە زاری شامانۆڤەوە بڵاویکردەوە " بەڵێ بڵاوکراونەتەوە، بڵاوکردنەوەی ژێرخانێکی سەربازیی دەکەوێتە چوارچێوەی کارە سەرەکییەکانەوە."\nموشەکی ئیسکەندەر موشەکێکی باڵیستیکی و جووڵاوە و ناتۆ پێی دەڵێت ئێس ئێس-26 ستۆن و جێگەی موشەکی سکۆدی سۆڤیەتی گرتۆتەوە.\nسیستمەکە دوو موشەک هەڵدەدات کە مەوداکەیان دەگاتە 500 کیلۆمەتر و دەتوانن سەری چەکی ناوەکیی هەڵبگرن.


فیلمی ''وەرزی کەرگەدەن''ی بەھمەن قوبادی\nلە فیستیڤاڵەکانی رۆتێردام و گۆتێنبێرگ نمایشکرا.\nفیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن" لە دەرھێنانی بەھمەن قوبادی لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی رۆتێردامی ھۆڵەندی و فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی گۆتێنبێرگی سویدی نمایشکرا.\nفیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن" Rhino Season دوایین بەرھەمی سینەماکاری کورد بەھمەن قوبادی، دوای بەدەستھێنانی چەندین خەڵاتی گرینگ لە فیستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکانی جیھان، لە نوێترین بەشداری خۆیدا لە چوار سانسی جیاوازدا لە بەشی "سینەمای نوێی ئێران" لە میانەی ٤١مین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی رۆتێردام لە وڵاتی ھۆڵەندا نمایشکرا و لە لایەن بینەرانەوە پێشوازی لێکرا.\n"وەرزی کەرکەدەن"ی بەھمەن قوبادی لە کاتێکدا لەم فیستیڤاڵە چووە سەر پەردەی سینەماکان کە تەواوی بلیتەکانی چوار سانسی نمایشی ئەم فیلمە فرۆشرابوو و تەواوی کورسییەکانی ھۆڵی نمایش پڕبوو لە بینەر.\nفیستیڤاڵی فیلمی رۆتێردام یەکێکە لە دەگمەن فیستیڤاڵەکانی گەورەی ئەورووپا و جیھان کە لە تەنیشت نمایشی فیلمەکانی بەشی ھەڵبژاردە و ھەروەھا بەشەکانی پێشبڕکێی و دەرەوەی پێشبڕکێی، لە پرۆژە سینەماییە سەربەخۆکانیش لە سەرتاسەری دنیا پشتیوانی ئابووری دەکات.\nفیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی رۆتێردام کە یەکێکە لە گرینگترین فیستیڤاڵەکانی سینەمای سەربەخۆی جیھان، لە رۆژانی ٢٣ی کانوونی یەکەم / دیسەمبەر تا ٣ی فێبرییەی ٢٠١٣ لە شاری بەندەری رۆتێردام لە وڵاتی ھۆڵەندا بەڕێوەچوو.\nھاوکات لەگەڵ فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی رۆتێردام، فیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن" لە بەشی "سینەمای سەرکەوتوو" لە میانەی ٣٦مین خولی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی گۆتێنبێرگی سوید نمایشکرا.\nئەم فیستیڤاڵە کە یەکێکە لە گەورەترین و گرینگترین فیستیڤاڵەکانی سینەمایی لە وڵاتانی ئیسکەندیناڤیا لە رۆژانی ٢٥ی کانوونی یەکەم / یانایەری ٢٠١٣ تا ٤ی شوبات / فەبرایەر لە شاری گۆتێنبرێگ دووەمین شاری گەورەی وڵاتی سوید بەڕێوەچوو.\nفیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن" لە دوایین بەشداری نێودەوڵەتیی خۆیدا لە فیستیڤاڵی فیلمە ئێرانییەکانی بۆستۆن لە شارەکانی بۆستۆن، ھیۆستۆن و واشنگتۆن دی سی لە وڵاتی ئەمەریکا نمایشکرا.\nکۆمپانیای "وایلد بانچ" کە مافی بڵاوکردنەوەی جیھانی فیلمی سینەمایی "وەرزی کەرکەدەن"ی لە ئەستۆدایە، لە داھاتوویەکی نزیکدا بە شێوەیەکی بەربڵاو ئەم فیلمە لە وڵاتانی ئەورووپا و ئەمەریکا نمایش دەکات.


ژووڕناڵی نەخۆش - 1177\nPatientjournalen - sydkurdiska\nPatientjournalen - sydkurdiskaThe content concerns Västerbotten\nکاتێک کە تۆ لە چاودێری ئەگەڕێیت و دەستت ئەکەوێت، ژووڕناڵی نەخۆش (فایل ی نەخۆش) ئەنووسرێت. ئامانجی هەرەپێشی ژووڕناڵی نەخۆش ئەوەیە کە چاودێرییەکەی تۆ بەدۆکومێنت کرێت لەلایەن ئەو کارمەندانەوە کە چاودێرییەکەت ئەدەنێ. ئەمە ئەبێتە سەرچاوەی زانیاریی کە لەگەڵتا ئەبێت، بۆ نموونە لەو چارەکارییەدا کە تۆ وەریئەگریت. ژووڕناڵی نەخۆش ئەتوانێت کۆمەکی ئەوەش بکات کە تۆ زیاتر لە چاودێریەکەتدا بەشدار بیت.\nهەروەها ژووڕناڵی نەخۆش گرنگە بۆ ئەوەی ئەگەر\nتۆ بۆچوونەکانی خۆت لەسەر چاودێرییەکە هەبێت و کە ئەبێت لێکۆڵینەوەیەک بکرێت\nبۆ بەدواداچوون و بەرەوپێشچوون لە چالاکیەکەدا پێویست بێت\nئەوە، لە هەندێک بارودۆخی دیاریکراودا بۆ توێژینەوە بەکاربهێنرێت.\nهەموو کارمەندانی بەناسنامە (پێناسەدار) کە لەناو چاودێری تەندروستی – و نەخۆشی دان، ئەبێت هەڵسەنگاندنەکانی خۆیان، هەنگاوەچارەکان و شتی لێکچوو بەمە لە ژووڕناڵەکەدا بنووسنەوە. تەنانەت بەشێک لە گرووپی پیشەیی کە بەناسنامە نین، ئەبێت ژووڕناڵ بنووسنەوە. ئەوانەی سەر بەو گرووپەن، هەندێک لە ڕاوێژکارە کۆمەڵایەتییەکانن و کارمەندانی یاریدەدەری کارمەندانی بەناسنامەن.\nژووڕناڵەکەت لە نێت بخوێنەرەوە\nتۆ کە لە ئەنجوومەنی پارێزگای ڤێستەربۆتن چارەکاریت بۆ کراوە، ئەتوانیت لەبارەی ژوورناڵەکەت لە نێت(تۆڕ) بخوێنیتەوە. تۆ ئەمە\n1177.se بە چوونەژوورەوە لەڕێگەی پێناسنامەی- ئەلەکترۆنیکییەوە ئەکەیت لە\nتۆ ئەتوانییت لە ژووڕناڵەکەدا ئەو یادداشت نووسینانە بخوێنیتەوە کە کارمەندانی چاودێری نووسیویانە کاتێک تۆ سەردانی چاودێرییت کردووە، لەنەخۆشخانە خەوێنراویت یان پەیوەندیی تەلەفۆنیت لەگەڵ کارمەندان هەبووە. لەوانەیە لە ئاییندەدا دەرفەتی ئەوەش هەبێت کە حەواڵەنامەکان ببینیت و وەڵامی تاقیکردنەوەکان بخوێنیتەوە.\nڕۆژی ئەمڕۆ ئەتوانیت یادداشت نووسینەکانی ٢٠٠١ لە نێت بخوێنیتەوە. ئەوانەی پێشتر نووسراون هەتا ئێستا بە شێوازی نووسراوی کاخەزیی ڕادەست ئەکرێن. یادداشت نووسینەوەکانی دەروون پزیشکناسی گەورەساڵان، دەروونپزیشکناسی منداڵ – و لاوان، ژێنەتیکی کلینیکی، ڕاهینانی پەککەوتەکانی منداڵ- و لاوان و سەردانگەکانی لاوانیش لە خزمەتگوزاری- ئەلەکترۆنیکیدا نیشان نادرێن.\nژووڕناڵەکەت بە شێوەی کاخەز\nگەر ئەتەوێت ژووڕناڵەکەت لەسەر کاخەز بخوێنیتەوە، ئەتوانیت ڕوو لەو شوێنە بکەیت کە چارەکاری بۆ کردوویت. تۆ ئەتوانیت یان تەلەفۆن بکەیت یان نووسراو بنێریت و داوای خوێندنەوەی ژووڕناڵەکەت بکەیت لەوەی کە چارەکاریی بۆ کردوویت. چاودێریی ئەرکبارە بەوەی کە بە زووترین کات کە بکرێت وەڵامێکت بداتەوە. ئەتوانیت ڕوو لە سەرۆکی کاروبارەکە بکەیت، گەر پێتوایە وەڵامەکە کات زۆر ئەخایەنێت.\nکاتێک کە ژووڕناڵەکە ڕادەست ناکرێت\nچاودێری هەمیشە هەڵسەنگاندنێکی تاکەکەس ئەکات لەوەی کە ئایا ژوورناڵێک ڕادەست بکرێت. تۆ ئەکرێت بۆ نموونە، دەست بەڕووتەوە بنرێت بۆ خوێندنەوەی ژووڕناڵەکەت، گەر دوکتۆری بەرپرس هەڵسەنگاندنی ئەوە بێت کە هۆکاری دەرمانیی بەهێز هەیە کە تۆ نەی خوێنیتەوە. ئەمە زۆر دەگمەن ڕووئەدات و ئەوکاتە بەزۆریی لاناو چاودێریی دەروونپزیشکیدایە.\nژووڕناڵی نەخۆش ئەپارێزرێت\nئەوە تەنها ئەو کارمەندانەن کە بۆیان هەیە ژووڕناڵەکەت بخوێننەوە، کە تۆ چاودێرییان لێوەرئەگریت یاخود کارمەندانێ کە لەبەر هەر هۆکارێکی تر لە کارەکەیاندا لە چاودێری تەندروستی – و نەخۆشی پێویستییان بەو زانیارییانەیە.\nهەر کاتێک کارمەندانی چاودێری تەماشای ژووڕناڵەکەت بکەن، بەدۆکومێنت ئەکرێت. تۆ مافی ئەوەت هەیە کە بزانیت لەسەرچی و کەی کەسێک ژووڕناڵەکەی تۆی خوێندۆتەوە. تۆ ئەتوانیت ڕوو لەو شوێنە بکەیت کە چارەکاریت بۆ کراوە و داوای ناوبراو بە دەرهێنراو لە چوووونەژوورەوە(logg) بکەیت، بۆ ئەوەی زانیاریی لەسەر ئەوە وەربگریت کە لە چ دەرفەتێکدا کەسێک تەماشای ناو ژووڕناڵەکەی تۆی کردوە. دەرهێنراو لە چوونەژوورەوە ئەبێت وا گونجاندنی بۆ بکرێت کە تۆ بتوانیت بەئاسانی ببینیت کە کام یەکەی چاودێری پێزانینی لەسەر ژووڕناڵەکەت هەبووە و کەی ئەمە ڕوویداوە.\nژووڕناڵگرتنی پێکەوەلکاو، مانای ئەوەیە کە خاوەن چاودێرییە جیاوازەکان، بۆ نموونە ئەنجوومەنی پارێزگا و خاوەن چاودێرییەکی پریڤات، زانیارییەکانی ناو ژووڕناڵەکە بە هاوبەشی لەناو خۆیاندا بەکاربهێنن. گەر تۆ لای خاوەن چاودێرییەکی تازە چاودێریت وەرگرتبێت، ئەوا کارمەندانی چاودێری ئەتوانن زانیارییەکانی کە بۆ نموونە لەسەر ئەنجامی تاقیکردنەوە، دەرمانگەل و چارەکارییەکانە ببینن.\nتۆ بڵێ نەخێر بۆ خاوەن چاودێرییەکانی تر بۆ لەبەردەستابوونی زانیارییەکانی لەبارەی تۆوەن.\nگەر خاوەن چاودێرییەکە بیەوێت زانیارییەکانی ژووڕناڵەکە لای خاوەن چاودێرییەکی تر بهێنێت، ئەوا ئەبێت تۆ وەک نەخۆش پرسیارت ئاراستە بکرێت کە ئایا پەسەندی ئەکەیت.


هێرشده‌كرێته سه‌ر گوندێكی دوزخورماتوو\nژماره‌یه‌ك چه‌كداری نه‌ناسراو، هێرشده‌كه‌نه سه‌ر گوندێك و له‌گه‌ڵ برینداركردنی هاوڵاتییه‌كدا به‌ره‌و شوێنێكی نادیار هه‌ڵدێن، ئه‌وه‌ش دوای گه‌یشتنی هێزه سه‌ربازییه‌كانی عیراق.\nشه‌وی رابردوو، سێشه‌ممه 7ی ئایار له گوندی ته‌په‌سه‌وزی قه‌زای دوزخورماتوو، ژماره‌یه‌ك چه‌كدار هه‌ڵده‌كوتنه سه‌ر گونده‌كه و به‌هۆی ته‌قه‌كردنه‌وه، هاوڵاتییه‌ك بریندار ده‌كه‌ن.\nدانیشتویه‌كی ئه‌و گونده به (كه‌ركوك ناو)ی وت "كاتژمێر هه‌شتی شه‌و بوو، ژماره‌یه‌ك چه‌كداری داعش ته‌قه‌یان كرد بۆ ناو گونده‌كه...، به‌وهۆیه‌وه هاوڵاتییه‌ك كه خاوه‌نی گامێشه له ناوچه‌كه بریندار بوو".\nله‌گه‌ڵ دروستبونی ته‌قه‌كان، خه‌ڵكی گونده‌كه به چه‌ك و هاوكاری حه‌شدی شه‌عبی، به هانای برینداره‌كه‌وه ده‌چن.\n"ئێستا ئێمه وه‌ك دانیشتوی گونده‌كه شه‌وان خۆمان پارێزگاری له خۆمان ده‌كه‌ین" شایه‌تحاڵه‌كه واده‌ڵێت.\nقەزای دوزخورماتوو، تاكە ناوچەی جێناكۆكی نێوان هەردوو حكومەتی عیراق و هەرێمی كوردستانە لە پارێزگای سەڵاحەدین، دانیشتوانەكەی لە توركمان، كورد و عەرەب پێكهاتون.\nفه‌رماندەیەك لە هێزەكانی حەشدی شەعبی به (كه‌ركوك ناو)ی وت "دواى ئه‌وه‌ی گوێبیستی ته‌قه‌كان بوین به زوترین كات گه‌یشتینه شوێنه‌كه و توانیمان خاوه‌ن ئاژه‌ڵه‌كان بپارێزین".\nهێزه‌كه‌ی حه‌شدی شه‌عبی، ده‌ستبه‌جێ هه‌ڵمه‌تێكی گه‌ڕان و پشكنینیان له ناوچه‌كه ده‌ستپێكردووه، بۆ راوه‌دونانی چه‌كداره‌كان.\nفه‌رمانده‌كه‌ی حه‌شد كه نه‌یویست ناوی بڵاوبكرێته‌وه وتی "بەهۆی بەرزو نزمی ناوچەكە، هه‌روه‌ها هه‌بونی ژاژو دەخڵێكی زۆره‌وه نەتوانراوە هیچ چه‌كدارێك ببینرێت، دیارە دوای هاتنی ئێمە هه‌ڵاتون".\nئه‌و روداوه له كاتێكدایه، سه‌رباری راگه‌یاندنی كۆتایی داعش له عیراق به‌ڵام هێشتا جموجۆڵی چه‌كداری به‌رده‌وامه و دوو شه‌و له‌مه‌وبه‌ریش له ناحیه‌ی پردێی كه‌ركوك، په‌لاماری هێزێكی پۆلیسی فیدراڵی درا.\nبه‌پێی به‌یاننامه‌یه‌كی شانه‌ی راگه‌یاندنی ئه‌منی، له پارێزگای سه‌ڵاحه‌دین هه‌ڵمه‌تێكی سه‌ربازییان ئه‌نجامداوه، توانیویانه ده‌ستبه‌سه‌ر ده‌یان پارچه چه‌ك و ته‌مه‌نی جیاواز.


بنیاتنانەوەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی موسڵ دەستپێدەکات\nپۆلیسی عێراقی لە تشرینی دووەمی 2016 لە دەوروبەری فڕۆکەخانەی موسڵ وەستاون پێشئەوەی بگیرێتەوە لەدەست رێکخراوی 'دەوڵەتی ئیسلامی' (داعش). [خاوەنی وێنە: فەرماندەیی پۆلیسی فیدراڵی عێراق]\nبنیاتنانەوەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی موسڵ، کە تاڕاده‌یه‌ك بەتەواوی لەلایەن رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)ەوە تێكدرا، دەستیپێکردووە، کارگێڕی خۆجێی پارێزگای نەینەوا سێشەممە (6 ئازار) رایگەیاند.\nبەڕێوەبەری راگه‌یاندنی پارێزگاکە سالار کوران بە دیارونای وت کارگێڕییەکە یەکەم قۆناغی بنیاتنانەوەی ئەو فڕۆکەخانە مەدەنیەی دەستپێکردوە، کە پێنج کیلۆمەتر له باشوری شاری موسڵە، چەندین کۆمپانیا به‌شدارییانکردووە له ته‌نده‌ری پرۆژەی بنیاتنانەوەی فڕۆکەخانەکەدا.\nبەگوێرەی کوران چەکدارانی داعش فڕۆکەخانەکەیان تەختکردبوو دوای روخاندنی هەموو بیناکانی و ژێرخانەکەی، بەجۆرێك ئاستی زیان گەیشتبووە له‌سه‌دا 100.\nدەستبەجێ دوای گرتنی موسڵ لە حوزەیرانی 2014، گروپەکە رێچکەی رۆیشتنی فڕۆکەخانەکەی تەقاندەوە و دواتریش بورجەکانی کۆنترۆڵ و هۆڵەكانی پێشوازی و جێهێشتن و کارگێڕی و ئەمنیەت.\nپێش دەستپێکی شەڕەکان بۆ رزگارکردنی موسڵ لە تشرینی یەکەمی 2016، ئەندامانی داعش فڕۆکەخانەکەیان بۆمبڕێژکرد بە بۆمبی دەستکرد و خەندەقیان لێدا بۆ رێگرتن لەوەی لەلایەن هێزە ئەمنیەکانەوە بەکاربهێنرێت بۆ نیشتنەوەی فڕۆکە.\nفڕۆکەخانەکە کە لە 1920 دروستکراوه، لە 2008 بۆ هاتوچۆی ئاسمانی نۆژەنکرایەوە و پلانێکی سەره‌کی داڕێژرابوو بۆ گەشەپێدانی، بەڵام دوای ئەوەی داعش موسڵی داگیرکرد، وەستێنرا.\nکوران وتی بنیاتنانەوەی فڕۆکەخانەکە "یەکێکە لە گرنگترین پرۆژەکان لە قۆناغی دواتردا" و ئاماژەیکرد بەوەی دەستپێکردنەوەی گەشتەکان کلیلی بوژاندنەوەی پارێزگاکەیە دوای جەنگ.\nوتیشی کارگێڕی خۆجێی گرنگییەکی زۆر دەدات بە کەرتی گواستنەوە كه رۆڵێكی سەرەکیی هه‌یه لە برەوپێدانی گەشتیاری، هاتوچۆ و وەبەرهێنان، زیندوکردنەوەی بازاڕە بازرگانیەکان و گەشەپێدانی شارەکان.\nهه‌روه‌ها وتی: "هەموو رێگە زەمینیەکانمان کردۆتەوە کە موسڵ دەبەستنەوە بە شارەکانی دیکەوە، دوایینیان رێگەی موسڵ-دهۆك بوو، کە دووشەممە (5 ئازار) کرایەوە."\nئەو رێگە 75 کیلۆمەتریە داخرابوو بۆ گەشتیاران و لۆری بارهەڵگر لەکاتی کۆنترۆڵکردنی موسڵدا لەلایەن داعشەوە.\nوتی رێگەکە بەتەواوی بێکەڵك نەکراوە و ئێستا تەواو ئه‌مینه بەهۆی هەماهەنگی نێوان سوپا و پۆلیس و هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان.\nداعش فڕۆکەخانەی موسڵ تێکدەدات لەگەڵ نزیکبوونەوەی شەڕدا\n"دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش) ئەم فڕۆکەخانە ستراتیژیەی بۆمبڕێژکردووە لە دواهەمین هەوڵیدا بۆ رێگرتن لە پێشڕەویی هێزەکانی عێراق.


وەرن با لەکۆتاییەکانی تەمەنماندا یەکسان بین لەژیان ومردندا\nخوێندنەوەیەک بۆ پرۆژە یاسای چاکسازی لەخانەنشینی ومووچە ودەرماڵە وبەخشین وئیمتیازاتەکانی دیکە\nیەکسانی چەمکێکی ئەخلاقیە، بەڵام زۆر جار بۆ مەبەستی نائەخلاقی بەکارھێنراوە وبەکاردەھێنرێت، بۆ نمونە دەستور ویاسای بەشێکی زۆر لەوڵاتە نادیموکراسەکان، سیخناخ کراون بەبنەماکانی یەکسانی، تەنھا بۆ مەبەستی ھەڵخەڵەتاندن وفریودانی رای گشتی نێوخۆیی ونێودەوڵەتی، چونکە لەواقیعدا بەتەواوی پێچەوانەی بنەماکانی یەکسانی ھەڵسوکەوت دەکەن، لەو کات وشوێنەی پێویستە پەیڕەوەی یەکسانی بکەن، پەیڕەوی ناکەن، لەو کات وشوێنەش کە پێویستە یەکسانی پەیڕەو نەکەن، پەیڕەوی دەکەن، بەو کارەیان، چەمکێکی جوانی ئەخلاقی بەکار دەھێنن، بۆ مەبەستێکی ناشرینی نا ئەخلاقی. جا نازانم ئەو بنەمایانەی یەکسانی کە ووشەی دووەم وسێیەمن لە ماددەی یەکەمی پرۆژە یاساکەدا، بۆ چ مەبەستێک بەکار دەھێنرێن، ئایا وەکو یەکسانی نێو دەستور ویاساکانی دیکەن یان نا؟ بەڵام ئەوەندە دەزانم مووچە ودەرماڵە وبەخشین وئیمتیازاتەکانی ناو پرۆژەکە یەکسانیان تێدا نیە. پاشان ئەم پرۆژەیە ئەگەر کرا بەیاسا ئایا ئەو نا یەکسانیە بە یەکسانی جێبەجێ دەکرێت؟ یان لەناو نایەکسانیەکەشدا نایەکسانی دەکرێت؟ وەکو دەوترێت عیبرەت لەجێبەجێکردندایە.\n( چاکسازی لەخانەنشینی ومووچە ودەرماڵە وبەخشین وئیمتیازاتەکانی دیکە ) ئەمە ناونیشانێکی دور ودرێژە وچەند بابەتێکی دور لەیەکی تێدا کۆکراوەتەوە، بەجۆرێک ھەر لەناونیشانەکەوە خوێنەر ھەست بەوە دەکات جۆرێک لەناڕێکی ونەگونجاوی ھەیە لە نێوان بابەتەکانی پرۆژەکەدا، ئەمەش لەگەڵ ھونەری یاسا دارشتنی باشدا یەکناگرێتەوە. بۆ نمونە دەکرێت پرسیار بکەین، چاکسازی لەچی خانەنشیندا؟ ھەروەھا ئیمتیازاتەکانی دیکە وەکو چی؟ چۆن لەناونیشانی یاسادا ووشەی دیکە بەکار دەھێنرێت؟ پاشان مووچە ودەرماڵە لەگەڵ خانەنشینیدا دوو بابەتی لەیەک جودان وپێویستە بەیاسایەکی جیاواز لەیاسای خانەنشینی رێکبخرێن. لەگەڵ رێزی زۆرم بۆ داڕێژەرانی پرۆژەکە، بەڵام ئەم پرۆژەیەم وەک داڕشتنی جۆکەر دێتە بەرچاو، چونکە لەدەرگای زۆر بابەت وبواری داوە بەبێ وردەکاری وحسابکردن بۆ کاتی جێبەجێکردن، بۆیە دڵنیام ئەم پرۆەیە بەم داڕشتنەی ئێستای بکرێت بەیاسا، لەکاتی جێبەجێکردندا کێشەو کەموکوڕی زۆری بۆ دروست دەبێت. چونکە لەراستیدا من ترسم لەوە ھەیە کۆکردنەوەی کۆمەڵێک بابەت وتێکەڵکردنیان لەژێر ناوی چاکسازیدا وسپاردنی جێبەجێکردنیان بە لایەنێکی نادیار، یاساکە وەکو زۆر یاسای تر بکات بەجسمێکی بێ گیان.\nچاکسازی ناوە یان ناوەڕۆک؟\nئەم پرۆژەیە رەنگە ناکۆک یان دژ ویەکتر بڕ بێت لەگەڵ کۆمەڵێک یاسای کارپێکراودا، لەوانە یاسای خانەنشینکردنی پەرلەمانتار ( ساڵی ١٩٩٩ ھەموارکراو )، یاسای خانەنشینی ئەندامانی ئەنجوومەنی وەزیران، یاسای خانەنشینکردنی خاوەن پلە باڵاکان ( ژمارە ٣٦ بۆ ساڵی ٢٠٠٤ )، یاسای ماف وئیمتیازەکانی کەس وکاری شەھیدان ( ژمارە ٩ بۆ ساڵی ٢٠٠٧ ھەموار کراو )، یاسای ئیمتیازەکانی زیندانی کراو وگیراوی سیاسی ( ژمارە ١١ بۆ ساڵی ٢٠١١ )، یاسای ماف وئیمتیازەکانی کەمئەندام وخاوەن پێداویستی تایبەت ( ژمارە ٢٢ بۆ ساڵی ٢٠١١ ) ، یاسای راژە وخانەنشینی ھێزەکانی ناوخۆ ( ژمارە ١٨ بۆ ساڵی ٢٠١١ )، یاسای مووچە ودەرماڵەی سەرۆکی ھەرێم وجێگرەکەی ( ژمارە ١٣ ی ساڵی ٢٠١٠ )، یاسای خزمەتی شارستانی وچەندین یاسای دیکە. بەڕای من ئەم پەرتەوازەیە لەیاساکاندا ھۆکارێکی سەرەکی دروستبوونی ئەو نادادیە کە ئەم پرۆژەی چاکسازیە بەحساب دەیەوێت بەشێکی رێک و راستبکاتەوە، ئەگەر کەمیش بێت. کەواتە سەرەڕای بوونی چەندین حوکمی باش لەپرۆژەکەدا، بەڵام مافی خۆمانە ترسمان لەوە ھەبێت، ئەم پرۆژەیە ئەگەر بکرێت بەیاسا، لەژێر ناوی چاکسازیدا رەنگە شەرعیەت بدات بەو نادادیە گەورەیەی کە ھەیە، وەکو چۆن پرۆسەی بایۆمێتری شەرعیەتی دا بەبندیوارەکان!! وە لەبەر ئەوەی من ھیچ بەرژەوەندیەکم نیە، نە لەرەتکردنەوەی پرۆژەکە، نە لەپەسەندکردنی پرۆژەکە، تاکە بەرژەوەندیم، ھێنانە دی دادپەروەریە، بۆیە بوێری ئەوەم ھەیە بتوانم تێبینی ورەخنەکانم لەسەر ئەم پرۆژەیە بخەمە روو، وە زۆر بەرونی وراشکاویی بڵێم، ئەم پرۆژەیە دادی کۆمەڵایەتی پێ بەدیناھێنرێت، بەڵکو لەجیاتی ئەم پرۆژەیە، دەکرێت یاسایەکی خانەنشینی نمونەیی بۆ ھەموو مووچە خۆرەکان دابنرێت، بەسود وەرگرتن لەئەزموون ویاسای وڵاتانی پێشکەوتوو، نەک ئەوەی عێراق بکرێت بە نموونەی باڵا وئاواتە خواز بین پێی بگەین، کەچی پێشی نەگەین!! لەپاڵ یاسای خانەنشیندا یاسای خزمەتی شارستانیش ھەموار بکرێتەوە، بەجۆرێک لەگەڵ دۆخی ئێستای وەزیفە وفەرمانبەردا بگونجێت. بەیاسایەکی تریش ھەموو ئەو خانەنشینی ودامەزراندن وپلە پێدان وپلەبەرزکردنەوەو ناحەقی وگەندەڵیانەی تر کەبەیاسا یان بەدەر لەیاسا کراون، ھەڵبوەشێنرێنەوە، جا گرنگ نیە ناونیشانی یاساکە چی بێت. ھەرچەند نامەوێت کەس بێئومێد بێت لەم پرۆژەیە ولەچاکسازی، بەڵام ئەگەر سەیری ئەو نوسخەیەی پرۆژەکە بکەین کە لەساڵی ٢٠١٨ نێردرا بۆ پەرلەمان وبەراوردی بکەین لەگەڵ ئەو نوسخەیەی ئێستا نێردراوەتە پەرلەمان، دەبینین جیاوازیەکی ئەوتۆ لەنێوانیاندا نیە، کەواتە مافی خۆمانە پرسیار بکەین، ئایا ھۆکار چیە ئەو ماوە زۆرە پرۆژەکە دواکەوت؟ چەندین پەرلەمانتار گرەویان لەسەر ئەوە ئەکرد ولێدوانیان ئەدا فڵان ھەفتە وفڵان رۆژ پرۆژەکە ئەگاتە پەرلەمان، کەچی نەئەگەیشت وئەو بەڕێزانەش شەرمەزار ئەبوون. ئەم دواکەوتنە بێ حیکمەت نیە، بێگومان حیکمەتەکەی لەداھاتوودا دەردەکەوێت. بەرای من گرنگ نیە یاسایەکمان ھەبێت بەناوی یاسای چاکسازی، گرنگ ئەوەیە چاکسازی بکرێت، ئەگەر لەغیابی یاساشدا بێت، ئەمەوێت بڵێم، چاکسازی بەناو وناونیشان ناکرێت، بەویستێکی پاک وناوەڕۆک وکردار دەکرێت.\nبنەماکانی دیاریکردنی موچەی خانەنشینی:\nدەکرێت پرسیار بکەین، ئایا لەسەر چ بنەمایەک مووچەی خانەنشینان دیاری دەکرێت؟ لەراستیدا یاسا دانان تەنھا بریتی نیە لەریزکردنی کۆمەڵێک فەرمان وسەپاندنیان، بەڵکو پێویستە خودی یاساکە وفەرمانەکەش بنەما وبنچینەیەکی ھەبێت، واتە پشت بەست بێت بەفەلسەفە وئاراستەیەکی یاسایی باش وپتەو، پاشان رێکی وگونجاوی نێوان حوکمەکانی یاساکە لەلایەک ولەنێوان خودی یاساکان لەلایەکی دیکەوە، ھەروەھا پێشبینی یاسادانەر بۆ زۆربەی زۆری حاڵەتەکان وئاستەنگەکانی بەردەم جێبەجێکردنی، پێویستی بەسەلیقە وشارەزایی ولێھاتوویەکی یاسایی قوڵ وبیرکردنەوەیەکی ورد وگشتگیر ھەیە. کاتێک یاسای خانەنشینی دادەنرێت، دەبێت پرسیار بکرێـت ئایا مووچەی خانەنشینان لەسەر چ بنەمایەک رێک بخرێت؟\n١) ئایا لەسەر بنەمای بەشداریکردنی مووچە خۆر بێت لەسندوقی خانەنشینیدا؟ خۆ ئەگەر تەنھا ئەم بنەمایە بکرێت بەپێوەر، ئەوا رەنگە پێویست بەخانەنشینی نەکات، مووچە خۆر دەتوانێت مانگانە بڕێک لەمووچەکەی پاشەکەوت بکات ولەدوای تەواوبوونی خزمەتی وەزیفی، لەپاشەکەوتەکەی خۆی بژێنێ. یان ئەوەی کەوەکو خانەنشینی لێی بڕدراوە دەوڵەت ھەر ئەوەندەی پێ بداتەوە، بۆ نموونە ئەگەر ئەوەی لەساڵانی خزمەتیدا لێی بڕدراوە بەکۆی ھەمووی پەنجا ملیۆن دینار بوو، ئەوا بەپێی ئەم پێوەرە دەوڵەت پابەند دەبێت تەنھا پەنجا ملیۆن وسودی یاسایی ئەو بڕە بداتەوە بەو فەرمانبەرە دوای تەواوبوونی خزمەتەکەی. کەواتە ئەگەر ئەمە بکرێـت بەپێوەر نابێـت ئەو جیاوازیە زۆرە لەنێوان مووچەی خانەنشیناندا ھەبێت.\n٢) ئایا لەسەر بنەمای خزمەت وگرنگی وەزیفەکەی بێت؟ ھەموو وەزیفەیەک وخزمەتکردنێک بە وڵات گرنگە لەبوار وکات وشوێنی خۆیدا، کەواتە ئەگەر ئەمەش پێوەر بێت، نابێت ئەو جیاوازیە زۆرە ھەبێت، چونکە باوەڕ ناکەم ئەوەی مووچەی خانەنشینی ٢٥٠ ھەزار وەردەگرێـت، کەمتر خزمەتی بەوڵات کردبێت لەوەی ٦ ملیۆن یان زیاتر وەردەگرێت، یان خزمەتەکەی لەخزمەتەکەی ئەم گرنگتر نەبێت. ئەی کەواتە ئەم جیاوازیە گەورەیە بۆچی؟\n٣) ئایا لەسەر بنەمای پێداویستی بێـت؟ دوای کۆتایھاتنی خزمەتی وەزیفی وگەیشتنی مرۆڤــ بەتەمەنێکی دیاریکراو، تا رادەیەک پێداویستیەکان لەیەک نزیک وھاوشێوە دەبن، چونکە ئەو کاتە پێداویستیەکان بریتی دەبن لەچاودێری پزیشکی وخواردن وجل وبەرگ وسەفەر وگەڕان. مادام پێداویستیەکان لەیەک نزیک وھاوشێوەن، کەواتە ئەو جیاوازیە گەورەیە لەمووچەکانیاندا بۆچی ولەپای چی؟\n٤) ئایا لەسەر بنەما بەیەکەوە گرێدانی ژیانی فەرمانبەر لەکاتی وەزیفەدا وژیانی لەدوای تەواو بوونی وەزیفەکەی بێت؟ بەو مانایەی ھەر مووچە خۆرێک لەکاتی وەزیفەدا جۆرێک لەژیانی بۆ خۆی دروستکردووە، لەکاتی خانەنشینیدا پێویستە ھەمان ستایڵی ژیانی بۆ فەراھەم بکرێت. بەڕای من ئەمە تاکە پێوەرە بۆ ئەو نایەکسانیە زۆرەی لەنێوان مووچەی خانەنشیناندا دەکرێت. بەڵام ئایا ئەمە پێوەرێکی رەوایە؟ رێکخستنی مووچەی خانەنشینی تەنھا لەسەر ئەم پێوەرە نادادیەکی گەورەیە، وە دەبێـتە ھۆی ئەوەی ھەر لەسەرەتاوە نایەکسانی لەنێوان تاکەکاندا دروست بێت، بەتایبەتی لە وڵاتانی نادیموکراسیدا، دەستکەوتنی وەزیفەیەکی باش زۆر جار بەرێگەیەکی ئاسایی نابێت، بەڵکو لەرێگەی رفاندن وناشەرعیەوە دەبێت، ئیتر ئەم وەزیفە باشە دەبێتە بنچینەی نایەکسانی لەکۆمەڵگەدا وئەم نایەکسانیەش بەردەوام دەبێت، چونکە نایەکسانی ئابووری سەرچاوەی ھەموو نایەکسانیەکانە.\nلەھەرێمی کوردستاندا نازانرێت لەسەر چ پێوەر وبنەمایەک مووچەی خانەنشینی رێکخراوە، چونکە جیاوازی ونایەکسانیەکان ئەوەندە زۆرن، ھەموو سنور وپێوەرێکیان تێپەڕاندووە، ئەمەش بێسەروبەریی ونادادیەکی گەورەی دروستکردووە، وەڵامی ناڕەزایەتیەکان بەرامبەر ئەم نادادیە بەپێداچوونەوەی سەرلەبەری سیستمی خانەنشینی وسەرلەنوێ داڕشتنەوەی دەبێت، لەسەر بنەمای دادپەروەری، نەک بەپینە وپەڕوکردن.\nمن لەگەڵ ئەوەدام سەرجەم خانەنشینان مووچەیەکی یەکسانیان پێ بدرێت، با لانی کەم لەکۆتاییەکانی تەمەندا یەکسان بین، یان ئەگەر ئەمەش ناکرێت، خۆ دەکرێت نا یەکسانیەکە ئەوەندە زۆر وگەورە نەبێت، بەڵکو لەسنورێکی مەعقولدا بێت، بۆ ئەوەی وا ھەست نەکرێت، ھاووڵاتیان لەپلەو چینی جیاوازدان، ھەندێکیان ھاووڵاتی پلە یەک وچینی باڵا ئەوانیش پلە دوو وپلە سێ و چینی نزم وخوارەوە.\n١) لەپرۆژەکەدا باسی مووچە ودەرماڵە وخانەنشینی سەرۆک وئەندامانی ئەنجوومەنی دادوەری ودادوەرەکان وئەندامانی داواکاری گشتی نەکراوە؟ نازانرێت ھۆکار چیە؟ ئایا بوونی یەکسانی ودادپەروەریە لەمووچەی ئەم توێژەدا، یان بێدەنگکردنیانە؟\n٢) ئەوانەی لەدەرەوەی کەرتی گشتی وکەرتی تایبەت کار دەکەن، ھیچ حسابێکیان بۆ نەکراوە، خانەنشینی ودەستەبەری کۆمەڵایەتی نایانگرێتەوە، وەکو ئەوەی ئەمانە قەت پیر نەبن وپێویستیان بەحکومەت وھاوکاری نەبێت، یان لەدەرەوەی چوارچێوەی چەمکی ھاووڵاتـی بن.\n٣) لەپرۆژەکەدا زۆر باسی ئەوە کراوە، ئەوانەی بەدەر لەیاسا خانەنشین کراون، یان پلەی وەزیفیان پێ دراوە، یان بەنایاسایی خزمەتیان بۆ حساب کراوە، ھتد. بوونی ئەم عیبارەتانە لەپرۆژەکەدا بەڵگەیە لەسەر ئەوەی کێشەکە تەنھا یاسا نیە وتەنھا بەیاساش چارەسەر نابێت. ھەروەھا سەلماندنی راستی قسەی ھەموو ئەو رەخنەگرانەشە کەپێشتر وھەنووکە رەخنەیان لەخراپی بەڕێوەبردنی ئەم ھەرێمە گرتووەو دەگرن، لەھەمان کاتدا ئەم عیبارەتانە دەبێتە ھۆی شەرمەزارکردنی ھەموو ئەو ھەلپەرستانەی بۆ بەرژەوەندی کەسی خۆیان بەرگریان لەخراپی بەڕیوەبردن کردووە، بۆ دوو دینار ئامادە بوون ھەزارەھا قسەی ھەلەق ومەلەق بکەن ورەخنەگران بەچەندین تۆمەتی ناڕەوا تۆمەتبار بکەن. سەرباری ئەوانە بوونی ئەم جۆرە عیبارەتانە لەناو پرۆژەکەدا حەقە ببێتە ھۆی جوڵاندنی بەرپرسیارێتی یاسایی، کێ ئەو نایاساییانەی کردووە؟ ئێ خۆ ناکرێت ھەر بەدانپێدانان ئیتر بڵێین ( عفا اللە عما سلف ).\n٤) بەپێی پرۆژەی چاکسازیەکە سەرۆک وئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگاکانیش خانەنشین دەکرێن، لەکاتێکدا بەپێی یاسای ئەنجوومەنی پارێزگاکان خانەنشین ناکرێن، ئیتر نازانم پرۆژەکە چاکسازی لەیاساکەدا کردووە، یان یاساکە لەپرۆژەکەدا؟؟!!\n٥) لەخاڵی سێیەمی ماددەی دووەمدا ھاتووە: خاوەنی پۆستە باڵاکان ئەگەر پێشتر فەرمانبەری حکومەت بن، سەرپشک دەکرێن لەوەی خانەنشین بن، یان بگەڕێنەوە سەر وەزیفەکانی پێشوویان، وە کەدەگەڕێنەوە سەر وەزیفەکانیان، سەرپشک دەکرێن لەوەی مووچەی خانەنشینی وەربگرن، یان مووچەی وەزیفەکەیان. ئەمە چەندین کێشە دروست دەکات، لەوانە ئەگەر کەسەکە پێشتر وەزیفەی نەبوو یەکسەر خانەنشین دەکرێـت بەمووچەیەکی بەرز، ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی خاوەن وەزیفەکەش نەگەڕێتەوە، بەڵکو لەجیاتی ئەوە بەمووچەیەکی بەرز خانەنشین دەبێت ولەپاڵیدا کارێکی تر دەکات، وەکو ئەوەی ئێستا باوە. پاشان ئەگەر کەسەکە گەڕایەوە سەر وەزیفەکەی پێشووی وبڕیاریدا مووچەی خانەنشینی وەربگرێت، چ میکانیزمێک ھەیە بۆ ئەوەی ئەم کەسە پابەند بکرێت بەوەی لەکارەکەیدا دڵسۆز بێت، چونکە دەتوانێت بەئارەزووی خۆی دەوام بکات، ناتوانرێت سزای مووچە بڕین وکەمکردنەوەی مووچە بدرێت، وە ئەگەر زۆر ئیزعاجیش بکرێت وەزیفەکە بەجێ دەھێڵێیت، کەواتە ئەم دەقە لەجیاتی ئەوەی خزمەت بەوەزیفەی گشتی بکات زیانی پێ دەگەیەنێ، بۆیە واباشترە گەڕانەوەکە بکرێت بە إجباری ئەویش تەنھا بەوە دەکرێت کەس پێش تەمەنی خانەننشینی، خانەنشینی نەکرێت.\n٦) لەخاڵی چوارەمی ماددەی دووەمدا ھاتووە: ھەژمارکردنی خزمەتی خولی پەرلەمان بۆ ئەو پەرلەمانتارەی دەگەڕێتەوە سەر وەزیفەکەی. ئەی ئەندامی ئەنجوومەنی پارێزگا کاتێک ئەگەڕێتەوە سەر وەزیفەکەی پێشووی، خزمەتی خولی ئەنجوومەنی بو ھەژمار دەکرێت یان نا؟\n٧) لەماددەی ٣ دا: تەمەنی خانەنشینی ئارەزوومەندانە کراوە بە ٤٥ ساڵ، دەکرێت پرسیار بکەین بۆ ٤٥ ساڵ؟ لەکاتێکدا لەعێراقدا ٥٠ ساڵە، ئایا ھەرێمی کوردستان لەپارێزگاکانی دیکەی عێراق گەرمترە ومرۆڤەکانی زووتر گەشە ئەکەن وپیر ئەبن؟ یان لەبەر حیکمەتێکە وئێمە نایزانین؟ ھەر لەماددەی ٣ دا لەکۆتایی ماددەکەدا ھاتووە: ئەو حاڵەتانەی دیکەی بەدەرکردن کەلەیاسای خانەنشینی بەرکاردا ھاتووە. ئەم عیبارەتە روون نیە، چونکە ئاماژەی نەکردووە بە حاڵەتەکە وژمارەو وساڵ وماددەکەی یاسای خانەنشینی.\n٨) لەزۆر جێگەی پرۆژەکەدا ئاماژە بەیاسای خانەنشینی یەکگرتووی بەرکار لەھەرێمی کوردستاندا کراوە، ئایا دەکرێت ژمارە وساڵی ئەو یاسایەمان پێ بڵێن؟ من خۆم زۆر گەڕام بەدوای ئەوەدا ئایا کام یاسای خانەنشینی لەھەرێمی کوردستاندا بەرکارە، ئایا یاسای ساڵی ٢٠٠٦ یان ٢٠١٤، لەراستیدا وەڵامێکم دەست نەکەوت، ھەرچەند گومان ئەبەم یاسای ساڵی ٢٠٠٦ بێت، ھەرچەندە سەیری ھەموو ئەو یاسایانەم کرد کە پەرلەمان لەساڵی ١٩٩٢ ەوە دەریکردوون، ھیچ یاسایەکم نەبینی، یاسای خانەنشینی یەکگرتووی لەھەرێمی کوردستاندا پێ بەرکار کرابێت، رەنگە من ھەڵە بم، وە رەنگە لەھەرێمی کوردستاندا یاسای بۆ دەرنەچوبێ.\n٩) ماددەی ٧: بڕگەی یەکەم ناساز وناڕیک ( رکیک ) وناڕونە. لەبڕگەی سێیەمدا ھاتووە: کەبۆ لەمەودوا بەگوێرەی یاسای خانەنشینی بەرکار دیاریدەکرێن. مەبەستەکە نارونە، ئایا تا ئێستا دیاری نەکراون؟ ھەر کۆی بڕگەی ٣ رەکیکە.\n١٠) ماددەی ٨، تەنھا باسی فەرمانبەران دەکات کە نابێت لەیەک جار زیاتر سوودمەند بن، جا لەھەرێمی کوردستان بێت یان لەحکومەتی فیدراڵ. پرسیارەکە ئەمەیە ئایا وەزیر وپەرلەمانتار وخاوەن پلە باڵاکانیش، نابێت لەیەک کاتدا مووچە لەھەرێم وحکومەتی فیدراڵیش وەربگرن؟ بۆ لەپرۆژەکەدا باسی ئەمە نەکراوە، پاشان ئەگەر وابێ میکانیزم چیە بۆ جێبەجێکردنی حوکمێکی لەم جۆرە؟\n١١) ماددەی ١٣: لەبڕگەی یەکەمدا ھاتووە، دامەزراندن لەھەر وەزیفەیەکی پلە باڵا رادەگیرێت. ئەی ئەوانەی بەنایاسایی لەو پلانەدا دەمەزراون چییان لێدەکرێت؟ پاشان بڕگەی دووەم وسێیەم ھەموو خاوەن پلە باڵا ( معوم ) ەکان بەمووچەی بەرز خانەنشین دەکات بێگوێدانە ساڵی خزمەت وتەمەن، ئایا ئەمە چاکسازیە، یان شەرعیەتدانە بەگەندەڵی؟\n١٢) ماددەی ١٦: بڕگەی دووەم بەدیاریکراوی ئاماژەی بەھەڵوەشاندنەوەی یاسای خانەنشینی خاوەن پلە باڵاکان کردووە. حیکمەت چیە لەوەی بەتەنھا باسی ھەڵوەشاندنەوەی ئەم یاسایەی کردووە؟ راستە لەھەمان بڕگەدا دەڵێت کار بەھیچ دەقێکی یاسایی ناکرێت ناکۆک بێت لەگەڵ ئەم یاسایە، بەڵام پاشان ناوھێنانی تەنھا یەک یاسا بێ حیکمەت نیە، پێویست بوو ئاماژە بەھەموو ئەو یاسایانە بکات کە ھەڵدەوشێنرێنەوە، لەپێش ھەموویانەوە یاسای خانەنشینکردنی پەرلەمانتار ووەزیر.\n١٣) پرۆژەکە لە ماددە ٤ وماددە ١٣ وماددە ١٧ دا باسی ئەوەی کردووە ئەنجوومەنی وەزیران پەیڕەو دەردەکات. ئەم تێبینیانەم لەسەر ئەو سێ پەیڕەوە ھەیە:\nڕ) لەماددە ٤ دەڵێت دەستەی خانەنشینی نیشتمانی بەپەیڕەو دروست دەکرێت، ئەمە ھەڵەیە، چونکە دەستە بەیاسا دروست دەکرێت نەک پەیڕەو.\nب) لەماددەی ١٣ ھاتووە، دامەزراندنی بەڕێوەبەری گشتی وبەرەو ژور بەپەیڕەو رێکدەخرێت. ئەمەش ھەڵەیە، چونکە بەڕێوەبەری گشتی تەنھا بۆ دەسەڵاتی جێبەجێکردن دانامەزرێنرێت، بۆ ھەردوو دەسەڵاتەکەی تر ودەستە سەربەخۆکانیش، کەواتە ئەم بابەتە دەبێت بەیاسا رێک بخرێت، نەک پەیڕەو.\nج) لەماددەی ١٧ ھاتووە، ئەنجوومەنی وەزیران بۆ ئاسانکاری جێبەجێکردنی ئەم یاسایە لەماوەی (٦٠ ) رۆژ لەجێبەجێکردنیەوە پەیڕەوێک دەردەکات. لەماددەی ١٩ شدا دەڵێت ئەم یاسایە لەدای تێپەڕبوونی ٩٠ رۆژ لەرێکەوتی دەرچوونی پەیڕەوەکەوە جێبەجێ دەکرێت. ئەم دوو ماددەیە ھەڵە ومەبەستی غەریبیان تێدایە، ماددەی ١٧ دەڵیت لەماوەی ٦٠ رۆژ لەجێبەجێکردنی یاساکەوە پەیڕەو دەردەکرێت، کەچی ماددە ١٩ دەڵێت دوای ٩٠ رۆژ لەدەرکرنی پەیڕەوەوە جێبەجێ دەکرێت، من ھیچ ناڵێم خۆتان سەرنج بدەن وبزانن کەی ئەم یاسایە جێبەجێ دەکرێت؟ ئەبوو بوترایە لەماوەی ٦٠ رۆژ لەرۆژی بڵاوکردنەوەیەوە یان دەرچوونیەوە، یەیڕەوی بۆ دەردەکرێت ولەدوای ٩٠ رۆژ لەدەرکردنی پەیڕەوەکەوە دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە. ھەروەھا ناشزانرێت ئەم پرۆژەیە لای پەرلەمان وسەرۆکایەتی ھەرێم چەندێکی پێ ئەچێ، بەکورتی ئەبێ تا زستانی داھاتوو چاوەڕێ بین، بزانین چاکسازی ئەکرێت یان نا؟ بەکورتی دواکەوتنی ئامادەکردنی پرۆژەکەو دواخستنی جێبەجێ کردنی ئاماژەی باش نین لەسەر پرۆژەکە.\n١٤) لەماددە ١٢ دەڵێت: دەبێت وەزیری پەیوەندیدار وسەرۆکی پەیوەندیداری لایەنی نەبەستراو بەوەزارەت وفەرمانبەری تایبەتمەند حوکمەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن. لەماددەی ١٨ شدا جەخت دەکاتەوەو دەڵێت پێویستە ئەنجومەنی وەزیران ولایەنە پەیوەندیدارەکان حوکمەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن. بەرای من ئەوەی ماددە ١٢ زیادەیە. ھەروەھا ئەم جەختکردنەوەیە خۆی لەخۆیدا گومان دروست دەکات لەسەر خودی پرۆژەکە، رەنگە دەسەڵاتداران زۆر دڵنیا نەبن لەوەی دەتوانن جێبەجێی بکەن. رۆژگاریش راستی وناڕاستی ئەم گومانە بەدەر دەخات.\nلەکۆتاییدا دەڵێم، زۆرجار لەمێژوودا رویداوە، ئەوانەی باسی چاکسازیان کردووە، لەواقیعدا رەفتاری پێچەوانەیان کردووە، بۆ نموونە لەوکاتەی باسی کەمکردنەوەی مووچەی فەرمانبەریان کردووە، مووچەی خۆیان ودارودەستەکانیان زیادی کردوە، لەو کاتەی ئیفادیان لەخەڵک قەدەغەکردووە، گەڕان وھاتوو چۆی خۆیان زیادی کردووە، لەو کاتەی دەرماڵەی منداڵی فەرمانبەریان کەمکردۆتەوە، مووچە وپاروی چەور تریان بۆ منداڵەکانی خۆیان دابین کردووە، لەوکاتەی بەخەڵکیان وتووە مردن شانازیە، خۆیان باشتر ژیاون.\nمن رەشبین نیم وھەموو ھەنگاوێکی باشیش بەرز دەنرخێنم، بێگومان ئەم پرۆژەیە خاڵی باشی تێدایە، بەڵام لەھەمان کاتدا مافی خۆمانە قسەی لەسەر بکەین، پرسیار بکەین، ئایا ئەم پرۆژەیە دەبێتە ھەوێنی چاکسازی راستەقینە؟ یان ھەر چەمکێکی ئەخلاقیە وبەکار دەھێنرێت بۆ مەبەستێکی شاراوە، لەژێر ناونیشانی دروشمی جوان و بریقەدار بۆ سەرقاڵکردن ودڵخوشکردن.


Kurdiska (syd) - KPA Pension\nزانیاری گشتی سەبارەت بە موچەی خانەنشینی کوردی سۆرانی\nبە خێر بێن بۆ خزمەتگوزاریی مشتەری چەند زمانەی ئێمە. ئێمە دەمانهەوێت ئەم دەرفەتە بۆ هەمووکەس بڕەخسێنین کە بتوانن لە موچەی خانەنشینی KPA و بەرهەمەکان و خزمەتگوزارییەکانی Folksam کەڵک وەربگرن. ئەمە دەبێتە هۆی دروست بوونی ئاسایش لە ژیانی رۆژانەی مشتەرییەکانماندا. زێدە لەوەش ئێمە بۆمان گرنگە کە بتوانین یارمەتیتان بدەین.\nبە 0771-58 59 58 پەیوەندی بکەن تا ئێمە بۆ گرتنی وەڵامی پرسیارە گشتییەکانی ئێوە سەبارەت بە موچەی خانەنشینی یارمەتیتان بدەین.\nئەگەر سەبارەت بە موچەی خانەنشینی خۆتان پرسیارێکتان هەیە، دەتوانن لە رێگای پەیوەندی کردن بە ژمارەی650500 0771 بە باشترین شێواز لە خزمەتگوزاریی مشتەرییەکانی خانەنشینی KPA یارمەتی وەربگرن. وەڵامی پرسیارەکانتان بە زمانی سویدی یان ئینگلیزی دەدرێتەوە.


١٤٩١ - Howling Pixel\nساڵی ١٤٩١ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nسەدەی ١٤ – سەدەی ١٥ – سەدەی ١٦\n١٤٨٨ ١٤٨٩ ١٤٩٠ – ١٤٩١ – ١٤٩٢ ١٤٩٣ ١٤٩٤\n١٤٩١ لە ڕۆژژمێرەکانی تردا\nڕۆژژمێری کوردی ٢١٩٠ – ٢١٩١\nکۆچی ھەتاوی ٨٦٩ – ٨٧٠\nکۆچی مانگی ٨٩٦ – ٨٩٧\nبڕیارنامەی ١٤٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش\nبڕیارنامەی ١٤٩١ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە ڕێکەوتی ١١ی تەمموزی ٢٠٠٣دا پەسندکرا، بەڵگەیەکی نێونەتەوەیییە لەمەڕ تاوتوێکردنی بارودۆخی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا. ئەم بڕیارنامەیە لە دوای کۆبوونەوەی ژمارەی ٤٬٧٨٦ەم، بە ١٥ دەنگی لەگەڵ، ٠ی دژ و ٠ی بێ‌لایەن پەسندکرا.\nسەدەی ١٥یەم یان سەدەی ١٥ھەم، سەدەی پازدەھەم یان سەدەی پانزەھەم لەساڵی ١٤٠٠ تا ١٥٠٠ بەردەوام بووە و لەو ماوەیەدا ئەم ڕووداوانە ڕوویان داوە.\nسەدەی ١٦یەم یان سەدەی ١٦ھەم،سەدەی شازدەھەم یان سەدەی شانزەھەم لەساڵی ١٥٠٠ تا ١٦٠٠ بەردەوام بووە و لەو ماوەیەدا ئەم ڕووداوانە ڕوویان داوە.\nمەلای باتەیی (١٦٧٥ تا ١٧٦٠) (بە کرمانجی: Melayê Bateyî )ناوە ڕاستییەکەی مەلا حوسێنی باتەیە. ئەو شاعیر و نووسەری کلاسیکی کوردی سەدەی حەڤدە و ھەژدەیە. ناوی بە ئەحمەدیش تۆمار کراوە. باتەیی لەدایکبووی گوندی باتەیە سەر بە پارێزگای حەکاری. باتەیی غەزەل و قەسیدە و مەسنەوی لێ بە جێ ماوە. غەزەلەکانی غەنایین و بەناوبانگترین مەسنەوییەکەی مەولوونامەی پێغەمبەرە.\nساڵی ١٤٨٨ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nساڵی ١٤٨٩ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nساڵی ١٤٩٠ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nساڵی ١٤٩٢ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nساڵی ١٤٩٣ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nساڵی ١٤٩٤ لە ڕۆژژمێری زایینیدا.\nئەم پەڕەیە پێڕستێکی وتاری ساڵەکانە.\nھێنری ھەشتەم (١٤٩١-١٥٤٧) پاوشای ئینگلستان و دواتر ئیرلەند بوو. ھێنری شەش جار ھاوسەرگیری کرد و دووان لە ژنەکانی لە دوای تەڵاق ئێعدام کرد. ھێنری ئایینی فەرمیی ئینگلستانی لە کاتۆلیکەوە بۆ پڕۆتێستانت گۆڕی و لەوە بەدوا کڵێسەی ئانگلیکان بوو بە ھێزی یەکەمی ئایینیی ئینگلستان. کە ئەم کارە بەھرەی زۆری بۆ وڵاتی ئینگلستان ھەبوو، چونکوو ئیتر دەسەڵاتی کڵێسای کاتۆلیک لە سەر وڵات لاچوو و ئەو پارە زۆرە کە ھەموو ساڵیک لە سەر بوودجەی وڵات ڕوانەی واتیکان دەکرا بۆ وڵات و کاروباری ناوخۆ گەڕاوە. ھێنری لە ژێر کاریگەری چاندی ڕێنێسانسدا بوو و ھەر ئەمە ببوو بە ھۆکاری پێشکەوتنی چاندی ئینگلستان لە سەردەمی ئەودا.