نهێنی پەیوەندی ناوەکی نێوان ئەمریکا و سەعوودیا/ ئیسرائیل بۆ بێدەنگە؟ - IUVMPRESS\n28 شوبات 2018\nمەهدی موتەهەرنیا شرۆڤەکاری کاروباری ئەمریکا تایبەت بە ڕێکەوتنی ئەمریکا و سەعوودیا سەبارەت بە هاوکاری ناوەکی بە ئاژانسی ئیلنای ئێرانی ڕاگەیاند: پێش ئەوەی کە پرسی ناوەکی سەعوودیا باس بکرێت، پێویستە ئاماژە بە بابەتێکی گرنگ لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا بدرێت: بە پێی لۆژیکی ژئۆپۆلتیک و ژئۆستراتژیک، یاسایەکی نەنووسراو لە نێوان وڵاتاندا بوونی هەیە سەبارەت بەوەی کە هێزێکی جیهانی نایەوێت لە جوغرافیایەکی دیاریکراودا هاوسەنگی هێز بوونی نەبێت. بە واتایەکی دیکە وڵاتە زلهێزەکان هەوڵی ئەوە دەدەن بە هەر شێوازێک کاریگەری لە بەهێزبوونی وڵاتێک دابنێن تا بە سەر وڵاتێکی دیکەدا زاڵ نەبێت، جیاوازی نییە کە ئەم دۆخە لە ئاسیا یان ئەفریقا یان هەر ناوچەیەکی دیکە بێت. لەم ڕووەشەوە دەبینین کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە چوارچێوەی ئەم یاسا نافەرمییەدا هەوڵ دەدات هاوسەنگییەک لە نێوان ئێران و سەعوودیا دابین بکات و بەمەش ڕێگری لە پەرەسەندنی ئاڵۆزییەکان بکات.\nناوبراو وتی: بابەتێکی دیکەی هاوپەیوەند لە گەڵ پرسی ناوەکی سەعوودیا ئەوەیە کە ئەمریکا هەوڵ دەدات تاران وەک هۆکارێکی ئاڵۆزی ناوچەکە بناسێنێت و لەم ڕووەشەوە بە ناوەکیبوونی سەعوودیای خستووەتە ئەولەویاتی پلانە ناوچەییەکانییەوە. بە واتایەکی دیکە ئەمریکا هەوڵ دەدات بە گەورەپیشاندانی دۆسیەی ناوەکی ڕیاز ئەو پەیامە بە تاران بدات کە ئەگەر واز لە سیاسەتە ناوچەییەکانی نەهێنێت، ناوچەکە ڕووبەڕووی کێبەڕکێی ناوەکی دەبێتەوە.\nپێویستە ئەوەش لە بەرچاو بگرین کە بنەماڵەی دەسەڵاتداری سەعوودیا کە بە بنەماڵەیەکی کلاسیک لە سیاسەتی ئەمڕۆدا هەژمار دەکرێن لە ناوچەیەکدا حکومەت دەکەن کە لە ڕووی ڕۆشنبیرییەوە دژایەتی زۆربەی وڵاتانی جیهان دەکات. هەر بۆیە دەبینین کە بەم دواییانە ژمارەیەک چاکسازی لە سەعوودیا جێبەجێ کراوە و ئەم وڵاتەی بەرەو قۆناغێکی نوێ بردووە. واشنتن هەوڵی لێکدانەوەی ئەم بابەتە دەدات کە ئایا سەعوودیایەکی ناوەکی دەتوانێت هاوسەنگی هێزی دژ بە ئیسرائیل لە ناوچەکە دابین بکات یان نە؟\nئەم مامۆستایەی زانکۆ لە وەڵامی پرسیارێک کە ئایا سەعوودیای ناوەکی بە پێچەوانەی ستراتیژی ناوەکی ڕژێمی زایۆنیستی لە ناوچەکە دەبێت یان نە؟ وتی: ئیسرائیل لە سیاسەتەکانی دژ بە تاران، خۆی بە هاوکار و هەماهەنگی ڕیاز دەزانێت، هەر بۆیە لە پێناو وەرگرتنی ئیمتیازی زیاتر لە سەعوودیا لە بەرامبەر هەوڵەکانی بە ناوەکیبوونی ئەم وڵاتە بێدەنگ دەبێت بەڵام دەبێت چاوەڕوان بین کە دۆخەکە بە کوێ دەگات. پێویستە ئەوەشمان لە بیر بێت کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە خولی یەکەمی سەرۆکایەتی باراک ئۆباما بۆ یەکەم جار بڕی ٦٣ ملیار دۆلار چەکی هێرشبەری بە وڵاتانی ناوچەکە بە تایبەت سەعوودیا، ئەردەن و ڕژێمی زایۆنیستی داوە و لە دۆخی ئێستاش واشنتن هەوڵ دەدات دۆخی ناوچەکە لە بەرژەوەندی خۆیدا بەرەو گۆڕانکاری ببات.\nمەهدی موتەهەرنیا لە کۆتاییدا وتی: ئەمریکا درووشمی ئەوە دەدات کە بەستێنی گەیشتنی وڵاتان بە وزەی ناوەکی لە بواری ئاشتیخوازانەدا دابین دەکات، هەر بۆیە بە پێی بڕگەی ٤ی ڕێکەوتننامەی ڕێگری لە پەرەسەندنی چەکە کۆمەڵکوژەکان، چەکی ناوەکیی بە سەعوودیا داوە و ئەگەر چالاکییە ناوەکییەکانی ڕیاز بە پێی ئێستا بەرەو پێش ببرێت ڕەنگە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی بە تایبەت ڕووسیا و یەکێتی ئەورووپا و وڵاتانی دیکەش لە هەنگاوەکانی بە ڕواڵەت ئاشتیخوازانەی سەعوودیا پاڵپشتی بکەن. بەڵام ئەگەر ڕیاز ڕێوشوێنی سەربازی لەم چالاکییانە بگرێتە بەر، ڕەنگە دۆخەکە تووشی گۆڕانکاری بێت. هەر بۆیە ئەگەر ئەم چالاکییانە وەک هۆکاری دابینکردنی هاوسەنگی لە نێوان ئێران و سەعوودیا دابنرێت، خوێندنەوەکان جیاواز دەبن بەڵام وڵاتانی وەک ڕووسیا و چین بۆ پاراستنی ئەم هاوسەنگییە لە بەرژەوەندی خۆیان دێنە گۆڕەپانەکەوە.\nلە ژێر گوشارەکانی ئەمریکا: سەعوودیا وازی لە کڕینی ئێس ٤٠٠ی ڕووسیا هێنا\nسەرۆکی پەرلەمانی ئەردەن داوای پەیوەندی وڵاتەکەی و ئێران دەکات


هاوڕێ عومەر ئیلخانیزادە: لەمپەرە سەرەكیەكان لەبەردەم یەكگرتنەوەی كۆمەڵە وەلانراون - کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\nوتووێژی هاوڕێ عومەر ئیلخانیزادە سكرتێری گشتیی كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان لە بابەت پرسی یەکگرتنەوەی کۆمەڵە\n1_ ماوەیەكە باسی یەكگرتنەوەی دوو لایەنی كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران‌و كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان دەبیسرێت، ئێوە كەی هەستتان بەوەكرد كە كاركردن لەسەر ئەو پرۆسە پێویستە؟\nعومەر ئیلخانیزادە: ئێمە هەر لە كۆنگرەی 12ی كۆمەڵە لە ساڵی 2008 بەولاوە پێمان وابوو دەبێ چارەسەری ئەم مەسەلەیە بكرێت‌و پرسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە دەبێ لەگەڵ هەموو لایەنەكان لەوانە رەوتی سۆسیالیستی كۆمەڵە، كۆمەڵەی شۆڕشگێڕیی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران، كاری بۆ بكرێت. هەروەتر لە پلێنۆمەکان و دواتریش لە كۆنگرەی 13ی كۆمەڵە دیسانەوە پیداگریمان لەسەر پرسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە كردەوە. بە خۆشیەوە سەرەنجام كۆنگرەی 14ی كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێرانیش لەوبارەوە بڕیارێكی دەركرد‌و، دوای پێوەندیگرتن هەرکامەمان هەیئەتی تایبەتیمان بۆ ئەو پرسە دیاریکرد. پێوەندیەكانی نێوانمان ئاسایی كرایەوە‌و چەندین دانیشتن لە نێوان لێژنەی هەرتکلا، کاک عەبدوڵڵا و من و دوو کومیتەی ناوەندی بووە و زۆر کارئاسانی تێدا ئەنجامدراوە. بۆیە پرسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە لە مێژە ئامانجێکی سەرەكی بووە بۆ ئێمە.\n2_ ئایا ئێوە هیچ بڕیارنامەیەكتان لە بابەت هەوڵدان بۆ یەكگرتنەوەی ریزەكانی كۆمەڵە دەركردووە؟\nعومەر ئیلخانیزادە: ئێمە هەر لە پلینۆمی 2ی پاش كۆنگرەی 12ی كۆمەڵە بڕیارنامەمان دەركردووەو، لەو بارەوە قسەو لێدوانی تایبەتمان داوە. لە راستیدا پرسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە بۆ هەموان گرینگ بوە. تەنیا لەسەر شێوازو چۆنیەتیەكەی بووە كە دەبوو بگەینە ئەنجام، بە خۆشیەوە خەریكین لەوبارەوە دەگەینە رێككەوتن.\n3_ ئایا لە نێوان دوو لایەن پێشمەرجێك بۆ دەسپێكی ئەم وتووێژانە دیاریكرابوو؟\nعومەر ئیلخانیزادە:نەخێر هیچ پێشمەرجێك نەبووە‌و ئێمە هەمیشە وتوومانە بێ هیچ مەرجێك ئامادەین لەگەڵ هاوڕێیانی كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران و لایەنەکانی دیکەش بۆ پرسی یەکگرتنەوە وتووێژ بكەین. تەنیا مەسەلەی ئێمە ئەوە بووە كە دوو لایەن یەكتر قبووڵ بكەن‌و بە گیانێكی هاوڕێیانە بۆ ئەم مەبەستە بێنە پێشەوە. من بەش بە حاڵی خۆم كاتێك چاو لەو دانیشتنانە دەكەم كەشو هەوایەكی هاوڕێیانە بەدی دەکەم و هەنگاوی باشمان هەڵگرتووە‌و هیوادارم لە درێژەی ئەو دانوستانەدا بگەینە هەنگاوی کۆتایی.\n4_ كاك عەبدوڵا موهتەدی چەند شەو لەوەپێش لە كەناڵی تەلەفیزیۆنی خۆیانەوە (رۆژهەڵاتی تی ڤی ) زۆر بە خۆشیەوە باسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە دەكات ئێوە چۆنی دەبینن؟\nعومەر ئیلخانیزادە: بەڵی ئێمەش بە خۆشحاڵیەو بەرهەمی سیاسەتەكانی خۆمان لە بابەت پرسی نزیكی‌و یەكگرتنەوەی ماڵی كۆمەڵە دەبینین و هەنگاوی باشمان هەڵێناوە و من پێی گەشبینم. دیارە هەل‌ومەرجەكەش ئەوە دەخوازێ‌و هەموو خەڵكی كوردستان‌و دڵسۆزانی كۆمەڵە‌و رێكخستنەكان لە ناوخۆ، دەرەوە‌و لێرە، لە باشوری كوردستانیش، هەمووان تەئكیدیان لەسەر ئەوەیە. دانیشتنەكانی نیوانمان روون‌و هاورێیانە بوون. لەو ئاخرانەدا دوو دانیشتنی كۆمیتەی ناوەندیی كۆمەڵەمان بووە‌و نەخشە رێگەیەكمان داوە‌و بە پێی ئەوە تا ئێستا پێموایە زۆر باش هاتوین. لەمپەرە سەرەكیەكان لەبەردەم یەكگرتنەوەی كۆمەڵە وەلانراون‌و ئیرادەی زاڵی ئێستا پێویستی پێكەوە كاركردنە. ئەنجامی دیالۆگی هاوڕێیانە‌و پێكهێنانەوەی حیزبێكی گەورەیە کە خۆی بۆ ئەرکی قورس و کاری گەوەرە ئامادە بکات. هەرتکلا پێمانوایە دەبێ پتەوی، یەکگرتویی و ئینسیجامی بە تەواوی بگەڕێتەوە ریزەکانی کۆمەڵە، تەئکیدمان لەسەر حیزبێکی خەباتکارە کە لە وڵاتێکی دیکتاتۆری و ناوچەیەکی ئاڵۆزدا، ئەرکی قورسی دەکەوێتە سەرشان و دەبێ لە حاند جاوەروانیەکانی ئەوڕۆی خەڵکی چەوساوەی کوردستاندا بێ. ئەمە نەك بە تەنیا لە حەز و ئاواتی ئێمەوە سەرجاوە دەگرێ، بەڵكوو پێویستیەكی ئەم سەردەمەیە، پێمانوایە بۆ كوردی رۆژهەڵات سبەینێ درەنگە بۆ پێکهێنانی بەرەیەكی كوردستانی بە بەشداریی لایەنەكانی دێمۆكرات‌و هێزە سیاسیەكانی دیكە پێك. کاتی زۆرمان بە دەستەوە نیە. كۆمەڵەیەكی یەكگرتوو لەمبارەوە دەتوانێ كاریگەر بێت‌و یەكگرتنەوەی كۆمەڵە نەك تەنیا لەبەر یەكگرتنەوەی خۆی، بۆ بەرەیەكی یەكگرتووی كوردستانیش کە بتوانێ دۆخی نالەباری ئێستای کوردستانی ڕۆژهەلات بگۆڕێ، قازانجی زۆری هەیە.\n5_ بە بڕوای ئێوە وتووێژەكانی ئێوە‌و كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران گەیشتوەتە قۆناغێك كە رێی گەڕانەوەی نەبێت؟\nعومەر ئیلخانیزادە: من پێموایە ئیمكانی ئەوە نیە كە ئەو پرۆسە بەرەو دواوە بگەڕێتەوە، ئێمە هەردوو لایەن بڕیارمانداوە بۆ هەر هاوكاریەك لە نێو حیزبە كوردیەكان پێكەوە ئامادە بین. ئێمە دوو لایەن ئیرادەی گەورەمان بۆ یەكگرتنەوە تێدا دەبینرێت، پێمانوایە دەتوانین کۆمەڵەیەکی گەورە کە هەموان سەرودڵخۆش بکات و پێی شاد بن، ساز بدەینەوە. لەمپەرەكان‌و جیاوازیەكانمان ئەوندە گەورە نیە كە نەتوانین پێكەوە لە حیزبێكدا بین. بەستێنی سیاسی و كۆمەڵایەتی گەورە بۆ پرسی یەكگرتنەوەی كۆمەڵە هەیە‌و ئاوات‌و ئامانجی رێكخستنەكانی خۆمان‌و بنەماڵەی گیانبەختكردووان و خەڵکی کوردستانە، ئێمە گەیشتوینەتە ئەوەی کە پێكەوە بڕیارمان داوە راگەیاندنی هاوبەش بدەین كە بەرەو یەكگرتنەوە دەڕۆین، بۆیە خودی راگەیاندنی ئەوەی كە ئێمە لە پرۆسەی رۆیشتن بەرەو یەكگرتنەوەداین، چاوەڕوانیەكی گەورەی كۆمەڵایەتی پێك دەهێنێت‌و پابەندبوونێكی سیاسی‌و ئەخلاقی بۆ هەمووان درووست دەكات. لە ئەنجامدا پێمانوایە ئەوەی كە ئێمە بە فەرمی رایدەگەیەنین زەمینەی زۆرتر دەرەخسێنێ كە ئەم پرۆسە بە سەرکەوتویی كۆتایی پێبێت.\n6_ ئەگەر بێتوو ئەم پرۆسە كە جەماوەرێكی زۆر چاوەڕێی بە ئەنجام گەیشتنین، بە هەر هۆكارێك بە ئەنجام نەگا چ روودەدات؟\nعومەر ئیلخانیزادە: من لاموایە ئێمە دو لایەن كە گەیشتووینەتە ئەو قۆناغەی كە راگەیاندن بدەین‌و دانیشتنی هاوبەش بكەین‌و خەڵكی كوردستانی لێ ئاگادار بكەین، لە راستیدا دەبێ پێشتر بیرمان لەوە كردبێتەوە كە ئەو پرۆسە بەڕێوە دەچێت‌و بە سەرنجام دەبێ بگات. بۆیە من ئەگەری زۆر بۆ ئەوە دادەنێم كە سەردەكەوێن. هەر لەمپەرێكیش بێتە پێشەوە، ئێمە وەك كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان هەوڵدەدەین بۆ چارەسەر دۆزینەوە و هەر ئەوەش لە هاوڕێیانی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێسانی کوردستانی ئێران چاوەروان دەکەین. ئێمە لە دوا دانیشتنمان لە پرسی مەسەلەكانی تایبەت بە ئێران‌و كوردستان‌و ئەركەكانی حیزبی داهاتوو، زۆر بۆچوون‌و لێكدانەوەمان وەك یەك وابووە، یان دەتوانم بڵێم لەم بابەتەوە لە یەكتر نزیك بووینەتەوە. بە تایبەت لە بابەت ئەوەی كۆمەڵەیەكی گەورەی یەكگرتوو دەبێ لە داهاتوودا چی بكات. من پاساوێک نابینم کە ترسی سەرنەگرتنی هەبێ، ئاساییە دوای دابران و دوری لە یەک، نیازمان بە دیالۆگ و کاری هاوبەشی زۆرترە لەو بوارەدا و ئەوەش پێویستیەکی ئاشکرایە بۆ بەسەرەنجام گەیاندنی کارێکی لەو چەشنە.\n2014/01/30 /by عەتا\nبەڕێوەچوونی مەراسیمی رۆژی كۆمەڵەی لە ئاڵمان... راگه‌یەندراوی کۆمیتەی هاوبەشی تەشکیلاتی نهێنی کۆمەڵە لە ناوەوەی کوردستان به...


:: PM:12:22:17/07/2019 \nپاككردنه‌وه‌ی سپلیت لای هه‌ندێك كه‌س ده‌گمه‌نه و لای هه‌ندێكیش بووه‌ته خوو و ده‌بێت له مانگێكدا چه‌ند جارێك پاكی بكاته‌وه، له‌مباره‌یه‌وه ئه‌ندازیارێكی شاره‌زا سووده‌كانی پاككردنه‌وه‌ی سپلیت بۆ ڕوون ده‌كاته‌وه.\nهێمن ڕه‌فیق ئه‌ندازیاری میكانیك له په‌یجی تایبه‌تی خۆی له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك رێیه‌كانی پاككردنه‌وه‌ی سپلیت و سووده‌كانی پاككردنه‌وه‌ی به‌مشێوه‌یه بڵاو كردووه‌ته‌وه.\n_ كوژاندنه‌وه‌ی كاره‌بای سپلیته‌كه و دڵنیابوون له نه‌بوونی كاره‌با له‌ناو سپلیته‌كه‌دا.\n_پاككردنه‌وه‌ی فلته‌ری هه‌واكه‌ی ناوه‌وه، ئه‌ویش به شووشتنی فلته‌ره‌كه ئاسایی پاك ده‌بێته‌وه. پاككردنه‌وه‌شی هۆكارێكه بۆ ئه‌وه‌ی هه‌وای ساردكراو له چینی ناوه‌وه زیاتر بێته ده‌ره‌وه واته (Flow)ی هه‌واكه زیاد بێت.\n_ پاككردنه‌وه‌ی په‌ڕه‌كانی چینی ناوه‌وه، به به‌كارهێنانی غه‌سلی ئاو و دروستكردنی حه‌وزێك بۆ بڵاونه‌بوونه‌وه‌ی ئه‌و ئاوه‌ی كه له‌كاتی پاككردنه‌وه‌كه‌دا ده‌ڕژێت. پاككردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌وه‌یه كه ئه‌و هه‌وا گه‌رمه‌ی به‌سه‌ر بۆڕییه‌كاندا ده‌برێت، راسته‌وخۆ به‌ر كۆیله‌كان بكه‌وێت و زۆرترین ساردی وه‌ربگرێت و به پله‌یه‌كی گه‌رمی نزم بێته ده‌ره‌وه.\n4-پاككردنه‌وه‌ی په‌ڕه‌ی كۆیله‌كانی چینی ده‌ره‌وه، وه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی گه‌رمی دروستبوو له‌ناو چینی ده‌ره‌وه به ئاسانی بچێته ده‌ره‌وه و كار له چووستی كۆمپرێسه‌ره‌كه نه‌كات.\nهێمن ڕه‌فیق له‌مباره‌یه‌وه ده‌ڵێ: پاككردنه‌وه‌ی سپلیت به‌م شێوازه به‌رێژه‌ی %20 توانای سپلیته‌كه بۆ ساردبوون و ناردنی ھه‌وا زیاد ده‌كات.\nسووده‌كانی پاككردنه‌وه‌ی چینی ناوه‌وه‌ی سپلیت:\n_ ده‌ردانی هه‌وایه‌كی پاكتر له ناوه‌وه بۆ ده‌ره‌وه.\n_ خه‌رجكردنی بڕێكی كه‌متری كاره‌با.\n_ كه‌مكردنه‌وه‌ی ئه‌گه‌ری دروستبوونی كێشه له به‌ستنی بۆری سپلیته‌كه.\n_ درێژتركردنی ته‌مه‌نی سپلیته‌كه.


محەمەد چاوشین/سێکوچکەی (خاک، نان، ئازادی)...\nحیزبی شیوعی کوردستان، بۆ ھەڵبژاردنەکانی خولی پێنجەمی پاڕلەمانی کوردستان، لیستی"ئازادی"پێکھێناوە و بەشداری ھەڵبژاردنەکان دەکات کە وابڕیارە لە ٣٠ سێپتامبەری ٢٠١٨ لەسەرتاسەری ھەرێمی کوردستاندا بەڕێوەبچێت.\nدرووشمی ئەو جارەی "لیستی ئازادی"، سێکوچکەی (خاک، نان، ئازادی)یە کە درووشمێکی سەرنج ڕاکێشە و لەزۆر ناوەندی جۆراوجۆرەوە قسەی لەسەر دەکرێت. لێرەدا ئەمنیش بەپێی توانا و تێگەیشتنی خۆم، ھەوڵی شیکردنەوەیەکی ئەو سێ چەمکە دەدەم.\nئازادی بەتەنیا مافێکی تاکەکەسی نییە کە تەنھا وابەستەی کەسێک بێت، بەڵکوو مافێکی گشتیی و دەستە جەمعییە، تێگەیشتنێکی کۆمەڵایەتییە و پێویستی بە ھەنگاوێکی بەکۆمەڵ ھەیە لەپێناوی بەدەست ھێنان و پاراستنیشیدا.\nبەمانایەکی تر، ئازادی چ وەکوو ئازادی فەردی و چ وەکوو ئازادی گشتی، پێویستی بە تێکۆشانێکی گشتی و ھەمە لایەنە ھەیە بۆئەوەی بەدەست بێت.\nئازادی فەردی بەرجەستە نابێت ئەگەر ئازادییە گشتییەکان فەراھەم نەبن، بەپێچەوانەشەوە ئازادی گشتی بوونی نییە ئەگەر ئازادییە فەردییەکان لەناو کۆمەڵگادا بەرجەستە نەبووبێت.\nئەگەر "ئازادی" لە کۆمەڵگا وەربگرینەوە، بێگوومان ئەو کۆمەڵگایە دەبێتە کۆمەڵگایەکی ئاژەڵی، ئەگەر ئازادی نەبوو ناتوانرێ دادپەروەری و یاسا و خۆشگوزەرانی لەناو کۆمەڵگادا بەرجەستە ببێت.\nبۆیە ھەم کۆمەڵگا دەبێ پارێزەری ئازادییەکان بێت و ھەمیش دەسەڵاتی سیاسی لەسەرشانیەتی کە پارێزەری ڕاستەقینەی ئازادییە گشتی و فەردییەکان بێت.\n"ئازادی" چەمکێکی بەرفراوان و فرە ڕەھەندە، وەکوو ئازادی بیروڕا دەربڕین، ئازادی بیرکردنەوە، ئازادی ویژدان و ئایین دوور لە دەستێوەردان و تەنگ پێھەڵچنین، ئازادی بەشداریکردن لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و سوودمەند بوون لێیان و ھەروەھا ئازادی چێژ وەرگرتن لە ھوونەر و زۆر شتی دیکە.\nحیزبی شیوعی کوردستان، لە ڕاپۆرتی سیاسی خۆیدا بۆ شەشەمین کۆنگرەی خۆی، باسی ئازادییەکانی زۆر بەجوانی وورد کردۆتەوە، سەرجەم ئازادییەکانیشی بەستۆتەوە بە پەیوەندی ئۆرگانیکی نێوان دوانەی چەمكی (سێکولاریزم) و (دێموکراسی) وەک پێویستییەکی کۆمەڵگایی و کاری ڕۆژانە بۆ زامنکردنی پێشکەوتنی کۆمەڵ و داھێنانی تازەگەری.\nھەردوو چەمکی سێکولاریزم و دێموکراسی، ئەگەرچی دوو چەمکی لێک جیاواز و خاوەن پێناسەی جیاوازيشن، بەڵام پەیوەندییەکی ئۆگانیکییان بەیەکەوە ھەیە و یەکتر تەواو دەکەن. ناکرێ باسى بوونی دێموکراسی بکەین ئەگەر سێکولاریزم بوونی نەبێت بەپێچەوانەشەوە ھەر ڕاستە.\nکەواتە، ئەو ئازادییەی حیزبمان وەکوو یەکێک لە سێکوچکەی ئەو درووشمەی بەرزی کردۆتەوە بۆ ھەڵبژاردنە پاڕلەمانییەکەی ٣٠ی سێپتامبەری ٢٠١٨ (خاک، نان، ئازادی)، پەیوەندییەکی لێک گرێدراو و دانەبڕاوی بەو دوانەی دواییەوە ھەیە: سێکولاریزم و دێموکراسی.\nبەرجەستەکردنی سێکولاریزم و دێموکراسیش لەناو کۆمەڵگادا، بەشێکی دانەبڕاوە لە خەبات و تێکۆشانی حیزبی شیوعی کوردستان. ئەم دوو چەمکەش زۆر بە ڕوونی لە دووتوێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەو حیزبەدا باسی کراوە و وەکوو ئەرکێکی گرنگ لە ئەرکە سیاسییەکان تەماشای کراوە.\n١٣/ ٩/ ٢٠١٨


15:21 - 29 جۆزەردان 2719\nئاژانسی کوردپا: هاووڵاتییەکی کوردی خەڵکی شاری شنۆ لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانی سەر بە ئیدارەی ئیتلاعاتی شاری ورمێ، دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزرا.\nبەپێی راپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا، ڕۆژی یەکشەممە، ٢٦ی جۆزەردان، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی \_"عادڵ سالم فەرد\_"، کوڕی سەنعان، خەڵکی شاری شنۆ، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر و هیچ زانیارییەک لەمەڕ چارەنووسی ناوبراو لەبەر دەستدا نییە.\nبە وتەی سەرچاوەیەکی ئاگادار، هێزە ئیتلاعاتییەکان، \_"جوبرەئیل سالم فرد\_"یان لەگەڵ \_"عادڵ\_" دەسبەسەر و پاش چەند کاتژمێر لێپرسینەوە، ناوبراویان ئازاد کردبوو.\nئەم سەرچاوەیە هەروەها دەڵێت: \_"ئەو دوو هاووڵاتییە کوردە لە کاتی دەسبەسەریدا، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە، ئازار و ئەشکەنجە درابوون.\_"\nهەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، لە هۆکاری دەسبەسەرکردن و شوێنی ڕاگیرانی \_"عادڵ سالم فەرد\_"، هیچ زانیارییەک لەبەر دەستدا نییە.\n\_"جوبرەئیل و عادڵ سالم فەرد\_"، کۆتاییەکانی مانگی گەلاوێژی ساڵی ڕابردوو، بە تۆمەتی \_"هاوکاری لەگەڵ یەکێک لە حیزبە کوردییەکانی ئۆپۆزسیۆنی حکوومەتی ئێران\_"، لە لایەن هێزە ئیتلاعاتییەکانەوە دەسبەسەر و دواتر بە دانانی بارمتەی قورس لە گرتنگە ئازاد کرابوون.


📅 05-02-2012 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Feb 5 2012 8:48PM\n👁 ئەم بابەتە 15,856 جار بینراوە\nبۆ یەکەم جار لە مێژووی کوردا کۆپتەری حکومەتی کوردی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 73% ✍ هـ.ن. 5-2-2012 20:48:33\n📕 Ezda پەڕتووکخانە\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 16 2013 8:34PM\nNviskar: Azad Karimi babet: Chiroka Zarokan [ زۆرتر... 👁] 📕 ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ هـ.ن. 16-12-2013 20:34:58\n🏰 ئاربەبا شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 28 2012 12:02PM\nئاربەبا، یەکێکە لە چیا سەرکەشەکانی شاری بانە لە رۆ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ن. 28-1-2012 12:02:54\n🏰 ئاودانان شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 7 2012 10:16PM\nشاری ئاودانان یا (ئابدانان)، شارێکی رۆژهەڵاتی کورد [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 80% ✍ هـ.ن. 7-1-2012 22:16:46\n👫 ئیسماعیل ئیلخانی زادە کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 20 2012 11:54PM\nئیسماعیل ئیلخانی زادە، وەزیری رێگاوبانی کۆماری کور [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ن. 20-1-2012 23:54:10\n🔣 ئێلی هەلیلان و زەردەڵان هەمەجۆرە\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 11 2012 5:24PM\nئێلی هەلیلان و زەردەڵان، یەکێکە لە ئێلەکانی پارێزگ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 68% ✍ هـ.ن. 11-1-2012 17:24:02\n👫 ئەحمەد ئیلاهی کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 20 2012 11:38PM\nئەحمەد ئیلاهی، وەزیری ئابووری کۆماری کوردستان بووە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 74% ✍ هـ.ن. 20-1-2012 23:38:12\n👫 ئەحمەد رۆڕۆ کەسایەتییەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jan 22 2012 10:44PM\nئەحمەد لەتیف خورشید ناسراو بە (ئەحمەد رۆرۆ)، لەساڵ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 94% ✍ هـ.ن. 22-1-2012 22:44:22


لێڤییەکان 10 KSS - Leviticus 10 MSG | Biblica América Latina\nلێڤییەکان 10 KSS - Leviticus 10 MSG\nمردنی ناداب و ئەبیهو\n1دوو کوڕی هارون، ناداب و ئەبیهو، هەریەکە و بخووردانەکەی خۆی برد و ئاگریان تێدا کردەوە و بخووریان بەسەردا کرد. لەبەردەم یەزدان ئاگرێکی نامۆیان پێشکەش کرد، کە ئەو فەرمانی پێیان نەدابوو. 2 ئیتر ئاگرێک لەلایەن یەزدانەوە کڵپەی کرد، هات و ئەوانی هەڵلووشی و لەبەردەم یەزدان مردن. 3 موساش بە هارونی گوت: «ئەمە بوو مەبەستی یەزدان کاتێک فەرمووی:\n«”لەنێو ئەوانەی لێم نزیک دەبنەوە\nپیرۆزی خۆم دەردەخەم و\nلەبەردەم هەموو گەل\nهارون بێدەنگ بوو.\n4 موسا بانگی میشائیل و ئەلسافانی کرد، دوو کوڕەکەی عوزیێلی مامی هارون و پێی گوتن: «وەرنە پێش، ئامۆزاکانتان لەبەردەم پیرۆزگا هەڵبگرن بۆ دەرەوەی ئۆردوگاکە.» 5 ئەوانیش هاتنە پێش و بە کراسەکانیان هەڵیانگرتن بۆ دەرەوەی ئۆردوگاکە، هەروەک موسا گوتی.\n6 هەروەها موسا بە هارون و ئەلعازار و ئیتاماری کوڕەکانی هارونی گوت: «سەرتان ڕووت مەکەن و جلەکانتان مەدڕێنن، نەوەک بمرن و تووڕەیی یەزدان بێتە سەر هەموو کۆمەڵ. بەڵام کەسوکارتان، هەموو بنەماڵەی ئیسرائیل بۆ ئەوانە بگریێنن کە یەزدان بە ئاگر لەناوی بردوون. 7 لە دەروازەی چادری چاوپێکەوتنیش دەرمەچن، نەوەک بمرن، چونکە زەیتی دەستنیشانکردنی یەزدان لەسەرتانە.» ئەوانیش بەگوێرەی قسەکەی موسایان کرد.\n8 هەروەها یەزدان بە هارونی فەرموو: 9 «شەراب و مەی مەخۆرەوە، خۆت و کوڕەکانیشت، لە کاتی چوونە ژوورەوەتان بۆ ناو چادری چاوپێکەوتن، نەوەک بمرن. ئەمە فەرزێکی هەتاهەتاییە نەوە دوای نەوە، 10 بۆ ئەوەی بتوانن لەنێوان پیرۆز و پیرۆزنەکراو و لەنێوان پاک و گڵاو جیاکاری بکەن، 11 هەروەها بۆ ئەوەی نەوەی ئیسرائیل دەربارەی هەموو فەرزەکان فێر بکەن کە یەزدان لە ڕێگەی موساوە لەگەڵیاندا دوا.»\n12 موساش بە هارونی برای و دوو کوڕەکەی هارون، ئەلعازار و ئیتامار کە مابوونەوە گوتی: «ئەو پێشکەشکراوە دانەوێڵەیەی لە قوربانییە بە ئاگرەکانی بۆ یەزدان ماوەتەوە، بیبەن و لەتەنیشت قوربانگاکە بەبێ هەویرترش بیخۆن، چونکە هەرەپیرۆزە. 13 لە شوێنێکی پیرۆز بیخۆن، چونکە بەشی تۆ و بەشی کوڕەکانتە لە قوربانییە بە ئاگرەکانی بۆ یەزدان، چونکە من بەو شێوەیە فەرمانم داوە. 14 بەڵام سنگی بەرزکراوە و ڕانی پێشکەشکراو لە شوێنێکی پاک دەخۆن، خۆت و کوڕەکانت و کچەکانت، چونکە کراون بە بەشی تۆ و بەشی کوڕەکانت لە قوربانییەکانی هاوبەشی نەوەی ئیسرائیل. 15 ڕانی پێشکەشکراو و سنگی بەرزکراوە لەگەڵ پیوەکانی قوربانی بە ئاگر دەهێنن، هەتا لەبەردەم یەزدان وەک قوربانی بەرزکردنەوە بەرز بکرێنەوە. ئەمانە بۆ تۆ و بۆ کوڕەکانت دەبن کە لەگەڵتدان، بەشێکی چەسپاوە، هەروەک یەزدان فەرمانی دا.»\n16 کاتێک موسا داوای گیسکەکەی قوربانی گوناهی کرد و بینی وا سووتاوە، لە ئەلعازار و ئیتامار تووڕە بوو، دوو کوڕەکەی هارون کە مابوونەوە، گوتی: 17 «بۆچی قوربانییەکەی گوناهتان لە پیرۆزگادا نەخوارد؟ بێگومان کە هەرەپیرۆزە و پێتان دراوە بۆ ئەوەی تاوانی کۆمەڵەکە هەڵبگرن بۆ کەفارەت بۆیان لەبەردەم یەزدان، 18 لەو کاتەوە خوێنەکەی بۆ ژوورەوەی شوێنی پیرۆز نەهێنرا، بێگومان دەبووایە لە پیرۆزگا بیخۆن، هەروەک فەرمانم داوە.»\n19 هارون وەڵامی موسای دایەوە: «ئەوان ئەمڕۆ قوربانی گوناهە و قوربانی سووتاندنیان لەبەردەم یەزدان پێشکەش کرد و شتێکی وام تووش بوو. ئەگەر ئەمڕۆ من لە قوربانی گوناهم بخواردایە، ئایا لەبەرچاوی یەزدان ئەمە پەسەند دەبوو؟» 20 کە موسا گوێی لەمە بوو، لەبەرچاوی پەسەند بوو.\nKSS : لێڤییەکان 10


مامۆستایان، بایكۆتی هۆڵەكانی خوێندن دەكەن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nئەندامێكی ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازیی ڕایدەگەیەنێت، سوورین لەسەر هەڵوێستی ڕابردوومان كە بایكۆتی هۆڵەكانی خوێندنە.\nدوێنێ ئالان حەمە سەعید وەزیری پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە كۆنفڕانسێكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ئەگەر لیژنەی باڵای ڕووبەڕووبوونەوەی كۆرۆنا ڕێگامان بدەن كردنەوەی دەرگای قوتابخانەكان لەو وادەیەی دیاریمان كردبوو پێشیدەخەین.\nوتیشی”بڕیار بوو سەرەتای مانگی ئادار دەرگای قوتابخانەكان بكەینەوە، بەڵام ئەگەر دۆخەكە لەبار بێت 6ی مانگی داهاتوو دەرگای قوتابخانەكان دەكەینەوە”.\nسەبارەت بە هەڵوێستی مامۆستایانی ناڕازی عادل حەسەن ئەندامی ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی بە (خەڵك)ی ڕاگەیاند، لە دوا بەیاننامە بە ڕوونی قسەی خۆمان كردووە، بایكۆت هەڵوێستێكی خۆڕسكانەی مامۆستایانە و ئەو بڕیارەیان داوەو ئێمەش پشتیوانی ئەو هەڵوێستەیان دەكەین.\nوتیشی”بایكۆت هەڵوێستێكی خۆڕسكانەیە كە گیرفانی بەتاڵی مامۆستایان پێی كردوون”.\nئاشكراشیكرد، پڕۆسەی خوێندن لە هەرێمی كوردستان لەلایەن حكومەتەوە فەوتێنراوە و هەرچی بەرپرسیارێتییەكیش كە دروست دەبێت حكومەت لێی بەرپرسە.\n07 حوزەیران 2021 2.35 pm\nخەڵك-ئارام سەردار چاودێرێكی سیاسی ڕایدەگەیەنێت، پێویستە دوور لەبەریەككەوتن و ململانێ، كێشەكان لەسەر بنەمای…


ڕۆژی 20ی كانونی یەكەم\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1192ی زایینی، بە هۆی ئەوەی (ڕیچاردی یەكەم)ی پاشای ئینگلتەرا پەیماننامەیەكی ئاشتیی لەگەڵا (سەڵاحەدینی ئەیوبی) سەركردەی موسڵمانەكاندا مۆر كردبوو بۆ كۆتاییهێنان بە شاڵاوی مەسیحییەكان لە داگیركردنی وڵاتانی موسڵماننشیندا، لە كاتی گەڕانەوەی ڕیچاردی یەكەمدا لەلایەن هێزەكانی (لیۆبۆلدی پێنجەم)ی پاشای نەمساوە دەستگیر كرا و خرایە زیندانەوە.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1522، دورگەی (ڕۆدس) كە پێگەیەكی گرنگی ئەوروپییەكان بوو لە پاش شەش مانگ ئابڵوقەدان خۆی دا بە دەستی هێزەكانی دەوڵەتی عوسمانی.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1803، هەردوو ناوچەی (نییو ئۆرلیانز و لویزیانا) كە لە ژێر دەستی فەرەنسییەكاندا بوون لەلایەن ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكاوە كڕدرانەوە و فەرەنسا دایەوە دەست دەسەڵاتدارانی ئەمریكی كە دواتریش بوون بە دوو ویلایەتی ئەمریكا.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1924، (فەیسەڵی یەكەم)ی پاشای عێراق سەردانی شاری كەركوك و ناوچەی گەرمیانی كرد كە لە شاری كەركوك و لە قەڵای شارەكەدا ئاڵای عێراقی هەڵكرد.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1961دا، گۆرانیبێژی میسری (محەمەد فوئاد) لە دایك بووە كە خاوەنی چەندین بەرهەمی هونەرییە.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1982، لە پاش ئەوەی سوپای ئیسرائیل چوونە ناو قوڵایی خاكی لوبنانەوە بۆ لێدانی فەڵەستینییەكان، (یاسر عەرەفات) بە خۆی و نزیكەی 4 هەزار چەكدارەوە شاری تەرابلوسیان بەجێهێشت.\n- لە پاش ئەوەی لە ڕێگەی كودەتایەكەوە (مانوێل نۆریگا) دەسەڵاتی پەنەمای گرتە دەست، ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1989 ئەمریكا هێزێكی زۆری ڕەوانەی پەنەما كرد بۆ لەسەركارلابردنی نۆریگا.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1992، لە شاری هەولێر كۆنفرانسێكی گەورە بە بەشداریی دەیان كۆمپانیای ناوخۆیی و بیانی بۆ ئاوەدانكردنەوە و گەشەپێدانی هەرێمی كوردستان ساز كرا.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1993، پەرلەمانی كوردستان بڕیاریدا پرۆژەیاسای دەستەی سەرۆكایەتیی هەرێم گەڵاڵە بكرێت.\n- دوای سێ ساڵا لە جەنگی ناوخۆیی و هێرشی سربەكان بۆ سەر هاووڵاتیانی بۆسنە و هێرسك، بە بڕیارێكی كۆمەڵی نێودەوڵەتی ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1995، هێزەكانی پەیمانی باكوری ئەتڵەنتی لە ناو بۆسنە و هێرسكدا بڵاوكرانەوە بە مەبەستی بەرگرتن لە كوشتار و بەرپاكردنی ئاشتی.\n- لە پاش نزیكەی سەد ساڵا ژێردەستەیی پورتوگالییەكان، سەرئەنجام ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 1999، ناوچەی ماكاو گەڕایەوە سەر كۆماری میللیی چین.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 2001، سەرۆكی پێشووی سینیگال (لیۆبۆلد سنگۆر) كۆچی دوایی كردووە كە یەكێك بوە لە سەركردە بەناوبانگەكانی ئەو وڵاتە.\n- بە هۆی داگیركردنی كوەیت و بەدیلگرتن و بێسەروشوێنكردنی ژمارەیەكی زۆر لە هاووڵاتیانی كوەیت و بیانی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕژێمی بەعسەوە، ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 2001 ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان بڕیارێكی دەركرد كە هانی حكومەتی نوێی عێراقی دا چارەنوسی سەرجەم بەدیلگیراو و بێسەروشوێنەكان ئاشكرا بكات.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 2004، لە ناوچەی تۆپزاوای سەر بە پارێزگای كەركوك گۆڕێكی بەكۆمەڵا دۆزرایەوە كە ڕوفاتی 50 كوردی تێدابوو دوای لێكۆڵینەوە دەركەوت كە لە سەر دەستی ڕژێمی بەعس لەناو برابوون.\n- ڕۆژی 20ی كانونی یەكەمی ساڵی 2009، (حسێن عەلی مونتەزری) ناسراو بە ئیمامی مونتەزری كە كەسایەتییەكی ئایینی ئێرانی بوو كۆچی دوایی كردووە.\n- ئەمڕۆ لە هەرێمی ماكاوی كۆماری چین بە ڕۆژی نیشتمانیی لە قەڵەم دەدرێت، هەر ئەمڕۆش لەلایەن ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكانەوە بە ڕۆژی جیهانیی لە پێناو هاوكاریی مرۆییدا ناسراوە و ئامانج لە دەستنیشانكردنی ئەم ڕۆژەش هەماهەنگیی و هاریكارییە لە پێناو گرنگیدان بە بەها باڵاكانی مرۆڤ و ڕێزگرتن لە سەروەرییەكانی تاكەكانی كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی.


ئاکۆ وەهبی: وه‌ڵامێك بۆ گۆڕانخوازان ئینجا كاك مه‌لا به‌ختیار. – WTARIKURD\nئاکۆ وەهبی: وه‌ڵامێك بۆ گۆڕانخوازان ئینجا كاك مه‌لا به‌ختیار.\nA- ئه‌وانه‌ی ده‌ڵڕه‌نجاو و ناڕازین له هه‌ندێ له گێڕانه‌وه‌كانی نووسه‌ر كه به ته‌شهیر و ناوزڕاندن له قه‌ڵه‌می ده‌ده‌ن بۆ ناو و ناوبانگی كه‌سیی خۆیان. من ئه‌م جۆره وه‌ڵامدانه‌وانه به مافێكی ئاسایی و ڕه‌وای ئه‌و كه‌سانه ده‌زانم.\nB- ئه‌وانه‌ی به‌شداربووی یه‌كێك له‌و ڕووداوانه‌ن كه كاك مه‌لا به‌ختیار باسی كردوون، به‌ڵام باسكردنه‌كه‌ی كاك به‌ختیار به بابه‌تی و گێڕانه‌وه‌یه‌كی ڕاست و دروست دانانێن و به هه‌قی خۆیانی ده‌زانن سه‌رله‌نوێ ڕووداو و به‌سه‌رهاته‌كه به ڤێرژنی خۆیان بگێڕنه‌وه. به لای منه‌وه، ئه‌م جۆره وه‌ڵامه‌شیان ئاسایی و گونجاوه و له خزمه‌تی زیاتر ڕوونبوونه‌وه و ده‌ركه‌وتنی ڕاستییه مێژووییه‌كانه.\nC- ئه‌وانه‌ی به دۆكیومێنت و به‌ڵگه‌ی متمانه‌پێكراوه‌وه، ده‌یانه‌وێ داكۆكی له ڕاست و دروستی ئه‌و سیاسه‌تانه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا بكه‌ن كه كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون. ده‌كرێ ئه‌مانه‌ش هه‌مان ئه‌و ڕووداوانه بگێڕنه‌وه به‌ڵام له گۆشه‌نیگایه‌كی جیاوازه‌وه كه بێ شك یارمه‌تی خوێنه‌ر ده‌ده‌ن بۆ هه‌ڵسانگاندنێكی بابه‌تییانه تری ڕووداوه‌كانی شۆڕش.\nD- ئەوانه‌ی؛ بێ خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كه، بێ هیچ زانیاری و شاره‌زاییه‌ك له ڕووداوه‌كانی زه‌مه‌نی شۆڕش، وه‌ك په‌رچه‌كرداری به‌رنامه ته‌له‌فزیۆنییه‌كه‌ی ڕووداو، یان ته‌نها له ڕق و كینه‌ی شه‌خسییان بۆ كاك مه‌لا به‌ختیار، له بری وه‌ڵامی بابه‌تییانه، كه‌وتوونه‌ته جنێو و قسه‌ی سووك و به‌دڕه‌وشتانه، تا ڕاده‌ی هێرش و تانه‌وته‌شه‌ر بۆ سه‌ر خێزان و هاوسه‌ره‌كه‌ی. ئه‌م به‌ناو وه‌ڵامدانه‌وانه، یان ڕاستر بڵێین، ئه‌م جنێونامانه، نه‌ك ناچنه شوێنی خزمه‌ت به نه‌وشیروان مسته‌فا و بیروباوه‌ڕ و مه‌بادئی، به‌ڵكو به‌لای منه‌وه، ده‌چنه خانه‌ی به‌دڕه‌وشتی و ڕووتبوونه‌وه له هه‌موو به‌هایه‌كی جوانی مرۆڤانه.\nE- دوا گرووپی وه‌ڵامده‌ره‌وه‌كان، ئه‌و ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان و گۆڕانخوازانه‌ن كه دوور و نزیك هیچ شتێك له‌گه‌ڵ ئه‌و مێژووه‌دا كۆیان ناكاته‌وه كه كاك مه‌لا به‌ختیار له گۆشه‌نیگای خۆیه‌وه گێڕاویه‌تییه‌وه. تیایاندایه ته‌نانه‌ت بۆ ڕۆژێكیش یه‌كێتی نه‌بوون، هه‌تا ئه‌و مێژووه‌ی یه‌كێتی به هی خۆیان بزانن و هه‌قیان بێ داكۆكی لێ بكه‌ن. زۆر له‌و وه‌ڵامانه‌ش كه من بینیومن، داكۆكی نین له گۆڕان به‌رامبه‌ر به‌و ئاماژانه‌ی كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا مه‌به‌ستی له بزووتنه‌وه‌كه‌یان بووه. به‌ڵكو داكۆكیكردنه‌كه‌یان ته‌نها له‌و بڕیاره سیاسیانه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فایه كه له ماوه‌ی بیست بۆ بیستوپێنج ساڵ به‌ر له دروستبوونی گۆڕان داونی.\nA- مێژووی گۆڕان له دوای ٢٥ی ته‌مووزی ٢٠٠٩ وه ده‌ستپێده‌كات، نه‌ك له زه‌مانی شۆڕشی یه‌كێتی و شه‌ڕ و ئاژاوه‌ی براكوژی و كوشتاری پشتئاشان و چه‌ككردنی ئاڵای شۆڕش و گرتن و ئازاردانی سه‌ركرده‌كانییه‌وه.\nB- ڕاسته دامه‌زرێنه‌ر و ڕێكخه‌ری بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له ماوه‌ی نزیكه‌ی هه‌شت ساڵدا نه‌وشیروان مسته‌فا بووه، به‌ڵام ئه‌و بۆ جیاكردنه‌وه، هێڵێكی تۆخی له نێوان ئه‌و مێژووه و دامه‌زراندنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕاندا كێشاوه. ئه‌وه‌ی كاك مه‌لا به‌ختیار باسی ده‌كات مێژووی شاخ و هه‌وڵی چه‌سپاندنی ده‌سه‌ڵاتی دووبه‌ره‌كی حیزبی و سیستمی حیزبی شموولی و ”پارتی پێشڕه‌و“ و و شه‌رعیه‌تی شۆڕشگێڕانه‌یه. له كاتێكدا گۆڕان بۆ ڕه‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و شه‌رعییه‌ته و ئه‌و دووبه‌ره‌كییه دروستبووه. بۆ ئه‌وه دروستبووه له جێیدا سیستمی هاووڵاتی بوون دابمه‌زرێنێ. بۆیه هه‌ر جۆره داكۆكییه‌ك له لایه‌ن بزووتنه‌وه‌كه و گۆڕانخوازه‌كانی، له‌و مێژووه‌ی پێشوو و ڕووداوه‌كانی، جا بكه‌ره‌كه‌ی هه‌ر كه‌سێك بێ، پرسیاری جددی له‌سه‌ر ڕاستگۆیی گۆڕان دروستده‌كا.\nC- نه‌وشیروان مسته‌فا بزووتنه‌وه‌یه‌كی نوێی له وێنه‌ی حزبێكی شموولی وه‌ك یه‌كێتی دا دروستنه‌كردووه، تا زۆر مه‌به‌ستی بێ مێژووه‌كه‌ی نه‌خرێته ژێر پرسیاره‌وه و داوا له ئێوه‌ی گۆرانخواز بكا داكۆكی لێ بكه‌ن! ئه‌و بۆ یه‌كه‌م جار له مێژووی كورددا، گۆڕانی وه‌ك حیزبێكی مه‌ده‌نی و ئینتخابی دروستكرد كه درێژكراوه‌ی مێژووی ئه‌و حیزبه كوردییانه نه‌بێ كه له نێو جوڵانه‌وه و شۆڕشی ڕزگاری نیشتیمانی دا دروستبوون. به‌ڵكو حیزبێكی دروستكرد، بێ چه‌ك، بێ له‌شكر، بێ زیندان، بێ داوده‌زگای ده‌وڵه‌تی، بێ په‌یوه‌ندی گومانلێكراوی ناوه‌كی و ده‌ره‌كی.\nD- كاك مه‌لا به‌ختیار به چه‌ك و بیكه‌یسی نه‌هاتۆته سه‌ر گرده‌كه، هه‌تا وه‌ڵامدانه‌وه‌ی به ئه‌ركی گۆڕانخوازان دابنێن. ئه‌و ته‌نها كتێبێكی نوسیوه و وشه‌ی ڕیزكردووه و ڕه‌خنه‌ی له بڕیاره سیاسییه‌كانی نه‌وشیروان مسته‌فا گرتووه. بۆیه پێویسته به ڕێزه‌وه وه‌ڵامیشی به وشه و ئار‌گومێنت و دۆكیومێنته‌وه بدرێته‌وه. ئه‌ویش له لایه‌ن گۆڕان و گۆڕانخوازانه‌وه نا، به‌ڵكو له‌لایه‌ن ئه‌و فیگه‌ر و كه‌سایه‌تییه به‌ڕێز و ویژدان زیندووانه‌ی كاراكته‌ری نێو ئه‌و مێژوو و ڕووداوانه بوون یان له لایه‌ن كه‌سانی ئاكادیمی و مێژوونوسی بێ لایه‌نه‌وه، ئه‌ویش نه‌ك به هێرشی ناڕه‌وا و تانه‌وته‌شه‌ر و موهاته‌رات.\nE- جێی داخه ده‌بینم كه‌سانێك به ڕیا و به ناوی داكۆكی له نه‌وشیروان مسته‌فاوه وه‌ڵامده‌ده‌نه‌وه، له كاتێكدا خۆیان یه‌كێكن له شێوێنه‌ری كه‌له‌پور و سه‌ره‌تا بنچینه‌ییه‌كانی گۆڕانی نه‌وشیروان مسته‌فا.\nF- نه‌وشیروان مسته‌فا تا له ژیاندا بووه هه‌موو ئه‌و ڕووداوانه‌ی گێڕاوه‌ته‌وه كه كاك مه‌لا به‌ختیار له كتێبه‌كه‌یدا باسی كردوون. به‌ڵام دیاره به بێ لایه‌نانه نا، به‌ڵكو له گۆشه‌نیگای خۆیه‌وه. ئه‌و له بیروه‌رییه‌كانی دا به ڕوونی دانی به به‌رپرسیارێتی خۆیدا ناوه بۆ هه‌موو بڕیاره سیاسییه‌كانی، به باش و ”خراپ“ییه‌وه. واته ته‌قدیسی مێژووی تانانه‌ت خۆشی نه‌كردووه. ڕای وا بووه كه هیچ مرۆڤێك بێ هه‌ڵه و خه‌وش نییه. مرۆڤ كه سه‌ركرده بێ، بێ شك كاری ڕاست و كاری هه‌ڵه‌ش ده‌كا، بۆیه پێویسته به‌رپرسیارێتی باش و خراپی سیاسه‌ته‌كانی خۆشی هه‌ڵگرێت.\nG- نه‌وشیروان مسته‌فا خۆی خاوه‌نی ده‌سته‌واژه‌ی ”دێواندنه“ و له چه‌ندین بۆنه‌دا به دیارده و خوو و هه‌وڵێكی میدیای حیزبی شموولی داناوه بۆ دروستكردنی دیكتاتۆرییه‌ت و شه‌خسپه‌رستی و ته‌قدیسی سه‌ركرده به جۆرێك كه گوایه دووره له هه‌ڵه‌و و له سه‌روو ڕه‌خنه‌وه‌یه.\nH- نه‌وشیروان مسته‌فای قۆناغی ئۆپۆزسیۆن و ڕه‌خنه‌گری سیستمی حیزبی كوردی؛ نه‌وشیروان مسته‌فای ناو بزووتنه‌وه‌ی ڕیفۆرم و پاشان دروستكردنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، پرسیاری له‌سه‌ر كۆی سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی شه‌رعییه‌تی شۆڕشگێڕی داناوه. ئه‌م قۆناغه نوێیه‌ی تێكۆشانی ئه‌و زاته، له پێداچوونه‌وه‌ی هه‌ڵسوكه‌وت و شێوازی قسه و ده‌ربڕینه‌كانیشدا هه‌ستی پێ ده‌كرا. ئه‌و خۆی به‌شێكی زۆری له‌و مێژووه‌ی شۆڕش، به مێژووی خوێنڕشتن و كوشتوكوشتاری ناڕه‌وا ناوزه‌دكردووه، بۆیه له‌و ماوه‌یه‌دا داوای له‌یه‌كتربووردن و هه‌ڵنه‌دانه‌وه‌ی ئه‌و گۆڕ و ئێسك و پروسكانه‌ی له هاوڕێكانی ده‌كرد.\nI- نه‌وشیروان مسته‌فا له ماوه‌یه‌كی كورتدا چه‌ند كه‌سی دڵشكاوی ئاشتكرده‌وه، به بانگكردنی كه‌سه‌كه، گه‌ر له ژیاندا مابێ، نامه بۆ نووسین یان بانگكردن و داوه‌تكردنی كه‌سوكاری. كه هه‌موو ئه‌مانه شایه‌تین بۆ داننانی به ناڕاستی هه‌ندێ له سیاسه‌ت یان بڕیاری كاتی شۆڕشی خۆیدا. به‌ڵام بۆ یه‌ك ڕۆژ گوێت لێی نه‌ده‌بوو، خۆی له به‌رپرسیارێتییه‌كی ئه‌و ڕووداوانه بدزێته‌وه. ئه‌و ده‌یوت ”كه سه‌نگه‌رت له كه‌سێك گرت و له سه‌نگه‌ره‌كه‌ته‌وه ته‌قه‌ت لێی كرد، چاوه‌ڕوان مه‌به له وه‌ڵامدا له سه‌نگه‌ری به‌رامبه‌رته‌وه گوڵ و گوڵزارت تێ بگیرێ!“\nJ- تۆ گه‌ر گۆڕانخوازبی و چاوه‌ڕوانی گۆڕینی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌ت لێ بكرێ، ده‌بێ دژ به هه‌ر دیارده‌یه‌كی گرتن و ئازاردان و سه‌ركوتكردنێك بی، له هه‌ر شوێن و كات و ساتێكدا، له لایه‌ن هه‌ر لایه‌ن و گروپه‌كه‌وه كرابێ و به هه‌ر پاساو و هه‌لومه‌رجێكی شۆڕشگێڕانه‌ش ئه‌نجام درابێ، نه‌ك نامه‌ی پاكانه‌ی زیندانییه‌ك بڵاوبكه‌یته‌وه كه له چاوه‌ڕوانی مه‌رگدا بووبێ. چما ئه‌و دۆكیومێنتانه لای نه‌وشیروان مسته‌فا خۆی نه‌بوون؟ بۆ به درێژایی ئه‌و هه‌موو ساڵه بڵاوینه‌كردنه‌وه؟ بۆ له كاك ئیبراهیم جه‌لالی وه‌رگرته‌وه و پاشان په‌یمانی خۆی شكاند و ڕاده‌ستی نه‌كرده‌وه، نه‌وه‌ك له بیره‌وه‌رییه‌كانیدا بڵاویان بكاته‌وه؟\nK- تۆی گۆڕانخواز كارێكی پر له نیفاق ئه‌كه‌یت، گه‌ر بۆ پاساوی هیچ ڕووداوێكی كوشت و بری سه‌رده‌می شاخ بگه‌ڕێیت. ئه‌وه كوا كاری تۆیه. له كوێی مانیفێستی دامه‌زراندنی گۆڕان و پاشان به‌رنامه ئینتیخابییه‌كانی دا جێی ده‌كه‌یته‌وه؟! گۆڕان ده‌بێ شه‌ڕی ”براكوژی“ له هه‌موو مێژووی بزووتنه‌وه‌ی كورددا به ڕه‌هایی مه‌حكووم كا، بێ لێده‌ركردنی هیچ شه‌ڕ و كوشتارێكی ناڕه‌وا. لێكدانه‌وه و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌و ڕووداوانه‌ش جێ بهێڵێ بۆ مێژوونووسان و كه‌سانی ئاكادیمی، یان بۆ ئه‌و كه‌سایه‌تییانه‌ی ئه‌و مێژووه به مێژووی خۆیان ده‌زانن وه‌یاخود كاره‌كته‌ری یه‌كێك له ڕووداوه‌كانی بوون، نه‌ك ببێته كاری گۆڕانخوازان!\nL- گۆڕان ده‌بێ له‌گه‌ڵ ئازاری هه‌موو به‌ندكراوێكی سیاسیدا بێ، به‌بێ جیاوازی و هه‌رگیز نه‌گه‌ڕێ بۆ پاساوی له‌زیندان كردنی هیچ به‌ندكراوێك له‌سه‌ر جیاوازی بیروباوه‌ڕی، جا هۆكاری گرتنه‌كه‌ی له چاوی شۆڕش و شۆڕشگێڕه‌كاندا هه‌ر چه‌ند ڕه‌وا و هه‌قیش بووبێ.\nبه‌ڕێزم، من هه‌ست به دڵشكاویت بۆ هیلاكبوونی سه‌ره‌تای شۆڕشت ده‌كه‌م و لێشی ده‌گه‌م. له چاوی ئه‌مڕۆشمه‌وه (نه‌ك ڕۆژی خۆی) زیندانیكردن و ئازاردانی به‌ڕێزت و هاوڕێكانت زۆر به ناڕه‌وا ده‌بینم، هه‌روه‌ك چۆن ته‌واوی ئه‌و كوشتن و ڕووداوه توندوتیژیانه‌ی سه‌رده‌می شۆڕش كه باست كردوون، به ناهه‌ق و ناڕه‌وا ده‌بینم، جا بكه‌ره‌كانی هه‌ر كه‌سێك بن.\n1- به داخه‌وه نه‌تتوانیوه له‌و گرێی هه‌ست به غوبن و دڵشكاوییه‌ی پێشووی خۆت ده‌رچیت و ڕووداوه‌كان به‌ریته‌وه بۆ زه‌مه‌نی بێ به‌زه‌یی ئایدیۆلۆژیای نه‌گریس و سه‌رده‌می به‌لاداخستنی ناكۆكییه‌كانی نێو شۆڕش به چه‌ك كه (به ڕای من) له ساڵی 1964 وه ده‌ستپێده‌كات هه‌تا 1998. ئه‌مه ئه‌گه‌ر ئه‌و مێژووه تا ئه‌مڕۆش ئه‌گه‌ری درێژبوونه‌وه‌ی له ئارادا نه‌بێ، له سایه‌ی بوون و به‌رده‌وامی ئه‌و دوو حیزبه شموولییه چه‌كدار و شێوازده‌وڵه‌ته‌ی، به‌ڕێزت هه‌تا ئه‌مڕۆ وه‌ك ”چه‌پ“ و ”سۆشیال دیموكراتێك“ له نێویاندا كارده‌كه‌یت.\n2- من بۆ خۆم وه‌ك یه‌كێك له ئاگاداره‌كانی به‌شێك له‌و مێژووه دوورودرێژه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا، دڵنیام له پاڵ سیفات و نه‌ریتی ئازایه‌تی، جوامێری و خۆڕاگری دا، له‌پاڵ ده‌یان هه‌ڵوێستی پڕ له بوێری و خۆنه‌ویستی ئه‌و زاته‌دا، كه به دڵنیاییه‌وه جێگای شانازین، بێ شك، ده‌یان كار و بڕیار و هه‌ڵوێستی سیاسیی هه‌ڵه‌شی هه‌ن كه شایه‌ن به خستنه ژێر ڕه‌خنه‌ی جدی و پرسیار و لێكۆڵینه‌وه‌ن.\n3- له‌گه‌ڵ هه‌ق پێدانت كه باس له ئازاره‌كانی پێشووی خۆت ده‌كه‌یت، ڕه‌خنه‌شم لێت ئه‌وه‌یه كه هیچ ڕۆژێك به‌م جدیه‌ت و و‌ردودرشتی و ڕاشكاوییه باست له‌و ڕۆژگاره نه‌كردووه، تا نه‌وشیروان مسته‌فا وه‌ڵامی خۆیت بداته‌وه، یان بانگت بكات و داوای لێبووردن و لێخۆشبوونت لێ بكا، وه‌ك چۆن له گه‌ڵ چه‌ندین كه‌سی تری نێو ئه‌و مێژووه به‌سه‌رچووه‌دا كردوویه‌تی.\n4- زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی به‌ڕێزت نوسیوتن، باسی مێژوویه‌كه سی بۆ چل ساڵی به‌سه‌ردا ڕۆشتوون كه ده‌بوو بتگێڕایه‌ته‌وه و بتبه‌ستایه‌ته‌وه به‌و زه‌مه‌نه‌ی شۆڕشی چه‌كداریی و زمانی چه‌ك و فیشه‌ك، بێ ڕكابه‌ر، پاڵه‌وانی گۆڕه‌پانه‌كه بوون. نه‌وشیروان مسته‌فای دوای ڕاپه‌ڕین، یه‌كێكه له‌و پێشمه‌رگانه‌ی ده‌یان وتار و نوسین و كۆڕ و سیمیناری، شایه‌تی ئه‌وه‌ن، ده‌ستبه‌رداری ئه‌و شه‌رعییه‌ته شۆڕشگێڕانه‌یه بووه كه به‌ڕێزت باسی ده‌كه‌ی. ئه‌و داوای ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نی و هاووڵاتیبوونی كردووه، له به‌رامبه‌ر به‌و دوو حیزبه‌ی تا ئه‌مڕۆش ئاماده نین تۆزقاڵێك له‌و شه‌رعییه‌ت و مێژووه چه‌كدارییه دوور بكه‌ونه‌وه.\n5- دوا قۆناغی كاری نه‌وشیروان مسته‌فا، دروستكردنی ئه‌و بزووتنه‌وه مه‌ده‌نییه بوو كه بووه جێی متمانه‌ی نیو ملیۆن ده‌نگده‌ر. بزووتنه‌وه‌یه‌ك كه بووه جێی متمانه‌ی زۆر له كه‌سه نه‌یاره‌كانی پێشووی نێو ئه‌و مێژووه‌ی به‌ڕێزت باسی ده‌كه‌ی. بزووتنه‌وه‌یه‌ك، سه‌دان ئه‌ندامی دێرینی حیزبی شیوعی، ئاڵای شۆڕش، پاسۆك، حزبی سۆشیالیست، ڕه‌وتی كۆمۆنیست و حیزبه ئیسلامییه‌كانی له‌سه‌ر بنچینه و ئه‌ساسێكی نوێی جاواز له حیزبه شموولی و چه‌كداره‌كانی كوردستان، له‌خۆگرت. به ئازایه‌تی و ڕاستگۆیی بۆت ده‌نوسرا، گه‌ر وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ت بدایه‌ته‌وه؛ بۆ له‌و دوا قۆناغه‌دا، گه‌لێ له هاوڕێكانی ئاڵای شۆڕشت پشتیان له به‌ڕێزت كرد و ڕوویان كرده نه‌وشیروان و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان.\n6- ئه‌وه ڕاسته كه هه‌تا ئێستا حیزبه شموولییه‌كانی كوردستان هه‌ر هه‌وادار و كه‌سانی خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان هه‌ن و له ده‌وریان كۆبوونه‌ته‌وه، به‌ڵام زۆریشن ئه‌وانه‌ی ئه‌و مێژووه‌یان جێ هێشتووه و له هه‌وڵی پێكه‌وه‌نان و دامه‌زراندنی ئه‌و خه‌ونی ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نییه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فادان، تا بتوانن له داهاتوودا، چه‌ك و پاره و جومگه‌كانی ده‌سه‌ڵات و پاوانخوازییان له لا نه‌هێڵن.\nسەرکۆ یونس:گەشتوگوزار بەڕەڵـــــایی نیە، داهــــــاتـــــە.


فیستیڤاڵی گەلاوێژ بەخولی عەفرین دیاریكرا - RojNews\nفیستیڤاڵی گەلاوێژ بەخولی عەفرین دیاریكرا\n٢١-یەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژ بەخولی عەفرین دیاریكرا و لە سلێمانی دەستیپێکرد.\nئەمڕۆ، ٢١-یەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژ لەژێر ناونیشانی "بەرەو تێپەڕاندنی چوارچێوە داخراوەكان" بە خولی عەفرین دیاری کرا و بڕیارە ماوەی سێ ڕۆژ لەهۆڵی تەوار بەردەوامبێت.\nلە فیستیڤاڵەکەدا مەلا بەختیار وەک سەرپەرشتیاری فیستیڤاڵەکە، ڕایگەیاند: تا ٢٥-یەمین فیستیڤاڵی گەلاوێژ من گەرەنتی بەردەوام بوونی دەدەم و لەگەڵی دەبم و سەرپەرشتی دەکەم، بەڵام دوای ئەوە ئیتر فیستیڤاڵەکە دەسپێرم بە کەسانی دیکە.\nبەپێی كارنامەی فیستیڤاڵ، دیداری شیعری و دیداری چیرۆك و پێشكەشكردنی توێژینەوەی عەرەبی و فارسی و كوردی لەسەر چەند تەوەرێكی جیاواز پێشکەش دەکرێن.\nلە كارنامەكەشدا هاتووە، پیشانگەی كتێب لەهۆڵی كتێبخانەی گشتیی سلێمانی و پیشانگای شێوەكاری لەلایەن گروپی هونەریی دڵخواز دەربارەی بەرخودانی عەفرین دەكرێنەوە و چەندین شیعر لەلایەن شاعیرانەوە پێشکەش دەکرێن و چەندین دیداری چیرۆک و بابەتی هونەری پێشکەش دەکرێن.\nلەكۆتایی فیستیڤاڵەکەشدا خەڵاتی (فوئاد مەجید میسری) بە ڕۆماننوسێكی كورد و خەڵاتی (كوردستان) بە داهێنەرێكی بیانی و خەڵاتی تایبەت بەسەركەوتووانی ناو فێستیڤاڵەکە دەدرێن.\nسێبەری ڕۆحە ونبووەکان نمایشکرا


چیرۆكی ژاوه‌ژاو » DidiMn\nسەرەتا / چیرۆک/کتێب / چیرۆكی ژاوه‌ژاو\n٢٠ مۆچیارییەکەی وڵیەم فۆکنەر لەمەڕ نووسین\nدیدی من – دلۆڤان فه‌ره‌یدوون\nمانگ شەڕ لەگەڵ گەواڵە هەورەكاندا دەكات، بۆ ئەوەی تریفەى خۆی بگەیەنێتە سەر شەقامەكە. بە شەقامەكەدا ڕادەبوورم، ئەو پارچەكاغەزەی لەنێو دەستمدایە، ناونیشانی ئەو ئاپارتمانەی لەسەرە كە دایكم لێی دەژی. بەرەو ناونیشانەكە دەڕۆم، گیزەگیزێك لە سەرمدایە وەك بڵێیت مێشكم كورەی هەنگ بێت، چەند جارێك دەست دەكەم بەناو گوێی ڕاستمدا و بە خێرایی دەیخورێنم، خێراتر هەنگاو دەنێم. كوندەپەپوویەك سەرنجی ڕاكێشام، كە بە سەری پیاوێكەوە هەڵنیشتبوو. چاوی بڕیبووە چاوم وەك بڵێیت دەتوانێت مێشكم بخوێنێتەوە و هەست بەو گیزەگیزەی بكات. چووم بەرەو لای دەستەڕاستی شەقامەكە و لەوێشەوە خۆم بەنێو ئەو ئاپارتمانەدا كرد كە دایكمی تێدا دەژیا. ئاپارتمانێکى ئاسایی بوو. بە قادرمەكانی ئاپارتمانەكەدا سەردەكەوتم بۆ قاتی ٤. لە دەرگام دا و كەس نەیكردەوە. بە دەنگێكی كەمێك بەرز “سڵاو”م كرد و هیچ دەنگێك لەودیو دەرگاكەوە نەبوو. لەپشتمەوە دەرگایەك كرایەوە، ئاوڕم دایەوە و ژنیك گوتی:\n– سڵاو كوڕی گەنج. ئەم ژوورە هی پیاوێكە كە هەر كەمێك پێش ئێستا بەخۆی و كوندەپەپووكەیەوە چوونە دەر.\nبەبێ ئەوەی هیچ بڵێم، بە خێرایی بەرەو خوارەوە داگەڕام. گەشتمەوە سەر شەقامەكە، چوومەوە سەر شەقامە گشتییە قەڵەباڵقەکە، کە لەو ساتەدا کەسی لێ نەبوو. چەند جارێك سەیری ناونیشانەكەم كرد و چاوەكانمم هەڵگلۆفین و كەسم نەدیت.\n– مێشكت لە كوێیە گیانەكەم؟\n– ئاهـــ ببوورە هۆشم لای خۆم نەبوو.\n– ئەوە چییە لەنێوان دەستەكانتدا.\nبە سەرسووڕمانەوە سەیرێكى ناو دەستمم كرد؛ بینیم سەری كوندەپەپووەكە بوو لەنێو دەستەكانمدا، هاوارێكم لێ بەرز بووەوە و تەواوی شەقامەكە سەیریان دەكردم. جگەرەیەكم پێكرد، بە هێواشی هەنگاوم دەنا و لە دەوروپشتمم دەڕوانى. ژوورێك كە بە خوێن لەسەر دیوارەكەی نووسراوە «داچڵەكین». سەرم گێژى دەخوارد، چەند جارێك دەكەوتم و خۆم هەڵدەساندەوە. توند چاوەكانم دادەخەم.\n– بۆ خاتری خوا تۆ چیت كردووە؟! ئەوە چی ڕوو دەدا!\n– نازانم خۆشم نازانم!\n– دوێشەو لە كوێ بووی؟! بە درێژای دوێشەو تۆ دیار نەبووی! ئەم سەرەکوندەپەپووە چی دەكا لەنێو دەستەكانت؟! ها؟ جوابم بەرەوە!\nبۆ ساتێك بیرم كردەوە: دوێشەو دەبێت من لە كوێ بووبم؟ هەستام و بێ گوێدانە قسەكانی، بە خێرایی ئەوێم جێ هێشت و بەرەو ماڵەوە ڕۆشتم، تا كەمێك پشوو بدەم. لەبەردەم دەرگای ئاپارتمانەكەدا پیاوێكم بینی كە دوو گەنجی تریش لەدواوەی وەستابوون و مۆڕەیان لێ دەكردم، بە جلەكانیاندا ئاشکرا دیار بوو كە پۆلیسن. جگەرەیەكی داگیرساندبوو و بە حەسرەتەوە دووكەڵە شینەكەیی بە با دەكرد، ویستم تێبپەڕم و پیاوەكە بانگی كردم.\n– ببوورن بەرێز شالیار.\nئاوڕم دایەوە و گوتم:\n– خۆم بە بەڕێزتان دەناسێنم: من لێكوڵەر مستەفا دەودەنم.\n– فەرموون گەورەم، چیتان دەوێ!\n– پێویستە لەگەڵمان بێن بۆ بنكە.\nبە سەرسووڕمانەوە پرسیم:\n– بۆ بنكە؟\n– بەڵێ بۆ بنكە. جا باشترە ئێستا لەگەڵمان بێن، هەندێك پرسیارمان هەیە.\n– چ پرسیارێك!؟\n– ئێرە بنكە نییە، فەرموون پێشمان كەون.\n– تەنیا دەمەوێ بزانم چیم كردووە.\n– دوێشەو لە كوێ بوون؟!\nدەستێكم بە نێوچاوانمدا هێنا و هەردوو دەستم خوێنیان لێ دەچۆڕا. چاوم بەنێو ژوورەكەدا دەگێڕا، مێشكم گیزەگیزێكی زۆری تێدا بوو، دەنگی توێکردنى گۆشت و قرچە و شكاندنی ئێسك لە مێشكمدا مابوەوە، چاوم چووە سەر پشتی دەرگاكە، جەستەیەكی ڕزیوی پێوە هەڵواسرابوو، كە دواهەمین دڵۆپەخوێنیم خواردبووەوە، تامێكی سەیری دەدا. هەستام و چوومە لای جەستەکەوە. دەمویست ئەندامەکانى ناوەوەی دەربێنم و بیانخۆم. ئاوڕێکم دایەوە بۆ پەنجەرەی ژوورەکەم کە بەسەر شەقامەکەدا دەیڕوانی؛ گەنجێکم بینی کە لە کافێکە هاتە دەر. چاوم لێ زیت کردەوە و قیڕاندم… گووی نێو ژوورەكەم پاك نەكردبووەوە، ڕاكشام و سەرم لەنێو گووەكەی خۆمدا بوو. چاوم بڕیبووە بنمیچى ژوورەكەم، چاوەكانمم هەڵگلۆفین؛ دەكزانەوە.\nكێشای بە مێزەكەی بەردەممدا و نەڕاندی بە سەرمدا:\n– گوێ بگرن، دیارە نەرمونیانی لەگەڵ ئێوە كارێكی هەڵەیە! بۆ دواین جار دەپرسم کە دوێشەو لە كوێ بوون؟\nبەبێ تروکاندن، چاوە بریقەدارەکانیی تێ بڕیبووم. خۆمم لە گلێنەی چاوە شینەكانیدا دەبینی. هەستم بە ترسێكی زۆر دەكرد، دەمویست هەموو كارێك بكەم تاكو یادەوەریم بۆ بگەڕێتەوە، چەند جارێك لە خۆمم پرسی دوێشەو من لە كوێ بووم!؟\nشتێكم هاتەوە یاد؛ پیاوێكم دەهاتەوە یاد كە كوندەپەپوویەك لەسەر شانی هەڵنیشتبوو، دەموچاوی پیاوەكەم باش نەدەهاتەوە بەرچاو، لە شەقامێكی تەنگدام، دەستەكانم دەخشێنم لە دیواری كۆنی بانكێك، چەقۆكەی كە لە دەستی ڕاستمدایە، دەنگێكی زیكن دروست دەكات. ئەوە تاكە شتە بێتەوە یادم. بۆكسێكی کێشا بە دەموچاومدا، هەستم بە گێژبونێكی زۆر كرد، وێنەیەكی لە بەردەمم دانا: «جوان سەیری ئەم وێنەیە بكە. دواین جار كەی ئەم ژنەت بینیوە؟» وێنەكەم گرت بە دەستمەوە و جوان سەیری وێنەكەم كرد، چاویم دەناسییەوە. پوورم خەوتبوو، بە دزیەوە و بە ئەسپایی، هەستام و ورد و هێواش هەنگاوم دەنا، تا دەرگای ژوورەكەم کردەوە، چومە قاتی خوارەوە و لەوێشوە ڕاستەوخۆ بۆ دەر. بەرەو ماڵی خۆمان ڕام كرد، دەرگاكەم كردەوە، بینیم پیاوێك لەگەڵ دایكمدایە، كێری دەخستە نێو قوزی. هەڵدەلەرزیم و دەستم كردە گریان، گوێم لێ بوو دایكم گوتی: «مناڵە هیچ نازانێ، كاری خۆت بكە».\nپیاوەكە ئاوڕێكی بۆ دامەوە، چاوە ڕەشەكانیم باش دێنەوە یاد، دوای چەند خولەكێك دایكم و پیاوەكە ڕۆشتنە دەر و پیكەوە ڕایان كرد. دایكم بەدەم ڕێگاوە خۆی دەگۆڕی، وەك بڵێیت لە خەوێكی قووڵ بەئاگا هاتبێت و بەپەلە بچێت بۆ دەرگاكردنەوە.\nكێشای بەسەر مێزەكەدا: «جوان سەیركەن». وردتر بوومەوە لە وێنەكە، تفێكم قووت دا و دۆزیمەوە. ئەو چاوانەم دواین جار لەنێو دارستانێكدا بینین كە بەجێیان هێشتم. من ئەوم باش هاتەوە یاد، جەستە هەڵواسراوەكەشیم هاتەوە بیر. بۆ چركەیەك ویستم هەموو یادەوەریم كۆ بكەمەوە و وەڵامێکى دروست بدەم بەم لێكۆڵەڕە بۆ ئەوەی دەربازم بێت لێی. درۆم كرد.\n– باسی چی دەكەن هەرگیز ئەم كەسەم نەبینیوە.\nچاوەكانی سوور هەڵگەڕان و توند یەخەی گرتم:\n– بە ڕاستتانە نەتانبینیوە!؟\nبە دەنگێكی لەرزۆكەوە وەڵامم دایەوە.\n– بەڵام دراوسێكانی دەڵێن ئێوە دواین كەس بوون كە لە ژوورەكەیدا هاتونەتە دەر و كوندەپەپوویەكیش لەسەر شانتان بووە. دواین قسەشمان لە خۆشەویستەكەت وەرگرت و گوتی ئەم بەیانییە تۆی بینیوە، سەری بڕاوی كوندەپەپوویەك لەنێو دەستەكانتادا بووە. بۆ ساتێك چاوەكانم فرمێسكی لێ هاتە خوار و لێكۆڵەرەكە بەردەوام بوو: «ژوورەكەی بەڕێزتانم پشكنی، پڕ بوو لە سیمبولی پڕوپوچ و بێمانا، هانابردن بۆ لوسیفەر و چەند كوندەپەپوویەک و و قەلەڕەش و كەللەبزنێک. ئاهـــ هاتەوە یادم بەخوێنیش نووسیبوتان “ڕاچڵەكین” و خاچی هەڵگەڕاوەشتان كێشاوە، دەتوانن ئەمانە ڕوون بكەنەوە هەی شێتی گەمژە؟»\n– چاوم بڕییە بنمیچەكە، دەستم برد بۆ سنگم؛ هەمووی خوێنە. تەماشەیەكی دەستەچەپمم كرد؛ كوندەپەپووەكەمم بینی، لە خوێندا خۆى گەوزاندبوو. هەستامە سەرپێ و بە هێواشی جەستەكەم لەتوكوت كرد و خستمە نێو عەلاگەیەكی گەورە. دەستەكانم دەلەرزین و نەڕاندی:\nسەرم خستبووە نێوان ئەژنۆم و هەڵدەلەرزیم. لەبەرخۆمەوە وڕێنەم دەكرد، سەیرێكی بنمیچی ژوورەكە دەکەم و دەنگێکم دێتە گوێ: “هێورکەرەوەکە بێنە.”\nچاوەكانم لێك دەنێم، شەمەندەفەرێك بە خێرایی دەڕوات، هەرگیز شەمەندەفەرم نەبینیوە بە هێواشی بڕوات. چاوەكانم توندتر لێک دەنێم، من هەست ناكەم شەمەندەفەرێك بڕوات، دەمەوێت بیر لە شەمەندەفەر نەكەمەوە. لە ڕیگادام بۆ سەر كارەكەم، چاو دەكەمەوە، ئافرەتێك دێتە بەردەمم، پەشیمانم کە چاوم كردەوە، دەڕۆمە دەرەوەی وێستگەی شەمەندەفەرەكە، شەمەندەفەر نابینم. هەموو بە خێرایی دەڕۆن و هیچ كەس هەست بە من ناكات. هەموو بێباكانە دەڕۆن، پیاویك كیسەیەك گەنمەشامیی پێیە و دەیەوێت لە شەقامەكە بپەڕێتەوە، تەكسییەك زۆر بە توندی خۆی پێدا دەكێشێت. كەس گرنگیی پێ نادات. بە خێرایی هەڵی دەگرمەوە.\nلەسەر جێخەوەكەمم. دەیخەمە دەمم. تامێکى سەیرى هەبوو، لە بەینى دانەکانمدا جیڕەى دەهات؛ وەک ئەوەى لاستیک بێت. ڕاكشاوم، چاو دەبڕمە خاوەن كارەكەم:\n– بۆ دواكەوتی؟\nتەنیا سەیری دەكەم. گەنمەشامییەك دەخەمە نیو دەمم، خوێنی پێوەیە، تفی دەكەمەوە سەر جێخەوەكەم. دەڕۆمە ژووری كارەكەم و خۆم دەخەمە سەر لا بۆ ئەوەی خەوم لی بكەوێت. دەرگاكە پێوە دەدەم. گوێم لێیە دەنگێك لە ژوورەكەی بەڕێوبەرەوە دێت.\n– سڵاو خاتوون.\n– ببوورن، جەنابی بەڕێوبەر کە لە كاتتان دەگرم، بەڵام پێم وایە پێویستیتان بە كارمەندێكە بۆ هەڵەبڕیی دەزگاکەتان.\nشتەكانى ناو ژوورەکەم کۆ دەکەمەوە. دواین جار گوێم لە هەناسەبڕكێ و ئاهێكی توندی بەڕێوبەرەكەیە. لەسەر پارچەكاغەزێك نووسیم: «ببوورن جەنابی بەڕێوبەر، من ناتوانم بۆ تۆ هەناسەبڕكێ بكەم». قۆڵم سڕ بوو، دووبارە لەسەر پشت ڕادەكشێم و بە گوێی چەپم، گوێم لە هاوارێكی توندە، لە ناوجەرگەى دارستانەكەدا، دەنگی هەورەگرمەكان، ڕووناكیی هەورەبرووسكەكان دارستانە چڕەكەی ڕووناك دەكردەوە. قریشكەی دایكێك، منداڵێك هاوار دەكات: «دایكە!» لەژێر پێی بەرازێكدا پووشەكان دەشكێن، كوندەپەپوویەك لەسەر قەدی دارێکەوە سەیری منداڵەكە دەكات؛ توند چاوی بڕیوەتە چاوی. گورگێك دەلوورێنێت و قەلەڕەشێك بەژوور سەرییەوە دەخوێنێت، بایەكی بەهێز دێت، بەنێو دارستانەكەدا دارەكان بە جاریك بەو بایە وەك ئۆكێسترایەك دەنگ دەردەكەن. ئەمشەو دارستان چەند ناشیرین بوو. منداڵێك لە دارستانەكەدا بە تەنیایە. من نازانم بۆ دەبێت ئەمە ببینم. بەیانی زوو منداڵەكە لەنێو دەستاودەستكردنی خزمە نزیكەكانی هاواری لێ دەكەن تا هۆشی بێتەوە، هەموو بۆی دەگرین، ژنان لە خۆیان دەدەن. یەكێك لە پیاوەكان هاواری كرد:\n– ئەم مناڵە بە تەنیا چیی دەكرد لە دارستان! كوا دایكە سەگەكەی ئەم مناڵە بەسەزمانە. وااای بمرم بۆت. بەسیكەن، بۆ خاتری خوا چۆڵی كەن و بهێڵن مناڵەكە هەناسەیەك بدا. كوڕی خۆم هەناسەیەكی قووڵ هەڵمژە. دەییـــییی ئااااااااه…\nخوێن لە گوێی چەپم دێت، بە سەرچەفەكە دەیسڕم. توند چاو دەبڕمە بنمیچەكە، خەتێکى باریکى ڕەش دەبینم، کە لەسەر كاغەزەكەی دەكێشێت، تاكە قوتابییەكی زانكۆیە، کە بە ویستی خۆم سەیری دەكەم، چونكە هەندێك جار هەندێك وێنە دەگوازرێتەوە بۆ مێشكمان کە هەرگیز نەمانویستوە شتی وا ببینین. سەیری دەستی دەكەم، ئەو خەریكی كێشانی شتیكە، وردتر دەبمەوە بە جوانی، دەبینم خەریكی كێشانی پڕۆفیسۆرەكەمانە، وردتر سەیری دەكەم، ئاوڕێكی لەسەرخۆی بۆ دامەوە، ئەو چاوانەم دێنەوە یاد. بە خێرایی ڕادەكەم، دەرگای ژوورەكەم دەكەمەوە، پڕۆفیسۆرەكەم دەبینم، لەگەڵ خۆشەویستەكەم لە جێخەوەكەمدا سێكس دەكەن، هەموو گیانم هەڵدەلەرزێ، كوندەپەپوویەك لە ژوورەكەمدایە، پڕۆفیسۆر بۆ ساتێك ترسا و ویستی خۆی هەڵبكێشێتەوە، خۆشەویستەكەم گوتی: «ئەو هیچ نازانێ». پڕۆفیسۆر ڕەحەت بوو. بە خێرایی خۆی هەڵكێشایەوە و ڕای كرد. بەدەم ڕێگاوە خۆشەویستەكەم دەیویست خۆی بگۆرێت، توند قۆڵیم گرت:\n– لێكۆڵینەوەكان دەریان خستووە، شالیار، ماوەی یەك مانگ كچەهاوڕێكەی خۆی بە ناوی س. م بەند كردووە، بە شێوەیەکى دڕندانە دەستدرێژیی کردووەتە سەرى، پاشانیش کوشتوویەتى و بە مردوویش هەمدیسان ئەتکى کردووە. و جەستەكەشی لەنێو كیسەیەكی خۆڵدا دۆزراوەتەوە. كاتێك پۆلیس گەیشتووەتە شوێنی ڕووداوەكە، تاوانبار هەردوو هێلكەگوونی خۆی لەنێو دەورییەكدا داناوە و لەنێو پیساییەكەی خۆیدا ڕاكشاوە و خوێنى لە بەر ڕۆشتووە.\nDLOVAN FARAIDON, Galawej, Story,


وەلید عومەر: نەست خۆی نەمرە، بۆیە دەروونشیکاری و فرۆدیش نامرن\nهەفتەی ڕابردوو نووسەر و وەرگێڕ وەلید عومەر دوو کتێبی نوێی بڵاوکردەوە بەناونیشانی "نەست، لە دەروونشیکاری فرۆید و لاکاندا" و "وانەکانی فرۆیدی بۆ ژیان"، کە دوو دەروونشیکاری جیهانی نووسیویانە و ئەم وەرگێڕە کردوونی بە کوردی و ناوەندی ڕەهەند بەچاپی گەیاندوون. بۆ قسەکردن لەسەر گرنگی دەروونشیکاری و بایەخی بۆ کۆمەڵگەی کوردی ئەم دیدارە کورتەکان لەگەڵ وەرگێڕی هەردوو کتێبەکە ئەنجامدا.\n* هەفتەی پێشوو دووکتێبتان سەبارەت بە دەروونشیکاری بڵاوکردەوە، پاڵنەری وەرگێڕانی ئەم دوو کتێبە چی بوو؟\n-دەروونشیکاری، بە مانایەک لە ماناکان زانستێکی ڕیشەیی و ڕادیکاڵە. ڕادیکاڵ واتە ڕیشەی پشتەوەی هەموو چالاکییەکانی مرۆڤ وەردەگریت تا تێبگەیت چیی دەوێت و کێیە و چۆن دەجووڵێتەوە. لای خۆمان دەروونشیکاری وەک ناوێکی پچڕپچڕ هاتووە، بەڵام هێشتا خودئاگاییەکی تۆکمە لەسەر کایەکە درووست نەبووە. ئەوەی دەرهەق بە دەروونشیکاری دەکرێت، کورتکردنەوەی دەروونشیکارییە بۆ دەروونناسی، کە فرۆید و لاکان خۆیان ڕەخنەیان دەکرد. من وەک ئەرکێکی مەعریفی و پاشان ئەخلاقی بە باشم زانی هەندێ ئیش لەو ڕووەوە بکەم. خۆم بڕوایەکی زۆرم بەو جیهانبینییە هەیە، کە دەروونشیکاری دونیای پێ دەبینێت، هەتا زۆرجار ئایدۆلۆژیاکانیش بە پلەی دووەم تێدەگەم، کە دەیانەوێت چۆن بەپێی چەمکە دەروونشیکارییەکان واقیع و دونیا ڕێکخەنەوە.\n* لە سەردەمێکدا کە قسەیەک هەیە گوایە دەروونشیکاری مردووە، گرنگی ئەم جۆرە لە کتێب و خوێندنەوەی چییە؟\n-فیکر، چ فەلسەفە بێت، یان دەروونشیکاری نامرێت. بەهۆی کات و سەردەمەوە، ڕەنگە هەندێک لە ڕەهەندی فیکرەکان بەسەربچن، بەڵام فیکر بە زاتی خۆی نەمرە. سەیرکە تا ماوەیەک پێشووتر کۆمەڵگای داخراو دەدرایە پاڵ ئەفلاتوون، بۆ؟ چونکە ئەفلاتوون پاش بیست سەدە زیاتر نەمردبوو و کاریگەریی هەبوو. فرۆیدیش کە زۆر نزیکە لێمانەوە، نەمردووە. نەست خۆی نەمرە، بۆیە دەروونشیکاری و فرۆدیش نامرن. ڕەنگە پێناسەمان لە سیاقێکی تایبەتدا بۆ نەست بگۆڕین و شتێک لەو پێناسەیە بمرێت، بەڵام ئایدیای نەست خۆی نامرێت. هەتا سەرباری ئەم تەکنۆلۆژیا تازانەش، تازە بە تازە ئەو پرسیارە درووستدەبێت، کە ئەنتەرنێت و کۆمپیوتەر نەستی هەیە؟ ئاخۆ ئەوان نەستی ئێمە نین؟ ئەمە جگە لەوەی چەمکەکانی فرۆید و لاکان هێجگار ئاڵۆز و دەوڵەمەندن و وەک پێویست نەژیاون تا بمرن. دونیای ئێمەش کە زۆر دەرگیری ئاڵۆزی نابێت، حەزدەکات هەموو شت بمرێت سادەیی نەبێت. پێموایە دەبێت دەروونشیکاری بەشێک بێت لە خویندنەوەکانمان تاکو خۆمان و پەیوەندییمان بە جیهانەوە بناسین، ئەویش لە قۆناغێکدا کە مرۆڤی ئێمە نیگەرانە و لە قووڵاییشدا شارستانیەت خۆی نیگەرانیی بەرهەمهێناوە. فرۆید کتێبە سەرەکییەکەی خۆی ناونابوو، شارستانیەت و نیگەرانییەکانی. دەروونشیکاری جۆرێکە لە جیهانبینی و بەردەوام لە خۆرئاوا ئیشی نوێی لەسەر دەکرێت. مردن بە مانا دیالەکتیکییکەی ئاساییە، بەشێکی شتەکان لەناو کاتدا دەکرن بەڵام مردنی سەرتاپاگیر بۆ ئەم کایانە درووست نیە.\n*کۆمەڵگەی کوردی بە حوکمی داخراوی کۆمەڵگەی شتە چەپێنراوەکانە؟ کتێبی نەست چ کۆمەکێکی کۆمەڵگەیەک دەکات کە پڕە لە چەپێنراو؟\n-هەموو کۆمەڵگایەک بەشێک چەپێنراوی تیایە بۆ ئەوەی یاسا و کولتوور و پانتایی ڕەمزی و کۆمەڵایەتی درووست ببێت. چەپاندن لەبنەڕەتدا میکانیزمێکی سەرەکیی دەروونییە تاکو مرۆڤ بتوانێت بەشی خۆی بەرگەی دونیا بگرێت و پاشانیش مرۆڤەکان بتوانن پێکەوە بژین. ئەو چەپاندنەی ئێوە باسی دەکەن، چەپاندنێکە کە سەردەکێشێت بۆ نەخۆشکەوتن. بەتایبەت ئەو کاتەی کە بەر دونیای مۆدێرن دەکەوین و ناکۆکییەک لەنێوان تاکی ئێمە و دونیای مۆدێرندا درووستدەبێت. ئەم تاکە، بەپێی پێویست دونیای نوێ ئەزموونناکات و ئەزمووننەکردنەکە ناودەنێین چەپاندن. نەست گەر بە مانا فرۆیدییەکەی وەریگرین، ئەوا بەشێک لە شەڕەنگێزی و فاشیزمی کەلتوری و سیاسیی ئێمە بۆ چەپێنراوەکان دەگەڕێتەوە. شەڕەنگێزییەکە زۆرجار خودی چەپێنراوەکانە و دێنەگۆ. بەڵام ئەمە ئاستە زۆر سادەکەی ئیشکردنی نەستە. تۆ کۆمەڵگایەکی چەندە پێشکەوتووشت هەبێت بە مانا باوەکەی، ئەوا هێشتا کێشەی نەست کۆتایینایەت. نەست زەروورەتێکی شارستانی و مرۆییە. نەست پێویستی بە شێوازی مامەڵەکردنە. ڕەنگە لە ئاستی کۆدا پێویستی بە کۆمەڵگایەکی لانیکەم عەقڵانی و دادپەروەر تا کەمترین زیان بۆ سەر ئیگۆی کەسەکان و دەروونی کەسەکان درووست ببێت. ئێمە دەبێت لەڕێی کۆمەڵگەوە بێت یان تاک، شتانێک بچەپێنین کە هەڕەشەی گەورە بووبن بۆ سەر دەروونمان. ئەمەش بەپێی سەردەم و سیاقەکان دیاریدەکرێت. لەمڕۆدا بەگشتی فشار و زیان بۆ سەر ئیگۆی مرۆڤەکان زۆرە، کە جۆرێک لە ناجێگیریی زیاتری درووستکردووە بەراورد بە ڕۆژگاری کۆنتر. دیارە کتێبێک بەتەنیا ناتوانێت شتی گەورە بکات، بۆیە ڕەنگە جارێ پێویستبکات لە چەمکەکان تێبگەین و بزانین چۆن ئیشدەکەن. ڕاکردن لە ئاڵۆزی و تیۆر خۆی پرسێکی نەستەکییە و ڕەنگە بیسەلمێنیت تاکی ئێمە لە کۆنەوە بۆ ئێستا ناتوانێت لە نیگا کۆمەڵایەتییەکە دوورکەوێتەوە و بپەرژێتە سەر خۆی. نەست بەتایبەت لە پێناسە لاکانییەکەیدا، لە کۆمەڵگاوە دەدرێتەوە بە ئێمە. نەست مانایەکی شۆڕشگێڕانەشی هەیە و ئاماژەیە بۆ تێکچوونی ڕیزبەندیی باوی شتەکان.\n* فرۆید وەکو یەکێک لە گەورە زانایانی بواری دەروونشیکاری چی بۆ کۆمەڵگەی ئێمە پێیە؟\n-فرۆید و مارکس دوو دالی شووم بوون بۆ خوێنەواری ئێمە. یەکەمیان، ناوێک بووە، کە لەگەڵ سێکسدا هاوشوناسکراوە و دووەمیشیان ناوێکی تر بووە کە خودا ڕەتدەکاتەوە و بە مانا باوەکەی، ئەخلاق ناهێڵێت. لێرەدا ڕۆڵی نەست بە هەند وەردەگرم: وتم بۆ خوێنەوارەکان نەک تەنیا نەخوێنەوار. فرۆید لای ئێمە سەرکوتدەکرێت، چونکە پێمانوابووە دەزانین باسی چی دەکات. بەڵام ئەم سەرکوتە خۆی شتێکی بێگوناهـ نەبووە و پێدەچێت هۆکارەکە ئەوە بێت کە فرۆید خۆی تابۆیەکە بۆ نەستمان و پێشوەخت بێت، یان دواتر تووشی سەرکوتی مەعریفی هاتووە. بە هەند وەرنەگرتنی فرۆید، خۆی سەرکوتکردنی فرۆید بووە و سەرکوتیش مەرامێکی تیایە. مارکسیش بە هەمان شێوە لە نەستماندا ئیشی خۆی کردووە و ئەمەشە وایکردووە فەیلەسوفێکی مۆدێرنی زانستی، وەرگەڕێت بۆ کابرایەک کە دەست و دڵێکی باشی هەیە و هەژاری خۆشدەوێت. ئەی دیوە ئاڵۆزەکەی؟ ڕەنگە بۆ داهاتوو قەدەری ئەوانیتریش بە جۆری تر بکەونەوە. سەیرکە شۆپنهاوەر بەگشتی وەک پیاوێکی خەفەتبار وێنادەکرێت، بەڵام دەرگیری ئەو دیوە ئاڵۆزەی ئەو نابین، کە ئەو دەبەستێت بە فەلسەفەی کانت و چەمکی نۆمینە و هتدەوە. هیچ بیریارێک وەک خۆی ناگاتە شوێنانی تر، بۆیە بەپێی ئەو شوێنە و ئەو سیاقە وێنەیەک وەردەگرێت. لەبنەڕەتدا ئەمە گرفتێکی تیا نییە و شتەکان لە کۆنتێکستی جیاوازدا ڕۆڵی جیاواز دەگێڕن. بەڵام ڕۆڵی بیریارەکان لای ئێمە، ڕۆڵێکی کورتگەرا و سادەکراو بووە. من نامەوێت فرۆید بەتەواوی چارەسەری پێ بێت، خۆشبەختانە بەو مانا باوە کلینیکی و دۆعانووسە چارەشی پێ نیە. گەرچی هاوکات کتێبی وانەکانی ژیانی ئەویش بڵاوبووەتەوە، بەڵام ئەم وانانە پتر بۆ ئەوەن ڕووبەڕووی تراوماکانت ببیتەوە، نەک ساڕێژیان بکەیت. بەهەرحاڵ هیوامە فرۆید تیۆر و ئاڵۆزیی پێ بێت، ئەویش لەکاتێکدا کە ماشێنێکی گەورەی سادەکردنەوە ئیشدەکات. من نەمویستووە فرۆید بناسێنم، بەڵکو هیوام خواستووە وێنە باوەکەی تێکچێت و سیما نامۆکەی دەرکەوێت.


کوتانەکانی کۆڤید - سێ خولەک بەدرۆخستنەوەی ئەفسانە - Swansea Bay University Health Board\nKurdish myth busters\n› کوتانەکانی کۆڤید - سێ خولەک بەدرۆخستنەوەی ئەفسانە\nئەفسانەی 1: پێکوتە (ڤاکسین) ـەکان بۆ تاقیکردنەوەن.\nڕاستی: هەموو پێکوتەکان بە تاقیکردنەوەی کلینیکیدا تێپەڕیون و بە سەلامەت دانراون. بەڵام چاودێریکردنی سەلامەتی بۆ ئەو ڤاکسینانە بەردەوامە، کە ئەوە بەشێوەیەکی ئاسایی بۆ ڤاکسینی نوێ هەر بەو جۆرە دەبێت. هەندێک قسەوباس لەسەر ئینتەرنێت ئەم ڕێکەوتی کۆتایی توێژینەوانە بەکار دەهێنن (2023 بۆ فایزەر) بەڵام نەهاتوون ئەو زەمینە گونجاوە فەراهەم بکەن.\nئەفسانەی 2: ڤاکسینەکە دی ئێن ئەی تۆ دەگۆڕێت.\nڕاستی: ئەوە بیروباوەڕێكی هەڵەیە سەبارەت بەوەی کە ڤاکسینی فایزەر و مۆدێرنا چۆن کار دەکەن، کە ئەوانە تەکنۆلۆژیایەکی نوێ بەناوی mRNA بەکار دەهێنن.\nلەکاتێکدا کە ڤاکسینەکان بەشێکی بچووک لە پێکهاتەی جینەتیكی ڤایرۆسی کۆرۆنایان هەڵگرتووە (نەک هەموو\nڤایرۆسەکە) بۆ یارمەتیدانی لەشت بۆ فێربوونی جەنگین و شەڕکردن لەگەڵی، ئەو ڕێنوێنی پەیامنێرانە ناتوانرێت لەگەڵ\nدی ئێن ئەی DNA تۆ یەکبگرنەوە و ماوەیەکی کەم دوای ئەوەی کە بەکار دەهێنرێن لەلایەن لەشتەوە لەناو دەبرێن.\nئەفسانەی 3: ڤاکسینەکە دەتوانێت تووشی کۆڤیدت بکات.\nڕاستی: ڕاست نییە چونکە ئەوانە شێوازێکی چالاکی ڤایرۆسەکەیان تێدا نییە. هەر کاریگەرییەکی لاوەکی کاتیی کە دەشێت تۆ هەتبێت (هەموو کەس ئەوانەی نابێت) تەنها پەرچەکرداری سروشتی سیستەمی بەرگری لەشی خۆتە، کە کاردانەوەی دەبێت وەک ئەوەی کە لەگەڵ ڤایرۆسێکی ڕاستەقینە شەڕ بکات.\nئەفسانەی 4: بۆ من وەها باشتر دەبێت کە بوار بە سیستەمی بەرگری لەشم بدەم کە خۆی شەڕ لەگەڵ ڤایرۆسەکە بکات.\nڕاستی: هیچ ڤاکسینێک پاراستنی 100% نادات بەدەستەوە. بەڵام دوای دوو دۆزی کوتان ئەم ڤاکسینەی ئێستا پاراستنێکی زۆر باش پێشنیاز دەکات لەدژی کۆڤید بە شێوەیەکی گشتی. ئەوانە هەروەها زۆر کاریگەرن (96% بۆ فایزەر و 92% بۆ ئەسترا زێنیکای ئۆکسفۆرد) سەبارەت بە داخڵبوون لە نەخۆشخانە بەهۆی جۆری جیاوازی دێلتاوە.\nئەوەت لە بیر بێت، کە تەنانەت کەسێک کە تەندروستی لە هەموو کەس باشترە بۆی هەیە بەخراپی تووشی کۆڤید ببێت، کەوابێت بۆ خۆت دەخەیتە بەر مەترسی ئەوەی کە ڕێگە سەختەکەت ببێت بەتووشەوە ئەگەر تۆ یەکێک بیت لەوانە؟\nهەروەها، تەنانەت هەندێک کەس کە نیشانە سووکەکانی نەخۆشییەکەیان هەیە بۆی هەیە تووشی کۆڤیدی درێژخایەن ببن، کە لەوێدا ماندوویی و شەکەتی، تەنگە نەفەسی، ئازاری ماسولکە و سەختی تیشکۆکردن (تەرکیزکردن) ماوەیەکی زۆر دوای ئەوەی کە تووشی نەخۆشییەکە دەبیت هەر بەردەوام دەبن\nئەفسانەی 5: ڤاکسینەکە وەها لە ژنان دەکات کە تووشی نەزۆکی ببن.\nڕاستی: هیچ بەڵگەیەک بەدەستەوە نیە بۆ پشتگیریکردنی ئەو قسەیە و هیچ میکانیزمێکیش نییە کە بۆی هەبێت ڤاکسینەکە بەهۆی ئەوەوە زیان بە پڕبەری ژنان بگەیەنێت. ئەفسانەیەک کە لەسەر ئینتەرنێت بڵاو بۆتەوە وەهای داوەتە قەڵەم کە سپایک پڕۆتین لەناو ڤایرۆسی کۆرۆنادا، کە لەلایەن ئەو دژەتەنانەوە کە لەلایەن کەسێکی کوتراوەوە بەرهەم دێن پەلاماری دەدرێت، هاوشێوەی ئەو پڕۆتینەیە کە لەناو وێڵاشدا هەیە. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، ئەوە ڕاست نییە. ئەوانە ئەوەندە هاوشێوە نین کە ببنە هۆی دروستبوونی هیچ نیگەرانییەک.\nئەفسانەی 6: ڤاکسینەکە دەبێتە هۆی لاوازی سێکسی لە پیاواندا\nڕاستی: ئەو ئەفسانەیە زۆر بڵاوە و خەڵکێکی زۆر باسی دەکات، بەڵام ئەوە تووشبوونی ئاسایی بە کۆڤید و کۆڤیدی درێژخایەنە کە هاوپەیوەستن لەگەڵ کێشەی لاوازی ڕەپبوونی چوک لە پیاواندا. هیچ حاڵەتێکی لاوازی سێکسی نەبووە کە وەها ڕاپۆرت درابێت کە پەیوەست بووبێت بە کوتانەوە و کوتان بەباش دادەنرێت وەک پاراستنێک لەدژی ئەو کاریگەرییە لاوەکییەی تووشبوون بە کۆڤید.


کۆدی هەواڵ: 3054\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 15:34 - 2021/08/12\n«فەتحوڵڵا حسێنی» ئەندامێکی نوێنەرایەتیی بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە هەرێمی کوردستان لە گفتوگۆ لەگەڵ کوردپرێسدا ئاماژەی دا بە کردنەوەی چوارەمین نووسینگەی نوێنەرایەتیی ئیدارەی خۆسەر لە سویسڕا و کاردانەوەی تورکیا بۆ ئەو بابەتە و ڕایگەیاند: لە کاتێکدا کە تورکیا باوەڕی بە مافی کورد نییە چۆن دەبێت خۆشحاڵ بێت بە سەرکەوتنی دیپلۆماتسیی کوردکان لە ئاستی جیهانیدا؟!\nناوبراو درێژەی دا تورکیا حکوومەتێکی هەیە کە «پشتگیری تیرۆریستان» دەکات و سەرکەوتنی کوردیش لە هەر شوێنێک بە زیانی خۆی دەزانێت و وڵاتانی ڕۆژئاوایش بەبۆنەی ئەوەی کە تورکیا لە ناتۆ هاوپەیمانی ئەوانە لەمبارەوە خەمساردن.\nناوبراو زیاتر وتی: ئەمەش زۆر سروشتییە کە تورکیا دژی دەسکەوتی سیاسی و دیبلۆماسیی کوردەکانە و شەڕی لەگەڵ بکات. لەم قۆناغەدا یەکەمایەتیی ئێمە پاراستنی دەسکەوتە سیاسی و سەربازییەکانی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەرە و دەمانەوێت لەبواری سیاسییەوە پێوەندییەکانمان لەگەڵ جیهان باشتر بکەین و نوێنەرایەتی ئیدارەی خۆسەر لە چەندین وڵاتی دیکەیشدا بکەینەوە.\nفەتحوڵڵا حسێنی جەختی کردەوە: تورکیا بە هیچ لەونێک سیستەمی ئێمەی بەدڵ نییە و دەست بۆ هەر کارێک دەبات بۆ زەبر لێدانمان و بەتایبەت دژی کورەکانە بەڵام سیستەمی سیاسیی باکووری سووریا، سیستەمێکە بۆ هەموو سووریا و لە هەر قەومێک دەتوانن تیایدا بەشدار بن.\nفەتحوڵڵا حسێنیبەڕێوەبەرایەتیی خۆسەرهەرێمی کوردستانتورکیاسویسڕا


ژنێكی تەمەن 100 ساڵەی ئەڵمانی خۆی بۆ هەڵبژاردن كاندید دەكات\nلیزل هایسە، مامۆستای پێشوو لەوانەی بیركاری تەمەن 100 ساڵ بڕیاریدا خۆی كاندید بكات بۆ هەڵبژاردنە ناوخۆییەكان لە شارۆچكەی كیرشهایمولاندنی ئەڵمانیا.\nناوبراو لە هەڵمەتەكەیدا فۆكەس دەخاتە سەر دووبارەكردنەوەی مەلەوانگەی تایبەت بە شارۆچكەكەی، كە لە ساڵی 2011 ەوە داخراوە و گواستراوەتەوە بۆ دەروبەری شارۆچكەكە، ئەم كارەش توڕەی كردووە، پێی وابوە داواكارییەكانی پشت گوێ دەخرێت لەبەر ئەوەی ژنێكی بەتەمەنە، ئەمەش بە گوێرەی ئاژانسی رۆیتەرز.\nناوبراو لەو بارەیەوە وتی: بەردەوام بێت دەنگیان دەكردم كاتێ قسەم دەربارەی مەلەوانگەكە دەكرد، ئەمەش هیچ مانایەك بۆ بەردەوام بوون ناهیڵێتەوە. ئێستا تەمەنم 100 ساڵە و هەڵوێستم تەواو جیاوازە، بۆیە هەلێكم لە پێشدایەو دەتوانم هەموو شتێك بڵێم.\nهەرڵبژاردنەكان لە رۆژی 26ی مایۆ لە شارۆچكەی كیرشهایمبولاندن لە ویلایەتی راینلند-بالاتینات باشوری رۆژئاوای ئەڵمانیا ئەنجام دەدەرێت؛ شارەكە لە ئێستادا نزیكەی هەشت هەزار دانیشتوانی تێدایە.\nهایسە لەناوخۆدا بە رادەیەكی زۆر ناسراوەو لە كۆمەڵێكی میللی بەناوی –فیر فور كیبو- كە گرنگی دەدات بە بەرگری كردن لە گەشەسەندنی بەردەوام و بەشداری كردنی زیاتری مەدەنی .\nدەربارەی بۆچوونە سیاسییەكانی هایسە دەڵێ: دژی جیابونەوەی بەریتانیایە لە یەكێتی ئەوروپا، دەیەوێ گەنجان هەوڵی كێشەكانی گۆڕانی كەش و هەوا بكەن، لەم بوارەدا هیوای سەركەوتنیان بۆ دەخوازێت.\nئامۆژگاری هایسە بۆ ئەوانەی دەیانەوێت بەردەوام بن ئەوەیە: بۆ ئەوەی بگەیتە سەد ساڵ لە گەنجیدا بە شێوەیەكی تەندروست بژی.. وەرزشی زۆر بكەن، خواردنێكی باش بخۆن و راهێنان بە عەقڵت بكە.


وێبگەڕی گوگڵ کڕۆم ڕیکلامە بێزارکەرەکانی چارەسەر کردووە – کەی ئای تی ئێن\nکاتێک بە ناو ماڵپەڕەکاندا گەڕاویت بە دڵنیایی چەندین جار تووشی بیستنی دەنگی لە ناکاو و کردنەوەی لە خۆڕای پەڕەکان بوویت، بێزارکەرە وایە؟ بێگوومان هەنگاونان بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە بە تەواوی وێب دەگۆڕێت. دوێنێ باشترین و بەهێزترین وێبگەڕی جیهان (گووگڵ کڕۆم) یەکەم تاقیکردنەوەی خۆی بۆ لابردن و بلۆککردنی ڕێکلامە بێزارکەرەکان و پەڕە نامۆکان کردووە و بەم زووانە دەتوانین ئەم تایبەتمەندییە بۆ وێبگەڕەکە بەکار بهێنین.\nپڕۆژەی گووگڵ بۆ وێبگەڕەکەی لابردن و بلۆککردنی ڕێکلامەکانی ناو ماڵپەڕەکانە لەوانە دەنگە بێزارکەرەکان کە لە خۆوە کار دەکەن یان کردنەوەی پەڕە نامۆکان بێ ڕەزامەندی تۆ. گووگڵ لای خۆی بە شێوەی تایبەت ئەو ماڵپەڕانەی کە ڕێکلامی بێزارکەر لە خۆ دەگرن دەخاتە لیستی ڕەشەوە و هەوڵ دەدات بەربەست لە پێشاندانی ڕێکلامەکان دابنێت. ژمارەی ماڵپەڕەکان کە گووگڵ لە پلانیدایە بیانخاتە لیستی ڕەش بریتین لە ۱۰۰,۰۰۰ ماڵپەڕ، بەڵام ئەمە ڕێژەیەکی کەمە.\nبەڵام ئەگەر گووگڵ ئەم پڕۆژەیەش ڕانەگەیەنێت، ئەوا کاریگەری گووگڵ کڕۆم بۆ لابردنی ڕێکلامە بێزارکەرەکان لەسەر وێب هەر هەیە. گووگڵ کڕۆم تا ڕادەیەک توانیویەتی ئەم کارە لەسەر هەندێک ماڵپەڕ بکات و جیاوازی بە ڕێژەی ٤۲% دروست بکات.\nتاگەکان کڕۆم گووگڵ وێب


له‌لایه‌ن: - ئیلهام ئەنوەر - به‌روار: 2022-01-19-20:10:00 - کۆدی بابەت: 7639\nمرۆڤ لە ژیانی تایبەتی و کۆمەڵایەتیدا پێویستی بە سەرکەوتنە و سەرچاوەی گەیشتن بە سەرکەوتن لە دەروونی خۆیدایە، لە گرنگترین و سەرەکیترین بارودۆخی سەرکەوتن بۆ مرۆڤ لە ژیانی تایبەتی و کۆمەڵایەتیدا هەبوونی هێزی کۆنتڕۆڵکردن و بەڕێوبردنی خودە، کەسی سەرکەوتوو لە دەروونی خۆیدا بەدوای سەرچاوەی سەرکەوتندا دەگەڕێت، دەستکردن بە کارێک، بەدەست هێنانی بڕوانامە لە بوارێکی تایبەتدا و پەیداکردنی کاری تازە، دەکرێت هەموو ئەمانە هۆکاری گەیشتن بە سەرکەوتن بن، بەدڵنیاییەوە کاتێک سەیری ڕابردووی خۆتان دەکەن، تێدەگەن کە چ هەڵبژاردن و هەڵەیەک بۆتە هۆکاری ئەوەی لە سەرکەوتن دووربکەونەوە، لێرەدا ئاماژە بە چەند ڕێگایەکی نوێ دەکەین بۆ گەیشتن بە سەرکەوتن، کە بەسوود بێت بۆتان و ڕێگاتان ئاسانتر بکات.\nسەرنج بخەنە سەر پابەندبوونتان، نەک ورەتان: بیر لەوە بکەنەوە کە چەند پابەندن بە ئامانجەکانتانەوە و دڵسۆزیتان بۆی هەیە؟ ئامانجەکەتان چەندێک گرنگە بۆیان و بۆ گەیشتن پێی دەبێت چ فیداکارییەک بکەن؟ ئەگەر پابەند بن بە ئامانجەکەتانەوە، بێگومان ورەی پێویست بۆ ئەنجامدانی بەدەست دەهێنن.\nبەدوای زانیارییەوە بن، نەک دەرئەنجام: ئەگەر حەز لە چێژ، جۆش و خرۆشی دۆزینە و زانین بکەن، بیر لە ئەزموون وەرگرتن و پێشکەوتن بکەنەوە، بێگومان ورەتان دانابەزێت. ئەگەر تەنها سەرنج بخەنە سەر دەرئەنجام، ورەتان وەکوو هەوای لێدێت و ساتێک تۆفاناوی دەبێت و ساتێک ئارام. لەبەر ئەوە کلیلی سەرکەوتن ئەوەیە کە بیر لە ڕێگاکە بکەنەوە نەک تەنیا دەرئەنجام. بیر لەوە بکەنەوە کە لەم ڕێگایەدا دەبێت فێرببن و ئەزموون وەربگرن.\nخۆتان لە بیرکردنەوەی نەرێنی دووربخەنەوە: بیرکردنەوەکان زۆر کاریگەریان هەیە لەسەر هەستەکانی ئێوە و تێڕوانینتان بۆ کار و ئامانجەکەتان دەگۆڕن. ئێوە ڕۆژانە ملیۆنەها بیرکردنەوە لە مێشکتاندا هەیە، پێویستە سەرنج بخەنە سەر ئەو بیرکردنەوانەی نابنە هۆی ترس و گومان و دوو دڵی، لەبری ئەوە ئەو بیرکردنەوانە بخەنە شوێنیان کە هۆکارن بۆ پێشکەوتن، فێربوون و ئەزموون کردن.\nیارمەتی لە وێناکردن وەربگرن: قۆناغی دوای دوورکەوتنەوە لە بیرکردنەوەی نەرێنی ئەوەیە کە لە وێناکردن و هێزی خەیاڵکردنی خۆتان سوود وەربگرن. کاتێک کە هەموو شتێک باش دەڕوات، پڕ دەبن لە وزەی ئەرێنی و کاتێک بە سەختیدا تێدەپەڕن، پێویستتان بەوەیە کە وزە و ورەی خۆتان بەرز بکەنەوە بۆیە توانای گۆڕینی بارودۆختان هەبێت. ئەگەر بەردەوام بە خۆتان بڵێن من ڕقم لە کارەکەمە، بەدڵنیاییەوە هەموو شتێک بە خراپی دەڕوات و هیچ وێنایەکی ئەرێنی بە بیرتاندا نایەت. ئێوە دەتوانن لە قورسترین کارەکان و خراپترین بەڕێوبەرەکان شت فێرببن. بۆیە هەمیشە وێنای شتی ئەرێنی بکەن و قسەی ئەرێنی بکەن.\nزیاد لە پێویست لەگەڵ خۆتان میهرەبان مەبن: ورە و هەوڵدانەکانتان لەکۆتاییدا ئەنجامی هەیە، بەڵام هەندێک کات توشی شکست دەبن، تا شتێک فێرببن یان تەنانەت لە ئەنجامە سەرەکییەکە نزیک ببنەوە. لەم کاتانەدا هەوڵدەن لەگەڵ خۆتان میهرەبان بن و خۆتان نەخەنە بارودۆخێکی قورسەوە بەڵام باشتر وایە سەرکێشی بکەن. ڕووبەرووی سەختییەکان ببنەوە و نزیک ببنەوە لەو شتانەی کە لێیان دەترسن.\nکارکردن و هەوڵدان بەبێ وەستان.\nئەو شتانە دوور بخەنەوە کە دەبێتە هۆی تێکدان و دوورخستنەوەی سەرنجتان لەسەر ئامانجەکەتان.\nپشت بە کەسانی تر مەبەستن: نابێت هەرگیز چاوەڕێ بن کەسانی تر کارەکانتان بۆ ئەنجام بدەن. نە هاوسەر، نە هاوڕێ، نە سەرۆک و نە کەسی تر. هەمووان سەقاڵی کاری خۆیانن و ناتوانن کارەکانی تۆش چارە بکەن. هیچ کەس ناتوانێت هێندەی خۆتان کاریگەری هەبێت لەسەر گەیشتن بە ئامانجەکانتان و دڵخۆشبوون.\nژیانێکی سەلامەت و تەندروست: تا ئێستا بیستوتانە دەڵێن مێشکی تەندروست لە جەستەی تەندروستدایە. شێوازی ژیانێکی تەندروست یەکێکە لە هۆکارەکانی سەرکەوتن. ئەگەر لە کاتی هەوڵدان بۆ گەیشتن بە سەرکەوتن تەندروستی خۆتان لەبەرچاو نەگرن، لەوانەیە بە سەرکەوتن بگەن بەڵام ئەگەر لەپڕ توشی نەخۆشییەک ببن، ناتوانن ئەم سەرکەوتنە بۆ ماوەیەکی زۆر بپارێزن.\nبەرنامە دابنێن: هەمیشە بزانن کە لە قۆناغی دواتردا چی دەکەن.\nدیاریکردنی ئامانج: لەوانەیە لە ژیاندا ورەتان نەبێت بەڵام هۆکارەکەی تەمبەڵی نییە، هۆکارەکەی نەبوونی ئامانجە لە ژیاندا. هەمیشە ئامانجێک دیاری بکەن و هەوڵ بدەن بەپەرۆش بن لە ڕێگای گەیشتن بە ئامانجەکە.\nباشترین سوود لە کاتی خۆتان وەربگرن: کاتێک کە هەر کارێک لە کاتی خۆیدا ئەنجام دەدەن دڵخۆش دەبن، بۆیە ڕۆژانە بۆ هەر کارێک کات دابنێن.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : ڕێگاکانی سەرکەوتن چین؟


ANF | ده‌ریا له‌سه‌ر دیواره ڕزیوه‌كانی شار جوانی ده‌ئافرێنێت\nچوارشه‌ممه, 20 Mar 2019\nده‌ریا له‌سه‌ر دیواره ڕزیوه‌كانی شار جوانی ده‌ئافرێنێت\nدەریا کچە هونەرمەندێكی باشووری كوردستانه كه لە کەلوپه‌لی پاشماوە و به‌كارهاتوو، تابلۆی هونەری درووست دەکات و دیواره ڕزیوەکانی شار بە ڕەنگی ژنان ده‌نه‌خشێنێت.\nیه‌كشه‌ممه, 12 Aug 2018, 17:58\nکاتێك بە شەقامی سەرچناری سلێمانیدا ده‌ڕۆی، چاوت به كچێكی گەنج ده‌كه‌وێت کە دیوارە ڕزیوەکانی شار بۆیە دەکات و ڕه‌نگێكی نوێی ژیانیان پێ دەدات. دوای سڵاوێك بۆت ده‌رده‌كه‌وێت كه ئەو هونەرمەندە و خاوەنی ٧٠٠ تابلۆیه.\nدەریا عوسمان لەنێو هاوڕێكانی بە دەریا ئارت ناسراوە. ئه‌و كچێكی گه‌نجی خەڵکی شاری سلێمانییە و خوێندکاری دواهه‌مین ساڵی ئامادەییە، دەریا لە تەمەنی ١١ ساڵییه‌وه خولیای وێنەکێشانی هەیە و دەڵێت: «تاکو ئێستا ٧٠٠ تابلۆم کێشاوە.»\nکاتێک لە وێنەکانی دەریا ورد ده‌بیته‌وه، به ئاشکرا ده‌بینیت كه زیاتر گرنگی بە ژنان دەدات، چونكه رەنگی ژن به تابلۆکانییه‌وه دیارە. ئه‌و له‌و باره‌یه‌وه ده‌ڵێت: «لە کۆمەڵگه‌ی ئێمە گرنگی بە ئازادی و هەستەکانی ژنان نادرێت و گوێیان لێ ناگیرێت. بۆیه من ده‌مه‌وێت له ڕێی تابلۆکانمەوە دەنگی شارەوە و هەستی ژنان دەرببڕم.»\nلایه‌نێكی سه‌رنجڕاكێشی ئه‌و كچه هونه‌رمه‌نده ئه‌وه‌یه، بۆ زۆربەی کارەکانی خۆی سوود له‌و كه‌لوپه‌لانه وه‌رده‌گرێت کە پشماوەن و بۆ فڕێدان دانراون. ده‌ریا له‌و باره‌یه‌وه ده‌ڵێت: «مه‌به‌ستی من ئەوەیە ژینگە بپارێزم لەو کەلوپه‌له پلاستیكییانه‌ی كه خەڵکی فڕێی ده‌ده‌ن و سیما و ژینگەی کوردستان تێك ده‌ده‌ن. من هەر بەو کەلوپەلانە ڕه‌نگێكی جوانتر دەدەمە ژینگە و وه‌ڵاتەکەم.»\nدەریا خواستی ئەوەی هەیە لە داهاتوودا کارەکەی فره‌وانتر بکات و پێشه‌نگه‌ی تایبه‌ت به كاره‌كانی خۆی بكاته‌وه. هه‌روه‌ها ده‌یه‌وێت لە دوای قۆناغی ئامادەیی، له کۆلێژی هونەرە جوانەکان بخوێنێت. دەریا ڕێنمایی بۆ گه‌نجانیش هه‌یه و پێیان ده‌ڵێت: «خۆتان جوانن، کاری جوان بکەن.»\nپەکەکە: بەم هەڵمەتە تێکدەشکێن\nدوایین سه‌نگه‌ری داعش كه‌وت!\nهه‌په‌گه ناسنامه‌ی شه‌هیدانی چالاكییه‌كه‌ی سیده‌كانی ئاشكرا كرد\nشەڕڤانانى قەسەدە لە باغوز چوونە ناو دوا سەنگەرەکانى داعش\nنه‌ورۆز له زنجیره‌چیای زاگرۆس پیرۆز كرا\nپه‌كه‌كه: تۆڵه‌ی شه‌هیدان ده‌كرێته‌وه\nشه‌ڕڤانێكی ئه‌نته‌رناسیۆنالی ئیتاڵی شه‌هیدبوو\nبەڤیدیۆ.. شەڕی گەریلاكانی كوردستان و سوپای تورکی داگیرکەر لە برادۆست\nته‌ڤگه‌ری ئازادی لە کەرکووک: زولکوف گه‌زه‌ن مه‌زڵووم دۆغانی هاوچه‌رخه\nبەرەی توركمانی دژایەتی پیرۆزكردنی نەورۆز لەسەر قەڵای کەرکووک دەکات\nگه‌شتی ده‌ره‌وه‌ی وه‌ڵات له هاوسه‌رۆكانی ده‌به‌په و هه‌ده‌په-ی جزیر قه‌ده‌غه كرا\nهێزه‌داگیركه‌ره‌كانی تورك بۆمبارانی بناری چیای جوودییان كرد


بەریتانیا: بە تووندی سەرکۆنەی هێرشی داعش بۆ سەر پێشمەرگە دەکەین – Esta News\nبەریتانیا: بە تووندی سەرکۆنەی هێرشی داعش بۆ سەر پێشمەرگە دەکەین\nلەبارەی هێرشەکانی داعش بۆ سەر هێزەکانی پێشمەرگە لە سنووری گەرمیان باڵیۆز و کۆنسوڵی گشتیی بەریتانیا، بەتووندی سەرکۆنەی هێرشەکان دەکەن و رایدەگەیێنن کە بەردەوام دەبن لە پاڵپشتییەکانی هێزی پێشمەرگە.\nباڵیۆزی بەریتانیا لە عێراق و کۆنسوڵی گشتیی بەریتانیا لە هەرێمی کوردستان راگەیێنراوێکیان لەبارەی هێرشەکانی شەوی هەینی و شەوی رابردووی داعش لە سنووری کوڵەجۆ – کفری بڵاوکردەوە.\nلە راگەیێنراوەکەدا ئاماژە بەوە دراوە “باڵیۆز و کۆنسوڵی گشتیی بەریتانیا بە تووندی سەرکۆنەی هێرشە ترسنۆکانەکەی داعش لە گەرمیان بۆ سەر پێشمەرگە کرد.”\nلە بەشێکی دیکەی راگەیێنراوەکەدا بەریتانیا پاڵپشتی خۆی بۆ هێزی پێشمەرگە دووپات دەکاتەوە و دەشڵێت “بەریتانیا پەیوەستە بە پاڵپشتیکردنی پێشمەرگە و هێزە ئەمنییەکانی عێراق لە بەردەوامیان لە جەنگان دژی داعش.”\nباڵیۆز و کۆنسوڵی گشتیی بەریتانیا هیوای زوو چاکبوونەوە بۆ بریندارەکان دەخوازن و داوای ئارامیش بۆ ماڵباتی پێشمەرگە شەهیدەکان دەکات.\nشەوی هەینی 26-11-2021 چەکدارانی داعش لە ناوچەی تەپی تەڵان لە سنووری کوڵەجۆ هێرشیانکردە سەر هێزەکانی پێشمەرگە، لەکاتی بەهاناوەچوونی پێشمەرگەکانیش، بۆمبێکی چێندراو بە ئۆتۆمبێلێکی پێشمەرگەدا تەقییەوە و بەهۆیەوە پێنج پێشمەرگە شەهیدبوون و پێنجی دیکەش برینداربوون.\nهەروەها وەزارەتی پێشمەرگەی هەرێمی کوردستان رایگەیاند کە کاتژمێر 10:18 شەوی رابردوو جارێکی دیکە داعش هێرشی کردووەتە سەر خاڵێکی پاسەوانی هێزەکانی پێشمەرگەیان لە سنووری فەوجی 3ی لیوای 17ی پیادەیان لە سنووری (کفری)دا.\nداعش لە ماوەکانی رابردوودا زیاتر لە چوار جار لەو سنوورە هێرشیکردووەتە سەر پێشمەرگە. هێرشەکانیش بەجۆرێکن سەرەتا تەقە لە سەنگەرەکانی پێشمەرگە دەکەن و هەر لە نزیکی شوێنەکەش بۆمبی چێندراو دادەنێن.


زانکۆی سۆران - به‌ڕێوه‌چوونی چه‌ند چالاكییه‌كی زانستی له فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری\nله میانی به‌ڕێوه‌چوونی چالاكیه‌كاندا، به‌ڕێز سه‌رۆكی زانكۆ په‌یڤێكی كورتی پێشكه‌شكرد و، سوپاسی رێكخه‌ران و قوتابیانی به‌شداری هه‌رسێ چالاكییه‌كه‌ی كرد. هه‌روه‌ها سه‌رسامی خۆیشی به ئاستی گه‌شه‌ی زانستی قوتابییان ده‌ربڕی.\nچالاكییه‌كان بریتی بوون له:\nیه‌كه‌م: پێشبركێی پرسیار و وه‌ڵام، كه پێشبركێیه‌كی زانستیه بوو و له نێوان قوتابییانی هه‌رسێ به‌شه‌كانی ئه‌ندازیاری شارستانی ، نه‌وت و كیمیا، ئه‌نجامدرا.\nدووه‌م: كردنه‌وه‌ی سێیه‌مین پێشانگای پۆسته‌ر، كه ساڵانه له فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری ئه‌نجامده‌درێت و، تێیدا كۆمه‌ڵێك توێژینه‌وه‌ی مامۆستایان و قوتابییان، به‌شێوه‌ی پۆسته‌ر ده‌خرێنه‌ڕوو.\nسێیه‌م: پێشبڕكێی سپاگێتی، كه بۆ ساڵی دووه‌مه ئه‌نجامده‌درێت. پێشبڕكێیه له‌سه‌ر ستراكچه‌ری (تاوه‌ر كره‌ین)ه، كه بۆ یه‌كه‌مجاره له هه‌رێمی كوردستان ئه‌نجامده‌درێت و، تێیدا قوتابییانی فاكه‌ڵتی ئه‌ندازیاری زانكۆی سۆران، پێشبركێیان كرد له‌سه‌ر پێشاندانی تواناكانیان له زانستی شیكاری و دیزاین.\nپێویسته بگوترێ له كۆتایی چالاكییه‌كاندا، سه‌ركه‌وتووه‌كان خه‌ڵات كران و سوپاس و پێزانینیان ئاڕاسته‌كرا.\n/ ده‌رچووانی ئه‌ندازیاری نه‌وت له زانكۆی سۆران و به‌ده‌ستهێنانی هه‌لی كار


هەقیقەتی دوازدە سوارەی مەریوان… – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / هەقیقەتی دوازدە سوارەی مەریوان…\nهەقیقەتی دوازدە سوارەی مەریوان…\nگۆران حكيم 2018-11-13\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی كۆنی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە هەقیقەتی دوازدە سوارەی مەریوان… 6,180 Views\nلە ناو ئێمەی گەلی کوردا، بە داخەوە جیا لەوەی قارەمانانی خۆمان ناناسین، زۆر جاریش لە مێژووی داگیرکەر و بێگانەدا، چەندین کەس ناویان بە قارەمان هاتووە کە ڕەنگە هی ئێمە بن،بەڵام چوونکە ئێمەی کورد خاوەنی هیچ بناغە و ئەساس و نووسراوەیەکی بەڵگەیی نین، ناتوانین هیچ تاڵێکی لێک بکەینەوە و تەنانەت ئەگەر مێژووشمان دزرابێ کە دزراوە، مەگەر بە کۆدی زمای کوردی یان وێژەی زارەکی یان زارگۆتن، ئەو ڕوداوانە و ساڵەکانی بە سەر بکەینەوە و بیاندوورینەوە.\nچیرۆکی دوازدە سوارەی مەریوان، هەموومان بە تایبەت رۆژهەڵات و باشوور بیستوومانە و چوونکە لە نێوان سنووری ئەو دوو پارچەیە ڕووی داوە، وەک دەستەواژەکەی “دوازدە یان دوانزە سوارەی مەریوان” دێتە سەر زمان و لە ناو چاند و کلتوور و هونەریشدا ڕەنگی داوەتەوە و تەنانەت گەنجانی کورد، گرووپی هەڵپەرکێیان بە ناوەوە داناوە.\nڕاستییەکەی ئەم چیرۆکە وەک ناوەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەکانی 1720 هەتا 1730 ی زایینی و دەماودەمی ڕووخانی سەفەوی و دەسەڵاتدارییەتی مەحموودی ئەفغان لە ئێران، کە نەیتوانیوە یەک بست خاکی کوردستان داگیر بکات، دەگەڕێتەوە.\nسەرچاوەکان بەو جۆرەی باسی ئەم ساڵانە دەکەن، کەمێک پاش و پێشیان هەیە، بەڵام حەقیقەتی ئەو داستانە، لە سەردەمی سەفەویدا ڕوویداوە و ئەحمەد خانی بابان، کە فەرمانڕەواییەکەی لە قەڵاچوالان بووە، فەرمانڕەوایی هەموو ئەو ناوچانەی بە شارەزووریشەوە کردووە.ئەحمەد خان فەرمانڕەوایی دواتر لە لایەن والی بەغدای دەوڵەتی عوسمانی لێ دەستێننەوە و بەو جۆرە کۆتایی بە حکوومەتەکەیان دێت کە دوو سەد ساڵی خایاند و دواتر جێگرەوەیان بۆ دادەنێن.\nلە یەکێک لەو ساڵانەدا، بەراز زۆر دەبن و هێرش دەکەنە سەر مووچە و مەزرای خەڵک و هەر چی لەو ڕێیە وەبەر ڕمبەیان بێت،بە شفرە هەڵدەتەکێنن.\nگلەیی و گازندە لە لای ئەحمەد شای ”بەبە” زۆر ببوو و خەڵک لە تاوی بەراز وەزاڵە هاتبوون.\nناچارەن ئەحمەدشا دەستوور دەدا، کە هەتا لە ناو دەسەڵاتەکەیدا کەسانێکی سوارچاک و جوامێر و ئازا کۆ بکاتەوە، هەتا بە ڕاوکردنی بەراز و هەڵبڕینیان ئارامی بۆ ناو خەڵکی جووتیاری ناوچەکە بگەڕێتەوە.هەر بۆیە ئەم دوازدە کەسەی خوارەوە بە فەرمانی خانی قەڵاچوالان خۆیان لە زین دەبەستن.\n1.جوامێر ئاغای رەنگێنە\n2.ئاخاڵ ئاغای سیوەیلی\n3.زەینەڵ بەگی مەسرەف\n4.دارا ئاغای میرەدێ\n6.سوار ئاغای بڵباسی\n7.مەمەند ئاغای میراودەلی\n8.شاپوور ئاغای بەختیاری\n9.زوڵاڵ ئاغای مەرگەیی\n10.میران بەگی وەلید بەگی هەمەوەند\n12.مەحموود بەگی قەدیمی باشچاوەشی.\nسواران خۆیان ئامادە کردووە و دەست دەکەن بە ڕەدوونان و کوشتنی بەرازان و هەتا شارەزوور ڕاناوەستن.\nلە گەرمەی ڕاوە بەرازدا هەواڵ دێ کە لەشکەری ئێران، هاتوونەتە لای مەریوان و خەریکە نزیک دەبنەوە.[حکوومەتی قەڵاچوالان لە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیدا بوو، کە دوای ڕووخانی سەفەوی هەمەدانیشیان گرتەوە و نەیانهێشت ئەفغانییەکان، داگیری بکەن.]\nدوانزە سوارەکە، کە هەواڵەکە دەبیستن، بێ ئەوەی بە کەس بڵێن، دەست لە ڕاو هەڵدەگرن و بەرەو دیوی مەریوان شۆڕ دەبنەوە. ئەوان کە دەگەنە مەریوان نزیک ئێوارەیە و لەشکەر تازە هاتووە و دەیهەوێ مۆڵ بدا.\nدوانزە سواړەی کورد کە دەبینن ئەوان زۆر و خۆشیان کەمن، ڕادەوەستن هەتا شەو دابێ و دەستیان لێ بوەشێنن، چوونکە بە ڕۆژ دیار دەبوو کە چەند کەسن و تێدا دەچوون.\nشەو دادێ، سوارچاکانی کورد، لە سێ چوار دەستەدا و بە کوتانی دەهۆڵ و هات و هاوار(گۆشە نیگایەک بەرەو کاردۆخ و ئاناباسیز لە گێڕانەوەی گەزنەفون)، گوڕەگوڕی سەرکەوتن هەڵدەدەن و تێیان دەکەون. دوای شەڕێکی چاک و هەڵاتنی لەشکەری سەفەوی و بەجێمانی خێوەت و پێخەو و پێخۆریان، دوانزە سوارەی مەریوان سەردەکەون و لەشکەری ئێران ڕاودەنێن.\nلە بەری بەیانیدا، کە لەشکەر لە قەڵاچوالانەوە دێ بۆ شەڕی ئێرانییەکان، دەبینن کە شەڕ تەواو بووە و دوژمن هەڵاتووە. هەر لەوێ بە شایی و هەڵپەڕکێ ئاهەنگی سەرکەوتن دەگێڕن و بەداخەوە لەو شەڕەدا یەکێک لە سوارەکان بە ناوی سەلیم بەگ بە سەختی بریندار دەبێ.\nدوانزە سوارەی مەریوان، بۆ هەتا هەتایە ناویان وەک ئەستێرە لە ئاسمانی مێژووی کوردستاندا دەدرەوشێتەوە.\nسەرفەرازی بۆ کورد و کوردستان\nتێبینی،1. لە نێوان نووسینەکانی پیرەمێرد و گێڕانەوەی ناوچە و نووسینەکەی جگەرخوێن و مێژووەکەی ئێران چەند ساڵێک جیاوازی هەیە، کە حەولم دا هاوتەریبیان کەمەوە.\n2.ئەم بابەتە دیاری بێت بۆ هەموو کوردێک بە گشتی و بۆ برای هێژام هەڵمەت مەعرووفی بەتایبەتی، کە نەخۆش بوو لە سوئیس و نەمتوانی سەردانی بکەم.\nPrevious (گوزەرێك بەبیرەوەریەكانی سەدام لەزاری وەڕگێڕە كوردەكەیەوە)\nNext رووداوێك ڕێڕه‌وی مێژووی له جیهان گۆڕی\nعوسمان حەمدی بەگ ( نیگار كێش , شوێنەوار ناس و پیاوی دەولەت )\nپەیوەندییە دەرەکییەکانی ئێران لە سەردەمی نادرشا


بۆچی نابێت چا بدرێت بە منداڵ\n2020-01-27 [12:39 PM]\nخواردنەوەی چا بۆ منداڵان کاریگەری نەرێنی لەسەر تەندروستیان هەیە، پێویستە منداڵ تا تەمەنی 6 ساڵ چا نەخواتەوە، دوای تەمەنی 6 ساڵی پێویستە رون بێت و رێژەی شەکری کەم بێت، پشدەر عبداللە، پسپۆڕی نەخۆشیەکانی منداڵان زیانەکانی چای خستوەتەڕو.\nیەکەم: بەهۆی ئەوەی چا بڕێکی زۆر کافاینی تێدایە، دەبێتە هۆی بەرزبونەوەی فشاری خوێن و دروست کردنی دودڵی، دڵەڕاوکێ و چالاک بونی منداڵەکە، کێشە بۆ خەوی منداڵەکە دروست دەکات.\nدوەم: چۆن لە کەسانی پێگەیشتو کاریگەری هەیە و سەر ئێشە دروست دەکات ئەگەر رۆژێک نەتوانیت بیخۆیتەوە بەهەر هۆیەک، ئەوە لە منداڵیش دوای فێربونی ئەگەر رۆژێک نەیخواتەوە ئەوە توشی سەرئێشەو توڕەبون دەبێت.\nسێیەم: ئەگەر لە جیاتی کوپێک چا کوپێک شیری پێبدەیت، وزەیەکی زۆرترو تەندروستتر دەبەخشێت بە منداڵەکە چونکه گەدەی منداڵ بچوکە، بۆیە لەوانەیە بە چاکە بڕێکی زۆر گەدەی داگیربکات و نەهێڵێت جێگەی خواردنی سودبەخشی تر ببێتەوە.\nچوارەم: لەبەر ئەوەی منداڵ بڕێکی زۆر شەکر دەکاتە چایەکەوە بۆیە زیانێکی زۆر بە ددانەکانی دەگەیەنێت.\nپێنجەم: لەبەر ئەوەی چا وەکو دەرمانی میزپێکەر کاردەکات بۆیە ئەبێتە هۆی بەفیڕۆدانی بڕێکی زۆر کالسیۆم لە میزدا.\nشەشەم: زۆربەی کات کێشەی گەدە وەک دڵەکزێ بۆ منداڵ دروست دەکات.\nهەندێک سەرچاوە دەڵێن کە چا ئەبێتە هۆی کەمتر هەڵمژینی ماددەی ئاسن لە ریخۆڵەکانداو دواتر ئەبێتە هۆی کەمخوێنی بەڵام هەندێ سەرچاوە ڕەتی ئەوە ئەکەنەوە کە هیچ پەیوەندیەکی بەوەوە هەبێت، لەوانەیە زیاتر بەهۆی کەم خواردنی خۆراکی سودبەخشەوە هەبێت لە ئەنجامی زۆر خواردنەوە چاوە.


وەزیری هەرێم بۆ کاروباری بەغدا ژمارەی "ڕاستەقینەی" فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم ئاشکرا دەکات و دەڵێت، 12%ی دانیشتوانی هەرێم موچە و هاوکاریی حکومی وەردەگرن.\nخالید شوانی لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ تەلەفزیۆنی شەرقییە کە "ناس کورد" بەدواداچوونی بۆ کردووە (25ی کانونی دووەمی 2021) وتی، "دروستکردنی لیژنەیەکی چاودێر دارایی کێشەکانی نێوان هەرێم و حکومەتی فیدڕاڵ چارەسەر دەکات."\nدەشڵێت، "شاندی هەرێم لەگەڵ لیژنەی دارایی و بەشێک لە بەرپرسانی حکومی تاوتوێی بابەتی پڕۆژەیاسای بودجەی کردووە" و جەخت دەکاتەوە کە "گفتوگۆکانمان لەبارەى بودجە هەردوو بواری هونەری و سیاسیش دەگرێتەوە."\nخالید شوانی ڕاشیگەیاند، "هەندێک لە بەرپرسانی بەغدا تێبینی و پرسیاریان هەبوو لەبارەى داهاتی بەدەستهاتووی هەرێم و قەبارەى خەرجییەکان و داوایان کردووە ڕوونکردنەوە بدەین"، بەڵام شوانی ڕەتی کردەوە کە "ژمارەی فەرمانبەرانی هەرێم یەک ملیۆن و 230 هەزار بێت وەک ئەوەی دەوترێت."\nوتیشی، "ژمارەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان 10%ی ژمارەی فەرمانبەرانی عێراق تێپەڕناکات."\nخالید شوانی ئاماژەی بەوەشکرد کە "هەرێم بە تێکڕا ڕۆژانە 430 بەرمیل نەوت هەناردە دەکات، ئەوەش بەپێی داتاکانی کۆمپانیای بە بازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)."\nئاماژەی بەوەشکرد کە "هەرێمی کوردستان ڕۆژانە 450 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دەهێنێت، 425 هەزاری لێ هەناردە دەکات و 25 هەزاریشی لەناوخۆدا بەکاردەهێنێت."\nوتیشی، "دروستکردنی لیژنەیەکی چاودێری دارایی کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا چارەسەر دەکات، هەندێک لە ناکۆکییەکانیش بەهۆی هەڵبژاردنەکانەوە گەورە دەکرێن."\nدوای دواخستنی کۆبوونەوەکەی دوێنێی شاندی هەرێم و لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم گەیشتە بەغدا تاوەکو سەرۆکایەتیی شاندی هەرێم بکات، لە پێش کۆبوونەوەکەش، ئەندامانی عەرەب لە لیژنەی دارایی داوایان لە شاندەکە کردووە، وەڵامی پرسیارێکیان بۆ ئامادە بکەن.\nئەو کەسانەی ژمارەیەک کێلی مەزاری شەهیدانی هەڵەبجەیان شکاند دۆزرانەوە\n2021.02.01 - 16:00


بۆچی هه‌ندێك له نه‌ته‌وه‌كان شكست ده‌هێنن\nئه‌مڕۆ له‌سه‌ر ئاستی جیهان گه‌ره‌ترین جیاوازی هه‌یه له ستاندارده‌كانی ژیان و دابه‌شبوونی داهات، هۆی ئه‌مه چییه؟ له سه‌ره‌تاكانی چاخی مۆدێرن كاتێك ئاده‌م سمیس ساڵی 1776 كتێبه‌كه‌ی سامانی نه‌ته‌وه‌كانی (The Wealth of Nations) نوسی جیاوازی داهاتی له‌نێوان وڵاته‌كان به 4 تا 5 قات دیاری كردبوو. ئێستا جیاوازی نێوان ده‌وڵه‌مه‌ندترین و هه‌ژارترین وڵات له‌سه‌رو 40 قاته! كه‌واته بۆچی نه‌ته‌وه‌كان له‌ڕوی ده‌وڵه‌مه‌ندنی و هه‌ژاری، ته‌ندروستی و نه‌خۆشی، ئاسایشی خۆراكی و قاتی له‌یه‌ك جیاوازن؟\nئه‌ڵبه‌ت ئه‌م پرسیارانه‌ی سه‌ره‌وه له ئاڵۆزترین پرسیاره‌كانی ئابوری سیاسی مۆدێرنه، له‌مڕوه‌وه چه‌ندین تیۆری كاری له‌سه‌ر ئه‌م پرسیاره كردووه: هه‌ندێكیان جیاوازیه‌كه ده‌به‌ستنه‌وه به فاكته‌ری جوگرافیا و كه‌شوهه‌وا و جۆرى خاك، هه‌ندكیان به كارتێكه‌ره‌كانی كلتور و باوه‌ڕه‌وه یان هه‌ندێكیشیان ده‌یبه‌ستنه‌وه به ئاستی شاره‌زای نوخبه‌ی سیاسی یان بونی ڕاوێژكاری باش.\nپڕۆفیسۆر جەیمس ڕۆبنسۆن، زانای سیاسی و ئابوریناس لە زانکۆی هارڤارد و شارەزا لە کاروباری ئەفریقا و ئەمریکای لاتین كه هاوکات لە ئەفریقای باشور، بۆتسوانا و سیرالیۆن و مۆریسیەش کاریکردووە به هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ دارۆن ئاسمئۆغلو پرۆفیسۆری ئابوری تورکی بەڕەگەز ئەرمەنی لە زانکۆی MIT و خاوه‌ن مەدالیای جۆن بەیتس کلارکی (2005) کە دەدرێتە ئەو ئابوریناسانەی خوار تەمەن چل ساڵن و گرنگترین بەشداری دەکەن لە پێشخستنی بیری ئابوری. ساڵی 2013 دوای 15 ساڵ توێژینه‌وه‌ی به‌ڵگه‌دار به نمونه‌ی مێژوويی كه له‌نزیكه‌وه په‌یوه‌ندیدارن به پرسه‌كانی ئه‌مڕۆوه به‌م ناونیشانه (Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity, and Poverty) تیۆری ئابوری سیاسی خۆیان بڵاكرده‌وه بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی قورسترین پرسیاری ئابوری سیاسی ئه‌م چاخه. بۆچی هه‌ندێ له نه‌ته‌وه‌كان ده‌وڵه‌مه‌ندن و هه‌ندێكیان هه‌ژار؟ بۆچی له‌لایه‌ك خۆشگوزه‌رانی و ته‌ندروستی و له لاكه‌یتر قاتوقڕی و نه‌خۆشی ده‌گوزه‌رێت؟ بۆچی ده‌وڵه‌مه‌نترین وڵات نه‌رویج داهاتی تاك تێدا 84.000 دۆلاره له‌كاتیدا داهاتی تاك له هه‌ژارترین وڵات بوروندی 170 دۆلاره؟ بۆچی بۆنمونه بۆتسوانا ده‌توانێت پێش بكه‌وێت و ده‌وڵه‌مه‌ند بیت به‌ڵام سیرایلۆن ناتوانێت؟ ئه‌وان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئه‌م پرسیاره گه‌شتێكی سه‌رنجڕاكێش به‌ناو هه‌موو قۆناغه‌كانی په‌ره‌سه‌ندنی ئابوری ده‌كه‌ن له قۆناغه‌كانی كۆیلایه‌تی و فیودالی تا قۆناغه‌كانی سه‌رمایه‌داری و سۆسیالیستی.\nئه‌نده‌رسۆن و ئاسمئۆغلو كار له‌سه‌ر هه‌ندێ كارتێكه‌ری كۆنكرێتیر ده‌كه‌ن. ئه‌وان پێیانوایه ئه‌گه‌ر سه‌رنج بده‌ین فاكته‌ره‌كانی جوگرافیا زۆر كاریگه‌ر نین ئاسیای بوون و ئه‌فریقای بوون یان ئه‌مریكای و ئه‌ورپای بوون، بۆنمونه هه‌ندێ وڵاتی ده‌وڵه‌مه‌ندی ئێسته سه‌رده‌مانیك له‌هه‌مان جوگرافیا و له‌سه‌ر هه‌مان جۆری خاك هه‌ژاربوون یان هه‌ژارتربوون له وڵاتانه‌ی كه خاوه‌نی هه‌مان جوگرافیا و جۆری خاكن. هه‌روه‌ها يه‌كێكیتر له تێڕوانینه باوه‌كانیتر گرنگی فاكته‌ری كلتوریه (وه‌ك ئه‌وه‌ی ماكس ڤیبه‌ر له كتێبی ئه‌خلاقی پرۆتستانت و ڕۆحی سه‌رمایه‌داری باسی ده‌كات) وه‌ك كاسۆلیك و پرۆتستان بوون، مسوڵمان بوون یان جوله‌كه بوون كه جیاوازیه‌كه‌یان ڕێگه‌خۆشكه‌ره بۆ جیاوازیه ئابوریه‌كان. به‌ڵام لێره‌دا نمونه‌ی هه‌ردوو كۆریاكه پێمان ده‌ڵێت جیاوازیه‌كان ئه‌وه‌نده‌ی دامه‌زراوه سیاسی و ئابوری و یاساییه‌كان دروستی كردووه هیچ ڕه‌گه‌زێكیتر دروستی نه‌كردوو. هه‌روه‌ها نمونه‌ی شاری نۆگالیس هه‌یه كه به شورایه‌ك كراوه‌ته دوو كه‌رت. ئه‌گه‌ر له‌ته‌نیشت شوراكه بۆستی و سه‌یری باكور بكه‌ی ئه‌وه نۆگالیس ئه‌ریزۆنا (به‌شه ئه‌مریكیه‌كه‌ی) ده‌بینیت. له‌وێدا داهاتی ساڵانه‌ی خێزانێكی مامناوه‌ند 30،000 دۆلاره، زۆرینه‌ی گه‌نجان خویندكارن و زۆرینه‌ی پێگه‌شتوه‌كانیش ده‌رچووی خوێندنن، سیستمی ته‌ندروستی و فێركردن هه‌روه‌ك خزمه‌تگوزاریه‌كانیتری ئاو، كاره‌با، ته‌له‌فون، ئاوه‌ڕۆ و تۆڕی ڕێگاوبان دابینه. خه‌ڵكی له‌م به‌شه له ئاسایش و سه‌قامگیردان و ده‌توانن خه‌ریكی بزنس و وه‌به‌رهێنانی خۆیان بن، هه‌روه‌ها خه‌ڵكی ئه‌م به‌شه ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای خۆیان و ئه‌ندامانی كۆنگرێس هه‌ڵده‌بژێرن و به‌شداری ده‌كه‌ن له هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی وڵات.\nبه‌ڵام ژیان له‌به‌شی باشوری شوراكه له دوری چه‌ن پێیه‌ك ته‌واو جیاوازه، ناوچه‌ی نۆگالیس-سۆنۆرا (به‌شه مه‌كسیكیه‌كه‌ی) له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به ناوچه خۆشگوزه‌رانه‌كانی مه‌كسیك ده‌ژمێردرێت. لێره‌دا داهاتی خێزانێكی مامناوه‌ند یه‌كسانه به یه‌ك له‌سه‌ر سێی داهاتی هه‌مان خێزانی نۆگالیس ئه‌ریزۆنا، زۆرینه‌ی گه‌نجان نه‌خوێنه‌وارن، ستانداردی ژیان و تێكڕای ناوه‌ندی مردن له‌م به‌شه زۆر نزمتره له به‌شه باكوریه‌كه‌ی، بۆیه سه‌یر نیه ئاستی خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی ئه‌وه‌نده نزمبێت دایكان نیگه‌رانبن له ڕێژه‌ی به‌رزی مردنی منداڵه‌كانیان، له‌هه‌مان كاتدا سود له خزمه‌تگوزاریه گشتیه‌كان وه‌رناگرن: نه‌بونی ئاوی خاوێن و تۆڕی ڕێگاوبان له خراپترین ئاسته و په‌یڕه‌وی یاسا و پاراستنی ئاسایش له‌خراپترین دۆخدایه، تاوانكاری له ئاستێكی به‌رزدایه و گه‌ره‌نتی كاری بزنس و وه‌به‌رهێنان نییه. هه‌روه‌ها دیموكراسی و هه‌ڵبژاردنی ئازاد ئه‌زمونێكی نوێیه. به‌كورتییه‌كه‌ی جیاواز له خزمه باكوریه‌كانیان دانیشتوانی نۆگالیس-سۆنۆرا ڕۆژانه له‌گه‌ڵ گه‌نده‌ڵی و بێتوانای سیاسیه‌كانیان ده‌ژین.\nكه‌واته چۆن ده‌كرێت دوو به‌شی هه‌مان شار به‌وئه‌ندازه‌یه جیاواز بژین؟ له‌كاتێك خاوه‌نی هه‌مان جوگرافیا و ئاوهه‌وان و خاوه‌نی هه‌مان كلتور و بنه‌چه و باوانن. لێره‌دا لێكدانه‌وه‌یه‌كی ساده و ئاشكراهه‌یه، نۆگالس-ئه‌ریزۆنا له چوارچێوه‌ی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كانه و دانیشتوانه‌كه‌ی سود له‌ده‌زگا ئابوریه‌كانی ئه‌و وڵاته وه‌رده‌گرن كه ده‌رفه‌تی هه‌ڵبژاردنی كاریان به‌شێوه‌یه‌كی ئازاد بۆ ده‌ڕه‌خسێنێت و ده‌توان بخوێنن و به‌هره‌ی پێویست به‌ده‌ستبهێنن و هانی خاوه‌نكاره‌كان ده‌درێت وه‌به‌رهێنان له به‌ده‌ستهێنانی باشترین ته‌كنه‌لۆجیادا بكه‌ن. له‌هه‌مان كاتدا به‌شدارن له پرۆسه‌ی سیاسی به هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌ره‌كانیان و دروسكردنی ده‌زگا سیاسیه‌كانیان. له‌ئه‌نجامی ئه‌مه‌دا سیاسیه‌كان خزمه‌تگوزاریه گرنگه‌كانی وه‌ك ته‌ندروستی و فێركردنى گشتی و سه‌روه‌ری یاسا و پاراستنی ئاسایش پێشكه‌ش به هاوڵاتیانیان ده‌كه‌ن. دانيشتوانی نۆگالس-سۆنۆرا وه‌ك ئاماژه‌ی پێدرا هێنده به‌خته‌وه‌ر نین. ئه‌وان له جیهانێكی جیاواز ده‌ژین كه دامه‌زراوه‌ی جیاواز دروستی كردووه.\nلێره‌وه ئاسمئۆغلو و ڕۆبنسۆن ئارگۆمێنته‌كانی خۆیان ده‌خه‌نه‌ڕوو سه‌باره‌ت به‌وه‌ی بۆچی جوگرافیا و كلتور شرۆڤه‌ی ئه‌وه‌ناكه‌ن كه بۆچی هه‌ندێ له نه‌ته‌وه‌كان ده‌وڵه‌مه‌ند و هه‌ندێكیان هه‌ژارن. به‌ڵكو ئه‌وه سروشتی دامه‌زراوه‌كانه ئه‌مه دیاری ده‌كه‌ن. مه‌به‌ستیش له دامه‌زراوه‌كان دامه‌زراوه سیاسی و ئابوریه‌كان و ئه‌و یاسا ڕه‌سمی و ناڕه‌سمیانه‌ن كه ژیانی سیاسی و ئابوریمان به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن.\nئاسمئۆغلو و ڕۆبنسۆن باس له دوو جۆر دامه‌زراوه ده‌كه‌ن كه ده‌ستنیشانی پێشكه‌وتن و ده‌وڵمه‌ندی یاخود پێچه‌وانه‌كه‌ی ده‌كات: ئه‌و وڵاتانه‌ی خاوه‌ن دامه‌زراوه‌ی كراوه ياخود به‌تۆلێرانسن (Inclusive Institutions) و ئه‌و وڵاتانه‌ی خاوه‌ن دامه‌زراوه‌ی داخراو ياخود مه‌حرومكارن (Exclusive Institutions). بێگومان ده‌سته‌به‌ركردنی كه‌شی وه‌به‌رهێنان و نوێگه‌ری و داهێنان پێوێستی به دامه‌زراوه‌گه‌لێكی ئابوری دیاری كراو هه‌یه، كه ئه‌و دامه‌زراوانه هانی وه‌به‌رهێنانی توانای نوێ ده‌ده‌ن و گه‌ره‌نتی مافی موڵكایه‌تی تایبه‌ت و دابینكردنی هه‌لی یه‌كسان كه یاریده‌ده‌ری هه‌رمیله‌تێكه بۆ ده‌رخستنی لێهاتووی به باشترین شێوه ده‌كات. ئه‌م جۆره دامه‌زراوانه ئاسمئۆغلو و ڕۆبنسۆن به دامه‌زراوه‌ی كراوه ناوی ده‌به‌ن زیاتر دۆستی پێشكه‌وتنه، به‌وپێیه‌ی به‌رده‌وامێتی به كار و قازانجی تاكه‌كان ده‌دات كه له‌ئه‌نجامدا هه‌م كه‌سه‌كان ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌بن هه‌م وڵاته‌كه. له‌به‌رامبه‌ردا جۆرێكیتر له دامه‌زراوه كه به دامه‌زراوه‌ی داخراو ناویده‌بن هه‌ر به‌و شێوه‌ی به درێژای مێژوو بونی هه‌بووه بۆ ئه‌مڕۆش چه‌نده‌ها میلله‌ت هه‌ن كه خاوه‌نی دامه‌زراوه‌گه‌لێكن كه بێتوانایه له پاراستنی موڵكیه‌تی تایبه‌ت، چاره‌سه‌ركردنی ناكۆكیه‌كان، پاراستنی نه‌زم و ئاسایش، ڕه‌خساندنی هه‌لی یه‌كسان و موكافه‌ئه‌كردنی نوێگه‌ری. ئه‌و وڵاتانه‌ی خاوه‌نی ئه‌م جۆره له دامه‌زراوه‌ن نوخبه‌ی ده‌سه‌ڵاتدار ده‌س به‌سه‌ر سه‌روه‌تی نیشتیمانی ده‌گرێـت بۆ به‌رژه‌وه‌ندی كه‌سی و گروپی و فیئه‌وی نه‌ك كۆمه‌لگه‌ی و نه‌ته‌وه‌ی، ئه‌مه‌ش بێگومان گه‌شه‌ی ئابوری له‌رزۆكده‌كات.\nبیر له گه‌نجانی كۆریای باكور و باشور بكه‌ره‌وه چی چاوه‌ڕوانییه‌كیان له ژیان هه‌یه. ئه‌وانه‌ی باكور له هه‌ژاریدا گه‌وره ده‌بن به بێ هێچ باگراوندێكی شاره‌زای و توانای داهێنان یان به‌بێ په‌روه‌رده‌یه‌كی ته‌واو كه ئاماده‌بكرێن بۆ به‌هره‌سازی. سیسته‌می په‌روه‌رده‌ی لاوازه و قوتابیان سه‌رچاوه‌ی خوێندیان كه‌مه كه به‌شی زۆری ئه‌مه‌ش پڕوپاگه‌نده‌یه بۆ ڕه‌وایتی ڕژێم. دوای ته‌واوكردنی قوتابخانه‌ش بۆماوه‌ی 10 ساڵ ئیجباری خزمه‌تی سه‌ربازی ده‌كرێن، هه‌روه‌ها ئه‌م گه‌نجانه ده‌زانن ناتوانن ببنه خاوه‌نی موڵك و بزنس و ده‌زانن ناتوانن به یاسایی ده‌ستیان بگات به بازاڕ تا لێهاتوی و داهاته‌كانیان به‌كار بهێنن بۆ ئه‌و شتانه‌ی پێویستیانه یا حه‌زیان لێیه. ئه‌وانه‌ی له باشورن ده‌بنه خاوه‌نی په‌روه‌رده‌یه‌كی باش و خۆیان له‌به‌رده‌م هاندانێكی وا ده‌بیننه‌وه كه پاڵیان پێوه‌ده‌نێت بۆ ته‌قه‌لادان له‌وپیشانه‌ی هه‌ڵیانبژاردووه. گه‌نجانی باشور ده‌زانن ئه‌گه‌ر كارزان یان كارمه‌ندێكی سه‌ركه‌وتووبن له‌به‌رهه‌می هه‌وڵه‌كانیان ده‌خۆن و ده‌بنه خاوه‌نی شوێنی نیشته‌جێبون و ئۆتۆمبیل و چاودێری ته‌ندروستی. هه‌روه‌ها له‌باشور ئازادی بازاڕ و بازاڕی كراوه و ده‌رفه‌تی یه‌كسان بۆ هه‌موان به‌رده‌سته و ده‌وڵه‌ت هاریكاری چالاكی ئابوری ده‌كات، وه‌ك قه‌رزی بانك بۆ خانوبه‌ره و پرۆژه‌ی بزنس و وه‌به‌رهێنان، بۆیه گه‌نجان ئازادن و زه‌مینه‌ی ئه‌وه‌یان هه‌یه ده‌ستبه بزنسی خۆیان بكه‌ن. كه‌واته وڵاتان له سه‌ركه‌وتنه ئابورییه‌كان جیاوازن له‌به‌ر جیاوازی ده‌زگاكانیان و ئه‌و یاسانه‌ی حوكمی چالاكیه ئابوریه‌كان و هاندانی خه‌ڵك ده‌كه‌ن.\nتیۆرێكیتری بەناو بانگ دەربارەی ئەوەی بۆچی هەندێک لەنەتەوەکان دەوڵەمەندن و هەندێکیکش هەژار، بریتیە لە گریمانەی نەشارەزای، کە پێداگری لەوە دەکات نایەکسانی و هەژاری لە جیهاندا هەیە، لەبەر ئەوەی فەرمانڕەواکانمان نازانن یان ڕاوێژکاری بێقابیلیان هەیە. ئەم بیرۆکەیە لەلایەن زۆربەی ئابوری ناسانەوە پشتگیری دەکرێت و پێ لەسەر ئەو بۆچونەی ئابوریناسی ئینگلیزی لیۆنێل ڕۆبنس داده‌گرن کە پێیوایە زانستی ئابوری جەخت لەسەر باشترین شێوەی بەکەرهێنانی کەرەستە کەمەکان دەکات بۆ هێنانەدی ئامانجە کۆمەڵایەتیەکان. لە ڕاستیدا بەناوبانگترین ئەنجامی تیۆری لە ئابوریدا کە پێیدەوترێت یەکەم تیۆری خۆشگوزەرانی کۆمەڵایەتی، ئەو بارودۆخە دەستنیشان دەکات کە تەرخانکردنی دەرامەتەکان لە "ئابوری بازاڕدا" لەڕوانگەی ئابوریەوە لەڕوی کۆمەڵایەتییەوە پەسەندە. ئابوری بازاڕ شتێکی ئەبستراکتە کە مەبەست لێی دۆخێکی ئەوتۆیە کە تێیدا هەموو تاک و کۆمپانیاکان بتوانن بەئازادی هەرکاڵا و خزمەتگوزاریەک بەرهەمبهێن و بیفرۆشن و بیکڕن. کاتێک بارودۆخێکی وا ڕونادات "شکستی بازاڕ" دێتە ئاراوە. ئەم شکستەیە بنەمای نایەکسانی لە جیهاندا پێکدەهێنێت. چونکە تا شکستەکانی بازاڕ بێچارەسەر بمێنێت ئەوا ڕەنگە ئەو وڵاتە بەرەو هەژاری زیاتر بڕوات. گریمانەی نەشارەزای وا دایدەنێت وڵاتانی هەژار هەژارن چونکە ژمارەیەکی زۆر شکتی بازاڕیان هەیە و ئابوریناسان و نوخبەی سیاسیان ناتوانن چارەسەری بکەن لەڕابردودا پەیڕەوی ڕاوێژی خراپیان کردووە. کەواتە ئایا گریمانەی نەشارەزای دەتوانێت شرۆڤەی نایەکسانی جیهانی بکات؟ ئایا هەژاری وڵاتانی ئەفریقی لەبەرئەوەیە کە سەرکردەکانیان بیروبۆچونی هەڵەیان هەیە دەربارەی بەڕێوبردنی وڵاتەکانیان، لەهەمانکاتدا شرۆڤەی سەرکەوتنی ڕۆژئاوا ئەوەیە سەرکردەکانیان زانیاریان باشترە یاخود باشتر ئامۆژگاری دەکرێن؟ ئاسمئۆغلو ڕۆبنسۆن دەڵێن هەرچەندە نمونەی ناسراوی ئەو سەرکردانە زۆرن کە سیاسەتی کاولکارانەیان پەیڕەو کردووە و درکیان بە ئاکامەکانی ئەو سیاسەتە نەکردووە، بەڵام گریمانەی نەشارەزای لە باشترین حاڵەتیشدا ناتوانێت شرۆڤەی بەشێکی بچوکی نایەکسانی جیهانی بکات.\nئەوان بۆ ئێرەش نمونەی غانا دەهێننەوە کە ئەگەر بەشێوەیەکی ڕوکەش سەیری بکەی ڕۆچونە ئابوریەکەی غانا پاش سەربەخۆی لە بەریتانیا لە دەرەنجامی نەشارەزای بوو. ئابوریناسی بەریتانی تۆنی کیلیک کە ئەوکاته وەک ڕاوێژکار کاری بۆ حوکومەتەکەی کوامی نکرۆما دەکرد چەندین نمونەی لەو گرفتانە بەدرێژی تۆمارکردوە. ئەو سیاسەتانەی نکرۆما کە بایەخی بە پیشەسازی دەدا دەرکەوت زۆر ناکارامە بوو. کیلیک دەگێڕێتەوە "کارگەی دروستکردنی پێڵاو لەنێوان کارگەی گۆشت لە باکور و شوێنی پێستە خۆشکردن بوو لە باشور، بۆ خۆشکردنی پێستەکان ٥۰۰ میل دەبڕدرا بۆ شوێنی خۆشکردنی پێسته‌کان کە لە باشور بوو پاشان پێستەکە دەهێنرایەوە بۆ کارگەی پێڵاو لە کوماسی ناوەڕاستی وڵات، لەبەرئەوەی بازاڕی سەرەکی پێڵاو لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی ئەکرەیە بوو، دەبوو دیسان پێڵاوەکە بۆ ۲۰۰ میلی باشور بگوازرایەتەوە". کیلیک دەڵێت هەڵبژاردنی شوێنی هەڵە بووبووه هۆی ئاستەنگ لەبەردەم سەرکەوتنی کارگەکه.\nکارگەی پێڵاو نمونەی چەندین پرۆژەی لەم شێوەبووە. بۆ نمونە کارگەی لە قتوکردنی مانگۆش لە شوێنێکی غانا بوو کە مانگۆی لێبەرهەم نەدەهێنرا و بەرهەمی کارگەکەش زیاتربوو لە هەموو خواستی جیهان بۆ بەرهەمەکە. ئەم زنجیرەیە لە پەرەپێدانی نەشیاوانەی ئابوری لەبەرئەوە نەبوو نکرۆما یا ڕاوێژکارەکانی زانیاری هەڵەیان هەبوو یان بێئاگابوون لە سیاسەتی ئابوری. ئەوان کەسێکی وەک کیلیک ڕاوێژکاریان بوو تەنانەت لەلایەن سێر ئارسەریش کە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ بوو ئامۆژگاری دەکرا و دەیزانی ئەم سیاسەتانە گونجاونین. ئەوەی لەپشت پەیڕەوکردنی ئەم سیاسەتانەبوو ئەوەبوو کە نکرۆما پێویستی بەم جۆرە سیاسەتانەبوو بۆ کڕینی پشگیری سیاسی و هێشتنەوەی ڕژێمە نا دیموکرسیەکەی لە حوکم. ناکرێ نەکارە ئومێدبڕەکانی غانا و نە حاڵەتە لە ژمارە نەهاتووکانی خراپی بەڕێوبردنی ئابوری بخرێتە ئۆباڵی نەشارەزای. خۆ ئەگەر کێشەکە بریتیبوایە لە نەشارەزای ئەوا سەرکردە نیازپاکەکان هەرزوو تێدەگەشتن کە چ جۆرە سیاسەتێک دەبێتە هۆی زیاد بوونی داهات و خۆشگوزەرانی و هەوڵی جێبەجێکردنی ئەو سیاسەتانەیان دەدا.\nدەرسی دووەم ئەوەیە هیچ تیۆرێکی ئەلتەرناتیڤ هێزی ڕونکردنەوەی نیە بۆ تێگەشتن لەو جیاوازیە گەورەی ئاستی ڕەفاهی نێوان وڵاتەکان. زۆربەی جیاوازیەکان لە ئاستی ڕەفاهی لە سەدەی ۱۹ و سەرەتاکانی سەدەی ۲۰ ڕویداوە، کەواتە بۆچی؟\nئەو نمونانەی ئاسمئۆغلو و ئەندەرسۆن لە تیۆرەکەیان باسیان کردووە چەندین بۆچونمان لا گەڵاڵە دەکات: ئەو جیاوازییەی لە نێوان ئەمریکای باکور و باشور هەیە بەهۆی جوگرافیاوە نییە. ئەگەر وابوایە لانیکەم گونجاوی زۆربەی بەشەکانی ئەمریکای باشور بۆ کشتوکاڵ یارمەتیدەر ئەبوو بۆ چڕبوونەوەی دانیشتوان تێیدا لە سەردەمی کۆڵۆنیالیزم. بەڵام بەپێچەوانەوە ئەمریکای باشور لە ئەمریکای باکور زیاتر فەقیرکەوت. پێچەوانە بوونەوەی وێنەکە تەنها بە فاکتەری جوگرافیا ڕون ناکرێتەوە. هەروەها هۆکاری ئەمە جیاوازی کلتوریش نییە و پەیوەندیشی بە گریمانەی شارەزاییەوە نیە. بەڵکو لە بنەڕەتدا پەیوەندی بە جیاوازی ئەو دەمەزراوە سیاسی و ئابوریانەوە هەیە کە ئیپریالیزمی بەریتانی و ئیسپانی لەو دوو کیشوەرە دایانمەزراندووە بەگوێرەی ئەو بارودۆخەی کە هەبووە. ئیسپانیەکان له‌سه‌رتاسه‌ری كیشوه‌ری ئه‌مریكای لاتین دامه‌زراوه و پێكهاته‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی هاوشێوه‌یان دامه‌زراند كه بۆ تاڵانكردنی كیشوه‌ره‌كه و چه‌وساندنه‌وه‌ی خه‌ڵكه خۆماڵیه‌كه دیزاینكرابوو. هه‌رچه‌نده ئه‌م دامه‌زراوانه بوونه هۆی دەوڵەمەنکردنی ئیسپانیه‌كان و نه‌وه‌كانیان، هاوكات ئه‌مریكای لاتینیان كرده نايه‌كسانترین كیشوه‌ر له جیهاندا و توانا و پۆتێنشه‌ڵی ئابوری ئه‌م كیشوه‌ره‌یان لاوازكرد. بەڵام ئینگلیزەکان سەرنەکەوتن لە بنیاتنانی ئەم دامەزراوە داخراوەنە، بەجێی ئەمە دامەزراوە کراوەکان سەرپێکەوت و گەشەی کرد. ئەمەش ڕێگەی خۆشکرد لە سەدەی ۱۹ ویلایەتە یەکگرتووەکان ببێتە جێگەیەک کە زیاتر سود لە تەکنەلۆژیای نوێ و فرسەتە ئابوریەکان وەرگرێت.\nلەوانەیە پرسیارە قورسەکە ئەوەبێت چۆن بەگوێرەی کات دامەزراوە ئابوریە داخراوەکان بەرەو کراوەی بوون دەڕۆن؟ ئەم پرسیارە چەند ئاڵۆزیش بێت هێشتا هەندێ لایەنی ڕونی هەیە. زۆر جار نوخبەی سیاسی وڵات ئەوەندەی بەرژەوەندیان لەگەڵ دامەزراوە داخراوکان هەیە ئەوەندە خواستیان بۆ بنیاتنانی دامەزراوەی کراوە نیە، به‌ڵام هه‌ندێجاریش به‌رژه‌وه‌ندیان له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه داخراوه‌كان نیه یان ڕاستر بڵێین ئیمكانی بنیاتنانی دامه‌زراوه داخراوه‌كانیان نییه. ئەمە لە نمونەی کۆمپانیای ڤێرجینیا دەبینین، كاتێك كۆمپانیای ڤێرجینا گه‌شته ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه مۆدیلی كلاسكی به كۆڵۆنیكردن له ڤێرجینا كارناكات ئه‌ویش له‌به‌رئه‌وه‌ی كۆمپانیاكه چیدی نه‌یده‌توانی نه‌خه‌ڵكی خۆماڵی نه كۆلۆنیسته‌كان ناچار به‌كاركردن بكات، هه‌ستان به گۆڕانكاری دامه‌زراوه‌ی به گۆڕینی ده‌زگا چه‌وسێنه‌ره‌كان به دامه‌زراوه گه‌لێكی به تۆلێرانس، ساڵی 1618 كۆمپانیاكه هه‌ستا به په‌یڕه‌وكردنی سیستمی هێدرایت كه بریتی بوو له پێدانی 50 ئه‌یكه‌ر زه‌وی به هه‌ر نیشته‌جێیه‌كی نێرینه و 50 ئه‌یكه‌ر زه‌وی به هه‌ر ئه‌ندامێكی خێزانێك كه بتوانێت بێت بۆ ڤێرجینا. نیشته‌جێ بوان بونه خاوه‌ن زه‌وی و خانوی خۆیان و هه‌روه‌ها ساڵی 1619 ئه‌نجومه‌نی گشتی دامه‌زرا و هه‌ریه‌ك له پیاوه‌كان ده‌یانتوانی ڕای خۆیان ده‌رباره‌ی ئه‌و یاسا و دامه‌زراوانه به‌یانكه‌ن كه له‌ڕێگه‌یه‌وه كۆڵۆنیه‌كه به‌ڕێوه ده‌برا. ئه‌مه‌ش بووه سه‌ره‌تای دیموكراسی له ئه‌مڕۆی ویلایه‌ته یه‌كگرتووه‌كان. هه‌ندێ كاتیش داواکاریەکانی ئەوانەی بێبەشن لە هێزی سیاسی نوخبەی سیاسی ناچار بەگۆڕانکاری دەمەزراوەی دەکات و بەکردنەوەی دامەزراوە ئابوریەکان چارەسەرێکی مامناوەند دەکەوێتەڕوو. وه‌ك كۆماری چین له‌مڕۆدا، چین هه‌رچه‌ند له‌ڕوی سیاسیه‌وه داخراوه به‌ڵام به‌گرتنه‌به‌ری نه‌وعه سیاسه‌تێكی ئابوری لیبراڵانه گۆڕانكاری دامه‌زراوه‌ی به‌ره‌و ئابوری كراوه كردووه. بەڵام هەندێک جاریش وەک ئەوەی لە سوریا و لیبیا بینیمان نوخبەی سیاسی دژی هەر گۆڕانکاریەکی سیاسی دەوەستنەوە ئەمەش وادەکات گۆڕانکاری دامەزراوەی بگۆڕدرێت بۆ گۆڕانکاری شۆڕشگێڕی کە ئەمەش ڕیسکی ناسەقامگیری بەدوایخۆیدا دەهێنێت. لەهەمانکاتدا گواسنەوەی دەسەڵات لەنوخبەیه‌کەوە بۆ نوخبەیەکیتر هەندێجار دیسان بنیاتنانەوەی دامەزراوەی داخراوی لێدەکەوێتەوە، وەک ئەوەی لە شۆڕشی ڕوسیای 1917 ڕویدا لە گۆڕانی قەیسەر بۆ بەلشەفیک.


پانۆراما: پڕۆژه‌ی چاکسازی سیاسی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له هه‌رێمی کوردستانی عێراق\nبزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له هه‌رێمی کوردستانی عێراق، پڕۆژه‌یه‌کی نوێ ده‌خاته به‌رده‌م گه‌وره به‌رپرسانی هه‌رێمی کوردستانی عێراق، بۆ چاکسازی سیاسی له هه‌رێمه‌که‌دا، که دوازده خاڵی له خۆگرتووه، له‌وانه به‌شداری پێکردنی گشتی بۆ هه‌موو ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ی په‌یوه‌ندییان به چاره‌نوسی خه‌ڵکی کوردستانه‌وه هه‌یه، چالاککردنی ڕۆڵی چاودێریی په‌رله‌مان، یه‌کخستنه‌وه‌ی هێزه ئاسایشیه‌کان، هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌موو جۆره سزایه‌کی سیاسی به یاسا، سڕینه‌وه‌ی سیمای دوو ئیداره‌یی له هه‌رێمه‌که‌دا و چه‌ندان خاڵی تریش که په‌یوه‌ندییان به دابینکردنی داراییه‌وه هه‌یه هه‌م بۆ لایه‌نه سیاسیه‌کان و هه‌میش بۆ ئه‌و ڕێکخراوانه‌ی سه‌ر به لایه‌نه سیاسیه‌کانن.\nئه‌م پڕۆژه چاکسازیه‌ی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان له ده‌مێکدایه که هاوبه‌ندی فراکسیۆنه کوردستانیه‌کان له به‌غدا له وتووێژی به‌رده‌وامدان بۆ پێکهێنانی هاوپه‌یمانێتیکردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه سه‌رکه‌وتووه‌کانی هه‌ڵبژاردنی عێراقدا.\nئه‌م پڕۆژه چاکسازیه سیاسیه وه‌ک بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان باسی کردووه له مانگی هه‌شته‌وه خستویه‌تیه به‌رده‌ست کاربه‌ده‌ستانی هه‌رێمی کوردستانی عێراقه‌وه.\nبه‌پێی ڕای زۆرێک له چاودێران، هه‌موو پێشنیازێک بۆ چاکسازی سیاسی له هه‌رێمه‌که‌دا، له هه‌ر هه‌ل و مه‌رجێکدا بێت جێی خۆی ده‌گرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جیاوازی له‌سه‌ره ئه‌وه‌یه که ده‌گوترێت ناکرێت چاکسازیه‌کان ببنه کارتی فشار بۆسه‌ر یه‌کدی.\nعه‌بدوڵای مه‌لا نوری، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی هه‌رێمی کوردستان له‌سه‌ر لیستی گۆڕان: کارێکی ئاساییه ئه‌گه‌ر ئه‌ندامانی فراکسیۆنی گۆڕان ئاگاداری ئه‌و پڕۆژه‌یه نه‌بووبن و ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندی به ڕوونی و ئاشکراییه‌وه نییه.\nعه‌بدولسه‌لام به‌رواری، ئه‌ندامی هاوپه‌یمانی کوردستانی له په‌رله‌مانی هه‌رێم: خستنه ڕووی ئه‌م پڕۆژه‌یه له‌م کاته‌دا هۆکاری خۆی هه‌ن.\nسه‌رهه‌نگ فه‌ره‌ج ، په‌رله‌مانتاری گۆڕان له هه‌رێمی کوردستان:  باسکردنی چاکسازی سیاسی ئه‌گه‌ر له ناو په‌رله‌مانیشدا نه‌بێت شتێکی ئاساییه.\nعه‌دنان عوسمان، سه‌رۆکی فراکسیۆنی گۆڕان له په‌رله‌مانی هه‌رێم: پڕۆژه‌ی چاکسازی سیاسی، نه‌ک هه‌ر په‌یوه‌ندی به هاوده‌نگیه‌وه هه‌یه، به‌ڵکو په‌یوه‌ندیه‌کی زۆریشی هه‌یه به ئاینده‌ی هاوبه‌ندی فراکسیۆنه کوردستانیه‌کانیشه‌وه.\nسۆزان شه‌هاب، سه‌رۆکی فراکسیۆنی کوردستانی له په‌رله‌مانی هه‌رێم: تێبینی زۆرن له‌سه‌ر ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی گۆڕان و ده‌بێت پڕۆژه‌کان بۆ جاکسازی له ڕێی په‌رله‌مانه‌وه پێشکه‌شبکرێت ، نه‌ک له ڕێی لایه‌نه‌کانه‌وه له ده‌ره‌وه‌ی هۆڵی په‌رله‌مانه‌وه.\nده‌توانن له ڕیی کلیککردنی ئه‌و فایله ده‌نگیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ گوێبیستی ته‌واوی به‌رنامه‌ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی پانۆراما بن که ماوه‌که‌ی 13:11 خوله‌که.


ژیان ب چاڤێ دایکێ (كورتە چیڕۆک) – خەدەنگ\nئایار 9, 2020 ئایار 10, 2020\nژیان ب چاڤێ دایکێ (كورتە چیڕۆک)\nنڤێسین: اواز صباح\nکاروبارێ خوە دکەن، هەر ئێک تاکە دەستێ جلێن خوە یێ مێهڤانیێ لبەر خوە دکەت.\nدگەل خوە لێکدانێ و پرچ شەکرنا ب ئاڤێ، نازێ و ژینێ بۆ ئێک و دوو د ئاخڤن و کەیفا خوە بۆ ئێک و دوو شڕۆڤە دکەن. نازێ دبێژیت: نە ب گوتنێن من بایە، وە نە ددیت ئەم ژمال چووین. ژینێ گوتێ: وەنەبێژە من ژی هاری تە کر بۆ ڕازیکرنا ئودایێ.\nدیکوی ل بەر دەرگەهێ ژۆرێ ب دەنگێ بلند گازی وان کر و گوتێ: دێ بەس باخڤن و کارێ خوە زیکا بکەن، ما ئەڤە لێکدانا وە بیە چی؟ ما چل پرچا وە یا قژ هات؟\nکارێ خوە کرن و گوتنە دایکا خۆ ئەم د ئامادەینە دا بچین.\nدایکا وان گوت: دای گوری هەوە ل ڕێکێ جڕەبڕێ و ئاخڤتنا زێدە نەکەن، چنکو ڕێکا دڕێژە و ئەم ب پیان د وەستین، ئەم نەشێن گوهداری گوتنێن وە یێن بێ ڕاوەستیان بین.\nئەوان گوتە دایکا خوە: نە ئودا ئەم ئەڤ جارە وەناکەین.\nبچیکا مالێ گوتە دایکا خوە: ئودا ما چێدبیت ئەم دبەر خانیێن بلند و خۆش ڕا ببورین و ئەم نە بێژین “ئودا خوەزیکا ئەڤ خانیە یێ مەبایە!! ما چێدبیت ئەم ترۆمبێلێن جوان ببینین و نەبێژین دێ کەنگی ب ترۆمبێلان هاتن و چوونێ کەین!”\nدایکا وان ئاخینکەکا کویر د ڕۆحا خۆدا ڕاهێلات و خەمەکا مەزن ل پشت دێمێ خوە ڤەشارت، لێ نزانی چ بەرسڤێ بددەتە وێ ڕاستیا کچا وێ د بێژیت… پاشی گوتە ئەوان: “بەرخێن دایێ، نا چێبیت ژیانا مە هەمیان وەکی ئێک بیت، وەکی هووین دبینن ژۆرا مە یا بتنێ بۆ مە خانیەکێ گەلەک خۆشە، هەروەسا هاتن چوونا ب شمک و پێلاڤێن مە، گەلەک خۆشتڕە ژ هاتن و چوون ب ترۆمبێلان.\nب ئەڤان پەیڤێن دایکێ، کەیفا وان گەلەک هات و ئەوان سەرێ خوە بلند کر و بەرێخودانە دایکا خوە، دەستێن ئێک گرتن و ب گرنژین سەحکرنە شمکێن خوە و ژدل و جانێ خوە پێکڤە کرنە کەنی… تەق تەقا شمکێن وان تێکەلی کەنیا وان بوو و بوویە خوشترین موزیکا جیهانێ و ئەو ب ڕێ کەڤتن بۆ مێهڤانیێن خۆ.\nCategory: ئەدەبیات, چیڕۆکTag: دایکژیان by Awaz Ibrahim\nبۆ جارا سێیێ پەرتووکا (میر) هاتە چاپکرن


ژنان زیاتر بیسه‌رن، وه‌ك له‌وه‌ی بینه‌ر بن\nئافره‌تان حه‌زده‌كه‌ن وه‌سفی شێوه‌و ڕووخساریان بكه‌ن\nبه به‌كارهێنانی چه‌ند وشه‌یه‌ك هاوسه‌ره‌كه‌ت خۆشحاڵ بكه‌و بچۆره نێو ناو دنیای تایبه‌تی ژنه‌وه، به‌ڵام یه‌ك وشه‌یان لای ژنان هاو واتای نیه، ئه‌گه‌ر كێشه‌تان هه‌یه، تا هه‌سته‌كانتان نه‌خه‌نه چوارچێوه‌ی ڕسته‌یه‌كه‌وه‌و هاوسه‌ره‌كه‌تانی لێ ئاگادار نه‌كه‌نه‌وه، هیچ گۆڕانكاریه‌كی باش له‌ژیانی هاوسه‌ریتاندا ڕوونادات.\nهه‌ندێك له‌پیاوان به وته‌ی خۆیان له‌ڕێگه‌ی كورته‌نامه‌وه ئه‌م وشه‌یان بۆ ژنه‌كانیان نووسیوه، به‌ڵام ژنان ده‌ڵێن تامی زاره‌كی نیه.\nبه‌شێك له ژنان ده‌ڵێن ته‌نیا له كاتی په‌یوه‌ندی سه‌رجێی گوێبیستی وشه‌ی سۆزداری بوون له پیاوه‌كانیان و هیچ كاریگه‌ری نه‌بووه، چونكه ده‌زانن پیاوان له‌وكاته‌دا وه‌ك سه‌رخۆش وان، دواتر وه‌ك ئه‌وه وایه نه بایان دیبێت‌و نه بۆران...\nئافره‌تان حه‌زده‌كه‌ن وه‌سفی شێوه‌و ڕووخساریان بكه‌ن‌و هه‌ندێك جار پێیان بڵێن كه چه‌نده جوانن، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر هاوسه‌ره‌كه‌شتان ئه‌وه‌نده جوان نه‌بێت، دڵخۆشی ده‌كات.\nبه‌ڵام به وته‌ی ئه‌و ده‌بێت هۆكارێك هه‌بێت بۆ وتنی ئه‌و وشه‌یه، هۆكار لای ئه‌و موناسه‌به‌كانه.\nنه‌بوه به باو، ده‌بێت بۆنه‌یه‌ك بۆ به‌كارهێنانی وشه‌كه هه‌بێت، چونكه ژن له هۆكاره‌كه‌ی ده‌پرسێت و ده‌ڵێت بۆچی؟ كه‌واته هه‌وڵ بده‌ن هۆكارێكتان بۆ قسه‌كه‌تان هه‌بێت و بیرله‌وه بكه‌نه‌وه كه چ شتێك له‌ودا زۆر جوانتره، پاشان وه‌سفی بكه‌ن.\nئه‌ڵێن توێژه‌رێكی بواری خێزانی له‌كاتی پێشكه‌شكردنی سیمنارێك داوا له ئاماده‌بوان ده‌كات مۆبایله‌كانیان ده‌رهێنن و كورته‌نامه‌یه‌ك بۆ ژنه‌كانیان بنێرن‌و تیایدا بنووسن: خۆشم ده‌وێی! دوای یه‌ك چاره‌ك توێژه‌ره‌كه داوای له‌و كه‌سانه كرد كه وه‌ڵامیان بۆ هاتۆته‌وه به ده‌نگی به‌رز بۆ به‌شداربوانی بخوێننه‌وه. وه‌ڵامێك نوسرابوو: پیاوه‌كه شێت بووی!!! دانه‌یه‌كی تر نوسیبوی خۆ شوكر هیچ نه‌بووه. له سێیه‌م وه‌ڵامدا هاتبوو: خۆ شه‌و خه‌وت نه‌بینیوه.....\n304 جار بینراوه


بۆچى بەشێکى زۆرى هاوڵاتیانى کورد مێژووى لەدایکبوونیان 1ى تەموزە؟\n19:28 دوو شه‌ممه 01 ته‌موز 2019\nبەشێکى زۆر لە هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان، لە پێناسەکانیاندا 1ى تەموز وەک مێژووى لەدایکبوونیان دیاریکراوە و تەنانەت وەک تەنز وتراوە (نیوەى کورد لە 1ى تەموزدا لەدایکبوون).\nفازڵ فایەق، بەڕێوەبەری کاروباری شارستانی سلێمانی، بە ناس کوردی ڕاگەیاند:”زۆربەی ئەو کەسانەی لە پێناسەکانیاندا مێژووى لەدایکبونیان بە 1ى تەموز دیاریکراوە، ئەو کەسانەن کە لە ساڵانی پێش 1970 لە دایکبوون”.\nوتیشی، پێش ساڵانی حەفتاکان نەخۆشخانەکانی لە دایکبوون لەزۆربەی شارەکان و قەزاکانی هەرێمی کوردستان نەبووە یاخود کەمبوون، خەڵکیش ناچاربووە لە ماڵەوە منداڵیان بێت.\nبەوتەى بەڕێوەبەری کاروباری شارستانی سلێمانی، زۆربەی ئەو منداڵانەی کە لە ماڵەوە لە دایکبوون بەڵگەنامەی لە دایکبوونیان بۆ دەرنەکراوە و بەو هۆیەوە لەکاتی دەرکردنی پێناسەی باری شارستانی گرفتیان بۆ درووست بووە.\nئاماژە بەوەش دەکات، بۆ چارەسەرکردنى گرفتی ئەو ژمارە زۆرەی هاوڵاتیانی عێراق، حکومەتی عێراق لە ساڵی 1972 یاسای شارستانی ژمارە 65ى دەرکردووە و بەگوێرەى یاساکە هەر کەسێک مانگ و ڕۆژی لە دایکبوونی نەبووبێت، لە پێناسەکەیدا 1ى تەموزى بۆ تۆمار کراوە و بەو هۆیەش هاوڵاتییەکی زۆر مێژووى لە دایکبوونیان بە 1ى تەموز، تۆمار کراوە.


لە پارێزگای تڕابزۆنی وڵاتی تورکیا لافاو هەڵسا: ٦ قوربانی\nگرام زێڕ 260.158\nبه رواری داگرتن : 2019-06-19 09:16\nتڕابزۆن - لە ئەنجامی هەڵسانی لافاو لە شارۆچکەی ئاراکلی پارێزگای تڕابزۆنی وڵاتی تورکیا ٦ کەس گیانیان لە دەست دا و ٤ کەسیش بێ سەروشوێن بوون.\nلە شارۆچکەی ئاراکلی پارێزگای تڕابزۆن بەهۆی باران بارینی زۆر لافاو هەڵسا و بۆری شەبەکەی ئاو تەقی. لە ئەنجامدا ١٠ کەس لە ناو ئاو گیریان خوارد، تەرمی ٦ کەس دۆزرایەوە و ٤ کەسیش بێ سەروشوێنن.\nتیمەکانی فڕیا کەوتون و شارەوانی گەشتە ناوچەکە. پارێزگاری تڕابزۆن سەبارەت بەم بابەتە باسی لەوە کرد: تا ئێستا تەرمی ٦ هاوڵاتی دۆزرایەوە. گومان دەکرێت ٤ کەسیش بێ سەروشوێن بن.(İLKHA)\nبليته كان تڕابزۆن لافاو قوربانی\nبەشی ڕۆژهەڵاتی قودس كە دەكەوێتە ژێر دەسهەڵاتی سەهیۆنی داگیركەر ماڵی فەلەستینەكان دەڕوخێنن.\nفەلەستین قودس سەهیۆنی داگیركەر