له لایه‌ن Dillshad ه‌وه،  ڕێكه‌وتی ٢٠٠٦/٤/٢\nدروستکردنی (په‌ڕاوی میوان Guestbook) به ته‌کنیکی (ASP)\n١- دروستکردنی بنكه‌ی دراوه\n٢- كۆد بۆ خوێندنه‌وه‌ی نووسراوه‌كانی بنكه‌ی دراوه\n٣- فۆڕمی تۆماركردن\n٤- سڕینه‌وه‌ی نووسراوه‌ی بنكه‌ی دراوه\nله‌م به‌شه‌دا په‌ڕاوی میوان دروست ده‌که‌ین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی سه‌ردانی ماڵپه‌ڕه‌که‌مان ده‌که‌ن بتوانن له ڕێگه‌ی په‌ڕاوی میوانه‌وه په‌یامی خۆیان به‌جێ بێڵن، شتێ بنووسن. ئه‌گه‌ر ویستیت له كۆده‌كان بگه‌یت، ئه‌وه كۆده‌كان به كورتی له بابه‌ته‌كانی پێشوودا ڕوون كراونه‌ته‌وه، لێره‌دا كۆده‌كان ڕوون نه‌كراونه‌ته‌وه. له به‌شی پوخته‌ی ئه‌م بابه‌ته‌دا، له خواره‌وه (Guestbook.zip) هه‌یه بۆ داگرتن.\nئه‌م (٤) خاڵانه‌ی خواره‌وه ئه‌نجام ده‌ده‌ین بۆ دروستكردنی (په‌ڕاوی میوان Guestbook).\n١- بنكه‌یه‌كی دراوه دروست ده‌كه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی نووسینه‌کانی تێدا پاشه‌که‌وت بکرێ. ئه‌و بنكه‌یه‌ش له‌ژێر ناوی (Guestbook.mdb) پاشه‌كه‌وت ده‌كه‌ین.\n٢- کۆد ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی زانیاری له بنكه‌ی دراوه‌كه بخوێندرێته‌وه و هه‌روه‌ها له‌ژێر ناوی (Guestbook.asp) پاشه‌که‌وت ده‌که‌ین.\n٣- کۆد ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی که هه‌موو ئه‌وانه‌ی سه‌ردانی ماڵپه‌ڕه‌که ده‌که‌ن بتوانن په‌یامه‌کانیان له بنكه‌ی دراوه‌كه‌دا بنووسن. خاڵی سێ ده‌كه‌ینه دوو به‌ش، به‌شی یه‌كه‌م بۆ دروستكردنی فۆڕمی تۆماركردن، له‌ژێر ناوی (Addform.asp) پاشه‌که‌وت ده‌که‌ین، به‌شی دووه‌م بریتی ده‌بێ له كۆد بۆ ئه‌وه‌ی به ڕاژه‌كاره‌كه بڵێین كه نووسراوه‌كانی ناو خانه‌ی فۆڕمه‌كان له بنكه‌ی دراوه‌كه پاشه‌كه‌وت بکرێن، ئه‌ویش له‌ژێر ناوی (Add.asp) پاشه‌كه‌وت ده‌كه‌ین.\n٤- کۆد ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین نووسراوه پاشه‌كه‌وتكراوه‌كان له بنكه‌ی دراوه‌كه بسڕینه‌وه، ئه‌و به‌شه‌یه‌ش له‌ژێر ناوی (Delete.asp) پاشه‌که‌وت ده‌که‌ین.\nبنكه‌یه‌كی دراوه بۆ ئه‌وه‌ی نووسینه‌کانی تێدا پاشه‌که‌وت بکرێ. ئه‌و بنكه‌یه‌ش له‌ژێر ناوی (Guestbook.mdb) پاشه‌كه‌وت ده‌كه‌ین.\nئێمه به‌رنامه‌ی (Microsoft Access) به‌کار دێنین، پێنج خانه‌مان پێویستن، خانه‌كان ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌یان هه‌یه.\nخانه‌ی یه‌که‌م: ناوی خانه، (ID) و جۆری دراوه ده‌که‌ینه: (AutoNumber).\nخانه‌ی دووه‌م: ناوی خانه، (Naw) و جۆری دراوه ده‌که‌ینه (ده‌ق Text) و، نرخی (Field Size) خۆی (٥٠)یه به‌ڵام ئێمه ده‌یگۆڕین بۆ (٢٥٠)، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که جێگه‌ی نووسینی زیاتری تێدا ببێته‌وه.\nخانه‌ی سێ: ناوی خانه، (Email) و جۆری دراوه ده‌که‌ینه (ده‌ق Text) و، نرخی (Field Size) ده‌که‌ینه (٢٥٠).\nخانه‌ی چواره‌م: ناوی خانه، (Peyam) و جۆری دراوه ده‌که‌ینه (Memo).\nخانه‌ی پێنجه‌م: ناوی خانه، (Kat) و جۆری دراوه ده‌که‌ینه (Date/Time) و له شوێنی (نرخی ستاندارد Default Value) بنووسه (Now =) پاشان ئێنته‌ر له‌سه‌ر ته‌خته‌كلیل كرته بكه!\nله‌دوای دروستکردنی خانانه‌كان خشته‌که‌ش ناو بنێ (Xishte). لێره كرداری دروستکردنی بنكه‌ی دراوه‌كه ته‌واو بوو ئه‌گه‌ر هه‌ر کێشه‌یه‌ک هه‌یه له دروستکردنی بنكه‌ی دراوه، ئه‌وه بابه‌تێك هه‌یه ده‌رباره‌ی چۆنێتیی دروستكردنی بنكه‌ی دراوه، ده‌كرێ سه‌یری ئه‌و بابه‌ته بكه‌یت.\nئه‌و جار هه‌ندێ کۆد ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین نووسراوه‌کانی ناو بنكه‌ی دراوه‌كه بخوێنینه‌وه. بۆ ئه‌وه‌ش ئه‌م کۆده ده‌نووسین. پاشان کۆده‌که له‌ژێر ناوی (Guestbook.asp) پاشه‌که‌وت ده‌که‌ین. تۆش ئه‌م کۆده‌ی خواره‌وه بنووسه‌وه:\nخاڵی (٣) ده‌كه‌ینه دوو به‌ش، به‌شی یه‌كه‌م بۆ دروستكردنی فۆڕمه‌كه، له‌ژێر ناوی (Addform.asp) پاشه‌كه‌وتی ده‌كه‌ین و، به‌شی دووه‌می كۆده‌كه، له‌ژێر ناوی (Add.asp) پاشه‌كه‌وت ده‌كه‌ین.\nلێره‌دا فۆڕمێك دروست ده‌که‌ین بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی سه‌ردانی ماڵپه‌ڕ‌ه‌که ده‌که‌ن بتوانن له خانه‌ی  فۆڕمه‌کان بنووسن و نووسراوه‌کانیان له بنكه‌ی دراوه‌كه‌دا پاشه‌که‌وت بکرێ. تۆش ئه‌م كۆده بنووسه‌وه پاشان وه‌ك (Addform.asp)، پاشه‌كه‌وتی بكه.\nبه‌شی دووه‌م كۆده‌كه‌یه، له‌دوای ئه‌وه‌ی له خانه‌كان شتێ نووسرا، پاشان (Submit) كرته كرا ئه‌وه نووسراوه‌كان له بنكه‌ی دراوه‌كه پاشه‌كه‌وت بكرێن. ئه‌م كۆده‌ش بنووسه‌وه و له‌ژێر ناوی (Add.asp) پاشه‌كه‌وتی بكه.\nخاڵی چواره‌م، کۆد ده‌نووسین بۆ ئه‌وه‌ی نووسراوه‌یه‌ک که نووسرا بتوانین بیسڕینه‌وه ئه‌گه‌ر خۆمان ویستمان. هه‌ڵبه‌ت له داهاتوودا بابه‌تێک ده‌نووسین ده‌رباره‌ی چۆنێتیی دانانی فیلته‌ر بۆ ئه‌وه‌ی که‌س نه‌توانێ هه‌ندێ وشه‌ی ناشیرین بنووسێ. ئێستا ئه‌م كۆده‌ی خواره‌وه ده‌نووسینه‌وه، پاشان له‌ژێر ناوی (Delete.asp) پاشه‌که‌وتی ده‌كه‌ین.\nدروستكردنی په‌راوی میوان به‌و شێوازه‌ی سه‌ره‌وه زۆر ئاسانه. ئێمه هه‌ستاوین به چه‌ند كۆدێكی كه‌م په‌ڕاوی میوانمان دروست كردووه. هه‌نگاوی یه‌كه‌م ده‌رباره‌ی چۆنێتیی دروستكردنی بنكه‌ی دراوه‌یه كه زۆر پێویسته بۆ ئه‌وه‌ی نووسراوه‌كان له‌وێدا پاشه‌كه‌وت بكرێن. وه له هه‌نگاوی دووه‌مدا كۆد نووسراوه بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه بتوانین نووسراوه‌كانی ناو بنكه‌ی دراوه‌كه بخوێنینه‌وه. له هه‌نگاوی سێدا فۆڕمی تۆماركردن دروست كراوه، پاشان كۆد نووسراوه، ئه‌وه‌ش بۆ ئه‌وه‌یه كه نووسه‌ر، یان میوانه‌كه بتوانێ له بنكه‌ی دراوه‌كه نووسینه‌كانی خۆی پاشه‌كه‌وت بكات. هه‌نگاوی چواره‌میش بۆ ئه‌وه‌یه كه بتوانین نووسراوه‌كانی بنكه‌ی دراوه‌كه بسڕینه‌وه، ئه‌گه‌ر هات و به هه‌ڵه شتێ له بنكه‌ی دراوه‌كه نووسرا، بیسڕینه‌وه. بۆ داگرتنی (Guestbook) ئێره کرته بکه: داگرتن!


حەلبووسی لەگەڵ باڵیۆزی سوریا تاوتوێی پەروەندی دۆستانەی نێوان هەر دوو وڵات دەكات\nالأحد 07 تشرين أول 2018 - 17:09\nمحەمەد حەلبووسی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران، ئەمرۆ یەك شەممە، لە نوسینگەی تایبەتی خۆی، پێشوازی كرد سەتام جدعان دندەج باڵیۆزی سوریا لە عێراق.\nلە سەرەتای دیدارەكە باڵیۆزی سوریا بروسكەیەكی پیرۆزبایی رادەستی حەلبووسی كرد كە لەلایەن حەمودە سەباغ سەرۆكی ئەنجومەنی گەلی سوریاوە نێردرابوو، بە بۆنەی هەڵبژاردنی بۆ سەرۆكی پەرلەمان، هیواشی خواست قۆناغی داهاتوو سەركەوتن و پێشكەوتنی زیاتر بۆ عێراق و گەلەكەی بەدیبهێنێت.\nهەر لە میانی دیدارەكە تاوتوێی پەیوەندی دۆستانەی نێوان عێراق و سوریا و رێگەكانی پتەوكردنی بەو جۆرەی لە خزمەت بەرژەوەندی هەر دوو گەلی برادابێت، هەر لە دیدارەكەدا ئاسۆی هاوكاری هاوبەش بە تایبەت لە ئاستی ئابوری و وەبەرهێنان تاوتوێكرا.\nلای خۆیەوە حەلبووسی تەئكیدیكردەوە عێراق چاوەرێی هاوكاری زیاترە لە برا عەرەبەكانی بە تایبەت سوریا لەهەموو بوارەكان، لەگەڵ دوبارە گەڕەنەوەی جوڵەی ئابووری لە قۆناغی داهاتوودا لە دەروازەكانی نێوان هەر دوو وڵات ببینرێت.\nحەلبووسی وتیشی ئەمن و ئاسایشی سوریا داوایەكی عێراقی و عەرەبییە و دەبێتە هۆی ئەمن و ئاسایشی ناوچەكە، جەختیشیكردەوە " ئێمە لەبەردەم قۆناغێكی گرنگداین پێویستی بە هاوكاری نێوان هەر دوو وڵات هەیە لە پێناو چارەسەركردنی كێشە و ناكۆكیە عەرەبیەكان بە پشت بەستن بە رێگەچارەی سیاسی و دەستوەرنەدان لە كاروباری ناوخۆ و رێزگرتن لە سەروەری".\nلای خۆیەوە بەرێز دندەج رۆڵی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی بەرز نرخاند لە فەراوانكردنی چوارچێوەی هاوكاری لە نێوان عێراق و وڵاتانی عەرەبی، تەئكیدیشی كردەوە لەسەر پشتیوانی وڵاتەكەی بۆ عێراق لەسەرجەم بوارەكاندا.


بەفڕۆكەی بێفڕۆكەوان هێرشكرایەسەر فڕۆكەخانەی بەغدا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nیه‌ك شه‌ممه، 1 ئاب، 2021\nخەڵك لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی ڕانیە بەهاوكاری یاریدەدەرێتی ئاسایشی شارەدێی چوارقوڕنە توانیان دەستبەسەر بڕی 20 تۆن جگەری ئێرانیدا بگرن. لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی قەزای ڕانیە و یاریدەدەرێتی ئاسایشی چوارقوڕنە و بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی ڕاپەڕین، دەستیان بەسەر بڕی 20 تۆن جگەری هاوردەكراوی ئێرانی لە ساردخانەی چوارقوڕنە، گرت و لەناوبرا. لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی ڕانیە ئاگاداری هاووڵاتیانیش دەكاتەوە، جگەری هاوردەكراو بەپێی ڕێنماییەكانی حكومەتی هەرێم قەدەغەكراوە و ڕێگەی پێنادرێت بهێنرێتە ناو هەرێمی كوردستان.\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان ڕایدەگەیەنێت، حەوت كۆمپانیای دەرمان لە ھەولێر و كۆمپانیایەك لە دھۆك بەھۆی سەرپێچییەوە داخران. بەڕێوەبەرایەتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان لە لاپەڕەی فەرمی خۆی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك بڵاویكردەوە، لیژنەكانی چاودێری بازاڕ ھاوشان لەگەل پۆلیسی شارەوانی قەزای ناوەندی ھەولێر و دھۆك (٨) كۆمپانیای دەرمانیان داخستووە. بەڕێوەبەرایەتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان ڕوونیشی كردووەتەوە، داخستنی ئەو كۆمپانیایانە بەھۆكاری سەرپێچی جۆراوجۆر و پابەندنەبوون بە ڕێنمایی و مەرجەكانی وەزارەت و كوالێتی كۆنتڕۆلی دەرمان بوون. هەروەها، دامەزراوەی كۆنتڕۆلی جۆری دەرمان ھۆشداری دەدات بە سەرجەم كۆمپانییاكانی دەرمان پابەندی ڕێنمایەكانی بن و بەپێچەوانەوە ڕووبەڕووی سزای یاسایی توند دەكاتەوە.\nخەڵك وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا و داوا لە مامۆستایان و فەرمانبەرانی وەزارەتەكەی دەكات پابەندی ڕێنماییە تەندروستییەكان بن و ڤاكسین وەربگرن. ئاشكراشیدەكات"تائێستا چوار هەزار و 262 مامۆستا و فەرمانبەر ڤاكسینیان وەرگرتووە." وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەمڕۆ یەكشەممە 01-08-2021 ڕاگەیەنراوێكی بڵاوكردەوە و تێیدا هاتووە، پاڵپشت بە داتا تۆماركراوەكانی سیستەمی (e- parwarda)، سیستمی ئەلیكترۆنی وەزارەتمان تائێستا چوار هەزار و 262 مامۆستا و فەرمانبەری وەزارەتمان (پێكوتەی ڤاكسینی كۆرۆنا) یان وەرگرتووە. لە ڕاگەیەنراوەكەی وەزارەتی پەروەردەدا هاتووە، "پێشتر ئامارەكان كەمتربوون لەو ڕێژەیە، بەڵام بە هەماهەنگی نێوان وەزارەتمان و وەزارەتی تەندروستی ڕێژەی وەرگرتنی ڤاكسین زیادیكردووە." وەزارەتی پەروەردە سوپاسی وەزارەتی تەندروستی و پزیشك و كارمەندانی سەنتەرەكانی پێدانی ڤاكسین دەكات "بۆ ئاسانكارییان لەگەڵ مامۆستایان و فەرمانبەرانی وەزارەتمان." وەزارەتی پەروەردە لە بەشێكی تری ڕاگەیەنراوەكەدا داوا لە مامۆستایان و فەرمانبەرانی دەكات:"بۆ ئەوەی پارێزراوبن و پرۆسەی خوێندنی ساڵی 2021-2022 بەشێوەیەكی ئاسایی دەستپێبكەین داواكارین ڕەچاوی ڕێنماییەكانی وەزارەتی تەندروستی بكرێت بۆ خۆتۆماركردنی پێشوەختە لە سیستمی كوتانی كۆڤید 19 و پابەندبوون بە سەردانیكردنی بنكەكانی وەرگرتنی ڤاكسین لە ڕۆژانی سێشەممە پاش گەڕانەوەی ناوەكانتان."\nخەڵك ئاگرێك لە دوورگەی ساردینیا لە ئیتاڵیا كەوتووەتەوە، تا ئێستا بووەتە هۆی دەربەدەربوونی زیاتر لە هەزار و 500 كەس. هاوكات، دەسەڵاتدارانی یۆنان ڕایدەگەیەنن، ئاگرێك لەنزیك شاری پاتراس كەوتووەتەوە كە سێیەم گەورەترین شاری وڵاتەكەیە. بەپێی كۆمسیۆنی ئەوروپا، ئاگرەكە لە ناوچەی مۆنتیفێرو، كە دەكەوێتە ناوەندی ئەو دوورگەیە، بەهۆی شەپۆلی گەرماوە كەوتووەتەوە، هیچ حاڵەتێكی برینداربوون و گیانلەدەستدان بەهۆی ئاگرەكەش تۆمار نەكراوە. كریستیان سالیناس، سەرۆكی هەرێمی ساردینیا ئاگرەكە بە "یەكێك لە هەرە كارەساتە سرووشتییە جیددیەكان كە لە ساردینیا روویداوە" ناودەبات و دەشڵێت "كارەساتێكە وێنەی نەبووە" لە مێژووی هەرێمی ساردینیادا. سەرۆكی ئەو هەرێمەی ئیتاڵیا دەڵێت، تاوەكو ئێستا 20 هەزار هێكتار لە دارستان كە مێژووی ژینگەیی دوورگەكەیان بۆ چەندین سەدە دەخستەڕوو، سووتاون. میدیاكانی ئیتاڵیا دەڵێن، پێویستیان بە لانیكەم 15 ساڵی ترە بۆ بونیادنانەوەی ئەوەی بەهۆی ئاگرەكەوە لەدەستچووە، كە بووەتە هۆی سووتانی دارستان، لەوەڕگا، داری زەیتوون و چەندین شوێنی تری كشتوكاڵی، ئەمەش جگە لەوەی ئاگرەكە چەندین ئاژەڵی كوشتووە. دوای ڕووداوەكەش، فەڕەنسا و یۆنان چوار فڕۆكەی تایبەت بە كوژاندنەوەی ئاگریان ڕەوانەی ئیتاڵیا كردووە بەمەبەستی هاوكاریكردنیان لە كۆنتڕۆڵكردنی ئاگرەكەدا. هاوكات، میدیاكانی یۆنان بڵاویانكردەوە، ڕووبەرێكی زۆر و ژمارەیەك خانوو لەو وڵاتە بەهۆی كەوتنەوەی ئاگر لە دارستانەكان سووتاون و چەند كەسێكیش بەهۆی ئاگرەكەوە برینداربوون، ئاگركوژێنەوەكانی ئەو وڵاتەش لە هەوڵی كۆنتڕۆڵكردنی ئاگرەكەدان. دەسەڵاتدارانی یۆنان دەڵێن، ئاگرەكە لەنزیك شاری پاتراس كەوتووەتەوە كە سێیەم گەورەترین شاری وڵاتەكەیە. نزیكەی 145 ئاگركوژێنەوە، 50 ئۆتۆمبێلی تایبەت بە كوژاندنەوەی ئاگر و هەشت فڕۆكە و هێلیكۆپتەری ئاگركوژێنەوە بۆ كۆنتڕۆڵكردنی ئاگرەكە جووڵەیان پێ كراوە. ئاگرەكە لە دووریی 210 كیلۆمەتر لە ئەسینای پایتەختی یۆنان كەوتووەتەوە. دەسەڵاتداران دانیشتووانی چوار گوندی ناوچەكە و خەڵكی ناوچە گەشتیارییەكانی كەناراوەكانی لۆگۆسیان گواستوونەتەوە. نەخۆشخانەكانی شاری پاتراس و شاری ئایگیۆ خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشی بۆ چارەسەركردنی هەر كەسێك كە بەهۆی ئاگرەكەوە بریندار دەبێت، هێزەكانی سەر بە سوپای وڵاتەكەش جووڵەیان پێ كراوە بۆ رزگاركردنی خەڵك. ئەمەش لە كاتێكدایە، چەند ڕۆژێكە لە توركیا ئاگر لە دارستانەكانی 26 پارێزگا كەوتووەتەوە و بەپێی ئامارە سەرەتاییەكان، تائێستا چوار كەس گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە 270 كەس بریندارن، هەروەها سەدان هەزار دار و زیندەوەر سووتاون.\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک حەز و خولیایی سەرکردە دیکتاتۆرەکانی جیهان بووە کە شتی سەیر و سەمەرەی تێدایە: -ئەدۆڵف هیتلەر، زۆر حەزی بە وێنەکێشان بووە و سەرسامی کارەکتەرەکانی دیزینی بووە -ماو تسی تۆنگی سەرکردەی چینی، حەزی لە نوسینی هۆندراوە بووە و چەندین هۆندراوەی ڕۆمانسی هەیە. -سەدام حسێن حەزی زۆری بۆ ماسی گرتن هەبووە و ڕۆمانیشی نوسییوە و ئێستا ٤ ڕۆمانی هەیە کە ڕێگە لە بڵاوکردنەوەیان گیراوە یاخود بەناوی خوازراوەوە بڵاوکراونەتەوە. -جۆزێف ستالین، هیوایەتی مێژوو بووە و دەوترێێت ڕۆژانە نزیکەی ٥٠٠ لاپەڕەی لەسەر مێژوو خوێندۆتەوە. -کیم جونگ ئولی سەرۆکی پێشویی کۆریایی باکور زۆر حەزی بەیاری باسکەبووە و هەوادارێکی سەرسەختی مایکل جۆردان بووە. -ئوسامە بن لادن حەزی بەیاری بالە بووە و شارەزایی باشی تێیدا هەبووە\nخەڵك ئێران ڕەتیدەكاتەوە پەیوەندی بە تەقاندنەوەی كەشتییەكەی ئیسرائیلەوە ھەبێت و تەلئەبیبیش ھەڕەشە لە تاران دەكات. سەعید خەتیبزادە وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاند، تۆمەتەكانی ئیسرائیل لەبارەی تەقاندنەوەی كەشتییەكەیان لە كەناراوەكانی عومان درۆن و دوورن لە ڕاستییەوە، داواشی كرد تەلئەبیب خۆی بەدوور بگرێت لە بردنی دۆسییەكە بۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی. لای خۆشیەوە نافتالی بێنێت، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل ڕایگەیاند، بە ھەمان زمان و ڕێگا وەڵامی ئێران دەدەنەوە و لەبەرامبەر تەقاندنەوەی كەشتییەكەیاندا بێدەنگ نابن. ئەمەش لە كاتێكدایە، ئیسرائیل ئێران بە بەرپرسیاری ھێرشكردنە سەر كەشتییەكەی دادنێت كە سەرەتای ئەم ھەفتەیە لە كەناراوەكانی عومان ڕوویدا، پیشتر چەند میدیایەكی ئێرانی ڕایانگەیاندبوو، ھێرشەكە وەڵامێك بووە بۆ ھێرشەكانی ئیسرائیل بۆ سەر فڕۆكەخانەی زەبتە لە سوریا.\nخەڵك فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات ڕایدەگەیەنێت: پێویستە هێزەكانی توركیا ناوچەكانی عەفرین و سەرێكانی و گرێ سپی جێبهێڵن. مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە)، لە كۆنفڕانسی ساڵانەی (هەسەدە)دا جەختی لە هەڕەشەی چەكدارانی گروپی تیرۆریستی داعش كردەوە و ڕایگەیاند: بۆ بەرەنگاربوونەوەی گرووپە تیرۆریستییەكان، دەست بە هاوپەیمانێتییەكەیان لەگەڵ هێزە سەربازییەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە دژی داعش دەگرن. مەزڵوم كۆبانێ وتیشی، پێویستە هێزەكانی توركیا ناوچەكانی عەفرین و سەرێكانی و گرێ سپی جێبهێڵن و ڕێگە بە هاووڵاتییە خۆجێیەكانی ئەو ناوچانە بدەن بگەڕێنەوە سەر ماڵوحاڵی خۆیان. فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات ئەوەشی ئاشكرا كرد، هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە كردنەوەی ڕێگە سنوورییەكان شكستیان هێناوە و هاوكارییە مرۆییەكان ناگەنە دەستی ئاوارە و دانیشتووانی ڕۆژئاوا و ڕۆژئاوای سوریا. لەبەشێكی تری وتەكانیدا ئاماژەی بەوەكرد، هەر لە سەرەتای ئاڵۆزبوونی دۆخی سوریادا، جەختیان لە بەردەوامی گفتوگۆكان لەگەڵ حكومەتی دیمەشقدا كردووەتەوە، وتیشی لێدوانەكانی بەشار ئەسەد لەبارەی هێزەكانی هەسەدەوە دوژمنكارانەیە و ڕێگە لە چارەسەركردنی كێشەكان دەگرێت.\nخەڵك سەرۆكی پێشووی ئەمریكا تۆمەتەكانی كۆنگرێسی وڵاتەكەی ڕەتكردەوە كە تۆمەتباریان كردبوو بە گوشار خستەسەر وەزارەتی داد بۆ پووچەڵكردنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی 2020. دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی پێشووی ئەمریكا لە ڕاگەیەندراوێكدا تۆمەتەكانی كۆنگرێسی وڵاتەكەی ڕەتكردەوە كە تۆمەتباریان كردبوو بە گوشار خستەسەر وەزارەتی داد بۆ پووچەڵكردنەوەی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانی 2020، و ڕایگەیاند: دیموكراتەكان چەند بەڵگەنامەیەكیان بڵاوكردووەتەوە كە پەیوەندی بە ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكاندا هەیە و بە هەڵە وەك هەوڵدان بۆ پوچەڵكردنەوەی ئەنجامەكان تۆمەتباری دەكەن. ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو ئەو هەڵبژاردنە سەرۆكایەتییەی ساڵی ڕابردوو ئەنجامدرا، پڕ بووە لە ساختەكاری و كاری كۆنگرێس ئەوەیە لێكۆڵینەوە لەو ساختەكاریانە بكات، لە بری ئەوەی لێكۆڵینەوە لەو كەسانە بكات كە فێڵ و ساختەكارییەكانیان ئاشكراكردووە.\nخەڵك فەرماندەی ئۆپراسیۆنەكانی بەغدا شكستپێھێنانی ٣ ھێرش و دەست بەسەرداگرتنی ١٨ مووشەكی ڕاگەیاند كە بۆ ھێرشكردنە سەر فڕۆكەخانەی بەغدا ئامادەكرابوون. ئەحمەد سەلیم فەرماندەی ئۆپراسیۆنەكانی بەغدا ڕایگەیاند ، لە چوارچێوەی ئەو ڕێكارانەی بۆ ڕێگریكردن لە بە ئامانجكردنی ناوچەی سەوز و فڕۆكەخانە و نێردە دیپلۆماتییەكان گیراونەتەبەر ، ٣ ھەوڵ بۆ بە ئامانجكردنی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا شكستیان پێھێنراوە و ١٠ مووشەك لە جۆری گراند و ٨ مووشەك لە جۆری كاتیوشا دەستیان بەسەردا گیراوە كە سەرجەمیان ئامادەكراون بۆ بە ئامانجكردنی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا.\nخەڵك سەرۆكی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، بەمەبەستی پەرەپێدانی كەرتی وەبەرهێنان لە هەرێم ئەم هەفتەیە سێ شاندی حكومەتی هەرێم سەردانی سێ وڵات دەكەن. د. محەمەد شوكری، سەرۆكی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێمی كوردستان بۆ ماڵپەڕی فەرمی پارتی ڕایگەیاندووە، ڕۆژی سێ شەممە شاندێكی هەرێمی كوردستان سەردانی وڵاتی ئیمارات دەكات بۆ ئەوەی لەگەڵ كۆمپانیاكانی ئیمارات كۆببێتەوە لەسەر كاری وەبەرھێنان و پرسە ئابوورییەكان. ڕاشیگەیاندووە، شاندێكی دیكەی ئێمە سەردانی وڵاتی ئیتاڵیا دەكات بە هاوبەشی لەگەڵ وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی بۆ كاری پیشەسازی و دواتر شاندێكی هاوبەشی دەستەی وەبەرھێنان و كشتوكاڵ و بازرگانی و پیشەسازی سەردانی وڵاتی ھۆڵەندا دەكات. ئاشكراشیكردووە، سەردانی شاندی كشتوكاڵ بەمەبەستی پڕۆژە نوێیەكانی كشتوكاڵ و سوود وەرگرتنە لە تەكنەلۆژیای كشتوكاڵ و هەماهەنگی زیاتر لەگەڵ كۆمپانیاكانی هۆڵەندا، كە كارێكی باش لە ھەرێم دەكەن، كە ئەو كارگەیەی لە ڕوڤیا كراوەتەوە بۆ بەرھەمھێنانی جبس بە ھاوبەشی لەگەڵ ھۆڵەندایە، بۆیە كاری زیاتر دەكەین بۆ ئەوەی بتوانن كاری باشتر بۆ ھەرێمی كوردستان بكرێت.\nبەفڕۆكەی بێفڕۆكەوان هێرشكرایەسەر فڕۆكەخانەی بەغدا\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 14/06/2021\nفڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا بەیانی ئەمڕۆ دوو شەممە بە فڕۆكەی درۆنی بێفڕۆكەوان هێرشیكرایەسەر، ئەمە دوای 4 رۆژ لە هێرشێكی دیكە.\nسەرچاوە ئەمنییەكانی عێراق رایانگەیاند بەیانی ئەمڕۆ دوو شەممە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا بە فڕۆكەی درۆنی بێفڕۆكەوان هێرشیكرایەسەر كە هێزەكانی ئەمریكای تێدا نیشتەجێیە، بەڵام هیچ زیانێكی مرۆیی و ماڵی نەبووە، پێش چواریش هێرشێكی دیكە كرایەسەر هەمان شوێن لەنێو فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا.\nبەپێی سەرچاوەكان، سیستمی بەرگری ئەمریكایی شكستی هێناوە لە بەرەنگاربوونەوەی فڕۆكە درۆنەكە.\nرۆژی پێنج شەممەی رابردوو بنكەی هێزە ئەمریكاییەكان لەنێو فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا هێرشی بە فڕۆكەی درۆن كرایە سەر.\nمیلیشیاكانی نزیك لە ئێران لە ماوەكانی رابردوودا لە هێرشەكانیاندا بۆ سەر هێزە ئەمریكاییەكان لە عێراق فڕۆكەی بێفڕۆكەوان درۆن بەكاردەهێنن.\nئەو پارچە گۆشتە بە برژانگتەوە هەیە؟ ئایا کاری چییە؟\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک حەز و خولیایی سەرکردە دیکتاتۆرەکانی جیهان بووە کە شتی سەیر و سەمەرەی تێدایە: -ئەدۆڵف…\nدایک و باوکەکان هەوڵدەدەن کە منداڵەکانیان بەڕەوشتبن و بەرپرسیاریەتی کارەکانی خۆیان هەڵگرن.داوای لێبوردن بەشێکی…\nئەمەی خوارەوە چەند زیانێکی مەترسیداری خەوتنە بە ستیانەوە کە پێویستە وریایی بیت: -خاوكردنه‌وه‌ی سوڕی خوێن: خه‌وتن…\nكۆمه‌ڵێك كار هه‌یه كه به‌شیك له پیاوان به‌رامبه‌ر ژنه‌كانیان ئه‌نجامی ده‌ده‌ن كه وه‌ك له كورده‌واریدا…\nخەڵك لیژنە هاوبەشەكانی قائیمقامیەتی ڕانیە بەهاوكاری یاریدەدەرێتی ئاسایشی شارەدێی…\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی كۆنتڕۆڵی جۆری دەرمان ڕایدەگەیەنێت، حەوت كۆمپانیای دەرمان لە…\nخەڵك وەزارەتی پەروەردەی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا و داوا لە مامۆستایان…\nخەڵك ئاگرێك لە دوورگەی ساردینیا لە ئیتاڵیا كەوتووەتەوە، تا ئێستا بووەتە هۆی دەربەدەربوونی…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئاب 2021 (56) ته‌مموز 2021 (1582) حوزه‌یران 2021 (1593) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1647) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (1187) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)


حەمە سنگری بە جوامێریی ژیا و بە جوامێرییش مرد\n2020-06-11 12:03 121 جار بینراوە کۆمێنت\nدوێنێ (10-6-2020) پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول‌و شۆڕشی نوێ، دوای سەربەرزانە ژیان، لەڕۆژی دامەزراندنی كۆمەڵەدا (10-6-1970) تا دوا هەناسە بەجوامێریی ژیا و بەجوامێرییش جێی هێشتین.\nلالۆ حەمە سنگری، لە پێشمەرگە سەرەتاییەكانی شۆڕشی ئەیلول‌و دڵسۆزی مام جەلال بوو. لەدوای (1977)وە هاتۆتە ریزی كۆمەڵەو لەساڵی (1980)وە بۆتە پێشمەرگەی شۆڕشی نوێ.\nكۆمەڵەو پێشمەرگەیەكی سەر راست. پاك. لەهەموو ژیانیدا دەستی بۆ ماڵی حەرام نەبردووە. چۆن گیرفانی بە پاكی هێشتەوە، ویژدانیشی هەرگیز نەدۆڕاند. لە قۆناغی جیاجیادا، دژی نادادپەروەری، هەڵوێستی وەرگرتووە. قەت هەلپەرست‌و پارەپەرست نەبووە. زمانی‌و دەرونی یەك بووە. لەسەر ئەم هەڵوێستانەی، تەنانەت هاوڕێ‌و كەسوكاریشی هەندێ جار، بێتاقەت كردووە، بەڵام سوور بووە لەسەر بیروباوەڕی.\nمن، ئەوەتەی دەیناسم، هاوڕێم بووە. رەخنەكانیشی لێ نەشاردومەتەوە. بەڵام دۆستایەتیمان تێكنەداوە. شانازی دەكەم، لالە حەمە سنگریش، منی بە هاوڕێی خۆی زانیووەو زۆر جار، لەسەر بۆچونە هاوبەشەكانمان، دوچاری چەرمەسەریش هاتووە.\nمرۆڤ، چ ژن‌و چ پیاو، دەبێ، ئەگەر سیاسەتی كرد، با خاوەن بڕوانامەش نەبێ، بەڵام بڕوانامەی هەڵوێست نەدۆڕێنێ. كەمن ئەوانەی تا سەر وەكو حەمە سنگری هەڵوێست نادۆڕێنن. دڵنیام كێلی بەبەرزی دەمێنێتەوە. مناڵ‌و نەوەكانیشی سەربەرزن.


شەزا حەسوون هاتە دەنگ\nدوای ئەوەی تیرۆریستانی داعش فڕۆكەوانە ئوردنییەكەیان كوشت و ئاگریان تێ بەردا، ئەو رووداوە سۆزی هەموو دنیای بەرەو ئەو فڕۆكەوانە جووڵاند. خاتوونە گۆرانیبێژی عێراقی "شەزا حەسوون"یش بەرامبەر بە هەڵسوكەوتە تیرۆرییەكانی داعش هاتە دەنگ.\nهەفتەی رابردوو لەبارەی تیرۆركردنی فڕۆكەوانە ئوردنییەكە، خاتوونە گۆرانیبێژی توونسی "لەتیفە" لە رێگەی فەیسبووكەوە پرسیاری لە داعش كرد و گوتی "ئەمەیە ئیسلامی ئێمە؟". بەدوایدا خاتوونە گۆرانیبێژ شەزا حەسوونیش هاتووەتە دەنگ و بە داعش دەڵێت "تیرۆركردنی فڕۆكەوانە ئوردنییە بەو شێوەیەی بینیمان، زۆر ئازاربەخش بوو و دوورە لە هەڵسوكەوتی ئیسلام و مرۆڤ".\nشەزا لە لاپەڕەكەی خۆی لە فەیسبووك نووسیویەتی "تیرۆركردنی ئەو فڕۆكەوانە زۆر وەحشیگەرییانە بوو، بێگومان بۆ سەرجەم شەهیدەكانی تریش بەهەمان شێوەیە. تەنیا ئەوەم لە دەست دێت بڵێم خوا تۆڵەی هەموو شەهیدەكان بكاتەوە، چونكە تیرۆریستان هیچ دینێكیان نییە".


ئەردۆغان هەڕەشە لە توركەكان و هاوسێكانیشیان دەكات\nكه‌شوهه‌واى كۆنگره چاوه‌ڕوانكراوه‌كه‌ى یه‌كێتى\nپاش 31 ساڵ لە ونبوونی، منداڵیكی دیكەی هەڵەبجە دۆزرایەوە\nرەخنەیەكی زۆر لەپڕۆژەیاسای چاكسازی دەگیرێت\nئاگر لە كارگەیەكی بەنگلادیش دەكەوێتەوە\nهێرشی داعش بۆ سەر هێزێكی سوپای عێراق قوربانی لێدەكەوێتەوە\nگەر ماوە دەستوورییەكەی بەرهەم ساڵح كۆتایی بێت چی روودەدات؟\nلەئێران گۆشت گران بووه\nئەمڕۆ پەرلەمانی کوردستان خوێندنەوەی یەکەم بۆ پڕۆژەیاسای چاکسازی دەکات\nناسا گرنگترین نه‌خشه له‌سه‌ر هه‌ساره‌ى مه‌ریخ ده‌دۆزێته‌وه\nبۆچوون / بیروڕا :: 24/10/2016\nنووسینی: جیهاد ئەلخازن\nوامدەزانی، وەك چۆن ئیمام عەلی كوڕی ئەبی تالیب دەڵێت (خۆم فێڵباز نیم و فێڵبازیش نامخەڵەتێنێت)، كەچی رەجەب تەیب ئەردۆغان خەڵەتاندمی. رۆژێك بوو وامدەزانی ئەو نموونەیەكی دەسەڵاتداری ئیسلامیی دیموكراتە، بەڵام ژیام و نەمردم بۆ ئەوەی دیكتاتۆرێكی دیكە یان سوڵتانێك ببینم.\nهەموو هەواڵەكان لە توركیاوە مایەی نیگەرانی و دڵەڕاوكێن. ئەردۆغان هێشتایش داوا لە ویلایەتە یەكگرتووەكان دەكات فەتحوڵـڵا گولەن-ی بانگخوازی رادەست بكاتەوە كە تۆمەتبارە بەوەی لەپشت هەوڵە كودەتاییەكەی تەموزی رابردووەوەیە. توركیا لەم مانگەدا بەڵگەنامەكانی خۆی لەسەر رۆڵی گولەن لە هەوڵە كودەتاكەدا نارد بۆ واشنتۆن، بەڵام قبووڵكردنی بەڵگەكان مانای ئەوەیە بینێرێت بۆ دادوەر و ئەو بڕیاری لەسەر بدات كە ئاخۆ رازییە لەسەر داواكەی توركیا یان نا. شارەزایان دەڵێن ویلایەتە یەكگرتووەكان گولەن رادەست ناكات، ئەمەیش ئاستی ناكۆكییەكانی نێوان ئەم دوو وڵاتە توندتر دەكاتەوە.\nئەوەی پێشوو رێگە لە ئەردۆغان ناگرێت كە بەردەوام بێت لە هەوڵەكانی بۆ گۆڕینی سیستمی توركیا بۆ سەرۆكایەتی، بەو مانایەی كە دەسەڵاتەكان لە دەستی سەرۆكدا بن، یان لەدەستی خۆیدا بن. ئەحمەد داود ئۆغلۆ لە سەرۆكایەتی وەزیران لاچوو، یان دەركرا چونكە هاوڕای ئەردۆغان نەبوو لە گۆڕینی سیستمی وڵاتدا. بەڵام سەرەك وەزیرانی ئێستا بنالی یەڵدرم هاوڕایەتی و دەڵێت بەمنزیكانە توركیا راپرسی لەسەر دەسەڵاتی سەرۆكایەتی رێكدەخات.\nلەم چوارچێوەیەدا، لەناوبردنی نەیارەكان درێژەی هەیە و سەدان فەرماندەی سوپای توركیا و پاشكۆ سەربازیەكان لە دەرەوە و دادوەرەكان و داواكارەگشتیەكان لە سەر كارەكانیان دەركران یاخود زیندانیكران و ئێستا چاوەڕێی دادگاییكردنیانن بە تۆمەتی ئەوەی كە رۆڵیان هەبووە لە هەوڵە كودەتاكەدا. دوا ژمارەی ئەو دادوەر و كارمەندانەی دادگا كە دەستگیركراون و من خوێندوومەتەوە 189 تۆمەتباری دیكەیە.\nتەنانەت بیانییەكانیش لە تووڕەیی حكومەتدا بە سەلامەتی دەرنەچوون، خانمێكی مامۆستای ئەمریكی كە ناوی كیلسی دێن بوو لە فڕۆكەخانە دەستگیركرا و بە تۆمەتی ئەوەی كە پەیوەندیی بە گروپێكی ئیسلامیی توركییەوە هەیە زیندانی كرا، دواییش لە وڵاتەكە دەركرا و بڕیاری ئەوەیشی بۆ دەرچوو كە هەرگیز نابێت بچێتە توركیاوە. جگە لەمەیش ژنە رۆماننووسێكی ناوداری توركیا كە ئەلیف شەفەق-ی ناوە، لە لەندەن لەگەڵ هاوسەرە رۆژنامەنووسەكەی ئەیوب كان دەژی و بەتۆمەتێكی نەزانراو لەلایەن توركیاوە داواكراوە.\nئەردۆغان دەیەوێت دیوارێك لەگەڵ سوریادا دروست بكات كە درێژیەكەی 911 كیلۆمەترە و فكری ئیزێك وەزیری بەرگرییش دەڵێت كارەكانی ئەو دیوارە لە بەهاری داهاتوودا تەواو دەبن. ئەمەیش رێگریی لە ئەردۆغان ناكات كە بڕیار بدات بە نزیكەی 50 كیلۆمەتر لەشكركێشی بكاتە ناو سوریاوە و هەروەها مكوڕیش بێت لەسەر ئەوەی كە حكومەتی توركیا دەیەوێت ناوچەیەكی دابڕاو لەناو سوریادا دروست بكات. قەبارەی ئەو ناوچەیە نزیكەی نیوەی رووبەری لوبنان دەبێت، ئەمەیش بۆئەوەی پەنابەرە سوریەكانی ناو توركیای بۆ بگوێزێتەوە.\nهێزێكی كەمی توركیا لەناو عێراقدان لە باشیك-ی نزیك موسڵ. كاری بنەڕەتیی ئەم هێزە مەشقپێكردنی سوننە و توركمانە عێراقیەكانە بۆ ئەوەی بەرەنگاریی داعش ببنەوە. كەچی حكومەتی توركیا دەڵێت ئەوان بەشداریی شەڕی دژی داعش دەكەن لە موسڵ و فڕۆكەكانی توركیا بۆردوومانی پێگەكانی تیرۆریستان دەكەن لە موسڵ و دەورووبەری.\nلە هەمانكاتدا توركیا دژی هەر رۆڵێكی كوردەكانە لە شەڕی رزگاركردنی موسڵدا، ئەمە لەكاتێكدا كە تەنیا دوو لایەنی شەڕكەری ئەوێ، سوپای عێراق و هێزەكانی پێشمەرگەی كوردیین.\nئەو سیاسەتەی رەجەب تەیب ئەردۆغان پەیڕەوی دەكات جێی رەزامەندیی هیچ كەسێكی ناوچەكە و جیهانیش نییە. حكومەتی توركیایش نایەت ئەم سیاسەتە بگۆڕێت یان هەمواری بكاتەوە بەڵكو میدیای جیهانی بەوە تۆمەتبار دەكات كە لەدژی دەوەستێتەوە.\nسەرەك وەزیران یەڵدرم خۆی وتی كە وڵاتەكەی هەڵمەتێكی میدیای جیهانیی لەسەرە و دەڵێن گوایە توركیا لە جەنگدایە و سەقامگیر و ئارام نییە و هەموو رۆژێك خەڵكی تێدا دەمرێت. یەڵدرم دەڵێت توركیا شایانی ئەم جۆرە مامەڵە لەگەڵكردنەدا نییە و ئینجا بادەداتەوە و گولەن تۆمەتبار دەكات بەوەی كە لەپشت هەموو ئەمانەوەیە، ئاخۆ كەس باوەڕ دەكات كە بانگخوازێكی بەتەمەن لە پەنسلڤانیاوە كۆنترۆڵی میدیای جیهانی بكات؟.\nئێستا توركیا هۆشداریی دەدات لە بەرپابوونی جەنگی سێیەمی جیهان بەهۆی ناكۆكیی نێوان روسیا و ویلایەتە یەكگرتووەكانەوە لەسەر سوریا. ئەم قسەیە وەك ئەوەیە كە بڵێیت گولەن تەحەكوم بە میدیای جیهانیەوە دەكات.\nترامپ و جه‌نگه ده‌ره‌كییه‌كانى\nجیهاد ئەلخازن:: 30/10/2019\nترامپ و درۆكانى\nجیهاد ئەلخازن:: 08/05/2019\nجەنگی ئەردۆغان دژی كوردەكانی سوریا\nجیهاد ئەلخازن:: 30/12/2018\nگرنگترین هەواڵەكانی ئیدارەكەی ترەمپ\nجیهاد ئەلخازن:: 26/11/2018\nرێژه‌ى لایه‌نگریى تره‌مپ له دابه‌زیندایه\nجیهاد ئەلخازن:: 18/09/2018\nئه‌نیشتاین له‌سه‌ره‌تادا ره‌گه‌زپه‌رست بوو و دوایى گۆڕاوه\nجیهاد ئەلخازن:: 03/07/2018\nدواڕۆژ:: 16 کاتژمێر پێش ئێستا\nبیری ناسیۆنالیزم بەرەو كوێ\nعەبدولمونعیم سەعید:: 5 رۆژ پێش ئێستا\nغه‌سان سابوور:: پێش 2 هەفتە


وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا پـێشنیاری تەرخانکردنی 300 ملیۆن دۆلار بۆ شەڕی داعش لە سوریا دەکات\nوەزارەتی بەرگری ئەمەریکا پـرۆژە بودجەی خۆی بۆ ساڵی 2019 ئاشکراکرد و تیایدا پـێشنیاری تەرخانکردنی 300 ملیۆن دۆلاری کردووە بۆ شەڕی دژی داعش لە سوریا.\nوەزارەتەکە پـرۆژە بودجەکەی لەسەر ماڵپەڕی خۆی بڵاوکردووەتەوە کە لە 116 لاپەڕە پـێکهاتووە. لە لاپەڕەی 51 نووسیویەتی وەزارەتی بەرگری لەسەر بنەمای ستراتیژیەتی حکومەتی ئەمەریکا بۆ شەڕی دژی داعش سەنگی دەخاتە سەر هەوڵەکانی لە ڕێگەی کارکردن لەگەڵ هێزە ئاسایشیـیەکانی عێراق و هێزەکانی ئۆپـۆزسیۆنی سوریا، ئەمەش تاوەکو سەقامگیریـیەکی درێژدەم لە ناوچەکەدا بەرقەراردەبێت.\nپاشان نووسیویەتی بۆ ئەم مەبەستە داوای 1.4 ملیار دۆلار دەکات، لەوانە 850 ملیۆن دۆلار بۆ مەشق و ڕاهێنان و دابینکردنی پـێداویستی لە عێراق و 300 ملیۆن دۆلار بۆ هەمان مەبەست لە سوریا و 250 ملیۆن دۆلاریش بۆ پاراستنی سنوورەکان لە داعش.\nئەم بڕە پارانە بەشێکن لەو 686.1 ملیار دۆلارەی وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا بە ڕەزامەندی سەرۆک ترامپ پـێشنیاری کردووە بۆ بودجەی خۆی لە 2019 .\nجێی ئاماژەیە لە سیستمی حکومەتی ئەمەریکا، لە مانگی دەی ساڵەوە کار بە بودجەی ساڵی نوێ دەکرێت، واتە ئەگەربێت ئەم پـرۆژە بودجەیە لە لایەن کۆنگرێسەوە پەسەندکرا، ئەوا لە مانگی دەی ئەمساڵەوە کاری پـێدەکرێت.\nئەم پـێشنیارەی ئەمەریکا ناڕەزایی تورکیای لێکەوتووەتەوە و میدیا فەرمیـیەکانی تورکیا دەڵێن پـنتاگۆن بڕیاری داوە 550 ملیۆن دۆلار بۆ هێزکانی یەپەگە تەرخان بکات.\nهاوکات ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا ئەمڕۆ سێشەممە لە وتارێکیدا بۆ ئەندامانی پارتەکەی داوای لە ئەمەریکایـیەکان کرد لە بەرامبەر ئەم کارەی حکومەتی وڵاتەکەیان بێ دەنگ نەبن، دەڵێت ئەم پارەیە لە گیرفانی ئێوە دەردەچێت و بەوانە دەدرێت.


ته‌له‌ڤیزیۆنێکی نیشتیمانی – Denegkan\nbyئه‌حمه‌دی مه‌لا\tMay 18, 2011\tگشتی\nیه‌کێکه له هه‌نگاوه چاکسازییه‌کان!\nشتێکی دووباره‌بووه‌یه کاتێک باس له گرینگیی ته‌له‌ڤیزیۆن و وێنه له جیهانی ئیمرۆمان ده‌که‌ین ؛ هه‌نده‌ی دیکه ئه‌م ئامێره گرینگیی وه‌رده‌گرێت کاتێک ده‌بێته که‌ناڵێکی پڕۆپاگه‌نده‌ی سیاسی و بگره حیزبیی. هه‌مووان، ئیمرۆ ئه‌و حه‌قیقه‌ته ده‌زانین که چۆن رژێمه تۆتالیتارییه‌کان، به چ شێوه‌یه‌ک ئه‌م که‌ره‌سه‌یه‌یان ئاراسته ده‌کرد و چۆنیش خه‌رجیێکی زه‌به‌لاحیشیان تێدا سه‌رف ده‌کرد ؛ له کۆتاییشدا، نه ده‌بووه خاوه‌ن کوالیتایه‌ک، به‌ڵکو هه‌ر وه‌ک ئه‌و “سنوقه گێله‌ی” لێده‌هات که هه‌ندێجار فه‌ره‌نسیان، به ته‌وسه‌وه باسی ته‌له‌ڤیزیۆن پێ ده‌که‌ن. که‌واته، ته‌له‌ڤیزیۆنی بێ شیکل و بێ ناوه‌رۆک به‌ره‌و رووی بینه‌ران ده‌بێته‌وه. له‌م سی چل ساڵه‌ی دوایی، له‌به‌ر گه‌لێ هۆکاری ده‌ره‌کی و ناوه‌کی، رژێمه‌کان ده‌یانتوانی، تا ئه‌ندازه‌یه‌کی بێسنوور، به ئایدۆلۆجیاکردنی به‌م ئامێره بگه‌یه‌ننه دوا تخووبه‌کانی، بێ به‌زه‌ییانه‌ش عه‌قڵ و هۆش و سۆزی بینه‌رانییان پێ چه‌واشه بکه‌ن، به‌ڵام له جیهانی ساته‌لایتدا، ئیتر بینه‌ر سه‌روه‌ره، هه‌ر هه‌نده به‌سه، دوگمه‌ی کۆنترۆله‌که‌ی به راست و چه‌پدا با دات، بۆ ئه‌وه‌ی له سه‌ر به‌رنامه‌ی ته‌له‌ڤیزیۆنێکی دیکه بحه‌سێته‌وه که هاوته‌ریب له گه‌ڵ حه‌ز و خواسته‌کانی، ئه‌ودا بوه‌ستێت.\nیه‌کێک له خه‌سڵه‌تی ئه‌م ته‌له‌ڤیزیۆنانه، دروستکردنێکی واقیعێکی زیهنییه، واقیعێکی خه‌یاڵی، تا راده‌ی کۆمیدیایه‌کی ره‌شیش، گاڵته به خۆی و به بینه‌رانی خۆی ده‌کات، هه‌ر به ئاسته‌م له گه‌ڵ واقیعی کۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی له په‌یوه‌ندی دایه. پێی ده‌چێت له سه‌ر ئه‌ستێره‌یه‌کی دیکه‌دا بێت ختووکه‌ی سۆزی بینه‌رانی “ئیفترازی” بدات.\nهه‌واڵه‌کان به فیلته‌ردا تێده‌په‌ڕن، هه‌ڵبژاردن ده‌چێته خانه‌ی ئاره‌زووی کۆنترۆڵکراوه‌وه، کارمه‌ند له رێگای پسووله‌ی تایبه‌ته‌وه پێی ناوه‌ته نێو شووراکانی که زۆرجار به “پونکه‌ر”ی سه‌ربازی ده‌که‌ن. به‌ڕێوه‌به‌رانی ئه‌و ده‌زگایانه به سه‌ر ته‌نافی سیحربازان رێ ده‌که‌ن، پاراستی ئه‌و هاوسه‌نگییه ته‌نها ده‌بنه به‌رهه‌مێنه‌ری ناهاوسانگییه‌کان!\nکاتی ئه‌وه هاتووه، ئاوڕ له‌م تراژیدیایه بدرێته‌وه و بۆیه ده‌کرێت له دیدی چاکسازیی سیاسیییه‌وه له سه‌ر ئه‌م کێشه زۆر هه‌ستیاره  هه‌ڵوێسته‌یه‌ک بکرێت. بۆ نموونه، سه‌رجه‌م ئه‌و که‌ناڵانه‌ی که ئیمرۆ له کوردستان په‌خش ده‌کرێن، هیچیان مۆرکی ته‌له‌ڤیزیۆنێکی نیشتیمانییان پێوه دیار نییه، چونکه وه‌کو زمانحاڵی حیزبێک، بزووتنه‌وه‌یه‌ک دێنه زمان و هه‌ریه‌ک به ره‌نگ و ده‌نگ و سه‌مبۆلی تایبه‌تی خۆیه‌وه، خۆی نمایش ده‌کات. هه‌روه‌ها ئازادی راده‌ربڕین، رێگه‌مان لێده‌گرێت که ئه‌م جۆره کالایانه ره‌ت بکه‌ینه‌وه و هیچ لارییه‌کیش له بوونی ته‌له‌ڤیزیۆنی حیزبیدا نییه، بگره ئه‌گه‌ر هه‌موو گوندێکیش ببێته خاوه‌ن ته‌له‌ڤیزیۆنی تایبه‌تی خۆی، دیارده‌یه‌کی ئاسایی، بگره سروشتیشه، به‌ڵام له پاڵ ئه‌م پاشاگه‌ردانییه که‌ناڵه ته‌له‌ڤیزیۆنییه‌دا، به پێویستێکی مێژوویی ده‌زانرێت که حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، بیر له دامه‌زراندن و دروستکردنی ته‌له‌ڤیزیۆنێکی نیشتیمانی بکاته‌وه : له جیاتی ئه‌وه‌ی پرۆپاگه‌نده‌ی سیاسی بڵاوبکاته‌وه،  خه‌سڵه‌تی لێپرسراونه و بابه‌تییانه بکاته چه‌قی کاره‌کانی.\nلێپرسراوانه : مه‌به‌ست له‌وه‌یه که ئه‌م لێپرسراوییه جوغزی سیاسه‌تی حیزب ته‌ی کات، ته‌نها لپیرسراویی نه‌بێت به‌رامبه‌ر به په‌یروپرۆگرامی حیزبیی، به مێژووی حیزبی و ده‌سکه‌وته حیزبییه‌کان، به‌ڵکو لێپرسراو بێت به‌رامبه‌ر به بزووتنه‌وه ناوه‌کییه‌کانی مێژوو و هه‌وڵدانێکیش بێت بۆ ئه‌وه‌ی ببێته هی هه‌موو هاوڵاتییه‌ک. به واتایه‌کی دی، هه‌موو هاوڵاتییه‌ک، به بێ جیاوازی ئیتیمای سیاسی و ئاینی و مه‌زهه‌بی و زمان هتد، هه‌ست بکات ئه‌و سه‌کۆیه، هی ئه‌ویشه، ئه‌گه‌ر نه‌شیتوانیبێت گوزارش له خۆی بکات، ئه‌وه له رێگای نوێنه‌ره‌کانییه‌وه گوێی له ده‌نگ و سه‌دا و ئاواته‌کانی خۆی ده‌بێت.\nفراونکردنی ئه‌م لێپرسراوییه، وا ده‌کات که سه‌رجه‌م کێشه‌کانی هه‌رێم به بێ حوکمی پێشوه‌خت بکاته هه‌واڵ و راڤه‌کژدن و لێکۆڵینه‌وه و پێداچوونه‌وه ( سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری، په‌روه‌رده، رۆشنبیریی هتد). بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو تاکێک به بێ هیچ جیاوازییه‌ک بتوانێت گوزارش له خۆدی خۆی بکات. ببێته سه‌کۆیه‌کی کۆکه‌ره‌وه، کۆکه‌ره‌وه‌ی ده‌نگ و ره‌نگه جیاوازه‌کان.\nته‌له‌ڤیزیۆنی نیشتیمانی، پێویستیی به رۆژنامه‌وانی بێلایه‌ن ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو بابه‌ته‌کان، به بێ حوکمی پێشوه‌خت بورووژێنن، به بێ ئارسته‌کردنی تایبه‌ت و به ئه‌وه‌ی پێشوه‌خت بیر له ئه‌نجامه سیاسییه‌کانی بکرێته‌وه. بۆ ئه‌وه‌ی وه‌کو به‌رگرییکه‌ری لایه‌نێک نه‌یه‌ته مه‌یدان. رۆژنامه‌وان و کارمه‌ندی میدیا ده‌بنه شه‌ڕکه‌ر له پێناو ده‌رخستنی راستییه‌کان، نه‌ک خۆ شاردنه‌وه له پاڵ سیاسه‌تمه‌درا و پیاوای ده‌سه‌ڵات. هه‌ر ئه‌م بێلایه‌نییه که کارمه‌ندی میدیا ده‌کاته ئه‌و ئه‌ڵقه بزربووانه‌ی که له نێو بینه‌ر و ئه‌کته‌ره سیاسیی و کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کاند هه‌ن.\nرۆژنامه‌وان نابێت له جیاتی لێپرسراوانی حکوومه‌ت، به‌رگریی له پرۆژه‌یه‌ک، فیکره‌یه‌کی دیارییکراو بکات، به‌ڵکو، ئه‌کته‌ره حکوومییه‌کانن، ئه‌وان ده‌بێت به ئه‌نجه‌تی لۆژیک و به ئاماری دروسته‌وه، پاساو و ته‌بریر و روونکردنه‌وه بۆ رۆژنامه‌وان بهێننه‌وه ؛ دواجار ئێمه‌ی بینه‌رین، بڕیارده‌ری دوا حوکمی خۆمانین.\nئه‌م لێپرسراوییه ده‌بێته به‌رهه‌مێنه‌ری کاری بابه‌تییانه. چونکه کارمه‌ندی میدیا، خاوه‌ن فیکره‌ی پێشوه‌خت نییه، به‌ڵکو کاری پشکنین و لێپێچینه‌وه و گه‌ڕان ئه‌نجام ده‌دات. ئه‌و، به هۆی پیشه‌که‌یه‌وه، به دوای کێشه‌یه‌کی دیاریکراودا ده‌چێت. له به‌ر گرینگیی بابه‌ته‌که، رۆژنامه‌وان، ده‌یه‌وێت کێشه‌یه‌ک بخاته پێشچاوی بینه‌ران و له هه‌وڵی ئه‌وه‌دا بێت بیکاته بابه‌تی راگه‌یاندن.\nئاشکرایه، هه‌موو کێشه‌یه‌ک، کۆمه‌ڵێک ره‌گه‌زی تیا قووت ده‌بێته‌وه، ده‌بێت هه‌موو ره‌گه‌زه‌کان به‌سه‌ر کرێنه‌وه. بابه‌تییانه، مانای ئه‌وه‌شه که له ئه‌نجامه‌کانه‌وه به‌روه هۆکاره‌کان نه‌چووبێتین، به‌ڵکو به پێچه‌وانه‌وه. بواره‌کانی زمان و هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌واژه هتد ده‌بێت گوزارش له‌م بابه‌تیی بوونه بکات.\nته‌نها له‌و دوو چه‌مکه‌ی سه‌ره‌وه : واته لێپرسراویی و بابه‌تییانه، ده‌کرێت بیر له پرۆژه‌ی که‌ناڵێکی شتیمانی بۆ هه‌رێمی کوردستان بکرێته‌وه. به خستنه پێشه‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی. که‌ناڵێکی نیشتمانی که له ده‌ره‌وه بیر و بۆچوون و پرۆپاگه‌نده‌ی سیاسی و شه‌ڕی راگه‌یاندنه‌کانه‌وه به‌ره‌و پیریی کاره‌کانی بێته‌وه. له پێناو ئه‌وه‌ی ئه‌م ئامارازه گرینگه بکرێته چه‌ترێک بۆ ئه‌وه‌ی هه‌مووان، ببێته سه‌رچاوه‌یه‌کی باوڕپێکراو جێی متمانه.\nپێشنیار ده‌کرێت که یاسایه‌ک ته‌شریع بکرێت ( سوود له‌و یاسایانه وه‌رگیرێت که له وڵاته دیموکراسییه‌کان، سه‌باره‌ت به ته‌له‌ڤیزیۆنی نیشتیمان، دارێژراون) که کاره‌کانی ئۆدیۆڤیزوێل ( بینراو و بیستراو) چوارچێوه‌رێژ کات که بێلایه‌نیی هه‌وڵه‌کانی بکاته ئامانجی خۆی و فره ده‌نگیی سیاسیی تیا به‌رقه‌رار بێت و هه‌روه‌ها و سه‌رچاوه‌کانی زانیاریی و دیاریکردنی کۆتا، چ بۆ سیاسه‌تمه‌دارانی ده‌سه‌ڵات و ئه‌وانه‌ی له به‌ره‌ی مه‌عاره‌زه کار ده‌که‌ن، به شێوه‌یه‌کی ورد په‌یڕه‌و‌ی کرابێتن. رێکخستنی کات و به‌رنامه‌کانی که په‌یوه‌ندییان به هه‌ڵمه‌ته‌کانی هه‌ڵبژاردنه‌وه هه‌یه. مه‌به‌ست ته‌رخانکردنی هه‌مان کات بۆ هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی که به‌شداریی له هه‌ڵبژاردن ده‌که‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو لایه‌ک به شێوه‌یه‌کی یه‌کسانی کاتی به‌رکه‌وێت بۆ قسه‌کردن له باره‌ی پرۆگرام و سه‌رجه‌م ئه‌و بابه‌تانه‌ی که په‌یوه‌ندیان به هه‌ڵبژاردنه‌وه هه‌یه.\nهه‌روه‌ها ته‌له‌فیزیۆنی نیشتیمانی ببێته هۆکارێک بۆ پته‌وکردن په‌یوه‌ندییه کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان و ئیشکردن له سه‌ر دروستکردنی ئاشتی کۆمه‌ڵایه‌تی و پێکه‌وه ژیان و به‌هیزکردنی هه‌ستی ئیتیما بۆ کۆمه‌ڵ و نیشتیمان.\nهه‌رێمی کوردستان پێ ده‌نێته قۆناغێکه‌وه که پێوستی به به‌رزراگرتنی ئه‌و چه‌تره هه‌یه که پانتایی نیشتیمان فراونتر بکات و ئازادییه‌کان ره‌گهاژوو بکات و بوار بدرێت که ئاینده خۆی دروست کات.\nEm babte le jimarey 12’y Lemondî Diplomatîk bilawbotewe\nPrevious دیدارێکی هونه‌ری له‌ته‌ک هونه‌رمه‌ند مامۆستا وریا ئه‌حمه‌ددا\nNext زه‌مبیله‌یه‌ك بێهوده‌یی


23/02/2020 705 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nدامەزراوەی توێژینەوەیی " Oxford Economics " لەڕاپۆرتێكیدا باسی لە دوو سیناریۆی كارەستبار كردووە بۆ ئابووری جیهانی ئەگەر بێت و ڤایرۆسی كۆرۆنا بۆ پەتایەكی جیهانیی بگۆرێت.\nئۆكسفۆرد ئیكۆنیمیكس پێشبینی كردووە لەمساڵدا بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا تێیدا تێكرای گەشەی ئابووری چین بۆ 5.4% داببەزێت، لەكاتێكدا گەشەی ئابووری ئەو وڵاتە ساڵی رابردوو 6% بوو .\nدامەزراوەكە دوو سینارۆی بۆ حاڵەتی بڵاوبوونەوەی كۆرۆنا و گۆڕانی بۆ پەتایەكی جیهانی باس كردووە، كە سیناریۆی یەكەم ئاماژەی بەبڵاوبوونەوەیەكی فراوانتری ڤایرۆسەكە لە ئاسیادا كردووە، لەوكاتەدا ئۆكسفۆرد ئیكۆنۆمیكس پێشبینی كردووە تێكڕای گەشەی ئابووری جیهانی 400 ملیار دۆلار پاشەكشە بكات .\nهەرچی سیناریۆی دووەمە ئەوە بەپێی پێشبینییەكانی دامەزراوەكە ئەگەر هات و ڤایرۆسی كۆرۆنا لەسەر ئاستی جیهانی بڵاوبووەوە، ئەوە ئابووری جیهانی بەڕێژەی 1.1 تڕیلیۆن دۆلار زیانی بەربكەوێت .\nبەپێی راپۆرتەكە دابەزینی تێكرای بەرهەمی جیهانی بەهۆی كەمبوونەوەی بەكاربردن و كەمبوونەوەی گەشتوگوزار و كاریگەرییە خراپەكانی لەسەر بازاڕە داراییەكان و لاوازبوونی وەبەرهێنان دەبێت.\nبەڵام ئۆكسفۆرد ئیكۆمۆمیكس جەختیكردووەتەوە، كە پێشبینی دەكەن كاریگەرییەكانی ڤایرۆسەكە تەنیا لەسەر چین كورت ببێتەوە، بەجۆرێك كاریگەرییەكە گەورە و كورتمەودا دەبێت، بەوەش تێكرای گەشەی ئابووری جیهانی بەڕێژەی 0.2% كەمدەبێتەوە .


ئەزموون وەک ئاخاوتنێک لە ناو ژیان.\nلەناو کۆمەڵگای کوردیدا ھیچ سەرچاوە و وزەیەکی ئەدەبی بە ئاستی شیعر نەبووەتە، بنەمای پەیوەندی و مایەی بەرھەمھێنانی بیرکردنەوەی چالاک. واتە: ئەندێشەی چاک، کرداری چاک، گوتاری چاک. ھەروەھا بەو پایە کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیرییەش پەسند نەکراوە و نەدرەوشاوەتەوە.\nگیانی زمانی دەربڕینی کوردیش، تا ئێستا ھەر بە تەنیا لەناو پرۆژە شیعرییەکاندا زیندووە، کوردیش ویستی شیعر نووسین و ھەستیاریی شیعری زۆر بەھێزە، تواناکانی خۆی تێدا تاقی دەکاتەوە، ھەڵکەوتە کۆمەڵایەتییەکەشی وەری دەگرێت و ڕەوایی بە بەردەوامبوون و پەرەسەندنی دەدات، داھێنان بە وەرگرتنی قووڵایییەکانی ژیان بەرھەم دآ، لەم بەرھەمھێنانەشیدا ژیان دەخاتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nئەگەر دەربڕینێکیش لە فۆرمی ئاستدار و تیشکۆی خۆماڵییەوە دانەچۆڕابێتە ناو بوون و زەمینەی تەواوی دەربڕینەوە، بەھیچ شێوە و کەشوھەوایەک ناتوانێت نوێبەخش بێت و بێتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nبۆ شاعیری نوێبەخش وەرگرتنی قووڵایییەکانی ژیان زیندووبوونەوەی زمانە، زمانی دۆزینەوەش زمانێکی یەک ئاراستەیی نییە، بەپرسیاری زۆرەوە لە ئاستە ھەمەچەشنەکانی خۆی دەکۆڵێتەوە، قووڵایییەکان ھێزی وشە و ئەزموونی تێدا نووستووە، لە دەربڕیندا ئەم ھێزە تاقی دەکرێتەوە و دێتە ناو پرۆژەی دۆزینەوەوە.\nبەشێوەیەکی سەرەتایی نوێبەخشی لە ژیان و بیر و بیرکردنەوەی کۆمەڵگا دەرکەوتووە و ھەنگاوی بۆ نراوە، بنەماکانی گۆڕان بەرەو پێداویستییە ھاوچەرخەکان ء ھۆشیاری دەبێتە پێوەری دۆزینەوەی ئەدەبی، ھەروەھا نوێبەخشی ھۆ ء ئامانجە بۆ پەیوەندیکردن بە چالاکییەکانی ژیانەوە، بەشێکیش نییە لە ژیان. ڕاستەوخۆ ژیانە، مرۆڤ لەباری بەختەوەریدا وەک خوداوەند دەژێنێت، ئەفسوونێکی واشی تێدایە گیان و جەستە لە بڵندی بحەوێنێتەوە.\nبابەت ورووژاندن و شێوازی شاعیر ھەستکردنە بە جوانییەکانی ژیان ء شۆڕبوونەوە بۆ ناو ناواخنی سروشت ء لەدایکبوونی وەرزەکان و گونجان و تەبایی نێوانیان. واش بەرانبەر ڕابھێنآ ھەست بەم شۆڕبوونەوە و گونجان و تەبایییەی نێوانیان بکات.\nھەستی نووسینیش بە ساتەوەختی زۆر ناسک، یان زۆر دژوار تێدەپەڕآ. تێڕوانینەکان ئاڵوگۆڕیان تآ دەکەوآ ء دەڕسکێن.\nشیعری ڕاستەقینەی خاوەن جیھانبینی، کە خودی مرۆڤ دابڕێژێتەوە، لە ژیریی و پەند و سۆز ء خەونی ڕۆمانسییانە بەدەر نییە، ئەگەر شیعریش ڕووت کرایەوە لە ژیریی و پەند و سۆز و خەونی ڕۆمانسییانە بە ھیچ جۆرێک ڕاستەقینە ء خاوەن جیھانبینی نییە، کە خودی مرۆڤ دابڕێژێتەوە.\nشاعیری نوێبەخش ھیچ کاتێک چاوەڕوانی ھاندان ء ستایش ناکات، ھەر کاتێکیش چاوەڕوانی ھاندان و ستایشی کرد، ئەوە بڕوای بەوە نییە ئەوەی، کە نووسیویەتی خۆبوونی و داھێنان بێت. دەربڕینی نایاب بەھۆی کرداری گەیاندن و ھۆشیاریی زمانەوە لە ئاستی ئاسایی دەپەڕێتەوە بۆ ئاستی ئێستێتیکا و خۆبوونی، دەبێتە خاوەن پرسیار لە نێوان وریاییی زمان و وریاییی ئاخاوتن.\nزمانی ئێستێتیکا، شێواز و ئەدگاری خۆی لە دەربڕینکردن ء دەربڕینەوە وەردەگرێت. لە ئەزەلەوەش گیان، گیانی جەستەیەکە شێوەیەکی دیاریکراوی بۆ ژیان و نەشونما دۆزیوەتەوە، شێوازیش ناوەند ء گیانی نووسەرە، ھیچ گیانێکیش بۆ جەستەیەکی دیکە وەرناگیرێت.\nشێواز ء شیعرییەت ء زمان، ئەزموون بۆ ئایندە پێشنیازیان دەکات، ئایندەش پەیوەندی بە ھەموویانەوە ھەیە، بەشدارین لە چالاککردن ء بەڕێوەبردنی، پەیامی ھونەریی مرۆڤگەلێکە، کە ھەوڵی سڕینەوە و لەبەین بردنی ئەو شتانە نادات، کە ژیان دەخەنە بارێک بەرگری لە بە ژیانبوون ء ئازاری خۆی دەکات.\nژیان ء بوون ء دنیاش لەناو شیعری نایاب ء ئێستێتیکی و خۆبوونیدا نوێن، لەناو ڕۆشنبیریی کوردیدا نوێبەخشی ھێشتان بە ڕوونی شوێنی شیاوی بۆ نەکراوەتەوە، ئاخاوتن لەبارەیەوە دەبێتە ھەرا و زەنا، پێویستە ئەو بڕیارانەی لەم بارەیەوە بوونەتە مایەی سەرنج، بە ئاستێکی دیکەوە بخرێنە ناو ئاخاوتنەوە.\nئایە ئاخاوتنەکانمان لە خودی نوێبەخشیی دەقەوە دەرچوونە، یان لە دەرەوەی دەقەوە وەرگیراون و لە جەستەی تەنک و ناسکی دەق پراوەی پآ دەکەین، کە جەستەی تەنک و ناسکی دەق ھیچ پراوەیەک وەرناگرێت جگە لە پراوەی گیان نەبێت.\nنووسینێک گەیشتبێت بە ئاستی دەق، پەیوەندیی ئاستداری چارەنووسسازی بە ئێستێتیکا و خۆبوونییەوە ھەیە، کە ھەمیشە وەک سەرچاوەیەکی ڕوون، ھێزێکە بۆ بەرھەمھێنانی سەرچاوەی دیکە، بەرەنجامی خودێکی ھەژاو ء ھۆشمەند ء وریایە. بەشێکیش لە خودی ھەژاو ء ھۆشمەند ء وریا گەیشتوون بەو ھەقیقەتە، کە شیعر بگەڕێتەوە ناو سۆز ء ھەست ء ڕوونی ء ئاشکرایی لە دەربڕیندا، ئەمەش وەک دیاردەیەک پێویستە بخرێتە ناو ئاخاوتنەوە. زۆر جاران گۆڕانکارییە ڕەچاونەکراوەکان کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر چۆنیەتیی بیرکردنەوەی کۆمەڵگا ء بیر ء دەربڕینی تاکی نووسەرەوە ھەیە. دەبێتە بابەتی نووسینەکانیان، بەڵام نابێتە مانای ڕوون ء دیار، بگرە لە چێژدا دەبێتە سرووشی مانا ء چالاکیی وێنە، سرووشی مانا و چالاکیی وێنەش شاعیر لەوە نزیک دەخەنەوە بچێتە ناو جیھانبینی تەسەوفەوە.\nزەبرێک ھەیە ناوی مێژوو، ھەموومان وەک شیر دەکوڵێنێت، بۆی دەردەکەوێت چەندمان ھەوێن دەبین و چەندیشمان ھەڵدەبزڕکێین.\nپانتایی جیاکارم لە بەرھەمەکانمدا خوڵقاندووە، لە پانتایییەکدا دەستنیشان ناکرێم. ئەرآ لە پانتایییە شیعرییەکاندا، دەچمەوە سەر چ پانتایییەکی خۆ تایبەتیکردن. تایبەتکار بۆی ھەیە تەواوی ھەبووەکانی، کە توانای کاریگەرییان تێدا دەرکەوتووە، ڕاکێشێتە ناو بیرکردنەوەی چالاکی، کە بەردەوام ھێما و ھێماپێکراو بەرھەم دەھێنێت. لە یەک کاتیش لەناو ھەموو پانتایییەکاندا کار بکات و دەستیان بۆ ببات.\nبەرانبەر بە ئاگایی خۆم جەنگاوەرێکی مەشقکردوو و ئەھلی زیندووێتی دڵ ء یەکێـتی ئەشقم، پانتایی ئێستێتیکا و ڕێبازی وردبوونەوەم لە ژیانمدا ھەڵبژاردووە، دەمەوێت بە ڕاناوی نادیار زمانی تێدا ھەستیار بکەم، ھەستیاریی تەواوی زمانی کوردی لە شیعری کلاسیکیماندا تواوەتەوە و دەرکەوتووەتەوە. کاتێک شیعری کلاسیکی دەخوێنمەوە ھەست دەکەم تەواوی زمانی کوردی ڕووبەڕووم وەستاوەتەوە. دەمباتە ناو جیھانێک، کە قسەی لەبارەی دۆزینەوە و بوون کردووە، نەک گێڕانەوە. خەون و ناوەندی وشە ھەوڵدانن بۆ خۆناسین. لە ماڵی گەورەی شیعردا ھەموومان پێکەوە داوای شیعرییەت دەکەین، ئەو داوایە وزەی گەشەکردنی جوانی ء بەرزکردنەوەی ئاستی ھەقیقەتی گیانی و درامای ژیانە. جوانیی زمان لە جوانیی ئەو کەرەستەوە دێت، کە دەربڕینی لێ دەکات، زمان شانەیەکی زیندووی زۆر قووڵە لە جەستە و پێکھاتەی مرۆڤ لە گۆڕانی دید و پەیوەندییەکاندا.\nجیاییی تاقیکردنەوەی من ئەوەیە: جیھانی پارچە پارچە دەخوڵقێنم و پەیوەندیی ھێما و ھێماپێکراویش دەپچڕێنم و دەستنیشانیان ناکەم. سەرچاوەکانی نووسین و ئاستەکانی دەنگ ء تێبینیکردن ء سەرنجدانم لە جوانیی بێگەرد و بآ ھاوتای ژیان وەردەگرم، دەگمەن و تاقانە دەبن بە ھێما ء ھێماپێکراو.\nشیعر چەند بچێـتە ناو ژیان ء دنیای خودایی و ھەقیقەتی ڕۆژگار، ھێندەی دیکە گیانی تا ھەتایە پەروەردە دەکا ء دەیپارێزێت و ئەفسانە لەخودی خۆیەوە برەو پێدەدا.\nشتێک لە نووسین، کە وەک ئەزموونێک پێشکێشم کردبێـت، بەکاربردنی زمانی خەونە بۆ زمانی نووسین ء ڕاچەناندن و چالاککردنی ناخی پڕ توانایی ء یادەوەری. دواجار تواندنەوەی چالاکییەکانی بیر لە ھەستیاریی نووسیندا.\nچامەی درێژی فرە دەنگ و ئاستدار، پڕۆژەیەکی کامڵە و لەسەر ئاستی بوون و کرانەوەی بەردەوام ڕادەوەستێت، سروشتی دایکی ھەستەکانمە، ئاسۆیەکی ئەفسانە ئاسایییە، ناتوانم لێی دەربازبم بە کامڵترین فۆرمی شیعریی دەزانم و پەیڕەوی دەکەم، لە ڕایەڵی ڕستەکانیدا توانای جووڵاندنی فرە دەنگی و فرە پەیوەندی دەڕسکێت. مانا و زمان دەگەڕێتەوە ئەو ئاستدارییەی ھێزی نووسین ئاشکرای دەکات ء دەیھێنێتە گۆڕآ. واتە: قووڵبوونەوە بە ناخی بیندراو ء شەپۆلی شوێن و سیمای بوون.\nڕوانینی گەردوونی بار ء بوار بۆ گەشەسەندنی شیعر دەڕەخسێنێت، ببڕای ببڕ پەیوەندیی بە شۆڕشی گەیاندن و فۆرمەکانییەوە نییە. خەیاڵ ء ئەو ئاسۆیەی جیھانی بەھۆیەوە وێنا دەکەیت، لە دەرەوەی کەناڵەکانی ڕاگەیاندن کاری شیعرییەت بەڕێوە دەبەن، لە کەڵک وەرگرتن: دەست واڵا ء دیموکراسین، سەرسامیی خۆشیان بە نەشونمای نوێبەخشیی گیانی ژیان ناشارنەوە.\nدەتوانین لەوە دڵنیابین، کە شیعر ھەموو سەنگایی ساتە وردەکانی بە تەنیا خستە سەر ھەڵقوڵانی خەیاڵ، وەک بەرزایی و ناوەندی کاریگەر چووە ناوی و کرۆکی ژیانی بە ھۆیەوە وێنا کرد. بێگومان لەبارێک نزیک دەبینەوە، شیعری تاک دەنگی دەبێتە خۆنیشاندانێک و دەربڕین لەو بارە بێھێزەدا.\nدەکرآ لە بچووکبوونەوەی دنیا لە بینینی شاشەدا، یان ھەر فۆرمەکی گەیاندنەوە، شیعری فرە دەنگ لە چنین و ڕایەڵی توند و تۆڵی ببێـتە جێگرەوەی خەیاڵ وەک بەرزایی ء ناوەندی کاریگەر.\nلە شیعری فرە دەنگیدا خەیاڵ ڕەگەزی سوودبینینە، بەرزایی و ناوەندی کاریگەر نییە. نیشاندانی باوەڕ و گیانی کراوە و دەوڵەمەندیی ئەم شێوازە، بەئەندازەیەک لە چیرۆک و شانۆنامە ء ڕۆمان و ئەدەبی پەخشاندا بە ئاشکرایی دەگاتە لووتکەی بینین و تێگەیشتنی ڕوون.\nلە شیعری درامیدا گفتوگۆ لەگەڵ ھەست و ئەقڵی خوێنەر و شاکەس ء کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان دادەمەزرێنێت، ھاوتایییەک دەدۆزێتەوە لەباری نووسیندا پەیڕەوی دەکات. لە پێکھاتە و بنەمای منی شیعریدا پێکدێت و دەبیندرێت، خۆی لە منی تاکە کەسی شاعیر دەکشێتەوە، ڕۆڵ و ئاستی شاکەس و کەسایەتییە جۆرا و جۆرەکان و چێژێک دەگەیەنن، چێژی ئاراستەکراوی شاکەس و کەسایەتییە جۆراوجۆرەکان و واتاناسی.\nزۆرێک لە شیعری ئیمڕۆمان لەسەر سیستمی تاکدەنگی منی شاعیر وەک ڕەگەزێکی کارپێکەر بەڕێوە دەچێت، ئەم شێوازەش وەک ھونەر ھەرچی پێبوو بەخشی، چاوەڕوان ناکرێت ھونەرێکی کاریگەریی پآ مابێت بۆ بەخشین و سەرسامی، چونکە ھیچ شتێک ڕوونادات قسەکەر یەک قسەکەرە ء پانتایی نووسینەکەی داگیرکردووە، ھەروەھا بوونی شیعریش وەک شێواز و شێوە دەخاتە مەترسییەوە. لە کارایی و زیندوویی و ھێز دووری دەخاتەوە، کە کارایی و زیندوویی ء ھێز بارێکن ھەمیشە زیندوومان دەکەنەوە و سەرچاوەی سەرسوڕھێنەرن.\nیەکەمین کردەی ھەستیارکردنی زمانە، ڕستەکان درێژ دەکاتەوە بە مەبەستی گەیشتن بە چاوگە دەنگییەکان، چاوگە دەنگییەکانیش ھەمیشە ئاگایی زمان تێیدا دەبێتە باری ڕاستەقینەی نووسین و وزەی ترپە و ئاواز، لەم بارەیەوە ڕوو دەدات. چەند ترپە و ئاوازێکی لێ دەبێتەوە، جۆراوجۆریی ترپە و ئاواز: خەسڵەت و مۆرک و ئاماژەی ناسینی ئەم ژانرەن، پشت بە وێنەھێنانەوەی یەک لە دوای یەکیش نابەستێت، زیاتر گێڕانەوە دەکاتە خۆبووژانەوە و دەرکەوتن و ئاراستە وەرگرتن.\nدەقەکانم، ئەوانەی چاپم کردوون و ئەوانەی چاپیشم نەکردوون، ھەمیشە لەسەر مێزی کارکردن دەستیان بۆ دەبەم، ھەر چەند ڕستەیەکیان دەستکاری دەکەم و چەند لاپەڕەیەکیان دەخەمە سەر و چەند لاپەڕەیەکیشیان لێ لادەدەم. تا ئێستاش نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. ئەو ھونەر و دڵەڕاوکێیەی دەستکاریکردنەش لە کارکردنی بآ وچانی کاتژمێر، گواسترایەوە ناو باری دەروونیی شاعیریەتیی من.\nکاتژمێر تەکان دەدا بەرەو ناو دەقی کات. دەقی کاتیش ھەمیشە ئەو چرکەیەی جوانە تێیدا چاوەڕوانیت، کە ھێز دەخاتە ئەو چرکەیەی بۆی دەڕوات، ڕۆیشتنی منیش ھەمیشە بەرەو دەقی شیعرییە. ھەموو شتەکانی کاریگەرییان بە نەشونمای ژیانەوە ھەیە. لە زەینمدا ئامادەیان دەکەم و دەیانکەم بە بەشێک لە چالاکییەکانی بیرکردنەوەم. دەستکاریی بەردەوامیش کارێکی دروستە بۆ نووسەری پڕ توانای پەڕینەوە، بۆ ناو پرسیارەکانی، کە بوون بەیەک جۆر دەستنیشان ناکەن، بەرگری و دەربڕین لە داھێنان دەکەن، چونکە ھەر جارێک، کە دەستکاریی دەکات، بەو نیازە بە تەواوی ژیان لەناو دەقەکەیدا ببینێت، یان ژیان بە تەواوی بھێنێـتە ناو دەقەکەیەوە و بیگەیەنێت بە ئاستی خەونی نووسین. ئەویش یەک لە مەحاڵەکانی نووسینە، نووسین ھەوڵدەدات بۆ مەحاڵ، مانەوەش لەناو ئەو مەحاڵە سووربوونی نووسەرە بۆ بینینی ژیان بە تەواوی لەناو دەقی بێگەرددا.\nشاعیر، سەر گەرمییەکانی خۆی لە سنووری بیرکردنەوە و جیھانبینییەوە دەست پێدەکات و گیانی چالاکە بەگشت جوانییە ھاوبەشەکان. ئاراستەی ئاڵۆزکردنی جوانییە ھاوبەشەکان نییە. سادەکردنەوەیەتی، بەرپرسە بەرانبەر بەرزبوونەوە و ڕسکاندنی ڕوانینی پڕ شیعرییەت و جووڵەی ئاخاوتن لە زماندا، پەیوەستیشە بەوەی پەیوەندییەکانی نێوان جوانی و فۆرمەکانی کۆمەڵگا وەک پرۆژەیەکی پەرەپێدان وەربگرێت.\nکاری گوتار دامەزراندنیش لە پەیوەندییەکانەوە بکاتە وێنەیەکی ڕاستەقینەی ئەزموونکراوی ھەقیقەتی مرۆڤ. لە ھەمان کاتدا لە تواناکانی دەربڕیندا بەرزیان بکاتەوە ناو ڕایەڵ و تانوپۆی ڕستە و ترپە و ئاوازی ویژدانیان، لێیەوە وەک نیشان و نیشانە پیشانیان بدات، ھەروەھا دەسەڵاتی ھەستیاریشی بەسەر ئاشکراکردنی چارەنووسی جوانی لە شێوازی نادیاردا پاڵپشت لە بەرزبوونەوەکەی بکات.\nتەوەرەکانی ھەست و سۆز و خەون بخاتە گەڕ بۆ ھێشتنەوەی بەردەوامیی چێژی گیانی. جوانی وەک ڕەگەزێکی چالاک و بنیادنەر لە پێکھاتەی دەقدا بکاتە ناوەندی بە یەکگەیشتنی پەیوەندییەکان و باوەڕھێنان بە ھەقیقەت و تواناکانی ژیان. بۆ واتای ڕاستەقینەی لەناو دەوروبەرێکی بآ ھێز لە ھۆشیاریی فیکریدا، ئاکار دابڕێژێت. بەدواداچوونی مێژووی گیان و ئەوانی دیکە و چاونەترسیش بەرەو ڕووی ئەم ئاکار داڕشتنە بکاتە ماڵی ھەر ھەموومان و گەوھەر و ناوکی ھونەری مانا دەرنەکەوتووەکان ھەڵداتەوە.\nکردەی نووسین وەک سەرەتایەکی ھەمیشەیی و خاڵە یەکتربڕەکانی کات بپارێزێت. بە فراوانییەکی ئاستدار و کاریگەریش بانگەوازی لایەنداریی تەواوی ڕابگەیەنێت، دواجار بە ئاستی بەھای مرۆڤ بیناسێنێت، بپرسێت ئەرآ ئاستدارییەکانی شیعر و مرۆڤ چین، لە واقیعدا جێبەجێیان بکات و جێی پەسندی بن. تا چەند توانیویەتی جوانی و ھونەر بگەیەنێتە ئاستی ژیان و درکاندن.\nوشە لەناو فەرھەنگدا بە یەک مانایی سنووردارە، لەسەر ئاستێکی جێگیر و نەگۆڕیش پەیوەندی بۆ دەستنیشان کراوە. واتە: لەناو ژیان و بزووتنەوەی بەرەو پێشچوون کار ء چالاکیی لێ وەرگیراوەتەوە و خانەنشین و لا کەنارە.\nشیعر، ھێز لە خودی زمان وەردەگرێت، بەزمانی ناو ژیانیش شیعرییەتی دەڕژێتآ و پەیوەندییەکانی بە جیھان دەبەستێتەوە، کار ء چالاکیی وشە گەرمەکانی ناو ژیان، وشە بآ ھێزەکانی ناو فەرھەنگیان لە خەیاڵگەی نووسەری خود وریا دەربەدەر کردووە. ھەست بە نائومێدییەکی ترسناک دەکەم لەو وشانەی لەناو فەرھەنگاندا وەنەوز دەدەن. دوای گواستنەوەیان بۆ ناو ڕستەی شیعریی کتوپڕ خەوی دووبارەکردنەوەی لێ دەکەوێت. لەباری دووبارەکردنەوەشیاندا، بچووکتر دەبنەوە. دەستەواژە لەناو فەرھەنگدا خۆشباوەڕ ء بآ ئومێدە، بەیەک مانایی دڵی داکەوتووە ء فۆرمەکانی کۆتایی پێھێناوە.\nشاعیریش لەناو فەرھەنگدا سڕ دەبێت، نەک سەرسام. لە وشەکانی بەردەست و زەینی خۆیەوە دەست پێدەکات. ڕۆشنبیرانی ئەکادیمی و فەرھەنگنووس و زمانەوان لە وشەکانی ناو فەرھەنگدا کار و چالاکییەکانیان بەرھەم دێنن. لە فەرھەنگدا ئاستی جیاکاری زمان نییە. ھەموو داھێنانێکی زمان لە ئەدەبدا لە دەرەوەی فەرھەنگ ڕوودەدات، دەقی نایابیش لە کرۆکدا لە پەیوەندیی زمانەوە سەرکەوتن وەردەگرێت.\nلەناو مێژووی ئەدەبدا، ئەدەبێک نییە لە وشەکانی ناو فەرھەنگەوە سەرکەوتنی بە دەست ھێنابێت، بۆیە فەرھەنگ لای من بووە تەلیسمێکی بکوژ، زوو خۆم لە قەڵەمڕەوی دەسەڵاتی دەرھێنا. ژیان فەرھەنگی شیعرە، ھەر شاعیرێکیش ھانا بۆ وشەکانی ناو فەرھەنگ ببات، نامۆیی و دەستەپاچەی خۆی بە شیعر ئاشکرا دەکات. مامەڵەی لەگەڵ وشەی ئامادەکراوە، بایەخی ساتە ھۆشیارییەکانی ناوەوەی خۆی لە دەست داوە، ئەگەر نووسینێکی ئەدەبیش ساتە ھۆشیارییەکانی ناوەوەی نووسەر، خرۆشانی تواناکان و چالاکیی نەبووبێت. دەقێکی بەتاڵە لە ئەفسوون و ھۆشیاریی نووسین.\nوەک پرۆژەیەک مانیفێستی شیعریی خۆم ڕاگەیاند، بۆ ئەوەی ئەم ڕاگەیاندنە ببێتە پاڵپشت و تیشکۆ بۆ ئەزموونی شیعریم. مانیفێست و خۆڕوونکردنەوە، پەنجەمۆر و ڕوانینی تایبەتیی نووسەرن، بە کەرەستەیەکی خەمڵیو و ئەزموونێکی ڕاستەقینە بەرانبەر نووسین. بۆ نووسین و گەڵاڵەکردنی، بە قووڵی سەرجەم دەقەکانی خۆم بە توانای گۆڕان لە ژیان و ھونەر ھێنایەوە ناو زەینم. لە مەودای خاڵی لاوازی، تا خاڵە سەرسوڕھێنەکانی ئەزموونم وەرگرت، بەوپەڕی ھۆشمەندی جیاکاریی ھەستکردن لە مەوداکانی مامەوە و تآ فکریم، تا بووە پرۆژەی باش بیرکردنەوە و گفتوگۆیەکی ڕۆشن. بنەماکانیم لە شەوق و کاکڵە و ناخی ئەو مەودایانە دۆزییەوە، کە لە واقیعی نووسیندا ھێناومەتە گۆڕآ. ئەو واقیعەی چۆنیشی بیر لێ دەکەمەوە و دەیجووڵێنم.\nپێش نووسین بیر لە مانا ناکەمەوە، دوای نووسین مانا دەدۆزرێتەوە، ھەروەھا بیر و ڕاکانی ڕامگەیاندوون، ھەموویان لە دەقەکاندا شوێنی ژیربێژی و ئەو ئاماژە ء نیشانانەی تێیدا بەرھەم ھاتوون، ئاشکران. چارەسەری ھەندێک لە ھەستە ڕۆمانسییە سەرەتایییەکانیشم کردوون، ھێڵم بە ژێر دێڕِە لاواز و سەرسوڕھێنەکانی کێشاون. خەونم کردووە بە فۆرمی دەستپێکردن و دووبارە گەڕانەوە بۆ واقیعێکی دامەزراوی خەونی.\nشیعر وەک درێژبووەوەی قۆناخی پێشتری وەرناگیرێت، لە ھەندێک ڕەگەز یەک دەگرنەوە، لە زۆر ڕەگەزیش تەواو ئاستیان دەکەوێـتە نێوان، دژی قۆناخ و ڕێباز و قوتابخانە و دابەشکردنم، دەقی داھێندراو بەسەر تەواوی ژیاندا دابەش دەبێت.\nژیان و خوێندنەوەی ڕووداو و دیاردەکان بەیەک ئاراستە نایەن، بە جیاکاری بیری یاخی و کەرەستەکانی شیعری لە کەشی شێوە گۆڕیندان، ئاستیش بەرەو گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرن. ھیچ قۆناخێکیش ناتوانێت قۆناخی پێشەخۆی تەواو لەناو خۆیدا ون بکات، داھێنانەکانی لە گۆشەیەکی تەنگەبەر گەمارۆ بدات. جیاکارییەکان سروشتین. جیاکارییەکانی ئەو قۆناخ و ئەزموونانەی لە داھاتووشدا دەبنە ھۆ و مایەی گفتوگۆی گۆڕانکاری ھەمدیس ھەر سروشتی دەبن.\nشیعر لە زماندا ڕەونەقی شیعرییەت بەدەست دەھێنێت، زمانیش بە ئاراستەی ھاتنی، ئاستی گۆڕان و تێکەڵاوبوون وەردەگرێت.\nئایە زمانی قۆناخەکانی ژیان درێژەپێدەر و دووبارەکردنەوەی یەکن. بە جیاکاریی ئەو دەستکەوتە ھونەرییانەی لە ئاکامی پەرەسەندنی بیر و پێویستییە کۆمەڵایەتی و شارستانییەکان ئەزموون کراون و دامەزراون، یان بابەت و مەبەستەکان شێوازیان دەگۆڕێن و نیشانەکانی ھەست پێدەکرێن. زمانی شیعر، شیعرییەت لە زمانی قۆناخێکی دیاریکراو وەرناگرێت. واتە: زمانی شاعیرێک، لە زمانی شاعیرێکی ترەوە دەستپێناکان، ھەموو سەردەم و مەوداکان ڕادەکێشێتە ناو بازنەی بەڕێوەچوونی خۆی، ھێز دەڕژێنێتە ناو تەکانەکانی بۆ بەکاربردن و ئاماژە ژیربێژییەکان.\nھیچ قۆناخێک نابیندرێت، داھێنان تاجی لەسەر ھێمایەکی دلێری نەنابێت و ئەستێرەیەکی بەرھەم نەھێنابێت. نموونە: قۆناخی کلاسیکی تاجی داھێنانی خستە سەری (نالی). قۆناخی یەکەمی نوێبەخشی، تاجی داھێنانی خستە سەری (گۆران). لە قۆناخی دووەمی نوێبەخشیدا، ئاستێکی تر دێتە گۆڕێ و ناتواندرێت داھێنەرێک وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێت و ھەموو ھونەرەکانی تێدا کۆببووبێتەوە.\nنموونە: ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی لای: (لەتیف ھەڵمەت) ھەیە. لای: (ئەنوەر قادر محەمەد) نییە. ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعرییش لای: (شێرکۆ بێکەس) ھەیە. لای ئەوانی تر نییە، یان ھەندێک فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی لای : (فەرھاد شاکەلی) ھەیە. لای ھیچێکیان نییە. کەواتە: لەم قۆناغەدا فۆرم و شێواز و گوتاری شیعریی پەرەی سەندووە و ئاستی کۆی وەرگرتووە، تاک وەک ئەستێرە و ھێمایەک وەرناگیرێت. فرە ھێمایی ھاتووەتە ناو داھێنانی شیعری کوردییەوە، بەڵام لە قۆناخی کلاسیکی و قۆناخی یەکەمی نوێبەخشیدا، ھەموو ھونەرەکان لە ھەریەک لە (نالی و گۆران)دا کۆببوونەوە. بۆیە تواندرا وەک تاک و ئەستێرە دەستنیشان بکرێن. لەگەڵ ئەمەش قوتابخانە و قۆناخ و ڕێباز و تەوژم.....تاد، لەناو دەچن. تەنیا شیعر، شیعری بێگەرد. بە پلەی یەکەم دەمێنێتەوە. درێژەپێدان و مێژوویی نین. ھەندآ باری قووڵی سەرسامی تەسەوف لە شیعری ئەمڕۆ دەبیندرێن و دەڕبڕین لە ژیان دەکەن.\nسیماکانی لە قۆناخی کلاسیکی ڕەونەقیان بیندراوە، وەک پێویستییەک لەمڕۆدا ئەزموون دەکرێنەوە، ئەو پێویستییە ونبوونی نوێبەخشی نییە لەناو کلاسیکدا، ئەو شتانەی لە ڕۆژ و ڕۆژگاری خۆیاندا بەرەو بە ئەدەببوون دەچن، شتەکانی لەناو کۆمەڵگادا ئەدەبن و ئەوانی تواناشیان تێدایە ببنە ئەدەب، دەقئاوێزان بە جیاکاریی، بنیادی دامەزراندنە. ھێڵی ڕوونی ڕوانینەکان بخاتە باری قووڵبوونەوە و سیما ھاوبەشەکان بناسێنێت. زمانی جیاکار، ترپە و ئاوازی جیاکاری لێ دەبێتەوە. شێوەکانی دەربڕینیش لە ترپە و ئاواز وەردەگرێت. وەک فۆرم و پێکھاتەی ڕستە بەندیش جیاکارییەکان بەرەو چەندان ئاراستەی جیاکار ڕاماندەکێشن و بە کارامەیی بە گەڕمان دەخەنەوە بۆ دوانەخستنی ژیان، کە ژیان خۆی کردەیەکی دواخراوە. خاوەن فۆرم و توانایەکی سەرسوڕھێنیشە.\nمن چێژ لە سەردەمی خۆم. واتە: ئێستا وەردەگرم و بە ئاسۆ و دوورییەکی گەرم و ئاسوودەی دەزانم، خۆم فریو نادەم بە ڕابردوو و داھاتووەوە، ئەمە منی دوورخستەوە لەوەی شیعری خۆسوورکردنەوە و ھەڵوێستی دروستکراو بنووسم. ئەدەبێکی بە کاکڵ و زیندوو لە گومانی ناڕوونی ڕابردوو و داھاتووەوە بەرھەم نایەت. لەم لێوردبوونەوەوە ھەستم بۆ ژیان و ھەڵبژاردنی شتەکانی دەوروبەر ھەڵوێستی وەرگرت. شەپۆلی ھۆشیاری لە ناخمدا خۆی ھەڵاوێشت و بەڵگەی ئەوەی پیشان دا، لە ناختدا پەیامبەرێک خوڵقاوە پێویستی بە دەربڕین و نووسینی کتێبێکە بۆ ھەمووان.\nلەو خرۆشانەی خەون و واقیع و ژیان داوایان لە گیانم کرد، پێویستە کۆمان بکەیتەوە، خاڵی بەیەکگەیشتنمان شیعرە. فەزای زیندووی پەیامبەریەتی لە بوونم ڕسکا. گۆڕانێکی ڕیشەیی لە ڕوانینە سەرەتایییەکانم بەرپا بوو، بەڵام لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گیانیی یەکەمین ئامادەبوونی نووسین لە سەلیقە و چێژمدا چەخماخەی دا. خۆی وەک کاتێکی بەرجەستە لە بینین و نووسین پیشان دا. ژیان و مەرگم لەناودا کردە سەرمەشقی پایەداربوون.\nسروشتی دەربڕینیش دەگۆڕێن، ھەندآ جار واقیع و ژیان جێدەھێڵم و دەچمە ناو خەون. ھەندآ جاری دیکەش خەون جێدەھێڵم و دەچمە ناو جوانییەکانی واقیع و ژیان. ئەم جێگۆڕکێکردنە بیرکردنەوە و گفتوگۆ و بینین و دەروونم ئازاد دەکەن و دەچمە ناو کەشی نووسین. واتە: دۆزینەوەی واقیعی نووسین. نووسینیش لە ھەموو شوێنێکدا ھەیە. تا لە بۆشایییەکانیش پێویستە شاعیربم، لە مردنیشدا وەڵامی پێداویستییە شیعرییەکان بدەمەوە. سوپاس بۆ خودا چارەنووسی لەدایکبوونم لە وڵاتێکدا بووە، شیعری تێدا خۆشەویستە.\nنووسین لەبارەی دەقەکانم ڕێکخراون، ئایە بوونەتە ھۆیەک لە دید و دیدگایانەوە بە خۆمدا بچمەوە، ڕەخنە ئامرازێکە بۆ باش تێگەیشتن لە ئەدەب، جۆرە سەرلێشێوانێک بۆ خوێنەر بەدی ناھێنێت. سەربەخۆیی دەق و خوێنەر گرینگە، کردەیەکی شارستانی و زانستییە، ڕۆشنبیر سەداسەد خۆشحاڵە پێی، بەڵام لەو ڕەخنانەی وەک مەبەست ڕایدەکێشمە ناو ئەو نووسینەوە یەکێکیانم بۆ دەستنیشان نەکرا پسپۆڕانە لەناو دەقێکم بە پرۆگرامێکی ئەکادیمی، یان خەیاڵێکی داھێنەرانە کاری کردبێت و بەشێک لە کردەی ڕەخنەییی لەناو خۆیدا ھەڵگرتبێت. کەم ئەزموونی و کەم و کورتیی دەقی منی خستبێتە بەردەم کۆمەڵێک نیشانە، یان خوێنەری خستبێتە خوێندنەوەیەکی تایبەتییەوە، کە پشت بە میتۆدەکانی ڕەخنەگر ببەستێت.\nئەو دیاردانە وامان لێ دەکەن بپرسین، ئەرآ ئەم نووسینانە بۆ ڕێکدەخرێن. ھەقیقەت لە کوێیە. ئایە ھیچ لەو نووسەرانەی، کە ڕۆشنبیریی خۆیان ئامادەیی لە نووسینە ڕێکخراوەکەدا نەبینیوە، توانیویانە پەیوەندییەکانی نێوان دەقەکانم بخوێننەوە و خۆیان تێیدا ئامادە بکەن بۆ کارێکی زانستییانە، کە توانای مانەوەی ھەبێت، خاڵێک، یان چەند خاڵێکی قەناعەت پێکەر بخاتە ناو گفتوگۆوە، کە مەترسی بێت بۆ ئەو بیروڕا ھونەرییانەی من پێشکێشم کردوون، ئاراستە و بڕوای ئەدەبی منیان پێکھێناوە.\nڕەخنەگرانی ئەکادیمی و خەیاڵ ساغیش، توانیویانە پانتایییەکی ھەمیشە ئامادەی ئەزموونم پیشان بدەن. ھەستیارییەکی قووڵی تێدابێت لەناوی ئاسوودە بیر بکەمەوە و پەیوەست بم بە خەونی نووسین. ھەمیشە بڕوایەکی پتەویشم بە جیھانی منداڵییەوە ھەیە. ئەو ھەستە پاکەی لە گیانی منداڵیەتی پەروەردە کراوە. ھەمان ھەستی پاکیش لە سروشتدا دەجووڵێت. منداڵی و سروشت ناوەندێکن لە ھەموو لایەکەوە بۆیان دەچم.\nلە پەیوەندییە برادەرییەکانم بە ھەموو ھەستەکانمەوە ڕێز لەبەرانبەر دەگرم، کەچی زوو لەوە حاڵی دەبم بەرانبەر پێویستە وەک گوێزێکی پووچ لە لێژاییدا فڕآ بدرێت. چۆلەکە پشت و پێش و تەنیشتی خۆی دەبینێت. خاوەنی بینین و مەودایەکی بێشوماریشە. بە پێچەوانەی چۆلەکە یەک ئاراستەی بینینم بۆ ژیان ھەیە. ئاراستەی بینینی ھەقیقەت و بەرزایی ڕۆشنبیری و داھێنان، پەیڕەویشی دەکەم. چ زیانێکیش بەو ھۆیەوە پێم بگات پێی زەرەرمەند نابم.\nدیاردەی بێزراو لە ئەزموونی شاعیریەتیی من بیندراوە، ھەبووە بە نووسینێک بردوومیەتە کەشکەڵان، دوای ماوەیەکی ئێجگار کورتیش ھەر خودی ھەمان کەسی خاوەن ئاراستەی کەشکەڵان، بوونی ئەدەبیمی ڕەت کردووەتەوە، کە ئەو ماوە ئێجگار کورتە ناتواندرێت وەک گۆڕان و ئەزموون لە دید و دیدگا تەماشا بکرێت.\nئەگەر نووسەر خۆی لە ئەنجامی ئەزموون و کارکردنی لەناو ئاماژە ئەدەبییەکاندا گەیشتبێت بەو دوو ئاراستەیەی کارکردنە و ھاتبێتە سەر ڕۆشنایی باوەڕێک، وەک ئاکامی وەرچەرخانێک بیر لە ئاستەکان دەکەمەوە و پێی خۆشحاڵ دەبم. ئەگەر مایەی سوودوەرگرتن بێت، سوودیشی لێ وەردەگرم، بەڵام ئەگەر لەژێر چاوڕوونی و ڕازیکردنی دژەکانم ئەو ھەڵگەڕانەوەیەی کردبێتە داو و ھێڵێک و کردەی نووسینی بەدوادا ببات، لەوانەیە بتوانێت لە ماوەیەکی ئێجگار کورتدا بە چەند ئاراستەیەکی دیکەشدا کێش و نیشانە و ئاراستەکردن وەربگرێت. کاری ڕەخنەگر لەسەر ئەم پایە دەوەستێت سەنگی ئەدەب لە ڕۆشنبیریی کوردیدا دەربخات. ھەندێک نووسین لە ئاستی ھەرە بەرز ڕایانگرتووم. بێگومان ئەمەیان زێدەڕۆیی تێدایە. ھەشە بە شێوەیەک دایپڵۆسیوم لە نزمترین ئاستی ئەدەبی دیاریکراوی کردووم. ئەمەشیان بێگومان ونکردنی ڕۆشنبیریی تێدایە.\nخۆشم لەو دوو بەرەی دژ بەیەکە باش حاڵیم، داھێنان لەو پاداشتە نییە، کە لە ڕەخنەگر، یان ھێزی باڵادەستی سیاسی وەردەگیرێت. خورپەی دڵ فەرمانڕەوایی بەردەوامیی داھێنانە. دیارییەکە خودا و زمان ئەو خورپەی دڵەمان دەدەنآ و ئاشکرای دەکەن.\nھیچ ڕستەیەک لەبارەی نووسینێک نامدرەوشێنێتەوە، ئەگەر ھەست و دەروونی نووسەرەکەی تێیدا ئازاد نەبێت تا سەر ئێسکان گیر بخوات لە خوڵقاندنی دوو دیوی و کلکایەتی، لەگەڵ ھەموو نووسینێکدام، تەنیا لەگەڵ ئەو نووسینەدا نیم ڕک و بوغز و تاکتیکی سیاسەت تێیدا دەستەڵاتدار بێت. ئەو نووسینانە ھۆشیاریی ڕەخنەیان تێدا بەکار نایەت. زیاتر چاودێری نووسین و ھەڵکووتانە سەر و پەلاماردانن. ئەمجۆرە ڕەتکردنەوانەش تەنیا شکست بۆ خاوەنەکەی تۆمار دەکەن. شکستییەکەش دەبێتە بابەتی لادانی ڕەخنە لە میتۆدە ڕەخنەیییەکان و ئەم و ئەو ڕازیکردن لەسەر ڕەنجی ئەو دەقانەی خاوەنی ھەقیقیترین بنەمای شیعرییەتن.\nھەندێک لە نووسینی بێزراو بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە ئاماژەیان بەو وێنە شیعرییە: (شەمەندەفەر گوڵەبەڕۆژەی مێژوو دەکرتێنێت) داوە.\nلە ئایندەشدا گاڵتەکردن بە ئەزموونی سەرکێشان بەردەوام دەبێت. پێش منیش گاڵتە بە ئەزموونی سەرکێشانی دی کراون، دواتریش بوونەتە ھێمایەکی ڕوون و زۆر درەوشاوە. نموونە: گۆران، کە توانیویەتی سیمای داھێنانی تاقانەی خۆی دەربخات، چووەتە ناو ھەندێک کۆڕ و کۆمەڵ، نیمچە ڕۆشنبیری کەم ئەزموون و ناڕۆشن بە: (ھەلوور بەلوور تەکامە - زەرد و سوور و شەمامە) تانەیان لێداوە. لەبەر ئەوەی شیعری لە دەرەوەی ژیان دەرھێنا و کردی بە ژیان، ئاسۆ و دووری و پانتاییەکیشی بۆ خوێنەری نموونەیی جێھێتشت. ئەم دەربڕینەیان وەک بەھانەیەک دەھێنایەوە، کە لەسەر ئەم کێشە خۆماڵییە سیماکانی شیعری کوردی دەرخستووە و بە کارامەیی و وردی ھەوڵی تێگەیشتنی کێشە خۆماڵییەکانی داوە، من لێرەدا سەرنجەکانم دەرخستووە و لێم نەکۆڵیوەتەوە. واتە: ئەم دەڕبڕینەم تەنیا بۆ ڕوونکردنەوەیە . بەھەرحاڵ ئەرآ ئەو ڕێزدارانە کآ بوون و لە مێژوودا چییان پآ کرا. لەمڕۆدا ئێمەمانان چەندیان دەناسین، وەک ڕەگ و سەرچاوەی چێژبەخش پەیوەندییە نادیارەکانی خەیاڵکردن و بیرکردنەوەمان لێک ئاشکرا بکەن. لە لێکجیابوونەوە و پێکەوەبوونیانیش ھاوگونجانێک نیشان بدەن، یان لە پانۆرامای داھێنان لە کوێندەر دەستنیشانیان بکەین. ئەوانەی ھەقیقەتی داھێنانی مەزنیان زانیوە ئەوە دەزانن، کە (گۆران) توانی دیوانی نوێبەخشی شیعری کوردی بنووسێت، لەگەڵ تێپەڕینی ڕۆژگار پێگە و ناوبانگ و شاعیرییەتی زیاتر بدرەوشێتەوە لەوەی، کە خۆی لە ژیاندا مابوو، ھەیبوو. کەواتە: بەرھەمھێنانی شیعری بێگەرد ئەفسوونی ھەموو سەردەمەکان و بەگەڕخەری ھێزی ژیانە. لێکدانەوەی شیعر، یەک لەو گوناھانەیە، کە لێخۆشبوونی بۆ نییە، لە لەدەستدانی ئەزموونی ئێستێتیکای بەشێک لە نووسینی کوردی، لە لێکدانەوەی ئەم وێنە شیعرییەم داوای بووردن لە گیانی بەھێزی ئەم گوناھە دەکەم، ڕەنگە خوێنەر ھەندێک جار تێگەیشتنی بۆ دەق بگاتە ئاستی تێگەیشتنی نووسەرەکە و قووڵتریش بچێت.\nدەقی من کەم تا زۆرێک ھۆشیارییەکی جیاکاری ھێناوەتە گۆڕآ و لەناو کولتووری کوردییەوە ھاتووەتە بەرھەم، ڕەنگە ھۆیەکەشی ئەوەبێت ویستبێتم لەناو ئەم کولتوورەدا ھەوڵ بۆ خۆبوونی خۆم بدەم. ئەم وێنەیەش بەرھەمی بیری گەرمی منە، خەیاڵی شاعیرییەتیم لە ھێنانە پێشەوەی منداڵی تاقی کردووەتەوە.\nیەک لە جەژنەکانی ھەفتایەکان، جەژنانەکانم پەنجا فلس بوو، لەگەڵ یەک لە کوڕەکانی مامم چووین پەنجا فلسەکەمان خستە سەر ھێڵی ئاسنینی شەمەندەفەر بەو نیازەی، کە بەسەریدا بڕوات پەنجا فلسەکە گەورە دەبێت و فۆرمی سەد فلسی وەردەگرێت. بە ئەنجامی ئەو کردارە دەتوانین چێژ زیاتر لە جەژن وەربگرین.\nکەچی بە شێوەیەکی وا ھەردوو دیوی پەنجا فلسەکەی سڕییەوە شوێنەواری پارەی پێوە دیار نەما. جا شەمەندەفەر لە چێژی جەژنێک بێبەشی کردووم و چێژی ساتێک لە منداڵیی کوشتووم و نەفەسبڕ دنیای ئەفسووناوی دەستکاری کردم.\nلەم وێنەیەدا سڕینەوەکەم وەک کاردانەوەیەک کار پێکردووە و جووڵاندوومە. بەلای زۆرێک شەمەندەفەر ھۆی گەیاندن و گەشت و خۆشحاڵیی و بڵاچەی ئاواتە، بەڵام لە دید و دیدگای ئەو کاتی من وەک دڕندەیەکی ترسناک تەماشا دەکرا، ھەروەھا وەک وێنەیەکی ڕووبەڕووبوونەوە و گرژبوون بەکار براوە. شەمەندەفەر ھاوتا کراوە بە کەسایەتیی دیکتاتۆر و جووڵێندراوە، کە ھۆی نەشونماکردنی ژیان و زمان و نیشانە دەسڕێتەوە و دەوروبەرێکی نالەبار و بەربەستە بۆ گەشەکردن و پێشکەوتن.\nھێزی خود لەم وێنەیەدا دەسەڵاتدارە، دەقئاوێزانییەکی نیشانە ناسیشم لە نێوان ھێزی نووسین و ھۆشمەندیی کۆمەڵگادا دۆزیوەتەوە. دۆزینەوەی ئەم دەقئاوێزانییە لە کێشی ڕەخنەنووسێک نییە، کە خاوەنی پرۆژەی دۆزینەوە نەبێت.\nشوێن و ھێما و ھێزی خودی چالاک لە دەربڕینەکانمدا وێنەیان زۆرە، بەڵام تا بڵێی پڕ سرووشی ھەمەچەشنی مرۆڤ و شێوە و شێوازی تەقینەوەی خێرا.\nلەبارخراپیی کێشە و گرفتی ڕەخنەی ئەدەبی کوردیدا، ھەندێک لە نەوەی پێش خۆم و نەوەی دوای خۆمی گوێڕایەڵیان، بەھەوڵی گرووپێکی لێک نزیک، نووسینم لەبارە ڕێکدەخەن. بە ئاشکراش کار بۆ ئەم ھاوکارییەیان دەکەن. گرووپ دووبارەکردنەوەی ڕەفتاری خێڵایەتییە، بەھەمان جۆر و دەستووری سەلەفییانە بەڕێوە دەچێت. ھەر خەوندیدەیەک ئەفسانە و ناوەندێکی زاڵ و کاریگەرە لە نووسیندا، ئەو ئەقڵییەتە کۆنخوازانەی بڕوایان بە بیرکردنەوەی ئەوی دی نییە. ترسی ھەڵوەشانەوە وەک عەلیشیشی گیڤبووەوە دەیانباتەوە ناو قەبارەی سروشتیی خۆیان. کەواتە: دژایەتیکردنەکە بە سروشتی و تۆمارکردنی ناکۆکیی ئەوی دی وەردەگرم. نووسەر بینینی ژیان و سەیری دنیاکردنی، بووە کۆنترۆڵکردنی ئەوی دی، لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەی خۆی گەییوەتە کۆتایییەکی بێزراو. نووسەرێکیش لەگەڵ خودی خۆی گەیشتە کۆتایی، گوڕنەتەڵە و مردۆخە، پێویستە بچێت داوا بکات لە خانەی پیر و پەککەوتووەکان ناونووس بکرێت. بگرەوبەردەم لەگەڵ ئەوی دی نییە، بینینی ژیان و سەیری دنیاکردنم لەگەڵ دەروون و بیرکردنەوەی خۆمدا، ھەمیشە لە ئەزموون و نیشانە ناسیدایە. گرووپ دەستکردی دەسەڵات و ھێزی باڵا دەستی سیاسییە. کار پێکردنیشی بە نیازی ڕآ پآ بزرکردن و دووچاری گرفتکردنی ئەوی دی، خۆی ترسێکی کەمەرشکێنە لە ئەزموونی پڕ شایەن بە ئاماژە، باوەڕ پتەویشم بەھێزی خەونبینیم بۆ نوێبەخشی، وا دەبینم یەک یەک دەگلێن و ڕووبەڕووی داھێنان شەرمەزار و چاو بەرەوژێر دەبن. خاوەن پرۆژەش دەبێت بە خاوەنی ئەو سەروەرییە بێدەنگەی کە دەقە، ھەروەھا جیاکاریی نەوە جیاکارەکانیش بە دیاردەیەکی تەندروست دەزانم و ڕێزی لێ دەنێم، بەڵام بێز لەو بارە ناسروشتییە دەکەمەوە لەسەر بنیادی ڕوانین دروستی ناکەن و ئیرەیی و حوکمی پێشینەی بآ سوود بەڕێوەی دەبات. بە ھیچ جۆرێکیش بیرم لەوە نەکردووەتەوە ھێڵی ھاوبەشی خۆم لە شیعری کوردیدا جیا بکەمەوە، بەڵام ھەردەم ئەو بیرکردنەوەیە دەمخواتەوە، کە ھەنگاوێکی چوست و بنچینەیی دیکەبم لە ئەزموونی قەناعەت پێھاتووی خۆم. لە ھەموو ناوەندێکی بە گێچەڵیش دوور دەکەومەوە، سەرگەرمی بەدیھێنانی خەونی نووسین دەبم، جۆشێکی خۆڕسک و لەخۆوە و باشم بۆ خوێندنەوە و نووسین لا پەیدا بووە. لەگەڵ ئەمەش: سەرجەم ئەزموونی ھیچ شاعیرێکی کوردم بەدڵ نەبووە، بەڵام شیعری تاک تاک و ھەڵبژاردەم بەدڵ بووە و ماچم کردووە. ئەم بارەی خۆم بۆ ئەزموونی ئەوانی دی، بەھەمان چەشنیش لای ئەوانی دی بۆ ئەزموونی خۆم بە ڕەوا دەزانم.\nلە سەرجەم دەقەکانیشدا ئاراستەیەکی خەونیم دەربڕیوە، خەون سرووش و سروشتی پێغەمبەرانە خودا دەیدات بە کەسی پەیامدار. من وەک کەسایەتی، خەونێکم لە شیعرەوە بەرھەمھاتووم، خەونیش ڕادەگەیەنم. نادیارییەک لە خەوندا ھەموو گەمارۆکانی شکاندووە، نووسین ڕاوی ئەو نادیارییەیە. خەون درەوشانەوەی واقیعە، زمان لە دەقی خەونیدا ئامرازی گەیاندن نییە، ئامرازی سرووش و چالاکیی وێنە و ناسینی ڕەنگەکانە. ئاسانە بگەیت بە ئەوی دی، بەڵام ئاسان نییە بگەیت بە خودی وریای خۆت، کە گەیشتی بە خودی وریای خۆت، دەرەوە و ئەوی دی بەلاتەوە دەبنە شتێکی لاوەکی، یان زۆر لاوەکی. گەیشتووم بەو قەناعەتە ڕەھایە، تەمەن و کات ھەر ھێندە بار و بوار و ماوەم دەدەن بزانم من چیم لە ژیان دەوێت، بە گرینگیشی نازانم، بزانم دەرەوە و ئەوی دی چییان لە من دەوێت.\nئیلتیزامم بە بڕوا ھونەرییەکانی خۆمەوە ھەیە، کولتووری تایبەت بە خۆشم ھەڵبژاردووە و کاری پێدەکەم. ھەستیش دەکەم کۆمەڵگای ئێمە چووەتە ناو نەریت و ڕابردوووەوە، پێویستە دەربھێندرێت، مانەوەی توانای ھەڵدەبزڕکێنێت و زیان بە گەشەسەندنی دەگەیەنێ و خەمڵینی دوا دەخات.\nشێوازی خوێندنەوە بەشێک لە بەھای چێژی لەناو خۆیدا ھەڵگرتووە، سەرەنجام ئەم گواستنەوەی چێژەش دەبێتە بەشێک لە ڕۆشنبیریی گوێگر.\nشیعر وەک دەق، شیعر وەک شێوازی خوێندنەوە. دوو یەکەن لە یەک سەرچاوەوە پەرەیان نەگرتووە.\nوەک دەق دەسەڵاتی جوانی و بیرکردنەوە لە چێژدا دروست دەکات.\nوەک شێوازی خوێندنەوەش، دەنگ و جووڵە و ھێماکانی دەست و ڕوخسار ڕۆڵی جوانی و بیرکردنەوە دەگێڕن و دروستی دەکەن.\nئەزموونی شیعر خوێندنەوەی ناو ھۆڵ و بەر میکرۆفۆنم ھەیە، بەڵام شێوازی خوێندنەوە و دەنگ و جووڵە و ھێماکانی دەست و ڕوخسارم پەیوەندیی خۆی لەگەڵ گوێگر نادۆزێتەوە، نەتوانینی گواستنەوەی مانا و جوانی لە نائاگاییم دەجووڵێت و مەوداکانی بیرکردنەوەی خۆم لەگەڵ مەوداکانی چێژی گوێگر سەرچاوەکانیان تا ڕادە و ئاستی ڕژانە ناویەک لێک نزیک نابێتەوە.\nشیعر شوێنی ڕاستەقینەی گرتووە. چڕبوونەوەی چێژی کۆمەڵگای کوردیش لە شیعردا بووەتە ناوەند. ھیچ ھونەرێکی دی ھێندەی ئەم بەشە پەروەردەی چێژی کۆمەڵگای نەکردووە. ھەندێک خورپەی بزربووی ناخ ھەن، ڕەگەزەکانی دیکەی ئەدەبی نایدۆزنەوە. تەنیا شیعر لەباری درەوشانەوەیدا دەتوانێت بیاندۆزێتەوە. نووسین و ھونەر ئاراستەیان بەرەو ژیان و چێژە، بەڵام کردەی داھێنانی پەتی، ستایشی ژیان نییە لە پێناوی چێژدا، تێڕوانینی نوآ لەبارەی ژیان و چێژ دەخوڵقێنآ و دەیکاتە قەناعەتی مرۆڤ، مرۆڤی نوێبەخش و بەخشندەش ڕازەکان دەدۆزێتەوە.\nبە ھیچ شێوەیەک بڕوام بە تێپەڕاندن نییە، بگرە بڕوام بەگۆڕان و جیھانبینیی جیاکار ھەیە. تا ئێستاش نەمتوانیوە بڕوا بەوە بھێنم (نالی)، (باباتاھیر)ی تێپەڕ کردووە، ھەروەھا (گۆران) جەستەی شیعری کلاسیکی بەتەواوی جآ ھێڵاوە. ئێمەمانانیش خاڵی جیابوونەوەی ڕەھامان لەگەڵ نەوەی پێش خۆماندا نابێت. دەقئاوێزانییەکی بەھێز لە نێوان ھەموو نەوەکاندا ئاشکرایە و لەوانەی دوای ئێمەمانانیش بەردەوامی دەمێنێت. وا دەبینم ھەر ڕۆژ و ڕۆژگارێک جیھانبینیی خۆی بەسەر کەسی خاوەن جیھانبینیی ڕۆشنکەر و ھێمای ھەمەچەشن دەسەپێنآ. وەک چۆن ھەموو وەرزێک بە فراوانی سەیری ئاو و ھەوای تایبەت بەخۆی دەکات و دەیسەپێنێتیش، ئەم ئاو و ھەوایەش کەم و زۆرێک کاریگەری بە بارستی خۆی بەسەر نەشونمای درەختەکان جآ دەھێڵێت. ئەوەی تێبینیم کردووە نەوەی پێش ئێمە ستوونی ژیانیان ھێنایە ناو شیعر و ئەزموونیان کرد. ئێمە ستوونی و ئاسۆیی و بازنەیی ژیان و خەیاڵ و خەونمان ھێنایە ناو شیعر و فراوانتر ئەزموونمان کرد و درەوشاوە و دەوڵەمەندتر ناساندمان.\nنەوەی دوای ئێمەش کۆمەڵێک جیھانبینیی زیاد دەکەنە سەر قۆناخی شیعری ئێمە. ئەمە یاسای ژیانە و دەبێت قبووڵمان بێت. قبووڵکردنی ئەم ھەقیقەتە ناوەندێکی چەسپاوە لە بڕوابەخۆبوون و ھەقیقەت بینین و دیاردەکانی پەیوەندیدار بە چییەتی بوونەوە.\nپرۆژەی تێپەڕاندنم نییە، زیاتر خەوندیدەی پێکھێنانی ھێڵ و ھێماکانی خۆمم، شیعرییەت سیمای ڕوونی گشت نەوەکانە و شانەیەکی زیندووی زۆر قووڵە لە جەستە و پێکھاتەی مرۆڤدا.\nدەقئاوێزانی دەتگەیەنێت بە فۆرمی ڕۆشنبیری و بیرکردنەوەی چالاک و دەتدرەوشێنێتەوە. ئەگەر ڕۆشنبیرییەک دەقئاوێزانی لەگەڵ گیانی بەھێزی ڕۆشنبیریی دنیا نەھێنێتە ئاستی ھەست پێکردن، نەیتوانیوە لە پەیوەندی و گفتوگۆ و بیرکردنەوەی ئەوانی دیکەدا، ببێتە کەسایەتییەک بتوانێت زانستی ژیان کۆ بکاتەوە.\nڕۆشنبیرییەکیش نەتوانێت ببێتە کەسایەتییەک. زانستی ژیان کۆ بکاتەوە، لەناو ڕۆشنبیریی دنیا خەیاڵی باش بەڕێوە نەچووە.\nلە بەرزبوونەوەی ھێڵی ھونەری دەتوانێت لەناو ڕۆشنبیریی دنیا نیشتەجآ بێت و لە گەڕان بۆ بنەڕەتیش چالاک و بەرھەمدار بێت، خەسڵەت و ئاسۆی خۆبوونی بدۆزێتەوە. چرکەساتی ئاسۆی خۆبوونیش، چرکەساتێکی گەرم و ئاسوودە و چڕە لە ژیاندا.\nلە دامێنی ھەر دەقێکم، مێژوویەک تۆمارکراوە، بڵێی بڕوام بەوە ھەبێت نووسین ھەڵچوون و کاتی تایبەتییە، یان بەھرە و سرووش ماوەیەکی دوور و درێژ بەردەوام بەشدار و ھاوکارم بن لە نووسینی بەشە پێکھێنەرەکانی دەق. لەو تەمەنەی نووسینمدا، کە نزیکە چارەگە سەدەیەکە بەکامی دڵ لەناو سنوورەکانی لە ھاتوچۆدام. ڕاوی چەند دەقێکم کردوون، ئەوانەی نووسیویشمن ھێشتان لە نووسینیان تەواو نەبوویمە و نەگەیشتووم بەدوا داڕشتنیان. بڕواشم وایە بەھرە و سرووش کار لە ئامادەبوونی نووسەر دەکەن بۆ کەشی خرۆشان، بەڵام وەک ھاندەر و خورپەیەکی شاراوە نەک شتێکی بنەڕەتی و تەواوکەری بنیادی بەردەوامیی نووسین، لە نووسیندا زیاتر تێڕامان و خەون و ئێستێتیکای ویژدانی بە پلەی یەکەم کاریگەری و بەشداریی بەردەوامیم دەدەنآ. ناخی وریام ئامادەی بنیادی بەردەوامیی نووسین دەکەن.\nسەرەتاکانی نووسین لە ھۆشیاری و یاداشت و خەونمدا ئامادە دەبێت. چاوەڕوانی کەشی نووسین دەکات. لەوانەیە ئەم کەشە چێژبەخشە شکۆ و بەھرە و سرووشی نووسین بێت و بنەماکانی بەڕێوە ببات. تا ڕادەیەکی زۆر باش نووسین پێویستی بە ژیری ھەیە، تا دەستت بەسەر ئامرازە ھونەرییەکاندا بشکێت و ئەفسوونی نووسین بەھۆی بەھرەیەکی پەروەردەکراودا بەجآ بھێنێت.\nلەناوەوەی خۆم بە بۆچوون و تێگەیشتنی زاھیدێک ژیانم ھەڵبژاردووە و بە چاوی دەمار و خوێن و پشت سەیری شیعری کوردی دەکەم و شیعری: زمان و ئێستێتیکی و مرۆڤدۆستانەشم خۆشدەوێت، شیعر ھەڵگری وزەی ژیانە. لەناو شیعریشدا ژیان دووچاری نەسرەوتن و ھەندێک جەنگی پێویستی کردووم. بوێرییەکانی ڕووبەڕووبوونەوە بەرانبەر ئەو مەترسییانەی لە لەناوچووندا دەبن بە ھەست، کتێبی دەگمەنن ھەوڵ دەدەم تێیان بگەم، دواجاریش بیاننووسمەوە، ئەو ژیانەم لا جوان و پەسندە، ھەست و خەون لەناو دەقی شیعریدا دەیکەنە ئاماژە و ئاخاوتن. لە ئاخاوتندا لە خاڵی ھاوبەش نزیک دەبینەوە، یان دەگەین بە وەڵامێک بۆ ئاخاوتن. خەون و یادەوەری لە سێبەریدا بە یەکتری دەگەن و دەبن بە واقیعێک لە واقیعەکانی بوون. لە نێوان پەسندکردن و ڕەتکردنەوەی خوێنەرانی ھۆشیار و خوێنەرانی ئاساییدا نووسین لەکوآ خۆی دەدۆزێتەوە. جیاکاریی نێوان خوێنەری زۆر و جەماوەر ئاشکرایە. قۆناخی شیعری کلاسیکی کوردی پڕ خوێنەرە، بەڵام جەماوەری نییە.\nئەو مشتومڕە لە نھێنیی ئەو دەقانەدا بە دەست دەکەوێت، وەک سەرچاوەی چێژبەخش پێویستمان بە خوێندنەوەیانە. پەیوەندییەکی دڵخۆشکەریان لەگەڵ مووچڕک و تەزوو و خورپەی شاراوەی ناخ پێکھێناوە.\nمن یەک بەباری خۆم، کە پەستی دامدەگرێت و لە ھەموو دنیا بآ ئومێد دەبم پەنا بۆ دیوانی: مەحوی، یان دیوانی: حاجی قادری کۆیی، یان دیوانی: گۆران، یان دیوانی: دیلان.....تاد، دەبەم، ئامادەم دەکەنەوە بۆ گرینگیدان بە ھەموو بوارەکانی ژیان، یان دەگەمە فۆرمی گەیشتن بە ھەموو شتەکان و ناخی خۆم. ھەر ھەموو ئاستێکیش ڕێز لە ژیان دەنێـت و ھەوڵی بەرەو پێشەوەی و ئایندەی باشتر دەدات، ھەریەکیش بە تێگەیشتنی خۆی چێژی لێ وەردەگرێت. نووسەریش لەسەر بنەما و فراوانبوونی مەوداکانی زمان و ھێشتنەوەی بە زیندووێتی ئەو متمانەیەی دەبێتە خەونێکی بەدیھاتوو، لە خەونەوەش دەست پێدەکاتەوە. من خەونم ھەیە، لە خەونەکانمدا دەست پێدەکەمەوە و دەچمە ناو مەوداکانی بیرکردنەوە و نووسین.\nوشەی: خەون و منداڵی و مردن، بێئاگاییم دەجووڵێنن و لام دووبارە دەبنەوە، دەبێت لە پەرەسەندنی خۆیاندا قسەم لەبارەیانەوە ھەبێت و چوارچێوەیەکیان بۆ بگرم، فەزا و ڕەگەزی ئەم وشانە دیدگای منیان دیل نەکردووە، زیاتر بەلای خۆیاندا بەکێشیان کردووم. لەناو مندا ڕەگیان وریایە و بەگەشەکردنم ناساندوون، کەشوھەوان بۆ ئەزموونی خەونیم، لە شیعردا ئیلتیزامم بە فەزای بوونەوە ھەیە، نەک فەزا و ڕەگەزی وشە. بوون لە دەقدا دەبێتە شەپۆلی مانا و جوانی و شیعرییەت. شیعری من مەبەستی مێژوویی تێدا نییە. داڕشتنێکی بوونی و خەونییە. کار لەناو خەون دەکەم بۆ دروستکردنی جیھانبینی، خەون و منداڵی و مردن پرسیاری ئەزەلین، نەکراوە وەڵامێکی ڕەھا بۆ پرسیارەکانی ئەزەلییەت بدرێنەوە، ھەر وەڵامێکی دەبێتەوە کۆمەڵێک پرسیاری دیکە. دووبارە نیاز و کەڵکەڵەی گەڕان و دۆزینەوە گەرم دەکەنەوە، دەمانخاتە بەردەم ئازادیی دەربڕین، خەون و خەیاڵمان دەجووڵێنێت، دەکرێت ئەم پرسیارە دوابخرێت بۆ دوای کۆتایی زەوی، یان دوای دۆزینەوەی بزەی مۆنالیزا و بەختیاری تا ھەتایی، بڕوا بە بەختیاری تا ھەتایە، کاریگەرترین و بەپیتترین ناوەرۆکی مێژووی گیانی پێکھێناوە.\nبەلامەوە گرینگە ھەموو ئاستێک ببێتە لایەنگری دەقەکانم، یان نا. بەھای سەربەستی شوێنی نووسینی لە جیھان دۆزیوەتەوە، بە تەواوی مانای سەربەستی، سەربەستیم لە جۆری بیرکردنەوە و ھونەرە جوانەکان و چێژی نووسین بۆ خۆم دابین کردووە، سەربەستی لەناو ھەستیاریی نووسین دەتوێنمەوە، کەسی دووەمیش بەھەمان سەربەستی بەڕێوە دەچێت. منی وەک نووسین بەلاوە گرینگە، یان نا. ئەو قەناعەتەشی لا وێنا دەکەم بە ھەموو توانای گیانی و ھێزی ئەقڵیمەوە ئاماژەکان بە دەربڕین و ناوەندی بەرھەمھێنان دەگەیەنم، بارێکی گیانیش لەناوەندی نووسین چێژی ھاندانم دەگەیەنێتە پلەی توانەوە و تێکەڵاوبوون بە زۆرێک لە شتەکان. ھەوڵیش دەدەم ژیانی چێژدار و بەجوانی پەیوەست بخزێنمە گیانی ئادەمیزادەوە. ئادەمیزادیش بگەڕێنمەوە باری یەکەمین فڕین. ئێستێتیکای ھاوبەش و ڕۆشنایییەکانی ناو دەق دەکەمە ھونەری لێکدانەوە و تێگەیشتن بۆ پەخشکردنەوەی ڕۆشنایییەکانی خەیاڵ و ئەندێشەی وەرگر. وابەستەی کولتووری پڕ چالاکیی کوردیم، ئەو کولتوورەی پەیوەندیی بەھەر ھەموو کۆمەڵگاوە ھەیە. بەرھەمی ھۆشمەندییەتی، کەواتە ئێمە ناوەرۆکی گشتیی کولتوورین. تێکۆشانێکی سەخت دەکەم، ناوەرۆکێکی دەوڵەمەند و بە پیت و فەڕ بم.\nکولتوور بەو بارە زیندووەی خوڵقاندوویەتی، بەناوبانگترین جۆری دەربڕینی ڕۆشنبیرییە. تا پاشەڕۆژێکی دووریش ھەر بەو شێوە چالاکەی دەمێنێتەوە. مامەڵەی من لەگەڵ نووسیندا مامەڵەی ئیماندارە لەگەڵ خودا و سەرچاوە. خودا و سەرچاوەش دەبنە پرسیار و گفتوگۆ، پرسیار لە چییەتی بوون و نەبوون و شوێنەزا. دواجاریش دەمەوێت بزانم ئەو دۆزینەوانە چین، کە پێیان گەیشتووم، پرسیار و گفتوگۆمان چۆن بوونەتە یەکانگیربوونەوەی ئاسۆکانی ناوەند و نووسینیان لێوە درێژ بووەتەوە.\nجوانی لە سادەیی و قووڵبینییەوە دەخوڵقێت. لێڵیش شتە سادەکان لەناو دەبا و دڵی جوانی تێدا ھێور ناکرێتەوە. لە بەشێک لە بەرھەمی ھەشتایەکانم لە بنیادی قووڵی تەمومژدا کارم کردووە، تەمومژ لە ئەنجامی جوانیی زمان دروست دەبێت، لێڵیش لە ئەنجامی بنیادی ڕووکەش و ھەڵەی زمانەوە.\nنموونە: بێزمانێک دەچێتە لای مرۆڤێک، داوایەک دەخاتە ڕوو. بێزمانەکە لای خۆی مانا و لێکدانەوەیەکی بۆ داواکەی ھەیە و دەزانێت چی دەوێت، بەڵام لەبەر ئەوەی ڕوونیی زمانی نییە. ناتوانێت داواکەی لە بەرانبەر بگەیەنێت.\nشاعیر ھەن ڕوونیی زمان و جیھانبینییان نییە. لە دەروون و ھەستی یەکئاستیی خۆیان مانایەکیان بۆ نووسینەکەیان داناوە، بەڵام ناتوانن ئەم مانایەیان بە شێوازێکی ڕوون لە بەرانبەر بگەیەنن، لێڵی ئەم نەگەیشتنەیە. ژیان خۆی پڕە لە شێوازی گۆڕان و جموجووڵ، تەنانەت ڕەنگی سروشتیش گۆڕان لە خودی خۆی پەروەردە دەکات. درەخت لە پارچە زەوییەکی بچووکدا کەشوھەوای نەشونما وەردەگرێت، ھەموو ساڵێکیش گەڵاکانی خۆی لەناو دەدا و ھێمای ڕوون و شێوازی گەڵا نوێیەکانی دەکاتە کردەیەکی ڕاست. یەک شێوازیش لە ئەزموونی خەوندیدە و وێڵی دۆزینەوەی ژیانی بە پیت و دەسەڵاتدار نابێت. مانەوە و کارکردنیش لەناو شێوازێک ڕایەڵ و تانوپۆی داھێنان ھەڵدەوەشێنێتەوە، ھەموو سەربەخۆیی و دەسەڵاتێکی کەلکێشیش زەوت دەکات، گیانی بەردەوامبوونیش دادەڕزێنێت. ئەو شێوازەی لەناوەڕاستی ھەشتایەکانەوە ئەزموونم کرد، ھەوڵم دا لەو ئەزموونەدا کار لەناو مانای زمان بکەم و مانای بابەت بمرێنم.\nئەزموونێک بوو، ویستە ھونەری و کەلکێشییە زمانەوانییەکانم تێیدا پێشکێش کرد. دوای ئەم پێشکێشکردنەش خواستی گۆڕان لەناوەوە ھەژاندمی، ھەستم کرد کارێکی دیکە ھەیە بۆ کردن، دنیایەکی دیکە ھەیە بۆ بینین و شێوازی ژیان. کاتێک ڕێگا بەخۆم دەدەم ئەزموونێک واز لێ بێنم و سەرگەرمی ئەزموونێکی دیکە بم، دیارە وەک ئەزموون گەیشتوومەتە دوا ئاستی و لام تەواو بووە، ئەگەر لەناویشیدا بمێنمەوە دووچاری خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتە دێم، خۆدووبارەکردنەوە و پێکوتەش کەشی نووسینم لەبەرچاو دادەخەن، لەو بار و بوارەدا ھێزی خود و ڕستە کاریگەرەکانی مرۆڤی نوێبەخشیش بۆ جوانی و ژیان بآ کاریگەر دەبن.\nڕاگەیاندن کەناڵ و ناوەندێکی خزمەتگوزارە بۆ کردەی ڕۆشنبیری. لەناو ڕۆژنامەوانیی کوردیدا گەیشتووم بە ئەزموونی بەپیتی زۆرێک لە نووسەرانی کورد و سوودمەند بوویمە بە بیر و بۆچوون و فۆرمەکانیان. لەلایەکی دیکەشەوە ھێندەی لە بەشێک لە ڕۆژنامەوانی بە ناھەق لەبارەی منەوە نووسراوە، ھێندە بەھەق لەبارەی ئەھریمەنەوە نەنووسراوە. سەرەڕای ئەمانەش بەبآ ھیچ ھۆیەک بە مەبەست و ھەڵەی ئەنقەست ناوم لە لێکۆڵینەوە و چاوپێکەوتنە ئەدەبییەکان دەسڕنەوە. بەشێک لە ڕۆژنامەوانیی کوردی ھەوڵی تێدا دراوە ھەقیقەتی شیعری من بشێوێنێت. لە ڕۆژگاری ژیاندا ئەوانەی لە چێژی باوخوازەوە تەماشای ڕستە کاریگەرییەکانی ژیان دەکەن تاوانکارن، نوێبەخشەکانیش قوربانیی ئەو ھێزە باڵادەستانەن، کە تاوانکاران دەجووڵێنن و ئامادەیان دەکەن بۆ بەجێھێنانی مەرام و تاکتیکە سیاسی و شکستە ئەدەبییەکانیان، دیمەنە سادە و کاریگەرەکانی ژیان وەردەگرم بە تێکەڵاوکردنی فۆرمەکانی گەیاندن چەند ئاستێکی زمانەوانیی شیعرییەتی تێدا دەکەمە ستوونی تایبەتکردن و درەوشانەوە. وەک دەقی بە ئەدەببوو دەیخەمە بەردەم کۆمەڵێک نیشان و پرسیار، شتە سادەکانیش بەردەوام لە سرووتی تایبەتی و دانایی لەناو خوڵقاندنی نووسین زانیاریی ویژدانی و گەرمایی ھەستەکانن. بوونمان لەناو خۆیاندا لەپێناو ژیان و جیھانبینییەکی باشتر بەرجەستە دەکەن، تا لە ژیان کاریگەری و کردەوەی خۆیان نیشان بدەن.\nبێدەنگی لە قووڵایی نەزاندراودا پەیوەندیی دیکە لەگەڵ ژیان دەدۆزێتەوە، پەیوەندییە ساردبووەکانیشی لەگەڵ واقیع زیندوو دەکاتەوە. ھەندێک شت لە واقیع وەردەگرێت، لە بیرکردنەوەی ڕێکی دەخاتەوە و ئامادەی گوتنی دەکات. پێکھاتەی سرووتی کەسایەتیم لە نیشتەجێبوون لەسەر زەمین بۆ خۆ گونجاندن لەناو سەرچاوەکانی ژیان وا ھەڵکەوتووە. ئاخاوتن لەناو دەق دروست دەکەم. لە قسەکردن خودی ئامادەکراو دێتە پێشەوە، لە ئاخاوتنی ناو دەقیش ئەفسوونی خودی وریا و ھۆشمەند. ئەگەر زۆر بدوێم، تێڕامانی ناوەوەم دەکوژێت و بنیادی ئامادەبوونی بەردەوامیی نووسینم دەشڵەژآ، ئەفسوونی خودیشم بەتاڵ دەبێت. زۆر دوان تەنیا بۆ کەسی سیاسی گونجاوە، بار و بوار بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئەوی دی دروست بکات، نووسەریش بار و بوار بۆ تێڕامانی تاکییەتی و ھەستەکانی خۆی دەستەبەر دەکات. خۆم بە تێگەیشتن لە کرۆکی ڕۆژگار و بێباکی گرتووە، پرۆژەکانم بەھۆی زمانەوە پەرە پێدەدەم، نازانم ئەوەی نووسیومە باشە، یان نا. بەڵام بەو ڕاستییە گەیشتووم پێویستە لە ھەوڵی تێڕامان و بێدەنگی بەردەوامبم.\nبێدەنگی لای من مانا قووڵەکانی خەون ئاگادار دەکاتەوە و پرسیاری ژیان و بوونی ھەیە.\nھەمیشە خۆم لە گفتوگۆ و دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بەدوور گرتووە، ئەو دەسکەوتانەی لە بار و بواری شیعرەوە بە دەستم ھێناون، دەکرآ بکرێـنە جێگرەوەی ھەموو گوتن و نووسینێکی دیکە. ھیچ نیازێکی گوتنیشم نییە لە دیمانە ڕۆژنامەوانییەکان بیکەم بە ناوەندی دەربڕین و درکاندن. ھەموو ساتە ھۆشیاری و نھێنی و ھەستکردنەکانی ڕایەڵ و تانوپۆی نووسینیان چنیوم لە ھەناوم خۆیان ڕاپسکاندووەتە دەرەوە و لە دەقەکانم درکاندوومن. خۆ تەرخانکردنیشم بۆ بەرھەمھێنانی دەق بەلاوە گرینگ و ناوەندە. دەق بنەمای پەیوەندییەکان جوان و فراوان دەکات، فۆرمەکانی دەروونیش دەگۆڕێت. سەرەتا شتە گشتییەکان دەدۆزمەوە. دواتر گیانی بزێوی شتەکان دەنووسمەوە و ھەستی تێدا دەخوڵقێنم.\nنووسین و قسەکردن لەبارەی شیعر بە کردەی دۆزینەوە تآ ناگەم، زیاتر گواستنەوە و گەیاندنە. ھەوڵ دەدەم خۆمی لێ بپارێزم، لەگەڵ ئەوەش لە ھەموو بابەتێک پتر، تامەزرۆی خوێندنەوەی دیمانە ڕۆژنامەوانییەکانی شاعیرانی بە ئەزموون و ژیننامەی کەسایەتییانم.\nتێڕوانین و زۆر وردبوونەوەش لە شیعر دەمانباتەوە بۆ سەردەمی لەدایکبوونی یەکەمین مرۆڤ. نووسین ناتوانێت لەبارەی یەکەمین مرۆڤ ڕستەیەک، تەنیا ڕستەیەک بەھێز بکات، تەنیا لەرزەی گیان دەتوانێت لەناویدا وردبێتەوە و بگات بەباری تێڕامانی یەکەمین مرۆڤ.


ئیسرائیل خاڵی په‌ڕینه‌وه‌ی سنووری نێوان لوبنان و سوریا بۆردومان ده‌كات\nی مانگی حه‌وت ٣٠, ٢٠٠٦\nفڕۆكه جه‌نـگیـیه‌كانی ئیسرائیل خاڵی په‌ڕینه‌وه‌ی سه‌ره‌كی سنووری نێوان لوبنان و سوریای بۆردومان كردووه و له ئاكامدا گه‌شـتی ماشـێنی نێوان هه‌ردوو وڵات بڕیوه.\nهێرشه ئاسـمانیـیه‌كه‌ی ئیسرائیل له نێو خاكی لوبناندا له خاڵی په‌ڕینه‌وه‌ی مه‌سنه‌ع زیانێـكی كه‌می مرۆیی لێ كه‌وتۆته‌وه. ئه‌م هێرشه یه‌كێـك بوو له زنجیره‌ی هێرشه ئاسـمانیـیه‌كانی دوێنێی ئیسرائیل بۆ سه‌ر خاكی لوبنان. هاوكات میلیشـیاكانی حزبوڵـڵای سه‌ر به ئێران و سوریا له موشه‌كبارانی باكوری ئیسرائیل به‌رده‌وام بوون.\nڕێبه‌ری گروپی حزبوڵـڵا حه‌سه‌ن نه‌سروڵـڵا گوتی ئه‌گه‌ر ئیسرائیل بۆردومانـكردنی ناوچه‌كانی لوبنان ڕانه‌گرێت، ئه‌وا حزبوڵـڵا موشه‌كبارانی زیاتری ناوه‌ڕاستی ئیسرائیل ده‌كات. له میانه‌ی گوته‌كه‌ی دوێـنێیدا له‌سه‌ر ته‌له‌فیزیۆن نه‌سروڵـڵا ئاماژه‌ی به‌وه دا هێزه‌كانی ئیسرائیلی له میانه‌ی 18 ڕۆژی هێرشه‌كه‌یان بۆ سه‌ر بنكه‌كانی حزبوڵـڵا له لوبناندا شـكستی گه‌وره‌یان هێناوه.\nكاربه‌ده‌سـتان ده‌ڵێن له‌و سـاته‌وه‌ی له سه‌ره‌تای ئه‌م مانـگه جه‌نـگ هه‌ڵـگیرسـاوه مه‌زه‌نده ده‌كرێت نزیكه‌ی 600 لوبنانی و هه‌روه‌ها پـتر له 50 ئیسرائیلی كوژرابن. هاوكات پـتر له 600 هه‌زار لوبنانیش ئاواره و ده‌ربه‌ده‌ر بوون.


له جیاتی پاشمله‌قسه‌كردن، ڕه‌خنه بگرن\nنووسەر: ئەنسیە نووش ئابادی\nوەرگێڕانی لە فارسییەوە: تەحسین تەها\nده‌روونناسی – زۆر له په‌یوه‌ندییه خێزانییه‌كان و زۆر له دۆستایه‌تییه‌كان له‌به‌ر پاشمله‌قسه‌كردن له‌نێو ده‌چن، ده‌توانرێ له بری پاشمله‌قسه‌كردن به شێوازێكی دروست ڕه‌خنه بگیرێ.\nله‌م وتاره‌دا ته‌نیا ڕه‌هه‌ندی ئه‌خلاقیی پاشمله‌قسه‌كردن و كاریگه‌رییه نێگه‌تیڤه‌كه‌ی له‌ناو خێزاندا تاووتوێ كراوه و هه‌وڵ دراوه به ئامۆژگاری و فێركردنی ڕه‌خنه، ڕێگه له دروستبوونی بواره‌كانی پاشمله‌قسه‌كردن بگیرێت.\nزیانه‌كانی پاشمله‌قسه‌كردن له‌ناو خێزان و خزماندا\nئه‌گه‌ر له په‌یوه‌ندییه پچڕاوه‌كانی ناو خزمان بكۆڵینه‌وه و بگه‌ینه ڕیشه‌كانی، ده‌بینین پاشمله‌قسه‌كردن له بنه‌ڕه‌تیترین كۆڵه‌گه‌كانیه‌تی. له نێو ئێمه‌دا به گشتی هه‌ندێ كێشه هه‌ن كه ده‌توانین به شێوه‌یه‌كی لۆژیكی له‌گه‌لیاندا بجووڵێینه‌وه و بۆ چاره‌سه‌ركردنیان بیر له چاره‌یه‌ك بكه‌ینه‌وه یان له‌گه‌ڵیاندا بسازێین. به‌ڵام كاتێ مه‌سه‌له‌ی پاشمله‌قسه‌كردن دێته گۆڕێ، هه‌ست و سۆزی نێگه‌تیڤ له كێشه ئاسایییه‌كانه‌وه سه‌ر هه‌ڵده‌ده‌ن و ئیتر چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانیش مه‌حاڵ ده‌بێت. بۆیه پچڕاندنی په‌یوه‌ندی و ڕه‌شكردنه‌وه و لابردنی خودی مه‌سه‌له‌كه تاكه ڕێگه‌یه‌كه كه ده‌مێنێته‌وه.\nپاشمله‌قسه‌كردن دڵی عاتیفیی خێزانیش، هه‌رچه‌نده ئه‌ندامه‌كانی هه‌موو ڕۆژێ له ده‌وری یه‌كتری كۆ ببنه‌وه، بریندار ده‌كات. پاشمله‌قسه‌كردن كه‌ڵێنێكی عاتیفی ده‌خاته نێو ئه‌ندامانی خێزانه‌وه و له جیاتی به‌هێزكردنی هه‌ست و سۆزی دۆستانه، تووڕه‌یی و ڕقیان به‌رامبه‌ر یه‌كتری به‌هێز ده‌كات. به‌هۆی پاشمله‌قسه‌كردنه‌وه هه‌ستێكی نێگه‌تیڤ بڵاوه ده‌كات و ڕۆ ده‌چێته نێو دڵی سه‌رجه‌م به‌شداربووانی.\nپاشمله‌قسه‌كردن هه‌میشه هه‌ڵگری وزه‌یه‌كی نێگه‌تیڤه و گه‌رچی هه‌ر له هه‌مان ساتدا زیانه‌كانی نیشان نه‌دات، وه‌كو برینێكی شاراوه‌یه كه به‌دڵنیایییه‌وه ڕۆژێك سه‌ر ده‌ردێنێ. له هه‌موویشی گرنگتر، پاشمله‌قسه‌كردن هه‌میشه به‌رهه‌مهێنه‌ری ڕه‌شبینییه. چه‌ندی زیاتر له پاشمله قسه بكه‌ین، زیاتر هه‌موو مرۆڤه‌كان به خراپ ده‌بینین. له‌م حاڵه‌ته‌دا هه‌م متمانه‌مان له دروستكردنی په‌یوه‌ندیدا له كه‌می ده‌دات و هه‌م بوێریمان له نزیكبوونه‌وه له یه‌كتری.\nبۆچی پاشمله قسه ده‌كه‌ین؟\nپاشمله قسه ده‌كه‌ین چونكه تووڕه و ڕه‌نجاوین، به‌ڵام نازانین چۆن به شێوازێكی دروست تووڕه‌ییمان نه‌هێڵین. مرۆڤه به‌هێز و هاوسه‌نگه‌كان كاتێ ده‌بینن پێویست به چاكسازی له ئه‌خلاق یا ڕه‌فتاری كه‌سێكدا ده‌كات، ڕه‌خنه ده‌گرن به‌ڵام لاوازه‌كان یا ئه‌وانه‌ی دڵیان نه‌خۆش كه‌وتووه په‌نا ده‌به‌نه به‌ر پاشمله‌قسه‌كردن و به غه‌یبه‌ت هه‌ست و سۆزه ڕقاوییه‌كانی خۆیان هاوسه‌نگ ده‌كه‌ن.\nكه‌سێك پاشمله قسه ده‌كات كه له‌خۆڕا نابینێ له به‌رده‌م كه‌سه‌كه‌دا ڕه‌خنه‌ی لێ بگرێ. بۆیه گه‌رچی بێده‌نگه، به‌ڵام ئارام و ڕازی نییه و به پاشمله‌قسه‌كردن هه‌سته‌كانی خۆی به‌تاڵ ده‌كاته‌وه. به‌ڵام له‌وێوه كه له كاتی پاشمله‌قسه‌كردندا، ئه‌و كه‌سه‌ی غه‌یبه‌تی ده‌كرێ له‌وێ نییه، ده‌توانێ زێده‌ڕۆیی بكات و شك و گومانی خۆیشی بخاته سه‌ر، كه‌واته زۆربه‌ی پاشمله‌قسه‌كردنه‌كان بوختانیان له‌گه‌ڵه.\nهه‌ڵبه‌ته جاری وایه پاشمله‌قسه‌كردن ده‌بێته خوو و سه‌رگه‌رمییه‌ك. له‌م جۆره خێزانانه‌دا ئه‌ندامانی خێزان به‌ره به‌ره، له جادده‌ی هاوسه‌نگی ده‌رده‌چن و به گوته‌ی ده‌روونناسان، كه‌سایه‌تییان ده‌بێته كه‌سایه‌تییه‌كی به‌كێشه (ئاسته‌م). كه‌سایه‌تییه به‌كێشه‌كان به شێوه‌یه‌كن كه به هه‌ر ڕێگه‌یه‌كیش هه‌ڵسوكه‌وتیان له‌گه‌ڵدا بكه‌یت و چه‌ندی هه‌وڵ بده‌یت به لۆژیكی له‌گه‌ڵیاندا بجووڵێیته‌وه، دیسانه‌وه‌ش به‌و به‌هره تایبه‌ته‌ی كه هه‌یانه، ڕێگه‌یه‌ك ده‌دۆزنه‌وه تا كه‌موكوڕییه‌ك له ڕه‌فتاری ئێوه‌دا ببیننه‌وه و نیازێكی خراپ بده‌نه پاڵ ئێوه.\nبۆ ڕێگه‌گرتن له پاشمله‌قسه‌كردن، فێره ڕه‌خنه‌گرتن بن\nئه‌گه‌ر قه‌رار بێت كه‌سێك بۆ جارێك ببینین وه‌كو هاوسه‌فه‌ر، ڕێبوار و ... باشتر وایه به‌رامبه‌ر به‌دڕه‌فتارییه‌كه‌ی، دان به خۆماندا بگرین و ببوورین. به‌ڵام ئه‌گه‌ر قه‌راره له‌گه‌ڵ كه‌سێكدا بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ بژین، ده‌بێت فێری ڕێگه‌ی دروستی ڕه‌خنه‌گرتن بین.\nكاتێ ژیانمان له‌گه‌ڵ كه‌سانێكی وه‌كو خزمانی هاوسه‌ر، دراوسێ، هاوكار و ...دا وه‌ها لێك ئاڵاوه كه ناچارین به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ین، ده‌بێ بتوانین په‌یوه‌ندییه‌كی دروست و بنیاتنه‌ر له‌گه‌ڵ یه‌كتریدا دابمه‌زرێنین. له په‌یوه‌ندییه بنیاتنه‌ره‌كاندا كێشه‌كان به‌ئاسانی چاره‌سه‌ر ده‌بن. له كاراكته‌ره‌كانی په‌یوه‌ندیی بنیاتنه‌ر، بوونی ئازایه‌تیی ڕه‌خنه‌گرتنه له‌نێوان لایه‌نه‌كاندا.\nئه‌گه‌ر به جۆرێكن كه هه‌رچی ئه‌وانی تر ئازارتان ده‌ده‌ن بێده‌نگ و له ڕواڵه‌تدا هێمن و له‌سه‌رخۆ ده‌مێننه‌وه و كاردانه‌وه‌یه‌ك نیشان ناده‌ن، حه‌زتان بۆ لای پاشمله‌قسه‌كردن ده‌چێت. چونكه سه‌بر و دانبه‌خۆداگرتنیشتان سنووری هه‌یه. به‌ڵام پێویست ناكات كه یان دان به خۆدا بگرن یان به شه‌ڕ بێن. فێر ببن چۆن ڕه‌خنه بگرن.\nكاتێ ڕه‌فتارێك به‌رده‌وام ئێوه ده‌ڕه‌نجێنێ، ده‌بێ چاكی بكه‌نه‌وه. باشترین ڕێگه‌یشی ئه‌وه‌یه كه به لۆژیكی و به‌بێ هه‌بوونی له‌حنێكی دوژمنانه یا زێده‌ڕۆیی له ده‌ربڕینی هه‌سته‌كاندا و ... قسه‌ی خۆتان وه‌كو ڕای خۆتان بخه‌نه ڕوو، به‌م جۆره موئه‌ده‌بانه‌تر دێته پێش چاو.\nله‌وانه‌یه له كاتی قسه‌كردندا به‌توندی تووشی كاردانه‌وه‌ی ڕووحی، هه‌یه‌جانی ده‌روونی، ساردبوونه‌وه‌ی ده‌سته‌كان، ئاره‌قكردنی ناوله‌پ و ته‌وێڵ و ...بن. ده‌بێ به‌سه‌ر ئه‌م حاڵه‌تانه‌دا زاڵ بن و هه‌ڵبه‌ت ئاگاتان لێ بێ له‌حنی تووڕه به‌خۆوه مه‌گرن. كاتێ كه لۆژیكی و موئه‌ده‌بانه (ڕێزدارانه) قسه ده‌كه‌ن نیگه‌رانی هیچ شتێك مه‌بن.\nتووڕه‌یی یان كاردانه‌وه‌ی لایه‌نی به‌رامبه‌ر ئیدی گرنگ نییه، چونكه ئێوه هه‌ڵه نین. گریمان هه‌ڵه‌ش بن، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له گفتوگۆدا ڕێز و لۆژیكتان ڕه‌چاو كردووه، شێوه‌یه‌كی ناشیرین به‌خۆوه ناگرێت. هه‌ڵبه‌ت گرێنتییه‌ك نییه بۆ ئه‌وه‌ی له لایه‌ن به‌رامبه‌ره‌وه پشتگیری بكرێن، به‌ڵام هه‌ر چۆنێ بێ، ئه‌وتان له هه‌ست، شێوازی بیركردنه‌وه و داوه‌ریكردنی خۆتان ئاگادار كردووه‌ته‌وه. بۆیه ئه‌گه‌ری دووباره‌بوونه‌وه‌ی ڕه‌فتاری ناخۆش زۆر كه‌متر ده‌بێت.\n« دیموکراسییه‌ت به گه‌نده‌ڵی و چاوچنۆکی هه‌رزانفرۆش کراوه، بەڵام کاتی فریاکه‌وتن ماوه شێوازی ده‌ربڕینی قبووڵكردنی شكست له دیموكراسیدا »


چارەنوسی ملیشیاكان‌و داهاتوی خورماتو\nلەدەرهاویشتە هەرە خراپەكانی شەڕی بەڕەنگاربونەوەی داعش، كەڵەكەبوونی ئەو هەموو هێزو گروپە چەكدارانەیە، كە بەشی زۆریان لەسەر بنەمای مەزهەبی‌و تائیفی‌و هەتا كەسیی، سێ ساڵ لەمەوبەر بۆ پاراستنیان لە مەترسی تیرۆری دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق‌و شام پێكهێنراون.\nئەمجۆرە چەكدارانە، ئاست‌و شێوازی ململانیە مەزهەبی‌و تائیفیەكانی ناوخۆی عێراقیان بردۆتە قۆناغێكی مەترسیدارترەوە، لەبری بەهێزكردنی پێكەوهەڵكردنی ئاشتیانە، گەیشتوە بەو ڕادەیەی تاوانی جەنگ‌و هەتا قڕكردنیش بەرامبەر بەیەك ئەنجامبدەن.\nقوتبونەوەی ملیشا تائیفی‌و مەزهەبیەكان، لەئەنجامی بێهزیی سوپاو دامەزراوە ئەمنیەكانی عێراق بوو، كە لەشەو و رۆژێكدا هەرەسیان هێناو بەشێكی بەرچاوی خاك‌و خەڵكی عێراقیان ڕادەستی داعش كرد.\nدوای كۆتایی هاتنی قۆناغی سەرەكی شەڕی داعش، پێشلكارییەكانی حەشد لەروداوەكانی خورماتو، لێدوانی لێپرسراوانی سەربازی‌و دیپلۆماتی ئەمریكا‌و فەڕەنسا، مشتومڕ لەبارەی چارەنوسی ئەم هێزانە، بەدیاریكراوی حەشدی شەعبی گەرمتر بوە.\nهەینی ڕابوردو، سیستانی داوای تواندنەوەی حەشدی شەعبی كرد لەبۆتەی سوپای عێراقد. لەكاتێكدا ئەم ملیشیایە لەسەر فتوای خودی مەرجەعی باڵای شیعەكان بۆ بەرەنگاربونەوەی داعش لە (13 حوزەیرانی 2014) دامەزرا.\nسەرۆك وەزیرانی عێراقیش هەمان پلانی هەیە، بەڵام درك بەهەستیاری پرسەكە دەكات‌و دەیەوێ هێواش هێواش پشتیوانی دەرەكی‌و ناوخۆی بۆ پەیدا بكات. پشتیوانی سیستانی –یش گرنگە، چونكە ئەم هێزە تەواو مەزهەبیە و گوێرایەڵی مەرجەعیەت دەبن، بەڵام رۆڵی ئێران یەكلاكەرەوە دەبێت لەبارەی چارەنوسی حەشدەوە.\nتواندنەوەی حەشد لە بۆتەی سوپادا، نابێتە هۆی بەهێزكردنی سوپای عێراق‌و پیشاندانی وەك سوپایەكی نیشتمانیی بیڵایەن لە ململانێی‌و ناكۆكیە ناوخۆییەكانی عێراقدا. حەشدی شەعبی، كە ئێستا خاوەنی زیاتر لە (100) هەزار چەكدارەو دابەشكراون بەسەر (67) یەكە و كەتیبەی جیاجیادا، هەر یەكەیان خاوەن سەركردە و بڕیاری سیاسی‌و مەزهەبی جیاوازن، تێكەڵكردنیان لەگەڵ سوپادا، بەتەواوەتی پێكهاتەی سوپا دەگۆڕن.\nچارەنوسی حەشدی شەعبی‌و هەڵبژاردنەكانی عێراق، گرێدراون بە یەكەوە. بڕیارەكەی عەبادی بۆ رێگەنەدان بە بەشداری كردنی ملیشیاكان لە هەڵبژاردندا، ئاماژەیە بۆ ئەوەی عەبادی نیگەرانە لەوەی، بەشداری كردنی حەشدی شەعبی لەهەڵبژاردن لەزیانی ئەو و بەرژەوەندی ركابەرە تەقلیدییەكانێتی لە هاوپەیمانێتی نیشتمانیی شیعەكان.\nئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە (26 نۆڤەمبەری 2016) یاسای حەشدی شەعبی تێپەراند، شێوەو پێكهاتەیەكی یاسایی، نیزامی دایە ئەم میلیشایە. بە پێی ئەو یاسایە، حەشدی شەعبی بەشێكە لە سیستم‌و دامەزراوەی بەرگری عێراق، عەبادی-یش وەك سەرۆك وەزیران‌و فەرماندەی باڵای هێزە چەكدارەكانی عێراق، بەرپرسی یەكەمیانە، بەڵام زۆرجار بێئەوەی عەبادی ئاگاداربێ‌و ڕەزامەندبێت، حەشد ئۆپەراسیۆنی ئەنجامداوەو جوڵەی بەهێزەكانی كردوە.\nئەگەر عەبادی سەركەوتو نەبێ، لەرێگریكردن لە هاتنی حەشد بۆ ناو پرۆسەی سیاسی‌و بەشداری كردن لەهەڵبژاردن، ئەوا ساڵی داهاتو، پرۆسەی سیاسی‌و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بەشێوەیەكی تر دەبێ‌و هاوكێشەكانیش تەواو دەگۆڕدرێن‌و خەونی سیاسی‌و لەخۆبایی بونی عەبادیش شكست دێنێت.\nئەم قسەو باسانەی ئێمە لەكاتێكدایە، لەبری ئاسایی كردنەوەی دۆخی خورماتو و لێكۆلینەوە لە تاوانكارییەكان، چەند ڕۆژی ڕابوردو، خودی عامری سەرپەرشتی كۆكردنەوەی هێزی زیاتری حەشد دەكات لەدەوروبەری خورماتو، مەبەستی ئاشكرایان پتەوكردنی پشتێنەی ئەمنی خورماتو و سنوردانانە بۆ هێڕش‌و چالاكی هێزە خۆبەخشەكان.\nئێستا لەم ناوچە جوگرافیە دیاریكراوەدا، هێزو گروپی چەكداری جۆراوجۆر ئامادەییان هەیە لە (پێشمەرگە، خۆبەخشەكان، سوپا، حەشد، ئەحرار سوننە، داعش)، لەگەڵ ئەوەشدا هۆكاری تۆڵەكردنەوە، ناكۆكی مەزهەبی‌و نەتەوەیی‌و داگیركردنی خاك، بەرژەوەندی ئابوری هەیە. ئەگەری رودانی شەڕی گەورە لەئارادایە.\nكورد كە لە ئێستا تەواو گۆشەگیرە لەپرۆسەی سیاسی عێراقدا، دۆخی نێوخۆیی هەرێمیش تادێت دژوار تر دەبێت، چۆن دەتوانێ رۆڵی لەم هاوكێشە نوێیانەدا هەبێ؟


بۆ رزگاربوون لە پشت ئێشەی بەردەوام | دەزگاى زارى کرمانجى\nبۆ رزگاربوون لە پشت ئێشەی بەردەوام\nئەوانەی بەردەوام پشت ئێشەیان هەیە، بە هۆی چەند ڕێگایەكەوە دەتوانن پارێزگاری لە پشتیان بكەن.\n1- وەستان: ئەو كەسانەی لە كاتی كاركردندا پێویستە زۆر بوەستن، واباشە پێڵاوی فلات لە پێ بكەن و چەند جارێك پێویستە ئەم وەرزشە بكەن (سنگ دەرپەڕاندن، سك بردنە ناوەوە، هەردوو شان بۆ دواوە و خوارەوە)و بەم جۆرەش دەتوانن بەڕێكی بمێننەوە.\n2- بەرزكردنەوە و هەڵگرتنی كەلوپەل: پێش بەرزكردنەوەی هەر بارێكی قوڕس، پێویستە خۆت بنوشتێنیتەوە سەر ئەژنۆ و ئینجا ئەو كەلوپەلانە هەڵبگریت و بەرز بكەیتەوە، هەروەها پێویستە كەلوپەلەكان نزیك بن لە جەستەوە و ئاگاداری نوشتانەوەی هەڵە بن.\n3- كاری ناوماڵ، ئووتوكردن، گسكدان، یاخود سڕینەوە: بە هۆی هەریەك لەم كارانەشەوە پشت دەنوشتێتەوە و دەبێتە هۆی چەمانەوەی. بۆیە واباشە لە كاتی ئەم كارانەشدا بە ڕێكی بووەستن و كارەكانتان بكەن.


ڕێوڕه‌سـمی ناشـتنی کفنی سه‌رۆکی پـۆڵه‌ندا له‌گه‌ڵ کفنی هاوسه‌ره‌که‌ی به‌ڕێوه‌چوو\nی مانگی چوار ١٨, ٢٠١٠\nڕۆژی یه‌کشه‌ممه ڕێوڕه‌سـمی ناشـتنی کفنی لێخ کاچنسکی سه‌رۆکی کۆچکردووی پـۆڵه‌ندا و هه‌روه‌ها کفنی ماریای هاوسه‌ری له شـاری کراکاوی باشوری پـۆڵه‌ندا به‌ڕیوه‌چوو. هه‌ردووکیان له نێو ئه‌و 96 که‌سه‌دا بوون که له که‌وتنی فڕۆکه‌یه‌کدا له 10 ی ئه‌م مانگه له ڕووسیا گیانیان له‌ده‌سـتدا.\nنزیکه‌ی 100 هه‌زار که‌س به ماته‌مینی له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانی شـاری کراکاو وه‌سـتابوون هاوکاتی تێپه‌ڕبوونی که‌ژاوه‌ی کفنه‌کان و بردنیان بۆ کڵێسـای سـانتا ماریا تا له‌وێ نوێژیان له‌سه‌ر بکه‌ن. پاشـان به ماشێنێـکی له‌شـکری به‌ره‌و کڵێسـای مێژوویی واوڵ بران تا له‌وێ له پاڵ پاشـا و که‌سـایه‌تیـیه ناوداره‌کان و شـاعیرکانی پـۆڵه‌ندا بیانـنێژن.\nشـایه‌نی باسه به‌یانی ڕۆژی یه‌کشه‌ممه فڕۆکه‌یه‌کی له‌شـکری هه‌ردوو کفنه‌که‌ی له وارشۆی پایته‌خته‌وه به‌ره‌و شـاری کراکاو گواسته‌وه. فڕۆکه‌که له ئاسـتێـکی نزمدا ده‌فڕی به‌هۆی ئه‌و خۆڵه‌مێشه‌ی له گڕکانی ئایسلاندا به‌رزبۆته‌وه و زۆربه‌ی ئاسـمانی ئه‌وروپای گرتۆته‌وه.\nبه ده‌یان له ڕێبه‌رانی جیهان به نیازبوون به‌ره‌و شـاری کراکاو بچن تا له ڕێوه‌ڕه‌سـمه‌که‌دا به‌شـداری بکه‌ن، وه‌لێ له‌به‌ر خراپی ڕه‌وشی فڕین ناچاربوون پلانه‌کانیان هه‌ڵبوه‌شـێنـنه‌وه.


مەلامحەممەد عوسمانی – شەهید\nعبداللە حسن زادە\nپێش¬نیوەڕۆی ڕۆژی پێنجشەممە ٢٧ی خەزەڵوەری ١٣٩٥ی کۆچیی هەتاوی بەرامبەر بە ١٧ی نۆڤەمبری ٢٠١٦ی زایینی گەورەپیاوێکی کورد و خەباتگێڕێکی ڕێگای ڕزگاریی کوردستان پاش نیزیک بە سێ ساڵ بەربەرەکانی لەگەڵ نەخۆشی ماڵئاوایی لێ کردین. مامۆستا مەلا موحەممەدی عوسمانی ناسراو بە مەلا موحەممەدی سەید ئامینێ، خەڵکی ناوچەی پیرانشار (خانێ) و تێکۆشەری دێرینی نێو ڕیزەکانی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان لەوە ناسراوترە کە پێویستیی بە ناساندن هەبی. چگە لەوەش ڕاگەیەندراوی دەفتەری سیاسیی حیزبەکەی و وتاری جێگری سکرتێری گشتیی حیزب لە ڕێوڕەسمی سەرەخۆشیی ئەو خۆشەویستە لەدەستچووەدا کە ڕۆژی هەینی ١٨ی خەزەڵوەر بە بەشداریی سەدان کەس لە ئەندامان و لایەنگران و دۆستانی حیزب پێک‌هاتبوو، پێویستی‌یەکی بۆباسی ژیاننامە و ڕابردووی شۆرشگێڕانەی مامۆستا نەهێشتۆتەوە. بۆیە بەم کورتە نووسینە تەنیا دەمەوێ بەشێک لە ئەمەگناسیم بەرامبەر بەو زاتە بەجێ بگەیەنم و هەرلەوکاتەدا بە زمانی خۆم و لە ڕوانگەی خۆمەوە کەسایەتیی بەڕێزیان هەڵ-سەنگێنم:\nمامۆستا مەلا موحەممەد لە بنەماڵەیەک‌دا لەدایک ببوو و پێ‌گەیشتبوو کە هەم لە باری ئایینی و هەم لە مەیدانی بیروباوەڕ و خەباتی نیشتمانی و نەتەوەیی‌دا بەناوبانگگ بوون. ئەو لە دایکەوە نەوەی “بابی گەورە” پیاوی ئایینی و جێ‌باوەڕی خەڵکی ناوچەکانی خانێ، شنۆ و نەغەدە و مەهاباد و پوورزای تێکۆشەری بەغەدر تیڕۆرکراو شەهید سەید ڕەسووڵ دیهقان، یان سەید ڕەسووی بابی گەورە بوو. جگە لەمانە، ئەگەر بەمنداڵییش بووە دەورانە زێڕینەکەی کۆماری کوردستانی بە چاوی خۆی دیبوو.\nئەوانەی باس کران هاندەرێک بوون بۆئەوەی لەلایەک زانستە ئایینی‌یەکان بخوێنێ و ببێتە ڕێبەرێکی ئایینی. لەلای دیکەش تێکەڵ بە کاروانی پڕسەروەریی خەبات بۆ ڕزگاریی نەتەوایەتی بێ. دەزانین کە لە سەردەمی لاوەتیی ئەودا و تا چەندین ساڵ دواتریش ڕێبەرایەتیی بزووتنەوەی ڕزگاری‌خوازانەی کورد لە خۆرهەڵاتی کوردستان بەتەنیا لە دەستی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان‌دا بوو. بۆیە هەر لەزووەوە دەگەڵ ئەم حیزبە کەوتە هاوکاری و سەرەنجامیش ساڵی ١٣٤٣ بەڕەسمی بوو بە ئەندامی حیزب.\nبەوجۆرە مامۆستا مەلا موحەممەد لە هەردوو بواری ئایینی و خەباتگێڕانەدا ڕۆڵی چالاکانەی گێڕا و لە هەردوو بواریش‌دا بوو بە جێگای متمانەی خەڵکی ناوچەی لەدایکبوون و پێگەیشتنی و دواتریش هەموو ڕێبوارانی ڕێگای ڕزگاری و هەڵگرانی بیروباوەڕەکەی لە زۆربەی ناوچەکانی خۆرهەڵاتی کوردستان‌دا. مامۆستای نەمر هەم موسوڵمانێکی بەباوەڕ بوو، هەم تێکۆشەرێکی بە باوەڕ. ئەو هەم دەگەڵ خوای خۆی ڕاست بوو هەم دەگەڵ نەتەوەی خۆی. نە لەسەنگەردا قەت لەبیری خودا غافڵ بوو، نە لە سوژدەدا هەرگیز میللەتی خۆی و دەردوئازارەکانیی لەبیر بردەوە. بەڵێ چیی بۆ گەلە بەشخوراوەکەی لەدەستی هات کردی و ئەوەی فەرمانی خواش بوو بەجێی گەیاند.\nلە دواساڵەکانی ژیانی‌دا مامۆستا مەلا موحەممەد سێ ساڵ بەدەم ئازارەوە تلایەوە. بەڵام ئیمانی ئەوەندە بەهێز بوو کە نەک هەر ناڵە و فغان تەنانەت هیچ‌کەس دەردی‌دڵێکیشی لێ‌نەبیست. لە ڕێوڕەسمی بەخاک‌سپاردنی‌دا هاوڕێیەک پێی‌گوتم مامۆستا لەڕووی هات بمرێ. ئەو قسەیە لەوێوە هاتوە کە دەڵێن پیاوچاکان بەڕووی خۆشەوە دەچنە بەر لیقای خوا. ئەمن دەڵێم ئەو پیاوە بە ڕووسووری ماڵئاوایی لە گەلەکەی خواست و بە ڕووگەشی چووە دیداری خوا. واتە سەربەرز و ڕووسووری هەردوو دنیا بوو. خۆزگە بەوانەی وا دەژین و وا دەمرن.\nلێرەدا ناتوانم نەخشی بنەماڵە سەربەرزەکەی: خێزانی، کچەکانی، کوڕەکانی، نەوەکانی و زاواکانی و هەموو کەس‌وکارەکەی لەبیر بکەم. چەند دیمەنێکی جوان و ئینسانی بوو کە دەمدی دەگەڵ هەمووگیروگرفتە کۆمەڵایەتی و ئەمنیەتی و ئابووری‌یەکانی سەر ڕێگا قەت نەبوو هەر نەبێ یەکێک لە کچە ڕووسوورەکانی ماڵ و ژیان و گوزەرانی خۆی و منداڵەکانی بۆ خزمەت بەو باوکە بەڕێزەیان بەجێ نەهێڵن. ڕاستە لە هەموو بارێکەوە ئەمە ئەرکی سەرشانیان بووە، بەڵام ئەمن سوپاسی ئەرکناسی‌یەکەیان دەکەم و پیرۆزبایی ئه‌و هه‌موو شعور و وه‌فادارییه‌یان پێ‌دەڵێم. بەڕاستییش ئەو زاتە دەبێ هەر ئەو خێزانەی لێ بکەوێتەوە. شادیی ڕووح و بەهەشتی بەرین بۆ مامۆستا و سێبووری و سەربەرزی بۆ بنەماڵە بەڕێزەکەی.\nعه‌بدوڵڵای حه‌سه‌ن زاده\n١٨ ی نۆوامبری ٢٠١٦\nمه‌لا محه‌ممه‌د پووریا


ebdulrehman bamerni: نڤیسینەك ژ بۆ سیاسیێن یاریكەر!\nدڤێ نڤیسینێ دا، مەرەما من پێ كەس نینە و حەزناكەم مەعیدا كەسێ ژی پێ ترش بیت و من سەربور یێن هەین، ئەز حەزناكەم كەس نە چ موزایەداتێن سیاسی و نە یێن ئاینی ب سەرێ من دا بینتە خارێ! ئەڤە مافێ من یێ نڤیسینێ یە و دڤێت مە سیستەمەكێ گونجای بو یاریێ هەبیت، ئەو سیستەمێ بەری نوكە یێ سەقەت بو، ب سەقەتییا سەرهلدانێ و ب سەقەتییا خوینا شەهیدا و ب سەقەتییا خەبات و قوربانیدانێن پێشمەرگەی. ئەڤە 24 سالە ئەم یاریكێن خوە ل سەر سیستەمەكێ سەقەت ددویخوە را دخرینین و مە چ ژناڤ چ نەبرییە دەر. ئەگەر وێرەك تر بێژم، مە ئاریشە دهەبونا یاریكەران دا نەبویە و مە نینە، مە ئاریشە دجهێ یاریكرنێ ژی دا نینە، مە ئاریشە دشێوازێ دەستپێكرنا یاریێ ژی دا نە، ئاریشا مە یا سەرەكی، عەقلیەتا مە یە دگێرانا یاریێ دا! ب وێ عەقلیەتێ مە شەرێ ناڤخویێ پەیداكر و مە دوو ئیدارەی كرە بنەمایێ ناكوكیێن تێكدانا یاریێ. ب وێ عەقلیەتێ، مە بەرسینگا پێشكەفتنێ گرت و دارێ دەستهەلاتێ و رێڤەبرنێ كرە ددەستێ عەشیرەتێ و یاسا و رێچەكەیێن وێ دا و مە ژ قیمەتا دادگەهێ و سەروەریا یاسایێ ئینا خار.\nدا كو بكەڤینە سەر سكەییا دروست و یاری دچوارچوڤەیێ خوە دا بهێتە كرنێ، دڤێت مە سیستەمێ یاریێ هەبیت، ئەگەر مە سیستەم هەبو، هینگێ كەسێ ماف نابیت یاریێ تێكبدەت و كەس نەشێت كەسێ ژ یاریێ بكەتە دەر، ژبەركو دێ ب سیستەمیكانی كارێن خوە پرێڤەبەین، نە سیستەمێ بەرێ 24 سالان.\nدروژناما وار ژمارە 1390 دا هاتیە بلاڤ كرن.


کازمی: گەلی عێراق مافی ئەوەیان هەیە شانازی بە سەرکەوتنەکەیان لە بەرامبەر داعشەوە بکەن - جام کوردی\nسەرۆکوەزیرانی عێراق وتی کە گەلی ئەم وڵاتە بە سەرکەوتنی دژ بە داعش شانازییەکی جیهانییان خۆلقاندووە.\nبە پێی ڕاپۆرتی جام کوردی، مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق بە بۆنەی ساڵۆگەڕی ئازادکردنەوەی موسڵ لە ژێر دەستی تیرۆریستانی داعش، بەیاننامەیەکی بڵاو کردەوە و پیرۆزبایی ئەم بۆنەیەی لە گەلی عێراق، دۆستانی عێراق و هەموو ئەو کەسانەش کرد کە هۆگری ئازادی، شارستانیەت و دادپەروەرین.\nناوبراو لە بەیاننامەکەیدا ڕایگەیاند کە ئازادکردنەوەی موسڵ لاپەڕەیەکی زێڕینی مێژووی عێراقە کە لە سەر دەستی ڕۆڵەکانی ئەم گەل و نیشتمانە و بۆ یەکگرتوویی عێراق خوڵقاوە و تارمایی تیرۆریان پێکەوە لە گۆڕ ناوە.\nسەرۆک وەزیرانی عێراق لە درێژەدا ڕایگەیاند کە عێراقییەکان بە سەرکەوتن لە شەڕی دژ بە تیرۆر، شانازییەکی جیهانییان خوڵقاندووە و مافی ئەوەیان هەیە شانازی بەم دەسکەوتە مەزنەوە بکەن.\nکازمی وتی: عێراقی ئەمڕۆ سەرقاڵی شەڕی گەندەڵی و دواکەوتووییە و جارێکی دیکە گەل هەمان ئیرادەی لەناوبردنی تیرۆری هەیە و دەیانەوێت لە بونیادنانەوەی وڵات و لەناوبردنی گەندەڵی و گەندەڵکاران پیشانی بدەنەوە.\nسەرۆک وەزیرانی عێراق وتی کە سەرکەوتنی دژ بە داعش ئەنجامی قارەمانیەتی و بوێری سوپای عێراق، دەزگای دژە تیرۆر، حەشدی شەعبی و پێشمەرگەیە و مەرجەعیەتی ئائینیش بە فەتواکەی وەک هەمیشە بووە سەرچاوەی خێر و هۆکاری پێکەوەژیانی ئاشتیانەی خەڵک.\nکازمی هەروەها سوپاسی هەموو ئەو وڵاتانەشی کرد کە لە شەڕی دژ بە داعش هاوکاری عێراقیان کردووە.