گفتوگۆکردنی باش، کلیلی سەرکەوتنی پەیوەندی هاوسەرگیریە، لەگەڵ ئەوەی پیاوان و خانمان شێوازی جیاوازیان هەیە بۆ گفتوگۆکردن، بەڵام گرنگە لەو کاتەی گفتوگۆ دەکەیت، ئەم چەند شێوازە بەکاربهێنیت بۆ ئەوەی ئەنجامی گفتوگۆکەتان ئەرێنی بێت.\nیەکەم: هەمیشە کات تەرخان بکە\nبێگومان ئاساییە دوای نانخواردن سەرقاڵی خاوێنکردنەوەی ماڵ بیت، یان سەرقاڵی کارکردن بیت لە دەرەوەی ماڵ، بەڵام ئەمە بەو واتایە نایەت تەواوی کاتەکەت بە کارەکانتەوە بەسەر بەریت و هیچ کاتێک بۆ گفتوگۆکردن نەمێنێتەوە.\nدوەم: گوێبگرە پێش ئەوەی بڕیار بدەیت\nکاتێک هەر شتێک لە بارەی خۆشەویستەکەتەوە دەبیستیت، یان دەبینیت بە زویی بڕیار مەدە، لە پێشدا گوێبگرە، رەنگە بۆ ئەنجامدانی هەر کارێکی هۆکارێکی هەبێت، هەروەها بۆشیاییەکی بدەرێ بۆ ئەوەی بە ئازادی قسەبکات.\nسێیەم: بە ئەرێنی بیر بکەرەوە\nکاتی گفتوگۆ لەگەڵ هاوسەرەکەت دەکەیتەوە واز لە بیرکردنەوەی نەرێنی بهێنە دەربارەی ئەو، هەوڵبدە تەنیا لایەنە ئەرێنیەکەی ببینیت، پاشان هەست بە گۆڕانکاری دەکەیت لە شێوازی گفتوگۆکەتان.\nچوارەم: هەمیشە وشەی ئاڵتونی بەکاربهێنە\nگرنگە ئەو وشانەی بەکاریدەهێنیت ئاڵتونی بن، واتە لەبیری نەکەیت هەمیشە بۆی دوربارەی بکەیتەوە کە خۆشت دەوێت و رێزی دەگریت، هەوڵبدە لە کاتی گفتوگۆکردن ئەو داواکاریانەی لە هاوسەرەکەتی دەکەیت لە شێوازی پێشنیار بن.\nئه‌م بابه‌ته 12722 جار خوێنراوه‌ته‌وه


چاوهەوکردن لای منداڵ - 1177 Vårdguiden\nÖgoninflammation hos barn - sydkurdiska\nچاوهەوکردن لای منداڵ\nئەوە ئاساییە کە منداڵ دووچاری چاوهەوکردن بێت، زوربەی جاران هاوکات لەگەڵ هەڵامەتگرتندا دێت. زۆرترینیان لە ماوەی یەک هەفتەدا بەسەرئەچێت بەبێ ئەوەی بەدەرمان چارەکاری بۆبکرێت\nکاتێک منداڵەکە دووچاری هەوکردنی چاو بوو، سپێنەی چاو سوور و زوێر(ورووژاو) ئەبێت. ئەوە ئەو پەردەچڵمینە ڕووناکگوزەرەیە کە چاو و دیوی ناوەوەی پێڵو دائەپۆشێت کە هەوی کردوە. لەباری ئاساییدا چاو لە ئاوساو ئەچێت و لەوانەیە هەست بکرێت کە لێکخشانی ناخۆش هەیە. وا باویشە کە شلاوێکی لینج لەچاو بێت، کە بە زەرداوک ناسراوە. شڵاوەکە وا ئەکات کە چاوەکان پێکەوە بنووسێن، بەتایەبەت سەرلەبەیانان. لە زۆرترین کات هەردووک چاوان هەوئەکەن.\nکاتێک منداڵ دووچاری هەوکردنی چاو ئەبێت، ئەوا زۆرترین هی ئەوەیە کە کە دووچاری چڵککردن بوون کە هۆکارەکەی ڤایرۆس یان بەکتریا یە لە چاودا. هەوکردن شێوازێکی جەستەیە بۆ بەرگریکردن لەخۆی. هۆکاری هەوکردنی چاو لەوانەیە لە کاردانەوەی هەستەوەرییەوە بێت یاخود کە منداڵەکە زیانی بە چاوی گەیاندوە یان پیسی چۆتە ناو چاویەوە.\nئایا هەوکردنی چاو چۆن پەرستیاری بکرێت؟\nگەر منداڵەکە زەرداوک لە چاوانی بێت ئەوا وا باشە کە بە کلێنکسێکی نەرم ووشک بکرێتەوە. پاشان کلێنکسەکە فڕێ دە تا مەترسی تەشەنەکردن کەمکرێتەوە. زەرداوکەکە ئەکرێت بە ئاوی شلەتێنی بەلۆعە خاوێن کرێتەوە.\nگەر چاوەکان پێکەوە نوسان، بۆ نموونە پاش خەوتنی منداڵەکە، ئەتوانیت سارخییەک یان کلێنکسێک تەڕکەیت و بیخەیتە سەر چاوی. ئەوسا زەرداوکەکە شل ئەبێتەوە و تۆزێک بەری ئەدات و ئاسانتریشە کە خاوێن بکرێتەوە.\nئەوە باشە کە هەموو ڕۆژێک بەرگی سەرین بگۆڕێت. وا باشیشە کە منداڵەکە خاولی خۆی هەبێت، هەم لە ماڵەوە و هەم لە باخچەی ساوایان یان دایەنگە لە ماڵدا.\nئەوە ئاساییە کە منداڵی تازەلەدایکبوو ڕیپۆقی (چڵك) زەردباوی لە چاواندا هەبێت. ئەوە بەهۆکاری ئەوەیە کە کەناڵی فرمێسکیان تەنگترە بەراوورد لەگەڵ منداڵی گەورەتر یان گەورەساڵان. گەر منداڵەکە چڵکی زۆر بوو ئەتوانیت بە کلێکسێکی نەرم بۆی خاوێن بکەیتەوە.\nئایا منداڵەکە ئەتوانێت لە دایەنگا/باخچەی ساوایان بێت؟\nئەو منداڵەی کە چاوی سوور یان لینجاوی هەبێت، پێویست ناکات لە ماڵەوە بێت و بۆ دایەنگا/باخچەی ساوایان نەیەت، گەر بە گشتی تەندروستیان باش بێت. منداڵێک کە ناڕەحەتی هەستەوەری لە چاواندا هەبێت، ئەویش پێویست ناکات لە ماڵەوە بێت و بۆ دایەنگا/باخچەی ساوایان نەیەت. بەڵام ئەگەر چاوانی منداڵەکە پێکەوە نووسان و وا پێویست کات کە تۆ چەند جارێک لە ڕۆژەکەدا خاوێنی کەیتەوە، ئەوا منداڵەکە چڵککردنێکی بەهێزی لە چاواندا هەیە. هەرچەندە منداڵەکە بە گشتی تەندروستی باش بێت بەڵام هەر وا باشە لە ماڵەوە بمێنێتەوە و بۆ دایەنگا/باخچەی ساوایان لە ماڵدا نەچێت، ئەمە لە لایەکەوە لەبەر هۆکاری تەشەنەکردن، و لە لایەکی تریشەوە لەبەر ئەوەی کە چاوانی منداڵەکە چەند جارێک لە ڕۆژەکەدا پێویستیان بە شۆردن هەیە. منداڵەکە ئەتوانێت بۆ لای گرووپی منداڵان بگەڕێتەوە کاتێک کە هەوکردنە بەهێزەکە ساڕێژ بوو و چاوەکە چی تر زەرداوکی نییە.\nهەوکردنی چاو ئاسانترین لەناو منداڵانی بچووکدا تەشەنە ئەکات چونکە زۆر نزیک لەیەکترەوە یاری ئەکەن. پەتاکە هەروەهاش بەوە بڵاوئەبێتەوە کە منداڵەکە چاوی هەڵئەگڵۆفێت و پاشان دەست لە کەرەسەکانی یاری ئەدات یان دەست لە منداڵەکانی تر ئەدات. منداڵانی خوێندنگا ئەو پەیوەندییە نزیکەیان نییە . بەڵام ئەگەر هەوکردنێکی بەهێز لە چاودا بێت ئەوا هەر پێویستیان بەوەیە کە لە ماڵەوە بمێنێتەوە گەر چاوانی ورووژابن.\nئایا چۆن ئەتوانم خۆم دوورخەمەوە لەوەی منداڵەکە دووچاری چاوهەوکردن بێت؟\nگەر زۆر کەسان لە دەوروبەر هەڵامەتیان گرتبێت، ئەوا واباشە کە دەستەکان بەووردی بشۆرێن بۆ ئەوەی چاوهەوکردن بڵاونەبێتەوە. ئەوەش باشە کە مرۆڤ هەم لە ماڵەوە و هەم لە دایەنگا/باخچەی ساوایان لە ماڵدا زووزوو خاولیەکانیان بگۆڕن.\nزۆرترین جار چاوهەوکردن هەر لە خۆیەوە لەماوەی هەفتەیەکدا بەسەرئەچێت.\nگەر منداڵەکە هەوکردنێکی بەهێزی هەبێت و زۆر زەرداوک دروست بێت، یان ئەگەر هەوکردنەکە لە ماوەی یەک هەفتەدا بەسەرنەچوو، ئەوا واباشە پەیوەندیی بە بنکەی تەندروستی منداڵانەوە بکەیت. گەر بنکەی تەندروستییەکە داخرابو یان نەتتوانی کات وەرگریت ئەوا واباشە لای نۆرینگەیەکی ئێشکگر یان نۆرینگەیەکی کتوپڕ لە چاودێری بگەڕێیت. هەوکردن لەوانەیە پێداویستی بە چارەکاری بە دژەهەوکردن هەبێت. پاش دوو ڕۆژان چارەکاریی بە دژەهەوکردن ئیتر چی تر پەتا ناخاتەوە و ئەگەر منداڵەکە بە گشتی تەندروستی باش بێت و تاقەتی هەبێت ئەتوانێت بۆ دایەنگا/باخچەی ساوایان لە ماڵدا ، یاخود خوێندنگا بڕوات.\nتۆ وا باشە ڕاستەوخۆ لای بنکەی تەندروستی یان نۆرینگەیەکی کتوپڕ لە چاودێری بگەڕێیت گەر منداڵەکە بە ڕووناکی هەستیار بێت یاخود ناڕەحەتیەکی سەختی لە یەک لە چاوەکاندا هەبێت و تۆ گومان بکەیت کە زامی پێگەیشتوە.\nتۆ هەمیشە ئەتوانیت تەلەفۆن بکەیت و ئامۆژگاری چاودێری نەخۆشی وەربگریت بەم ژمارە تەلەفۆنە ١١٧٧.\nJenny Magnusson Österberg, 1177 Vårdguiden, nationella redaktionen Maud Cordenius, 1177 Vårdguiden, nationella redaktionen


ڕژیمی ئێران بە گیانی خەڵک گەمە دەکات – Aryen TV\nڕژیمی ئێران بە گیانی خەڵک گەمە دەکات\nحەسەن ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ڕژیمی ئێران ڕایگەیاندووە کە قوتابخانەکان و دووکان و بازاڕەکان لە هەفتەی داهاتووەوە دەستپێدەکاتەوە. ئەو بڕیارەی رۆحانی بە پێچەوانەی هۆشدارییەکانی شارەزایان و تەنانەت وەزیری تەندرووستیی ڕژیمیشە کە بە ڕاشکاوی دژایەتیی خۆیان سەبارەت بە بڕیارێکی لەوچەشنە دەربڕیبوو.\nهەر لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی پەتای کۆرۆنا لە ئێران چەندین کەس و لایەنی شارەزا داوایان کرد شارەکان قەرەنتینە بکرێن و شوێنە گشتییەکان دابخرێن.\nبەڵام ڕژیم تا ماوەیەک دژی قەرەنتینەکردنی شارەکان بوو. دواتر کە ئاماری تووشبووان بەتایەبت لە تارانی پایتەخت خەریک بوو دەگەیشتە لووتکە، هەندێ ڕێوشوێن سەبارەت بە قەدەغەی هاتوچۆی نێوان شارەکان گیرانە بەر.\nئێستا ڕژیم هەوڵ دەدات ئەو ڕێوشوێنانە وەلا بنێت و بە قەولی خۆیان ڕەوشەکە ئاسایی بکەنەوە. حەسەنی ڕۆحانی سەرۆک کۆماری ڕژیم بڕیاری داوە کە لە هەفتەی داهاتووەوە قوتابخانەکان و کەسب وکارەکان جارێکی تر بکرێنەوە و قەدەغەی ناو شارەکان هەڵبگیرێت.\nدەگوترێت وەزیری تەندرووستیی ڕژیم لە نامەیەکدا بۆ ڕۆحانی، هۆشداری داوە کە هەرچەشنە بڕیارێک لەو بارەیەوە بەپێچەوانەی ڕای شارەزەیان بگیردرێت، سیستەمی تەندرووستیی و دواتر ئابووریی ئێران دەخاتە مەترسییەوە. بەرپرسێکی زانکۆی پزیشکیی پارێزگای ئەلبورزیش هۆشداریی داوە کە ئەگەر قەدەغەکان بەتەواوی هەڵگیرێن ئەوا کارەساتی مرۆیی ڕوودەدات و نزیکەی یەک ملیۆن کەس گیانیان لەدەست دەدەن.\nبڕیارەکانی حەسەن ڕۆحانی و کاربەدەستانی باڵای ڕژیم لە چەند مانگی ڕابردوودا هۆکارێکی سەرەکیی بڵاوبوونەوەی خێرای پەتای کۆرۆنا لە سەرتاسەری ئێرانن.\nهێشتا هەفتەیەک لە ڕاگەیاندنی بڵابوونەوەی پەتای کۆرۆنا لە ئێران تێنەپەڕیبوو کە ڕۆحانی هاتە سەر تەلەفزیۆن و ڕایگەیاند کە لە شەممەوە هەموو شتێک ئاسایی دەبێتەوە. بەپێچەوانەی ئەو قسەیەی ڕۆحانی نەک لەو شەممەیەوە ڕەوشەکە ئاسایی نەبووەوە، ڕۆژ بە ڕۆژ بەرەو خراپتر چوو.\nکاربەدەستانی ڕژیمی ئێران بەپێچەوانەی زۆربەی وڵاتانی دیکەی دنیا لە سەرەتاوە ڕێوشوێمی قەرەنتینەکردنی ئەو شارانەیان نەگرتە بەر کە پەتای کۆرۆنا زیاتر تیایاندا بڵاو بووبووەوە. ئەمەش بووە هۆی بڵاوبوونەوەی خێرای پەتاکە لە سەرتاسەری ئێران.\nهەروەها وێڕای هۆشدارییەکان، تەنیا زانکۆ و قوتابخانەکان داخران هیچ بڕیارێک لەبارەی داخستنی فەرمانگە حکوومییەکان یان کارگە و کۆمپانیاکان نەدرا. ئەوەش لە حاڵێکدابوو کە هەر لە ڕۆژانی یەکەمەوە کۆبوونەوەکانی ناوەندە باڵاکانی بڕیاری ڕژیم وەک پەرلەمان، مەجلیسی خوبرەگان، شوورای نیگابان و مەجمەعی مەسڵەحەت هەڵپەسێردران. زۆربەی کۆبوونەوەکانی حەسەن ڕۆحانیش لەگەڵ ئەندامانی کابینەکەی لە ماڵەوە و لە ڕ‌ێگەی ڤیدیۆکۆنفڕانسەوە دەبەستران.\nڕژیم لەباتی ئەوەی سیاسەتەکانی لەبارەی بەرەنگاربوونوەی پەتای کۆرۆنا بگۆڕێت، بە دەستکاری کردنی ئاماری تووشبووان و قوربانیان هەوڵی داوە شکستی سیاسەتەکانی ئەم دوو مانگەی خۆی پەردەپۆش بکات.\nبەگوێرەی هەندێ زانیاریی دوایین ژمارەی ڕاستەقینەی قوربانیانی کۆرۆنا لە ئێران نزیکەی هەشت هەزار کەسە بەڵام ڕژیم تەنیا ئاماری ٣٥٠٠ کەسی ڕاگەیاندووە. هەروەها ژمارەی تووشبووانیش بەپێی لێدوانی هەندێ بەرپرسیی ڕێکخراوی تەندرووستیی جیهانی پێنج قاتی ئەو ئامارانەیە کە ڕژیمی ئێران بڵاویان دەکاتەوە.\nPrevious ڕژیمی ئێران بە ڕیفراندۆم خۆی سەپاند و ئیتر گوێ لە خەڵک ناگرێ\nNext ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕێژەی بێکاری لە بەرزترین ئاستدایە


بڕێكی زۆر ڕۆنی ئۆتۆمبێل گەڕێندرایەوە بۆ ئێران – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2019/08/18 - 7:58 PM\nكۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران ئاشكرای دەكات، كە بڕێكی زۆر ڕۆنی ئۆتۆمبێلیان بۆ وڵاتی ئێران گەڕاندۆتەوە.\nكۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران لە ڕاگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، ڕۆژی شەممە (٢٠١٩/٨/١٧) هەڵساین بە گەڕانەوەی ڕۆنی ئۆتۆمبێل بە بڕی ٢٣ تەن و٣٨٠ كیلۆگرام بۆ وڵاتی ئێران.\nڕاشیگەیاندووە، لە لایەن كۆمپانیای نیوستاندار و بنكەی كۆنتڕۆڵی جۆری حاجی ئۆمەران پشكنینی تاقیگەی بۆی ئەنجام درا، بەڵام لە پشكنینی كیمیایی تاقیگە دەرنەچوو.\nجەختشی كردۆتەوە، لەلایەن لێژنەی هاوبەشی كۆمەڵگا گەڕێندرایەوە بۆ وڵاتی ئێران .\nڕۆنی ئۆتۆمبێلكۆمەڵگای دەروازەی نێودەوڵەتی حاجی ئۆمەران\nبڕێكی زۆر بەنزینی ئێرانی لە پشكنین دەرنەچوو


كشتوكاڵ روونكردنەوە لەسەر ئەگەری ژەهراویبوونی میوەی شلیك دەدات\nجۆرێك لە میوەی "شلیك" لە بازاڕەكاندا بڵاو بووەتەوە نرخەكەی زۆر هەرزانە و ترسی لای هاووڵاتییان دروست كردووە و دەنگۆی ئەوە هەیە نەخۆشی بڵاو بکاتەوە.\nئەو جۆرە میوە شلیكە زیاتر لەسەر عەرەبانەكان دەفرۆشرێت و كیلۆی بە 1500 دینارە، لە كاتێكدا شلیك لە شوێنەكانی تر كیلۆی لە نێوان سێ بۆ چوار هەزار دینارە.\nئەمڕۆ یەكشەم حەوتی كانوونی دووەم، شاڵاو جەمال بەڕێوەبەری گشتی بەڕێوەبەرایەتی كشتوكاڵی سلێمانی بە "وشە"ی ڕاگەیاند، ئەو شلیكەی، كە ئێستە لە بازاڕ هەیە و هەندێ لە هاووڵاتییان پێیان وایە مەترسیدارە و نەخۆشی پێوەیە، یان هۆرمۆنی پێوە كراوە و لە وڵاتی ئێران و توركیاوە دێتە ناوخۆی هەرێم.\nزیاتر گوتی، هەر مادەیەكی خۆراكی دێتە ناو هەرێم یا سنووری پارێزگای سلێمانی لە سنورەكانەوە تەنیا بە چاو سەیر دەكرێت، كوالیتی كۆنترۆڵی نییە و تا ئێستە هیچ ئامێرێك نییە لە سنوورەكان بۆ پشكنینی ئەو خۆراكانە.\nڕوونیشی كردەوە، كە هۆكاری هەرزانی ئەو میوەیە ئێستە ئەوەیە، كە پێوەندی بە وەرزەكانەوە هەیە، چونكە ئەو شلیكە لە ماوەی چوار ڕۆژدا دەگاتە بەر و دەبێت بە زووترین كات بفرۆشرێت بە پێچەوانەوە خراپ دەبێت.\nهاوكات، دەوەن سەردار ئەندازیاری كشتوكاڵ بە "وشە"ی ڕاگەیاند، دەرمانی قركەر كاریگەری دەبێت لەسەر میوە و سەوزەكان، چونكە چ مادەی قڕكەر بێت یان پەینی كیمیایی ئەگەر بەو ڕێژەیە نەدرێت بە ڕووەكەكان، كە دیاری كراوە نیشتنی ئەو مادەیە لەناو ئەو رووەكانەدا ڕوو دەدەن.\nزیاتر گوتی، زۆربەی میوەكان لە دەرەوەی وەڵات دەهێنرێن كواڵێتیان باش نییە و هەموو بە دەرمان و مادە گەورە كراون.\nئەوە لە كاتێكدایە، لە چەند ڕۆژی ڕابردوویش لە چەندان میدیای تری بیانی دەنگۆی خراپ بوون و ژەهراوی بوونی میوەی جۆری شلیك بڵاو كرایەوە. هەرێمی كوردستان بۆ چەندان جۆری میوە پشت بە وڵاتانی تر دەبەستێت و هاوردەیان دەكات.\nئه‌م بابه‌ته 7810 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nخەڵك ناڕەزایی لەسەر خاوبوونەوەی هێڵی فاستلینك دەردەبڕن\nچەندان ڕێ بەهۆی به‌فره‌وه داخراون\nلە زۆربەی ناوچەكانی كوردستان بەفر دەبارێت


کاتێ شۆفێرەکان یەکتر دەکوژن؍ ئێمە چی بکەین باشە؟ ئاشکرایە کە لەم ساڵانەی دواییدا ولە هەرێمی کوردستاندا ژمارەی ئۆتۆمبیل لە هەڵکشانێکی سەیردایە بەرانبەر بە کەمی وخراپی ڕێگەوبان. یەکێ لە دەرئەنجامەکانی ئەمەش هەڵکشانی ژمارەی ئەو ڕووداوانەی هاتووچۆ وژمارەی ئەو ژیانانەیە کە لەم ڕووداوانەدا ڕۆژانە کۆتاییان پێ دێت.\nهەڵبەتە دیاردەی ڕووداوەکانی هاتووچۆ دیاردەیەکی جیهانییە و ساڵانە زۆرترین کەس دەکاتە قوربانی لە چاو ڕێگاکانی تری گواستنەوە. بەڵام سەبارەت بە هەرێمی کوردستان ئەوەی بۆ من ڕوون بووەوە لە ئەنجامی بەراوردکارییەکی بچووک لە نێوان وڵاتی نەرویج وهەرێمی کوردستاندا بۆم دەرکەوت ژمارەکە لە هەرێمی کوردستان لە ئاستێکی زۆر بەرزتردایە لە چاو نەرویج.\nبە پێی ئامارەکانی دەزگای ناوەندی ئاماری نەرویجی ودەستەی ئاماری هەرێم بێت ئەوا رێژەی دانیشتوانی ئەم دوو شوێنە زۆر نزیکن لە یەکەوە کە ۵ ملێون کەس تێدەپەڕێنن کەچی ئەگەر ئامارەکانی قوربانیانی ڕووداوی هاتوچۆ وەربگرین کە دەزگاکانی ئاماری هەردوولا بەردەست بوون دەبینین کە بۆ نموونە لە ساڵی ۲۰۱۷ دا لە کوردستان ٦۳۰ کەس گیانیان لە دەست داوە و٦٦٦۰ کەسیش بریندار بوون؍ بەڵام لە نەرویج ۱۰۷ کەس گیانی لە دەست داوە و٦۲۰ کەسیش برینداربوون.\nڕەنگە کارێکی هێندە ئەستەم نەبێت هۆکاری ئەم جیاوازییە زۆرە دەستنیشان بکەین لە جیاوازی رێگەوبان وئاستی ووشیاری وپێشێلکاری یاسایی و...هتد. مەبەست لەم کورتە بەراوردکارییە ئامادەکردنێک بوو بۆ بابەتە سەرەکییەکە کە ئەویش ژمارەی ئەو کەسانەێە کە دەبنە قوربانی ڕووداوەکانی هاتووچۆ وەک دەرئەنجامی ڕووداوەکان نەک بە هۆی خودی ڕووداوەکانی هاتووچۆوە. پێم وا بێت کەم نین ئەو هەواڵانەی بەر دیدە وگوێچکەمان دەکەون سەبارەت بە کوشتنی شۆفێر بە دەستی شۆفێر لە دوای پێکدادانی ئوتۆمبیلەکانیان.\nئەم جۆرە لە قوربانی دان کە ئەشێ بە ڕێگەیەکی زۆر سانا ڕێگەی لێ بگیرێت لە بری ئەوەی مرۆڤەکان پەلاماری خوێنی یەکتری برێژن. ئاشکرایە کە کارێکی ئازاربەخش وناپەسەندە کاتێک بە هۆی هەڵەی شۆفێرێکەوە زەرەری مادی گەورە یان بچووک بەر ئۆتۆمبێلەکەت بکەوێت و کاتێکیش ڕووبەڕووی شۆفێرەکە ببیتەوە لە کوردستان یان دەبێت بیبەخشیت یان بە توندوتیژی کۆتایی پێ بێنیت. لە کاتێکدا لێرە لە نەرویج دوو ئوتۆمبیل بە یەکدا بدەن یەکەم کاریک کە شۆفێرەکان ئەیکەین هەواڵی سەلامەتی لە یەکتری ئەپرسن! وە نەبێت لێرە خەڵکی دەربەستی ماشین وزەرەرپێکەوتن نەبن؍ بەڵکو یاسایەک هەیە کە ئەو ململانێیەی بۆ نەهێشتوون بە بێ ئەوەی پێویست بە تۆڵەسەندنەوەو زەرەر بژاردن بکات؍ کە ئەویش یاسای بیمە ئۆتۆمبیلە.\nهیچ کەسێک لە نەرویج بۆی نییە ئۆتۆمبیل بئاوژێ بە بێ ئەوەی لە بانکێک یان کۆمپانیایەکی دابینکردنی بیمە ئۆتومبیلەکەی بە بیمە نەکردبێت. بیمەکردن چەند جۆریکی هەیە هەر جۆرەی بە پێی ئەو ئەرکانەی دەکەوێتە ئەستۆی کۆمپانیای بیمە پێدەرەکە وڕادە و بڕ وئاستی بژاردنەکە دەگۆڕێت لە کاتی ڕووداوەکانداو هەر بەم پێیەش تێچووەکەی دەگۆڕێت. بۆ نموونە هەرزانترین بیمە لە کاتی ڕووداوەکانی هاتووچۆدا ژیانی سەرنشینانی نێو ئۆتۆمبیلەکەی خۆت وبەرانبەرەکەت وزەرەرەکانی ئوتۆمبلی بەرانبەریشت دەبژێرێت لە کاتێکدا تۆ هۆکاری رووداوەکەش بیت.\nلە جۆرەکانی تری بیمە کە تێچووەکەی زیاترە ئەبینی ڕادەی بژاردنەکەشی تێدەپەرێت بۆ بژاردنی ئۆتۆمبیلەکەی خودی خۆشت لە گەڵ ئەوەی تۆ هۆکاری ڕووداوەکەشیت. لە جۆرێکی دیکەی بیمەشدا تەنانەت شووشە شکان ودزینی کەلوپەلی نێو ئۆتۆمبیلیش دەبژێرێت وئۆتۆمبیلیشت بۆ دابین ئەکات تا کاتی چاککردنەوەی ئۆتۆمبیلەکەی خۆت. زۆر وردەکاری دیکەش هەن کە لێرە جێگەی نابێتەوە. لەسودە هەرە سەرکییەکانی ئەم جۆرە لە بیمە ئەوەیە کە ڕێگە لەو ململانێ زیادەیە دەگرێت کە لە ئەنجامی ڕووداوی هاتووچۆدا ڕووبەڕووی شۆفێر ودامودەزگا فەرمییەکان دەبێتەوە و ئەو پەستانە دەروونییەی سەر خاوەن ئۆتۆمبیلەکان ئەڕەوێنێتەوە کە لە ڕووداوی هاتووچۆ بە زەرەری مادی گەورە کۆتایی دێت؍ جووڵەیەکی ئابووری دەخاتە نێوان بانکەکان وهاووڵاتیان و زۆری دیکەش. ئەوەی گرنگە لەم کارەدا ئەوەیە لە بەشی زۆری ڕووداوەکاندا پێویستی بە پۆلیسی هاتووچۆ نامێنێت کە لە شوێنی ڕووداوەکان ئامادەیی فیزیکی هەبێت بەڵکو لە زۆربەی حاڵەتەکاندا شۆفێرەکان خۆیان دەگەنە ئەو ئەنجامەی کێ هۆکاری ڕووداوەکەیەو لە بیمەی ئەو زیانەکان دەبژێردرێت.\nبە هۆی کڵێشەیەکی فەرمی کە لە هاتووچۆوە دابین کراوەو لە هەر ئۆتۆمبیلێکدا دادەنرێت ولە کاتی ڕووداوی هاتووچۆدا لەلایەن هەردوو شۆفێر پڕدەکرێتەوە بەزانیاری کەسی وناوی شایەتحاڵ و زەرەرەکان ولایەنی سەرپێچی کار ونەخشەیەکی سانا لە وێنەی ڕووداوەکە وناردنی بۆ بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆ ئەوانیش لە لایەن خۆیانەوە بڕیاری کۆتایی دەدەن وڕەوانەی بانکی دەکەن بۆ چاککردنی ئۆتۆمبیل وبژاردنی زیانەکان بە بێ ئەوەی هیچ کام لە شۆفێرەکان زیانی ماڵی بکەن کە ئەمەیان زۆربەی کات دەبێتە هۆی ململانێ و تەنانەت شەری دەستەویەخە وقوربانی گیانی شۆفێرەکای لێ دەکەوێتەوە. لە بارودۆخی ناکۆکی نێوان شۆفێرەکان لە سەر دەستنیشان کردنی لایەنی خەتابار ئەوا پۆلیسی هاتووچۆ ئەکەوێتە بەینەوە وداوەری دەکات لە دەستنیشان کردنی خەتابار لە شوێنی ڕووداوەکە.\nماوەتەوە بڵێم پێدانی بڕێک پارەی ساڵانە بە بیمەی ئۆتۆمبیل کارێکی گەورەمان بۆ دەستەبەر دەکات بەوەی ڕێگە لە چەندین تاوان وململانێی لابەلا و خوێنڕشتن دەگرین و پەستانێکی زۆر لە سەر خاوەن ئۆتومبیلەکان هەڵدەگرین بەوەی کە ڕووداوی هاتووچۆ بە زیانی گەورە ناشکێتەوە. هیوام وایە دەزگا پەیوەندی دارەکان لە پارلەمان وەزارەتی ناوخۆ ودەزگاکانی هاتووچۆ بیرێک لەم لایەنە بکەنەوە لە بەر ئەوەی پێم وایە ئەمە کەلەبەرێکی رێکنەخراوە لە ژیانی ڕۆژانەی هەرێمی کوردستان پڕ دەکاتەوە وبە بیمەی ئۆتۆمبیل رێگە لە ململانێ وکوشتاری نێوان شۆفێرەکان وزیانی مادی گەورەیان دەگرین؍ لە جیاتی ئەوە ئاشتی وئارامی دەخەینە نێوانیان لە کاتی ڕووداوی هاتووچۆدا.


حکومەت پڕۆژەی پێدانی مۆڵەتی خوێندن لە هەرێمی کوردستان پەسەند کرد – لڤین پرێس\nلڤین: ئەنجومەنی وەزیران پڕۆژەی پێدانی مۆڵەتی خوێندنی لە هەرێمی کوردستان پەسەند کرد.\nئەمڕۆ ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان، بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی، سەرۆکی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.\nبە گوێرەی ڕاگەیەندراوی ئەنجومەنی وەزیران، لە کۆبوونەوەکەدا، مەسرور بارزانی ئاماژەی بە سەردانی پاپا فرانسیس کردووە و بە سەردانێکی گرنگ و مێژوویی ناوی بردووە و دەستخۆشیشی لە ڕێکخەران و دەزگا پەیوەندیدارەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان و بە تایبەتی هێزە ئەمنییەکان کردووە، بۆ سەرخستنی سەردانەکە.\nهەر لە کۆبوونەوەکەدا هەر یەک لە پشتیوان سادق، وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینی و سەفین دزەیی سەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە، ڕاپۆرتێکیان دەربارەی سەردانی قەداسەتی پاپا و گرنگیی سەردانەکە و دەرئەنجامەکانی بۆ هەرێمی کوردستان خستوەتەڕوو.\nلە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەشدا، ئارام محەمەد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، دوا ڕەشنووسی پڕۆژەی پێدانی مۆڵەتی خوێندنی لە هەرێمی کوردستان خستوەتەڕوو، دوای گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوە و پێشنیارکردنی چەند تێبینی و هەموارکردنێک، پڕۆژەکە پەسەند کراوە.\nلەسەر بوونی نەخشەی کوردستان لەپولێکدا تورکیا هەڕەشە لە هەرێم دەکات


BackRhubarb, Currant fruit rhubarb\nLatin: - Rheum rhibes - Rhabarbarum - R. cultorum Thorsrud & Reisaeter - R. hybridum Murray - R. rhaponticum auct - R. undulatum L.\nEnglish: - Rhubarb, Currant fruit rhubarb\nمام ڕێواس، تۆله‌ترش، رێواس، ڕیواویی، ریڤاس، ڕێوج، ریس، گیایەکی سروشتی و خۆڕسکی چه‌ند ساڵه‌ی باڵا به‌رزی کوێستانەکانی کوردستانە. لە سەرەتای بەهار و تاکوو هاوین لە کوێستانە ساردەکان و بناری چیاکاندا لەو شوێنانەی بەفری لێ یە، دەمێنێتەوە. به‌رزیی تاکوو یه‌ک میتر هه‌ڵده‌چێ، گه‌ڵای پان و گه‌وره و په‌نجه په‌نجه و ددانه‌داره. له نێوه‌ڕاستی گه‌ڵاکانیدا نێرتکێ قیت ده‌بێته‌وه که جاری واهه‌یه تاکو ٣ میتر به‌رز ده‌بێ و له سه‌رکه‌یه‌وه گوڵێکی سه‌وزی مه‌یله‌و زه‌رد و مه‌یله‌و سوور ئه‌گرێ. تامی ترشه و له تیره‌ی "حه‌وت گرێکان" Polygonacées و له جنسی "ڕێواسه‌کان" Rheumنه. له وڵاتی خۆمان هێندێک که‌س ڕێواس به پێنج به‌ش ده‌زانن که ئه‌مانه‌ن:\n٢ـ نێرتکه ڕێواس.\n٣ـ ڕێواس بن ئه‌رد.\n٤ـ له‌ق له‌ق.\n٥ـ مام ڕێواس.\nجۆرێکیتریشی هه‌یه که جافی قاڵاوقنگه‌ی پێده‌ڵێن، ڕه‌نگه هه‌ر یه‌کێک له‌مانه‌ی سه‌ره بێ، یان ئه‌ویش جۆرێکیتر بێ.\nرێواس پڕە لە ڤیتامینەکان و فیبری زۆی تێدایە، بە تایبەتی ڤیتامینەکانی A,B,C و کلسیۆمی زۆری تێدایە هەربۆیە لە مێژە لە کوردەواری خۆماندا بۆ دەرمانی زۆر دەرد و نەخۆشیە، بەڵام بە پێچەوانە گەڵاکانی باش نین و هێندێکیشیان ژەهراوین. رێواس به‌تایبه‌تی بۆ دژی کرمی نێو ڕیخۆڵه. رێواس شەکر و چەوری خوێن دادەبەزێنێ و خوێن خاوێن دەکاتەوە، زیپکە و جۆشی لەش لادەبا، بۆ گەدە و ریخۆڵە دەرمانی باشە، ئەشتەها هێنەرە. خواردنی رێواس وەک کورد دەڵین خەفەت بەر و شادی هێنەرە. لە هێندیک وڵات و لەوانە بریتانیا رێواس لە خواردنی دابەزاندنی کێشی لەش و لاوازبووندا بەکار دێنن.\nلە هێندیک سەرچاوەدا نووسراوە کە بەرگری لە سکچوون دەکا، بەڵام من بۆ خۆم لەوباوەڕەدا نیم و بە پێچەوانەش هێندیک جار زۆر خواردنی مرۆڤ تووشی سکچوونێکی زۆر پیس دەکا!\nلە نووسین و لێکۆڵینەوەیەکی بەڕێز ئارێز ئەندەریاری‌دا لەسەر رێواس لە ئایینی زەردوشتدا ئاوا هاتووە: بە پێی باوەڕییەکانی زەردەشتی؛ لە دەستپێکی ئافەرینشدا بە خواستی ئاهوورامەزدا؛ لە ڕۆژی میهر لە مانگی میهر دوو چووزە " ڕێواس"ی لێک ئاڵاو لە خاک سەریان دەرهێنا و شێوەی ئەو ڕێواسانە هێدی هێدی گۆڕدرا بە ڕۆخساری دوو مرۆڤ کە لە باڵا و ڕۆخساردا هاوشێوەی یەکتر بوون؛ یەکیان نێر بە ناوی " مەشیە" و ئەویتریان مێ بە ناوی" مەشیانە".\nڕێواس پێش ٥٠٠٠ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له وڵاتی چین و تایواندا وه‌ک ده‌رمان که‌ڵکیان لێوه‌رگرتووه و له سه‌ده‌کانی نێوه‌ڕاستدا گه‌یشته ئوروپا، دوای ماوه‌یه‌ک ون بووه‌وه و جاری دووهه‌م له سه‌ره‌تای ساڵی ١٨٠٠دا گه‌یشته‌وه ئوروپا.\nتێبینی: رێواس ئەگەر جێگا و رێگای گونجاو بێ تاکوو نزیک ٢ میتر باڵا دەکا. هەر وەک لە یەکێک لە وێنەکاندا دەبینن کە مامۆستا تامینە جەوانمەرد گرتوویەتی، باڵای رێواسی باخچەی ئەوان ١ میتر و ٧٥ سم بالای کردووە و لقەکانیشی ٤٠ تا ٥٠ سم درێژن.\nبە ئاڵمانی پێی دەڵێن Gemeiner Rhabarber.\nبه فه‌رانسه‌یی Rhubarbe groseille و Ribesی پێده‌ڵێن.\nبە سویدی Rabarberی پێ دەڵێن.


تڕاژیدیا و بەشێن وێ – خەدەنگ\nئه‌یلول 5, 2020 ئه‌یلول 5, 2020\nتراژیدی ئێک ژ وان ژانرێن ئەدەبیە یێ ل گەل ژانرێ کۆمیدی هەردوو پێکڤە دبن ژێرخانا ئەدەبێ (شانۆیی) و ئەرستۆیی د دابەشکرنا خوە یا بۆ ئەدەبیاتاندا، دەما ژانرێن ئەدەبی دیارکرین، هەر ئێک ژ هەلبەستا مێرخاسی، هەلبەستا لیریکی، شانۆ ئیناینە. تراژیدی و کۆمیدیا ژی کرینە دبن وێ بازنا دوماهیێدا، ئانکو شانۆیێ.\nتراژیدی، ئەو کار و کریارێن ڕژد و گرنگن دهێتە نمایشکرن، د دوماهیێدا زیان ب قەهرەمانێ سەرەکی دکەڤت.\nئەرستۆ ب باوەرە “تراژیدی چاڤلێکرنا کار و کریارێن تەمامە”.\nتراگۆدیا: سالانە ڕێورەسم بۆ خوداوەندێ مەیێ دیونیسیوسی دهاتن گێران، د وی مەراسیمیدا بزنەک وەکی هێمایەک بۆ سمبێلێ دیونیسیوسی دهاتە پارچە پارچەکرن، ژبەر هندێ دگۆتنە تراژیدیایێ (تراگۆدیا) یان ژی (سترانا بزنا).\nد وەرگێرانێن عەرەبیدا ناڤێن جودا بۆ تراژیدیا و کۆمیدیایێ هاتینە بکارئینان، ئێکەم وەرگێرێ عەرەبی (ابو بشر بن متی 329مریە)بەرهەمێ ئەرستۆیی (بوتیقایا شعرێ) ب وەرگێرانا ئێکێ بۆ بەرهەمێ ئەرستۆیی دئێت نیاسین، وی هەردوو زاراڤێن پەسنکرن و کێمکرن(المدح و الهجا) بکارئیناینە. دیسان (ابن رشد)ی ژی د کۆرتکرنا بەرهەمێ هۆنەرێ شعرا ئەرستۆتالیسیدا هەمان هەردوو چەمکێن (پەسنکرن و کێمکرن)بکاربرینە. هەروەسا هەرئێک ژ فەیلەسۆفێن مەشائی (فارابی و ابن سینا) دوو چەمکێن دی یێن جودا بکاربرینە، ئەوژی: تراگۆزیا و کۆمۆزیا (طراغوذیا و قوموذیا).\nئەرستۆیی شەش مەرج بۆ تراژیدیایێ دیارکرینە:\n1ـ هەبوونا چیرۆکێ (Plot) ل دویڤ ئێک هاتنا ڕویدان و کارێن چیرۆکێ ب ڕەنگەکێ سیسەمکری و لۆژیکی.\n2ـ قەهرەمان و کارەکتەر، ئەڤە دبن پیشاندەرێن وێ نمایشێ.\n3ـهزر، گۆتنێن قەهرەمانی و ئەنجامێن گۆتنێن وانن.\n4ـدیارکرن یان ژی گۆتن، کاریگەریا گۆتنێن تراژیدیێ نە، یا دیارە د تراژیدیێدا گۆتن دڤێن گران و کێشداربن.\n5ـ سرود خاندن، ئەو ئاوازن یێن دەستەیەک ژ خێزانداران د تراژیدیێدا دخوینن.\n6ـ هەبوونا دەپێ شانۆیێ، یان ژی دروستکرنا جهێ پیشاندانێ.\nدەینانا ڤان مەرجان د دیتنا ئەرستۆیدا ژ بەرهەمێن نمایشی یان ژی شانۆیی یێن بەری وی هاتینە وەرگرتن و مەرج نینە هەر بەرهەمەکێ تراژیدیێ پشتی وی هاتی نڤێسین ل سەر هەمان مەرج بت، بەلکو نڤێسەران خوە ژ هندەک وان مەرجان لادایە.\nبۆ ڤی بابەتی مفا ژ پەرتووکا (انواع ادبی، سیروس شمیسا، ل147ـ148) وەرگرتیە.\nCategory: ئەدەبیات, گۆتارTag: تڕاژیدیا by Awaz Ibrahim\nسینەماکارەکا کورد دبیتە دادوەر ل ڤیستەڤاڵەکا ئەمریکی


مانۆ خەلیل دەرهێنەرێکی کوردی کوردستانی سوریایە. لە زانکۆی دیمەشق مێژوو و قانوونی خوێندووە و پاشتر بەرەو چیک بەڕێکەوتووە لە ساڵی ١٩٨٧ بۆ خوێندنی فیلمسازیی. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ بۆ ١٩٩٥ وەک دەرهێنەرێکی سەربەخۆ لە چیک کاری کردووە و پاشتریش بۆ تەلەفزیۆنەکانی سلۆڤاکیا. لە ساڵی ١٩٩٦ەوە لە سویسرا دەژی و وەک دەرهێنەر و بەرهەمهێنەرێکی سەربەخۆ کارەکانی خۆی لەو وڵاتە ئەنجام دەدات. ئەو لە ساڵی ١٩٩٠ەوە خەریکی دروستکردنی فیلمە و دواهەمین فیلمیشی بریتییە لە فیلمی "پەڕەسێلکە" کە فیلمێکی درامییە و ماوەکەی ١٠٢ خولەکە.\n-بەڕێز مانۆ خەلیل دەمەوێت دەربارەی دواهەمین فیلمت پرسیارت لێبکەم، پەڕەسێلکە، چ هەستێکت هەبوو کاتێک سەرۆکی وڵاتێک کە تۆ تێیدا پەناهەندەی بەشداری نمایشی فیلمەکەت بوو؟\nڕاستیەکە ئەوەیە کە فیلمەکەم فیلمی کرانەوەی فێستیڤاڵی نەتەوەیی سویسرا بوو هەروەها بەڕێز "ئالان بێرست"ی سەرۆکی ئەو وڵاتە ئامادەی نمایشی فیلمەکە بوو. بە پێچەوانەی ئەو واقیعەی لە کوردستاندا هەیە بەوەی کە سینەما جێگەی شەرمە، شەرەفێکی گەورەیە بۆ من و ئەو ستافەی کاریان لەگەڵ کردووم کە بەو جۆرە لەلایەن ئەو وڵاتە ڕێزم لێنراوە. بۆ من ئەوە جێگەی دڵخۆشییەکی گەورەیە وەک پیاوێکی کورد کە زۆرم لێکراوە وڵاتەکەی خۆم جێبهێڵم و بەڵام سەرکەوتن و لە هەمان کاتیشدا پشتگیری و یارمەتی ئەو وڵاتە بەدەستبهێنم کە تیایدا دەژیم بە جۆرێک کە هەرگیز لە وڵاتی خۆمدا ئەو جۆرە پشتگیری و یارمەتیە بەدەستناهێنم.\nئەم فیلمە باس لە میرە دەکات کە بە دوای ڕەگوڕیشەی خۆیدا دەگەڕێت. وەک کوردێک، پێت وانییە ئەمە بووەتە پرسیارێکی بەردەوام؟ زۆرێک لە کوردان نازانن کە دایکان و باوکانیان لەکوێن؟ هەمیشە چاوەڕێن و بە دوایاندا دەگەڕێن. چی وا دەکات چیرۆکی فیلمەکەی تۆ جیاوازبێت؟\nهەموو کەسێک بۆ شتێک یان بۆ کەسێک دەگەڕێت. ئەگەر ئەوە خۆشەویستی، ئازادی یان هەر شتێک بێت. هەمیشە پرسیارێک لە خۆمان دەکەین، من کێم، بۆ کوێ دەچم؟ لە کەیسی ئەوەی میرەی سویسریدا، کە دێت بۆ کوردستان و بە دوای ڕەگوڕیشەی خۆیدا دەگەڕێت، یان بە دوای ناسنامەی خۆی لەو وڵاتەدا. دەیەوێت باوکی بناسێت، "شەڕڤانی ئازادیی"، کە هەر لە منداڵییەوە بیری لێدەکاتەوە و پێی وایە لە دژی ئەژدیهاکان دەجەنگێت. بەڵام ئایا ڕاستیەکە بەو جۆرەیە؟ چی دەبێت ئەگەر ئەو باوکە سەرۆک جاش بووبێت، کە خەڵکەکەی خۆی بکوژێت و یارمەتی ڕژێمی سەدام حسێن بدات؟\nپێموایە ئەوە تەنها چیرۆکی میرە نییە کە تۆ دەتەوێت لە فیلمەکەدا بۆ ئێمەی بگێڕیتەوە، بەڵکو بەلایەنی زۆرینەوە تۆ دەتەوێت ئەوە پیشان بدەیت لە کوردستان و ناوچەکەدا چی دەگوزەرێت بەو هەموو گرژی و ئاڵۆزییەی لەم ناوچەیەدا ڕوودەدات.\nزۆر تەواوە، لە ڕێگەی چیرۆکی میرەوە من دەمەوێت مێژووی ٤٠ ساڵی کوردستان بگێڕمەوە. دەربارەی ئەو هەموو کوشتنە قسەبکەم، دەربارەی کوشتنی ئەو هەموو کوردە و لەناوبردنی خەون و بوونیان. میرە دەنگی هەموو قوربانیانی کوردستانە. کێ کوردەکانی دەکوشت؟ خۆی لەڕاستیدا سەدام حوسەین هیچ کەسێکی بە دەستەکانی خۆی نەکووشتووە، بەڵکو کۆمەڵێک بکووژ هەیە کە لە پێناو مانەوەی سەدامدا خەڵکیان دەکوشت، لەنێویاندا چەندین تاوانباری کورد هەیە. ئەوانە کێن؟ ئێستا لەکوێن؟ بێگوومان فیلمەکە باس لە ژیانی ڕاستەقینەی کوردستانیش دەکات. دەربارەی ئەو ئازادییەی هەیە، دەربارەی شەڕی کورد لە دژی داعش ، دەربارەی ئاسایشی کوردستان قسەدەکات، هەروەها دەربارەی ئەو ڕێزەشی لە کۆمەڵگای کوردیدا هەیە.\nتۆڵەکردنەوە، خۆشەویستی، خیانەتکردن ئەو وشانەن کە لە تڕەیلەری فیلمەکەدا دەیبینین. ئەم وشانە چ پەیوەندیەکیان بە ناوەڕۆکی فیلمەکەوە هەیە؟\nتەنها لە کوردستان نا، بەڵکو لە تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ئەم وشانە مانای گەورەیان هەیە. کۆمەڵگای کوردیی ئێمە ئازاری چەشتووە و ئازاردەچێژێت بەهۆی "خیانەتکردنەوە". تەنها سەیربکە، ئەو کوردانەی کە یارمەتی ڕژێمی تورکیا دەدەن لە دژی خەڵکەکەی خۆیان (قوروجیەکان)، یان (جاشەکان) کە لەگەڵ ڕژێمی سەدام حسێندا کاریان دەکرد، تەنانەت لە ئێرانیش، زۆرێک کورد هەیە کە لەگەڵ ڕژێمەکەی تاراندا کار دەکەن لە دژی کوردەکان خۆیان. ئەمە وەک شێرپەنجە وایە لە لاشەی کورد خۆیدا. ئێمە ئازاد نابین، ئەگەر خۆمان لەو خیانەتکارانە ئازاد نەکەین. ئەم بابەتانە لە فیلمەکەدا زۆر گرنگن چونکە من باسی کوردستانی ئەمڕۆ دەکەم، هەروەها داهاتووی خەڵکی کوردستان لە چاوی کچێکی سویسرییەوە.\nئێستا دەمەوێت دەربارەی فیلمی "مێشەوان" قسەبکەم. چۆن کارەکتەری سەرەکی فیلمەکە (کاک ئیبراهیم)ت ناسی؟\nنزیکەی چوارساڵ لەمەوبەر بەڕێکەوت دەربارەی پیاوێکی پیری کورد قسەیان بۆ کردم کە لە چیاکانی سویسرا خەریکی هەنگ بەخێوکردنە. لە ماوەی ٣٠ ساڵیی ژیانم لە ئەوروپادا پێشتر هەرگیز دەربارەی کەسێکی کوردی لەوجۆرە نەمبیستبوو. ئەم زانیارییە منی والێکرد حەزم لە ئەوە هەبێت بەڕێز ئیبراهیم بناسم، هەنگەوانەکە. کاتێک دواتر بینیم و چیرۆکە دڵتەزێنەکەیم بیست، بە تەواوەتی سەرسام بووم بە کەسایەتی ئەو. ئیبراهیم پێشتر هەنگەوانێکی زۆر سەرکەوتوو بووە لە تورکیادا. زیاتر لە ٥٠٠ کۆڵۆنی هەنگی هەبووە و ساڵانە بڕی ١٨ تەن هەنگوینی بەرهەمهێناوە. ئەو بە دڵخۆشییەوە لەگەڵ خێزانەکەی و ١١ منداڵەکەیدا دەوڵەمەندانە ژیاون و چێژی لە ڕێزی کۆمەڵگاکەی بینیووە. ئەو بە تەواوی هەموو شتێکی لەدەستداوە چونکە نەیویستووە لەگەڵ سوپای تورکیادا ڕێکبکەوێت لە دژی کوردە هاوزمانەکانی خۆی. بۆ چەند ساڵێک ئەو لە گەڕاندابووە بێ ئەوەی هیچ هەواڵێکی شوێن و بارودۆخی خێزانەکەی بزانێت. پاش گەڕانێکی زۆر کە ئێمە وەک ئۆدیسە بەراوردمان کردووە، بەرەو سویسرا بەڕێ دەکەوێت کە لەوێ لەگەڵ هەندێک لە منداڵەکانیدا یەکدەگرێتەوە و بە یارمەتی هەنگەکان لە شارێکی نوێ ژیانێکی نوێ دەستپێدەکاتەوە.\nچۆن ئیبراهیم گەزەر ڕازیبوو بەوەی کارت لەگەڵ بکات پاش ئەوەی ئەو هەموو شتێکی لەدەستدابوو و ڕەنگە هەوڵیشیدابێت کە ئەو ڕابردووەی بیرنەکەوێتەوە؟ لە کاتی دروستکردنی فیلمەکەدا هیچ شتێک هەبوو کە هەستەکانی ئازار بدات؟ ئەگەر هەریەک لەو کارەکتەرە سەرەکیانەی کاریان لەگەڵ دەکەیت هەست بە بێزاری بکەن، تۆ چی دەکەیت لەو بارودۆخەدا؟\nکێشەی گەورەی من ئەوەبوو کە بەڕێز ئیبراهیم ڕازی بکەم ببێتە کارەکتەری سەرەکی فیلمەکەم. لە سەرەتادا پێی وابوو من فیلمێک دروست دەکەم سەبارەت بە هەنگەکان. کاتێک زانی فیلمەکە دەربارەی ژیانی ئەو دەبێت، نەیویست چیتر کارەکە ئەنجام بدات. بۆ ماوەیەکی زۆر من کاری وێنەگرتنم وەستاند. لەو ماوەیەدا من سەردانی کاک ئیبراهیمم دەکرد. زۆر بە هێواشی هاوڕێیەتیەکی ڕاستەقینە لە نێوانماندا دروستبوو. پاشتر چیتر من بەڕێز خەلیل نەمام کە پێشتر وا بانگی دەکردم بەڵکو تەنها وەک مانۆی هاوڕێ بانگی دەکردم. بەڕێز ئیبراهیم چیرۆکی ژیانی خۆی بۆ هاوڕێیەکی خۆی دەگێڕایەوە کە تێگەیشت و زانی ئەمەی ئەو ئەیگێڕێتەوە سوودی لێوەرناگیردرێت لەلایەن منەوە بۆ مەبەستێکی تایبەت.\nچی وایکرد کە فیلمی "هەنگەوان" زۆر تایبەت بێت؟ چیرۆکەکەی هەستەکانی خەڵک ڕادەکێشێت و پڕە لە ڕاستیی.\nئەوەی سەرنجی منی ڕاکێشا ئەو ڕاستیەبوو کە گرنگ نەبووە چی بەسەر ئیبراهیمدا هاتووە بەڵکو هەرگیز ئەو وازی نەهێناوە لە شەڕکردن بۆ مافەکانی مرۆڤ لە ژیاندا و هەروەها ئەو خەونەی ئەو هەیەتی. هەروەها ئەو هیچ هەستێکی ڕق و تۆڵەکردنەوەی تێدا نەبوو لە دژی ئەو کەسانەی کە ئەو شتانەیان لەناوبرد کە ئەو زۆری خۆشدەویستن. جیا لە هەموو ئەوانەی لە سەرەوە باسم کردوون، من هاوبەشییەکی زۆر دەبینم لە نێوان چیرۆکی ژیانی خۆم و ژیانی ئیبراهیمدا. من کوردێکی سوریام. پاش ئەوەی لە چیک خوێندنەکەم تەواوکرد ویستم بگەڕێمەوە بۆ سوریا و لەوێ وەک فیلم دروستکەرێک کاربکەم. ڕژێمی سووریا ڕێگریان لە من کرد کە کاری لەو شێوەیە بکەم. دەبێت بڕۆم و هەوڵی گەورە بدەم تا هەلێکی تر بەدەست دەهێنم و خەونی خۆم دەهێنمە دی، تاوەکو جارێکی تر کاری فیلم دروستکردن بکەم.\nبۆچی فیلمی هەنگەوان لە فێستیڤاڵی مافەکانی مرۆڤ لە ئوستراڵیا نمایشکرا، پەیوەندی نێوان هەنگەوان و مافەکانی مرۆڤ چییە؟\nبە دڵنیاییەوە فیلمەکە دەربارەی شکۆداریی مرۆڤە، دەربارەی مافەکانی مرۆڤ و خۆشەویستییە بۆ مرۆڤایەتی. لەبەرئەوەیە کە لەو فێستیڤاڵەدا بەشداربوو.


ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان: لە مانگی ئایاردا زیاتر له ٢٠٠هاوڵاتیی عێراقی کوژراون و بریندار بوونه\n2018-05-31 [04:47 AM]\nبە پێی ئەو ئامارەی ئەمڕۆ نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ھاریکاریی عێراق(یونامی) بڵاوی کردۆتەوە، لە دەرئەنجامی کردەوە توندوتیژی و تیرۆرستی و پێکدادانی چەکداری کە لە مانگی ئایاری ٢٠١٨دا روویانداوە، ٥٩ھاوڵاتی مەدەنی عێراقی کوژراون(کە پۆلیس ناگرێتەوە) و ١٦٣کەسی دیکەش برینداربوون.\nئەو ژمارانە ھاووڵاتی مەدەنی و ئەو ھاووڵاتییانە دەگرێتەوە کە لە کاتی مردن یان بریندار بوون وەک ھاووڵاتی مەدەنی ڕەچاوکراون وەکو پۆلیس لە دەرەوەی ئەرکی سەربازی، بەرگری شارستانی و کارمەندانی پاسەوانی کەسی و پاسەوانی پاراستنی بارەگاکان و کارمەندانی ئاگرکوژێنەوە.\nژمارەی گشتی قوربانییانی مەدەنی کە لەلایەن یونامییەوە لە مانگی ئایاردا تۆمارکراون(بەدەر لە ژمارەی قوربانییانی پۆلیس) ٨٦ کوژراو و ١٤٨بریندار بووە.\nپارێزگای بەغدا بەرکەوتەترین پارێزگابووە، ١١٧ ھاوڵاتی مەدەنی بوونەتە قوربانی(٤٥ کوژراو و ٧٢ بریندار). دوای ئەو پارێزگای دیالە دێت کە ئامارەکانی برتییە لە (٩ کوژراو و ٣٥بریندار) و لە کەرکوکیش (٢٠ کوژراو و ١٦ بریندار) ھەبوون.\nبەگوێرەی ئەو زانیارییانەی کە یونامی بەدەستی ھێناوە لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی پارێزگای ئەنبارەوە، ژمارەی قوربانیان لەو پارێزگایە ٢١ بووە(٦ کوژراو و ١٥ بریندار). ژمارەکان تاکو کۆتایی رۆژی ٣١ی ئایار کۆکراونەتەوە.


FRI, 8 SEP 2017 13:43 | KDP.info\nسەربەخۆییی گەلی كوردستان ئەوەندە ڕەوا و حەقانییە هیچ لۆژیكێك ناتوانێ لەبەرانبەریدا خۆی بگرێت. ئەوە دنیای ئازاد و ئەمەریكا و ئەوروپایش زۆر چاك دەیزانن، هیچ كام لەو وڵاتانە ئەو جورئەتەیان بە خۆیان نەداوە بڵێن گەلی كوردستان ئەو مافەی نییە داوای سەربەخۆیی بكات. تەنیا كێشەیان ئەوەیە كە ڕەنگە ئەم ڕووداوە ناسەقامگیری لێ بكەوێتەوە و لەگەڵ پلانەكانیان ناكۆك بێت.\nدوژمنكاریی ئێرانییەكان و توركە نەژادپەرست و عەرەبە شۆڤینییەكانیش ناتوانێ بەسەر ڕەوایەتیی ئەو مافە ئیلاهی و ئینسانییەدا سەربكەوێ. لۆژیكی داگیركار بۆ ئینكاری ئەو مافە پووچ و نائینسانی و شكستخواردووە. ئەوان وەك داگیركار و بەپێی سرووشتی نكۆلیكار و خۆبەزلزانیان هەتا دەتوانن دژایەتی دەكەن و كۆسپ دەنێنەوە و هەڕەشە دەكەن بۆ ئەوەی ئیرادەی گەلی كوردستان تێكبشكێت لە داواكردنی مافێكی لەڕادەبەدەر ڕەوا و سرووشتی.\nنە جیهان و نە عەقڵیەتی داگیركار هیچ كات سەربەخۆیی پێشكەشی گەلی كوردستان ناكەن. ئەوە گەل كوردستان و ئیرادەكەیەتی سەربەخۆیی دەسەپێنێ و دەیكاتە ئەمری واقع. ئەوە ئێمەین ڕەوایەتی بەو مافە دەدەین نەك كەسێكی تر. بۆیە مسۆگەركردنی ئەو مافە تەنیا و تەنیا لە دەستی خۆمانە.\nئەگەر بمانەوێت و ئیرادەمان بەهێز بێت،\nئەگەر ئەژنۆمان نەلەرزێت و لەبەرانبەر هەڕەشەی پووچ و بێهوودەدا خۆمان بەدەستەوە نەده‌ین، ئەگەر دەستبەرداری خۆبەبچووكزانین و ناوچەگەرێتیی كۆنەپەرستانە بین، ئەگەر بیر لە نەوەكانی داهاتوو بكەینەوە و خوێنی سەدانهەزار شەهید و قوربانیمان لەبەرچاو بێت، ئەگەر بمانەوێ و نەترسین و دەنگ بدەین، بە دڵنیاییەوە سەربەخۆیی لە نێو دەستمانە و جیهانیش سەری نەوازش دەنوێنێ و ستایشمان دەكات و داگیركاریش وەك ئەمری واقع قبووڵی دەكات.\nنابێ بترسین، نابێ شەڕی دەروونی و هاشوهووشی ڕاگەیاندن و پڕۆپاگەندە و درۆودەلەسەی نەیاران ئیرادەمان تێكبشكێنێ و تەسلیم بین. ئێستا شەڕ شەڕی ئیرادەیە، شەڕی ئیرادەی گەڕاندنەوەی ماف و بێئیرادەیی و پاشكۆیی. لەم شەڕەدا دەبێ ئیرادەی گەڕاندنەوەی ماف سەربكەوێت.\nئەبێ لە پێشمەرگەوە فێری چاونەترسی بین كە لووتی دڕندەیەكی وەك داعشی شكاند.\nدەبێ پرسیار بكەین 1800 ڕۆڵەی ئەو وڵاتە بۆ و بە چ ئیرادەیەك لە شەڕی تیرۆردا گیانی خۆی بەخشی.\nئەوان گیانیان بەخشی، ئێمە تەنیا دەبێ بڵێین بەڵێ بۆ سەربەخۆیی، بەڵێ بۆ شەهیدان.


بێکاری هۆکاری سه‌ره‌کی تاوان له کوردستانه - Mehr News Agency\n18 tîrmehê 2017 - 15:37\nNews Code 11332\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، ئه‌کبه‌ر جه‌وهه‌ری، دادستێنی گشتی شاری سنه ئه‌ماژه‌ی دا که دۆخی کوردستان مایه‌ی نیگه‌رانییه و وتی: بێکاری یه‌کێکه له هۆکاره سه‌رکییه‌کانی تاوانە کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له‌م پارێزگایه که ده‌بێت به‌ڕێوه‌به‌ران چاره‌سه‌ری پێویستی بۆ بدۆزنه‌وه.\nئه‌و له دریژه‌دا وتی: ئێمه وه‌ک دادستێنی گشتی ئه‌رکمان ئه‌وه‌یه که پشتیوانی له مافه‌کانی شارۆمه‌ندان بکه‌ین و سه‌رچاوه‌ی کیشه‌کان بدۆزینه‌وه. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش هه‌وڵ ده‌ده‌ین زیاتری نهاوکاریمان له‌گه‌ڵ خه‌لک و به‌شی تایبه‌ت هه‌بێت.\nئه‌و وتی: به‌داخه‌وه بێکاری کیشه‌ی سه‌ره‌کی ئه‌م پارێزگایه و ئه‌مه‌ش به‌ستێن بۆ سه‌رهه‌لدانی بزه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی خۆش ده‌کات و کوردستان پێویستی به‌وه‌یه که له هه‌موو که‌رته‌کاندا په‌ره‌ی پێبدرێت تاکوو به‌م شێوه‌یه کێشه‌ی بێکاریش چاره‌سه‌ر بکرێت.\nجه‌وهه‌ری ئاماژه‌ی دا: به داخه‌وه سیاسی کاری باڵی به سه‌ر زۆربه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رانی پارێزگاکه‌دا کێشاوه و ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی که سه‌رمایه‌دانه‌ره‌کان له هاتن بۆ گۆڕه‌په‌نه‌که و کاری ئابووری کردن سڵ بکه‌نه‌وه. هیوادارم ڕوانینی ئێمه بۆ ئه‌م باباتانه نه‌ک حزبی که نیشتمانی بێت.\nدادستێننی گشتی سنه له کۆتاییدا وتی: ئێمه وه‌ک به‌رپرسانی دادی ئێران پشتیوانی کردن له مافی خه‌ڵک به ئه‌رکی سه‌رکه‌ی خۆمان ده‌زانین و به هەموو توانمانه‌وه له‌و که‌سانه‌ی سه‌رمایه‌دانه‌ری له کوردستاندا ده‌که‌ن پشتیوانی ده‌که‌ین. دام و ده‌زگا ده‌وڵه‌تییه‌کان ده‌بێت چالاکی خۆیان له‌م ڕووه‌وه زیاتر بکه‌ن و پلانی ورد و بۆ په‌ره‌دان به دۆخی ئابووری ئه‌م پاریزگایه بخه‌نه به‌رده‌ست.


مەرقۆس 10 – Kurdi Sorani Standard (KSS) | Biblica\nمەرقۆس 10 – Kurdi Sorani Standard (KSS)\n1ئینجا عیسا ئەوێی بەجێهێشت و هاتە هەرێمی یەهودیا و ئەوبەری ڕووباری ئوردون. دیسان خەڵک لێی کۆبوونەوە، وەک نەریتی خۆی فێری دەکردن.\n2هەندێک فەریسی هاتن و بۆ تاقیکردنەوە پرسیاریان لێی کرد: «ئایا دروستە مێرد ژنەکەی تەڵاق بدات؟»\n3وەڵامی دایەوە: «موسا فەرمانی چی پێ کردوون؟»\n4گوتیان: «موسا ڕێی داوە پیاو تەڵاقنامە بنووسێت و لە ژنەکەی جودا ببێتەوە.»\n5بەڵام عیسا پێی فەرموون: «لەبەر دڵڕەقیتان ئەم ڕاسپاردەیەی بۆ نووسین. 6بەڵام لە سەرەتای بەدیهێنانەوە، خودا [بە نێر و مێ بەدیهێنان.]10:6 پەیدابوون 1:27. 7[لەبەر ئەوە پیاو دایک و باوکی خۆی بەجێدەهێڵێت و بە ژنەکەیەوە دەنووسێت، 8ئیتر هەردووکیان دەبنە یەک جەستە.]10:8 پەیدابوون 2:24. کەواتە چیتر دوو نین، بەڵکو یەک جەستەن. 9لەبەر ئەوە ئەوەی خودا بە یەکتری گەیاندووە، با مرۆڤ جیای نەکاتەوە.»\n10لە ماڵەوەش، قوتابییەکان دیسان لەم بارەیەوە لێیان پرسی. 11پێی فەرموون: «ئەوەی ژنەکەی تەڵاق بدات و یەکێکی دیکە بهێنێت، ئەوا داوێنپیسی بەرامبەر دەکات. 12ئەگەر ژن مێردەکەی تەڵاق بدات و مێرد بە یەکێکی دیکە بکات، ئەوا داوێنپیسی دەکات.»\n13خەڵکی منداڵیان هێنایە لای عیسا تاوەکو دەستیان لەسەر دابنێت10:13 مەبەست لە دەست لەسەر دانان، بەرەکەتدارکردنە.، بەڵام قوتابییەکان سەرزەنشتیان کردن. 14کە عیسا ئەمەی بینی، تووڕە بوو، پێی فەرموون: «لێگەڕێن منداڵان بێنە لام، ڕێیان لێ مەگرن، چونکە شانشینی خودا هی وەک ئەمانەیە. 15ڕاستیتان پێ دەڵێم: ئەوەی وەک منداڵێک شانشینی خودا قبوڵ نەکات، هەرگیز ناچێتە ناویەوە.» 16منداڵەکانیشی لە باوەش کرد، دەستی لەسەر دانان و بەرەکەتی پێدان.\n17کاتێک عیسا خەریک بوو دەڕۆیشت، پیاوێک بە پەلە بەرەو ڕووی هات، کڕنۆشی بۆ برد و لێی پرسی: «مامۆستای باش، چی بکەم تاکو ژیانی هەتاهەتایی بە میرات وەربگرم؟»\n18عیسا پێی فەرموو: «بۆچی بە باش ناوم دەبەیت؟ بێجگە لە خودا کەس باش نییە. 19ڕاسپاردەکان دەزانیت: [مەکوژە، داوێنپیسی مەکە، مەدزە، شایەتی درۆ مەدە، فێڵ مەکە، ڕێزی دایک و باوکت بگرە.]10:19 دەرچوون 20:12 و دواوتار 5:16،20.»\n20ئەویش پێی گوت: «مامۆستا، لە منداڵییەوە هەموو ئەم ڕاسپاردانەم بەجێگەیاندووە.»\n21عیسا سەیری کرد و خۆشی ویست، پێی فەرموو: «شتێکت کەمە، بڕۆ هەرچیت هەیە هەمووی بفرۆشە و بیدە بە هەژاران، بەمە گەنجینەیەکت لە ئاسماندا دەبێت، ئینجا وەرە دوام بکەوە.»\n22بەم قسەیە دڵی خورپەی کرد، بە دڵتەنگییەوە ڕۆیشت، چونکە سامانێکی زۆری هەبوو.\n23عیسا سەیری دەوروپشتی کرد و بە قوتابییەکانی فەرموو: «چوونە ناو شانشینی خودا بۆ دەوڵەمەند چەند زەحمەتە!»\n24قوتابییەکان لە قسەکانی سەرسام بوون، بەڵام عیسا دیسان پێی فەرموون: «کوڕینە، چوونە ناو شانشینی خودا چەند زەحمەتە! 25ئاسانترە وشترێک بە کونی دەرزییەکەوە بچێت لەوەی دەوڵەمەندێک بچێتە ناو شانشینی خوداوە.»\n26جا زیاتر سەرسام بوون و بە یەکتریان گوت: «کەواتە کێ دەتوانێت ڕزگاری بێت؟»\n27عیساش سەیری کردن و فەرمووی: «لەلای مرۆڤ مەحاڵە، بەڵام لەلای خودا نا، چونکە لەلای خودا هەموو شتێک دەبێت.»\n28پەترۆس دەستی بە قسە کرد و گوتی: «ئەوەتا ئێمە وازمان لە هەموو شتێک هێناوە و دوات کەوتووین.»\n29عیسا فەرمووی: «ڕاستیتان پێ دەڵێم: کەس نییە ماڵ، برا، خوشک، دایک، باوک، منداڵ یان کێڵگەی لە پێناوی من و مزگێنییەکەم بەجێهێشتبێت، 30ئێستا لەم دنیایە سەد ئەوەندە وەرنەگرێتەوە لە ماڵ، برا، خوشک، دایک، منداڵ و کێڵگە لەگەڵ چەوسانەوە، لەو دنیاش ژیانی هەتاهەتایی. 31بەڵام زۆر لە یەکەمینەکان دەبنە دواهەمین و دواهەمینەکانیش دەبنە یەکەمین.»\n32بە ڕێگاوە بەرەو ئۆرشەلیم سەردەکەوتن، عیسا پێشیان کەوتبوو، قوتابییەکانیش سەرسام ببوون، ئەوانەی دوای دەکەوتن دەترسان. دیسان دوازدە قوتابییەکەی جیا کردەوە و دەستی کرد بە باسکردنی ئەو شتانەی کە بەسەری دێت. 33فەرمووی: «ئەوا بۆ ئۆرشەلیم سەردەکەوین، کوڕی مرۆڤ دەدرێتە دەست کاهینانی باڵا و مامۆستایانی تەورات، بڕیاری مردنی دەدەن، دەیدەنە دەست ناجولەکەکان، 34گاڵتەی پێ دەکەن و تفی لێدەکەن و بە قامچی لێی دەدەن و دەیکوژن. دوای سێ ڕۆژ هەڵدەستێتەوە.»\n35یاقوب و یۆحەنای کوڕەکانی زەبدی هاتنە لای و پێیان گوت: «مامۆستا، دەمانەوێت هەرچی داوای دەکەین بۆمان بکەیت.»\n36ئەویش پێی فەرموون: «چیتان دەوێت بۆتان بکەم؟»\n37وەڵامیان دایەوە: «کاتێک لەسەر تەختی شکۆمەندییەکەت دانیشتیت، پێمان ڕەوا ببینە یەکێکمان لەلای ڕاستت و یەکێکمان لەلای چەپت دابنیشین.»\n38بەڵام عیسا پێی فەرموون: «نازانن داوای چی دەکەن. ئایا دەتوانن ئەو جامە بخۆنەوە کە من دەیخۆمەوە؟ ئایا دەتوانن بەو ئازارەدا تێبپەڕن کە من پێیدا تێدەپەڕم10:38 مەبەستی لە لەخاچدانە.؟»\n39وەڵامیان دایەوە: «دەتوانین.»\nعیساش پێی فەرموون: «ئەو جامەی من دەیخۆمەوە، ئێوەش دەیخۆنەوە، بەو شێوەیەی من بە ئازاردا تێدەپەڕم، ئێوەش پێیدا تێدەپەڕن. 40بەڵام دانیشتن لەلای ڕاست و چەپمەوە، هی من نییە تاکو بیبەخشم. ئەو شوێنانە هی ئەو کەسانەیە کە بۆیان ئامادە کراون.»\n41کاتێک دە قوتابییەکەی دیکە قسەکانی یاقوب و یۆحەنایان بیستەوە، لێیان تووڕە بوون، 42بەڵام عیسا بانگی کردن و پێی فەرموون: «دەزانن ئەوانەی بە سەرۆکی نەتەوەکانی دیکە دادەنرێن وەک میر فەرمانڕەواییان بەسەردا دەکەن و گەورەکانیان دەسەڵاتیان بەسەردا دەسەپێنن. 43بەڵام لەنێو ئێوەدا ئاوا نابێت، بەڵکو ئەوەی دەیەوێت لەنێوتاندا پایەی بەرز بێت، با ببێتە خزمەتکارتان. 44ئەوەش کە دەیەوێ لەنێوتاندا ببێتە یەکەم، با ببێتە بەندەی هەمووتان، 45چونکە تەنانەت کوڕی مرۆڤیش نەهاتووە تاکو خزمەت بکرێت، بەڵکو خزمەت بکات و ژیانی خۆی بەخت بکات بۆ کڕینەوەی خەڵکێکی زۆر.»\n46ئینجا گەیشتنە شاری ئەریحا. لەو کاتەی خۆی و قوتابییەکانی و خەڵکێکی زۆر لە شارەکە هاتنە دەرەوە، سواڵکەرێکی نابینا بە ناوی بارتیماوس کە بە واتای کوڕی تیماوس دێت، لەسەر ڕێگا دانیشتبوو. 47کە بیستی ئەوە عیسای ناسیرەییە، هاواری کرد: «عیسای کوڕی داود، بەزەییت پێمدا بێتەوە!»\n48زۆر کەس ئەویان سەرزەنشت کرد تاکو بێدەنگ بێت. بەڵام زۆر بەرزتر هاواری دەکرد: «کوڕی داود، بەزەییت پێمدا بێتەوە!»\n49عیسا ڕاوەستا و فەرمووی: «بانگی بکەن.»\nئەوانیش نابیناکەیان بانگکرد و پێیان گوت: «ورەت بەرز بێت! هەستە، بانگت دەکات.» 50ئیتر کەواکەی فڕێدا و هەستا و هاتە لای عیسا.\n51عیسا لێی پرسی: «چیت دەوێ بۆت بکەم؟»\nنابیناکە پێی گوت: «ڕابی، دەمەوێ ببینم.»\n52عیساش پێی فەرموو: «بڕۆ! باوەڕەکەت تۆی چاککردەوە.» دەستبەجێ بینایی بۆ گەڕایەوە و بە ڕێگادا دوای عیسا کەوت.\nKSS : مەرقۆس 10


ڕۆب لیۆن، وەرگێڕانی کامەران ئەحمەد\nسەرۆکی سەرکوتگەری هایتی کۆڤێنێڵ مۆیس ڕەدی ئەکاتەوە دەستبەرداری دەسەڵات بێت، لەکاتێکدا ئۆپۆزسیۆنی بۆررژوازیش بێتوانایە لە ناچارکردنیدا. جەماوەری هایتی پێویستە بە تەواوی خۆی لە ڕژێمی بۆگەنبووی بۆرژوازی دابڕێ و ئەنجومەنی هەڵبژێردراوانی شۆڕشگێڕ پێکبهێنێت.\nبەپێ‌ی گروپە سەرەکییەکانی ئۆپۆزسیۆنی هایتی و لە ئێستاشدا دادگای باڵا، ماوەی سەرۆکایەتی کۆڤێنیڵ لە ٧ی فێبریوەری ٢٠٢١ کۆتایی هاتووە. سەرباری بانگەوازە چەندبارەکانی دەستبەردابوون و ناڕەزایەتییەکانی دەستلەکارکێشانەوەی، مۆیس تا ئێستا ڕەدی ئەکاتەوە نوسینگەی سەرۆکایەتی بەجێبهێڵێت.\nسەرباری بانگەشەکانی کە "دیکتاتۆر نییە"،ڕاستی بارودۆخ ئەوەیە کۆڤێنێڵ بە پێ‌ی بڕیارنامەیەکی زیاد لە یەک ساڵی نائامادەیی(غیابی) پەرلەمانێکی چالاک حوکم ئەکات، کە ساڵی پار بەهۆی بە فەرمی نەناسینی هەڵبژاردنەکانەوە هەڵیوەشاندەوە. دەسەڵاتە جێبەجێکارییەکانی نوسینگەی سەرۆکایەتی لە ڕێگای بەرتەسککردنەوەی دەسەڵاتی دادگاکان بە بڕیارنامەیەک بە‌هێزکرد. دەزگای هەواڵگری نیشتمانیی دامەزراند، کە دەزگایەکی نهێنی پۆلیسی‌یە و تەنها سەرۆک لێی بەرپرسیارە. بەئامانجی لەخۆگرتنی چالاکی ناڕەزایەتی‌یە ئاسایی‌یەکانیش، پێناسەی"کردە تیرۆریستی‌یەکان"ی بەرفراوانتر کردەوە،و هێزو دەسەڵاتی پۆلیس و سوپای بەهێزتر کرد. لە پێناو ترس و تۆقاندنی ڕکابەرەکانی، هاوپەیمانێتی نێوان ڕژێم و باندە بکوژەکانی نێو شارو شارۆچکەکانی دروست کرد و بەرەڵای نێو کۆمەڵگای کردن. کۆڤێنێڵ لە پلانیدایە هێزودەسەڵاتی سەرۆکایەتی لە ڕێگای پێشنیازی چاکسازیی دەستوورییەوە بەرفراوانتر بکاتەوەو لاپەڕەیەک لە ڕابردووی دوڤالیر دووبارە بکاتەوە.\nئەگەر کۆڤێنێڵ وەک دیکتاتۆرێک قسە ئەکات، وەک دیکتاتۆرێک هەڵسوکەوت ئەکات، و وەک دیکتاتۆرێک دەست بە دەسەڵاتەوە ئەگرێت، ئەشێت کە دیکتاتۆر بێت؟ ڕاستی بارودۆخ ئەوەیە کۆڤێنێڵ چەندین مانگە دەسەڵاتەکانی خۆی ئەچەسپێنێ و دیکتاتۆرییەکی کراوە دائەمەزرێنێت. هێزەکانی ئۆزسیۆن ئیدانەیان کرد و جەماوەریش ناڕەزایەتییان دەربڕی بەڵام کۆڤێنێڵ هێشتا لە دەسەڵاتدایە. پێویستە لە شوێنی خۆیدا ڕابگیرێت. ناکرێت جەماوەری خەڵک لە چاوەڕوانی دیموکراسییەکدا بن کە پێیان بدرێت. ئەبێت چارەنوسی خۆیان بە دەستی خۆیانەوە بگرن و لە پێناو بەرژەوەندییەکانیاندا تێبکۆشن.\nهێزە ئۆپۆزسیۆنەکان و جەماوەری خەڵک\nساڵانێکە بزووتنەوەیەکی ناڕەزایەتی دژ بە ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ بەردەوامی هەیە. جەماوەری خەڵک لەهەر وەرچەرخانێکدا بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین دژ بە چاکسازی و جوڵە سەرکوتگەرییەکانی ڕژاونەتە سەر شەقامەکان، و بڕیاری یەکلاکەرەوەیان بۆ بەدەستەوەگرتنی چارەنوسی خۆیان و کۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی کۆڤێنێڵ نمایش کردووە.\nلەچەندین کاتی جیاوازدا، بزووتنەوەی جەماوەری خەڵک بە واقعی لە وەلانانی ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ نزیک بووەتەوە. هەرچەندە ڕابەرایەتی گروپە ئۆپۆزسیۆنە سەرەکییەکان بە قوڵی دابەشبوون و لە کۆتاییدا ئەوەش سەلمێنرا کە بێتوانابوون لە بەرەوپێشبردنی بزووتنەوەکە. ئۆپۆزسیۆنێکی لەت وپەتبوو، بوونی چەندین گروپ و پارتی جیاواز بێتوانان لە بینینی واوەتر لە هەوڵ وتەقەلایان بۆ دەسەڵات، هێزو توانای بزووتنەوەی جەماوەریی بەهەدەر داوە.\nچەند مانگ پێش ئێستا، گروپە ئۆپۆزسیۆنە سەرەکییەکان هەوڵی کۆکردنەوە و ڕێکخستنی بزووتنەوەی ناڕەزایەتی خەڵکیان دا بۆ ناچارکردنی کۆڤێنێڵ بە دەست لەکارکێشانەوەی، بەڵام هەر بە سەرکێشی مایەوەو شەپۆلێکی خوێناوی توندوتیژیی باندەکانی بۆ بڵاوکردنەوەی ترس و تۆقین لە نێو جەماوەر و بێدەنگکردنی ئۆپۆزسیۆن بەڕێخست. هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن لەم چەند مانگەی ڕابردوو تاکو ٧ی فێبریوەری هەوڵی گەورەیان دا لە پێناو کۆکردنەوەو ڕێکخستنی بزووتنەوەی جەماوەری خەڵک لەپێناو بەردەوامییدان بە ناڕەزایەتییەکان. ئەگەر کۆڤێنێڵ دڵخوازانە دەستی لەکار نەکێشایەوە،ئەوا ئۆپۆزسیۆن هیواخوازبوو لە بەکارهێنانی فشاری جەماوەری خەڵک بۆ وازهێنانی کۆڤێنێڵ لە دەسەڵات.\nهێشتا، کۆڤێنێڵ لە دەسەڵاتدایە. بەشێکی گرفتەکە لەوەدایە هیچکام لە هێزەکانی ئۆپۆزسیۆن پلانێکی ڕٶشنیان بۆ لابردنی ئەو لە دەسەڵات و تەنانەت سەرکەوتن بەسەر گرفتە قوڵەکانی قەیرانی ئابووری، سیاسی و کۆمەڵایەتیدا لە هایتی نییە. چەندین جار جەماوەری خەڵک ئامادەیی خۆیان بۆ شەڕکردن نمایش کرد. باش ئەزانن، ئەیانەوێت دژ بە ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ شەڕ بکەن، بەڵام لە هیچکام لە پارتە ئۆپۆزسیۆنەکان بەرنامەیەکی سیاسی ڕۆشن نابینن لە پێناویدا بۆی بجەنگن و تەنانەت هیچ پلانێکی ڕۆشنیش شک نابەن لە پێناویدا خەباتی بۆ بکەن.\nهێزەکانی ئۆپۆزسیۆن متمانەی جەماوەری خەڵکیان بەدەست نەهێناوە و بێتوانایی خۆشیان لە یەکگرتنی بزووتنەوەی جەماوەری خەڵک لە دەوری بەرنامەیەکی سیاسی ڕوون و بەئاگا نیشانداوە. ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ ئەم هەلەمەرجەی بە قازانجی خۆی قۆستووەتەوە. لە کاتێکدا ئۆپۆزسیۆن پەنا بۆ دەستوور ئەبات و بانگەوازی خۆپیشاندان و دەستلەکارکێشانەوە، و گفتوگۆ لەسەر خاڵەکانی وەهمی گوێزانەوەی دەسەڵات ئەکات، کۆڤینێڵ هەر لە دەسەڵاتدا ئەمێنێتەوەو هەوڵی بەرپەرچدانەوەی توند بە زیادکردنی سەرکوتگەری پۆلیس، بەرەڵاکردنی باندەکانی توندوتیژی بۆ گیانی کۆمەڵگا، دیکتاتۆرییەکەی بە شێوەیەکی بەربڵاوتر بەهێزتر ئەکات.\nیەکێک لە کێشە سەرەکییەکان ئەوەیە ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازیی، کە بە دەوری بەشی دیموکراتی و گەلی‌دا چڕی بەستووە، ڕێگای بە کۆڤینێڵ داوە قەیرانی سیاسی بە دەوری شەرعیبوونی ڕژێمەکەی بگۆڕێت بە وتووێژ و گفتوگۆکردن لەسەر دەستووریبوون و شەرعیەتبوونی مانەوەی لە دەسەڵات، ئەمەش لە ترسی کۆکردنەوەو ڕێکخستنی جەماوەر بەفیعلی و ئەگەری سەرهەڵدانێکی ڕاستەقینەی جەماوەریی بۆ وەلانانی لە دەسەڵات. ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی، لە جیاتی پشتبەست بە جەماوەری خەڵک هەوڵی ڕێگا یاسایی و دەستوورییەکانی بەهانەی لابردنی کۆڤینێڵ لە دەسەڵات ئەدات.\nبە پێ‌ی دەستوور ماوەی سەرۆکایەتی پێنج ساڵە. دەستوور ئاماژەی داوە:" ماوەی سەرۆکایەتی پێنج ساڵە، ئەو ماوەیە لە ٧ی فێبریوەری دەست پێئەکات و بە دوای ڕۆژێک لە هەڵبژاردنەکاندا کۆتاییشی پێدێت". ئەگەر هایتی پەیڕەوی لە دەورەیەکی ڕێکوپێکی هەڵبژاردن بکردایە، ئەبوایە خولی دەسەڵاتی کونیڤیڵ لە ٧ی فێبریوەری ٢٠٢١دا کۆتایی پێبێت. لە فێبریوەری ساڵی ٢٠١٦ دا خولی دەسەڵاتی سەرۆکی پێشتووتر مارتیلی Martelly کۆتایی هات ئەگەرچی پەیڕەویش لە دەورەیەکی هەڵبژاردنی رێکوپێکیش نەکرا. براوەی هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٥ بۆ بڕیاردانی جێنشینی خۆی ئەبوایە سوێندی یاسایی (دەسەڵاتی) لە فێبریوەری ٢٠١٦ بخواردایە. کۆڤێنێڵ وەک براوەی گەڕی یەکەمی هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٥ ڕاگەیەندرا، بەڵام بەهۆی بوونی بەڵگەی ساختەکردنی هەڵبژاردنەکان لە ئاستێکی بەربڵاو و لە ڕووبەڕووبوونەوەی ناڕەزایەتی جەماوەریدا، گەڕەکانی دووبارەکردنەوەی هەڵبژاردنەکان ئەنجام نەدران و چەندین جار دواخران، دواینجار بڕیاردرا لە ساڵی ٢٠١٦ هەڵبژرادنەکان بە تەواویی دووبارە بکرێنەوە. بەردەوامی ناڕەزایەتی جەماوەریی دژ بە کۆڤێنێڵ و ساختەکردنی هەڵبژاردنەکان ، و لەهەمانکاتدا ئاشکرابوونی سکانداڵی پترۆکاریب ، هاوکاتیش کاریگەرییەکانی [زریانی ماثیو Matthew] کاریان کردە سەر دواخستنی هەڵبژاردنەکان تاکو نۆڤەرمبەری ٢٠١٦. دیسانەوە سەرباری بوونی بەڵگەی زۆر لە ساختەکردنی هەڵبژاردنەکاندا، کۆڤێنێڵ وەک براوەی گەڕی یەکەمی هەڵبژاردنەکان ڕاگەیەندرا و لە فێبریوەری ٢٠١٧دا سوێندی یاسایی دەسەڵاتی خوارد.\nوتووێژ و گفتوگۆکانی دەستوور دوو لایەنی هەیە. لە لایەکەوە ئۆپۆزسینۆنی بۆرژوازی ڕایئەگەیەنێت دەسەڵاتی کۆڤێنێڵ لە کۆتایی ئەمساڵدا کۆتایی هاتووە، لەبەرئەوەی پرۆسەی دەستپێکردنی دەسەڵاتی لە ساڵی ٢٠١٥ەوە دەستپێکردووە. بەپێ‌ی خولی هەڵبژاردنە ئاساییەکان، ئەبوایە لە ساڵی ٢٠١٦دا دەسەڵات بگرێتە دەست. سەرباری ساختەکردنی هەڵبژاردنەکان، و ڕەدکردنەوەی هەڵبژرادنەکان بە بەردەوامی و ڕێگریکردنی حکومەتی کاتیی لە کۆڤێنێڵ بۆ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات تا ساڵی ٢٠١٧. خولی دەسەڵاتەکەی ئەبوایە ساڵێک پێشووتر دەستی پێکردبایە، هەربۆیە بە لێکدانەوەی ئۆپۆزسیۆن لە کۆتایی ئەمساڵدا ئەبێت دەسەڵاتەکەی کۆتایی پێبێت.\nلە لایەکی ترەوە، کۆڤینێڵ و نزیکەکانی پێیان وایە سوێندخواردنی یاسایی پێنج ساڵەی دەسەڵات بە دەستەوەگرتن لە لە ٢٠١٧ ەوە دەستپێئەکات. بە پێ‌ی لێکدانەوەی ئەو لە سەرکەوتنی هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ٢٠١٦دا (بێگومان لە ڕێگای ساختەکردنەوە) مافی بەدەستەوەگرتنی یاسایی بۆ ٦٠مانگ بەدەستهێناوە، لەکاتی دەستبەکاربوونییەوە لە فێبریوەری ٢٠١٧ نەک ٢٠١٦. بە بۆچوونی خۆی ٤٨مانگی یاسایی دەسەڵاتەکەی تێپەڕاندووەو هێشتا ١٢ مانگی تری تاکو فێبریوەری ٢٠٢٢ ماوە.\nئەوەی لە ئەنجومەنی پیراندا مایەوە بێتوانا بوون لە ڕێکەوتن لە سەر وەڵامدانەوەی پرسی کۆتایی هاتنی دەسەلاتی کۆڤێنێڵ، شکستی خۆیان سەلماند. هەرچەندە لە بەرەبەیانی ٧ی فێبریوەری ٢٠٢١دا ئەنجومەنی باڵای دەسەلاتی قەزایی (CSPJ) بڕیاریدا کە دەسەڵاتی کۆڤێنێڵ لە ٧ی فێبریوەری ٢٠٢١دا کۆتایی هاتووە، پاش ئەوەی خۆی خستە بەرامبەر ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵەوە. بەیاننامەکەی ئەنجومەنی باڵا هانی هاوڵاتیانی دا دەست بە دابونەریتی باووباپیرانەوە بگرن و قوربانی گەورە بۆ کۆتاییهێنان بە ڕژێمە سەرکوتگەرەکەی کۆڤێنێڵ بدەن.\nبەڕێوەبەرایەتی بایدن بارودۆخەکەی هەڵسەنگاند و بە فەرمی ڕەزامەندی لەگەڵ کۆڤینێڵ ڕاگەیاند، بە هەمان شێوەش هەریەکە لە ڕێکخراوی ویلایەتەکانی ئەمریکا(هەروەک جیڤارا وتی کە هیچ شتێک نییە جگە لە وەزارەتی کاروباری وڵاتانی داگیرکراوو بندەستی ئەمریکا) و ڕێکخراوی نەتەوەیی فرانکۆفاین(نوێنەرایەتی ئیمپریالیزمی فەڕەنسی ئەکات)، و نەتەوە یەکگرتووەکان. هەموویان پێکەوە ڕەزامەندن دەسەڵاتی کۆڤێنێڵ تاکو فێبریوەری ٢٠٢٢ ە. بۆ ئیمپریالیستەکان پرسی بەرژوەندخوازانەیە کە: کێ بەرژەوەندییەکانیان لە هایتی بپارێزێت؟ بە تێڕوانینی ئەوان ئۆپۆزسیۆن زۆر دابەشبووەو ئەڵتەناتیڤێکی جێ متمانە نییە. ئەگەر هاوڕا نەبن لە چۆنیەتی جێگرتنەوەی کۆڤێنێڵ و کێ جێگرەوەکەی بێت، ئەوا ئیمپریالیستەکان دڵنیا نابن لە بەڕێوەبردنی وڵات و پاراستنی بەرژەوەندەییەکانیان.\nئیمپریالیستەکان لەوە ئەترسن، ئەگەر قڵشت و ناتەبایی‌یەکان لە کۆمەڵگای هایتی بەرفراوان ببنەوە، بە دەربڕینێکی تر ئەگەر بارودۆخی سیاسی بەشێوەیەک بەردەوام بێت کە داڕووخان و شکست بە حکومەت بهێنرێت، یانی ناجێگرییەکی زیاتر سەرهەڵئەدات و بارودۆخەکەش لە ژێر دەستی ئۆپۆزسیۆن دەرئەچێت. ئەوەی بە دروستی لێ‌ی ئەترس ئەوەیە جەماوەری خەڵک تەواوی پرسەکان بەدەستەوە بگرن. لەم کاتەدا هەژماری ئەوە ئەکەن باشترین هێڵ پارێزگاریکردنە لە کۆڤێنێڵ. لەکاتێکدا ڕۆڵی ئیمپریالیستەکان گرنگ ئەبێت لە کاتی بەردەوامی ڕووداوەکاندا. جەماوەی خەڵک متمانە بە دەوڵەتە ئیمپریالیستییەکان ناکەن بۆ چارەسەرکردنی قەیران و پارێزگاریکردن لە دیموکراسی لە هایتی، کە زۆر بە خێرایی وون ئەبن. ویستی ئیمپریالیستەکان لە پاراستنی بەرژەوەندییەکانیان لە هایتی ئەوانی ڕووەو پشتگیریکردنی کۆڤێنێڵ لە رێگای ساختەکردنی هەڵبژاردنەکان، سکانداڵی پترۆکاریب، بەکارهێنانی باندی چەتەکان بۆ بێدەنگکردنی دوژمنەکانی، و هەنگاونان ڕووەو دامەزراندنی دیکتاتۆریی پاڵپێوە ناوە. کۆڤێنێڵ پیاوی ئەوانە لە هایتی و بە هەر نرخێک بووە ئامادەیە بۆ پارێزگاریکردن لە بەرژوەندییەکانی چینی بۆرژوازی و ئیمپریالیستەکان، و ئەوانیش بە هەر نرخێک بووە بڕیاری پشتگیریکردنیان داوە.\nلەڕاستیدا گفتوکۆگان لەسەر پرسی ماوەی سەرۆکایەتی کۆڤێنێڵ نییە. پرسی شەرعیبوونی ڕژێم هیچ کاتێک دەربارەی کاتی فەرمی دەستپێکردنی سەرۆکایەتی و کۆتاییهاتنی ئەو نەبووە. بانگەشەی ماوەی سەرۆکایەتی کۆڤێنێڵ کۆتایی ئەمساڵ تەواو ئەبێت وەک بەهانەیەک لە لایەن ئۆپۆزسیۆنەوە بەکارهێنرا، لەپێناو بانگەوازکردنی دەستلەکارکێشانەوەی لەبەرامبەر پێشێلکردنەکانی دەستوور و پتەوکردنی دیکتاتۆرییەکەی، کە هۆکارێکی کافی‌یە بۆ دوورخستنەوەی لە نوسینگەی سەرۆکایەتی.\nبەم هۆکارانەیە پرسیاری ڕاستەقینە ئەوە بوو ئایا ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ بە تەواویی شەرعی بووە. ئەو لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠١٦ لە ڕێگای ساختەکردن و گەندەڵکاری هەڵبژاردنەکانەوە سەرکەوتنی بەدەستهێنا، کە ڕێژەیەکی یەکجار کەم ٢١% بەشداییان تێداکردبوو. هەر لەسەرەتاوە ڕژێمەکەی شەرعیەتی دیموکراتی نەبوو. لەکاتی سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنە ساختەکراوەکەی ٢٠١٦دا بۆرژوازیی هایتی و ئەوەی کە بە کۆمەڵگای مەدەنی پێناس ئەکرێت ماندووبوون لە ناجێگیریی سیاسی. ماندووبوون لە ڕەدکردنەوەی چەند جارەی هەڵبژاردنەکان، ناڕەزایەتی جەماوەریی، و نەبوونی هیچ جۆرە حکومەتێک. سەرباری بوونی بەڵگەی حاشاهەڵنەگر لەسەر ساختەکرنی هەڵبژاردنەکان بەڵام ئەنجومەنی هەڵبژاردنی کاتی(CEP) ڕەزامەندی لەسەر دەرئەنجامەکان دەربڕی. لە ڕاستیدا فەرامۆشکردنی پرسی ساختەکردنی هەڵبژاردنەکان و فەرامۆشکردنی ئیرادەی خەڵکی هایتی لە هەڵبژاردنەکانی ٢٠١٦ هەنگاوە سەرەتاییەکانی دامەزراندنی دیکتاتۆری ئەو بوون.\nهەر لەکاتی گەیشتنی بە دەسەڵات، کۆڤێنێڵ و دارودەستە نزیکەکەی ڕاستەوخۆ لە دزینی پەرەوپوولی سکانداڵی پترۆکاریب تێوەگلان. بەهۆی ڕێک نەخستنی زەمینەکانی هەڵبژاردن لە ساڵی پار، هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان، و درێژەدان بە دەسەڵاتی خۆی لە ڕێگای بڕیارەوە دەستووریشی پێشێل کرد. تەنانەت پێشنیازی چاکسازییە دەستوورییەکانی دەستووریش نین، هاوپەیمانی لە نێوان حکومەتەکەی و باندەکانی توندوتیژی لە نێو شارەکان دروست کردو دەستیکرد بە تیرۆرکردنی بەرهەڵستکارەکانی،و هەوڵدان بۆ دامەزراندنی دیکتاتۆریی. ئەمانە هۆکارە بنەڕەتییەکانی ناشەرعیبوونی دەسەڵاتەکەی ئەون کە بۆچی پێویستە لە دەسەڵات وەلابنرێت.\nئەگەر سەرۆکایەتی کۆڤێنێڵ ناشەرعی‌یە، کەوایە پرسەکە پەیوەندی بەوەوە نییە خولی دەسەڵاتی کەی دەستی پێکردووە و کەی کۆتایی دێت. لە پلەی یەکەم ئەبوایە ڕێگری بکرایە لە گەیشتنی بە دەسەڵات، بەڵام ڕابەرانی ئۆپۆزسیۆن لەم ڕووەوە پاشەکشەیان کرد. دوای ئەوە، هیچ هۆکارێک نەبوو ڕابەرایەتی ئۆپۆزسیۆن چاوەڕوانی بانگەوازکردنی بکات بۆ دەستلەکارکێشانەوەی لە فێبریوەری ٢٠٢١. لە ڕاستیدا لە ڕێگای بانگەشەی ئەوەی دەسەڵاتەکەی لە کۆتایی ئەمساڵ کۆتایی دێت، ئۆپۆزسیۆن بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ شەرعیەت ئەدات بە دەرئەنجامەکانی هەڵبژرادنێکی ساختەکراو و ڕژێمەکەی بە شێوەی گشتی، کە ئەبێتە لاوازکردنی بەهانەی خۆشیان بۆ لابردنی لە دەسەڵات. ئەگەر ٧ی فێبریوەری ئەو ڕۆژە بوایە کۆڤێنێڵ لە دەسەڵات وەلابنرێت ئەبوایە ئامادەسازیی جدی بکرایە بۆ ڕاپەڕینی جەماوەریی. بەڵام ئەمە بە مانای ئامادەسازیی جەماوەرە بۆ شۆڕش، بەڵام ئەمە نەکرا چونکە ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازیی لەم هەنگاوو پێشکەوتنە ترسی لێنیشتووە و لە بنەڕەتیشدا هەوڵی ڕێگریی لە ڕوودانی ئەکات.\nلەڕێگای چڕخستنە سەر بەڵگە یاسایی و دەستوورییەکان بۆ بەهانەی وەلانانی کۆڤێنێڵ لە دەسەڵات، ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازیی هەوڵیان ئەدا بە دروستی خۆیان لە کۆکردنەوەو ڕێکخستنی جەماوەر بۆ ڕاپەڕێن لابدەن، کە ئەم شتەیە بۆ لابردنی لە دەسەڵات داواکراوە. لابردنی ئەو لە دەسەڵات بەهۆی پێشێلکردنە یاسایی و دەستووریەکانەوە و تێپەڕاندنی دیکتاتۆرییەکەی، گفتوگۆکان لە جیهانی دەستوور،پەرلەمان، و دادگاکان ئەگوێزێتەوە جێگایەکی تر بە وتەیەکی تر بۆ دەرەوەی مەملەکەتی سیاسەتی بەڕێزانەی بۆرژوازی ڕووەو جیهانی سیاسەتی شەقام و شۆڕش و ڕاپەڕین. ئەمە ڕێڕەوی شەرمنانەی ئۆپۆزسینۆنی بۆرژوازیمان بەرامبەر دیکتاتۆریەتی ڕاوەستاوی کۆڤێنێڵ بۆ ڕوون ئەکاتەوە. ئەوەی ئەیانەوێت گوێزانەوەی دەسەڵاتە بە هێمنانە یان گۆڕینی دەسەڵات لە سەرەوە لە جیاتی دابڕانی تەواوەتیی. سیاسی‌یەکانی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی ئەیانەوێت ڕۆڵی جەماوەری خەڵک بە بەرتەسکی بهێڵنەوە، تەنها بۆ دروستکردنی فشار لە جیاتی بەدەستەوە گرتنی دەسەڵاتی سیاسی بە دەستی خۆیان.\nکۆدەتای یاسایی یان سەرۆکایەتی؟\nڕۆژانی پێش ٧ی فێبریوەری باڵی دیموکراتی و گەلیی واتە هاوپەیمانی سەرەکی ئەحزابی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازیی پلانی خۆیان بۆ دامەزراندنی حکومەتێکی ئینتقالی لە جێگای کۆڤێنێڵ ڕاگەیاند،ئەو ساتەی باوەڕیان کرد دەسەڵاتەکەی لە ٧ی فێبریوەری کۆتایی دێت، لە کاتێکدا پێشنیازەکەش چەند دەربڕینی میهرەبان، نەرمونیانی و دڵگیریی دیموکراتیانە دەربارەی پێداویستی گەڕانەوەی دادپەروەریی، مافەکانی مرۆڤ، وپێداویستی دووبارە دامەزراندنەوەی دەوڵەت، ...لەخۆئەگرن. پلانی ئەم باڵە لە بنەڕەتدا نادیموکراتیانە بوو. لەڕاستیدا پلانی باڵی دیموکراتیی و گەلیی کۆدەتایەکی یاسایی‌یانەیە، بێ هەڵبژاردن، لەڕێگای خۆتێخزانە نێو دەسەڵات بەهۆی دادگاکانەوە.\nپلانی ئەم باڵە داوای دروستکردنی کۆمسیۆنی نیشتمانیی ڕاپەڕاندنی کاروباری قۆناغی گواستنەوە (CNT) ئەکات، بەپێ‌ی ئەم پلانە دادوەری دادگای باڵا وەک سەرۆکی کاتی دیاری ئەکرێ و ئەمیش بە ڕۆڵی خۆی سەرۆکوەزیران دەستنیشان ئەکات. کۆمسیۆن هاوشان لەگەڵ سەرۆک و سەرۆکوەزیران حکومەتێکی کاتیی ڕائەگەیەنن، بەم پێیەش وزەو توانایەکی زۆر لە بەڕێوەبردنی قۆناغی گواستنەوە بەخەرج ئەدرێ، و قەیرانەکەش لە ئەنجومەنی دەسەڵاتێکدا کۆئەبێتەوە کە لە لایەن هیچ کەسێکەوە هەڵنەبژێردراوە.\nپێئەچێت هەر لە ئێستاوە کار لەسەر پلانی ئەم باڵە بکرێت. لە درەنگانێکی ٧ی فێبریوەری دادوەری دادگای باڵا جۆزیف میسین ژانلویس ڕایگەیاند:" ئامادەیە بڕیاری ئۆپۆزسیۆن و خزمەتگوزاری مەدەنی وەک سەرۆکی کاتیی حکومەتی کاتی دەستبەکاربێت"، لەبەرامبەردا کۆڤێنێڵ و دارودەستە نزیکەکەی پێکهێنانی حکومەتێکی کاتی هاوشانیان بە "نایاسایی و نادەستوریی" ناساند.\nدابەشبوونی هەردوو دەسەڵاتی جێبەجێکارو یاسادانان دابەشبوونی قوڵی چینی دەسەڵاتدار لە هایتی پیشان ئەدات. بۆرژوازییە گەورەکان و توێژی گەندەڵکارانی ورەدبۆرژوازی لە دەوری کۆڤێنێڵ چڕیان بەستووە،و باڵی کەم گەندەڵکار و خزمەتی مەدەنیش لە دەوری ئۆپۆزسیۆن و دادگاکان،کە خۆیان بە دیموکراتخوازی ڕێزدار وێنا ئەکەن کۆمەڵیان بەستووە. هەرچەندە بژاردە لەبەردەم جەماوەریی خەڵک لە ڕاستیدا لە نێوان کۆدەتای سەرۆکایەتی بە ڕابەرایەتی کۆڤێنێڵ و کۆدەتای یاساییدایە کە باڵی دیموکراتی و گەلیی و دادگاکان نوێنەرایەتی ئەکەن.\nلاشەی پیاوانی چەکدار\nدەسەڵاتی یاسادانان و جێبەجێکار لە بنەڕەتدا لەسەر پرسی دەسەڵاتی دەوڵەت لە ناکۆکی و شەڕدان. هەرچەندە پرسی ئەوەی کێ دەسەلات بە دەستەوە ئەگرێت لە ڕێگای دەستوورەوە چارەسەر ناکرێت. هەموو لایەنە ناکۆکەکان هاواری دەستوور ئەکەن و لایەنی بەرامبەر بە پێشێلکردنی تۆمەتبار ئەکەن. لەگەڵ ئەوەشدا سەرجەمیان درک بەوە ئەکەن دەستوور شکێنراوە. هەر بوونی کۆڤێنێڵ لە بنەڕەتدا خۆی پێشێلکردنی دەستوورە، بەڵام لە هەمان کاتدا جووڵەکانی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی و دادگای باڵاش.\nسەرباری ئەوەش، دەستوور خۆی بەتەنها هیچ هێزی نییە. هێزی دەستوور پەیوەستە بە توانایی چینی دەسەڵاتدار لە سەپاندنیدا، لە ڕێگای پۆلیس و دامەزراوەکانی تری دەوڵەتەوە. دەوڵەت توندوتیژییەکی چینایەتی ڕێکخراوە، لە لایەن چینی دەسەڵاتدارەوە لە پێناو مسۆگەرکردن و بەردەوامیدان بە دەسەڵاتی خۆی دژ بە چینەکانی تری کۆمەڵگا بەکارئەهێنرێت. دەسەڵاتی سیاسی چینی دەسەڵاتدار پشت بەستووە بە چەسپاندنی ئەم بنەمایە، لە ڕێگای یاسا، دادگا و زیندانەکان و دواین جاریش پۆلیس و هێزەکانی سوپا. ئەم دامەزراوانە و هێزەکانی سوپا دەوڵەت پێکئەهێنن. ئەمانە توخمە فیزیکییەکانی (مادییەکانی) پێکهاتەی دەسەڵاتی سیاسین.\nدەوڵەتی هایتی دابەشبووە و چینی دەسەڵاتداریش لەسەر پرسی ئەوەی کێ لە دواینجاردا دەسەڵاتی سیاسی ئەگرێتە دەست لە بارودۆخی شەڕدایە. لە ئێستادا، کۆڤێنێڵ دەستی بەسەر پۆلیس و هێزەکانی سوپادا گرتووە. کۆنترۆڵی پیاوە چەکدارەکانی دەوڵەتی کردووە. سەرۆکی هێزەکانی سوپای هایتی ڕایگەیاند پشتگیری کۆڤێنێڵ ئەکات، و هەرئێستا هێزە چەکدارەکانی دژ بە خۆپیشاندەران لە سەرتاسەری وڵات بەگەڕخستووە. جگە لەوەش کۆڤێنێڵ ئەتوانێت باندەکانی توندوتیژیش کە پڕچەک کراون و وەک هێزی یەدەکی هێزەکانی سوپا هەڵئەسوڕێن لە شارەکاندا بەکاربهێنێت.\nئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازیی لە پشتگیری دادگاکان و ژمارەیەکی بەرچاو لە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی بەهرەمەندە، بەڵام لەئێستادا هیچ هۆکارێکی خۆپارێزیی ماددی نییە، یانی هیچ هێزێکی چەکداریی سەربەخۆی نییە. میدیاکان بڵاویان کردەوە بانگەوازەکانی ئۆپۆزسیۆن بۆ ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان لە لایەن خەڵکانێکی زۆرەوە بێ وەڵام بوون. بە واقعی ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان لە سەرتاسەری وڵات هەیە و ڕووبەڕووبوونەوەش لە نێوان خۆپیشاندەران لە لایەک و هێزەکانی پۆلیس و باندەکانی توندوتیژی لە لایەکی تر ڕوویان داوە. هەرچەندە ناڕەزایەتییەکان بە سروشتی خۆیان خۆبەخۆیی دەرئەکەون و زیاتر پەیوەستن بە بەرهەڵستکردنی کۆڤێنێڵ نەک پشتگیریکردنی ڕژێمەکەی ئۆپۆزسیۆن و دادگاکان. لە ڕاستیدا میدیاکان بڵاویان کردەوە کورتهێنان لە کەمی ناڕەزایەتییە گەورەکانی جەماوەر بوونی هەیە، و ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی لە کۆکردنەوە و ڕێکخستنی جەماوەری خەڵک لەپێناو پشتگیریکردنی ڕژێمە تازەکەی دادوەر( ژان لویس) شکستی هێناوە. ئەمە نیشانمان ئەدات جەماوەی خەڵک متمانەی بە ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی نییە،و خواست و ویستی پارێزگاریکردن لێ‌ی و شەڕکردن لە پێناو بەرنامەکەیدا نییە.\nکۆڤێنێڵ سوودی لە هێزە باڵادەستەکانی بینیوە. لە ٧ی فێبریوەری، ئەو ڕۆژەی گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان و دادگاکان بڕیاری کۆتایی هاتنی خولی دەسەڵاتی ئەویان دا، لەژێر بیانووی هەوڵدان بۆ تیرۆرکردن و وەلانانی لەسەر دەسەڵات هەواڵی دەستگیرکردنی زیاد لە ٢٠کەسی لە لایەن پۆلیسەوە ڕاگەیاند.\nلە نێو دەستگیرکراوەکاندا دادوەری دادگای باڵا (ئیڤیکیڵ دابرێزیڵ) و چاودێری گشتی دەزگای پۆلیس (ئەنتوانێت گواتیر) هەن. هیچ زانیارییەکی زیاتر سەبارەت بەم پیلانە دروستکراوە ڕانەگەیەندراوە، سەرباری ئەوەی چەند تۆمارێکی دەنگی لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەستاودەستی پێئەکرێت، پێئەچێت هەوڵدانی کۆدەتای ژێربەژێر بسەلمێنێت. بەهەرحاڵ، تاکو ئێستاش ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵکی هایتی گومانیان لەم چیرۆکە هەیە، و پێیان وایە ئۆپەراسیۆنێکی ساختەکارانەیە تا بەهانەیەک بداتە دەست کۆڤێنێڵ لە گرتنەبەری چەند هەنگاوی سیاسی دژ بە ئۆپۆزسیۆن و دادگاکان. بە دڵنیاییەوە پۆلیس و یەکەکانی سوپا پاسەوانی شەقامەکان ئەکەن، و قەدەغەی کۆبوونەی سیاسیش ڕاگەیەندراوە.\nباڵی دیموکراتی و گەلیی ئەم دەستگیرکردنانەی لە ژێر بیانووی هەوڵی کۆدەتا سەرکۆنە کرد. وتەبێژی باڵەکە (ئاندرێ مایکڵ) بانگەوازی خۆپیشاندانی کرد داوای کرد لە جێگەیاندا کۆڤێنێڵ زیندانی بکرێت. بەڵام دیسانەوە باڵی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی نیشانی دایەوە کە هیچ هێزێکی ماددی نییە بۆ کارکردن. ئەگەر کۆڤێنێڵ جلەوی دەزگای پۆلیسی کردووە، ئەوا کێ ئەچێت دەستگیری بکات، و لەژێر کام دەسەڵاتدا؟ ڕاستی ئەوەیە ئەم باڵەی بۆرژوازی توانای دەستگیرکردنی کۆڤێنێڵی نییە وهیچ ئامرازێکی دەستبەسەرکردنیشیان بەردەست نییە.\nپێئەچێت هەرئێستا بەرهەڵستکاریی ئەم باڵە وەک هێزێکی ناکۆکی دەوڵەت دژ بە ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ لەکارکەوتبێ. ئەگەر ئەم باڵە هیچ هێزێکی ماددی نییە بۆ کارکردی سیاسی لەبەرامبەر ئەو و توانای پارێزگاریکردن لە خۆشی نییە، ئیتر بێتوانایە لە وەلاخستنی کۆڤێنێڵ لە دەسەڵات و بردنەپێشەوەی خۆی وەک هێزێکی دەوڵەت لە وڵاتدا.\nهاوسەنگی ئێستای هێزەکان لەم ڕووبەڕووبوونەوەیەی نێوان دەسەڵاتی یاسادانان و دەسەڵاتی جێبەجێکاردا ئەوەیە ڕۆژی دووشەممە ٨ی فێبریوەری کۆڤێنێڵ بۆ تەوقدانی دادگای باڵا هێزەکانی پۆلیس و ئوتومبیلی زریپۆشی بەگەڕخست. هێزەکانی پۆلیس قوفڵەکانیان گۆڕی و ڕێگەیان بە دادوەرەکان نەدا بچنە باڵەخانەکەوە. کۆڤێنێڵ لە درەنگانێکی هەمان ڕۆژدا بڕیارێکی بە دوورخستنەوەی سێ دادوەر لە دادگای باڵا، کە لە لیستی جێگرتنەوەی سەرۆکایەتی(پێشنیازکراو لە لایەن ئۆپۆزسیۆنەوە)بوون دەرکرد.\nئەبێت سەرنجی ئەوە بدەین کە، بەپێی دەستوور ناتوانرێت دادوەرانی دادگای باڵا وەلابنرێن. بەڵام ئەمە تەنها مەودای بارودۆخەکەمان بۆ ئەخانە ڕوو کە چەند واوەتر لە وتووێژەکانی دەستوور ڕۆیشتوون. ئەگەر ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ خاوەنی ئەو هێزانەیە دادوەران وەلابنێت، ئەوا وەلائەنرێن بێ گوێدانە ئەوەی دەستووری چی ئەڵێت و ناڵێت.\nکۆڤێنێڵ شەڕی خۆی دژ بە نەیارەکانی لە ئۆپۆزسیۆن و دادگاکان ڕاگەیاندووە، کە بێواتان لە وەڵامدانەوەی بە هەمان شێوە. لەوەش زیاتر ژان لویس، وەک بەربژێری سەرۆکایەتی لە لایەن ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازییەوە خۆی شاردووەتەوە. کۆڤینێل بە شێوەیەکی نائاسایی دابڕێنراوە و توانای بەجێهێشتنی کۆشکی سەرۆکایەتیشی نییە، بەڵام بە کردەیی هێشتا لە دەسەڵاتدایە. ئەمە دوو شتمان پێڕائەگەیەنێت: جێ‌و ڕێ‌ی کۆڤێنێڵ لە بارودۆخێکی بەهێزتردایە لەچاو ئۆپۆزسیۆن، بەڵام بە ڕووەکەی تردا ترسی لە جەماوەری خەڵک لێنیشتووە، یانی یاریکەرە ڕاستەقینەکەی گۆرەپانی سیاسی هایتی کە هێشتا بە شێوەی یەکلاکەرەوە بەشداری ڕووداوەکانی نەکردووە.\nبەرنامەیەک بۆ شۆڕش\nبێ کۆنترۆڵکردنی هێزە چەکدارەکانی دەوڵەت، و نەبوونی هێزی ماددی کە پشتی پێببەستن. ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی و دادگاکان ناتوانن پارێزگاری لە حکومەتە تەریبەکەیان بکەن یان تەنانەت بەرهەڵستکاری ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵیش بکەن. تەنها بژاردەیان بریتییە لە کۆکردنەوەو ڕێکخستنی جەماوەری خەڵک بۆ وەلانانی کۆڤێنێڵ و پشتگیریکردنی ڕژێمی ژان لویس. ئەمە ترسی خستووەتە نێو ڕابەرانی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی لەبەرئەوەی باش تێئەگەن لەکاتێکدا لەوانەیە بتوانن جەماوەری خەڵک بۆ وەلانانی ئەو ئامادەساز بکەن، بەڵام پشتگیرکردنیان بۆ ڕژێمی ئۆپۆزسیۆنی کاتیی جێ متمانە نابێت. سەرباری ئەوەش هیچ هۆکارێک نییە تا جەماوەری خەڵک پشتگیریی لە ڕژێمەکەی ژان لویسی بکەن. زۆربەی کات وەک داشێک لە یارییە سیاسی‌یەکانی چینی دەسەڵاتدار بەکارهێنراون و هەروا بەسادەیی لەڕێگای بانگەوازکردن بۆ ناڕەزایەتی و خۆپیشاندان جۆش نادرێن.\nلەوەش زیاتر، جەماوەری خەڵک ئەتوانن هەست بەوە بکەن بەرنامەی سیاسی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی بۆ حکومەتی کاتیی هەر لە بنەڕەتەوە سەرنەگرێت. ئامانجە سەرەکییەکانی حکومەتی کاتی لەنێو چەند پرسی تردا، بریتین لە: توێژینەوەی ڕاستگۆیانە لە ئابڕووچوونی پیترۆکاریب و لێپرسینەوە لە تێوەگلاوەکان، بەگژداچوونەوەی گەندەڵی و قاچاخی، بەربەرەکانێ‌ی هەژاری لە ڕاددەبەدەر و چوونەسەری نرخی کاڵاکان لە بازاڕ، بەجێگەیاندنی ڕێکاری خێرا و دەمودەست بۆ دروستکردنی هەلی کار بۆ بێکارەکان، و دروستکرنی سیستمی دەستەبەری کۆمەڵایەتی، فەراهەمکردنی چاودێری تەندروستی سەرەتایی، بۆ ژمارەیەکی بەرچاوی خەڵک،سازان و رێکەوتن لەگەڵ کەرتی تەندروستی بۆ زیادکردنی کرێ و ....هتد.\nبێگومان ئەمانە تەنها لیستێکی کەمی پێداویستییە دەستبەجێکانی خەڵکن لە هایتی سەرباری ئەوەی پێشتر بەڵێنی جێبەجێکردنیان دراوە و جێبەجێنەکراون ، تەنها بەشی خەڵکی هایتی لە جیاتی ئەم ڕیفۆرمە بەڵێندراوانە بریتی بووە لە چوونەسەری برسیەتی و گەندەڵی زیاتر. تەنانەت ئەم بەرنامە چاکسازییە ئاساییانەش ناکرێن لەسایەی بنەماکانی سیستمی سەرمایەداری، و بێ دەستبەسەرداگرتن و زەوتکردنی خاوەندارێتی تایبەتی بەئەنجام بگەن. چینی دەسەڵاتدار و لەنێویشیاندا زۆرینەی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی و خزمەتگوزاری مەدەنی، لەپێناو بەرهەڵستکاری هەموو ئەم هەنگاوە چارەسەرییانە تا دواین دڵۆپەخوێنیان بەرگری ئەکەن، لەبەرئەوەی ئەم هەنگاوە چارەسەرییانە ئالنگاریی بەرژەوەندی و قازانجی بۆرژوازییەکان لەخۆئەگرن. هەربۆیە خەبات لە پێناوگەیشتن بە ڕیفۆرمە کۆمەڵایەتی و ئابورییەکان لە هایتی بێشک خەباتێکی دانەبڕاو ئەبێت لە دژی چینی بۆرژوازی.\nخەبات دژی ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ هەروەها لە بنەڕەتدا خەباتە بۆ دیموکراسی لە لایەن جەماوەی هایتی‌یەوە. هەرچەندە مافە دیموکراتییەکان هەروا بە سانایی لەلایەن چینی بۆرژوازییەوە دەستەبەرناکرێن، ئەبێت خەبات لە پێناویاندا بکرێن و بەدەستبهێنرێن، و لە ئیلیتی(نوخبە)ی دەسەڵاتدار بسەندرێنەوە. ئازادی بە کۆیلەکانی هایتی نەبەخشرا بەڵکو شەڕی شۆڕشگێڕانەیان بۆ ئازادییان بەرپاکرد.\nبەهەمان شێوە، ئەو دیموکراسییەی خەڵکی هایتی لە ئێستادا خەباتی بۆ ئەکەن بێ شەڕ پێیان نابەخشرێت. دیموکراسی لە هایتی بە دڵنیاییەوە بەروبوومی کۆدەتایی یاسادانەران نابێت. خەڵکی هایتی پێویستی بە شەڕکردنە لەپێناو دیموکراسی و جێبەجێکردنیدا.\nلە هایتی دیکتاتۆرییەکی دیفاکتۆ (بە حوکمی بارودۆخ)هەیە. لانی کەم ڕژێمێک بوونی هەیەو بێ هیچ شەرعیەتێک لە دەسەڵاتدا ماوەتەوە، و لە دەرەوەی پێوانەکانی دیموکراسیدا ڕەفتار ئەکات. هیچ دەروازەیەک بۆ وەلانانی ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ بە ئامرازە دەستورییەکان ، لەڕێگای پەرلەمان یان لەڕیگای پرۆسەی دادگایی‌یەوە نییە. بەهۆی ئامادەنەبوونی توانایی لە سەپاندنی ماددی بەرنامەکەیدا، هەوڵدانی کۆدەتای دادگایی، بێتوانایی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی بە ڕوونی دەرخست.\nهیچ لایەنێکی شەڕی نێوخۆیی بۆرژوازیی لەپێناو دەسەڵاتدا ڕێگایەک بۆ چوونەپێشەوەی خەڵکی هایتی فەراهەم ناکەن. ئەمە زۆر ڕوونە، پێویستە ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ بڕوخێنرێ و وەلابنرێت. هەرچەندە، لەهەمان کاتدا، ڕیفۆرمە کۆمەڵایەتی و دیموکراتییەکانی بەڵێنپێدراو لە لایەن ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازییەوە لە ڕێگای کۆدەتای دەسەڵاتی یاسادانانەوە بە ئەنجام ناگەن.\nسەرانسەری چوارچێوەی دەسەڵاتی بۆرژوازی لە هایتی، بە تەواوی دەوڵەت و دامودەزگاکانییەوە ، گەندەڵن و تا سەر ئێسک بۆگەن بوون. ئەمە لە وێنای پەنابردنی هەردوو دەسەڵاتی یاسادانان و دەسەڵاتی جێبەجێکردن بۆ ئەنجامدانی کۆدەتا بەسەریەکتردا بە ڕوونی دیارە. هیچ جۆرە چاکسازییەکی دیموکراتی و کۆمەڵایەتی ڕاستەقینە لە لاشەی دیموکراسی بۆرژوازی هەڵناهێنجرێت.\nپێویستە خەڵکی هایتی کۆتایی بە ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ بهێنن و حکومەتی کاتیی پێشنیازکراویش لە لایەن ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازییەوە ڕەد بکەنەوە. پێویستە کۆڤێنێڵ لە دامەزراندنی دیکتاتۆرییەکەیدا ڕابگیرێت، بەڵام جێگرتنەوەی دیکتاتۆری کۆڤێنێڵ بە حکومەتی کاتیی هەڵنەبژێردراوی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی ئەڵتەرناتیڤێکی باشتر ناخاتە بەردەم جەماوەی خەڵک.\nپێویستە هەر سازانێکی ڕێککەوتن لە نێوان کۆڤێنێڵ و گروپەکانی ئۆپۆزسیۆن، یان هەر بەشداریپێکردنێکی هێزە ئیمپریالیستەکان ڕەد بکرێنەوە. ئەمە ئەو ڕێڕەوە بووە لە ساڵی ١٩٨٠ەوە، لە ڕووخانی ڕژێمەکەی دوڤالیرەوە، بە دەرئەنجامی کارەساتبارانەوە پەیڕەوی لێکراوە. چینی بۆرژوازی بێتوانایی خۆی لە بەرەوپیشبردنی هایتی سەلماندووە. جێگرتنەوەی ڕژێمێکی بۆرژوازی گەندەڵکار بە ڕژێمێکی تری بۆرژوازی گەندەڵکار قەیرانەکە چارەسەر ناکات. کۆتایی‌هێنان بە بازنەی کۆتایی نەهاتووی گەندەڵیی، لێنەهاتوویی، و نەهامەتیی، تەنها لە ڕێگای تێکشکانی تەواوەتی دەسەڵاتی بۆرژوازییەوە دەستەبەر ئەبێت.\nلەپێناو سەرکەوتن بەسەر قەیرانەکەدا، پێویستە جەماوەری هایتی ڕێگای سەربەخۆی خۆیان جیابکەنەوە، خەباتی بۆ بکەن و دیموکراسی ڕاستەقینەی خۆیان دامەزرێنن. پێویستە ڕژێمێکی ڕاستەقینەی، جەماوەریی، دیموکراسی شۆڕشگێڕانە دامەزرێنن. بۆ گەیشتن بەم ئەنجامە، ئەوەی پێویستە نەک تەنها دەستبەرداربوونە لە دیکتاتۆرییەکەی کۆڤێنێڵ، بەڵکو دەستبەرداربوونە لە دیکتاتۆری بۆرژوازی کە وڵاتی دووچاری وێرانی کردووە.\nپێویستە جەماوەی هایتی لەپێناو دابڕانی تەواوەتی لە ڕژێمی بۆگەنبووی بۆرژوازیی تێبکۆشێت، کە لە لایەن هەردوو باڵی کۆڤینێل و ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازییەوە نوێنەرایەتی ئەکرێن،و هەوڵی پێکهێنانی ئەنجومەنی هەڵبژێردراوانی شۆڕشگێڕ بدەن. ئەمە تەنها ڕێگەیە بۆ دابڕان لە دەسەڵاتی بۆرژوازی و ڕژێمەکەی، و دامەزراندنی دیموکراتی ڕاستەقینەی جەماوەریی. بەرنامەی بزووتنەوەکە پێویستە هاوئاهەنگی خەبات لە پێناو خواستە دیموکراتییەکان لەگەڵ خەبات لە پێناو دەستەبەرکردنی کار، نان و زەوی بسازێنێت.\nپێویستە لە لایەن بزووتنەوەی جەماوەرییەوە کۆمیتەکانی کاری شۆڕشگێڕانە لە شوێنی کارو ژیان لەپێناو رێکخستنی بزووتنەوەکە بۆ ڕووخانی کۆڤێنێڵ پێکبهێنرێن و ئەنجومەنی هەڵبژێردراوانی شۆڕشگێڕ دابمەزرێن. پێویستە کۆمیتەکانی پارێزگاریکردن لە بزووتنەوەکە دابمەزرێن، کە لە لایەن کۆمیتەکانی کاری شۆڕشگێڕانەوە سازو ڕێکئەخرێن بۆ بەرپەرچدانەوەی ئەگەری هێڕشەکانی دەسەڵاتی بۆرژوازی گەندەڵکار و دەزگای پۆلیس و کۆمیتەکانی توندوتیژی. پێویستە کۆمیتە دامەزراوەکان هاوئاهەنگی هەموو چالاکییە پێویستەکان بکەن لەپێناو سەرکەوتن بەسەر قەیرانی ئابوری و کۆمەڵایەتیدا: کۆکردنەوە و ڕێکخستنی پێداوسیتییە سەرەکییەکانی وەک خواردن، ئاو، سوتەمەنی، ڕێکخستنی کاروباری گواستنەوە، پەروەردەو فێرکردن وچاودێریی گشتی. پێویستە دەست بەسەر سەرچاوەکانی سوتەمەنی و ئەو کەلوپەلانە بگیرێن کە خەڵکی پێویستی پێیانە لە ئێستادا و لە لایەن کۆمیتەکانەوە دابەش بکرێن. پێویستە کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکان هاوئاهەنگی چالاکییەکانیان لەڕێگای تۆڕی نوێنەرانی هەڵبژێردراو، کە توانای لابردنیان لەهەر کاتێکدا هەیە، بسازێنن، لەسەر ئاستی گەڕەک، شارۆچکە، شارەکان، و لە دواین جاریشدا ئەنجومەنی نیشتمانیی شۆڕشگێڕ. تەنها لەم ڕێگایەوە خەبات لە پێناو دیموکراسیدا لە ڕێڕەوی ڕێکخراوی بەهرەمەند ئەبێت. کۆمیتە شۆڕشگێڕییەکان توانای هاوئاهەنگی خەباتیان لە ڕێگای خۆپیشاندانەکانی جەماوەری خەڵک و مانگرتتە سەرتاسەرییەکانەوە بۆ ڕووخاندنی ڕژێمەکەی کۆڤێنێڵ هەیە.\nدامەزراندنی ئەنجومەنی هەڵبژێردراوانی شۆڕشگێڕ، ڕاوەستاو لەسەر بنەمای بزووتنەوەی جەماوەریی و ڕێکخراوەکانی خەڵکەوە تەنها ڕێگایە جەماوەری خەڵک بتوانێت ڕژێمی دیکتاتۆری کۆڤێنێڵ بڕوخێنێ و ببێتە ئەڵتەرناتیڤێکی دیموکراتیانەی ڕاستەقینە لە جێگای حکومەتی کاتیی ئۆپۆزسیۆنی بۆرژوازی. کۆمیتەکانی کاری شۆڕشگێڕانە و پارێزگاریی نەک تەنها یارمەتی بزووتنەوەکە ئەدەن لە داڕشتەو پێکهاتەیەکی ڕێکخراودا، بەڵکو لە هەمان کاتدا هێزە ماددییەکانی پارێزەر لە بزووتنەوە و بەئەنجام گەیاندنی خواستەکانی دەستەبەر ئەکەن. هەروەها ئەو هێزە ماددیانەش بۆ ئەنجومەنی شۆڕشگیڕ دابین ئەکەن، لە پێناو کارو هەڵسوڕانی سیاسی، و سەپاندنی دەسەڵاتی جەماوەریی.\nئەوەی کەموکورتییە لە هایتی، هەمان ئەو کەموکورتییەیە کە لە سەر ئاستی جیهان بوونی هەیە، ئەویش پارتێکی شۆڕشگێڕانەی جەماوەری‌یە، چەکدار بە بەرنامەی مارکسیستی و ڕابەرایەتیەکی بڕیاردەر. ئەمە کلیلە سەرکەوتنی شۆڕش ئەبێت. بە بێ بوونی ئەم پارتە، خەباتی شۆڕشگێڕانە درێژماوەو پڕ لە هەڵبەزو دابەز ئەبێت. دامەزراندنی ئەم پارتە شۆڕشگێرەی هایتی لە ڕێگای فێربوونی وانەکانی سەرکەوتن و شکستی خەباتی شۆڕشگێڕانەوە بە ئەنجام ئەگات. هەربۆیە یەکێک لە کلیلە ئەرکەکان وەک بەشێک لە خەباتی شۆڕشگیڕانە بۆ دیموکراسی لە هایتی لە ڕێگای دامەزراندنی ڕەوتێکی مارکسیستی بەهێزەوە ،بە ڕەگ و ڕیشەی قوڵ لە نێو چینی کرێکار و جەماوەری خەڵک ئەبێت، توانادار لە بەسەرکەوتن گەیاندنی بزووتنەوەکە، کۆتاییهێنان بە سەرمایەداری، و ڕاپەڕاندنی ئاڵوگۆڕێ سۆسیالیستانەی کۆمەڵگا.\nسەرچاوە : لە بەرگری مارکسیزمدا\n مەبەست لە سەرۆکی پێشووی هایتی جین-کلاود دوڤالیر لە ساڵی ١٩٧١ تاکو بەزۆر لابردنی لە ساڵی ١٩٨٦ .\n نوسەر لەم پرسیارەدا ئەیەوێت ئاماژە بە بابەتێکی تر بدات لە ماڵپەڕەکە لەژێرناوی:" سۆسیالیزم یان بەربەریزم، هایتی ڕوو لە کوێ ئەکات؟ لەم بەستەرە https://www.marxist.com/where-is-haiti-going.htm


ئوچۆلەر - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nÛçoler - اوچ‌اولر - Owch Ovlar\nپۆتانەکان: 37°28′56.5″N 45°11′46.5″E / 37.482361°N 45.196250°E / 37.482361; 45.196250پۆتانەکان: 37°28′56.5″N 45°11′46.5″E / 37.482361°N 45.196250°E / 37.482361; 45.196250\nئوچۆلەر گوندێکە، کەوتووەتە گوندەواری تورکەمان، ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ، شارستانی ورمێ، پارێزگای ورمێ، ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ئێران.\nئوچۆلەر ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:\nلە باکوورەوە لەگەڵ گوندی ساراجوق.\nلە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی نەزەراوا.\nلە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی ساری بێگلویا مووسا.\nبە پێی سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٨٤) کەس و (٤٢) خێزان بووە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئوچۆلەر&oldid=907447»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٤:٤١ی ٨ی شوباتی ٢٠٢٢ نوێ کراوەتەوە.


حکومەت دەیەوێ هەڵوێستی توندتر بەرامبەر بە سیگارکێشان بگرێت - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nGabriel Wikström (S), Folkhälso- sjukvårds och idrottsminister. Foto: Cecilia Tiberg/Sveriges Radio\nحکومەت دەیەوێ هەڵوێستی توندتر بەرامبەر بە سیگارکێشان بگرێت\nسیگارکێشان لە چەندین شوێن دەتوانێت قەدەخە بکرێت\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 18 februari 2015 kl 15.25\nحکومەت چەندین پێشنیار بۆ هاندانی خەڵک بۆ وازهێنان لە سیگارکێشان پێشکەش دەکات. ئەم پێشنیارانە لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی "داگێنس نیهێتەر"دا بڵاوکراوەتەوە و تێیدا هاتووە کە حکومەت دەیەوێ لە وێستگا ئوتوبوس و لە بەشی دەرەوەی ڕێستورانەکان سیگارکێشان قەدەخە بکات. سەر لەبەیانی ئەمڕۆ وەزیری تەندروستی سەر بە پارتی سۆسیالدیموکرات، گابریێل ڤیکستروێم لە بەرنامەی "پء ئێت مۆڕگۆنی" ڕادیۆی سوید باسی ئەم پێشنیارانەی کرد.\nڤیکستروێم دەڵێ ڕاپۆرتی بەڕیوەبەرایەتیی ناوەندی کاروباری کۆمەڵایەتیی نیشاندەدات ککە لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوودا ٨٠٠ هەزار کەس بەهۆی سیگارکێشان نەخۆشکەوتون و نزیکە ١٠٠ هەزار کەش بەهۆی سیگار کێشان گیانیان لەدەستداوە. ئەمەش بۆ تاکە کەس ئازارێکی گەورەیە و بۆ کۆمەڵگا خەرجێکی زۆرە.\nڤیکستروێم هەروەها دەڵێ لەڕێگای ئەم پێشنیارانەی کە پێشکەشمان کردوون و لێکۆڵینەوەیان لەسەر دەکەین، لەوانەیە بتوانین ڕیژەی سیگارکێشان کەمکەینەوە و هەم ژیانی تاک ڕزگار بکەین و خەرجی کۆمەڵگاش کەمکەینەوە.\nدە ساڵ پێش ئێستا حکومەتی ئەوکات سیگارکێشانی لە ژورەوەی ڕێستوران و مەیخانەکان قەدەخە کرد. حکومەتی ئێستاش بە مەبەستی پاراستنی سوید و سویدیەکان لە سیگارکێشان چەندین هەڵوێست دەگرێت.\nبەپێی وتاری وەزیری تەندروست، گابریێل ڤیکستروێم، کە ئەمڕۆ لە ڕۆژنامەی داگێنس نیهێتەر بڵاوبۆوە، لێکۆڵینەوەیەک بەسەر ئەم ثێشنیاراندە داچێتەوە. ئەم پێشنیارانەش بریتین لە قەدەخەکردنی سیگارکێشان لە وێستگای ئوتوبوس و قەتار، شوێنی یاری منداڵان و بەشی دەرەوە ریستورانەکان.\nسەبارەت بە قەدەخەکردنی سیگارکێشان لەم شوێنانە، گابریێل ڤیکستروێم ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمە هاوکاریەکە بۆ سیگارکێشانیش.\nڤیکستروێـم دەڵێ ئەگەر بتوانین سیگارکێشان کەمکەینەوە و ئەگەر بتوانین شوێنی سیگارکێشان کەمبکەینەوە، هاوکاریەکە بۆ سیگارکێشانیش. ئەمە دەبێتە هاوکاریەک بۆ ئەو کەسانەی کە دەیانەوێ واز لە سیگارکێشان بهێنن. بەشی هەرەزۆری سیگارکێشان دەیانەوێ واز لە سیگارکێشان بهێنن بەڵام بۆیان سەختە. چوونکە بەردەوام فشاریان بۆدێت کاتێک کە دەبینن کەسانی دیکە سیگار دەکێشن یا لەو شوێنانەن کە سیگارکێشی لێیە.\nیەکێکی دیکە لە پێشنیارەکان ئەوەیە کە سیگارەکان لە دوکانەکان بشاردرێتەوە و بۆ کڕیاران دیار نەبێت. سەبارەت بەمە ڤیکستروێم دەڵێ دەزانین کە ئەم هەڵوێستە کارتێکردنی باشی هەیە و بەم شیوەیە لە ڕوانگەی کۆمەڵگاوە سیگارکڕین بە ڕەوا نابیندرێت. هەروەها ڕیژەی کڕینی سیگار کەمدەکاتەوە و هاوکاری ئە کەسانە دەکات کە دەیانەوێ واز لە سیگارکێشان بهێنن.\nهاوکات سەرۆکدادناسی ئۆڕگانی هاوبەشی بازاڕی رێستوران و مەیخانەکان، ستێفان لوندین، بەرامبەر بە پێشنیارانە ڕەخنەگرە. لوندین دەڵێ کاتێک کە سیگارکێشان لە زورەوە قەدەخەکرا، بەباشی بەڕیوەچوو چوونکە ئەوکات دەمانتوانی بە سیگارکێشان بڵێین کە دەتوانن لە بەشی دەرەوە سیگار بکێشن. بەڵام ئەگەر بێتوو سیگارکێشان لەدەرەوەش قەدەخە بکرێت، سیگارکێشان بۆکوێ بچن؟\nهەروەها ستێفان لوندین ئاماژە بە کێشەی دیکە دەکات. لەم پەیوەندیەدا لوندین دەڵێ ئێمە پاڵپشتی سیگارکێشان نین. بەلام نابێ ڕێستورانەکان تووشی دۆخێکبن کە تێیدا ئاڵۆزی و نائارامی دروستدەبێت و لە هەڵومەرجێکدا کە ئەم پێشنیارانە ناڕەوایە جێبەجێ بکرێن.\nلە بەرنامەی "پێ ئێت مۆڕگۆندا" وەزیری تەندروستی لێپرسرا کە مادەم سیگارکێشان ئەوەندا خراپە، بۆچی بەتەواوی قەدەخەی ناکەن؟\nلە وەڵامدا ڤیکستروێم گوتی لەسەر ئەو باوەڕەم کە بەو شێوەی کە بۆماوەی چەندین دەیە لە سوید کردووەمانە، کە شوێنەکانی سیگارکێشان کەمبکەینەوە و کە ڕووانگەی ئەو کەسانەی کە سیگاریش ناکێشن بەڵام ڕٶژانە تووشی دوکەڵی دەبن لەبەر جاو بگرین و لەوەیان بپارێزین کە ناچاربن تووشی دوکەڵی سیگارکێسان ببن. ئەم ڕیگایەش پێشکەوتو بووە و بۆیە پێموایە باشترە کە لەسەر ئەم ڕێگایە بەردەوامبین و هەروەها پێموایە کە بەتەواوی قەدەخەکردنی سیگارکێشان کارتێکردنی خراپی هەیە.


با نێچیرڤان بارزانی ئاشكرای بکات\nحكومەتی هەرێمی كوردستان یان بە واتایەكی دیكە ئیدارەی پارتی دیموكراتی كوردستان (چونكە حیزبەكانی دیكەی بەشدار هیچ جیاوازییەكیان لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆندا نییە)، سەبارەت بە پرسی نەوت و مووچەی خەڵك لەژێر گوشارێكی قورسی سلێمانیدایە. هەربۆیە پارتی، داوای لە حیزبە ئۆپۆزیسیۆنەكانی كوردستان (واتە چوار حیزبەكە و ئەوانی دیكەش) كردووە، لە دانیشتنێكدا لەوبارەیەوە زانیارییان پێبدات.\nپارتی و یەكێتی لانیكەم تا سەرەتای 2014، لە هەموو بودجە و داهاتی ئەم وڵاتەدا شەریك و برابەش بوونە و هێندەی یەكدی بەرپرسیارن لە هەرچییەك كە روویدابێت. ئەمڕۆ نامەنووسین بۆ ئەم و ئەو و خەڵك ورووژاندن كەس لەژێر باری ئەو بەرپرسیارێتی و تۆمەتانە رزگارناكات.\nشیرینیی گرێبەستەكانی نەوت، كە تاوەکو نێوەڕاستی 2011، خۆی لە نزیكەی 4 تا 5 ملیار دۆلار دابوو و لە بانكێكی نێودەوڵەتیدا بوو، بەشێوەی فیفتی فیفتی لەنێوان پارتی و ماڵباتی تاڵەبانیدا دابەشكرا (چونكە بەرپرسانی یەكێتی ئاگادار نەبوون، هەربۆیەش دوای نەخۆشكەوتنی مام جەلال، داوای ئەو پارەیەیان دەكردەوە). ئینجا لە پاسەوانیی بۆڕییەكانی نەوت و غازەوە بیگرە تا دەگاتە گواستنەوەی پاشماوەی پاڵاوگەكان، هەمووی بەشێوەی رێككەوتنی دووقۆڵی بۆ كەس و كاربەدەستانی یەكێتی (بەتایبەتیش باڵی دەستڕۆیشتوو) و پارتی بووە.\nلە سەرەتای ساڵی 2014 دا نێچیرڤان بارزانی، بە ئاگاداری و تەنانەت بەشداریی باڵی دەستڕۆیشتووی یەكێتی، رێككەوتنێكی ستراتیژیی 50 ساڵەی لەگەڵ توركیا ئیمزاكرد، بەڵام ئەوكات باڵی دەستڕۆیشتوو، كە پێویستیان بە مەشروعیەت و پشتیوانیی پارتی هەبوو و لەو وەزعەشدا سوودمەند بوون، هیچ ناڕەزایەتییەكیان پیشاننەدا.\nكاتێک دەست بە هەناردەكردنی نەوتی كەركووك كرا لەڕێگەی بۆڕیی نەوتی كوردستانەوە (لە كێڵگەی بای حەسەن و ئاڤانا)، چونكە باڵی دەستڕۆیشتوو پشكی خۆی لە سێ كێڵگەكەی دیكەوە بە بیانووی پاڵاوتن لە سلێمانی، رەوانەی ئێران دەكرد، كەس لە خەمی موستەهەقاتی خەڵكی كەركوك نەبوو. نێچیرڤان بارزانی لە هەموو نەوتی كەركوك 75 هەزار بەرمیلی بۆ حكومەتی بەغدا هێشتۆتەوە، كەچی نوێنەرانی ئەو باڵە لە بەغدا تەلەڤزیۆن بە تەلەڤزیۆن دەگەڕێن بۆئەوەی بڵێن رێككەوتنی وا لەگەڵ بەغدا نەكراوە و داوای روونكردنەوە و هەڕەشە لە عەبادی دەكەن كە چۆن رێككەوتنی وایكردووە! بۆیە گرنگە لەو دانیشتنەدا، سەرۆكی حكومەت لەجیاتی ژمارەی بەرمیل و نرخی نەوت، ئەو راستییانە ئاشكرا بكات كە كێ تاوەکو ئێستا چەندی دەستكەوتووە.\nپارووەكە گەورە بوو\nلەدوای نزیككەوتنەوەی گۆڕان و یەكێتی و دواتریش رێككەوتنی ستراتیژیی نێوانیان، هەوڵێكی بەرفروان هەیە كە سلێمانی دوای پێكەوەلكاندنی كەركوك، ببێتە هەرێمێك. لەسەرەتای ئەو هەوڵەدا، لەنێو خودی یەكێتی بە هەردوولا راگەیەندرا (واتە بە باڵی پاوانخواز و گۆڕان) كە ئەگەر بەتەمای ئەوەبن سلێمانی جیابكەنەوە، ئەوە نەوت و ناوچەكانی گەرمیان و تەقتەقی تێدا نابێت.\nئەو هۆشدارییە، ستۆپێكی بچووكی بە پرۆژەكە كرد و حیسابات و كیتاباتی ئیدارەدانی هەرێمی سلێمانی سەرینەگرت. چونكە پارتی بە هێنانەكایەی مەسەلەی بەهەرێمكردنی كەركووك لەلایەن پارێزگارەوە، ریسەكەی لێ كردنەوە خوری و پارێزگاریش كە رۆژانێك سەروەسیەت و دەمڕاستی باڵی دەستڕۆیشتوو بوو، بۆ پێگەی خۆی بەتەواوەتی لە بەرەی پارتیدایە و هەر ئەوەندە ماوە پارتیبوونی خۆی رابگەیەنێ.\nپارتی باش لەوە تێگەیشتووە كە پرۆژەی هەرێمی سلێمانی، بەبێ لكاندنی كەركووك پێیەوە سەرناگرێت. بۆیە قەڵاكەی لە ناوەوە داگیركردووە. هەربۆیەشە رەنگبێ دوای شكستی هەوڵەكان و لەترسی مامەڵەی پارتی لەگەڵ ناوەندی بڕیاردا، بۆ رێككەوتنێكی تازە لە دەرگای پارتی بدەنەوە. یان ئەوەتا بە كشانەوە لە حكومەت بچنە ژێر باری بەرپرسیارێتیی ئیدارەدانی هەرێمەكەیان. لە هەردوو حاڵەتدا، پارتی چیدیكە ناتوانێ یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، وەك گشتێك و یەك سەرچاوەی بڕیار ببینێت (ئەو سەرچاوەی بڕیارەش ماڵباتی برایم ئەحمەد و تاڵەبانی بن). هەروەك چۆن ئەمریكییەكانیش نەیانتوانی ئەوە ببینن و دانیشتنیان تەنانەت لەگەڵ تەڕەفی هاوبەشی هەردوولاش (ناوەندی بڕیار و باڵی پاوانخواز) رەتكردەوە و هیوای كۆتاییپێهێنانی كێشە ناوخۆییەكانیان بۆ خواستن!\nكارتی نەوتی كەركووك و ئاییندەی كەركووك ئیتر لەژێر دەستی باڵی پاوانخوازی یەكێتیدا نەماوە و هەموو مانۆڕەكانیشیان بۆ شكستپێهێنان و گۆڕینی واقیعی ئێستا هیچی لێ ناكەوێتەوە. هەر هەنگاوێكیش بەو ئاراستەیەدا گەمەكردن دەبێت بە ئاگر. چونكە ئەمریكا قەت قبوڵ ناكات كە نە كەركووك و نە نەوتەکەی بكەوێتە خزمەتی ئەجێندای ئێرانەوە.\nناوەندی بڕیار بە دەردی گۆڕان نەچێ\nلێكچوونێكی ئەوتۆ لەنێوان جیابوونەوەی گۆڕان و دروستكردنی ناوەندی بڕیاری ناو یەكێتیدا نییە، بەڵام گرنگە پارتی لە مامەڵەكردن لەگەڵ ئەو دۆخە تازەیەدا، ئەزموونی مامەڵە لەگەڵ گۆڕان دووبارە نەكاتەوە. ئەگەرچی ناوەندی بڕیار لە یەكێتی جودانەبۆتەوە، بەڵام ئەوە دوایین وێستگەی پێش جودابوونەوەیە.\nناوەندی بڕیار دوای كۆبوونەوە لەگەڵ كادر و هەڵسوڕاوانیان، دەستیان بە زنجیرەیەك دیدار لەگەڵ حیزبەكان كردووە، بە كۆمەڵی ئیسلامی دەستیانپێكردووە و لەگەڵ پارتیش دادەنیشن. بۆ چارەسەری قەیرانیش پرۆژەیان پێیە. هەوڵی باڵی دەستڕۆیشتوو ئەوەیە كە وێنەیەكی وا نیشانی خەڵكی خۆیان بدەن، كە ناوەندی بڕیار بووەتە پاشكۆی پارتی. لەكاتێكدا خۆیان خەریكی هەوڵی رێككەوتنی ژێربەژێرن لەگەڵ پارتیدا. بۆیە پارتی چیدیكە نابێ لەسەر هەڵەكانی خۆی لە مامەڵەكردن لەگەڵ بەرامبەرەكانیدا بەردەوام بێت و پێویستە تائێستا بۆی دەركەوتبێت کە كێ دۆستیەتی.\nئینجا نابێ پارتی چاوەڕێی ئەوە بێت كە وەكچۆن باڵی دەستڕۆیشتوو پاشكۆیەتییان قبوڵكردبوو، ئەوانیش بە هەمان پێوەر مامەڵەی لەگەڵدا بكەن.\nئەم وتارە لە رووداو بلآوکراوەتەوە..


بەرینایی و جۆراو جۆری شێوازەکانی گەندەڵی لە ڕژیمی ئیسلامیدا | کۆمەڵە \nڕە‌وگە وتاری ڕۆژ » بەرینایی و جۆراو جۆری شێوازەکانی گەندەڵی لە ڕژیمی ئیسلامیدا\nبەرینایی و جۆراو جۆری شێوازەکانی گەندەڵی لە ڕژیمی ئیسلامیدا\nئاستی گەندەڵی لە ئێرانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ڕژیمی ئیسلامیدا ئەوەندە بەرینە، شێوازەکانی گەندەڵی ئەوەندە جۆراو جۆرن، کە بە جورئەت دەتوان بڵێین وێنەی لە کەمتر شوێنێكی جیهان دەبیندرێت. سەرانی مەزهەبی لە ئێران کە قاعیدەتەن لە ترسی ئاگری دۆزەخی ئیدیعایی خۆیان، دەبووایه سنورێکیان بۆ گەندەڵی، گەندەڵی دارایی، گەندەڵی ئەخلاقی، کڵاو بەرداری، ڕیشوە خۆری، تەقەلوب و درۆ دابنایە، نەتەنیا وایان نەکرد، بەڵکو ڕژیمێکیان بنیاد ناوە کە لە هەموو شکڵ و شێوازە ناسراوەکانی گەندەڵی، یەکەمە لە دنیادا. لە ڕاستیدا دەکری بڵێین کارگوزارانی ڕژیمی ئیسلامی لەسەرەوە تاخوارێ، لە عەممامەدارەوە تا بێ عەممامە، بە گشتی، بە واقع بینی بەم ئاکامە گەیشتون کە بە هەر نرخێک بووە بەهەشتی مەوعود، لەم دنیایەدا، بۆ خۆیان و ئاغازادەکانیان فەراهەم بکەن ونەغدی ئەمرۆ نەدەن بە قەرزی سبه‌ینێ!\nهەواڵی پێوەندیدار بە گەندەڵی ماڵی و دزی کەڵان لە دەزگای ئیداری ڕژیمدا ئەوەندە زۆر بووە کە ئیتر هەموان عادەتیان بە بیستنی کردوە. بەڵام ئه‌م گه‌نده‌ڵیه ماڵی تەنیا بەرپرسانی سەرەوە ناگرێتەوە بەڵکو سه‌رتاپێی ئەم ڕژیمە لەسەر بنەمای گەندەڵی بەڕێوەدەچێت. گەندەڵی لە شێوازی جۆراو جۆریدا، لە ئاستی ئیدارەکان و دامەزراوە دەوڵەتیەکاندا، وەها بەرین بۆتەوە کە سادە ترین کارەکانی خەڵکیش لە دەرەوەی ئەم مناسباتە گەنیوەدا بەرەو پێش ناچێت. گەندەڵی ئیداری و ماڵی لەم وڵاتەدا نە تەنیا بەشە دەوڵەتیەکانی ئابووری و ئیجرایی گرتۆتەوە بەڵکو تەشەنەی کردۆتە نێو گشت بۆنگا و شیرکەتە خوسوسی و ناحکومەتیەکانیشەوە. ئەم دیاردەیە هەڵبەت بە هیچ شێوەیەک دوور لە چاوەڕانی نییە. کاتێک دەزگایەک لە سەرەوە گەندەڵە، ژێر دەستەکانی و سەرجەم سیستمەکەی ژێر دەستیشی لە خوارەوە، بەپێی ئۆلگوی ڕێبەریەکەی شکڵ پێ ئه‌گرێت. گەندەڵی ئیداری، ماڵی، ئەخلاقی و سیاسی ڕژیمی ئیسلامیش لە سەرەوە دەستی پێکردوە و شۆڕ بۆتەوه به‌ره‌و به‌شه‌كانی خوارەوەی.\nلەم نێوانەدا ئەم رۆژانە باس لەسەر مەدارکی تەحسیلی جەعلی و پایان نامەی درۆینە جارێکی تر گەرم بۆتەوە. لەم بوارەدا کاری تەقەلوب ئەوەندە زۆربووە کە ئەفراد تەنیا کافیە مەوزوعی مقالە و پارەیان هەبێت، باقی چالاکیەکانی” دامەزراوەکان” دەیگرنە ئەستۆ و تەنانەت کاری ڕازی کردنی مامۆستایانی هەڵسەنگاندنی پایان نامەکانیش ئەنجام ئەدەن. واته كاره‌كه به زه‌مانه‌تی له سه‌دا سه‌د جێبه‌جێ ده‌كه‌ن.\nعەلی کوردان وەزیری نیوخۆی دەوڵەتی ئەحمەدی نیژاد، مەدرەکی دوکتورای بەناو ئیفتیخاری لە زانکۆی ئاکسفۆردی زۆر نا شارەزایانە جەعل کردبوو کە ڕێسواییەکی زۆری بۆی بە شوێنەوە بوو و لەژێر گوشاری رای گشتیدا پۆستی وەزارەتی بەجێهێشت بەڵام هەروا لە بازنەی هاوکارانی نزیکی ئەحمەدی نیژاد دا مایەوە. محەممەد ڕەزا رەحیمی بە مەدرەکی دوکتورای درۆینە بوو بە جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار. رۆژنامەی ئینگلیسی گاردیەن لە ساڵی ١٣٩٠ لە زمان بەرپرسانی ئاکسفۆردەوە، مێهدی هاشمی بە ” تەقەلوب لە پایان نامەی دوکتورا” تاوانبار کرد کە ئەم هەواڵە دەنگدانەوەیەکی بەرینی لە راگەیەنەرە نێوخۆیی و جیهانیەکاندا بەشوێنەوە بوو.\nتەحسیلاتی ئەحمەدی نیژاد کە دوو دەورە سەرۆک کۆماری ئیسلامی بوو، تەنیا تا ئاستی لینسانس بەڵگە مەندە و لەوە بەدواوە لە هەمان دەورەدا کە باس لەسەر مەدرەکی دوكتورای کوردان دەستی پێکردبوو، پەروەندەی تەقەلوبی بوونی مەدرەکی دوكتورای ئەویش ئاشکرا بوو.\nپایان نامەی دوکتورای حەسەن روحانی سەرۆک کۆماری ئێستای ئێرانیش شاملی ئەم رەوتەبوو. پایەگای ئینتر نێتی” تەلەگرام” لە ساڵی ٢٠١٣ دا راپۆرتێکی بە ئاماژە بە هەڵسەنگاندنی کارناسانی زانکۆی کالدونیان گلاسکۆی ئیسلەند کە ئاغای روحانی مەدرەکی دوکتوراکەی خۆی لێوەرگرتوە، نووسیبوی کە پایان نامەی دوکتوراکەی کۆپی لە نووسراوی کەسێکە بە ناوی” عەلی ئەکبەر کەڵانتەری”.\nلەم ساڵانەی دواییدا ئاستی تەقەلوب و جەعل ئەوەندە پەرەی سەند، تا ناجار بوون یاسایەک بۆ بەرتەسک کردنەوەی لە مەجلیسدا ئامادە بکەن. مانگی خرمانانی ساڵی ٩٦ ئەم یاسایە لە لایەن روحانیەوە بۆ ئیجرا بە ناوەندە ئاموزسیەکانی باڵا ئیبلاغ کرا. بەڵام رۆژنامەکانی چاپی تاران لە ژمارەی رۆژرکانی یەکشەممە و دووشەممەی ئەم حه‌فته‌یه‌دا نووسیان کە دوای نزیکەی دوو ساڵ تازە سەرلەنوی ئاین نامەیەک لەم بوارەدا ئامادە کراوە و دراوە بە ناوەندی ئاموزشی باڵا. بەڵام کێ هەیە نەزانێ، سەدان یاسا و ئاین نامەی ڕێک و پێکتر لەمەس لەسەر کاغەز ماونەتەوە و بوونیان تەنیا لە نامیلکەکانی قانونیدا واتای هەیە. لەمرۆدا بازاڕی پایان نامە نامەی تەقەلوبی ئەوەندە گەرم و پڕ ڕەونەقە، کە هیچ یاسایەک ناتوانێ بەری پێبگرێت. ڕاگەیاندنی ئەم یاسایە نە تەنیا کارێکی پێ نەکراوە، بەڵکو بە وتەی گوزارشگەرانی نێوخۆیی، دیاردەی پایان نامە فرۆشی و تەقەلوب بە هاسانیەکی زیاتر لە شکڵ و شێوازێکی بەرینتردا لە ئارادایە. لەم بوارەدا هەڵبەت فریوێک لە کاردا نییە. مامۆستا و خوێندکار، هەردوکیان، خەتی یەکتر دەخوێننه‌وه. ڕەنگە ئەو پایان نامانەش لە لایەن خودی مامۆستاکانەوە ئامادە و لە بازاڕدا بفرۆشرێت. لەم نێوانەدا ئەوەی کە کەس بیری لێ ناکاتەوە، ئاستی لەخوارەوەی زانستی زانکۆکان و وزە و تەمەنی بە ملیۆن ئینسانە کە بەم شێوەیە بە با ئەدرێت. بە ملیۆن لاو کە چەند سال دوای تەواو کردنی خوێندن لە زانکۆ، تەنیا شتێک کە لە زانست و زانیاری و فەن بۆیان ئەمێنێتەوە، سەوادی خوێندن و نوسینە.\n« گیان له‌ده‌ستدانی ٨ كرێكار به‌هۆی نه‌بوونی ئیمه‌نی شوێنی كار\n۳۰ی جۆزه‌ردانی ١٣٦٠، هێرشێكی دژه شۆڕش »


ڕۆژی 23ی تشرینی دووەم\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 912ی زایینی، ئیمپراتۆر (ئۆتۆی یەكەم)ی فەرمانڕەوای ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی لە دایك بووە، كە پێگەیەكی بە هێزی هەبووە لە شارستانیەتی ڕۆمانیدا.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1824، لە میانی جەنگێكی نێوان كەشتیگەلی میسر و كەشتیگەلی یۆنانیدا كە لە ناوچەی (ستمبالا)ی دەریای سپیی ناوەڕاستدا ڕوویدا هێزە دەریاییەكانی میسر بەسەر كەشتیگەلی یۆنانیدا سەركەوتن و تێكیانشكاندن.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1890، (ویلیامی سێهەم)ی پاشای هۆڵەندا كۆچی دوایی كردوە بەبێ ئەوەی هیچ جێنشینێكی نێرینە لە دوای خۆی بەجێبهێڵێت، بۆیە بە گوێرەی یاسایەكی نوێ كە لەلایەن شورای ئەو وڵاتەوە دەركرا شازادە (ویلهلمینا)ی كچی پاشا كرایە پاشای نوێی هۆڵەندا.\n- لە میانی جەنگی یەكەمی جیهانیدا و ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1914، دەوڵەتی عوسمانی بانگی جیهادی كرد لە دژی وڵاتانی هاوپەیمان و بە هاوبەشی لەگەڵا بەرەی میحوەردا چووە جەنگەكەوە.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1920، ئەدیب و شاعیری ئەڵمانی (پاوڵا تسیلان) لە دایك بووە كە ڕۆڵی زۆری بینیوە لە پێشخستنی ئەدەبی نوێی ئەڵمانیدا.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1940، ڕۆمانیا هاوپەیمانێتی لەگەڵا (ئەڵمانیا و ئیتاڵیا و ژاپۆن) بەست كە ناوی هاوپەیمانێتییەكە نرا بەرەی میحوەر لە جەنگی دووەمی جیهانیدا و لە دژی وڵاتانی هاوپەیمان كەوتنە جەنگەوە.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1957، شاعیری ناوداری لوبنانی (ئیلیا ئەبو مازی) كۆچی دوایی كردووە كە یەكێك بووە لە شاعیرانی دوورە وڵات و نیشمانپەروەرێكی گەورە بووە.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1964، لە شاری جدەی سعودییە هەریەكە لە (فەیسەڵی كوڕی عەبدولعەزیز)ی پاشای عەرەبستان و (جەمال عەبدولناسر)ی سەرۆكی میسر ڕێككەوتننامەیەكیان مۆركرد كە تایبەت بوو بە جەنگی یەمەن.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1976، هێزەكانی سوپای عێراق هێرشێكی گەورەیان بۆ سەر دۆڵی باڵەییان دەست پێكرد بەڵام لەلایەن شۆڕشگێڕانی كورد و جەماوەرەوە بەرپەرچ درانەوە و هێرشەكە تێكشكێنرا سوپای عێراقیش زیانێكی زۆری پێگەیشت.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1981، (ڕۆناڵد ڕیگن)ی سەرۆكی ئەمریكا واژۆی لە سەر فەرمانێكی نهێنیی سەرۆكایەتی كرد كە بەو هۆیەوە دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا پشتیوانیی و هاریكاریی دارایی شۆڕشگێڕانی كۆنترا بكات لە نیكاراگوا لە دژی دەسەڵاتی ئەو وڵاتە بەڵام دواتر هەوڵەكەی ئەمریكا ئاشكرابوو.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1989، هاووڵاتیانی هەردوو ئەڵمانیای خۆرهەڵات و خۆرئاوا دەستیان بە ڕوخاندنی دیواری بەرلین كرد كە لە پاش جەنگی دووەمی جیهانییەوە لەلایەن وڵاتانی هاوپەیمانەوە بنیاتنرابوو ئەڵمانیای دابەش كردبوو بۆ دوو وڵات.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1991، (بوترس بوترس غالی) وەكو سكرتێری گشتیی ڕێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان هەڵبژێردرا و شوێنی (خافێر پیرێز دی كویلار)ی گرتەوە بە شێوەیەك ڕۆژی 1ی كانونی دووەمی ساڵی 1992 بە فەرمی لە پۆستەكەیدا دەستبەكار بێت.\n- شەوی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 1992، تەلەفزیۆنی هەرێمی كوردستان كە زمانحاڵی حكومەتی هەرێم بوو بۆ یەكەمجار لە شاری هەولێر دەستی بە پەخشكردنی بەرنامەكانی كرد.\n- بە هۆی ئەو شەپۆلی ناڕەزایەتیی و خۆپیشاندانە جەماوەرییەی كە سەرتاسەری جۆرجیای گرتبووەوە، ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2003، (ئیدوارد شیڤەرد نادزە)ی سەرۆكی جۆرجیا ناچاربوو دەست لە پۆستەكەی بكێشێتەوە.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2004، حكومەتی كۆریای باشور بڕیاریدا لە چوارچێوەی هێزەكانی فرەڕەگەزدا ماوەی مانەوەی هێزەكانی لە هەرێمی كوردستان بۆ كۆتایی ساڵی 2005 درێژ بكاتەوە.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2005، (ئیلین جۆنسۆن سێرلیڤ) وەكو سەرۆكی لیبریا هەڵبژێردرا بەوەش بووە یەكەم ژن لە مێژووی كیشوەری ئەفریقادا كە پۆستی سەرۆكی وڵات بگرێتە دەست.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2008، ئەنجومەنی ناوەندیی ڕێكخراوی ڕزگاریخوازی فەڵەستینی (مەحمود عەباس)ی سەرۆكی ئەو پارتەی وەكو سەرۆكی دەسەڵاتی فەڵەستینی هەڵبژارد بەڵام لەلایەن بزووتنەوەی حەماسەوە دان بەو هەڵبژاردنەدا نەنرا.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2010، هێزەكانی كۆریای باكور بە هاوەن و تۆپ بۆردومانی دورگەیەكی كۆریای باشوریان كرد، لە بەرامبەریشدا سوپای كۆریای باشور دەستی بە وەڵامدانەوە كرد، ئەو هەنگاوەش خەریك بوو ببێتە هۆكارێك بۆ هەڵگیرسانی جەنگێكی خوێناوی لە نێوان ئەو دوو وڵاتەدا بەڵام بە هۆی هەوڵە دبلۆماتییەكانەوە كێشەكە چارەسەر كرا.\n- ڕۆژی 23ی تشرینی دووەمی ساڵی 2011، (عەلی عەبدوڵڵا سالح)ی سەرۆكی یەمەن واژۆی لە سەر دەستپێشخەرییەكی وڵاتانی كەندا و كرد كە ئامانج لێی چارەسەركردنی كێشەی ناوخۆی یەمەن و دەستلەكاركێشانەوەی سەرۆكی ئەو وڵاتە بوو لە سەر كورسیی دەسەڵات.\n- ئەمڕۆ لە ژاپۆن بە ڕۆژی سوپاسگوزاریی كرێكاران لە قەڵەم دەدرێت، لە جۆرجیاش ئەمڕۆ جەژنی پیاوچاك و بانگخوازی ئایینی (جۆرج)ە.


گۆشۆ ئۆیاما - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n青山 剛昌 Hokuei-chō\n۲۱ حوزەیرانی ۱۹٦۳\nشاری هۆکای، پارێزگای تۆتۆری، ژاپۆن\nمانگاکا، نووسەری سیناریۆ\n(۱۹۹۰ - ئێستا)\nنووسەری لێکۆڵەر کۆنان\nمینامی تاکایاما (۲۰۰٥ - ۲۰۰۷)\nخەڵاتی شۆگاکوکان بۆ مانگا (۱۹۹۳، ۲۰۰۱)\nگۆشۆ ئۆیاما (بە ژاپۆنی: 青山 剛昌 Hokuei-chō) (ناوی ڕاستەقینەی یوشیماسا ئۆیامایە) (لەدایک بووی ۲۱ حوزەیرانی ۱۹٦۳ لە پارێزگای تۆتۆری) ئەو نووسەر و وێنەکێشێکی مانگای ژاپۆنییە، وە نووسەری زنجیرە درامای ڵێکۆڵەر کۆنانە، چەند زنجیرە و مانگایەکی نووسیوە کە یەکەمیان لەهەشتاکاندا بووە و بریتییە لە ماجیک کایتۆ Magic kaitou وە مانگای یایبا.\nوە ۲۱ ساڵە، بەشێوەیەکی ڕێکتر لە ساڵی ۱۹۹٤ دەستی کرد بە نووسینی ڵێکۆڵەر کۆنان Meitantei Conan وە ئێستا بەیەکێک لە درێژترین زنجیرەکان دادەنرێت لە جیهانی ئەنیمێ وە ژمارەی زنجیرەکانی ٨٥٤ تێپەڕاندووە وە ۱۲ ئۆڤا و ۲۰ فیلم. وە دوو فیلمی تری بەرهەم هێناوە (ڵێکۆڵەر کۆنان دژی لۆپینی سێیەم_ بەشی یەکەم و دووەم)، وە کۆتا فیلمی کۆنان بریتییە لە ڕەشترین کابوس کەلە سینەما نمایش کرا لە ۱٦ نیسان ۲۰۱٦.\nهاوسەرگیری کردووە لە ٥ نیسان ۲۰۰٥ لەگەڵ مینامی تاکایاما کە ئەو کەسەیە کە بەرپرسە لە دەنگی ڵێکۆڵەر کۆنان لە ئانمییە ژاپۆنییەکەدا وە ئەو گۆرانی بێژەیە کە گۆرانی وتووە لەو زنجیرەی باسی تیمی تومکس دەکات. جیا بونەتەوە لە ۱۰ کانوونی یەکەم ۲۰۰۷.\nپشتی پەردەکان و فێربوونی[دەستکاری]\nئۆیاما هەر لە منداڵییەوە بەهرەدار بووە لە وێنە کێشاندا. تابلۆکەی "جەنگی یۆکیای" کە بە ئینگلیزی پێی دەوترێت "Yukiai War" توانی خەڵات بەدەست بێنێت لە پێشبوڕکێیەکدا کاتێک لە یەکی سەرەتایی بوو. دواتر تابلۆکەی نمایش کرا لە تۆتتۆری دایمارو "Tottori Daimaru Department Store" کە دەکەوێتە ژاپۆنەوە.\nئۆیاما دەرچووە لە قوتابخانەی دوا ناوەندی یوریکۆ "Yuraikuei High School". وە دواتر هونەری خوێندووە لە زانکۆی نیهۆن "Nihon University College" لە تۆکیۆ. وە لە زستانی ساڵی ۱۹٨٦ زاینی، ئۆیاما بەشداری لە کێبڕکێیەکی وێنە جوڵاوەکانی کردووە کە بۆ قوتابییە نوێکان ئامادە کرا بوو. ئۆیاما توانی براوە بێت لەم کێبوڕکێیەدا و کە یارمەتی دا بۆ چوونە ناو جیهانی مانگاوە، وە ئەم ڕووداوە بووە خاڵی گۆڕان لە ژیانیدا.\nدروست کردنی کەسایەتییەکان\nباکوماتسو لە لایف ئە لایف\nکۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە گۆشۆ ئۆیاما تێدایە.\nوەرگیراو لە «https://ckb.bywiki.com/w/index.php?title=گۆشۆ_ئۆیاما&oldid=553675»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٩:٠٥ی ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


دایك و باوك وەك گەورەترین تاوانبار - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە هەموو كێشە و كارەسات و تاوانەكان، پەنجەی تۆمەت بە هەموو لایەكدا ئاراستە ئەكرێت، بەڵام تا ئێستا بە دەگمەن دەبینرێت، پەنجەی تۆمەت ئاراستەی تاوانبارە سەرەكیەكەی تاوان و كارەساتەكانی ناو كۆمەڵی كوردی بكرێت.\nڕاستە سیستمی سیاسی تاوانی لەسەر شانە لە كۆی كایەكان، بەڵام بە مەبەست بێ یان بەبێ مەبەست، گشت لادان و تاوانەكان خزمەت بەس یستمەكە دەكەن و خەڵك بۆ كاتێك سەرقاڵ دەكەن تا كێشەكانی دیكەیان لەبیر بچێتەوە، بەڵام:\n– ئەوە حكومەت نیە كە مۆبایل دەداتە دەست مناڵەكەت!\n– ئەوە حكومەت نیە كە لە مۆبایلی مناڵەكەتدا تیكتۆك و سناپ چات و جۆرەها سەكۆی سۆشیال میدیای بۆ دابەزاندوە و بەبێ چاودێری سەیریان دەكات و بەهای لێ وەردەگرێت.\n– حكومەت چی بكات لە بیركردنەوەی تۆ كە پێت وایە مناڵ پەروەردە كردن ئەوەیە شتی بۆ بكڕیت و پێداویستی بۆ دابین بكەیت،، هەڵەی خۆتە كە بەخێوكردن و پەروەردە كردن لێك جوێ ناكەیتەوە.\n– حكومەت بە زۆر تۆی دانەنیشاندوە تا سەیری كوردماكس و نێت تی ڤی و سۆرانی مام ئیسماعیل و شاهۆ ئەمینی روداو بكەیت، ئەوە خۆتیت بەدیاریانە گەزێك دەم پان ئەكەیتەوە و ژەهرەكە بە لیكی تۆوە ئەڕژێتە گەروی مناڵەكەتەوە.\nپاشان بە ویژدانت، حكومەت یان مامۆستا و خوێندنگە پێی وتی برۆ بەدیار بەزمی بەزمەوە ببورێرەوە؟\nكێ پێی وتی برۆ سەیری مامە ڤاندام بكە؟\nكێ پێی وتی فۆڵۆی زهرەكەی سلێمانی و ئاسنكەی هەولێر و نازانم چی بكە لە ئینستا و سناپ؟\nئاخر چ ماڵ خراپێك ناچاری كردوی سێ ساڵ بەدیار لێم ببورەوە دانیشی و دەرسی لادان بە كچەكەت بڵێیتەوە؟\n– ئەوە خۆتیت كە مناڵەكەت تەنیا بۆ ئەوەی ژیر بێت، بۆ ئەوەی دەنگە دەنگ نەكات، بۆ ئەوەی لە جوڵە بكەوێ، ئایپاد و ئایفۆن و جۆرەها شتی تری بۆ ئەكڕیت و دەیدەیتە دەستی.\n– ئەوە خۆتیت سەعات 2 ی شەو مۆبایلەكەت دانەناوە و بویتەتە خراپترین مامۆستای مناڵەكانت و ئەوانی لاساییت دەكەنەوە.\n– حكومەت بە زۆر پێی نەوتوی مناڵە 12 ساڵانەكەت بدە بەشوو. ئەوە خۆتیت كۆیلەی ئەقڵێكی ژەنگ گرتوی.\n– حكومەت پێی نەوتوی كوڕەكەت وا پەروەردە بكە كە دایكی و خوشكەكەی و هاوڕێ و هاوسەری داهاتوی موڵكی ئەون و ئەگەر بۆچونی جیاوازیان هەبێ ئەبێ بیكوژی.. ئەگەر ویستی جیاببێتەوە ئەبێ فەلاقەی بكەیت.\n– – ئەوە خۆتیت دەمانچەكەت خستۆتە برە پشتێنەكەت و لەبەردەم كوڕ‌كەت شانازی پێوە ئەكەیت، جا ئەتەوێ كورەكەت گەورە بوو ببێ بە ئنیشتاین؟ نەخێر هەر لە ژن و كچ و خوشكەكەی ئەبێ بە فرانكۆ نیرۆ و بە راست و چەپ تەقە ئەكات ، چون ئەقڵی نیە و تەنیا بە ناوگەڵی و پەلە پیتكەی تفەنگەكەی چارەسەری لایە\nبۆیە تاوانباری سەرەكی گشت نەهامەتیەكان دایك و باوكن، بۆی مەگەڕێن نە مەلایە و نەمیدیایە و نە حكومەت.\nتۆ ئەقڵت هەیە، مناڵەكەت و خۆت رابێنە:\nمەچۆرە تیكتۆكی مامە ڤاندام و ئەوانی تر، سەیری كەناڵە كوردیەكان مەكە و بەدیاری شاهۆ و سۆرانە و ئەڤینەوە دامەنیشە، ئەوجا حكومەت ئەگەر بە رەحەتیش بیكاتە مێشكی مناڵەكەتەوە، فێری لادان نابێ.


گوربەی مورتەزا عەلی! – هه‌ڵوێست\nپشیلە کە بەریدەیەوە، دەکەوێتە سەر چنگ، کەچی ئەوان پێیانوایە تەنیا هی ئەوان، نە “پێرزە کتک” بەڵکوو پشیلەی مورتەزا عەلی، کە دەبێ “کتکی عەڕەب” بێ، دەکەوێتە سەر چنگ. هەموو نەتەوەیەک مێژووی هەیە، کەچی ئەوان پێیانوایە هی ئەوان، مێژوویەکی تاقانەیە. هەموو نەتەوەیەک هونەر، ئەدەبیات، دین، فەرهەنگی هەیە، کەچی ئەوان هی خۆیان بە “بەرتەر” دەزانن. هەموو نەتەوەیەک شارستانیەتی هەیە، کەچی ئەوان خۆیان بە شارستانیترین دەزانن.ئەمە شێخ ڕەزای تاڵەبانی هان دەدا بنووسێت ” شیعە تون فاحشەتون ئایەی حەق دەر قورعان- بهر ناپاکی این قوم دلیل دگر است”\nبە دەگمەن نووسەر و نوخبەی ئەو قەومە هەبووە، کە تێگەیشتنی ئەو خەڵکە هەڵتەکێنێ، جگە لە چەند کەسی وەک “بزرگ علوی” و ” آرامش دوستدار” یەکەمیان ئەخلاق و خولق و خوی ئەوانی باس کردووە و دووهەمیان تێگەیشتن، ئەدەبیات، زمان و بەناو فەلسەفەیان. هەرکیان لە ناو ئەو میللەتەدا خۆشەویست نیین.\nنووسەری ئەم بابەتە ڕێک سی ساڵ لەوە پێش هەموو پێوەندییەکانی لە گەڵ ئەو قەومە و نوخبە و نووسەر و هونەرمەندانی پچراند، بۆ ئەوەی بە خۆیدا بێتەوە و بزانێ چەندە ئەوانە و چەندە خۆیەتی! جەنابی لە گەڵ نووسەر و شاعیر و شانۆکار و فیلمساز و ئیلیتی سیاسی ئەوان تێکەڵ بوو، لە گەڵیان کاری دەکرد و گەلێک دۆست و برادەری هەبوو. دەبێ بڵێم کەسی جێگای ڕێز و دۆست لە ناویاندا هەبوون، بەڵام زۆربەیان “گوربەی مورتەزا عەلی” بوون.\nلە دەرەوەی وڵات باشتر خۆیان دەردەخست، کە دواتر چەند نموونە دەهێنمەوە. سەرەکیترین شۆک کە لێیانکەوت ڕووبەڕووبوونەوەی نە فارسەکان لە گەڵ ئەوان بوو. ئەوان فێرببوون سەرتر لە ئەوانی تر بن، بۆ وێنە گەر لە ناوخۆی وڵات لە تەورێز، سنە و شوێنی تر ژییابان، دەبوو تەورێزی و سنەیی بە زمانی ئەوان قسە بکەن، ئەوان نە مەجبوور بوون و نە دەیانویست زمانی خەڵکانی دیکە فێر بن. زمانی ئەوانی تریان بە زمان نەدەزانی. ئەوان دەنێردرانە هەر شوێنێک فەرمانبەری تاران و فەرماندەری ناوچەکە بوون و خەڵکی تریان ڕابەری دەکرد. ئەوان بوون کە خاوەنی مێژوو، ئەدەبیات، فەرهەنگ، شارستانیەت و جەلال و جەبەڕووت بوون و کەسانی دی ژێر دەست و ژێر فەرمانی ئەوان.\nئەو کەسانە لە پڕ ببوون بە پەنابەری وڵاتی تورک و عاڕەب و ئاڵمان و شوێنی تر. سەردەمی حەمە ڕەزاشا فەخرێکی مەزن بە تورکەکان دەفرۆشرا و کەم کەس ڕووی لەو وڵاتە دەکرد. ئەوان دەچوونە ڕۆم، بەرلین، پاریس، لەندەن، زوریخ.\nهاوینی ساڵی ١٣٥٧ لە بانکی مەرکەزی داوای لیرەی تورکم کرد، کابرای بانکی دای لە قاقای پێکەنیین و پێگووتم” ئەوە دەساڵە لێرە کار دەکەم، تۆ یەکەم کەسی، کە داوای پەینی تورکی دەکەی”! چەند ساڵ دواتر لە ئەستانبوول دابەزینی ئەم شارستانیەتە، ئەخلاق و کەسایەتی و فەرهەنگەم گەلێک جار و گەلێک ساڵ بینی. هەر ئەو دەم ڕەزا عەلامە زادە(کۆنە دۆست و هاوکار) فیلمێکی بە ناوی مهمانان ناخواندە هتل… ساز کرد کە هێندێک لەو ڕاستیانە نیشان دەدا. لە کتێبێکدا بەناوی “هەڵەبجە و کۆسار، مەهاباد و گوڵەباخ لە وڵاتی چنار و هێمن” هیندێک لەو ڕاستیانەم باس کردووە.\nگەر کەسانی ئاسایی بە هۆی ژیان و چۆنیەتی کۆمەڵگا و ڕووداوەکان لەونیان لێ بگۆردرێ و کەسایەتیان دابەزێ، لە بازنەیەکی تەسکدا ڕەنگ دەداتەوە، بەڵام کاتێک نوخبەی فەرهەنگی، هونەریی، سیاسی، زانستی ئەوەی لێ بەسەر بێ، سەر و خۆار، سەر و لەش دەگەنێ!\n“پێرزە”کان کاتێک خۆیان لە گەڵ ئاڵمانییەکان بەراوەرد دەکرد، لە بەرا ڕیزێک جنێویان حەواڵە دەکردن و دەیانگووت” کاتێک ئێمە کیانمان هەبوو، ئەوان لە جەنگڵ و لێرەوارەکان بە سەر دارەکانەوە بوون” جاربە جار ئاڵمانییەکانیش کاتێ باسی پێرزەکان دەکەن، هەر وا دەڵێن.\nساڵانی هەشتا بەو لاوە هێدی هێدی کە پەنابەری فارس لە ئاڵمان زۆر بوو، گرفتی ئەوانیش هێدی هێدی دەرکەوت. قەومێک کە بە سەر ئەوانی دیکەدا زاڵ بوو، لە ناکاو لە گەڵ ئەوانی دیکە لە ئوردوگاکان خۆی دیتەوە. ئەوانی دی ڕاهاتبوون بە ژێرچەپۆکە بوون، هەر بۆیە زووتر خۆیان لە گەڵ زمان و کۆمەڵگا ڕێک دەخست، بەڵام ئەوان نە لە گەڵ کورد و ئەوانی دی لە بارودۆخی تازەدا ڕێک دەکەوتن، نە لە گەڵ کۆمەڵگای تازە. لە درێژەدا ئەو گرفتەشیان بۆ پێش هات کە ئەوانی تر، ئیتر خۆیان تێنەدەگەیاندن و لە جیاتی کۆڕوکۆمەڵی”ئێرانی و پێرزە” کۆڕوکۆمەڵی خۆیان ساز دەکرد و بگرە فارسی قسەکردنی نێوانیان قرتابوو.\nبرادەرێک کە لە چریکەکانی فەلەستین بوو، کاتی خۆی لە تورکیا دەیگرن، بۆ ئەوەی خۆی بەدەستەوە نەدا و نهێنییەکان ئاشکرا نەکا، ترکەکان فریودەدا و لە زیندانەوە دەیبەنە سەر پردێک کە دەبوو شوێنی دیداری ئەو و یەک لە نەیارە چریکەکانی ترک بێ. ئەو برادەرە کە دەگاتە سەر پردەکە، لەو سەرەوە خۆی دەخاتە خوار، کەچی نامرێ و قاچ و قوولی دەشکێ. لە شەڕی کورد و دەوڵەت چووبووە کوردستان، دوایە من لە ئاڵمان چاوم پێیکەوت و ماوەیەک لە لای من ئۆتراخی کرد و لە ماڵ دەگەڕا.\nئێوارەیەک پەشۆکاو هاتەوە و هەرچی جنێوی سیاسی و ناسیاسی فێرببوو، حەواڵەی کابرای سوسیالی کردبوو، دیگووت فاشیستن. لە منی پرسی چ بکەم، منیش بە گاڵتە گووتم بەیانی بچۆ چەپکێک گوڵی بۆ بەرە. ئێوارە کە هاتەوە کەیفی ساز بوو، گووتی قەولی ماڵیان پێداوم. سی و چەند ساڵ لەو ڕۆژانە تێدەپەڕێ و نازانم چی بەسەر هات.\nلە تارانەوە یەکترمان دەناسی، یەکێک لە شانۆنامەنووس و شانۆگێڕەکانی شانۆ بوو، کە لە سینەماش دەرکەوتبوو. ڕۆژێک کە تەواو بێزار ببوو، چووبوو بە مشتەکۆڵە لە سەر مێزی کابرای بەرپرسی دابوو، داوای تەلەویزیۆنی لێکردبوو. تەلەویزیۆنێکی گرانی مودێرن.\nکابرای بەرپرس لە سەرخۆ پێیگووتبوو” من کە ئاڵمانیم و مووچە وەردەگرم، ناتوانم تەلەویزیۆنی وا بکڕم، چۆن بۆتۆی بنووسم”. لەو سەردەمەدا زۆربەی ئەو کەسانە بۆ ئەوەی ئەو هەڵسوکەوتانەی خۆیان ئاسایی بسەپێنن، دەیانگووت ” ئێمە پووڵی نەوتەکەی خۆمان وەردەگرینەوە” بە پارەی سوسیال دەگوترا. زۆرێک لەو کەسانە دواتر یان چوونەوە ئێران، یان هاتوچۆیان دەکرد و ناویان لە ناو سیاسەت و فەرهەنگ و هونەر سڕدرایەوە.\nهەموو پشیلەیەک دەکەوێتە سەر چنگ، جگە لە پشیلەی مورتەزا عەلی. خود حدیث مفصل بخوان لەو کوردانەی کە پێشڕەویان قەومی مورتەزا عەلی بێ!\nPrevious ئایا رووخانی دیواری به‌رلین کۆتایی مێژوو بوو؟\nNext کۆماری ئیسلامی و قۆناخێکی نوێ