فەرموودە: ئەوەی شایەتی بدات لە ( لا إله إلا الله - هیچ خودایەک ڕاست نییە بپەرسترێت جگە لە الله) وتەنیا الله شایەنی پەرستنە وهیچ هاوبەشێکی نییە، وشایەتی بدات بە (محمد عبده ورسوله - موحەمەد ﷺ بەندە وپێغەمبەری خودایە) وشایەتی بدات بە (عیسی عبد الله ورسوله - وعیساش بە هەمان شێوە بەندە وپێغەمبەری خودایە) و عیسا وشەی خوادیە کە ناردی بۆ مەریەم وڕۆحێکە لە لایەن خوداوە، وشایەتی بدات بەوەی کە بەهەشت حەق وڕاستییە، ودۆزخ حەق وڕاستییە، ئەوا خوای گەورە ئەم کەسە دەکاتە بەهەشتەوە ئەگەر هەر کردەوەیەکی ئەنجام دابێت. - فرەفەرهەنگی فەرموودە وەرگێڕاوەکانی پێغەمبەر ﷺ\nفەرموودە: ئەوەی شایەتی بدات لە ( لا إله إلا الله - هیچ خودایەک ڕاست نییە بپەرسترێت جگە لە الله) وتەنیا الله شایەنی پەرستنە وهیچ هاوبەشێکی نییە، وشایەتی بدات بە (محمد عبده ورسوله - موحەمەد ﷺ بەندە وپێغەمبەری خودایە) وشایەتی بدات بە (عیسی عبد الله ورسوله - وعیساش بە هەمان شێوە بەندە وپێغەمبەری خودایە) و عیسا وشەی خوادیە کە ناردی بۆ مەریەم وڕۆحێکە لە لایەن خوداوە، وشایەتی بدات بەوەی کە بەهەشت حەق وڕاستییە، ودۆزخ حەق وڕاستییە، ئەوا خوای گەورە ئەم کەسە دەکاتە بەهەشتەوە ئەگەر هەر کردەوەیەکی ئەنجام دابێت.\nپۆلێنکردن: عەقیدە (بیروباوەڕ) . باوەڕهێنان بە خوای گەورە .\nلە عبدالله کوڕی صامتەوە -ڕەزای خوای لێبێت- کە پێغەمبەری خودا ﷺ دەفەرموێت: «ئەوەی شایەتی بدات لە ( لا إله إلا الله - هیچ خودایەک ڕاست نییە بپەرسترێت جگە لە الله) وتەنیا الله شایەنی پەرستنە وهیچ هاوبەشێکی نییە، وشایەتی بدات بە (محمد عبده ورسوله - موحەمەد ﷺ بەندە وپێغەمبەری خودایە) وشایەتی بدات بە (عیسی عبد الله ورسوله - وعیساش بە هەمان شێوە بەندە وپێغەمبەری خودایە) و عیسا وشەی خوادیە کە ناردی بۆ مەریەم وڕۆحێکە لە لایەن خوداوە، وشایەتی بدات بەوەی کە بەهەشت حەق وڕاستییە، ودۆزخ حەق وڕاستییە، ئەوا خوای گەورە ئەم کەسە دەکاتە بەهەشتەوە ئەگەر هەر کردەوەیەکی ئەنجام دابێت».\nئەم فەرموودەیە پێمان ڕادەگەیەنێت هەرکەسێک وشەی تەوحید (یەک خوا پەرستی) بڵێت و واتای بزانێت وکردەوەی پێبکات وشایەتی بدات بە بەندایەتی موحەمەد ﷺ وپەیامەکەی، و دان بنێت بە بەندایەتی عیسا وپەیامەکەی کە بە وشەی خودا دروستکراوە ئەویش (کن - ببە) لە ناو مەریەمدا، ومەریەمی دایکی بە دوور بزانێت لەو بوهتان وتۆمەتە درۆیانەی کە جولەکەی دوژمن بۆی هەڵدەواسن، وباوەڕی وا بێت کە بەهەشت بوونی هەیە بۆ ئیماندارانە ودۆزەخ بوونی هەیە بۆ کافرەکانە، ولە سەر ئەم بیروباوەڕانە بمرێت ئەوا دەچێتە بەهەشتەوە ئەگەر هەر کردەوەیەکی ئەنجامدابێت.\n1: دوو شایەتیدانە بنچینەی ئاینن.\n2: فەزڵی تەوحید (یەک خوا پەرستی) وخوای گەورە بەهۆیەوە لە تاوانەکان خۆش دەبێت.\n3: فراوانی فەزڵ وچاکەی خوای گەورە.\n4: بیروباوەڕی تەوحید پێچەوانەی هەموو میللەتە کافرەکانە لە جولەکە ونەسڕانی وبت پەرست وبێ ئاینەکان.\n5: شایەتمانی کەسێک دروست نییە ئەگەر واتاکەی نەزانێت و کردوەوە نەکات بەو واتایانەی کە لە خۆی گرتووە.\n6: خوای گەورە بەندایەتی وپەیامی بەخشییەکەی موحەمەد ﷺ وەکو وەڵامێک بۆ زیادەڕەوان وکورتڕەوان.\n7: پێویستە ئاگاداری هەبێت دەربارەی کورتڕەوی وزیادڕەوی سەبارەت بە مافی پێغەمبەران وپیاوچاکان، نابێت نکۆڵی بکرێت لە فەزڵ وچاکەیان ونابێت زیادەڕەوییان لێ بکرێت ونابێت شتێک لە پەرستن بۆ ئەوان ئەنجام بدرێت، هەروەکو چۆن هەندێک لە نەزان وگومڕاکان ئەنجامی دەدەن.\n8: دووپاتکردنەوە لە سەر بەندایەتی عیسا وپەیامبەر بوونی، وئەمەش وەڵامێکە بۆ نەسڕانییەکان کە دەڵێت ئەو کوڕی خوایە.\n9: عیسا دروستکراوە لە ناو سکی مەریمەدا بە وشەیەک بە بێ باوک، وئەمەش وەڵامێکە بۆ جولەکەکان کە تۆمەتی زینا هەڵدەواسن بۆ مەریەم.\n10: تاوانکارە یەک خوا پەرستەکان (موەحیدەکان) بە هەتاهەتایی لە دۆزەخ نامێننەوە.\n11: دڵنیابوون لە بوونی سیفەتی (الکلام - قسە کردن) بۆ خوای گەورە.\n12: دووپاتکردنەوەی لە ڕوودانی زیندووبوونەوە لە پاش مردن.\n13: دڵنیابوون لە بوونی بەهەشت ودۆزەخ.\nعەقیدە (بیروباوەڕ) . باوەڕهێنان بە خوای گەورە .\nعەقیدە (بیروباوەڕ) . باوەڕهێنان بە ڕۆژی دوایی .


03:06 - 13/03/2020 405 جار خوێندراوەتەوە\nئەم چاوپێکەوتنەی ره‌وانشاد “نەوشیروان مستەفا” بیست ساڵ پێش ئێستا (رۆژی ٦ی ٣ی ٢٠٠٠) لەلایەن باست حەمەغەریب ئەنجام دراوەو لە کەناڵی کوردسات بە (٣٢) دەقیقە پەخش کراوە.\n“لیژنەی پاراستنی ئەرشیفی نەوشیروان مستەفا” بە باشی زانی لە یادی راپەڕیندا بە تێکست و وەک خۆی بڵاوی بکاتەوە. گرنگی ئەم چاوپێکەوتنەو بڵاوکردنەوەی لەبەر دوو هۆکارە:\nیەکەم، لەبەرئەوەی لەو کاتەدا کوردسات لە پەخشی ئەزموونیدا بووە، کەمترین خەڵک چاوپێکەوتنەکەی بینیوە.\nدووەم، لەبەرئەوەی تا ئێستا کاک نەوشیروان چاوپێکەوتن و دیداری لەسەر پلان و دەستپێکردنی راپەڕین نییە. لەکاتێکدا خۆی ئەندازیاری راستەقینەی ئەو رووداوەیە، کە لە مێژوی گەلەکەماندا بێ وێنەیە.\n“زەمەن”یش وەک بابەتێکی میدیایی وەکخۆی بڵاویدەکاتەوە.\nسوپاس کاک نەوشیروان بۆ ئەم دەرفەتەی بۆت ڕەخساندین. ئەو کاتەی عێراق کوێتی داگیر کرد، ئێوە وەک سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، چۆن پێشبینی وەزعەکانتان ئەکرد؟\nنەوشیروان مستەفا: سوپاستان ئەکەم، کـە عێراق ڕۆیشت کوێتی داگیر کرد، لە ڕاستیدا ئەوە وەکو نوقتەی وەرچەرخان وابو لە هەمو سیاسەتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، چونکە لەوەپێش کە عێراق چوبو بەگژ دەوڵەتی جمهوری ئیسلامی ئێراندا، دنیا پشتیوانیان لە دەوڵەتی عێراق ئەکرد. چونکە عێراق شەڕی لەگەڵ دەوڵەتێکدا ئەکرد، کە بەشی زۆری دنیا بە خەتەریان ئەزانی لەسەر خۆیان. بەڵام کە چو کوێتی داگیر کرد، عێراق ئەو پشتیوانییەی لە دەستدا و بە عەکسەوە هەمو دەوڵەتانی دنیا بون بە دژی عێراق. لەبەر ئەوە چو بو دەوڵەتێکی بچکۆلەی داگیر کرد بو، بەبێ ئەوەی ئەو هیچ حەقێکی بەسەر ئەوەوە هەبوبێ. ئەو کاتە ئێمە چەند مانگێک بو حەملاتی ئەنفالمان بەسەردا جێبەجێ بو بو، عەمەلیاتی ئەنفال بەسەر کوردا جێبەجێ کرا بو، بەشی زۆری دێهاتەکانی کوردستانی عێراق کاول کرا بو. خەڵک بە زۆر ڕاپێچ کرا بون بۆ ئۆردوگا زۆرەملێکان. دێهاتی کوردستان و لادێی کوردستان چۆڵ کرا بو. بەشی هەرە زۆری ئاوەدانییەکان، بریتی بون لە مەرکەزی شارە گەورەکانی وەکو: سلێمانی و هەولێر و دهۆک و کەرکوک. مەسەلەن شارێکی وەکو سلێمانی، لەودیو جادەی ٦٠ مەترییەوە ئاوەدانی تیادا نەما بو. خەڵکیان هەمو کۆکردبوەوە لە چەند ئۆردوگایەکدا. ئۆردوگاکان بە درێژایی جادە سەرەکییەکانی کوردستانی عێراق بینا کرا بون. ژمارەی ئۆردوگاکان لە ٧٠ ئۆردوگا بەرەو ژور بون. خەڵک هەمو لەوانەدا کۆکرا بونەوە. ئەو کاتەی بارەگاکانی ئێمە، بارەگاکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە قاسمەڕەش و زەڵێ بون، کە کەوتونەتە ناوچەیەکی سنوری، دیوێکی ئێران و دیوێکی عێراقەوە، ئەو ناوچەیە ئاوەدانی تێدا نەبون. ئاوەدانییەکەی بریتی بو لەو مقەڕانەی یەکێتی دروستی کرد بون. بەشی هەرە زۆری هێزەکانی ئێمە توشی زەربەی گەورە بو بون، بە هۆی عەمەلیاتی ئەنفالەوە. لەبەر ئەوە هەمو هێزەکانمان کێشابونەوە بۆ ناوچە سنوریییەکان. ئەو زەمانە هێزەکانی خۆمانمان دابەش کرد بو بەسەر سێ جۆر لە پێشمەرگە. جۆرێکیان ئەوانە بون کە لەسەر سنورەکان لە بەتالیۆنەکاندا ڕێکمان خستبون، کە ١٤ بەتالیۆن بون. بە شێوەیەکی وا ڕێکمان خستبون، کە خۆیان لە حدودی ١٧٠-١٨٠ کەس ئەبون. ئەمانە بە زۆری کادری مەشق پێکراو بون، ئەیانتوانی لە کاتی پێویستدا هەمو بەتالوێنێک لە حدودی ٢٠٠٠-٢٥٠٠ کەس لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە و قیادەیان بکات. لەپاڵ ئەم بەتالیۆنانەدا، هێزێکی ترمان هەبو کە ئەویش دیسان سەر بە فەرماندەیی پێشمەرگە بو، ئەوش پارتیزانەکان بون، کە لەناو داخڵی کوردستانی عێراقدا بون و بە مەجموع ژمارەیان ٥٢٠ پێشمەرگە بون. ئەمانەمان لە هەرە باشەکانی پێشمەرگە هەڵبژارد بو. بێجگە لەمانە، ئێمە لە هەمو شارەکان و ئۆردوگاکاندا هێزێکی ترمان دروست کرد بو بە ناوی شانەی چەکدارەوە. لە ڕاستیدا ئەوانە خۆیان سەرکردایەتی تایبەتیان هەبو. لە ناو شارەکاندا سەر بە ڕێکخستنەکانی ناوخۆ بون. من لێرەدا ئەمەوێ بە زۆری باسی ئەوە بکەم، کە تا ئێستا ڕۆڵی ڕێکخستنەکانی ناوشار زۆر کەم باس کراوە، کە بە ڕاستی قارەمانی ڕاستەقینە بون، لە ڕۆژانی تەنگانە و ناخۆشیدا ئەرکێکی زۆر گەورەیان خستبوە سەر شانیان، بۆ بەرز ڕاگرتنی ئاڵای مقاومەتی کورد. ڕێکخستنەکانی ناوشار بون، دەورێکی زۆریان هەبو، تەنانەت لە یارمەتی دانی پارتیزانەکاندا. لە یارمەتیدانی ئێمە بە دەنگوباس. بێجگە لەوە لە ڕێکخستنی شانە چەکدارەکاندا. ئەوان زەربەی زۆریان خوارد، هەندێکیان لێ گیرا، هەندێکیان لێ ئیعدام کرا. ئەو کاتەی عێراق پەلاماری کوێتی دا، وەکو باسم کرد ئێمە بارەگاکانمان لە قاسمەڕەش و زەڵێ بو. زنجیرەیەک کۆبونەوەمان بە ئەندامانی سەرکردایەتی، بە فەرماندەکانی پێشمەرگە، بە کادرە پێشکەوتوەکانی یەکێتی، کرد بۆ ئەوەی چی بکەین و چی نەکەین، یان هەڵوێستمان چی بێت. لەو زنجیرە کۆبونەوانە ژمارەیەک ئەگەرمان دانا. ئەگەر بەو مانایەی عێراق ڕۆشتوە و کوێتی داگیر کردوە، ئەگەر لە کوێت کشایەوە، ئێمە هەڵوێستمان چۆن بێ. ئەگەرێکی تر ئەوە بو، ئەگەر عێراق مایەوە و لە کوێت نەکشایەوە و لێی نەدرا. یەعنی ئەگەر عێراق توانی کوێت بکات بە بەشێک لە قەڵەمڕەوی خۆی، ئێمە هەڵوێستمان چۆن بێ.\nوەکو باسم کرد، لە ماوەیەکی زۆر کەمدا جەوی سیاسی بە پێچەوانەی قازانجی دەوڵەتی عێراق جوڵا بو. دنیا بو بو بە دژی دەوڵەتی عێراق. دەوڵەتی عێراقیش گەوجێتیەکی وای کرد، کە لە کوێت نەکشایەوە، چونکە ئەگەر بکشایەتەوە دور نەبو توشی ئەو لێدانە گەورەیە نەبێ، بەڵام سواری سەری خۆی بو، مایەوە. ئەوە بو شەڕەکە دەستی پێ کرد، پەلاماری عێراق درا، عێراق نەیتوانی مقاوەمەت بکا. ئەو فەترەیەی کە قەسفی جەوی بەردەوام بو لەسەر عێراق، پەیوەندی بەینی هێزەکانی جەیشی عێراقی و بەینی هێزەکانی عێراق لە ناو خۆیاندا پچڕا، بۆیە هێزەکانی هاوپەیمانان توانیبویان سەیتەرە بکەن بەسەر دەزگای پەیوەندییەکانی حکومەتی عێراقیدا. بێجگە لەوە سەیتەرەیان کرد بو بەسەر ئاسمانی عێراقیشدا. ئەو فەترەیە فرسەتێکی زۆر گەورە بو بۆ ئێمە، کە ئەوەندەی بتوانین کادر و ئەندام و لایەنگرەکانی خۆمان ساز بدەین، هەندێکیان بنێرینەوە بۆ ناو داخلی کوردستانی عێراق. پێش ئەوەی ڕاپەڕین دەست پێبکا، ئێمە ١٦ دەزگای بێ تەلمان لە سەرتاسەری کوردستانی عێراقدا هەبو، کە بەردەوام دەنگوباسی هەمو ناوچەکانی کوردستانیان پێ رائەگەیاندین. پێش ئەوەی راپەڕینیش دەست پێ بکا، کاک عەزیز سدیقمان ناردەوە بۆ ناوچەی رانیە، بۆ ئەوەی تەنسیق لەگەڵ هەمو رێکخراوی شارەکاندا بکا. مەرکەزێکی لەناوچەی رانیە دروست کرد، هەمو رێکخراوەکان ئەو دەنگوباسانەی رۆژانە وەریان ئەگرت، ئەیان برد تەسلیمی نوقتەیەکیان ئەکرد، ئەوانیش تەسلیمی عەزیز بەگیان ئەکرد، ئەویش بە دەزگای بێ تەل ئەیناردەوە بۆ ئێمە. بۆیە ئێمە زۆر لە نزیکەوە ئاگامان لە روداوەکان بو. بێجگە لەوەی رۆژانە دەیان نامەمان لە رێکخراوی ناو شارەکان و دۆستەکانمانەوە بۆ ئەهات. یەعنی خۆ ئامادەکردنێکی زۆر باش خۆمان ئامادە کرد.\nوەکو باسم کرد ئەوە یەکێک بو لە ئیحتیمالەکان. ئیحتیمالێکیشیان بۆ ئەوە بو، کە عێراق ئەگەر بکشێتەوە، بۆ ئەمەشیان خۆمان بە نەوعێکی تر ئامادە کرد بو. ئەوە بو عێراق نەکشایەوە و توشی لێدان بو. کە توشی لێدا بو، ئێمەش هێزەکانمان بەو جۆرەی دابەشمان کرد بو، لەسەر ئەو ١٠ میحوەرە هەر کەسە و واجباتی خۆی وەرگرت. نیدامان دەرکرد، بانگەوازی زۆرمان لە رادیۆکەی خۆمانەوە دەرکرد. رادیۆکەمان دەورێکی زۆر هەبو، لە بەرزکردنەوەی ورەی خەڵکدا، لە ڕوخانی ورەی پیاوەکانی رژێم و دۆستەکانی رژێم، لە سازدانی خەڵکدا، لە رێکخستنی خەڵکدا. لە رادیۆکەی خۆمانەوە چەندین بانگەوازمان دەرکرد بۆ ئەوەی سەر بنێن بە یەکەوە و لە کۆڵانەکاندا شانەی چەکدار دروست بکەن. بە راستی شانەی چەکداریان دروست کرد و پەیوەندیان پێوە ئەکردین. بەشی زۆری شانە چەکدارەکان کۆدی نهێنیان هەبو، بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا لە رادیۆکەمانەوە بتوانین بانگیان بکەین. پێش راپەڕین رێکخستنەکانی ناو شار توانیان دو خەتی زۆر گەورەی ڕێکخستنی شانە چەکدارەکان دروست بکەن؛ یەکێکیان مەرکەزەکەی لە هەولێر بو، لەوێوە درێژ ئەبوەوە، بەشێکی بۆ ناو کەرکوک و بەشێکی بۆ ناو ئۆردوگاکانی تر بە ناوی شانەی چەکداری “بروسک”ەوە، یەکێکی تریشیان مەرکەزەکەی لە سلێمانی بو بەناوی شانەی چەکداری “شاڵاو”ەوە. ئەمە بێجگە لەوەی لەناو شاردا و لە هەمو ئۆردوگاکاندا خەڵکیان رێکخست بو، شانەی چەکداریان دروست کرد بو، لەناو کەرکوکیشدا دروستیان کرد بو. بۆ هەمو ئەو شانە چەکدارانە رەمزێکی نهێنیان هەبو، بۆ ئەوەی لە حاڵەتی پێویستدا بتوانن لەگەڵ ئێمە پەیوەندیان هەبێ. هەندێکیان بۆ ئەوەی باوەڕ بکەن بۆ ئەوەی ئەو کەسەی پەیوەندی پێوە کرد بون لەلایەن ئێمەوە راسپێردراون، جاری وا هەبو کاغەزیان بۆ ئەناردین و ئەیانوت لە ئێستگەکەتانەوە نیشانەیەکمان بدەنێ، کە ئەو کەسەی ئێوە ناردوتانە باوەر پێ کراوە یان نا. زۆر جار هەبو نیشانەکەمان ئەوت، بۆ ئەوەی ئەو لایە باوەری پێ بکا.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان لەو پلانەدا ی. ن. ک بە تەنیا بو؟\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ، لە پێشا ئێمە بە تەنیا نەخشەی راپەڕینمان دانا، دابەش کردنی کوردستان بەسەر میحوەرەکاندا، دابەش کردنی هێزەکانمان بەسەر ئەو ١٠ میحوەرەدا، دابەش کردنی مەسئولەکانی یەکێتی بەسەر ئەو ١٠ میحوەرەدا، بەڵێ لەلایەن ی.ن.ک و سەرکردایەتی ی.ن.ک بوە. ئێمە هێزەکانمان، کە لەوێ دابەشمان کرد بو، بێجگە لەوەی پێشمەرگەکانی خۆمانمان دانا بو، هەمو ئەو کەسانەی چو بونە دیوی ئێران لەگەڵمان بون، لە ریش سپی و پیاوماقوڵ و ئەنجومەنی گوندەکان، ئەوانەشمان ساز دابو بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەو هێزانەدا بگەڕێنەوە. فیعلەن خۆیان ئامادە کرد بو بۆ گەڕانەوە. پێش ئەوەی ئێمە ئەمە جێبەجێ بکەین، چەند کەسێک لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسی ئەو پرۆژەیەی ئێمەیان برد بۆ لای مەکتەبی سیاسی پارتی، پێشکەشیان کرد بە کاک مەسعود بەرزانی. کاک مەسعودیش پاش ماوەیەک بە نامە ئاگاداری کردین کە موافیقە لەسەری. ئەوانیش لەسەر ئەو ١٠ میحوەرەی ئێمە ئامادەمان کرد بو، مەسئولەکانی خۆیان و هێزەکانیان دابەش کرد، بۆ ئەوەی پێکەوە بە هاوکاریی کارەکە ئەنجام بدەین. لە راستیدا ئەو کاتە جەبهەی کوردستانی هەرچەندە چەند حزیبێکی تری تیا بو بێجگە لە یەکێتی و پارتی، بەڵام بە چاکمان نەزانی ئەو هەمو تەفسیلات و پلانەی خۆمان بۆ حیزبەکانی تر باس بکەین. ئەوەی بە دەرەجەی ئەساسی ئەیزانی، پارتی بو و بێگومان مەسئولەکانی ئێمەش. ئەمە لە ترسی ئەوە بو، کە نەوەک یەکێک لەوانە کەسێکی وای تیا بێ، کە خەبەرەکە تەسریب بکا بۆ دەزگاکانی حکومەتی عێراقی و ئیشەکانمان لێ تێک بدا. بەڵام لە دوایدا، کە ئیتر سەرەتای راپەڕینەکە هات و سەرەتاکەی دەرکەوت، هەمو لایەنەکانی تریش ئاگادار کرانەوە و هەر کەسەی بە گوێرەی حەجمی خۆی بەشداریی لە راپەڕینەکەدا کرد.\nنەوشیروان مستەفا: ئیعتیمادی ئەساسیمان لەسەر تەنزیماتی ناو شارەکان بو، لەسەر شانە چەکدارەکان بو، لەسەر پارتیزانەکان بو، لەسەر پێشمەرگەکان بو. یەعنی لە حەقیقەتدا ئەمانە هەموی وەکو حەڵقە بە یەکەوە بەسترا بون، هیچیان دابڕاو نەبون لە یەکتری. بۆ نمونە ئەو پارتیزانانەی کە پێشتر لەناو داخلی کوردستانی عێراقدا بون، دواتر زیاد کران و خەڵکی تریان بۆ نێردرا، لە نزیکەوە پەیوەندیان هەبو لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە کەسانی ناو شارەکان و ناو ئۆردوگاکان. ئەوان بە موختەفی ئەو کارانەیان ئەکرد و لەگەڵ زۆر لە چەکدارەکانی حکومەت قسەیان کرد بو، بۆ ئەوەی هاوکارییان لەگەڵ بکەن. هەندێک لەوانە تا کاتی ڕاپەڕین لەناو شاردا مانەوە. لەبەر ئەوە، کە ئەڵێی ئیعتیمادی ئەساسی لەسەر کێ بو، ناتوانی بڵێی بە یەک هێز ئیشەکەم کردوە، بەڵام ئەوەی دەوری گرنگی بینی، لە راستیدا رێکخستنی شارەکان بو، کە شانە چەکدارەکانیان رێکخست بو، تەوجیهی شانە چەکدارەکانیان ئەکرد. بێجگە لەمە کاتێ گەیشتە دەست پێکردنی راپەڕین، ئیتر خۆمان لە رێگای رادیۆوە بە مەرکەزیی ئاگادارمان ئەکردنەوە، کە کوێ دەست پێ بکا و کوێ دەست پێ نەکا. بۆ نمونە: لەبەر ئەوەی ئێمە خۆمان لە ناوچەی زەڵێ و قاسمەڕەش بوین پێویستیمان بەوە هەبو، کە دەروازەیەکمان هەبێ بۆ کوردستانی عێراق، هەر لە زوەوە ئێمە قورسایی خۆمانمان خستبوە سەر ناوچەی رانیە و بتوێن و چوارقوڕنە و حاجی ئاوا و سەروچاوە. لەناو ئەوانە هێزی زۆر باشمان رێک خست بو، پێشمەرگەی باشیشمان نارد بو، کادری باشمان نارد بو، بۆ ئەوەی لەو ناوچەیەدا خەریکی سازدانی کۆمەڵانی خەڵک بن. ئەوە بو راپەڕین لە ٥ی ٣ لە رانیەوە دەستی پێ کرد، ناوچەکەیان رزگار کرد. رزگار کردنی ناوچەکەش بوە سەبەبی ئەوەی رێگاش بۆ ئێمە بکاتەوە، بۆ ئەوەی ئێمە بتوانین لە قاسمەڕەش و لە زەڵێ وە بەشی هەرە زۆری هێزەکانی خۆمان، ئەوانەی مەسئول بون لە ئیشەکانیان لە هەمو پارێزگای هەولێردا، لە ناوچەی بتوێن و رانیە، بۆ ئەوەی لەو ناوچەیەوە بێینە خوارەوە. خۆشمان ئێمە لەوێوە هاتینە خوارەوە، بۆیە ناویش نراوە دەروازەی راپەڕین، چونکە لەوێوە دەستی پێ کرد، یەکەم شوێن، کە رزگار کرا ئەوێ بو، ئەوان رێگاکەیان کردەوە بۆ ئەوەی ئێمە بتوانین لەو سەرەوە دابەزینە خوارەوە. پاش ئەوەی هەمو هێزەکانی هەولێر گەیشتنە شاری رانیە، خەڵک پێشوازییەکی گەرمیان لێ کردن، کاک کۆسرەت و کاک حەسەن کوێستانی و کاک شێردڵ و ئەوانیان لەگەڵدا بو، ئۆتۆمبیلەکانیان بە دەست بەرز کردنەوە. ئینجا پێش ئەوەی هیچ ئیسراحەتێک بکەن هەمو هێزەکانی ناوچەکەیان ساز دا، هەمو ئەو هێزە چەکدارانەی پێشتر لەگەڵ حکومەتدا بون، تێكەڵاوی راپەڕین بو بون، بۆ ئەوەی جێگاکانی تری پێ ئازاد بکەین، ئەمە بە گوێرەی ئەو نەخشەیەی کە پێشتر دانرابو. ئەوە بو هێزەکانیان دابەش کرد، بەشێکیان چونە سەر شەقڵاوە، بەشێکیان چونە سەر کۆیە، شەقڵاوەشیان ئازاد کرد و کۆیەشیان ئازاد کرد. هەمو ئەو ڕێگایەی پێی ئەوترێ جادەی هاملتۆن لە شەقڵاوەوە تا حاجی ئۆمەران سقوتی کرد، ئەو هێزانەی لەو ناوچانەدا بون هەمویان تەسلیمی خەڵک بون. هێزەکانی تریشیان کۆ کردەوە لە شەقڵاوەوە بۆ سەڵاحەدین و لەوێوە بەرەو هەولێر، لە کۆی سنجاقەوە بەرەو هەولێر. ئەوە بو لەناو شاری هەولێریشدا شانە چەکدارەکان و کۆمەڵانی خەڵک راپەڕینیان دەست پێ کرد و پەلاماری دامودەزگا سەرکوتکەرەکانی رژێمیان دا. هاوزەمان لەگەڵ پەلاماردانی ئەوانەدا، پێشمەرگەش گەیشتە ناو شاری هەولێر. لە رۆژی ١١ی ئازاردا، کە رۆژێکی مێژویی بڵاوکردنەوەی بەیانی 11ی ئازارە ناو شاری هەولێریش ئازاد کرا. بێگومان پێش ئازادکردنی شاری هەولێر وەکو وتم: ٥ی ئازار لە رانیە دەستی پێ کرد و ئازاد کرا، لەناو سلێمانیدا ٧ی ئازار راپەڕین دەستی پێ کرد. لەناو شاری سلێمانی لە دو شوێنی سەرەکییەوە دەستی پێ کرد، یەکێکیان لە سەروی سلێمانییەوە، کە خەڵک کۆبونەوە، ئەوانەی سەر بە رێکخستن و شانەی چەکدارەکان لە شیمالی سلێمانییەوە دەستیان پێ کرد، بەشێکی تریشیان لە جنوبی سلێمانییەوە دەستیان پێ کرد، لە دوایدا ئەمانە هەمویان لە ئەمنە سورەکە یەکیان گرتەوە، ئەمنە سورەکەشیان ئازاد کرد و بەو شێوەیە سلێمانی ئازاد بو.\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ لە کاتی داگیرکردنی کوێتدا ٨ فیرقە عەسکەر لە کوردستانی عێراقدا هەبو، ئێمە هەر هەشتیان نامەمان بۆ نوسی بون، کە شەڕمان لەگەڵدا راگیر کردون. سەرکردایەتی سیاسی جەبهەی کوردستانیش لەلای خۆیەوە شەڕی راگیر کرد لەگەڵیان. بێجگە لەوە لە دابەزینی هێزەکانمان، تەعلیمات درا بو بە هەمو مەسئولەکانی (ی.ن.ک)، کە لە هیچ جێگایەک توخنی جەیش و پۆلیسی عێراقی نەکەون، بە عەکسەوە لە هەمو ناوچەکان خۆیان لە شەڕی ئەوانە لابەن. هەوڵ بدەن بە زوترین کات بچنە ناو مەرکەزی ئاوەدانییەکان، یەعنی ناو مەرکەزی شارەکان، لەناو مەرکەزی شارەکانیشدا پەلاماری ٤ جێگا بدەن، ئەوانەش بریتی بون لە، مقەڕی حیزبی بەعس، مقەڕی ئیستیخباراتی عەسکەری، مقەڕی موخابەراتی عەسکەری و دائیرەی ئەمن. یەعنی ئەم چوارە ئامانجی پەلامارەکان بون لە ناو شارەکان. وە وەکو باسمکرد ئەمە عەسەبی حەساسی رژێمی عێراق بو، دوای ئەوەی ئەم چوارە سقوتی ئەکرد شارەکە سقوتی ئەکرد. لەبەر ئەوە ئەو هێزانەی ئێمە کە جوڵەیان کرد، هەمو ئەوانەی لە بلەکێوە هاتن بۆ سلێمانی خۆیان لادا لە هێزەکانی حکومەتی عێراقی. ئەوەی لە ناوزەنگەوە بەڕێکەوت بەرەو رانیە خۆی لادا لە جەیشی عێراقی، ئەوەی لە تەپەڕەشەوە چو بۆ کەلار و دەربەندیخان خۆیان لادا لە جەیشی عێراقی، هەم لە پۆلیسی عێراقی و هەم لە جەیشی شەعبی. لەو هێزانەی رەبایەی سەرجادە و معسەکەرات خۆیان لادا، بۆ ئەوەی بە زوترین کات بگەنە ناو شارەکان. بۆیە توانیمان تا حەدێکی زۆر جەیشی عێراقی محاید بێ، بێجگە لەوەی نیدایەکی زۆر زۆریشمان لە رادیۆکەی خۆمانەوە بۆ دەرکردن، پاش ئەوەی بە چاپیش بڵاومان کردەوە. بۆ ئەوەی جەیشی عێراقی بێ لایەن بکەین، لەم بارەیەوە ژمارەیەکی زۆر بەیانمان پێش دەست پێ کردنی راپەڕین چاپ کرد و بۆمان فڕێدانە ناو معەسکەرەکانیانەوە. یەعنی هەوڵی ئەوە زۆر درا، کە جەیشی عێراقی بێ لایەن بێ، بە راستیش بێ لایەن بو. رەنگە بێ لایەنییەکە هەموی ئەوە نەبێ، کە ئێمە تەئسیرمان تێ کردبن، هەندێک لە بێ لایەنییەکەی ئەگەڕایەوە بۆ ئەوەی جەیشی عێراقی لەو رۆژانەدا سەری نەمابو، چونکە هیچ پەیوەندییەکی لەگەڵ قیادەی عامی قواتی مسەلەحەی خۆیا بە جیهازی لاسیکی نەمابو و پچڕا بو، لەبەر ئەوە نەیئەزانی چی بکا و چی نەکا. بێجگە لەوەی ورەیان دابەزی بو، پێیان وابو کە ئیتر سەددام رۆشتوە و تەواو بوە، ئەو رژێمە تەواو بوە، بۆیە نایهێنێ دیفاعی لێ بکەن و خۆیانی لەسەر بە کوشتن بدەن.\nنەوشیروان مستەفا: دوای ئەوەی عێراق کوێتی داگیر کرد، ئێمە لیژنەیەکی سێ قۆڵیمان هەبو، لە نوێنەرێکی یەکێتی، نوێنەرێکی پارتی و نوێنەرێکی مەجلیسی ئەعلای شۆرشی ئیسلامی. زنجیرەیەک کۆبونەوەیان کرد. دو لیژنە بون، لیژنەیەکیان لیژنەیەکی سیاسی بو بۆ تەنسیقی سیاسی، لیژنەیەکیان لیژنەی عەسکەری بو بۆ ئەوەی تەنسیقی عەسکەری بکەین. ئەو لیژنانە مەجموعەیەک ئیحتیمالاتیان باسکرد، لە زمنی ئەو ئیحتیمالاتانە باسی ئەوەیان کرد کە ئێمە هەمو هێزەکانمان کۆ بکەینەوەو بیبەینە ناوچەیەکی بەرامبەر بە بەغدا دایبنێین بۆ ئەوەی کاتێک رژێمی عێراقی ئەتەپێ و ئەڕوخێ هێزەکانی ئێمە لەوێوە پەلاماری شاری بەغدا بەن. ئەوە یەکێک بو لە ئیحتیمالەکان، بەڵام لە دوایی دا ئەوەیان پەسەند نەکرد، ئەوەیان پەسەند کرد، کە ئێمە لە ناوچەکانی خۆمانەوە دەست پێ بکەین، ئەوانیش لە باشوری عێراقەوە دەست پێ بکەن. لە راستیدا راپەڕینی باشوری عێراق سەرەتاکەی شتێکی عەفەوی بو، هێزێک لەو هێزانەی بە شکاوی لە کوێتەوە کشایەوە بۆ بەسرە، لولەی تۆپەکەی کردە یەکێک لە وێنەکانی سەدام و دایە بەر تۆپ ئیتر خەڵک راپەڕی و پەلاماری دامودەزگاکانیان دا. ئەو کاتە مەجلسیش کادر و چەکدارەکانی خۆی ناردەوە بۆ شارەکانی جنوب. لە راستیدا مەجلیس لەوەدا خەتایەکی گەورەیان کرد، هەرچەندە پێش ئەوەی هیچ کارێک دەست پێ بکەن، بەڵێنی ئەوەیان بە ئێمە دابو، کە شیعاراتی دینی نەهێننە ناو راپەڕینەکەوە، بەڵام ئەو بەڵێنەی خۆیان بەجێ نەهێنا. پێشم وایە زەرەرێکی زۆر گەورە لەوان و لە ئێمەش کەوت، لە ئەنجامی ئەو شیعاراتە دینی و رەسمانەوە، کە خەڵک هەموی ئەزانێ چۆن بوە، لە ناو شارەکانی جنوبدا چالاکیان نواند. لە سەرەتادا ئێمە وەکو سێ رێکخراو تەنسیق لە نێوانماندا هەبو، بەڵام کە راپەڕینەکە لە جنوبی عێراق دەستی پێ کرد تا حەدێکی زۆر پێیان وابو ئیتر مەسەلەکە حەسم بوە، ئەوەندە گوێیان نەئەدا بە ئێمە، بۆ ئەوەی تەنسیق لەگەڵ ئێمە بکەن. خۆیان خەریکی خۆیان بون، تا بەرەو تێک شکان چون. ئەو تەنسیقە ئەگەر ببوایە موحتەمەل بو زیاتر سودی هەبێ، یان ئەگەر ئەوان ئەو دروشمە دینیانەیان نەهێنایەتە ناو مەسەلەکەوە، رەنگ بو وا چاوپۆشییان نەکردایە لە لێدانی ڕاپەڕین دا لە رۆژانی راپەڕین.\nناوچەی موسڵیش یەکێک بو لە ناوچە گرنگەکان، لەوێش زەمینەی راپەڕین لەبار بو، خەڵکێکی زۆر جوابیان نارد بۆ ئەوەی هێز بنێرین و ئەوانیش هاوکاریمان لەگەڵ بکەن و تەنانەت ناو شاری موسڵیش ئازاد بکرێت. ئەو کاتەی شاری کەرکوک ئازاد نەکرا بو، لە ئاڵتون کۆپری بارەگایەکی سەرەکی ئێمەی لێ بو، لەوێ کۆبونەوەیەکمان کرد بۆ ئەوەی رێوشوێنی ئازاد کردنی شاری کەرکوک دابنێین، کاک مەسعود بازرانیش لە کۆبونەوەکەدا بەشدار بو. وا ئیتیفاقمان کرد ئەو بگەڕێتەوە و بڕوا هەندێ لە هێزەکانی هەولێر و بادینان رێک بخا، بۆ ئەوەی بچنە سەر موسڵ و موسڵ ڕزگار بکەن، کەرکوکیشی بۆ ئێمە بەجێهێشت، بۆ ئەوەی ئێمە خەریکی ئیشی کەرکوک بین. ئیتر ئێمە خەریکی ئیشی کەرکوک بوین. لە راستیدا ئەو کە رۆیشت و چو بۆ ئەولا، لەو لا پەشیمان بوەوە. کاک مەسعود ئەیوت بۆیە پەشیمان بۆینەتەوە، کە ئینتیباعێکی وا نەدەین بە خەڵکی موسڵ، وەکو چۆن ساڵی ١٩٥٩ کوردی تیا ئیتیهام کراوە بەوەی رۆیشتوە خەڵکی کوشتوە، بۆ ئەوەی ئەوە دوبارە نەبێتەوە. ئێمە کارەکەی خۆمان بەجێ هێنا، کە عیبارەت بو لە ئازادکردنی شاری کەرکوک. هێزەکانی خۆمانمان هەموی کۆ کردەوە، هێزەکانی ئەوانیشمان برد، کە لەو ناوچەنەدا بون. هێزێک لە ناوچەی ئاڵتون کۆپری ئامادە کرا بەرەو کەلوڕ و لەوێوە بەرەو کەلی سێکانیان. هێزێکی تریش لە سلێمانییەوە چو بون بەرەو چەمچەماڵ و لە قەرەهەنجیر یەکیان گرت بوەوە. هێزێکی تریش لە گەرمیانەوە ئەبو لە دوزەوە پەلامار بدەن. ئەو هێزانەی کە ئامادەمان کرد بون لە ئاڵتون کۆپرییەوە، کارەکانی خۆیان دەست پێ کرد بۆ تێکشکاندنی خەتی دیفاعی حکومەت لەسەر کەلی سێکانیان. ئەوانەی قەرەهەنجیریش خەتە دیفاعییەکانی عێراقیان شکاند و داخڵی ناو شاری کەرکوک بون. بەڵام ئەو هێزەی ئەبو لە دوزەوە حەرەکەت بکا، موجاهیدینی خەڵک پەلاماریاندان، مەشغوڵیان کردن بە خۆیانەوە، شەڕێکی قورسیان لەگەڵ کردن، لەبەر ئەوە ئەو قۆڵە نەیتوانی بەشداری لە ئازادکردنی کەرکوکدا بکا. بۆیە هەتا کەرکوکیش گیرایەوە، معەسکەر خالید و ئەو ناوچەیە، کە ئەبوایە ئەو هێزەی گەرمیان بهاتنایە و تەسفیەیان بکردنایە، مایەوە. ئەوە دیسان بوەوە بە بنکەیەک بۆ ئەوەی هێزەکانی عێراق لەوێ کۆببنەوە، لەوێوە پەلاماری شاری کەرکوکیان دایەوە و گرتیانەوە.\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ پێم وایە هەمو ئامانجەکانی خۆی پێکا، کە ئەویش بریتی بو لە دەرکردنی دەسەڵاتی بەعس لە کوردستانی عێراق و ڕزگارکردنی کوردستانی عێراق. لە راپەڕیندا لە ڕاستیدا ئێمە نەمانتوانی پارێزگاری لێ بکەین، ئەگینا چەند شوێنێکی کەمی لێ دەرچێت، سنجار و ئەوانە نەبێ، باقیەکەی تری تەقریبەن هەموی رزگار کرا. تەنانەت ناو شاری کەرکوک و خانەقین و ئەوانە هەموی کەوتنە دەست کورد. بەڵام ئێمە حسابەکانمان تا حەدێک دیعایەی هاوپەیمانەکان سەریان لێ شێواندن. هاوپەیمانەکان لە رادیۆکانی خۆیانەوە بڵاویان کردەوە کە ٤٥ فیرقەی جەیشی عێراقیان تێک شکاندوە، عێراق هێزی ئاسمانی نەماوە، هێزی دەبابەی نەماوە، تۆپی نەماوە، ئەوەی نەماوە. ئێمە وامانئەزانی راست ئەکەن. وە باسی ئەوەشیان کرد، کە جەیشی عێراقیان ئیبادە کردوە لەو جێگایەی ناویان نابو “طریق الموت” لە بەینی کوێت‌و لە گەڕانەوەدا، کە چەند هەزار کەسێکیان کوشتوەو بە تەلەفزیۆن پیشانیان دابو. دنیا وای ئەزانی جەیشی عێراقی ئیبادە بوە. لە راستیدا ئێمە وامانئەزانی ئەو قسانەی لە زمانی قسەکەرەکانی هێزی هاوپەیمانەکانەوە بڵاویان ئەکردەوە، پێمان وابو هێزی عێراقی تەواو بوە، مادەم ٤٥ فیرقەی جەیشی عێراقی شکابێ، مەعنای وایە هێزێکی وایان نەماوە. بەڵام لە رۆژانی راپەڕیندا بۆمان دەرکەوت، کە جەیشی عێراقی جەزرەبەیەکی ئەوتۆی بەر نەکەوتبو، بە تایبەتی حەرەسی جمهوری هەموی ساغ و سەلیم بو، مابونەوە. ئەوە بو لە دواتردا لە سەرکوت کردنی عێراقدا بەشداریان کرد.\nنەوشیروان مستەفا: ئەوەی بە تەواوی توانیبێتی ئیستیفادەی لێ بکا، ئەوە رەنگە بەجێی بێڵم بۆ خەڵکی تر تەقیمی بکا، چونکە خۆم یەکێک بوم لەو کەسانەی بەشداریم کردوە لە روداوەکاندا، بۆیە ناتوانم ئەوە تەقیم بکەم. بەڵام ئێستا سلێمانی و هەولێر و دهۆک ئازادە. راستە سلێمانی بۆ پارتی ئازاد نییە، هەولێر و دهۆکیش بۆ یەکێتی ئازاد نییە، بەڵام لە عەینی وەختا بە دەست کوردەوەیە. لەو فەترەی ٩ ساڵی رابردودا سەرەڕای ئەوەی کورد حەساری دەولی لەسەر بوە، حەساری بەغدای لەسەر بوە، حەساری دراوسێکانی لەسەر بوە، بێ تەجروبەیی خۆی، لە هەموی خراپ تر شەڕی ناوخۆ. سەرەڕای هەمو ئەوانە، لە هەر کەسێ بپرسی ئێستا وەزعی باشترە لەوەی کە لە ژێر سایەی دەسەڵاتی بەعسیدا بوە. لە هەر کوردێکی دڵسۆزیش بپرسی ئایا ئەم وەزعەی ئێستا باشترە، یاخود ئەوەی حکومەتی عێراق بێتەوە، ئیتر بەعسی بێ، یان غەیری بەعسی بێ، خەڵک دەسەڵاتی حوکمی کوردی بەلاوە باشترە. وە ئەو فەترەیەش ئەگەر نەشیتوانی بێ هەمو شتەکان جێبەجێ بکا، کە دێهاتی کوردستان هەموی وێران بوە، بەڵام سەر لەنوێ هەمو دێهاتەکان ئاوەدان بۆتەوە، خەڵک گەڕاوەتەوە بۆ جێگاکانی خۆی. ئەوە چەندین جامیعەمان هەیە. دامودەزگاکانی خۆمان لە وڵاتەکی خۆماندا، هەمو دامودەزگاکان لە کەسوکاری خۆمانن، خەڵکی وڵاتەکەی خۆمانە بەڕێوەی ئەبا. کورد توانیویەتی پەیوەندییەکی باش لەگەڵ دەوڵەتانی دنیا، لەگەڵ دەوڵەتانی دراوسێ دروست بکا، لەناو موجتەمەعی دەولی جێگای خۆی بکاتەوە. یەعنی دەستکەوتی باشی هەبوە.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان، پاش ٩ ساڵ لە راپەڕین، ئەگەر ئەو ٩ ساڵە پێکەوە هەڵسەنگێنین، چۆن سەیری ئەکەیت؟\nنەوشیروان مستەفا: بە گشتی پێم وایە سەرکەوتو بوە. کورد ئیشێکی باشی کردوە، بە تایبەتی ئەگەر بتوانین کێشەی ناوخۆ چارەسەر بکەین، لام وایە گەورەترین سەرکەوتنمان لە قەڕنی بیستەمدا بۆ میللەتەکەمان بەدەست هێناوە.\nپارێزگاری سلێمانی: سوپاس بۆ خوا له‌ئێستادا هیچ كه‌سێك له‌ژێر ئامێری هه‌ناسه‌دانی ده‌ستكرد دا نییه\nوتەبێژی تەندروستی: ئێستا کۆرۆنا لە مەترسیدارترین حاڵەتی خۆیدایە


کۆڤید- ١٩، نەخۆشی کۆرۆنا ڤایرۆس-٢٠١٩ – Knwe.org\nسەرەکی » راپۆرت » کۆڤید- ١٩، نەخۆشی کۆرۆنا ڤایرۆس-٢٠١٩\nئامادەکردنی: د. پەیوەست جەمال جەلال*\nکۆڤید-١٩ چیە؟ بۆ بە تازە ناوزەند ئەکرێ؟\nکۆرۆنا سەر بە خێزانی Coronaviridae (Betacoronavirus) ە کە تا ئێستا ٧ جۆریان مرۆڤ توشی نەخۆشی ئەکات. لە ناوەراستی شەستەکانی سەدەی رابردوودا دەرکەوت کە ئەم ڤایرۆسە مرۆڤ تووشی نەخۆشی دەکات. ئەم ڤایرۆسەی کە لە ناوەراستی دیسەمبەری ٢٠١٩ لە شاری وهانی وڵاتی چین بڵاوبۆوە جۆری حەوتەمی ئەم خێزانەیە کە بۆ یەکەم جارە مرۆڤ لە گیانەوەرەوە بۆی دەگوازرێتەوەو توشی نەخۆشی ئەکات هەروەها گۆڕانێکی زۆر لە ڕیزبەندی ترشە ناوکیەکانیدا (RNA) هاتووە کە بووە بەهۆی ئەوەی کە پرۆتینی نوێ دروست ببێ لە بەرگی دەرەوەیدا و بەهۆی ئەمەش با ئاسانی ناناسرێتەوە لەلایەن بەرگری لەشەوە.\nڕێژەی تووشبوون و مردن بە کۆڤید-١٩\nکارمەندانی تەندرووستی بەشیوەیەکی بەربڵاوتر لە مەترسیدان بەهۆی خزمەتکردن و زۆر نزیکیان لە تووشبووانی ڤایرۆسەکەوە هەروەها هەموو ئەو کەسانەی بەرگریان لاوازە. نیشانەکان زۆر تووندترە تیایاندا. پیاوان و ژنان بە هەمان ڕێژە تووش ئەبن بەڵام ڕێژەی مردن دوو ئەوەندەیە لە پیاواندا. تا ئێستا ڕێژەی مردن تا تەمەنی ٩ ساڵی تۆمار نەکراوە و لە تەمەنی ١٠ ساڵەوە بۆ ٤٠ ساڵ ڕێژەی مردن ٠.٢٪ ە بەڵام ڕێژەکە بەرە بەرزبوونەوە دەڕوا لە تەمەنی ٤٠ ساڵەوە بۆ تەمەنی سەروو ٨٠ ساڵ بۆ ١٤.٨٪.\nئەم ڤایرۆسە لە گیانەوەرەوە ئە گوێزرێتەوە بۆ مرۆڤ، بەڵام لە ئێستادا بڵاوبوونەوەکە لە مرۆڤەوەیە بۆ مرۆڤێکی تر. زۆرن ئەو ئاژەڵانەی کە هەڵگری ڤایرۆسەکەن وەک شەمشەمە کوێرە و مار و چەندین ئاژەڵی تر.\nهەرچەندە لێکۆڵینەوە زانستیەکان دەریانخستووە کە لیکچوونێکی زۆر هەیە لە نێوان ڕیزبەندی ترشە ناوکیەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا و شەمشەمە کوێرەدا بەڵام دواین لێکۆڵینەوەکان دەریانخستوە کەوا ئەم ڤایرۆسە ڕاستەوخۆ کە ئەچێتە لەشی مرۆڤ ناتوانێ نەخۆشی دروست بکات بەڵکو پێویستی بە ناوەندێکە بۆ گۆڕانکاری زیاتر و توانای نەخۆش خستن. دواین توێژینەوە لە مانگی دووی ٢٠٢٠ دا دەری دەخات کە ئەو ناوەندە ئاژەڵێکی دەگمەنە کە پێی دەوترێ مێروولە خۆر (Pangolins). بەڵام لێکۆڵینەوەکان هەر بەردەوامە و لەوانەیە تاوانباری زیاتر دەرکەوێ.\nکەسی تووشبوو لە توانایدایە چەند کەسی تر تووش بکات؟\nلێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان ئاماژەیان بەوە داوە کە تووشبوانی ڤایرۆسەکە لە تونایاندایە ٢ بۆ ٤ کەس تووش بکەن لە دووری ١ بۆ ٢ مەترەوە.\nئایا جۆری تر هەیە لەخێزانی ئەم ڤایرۆسە کە مردنی تۆمارکردبێت؟\nئایا ڕێژەی مردن بە COVID-19 چۆنە لە چاو هاوشێوەکانی؟\nنیشانەکانی COVID-19 چیە؟\nتووشبوانی ڤایرۆسەکە بەشیوەیەکی بەردەوام هەموو نیشانەکانی کە پەیوەندی بە کۆئەندامی هەناسەوەیە بە شیوەی سووک و قورس تیایاندا دەردەکەوێ لە ماوەی ٢ بۆ ١٤ ڕۆژ (لە هەندێ نەخۆشدا درێژە ئەکێشی بۆ ٢٧ ڕۆژ).\nنیشانەکان بریتین لە تا و کۆکە و هەناسە تووندی و ئازاری سنگ و بەرەو تووندتر ئەڕوا بۆ کۆبوونەوەی ئاو لە سیەکاندا و سکچوون و لەکارکەوتنی گورچیلە و پاشان مردن.\nلێپرسراوی یەکەی تەندرووستی لە وڵاتی چین دەری دەخات کەوا نەخۆشەکان بە سێ قۆناغدا تێدەپەڕن لە دوای دەرکەوتنی نیشانەکان کە درێژ دەبێتەوە بۆ ٣ هەفتە:\nقۆناغی یەکەم: لە هەفتەی یەکەمدا نیشانە سەرەتاییەکانە وەک بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش و کۆکە و هەناسە تووندیەکی کەم کە ٨٠٪ی نەخۆشەکان لەم قۆناغەدا دەمێنێتەوە.\nقۆناغی دووەم: لە هەفتەی دووەمدا ڤایرۆسەکە زیاتر هێرشدەکاتە سەر بەرگری لەش و بەشێوەیەکی بەرچاو لاوازی دەکات.\nقۆناغی سێهەم: لە هەفتەی سێهەمدا لە کارکەوتنی بەشیکی زۆر لە ئەندامەکانی لەش وەک سیەکان و گورچیلە و وەستانی دڵ. کە نەخۆشەکان ئەگەنە ئەم قۆناغە ئیتر ڕزگاریان نابێ و دەمرن.\nتا ئێستا پێکوتە و چارەسەربۆ کۆڤید-١٩ نەدۆزراوەتەوە تەنها چارەسەری نیشانەکان دەکرێت\nچۆن خۆمان لە کۆڤید-١٩ بپارێزین؟\nباشترین ڕێگای خۆپاراستن دوورکەتنەوە لە بەرکەوتنی ڤایرۆسەکە وە کەسانی تووشبوو.\nچەند ڕێگایەک هەیە بۆ دوورکەتنەوە لە هەر ڤایرۆسێک کە لە ڕێی هەناسەدانەوە دەگوێزریتەوە، ئەوانیش:\n•دوورکەتنەوە لە کەسانی نەخۆش و نەچوونە ناو قەرەباڵغی و لە کاتێکدا ئەگەر ناچار بوویت کە بچیت وا پێویستە کە بەشێوەی گوونجاودەمامک ببەسترێ.\n•دوورکەوتنەوە لە ماچکردن و تەوقە کردن.\n•دوورکەتنەوە لە دەست لێدانی چاو و دەم و لووت بە دەستێکی نەشۆراوەوە.\n•دەست شتنی بەردەوام بە ئا و و سابوون کە درێژە بکێشی بۆ ماوەی ٢٠ چرکە. وە هەروەها بەکارهێنانی ئەو پاککەرەوانەی کە ڕێژەی کهوولەکەیان لە ٪٦٠ زیاترە لە کاتی نەبوونی ئاو و سابووندا.\n•کوڵاندنی هەموو جۆرە خواردنێک بە ڕێژەیەکی زۆر وە هەروەها شتن و پاکردنەوەی هەموو ئەو شتانەی کە لە کاتی ئامادەکردنی خواردنەکەدا بەکارهێنراون بە شێوەی گونجاو.\n• لە کاتێکی چوونە شوێنە گشتیەکان بەرکەتنی دەست بە قاردرمەی کارەبایی و مەسعەد و هەر ڕوویەک ڕاستەوخۆ بە بێ دەست لێدان لە دەموو لووتەوە راستەوخۆ دەست بشۆرێ.\nئایا ڤایرۆسی کۆرۆنا ترسە لەسەر مرۆڤایەتی؟\n•وەڵامەکەی نەخێر بەڵکو فێرکردن و خۆڕاگریە بەرامبەر نەهامەتیەکان\n•دۆزینەوەی چارەسەر تەنها پەیوەندی بە کاتەوەیە و لە جێی ترس و تۆقین پێویستە هەوڵی گەڕان بدرێ بە شوین چارەسەر و ڕێگاکانی خۆپاراستن و ڕینوێنی خەڵکی.\n*بەڕێوەبەرایەتی سەلامەتی و تەندروستیی زانکۆی سلێمانی ٢٠٢٠


مۆلێرــمونشکین: ژیانێک بۆ شانۆ، شانۆیەک بۆ ژیان » DidiMn\nمۆلێرــمونشکین: ژیانێک بۆ شانۆ، شانۆیەک بۆ ژیان\nشانۆی “رۆژ” له دوای نمایشکردنی هه‌ردوو شانۆنامه‌ی 1789 و 1793 تووشی ته‌نگه‌ژه‌یه‌کی دارایی، قه‌یرانێکی کۆمه‌ڵایه‌تی و هونه‌ری ده‌بن. هه‌ندێک له ئه‌ندام و ئه‌کته‌ره‌کانی واز له شانۆی “رۆژ” دێنن و ئه‌ندامی تازه دێن و ستر‌کتوری شانۆکه گۆڕانکاری زۆری به‌سه‌ردا دێت.\nله‌به‌رئه‌وه شانۆی “رۆژ” له ساڵی 1976 دا پشوویه‌کی دوو ساڵی له شانۆ وه‌رده‌گرن، له‌بری ئه‌وه ئاریان مونشکین ده‌که‌وێته خۆئامادەکردن و وێنه‌گرتنی فیلمی (مۆلێر) و له ساڵی 1977 دا ته‌واوی ده‌کات.<١٠> مۆلێر دیارده‌یه‌کی تایبه‌تمه‌نده له مێژووی شانۆی فه‌ڕه‌سی و جیهانیدا، له هیچ سه‌رده‌مێکدا وێنه‌ی نه‌بووه، هه‌روه‌ها شانۆکارێکی هه‌مه‌لایه‌ن و گشتگر بووه، هیچ که‌سێک تاکوو ئێستا به‌و شێوه سه‌راپاگیره کاری له شانۆدا نه‌کردووه. مۆلێر له‌یه‌ک کاتدا خاوه‌نی شانۆ بووه، به مانا مۆدێرنه‌که‌ی ئه‌مڕۆ سه‌رۆکی تیپ بووه، ریژیسۆر و ئه‌کته‌ری سه‌ره‌کی هه‌موو نه‌مایشه‌کانیان بووه، به تایبه‌تی کاره‌کته‌ر و فیگوره کۆمیدییه‌کان. ئه‌مانه هه‌مووی له لایه‌ک و له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه، نووسه‌ری ئه‌و شانۆنامانه‌ش بووه، که گرووپه‌که‌ی پێشکه‌شی کردوون، له‌به‌ر ئه‌وه خۆی ئه‌و رۆڵ و کاره‌کته‌ره کۆمیدیانه‌ی بۆ خۆی نووسیون.\nهۆڵی شانۆی ڕۆژ\nفیلمی مۆلێر ته‌نها ژیان و بیۆگرافیای شانۆنامه‌نووس و ئه‌کته‌ری فه‌ره‌نسی (مۆلێر) ناگرێته‌وه، هه‌رچه‌نده فیلمه‌که به‌رجه‌سته‌ی ژیانی ئەم هونەرمەندە هەر له منداڵییه‌وه تا مردنی له‌سه‌ر شانۆ ده‌کات. به‌ڵکو له دیدی خوێندنه‌وه‌یه‌کی ده‌وڵه‌مه‌ند و گشتگری زه‌مه‌نێکه‌وه، به‌رجه‌سته‌ی ژیانی مرۆڤێکمان بۆ ده‌کات، که به شانۆ و له‌گه‌ڵ شانۆ و له پێناوی شانۆدا ژیاوه. هه‌روه‌ها ئاریان مونشکین هه‌ر له‌م فیلمه درێژه‌دا گرفته‌کانی نێوان هونه‌رمه‌ند، ده‌سه‌ڵات و کۆمه‌ڵگا ده‌خاته ڕوو. هاوکێشه‌ی ده‌سه‌ڵات و هونه‌رمه‌ند ده‌بێته خاڵێکی وه‌رچه‌رخان له پرۆسێسی فیلمه‌که و له ژیانی مۆلێر خۆیدا. بێگومان بەستنەوەی ئەم هاوکێشەیە بە تەنگەژە چڕەکانی دەسەڵات و پەیوەندییەکانی بە هونەرمەندانەوە لە ژیانی هونەری فەرەنسای حەفتاکاندا، وای کردووە فیلمی مۆلێر و کارەکتەری مۆلێر بێت بە هێماگەلێکی ئاشکراو لە چەقی ڕووداوەکانی ئەمڕۆماندا بجووڵێتەوە.\nله‌لایه‌کی تریشه‌وه، هه‌موو فیلمه‌که ره‌نگدانه‌وه‌یه‌کی ژیانی ئاریان مونشکین و شانۆی “رۆژ” و مۆلێره، له به‌رگێکی تر و له زەمەن و کۆمه‌ڵه‌گه‌یه‌کی جیاوازدا، به‌ڵام به هه‌مان ئامرازه‌کانی هونه‌ر و شانۆوه ده‌رده‌که‌وێته‌وه. ئاریان مونشکین دوای چەندین ساڵ، بەم شیوەیە باسی ئەو پرۆژەیە دەکات ( سێ سەد ئەکتەر و هونەرمەند، پێنج سەد دەمامک، هەشت سەد جل و بەرگ و داراییەکی پانزە ملیۆن فرانکی، ئەمە هەر وەک ئەوە وابوو، کە لە هۆلیود کار بکەین. فیلمەکە چوار کات ژمێر درێژ بوو، ئەکتەرەکانیش گرینگترین کاری هەرەوەزی و کۆمەڵکارییان ئەنجام دا. ئەمە بەڕاستی پرۆژەیەکی جیاواز بوو. من دەموویست فیلمێک لەسەر مۆلێر بکەم، لەبەر ئەوەی مۆلێرو گروپە شانۆییەکەی جێگای سەرنجم بوون، هەروەها مۆلێری مرۆڤ. مۆلێری ئەکتەر، نووسەر، ریژیسۆر؛ بوونێک مانای چی دەگەیەنێت، کە لەسەر شانۆو هونەر رۆنراوە، لەسەر هاورێیایەتی، یان نەبوونی هاورێ، خۆشەویستی، پارە، خۆپەرستی، دڵفراوانیی ڕاستەقینە، پێکەنین… ئەو خێزانە سەیرەی، کە شانۆ دروستی کردووە.)\nبەشێک لە دیمەنەکانی فیلمەکە جۆرە کەرنەڤاڵێکە، کە بنەماکانی لە داب و نەریتە میللیەکانی چاخەکانی ناوەڕاستی ئەوروپاوە وەرگیراوە. مۆلێر لەم کەرنەڤاڵانەوە، لە ژیانێکی ئاهەنگ سازی سەرشەقام، بەزم و ڕەزمی لێبوک و ئەکتەرە گەرۆکەکانەوە، پشت دەکاتە ژیانە ئارامەکەی خۆیی و خانەوادەکەی، تێکەڵاوی گروپە شانۆییەکان دەبێت و ژیانێکی تر هەڵدەبژێرێت. گروپێکی گەرۆک دروست دەکات، بە شارو گوندو هەڕێمەکاندا دەگەڕێن، شانۆیەکی تراجیدی لە پشت خەندەو پێکەنین و کۆمیدیایەکی قووڵەوە پێشکەش دەکەن.\nیەکێک لە جوانترین دیمەنەکانی ئەم فیلمەش ئەوەیە، کە گروپەکە لە دەشتێکدا، لەسەر عەرەبانەیەک نەمایشەکەیان بۆ ئەو بینەرانەی لە دەوریان کۆبوونەتەوە پێشکەش دەکەن. لەپڕ ڕەشەبایەکی توند هەڵ دەکات، پاڵ بە عەرەبانەکەوە دەنێت و بەنێو ئەو دەشت و دەرەدا پاڵی پێوە دەنێت. ئەکتەرەکان بەردەوام دەبن، نەمایشەکەیان ناوەستێنن و بینەرانیش بە دوایاندا ڕادەکەن. تا لە کۆتاییدا بینەران بەدەم قاقای پێکەنینێکی بێ وێنەدا، لەو دەشت و دەرە دەگەنەوە بە شانۆ گەڕۆکەکە.\nدوایین پەناگەی شەوی کاروانەکان\nمۆلێر توانی ترادیشۆنی شانۆی گه‌ل و میللیی تێکه‌ڵاوی ئه‌ده‌ب و ئه‌ده‌بی شانۆیی بکات و به‌مه‌ش یه‌که‌یه‌کی تری بۆ زمانی شانۆ خوڵقاندووه. له‌نێو شانۆی کلاسیکی فه‌ره‌نسیدا ته‌نها مۆلێر به‌م شێوه به‌رفراوانه، به دیدی جیاواز و خوێندنه‌وه‌ی نوێ و هه‌ڵسه‌نگاندنێکی هه‌مه‌لایه‌نه‌وه خراوه‌ته‌ڕوو. ته‌نها مۆلێر به‌رگه‌ی گۆڕانکاری و هه‌موو ته‌وژمه‌کانی گرتووه، هه‌ر له رۆمانتیک، ریالیزم، ناتورالیزم و تا ده‌گاته سوریالیزم و ئه‌بسوردیزم، به زیندوویی ماوه‌ته‌وه و شانۆنامه‌کانی له‌نێو ئه‌و ته‌وژمانه‌دا جێگاو رێگای خۆیان کردووه‌ته‌وه. ئه‌مڕۆش گرووپه گه‌وره‌کانی دونیا، ریژیسۆره به‌رزه‌کانی جیهان مامه‌ڵه له‌گه‌ل مۆلێر ده‌که‌ن. مۆلێر بووه‌ته سه‌ما، شانۆیه‌کی فیزیکی و پۆستمۆدێرنیزمیش.\nئاریان مونشکین پێناسه‌ی هونه‌ری خۆی له مۆلێرو هەوڵەکانی ئەو بۆ دروست کردنی شانۆیەکی میللیی و گەشتە هونەرییەکانی، هەروەها ئەو ژیانە کۆلێکتیڤەی، کە لەگەڵ ئەکتەرەکانی هەیەتی، دەدۆزێتەوە.\nگەشتێک بە جیهانی شه‌کسپیردا\nشانۆی “رۆژ” دوای چوارده ساڵ له کاری هه‌ره‌وه‌زی و پرۆژه‌ی راگوزاری و خوڵقانی نه‌مایشی گه‌وره‌ی ئه‌فسوناوی، له ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌کانی دەق و شانۆنامه‌ی نووسراوه‌وه، پێ ده‌نێته قۆناخێکی نوێی کارکردنه‌وه. ئاریان مونشکین له هه‌شتاکاندا، به پێچه‌وانه‌ی کاره راگوزه‌رییه‌کانییه‌وه، رووده‌کاته شه‌کسپیر و پرۆژه‌یه‌کی گه‌وره به ناوی (گه‌شتێک به جیهانی شه‌کسپیردا) پێشکه‌ش ده‌کات.\nئه‌م پرۆسه‌یه چه‌ندین ساڵ ده‌خایه‌نێت، کۆمه‌ڵێ شانۆنامه مێژوویی و کۆمێدییەکانی شەکسپیر له‌خۆده‌گرێت، بۆ نموونه: ریچاردی دووه‌م، شه‌وی سیازده‌یه‌م، هێنریکی چواره‌م (دوو به‌ش) و هێنریکی پێنجه‌م.\nئاریان مونشکین هه‌ر خۆی، بۆ ئه‌م پرۆژه‌یه و سه‌رله‌نوێ، به‌ش به به‌ش شانۆنامه‌کانی شه‌کسپیر له ئینگلیزییه‌وه وه‌رده‌گێڕێته‌وه سه‌ر زمانی فه‌ره‌نسی، به‌م شێوه‌یه وه‌رگێڕان و زمانه به‌کارهێنراوه‌که‌ی له‌گه‌ڵ نواندن و وێنه شانۆییه‌کانیدا ده‌گونجێنێت.<١١>\nئاریان مونشکین لە ساڵی ١٩٨١دا سەبارەت بە پرۆژە شەکسپیرییەکەیان ووتویەتی(ئێمە دەمانەوێت، وەک قوتابی و شاگرد بچینە وەرشەی مامۆستاکەمانەوە، تا ئەو ئامرازانەی کە پێویستمانە، بە دەستییان بهێنین بۆ ئەوەی چیرۆکەکانی ئەمڕۆمانی پێ بگێرینەوە.)\nئاریان مونشکین له دوو مانگی یه‌که‌می سه‌ره‌تای ئه‌م کاره‌دا و به هاوکاری شانۆی “رۆژ” شه‌و و رۆژ له‌سه‌ر دوو ئاست و به دوو ئاراسته‌ی جیاواز کاریان کردووه، له‌لایه‌که‌وه مه‌شقێکی کرده‌یی و توێژینه‌وه‌ی ئاساییان له‌سه‌ر دیمه‌نه‌کانی ئه‌م شانۆنامانه له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌کته‌رانه کردووه، که تازه و بۆ ئه‌م پرۆژه‌یه په‌یوه‌ندییان به شانۆی “رۆژ”ه‌وه کردووه، له لایه‌کی تریشه‌وه گه‌ڕاون به‌دوای ستایل و شێواز و فۆرمێکی تایبه‌ت به خۆیان، به تایبه‌تی له رێگای چه‌ندین مه‌شقی چڕی راگوزارییه‌وه، بۆ خوێندنه‌وه و به‌رجه‌سته‌کردنی شه‌کسپیره‌که‌یان.\nمەشقە چڕ و گرانەکانی شانۆیەکی ڕاگوزاری هەمیشە سەرەتایەکی گرینگی هەموو پرۆژەکانیانە؛ وێنەیەک، ڕەوشێک، بیرۆکەیەک، کە لە خودی دیدی کارەکەوە وەردەگیرێت، دەبێتە بنەمایەک بۆ ئاریان مونشکین. لەم ڕووەوە ئەکتەرەکانی شانۆی “رۆژ” چەندین جار دووپاتی ئەوەیان کردۆتەوە، کە ئاریان مونشکین لە کاتی مەشقە ڕاگوزارییەکانیاندا بە توانایەکی ئەفسووناوییەوە گوێیان لێ دەگرێت، سەیریان دەکات، تێیان دەگات، کاریان لەگەڵ دەکات و زەمینەیەکی دەوڵەمەند و پڕ لە حەزی بەردەوامی و ئەفراندنییان بۆ دەخوڵقێنێت.\nئاریان مونشکین دوای چەند مانگێگی چڕی گەڕان بە دوای ستایل و فۆرمێکدا بۆ پرۆژە شەکسپیرییەکەیان، دەگاتە ئەو بەرئەنجامەی ، کە ته‌کنیکی شانۆی کۆنی رۆژهه‌ڵات و مۆدێرنی ئه‌وروپا تێکه‌ڵاو بکات: ریچاردی دووه‌م به چاکه‌ت و پانتۆڵه‌وه ده‌رکه‌وتووه، به‌ڵام خودی شانۆ و ته‌کنیک و کاره هونه‌رییه‌کان، وه‌ک دیدێکی ریژی له شێوازه‌کانی (نو) شانۆی کلاسیکی کۆنی ژاپۆنی، فۆرمه‌کانی شانۆی ئاسیای ناوه‌راست و شانۆی هیندییه‌وه وه‌رگیراون. بۆ نموونە جەنگاوەرو ئەسپ سوارەکانی چاخەکانی ناوەراستی بەریتانیا ناهێنێتە سەر شانۆ، بەڵکو لەبری ئەوە جەنگاوەرە ژاپۆنییەکان (سامۆرای) دەبنە پاڵەوان و فیگورەکانی شەکسپیر. لەم رووەوە ئینگلتەرای سەردەمی ڕێنسانس-ی لە فۆرمەکانی شانۆی رۆژهەڵات، نو و کابووکی دا تێکەڵاو کردووە. ئاریان مونشکین دووپاتی ئەوە دەکاتەوە، کە ئەو کلتوورانەی ترادیشونە شانۆییەکانی خۆیان پاراستووە، بەتایبەتی بە گەرانەوە بۆ بەکارهێنانی دەمامک، زمانی جەستە و ئاماژەکان، شانۆی ژاپۆنی، هیندی، چینی و بالی-یە. لەم شانۆیانەدا ژیانی ئەسپ سوارەکان، کۆمڵگای فیودالیزم، بەهەموو وردەکارییەکانییەوە بەرجەستە دەکرێت. ئەمەش لەگەڵ پرۆژە شەکسپیرییەکەی ئاریان مونشکین یەکی گرتۆتەوە، بە تێکەڵاوکردنیشی لەگەڵ چەمک و تەکنیکەکانی شانۆی ئەوروپی، شەکسپیرێکی تایبەتمەند، کە سەر بە هەموو مرۆڤایەتی، گەردوونی بێت، پێشکەش دەکات.\nریچاردی دووەم و فۆرمێکی ژاپۆنی\nشەکسپیر لە ریچاردی دووەم دا، بە شێوەیەکی توندوتیژ باسی پۆلیتیک، دەسەڵات و گەمەی دەسەڵات دەکات. لەلای ئاریان مونشکین-یش دەبێتە جۆرە “سامۆرا”یەکی توڕە، شێتگیر و کەللە ڕەقی فیلمەکانی کۆرۆساوا، ئەم فۆرمەش چەمکێکی ئەزەلی و لەهەمان کاتدا بەرگێکی ئەفسونی بەم فیگورە شەکسپیرییە دەبەخشێت.\nئاریان مونشکین پانتاییەکی فراوانی بۆش بۆ بەرجەستەکردنی ئەم ریچاردە ژاپۆنییە بەکاردەهێنێت، هەر لەم دەروازە بۆشەشەوە دیدە شانۆییەکەی بۆ ئەو خوێندنەوەیە بەرجەستە دەکات. ئاریان مونشکین لەلای ڕاستی شانۆکەوە دوو رارەوی درێژی دروست کردووە؛ لەم رارەوانەوە ئەکتەرەکان دێنە سەر شانۆ، زۆرجار بە گروپی گەورە، وەکوو کۆمەڵە ئەسپ سوارێک، پۆڵە جەنگاوەرێک کە بۆ شەڕ ئامادەن دێنە سەر شانۆ، دوای ئەوە لەسەر پانتاییە بۆشەکە بڵاودەبنەوە، روودەکەنە بینەران و نەمایشەکەیان دەست پێ دەکات.\nئاریان مەنشکین بەشێوەیەکی زۆر دیاری کراو دیکۆر و کەرەستەکانی تری بەکارهێناوە، جەستەی ئەکتەر، وزەی نواندن و دەنگی تەپڵ و مۆسیقا یەکەیەکی گرینگی نەمایشەکەن. هەموو سینۆگرافیاکەش بریتیە لە فەرشێکی ئاوریشمی گەورە، کە وەک فۆندێک بەرامبەر بە بینەران بە قووڵایی شانۆکەدا هەڵواسراوە. لە پشت ئەم فەرشە ئاوریشمییەوە، چەندین فەرشی تر بەسەر یەکتریدا هەڵواسراون، بە درێژایی نەمایشەکە، بە پێی ڕەوشە درامییەکە و گۆرانی دیمەنەکان، ئەو فەرشانەش یەک لەدوای یەک دەکەونە خوارەوە. بەم شێوەیەش ڕەنگ و شێوازی ئەو فۆندانە دەگۆردرێن، هەر فۆندێکیش هێمای خۆی هەڵگرتوە و گوزارشت لە کات و شوێنی جیاوازی خۆی دەکات.\nفۆرمە توندو رێسا جێگیر و دیاری کراوەکانی تەکنیکی ئەکتەر لە شانۆی رۆژهەڵاتدا، چوارچێوە و سترکتورێکی چر و بە پلان دەبەخشێت بە ئەکتەرەکان و ناچاریان دەکات لەو سنورەدا، بە ئاگاییەکی بێ هاوتاو بە دیقەتێکی قووڵ و بە هەستێکی بەرزی نواندنەوە بجوڵێنەوە و مامەڵە لەگەڵ رۆڵەکانیان بکەن. ئەکتەرەکانی ئاریان مونشکین، لە ریچاردی دووەمدا ئەو فۆرمەی شانۆی رۆژهەڵات بەکاردەهێنن، بەبێ ئەوەی دەسەڵاتی رەهای خۆیان وەک ئەکتەر، لەناو ترادیشونە ئەوروپییەکەی خۆیاندا لەدەست بدەن.\nجووڵه‌ی سه‌مائامێزی ئه‌کته‌ره‌کان زیاتر چووه‌ته‌وه سه‌ر سه‌مای په‌رستگا و سه‌ماکانی دوورگه‌ی بالی، جلوبه‌رگه‌کانیشان له زۆر رووه‌وه له جلوبه‌رگی ترادیشونی وڵاتی تایلانده‌وه وه‌رگرتووه.\nله شانۆنامه‌کانی تردا هه‌موو جیهانه شه‌کسپیرییه‌که‌یان له دنیای کاره‌کته‌ری لیبووکه‌کاندا به‌رجه‌سته کردووه، تەکنیک و چه‌مکی لێبووک بووه‌ته ناوه‌ند، له بیرۆکه‌ی کاره‌کته‌ری لێبووکه‌وه نه‌مایشه‌که‌یان رۆناوه. ئه‌وه‌ش به گه‌ڕانه‌وه و سوود وه‌رگرتن له ته‌کنیک و شانۆی کۆمیدیای دیلارتی، ته‌کنیکی چه‌مک و شێوازه‌کانی لیبووکی مۆدێرن. ئەم تێکەڵاوکردنەش لە نێوان تەکنیکی کۆمیدیای دیلارتی و فۆرمی لێبووکەکانی شانۆی مۆدێرنی ئەوروپیدا، بارودۆخێکی تر، تەکنیکێکی جاوازتر و دیدێکی هەمەلایەنە لە پرۆسە شەکسپیرییەکەدا دەخوڵقێنێت. ئاریان مونشکین بەم تێکەلاوکردنە، وێنەیەکی مۆدێرنی سەردەمیانە بە مۆدێل و ستایلە شانۆییەکەی سەردەمی ئێلیزابێس دەبەخشێت. به‌م شێوه‌یه‌ش شه‌کسپیر له هه‌ردوو ڕووی ناوه‌رۆک و ته‌کنیک و فۆرمه‌وه، له دیدێکی فره کولتوورییه‌وه نزیک دەکاتەوە و لە هەموو جیهانیشدا دەروازەیەکی نوێ بۆ خوێندنەوەکانی شەکسپیر دەکەنەوە. ئاریان مونشکین لەم پڕۆژانەدا بە دوای ئاماژە و جوڵەی دەرەکی وادا گەڕاوە، کە بتوانێت گوزارشت لە هەست و سۆزەکانی ناوەوە بکات.\nئه‌وه‌ی لێره‌دا گرینگه ئاماژه‌ی بۆ بکرێت ئه‌وه‌یه، که ئاریان مونشکین له‌م پرۆژه مه‌زنه شه‌کسپیرییه‌دا چه‌نده شێواز و فۆرمه میللیی و خۆرهه‌ڵاتییه‌کانی چین و ژاپۆنی به‌کارهێناوه، هێنده‌ش له رۆحی ئه‌نتۆنین ئارتۆ و شانۆی توندوتیژ نزیک بۆته‌وه، میتۆده گرانه‌کەی به‌کارهێناوه، هێز و وزەیەکی تری نوێشیان لە نێو چەمکەکانی شانۆی ڕۆژهەڵاتەوە بە ئارتۆ بەخشیووە.<١٢>\nئاریان مونشکین له نزیکه‌وه، به چه‌شنی مایرهۆڵد، گۆردن گریک و برێشت له شانۆی کۆنی ئاسیا و رۆژهه‌ڵاتی کۆڵیوه‌ته‌وه، ئه‌م شانۆ دێرینانه‌ش له هه‌موو پرۆژه‌کانیدا ڕه‌نگیان داوه‌ته‌وه. گه‌شته‌که‌ی شه‌کسپیریش دووپاتکردنه‌وه و قووڵبوونه‌وه‌یه‌کی هه‌مه‌لایه‌نه بووه به جیهانگه‌ری شانۆی رۆژهه‌ڵاتدا. <١٣>\nهه‌ر له‌م رووه‌وه ده‌توانین دووپاتی ئه‌وه بکه‌ینه‌وه، که ئاریان مونشکین له‌گه‌ڵ هه‌موو نه‌مایشێکی نوێدا، هونه‌ری شانۆ و ریژی و نواندنی نوێکردۆته‌وه، به هه‌موو نه‌مایشێکی شانۆیه‌کی نوێ و مۆدێرنی خوڵقاندووه.\n١٠-ئاریان مونشکین له یه‌کێک له چاوپێکه‌وتنه‌کانیدا ده‌ڵێت (من فیلمی مۆلێرم نووسیوه و هه‌ر خۆشم ده‌رمهێناوه، به‌ڵام زیاد له دوو سه‌د که‌س ئه‌و فیلمه‌یان دروست کردووه.)\n١١-شانۆنامه‌ی (شه‌وی سیازد‌ه‌یه‌م) بۆ یه‌که‌مجار له ساڵی 1982 له فێستیڤاڵی ئه‌فینیۆن نه‌مایش ده‌کرێت، دوای ئه‌وه له پاریس له‌گه‌ڵ ریچاردی دووه‌م تا هاوینی ساڵی 1983 به‌رده‌وام ده‌بێت، له‌هه‌مانکاتدا خه‌ریکی پرۆڤه‌ی هێنریکی چواره‌م و هێنریکی پێنجه‌م ده‌بن.\n١٢-شانۆی رۆژ له ساڵی 1984 به بۆنه‌ی تێپه‌ڕبوونی بیست ساڵ به‌سه‌ر دامه‌زراندنی ئه‌م شانۆیه‌دا، سه‌رله‌نوێ، به شێوه‌یه‌کی ته‌واوه‌تی و گشتگر هه‌موو شانۆنامه‌کانی پڕۆژه شه‌کسپیرییه‌که‌یان له پاریس و له فیستیڤاڵی ئه‌ڤینیۆندا پێشکه‌ش کردووه‌ته‌وه.\n١٣-له شه‌سته‌کاندا گروپێکی ئۆپێرای په‌کین له چین _ ه‌وه سه‌ردانی پاریس ده‌که‌ن، ئه‌م سه‌ردانه دید و بیروبۆچوونه‌کانی ئاریان مونشکین سه‌باره‌ت به شانۆ، به شێوه‌یه‌کی بنه‌ره‌تی ده‌گۆڕن. ساڵێک دوای ئه‌م نه‌مایشه ئاریان مونشکین سه‌ردانێکی یه‌ک ساڵی بۆ وڵاتانی ئاسیا و ئاسیای ناوه‌ڕاست: هیندستان، ژاپۆن، که‌مبۆدیا و ڤێتنام … هتد ده‌کات و هه‌ر دوای ئه‌م گه‌شته‌ش شانۆی رۆژ داده‌مه‌زرێنێت.\nArian Munshkin, Dana Raouf, Sun Theater Group,


چەكی تەكتیكی رۆژئاوا چەكی ستراتیژی روسیای شكاند!! - Katnews\nچەكی تەكتیكی رۆژئاوا چەكی ستراتیژی روسیای شكاند!!\nجەنگ، لەدوای جەنگی دوەمەوە، تەكتەلۆژیای جەنگین بەسەریا زاڵبووە؛ لەپەنجاكانەوە چەكی ئەتۆمیش لەدوای ئەمریكا، روسیاش دەستیپێكرد. هەروەها وڵاتانی دیكەش، بەهۆی فرەیی چەكی ئەتۆمیەوە، لە جەنگی ساردەوە بیردۆزی هاوسەنگی ترسێنەر (توازن الرعب) باسدەكرێ.


"بەستنەوەی كارەبای هەرێم بە عیراق و توركیا لەقۆناغی كۆتاییدایە" - تۆڕی میدیایی خەڵک\nوەزارەتی كارەبای هەرێم ڕایدەگەیەنێت، پڕۆژەی ستراتیژیی پێكەوە بەستنی كارەبای هەرێمی كوردستان لەگەڵ عیراق و توركیا لە قۆناغی كۆتاییدایە.\nوەزارەتی كارەبای هەرێمی كوردستان لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند، درێژیی هێڵی پڕۆژەكە 17 كیلۆمەترە و توانایی گواستنەوەی هەزار مێگاوات كارەبای هەیە.\nئاماژەی بەوەشكردووە، پڕۆژەكە بۆ هەرێمی كوردستان گرنگی خۆی هەیە، لەوانە كێشەی دابەزینی ڤۆڵتیە و باڕ زۆری لەسەر تۆڕی كارەبای هەرێم چارەسەر دەكات.\nوەزارەتی كارەبا ئاماژەی بەوەشداوە، سوودێكی تری ئەو پڕۆژەیە ئەوەیە لە ڕێگای ئەو هێڵەوە دەتوانرێت وزەی كارەبا لە توركیاوە بۆ هەرێم و عیراق بگوازرێتەوە و كۆنتڕۆڵی هێڵەكەش بەدەست وەزارەتی كارەبای هەرێمەوە دەبێت.\nبەپێی پلانی وەزارەتی كارەبا، پڕۆژەكە تا كۆتایی ئەم مانگە تەواو دەكرێت و ماوەكەشی ٤٥ ڕۆژە و بە تێچوونی 4 ملیۆن و 500 هەزار دۆلار جێبەجێ دەكرێت.\nخەڵك لە هەرێمی كوردستان مانگەكانی داهاتوو ماددەی تری خۆراك بۆبەشە خۆراكی مانگانە زیاد دەكرێت. وەزارەتی بازرگانی وپیشەسازی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا…\nخەڵك- وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئاینی لە هەرێمی كوردستان، گیان لەدەستدانی عومرەكارێكی كورد لە وڵاتی سعودیە ڕادەگەیەنێت. (زیاتر…)\nخەڵك- بەڕێوەبەری كارگێڕی و پەیوەندییەكانی پێشانگای نێودەوڵەتی سلێمانی ڕایدەگەیەنێت، خۆپیشاندانەكان كاریگەری لەسەر سەردانیكارانی پێشانگای كتێب…\n25 مارس 2021 3.24 pm\nخەڵك- وەك ناڕەزایی بەرانبەر بە ڕەوشی ئابوری و سیاسی وڵات و بێباكی حكومەت و حزبە دەستڕۆیشتووەكان، سەدان خۆپیشاندەر…


من ژیانێکی رۆحیم لەبری مەی هەڵبژاردووە – دانا ڕەئووف\nدیدارێکی فراوان لەگەڵ یۆن فۆسە,\nمرۆڤ لە بانیژەکەی کۆشکی (بیلڤیدێر)ەوە شاری ڤێنا وەک دەریابەردینەیەکی قۆناغی بارۆک دەبینێت. لەنێو ئەو جوانییە سیزەری و پادشایەتییەی سەدەی ڕابردووەوە، کاتیدراڵی ستیڤان، وەک شاخێکی بە باوەڕ ڕازاوە، بە سەوڵەجانێکەوە، کە لە ڕۆژێکی باراناوییدا ئاسمان بڕووشێنێت، خۆی بەرز کردۆتەوە. زێدەڕۆیی و مێژوو، نەریت و ترادیشون بە چەندان توێژاڵ کەڵەکە بوون. ئێستا (بیلڤیدێر) مۆزەخانەیە و بە چەندان تابلۆی نایابی (گوستاڤ کلیمت)ەوە، کە لێوانلێوە لە زێڕ و ستایلە بوێرانەکەی (یوگیند) لە هونەری وێنەکێشان، ڕازاوەتەوە.<٢> ئەوەی جێگای پێکەنینە، من هاتووم بۆ نەمسا، تا نەرویژییەکی مینیمالیست ببینم، کە دەقەکانی لە هەموو دنیادا ده‌خوێندرێنه‌وه و لەسەر شانۆکان نەمایش ده‌کرێن، لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو دوورەوپەرێزە و نایەوێت تێکەڵاوی خەڵکی بێت.\nفۆسە حەزی بە ژیانێکی قەرەباڵغ و فەرمی نییە، لە ئامادەبوون و چوونە سەر شانۆکان دەترسێت، وەک خۆی دەڵێت. هەرگیز وەڵامی پرسیاری ڕۆژنامەنووسەکان ناداتەوە و بە هیچ دیدارێک قایل نابێت و نایەوێت بە هیچ شێوەیەک باسی ژیانی تایبەتی خۆی بکات. ئێستا ئەو بەدەر لەم ڕێسایانە، ئامادەی ئەم دیدارە دەبێت.\nفۆسە بە نەرویژی نوێ دەنووسێت، جۆرێک لە زمانێکی نەرویژی، کە سەرلەنوێ داڕێژراوەتەوە و لە ناوەڕستی ١٨٠٠ەکانەوە ڕێچکەی خۆی وەرگرتووە و لەسەر چەندان دیالێکت ڕۆنراوە. پرۆژەیەکی نەتەوایەتی، یان ڕاستر پرۆژەیەکی ناسیۆنالیزمانەیە، کە لە ویستێکی بەهێزەوە هەنگاو دەنێت بۆ دوورخستنەوەی هەژموون و کاریگەرییەکانی زیاد لە سەد ساڵی زمانی دانیمارکی بەسەر زمانی نەرویژییەوە. زمانی نەرویژی نوێ بە چەند شێوازێک بەکاردەهێنرێت – ڕادیکاڵ، یان زیاتر مۆدێرن. زمانی نەرویژی نوێ وەک لاستیک وایە، بە هەموو شێوەیەک و بە هەموو لایەکدا دەنوشتێتەوە و دەکشێت. لیریکییە و دەوڵەمەندە و بە چەندان شێوە لێک دەرێتەوە و مانای جودا لەخۆ دەگرێت.\n– زمانێکی مۆسیقییە، زۆر گونجاوە بۆ ئەو هەموو بێدەنگییەی من لەنێو وشەکاندا دەیاننووسم. ئەوەی دەقەکانی من دەخوێندێتەوە، دەبینێت، کە من لەنێو ڕێنماییەکاندا (وچان) بەکاردەهێنم. ئەمەیش بۆ ئەوەیە تا وشەکان زایەڵەی خۆیان بدۆزنەوە، هاوکات بۆ ئەوەیش، کە هەموو بێدەنگی و فاریزەیەک (وشە)یە و مانایەکی تایبەتی لەخۆ دەگرن. شانۆی ئینگلیزی بە شێوەیەکی توند، بۆ دۆزینەوە و پێناسەکردنی کارەکتەر و ڕۆڵەکان، پابەندی بنەما سیکۆلۆژییەکانە. من شیعری خودگەرایی دەنووسم: “زمانێکی پاک و بێ گرێ”. ئەمەیش بە شێوەیەکی باش لەگەڵ زمانی ئەڵمانی دەگونجێت، هەروەها لەسەر شانۆکانی فەڕەنسا و وڵاتانی باکووری ئەوروپا. من کارەکتەرەکان دەبینم، ده‌نگدانه‌وه‌ی وشەکان، کە دەجووڵێنەوە و دێن و دەڕۆن، لەناو یەکتریدا و لەگەڵ یەک دەنگ دەدەنەوە.<٤>\nبە ڕێکەوت – و بە یارمەتی (بێریت گولبێرگ-ی دەزگای دەقی شانۆیی – ساڵی ١٩٩٦ یۆن فۆسە-یەکی گەنج دەبینم. لە دوای ئەوەوە، ئێمە جاروبار یەکترمان بینیوە و بیست و دوو ساڵیش بەسەر ئەو ڕۆژەدا تێپەڕیوە، کە بۆ یەکەمجار لە قاوەخانەی شانۆی ئۆسلۆ یەکترمان بینی. ئەو ڕۆژە یۆن فۆسە هەشت بیرەی بەهێزی خواردەوە. ئەوە دیدارێک بوو، کە من هەرگیز لەبیرم ناچێتەوە، هەروەها ئەو دەرگایەکی بۆ کردمەوە، کە لەو تێبگەم و بزانم ئەو لەو دەمەدا کێیە. کورێکی گەنجی جوانی کولتووری wonder-boy، کە زۆری دەخواردەوە، بەبێ ئەوەی وا دەربکەوێت مەست و سەرخۆشە. ئەم گەنجە جۆرە نامۆبوونێکی هاوچەرخانە لە دەقەکانیدا ڕەنگ دەداتەوە، کە لەوێدا مرۆڤەکان لە زەلکاودان، ئەگەر بمانەوێت نموونە لە ئیپسن و گۆرکی بهێنینەوە – بە شێوەیەکی نائومێدانە بە دوای مانایەک لە ژیانیاندا دەگەڕێن. هەندێک جار بە شێوەیەکی تەواو کارەکتەرەکانی بێ هیوان، خودگەرای تەنیان، کە هەرگیز لە یەکتری نزیک نابنەوە. گەمەیەک تەژی لە ژان و ئازار، کە لەوێدا مرۆڤەکان، وەک ئەوەی تووشی نەخۆشی ئافاسیا بووبن، بە دوای وشەدا دەگەڕێن.<٥>\nفۆسە بە شێوەیەکی ڕێکەوت بۆ شانۆی نووسی. شانۆی نەتەوایەتی داوای لێ دەکەن دەقێکیان بۆ بنووسێت، ئەنجامەکەیش درامای (هەرگیز لە یەکتری جیانابینەوە) دەبێت. فۆسە، یەکسەر لە نووسینی دەقی شانۆیدا ئامڕازێکی سروشتی دەربڕین بۆ خۆی دەدۆزێتەوە. ئەو فۆرمەی زمان، کە هەر لەسەرەتاوە بەکاری دەهێنێت – دووبارەبوونەوەکان، دەنگدانەوە و بێدەنگی درێژخایەن – لەسەر شانۆکان، بە شێوەیەکی باش دەگونجێن. فۆسە بە شێوازێکی نوێ دەستی کرد بە نووسین، کە سرووشی لە سامۆئل بێکێت-ەوە وه‌رگرت، بەڵام شتێکی تایبەت به خۆی و جیاوازیش، وەک ڕاپۆرتێکی ڕووت سەبارەت بە تەنیاییەکی مۆدێرن، لە دەستدانی زمان و بێلانەیی وه‌رده‌گرێت.\n– ئێستا وا هەست دەکەم، زۆربەی ئەو شتانەی من نووسیومن، جۆرە وه‌ڵامێکن بۆ “گۆدۆ” – شتێکی دژە نووسراو بۆ دید و هزری بێکێت، کە خودا مردووە. من سرووشم لە کۆمەڵێک نووسەری بەهرەمەندەوە وەرگرتووە: دوراس، فەیلەسوفە ئەڵمانییەکانی وەک هایدگەر و ڤیتگێنستێن، هەروەها سوێدییەکی وەک تۆرگنی لیندگرێن – بە تایبەتی لە شێوازی خوڵقاندنی جوگرافیادا، جۆرە زمانێکی دیالێکتیکی، کە لەیەک کاتدا گاڵته‌ئامێز و شیعرییه، هه‌روه‌ها تۆنێکی ئینجیلئاسایش لەخۆ دەگرێت. یۆن وا دەڵێت، کە من سەبارەت بە نموونە باڵاکانی ئەو، پرسیاری لێ دەکەم، ئەو کەسانەی کاریگەری بە سەریانەوە هەبووە و سرووشی پێ بەخشیوون.<٦>\nوا جارێکی تر، لە قاوەخانە کۆنەکەی پروکیل، من و یۆن و ستاڤان لۆڤستێدت-ی وێنەگر، یەکتری دەبینینەوە. فۆسە خۆی شوێنەکەی ده‌ستنیشان کردووە. ئێستا بەشێکی زۆر لەساڵ لە (هاینبۆرگ ئەن دێر دۆناو)، کە شارۆچکەیەکی بچووکە، لە دەرەوەی شاری ڤێنا-وە دەژی، بەڵام قایلە بەوەی، کە لە یەکێک لەو شوێنانه‌ی، کە ئەو هەمیشە سەردانی دەکات، ئەم دیدارەی لەگەڵ ساز بکەین. قاوەخانەکە، تێکەڵەیەکی سەیرە لە شاگردی پۆشتەی ڕێکوپێک، بە بۆیمباخی نه‌خشێنراو به پەپوولەی ڕەشەوە، هاوکات نەمساوییەکان (ئوتریشی)، کە جۆرە ڕێزێکی تایبەتی دەنوێنن بۆ خەڵکی و هەندێک نموونە لە خەڵکی دەڤرەکە، لەگەڵ هوروژمێکی زۆر لە میوانە هەمیشەییەکان و ئەو گەشتیارانەی بۆ گەشت و گوزار ڕوویان کردۆتە ئەم شوێنە.\nهەروەها یۆن فۆسە سرووشی لە هەردوو نووسەری نەرویژی هێنریک ڤارگەلاند و تاریا ڤێسۆس وەرگرتووە، کە یەکەمیان خاوەن کۆمەڵە شیعرێکە تیایدا هەر شیعرێکی وێنەیەکی نزیکە، نزیک لە توێکاری وێنەیەکی بێ جووڵەی بەستوو، دووەمیشیان دەقە لیریکییەکەی (باڵندەکان)، کە لەم ماوەیەدا، لە دراماتن نەمایش کرا.<٧> فۆسە کەسێکی خوێندەوارە و کەم کەس هەن بەو شێوەیەی ئەو ئاگاداری ئەدەب و فەلسەفە و شانۆی جیهان بێت، نموونە بۆ دیدی خۆی سەبارەت به شیعر لە شیعرێکی شاعیری ئەمەریکی ئارچیبلد ماکلیش دەهێنێتەوە: (A poem should not mean. But b (ئەو مەبەستییەتی بڵێت، کە ئەو نازانێت دەقەکانی دەڵێن چی و چ مانایەک دەگەیەنن و هیچ مەبەستێکی نییە و تەنها دەنووسێت. دەقەکانی ئەو چەند ڕەهەندێک لەخۆ دەگرن، کە دەکەونە دەرەوەی خودی خۆی، وەکو مرۆڤ.\nکە ئێمە لە نەوەدەکاندا لێک نزیک بووینەوە و تێگەیشتنێکی بەرچاو لەنێوانماندا دروست بوو، لەوانەیە لەبەر ئەوە بووبێت، کە من وای بۆ چووم ئەو کەسێکی “گنۆستیکەر” بێت. کە ئەو بوون و ژیان، وەک سزایەک وێنا دەکات، وێنایەکی گران و بێڕەحمانەی ژیان، ژیان بەو شێوەیەی دەبێت.<٨>\nئێستا ئەو ناخواتەوە. بە هیچ شێوەیەک مەی ناخواتەوە، بەڵام ددان بەوەدا دەنێت، کە سنوس بەکاردەهێنێت، سنوسی گێنێڕاڵی سوێدی<٩> لە دانیشتنی ئەمجارەمان دا تەنها قاوە، بە شێوەی داب و نەریتی خەڵکی ڤێنا دەخواتەوە. مەی خواردنەوە بۆ ئەو دەبێتە شتێکی روخێنەر، شتێک بۆ خۆپارێزی لە شەرمنی.\nئێمە ڕێک کاتژمێری هەشت و چل و پێنچ دەقەی بەیانی یەکتر دەبینین و پێکەوە بەرچایی دەخۆین. فۆسە هەروەک خۆیەتی، هەرچەندە ئەو ژیانەی ئێستای بە تەواوی و بەشێوەیەکی ڕادیکاڵ گۆڕاوە و جیاوازە. ئەو دەستگیرۆییەکی دارایی درێژخایەنی لە دەوڵەتی نەرویژەوە وەرگرتوە، هەروەها ئەو ڕێزلێنانە گەورەیەیش، کە بگوێزێتەوە بۆ خانووبەرەی شاعیران (گرۆتن) خانوویەکی جوانی تازە نۆژەن کراوە، بە تەنیشت کۆشکی پادشاییەوە لە ئۆسلۆ، تا تێیدا بژی. ئەوەی زیاتر ئەوی گۆڕیوە، ئەوەیە بۆتە کاتۆلیک، کە ئەمەیش بەشێکی پەیوەستی بەوەوە هەیە، کە ئێستا زۆربەی ساڵەکە، لەم شارۆچکە بچووکە لە دەرەوەی شاری ڤێنا-وە دەژی.\nفۆسە ئێستا وازی لە نووسینی دەقی شانۆیش هێناوە. لەم کاتەدا، ئەو دەیەوێت دووپاتی ئەوە بکاتەوە.\n– هەرگیز نەمگوتوە، کە من چیتر بۆ شانۆ نانووسم، هەروەها من چەندان کاری تازەم کردووە بە دراما، دوا کاریشم لە داستانی (ئێددە)ەوە بووە.<١٠> ئەو هەموو نەمایشانەی دەقەکانم لەسەر شانۆکانی دنیا کات و وزەیەکی زۆری بردووم. لەوانەیە من لە ڕوانگەی ئەوەوە کار لەسەر ستایلێکی تر بکەم، بە دوای بەرهەڵستییەکی تەواودا بگەڕێم، بەڵام ئەگەر دەقێک “بێت بۆ لای من”، ئەوە بیر لەوە ناکەمەوە، کە دوو دڵ بم لە نووسینی. فۆسە وای گوت.\nبە تایبەتی ئەو باوەڕ و هەستە دینییەی ئێستای، هۆکارێکە وای لە من کردووە، کە دەمەوێت سەرلەنوێ ئەو ببینمەوە. ئێستا، کە من بۆ جارێکی تر، بەم زانیارییانەوە سەبارەت بەم باوەڕە بەهێزە، دەقەکانی دەخوێنمەوە، دیالۆگەکان بە گۆڕانکارییەک دا دەڕۆن، هەڵدەکشێن. دەقەکان مانایەکی نوێ لەخۆ دەگرن، لە ناوەندگەڕایەکەوە بۆ گەمەیەکی پڕ لە ڕاز و نیازئامێز. ناونیشانی ئەو دەقە بەراییەی “کەسێک هەر دێت” جۆرە پەیامهێنەرێکە. ئەوەی دێت تێگەیشتنە لە ئامادەبوونێک، کە تیشکێکی تازە دەخاتە سەر تێکستەکە.\n– تێدەگەم، کە دەوروبەرەکەم بەلایانەوە سەیرە، گۆڕانکاری بەسەر بروامدا هاتووە. کە من لە مینیمالیزمەوە بڕۆم بۆ ماکزیمالیزم، هەروەک کڵێسای کاتۆلیزم، بە ڕیتواڵەکانی و دنیای وێنەکانی و ئەو شووناسە ئیدیالیزمەی کردوویەتی بە هی خۆی، لەو پەڕی بڵندیدایە. من لە خێزانە قیڕەقیڕکەرە بۆقئاساکانه‌وه هاتووم، له دونیایه‌کی تا سه‌رئێسقان ئایینییه‌وه، کە لەوێدا مرۆڤ کۆ ده‌بنه‌وه تا بپاڕێنه‌وه یا بێده‌نگ بن– چ شامێکی عیسایی ڕوونادات. کە من گەنج بووم، مەسیحییەتەکەی لوتەر، بە هۆی گوتاری قشەکان و خوێندنەوە خودگەراکانیان و زۆر جاریش بە باسوخواستە مورالییەکانیان شێوێنرا.<١١>\n– دواتر من لە ڕێگای خوێندنەوەکانی خۆمەوە بۆ مامۆستا (ئێکارت)ەوە دەگەم بە کاتۆلیزم، ئەو جیاوازی دەکات لەنێوان خوداوەندی (خوایەتی)، کە تەواو جیاواز ترە لەگەڵ خودا، بە شێوەیەک مرۆڤ تێناگات و دیدێکی دینامیکی و لێوەشاوەی بۆ خودایەتی هەیە. من هەمیشە ڕێزم بۆ جۆرە ڕاز و نیازێک هەبووە و لێرەیشدا، لە ڕوانگەی ڕیتواڵەکانی کاتۆلیکەوە ئەوەم دۆزییەوە. ئامادەبوونێک. لە پڕ هەستم بە خواوەند کرد، هەستێکی بەهێزی مانای خواوەندی.<١٢>\n“ڕاز و نیاز لە باوەڕدا” کتێبێکە، کە لەوێدا نووسەری نەرویژی (ئێسکیل شەیدەداڵ) گفتوگۆ لەگەڵ یۆن فۆسە دەکات. ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاو کراوەتەوە و وەرنەگێڕدراوەتە سەر زمانی سوێدی، بەڵام دەوڵەمەندە و بە شێوەیەکی بەرز و جوان داڕێژراوە و کتێبێکی کراوەیە، کە لەوێدا گفتوگۆکان باسی مەسەلەکانی باوەڕ و باوەڕهێنان چی دەگەیەنێت، دەکات. فۆسە لەوێدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات، کە باوەڕێکی لۆتەری شتێکە بۆ گوێچکە، واتە بۆ بیستن، بەڵام کاتۆلیکی بۆ بینیین و بۆ هەموو هەستەکانە و زکر و سەرمۆنییەکانییان ڕیتواڵێکی ئێجگار جوانە.\n(شەیدەداڵ) کار لەسەر ئەو تێزە دەکات، کە دیدە نێگەتیڤە ئایندەخوازییەکەی فۆسە، شتێکی بۆ گوزارشت و دەربڕین دۆزیووەتەوە، هاوکات حەزکردن و پەرۆشییەک بۆ لێبووردەیی. کتێبەکە بە گوتەیەکی (سێسەنێوس) هومانیزمێکی سەردەمی ڕێنسانس دەست پێ دەکات، کە لەوێدا کەسێکی بێ بڕوا لە مەسیحییەک دەپرسێت: “تۆ نوێژ بۆ کێ دەکەیت” ئەویش وەڵام دەداتەوە “من نوێژ بۆ ئەوە دەکەم، کە هیچ شتێکی له‌باره‌وه نازانم”.<١٣>\nئەو جۆرە گوتەیەکی ڤیتگینی دەهێنێتەوە، جۆرە گوتەیەکی دیار و ناسراو: (ئەوەی نه‌توانرێت ببینرێت، دەکرێت پیشان بدرێت، وای لێبکرێت ببینرێت.)<١٤> هەڵوێستی فۆسە سەبارەت بە خودا بنکە یان شتێک نییە، ناکرێت سنورێکی جێگیر نە لەنێوان مرۆڤ و نە لەنێوان بووندا هەبێت. خوا بەشێکە لە ئێمە، هەروەک چۆن باخ بەشێکە لە ئێمە هەموومان، چونکە ئەو مرۆڤ بوو، ئێمەیش هەموومان مرۆڤین. وێنەیەکی جوانە. هەروەک ئەوەی ئەو سەبارەت بە خوداکەی “خۆی” دەیڵێت: (ئێمە هەست بەو ناکەین، لەبەر ئەوەی ئەو زۆر دوورە لێمانەوە، لە هەمان کاتیشدا زۆر نزیکە”.)\nستافان لۆڤستێدت-ی فۆتۆگرافەر لە کاتی گفتوگۆ و دیدارەکەماندا وێنەی گرتووین، بەڵام وێنەی زیاتری دەوێت. لەوانەیە وێنەیەکی وەها، کە گوزارشت لە بڕوا تازەکەی فۆسە بکات؟ یۆن خۆی پێشنیاری ئەوە دەکات، کە بچین بۆ کڵێساکە، بەشێک لەو دێرە، کە تەنیا چەند گەرەکێک لێرەوە دوورە. کڵێسایەکە، کە ئەو خۆی زۆر بەرز دەینرخێندێت.\nکە، ئێمە دەگەینە کڵێسا بارۆکییەکەی سانکتە ماریە ڕۆتێندە، چۆڵ و هۆڵە و کەسی لێ نییە. ئەم کڵێسایە، کە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٣٤ خانووبەرەیەکی جیاواز و سەیری هەیە، پڕە لە تابلۆ پیرۆزەکان و وێنە: مریەمی پاکیزە، هەروەها چەندان کەسی پیرۆزی تر، کە من هەرگیز ناویانم نەبیستووە: کاتەرینا-ی خەڵکی سیەنا، سانکتە رۆسە-ی لیمە و چەندانی تر.<١٥>\nتابلۆکان لەگەڵ ڕۆژگاردا ڕەنگێکی کۆنی زەردباویان گرتووە، کە لە پشت هێڵەکانییەوە چەندان موجیزە خۆیان حەشارداوە. ئەمە ئەو کڵێسایەیە، کە یۆن فۆسە بەرز دەینرخێنێت و ئارامی خۆی تیا دۆزیووەتەوە، هەرجارێک بە ڤێنا دا ڕەت بێت، سەردانی ئێرە دەکات. مرۆڤ بە ئاسانی دەزانێت بۆچی؟ لێرەدا بێدەنگییەکی سەد ساڵەیی چین بە چین کەڵەکەی بە ستووە.\n– بڕوا بۆ من پێگەیە، وەک هەڵوێستێکی بەهێز و ناڕەزاییەک دژ بە هەموو جۆرە بازرگانیپێوەکردنێک، بە سێکسیکردن و هەموو جۆرە توندوتیژییەک، کە ئەم سەردەمەمانی تەنیوە. یۆن بە بێدەنگی وا دەڵێت، تا ئارامی و هێمنییەکەی ناو کڵێساکە نەشێوێنێت.\n– من لە ژیاندا تاڵیم زۆرم دیووە و تووشی دڵەڕاوکێ بووم و ژیانم بە مەی خواردنەوە بەسەر بردووە- ئێستا لەبری ئەوانە ژیانێکی ڕۆحیم هەڵبژاردووە. بۆ من بڕوا بوون زۆر لە مارکس و فرۆید بە کەڵک ترە. بەڵی، هەردووکیان نزیک دەبنەوە و پێناسەی میکانیزمی جیاواز دەکەن، بەڵام بە تەواوی نا، دید و مەبەستەکانی ژیان خۆی. کڵێسا بۆ من بووە ئەو شوێنەی لە بێهیوایی خۆمدا، بە دوای دڵنەوایدا بگەڕێم.\nلە ڕێگای چەندان کۆڵانی تەنگەبەرەوە دەگەڕێینەوە بۆ قاوەخانەی پریۆکیل. کاتی نانخواردنی نیوەڕۆیە.\nدوو نووسەری هاوچەرخی نەرویژی: کارل ئۆڤە کناوسگۆرد و یۆن فۆسە. هەردووکیان لە ناوچە بچووکەکانی ڕۆژئاوای نەرویژەوە دێن، هەردووکیان ئەندامی گروپی بچووکی سەیری مۆسیقای ڕۆک بوون و هەردووکیان لە کاتی هەرزەیدا زۆریان خواردۆتەوە و هەر لە زووەوە دەستییان کردووە بە نووسین.<١٦> لێرەدا لێکچوونەکان کۆتاییان دێت. کارل ئۆڤە کناوسگۆرد بە تەواوی پێچەوانەی فۆسە-یە. ئەوەی لەسەرەتادا ناومان هێنا، هروژمی پرۆسەکەی هەموو وردەکارییەکان دەگرێتە خۆ، ئەو تابلۆ بە ژیانی خۆی دەکات و هەموو شتێک و هەموو کەسێک دەردەخات و پەردە لەسەر هەموو شتێک هەڵدەماڵێت- وەک لاش نۆرێن-ێکی زۆر بڵێ. ئێتیکی فۆسە ڕاستە و ئەملاو ئەولای نییە. ئەو بە هیچ شێوەیەک قایل نابێت بیۆگرافیای خۆی بنووسێت، ژیانی تایبەتی خۆی ئاشکرا بکات، یان کەسانێک ئەو دەیانناسێت. ئەو هەرگیز تەنیا یەک وشەی سەبارەت بە ژنەکەی نەنووسیوە، یان منداڵەکانی. فۆسە پارێزگاریی لە خۆی و ژیانی تایبەتی خۆی دەکات.\nدوای ئەوەی بۆ ماوەیەکی زۆر، کە من زۆرم لێکرد و گوتم و گوتمەوە، کە بۆچی نەمسای هەڵبژاردووە، بە تایبەتیش هاینبێرگ ئەن دۆناوی بچکۆلە- ئەگەر مەسەلە نووسەران و ئەدەبی هاوچەرخی نەمساویی، وەک پێتەر هاندکە، تۆماس بێرنهارد یان ئەلفریدە لێلینیکە-یە، کە جێگای سەرنج و ستایشی ئەون، یاخود شوێنەکە کاتۆلیزم بە شێوەیەکی هەراوزەنا باڵادەستە و دەبینرێت- ئەو کۆڵ دەدات و دەڵێت: ئا، بەڵام ژنەکەم، ئاننا، خەڵکی ئێرەیە و لێرە خانوویەکی هەیە، ئەوەی ڕاستی بێت، لەمە زیاتر هیچ شتێکی تر نییە. ئیتر ئاوای لێ هات. بە شێوەیەکی ساکار، شوێنەکە بۆ ئێمە پراکتیکییە. تەواو.\nفۆسە چوار ماڵی بۆ ژیان هەیە. گرۆتن، هاوکات خانوویەک نزیک باکووری بێرگن، کە خێزانەکەی تیا دەژی، هەروەها-وەک دەزانین- خانووە هاوینەکەی نزیک سۆنگەشوێن.<١٧> ئەم خانووانە هەر هەموویان لە نزیک دەریاوەن، هەروەها ئاسمانیش، ئائەوە، هەروەک بەشێکی گەورە لەو شیعرانەی ئەو دەیانووسێت. دەقەکانی یۆن فۆسە هەروەک نزیک ئەو هێڵە نادیارەی لەنێوان دەریا شینەڕەساسیی و ڕەساسییەشینەکەی ئاسمان وایە: تەنک و داماڵڕاو لە زیادە ڕۆیی، وشەی ڕۆچووە خوار، هەروەک ئەوەی گومان لە بەرز بوونەوە یان مانەوە بکات.\n– پارادۆکسێکی تریش، گەر حەز دەکەیت بیزانیت، ئەم خانووەی ئێرە زۆر دوورە لە هەموو شتێکی نەرویژییەوە و هیچ شتێکی تیا نییە نەرویژت بهێنێتەوە بیر، دوورە لە دەزگای بڵاو کردنەوە و ئەو پرسیارە بەردەوامەوە، کە ئامادەی شەوی یەکەمی نەمایشە جیاوازەکانم ببم. ئێستا من دەمەوێت کورت و چر بنووسم. یادی ئاو بکەم، ئەوە دەریای (دوونا) بە بەردەممدا دەڕوات. ڕووبارێکی ئێجگار درێژە، وەک دەریایەک، بەڵام هەروەک ئەوەی لەسەر باری درێژی ڕاکێشرابێت. شەپۆلی ئاوێک، کە بەنێو هەموو میراتی کولتووری ناوەندی ئەوروپادا درێژ دەبێتەوە. دەریا مانایەکی ئێجگار گەورەی بۆ من هەیە – هەندێک جار من لەو بڕوایەدام، ئەگەر لە قووڵایی مندا بگەڕێن، ئەوە بە دڵنییاییەوە پیرەمێردێکی دەریاوان دەدۆزنەوە.\nکارەکان پێکەوە و بەیەکەوە دیمەنێکی تایبەت بە خۆیان دروست دەکەن. من بیر لە هونەرمەند (ئۆدد نێردەروو) دەکەمەوە، کە چۆن وێنەی سرووشتێکی دێرین و بێ پیت دەکێشێت، هەروەک ئەوەی خرابێتە سەردەمێکی دێرین و کۆنەوە – ئەگەر ئێستا بکرێت تابلۆکان ببەسترێنەوە بە کات و سەردەمێکی دیاریکراوەوە. بەشێکی زۆریش لە دەقەکانی فۆسە-یش بەو شێوەیەن.<١٨>\n(سێینەیەک)، کە بە سوێدی لە ساڵی ٢٠١٥ دا بڵاو کراوەتەوە، بریتییە لە چەندا کورتە ڕۆمان، ڕووداوەکانی وەک بڵێیت لە چاخەکانی ناوەڕاستدا ڕوو بده‌ن، وان و بە شێکی لەسەر (مزگێنی)، بەشی یەکەمی ئینجیل-ەوە ڕۆنراوە و باسی مۆسیقاژەنێکی هەژار دەکات، کە بە ژنێکی زەیستانەوە بە دوای ژوورێکدا دەگەڕێن، تا شەوی تیابکەنەوە. ئایا ئەو، ئەم بەراوردکارییەی منی لەگەڵ نێرەڕووم پێ ناخۆش نابێت، کە نێردریوم هەرا و ئابروچونێکی بە وێنەکردنی تابلۆیەکی خۆی، بە چووکی ڕەپەوە کێشا بوو؟<١٩>\n– نەخێر، من بە تەواوی لە مەبەستی تۆ دەگەم، منیش وای دەبینم. لەسەر ئاستێک دەقەکانی من بەشێکە لە فەزایەکی مۆدێرن، بەڵام من نامەوێت لەناو کاتێکی دیاریکراودا بیانچەسپێنم و بیانخەمە چوارچێوەی کاتێکی دیاریکراوەوە. مرۆڤەکان بۆ من جێگای سەرنجن، نەک کات. مرۆڤەکان بە دوای چی یەکتریدا دەگەڕێن و دەیدۆزنەوە – یان نایدۆزنەوە. لەوانەیە هەموو دەقەکانی من لە یەکتری بچن، هەمان تۆن لەخۆ دەگرن، هەموو دووباره‌بوونه‌وه‌کان و شەیدایشم بۆ دانانی فاریزه‌کان. من بە هەوڵ و تەقەلایەکی زۆرەوە دەقەکانم دەنووسم و هەروەها سەرلەنوێ نووسینەوەی.\n– من لەو بڕوایەدام گرینگە، کە لەسەرەخۆ بە دەقەکانم بگەم. مرۆڤ دەبێت لە چاوەڕوانی ئەوەدا بێت بابەتەکە خۆی بدۆزێتەوە، بەڵام هەمیشە کە من دەست دەکەم بە نووسین، هەموو دەقەکە ڕوون و ئاشکرا لە بەردەممدایە. من خودی پرۆسێسەکەم خۆش دەوێت، نووسین مه‌ستبوونه – هەروەک مەی، یان باوەڕ. فۆرمێکە لە چاره‌سه‌ری ده‌روونی، جۆرە چارەسەر و دەرمانێکە بۆ خود، ئەمە ئەو شتەیە، کە من تەواو دەیزانم و دڵنیام لێی. هەروەها قووتار بوونیشە لە خود.\n– ئەگەر من ڕاشکاو تر بدوێم، ئەگەر بمانەوێت لە دەرەوەی (من)ێکی سادەوە، شتێکی نوێ و جیاواز بخوڵقێنین، ئەوکات مرۆڤ ناچار دەبێت، کە خۆی “بکوژێت”، کە خۆی بە تەواوی تەفروتونا بکات. من به‌بێ گومان مەبەستم ئەوەیە، کە تەنیا فیکشن، شتە ئەندێشەئامێزەکان، ئەوانەی خەیاڵ خوڵقاندونی، بێ خاوەنێکی دیاریکراون و نازانرێت کێ نووسیونی، تەنیا بریتییە لە فیکشن- ئەویش بە قووڵی دەبێتە تەنیا ئەو شتە زۆر ڕاستە.\n(سێینەیەک)، کە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن ئەنجوومەنی باکوورەوە، خەڵات کراوە، خەسڵەتێکی چڕ و کورتەئامێز لەخۆ دەگرێت. جۆرێکە لە مێژووی بنەماڵە، کە لەوێدا “یۆن” خۆی لە کۆتایدا وەک مۆسیقاژەنێکی تر ناوی دەهێنرێت – کەسێک هەڵبژێردراوە تا مۆسیقا بڵاو بکاتەوە، کە بتوانێت خەم و ئازارەکانی مرۆڤ نەهێڵێت، هەڵبژاردنێک، یان ڕاستر دەستنیشانکردنێک، کە ئەویش لایەنێکی تاریک و گرانی هەیە. دەقەکە ڕیتمێکی سرووشئامێز لەخۆ دەگرێت، ڕەوانبێژێکی بە توانای تەژی لە وزە، کە لەوێدا ڕەوتی ڕووداوەکان زۆر ئاستەمە بووەستێنرێت. شتێکی سەخت، هەروەک ئەفسانەیەک. خانەوادە لە دوای خانەوادە خۆیان لە ڕاکردندا دەبیننەوە. مەسەلەیەک، کە تا ئەمرۆیش جێگای سەرنجە و خانەوادە و مرۆڤەکان لە ڕاکردن نه‌که‌وتوون. بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێت خۆ لەو وێنانەی، کە لەناو ئەو هەموو وێنانەدا سەرهەڵ دەدەن، بپارێزیت؛ مرۆڤی ئەم دەمە، هاوچەرخەکانمان، لە هەوڵی ئەوەدان ژیانێکی نوێ بنیات بنێن. لەوانەیە گەڕان بە دوای ئارامیی و ئاسودەیدا، پڕ بێت لە ژان و ئازار.\nیۆن فۆسە ساڵی داهاتوو، ٢٠١٩ شەست ساڵەی تەمەنی پڕ دەکاتەوە. هاوکات بیست و پێنج ساڵی کارکردن و دەرکەوتنی، وەک نووسەر تەواو دەکات. یادی ئەم ساڵئاهەنگە بە شێوەیەکی گەورە دەکرێتەوە. لە مانگی نۆدا، پلانی فێستیڤاڵێکی گەورەی فۆسە، لە شانۆی نەرویژی داڕێژراوە، نەمایشی دەقەکانی لە هەموو دنیاوە دێن و بەشداری ئەم فێستیڤاڵە دەکەن. هەروەها بەشی یەکەم لە ڕۆمانە دوو بەشییەکەی (حەوتەوانە) بڵاو دەکرێتەوە، شاکارێک لە حەوت سەرگوزشتە پێک هاتووە. سەرەتا ئەم ڕۆمانە لە هەمان ڕۆژدا، بە نەرویژی، دانیمارکی، ئەڵمانی، ئینگلیزی و فەڕەنسی بڵاو دەکرێتەوە. تا ئێستا نازانرێت، کە بە سوێدیش بڵاو دەکرێتەوە یان نا، هەرچەندە ئەو هیواخوازە، کە بە سوێدیش بڵاو بکرێتەوە. ئەو نایەوێت باسی ئەوە بکات، کە ئەم کتێبانە باسی چی دەکەن.\n– نەخێر، من هێشتا تەواو نەبووم. هەروەها، ئەوەی ڕاستی بێت چی دەنووسم، بە ڕاستی نازانم. من باش نیم لە باسکردن و ئاشکراکردنی دەقەکانی خۆمدا.\nشانۆکانی سوێد لە ماوەی چەندان ساڵدا، بە شێکی زۆری لە دەقەکانی فۆسە-ی لەسەر شانۆکانی نەمایش کردووە، دوا نەمایشیش (زارۆک) بووە لە ساڵی ٢٠١٥ لەسەر شانۆی پادشایەتی (دراماتن)، لە دەرهێنانی ریژیسۆرێکی گەنجی نەرویژی (یوهانس هۆڵمن داڵ)، ئەمەیش ئەوەمان پیشان دەدات، کە نەوەیەکی نوێ هەست و ڕەنگێکی جودا لە دەقەکانی فۆسە دا دەدۆزنەوە. ئەمەیش پەیمانێکە لە ساڵی فۆسە-دا، ٢٠١٩، کە وزە گەنجەکان بە خوێندنەوە جیاوازەکانییانەوە بێنە پێشەوە. بەرێوبەری هونەری شانۆی پادشایەتی لە ستۆکهۆڵم، کە خۆی نەرویژییە و چەندان دەقی فۆسە-ی خستۆتە سەر شانۆکان، بە دڵنییاییەوە دەیەوێت بەشداری ئەو ساڵەی فۆسە بێت و پیرۆزبایی خۆی لەم ساڵیادەدا بگەیەنێت.\nیۆن نایەوێت سەبارەت بە ئەگەرەکانی پاداشتی ئەدەبی نۆبێل قسە بکات، بەڵام هەندێک پرسیاری هەبوو؛ کە چی لەنێو ئەکادیمیایی سوێدیدا دەگوزەرێت، بە تایبەتی لەبەر ئەوەی ئەو هەندێک لە ئەندامانی ئەکادیمیای سوێدی لە بۆنەی جیاوازی خوێندنەوە، شەوی یەکەمی نەمایشەکان و پێشانگای کتێب دا بینیووە. کە منیش هەوڵ دەدەم، هەندێک لە هێڵەکانی ئەو شەڕ و ململانێیەی ڕوودەدات لە: دەستەبەندیی و باڵباڵێن و ئەو ڕووخانە کتوپڕییەی بۆ ڕوون بکەمەوە، لە پڕ لە ویستی فۆسە دەگەم، کە دەیەوێت گۆشەگیر و دوورەوپەرێز بێت، کە بە دووربێت لە هەموو ئەم جۆرە پێوەندی و دام و دەستگایانەوە، بۆ بێدەنگی.\n2019-06-14 /by dana\nhttp://danamarouf.com/wp-content/uploads/2019/06/c42ab1d9-1709-4e72-88c5-ffac.jpg 456 667 dana http://danamarouf.com/wp-content/uploads/2021/01/dana-logo.web_-e1610584340918.png dana2019-06-14 13:31:522019-06-14 13:33:57من ژیانێکی رۆحیم لەبری مەی هەڵبژاردووە


👁 Этот пункт был просмотрен раз 1,418\n📝 بەرهەم ساڵح پەیامێکی پیرۆزبایی بۆ پارتی دەنێرێت курдские документы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 9:10PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 1,252\nجەنابی کاک مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی ک [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ H.B. 16-8-2018 21:10:19\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 4,272\n📝 حکومەت بەیاننامەی دارایی 2016 و 2017 رەوانەی پەرلەمان دەکات курдские документы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 3:26PM\nلە وەڵامدانەوەی نووسراوی پەرلەمانی کوردستان ژمارە [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ H.B. 16-8-2018 15:26:07\n📝 دەربارەی چالاکی گەریلا و پێکدادانەکان هەپەگە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردوە 16-08-2018 курдские документы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 3:36PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 2,193\nگەریلاکانی هەپەگە و یەژاستار لە جولەمێرگ لەدژی سوپ [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 16-8-2018 15:36:56\n📝 دەوڵەتی تورکیا هێرشی کردە سەر خەڵکی ئێزدی لە شەنگاڵ курдские документы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 9:00PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 1,045\nدژایەتی و دوژمناکاریی دەوڵەتی تورکیا بەرامبەر هەمو [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 16-8-2018 21:00:58\n📊 ژمارەی کۆمپانیا لوبنانییەکان لە هەرێم بۆ نیوە کەمبۆتەوە Статистика и опросы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 9:21AM\nدواڕۆژ، ئاوارە حەمید سەرۆکی کۆمەڵەی رەوەندی لوبنا [ Больше... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ H.B. 16-8-2018 9:21:27\n📊 سایلۆیەک بە بەهای زیاتر لە 24 ملیار دینار کرایەوە Статистика и опросы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 3:08PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 1,628\nدواڕۆژ، بەختیار شەریف ئەمڕۆ پێنجشەممەی 16ی ئاب بە [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ H.B. 16-8-2018 15:08:24\n📝 شەقامێکی هەڵەبجە بەناوی ئامانج رەحیمەوە دەکرێت курдские документы\n📅 Добавлен Aug 16 2018 9:16PM\n👁 Этот пункт был просмотрен раз 1,419\n16-08-2018 [ Больше... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 91% ✍ H.B. 16-8-2018 21:16:49


دادگای دهۆك سزای ساڵێك زیندانیكردنی به‌سه‌ر ڕۆژنامه‌نوسێكی بادیناندا سه‌پاند - azadbun\nدادگای دهۆك سزای ساڵێك زیندانیكردنی به‌سه‌ر ڕۆژنامه‌نوسێكی بادیناندا سه‌پاند\nلەبەرامبەر دوو کەیسی جیاوازدا، دادگای کەتنی دهۆک سزای ساڵێک زیندانیی بەسەر ڕۆژنامەنووس و چالاکوان ‘ئومێد بەرۆشکی’دا سەپاند.\nئەمڕۆ، بە ئامادەبوونی خۆی و بە ئامادەبوونی دوو لە پارێزەرەکانی ‘ڕەمەزان دۆسکی و ڕێڤینگ یاسین’، پرۆسەی دادگاییکردنی ڕۆژنامەنووس و چالاکوان’ئومید بەرۆشکی’ بەڕێوەچوو.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی ڕۆژنیوز لە ‘ماهیر بەرۆشکی’ برای ‘ئومێد’ەوە وەریگرتووە، لە دادگای دهۆک شەش کەیس بۆ ئومێد کراوەتەوە و ئەمڕۆ سێ کەیسیان لە دادگا یەکلایی کراوەتەوە، دانیشتنی دادگا بۆ یەکلاییکردنەوەی سێ کەیسی دیکەشیان، هەڵگیراوە بۆ مانگی داهاتوو.\nئەو سێ کەیسەی کە ئەمڕۆ ئومێدی لەسەر دادگایی کراوە، بریتبوون لەوەی، کە ئومێد لە فەیسبووکی خۆی هەواڵی هەڵکوتانە سەر ماڵی مامۆستا بەدەل بەرواری لەلایەن ئاسایشەوە بڵاوکردووەتەوە، هەروەها، ئەنجامدانی خۆپیشاندان و کەیسەکەی دیکەش بریتیبووە لە باسکردنی ئەفسەرێکی پۆلیس.\nلەدادگاییەکەدا ئومێد بەرگریی لە خۆی کردووە و ڕایگەیاندووە، کە ئەو داوای مۆڵەتی خۆپیشاندانی کردووە، بەڵام وەڵامی نەدراوەتەوە.\nسەرەڕای بەرگریی ئومێد و پارێزەرەکانی، بەڵام دادگای دهۆک بۆ کەیسێک ٢٥٠ هەزار دینار غەرامەی ئومێدی کردووە و دوو کەیسەکەی دیکەش هەریەکەیان بە سزای شەش مانگ زیندانیی بۆ ئومێد، یەکلایی کراوەتەوە.\nلەبارەی تەندروستیی ئومێدەوە، ماهیر بەرۆشکی وتی: لاواز بووبوو، بەڵام ڕێگایان نەدا هیچ قسەیەکیان لەگەڵ بکەین، تا لە دۆخی بپرسین.\nجگە لەو شەش کەیسەی، کە لەدژی ئومێد کراوەتەوە، ئومێد بەرۆشکی کەیسێکی دیکەی لە دادگای هەولێرە و بە تۆمەتی هاندانی خەڵک بۆ خۆپیشاندان، لەگەڵ چالاکوان و مامۆستا’بەدەل بەرواری’، ڕۆژی ١٦ی شوباتی ئەمساڵ دادگایی کرا، دواتر دۆسیەکەیان ڕەوانەی دادگای لێکۆڵینەوە کرایەوە.\nبۆ دوو کەیس ساڵێک زیندانیی بەسەر ئومێد بەرۆشکییدا سەپێندرا


Monday, 07.04.2016, 20:14\nهێزی دەریای ئەڵمانیا:\nئەڵمانیا هێزێکی دەریای بەهێزی نەبوو ، هەمیشە بۆ پاراستنی کاڵاکانی و هەناردە کردنیان یان هێنانی مەوادی خام ئەم هاتوچۆیانە لەژێر ڕەحمەتی هێزی دەریای بەریتانیادا بوو. ئەڵمانیا ویستی گۆرانکاری بکات و خۆی چاودێری کاڵاو هاوردەکردن و ناردن بکات. ئەڵمانیا ویستی لەگەڵ گەشەی ئاوبری گەشەی سەربازی و هێزی دەریایش بەهەمان ئاڕاستە ببات. ئەڵمانیا هێزێکی دەریای وای دروست کرد کە هێج ولاتێک نەیەوێت یان نەتوانێت پێشی پێ بگرێت.\nئەڵمانیا نیازی داگیرکاری بەریتانی نەبوو، وە نیازیشی نەبوو کە هێزێکی دەریای بەهێزتر لە بەریتانیا دروست بکات.\nزۆرجار مێژوو نوسەکان دەڵێن کە ئەڵمانیا نیازی ئەوەی هەبوە کە هێزێکی گەورەتر لە هێزی دەریای بەریتانیا دروست بکات ئەمە دورە لە ڕاستیەوە. لە کاتەدا سیاسەتی دەرەوە وڵاتە زلهێزەکان پەیوەست بوو بە بەهێزی دەریای ئەو وڵاتەوە.\nبەهێز بونی ئابوری ئەڵمانیا بۆ بەریتانیا وەک هەڕەشەیەکی ئابوری وابوو، ئێستا کە ئەڵمانیا خەریکی دروستکردنی هێزێکی دەریای بەهیزە بۆ بەریتانیا باشترین هەڵبژاردە ئەوە بوو هاوپەیمانێک بدۆزێتەوە لە دەرەوەی بەریتانیا ، باشترین هەلبژاردەش لەو کاتەدا بۆ هاوپەیمانی دژ بە بەهێزبونی ئەڵمانیا کی بوو؟ بە دڵنیایەوە فەڕەنسا.\nئەو هێزە گەورەیەیی کە یەکەم جار هێزی سەربازی خستە ئامادەباشی ، ئەو هێزە بڕیاردەری دەستپێکردنی جەنگ بوو.\nلە ساڵی ١٩٠٤ ڕێکەوتننامەی نێوان فەڕەنسا و بەریتانیا واژوو کرا، ئەم ڕێکەوتنە وا ناسێنرا کە تەنها لە بواری ئابوریدایە، بەڵام لە هەمانکاتتدا هەوردولا بە نهێنی خەریکی کۆکردنەوەی هاوپەیمانی بوون دژ بە ئەڵمانیا، هەردولا دەیانویست دڵنایابن کە لە کاتی جەنگدا پشتگیری یەکتری دەکەن.\nئەم گفتوگۆیانە هێندە نهێنی بوون پەڕلەمانی بەریتانیا و زۆرێک لە وەزیرەکان ئاگاداری گفتوگۆکان و ناوەڕۆکی گفتوگۆکان نەبوو. ساڵانە گفتوگۆ لە نێوان سەرکردە سەربازیەکاندا هەبوو تامانگی شەشی ١٩١٤ دوو مانگ پێش جەنگەکە ئەفسەرە بەریتانیەکان چونە شاری (Amiens) لە باکوری پاریس و کۆبونەوەیان کرد، بڕایاندا بە مەنهۆڕێکی سەربازی لەسەر خاکی بەلجیکاو فەڕەنسا. بڕیار درا کە سەربازو کەرەستەی سەربازی و خواردن و کەشتی جەنگی بنێرن ، بێ ئەوەی پرس بە پەڕلەمانی بەریتانیا بکرێت.\nپاش ڕێکەوتنی فەڕەنساو بەریتانیا ، بەریتانیا بە نهێنی خەریکی ئەوە بوو لەگەڵ ڕوسیاشدا ڕێکەوتن بکات و دەگەڕا بە دوای کەناڵێکدا تا بتوانێت گفتوگۆ ساز بکات.\nلە ساڵی ١٩٠٩ دا پاشای بەریتانیا سەردانی روسیای کرد لە سەردانەکەیدا هیچ وەزیرێکی نەبردبوو جگە لە چەند ئەفسەرێکی پلە بەرزی وڵاتەکەی. لەم سەردانەدا بەریتانیا و ڕوسیا بناغەیەکیان دروست کرد بۆ ڕێکەوتنی سەربازی لە ئەگەری جەنگ لەگەڵ ئەڵمانیادا .\nپێش دەستپیکردنی جەنگ ڕوسیاو بەریتانیا ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی ئەگەر جەنگ بوو هێزی دەریای بەریتانیا بگاتە یارمەتی روسیا لە ناوچەی Botnische golf لە نێوان فینلەنداو سویددا ، ئەگەر ئەڵمانیەکان بیانەوێت لەو ڕێگایەوە هێرش بکەنە سەر روسیا. بەم شێوازە نەخشەی سیاسی ئەروپا لە گۆرانکاریدا بوو ئەمەش لە سودی ئەڵمانیا نەبوو.\nکەواتە ئێستا زانیمان پێش جەنگی جیهانی یەکەم چەند وڵاتێک خەریکی ئامادەکاری بوون و بە نهێنی هاوپەیمانیان ئیمزا کرد دژ بە ئەڵمانیا. ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە ئەو شەڕە هەر دەبوو بکرایە.\nنەخشەی هێزەکان و چۆنێکتی دروست بونی جەنگ لە سەرەتاوە تا کۆتایی، نەخشەی هاوپەیمانە نهێنیەکان.\nئێستا کاتی ئەوە هاتووە سەیری ڕیکەوتننامەکەی ڕوسیاو فەڕەنسا بکەین کە لە ساڵی ١٨٩٤دا واژو کراوە.\n" فەڕەنسا و ڕوسیا لەژێر ناوی چەسپاندنی ئاشتی ، دەست لە ناودەستی یەک بنین لە کاتێکدا ئەگەر لایەنێک لە لایەنی سێ هاوپەیمانەکە هێرشی کردە سەریان، سێ هاوپەیمانەکە پێک هاتوە لە ئەڵمانیا، نەمسا – هەنگاریا و ئیتاڵیا، پێکەوە یان لایەنێک لەو سێ لایەنە ئەم هەنگاوانە دەنرێت"\n" ئەگەر لایەنێک لەو سێ هاوپەیمانە یان هەرسێکیان پێکەوە جولەیان بە هێز کرد، ئەوا فەڕەنسا و ڕوسیا بە بیستنی هەواڵەکە دەکەونە جوڵە پیکردنی هێزەکانیان و دەکەونە گواستنەوەی کەرەستەی جەنگ"\n" هیزی سەربازی دژی ئەڵمانیا بەکار دەهێنرێت، لە لایەن فەڕەنساوە هێزێکی ١،٣ ملیۆنی و لە لایەن ڕوسیاوە هێزێک کە پیک هاتوە لە ٧٠٠ تا ٨٠٠ هەزار سەرباز. ئەم هێزە دەبێت بەزووترین کات بگاتە سەر ئەڵمانیا تا ئەڵمانیا لە دوو قۆڵەوە سەرقاڵی جەنگ بێت واتە لە ڕۆژهەڵات وڕۆژئاواوە."\nلەم سێ بڕگەیەدا بۆمان دەردەکەوێت کە فەڕەنسا و ڕوسیا لە ساڵی ١٨٩٤ وە خۆیان ئامادە کردوە بۆ جەنگ دژی ئەڵمانیا و هاوپەیمانەکانی. ئەمەش وادەکات بیر لەوە بکەینەوە کە جەنگی جیهانی یەک لە ساڵی ١٩١٤ دەستی پی کردوە بەڵام پلان بۆ ئەو جەنگە بیست ساڵ پێش جەنگەکە داڕیژراوە.\nڕێکەوتننامەکە دەڵیت هەرکاتێک نەمسا هێرش بکات ئەمان جگە لە نەمسا پەلاماری ئەڵمانیاش دەدەن، واتە ئەم ڕێکەوتنەی فەڕەنسا و ڕوسیا بۆ تەدمیر کردنی ئەڵمانیا بوە.\nئەم یاداشتانە هەمووی نوسراونەتەوە لە یاداشتەکانی سەرۆک ئەرکانی سوپای فەڕەنسا و چەند ژەنەرڵێکی ڕوسی کە لە ١٩١٣ دا کۆبونەوەیان کردوە. لەو کۆبونەوەیەدا دان دەنرێت بە کۆبونەوەکانی ساڵانی پێشوو ١٩١١ و ١٩١٢ کە هەردوو وڵات یەک ئامانجیان هەیە ئەویش ئامانجی لەناو بردنی سوپای ئەڵمانیایە.\nواتای ئامادەباشی سوپای ڕوسیا چیە؟\nقەیسەر نیکۆلاس دوو\nگرنتیگ شت لەو سێ بڕگەیەدا کە لە ١٩١٣ لە کۆبونەوەی سەرکردە سەربازیەکانی کانی ڕوسیا و فەڕەنسا باسیان لێوە کرد ئەوە بوو:\nکە بە جوڵاندنی هێز لە لایەن هەر یەک لەو سێ لایەنە یان هەر لایەنکیان بە تاک دەبێت هۆی جوڵاندنی هێزی ڕوسیا و فەڕەنسا دژ بەو سێ لایەنە.. ئەمەش لە کاتی کۆبونەکەدا خەتی بەژێرادا هێنرایەوە لە لایەن ژەنەراڵی ڕوسی ئۆبرچیڤ وە فەرمانی کرد بە وەزیری جەنگ کە:\n" بردنەوە لە مەیدانی جەنگدا پەیوەستە بەوەی کام لایەن بە زوترین کات زۆرترین سەرباز ڕەوانەی مەیدانی جەنگ دەکات، وە جولاندنی هێز نە بە مانای ئاشتی بەڵک و بە مانای جەنگ کردن. واتە جوڵاندنی هێز مانای دەستپێکردنی جەنگە، کاتێک هێز جوڵەی پێ دەکرێت کەنەڵەکانی دیبلۆماسی دەبێت دەرگاکانیان دابخەن. وەک وەزیر دەزانێت و لەسەر ئەو گرژیانەی کە لەسەر خاکی ئەوروپا هەیە شەڕ دەبێتە باشترین چارەسەر"\nجوڵاندنی هێز بە واتای شەڕە ئەمەش لە ١١ -٤-١٩١٢ لە لایەن قەیسەرەوە دوپاتکرایەوە.\n"هەرکاتێک هێزەکانمان گوێ بیستی ئەوە بوون کە جوڵەی هێزی سێ هاوپەیمانەکە لە ئارادایە ئەوە بۆ ئێمە مانای ڕاگەیاندنی جەنگە بەرامبەر ئەڵمانیا ، نەمساو هەنگاریا."\nبە سەر سوڕامنێکی زۆرەوە لە لایەن فەڕەنساوە دژی هەموو ئەو پەیمانانەی کە هەبوون لە نێوان ئەم دوو زلهێزەدا هاڤیکەکانی ڕوسیا دەستیان کرد بە جولاندنی هێز وەک لایەنی یەکەم، ئەمەش واتای ئەوە کە ڕوسیا جەنگەکەی دەست پێ کرد.\nلە کاتی گفتوگۆکانی نێوان فەڕەنساو ڕوسیا زۆر بە ڕاشکاوانە پلان دانرابوو بەڵام پلانەکان ئەوە نەبوون کە ڕوسیا هێز بجوڵێنێت، پلان ئەوە بوو کە ئەمان فشار بخەنە سەر سێ هاوپەیمانەکەو ئەوان جەنگ دەست پێ بکەن بۆ ئەوە لە پاش جەنگ تۆهمەتی هەڵگیرساندنی جەنگ بخرێتە ملی ئەو سێ لایەنە. ڕوسیاو فەڕەنسا دەیانتوانی بە ئاسانی سود لە بڕگەی یەک ودوو وەرگرن وخۆیان ڕوداوێک دروست بکەن لە باڵکان تا ئەو سێ هاوپەیمانە پەلکێشی جەنگ بکەن. لە ناوچەی باڵکان هەموو عوزرێک هەبوو بۆ دروست کردنی جەنگ و پەلکێشکردنی سێ هاوپەیمانەکە، فەڕەنسا وڕوسیا تەنها پێویستیانە بەوە بوو کە شقارتە بنێن بە باروتەکەوە. لەو کاتەدا سێربیە ونەمسا هەمیشە لە کێشمە کێشمی سیاسیدا بوون بەرامبەر بەیەکتری، سێربیە کێشەی هەبوو لەگەڵ خەڵکی بۆسنەشدا. بە بچوکترین جوڵەی سێربیە نەمسا هێزی دەجوڵاند، ئەمەش دەبووە هۆیەکی باش بۆ ئەوەی دەستی ڕوسیا و فەڕەنسا بکاتەوە تا هێز بجوڵێنن و جەنگ دەست پێ بکەن.\nوەک باسم کرد هەردوو زلهێز فەڕەنسا و ڕوسیا هەر یەک هۆکارێکی تایبەتی خۆی هەبوو بۆ ئەوەی جەنگی بۆ بەرپا بکات، فەڕەنسا گرنتنەوەی ئەو پارێزگایەی کە لە جەنگی پێشودا لە دەستی دابوو (Elzas Lotharingen) ، ڕوسیاش شوێنی خۆی بکاتەوە لە ولاتانی باڵکان.\nبەریتانیاش کە خۆی کردە هاوپەیمانی ئەم دوو لایەنە ئەوانیش هۆکاری تایبەتیان هەبوو کە زۆر گرنگی هەبوو لایان،\nوەزیری دەرەوەی بەریتانیا (Lord Grey) گەشەکردنی ئابوری و سەربازی ئەڵمانیای وەک هەڕەشە دەبینی لەسەر بەریتانیا بۆیە بۆ ئەوەی ئەو ترسەیان نەمێنێت هاتنە بەرەی فەڕەنسا و ڕوسیاوە.\nکۆتایی بەشی سێ یەم.


وێنەیەکی مۆبایلی ئێڵجی “جی ٦” دزەی پێکرا. – کەی ئای تی ئێن\nئامێرە هەمەجۆرەکان 24, كانونی دووه‌م 2017\nوێنەیەکی مۆبایلی ئێڵجی “جی ٦” دزەی پێکرا.\nلە درێژەی پێشهاتەکانی کۆنگرەی جیهانی مۆبایلدا و لە دوای ئەوەی سامسۆنگ ڕایگەیاند مۆبایلە نوێیەکەی لە کۆنگرەکەدا نمایش ناکات، مۆبایلە ئاستبەرزەکەی ئێڵجی له وێنەیەکدا دزەی پێکراوە و بە پێگەکاندا بڵاوبووەتەوە، ئەوەی دەربارەی وێنەکە وتراوە، قەبارەی ڕوونمای مۆبایلەکە ٥.۷ ئینج دەبێت.\nلە ڕابردووشدا پێگەی “زە ڤێرج” دزەکاریەکانی کاتی ڕاگەیاندنی مۆبایلەکەی ئاشکراکردووە، وە ئێڵجیش پشتڕاستیکردووەتەوە کە مۆبایلەکە لە ۲٦ی مانگی داهاتوو لە کۆنگرەی جیهانی مۆبایلدا.\nبە پێی پێشبینیەکان لەسەر وێنەکە، وتراوە کە قەبارەی ڕوونماکە %۹۰ی لاشەی پێشەوەی مۆبایلەکە دەگرێتەوە. لەگەڵ هەندێ نوێکاری لە لایەکانی مۆبایلەکەدا. ئەمە مۆبایلی ئاستبەرزی “FlagShip”ی ئێڵجی دەبێت له کۆنگرەی جیهانی مۆبایلدا.


مەلای جزیری؛ دامەزرێنەری کلاسیزمی کرمانجی ژووروو\n13.11.2019 08:55 PM\nشێخ ئەحمەدی جزیری (١٥٧٠_١٦٤٠) ناسراو بە مەلای جزیری شاعیرێکی کلاسیکی کوردە بەدامەزرێنەری شێوە زاری کلاسیزمی کرمانجی ژووروو سەر بە شێوەزاری بۆتانی دادەندرێت و دیوانە شیعرێکی بەشێوە زاری کورمانجی هەیە.\nمەلای جزیری، ناوی شێخ ئەحمەد کوڕی شێخ محەمەد جزیری یە. وشەی جزیری لە ناویدا ئیشارە بە جزیرەی بۆتان دەکات. ساڵی ١٥٧٠ لە جزیرەی بۆتان ھاتۆتە دنیاوە کە سەردەمی ئەمیر شەرەف خانی کوڕی میر ئەبدال بوە.\nلە تەمەنی دە ساڵییەوە لەلای باوکی دەستی بەخوێندن کردووە و پاشان چۆتە لای زانا بەناوبانگەکانی جزیرە و فێری زانست بووە. بەفەقێیەتی ھەموو ناوچەکانی جزیرە و ھەکاری و ئامێدی و دیاربەکر و عەمادیە گەڕاوە.\nلە تەمەنی ٣٢ ساڵیدا ئیجازەی مەلایەتی پێدراوە پاشان بۆتە مەلا و زوربەی کاتی بۆ وانە وتنەوە تەرخان کردووە.\nئەم مەلا رووناکبیرە، جگە لە زانستی ئیسلامی، بایەخی بە زانستەکانی تری وەک کیمیا و فیزیا و پزیشکی و ئەستێرە ناسی و فەلسەفەداوە. سەرباری ئەوانە خولیای شیعر بووە و چەندین شیعری تەڕ و پاراوی هەیە و شیعرەکانی لە دووتوێی دیوانێکدا لە ساڵی ١٩٠٤ بەشێوەزاری کورمانجی ژووروو لەبەرلین و هەولێر و تاران و قامیشلۆ چاپ کراوە.\nهاوکات هەژاری شاعیر، دیوانەکەی وەرگێڕاوەتە سەر شێوەزاری کورمانجی خواروو.\nشیعرەکانی جزیری شیعری نەتەوەیی و خواناسی و عیرفان و وەسفی کوردستان و دڵدار و خۆشەویستی و ستایشی میرەکان بۆتان بوون. زمانەکانی فارسی و تورکی و عەرەبی بەباشی زانیوە.\nمەلای جزیری لەبەر ئەوەی لە شاری جەزیرەی بۆتان لەدایک بووە نازناوی جەزیرەیان خستۆتە پاڵی، جگە لە جەزیری ناسراوە بە مەلا یان مەلی، وە ناسراوە بە نیشان جا ئەم نیشانە نیشانەی تیری خۆشەویستیە یاخوود نیشان و خاڵی سەر جەستەی مرۆڤە کە تاوەکوو ئێستا لەم ڕوانگەیەوە دەرنەکەوتووە.\nئەمڕۆ بە هۆنراوەی مەلای جزیری دەڵێین کلاسیزمی کۆن.\nهۆنراوەی مەلای جزیری تەنها لە بابەتی کلاسیزمی کوردی نییە، بەڵکوو بابەتی کلاسیزمی ڕۆژهەڵاتە.\n١- زمانێکی کوردی تێکەڵ بە وشەی فارسی و عەرەبی و تەنانەت تورکیش.\n٢- بەکارهێنانی ئەو (کێش)انەی هۆنراوەی عەرەبی کە لە فارسیدا هەبوون.\n٣-پاراستنی پەیڕەوی هۆنراوەی کلاسیزمی لە سەروادا، واتە یەکێتی سەرواو داپیت ڕەویە.\n٤- پاراستنی بابەتی غەزەل و قەسیدە لە هۆنراودا، دەتوانین هۆنراوەی مەلای جزیری بە چەشنێک لەو وشەکارییە دابنێین کە لە هەموو هۆنراوەی کلاسیزمدا هەبووە، بەڵام دەتوانین ئەوەش بڵێین کە مەلای جزیری زۆر بەهرەوەرانە توانیویەتی سۆزی دڵی خۆی بە جۆرێک بکات بە وشە و بە هۆنراوە، کە هیچ زۆر لەخۆکردنی پێوە دیار نەبێت کە سۆزی دڵەکە، وشکارییەکە دابپۆشێت و هۆنراوەی جوان و پڕ لە سۆزمان پێببەخشێت.\nئیڕۆ ژ ڕەمزا دێم دوڕێ\nمیننەت کو من مەسروورە دل\nدڵبەر ب فنجانا سوڕێ\nمەی دامەو مەخموورە دل\nڕمزەک نهێن ئاڤێهتە دل\nمیهری ژ باتێن مێهتە دل\nشەهزادەیێ سوڕ ڕێهتە دل\nشەهکاسەیا فەرەفوورە دل\nهۆستایێ عیشقێ دل هەڤووت\nسەرەتا قەدەم هینگێ د سووت\nڕەمزا (ئەنەلحەق) هەر دگووت\nباوەڕ بکەن مەنسسوورە دل\nدڵ لێ بدەت نوورا مەیێ\nوەختێ سواش و هەی هەیێ\nفەهم ئەربکەت وەحیا نەیێ\nژێ دەت خەبەر مەئموورە دل\nنوورا ژ قودرەت لێ دوونوون\nژیرا دنالن ئەرغە نوون\nوەر ئایەتا عیشقێ بخوون\nخوەش نوسخەیەک مەستوورە دل\nتەفسیری سیرا ئایەتێ\nعارف دڤێتن گوە دەتێ\nڕازا ڕەمووزێن قودرەتێ\nگەر دەین بکەت مەعزوورە دل.


چەنگیز قەدەم خەیر کۆتایی بە مانگرتنکەی هێنا\n16:08 - 25 December 2019\nهەنگاو: بەندکراویکی سیاسی کورد کە لە بەندیخانەی ناوەندیی شاری مەسجد سولەیمان لە باشووری ئێران ڕاگیراوە، دوای بەڵێنی بەرپۆرسانی بەندیخانە کۆتایی بە مانگرتنەکەی خۆی هێنا.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو، ڕۆژی سێشەممە ٣ی بەفرانباری ٢٧١٩ (٢٤ی دێسامبری ٢٠١٩)، چەنگیز قەدەم خەیر، بەندکراوی سیاسی خەڵکی کامیاران کە حوکمی ٤٠ ساڵ بەندکرانی بە سەردا سەپاوە، دوای بەڵێنی بەرپرسانی بەندیخانە لە سێزدەهمین ڕۆژی مانگرتنەکەی کۆتایی پێ هێناوە.\nئەو بەندکراوە کوردە لە ڕۆژی چوارشەممە ٢٠ی سەرماوەز (١١ی دێسامبر)، لە بەندیخانەی ناوەندیی شاری مەسجد سولیەمان سەر بە پارێزگای خوزستان مانی لە خواردن گرتبوو و پاش چەند ڕۆژ گوازرابوویەوە بۆژووری تاکەکەسی ئەو بەندیخانەیە.\nسەرچاوەیەکی نزیک لە بنەماڵەی ئەو بەندکراوە سیاسییە بە هەواڵنێری هەنگاوی ڕاگەیاند کە ، چەنگیز لە ڕۆژی یەکشەممەوە براوەتە بێهداری بەندیخانە و بنەماڵەکەی توانیویانە کە لە نزیکەوە چاویان پێ بکەوێت. بە وتەی ئەو سەرچاوەیە چەنگیز لە ماوەی مانگرتنەکەیدا ٥ کیلۆ لەکێشی لەشی لە دەست داوە.\nبەرپرسانی بەندیخانە بە بنەماڵەی چەنگیزیان ڕاگەیاندووە کە ئەگەر ئیدارەی ئیتلاعاتی کامیاران ڕەزامەندی نیشان بدات ئەوا ئیزنی دەدەن کە بۆ چارەسەریی پزیشکی سەردانی ناوەندە دەرمانییەکانی دەرەوەی بەندیخانە بکات.


ناکۆکیەکانی نێوان لاو و دایك وباوکی -\nناکۆکی گەورە هەیە لە نێوان ئەمەل و دایك و باوکیدا\nئەمەل 16 ساڵی تەمەن بوو. ئەو یەك ساڵی تەمەن بوو کاتێك لەگەڵ دایك و باوکیدا هاتن بۆ فینلەند. ئەو کچە گەورەى خێزانەکە بوو. چوار خوشک و براى لەخۆى بچوکتریشی هەبوون. باوکیان لە خواردنگە(ڕێستۆرانت) کارى دەکرد و دایکیشیان بەردەوام لەماڵەوە لەگەڵ منداڵەکانیدا بوو. ئەمەل زۆر جار شەوانە و پشووەکانى هەفتە لە خواردنگەکەیان یارمەتى باوکى دەدا. ئەو دەبوایە یارمەتى دایکیشى بدایە لە پێڕاگەیشتن بە خوشک و برا بچوکەکانیدا.


پەیامی هاوخەمیی چالاکانی سیاسی - کۆمەڵایەتی شاری کرماشان به بۆنەی ڕاگەیاندنی هەواڵی شەهیدبوونی هاورێیانی حیزبیمان له "قەرەسەقەل" و "کۆساڵان"\nزایینی: ١٦-٠٧-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٤/٢٥ - ١٨:٠٦ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: دوای ئەوەیکه حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەواڵی شەهیدبوونی پۆلێک له پێشمەرگەکانی له ڕێگای ئازادی و مرۆڤایەتی ڕاگەیاند، تەشکیلاتی نهێنیی حیزب له کرماشان پەیامی هاوخەمیی خۆی ئاراستەی بنەماڵەی شەهیدان و هەروەها کادر و پێشمەرگەکانی حیزب کرد.\nچالاکانی سیاسی - کۆمەڵایەتی کرماشان لەژێر چەتری تەشکیلاتی نهێنی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران له کرماشان پەیامی سەرخوەشی و هاوخەمیی خۆیان به بۆنەی ڕاگەیاندنی هەواڵی شەهیدبوونی پۆڵێک له پێشمەرگەکانی حیزب ئاراستەی بنەماڵەی شەهیدان و هەروەها کادر و پێشمەرگەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کرد و پەیمانیان لەگەڵ ڕێبازی شەهیدان نوێ کردەوە.\nوە ناو کیوەسان سەربەرز کووساڵان و گیلاسەگان قەرەسەقەل و کێلەشین خۆڕاگر\nدوکتور قاسملوو: "نەتەوەێگ ک ئازادی تواید بایەس نرخ ئەو ئازادیە بیەێدن"\nوە داخه‌وه خەوەر شەهید بین پۆڵێگتر لە هەڵووە بەرزەفڕەگان وڵات دڵ پڕ وە داخمان لە پووشپەڕ خیونین پارەکە ڕەسیە پێمان. وەی بوونەوە ئیمە ئەندامەیل تەشکیلات نهێنی حزب دمۆکرات کوردستان ئێران لە شار کرماشان وە دڵێگ پڕ خەم و پەژارە، سەرەخوەشی و تەسلییەت خوەمان ئاراستەێ بنەماڵەێ قەدردار شەهیدەیلمان کەیمن و هیواێ ئارامش و تەحەموڵ ئڕایان وە ئاوات خوازیمن.\nهە ئیجوورەیش وە گشت ڕەفیقەیلمان لە کادر و ئەندامەیل دڵسووز حزب تا خەڵقمان و نەتەوەێ کورد هەر لە ماکوو و شنۆ و ورمێ و مەهاباد تا کامێران و کرماشان و ئیلام تەسلییەت ئیوشیمن.\nدڵنیا بوون جمشتێگ ک لە ڕۆژهەڵات وە ناو "ڕاسان" کەفتێیەسە ڕی تا ڕەسین وە ئامانجەیلێ ک سەرەکیترینێان ئازادی و ڕزگاری نەتەوەمان لە ڕۆژهەڵات وڵاتمانه، نیه‌وسێده‌و و خۊن شەهیدەیلمان ورەێ ئیمە ئڕاێ خەبات و تێکووشان بەرزترەو کەێدن. دووس و دوژمەنیش خاس بزانن ک خیون شەهیدەیلمان هیوای ڕزگاری لە ناو گیانمان و هیورمان فرەترەو کەید و ئی ڕییە ک ئیمە گردیمنه‌سه وه‌ر بی وچان تا ئاخری چیمن.\nموبارزه‌ی ئمڕووژ ئیمە خەباتیگە وە تفه‌نگ باوەڕ و قەڵەم و ئرادە دژ وە داگیرکەریگ پڕ لە تاریکی و خیون‌مژی ،ئیمە ئڕاێ ڕەسین وە ئامانجمان وە هیوچ گیانبازیێگ درێخ نیه‌که‌یمن.\nهەر وه‌یره وه گشت هاوشاریه‌یلمان لە کرماشان گەورە شار کوردەیل، توایمن کە وە باوشیگ واز بانە پیری ئازادی.\nئیمه روله‌گان دموکرات وە جاشەگان و نیشتمان فورووشەیلیش ئویشیمن تا دیر نه‌یوه دەس لە دژایەتی کردن نەتەوەێ خوەدان هەڵگرن و وە بان دەس داڵگەیل شەهیدەیلمان تەوبە بکەن، وەرجە ئەوەێ ک له ئاگر خیانه‌تدان بسزین. دڵنیا بوون ک ئاسوو کوردستان فرە ڕووشنە و سەرکەفتن هەر هن کوردستانە.\nئیمە دوجاره پەیمان خوەمان وەگەرد حزبەگه‌مان دووارەوە کەیمن و سەر ئێحترام ئڕاێ خیون شەهیدەیل کوردستان و حزبمان لە پێشەواێ نەمر قازی موحەممەد و دوکتور قاسملوو و دوکتۆر شەرەفکەندی تا شەهیدەیل ڕاسان دانەیم و دڵنیایان کەیمن ک ڕی شەهیدەیلمان دریژه دیری.\nئەندامەیل تەشکیلات نهێنی حزب دموکرات کوردستان ئێران لە شاری کرماشان


ئیسرائیل بۆردومانی 12 شوێن لە سوریا دەکات\nهێزەکانی ئاسایشی ئیسرایل لە نزیک فڕۆکەیەکی ئێف-١٦ی ئیسرایل لە نزیک گوندی هاردوف، ١٠ی مانگی ٢ی ٢٠١٨\nئیسرایل دەڵێت فرۆکەیەکی بێ فرۆکەوانی ئێرانیان خستۆتە خوارەوە\nشەمە ئاژانسی میدیای فەرمی سوریا بڵاویکردەوە کە سوریا وەڵامی سەرکێشییەکانی ئیسرائیل دەداتەوە، دوابەدوای ئەو بۆردومانەی فرۆکە جەنگیەکانی ئیسرائیل بۆ نێوەندی وڵاتەکە ئەنجامیان دا.\nگوتەبێژی فەرمی هێزەکانی بەرگری ئیسرائیل جۆناسان کۆنریکۆس لە بڵاوکراوەیەکی سەر تویتەردا دەنوسێت، " ئیسرائیل وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ سەرکێشییەکانی ئێران 12 ئامانجی سوریا و ئێرانی لە سوریا بۆردومان کردووە."\nهاوکات تەلەڤزیۆنی فەرمی سوریا دەڵێت دەنگی تەقینەوەکان بە ئەندازەیەک بووە کە لەپارێزگای ریفی دیمەشقەوە بیستراوە کە لە پایتەخت نزیکە.\nئیسرائیل دەڵێت لەم دواییانەدا لە دڕەنگانێکی شەوی هەینیدا فرۆکەیەکی بێ فرۆکەوانی ئێرانیان خستۆتە خوارەوە کە لە سوریاوە هاتبوو پاش ئەوەی خۆی دەکات بە ناوچەکانی ژێردەسەڵاتی ئیسرائیلدا.\nلەوەڵامدانەوەی ئەو کردارەدا جۆناسان کۆنکریۆس دەشڵێت ئیسرائیل لەهێرشەکەیدا مەبەستی ئامانجەکانی ئێران بووە لە ئیسرائیل لەبەرئەوەی ئێران بەرپرسیارە لە ئەو توندتیژییە بە ئازارانەی کە بە رامبەر سەروەری ئیسرائیل ئەنجامیداون.\nلەبۆردومانە ئاسمانییەکەی شەوی شەمەدا فرۆکەیەکی جەنگی ئیسرائیلیش لەلایەن دژە فرۆکەکانی لەشکری سوریاوە خراوەتە خوارەوە و ئیسرائیل دەڵێت کە فرۆکەوانەکە توانیوێتی خۆی رزگاربکات بەڵام بە قورسی بریندارە و لە نەخۆشخانەیە.


سه‌رۆک وه‌زیری ئیسرائیل بڕیاری داوه له کۆنگره ناوه‌کیـیه‌که‌ی واشنتندا به‌شـداری نه‌کات\nسه‌رۆک وه‌زیری ئیسرائیل بنیامین ناتانیاهو بڕیاری داوه له کۆنگره‌که‌ی هه‌فته‌ی ئاینده‌ی واشـنتندا به‌شـداری نه‌کات که له لایه‌ن سه‌رۆک ئۆباماوه میوانداری ده‌کرێت و تایبه‌ت ده‌بێت به ئاسایشی ناوه‌کی.\nکاربه‌ده‌سـتانی ئیسرائیلی ده‌ڵێن به‌ڕێز ناتانیاهو گه‌شـته‌که‌ی بۆ واشـنتن هه‌ڵوه‌شـانده‌وه چونکه هه‌ندێک له وڵاتان نیازیان هه‌یه قسه بکه‌ن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی پـێی ده‌ڵێن جبه‌خانه‌ی ناوه‌کی ئیسرائیل. وڵاتانی ئیسلامی، له‌وانه میسر گله‌یی ئه‌وه ده‌که‌ن ئیسرائیل به‌رنامه‌ی ناوه‌کی هه‌یه.\nکاربه‌ده‌سـتانی ئیسرائیلی ده‌شڵێن به‌ڕێز ناتانیاهو جێـگره‌که‌ی خۆی دان مێریدۆر ده‌نرێت بۆ کۆنگره‌که که بۆخۆشی وه‌زیری وزه‌ی ناوه‌کیـیه.\nڕاوێژکاری ئاسایشی سه‌رۆک ئۆباما جێم جۆنز ده‌ڵێت له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شـدا ئیسرائیل هه‌ر شـاندێـکی به‌توانای له کۆنگره‌که‌دا ئاماده ده‌بێت.\nشـایه‌نی باسه سه‌رۆک ئۆباما زیاتر له 40 وڵاتی بۆ ئه‌و کۆنگره دوو ڕۆژیـیه بانگهێشت کردووه که بڕیاره ڕۆژی دووشه‌ممه ده‌سـتپـێـبکات و تیایدا سه‌نگی بخرێته سه‌ر نه‌گه‌یشـتنی چه‌کی ناوه‌کی به ده‌سـتی تێرۆریسـتان و وڵاته مه‌ترسـیداره‌کان.


ئه‌ڵمانیا که‌سێـک له‌سه‌ر په‌یوه‌ندی به داعش دادگایی ده‌کات\nداواکارێـکی گشـتی له دادگایه‌کی ئه‌ڵمانیا داوای کردووه که‌سێـکی به ڕه‌چه‌ڵه‌ک کۆسۆڤی که ڕه‌گه‌زنامه‌ی ئه‌ڵمانی هه‌یه، بۆ ماوه‌ی 4 سـاڵ زیندانی بکرێت به تاوانی شه‌ڕکردن له پاڵ داعش له سوریا.\nدێیته‌ر کیلمه‌ر ڕۆژی هه‌ینی داوای له دادگایه‌کی شاری فرانکفۆرت کرد کرشنیک ب. ته‌مه‌ن 20 سـاڵ سزای زیندانی بدرێت و گوتی ناوبراو له نێوان مانگی حه‌وت بۆ مانگی دوازده‌ی سـاڵی 2013 له سوریا بووه و له‌وێ له بنکه‌کانی داعش مه‌شقی پـێکراوه و پاشان به‌شـداری له شه‌ڕدا کردووه.\nداواکاره‌که گوتیشی " گومانم هه‌یه هه‌ست به په‌شیمانی بکات" ، گوتی لێی پـرسیوه" هیچ پاساوێـک هه‌یه خه‌ڵک سه‌رببڕێت" و له وه‌ڵامدا گوتویه‌تی " ده‌وه‌ستێته سه‌ر ئه‌و تاوانه‌ی کردوویه‌تی."\nپاشان به‌ڕێز کیلمه‌ر داوای له دادگا کرد 4 سـاڵ و سێ مانگ زیندانی بکرێت.\nموتلو گوونال پارێزه‌ری کرشنیکی تاوانبار لای خۆیه‌وه گوتی" کرشنیک خوازیاربووه یارمه‌تی خه‌ڵـکی سوریا بدات و ئه‌وه‌ی له باره‌ی ئه‌و کارانه‌ی له‌وێ کردوونی ته‌نها گومانن، بۆیه داوا ده‌که‌م له 3 سـاڵ و سێ مانگ زیاتر زیندانی نه‌کرێت."\nچاوه‌ڕوان‌ده‌کرێت له 5 ی مانگی دوازده دادگا بڕیاری خۆی له‌سه‌ر بدات.\nکرشنیک له گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ ئه‌ڵمانیا له مانگی دوازده‌ی 2013 له فڕۆکه‌خانه‌ی فرانکفۆرت ده‌سـتگیرکرا.\nکاربه‌ده‌سـتانی ئاسایشی ئه‌ڵمانیا مه‌زه‌نده ده‌که‌ن نزیکه‌ی 550 ئه‌ڵمانی که به ڕه‌چه‌ڵه‌ک ئه‌ڵمانی نین په‌یوه‌ندیـیان به داعشه‌وه کردبێت له عێراق و سوریا و نزیکه‌ی 60 که‌سیان کوژرابن و ده‌وری 180 که‌سی دیکه‌یان گه‌ڕابنه‌وه بۆ ئه‌ڵمانیا.


یەكەمین كچە عیراقی دەچێتە بواری گەردوونیيەوە\n3/3/2019 09:42 AM\nكچێكی عیراقی دوای هەوڵ و ماندووبونێكی زۆرو خوێندنی ئەندازیاری كیمیایی، توانی بچێتە ناساو وەك قۆناغی یەكەمیش دیزیان و گەشەپێدانی كەشتيیە گەردونیيەكانی پێسپێردراوە.\nدیانا ئەلسندی بەغدادی دوای ئەوەی لە ساڵی 2017 بڕوانامەی بەكالۆریۆسی بەدەستهێنا، پاشان بۆ گەیشتن بە ئامانجە گەورەكەی ڕوویكردە شاری لۆس ئەنجلۆس.\nدیانا دەڵێت: لە منداڵیمەوە خەریكی كاری ئەندازیاری بووم و حەزم بەوكارە دەكرد، بەڵام كاتێك لە كۆلێژ دەستم بە ژمێریاری كرد، هەستمكرد لەوكارەدا سەركەوتوو دەبم، زۆر هەوڵمداو خۆم بە بەرنامەكانيیەوە سەرقاڵ كرد، بەڵام بە تێپەربوونی كات بۆم دەركەوت ئەمكارە باش نیە، بۆیە ڕوومكردە بواری ئەندازیاری و شارەزابوون لەبواری زانستەكانی گەردوونیدا.\nدیانا ئەوەش ڕووندەكاتەوە چوونی بۆ كاری ئەندازیاری بۆتە هۆی چارەسەركردنی سەرجەم كێشەكانی و گۆرانكاريیەكی پۆزەتیڤ لە ژیانیدا روویداوە، كە دواجار وەك یەكەم هاووڵاتی عێراقی چۆتە ناساو لەوێ كاری گەردوونی دەكات.\nدەربارەی كارە نوێیەكەشی دیانا دەڵێت: ئەمكارە زۆر خۆشەو بواری سەركەوتنی زۆرە، كارێكە كۆتایی نایەت و گەران و زانیاری زیاتر بەردەوامە، هەروەها كارێكی دووبارەو ڕۆتینات نیە.\nدیانا ئێستا كە لەبواری ئەندازیاری گەشەپێدانی ناسا كاردەكات رایدەگەیەنێت وەك یەكەم كاری دیزاین و گەشەپێدانی كەشتیيە گەردونیيەكانە، كە چەندین كار لەخۆدەگرێت و هیواخوازیشە بتوانێت بگاتە دواین قۆناغی بواری گەردوونی.\nخاك - و/ گۆران قادر


9149 ژمارەی بینین\nساڵی ١٩٧٤ حکومەتی عێراق بە سوپایەکی زۆرە هێڕشی کردەسەر ناوچە ئازادکراوەکانی کوردستان، بەمەبەستی داگیرکردنەوەیان. دەشتی بیتوێن کە گرنگیەکی زۆری هەیە، سوپای عێراق بە هێزیكی زۆرەوە هێرشی کردەسەر. بەڵام پێشمەرگەکانی دەشتی بیتوێن لە نزیک گوندی بێستانە، کە دەکەوێتە سەر سێرێیانی رانیە، کۆیە و دووکان، بۆسەیەکی گەورەیان بۆ دەنێنەوە و ژمارەیەکی زۆریان لێ دەکوژن. لە کاتی پاشەکەشەی پێشمەرگەکاندا ئەوەی چاوەڕوانیان نەدەکرد روویدا، پێشمەرگەکان دەکەونە کەمینێکی گەورەی سەربازییەوە، کە دەیان دەبابە و ناقیلە پشتیوانیان بوو. لەو کەمیەندا شەش پێشمەرگە شەهید دەبن و ژمارەیەکیش بریندار و زیاتر کە بیست پێشمەرگە بەدیلی دەکەونە دەستی سەربازەکانی رژێمەوە.\nلە ماوەی یەک ساڵدا رووبەرووی ئەشکەنجەیەکی زۆر دەکرێنەوە، دواتر لە ساڵی ١٩٧٥ دا بە لە سێدارەدان حکوم دەدرێن، بەڵام بەر لێبوردنێکی گشتی دەکەون.\nیەکێک لە پێشمەرگەکان دەڵێت: هەر کاتێک هێزی بێتواتە چالاکییەکی سەربازیان بە سەرکردایەتی شینە بۆڵێ ئەنجام بدایە، بەعسیەکان تۆڵەی خۆیان لەوان دەکردەوە لە زینداندا و ئەشکەنجەی زیاتریان دەدان.\nچەند پێشمەرگەیەک داستانی هیزۆپمان بۆ دەگێڕنەوە کە خۆیان تێیدا بەشداربوون، یەکێک لەوانە خۆی بە بەرینداری دەکەوێتە دەستی دوژمنەوە.


2020/06/28 - 7:20 PM\nشەپۆلێكی گەرما ناوچەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە و تا هەفتەی داهاتوو بەردەوام دەبێت.\nبەپێی ڕاپۆرتێك، كە دەستەی كەشناسی عیراق بڵاویكردۆتەوە، بەهۆی کۆبوونەوەی بەرزە پاڵەپەستۆیەکی نیمچە خولگەیی لە چینە بەرزەکانی هەوادا، شەپۆلێكی هەوای گەرم ناوچەكانی كەنداوی عەرەبی و عیراق و هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە و پلەكانی گەرما ڕوو لە بەرزبوونەوە دەكەن بەتایبەتی لە دوو ڕۆژی داهاتوودا.\nهەر بەپێی ڕاپۆرتەكە، ئەو شەپۆلە تاوەكو هەفتەی داهاتوو بەردەوام دەبێت و بەهۆیەوە پلەی گەرما لە بەشێكی ناوچەكانی عیراق دەگاتە 50 پلە و لە هەرێمی كوردستان دەگاتە 47 پلەی سەدی.\nكەشناسی عیراق ئاماژەی بەوەكردووە، كە لە هەندێك ناوچەی ناوەڕاست و باشووری عیراق لە هەندیسَك كاتدا خێرایی با دەگاتە 30 كیلۆمەتر لە كاتژمێرێكدا، بەڵام بەگشتی لە ناوچەكانی هەرێم خێرایی با مامناوەند دەبێت.\nئاماژە بەوەشكراوە، كە ئاستی بینین لەنێوان 8 بۆ 10 كیلۆمەتردا دەبێت و بە گشتی ئاسمان ساماڵ دەبێت.\nپلەكانی گەرمادەستەی كەشناسی عیراق\nتەقینەوەیەك لەلوفەكانی زینی وەرتێی دەڤەری باڵەكایەتی ڕوویدا


چەند هاوڕێیەک داوای ئەوەیان لێکردم کە لەسەر مەرگی مورسی قسەم هەبێت. کاتێک مەرگی مورسی شایستەی ئەوەیە کە قسەی لەسەر بکرێت کەواتە مەرگی مورسی، مەرگێکی ئاسایی نیە، لەهەمانکاتدا مورسی خۆشی کەسێکی ئاسایی نیە.\nلێرەدا دوو جەمسەر لەئارادان: یەکەم، فرە شوناسی من، لە هەمانکاتدا فرەشوناسی مورسی. وەک مرۆڤێک، مەرگی هەموو مرۆڤێک، لەبەر هەڵوێستی سیاسی جێگەی دڵتەنگیە. بەڵام ڕۆژانە خەڵکی لەبەر هەڵوێستی سیاسییان لەجێگای جیاوازی دونیادا دەمرن، بەڵام نابنە مایەی قسە لە سەر کردن لەدونیای ئێمەدا. کەواتە پرسەکە پرسی مرۆڤ و سزای سیاسی و هەڵوێستی مرۆڤانە نیە.\nلەهەمانکاتدا ڕۆژانە لەدونیادا ڕوداوی دژ بەمرۆڤایەتی ڕودەدات، نابێتە مایەی ئەوەی کە کۆمەڵگای ئێمە بەشایستەی ئەوەی بزانێت کە قسەی لە سەر بکات، یان هەڵوێستی هەبێت.\nلە لایەکی ترەوە زۆر بوار و ڕوداو هەن لە دونیادا بەلای منەوە جێگای بایەخە، بەڵام هەست ناکەم جێگەی بایەخی مرۆڤی کورد بێت، بۆیە قسەی لەسەر ناکەم. بۆ نمونە هاتنی بۆلسەناڕۆ لە بەرازیل بۆ من جێگەی بێزارییە، بەڵام هەست ناکەم ئەمە پرسێکی جێگەی بایەخ بێت بۆ مرۆڤی کورد، بۆیە لەگەڵ هاوڕێ بەرازیلی و پورتگالی و ئەوانیتردا باسی ئەم پرسە دەکەم.\nئەگەر مورسی وەک مرۆڤێک جێگەی بایەخ نیە، چونکە ڕۆژانە مرۆڤ دەمرن لەبەندیخانەو بەردەمی قەنارەو سزادان و برسیکردن زۆر دیاردەی تردا، کەواتە مورسی لەبەر هۆکاری تر جێگەی بایەخە. ئەم هۆکارەش ئەندامبونەیەتی لەپارتێکی سیاسی و ڕەوتێکی فیکری ئیسلامی، کە چەند دەیەیەکە لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دونیای کوریدا بونی هەیە، کە ئیخوانە. کاتێک مورسی دەبێتە سیمبولی ئیخوان، ئەوا دەبێتە لەدونیا بینی ئیخوانەوە لیی تێبگەین بەرامبەر کورد.\nچەند ساڵێک لەمەوپێش پرۆژەیەکی بەرفراوان هەبوو کە چۆن ئیخوان ببنە هێزی سەرەکی بەدەوری دەریای ناوەڕاستدا، لەتونسەوە هەتا میسرو غەزەو سوریاو تورکیا. ئەم پرۆسەیە ئەگەر سەرکەتوبوایە تورکیای سەرکردایەتی دەکردو دەچوە خزمەتی تورکیاوە. بەدڵنیایەوە بە هەمو شێوەیەک دژ بە کورد دەبو لەتورکیاو سوریاو عێراقیش.\nکەواتە وەک مرۆڤێک مەرگێکی ناشایستە مرد، وەک سیاسیەک نەدەبوو بەو شێوەیە ژیانی کۆتایی بێت، بەڵام وەک سیاسەیەک ئەگەر لە سەر دەسەڵاتدا بمایە، ئەوا بەشێک دەبوو لەپرۆژەیەک کە مەرگی هەزارەها کورد لای ئاسایی بو.\nبۆ ئیسلامیەکان زۆر مرۆڤانەترە کە بیر لە عومەر بەشیر بکەنەوە کە چی بەسەر هات و چۆن هەزارەها مرۆڤی بەدبەختی سودانی جینۆساید کرد.\nمەرج نیە ئەوەی دژ بەخراپێک دەوەستێت باش بێت. دەکرێت دوو خراپ لەململانێدا بن، ئەمەش دۆخی میسرە.\n53 جینۆسایدی ئێزیدییەکان


پرسیار و وڵام سه‌باره‌ت به کاروباری پێش نه‌شته‌رگه‌ری کێشرانی پێستی ده‌م‌وچاو - دوکتۆر فه‌رزان ڕه‌زایی\nزۆر شت ڕوو ده‌دات. ته‌نیا نێوی چه‌ند دانه‌یان ده‌به‌ین. ئێوه په‌ره‌ستاره‌که‌مان ده‌بینن. ئه‌وان پێشینه‌ی ته‌ندروستی و پزیشکی ئێوه ده‌پشکنن. وڵامی پرسیاره‌کانتان ئه‌ده‌نه‌وه. فێرتان ده‌که‌ن چۆن بۆ نه‌شته‌رگه‌ری ئاماده ببن. نوسخه‌ی ده‌رمانگه‌لێکتان پێ ده‌درێت که ده‌بێ پاش نه‌شته‌رگه‌ری به‌کاری بێنن و وڵامی سه‌رجه‌م پرسیاره‌کانتان ده‌درێته‌وه. به‌شێوه‌یه‌ک که پاش ئه‌م کارانه ده‌بێ لاپه‌ڕه‌ی Informed Consent واژۆ بکه‌ن.\n2.Informed Consent یانی چی؟\nیانی ئێوه زانیاریگه‌لێکی تایبه‌تتان سه‌باره‌ت به سه‌رجه‌م لایه‌نه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ری له چاکی و مه‌ترسییه‌کانه‌وه بگره هه‌تا کاروباری پێش و پاش نه‌شته‌رگه‌ریتان به ده‌ست هێناوه و به‌م‌شێوه‌یه ده‌توانن به زانیاریگه‌لێکی ته‌واوه‌وه بڕیار بده‌ن.\nئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه چ چاکی و مه‌ترسیگه‌لێکی هه‌یه؟\nله به‌شێک له دانیشتنی ڕاوێژکاریدا پزیشک چاوه‌ڕوانییه‌کانی ئێوه له‌م نه‌شته‌رگه‌رییه ده‌نرخێنێ. پاشان پێتان ده‌ڵێت کام یه‌ک له‌م چاوه‌ڕوانییانه مومکینه و کامیان غه‌یره‌مومکین. به سه‌رنج‌دان به جۆری نه‌شته‌رگه‌ری لیسته‌یه‌ک له‌و مه‌ترسییانه‌ی که ڕه‌نگه له‌م نه‌شته‌رگه‌رییه‌دا تووشی ببن ده‌درێت. ئه‌گه‌رچی مه‌ترسییه‌کانی نه‌شته‌رگه‌رییه پلاستیکه‌کان ده‌گمه‌نن به‌ڵام ده‌بێ هه‌ر نه‌خۆشێک به‌ته‌واوی له‌گه‌ڵ مه‌ترسییه ئیحتیمالییه‌کاندا ئاشنا بێت.\nبڕینه‌کان له کام شوێنی ده‌م‌وچاو ده‌بێت؟\nله وێنه‌ی به‌رامبه‌ردا سه‌یری بڕینه‌کان له پێش و پاشی گوێیه‌کانه‌وه بکه‌ن. چونکه بڕینه‌کان له سه‌ر پێستی سروشتییه‌وه ده‌درێت، بڕینه‌کانی ئه‌م نه‌شته‌رگه‌رییه به‌باشی چاره‌سه‌ر ده‌کرێن و پاش چه‌ند حه‌وته سه‌رجه‌م که‌سانی بنه‌ماڵه و که‌سانی ده‌وروبه‌ر ئیتر نایانبینن.\nئه‌گه‌ر پێشتر زامگه‌لێکی ناجۆرم ببێت ده‌بێ چ بکه‌م؟\nئه‌گه‌ر پێشتر گوێیه‌کانتان کون کردووه به‌باشی ده‌توانن شێوه‌ی چاک‌بوونه‌وه‌ی زامه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ری پلاستیک ده‌رک بکه‌ن. چونکه جارێک تاقیتان کردووه‌ته‌وه. زامه‌کانی به‌شه‌کانی تری جه‌سته ناتوانن نموونه‌یه‌کی باش بۆ ده‌رک‌کردنی شێوه‌ی چاک‌بوونه‌وه‌ی زامه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ری پلاستیک بن. له کاتی ڕاوێژکاری له‌گه‌ڵ پزیشکه‌که‌تاندا حه‌تمه‌ن شوێنی زامه پێشووه‌کانتان پیشانی بده‌ن(نیشانه‌ی زامه‌کان) به‌م‌شێوه‌یه پزیشک ده‌توانێ ئاگادارییه‌کی گونجاو له شێوه‌ی چاک‌بوونه‌وه‌ی زامه‌کانی نه‌شته‌رگه‌ریتان پێ بدات.\nئێمه پێشینه‌ی چاره‌سه‌ری و ته‌ندروستیتان لێک ده‌ده‌ینه‌وه. چونکه به‌کارهێنانی تووتن ده‌بێته هۆی دواکه‌وتنی چاک‌بوونه‌وه‌ی زامه‌کان ده‌بێ 2 حه‌وته پێش و 2 حه‌وته پاش نه‌شته‌رگه‌ری تووتن و ته‌ماکۆ به‌کار نه‌هێنن.\nسه‌باره‌ت به به‌کارهێنانی ده‌رمانه‌کانم پێش نه‌شته‌رگه‌ری ده‌بێ چی بکه‌م؟\nله چاوپێکه‌وتنی پێش نه‌شته‌رگه‌ریدا، په‌ره‌ستاره‌کانمان سه‌رجه‌م ئه‌و ده‌رمانانه‌ی که به‌کاری دێنن سه‌یری ده‌که‌ن. ئه‌گه‌ر ئێوه خاوکه‌ری خوێن به‌کار ده‌هێنن ده‌بێ نزیکه‌ی حه‌وته‌یه‌ک به نه‌شته‌رگه‌ری به‌کارهێنانی ڕابگرن. لیسته‌یه‌ک له ده‌رمان و ته‌واوکه‌رگه‌لێکتان پێ ده‌درێت که نابێ پێش نه‌شته‌رگه‌ری به‌کاریان بێنن.\nزۆربه‌ی ئه‌م ماده‌گه‌له دیارده‌یه‌کیان به‌دواوه‌یه. بڕێک له‌وانه ده‌توانن له کاتی نه‌شته‌رگه‌ریدا کاریگه‌ری دابنێن له سه‌ر جه‌ریانی خوێن. له‌م تاقمه ده‌توانین ئاماژه بکه‌ینه ڤیتامینE، ڕۆنی ماسی و … لیسته‌یه‌ک له ده‌رمان و ته‌واوکه‌رگه‌لێکتان پێ ده‌درێت که نابێ پێش نه‌شته‌رگه‌ری به‌کاریان بهێنن.\nئایا پێش نه‌شته‌رگه‌ری پێویستم به نوسخه‌یه‌کی تایبه‌ت هه‌یه؟\nزۆربه‌ی نه‌خۆشه‌کان پێویستیان به به‌کارهێنانی ده‌رمانێکی تایبه‌ت پێش نه‌شته‌رگه‌ری نییه. ئه‌گه‌ر ده‌رمانێکی تایبه‌ت به‌کار ده‌هێنن حه‌تمه‌ن ئاگادارمان بکه‌نه‌وه. هه‌روه‌ها له نیوه‌شه‌وی پێش نه‌شته‌رگه‌رییه‌وه نابێ شتێک بخۆن یان بخۆنه‌وه.\nبۆچی نابێ له نیوه‌شه‌وی پێش نه‌شته‌رگه‌رییه‌وه شتێک بخۆم یان بخۆمه‌وه؟\nده‌رمانه بێهۆشییه‌کان ده‌بنه هۆی ئاڵۆزی سکی و ڕێخۆڵه‌یی. باشترین کار بۆ به‌رگری له‌م ئاڵۆزییانه پارێزکردن له خواردن و خواردنه‌وه له نیوه‌شه‌وی پێش نه‌شته‌رگه‌ری به‌م‌لاوه‌یه. بۆ نه‌خۆشه‌کانی خاوه‌نی نه‌خۆشی تایبه‌ت وه‌کوو شه‌کره‌ییه‌کان په‌ره‌ستاره‌کانمان چاودێریگه‌لێکی تایبه‌ت ئه‌نجام ئه‌ده‌ن.\nبۆ check upی من پێش نه‌شته‌رگه‌ری چ کارگه‌لێک ئه‌نجام ئه‌درێت؟\nپه‌ره‌ستاره‌کانمان ئێوه بۆ نه‌شته‌رگه‌ری ئاماده ده‌که‌ن. ئه‌گه‌ر شتێکتان ده‌وێ حه‌تمه‌ن پێیان بڵێن. دڵنیا بن هه‌تا پێش نه‌شته‌رگه‌ری هه‌ر پرسیارێکتان هه‌یه ده‌توانن له نه‌شته‌رگه‌ره‌که‌تان بپرسن. ته‌زرێقێکی نێوان‌ده‌ماریتان لێ ده‌درێت و جلێکی درێژی تایبه‌ت نه‌شته‌رگه‌ری ده‌کرێته به‌رتان.


ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم بڕیاری پێکھێنانی شاندێکی دانوستاندنی لەگەڵ بەغدا پەسەند کرد – basknet.org\nئەمڕۆ دوو شەممە لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم بڕیاردرا بە پێکھێنانی شاندێکی دانوساندن لەگەڵ بەغدا.\nئەنجومەنی باڵای ڕیفراندۆم لە ڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، لە کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆدا کە بە سەرۆکایەتی بارزانی بەڕێوەچوو، ھەڵوێستە ناوخۆیی و ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان تاوتوێکرا و ھەڵسەنگاندنی بۆ کرا.\nلە بەشێکی تری ڕاگەیەندراوەکەدا ھاتووە “بڕیاری پێکھێنانی شاندێکی دانوستاندن لەگەڵ بەغدا پەسەند کرا و ئەجێندا و بەرنامەی کاری شاندەکەش بڕیاری لەسەردرا”. ئەوە لە کاتێکدایە ڕۆژی ٣٠ تەموزی ڕابردوو ئەنجوومەنی باڵای ڕیفراندۆم بە سەرپەرشتی بارزانی دووەم کۆبوونەوەی لە پیرمام ئەنجامدا و بڕیاریدا لە ماوەی دوو ھەفتەدا پەرلەمانی کوردستان دەست بەکار بکات بۆ چارەسەری کێشەکان و پشتیوانی لە ڕیفراندۆم.\nئەنجوومەنی باڵای ڕیفراندۆم کە تائێستا گۆڕان و کۆمەڵ بەشدارییان تێدا نەکردووە، ڕۆژی ھەشتی مانگی تەمووز یەکەم کۆبوونەوەی بە سەرپەرشتی بارزانی ئەنجامداو تیایدا بڕیاردرا چەند کۆمیتەیەک بۆ سەردانی ئەوروپا و وڵاتانی دراوسێ و بەغدا دیاری بکرێت.\nڕۆژی نۆی مانگی تەموزیش شاندی باڵای ڕیفراندۆم سەردانی بروکسلی پایتەختی بەجیکای کردوو و ڕۆژی ١٠ی مانگیش بارزانی گەشتە برۆکسل و زنجیرەیەک کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە و پەرلەمانی ئەوروپا لەسەر پرسی ڕیفراندۆم ئەنجامدا.\nبەغدا ڕیفراندۆم\t2017-08-07


ئایا مێخه‌ك و جاتره چاره‌سه‌ری ڤایرۆسی كۆرۆنا ده‌كات ؟\nهەواڵی / 21/6/2020 690 جار بینراوە\nنە مێخەک چارەسەری کۆرۆنایە نە جاترە ، هیچ کامیان دژە ڤایرۆسی کۆڕۆنا نین .\n-- ژمارەیەکی زۆر لە هاووڵاتییان پرسیاری ئەوە دەکەن کە ئایا ڕاستە کە گوڵەمێخەک و جاترە چارەسەری ڤایرۆسی کۆڕۆنان یان دەتوانن مرۆڤ بپارێزن لە تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆڤید - 19، ئەم ڕوونکردنەوەیە بۆ وەڵامی ئەو بەڕێزانە و تێکڕای هاونیشتمانیانی ئازیزە :\n١- هیچ لەو دوو گژوگیایە هیچ تایبەتمەندیەکی دژە ڤایرۆسییان تێدا نیە بە پێی بەڵگە و سەرچاوە زانستیەکان، وا ناتوانن هیچ ڤایرۆسێک بکوژن، تەنانەت لە کۆمەڵەی گژوگیای چینی و بەریتانی و ئەمریکا هیچ ئاماژەیەک بە کاریگەری ئەم دوو گژوگیایە نەکراوە دژی ڤایرۆسە ناسراوەکان، هەرچەند سوودیان بۆ تەندروستی زۆرە و پێشتر باسکراون .\n٢- خۆی ڤایرۆسەکە تازەیە و بەردەوام جیناتەکانی دەگۆڕێن، بۆیە تا ئێستا چارەسەری بنەڕەتی نیە لە هەموو جیهان دا، تەنانەت دەرمانی کە زانا ڕوسییەکان پەرەیان پێداوە ڕێژەی سەرکەوتنی ( % 90 ) لەو نەخۆشانەی بۆیان بەکار هێنراوە .\n٣ -- گوڵە مێخەک و جاترە وەکو زۆر خواردەمەنی و بەرهەمی دیکە لە سروشتدا یارمەتی بەهێز کردنی کۆئەندامی بەرگری لەش دەدەن، سوود و بە کارهێنیان لە بواری زانستی پزیشکی دا زۆرە بەڵام هیچ ئاماژە بەوە نەکراوە کە ڕۆڵیان هەبێت لە چارەسەری ڤایرۆسی کۆڕۆنا یان هیچ ڤایرۆسێکی دیکە .\n٤ - بێگومان نەخۆش ئازادە کە هەر گژوگیایەک بە کاربێنێت بۆ چارەسەری خۆی یان خۆپاراستن، ئەوەیان بابەتێکی دیکەیە .\n٥ - بەکارهێنانی بەهارات و گژوگیای سروشتی ڕۆژانە هەموو کاتێک سوودی هەیە بە مەرجێک زیادەڕەوی تێدا نەکرێت چونکە زۆر بەکارهێنانی گوڵەمێخەک یان زەیتەکەی یان جاترە ڕۆژانە هەریەکەیان کاریگەری لاوەکی هەیە و بۆ هەموو کەسێک ناگونجێت .\n٦ - گوڵەمێخەک خۆی یان زەیتەکەی یارمەتی کۆندامی هەناسە و دابەزینی تا و پاکردنەوەی سییەکان و کەمکردنەوەی نیشانەکانی پەتا دەدەدات، بەڵام چارەسەر نییە و ناکرێت وەک چارەسەر یان تەنها ڕێگای خۆپاراستن بەکار بێت .\nڕێکارەکانی خود پارێزی تەنها ڕێگایەکە بۆ خۆپاراستن لە پەتای کۆڕۆنا و پێویستە چەند بتوانین پاپەند بین پێیانەوە بە تایبەت لەم چرکەساتەدا تێکڕای نەخۆشخانەی چارەسەری کۆڕۆنا پڕ بوون و ڕۆژانە ژمارەیەکی زیاتر تووش دەبن .\nئامادەکردنی د. کامەران ڕسوڵ ژاژڵەیی