Diplomatic Magazine | جنێو، وه‌ك یه‌كێك له چه‌كه باوه‌كانی ململانێی سیاسی\nجنێو، چەکی تێکشکاندنی سیحر و ئەفسانەی یەکتر لای سیاسییەکانی کورد\nله‌م یه‌ك دوو ساڵه‌ی دوایدا، هه‌ندێك پێیانوایه هیچ كاتێك به ئه‌ندازه‌ی ئێستا كۆمه‌ڵگای كوردی جنێوفرۆش نه‌بووه. هه‌ندێكی ترش پێیانوایه زۆرێك له لایه‌نگران و هه‌ڵسوڕاوانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان جنێوفرۆشن و دواجار هه‌وێنی ئه‌م دۆخی جنێوفرۆشتنه‌ن. ئه‌م دوو بیرۆكه‌یه كه وه‌ك دوو سه‌لمێنراو (affirmation) خۆیان نمایش ده‌كه‌ن، هه‌ڵگری دوو به‌دگومانی و دوو هه‌ڵه‌ی جدیین كه پێویسته له سه‌ریان بوه‌ستین.\nچونكه یه‌كه‌میان كاتێك جنێو به ئێستاوه ده‌به‌ستێته‌وه و وه‌ك دیارده‌یه‌ك له ئێستادا زه‌قیده‌كاته‌وه، ده‌یه‌وێت وای بسه‌لمێنێت كه كۆمه‌ڵگای كوردی له رابردوودا خاڵیبووه له جنێو. دووه‌مشیان به تاوانباركردنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان به تاكه جنێوده‌ر، ده‌یه‌وێت وایپیشان بدات كه پارته‌كانی دی خاڵین له جنێوده‌ر. لێره‌دا پێویسته پرسیارێكی جه‌وهه‌ری رووبه‌رووی لایه‌نگرانی ئه‌م دوو سه‌لمێنراوه بكه‌ین: به چ پێوه‌رێك ده‌یسه‌لمێنن كه كۆمه‌ڵگای ئێمه له رابردوودا جنێوده‌رنه‌بووه؟ پاشان خۆ گه‌ر گریمان بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان جنێوده‌ری تێدایه، كێ ده‌توانیت بیسه‌لمێنێت كه پارت و رێكخراوه‌كانی دی جنێوفرۆشیان به ئه‌ندازه‌ی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه تێدا نیه؟\nئه‌ركی هه‌ره جه‌وهه‌ری و سه‌ره‌كی سۆسیۆلۆژیا له دۆركهایم-ه‌وه تا پییه‌ر بۆردیۆ بریتیه له ڕاوكردن و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بیری باو و حوكمی پێشینه‌ی نه‌سه‌لمێنراو. هه‌ر بۆیه بۆردیۆ ده‌ڵێت كار و چالاكی كۆمه‌ڵناسی راسته‌قینه هه‌میشه ده‌بێته جێی توڕه‌بوونی خه‌ڵك، چونكه دواجار په‌له‌ماری ئه‌و بیرورایانه‌یان ده‌دات كه لای ئه‌وان بوونه‌ته حاشاهه‌ڵنه‌گر و به بێ هیچ قه‌یدومه‌رجێك ته‌راتێن ده‌كه‌ن و وه‌ك <وایه> و <وابووه> خۆیان سه‌پاندووه، له كاتێكدا هیچ بنه‌ما و راستیه‌كیان تێدا نییه. به كورتی بوونه‌ته ئه‌و شته‌ی بۆردیۆ پێی ده‌ڵێت Doxa (دۆكسا)، واته كۆی ئه‌و بیر و بۆچونانه‌ی له كۆمه‌ڵگا له فۆرمی راستێتیدا خۆیان ده‌سه‌پێنن و كه‌س بچوكترین گومان له باره‌یانه‌وه ناكات.\nله‌م گۆشه‌نیگایه‌وه، ئه‌وانه‌ی دۆخی <ئێستا> وه‌ك لوتكه‌ی جنێوفرۆشت ده‌بینن، له بیریان ده‌چێت كه گه‌ر جنێو له ئێستادا دیاره، زه‌قه، هه‌ستپێكراوه، له به‌رئه‌وه نیه كه له رابردوودا بوونی نه‌بووه به‌م چه‌شن و ڕێژه‌یه، به‌ڵكو ته‌نها له به‌رئه‌وه‌یه كه سه‌كۆ و ئامرازه‌كانی بیستن و بینین له ئێستادا زۆر و زه‌وه‌ندن و به ئاسانی ڕێگه‌مان پێده‌ده‌ن هه‌ست به ململانێ كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیه‌كان بكه‌ین و له په‌راوێزی ئه‌مانیشدا به‌و جنێو و ته‌شهیر و تانه و تۆمه‌تانه‌ی كه تێیاندا به‌كارده‌هێنرێن. ده‌نا هیچ شتێك نییه بیسه‌لمه‌نێت كه له رابردوودا جنێو به‌م ئه‌ندازه‌یه نه‌بووه. به پێچه‌وانه‌وه، هه‌میشه تێبینی ئه‌وه‌م كردووه جنێو له كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا نه‌ك هه‌ر له كاتی تۆڕه‌بوون، ده‌مه‌قاڵێ، به‌ڵكو له كاتی خۆشی و وه‌سفكردنشدا به‌شێكه له زمانی رۆژانه‌مان.\nئه‌ركی هه‌ره جه‌وهه‌ری و سه‌ره‌كی سۆسیۆلۆژیا له دۆركهایم-ه‌وه تا پییه‌ر بۆردیۆ بریتیه له ڕاوكردن و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بیری باو و حوكمی پێشینه‌ی نه‌سه‌لمێنراو. هه‌ر بۆیه بۆردیۆ ده‌ڵێت كار و چالاكی كۆمه‌ڵناسی راسته‌قینه هه‌میشه ده‌بێته جێی توڕه‌بوونی خه‌ڵك.\nكه‌واته جنێو په‌یوه‌ندیه‌كی په‌نهانه‌ی له‌گه‌ڵ په‌روه‌رده و دۆخی كۆمه‌ڵایه‌تی و زه‌ینی ئێمه‌دا هه‌یه. كۆمه‌ڵگای ئێمه وه‌ك هه‌ر كۆمه‌ڵگایه‌كی بێ ده‌وڵه‌ت زمانی رۆژانه‌ی تێدا زۆر ملكه‌چی سانسۆر، جڵه‌وكردن، خۆشه‌كردن نه‌بووه. به مانایه‌كی دی، زمانی رۆژانه‌مان زمانێكه كه هێشتا به ته‌واوه‌تی پۆلێن نه‌كراوه له نێوان زمانی شه‌رعی و زمانی ناشه‌رعی، زمانی ره‌سمی و زمانی ناره‌سمی، زمانی قسه‌كردن و زمانی نوسین، زمانی ماڵ و زمانی كۆڵان، تد.\nئه‌م پۆلێنكردنه ته‌نها ده‌وڵه‌ت ده‌توانێت له ڕێگه‌ی قوتابخانه‌و و ده‌ستگاكانیه‌وه بیسه‌پێنێت و بیكاته ڕێسا و ره‌زامه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی بۆ مه‌یسه‌ر بكات. بۆیه له غیابی ده‌وڵه‌ت، زمانی ئێمه نه سنوری هه‌یه و نه ده‌بێته شوێنێك تێدا ئه‌كته‌ره كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان بچنه نێو گه‌مه‌ی خۆ له‌یه‌كتر جیاكردنه‌وه. (Distinction)\nجنێوده‌ر ته‌نها له ناو بزووتنه‌وه‌ی گۆراندا نییه، به‌ڵكو له هه‌موو پارته‌كانی دیدا هه‌یه. ئه‌مه‌ش هیچ پێویستی به سه‌لماندن و هه‌ڵكۆڵین ناكات چونكه سه‌فه‌رێكی فه‌سیبوك، گوێگرتنێكیی رادیۆیی، گفتوگۆیه‌كی سه‌رپێیانه له‌گه‌ڵ ئه‌ندام و هه‌ڵسوڕاوانی هه‌مو حزبه‌كان به ئاسانی ئه‌وه‌ت بۆ ساغده‌كه‌نه‌وه كه دواجار هه‌موومان جنێو ده‌ده‌ین و جنێو به‌رهه‌می پارتێك نییه به ته‌نها. كێ بڕوا به‌وه ده‌كات كه دواجار هه‌ڵسوڕاوانی پارتێك به گشتی جنێوده‌ربن؟ سه‌پاندنی <جنێوده‌ر> و وه‌ستای <ئیرهابی فكری> به سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی گۆڕاندا به‌شێكه له‌و ململانێ سیاسیه‌ی نێوان پارتی دیمۆكراتی كوردستان و بزووتنه‌وه‌كه‌دا.\nله ململانێی سیاسیدا هه‌وڵ و خه‌بات بۆ ناشه‌رعیكردن، بچوككردنه‌وه، له‌كه‌داركردنی یه‌كتر یه‌كێكه له پراكتیكه هه‌ره باوه‌كانی كایه‌ی سیاسی. وه‌سفكردنی پارتێك یان رێكخراوێك به فڵانه دیارده‌ی دزێو له ململانێی سیاسیدا، بریتیه له سه‌پاندنی روانگه‌یه‌ك به سه‌ریدا. بۆیه ده‌بێت سه‌پاندنی خه‌سڵه‌تی <جنێوده‌ر> و <ئیرهابی فكری> به سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی گۆراندا له‌م گۆشه‌نیگایه‌وه ته‌ماشا بكرێت، نه‌ك وه‌ك حه‌قیقه‌ت و راستی. ده‌نا هیچ دروستی و راستیه‌كی زانستی له‌وه‌دا نییه كه دواجار ئه‌ندام و هه‌ڵسوڕاوانی حزبێك هه‌موویان هه‌ڵگری چه‌ند خه‌سڵه‌ت و چه‌ند ستریۆتیپك بن، له‌به‌رئه‌وه‌ی نه حزب و نه هیچ یه‌كه و رێكخراوێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی سیفه‌تی ئۆمۆژێنی نییه و كه‌س و ئه‌ندامه‌كانی هه‌موو له یه‌كناچن و هه‌ڵگری هه‌مان دونیا بینی نین.\nبۆیه، ئه‌وانه‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان تاوانبار ده‌كه‌ن به جنێوده‌ر به‌شێكیان ئه‌وانه‌ن كه له كاتوساتێكدا كه‌وتونه‌ته به‌ر هێرشی جنێوی به‌رهه‌ڵستكارانی بزووتنه‌وه‌كه. به‌ڵام، ئه‌وه له بیر ده‌كه‌ن كه دواجار چه‌ندش له‌وان (له هه‌ڵسوڕاوانی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه) كه‌وتوونه‌ته به‌رده‌م هێرش و جنێوی لایه‌نگر و هه‌ڵسوڕاوانی ئه‌مانه‌وه. له هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا، هه‌روه‌ك گۆفمان گه‌وره كۆمه‌ڵناسی ئه‌مریكی ئاماژه‌ی پێده‌دات، سه‌پاندنی له‌ككه (stigma) به سه‌ر كه‌سێك یان رێكخراوێكدا هه‌رزوو ده‌بێته شوێنی فه‌نتازیا بۆ كه‌سانی دی، به شێوه‌یه‌ك ئیتر هه‌ر ره‌خنه و ناڕه‌زاییه‌ك له كه‌سی له‌كه‌داركراو و رێكخراوه‌كه‌وه بێت له گۆشه‌نیگای <له‌ككه>كه‌وه ده‌بینرێت.\nله بیرمان نه‌چێت، ئێمه هێشتا له دۆخی دوای شه‌ڕی ناوخۆ ده‌ژین: ئه‌و دۆخه‌ی ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كان به ئاسانی جنێو ده‌كه‌ن به چه‌ك و كه‌رسته‌ی تێكشكاندنی سحر و ئه‌فسانه‌ی یه‌كتر. له هه‌مانكاتدا، جنێو چه‌ند زاده‌ی دۆخی شه‌ڕی دوای ساڵانی نه‌وه‌ته‌كانه، ئه‌وه‌نده‌ش به‌رهه‌می لاوازی سه‌رمایه‌ی كولتوری كه‌سه‌كانه\nله بیرمان نه‌چێت، ئێمه هێشتا له دۆخی دوای شه‌ڕی ناوخۆ ده‌ژین: ئه‌و دۆخه‌ی ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كان به ئاسانی جنێو ده‌كه‌ن به چه‌ك و كه‌رەسته‌ی تێكشكاندنی سحر و ئه‌فسانه‌ی یه‌كتر. له هه‌مانكاتدا، جنێو چه‌ند زاده‌ی دۆخی شه‌ڕی دوای ساڵانی نه‌وه‌ته‌كانه، ئه‌وه‌نده‌ش به‌رهه‌می لاوازی سه‌رمایه‌ی كولتوری كه‌سه‌كانه. له راستیدا، زمانی سیاسی ته‌نها له دوو دۆخدا ده‌توانێت تا راده‌یه‌ك به دوور ده‌بێت له جنێو و ته‌شهیر. له دۆخێكدا كه سه‌رمایه‌ی كولتوری كه‌سه‌كه به‌رزبێت و ئیتر به بورهان و هێنانه‌وه‌ی پاساوی موقنیع ململانێكانی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی دیدا ئیداره بدات و پێویستی به جنێو نه‌بێت.\nله‌م روانگه‌یه‌وه ده‌توانین گریمانه‌ی ئه‌وه بكه‌ین: كه چه‌ند سه‌رمایه‌ی كولتوری كه‌سه‌كه به‌رز بێت، ئه‌وه‌نده زمانی قسه‌كردنی رۆژانه‌ی له جنێو و په‌یڤی ساردوسڕ به دوور ده‌بێت. پاشان له دۆخی ئاشته‌وایی سیاسی و به مه‌ده‌نیبونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیه سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، چونكه له دۆخێكی وادا رێسا و نه‌ریته‌كانی كایه‌ی سیاسی به‌هێزن و ڕێگا به ته‌شهیر و ناوزڕاندنی ئه‌وی دی ناده‌ن. به مانایه‌كی دی كایه‌كه خودان كۆدێكی یاساییه كه پراكتیكه دزێوه‌كان سنوردار ده‌كات و زمان ملكه‌چی جڵه‌وكردن ده‌كات. به‌ڵام، ئه‌مه‌ش به‌و مانایه نییه كه له دیمۆكراسی و دۆخی ئاشته‌وایی سیاسیشدا ته‌شهیر و جنێو بوونی نه‌بێت.\nزانسته سیاسیه‌كان و سۆسیۆلۆژیا له ڕێگه‌ی چه‌نده‌ها لێكۆڵینه‌وه‌وه بۆمان ده‌رده‌خه‌ن كه هیچ كایه‌یه‌كی سیاسی له دۆخی دیمۆكراسیشدا خاڵی نییه له جنێو، چونكه دواجار جنێو به‌شێكه له رابردوو و په‌روه‌رده‌ی خودی كه‌سه‌كان و ڕێساكانی كایه ناتوانیت به ته‌واوی بنه‌بڕیان بكات.\nله كۆتایدا، ده‌بێت ئه‌وه بزانین كه جنێو، هه‌روه‌ك بۆردیۆ ئاماژه‌ی پێده‌دات، به‌شێكه له زه‌بروزه‌نگی ره‌مزی. هه‌رچی زه‌بروزه‌نگی ره‌مزیشه یه‌كێكه له چه‌كه باوه‌كانی ململانێ سیاسی. بۆیه بۆ تێگه‌شتن له جنێو و چۆنێتی به‌كارهێنانی و شرۆڤه‌كردنی پێویستمان به‌و حه‌قیقه‌ته هه‌یه كه ده‌بێت بزانین جنێو به‌شێكه له سیاسه‌ت و دانه‌بڕاوه لێی. ته‌ماشاكردنی جنێو به‌م شكڵه و دوور له حوكمی به‌ها، له‌وانه‌یه ڕێگه‌مان پێبدات له‌وه تێبگه‌ین بۆچی دواجار ئه‌كته‌ره سیاسیه‌كان په‌نای بۆ ده‌بن. به مانایه‌كی دی، له جیاتی واقڕمانمان و كێشان به سه‌رخۆماندا، پێویسته جنێو وه‌ك ئاله‌تێكی ململانێ ته‌ماشا بكه‌ین و له‌م گۆشه‌نیگایه‌وه هه‌وڵی لێتێگه‌شتنی بده‌ین.


ئەنفال؛ تراژیدیای نەتەوەو ئۆباڵی ئێستامان\nئەنفال، کارەسات و دەستەواژەیەکی ویژدان ھەژێنە. چاوگەکەی بۆ وشەی (نفل)ی عەرەبی دەگەڕێتەوە، واتا (غنیمە= دەستکەوت)ی جەنگ. لەسورەتی (٨)ی قورئانی پیرۆزداو لە ئەحکامی ئایەتی یەکەمدا ھاتوە: بەناوی خوای بەخشندەو میھرەبانەوە، لەسەر ئەنفال لێت دەپرسن بڵێ ئەنفال بۆ خواو پێغەمبەرەو لەخوا بترسن و لەنێوان خۆتاندا ئاشتەوایی بکەن و ملکەچی خوداو پێغەمبەر بن گەر ئیماندارن...\nھۆکارەکانی ئەم سورەت و ئایەتەش، لەلایەن توێژەرانی قورئانەوە بۆ جەنگی (بەدر) دەگەڕێتەوە، کە لاوان وتویانە، دەستکەوت بۆ ئێمەیە، چونکە ئێمە شەڕەکەمان دەستپێکردو پیرانیش وتویانە، پاڵپشتان بوین و ئێمە نەبوینایە تێکدەچون... تاد.\nلەم ئاماژانە، دەمەوێت تەنھا ئەو راستیە دەربخەم کە ئەوکاتەش، دەستکەوت و دەسەڵات، کاریگەریەکی بێڕادەی لەجەنگی (فتوحات!)دا ھەبوو. تەنانەت لەسەر دەستکەوت، (نەوەی نوێ)ی ئەو سەردەمەو (نەوەی پێشتر)یان، ناکۆکیان ھێندە قوڵبوە، بە سورەت و ئایەتی قورئان، چارەسەری خوداییان بۆ دۆزراوەتەوە. دوای ئەوەش، ھەمیشە لەشکرکێشی سوپای ئیسلام، ئەنفالی کردوەو (دەستکەوت=تاڵان)ی بەپێی شەریعەت، دابەش کردووە. تەنانەت نێرینەو مێینەش.\nھەشت ئەنفالەکەی بەعس، کە حەوتیان لە سۆران نشین و ناوچەکانی دەسەڵاتی یەکێتی و یەکێکیان لەبادینان و ناوچەکانی دەسەڵاتی پارتی رویانداوە، لەگەڵ سورەتی ھەشتی قورئاندا، ویستراوە رێک و پێک بێتەوە. بەڵام دیارە، ھەردوو رۆژگار، زۆر جیاواز بووە.\nگەلانی غەیرە عەرەب، لەسەرەتای لەشکرکێشی ئیسلامدا، بەرگرییەکی سەرەتاییان لەخۆیان و باوەڕ و نەریتیان کردووە. حیزب و سەرکردەو ئایدیۆلۆژیەت، یان شۆڕشی رزگاری، بەڵکو بزوتنەوەی نەتەوەی ھەرنەبووە!\nلەم سەردەمەدا و لەکۆتایی سەدەی بیستەمدا، نەتەوە یەکگرتوەکان، دادگای نێودەوڵەتی، دیموکراسی، کۆنگرەی ئیسلامی، مافی مرۆڤ، خەباتی رزگاریی گەلان، بزوتنەوەی مەدەنی، ژنانی یەکسانیخواز، رای گشتی، دوو کامپی سەرمایەداری و بەناو سۆسیالیستی ھەبوون. عەرەب، عەرەبی دەشتەکی و ناکۆکی سەردەمی کوێرەوەری نەبون. خاوەن (٢١) دەوڵەت و سیستەم و یاسا و رێسا بون. خۆشیان بە خاوەنی پەیامی رزگاری و یەکێتیی نەتەوەیی دەزانی. گوایە دژی ئیسرائیل و لایەنگری رزگاری فەلەستین بون.\nگەلی کوردستان، لەدامەزراندنی دەوڵەتی عێراقەوە، تەنھا داوای مافە رەواکانی کردوە. کەچی لەدوای (١٩٥٨)وە، ساڵژمێری تاوانەکان لەسەر دەستی حکومەتەکان، ھەتا ھاتوە بەرزتربۆتەوە، گەیەندرایە تراژیدیای ئەنفال، کە دادگای تاوانەکانی عێراق بەجینۆسایدی ناساند.\nبەعس، بە فەلسەفە و ئایدیۆلۆژیەتی شۆڤێنیزمی عەرەبی، کە بۆ پاراستنی دەسەڵاتەکەی، گەڕایەوە بۆ رەگەزەکانی فاشیەتی نەتەوەیەکی دواکەوتوو. واتا:\nسیستەم و حیزبی بەعس، بەوپەڕی باوەڕی ئایدیۆلۆژیەوە، تەنھا بۆ دەستکەوت، ئەنفال و کیمیابارانی نەکرد، بەڵکو بۆ سەپاندنی ستراتیژی (شۆڤێنی- فاشی) لەناو بزوتنەوەو دەسەڵاتێکی دواکەتووی عەرەبیدا، تاوانەکانی ئەنجام دەدا.\nلەسەردەمی کوێرەوەری و سەرەتاکانی لەشکرکێشی (ئیسلام و عەرەب)دا، ئەگەر دەستکەوت ، بەپاساوی ئیسلامی، ھاندەری سەرەکی جەنگاوەرانی ئیسلام بوبێ، بێگومان لەکاتی ئەنفالی بەعسدا، عێراق یەکێک لە دەوڵەمەنترین وڵاتانی ناوچەکە بوو. نرخی بەرمیلێک نەوت دەگەیشتە (١٠٠) دۆلار و دەوڵەتانی کەنداویش، سەدان ملیار دۆلاریان لەجەنگی دژی ئێران و کورد بۆ سەدام دابین دەکرد. رۆژئاوا و رۆژھەڵاتی دونیاش پشتیوانی بەعس بون.\nجەنگی عێراق و ئێران، لەناو ھاوکێشەکاندا، فاکتەری دەرەکی روداوەکان بوو، نەک ھۆی بنچینەیی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی و ئەنفالکردن. ئەگەر دیقەت لەستراتیژی ئەنفال لە (٨) قۆناغدا بدرێ و ئەو لەشکر و توانا سەربازیەی بۆی تەرخان کرابوو، لەدۆڵی جافایەتیەوە ھەتا دەگاتە بادینان، بە زەقی دیارە کە ئەنفال، لەسەر بنچینەیەکی سیستەماتیکی ئایدیۆلۆژیەتی بەعس، ئەنجامدراوە. بۆ؟\nچونکە دەسەڵاتی دواکەتوو، کاتێک ئاوێـتەی ئایدیۆلۆژیەتی شۆڤێنی و ئاین و مەزھەب دەکرێ، مەترسیدارترین سیستمەمی حوکمڕانی بەرھەم دێنن. ھەربۆیە لەکاتی تەنگانەدا بەئاسانی دەبنە فاشی.\nرەگەزەکانی فاشیەت، لەئیسلامگەرای تۆتالیتاری کۆمەڵکوژیدا بێ، یان لەدەسەڵاتی شۆڤێنیزمدا شاردرابێتەوە، ھەمیشە ھەڕەشە لە رەچەڵەکەکان دەکەن. تەنانەت، ھەڕەشەن بۆ سەر جوگرافیی سیاسیش. ئەنفالکردنی کوردستان و تورکمان لەکوردستاندا، ھی فەیلیەکان و شیعەکان لەعێراقدا. داگیرو تاڵانکردنی کوەیت. بەکارھێنانی چەکی کیمیایی و وێرانکاری لەئێراندا. ھەموو بەڵگەی رەگەزەکانی فاشیەت و شۆڤێنیەت و تایەفەگەرین. کە بەعس بەرجەستەی دەکردن.\nدەسەڵاتەکانی کوردستان، کە زادەی ژیانی حیزبایەتین، پێشتر وەکو بزوتنەوەی کوردایەتی، بەپاساوی نەبونی پشتیوانی ستراتیژی نێودەوڵەتی و پرۆژەی دیموکراتیزەکردنی حکومەتەکانی دیکتاتۆری لەدونیا و ناوچەکەدا، ھەردەم حیزبە کوردستانیەکان، لەنێوان روخاندنی بەعس و دانوستان لەگەڵیدا، تەراتێنیان دەکرد. بۆیە ناسنامەی فاشیەتی عێراقیان ساغ نەدەکردەوە. بەڵام لەدوای راپەڕین و بڕیاری (٦٨٨-١٩٩٠)یشەوە، ئەو تەراتێنە ئاشکرا و نھێنی ھەر درێژەی کێشا. بەھەرحاڵ.. دەپرسین: (٢٨) ساڵە حوکمڕانیمان ھەیە. پەرلەمانمان ھەیە. راگەیاندنی بەرفراوانمان ھەیە. دەی بۆچی ھەتا ئێستاش، روانگەیەکی ستراتیژیمان، بۆ پرسی ئەنفال و کیمیاباران نییە؟\nدیارە ئەنفال و کیمیاباران، بڕیاری باش دەربارەیان دراون. وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان ھەیە. موچە و ھاوکاری و ئاوەدانی ئەنفالستەکان باشە، بەڵام رەخنەی بەندە ئەوەیە، کە ئەنفال و کیمیاباران، وەکو داینەمۆی پرسی نەتەوەیی لەباشوری کوردستان، کاری ھەمەلایەنەی لەسەر نەکراوە. بەتایبەتی سەردەمەکە، زۆر زیاتر لەسەردەمی جەنگی سارد، یارمەتیدەرە بۆ پرسی ئەنفال و کیمیاباران.\nکارەساتەکە زۆر گەورەترە لەو ھەوڵانەی بۆ ئەنفال و کیمیاباران دراون. کوەیت (٦٠٠) قوربانیان لەسەر دەستی سەدام ھەیە، کەچی بەبڕیاری ئەنجومەنی ئاسایش، تائێستا ملیارەھا دۆلار قەرەبوو وەردەگرن. لەکوردستاندا، سەرۆک کۆمارەکان کوردن، یەک لەسەر چواری پەرلەمانی عێراق کوردن. جێگری سەرۆک وەزیرانی کابینەکان کورد بون، چەندین وەزیر کوردن. حکومەتی ھەرێمیشمان ھەیە. کەچی ئەپاڕێینەوە، لەھەڵبجە و کەلار و خانەقین شنگال، ھۆڵێک یان باخچەیەکمان بۆ بکەن. ھەتا ئێستا نە موچەی قوربانیان و نە قەرەبوی کارەساتەکان، لەکولەکەی تەڕیشدا باس ناکرێ. تەنھا لەیادەکاندا، داوا پێشکەش دەکرێ. وا خەریکە جێبەجێ کردنی مادەی (١٤٠) لەبەغداد دەخەنە غەرغەرە. بەڵام شەڕمان لەبەغداد، زۆرتر لەسەر پلەو پۆستە!!\nلەیادی ئەنفالدا، ئیتر فرمێسکی نەتەوەیی رشتن و داوای قەرەبووکردن و چالاکی نواندن، دەبێت بکرێنە سەکۆی گۆڕینی پرۆگرامی سیاسی ئەنفال و کیمیاباران، لەڕوداوی یادکردنەوەوە، بۆ پرسی تراژیدیای نەتەوەیی. ئەم پرسە لەپەرلەماندا لەھەموو بارێکەوە، یاسای بۆ پەسەند بکەن. لەدانوستانەکان لەگەڵ بەغداد، بکرێنە مەرجی پێشوەختی رێککەوتن. پشتیوانی نێودەوڵەتی بۆ دابین بکرێ. کورتیەکەی:\nھاوشانی ناوچە کێشەلەسەرەکان، پرسی ئەنفال و ھەڵەبجە، بکرێنە داینەمۆی خەباتی نەتەوەییمان لەعێراق و کوردستاندا. بەپێچەوانەی ئەو بۆچونانەی ساڵەھایە کە پێیانوایە، پرسی نەتەوەیی لاواز بووەو ئیتر تەنھا کاتی بازاڕ و ئابوری و خۆشگوزەرانیە.\nئەوانەی پێیانوایە، عێراق دەبێتە نیشتمانی ھەموان، بەبێ ئەوەی برینە قوڵەکان چارەسەربکرێ، بەبێ ئەوەی مافە مێژوییەکان بگەڕێتەوە بۆ خاوەن ھەق، بەبێ ئەوەی پرۆسەی دیموکراسیی مەدەنی لەعێراقدا بەھێزبکرێ، بەبێ سەروەری یاساو جێبەجێکردنی مادەی (١٤٠) ئەوانە، بەرژەوەندی ھەلپەرستی زاڵە بەسەریاندا. تەنانەت فرمێسکەکانیان لەیادی ئەنفال و ھەڵبەجەدا، کەمترین شەرمەزاریان داناشۆرێ!!\nلەرۆژئاوادا.. ئەوە بریتانیا و ئیسپانیا و کەنەدا، سکۆتلەندیەکان و کەتەلۆنیەکان و کیبیکەکان، نە ئەنفال کراون و نە کیمیاباران، کەچی ھێشتا لەخەباتی ھاوچەرخی رزگاریدان. کەچی ھەن لەکوردستانی ئەنفالکراوی کیمیابارانکراوی فاشیەت حوکمڕاودا.. پێیانوایە سەردەمی خەباتی نەتەوەیی بەسەرچوە، راستیەکەی ئەوەیە ئەم توێژە ھەلپەرست و مشەخۆرانە، ئەقڵی سیاسیان لەدەستداوەو بەھای نەتەوەییان نەماوە!!


ماتیس: ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە پشتیوانیکردنی هاوپەیمانێتی بە ڕابەرایەتی سعودیە لە یەمەن\nی مانگی هه‌شـت ٢٩, ٢٠١٨\nوەزیری بەرگری ئەمەریکا جیم ماتیس\nسوپای ئەمەریکا ئاماژەی بەوەدا بەردەوام دەبێت لە یارمەتییەکانی بۆ هاوپەیمانێتی بە ڕابەرایەتی سعودیە، ئەمەش لەنێوەندی نیگەرانییەکاندا سەبارەت بە زیانەکانی جەنگ لەنێو هاوڵاتیانی مەدەنی یەمەندا.\nسعودیە ڕابەرایەتی هاوپەیمانێتییەک دەکات کە ڕۆژئاوا پشتیوانی لێدەکات بۆ گەڕاندنەوەی سەرۆکی یەمەن عەبد ڕەبە مەنسور هادی بۆ سەنعای پایتەختی یەمەن، دوای ئەوەی حوثییەکان لە ساڵی 2015 دا کۆنتڕۆڵی سەنعایان کرد.\nئەمەریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا چەک و زانیاری هەواڵگری دەدەن بە هاوپەیمانێتیەکە. کۆمەڵانی مافەکانی مرۆڤیش ڕەخنە لە هاوپەیمانێتییەکە دەگرن بەهۆی هێرشە ئاسمانییەکانیانەوە کە بۆتە هۆی کوژرانی سەدان هاوڵاتیانی مەدەنی و وێرانکردنی نەخۆشخانە و قوتابخانە و بازاڕەکان.\nلەم مانگەدا بەهۆی هێرشێکی ئاسمانی هاوپەیمانێتییەکەوە دەیان منداڵ کوژران کە ئەوەش بووە هۆی توڕەبوونی بەرپرسانی نەتەوە یەکگرتووەکان. سعودیەش وتی لێکۆڵینەوە لەو هێرشە دەکات.\nدوای ئەم ڕووداوە وەزیری بەرگری ئەمەریکا جەنەڕاڵێکی باڵای نارد بۆ سعودیە و بە ڕۆژنامەنووسانی وت ئەمەریکا دان دەنێت بەم هەڵە کارەساتیانەوە.\nوتیشی " بەردەوام دەبین لەکارکردن لەگەڵیاندا و هەوڵدەدەین ئەم کارەساتانە کەمتر ببنەوە." وەزارەتی بەرگری ئەمەریکا پێی وایە یارمەتییەکانی بۆ هاوپەیمانێتییەکە یارمەتیدەر دەبن بۆ کەمبوونەوەی کوژرانی هاوڵاتیانی مەدەنی. لەو یارمەتیانەش پێدانی سوتەمەنییە بۆ فڕۆکەکانی هاوپەیمانێتییەکە و مەشق پێکردنیانە بۆ پێکانی ئامانجەکان. لە جنێڤ شارەزایانی بواری مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان ڕۆژی سێشەممە وتیان هێرشە ئاسمانییەکانی هاوپەیمانێتییەکە بە ڕابەرایەتی سعودیە بوونەتە هۆی کوژرانی ژمارەیەکی زۆر هاوڵاتیانی مەدەنی و هەندێکیان دەگەنە ئاستی تاوانی جەنگ.\nماتیس وتی " ئێمە لەوێ هەوڵدەدەین کوژرانی هاوڵاتیانی مەدەنی و بێتاوان بە تەواوەتی کەم بکەینەوە."\nوتیشی " ئامانجمان ئەوەیە سنوورێک دابنێین بۆ ئەم کارەساتە و بەزووترین کات شتەکان بگوازینەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ بە سەرپەرشتی نەتەوە یەکگرتووەکان."


کۆشکى سپى؛کازمى و جۆ بایدن کۆدەبنەوە\n2021.07.26 - 09:03\nسەرۆک وەزیرانى عێراق سەرلەئێوارەى ئەمڕۆ (دووشەممە) لە کۆشکى سپى لەگەڵ سەرۆکى ئەمەریکا کۆدەبێتەوە.\nڕۆژنامەى سەباحى فەرمى (26ى تەموزى 2021) بڵاوى کردەوە "سەرلەئێوارەى ئەمڕۆ (دووشەممە) مستەفا کازمى، سەرۆک وەزیرانى عێراق لە کۆشکى سپى لەگەڵ جۆ بایدن کۆدەبێتەوە".\nبەگوێرەى رۆژنامەکە لە کۆبوونەوەکەدا باس لە پەیوەندییەکانى ئەمەریکا و عێراق دەکەن لە بوارە جیاوازەکان و تاوتوێى ئەو دۆسیانە دەکەن کە جێى بایەخى هەردوولان.\nمستەفا کازمى سەرۆک وەزیرانى عێراق گەیشتە واشنتنى پایتەختى ئەمریکا، بۆ دەستپێکردنى قۆناغى کۆتایی گفتوگۆى ستراتیژى هەردوو وڵات.\nسەردانەکەى کازمى چەند رۆژێک دەخایەنێت و تێیدا لەگەڵ بەرپرسانى ئەو وڵاتە پەیوەندییەکانى عێراق و ئەمریکا لە بوارە جیاجیاکان تاوتوێ دەکات.\nکازمى پێش بەڕێکەوتنى بۆ ئەمریکا رایگەیاند، سەردانەکەى لە چوارچێوەى هەوڵەکانى عێراقدایە بۆ بنیاتنانى پەیوەندییەکى بەتین لەگەڵ ئەمریکا لەسەر بنەماى رێزگرتن و هاریکاریی لە بوارە جیاجیاکان.\nلەمیانەى سەردانى وەفدى عێراق بۆ ولایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا، پێشتر فوئاد حسێن گەیشتە ئەو وڵاتە وەک ئامادەکارییەک بۆ سەردانەکەى کازمى و دەستپێکردنى گفتوگۆى ستراتیژى لەگەڵ ئەو وڵاتە.\nبەپێى زانیاریەکانیش، هەردوولا لەسەر مەلەفى کشانەوەى هێزەکانى ئەمریکا ڕێکدەکەون و بڕیارە دواتر بەیاننامەیەکى هاوبەش دەربکرێت و تێیدا ئەوە ئاشکرا بکرێت کە تا کۆتایى ئەمساڵ ئەرکى هێزە شەڕکەرەکانى ئەمریکا لە عێراق کۆتایى دێت.\nجين ساكى، وتەبێژى کۆشکى سپى (23ى تەموزى 2021) لە کۆنگرەیەکى ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەى بەوەدا، ڕۆژى دووشەممە 26ى تەموزى 2021 جۆ بایدن سەرۆکى ولایەتە یەکگترووەکانى ئەمریکا لە کۆشکى سپى پێشواى لە مستەفا کازمى سەرۆک وەزیرانى عێراق دەکات.\nئاماژەى بەوەشداوە، بابەتى گفتوگۆکان بریتین لە هاوبەشیى ستراتیژى نێوان هەردوو وڵات، هەروەها باس لە چەندین مەلەفى تریش دەکرێت، وەک پەروەردە و فێرکردن، ئابوریى، وزە و کلتور هاریکارى هەردوو وڵات بۆ بەزاندنى ڕێکخراوى داعش.\nلە ئاسایشەوە بۆ ئەو کەسانەی ئەم دوو جۆرە ماتۆڕیان هەیە: 48 کاتژمێرتان هەیە\n2021.08.01 - 12:00\nگومان لەجۆرى بارانبارینەکەى وڵاتانى کەنداو دەکرێت\n2021.07.20 - 21:18\nجۆری گۆڕاوی کۆرۆنای دەلتا لە سلێمانی تۆمارکرا\n2021.07.19 - 18:41\nنهێنییەكانی دیداری كازمی و بایدن ئاشكراكران\n2021.07.28 - 10:49


هاوپشتی ئەنتەرناسیونالی لە دژی هەڕەشەی جەنگ – Dengekan\nbyDenegkan\tDecember 24, 2019\tGeneral\nکرێکارانی تورکیا، یۆنان و قوبرس هیچ سوود و بەرژەوەندییەکیان نییە لە دوایین ململانێ و کێشمەکێشەکانی کەناری دەریای سپی ناوەراست لە زۆنی ئابووری دیاریکراودا. بە پێچەوانەوە ئەگەر هاتوو ڕوو بە رووبوونەوەی سەربازی رووبدات. ئەوە ئێمەین هەموو شتێك لەدەست دەدەین و زەرەرمەند دەبین.\nبەڵێنەکانی چینە دەسەڵاتدارەکان و فەرمانڕەواکانی ئێمە بۆ گەران و دۆزینەوەی تازەی نەوت و گازی سروشتی لە دەریای سپی ناوەراستدا، گوایە خۆشگوزەرانی و گەشەکردنی دارایی لەگەڵ خۆیدا دێنێت ئەمە قسەیەکی ڕاست نییە. بەڵكو تەنها قازانجی گەورە بۆ كۆمپانیا فەرەنەتەوەكانی وزەی، وەك ئیكسۆن، تۆتال و ئینی (كۆمپانیای وزە) دەهێنێت. ئەم گەڕانە بەدوای وزەكانی سووتەمەنییدا گۆڕانی كەش و هەوا خراپتر دەكات، لەگەڵ ئەوەشدا و نەیاریی و پێكدانانەكانی نێوان دەسەڵاتە ئیمپریالیستیی و ناوچەییەكان خێراتر و توندوتیژ تر دەكات.\nئەم بەربەرەکانێیە لە هەموو لایەکەوە کۆنەپەرستانەیە. ئەو هەوڵانەی لەلایەن حوكمڕانەكانمانەوە دەدرێن کە دەیانەوێت نیشانی بدەن گوایە ئەم کارەیان “بەرگرییە لە نیشتیمان” درۆیەکە و ڕاستی تێدانییە. زۆر بە ڕوونیی و بە بەڵگەوە دیارە حکومەتەکەی ئەردۆغان و میتۆتاکس لە لیبیا پشتگیری لە دوو هێزی جیاواز لە شەڕ دەكەن. بنغازی بەشێک نییە لە “نیشتیمان”ی یۆنان، ترابلوسیش بەشێک نییە لە “نیشتیمان”ی تورکیا.\nچارەسەری دروست، هەرگیز لەڕێگای ناوبژیکردنی ناتۆ (NATO)، یەکیتیی ئەوروپا (European Union)یاخود نەتەوە یەکگرتووەکانەوە (United Nations) بەدینایەت. ئەم ڕێکخراوە نێودەوڵەتییانە “دەڵاڵی سەربەخۆیی” ئاشتیی و دادپەروەریی نین. ئەمانە بەكرێگیراوەكانی دەستتێوەردانی ئیمپریالیستین كە دەیانەوێت لەڕێگای ئابووریی و سەربازیی و دبلۆماسییەوە ئەم کارە ئەنجام بدەن. ئەم کردوەیەیان بۆ چەندەها جار لە وڵاتانی ناوچەکە لە سوریاوە بۆ یەمەن دووبارە بۆتەوە، هەروەها لە ئەفغانستانەوە تاوەکو ئۆقیانووسی ئەتڵەسی کە قوبرسیش دەگرێتەوە.\nئەڵتەرناتیڤ بۆ “ناوبژیكردن”ێكی وەها ئامادەکاری نییە بۆ جەنگ. ئێمە دژایەتیی هەموو ئەم هەوڵانەی پارتە ئۆپۆزیسیۆنەکان دەکەین کە فشار دەخەنە سەر حکومەتەکانیان بۆ ووتاربێژیی ناسیۆنالیستیی و پێشبرکێی خۆپرچەککردن. ئەمجۆرە سیاستە دەرگا دەکاتەوە بۆ بەهێز بوون و گەشەکردنی هێزە ڕاسترەو و فاشیستەکان. ئەمەش مایەى قبوڵكردن نییە بەشێک لە چەپ لەگەڵ داواکاری سەپاندنی ئابلوقەی یەکێتیی ئەوروپان. ئەم سیاسەتە هەڕەشەی زیاترە لە گەشتی بچووک لە ئیجە و دەوروبەری قوبرس و لە گەل ئەوەشدا پاڵپشتی کردنە لە چەوساندنەوەی گەلی کورد.\nتەنها گەرەنتی بۆ ئاشتی و دادپەروەری پەرەسەندنی خەباتی کرێکارانە. ئێمە ئیلهام وەردەگرین لە بیرۆکەی شەپۆلی شۆرشی جیهانی لە چیلی یەوە بۆ لوبنان هەروەها لە سودانەوە بۆ فەرەنسا. ئێمە داواکاری دەستبەجێ بەرز دەکەینەوە بۆ:\nکۆتایی هێنان بە هەموو دەستتێوەردانێکی ئیمپریالیستی لە ناوچەکەدا، هاتنە دەرەوەی یۆنان و تورکیا لە ناتۆ. داخستنی هەموو بنکە سەربازییەکانی (Incirlik, Souda, Akrotiri) لە قوبرس و یۆنان تورکیا.\nکۆتاییهێنان بە گەڕان و هەڵکەندنی نەوت و گاز لە دەریای سپی ناوەراست. پێویستە سووتەمەنییەکانی کانە بەردەکان لە ژێر دەریا بمێننەوە.\nکۆتاییهێنان بە پێشبڕکێی سەربازی. ڕاگرتنی بەفیڕۆدانی پارە بۆ فڕۆکەی جەنگی، کەشتی بچووک و مووشەک، جا چ رۆژئاوایی بێت یاخود ڕووسی.\nکردنەوەی سنوورەکان بە رووی پەنابەران. پێشوازی کردن و لەخۆگرتنی هەموو ئەو خەڵکانەی کە بەهۆى ترسی جەنگ و برسێتیییەوە ئاوارە بوون. پەنابەری و پەناگە بۆ گشتیان. کۆتاییهێنان بە سیاسەتی "سەنگەریی ئەوروپیی". کۆتاییهێنان بە ڕێکەوتننامەی دژەكۆچبەریی یەکێتیی ئەوروپا لە لیبیا و تورکیا کە کۆچبەران شەرمەزار دەکەن و بە چاوێکی وا تەماشایان دەکەن کە هەڕەشەن بۆ سەر ئەوان.\nکرێکارانی تورکیی و یۆنانیی لە قوبرس مافی خۆیانە لە سەر داهاتووی دوورگەکەیان بڕیار بدەن، دوور لە هەر دەستتێوەردانی دەرەکی.\nکرێکارانی یۆنان، تورکیا و قوبرس نەرێتێکی دەوڵەمەندی خەباتکارانەیان هەیە لە دژی قوربانیدانەکان کە قەیرانی ماوە درێژیی سەرمایەداری بەسەریدا سەپاندوون. بونیادنانی بزووتنەوەیەک بۆ داواکارییەکانی وەک دژی سیاسەتی (سگهەڵگوشین) دەستپێوەگرتن و چەوساندنەوە، شانبەشانی لە گەل ئەوەشدا داواکارییە ئەنتەرناسیونالەکانمان کە لە توانایدایە لەشکرێکی بەهێز بونیادبنێن بۆ ئایندەیەکی باشتر. ڕێکخراوەکانی ئێمە خۆی بە بەرپرسیار دەزانێت بە نەریتی شۆڕشگێرانە بۆ دژایەتیکردنی جەنگی ئیمپریالیستی و لە هەمانکاتدا خەبات دەکەین بۆ سۆسیالیزمی ئەنتەرناسیونالی. ئێمە داوا لە هەموو ئەو خەڵکانە دەكەین کە ئاشتیخوازن پەیوەستبن بە ڕیزەكانی ئەم تێكۆشانە هاوبەشەوە.\nپارتی کرێکارانی سۆسیالیست – یۆنان\nپارتی کرێکارانی سۆسیالیستی شۆڕشگێریی – تورکیا\nڕێکخراوی هاوپشتی کرێکاریی – قوبرس\nو. لە ئینگلیزییەوە: ئازاد ئارمان\nPrevious کتێبی کۆمەڵێک لە تێکستی گۆرانییەکانی هونەرمەند داریوش\nNext سپێده‌ی ئاواره‌یی … شه‌ونم زه‌ندی


مێژووی دیستۆپیا (شۆڕش یان هەرا) – History Of Kurd\nHome / بەشی مێژووی كورد / مێژووی دیستۆپیا (شۆڕش یان هەرا)\ndidar othman 2016-10-28\tبەشی مێژووی كورد, مێژووی نوێ و هاوچه‌رخی كورد لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە مێژووی دیستۆپیا (شۆڕش یان هەرا) 2,931 Views\nدوای ئەوەی سەردەمی مەلا مستەفا دەست پێئەکا ،ئێدی سەردەمی گۆڕینی چەمکەکانیش تووشی گۆڕانکاری ئەبن. بەشێوەیەك،یەکەمین چەمك کەدێتە ئاراوە بریتییە لە ووشەی ئەزبەنی. ئەڵبەت ئەم ووشەیە زیاتر وەك خۆبە بچووك نیشان دان و کۆیلەتی بەکارهاتوە زیاتر وەك ووشەی ڕێز. مەلا مستەفا لەبەر ئەوەی کەسایەتیەکی نەزان و نەخوێنەوارو ناشایستە بوە،هەربۆیە گەلێ بەلایەوە ئاسایی بوە کەوا خۆی چۆن بەرانبەر سەردەستەکان وەك کۆیلە نیشان داوە و بەو شێوەیە مامەڵەی لەگەڵدا کراوە ، ئەمیش بەهەمان میتۆد لەگەڵ چوار دەورەکەی خۆیدا هەڵسوکەوتی کردوەو لەکۆیلە زیاتر پێی ڕەوا نەبینیون. بۆ نمونە، خۆی وەك (قەیتانی قۆنەرەی)عەبدول کەریم قاسم شوبهاندوە. لێرەدا لەبەردەم سەردەستدا ئاوا خۆی نمایش کردوە. کەچی لەبەرانبەر کەسانی چواردەوری خۆی بەزمانێکی تر وەك ئەوەی ئەوترێ(پێم خۆشە سەرۆکی حیزو قەحبە بم و سەرۆکی ئێوە نەبم)وەیان(سۆرەی قووندەر) . مەلا مستەفا هیچ پێی خۆش نەبوە خێمەکەی لەتەنیشت خێمەی ئەندامانی سەرکردایەتیەوە بوبێ و هەردەم لەسەروو ئەوانەوە خێمەیان بۆ هەڵداوە. ئەم لووت بەرزی و نەزانیەی مەلا مستەفا دیاردەیەکی نوێیە لە نێو شۆڕش و جوڵانەوەی کوردایەتی .مێژوو نیشانمان نادا کەوا مەلا مستەفا پەرتووکێکی نووسی بێ وەیان خاوەن فەلسەفەیەکی وا بێ وەیان لانی کەم هیچ ووتەیەکی بەکەڵك و ڕستەیەکی وانیە لەنێو کۆمەڵگای کوردیدا شایستەی ئەوەبێ وەك نمونە بهێنرێتەوە. ئەڵبەت پێش ئەو هەرگیز سەرکردەکان بەم شێوەیە نەبینراوون و مێژووش بەڵگەی وامان نیشان نادات کە هەریەك لە(پێشەوا،شێخ،سمکۆ و پێش ئەوانیش چەمکی ناهەموار و خراپیان بەکارهێنابێ.\nلە دیستۆپیای مەلا مەستەفادا چەمکی هەڵهاتن و ئاشبەتاڵ بۆ یەکەمین جار بەپراکتیك پێڕەو ئەکرێت. هەڵهاتنی بەرەو ڕووسیاو پشتێکردنە کۆماری مهاباد یەکەمین دیاردەی نامۆیە لەجوڵانەوەی شۆڕشی کوردیدا و لەسەردەستی ئەم ڕوویداوە. پێش ئەمە مێژوو تەنها ئەو ڕووداوانەی بۆ تۆمار کردووین کە بریتی بوە لەبەرەنگاربوونەوە دژی دوژمنان. لە(یوتۆپیا)ی کۆمارەکەی مهاباد و دەوڵەتە کوردیەکەی شێخی مەزن مێژوو باسی قارەمانی ئەو دوو سەرکردەیەمان بۆ ئەکا کە چۆن یان لەسێدارە دراون و وەیان چۆن لەشەڕدا شێرانە جەنگاوون و دواتر زامدار بوون و پاشان نەفی کران. مەلا مستەفا بۆ یەکەمین جار هەڵهاتنی هەڵبژارد و چەمکی ترسنۆکی و ناجوامێری بەتەوێڵی خۆیەوە نا. کەچی مێژووی دیستۆپیاکەی مەلا مستەفا ئەو هەڵهاتنەمان بە شێویەکی تر بۆ تۆمار کردوەو ئاوەژووی کردۆتەوە.ئەمە سەردەمی گۆڕینی چەمکەکانە. هەڵهاتن،ڕاکردن،چۆڵکردنی بەرەی جەنگ گۆڕدرا بە ستراتیژ و هەڵسانەوەی شۆڕش. ترس لەپەتی سێدارەو زیندان گۆڕدرا بە ئازایەتی و جوامێری. ملشکاندن و پشتێکردنی هاوەڵەکان گۆڕدرا بە کوردایەتی و سیاسەتی ژیرانە.\nئەوکاتەی شێخی مەزن لەسلێمانی دژ بە داگیرکەرانی ئینگلیز جەنگا و داوای دەوڵەوتی کوردی کرد،سمکۆی شکاك بەهانای شێخەوە هات لەهەموو کوردستانەوە هاریکاری کرا. کەچی مەلا مستەفا بەپێچەوانەوە لە کۆماری مهاباد درزی خستە نێو کوردان و هەڵهات. ڕەخنە لە شێخ ئەگیرێ بەوەی دەستی نەخستۆتە دەست ئینگلیزی داگیر کەرەوە کەچی مەلا مستەفا بەرەو دەوڵەوتی ڕووسیای کۆمۆنیستی هەڵدێ و داوای مافی پەنابەری ئەکا. ئەمە لەکاتێکدا ،ڕووسیا یەکەمین ووڵات بوە کەپشتگیری کۆماری مهابادی کرد.دواتر،ئەمریکا لەساڵی ١٩٧٤ دا لەڕێگای ئێرانەوە پشتگیری مەلا مستەفایان کرد دژ بە حکومەتی عێراقی و هەر ئەوان داوایان لێ کرد ئاشبەتاڵ بە گردبوونەوەکەی بکا. کەچی بێ هیچ مەرجێ ئاشبەتاڵی کرد و دیسانەوە ڕووی کردەوە ئەو ووڵاتەی لەسەرەتادا پشتگیری لێ کرد و پاشان داوای پەنابەرێتی لێ کرد. ئەوەبوو دوای ئاشبەتال ڕووی کردە ئەمریکا و هەر لەوێش ساڵی ١٩٧٩ مرد. لەدیستۆپیادا سەرکردەکان ئەبنە کۆیلەی ئەو دەوڵەوت و لایەنانەی ئەبنە هۆکاری هەڵگیرساندنی شۆڕشەکان و شکستەکانیان. واتە ،هەر هەمان ووڵات هانی داون چەك هەڵبگرن و دواتر داوایان کردوە چەك دابنێن. لەدەستپێکی ئەم (دیستۆپیایە)دا چەمکی کوردایەتی گۆڕدرا بە چەمکی خیانەت و سەرشۆڕی. هیچ کام لە شێخی مەزن و پێشەوای گەورە ئامادە نەبوون کوردایەتی بە خیانەت بگۆڕنەوە. ئەوان چەمکەکانیان وەك خۆیان بەکارهێنا و مەلا مستەفا لەسەردەستی ئەو چەمکەکان گۆڕدران. خیانەت وای لێهات و تەشەنەی کرد کە یەکێکی وەك جەلال تاڵەبانی لەساڵی ١٩٦٦ جاشایەتی بۆ حکومەتی عێراق بکا و پێش زریپۆش بکەوێ و کوڕی کورد ڕاوو بکەن. ئەم هەوڵەی جەلال و برایم ئەحمەد کەلەژێر ناوی جیابوونەوە لەمەکتەب سیاسی و باڵی مەکتەب سیاسی ناو ئەبران،جگە لە جاشایەتی هیچی تر نەبوو. ئێدی لەو ڕۆژەوە چەمکی خیانەت تەواو جێگای بە چەمکە ڕاستەقینە گرتەوە.\nهەربۆیە گەلێ ئاسان بوو بۆ مەسعود بارزانی کە جارێکی تر پەنا بباتەوە بۆ سەدام حوسێن و لە ٣١ ئابی ١٩٩٦ دا و بەیارمەتی گاردی کۆماری شاری هەولێر و پەرلەمانی کوردستان داگیر بکەن و ئەو جاشایەتیە وەك کوردایەتی بەخەڵکی بفرۆشنەوە. ئەڵبەت ئەم جۆرە وەك کلتوورێکی لێکراو هەر پارت و لایەنێك بیەوێ گەلێ بەسانایی ئەتوانن بەئەنجامی بگەیەنن و لای جەماوەر و ئەندامانی خۆیان بەشانازیەوە باسی لێوە بکەن.نمونەی هێنانی سوپای تورکی بۆ بادینان و هێزی ئیتلاعات و میت و حەشدای شەعبی لەلایەن ئەم دوو لایەنەوە دیاردەیەکی ئاسایی و نۆرماڵە و هیچ پێیان شەرم نیە.\nدەست پێکی ئەم مێژووە ئەگەڕێتەوە بۆ ٧٠ ساڵی ڕابردوو. ئەو کاتەی کۆمارەکەی پێشەوا کۆتایی پێهات،ئێدی لەو ڕۆژەوە هەتا ئێستێ بەردەوامی هەیە و ئەو بناغەیەی ئەم مێژووە ڕەشەی خستە ڕۆژەڤی کوردستانی باشوورەوە و کاریگەریە نەرێنیەکانی لەسەر بەشەکانی تریش دروست کرد لەسەر دەستی مەلا مستەفا و نەوەکانی بەرپا بوو.\nئەو(یۆتۆپیا)یەی شێخ و پێشەوا بەردی بناغەیان بۆ داناو هەنگاویان بۆ هاویشت ،ئەگەرچی بۆ ماوەیەکی کورتیش بوو،لێ مەرجی کوردبوون و کوردستانیبوون لەهەناویدا هەڵگرتبوو. هەر بۆیە ئەو هەوێنەی ئەو هەوڵەی ئەو دوو کەسایەتیە ناکرێ نادیدە بکرێن و لەیاد بکرێن. خۆشبەختانە ئەو(یۆتۆپیا)یە توانی بۆ هەتا هەتایە چەکەرەی ئەو تۆوە کوردەواریە بکاتەوە کەئەوان خۆیان بۆ بەخت کرد،ژیانیان بۆ تەرخان کرد،تەمەنیان بۆ سەرف کرد و دواتر خۆیان بۆگیانفیدا کرد.\nئەڵبەت مەلا مستەفا ئەو کەسایەتیە نەبوو کە بتوانێ درێژە بەو (یۆتۆپیا)یەی پێش خۆی بدا و گەشەی پێبکا.نەخێر و سەد نەخێر ئەم هات قوتابخانەیەکی بنیات نا کە تەواو دژی خواست و ئاواتەکانی شێخ و پێشەوا بوون. ئەوان لەسەر ئەو(یۆتۆپیا)یە تووشی زیندان،لە ووڵات دوور خستنەوە،ماڵوێرانی ،زامدار بوون لەبەرەنگاربوونەوەو لەسێدارەدان بوون. کەچی مەلا مستەفا تەواو پێچەوانەکەی هەڵبژارد ئەو (دیستۆپیا)ی هەڵبژارد. بەو مانایەی لەجیاتی بەرگری لەنیشتمان و خاکی کوردستان ،ڕووەو سنوورەکانی ڕووسیا ڕۆیشت و پشتی کردە هاوڵەکانی لە کۆماری مهاباد. لەجیاتی پەتی سێدارە لەگەڵ پێشەوای نەمر،ڕاکردن و هەڵاتنی کردە بەردی بناغەی ئەو قوتابخانەیەی کەبەناوی خۆیەوە ناونراوە. لەجیاتی بەردەوام بوون لەسەر شۆڕش و خەبات دژی داگیرکەرانی کوردستان،ژیانی پەناهەندەیی و رابواردنی لەگەڵ ڕووسیەکان هەڵبژارد.لەجیاتی مانەوە لەگەڵ هاوڕێی خەبات و تفەنگ،ژێر چادری ئاوارەیی و سەرکزی هەڵبژارد. لەجیاتی یەکیتی نێو کوردان و یەکڕیزی بەرەی گەل،پاشاگەردانی و پەرتبوونی هەڵبژارد و هەر یەکەو لەشوێنێکی ڕووسیا گیرسانەوەو دواتر توانەوە. لەجیاتی بەرخودان و بەرگری ،هەڵاتن و ئاشبەتاڵی هەڵبژارد. ئەمە کرۆکی قوتابخانەی بارزانیە کەدواتر نەوەکانی لەسەر گۆشکران و ئەمان هاتن چەندین شتی ناهەمواری تریان بۆ زیاد کرد کەدواتر ئاماژەیان پێ ئەدەین.\n(دیستۆپیا)ی بارزانی لەوەوە دەستی پێکرد کاتێ کوردایەتی و مانای کوردبوونی لەخێزان و بنەماڵەکەی خۆیەوە بەتەواوی سڕییەوە. هەر لە بەناو کردنی مناڵەکانی بەناوی عەرەبی و تورکی .کەئەمە هەرگیز لەسەرکردەی هیچ جوڵانەوەیەکی ڕزگاریخوازی هیچ گەلێك ناوەشێتەوە کە ناوی کوردی بەکار نەهێنێ و لەجیاتیان ناوی دوژمنی داگیرکەر لەمناڵ و نەوەکانیان بێنن. ئەم جۆرە لەنەریتە نامۆیە کارێگەری خراپی لەسەر بارتاقای کۆمەڵگەی کوردەواری دروست کرد. بەجۆرێک لایەنی ئایینی خرایە شوێنی لایەنی نەتەوایەتی و بەرژەوەندی ئایینی بەکارهێنرا دژ بە بەرژەوەندیە باڵاکانی نەتەوە.\nمەلا مستەفا بەوەشەوە نەوەستا و هەستا نازاناوی مەلای لەخۆی نا کەهەرگیز نەڕۆژێك لە ڕۆژان مەلایەتی کردوە ،وە نە خوێندەواریشی هەبوە تا ببێتە مەلاو پێش نوێژ. دیارە ئەو کات بۆ فریودان و لەخشتەبردنی خەڵکی ئەو نازناوەی هەڵبژارد،لەلایەکی ترەوە وای نیشانی چواردەورەکەی خۆی دا کەبەهۆی مەلایەتیەوە وەك کەسێکی خوێنەر هەژمار ئەکرێ. ئەڵبەت ئەو کات مەلایەتی جگە لەوەی جێگایەکی بەرز و پلەو پاییەکی کۆمەڵایەتی بەهێزی هەبوە لەنێو کۆمەڵگای کوردەواریدا و لەزۆربەی کاتدا جێگای متمانەی خەڵکی بوە.\nمەلا مستەفا یەکەمین کەسایەتی خێڵەکی کوردە کە دەستی کرد بە جیاوازی کردن لەنێو ژنەکانی و دواتر مناڵەکانین. بەم هۆیەوە ، جۆرە نەرێتێکی نامۆی دروست کرد کە ئاوێتە بوو لەگەڵ نەریتی کوردایەتی. ئەم جۆرە نەریتە نەرێنیە وای کرد کەئاسایی بێ بۆ کەسایەتی کورد کەچاو لەسەرکردەکەی بکا،بەجۆرێك، هێنانی زیاتر لەژنێك و دواتر جیاوازی کردن لەنێو نەوەکان و ڕاکێشانی هەندێ بۆ لای خۆی و تەریك کردنی هەندێکی تر. بۆ نمونە، بارزانی حەمایلی لەژنەکانی تری جیاکردبۆوە و هەروەها مناڵەکانی ئەوی لەوانی تر پێ چاکتر بوو. هەربۆیە چەندین لەمناڵەکانی لەو خانەخوێە دەرکران و ڕوویان لەدوژمنەکەیان کرد و ئەویان لەماڵە باوك پێچاکتر بوو،لەوانە(لوقمان و عوبەیدوڵا). جێگای خۆیەتی هەڵوێستە لەسەر ئەو ڕەفتار و نەرێتە نێگەتیڤانە بدەین کەبارزانی لەخۆیەوە دەستی پێکرد و دواتر لە کۆمەڵگادا چاولێکەری بۆ پەیدا کرد.\nیەکێ لەو وانەو پەندانەی هەریەك لە برایم و ئەحمەد و مەلا مستەفا فێری بوون بریتی بوو لە فەلسفەی خۆبەدەستەوەدان و کلك گرێدان بەدوژمنانی کوردەوە. لای ئەمان،ئەو شۆڕش و خەباتەی دێتە کایە پێوستە ڕەچاوی بەرژەوەندی سەردەستان بکرێ. هەربۆیە،چ لەڕێگای ئێران و تورکیا بۆ ئەوەی بتوانن بەرژەوەندیان پاراستراو بێ و نەکەونە ژێر گێژاوی گرتن و لەسێدارەدان و بتوانن بەئاسانی گەرمیان و کوێستان بکەن،ئەوەبوو هەموو ڕێگەیەکیان هەڵبژارد تا دڵی داگیرکەران ڕابگرن بۆ مانەوەی خۆیان و بنەماڵەکانیان. لەو کاتەی برایم ئەحمەد جڵەوی پارتی هیوا بۆ مەلا مستەفا بەجێهێشت کە دواتر گۆڕدرا بە پارتی دیموکراتی کوردستان بەهەنجەتی ئەوەی گوایە ئەم سەردەمە پێوستی بە خەباتی چەکداری و هێزی تفەنگ بەدەستە. ئا لەو کاتەوە خەباتی ڕێکخستن و هۆشیاری کۆمەڵ و بڵاوکردنەوەی هزری نەتەوەیی لەلایەن برایم و مەلا مستەفادا شەقێکی تێهەڵدراو گۆڕدرا بە هێزێکی فشەڵی چەکداری کەدواتر پێش ئەوەی لەخزمەتی خەباتی کوردیدا تاقی بکرێتەوە لەلایەن شای ئێرانەوە گڵۆپی سەوزیان بۆ داگیرساند تا دژایەتی عەبدول کەریم قاسمیان پێکرد بەهەماهەنگی ئاغا و دەرەبەگی کوردستان.\nئەم هەڵایە لەژێر ناونیشانی شۆڕشی ئەیلولی ١٩٦١ دەستی پێکرد. هەڵبەت ئەو کارەی عەبدول کەریم قاسم دژ بە دەرەبەگ و ئاغا و بەگەکان لای زۆربەی سەرۆك و سەردارانی خێڵەکان دژایەتی کرا. ئەو هەموو زەوی و زارانەی گەڕاندرێنرایەوە بۆ پاڵەو جووتیاران ،ئەگەر چی بۆ ماوەیەکی کورت ببوو بەمایەی خێرو باشە بۆ زۆربەی خەڵکی هەژار و لێقەوماوان،لێ چینی بۆرژواو خوێنخۆر ئەمەیان پێ هەزم نەکراو لەساتیك گەڕان تۆڵەی خۆیان بکەنەوە. بۆ ئەمەش مەلا مستەفا باشترین خزمەتی بە هەریەك لە(چینە لەخۆباییبوەکەی کوردستان و حکومەتی ئێران و هێزی ئیستعماری ئەمریکا)کە ئەو دەم هاوپەیمانی ئێران بوون ،توانیان لەڕێگای ئەو هەموو چەك و تفاقە سەربازیەی پێشکەش بەمەلا مستەفا کرا لەڕێگای چەندین بەناو خەباتی کوردایەتی و دژایەتی عەرەب کورد هەڵبخەڵتێنن و ئەو شەڕە نەگریسەیان پێکرد کەجارێکی تر ئاغا و دەرەبەگیان هێنایەوە سەر بەڕە کۆن.\nبەداخەوە لەبەرئەوەی هەڵاکەی ئەیلول هیچ جۆرە خۆئامادەگیەکی هزری بۆ نەکرابوو ،هەربۆیە بەفیکەیەکی شای ئێران توانرا کۆتایی پێبهێنرێ و ئاشبەتاڵی پێبکەن. ئەم هەرایە لەبەرئەوەی بنچینەکەی بۆ خەباتی کوردو کوردستان نەبوو،ئەوانەی ئەم هەرایەیان بەرپاکرد زۆرترین کات لەمەیدانی بەرنگاربوونەوە دوور بوون و بۆ تاقە ساتێکیش نەچوونە بەرەکانی شەڕەوە. ئەمان لەئێران بەکەماڵی ئیسراحەت خەریکی بارزگانی و کاری خۆیان بوون.هەرچی بنەماڵەو کەسە نزیکەکانی خۆیانە لەئاگرەکەوە دووریان خستبونەوەو لەدوورەوە بەدووربین سەیری کوردستانیان ئەکرد. بەواتایەکی تر،سەرکردەو پیاوە نزیکەکانی مەلا مستەفا هیچ باوەڕیان بەم هەراو هەڵایەی خۆیان نەبوو،هەربۆیە خاوەنداریان نەکرد و ئەمان تەنها لەخەمی پارەو ئیسراحەتەدا بوون.\nیەکێ لەو دیاردانەی کە هەرای ئەیلول هێنایە کایەوە بریتی بوو لەبەشداری نەکردنی هیچ لەسەرکردە گەورەو نزیکەکانی مەلا مستەفا. لەمێژووی ئەو هەرایەدا تەنها کەسێك لەوانە نە گیران،نەکوژران و نەزامداربوون. بەڵکە،ئەوە تەنها خەڵکە سادە و خاکیەکە بوو خۆی کردە قوربانی ئەو فشە کوردایەتیەی مەلا مستەفاو هەراکەی ئەیلول. هێزەکانی سەر بەمەلا مستەفا و ئەوانی نزیکی خۆیان لە حاجی ئۆمەران و گەڵاڵە و قەندیل و هەندێکی تریان لە ناوچەکانی کوردستانی ڕۆژهەڵات و بەشێکی تریان لە تاران جیگیر کرابوون و هیچ جۆرە بەشداریەکی ڕاستەوخۆی سەربازیان نەکرد. هەر بۆیە لە (دیستۆپیا)ی مەلا مستەفادا شتێك نەما ناوی خەباتی بەرەنگاربوونەوەی ڕاستەوخۆ بێ و شەڕی دەستەو یەخە کردن لەگەڵ دوژمنان. زۆربەی کات مەلا مستەفا قارەمانی دروست کردنی دار جگەرەو کوشتنی وورچ بوو. ئەم بەناو سەرکردەیە بۆ تەنها ساتێکیش نەکەوتۆتە ژێر مەترسی گوللەو فیشەکی دوژمن،بەڵکە گەلێ دوور بووە لە بەرەکانی جەنگ . هیچ کاتێ نەیتوانیوە بەرەنگاری لە میلەتی کورد بکا،بەڵکە بەپێچەوانەوە میلەتی کوردی تووشی ئاشبەڵ و دەست خەڕۆیی کردوە،کورد وەتەنی(دەست خەڕۆکەر لە ماڵ وێرانکەر خراپترە)هەر بۆیە ئەمیش هەر ئەو کارەی کردوەو تەنها ئەوەی بەجێهێناوە کە دوژمنانی کورد ڕایان سپاردوە.\nPrevious چاو خشاندنێک به مێژووی کورد و چه‌ند ته‌وه‌ره‌یه‌ک\nNext ڕۆژنامەگەریی زیندان لە مێژووی ڕۆژنامەگەریی کوردیدا(1975-1993)


له‌ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند هه‌فته‌یه‌ی ڕابردوودا زیاتر له هه‌زار كورد له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی سوریاوه ده‌ستگیركراون - 2004-04-13\nی مانگی چوار ١٣, ٢٠٠٤\nبه‌پێی ئه‌و ڕاگه‌یاندنه‌ی له‌لایه‌ن كۆمیته‌ی به‌رگری مافی مرۆڤ له سوریا بڵاو كراوه‌ته‌وه حكومه‌تی سوریا ڕۆژانه ڕه‌شبگیری ژن و پیاوی كورده‌كانی دانیشتوی باكووری ڕۆژهه‌ڵاتی سوریا ده‌كات.\nئه‌م گرتنانه دوابه‌دوای یه‌ك هه‌فته‌ی پێكدادانی خوێناوی بوون كه له مانگی ڕابردوودا و پاش ئه‌وه‌ی ئاژاوه كه‌وته نێوان بینه‌ران ی عه‌ره‌ب و كوردی یاریه‌كی تۆپی پێ له شاری قامشلی. كارمه‌ندانی سوریا ته‌قه‌یان له خۆپیشانده‌ره كورده بێ چه‌كه‌كان كرد و كورده‌كانیش ئاگریان له باڵه‌خانه‌كانی حكومه‌تی به‌ردا.\nده‌سه‌ڵاتدارانی سوریا گوتویانه 25 كه‌س كوژراون به‌ڵام كورده‌كان ژماره‌كه‌یان زۆر به زیاتر مه‌زه‌نده كردووه. هه‌یسه‌م ئه‌لمالح ده‌مڕاستی رێكخراوی مافی مرۆڤ له سوریا كه حكومه‌ت پشتیوانی ده‌كات ده‌ڵێت دوو كورد كه له نێو سه‌دان گیراوی تری كورددا بوون له هه‌فته‌ی ڕابردوودا پاش ئه‌وه‌ی له زیندانه‌كانی سوریادا ئه‌شكه‌نجه دراون گیانیان له ده‌ست داوه. وه ده‌ڵێت كورده‌كان به ژماره‌یه‌ك تاوان گیراون له‌وانه ئاگربه‌ردانه باڵه‌خانه‌كانی حكومه‌ت و هه‌وڵدان بۆ ده‌ستبه‌سه‌ردا گرتنی پارچه‌یه‌كی سوریا و لكاندنی به ده‌وڵه‌تی كوردیه‌وه.\nبه‌ڕێز ئه‌لمالح ده‌ڵێت "هه‌ندێ له كورده‌كان له‌و بڕوایه‌دان ده‌بێت ده‌وڵه‌تی كوردستان دابمه‌زرێنن كه به‌شێكی توركیا و سوریا و عێراق و ئێران بگرێته‌وه. حكومه‌تی سوریا وه‌ك تاوانێكی گه‌وره لێی ده‌ڕوانرێت." به‌ڵام ئیبراهیم ئه‌لیوسف كه نوسه‌رێكی كوردی سوریایه ده‌ڵێت ده‌ستگیركردنی كورده‌كان له‌وانه ژنان و مناڵان ڕه‌شبگیری بووه.\nبه‌ڕێز ئیبراهیم ئه‌لیوسف ده‌ڵێت: " له سوریا ئه‌گه‌ر كورد بیت وه‌ك ئه‌وه وایه تاوانبار بیت" و گوتوشیه‌تی " ئه‌م به‌دترین كێشه‌یه كه له ماوه‌ی چل ساڵی ژیانیدا له سوریا بینیویه‌تی."\nڕێكخراوه نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كانی مافی مرۆڤ داوایان له سوریا كردووه ده‌ست له به‌كار هێنانی هێز هه‌ڵبگرێت و هه‌روه‌هاش كۆتایی به شاڵاوه‌كانی ده‌ستگیر كردنی به‌كۆمه‌ڵ بێنێت.\nكاربه‌ده‌ستانی ووڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا نیگه‌رانی خۆیان به‌رامبه‌ر چۆنیه‌تی سه‌ودا كردنی سوریا له‌گه‌ڵ دانیشتوانه كورده‌كه‌یدا خستۆته ڕوو.\nله سوریا نزیكه‌ی یه‌ك ملیۆن و پێنج سه‌د هه‌زار كورد هه‌یه و به‌ڵام ڕه‌گه‌زنامه‌ی سوریا له نزیكه‌ی دووسه‌د هه‌زار كه‌سیان سه‌ندراوه‌ته‌وه.


بۆ داچڵەکینەکەی یەکەمجارم » DidiMn\nسەرەتا / کتێب/وتار / بۆ داچڵەکینەکەی یەکەمجارم\nیەکێک لە بەختەوەرەییەکانی ژیانم خوێندنەوەی دیوانەکەی نالییە پێش گەیشتنم بە بیستهەمین ساڵی تەمەن؛ ئەم ڕووداوە هاوکات لە خەمهێنەرترینەکانیشە، چونکە چیدیکە ناتوانم بگەڕێمەوە و بۆ یەکەمین جار بیخوێنمەوە. مرۆڤ سەرباری هەموو بەدبەختییەکانی گەندەڵیشە، بەڵام تاکەشت کە ناتوانێت گەندەڵیی تێدا بکات داچڵەکینەکانیەتی. نالی داچڵەکێنەرەکەیە. پەیوەندییەکی قووڵ لە نێوان داچڵەکین و خوێندنەوەی یەکەمین جارەی هەر تێکستێکدا هەیە.\nمرۆڤ وەکوو بوونەوەرێکی لاساییکەرەوە زۆربەی کاتەکانی لەناو وەڕزییەکانی دەرەوەی خۆیدا بە هەدەر دەدات. وەڕزییەک کە لەوانی ترەوە فێر بووە و نازانێت بۆ دەبێت ڕۆژانە دووبارەیان بکاتەوە. لە کاتێکدا دەتوانێت هیچ نەبێت لەگەڵ وەڕزییەکانی خۆیدا بژی. هەر تێکستێکی داچڵەکێنەر دەرفەتێکە بۆ خۆشتن لە کوودوراتەکانی سەرزەمین. بۆ شادبوونەوە بە دیوە غەریبەکەی خۆت و دۆزینەوەی ئەو بستە خاکەی کە دەکرێت وەکوو نان ببێتە فریادی هەڵمژینی قوومێکی تری ژیان و ڕاکشان بۆ سەرخەوێکی دوورەدەست.\nوەختێک هێراکلیتۆس دەربارەی ڕووبار دەڵێت: ”تۆ هیچ جارێک ناتوانیت دوو جار قاچت بخەیتە ناو هەمان ڕووبارەوە، چوونکە نە ڕووبارەکە وەکوو خۆی دەمێنێت نە تۆ“، مەبەستی ئەوەیە بڵێت تۆ هیچ جارێک ناتوانیت دوو جار بە تێکستێک بە هەمان شێوە داچڵەکیت چونکە نە تێکستەکە وەکوو خۆی ماوە نە تۆ. لە ئەدەبیاتدا داچڵەکین ڕووداوێکی دەگمەن و یەکجارەکی و حسییە، لە پێش هەر بیرکردنەوەیەکەوە ڕوو دەدات و کاریگەرییە هەیەجانییەکانی لەسەر بیرکردنەوەکانی دواتر دەوامەی دەبێت. بەڵام ئێمە چونکە بیر دەکەینەوە و پیر دەبین ناتوانین لە یەک جار زیاتر لە هەیەجانی یەکەمین بەرکەوتنی تێکستەکان و ئینسانەکاندا بژین. ئەمە ئەو گەندەڵییەیە کە گوتم، چونکە لەم ڕێگەیەوە فەهمی ئێمە دووچاری شێواندنێکی بەردەوام دەبێت. هەر ئەم شێواندنەیە وا دەکات هەست بە جووڵەی ڕووبارەکە یان ”چاکی“ـی شیعرەکە بکەین.\nتێکستە چاوەڕواننەکراوەکان هەمیشە داچڵەکێنەرن. لە ناوەختدا وەکوو قاسیدێکی منەوەر دێن و هەموو چوارگۆشە وەهمییەکان دەشکێنن، چوارگۆشەی یەکەم نەبێت. دەتخەنەوە ناو ڕەسەنایەتییەکانی خۆت کە نادڵنیایییەکانتە. مرۆڤ کە لە هەموو شتێک دڵنیا بوو دەبێت بە دەعبایەکی بۆش، دێت و دەچێت و دەخوولێتەوە بەڵام داناچڵەکێت.\nداچڵەکین لە تێکستێکی گەورە هاوکاتە لەگەڵ بێداربوونەوەیەکی وجوودیدا؛ کردنەوەی دەرگایەکی تری ئاگایی و زیادکردنی ئەندامێکی چەتوونی هۆشەکییە. وەکوو نالی دەڵێت زیادکردنی چاوێکی ترە.\nلەو وەختەوە بیستوومە دیتن بە قەدەر چاوە\nھەر مووم لە بەدەن یەکسەر، وەک عەینی فەنەر، چاوە\nئەم جۆرە دێڕانە لە توانایاندایە مرۆڤ لە هەموو سەغڵەتییەکان داماڵن و بیدەنەوە دەستی بینینەکانی خۆی. ”دیتن بە قەدەر چاوە“ لە سەرێکەوە دەتکاتە بینەرێکی وردی هەیەجانەکانی خۆت و لە سەرێکی دیشەوە فێری سەیرکردنی ئاسمانەکان و هەموو کونوکەلەبەرە نزیک و دوورەکانت دەکات. ”دیتن بە قەدەر چاوە“ دامدەچڵەکێنێت و فێری سەیرکردنی هەموو ئەو شتانەم دەکات کە پێش بیستنی ئەو سێ وشەیە لە هەبوونیان ئاگادار نەبووم.\nلە زۆر ڕووەوە ئەم پەیڤەی نالی ئاوێنەی گوتە بەناوبانگەکەی ویتگنشتاینە کە دەڵێت ”سنووری زمانی من، سنووری دنیای منە“، واتا سنووری زمانی من سنووری بیرکردنەوەی من دیاری دەکات، یان من تەنها هێندەی گوزارشتەکانم دەزانم و دەتوانم ببم.\nبۆیە دەڵێم ئاوێنە چونکە ئەم پەیڤە ڕاستەوخۆ ئەو مانایەشی لێ دەفامرێت کە بواری تێگەیشتنی گوێگر و بیسەر لە هەر دەنگ و وێنەیەک بەندە بە توانای زمانەکەیەوە. واتا نالی و هەر مرۆڤێکی تر دەکرێت لە شوێنێکدا بە شکڵێکی بێهاوتاوە دەرکەوتبێت بەڵام بە هەمان شکڵەوە نەبینرابێت، چونکە چاوی بینینەکە هێندەی شکڵی بینینەکە نەبووە.\nئەگەر ئەم دوو گوتەیە بکەین بە دوو چاو و سەیری دنیای پێ بکەین، هاوکێشەیەکی کاریگەر دروست دەکەن. بۆ نموونە ئەگەر لە چاوی ئەم دوو گوتەیەوە تەماشای چەمکی خودا بکەین، نالی دەڵێت خودا لە نەبینراوەکانە و ویتگنشتاینش دەڵێت لە نەگوتراوەکانە. بە هەردوو بارەکەدا تەواوی کێشەکانی دین و خودا دەبن بە کێشەی زمان، ئەمەش هەواڵێکی خۆشە. لێرەوە تێدەگەین گوتراوەکان و بینراوەکان بۆ ئەوەی مانادار بن پێویستە ڕوون بن، هەر بۆیە دەبینین خودا لە ناڕوونییەکاندا قوت دەبێتەوە و سیاسییەکانیش لە ڕێ تاریکە تەڵخەکاندا دەتوانن درێژە بە فریو بدەن.\nلە سەرێکی ترەوە ئەم دێڕەی نالی دێڕێکی فرە-زمانە، چونکە بانگەشەی فرە-چاوی دەکات. ئەگەر هەبوونی چاوێکی کراوە توانای دروستکردنی کولتوورێکی هەبێت ئەوا فرە-چاوی فرە-کەلتووری دروست دەکات. فرە-کەلتووری واتا فرە-چاوی. لەم دەرکەوتنەیدا نالی وەکوو مرۆڤێکی فرە-کەلتوور دەتوانرێت بکرێت بە نوێنەرێکی باشی کولتوورەکەی خۆی. ئەمەش ئەو دێڕەی گۆتێم بیر دەخاتەوە کە دەڵێت: ” ئەوانەی هیچ لە زمانە بیانییەکان نازانن، هیچیش لە زمانەکەی خۆیان نازانن.“\nNali, Rawa Hazhar, Wtari Kteb,


سیستمێکی خۆراکی کاریگەریی لەسەر کەمبوونەوەی سپێرمی پیاوان دەبێت\n48824 جار خوێندراوەتەوە\nتوێژینەوەیەکی نوێی زانستی ئاماژەی بە زیانەکانی خواردنی بەرگر و پەتاتەی سورەوەکراو کردووە، کە هۆکارە بۆ کەمبوونەوەی شلەی سپێرم لە گەنجان و تازە پێگەیشتوواندا.\nتوێژەران نمونەی شلەی سپێرمی دوو هەزار و ٩٣٥ سەربازی دانیمارکییان وەرگرتووە، کە تەمەنیان لە نێوان ١٨ بۆ ٢٠ ساڵیدا بووە، دواتر بەستوویانەتەوە بە سیستمی خۆراکییان.\nتوێژەران بۆیاندەرکەوتووە، ئەو سەربازانەی سیستمی خۆراکییان بریتیبووە لە گۆشتی سور و نانی سپی و شیرینییەکان و ئەو خواردنەوانەی دەوڵەمەندن بە شەکر، ڕێژەی تۆوی پیاوانی کەمکردووەتەوە.\nئەو پیاوانەی سستی خۆراکییان تەندروست و هاوسەنگ بووە لە ماسی و مریشک و میوە و سەوزەوات و ئاو، ڕێژەی بەرهەمهێنانی تۆویان زیاتر بووە، ئەوانەشی کە سیستمی خۆراکییان ڕووەکی بووە لە نێوان هەردوو جۆرەکەدا بوون.\nبەگوێرەی توێژینەوەکە، کە ڕۆژنامەی میرەری بەریتانی بڵاویکردووەتەوە، ژمارەی سپێرمی ئەو پیاوانەی کە زیاتر پیتزا و بەرگر و پەتاتەی سورەوەکراو دەخۆن بە تێکرای ٢٦ ملیۆن کەمیکردووە، بەراورد بەو پیاوانەی خۆراکی تەندروست دەخۆن، کە دەوڵەمەندە بە ماسی و سەوزەوات و میوە و مریشک و ئاو، بڕی بەرهەمهێنانی سپێرم بە تێکڕای ٤٢.٨ ملیۆن زیادیکردووە، ئەمە لەکاتێکدا بڕی سروشتیی سپێرم ٣٩ ملیۆن زیاتر دەبێت.\nکاتێک پیاوان لە تەمەنێکی زوودا بڕی تۆویان کەمدەبێتەوە، لە داهاتوودا کاریگەریی لەسەر وەچەخستنەوەیان دەبێت.\nجۆرج شاڤارۆ بەڕێوەبەری توێژینەوەکە لە زانکۆی هارڤارد وتی، "ئەنجامی توێژینەوەکە ئەوە دەردەخات کە سیستمی خۆراکیی تەندروست بە شێوەیەکی گشتی کاریگەریی لەسەر زیادبوونی تۆوی پیاوان دەبێت و، چالاکییان زیاتر دەکات."\nئالان باسی پڕۆفیسۆر لە نەخۆشییەکانی پیاوان لە زانکۆی شەفێڵد رایگەیاند، پێویستە لەسەر گەنجان ئاگاداری سیستمی خۆراکییان بن، کە دژە ئۆکسان زیاد دەکات، کە ماددەیەکە گرفتە تەندروستییەکانی لەش چارەسەردەکات و ئاستی بەرهەمی تۆو لە پیاواندا زیاتر دەبێت.


سێرگی لاڤرۆڤ ڕه‌خنه‌کانی ئێران له وڵاته‌که‌ی ڕه‌تده‌کاته‌وه\nی مانگی پـێنج ٢٧, ٢٠١٠\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیا سێرگی لاڤرۆڤ ئه‌و ڕه‌خنه‌یه‌ی ئێرانی ڕه‌تکرده‌وه که ده‌ڵێت کرملێن پـشتیوانی سزا نوێـیه‌کان ده‌کات، وه ده‌ڵێت سه‌رۆکی ئێران مه‌حمود ئه‌حمه‌دی‌نه‌ژاد ئه‌و لێـدوانه‌ی هه‌ڵـچووانه داوه.\nبه‌ڕێز لاڤرۆڤ ڕۆژی پـێـنجشه‌ممه به په‌یامنێرانی گوت وڵاته‌که‌ی بۆ چه‌ندین سـاڵه هه‌وڵی چاره‌سه‌رکردنی ئه‌م کێشه‌ی به‌رنامه‌ی ناوکی ئێران ده‌دات، وه‌لێ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی ئێران به‌پـێی پـێویست نه‌بووه.\nڕۆژی چوارشه‌ممه سه‌رۆکی ئێران به توندی ڕه‌خنه‌ی له ڕووسیا گرت له‌سه‌ر په‌سه‌ندکردنی سـزا نوێـیه‌کان و گوتی مۆسـکۆ ملکه‌چی گوشـاره‌کانی ئه‌مه‌ریکا بووه.\nهه‌روه‌ها ئه‌حمه‌دی‌نه‌ژاد داوای له ئه‌مه‌ریکا و ڕووسیا کرد ئه‌و ڕێـکه‌وتنه په‌سه‌ند بکه‌ن که له‌گه‌ڵ تورکیا و به‌ڕازیل بۆ ئاڵوگۆڕی سووته‌مه‌نی ناوکی مۆری کردووه. گوتیشی ئه‌مه دوا هه‌له بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌که.\nئه‌مه‌ریکا ڕێـکه‌وتنه‌که به فێڵێـکی ئاشـکرای ئێرانی داده‌نێت. به‌ڵام لاڤرۆڤ گوتی ئه‌گه‌ر بێت و ئێران قایل بێت به ته‌واوی جێبه‌جێی بکات ئه‌وا ڕووسیا پـێشـوازی لێـده‌کات.


چـیرۆکە شیعـر، بەشـێکە لە ئـەدەب بە گـشتی و لە\nئـەدەبی منـداڵان بە تایبـەتی. چیرۆکەشیعـردوو هونەرن لە هونەرێکدان. لە هەمان کاتدا شیعـرە و چـیرۆکـیشە. لە رووخساردا شیعـرە و لە ناوەڕۆکـيشدا چیرۆکە. بنەما و پێویستە سەرەکییەکانی شیعـر و چـیرۆکیشی تێدایە. وەکو چـیرۆک بـریتییە لە: پێشەکی، رووداو، فـۆرم، نـاوەڕۆک، گـرێ، کۆتایی. وەکو شیعـریش بریتییە لە: جـوانی زمان، شێوازی هونەری هۆنینەوە، کـێش و سەروا، لە تـرپـە و مـوزیـک. هەمووشیان پێکەوە چـیرۆکێک دەگـێڕنەوە، بە زۆریش چیرۆکێکی ئەنـدێشەیی زیاتر لەوەی کە چـیرۆکێکی ریالیزمی بێت. ئەمەش بە نەگی نازانـرێت، سروشتییە کە شاعـیران پشت بە خەیـاڵ ببەستن، دەشێ شاعـیرێک لە تاقـیکردنەوەیەکی خەیاڵـیدا هونەرێکی تەواو بنیاتبنێ و بـڕازێنێتەوە.\nمیری شاعیرانی عەرەبیش شاعیر (ئەحمەد شەوقی: ١٨٦٨ـ ١٩٣٢) کە بە رەچەڵەک کـوردە، باوکی خەڵکی شاری سلـێمانی نیە. شـەوقی خـۆی لە دێـڕە شیعـرێکـیدا دەڵێت:"بە گـوێی خـۆم گوێـم لە باوکـم بوو، کە ئـەو وتی بە رەسـەن کـوردم و هـاتووم لە گەڵ عەرەبدا ژیاوم" ئەحمەد شەوقی ماوی چوار ساڵ لە فەرەنسا بوو، بڕوانـامەی لیسانسی لە زمـانی فەرەنسیدا وەرگـرت، بە خوێنـدنەوەی چـیرۆکە ئەفـسانەییەکـانی لاڤـۆنتین بـۆ منـداڵان زۆر سەرسام بووە، لە پێشەکی دیوانـەکەیـدا (شەوقـیات) نای شـارێتەوە و دان بەم راستییەدا دەنێت، کە چـیرۆکەکانی لاڤـۆنتین کاری تێکردوون و ئیلهـام و سوودێکیزۆری لێوەرگرتوون. بێرۆکەی بەشێک لە چیروکەشیعرییەکانی لە ئەوەوە وەرگرتوون. بەڵکـو بەشێکی زۆریـان لە فـەرەنسییەوە، بە تـام و چـێژێکی عـەرەبییەوە وەرگـێڕاون بۆ سەرزمانی عەرەبی، بێ ئەوەی ئاماژە بەوە بکات کە لە فەرەنسییەوە وەگـێڕاون.


هۆکاری جنيودان.. هەرمان جەعفەر – Dengekan\nهۆکاری جنيودان.. هەرمان جەعفەر\nbyDenegkan\tJuly 18, 2021\tGeneral\nپزیشكانی دەروونی، دەروونزانان، شارەزایانی مێشك و دەمار و زمانەوانان هەتاوەكو ئێستا لەو تیۆریە نەگەیشتوون كە بۆچی ئێمە جنێو دەدەین، وە هۆكاری هەڵبژاردنی وشەی نەشیاو چیە كاتێك ئێمە تووڕەدەبین و پەنا بۆ جنێودان دەبەین.\nتیرۆی دەماری، دەروونی و كۆمەلایەتی قسەكردن. بەیەكەوە زانیاری دەربارەی جنێودان شیدەكەنەوە بە گوێرەی پەروەردەكردن، وە هەروەها قسەكردن دەربارەی ئەم شێوەیە لە قسەكردن لە ڕووی دەروونزانی، دەمار زانی، كەلتوور و هۆكارەكانی زمانەوانی كە دەكەونە هێلی ژێرەوەی سەرهەڵدانی ئەم دیاردەیە.\nجنێو دان دابەشی سەر پێنج بەشی جیاواز كراوە.\nبەشی یەكەم: لەم بەشەدا ڕەهەندەكانی جنێودان دەناسێنێرن بە گوێرەی تیۆری دەماری، دەروونی و كۆمەلایەتی قسەكردن.\nبەشی دووەم: لێرەدا زیاتر جەخت لە لایەنی دەمارزانی دەكاتەوە لەگەڵ پێشكەشكردنی بەڵگەی زانستی بۆ ڕەهەندەكانی مێشك لەكاتی قسەكردن دەربارەی بەسەرهاتەكان كە كاریگەریان لەسەر هەستەكانی كەسی جنێودەر هەبووە.\nبەشی سێیەم: لەو بەشەدا هۆكارە دەروونیەكان سەنتەری قسە لەسەر كردنن كە وەرگرتنی زمان(لە زمانی دایك ناوترێت فێربوونی زمان بەڵكو وەرگرتنی زمان بەكاردێت)، گەشەكردنی كەسایەتی، گەشەكردنی عەقل و هۆكارەكانی تریش.\nبەشی پێنجەم و كۆتایی ئەوەیە كە بەشەكان پوخت دەكاتەوە بە هەڵسەنگاندنی تووشبونی كۆمەلایەتی و یاسایی بە جنێودان. چارەسەر دەخاتە ڕوو دەربارەی خراپ تێكەیشتن لە جنێودان وە ئەجێنداكان دیاریی دەكات بۆ توێژینەوەی تر لەسەر ئەو دیاردەیە.\nئەم كاركردنە بووە هۆكار تا د. جەی و هەندێك لە هاوڕێكانی بەردەوام بن لەسەر توێژینەوە كردن لەسەر دیاردەی جنێودان. تا لە ساڵی ١٩٩٢ لەسەر دیاردەی جنێودان لە ئەمریكا. توێژینەوەیەك ئەنجام درا كە توێژینەوەیەكی دەروونی، زمانەوانیە. لێكولینەوە دەكات لە بەكارهێنانی وشەی نەشیاو و جنێو لە دادگاكان، لە فیلمەكان، لە باخچەی قوتابخانەكان و لە شەقامیش.\nكەوایە جنێودان هۆكاری زۆری هەن، لە پێش هەمووشیانەوە خێزان و پەروەردەكردنی كەسەی جنێودەرە.\nPrevious ژیان چییه؟.. شیعری عه‌بدولسه‌تار نور عه‌لی.. وه‌رگێر : ئه‌حمه‌د ره‌جه‌ب\nNext چه‌ند ده‌قێك له شاعیری عێراقی (عه‌دنان موحسن) ـه‌وه.. و: نه‌ژاد عزیز سورمێ\nدژە گەندەڵی با لە تۆە دەست پێ بکات! … کرمانج فەتاح\nهه‌قه ئیدى بزانم … زیاد ڕه‌شاد قادر\nچوار کتێب لەبارەی شیعرەوە … سەباح ڕەنجدەر\nکتێبی ئێمیل زۆلا نووسەر و بیرمەند و چالاکوانێکی مەدەنی گەورەی فەرەنسا و جیهان بڵاوکرایەوە..\nبۆچی دادگای باڵای تاوانەكانی عێراقی تاوانی كۆمەڵكوژی پێشمەرگەكانی گوردانی شوانی شاردەوە ؟ … عەلی مەحمود محەمەد\nحیزب، پاسەوانی شەو، پۆلیسی رۆژ* …. نەبەز گۆران\nچۆن لیبڕاڵەکان بونە لایەنگیری تیۆری پیلانگێڕی ؟-1-.. نوسینی: جۆن گرەی وەرگێڕانی لەفارسیەوە: مەحمود عەبدوڵڵا\nمه‌عده‌نێكی سه‌یره خه‌ڵك … عه‌زیز ڕه‌ئووف


لە شارێكی كوردستان پیاوێك تێزابی بەسەردا كرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە شارێكی كوردستان پیاوێك تێزابی بەسەردا كرا\n2019/06/10 - 10:42 AM\nهاووڵاتییەكی كوردی خەڵكی شاری پیرانشار، لە لایەن كەسانێكی نەناسراوەوە، بە تیزاب هێرشی كرایە سەر و بەسەختی تووشی سووتاوی بوو.\nبەپێی ڕاپۆرتی گەیشتوو بە ئاژانسی هەواڵدەریی كوردپا، ڕۆژی یەكشەممە، هاووڵاتییەكی كورد بە ناوی “فەرعان ئەحمەدینژاد”، تەمەن ٣٦ ساڵ، لە شەقامی قودسی شاری پیرانشاردا، بە تیزاب هێرشی كرایە سەر.\nئەم هاووڵاتییە كوردە، بۆ چارەسەریی پزیشكی، ڕەوانەی نەخۆشخانەی شاری پیرانشار كراوە و دواتر بە هۆی ڕێژەی سووتاوەكەیەوە، ڕەوانەی نەخۆشخانەی خومەینیـی شاری ورمێ كراوە.\nڕوخسار و سینگ و باسكی ئەم هاووڵاتییە كوردە، ٥ هەتا ١٠ لەسەد سووتاوە و ئەگەری سووتاویی یەكێك لە چاوەكانی لە ئارادایە، هەروەها لەژێرچاوەدێریی تایبەتی پزیشكیدایە.\nهەتا كاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، بكەرانی ئەم تیزابڕشتنە هێشتا نەناسراون و مەبەستیان لەو كارە، ناڕوونە.\nوەزیری دەرەوەی توركیا و كاندیدی سەرۆك وەزیران لە كۆبوونەوەدان


۳.۹ ملیۆن تۆن که‌لوپه‌ل له سنوورەکانی کوردستانه‌وه جێبه‌جێ کراوه - Mehr News Agency\n16 avrêlê 2018 - 09:41\nNews Code 18092\n۳.۹ ملیۆن تۆن که‌لوپه‌ل له سنوورەکانی کوردستانه‌وه جێبه‌جێ کراوه\nبه پێی ئاماره‌کانی ئیداره‌ی گومرۆکەکانی پارێزگای کوردستان له ساڵی ۹۶ نزیک به ۳ ملیۆن و ۸۵۸ هه‌زار تۆن که‌لوپه‌ل به بایه‌خی ۶ ملیار و ۵۴۱ ملیۆن دۆلار که‌ل و په‌لی ئاڵ و گۆڕ کراوه.\nبه ڕاپۆرتی ئاژانسی مێهر، به پێی ئاماره‌کانی ئیداره‌ی گومرۆکەکانی پارێزگای کوردستان له ساڵی ۹۶ نزیک به ۳ ملیۆن و ۸۵۸ هه‌زار تۆن که‌ل و په‌ل به بایه‌خی ۶ ملیار و ۵۴۱ ملیۆن دۆلار که‌ل و په‌ل له باشماغ و سیه‌رانبه‌نی بانه‌وه ئاڵ و گۆڕ کراوه.\nبه پێی ئه‌م ڕاپۆرته، ئه‌م بڕه به نیسبه‌ت ساڵی ۹۵ ۲۹ له سه‌د زیادی کردووه. له یه‌ک ساڵی ڕابردوو ۷۰۵ هه‌زار تۆن که‌لوپه‌ل به بایه‌خی ۴۹۹ ملیۆن دۆلار هه‌نارده کراوه که به نیسبه‌ت ساڵی ڕابردوو ۳۷ له سه‌د زیادی کردووه.\nسنووری سه‌یرانبه‌نی بانه به به‌رز بوونه‌وه‌ی ۲۴۳ له سه‌د زیاترین ئاستی هه‌نارده کردنی لێوه‌وه ئه‌نجام بووه.\nهه‌روه‌ها ۷۸ له سه‌د ئاستی ترانزیتی پارێزگای کوردستان به‌رز بووه‌ته‌وه که به‌م هۆیه‌وه ئێسته پارێزگای کوردستان دووهه‌مین پارێزگای ئێرانه که زیاترین ترانزیتی تێدا ئه‌نجام ده‌بێت. له ساڵی ڕابردوو ۲ ملیۆن و ۴۰۵ هه‌زار تۆن که‌لوپه‌ل به بایه‌خی ۵ ملیار دۆلار له باشماغه‌وه تڕانزیت کراوه.\nهه‌روه‌ها له یه‌ک ساڵی ڕابردوو، ۶۶ هه‌زار تۆن که‌لوپه‌ل به بایه‌خی ۶۹ ملیۆن دۆلار ئه‌نجام بووه که له سه‌دا ۸۳ به‌رز بووه‌ته‌وه.\nئاڵۆمنیۆن، خاشاکی نایلۆنی، سووته‌مه‌نی کانگاکان و دام و ده‌زگای به‌رهه‌م هێنان زیاترین که‌لوپه‌لی هاورده کراو بوون که له عێراق و تورکیا و هێندوه زیاترین هاورده ئه‌نجام بووه.\nهه‌روه‌ها میوه، که‌لوپه‌لی ناو ماڵ، کولری ئاوی، شیرمه‌نی، که‌لوپه‌لی کشت و کاڵی و چیمه‌نتۆ زیاترین که‌لوپه‌لی هه‌نارده کراو له گومروکاتی پارێزگای کوردستانه‌وه بوون.


سه‌ر به‌گرووپی بازه‌كان بوو\nجۆن بۆڵتن كۆشكی سپی به‌جێهێشت\nوه‌كو هه‌میشه، دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی ئه‌مریكا له رێگه‌ی لاپه‌ڕه‌ی تایبه‌تی خۆیه‌وه له تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر، هه‌واڵی رۆیشتنی جۆن بۆڵتن راوێژكاری سه‌رۆكی ئه‌مریكا بۆ كاروباری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا، بڵاوكرده‌وه.\nبۆڵتن، ناوی ته‌واوی جۆن رۆبه‌رت بۆڵتن پارێزه‌ر و دبلۆماتكاری ئه‌مریكییه، له‌چه‌ندین ئیداره‌ی سه‌رۆكی جیاوازی ئه‌مریكادا خزمه‌تی كردووه. له ساڵی 2018ه‌وه راوێژكاری تره‌مپه.\nدوێنێ سه‌رچاوه‌كانی هه‌واڵ به ئاماژه‌كردن به كه‌یسه‌كانی ئه‌مریكا و ئێران و ئیسرائیل و دووباره هه‌وڵی تره‌مپ بۆ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی، بڵاویانكرده‌وه كه كاتی ئه‌وه‌یه بۆڵتن كۆشكی سپی به‌جێبهێڵێت.\nسه‌رۆكی ئه‌مریكا دوای بڵاوكردنه‌وه‌ی پۆسته‌كه‌ی له تویته‌ر و راگه‌یاندنی دوورخستنه‌وه‌ی بۆڵتن، ته‌ئكیدی له‌وه‌شكرده‌وه كه هه‌فته‌ی داهاتوو راوێژكاری نوێ داده‌مه‌زرێنێت.\nتره‌مپ له تویته‌كه‌یدا وتبووی: من چیتر پێویستم به خزمه‌تگوزارییه‌كانی بۆڵتن راوێژكاری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مریكا نییه.\nهه‌ندێك له‌سه‌رچاوه‌كانی هه‌واڵ رۆیشتنی بۆڵتنیان به رۆیشتنی یه‌كێك له ئه‌ندامانی گروپی بازه‌كان وه‌سف كردووه كه مه‌به‌ست له بازه‌كان، ئه‌وه‌یه گروپێكن له سیاسه‌تمه‌دار و دبلۆماتكارانی ئه‌مریكا نزیك له كۆماریخوازه‌كان كه لایه‌نگری شه‌ڕن به‌تایبه‌ت بۆ لابردنی ده‌سه‌ڵاتی ئێران.\nله رۆژانی رابردوودا و له گفتوگۆكانی نێوان ئه‌مریكا و بزووتنه‌وه‌ی تاڵیباندا بۆڵتن ئاماده‌نه‌بوو، ئه‌وه‌ش لای چاودێران سه‌رنجڕاكێش بوو رایانگه‌یاندوه كه ئاماده‌نه‌بوونی بۆڵتن له‌و كۆبونه‌وانه‌دا به رێكه‌وت نه‌بووه.\nبۆڵتن له لێدوانه‌كانی ساڵانی رابردووشیدا پێیوابووه كه وڵاتانی وه‌ك ئێران، سووریا، لیبیا، کوبا، کۆریای باکوور و عیراق سه‌رچاوه‌ی هاوكاریكردنی تیرۆرن.\nفه‌هد دیباجی چاودێری سیاسی سعودی له‌تویته‌ر نوسی: دوورخستنه‌وه‌ی بۆڵتن ئاماژه‌یه بۆ سیاسه‌تی نوێی ئیداره‌ی تره‌مپ به‌رامبه‌ر به ئێران و به‌ره‌ی شه‌ڕ به سه‌ركه‌وتنی خۆیانی ده‌زانن.\nبۆڵتن له‌یه‌كه‌م وه‌ڵامدانه‌وه‌دا له رێگه‌ی تویته‌ره‌وه ته‌ئكیدی له‌وه‌كرده‌وه كه شه‌وی رابردوودا بڕیاری ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی داوه و تره‌مپ وتویه‌تی سبه‌ینێ قسه‌ی له‌باره‌وه ده‌كه‌ین.\nبۆڵتن له رۆژانی رابردوودا وتی: ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی وزه‌ی ئه‌تۆم ئاگاداره به‌وه‌ی كه ئێران كه‌ره‌سته‌ی ئه‌تۆمی له‌كوێدا حه‌شار داوه.\nدوای لێدوانه‌كه‌ی بۆڵتن، نێرده‌ی ئێران له ئاژانسی وزه‌ی ئه‌تۆم وه‌ڵامی بۆڵتنی دایه‌وه به‌وه‌ی كه ئاژانس سه‌ر به ئه‌مریكا نییه تا بۆڵتن سه‌ردانی به‌رپرسه‌كانی بۆ ئێران دیاری بكات، هه‌روه‌ها وتی: ئێران هیچ چالاكیه‌كی ئه‌تۆمیی نهێنیی نییه.\nپێشتر تره‌مپ به‌هۆی سمێڵیه‌وه، بۆڵتنی له‌چه‌ند پۆستێك بێبه‌ش كرد و رێگه‌ی نه‌دا وه‌زاره‌ت وه‌ربگرێت یان له رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان كار بكات، بۆیه هه‌ندێك له‌سه‌رچاوه‌كانی هه‌واڵ نوسیان: لای تره‌مپ رووخسار پێش ناوه‌ڕۆك ده‌كه‌وێت.\nململانێی تاران ـ ریاز بەرەو قۆناغێکی توندتر\nرۆحانی نزیک لە ترەمپ\nرەخنەگرتنی روسیا لەئەمریکا بەهۆی کوردەوە


داسەپاندنی حوکمی قرتاندنی چوار قامکی دەستی ڕاستی زیندانییەک لە زیندانی ورمێ\n16:49 - 15 رەزبەر 2720\nلقی دووی دادگای کەیفەریی ورمێ، حوکمی قرتاندنی چوار قامکی دەستی ڕاستی بە سەر زیندانییەکدا، بە ناوی "ئارش عەلی ئەکبەری" کوڕی ئیسلام، داسەپاند.\nڕێکەوتی ١٩ی گەلاوێژی ئەمساڵ، کۆبوونەوەی دادگاییکردنی دۆسییەی ئەو زیندانییە بەڕێوەچوو و دادگا ناوبراوی بە تۆمەتی "١٦ حاڵەتی دزیکردنی حەددی" بە قرتاندنی چوار قامکی دەستی ڕاستی بە شێوەیەک کە پەنجە گەورەکەی و بەری دەستی بمێننەوە، مەحکووم کردووە.\nئەو زیندانییە پاش دەسبەسەرکردنی ڕادەستی دادسەرا کراوە و لێکۆڵینەوەی دۆسیەکەی لە لقی ٢ی لێپرسی دادسەرای گشتی و ئینقلابی ورمێ ئەنجام دراوە.\nدۆسیەی ئەو زیندانییە بۆ دوایین بڕیار ڕەوانەی دیوانی باڵای وڵات کراوەتەوە.\nئارش عەلی ئەکبەری خەڵکی شاری ورمێیە و لەدایکبووی ٢٥ی خاکەلێوەی ساڵی ١٣٦٧ی هەتاوییە.


UoS - CoE - GALLERY & ACTIVITIES\nCIVIL DEPARTMENT - GALLERY & ACTIVITIES\nWATER RESOURCES DEPARTMENT - GALLERY & ACTIVITIES\nELECTRICAL DEPARTMENT - GALLERY & ACTIVITIES\nARCHITECTURE DEPARTMENT - GALLERY & ACTIVITIES\nخولێکی تۆپی پێ بۆ یاریزانانی کۆلێجەکەمان\nلەگەڵ خوێندن و بەردەوامی درێژەی پرۆسەی زانستی ، بۆ زیاتر پەرەپێدانی گشت لایەنەکانی خوێندکاران لە ماوەی ڕابردوودا ھەستاین بە کردنەوەی خولێکی تۆپی پێ بۆ یاریزانانی کۆلێجەکەمان .\nبە گیانێکی وەرزشی و ھاوڕێیانە سەرجەم یاریەکان ئەنجام دران دوای کۆمەڵێک یاری ، بە سەرکەوتوانە ھەردوو تیپی شارستانی ٢ و کارەبا ٢ گەیشتنە یاری کۆتای دورەکە و بە ئەنجامی ٤-٣ گۆڵ لە بەرژەوەندی کارەبا ٢ کۆتای پێھات پیرۆزبایان لێدەکەین و بە ھیوای سەرکەوت بۆ گشت تیپەکانی تر .\nسوپاس بۆ سەرپەرشتیارانی خولەکە و سەرجەم ئەو کەسانەی ھاوکار بوون .\nکۆلێجی ئەندازیاری ئێوارە ئاهەنگێکی بۆ بەرێوەبەرایەتی چاودێری کۆمەلایەتی رێکخست\nڕۆژی ١٣-٢-٢٠٢٠ ڕاگرایەتی کۆلێجی ئەندازیاری و خوێندکارانی هەرچوار بەشی (ئەندازیاری تەلارسازی ،شارستانی،کارەبا،سەرچاوەکانی ئاو) ، ئێوارە ئاهەنگێکیان بۆ خانەی بێ سەرپەرشتانی بەشی کوڕان و کچان وبەساڵاچوانی سەربە بەڕێەەبەرایەتی چاودێری کۆمەڵایەتی رێکخست و چەندین دیاری و خەڵاتیشیان پێشکەش کردن.\n(د.سیروان) ڕاگری کۆلێجی ئەنازیاری رایگەیاند ئەم بۆنەیە تازە نی یە ،ئەوە بۆماوەی چوار ساڵە کۆلێجەکەمان وەک نەریتی ساڵانەی خۆی بەم کارە هەڵدەستێت ، ووتی بیرۆکەی ئەم کارەش لەوەوەهات چوارساڵ لەمەوبەر کۆمەڵێک لە خوێندکارەکانمان پارەیان کۆکردبۆوە کەگەشتێکی خۆشی پێ ئەنجام بدەن ،بەڵام دواتر بیرۆکەکەیان گۆری بەوەی کارێکی خێرخوازی پێشکەش بکەن ، بۆ ئەو مەبەستەش بڕیاریاندا سەردانی خانەی بێ سەرپەرشتان بکەن و شیرینی و دیاری بۆ منداڵان بکڕن وبەساڵاچوانێش تێکەڵ بە ئاهەنگ وموزیک و خۆشی بکەن، ووتی ئەمرۆش خۆمان بەخۆشحاڵ دەزانین کە جارێکی تر ئەم بۆنەیەمان سازکرد.\nپاشان مامۆستا (دانا) لێپسراوی بەشی خانەی بێسەرپەرشتان ووتەیەکی پێشکەش کرد و ڕایگەیاند بەخۆشحاڵیەوە ساڵانە بەڕێوەبەرایەتیەکەمان چاوەڕوانی ئەوئاهەنگ و بۆنانەن کەلەلایەن کۆلێجی ئەندازیاریەوە پێشکەشمان دەکرێن، منداڵەکانمان بۆساتێکیش بێت هەست دەکەن لەنازی خۆشەویستی ئێوە بێبەش نین و لەم ڕۆژەدا بەسەر ئەکرێنەوە.\nئاهەنگەکە لە هۆڵی بۆنەکانی چاودێری کۆمەڵایەتی لەبەکرەجۆ دەستی پێکرد، سەرەتا گرۆپێک لە خوێندکارانی کۆلێجی ئەندازیاری چەند پارچەیەک لە گۆرانی و موزیکیان پێشکەش کرد ، پاشان بۆ دڵخۆشی کردنی منداڵەکان وهەست کردنیان کە بێبەش نین لە نازو خۆشەوویستی ودانەبڕاوون لە کۆمەڵگە، خەڵات و دیاری راگریەتی کۆلێجی ئەنازیاری و خوێندکاران پێشکەش بەو منداڵانە کرا.\nشایەنی باسە خانەی بێسەرپەرشتان لە ساڵی( ١٩٥٣) وە هەیە ئەوسا پێی ووتراوە (هەتیوخانە) جیاواز بووە لە خەڵوەتگەی پیری لە دووشوێنی جیاوازدا بوون، بەڵام ئێستا لە یەک باڵەخانەدا کوکراونەتەوە، هەریەک لە بەشەکانی کوڕان وکچان بەشی بەساڵاچوانیان هەیە، سەر بە بەڕێوەبەرایەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتین.\nلە ئێستادا چاودێری کۆمەڵایەتی بەکرەجۆ (١٠٦) ئەندامیان هەیە کە بێبەشن لە چاودێری خێزانەکانیان و لە نەوجەوانانی کچان وکوڕان و پیران پێک هاتوون، بە (٤) شەفت کارمەندەکانیان کاردەکەن هەموو پێداویستیەکانی ژیان و چاودێری بۆمنداڵان و بەساڵاچووان دابین دەکەن .\n(گۆشەی ئەمەریکی سلێمانی) بە هاوبەشی کۆلێجی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی ۆرکشۆپێکی بۆ خوێندکارانی کۆلێجی ئەندازیاری ساز کرد\nۆرکشۆپەکە ڕۆژی 6-2-2020 لە هۆڵی سیمنارە کانی کۆلێجی ئەندازیاری، بە ئامادە بوونی بەرێزان ڕاگری کۆلێج و یاریدەدەری ڕاگر و(هاوبیرحمە علی) بەرپرسی گۆشەی ئەمەریکی زانکۆی سلێمانی و مامۆستایان خوێندکارانی قۆناغی یەکی هەر چواربەشی کۆلێجی ئەندازیاری ئەنجام درا، (گۆشەی ئەمەریکی زانکۆی سلێمانی) تیشکی خستە سەر ئەو کارو چالاکیانەی کە لە چەند ساڵی ڕابردوو بەهەماهەنگی لەگەڵ زانکۆی سلێمانی بە تایبەت کۆلێجی ئەندازیاری کراون.\nسەرەتا بەڕێز (هاوبیر حمە علی) پێناسەی گۆشەی ئەمەریکی کرد و ڕایگەیاند لە ساڵی ٢٠٠٤ گۆشەی ئەمەریکی دامەزراوە لە سلێمانی، لەو ماوەیەشدا خولیان بۆ چەندین بواری وەک (خوێندەوەی کتیب، پەرەپێدانی زمانی ئینگلیزی، کۆرسی ئۆنلاین، پرۆگرامی کارپێکردنی ئەنیمەیشن و دروست کردنی فلم، گەشەی توانای مێشک) و چەندانی ترئەنجام داوە، هاوکات هاوکاری خوێندکاران بۆ بردنە دەرەوەیان بۆ ووڵاتی ئەمەریکا بە مەبەستی بەشداریکردنیان لە چەندین خول و ۆرکشۆپدا، ڕایگەیاند بە هاوبەشی کۆلێجی ئەندازیاری و بە تایبەت دکتۆر سیروان هەماهەنگیەکی باش هەیە و هاوکارێکی باشی کۆلیج و گۆشەی ئەمەریکیە وخوێندکارەکانی بەشدار پێ ئەکات لەو خولانەی کە ئێمە دەیانکەینەوە ،مژدەش ئەیەین بە خوێندکاران کە لە ماوەی ئایندەدا بەشێک لە خوێندکاران بۆ مەشقی هاوینە ببەین بۆ ئەمەریکا\nدواتر هەریەك لە (ئەژین ئیبراهیم) و (لانۆ ئیبراهیم) لە گۆشەی ئەمەریکی، باسی پڕۆژەی (ئایلپ)یان کرد ،تایبەت بەو کار و پڕۆژانەی چەند ساڵی رابردوو ،کە لە ڕێگەیەوە توانراوە ( ٢٧٠٠ ) فێرخواز لە هەموو عێراق بەشداری پێبکەن و بڕوانامەی باوەڕ پێکراویان پی بدەن.\nگۆشەی ئەمەریکی بە هاوبەشی کۆلێجی ئەندازیاری بە تایبەت بەڕێز ڕاگری کۆلێج لە هەوڵدان لەگەڵ چەند زانکۆیەك لە ووڵاتی ئەمەریکا بەمەبەستی ناردنی بەشێك لە خوێندکارانی کۆلێجی ئەندازیاری بۆ ووڵاتی ئەمەریکا بۆ ئەنجامدانی مەشقی هاوینە\nپڕۆژەی هەنگاوی ڕێز\nپڕۆژەی هەنگاوی ڕێز کە بیرۆکەی هونەرمەند احمد جۆڵایەو مەبەست لێی ڕێز لێگرتنی مرۆڤایەتی و هاوکاریکردنی یەکترە. ئەم پڕۆژەیە لەلایەن دوو خوێندکاری بەشی ئاودێری بە ناوەکانی سەرهەنگ رحیم نادر و هاوکار هیوا عبدالمجید هێنرایە زانکۆی سلێمانی.\nلەڕۆژی دوو شەممە ڕێکەوتی ٢٥/١١/٢٠١٩ بە ئامادەبوونی بەڕێزان ڕاگر و یاریدەدەری ڕاگر و سەرۆکی بەشی ئاودێری لەگەڵ هونەرمەند احمد جۆڵا و پۆلێک لە هاوڕێ هونەرمەندەکانی بۆردی هەنگاوی ڕێز لە کافتریای کۆلێجی ئەندازیاری و کافتریای ناوەندی زانکۆ هەڵواسرا.\nبەهیوای ئەوەی هەموان بەشداربن لەم کارە بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی\nڕۆژی چوارشەممە ڕێکەوتی ١١/١٢/٢٠١٩، ڕاگرایەتی کۆلێجی ئەندازیاری و سەرۆکایەتی سەرجەم بەشەکانی کۆلێجمان کۆبونەوەیاکیان ڕێکخست لەگەڵ خوێندکارانی قۆناغی یەکی سەرجەم بەشەکان بەمەبەستی زیاتر ئاشنا کردنی خوێندکاران بە پێواژووی بۆلۆنیا\nلە کۆلێجەکەمان ڕۆژی ئاڵا بەرز ڕاگیرا و لە مەراسیمێکی کورتدا یادی ئەو ڕۆژە کرایەوە. پیرۆز بێت ڕۆژی ئاڵا و بەهیوای هەمیشە شەکاوەیی ئاڵاکەمان.\nکۆلێجی ئەندازیاری لەماوەی دوو ھەفتەی ڕابردوو پێشوازی کرد لە خوێندکارانی ئامادەیەکان کە بە مەبەستی ئەنجام دانی گەشتی زانستی و ئاشنابوونی خوێندکاران بە کۆلێجی ئەندازیاری و زانکۆی سلێمانی سەردانی کۆلێجەکەمانیان کردبوو .\nسوپاس بۆ نوێنەرایەتی خوێندکاران کە بەردەوام لەگەڵ خوێندکارانی میواندا ئامادەبوون هاوکاریان بوون.\nسوپاس بۆ مامۆستاینی تاقیگەکان کە ئەرکی ڕوونکردنەوەی ئامێرەکانیان گرتە ئەسۆ\nسوپاس بۆ هەموو هاوکاران\n١-ئامادەیی ڕانیەی کچان-ڕانیە ١/١٢/٢٠١٩\n٢-ئامادەیی گۆرانی کوڕان-چەمچەماڵ٤/١٢/٢٠١٩\n٣-ئامادەی باکوری تێکەڵاو -کەلار ١٢/١٢/٢٠١٩\nبەخێرھاتنی خوێندکارانی قۆناغی یەکەم\nدوێنێ ١٩-١١-٢٠١٩ بە ئامادەبونی ڕاگری کۆلێج، یاریدەدەری ڕاگر، سەرۆکی بەشە زانستیەکان و مامۆستایانی کۆلێجەکەمان پێشوازی لە خوێندکارانی قۆناغی یەکەمی سەرجەم بەشەکانی کۆلێجمان کرا.\nوە ھەروەھا لەم چالاکییەدا ڕێکار و ڕێنمایەکانی زانکۆ و ناساندنی کۆلێجەکەمان بۆ خوێندکاران باسکرا. پاشان سوپاس نامە و ڕێزلێنان لەلایەن ڕاگر و سەرۆک بەشە زانستییەکان و نوێنەرایەتی خوێندکارانەوە بەسەر ئەندامانی لیژنەی پێشوازی خوێندکارانی قۆناغی یەکمدا دابەش کرا. لە کۆتاییدا چالاکییەکە بە چەند میوزیک و گۆڕانییەک کە لەلایەن گروپی میوزیکی کۆلێجی ئەندازیارییەوە ئامادەکرابوو ڕازێنرایەوە.\nسوپاس بۆ نوێنەرایەتی خوێندکاران کە ئەم چالاکییەیان ڕێک خست\nسوپاس بۆ گروپی میوزیکی کۆلێجی ئەندازیاری\nسوپاس بۆ کلەپی خوێندکارانی کۆلێجی ئەندازیاری،\nسوپاس بۆ ھەموو ئەو کەسانەی ھاوکار بوون.\nۆرکشۆپی دڵنیایی جۆری\nبەسەرپەرشتی بەڕێز ڕاگری کۆلێژی ئەندازیاری ڕۆژی یەکشەممە 22-9-2019 مامۆستای بەشەکەمان ولێپرسراوی دڵنیایی جۆری کۆلێژ پڕۆفیسۆری یاریدەدەر دکتۆر کاوە زیدان هەستابەئەنجامدانی ۆرکشۆپێک لەسەر پڕۆسەی دڵنیایی جۆری کەتێیداگفتوگۆی چڕوپڕکرالەسەر کۆی پڕۆسەکەو ئاستەنگەکانی.\nخولی تۆپی پێی کۆلێجەکەمان\nدوێنێ، ٣٠/٤/٢٠١٩، بە ئامادەبوونی بەڕێزان د.سیروان ڕاگری کۆلێجی ئەندازیاری و د.علا سەرۆک بەشی کارەبا و کاک محمد عباس نوێنەری گشتی خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی کۆتایمان هێنا بە خولی تۆپی پێی کۆلێجەکەمان کە لە یارییەکی ئاست بەرزدا لە نێوان هەردوو تیمی قۆناغی ٤ شارستانی و تیمی کارەبا (۳ +٤). ئەنجامی یاریەکەش (کارەبا ۳+ ٤ ) ٥ - ٥ (شارستانی ٤ )\nبە لێدانی پەناڵتی کارەبا ۳+٤ براوە بوو و بوونە پاڵەوانی خولی تۆپی پێی کۆلێجی ئەندازیاری\nباشترینەکانی خولەکەش بەم شێوەیە بوون :\nجیهاد احمد باشترین یاریزانی خولەکە\nهێمن جلال گۆلکاری خولەکە\nشکار طیب باشترین گۆلچی خولەکە\nدەستخۆشی لە ناوبژیوانای خولەکە ( بڵند بکر ، محمد جمال ) کە لە سەرەتای خولەکەوە پێوەی ماندوو بوون\nدەست خۆشی بۆ نوێنەرایەتی خوێندکاران کە سپۆنسەری خولەکە بوو وە بۆ گشت ڕێکخەرانی خولەکە.\nدوێنێ، ٣٠/٤/٢٠١٩، بە ئامادەبونی بەڕێز د.ئاراز زەینەڵ جێگری سەرۆکی زانکۆی سلێمانی بۆ کاروباری خوێندکاران و د.سیروان خورشید ڕاگری کۆلێژی ئەندازیاری و سەرۆکی هەر چوار بەشە ئەندازیارییەکەی کۆلێج و مامۆستایانی کۆلێجەکەمان فیستیڤاڵی بەھاری خواردن لە کۆلێژی ئەندازیاری بەڕێوە چوو\nشایەنی باسە خوێندکاران بە چەندین چالاکی جۆراوجۆر ی میوزیکی و ھونەری شێوەکاری و خواردن دروست کردن بەشداریان لەم ڕۆژەدا کرد\nوە لە کۆتایشدا ئاھەنگێک بۆ مامۆستایان و خوێندکارانی کۆلێژەکەمان بەسپۆنسەری نوێنەرایتی خوێنکاران سازکرا کە دەورێکی زۆری گێڕا لە ڕێکخستن و ڕاپەڕاندنی کارەکانا\nهەروەها سوپاس بۆ ڕێکخراوی\nکردنه‌وه‌ی پێشانگایه‌کی کتێب\nبه ئامانجی ئاشناکردنه‌وه‌ی مامۆستایان و خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی به کتێب و خوێندنه‌وه له‌م بارودۆخه نه‌خوازراوه‌ی کوردستان ئه‌مڕۆ ڕێکه‌وتی 23-4-2019 له ڕۆژی جیهانی کتێب و ساڵیادی ده‌رچوونی یه‌که‌م ژماره‌ی ڕۆژنامه‌ی کوردی وه‌کو ڕاگرایه‌تی کۆلێجی ئه‌ندازیاری هه‌ستاین به کردنه‌وه‌ی پێشانگایه‌کی کتێب بۆ مامۆستایان و خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی.\nسوپاسی هه‌ر یه‌ک له خوێندکاران (ئاکۆ جه‌لال) نوێنه‌ری گشتی ڕێکخستنی خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی و (بژار کامیل ) نوێنه‌ری گشتی ڕێکخستنی خوێندکارانی کۆلێجی ئه‌ندازیاری و (میران ئاوات) ڕێکخه‌ری پێشانگاکه دەکەین کە هەڵسان بە ئامادەکارییەکانی ئەم پێشانگایە.\nوە هەروەها سوپاسی کتێبخانه‌ی دڵشاد، ده‌زگای ڕۆشنبیری جمال عیرفان و ناوه‌ندی سارا دەکەین کە بەژداری پێشانگاکەیان کرد و داشکانی بەرچاویان بۆ کتێبەکان کردبوو.\nخولی ئەندازیارە بچووکەکان - خانەی نەوجەوانان\nکۆلیجی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی بە هاوکاری خوێندکارانی کۆلیجەکە لە ڕێکخروای ئەندازیاری ئینگۆ خولێکی تایبەتی بۆ منداڵانی خانەی نەوجەوانانی سلێمانی سازکرد.\nخولی ئەندازیارە بچووکەکانی خانە ماوەی ١٠ کاتژمێر بەردەوام بوو. لە خوولەکەدا بەشداربووان ئاشنا کران بە چەند بابەتێکی ئەندازیاری بە شێوازی تیۆری و کرداری. ٣٢ منداڵی خانەکە لە خوولەکە سوودمەند بوو\nشایەنی باسە هەفتەی داهاتوو لە ئاهەنگێکی خنجیلانەدا کۆتایی بە خولەکە دەهێنرێت و بڕوانامە دەبەخشرێت بە منداڵەکان\nلێرەوە سووپاسی کۆمپانیای سەرکەوت دەکەین کە هەستا بە دابینکردنی ژەمی خۆراکی ڕۆژانی خولەکە\nئاهەنگی کۆتایی خولی ئەندازیارە بچووکەکان – خانەی نەوجەوانان\nپاش کۆتایی هاتنی خولی ئەندازیارە بچووکەکان کە لە لایەن کۆلیجی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی بە هاوکاری خوێندکارانی کۆلیجەکە لە ڕێکخروای ئەندازیاری ئینگۆ تایبەت بە منداڵانی خانەی نەوجەوانانی سلێمانی ئەنجامدرا، بەرواری ٦/١/٢٠١٩ لە مەراسیمێکدا بڕوانامە بەخشرا بە بەشداربووانی خوولەکە.\nهەروەها بڕوانامەی ڕێزلێنان بەخشرا بەو خۆبەخشانەی کە لە ڕۆژانی خوولەکەدا هاوکار بوون.\nشایەنی باسە خولی ئەندازیارە بچووکەکانی خانە ماوەی ١٠ کاتژمێر بەردەوام بوو. لە خوولەکەدا بەشداربووان ئاشنا کران بە چەند بابەتێکی ئەندازیاری بە شێوازی تیۆری و کرداری.\nلێرەوە سوپاسی کۆمپانیای سەرکەوت دەکەین کە وەک سپۆنسەری خولەکە بەشداربوو لەگەڵمان.\nیادی دامەزراندنی ٥٠ ساڵەی زانکۆی سلێمانی\nلەیادی یوبیلی ٥٠ ساڵەی زانکۆی سلێمانیدا، لەڕێکەوتی ٢٩/١١/٢٠١٨، لە کۆلێجی ئەندازیاری خەڵاتی پۆلێک مامۆستای دێرین، ماندوونەناس و سەربازی وون کرا کە بەدرێژایی چەند دەیەیەک خزمەتی زانکۆ و کۆلێجی ئەندازیارییان کردووە.\nپڕوژەی هەواری زانکۆ\nڕێکەوتی ١٣/١٢/٢٠١٨، کۆلیجی ئەندازیاری هەستا بە نمایشی پڕوژەی هەواری زانکۆ بە ئادەبوونی بەڕیزان پاریزگاری سلێمانی، ژمارەیەک کاربەدەستی حکومی، مامۆستا و خوێندکارانی کۆلێژی ئەندازیاری.\nخەڵاتی پۆلێک مامۆستای دێرین، ماندوونەناس و سەربازی وون\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. جلال ئەحمد سعید\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆر د. جلال ئەحمد سعید)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. عبدالرحیم حسین علی\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆر د. عبدالرحیم حسین علی)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. محمد ڕؤوف عبدالقادر\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆر د. محمد ڕووف عبدالقادر)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆر د. شێرکۆ شاکر فەتاح\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆر د. شێرکۆ شاکر فەتاح)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. محمد حسن يونس\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. محمد حسن يونس)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. نەوزاد عمر عبدالرحیم\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (پڕۆفیسۆری یاریدەدەر د. نەوزاد عمر عبدالرحیم)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز د.قادرصاڵح محمد ئەمین\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (د.قادرصاڵح محمد ئەمین)ە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز مامۆستا ئەزمڕ شەوکەت زەنگەنە\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز (مامۆستا ئەزمڕ شەوکەت زەنگەنە)یە. لەم لێداوانە دا، کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی خۆی باس دەکات کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) له لايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.\nکورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی بەڕێز د. ئازاد محمد ئەحمەد\nزانکۆی سلێمانی بۆیەکەم جار لە هەرێمی کوردستان-عێراق لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە. ئەو دەم ژمارەی پسپۆڕی ئەندازیاریی زۆر کەمبووە لە کۆمەڵگای کوردەواریی. یەکێک لە ئەو مامۆستایانەی کە ڕۆڵی هەبووە لە خەباتی زانستی ئەندازیاریی و وانەوتنەوە، بەڕێز خوالێخۆشبوو (د. ئازاد محمد ئەحمەد)ە. لەم لێداوانە دا، خانەوادەکەی کورتەیەک لە ژیانی ئەکادیمی ناوبراو باس دەکەن کە لەکاتی (خەڵاتی ڕێزلێنان) لەلايه ن بەشی ئەندازیاریی شارستانی ، لە بەرواری (٠٣-٠٤-٢٠١٦) پێشکەشکرا لە هۆڵی سیمینارەکانی فاکەڵتی ئەندازیاری-زانکۆی سلێمانی.


لوقمان بانگھێشتی کەمپی ھەڵبژاردەی فوتساڵی سوید کرا · Kurdsport\nدەستپێک/هەواڵ/لوقمان بانگھێشتی کەمپی ھەڵبژاردەی فوتساڵی سوید کرا\n229 بە خولەکێک دەخوێندرێتەوە\nلوقمان موراد-ی یاریزانی لاوی کوردی تیپی فوتساڵی یانەی ئەتلەتیک ئێسکلستونا داوەتی کەمپی ھەڵبژاردەی فوتساڵی سوید کرا.\nپاش ئەوەی دوو یاریزانی داواکراو لەکەمپی تاقیکردنەوەکان (تێست)کردنی ھەڵبژاردەی فوتساڵی سوید دوورخرانەوە، دوو یاریزانی تر خرانە شوێنەکانیان و یەکێک لەیاریزانەکانیش لوقمان موراد-ی تەمەن ٢٤ ساڵە کە لەوەرزی (٢٠١٩-٢٠٢٠)ی خولی نایابی فوتساڵی یانەکانی سوید ئاستێکی بەرزی لەگەڵ تیپی یانەکەیدا پێشکەش کرد.\nبەمەش لوقمان موراد کە کوردی رۆژئاوایە و لەگەڵ خانەوادەکەی لەشاری ئۆریبرۆ-ی سوید نیشتەجێیە، بووە پێنجەم یاریزانی تیپی فوتساڵی یانەی ئەتلەتیک ئێسکلستونا کە بۆ کەمپەکە داواکراوە، ئەمەش لەپاش ھەریەکە لە پەیمان و ئەیوب و دیڤار و دۆنات و بووە چوارەم یاریزانی کوردیش، لەپێش ئەودا ھەریەکە لەیاریزانانی کورد (پەیمان ئالکۆیون) لەتیمی فوتساڵی یانەی ئەتلەتیک ئێسکلستونا و (ئالان ئەرسڵان) لەتیمی فوتساڵی یانەی ھاماربی و (حەیدەر بێجان) لەتیمی فوتساڵی یانەی سکۆفتەبینس داوەتی کەمپەکە کرابوون.\nشایەنی باسە ھەریەکە لە ئالان ئەرسلان و حەیدەر بێجان و پەیمان ئالکۆیون و لوقمان موراد یاریزانانی لاوی کورد، رۆژانی ٧ تا ١٤ی مانگی ئەیلوولی داھاتوو لەھەردوو شاری ستۆکھۆڵم و ئۆدیڤاڵا بۆ گەیشتن بەپێکھاتەی کۆتایی ھەڵبژاردەکە (تێست) دەکرێن.\n*ناسنامەی ئەم یاریزانە کوردە:\n-ناو: لوقمان موراد.\n-رەچەڵەک: کوردی رۆژئاوا.\n-تەمەن: ٢٤ ساڵ.\n-باڵا: ١٦٩ سانتیمەتر.\n-تیم: فوتساڵی یانەی ئەتلەتیک ئێسکلستونا.\n-ژمارەی درێس: ٢١.\n-وەرزی ٢٠١٩-٢٠٢٠: ٢١ یاری لەگەڵ تیمی یانەکەیدا لەخولی نایابی فوتساڵی سەرتاسەریی یانەکانی سوید ئەنجامداوە و ١٦ گۆڵیشی تۆمارکردووە.\nرازی بوونی وایناڵدوم بەمەرجەکانی بارسێلۆنا هەواڵێکی ناڕاستە\nمارێۆ گرێبه‌ستی له‌گه‌ڵ Bravemma به‌ست\nمیمی و راهێنەرە عێراقییەکەی لەپورتوگال سەنگەریان لەیەک گرتووە


گەر لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان دوورکەوینەوە، چی ڕوودەدات؟ – کەی ئای تی ئێن\nپزیشک و سەلامەتی\nپزیشک و سەلامەتی 30, ئاب 2018\nگەر لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان دوورکەوینەوە، چی ڕوودەدات؟\nلەم ڕۆژانەدا تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان شوێنێکی تایبەتیان لە کات و فەرهەنگمان گرتووەتەوە. زۆر بە دەگمەن کەسێک پەیدا دەبێ کە لانی کەم، لە تۆڕێکی کۆمەڵایەتی خۆی نەنەخشاندبێ. لە رۆژدا کاتێکی زۆر دابین دەکەین بۆ ئەم پێگە کۆمەڵایەتییانە، بەداخەوە هەر لەبیرمان نایەت کاتێک کە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان نەبوو، چۆن ژیان و کاتمان بە سەر دەبرد. زۆر کەسمان وا بەم تۆڕەکۆمەڵایەتییانە ئالودە بوون کە هەر نازانن ڕۆژ چۆن دەبەنە سەر.\nلەم بابەتەدا 13 هۆکار باس دەکەین و لەسەر ئەوە دەدوێين کە ئەگەر ئەم تۆڕە کۆمەڵایەتیانە لە ژیانمان بخەینە قەراغەوە، چیمان بەسەر دێت و چۆن دەبین.\n1- ئیشی زۆرتر دەکەین و خێراتر دەبین.\nکاتێک مێشک بە مۆبایلە زیرەکەکان خەریک نەبێت، وزەیەکی باشتری هەیە بۆ کارکردن. تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان ئێمە لەگەڵ جیهانی خەیاڵی تێکڵاو دەکەن و هەستمان و تیشکۆی دەماغ لە جیهانی ڕاستەقینە (دەوروبەرمان) دوور دەخەنەوە. لە ڕاستیدا ئێوە ناتوانن چەندین کار لە کاتێک بە مێشک ئەنجام بدەن و هەر ئەمەش دەبێتە هۆکارێک کە مێشک ئاستی کارکردن و کواڵێتی دادەبەزێ.توێژینەوەکان ڕونیان کردۆتەوە، سەرقاڵی بە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان %40 لە هێز و تیشکۆی مێشک دادەبەزێنێ.\n2- داهێنەریی بەرەو پێش دەبات\nئەگەر هەست دەکەن کە سەرچاوەی کانیاوی داهێنەری مێشکتان وشک بووە، پێم وایە دەبێ ئاوڕێک بدەنەوە لە سوود وەرگرتن لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان! بۆ ئەوەی کە بتانهەوێ هێزی خەیاڵی مێشکتان سەر زیندوو و بە هێز بێ، دەبێ جار و بار پشوێک بە مێشکتان بدەن و خۆتان سەرقاڵی شتێکی دیکە بکەن. کاتێک ئەندێشە و بیری ئەم تۆڕەکۆمەڵایەتیانە لە پاشبنەمای مێشکتان دێت و دەڕوا ، [شەیتانە نانەجیبەکە]، هانتان دەدا بۆ چوونە ژوورەوە، ئەمەش هۆکارێکە کە مێشک تەنها بینەر بێ و لە خەیاڵ و بیرکردنەوە بەدوور بێ. لە ئاکامدا دەماغ دوچاری تەمبەڵی و خاوی و سستی دەبێ.خۆتان لە ئاگاداریەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ڕزگار بکەن تا مێشک دەستبکا بە خولقاندن و تێڕوانین.\n3-سەرەتا دوچاری دڵەڕاوکێ دەبن\nهەر چەندە کە کاریگەری لابردنی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان، شتێکی ئەرێنییە، بەڵام یەکەمین هەست کە بۆتان دێ، دڵەڕاوکێ و نیگەرانیە.ئەم هۆکارەش لە هەڕاکردنی (کشانەوەی) عەسەبی (نۆرۆنی) لە هەستێکی پەیوەندایەتی هەمیشەییە. گەر بەم تۆڕە کۆمەڵایەتیانە ئالوودە بوون، ئاستی دۆپامین(Dopamine) لە مێشکتان فرەتر دەبێ. بۆیە کاتێک کە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان لە ژیانی ڕۆژانەتان لادەبەن، هەستێک وەک ئازاد بوون لە مادە سڕکەرەکان دێتە لەشتانەوە.خوشبەختانە ئەم هەستە پاش چەند رۆژ لە مێشکتان لادەچێت و چیتر هەستی نگەرانی و دڵە ڕاوکێتان نامێنێ.\n4-گوشاری دەروونیتان(دڵەڕاوکێ) کەمتر دەبێ\nهەر وادەزانن بە یارمەتی هێڵی ئینتەرنێت و تەلەفۆنە هۆشمەندەکان دەستپێگەیشتن بە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان لە هەر کات و سات زۆر ئاسان بووە. پێمان وایە دەبێ لە هەر دەم سەردانی هەواڵەکان، بۆچوونەکان و دەقە ناردراوەکانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان بکەین. ئەم ئەندێشە کە دەبێ هەر ئان سەردانی ڕووداوەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بکەین، دەبێتە هۆکارێک بۆ بڵاو بوونی کۆرتیزۆڵ (Cortisol) یان هۆرمۆنی دڵەڕاوکێ لە لەش. ئاکامی ئەم گوشاری دەروونییە کە کاریگەری فرەی بە سەر دەماغ هەیە، دەبێتە لاوازی مێشک و خەفەتی مرۆڤ.دووری لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دەبێتە کەم بوونەوەی کۆرتیسۆڵ و ئارامی مێشک.\n5-دڵنیابوون بە خۆتان (self-assured) زۆرتر دەبێ\nئێمە هەمیشە پێمان خۆشە تەنها بەشی شادی و ئارامی ژیانمان لە نێو تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان هاوبەش بکەین و نیشانی خەڵکی بدەین. شایەت ئەم کردارە هیچ زەرەری نەبێ.بەڵام کاتێک کە هەمیشە خەڵکێکی شاد دەبینین لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دەکەوینە هەڵسەنگاندنیان لەگەڵ خۆمان.زۆر بە سادەیی بیرۆکەی هەڵسەنگاندن لە مێسکمان درووست دەبێ. بۆ من وا نیم؟ خۆزگەم بە خۆی؟چەنێ ژیانی شادە!ئەم هەڵسەنگاندنانە پێی دەڵێن”هەڵسەنگاندنی کۆمەڵایەتی خوارەوە بۆ سەرەوە” واتە (upward social comparison). بۆ وێنە، ئێوە بە پێچەوانەی مەیلی دەروونیتان ناتوانن منداڵتان بێ.لە حاڵەتی ئاسایی کەسێک بە ئیوە ناڵێ:”بزانە چ منداڵێکی ڕیک و پێکم هەیە” یان شتێکی وا. بەڵام لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان زۆر لەم باسانە لە گۆشەکانی جیاوازی کۆمەڵایەتی دەبینین،هەر لە ئۆتۆمبیل بیگرە تا خانوو و ڤیلا و ژیلا.توێژینەوەکان دەڵێن کە ئەو کەسانەی کە زۆرتر سەرقاڵی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانن، پێشتر گیرۆدەی هەڵسەنگاندنی کۆمەڵایەتین، ئەمەس هۆکارێکە بۆ تووش بوون بە خەم و خەفەت و نیگەرانی. لابردنی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دەبێتە کەم بوونەوەی هەڵسەنگاندنی کۆمەڵایەتی و ڕوو هاوردن بە شادی و دڵنیابوونی فرەتر بە خۆمان.\n6-خەوتان زۆرتر دەبێ\nزۆر جار کە گەرەکتانە بخەون دەڵێن با چەن چرکەیێک چاوێک لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکەم بکەم، وا سەرقاڵتان دەکات کە تا سەر بەرز دەکەنەوە دەبینن مەلا بانگ دەدا. ئەمەش کەم کەم دەبێتە نەریتی زۆر یەک لە بەکارهێنەرانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان.گەر ئەم کاتژمێری شەوانە کە چرکە سەردانێکی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکانە لە کاتی خەوتن کۆ بکەینەوە دەبینن لە هەفتەیەکدا 15 کاتژێرمان مەسرەف کردووە. ئەم کاتژمێرانە هیچ کات سەرفی وەرزش و کتێب خوێندن نابێ، تەنها چاوپێخشاندن بە لێدوان و خوێندنی چەند هێل و وێنەی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکانە.گەر پێتان خۆشە لە کاتی خەوتن ئارامش و ئارامیتان بی،هەر چی ئامیری ئێلێکترۆنییە لە خۆتانی دوور بخەنەوە،دەتوانن بۆ بەیانی پلانێک(نەخشە) داڕێژن یان کتێبێک بخوێنن.\n7- پەیوەندییە ڕاستەقینەکانمان بەهێز دەکەن (face-to-face)\nدڵنیا بە کە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان کاریگەری فرەی بەسەر پەیوەندییە کۆنەکانمان و خانەوادەکەمان هەیە.بەڵام هیچ کات جێگای پەیوەندی ڕاستەقینەکانمان ناگرێ. گەر دوور بینەوە لە پەیوەندی خەیاڵی تۆرەکۆمەڵایەتیەکان هەوڵدەدەین بۆ تیشک خستن لە سەر پەیوەندیەکانی ڕۆژانەمان لە جیهانی ڕاستەقینە، ئەوکات کاریگەریەکانی بۆتان دەردەکەوێ کە چەندە لە بواری دەروونی و جەستەیی بەهێزترتان دەکا.\n8-بێتاقەتیتان کەمتر دەبێتەوە\nزۆربەی ئێمە کاتێک لە شوێنێک چاوەڕوان دەبین خۆمان بە تەلەفۆنە هۆشمەندەکەمانەوە خەریک دەکەین تا بێتاقەتیمان بڕوات.توێژینەوەیێک لەسەر 41 قوتابی، سەلماندویەتی کە ئەم کردارە، کاریگەری پێچەوانەی هەیە.واتە 30 خولەک خەریک بوون بە تەلەفۆنەکەمان لە کاتی چاوەڕوانی بێتاقەت ترمان دەکا.بە جیاتی ئەم کارە،خۆتان بە کتێب خوێندن یان خەریکی خشتەی وشەکان بن.\n9- کەمتر دادەنیشن (sit less)\nئاگادار بە دانیشتن لە مەودای ڕۆژ بە ئەندازەی سیگار (جگەرە) کێشان زیان بە تەندروستی دەگەیێنێ. پاش ڕۆژێکی پڕکار و ئیش، کاتی پشوو دان خەریکی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دەبین ئەویس لەکاتی دانیشتن .کاتێک لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دوورکەوینەوە، کاتیکی فرەترمان بۆ جوولە و وەرزش دەبێ. بەڵام نەچی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان بگۆڕی بە یاری کۆمپیوتەر و چاولێکردنی فیلمێک.\n10-زۆرتر دەربارەی کەسایەتیتان زانیاری بەدەست دێنن\nکاتێک لە بۆچوون و لێدوانی بەکارهێنەرانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان خۆتان دوور ڕادەگرن ،ئەو کات دەزانن چی بۆ هاندان و بزواندنی خۆتان بەسودە نە بۆ خەڵاکانی دیکە.ئیتر بۆت گرینگ نابێ کە ناردراوەی هاوشێوەی کەسانی دیکە دووپات بکەیتەوە کە پەسەند و هاوبەشی وەربگری. بەڵکو ئەو شتە دەکەی لە جیهانی ڕاستەقینە کە خودی خۆت شادی پێی.\n11- شارەزایی بڕیاردانتان بەهێز دەبێ\nئێستا هەر کەسێک قسەیێک دەکا دەڵێ (لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان (وەک فەیسبووک) نووسرا بوو،لە فەیسبووک خوێندمەوە…هتد)، گشتی کاریگەری تۆڕەکۆمەڵایەتیەکانی پێیەوە دیارە. تەنها چاو لە قسەکانی بکە کاتێک شتێک دەگێڕیتەوە.بەتایبەت هەواڵەکان کە بە پێی توێژینەوەیێک زۆرتری جەماوەر هەواڵەکان لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان دەخوێننەوە.ئیتر ڕاست درووستەکەی بمێنێ. زۆرتری ئەو بڕیار و بەڵێنانە کە تاکەکان دەیگرن، لە زانیاری کۆمەڵایەتی بەدەست دێت. دوور بکەون لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان، تاکو بتوانن لە بڕیارەکانتان سەربەخۆتر و ئاگاهتر ببنەوە.\n12- ئاخاوتنەکانتان کەمتر دەبێتەوە\nئاخافتنەکان لە پشت تەلەفۆنەکان، زۆر ساکارتر لە روودەڕوو بوونە. توێژێنەران باوڕیان وایە لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان هیچ کات نابێ لەگەڵ بەکارهێنەرانی دیکە ئاخاوتن بکەین.بەڵام کاتێک لەم تۆڕە کۆمەڵایەتییانە دوورکەوینەوە، ئیتر هەستمان بۆ قسە و قسەلۆکێکی بۆچوونێک سەرقاڵ نابێت و لە مەودای ڕۆژ ئارامی دێتە باوشمان.\n13- هۆشی سۆزتان(هەڵچوویی) زۆرتر دەبێت\nرەها بوون لە تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان ئێوە دەکات بە کەسایەتیێکی باشتر و ئاستی هۆشی سۆزتان زۆرتر دەکا.ئەم هەستە لە شوێنی ئیش زۆر بۆ ئێوە باشە و ئەمەس شایەنی بەدەستهێنانی شارەزاییە.ئەم هۆشە تەنها لە جیهانی ڕاستەقینە بەدەست دێت نە لە دونیای خیاڵی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان.بۆ ئەوە کە پەیوەندیەکان بە تەواوی هەستی لاشە لە جیهانی ڕاستەقینە دەردەبڕێ.\nتاگەکان تۆڕی کۆمەڵایەتی خەم دڵەڕاوکێ فەیسبووک


فۆرمی هونەری، هونەرسازی و تازەگەری شیٛعریٛ – هەورامان\nیانە پەیلوای فۆرمی هونەری، هونەرسازی و تازەگەری شیٛعریٛ\nفۆرمی هونەری، هونەرسازی و تازەگەری شیٛعریٛ\nشاعێری تازەواز و ئارۆیی کە گەرەکشەن تازەگەری کەرۆ، زەینی شاعێرانە مەبەسیۆوە بە فۆرمی تایبەیوە، بەڵام مەحکوومەن بە وشیاری، خەلاقیەت و وەرپەرسیارەتی پڕۆسەو شێعرێ و هونەرسازەو پەنەوازوو ڕۆی(مسئولیت و انگیزش شاعێرانە). ئەشۆم ڕوەکەردش فاڕیا بۆ و لوابۆنە دلێ فازێوەتەری جە دەلالەتوو وێنەی و وێنەسازی؛ تا ئایرەو سەردەمی بیەیش پەی پیمانە کریۆ.\nجە وینگاو منەو ئی کارەساتێ ڕێژەیی چی غەزەڵێنە ڕوەشا داینە و ئینەیچ ڕەفزوو ئا وینگاینە کە ئیعانی مدیا پەی شێعرێ. شاعێر جە پێوەندٚیی کلاسیکی و واتەزاو «شەمعێ و پڕووزیای باڵێ پەروانە»ی ترازیان و جە پۆلێوە دیاردێ، سوننەت ماڕای و ئاشنایی سڕیەیوەش کەردەن و کۆمەڵێوە وێنێ کە جە ئەدەبوو ئێمەنە تا ئیسە باوێ نەبیێنێ؛ ئاردێنێنە.\nبا پێوە غەزەڵەکێ بوانمێوە:\nشیوەن کەرە گوڵشەن! کە نۆبەو ژانوو پەپوولەین\nدنیایێوە سەرجەم جە خەموو گیانوو پەپوولەین\nمن وینوو وەنەوشێوە ملش دانەوە پێڵش\nماتەمزەدٚە، دڵتەنگ و پەرێشانوو پەپوولەین\nقومری بە کۆکۆ شاخێوە حەیران و خەفەتبار\nکز کەردە چەمەن، ماتەموو هێجرانوو پەپوولەین\nئا پەرچەمە ئاور بە جنینوو کوڕوو گوڵیا\nمژنش سەروو ئی حەمڵێوە جەولانوو پەپوولەین\nئەر ئیسە خەبەر دارێ نەبا سۆسەن و نەسرین\nشێنەی گنۆ بەر باخەنە فێقدانوو پەپوولەین\nهەر لایێ مەشی بۆ جە کەسافاتی لەوەڕیۆ\nماچێو جە دەموو نەرگسی ئیمانوو پەپوولەین\nکاول چی نەبۆ پارکێوە پەڕچين بۆ بە تەلبەند؟\nوێران چی نەبۆ زێدێوە زیندٚانوو پەپوولەین؟\nعەشرەت جە دەموو «سەعدی»وە بژنەودێ حەقێقەت\nتەنیا خەموو ئازادٚی بێ تاوانوو پەپوولەین\nچێگەنە بە کوڵە باسێوە جە بارەو ئی غەزەڵێ وەس کەروو و درێژەدای و تەفسیر و ئانالیز کەردەیش وزوو دماتەر…\nیاگێ سەرنجێنە، هەڵای فرێما جە فۆرمی هونەری و کارکەردەکاو هونەرسازەی کە فەلسەفەو تازەگەری و تازەوەبیەی شێعرێ کە پۆلێ باسێو تێئۆریکیێنێ و فۆڕماڵیستەکێ پەشتیشا پەنە بەستێنە، خاس نەیاواینمێنە و ڕەها بەسمێشەوە بە زەمان و فۆرمێوە تایبەیوە و بە وینگاو وێما کە ڕاکاڕێوە لۆکاڵین پەی شێعرێ، جە یۆش مدٚەیمێوە.\nڕاسیەکەش ئینەنە کە تاینکەردەی قەیدی زەمانی: «هێزی و ئارۆ، کۆنە و تازە، سەردەمی(معاصرSynchronic) و تاریخی (Dyachronic) » پەی شێعرێ کە کارەساتێوە زوانین و جە زوانەنە ڕوە مدٚۆ و وێچش نماناو دیاردەو زوانین، هیچ کە زانشتی نیا، تا چەمێ منیەیمێ یۆیرە ئیسە بۆ ویەردە و ویەردەیچ بۆ ویەردەی دوور و…\nبە قەوڵێوەتەر شێعرە خۆ شۆرباوی نیەنە کە سەردٚە بۆوە و نەتاوی بوەرینەش، ئاردەینەو شێعرێ تەرزێوە مۆسیقای زوانی و پۆلێوە زەریفکاری ئەدەبی(جەماڵ شناسی) و ئەندێشەی شاعێرانەن و تەنیا دای یۆرەو(آمیزش) ئیسە و هێزی دیالێکتیکی کەردەیش(مکالمە)، میاوۆ بە تەشکە و فۆرموو وێش و حوزووری گردٚ زەمانی پەیدا کەرۆ.»\nتا ئێگە یاوایمێنە کە چێوێوە کە پەی ئێمە ئێژامەندٚا، فۆرمی هونەری، خورپە(الهام)، ترازی زوانی و و ئەنگێزشی شاعێرانە و خێزنای شێعرێن کە تەرزەو سەرهۆردای پەی بەرهەمی ڕەخسنۆ کە دیمەنوازێ ڕووسیێ(فۆرمالیستها) ئایرێوە بنەڕەتیش مزانا پەی تازەوەکەردەی شێعرێ و هەر بەرهەمێوە هونەری. وەروو ئانەیە بزانمێ ئی دیاردە، چەنی ڕوە مدٚۆ و دەقێوە نویساری چەنی بۆ بەرهەمێوە هونەری و جەوهەروو (ئەدەبیەت)ی پەیدٚا کەرۆ؟ باسەکەی وەروەڵاتەر، شی کەرمێوە.\nفۆرمێ پەیوەستێنێ بە عادٚه‌تی کرداری و پەروەردەی زەینی شاعێریەوە و بە پاو ڕوەکەردوو شاعێرا تاوا جۆراوجۆر و تازێچ بانە و زەمانیچ چی پڕۆسەنە تەنیا بۆ بە یادٚکەروو هەرمانەکێ.\nئی شێعرێ(بەیتێ)ێمە بە نیشانەو:(الف) و (ب) کە شاعێری بە قاڵبوو (غەزەڵێ) واتێنە، دیاری کەردێنە و مدٚەش یۆرە و بەراوردش کەروو. بێ ئینەیە چنەش پڕچنوو و (مونفەک)ش کەروو، واچە، تاقواچە و باقەواچەکا، و… پاسە کە جە شێعرەی ئازادٚەنە باوەنە؛ چێروو یۆترینیەنە( پەیجەیی) منیەوشارە و یاگێ بە یاگێشا کەروونە. موینمێ تەشک و دیمەن فاڕیان و بە ئاسانی بیێنە فۆرمێوە(ئازادٚە) و جەوهەر و دەلالەتوو شێعرێش چنە پێویۆ. ئی تەشک ماڕایە و ئی یاگەفاڕێ ئینەیە میاونۆ کە فۆرم مادام هونەری بۆ، قەراردادی و ئازاد بیەیش پەی نیا، هازیش پەی فرانەی(تکثر) هەنە و هەر شاعێرێوەیچ کە جە فۆرمێوەنە مومارسەش فرەتەر بۆ، ئاسانتەر تاوۆ شێعرێ بنیۆرە.\nچەمێش ڕەشتێ پەپوولە ئامە لامان\nپەلەش بێ واچۆ باسوو نەونەمامان …\nبەیتێوە جە غەزەڵێوە(عەدنان مورادی)\nباسوو نەونەمامان …\nمن چی دەقەنە کەمتەرین یاگێ بە یاگێم کەردێنە و کریۆ فۆرمەکە فرەتەر هونەریتەر کریۆنە. چی بەراوردەنە ئی جیاوازیێ وەرەچەم گنا:\n1) دەقی یەکەم(الف)، بەرهەموو خورپەی شاعێرانەیەن و بێ دەسکاری یەکەم جار جە هەناوو شاعێریەوە سەرچەمەش گێرتە بیەن. بەڵام دەقی دوەم (ب) دەسکاری کریان و مەتاوۆ یاگێ خورپەو سروشتی شاعێری گێرۆوە، چێگەنە مەبەستم سەروو جیاوازی فۆرمین نەک پلەبەندٚی شێعرێ، شێعرە بە هەر دیمەنێوە شێعرەنە و ئینە خاڵەی هامبەششانە.\nب) دەقی یەکەم(الف)، سەروو قاعێدە ئەفزایی(نظم/ ئاهەنگ) و پۆلێوە ڕاکارێ و هونەرسازێ، تەشکەش گێرتێ بیێنە و دەقی دوەم(ب)، ئا نەزمە شێویان و قوتارەنە جە ئایرەو قائێدە وستەیسەر.\nج) پا جیاوازیێوە کە باسما کەرد تا ڕادێوە تەشکەو شێعرێ(تایبەو وێشا) جە هەردوینە پارێزیاینە و فۆرم جە هەردوە جۆرەکەنە بە جیاوازیەوە هەر حوزوورش هەن. یانێ مادام نێزام(نێزام تەنیا نەزم نیا) ملوو دەقیەرە حاکم بۆ(ئەگەرچی نێزام بەرز و نزمیش هەن)، ئا فۆرمە هونەرین و بەشێوە جە هەستی شێعرێن، با تەوازونیچش نەبۆ، بەڵام هەر فورمش هەن و بە ئاسانی چنەش مەکنیۆوە. یاگێوەنە کە هونەرسازە و جەوهەر و ڕیتم ملوو تەشکێرە حاکم بۆ، ئیتر پێوەندٚیش بە فاڕای و جیاوازی دیمەنیەوە(قەراردادی و ئازادٚ) نیا، دەق تا ڕادێوە جەوهەرش هەر شێعرەنە و تازێچ مرمانۆ.\nچەپەوانە کەردەی ئی هەرمانێچە هەر کریۆ، بەڵام جە تەرزەو هەوەڵی سەختتەرەن. یانێو ئا توخمێ کە تەوازۆنما شێونای و دەقێوە ئازادٚما چنە وەشکەرد، کریۆ دووبارە پێکیۆوە یۆیرە(هۆنیۆوە). گێرە پەی بڕێوە جە ئازادٚواچەکا، ئینە کونشێوە ئاسان نەبۆ، چوون پەنەوازش بە عادٚەتی زەینی و زانیاری کێش شناسی (بڕگە و عەرووزی) و یاساو زەنگوو قافیەی و ئاشنایەتی و دەسەڵات سەروو وەزنایرەی هونەرسازەکاوە هەن. جە بڕێوە دەقێنە کە من دیێنێم پاسە نیشانە دریاینە کە شێعرنیایرە بە تەشکێ ئازادٚێ، پەی بڕێوە جە شاعێرا ئارۆ هورامی، ئاسانتەرەن(ئەڵبەت ئەگەر سەروو مێتۆدۆلۆژی و بۆتیقاو وێش وچیۆ، ئازاد واتەیچ ئاسان نیەن). بە نەزەرەو ئەمن شاعێرێ غەزەڵواچێ ئاسانتەر متاوا ئی دەقە ئازادٚا بە ئایرەو قائێدەئەفزایی(موزون و مقفی) دووبارە هۆرپێکناوە، چوون زەینی ئاهەنگین و زانیاریشا سەروو بۆتیقا و مۆسیقاو شێعرێوە عادٚەتیتەرا و ئینەیە سەلەمنۆ.\n“هونەرسازێ” نماناو دیمەن، خەیاڵ و وێنەو نیزاموو نیشانەیی و باری هونەری و تەنانەت دلێنە بەخشاین بە شێعرێ. پەی لوای دلێ قووڵایی باسەکەی ئەشۆم زانمێ«هونەر سازێ» و ئا مانا هونەریێ و ئەدەبیێ چێشێنێ و پەی تازەوە بیەی دەقی چە ڕۆڵێوە گێڵنا؟ وەڵێنە با تاریفێوەشا کەرمێ:\nپریم(priem) ڕەگەزێو ڕووسین و پەی هەوەڵ جاری دیمەنوازێ ڕووسیێ ئاردێنەنە. پەی هامسەنگوو واچەو «Priem»ی، واچەو «هونەر سازەی» وەڵنیەر کریان. «evice, artistic device»ی ئینگلیزیچ پەی هامسەنگوو (Priem)ی نریانەرە. ، کێش، قافیە، تەشبیه، ئێستێعارە، مەجاز، و هەرجوانخاسیێوە ئەدەبی تا یاوۆ لاو فۆرمەکاو شێعرێ کە تەقریبەن بڕێوەشا گردٚگیرێ و جیهانیێنێ؛ گردٚ ملاوە سەروو بابەتوو هونەرسازەی.\nباسوو هونەرسازەی وەروەڵاوەن، پەی نموونەی زەریفکاریێتەرێ ئەدەبیێچ گرد نماناو هونەرسازەیەنێ. نموونەی وەرەچەم و کاریگەریشا، “ئاشنایی سڕیەیوەن” کە گورزوو کاریگەروو ڕوخساروازەکا بیەن.\nهونەرسازێ مێکانیزمێوەنێ کە تاوا جە زوانی ئاسایی قسەکەردەی ئێمە، ڕێساماڕای کەرا و بەرهەمێوە ئەدەبی بارانە و ئەدەبیەت خوڵقنا. ئەدەبیەتیچ هەمان هۆکاروو جیاکەرەوەو زوانی قامووسی و ئێدیۆمیەنێ چنی زوانی ئەدەبی و هونەری.\nفوڕماڵیستەکێ باوەڕشا بە تارێخی کەردەی دەقی(درزمانی)، ڕەوانشناسی، سیاسی و ئیدئۆلۆژی کەردەی و تەنانەت ژیونامەو شاعێری و نویسەری نەبیەن؛ هونەرسازێشا تەنیا سەرچەمێوە پەی شیکاری و نیایرەی دەقی هونەری زاناینێ. بڕواشا پینەیە بیێنە کە هەر جۆرە تازەگەری و ئاردەینێوە جە ساباتوو تەشک و دیمەنوو شێعرێوە، پەیوەستەن بە پانایی بێ دەرەتانوو هونەرسازەکاوە.\nنویسیای وەڵین دمارە کوٙڵ scorpion\nنویسیای دمایین ڕانویس Dictation


سەدان تۆن پەتاتە و تەماتەی قاچاخ دەستی بەسەردا گیرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/09/16 - 5:15 PM\nوەزیری كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاوی هەرێم ڕایدەگەیەنێت، دەست بەسەر سەدان تۆن پەتاتە و تەماتەی قاچاخدا گیراوە، كە هەوڵ دەدرا لە سنورەكان هاوردە بكرێت.\nبێگەرد تاڵەبانی، وەزیری كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو ڕایگەیاند، لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا سەرقاڵی بەدواداچوون و كۆكردنەوەی زانیاریی بووین لەسەر هاوردەكردنی سەدان تۆن پەتاتە و تەماتە، كە دەویسترا بە نایاسایی هاوردە بكرێت.\nئاماژەی بەوەشكردووە، هەوڵەكانمان بەردەوام بوو تاوەكو توانیمان دەستی بەسەردا بگرین لە مەرزەكان.\nوەزیری كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو سوپاسی لایەنە پەیوەندارەكان دەكات، كە هاوكاربوون لەسەر پێدانی زانیاریی و دەست بەسەرداگرتنی ئەو سەدان تۆن پەتاتە و تەماتەیە.\nبێگەرد تاڵەبانی، ئاماژەی بەوەشكردووە، كاتێك بڕیاری قەدەغەكردن و دانانی باجی پێویست لەسەر بەرهەمی هاوردە دادەنێم بۆ پاراستنی بەرهەمی جوتیارانمانە، بۆیە لەگەڵ قەدەغە و دانانی باج ڕێكاری تری پێویستیش دەگرینەبەر بۆ ئەوەی لە وەرزی پێگەیشتنی بەرهەمی جوتیارانمان بتوانرێت لەبازاڕ ساغ بكرێتەوە بە ڕەچاوكردنی مافی بەكاربەران.\nپەتاتەتەماتەوەزارەتی كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی ئاو\n“لە كابینەی نۆیەمدا 420 ملیار دینار بۆ 79 پڕۆژەی ڕێگاوبان خەررج كراوە”


قوباد تاڵەبانى لە کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیران بەشداری نەکرد، لە بەدواداچوونێکى ناس کورد دەرکەوتووە هۆکارى ئامادەنەبوونى ئەوەیە جێگرى سەرۆکوەزیرانى هەرێم لە دەرەوەى وڵاتە.\nئەمڕۆ چوارشەممە، 11ی ئەیلولی 2019، کۆبونەوەیەکی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بەڕێوەچو، تیادا هەریەکە لە مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنەکە و سەرجەم وەزیرەکان بەشداربوون، بەڵام قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکوەزیران لە کۆبوونەوەکەدا بەشدارنەبوو، لەوبارەیەوە سەمیر هەورامی وتەبێژی قوباد تاڵەبانى بە ناس کوردی ڕاگەیاند: “قوباد تاڵەبانی لە دەرەوەی هەرێمی کوردستانە”.\nسەبارەت بە هۆکارى گەشتکردنى بۆ دەرەوە، سەمیر هەورامى وتى: “جێگرى سەرۆکوەزیرانى هەرێم بە مەبەستی بەشداریکردن لە دیداری زانکۆی ئەمریکی بەیروت چووەتە پایتەختی لوبنان، بەو هۆکارەش نەیتوانیوە بەشداری کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆ بکات”.\nسەمیر هەورامی ئاماژەی بەوەشکرد: “بڕیارە تاڵەبانی لەو دیدارەی زانکۆی ئەمریکی بەیروتدا وتارێک پێشکەش بکات و باس لە ڕەوشی ئەمنی و ئابوری هەرێمی کوردستان و عیراق و ناوچەکە بکات، هەروەها لە وتارەکەیدا باس لە مەترسییەکانی سەرهەڵدانەوەی داعش دەکات لە ناوچەکە”.\nبەگوێرەى ئەوەى وتەبێژەکەى باسى لێوەکرد، قوباد تاڵەبانی بە بانگهێشتی فەرمی وەک جێگری سەرۆکوەزیرانى هەرێم بانگهێشتى ئەو دیدارە کراوە، بڕیاریشە چاوى بە چەند بەرپرسێکى باڵاى ئەو وڵاتە بکەوێت.\nپه‌رله‌مانتارێك: له‌دوو رۆژی داهاتوو پاره‌ی موچه‌ی فه‌رمانبه‌ران ده‌گاته هه‌رێم\nئایا مەسرور بارزانى بەڕە لەژێر پێى حزبەکان دەردەهێنێت؟ [تایبه‌ت] رێگایەکى تاقینەکراوە بۆ کورد لە بەغدا\n22:38 چوار شه‌ممه 26 شوبات 2020\nنێچیرڤان بارزانى بۆ بڕیارى کۆتایی دەچێتە بەغدا\n14:42 چوار شه‌ممه 26 شوبات 2020


پشكنینی پێشوەختە باشترین چارەسەری نەخۆشیی شێرپەنجەی مەمكە\n:: PM:05:28:14/08/2019 \nدكتۆر هەڵوان عەبدولڕەحمان پزیشكی نەشتەرگەریی گشتی و پسپۆڕی شێرپەنجەی مەمك، لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ "وشە" باس لە شێرپەنجەی مەمك و نیشانەكانی و هۆكار و چارەسەرییەكان دەكات. هاوكات داوا لە ژنان دەكات پشكنینی پێشوەختە بكەن بۆ دەستنیشانكردنی زووتری نەخۆشییەكە بەمەبەستی زوو چارەسەركردنی ئەو جۆرەی شێرپەنجە.\nبەپێ گوتەی ئەو پزیشكە، شێرپەنجەی مەمك وەك هەموو شێرپەنجەكانی تر بریتییە لە زیادە گەشەی خانەكانی ناو مەمك. گرێی مەمك دوو جۆرە، جۆری یەكەم گرێی سادەیە و جۆری دووەم گرێی شێرپەنجەییە. نەخۆشییەكی كوشندەیە، ئەگەر نەخۆش زوو نەچێت بە دەم چارەسەركردنییەوە.\nدكتۆر هەڵوان تیشك دەخاتە سەر نیشانەكانی شێرپەنجەی مەمك و دەڵێت، كاتێك نەخۆش دێت بۆ لای ئێمە هەست دەكات گرێیەكی هەیە، بەڵام هەموو گرێكان شێرپەنجەیی نین، لە دوای پشكنین بۆمان دەردەكەوێت گرێكەی شێرپەنجەییە یان گرێیەكی ئاساییە. نیشانەكانیشی بریتین لە:\n1- گۆڕانی شێوەی مەمك كە شێوەكەی خوار دەبێت یان شل دەبێتەوە.\n2- دروستبوونی برین لەسەر مەمك\n3- مەمك دەرداوێكی خوێنی دەردەكات.\n4- هەندێك جار مەمكی نەخۆش هیچی نییە، بەڵام برین لە بنباڵی دروست دەبێت.\nهۆكارەكانی نەخۆشییەكە دیاری نەكراون و ئەو پزیشكە دەڵێت، تا ئێستە كەس نازانێ هۆكارەكەی چییە، چونكە 100٪ هۆكارەكانی شێرپەنجەی مەمك دەستنیشان نەكراون، فرە هۆكاریش هەن كە دەتوانین بڵێین ئەمانە یارمەتیدەری ئەو جۆرە شێرپەنجەن:\n1- رەگەزی مێ.\n2- تەمەن، تا تەمەن درێژتر بێت شێرپەنجەی مەمك زیاتر دەبێت، تووشبوونی ژنانی 70 ساڵە ئەگەریان زیاترە لە ژنێكی 20 ساڵە.\n7- ئەو ژنانەی حەبی ڕێگری لە منداڵبوون (مەنع) بە ئاستێكی زۆر بەكار دێنن.\n8- هۆكاری بۆماوەیی، ئەویش دوو جۆرە، جۆرێكیان ئەگەر لە خێزانەكەیدا تووشبووی شێرپەنجە هەبێ ئەوا ئەگەری تووشبوونی دوو هێندەیە، ئەگەر لە كەسە پلەیەكەكانی وەك خوشك و دایكی كەسانی تووشبوو بە شێرپەنجەی مەمك هەبوو، ئەگەری تووشبوونی ئەو دەبێتە سێ هێندە.\n9- جینات كە هەندێك جار كێشە لە هۆرمۆنەكان هەبوو، ئەوا 60-80٪ ئەگەری تووشبوونی شێرپەنجەی مەمكی هەیە.\n10- وەرزش نەكردن و كێشی زیادە.\nتەنیا ژنان تووشی ئەم نەخۆشییە نابن و وەك ئەو پزیشكە روونی كردەوە، پیاویش تووشی شێرپەنجەی مەمك دەبن، بەڵام بە ڕێژەیەكی زۆر كەمتر لە ژنان، ژنان زیاتر تووش دەبن بەهۆی زۆر لەو هۆكارانەی كە پێوەندیی بە ژنانەوە هەیە وەك شیرنەدان و درەنگ منداڵ خستنەوە.\nزیاتر گوتی حاڵەتیش هەبووە دایكەكە منداڵی زۆر هەبووە و شیریشی پێ داون و كەسی تووشبووش لە خێزانەكەیدا نەبووە، بەڵام ئەو تووشی شێرپەنجە بووە و مەمكیان بڕیوەتەوە. هاوكات نەخۆش هەیە حەوت هۆكاری سەرەوەی تێدایە و تووشی نەخۆشییەكەش نەبووە.\nدكتۆر هەڵوان لەبارەی چارەسەرییەكان ئەوە دەخاتە ڕوو كە دوو جۆرن، جۆرێكیان بنچینەیی و سەرەكین و جۆرێكی تریان لاوەكییە، جۆرە سەرەكییەكە خۆی دەبینێتەوە لە زنجیرە چارەسەرێك كە هەموویان بەیەكەوە چارەسەر دەبن.\n1- نەشتەرگەری، چارەسەر بە نەشتەرگەریی دوو نەشتەرگەرییە كە جۆرێكیان بۆ مەمكەكەیە و جۆرەكەی تر بۆ بنباڵە.\n2-دەرمان "دەرمانی كیمیایی، دەرمانی هۆڕمۆنی و دەرمانی بایۆلۆجی"، نەخۆش هەیە دەرمان وەردەگرێت، بەڵام كیمیایی نییە و هۆڕمۆنییە یان بایۆلۆجییە.\nهەندێك جار دوو جۆریان وەك چارەسەر بۆ نەخۆش بەكار دێنین، بەڵام چارەسەری بنچینەیین و دەبێ هەر بكرێن، چونكە نەشتەرگەری 40٪ و دەرمان 40٪ و تیشكیش 20٪ كاریگەری دەبێت.\nسێ چارەسەری لاوەكیش هەن كە بنەڕەتی نین وەك چارەسەری سروشتی، دەروونی، نەشتەرگەری جوانكاری، چونكە ڕەنگە ژنەكە مەمكی بڕابێتەوە یان بەشێكی بۆ لابرابێت یاخۆ لار كرابێت، ئەمەش ببێتە گرفت لای ژن، بۆیە نەشتەرگەری جوانكاری دەكات، یان مەمكی دەستكرد هەیە و دایدەنێت، بەڵام ئەم چارەسەرە لاوەكییە ئەگەر نەشكرێن كاریگەری لەسەر تەندروستی نەخۆشەكە ناكات.\n"تا ساڵی شەستەكان لە هەموو دنیادا چارەسەر لابردنی مەمك بوو، بەڵام لە دوای ئەو ساڵەوە تیشك هات، لابردنی مەمكیش كەم بووەوە، ئێستە لە 10 ژن حەوتیان پێویستیان بە مەمك بڕینەوە نییە، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە ژنان ئێستە هۆشیارترن و گرێیەكیان هەبێ زوو دێن بۆ پشكنین، ئەگەر گرێی شێرپەنجەیی بوو ئەوا زوو فریای چارەسەر دەكەوین، ئەگەر نەخۆش زووتر بێت كەمتر لە مەمكەكەی لا دەبەین و تا درەنگتریش بێت ئەوا زۆرتری لادەبەین". دكتۆر هەڵوان وای گوت.\nئەو پزیشكە داوا لە ژنان دەكات هەوڵ بدەن منداڵیان زۆر ببێت و شیری خۆیان بدەن بە منداڵەكانیان، خواردنی تەندروست بخۆن و وەرزش بكەن، سەوزە و میوە زیاتر بخۆن وەك لە خواردنی گۆشت، بەكارهێنانی حەبی مەنع كەم بكەنەوە، ئەگەر گرێیەك دروست بوو زوو بچن بۆ لای پزیشك، هاوكات پێویست بە ترس ناكات چونكە هەموو گرێیەگ شێرپەنجەیی نییە.\nئەو پزیشكە پسپۆڕە ئاماژە بۆ ئەوەش دەكات كە گرنگترین ڕێگری بۆ ئەم نەخۆشییە پشكنینی پێشوەختەیە، پشكنینەكەیش دەبێت لە دوای تەمەنی 15 ساڵییەوە هەموو كچ و ژنێك بیكەن و دەتوانی لە ماڵەوە بە دەستی خۆت پشكنین بكەیت، لە تەمەنی 30 ساڵ بۆ سەرەوە پێویستە هەموو ژنێك سێ ساڵ جارێك بچێتە لای پزیشكێكی پسپۆڕ، لە سەرووی 40 ساڵییەوە دەبێت هەموو ساڵێك بچیتە لای پزیشك و پشكنینی مۆمۆگرافی بۆ بكرێت.\nلەبارەی ڕێژەی تووشبووانی شێرپەنجەی مەمك، ئەو پزیشكە گوتی "ڕێژەكە بە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو كەمێك زیادی كردووە، بەڵام ڕێژەكە ئەوەندە زۆر نییە كە باس دەكرێت".\nوشە/ سلێمانی– ئاریان محەمەد\nنیشانەکانی نەخۆشیی شەکرە