گەشتێک بۆ قوتابخانەکانی نوور و چەند دەرسێک لە پەیامەکانی نوور\nفیکر 2021-12-30 کۆمێنت 5 خولەک بۆ خوێندنەوە 476 جار بینراوە\nبە هۆی شوێنی کارەکەمەوە دەرفەتێکم بۆ ڕێک کەوت بە گەشتێک بچم بۆ ئەستەنبووڵ، بانگهێشت کرابووین بۆ خولێک لە قوتابخانەکانی نوور. ڕاستی پاسەپۆرتەکەم بەسەر چوبوو و کارتی ڤاکسینیشم نەبوو، کاتێکی کەمم لەبەردەمدا بوو بۆ وەڵامدانەوە و کەمتر لە یەک مانگم لەبەردەست بوو تاکو پاسپۆرت نوێ بکەمەوە و کارتەکە دەربهێنم. دوای ئەوەی خۆم یەکلا کردەوە بچم، وەڵامم دانەوە کە دێم و گورج ئیشەکانم تەواو کرد و ڤیزەم لێ دا و تکتم بڕی. لەگەڵ کۆمەڵێک برادا گرووپێکی یانزە کەسیمان پێک هێنا و بەڕێ کەوتین بۆ زاخۆ، لە زاخۆ بۆ شەرناخ و لەوێوە بە فڕۆکە بۆ ئەستەنبووڵ.\nلە ڕێگادا کۆمەڵێک ڕووداو و یادگاریی خۆش و ناخۆش ڕوویاندا، بەڵام بابەتەکەی من ئێستا باسی ئەوە نییە، لێ من دەمەوێت بە کورتی باسی ئەم ئەزموون و چێژە بکەم لە قوتابخانەکانی نوور و پەیامەکانی نوور و دانیشتن لەلای (م. ئیحسان قاسم ساڵحی)ی بینیمان، باسی سەفەر بۆ تورکیا ناکەم و باسی شاری ئەستەنبووڵ ناکەم، کە ڕێک ئەورووپایە و بەتەواوەتی مۆدێرنە دەستی بەسەر داگرتووە و منارەی مزگەوتەکان و قوتابخانەکانی نوور و سەنتەرەکانی قورئانی لێ نەبێت، هەست دەکەیت لە بەرلین یان پاریسیت.\nم. ئیحسان قاسم ساڵحی\nکاتێک گەیشتینە قوتابخانەیەکی نوور، وتیان ئەمشەو لێرە پشوو بدەن و بەیانیی زوو ئامادە بن بۆ دەرسخوێندن. یەکەم مامۆستا و موڕشید کە پێشوازیی لێ کردین د. عیسام بوو، دکتۆر؛ پیاوێکی بۆ خودا سوڵحاو و ئاکاربەرز و قووڵ و خوێندەوار بوو. شەوەکەی هەندێک بەکورتی باسی پەیامەکانی نووری کرد، دکتۆر خۆی دکتۆری سەیدەلیە بوو، بەڵام خۆی خانەنشین کردبوو، بۆ ئەوەی خۆی وەقف بکات بۆ خزمەتکردن و گەیاندنی پەیامەکانی نوور بە هەواداران و شەیدایانی حەقیقەت. خۆی زاوای م. ئیحسان بوو و کەسێکی دیندار و دامەزراو بوو، خۆی چەند دەرسێکی پێ وتین. شێوازی دەرسخوێندنیان بە شێوازی خولە، تۆ لە ماوەی هەفتەیەک بۆ دوو هەفتە مەلزەمەیەکت پێ دەدەن، سەرجەم پەیامەکانی نووریان تێدا کورت کراوەتەوە، بە چەند مامۆستایەکەوە باسی دەکەن.\nڕۆژی یەکەم بە یاوەریی جەنابی دکتۆر چووین بۆ لای یەکەم وەرگێڕی پەیامەکانی نوور، بەڕێز و بانگخواز م. ئیحسان قاسم ساڵحی. ئەم زاتە موالیدی ١٩٣٧ە، واتا ٨٤ ساڵە و بەم تەمەنە هەر خەریکی ئیڕشاد و دەعوە و پێگەیاندنە. ئوسلووب و ئەتەکیەتی زۆر جوان بوون، لە ماڵەکەی خۆیدا زۆر پێشوازییەکی گەرمی لێ کردین، بە هەموومانی وت: "خۆتان بناسێنن و بۆچی هاتوون؟" ڕاستی هەر یەکێک لە ئێمە خۆی ناساند و هۆکاری هاتنەکەمان پێ وت. بە پیاوێکی بەتەمەن نەدەچوو، بەڵکو کاتێک سەیرت دەکرد، وزە و هێزت لێ وەردەگرت، زیاتر بە شێخێکی تەریقەت و موڕشیدێک دەچوو، خەریکی تەزکیە و ئیڕشاد بێت.\nکورتەی پەیامەکانی نوور\nجەنابی مامۆستا ئیحسان؛ دەستی بە ڕوونکردنەوە و باسکردنی پەیامەکانی نوور کرد، خۆی ناوی ئیحسانە و زۆر بەجوانی پێکبەستنەوەی کرد لە نێوان مەقامی ئیحسان و پەیامەکانی بەدیعوززەماندا، سەرەتا لەم فەرموودەیەوە دەستی پێ کرد، پیاوێک دێتە خزمەت پێغەمبەر و کۆمەڵێک پرسیاری لێ دەکات دەربارەی (ئیسلام و ئیمان و ئیحسان و ...هتد). بەڵام مەبەستی جەنابی م. ئیحسان لەم فەرموودەیە، ئەوەیە کە کورتەی پەیامەکان ئەوەیە کە بگەیتە پلەی (الاحسان)، ئەم پلەیەیش پێغەمبەر (د. خ) ڕوونی کردووەتەوە و دەفەرمووێت: "أن تعبد الله كأنك تراه، فإن لم تكن تراه فإنه يراك." واتا: "بە جۆرێک خودا بپەرستیت کە دەیبینیت، ئەگەر تۆ نەیبینیت، ئەو دەتبینێت." مەقامی ئیحسان؛ واتا مامەڵەی عیرفانی لەگەڵ دینداری و پەرستش، مامەڵەی عیرفانییش؛ واتا چەشتنی ئیمان و ئەزموونکردنی ئایین. دەرچوون لە باسکردن و قاڵ بەرەو حاڵ و تێداژیان. (ئەوکات داستانمان دەخوێندەوە، ئێستا خۆمان بووین بە داستان). کورتەی پەیامەکانی نووری مامۆستا بەدیعوززەمان؛ گواستنەوەی مرۆڤە لە سەیرکردنێکی ڕووکەشانە بۆ گەردوون، بۆ سەیرکردنێکی قووڵ و هەستکردن بە بوونی خودا. واتا گۆڕانی تێڕوانینە، کاتێک مرۆڤ تێڕوانینی گۆڕا، جیهانبینیی دەگۆڕێت.\nم. ئیحسان زۆر جەختی دەکردەوە، پەیامەکانی نوور بۆ گۆڕانکاری لە خۆتانە و بۆ نەفسی خۆتانە، باسی ئەو پیاوچاکەی دەکرد، کاتێک هەستابوو بۆ شەونوێژ و کوڕەکەی هەستاندبوو. کوڕەکەی بە باوکی وت: "بۆچی تەنها من و تۆ هەستاوین بۆ شەونوێژ؟" باوکیشی پێی وت: "کوڕم بخەوە باشترە، شەونوێژ بۆ ئەوەیە خەریکی خۆت بیت نەک خەڵک." مامۆستا دەیویست تێمان بگەیێنێت، کە ئەم پەیامانە، پەیامێکی سیاسی نین، دەیوست باسی ئەوە بکات، کە م. سەعید نوورسی عاریف بووە، بۆ ڕزگارکردنی ئیمان هاتووە لەم سەردەمی تاریکی و مادەگەراییەدا.\nدەیوت: پەیام و بانگەوازەکەی ئێمە، پەیام و بانگەوازێکی تەشکیلی و تەنزیمی نییە و دەعوەیەکی سۆفیگەری نییە کە تەکیە و شێخمان هەبێت، بەڵکو دەعوەیەکی عیرفانی و پەروەردەییە و وەکو یەک خێزان واین و خۆشەویستی خودا و ئیمان کۆی کردووینەتەوە. جەنابی مامۆستا یەکەم کەس بوو، لە ماوەی (٨) ساڵی شەڕی نێوان عێراق و ئێراندا سەرجەم پەیامەکانی نووری وەرگێڕاوەتە سەر زمانی عەڕەبی، سەرەتا لە خەونێکەوە پێداگیرتر بووە بۆ ئەم کارە، هەر یەک لە ئیمام عەلی کوڕی ئەبوو تاڵیب و شێخ عەبدولقادری گەیلانی دێنە خەوی و هانی دەدەن لەسەر تەواوکردنی وەرگێڕانەکە و پێی دەڵێن خەریک نەبێت بە سیاسەت و شەڕ و گوێگرتن لە ڕادیۆ.\nباسی قوتابخانەکانی نوور\nقوتابخانەکانی نوور تەنها پەیامەکانی نووری تێدا دەخوێندرێت، براگەورە و موڕشیدی عامیان نییە، تەنها شەبەکەیەکی عیرفانی و مەنهەجی کۆی کردوونەتەوە، تاکو قوتابیەکانی بەدیعوززەمان مابوون، وەکو ڕابەرێکی ڕۆحی وا بوون لەناویاندا. ئەم قوتابخانانە زیاتر لە هەزارانن لە شارەکانی تورکیادا، وەکو باس دەکرێت ٣ هەزار بۆ ٥ هەزار قوتابخانە دەبن، بەڵام تەنها لە تورکیا قەتیس نەبووە، بەڵکو ئێستا لە هەموو ڕۆژاوا و ئەورووپادا قوتابخانەی نووری لێیە. بۆ نموونە لە وڵاتانی وەکو: فەڕەنسا، پۆڵەندا، سویسرا، ئەڵمانیا و بەلجیکا ... سەرچاوەی داهاتیان خێرخوازی و هاوکاریی فێرخوازەکانە و چەند دەوڵەمەندێکیش قوتابیی نوورن و هاوکارییان دەکەن. پەیوەندییان بە سیاسەتەوە نییە بەڵام دەستی کەسیش ناگرن، دەنگ بەکەسی باش یان حیزبیی باش بدات. بیانووەکەیان ڕەوایە دەڵێن: "تەمەنی ئەم قوتابخانانە له هەموو پارتەکان گەورەتر و کۆنترە، ئێستا ئێمە پشتگیریی پارتێکی سیاسی بکەین، دوایی کە شکستی هێنا، پارتی نەیاری سەرکەوت، کێشەمان بۆ دروست دەکات!"\nسوودەکانی قوتابخانەکانی نوور\n١. گەڕاندنەوەی هەزاران گەنج بۆ ڕاستەڕێی ئیسلام و ئیمان.\n٢. لێدان لە غڕووری زانستگەرایی و ئەقڵانیەت و ڕۆیشتن بەرەو مەعنەویەت و عیرفان.\n٣. ڕۆژاوا شارستانیەتێکی بێدڵە، ئەم شۆڕش و دەعوەیە دەستبردنە بۆ دڵ و پێدانی دەرمانی ئیمانە.\n٤. شوێنی مانەوەی قوتابیی دیندار و هەژارە، شوێنێکن بۆ فریاکەوتن و نەفەوتان.\n٥. وەڵامدانەوەی ئەم گومانەیە، کە دەڵێن: "قورئان هیچی پێ نەماوە بۆ ئەم سەردەمە!" ئەم پەیامانەی نوور تەفسیرێکی مەعنەویی قورئان و ئیسلامن، گۆڕینی تێڕوانینی مرۆڤە لە چاوی سەرەوە بۆ چاوی بەسەڕ و کرانەوەی ئافاقە.\nڕەخنە کۆیلایەتی دیزاینی زیرەک قوتابخانەکانی نوور بۆ ئەوانەی وەكو خۆمن هاوڕەگەزخوازی دەروون یادەوەری وەلی_ئەمر قودس عیرفان دەروونناسی نوێژ زمان دەربارەی_کتێب\n2021-12-30 کۆمێنت 5 خولەک بۆ خوێندنەوە 476 جار بینراوە


کارکردن لە شوێنی گیانلەدەستدانی کرێکارەکان قەدەغە کرا - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nکارکردن لە شوێنی گیانلەدەستدانی کرێکارەکان قەدەغە کرا\nکرێکارەکان سویدی نین\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 5 november 2014 kl 14.49\nدوێنێ دیواری بینایەک ڕووخاو بوو بەهۆی گیان لەدەستدانی دوو کرێکار و بەسەختی برینداربوونی کەرێکارێکی دیکە. ئەم ڕووداوە لە شاری ستۆکهۆڵم روویدا.\nلەپاش ئەو ڕووداوە دەزگای ژینگەی کار( Arbetsmiljöverket) فەرمانی بە کۆمپانیای وەزی فۆرتوم کرد کە بەزووی شوێنی ئەو کارەی ڕووداوەکە لێی ڕوویداوە دابخات.کرێسیمیر ئیڤێسکیچ لە دەزگای ژینگە کار ئاماژەی بە قەدەغەکردنی کارکردن لەو جێگەیە دەکات.\n- کرێسیمیر ئیڤێسکیچ دەڵێت. ئێمە لایەنی پەیوەندیدارمان ڕاستەوخۆ ئاگادارکردەووە کە ئەو جێگەیە قەدەغەیە کاری تێدا بکرێت. هەروەها ئاماژەمان بەچەندین کەمووکورتی لەو جێگەیەدا کردووە کە دەبێت پێش دەست بەکارکردنەوە چارسەر بکرێ.\nدەزگای ژینگەی کار( Arbetsmiljöverket) لەپاش ئەو ڕووداوە ڕەخنەی توندی لە کۆمپانیای وزەی فۆرتوم کە خاوەندارێتی بیناو کارەکە دەکات گرتوو و ڕاستەوخۆی فەرمانی بەو کۆمپانیایە کرد کە جێگەی ئەوکارەی کە ڕووداوەکە لێی ڕووداوە دابخرێت. هەروەها دەزگای ژینگەی کار دەستووبرد سێ مەرجی بۆ ئەو کۆمپانیای دەرکرد. یەکەم خاوەنکارەکە دەبێت دڵنیایی ئەو ڕابگەیەنێت کە دەتوانێت ڕێگری لە ڕووخانی هاوشێوە بکات، دووەم، نابێت کار لەو جێگانەی کە مەترسی ڕووخانی لەسەرە ئەنجام بدرێت، لە کۆتایداو سێهەم مەرج، دەبێت فۆرتووم لێکۆڵینەوەی پێشوەخت لەسەر ئەو بەشانەی لە کاتی بیناسازیدا پێکەوە دەبەسترێن ئەنجام بدات. هاتاوەکو ئەو کۆمپانیایە بەڵێنی جێبەجێکردنی ئەو مەرجەکانی دەزگای ژینگەی کار نەدات کارکردن لەو جێگەی بیناسازیە قەدەغەیە.\nجێگەی ئاماژەیە کە دوێنی دوو کەس لە لەکاتی کاردا و لە جێگەیەکی بیناسازی لە شاری ستۆکهۆڵم بەهۆی ڕووخانی دیوارێکەوە کە وەزنەکەی ٥٠ تۆن بووە گیانیان لەدەستداوە و کەسێکی دیکەش بەسەختی بریندار بووە. لەپاش ئەو رووداوە فەرمانگەی فریاکەوتنە لە جێگەی ڕووداوەکە ئاماددەبوون و بێجگە ئەو سێ قوربانیە کەسێکی دیکە بەهۆیی بینینی ڕووداوەکەوە توشی شۆک یان حەپەسان بووەو باری دەروونی ناجێگیرە. ئەم ڕووداوە کاتژمێر نۆی سەرلەبەیان دووێنی کاتێک یەکێک لە دیوارە تەواوبووەکانی بیناکە دەڕووخێت بەسەر ئەو کارمەندانە کەلەو کاتەدا لەوێ ئاماددە بوون دەکەوێت.جێگەی ئاماژەیە کە ئەو کارمەندانەی گیانیان لەدەستداوە و برینداربوون بەڕەگەز هاوڵاتی پۆڵەننین و لەلایەن کۆمپانیایەکی ئاوستووریەوە یان نەمسانیەوە دامەزراون. کۆمپانیای وزەی فۆرتوم کە خاوەنداری بیناکە دەکات کاری بیناسازی ئەو بینایەی بە کۆمپنانیا نەمسایەکە سپارتووە. کۆمپانیا نەمسایەکە لەگەڵ ئەو کرێکارانەی کە گیانیان لەدەستداوە هیچ پەمانامەیەکی گشتی نێوان کرێکارو خاوەنکاری تومار نەکردووە، ئەوەی کە بەسوید بە(kollektivavtal) دەناسرێت.\nئەوەش لەلایەن سەندیکای کرێکارانی بیناسازی ستۆکهۆڵمەوە (Facket Byggnads Stockholm ) بە توندی ڕەخنەی لێگیرا. ئەندامانی ئەم سەندیکایە کە لەبینایەکی دیکەی نزیکی ئەو بینایەی ڕووداوەکە لێی روویداوە کار دەکەن. بەپێی سەندیکای کرێکارانی بیناسازی ستۆکهۆڵم کە بە کەناڵی P4 یی ستۆکهۆڵمی ڕادیۆی سویدیان ڕاگەیاندووە پێشتر ئەندامانەکانی ئەوان بنکەی سەندیکاکەیان لە مەترسی ڕوودانی نەخوازراو لەو بینایەدا ئاگادارکردۆتەوە. هەر لەبەر ئەوە سەندیکای کرێکارانی بیناسازی ستۆکهۆڵم جەخت لەسەر ئەوە دەکەنەوە کە ئەگەر پەمانامەیەکی گشتی نێوان کرێکارو خاوەنکاری توماربکرایەو لە ئارادا هەبووایە دەتوانرا ڕێگری لەو ڕووداوە بکرێت. بەڵام بەچی شێوەیەک ڕووداوەکە ڕوویداوە هەتاوەکو ئێتستا ئاشکرا نەبووە، لەبەر ئەوە\nکرێسیمیر ئیڤێسکیچ لە دەزگای ژینگەی کار هەڵسەنگاندی پێشوەخت بەگرنگ لەقەلەم دەدات.\n- کرێسیمیر ئیڤێسکیچ دەڵێت. لە ڕوانگەی هەڵسەنگاندی پێشوەختی مەترسیەکانەوە دەتواندرێت مەترسی ڕووخان کەمبکرێتەوە وە چارەسەریشی بۆ بدۆزرێتەوە. پاشان مرۆڤ دەتوانێت لەجێگەیەکی دڵنیادا کار بکات.\nئایا نەدەبوو پێشوەخت جێگەیەکی ئاوا مەترسیدار ئەو مەرجانەی لە خۆ بگرتایە؟\n- کرێسیمیر ئیڤێسکیچ دڵێت. بەڵێ بێگومان دەبوا ئەو مەرجانە جێبەجێ بکرایە، بەڵام ئێمە لەو ڕوانگەوە و لەبەر نەبوونی ئەو مەجانە جێگەی کارکەمان داخستووە و هەتاوە خاوەنکار و بیناکە چارەسەر بۆ ئەو کەمووکورتیانە نەکەن ئەوا کار لەو جێگەیە ناکرێت و قەدەغەیە.\nپۆلیس لەپاش ئاگادارکردنەوەیان بەزووی دەسیان بە ڵێکۆڵینەوە لەجێگەی ڕووداوەکە کرد، بەڵام لەبەر ئەوەی بە کەیسێکی پۆلیس بووە ئاماددە نین هیچ لێدوانێک ڕابگەیەنن هەتاوەکو دەرئەنجامی لێکوڵینەوکان ئاشکرا دەبێت. بەهەمان شێوە دەزگای ژینگەی کاریش لەو دڵنیا نیە کە کەی کرێکاران دەتوانێت لەو جێگایە کار بکەنەوە. ئەوەش کرێسیمیر ئیڤێسکیچ پشتڕاستی دەکاتەوە.\n- کرێسیمیر ئیڤێسکیچ دەڵێت. لە راستیدا هێج ئاگادار نیم کەی دەتواندرێت لەو بینایەدا جارێکی دیکە کار بکرێتەوە، ئەمەش پەیوەندی بەخاوەنکارەکەوە هەیە کە کەی چۆن دەتوانێت ئەو مەرجانەی ئاماژەی پێکراوە جێبەجێی بکات.


ANF | دیارغەریب: بەرخۆدانی ڕێبەرئاپۆ و چالاکوانان دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە\nدیارغەریب: بەرخۆدانی ڕێبەرئاپۆ و چالاکوانان دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە\n٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .\nباخان خۆشناو-مێدیا هاوار\nپێنجشه‌ممه, 16 May 2019, 11:15\nلە ڕێکەوتی ١٧/٥/٢٠١٩، ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕ دەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن هەردوو دەوڵەتی سەفەوی و عوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .\nلایەنە مێژوویەکانی ئەم ڕیکەوتنەوە و کاریگەریەکان و لەڕۆژی ئەمڕۆدا گەلی کورد و ئازادیخوازان چۆن دەتوانن بە هەڵوێستەکانیان ئەم ڕێکەوتنانە و نموونەکانی ئەوان پوچەڵ بکەنەوە بە شێوەێکی بەرفراوان هەڵسەنگاندنی بۆ کرد؛ ناوەڕۆکی دیدارەکە بەم شێوەیە.\nئانەفە: ڕۆژی( ١٧/٥) ٣٨٠ ساڵ بەسەر ڕێكەوتنی قەسری شیرین یاخود (زەهاو)دا تێپەڕ بوو، كە لە ١٧/٥/١٦٣٩ دا لە نێوان هەردوو دەوڵەتی عوسمانی و سەفەویدا مۆركراو تێیدا كوردستانیان بەفەرمی لەنێوان خۆیاندا دابەش كرد. ئێوە ئەم ڕوداوە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟\n'' لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بە گەلی كورد و كوردستان گەیاند''\nدیار غەریب: بێگومان ئەو ڕوداوە كاریگەریەكی نەرێنی كردە سەر كوردستان و گەلی كورد. چونكە بووە هۆكاری پارچەبوونی كوردستان و گەلی كوردیشی لە یەكتری دابڕاند. ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆر كردە سەر باری دەروونی و كۆمەڵایەتی كۆمەڵگای كوردستان، دیمۆگرافیای كوردستانیشی گۆڕی. چونكە پێكهاتەی كۆمەڵایەتی و ئایینی لە كوردستاندا هەتا پارچەبوونی كوردستان جیاوازتر بوو لەوەی كە ئێستا بووتە سیمای كۆمەڵگای كوردستان. لە ڕووی سیاسیشەوە ئەو پارچەبوونە بووە هۆكاری ئەوەی كە گەلی كورد لاواز ببێت و نەتوانێت بەسەركەوتوویی لەگێژاوی سەدەكانی ناوەڕاست دەربكەوێت. واتە ئەو پارچەبوونە لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بەگەلی كوردو كوردستان گەیاند.\nئانەفە: ئێمە دەزانین پێش ئەو ڕێكەوتنە هەر یەكێك لەو دەوڵەتانە ویستی ئەوەیان هەبوو کە هەموو كوردستان و ناوچەكە بخەنە ژێر دەستی خۆیانەوە. هۆكار چی بوو كە ئەو هێزانە ئەو ڕێكەوتنەیان ئەنجامداو دانیان بە دەسەڵاتی یەكترداناو بەدابەشكردنی كوردستان ڕازی بوون؟\n''ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن''\nغەریب: بەدڵنیایەوە هەر لەشەڕی چاڵدێرانی (١٥١٤)ەوە ئەو دوو دەوڵەتە دەیانخواست ببنە تاكە هێزێك كە نوێنەرایەتی دونیای ئیسلام و ناوچەكە بكەن. بۆ ئەوەش زۆر شەڕی یەكتریان كردو دانیان بە هەبوونی یەكتریشدا نەدەنا. بەڵام ڕۆژگار سەلماندی كە ئەوان ناتوانن بە تەواوەتی یەكتری بسڕنەوە، ئەمە هۆكارێك بوو. وەكو تر ئەو كێشانەی كە سەفەویەكان بەهۆی هێرشی ئۆزبەك و توركمانەكانی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەكەوە ڕووبەڕووی دەبوونەوەو ئەو كێشانەشی كە عوسمانیەكان بەهۆی پێكدادان لەگەڵ هێزە ڕۆژئاوایەكانی ئەوروپا كە نوێنەرایەتی كریستیانیان دەكرد ڕووبەڕووی ببوونەوە هۆكارێكی تر بوو. هاوكاتی ئەمانە، هەردوو دەوڵەت بینیان كە میرە كوردەكان سوود لە ناكۆكی نێوان ئەوان وەردەگرن، بەو شێوەیە ئەوان نە دەتوانن یەكتری لەناو ببەن، نە دەتوانن سیاسەتی خۆیان لەسەر كوردستان جێبەجێ بكەن، نە دەتوانن ڕووبەڕووی هێزە دەرەكیەكان ببنەوە. بە پێچەوانەوە خۆیان لاواز دەكەن. ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناغە بكەین دەبینین كە بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزی نێوان ئەم دوو هێزەوە لە ساڵی ١٥٢٩ز دا سوڵتان سولەیمانی قانونی كە سوڵتانی عوسمانی بوو نەیتوانی لەشەڕی ئیمپارتۆریەتی هابسبۆرگی نەمسادا سەر بكەوێت و دەستی لە گەمارۆی ڤییەننا بەرداو پاشەكشەی كرد، لە ساڵی ١٥٧١ لەشەڕی دەریادا لەبەرامبەر هێزی كریستیانەكان تێكشكا، هەرە دوایی دەوڵەتی عوسمانی ناچاربوو لە ساڵی ١٦٠٦ز دا دانی نا بە ناونیشانی ئیمپراتۆریەتی هابسبۆرگی نەمساوی كریستیاندا. لەساڵی ١٥٦٩ز دا دەوڵەتی عوسمانی بە قازانجی ڕوسیای قەیسەری باڵادەستی خۆی بەسەر بەشێكی دەریا ڕەش و زەویەكانی قەوقاز و تەتەرستاندا لە دەستدا. دەوڵەتی ئێرانیش لەبەرامبەر ڕوسیا، ئۆزبەكستان و توركەمەنستان لە پاشكشەدا بوو. دەوڵەتی ئیسلامی غەرناتە لە ئیسپانیاش لە ساڵی ١٤٩٢ز لەبەرامبەر بە كریستیانەكان تێكشكابوو، لە سەدەی ١٦و ١٧ دا موسوڵمانەكانی ئیسپانیا ڕووبەڕووی پاشەكشەو ستەمێكی زۆربوونەوە. ئەم بابەتانە ئەو دوو هێزەیان ناچار كرد كە دان بەیەكتر و سنووری یەکتردا بنێن. هاوكات كوردستانیش پارچە بكەن.\nئانەفە: كورد بۆچی ئەو پارچەبوونەی پەسند كرد؟ ئایا هەڵوێستی میر و بەگەكانی كورد لەم كاتەدا چی بوو؟ ئایا نەدەكرا یان نەیاندەتوانی ئەو واقیعە پەسند نەكەن؟\n'' پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بن ''\nدیار غەریب: بەدڵنیاییەوە دەكرا گەلی كورد ئەو واقیعە قەبوڵ نەكات، واتە ناتوانینن بڵێین ئەوە قەدەربوو، هەر دەبوایە وەها بێت! بەڵام بۆ ئەوەی كورد ئەو واقیعەی ڕەت بكردایەتەوە پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بێت. واتە دەبوایە ڕێبەرانی كورد یەكگرتوو بونایەو سیاسەتێكی سەربەخۆیان پەیڕەو بكردایە. بەڵام بەهۆی ئەوەی كە یەكگرتوو نەبوون، لاواز بوون، ئەوەش وایكردووە هەر میرێك خۆی ناچار بینیوە كە خۆی ببەستێت بە یەكێك لەو دوو دەوڵەتەوە.\nئانەفە: بەڕاستی ئەو میرە كوردانە ناچار بوون كە خۆیان ببەستن بەو دەوڵەتانەوە؟\n'' لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات ''\nغەریب: بەدڵنیاییەوە نەخێر. خۆیان خۆیان لاواز كردووەو خۆیان خستۆتە بارودۆخێكەوە كە ناچار بن، ئەگەر نا ڕاستیەكە بەو شێوەیە نەبووە. لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناخەی مێژووی گەلان بكەین دەبینین یان كەسێك پەیدا بووەو لە ڕێگەی هێزەوە میرو بەگ و هەرێمەكانی ناچاركردووە كە لە ژێر فەرمانی ئەودا كۆ ببنەوە. یان میر و سەركردەكانیان لە چوارچێوەیەكدا دانیان بەیەكداناوەو یەكێتی خۆیان بونیادناوە. بەڵام لەناو كورددا نە ڕێبەرێكی وەها دەركەوتووە، نە ڕێبەرانێكی وەها دەركەوتوون. ئەمەیە كە ئەحمەدی خانی نیگەران كردووەو دەڵێت:\nگەردێ هە بوویا مە سەرفرازەك\nصاحب كەرەمەك سوخەن نەوازەك\nنەقدێ مە دبوو ب سككە مەسكوك\nنە دما وە هەبێ ڕەواج و مەشكوك\nگەردێ هەبوویا مــــە ئیتفاقەك\nڤێكرا بــــكرا مــــە ئینقیادەك\nهەمیا ژ مە ڕا دكــر غـــولامی\nئانەفە: باشە هۆكاری ئەوە چی بوو كە ڕەوشی كورد بەو شێوەیە بوو؟\nدیار غەریب: ئەمە بابەتێكە لێكۆڵینەوەی زۆری پێویستە، لە ئێستاشدا كۆمەڵێك كێشەمان هەیە كە هاوشێوەی ئەو قۆناخەیەو پێویستی بە چارەسەری هەیە.\nئانەفە: ئێوە باستان لەوە كرد كە ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆری لەسەر كۆمەڵگای كوردستان كرد، بە تایبەتی لە ڕووی دیمۆگرافیەوە. دەتوانین چۆن باسی ئەو كاریگەریانە بكەین؟\n'' ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا ''\nغەریب: بەپێی ئەو زانیاری و بەڵگە مێژووییانەی لەو سەردەمەوە ماونەتەوە، كۆمەڵگای كوردستان هەتا ئەو كاتە لەڕووی زمان و زاراوەوە زیاتر نزیكی یەكتربوون. بەڵام ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا. هەتا ئەو بارودۆخە وا دەكات كە ئازەربایجان كە هەتا ئەو قۆناخە جوگرافیایەكی كوردنشین بوو، ببێتە كۆمەڵگایەكی جیاواز. هاوكات لوڕستانیش تاڕادەیەك لەكوردستان دابڕێندرا. لەڕووی ئایین و باوەڕیشەوە هەتا ئەو سەردەمە بەشێكی زۆری كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لە ئایینی ئێزدی، یارسانی(ئەهلی حەق، عەلی ئیلاهی، كاكەیی، عەلەوی) و تەریقەتە سۆفیگەریەكان دەكرد. بەشێكی كەمیشی پەیڕەویان لە ئایینی ئیسلامی سوننی دەكرد. بەڵام سیاسەتی ئەو دەوڵەتە لەنێوان ساڵانی ١٥٠٠ هەتا ١٩٠٠ ، بەتایبەتیش دوای ڕێكەوتنی قەسری شیرین بووە هۆی ئەوەی كە گۆڕانكاریەكی ڕیشەیی لەم بوارەدا لە ناو كۆمـەڵگای كوردستاندا ڕووبدات، لە ئێستاشدا ئەو ڕاستیە دەبینین. ئەوەتا لە ئێستادا بەشێكی زۆر كەم لە كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لەو ئایینە بەڕیشە دێرینانە دەكەن، لە بەرامبەردا بەشی زۆری بوونەتە موسوڵمان بە هەردوو مەزهەبەكەوە. هەر بەوەشەوە نەوەستان، ناكۆكی ئایینی و مەزهەبیشیان قوڵ كردەوە. ئەوانەش كۆمەڵە بابەتێكن كە لە ئێستادا گەلێك گرێكوێرەیان بۆ تاك و كۆمەڵگای كوردستان دروستكردووە.\nئانەفە: سیاسەتی ئەو دوو دەوڵەتە بەرامبەر میرە كوردەكان و كۆمەڵگای كوردستان بەر لە پەیمانەکە و دوای ئەو پەیمانە چۆن بوو؟\n''دەیانخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخەنە ژێر كۆنترۆڵی خۆیانەوە''\nدیار غەریب: دەوڵەتی سەفەوی لەدوای دامەزراندنیەوە لە ساڵی (١٥٠١ز) و دەستگرتنی بەسەر كوردستاندا لەڕووی ئیداریەوە ناوەندی مامەڵەی دەكردو دەیخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخاتە ژێر كۆنترۆڵی خۆیەوە. لەڕووی ئایین و بیروباوەڕیشەوە لەبەرئەوەی دەوڵەتی سەفەوی لەسەر بنەمای مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی دروست ببوو. شا ئیسماعیلی دامەزرێنەری ئەو دەوڵەتە زۆر هەوڵیدا بەزوترین كات ئەو ناوچانەی دەیخستنە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە بیانخاتە سەر مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی. هەر لەو پێناوەدا لە ساڵی (١٥١١ ز) دا ژمارەیەك لە میر و بەگەكانی كورد دەستگیر دەكات و لە شاری خۆی دەستبەسەریان دەكات. هەرچی سوڵتان سەلیم یاوزی دەوڵەتی عوسمانی بوو بەپێچەوانەوە هەڵسوكەوتی كرد، لە سەرەتای دەسەڵاتی خۆیدا(١٥١٢-١٥٢٠ز) سیاسەتێكی نەرمی پەیڕەو كرد. بەڵام دواتر هەردوو دەوڵەت لەڕێگەی گرنگیدان بە مەزهەبی فەرمی دەوڵەت و كردنەوەی خوێندنگەو پێشكەشكردنی ئیمتیاز بەو كەس و پێكهاتانەی كە دەچوونە سەر مەزهەبی فەرمی ئەو دەوڵەتانەو فشار خستنە سەر ئەو میرگەو پێكهاتانەی كە سەركێشیان دەكرد، لەگەڵ ئەوەدا پەرەدان بەقوڵكردنەوەی ناكۆكی مەزهەبی و پێكهاتەكان كاریان لەسەر كۆمەڵگای كوردستان كرد. بەو شێوەیە توانیان كاریگەری خۆیان لەسەر میرگەو كۆمەڵگای كوردستان دروست بكەن. بۆ نمونە دەتوانین باسی بكەین كە دەوڵەتی عوسمانی بەدەیانجار فەرمانی لە دژی میرگەكانی ئێزدی، عەلەوی هەر دواتریش میرگە سوننیەكانیش دەركردووە. دەوڵەتی سەفەوی و قاجاری میراتگریشی لە ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا هەمان سیاسەتیان بەرامبەر كۆمەڵگای یارسان و تەریقەت و میرگە سوننیەكان پەیڕەو كردووە.\nئانەفە: هەڵوێستی كورد دوای پارچەبوون چۆن بوو؟\n''بەشێکی کۆمەڵگای کوردستانیش، بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی خۆیان بە بنەما وەرگرت''\nغەریب: ئەوەی دەبینرێت ئەوەیە كە بەشێكی میرە كوردەكان لە قۆناخێكدا خواستویانە دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن، لەو پێناوەدا هەتا توانیبێتیان سازشیان كردووە. لەلایەكی ترەوە بەشێكی میرەكان بەرخۆدانیان هەڵبژاردووە. هەرچی كۆمەڵگای كوردستانیشە بەشێكیان هاوهەڵوێست بوون لەگەڵ میرەكاندا، بەشێكیشیان بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی و فەرهەنگی خۆیان بەبنەما وەرگرتووە. لەلایەكی ترەوە ڕۆشنبیرانی كورد لەم قۆناخەدا پەرەیان بە وێژەی كوردی و نوسینەوەی مێژووی كوردوكوردستاندا. لەڕووی ئابووریشەوە لەم قۆناخەدا گەلی كورد سەرەڕای هەموو ئاستەنگیەكان پەرەی بە ژێرخانی ئابووری خۆیدا، كشتوكاڵ و ئاودێری، ئاژەڵداری، پیشەسازی خۆماڵی لە گەلێك بواردا پەرەیان سەندوو لەو قۆناخەدا خۆبژێوی كۆمەڵگای كوردستان لە ئاستێكی بڵنددا بووە.\nئانەفە: دوای ٣٨٠ ساڵ لەم ڕێكەوتنە، لە ئێستاشدا كوردستان پارچە كراوە، ئایا لێكچوون دەبینن لەنێوان ئەم قۆناغە و ئەو قۆناغەی ئەو ڕێكەوتنەی تێدا ئەنجام درا؟ گەلی کورد چۆن دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو پارچەبوونە ببێتەوە؟\n''بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە''\nدیار غەریب: ئەگەر بەتەواویش لێکچوون نەبێت، بەڵام زۆر شتی هاوشێوەی یەكتر هەیە. لە ئێستا ئێمە دەبینین ئەو دەوڵەتانەی كوردستانیان بەسەردا دابەشكراوە لەئاستی ناوخۆ لە ئاستی دەرەوەشدا ڕووبەڕووی زۆر قەیران بوونەتەوە. هەربۆیە لەهەوڵی ئەوەدان كە نزیكی یەكتر ببنەوەو هاوهەڵوێست بن سەبارەت بە زۆر بابەت، بەتایبەتی ئەمە لە هەڵوێستی توركیاو ئێراندا بەئاشكرا دەردەكەوێت. لەبەرامبەردا كوردیش دەخوازێت سوود لەم بارودۆخە وەربگرێت و تایبەتمەندی خۆی بپارێزێت. هاوكاتی ئەوە كورد بە تەواوی یەكگرتوو نیە و هەر پارتیەكیش ڕۆڵی مێرگەیەكی جاران دەبینێت. بەڵام لە ئێستادا ئەوەی جیاوازە ئەوەیە كە گەلی كورد خاوەنی ڕێبەرایەتیەكی هاوچەرخە لە كەسێتی ڕێبەر ئاپۆدا. هاوكات خاوەنی ڕێكخستنێكی نەتەوەییە كە خۆی بەسنورەكانەوە نەبەستۆتەوە، خۆی لە چوارچێوەی شار، ناوچە، خێڵ، هۆزدا قەتیس ناكات. بەپێچەوانەوە لەناو هەوڵێكی بەرفراواندایە بۆ دروستكردنی یەكێتی و یەكگرتنێكی نەتەوەییدایە. ئەمەش خاڵی جیاكەرەوەیەو لایەنی بەهێزی گەلی كوردە لەم پێڤاژۆیەدا. بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە. هەر ئەوەش وایكردووە كە توركیاو هێزە نەیارەكانی كورد دەخوازن ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە بێكاریگەر بكەن. دیارترە ئامانج لە گۆشەگیركردنی ڕێبەر ئاپۆ و ئەو هەموو هێرشەی كە دەیكەنە سەر پەكەكە ئەوەیە كە ڕێگە لەسەركەوتنی كورد بگرێت.\nئەوەی جێگەی نیگەرانیە ئەوەیە هەندێك لایەنی كوردستانی، بەتایبەتی دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان لەباشورو ئەو هێزانەی وابەستەی ئەوانن لە بەشەكانی تری كوردستان هە‌نگاو بەرەو یەكێتی نەتەوەیی نانێن و خۆیان لەژێر كاریگەری داگیركەران ڕزگار ناكەن و بێ هەبوونی ئیرادەیەكی سەربەخۆ سیاسەت ئەنجام دەدەن. ئەمەش دەبێتە خاڵی لاواز بۆ گەلی كوردو هێزیش دەداتە دوژمنان و نەیارانی گەلی كورد.\nبەدڵنیاییەوە هەر كوردێك بخوازێت ئەم پێڤاژۆیە هاوشێوەی ڕابردوو نەبێت و دەرفەت نەداتە دوژمنانی كورد كە لەسەر حسابی پارچەكردن و بێ ئیرادەكردنی گەلی كورد سیاسەت بكەن، ئەوا دەبێت كۆتایی بەو هەڵوێستانە بهێنن كە یەكێتی و یەكگرتن دروست ناكات.\nلەكۆتاییدا دەڵێم ئەو بەرخۆدانەی ڕێبەر ئاپۆ لەئیمرالی بەڕێوەی دەبات، هاوكات ئەو بەرخۆدانی مانگرتنەی كە بە پێشەنگایەتی لەیلا گوڤەن دەستی پێكردو بە چالاكی ڕۆژووی مردنی ژمارەیەك هەڤاڵی زیندانەكان گەیشتە لوتكە دەگاتە سەركەوتن و هەموو ئەو پلانانە پوچەڵ دەكاتەوە كە ڕێكەوتنی قەسری شیرینەوە هەتا ئەمڕۆ لەسەر گەلی كوردو گەلانی ناوچەكە بەڕێوە دەچێت. لەجێگەی پارچەكردنی گەلان و دوژمنایەتی نێوان گەلان، یەكێتی گەلان و تەبایی نێوان پێكهاتەكان و گەلان پەرە پێدەدات و ئاشتی، ئازادی و ئارامی بۆ ناوچەكە دەستەبەر دەكات.


نەبەز گۆران: ئەمە خیانەت نییە، رێككەوتنە. – WTARIKURD\nنەبەز گۆران: ئەمە خیانەت نییە، رێككەوتنە.\nئەوەی لە میدیاكانی پارتی و یەكێتییەوە دەیبیستن، بەشێكی زۆری فریودانی خەڵك و یەكتر تۆمەتباركردن و خۆ بە پاڵەوانكردنە. ئەوەی گرنگە زانیارییەكانی ناو كۆبوونەوە نهێنییەكانە. دەبێت خەڵكی كوردستان بزانێت، ئەمە نەخیانەتە، نە شەڕە، بەڵكو جێبەجێكردنی رێككەوتنێكە، رێككەوتنەكە بە ئاگاداری یەكێتیی نیشتیمانی، پارتی دیموكرات، ئێران، عێراق و توركیا و ئەمریكایە. من نامەوێت زانیاری بەرپرسی كوردیتان پێبدەم، دەمەوێت زانیاری رێككەوتنەكەی و بەپرسە ئەمریكایی و ئێرانییەكان بخەمە روو، تا خەڵك بەباشی بزانێت چی روودەدات. رێككەوتنەكە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:\nقۆناغی یەكەم: لە قۆناغی یەكەمدا ((سەرجەم هێزەكوردییەكان لەسنووری ناوچە كێشە لەسەرەكان بكشێنەوە، بۆ سنووری هێڵی (36) واتە هێزەكانی عێراق دێنەوە، قەرەهەنجیر_ پردێ_ كفری_ مەخمور_ عەینزالە و ناوچەی شەنگال. )) ئەگەر لە هەرشوێنێك زیاتر لە رێككەوتنەكە هاتنە پێشەوە، ئەوا دوای ماوەیەك دەكشێنەوە ئەو شوێنانەی بۆیان دیاریكراوە. پاشان بریاربووە بەهیچ شێوەیەك هێزە كوردییەكان شەڕیان لەگەڵ نەكەن.\nقۆناغی دووهەم: لە قۆناغی دووهەمدا ( سەرجەم دەروازە سنوورییەكانی، ئیبراهیم خەلیل، باشماخ، حاجی ئۆمەران، پەروێزخان و.. هتد، دەكەونەوە ژێر دەسەڵاتی عێراق. لەگەڵیشیدا هەردوو فرۆكەخانەی سلێمانی و هەولێر.) واتە داهاتی ناوچە سنوورییەكان و فرۆكەخانەكان دەچێتەوە بەغداد. لەگەڵ ئەوەشدا نەوت و غازەكە داهاتەكەی دەچێتەوە بەغداد.\nهەرێمی كوردستان دەبێتە چوار پارێزگا. (دهۆك_ هەولێر_ سلێمانی_ هەڵەبجە.)\nكە تەواوی رێككەوتنەكە جێبەجێكرا، كە وەك بۆیاندانراوە نزیكەی هەفتەیەكی پێدەچێت، بەڵام بەهۆی خێراجی پاشكشێكان و جێبەجێكردنەكەوە، پێناچێت هەفتەیەكی پێبجێت. ئەگەر شەرێكیش رووبدات و ئاڵوگۆری بەسەردابێت، بێگومان كورد شوێنی دیكە لەدەستدەدات.\nدوای ئەمە، پارێزگارێك بۆ كەركوك دەستنیاشندەكرێت و، بریاروایە پارێزگارەكە كوردبێت، بەس هێشتا دیارنییە ئەو بریارە دوای نیشتنەوەی دیمەنەكان جێبەجێدەكرێت یان ئاڵوگۆری بەسەردا دێت. بریاردراوە لەم قۆناغەدا هێزەكانی دژە تیرۆری یەكێتیی و فیرقەی زەهەبی عێراق، لەگەڵ هێزەكانی سكرتارییەتی سەرۆك كۆمار (مام جەلال) ئاسایشی ناو شاری كەركوك و ناوچە كێشە لەسەرەكان بپارێزن. (هەولێك هەیە بۆ دروستكردنی دوو ئیدارەیی، بەڵام پێناچێت هاوپەیمانان بەمە رازی ببن.)\nچاوەروانیش دەكرێت لەناوخۆی یەكێتیی، دەستبكرێت بە یەكلایكردنەوەی كێشەكانی ناو یەكێتیی بۆ یەك دەستە. (ئەمەیان كاتی تر قسەی لەسەر دەكەین)\nئەم زانیاریانە زانیاری ناو كۆبوونەوە تایبەتییەكانە . سەرجەم مەكتەب سیاسیی یەكێتیی نیشتیمانی و، پارتی دیموكراتی كوردستان زۆ بەباشی ئاگایان لەم زانیارییانە هەیە و، خۆیان بەشێكن لە جێبەجێكردنی رێككەوتنەكە، بەڵام كێشەكە ئەوەیە هەریەكەیان لە جێگای خۆیەوە دەیەوێت ئەویتر تاوانباربكات و، خۆی لە راستی دیمەنەكان بشارێتەوە.\nهەرێمی كوردستان وەك جاران هەرێمێك دەبێت لە عێراقدا. مووچە و ئابووری ئەم هەرێمە دەكەوێتەوە ژێر دەسەڵاتی عێراق. ( هێزی پێشمەرگە وەكجاران دەخرێتەوە ناوچوار چێوەی سوپای عێراق) لە داهاتی نەوت و غاز لە رێگای عێراقەوە لەچوارچێوەی یاسا بۆ هەرێم خەرج دەكرێت.\nپێویست ناكات هاوڵاتیان بە گوتاری فریودەرانەی ئایدۆلۆژی بترسێنرێن. پێویستیش ناكات هەر هێزە و ئەویتر خەتاباربكات. پێویستە بەپوختی ئەوەی بریارە رووبدات بە خەڵكی كورستان بوترێت و خەڵك بزانێت ئەمە رێككەوتنە نەك هیچ شتێكی تر.\nنوزاد المهندس: حتى الحلم ممنوع على الكرد!


فۆتۆ: جەمال پێنجوێنی\nباربارا سی له‌ر\nبێده‌نگی ره‌نگه وشه‌یه‌ک بێت، وشه‌یه‌ک دژ به خۆی (پارادۆکس)، بێده‌نگی وشه‌ی بێده‌نگی، له‌هه‌مانکاتدا به‌دڵنیاییه‌وه ئێمه هه‌ست ئه‌که‌ین که ئه‌م وشه‌یه په‌یوه‌سته به وشه‌ی گریانه‌وه، گریانێکی بێده‌نگ، که له‌هه‌موو ده‌ربرینه‌کانیتر جودایه، ئه‌م هاواره بێده‌نگییه رووبه‌رووی که‌س ناکرێته‌وه‌و که‌سیش وه‌ریناگرێت، ئه‌و گریانه‌یه که ژێرپێ ئه‌خرێت‌و تاوانبار ئه‌کرێت. (مۆریس بلانشۆ)\nئه‌گه‌ر بێده‌نگی جارێکیتر بێت بۆ ئه‌وه‌ی شارستانییه‌ت وێرانکات، بێده‌نگییه‌کی دوو تائه‌بێت، ده‌نگ به‌رزو بێئۆقره له‌گه‌ڵ یادکردنه‌وه‌ی وشه‌که‌دا. (جۆرج ستاینه‌ر)\nسه‌فه‌ر بۆ کوردستان بۆ من مانای ئه‌وه بوو بگه‌مه شوێنێک که له‌پێشینه‌دا ده‌رباره‌ی چیرۆکی زۆرم بیستبوو، وێنه‌ی زۆرم دیبوو، له‌کاتێکا که هه‌وڵمئه‌دا پێکه‌وه‌یان بنوسێنم وه‌ک پاشماوه‌ی وێنه‌یه‌کی دڕاو، هه‌میشه له‌کۆتاییدا چه‌ند پارچه‌یه‌کی ونبوو.\nسه‌رباری ئه‌وه‌ی ئه‌و خه‌ڵکانه‌ی که به‌نیازبووم سه‌ردانیانکه‌م، له‌و چیرۆکانه‌ی که ده‌رباره‌یان بیستبووم بینیبوومن، دڵخۆشم به‌وه‌ی بڵێم که پاش بینینیان، پاش ئاشنابوون پێیان، هێشتا نه‌متوانی سه‌رتاپا پارچه‌کانی وێنه‌که کۆکه‌مه‌وه. بۆیه ئه‌وه‌ی من لێره‌دا ده‌یگێرمه‌وه ته‌نها تیله‌یه‌که له‌په‌نجه‌ره‌یه‌کی بچکۆله‌وه بۆ دونیایه‌کی فراوان.\nله‌مانگی ئاداری (2010) سه‌ردانی کوردستانم کرد. به‌هار له‌ئه‌وپه‌ری ئاڵوواڵایدا بوو، ده‌شت‌و ده‌ر له‌به‌رگێکی سه‌وزا خۆی ده‌نواند، خۆریش شه‌رمی نه‌ئه‌کرد له‌پێشاندانی رواڵه‌تی خۆی.\nقسه‌کردن ده‌رباره‌ی من، منێکی سه‌ربه‌خۆ بۆ نوسین ده‌رباره‌ی ئه‌م سه‌فه‌ره جۆرێکه له‌هه‌ڵه. هه‌ر له‌گه‌شتنمه‌وه خێزانی گه‌وره له‌ده‌ورم بوون، که میوانداریانکردم به‌خانه‌خۆییه‌که‌وه وه‌هاوه، که له‌وه‌وپێش له‌ژیانمدا هه‌رگیز، له‌لایه‌ن هیچ که‌سێکه‌وه، ئه‌زموونم نه‌کردبوو. هه‌رچه‌نده هه‌ندێ باوه‌شکردنه‌وه‌و هه‌ندێ تیله ئاڵابوون له‌دڵه‌راوکێ، به‌ڵام هه‌رگیز دوودڵیان نه‌کرد له‌وه‌ی پێمبڵێن پێخۆشحاڵین به‌دیدارت. ئه‌مه بۆ من مانای ئه‌وه‌ی ده‌گه‌یاند که خۆشحاڵین به‌وه‌ی بتناسین، ئه‌مه‌ش بووه یه‌که‌م خاڵی به‌ریه‌ککه‌وتن.\nپرسیاری ناکۆتا ده‌رباره‌ی هه‌ندێ به‌شی ژیان. زۆربه‌ی کات هه‌ریه‌که‌مان چاوه‌روانی وه‌ڵامێکی جودامان ئه‌کرد. هه‌ریه‌که‌مان کۆڵه‌پشتێکی پر له‌وێناو خه‌یاڵی پێشینه‌مان ده‌رباره‌ی یه‌کتر بۆ یه‌کتر هه‌ڵرشت. هه‌وڵمانئه‌دا به‌راوردێک بکه‌ین له‌نێوان ئه‌و وه‌ڵامانه‌ی که به‌رگوێمان ئه‌که‌وت‌و ئه‌و وه‌ڵامانه‌ی که له‌ئاگایی پێشینه‌ماندا هه‌بوو. زۆربه‌ی جار پێکه‌وه نه‌ئه‌گونجان. ئه‌و جیاوازیانه‌ی که چاوه‌نواربووین بیاندۆزینه‌وه له‌گه‌ڵیانا کۆمه‌ڵێک هاوشێوه‌یی‌و له‌یه‌کچوون سه‌ریانهه‌ڵدا. سه‌رباری ئه‌مه کێ له‌ئێمه له‌و پێگه‌یه‌دا بوو بتوانێ خۆی به‌نوێنه‌ری دونیایه‌کی به‌رینی وه‌ک رۆژئاوا یان رۆژهه‌ڵات بکات.\nهه‌ریه‌که‌و له‌ئێمه ته‌نها ده‌یتوانی ده‌رباره‌ی خۆی قسه بکات، زۆرجاریش ئه‌م خوده زۆر له‌وه ناجێگیرو ئاڵۆزتره که که‌سێک به‌ته‌واوی یان به‌گشتی وێنا یان نوێنه‌رایه‌تی بکات. گومانی تیا نه‌بوو کاتێک ئێمه جیاوازییه‌کانمان ده‌بینیه‌وه زیاتر نزیکبوون له‌جیاوازییه ناوه‌کییه‌کانی پۆلێنه‌کان خۆیان.\nژیان له‌کوردستان له‌وه ئه‌چێت به‌ساته‌وه‌ختی گۆڕانێکی گه‌وره‌دا تێپه‌ڕێت. یه‌کێک له‌م گۆڕانه گه‌ورانه له‌وه‌ئه‌چێت ئه‌وه‌بێت که ئێستا ئه‌م وڵاته به ساته‌وه‌ختێکی هێمنا گوزه‌ر ده‌کات.\nبێگومان ئه‌مه ده‌سکه‌وتێکه‌و مانای زۆره بۆ وڵاتێک که به‌هه‌زاران له‌خه‌ڵکه‌که‌ی به گازو به ده‌یان هه‌زار به سه‌رنوقمکردن (ئه‌نفال) له‌ناوچوون. ناوو یاده‌وه‌ری هه‌ڵه‌بجه له‌یاده‌وه‌ری ئه‌م خه‌ڵکه‌دا بۆ سه‌رده‌مانێکی زۆر ده‌مێنێته‌وه. رۆژانی بوونم له‌وێ هاوئاهه‌نگ بوو لەگه‌ڵ یاده‌وه‌ری ئه‌نفالدا. رووداوێک سه‌دو هه‌شتاو دوو هه‌زار که‌س بران بۆ بیابانه‌کانی عه‌ره‌ب بۆ ئه‌وه‌ی به ژێر لمه‌وه بکرێن‌و ئه‌و گوندانه‌ی که تیا نیشته‌جێبوون که ژماره‌یان نزیکه‌ی چوارهه‌زاربوو ته‌خت‌و وێرانکران.\nئه‌م ئه‌زموونه تراژیدیه زیاتر به روونی له‌رواڵه‌تی ئه‌و ژنانه‌دا ده‌رئه‌که‌وت که له میانه‌ی ئه‌و فلیم‌و دۆکیومێنتانه‌دا له‌رۆژانی مانه‌وه‌مدا له‌وێ بینیم. ئافره‌ته‌کان بێده‌سه‌ڵات ده‌رئه‌که‌وتن له‌به‌رامبه‌ر هێزێکدا که هه‌رگیز تێر له‌پلیشانه‌وه‌یان ناخوات.\n ئه‌م ئافره‌تانه که بێده‌نگ بوون بێده‌نگبوونیان هه‌رگیز نشوستی نه ئه‌هێنا له‌ده‌ربرین. وه‌ک بلانشۆ ئاماژه‌ی پێئه‌دات: گریان له‌هه‌موو زمانه‌کان تێئه‌په‌رێ، ته‌نانه‌ت کاتێکیش که هه‌وڵی ئه‌وه ئه‌دات که ده‌ربرێکی زمانی بێت. هه‌میشه له‌ده‌ره‌وه‌ی هه‌سته‌کانه - مانایه‌که که هه‌میشه پاش ئه‌خرێت، نابوت ئه‌کرێت. هه‌روه‌ها فۆکۆ بیرمان ئه‌خاته‌وه که گریان پێکهاته‌یه‌که به ته‌نیشت وتراوه‌کانه‌وه - له‌په‌یوه‌ندیدا له‌گه‌ڵیاندا له‌نێو سه‌رتاپا ستراتیژییه‌کاندا. به‌تایبه‌ت ده‌رباره‌ی ئه‌زمونکردنی ئازارو له‌ناوچوون بێده‌نگی ده‌بێته مانادارترین زمان. سه‌رباری ئه‌مه بایه‌خێکی که‌م دراوه‌ته زمانی بێده‌نگی.\nبۆ کورد پاش مێژوویه‌ک له‌شه‌رو ناسه‌قامگیری، ئاشتی یان ئاسایش پڕ بایه‌خترین به‌هایه. ئاشتی ده‌رفه‌ت ئه‌ره‌خسینی بۆ ئاشتبوونه‌وه‌ی خود. به جۆرێک نیشته‌جێ بوون له‌ماڵدا ئه‌بێته مایه‌ی جۆرێک له‌ئارامی. ئه‌مه له‌کوردستان له‌و گه‌شه‌یه‌دا ده‌بینرێت که له‌بواری بیناسازیدا رووئه‌دات.\nگرده نزم‌و نه‌رمه‌کانی ده‌وری سلێمانی، شاخه به‌ردینه‌کانی ده‌وری ده‌ربه‌ندیخان، ده‌شتاییه‌کانی ده‌وری که‌لار جۆرێک له‌جوانی تایبه‌ت ئه‌به‌خشنه سه‌رزه‌مینی کوردستان. سه‌رباری ئه‌م جوانییه جێی داخه که زۆر که‌م رێزی لێئه‌گیرێت، خه‌ڵکی وه‌ک پانتاییه‌ک ده‌یبینن که هیچ په‌یوه‌ندیه‌کیان له‌گه‌ڵیا نه‌بێت، زۆر که‌مته‌رخه‌مانه پاشه‌رۆکانیان له‌هه‌موو جێگایه‌کدا به جێده‌هێڵن. مرۆڤ سه‌ری سورده‌مێنی له‌کاتێکا هێنده خه‌ڵك له‌ناوچوون له‌پێناوی ئه‌م خاکه‌دا که‌چی ئه‌وه‌نده به‌بێ نرخ مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵا ئه‌کرێت.\nپێکهاته‌ی خێزان‌و پێکهێنانی رۆڵێکی هێجگار گه‌وره ده‌گێرێت له‌نێو کۆمه‌لگای کوردیدا. شوکردن یان ژن هێنان زۆر گرنگه بۆ ئه‌وه‌ی ببێته به‌شێکی چالاکی کۆمه‌ڵگا. ئه‌مه به‌تایبه‌ت زیاتر جێی بایه‌خه له لایه‌ن ئافره‌تانه‌وه. لای کچان هه‌ر له ته‌مه‌نێکی منداڵییه‌وه بایه‌خدان به شوکردن له‌وه ئه‌چی له‌سه‌رووی هه‌موو بایه‌خه‌کانی تره‌وه بێت، زیاتر له‌خوێندن. هه‌ر ئه‌مه وه‌هایکردوه زۆر ئافر‌ه‌ت پله‌یه‌کی نزمی خوێندن به‌ده‌ستبهێنن، ناچاربن بۆ شوو واز له‌خوێندن بهێنن. له‌لایه‌کی تره‌وه، به پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌وه، ئاگایی بۆ گرنگی خوێندن له‌نێو خه‌ڵکیدا له‌به‌رزبوونه‌وه‌دایه.\nله‌گونده‌کان قوتابخانه هه‌یه بۆ ئه‌وانه‌ی که ته‌مه‌نیان له‌سه‌رووی خوێندنه‌وه‌یه‌و نه‌خوێنده‌وارن، پرۆگرامی له‌ناوبردنی نه‌خوێنده‌واری.\nپرۆگرامی خوێندن له‌وه ئه‌چێت به گۆڕانێکی گه‌ور‌ه‌دا بروات. زۆر ده‌بیستی ده‌رباره‌ی زانکۆی نوێ‌و قوتابخانه‌ی نوێ. له‌هه‌مانکاتدا زۆر گله‌یی‌و گازنده ده‌بیستی ده‌رباره‌ی چۆنێتی‌و ناوه‌ڕۆکی به‌رنامه‌کانی خوێندن.\nبۆ زۆربه‌ی ئافره‌تان، به تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی به خوێندنێکی که‌مه‌وه، زۆر گرانه بگه‌نه شوێنه گشتییه‌کان‌و ده‌نگیان ببیسترێت. هه‌ر چه‌نده له‌شاره‌کاندا زیاترو زیاتر ئافره‌ت ده‌رفه‌تی بۆ ده‌ره‌خسێ هه‌تا ده‌ستی بگاته بواری گشتی. گه‌شه پێدانی ئه‌م لایه‌نه‌و به‌شداری پێکردنی ده‌نگه جیاوازه‌کان زێده گرنگه بۆ گه‌شه‌پێدانی کۆمه‌ڵگایه‌کی دیموکراسی. ده‌بێ ئه‌وه بوترێت که پیویست نیه له‌م روانگه‌یه‌وه رۆژئاوا وه‌ک نموونه‌یه‌ک وه‌ربگیرێت. بروابوون به‌وه‌ی که ژیان به‌هه‌شته بۆ ئافره‌ت له‌رۆژئاوا هه‌ڵه‌یه. مامه‌ڵه‌ی خراپی ئافره‌ت له‌رۆژئاوا زیره‌کانه له‌ژێر توێژو رووکه‌شی جودا جودا شاراوه‌ته‌وه به جۆرێک گرانه هه‌ست به‌بونیان بکه‌یت، به تایبه‌ت ئه‌گه‌ر له ده‌ره‌وه تێیبنواریت. بۆ نموونه موچه‌ی که‌م له‌به‌ر ئافره‌ت بوون. دواکه‌وتن له‌پیشه‌و کۆمه‌ڵگا به هۆی بوونی مناڵه‌وه، پشتگوێ خستنی زۆربه‌ی ئه‌و بوارانه‌ی که په‌یوه‌سته به ئافره‌تانه‌وه له لایه‌ن سیاسه‌تمه‌دارانه‌وه چونکه زۆربه‌یان پیاون، که‌م به‌شدارکردنی ئافره‌تان له سیاسه‌تدا به هۆی نه‌بوونی ده‌رفه‌ته‌وه (ته‌نها ئه‌و ئافره‌تانه بواریان بۆ ده‌ڕه‌خسێت که له‌بیرکردنه‌وه‌دا وه‌ک پیاون) ئه‌مانه‌و چه‌ندین بواریتر.\nئه‌مرۆ بێده‌نگکردنی ئافره‌ت کێشه‌یه‌کی گه‌ردونییه. ئه‌م دیاریده‌یه به چه‌ندین جۆرو شێوازی جیاجیا به‌رێوه ئه‌چێت.\nبۆ زۆربه‌ی کێشه‌و قه‌یرانه‌کان له‌کۆمه‌ڵگای کوردیدا ئافره‌ت له‌هه‌موان زیاتر باجه‌که‌ی ئه‌دات. ئه‌مه ته‌نانه‌ت له‌زۆر بواری ساده‌شدا. بۆ نموونه ئه‌گه‌ر پیاو ئاره‌زووی ژن بکات، ئه‌م ئاره‌زووکردنه به پێی داب‌و نه‌رێت رێپێنه‌دراو بێت. ئه‌وه پیاو نیه که ده‌بێ چاو‌ه‌کانی دابه‌ستێ به‌ڵکو ئافره‌ته که ده‌بێ خۆی له ژێر جلا بشارێته‌وه. هه‌ندێجار ئه‌م دیمه‌نه له‌کاریکاتێر ئه‌چێت، پیاوێک ده‌بینی به‌که‌مترین جله‌وه له ساتی گه‌رمادا، به ته‌نیشت ئافره‌تێکه‌وه که به‌ته‌وای داپۆشراوه. که‌چی که‌س ناپرسێت ئه‌گه‌ر ئه‌و دووه هه‌ردوو وه‌ک یه‌ک مرۆڤ بن ئه‌وا هه‌ردوو وه‌ک یه‌ک هه‌ست به‌گه‌رما ئه‌که‌ن.\nدیاره کێشه‌که لێره‌دا سه‌رپۆش نیه. ئه‌وه ماف‌و ئازادی هه‌موو تاکێکه، به‌ڵام گرنگی رۆڵ‌و پله‌و پایه‌ی ئافره‌ته له‌چاوی ئه‌وانی تره‌وه. بۆچی ئافره‌ت ده‌بێ رۆڵه سه‌خته‌که، رۆڵه گرانه‌که، رۆڵه ئازاراویه‌که ببینێ، نه‌ک پیاو. ئه‌مه بۆ زۆر بواری تر راسته.\nئه‌وه‌ی هه‌روه‌ها مایه‌ی سه‌رنجم بوو ئه‌و هه‌موو بایه‌خ‌و گرنگه‌یه‌یه که به جوانی رووکه‌ش ئه‌درێت. ئه‌مه به تایبه‌ت زیاتر ده‌رئه‌که‌وێت له‌پرۆسه‌ی هاوسه‌رگه‌ریدا. کاتێک کورێک ژن دێنێت، ئه‌وا یه‌که‌م پرسیاری هه‌موو که‌سێک ئه‌وه‌یه ئایا جوانه؟ به‌مه‌ش ته‌نها مه‌به‌ستیان جوانی روومه‌ته. ئه‌مه‌ش وه‌هایکردوه جوانی رواڵه‌ت لای ژنی کورد پر بایه‌خترین به‌ها بێت.\nدیاره بۆ ئافره‌ت ئاسان نیه به‌رامبه‌ر ئه‌م کێشانه‌و کێشه‌یتری بوه‌ستێته‌وه. له‌سه‌ره‌تاوه ئاسان نیه هه‌ستیان پێبکات، یان بیانکاته کێشه‌ی خۆی. چونکه له‌زۆر بواردا باجه‌که‌ی زۆر گرانه.\nله‌کۆتاییدا، له‌و ماوه که‌مه‌ی که له‌کوردستان به‌سه‌رم برد هه‌ستمکرد که کۆمه‌ڵگای کوردی به ساته‌وه‌ختێکی گۆراندا ده‌روات له‌زۆر بواره‌وه. ئه‌مه‌ش جێی سه‌رسورمان نه‌بوو که گۆڕان ناوی یه‌كیک له‌پارته سیاسیه‌کان بوو له دوا هه‌ڵبژاردندا. ساته‌وه‌ختی وه‌ها هه‌ستیاردا چونکه له‌کۆتاییدا ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ی هه‌یه سه‌رتاپا پێکهاته‌ی کۆمه‌ڵگا بۆ ساته‌وه‌ختێ زۆر بگۆڕێ. بۆیه بیرکردنه‌وه‌و گرنگیدان به جۆری گۆڕانه‌که گرنگه.


بیرکردنه‌وه پرۆسێسێکی نۆیرۆلۆگییه. من هیچ گرفتێکم له به‌کارهێنانی چه‌مکی نۆیرۆلۆگییدا نییه، چونکه چه‌مکێکی زانستییه و له ته‌واوی ئه‌وروپا و ئه‌مێریکادا به کار دێت؛ ده‌شێت جیاوازییه‌كی بچووك له ده‌نگی ده‌ربڕیندا هه‌بێت و هیچی تر. بۆ ئه‌وه‌ی بتوانین بیر بکه‌ینه‌وه، پێویسته ئاگامه‌ند بین، چونکه به‌بێ ئاگایی هیچ ئیمپولسێك (impulse) بۆ بیرکردنه‌وه بوونی نییه. ده‌شێت ئێستا کێشه‌یه‌کت له‌گه‌ڵ چه‌مکی ئیمپولسدا هه‌بێت، لێ کێشه‌که له منه‌وه نییه، به‌ڵکو کێشه‌که له گرنگینه‌دانه به گه‌شه و تێگه‌یشتن.\nبه‌ردی بناغه‌ی زمانی زانست یۆنانی کۆن و لاتینە. لە هه‌مان کاتدا ئه‌و چه‌مکانه‌ی، که وڵاتانی تر به‌رهه‌میان هێناون. ئه‌مەش به واتای ئه‌وه دێت، که هه‌مووان پێکه‌وه کار ده‌که‌ن بۆ گه‌شه‌پێدانی زمانی زانست. لێ له‌ناو ئێمه‌ی کورددا، به پێچه‌وانه‌وه، هەر هه‌وڵێك ده‌درێت بۆ بێنرخکردنی زمان به ئارگومێنتی لێکتێنه‌گه‌یشتن و کوردیینه‌بوونی چه‌مك و وشه. من ناڵێم به بیانووی، به‌ڵکو ده‌ڵێم به ئارگومێنتی، چونکه جیاوازییه‌کی گه‌وره لەنێوان ئارگومێنت و بیانوودا هه‌یه. بیانوو هه‌میشه ئامرازێکه بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن، لێ ئارگومێنت پێ له‌سه‌ر به‌ڵگه و سه‌لماندن داده‌گرێت. ئه‌مه وێڕای ئه‌وه‌ی، که زۆرجار تاکی ره‌خنه‌گر هیچ به‌ڵگه‌یه‌کی زانستی بۆ سه‌لماندنی کێشه‌یه‌کی زمان و زمانه‌وانی نییه.\nئیمپلوس یه‌که و قه‌واره‌یه‌کی فیزیاییه، که میکانیزمی جوڵه‌ی فیزیایی ئۆبیه‌کتێك کارەکته‌رایز (characterize) ده‌کات. بۆچی کارەکته‌رایز نه‌ك پراکتیزه؟ وه‌ڵام: چونکه هه‌ر مەکینە و ده‌زگایه‌ك، هه‌ر تاکه و خاوه‌نی کارەکتەرێکی تاکەکەسیانە و تایبه‌تیی ئیمپولسی خۆیه‌تی، نه‌ك هه‌مووان وه‌ك یه‌ك بن.\nئاگایی به‌رهه‌مهێنه‌ری هه‌موو پڕۆسێسێکی ژیانمانه. ئاگایی به‌رهه‌مهێنه‌ری راستییه، به‌رهه‌مهێنه‌ری ریالیتێتمانه. ده‌شێت ئێستا کێشه‌ت له‌گه‌ڵ ریالیتێتدا (reality) هه‌بێت، به‌ڵام من ئاماده نیم "واقیع" له جیاتی ریالیتێت به کار بهێنم. ژیانت به‌رهه‌م، رەنگدانەوە و داوای خۆته؛ ئه‌گه‌ر به‌خته‌وه‌ر، نابه‌خته‌وه‌ر، هه‌ژار، ده‌وڵه‌مه‌ند، چه‌وساوه، ئازادیت، به‌رهه‌می خۆته و به‌س، به‌رهه‌می ئاگامه‌ندیی خۆته.\nبه‌ڵام کێ له ئێمه به‌ئاگایه له ژیانی رۆژانه‌یدا؟ به‌ئاگایه له به‌کارهێنانی وشه‌دا، به‌ئاگایه له قسه‌کردندا، به‌ئاگایه له بیرکردنه‌وه‌دا؟ له رۆژنامه، ته‌له‌ڤیزیۆن، له‌گه‌ڵ یه‌کتریدا کاتێك قسه له‌سه‌ر داشکاندنی نرخ ده‌که‌ن، ده‌گوترێت ته‌حفیزات هه‌یه. ده‌گوترێت ئاو ده‌خۆیت، جگه‌ره ده‌خۆیت و چەندان نموونەی هاوشێوەی تر. ئاخر ئاو ده‌خورێته‌وه نه‌ك بخورێت، جگه‌ره ده‌کرێت به دوکه‌ڵ یان دەکێشرێت نه‌ك بخورێت. یاخود هه‌ندێك کێشه‌یان له‌گه‌ڵ پاشگری "یۆن"دا هه‌یه، چونکه پاشگرێکی ئه‌وروپییه، هه‌روه‌کو "موس" و "ئیزم". ناسیۆناڵیسمووس و ناسیۆناڵیزم. مێدیتاسیۆن و مێدیته‌یشن. که‌چی کورد کێشه‌ی له‌گه‌ڵ ته‌له‌ڤیزیۆندا نییه.\nزۆر شت هەن، که به هیچ شێوه‌یه‌ك موڵکی کورد نییه، لێ کورد به کاری ده‌هێنێت و به شانازیشه‌وه به هیی خۆی ده‌زانێت، وه‌ك: چوکلێت، شه‌مه‌نده‌نه‌فه‌ر، چووپ، کێك، ته‌له‌ڤیزیۆن، ئۆتۆمبیل. یاخود ده‌گوترێت، که کورد ده‌ڵێت: چاوێکت ئێشا ده‌ریبهێنه. ئه‌م تێزه (دەربڕینە) به هیچ شێوه‌یه‌ك موڵکی کورد نییه و کورد کردوویه‌تی به هیی خۆی. ئه‌م تێزه موڵکی نیچه‌یه.\nپاوڵ ئاوسته‌ر له رۆمانی (The New York Trilogy) قسه له‌سه‌ر بێنرخبوونی وشه‌کان ده‌کات. ئه‌و ئاماژە بەوە دەدات، کە کاتێك وشه‌کان هیچ واتایه‌کیان نامێنێت، ئه‌وا ده‌بێت وشه‌ی نوێ به‌رهه‌م بهێنین. هه‌ر بۆیه ده‌گه‌ڕێت بۆ دۆزینه‌وه‌ی چه‌مك و وشه‌ی نوێ، هه‌تا واتا و نرخیان پێ بدات. من چه‌مکی زانستی به کار ده‌هێنم هه‌تا زمانێکی زانستی به‌رهه‌م بێت. هه‌ندێك ده‌ربڕین و وشه به کوردی به کار ده‌هێنم، که بوونیان نه‌بووه یان نییه، کە ئامانج تێیدا خزمه‌تکردنی زمانی کوردییه. بۆ نموونه من ناڵێم مه‌طبخ، به‌ڵکوو ده‌ڵێم چێشتڕاڕ. ئه‌م وشه‌یه به‌رهه‌می خۆمه له چه‌ند رۆمانێکمدا به به‌رده‌وامی به کارم هێناوه. من ناڵێم راستییه‌که‌ی، به‌ڵکو ده‌ڵێم: له راستییدا. من خاوه‌نی "ڕ"ێکی قوڵم له قسه‌کردندا، ئه‌مانه و چه‌ند تایبه‌تمه‌ندییه‌کی تر قسه له‌سه‌ر من ده‌که‌ن وه‌ك تاك، وه‌ك ئیندیڤیدووم. زمانی کوردیی زمانێکی داگیرکراوه، ئازادیی زمان به قه‌د ئازادیی نه‌ته‌وه خۆی گرنگه. زمان ده‌بێت گه‌شه بکات، زمان به تێگه‌یشتنه (نیچه)ییه‌که‌ی پێویسته خاوه‌نی کولتوورێکی ترانس (trans) بێت نه‌ك داخراو. ئه‌مه‌ش به واتای ئه‌وه‌ی، که زمان پێویسته گه‌شه بکات و ئاماده‌ی وه‌رگرتن بێت. له هه‌موو ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریکادا به نه‌خۆشیی (Alzheimer) ده‌گوترێت ئاڵتسهایمه‌ر، که‌چی کورد پێیده‌ڵێت ئه‌لزه‌هایمه‌ر، لێ که‌س نییه ره‌خنه‌یه‌کی لێ بگرێت، چونکه خاوه‌نی هیچ پاشخانێکی زانستی نین له‌باره‌یه‌وه، بگره ناشزانن که ئاڵتسهایمه‌ر چییه. ماوه‌ته‌وه بڵێم، که نووسین هه‌میشه بۆ دەستەبژێرە، نه‌ك بۆ هه‌موو. کاتێك نووسیین ده‌بێت به هیی هه‌موو، ئه‌گه‌ر هاتوو هه‌موو له هه‌وڵی بیرکردنه‌وه و تێگه‌یشتندا بن. (نیچه) له‌مباره‌یه‌وه، له باره‌ی تێگه‌یشتنه‌وه، ده‌ڵێ، 'ئه‌وه‌ی من ده‌خوێنێته‌وه، سه‌ره‌تا پێڵاوه‌کانی داده‌که‌نێت، نه‌ك جزمه‌کانی.' پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که تۆ وه‌ك خوێنه‌ر کێیت؟


لە تورکیا کودەتا نزیکە ؟ ١٠ فەرماندەی دەریای دەستگیرکران\n12:23 - 05/04/2021\nلە تورکیا کودەتا نزیکە ؟ ١٠ فەرماندەی دەریای دەستگیرکران\n١٠٣ فەرماندەی سەربازیی خانەنشین لە هێزە دەرییایەکانی تورکیا دژ بە هەنگاوەکانی ئەردۆغان، راگەیەندراوێکیان بڵاوکردەوە، دوای راگەیەندراوەکە، ١٠ کەسیان دەستگیرکران و داوا لە چوار کەسی دیکەشیان کراوە لە ماوەی سێ رۆژدا بچنە بنکەیەکی ئاسایش. ئەوەی روودەدات ئاماژەی هەوڵی کودەتایە یان چی؟\nهۆشداری بۆ ئەردۆغان\n١٠٤ فەرماندەی خانەنشینی هێزی دەریایی تورکیا، واژۆیان لەسەر راگەیەندراوێک کرد و بە توندی هۆشدارییان دایە حکومەتی پارتی داد و گەشەپێدان و رەجەب تەیب ئەردۆغان کە دەست بۆ پەیماننامەی مۆنترۆ نەبەن و نەیگۆڕن.\nفەرماندە دەرییایەکان لە راگەیەندراوەکەدا نووسیویانە، پەیماننامەی مۆنترۆ تەنها پەیماننامەیەک نییە بۆ رێکخستنی هاتوچۆ لە گەرووەکانی تورک، بەڵکو سەرکەوتنێکی دیبلۆماسیی گەورەیە و تەواوکەری رێککەوتنی لۆزانیشە کە مافی هەژموون و سەروەری تەواوەتی بۆ تورکیا گەڕاندووەتەوە لە ئیستەنبووڵ، چاناککالە و دەریای مەڕمەڕە و گەرووەکانی ئەم دەریایە.\nلە راگەیەندراوەکەدا هۆشداری بە ئەردۆغانیش دراوەکە کە پەیماننامەکە نەخاتە سەر مێزی گفتوگۆ. دەشڵێن، نابێت دەست بۆ گۆڕینی ئەو بنەما دەستورییانە ببرێت کە دەستکاریکردنیان مایەی قبوڵکردن نین. بۆیە سەرکۆنەی ئەو هەوڵانە دەکەن کە هێزە چەکدارەکانی تورکیا و هێزە دەرییایەکان لە ئەم بنەمایانە دوور دەخەنەوە و لە بنەماکانی ئەتاتورک دووریان دەخەنەوە.\nئەو فەرمانادنە بو روون و راشکاوی دەڵێن، "بە هەموو بوونمانەوە دژایەتی ئەم هەوڵانە دەکەین."\nئەم پەیماننامەیە ساڵی ١٩٣٦ لە سویسرا وژۆ کرا، بەپێی پەیماننامەکە رێگا بە تورکیا درا کۆنترۆڵی گەرووەکانی بکات (بۆسفۆر و دەردەنیل)، واتە دەسەڵاتێکی گەورە و فراوان بە تورکیا لە ناوچەکەدا درا.\nچەند مانگێک دواتر پێداچوونەوە بە پەیماننامەکەدا کرا، بەڵام دەستکاری دەسەڵاتەکانی تورکیا نەکرا.\nفەرماندەکان و پەیماننامەکە\nفەرماندە خانەنشینەکانی هێزی دەریای تورکیا دەڵێن، "مۆنترۆ گەورەترین سەرکەوتنی دیپلۆماسی و تەواوکەری لۆزانە کە زۆربەی سنورەکانی تورکیای نوێی لە ساڵی ١٩٢٣ دیاری کرد و ئەم گەروانەی تورکیاش لە گەروە هەرە گرنگەکانی جیهانە."\nئاماژەیان بەوەش کردووە، پەیماننامەکە وەهای کرد تورکیا لە ماوەی جەنگی جیهانیی دووەمدا بێلایەنی خۆی بپارێزێت و ئاشتی لە دەریای رەشدا مسۆگەر بکات.\nدوای راگەیەندراوەکە بەرپرسانی حکومەت و ئاکپارتی هێرشی توندیان کردە سەر فەرماندە خانەنشینەکان و راگەیەندراوەکەشیان بە "بانگهێشتی کودەتا" ناو برد.\nمستەففا شەنتۆپ سەرۆکی پەرلەمانی تورکیا لەو بارەیەوە وتی، گەلی تورک سەرجەم عاشقەکانی کودەتای لەگۆڕنا. ماوەیەکە ئەو خانەنشینانەی لە سەنگەری دژ بە دوژمنانی نیشتمان و گەل نابینرێن، بە ئەجێندا تایبەتەکانیانەوە خەریکی نانەوەی ئاژاوەن.\nشەنتۆپ بۆ پشتیوانی ئەردۆغان لە کشانەوەی لە رێککەوتننامەی ئیستانبوڵ وتی، ئەردۆغان دەتوانێت لە هەر رێککەوتنێک بکشێتەوە و ئەمە مافی ئەوە و پێچەوانەی دەستور نییە.\nفەخرەدین ئاڵتون سەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی سەرۆکایەتی کۆماریش وتی، ئەم گەلە بۆ دۆست و دوژمنی پیشاندا کە چۆن بەسەر کودەتای ١٥ی تەموزی ٢٠١٦دا سەرکەوت. سنوری خۆتان بزانن. ئێوە کین؟ بە چی حەقێک پەنجە بۆ ئەو کەسانە دریژ دەکەن کە نوێنەرایەتی رەوایەتی بەڕێوەبردنی وڵات دەکەن؟ تورکیا دەوڵەتی یاسایە، هەرگیز ئەمە لەبیر نەکەن.\n١٠ دەستگیرکراو و چوار ئاگادار کردنەوە\nدوای راگەیەندراوەکە داواکاری گشتیی کۆماری ئەنقەرە بڕیاری دەستگیرکردنی بۆ ١٤ لەو فەرماندە خانەنشینانە دەرکرد کە واژۆیان لەسەر راگەیەندراوەکە کردبوو.\nبەرەبەیانی ئەمڕۆ دووشەممە پۆلیسی تورکیا دای بەسەر ماڵی ١٠ لەو فەرماندانەدا و دەستگیری کردن، چوار لە فەرماندەکانیش ئاگادارینامەیان بۆ رۆیشتووە کە لە ماوەی سێ رۆژدا لە بەردەم ئاسایشی ئەنقەرەدا ئامادە بن.\nداواکاری گشتی کۆماری ئەنقەرە دەڵێت، ئەم فەرماندە خانەنشینانە توندوتیژی و زۆرلێکردنیان بۆ لەناوبردنی رێکخستنی دەستوریی بەکارهێناوە، بۆیە گومانلێکراوەکان دەستگیرکراون و دەستبەسەرن و گەڕان بە دوای فەرماندەکانی دیکەش بەردەوامیی هەیە.\nتاکو ئامادەکردنی ئەم راپۆرتە ئەم فەرماندانە دەستبەسەر کراون؛ ئەرگون مەنگی، ئاتیلا کەزەک، عەلائەدین سەڤیم، رەمەزان جەم گویردەنیز، نادیر هاکان ئەرایدن، بویلەنت ئۆڵاجای، قادر ساغدچ، تویرکەر ئەرتورک، تورگای ئەرداغ و عەلی سادی ئوینسال.\nئەو چوار فەرماندەیەی بانگکراون بۆ ئاسایشی ئەنقەرە بریتین لە؛ ئاتیلا کیات، ئەنگین بایکاڵ، جەمیل شوکرو بۆزئۆغڵو و مستەفا ئۆزبای.\nفەرماندەی عەمامە بەسەر\nدووەم بەشی راگەیەندراوەکەی ١٠٤ فەرماندە خانەنشینەکە دەربارەی وێنەیەکی بڵاوکراوەی فەرماندەیەکی هێزی دەریایی تورکیایە لە تەکیەیەکدا.\nلە راگەیەندراوەکەدا فەرماندەکان رەخنە لە دەرکەوتنی فەرماندەیەکی هێزی دەریای تورکیا لە تەکییەیەکدا دەگرن کە جبەی لەبەردایە و عەمامەی لەسەر کردووە و پێیان وایە ئەمە دوورکەوتنەوەی هێزی دەریایی وڵاتەکەیانە لە بنەما سەرەکییەکانی کۆمارییەت.\nگەڕان بە دوای دۆستدا؛ ئەردۆغان هاوبەشی ستراتیژیی رۆژئاوایە یان دوژمنی کاتی؟


بریکارەکانی شیڵد - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nناونیشانی دوو وەرزی یەکەمی زنجیرەکە\nلە لایەن Stan Lee\n١٣٦ (پێرستی ئەڵقەکان)\n٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ (2013-09-24) – ١٢ی ئابی ٢٠٢٠ (2020-08-12)\nبریکارەکانی شیڵد (بە ئینگلیزی: Marvel's Agents of S.H.I.E.L.D.) زنجیرەکەی تەلەڤیزیۆنییە لەلایەن جۆس وێدۆن و جێد وێدۆن و مۆریسا تاناچاروین بۆ ئەی بی سی دروستکراوە دەربارەی ڕێکخراوێکی خەیاڵی شیڵد (بەشی دەستوەشان و جێبەجێکردنی ستراتیجی نیشتیمانی)، کە دەزگایەکی سیخوڕیی ئاشتی لە جیھانێک لە سووپەرھیرۆ و ڕووداوی سەیروسەمەر، لەسەر ڕێکخراوێکی مارڤڵ کۆمیکس بە ھەمان ناوەوە. ڕووداوەکانی زنجیرەکە دەکەوێتە جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) و لەگەڵ ڕووداوی فیلمەکان و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی تردا دەڕوات. زنجیرەکە لەلایەن ستۆدیۆکانی ئەی بی سی و تەلەڤیزیۆنی مارڤڵ و بەرھەمھێنانەکانی موتانت ئەنەمی بەرھەمھێنراوە، لەگەڵیدا جێد وێدۆن و مۆریسا تاناچاروین و جێفری بێڵ وەک شۆڕەنەر خزمەتیان کردووە.\nئەستێرەکانی زنجیرەکە کڵارک گرێگ وەک فێڵ کۆڵسۆن، ھەمان ڕۆڵی زنجیرە فیلمەکان دەبینێتەوە، لەگەڵیدا مینگ نا وێن، و برێت داڵتۆن، و کڵوی بێنێت، و ئیان دێ کاێستکەر، و ئیلیزابێس ھێنسترێج بەژداربوون. لە وەرزەکانی دواتردا، نیک بڵەد، ئەدریان پاڵیکی، و ھێنری سیمۆنز، و لوقا میتچێڵ، و جۆن ھانا، و ناتالیا کۆردۆڤا باکڵی، و جێف وارد ھاتنە ناوەوە. بریکارەکانی شیڵد لەگەڵ جۆرەھا حاڵەت و دوژمنی سەیروسەمەر مامەڵە دەکەن، وەک ھایدرا، ئینھیومانز، نموونەی ھاوشێوەی ژیان، ڕەگەزە بێگانەکان وەک کری و کڕۆنیکۆمز، و گەشتکردن بەناو کاتدا. ھەندێک لە ئەڵقەکان ڕاستەوخۆ لەگەڵ فیلمەکانی (MCU)یان زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی تر بەریەک دەکەون، بە تایبەتی کاپتن ئەمریکا: سەربازی زستان (٢٠١٤) کە بە شێوەیەکی گەورە کاریگەری لەسەر وەرزی یەکەمی زنجیرەکە ھەبوو. ھەروەھا لەگەڵ گرێگدا، ئەکتەرانی تر بە درێژایی MCU وەک ڕۆڵەکانی میوان دەرکەون.\nجۆس وێدۆن، نووسەر و دەرھێنەری تۆڵەستێنەکان (٢٠١٢)، دوای دەرچوونی فیلمەکە لە ئابی ٢٠١٢دا دەستی بە پێشخستنی پایڵتی شیڵدی کرد، لە تشرینی یەکەمدا گرێگ دەربارەی بەردەوامبوون لە ڕۆڵەکەی پێی ڕاگەیەندرا. زنجیرەکە بە فەرمی لە ئایاری ٢٠١٣ لەلایەن ئەی بی سی ھەڵگیرایەوە. زنجیرەکە ھەوڵیدا لاسای بەرھەمھێنانی زنجیرە فیلمەکانی MCU لەسەر بوجەی زنجیرەیەک تەلەڤیزیۆنی دابێنێت، لەکاتێکدا دەبوو بەپێی مەرجەکانی MCU بڕوات کە ستۆدیۆکانی مارڤڵ و فیلمەکان دای دەنێت. مکیاجەکەی لەلایەن ستۆدیۆکانی ئۆپتیک نێرڤزی گلین ھێتریک، کاتێک لێگەسی ئیفێکتس لە کارگەرییە کردارییەکاندا بەژداربوو. ئاوازدانەر بێر مککێری ئەنجامی ھەر ئەڵقەیەکی بە ئۆکسترایەکی تەواو تۆمارکردووە، لەکاتێکدا کاریگەرییە بینراوەکان لەلایەن چەند فرۆشیارێکی جیاواز دروستکراوە و بۆ چەندین خەڵاتی جیاواز پاڵیوراون.\nزنجیرەکە لەسەر ئەی بی سی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣ بۆ یەکەم جار پەخشکرا، و لەگەڵ دوو بەشی کۆتایی وەرز لە ئابی ٢٠٢٠، بە کۆکراوەی ١٣٦ ئەڵقە بە درێژایی حەوت وەرز ھەڵوەشێنرایەوە. دوای دەستپێکردنی وەرزی یەکەم بە نرخاندنێکی بەرز بەڵام بەسەرداچوونەوەیەکی تێکەڵ، نرخاندنەکان نرمبوونەوە و بەسەرداوونەوەکان زیادیان کرد. نرخاندن لەگەڵ وەرزەکانی دواتردا بەردەوامبوو لە دابەزین، بەڵام زیاتر لەگەڵ ھەر وەرزێکدا، لەکاتێکدا بەەرداچوونەوەکان لەگەڵ وەرزەکانی دواتردا بە بەردەوامی ئەرێنی بوون. زۆرێک لەو کەسایەتییانەی بۆ زنجیرەکە دروستکراوە بۆ جیھانی کۆمیک و بوارەکانی تری ڕاگەیاندن پێشکەش کراوە. زنجیرەیەکی سەر ئینتەرنێت، بریکارەکانی شیڵد: مەنجەنیق، لەسەر ئێلینا «یو یو» ڕۆدریگوێز لە کۆردۆڤا باکڵی، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ لەسەر ABC.com دەرچوو. ھەندێک کاری تر پیلانی بۆ گێڕدرا، بەڵام ھەرگیز جێبەجێ نەکرا.\nدوای ئەوەی کۆمپانیای واڵت دیزنی لە ٢٠٠٩دا مارڤڵ ئینتەرنمەنتی لە کڕی، ئەوان ڕایان گەیاند کە بەشی تەلەڤیزیۆنی مارڤڵ لە ژێردەستی جێف ڵۆب دروستکراوە. لە مانگەکانی دواتردا، چەندین پایڵت لەسەر کاتالۆگی مارڤڵ بۆ پێشخستن کاری لەسەر کرا. لە تەممووزی ٢٠١٢دا، تەلەڤیزیۆنی مارڤڵ بۆ دروستکردنی زنجیرەیەکی نوێ کە بکەوێتە ناو جیھانی سینەماییی مارڤڵەوە (MCU) لەگەڵ ئەی بی سی چووە گوفتوگۆوە. زنجیرەکە بە «'ناوکی بیرۆکە' لەگە ژمارەیەک لە سیناریۆ کە ئاشکرا دەکرێت، بە نمایشێکی پۆلیسی ئاست بەرزەوە» ئاماژەی بۆ کراوە. لە ٧ی ئابی ٢٠١٢دا، جۆس وێدۆن دەربارەی بەژدارێتی لە زنجیرەکەدا ڕاگەیەندرا. وێدۆن نووسین و دەرھێانی بۆ فیلمی سەرکەوتووی MCU تۆڵەستێنەکان (٢٠١٢) کرد، لە ٨ی ئابدا، وێدۆن، لەگەڵ براکەی جێد و براژنەکەی مۆریسا تاناچاروین چاویان بە ڵۆب کەوت تا بیرۆکەکەیان دەربارەی زنجیرەکە بگەیەنن، لەگەڵیشیا ڕۆژەکانی دواتر چاوپێکەوتنیان لەگەڵ ستۆدیۆکانی ئەی بی سی و تۆڕی ئەی بی سی ئەنجامدا.:1:53:47 لە کۆتایی ئابدا، ئەی بی سی داوای پایڵتی بۆ زنجیرەیەک بە ناوی شیڵد کرد، لە نووسین و دەرھێنانی جۆس وێدۆن، لەگەڵیدا جێد وێتۆن و مۆریسا تاناچاروین لە نووسین بەژداربن. بەڕێوبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای دیزنی بۆب ئایگەر دوای سەیرکردنی بڕگە ٤٧ی مارڤڵ وەن شۆت گڵۆپی سەوزی بۆ زنجیرەکە ھەڵکرد.\nلە نیسانی ٢٠١٣دا، ئەی بی سی ڕای گەیاند زنجیرەکە بە ناونیشانی بریکارەکانی شیڵد دەبێت، و بە فەرمی لە ئایاری ٢٠١٣ بۆ وەرزێکی تەواوی ٢٢ ئەڵقەیی ھەڵگیرایەوە. جێد وێدۆن و مۆریسا تاناچاروین و جێفری بێڵ وەک شۆڕەنەری زنجیرەکە خزمەتیان کردووە، لەگەڵ ھاتنی بێڵ بۆ نمایشەکە بۆ یارمەتیدانی جووتە بێ ئەزموونەکەی پێشوو بۆ دیارکردنی دەستەی کارکردن و «گوایتنەوە لە نێونن سیاسەتی ستۆدیۆ و تۆڕەکان»، وتی، «کاری من یارمەتیدانی ئەوانە فێرببن ئەوە بکەن، بۆ ئاڕاستەکردنی کەشتییەکە کاتێک ئەوان فێردەبن.» جۆس وێدۆن پێش ئەوەی دەست بەکارکردن لەسەر تۆڵەستێنەکان: سەدەی ئاڵترۆن (٢٠١٥) بکات یارمەتی ئەوانی دەدا. زنجیرەکە بۆ وەرزی دووەم لە ئایاری ٢٠١٤، و سێیەم لە ئایاری ٢٠١٥، چوارەم لە ئازاری ٢٠١٦دا، نوێکرایەوە.\nلە ئەیلوولی ٢٠١٦دا، تاناچاروین کاتێک باسی کۆتا کۆتاییی زنجیرەکەی دەکرد، وتی "تۆ ھەموو کات بۆپێشەوە دەڕۆیت، تا کەسێک پێمان بڵێت بووەستن، ئێمە بەردەوام دەبین لە ڕۆشتن." جێد وێدۆن زیادیکرد "ھەموو کات لە بەشی دواوەی مێشکت بیرۆکەت بۆ تەواوکردنی ھەیە کاتێک پێت دەڵێن 'ئەمە ئەوەیە کوڕینە'، بەڵام ئێمە ھێشتا نەگەیشتووینەتە ئەوێ." لە ئایاری ٢٠١٧ داوای وەرزی پێنجەمی زنجیرەکە کرا، بێڵ وتی کە ئەوان «ھەستێک دەربارەی چۆن حەز دەکەن نمایشەکە تەواو بێت ھەیە. ئێە تەنھا پێویستمان بەوەیە بزانین کەی ئەو کاتە دێت تا بە باشی دروستی بکەین.» جێد وێدۆن بەردەوامبوو «ئامانجمان پێشتر زانینە، چونکە پێم حەزدەکەین بە شێوەیەکی ڕازیکەرانە چیرۆکەکە دابنێین». نووسەرەکان دەیانویست ئەڵقەی کۆتایی وەرزی پێنجەم کۆتا ئەڵقەی وەرزەکە و زنجیرەکە بێت، لەگەڵیدا ھەندێک لە بابەت کە دەگۆڕا گەر بیانەوێت بۆ وەرزی شەشەم نوێی بکەنەوە. «ئێمە ئامادەین گەر ئەمە کۆتایی بێت. بەدڵنیایییەوە وای لێ دەکەین شایستەبێت.» لەگەڵ ئەوەشدا زنجیرەکە لە ئایاری ٢٠١٨دا بۆ وەرزی شەشەم نوێکرایەوە، و وەرزی حەوتەمی کۆتا لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا نوێکرایەوە. وێدۆن ەم دوو وەرزەی کۆتایی بە ئاست بەرزکردنەوە لە یاریدا بەراورد کرد، ھەر بۆیە نووسەران «کەمێک ئازادیان» دەستکەوت.\nبیرۆکەی [کۆڵسۆن] وەک بیروقڕاتییەک کە لەگەڵ بەرگەنەگرتنی تۆنی ستارکدا مامەڵە دەکات خۆشە و بۆ گەوھەری شتێک کە دەینووسم دەڕوات دەربارەی پیاوێکی بچووک دژی ڕێکخراوێکی نھێنیی گەورە دەوەستێت… و ئەوە ئەوەیە کڵارک گرێگ بەرجەستەی دەکات: ھەموو پیاوێک.\n—دروستکەر جۆس وێدۆن دەربارەی بیرۆکە سەرەکییەکانی زنجیرەکە.\nبێڵ ڕوونیکردەوە کە ئەو، جێد وێدۆن، تانچارۆین زۆربەی کات بێ گەڕنەوە بۆ ڵۆب، بەیەکەوە سەرپەرشتی ھەموو بڕیارە داھێنەرییەکانی زنجیرەکە دەکەن. ئەو کاتەی شۆڕەنەرەکان زنجیرەکە دەنووسن، یەک کەس دەتوانێت سیناریۆکە بنووسێت و ئەوانی تر چیرۆکی ناوبڕ دەنووسن، تا بتوانرێت ھەر چەند ھەفتەیەک چیرۆکەکە بشکێنرێت. ئەگەر بەرھەمھێنەرە جێبەجێکارەکان واژوویان لەسەر چیرۆکەکە کرد، ئەندامێکی دەستەی نووسەران نووسراوێکی ورد ئامادە دەکات، تێبینی لەسەری لە شۆڕەنەرەکان وەردەگرێت، سیناریۆیەکی تەواو دەنووسێت، تێبینی لەسەری لە ئەی بی سی و دەستەی بەرھەمھێنان وەدەگرێت، پاشان ئەڵقەکە بەرھەم دەھێنێت.\nلە کانوونی دووەمی ٢٠١٣دا، جۆن وێدۆن ھەر کاریگەرییەکی زنجیرەکانی تری چەماندەوە، وەک ھەوڵەکانی فۆکس موڵدەر و دانا سکاڵی لە فایلەکانی ئێکسدا، و ڕوونیکردەوە کە لەگەڵ ئەوەی نمایشەکە کەسانی خاوەن ھێزی تێدایە و لەگەڵ چیرۆک گێڕانەوەی خەیاڵی زانستی، ئەوە سەرنج دەخاتە سەر «کەسەکانی دەوروبەر… خەڵک لە لێواری سەرکێشییە گەورەکان.» دوای ئەوەی زنجیرەکە زیاتر کەسانی خاوەن ھێزی پێشکەش کرد، بێڵ سەرنجی دا کە بینەران «وادیارە زیاتر وەڵامی کەسە خاوەن ھێزەکان دەداتەوە و لەگەڵ ئەوەی دەستی بەسەردا ناگرێت و نمایشەکەدا بەدەوریدا ناسوڕێتەوە، وەک پێکھاتن و تام بۆ چیرۆکەکان، ئێمە بەڕاستی چێژی لێ دەبینین.» جێد وێدۆن ئاشکرای کرد کە زنجیرەکە لەگەڵ وەڵامدانەوەی گشتی بۆ خاوەن ھێزەکاندا دەڕوات، وتی «داینامیک لە جیھاندا گۆڕاوە. یەک کەس ھێزی ھەبوو، و لەلایەن تۆڵەستێنەوەکان لەوانەیە شەش کەس بووبن … ئێستا زۆر زیاتر بڵاون، ھەر بۆیە وەڵامدانەوە لە خەڵکی لەسەری ھەیە.»\nدەربارەی ھاوسەنگی نێوان دروستکردنی مادەیەکی نوێ و ڕاکێشانی لە ئەفسانەکانی ئێستا، بێڵ ئاماژەی بەوە کرد کە گێڕانەوەی چیرۆکێک کە ھەر یەکێک لە سەرسامبووانی مارڤڵ و سەرسامنەبووانی ڕکابەرانەیە، ئەمەش بۆ زنجیرەکەیە کە ئاماژە بۆ فیلمەکانی MCU یان کۆمیکەکان تا بە شێوەیەک بۆ ھەموو بینەران کار بکات، بەڵام زیاتر بۆ سەرسامبووان مانا بگەیەنێت. دەربارەی ئەو شێونەی زنجیرەکە دەتوانێت لە کۆمیکەوە وەری گرێت، جێد وێدۆن ڕوونیکردەوە کە ھەندێک شوێن ھەیە زنجیرەکە بۆی نییە بۆی بڕوات، و ئەوان لە کۆتاییدا کۆمیکس تەنھا بۆ بیرۆکە وەرگرت بۆ چیرۆکی خۆیان بەکاردێنن. تاناچاروین ئەوەی ڕوونکردەوە کە، «ئێمە ھەموو کات لە کۆمیکس بیرۆکە وەردەگرین و پێی کاریگەر دەبین، بەڵام بە دڵنیایییەوە لە نمایشەکەدا، ئێمە ھەموو کات ڕۆڵی خۆمان ئەنجام دەدەین.» دەربارەی بەراوردی نێوان مەودای زنجیرەکە و فیلمەکان، بێڵ وتی ئەی بی سی و مارڤڵ لەگەڵ بودجەی زنجیرەکە بەخشندە بوون، و بەرھەمھێنان لە تۆڕەکە ڕازییە، بەڵام ھیچ نییە گەر بە فیلمەکن یان زنجیرەی وەک یاری تەختەکان بەراوردی کەیت. ئەو ڕونیکردەوە کە زنجیرەکە ھەوڵ دەدات "ساتەکانی مارڤڵ" بە باشترین شێوە دروست بکات، ئەو ئاماژەی بە دا کە ھەندێک ساتی لەبیر نەکراو بچووکترە، ساتی کەسایەتییەکان—شتێک کە بە ڕاستی لەسەر تەلەڤیزیۆن کار بکات—ھەر بۆیە زنجیرەکە لەبەر ئەمانە ھەوڵدەدات لەگەڵ ئەوەی ناتوانێت ڕووبەر و قەبارەی ئەمانە ھەڵبگرێت. جێد وێدۆن ڕوونیکردەوە کە ئەوان ڕیزبەندێکەی دەپارێزن و ھەوڵ دەدەن تەنھا ئەوەی پێویستە بۆ ھێڵانەوەی چیرۆکەکە لە چوارچێوەکەدا ئەنجام بدەن، بۆیە «گەر دڕندەیک لەسەر ئۆتۆمبێلێک نیشتەوە، لەباتی پیشاندانی ھەموو دڕندەکە باز بە پاسماندا دەدات، ئێمە دەمانەوێت لە ئۆتۆمبێلەکەدا لەگەڵ ئەم جۆرە کەسدا بین.»\n(ڕاست بۆ چەپ) جێد وێدۆن، موریسا تاناچاروین، و جێفری بێڵ، شۆڕەنەرەکانی بریکارەکانی شیڵد\nکچە ئەکتەر مینگ ما وێن کاتی گۆڕانی نێوان وەرزەکانی یەکەم و دووەمی دایەپاڵ یەکتر (لە ٨ی ئێوارەی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ ٩ی ئێوارەی ڕۆژھەڵاتی ویلایەتە یەکگرتووەکان) بۆ ڕەخساندنی ھەلێک بۆ نووسەران تا زیاتر لە ھەندێک بابەتێکی دیاریکراودا ھەتەر بن، زیاتر تیژبن لە دیمەنە شەڕییەکانی وەرزی دووەم، کاتێک لە وەرزی یەکەوە دەبووایە زیاتر ئاگەداربن چونکە لە کاتی خێزانیدا نمایش دەکرا. لە ئەیلوولی ٢٠١٥دا، بێڵ ئاوڕی دوو وەرزی یەکەمی دایەوە و دەربارەی ئەو ڕکابەری و گۆڕانکاریانەی زنجیرەکە قسەی کرد. ئەو ئاماژەی بۆ پێشوازیکردنی نەرێنی سەرسامبووان لەگەڵ ژمارە کەمەکانی کەسایەتییە ناسراوەکانی وەک کۆڵسۆن کرد، ئەو ھەروەھا پاماژەی بەوە کرد کە بینەران دەستیان کردووە بە خۆشویستنی کەسایەتییە ڕاستەقینەکانی زنجیرەکە کە لەگەڵ کاتدا پێگەیشتوون. ھەروەھاش ڕوونیکردەوە کە لەگەڵ زیابوونی ژمارەی کەسایەتییەکان و پەیوەندییە ئاڵۆزەکان لە زنجیرەکەدا، ھەبوونی جووتەی جیاواز و دروستکردنی پەیوتندی سۆزداری نوێ گرنگ بوو، وتی کە «گەر ساتێکی ئارام یان ئەکشن بێت، ئێمە [ھیوادارین] قووڵی خۆشەویستی و گرنگی پێدانی بینەر زیاد بکەین، ھیواشمان بۆ ئەو کەسایەتیانە ھەیە.» ساڵێک دواتر ئامانجی بەرھەمھێنەر بۆ دروستکردنی نەریتێکی بەرەو پێشچوون "دۆزینەوەی پێکھاتە و شەڕی نوێ" لە نێوان کۆمەڵەی جیاواز لە کەسەکان دووبارە کردەوە، بە ڕەچاوکردنی زۆرێک لە ڕێوشوێن [ببینە] ھەمان کەسەکان ھەمان شت بۆ ماوەی پێنج ساڵ دەکەن و کەسایەتییەکان گەشە ناکەن یان ھیچ ناگۆڕێن."\nدوای خوێندنەوەی سیناریۆی فیلمەکانی دواتری MCU، نووسەرەکان و بەرھەمھێنەرەکان لە سەرەتادا پیلانێکی گشتیان بۆ نمایشەکە تا کۆتایی وەرزی سێیەم دانا. لە ئایاری ٢٠١٦دا، کڵوی بێنێت کۆتایی وەرزی سێیەمی بە «کۆتایی یەکەم کتێبی شیڵد. … کۆتایی شتێکی گەورەتر و دەستپێکی پاوازێکی تەواو نوێ بۆ نمایشەکە» بەراورد کرد. ڕوونیکردەوە کە «ئەو چیرۆکانەی لە وەرزی یەکەمدا دەستمان پێکرد لە کۆتایی وەرزی سێیەمدا تەواوبوو، ئێمە ھەندێک زیانی زەبەلاحمان لە خەڵک کە لە وەرزی یەکەمی نمایشەکەوە لەگەڵمان بوون ھەیە. لە خوێندنەوەی خشتەکەوە لە یەکەم ڕۆژی کۆمەڵەکە، بەدنیایییەوە وزەیەکی نوێی زنجیرەکە ھەیە» بۆ پێشەوە دەڕوات. دواتر زنجیرەکە بۆ وەرزی چوارەم بۆ کاتژمێر ١٠ی شەو جووڵێنرا. جێد وێدۆن وتی نووسەران ھیوادارن بەھۆی ئەم گۆڕانەوە «بەرەو کەمێک تاریکتر لابدەن»، ڵۆب زیادیکرد «ئەو بەدڵنیایییەوە ھەل پێشکەش دەکات. نازانم ئەوە بە شتەکان شێوەیەکی گەورە دەگۆڕێت [لەگەڵ ئەوەشدا]. مەبەستم، لە کۆتایی ڕۆژەکەدا، مارڤڵ ھەمیشە ئەو نمایشانەی لە نێوان PG-13 و PG-16 ئیش دەکات پێشکەش دەکات. ئێمە لە ھیچ کاتێکی نزیکدا دێدپووڵ لەسەر [ئەی ی سی] دروست ناکەین.» مارڤڵ «لەگەڵ ئەی بی سیدا قسەیەکی درێژی دەربارەی ئەوەی دەتوانین فڕێی بدەین کردووە، گەر بوترێت» لە کاتە نوێکەدا، کە بووە ھۆی زیادکردنی گۆست ڕایدەر وەرزێک بۆ یەکێک لە زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی نێتفلیکس مارڤڵ، لەبەر ئەوەی مارڤڵ ھەستی کرد «کە ئەم کەسایەتییە ڕاستبوو تا چیرۆکە [تاریکتر و زیاتر توندووتیژەکان] ئێستا بڵێت»، زیادکردنی ئەو بۆ شیڵد یارمەتی دەربوو چونکە «چاوەڕواننەکراو بوو». ڵۆب ھیواداربوو کۆکردنەوەی کاتەکانی دواتر و زیادکردنی گۆست ڕایدەر وا لە ھەندێک بینەران کە وازیان لە سەیرکردنی زنجیرەکە ھێناوە لە وەرزەکانی پێشوودا ھەلێکی تر بە زنجیرەکە بدەن.\nسارا ھالین فین، بەڕێوبەری ڕۆڵگێڕانی فیلمەکانی MCU، لەگەڵ ھاوبەشەکەی تامارا ھەنتەر، وەک بەڕێوبەری ڕۆڵگێڕان لە وەرزی یەکەمی زنجیرەکەدا خزمەتیان کردووە.:21 لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢دا، کاغەزێکی ڕۆڵگێڕان بۆ پێنج ڕۆڵی سەرەکی نێردرا، لەگەڵ فیندا، نووسینگە لە لەندن، ئوستوڕڵیا، نیویۆڕک، ڤانکۆڤەر، تۆرۆنتۆ، لۆس ئانجڵەس بۆ تاقیکردنەوەی ئەکتەرەکان دروستکرا.:21 لە نیویۆرک کۆمیک کۆن، جۆس وێدۆن، کێڤن فیج و کڵارک گرێگ ڕایانگەینند کە گرێگ لە ڕۆڵەکەی وەک فێڵ کۆڵسۆن لە ئایرۆن مان، ئایرۆن مان ٢، سۆر، تۆڵەستێنەکان، وەن شۆتەکەی مارڤڵ لە پایڵتەکەدا دەگێڕێتەوە، و «سەردێڕی» زنجیرەکە دەکات. ھەروەھا لە تشرینی یەکەمدا، کچە ئەکتەر مینگ نا وێن وەک مێلیندا مەی ھەڵبژێردرا. مانگەکەی دواتر، ئیلیزابێس ھێنسترێج و ئیان دێ کاێستکەر وەک جێما سیمۆنز و ڵیۆ فیتز بەدوای یەکدا ھەڵبژێردران، و برێت داڵتۆن وەک گرانت وارد ھەڵبژێردرا. داڵتۆن ١٥ پاونی (٦٫٨ کیلۆگرام) زیادکرد پێش ئەوەی دەست بە تۆمارکردنی ڕۆڵەکەی بکات.:21 لە کانوونی یەکەمدا، کڵوی بێنێت لە نێوان زیاتر لە ٤٠٠ کچە ئەکتەر بۆ ڕۆڵی سکای، شەشەم ڕۆڵ و کەسایەتی سەرەکی وەرزی یەکەم، ھەڵبژێردرا. بێڵ کەسایەتییەکەی بە «قورسترینە بۆ دۆزینەوە» بانگ کردووە چونکە پێویستە «گەوھەری وێدۆنی پاڵەوان–بەھێز، زیرەک، بە ئاگا» بێت، کە قورسبوو لە ٢٠ ساڵدا بیدۆزیتەوە.:25 سکای لە وەرزی دووەمدا دەرکەوت ناوی دێیزی جۆنسۆنە، و لە وەرزی سێیەمەوە ئیتر بە «سکای» بانگ نەکرا.\nلە کۆمیک کۆنی سان دیێگۆ ٢٠١٤، نیک بڵەد وەک کەسایەتی لانس ھەنتەر بۆ وەرزی دووەم ڕاگەیەندرا، لەکاتێکدا کەسایەتی بۆبی مۆرێس ئاشکرا کرا. لەو ئابەدا، ھێنری سیمۆنز وەک ئەلفۆنزۆ «ماک» ماکێنزی ھاتە ناو دەستەی ڕۆڵگێڕانەوە، وەک دووبارەبووەوە، و ئادریانێ پالیکی بۆ ڕۆڵی میوان مۆرێس ھەڵبژێدرا، و یەکەم دەرکەوتنی لە ئەڵقەی «مریشک لە ماڵی گورگەکە» دا بوو. مانگەکەی دواتر، ھەموو ڕۆڵە سەرەکییەکانی وەرزی یەکەم، بە زیادکردنی بڵەد، دڵنیاکرانەوە کە سەرەکی دەبن بۆ وەرزی دووەم. پالیکی لە ئەڵقەی «دوای شۆکەکان» ھاتە نێوانیان. لە شوباتی ٢٠١٥دا، ڵوک مێتچێڵ وەک لینکۆڵن کامبڵ، ڕۆڵێکی سەرەکی بۆ دوو وەرز و نیو، ھەڵبژێردرا.\nھەموو ئەکتەرە سەرەکییەکانی وەرزی دووەم بۆ وەرزی سێیەم گەڕانەوە، لەگەڵ زیادبوونی سیمۆنز و میتچێڵ، لە ڕۆڵە دووبارەبووەکانیان بەرزکرانەوە. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥دا، ئینھیومانز ھایڤ پێشکەش کرا، بۆ بەشی دووەمی وەرزی سێیەم، ئەو دەستی بەسەر تەرمی گرانت وارددا گرت، دیسانەوە لەلایەن برێت داڵتۆنەوە ڕۆڵی گێڕدرا. ناتالیا کۆردۆڤا باکڵی و جۆن ھانا وەک ئێلێنا "یۆ یۆ" ڕۆدریگۆز ھۆڵدن ڕادکڵێف بەدوای یەکدا پێشکەش کران. بڵەد و پالیکی دەستەی ڕۆڵگێڕانی سەرەکیان لە ئەڵقەی «گولەی جیابوونەوە»ی وەرزی سێیەم جێھێشت، و بۆ ڕۆڵگێڕانی نمایشەکەی ئەوکاتە زۆرترین داواکاری مارڤڵ چوون. داڵتۆن و میتچێڵ لە دوای مردنی کەسایەتییەکانیان لە کۆتایی وەرزی سێیەمدا ڕۆشتن.\nگرێگ، وێن، بینیت، دی کستکەر، ھێنسترایج، و سیمۆنز بۆ وەرزی چوارەم و پێنجەم گەڕانەوە. ھانا و دیسانەوە کۆردۆڤا باکڵی وەک ڕۆدریگۆز بۆ وەرزی چوارەم زیادکران، پاشان لە وەرزی پێنجەمدا کرا بە سەرەکی. داڵتۆن وەک میوان لە بەشی سێیەمی وەرزی چوارەم گەڕایەوە، لەکاتێکدا بڵەد گەڕانەوەی خۆی بۆ زنجیرەکە لە وەرزی پێنجەمدا ئەنجامدا. لە وەرزی پێنجەمدا جێف وارد، کە ڕۆڵی دێک شاوی دەبینی، ھاتە ناو زنجیرەکەوە.\nوێن، بینیت، دی کستکەر، ھێنسترایج، سیمۆنز، باکڵی بۆ وەرزەکانی شەش و حەوت گەڕانەوە، و واردیان بۆ زیادبوو. بەپێی ڕووداوەکانی ئەڵقەی کۆتاییی وەرزی پێنجەم، کە تێیدا کۆڵسن مرد، گرێگ تێبینی دا «ھەندێک شتی سەرنجڕاکێش ھەیە دەربارەی ھەبوونی من» لە وەرزی شەشەمدا، بە تایبەتی لەگەڵ یادەوەرییەکان، یەو دڵنیا نەبوو کە ئایە سەرەکی دەبێت، ئەو دەبوو بگەڕێتەوە، ھەر وەک وەرزەکانی پێشوو. گرێگ بە تەواوەتی لە وەرزی شەشەمدا گەڕایەوە بەڵام ڕۆڵی کەسایەتییرکی نوێی، سارج، گێڕا. بۆ وەرزی حەوتەم، گرێگ وەک نمونەی ژیانی هەڵخەڵەتێمەری کۆڵسن بەژداری کرد، لە کاتێکدا دی کاستەر بەهۆی چەند ڕێکەوتنێکی پێشوو زۆربەی وەرزەکە نەیتوانی بەژداربێت، یەکەم دەرکەوتنی لە ئەڵقەی یازدەی وەرزەکەدا بوو، ئەو بۆ ڕۆڵەکەی لە وەرزەکەدا بە میوانێکی تایبەت ڕەچاوکرا. \n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Aug2009DisneyPurchase نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری June2010LoebHired نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری June2010LoebInterview نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Dec2010JessicaJones نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری May2012Hulk نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری July2012Kernel نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Aug2012Whedon نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری TancharoenDateInstagram نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری LiveWithLil712713 نەدراوە\n^ ئ ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Aug2012Showrunners نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Aug2012PilotGreenlit نەدراوە\n^ ئ ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری May2013PickedUp نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Apr2013ABCAllAccess نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S1pickup نەدراوە\n^ ئ ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BellSep2014 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S2Renew نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S3Renew نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S4Renew نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری EPsColliderSep2016 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S5Renew نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری IGNMay2017 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری TVLineS5Ending نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S6Renew نەدراوە\n^ ئ ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S7Renew نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری AoSFinalSeason نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری AVClubAug2020 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری definitive نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Jan2013WhedonInterview نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BellVarietyS2Finale نەدراوە\n^ ئ ا ب ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CBRSDCC2016 نەدراوە\n^ ئ ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BellOct2013 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری ProducersEW نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BuzzFeedMay2014 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری EWLookBackAug2020 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BellPasteSep2015 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری HitfixPg2 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BennetFirstBook نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BennetS4 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری GhostRiderAug2016 نەدراوە\n^ ئ ا ب پ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S1Declassified نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Oct2012TVline نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CoulsonSHIELD نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری NYCCCoulson نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Oct2012MingNa نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری HenstridgeDeCaestecker نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Dalton نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Dec2012Bennet نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Skye400 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری SDCC2015 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Blood نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Simmons نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Palicki نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BloodPrincipal نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری PalickiMainVariety نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری PalickiMain نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Mitchell نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری MitchellCharacter نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری SHIELDS3Returners نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری MitchellRegular نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری SimmonsRegular نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Hive نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Radcliffe نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CordovaBuckleyCast نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BellPartingShot نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری EWEPsMay2016 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S4Premise نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری S5Press نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری HannahRegular نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CordovaBuckleyS4 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CordovaBuckleyMain نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری DaltonS4 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری BloodS5 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری WardS5 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری WardSeriesRegular نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری GreggTHRMay2018 نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری Sarge نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری CoulsonLMD نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری DeCaesteckerAbsenceComicbook نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری DeCaesteckerAbsenceCBR نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری FitzBrandNewDay نەدراوە\n^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری FitzS7Credit نەدراوە\nویکیوتە، وتەی پەیوەندیداری بە Agents of S.H.I.E.L.D. تێدایە.\nوێبگەی فەرمی لەسەر ئەی بی سی\nوێبگەی فەرمی لەسەر Marvel.com\nبریکارەکانی شیڵد لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=بریکارەکانی_شیڵد&oldid=839170»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٣٥ی ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ نوێ کراوەتەوە.


ئایا فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەییمان هەیە؟ | کوردستان تایمز - Kurrdistan Times\nئایا فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەییمان هەیە؟\nلەپاش پڕۆسەی داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمەریکاوە و بەهۆی ئەو دۆخە سیاسی و ئابورییەی پڕۆسەکە لەپاش ساڵی ٢٠٠٣ هێنایە گۆڕێ، رەخنەگرتن لە پڕۆسە و سیستەمی پەروەردە لە هەرێمی کوردستاندا بە شێوەیەکی بەرچاو تەشەنەی سەند. دەتوانین ئەو کێشانەی پەروەردە کە رەخنەگران و سیاسەتوانانی پەروەردەیی و حکومی ئاماژەیان بۆ دەکەن بۆ سێ ئاست پۆلپۆل بکەین: رەخنەکانی ئاستی فیکر و فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەیی؛ رەخنەکانی ئاستی سیستەم و بەڕێوەبردنی پەروەردەیی؛ رەخنەکانی ئاستی مامەڵەکانی نێو ناوەندەکانی خوێندن.\nزۆرن ئەوانەی بە شێوە و لە ئاستی جۆراوجۆردا رەخنە لە پەروەردەی ڕەسمی لە کوردستاندا دەگرن و گازندەیان لێی هەیە، بەڵام ئەم رەخنەگرتن و گازندانە پێویستە بە میتۆدێکی ورد و ڕون بکرێن تا لە لایەک بتوانین رەخنەی جیددی و گلەییی سەرپێیی لێک جودا بکەینەوە، لە لایەکی دیکەوە لەوە دڵنیا ببینەوە کە رەخنەکان لە جێی خۆیاندان. لە ڕاستیدا بەشێکی بەرچاوی رەخنە و گازندەکان نەیانتوانیوە ئەو هێڵە گشتییانە بدۆزنەوە کە کێشە پەروەردەیییەکان پێکەوە گرێ دەدەن. بونی میتۆد و ڕوانگەیەکی گشتگر بۆ توێژینەوە و دیتنی مەسەلە پەروەردەیییەکان مانای وایە لە باسی کێشەکاندا سەرپێیی و توندڕۆ نابین و، لەکاتی پێشنیازکردنی چارەسەریشدا خۆشباوەڕ و پشوکورت نابین. ڕوانگەی گشتگر و رەخنەیی لە ناسین و مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەکانی پەروەردەدا سەری لە چارەسەری رەخنەیی و جیددی و گشتگرەوە دەردەچێت. دەبێت چارەسەری کێشەکانی پەروەردە جۆراوجۆر و فرەلایەن بن، لە هەمان کاتدا دەبێت هاوئاهەنگ بن تا سەرلێشێوان و بێئومێدی و کەسبەکەسی نەیێتە گۆڕێ.\nئەو ڕەخنانەی لە ئاستی فیکر و فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەییی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەگیرێن بە شێوەیەکی دیارکراو لە لایەکەوە بە زەقی بە هەڵەدا چون و، لە لایەکی دیکەوە نەیانتوانیوە بە وردی و بە فراوانی لە کێشە فیکری و سیاسییەکانی پەروەردەی ڕەسمی بڕوانن. ئەمەش بە دیارکراوی بە هۆی بەکارنەبردنی میتۆدێکی رەخنەیییە لە ناسینی مەسەلە پەروەردەیییەکان و فراواننەبونی مەودای بینینی کێشەکانە. ئەم ڕایەش شکاندن و ناچیزکردنی رەخنەکان نییە، بەڵکە ئاماژەکردنە بە کەمیی توێژینەوەی رەخنەیی و گشتگر لە بواری پەروەردەدا لای رەخنەگران و نەبونی بەرچاوڕونی و بەرفراوانیی ڕوانگەی چاکسازی لای سیاسەتوان و بڕیاربەدەستانی پەروەردەیی. لە ئاستی فیکر و فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەیی لە هەرێمی کوردستاندا رەخنەی هەرەباو ئەوەیە کە حکومەتی هەرێم فەلسەفەیەکی پەروەردەییی ڕونی نییە، پلان و ستراتیجیی بۆ پێشخستنی کەرتی پەروەردە نییە، تەواوی پڕۆسەی پەروەردەی ڕەسمی لەسەر سیاسەتێکی پەروەردەییی تۆکمە ناڕوات و چەندین رەخنە و گازندەی لەم جۆرە. ئاسانترین هەڵوێست لەم ڕوەوە ئەوەیە کە بڵێین ڕاستە، حکومەتی هەرێمی کوردستان سیاسەتی پەروەردەییی نییە و بەرچاوی ڕون نییە.\nبەڵام، هەر بە ڕاست، ئایا حکومەتی هەرێمی کوردستان فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەییی هەیە؟\nمیتۆد و ڕوانگەی رەخنەیی و گشتگر لە بواری پەروەردەدا بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارە، جارێ لە سەرەتادا دەپرسێت: ئایا دەکرێت هیچ سیستەمێکی پەروەردەیی بێ فەلسەفە و سیاسەتێکی ڕون بێت؟ بۆ ئەوەی بتوانین گفتوگۆی جیددی لەسەر پڕۆسەی پەروەردە و خوێندنی ڕەسمی بکەین، دەبێت بڕیار بدەین کە نەخێر، هیچ پڕۆسە و سیستەمێکی پەروەردەیی نییە فەلسەفە و سیاسەتی دیاریکراوی خۆی نەبێت. هەر پڕۆسەیەکی پەروەردەیی لەسەر بنەمایەکی فەلسەفی و ڕێڕەوێکی سیاسی کار دەکات. بیهێنە بەر چاوی خۆت: بۆچی لە گشت کونج و سوچێکی ئەم کوردستانەدا خوێندنگەکان لەسەر هەمان بنەما دامەزراون، چاوەڕێ دەکرێت مامۆستایان هەمان ڕێنمایی پەیڕەو بکەن، خوێندکاران هەمان بەرنامەی خوێندنیان هەبێت و بۆ هەمان ئامانج تێبکۆشن؟ بونی هەمان یاسا و سیستەم و هەمان ئامانج و چاوەڕوانی مانای بونی هەمان فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەیییە.\nلێرەوەڕا، دەبێت بپرسین: کامەیە ئەو ڕێڕەوە فیکری و سیاسییەی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان لە هێشتنەوە و بەڕێوەبردنی پڕۆسەی خوێندنی ڕەسمیدا گرتویەتییە بەر؟ بە لێکۆڵینەوە و شیکردنەوەی وردی بەڵگەنامە پەروەردەیییە ڕەسمییەکانی حکومەتی هەرێم کە لەماوەی ٢٨ ساڵی ڕابردودا دەریکردون، سەرەکیترینی هەوڵەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراندن و پتەوکردنی سیستەمێکی مۆدێرنە بۆ پەروەردە.\nسیستەمی پەروەردەییی مۆدێرن پێکهاتەیەکی سیاسیی بیرۆکراسییە کە لەنێو سیستەمێکی فراوانتری حوکمڕانیی مۆدێرندا مانا دەدات و، پەیوەندیی بە مێژوی سەرهەڵدان و پێشکەوتنە جۆراوجۆرەکانی پڕۆسەی مۆدێرنێتییەوە هەیە. بە شێوەیەکی دیکە بڵێم، کارکردن لە پێناوی دامەزراندن و هێشتنەوە و پەرەپێدانی ئەو سیستەمە پەروەردەیییەی ئێمە پێی ئاشناین دەکەوێتە نێو بازنەی دامەزراندن و هێشتنەوە و پەرەپێدانی پێکهاتە بیرۆکراسییەکانی دەوڵەتی مۆدێرنەوە. بنەمای فیکریی دەوڵەتی مۆدێرنیش ناسیۆنالیزمە، بە مانای یەکێتیی زمان و فەرهەنگ و مێژو و خاک و تەنانەت ڕەگەزیش. پەیوەندییەکی دوجەمسەریش لەنێوان ناسیۆنالیزم و شکڵ و شێوەی دەوڵەت و دەستگاکانیدا هەیە. ئەمە مانای وایە کە بونی یان هێنانەئارای یەکێتیی زمان و فەرهەنگ و مێژو کار دەکاتە سەر شێوازی دامەزراندن و بەڕێوەچونی دەوڵەت، لە هەمان کاتدا میکانیزمەکانی بەڕێوەبردنی دەوڵەتیش دەبنە هۆی یەکخستنی زمان و فەرهەنگ و مێژو. مۆدێرنێتی لە ڕێی تۆڕێکی ئاڵۆزی ڕوانگەی فیکری و ئەخلاقی و هەڵوێست و دەستگا و کار و مامەڵەی دیاریکراوەوە خۆی دەنوێنێت. دەوڵەتی مۆدێرن و دەستگاکانی، بە نمونە پەروەردە و خوێندنی ڕەسمی، بەرهەم و بەرهەمهێنەری مۆدێرنێتین. سیستەمی پەروەردەی ڕەسمی پێویستی بەوەیە کە یەکێتیی زمان و فەرهەنگ و مێژو هەبێت و، بە شێوەیەکی سەرەکیش هەوڵ دەدات ئەم پێویستییانەی خۆی دەستەبەر بکات. یانی، سیستەمی مۆدێرن خۆی خۆی دروست دەکات و پتەو دەکات و مانەوەی خۆی دڵنیا دەکاتەوە. مەبەستیشم لە سیستەمی پەروەردەییی مۆدێرن هەر ئەمەیە کە لەنێو بازنەی فیکری و سیاسیی دەوڵەتی مۆدێرندا، کە ناسیۆنالیزمە، مانا دەدات و خۆی دەنوێنێ. سیاسەتی پەروەردەییی حکومەتی هەرێم هەر لە سەرەتاوە بە ئاراستەی دامەزراندن و پتەوکردنی دەستگاکانی پەروەردەدا ڕۆیشتوە و دەڕوات. کە وایە، سیاسەتی پەروەردەییی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە گشتی سیاسەتی دامەزراندنی دەستگای پەروەردەییی دەوڵەتی مۆدێرنە. ئەم بنەما سیاسییە کۆمەڵایەتییە مێژویییە دەتوانین بکەینە سەرەتایەک تا باشتر لە وردەکاریی کێشەکانی پڕۆسەی پەروەردەی ڕەسمی لە هەرێمی کوردستان بگەین، تا بتوانین قوڵتر ڕۆبچینە نێو ئاڵۆزییەکانی سیستەمی پەروەردەی کوردستان و فراوانیی مەوداکانی چارەسەر درک پێ بکەین.\nنمونەیەکی سەرەکیی رەخنەی رەخنەگران لە ئاستی فیکر و سیاسەتی پەروەردەییی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەوەیە کە حکومەتی هەرێمی کوردستان سیاسەتێکی پەروەردەییی بەعسیانەی هەیە، یان لەسەر هەمان سیاسەتی پەروەردەییی حکومەتی دیکتاتۆریی عێراقی دەڕوات. ئەوەی ئەم جۆرە گازندەیە ڕونی ناکاتەوە یان نایناسێتەوە ئەوەیە کە سیاسەتی حکومەتی بەعسی عێراقیش سیاسەتی دەوڵەتی مۆدێرن بوە و هەوڵی دامەزراندنی نەتەوەی داوە لەڕێی دامەزراندن و تۆکمەکردنی دەستگای گشتگر و مەرکەزی بۆ بەدەستهێنانی یەکێتیی زمان و فەرهەنگ و مێژو لە چوارچێوەی سنورە سیاسییەکەی دەوڵەتی مۆدێرنی عێراقدا. حکومەتی بەعسی عێراقی حکومەتێکی ناسیۆنالیستی بوە و هیی هەرێمی کوردستانیش بە هەمان شێوەیە (بە مانای ئەوەی بنەما فیکری و سیاسییەکەی حکومەت و دەستگاکانی لەسەر بنەمای چەمکی نەتەوە دامەزراون). بۆیە مامەڵە یاسایی و ئیدارییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە کەرتی پەروەردەدا لە هیی حکومەتی بەعسی عێراقی دەچن. جیاوازییەکانیش بەهۆی جیاوازیی مێژوی سەرهەڵدان و گەشەسەندن و ئاستەنگ و دەرفەتەکانی بەردەم ناسیۆنالیزمی کوردی و عەرەبی/بەعسییەوەیە لە عێراقدا. بەڵام هەنگاوە ئیداری و بیرۆکراسییەکانی سیستەمی پەروەردەیی لە عێراقدا بە هەرێمی کوردستانیشەوە هەنگاو و پڕۆسەی تەواو مۆدێرنن. بۆیە ئاسایییە لێکچون لەنێوانیاندا هەبێت. گرێدانی کێشەکانی پەروەردە لە هەرێمی کوردستاندا بە نەبونی فەلسەفە و سیاسەتی پەروەردەیییەوە یان بە چواندنێکی سادەی سیستەمەکە بە هیی حکومەتی بەعسی عێراقی دەبنە گازندە و هوتافی حەماسی، بەڵام داننان بەوەی کە بەڵێ، فەلسەفەی پەروەردەکە ڕونە و سیاسەتەکەشی داهێنراوێکی نوێ نییە و لەمێژینە و تۆکمە و دوبارەیە، دەبێتە سەرەتای رەخنە و توێژینەوەی جیددی.\nئەم میتۆدەی توێژینەوە لە پڕۆسەی پەروەردەدا یارمەتیی ئەوەشمان دەدات باشتر لە کێشەکانی سیستەم و مامەڵە و کارەکانی هەر ئاستێکی پڕۆسەی پەروەردە و خوێندن بگەین و ڕێمان لە چارەسەری پەیوەندیدار و جۆراوجۆر بکەوێت.


هەمەڕەنگ :: 21/11/2019 :: 737 جار بینراوە\nتوێژینەوەیەكی نوێ ئاشكرایدەكات، خواردنی سیر تەندروستی ریخۆڵەكان باشتردەكات و دەبێتەهۆی و درێژبونەوەی ماوەی ژیان، چونكە بڕێكی زۆری ریشاڵی سروشتی تێدایە كە دەبێتەهۆی زۆربوونی بەكتریا بەسوودەكان.\nئەم تایبەتمەندیەش یارمەتی رووبەڕووبوونەوەی بەكتریا زیان بەخشەكاندەدات لەناو ریخۆڵەكاندا كە دەبێتەهۆی نەخۆشی شێرپەنجە و خڵەفان و قەڵەوی و هەندێك لەنەخۆشیەكانی مێشك.\nبونەوەرە زیندووەكانی ناو جەستە وەك بەكتریا بەدەیان ئەوەندە و بەسەدان ئەوەندەی ترشەڵۆكی ناوەكی بونیان هەیە و بێ گومان زیندوون بۆ ئەوەی هەموو شتێك رێكبخەن.\nكاتێكیش هەندێك خواردن شیكرانەوە سیر لە هندبا باشتر بووە و ئەو رێژە سەدییەی كە پێكهاتووە لە ریشاڵی تەندروست و شەكری کەم كە هەریەك لە كەوەر و پیاز و خرشوف و هلیون و گەنم و شۆڤان و مۆز ئەم پێكهاتەیان تێدایە.\nئەنجامەكانی ئەو توێژینەوەیە لە كۆنگرەی (پیری) كۆمپانیای یەكلوت لە تۆكیۆ ئاشكراكرا كە دیراسەی كاریگەریەكانی خواردنەوەكان دەكات كە پێكدێن لە بەكتریای بەسوود.\nئەو توێژینەوەیە لە زانكۆی ئەمستردام ئەنجامدراوە و پرۆفیسۆر ئەریك كلاسن لەو بارەیەوە دەڵێت: "سیستمی خۆراكی كە رێژەیەكی زۆری سەوزەوات و رێژەیەكی كەم شەكری تێدایە باشترە بۆ بەكتریا باشەكانی ناو ریخۆڵە".\nئەم توێژینەوەیەش ئاشكرایدەكات: "سیر بەشێكە لەو ئامرازانەی رووبەڕووی زۆرێك لە نەخۆشیەكان دەبێتەوە و پاڵپشتی تەندروستی دڵ و خوێنبەرەكان دەكات و هەندێك نەخۆشی سستدەكات و مەترسی مردنی پێش وەختە كەمدەكاتەوە و تەمەن درێژت دەكات".\nسیر كۆئەندامی بەرگری بەهێزدەكات وەك دژە زیندەكان و بەرگریە تەندروستیەكان بەهێز دەكات و مادەی كیمیایی دەردات كە كۆئەندامی بەرگری بەهێز دەكات و داگیر كەرە بێگانەكانی ناو جەستە لە بەكتریا و ڤایرۆس لە لەشدا لەناو دەبات.\nهەروەها رێژەیەكی زۆری ڤیتامین سی تێدایە و رێگری لە ئەنفلەوەنزا و هەوكردنەكانی ناوەوە دەكات .


توێژینەوەیەک: ڤاکسینی دژە کۆرۆنا لە کاتی دووگیانبووندا دایک بەرگری منداڵەکە بەهێز دەکات\nبەگوێرەیتوێژینەوەیەک ئەومنداڵە ساوایانەی کە دایکیان لەکاتی دووگیانبووندا ڤاکسینی دژ بە کۆرۆنایان بەکارهێناوە کەمتر مەترسی نەخۆشکەوتنیان هەیە بەو ڤایرۆسە هەیە.\nتوێژینەوەکەی کە لە لایەین سەنتەری کۆنترۆڵ و بەرگری ئەمەریکا (CDC) ئەنجامدراوە دەریدەخات ئەو دایکانەی دوو ژەمی پێکوتەی فایزەر و بایۆتێکیان بەکارهێناوە لە کاتی دوو گیانیدا ئەوا منداڵەکانیان لە شەش مانگی یەکەمی تەمەنیان کەمتر پێویستیان بەوە هەیە ببردرێن بۆ نەخۆشخانە بەهۆی ڤایرۆسەکەوە.\nئەمەش یەکەم بەڵگەی زانستییە لە لایەن سەنتەری کۆنترۆڵ و بەرگری ئەمەریکا کە ئافرەتانی دووگیان بە وەرگرتنی ژەمە ڤاکسینی دژی کۆرۆنا تەنیا بەرگری لە تەندروستی خۆیان ناکەن بەڵکو لەهەمان کاتدا دەتوانن سوود بە منداڵەکەشیان بگەیەنن.\nتوێژینەوەکە دەرەنجامی کۆکردنەوەی داتایە بۆ 379 منداڵی ساوا لە نەخۆشخانەکانی ئەمەریکا و دەرکەوتووە کە پێکوتەی دژە کۆرۆنا بەڕێژەی 61% کاریگەری هەبووە بۆ بەهێزکردنی بەرگری ئەو ئەو منداڵە ساوایانەی کە دایکیان پێکوتەیان بەکارهێناوە لەکاتی دووگیانبووندا.\nپسپۆڕانی تەندروستی هۆشیاری دەدەن کە پەتای کۆرۆنا مەترسی لەسەر تەندرووستی ئەو ئافرەتانەی کە دووگیانن زیاتر دەکات و لەهەمان کاتدا مەترسی بۆ سەرگیانی منداڵی ساوا هەیە لە ڕێگەی زیانگەینادن بە سیستەمی هەناسەدانی. بۆیە ئەو پسپۆڕانە پێشنیاردەکەن بۆ ئافرەتانی سکپر و ئەو ئافرەتانەی شیردەرن گرنگی زیاتر بدەن بە وەرگرتنی پێکوتەی دژی ئەم ڤایرۆسە.\nسەرچاوە: سی دی سی، گاردیان


دڵنیایی لەبارەی ڤاكسینی ئەسترازینیكاوە دەدرێت\nڕەتیكردەوە بوونی پەیوەندی لەنێوان ڤاكسینی ئۆكسفۆرد/ ئەسترازینیكا و گرفتی خوێن-ی سەلماندبێت\nئاژانسی دەرمانی ئەوروپا دڵنیایی لەبارەی بەكارهێنانی ڤاكسینی ئەسترازینیكاوە دەدات و دەڵێت، مەترسییەكانی دەرمانەكە زۆر دەگمەنە.\nدوای ئەوەی یەكێك لە بەرپرسەكانی پرسی بوونی پەیوەندی نێوان ڤاكسینی ئەسترازینیكا و جەڵدەی خوێنی وروژاند، ئاژانسی دەرمانی ئەوروپا بەرگری لە ڤاكسینەكە دەكات و ئەمڕۆ چوارشەممە 7ی نیسان لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەنوسیدا ئاشكرایكرد كە سودەكانی ڤاكسینەكە زۆر زیاترە لە كاریگەرییە لاوەكییەكانی.\nجەختی لەسەر ئەوەشكردەوە كە كاریگەریی ئەسترازینیكا لە لەناوبردنی ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ سەلمێندراوە.\nئاژانسەكە ئاشكرایكرد، تەنها 52 حاڵەتی جەڵدە لە بەرامبەر 34 ملیۆن مرۆڤ تۆماركراوە كە ڤاكسینەكەیان پێدراوە.\nبەڵام ڕێنوێنی ئەوەشیكرد كە پێویستە ڤاكسینی ئەسترازینیكا بۆ كەسانی سەروو تەمەن 30 ساڵ بەكاربهێنرێت، پاش مەترسییەكان لەبارەی جەڵدەی خوێنەوە.\nئاژانسەكەی ئەوروپا ڕەتیشیكردەوە، بوونی پەیوەندی لەنێوان ڤاكسینی ئۆكسفۆرد/ ئەسترازینیكا و گرفتی خوێن-ی سەلماندبێت و ئاشكرایكرد، تائێستا نەگەیشتووەتە ئەنجامێكی یەكلاكەرەوە و پێداچوونەوەكانیشی دەربارەی ئەو پرسە بەردەوامە.\nپێشتر ماركۆ كاڤالیری، بەرپرسی ستراتیژی ڤاكسینەكان لە ئاژانسەكە لە لێدوانێكدا ئاشكرایكرد كە پەیوەندییەكی ڕوون هەیە لەنێوان ڤاكسینەكە و جەڵدە.\nبەر لەو لێدوانەش زۆرێك لە وڵاتانی وەك فەڕەنسا، ئەڵمانیا و كەنەدا لە چەند هەفتەی ڕابردوودا پێدانی ڤاكسینەكەیان بە چەند تەمەنێكی دیاریكراو ڕاگرت.\nلە هەرێمیش دڵنیایی دەدرێت\nهەر ئەمڕۆ تۆڕی پاراستنی تەندروستیی گشتی ڕونكردەوەیەكی بڵاوكردەوە و تیایدا هاتووە، لە ماوەی ڕابردوودا چەند کەیسێکی زۆر کەمی حاڵەتێکی دەگمەنی مەینی خوێن تۆمارکرا و دەشڵێت، “ئەو حاڵەتانە زۆر دەگمەنن. لە یەکێک لە لێکۆلینەوەکان لە نێوان 18 ملیۆن کەس کە ڤاکسینی ئەسترازینیکایان وەرگرتوە تەنها 22 کەس توشی مەینی خوێن بوون”.\nتۆڕی پاراستنی تەندروستی، كە گروپێكی چالاكی بواری تەندروستییە، ڕونیشیكردەوە، بەگوێرەی زۆربەی شارەزایان و دەزگا جیهانیە پەیوەندیدارەکان، ئەم حاڵەتە دەگمەنانە ئەوەندە زۆرنین کە ڤاکسینی ئەسترازینیکا ڕابگیرێ.\nداواش لە هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستان دەكات کە ڤاکسینی کۆرۆنا بەکاربهێنن و دەڵێت، “ڤاکسین تاقە ڕێگایە بۆ ڕێگری لە توشبوون و مردن بە کۆرۆنا”.\n(ڤیدیۆ) مباپێ بایرنی لە ئالیانز ئارینا نغرۆکرد و چێڵسی سوپرایزەکانی پۆرتۆی ڕاگرت\nهاوڵاتییانی هەرێم دەتوانن بە ئۆنلاین ناوی خۆیان بۆ وەرگرتنی ڤاکسین تۆماربکەن\nوتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی هەرێم ڕایگەیاند، ئێستا سەرقاڵی دروستکردنی ئەپڵیکەیشنن بۆ هەردوو سیستەمی ئەندرۆید و ئایئۆئێس و لە کاتی…\nوەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان ئاماری 24 کاتژمێری ڕابردووی کۆرۆنای بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند کە 952 کەس توشی ڤایرۆسەکە بوون…\nتەندروستیی عێراق لەبارەی كەڕووی سەوز ڕوونكردنەوە دەدات\nوەزارەتی تەندروستیی عێراق ڕایدەگەیەنێت، هۆكارەكانی دەركەوتنی كەڕووی ڕەش لە عێراق بوونی هەیە و، چوار جۆری كەڕووش ئاشكرادەكات كە…


شەڕ ڕوویدا و كوژراو و بریندار هەیە - تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵك- زیلیكو پیترۆڤیچ ڕاهێنەری هەڵبژاردەی عیراق، سێ یاریزانی نوێ بۆ ڕیزەكانی هەڵبژاردەی نیشتمانی بانگهێشت دەكات. سەرچاوەیەكی نزیك لە پیترۆڤیچ لە لێدوانێكیدا بۆ میدیاكانی عیراق ڕایگەیاندووە" پیترۆڤیچ بڕیاریدا حسێن جەبار یاریزانی قوە جەویە بۆ لیستی هەڵبژاردەی نیشتمانی بانگهێشت بكات، وەك ئامادەكارییەك بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دۆستانە لەگەڵ ئۆغەندا". بە وتەی سەرچاوەكە"هەریەك لە كەڕاڕ نەبیل و عەلی حسنی، بۆ ڕیزەكانی هەڵبژاردەی نیشتمانی بانگهێشت دەكرێن، لە دوای یارییەكانی ئێران و لوبنان لە پاڵاوتنی مۆندیال". ئەو سەرچاوەیە دەڵێت"تیمی ڕاهێنانی هەڵبژاردەی نیشتمانی، بڕوای تەواوی هەیە بەو ئاستەی یاریزانان لەگەڵ یانەكانیان پێكەشی دەكەن، بەڵام هەلیش دەداتە یاریزانانی تر، تا لە یارییەكەی ئۆغەندا بەشداریی بكەن". عەلی حسنی ئاستێكی زۆر باشی لەگەڵ یانەی شورتە پێشكەش كرد، ئەمەش وایكرد شەقامی وەرزشی داوا بكات یاریزانەكە بگێڕدرێتەوە بۆ ڕیزەكانی هەڵبژاردەی نیشتمانی.\nسالاری بازیان ئەوانەی دوێنی وتمان دوژمنن ئەرتەش و سوپایان دەناردە سەر كوردستان بەئیمامی ئيزرائيل ريفراندۆمیان لەناوبرد، ئێستا بوونەتە عەزيزى ميصر و هەولێریان کردۆتە سەرەڕێ ! نیازمەندن بەماڵی شێواوی كورد پینە و پەڕۆی بەرگی دڕاوى شيعەيزم بكەن و نەخشەی زۆرینە و کەمینە و سەروەری خاكى عێڕاق لەهەولێر بەکرد بدەن، پرسی سەرۆک کۆماریش وەک داشەهارە بجوڵێینن و كەرکوک و ماددەی (١٤٠) و قوتی خەڵک و پێشمەرگە هەڵواسراوی بێ ڕێککەوتن و وەرەقەی واژۆکرا بەویژدان و بەزەیی برا شیعەکان و هاومەزهەبەکان بسپێرن. سلێمانیش هەر چاوەڕێی وەفدی شاری خامۆشانە و گیریخواردوە، سەرۆک کۆمار بەفرۆکەخانەی هەولێر بنێرن مسۆگەرە يان بەکەرکوک و سلێمانی؟ باشە..ئیسلامییەکان و یەکێتی و گۆڕان سلێمانی شکۆ و هەیبەتی ئەوانە و حەق نییە کۆبوونەوەیەک بکەن و بڵێن ئێمەش هەین؟ چاوەڕێی كام جۆره لەبەشدارى سیاسین؟ هەر هێندەی بەڕەکەی خۆتان بەنیازن پێڕاکێشن، ئەگەر هەروا بێدەنگ و سەدابن زۆر دڵنیابن هەڵبژادنی ئەمجارەی کوردستان چارەنووستان دەچێتە بەر شمشێری زۆرینە و کەمینە دەرد و بەڵایەک یەخەتان دەگرێت بەهیچ حەکیمێک دەوا ناکرێت، ئەوسا نەک بەقەد بەڕەکەی خۆتان پێ ڕاناکێشن، بەڵکو بەڕەتان نامێنی تا لەسەری دابنیشن .\nشەڕ ڕوویدا و كوژراو و بریندار هەیە\nهەواڵ بڵاوکراوەتەوە: 02/01/2022\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ئاشكرای دەكات، لە شارەدێی بەردەڕەش شەڕ لە نێوان دوو بنەماڵەدا ڕوویدا و بەهۆیەوە كەسێك كوژرا و كەسێكی دیكەش بریندارە.\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای دهۆك لە ڕاگەیانراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ لە شارۆچكەی بەردەڕەش شەڕ لە نێوان دوو بنەماڵەدا، كە دراوسێن ڕوویداوە و بەهۆیەوە كەسێك كوژرا و كەسێكی دیكەش برینداربوو.\nڕوونیشی كردۆتەوە، ئەو كەسەی كوژراوە تەمەنی 35 ساڵە و ئەو كەسەی بریندارە برای كوژراوەكەیە.\nجەختیشی كردۆتەوە، دەستیان بە لێكۆڵینەوە لە چۆنێتی ڕووداوەكە كردووە.\nتەندروستی هەرێم ڕاپۆرتێكی دەربارەی كۆرۆنا بڵاوكردەوە\nسبەینێ مووچەی چەند شوێنێك دابەش دەكرێت\nبەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك\nپۆلیسی دهۆك؛ كەسێكیان دەستگیركردووە بەناوی بەرپرسانی باڵاوە پارەی لەهاووڵاتیان وەرگرتووە\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت ، كەسێكیان دەستگیركردووە بەناوی بەرپرسانەوە پارەی لە هاووڵاتیان وەرگرتووە ، تۆمەتبارەكەش دەڵێت…\nدهۆك؛لەڕووداوێكی شەڕە چەقۆدا گەنجێكی تەمەن 17 ساڵ كوژرا\nخەڵك – بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت، لە شەڕی نێوان دوو هاووڵاتی گەنجێكی تەمەن 17 ساڵ بەچەقۆ كوژرا و بكوژەكەش لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیركرا…\nبەڤیدیۆ؛ پۆلیسی دهۆك زانیاری له سواڵەكەرێك بڵاودەكاتەوە كه بڕێكی زۆر پارەی پێ گیراوە\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت ، سواڵكەرێك خاوەنی بڕی زیاتر لە 11 هەزار دۆلار و 7 ملیۆن دۆلارە هێشتا بەردەوامە لە كارەكەی لە تۆمارێكی…\nپۆلیسی دهۆك ؛ باندێكی گەورەی قوماركردن دەستگیركران\nخەڵك – بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت، لەماوەی هەفتەیەكدا لە لایەن هێزەكانیانەوە توانراوە 49 تۆمەبار دەسگیربكرێن ، كە كاریان قومار…\nپۆلیسی دهۆك؛ لەسەر دوو ڕووداوی كوشتن 22 تۆمەتبار دەستگیركراوە\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت، لە ماوەی هەفتەی رابردوو لە سنووری شارۆچكەی شێخان لەسەر 2 ڕووداوی كوشتن 22 تۆمەتباریان دەستگیركردووە.…\nپۆلیسی دهۆك؛ بەهۆی شەڕێكەوە پیاوێك كوژرا و گەنجێكیش برینداربوو\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك رایدەگەیەنێت ، بەهۆی شەڕكردنەوە لە گوندی بادێی سەر بە شارەدێی زاویتەڤە پیاوێك كوژرا و گەنجێكیش برینداركرا. هێمن…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه كانونی دووه‌م 2022 (828) كانونی یه‌كه‌م 2021 (1511) تشرینی دووه‌م 2021 (1638) تشرینی یه‌كه‌م 2021 (1644) ئه‌یلول 2021 (1652) ئاب 2021 (1644) ته‌مموز 2021 (1583) حوزه‌یران 2021 (1594) ئایار 2021 (1622) نیسان 2021 (1648) ئازار 2021 (1663) شوبات 2021 (1621) كانونی دووه‌م 2021 (1454) كانونی یه‌كه‌م 2020 (61)\nبەڤیدیۆ، پۆلیسی دهۆك دانپێدانی جادوگەرێك بڵاودەكاتەوە\n16 ئاب 2021 7.00 pm\nخەڵك- پۆلیسی دهۆك دەستگیركردنی جادووگەرێك ڕادەگەیەنێت كە فێڵی لە خەڵك كردووە و بە پارە نوشتە و جادووی بۆ كردوون.\n10 حوزەیران 2021 7.30 pm\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕایدەگەیەنێت ، كەسێكیان دەستگیركردووە بەناوی بەرپرسانەوە پارەی لە هاووڵاتیان…\nپۆلیسی دهۆك؛ تەرمی ژنە كوژراوەكەی بەردەڕەش هێشتا نەناسراوەتەوە\n24 مارس 2021 6.00 pm\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی دهۆك ڕادەگەیەنێت، تەرمی ژنێكیان ڕەوانەی پزیشكی دادی كردووە، كە ئاسەواری فیشەك بە…


رێگاي ئێوه خۆڕھه ڵاتي ناوين » ترسی یەکێتی لەبەڕێوەبردنی کۆنگرە\nحامیدی حاجی غالی، ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتی نیشتمانی کوردستان هۆشدارییەکی توند بە حزبەکەی دەدات و باسی ئەگەری ”تەفروتونا“بوونی حزبەکە دەکات، بۆیە بە باشی دەزانێت ڕێککەوتنی پێشوەختە بکرێت. ئەم سەرکردەی یەکێتی لەدرێژەدا دەڵێت: ئەنجومەنی سەرکردایەتی یەکێتی بڕیاری داوە، ڕۆژی ٧ی ١٢ی ئەمساڵ کۆنگرەی چوارەم ئەنجام بدات، ئێستا لێژنەی ئامادەکاری کۆنگرە سەرقاڵی ئامادەکارییەکانی بەستنی کۆنگرەیە و ھیچ بڕیارێک بۆ دواخستنی کۆنگرە نییە. ئامانجیان ئەوەیە، بۆ کۆنگرە، ”پەیڕەو و پڕۆگرامێکی نوێی باش“ بۆ حزبەکەیان دابنێن، هەروەها سەرکردایەتییەکی تۆکمەی باش یش هەڵبژێرن کە گەنجی بە ئەزموون و ژنی باشی تێدا بێت.\nغالی لەدرێژەدا وتی: هیچ ڕێککەوتنێکی پێشوەختە لەسەر پۆستەکانی حزبەکەی نەکراوە، بەڵام ئەنجامدانی ڕێککەوتن شتێکی باشە و من دژی ڕێککەوتنی پێشوەختە نیم. ئەگەر بە ئاڵۆزی بچینە کۆنگرەوە، تەفروتونا دەبین، بۆیە باشترە لەسەر شتە بنەڕەتییەکان ڕێک بکەوین. لە هەموو کۆنگرەیەکی دونیادا وابووە کە پێشتر ڕێککەوتن کراوە. ئەوانەی دەڵێن نابێت ڕێککەوتنی پێشوەخت بکرێت، لە خۆیانەوە قسە دەکەن، چونکە دەبێ پێشتر لەسەر ھەندێک شتی ئەساسی گفتوگۆ و ڕێککەوتن بکرێت، تاوەکوو کۆنگرە ھیچ کێشەیەکی تێدا نەبێت و کۆنگرەیەکی بەھێز بێت.\nیەکێتی لەکاتی دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٧٥ تائێستا تەنیا سێ جار کۆنگرەی بەستووە و بەپێی دەرئەنجامی کۆبوونەوەکانی، بڕیارە یەکێتی لە چەند مانگی ئایندە کۆنگرەی چوارەمی ببەستێت.\nبرچسب ها : ترس , سەرکردایەتی , کۆنگرە , یەکێتی


ڤ ڤایرۆس | kurditgroup\nهه‌ست ئه‌که‌م که ڤایرۆسێک له‌ناو کۆمپیوته‌ره‌که‌م دایه که ئه‌بێته هۆی نه‌کرانه‌وه‌ی هندێک پرۆگرام یه‌کێک له پرۆگرامانه نیرۆیه که ناکرێته‌وه زۆر جار له‌کاتی داگیرساندن ئه‌کرێته‌وه به‌ڵام له دوای یه‌ک خۆله‌ک له کارکردن ئه‌که‌وێت.\nهندێک جاریش که پرۆگرامێکی تر ئه‌که‌مه‌وه ئه‌ڵێ بۆت ناکرێته‌وه هه‌وڵ بده که کۆمپیوته‌ره‌که‌ی سکان بکه‌یت و ئه‌و ڤایرۆسه ده‌رکه‌یت.\nڕێنموونی ئێوه چیه به‌ڕێزان؟\nله‌کاتی داگیراسنی کۆمپیوته‌ره‌که‌ت F8 دابگره‌و به Safemode with Networking وه‌ک ئه‌م [url=http://i85.photobucket.com/albums/k50/Zandy17/SafeMode1.gif?t=1198765910]وێنه‌یه[/url] ، پاشان بچۆ ناو ویندۆس :\nStart - Run بنوسه iexplore http://www.bitdefender.com/scan8/ie.html دوای ئه‌وه سکان بکه ، به‌ڵام له‌کاتی سکان ده‌ستکاری مشکی کۆمپیوته‌ره‌که‌ت مه‌که بۆ ئه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌که چالاک نه‌بێت.\nSystem Restore ناچالاک بکه پێش ئه‌وه‌ی به سه‌یف مود بچیته ناو ویندۆس .\nئه‌گه‌ر ڤایرۆسه‌که‌ی لابرد ، جارێکی تر سکان بکه‌ره‌وه ، گه‌ر نه‌مابوو . کۆمپیوته‌رکه‌ت دابگیرسێنه‌وه‌و System restore چالاک بکه‌ره‌وه.\nگه‌ر پێویستت به یارمه‌تی بوو بۆ System restore ئاگادارم بکه ، به‌ڵام جۆری OS که بنوسه Vista یا XP .\nزۆرگرنگه له‌کاتی دۆزینه‌وه‌ی ڤایرۆسه‌که ، جێگه‌که‌ی بزانیت ، بۆ ئه‌وه‌ی گه‌ر ئه‌نتی ڤایرۆسیش نه‌یتوانی لایبه‌رێت ، به‌ڕێگه‌ی تر لایده‌به‌ین.\nکاک زه‌ندی گیان ئه‌و پرۆگرامه که لینکه‌که‌ت نارد توانی چاره‌سه‌ری نه‌کرانه‌وه‌ی هندێک له پرۆگرامه‌کان بکات، به‌ڵام هندێک پرۆگرامی نێو کۆمپیوته‌ره‌که‌می یه‌کسه‌ر لابردوه ئایا تۆ بڵێ ئه‌و پرۆگرامانه ڤایرۆسیان تێدا بوبێت ؟ یاخود ئایا دیسان ئه‌و پرۆگرامانه داگرمه‌وه کێشه‌که دیسان دروست ئه‌بێته‌وه؟\nهه‌ندێ جار ئه‌و کێشانه دروست ده‌بن ، به‌هۆی چونه ناو ویندۆس به Safemode منیش پێش دوو ساڵ دووچاری هه‌مان کێشه بوومه‌وه به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ سکانێکیش بکه‌م.\nبه‌ڵام تۆ ده‌بوایه ته‌ماشای ئه‌و ڤایرۆسانه‌ت بکردایه که دۆزیتیه‌وه ، ئه‌وکات به‌ئاسانی ده‌تزانی که فایلی ئه‌و پرۆگرامانه‌ن یان فایلێکی تر.\nئه‌گه‌ر System restore ت نا چالاک کردبێت له‌کاتی سکان کردن ئه‌وا ڤایرۆسه‌کان ناتوانن بێنه‌وه.\nده‌توانی پرۆگرامه‌کان دامه‌زرێنیته‌وه ، گه‌ر هاوکاری زیاترتپێویست بووه ، ئاگادارمان بکه‌ره‌وه.