% چیرۆکی فەرماندە (١٠)\nکات 13/10/1399 47 بازدید\nمن وەک ئەو بیرناکەمەوە، مەبەستم براکەمە. دیارە ئێمە لە زۆر شتدا وەک یەکین، وەکوو یەکتر بیردەکەینەوە؛ بەڵام کاتێک قسە لەسەر دایکم و تەنانەت خۆیشمانە من جیاوازم. من لام وانیە مرۆڤ بەقەدەر ئەو کاتانەی وا بۆ ئاواتەکانی سەرفی دەکا دەبێ بە خاوەنیان. نا، وانیە! ئەبەد وانیە. بەڕای من ژیان شانسیشە. بەختە. دەبێ رێک لە شوێن و کاتی خۆیدا لەدایک بیت بۆ ئەوەی ببی بە شتێک. ئەمەیش بۆ هەموو کەسێک دەستنادا. مرۆڤە مەزنەکان ئاوەها دەبنە مەزن. تەنیا بە هۆی خۆیانەوە نیە. ژیان دەبێ بە هەموو شتەکانییەوە وەها رێکبکەون کە لە خزمەتیا بن. ئا، خزمەت. وەک نۆکەرێک لە خزمەتی ئاغادا. ژیان ئاغائاسایە. ئەمەیە کلیلی کردنەوەی دەرگاکە. بۆیە زۆر کەس دەبنە قوربانی سەرەڕای ئەوەی زۆریشیان کرد و زۆریشیان هەوڵدا. لای من هەندێ، یاخود زۆرینە، قوربانین و هەندێکی یەکجار کەمیش سەرکەوتووکانن. ئەوسا قوربانییەکان چاویان لە سەرکەوتووەکانە و نۆکەریان دەکەن. نۆکەریان دەکەن لەبەر ئەوەی لە رێگای ئەوانەوە بەو شتانەی بگەن وا خۆیان پیی نەگەیشتوون. جا پێت وانەبێ ئەوان لەگەڵان لەبەر ئەوەی باوەڕیان هەیە. نا، وانیە ئەوان لەگەڵان لەبەر ئەوەی داوای بەش دەکەن، کێهایش ئەم بەشە دەدا، بێگومان فەرماندە. کەواتە فەرماندە بەجۆرێک هەموو ئەو خەڵکەیە. فەرماندە نموونە زیندووی خەون و ئارەزووەکانی ئەوانە، تەنانەت بە دایکیشمەوە. من حەزم لە مرۆڤی راستی بینە. دەبێ جگە لە هەوڵدان خاوەنی کەرێکی وەک کەرەشینیش بیت بۆ ئەوەی کات و ساتی خۆی بە هۆی رێکەوتێکی نادیارەوە بتکا بە ناو ئەو شەڕانەدا وا دۆخەکە بەلایەکدا دەخەن، شەڕە گرینگەکان، رێک بەپێچەوانەی مەیلی خۆت، بۆ ئەوەی دوواتر ببی بەوە وا حەزت دەکرد ببی. لێرەوەیە کاتێک ئاوڕ لە رابردوو دەدەیتەوە دەبینی هەموو شتێک هەموو رووداوێک روویانداوە لەبەر ئەوی تۆ ببی بە شت. جا هەر لە تۆپینی ئەسپە سپییەکەی باوکمەوە بگرە هەتا مەراقەکانی دایکم. نا، من لێرەدا وەک براکەم بیرناکەمەوە لەگەڵ ئەوەی یەکجار خۆشم دەوێ. دەزانم شاگەشکە بووە و باوەڕ بە دۆخی ئیستای خۆی ناکا و هەر لە خۆوە قسەدەکا بۆ ئەوەی نەکا راست نەبێ. نەکا خەون بێت. وەک پیاوی دوکاندار کە قەت لە کەسابەتی خۆی رازی نیە تەنانەت گەر رۆژی سەد هەزار دۆلاریش قازانج بکا. پیاوی کاسب هەمیشە شت دەشارێتەوە، تەنانەت لە خۆیشی. ئەو لە بیری ئەوەدایە بە چاوەوە نەبێ لەم جیهانەدا کە پڕە لە مرۆڤی چاوپیس و رژد و حەسوود. سەرکەوتنەکان و دەستکەوتەکان دەبێ هەمیشە بشارینەوە و تەنیا بەشێکی کەمیان دەرخەین. هەتا کەمتر باشتر ئەوسا ئیتر شەیتان زەفەریان پێنابا.\nدەزانی بۆ من لەگەڵ براکەم هاوڕانیم؟ لەبەر ئەوەی دایکیشم زۆری هەوڵدا و کەچی کەمی گەیی، بگرە هەر نەیگەیشتێ. کێ بەقەدەر ئەو بەدیار باوکمەوە و بەتەمای گەڕانەوەی هەمیشەیی دانیشت و هەر بە خۆی گوت ئەمڕۆ نا سبەی؛ ها کێ؟ بێگومان کەس. دایکم هەمیشە لای وابوو باوکم هی ئەوە! بەڕاستی پیاو لە گێژیی هەندێ کەس سەری سوڕدەمێنێ. ساڵانی ساڵ بە دیارییەوە دانیشت. لای وابوو ئەمڕۆ نا سبەی باوکم ماندوو دەبێ و دەگەڕێتەوە ناو باوەشی ئەو. ئاخر نەک ئەوەی وەک دەڵێن باوەشی ژن خاڵی کۆتایی هەموو رێگاکانە. فەرماندە وەک هەموو پیاوە مەزنەکانی تر ئەم رێچکەی گۆڕی. دیارە نەک بۆ هەمووان، نا، تەنیا بۆ خۆی و بۆ ئەوانەی وا لە خۆی دەچن. براکەم دەڵێ دایکمان بۆ ئارەزووەکانی هیچی نەکرد، دەڵێ ئەو تەنیا چاوەڕوان مایەوە. بەڵام داخۆ چاوەڕوانی بەشێکی گرینگی کردن نیە؟… مەگەر فەرماندەیش چاوەڕوان نەمایەوە؟ بەڕای من چاوەڕوانی یەکجار گرینگە. چاوەڕوانی نیشانەی رۆحێکی بەهێزە کە نابەزێ، نایەوێ ببەزێ. ئەوانەی چاوەڕوان نین، بەزیون؛ زووتر لە هەر کاتێکی تر لە هەر کەسێکی تر. چاوەروانەکان هەمیشە ئامادەن بۆ ئەوەی هەلەکان بقۆزنەوە. موعجیزە لە چاوەروانییەکانی ئەوانەوە هەڵدەقوڵێ.\nنا من خەو بەدایکمەوە نابینم. یەعنی دەیبینم، بەڵام نەک وەک براکەم. کە خەویشی پێوەدەبینم پێموابێ تەنیا لەبەر ئەوەیە سەردەمانێک پێکەوە ژیاین، بە حەق یان بە ناحەق، بەڕێکەوت یان بە گوێرەی پلانێکی نادیار. کە خەویشی پێوەدەبینم ئەو وەک هەمیشەیە، وەک جاران. قەت ناگۆڕدرێ. یەعنی دیسان نایەوێ بگۆڕێ. بگۆڕێ کەچی. خۆ ئەو تازە دەزانێ چاوەڕوانییەکانی بێسوودە، خۆ دەزانێ فەرماندە لەمێژە لەو خانووەوەی ئەوی تیادەژی تێپەڕیوە. بگرە سەردەمی شاخیش هەر وەها بوو. باوکم و هەڤاڵان دەهاتن و تێدەپەڕین. ئەمە نیشانەیەکی باش بوو. ئەو دەبووایە هەر ئەو سەردەمانە لەمە بگەیشتایە،… کە نەگەیشت. هەندێ کەس وەک شمەک لەدایکدەبن، وەک ئامراز. گریانم دێ ئەمە دەڵێم، بەڵام وەهایە. دایکم دانراوە بۆ گێڕانەوەی چیرۆک، یەعنی دانرابوو، هەرچەند ئەو چیرۆکەی دەبا بیگێڕایەوە قەت بە دەمیدا نەهات. ئەو خەیاڵی لە شوێنێکی تر بوو و کەچی شتێکی دیکەی بۆ ئێمە باسدەکرد. ئەم جۆرە کەسانە بە هیچ شوێنێک ناگەن. من رۆژێک لە رۆژان نەمبینی یەخەی باوکم بگرێ و بڵێ بۆ کوێ. یەعنی نەیدەتوانی. ئەو تەنیا لە رێگاکانی دەڕوانی. لێزانی دڵ شێواوی گەمژە کە یەکجار رقم لێیەتی (من هەمیشە رقم لە شاعیرەکان بووە لەبەر ئەوەی دڵیان کۆیلەی ئەقڵیانە) شیعرێکی قۆڕی هەیە کە دەڵێ، دیارە گەر هەڵەنەکەم، کە دەڵێ “لێرەم و هێشتا لە رێگاکانیشم / جا یان ئێرە رێگایە یان رێگاکان ئێرە!”. ئای لە لێزانیش! کەرەپیاو!… چاک نانی قسە زلەکانی دەخوا. ئەویش یەک تاقە فیشەک چییە بگرە بە بەردێکیشییەوە نەنا، کەچی لە تەنیشت فەرماندە دادەنیشێ و بگرە خۆیشی دەگرێ! لای وایە تڕەهاتەکانی ئەو نیشتمانی رزگارکرد،… هەهەهەه… ژیان پرە لە رووداوی عەجایەب و غەرایەب. لێگەرێ با وایش بێ. یەعنی وابووە. ئەوی زۆر دونیا بە جیددی وەربگرێ لای من گەوجەپیاوە، کەرە! دەبێ نیوەی بدەیتە دەست قەزاوقەدەر. هەمیشەیش کەرەشینێک پەیدادەبێ هەڵگری قەزاوقەدەرەکە بێت، هەرچەند لەکۆتاییدا بەشیشی لەمە فیشەکە گەرم و گڕاوییەکان بێت.\nساڵەکان تێدەپەڕن و مرۆڤەکان زۆر شت لەبیردەبەنەوە. پێویست ناکا مرۆڤ زۆر خەفەت بەمەوە بخوا. باوکم لەمەدا زۆر زیرەکە. بڕواناکەم هەتا ئیستا بۆ یەکجاریش خەوی بە دایکمەوە بینیبێ. یەعنی بۆ بیبینێ،… ها، بۆ؟ مرۆڤە مەزنەکان وەک دەڵێن روو لە داهاتوون. ئەوەی وا بەڵێنە بێت لایان گرینگترە لەوەی وا هەبوو. هەموو کەس ناتوانێ خۆبداتە دەست ئەقڵیەتی زەمەن. هەموو کەس لەمە ناگا. فەرماندە لەمە گەیشت. من وا تێدەگەم دایکم هەمیشە بۆ ئەو رابردوو بوو، تەنانەت ئەو ساڵانەیش. دایکم هیچی نەبوو پێشکەشی باوکمی بکا. مرۆڤەکان بەوەی پیشکەشی دەکەن دەبن بە خاوەن شت. ئەها ئیستا تێگەیشتم. مرۆڤەکان بەو ئەندازەیەی کات بۆ خزمەتکردنەکانیان تەرخان دەکەن لە ژیان وەردەگرنەوە. یەعنی کە من و براکەم لەدایکبووین ئیتر ئەرکی دایکم تەواوبوو. ئەوەی هەیبوو پێشکەشی کرد. دیارە ئەمەیش یەکجار گرینگە. گەر من و براکەم نەبین داخۆ داهاتووی نیشتمان چی لێ بەسەردێ،… ها، چی؟ بێگومان کارسات! بە تەمای هەڤاڵانن،… بە تەمای ئەو خەڵکە؟ هە.\nئەوەی کوڕە فەرماندە نەبێ نازانێ هۆڵ و ژوورەکانی ئەو شوێنەی وا نیشتمانی لێیەوە بەڕێوەدەچێ یەعنی چی،… نازانێ چۆن چۆنی ئێرە کۆتایی دونیایە و حاڵ و هەوایەکی تیایە قەت کەس ناتوانێ وەسفی بکا. من زۆر جار لێرە وەک خوام لێهاتووە، لێی گەیشتووم، کاتێک تۆ دەبێ بە دوواکۆڵەکەی جیهان و ئیتر هیچی تر نیە جگە لە خۆت پاڵی پێوەبدەی، ئیتر بیهێنە بەرچاوت چ دونیایەکە! تۆ کۆڵەکەی دونیا و خۆتی. باوەڕناکەی. بەڵام دەبینی جیهان بەردەوامە. زۆر جار خۆت و جیهانت لێ دەگۆڕدرێ. تۆ ئەوی و ئەو تۆ. نا، من حەزناکەم خەو بە دایکمەوە ببینم. خۆشم دەوێ، بەڵام خۆشەویستی هەموو شتێک نیە. دەبێ شتەکان لێک جیابکرێنەوە. هەر شتێک لە شوێنی شیاو و تایبەتی خۆی. دایکیشم وەها. ئەو کوڕانەی گەورەدەبن و رۆژ لەگەڵ رۆژ لە دایکیان دوورناکەونەوە و زیاتر لە باوکیان ناچن، کوڕ نین، یەعنی نابنە کوڕ، دەبنەوە دایکیان، دەبنە دایکی من، بوونەوەرێک پڕ لە چاوەڕوانی و وەک خودی چاوەروانی… ئیتر هیچ.\nساڵەکان بێگومان تێدەپەڕن. ئەمە خەفەتی ناوێ. ئەمە خەفەتێکی ژنانەیە. پیاوی راستەقینە بەپێچەوانەوە حەزدەکا تێپەڕن. کات، دوژمنی پیاوە مەزنەکانە. دەبێ پاڵی پێوەبنێی. نا من خەو بە دایکمەوە نابینم. کە دەیبینم خۆم لە خەو رادەپسکێنم، هەڵدەستم و لەعنەت لە شەیتان دەکەم. سوڕێک بەناو ژوورەکەدا دەخۆم و سەرلەنوێ دەنوومەوە. پێش خەوتنەوە هەوڵدەدەم بیر لە رۆژی دوواتر بکەمەوە. ئەرێ رۆژی دوواتر.\nمن رقم لەو خەوانەیە وا ژن قارەمانیەتی، تەنانەت گەر دایکیشم بێت.\nماوەیەکە کەسێک نیوەشەوان لە بینا گەورەکە، ئەو خانووە کۆشک ئاسایەی وا وێنەیەکی زەلامی بەسەرەوەیە، دێتەدەرەوە و دەچێ لە بن تاقەدارێکی ناوەڕاستی حەوشەکە میزدەکا. حەرەسەکان لە سێبەرە ئاشناکەی دەڕوانن. فەرماندەیە. فەرماندە بەنەخوێنەکەی دەکاتەوە، جاری وایە بە پێوە و جاری وایە بە هەڵتروشکانەوە میزەکەی دەکا. نیگابانەکان بە سەرسوڕمانەوە لە یەکتر دەڕوانن. باشە فەرماندە بۆ لە ئاودەستە هەرە پێشکەوتووەکەی خۆی میزناکا! چی قەوماوە؟ ئەو ئاودەستە گەورە و خۆشەی وا دەسگیرەکانیشی ئاڵتوونیە و بگرە بۆ ئەوەی یەک تاقە میکرۆب چییە خۆی تیاڕانەگرێ کەفەکەیشی کاشی کراوە، کاشییەکی سپیی گرانبایی کە لە وڵاتی دراوسێی دووهەمەوە هاوردەکراوە. هەڵبەت ماوەیەک لەوە پێش فەرماندە لەسەری هەڵخلیسکابوو و پشتەسەری بە قایمی درابوو بە کاشییەکاندا. هەر ئەو شەوە بە بیست تڕۆمبیل کە دەیان دۆشکەی رووسیان لەسەربوو، گەیاندبوویانە خەستەخانە. دەوری خەستەخانەیان بە هێزی تری ئەمنی و پۆلیس ئابڵۆقەدا هەتا پشکنین کۆتایی هات. بەخۆشییەوە دکتۆرەکان توانیبوویان چارەسەری بکەن و نەهێڵن بەتووش کێشەی مێشکەوە بێت. دیارە لە دووای ئەو کارەساتە فەرماندە کەمێک وڕببوو و سووکە سەرئێشەیەکی بەردەوامی هەتا ماوەیەک لەگەڵابوو. وەک جارانی نەمابوو. ئیستا تا ماوەیەکی زۆر لەسەر کورسییەکەی بە بێ جووڵە دادەنیشت، لەبەردەمی خۆی مۆڕدەبووەوە و یەک تاقە وشە چییە لە زاری نەدەهاتەدەرەوە. دکتۆرەکان گوتبوویان ئەمەیش تێدەپەڕێ و بەرەبەرە دەچێتەوە سەر حاڵی جارانی. دەیانگوت فەرماندە لەوە بەهێزترە نەخۆشی بتوانێ زەفەری پێ ببات.\nتاقەدارەکە تەمەنی پێنج ساڵێک دەبوو. دارسێو بوو و هەموو ساڵێک بەرێکی باشی دەگرت. هەرچەند کەس نەیدەچنییەوەو سێوە لاسوورەکان هەڵدەوەرین و دەبوونە خۆراکی باڵندە و کرم و مێروو. دیارە ئەمە هیچ عەیبی نەبوو. ئاخر نەک ئەوەی بوونەوەرەکانی تریش مافی ژیانیان هەبوو و، جگە لەمە سێوەلاسوورە لە دراوسێی یەکەم و دووهەمیشەوە بە لێشاو دەهات. نیشتمان بۆ خواردنی سێوەلاسوورە پەکی نەدەکەوت.\nئەوەندەی پێنەچوو درەختەکە وشک هەڵگەڕا. گەڵاکانی وەرین، شاخ و لقەکانی سیس و رەقهەڵاتن و بەرەبەرە قەدەکەیشی کلۆربوو. وادیاربوو میزەکانی فەرماندە یەکجار سوێر و تیژ و ترش بوون و درەختەکە نەیتوانیبوو خۆی لەبەریاندا رابگرێ. جگە لەمە میزی فەرماندە بەهۆی خواردن و خواردنەوەی چاک یەکجار پڕی پاشماوەی ڤیتامین و پرۆتین و شتی تری لەم بابەتە بوو و بۆیە درەختەکە زۆر خێرا گەیشتە رۆژانی دووایی تەمەنی خۆی. مرد. وەک درەختی ناو چیرۆکە ترسناکەکانی لێهات. رەق و زیز و ئیسکلێت ئاسا. بەو لقانەوە لە قژی بژ و ئاڵۆزی پیرێژنە جادووگەرەکانی دەکرد. میزی فەرماندە یەکجار خەست و زەرد بوو (زەردییەکە جاری وابوو خۆی لە سووری دەدا)، وەها بۆگەن کە فەرماندەیش بۆ خۆی تەحەمولی بۆچەکەکەی نەدەکرد و بۆیە لەکاتی میزکردندا رووی وەردەگێڕا و لە شوێنێکی تری دەڕوانی. خۆڵی بنەکەیشی سووتاندبوو. رەش هەڵگەڕابوو. هەڤاڵان کاتێک بەمەیان زانی بۆ ئەوەی حەیایان نەچێ بە هێنانی گوڵ لەهەر چەشنێکی (کە لە گوڵدانی گەورەدا بوون)، دەوری دارسێوەکەیان بەچەند میترێک لەولاترەوە تەنی، بەڵام ئەمەیش زۆر دادی نەدەدا. راستییەکەی ئەوە بوو بۆچەکەمیز بەشێکی حەوشەکەی تەنیبوو. دیارە لە ترسی فەرماندەیش نەیاندەوێرا درەختەکە لە ریشەوە هەڵکیشن و فڕێی بدەن. ئەوجا فەرماندە لە کوێ میزی بکردایە؟ بێگومان سەری لێدەشێوا. لێگەڕان تا درەختەکە بەرەبەرە بۆخۆی تەواو بمرێ و ئەوجا رایگوێزن. دیارە ئەو کاتیش بە ئیزنی خودی فەرماندە. هەرچەند ئەو لەوان زیرەکتر بوو و ئەمری دەرکرد دارسێوێکی دیکە لە ریشەوە هەڵکێشن و لە جێگای ئەوەی پێشوو بیچێننەوە. بەم شێوەیە فەرماندە شوێنی میزکردنەکەی بە کاتی شەوانە لە توالێتە ئەورووپییەکەیەوە راگواست بۆ حەوشە.\nبەڵام ئەم عادەتە نوێیە چیبوو بەتووش فەرماندەوە ببوو؟ چ شتێک ببووە هۆکاری؟ راستییەکەی ئەوە بوو لەو شەوەوە لەسەر کاشییەکان قاچی هەڵخلیسکابوو و کەوتبوو، لایوابوو ئاودەستەکە جنۆکەی تیایە! دەیگوت ئەو شەوە وەک هەمیشە بەئارامی هەنگاوی لە سەر کاشییە لووسەکان هەڵێنابوو و هەر بەو ئارامییەیش لەسەر کاسەکە دانیشتبوو (هەرچەند هەڤاڵان هۆکارەکەیان بۆ ئەوە دەگێڕایەوە کە کارەکەرەکان بەجوانی کاشییەکانیان لە دووای شۆردن وشک نەکردبووەوەو بۆیە هەم سزایان دابوون و هەر دەریان کردبوون، بگرە بۆ یەکیشیان دۆسیەی ئەمنیان کردبووەوە و بەوە تاوانباریان کردبوو بە گوێرەی پیلانێکی نادیار کە رەنگە پیاوەکانی دیکتاتۆر دەستیان تیاهەبووبێ ویستبوویان سەرۆکی وڵات تیرۆربکەن). بەهەرحاڵ فەرماندە بە توندی لەسەر ئەو رایەبوو جنۆکە پاڵیان پێوەنابوو. دەیگوت بە جوانی هەستی بە پاڵ تێوەنانێکی بەهێزی لە لاتەنشتەوە کردبوو. لە تەنیشتی چەپەوە.\nباوەڕکردنی ئەم قسەیە یەکجار دژواربوو، بەڵام کەس نەیدەوێرا بڵێ وانیە. بۆ وێنە هەڤاڵان لێکیان دەدایەوە گەر بەڵێنە جنۆکەیش هەبێ ئەوا هەبوونی لە حەوشە تاریک و نیوەتاریکەکەدا ئیحتیمالی زۆرترە هەتا ناو ئاودەستێکی یەکجار مودەرن و خاوێن بەو کاشییە لووسانەوە کە هیچ جنۆکەیەکی دونیا، جا لەهەر چەشنێکی، بە هیچ کلۆجێک نەیاندەتوانی خۆیان بە پیوە تیا رابگرن. بەڵام ناچاربوون زیاتر و قووڵتر بە رابردووی فەرماندەدا رۆبچن. هەندێ لە هەڤاڵان گەیشتنە ئەو رایەی فەرماندە لە سەردەمی منداڵی یەکجار گوێی لە چیرۆکی جنۆکەکان بووە و ئەگەرچی ساڵانی ساڵ لە شاخ خەباتی کردبوو و سارد و گەرمیی رۆژگاری یەکجار چەشتبوو، بەڵام لەبەر ئەوەی بیرەوەریی منداڵی یەکجار تیژە و بەدەگمەن لەبیردەچێتەوە، سەرلەنوێ گەڕابووەوە هەمان دۆخی جاران. تیۆرێکی تر ئەوەبوو فەرماندە خەریکبوو بەرەبەرە پیردەبوو و رەنگە بە شێوەیەک لە شێوەکان بە تووش ئالزایمرەوە بووبێ و، بۆیە شوێنی توالێت و دارسێوەکەی لێ تێکچووبوو.\nراستییەکەی ئەوە بوو ئەم عادەتە دۆخەکەی تێکدابوو. نەدەکرا کەسی یەکەمی نیشتمان شەوانە بە بەر چاوی حەرەسەکانەوە بچێ و لە حەوشە وەک سەردەمی شاخ بە پێوە میزبکا. سەرەتا ویستیان ئەو رێگایەی فەرماندە لە خانووەکەوە هەتا درەختەکە پیایا دەڕۆیشت، بە دیوار بچنن و داڵانێکی بۆ سازبکەن. بەڵام ئەمە بیرێکی باش نەبوو. لەبەر ئەوەی حەرەسەکان ئەگەرچی فەرماندەیان نەدەبینی، بەڵام دەیانزانی هەموو شەوێک تیایا بەمەبەستی میزکردن تێدەپەڕی. بۆیە بڕیاریان دا حەرەسەکان بگۆڕن و هەڤاڵانی کۆن بۆخۆیان کێشک بدەن. لیستێکیان لە هەڤاڵانی کۆن کە لە فەرماندە نزیک بوون کۆکردەوە و بە گوێرەی پلان، هەتا ئەو کاتەی فەرماندە وازی لەم عادەتە دەهێنا، خۆیان بوونە حەرەس. بەڵام خراپی ئەمەیش ئەوە بوو بەهۆی چوونە سەرەوەی تەمەنی هەڤاڵان لەسەر پۆستی نیگابانییەکە یان خەویان لێدەکەوت، یاخود لەسەریەک خەونووچکە دەیبردنەوە. بەمە ئاستی پارێزگارییەکە دادەبەزی و ئەگەری دزەی نەیاران، ناحەزان و دوژمنان زیادی دەکرد. هەڵبەت ئەمە لەهیچ باشتر بوو و بۆیە بەردەوامبوون. بەم شێوەیە فەرماندە یەک لە دووای یەک دارسێوەکانی بە میزە تیژەکەی خۆی دەڕزاند و مەودای رزاندنەکانیش هەتا دەهات کەمتر و کەمتر دەبوونەوە. دارسێوەکانی نیشتمان کەوتبوونە بەر هەڕەشەیەکی ترسناکەوە.\nساڵێکیان لە کاتی تێپەڕینی کۆمەڵێک قورینگە بە سەر ئاسمانی شاردا، لە باشوورەوە بەرەو باکوور، قورینگەکان لەو سەرەوە لە رووداوەکە گەیشتن و بۆیە لە بڕیارێکی کتوپڕدا بڕیاریان دا بچن و لە حەوشەکە بنیشنەوە. ئەوان کە بە هۆی گەڕانی زۆر و بینینی وڵاتانی جۆراوجۆرەوە قەت بە ژیانیان شتی وەهایان بە خۆیانەوە نەبینیبوو، ئەو شەوە هەتا بەیانی بە دەوری درەختەکەدا سووڕیان خوارد و شینیان بۆ گێڕا. فەرماندەیش لەدووای ئەوەی بیجامەکەی هەڵکێشا و بەنەخوێنەکەی بەستەوە، چووە ناو ریزەکەیان و ئەویش لە شین و شەپۆڕەکەدا بەشداریکرد. هەڤاڵان کە لایان وابوو لەوکاتە درەنگانەی یەکێک لە شەوەکانی پاییز ئەوا جنۆکەکان بوون وا ببوونە قورینگە و بەدەوری دارسێوە مردووەکەدا ئاپۆرایان بەستبوو، چەکەکانیان دانابوو و هەڵاتبوون.\nبەڵام نیشتمان لەوە ئەمین تر و ئارامتر بوو کەسێک یاخود ناحەزێک بتوانێ بیر لەوە بکاتەوە لە نەبوونی هەڤاڵانی حەرەسدا بچن و ئاودیوی دیواری حەوشەکەی فەرماندە بکەون و خوانەخواستە بیانەوێ بەڵایەکی بەسەردا بێنن. لەدووای ئەوەی شینگێڕیی ئەو شەوە تەواوبوو، قورینگەکان یەک بە دووای یەکدا هەڵفڕینەوە و رێگای خۆیان بەرەو باکوور گرتەوەبەر و فەرماندەیش وەک هەمیشە بەو بیجامەوە وا بۆنی بۆچەکەمیزی لێدەهات چووەوە ژووری نووستنەکەی خۆی.\nپرخەی خەوی سەرلەنوێ ژوورەکەی، وەک دڵی دیکتاتۆری هێنایەوە لەرزین.\nشار پڕبووە لە بازاڕی رەش. بازاڕی دۆلارەکە جمەی دێت. هەر کەس بۆ خۆی بەستەیەک گەڵا، جانتایەک پارە یاخود یەک دوو گەڵایەکی بەدەستەوەیە و هاواردەکا. عەوداڵەکانی نان بەناو یەکتردا ورووکاون. شەربەتفرۆش و منداڵە دەستفرۆشەکانیش کورتیان نەهێناوە و لێرەو لەوێ بەناو حەشیمەتەکەدا دێن و دەڕۆن. ئەوانیش هاوارهاواریانە. شەربەت، جاجکە، ساردی، بابۆڵە… ! ئەوان دەزانن کێ و کەی دەمی وشک دەبێ. سەریان بەرزدەکەنەوە و لە سیمای ئارەقاوی و ماندووی گەورەکان دەڕوانن. خێرا دەگەنە سەریان. جاری وایە گەر بەختیان هەبێ بەسەر پارەی کەوتوودا کە لە ژێر قاچەکاندا بێ ناز کەوتوون دەکەون و بەدزییەوە هەڵیدەگرن و خێرا لە شوێنەکە دووردەکەونەوە. حەشر و حەلەلایەکە نەبێتەوە. بۆنی ئارەقی جەستە و بن باخەڵ و دەم تێکئاڵاون. کەس نازانێ کێ خێردەکا و کێ زەرەر. بەڵام ژیان دەگوزەرێ!\nبازاڕەکە لە فەرماندە و هەڤاڵانیش ون نیە. ئەوانیش لەوێن، بەڵام نەک بۆخۆیان، بەڵکو دەستوپێوەندییەکانیان، هەڤاڵانی پلە چەندەم کە کەس نایانناسێ. لێرە و لەوێ دووکانی سەڕافییان هەیە و بەگەرمی خەریکن. راستییەکەی ئەوەیە کەس وەک ئەوان خێرناکا. کتوپڕ رۆژێک هەرچی گەڵایە دەیکڕن و بازار بەتاڵدەکەنەوە. وەها کە بەهۆی نەبوون یاخود کەمبوونی دۆلار کتوپڕ نرخەکەی دەچێتەسەرەوە و کڕیاری زۆردەبێ. ئەوسا بۆ چەند رۆژ دوواتر گەڵاکان دەهێننەوە ناو بازاڕ و، دەیفرۆشنەوە. بەم شێوەیە دونیایەک خێردەکەن. شمەکی ناو بازاڕیش دەفڕێ. ژنەکەی ئەو گەڕەکەی وا ئیشی نانکردنە رۆژ بە رۆژ زیاتر وشک و رەق هەڵدێ.\nفەرماندە لای وایە هەڤاڵان یەکجار زیرەکن. راستدەکا یەکجار زیرەکن. دەڵێی لەسەردەمی شاخیش هەر خەریکی ئەمە بوونە. بازرگانە ئەزەلی و ئەبەدییەکان. ئەو گەیشتووەتە ئەو رایەی شۆڕشگێڕ تەنیا بە چەک و بە خەونەکانی شۆڕشگێر نیە، بەڵکو دەبێ بەشێوەی خۆڕسک، بۆنی پارەیش بکا. مڵومۆی عانەکردن گرینگترین ئەرکە. دەبێ بزانێ لە کوێ پارە کەوتووە بۆ ئەوەی دەستبەجێ بگاتەسەری. شۆڕش بە بێ پارەناکرێ. ئەمە راستییەکی تاڵ و حاشاهەڵنەگرە. دیارە بەو مەرجەی زۆر نەیدرکێنێ. لە ژێرەوە کاری خۆت بکە و هەتا دەتوانێ بناوانی خۆت بەهێزبکە و ئیتر دڵنیابە لە بن نایەیت. لە ژێرەوە دابینی بکە و کۆی بکەوەو لە سەرەوە زمانت بە جۆرێکی تر بگەڕێ. ئەمەیە یاسا زێڕینەکە.\nلە دووای راپەڕین و کەوتنی دیکتاتۆر، نیشتمان ئەوەندە غەرقی پارە ببوو کە جاری وایە فەرماندە بۆخۆیشی دەترسێ. بەڵام چار چییە. دونیا وەهای لێهات. کەسیش نازانێ بۆ. وەک بڵیی کتوپڕ خواوەند لە ئاسمانەوە ئایەتێکی تری نازڵ کردبێ. ئەلسوورەتەڵ پارە! هەهەهەهە… دەکێشێ بەناوچاوانی خۆیدا و بە خۆی دەڵێ چاکی بۆ چووی. چاکیشی بۆ چووە. پارەت نەبێ کەس شوێنت ناکەوێ. ئەو سەردەمانە رۆیی خەڵک هەر خواخوای نانەسکییەکی بوو و بەس. یاخود بە خوێندنەوەی هەواڵی چالاکییەکی هەڤاڵان لە دژی جوندییەکانی دیکتاتۆر شوێنت دەکەوتن. سەردەمانێک خوێن و قارەمانەتی دەخوا و سەردەمانێکی تر پارە. نا، بەسەرچوو،… بۆ هەمیشە. ئەو سەردەمانە رۆیشت بیرکردنەوە لە پارە عەیب بوو. ئیستا رێک بە پێچەوانەکەیەتی. هەر شتێکیش بوو بە گشتی ئیتر ئاساییە. تەنیا گەمژەکانن لە رابردوودا دەژین. فەرماندە کە قەت چاوەڕێی ئەوە نەبوو هەڤاڵان ئەوەندە ئاسان خۆ لە گەڵ دۆخ و لەگەڵ دونیا بگونجێنن، شانازییان پێوەدەکا. تەنیا ئەوەندەی نەبێ جاری وایە لەگەڵ یەک بەشەڕدێن و ئەم دەبێ بۆخۆی ناوبژیوانیان بکا، ئەگینا بە عیبادەتەل بەشەر لەیەک جیاناکرێنەوە. هەهەهە… پێکەنینی دێ. شەڕی ناوخۆ وادیارە قەت کۆتایی نایێ، جا هەر خولەی بە جۆرێک. عەیبیشی نیە. داخۆ مەگین بەڵێنە رۆژێک لە رۆژەکان کێشەکان کۆتاییان پێ بێت! ریزی فیشەکە گڕاوییەکان کە بەناو ئاسماندا دەچن سەرنجی فەرماندە دەقۆزێتەوە.\nبەڵام بازاڕی رەش تەنیا هی خەڵکی نیە. لێرەو لەوێ ئاژەڵەکانیش خەریکن! سەگەکان گۆشت دەگۆڕنەوە، پشیلەکان مشک، مانگا کا و باڵندەکان دانەویڵە. سەگەکان لە کەلاوەکانی دەورووبەری شار سەرقاڵن، پشیلەکان لە پەناو پەسێوی حەوشەکان، مانگاکان لە تەویلە و لە دەشت و دەر کاتێک دەیانبەن بۆ لەوەڕ و، باڵندەکانیش لە پشت پەڵەهەورەکان. بەڵام ئیشی رەش قەدەغەیە. وادیارە میللەت تێناگا. بۆیە فەرماندە ئەمردەردەکا لە ملیان بدەن. هەڤاڵان بە لەندکڕۆزێرەکانیانەوە بەردەبنە گیانیان. سەرەتا کەلاوەکان، دوواتر حەوشەکان و ئەوسا تەویلە و دەشت و دەر،… بەڵام،… بەڵام لەگەڵ ئاسمان چی بکەن؟ راستییەکەی ئەوەیە باڵندەکان زیاتر لە هەموو ئەوانی تر خێردەکەن. دیارە وەهایش نیە ئیتر ئەوانی تریش پەکیان کەوتبێ. بەرتیل وەرگرتن باودەبێ و بۆیە ئاژەڵەکانیش بەردەوام دەبن. کەس وەک سەگەکان لە بەرتیلدان زیرەک نین. بەڕاستی سەگن! هەڤاڵان ئەو گۆشتەی وا لای ئەوان بە رەش دەستیان دەکەوێ لە هەموو گۆشتەکانی تر زیاتریان بە دڵە. لە مریشک و بەرخەوە بگرە هەتا ئاسکەکێوییان لا دەستدەکەوێت. لە مانگاکان بەدبەختتر و بێچارەتر لە رووی کورەی زەویدا دروست نەکراون. بۆخۆیانن کەوڵ دەکرێن. بازرگانەکان لەسەر ئاوری هەڤاڵان دەبن بە کەباب و بۆنی گۆشتی برژاو، شەوانی دەشت و دەر و گێژ و وڕدەکا. ئاخر ‘کا’یش بوو بە شت!\nفەرماندە کە یەکجار لە باڵندەکان تووڕەیە، ئەو کە دەزانێ ئەوان بە ئیشتیای خۆیشیان تەنانەت ئەم دیواودیوی سنووریش دەکەن بە بێ ئەوەی باج بە هەڤاڵان بدەن، سەرەتا بڕیاردەدا بە قەناسە تێیانکەون، بەڵام ئەمە دادیان نادا. سەرئەنجام دوو وەفد دەنێرێ بۆ وڵاتی دراوسێی یەکەم و دووهەم بۆ ئەوەی مشورێک لە وەزعەکە بخۆن. وەفدەکان هەروا بە دەست بە تاڵی دەگەڕێنەوە. لەوە دەچێ برادەرانی ئەو دیو سنوور لەگەڵ باڵندە قاچاخچییەکان دەستیان تێکەڵ کردبێ و هەر فەرماندە و هەڤاڵانن بێ بەشن. سەرئەنجام لە پلانێکی بێ وێنەدا تەواوی نیشتمان دەکەن بە دانە و داو. دیارە ئەمەیش بەڕێکەوتدەبێ. یەکێک لە هەڤاڵان شەوێک لە باخەکەی خۆی لە تەنیشت مەسبەحەکەیدا بەدەم خواردنەوەوە کتوپڕ ئەم گۆرانییەی بەدەمدادێت “هاتم بەبۆنەی خاڵت تووشی داوی زوڵفت بووم، تەیرێکی نابەڵەدبووم نەمزانی دانەو داوە”. هێشتا دێڕەکە تەواوناکا کە یەک بە خۆی لە خۆشیانا دەقیژێنێ و دەستبەجێ تەل بۆ فەرماندە دەکا و لە پلانەکەی خۆی ئاگاداری دەکاتەوە. بەقوربانی دەمت بم وەفایی! دیارە ئەگەرچی تەواوی نیشتمان دەکەن بە دانە و داو و زۆر باڵندەیش دەگرن، بەڵام ئەمە دۆخەکە چارەسەرناکا و باڵندەکان هەر وەک جاران لە پشت پەڵەهەروەکان خەریکی ئیش و کاری رەشی خۆیان دەبن. فەرماندە بەناچار، هەتا داهێنانێکی گەورە بۆ دەست پێڕاگەیشتنی ئاسمان، دەست رادەگرێ و چاوەڕوان دەمێنێتەوە. ئەو دڵنیایە ئەو رۆژە گەشەیش سەرئەنجام دەگا. مادام دیکتاتۆر رووخابێ، ئیتر شتەکانی تر یەکجار ئاسانترن.\nرۆژێک هەڤاڵان پێی دەڵێن مامۆستاکەی زانکۆ هاتووەوە و دەیەوێ جەنابت ببینێ. دەلێن زۆر بەپەلەیش دیارە و دەمی پڕە لە قسە، وەها کە چاوەکانی دەرتۆقیون! فەرماندە کە سەرقاڵی کردنەوەی دیارییەکی نوێیە، لە دراوسێی دووهەمەوە بۆی هاتووە، جەعبەیەکی زەلام کە بە خەتی درشت لەسەری نووسراوە “بۆ ئەو پیاوەی نەبووەکان دەکا بە بوو!”، بە دەست ئاماژەدەکا با بێتە ژوورەوە. لە قسەوباسێکی نیوسەعاتەدا مامۆستا بۆ فەرماندەی شیدەکاتەوە کە بەشی رەش لە ئابووریدا یەکێک لە گرینگترین بەشەکانی ئابوورییە لە هەموو وڵاتان و لە هەموو جیهاندا، بۆیە پاراستنی یەکجار گرینگە. کاکڵی قسەکانی مامۆستا ئەوەیە ئەم بەشە دەتوانێ دوو خێری گەورەی هەبێ: یەکەم بە داهاتی نیشتمان بە گشتی زیادەکا و دووهەم ئەوەیکە بەشە بێکار و بێ ئیشەکەی نیشتمان بەخۆیەوە سەرقاڵدەکا و بەم شێوەیە لە ئەگەری راپەڕین و خۆپیشاندانەکان کەمدەکاتەوە. فەرماندە کە لە نێوان سەگ و پشیلە و مانگا و باڵندەکان لە لایەک و خۆپیشاندان و راپەڕین لە لایەکی ترەوە ناتوانێ هیچ پێوەندێک بدۆزێتەوە لە ژێر چاویلکە رەشەکانییەوە لە مامۆستا دەڕوانێ. بەڵام بەراستی نەکا رۆژێک لە رۆژان ئەمانەیش لەگەڵ خەڵکی بڕژێنە سەر شەقام؟ دێتەوە بیری کە خودا ئەو سوپایەی وا لە دژی ئەو بۆ شەڕ هاتبوو بە تەیرەن ئەبابیل تەفروتونا کردبوو.\nبۆ سبەی ئەمردەردەکا چیتر هەڤاڵان نابێ دەست بخەنە سەر رێگای بازاڕی رەشی ئاژەڵەکانی نیشتمان. نا، پیاوی ئاقڵ دەست لە هەموو شتێکی کاینات وەرنادا.


ئامانجی ئەم خولە بۆ ئاشناکردنی بەشداربووان بووە بە پرۆسەی پالپشتیکردنی مافەکانی مرۆڤ بە تیشکخستنەسەر چۆنیەتی برەودان بە ستراتیژی پالپشتیکردنی مافەکانی مرۆڤ و تێگەیشتن بە جۆرە جیاوازەکانی پالپشتیکردنی مافەکانی مرۆڤ. خولەکە هەروەها تیشکی خستەسەر چۆنیەتی ئەنجامدانی شیکاریی مافەکانی مرۆڤ بۆ دیزاینکردنی ستراتیجیەتێکی پاڵپشتیکردنی کاریگەر.\nخولەکە بە بەشداری بەشداربوان بەرێوەچوو و پربوو لە گفتوگۆکردن سەبارەت بە کەیس و ڕۆڵیگێرانی جیاواز.\nبەشداربوان ئەرکیان پێ سپێردرا لەماوەی خولەکەدا کە تێیدا پەیامی پاڵپشتیکردن و چۆنیەتی ئامانجەکانی پاڵپشتیکردنی دەستنیشان کردبوو.\nزیاتر لەم بەشە: « هەرێمی کوردستانی عێراق : دەستوور و یەکڕیزی | وتاری نوێنەری تایبەتیی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ عێراق خاتو جینین هێنیس پلاسخارت\tبنیادنانی زانیاری و کارامەیی دەربارەی مافەکانی مرۆڤ لە قوتابخانەکانی نەینەوادا »


دۆخی تەندرووستی عەدنان ڕەشیدی ناجێگیرە - كۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤی کوردستان\n15.03.2020 15.03.2020 Kurdistan Human Rights Association\nبە پێی زانیارییەکانی کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان دۆخی تەندرووستی و جەستەیی عەدنان ڕەشیدی، چالاکی مافی مرۆڤ و ئەندامی ڕێوەبەری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان ناجێگیر و قەیراناوییە.\nئەم چالاکەی مافی مرۆڤ ڕۆژی ۲۱ی ڕەشەممەی ۲۷۱۹ی کوردی، کەوتبووە بەر هێرش و پەلاماری چەند کەسی نەناسراو و دەمامکدار. لە ئەنجامی ئەم پەلامارە ناوبراو تووشی درز بردنی سەر، شکانی دەست و شین بوونەوەی تەواوی لەشی بووە.\nئەوڕۆ شەممە ۲۴ی ڕەشەممە، لە یەکەم پشکنینی پزیشکی لە پێنجوێن باشووری کوردستان، دەرکەوت کە ناوبراو کە دەستی بە تەواوی شکاوە و پاش پشکنین لە گێچیان گرتووە.\nپزیشکەکان پاش پشکنینی ناوبراو ڕایان گەیاندووە کە شیمانەی زەبری مێشکی دەکرێ، بەڵام چون نەخۆشخانەی شاری پێنجوێن بچووک، توانی پشکنینی پسپۆڕانەی نییە و پێویستە ناوبراو سەردانی نەخۆشخانەی شارەکانی دیکە بکات.\nبە گوێرەی زانیارییە بەردەستەکان، ناوبراو لە رۆژدا چەندین جار لەهۆش دەچێ و لە دۆخێکی مەترسیدار دایە.\nبەپێی زانیارییەکان، چوارشەممە ۲۱ی ڕەشەممە چەندد کەسی نەناسراو و دەمامکدار هەڵیان کوتاوەتە سەر ماڵی عەدنان ڕەشیدی، دەسپێک هاوژین و منداڵە بچکۆلەکەی وەکوو بارمتە دەگرن و پاشان دەگەڕێنەوە ئەو ماڵەی کە عەدنان ڕەشیدی تێدایە و هێرش دەکەنەوە سەری و دەیدەنە بەر لێدان و کوتەک.\nهاوژین و منداڵە بچکۆلەکەی ئەم چالاکە مافی مرۆڤیە کە وەکوو بارمتە ڕفێندرابوون، پاش لێدانی گرانی بەڕێز ڕەشیدی و دەستڕاگەیشتن بەو زانیاریانەی کە دەیانهەویست، ئازاد کراون.\nئەو کەسانە هەڕەشە لە بەڕێز ڕەشیدی دەکەن کە لە پێوەندی لەگەڵ بارمتە گرتن، کوتەک و لێدان و ئەو هەڕەشانەی کردوویانە بێدەنگ بێت و هیچ نەدرکێنێ.\nعەدنان ڕەشیدی لە چالاکانی ناسراوی بواری مافی مرۆڤ و لە ئەندامانی ڕێوەبەری کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستانە، ناوبراو چەندین ساڵ لە ئێران بە هۆکاری چالاکییە مەدەنییەکانی لە زیندان بووە، لە باشووری کوردستان دەسبەسەر و مەترسی دیپۆڕتی بۆ ئێران لەسەر بووە. چەندین جار حکومەتی ئێران هەوڵی تیرۆری ناوبراوی داوە.\n← عەدنان ڕەشیدی ئەندامی ڕێوەبەری KMMK لەلایەن کەسانی دەمامکدارەوە هێرشی کرایەسەر\nسەرپێڵ زەهاو/ برینداربوونی هاوڵاتییەک بە هۆی تەقینەوەی هاوەن →


شێرپەنجە لە دایكەوە بۆ كۆرپەلە دەگوازرێتەوە ؟؟\nئەڵوەند كوێستانی 13/01/2021 - 10:18 هەواڵ/تەندروستی\nلێكۆڵینەوەیەكی نوێی ژاپۆنی ئاماژە بۆ ئەوە دەكات كە دەكرێت نەخۆشی شێرپەنجە لە دایكی تووشبووەوە بەنەخۆشی گرێی منداڵدان بۆ كۆرپەلەكەی بگوازرێتەوە، لەحاڵەتێكدا ئەگەر بێت و لەدایكبوونەوەكە بەشێوەی سروشتی بووبێت.\nتوێژەرە ژاپۆنییەكان وتویانە دوو منداڵ كە یەكێكیان تەمەنی (23) مانگ و ئەوەی تریان شەش مانگ بووە تووشی شێرپەنجەی سییەكان بوون، دەركەوتووە لەڕووی خانەییەوە لەگەڵ شێرپەنجەی منداڵدانی دایكیان هاوشێوە بوون، بۆیە گومان دەكرێت ئەو دوو منداڵە نەخۆشییەكەیان لە دایكیان و لەكاتی منداڵبووندا بۆ گوازراوەتەوە.\nلەوبارەیەوە (د. ئیمۆ ئەراكاوا) پسپۆڕی گرێ شێرپەنجەییەكانی منداڵان لە نەخۆشخانەی ناوەندی نیشتیمانی بۆ شێرپەنجە لە تۆكیۆ رایگەیاندوە، گومان دەكرێت لەهەردوو حاڵەتەكەدا گرێ شێرپەنجەییەكان لەدایكەكەدا پەیدابووبن و لەكاتی لەدایكبووندا بۆ كۆرپەلەكان گوازرابنەوە.\nئاماژەی بەوەشكردووە، گواستنەوەی شێرپەنجە لەدایكەوە بۆ منداڵ زۆر بەدەگمەن روودەدات، بەشێوەیەك لەهەر (500) هەزار حاڵەت تەنیا یەك حاڵەت روودەدات.\nتوێژەرانیش دەڵێن، لەدیارترین ئەو شێرپەنجانەی لە دایكەوە بۆ كۆرپەلە دەگوازرێنەوە بریتین لە شێرپەنجەی خوێن و ڕژێنە لیمفاوییەكان و شێرپەنجەی پێست.\nبەگوێرەی پێگەی (یو بی ئای)، زاناكان ڕێنمایی دەدەن بەوەی ئەو ئافرەتانەی تووشی شێرپەنجەی گرێی منداڵدان بوون، لەڕێگای نەشتەرگەرییەوە منداڵیان ببێت، تاوەكو مەترسی گواستنەوەی شێرپەنجە بۆ منداڵی تازاە لەدایكبوو لەڕێگەی زێوە دووربخرێتەوە.


توێژەرانى کۆمەڵایەتى: هەژاری و نەدارى کارى کردووەتە سەر بارى دەروونیى قوتابییەکان – گه‌شه‌پێدان\nماڵه‌وه/ خوێندن و په‌روه‌رده/توێژەرانى کۆمەڵایەتى: هەژاری و نەدارى کارى کردووەتە سەر بارى دەروونیى قوتابییەکان\nتوێژه‌رانی کۆمه‌ڵایه‌تی له خوێندنگاکاندا تێبینی ئەوەیان کردووە بەهۆی کاریگەریی قەیرانی داراییەوە، هەژاری و نەداری کاری کردووەتە سەر باری دەروونیی قوتابیان و ئەو کاریگەرییە بە پرۆسەی خوێندن و هەڵسوکەوتی قوتابییەکانەوە دیارە.\nئەو توێژه‌رانە ڕوونی دەکەنەوە کە دوو ساڵە هەستیان بەو کێشە دەروونی و کۆمەڵایەتییانە کردووە، کە لە مامەڵەی قوتابییەکاندا بینیویانە، ئەم ماوەیەش هاوکاتە لەگەڵ قوڵبوونەوەی قەیرانی دارایی لە هەرێمی کوردستاندا.\nبێجگە لە کاریگەرییە دەروونییەکان، هەژاری بە جلوبەرگ و کڕینی پێداویستییەکانی وەکو قەڵەم و جانتا و پێویستییەکانی ترەوە دەبینرێت. لە کاتێکدا منداڵێک داوای جانتای نوێ و کەلوپەلی تازەی کردووە، بەڵام لە توانای خێزانەکانیاندا نەبووە.\nلەسەر ئاستی قوتابخانەکانیش ئەمساڵ سەیران و بردنی بە کۆمەڵی قوتابیان بۆ دەرەوەی قوتابخانە، زۆر کەمتر بووە بە بەراورد بە ساڵانی پێشوو، هەروەها نەبوونی سوتەمەنی و کارەبا لە قوتابخانەکانیش یەکێکی ترە لە هۆکارەکانی کاریگەری بۆ سەر دەروونی قوتابیان.\nبۆ ڕەواندنەوەی ئەو کێشە کۆمەڵایەتیی و دەروونیانەی ڕوو لە قوتبایان دەکات، ئەرکی توێژەرانی ئەو دوو بوارەیە کە یارمەتی منداڵان بدەن، وەزارەتی پەروەردە لەم بارەیەوە دەڵێ پێویستیان بە توێژەری زۆر زیاتر لەوەی ئێستا هەیە.\nبە گشتی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده ئێستا هەزار و ٧٥٥ توێژه‌ری کۆمه‌ڵایه‌تیی هەیە و و به‌سه‌ر  شه‌ش هه‌زار ناوەندی خوێندندا دابه‌شی کردوون، ئەمە لە کاتێکدایە ئەو ژمارەیە زۆر کەمترە بە بەراورد بەو ژمارەیەی پێویستە هەبێت.\nوه‌زاره‌تى په‌روه‌رده بڕیارێك له‌به‌رژه‌وه‌ندى مامۆستایان ده‌رده‌كات


بیرکردنەوە وەک چەمکێک … ئاسۆ حامدی – Denegkan\nبیرکردنەوە وەک چەمکێک … ئاسۆ حامدی\nbyئاسۆ حامدی\tNovember 9, 2013\tگشتی\nلەم نێوەدا ئیدوارد دی بۆنۆ یەکێ لە هەرە شارەزاکانە بۆ مەسەلەی بیرکردنەوە و پەرتووکە بەناوبانگەکەی؛\nشەش شەبقەی بیرکردنەوە یە. لە زانستی کۆمۆنیکەیشن یش گرێڤ بە ناوبانگترین کەس دەناسرێتەوە بۆ پۆلێن کردنی مرۆڤەکان بە ڕەنگەکان لە ڕێکخراوبووندا. دیارە هەموو ئەمانە بۆ مرۆڤەکانی ڕۆژئاوایی نوسراون و لەگەڵ سروشتی ئەم کۆمەڵگایانە زیاتر دێنەوە. بەڵام لە گشتدا هەمان کاریگەریان لەسەر هەموو مرۆڤەکان هەیە. من نازانم ئەدەبیاتی کوردی چەندە شارەزاییان لەم باسانەوە هەیە بەڵام وا لەم ووتارەدا هێما دەخەینە سەر ئەم چەمکە کە گرنگیەکی زۆری هەیە و لە زۆر ووڵاتانی دونیا دام ودەزگای تایبەتی و مەنهەجی تایبەت بە بیرکردنەوە بۆ قوتابیان و قوتابخانەکان هەیە. بیرکردنەوەی مرۆڤ هەر خۆی لە سروشتی مرۆڤدا لە ئەنجامی بوونی مێشک و زهنێکی پێشکەوتوو و ژیانی سوسیالی وای کردووە هەردەم هەنگاو بۆ پێشەوە بنێ و لە دیاردەکان و سروشت و دەورووبەری بکۆلێتەوەوئاڵوگۆڕی بنەڕەتی بە هۆیەکانی بەرهەم هێنان و ژیانی مرۆڤایەتی بدات لە هەموو مەیدانەکانی ژیاندا.\nسەرەتا دی بۆنۆ باس لەوە دەکات کە بیرکردنەوەی ئینسان وەکو هەر توانایەکی تر دەکرێ مرۆڤ فێری ببێ و لە ئەنجامی خوێندن و کارکردن لەم مەیدانەدا ئەوا ئەزموون پەیدا بکات.\nمرۆڤ بە حوکمی ژیانی ڕۆژانەی ئەوا دووبارەیەکی زۆری لە ژیاندا هەیە هەربۆیەش بیرکردنەوەی دووبارە پانتاییەکی زۆر لە ژیانی داگیردەکات کە زۆربەی ئەم بیرکردنەوە دووبارەییە ناچاریە و لە ئەسیری بەدەست هۆیەکانی بەرهەم هێنان و ژیانی کۆمەڵایەتی و ئابووری و سیاسیەوە هاتووە. لە خۆی لە خۆیدا هاوسەنگە لەگەڵ ژیانی ڕۆتین یانی ئەم دووبارە بوونەوانە و پێویست بە چڕ و چەقبەندیەکی بیرکردنەوە ناکات. لەم نێوەدا مرۆڤەکان زیاتر ڕاهاتوون لەگەڵ وەزعیەتی ژیان و گوزارانیان و هەموو ئەو کاریگەریانەی سەریان وایان لیدەکات.\nڕەنگی مرۆڤەکان لە ڕێکخراوبووندا بەنموونە مرۆڤە سەوزەکان کە زیاتر بە کەسانی سوسیال ناسراون ئەوا زیاتر بیرکردنەوەی دووبارەیان هەیە و لەگەڵ هەموو لایەک دێنەوەو دەیانەوێ کارەکان بە کۆمەڵایەتی بچێتە پێشەوە. بەڵام ئەگەر سەیری مرۆڤەکان بکەین کە ڕەنگی زەردیان هەیە ئەوا خۆیان بەدوای نویخوازی و نوێبوونەوە دەگەڕێن و خێراکاردەکەن ئەوا ناتوانن لەگەڵ بیرکردنەوەی دووبارە بێنەوەو دەیانەوێ واوەتر بچن و زیاتر دەڕۆن و بیرێکی تریان هەیە کە دواتر باسیان دەکەین.\nهەروەها مرۆڤەکانی نێو ڕێکخراو کە ڕەنگی سووریان هەیە ئەوا زیاتر پێ لەسەر بیروبۆچوونی خۆیان دەگرن زیاتر ڕۆڵی کەسایەتی خۆیان و هەوڵدەدەن ڕۆڵی ڕابەر ببینن. ئەمانە لە نێوان هەردوو بیری دووبارە و نوێدا هاموشۆ دەکەن.\nبەڵام مرۆڤەکانی کە ڕەنگی شین یان هەیە کە ئەوانەن زیاتر گرنگی بە ستراکتووری پرۆسێسەکان و ئامانجی ڕێکخراو دەدەن ئەوە زیاتر ڕوو لە نوێخوازی دەکەن و دەیانەوێ لەگەڵ هەردوو بیری دووبارە و نوێدا بێنەوە بۆ ئەوەی ستراکتووری پرۆسێسەکان بپارێزن و ڕێکخستنی کارەکانی ڕێکخراو گەشە پێبدەن.\nڕەنگەکەی تر کە بە هۆلەندی تورکوازەی پیدەلێن کە دەکاتە (رەنگی خمی لای خۆمان) ئەم مرۆڤانە لە ڕێکخراو هەر خۆیان پێوەشۆڕکردۆتەوەو لەگەڵ هەموو لایەکدا دەڕۆن و دێنەوە.\nلە نەخشەسازی شارەکانیشدا میسۆدەیەک هەیە پێ دەلێن میسۆدی لاترال\nئەم میسۆدە یانی نەخشەسازی جیا لە وەزعی مەوجود و هێنانی نوێخوازیە لە نەخشەسازی ڕۆتینی شاردا، ئەم ئەندازیاریانە بەناوبانگن بە پێشێل کردنی کەڵتووری کۆمەڵگا و بەها مێژووەکانی، لە هەمان کات بەناوبانگن بە جوانی و سەلیقەیەکی فەنتازی نوێ. ئەم میسۆدە خۆی لە خۆیدا لە بیرکردنەوەی لابەلای هاتووە کە پێی دەڵین\nئەم بیرکردنەوە لابەلاییە دەتوانێ نوێخوازی و ئاڵوگۆڕ لە هەموو لایەنێکی خودی مرۆڤەکان بکات.\nبەڵام دی بۆنۆ لەم نێوەدا زیاتر دەڕوات باس لە بیرکردنەوەی هۆشیاری بە بەرنامە دەکات کە پێ دەڵێن\nکە ئەمەش زۆر جیایە لە بیرکردنەوەی دووبارە یان ئۆتۆماتیکی کە ڕۆتینیاتی ژیانی ئینسانەکانە. ئەم بیرکردنەوە هۆشیاریەی بە بەرنامە وا لە مرۆڤەکان دەکات زیاتر لە تواناکانی خۆیان بگەن و زیاتر لەگەڵ ڕێکخراو و کۆمەڵگادا بەریەککەون و بەرەنجامەکانیان دیاری بکەن. تاکە جیاوازی سەرەکی ئەم دوو بیرکردنەوە بوونی بەرنامە ڕیزیە لەوەی دووەمیان و بوونی بەرنامەیەکی دووبارەی یەکەمیانە.\nئەمەش خۆی لەگەڵ بیرمەندی ئەمریکی دێتەوە کە توانی بەرنامەی کۆمپیتەری بۆ ڕێکخستنی کار لە گشت مەیدانێکدا داهێنا دێتەوە. کە ئەویش تۆنی بوزانە. تۆنی بوزان بەرنامەی\nی داهێنا کە ئەمڕۆ زیاتر گەشەی پێدراوەو بۆ ئارتکتێکتی زانیاریەکان لە مەیدانەکانی کۆمپیتەری و هەموو کارەکانی ڕێکخراوە جیاجیاکان بەکاردێت. کە ئەمەش بنەمای بیرکردنەوەی بیرکردنەوەی بە بەرنامە و هۆشیاری پێک دێنی.\nگرنگترین ئاراستەکردن بە بیروبۆجوونی دی بۆنۆ کە هەر بیروباوەڕێکی هەیە ئەوە مۆدێلی (کورت) ە کە دە دامەزراوێکە بۆ لێکۆلێنەوەی بیر\nووشە (و) هیچ مانای نیە تەنها مۆدێلەکە ئاسان دەکات. ئەم مەنهەج و مۆدێلە بە ملیۆن قوتابی لەسەراسەری دونیا بۆ خویندن و لێکۆڵینەوە بەکاری دێنن.\nلێرەدا بۆ ئەوەی خوێنەران زیاتر لەم مەنهەجە بگەن هەندێ زانیاری کە تایبەتە بەم میسۆدە دەنووسینەوە؛\nوانەی یەکەم لەم مەنهەجە بریتیە لە؛\nPuls, Minus Interesting\nیانی هەندێ شت ناچنە نێو خانەی پۆزەتیف و نیگەتیڤ. ئەمە وا لە قوتابی دەکات کە بیرکردنەوەی بە بەرنامە ریزی بێت و خێرا بیر لە مەسەلەکان بکاتەوە. گرنگترین مەسەلە لێرەدا جۆراوجۆری مەسەلەکان و هەمەڕەنگیە لەیەک کاتدا و بازدانە لە مەسەلەیەکەوە بۆ مەسەلەیەکی تر لە بیروبۆچوونی بەرنامە ڕیزیدا. لە ئەنجامی کارکردنی قوتابیان بۆ مەسەلە جیاجیاکاندا دوو جۆر بیرکردنەوە یان چەند جۆر بیرکردنەوە خۆی دەخاتە ڕوو.\nبیرکردنەوەی دووبارە ئەوە مەسەلەیەکی ڕۆتینیە و لەم مەنهەجە کەم جێگای دەبێتەوە بەڵام مرۆڤ ناتوانێ دەست بەرداری بێ چونکە هەندێ لە غەریزەکان و خودی بایۆلۆژی و سایکۆلۆژی و کارکردنی ماسوڵکەکان و ڕژێنەکانی لەشی مرۆڤە کاروکاردانەوەی دووبارەیان هەیە. کە خۆی لە ڕیتیمی ژیانی مرۆڤ دەبینێتەوە. بەڵام قوتابیان بۆ ئەم مەنهەجە دەست بۆ بیرکردنەوەیەکی تر دەبەن شان بە شان بیرکردنەوەی لابەلایە ئەوە بیرکردنەوەی ڕەخنە گرانەیە.\nئەم جۆرە لە بیرکردنەوەیە یارمەتیەکی زۆری قوتابیان دەدات تا نەک بیرۆکەی دژەکرداریان هەبێ بەڵکو فراوانبوون و قووڵ بوونەوەیانە لە هەموو باسەکاندا. هەر ئەمەش دەبێتە هۆی چەکەرە کردنی بیرۆکەی کردار کە بەمانای\nبیری مرۆڤەکان بە کردار دەکاتەوە و توانا و زهنیەتی فێربوونی قوتابیەکان بەرز دەکاتەوە.\nئەم میسۆدەی خوێندن لە ووڵاتە جیاجیاکانی جیهان بەکاردێن بەنموونە لە ووڵاتی ڤەنزویللا وەزارەتێ هەیە بەناوی گەشەدان بە زیرەکی و توانایی. ئەم میسۆدە توانای زمان و ماتماتیک و لۆجیک و هەموو تواناکانی لێکۆڵینەوە لە ئاستە جیاجیاکان دا لە قوتابخانە سەرەتاییەکان تا دەگاتە پلە ئەکادیمیەکان و داهنێنەرانی کارگە و کارخانەکان گەشە پێدەدات.\nبەداخەوە ئەوەی لەم دواییانە لە سیستەمی پەروەردەو خوێندن لە کوردستان هەیە وون بوونی بیرو ڵێکۆڵینەوە و لۆجیکە. کە ئەمەش بوختان نیە بەڵکو بێ بەرنامەیی یەکە لە هەڵبژاردنی سیستەمی سویدی بۆ قوتابخانە بنەڕەتیەکان بەبێ ئەوەی لێکۆلنیەوەیەکی دروستی بۆ بکرێ و بەسەر قوتابیان و مامۆستاکانیان فەرزکرد. بێ ئەوەی پێداویستی سیستەمی سویدی وجودی ماددی هەبێ.\nچۆن هەموو ڕەنگەکان لە ڕێکخراودا پێویستن ئەوە هەموو جۆرەکانی بیرکردنەوەی مرۆڤەکانیش مرۆڤ تەواو دەکەن. ئەم هاوسەنگیە لە ڕێکخراوێکی تەندروست پیویستە و لە مرۆڤێکی تەندروستیش دەبێ بە هەمان شێوە بیرکردنەوەیەکی بە بەرنامە و دروستی هەبێ بۆ ژیانی کەسایەتی خۆی و گەشەی لە گشت مەیدانەکاندا.\nئەگەر سەرنجی مرۆڤەکانی کوردستان بدەین ئەوە لە گشتدا دروستکراوی کۆمەڵگایەکن زیاتر لە نێو بیری سیاسی دووبارە دا و بیری ڕۆتینی دا هەناسە دەدەن و ئەوەش زیاتر پەیوەندی بەهێزی بە مێژووی کۆمەڵگا و وەزعیەتی سیاسی و ئابووری و فەرهەنگی کۆمەڵگا وە هەیە. بەداخەوە بیکردنەوەکانی تر کەم هەستیان پێدەکریت. لەبەر نەبوونی ئازادی بیروباوەڕ و عەقیدە و ئیمکاناتی ئابووری ئەوا بیری لاترال کەمتر هەستی پیدەکرێت، لەم دواییانەش پەرە دان بە سیستەمی بەرخۆری زیاتر مرۆڤەکانی ئەم ناوچەیەی لە بیری نوێ و کارکردنێکی تر و بیرکردنەوەیەکی تر داماڵی. بە نموونە کەڵتووری پەرتووک خوێندنەوە بووەتە کەمایەتی و خەڵکی زیاتر ڕوو لە مەسەلە ڕووکەشەکان دەدەن و مرۆڤەکان زیاتر خەریکی دیاردەکانن تا گەوهەری مەسەلەکان. بۆ ئەوانەی کە داوای گۆڕان دەکەن لە کۆمەڵگا دەبێ هەموو ئەو پێداویست و پێشمەرجانەی کە مرۆڤ بە ئاراستەیەکی باشتر دەبات ئامادە بکەن. ئەگەر ئەم کارانە نەکران و زانستی نوێ لە سیستەمی خوێندن و کۆمەڵگا چەکەرەی نەکرد ئەوا خەڵکی هەروەکو ئێستا هەر لەگەل بیرکردنەوەی دووبارە و ڕۆتین دا دەژین، ئاڵوگۆڕیش دەبێ فاتیحایەکی لەسەر گۆڕەکەی بخوێنین.\nهەرکەسیش ئازاد چۆن لەم مەسەلە گرنگە دەڕوانێ، ئامانجی ئێمە تەنها گۆڕینەوەی نەزەراتە تا خوێنەرانی کوردزمان ئاگاداری زانستە نوێیەکان ببن و ئاستی هۆشیارمان بەرزبکەینەوە.\nئیدوارد دی بونو\n*کۆرسێکی کۆمۆنیکەیشن لەلایەن بورۆی ئین ئیکستێرن_گرۆنینگن_هۆلەند\nPrevious عەشقێكی بێ سنوور … نزار قەبانی\nNext دێر فلیگنده هۆلێنده‌ر …. 9


بە فەرمی مۆبایلی OnePlus 9RT بە سناپدراگۆن 888 و ڕوونمای OLEDـی 120 هێرتز و زیاترەوە نمایشکرا – کەی ئای تی ئێن\nئەو فیلمە ئەنیمەیشنیانەی بە Blender دروستکراون ببینە!\nتویتەر دەست دەکات بە سڕینەوەی ئەو هەژمارانەی کە بۆ ماوەیەکی زۆر ناچالاکن\nمۆبایل و تابلێت 14, تشرینی یه‌كه‌م 2021\nکۆمپانیای وەنپڵەس زنجیرەی OnePlus 9ـی نوێ کردەوە بە مۆبایلی وەن پڵەس 9RT، کە وەشانێکی باشترکراوی مۆبایلی وەن پڵەس 9Rـە.\nڕوونمایەکی قەبارە 6.62 ئینجی هەیە،کە خاوەن پانێڵی E4 کۆمپانیای سامسۆنگ دەبێت لەجۆری OLED بە ڕوونی 1080*2400 پێکسڵ، و تێکڕای نوێ بوونەوەی 120 هێرتز و تێکڕای وەڵامدانەوەی دەست لێدانی 600 هێرتز، و خاوەن بروانامەی HDR 10+ـە.\nچیپسێتی سناپ دراگۆنی 888 لەسەر جێگیر کراوە و بە هەردوو بژاردەی ڕامی 8 گێگابایت 12 گێگابایت بەردەست دەخرێت لە جۆری LPDRR5 و هەروەها بە هەردوو بژاردەی بیرگەی 128 گێگابایت و 256 گێگابایت بەردەست دەبێت لە جۆری UFS 3.1. هەروەک سیستەمێکی ساردکردنەوەی هەیە بە ناوی Space Cooling بۆ ساردکردنەوەی مۆبایلەکە.\nئەم مۆبایلە خاوەنی چوار کامێرایە، کامێرای سەرەکی بەروونی 50 مێگاپیکسڵ بە هەستەوەری (Sony IMX 766). هەروەها توانای هەیە بە ڕوونی 4K و 60 وێنە لە چرکەیەکدا ڤیدیۆ تۆمار بکات و کامێرای گۆشە فراوانی بەروونی 16 مێگاپیکسڵ و کامێرای ماکرۆ بە روونی 2 مێگاپیکسڵ و هەروەها کامێرای سێڵفی بەروونی 16 مێگاپیکسڵ بە هەستەوەری (IMX 471)، کە توانای هەیە بە روونی 1080 و 30 وێنە لە چرکەیەکدا ڤیدیۆ تۆمار بکات.\nوەنپڵس 9RT پاترییەکی قەبارە 4,500 مللی ئەمپێر.کاتژمێری تێدا جێگیرکراوە و پشتگیری لە بارگاویکەرەوەی خێرا بە هێزی 65 وات دەکات و توانای هەیە بە 29 خولەک تەواوی پاترییەکە بارگاوی بکاتەوە. پەنجەمۆری ژێر روونمای لەسەر جێگیرکراوە و خاوەنی بڵندگۆی Stereo ـیە کە پشتگیری لە تەکنەلۆژیای Dolby Atmos دەکەن و هەروەها پشتگیری Wi-Fi 6 و Bluetooth 5.2 و NFC دەکات.\nنرخی مۆبایلەکە لە چین بۆ بیرگەی 128 گێگابایت و ڕامی 8 (3299 یوانی چینی) دەبێت کە بەنزیکی دەکاتە 512 دۆلاری ئەمریکی و بۆ بیرگەی 256 گێگابایت و ڕامی 8 و گێگابایت نرخی (3499 یوانی چینی) دەبێت کە بە نزیکی دەکاتە 543 دۆلار. هەروەک بۆ بیرگەی 256 گێگابایت و ڕامی 12 گێگابایت نرخی (3799 یوانی چینی) دەبێت کە بە نزیکی دەکاتە 590 دۆلاری ئەمریکی.\nتاگەکان OnePlus OnePlus9RT


سەنتەری بەرگری لە مافەکانی منداڵان بەهاوکاری VS و کۆمۆنی یاڤلە، لە هۆلی میوسیک هیوسێت، هەستا بە سازدانی مەراسیم و ئاهەنگێک بەبۆنەی رۆژی جیهانی ژنانەوە. سەرەتای مەراسیمەکە بە بەخێرهاتن و پیرۆزکردنی ٨ی مارس لەئامادەبوان لەلایەن شێرزاد فاتح وهەروەها دابەش کردنی گوڵ لە لایەن ئەندامانی سەنتەرەوە (سەمیرە خواڕەحم، شەفا مەریوش و هەدیر موئید) بەسەر ژناندا و شیرینی بەسەر منداڵان و هەموو ئامادە بواندا دەستی پێکرد.\nهەرخێزانە و نانی خۆی لەگەڵ خۆیدا هێنابوو بەشێوەی بوفێ بێکەوە نانی ئێوارە خورا، ئەمجا ووتەی مەراسیم بە زمانی سویدی لەلایەن شێرزاد فاتح پێشکەش کرا، کە تیایدا ئاماژەی بە باری سەختی هەلومەرجی ژیانی ژنان و توندوتیژی لە دژی ژنان کرد بەگشتی، کوشتنی ژنان لە کوردستان، سەنگسار و قصاصی ژنان لە ئێران و ئەفگانستان، خەتەنەی ژنان لە ووڵاتانی ئەفریقا بە گشتی و بەتایبەتیش لە مصرو سودان و ئەسیوپیاو ئەریتریا و لە کوردستانی عێراق تا ڕادەی ٧٣ % ژنان، لە هەمان کاتدا بەرزبوونەوەی ڕادەی توندوتیژی لە دژی ژنان لە ووڵاتانی ئەوروپا. ئەمەو جیاوازی زۆری حەقدەستی ژنانی کرێکار لەگەڵ پیاواندا بۆ هەریەک سەعات کارکردن، بە جۆرێک کە لە ووڵاتی سوید ١٥،٨% و لە ووڵاتانی تری ئەوروپا بە ڕێژەی ١٦،٢% کرێکارانی ژن کرێکانیان لە پیاون کەمترە، بەمپێیەش لە ساڵێکدا دەکاتە ئەوەی کە ژنان نزیکەی ٦٠ ڕۆژ بێبەرامبەر کار دەکەن.\nمێژووچەی ٨ی مارس بە زمانەکانی کوردی وعەرەبی لە لایەن هەریەک لە نەرمین حەمەد و شەفا مەریوش پێشکەشکران، هەروەها کورتەباسێک و پیرۆزبایی ٨ی مارس لە لایەن پەروین میرازیی بە زمانی فارسی پێشکەش کرا.\nپاشان بە هاوکاری تیپی مۆسیقای میزۆپۆتامیا بەشی گۆرانی بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی و تورکی و هەڵپەڕکێ دەستی پێکرد تا نزیکەی کاتژمێر ١١ی شەوی خایاند، ئەم مەراسیم و ئاهەنگە مایەی خۆشحاڵی تەواوی ئامادەبوون بوو، وە دەستخۆشی زۆرمان لێکرا بۆ سازدانی. شایانی باسە لەسەر باگ‌ێشتێک کە بۆ ڕۆژنامەی یافلەداگبلادمان ناردبوو، لەوێ ئامادەبوون و ڕاپۆتێکیان لەم بارەوە لە وێبسایت وڕۆژنامەکەیاندا بڵاو کردەوە.


لە دراوسێكانی هیندستان ئاماری كۆرۆنا هەڵكشا - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلە دراوسێكانی هیندستان ئاماری كۆرۆنا هەڵكشا\nئامارەكان ئاشكرای دەكەن لە دەوڵەتانی دراوسێی هیندستان تووشبووانی كۆرۆنا هەڵكشاوە لە ئەم ماوەی دوایدا، مەترسی دووبارەبوونەوەی سیناریۆی هیند هەیە لە ئەم دەوڵەتانەش.\nبەپێی لێكۆڵینەوەیەكی كەناڵی سكای نیوزی بەریتانیایی تووشبووانی كۆرۆنا لە دەوڵەتانی دراوسێی هیندستان وەك پاكستان و نیپاڵ و سریلانكا لە ئەم دواییەدا زیادیكردووە، بەڵام لە بەنگلادیش پاشەكشەی كردووە.\nئاماری رۆژانەی تووشبووان لە نیپاڵ بەرزبووەتەوە بە رێژەی 14 هێندە لە سەرەتای نیسانەوە هاوكات لە سریلانكا و پاكستان ئامارەكان بەرزبوونەوە، بەڵام نەگەیشتوون بە ئاستی ئەم دوو وڵاتە.\nزیادبوونی ئامارەكان لە نیپاڵ كە دانیشتووانەكەی 29 ملیۆن كەسە، بەرزترین ئامارە لە دەوڵەتانی دراوسێی هینددا، بەڵام هێشتا نەگەیشتووەتە ئاستی نێوەند.\nژمارەی مردووان لە پاكستان و نیپاڵ و بەنگلادیش و سریلانكا زیادیكردووە و لە نێو هەر ملیۆنێك كەسێكدا 5 كەس مردوون.\nڤیدیۆ، ئەنجامدانی مەراسیمی هاوسەرگیری لە نەخۆشخانەی كۆرۆنا


دیارییەکانی کۆمیونیزم بۆ کوردستان | ئاژانس\nHome بیروڕا دیارییەکانی کۆمیونیزم بۆ کوردستان\nدیارییەکانی کۆمیونیزم بۆ کوردستان\nکۆمیونیزم و سۆشیالیزم دیاردەی سەرنجڕاکشی ئێجگار مەترسیدارن بۆ کۆمەڵگای مرۆڤایەتی. ئەوەی لێرەدا بە کورتی قسەی لەسەر دەکەم، ئەو خەسڵەت و ڕەفتار و لە خۆڕوانین و ئاگاییانەیە، کە لە ڕێگای کۆمیونیزمەوە هاتوونەتە ناو دونیای کوردی و بە دەستییەوە دەناڵێنین.\nدەکرێت بە گشتی دیاریەکانی کۆمیونیزم بۆ کۆمەڵگای کوردی و سیاسەتکردن لە کوردستان لە دوو پۆلێندا پۆلێن بکرێن: یەکەم، ئاستی خیتاب، دووەم ئاستی پیادەکردن یان پراکتیز. ئەم دوو بوارە بە دەرنین لە پەیوەندی و کاریگەری لە سەر یەکتر. سەرەتا با ڕونیان بکەینەوە پاشان قسەیەکی کورت لە سەر پەیوەندییان بکەین.\nلە ئاستی خیتابدا، کۆمیونیزم باس لە ئازادی و یەکسانی و دادپەروەری دەکات، خۆی وەها دەبینێت کە باوەڕی بەم چەمکانە هەیە و بەدیهێنەری ئەم خواست و خەونانەیە. لە بەرامبەردا، ئەوانیتر، دژ بە ئەم بەهایانەن. بۆیە کۆمیونیست خۆی وەها دەبینێت کە مرۆڤێکی باڵاتر و دادپەروەرترە لە ئەوانی تر، ئەو هەڵگری چارەسەرە و پێویستە بۆ کۆمەڵگا. لێرەوە بنەماکانی منی کۆمیونیستی باش و ئەوی غەیرە کۆمیونیستی خراپ خۆی پەنهان داوە. پێکەوە گرێدانی خواستە یوتوپیاییەکان لە گەڵ واقیعدا مرۆڤی کۆمیونیستی دەکاتە بونەوەرێکی ئاینی عەیار ٢٤ بە ئاستی داعش.\nهەبونی باوەر بە یوتوپیا وەک چارەسەر، لە هەمانکاتدا بونی ڕێگری، مرۆڤی کۆمیونیستی پاڵ دەنێت بۆ باوەڕبون بە ڕەوایی توندوتیژی و کوشتنی ئەویتر. وەک دەردەکەوێت، مرۆڤی کۆمیونیست پلەبەندی دروست دەکات لە گەڵ ئەوانی ترداو خۆی بە ڕزگارکەر و خاوەن چارەسەر و پێویست دەبینێت. ئەمە کرۆکی ئەو چەمکەیە کە ڕایموند ئارۆن ناوی دەنێت عەلمانیەتی دینی. هەروەها جۆن گرەی زیاتر کاری لە سەر دەکات لە کتێبی ئاپۆرەی ڕەشدا.\nئەمە ئەگەر لە ئاستی خیتابدا. بە کورتی مرۆڤی کۆمیونیستی بونەوەرێکی پڕ لە وەهمی خۆ بە باڵازانی ڕزگارکەری پڕ لە توندوتیژیە، کە بروای وەهایە دەبێت هەمیشە لە کایەی سیاسەتدا چالاک بێت هەتا مرۆڤایەتی ڕزگاربکات.\nئەمڕۆ کاتێک کۆمەڵگای کوردی خۆی وەها دەردەخات کە توشی پەشۆکان دەبێت کە گوێبیستی ئەوە دەبێت کە ئەندام مەکتەبێکی سیاسی، کە خۆی به باڵا و پاک لە قەڵەم ئەدات، خۆی وەها دەبینێت کە پیویستە بۆ کۆمەڵگا، باس لە هەموو ئەو وەهم و خەیاڵانە دەکات کە دەغدەغەی کۆمەڵگا دەدەن، بەڵام لە هەمانکاتدا ئەوە دەردەبڕێت کە ڕای خەڵک، خواستی خەڵک لای ئەو هیچ نرخێکی نیە، چونکە ئەو خەڵك قبوڵی بێت یان نا، خاوەنی ئەوەندە هێزە کە خۆی بە سەر خەڵکدا بسەپێنێت بەبێ ئەوەی باکی بە ڕای خەڵکی هەبێت، ئەوا پەشۆکانێکی ڕوکەشە، بەبێ هەڵکۆڵینی بنەما ئاگایی و مێژوییەکانی.\nبۆیە هەرکاتێک گوێبیستی ئەوە بویت کە کۆمیونیستێکی باس لە دادپەروەری و ئازادی و مرۆڤایەتی دەکات، ئەوا یەکسەر بیرت بۆلای پێچەوانەکانی بچێت. بیرت بچێت بۆ حکومەتێکی شکستخواردو، مەکتەب سیاسییەکی تا مردن خاوەن دەسەڵات، بردنی سامانی گەل، بە سوک سەیرکردنی خەڵک و خۆ بە ڕابەر و ڕزگارکەرزان.\nبەم پێیە کۆمیونیزم دابران نیە لە دین، بەڵکو تەرجەمەیەکی عەلمانیانەیە بۆ دین و بەرهەمهێنانەوەیەتی.


لە پەیامێکی هاوبەشدا، هەردوو پەرلەمانتاری پەرلەمانی کوردستان ئەبوبەکر هەڵەدنی و عەلی حەمەساڵح، ڕایانگەیاند، قسەکانی لاهور شێخ جەنگی لەبارەی فشارەکانی سەرۆکی حکومەت بۆ ئازادکردنی ئەو سێ کەسەی لەسەر هێرشکردنەسەر غالب محەمەد دەستگیرکران، ئاماژەیەکی مەترسیدارە و واتە، پارتی چی بوێت لە سلێمانی دەیکات و ئەمانیش ھیچ دەسەڵاتیان نیە.\nدەقی نوسینەکەی ئەو دوو پەرلەمانتارە وەک خۆی:\nسێ ئەفسەر بە تۆمەتی ھێرشکردنە سەر پەرلەمانتار غالب محەمەد دەستگیرکران، لاھور شێخ جەنگی، ھاوسەرۆکی یەکێتی ھەموو حکومەت و بەتایبەت سەرۆکی حکومەت تۆمەتبار دەکات بەوەی فشاریان کردوە بۆ ئازادبونیان!!!\nئەم قسانە ئاماژەیەکی مەترسیدارە، واتە: سەرۆکی حکومەت بەرگری لە کەسانێک دەکات لە پشتی ھێرشکردنە سەر غالب محەمەدە!!\nسەرۆکی حکومەت بۆ پێداگیرە لە ئازادکردنی ئەم سێ کەسە!!\nلاھور شێخ جەنگی، پێماندەڵێ: لە ژێر فشاری سەرۆکی حکومەتدا ئەم سێ ئەفسەرە بەردراون!!! ئەی ڕۆڵی ئێوە چیە؟\nبە لێکدانەوەی قسەکانی ھاوسەرۆکی یەکێتی و ئازادبوونی ئەو سێ کەسە.. واتە: پارتی چی بوێت لە سلێمانی دەیکات و ئەمانیش ھیچ دەسەڵاتیان نیە!!\nوتەبێژی حکومەتیش، بەناوی ھەموو لایەنە پێکھێنەرەکانی حکومەتەوە بەیانێکی دەرکردوە.. کەیسی ھەردوو کۆچکردوو ئامانج بابانی و لانە خان و منداڵەکانی بە تیرۆر ناوبردوە! دەتانزانی تیرۆرە بۆچی تاوەکو ئێستا لێی بێدەنگ بوون!!! چی بە کەسوکاریانو ھاوڵاتیانی کوردستان دەڵێن! لە کوێی دونیا ھەبوە حکومەت بەرامبەر تیرۆری ھاوڵاتیانی خۆی بێدەنگ بێت!!\nدەستگیرنەکردنی تاوانباری ھێرشکردنە سەر غالب محەمەدو پەیامی ھاوسەرۆک و وتەبێژی حکومەت ئاماژەی مەترسیداری تێدایە، ژیانی کەس لەکوردستان پارێزراو نیەو حوکمڕانی لە قۆناغێکی مەترسیداردایە، تائێستاش ئەم دوو ھێزە بێدەنگ بون لە تاوانی یەکتر!!\nئەم بێمتمانەی درەستکردنە لە ھەموو شت مەترسیدارترە!!\nدەبێت دەزگای ئەمنی لە سلێمانی ڕونکردنەوە بدات لەسەر بکەری راستەقینەی پشت ھێرشکردنە سەر غالب محەمەدو ئازادبوونی ئەو سێ کەسە..\nھیوامان وایە، ھێزو لایەکانی دەرەوەی پارتی و یەکێتی ھەڵوێستی جدیان ھەبێت.\nعەلی حەمە ساڵح ئەبوبەکر ھەڵەدنی\nزیاتر بخوێنەرەوە: لاهور شێخ جەنگی بۆ مەسرور بارزانی: لێرەوە پێتدەڵێم تۆ متمانەت لەدەستداوە\nزیاتر بخوێنەرەوە: ڕاگەیاندراوێک لە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە\nزیاتر بخوێنەرەوە: هاوپەیمانی هیوا لەبارەی دۆسیەکەی غالب محەمەد: توشی سەرسوڕمان بووین


[ فەزڵ و گەورەیی نوێژی چێشتەنگاو ]\nیەکێک لەوەسیەتەکانی پێغەمبەری خواﷺ بۆ أبو ھریرة و ئێمە ئەوەیە کە واز لەسێ شت نەھێنین یەکێک لەم سێ شتە « نوێژی چێشتەنگاوە » بۆیە بە أبو ھریرةی فەرموو : عن أبي هريرة - رضي الله عنە -قال: أوصاني خليلي بثلاث لا أدعهن حتى أموت: «صوم ثلاثة أيام من كل شهر، وصلاة الضحى، ونوم على وتر» واتە : خۆشەویستەکەم سێ وەسیەتی کردم کە ھەرگیز وازی لێ نەھێنم : بەڕۆژووبونی سێ ڕۆژ لەھەموو مانگێک ، وە کردنی نوێژی چێشتەنگاو ، وە نوێژی ویتر پێش خەوتن. [ صحيح البخاري : ١١٧٨ ]\nره‌سم گرتن بۆ حه‌رامه؟ من ره‌سمی ته‌نهام زۆره‌كه‌س نایبینێ ئه‌گه‌ر حه‌رام بێت بیسرمه‌وه؟\nچۆن ده‌توانیت خیانه‌ت له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌ت نه‌كه‌یت؟؟؟؟؟؟؟؟؟\nئـــایا چاتکڕدن له‌نێوان کچ و کوڕ حه‌ڕامه؟ مه‌به‌ستم کچێک له‌گه‌ڵ کوڕێک چاتبکات و نه‌یناسێت به‌ڵام چاتبکه‌ن باسی هیچ شتی خڕاب مه‌که‌ن ته‌نها یه‌کتڕیان نه‌یبینیوه‌به‌ڵام هاوڕێن؟ ئه‌گه‌ڕ حه‌ڕامه‌بـــوچی؟\nمن نزیکەی ٣ ساڵە زەواجم کردووە و مناڵم نابێت سەردانی زۆر دکتۆرم کردووە بەڵام بێ سود بوە. دواتر جومە لای مامۆستایەکی بەڕێز دوای ئەوەی قورئانی بەسەردا خوێندم بێی وتم کە آنتقامم لەسەرەو چەند جارێک مناڵ دروست بووە بەڵام .......\nئافره‌ت له‌ماڵه‌وه قات وبیجامه‌وه بكه‌ن گوناحه یان نا؟؟؟\nخێزانه‌كه‌م 25 مسقال زێرِى هه‌یه نیوه‌ى به‌خۆى وه ده‌خات و زۆر جاریش هه‌مووى به‌خۆى وه ده‌خات ئایه زه‌كاتى له‌سه‌ره سالێك تێپه‌ریوه به‌سه‌ریدا.\nئایا ده‌توانی له‌كاتی سوجده‌بردن و هه‌ستانه‌وه‌له‌سوجده‌ده‌ست به‌رزبكه‌یته‌وه‌واتا له‌كاته‌هه‌موو به‌رز بوونه‌وه‌و نزمبونه‌وه ده‌ست به‌رز بكرێته‌وه تكایه‌تكایه‌به‌به‌ڵگه‌وه‌وه‌ڵام بده‌وه\nئێمه له‌ده‌ره‌وه‌ى ولات ده‌ژین الحمدلله مزگه‌وتمان لێوه نزیكه وده‌توانین نوێژه‌كانمان بكه‌ین، به‌لام تا چه‌ند دروسته لێره بژین؟؟ وه‌لاَم به‌به‌ڵگه‌وه بێت ان شاءالله.\nمن له‌بیره‌نه‌وتیه‌كان وه‌ك مهندیس ڕۆژانه12 سه‌عات ئیش ده‌كه‌م ، بۆ ئیسراحه‌تیش له‌كه‌مڵه‌كه‌یان كه شوێنی مانه‌وه‌و خواردنیان هه‌یه ده‌مێنمه‌وه، ئه‌وه‌زۆربه‌ی جار 15 ڕۆژ له‌وێ ..................\nئایا هیچ فه‌رمووده‌یه‌ك هه‌یه له‌سه‌ر هه‌نگوین یان له‌سه‌ر چۆنێتى خواردن و به‌كارهێنانى هه‌نگوین ؟ تكایه ئه‌گه‌ر هه‌یه بۆمان روون بكه‌نه‌وه\nمن له‌قوتابخانه‌م یانزه‌هه‌می ئاماده‌يم مامۆستایه‌كمان هه‌یه ئافره‌ته‌و زۆر زۆر سفوره چه‌ند جار كتیبی به‌سودم بۆناردووه به‌لام بی سود بوه هه‌روه‌ها له‌بۆل ده‌رسمان بی ده‌لیت ئه‌گه‌رسه‌یری مامۆستاكه‌م بكه‌م ئه‌وا نه‌زه‌رم كردووه ده‌ترسم .........\nله‌م ئایه‌ته پیرۆزه‌دا خواى گه‌وره فه‌رموویه‌تى(لیس علیكم جناح أن تأكلوا جمیعا أو أشتاتا) ئایا واتاى ئه‌م ئایه‌ته ئه‌وه‌یه پیاو وئافره‌تى نامه‌حره‌م ده‌گرێته‌وه كه پێكه‌وه نان بخۆن؟؟ به‌هیواى رِوونكردنه‌وه‌ى ته‌واو؟؟\nمامۆستای بەرێز لە صحیحی بخاری دا رحمه الله حدیثێكم بەرچاو كەوت كە دەڵێت نابێت ئافرەت ببێتە سەرۆك .. ئایا تەنانەت ئەگەر ئافرەتەكە زۆر زاناو بە شەرەف و بە تەقواش بێت وە زۆر لێهاتوو بێت ئایا هەرنابێتە سەرۆك واتە سەرۆكی وڵات ؟؟\nئایا نصابی ئاڵتون ی ئافرەت ( الحلی ) چەندە ؟؟ وە عەیارە 18و 21 فەرق دەكات ؟ وە بۆنمونە ئەگەر 30 مسقاڵی هەبوو بە هەموویەوە ئەوا لەهەر 30 مسقاڵەكە زەكات دەدات یان حەقی نیصابەكەی لێ دەردەكات و لەوەی دەمێنێتەوە زەكات دەدات ؟\nئایا ( قرا‌ءة) ی خەلكی كوردستان بە گشتی كام قرائەیەیە ئایا ( ورش یان حفص یان نافع ) ە ؟ كامیانە ؟ وە كامەیان لە هەمووی زياتر لە قرا‌ءة ی سلفەوە نزیكە ؟ وە ئایا سببی جیاوازیان چییە ؟\nئایا قورئان خوێندن به كوردى دروسته له نوێژدا ؟؟چونكه من به‌عه‌ره‌بى نازانم بیخوێنم؟؟\nئایا حه‌رامه وێنه‌ى هونه‌رمه‌ند هه‌ڵبگرى له‌ناو جزدان یان هه‌ر شتێكى تر؟؟\nبه‌رێزان من بۆماوه‌ى ساڵێك ده‌بێت له‌چك ده‌كه‌م ، به‌لام لوتم زۆر گه‌وره‌یه كه له‌چكیش ئه‌یه‌م به‌سه‌رما زیاتر لوتم گه‌وره‌تر ده‌رده‌كه‌وێت واهه‌ست ده‌كه‌م روخسارم هه‌رلوته، ئه‌گه‌ر نه‌شته‌رگه‌رى لوتم بكه‌م دروسته؟؟\nئه‌گه‌ر ئافره‌ت ببێت به‌ئه‌ندام له سایته ئیسلامییه‌كان به‌لام به ناوى كور شتى دینى بلاوبكاته‌وه گوناهبار نابێت؟\nمیوانی ئەمڕۆ: ١٥٧\nمیوانی هەفتە: ١٦٦٤\nكۆی گشتی: ٥٧٠٥٧٨


عەدنان موفتی - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nعەدنان موفتی (بە عەرەبی: عدنان محمد رشاد مفتی) (لەدایکبووی ١٩٤٩ لە ھەولێر) ئەندامی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە کە سەرۆکی خولی دووەمی پەرلەمانی کوردستان بوو.\nسالی ١٩٧١ لە ئەمنی عاممەی بەغدا زیندانی کراوەو چەندین جاریش لەسەر چالاکی سیاسی لەلایەن وڵاتانی دراوسێ گیراوە. سالی ١٩٦٣ پەیوەندی کردووە بەریکخستنەکانی پارتی دیموکرای کوردستان و لەساڵانی ١٩٧١ – ١٩٧٤ لێپرسراوی قوتابیانی زانکۆی موستەنسریە بووە. ساڵی ١٩٧٤ بەھۆی تیکچوونی پەیوەندی نێوان شۆرش و رژێمی بەعس پەیوەندی بەشۆڕش-وە کردووە، ھەر ئەو ساڵە بەشداری لەدامەزراندنی دەزگای دارایی شۆڕشی ئەیلوول کردووە. لەپاش ھەرەسھێنانی  شۆرشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٧٥ راستەوخۆ پەیوەندی بە دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانەوە کرد کە لە ١/٦/١٩٧٥ دامەزراو رۆلی بەرچاوی ھەبووە. ساڵی ١٩٧٥ - ١٩٧٧ چۆتە سووریا و خەریکی کاری سیاسی و رێکخستن بووە. ١٩٧٨ گەراوەتەوە کوردستان وەک پێشمەرگەیەک بەشداری لە شۆڕشی نوێی کردووە. یەکێک بووە لە ئەندامانی دامەزرێنەری حزبی سۆسیالیستی کوردستان و لە ٨/٨/١٩٧٩ بووە بە ئەندامی سەرکرداییەتی حزبی سۆسیالیست و رۆڵی بەرچاوی لە ئاشتبوونەوەی گشتی و دامەزراندنی بەرەی کوردستانی ھەبووە. لە ١٩٧٩ – ١٩٩٢ رۆڵی بەرچاوی لە بواری پەیوەندییەکانی دەرەوە لەگەڵ ھێزە سیاسی و عەربی و نێودەوڵەتییەکاندا ھەبووە. ساڵی ١٩٩٥ بۆتە ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و لێپرسراوی مەڵبەندی ٣ی ھەولێر.\nلەزۆربەی کۆبوونەوەکانی بۆ چارەسەرکردنی شەری ناوخۆ بەشداربووە و رۆڵی بەرچاوی ھەبووە لە کۆبوونەوەکانی تاران و لەندەن و دیمەشق، رۆڵی بەرچاویشی لە ئیمزاکردنی رێککەوتننامەی ئەنقەرە ھەبووە لە ساڵی ١٩٩٦. سێ ساڵ نوێنەری یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بووە لە قاھیرەی پایتەختی میسر و یەکێک بووە لە رێکخەرانی دیالۆگی کوردی و عەرەبی کە ساڵی ١٩٩٨ لە قاھیرە بەسترا. ساڵی ١٩٩٩ لەحکومەتی ھەرێمی کوردستان پۆستی وەزیری شارەوانی وەرگرتووەو دواتریش بۆتە وەزیری دارایی و ئابووری و پاشان بۆتە جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان. لە کۆنگرەی دووەمی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان-دا دووبارە بە ئەندامی سەرکردایەتی و پاشان بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی ھەڵبژێردراوە.\nتا ئێستا ٣ جار لە مردن رزگاری بووە، ١٩٧٤ لە بۆردومانی شارۆچکەی چۆمان، لەرۆژی ٢٤/١١/١٩٨٧ لە ناوچەی مەرگە بە دەستی موخابەراتی رژێمی بەعس لەگەڵ ژمارەیەک لە ھەڤاڵەکانی بە ژەھری سالیۆم ژەھرخوارد کران، تێیدا ٣ کەس لە ھەڤاڵانی شەھید بوون و ئەویش بە مەبەستی چارەسەرکردن گوێزرایەوە بۆ لەندەن، لە کارە تیرۆریستییەکەی ١ی شوباتی ٢٠٠٤ لە شاری ھەولێر بە سەختی برینداربووە بۆ ماوەی ٤ مانگ لەژێر چاودێریی پزیشکی ماوەتەوە.\nخاوەنی بروانامەی بکالۆریۆسە لە ژمێریاری. دوو کتێبی بە ناوی «العلاقات العربیة الكوردیة» و «حوار العربی الكوردی» بڵاوکردۆتەوە. زمانەکانی کوردی و عەرەبی و تورکی و فارسی و ئینگلیزی و فەرەنسی دەزانێت.\nعه‌دنان موفتی - سایتی پەرلەمانی کوردستان\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=عەدنان_موفتی&oldid=699613»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٠٦ی ٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


تیرۆکردنى هیشام هاشمى، شیکەرەوەى بوارى ئەمنى لە عێراق شۆکێکى گەورەى لەسەر ئاستى عێراق و جیهانى عەرەبی و تەنانەت جیهانیش دروستکرد، بە پەیامێکى ڕوون بۆ مستەفا کازمى سەرۆکوەزیران دادەنرێت لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە.\nسێ چەکدار کە لەسەر ماتۆڕسکیلێک بوون، ئێوارەى ڕۆژی دووشەممە لە دورى چەند مەترێکەوە تەقەیان لە هاشمى کرد، کاتێک لەناو ئۆتۆمبیلەکەیدا بوو لەبەردەم ماڵەکەى خۆى لە ناوچەى زیونەى رۆژهەڵاتى بەغدا و بەهۆیەوە گیانى لەدەستدا.\nمستەفا کازمى سەرۆکوەزیران بەڵێنیداوە ئەنجامدەرانى ئەو کارە سزا بدات و جەختیکردووەتەوە کە رێگە بە گەڕانەوەى تیرۆرکردن نادات بۆ عێراق.\nنادر هاشمى بەڕێوەبەرى سەنتەرى توێژینەوەى رۆژهەڵاتى ناوەڕاست لە زانکۆى دنفر بە پێگەى میدیا لاینى ڕاگەیاندووە، "پێویستە لەوە تێبگەین کە تیرۆرکردنى هیشام لە چوارچێوەى گژبوونى ئاڵۆزییەکانى نێوان ئەمریکا و ئێراندایە، کە عێراق گۆڕەپانى سەرەکى ئەو ململانێیەیە".\nئاماژەى بەوەشکردووە، "تیرۆرکردنى هاشمى وەڵامى ئێران بووە بۆ دەستگیرکردنى ئەندامانى کەتائیبى حزبوڵا".\nلە مانگى ڕابردوودا هێزەکانى دژە تیرۆر هەڵیانکوتایە سەر بنکەیەکى حزبوڵا لە هەوڵێکدا بە ئامانجى سنوردانان بۆ گروپە چەکدارەکانى سەر بە ئێران کە بەشێوەى سەربەخۆ لە عێراق کاردەکەن، هاشمى ئەو هەنگاوەى کازمى بە بوێرانە ناوبردبوو.\n"ئێران پەیامێکى رونى دایە ئەمریکا و بەغدا کە ناوەرۆکەکەى ئەوەیە گروپەکان دەتوانن تواناى خۆیان نیشان بدەن، هاشمى بە ئامانج گیرا بەهۆى بۆچوون و رەخنەگرتن لە گروپەکان"، نادر هاشمى وایوتووە.\nجەختیشیکردووەتەوە، دوایین کارى هاشمى پێش چەند خولەکێک لە کۆچى دوایی، رەخنەگرتن بووە لە "شانەکانى کاتیۆشا"، کە موشەکیان ئاڕاستەى نێردە دیبلۆماسییەکان کردووە لە ناوچەى سەوز، بەهۆیەشەوە روبەڕووى هەڕەشەلێکردن بووەتەوە.\nهەموو لایەنەکان بە ئێران و گروپە چەکدارەکانیشەوە ئیدانەى تیرۆرکردنى هیشام هاشمیان کردووە، بەڵام ئەوە نەبووەتە هۆى بێبەریکردنى ئەو گروپانە بەوەى دەستیان لەو روداوەدا هەبێت، بەتایبەتى کەتائیبى حزبوڵا کە پەنجەى تۆمەتى ئاڕاستە دەکرێت.\nهەروەها وەزارەتى دەرەوەى ئەمریکا لە بەیاننامەیەکدا ڕایگەیاندووە، راپۆرتەکان دەریدەخەن کە گروپەکانى سەر بە ئێران لەپشت ئەو کارەوەن.\nبەپێی رۆژنامەى نیۆیۆرک تایمزى ئەمریکى، تیرۆرکردنى هاشمى پەیامێک بووە بۆ حکومەتى نوێی عێراق، روبەڕووبونەوەى توندى حکومەت و هەوڵەکانى بووە بۆ سەپاندنى سەروەرى یاسا.


فۆنیم - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\n(ڕەوانەکراوە لە فۆنێمەوە)\nفۆنیم یان واچ لە زمانەوانیدا بە بچووکترین بەشی وتە (قسە) دەگوترێت کە دەبێتە ھۆی گۆڕینی واتای وشە.\nواچەکان بچووکترین یەکەی دەنگیی سەربەخۆن کە جیاوازی واتایی پێک دەھێنن، بۆ وێنە لە کوردیدا «ر» و «ڕ» دوو واچن، لە بەر ئەوەی کە لە دوو وشەی وەک (کەر و کەڕ) دا دەبنە ھۆی جیاوازی واتایی، بەڵام لە بڕێ زماندا (وەک زمانی فارسی، ئینگلیسی و..) یەک واچن، چونکوو واتا ناگۆڕن.\nمۆرفیمەکان بە یارمەتی واچەکان دروست دەبن (یەک یان چەن مۆرفیمیش، وشەیەک پێک دێنن). بۆ وێنە: «تۆ» لە دوو واچی «ت» (/t/) و «ۆ» (/o/) پێک ھاتووە.\nئەو دەنگانەی کە لە سیستەمی دەنگی ھەر زمانێک دەبنە ھۆی جیاوازی واتایی لە وشەکاندا و دابەش ناکرێن، بە واچ دەناسرێن.\nئەرکی سەرەکی واچ بریتییە لە «جیاکردنەوەی یەکەکانی وتە لە یەکتر و بەدیھێنانی جیاوازی واتایی لە یەکەکانی وتەدا». لە تێکەڵ بوونی [یەکەکان و ڕیتەکانی دەنگی (قاڵب)] لەگەڵ [یەکەکان و ڕیتەکانی واتایی]، سیستەمی پێوەندی، واتە زمان بەدی دێت.\nھەر کۆمەڵگایەکی زمانی، شێوەی نووسینی ھەبێ یا نە، لە ژمارەیەکی سنووردار واچ کەڵک وەردەگرێ، کە پێویست نییە لە واچی زمانەکانی تر بچێ. بە وتەی زمانناسان، ھەموو زمانەکان واچین. بەگوێرەی دوامین لێکۆڵینەوە؛ «زمانی ھاوایی ١٣، واتە کەمترین ژمارەی واچ و زمانێک لە دەستەزمانی قەوقازی ٧٥ واچ، واتە زۆرترین ژمارەی واچی لە زمانەکانی دنیادا ھەیە.»\nنووسەی واچەکان لە نێوان / / دا دەنووسرێن و ئەم شێوە نووسینە لە شێوازی واچنووسی جانز دانیێڵ، وەرگیراوە.\nگۆکردنی واچەکان لە یەک زماندا ھەمیشە وەکیەک نیە، ئەم جیاوازییەش نابێتە ھۆی خولقاندنی دوو واچی جیاواز، بۆ وێنە [د] و [ڎ] لە زمانی کوردیدا، لە باری فۆنۆلۆجییەوە یەکسانن، چونکوو ھیچ دوو وشەیەک (بە واتای جیاوازەوە) لە زمانی کوردیدا پەیدا نابێ کە جیاوازی نێوانیان، تەنیا لە[د] و [ڎ] دا بێ. لە بڕێ شێوەزارەکانی زمانی کوردیدا [د] و لە بڕێکی تردا [ڎ] باوە. وەک: (بادام و باڎام، سەد و سەڎ، و…) یان [س] و [ص] وەک: (سەد و صەد، سەوزی و صەوزی، و…)\nدەبێ بزانین کە واچ لەگەڵ پیتدا جیاوازە. پیت شێوەی نووسراوی واچە و واچ شێوەی زارەکی پیتە. ئەم دووانە ھەمیشە پێوەندییەکی یەکسانیان نییە. لەوانەیە لە بڕێ زماندا، بڕێ واچ شێوەی نووسینیان بۆ دانەنرابێت؛ بۆ وێنە لە ڕێنووسی عەرەبی زمانی کوردیدا، ھیچ پیتێک بۆ واچی بزرۆکە (I) دەسنیشان نەکراوە، وەک لە وشەی (سڕ) واچی بزرۆکە «I» لە نێوان واچی «س» و «ڕ» دا پیتی نییە و نانووسرێت.\nلقێک لە زمانەوانی دەپەرژێتە سەر واچەکان و بە فۆنۆلۆجی دەناسرێت. زمانی کوردی ٣٧ واچی ھەیە، کە ٨یان دەنگدار و ٢٩یان بێدەنگن:\n٢٩ واچی بێدەنگ (کپ): ئ ب پ ت ج چ ح خ د ر ڕ ز ژ س ش ع غ ف ڤ ق ک گ ل ڵ م ن و ﻫ ی\n٨ واچی دەنگدار (بزوێن): ا، ی، ۆ، ێ، و، وو، ە، بزرۆکە I\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=فۆنیم&oldid=657902»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٧:٥٢ی ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


رێوشوێنی بەپەلە لە كوێت‌و قەتەر - تۆڕی میدیایی خەڵک\nخەڵک ژمارەیەک ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکا، لە نامەیەکدا داوا لە وەزیری دەرەوەی وڵآتەکەیان دەکەن بەرامبەر پێشێلکارییەکانی دژ بە مافەکانی مرۆڤ، لێپێچینەوە لەگەڵ تورکیا بکرێت و ئەمریکاش بە پەیوەندییەکانی لەگەڵ حکومەتەکەی ئەردۆغاندا بچێتەوە. لە نامەیەکدا، بۆ ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ١٨٣ ئەندامی کۆنگرێسی ئەمریکا کە سەر بە هەردوو پارتی کۆماری و دیموکراتەکانن و واژۆیان لەسەر کردووە، چەندین تۆمەتی بەهێزیان ئاڕاستەی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا و حکومەتی تورکیا کردووە بەرامبەر هەڵسوکەوتەکانیان لەماوەی دوو دەیەی رابردوودا. لە نامەکەدا هاتووە، "سەبارەت بە پەیوەندی ئیدارەی جۆ بایدن لەگەڵ تورکیا، داوا لە ئێوە دەکەین گرنگی بەو پێشێلکارییانە بدەن لە ماوەی دەسەڵاتی ئەردۆغاندا روویانداوە، بەداخەوە ئەردۆغان پەیوەندییەکانی نێوان گەلانی ئەمریکا و تورکیای بەرەو دواوە برد." "ئەوەشخراوەتە ڕوو؛ حکومەتی ئەردۆغان دادگای تورکیای لاواز کردووە، ئازادی بیروڕا و رۆژنامەوانی پێشێل کردووە و سیاسییە ئۆپۆزسیۆنەکان، رۆژنامەوانان و کەسانی سەر بە کەمینەکان دەخاتە زیندانەوە، بەجۆرێک لە ساڵی ٢٠١٦وە تاکو ئێستا زیاتر لە ٨٠ هەزار کەس زیندانی کراون و زیاتر لە ١٥٠٠ رێکخراوی کۆمەڵگەی مەدەنی لە چوارچێوەی فشاری سەر ئۆپۆزسیۆنی سیاسیدا داخراون. ئەو ئەندامانەی کۆنگرێس دەڵێن، ئەردۆغان نەک لە تورکیا تەنەنات لە ئەمریکاش دەستدرێژی کردووەتە سەر خۆپیشاندەران و تەنانەت کادرە ئەمنییەکانی واشنتنیش ئەوان سەردانێکی ئەردۆغان بۆ ئەمریکا بە بیر دەهێننەوە و دەڵێن؛ "حکومەتەکەی ئەردۆغان تەنانەت شێوەو مامەڵەی خۆیان هێناوەتە سەر شەقامەکانی واشنتۆن کاتێک، پاسەوانەکانی ئەردۆغان پەلاماری خۆپیشاندەرانی مەدەنی و کارمەندە فیدراڵییەکانی ئەمریکایان دا، چوار لە تۆمەتبارەکانیش لە دادگای ئەمریکادا .\nخەڵک پاپا فرانسیس، پاپای ڤاتیکان، بەر لە سەردانی بۆ هەرێمی کوردستان و عێراق، لە پەیامێکدا دەڵێت؛ رێگە مەدەن ئەو نەھامەتییە زۆر ئازاربەخشانەی کە بینیوتانن و ئازاری منیش دەدەن، بەسەرتان زاڵ بن، خۆتان بەدەستەوە مەدەن: چونکە لانکەی دانایی رەسەنایەتی لە خاکی ئێوەدایە. بڕیارە ڕۆژی 5ی ئەم مانگە، پاپا فرانسیس، پاپای ڤاتیكان سەردانەكەی بۆ عێراق دەستپێبكات، ئەو ڕۆژە لە بەغدا دەبێت و چەند كۆبوونەوەیەكی دەبێت، دواتر ڕۆژی 6ی ئادار سەردانی نەجەف دەكات و لەگەڵ عەلی سیستانی، گەورە مەرجەعی باڵای شیعەكان كۆدەبێتەوە و پاشان دەچێتە شاری ئوور. رۆژی 7ی ئاداریش پاپا سەردانی هەرێمی كوردستان دەكات و لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی هەولێر لەلایەن نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستانەوە پێشوازیی لێدەكرێت، دواتر سەردانی چەند ناوچەیەكی پارێزگای نەینەوا دەكات، لەوانە قەرەقووش، هەمان رۆژیش دەگەڕێتەوە هەولێر و لە یاریگەی فرەنسۆ هەریری بەشداری لە رێوڕەسمێكدا دەكات. دەقی پەیامەکە خوشکان و برایانی ئازیزم لە عێراق، ئاشتی بەسەرتان ببارێت! لە کۆتاییدا دوای چەند رۆژێکی دیکە لەگەڵتان دەبم! بەپەرۆشم بۆ دیدارتان و بینینی روخسارتان و سەردانکردنی خاکەکەتان، لانکەی شارستانییەتی رەسەن و ناوازە. من بە تۆبەکارییەوە پێتان دەگەم بۆئەوەی نزای لێخۆشبوون و ئاشتبوونەوە لە یەزدان بکەم، دوای چەندین ساڵ لە جەنگ و تیرۆر. ھەروەھا لە دڵەوە لە یەزدان دەپاڕێمەوە میھرەبانی خۆی بەسەر قوربانییەکان ببارێنێت و بۆ بریندارەکانیشتان هیوای چاکبوونەوە دەخوازم. بەوپەڕی پەرۆشییەوە ئاشتی دەخوازم و دووپاتی دەکەمەوە "ئێوە ھەمووتان بران". بەڵێ بەپەرۆشی ئاشتییەوە دێمە دیدارتان و ھەوڵ بۆ برایەتی و تەبایی دەدەم و دەخوازم پێکەوە نوێژ بکەین، پێکەوە ھەنگاو بنێین و لەگەڵ خوشک و براکانمان نەریتە ئاینییەکانی دیکە لەژێر بەیداخی باوکمان ئیبراھیم بەجێ بگەیێنین، کە ھەمووان لە چوارچێوەی خێزانێکدا بە موسڵمان و جوو و کریستیان کۆدەکاتەوە. خوشک و برا کریستیانە ئازیزەکان، ئەوانەی لەنێو جەرگەی نەھامەتییە ھەرە سەختەکاندا دەستبەرداری باوەڕتان نەبوون، بەوپەڕی پەرۆشییەوە جۆش و خرۆش دایگرتووم بۆ دیدارتان. خۆشحاڵم بە سەردانی کەنیسەیەک تایبەتمەندی شەھیدبوونی ھەیە! بەھیوای ئەوەی ئەو شەھیدانەی ناسیوتانن یارمەتیدەرمان بن بۆئەوەی سووربین لە ھێزی خۆشەویستی. لە چاوەکانتاندا وێنەی خانووە خاپوورکراوەکان و کەنیسە وێرانکراوەکان ماوەتەوە، لە دڵەکانیشتاندا برینی جیابوونەوە لە خۆشەویستان و کۆچکردن لە ماڵەکانتان ماوەتەوە. دەمەوێ باوەشی پڕ نەرمی کەنیسەکانتان بۆ بھێنم، ئەو کەنیسەیەی کە لە ئێوە و لە رۆژھەڵاتی نێوەڕاستی ئازاردرا نزیکە و ھاندەرتان بم بۆ بەرەو پێشڤەچوون. رێگە مەدەن ئەو نەھامەتییە زۆر ئازاربەخشانەی کە بینیوتانن و ئازاری منیش دەدەن، بەسەرتان زاڵ بن، خۆتان بەدەستەوە مەدەن: چونکە لانکەی دانایی رەسەنایەتی لە خاکی ئێوەدایە و رێنماییمان دەکات بۆ ئەوەی رێگایەکی دیکە بگرینە بەر، وەک ئیبراھیم بکەین، کە ھەموو شتێکی لەدوای خۆی جێھێشت، کەچی ھەرگیز تکا و پاڕانەوەی لەدەست نەدا؛ متمانەی تەواوی بەخودا کرد هەبوو و بەمەش بووە باوکی ھەموو وەچەیەک کە ژمارەیان یەکسانە بە ژمارەی ئەستێرەکانی ئاسمان. خوشک و برایانی ئازیز، با سەیری ئەستێرەکان بکەین، ببینین خودا چ بەڵێنێکی پێداوین. خوشک و برایانی ئازیز، لە چەندین ساڵی رابردوودا زۆر بیرم کردوون، بیری ئێوەم کرد کە نەھامەتی زۆرتان چەشت، بەڵام ھەستتان بە سەرلێشێوان نەکرد، بیرم لە ئێوە کردەوە، بە کریستیان و موسڵمان، ھەروەھا گەلی ئێزدی، بیرم لای ئێوەشە. بەڵێ بیرم لای ئێزیدییەکانە کە زۆر زۆر تاڵییان چەشت، ھەموومان براین، ئێستاش بەرەو خاکە پیرۆز و بریندارەکەتان ھەنگاو دەنێم، بەپەرۆشی تکا و ئومێدەوە. لە نەینەوا، پەیامبەری یونان دەنگ دەداتەوە کە تەواوی شارەکە وێران و کاولکرا و نیازێکی نوێی…\nهونەر تۆفیق هەمیشە کە بەراوردی نێوان زۆنی سەوز و زەرد دەکرێت ، باسی فەوزا دێتە پێشەوە . دەڤەری یەکێتی زۆنێکی پڕ لە فەوزا و بێسەروبەریە ، دەڤەری پارتیش زۆنێکی ئارامی بێ کێشە و گرفتە !! یەکێتی لە دروستبوونیەوە تا ئەمڕۆی حیزبێکە لەناو کلتوری فەوزادا خولقاوە و بە فەوزادا گەورە و بچوکبۆتەوە . بەبێ فەوزا ناژی و لەفەوزاشدا هەمیشە تەحجیم دەکرێت و ناهێڵرێت لەوەی هەیە زیاد و کەمبکات . بەڵام کەلتوری سیاسی پارتی لەدروستبوونیەوە بەناو تەقلیدێکی محافزکارانەی حسابکردن بۆ سەرگەورە و گوێڕایەڵی بچوک لە گەورە خولقاوە . بۆیە بەتانەوە بە یەکێتی دەڵێن بێ سەرگەورەیە ، چونکە سەرگەورە لە پارتیدا قسەی ئەوەڵ و ئاخیری لایە . ئەو کلتورەی پارتی کە ئیمکانیەتی یەکدەنگی نێوخۆی پێداوە ، لەهەمان کاتدا توانای گەورەکردن و بچوکردنەوەی فەوزاکانی ناو یەکێتیشی پێبەخشیووە کە بەپێ ی بەرژەوەندی خۆی فەوزای ناوچەی یەکێتی گەورە و بچوکبکاتەوە . لەکاتی نزیکبوونەوە لە هەڵبژاردن و فشارە ناوخۆیی و دەرەکیەکانی سەر حکومەتەکەی پارتی بەهۆی زیندانکردنی چالاکوانەکان و پشتیوانی لە تورکیا لە دژی پەکەکە ، پارتی پێویستی بە خۆ خاڵی کردنەوەیە . باشترین و گونجاوترین فەزاش بۆ خاڵی کردنەوەی فشارەکان ، دەڤەرە پڕ لەفەوزاکەی یەکێتی یە . ئەو پەندەی دەڵێت بە بەردێک دوو چۆلەکە دەپێکێت ، لەم دۆخەدا لە توانای پارتیدایە چەندین چۆلەکە نیشانە بکات . لەلایەک لەڕێگای لێدان لە غالبی پارلەمانتاری بەغداوە، هەڕەشە و هێرشێکی راستەوخۆی کردە سەر فراکسیۆنی هیوا ، بۆ ئێستا و بۆ داهاتووش عەزەڵاتی خۆی نیشاندان کە دەتوانێت لەهەر کوێ بن زەفەر بە نەیارەکانی بەرێت . لەهەمان کاتدا فرسەتی لە فەوزاکانی ناو یەکێتی گرتەوە کە بەئاسانی کەرتیان بکات و دابەشیان بکاتەوە بەسەر خۆی و نەیارەکانیدا . بەنەیارەکانیشی لەناو یەکێتیدا گوت کەی بمەوێت لە کردەیەکدا ناکۆکتان دەکەمەوە کەلەسەر من شەڕ لەنێوان خۆتاندا بکەن، ئەوەشی بە نەیارە نایەکێتیەکانی گوت لەناو زۆنەکەی خۆی و دەرەوەی خۆشیدا ، لە هەرکوێ بن دەستم پێتان دەگات ، لە نزیکترین کاتیشدا خەڵاتی ڕێزلێنان لە چەقۆکێشەکان دەکات .\nخەڵک پاش گەیشتنی پشكی هەرێمی كوردستان لە عیراقدا، کە بڕی ٥٠٠٠ ڤاكسینی دژە كۆرۆنایە لە جۆری (سینۆفارم)ی چینی، بەپێی پلانێک دەست بە دابەشکردنی دەکرێت و هەر پارێزگایە بڕی دیاریکراوی خۆی بۆ تەرخان دەکرێت. بە پێی ڕاگەیانراوی وەزارەتی تەندروستی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەو ژمارە ڤاکسینە ٢٥٠٠ کەس لێی سوودمەند دەبن و هەر کەسێک دوو ژەم لە ڤاکسینەکەی پێدەدرێت. ئەوەش خراوەتە ڕوو، بنەمای دابەشکردنەکە، لە سەر رێژەی دانیشتوانی هەر پارێزگایەکە. بەپێی ڕاگەیەنراوەکە؛ هەولێرو کۆیە ١٣٦٠ ژەم، سلێمانی، هەڵەبجە، ڕاپەڕین، گەرمیان ١٧٢٠ ژەم، دهۆک ٩٢٠ ژەم و بۆ هاووڵاتیانی چینی نیشتەجێی هەرێمیش بڕی ١٠٠٠ ژەم دیاریکراوە.\nخەڵک سەرۆکی هەرێمی کوردستان، سەرکۆنەی هێرش بۆ سەر بنکەی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانان لە عەین ئەسەد دەکات و رایدەگەیێنێت، دووباره‌بوونه‌ى به‌رده‌وامى په‌لاماردان و هێرش له‌سه‌ر هێزى هاوپه‌يمانيى نێوده‌وڵه‌تيى دژى داعش به‌ته‌واوى دژى به‌رژه‌وه‌ندييه‌كانى عێراقه و ئارامى و سه‌قامگيريى وڵات و ئێستا و داهاتوى ده‌خاته مه‌ترسيه‌كى راسته‌قينه‌وه. نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، لە ڕاگەیەنراوێکدا، دەڵێت؛ عێراق لە دۆخی ئێستایدا هێشتا پێویستی بە بەردەوامیی هاوكاری و یارمەتیدانی ئەمەریكا و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتییە بۆ رێگری لە بەهێزبوونەوەی داعش و لەناوبردنی یەكجارەكیی ئەو رێكخراوە تیرۆرستییەی رۆژ بە رۆژ هەڕەشە و مەترسییەكەی زیاتر دەبێت و كردە سەربازی و جموجووڵە تیرۆرستییەكانی فراونتر دەبن. بارزانی، داوا لە حكوومەت و پەرلەمان و هێز و لایەنە سیاسییەكان و پێكهاتەکانی گەلانی عێراق دەكات، بەرانبەر ئەم هێرش و پەلامارانە بێنە دەنگ و رێگە نەدرێت لەسەر حیسابی بەرژەوەندییەكان و داهاتووی ئەوان، عێراق بكرێتە گۆڕەپانی پێكدادان و یەكلاكردنەوەی ململانێكان. ئەمڕۆ چوار شەممە چەند مووشەكێك ئاڕاستەی بنكەی سەربازی عەین ئەسەد لەئەنبار كراون و ئامانج لەو هێرشە، سەربازانی ئەمریكا بوون.\nخەڵک لە پەلامارێکدا، لە شارێکی سوید، کەسێک بەچەقۆ هێرشی کردە سەر ژمارەیەک هاووڵاتی و 8ی لێ بریندار کردن. پۆلیسی سوید رایگەیاند، ئێوارەی ڕۆژی چوارشەممە، کەسێکی تەمەن 20 ساڵان لە شاری ڤیتلاندی سوید، بە چەقۆ هێرشی کردووەتو سەر چەن هاووڵاتییەک و هەشت کەسی بریندارکردووە. دوو لە بریندارەکان برینەکانیان سەختە و هێرشکەرەکەش بە گوللەی هێزەکانی پۆلیس بریندارکراوە و گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانە. بە گوێرەی هەواڵی ڕۆژنامەی ئەفتۆنبلادت، پۆلیس ئەو کردەوەیەی بە تاوانێکی تیرۆریستی گومانلێکراو وەسف کردووە.\nخەڵک - وەرزش جیانیلوجی بۆفۆنی گۆڵچی ئیتاڵی و یانەی یۆڤانتۆس ئاشکرایکرد؛ دوای چوار وەرزی دیکە، پلانی لە مانگی حوزەیرانی 2023 دا دەستبەرداری یاریکردن بێت. ئەو گۆڵچییە تەمەن 43 ساڵە تا کۆتایی ئەم وەرزە گرێبەستی لەگەڵ یۆڤانتۆس هەیە و تائێستاش نەگەیشتووەتە ڕێککەوتن بۆ درێژکردنەوەی گرێبەستەکەی لەگەڵ یانە ئیتالییەکە . بوفۆن لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی دا وتوویەتی : " لە مێشکمدایە ، وابزانم ئیتر دوا وادەیە، کە لە حوزەیرانی 2023 دا ، واز لە یاریکردن بهێنم." وتیشی؛ ئەمە بیرۆکەی ئێستامە بۆ وازهێنان، بەڵام ڕەنگە چوار مانگی تر وازبهێنم.\nخەڵک - وەرزش یانەی مانچێستەر سیتی بە تۆمارکردنی چوار گۆڵ بەرامبەر یەک گۆڵ لە یاریگای خۆیدا بەسەر یانەی وۆلڤەرهامپتۆن-دا سەرکەوت. لە هەفتەی ٢٦هەمینی خولی یانە نایابەکانی ئینگلتەرا بۆ تۆپی پێ (پرێمیەر لیگ)دا، یانەی مانچێستەر سیتی لە یاریگای ئیتیحاد میوانداری یانەی وۆلڤەرهامپتۆن-ی کرد، لە خولەکی ١٥دا یاریزانی وۆلڤەرهامپتۆن، لیندەر دیندۆنکەر بەهەڵە گۆڵێکی لە بەرژەوەندی سیتی لە یانەکەی خۆی تۆمار کرد، نیوەی یەکەمی یاریەکەش بەو ئەنجامە تەواوبوو. یانەی میوان وۆلڤەرهامپتۆن لە خولەکی ٦١دا لە رێگەی کۆنۆر کۆدی-ەوە گۆڵێکی تۆمار کرد و ئەنجامەکەی یەکسان کردەوە. دواتر مانچێستەر سیتی لە خولەکەکانی ٨٠، ٩٠ و ٩٢دا لە رێگەی گابرێل جیسس و ریاز مەحزەر-ەوە گۆڵەکانیان ی تۆمار کرد و یارییەکەی چوار بە یەک گۆڵ بردەوە. مانچێستەر سیتی ئەوە ١٥ هەمین جارە لەسەر یەک لە پرێمیەر لیگدا سەرکەوتن تۆمار دەکات، بەم جۆرەش خاڵەکانی بەرزبووەوە بۆ ٦٥ خاڵ..\nخەڵک - ئارام سەردار دوای ئەوەی وڵاتی چین، ٥ هەزار ڤاکسینی دژ بەکۆرۆنای پێشکەش بەهەرێمی کوردستان کرد، بریارە سبەی پێنچ شەممە ٤ی ئاداری ٢٠٢١ پێدانی ڤاکسینی کۆڕۆنا لەهەولێر دەست پێ بکات. د.بژار مووسا، وتەبێژی بەرێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی هەولێر بە(خەڵک)ی ڕاگەیاند، سەرجەم ئامادەکاریەکان تەواو کراون، بۆ ئەوەی ئەو ڤاکسینەی هاتۆتە هەرێم دەست بەپێدانی بکرێت بۆ ئەو چین و توێژانەی بەپێی ئەولەویەت دەست نیشان دەکرێن. دەشڵێت؛ بەپێی ئەو ڕێنماییە تەندروستیانەی دیاریکراون، سبەی پێنج شەمە دەستدەکەین بە پێدانی ڤاکسین لە سنووری پارێزگای هەولێر، کە ۳سەنتەر دیاریکراون لە نەخۆشخانەی رزگاری و لەهەریەکە لەشارۆچکەکانی سۆران و کۆیە. ڕۆژی سێ شەممە، وەزارەتی تەندروستی هەرێم، وەك پشكی هەرێمی كوردستان لە عیراقدا، بڕی ٥٠٠٠ ڤاكسینی دژە كۆرۆنای لە جۆری (سینۆفارم)ی چینی وەرگرت. ئەم ئامادەکارییە بۆ پێدانی ڤاکسین لە کاتێکدایە، کە وەزارەتی تەندروستی حكومەتی هەرێم لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لە ٢٤ کاتژمێری ڕابردوودا، ٥٢٢٩ پشكنین ئەنجام دراوە و دەركەوتووە لە هەولیر ١١٢ كەس و سلێمانی ٤٥كەس و لە گەرمیان ٨ كەس و دهۆك ٧٢ كەس تووشی كۆرۆنا بوون. ئاشكراشی كردووە، كە ١٤٧كەس چاكبوونەوە و ٣ كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nخەڵك- بە 5173 حاڵەتی تووشبوونی نوێ، عیراق بەرزترین ئاستی تووشبوونی ڕۆژانەی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا تۆماركرد لەو دەمەی لە وڵاتدا بڵاوبۆتەوە. بەرزترین ئاستی تووشبوون لە شەپۆلی یەكەمی بڵاوبوونەوەی پەتاكە، لە 23ی ئەیلولی 2020 بوو كە 5055 حاڵەتی تووشبوون تۆماركرا. ئەمڕۆ چوار شەممە، بەپێی ماڵپەڕی Worldmetterی جیهانی پسپۆڕ لە دیاریكردنی ڕێژەی تووشبوون بە كۆرۆنا لە جیهان، عیراق لە پلەی هەشتەی جیهاندا ناوی هات و لە دوای چیك و پۆڵەندا و ڕوسیا و ئێران و مەكسیك و ئۆكرانیا و ئەندۆنیسیاوە، بەرزترین ئاستی تووشبوونی تۆماركرد. ئەم خشتەیەی خوارەوە، ژمارەی تووشبوونی نوێ لە مڕۆدا بە كۆرۆنا لە هەر وڵاتێكدا دیاریی دەكات.\nرێوشوێنی بەپەلە لە كوێت‌و قەتەر\nكوێت ئاشكرایكرد یەك شەممەی ئایندەوە چوونی كەسانی بیانی بۆ كوێت قەدەغە دەكەن.\nبەپێی بەیاننامەیەك كە مێدیاكانی كوێت بڵاویانكردەوە سەرجەم ئەوانەی لە دەرەوە دەچنە خاكی كوێت كەرەنتینە دەكرێن.\nئەم بڕیارەی كوێت دوای بڕیاری وڵاتانی عەرەبییە بۆ رێگری لە هاتنی كۆرۆنای نوێ وەك نەوەی بەریتانی و ئەفریقای باشوری.\nلە قەتەریش لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا كۆمەڵەی ستراتیژی نیشتمانی بۆ پێشگرتن بە كۆرۆنا رایگەیاند رێوشوێنی نوێ رادەگەیەنن لەگەڵ بەرزبوونەوەی ئامارەكان لەوانە رێگری لە ئاهەنگ و كۆبوونەوە گشتییەكان دەكەن، لەگەڵ داخستنی گۆڕەپانە وەرزشییەكان، یانەكانی شەوانە، ئامێرەكانی وەرزش لە پارك و كەناراوەكان و كۆبوونەوەكان لە 15 زیاتر نەبن.\nراشیگەیاندووە بەرزبوونەوەی ژمارەی توشبووان و چوونە نێو نەخۆشخانە، ئاماژەیە بۆ روودانی شەپۆلی دووهەم، پێویستە هەمووان پابەندی رێوشوێنەكان بن.\nلەلایەكی دیكەوە عەرەبستانی سعودیە بڕیایدا سەرجەم ئاهەنگ و كۆبوونەوە گشتییەكان بۆ ماوەی 30 رۆژ رابگیرێن و ناشبێت هیچ كۆبوونەوەیەك لە 20 كەس زیاتر بن‌و سەرجەم چالاكییە هونەرییەكان رادەگیرێن و هۆڵەكانی سینەما و ناوەندە رۆشنبیریی و وەرزشییەكان دادەخرێن.\nرۆژی هەینی رابردووش عەرەبستان بڕیاریدا كە رێدان بە سەفەری هاووڵاتیان و كردنەوەی دەروازە وشكایی و هەوایی و ئاوییەكان تا 17ی ئایاری داهاتوو نەكرێنەوە كە بڕیاربوو لە 31ی ئاداردا بكرێنەوە.\nهاوكات لە میرنشینی دوبەی كۆمەڵێك رێوشوێن بۆ پارێزگاری لە كۆرۆنا گیرانەبەر بەهۆی بەرزبوونەوەی ئامارەكانەوە.\nشاندی هەرێم دەچێتەوە بەغدا\nكۆرۆنا نوێیەكە گەیشتە كوێت\nخەڵك- بەشی هەواڵ وەزارەتی تەندروستی كوێت، تۆماركردنی دوو حاڵەتی تووشبوون بە جۆرە نوێیەكەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە وڵاتەكەدا ڕادەگەیەنێت. ئەمڕۆ سێ…\nلە جەنگی كوێتدا، 250 هەزار سەرباز بەهۆی كاریگەربوونیان بە مادەی كیمیایی نەخۆش کەوتوون\nخەڵك- بەپێی توێژینەوەیەك 250 هەزار سەربازی ئەمریكا و بەریتانیا لە جەنگی كوێتدا لە ساڵی 1991 دووچاری نەخۆشی بوون بەهۆی كاریگەربوونیان بە مادەی كیمیایی…\nئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک هۆکارە بۆ ئەوەی جارێکی دیکە لە منداڵەکەت نەدەیت و ڕێگەی دیکە بۆ سزادان بەکار بهێنیت: …\nبڕیارە سبەینێ فیلمی سینەمایی 09 لە سلێمانی نمایشبكرێت و بەهۆی رێنماییەكانی خۆپارێزییەوە لە پارێزگای هەولێر و…\nزۆرجار رێدەکەوێت کە پیاو دڵی لەژەنەکەی پیسدەبێت، کە تەنانەت ڕەنگە هیچ هۆکارێکیش نەبێت، ئەمەی خوارەوە کۆمەڵێک…\nئه‌رشیفه‌کان مانگێک دیاری بکه ئازار 2021 (183) شوبات 2021 (1614) كانونی دووه‌م 2021 (906) كانونی یه‌كه‌م 2020 (62)\n19 کانونی دووهەم 2021 7.15 pm\nخەڵك- بەشی هەواڵ وەزارەتی تەندروستی كوێت، تۆماركردنی دوو حاڵەتی تووشبوون بە جۆرە نوێیەكەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە وڵاتەكەدا…\n21 شوبات 2021 9.27 am\nخەڵك- بەپێی توێژینەوەیەك 250 هەزار سەربازی ئەمریكا و بەریتانیا لە جەنگی كوێتدا لە ساڵی 1991 دووچاری نەخۆشی بوون بەهۆی…


پاسدار عەلی جەعفەری: دەبێ حیزبوڵا خاوەن باشترین جۆرەكانی چەك بێ\nهه‌ینی 25 خه‌زه‌ڵوه‌ر 2718\nخوینه‌رانی سه‌رهێل 75\nخۆكوژی دوو گەنجی خەڵكی ئورمیەو دیواندەرە هه‌واڵی کوردستان\nهیچ وڵاتێكی ئورووپایی نایهەوێ ببێتە خانەخوێی سازوکاری بازرگانی لەگەڵ ئێران . هه‌واڵی ئێران\nشیركەتی تۆتاڵ رژیمی ئاخوندی گەمارۆ دا هه‌واڵی ئێران\nمانگرتنی گشتی مامۆستایان پێی نایە دووەم رۆژ هه‌واڵی کوردستان\nکۆبونەوەی فەڕانسە:وتووێژی ترامپ و پوتین لە بارەی ئێران، عەرەبستان و سوریە. هه‌واڵی ئێران\nپاسدار محه‌مه‌د عه‌لی جه‌عفه‌ری، فه‌رمانده‌ی گشتی سوپای تیرۆریستی پاسدارانی رژیمی ئێران، پێداگری له‌سه‌ر پێویستی پێدانی باشترین جۆری چه‌ك به حزبوڵڵای لوبنان كردەوەو گووتی : "چه‌كه‌كانی حزبوڵڵا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دانووستانی له‌سه‌ر ناكرێت".\nئه‌مڕۆ پێنج شه‌ممه 2ی سەرماوەزی 1396، پاسدار محەمەد عەلی جەعفەری فەرماندەی گشتی سوپای تیرۆریستی پاسدارانی رژیمی ئێران، له كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند: ناسنامه‌ی حزبوڵڵا له چه‌كه‌كانیدایه، پێویسته پڕچه‌ك بكرێن بۆ ئه‌وه‌ی به‌رگریی له گه‌لی لوبنان بكه‌ن و ئاماده‌ی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئیسرائیل بن".\nجه‌عفه‌ری ده‌ڵێت: "چه‌كه‌كانی حزبوڵڵا دانووستانی له‌سه‌ر ناكرێ، چونكه گه‌لی لوبنان و حزبه بچووكه‌كانی سه‌ر به وڵاتانی ده‌ره‌وه‌ش، پاڵپشتی له حزبوڵڵایه‌كی چه‌كدار ده‌كه‌ن".\nئه‌و فه‌رمانده باڵایه‌ی سوپای پاسدارانی رژیمی ئێران ده‌ڵێت: "لوبنان ئامانجی یه‌كه‌می ئیسرائیله، ده‌بێت چاره‌نووسی میحوه‌ری به‌رگریی به یه‌كگرتوویی بمێنێته‌وه، ئه‌گه‌ر ئیسرائیل یه‌كێك له پایه‌كان بكاته ئامانج، ئه‌وانی دیكه بۆ به‌رگریی لێكردنی راده‌په‌ڕن".\nله‌لایه‌كی دیكه‌وه حه‌سه‌ن رۆحانی سه‌رۆككۆماری رژیمی ئێران گوتبووی: حزبوڵڵا به‌شێكه له گه‌لی لوبنان و خاوه‌نی جه‌ماوه‌رێكی زۆره، چه‌كه‌كانیان هه‌ڵگریی خه‌سڵه‌تی به‌رگریكارانه‌یانه و ته‌نها بۆ رێگه‌گرتن له دوژمنكارییه‌كانی ئیسرائیل به‌كاریده‌هێنن".\nڕێکه‌و 2017-11-23 12:24:41\nبۆچی 10ی خەزەڵوەر؟!\n10ی خەزەڵوەری گەلی كوردو رۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەبات\nئێف ئەی تی ئێف یان فەت ئێف بۆتە کێشەێیکی گەورە بۆ ڕژیم!\nهێرش بۆ سەر سازمانی خەبات و كاك بابەشێخ حوسێنی و چەند سەرنجێك!\nمامۆستایه کی ئاینیی، به ڵام پڕاو پڕ له کوردایه تی و مه ردایه تی ..\nبۆچی سەڵتەنەت نا؟!\nهێرشی نارەوا بۆ سەر سازمانی خەبات\nڕۆژی جیهانی پشتیوانی لە قوربانیانی شکەنجە\nنارەزایەتی و راپەرینە جەماوەریەكان كۆتایی تەمەنی رژیم خێراتر دەكەن!\nمەدحی چۆن نفوزی كردە نێو دارودەستەی سەڵتەنت !\nژماره‌ی ته‌له‌فۆن : 07507639676 (+0964)\nپه‌یوه‌ندی ئه‌له‌کترۆنی : [email protected]


چەند نموونەیەک لە شیعرەکانی\nفێدێریکۆ گارسیا لۆرکا.\nو: نەژاد عەزیز سورمێ\nئەوەی لە ژیانی شاعیر و شانۆنووس و شێوەکاری ئیسپانیایی فێدێریکۆ گارسیا لۆرکادا جێی ڕامانە خۆڕسکی و تێکەڵاویەتی لەگەڵ دەوروبەر، حەزی لەگەڕان بوو، ئەو گوند و ئەو گوندی دەکرد، بە تایبەتی زۆر تێکەڵی قەرەجان دەبوو.\nلۆرکا ھەمیشە لە قاوەخانەو چایخانەکانەوە نزیکتر بوو، لەناو ھاوچین و ھاوزەوقەکانی تا خەڵکی دیکە.\nرافاییل ئەلبێرتی لە بارەی لۆرکاوە دەڵێ:\nلۆرکا بارگەیەکی کارەبایی لە شووشی و ناسکیدا لێ ھەڵدەقووڵا گوێگرەکانی دەخستنە کەش و ھەوایەکی ئەفسووناوی، کە دەئاخڤی یا شیعری دەخوێندەوە یاخود دیمەنێکی شانۆیی نمایش دەکرد یا گۆرانی دەچڕی و پیانۆی لێ دەدا بە تەواوی سەرنجی ڕادەکێشان..\nیا سالیناس کە حەوت ساڵانیش لە پێش لۆرکاوە بوو ھەمیشە دەیگوت: ((لە ناوماندا دەدرەوشایەوە، ئێمەش لەوە زیاترمان لە دەست نەدەھات شوێنپێی ھەڵبگرین..)).\nلۆرکا بێجگە لە شیعر، بێجگە لەوەی پیانۆژەنێکی کارامەیش بوو، بە ھەردوو شانۆیی (زەماوەندی خوێن)و (ماڵی برناردا ئالبا) زۆرتر ناسرا تاڕادەی ئەوەی چووە ڕیزی شانۆنووسە ناسراوەکانی ئیسپانیا .\nلەلایەکی دی مەرگی لۆرکا لە خۆیدا تراژیدیاییەک بوو، کە بە گیانی خۆی ، وێنەی شانۆییەکانی نووسییەوە کاتێ لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا لە سەروبەندی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیادا تیرۆرکرا.\nئەوەی جێی سەرنجە لۆرکا پێش کوژرانی لە شیعرێکیدا (کە لەگەڵ ئەم چەند شیعرەدایە) بە ھەناسەیەکی تاساوەوە پێشبینی مەرگی خۆی دەکا، پێشبینی ئەوەش دەکا، تەرمەکەی فڕێ دەدرێ و نادۆزرێتەوە، کە لە دواییشدا ھەروا کەوتەوە.\nلێ گەڕێن بانیژەکە کراوە بێ\nمنداڵەکە پرتەقاڵ دەخوا،\nلە بانیژەکەمەوە دەیبینم\nجووتیار گەنم دەدروێتەوە\nلە بانیژەکەمەوە گوێم لێی دەبێ\nلێ گەڕێن با بانیژەکە کراوە بێ.\nبێ چاوی من.\nبێ چاوی من ڕۆحەکەم\nتۆ جوانی مانگ نابینی\nبێ لێوی من گیانەکەم\nلە تامی مەی ، تامی ماچ\nبێ دڵی من\nلە کاتێکدا وشە دەمرێ\nھەموو قووڵایی ئاوێنەکانت\nسوودی چییە گیانی من؟\nمانگ بەسەر پاریسەوە\nلە شاری مردوواندا\nئەوەتا مانگێکی سەوز\nلە ھەموو ئەفسانەکاندا\nماھی تەونی جاڵجاڵۆکەیە\nکولانکەی مینابەندی شکاو\nمانگ قووڵ و خوێناوی\nلێ مانگی سپی\nتاکە مانگی ڕاستینەیە\nگوندە ھێمنەکاندا دەدرەوشێتەوە.\nلە ھەموو شادییان خەمبارتر\nئەوەیە شاعیر بی\nھەموو خەمی دی\nمانگێکی گەورە گەورە\nلە ھەگبەی زینیشدا زەیتوون\nلەگەڵ ئەوەی ڕێگایش پێ دەزانم\nبە دەشتاییدا، بەبا\nبروسکەیێکی ڕەش ، مانگێکی سوور و\nسم کوتان لە بەرامبەر\nسەر قەڵای قورتوبە\nئای چەند درێژە ڕێگا\nئای جوانووی ئازام\nپێش گەیشتن بە قورتوبە چاوەڕوانە\nدوورە دەست و تەنیایە.\nبە برادەرەکانم بڵێن\nلەژێر موچڕکی دارستاندا\nسپیدار چۆن شەپۆل دەدەن\nپێیان بڵێن چاوەکانم\nلە دەسماڵێکی پیرۆزکراوی نەمرەوە\nمن مردم و\nبێ نان و بێ ئەستێرە ڕۆیشتم.\nچوون من نامەوێ\nگوێم لە گریان بێ\nلەودیو دیوارە خۆڵەمێشییەکاندا\nلە گریان بەدەر\nلەوێ ژمارەیەکی کەم فریشتە ھەن\nلەوێ ھەندێ سەگ ھەن\nلە لەپی دەستەکانمدا دەکەون\nگریان دەمی با دەگرێ\nھیچ شتێ نابیسترێ .\nزانیم من کوژراوم\nکەنیسەکان، بەرمیل و کۆگاکانیان کردەوە\nسێ ئێسکە ھەیکەلیان دزی\nددانە زێڕەکانی لێ بکەنەوە\nمنیان ھەر نەدۆزیەوە\nئا.. ئا منیان نەدیتەوە.\nئەم شیعرانە لە سایتێکی تایبەت بە شاعیر وەرگێڕدراون، ھەردوو شیعری (ڕەنگەکان و لێرەدا) یان لێ بترازێ، کە لە (مختارات من الشعر العالمی) بە وەرگێڕانی پۆل شاوول، بڵاوکردنەوەی (دار الحداثة)ی بێرووت، چاپی یەکەم ١٩٩٠ کراون بە کوردی.


قه‌یرانی بارمته‌كانی كۆریای باشور له ئه‌فغانستان كۆتایی پـێهات\nی مانگی هه‌شـت ٣٠, ٢٠٠٧\nیاخیبووانی تاڵیبان له ئه‌فغانسـتان بارمته‌كانی تری كۆریای باشوریان ئازادكرد، به‌وه‌ش كۆتایی به‌و كێشه‌یه هات كه بۆ ماوه‌ی شه‌ش هه‌فته درێژه‌ی خایاند.\nڕۆژی پـێـنجشه‌ممه 7 بارمته‌كه‌ی تریش درانه‌وه ده‌سـتی كاربه‌ده‌ستانی خاچی سوور له هه‌رێمی غازنی له ناوندی ئه‌فغانستان، ئه‌و شوێنه‌ی كه له‌وێ چه‌كداره‌كانی تاڵیبان له مانگی حه‌وتدا ئه‌م خێرخوازانه‌ی تیایدا ده‌ستبه‌سه‌ركرد.\nله ڕۆژی چوارشه‌ممه‌وه ڕفێنده‌ره‌كان ده‌سـتیان به ئازادكردنی بارمته‌كان كرد، پاش ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ دانوسـتانده‌رانی كۆریای باشوردا گه‌یشتنه ڕێـكـكه‌وتنێـك. به‌پـێی ئه‌و ڕێـكـكه‌وتنه ده‌بێت سیۆل 200 له هێزه‌كانی به هاتنی كۆتایی سـاڵ له ئه‌فغانستان بكشێنێته‌وه و هه‌روه‌ها بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاینی مه‌سیحی له‌و وڵاته‌دا ڕابگرێت.\nشـایانی باسه ئه‌و هێزانه‌ی كۆریای باشور له ئه‌فغانسـتان به‌شـداریـیان له شه‌ڕدا نه‌كردووه و ته‌نها كاری خزمه‌تگوزاریـیان له‌و وڵاته‌دا ئه‌نجامداوه.\nئه‌م 19 بارمته‌یه كه دوانزه‌یان ژن بوون به شێوه‌ی گروپی جیاجیا له چوارشه‌ممه‌وه ده‌ست به ئازادكردنیان كرا. حكومه‌تی كۆریای باشور ده‌ڵێت ئه‌وان ده‌توانن هه‌ر یه‌كسه‌ر ڕۆژی هه‌ینی بگه‌ڕێنه‌وه بۆ وڵات.\nجێی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه چه‌كداره‌كانی تاڵیبان له 19 مانگی حه‌وتدا ئه‌م كۆمه‌ڵه خێرخوازه كریسـتیانه‌ی كۆریای باشوریان ده‌ستبه‌سه‌ركرد له‌و ده‌مه‌ی به پاسـێـك به‌ره‌و باشوری ئه‌فغانسـتان ده‌ڕۆیشتن. گروپه‌كه له 23 كه‌س پـێـكهاتبوون، هه‌ر له مانگی حه‌وتدا 2 پـیاویان لێ كوشتن و دوای چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك 2 ژنیان ئازادكردن.\nچه‌ند كاربه‌ده‌سـتێـكی ئه‌فغانسـتان ڕه‌خنه‌یان له‌م ڕێـكـكه‌وتنه‌ی نێوان یاخیبووان و كۆریای باشور گرت، وه ده‌ڵێن ئه‌مه ته‌نها هانی ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌ی ڕفاندنی تر ده‌دات. هه‌ندێ ڕاپـۆرتیش هه‌یه باس له‌وه ده‌كه‌ن كه كۆریای باشور بۆ ئازادكردنی بارمته‌كان پاره و پـولێـكی زۆریشی به تاڵیبان داوه، به‌ڵام هه‌ردوولایان ده‌ڵێن شتی وا نه‌بووه.


ڕۆح تاقە سەرمایەیەکە کەس ناتوانێت لێمانی بدزێت\nتۆلستۆی وای گوت - 4\nمنداڵ وەک چۆن هەست بە هەبوونی ڕۆح لە ناخیدا ناکات، هەر وایش هەست بە هەبوونی دوو دەنگ لە ناخیدا ناکات، بەڵام کە باڵق بوو، لە ناخیدا هەست بە دوو دەنگی ناکۆک دەکات، دەنگێکیان دەڵێت: گرنگ ئەوەیە خۆت تێر بکەیت، ئەوەی تریان دەڵێت: بیر لە کەسانی برسی بکەوە، دەنگێکیان دەڵێت: لە هەقی خۆت خۆش مەبە، ئەوەی تریان دەڵێت: بەخشندە بە، دەنگێکیان دەڵێت: چییان پێ گوتی بڕوایان پێ بکە، ئەوەی تریان دەڵێت: گومان لە قسەکانیان بکە و خۆت بیر بکەوە. ئینسان تا تەمەنی هەڵبکشێت، زیاتر گوێی لەو دوو دەنگە ناکۆکە دەبێت، کە یەکێکیان دەنگی جەستەیە و ئەوەی تریان دەنگی ڕۆحە.\nهەیە خواردنی بە لاوە گرنگە، هەیە دوای ئارەزوو دەکەوێت و هەیە شەیدای دەسەڵاتە، بەڵام لە هەموو ئەوانە گرنگتر، ڕۆحە و هەقە هەموو توانای خۆمان بۆ بایەخدان بە ڕۆحمان تەرخان بکەین، ڕۆح تاقە سەرمایەیەکە کەس ناتوانێت لێمانی بدزێت. ناتوانیت هاوزەمان بایەخ بە ڕۆح و بە ئارەزوویش بدەیت، ئەگەر شوێن ئارەزوو بکەویت، ڕۆح فەرامۆش دەکەیت، بە پێچەوانەیشەوە ئەگەر بایەخ بە ڕۆح بدەیت، شوێن ئارەزوو ناکەوێت.\nبەوە ئازاد نابین، هەر بایەخ بە جەستەمان بدەین و ئارەزووەکانی جێبەجێ بکەین، بەڵکوو بەوە زیندانێک بۆ خۆمان ڕۆ دەنێین. هەقە خەریکی دوو شت بین: گەشە بە ڕۆحمان بدەین و مەملەکەتی خوا لەسەر زەوی بونیاد بنێین. بۆ ئەوەی ئەو دوو ئەرکە جێبەجێ بکەین، یەک ڕێگەچارەمان هەیە، دەبێت ئەو تیشکی خوایە ئازاد بکەین کە لە ناخماندا قەتیس ماوە. ئەگەر ڕێی ڕاست بگریتە بەر، کۆسپ نایەتە ڕێت، ئەگەرنا ڕێی ڕاستت بزر کردووە.\nلای بوودایی پێنج ڕێنوێنی هەیە: هیچ زیندەوەرێک بە ئەنقەست مەکوژە! ماڵی کەس داگیر مەکە! خۆت پاکژ ڕابگرە! درۆ مەکە! لە کحوول بەدوور بە! کەواتە لای بوودایی پێنج شت گوناهن: کوشتن، دزی، زینا، درۆ و سەرخۆشی، بەڵام لای عیسا دوو ڕێنوێنی هەیە: لە دڵەوە خوات خۆش بوێت و چەند خۆت خۆش دەوێت، ئەوانی دیکەیشت هێندە خۆش بوێ! لای کریستیان هەر شتێک لەگەڵ ئەو دوو ڕێنوێنییەدا ناکۆک بێت، گوناهە. خەڵک بە هۆی گوناهەکانیانەوە سزا نادرێن، ئاخر گوناهکردن، خۆ سزادانە کە سزایەکی سەخت و دادپەروەرانەیە.\nگوناهکاران بزانن یان نا، بەوە خۆیان سزا دەدەن، کە هەر گوناهێک بکەن، لە خۆشەویستی کە بەنرخترین سەرمایەیە دادەبڕێن و لە بەختەوەری بێبەش دەبن، تەواو وەک سەرخۆش، کەس لەسەر ئەوەی دەخواتەوە سزای نادات، بەڵام هێند هێدی ڕۆح و جەستەی وێران دەبن. ئەگەر دەخوازیت ویستی خوا جێبەجێ بکەیت، ناخت بکە بە سەرچاوەی خۆشەویستی و بەردەوام خۆشەویستی ببەخشەوە. بۆ ئەوەی خۆشەویستیی نێو ناخت ڕوو لە زیادی بێت، کۆسپەکانی بەردەم خۆشەویستی تەخت بکە! ئەوە گوناهە لەبەردەم گەشەسەندنی خۆشەویستیدا دەبێتە کۆسپ، خۆتی لێ بەدوور بگرە! ئەوە خراپترین گوناهە، ئەگەر پاساو بۆ گوناهەکان بهێنیتەوە.\nئەوە خراپە ئینسان وای بۆ بچێت، کەسێکی بی هەڵە و بێ گوناهە و پێویستی بەوە نییە خۆی چاک بکات، لەوەیش خراپتر ئەوەیە، ئینسان پێی وابێت، زادەی گوناهە و توانای ئەوەی نییە خۆی لە گوناهـ قوتار بکات. ئەوە خراپە ئینسان لەنێوان خراپەکاراندا بژی و نە خراپەی خۆی ببینێت و نە هی ئەوان، لەوەیش خراپتر ئەوەیە، ئینسان خراپەی ئەوانی دیکە ببینێت، بەڵام هی خۆی نەبینێت. هەڵە سەرەتا بە ڕۆحت نامۆیە، وریای خۆت نەبیت، هێدی هێدی ڕۆحت لەگەڵیدا ڕادێت، تا وای لێ دێت، دەبێت بە سەروەری ڕۆحت. هەڵە بە تایبەتی ئەگەر زوو زوو دووبارەی بکەیەوە، وەک تۆڕی جاڵجاڵۆکە لە ڕۆحت دەئاڵێت.\nکە ئینسان هەڵە دەکات و دەزانێت هەڵەی کردووە، دوو ڕێگەی لەبەرە، یان ددان بە هەڵەکەیدا دەنێت و هەوڵ دەدات دووبارەی نەکاتەوە، یان گوێ بۆ دەنگی ویژدانی ڕانادێرێت و دەڵێت: هەمووان ئەو کارە دەکەن، من بۆچی نەیکەم! ئینسان ئەگەر لەسەر ڕێگەی هەڵە بەردەوام بێت، وای لێ دێت، هەست بەوە ناکات، چەند لە ژیانێکی پاکژ دوور کەوتووەتەوە و چەند لەنێو زەلکاوی ژیانێکی پۆخڵدا نوقوم بووە. ئەرکی سەرەکیی ئینسان ئەوەیە، خۆی لە خراپەکاری و فریوخواردن بپارێزێت. ئینسان کە لە بەندیخانە ڕزگاری دەبێت، هەست بە بەختیاری دەکات، ئەوە سەیرە ئەگەر هەست بە شادی نەکات، کاتێک لە خراپەکاری و فریوخواردن ڕزگاری دەبێت.\nوەک چۆن ئەگەر تاریکی نەبێت، دەرک بە بایەخی ڕووناکی ناکەین، تا بە وەهمیش ئاشنا نەبین، نازانین حەقیقەت کامەیە. جەستە هەڵە بەرهەم دەهێنێت، بۆچوونی خەڵک فریودەرە و نەبوونی متمانەیش بە عەقڵی خۆمان، وامان لێ دەکات بڕوا بە ئەفسانە بکەین. ئینسان ئەگەر پێڵاوەکانی نوێ و پاکژ بن، بە وریایییەوە دەڕوات، کە پێڵاوەکانی بڕێک پیس دەبن، بە هەمان وریایییەوە ناڕوات، کە تەواو پیس دەبن، ئیدی سڵ لە قوڕ ناکاتەوە. ئینسان لە تافی لاویدا چونکە هێشتا پاکژە، سڵ لە خراپە دەکاتەوە، کە خراپەیەکی کرد، هێدی هێدی لەگەڵ خراپەکاریدا ڕادێت. وا مەکە کە خراپەیەکت کرد، پەشیمان ببەوە، پاشگەز ببەوە و درێژەی پێ مەدە!\nئەگەر ئینسان وەک ئاژەڵ ژیابا و سنووری بۆ ئارەزووەکانی دانەنابا، ژیان ترسناک دەبوو، خەڵکەکە ڕقیان لە یەک هەڵدەگرت و توندوتیژی دونیای دەگرتەوە. مرۆڤەکان کاتێک دەتوانن خۆش پێکەوە بژین، کە هەست بە لایەنی لاوازی خۆیان بکەن، بەگژ خراپەکاری و ئەفسانەدا بچنەوە و فریو نەخۆن. کرۆکی ژیان بریتییە لەو ململانێیەی لەنێوان جەستە و ڕۆحدا هەیە، ئاخر جەستە ڕۆحی بە دیل گرتووە و هەوڵی ڕۆحیش بۆ ئازادییە.\nدوو ژن دەچن بۆ لای شێخێک بۆ ئەوەی ئامۆژگارییان بکات. یەکەمیان خۆی زۆر بە گوناهبار دەزانێت، ئاخر بە گەنجی کەڕەتێک ناپاکیی لە مێردەکەی کردووە، ئیدی لەوساوە بەردەوام ویژدانی ئازاری داوە. ژنی دووەم هەرگیز هەستی بە ئازاری ویژدان نەکردووە، زۆریش ڕای لە خۆی بووە. کە شێخ دەربارەی ژیانیان پرسیاریان لێ دەکات، یەکەم بەدەم هەڵڕشتنی فرمێسکەوە، ددان بە گوناهە گەورەکەیدا دەنێت، بەڵام دووەم دەڵێت: بیرم نایەت هیچ گوناهێکم کردبێت. شێخ بە یەکەمیان دەڵیت: بچۆ لە دەرەوە بەردێکی گەورە کە بیتوانیت، بدۆزەوە و بۆمی بهێنە! بە دووەمیشی دەڵێت: بڕۆ هەندێک بەردی بچووکم بۆ بهێنە!\nهەردووکیان ڕۆیشتتن و داواکەی شێخیان جێبەجێ کرد. ئینجا شێخ پێی گوتن: دە باشە ئێستا بڕۆن بەردەکان ببەنەوە شوێنی خۆیان و وەرنەوە! ژنی یەکەم بە ئاسانی جێی بەردە گەورەکەی دۆزییەوە و لە شوێنی خۆی داینایەوە، بەڵام دووەم لە بیری نەمابوو ئەو بەردە بچووکانەی لە کوێوە هێناون، داواکەی شێخی بۆ جێبەجێ نەکرا و بە بەردەکانەوە هاتەوە. شێخ گوتی: گوناهیش وایە، تۆ شوێنی بەردە گەورەکەت لە بیر مابوو، بەڵام ئەو شوێنی بەردە بچووکەکانی لە بیر نەمابوو. تۆ بەردەوام ئازاری ویژدانت هەبوو، بۆیە توانیت لەبن هەژموونی گوناهەکەت ڕزگار ببێت، بەڵام ئەو چونکە لە خۆی وابوو، هیچ گوناهێکی نەکردووە، لەگەڵ گوناهدا ڕاهاتبوو، سەرکۆنەی خەڵکی دەکرد لەسەر هەڵەکانیان، بەڵام دەرکی بە گوناهەکانی خۆی نەدەکرد.\nئینسان لەنێو گوناهدا لە دایک دەبێت، ئاخر جەستە گونا‌هـ بەرهەم دەهێنێت و ڕۆح کە لەناویدا دەژی، بە گژیدا دەچێتەوە. تەواوی ژیانی ئینسان، هیچ نییە لە شەڕێکی سەخت بەولاوە، لەنێوان ڕۆح و جەستەدا، بۆ ئینسان وا باشترە لەم شەڕەدا لایەنی جەستە نەگرێت، کە دەدۆڕێت، لایەنی ڕۆح بگرێت کە براوە دەبێت، ئەگەر لە دوا ساتەوەختی ژیانیشدا بووە. ئینسان تەنیا بەوە لە گوناهـ ئازاد دەبێت کە ددانی پێدا بنیت و دووبارەی نەکاتەوە.\nهەرگیز بە خۆت مەڵێ: من لاوازم، ناتوانم خۆم لە گوناهـ بەدوور بگرم، ئاخر لەسەری ڕاهاتووم. چونکە هێشتا زیندوویت، دەتوانیت بە گژ گوناهدا بچیتەوە و ئەمڕۆ یان سبەی بەسەریدا زاڵ ببیت. ناتوانیت خۆت ناچار بکەیت، ئەم و ئەوت خۆش بوێت، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە، خۆشەویستی لە ناختدا نییە، بەڵکوو مانای ئەوەیە، شتێک لە ناختدایە، کۆسپە لەنێوان تۆ و خۆشەویستیدا. شووشەیەک ئەگەر دەمەکەی بە تەپەدۆر داخرابێت، چەند هەوڵ بدەیت، ناتوانیت تۆزێکی لێ بڕژیت، خۆشەویستییش وایە، شووشەی ڕۆحت تژییە لە خۆشەویستی، بەڵام گوناهەکانت لێ ناگەڕێن، خۆی پیشان بدات. ئەو بارە قورسە لەسەر ڕۆحت لا ببە، ئیدی هەست دەکەیت هەمووانت خۆش دەوێت، بەوانەیشەوە کە بە دوژمنی خۆتت دەزانین.\nڕووەک و ئاژەڵ بێگوناهن، بۆیە دەرک بە یەکێتیی ڕۆحی، لەگەڵ خوادا و لەگەڵ زیندەوەراندا ناکەن، بەڵام ئینسانێک کە بزانێت، ئەوەی لە ناخیدایە، لەگەڵ خوا و هەموو زیندەوەراندا یەکی دەخات، ناکرێت بێگوناهـ بێت. بۆ ئەوەی فێر ببیت چۆن بە گژ گوناهدا دەچیتەوە، وا باشە ناوبەناو، ئەو شتانە نەکەیت کە لەسەریان ڕاهاتوویت، بۆ ئەوەی تێبگەیت، ئایا دەتوانیت جەستەت بەرزەفت بکەیت، یان جەستەت تۆی جڵەو کردووە.\nئەوانەی بڕوایان بەوەیە، خوا دونیای خوڵقاندووە، دەپرسن: باشە خوا بۆچی ئینسانی وەها خوڵقاندووە کە ئیللا دەبێت هەڵە بکات؟ ئەم پرسیارە لەوە دەچێت، بپرسین: بۆچی خوا دایکانی وەها خوڵقاندووە کە بە دەست منداڵبوون و بەخێوکردنییەوە، ژان و ئازارێکی زۆر بچێژن؟ خۆ ئەوە بۆ دایکان گونجاوتر بوو، یەکی دوو سێ منداڵی حازری بۆ هەناردبان؟ هیچ دایکێک خۆی پرسیاری لەو جۆرە ناکات، چونکە بە هۆی دووگیانی و ژانی منداڵبوون و بەخێوکردنییەوە، منداڵەکەی لەکن خۆشەویست دەبێت، ئاخر گەورەترین شانازیی دایک، بەخێوکردنی منداڵەکەیەتی. ژیان تژییە لە هەڵە و لە شتگەلی هیچوپووچ و فریوخواردن، لوتکەی بەختەوەری خەباتکردنە لە دژیان و سەرکەوتن بەسەریاندا.\nبەختەوەریی ڕاستەقینە بریتییە لە خۆشەویستی، ئینسان ئەگەر لەبری خۆشەویستی، هەر سەرقاڵی تێرکردنی ئارەزووەکانی جەستەی بێت، خۆی لەو بەختەوەرییە ڕاستەقینەیە بێبەش دەکات. ئەگەر هەر بایەخ بە جێبەجێکردنی داخوازییەکانی جەستە بدەین، زیان بە جەستە و بە ڕۆحیشمان دەگات. نابێت ڕۆح ناچار بکەین، خزمەتی جەستە بکات، دەبێت جەستە بخەینە خزمەتی ڕۆحەوە. ئینسان تا داواکارییەکانی کەمتر بن، بەختەوەرتر دەبێت. ئینسان تا ئاستی ژیانی بڵندتر بێت، بنمیچی ئازادییەکانی نزمتر دەبێت. ئازادیی ڕاستەقینە ئەوەیە، پێویستمان بە هیچی ئەم و ئەو نەبێت.


هێزەکانی عەرەب و کورد قەڵای جەعبەر دەگرن لە داعش\nهێزەکانی سوریای دێموکرات، بە پشتیوانی فڕۆکە جەنگیەکانی هاوپەیمانان، قەڵای دێرینی جەعبەریان گرتەوە لە رەقە لە دەستی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش)، روانگەی سوری بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ پێنجشەممە (5 کانونی دووەم) رایگەیاند.\nروانگەکە وتی کە پێشڕەوی بۆ سەر قەڵاکە، لە کەنارەکانی دەریاچەی ئەسەد لە قەراغ باکوری رۆژئاوای تەبەقە لە پارێزگای رەقە، دوای پێکدادانی توندوتیژ دێت لەنێوان داعش و هاوپەیمانی عەرەب و کورد، لەگەڵ هەبونی زیانی گیانی لەهەردولادا.\nگرتنی قەڵاکە دوای ئەو پێکدادانە توندانە دێت لە رۆژهەڵاتی ناوچەی جەعبەر و سنوری سویدییە، کە هەردوکیان دەکەونە باکوری کەناری روباری فوڕات لە نزیك بەنداوێکی ستراتیجی کە هاوپەیمانێتییەکە هەوڵدەدات بیگرێتەوە لە داعش.\nئەندامانی داعش خۆیان ئامادەکردووە بۆ دۆڕانی چاوەڕوانکراو لە تەبەقە، کە دەبێتە دەروازەیەك بۆ رەقە بۆ هێزە ئازادییەکان، لەڕێگەی بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندە بە وتنی ئەوەی کە ئەم لەدەستدانە قەرەبودەکرێتەوە بە سەرکەوتن لە شوێنەکانی تر.\nروانگەکە رایگەیاند کە وەك خۆئامادەکردن بۆ دۆڕانێکی چاوەڕوانکراو، داعش هەروەها زیندانیانی دەگوازێتەوە بۆ دەرەوەی تەبەقە.\n5,000 کەس ئاوارە بوون لە دەسپێکی هێرشی رەقەوە\nهاوپەیمانی عەرەب-کورد داعش دەردەپەڕێنن لە ناوچەیەکی فراوانی رەقە\nهاوپەیمانی عەرەب-کورد دەچنەناو تەبقەی ژێردەستی داعشه‌وه


هێمن عبدلقادر: دیوەکەی تری کوردبوون. – WTARIKURD\nئەو قەبیلانەی کە لە دارستانەکانی ئەمازۆن و بیابانەکانی ئەفریقا ئەژین و تا ئێستاش بە دەوری ئاگردا ئەسوڕێنەوە کاتێک وورچێک یان پڵنگێک هێرشیان بۆ ئەهێنێت دەست بەجێ هەر هەموویان یەک ئەگرن بۆ کەمکردنەوەی مەترسیەکان، بەڵام ئێمەی کورد\n(حەشد) هات یەکمان نەگرت\n(داعش) هات یەکمان نەگرت\nئەنفال کراین یەکمان نەگرت\n، کیمیاوی باران کراین یەکمان نەگرت\nئاوارە کراین، هەر یەکمان نەگرت\nشێرکۆ بێ کەس هەموو جارێک ئەی ووت: لە سەر تەپۆڵکەیەک دەیان هەزار گەنجمان دا بە کوشت، تەنانەت قەلەباچکەش ئامادە نەبوو لە و شوێنە ڕیقنەش بکات. دروست ئەمەیە کورد بوون نەک ئەوەی کە بە تۆیان ووتووە.\nرۆژی سەد پەیام بۆ بەغداد ئەنێرن هەر جوابیشیان نادەنەوە کەچی پێیان عەیبە تەنەزول بۆ براکانیان بکەن کە لە گۆشت و خوێن و ڕەگەز و پشتی خۆیانن، ئامادەین سازش بۆ هەرچی دوژمن هەیە بیکەین، وەلێ پێمان شەرمە دەست بکەینە ملی یەکتری. سەد وەرەقەی سپی بۆ دوژمنەکانمان ئیمزا ئەکەین، وەلێ یەک دێری باش لە یەکتری وەر ناگرین.\nئەم دۆخە پێش ئەوەی مەحکوم بێت بە لێکدانەوەی (سیاسی) و لێکدانەوەی (ڕۆژنامە نووسی) مەحکومە بە لێکدانەوەی (کۆمەڵناسی) و (مرۆڤناسی)،\nنا … تۆ دیقەت بدە بزانە لە ناو خزمەکانتا لەگەڵ چەند کەسیان قسەت نیە ؟\nبزانە چارەی چەند دراوسێت ناوێت !\nبزانە لەو شوێنەی کاری لێ ئەکەیت بزانە ڕقت لەچەند کەسە؟ بزانە ڕۆژانە لەگەڵ چەند کەسدا لە گرفتدای ؟ بزانە لەناو هاورێکانی فەیس بووکتا رۆژانە لە ژێر لێوەوە جنێو بە چەندیان ئەدەیت.\nبزانە کەسێک کە لە من و تۆ دەنگی خۆشترە، یان جوانترە ، یان خوێنەوار ترە، بزانە ڕۆژانە چەند جار ئەیشکێنین، چەند تۆمەتی بۆ دروست ئەکەین، تەنها بۆ ئەوەی کەمێک ئەو دەروونە نە خۆشەی خۆمان لەسەر حسابی ئەوانی تر تیمار بکەین.\nڕێک و دروست ئەمە ئەو دیوەی تری (کورد بوون)ە، کە تا ئێستا کەس پێتی نەوتووە،\nبۆیە ئەو قەبیلانەی کە تا ئێستاش بە گەڵای (مۆز) و (مانگۆ) عەورەتیان دا ئەپۆشن لە من و تۆی کورد عاقڵتر و فامیدە ترن.\nکورد بوون وەکو قەرزاری وایە ڕۆژێک زوتر بیدەیتەوە شەوێک زیاتر بە ئارامی ئەخەویت.\nنوقتە سەری دێڕ …………\nعه‌دنان كۆچه‌ر: لێگه‌ڕین لاهور تاڵه‌بانى ئارامى بێنێته‌وه.


ئامۆژگاری بۆ چۆنیه‌تی خواردن له ده‌روه‌ی ماڵ --- له کاتی چوونه ده‌ره‌ه‌وه\nبۆ هه‌ندێک خه‌ڵکی خواردن له ده‌ره‌وه‌ی ماڵ ته‌نها به بۆنه‌یه، به‌ڵام هه‌ندێک خه‌ڵكی تر هه‌موو ڕۆژێک له ده‌ره‌وه‌ی ماڵ نان ده‌خۆن. هه‌رکامیان بێت، به‌شه‌ێکی مامناوه‌ندی و هه‌ڵبژاردن به وریایی یارمه‌تیت ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی ژه‌مه خۆراکی چێشتخانه‌که‌ت ببێته به‌شێک له پلانی خۆراکی ڕۆژانه بۆ خۆراکی نه‌خۆشی شه‌کره.\nله ده‌ره‌وه‌ی کوردستان زۆرێک له چێشخانه‌کان نرخی پێکهاته‌ی خۆراکی جۆره‌کانی خۆراک ده‌نووسن "واته ئه‌گه‌ر له‌فه‌یه‌کیان هه‌بێت نووسراوه که ڕێژه‌ی چه‌ندی ئه‌م له‌فه‌یه کاربۆهیدرات، وه چه‌ندی چه‌وری و چه‌ندی پڕۆتینه..هتد، هه‌روه‌ها بڕی وزه‌ش دیاری کراوه به گه‌رمۆکه"، به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئێمه ئاگاداربین له چێشخانه‌کانی کوردستان ئه‌م خزمه‌ته نیه. هه‌رچۆنێک ئه‌گه‌ر ئه‌م خزمه‌ته په‌یدابوو زۆر گرنگه سوودی لێوربگیڕێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت ئه‌و بڕه خۆراکه بخۆیت که له پلانه خۆراکییه‌که‌ت هه‌یه.\nکاتێک ده‌چیت بۆ چێشخانه‌یه‌ک، گرنگه پشکه خۆراکیه‌که‌ت کۆنتڕۆڵ بکه‌یه‌ت "ئه‌مه مانای چیه؟!!"؛\nواته قه‌باره‌ی به‌شه خۆراکیه‌که، بۆ نموونه له‌وانه‌یه چه‌ندی جۆری قه‌باره‌ی له‌فه هه‌بێت، تۆ بچووکترینیان هه‌ڵبژێره. هه‌روه‌ها هاوبه‌شی به‌شه‌خۆراکه‌که‌ت له‌گه‌ڵ براده‌ر یاخود شه‌ریکه‌که‌ت له چێشتاخه‌نه بکه. هه‌رگیز ئه‌مه له مێشکت مه‌چه‌سپێنه که تۆ ده‌بێت هه‌موو ئه‌و بڕه خۆراکه‌ی که داوات کردوه هه‌مووی بخۆیت. ده‌توانی ئه‌و بڕه خۆراکه‌ی که ماوه‌ته‌وه بیه‌که‌ی به سه‌فه‌ری و بیبه‌یه‌وه ماڵه‌وه.\nگۆڕینه‌وه بکه له خۆراکی داواکراو؛ له جیاتی داواکردنی خۆراکی سوورکراو وه‌ک په‌تاته‌ی سوورکراو "فینگه‌ر"، داوای خۆراکێک بکه که له‌گه‌ڵ نه‌خۆشی شه‌کره براده‌ره! وه‌ک سه‌ڵاته، یاخود داوابکه به‌شه سه‌وزایه‌کانی خۆراکه‌که‌ت دووهێند بکات. کاتێک داوای سه‌ڵاته ده‌که‌یت، گرنگه دوای سه‌ڵاته‌یه‌کی بێ چه‌وری یاخود که‌م چه‌وری بکه‌یت. کاتێک داوای خۆراک ده‌که‌یت، له‌گه‌ڵ کابانی چێشتخانه‌که قسه بکه داوای خۆراکی که‌م له کۆلیستڕۆڵ بکه، مریشکی بێ پێست، ئه‌گه‌ر بکرێ نانی دانه‌وێڵه‌ی ته‌واو "به که‌په‌که‌وه". ئه‌گه‌ر داوای پیتزات کرد، داوابکه پیتزایه‌که ته‌نک بێت و ڕووه‌کی بێت نه‌ک گۆشتی یاخود مریشکی. نه‌که‌ی دوای زیاد کردنی به‌شه په‌نیره‌که‌ی بکه‌یت. ئه‌گه‌ر پلانی خۆراکی ڕۆژانه‌ت که‌م خێیه، ئه‌وا داوا بکه خوێ له خۆراکه‌که‌ت نه‌کات.\nپێویست ناکات بیر بکه‌یه‌وه که داوا کردنی به گوێره‌ی پێویستی خۆت شتێکه بار گرانیه بۆ چێشخانه‌که، به‌ڵکۆ ئه‌مه پێویسته.\nئاگاداربه که چی ده‌خۆیه‌وه؛ نه‌که‌ی خواردنه‌وی بڕ زۆر له وزه بخۆیه‌وه. ئاو داوابکه "ئاوی کانزایی" له جیاتی خواردنه‌وه‌ی گازی و کحولی.\nله کاتی خۆت نان بخۆ، بۆ نموونه ئه‌گه‌ر تۆ ڕۆژانه کاتژمێر 12 نانی نیوڕۆ ده‌خۆین له ماڵه‌وه، هه‌مان ئه‌مه کاته له ده‌ره‌وه نانه‌که‌ت بخۆ.\nهه‌رده‌م، یاسایه سه‌رکیه‌کانت له‌بیر بێت، جا تۆ له ماڵ یاخود له ده‌ره‌وه نان بخۆیت هه‌رده‌م خۆراکی هه‌مه‌جۆری ته‌ندروست بخۆ، که‌م له بڕی چه‌وری و خوی و کاربۆهیدرات. به‌شه خۆراکه‌یه‌کان بپارێزه. له‌سه‌رووی هه‌موو ئه‌مانه پێویسته ڕاوێژی به پزیشک بکرێت بۆ ڕێبه‌ری خۆراک به گوێره‌ی پێویست باری نه‌خۆشیه‌که‌ت.


تورکیا دەیهەوێت باکووری سووریا بکاتە کۆیلەی خۆی/ ئایندەی کوردی سووریا دڵخۆشکەر نییە\n05:36 PM IRAQ\nMONDAY, 5 NOVEMBER 2018 - 11:32\nسەرۆکی پەیمانگای چاودێریی جیۆستراتێژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست:\nبەشی جیهان- دوکتور نیکۆلاس پانایۆتیدس سەرۆکی پەیمانگای چاودێریی جیۆستراتێژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڕوای وایە تورکیا بەنیازە ناوچەی باکووری سووریا بلکێنێت بە خاکی خۆیەوە وەکوو پشتێنی غەزەی لێ بکات لە فەڵەستین و لە دیمانەیێکی تایبەتیشدا بە کوردپرێسی وتووە تا ئەو کاتەی لە تورکیا ئەرۆدغان دەسەڵاتی بەدەستەوە بێت کورد ئایندەیێکی باشی نابێت.\nتورکیا پێش چەند ساڵ هەوڵی دەدا لەگەڵ کورد تەعامول بکات بەڵام ئێستا دەستی کردووە بە دژایەتی کردن و بەرپەرچدانەوەی کوردەکانی سووریا. کوردی سووریا هەوڵیان دا سێ کانتۆنی کوردنشینی عەفرین و کۆبانی و جزیرە بەیەکەوە بلکێنن و تورکیاش ئەوە بە هەڕەشە دژ بە ئاسایشی نیشتمانیی خۆی دەزانێت و ساڵی ڕابردوو بە هاوکاریی میلیشیا توندڕەوەکانی سوپای ئازادی سووریا دەستی بە هێرشکردنە سەر عەفرین کرد و لە ئەنجامدا توانیی شارەکە داگیر بکات.\nتورکیا ئێستاش لە بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات تۆپبارانی کوردەکان دەکات بەو هومێدەی بتوانێت ناچاریان بکات لەو ناوچەیە دەریان بکات. ئاژانسی هەواڵی کوردپرێس بە مەبەستی ورووژاندی ئەو باسە و نواندنی شیکارییێکی پسپۆڕانە چەند پرسیارێکی لە نیکۆلاس پانایۆتیدس سەرۆکی پەیمانگای چاودێریی جیۆستراتێژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کردووە و ناوبراو هێرشەکانی ئەم دواییەی تورکیا بۆ بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات دەگەڕێنێتەوە بۆ مەوزووعی هەڵبژاردنی ناوخۆ لە تورکیا و نیازی ئەردۆغان بۆ قۆستنەوەی ئەو تۆپباران کردنە بە قازانجی خۆی لە هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییەی تورکیا.\nناوبراو بڕوای وایە ئەزدۆغان نایهەوێت باکووری سووریا و ناوچەی ژێردەسەڵاتی کوردی سووریا بلکێنێت بە خاکی تورکیاوە بەڵکوو دەیهەوێت بیکاتە خاکی بندەست و ناوچەیێکی داگیرکراوی خۆی ڕاست وەکوو پشتێنی غەزە لە فەڵەستین کە لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیر کراوە.\nدەقی دیمانەکەی کوردپرێس لەگەڵ نیکۆلاس پانایۆتیدس سەرۆکی پەیمانگای چاودێریی جیۆستراتێژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لێرە بخوێنەوە:\nکوردپرێس: ئەردۆغان وتوویەتی شەڕێکی دیکە دژ بە کوردی سووریا لە بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات دەست پێدەکات. بەڕای ئێوە شیمانەی سەپاندنی ئەو شەڕە بە سەر کورددا تا چەند ڕاستە؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: ئامانجی ئەردۆغان ئەوە بوو ئەو شتەی دەیگوت هەڕەشەیە لە سەر ئاسایشی نیشتمانیی تورکیا لەناوی بەرێت. ئوپەراسیۆنی چڵە زەیتوون کە ئەردۆغان ساڵی ڕابردوو لە مانگی کانوونی دووهەمدا ئەنجامی دا هەر بەو مەبەستە بوو و لە ئەنجامیشدا سوپای تورکیا عەفرینی داگیر کرد و ئەردۆغان بە مەرامی خۆی گەیشت. ئەوەی ئەردۆغان وەکوو هۆکاری ئەو کارەی خۆی دەیخستە ڕوو ئەوە بوو کە دەیگوت نەخشەڕێگای مەنبەج جێبەجێ نەکراوە ئەوەش لە کاتێکدایە سەرەڕای هێرشی تورکیا بۆ بەری ڕۆژهەڵاتی ڕووباری فورات نزیکە 2000 هێزی ئەمریکی لە شەڕی دژ بە داعشدا یارمەتیی کورد دەدات و ئەو هێرشانەی تورکیا مەترسی و هەڕەشەیە لە سەر ئەو هێزانە.\nبەڕای من ئەمریکا بۆ ماوەیێکی درێژ ناتوانێت بەردەوام بێت لە ئامانجە دژبەیەکەکانی خۆ. بۆیە دەبێت هەڵوێستی شەفاف بگرێتە بەر. بەتایبەت ئێستا کە ئەمریکا ناتوانێت هاوکات هەم یارمەتیی کوردی سووریا بدات بۆ شەڕی دژبەداعش یان بۆ ڕێگری کردن لە هەژموونیی وڵاتانی دیکە و هەم لەو لاشەوە ئاگای لە بەرژەوەندییەکانی تورکیا بێت.\nکوردپرێس: هەندێک کەس بڕوایان وایە هەڕەشەکانی ئەم دواییەی تورکیا دژ بە کوردی سووریا پێوەندیی بە هەڵبژاردنی ئایندەی تورکیاوە هەیە کە بڕیارە مانگی مارچ بەڕێوە بچێت. گوایا ئەردۆغان دەیەوێت بەم سیاسەتەی خۆی نەتەوەخوازەکانی تورکیا بەرەو لای خۆی ڕابکێشێت. ئایا ئەوە خوێندنەوەیێکی ڕاستە؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: ڕاستە. ئەردۆغان هاوپەیمانێتیی لەگەڵ نەتەوەخوازە توندڕەوەکان و بەتایبەت حیزبی دژەکوردی مەهەپە پێک هێناوە. بەو حاڵەشەوە بەڕای من ئەو بابەتە تاکە هۆکاری دژایەتییەکانی ئەردۆغان بەرانبەر بە کورد نییە. "سیندرۆمی پەیمانی سوور" تورکیای ئیزعاج کردووە و بەو پێیەش تا ئەو کاتەی یاسا و ڕێسای پێبەندکەری سیستەمی و ناوچەیی نەبێت ڕێگر، ئەنقەرە بەردەوام دەبێت لە سیاسەتی چاوچنۆکی و دەستدرێژی لە ناوچەکە. ئەردۆغان بوونی کورد لە سێ کانتۆنی کوردنشینی کۆبانێ و جزیرە و عەفرین بە هەڕەشە دەزانێت و ئامادەیە بۆ پارێزگاری کردن لە بەرژەوەندییەکانی خۆی هێرش بکاتە سەر ئەو ناوچە کوردنشینانە.\nکوردپرێس: بۆچی پەکەکە لەم ڕۆژانەی دواییدا بەرانبەر بە هێرشەکانی تورکیا بێدەنگی دەنوێنێت؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: من لەو بارەیەوە زانیاریی وردم لا نییە بەڵام وای بۆ دەچم پەکە ئێستا بەنیازە بە سیاسەتەکانی خۆیدا بچێتەوە و ئەوەش هاوکاتە لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییە بەرفراوانەی ناوچەەی بە ئاژاوەو ناسەقامگیری لێک دابڕاندووە. ڕاستە تورکیا ئوپەراسیۆنی فراوانی دژبە پەکەکە لە مانگی مارچی ڕابردووەوە لە باکووری عێراق دەست پێکردووە بەڵام دۆخی کوردەکان لە باکووری سووریا و تۆپارانی ئەم دواییەی تورکیا بۆ سەر کوردەکانی ئەو ناوچەیە سەرنجی هەمووانی ڕاکێشاوە.\nکوردپرێس: پێ دەچێت ڕووسیا هەڵوێستی خۆیی لەبارەی کوردەوە گۆڕیوە. ڕووسیا دەڵێت ئەمریکا بەنیازە نیمچە وڵاتێکی کوردی دابمەزرێنێت و سووریا دابەش بکات. بۆچی؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: ڕووسیا بە سەرۆکایەتیی ڤیلادیمیر پووتن لە هەمان سەرەتای قەیرانی سووریاوە کاری بۆ پاراستن و دابین کردنی ئاسایش و بەرژەوەندییەکانی ئەو وڵاتە کردووە. ڕووسیا لە نەتەوەیەکگرتووەکان چەندین جار ماف و دەنگی ڤیتۆی خۆی بەکار هێناوە و بەقازانجی بەشار ئەسەد دەنگی داوە. ڕووسیا ساڵی 2015 تەداخولی لە سووریا کرد و باڵانسی دەسەڵاتی لەو وڵاتەدا بە قازانجی ئەسەد گۆڕی و سەرەڕای ئەوەی فڕۆکەیێکی ئەو وڵاتە لە تورکیا کەوتە خوارەوە بەڵام پێوەندییەکانی خۆی لە تورکیا بەباشی هێشتەوە.. با نموونەیێکی بەرچاوتان بۆ بهێنمەوە: یەپەگە هاوپەیمانی دوژمنەکەی ڕووسیا (ئەمریکا)یە. ڕووسیا هەموو ئەو پڕۆژانە ڕەت دەکاتەوە کە کار بۆ دابڕان و دابەش کردنی خاکی سووریا بکات لەبەر ئەوەی مومکینە ئەو پڕۆژەیە بنکە سەربازییەکانی ڕووسیا لە سووریا بخاتە مەترسییەوە. دیارە عیلاقات و تەعامول و جووڵەی سیاسی و سەربازیی زلهێزەکان لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەوا تەواو جیۆپۆلەتیکییە.\nکوردپرێس: ژمارەیێک لە چاودێرانی سیاسی بڕوایان وایە تورکیا دەیەوێت ناوچەی باکووری سووریا وەکوو عەفرین و باب و ئەو ناوچانە بلکێنێت بە خاکی خۆیەوە. ئەوە ڕاستە؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: من وای بۆ ناچم. لەبەر ئەوەی ئەو کارەی تورکیا بەرژەوەندیی دیکەی لایەنەکانی سووریا بەتایبەت ڕووسیا و دیمەشق و کوردەکان دەخاتە مەترسییەوە. ئەو بابەتە نەک هەر خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی ئەنقەرە ناکات بەڵکوو بەرژەوەندییەکانیشی دەخاتە مەترسییەوە. بەڵام تورکیا بەنیازە تەعامولێکی نیۆ کۆلۆنیالیسیتی لەگەڵ ئەو ناوچەیە بکات ڕاست وەکوو پشتێنی غەزە کە ئیسرائیل تەعامولی وای لەگەڵ دەکات. هەمووان دەزانن تورکیا لە باکووری سووریا دەستی کردووە بە کردنەوەی زانکۆ و هەوڵ دەدات لە بابیش چەند زانکۆیێک دابمەزرێنێت. بەو حاڵەشەوە دۆخی ئەو ناوچەیە زۆر جیاوازە لە پارادایمی ئیسرائیل/ فەڵەستین؛ لەبەر ئەوەی ڕووداوەکان بەرەو ئەو ئاراستەیە دەڕۆن کە بە قازانجی بەشار ئەسەدە و ئەگەر وا دەرچێت دەبێت مەسەلەی کوردیش یەکلا بکرێتەوە.\nکوردپرێس: دۆخی کوردی سووریا لە ئایندەی نزیکدا چۆن لێک دەدەنەوە؟\nنیکۆلاس پانایۆتیدس: تا ئەو کاتەی ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا بێت من هیچ گەشبین نیم بە باشتر بوونی دۆخی کورد. ئەردۆغان ساڵی 2013 دەستی بە گفتوگۆکردن لەگەڵ پەکەکە کرد. ئەگەرچی ئەو دانووستانە ساڵی 2015 لەناوچوو. ئەردۆغان پاشتر سەلماندی کە تەنها بە مەبەستی سیاسی و بۆ سەرکەوتنی خۆی ئەو گفتوگۆیەی دەست پێکردبوو لە بەر ئەوەی دەموچاوێکی ئیسلامخوازی میانەڕەو لە خۆ بنوێنێت بۆ ڕازی کردنی یەکێتیی ئەورووپا و کۆمەڵگەی دەولی. ستراتێژییەکەی ئەردۆغان زەمینەی ڕەخساند بۆ کەم کردنەوە دسەەڵاتی دامودەزگا دامەزراوەکان بە سوپا و دەسەڵاتی دادوەری و بەگشتی دەوڵەتی شاراوە. بەڕای من دۆخی کوردی تورکیا بەرەو هەمان ڕێچکەی پێشوو دەچێت کە توندئاژۆیی و پێکدادانی ناوبەناو و ڕەدفیعلی بەرانبەری دەبینرێت لە باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا.\nدیمانە: بەشی جیهان- ئاژانسی هەواڵی کوردپرێس


:: AM:10:04:30/05/2020 \nنرخی نەوت لە بازاڕەكانی دنیا لە بەرزبوونەوەدایە و پێنجەم هەفتەی لە هەڵكشانی نرخی تۆمار كرد و لە بازاڕی بۆرسە لە بەرزترین نرخی 70 رۆژی رابردوو داخرا.\nهەر بەرمیلێك نەوت بە 37 دۆلار و 64 سەنتە\nشەوی رابردوو هەفتەیەكی تر لە بازاڕی بۆرسە كۆتایی هات و سەرەڕای ئەوەی كە لە ماوەی هەفتەكەدا هەندێك هەوراز و نشێوی بەخۆیەوە دیت، بەڵام دواجار بە نرخێكی بەرز داخرا. بەگوێرەی dailyfx نرخی هەر بەرمیلێك نەوت بە 37 دۆلار و 64 سەنت داخراوە كە لە 11ی ئادارەوە بەم نرخە نەفرۆشراوە.\nهاوكات نرخی نەوتی تێكساسیش بە 35 دۆلار و 19 سەنت داخرا و بازاڕی ئەم جۆرە نەوتەش بۆ پێنجەم هەفتە هەڵكشانی تۆمار كرد.\nنرخی نەوت لە كاتێكدا رووی لە بەرزبوونەوە كردووە كە مانگی رابردوو نزمترین ئاستی مێژوویی تۆمار كرد. نەوتی ئەمەریكا بۆ سفر دابەزی و فرۆشیاران لە بری فرۆشتنی نەوتەكەیان بڕێك پارەشیان بە كڕیار دەدا. هاوكات نەوتی برێنتیش بۆ خوارووی 16 دۆلار دابەزیبوو.\nرێككەوتنی وڵاتانی بەرهەمهێنەری نەوت كە ئەمەریكا و رووسیا و سعوودیە رۆڵیان تێیدا هەبوو، هۆكار بوو لەوەی نرخەكە بەرز ببێتەوە، چونكە بڕیاریان دا بە رێژەیەكی بەرچاو بەرهەمهێنانی نەوت كەم بكەنەوە و رێككەوتنەكەش لە سەرەتای ئایارەوە جێبەجێ كراوە، بۆیەش لەم مانگەدا بەهای نەوت بە رێژەیەكی بەرچاو هەڵكشا.\nئه‌م بابه‌ته 6194 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nپه‌رستارێك موزیك بۆ تووشبووانی كۆرۆنا ده‌ژه‌نێت\nئاریشا به‌رهه‌مێ خومالی ب ڤان هه‌ردوو رێیا دێ هێته چاره‌سه‌ركرن\nئه‌و پاره‌یه ئاشكرا كرا كه حكوومه‌ت ته‌نیا بۆ ده‌رماڵه‌ى خه‌رج ده‌كات