له‌ژێر كه‌پرێكدا و له‌پێناوی زمانی كوردیدا ناوه‌ندێك بۆ نووسه‌رانی تاراوگه – Knwe.org\nسەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » له‌ژێر كه‌پرێكدا و له‌پێناوی زمانی كوردیدا ناوه‌ندێك بۆ نووسه‌رانی تاراوگه\nله‌ژێر كه‌پرێكدا و له‌پێناوی زمانی كوردیدا ناوه‌ندێك بۆ نووسه‌رانی تاراوگه\nئه‌مساڵ له تاراوگه، چه‌ند نووسه‌رێك، له‌پێناوی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی به‌ها بۆ كتێب، بۆ نووسه‌ر، بۆ زمان و ئه‌ده‌بیات، ناوه‌ندێكی ئه‌ده‌بی و هونه‌رییان به ناوی كه‌پره‌وه دامه‌زراندووه. ئه‌م نووسه‌رانه به‌هاوبیری و هاوكاریی یه‌كتر كتێبه‌كانی خۆیان چاپ و بڵاوده‌كه‌نه‌وه، له‌م رووه‌وه ده‌توانین بڵێین، كه‌پر ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه نییه و ره‌شنووس له هیچ كه‌س و لایه‌نێك بۆ چاپ و بڵاو كردنه‌وه وه‌رناگرێت. ئه‌م نووسه‌رانه، میران ئه‌براهام، دانا ره‌ئووف و كه‌ریم تاقانه، ده‌یانه‌وێت گرنگی به زمانی كوردی، به رێنووس و ئه‌لفبێی كوردی بده‌ن. ناوه‌ندی كه‌پر، له نۆبه‌ره‌ی به‌رهه‌مه‌كانیاندا، پێنج كتێبیان، له فۆرم و شێوازێكی جواندا به چاپ گه‌یاندووه. بۆ ناساندنی كتێبه‌كان، له‌م راپۆرته‌دا، به پشت به‌ستن به زانیارییه‌كانی ناوندی كه‌پر و كتێبه بڵاوكراوه‌كانیان ئه‌م گوتاره بڵاو ده‌كه‌ینه‌وه، به‌و هیوایه‌ی ناوه‌ندی كه‌پر زیاتر بناسرێت و له كاره‌كانیشیان به‌رده‌وام بن.\nهه‌موو به‌یانییه‌ك رێگه‌ی ماڵ درێژ و درێژتر ده‌بێته‌وه\nرۆمانێكی نووسه‌ری سویدی « فرێدریك به‌كمان»ه، كه‌ریم تاقانه له سویدییه‌وه كردوویه‌تی به‌كوردی. رۆمانه‌كه باسی ئه‌و خۆشی و دڵه‌خورپانه ده‌كات، كه له ژیانی هه‌موو مرۆڤێكدا هه‌یه، باسی رازونیازێك ده‌كات له نێوان پیره‌پیاوێك و نه‌وه‌كه‌یدا، له نێوان پیاوێكی گه‌نج و ئه‌وینه مه‌زنه‌كه‌یدا، له نێوان پیاوێك و كوڕه‌كه‌یدا. به‌كمان، له پێشه‌كیی كتێبه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: «ئه‌مه چیرۆكێكه، باسی ئه‌وه ده‌كات چۆن مرۆڤ، به‌ر له‌وه‌ی بمرێت، زه‌ینی له ده‌ست ده‌دات. ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵت ته‌واو راستگۆبم، ده‌بێت بڵێم هه‌رگیز به ته‌مای ئه‌وه نه‌بووم چیرۆكه‌كه ببێت به كتێب. ئه‌مه ته‌نیا هه‌وڵێك بوو، هه‌تا له ناخمدا شتێك له یه‌كتر جیا بكه‌مه‌وه، ئاخر من كه‌سێكم له نووسیندا زیاتر خۆمم، تا له قسه‌كردندا. من ناچارم جاروبار بیره‌كانم له پیتدا ببینم، هه‌تا تێبگه‌م چ هه‌ستێكم هه‌یه. ئاخر چیرۆكه‌كه باس له‌وه ده‌كات: له مێشك. ئه‌م رازه گاڵته‌ئامێزه‌ی نێو كه‌للـه‌مان، كه رێی پێ داوین دنیا كه‌شف بكه‌ین، به‌ڵام هیچ رێگه‌یه‌كی خۆش نه‌كردووه هه‌تا بتوانین په‌ی به رازه‌كانی خۆی ببه‌ین. ده‌مویست هه‌وڵی گێڕانه‌وه‌ی ئه‌وه بده‌م چی روو ده‌دات وه‌ختایه‌ك مێشك وازی له زه‌وی هێناوه، به‌ر له‌وه‌ی جه‌سته‌مان واز بهێنێت. ئه‌مه نامه‌ی بچووك بچووكی عاشقانه‌ی لێ كه‌وته‌وه، له نێوان پیره‌پیاوێك و نه‌وه‌كه‌یدا، له نێوان پیاوێكی گه‌نج و ئه‌وینه مه‌زنه‌كه‌یدا، له نێوان باوكێك و كوڕه‌كه‌یدا. كتێبه‌كه بوو به‌م هه‌وڵه بچووكه‌ی من، كه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ هه‌موو ترسێكدا بكه‌م، ترس له‌وه كه ده‌زانم هێندێك له‌و مێشكه مه‌زنانه، به‌ره‌به‌ره، به‌جێمان ده‌هێڵن. ترس له‌وه ئێمه‌یش، كه به جۆرێك ماوینه‌ته‌وه، ده‌بێت بژیین و بیری كه‌سێك بكه‌ین هێشتا لێره‌یه. پێم وایه هه‌موو مه‌سه‌له‌كه له‌و گفتوگۆیه‌وه ده‌ستی پێ كرد كه بیستبووم. له‌و گفتوگۆیه‌دا، یه‌ك له كه‌سه دڵخوازه‌كانم ده‌یگوت: خراپترین مه‌سه‌له‌ی پیربوون ئه‌وه‌یه مرۆڤ چیی دیكه هیچ بیرۆكه‌یه‌كی بۆ نایه‌ت. ئه‌و وشانه هه‌رگیز به یه‌كجاری به جێیان نه‌هێشتم، ئه‌و خه‌مه به‌دڵمه‌وه نووسا: خه‌یاڵ ده‌توانێت به‌ر له جه‌سته، واز بهێنێت. ئه‌مه هه‌ستێكه، پێم وایه له‌دڵی هه‌موواندا هه‌بێت، ئاخر ره‌گه‌زی مرۆڤ، سه‌یره، به‌جۆرێك هه‌ر ده‌ڵێیت زۆربه‌مان زیاتر له پیربوون ده‌ترسین، تا له مردن.»\nژنه‌كان له نه‌سیمدا ون ده‌بن\nیه‌كه‌م دیوانی شیعریی ژنه شاعیر «به‌یان ئه‌حمه‌د» به‌یان ئه‌حمه‌د شاعیرێكه شیعر ئاوێته‌ی ژیان ده‌كات و ژیانی رۆژانه ده‌بێته سه‌رچاوه‌یه‌كی گه‌وره و سرووشبه‌خش. به‌یان، له هه‌موو شیعرێكدا چیرۆكێك ده‌گێڕێته‌وه، هه‌ندێك جار ئه‌و چیرۆكه مۆركێكی داستانئامێز له خۆ ده‌گرێت و نه‌فه‌سێكی قووڵی داستانئامێز ده‌به‌خشێت به‌ژیانی رۆژانه. شیعر ده‌بێته وه‌رزه‌كانی ساڵ، به‌هار، هاوین، پایز و زستان له نێو بۆته‌ی وێنه شیعرییه‌كاندا، كات و شوێن تێك ده‌شكێنیت و له‌مه‌ودایه‌كی گه‌ردوونیدا وه‌رزێكی تری ساڵ ده‌خوڵقێنێت، ده‌توانین بڵێین وه‌رزی پێنجه‌می شیعر. وێنه‌ی شیعر و چیرۆكه‌شیعرییه‌كان پێكهاته‌یه‌كی هێماگه‌لی و هاوكات خودگه‌رای شیعره‌كانی(به‌یان)نن.\nشیعره‌كانی (به‌یان) ده‌نگێكی ره‌سه‌نی ئافره‌تن، له پشت هه‌موو شیعر و دێڕ و وشه‌یه‌كه‌وه، ده‌نگی ئافره‌تێك هه‌یه: حه‌زه‌كانی ئافره‌ت، دڵه‌ڕاوكێی ئافره‌ت، خه‌ونه‌كانی ئافره‌ت، نه‌فره‌تی ئافره‌ت، په‌یوه‌ندییه چڕ و ئاڵۆزه‌كانی نێوان ژن و پیاو… هتد له پشت شیعره‌كانه‌وه‌ن. ئه‌وه‌ی لێره‌دا گرنگه ئاماژه‌ی بۆ بكرێت، ئه‌و جورئه‌ت و بوێرییه‌یه له نووسیندا، به‌یان رێگا به هیچ به‌ربه‌ستێك نادات سنووردای بكات و سه‌ربه‌ستییه‌كی ته‌واوی له نووسیندا، له ده‌ربڕینه‌كانیدا، له خه‌ونی شیعره‌كانیدا هه‌یه.\nهه‌ندێك جار نه‌فه‌سێكی شێركۆیی له گێڕانه‌وه‌ی شیعره‌كانیدا به‌دی ده‌كرێن، كاریگه‌ریی شێركۆ بێكه‌س هه‌ن، بێ ئه‌وه‌ی شێركۆ بن. به‌یان، به‌یانه و شیعره‌كانی له خودی خۆیه‌وه، له ئه‌زموونی خۆیه‌وه، وه‌ك ئافره‌تێك سه‌رچاوه‌ی گرتووه.\nوێنه شیعرییه‌كان چه‌نده ساكارن، هێنده‌یش قووڵ و پڕ مانان، بۆ نموونه له هه‌ندێك شیعردا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ مێژوو، مێژوو له‌م وێنانه‌دا چیرۆكی ژیانێكی ئێستامان بۆ ده‌گێڕێته‌وه، مێژوو له وێنه‌یه‌كی ته‌ڵخی ئه‌مڕۆماندا دووباره ده‌بێته‌وه، له‌وێدا مێژووه پڕ له كاره‌ساته‌كه، له ژیانی ژنێكدا، له ئه‌مڕۆدا، له ئاینده‌یه‌كی نادیاردا، ده‌بێته‌وه به چیرۆكێك، كه زۆرێك له ژنان خۆیانی تیا ده‌بیننه‌وه.\nبه‌یان زیره‌كانه یاری به ره‌گه‌زی نێر و مێ ده‌كات، مێ ده‌بێته نێر و نێریش به مێ، تا هه‌ردووكیان بزانن له‌و گه‌مه‌یه‌دا، چۆن و به چ شێوه‌یه‌ك یه‌ك ده‌گرنه‌وه و به‌ر یه‌ك ده‌كه‌ون و ئه‌زموونی ئه‌ویتر بكه‌ن.\nهه‌ندێك له شیعره‌كانی به‌یان ئه‌حمه‌د مۆركێكی سیاسی له‌خۆ ده‌گرن، به‌ڵام بێ ئه‌وه‌ی سیاسی بن، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه «سیاسه‌ت» نابێته دروشم و لایه‌نگری لایه‌ك، یان دژایه‌تیكردنی لایه‌نێكی تر و بارگاوی به ئایدۆلۆژیا، به‌ڵكو خستنه‌ڕووی ره‌وشه سیاسییه‌كه‌یه له‌وێنه‌یه‌كی شیعریی روون و ئاشكرادا، بێ ئه‌وه‌ی په‌نجه بۆ كه‌س درێژ بكات. بۆ نموونه ژیانی سه‌رۆكێكی بێخه‌م و بێپه‌روامان بۆ ده‌گێڕێته‌وه و ده‌بێته ره‌وشێكی ژیانی رۆژانه، كه خوێنه‌ر ده‌توانێت به‌راوردی خۆی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بكات، یان به‌پێچه‌وانه‌وه، سه‌رۆك به‌راوردی خۆی له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی ئاسایی بكات. ئه‌وه‌ی له‌م خاڵه‌دا پێویسته ئاماژه‌ی بۆ بكه‌م، ئه‌وه‌یه، كه ئه‌م وێنه سیاسییانه له شیعره‌كانی «به‌یان»دا ده‌بنه كاریكاتۆر و ده‌مانهێننه پێكه‌نین.\nئه‌م كتێبه نووسینی نووسه‌ر و شانۆكار «دانا ره‌ئووف»ه و باسی ئه‌زموونی خۆی له‌گه‌ڵ دنیا؟ سه‌فه‌ر و شانۆی وڵاتاندا ده‌كات. دانا، له پێشه‌كییه‌كی كورتی كتێبه‌كه‌یدا ده‌ڵێت: سه‌فه‌ر ئه‌زموونه. ئه‌زموونی سه‌فه‌ر مه‌ودایه‌كی فراوان و قووڵ به دید و تێڕوانینی مرۆڤ ده‌به‌خشێت و مرۆڤیش هه‌ر له زه‌مه‌نه دێرینه‌كانه‌وه له سه‌فه‌رێكی به‌رده‌وامدا بووه. زۆرجار سه‌فه‌ر ده‌بێته سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگ بۆ نووسه‌ر و هونه‌رمه‌ندان و له ده‌روازه‌كانی سه‌فه‌ره‌وه دیدی هونه‌ری و تێگه‌یشتنی مرۆڤ و فۆرمه‌له‌كردنی دونیایه‌كی گشتگر، دونیادیده‌ی هونه‌رمه‌ند ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌كات، به‌ڵام سه‌فه‌ر له‌لای ئێمه كیشوه‌رێكی تازه دۆزراوه‌یه و له‌م سی چل ساڵه‌ی دوایدا، به تایبه‌تی له شه‌ڕی عیراق/ئێرانه‌وه، به‌شێكی زۆری كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه به وڵاتانی ئه‌وروپادا بڵاو بوونه‌ته‌وه.\nمنیش وه‌ك هه‌ر تاكێكی ئه‌م میلله‌ته، كه له سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كانه‌وه، له سوید جێگیربووم، سه‌فه‌رم به پێداویستییه‌كی هه‌ره گرنگی ژیانم زانیوه. سه‌فه‌ریشم بۆ هه‌ر وڵاتێك، چ له رۆژئاوا، چ له ئاسیا و ئاسیای ناوه‌ڕاست كردبێت، چه‌نده به دوای شانۆی ئه‌م وڵاتانه‌دا گه‌ڕابم، هێنده‌یش هه‌وڵم داوه خه‌ڵكی ئه‌و وڵاتانه بدوێنم و وێنه‌یه‌كی ته‌واوی ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یانه‌م له‌لا دروست ببێت.\nزۆرجار به ته‌نها سه‌فه‌رم كردووه، به‌ڵام بۆ هه‌ر شوێنێك رۆیشتبم، هاوڕێم هه‌بووه: له هه‌موو شوێنێك وا ده‌زانم ده‌چمه ماڵی خۆم و له هیچ شوێنێكیش هه‌ست به‌وه ناكه‌م، كه له ماڵه‌وه‌م.\nئه‌وه‌ی له‌م سه‌فه‌رانه‌یشدا جێگای سه‌رنجه، خانووبه‌ره، پارك و سه‌رشه‌قامه‌كان نین، به‌ڵكو ئه‌وه‌ی له نێوان مرۆڤدا، له‌سه‌ر شه‌قامه‌كان، له‌ناو پارك، له قاوه‌خانه و شانۆ و باره‌كاندا رووده‌ده‌ن.\nخاوه‌ن قه‌رز درامایه‌كی ناتورالیزم به كوردی\nستریندبێرگ (1849-1912) له هاوینی ساڵی 1888دا له دانیمارك، به ماوه‌یه‌كی كورت له دوای شانۆنامه‌ی خاتوو ژۆلیا، «خاوه‌نقه‌رز» ده‌نووسێت. بنیاد و ژینگه‌ی ئه‌م شانۆنامه‌یه تا راده‌یه‌ك له شانۆنامه‌ی «باوك»ه‌وه نزیكه. ئه‌م شانۆنامانه: «باوك»، «خاتوو ژۆلیا» و «خاوه‌نقه‌رز»، كه به ماوه‌یه‌كی كه‌م نووسیونی، له‌ژێر كاریگه‌ریی ته‌وژمی ناتورالیزمی و شیكارییه‌كی وردی سایكۆلۆژیدا نووسراون و به‌شێك بوون له پرۆگرامه نوێیه‌كه‌ی بۆ شانۆیه‌كی ریالیزم و ناتورالیزم، ناتوارالیزم بۆ ستریندبێرگ دیدی ژیان و پڕۆگرامی ژیان خۆی بووه، هاوكات چه‌مكێكی خودگه‌را و سایكۆلۆژیی بنه‌ماكانی پێكهێناوه.\nستریندبێرگ له‌و ده‌مه‌دا، بانگه‌شه‌ی شانۆیه‌كی بچووكی ناتورالیزمی/ ئه‌زموونگه‌ریی ده‌كرد، ئه‌و ده‌قانه‌یشی ده‌ینووسین، بۆ به‌رجه‌سته‌كردنی بیرۆكه شانۆیییه‌كه‌ی بوون، بۆ نموونه ئه‌و ته‌كنیكه‌ی شانۆنامه‌ی «خاوه‌نقه‌رز»ی پێ نووسراوه: سێ كاره‌كته‌ر، یه‌ك دیمه‌ن، هه‌مان سینۆگرافیا (یه‌ك شوێن) له هه‌موو نه‌مایشه‌كه‌دا، ئه‌و شانۆ ئینتیمه بچووكه بوو، كه خه‌ونی پێوه ده‌بینی.\nستریندبێرگ به هاوكاریی «سیری فۆن ئێسن»ی ژنی یه‌كه‌می، له ساڵی 1888دا له دانیمارك بۆ ماوه‌یه‌كی كورت، شانۆیه‌كی ئه‌زموونگه‌ریی ئه‌سكه‌نده‌ناڤی داده‌مه‌زرێنێت، كه دواتر به «ته‌قه‌لا شانۆیییه‌كانی ستریندبێرگ» ناوزه‌د ده‌كرێت. دواتریش له ستۆكهۆڵم له‌و فۆرمه‌دا شانۆی (ئینتیم)ی دامه‌زراند.\nله «خاوه‌نقه‌رز»دا، پیاوێك بێ ئه‌وه‌ی هیچ چه‌كێك به‌رز بكاته‌وه، مێردی ژنه كۆنه‌كه‌ی خۆی ده‌كوژێت. رووداوه‌كانی شانۆنامه‌كه، له هاوین و له یه‌كێك له دوورگه‌كانی سویددا روو ده‌دات: ژنومێردێكی به‌ختیاری هونه‌رمه‌ند، «ئادۆڵف» و «تێكلا» له خانوویه‌كی ساكاری كرێگرته‌ی هاوینه‌دا ده‌ژین، له پڕ «گوستاف»، كه مێردی پێشووی «تێكلا» بووه، هه‌ر وه‌ك قارچك هه‌ڵده‌تۆقێت. گوستاف بۆ ئه‌وه هاتووه په‌یوه‌ندی ئه‌م ژنومێرده به‌ختیاره تێك بدات و له یه‌كترییان جیا بكاته‌وه، گوستاف گیرۆده‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه و ده‌یه‌وێت به هه‌ر شێوه‌یه‌ك بووه زیان به تێكلا بگه‌یه‌نێت، تێكدانی ژنومێردایه‌تییه‌كه‌یشیان یه‌كێكه له ئامانجه‌كانی.\nگوستاف دیدێكی پڕ له قین و شه‌ڕخوازانه‌ی به‌رامبه‌ر به ئافره‌ت هه‌یه، كاره‌كته‌رێكی هه‌ست و سۆز سارد و مرۆڤێكی ره‌قه و به بڕوای ئه‌و، ئافره‌ت ته‌نها (قوڕێكی) بێ فۆرمی ژێر ده‌ستی پیاوه، تا به‌و شێوه‌یه‌ی ده‌یه‌وێت په‌یكه‌رێكی جوانی بۆ خۆی لێ دروست بكات. هه‌روه‌ها ده‌قه‌كه پڕه له‌هێرشی گرۆتێسسكانه و تۆقێنه‌ر بۆ سه‌ر نه‌ژادی ئافره‌ت و گاڵته‌كردن به‌چه‌مكه‌كانی یه‌كسانیی نێوان پیاو و ژن.\nستریندبێرگ، دیالۆگی نێوان كاره‌كته‌ره‌كانی هێنده چڕوپڕ و راسته‌وخۆ دارشتووه، كاریگه‌رییه‌كی به‌هێزی كردۆته سه‌ر په‌یوه‌ندی نێوان كاره‌كته‌ره‌كان و گه‌شه‌ی رووداوه‌كان. دیالۆگه‌كان هێنده ورد چنراون، بنه‌مایه‌كی قووڵی بۆ مۆركه سایكۆلۆژییه‌كه‌ی كاره‌كته‌ره‌كان خوڵقاندووه. دراماتۆرگییه ناتورالیزمییه‌كه‌ی ده‌قه‌كه، پشت به‌خودی هێزی دیالۆگه‌كان ده‌به‌ستێت، ستریندبێرگ هێزی ده‌قه‌كه‌ی له‌بنه‌مای دیالۆگه‌كانه‌وه ده‌سته‌به‌ر كردووه و دیالۆگ نه‌خشه‌یه‌كی دراماتۆرگیی پته‌وه بۆ گه‌شه‌ی رووداو، بۆ پێودانگه دراماتیكییه‌كه و بۆ كاره‌كته‌ره‌كانیش. ئه‌و هێز و وزه‌یه‌ی له دیالۆگه‌كاندا هه‌ن، رێگا بۆ كاره‌كته‌ره‌كان ده‌كه‌نه‌وه، به‌قووڵی و به شێوه‌یه‌كی زیندوو و پڕ له‌جووڵه به‌نێو ده‌روونی كاره‌كته‌ره‌كاندا رۆده‌چن.\nكه‌ریم تاقانه، «خاوه‌نقه‌رز» به زمانێكی تژی له ریتم، له شیعر و به تێگه‌یشتنێكی ته‌واوه‌وه ده‌كات به كوردی. بنه‌ما سایكۆلۆژییه‌كان، كه له‌نێو دیالۆگ و ئه‌تمۆسفێری ده‌قه‌كه و ئه‌و گه‌مه‌یه‌ی له نێوان كاره‌كته‌ره‌كاندایه، له ده‌قه كوردییه‌كه‌دا، به‌رجه‌سته‌ی ئه‌و زمانه بووه، كه تاقانه ستریندبێرگـی پێ كردووه به‌كوردی.\nتاقانه، زۆر نزیكه له ده‌قه‌كه‌ی ستریندبێرگـه‌وه، له ده‌قه‌كه گه‌یشتووه و له‌و تێگه‌یشتنه‌وه بۆ ده‌قێكی شانۆیی، نه‌ك رۆمان و شیعر، وه‌رگێڕانه‌كه‌ی كردووه. زمانه‌كه‌ی چه‌نده له زمانی شانۆوه نزیكه، هێنده‌یش شیعره، شیعرێكی شانۆیی كه به سانایی مه‌ودا سایكۆلۆژییه‌كه‌ی ده‌قه‌كه‌ی دۆزیوه‌ته‌وه، هاوكات ساكار و گونجاوه بۆ سه‌ر شانۆ و به‌ركه‌وتنی ئه‌كته‌ر و بینه‌ران. شایانی باسه دانا ره‌ئووف پێشه‌كیی بۆ وه‌رگێڕانه‌كه‌ی كه‌ریم تاقانه نووسیوه.\nدووه‌مین كۆمه‌ڵه چیرۆكی چاپكراوی تێكۆشه‌ر خالید-ه، كتێبه‌كه شه‌ش چیرۆكی پێكپێوه‌ندی له‌خۆ گرتووه، هه‌ر چیرۆكێك بابه‌تێكی سه‌ربه‌خۆیه، به‌ڵام به ریزبه‌ند خوێندنه‌وه‌ی چیرۆكه‌كان، وێنه‌یه‌كی گشتیی یه‌كچیرۆكیی ده‌به‌خشێت. سه‌رهاتی پیاوێك، كه له بنه‌ڕه‌تدا دژی جه‌نگه و له پاڵ ئومێد و بێئومێدیدا چیرۆكی خۆی و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی له سه‌ره‌تای چوونه ناو جه‌نگ تا گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌گێڕێته‌وه، رووداوه‌كانیش له ده‌وروبه‌ری كاره‌كته‌ری سه‌ره‌كیی هێڵی گشتیی چیرۆكه‌كانه‌وه روو ده‌ده‌ن. هه‌ر چیرۆكێك به ته‌كنیك و گێڕانه‌وه‌ی جیاوازتر له‌وی دیكه نووسراوه. شوێن و كه‌شی چیرۆكه‌كان جیاوازن و زمانی كاره‌كته‌ره‌كان له هه‌ناوی واقیعه‌وه هاتوونه‌ته ده‌ره‌وه و نووسه‌ر له‌وێوه ساكارانه خه‌یاڵه‌كانیان له باره‌ی عه‌شق، جه‌نگ و ئاشتی ده‌خاته روو. كۆی كاره‌كته‌ره‌كان، زۆربه‌یان هه‌ڵگری نه‌خۆشی یان جۆرێك له گرێی ده‌روونین، كه كولتوور و ژینگه به‌سه‌ری هێناون. ئه‌وان مرۆڤی هیوادار، تێكشكاو و نه‌خۆشن و به ئاسانی ده‌مرن و خۆیان ده‌ده‌ن به ده‌سته‌وه. پێده‌كه‌نن و گاڵته‌وگه‌پ ده‌كه‌ن و درۆ ده‌كه‌ن له پێناوی شاردنه‌وه‌ی گرێ و راستیی تاڵی سه‌رده‌می جه‌نگ و ناخۆشیی. له شوێنێك، كه هیچ هیوایه‌ك نه‌ماوه، هیوا ده‌خوازن و له‌و شوێنه‌یش، كه ئومێد سه‌رده‌رده‌هێنێت، ئه‌وان ده‌كه‌ونه‌وه بیری رۆژگاره تاریكه‌كان. ئه‌وان مرۆڤی سه‌رده‌می جه‌نگ و تاریكترین رۆژی ژینگه‌كه‌یانن.


سەرۆکی نوێی پەرلەمانی ئەوروپا ھەڵدەبژێردرێت\nتەمموز 02, 2019\nدوای تێپەڕبوونی مانگێك بەسەر ھەڵبژاردنی یه‌كێتی ئەوروپا کە بەگەورەترین پرۆسەی ھەڵبژاردن لەجیھاندا داده‌نرێت و زیاتر لە 500ملیۆن کەس مافی دەنگدانی ھەبوو، ئەمرۆ سێشه‌ممه، 2ی ته‌ممووزی 2019، پەرلەمانی ئەوروپا یەکەم دانیشتنی خۆی لە شاری ستراسبۆرگی فەرەنسا بەرێوەدەبات.\nلەم دانیشتنەدا 751 پەرلەمانتاری نوێ و لە 28 وڵاتی ئەوروپا سوێندی یاسایی دەخۆن، سه‌رۆكێكی نوێش بۆ په‌رله‌مانه‌كه هه‌ڵده‌بژێردرێت.\nھاوکات فراکسیۆنی پارتی گەلی ئەوروپی (EPP)، کە لە ناو ئەو ھەشت فراکسیۆنەی ناو پەرلەمانی ئەوروپا زۆرترین دەنگی بەدەستھێنا و بووە براوەی ھەڵبژاردنەکان، مافی ئەوەی ھەیە کاندیدێك دیاریبکات بۆ سەرۆکی پەرلەمانی ئەوروپا .\nدیاریکردنی سەرۆکی پەرلەمانی ئەوروپا بەدەنگدانی پەرلەمانتاران دەبێت و دەبێت رێژەی زیاتر لە 50% ی دەنگی پەرلەمانتاران بەدەست بێنێت، واتە دەبێت زیاتر لە 375 دەنگ بەدەست بێنێت.\nلەبەرئەوەی پارتی گەلی ئەوروپی EPP، لەھەڵبژاردنەکاندا 180 کورسی بەدەستھێنا، بۆیە ئەم فراکسیۆنە ناچار دەبێت ھاوپەیمان لەگەڵ فراکسیۆنی سۆشیال دیموکراتەکان بکات کە 149 کورسیان ھەیە دواتریش لەگەڵ پارتێکی بچووکتر.\nرێژەی بەشداری پیاو بەرێژەی 60% و رێژەی بەشداری ژنان بەرێژەی 40%ـه، ھاوکات گەنجترین پەرلەمانتار تەمەنی 21 ساڵە و بەتەمەنترین پەرلەمانتاریش تەمەنی 82 ساڵە.\nچەند کوردێكیش لە وڵاتانی ئەڵمانیا و سوید، توانیان ببنە ئەندامی پەرلەمانی ئەوروپا.\nلەلایەکی دیكه‌وه، سێ پەرلەمانتاری ھەرێمی کەتەلۆنیای ئیسپانیا ناتوانن بەشداری یەکەم کۆبوونەوەی پەرلەمانی ئەوروپا بکەن، لەبەرئەوەی یەکێکیان لە بەندیخانەدایە و دوو پەرلەمانتارەکەی دیكه‌یش بەھۆی ئەوەی ئەمڕۆ دادگایی دەکرێن.\nبڕیاریشە ئەمرۆ وەکو دەربڕینی نارەزایی، خۆپیشاندانێك ئەنجام بدرێت و پوژدیمۆن سەرۆکی پێشووی ھەرێمی کەتەلۆنیاش بەشداری لە خۆپیشاندانەکەدا بکات.\nدواترین دەستکاریکردن لەسەر سێ شەممە, 02 تەمموز 2019 11:32


سه‌عدی پیره: حكومه‌ت به‌بێ یه‌كێتی و پارتی دروست نابێت\nسه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره، وته‌بێژی ره‌سمی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ئاماژه به‌وه ده‌دات، یه‌كێتیی پۆستی جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت له حكومه‌تی نوێی هه‌رێمدا به مافی خۆی ده‌زانێت و سه‌باره‌ت به پێكهێنانی حكومه‌تیش، ده‌ڵێت: ״حكومه‌ت بۆ هه‌رێمێكی یه‌كگرتوو به‌بێ پارتی و یه‌كێتیی دروست نابێت.״\nسه‌عدی ئه‌حمه‌د پیره له چاوپێكه‌وتنێكی هه‌فته‌نامه‌ی ئاژانسدا ڕایده‌گه‌یه‌نێت، یه‌كێتیی بڕیاری به‌ستنی كۆنگره‌ی داوه، ״به‌ڵام تا ئێستا كاتی به‌ستنی كۆنگره‌كه‌مان دیاری نه‌كردووه.״\nسه‌باره‌ت به دیزاینی حكومه‌تی داهاتووش، پیره ده‌ڵێت: ״ئه‌زموونی حكومه‌تی بنكه‌فراوان و زۆرینه‌شمان هه‌یه سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه، حكومه‌تێك سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت سود له هه‌ڵه‌كانی ڕابردووی وه‌ربگرێت.״\nئاژانس: سه‌ره‌تا له‌وه‌وه ده‌ست پێ ده‌كه‌ین، ئێوه وه‌كو یه‌كێتیی دوا بڕیارتان بۆ چوونه ناو حكومه‌ته‌وه چییه؟\nسه‌عدی پیره: ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌به‌ر چاوه زۆنێكیش هه‌یه پێی ده‌وترێت زۆنی سه‌وز، یه‌كێتیی دژی دووئیداره‌ییه و پابه‌نده به ڕێككه‌وتننامه‌ی واشنتۆنه‌وه بۆ یه‌كئیداره‌یی هه‌رێمی كوردستان، پێمان وایه هه‌رێمێكی یه‌كگرتوو و حكومه‌تێكی یه‌كگرتوو پێك نایه ئه‌گه‌ر یه‌كێتیی و پارتی تێدا نه‌بێت، خۆدزینه‌وه‌ی یه‌كێتیی له به‌شداریكردن له حكومه‌ت خۆدزینه‌وه‌یه له مه‌سئولیه‌ت كه یه‌كێتیی شتی وا ناكات.\nئاژانس: ده‌تانه‌وێت له‌ناو حكومه‌تدا جێگری سه‌رۆكی حكومه‌ت وه‌ربگرن؟\nسه‌عدی پیره: ده‌تانه‌وێت چییه؟ ئه‌وه ئیستحقاقی خۆمانه سه‌رۆكی حكومه‌ت بۆ حزبی یه‌كه‌مه جێگره‌كه‌ی بۆ حزبی دووه‌مه.\nئاژانس: وه‌ك یه‌كێتیی ڕازین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی حكومه‌ت دوو جێگری هه‌بێت وه‌ك ئه‌وه‌ی باس ده‌كرێت؟\nسه‌عدی پیره: له‌ناو كۆبونه‌وه‌كان باس ده‌كرێت وه‌زیفه‌كان چین، بۆ وه‌زیفه‌كان به‌رپرس داده‌نرێت نه‌ك به‌رپرس دابنرێت پۆست وه‌ربگرێت، ئێمه عاده‌ته‌ن ئیش بۆ خه‌ڵك ده‌دۆزینه‌وه خه‌ڵك بۆ ئیش نادۆزینه‌وه، ده‌بێت ته‌عریفی ئیشی جێگر بكه‌ین ئه‌وكات پێویستی به چه‌ند بوو بۆی دابنرێت، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پێویستی به یه‌كێكه یه‌كێكی بۆ دابنرێت.\nئاژانس: پێتان وا نییه دانانی دوو جێگر كه‌مكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی جێگری یه‌كه‌مه؟\nسه‌عدی پیره: ئه‌وه مه‌وزوع نییه و كه‌سیش باسی نه‌كردووه، له میدیاكانه‌وه بڵاو كراوه‌ته‌وه.\nئاژانس: نه‌خشه‌یه‌كی تایبه‌تتان هه‌یه بۆ دیزاینی حكومه‌تی داهاتوو، چی جۆره حكومه‌تێك ده‌توانێت سه‌ركه‌وتن به ده‌ست بێنێت؟\nسه‌عدی پیره: ئه‌و مه‌و‌زوعه په‌یوه‌ندیی به نه‌تیجه‌ی گفتوگۆكانه‌وه هه‌یه چه‌ند لایه‌ن ڕێككه‌ون له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی حكومه‌ت و پێكه‌وه ئیشكردن ئه‌وه‌نده به‌شداری ده‌كه‌ن، ئێمه ته‌جروبه‌ی بنكه‌فراوان و حزبی ئه‌كسه‌ریه‌تیشمان هه‌بوو سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه، بۆیه ئه‌وانه‌ی دانوستان ده‌كه‌ن له‌سه‌ر پێكهێنانی حكومه‌ت ده‌بێت ئه‌و بابه‌تانه باش لێك بده‌نه‌وه كام جۆره حكومه‌ته سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت، پێم وایه ئه‌و حكومه‌ته سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت كه له هه‌ڵه‌كانی ڕابردوو ئیستیفاده بكات.\nئاژانس: وه‌كو یه‌كێتیی پێتان باشه حكومه‌تێكی بنكه‌فراوان بێت یان پارتی و یه‌كێتیی و كه‌مایه‌تییه‌كان پێكی بێنن؟\nسه‌عدی پیره: هه‌موو حكومه‌تێك له هه‌رێمی كوردستاندا بۆ هه‌رێمێكی یه‌كگرتوو ده‌بێت پارتی و یه‌كێتیی تێدا بێت، پێكه‌وه ئیشكردنی پارتی و یه‌كێتیی وه‌كو زه‌واجی كاتۆلیكییه ته‌ڵاقی تێدا نییه، كێی تر ئه‌توانێت له‌گه‌ڵ ئه‌م بابه‌ته‌دا بڕوات سه‌ركه‌وتووه.\nئاژانس: له‌گه‌ڵ پارتی گه‌یشتوونه‌ته هیچ ڕێككه‌وتنێك كه چۆن بچنه حكومه‌ته‌وه؟\nسه‌عدی پیره: نه‌خێر، هیچ كۆبونه‌وه‌یه‌ك نه‌كراوه جارێ هه‌ر له ده‌وری زانیاری گۆڕینه‌وه‌دایه، هیوادارین له داهاتوویه‌كی نزیكدا ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه بكرێت له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا ئه‌و مه‌وزوعه باس بكرێت.\nئاژانس: وه‌كو یه‌كێتیی داوای پۆستی سه‌رۆكی په‌رله‌مانیش ده‌كه‌ن؟\nسه‌عدی پیره: ئه‌وه نازانم له كۆبوونه‌وه‌كان باس ده‌كرێت، له‌گه‌ڵ پێكهێنانی حكومه‌تدا به یه‌كه‌وه به‌ستراون.\nئاژانس: بڕیار بوو كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بكرێت و تێیدا بڕیاری كۆنگره بده‌ن، چی به‌سه‌ر هات؟\nسه‌عدی پیره: بڕیاری كۆنگره‌مان داوه به‌س له‌سه‌ر كاته‌كه‌ی بڕیارمان نه‌داوه كه‌ی بكرێت.\nئاژانس: بۆچی كاته‌كه‌تان دیاری نه‌كرد، له‌كاتێكدا چه‌ند جارێك كاته‌كه دیاری كراوه و نه‌كراوه؟\nسه‌عدی پیره: له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌موو ڕۆژێك هه‌ڵبژاردن و حه‌مله‌ی هه‌ڵبژاردن بووه.\nئاژانس: سه‌باره‌ت به حكومه‌تی عێراق، بۆ تا ئێستا وه‌زاره‌ته‌كه‌ی یه‌كێتیی یه‌كلایی نه‌كراوه‌ته‌وه؟\nسه‌عدی پیره: ئه‌و هه‌شت وه‌زاره‌ته‌ی كه ماون كێشه‌ی له‌سه‌ر بووه، له‌سه‌ر پرسی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار ساردییه‌ك هه‌بوو له نێوان یه‌كێتیی و پارتی ڕه‌نگه ئه‌وه كاری نێگه‌تیڤی هه‌بووبێت له‌سه‌ر ئه‌م مه‌وزوعه.\nئاژانس: ڕاسته پارتی ڕێگر بووه له‌وه‌ی وه‌زاره‌ت به یه‌كێتیی بدرێت؟\nسه‌عدی پیره: من ئه‌ڵێم ئه‌مه سه‌به‌بێك بووه له سه‌به‌به‌كان مومكینه ڕێگر بێت یان ڕێگر نه‌بووبێت، به‌ڵام ساردیی ئه‌و دوو لایه‌نه بووه‌ته سه‌به‌بی مانه‌وه‌ی ئه‌م پۆسته له‌گه‌ڵ پۆسته‌كانی تردا.\nئاژانس: ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی كه بڕیاره بدرێت به كورد ده‌درێت به یه‌كێتیی؟\nسه‌عدی پیره: یه‌كێتیی حه‌قی هه‌یه له كابینه‌ی داهاتووی عیراق پۆستێكی هه‌بێت.


وەزیری دارایی: بەم كارە داھاتی سلێمانی بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرزدەبێتەوە – سنور میدیا\nوەزیری دارایی: بەم كارە داھاتی سلێمانی بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرزدەبێتەوە\nژمارەی بینین: 713\nوەزیری دارایی حكومەتی هەرێم، بۆ رێگریكردن لە خۆدزینەوە لە گومرگ و باج، داوای هەماهەنگی لەگەڵ دەزگای ئاسایشی ھەرێم دەكات، دەشڵێت: بە رێگریكردن لەو كەسانەی خۆیان لە باج و گومرگ دەدزنەوە، بە ئاسانی داھاتی سنوری پارێزگای سلێمانی بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرزدەبێتەوە.\nئەمڕۆ 3-8-2021، ئاوات جەناب نوری، وەزیری دارایی و ئابووری، سەردانی دەزگای ئاسایشی ھەرێمی كرد و لەگەڵ د. خەسرەو گوڵ محەمەد، سەرۆكی دەزگای ئاسایشی ھەرێم كۆبووەوە.\nبەگوێرەی راگەیەندراوێكی وەزارەتی دارایی، لە كۆبوونەوەیەكدا كە هەریەك لە یاسین عەبدولواحید، بەڕێوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی دارایی و د. كەمال تەیب، بەڕێوەبەری گشتیی باج و خانوبەرەی میری و ھیوا ئەحمەد، بەڕێوەبەری ئاسایشی سلێمانی ئامادەبوون، باس لە نەھێشتنی كاری نایاسایی و خۆدزینەوە لە باج و گومرگ كرا، ھەردوولاش جەختیان لە ھەماھەنگی نێوانیان كردەوە.\nوەزیری دارایی باسی لەوە كرد بە ھەماھەنگی لەگەڵ دەزگای ئاسایشی ھەرێم، دەتوانرێت رێگری لەو كەسانە بكرێت كە خۆیان لە باج و گومرگ دەدزنەوە، بەم كارەش بە ئاسانی داھاتی سنوری پارێزگای سلێمانی بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرزدەبێتەوە.\nلای خۆیەوە، خەسرەو گوڵ محەمەد ئامادەیی خۆی نیشاندا بەوەی ئاسایش بۆ پاراستنی گیانی ھاووڵاتیان و ئابووری و داھاتی ئەم وڵاتەیە، بۆیە دەبین بە پاڵپشتییەكی گەورە بۆ وەزارەتی دارایی.


وردەکاری گیان لەدەستدانی پزیشکە ئافرەتەکەی هەولێر\nڤیدیۆ/ 30/12/2016 2068 جار بینراوە\nڤیدیۆ .. وردەکاری گیان لەدەستدانی پزیشکە ئافرەتەکەی هەولێر\nشه‌وی ڕابردوو به‌ڕێوەبه‌ری نه‌خۆشخانه‌ی ئافره‌تان و له‌دایک بوونی هه‌ولێر، بۆ لەدایکبوونى منداڵەکەى چووەتە نەخۆشخانەیەکى ئەهلى و لەکاتى نەشتەرگەریى منداڵبووندا گیانى لەدەستدا.\nبرایەکى ده‌ڵێت شەوى هەینى کاتژمێر هه‌شت خوشکەکەى بردووەتە نەخۆشخانه‌یه‌کی ئه‌هلی و دوای پشکنین پزیشکەکان وتوویانه پێویستە نه‌شته‌رگه‌ری بۆ بکرێت، بەڵام ٢٠ خوله‌ک دواى لەدایکبوونى منداڵەکەى گیانی له‌ده‌ستداوه.\nکه‌سوکاری خاوەر ئەحمەد ده‌ڵێن، دکتۆرە خاوەر هیچ نه‌خۆشییه‌کی نه‌بووه و تا چه‌ند ڕۆژێک لەمەوبەریش ده‌وامی ئاسایى خۆى کردووە.\nچوونى ئەم پزیشکە بۆ نەخۆشخانەیەکى ئەهلى بۆ ئەنجامدانى نەشتەرگەریى منداڵبوون لەکاتێکدا بووە، کە خۆى بەڕێوەبەرى نەخۆشخانەى ئافرەتان و لەدایکبوونى شارى هەولێر بووە، کەسوکارەکەشى ئامادەنەبوون لەو بارەیەوە لێدوان بدەن.\nلەلایەکى دیکەشەوە وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و به‌ڕێوبه‌رایه‌تی ته‌ندروستی هه‌ولێر نیگەرانى خۆیان لە گیانلەدەستدانى ئەو پزیشکە نیشاندا و بە یه‌کێک له باشترین پزیشک و به‌ڕێوبه‌ره‌کان ناویان برد.\nلیژنه‌ی ته‌ندروستی په‌رله‌مانیش ده‌ڵێت به‌دواداچوون بۆ هۆکارى گیانله‌ده‌ستدانەکەى دەکەن.\nخاوه‌ر ئه‌حمه‌د مسته‌فا ساڵی ١٩٧٦ له شاری هه‌ولێر له دایک بووه و ساڵی ١٩٩٩ به‌کا‌لۆریۆسی له پزیشکی ئافره‌تان به‌ده‌ست هێناوه و ساڵی ٢٠١٠ بڕوانامەی پسپوڕی ماستەری لە نەخۆشیەکانی ژنان ومنداڵبووندا بەدەستهێناوە.\nخاوەر ئەحمەد ١٨ ساڵ پزیشک بووە و چوار ساڵیش به‌ڕێوبه‌ری نه‌خۆشخانه‌ی ئافره‌تان و له‌دایک بوونی فێرکاری هه‌ولێربووە و به‌شی زۆرى نه‌شته‌رگه‌رییه‌کانی نه‌خۆشخانه‌که‌ش خۆی ئه‌نجامی داون، دواى خۆى سێ منداڵى جێهێشتووە.


مەکگۆرک: بیرکردنەوە لە ئێرانی خاوەن چەکی ئەتۆم ناهێڵێت بخەوم – لڤین پرێس\nرێکخەری رۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا رایگه‌یاند، بیرکردنەوە لە ئێرانێکی خاوەن چەکی ئەتۆمی ناھێڵێت شەوان بخەوم.\nبرێت مەکگۆرک لەوتارێكدا لەچوارچێوەی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندێکی پەیمانگای کارنگی، رایگه‌یاند “گەڕی ھەشتەمی دانوستانە ئەتۆمییەکان لەگەڵ ئێران کە لە ڤیەننا بەردەوامە خەریکە کۆتایی دێت و چانسی گەیشتن بە رێککەوتن ھەیە و بە ھەمان شێوە چانسی نەگەیشتن بە رێککەوتن زۆر بەرزە. بۆ ھەردوو سیناریۆكه‌ش لەوپەڕی ئامادەباشیداین”.\nئاماژه‌ی به‌وه‌شكرد “بیرکردنەوە لە ئێرانێکی خاوەن چەکی ئەتۆمی ناھێڵێت شەوان بخەوم، بەڵام لەوە دڵنیاتان دەکەمەوە کە بە ھیچ شێوەیەک ئەوە نابێت”.\nئەو وتیشی: گرنگترین ئامانجی ئەمریکا لە سوریا باشترکردنی دۆخی مرۆییە لەرێگەی کردنەوەی دەروازە مرۆییەکان بەمەبەستی گەرەنتی کردنی گەیاندنی هاوکارییەکان.\nوتیشی، ئامانجێکی دیکە پاراستنی رێککەوتنامەکان و ئاگربەستەکان و بەردەوامبوونە لە رووبەڕووبوونەوەی داعش و قاعیدە. دەشڵێت شکستهێنانی وڵاتان بۆشاییەکی گەورەی دروستکردووە و ئەمەش رێگەی لەبەردەم گروپە چەکدارەکان خۆشکردووە لەو ناوچانەدا بمێننەوە، ئەمەش بەردەوام زیانی بە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا گەیاندووە.\nرێخکەری کاروباری خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نەوەتەیی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشدا، هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژئاوای کوردستان یارمەتی هێزەکانی سوریای دیموکراتییانداوە لە رووبەڕووبوونەوەی چەکدارانی داعش لە رووداوەکەی بەندیخانەی غوێران لە باشوری حەسەکە. وتیشی، ئەمەش بەڵگەیەکی روونە لەسەر بوونی مەترسییەکانی داعش.


بۆچی ئەمریکا ئوسامە بن لادنی کوشت؟ – Denegkan\nبۆچی ئەمریکا ئوسامە بن لادنی کوشت؟\nbyئه‌رده‌لان عه‌بدوڵڵا\tMay 24, 2011\tگشتی\nهەتاوەکوو ئەمڕۆش کوشتنی ئوسامە بن لادن لەلایەن ئەمریکاوە ، بۆتە جێگای قسەوباس و لێکۆڵینەوەی زۆربەی ناوەندە سیاسی و میدیاکانی جیهان . کوشتنی ئوسامە بن لادن ، تەنها کوشتنی سەرۆکی گرووپێکی تیرۆریستی نییە ، کەهەموو جیهانی خستبووە لەرزە، بەڵکو ئەم کوشتنە کۆمەڵێک هۆکاری نهێنی و سیاسەتی درێژخایانی ئەمریکای لە پشتە. ئەوەی زۆر روون وئاشکرایە ، کە ئوسامە بن لادن سەردەمانێکی زۆر لەکاتی جەنگی ساردا ( لە نێوان یەکێتی سۆڤێت و ئەمریکا) ، بە گیان و سامانی خۆیەوە ، هاریکاری ئەمریکای کردووە. لەهەمانکاتیشدا گەورەترین سوودی بە ئەمریکا گەیاندووەو زۆرترین زەرەریشی لە یەکێتی سۆڤێتی جاران وەشاندووە. بە بڕوای من لەپاش نەمانی یەکێتی سۆڤێتیش ، ئەم پیاو هەر ئاوی کردۆتە ئاشی ئەمریکاوە . لەپاش نەمانی یەکێتی سۆڤێت و ترسی کۆمۆنیستی ، رۆژئاوای تووشی قەیرانێکی گەورە کردبوو. پاش ئەوەی دوژمنێک نەما بۆ ئەوەی خەڵکی خۆیانی پێهەڵخەڵەتێنن و کۆمەڵگاکانیان لەدژی دوژمنێک کۆبکەنەوە، هەروەها نەمانی دوژمن یانی نەمانی شەرو چەکداری . لێ ئەمەش ناکرێت ، چونکە شەڕ بەشێکی گرینگە لە سیستەمی سەرمایەداری جیهانی و بازرگانیەکی باشی قازانج بەخشیشە بۆ رۆژئاوا. گەر دوژمن نەمێنێت ، دەبێت کارگەکانی چەک هەموویان دەرگاکانیان دابخەن. هەربۆیە گەر دوژمنیش نەبێت ، ئەوا لەبەر خاتری پێداویستی ئابووری ، هەر دەبێت دروستبکرێت . ئەمڕۆ ئیسلامی سیاسی و تیرۆری قاعیدە، بۆتە هۆی ئەوەی ، کە وێنەیەکی شەیتانی لای مرۆڤی رۆژئاوایی دروستبکات . بوونی ئەم دوژمنە لە دوو لاوە سووودمەندە بۆیان : یەکەم ، کۆمەڵگاکەیان کۆدەکەنەوە. دووەم : بەردەوام بوونی شەرو پیشەشازی و بازرگانی چەکوتەقەمەنی . ئەمرۆ ئەمریکا توانیوویەتی هەموو رۆژئاوا لەژێر دەوارەکەی خۆیدا ( ناتۆ) کۆبکاتەوەو بیانکات بەدژ گەلانی مووسڵماندا. پاشان هەر ئەم ئوسامە بن لادنە ، بوو بەهۆی ئەوەی کە دوو شەڕی گەورە بخووڵقێنێت ( ئەفگانیستان و عێراق) . ئەم دووشەڕەش جگە لە ماڵوێرانی و کاولکاری ، هیچی بۆ ئەم دوو گەلە نەهانی ، بەپێچەوانەوە سوودێکی باشی بە رۆژئاوا گەیاند بەتایبەتی لە رووی ستراتژیەوە . ئەمڕۆ ئەمریکا لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناڤیندا ، سەربازگەو فرۆکەخانەی تایبەت بەخۆی هەیە . خۆی بۆتە پۆلیس و دادوەرو موفتی وبازرگانی ئەم ناوچەیە . لەهەمانکاتیشدا سوودێکی ئێجگار باشی بە کۆمپانیاکانی چەکوتەقەمەنی ئەمریکاوئەوروپا گەیاند.\nلێ پرسیاری گرینگ ئەوەیە ، بۆچی ئەمریکا ئەمڕۆ بڕیاری کوشتنی ئوسامەی دا ؟ ئەوەی کە زۆر روون و ئاشکرایە کە دەمێکە ئەمریکا شوێنی ئوسامەی زانیوە. هەروەک لە میدیاکانی جیهاندا بڵاوبوویەوە، کە ئوسامە لە 2005 وە لە عابودئابادی پاکستان ژیاوە. ئەم شارەش زیاتر دانیشتوانی لە خەڵکی ئەفسەری گەورەی سووپا و کارمەندی گەورەی دەزگای هەواڵگری پاکستانی تێدا ژیاوە. ئەمریکاش دەمێکە ئاگاداری ئەم زانیاریە بووە. لێ پرسیاری گرینگ ئەوەیە ، بۆچی چەند ساڵە ئەمریکا ئوسامەی نەکوشتوە؟ پاشان بۆچی ئەمڕۆ دەیکوژێت ؟ .\nبە بڕوای من ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دوو هۆکار .\nیەکەم ناوخۆیی :\nوا بۆ ماوەی دەساڵە ئەمریکا وێنەی شەیتانێکی لەناو مێشکی هاوڵاتییانی خۆیی و جیهاندا دروستکردووە، هەتاوەکوو ئەمرۆش کەس نازانێت ئەم شەیتانە لەکوێیە و مانای چییە ئەمریکا بەهێزترین دەوڵەتی جیهانەو ساڵانە بە سەدان ملیارد دۆلار دەدرێتە سووپا و دەزگاکانی هەواڵگری ، کەچی ناتوانێت ئەم کابرایە بگرێت؟! . بۆیە بڕیاریانداوە کەلە یادی 10 سالەی رووداوەکانی 11 سێپتەمبەردا ئوسامە بگرن . بۆئەوەی کەمێک باوەڕی بۆ خۆیان بگەڕێننەوە.\nلەلایەکی تریشەوە پەیوەندی بە هەڵبژرادنەوەی باراک ئۆباماوە هەیە، چونکە ئەم برادەرە دەیەوێت جارێکی تر خۆی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی هەڵبژێرێتەوە . لەلایەکی تریشەوە ئۆباما خەون بەوەوە دەبینێت ، کە خۆی بکاتە یەکێک لە سەرۆکە ناودارەکانی ئەمریکا وەکوو ( رۆزلڤێلت ، ئایزنهاوەر ، ریگن ) . دیارە ئەمان لە شەڕو تاڵانی جیهاندا بەتایبەت لە شەری دووەمی جیهان و شەر لەدژی سۆڤێت ناویان دەرکرد . ئەمیش دەیەوێت لە ڕێگای شەڕی لەدژی ئیسلامی سیاسی و قاعیدە ، ناوبانگ بۆ خۆی پەیدابکات .\nدووەم : لە رووی دەرەکیەوە\nبە بڕوای من ئەم گرتنە زیاتر پەیوەندی بەو هەلوومەرجە هەیە کە ناوچەکە بەخۆیەوە دەیبینێت . لە زۆربەی وڵاتانی عەرەبی شۆرش بەردەوامە ، ئەمانیش نایانەوێت ئیسلامی سیاسی بەگشتی و قاعیدە بەتایبەتی سوود لەم وەزعە سیاسیە نوێیە وەربگرن . ئەمان لە ڕێگای کوشتنی ئوسامەوە، دەیانەوێت گورزێکی باش لە ئیسلامیەکانی ئەم ناوچەیە بوەشێنن .\nعەرەبستانی سعودی /\nبە بڕوای من کوشتنی ئوسامە پەیوەندیەکی ئێجگار بەتینی بە وەزعی ناوخۆی عەرەبستانی سعودیەوە هەیە . ئەمریکا زۆر بەترسەوە دەستکاری وەزعی ناوخۆی سعودیەی کردووە. لەلایەکەوە مەلیک عەبدوڵا نەخۆشە، لەلایەکی تریشەوە گیانی شۆرشگێری و دژایەتی حوکمی دیکتاتۆرەکان هەموو رۆژهەڵاتی گرتۆتەوە. ئەمریکیەکان باشیش دەزانن ، کە ئوسامە ئەندام ولایەنگرێکی ئێجگار زۆری لەناو سعودیە هەیە ، بەڵکە تاکە باڵی ئۆپۆزسیۆنی بەهێزە لەم وڵاتەدا . من واهەست دەکەم ، کە پاش ماوەیەکی تر ، دەستکاری عەرەبستانی سعودیە دەکەن و لەوێش شۆرشێک لەدژی بنەماڵەی ئال سعود بەرپا دەبێت .\nجارێک پێش هەمووشتێک گیران و کوشتنی ئوسامە بن لادن ، گەورەترین سووکایەتی و ئابڕوچوون بوو بۆ پاکستان . چونکە ئەمریکا هێزێکی گەورەی ناردۆتە ناو شارێکی سەربازیەوەو ئوسامە کوژراوەو پاش ئەوەی کە هێزەکە گەراوەتەوە ئەفگانیستان ، ئینجا ئەمریکایەکان پاکستانیەکانیان ئاگادارکردۆتەوە!!. واتە پرسە گوورگانەشیان پێ نەکردوون . ئەمەش خۆی لەخۆیدا لە ڕووی یاسانێودەوڵەتیەکانەوە ، گەورەترین پیشێلکاری دەگەیەنێت . لەڕووی سیاسی و مۆڕاڵیشەوە ، سووکایەتیەکی گەورەیە بۆ ئەم وڵاتە . پاکستان کە گەورەترین وڵاتی ئیسلامیەو خاوەنی بۆمبی ئەتۆمیشە، ئەم کارە چ لە ڕووی ناوخۆییەوە چ لە رووی دەرەکیشەوە سووکایەتیەکی زۆری بەم وڵاتە گەیاند. دیارە هەروەک ئەمریکایەکان خۆیان ئاشكرایان کرد ، کە پێش 5 مانگ مەشقیان لەسەر چۆنێتی ئەم کارە کردووەو لە رووی سیاسیشەوە باش لێکیان داوەتەوە، واتە کارەکە شتێکی کتووپڕ نەبووە . من واهەست دەکەم ، کە ئەم کوشتنە سەرەتایەک بێت بۆ دەستێوەردانی ئەمریکا لەناو ناو پاکستان . بگرە هەروەک رۆژنامەی یونگە ڤێلتی ئەڵمانی نووسیوبووی ( ئەمریکا بەم کارەی پاکستانی خستە لیستی دەوڵەت فاشیلەکانی جیهانەوە ) واتە ئەمریکا وەکوو ( ئەفگانیستان و سۆمالیا وعێراق) حساب بۆ پاکستان دەکات . ئەمە سەرەتایەکی ترسناکە بۆ تێکدان و وێرانکردنی ئەم وڵاتە . ئەم کارەی ئەمریکا ، تەپڵ لێدانی شەڕێکی ترە ، کەلە ئەمجارەیان لە پاکستان دەکرێت ، یان هەمان چارەنووسی ( ئەفگانیستان ، لوبنان ، عێراقی ) دەبێت .\nدواخاڵ کە دەمەوێت باسی بکەم ، ئەویش چۆنێتی کوشتنی ئوسامە بن لادنە . دیارە هەروەک پاشتر دەرکەوت ، کە ئوسامە بە دیلی گیراوەو بە دیار چاوی ژن ومنداڵەکەیەوە کوژراوە. پاشانیش فڕێدراوەتە ناو دەریای عەرەبیەوە.\nدیارە پێش هەمووشتێک ئەمە خۆی لەخۆیدا گەورەترین سووکایەتیه بە ئەمریکا خۆی ،چونکە ئەم وڵاتە خۆی بە دایکی ئازادی و دادپەروەری و لێبووردەیی دادەنێت ، کەچی لەم کارەیدا پشت بە عەقڵیەتی ( تۆڵە و نەریتی عەشائیری دەبەستێت) . واتە دەوڵەتێکە کەهیچ باوەڕی بە بنەماکانی ماڤی مرۆف ( هەرچەندە پێشتریش )هەر باوەڕی پێ نەبووە. پاشان ئەمە چ ئەخلاقێکە تۆ بێیت بەم شێوەیە کابرا بکوژیت. ئەمە یەکەمین جارە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ، دەوڵەتێک دوژمنەکەی فرێبداتە ناودەریاوە. ئۆباما دەڵێت : ( ئەوەی دژی کوشتنی بن لادن بێت ، ئەوا خاوەنی عەقڵێکی سەلیم نییە) . باشە بە چ لۆژیک و عەقڵ سەلیمێک ، بە چ دادگایەک ئەم جۆرە کوشتنە قبووڵ دەکات ؟! .\nدیارە لەمەشدا ئەمریکا ئامانجێکی تری هەیە ، ئەویش ئەوەیە، هێندەی تر بەنزین بەم شەڕەدا بکات و گیانی ئیسلامی توندڕەوی و فاشیستی بەهێزتربکات . چونکە بوونی ئەم شەڕەو ئەم گرووپە تیرۆرسیت و فاشیستانە ، گەورەترین سوودیان بە ئەمریکا گەیاندووە. لەوانە بێت خەڵکانێت پێیان سەیربێت یان باوەڕ نەکەن کە ئەم گرووپانە سوودمەندن بۆ ئەمریکا نەک زەرەرمەند. تۆ گەر سەیری کارەکانی ئەم گرووپانە بکەیت دەبینیت ، لەماوەی 10 ساڵی رابووردودا هیچ چالاکیەکی وایان لە رۆژئاوادا نەکردووە. لێ 10 ساڵی ڕێکە ، رۆژانە تەقینەوە وکاری تیرۆریستی هەموو جیهانی ئیسلامی گرتۆتەوەو هەردوو وڵاتی ( ئەفگانیستان و عێراقیشی) وێران و خاپوور کردووە. ئاخر گەر ئەمانە نەبوونایە ، ئەمریکا و هاوپەیمانە ئەوروپیەکانی ، ئەم هەموو لەشکرکێشیەیان بۆ ناوچەکە نەدەکرد ، گەر ئەمان نەبوونایە ، شەڕی عێراق و ئەفگانیستان نەبوو.\nبەداخەوە ئێمە وەکوو هەمووکارێکمان ، خوێندنەوەیەکی زۆر ئاساییانە بۆ رووداوەکان دەکەین . پێم سەیرە بەڕێزان سەرۆک مام جەلال و هۆشیار زێباری ، یەکسەر برووسکە و خۆشحاڵی خۆیان بۆ ئەمریکا دەردەبڕن . ئەمە لەکاتێکدا هەموو جیهانی ئیسلامی بەترسەوە سەیری ئەم کارەی کرد . ئەم برووسکە و شایی وخۆشیە، وا دەکات قاعیدە بکات بە گژ گەلی کوردا.\nPrevious سێبه‌ره‌کانی حیزب\nNext دوای شۆڕشه‌كان …ئایا دیموكراسیه‌ت سه‌رده‌كه‌ویت..؟


چەند گروپێکی چەکدار لە عێراق ھەڕەشه‌ن\nئەڵمانیا مەشقپێکردنی ھێزەکانی سوپای عێراقی راگرت و وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش بەنیازە ژمارەیەک لە کارمەندی باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانی لە عێراق بکشێنێتەوە .\nئەمڕۆ چوارشەممە وتەبێژی وەزارەتی بەرگریی ئەڵمانیا رایگەیاند: سوپای ئەڵمانیا بەھۆی ئاڵۆزییەکانی ئەم دواییەی ناوجەکەوە، مەشقپێکردنی سوپای عێراقی راگرت. ئاماژەی بەوەشکردووە، ئاماژەی بەوەش کرد، لە داهاتوودا مەشقپێکردنی سوپای عێراق لەلایەن سوپای ئەڵمانیاوە دەستپێدەکاتەوە.\nوەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە راگەیاندراوێکدا بڵاویکردەوە: چەند گروپێکی چەکدار لە عێراق ھەڕەشیان بۆسەر ژیانی ھاووڵاتیانی ئەمریکا دروستکردووە و بەنیازیشن بەشێک لە کارمەندی نوێنەرایەتییەکان لەو وڵاتە بکشێننەوە.\nبەپێی راگەیاندراوەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا، پێدانی ڤیزا بە ھاووڵاتیانی عێراق لە بەغداد و ھەولێر، بەشێوەیەکی کاتیی راگیراوە.\nباڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد داوای لە ھاووڵاتیانی وڵاتەکەی کردبوو لەم رەوشەی ئێستادا سەردانی عێراق نەکەن و ئەو ھاووڵاتیانەی کە ئێستاش لە عێراقن، بەمەبەستی وەرگرتنی زانیاریی زیاتر، سەردانی ماڵپەڕی باڵیۆزخانەکە بکەن.\n1093 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n5/15/2019 3:15:32 PM


ئەمەش بەم مانایە دێ كە جێبەجێكردنی ناوەڕۆكی دیكۆمێنتەكە یاخود لانی كەم بەشێكی، سەرەتای هاتنە ئارای عیراقێكی ترە كە چیتر ناتوانێ پشت بە گرێبەستەكەی پێشوو ببەستێ. هەروەها ئەمە بەم مانایەش دێ كە پوكانەوەی گرێبەستە كۆنەكە، دەبێتە هۆی لاوازكردن یان بێلایەن كردن یان كاڵكردنەوە یان هەڵوەشاندنەوەی هەموو پێدراوەكانی گرێبەستی پێشوو، لەوانە دەستوور، سازان، یاساكان، پەیكەری پەیوەندییە سیاسیەكان، ... هتد.\nدیكۆمێنتەكە بە ئاشكرا باس لە گرێبەستێكی كۆمەڵایەتی ناكا، بەڵام دەقەكانی بە دوای گرێبەستێكی تازەدا دەگەڕێن كە لە گرێبەستی پێشوو سەقامگیرتر و دینامیكیتر بێ. ئەم ئامانجە لە دیكۆمێنتەكەدا بە شێوەی "پەرەپێدانی سیستمی سیاسی" گوزارشتی لێ كراوە. ئەوەی لە دیكۆمێنتەكەدا سەرنج رادەكێشێ ئەوەیە كە هەوڵ دراوە شەقامی ناڕازی و تووڕە و دەستەبژێری سیاسیی چاكسازیخواز بخرێنە ناو یەك چوارچێوەوە، بەتایبەتی كە دیكۆمێنتەكە وای داناوە كە"ناڕەزاییەكان" (شەقام) و "بزوتنەوەی چاكسازیخواز" (حكومەت) رەنگدانەوەی "گۆڕانێكی گرنگن" لە عیراقدا. لەم روانگەیەوە دیكۆمێنتەكە رەوایی تەواو بە ناڕەزایی شەقام دەدا و دەوڵەت بە "خزمەتكار و خزمەتگوزار و پارێزەری بەرژەوەندییەكان" دەداتە قەڵەم.\nلایەنە سیاسییەكان لە دیكۆمێنتەكەدا لەسەر ئەوە رێككەوتوون كە پەلە لە دەركردنی ژمارەیەك یاسا بكەن كە ساڵانێكە خۆیان لە دەركردنیان دزیوەتەوە و بە گرنگیان نەزانیوە لەوانە، یاساكانی دادگای فیدراڵ، ئەنجومەنی فیدراڵ، ئەنجومەنی ئاوەدانی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەكان، نەوت و گاز.\nهەروەها هەوڵ دەدرێ ژمارەیەك یاسا هەموار بكرێنەوە بۆ ئەوەی باشتر گوزارشت لە پێداویستییەكان بكەن، لەوانە هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردن.\nلەم مەسەلەیەدا زۆرتر گرنگی بەوە دراوە كە یاساكە بە جۆرێك هەموار بكرێتەوە كە هەلی "یەكسان" بۆ كاندیدە سەربەخۆكان و لیستە سیاسییەكان دابین بكات. بەڵام رەنگە ئەم هەمواركردنە هیچ مانایەكی نەبێ، چونكە سیستمی هەڵبژاردن لە عیراقدا لەسەر بنەمای لیست دامەزراوە نەك لەسەر بنەمای كاندیدی سەربەخۆ، بە رەچاوكردنی ئەوەی كە یاسای هەڵبژاردن پێویستی بە هەمواركردنەوەیەكی قوڵترە.\nپەیوەند بەم مەسەلەیە، دەشێ رێككەوتنی لایەنەكان لەسەر هەمواركردنەوەی یاسای كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردن بایەخێكی زۆری هەبێ، چونكە ئەو كۆمسیۆنە بە كردەوە سەربەخۆ نەبووە و هەمیشە لە ژێر كاریگەریی لایەنە دەستڕۆیشتووەكاندا بووە.\nبۆ كورد، دەشێ داماڵینی "هێزی یاسا" لە بڕیارەكانی ئەنجومەنی سەركردایەتیی هەڵوەشاوەی شۆڕشی حزبی بەعس دەستكەوتێكی گرنگ بێ كە بە هۆیەوە دەشێ دەرفەتێكی لەبارتر بۆ چارەسەركردنی هەندێ لە كێشەكانی ناوچە جێناكۆكەكان بڕەخسێ. دیكۆمێنتەكە بە بایەخێكی زۆرەوە گێڕانەوەی دەسەڵاتی كۆكردنەوەی داهاتی گشتیی بۆ حكومەتی فیدراڵ تاوتوێ كردووە. بەوەش كە دیكۆمێنتەكە واژۆی دوو لایەنی سەرەكیی كوردی لەسەرە، دەقەكە ئەوەی لێ هەڵدەكڕێندرێ كە كوردیش پشتیوانی لەم هەنگاوە دەكات. بەپێی ئەو دەقەی كە لایەنەكان لەسەری رێككەوتوون، حكومەتی فیدراڵ دەست بەسەر هەموو دەروازە سنوورییەكاندا دەگرێ و لێرە بەدواوە باج بۆ "گەنجینەی گشتی" نەك بۆ گەنجینەی پارێزگا و هەرێمەكان دەسەنرێ. ئەمەش خۆی لە خۆیدا پێشهاتێكی گرنگە كە دەبێتە مایەی بوونی حكومەتێكی دەسەڵاتدار و دەستڕۆیشتوو لە بەغدا.\nلایەنە سیاسییەكان لە دیكۆمێنتەكەدا جەخت لەسەر هەمواركردنەوەی دەستووری ساڵی 2005 دەكەنەوە و بەكردەوە لیژنەی هەمواركردنەوەی دەستوور بەر لە دەرچوونی دیكۆمێنتەكە بە ماوەی هەفتەیەك دەستی بە كارەكانی كردووە و ئێستاش هەر بەردەوامە. ئەزموونی ساڵانی رابردوو ساغی كردۆتەوە كە دەستوور لە هەندێ جومگەی سەرەكیدا پێویستی بە پێداچوونەوەیە، بەتایبەتی سەبارەت بە دەسەڵاتەكانی ئەنجومەنی نوێنەران. رەنگە یەكێ لە گەورەترین كەموكوڕییەكانی ئەنجومەنی نوێنەران ئەوە بێ كە ئەم ئەنجومەنە لە پرۆسەی یاساداناندا تەنها مافی پێشكەشكردنی "پێشنیار"ی هەیە، نەك "پرۆژە" و لەم سەروبەندەدا دەستوور مافی پێشكەش كردنی پرۆژە یاسای بە سەرۆكی كۆمار و سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران داوە نەك بە ئەنجومەنی نوێنەران. هەروەها دەشێ لە هەمواركردنەوەی دەستووردا، مەسەلەی "فراكسیۆنە پەرلەمانییە گەورەكە" تاوتوێ بكرێ و دەقێكی گونجاوتری بۆ بدۆزرێتەوە.\nفراكسیۆنی سائیرون بە سەرۆكایەتیی موقتەدا سەدر كە گەورەترین فراكسیۆنی ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقە، لەو 12 لایەنە سیاسییە نییە كە دیكۆمێنتەكەیان واژۆ كردووە. ئەمە نیشانی دەدا كە سەدر هێشتا بەم چاكسازییانە رازی نییە و ئومێدی لەسەر چاكسازیی گەورەتر هەڵچنیوە.\nچانسی جێبەجێكردنی ناوەڕۆكی دیكۆمێنتەكە چانسێكی كەم نییە و بە دڵنیاییەوە ئەو چاكسازییانەی لەو دیكۆمێنتەدا ئاماژەیان پێ كراوە، دەتوانن ئاستی ناڕەزایی كەم بكەنەوە و گرێبەستێكی كۆمەڵایەتیی نوێ لە رێی هەمواركردنەوەی دەستوورەوە بێننە دی. دیارە لایەنە كوردییەكان رەوشی ئێستای عیراق لەبەرچاو دەگرن و بە هەستكردن بە لێپرسراوێتییەوە هەڵسوكەوت دەكەن. لانی كەم پێویستە لەسەر كورد لەم هەلومەرجەی ئێستای عیراقدا سێ ئەرك بگرێتە ئەستۆ، یەكەمیان پشتگیری كردنی حكومەتی عادل عەبدولمەهدییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەكە، هەرچەند هەوڵێكی زۆر بۆ لابردنی هەیە. دووەم، پابەندبوونی تەواو بە رادەستكردنی 250 هەزار بەرمیل نەوت بە بەغدا، چونكە ئەم بابەتە بە بەردی بناغەی چاككردنەوەی پەیوەندییەكانی نێوان بەغدا و هەولێر دادەنرێ، سێیەم، پابەندبوون بەو خاڵانەی كە لە دیكۆمێنتەكەی 18 ی تشرینی دووەمدا رێككەوتنیان لەسەر كراوە.


سه‌ركرده كورده‌كان قه‌ده‌غه‌كردنی فره‌ژنی تاوتوێده‌كه‌ن | IWPR\nسه‌ركرده كورده‌كان قه‌ده‌غه‌كردنی فره‌ژنی تاوتوێده‌كه‌ن\nیاسای پێشنیاركراوی قه‌ده‌غه‌كردنی فره‌ژنی جارێكی تر ئه‌و دیبه‌یته درێژخایه‌نه ده‌ووروژێنێته‌وه سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئایا فره‌ژنی ئه‌زیه‌تی ژنان ده‌دات یان یارمه‌تیان ده‌دات.\nبه پێی یاسای باری كه‌سێتی عێراقی، كه به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له یاساكانی ئایینی ئیسلامه‌وه وه‌رگیراوه و داتاشراوه، پیاو ده‌توانێت له یه‌ك كاتدا هه‌تا چوار ژن بهێنێت.\nیاسا پێشنیاركراوه‌كه فره‌ژنی ده‌كاته كارێكی نایاسایی له كوردستانی عێراقدا و هه‌روه‌ها ئه‌و دیبه‌یته درێژخایه‌نه ده‌ووروژێنێته‌وه له ناو خه‌ڵكی كورددا كه ئایا فره‌ژنی ئه‌زیه‌تی ژنان ده‌دات یان یارمه‌تیان ده‌دات و ئایا كۆتوبه‌ندی یاسایی كۆتایی به فره‌ژنی ده‌هێنێت.\nرِووناك فه‌ره‌ج، به‌رِێوه‌به‌ری سه‌نته‌ری راگه‌یاندن و رِوناكبیری ژنان له سلیمانی ووتی "فره‌ژنی بوه‌ته به‌شێك له كلتور." رِووناك فه‌ره‌ج یه‌كێكه له ژماره‌یه‌كی زۆر له چاڵاككارانی ژنان و سه‌ركرده سیاسیه‌كان كه پشتگیری قه‌ده‌غه‌كردنی فره‌ژنی ده‌كه‌ن، به‌ڵام رِووناك فه‌ره‌ج پێیوانیه یاساكه ئیشی خۆی ئه‌كات ئه‌گه‌ر هه‌ڵمه‌تێكی هوشیاركردنه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌بێت.\nفره‌ژنی نه‌ریتێكی ته‌قلیدیه له عێراقدا كه زۆرێك له پیاوانی ئایینی و سه‌ركرده‌كان و هاوڵاتیان، چ ژنان و چ پیاوان، پشتگیری لێده‌كه‌ن. له هه‌مان كاتدا، سیاسه‌تمه‌دارانی تر و گروپه‌كانی تری ژنان بۆ چه‌ندین ساڵ دژی فره‌ژنی جه‌نگاون و ده‌ڵێن ئێستا كاتی ئه‌وه هاتووه ئه‌و نه‌ریته بكرێته نه‌ریتێكی نایاسایی.\nله ساڵی 1994 ه‌وه هه‌تا ساڵی 2005 كوردستانی عێراق دابه‌شبوبو به‌سه‌ر دوو ئیداره‌دا. له سلێمانی، یه‌كێتی نیشتمانی كوردستانی فه‌رمانرِه‌وا، فره‌ژنی قه‌ده‌غه‌كرد. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، زۆرێك له‌و خه‌ڵكانه‌ی ناوچه‌كه كه ده‌یانویست زیانر له ژنێك بهێنن ده‌چوون له ناوچه‌كانی ژێر ده‌سه‌ڵاتی پارتی دیموكراتی كوردستاندا ژنیان ده‌هێنا كه حزبی ده‌سه‌ڵاتدار له‌وێ رِێگه به هێنانی زیاتر له ژنێك ده‌دات.\nهه‌ردوو ئیداره‌كه له ساڵی 2005 دا یه‌كیانگرته‌وه و ئێستا خه‌ریكی رِه‌شنوسكردنی یاساگه‌لێكن كه له هه‌ر سێ پارێزگاكه‌ی كوردستانی عێراقدا پیاده‌بكرێت.\nبه‌پێی ئه‌و یاسا پێشنیاركراوه، ئه‌و پیاوانه‌ی زیاتر له ژنێكیان هه‌یه به برِی 6000 دۆڵاری ئه‌مریكی غه‌رامه‌ده‌كرێن و بۆ ماوه‌ی 3بۆ 5 ساڵ زیندانیده‌كرێن، به‌ڵام ئه‌و ژنانه‌ی ده‌بنه ژنی دووه‌م یان سێیه‌م یان چواره‌م به برِی 3000 دۆڵار غه‌رامه‌ده‌كرێن. هه‌روه‌ها ئه‌و مه‌لایانه‌ی مۆڵه‌تی هێنانی زیاتر له ژنێك ده‌ده‌ن، ئه‌وانیش سزاده‌درێن هه‌رچه‌نده یاسادانه‌ران هێشتا سزاكانیان دژی ئه‌و مه‌لایانه دیارینه‌كردووه چی ده‌بێت.\nهه‌روه‌ها ئه‌و یاسایه هه‌مان مافی میراتی پیاو ده‌داته ژنانیش و هه‌مان به‌هاش ده‌به‌خشێته شایه‌تیدانی یاسایی ژنان. یاسای ئێستای عێراق په‌یرِه‌وی یاسای ئیسلام ده‌كات به‌وه‌ی به‌شێكی كه‌متر له پیاو ده‌داته ژن له میراتیدا و شایه‌تی دوو ژن له دادگادا به‌رامبه‌ر شایه‌تی یه‌ك پیاوه.\nله‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ئه‌م به‌نده یاساییانه مشتومرِی له‌ناو خه‌ڵكدا هێنده‌ی مشتومری گۆڕانی پێشنیاركراوی یاسای فره‌ژنی لێنه‌كه‌وتۆته‌وه.\nئارێز عه‌بدوڵای ئه‌ندامی په‌رله‌مانی كوردستانی سه‌ر به یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان كه داكۆكی له مافه‌كانی ژنان ده‌كات له كوردستانی عێراقدا ووتی "پێموایه پێویسته فره‌ژنی به‌ته‌واوه‌تی قه‌ده‌غه‌بكرێت."\nئارێز ووتی "یاساكانی ئێستا له‌گه‌ڵ پره‌نسیپه‌كانی مافه‌كانی مرۆڤ و پاراستنی ژناندا نایه‌ته‌وه."\nبه‌ڵام ئه‌وانه‌ی داكۆكی له مافی فره‌ژنی ده‌كه‌ن به‌ڵگه‌ی ئه‌وه ده‌هێننه‌وه كه فره‌ژنی یارمه‌تی ئه‌و ژنانه ده‌دات كه بواری ئه‌وه‌یان نیه پشتیوانی داراییان بۆ په‌یداببێت و سه‌ربه‌خۆ و ئازاد بن له خێزانه‌كانی خۆیان. به‌ده‌گمه ژنان به ته‌نیا بژین له عێراقدا و زۆرێك له‌و ژنانه‌ی له ناوه‌ڕاستی سیه‌كانی ته‌مه‌نیاندان یان له‌وه‌ش به‌ته‌مه‌نترن ده‌ڵێن زه‌حمه‌ته بتوانن پیاوێكی ڕه‌به‌ن بدۆزنه‌وه شووی پێبكه‌ن.\nشیلان عه‌لی خه‌ڵكی چه‌مچه‌ماڵ كه كه‌وتوه‌ته باشوری سلێمانیه‌وه، ده‌ڵێت ده‌یه‌وێت شوبكات به‌ڵام باوه‌ڕناكات مێردێكی ڕه‌به‌نی ده‌ستبكه‌وێت. ڕژێمی پێشووی عێراق برا گه‌وره‌كه‌ی شیلانی له میانه‌ی شاڵاوی ئه‌نفالدا له هه‌شتاكاندا ده‌ستگیركرد كه تیایدا ده‌یان هه‌زار كورد بێسه‌روشوێنكران كه له‌لایه‌ن هێزه‌كانی عێراقه‌وه ئه‌نجامدرا.\nبه‌پێی دابونه‌ریتی كوردی خوشك و برای گه‌وره ده‌بێت له پێش خوشك و برای بچوكه‌وه شووبكه‌ن و ژن بهێنن، له‌به‌رئه‌وه شیلان چاوه‌ڕێی براكه‌ی كرد بگه‌ڕێته‌وه ئینجا شووبكات. به‌ڵام براكه‌ی هه‌رگیز نه‌گه‌ڕایه‌وه. پاش ڕووخانی ڕژێمه‌كه‌ی سه‌دام حسه‌ین له ٢٠٠٣ دا چه‌ندین گۆڕی به كۆمه‌ڵ دۆزرانه‌وه كه قوربانیانی ئه‌نفالی تێدابوو، دوای ئه‌وه چه‌ندین خێزان دڵنیابوون له‌وه‌ی كه‌سوكاره‌كانیان نه‌ماوون و له‌و شاڵاوه‌دا كوژراون.\nشیلان ووتی "له‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌ی ئێمه‌دا خه‌ڵكی به چاوێكی كه‌مه‌وه سه‌یری ئافره‌تی قه‌یره ئه‌كه‌ن، من ئاماده‌م شوو به پیاوێك بكه‌م كه ژنی تری هه‌بێت چونكه نامه‌وێت چیتر گوێم له قسه‌ی ناشیرینه‌وه بێت. مافی ئه‌وه‌م هه‌یه وه‌ك هه‌ر ئافره‌تێكی تر ببمه دایك."\nبه قسه‌ی خه‌رامان محه‌ممه‌د كه به‌رپرسێكی ڕاگه‌یاندنی یه‌كێتی خوشكانی ئیسلامی كوردستانه، ئه‌و یه‌كێتیه‌ی به‌رهه‌ڵستی پرۆژه‌ی یاساكه ده‌كات"ژنان یه‌كه‌م قوربانی قه‌ده‌غه‌كردنی ته‌واوه‌تی فره‌ژنی ده‌بن. ئێمه پشتگیریی له قه‌ده‌غه‌كردنی ته‌واوه‌تی فره‌ژنی ناكه‌ین. ئێمه ئه‌مانه‌وێت ڕێسا و كۆتوبه‌ند فه‌رزبكه‌ین به‌سه‌ر چۆنیه‌تی ئه‌نجامدانیدا."\nخه‌رامان ووتی پێویسته فره‌ژنی ڕێگه‌ی پێبدرێت له سایه‌ی ئه‌و باروزروفه پێشبینیپێنه‌كراوه‌ی دوای هاوسه‌رگیری ژن و مێرد ڕووده‌دات، بۆ نمونه ئه‌گه‌ر ژنه‌كه تووشی نه‌خۆشیه‌كی موزمین بوو یان نه‌زۆك بوو و نه‌یتوانی مناڵی ببێت.\nته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ش كه پشتگیریی له قه‌ده‌غه‌كردنی فره‌ژنی ده‌كه‌ن پێ له‌وه ده‌نێن كه جێبه‌جێكردنی زه‌حمه‌ته چونكه یاسای عێراقی به‌رده‌وامده‌بێت له ڕێگه‌پێدانی فره‌ژنی. به‌پێی یاسای عێراقی دادوه‌ر ده‌توانێت هاوسه‌رگیری فره‌ژنی په‌سه‌ند بكات ئه‌گه‌ر مێرده‌كه نیشانیبدات كه ده‌توانێت ژیانی ژنه‌كانی دابینبكات و هاوسه‌رگیرییه‌كه یاساییه. هه‌روه‌ها ده‌توانێت هاوسه‌رگیری فره‌ژنی ڕه‌تبكاته‌وه ئه‌گه‌ر زانی ژنه‌كان به‌یه‌كسانی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا‌ناكرێت.\nخه‌لیل ئیبراهیمی ئه‌ندامی په‌رله‌مانی كوردستان ووتی ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر یاساكه‌ش ده‌ربكرێت، ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێت زیاتر له ژنێك بهێنن ئه‌توانن له ده‌ره‌وه‌ی سێ پارێزگا كوردیه‌كه زیاتر له ژنێك بهێنن.\nهه‌روه‌ها ووتی "ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌م یاسایه ده‌ریشبكرێت، ناچێته قۆناغی جێبه‌جێكردنه‌وه."\nخه‌لیل ئه‌ندامێكی حزبی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستانه كه به‌رهه‌ڵستی قه‌ده‌غه‌كردنه‌كه ده‌كات، به‌ڵام پشتگیری له یاسایه‌ك ده‌كات كه داوابكات پێویسته ژنان ڕه‌زامه‌ندی خۆیان ده‌رببڕن پێش ئه‌وه‌ی مێرده‌كانیان ژنی تر بهێنن.\nكوێستان محه‌ممه‌د، سه‌رۆكی لیژنه‌ی داكۆكیكردن له مافه‌كانی ژنان له په‌رله‌مانی كوردستان ووتی ئه‌و سزایانه‌ی له ڕه‌شنوسی یاساكه‌دا پێشنیاركراوه هێنده سه‌ختن خه‌ڵك وا لێده‌كه‌ن بیر له پشتگوێخستنی قه‌ده‌غه‌كردنه‌كه نه‌كه‌نه‌وه.\n"من دڵنیام یاساكه سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت، هیچ پیاوێك ئاماده نیه سێ ساڵ بچێته زیندانه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی ژنی دووه‌م بهێنێت."\nنه‌جیبه محه‌ممه‌د ڕۆژنامه‌نوسێكی ڕاهێنراوی (IWPR)ه له سلێمانی.


لەدوای رووخانی رژێمی بەعسەوە، ساڵانە 14 ملیار دۆلار بۆ هەولێر تەرخانکراوە بەڵام بەهۆی بێ پلانی حکومەتەوە لە هاوین و زستاندا شارەکە دەخنکێت، زستان لەبەر لافاو و هاوینیش بەهۆی بێ ئاوی\nهەرکە لەفڕۆکەخانەی شارەکە دادەبەزیت، سەدان باڵاخانەی بەرز سەرنجت رادەکێشن، باڵاخانەی دەیان نهۆمی، دیزاینی مۆدێرن کە بە ئاستێکی بەرزی ئەندازیاری جێبەجێکراون. دانیشتوانی باڵەخانەکانیش زۆربەی هەرەزۆریان کەسانی بیانین، هەندێکیشیان خاوەنکارەکانی شارن کە سەرمایەکانیان بە ملیۆنان دۆلار دەخەمڵێندرێت.\nساڵانی رابردوو شارەکە زیاتر بەقەڵایەکی دێرینی چەند سەد سەدەیی دەناسرایەوە، بەڵام وادەرەکەوێ باڵەخانە مۆدێرن و شارە نیشتەجێ نوێکان، جێگەیان بەقەڵای دێرن لێژکردبێت.\nتا رووخانی رژێمەکەی سەدام حوسەین، شاری هەولێر، تەنها شارێکی ئاسایی بوو، بەڵام لەساڵی 2005 وە و دابینکردنی ملیاران دۆلار لەلایەن حکومەتی نوێی عێراقی بۆ هەرێمی کوردستان، بەرەوپێشچوونێکی خێرایی وەبەرهێنان و رێگاوبان لەشارەکەدا روویدا کە ساڵانە لە 14 ملیار دۆلار نزیک دەبووەوە.\nکە گوزەرێکی خێرا بەناو شارەکەدا دەکەیت و لەهۆتێلە پێنج ئەستێرەییەکانی، یاخود باڵەخانە بەرزەکانی دەمێنیتەوە، وابیردەکەیتەوە کە شتێک نییە بەناوی کێشەی کارەبا، یاخود ئاو و خزمەتگوزارییەکانی.\nبەڵام کاتێک چەند کیلۆمەترێک لەو باڵەخانە بەرزانە دوور دەکەویتەوە تێدەگەیت شارەکە لەزستان و هاویندا دەخنکێت، زستان لەبەر لافاو و هاوینیش بەهۆی بێ ئاوی.\nلە سەردەمی گەشەی زێڕینی هەولێر، کە لەساڵانی 2008 بۆ 2014 یە، بەرپرسانی باڵای حکومەت بانگەشەی ئەوەیان دەکرد شارەکە دەکەن بە دووبەی، بۆیە هەندێک کەس هێشتا لەبری هەولێر، دەڵێن دووبەی کوردستان و ئێستا زیاتر ئەو نازناوە وەک تەنزێک بەکاردەهێنرێت.\nمانگی تەمووز، پلەکانی گەرما لەهەولێر هەندێکجار 50 پلەی سەدی تێدەپەڕێنێت، چاوەڕێدەکرێت بۆ هاوینی ئەمساڵ، ژمارەکە بەرەو 55 پلە هەڵکشێ. لەدۆخێکی ئاواشدا، شارەکە لەخراپترین دۆخی بێ ئاویدایە.\nرووپێوویەکان ئەوە پیشاندەدەن، زۆن و گەڕەکە هەژارنشینەکان لەپێشەوەی گەڕەکە بێ ئاوەکانی هەولێرن، بەپێچەوانەوە ستیی و گوندە مۆدێرنە گرانبەهاکان، کێشەیەکیان نییە بەناوی بێ ئاوی.\nحاڵی حازر، قوڵی بیرێک لەشارەکە لە 550 مەتر نزیک دەبێتەوە تا دەگاتە ئاو، لەکاتێکدا لەساڵانی هەشتاکاندا، قوڵی بیرێک لەشارەکەدا 100 مەتری تێپەڕ نەدەکرد.


هەژاری و بێکاری لە ئێران لە هەڵکشاندان ئەوەش لەکاتێکدایە خەڵکەکەی باجی گەمارۆکانی ئەمریکاو گەندەڵی وڵاتەکەیان دەدەن\nهاوڵاتیانى ئێران نۆره‌یان گرتووه بۆ کرینى مریشک\nئابوری ئێران هەنگاو دەنێت بەرەو داڕووخان و ئاستی گوزەرانی خەڵک لەوپەڕی خراپیدایە بەڵام بەپێچەەوانەی ئەم ڕاستییەوە دەسەڵاتدارانی ئێران بەردەوام لە هەوڵدان بۆ بچوککردنەوەی ئەو قەیرانە گەورەیەی ڕووبەڕوویبونەتەوە و بەشێکی دەستی خۆیانی تێدایە.\nهۆکاری سووربوونی حکومەتی ئێران بۆ شاردنەوەی ڕووی ڕاستەقینەی ئابوری وڵاتەکە زۆرن، خۆلادان لە پیشاندانی لاوازی سیاسی و ئابوری بۆ ئەو وڵاتانەی تاران بە نەیاری خۆیی دەزانێت، بەردەوامیدان بە دڵسۆزی میلیشیای رژێمەکە و گروپە تیرۆریستییەکانی و هەروەها خۆلادان لە بەرپرسیاریەتی هەڵگرتنی ئابوری داڕوخاوی ئێستای وڵاتەکە.\nهەرچەندە هەندێک شیکەرەوەی سیاسیی و سیاسەتمەدار و لێکۆڵەر واشنتۆن بە بەرپرسیار دەزانن بۆ ئابورییە داڕوخاوەکەی ئێران بەڵام هۆکارە جەوهەرییەکان لە پشت قەیرانی ئابوری وڵاتەکە گەندەڵی فراوانی نێو دامەزراوەکان و خراپ بەڕێوبردنی کەرتی ئابوری و خواردنی سامانی گشتی و گواستنەوەی نایاسایی پارەن لە سیستمی بانکیدا و هەروەها بەهەدەردانی سامانی گشتی بۆ بەهێزکردنی میلیشیا و گروپە چەکدارییەکانی لە سەرتاسەری رۆژهەلاتی ناوەراست. گەندەڵی ڕەگی داکوتاوە لە دامەزراوە سیاسی و داراییەکاندا کە بڕبڕەی سەرەکی وڵاتەکەن.\nبەشێکی بەرچاوی سیستەمی ئابوری و دارایی لەلایەن ئۆفیسی ڕابەڕی باڵا، ئایەتوڵا خامنەیی و سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی ئێرانەوە خاوەنداریەتی دەکرێت و کۆنترۆڵ کراوە لەبەرئەوەی ئەوان دواین بڕیار دەدەن لەسەر بابەتە گرنگەکان. سەرۆکی بەناو میانڕەو، حەسەن رۆحانی بە هەموو جۆرێک شکستی هێناوە لە ڕووبەڕووبونەوەی گەندەڵی کە پیشتر بەڵێنی دابوو کۆنترۆڵی بکات. لەراستیدا زۆربەی کەسایەتییە سیاسییەکان بە ئەندامانی ئۆفیسی سەرۆکیشەوە زۆرجار دەستیان لە گەندەڵی وەردەبێت بۆ قازانجی سیاسی و دارایی خۆیان.\nلەگەڵ ئەوەی کە بەرپرس و دەسەڵاتدارانی حکومەت لە بۆنە جیاوازەکاندا هیوا دەبەخشنە خەڵکی ئێران و بانگەشەی ئەوە دەکەن ئابوری وڵات گەشە دەکات و هەلی کار زیاتر دەبێت، بەڵام لەساڵی ٢٠١٩دا ئابوری وڵاتەکە زیاتر داڕووخانی بەخۆیە بینیوە و دەبینێت. دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەکان وەکو بانکی نێودەوڵەتی و سندوقی دراوی نیودەوڵەتی بەمدواییانە ئاماژەیان بەوەکردووە کە ڕەشبینن لە هەر گۆڕانکارییەکی پۆزەتیف بە ئاراستەی چاکبوون یان گەشەکردنی ئابووری ئێران.\nبۆ نمونە، بانکی نێودەوڵەتی، ئێرانی لە پلەکانی خواروو داناوە لە تێکرایی بەرهەمی ناوخۆیی کە تەنها لەپێش وڵاتی نیکاراگوایەوەیە. لە ٢٠١٨ دامەزراوەکە پێشبینی ئەوەی کرد گەشەی ئابوری ئێران ٤.١% گەشە دەکات لە ٢٠١٩ دا بەڵام بە تێپەڕبوونی تەنها مانگێک لەساڵی ٢٠١٩، بانکی جیهانی بەو ڕێژەیەدا چووە و ژمارەکەی بۆ ٣.٦% کەمکردەوە و لە دواین راپۆرتیشدا کە لە سەرەتای ئەم مانگەدا دەرچوو، ژمارەکەی بۆ سالب ٤.٥% دابەزاند. لە پاڵ ئەمەشدا سندوقی دراوی نیودەوڵەتی پێشبینیەکەی بە بەراورد بە پێشبینی بانکی نیودەوڵەتی خراپترە و ئاماژەی بەوە کردووە کە ئێران لە ٢٠١٩دا رووبەڕووی ناقس 6% دەبێتەوە لە گەشەی ئابوریدا.\nهەرچەندە هەردوو ڕێکخراوەکە هۆکاری سەرەکی ئەم قەیرانەی ئێستای ئێران بۆ سزا قورسەکانی ئەمریکا دەگەڕێننەوە بەڵام گەندەڵی لەناوخۆی وڵاتەکەشدا دەستێکی باڵای هەیە لە داڕووخانەکەدا. خراپ بەکارهێنانی پەیوەندی سیاسی بۆ بەرژەوەندی تایبەتی و خزم خزمێنە لە ئێراندا زەق و بەربڵاوە و لەم دواییانەشدا لە ئابڕوچوونێکی سیاسیدا دەرکەوت کە هادی رەزاوی، زاوای موحەمەد شەریعەتمەداری، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی ٢٥ ملیۆن دۆلاری بە قەرزی نایاسایی لە بانکی سەرمایە وەرگرتووە.\nداواکاری گشتی ئاماژەی بەوە کردووە کە هادی رەزاوی سامانی گشتی بەکارهێناوە لە گەشتەکەیدا بۆ ئەوروپا لەگەڵ سکرتێرە ئافرەتەکەی. هەڵمەتی ئاشکراکردن و دەستگیرکردنی گەندەڵکاران بەردەوام بوونی هەیە و وادیارە ئەم پرۆسەیە ناکۆتا بێت. تەنانەت ئەم هەڵمەتە وەلیوڵا سەیف، بەڕێوبەری پێشووی بانکی ئێرانیشی گرتوەتەوە کە لە ئێستادا لەژێر لێکۆڵینەوەدایە بەتۆمەتی خراپ بەکارهێنانی سیستەمی بانکی ئێران. ئەحمەد عێراقچی، جێگری پێشووی وەلیوڵا سەیف بۆ کاروباری دراوی بیانی ماوەی چەند مانگێکە دەستبەسەرە بەتۆمەتی شکستخواردن لە بەڕێوبردنی یەدەگی دراوی ئێران.\nئەحمەد عێراقچی برازای عەباس عێراقچییە، جێگری وەزیری دەروەی ئێران. بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی سەدای ئیسلاحات، تەنها لەماوەی ساڵی ڕابردوودا سیستەمی دادوەری سەرقاڵی بەڕێوبردنی ٣٢ کەیسی گەندەڵی بوون. زۆربەی فایلی کەیسەکان ئاماژە بە تێوەگلانی چەند کەسانێک دەکەن نزیک لە سیاسییە باڵاکانی وڵاتەکە. دوو لەو کەیسانە برایەکی حەسەن ڕۆحانی و برایەکی ئیسحاق جیهانگیری، جێگری یەکەمی سەرۆکی ئێرانی تێدایە.\nژیان و گوزەرانی خەڵکی ئێران تا دێت خراپتر دەبێت و بێکاری سەرتاپای وڵاتەکەی گرتوەتەوە. بەپێی راپۆرتێکی شیکاری سەنتەری گالوپ بۆ چارەسەرکردنی کێشە ئابوریەکان، خەڵکی ئێران، تەنەنات پێش دەرچوونی ئەمریکا لە ڕێککەوتننامەی ئەتۆمی ئێران و دواتر سەپاندنی سزاکان، بێهیوا بوون لە دۆزینەوەی کار و تەنها 7%ی دانیشتوان پێیانوابووە کە دۆزینەوەی کار ئاسانە. هەر بەپێی ڕاپرسییەکە تەنها یەک کەس لە ٦ کەس کاری فول تایمیان هەیە کە دەکاتە 16% و رێژەیەکی کەمە لە وڵاتەکەدا.\nهەمان ئاستی مەغریب و عێراق و هەرێمەکانی فەلەستینی هەیە و ئەم ڕێژەیە تەنها لە یەمەن بەرزترە کە لە ئێستادا ناوچەی جەنگە. راپرسییەکە ئەوەشی دەرخستووە کە زۆربەی خەڵکی ئێران پلەیەکی خراپیان داوە بە ئاستی گوزەرانی خۆیان و هیوایان کزە بۆ داهاتوو. ٣٤%ی خەڵک پلەی خراپیان داوەتە گوزەرانی خۆیان کە بەسە بۆ ئەوەی بوترێت لە کوێرەوەری و تەنگانەدا دەژین لەبەرامبەردا تەنها 12%ی خەڵک پۆزەتیڤانە پلەیان داوە بە گوزەرانیان و پێشبینیان بۆ بەرەوپێشچوونی ژیانیان کردووە.\nکێشەیەکی تر لە وڵاتەکەدا ئەوەیە کە زۆربەی کارمەندەکانی حکومەت لەکاتی خۆیدا مووچە وەرناگرن و بۆ چەند مانگێک موچەکانیان دوادەکەوێت. لەماوەی ڕابردوودا کارمەندە حکومییەکان لە کەرتە جیاوازەکانی حکومەت خۆپیشاندانیان ئەنجامداوە بۆ وەرگرتنی مووچەکانیان لەکاتی خۆیدا بەڵام وەڵام دانەوەیان لەئاستی پێویستدا نەبووە. لەئیستادا80%ی خەڵکی ئێران لەژێر هێڵی هەژارییەوە دەژین و کەمترین موچە نیوەی ئاستی هێڵی هەژارییە، بۆ نمونە هێڵی هەژاری بۆ خێزانێکی ٤ کەسی ٢٦٠ دۆلارە و کەمترین موچە ١٧٠ دۆلارە کە دەبێتە نیوەی هێڵی هەژاری.\nئابوری ئێران زیاتر دادەڕوخێت چ بە هۆکاری دەرەکی بێت وەک سزاکانی ئەمریکا و چ بە هۆکاری ناوخۆیی وەک گەندەڵی و بەهەدەردانی سامانی گشتی. دەسەڵاتدارانی وڵاتەکە تا ئێستا هیچ ئاماژەیەکیان پیشان نەداوە بۆ چارەسەری ڕیشەیی و گۆرانکاری لە سیاسەتە توند و خراپ و گەندەڵکارییەکانی ڕژێمەکە تا هیوایەک بگەڕێتەوە بۆ خەڵک و ئابوری وڵاتەکە بەرگێکی نوێی بەبەردا بێتەوە.


ئامێرێكی ئه‌لیكترۆنی سیخوڕ به‌سه‌ر كۆمپانیایه‌كی ئه‌مریكیه‌وه دۆزرایه‌وه\n14/10/2018 09:47 AM\nئامێرێكی ئه‌لیكترۆنی چین به مه‌به‌ستی سیخوڕی له‌سه‌ر ڕاژه‌كاری یه‌كێك له گه‌وره‌ترین كۆمپانیای تێلێكامی ئه‌مریكا دۆزرایه‌وه.\nیه‌كێك له كۆمپانیا گه‌وره‌كانی په‌یوه‌ندی ته‌له‌فۆنی له ئه‌مریكا، ڕه‌قه‌ئامێرێكی له‌سه‌ر ڕایه‌ڵه‌كه‌یان دۆرزییه‌وه كه له‌دووره‌وه كۆنترۆڵكراوه. كه به‌پێی ڕاپۆرتی بلومبێرگ له مانگی ئاگۆستدا ئامێره‌كه لابراوه.\nئامێره‌كه له‌سه‌ر ڕاژه‌كاری "سوپه‌رمیكرۆ" دانرابوو و كاتی پشكنینی ناوه‌نده‌كانی ده‌ره‌وه‌ی كۆمپانیاكه دۆرزرایه‌وه. ڕاپۆرته‌كه ده‌ڵێت ئه‌م ئامێره كۆنترۆڵكراوه له‌پاش ئه‌وه‌ی له‌ڕێگه‌ی كۆمپانیای سوپه‌رمیكرۆوه په‌یوه‌ندییه‌كی نائاسایی ئه‌نجامداوه، ئاشكرابووه.\nبه‌پێی ڕاپۆرته‌كه كۆمپانیای ئه‌پڵ و ئامازۆنیش كه كه‌ڵك له ڕاژه‌كاره‌كانی سوپه‌رمیكرۆ وه‌رده‌گرن و ئه‌م ئامێره له‌سه‌ر ڕاژه‌كاره‌كانیان هه‌یه، ڕۆژی دووشه‌ممه كۆمپانیای ئه‌پڵ له نامه‌یه‌كدا بۆ كۆنگرێس ئه‌و ئیدعایه‌ی بلومبێرگی ڕه‌تكرده‌وه.\nسوپرمیكرۆ كه زووتر ڕاپۆرته‌كه‌ی ڕه‌تكردۆته‌وه، ده‌ڵێت هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك له‌سه‌ر هه‌بوونی پارچه‌ی نه‌خوازراو له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانیان بوونی نییه. نوێنه‌ری سوپه‌رمیكرۆ ده‌ڵێت كه ئاسایشی كڕیاره‌كانمان و یه‌كخراویی به‌رهه‌مه‌كانمان له بازرگانی و به‌هاكانی كۆمپانیاكه‌ماندا زۆر بنه‌ڕه‌تین.


Sunday, 10.10.2021, 18:09\nکێشەی ئینسان لە جیاوازیی بیروڕادا نیە، لە قبوڵنەکردنی یەکتردایە. ئەوە جیاوازییەکان نیە کە پێکەوەژیان ئەخاتە مەترسییەوە. ئەوە یەکترسڕینەوەیە کە پێکەوەژیان کاول ئەکات و دۆزەخی ترس و تۆقاندنمان بۆ دائەگیرسێنێ.\nکێشەی ئیسلامییەکانیش ئەوەیە کە، ئەم گیانی یەکترقبوڵکردنە نافامن و ئەویتری جیاواز، وەکو کافرو زندیق و شەیتان ئەبینن، نەك وەکو مرۆڤێکی ئاسایی، کە ئەرکی تۆیە بە جیاوازییەکانییەوە قبوڵی بکەیت و ژیانی لەگەڵدا بکەیت.\nئەم گیانی سڕینەوەو قبوڵنەکردنەش هەر ڕۆژەی لە ڕێگەی کارەساتێکەوە دێتەوە بەردەممان. ڕۆژێك لە ڕێگەی ژنکوژی و ڕۆژێك لە ڕێگەی جینوسایدی ئێزیدییان و ڕۆژێك لە ڕێگەی شەڕی سونەو شیعەو ڕۆژێکیش لە ڕێگەی هەڕەشەو تۆقاندنی کەسانی خاوەن قەڵەم.\nچی لەوە ڕەواترە، کە تۆ بیرو باوەڕی خۆت ئازادانە هەڵبژێریت و ئازادانە بەیانی بکەیت؟ ئەمە بۆ ببێت بە کێشەو کارەسات لەکاتێکدا تۆ پێش دەربڕینەکەو دوای دەربڕینەکە، هەر خۆتیت و هەر هەمان مرۆڤیت و هیچ نەگۆڕاوە. بۆ لە ناچارییدا توشی نیفاق بکرێیت و بەدرۆوە لەسەر باوەڕێك بێت؟ بۆ لە ئازادیدا باوەڕی خۆت ئاشکرا نەکەیت و شتەکە ڕاستەقینەبێت؟ بۆ مەگەر چی جوانترە لە ڕاستی؟ بۆ مەگەر هەر خۆتان ناڵێن، خودا ڕاستی ئەوێت و دژی درۆیە؟\nبەداخەوە ئەمڕۆ بیستم، گەنجێك بە ناوی (کاسیان شەماڵ) لەلایەن ئیسلامییە تیرۆرست و توندڕەوەکانەوە، هەڕەشەی کوشتنی لێکراوە، ئەزانن لەسەر چی؟ تەنیا لەسەر دوو نوسین!\nتاوانی ئەم گەنجە هەر ئەوەیە کە بە ئازادی دیدی خۆی بەیانکردوەو لەبارەی دین و خوداوەو چەن پرسیارێکی کردوە.\nدەی ئاخر جوانیی باوەڕ لە ئازادییدایەو خۆ لە ترس و ناچارکردندا، جگە لە نیفاق و باوەڕی درۆ، شتێکی تر لە گۆڕێدا نامێنێ.\nجوابی وشە، وشەیەکی ترو دروستکردنی گفتوگۆیە، نەك شمشێرو کوشتن و خوێن. بەڵام کێشەکە ئەوەیە تاریکپەرستان لەمە تێناگەن.\nئازادی بۆ فیکرو وشەو سەلامەتی بۆ کاسیان شەماڵ و هەموو قەڵەمە ئازادەکان.\nنوسینی ئاکۆ مەریوانی


ئایا ئۆتۆمبیلی سوتەمەنی بەرەو نەمان دەڕوات؟ – Politic Press\nئایا بەڕاستی ئێمە نزیکین لە وەستاندنی بەرهەم هێنانی ئۆتومبیلی سوتەمەنی، بە هۆی زۆری خواست لەسەر ئۆتومبیلی کارەبا؟\nئەمە ئەو بابەتەیە کە لە ماوەی ڕابردوودا زۆرترین پرسیاری لەبارەوە کراوە، بەتایبەت کاتێک کە وڵاتە پێشکەوتووەکان زۆرترین هەوڵ ئەدەن بۆ پشتگیری کردن لە بەرهەم هێنانی ئۆتومبیلی کارەبا، بەمەبەستی کەمکردنەوەی گازە ژەهراوییەکان و پلەی گەرمی و هاوڕێیەتی کردنی ژینگە.\nبەهۆی ئەو هەوڵانەی کە دراوە لەلایەن حکومەت و ئەو کەسانەی کە ژینگە دەپارێزن، سەردەمی ئۆتومبێلی بەنزین خەریکە بەرهەمهێنانی تەواو بەرەو کەمبوونەوە ئەچێت بە هۆی بەرهەمهێنانی ژمارەیەکی زۆر لە ئۆتومبێلی کارەبایی.\nلە ئێستادا زیاتر لە ٧.٢ ملیۆن ئۆتومبیلی کارەبایی لەسەر شەقامەکان دەسوڕێنەوە، ڕەنگە ئەمە ژمارەیەکی گەورەبێت بەڵام بە بەراورد بەو ئۆتومبیلانەی کە بە سوتەمەنی کاردەکەن لەسەر شەقامەکان دەسوڕێنەوە ژمارەیان زۆر کەمترە.\nبەڵام بەکارهێنانی ئۆتومبیلی کارەبایی مانای کۆتایی هێنانی ئۆتومبیلی سوتەمەنی نیە ، بە تایبەتی تا ساڵی ٢٠٣٠ بەهۆی خواستی زۆر لەسەر کەمکردنەوەی ڕێژەی سووتەمەنی.\nهەیفا وەهبی بە دڵتەنگیەوە گۆرانی بۆ بەیروت دەڵیت\nبۆ پیاوان.. خانمان حەز بەم جۆرە ستایلانەتان ناكەن\nڕۆژی جیهانی ڕادیۆ\nبە ڤیدیۆ..کارمەندێکی گەیاندن منداڵێک ڕزگار دەکات


روسیای لینین و روسیای پوتین\n2019-09-11 18:42 150 جار بینراوە کۆمێنت\nزیاتر لە (30) ساڵە، باوەڕم بە تێزە ئایدیۆلۆژی و سیاسیەكانی دوای شۆڕشی ئۆكتۆبەری (1917) نەماوە. بەڵكو، لە ناو شۆڕشیشدا، لە یەكەمین چەپەكان بوم ساڵی (1989) توێژینەوەیەكم بەناوی (شۆڕشی ئۆكتۆبەرو زوو سەپاندنی سۆشیالیزم) نوسی\nلەسەردانی روسیادا، بەتایبەتی مۆسكۆو سانت پترسپۆرگ، گفتم دا، وتارێكی رەخنەیی بەراوردكاری لە نێوان روسیای لینین و روسیای پوتین بنوسم. یەكەمین دیداریشم، سەردانی پەیكەری مۆمیاكراوی لینین بوو. كە بووە مایەی رەخنەی هەندێك دۆست و نەیار! گوایە، مەلا بەختیار، بۆچی كڕنۆشی بۆ لینین بردووە. پێشەكی یا رونی بكەمەوە، ئەو سەردانواندنەم، تەنها لەبەر مێژووی ئایدیۆلۆژی خۆم بووە، كە بمەوێ و نەمەوێ، دەبێ رێزی بگرم و لەو كەسانەش نیم، لە چەپەوە بایبدەمە لای راست.\nئێستاش خۆم بە چەپی دیموكراتی ریاڵستی دەزانم. چەپی چەندین راستم. نەك تەنها راستێك.. چونكە تەنها رێبازی یەك جۆرە چەپیش لە جیهاندا، نەماوە!\nوەكوتر، بەندە، زیاتر لە (30) ساڵە، باوەڕم بە تێزە ئایدیۆلۆژی و سیاسیەكانی دوای شۆڕشی ئۆكتۆبەری (1917) نەماوە. بەڵكو، لە ناو شۆڕشیشدا، لە یەكەمین چەپەكان بوم ساڵی (1989) توێژینەوەیەكم بەناوی (شۆڕشی ئۆكتۆبەر و زوو سەپاندنی سۆشیالیزم) نوسی و ساڵێك دواتر لە گۆڤاری تیۆری (نۆژەن)ی ئاڵای شۆڕش، بڵاوم كردۆتەوە. لێرەدا تەنها ئاماژە بە دوو پەرەگرافی توێژینەوە (54) لاپەڕەیەكە دەدەم:\nئەركی پێكەوەبەستنی دیموكراسی و سۆسیالیزم وەكو ئەوسا بۆ یەكەمین جار بوو لینین تێزی بۆ داڕێژێ، پاش ئەویش لەناو گەلـێ وڵاتدا، مەنغۆلیا و چین و كۆریا و ئۆروپای رۆژهەڵات، بەشێوە جیا جیا، پەیڕەوی لێكراوە و لەهەر هەمووشیاندا، دووچاری ئاستەنگێكی ئابوری، سیاسی، كۆمەڵایەتی ئەوتۆ هاتووە، دەبێ بزانین گەر بێت‌و ماركسیەكان لەمەودوا بەتەمەڵی هۆیە ئابوری و كۆمەڵایەتی و سیاسیەكانی ئاستەنگەكان دەست نیشان نەكەن و گرێ كوێرەكانیان نەكەنەوە، ستەمە بتوانن لەراپەڕاندنی ئەركەكانی لەمەوپاشیشیان دوچاری تەنگ‌و چەڵەمەی دیكە نەبنەوە، چونكە، كێشەی دیموكراسی و چۆنیەتی تەواوكردنی ئەركە تەواونەكراوەكانی شۆڕشی دیموكراسی، ماوەو دەمێنێ.\nئەم پەرەگرافەشم بۆیە هێنایەوە، هەتا ئەوانەی ئاگاداری بۆچون و رەخنەكانمان نین، بیزانن و ئەگەر مەبەستیشیانە تەواوی توێژینەوەكە، لە كتێبی كۆبەندی چەند بابەتێك دا، بڵاوكراوەتەوە.\n(بڕوانە كتێبی كۆبەندی چەند بابەتێك، ل: 307)\nسەردەمی لینین، سەرەدەمی سەرەتاكانی سەركەوتن بوو. زۆرینەی خەڵكیان بە دروشمی شۆڕشگێڕانە و ئامانجی سۆسیالیزم، لە دۆخی دوای جەنگ و بێ برستی و برسێتی دا، تەنها دوو سـێ ساڵ، لە دەوردا كۆبوەوە، بەڵام سەرەنجام، لەلایەكەوە دەستێوەردانی وڵاتانی كۆڵۆنیالیستی و جەنگی ناوخۆ، لەلایەكی دیكەوە، كێشەی هێزە سیاسیەكان و مشت و مڕِی ئایدیۆلۆژی سەركردەو سەرانی وڵاتەكەو، رابەرانی دیكەی سەردەمەكە (لینین، ترۆتسكی، كاوتسكی، برنشتاین، بلیخانۆڤ، زینۆیف، كامینیف و..تاد) ئەمانە، سەرباری پاشماوەكانی دەسەڵاتی ئوتوكراتی قەیسەری و دەزگا ئوروستوكراتیەكانیان. لە هەموو ئەوانە مەترسیدارتر، لینین، بۆیەكەمین جار، دوای ماوەیەكی كورت، لەناو فارگۆنی چاودێری كراوی قەتاری گەڕانەوەی لە ئەڵمانیاوە، نامیلكەی (بابەتەكانی نیسان)ی نوسی و تیایدا پێچەوانەی بەرهەمە سیاسیەكانی، كە لە كتێبی (ما العمل و مرض الیسار الطفولی خطنا الاشتراكی فی الثورە الدیمقراطیە) لەدوای (1905)ەوە بۆ (1917) نوسیونی و، جەخت لە تەواوكردنی شۆڕشی دیموكراسی دەكات و، دژی سۆسیالیستە توندڕەوەكان وەستاوەتەوە، كەچی، هەڵچونی سەركەوتن مەستی دەكات و لینینی گەورە، لە رێبازی دیموكراسی لادەداو بەلای سەپاندنی سۆسیالیزم لە یەك وڵاتدا بایدەدا (نەك لە چەندین وڵاتی سەرمایەداری) ئیدی، روسیای لاوازترین بازنەی سەرمایەداری رۆژئاوا، دەخاتە ناو گێژاوی خنكێنەری تێزە تازەكەی (بابەتەكانی نیسان). لەو توێژینەوەیەدا، دەقاو دەق نوسیومە:\nئەو زەمان و زەمینەی لینین و پۆلشەویكەكان، شۆڕشی ئۆكتۆبەریان بەرپا كردووەو پاش ئەوەش، رەخنەگرانی دیكەی ماركسیستی، ئەو شۆڕشەیان هەڵسەنگاندووە، جیاوازیەكی زۆری لە تەك زەمان و زەمینەی ئێستاماندا هەس. جیاوازی ریشەیی لە هەموو بارێكەوە: ئابوری، كۆمەڵایەتی، سیاسی و تیۆریش. ئەوسا لینین و هاوڕێكانی، تەنانەت رەخنەلێگرانی پەرۆشی شۆڕشی ئۆكتۆبەریش، بەهیوای پاراستن و سەرخستنی باشتری سۆسیالیزم، وەكو یەكەمین ئەزمونی چۆنیەتی پێكەوەبەستنی دیموكراسی و سۆسیالیزم، تێكۆشان. هەتا بتوانن ئەو تاقانەیەی سۆسیالیزم بپارێزن و بیكەنە بنكەی پشتیوانی پێش خستن و سەرخستنی خەباتی پرۆلیتاریای ئەوسا كە ئومێدی چاوەڕوان كراوی نزیك بەسەركەوتنی لە هەندێ وڵاتدا هەبووە.\nهەڵبەتە هەنووكە هەلومەرجەكە گۆڕاوە بۆیە چەمكە چینایەتییە كۆنەڤانەكانیش فۆرمی نوێ دەگرنە خۆیان. (هەمان سەرچاوە، ل: 342).\nلێرەدا، لام وایە، ئاوڕدانەوە رەخنەییەكە، ناوەرۆكی ئەم وتارەی ناساندووەو روداوەكانی (30) ساڵی رابوردوش، بۆیەك جاریش، پێچەوانەی بۆچونەكان، سەری هەڵنەداوە، بەڵكو وڵاتی چینیش سیستمەكەی گۆڕی، كۆریای باكور تێك شكاو كۆباش، هەر باسی سۆسیالیزم ناكات. وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئۆروپاش، بۆڕ بۆڕێنی بونیادنانی دیموكراسی و هەڵپەی چونە ریزی وڵاتانی رۆژئاواو یەكێتی ئۆروپان.\nباجەكانی سەپاندنی سۆسیالیزم\nدوای لینین، ستالین كودەتایەكی سپی كردو دەستی بەسەر رابەرایەتیدا گرت. تەنانەت هاوسەری لینینیشی سەركوێر كرد. باشترین سەركردەكانی پۆلشەویكی كوشت‌و زیاتر لە (20) ملیۆن جوتیار و هاوڵاتی قڕ تێخست. تەنانەت بەتەور ترۆتسكی لە مەكسیك دا كوشت.\nدوای تەفروتوناكردنی نەیارەكانی و دیكتاتۆریەتی ستالین، روسیا (شورەوی) لەسییەكاندا، پێشكەوتنێكی ئابوری بەخۆیەوە دی. لە سەروبەندی جەنگی دوەمدا، ستالین تارادەی رێكەوتنی (سیاسی – ئابوری) لە تەك هیتلەری نازیدا یاری بەهاوكێشەكان كرد. بەڵام كە جەنگ هەڵایسا، باجە عەسكەریەكەی، بەخراپترین چەشن دا. چونكە، نە هیتلەر لەسەر رێكەوتنەكە وەستاو نە دەوڵەتانی سەرمایەداریش، وەكو ستالین چاوەڕوان بوو، بەجەنگەكەی هیتلەر تێكشكان. بەڵكو سیستەمە دیموكراسیەكان، دوای جەنگی دوەم، لەسەر ئاستی رۆژئاوا، وەرچەرخانی هەمەلایەنەیان هێنایە دی. تەنانەت توانیان ژاپۆن و كۆریای باكور و ئەڵمانای داڕوخاویش باشتر بونیات بنێننەوەو كرانە نمونەی ئەزمونی دیموكراسی لە ناوەڕاستی رۆژئاوا و باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیاشدا.\nدوای جەنگ، ستالین، سیاسەتێكی زیرەكانەی لە كۆنگرەی تاران و یاڵتادا بەكارهێنا، كاتێك تەنگوچەڵەمە قوڵە ئابوری – سیاسی – سۆسیۆلۆژیەكانی، رۆژهەڵاتی ئۆروپای قوڵتر لەسەر حسابی شۆڕشی یۆنان‌و ئیسپانیا و تێكدانی ئەزمونی كوردستان و ئازەربایجان، قۆزتەوە.\nشۆڕشی یۆنان و ئیسپانیای فرۆشت، كۆماری كوردستان و ئازەربایجانیشی كردە پێخۆری بەرژەوەندیەكانی شورەوی. بەرژەوەندی ئابوری و ئاساییشی سنورەكانی وا كوێریان كردبوو، (قەوام سەڵتەنە)ی سەرەك وەزیرانی رژێمی داڕوخاوی ئەوسای شا، فریوی دا. كۆمارەكانی پێ روخاند و بەرمیلێك نەوتیشی نەدایە.\nجیهانی بەرژەوەندی ئابوری و هەڵكەوتەی ژیوپۆلەتیك، هەمیشە سەیرن‌و ئەحكامی سەیرتریشیان هەیە. ستالین، نەوت بە ئاسانی دەداتە هیتلەر، كەچی بۆ نەوت، كۆماری دوو گەلی ستەملكێكراویش، دادەڕوخێنێ!!\nلە بەرامبەر ئەو روداوانەدا، ستالین، بەشێكی ئەڵمانیا و نیوەی بەرلین و، رۆژهەڵاتی ئۆرپای شەتەكی شورەوی دا. بەڵام؟\nراستە ستالین، توانی دوای جەنگی دوەم، كامپی سۆسیالیستی بسەپێنێ. ئەمەش دوەمین سەپاندنی سۆسیالیزمە، دوای سەپاندنی سۆسیالیزمی ئۆكۆتبەری 1917. بەڵام دوای چوار دەهە، لەم سەردەمەشدا، سەرەڕای ئەوەی شورەوی لە جەنگدا سەركەوت و لەشكری سور بەهێزترین و سەركەوتوترین سوپای جەنگەكە بوو، هیتلەریشیان كوشت، سەرەڕای ئەوەی بە سیاسەتێكی زیرەكانە ستالین توانی لە كۆنگرەكاندا، رۆژهەڵاتی ئۆروپا بخاتە ژێر ركێفی خۆی و شورەویەوە، پاشان هاوپەیمانی (وارشۆ)ش، لە رووی عەسكەریەوە، بەرامبەر هاوپەیمانی ئەتڵەسی، زۆر بەهێز بوو. چل‌و چوار ساڵیش خۆیان گرت. بەڵام، ئەزمونەكان دەریانخست، سۆسیالیزم، بە سەركەوتنی دوای جەنگ و بە لەشكری سور و هاوپەیمانی عەسكەری و.. تەنانەت بە چەكی ئەتۆمیش، بونیات نانرێ و بشسەپێنرێ، تاسەر ناپارێزرێ!! لەدوا ئاكامدا:\nكێشەكانی رۆژهەڵاتی ئۆروپا، پەنگیان خوارد، هەتا لە دەهەی پێش كۆتایی جەنگی سارددا، پاڵێكی وەكو گلاست نۆست‌و پروستوریكا، ناكامی سۆسیالیستی سەپێنراوی سەپاند.\nدوای روخانی شورەوی و رۆژهەڵاتی ئۆروپا، هێزی سیاسی – ئایدیۆلۆژی دۆگم و سەركردەی كاڵفامی تیۆری و سیاسی كەم نەبوون، كە پێیان وابوو، هەرگیز شورەوی و ئۆروپای رۆژهەڵات، ناڕوخێ. بەندە لەو كەسانە بوم، پێم وابوو، گۆرباتشۆف، دەروازەیەكی دیكەی بونیاتنانی دیموكراسی لە وڵاتە تۆتالیتارەكان دا، كردەوە. پرۆسەی كردنەوەی ئەو دەروازەیەش، هێشتا بە بەریەوە ماوە، چونكە دیموكراسی ناسەپێنرێ.. بەڵكو بونیات دەنرێ. پرۆسەی دیموكراسیش، دورودرێژە و هەتا تەواوی ئەركەكانی ئابوری، سیاسی، كۆمەڵایەتی، كولتوری و ئازادییە گشتی‌و تایبەتیەكانی كۆمەڵ و تاك و ژن، نەیەنە دی، مەحاڵە، زەمینەی گواستنەوە بۆ سۆسیالیزم، یان دادپەروەری و خۆشگوزەرانی هەمەلایەنە بڕەخسێندرێ.\nئێستا، دوای گوزەر بە سۆسیالیستی سەپێنراوی لینین و، سیستەمی تۆتالیتاری ستالین و، لیبراڵیەتی گورباتشۆف، دەمێنێتەوە سەرەتای پرۆسەی پڕ لە كێشەی دیموكراسی، كە لەسەرەتای نەوەدەكانەوە دەستی پێكرد.\nئاسان نەبوو، سیستەمی تۆتالیتاری – بیروكراسی، بە پروستوریكاو گورباتشۆف، لە ماوەیەكی كورتدا، وەربگۆڕدرێ بۆ دیموكراسی. یوتوبیای دیموكراسیە، وابزانرێ، بە گۆڕینی سیستەم و پەسەندكردنی دیموكراسی، ئیدی ئامانجە دیموكراسیەكان، بەسانایی دێنە دی. سەرەتای پرۆسەی دیموكراسی بەدرێژایی مێژوو، لەو وڵاتانەی شۆڕشی پیشەسازی و رۆشنگەریشیان ئەنجام داوە سەخت بووە. چ جای بۆ روسیا كە جگە لەوەی لە رووی تەكنیك و تەكنەلۆژیاوە، دواكەوتوو بووە، ئاسەواری بیروكراسیەت و تۆتالیتاریەت و نەبونی ئازادیش، ئێجگار نالەبار بووە لەناویا، بەڵام خەسڵەتی دیموكراسی، لە وڵاتی پێشكەوتوی خاوەن تەكنەلۆژیاو شارستانیەتی گەورەدا، ئەوەیە، كە پرۆسەكە دەستی پێ بكات، هێزێكی ئابوری - مەتریالیستی لەناو كۆمەڵدا، واتا چینی سەرمایەداری ناڤین دروست دەكات و دەیكاتە پاڵنەری چۆنیەتی بونیاتنانی دیموكراسی. ئیدی، كاتێك قۆناغی گوزەر، لەم وەرگۆڕانەدا (تحولات) دێتە پێشەوە، پاڵنەرە ئابوری و كۆمەڵایەتیەكە، لەبەردەم بەربەستەكاندا راناگیرێ. گەرچی كێشەو تەنگوچەڵەمە، تەنانەت، هەڵگەڕان و داگەڕان و كاردانەوەی چەپ‌و راستیش، لەئارادا بن.\nدەورانی شێواوی یەلتسن، بۆ روسیا، ئاڵۆز بوو. لێك ترازان‌و تێكەو لێكەی بێ سەروبەر، سەری هەڵدا. بەڵام، چونكە، ئەزمونی تاڵی تۆتالیتاری، گەلانی روسیای داماو كردبوو، بۆیە، ئاژاوەكەی دوای گورباتشۆفیان بەرگە گرت. هەتا روداوەكان، كەسایەتیەكی وەكو (پوتین) یان وەكو فریاد رەس، هێنایەوە كایە!\nدۆخی روسیای ئەو دۆخە، سەرۆكی بەهێزی دەویست. دەسەڵاتی سیاسی – عەسكەری – ئاسایشی، فراوانی دەویست، هەر ئەمەش، دەیتوانی، دەوڵەتی ناسیۆنالیستی دیموكراسی بونیات بنێ.\nرۆژگارێكی دژوار بۆ (پوتین) هاتە پێش، بەڵام نە لەسەر ئاستی جیهان و نە لە ناوخۆدا و، ئەوەتا، لە شوێنە ستراتیژیەكانی پەیوەست بە پێگەی روسیا، چ لەدورگەی قرم و چ لەناوەڕاستی ئاسیا و چ لە بەشێكی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، روسیا، كوێستانی دەوروبەری دابین كردوە و ئاوە گەرمەكانیشی، كە خەونی لە مێژینەی سەردەمی قەیسەرەكانیشە، وەكو قۆناغی یەكەم لەم دۆخەدا، بۆ بەرژەوەندیەكانی، مسۆگەر كردووە. سوریا بۆ نمونە. ئاسان بونی رێرەوە ئاویەكانی دەریای ئیجە و دەردەنیل لە توركیا، بەڵكو پەیوەندی توركیا و روسیا، روسیا و ئێران، روسیا و سوریا، لە قۆناغی هاوبەرژەوەندیدایە و بەرگەی فشارە نێودەوڵەتی و گەمارۆ ئابوریەكانیشی، تاڕادەیەكی زۆر گرتووە، تەنانەت هاوكێشە عەسكەری و سیاسیەكانیش، خەریكە دەگاتەوە هاوسەنگی. بۆیە، داوا دەكرێ، روسیا بگەڕێتەوە ناو هەشت زلهێزەكەی جیهانیش. تەنانەت ئەمریكاش پەسەندی كردوە. ماوەتەوە دوا سیناریۆكەی گەڕانەوەكە!\nبەرەنجامی روسیای دیموكراسی\nروسیای دوای ئەو سیستەم‌و قۆناغانە، لە لینینەوە بۆ پوتین، ئاسمان و رێسمانیان جیاوازە.\nئابوریەكی زۆر بەهێزتر لە دەورانەكانی پێشوو، تەكنەلۆژیای پێشكەوتوو، وڵاتێكی ئاوەدانی سەرسوڕهێنەر. شارستانیەتی دێرین و هاوچەرخ. ئێستا روسیا، بەتایبەتی مۆسكۆ و سان پترسبۆرگ، جێ بایەخی تەواوی جیهانە. ئەمەش، بەرەنجامی هەتا ئێستای پرۆسەی دیموكراسییە، كە روسیای سەراپا گۆڕیوەو بەرەو گۆڕانكاری فراوانتریش، كاروانەكەی بەڕێوەیە.\nهەڵبەتە، پرۆسەكە، لە چارەكە سەدەی رابوردوەوە، هەوراز و نشێوی زۆری دیووە. كە پێم وایە، لەبەرئەوەی، وڵاتەكە، گەورەترینی سەرزەمینی هەیە‌و ماوەكەش بۆ قۆناغی گوزەر، لە سیستەمی تۆتالیتاریەوە بەرەو دیموكراسی، زۆر نییە. بۆیە، لام وایە، بەو رەوتە خێراییەی لە دەهەیەكدا، بەرابەرایەتی پوتین، روسیا وای لێهاتبێ، ئەوپەڕەكەی دەهەیەكی دیكەی گەرەكە، ئەم قۆناغی گوزەری دیموكراسی تێپەڕێنێ و روسیای مەزنیش، بەهەموو رەهەندەكانەوە ببێتە یەكێك لە زلهێزە دیموكراسیەكەی جیهان. كە دڵنیام، رەهەندی ئەم تەواوكردنەی قۆناغی گواستنەوەكە، كاریگەری لەسەر جیهان، زۆر دەبێ. لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیشدا، لە تەواوی قۆناغەكانی رابوردوی روسیا، روسیای دیموكراسی، دەتوانێ كاریگەرتر بێ. هەر لە ئێستاوە، پەیوەندی روسیا و هەرێمی باشوری كوردستان، هاوكات، هەڵوێستی پۆزەتیفی روسیا، لە دابینكردنی مافی كورد، لە پرۆژە دەستوری سوریادا. هەروەها، تائێستا روسیا، نە دژی شۆڕشی باكور و نە دژایەتی رۆژهەڵاتی كوردستانی نەكردووە. وەكو بڵێی: دەرس و پەندی لە رێكەوتنامەی سایكس بیكۆو روخاندنی كۆماری كوردستان، وەرگرتبێ و نەیەوێ، جارێكی تر، ئۆباڵی ئەم نەتەوە ستەم لێكراوە بخاتە ئەستۆی ئەستوری روسیا، هەر دەشبێ وابێ.\nبەشەكانی كوردستان .. لە:\nـ سەردەمی قەیسەرەكاندا، سەرەڕای ئەوەی روسیا (17) جار كەوتۆتە جەنگ دژی عوسمانیەكان، كورد، داوای پشتیوانیشی لێكردووە، بەهانای شۆڕشی هیچ بەشێكی كوردستانەوە نەهاتووە.\nـ لەسەردەمی لینین دا، لەسێ بەشی كوردستاندا، باكور و باشور و رۆژهەڵات، شۆڕش و بەرەنگاری هەبووە، تەنانەت وەڵامی نامەی شێخ مەحمود و بانگەوازەكەی، لەلایەن لینینەوە نەدراوەتەوە. بەڵكو شۆڕشەكانی باشور و باكوری كوردستانیشیان بەفیتی بریتانیا زانیووە. چونكە روسیا ئومێدی هەبوو، كەمالیستەكان بكەنە دۆستیان. كە نەكرا!!\nـ لەسەردەمی گورباتشۆف و دوای ئەویش، روسیا باشترین پەیوەندی لەگەڵ رژێمی سەدامدا هەبوو. بگرە، زۆر درەنگ لەسەر ئەنفال و هەڵەبجەش، شەرمنانە، هاتە دەنگ.\nـ ئێستا، دەورانی دیموكراسییە، (سەرۆك پوتین)یش، دەهەیەك زیاترە، سەرۆكی باڵادەستە. تائێستا دەركەوتووە، بەشێنەیی پشتیوانی خەباتی رزگاری خوازی كوردستانە، چاوەڕان دەكرێ، لەم پشتیوانیە، لایەنی كەم پاشەكشە نەكات. ئەگینا، جارێكی دیكە، روسیا، قەرزاری خەباتی نەتەوەیەكی ئازادیخواز دەبێتەوە.\nلەو باوەڕشداین، كاتێك دیموكراسی روسیا، بە رەهەندە جیاوازەكانیەوە، خورت دەبن‌و لەگەڵ پرۆسەی دیموكراسی تازە سەرهەڵداوی هەندێك وڵاتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، كارلێك دەكرێ، ئەوكاتە، لە ئایندەی گۆڕانكاریەكاندا، وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پێویست ناكات تەنهاو تەنها، چاو لە ئەزمونە دیموكراسیەكانی ئەمریكا و ویەكێتی ئۆروپا بكەن، بەڵكو روسیا و هیندستان و سەنگافورە و ئەزمونەكانی تری دیموكراسی، لە باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیادا، دەبنە نمونە گەلی دیكەی سودبەخشی دیموكراسی. بەڵكو، رژێمە دژە دیموكراسیەكانی ناوچەكەش، وەكو سەدەی رابوردوو، لە داهاتودا ناتوانن، بەربەست بن لە بەردەم چارەی خۆنوسین و پرۆسەی بونیاتنانی دیموكراسی!.\n2020-02-28 12:58 24 جار بینراوە\n2020-02-26 13:28 41 جار بینراوە\n2020-02-26 12:42 41 جار بینراوە\n2020-02-19 11:07 65 جار بینراوە\n2020-02-17 09:45 50 جار بینراوە\n2020-02-15 12:43 48 جار بینراوە\nبه‌شی چواره‌م : هه‌ڵسه‌نگاندنی كتێبی (من العالم الثالث الى الأول) مەلا بەختیار\n2020-02-15 12:33 43 جار بینراوە\nراپەرینی بەردەوامی سەردەمەكە ئینتەرناسیۆنالیزمی راستەقینەیە مەلا بەختیار\n2020-02-11 16:18 65 جار بینراوە\n2020-02-11 15:06 59 جار بینراوە\nهەڵسەنگاندنی كتێبی سەرۆكی سەنگاپورە (من العالم الثالث الی الاول) مەلا بەختیار\n2020-02-10 14:20 62 جار بینراوە\n2020-02-10 14:20 12 جار بینراوە\n2020-02-09 15:29 59 جار بینراوە\nكورتە خوێندنەوەی بیرەوەرییەكانی هاوسەری ئۆباما (میشێل) مەلا بەختیار\n2020-02-03 19:31 64 جار بینراوە\nتەكنەلۆژیای جەنگ.. ئاسایش و بەرگری نەهێشت! مەلا بەختیار\n2020-01-14 11:07 100 جار بینراوە\nرۆژێكی شوم،كوردستان لكێندرا بە عێراقەوە مەلا بەختیار\n2020-01-13 17:21 77 جار بینراوە\nیادی كوردستانی نوێ مەلا بەختیار\n2020-01-12 17:34 68 جار بینراوە\nپەیامێكی هەڤاڵانە بۆ هەڤاڵانی دەرنەچووی كۆنگرە مەلا بەختیار\n2019-12-27 16:04 368 جار بینراوە\nبە چ پێوەرێك دەنگم دا؟! مەلا بەختیار\n2019-12-23 19:31 166 جار بینراوە\nكوردستان لەبەردەم دامەزراندنەوەی عیراقدا مەلا بەختیار\n2019-12-16 15:27 140 جار بینراوە\nگەندەڵەكانی عيراق لەڕۆژی گەندەڵیدا مەلا بەختیار\n2019-12-09 14:52 91 جار بینراوە\nرێبازە ئایدیۆلۆژیەكان و كۆنگرەی یەكێتی مەلا بەختیار\n2019-11-27 10:03 99 جار بینراوە\nكۆنگرە لەنێوان پلەو پرۆگرامدا مەلا بەختیار\n2019-11-25 16:21 97 جار بینراوە\nكێشەی حزبەكان و تێگەیشتنی سەردەم مەلا بەختیار\n2019-11-17 13:54 113 جار بینراوە\nرۆخی دۆخی وەرچەرخان مەلا بەختیار\n2019-11-13 13:05 155 جار بینراوە\nوتاری سواو كۆتایی هاتووە مەلا بەختیار\n2019-11-06 13:12 176 جار بینراوە\nعیراق؛ دوو فەلسەفەی سیاسی نەكڵۆك! مەلا بەختیار\n2019-10-30 12:06 166 جار بینراوە\nسەردەمەكەو راپەڕین و پێشڕەوایەتی سۆسیال – میدیا! مەلا بەختیار\n2019-10-27 13:08 132 جار بینراوە\n2019-10-13 21:53 234 جار بینراوە\nکوردە هاوار، بەهانای ڕۆژئاواوە بچین! مەلا بەختیار\n2019-10-12 21:09 127 جار بینراوە\nترامپ، بڕیارە چاوەڕواننەكراوەكان و رۆژئاوای كوردستان مەلا بەختیار\n2019-10-09 19:14 117 جار بینراوە\nتەندروستی سلێمانی: هەفتەی داهاتوو هەفتەیەكی هەستیا...\nوەزارەتی تەندروستی عیراق: حاڵەتێكی دیكەی تووشبوون ...\nپارتی چەپی ئەڵمانیا: ئەنجێلا مێركڵ لەدۆسیەی كوشتن...\nئیسپانیا هێز رەوانەی عیراق دەكات\nوەزارەتی تەندروستی هۆشداری دەداتە هاووڵاتیان\nچوار ئەندامی پەرلەمان تووشی كۆرۆنا بوون\nتوركیا سنوورەكانی بۆ پەنابەران واڵاكرد\n2 وەزارەتی تەندروستی هۆشداری دەداتە هاووڵاتیان\n3 توركیا سنوورەكانی بۆ پەنابەران واڵاكرد\n4 تەندروستی سلێمانی: هەفتەی داهاتوو هەفتەیەكی هەستیا...\n5 پارتی چەپی ئەڵمانیا: ئەنجێلا مێركڵ لەدۆسیەی كوشتن...\n6 پەرلەمانی كوردستان كۆدەبێتەوە\n7 ئیسپانیا هێز رەوانەی عیراق دەكات


زینی وەرتێ چی پێوتین\n19.04.2020 10:12 AM\nژیان_لە هەژماری ئەبوبەكر هەڵەدنی وەرگیراوە\n(زینی وەرتێ)ش وەك دەستە خوشكەكانی (مەیدانی حەیوانان، كەپكی حەمەدئاگا، كەپكی شیلانە، كڵاوقاسم، دارەبەن، دێگەڵە، سماقوڵی، پیرەر، ئیبراهیم خەلیل..) چووە ناو فەرهەنگی حوكمڕانی باشووری كوردستانەوە.\nزینی وەرتێ پێی وتین شتێك نییە بەناوی حكومەتی هەرێمی كوردستانی (سەرتاسەری و یەكگرتوو)، بەڵكو دوو قەڵەمڕەوی ودوو ناوچەی هەژموونی دووهێزی سیاسی كە وا بەئاسانی دەستبەرداری نابن،بۆ!؟\nوەڵامەكە ئاسانە چونكە ئەو دووحزبە قەڵەمڕەوی خۆیان هەمیشە وەك كارتی گوشار بەرامبەر یەكتری بەكاردەهێنن ،ئەمە بێجگە لەوەی هەریەك لەو دوو قەڵەمڕەویە یەكانگیرن لەگەڵ سیاسەت وبەرژەوەندی وئابووری وئەجنداكانی جەمسەرێكی هەرێمایەتی یان ڕاستر ئەو دەوڵەتەی هاوسنوورە.\nهەریەك لەو دوو هێزە حاكمی ڕەهای سنووری قەڵەمرەوی خۆیەتی لەڕووی سیاسی و بەڕێوەبردن و ئابووری وسەربازی وهەواڵگیری ،هەریەكەیان لەسنووری قەڵەمڕەوی خۆیاندا سندوقی هەڵبژاردن بەقازانجی خۆیان یەكلایی دەكەنەوە لەڕێگەی پەنابردن بۆ پارە هەڵڕشتن و چاوسوور كردنەوەو وساختەكاری ڕێكخراو.\nدەنگەكانی هەرهێزێكیان لەسنوورو قەڵەمڕەوی بەرامبەریان بەڵگەی حاشا هەڵنەگرە كە ئەو قەڵەمڕەوی وزۆنە حزبیانە چ خزمەتێكی بەو دوو هێزەكردوە لەپێناوی مانەوەیان وشوێنپێ قایم كردنیان.\nئەم دابەشبوونە شوێنەواری گەورەی كۆمەڵایەتی فەرهەنگی ودەروونی بەسەر هاوڵاتیانی كوردستان بەجێهێشتوەو لەسەرووی هەمویشیەوە پرسی ئینتیما و دیموكراسی وپێ ڕاگەیشتن بەئەركە نەتەوایەتی ونیشتمانیەكانی خستۆتە ژێر پێلەقەی ئەجنداو بەرژەوەندیە حزبیەكانەوە.\n653 جار بینراوە


سمیناری "ناسیۆنالیزمی ئێرانی لەنیوان واقع و خەیالدا" له وڵاتی فین?\nناوەندی هەواڵ- فینلاند: رۆژی شەممە، ٢٥ی ئاگوستی ٢٠١٢ لە لایەن کۆمیتەی حیزبی دێموکراتی کوردستان له وڵاتی فینلاند سمینارێک لە ژێر ناوی "ناسیۆنالیزمی ئێرانی لەنیوان واقع و خەیالدا" بۆ بەڕێز کاک سمایل بازیار، مامۆستای زانکۆ و یەکێک لە سیما دیارەکانی ناو ریزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان پێکهات.\nسەرەتای ئەم سمینارە بە سرودی نەتەوایەتی ئەری رەقیب و دەقیقیک بێدەنگی بۆ رێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدان دەستی پێکرد.\nبەرێز کاک سمایل بازیار سەرەتا خۆشحاڵیی خۆی دەربڕی کە خۆی لە کۆڕی گەرمی هاوڕێیان دا دەبینێتەوە.\nبەرێزیان باسیان لەوە کرد کە ئەوەی لەم سمینارەدا باسی دەکا کورتەێکە لە تێزی ماستێرەکەی کە لە زانستگای سەلاحەدین پێشکەشی کردوە.\nلە بەشێکی باسەکەیدا بەرێزیان ئاماژەیان بەوەدا کە بە دوای رووخانی یەکیه‌تی سۆڤیەت و بلوکی رۆژهەڵات، جارێکی دیکە چەمکی ناسیۆنالیزم سەری هەڵدایەوە. ئەوەش بە پێچەوانەی بۆچوونی چەپەکان و مارکسیسم بوو کە پێی وابوو بە هۆی رەقابەت، بازار کەم ڕەنگ دەبێتەوە. بەڵام لە سێ دەیەی ئەم دواییەدا لە زۆربەی وڵاتانی جیهان و لە کێشە جۆراوجۆرەکان دا مۆرکی خۆی بە رووداوەکانەوە داوە. بە تایبەت لە هەر سێ وڵاتی ئێران. عێراق و تورکیە کە هەر سێ ئەو گرفتەیان هەیە بەڵام کێشەکە لێرەدایە کە کێشەی ناسیونالیزم لە ئێران ئاڵۆزترە.\nناوبراو له درێژه‌ی قه‌کانی دا وتی: ناسیونالیزمی ئێرانی لە سەر ئەو باوەڕەیە کە کورد لە عێراق یان تورکیە کوردە بەڵام لە ئێران ئێرانیە. ئەوەش مەوزوعی کوردی لەو وڵاتە ئاڵۆز کردووە. هیندیک لە کوردەکانیش نائاگاهانە ئاو لە ئاشی ئەوان دەکەن و دەڵین ئێمە ئێرانین. ئێمە ئێرانین و فارس نین. ئیمە لە هەموو ئێرانی ئێرانی ترین، ئێمە ئێرانیی ئەسیلین. ناسیونالیزمی ئێرانی ئەو تەوجیهانەی زۆر پێخۆش بوو و تەشویقی کردویین.\nبه‌ڕێز کاک سمایل بازیار له به‌شێکی دیکه له قسه‌کانی دا به‌م شێوه‌یه ناسیۆنالیزمی ئێرانیی پێناسه کرد، بەرهەمی ناسیونالیزمی ئێرانی نەتەوەی ئێرانە کە شتیکی خەیاڵیە. تا پێش شۆرشی مەشرووتە ئیمە شتێکمان بەو ناوە نەبوو. لەو کاتە بەم لاوە بۆ یەکەم جار دەستەواژەی نەتەوەی ئێران خرایە ناو قانوونی ئێرانەوە. هەر لەو قانوونی ئەساسی مەشروتەش دا حاشا لە بوونی نەتەوەکانی ئێران کرا. کوردیش ئاستی تێگەیشتنەکەی بەو رادەیە نەبووە کە بەرەنگاری ئەو حاشالێکردنە بێتەوە و ئێمە هیچ جموجۆڵێک لەم بارەوە لە ناو کورد دا نابینین. دواتر لە سەردەمی رەزاشادا ئەوە پەرەی پێدرا. لە مەشرووتە دا لە دایک بوو، رووناکبیرەکان پەرەیان پێ دا و رەزا شا تیئوریزەی کرد و خستیە بواری جێبەجێکردنەوە، ئەم کارەشی لە رێگای سەرکوتی نەتەوەکانی دیکەوەکرد. ناسیونالیزمی ئێرانی پشتی بە نەتەوەی فارس، زمانی فارسی و ئایینی شیعە بەستووە و هیچ پرسێکی بە نەتەوەکانی دیکەی نیشتەجێ لەو وڵاتە نەکردووە و نەک هەر نادیموکراتیک بەڵکو بە زۆرەملیش بوو.\nبەرێز بازیار لە برگەێکی دیکەی باسەکەیدا ئاماژەی بەوەدا کە، رەگەزی هاوبەش یەکێکی دیکە لەو خالانەیە کە ناسیونالیزمە ئێرانیەکان باسی دەکەن و دەڵێن ئێمە هەموو ئاریایین. بەڵام نەتەوە هیچکات پشت بەوە نابەستێ کە نەتەوە خاوەنی یەک رەگەز بێ. زانست ئەوەی سەلماندووە کە ئێمە شتێکمان بە ناوی رەگەزی خاوێن نییە. بە درێژایی مێژوو قەوم و قەبیلەکان هیندە بە یەکەوە تێکەڵ بوون کە ناکری داکۆکی لە رەگەزێکی هاوبەش بکەی. ئاریاییەکان کە هاتنە ئێران هەم بۆخۆیان یەکدەست نەبوون و هەمیش لە شوینە جۆراوجۆرەکانی ئێران خەڵکی خۆجێی هەبوون و ئاریاییەکان لە گەڵ ئەوانە تێکەڵ بوون. دواتر یونانیەکان، عەرەبەکان، تورک، تاتار، مەغۆل و .. هاتوون و کەوابوو ئەو رەگەزە خاوێنەی کە ئیدیعای دەکەن، نەماوە. لە گەڵ ئەوەش دا دەکری یەک رەگەز بە سەر چەندین نەتەوەدا دابەش بن. نمونە روسەکان و دانیشتوانی زۆربەی وڵاتانی ئوروپای شەرقی سڵاڤن بەڵام یەک نەتەوە نین.\nکاک سمایلی بازیار باسیان لەوە کرد کە خالێکی دیکەی ناسیونالیزمی ئێران پێداگریانە لەسەر مێژووی هاوبەش: بەرێزیان باسیان لەوە کرد کە لە دوای هێرشی عەرەبە موسوڵمانەکان، بۆ مەقتەعیکی کورت نەبێ، ئێمە هیچکات حکومەتێکی یەکگرتوو و سەنتراڵمان نەبووە. زیاتر سیستمەکە سیستمیکی هۆزایەتی و عەشیرەتی بووە. رەنگە کورد لە زۆربەی شەڕ و رووداوەکان دا بەشدار بووبێ بەڵام کورد بە هیچ کام لە سەرکەوتن و تێکشکانەکانی ئەو وڵاتە دڵخۆش یان بەداخ نییە. بۆ وینە کورد بە رێککەوتنامەی ئەلجەزایر بەداخە بەڵام کام کورد بە رێککەوتننامەی گولستان و تورکمەنچای نارەحەتە کە ئێران بەشێک لە خاکەکەی لە دەست داوە.\nکاک سمایل بازیار لە درێژەی بابەتەکەیدا هەڵوەستەیەک لە سەر ناوی ئێران کردو باسیان لەوە کرد کە، لە کتێبی ئەوێستا دا بە جێی ناوی ئێران "ئۆویچ" هاتووە. دواتر سواوە و بۆتە ئێران. دواتر بۆ یەکەم جار و لەوێشدا بە سەدان جار، لە شانامەی فیردەوسی دا ناوی ئێران نووسراوە.پێش ئەوە لە هیچ سەنەدێک دا ناوی ئێران نەهاتووە. تەنانەت پادشا بە ناوبانگەکانی ئێران وەک کوورش و داریووش لە هیچ جێگایەک خۆیان بە ئێرانی نەناساندووە. دوای هاتنی ئیسلامیش هەردەم ئەو وڵاتە وەک مڵک و مەملەکەتی عەجەم ناوی هاتووە و بە دەرمانیش ناوی ئێران نەهاتووە.\nبەرێز بازیار له به‌شێکی دیکه‌ی سمئناره‌که‌یدا په‌رژایه سه‌ر ده‌سته‌واژه‌ی "نه‌ته‌وه‌ی ئێران" وتی که بە پێی سەردەمی مۆدێرن هیچ ئه‌سڵێک به ناوی ئه‌م ده‌سته‌واژه‌وه بوون و مانای نیه.\nکاک سمایل لە کۆتایی باسە کەیدا ئاماژەی بەوە کرد کە، لە رابردوودا بەردەوم ئەوەمان دووپات کردۆتەوە کە\nئێرانی بوون بە مانای فارس بوون نییە. یا کوتوومانە لە هەموو ئێرانیەک ئێرانیترین، با چی دیکە بەم سیاسەت و دروشمانە کارێک نەکەین ناسیونالیستی ئێرانی چەپڵەمان بۆ لێ بەدا.\nدوا برگەی ئەم سمینارە لە دوو بەش پێکهاتبوو که بریتی بوون له، پێشکەش کردنی سرودی ٢٥ی گەلاوێژ کە لەلایەن ئەندامانی یەکیەتی لاوانەوە پێشکێش کرا، پاشان بەرێز بازیار وڵامی پرسیاری بەشدارانی سمینارەکەی دایەوە کە لە پێوەندی لەگەل باسەکەی بەرێزیاندا هێنابویانە بەرباس دوای ٢ کات ژمێر سمینارەکە کۆتایی پێ هات.\nبگه‌رێوه|ئەم بابەتە 4598 جار بینراوە| بینێره| چاپ


نێروەیی هێژای خزمەتێ نە، دەڤەرا مە ئاڤەدان بکەن - Aredaonline.com\nمشاركة على فيسبوك (195)\nرێز و ڤیان، سلاڤ ژ بەرلین یا دیروکی تا کەلها نێروە یا بەرخوەدانێ.\nئەڤ سلاڤە بو تەڤایا گەلێ سەربلندێ دەڤەرا نێروەیان\nپشتی بهتر ژ ۳۰ ساڵان تازە ئەم داخوازا دەرخستنا هێزێن چەکدارێن کەجەکێ و لەشکەرێن داگیکەرێن وەڵاتێ زورێ دکەین و داخوازێ ژ حکومەتا قەیرانان و تایبەت د ڤێ رەوشێ دا دکەین داکو دەڤەرا شورەشگێران ڤەگەرینەڤە و ئاڤەدان بکەن.\nهەڵبەت پشتی ۳۰ ساڵان، دیسان ژی ئەڤرو باشترە ژ سبە روژێ، لێ ئەو ژی بێی شەرەت و مەرج پێویستە هەموو خەلکێ ب شەرەفێ دەڤەرا نێروەیان یەک بن، یەک دەنگ، یەک هەلویست و یەک رێز.\nبڤی شێوەی دێ گەنجێن وین گەرمێن دەڤەرا قارەمانان د پروژێ دەرخستنا وان هێزان و ئاڤەدانکرنا گوندان دا سەرکەفتی بن.\nهەڵبەت هزرێن پارتایەتی (ئایدولوژیا حزبان) بو ڤی پروژێ دیروکی پێویستە د سەر و ناڤا مەژیێ گەنجێن دلسوزێن نێروەیان دا نەبیت، کەواتە هزر و بیرێن وان ژ پارتێن وان بەرفرەهتر بیت، داکو بشێین ئەم هەموو پێکڤە بسەرکەڤین.\nداخوازا مە وەکو دلسوزێن دەڤەرا عەگید و خوشمێران\nداخواز تەنها و تەنها بو سەروکاتیا پەرلەمانێ کوردستان و سەروکاتیا حکومەتا کوردستانێ یە.\nنابیت هیچ لایەن و کەسەک تەڤی پروژێ مە بیت نە بو باشترکرن یان ژی خرابکرنێ.\nـ زوترین کات هێزن لەشکەری یێن چ لایەن و وەڵاتی بن پێویستە ژ دەڤەرا نێروەیان دەربکەڤن.\nـ پشتی دەرکەتنا وان هێزان، پێویستە حکومەتا کوردستان، کومیتەیەکا بلند دروست بکەت بو سەرپەرشتی کرنا ئاڤەدانکرنێ، هەڵبەت لگەل نوێنەرێن دەڤەرێ.\nـ ئەڤ کومیتە سەردانا دەڤەرێ بکەت، نەخشەیێ ئاڤاکرنێ پێشکێشێ دەستهەلاتێ بکەت، ب رەزامەندیا خەلکێ دەڤەرێ.\nـ هەموو نێروەیی ب بریارەکا پەرلەمانێ، حکومەت وان قەرەبوو بکەت، یەکەم ئاڤاکرنا دەڤەرێ، دووەم قەرەبویا شەوتاندنا گوندان، کوچێن ئەنفالان، سەرهلدانێ.\nـ هەموو نێروەیەکێ کوچکری ل دمێن شەوتاندنا گوندان تا سەرهلدانا ۱۹۹۱ێ پێویستە د لیستا شەهیدێن سەربەرز دا بهێنە تومارکرن و زارویێن وان خودێ داهاتەک بن.\nـ سێ لیستە بهێنە ئامادەکرن، لیستا یەکەم تومارا ناڤێن هەموو نێروەیان، لیستا دووەم ناڤێن هەموو شەهێدێن نێروەیان، لیستا سێیەم ناڤێن هەموو پێشمەرگەیێن نێروەیی.\nپێویستە کەلها نێروە، ب بیتە شوێنەکێ دیروکی و د چارچێڤەیا موزەخانەیەکێ دا بهێتە پاراستن.\nـ پێویستە ئەو گوندێن دکەڤنە سەر روبارێ زێیێ مەزن، وەکو شوێنێن گەشت و گوزاری بهێنە ئاڤاکرن، داکو خەلکێ دەڤەرێ ل وان شوێنان کار بکەن و ب بنە خودانێ داهاتێن وان شوێنان.\nـ پێویستە ل وان گوندێن شوێنی چاندنێ و خودانکرنا کەرشوتەوالی هەبیت، بهێنە ئاڤاکرن و خەلکێ دەڤەرێ ژ وان شوێنان مفاوەرگێر بیت.\nـ ژبو جوانی و خراب نەبونا سروشتێ دەڤەرێ، پێویستە گوندێن دەڤەرێ وەکو گوندێن ئەوروپی بهێنە ئاڤاکرن ب گورەی هەژمارا ئەندامێن ماڵباتان و گەنجێن د ژیێ هەڤژینیێ دا ل بەر چاڤ بهێنە وەرگرتن، بێ بەهر نەبن ژ خانی و داهاتی.\nـ د دەما ئاڤاکرنا گوندێن دەڤەرا نێروەیان، پێویستە هەموو کارکەر و سەرپەرشت ژ خەلکێ خوەجهێ دەڤەرێ بن.\nـ پێویستە گوندێ بێبو وەکو ناوچە (ناحیە) ڤەگەریت و ناوچەدارێ دەڤەرا نێروەیان، کەسەکێ نێروەیی بیت و سەرپەرشتێ گشتی بیت.\nـ پێویستە هەر گوندەکێ دەڤەرا نێروەیان، ئەنجومەنێ گوند ئاڤابکەن، پاشی بهەڤرا ئەنجومەنێ دەڤەرێ ب سەروکاتیا ناوچەداری ئاڤا بکەن.\nـ پێویستە ب گورەی هەژمارا خوێندەکاران، خوێندنگەهـ بهێنە ئاڤاکرن، ژبەر رولێ دەڤەرێ د شورەش و سەرهلدانان دا، پێویستە پەیمانگەها پێگەهاندنا ماموستایان یان ژی پەیمانگەها گەشت و گوزاری ل دەڤەرێ بهێنە دامەزراندن.\nـ پێویستە نێروەیێن ل ئەوروپا و ئەمریکا، ب هەموو شیانێن خوە هاریکار و حزمەتکارێن ئاڤاکرنا دەڤەرێ بن، لگەل خەلکێ دەڤەرێ وهەروەسا لگەل حکومەتێ.\nـ پێویستە نێروەیێن ل ئەوروپا، ئەنجومەنێ نێروەیێن ئەوروپا ئاڤا بکەن و ئەو ئەنجومەنە ب شێوەیێ کومەلەیەکا کولتوری، زانستی، ئاڤاکرن، ئابوری و هتد بیت، داخوازەکا فەرمی پێشکێش یەکێتیا ئەوروپا بکەت، د وێ بودجەیا بودەرڤە دهێتە خەرج کرن، دەڤەرا نێروەیان ژێ بەهردار بیت.\nـ پێویستە ئەنجومەنێ نێروەیان ب شێوەیێ کومەلەکا فەرمی ل ئەڵمانیا بهێتە ئاڤاکرن، ب گورەی یاسا و دەستورێ ئەڵمانیا مفا ژ ئاڤەدانکرنا دەڤەرێن وێران ل جیهانێ و ئاڤاکرنا خوێندنگەه و شوێنن گەشت وگوزاری وەربگریت.\nـ پێویستە ئەو ئەنجومەنێ ل ئەوروپا و ئەمریکا، ب پروژە و پەیوەندیان، لایەن و کومپانی و بازرگانێن کورد و ئەوروپی و ئەمریکی رازی بکەن بو هاتنا وان بو دەڤەرێ و پێشکێشکرنا خزمەتان، ژ ئاڤاکرن و بەرهەمهێنان و دامەزراندنا نوێنەراتیێن کومپانیێن وان و ئینانا گەشتیاران.\nل ڤێرە ئەز وەکو کورەکێ دەڤەرا سەربلندا نێروەیان، کو ل ئەوروپا نێزیکی بیست ساڵانە وەکو روژنامەڤان، چالاکڤان و ئەندامێ پارتیا دەستهەلاتا ئەڵمانیا (سی دی یو)، بناڤێ نێروەیی دهێمە نیاسین و خزمەتێ دکەم.\nهەموو وان شیانێن خوە بو خزمەتکرنا دەڤەرا سەربلند دێ بکارئینم، و ئامادەمە ب پروژە دەنگ و استەکا خەلکێ دەڤەرێ بگەهینمە پەرلەمانێن ئەوروپا و ئەڵمانیا و دەستهەلاتا ئەڵمانیا.\nخزمەتکارێ دەڤەرا نێروەیان\nئارمانج نێروەیی ـ بەرلین\nArmanc Agîd Nêrweyî\nArmanc Agîd Nêrweyî تواصل مع كاتب العريضة\nBy signing, I authorize Armanc Agîd Nêrweyî to hand over the information I provide on this form to those who have power on this issue.


Home›هەواڵ›کوردستان›بەشێک لە مامۆستا و فەرمانبەرانی رانیە گردبوونەوە\nئەمڕۆ کە هاوکاتە لەگەڵ یەکەم رۆژی جەژندا، بەشێک لە مامۆستایان و فەرمانبەران دژی خراپی دۆخی مووچە خۆران و دواکەوتنی مووچە گردبوونەوە .\nعومەر چاوشین چالاکوان و بەشدار بووی گردبوونەوەکە بە SNN ی راگەیاند: گردبوونەوەی ئەوان ناڕەزای دەربڕینە دژی گوزەرانی مووچە خۆران و هاوڵاتیان کە لە ئێستادا مووچەخۆران بەهۆی دواکەوتنی مووچەکانیان لەو پەڕی خراپی گوزەراندان .\nوتیشی: “گردبوونەوەکەی ئەوان بەرەنگاریەک بوو دژی راگەیاندنی 72 کاتژمێر قەدەغەی هاتوچۆ و کەرەنتینەکردن کە حکومەت بێ ئەوەی بیر لە ژیان و قووتی هاوڵاتیان بکاتەوە راستەوخۆ بڕیار لە قەدەغەی هاتوچۆ و کەرەنتینەکردن دەدات”.\nئەو چالاکوانە باسی لەوەشکرد: ئەوان وەک مامۆستایان و فەرمانبەران و چالاکوانان کۆڵنادەن و لە رۆژانی ئایندەش دژی دواکەوتنی مووچە خۆپیشاندان ئەنجام دەدەن.\nسەمیر هەورامی: گرفتەکانی بەردەم ناردنی پشکی هەرێم بەرەو چارەسەر دەڕۆن


hunar 16/07/2018 - 16:01 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی\nنه‌خۆشی شه‌كره چییه؟\nبریتییه له نه‌خۆشیه‌كی درێژ خایه‌ن له ئه‌نجامی زیادبوونی زیاتر له برِی ئاسایی شه‌كر له خوێندا به هۆی كه‌م و كورتییه‌ك له ده‌ردانی هۆرمۆنی ئینسیولین یان چالاكی ئینسیولین وه یان هه‌ردووكیانه‌وه رِووده‌دات.\nهۆرمۆنێكه كه رِژێنی په‌نكریاس ده‌ریده‌دات و پاش خواردن هه‌ڵده‌سێت به گواستنه‌وه‌ی شه‌كری زیاده له خوێندا بۆ خانه‌كانی له‌ش، كه‌واته كه‌می برِ یان چالاكى ئینسیولین ده‌بێته هۆی به‌رزبونه‌وه‌ی برِی شه‌كر له خوێندا ودروست بوونی نه‌خۆشی شه‌كره.\nنه‌خۆشی شه‌كره چه‌ند جۆری هه‌یه؟\n1.جۆری یه‌كه‌م/ رِه‌نگه له هه‌موو ته‌مه‌نه‌كاندا رِووبدات به‌ڵام زیاتر له منداڵان و هه‌رزه‌كاران و تازه‌پێگه‌یشتوواندا رِووده‌دات كه تیایدا په‌نكریاس برِێكی زۆر كه‌م یان هیچ ئینسیولین ده‌رنادات.\n2.جۆری دووه‌م/ ئه‌م جۆره زۆربه‌ی كات پاش ته‌مه‌نی 40 ساڵی رِووده‌دات و به‌ربڵاوترین جۆری نه‌خۆشی شه‌كره‌یه كه تیایدا په‌نكریاس توانای ده‌ردانی برِی پێویستی ئینسیولینی نییه‌و هه‌ستیاری خانه‌كان بۆ ئینسیولین كه‌م ده‌بێته‌وه.جۆرێكی دیكه هه‌یه كه پێی ده‌ڵێن شه‌كره‌ی دووگیانی كه بریتییه له ده‌ركه‌وتنی نه‌خۆشیه‌كه بۆ یه‌كه‌مجار له كاتی سكپریدا.\nهۆكاره‌كانی نه‌خۆشی شه‌كره چییه؟\nهۆكاره‌كان له جۆری یه‌كه‌مدا به ته‌واوی نه‌زانراوه به‌ڵام برِوا وایه كه به هۆی دروستبوونی دژه‌ته‌نه‌وه بێت دژی ئه‌و خانانه‌ی كه ئینسیولین ده‌رده‌ده‌ن له په‌نكریاسدا. له جۆری دووه‌مدا زۆربه‌ی كات له خێزانه‌كه‌دا كه‌سێكی دیكه ئه‌و نه‌خۆشییه‌ی هه‌بووه‌و قه‌ڵه‌وی و شێوازی ژیانی ناته‌ندروست هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كانن له دروستبوونی نه‌خۆشییه‌كه.\nنیشانه‌كانی نه‌خۆشی شه‌كره چییه؟\nژماره‌یه‌ك نیشانه هه‌ن كه بوونی هه‌ندێكیان یان هه‌موویان رِه‌نگه مانای تووشبون بێت به نه‌خۆشی شه‌كره، له‌وانه‌ش ( زۆر میزكردن، تینوویه‌تی زۆر، برسیه‌تی، دابه‌زینی كێشی له‌ش، زوو ماندووبون، ده‌م وشكبوون، دره‌نگ چاكبوونه‌وه‌ی برین، خورانی پێست به تایبه‌تی له ده‌وری ئه‌ندامه‌كانی زاوزێ، گۆرانكاری له هه‌ستكردن له ده‌ست و پێیه‌كان و تێكچوونی بینین).\nنه‌خۆشی شه‌كره چۆن ده‌ستنیشان ده‌كرێت؟\nلة كاتی هه‌ستكردن به بوونی هه‌ندێك یان هه‌موو ئه‌و نیشانانه‌ی كه باسكرا پێویسته سه‌ردانی پزیشك بكرێت . نه‌خۆشی شه‌كره ده‌ستنیشان ده‌كرێت به پشكنینی برِی شه‌كر له خۆێندا، وه باشتر وایه كه كه‌سه‌كه بۆ ماوه‌ی 8 كاتژمێر نانی نه‌خواردبێت پێش پشكنینه‌كه.\nماكه‌كانی نه‌خۆشی شه‌كره چییه؟\nماكه‌كان له كاتی چاره‌سه‌ردا:\n- دابه‌زینی كتوپری شه‌كر له خوێندا\n- به‌رزبوونه‌وه‌ی كتوپری شه‌كر له خوێندا\nنه‌خۆشی شه‌كره به تێپه‌رِبوونی كات كار ده‌كاته سه‌ر ئه‌ندامه‌كانی له‌ش، به تایبه‌تی له‌و نه‌خۆشانه‌ی كه نه‌خۆشیه‌كه‌یان كۆنترۆڵ نیه. له گرنگترینیان:\n-گورچیله/ یه‌كێكه له‌و ماكانه‌ی كه ژیانی كه‌سی تووشبوو ده‌خاته ژێر مه‌ترسیه‌وه ئه‌ویش به گه‌وره‌بوون و سستبوونی گورچیله‌كان.\n-چاو/ رِووده‌دات له زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی نه‌خۆشی شه‌كره‌یان هه‌یه كه ده‌بێته هۆی تێكچونی بینین، بینینی خاڵی ره‌ش له پێش چاو و له كۆتاییدا له ده‌ستدانی بینین.\n-كۆئه‌ندامی ده‌مار/ به‌رزی رِێژه‌ی شه‌كر له خوێندا كار ده‌كاته سه‌ر ده‌ماره‌كانی له‌ش و ده‌بێته هۆی له ده‌ستدانی هه‌ست ( وه‌ك هه‌ستكردن به ئازار) به تایبه‌تی له ده‌ست و پێیه‌كان.\nچاره‌سه‌ری نه‌خۆشی شه‌كره چییه؟\nله زۆربه‌ی نه‌خۆشه‌كاندا نه‌خۆشی شه‌كره ته‌نها به گۆرِینی شێوازی ژیان كۆنترۆڵ ده‌كرێت. ئه‌گه‌ر هاتوو كۆنترۆڵ نه‌كرا په‌نا ده‌برێته به‌ر ده‌رمان.\nگۆرِینی شێوازی ژیان:\nوه‌رزشكردن/ یه‌كێكه له باشترین ئامرازه‌كان بۆ كۆنترۆڵ كردنی نه‌خۆشی شه‌كره وه پێویستی بۆ به كارهێنانی ده‌رمان كه‌م ده‌كاته‌وه. بۆ ئه‌وه‌ی باشترین سوود وه‌رگریت پێویسته هه‌فته‌ی 3 جار وه‌رزش بكه‌یت هه‌ر جاره‌ی بۆ ماوه‌ی 20-30 خوله‌ك. جۆری وه‌رزشه‌كان بریتین له پیاسه كردن، مه‌له كردن، پاسكیل سواری، یاری باله و باسكه‌و..هتد.\nخۆراك/ گۆرینی برِ و جۆری خۆراك زۆر پێویسته بۆ كه‌سی تووشبو به نه‌خۆشی شه‌كره. خۆراكی نه‌خۆشی شه‌كره پێویسته جیاواز بێت له خۆراكی ئه‌ندامانی دیكه‌ی خێزان، ئه‌ویش به:\n- دووركه‌وتنه‌وه له خواردنی چه‌وری و شیرینی زۆر و گۆشتی سوور، و\n- زۆر خواردنی سه‌وزه‌و میوه‌و دانه‌وێڵه‌ی ته‌واوله به‌ر ئه‌وه‌ی برِێكی باش له رٍیشاڵیان تێدایه كه یارمه‌تی كۆنترۆڵكردنی شه‌كره ده‌دات.\nجگه‌ره‌كێشان/ ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی كه جگه‌ره ده‌كێشن و نه‌خۆشی شه‌كره‌یان هه‌یه ئه‌گه‌ری توشبونیان به نه‌خۆشیه‌كانی دڵ و بۆرییه‌كانی خوێن زیاتره، له به‌ر ئه‌وه واز هێنان له جگه‌ره كێشان هه‌نگاوێكی گرنگه له كۆنترۆڵكردنی نه‌خۆشیه‌كه‌و ماكه‌كانی.\nبه كارهێنانی ده‌رمان:\nئینسیولین/ هه‌موو ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی كه نه‌خۆشیه‌كه‌یان له جۆری یه‌كه‌مه و هه‌ندێك له‌وانه‌ی كه جۆری دووه‌میان هه‌یه پێویستیان به چاره‌سه‌ری ئینسیولین هه‌یه كه له ژێر چاودێری پزیشكدا بر و جۆره‌كه‌ی بۆ دیاری ده‌كرێت و شێوازی به‌كارهێنانه‌كه‌ی فێر ده‌كرێت.\nحه‌بی دژه شه‌كره/ ئه‌مانه‌ش ژماره‌یه‌ك ده‌رمانن كه كاریگه‌رن له دابه‌زاندنی شه‌كر له خۆێندا و به كار هێنانیان پێویسته له ژێر چاودێری پزیشكدا بێت.\nچۆن خۆمان بپارێزین له نه‌خۆشی شه‌كره؟\n1.وه‌رزش و چالاكی جه‌سته‌یی/ یارمه‌تی رِاگرتنی كێشی له‌ش ده‌دات له باری ئاساییدا و شه‌كر له خوێندا داده‌به‌زێنێت و هه‌ستیاری خانه‌كان بۆ ئینسیولین زیاد ده‌كات.\n2.خۆراكی ته‌ندروست/ ئه‌و خواردنانه‌ی برێكی باش رِیشاڵیان تێدایه یارمه‌تی كۆنترۆڵكردنی شه‌كر له خوێندا ده‌ده‌ن، له‌وانه‌ش سه‌وزه‌و میوه‌و دانه‌وێله‌ی ته‌واو.\n3.له ده‌ستدانی كێشی زیادی له‌ش/ له توێژینه‌وه‌یه‌كدا ئه‌و كه‌سانه‌ی 10%-15% ی كێشی زیادی له‌شیان دابه‌زاندووه ئه‌گه‌ری تووشبونیان به نه‌خۆشی شه‌كره 58% دابه‌زیوه.\nدووركه‌ونه‌وه له خواردنی ئه‌وخۆراكانه\nنەخۆشی شەكرە یەكێكە لە نەخۆشییە باوەكان كە لە دوو جۆری سەرەكی پێك دێت، خواردنی خۆراك كارێكی زۆر لەسەر رێژەی بەرزی و نزمی ئاستی شەكری خوێن دەكات، لێرەدا ئەو خۆراكانە دەستنیشان دەكەین كە نابێت بخورێن لەكاتی بوونی نەخۆشی شەكرەدا.\nیەكەم: میوە وشككراوەكان هەرچەندە زۆرێك لە خەڵكی میوە وشككراوەكان بە بێ زیان دەزانن، بەڵام لە راستییدا وا نییە، چونكە دەوڵەمەندن بە ریشاڵ و باشنین بۆ نەخۆشی شەكرە.\nدووەم: برنج و ئاردی سپی و نان ئەگەر نەخۆشی شەكرەت هەبێت، نابێت ئەو خۆراكانە بەكاربهێنرێت كە شەكرەی تێدایە، بەڵكو پێویستە نانی جۆ یان ئەو برنجە بەكاربهێنرێت كە نیشاستەی نییە.\nسێیەم: بەرهەمەكانی شیری چەور ئەم بەرهەمانە دەوڵەمەندن بە چەوری، ئەمەش ئاستی كۆڵیسترۆڵی ئێڵ دی ئێڵ بەرز دەكاتەوە و مەترسیی نەخۆشییەكانی دڵ زیاتر دەكات.\nچوارەم: گۆشتی چەور دەوڵەمەندن بە چەوری لەش و چەوری زیاد دەكات و رێژەی كۆڵیسترۆڵ كەم دەكاتەوە و مەترسی نەخۆشییەكانی دڵ زیاد دەكات.\nپێنجەم: هەویركاری وەكو چۆرەك و نانی بە دارچین و كێك كە دەوڵەمەندن بە ئاردی سپی و بڕێكی زۆر لە شەكر و كاربۆهیدرێت و چەوری لەش زیاد دەكەن.\nشەشەم: ژەمە سووركراوەكان ئەمە نەك زیانی هەیە بۆ بەرزبوونەوە شەكرەی لەش، بەڵكو زیان بەهەموو لەش دەگەیەنێت و هۆكارێكە بۆ بەرزووبوونەوەی چەوری لەش.\nحەوتەم: كحول شەكری خوێن نارێك دەكات و زیانێكی زۆر بە تەندروستی لەش دەگەیەنێت بەگشتی.\nهەشتەم: خۆراكی شیرین .، ئەو ژەمانەی كە شەكری تێدا بەكار دەهێنرێت نابێت بخورێن، چونكە شەكری خوێن زیاد دەكەن و كانزا و ڤیتامینەكانی لەش لەناو دەبەن.\nنۆیەم مۆز و كاڵەك مۆزو كاڵەك برێكی زۆر شەكری تێدایە كە رێژەكەی زیاترە لە هەموو میوەكانی تر و بە خواردنی رێژەی شەكر زیاد دەبێت.\nدەیەم: هەمبەرگر هەرچەندە بە خۆراكێكی سەرەكیی دادەنرێت لە دنیادا، بەڵام ئەم ژەمە چەورییەكی زۆر بە لەش دەدات و ئاستی كۆڵیسترۆڵ بەرز دەكاتەوە و رێژەی شەكری خوێن زیاد دەكات.\nبەرزەفشاری خوێن کاتێک دروستدەبێت کە فشاری خوێن تا ئاستێکی ناتەندروست بەرزدەبێتەوە، کە نەخۆشیەکی بەربڵاوە لەسەرانسەری جیهاندا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا 75 ملیۆن کەس توشی بەرزەفشاری خوێن بوون.\nلەگەڵ زیادبوونی تەمەندا بەرزەفشاری خوێن زیاتر دەبێت و هەندێک جار هیچ نیشانەیەکی دەرناکەوێت، بەڵام بەبێ دەرکەوتنی نیشانە پێشوەختەکانیشی دەکرێت زیانی زۆر بە مولولەکانی خوێن بگەیەنێت.\nنیشانەکانی بەرزەفشاری خوێن چین؟\nبەرزەفشاری خوێن زۆر بەبێ دەنگی خۆی دەردەخات، زۆرێک لەخەڵکی هەست بەهیچ نیشانەیەکی پێشوەختەی ناکەن هەتا ئەو کاتەی بەتەواوی دەردەکەوێت، هەندێک جار زیاتر لە 10 ساڵی پێدەچێت تا نیشانە دیارەکانی دەردەکەوێت، بەڵام هەر نیشانە پێشوەختەکانیشی دەکرێت کێشەی تری تەندروستی دروست بکات.\nئەمانەی خوارەوە لە نیشانە دیارەکانی بەرزەفشاری خوێنن:\n3.خوێن بەربوونی لووت\n6.گۆڕان لە بینیندا\n7.دروستبوونی خوێن لەمیزدا\nمەرج نییە هەموو کەسێک کە بەرزەفشاری خوێنی هەبێت ئەو نیشانانەی تیادا دەربکەوێت، لەبەر ئەوە چاوەڕێکردنی دەرکەوتنی ئەو نیشانانە بۆ پێزانینی بەرزەفشاری خوێن مەترسیدارە.\nچی دەبێتە هۆی دروستبوونی بەرزەفشاری خوێن؟\nدوو جۆری سەرەکی بەرزەفشاری خوێن هەیە، کەهەرجۆرێکیان هۆکاری تایبەت بەخۆی هەیە بۆ دروستبوون:\nئەمجۆرە بەرزەفشارە بە تێپەڕبوونی کات تەشەنە دەکات، بەڵام تا ئێستا هیچ هۆکارێکی ئاشکرا و زانستی نییە، پزیشکان پێیان وایە کەدەکرێت هۆکاری بۆماوەیی،گۆڕانی جەستەیی و ژینگە و شێوازی ژیان بێت.\nئەم جۆرە لەبەرزەفشار زیانی زۆر بەتەندروستی دەگەیەنێت هەندێک لەهۆکارەکانی بریتین لە:\nتێکچوونی ریتمی خەو\nنەخۆشیە زگماکیەکانی دڵ\nکاریگەری لاوەکی حەب و چارەسەری پزیشکی\nبەکارهێنانی حەبی بێهۆشکەر و خواردنەوە هۆشبەرەکان\nکەموکوڕی لە گلاندی ئادرێنالین\nهەبوونی وەرەم لە لەشدا\nڕێگەگرتن لە دروستبوون و تەشەنەکردنی بەرزەفشاری خوێن\nدەکرێت لەرێگەی پرۆگرامی خواردنی باشەوە رێگە لە تەشەنەکردن و دروستبوونی بەرزە فشار بگیردرێت،ئەوخۆراکانەی کە باشن بۆ رێگەگرتنی بریتین لە:\nخواردنە دەریاییەکان بەتایبەت ماسی


26/05/2019 1639 جار خوێندراوه‌ته‌وه\nپرسی دانانی پارێزگارێكی نوێ بۆ شاری كەركوك كێشەی بۆ رێككەوتنەكەی پارتی دیموكرات‌و یەكێتی نیشتمانی دروستكردووە، كە لەبارەی پێكهێنانی حكومەتی نوێی هەرێمی كوردستان واژوویان كردووە.\nبەپێی ئەو زانیارییانەی لەسەرچاوەیەكی ئاگادار دەست شارپرێس كەوتووە، تائێستا پارتی‌و یەكێتی نەگەیشتوون بەمیكانزمێكی دیاریكراو بۆ هەڵبژاردنی پارێزگای نوێی كەركوك.\nهەر بەپێی زانیارییەكان پارتی‌و یەكێتی بەهۆی ئەوەوە نەگەیشتوون بەدیاریكردنی میكانیزمێك بۆ دانانی پارێزگاری كەركوك، كە لەسەر ناوی ئەو كەسانەی هێنراون بۆ پارێزگاری نوێ ناكۆكی هەیە.\nشارپرێس ئەوەی زانیوە، پارتی فەرەیدوون عەبدولقادری پێشنیاز كردووە بۆ پارێزگاری كەركوك‌و یەكێتی رەتیكردووەتەوەو جەختی لەوەش كردووەتەوە، كە رێككەوتنەكەیان وەهایە دەبێت خۆیان كاندید دیاری بكەن بۆ ئەو پۆستە.\nپێشتر پارتی‌و یەكێتی لەمیانی گفتوگۆی رێككەوتنی پێكهێنانی حكومەتی نوێ لەسەر ئەوەش رێككەوتن، كە پارێزگارێكی نوێ بۆ كەركوك هەڵبژێرن، كە لەدوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017وە ئەو پۆستە لەدەست كورد نەماوە.


ئه‌ردۆغان: ئۆپه‌راسیۆنه‌كانمان له خۆرهه‌ڵاتی فورات زیان به ئه‌مه‌ریكییه‌كان ناگه‌یه‌نێت\n2018-12-17 [02:46 AM]\nسەرکۆماری تورکیا، رەجەب تەیب ئەردۆغان له‌میانی بەشدارییکردنی لە رێورەسمی کردنەوەی بەکۆمەڵی ژمارەیەک پرۆژە لە گۆڕەپانی مەولانا لە شاری قۆنیا، گوتارێکی پێشکەشکرد و رایگەیاند، هه‌فته‌ی رابردوو به فه‌رمی رامانگه‌یاند كه ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازیی بۆ سه‌ر خۆرهه‌ڵاتی فورات ده‌ست پێ ده‌كه‌ین له‌گه‌ڵ تره‌مپ باسی ئه‌وانه‌مان كرد، ئه‌ویش وه‌ڵامی ئه‌رێنیان داینه‌وه. وتیشی، هەموو ساتێک دەتوانین دەست بە ئۆپەراسیۆنەکانمان بکەین.\nئه‌ردۆغان وتیشی، بەدرێژایی نزیکەی ٥٠٠ کیلۆمەتر هێڵی سنووریی، بەتایبەت بە شێوەیەک کە هەرگیز زیان بە سەربازە ئەمریکییەکان نەگەیەنێت، هەموو ساتێک دەتوانین لەو شوێنانەوە دەست بە ئۆپەراسیۆنەکانمان لە خاکی سووریادا بکەین کە لەگەڵ پلانەکانماندا بگونجێت.\nسەرکۆماری تورکیا، رەجەب تەیب ئەردۆغان باسی لەوەکرد کە لە چوارچێوەی ئامادەکارییەکانی ئۆپەراسیۆن بۆ سەر خۆرهەڵاتی فورات، لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ قسەیان کردووە و گوتی، له‌گه‌ڵ تره‌مپ گفتوگۆمان كرد کە پێویسته ئه‌م تیرۆریستانه له رۆژهه‌ڵاتی فورات بڕۆن. ئه‌گه‌ر نه‌ڕۆن ئه‌وكات ئێمه ده‌ریان ده‌كه‌ین. چونكه بێزارمان ده‌كەن.\nسەرکۆمار ئەردۆغان جەختی لەوەکردەوە کە تورکیا بە هەنگاوی پتەو بەرەو ئامانجەکانی رێدەکات و گوتی، چی ده‌كه‌ن با بیكه‌ن، ئیمه وازمان نه‌هێناوه و ناهێنین له‌وه‌ی راست به‌ره‌و ئامانجه‌كانمان بچین. كاتێک پێداگری و هه‌ڵوێستی پته‌وی وڵاته‌كه‌مان ده‌بینن ده‌زانین كه هارده‌بن.


ئازادی لە ساتەکانی تێکۆشاندایە – پەژاک\nبەش: بابەتی تایبەت, پێنوسی گەریلا, شەهیدان, لێدوان\n834 جار بینراوە\nئەمرۆ ساڵیادی شەهادەتی هەڤاڵی تێکۆشەرمان (علی محمدی) ناسراو بە زاگرۆس بێریتانە.\nهەڤاڵ زاگرۆس لە ساڵی ١٩٩٧ وە لەتەک بیر و ڕامانی سەرۆک ئاپۆ ئاشنا دەبێت، وە بە شەوق و هەیەجانێکی زۆرەوە خوازیاری بەشداری لە خەباتی ڕێکخستنی ناو شاردەبێت. لە ساڵی ١٩٩٨ وە بە شێوازێکی زۆر ئەکتیف و چالاکانەوە دەکەوێتە ناو کارو خەباتی ڕێکخستنی ناو شارەوە گەلێك هەنگاوی زۆر پتەو و توکمە لە بواری ئاشاناکردن و پێگەیاندنی گەلەکەمان لە شاری سنە و دەورووبەری هەڵدەگرێت. کە دەبێتە بناغەیەک بۆ تێکۆشانی بەردەوامی بزووتنەوەی ئازادیخوازی. بەڵام بەپێی بەرزبوون و پێگەیشتنی بیر و ڕامان و ئەندێشە و کەسایەتی شۆڕشگێڕی هەڤاڵ زاگرۆس بە شوێن مەجال و دەرفەتی گەورەتردا دەگەڕێت بۆ تێکۆشان و خەباتی بەربڵاوتر. دەرئەنجام لە ١٢/٨/٢٠٠٠ دا بە دڵێکی پڕ لە ئەوین و بڕواوە لە چیاکانی قەرەداغ یەکەم هەنگاوەکانی گەریلایی هەڵدەگرێت.\nکەسایەتی شۆڕشگێری هەڤاڵ زاگرۆس لە ماوەی شەش ساڵ خەبات و تێکۆشانیدا بەردەوام لە هەڵکشان و گەشەکردندا بوو، وە هەموو ساتەکانی تێکۆشانی ئازادانە دەژیا. ئەرک و بەرپرسیاریەتی زۆر گەورە و گرنگی وە ئەستۆ گرتوە. بێ دوودڵی و دڵەڕاوکێ بۆ بەرەو پێشچوونی خەباتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەردوەوامی بە خەبات دا. بەتابەت لە قۆناغی سەرلەنوێ بونیادناوەی پەکەکەدا بە جۆش و ورەیەکی بەرزەوە بەشدار بوو، لەو چوارچێوەیەدا بوو بە کانگای موڕاڵ و وزە بۆ هەموو هاوڕێیان و هەڤاڵانی.\nتەنانەت ئاستی خەبات و موڕاڵ بەرزی و پەیوەست بوونی بە ئامانجەوە دەبێتە جێگای سەرنج و میناکی هەموو هەڤاڵان و ڕێوەبەری گشتی بزاڤی ئازادیخواز و بە وتەی هەڤاڵانی وەک هێمای حەقیقەراری ڕۆژهەڵات بەناو دەکرا. بۆ چۆنیەتی خەبات و تێکۆشانی ئەو هەڤاڵەمان هەتا ئێستاش لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا وەک سەردێڕێکی خەبات هەر گەشێنەوە و بەردەوام ئەزموونەکانی جێگای پێداچوونەوەی هەڤاڵانیەتی.\nهەڤاڵ زاگرۆس بێریتان لە ٢١/٧/٢٠٠٥ لە ڕۆژێکی وەک ئەمرۆدا کەسەرقاڵی ڕاپەڕادنی دواین ئەرکە ڕاسپێردراوی بوو دەکەوێت بۆسەی سەربازانی ڕژێمی داگیرکەری کۆماری ئیسلامی و دەگاتە پلەی شەهادەت. لە ساڵیادی شەهادەتی هەڤاڵماندا جارێکی دیکە یادی بەرز ڕادەگرین و پەیمانمان دووبارە دەکەینەوە کە بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانی زاگرۆس ئاسا لە تێکۆشاندا بین.\nکۆمیتەی شەهیدان پژاک\nتاگەکان:پژاکتێکۆشانزاگرۆسزاگرۆس بێریتانەشەهادەتی هەڤاڵعلی محمدی


کۆدی هەواڵ: 5953\nڕێکەوتی بڵاوکردنەوە: 00:05 - 2022/05/13\nجەمال شێخ باقی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کورد لە سووریا (P.D.K.S) لە وەڵامی پرسیارێکی کوردپرێسدا کە بۆچی دوو ڕەوتی حزبەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد و ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد پاش تێپەڕبوونی ماوەیێکی زۆر لە دانوستانی نێوانیان هێشتا نەیانتوانیوە لەسەر پرسەکانی کوردستانی سووریا بە ئەنجامێک بگەن و ڕۆڵی پارتی پەکەکە لەمبارەوە چییە؛ وتی: ئەمە ڕاستە کاریگەریی بابەتگەلێکی دیکە لەسەر گفتوگۆکان ڕەت ناکرێتەوە، بەڵام پرسی سەرەکی ئەمەیە کە ئەمریکا بەنیاز بوو دوو ڕەوتی سەرەکیی کورد لە سووریا لێکتر نزیک بکاتەوە تاکوو ناکۆکییەکان لەگەڵ تورکیا کەم ببێتەوە و واشنتۆن و ئەنقەرە بڵێن باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لەدەستی پەکەکەدا نییە بەڵکوو کوردانی سووریا دەیبەنە ڕێوە و بەم کارە ڕێگری لە هێرشەکانی تورکیا بکات.\nناوبراو لەبارەی ئەوەی کە بۆچی ئەم دانوستانە بێ ئەنجامە وتی: دوو ڕەوتی ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد و حزبەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد دوو بەرەی جیاوازن کە دوو ڕوانگەی جیاوازیان هەیە. سەرکەوتنی دانووستانەکان ئەگەر بەدڵی تورکیا نەبێت ئەنەکەسە قبووڵی ناکات و ئێمەیش قبووڵ ناکەین دەسکەوتەکانی ئیدارەی خۆسەر لەناو بچێت چوونکە تورکیا دەیهەوێت پرسێک بە ناوی پرسی کورد نەبێت و ئەوان بەنیازن ئەنەکەسە بکەنە ئەسپی ترۆڤا و داخڵی ئیدارەی خۆسەری بکەن تاکوو بە ئامانجەکانیان بکەن.\nئەندامی شاندی دانوستانکاری PYNK زیادی کرد: تورکیا وڵاتێکی داگیرکەرە و دژی بەرژەوەندییەکانی میللەتی کورد وەستاوە بەڵام برایانی ئەنەکەسە ناڵێن تورکیا عەفرین و گرێ سپی و سەرێکانی و دیکەی ناوچەکانی داگیر کردووە و دەڵێن تورکیا دۆستی گەلی سووریا و کوردەکانە. ئەوان دەڵێن تورکیا دژی پەکەکەیە لە حاڵێکدا بەمشێوە نییە و هەمووان بە شۆناسی داگیرکاریی تورکیا دەزانن.\nسەرۆکی پارتی دیموکراتی کورد لە سووریا (P.D.K.S) لەبارەی بەرەی سیاسیی ئەنجومەنی نیشتمانی وتی: ئەنجومەنی نیشتمانی ساڵی 2012کوردستانی سووریایان بەجێهێشت و چوونە تورکیا و ئیرادەی خۆیان گرێ دایە حکوومەتەکانی تورکیا قەتەرەوە و وایان دەزانی ڕەژیمی سووریا دەڕووخێت و ئەوان دەچنە ناو حکوومەتی نوێوە. بەڵام ئێمە لەگەڵ میللەتی خۆمان وەستاین و شەڕمان کرد و ئیدارەی خۆسەرمان پێکهێنا. ئێمە پێیان دەڵێین کە دەتوانن بگەڕێنەوە و لەم ئیدارەیەدا بەشدار بن و ڕای خۆتان بڵێن. بەڵام ئەوان وا بیر ناکەنەوە و دەڵێن ئەم ئیدارەیە دەبێت هەڵبوەشێتەوە و ئیدارەیێکی نوێ پێکبێت و هەموو شت ببێتە پەنجا-پەنجا.\nشێخ باقی وەبیری هێنایەوە: ئەم ئیدارەیە دووکان و بازاڕ نییە کە ئێمە لەسەری مامەڵە بکەین و بە شێوەی پەنجا-پەنجا دابەشی بکەین. ئێمە چەندین جار بەوانمان وتووە کە دەتوانن بەشداری لەم ئیدارەیەدا بکەن. هەر بەو شێوەیە کە حزبەکانی بەشداربووی PYNK بەشدارییان تێدا کردووە. ئەم بابەتەش دەبێت بزانن کە ئەم ئیدارەیە تەنها هی کورد نییە و ئەتنیک و میللەتەکانی دیکەشی تێدایە.\nئەم سیاسەتوانە کوردە لەبارەی پرسی هێزی سەربازیی نێوان ئەم دوولایەنە وتی: ئێمە چەندین جار ئەمەشمان وتووە نابێت دوو هێزی سەربازی جودا لە یەکتر لە یەک هەرێمدا بێت. لە ئێستادا هێزەکانی سووریای دیموکرات لەشکری فەرمی ئیدارەی خۆسەری کوردستانی سووریا دێنە ئەژمار و هەموو یەکە سەربازییەکان لەوان یەپەژە و پەپەگە و ئەنجومەنی سەربازیی سەریانی و ئەنجومەنی سەربازیی ئاشووری و هێزە عەرەبەکان هەموویان لەژێر چەتی هەسەدە-دان. بەڵام ئەوان دەڵێن ئێمە خاوەنی پێشمەرگەی ڕۆژ-ین و ئێوەیچ خاوەنی هەسەدە بۆیەە ئەم لەشکرە دەبێت بێتەوە کوردستانی سووریا. ئێمە وتووەمانە ئەم کار نامومکینە چونکە لە داهاتوودا دەتوانێت کێشەی ئەمنی دروست بکات و شەڕی لێبکەوێتەوە.\nناوبراو لەبارەی یارمەتیی پەکەکە بۆ کوردانی سووریا وتی: لە ساڵی 2012وە و لەو کاتەوە کورد بڕیاری دا کە لە سووریا خۆی بپاررێزێت پەکەکە یارمەتیی زۆری گەیاندە کوردانی سووریا و هەزاران کەسیان لەگەڵ هێزەکانی ئێمە لێرەدا کوژران بۆیە دەبێت ئێمە لە پشتەوە خەنجەریان لێنەدەین.\nشێخ باقی وتیشی: ژمارەیێک لە ئەندامانی ئەنەکەسە ڕاستەوخۆ سەربە تورکیان و هەندێکیشیان سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراقن و کاریگەریی ئەم پرسە لەسەر دانوستانەکانی نێوان PYNK و ENKS بە ڕوونی دەبینرێت. ئەنەکەسە ئیرادەی نییە و لەژێر کاریگەریی تورکیا و پارتیدایە و پارتیش کاریگەریی تورکیای لەسەرە.\nسەرۆکی پارتی دیموکراتی کورد لە سووریا (P.D.K.S) لە کۆتاییدا وتی: ئۆخەکە باش نییە و هەموو ڕووداوەکان بوونەتە هۆی ئەوەی دانوستانەکان نەگەنە ئەنجام.