kurdiu 26/02/2019 - 18:43 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/كوردستانی\nئەمڕۆ فراکسیۆنەکانى پەرلەمان لیژنەى یاساییان هەڵبژاردو فراکسیۆنى یەکگرتووش رایدەگەیەنێت: پرۆسەکە دژى پەیرەوى ناوخۆى پەرلەمان بووە و دەبوو لەبرى پێکهاتەکان ئەوان ئەندامیان لە لیژنەکەدا هەبوایە.\nلیژنەى یاسایی بۆ کێ گرنگە؟\nپێ دەچێت ئەو گوتەیە راست بێت کە لیژنەى یاسایی رۆحى پەرلەمان بێت، کە دواتر رۆحى یاساکان دادەنێت و لە پەرلەمان دەنگیان لەسەر دەدرێت و هەموو پرۆژە یاسایەکیش بە فلتەرى ئەم لیژنەیەدا تێپەر دەکات.\nکەواتە لیژنەکە گرنگە، بەتایبەت بۆ پارتى دەسەڵات کە دەیەوێت لە ماوەى چوار ساڵى داهاتوو چەند پرۆژەیەک لە بەرژەوەندى خۆى یەکلاى بکاتەوە، بەتایبەت بابەتى سەرۆکایەتى هەرێم و کاراکردنەوەى، کە دواجار پێکهێنانى حکومەتى هەرێم بە سەرۆکایەتى برا گەورە بەندە بەم بابەتەوە.\nهەر ئەمەشە وا دەکات پارتى وەک براوەى یەکەم گەورەترین شەر دەکات و بەبێ وەستان لەسەر هاوستراتیژە چەند ساڵیەکەى کە یەکێتیە لیژنەى یاسایی لەگەڵ لایەنەکانى دیکە پێک دەهێنێت و یەکگرتووى ئیسلامیشى تێدا ئاوت دەکات.\nبۆچى یەکگرتوو ئاوت دەکرێت؟\nهەرچەندە یەکگرتووى ئیسلامى بەوە ناسرابوو کە هاوئاوازى پارتییە و ناتوانێ دژى پارتى هەنگاو بنێت، بەڵام ئەمرۆ پارتى ئەو حزبەى گۆرییەوە بە تورکمانەکان و نەیهێشت لە لیژنەى یاسایی ئەندامیان هەبێت.\nچونکە پێ دەچێت پارتى ترسى ئەوەى هەبێت کە یەکگرتوو ئەمرۆ ئۆپۆزیسیۆن بونى خۆى راگەیاندووە و لە داهاتوودا ناتوانێ دەنگ بەو پرۆژانە بدات کە ویستى دەسەڵات بەتایبەت پارتى لە پشتە.\nهەربۆیە پارتى پاڵپشتى پێکهاتەکانى وەک تورکمان و کریستیانەکان دەکات تاکو ببنە ئەندام لەو لیژنەیە کە زۆرجار ئەم پێکهاتانە بە نزیک و دۆستى پارتى لەقەڵەم دەدرێن.\nلیژنەکە چۆن کۆنتڕۆڵکرا؟\nپارتى توانیویەتى ٤ ئەندامى لیژنەکە کە یەکێکیان دەبێتە سەرۆکى لیژنەکەش بۆ خۆى ببات، هەروەها دوو ئەندامیش بۆ تورکمان و کریستیانەکان مسۆگەر بکات، هەرچى کۆمەڵ و نەوەى نوێ و گۆرانیشن یەکى یەک ئەندامیان دەبێت، و دوو ئەندامیش بۆ یەکێتى بەجێهێڵدراوە.\nهەربۆیە بەم شێوەى سەرەوە پارتى ٥٠+١ى لیژنەکە دەتوانێ بەدەستبهێنت، و لە کاتى هێنانى هەرپرۆژەیەک بۆ بەردەم لیژنەکە کە بیەوێ دەنگى تەواو بەدەست بهێنێت هیچ رێگرییەکى بۆ نایەتە پێش و بەئاسانى دەتوانێ تێىپەرێنێت.\nبەمشێوەش پێ ناچێت رۆڵ و کاریگەرى لایەنەکانى دیکەى لیژنەکە هیچ کاریگەرییەکیان هەبێت لە راگرتن و رانەگرتنى هەر پرۆژەیەک کە ویستى پارتى تێدا بێت.\nچونکە کاتێک پارتى توانى ٦ دەنگ کۆبکاتەوە بۆ هەر پرۆژە یاسایەک کە بیەوێت ئەوکاتە دەنگ و قورسایی لایەنەکانى دیکەى نێو لیژنەکە (یەکێتى و گۆڕان و کۆمەڵ و نەوەى نوێ) هیچ رۆڵیکى ئەوتۆیان نابێت ئەگەر دژیشی بوەستنەوە.\nبۆچى سزاى یەکگرتوو دەدرێت؟\nئەبوبەکر هەڵەدنى ئەندامى فراکسیۆنى یەکگرتوو ئەوەى راگەیاندووە کە : فراكسیۆنەكەیان كاندیدێكیان بۆ ئەو لیژنەیە هەبوو كە خاوەنی 20 ساڵ ئەزموونی یاساییە و بێبەشكردنی یەكگرتوو بۆ ئەندام بوونی ئەو لیژنەیە سزادانی فراكسیۆنەكەیانە لە بەرامبەر هەڵوێستەكانیان و ئەو كارەی دەستەی سەرۆكایەتی بە یەكەمین پێشێلكاری دادەنێن بەرامبەر بە فراكسیۆنەكەیان كردیان.\nسزاکەى سەر یەکگرتوو بەوە قوڵترو قورستر دەبێت کە لایەنەکانى دیکە بەتایبەت گۆڕان و کۆمەڵ دەنگیان نەدا بۆ ئەوەى ئەم حزبە ئەندامى هەبێت لەو لیژنەیەدا، کە پێ دەچێت پەیوەندى بەرێکەوتنى سیاسیان هەبێت لەگەڵ پارتى، بۆ بەشداریکردنیان لە کابینەى نوێ.\nبەڵام دەکرێت ئەوەش بڵێین، لە ئێستا یەکگرتوو لەنێو هیچ رێکەوتنێکى سیاسی ناوخۆى و دەرەکی پەرلەماندا نییە تاکو لەگەڵ لایەنێک رێک بکەوێت کە دەنگى پێ بدەن یاخود نا.! هەروەها ناچێتە نێو حکومەتیش تاکو حزبى دەسەڵات لە بەرژەوەندى خۆى پاڵپشتى بکات، هەرئەمەش وا دەکات ئەو حزبە بێناز بکرێت و هیچ لایەنێک دەنگى پێ نەدات.\nدواى نزیکەى ٥ مانگ لە ئەنجامدانى هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانى کوردستان، ئەمرۆ پەرلەمان لە یەکەمین کۆبوونەوەى نائاسایی خۆیدا، یەکەم لیژنەى پەرلەمانى کە لیژنى یاسای بوو هەڵبژارد، بەڵام تاکو ئیستا کابینەى نوێ پێک نەهێنراوە.\nل دهوكێ کادرەکێ پێشکەفتی یێ یەکگرتوو چوو بەر دلوڤانیا خودێ\nئه‌نجومه‌نێ كاروبارێن بانگه‌واز ل یه‌كگرتووى ئیسلامی کوردستان پەیامەکێ بەلاڤ دکەت\nئەمینداری گشتی یەکگرتوو سەردانی دکتۆر ئەحمەد مەساری دەکات


<< < لۆقا 8 > >>\n١ دوای ئەمە عیسا بە هەموو شار و گوندێکدا دەگەڕا، وتار و مزگێنی پاشایەتی خودای دەدا، دوازدەکەشی لەگەڵ بوو. ٢ چەند ئافرەتێکیش کە لە ڕۆحی پیس و نەخۆشی چاکببوونەوە: مریەم کە بە مەجدەلی ناودەبردرا و حەوت ڕۆحی پیسی لێ دەرکردبوو، ٣ یوەنای ژنی خوزای بریکاری هێرۆدس، سەوسەن و زۆری دیکەش، بە ماڵی خۆیان یارمەتییان دەدان.\n٤ کاتێک خەڵکێکی ئێجگار زۆر لە هەموو شارەکانەوە هاتن بۆ لای عیسا و کۆبوونەوە، بە نموونە قسەی بۆ کردن: ٥ «جوتیارێک چووە دەرەوە تۆو بکات. کە تۆوی دەوەشاند، هەندێکی کەوتنە سەر ڕێگا و پێشێل بوون، باڵندەی ئاسمان خواردیانن. ٦ هەندێکیش کەوتنە سەر زەوییەکی بەردەڵان، سەریان دەرکرد و وشک بوون، چونکە خاکەکە شێی نەبوو. ٧ هەندێکیش کەوتنە نێو دڕکان، دڕکەکان لەگەڵیان گەشەیان کرد و خنکاندیانن. ٨ هەندێکیش کەوتنە سەر زەوییەکی باش، ڕوان و سەد ئەوەندە بەرهەمیان دا.» ئەمانەی فەرموو و هاواری کرد: «ئەوەی گوێی بیستنی هەیە، با ببیستێت!»\n٩ قوتابییەکانی لێیان پرسی کە مەبەست لەم نموونەیە چی بوو؟ ١٠ ئەویش فەرمووی: «بە ئێوە دراوە نهێنی شانشینی خودا بزانن، بەڵام بە نموونە قسە بۆ خەڵک دەکەم بۆ ئەوەی\n«[سەیر بکەن، بەڵام نەبینن و\nگوێ بگرن، بەڵام تێنەگەن.]*\n١١ «ئەمە مەبەستی نموونەکەیە: تۆوەکە پەیامی خودایە. ١٢ ئەوانەی سەر ڕێگاکە ئەوانەن کە گوێیان لێبوو، ئینجا ئیبلیس دێت و پەیامەکە لە دڵیان دەبات، نەوەک باوەڕ بهێنن و ڕزگاریان بێت. ١٣ ئەوانەش کە کەوتنە سەر زەوییە بەردەڵانەکە، ئەوانەن کە پەیامەکە بە خۆشییەوە وەردەگرن کاتێک دەیبیستن، بەڵام ڕەگیان نییە و تاکو ماوەیەک باوەڕ دەهێنن، بەڵام کاتێک تاقی دەکرێنەوە، دەکەون. ١٤ ئەوانەی کەوتنە ناو دڕکەکان، ئەوانەن کە دەیبیستن، بە خەفەت و سامان و خۆشییەکانی ژیان دەخنکێن، بەرهەمی پێگەیشتوو نادەن. ١٥ بەڵام ئەوانەی کەوتنە سەر زەوییە چاکەکە، ئەوانەن کە بە دڵێکی چاک و باشەوە دەبیستن، پەیامەکە لە دڵیاندا دەپارێزن و بە خۆڕاگرییەوە بەرهەم دەدەن.\nئاگاداربن چۆن گوێ دەگرن\n١٦ «کەس چرا هەڵناکات و بە تەشت دایپۆشێت، یان لەژێر نوێن دابنێت، بەڵکو لەسەر چرادانی دادەنێت، تاکو ئەوانەی دێنە ژوورەوە ڕووناکییەکە ببینن، ١٧ چونکە هیچ شتێکی شاردراوە نییە ئاشکرا نەبێت و نهێنی نییە نەزانرێت و دەرنەکەوێت. ١٨ کەواتە ئاگاداربن چۆن گوێ دەگرن، چونکە ئەوەی هەیەتی پێی دەدرێت، ئەوەش کە نییەتی، تەنانەت ئەوەشی کە ئەو بە هی خۆی دەزانێت لێی دەسەنرێتەوە.»\n١٩ ئینجا دایک و براکانی عیسا هاتنە لای، بەڵام لەبەر خەڵکەکە نەیانتوانی بگەنە لای. ٢٠ پێی گوترا: «دایک و براکانت لە دەرەوە ڕاوەستاون، دەیانەوێ بتبینن.»\n٢١ وەڵامی دانەوە: «دایک و براکانم ئەوانەن کە گوێ لە پەیامی خودا دەگرن و کاری پێدەکەن.»\n٢٢ ڕۆژێکیان عیسا لەگەڵ قوتابییەکانی سواری بەلەمێک بوو، پێی فەرموون: «با بپەڕینەوە ئەوبەری دەریاچەکە.» جا بەڕێ کەوتن. ٢٣ کاتێک دەڕۆیشتن ئەو نوست. ڕەشەبایەکیش هەڵیکردە سەر دەریاچەکە، بەلەمەکە خەریک بوو پڕدەبوو لە ئاو و کەوتنە مەترسییەوە.\n٢٤ جا هاتنە لای، خەبەریان کردەوە و گوتیان: «گەورەم، گەورەم، وا لەناودەچین!»\nئەویش هەستا، لە ڕەشەبا و شەپۆلەکانی ڕاخوڕی، کۆتاییان هات و هێمن بوونەوە. ٢٥ ئینجا پێی فەرموون: «کوا باوەڕتان؟»\nئەوانیش سەرسام بوون و ترسان، بە یەکتریان دەگوت: «باشە ئەمە کێیە؟ فەرمان بە با و ئاویش دەکات و گوێڕایەڵی دەبن.»\n٢٦ ئینجا بەرەو هەرێمی گەراسین ڕۆیشتن، کە بەرامبەر جەلیلە. ٢٧ کاتێک عیسا دابەزیە سەر وشکانی، پیاوێکی ئەو شارەی تووشبوو ڕۆحی پیسی تێدابوو، دەمێک بوو جلی لەبەر نەدەکرد و لە ماڵ نەدەژیا، بەڵکو لە گۆڕستان. ٢٨ کە عیسای بینی، هاواری کرد و لەبەردەمی کەوت، بە دەنگی بەرز گوتی: «چیت لە من دەوێ عیسای کوڕی خودای هەرەبەرز؟ لێت دەپاڕێمەوە ئەشکەنجەم نەدەی!» ٢٩ چونکە عیسا فەرمانی بە ڕۆحە پیسەکە دابوو لە پیاوەکە بێتە دەرەوە. زۆر جار ڕۆحە پیسەکە دەیگرت، هەرچەندە بە کۆت و زنجیر دەبەسترایەوە و چاودێری دەکرا، بەڵام کۆتەکانی دەشکاند و ڕۆحی پیس بەرەو چۆڵەوانی دەیبرد.\n٣٠ عیسا لێی پرسی: «ناوت چییە؟»\nگوتی «لێگیۆن* » چونکە زۆر ڕۆحی پیسی تێچووبوو. ٣١ لێی دەپاڕانەوە نەوەک فەرمانیان پێ بکات بەرەو بیری بێ بن* بڕۆن.\n٣٢ لەوێ ڕانە بەرازێکی زۆر لە شاخ دەلەوەڕان، لێی پاڕانەوە کە ڕێیان بدات بچنە ناویانەوە، ئەویش ڕێی پێدان. ٣٣ ڕۆحە پیسەکان لە پیاوەکە هاتنە دەرەوە و چوونە ناو بەرازەکانەوە، ڕانەکەش لە قەراغی شاخەکەوە بۆ ناو دەریاچەکە هەڵدێران و خنکان.\n٣٤ کاتێک شوانەکان ئەم ڕووداوەیان بینی، ڕایانکرد و هەواڵیان دا بە شار و کێڵگەکان. ٣٥ ئینجا خەڵکەکە چوون تاکو ئەوەی ڕوویداوە بیبینن، هاتنە لای عیسا و بینییان ئەو پیاوەی ڕۆحە پیسەکانی لێ دەرچوو بوو پۆشتەیە و ئاقڵە، لەبەرپێی عیسا دانیشتووە، ئیتر ترسان. ٣٦ ئەوانەی بینیبوویان بۆ خەڵکەکەیان گێڕایەوە، چۆن ئەوەی ڕۆحی پیسی تێدابوو چاک بووەتەوە. ٣٧ هەموو کۆمەڵانی هەرێمی گەراسین داوایان لە عیسا کرد لەلایان بڕوات، چونکە ترسێکی زۆریان لێ نیشتبوو، ئەویش سواری بەلەمەکە بوو و گەڕایەوە.\n٣٨ ئەو پیاوەی ڕۆحە پیسەکانی لێ دەرکرا بوو، لێی دەپاڕایەوە کە لەگەڵی بێت، بەڵام عیسا ڕەوانەی کرد و فەرمووی: ٣٩ «بۆ ماڵی خۆت بگەڕێوە و ئەوەی خودا بۆی کردی، بیگێڕەوە.» ئەویش ڕۆیشت و بە هەموو شارەکەی ڕاگەیاند کە عیسا چی بۆ کردبوو.\nکچێکی مردوو و ژنێکی نەخۆش\n٤٠ کاتێک عیسا گەڕایەوە خەڵکەکە پێشوازییان لێکرد، چونکە هەموو چاوەڕێیان دەکرد. ٤١ پیاوێک کە ناوی یایرۆس و پێشەوای کەنیشت بوو، هات و لەبەرپێی عیسادا کەوت، لێی پاڕایەوە تاکو بچێتە ماڵەکەی، ٤٢ چونکە کچە تاقانەکەی کە تەمەنی نزیکەی دوازدە ساڵ بوو لە سەرەمەرگدا بوو.\nکاتێک عیسا دەڕۆیشت خەڵکەکە پاڵەپەستۆیان دەکرد. ٤٣ ژنێک دوازدە ساڵ خوێنبەربوونی هەبوو، هەموو ئەوەی هەیبوو دابووی بە پزیشک، کەسیش نەیتوانی چاکی بکاتەوە. ٤٤ جا لە دواوە هات و دەستی لە چمکی کراسەکەی عیسا دا، دەستبەجێ خوێنبەربوونەکەی وەستا.\n٤٥ عیسا فەرمووی: «کێ بوو دەستی لێدام؟»\nکە هەموو نکۆڵییان کرد، پەترۆس گوتی: «گەورەم، خەڵکەکە لە دەوروپشتتن و پاڵەپەستۆ دەکەن.»\n٤٦ بەڵام عیسا فەرمووی: «یەکێک دەستی لێدام، چونکە هەستم بە هێزێک کرد لێم چووە دەرەوە.»\n٤٧ ژنەکە بینی ئەوەی کردی ناشاردرێتەوە، بە لەرزەوە هات و کەوتە بەرپێی، لەبەرچاوی هەمووان ڕایگەیاند کە بۆچی دەستی لێداوە و چۆن دەستبەجێ چاک بووەتەوە. ٤٨ عیساش پێی فەرموو: «کچم، باوەڕەکەت تۆی چاککردەوە، بڕۆ بە سەلامەت.»\n٤٩ هێشتا عیسا قسەی دەکرد، یەکێک لە ماڵی پێشەوای کەنیشتەوە هات و گوتی: «کچەکەت مرد، ئیتر ئەزیەت مەخەرە بەر مامۆستا.»\n٥٠ عیساش ئەمەی بیست و وەڵامی دایەوە: «مەترسە، تەنها باوەڕت هەبێت ئەو چاکدەبێتەوە.»\n٥١ گەیشتە ماڵەکە و نەیهێشت کەس لەگەڵی بچێتە ژوورەوە، پەترۆس و یۆحەنا و یاقوب و دایک و باوکی منداڵەکە نەبێت. ٥٢ هەموو دەگریان و شینیان بۆ دەگێڕا، ئەویش فەرمووی: «مەگریێن نەمردووە، بەڵکو نوستووە.»\n٥٣ خەڵکەکە پێی پێکەنین، چونکە دەیانزانی مردووە. ٥٤ بەڵام دەستی کچەکەی گرت، بانگی کرد و فەرمووی: «کیژۆڵە، هەستە!» ٥٥ ئیتر ڕۆحی هاتەوە بەر و دەستبەجێ هەستا، ئەوسا فەرمانی دا نانی بدەنێ. ٥٦ دایک و باوکی سەریان سوڕما، بەڵام ڕایسپاردن ئەوەی ڕوویداوە بە کەسی نەڵێن.


ڕووسیا داوا لە هەرێمی کوردستان دەکات خواستەکانی لە ڕێگەی عێراقەوە بەدیبهێنێت\nوەزیری دەرەوەی ڕووسیا دەڵێت ڕێز لە خواستەکانی گەلی کوردی هەرێمی کوردستان دەگرن، بەڵام پـێویستە لە ڕێگەی وتووێژەوە کێشەکانیان لەگەڵ حکومەتی عێراق چارەسەر بکەن.\nسێرگێی لاڤرۆڤ ئەمڕۆ دووشەممە لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی هاوبەش لەگەڵ ئیبراهیم جەعفەری هاوتا عێراقیـیەکەی لە مۆسکۆ گوتی لە خواستەکانی گەلی کورد تێدەگەن بۆ بەهێزکردنی ناسنامە و بوونی خۆیان، بەڵام کارێکی دوروستدەبێت ئەگەر ئەو خواستانەیان لە ڕێگەی حکومەتی عێراقەوە بەدیبهێنن و لە ئاستی داواکانیاندا ڕەچاوی ناوچەکە بکەن تاوەکو نەبنە سەرچاوەی ناسەقامگیری لە ناوچەکەدا.\nلاڤرۆڤ گوتیشی سەبارەت بە ڕێفراندۆمەکەی 25 ی مانگی نۆی هەرێمی کوردستان لەگەڵ جەعفەری وتووێژی کردووە و جەختی لەوە کردووەتەوە کە گرنگە بەغدا و هەولێر ڕێز لە یەکتربگرن و کێشەکانیان بە تەوافوق چارەسەر بکەن و یەکپارچەیی خاکی عێراق بپارێزن.\nبەڵام گوتی مۆسکۆ لە پەیوەندیـیە ئابوریـیەکانی لەگەڵ هەرێمی کوردستان بەردەوام دەبێت وەک چۆن لەگەڵ بەشەکانی دیکەی عێراق هەیەتی. گوتیشی کونسوڵخانەی وڵاتەکەی لە هەولێر کە سەر بە باڵیۆزخانەی ڕووسیایە لە بەغدا داناخات.\nجەعفەری لای خۆیەوە گوتی هەرێمی کوردستان بە شێوەیەکی نادەستوری ڕیفراندۆمی ئەنجام دا سەرەڕای ناڕەزایـیەکانی حکومەتی ناوەندی، وە حکومەتی عێراق بۆ پاراستنی یەکپارچەیی عێراق شاری کەرکوکی کۆنترۆڵکردەوە.


هێزەکانی یەپەگە گەمارۆی چەکدارانی داعش لە شاری حەسەکە دەدەن\nهێزەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) توانیویانە چەکدارانی داعش لە شاری حەسەکە گەمارۆ بدەن و لە ئێستادا شەڕێـکی قورس لە ناوچەکە بەرپابووە.\nزانا عومەر پەیامنێری دەنگی ئەمەریکا دەڵێت هاوکاتی گەمارۆکە، فڕۆکەکانی هاوپەیمانانیش بۆردومانی شوێنەکانی داعش لە ناوچەکە دەکەن و داعشیش هەوڵ دەدات بە ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژکراو گەمارۆی سەر چەکدارەکانی پشـکێنێت.\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد هێزەکانی حکومەتی سوریا شکستیان هێناوە لە شەڕەکاندا و کشاونەتەوە بۆ چوار گۆشەی ئەمنی شارەکە، بۆیە پـێشبینی دەکرێت تەواوی شارەکە بکەوێتە ژێر کۆنترۆڵی هێزەکانی یەپەگەوە.\nهەروەها کۆمەڵەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ ئەویش ڕایگەیاند هێزەکانی یەپەگە بە هاوکاری لەگەڵ هێزەکانی شێخ حمێدی دەهام ئەلهادی کە بە "جەیش ئەلسەنادید" ناسراون گەمارۆی چەکدارانی داعشیان لە شاری حەسەکە داوە.\nلە لایەکی دیکەشەوە مستەفا بالی کاربەدەسـت لە بەڕێوەبەرایەتی کوردی سوریا بە ئاژانسی دەنگ‌وباسی ئەسۆشیەتد پـرێسی گوتووە هێزەکانی یەپەگە هەموو ئەو ڕێگایایەیان بڕیوە کە بەرەو شاری حەسەکە دەچن و ئامانجیان ڕزگارکردنی شارەکەیە.\nیەپەگەش لای خۆیەوە ڕۆژی پـێـنجشەممە بەیانـنامەیەکی لەم بارەیەوە بڵاوکردەوە و تیایدا نووسیویەتی لەو هەڵمەتەی لە 14 ی مانگی حەوتەوە هێزەکانی دەستیانپـێـکردووە، توانیویانە ناوچەی نێوان چیای کەزوان و ڕووباری خابور لە باشوری حەسەکە ڕزگاربکەن و جادەی نێوان شارۆچکەی شەدادە و شاری ڕەققە کە بە شاری حەسەکە تێپەڕدەبێت کۆنترۆڵبکەن.\nهەروەها ئەو جادانەشیان بڕیوە کە لە دێرئەزورەوە بەرەوە شاری حەسەکە دەچن. پاشان گوندی هلێلەی نزیک حەسەکەیان کۆنترۆڵکردووە لەگەڵ وێزگەی کارەبای شارەکە.


بەشداریی سیاسیی گەنجان؛ بەربەست و دەرفەتەكان\nپەرویز ڕەحیم 23, 11, 2018\nڕێبەرانی داهاتوو، ئاییندەساز، سەرمایەی سەرەكیی كۆمەڵگە، بڕبڕەی پشتی كۆمەڵگە، هیوای نەتەوە، قەڵغانی وڵات لە هەمبەر هێرش و دەستدرێژیی دەرەكی، شانازیخوڵقێنەكان و باسكی بەهێزی گەل و...، وەسفەكانی گەنجانە بۆ پێناسەكردنی ڕۆڵ و پێگە و گرنگیی ئەم توێژە. بەم پێیەیش پرسی بەشداریی گەنجان لە پرۆسەی سیاسی بەگشتی و ناوەندی بڕیار بەتایبەتی، یەكێك لەو پرس و بابەتانەیە كە بۆتە جێگەی گرنگیپێدانی توێژەرانی بواری كۆمەڵناسیی سیاسی و بیرمەندانی پەرەپێدان لە هەموو بوار و ڕەهەندەكانەوە.\nبۆیە پێویستە بۆ دەستنیشانكردنی بەربەست و دەرفەتەكانی ئەم بەشدارییە، لە هەموو بوار و ڕەهەندەكانەوە خوێندنەوە و لێكۆڵێنەوەی بۆ بكرێت. لەم سۆنگەیەوە پرسیاری سەرەكیی ئەم نووسینە ئەوەیە كە، ئایا لە هەرێمی كوردستان بەربەست و دەرفەتەكانی ئەم بەشدارییە چین و بە چ شێوەیەكن؟\nبەشداریی سیاسی بە واتای بەرجەستەكردنی بەشداریی خەڵك لە دەستنیشانكردنی چارەنووسی خۆیان هەژمار دەكرێت؛ ئەمەیش بە شێوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ دەبێت، لە داڕشتنی سیاسەت و دانانی سیاسەت لە ژیانی سیاسیدا. دەنگدان و بەشداری لە هەڵبژاردنەكان بەرجەستەترین و ئاشكراترین فۆرمی بەشداریی سیاسییە. بۆیە بەشداریی سیاسی دەتوانێت پاڵپشتی و بەدواداچوون و شوێنكەوتووی سیاسەتە هەنووكەیییەكان یاخود هەوڵدان بۆ گۆڕانكاری و دژبوونە لەگەڵ ئەم سیاسەتانەدا.\nهانتینگتۆن (S. huntington) و نێلسۆن (S. m.Nelson) لە ساڵی 1976دا "بەشداریی سیاسی" بە چالاكیی هاووڵاتیان بە مەبەستی شوێندانەری لەسەر پرۆسەی بڕیاری سیاسی دادەنێن و پێناسەی دەكەن؛ هەرچەندە هانتینگتۆن بەشداریی سیاسیی بەرفراوان، دەگەڕێنێتەوە بۆ نەبوونی كەلتوور و دامەزراوەی پتەو و جێگیر لە كۆمەڵگە ئینتیقالییەكان و بە هۆكاری ناسەقامگیری و توندوتیژی دەزانێت.\nچەندین پێوەر بۆ كاریگەریی فاكتەر و پاڵنەرەكانی بەشداریی سیاسی دەستنیشان كراون، بۆ نموونە:\nڕیشە ڕەگەزی و ئیتنیكییەكان\nئامراز و كەره‌ستەكانی ڕاگەیاندن\nهەروەها پاڵنەرەكانی بەشداریی سیاسی بۆ سەر چوار پاڵنەر دابەش دەكەن:\n"ڤێربا و نای" لە ساڵی 1972 كۆمەڵگەكان لە پەیوەندی لەگەڵ كەلتووری سیاسیدا بۆ سەر سێ مۆدێلی ڕەفتاری سەرەكی 1- شوێنكەتوو (نەریتی) 2- چالاك (مۆدێرن) 3- بێلایەن، دابەش دەكرێن.\nبەم پێیەیش "ڤێربا" گرووپی چالاك و ڕەفتاری سیاسیی بەشداربووان بۆ سەر دوو گرووپی چالاكیی سیاسی و ناسیاسی دابەش دەكات و، پاشان چالاكیی سیاسیش بۆ دوو دەستەی "لایەنگر" و "ئۆپۆزیسیۆن"ی سیستەمی سیاسی دابەش دەكه‌ن. هەروەها ناوبراوان پێكهاتەی چینایەتی لە سیستەمە دژەدیموكراسییەكان بۆ سەر 1- گرووپێكی نوخبەی بچووك 2- گرووپێكی بچووكی چینی ناوەڕاست 3- زۆرینەی خەڵك یاخود جەماوەر و ئاپۆڕا دابه‌ش ده‌كه‌ن. لە لایەكی دیكەیشەوە به بۆچوونی ئه‌وان، پێكهاتەی چینایەتی لە سیستەمی دیموكراسی بریتییە لە: 1- ژمارەیەكی كەم لە دەوڵەمەند و هەژاران 2- زۆرینەی چینی ناوەڕاست.\nلە ساكارترین پێناسەدا گەشەكردنی هەنگاو بە هەنگاو بەرەو پێشكەوتن و، هەروەها چارەسەركردنی كێشە و گرفتە جۆراوجۆرەكانی سیاسی و كۆمەڵایەتی و كەلتووری و تەنانەت ئابووریی هەر كۆمەڵگەیەك، بە "پەرەپێدان" دەناسرێت. لە گرنگترین ئاماژە و پێوەرەكانی پەرەپێدانیش، دەتوانین ئاماژە بە كەمكردنەوەی هەژاری و بێكاری و نایەكسانی و، هەروەها دروستكردنی سیتەمێكی كۆمەڵایەتی و سیاسی لەسەر بنەمای دادپەروەری و بەپیشەسازیكردنی زیاتری بەشەكانی كۆمەڵگە و ژیانی كۆمەڵایەتی و، بەگشتی بەرزكردنەوەی ئاستی بەشداری و شوێندانەریی هاووڵاتیان لە كاروبارە جۆراوجۆرەكاندا بكه‌ین.\nئەگەر سێكوچكەی: 1- سەرچاوەی سروشتی 2- سەرچاوەی مرۆیی 3- سەرمایە، فاكتەری سەرەكیی پەرەپێدان بن، "بەڕێوەبردن" و "دانانی سیاسەتە گشتییەكان" ئەڵقەی پێكگەیاندنی ئەم سێكوچكەیەیە. بۆیە لەم نێوەندەیشدا توێژی گەنجان وەكوو ناوەرۆك یاخود گەوهەری گۆڕانكارییەكان لە لایەك و سەرمایەی مرۆیی لە لایەكی دیكەوە، بە هۆی تایبەتمەندییە جۆراوجۆرەكانی تەمەن، خوێندەواری، پسپۆڕی و پێگەیشتوویی و دەروونی و جەستەیی، دەتوانن ببنە داینەمۆی سەرەكیی پەرەپێدانی وڵات؛ چونكە سەرمایەی ماددی و سروشتی بەپێی تێپەڕینی كات دەتوانێت كۆتاییی پێ بێت، بەڵام سەرمایەی مرۆیی بەپێی سیستەمی پەروەردە و ڕاهێنان زیاتر گەشە دەكات.\nبەشداریی سیاسیی گەنجان لە ناوەندەكانی بڕیار، دەكرێ پەیوەندیی بە بەرزبوونەوەی هەستیارییان لە هەمبەر كاروباری گشتیی كۆمەڵگەكەیان و، هەروەها بەرزبوونەوەی ئاستی بەرپرسیارێتییانەوە هەبێت. گەنجان بە هۆی بوونی 1- سەربەخۆییخوازی، 2- ئایدیاڵیستبوون لە چالاكییە سیاسییەكان 3- نوێخوازی و داهێنانه‌وه حەزێكی زۆریان بۆ بەشداریكردن لە چالاكیی سیاسیدا هەیە.\nكەوابوو یەكێك لە گرنگترین بنەما، یان ڕەگەزەكانی "مۆدێرنیتە" بریتییە لە عەقڵانییەت ((Rationality)) بە هەر دوو ڕەهەندی مەعریفەناسی و بوونناسییەوە، كە لە "مۆدێرنیزاسیۆن"دا خۆی لە بەعەقڵانیكردن ((Rationalization))دا دەبینێتەوە. جەوهەری عەقڵانییەت، گەڕانەوی مافێكە بۆ مرۆڤ كە پێشتر لێی زەوت كرابوو كە ئەویش "مافی دیاریكردنی چارەنووسە" بە هۆی بوونی مرۆڤ بە بوونێكی "سەربەخۆ" و حاكم لەسەر ژیان و چارەنووسی خۆی لە ڕێگەی "عەقڵەوە"؛ لێرەوە مرۆڤ دەبێتە سۆبجێكت (subject) و جیهان دەبێتە ئۆبجێكت (object).\nهەروەها ئەم عەقڵانییەتە لەسەر بنەما و لە پەیوەندیی ڕاستەوخۆدایە لەگەڵ چەمكی سیكۆلاریزم (secularism) وەكوو ئایدیایەكی "مرۆڤتەوەر" كە لە مۆدێرنیزاسیۆندا بە "بەسیكۆلاربوون" یان بە سیكۆلاریزاسیون secularization)) دەناسرێت. هەروەها ئەم پەیوەندییەیش لە ڕێگەی جیاكردنەوە و سەربەخۆبوونی ناسنامەی مرۆڤ وەكوو "تاك" یان وەكوو بوونەوەرێكی سەربەخۆ و خاوەن ئیرادە و خودموختار لە ناوكی كۆمەڵ و بنەماڵە و خوێن و عەشیرەت و سوننەت دەبێت، كە بە "سەروەریی تاك" یان "تاكگەرایی" (individuality یاخود Individualism)، كە وەكوو چركەساتی بوونناسانەی "مرۆڤ"، دەرخەر یاخود بەرجەستەكەری "مۆدێرنیتە"یە، كە دواتر ئەم "تاكە" لە كۆمەڵگه‌دا، هەروەكوو "هیگڵ" ئاماژەی پێ دەدات، دەبێتە "مرۆڤێكی كۆمەڵایەتی" كە لە مۆدێرنیزاسیۆندا لە ڕێگەی پرۆسەی Individualizationه‌وە، ناسنامە وەردەگرێت و خۆی وەكوو كیانێكی "خاوەن ئیرادە" و "سەربەخۆ" لە ژیانی تایبەتی خۆیدا بەرهەم دێنێتەوە.\nلە لایەكی ترەوە ڕەهەندی سیاسیی "مۆدێرنیتە"، خۆی لە "دیموكراسی"دا مانیفێست دەكات؛ بەم مانایە كە بەرجەستەبوونی عەقڵانییەتی ڕەخنەیی لە بواری سیاسیدا، خۆی لە "دیموكراسی" بە مانا بەرفراوانەكەی دا بەرجەستە دەكات، كە ئەمەیش لە ڕێگەی دروستكردنی دامەزراوە و حزب و ڕێخكراو، یان "بەدامەزراوەییكردن" (institutionalization)وە دەبێت، كە لە پرۆسەی "مۆدێرنیزاسیۆن"ی سیاسیدا بە دیموكراتیزاسیۆن (Democratization) دەناسرێت؛ كە بەگشتی كۆی ئەم ڕەگەز و ڕەهەند و فاكتەرانە پێكەوە كارلێك دەكەن. بۆیە دەتوانین بڵێین كە بەگشتی "مۆدێرنیتە" لە چوار ڕەهەندی سیاسی و ئابووری و كه‌لتووری و كۆمەڵایەتی، لە ڕێگەی "مۆدێرنیزاسیۆن"ەوە لەم بوار و ڕەهەندانەوە هەوڵی وەدیهاتنی دەدرێت.\nیەكێك لە كێشەكانی كۆمەڵگەكانی دواكەوتوو یاخود په‌ره‌ئه‌ستێن، پرسی بەشداریی سیاسییە؛ بەو واتایە كە لە كۆمەڵگە نەریتییەكان و پێش-مۆدێرنیتە ئەوە "تاك" خاوەن كەسایەتیی سەربەخۆی یاسایی و سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابووری نییە، بەڵكوو لە پەیوەندی لەگەڵ بنەماڵە و خێڵ و عەشیرە و...، ناسنامە وەردەگرێت.\nئێمە ڕوانگەی جۆراوجۆرمان دەرباره‌ی پرسی مۆدێرنیزاسیۆن هەیە. بۆ نموونە بیرۆكەكانی "دانیەل لێرنەر" كە باس لە مۆدێرنیزاسیۆن و پەیوەندی بە بەشداریی سیاسی و پەرەسەندنی شارنشینی و پەروەردە و فێركردنی گشتی و و پەرەسەندنی ئامرازەكانی پەیوەندی و ڕاگەیاندن دەكات. هەروەها "مارتین سیمۆر لیپیست" بەشداریی سیاسی دەبەستێتەوە بە ڕەگەز كە پیاو زیاتر لە ژن و، هەروەها خوێندەوار زیاتر لە نەخوێندەوار یاخود كەمخوێندەوار حەز و ویستی بەشداریی سیاسیی هەیە و؛ "لوسین پای" و "گابریەل ئەلمۆند" و "كارل دۆیچ" و "ماكس ڤیبەر" و...، باس لەم پرسە دەكەن. لە ڕوانگەی "هانتینگتۆن"، مۆدێرنیزاسیۆن بەپێی ئاستی پیشەسازیی وڵات، جووڵە و گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتییەكان، بەشداریی سیاسی و گەشەی ئابووری هەڵدەسەنگێندرێت. بەم پێیە بەشداریی سیاسی وەكوو داواكاریی هاووڵاتیان بۆ وەگرتنی ڕۆڵ و پێگە، ڕووبەڕووی سیستەم دەبێتەوە. ئەگەر سیستەم توانای خۆگونجاندنی نەبێت، ئەوە ڕووبەڕووی ناسەقامگیری و نائاسایشی دەبێتەوە. لەوانەیشە سەر بكێشێت بۆ شۆڕشی سیاسی و وەرچەرخانی سیاسی لە سیستەمدا. بۆیە هەر سیستەمێكی سیاسی ئەگەر فرەپێكهاتە و وەزیفە و ئاڵۆز بێت، توانای خۆگونجاندنی زیاتری هەیە.\nهەبوونی بەرپرسیارێتیی سیاسی یاخود ئیداریی باڵا\nهەوڵدان بۆ بەدەستهێنانی بەرپرسیارێتیی سیاسی و ئیداریی باڵا\nئەندامێتیی چالاكانە لە ڕێكخراوێكی سیاسی\nبەشداری لە كۆبوونەوە گشتییەكان و سیاسییەكان وەكوو: خۆپیشاندان، مانگرتن و هتد.\nئەندامبوونی ئاسایی لە ڕێكخراوێكی سیاسی\nئەندامبوون لە ڕێكخراو و دامەزراوەیەكی ناسیاسی یاخود مەدەنی\nبەشداری لە وتووێژ و گفتوگۆ سیاسییە نافەرمییەكان\nحەز و ویستی بەدواداچوون بە پرسە سیاسییەكان\nگرنگینەدان بە كاروباری سیاسی و دوورەپەرێزی\nبە شێوەیەكی گشتی، سێ فۆرمی 1- نەریتی 2- مۆدێرن و 3- پۆست-مۆدێرن، بۆ بەشداریی گەنجان بەپێی سیستەمی سیاسی و كۆمەڵایەتی فەراهەم كراوە.\nنەریتی: بەشداری لە هەڵبژاردن و دەنگدان و ئەندامێتی لە حزبە سیاسییەكان. ئەمەیش پەیوەندیی بە جۆری سیستەمی سیاسییەوە هەیە كە دیموكراتیك یاخود نادیموكراتیكە. بەڵام بەگشتی ڕێژەی بەشداریی گەنج لە تەمەنی خوار 30 ساڵ، بۆ نموونە لە ئەمریكا، نزیكەی 20% بۆ 30% كەمترە لە تەمەنی سەروو 30 ساڵ. ئەمەیش پەیوەندیی بە هەبوونی هیوا یاخود بێهیوایی لە هەمبەر گۆڕانكاریی سیاسییە لە ڕێگەی بەشداریی سیاسیی ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی هەڵبژاردن و حزبە سیاسییەكانەوە و، هەروەها دەربڕینی ناڕەزایەتی بە بەشدارینەكردن لە هەڵبژاردنەكان و سیستەمی هەڵبژاردن و هتد.\nمۆدێرن: بە هۆی گۆڕانكاری لە ئەكتەرەكان و بەهاكان و پرسەكان و ڕەفتارەكان، چەمكی سیاسەتی نوێ (NEW POLITICS) هاتۆتە ئاراوە. بەم پێیەیش ئامرازەكانی بەشداریی سیاسیی گەنجان گۆڕانی بەسەردا هاتووە، بۆ نموونە لە بزووتنەوە نوێیە كۆمەڵایەتییەكانی وەكوو بزووتنەوەكانی ژینگە، بەرگری لە مافی ئاژەڵان و دژایەتیی بڵاوبوونەوەی چەكی ئەتۆمی و كۆكوژ، دژایەتیی ڕەگەزپەرستی و جیاكاریی ڕەگەزی و فێمینیستەكان و بزووتنەوەكانی ئاشتی و داماڵینی چەك و بزووتنەو ەكانی ئیتنیكی و ئایینی و مەزهەبی و خوێندكاران و كرێكاران و مافی مرۆڤ و هتد. ئەم بزووتنەوانە زیاتر پرس-تەوەر یاخود لەسەر بنەمای بابەتێكی دیاریكراون نەك گشتگیر و بەرفراوان. بۆیە ناتوانرێ گەنجان لەنێو ڕەوتەكانی چەپ و ڕاست و لیبراڵ و كۆمۆنیست و كۆنزەرڤاتیڤ و...، پۆلین بكرێن؛ بەڵكوو زیاتر تەمەن، ڕەگەز، شوێن و ناوچەی جوگرافی و ئیتنیك و بابەت پۆلین دەكرێن.\nپۆست- مۆدێرن: بەشداری لە ڕێگەی ستایلی ژیانی تایبەتی گەنجان یاخود پەیوەستبوون بە كەلتووری جیاواز لە كەلتووری گشتیی كۆمەڵگە و، هەروەها بەشداریی "میدیایی و دیجیتال"، دوو شێوازی سەرەكیی ئەم جۆرە بەشدارییە سیاسییەی گەنجانن، كە تایبەتمەندیی سەرەكیی ئەم مۆدێلە دژایەتی لەگەڵ كاركردن لە چوارچێوەی هەر چەشنە پێكهاتەیەكە. بەم واتایە كە گەنجان لە ڕێگه‌ی دژایەتیی كەلتووری زاڵ و باوی فەرمیی كۆمەڵگە و هەڵبژاردنی چەشنێكی تایبەت لە ژیان، دژایەتی لەگەڵ سیاسەتی گشتیی سیستەمی سیاسی و كۆمەڵگە و دەسەڵاتداران دەكەن.\nخوێندنەوە بۆ پرسی بەشداریی سیاسیی گەنجان لە ڕوانگەی تیۆریی "پێكهاتە" و "بكەر" یاخود "بنیات" و "ئەكتەر"، گونجاوترە. بەم واتایە كە گەنج وەكوو بكەر لە چوارچێوەی پێكهاتەیەكی سیاسی یاخود كەلتووری و كۆمەڵایەتیدا هەوڵی بەدواداچوون و شوینكەوتوویی بۆ دەستەبەركردنی ئامانجەكان یاخود گۆڕانكاری لەو پێكهاتەیە دەدات. بۆیە ئەم پێكهاتە كەلتووری و سیاسی و كۆمەڵایەتی و تەنانەت ئابوورییە، ڕۆڵبینینی گەنجان سنووردار یاخود بەرفراوان دەكات.\nلە كۆمەڵگەی نەریتیدا لێكترازانی جیلی ناچالاكە و، گەنجان پەیڕەو و شوێنكەوتووی بەتەمەنەكانن و، لە كۆمەڵگەی پێشكەوتوودا ئەم كەلێن و لێكترازانە چالاكە و لە قۆناغی گواستنەوەدا بەپێی بارودۆخی سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی، چالاك و ناچالاك دەبێت.\nهیچ جێلێك لە ڕووە جۆراوجۆرەكانی تایبەتمەندی و ویست و داواكاری و ئایدیاڵەكان و تەنانەت پێویستییەكانی ژیانی ماددییه‌وه، ئاوینەی جیلی پێش خۆی نییە. بۆیە لێكترازانێك لە نێوان داواكاری و ویستی جیلەكان و بەم پێیەیش تێڕوانینی سیاسییان دروست دەبێت.\nئیمڕۆكە ڕاگەیاندن و شۆڕشەكانی زانیاری و تەكنەلۆژی و پەیوەندی، كاریگەرییان لەسەر ستایلی ژیان و داواكاریی وەكیەك و وێكچووی گەنجان هەیە. هەروەها لەم ڕێگەیەیشەوە جۆرێك لە بەشداریی سیاسی و كاریگەری لەسەر سیاسەتە گشتییەكانی هەر كۆمەڵگەیەك دەبینرێت، بەتایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و، باشترین نموونەیش بەهاری عەرەبی و بەشداریی گەنجان لە ڕێگەی خۆڕێكخستن لە شۆڕشەكان كە بە شۆڕشی تویتەری و فەیسبووكی و...، ناسرا.\nحزبە سیاسییەكان ئامراز و میكانیزمی بەشداریی سیاسیین. بۆیە بەشداریی گەنج لە سیاسەت و ناوەندی بڕیار، لە حزبە سیاسییەكانەوە دەست پێ دەكات.\nئەم گۆڕانكارییانە وایان كردووە كە گەنج چاوەڕوانیی وه‌ڵامدانەوەی خێرای پرس و بابەتە سیاسییەكانی لە دەسەڵاتی سیاسی هەبێت. هەروەها سیاسەت لە خزمەت دابینكردن و دەستەبەركردنی ستایل و پێداویستییەكانی ژیانی دەزانێت. بۆیە لە كوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چەمكی "بەمیدیاییبوونی سیاسەت" و "سیاسەتی میدیایی" هاتۆتە ئاراوە یاخود دەبینرێت. چونكە لەم سەردەمەدا میدیا دەرفەتی دروستبوونی ستایل و مۆدێلی نوێی بۆ بەشداری لە سیاسەت خوڵقاندووە. بۆیە سیاسەت زیاتر بەرەو مۆدێلی؛ نواندن و نمایش و دیجیتالی و فرەیی چووە، چونكە دەسەڵاتی سیاسی، تاكە مەرجەعی زانیاری نییە (جەیمز ڕۆزێناو)؛ یاخود جۆریكە لە "كارنڤالیزم"ی سیاسی و سیاسەتی كارنڤالیزمی.\nئەم دۆخەی ئێستای كوردستان و تەنانەت جیهان، سیاسەت بەرەو پۆپۆلیزم دەبات و لە بنەماكانی ڕاستەقینەی بەشداریی سیاسی دووری دەكاتەوە. ئەمەیش لە لایەك گەنجان بە ئاراستەی جۆراوجۆر دابەش دەكات و، لە لایەكی ترەوە پرس و داواكارییەكان ڕووكەشی و كورتخایەنن.\nلە هەر كۆمەڵگەیەك بەپێی سیستەمی سیاسی و كۆمەڵایەتی، دەبێت بزانین ناوەندی بڕیار لە كوێیە: ئایا پەرلەمانە؟ ئایا حزبی سیاسییە؟ لە كوردستان ئاماژەكان پێمان دەڵین "حزبی سیاسی" ناوەندی بڕیارە، بۆیە بەشداریی گەنج دەبێت لە پرۆسەی بەدیموكراسیكردن و بەم پێیە بەشداریی گەنج لە ناوەندی بڕیاری حزبە سیاسییەكانەوە دەست پێ بكات.\nلە لایەكی ترەوە، "تاكگەرایی" تایبەتمەندیی كۆمەڵگەیەكی مۆدێرن و دیموكراسییە، بەڵام بەپێی پێكهاتەی كۆمەڵایەتی و كەلتووریی كۆمەڵگە دواكه‌وتووەكان و كوردستان، زیاتر دابەشبوونی جوگرافی و ئتنیكی و ئایینی و مەزهەبی و عەشیرەیی زاڵە و، بۆیە ئەمە بەربەستی سەرەكییە بۆ بەشداریی گەنجان وەكوو "تاك". لە هەمان كاتیشدا گەنجانیش بەپێی ئەو لێكترازان و كەڵێنە كۆمەڵایەتییانە دابەش دەبن و، تەنانەت ململانێ دێتە ئاراوە.\nسەرمایەداری و بەرهەمهێنان كۆڵەكەی سەرەكیی پرسەكانی مۆدێرنیزاسیۆنە. بەم پێیە ئابووریی سیاسیی هەر وڵاتێك ئەو دەرفەتە بۆ بەشداری بەگشتی و بەشداریی گەنجان دەخوڵقێنێت. لە سیستەمی "ڕێنتییەر ستەیت" كە داهاتی وڵات لەسەر فرۆشتنی بەرهەمی سروشتی و بەتایبەتی نەوت و گازە، ئەوە هاوكێشەكان بەپێچەوانەیە. بەم واتایە كە لە كوردستان ئەوە حكوومەتە كە سەرچاوەی ئابووری و دارایییە نەك "تاك" و كۆمپانیاكان. بۆیە لێرەوە سەربەخۆییی ئابووری، ڕۆڵی گرنگ بۆ بەشداریی گەنجان دەگێڕێت.\nكاریگەریی زانكۆ و ناوەندەكانی فێركردن و پەروەردە و بەتایبەتی ئاستی خوێندەوارەی و توانای پسپۆری و پیشەیی لە هەر وڵاتێك، دەرفەت بۆ بەشداریی سیاسی دەخوڵقێنێت. لە كوردستان سیستەمی پەروەردە و خوێندنی باڵا سیمای ئەو دەرفەته و لە هەمان كاتیشدا ئەو كێشەیەیه؛ چونكە لە كۆمەڵگە پێشكەوتووەكان ئەم پسپۆرییە ئەو دەرفەتە دەخوڵقێنێت كە هەندێ جار بە "تەكنۆكراتیزم"یش دەناسرێت. بۆیە بەرزبوونەوەی ئاستی خوێندن و بڕوانامە و پسپۆڕی، ڕێژەی داواكاریی سیاسیی گەنجان لە كوردستان بە هۆی گۆڕانكارییەكانی ئابووری و زیاتربوونی دەرفەتی خوێندن و وەرگرتنی بڕوانامە بەرزتر دەكاتەوە. ئەمەیش لە لایەك دەرفەتە و، لە لایەكی تریشەوە ئەگەر سیستەم توانای خۆگونجاندنی نەبێت هۆكاری كەلەكەبوونی كێشەكانە لە كوردستان.\nپێكهاتەی كۆمەڵگە لە ڕووی باوكسالاری و پیاوسالاری و، هەروەها پرسی بەشداری و جیاكاریی ژنان، فاكتەرێكی پێكهاتەییی دیكەیە كە ڕۆڵ و پێگەی گەنج بۆ بەشداریی سیاسی لاواز دەكات. لە لایەك نیوەی گەنجان كە ئافرەتن، بەربەستی سەرەكییان لە بەردەمدایە و، لە لایەكی تریشەوە ئەم باوكسالارییە لە سیستەمی سیاسیدا ڕەنگ دەداتەوە كە به پاتریمیۆنالیزم یاخود لە ئێستادا نیۆپاتریمیۆنالیزم دەناسرێت. لێرەوە ڕۆڵی كەلتوور و تەنانەت ئایین و مەزهەب، لەسەر ئاستی ئەو بەشدارییە سیاسییە ڕۆڵ دەبینێت.\nئەگەر دەرفەت بۆ بەشداریی سیاسیی گەنجان لە پرۆسەی دروستكردنی بڕیار بڕەخسێندرێت، ئەوە گەنجان پاڵپشتی لە سیستەمی سیاسی دەكەن و متمانەی پێ دەكەن؛ بەڵام بەپێچەوانەكەی بەهۆی نامۆبوونیان لە سیاسەت ئەوە بە دوو میكانیزمی 1- دژایەتی و 2- پاسیڤبوونی سیاسی، كاردانەوەیان دەبێت.\nلە ئێستادا دروستبوونی ناڕەزایەتی و خۆپێشاندان و مانگرتن و دروستكردنی بزووتنەوە سیاسی و كۆمەڵایەتییەكانیش، چەشن یاخود شێوازێكە لە بەشداریی سیاسی. بۆیە ئەگەر سیستەمی سیاسی وه‌ڵامی داواكارییەكان لە ڕێگەی بەشدارپێكردنی گەنجان نەداتەوە، ئەوە بەدڵنیایییەوە بزووتنەوەی جۆراوجۆری دژەسیستەم دێتە ئاراوە و دروست دەبێت.\nلە ڕووی گۆڕانكاریی دیموگرافییەوە و بەپێی ئامارەكان، هەرێمی كوردستان كۆمەڵگەیەكی گەنجە (نێونجی 22 ساڵ تەمەن)؛ بۆیە ئەمە گوشاری سەر سیستەم بۆ دابینكردنی پێداویستییەكان و، هەروەها بەشداریپێكردنیان لە دروستكردنی بڕیار بە ئامراز و میكانیزمی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ بەرز دەكاتەوە.\nكاركردن بۆ گۆڕینی عەقڵییەت و كەلتووری كۆمەڵگە لە پرۆسەی مۆدێرنیزاسیۆن و بە ڕێگەی پەروەردە و خوێندنی باڵا و، هەروەها ڕۆڵی میدیا و ڕاگەیاندن، دەتوانێت بە شێوەیەكی ئەرێنی دەرفەتی زیاتر بۆ بەشداریی سیاسیی گەنجان لە ناوەندەكانی بڕیار بڕەخسێنێت.\nهەرچەندە ویست و ئیرادە بۆ بەشداریپێكردنی گەنج لە لایەن دەسەڵاتەوە گرنگە، بەڵام ئەمە دەتوانێت كاتی بێت و ویست و ئیرادەی پێچەوانە ئەم پێشكەوتنە پێچەوانە بكاتەوە. بۆیە گۆڕینی ستراكچەرەكانی پەیوەندیداری سیاسی، كەلتووری، كۆمەڵایەتی، ئابووری، پەروەردەیی، یاسایی و...، زۆر گرنگتر و جێگیرترە.\nئەوەی ئێستا لە كوردستان بۆ بەشداریی گەنج هەیە، زیاتر لە ڕووی دەرفەتی ئیداری و كارگێڕییە، نەك لە ڕووی بەشداری لە پرۆسەی دروستكردنی بڕیار بۆ گەنجان. ڕێژەی گەنج لە مەكتەبی سیاسیی حزبەكان ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێت.\nسەربەخۆییی ئابووری و پەرەسەندنی كەرتی تایبەت و دووركەوتنەوە لە داهاتی نەوت و گاز لە هەرێمی كوردستان، دەتوانێت ڕۆڵێكی زیاتر بداتە گەنجان؛ بەو پێیەی كە چیتر دەسەڵاتی فەرمی و سیاسی، سەرچاوەی دارایی و داهات و ئابووری نابێت.\nسڕینەوەی جیاكاری لە ڕووی ڕەگەزییەوە تایبەت بە ژنان، دەتوانێت هێزێكی زیاتر بداتە گەنجان بۆ بەشداریی سیاسی و گوشاردروستكردن لەسەر دەسەڵات.\nشۆڕبوونەوە و دابەشكردنی ناوەند و جومگەكانی هێز و دەسەڵات لە ئاستی كۆمەڵگە، نەك تەنیا لە ئاستی دامەزراوە فەرمییە حكوومی و حزبییەكان، دەتوانێت بەپێی پسپۆڕی و ئاستی پەروەردە و بڕوانامەی گەنجان، بە هۆی پێویستی و گۆڕانكارییەكانی كوردستانه‌وه ڕۆڵی زیاتریان پێ بدات.\nبەدامەزراوییكردنی كوردستان و بەم پێیە دیموكراتیزاسیۆن، دەتوانێت دەرفەتی زیاتر بۆ گەنجان بئافرێنێت؛ بەو پێیەی كە تاكگەرایی و پسپۆڕی، لە بری عەشیرە و ناوچە و خێڵ دەبێتە سەنتەر. بۆیە دروستبوونی ناسنامەی نیشتمانی لە سەرووی ناسنامەی ئیتنیكی و ئایینی و مەزهەبی و نەتەوەیی، دەتوانێت بەسەر ئەو لێكترازانانەدا زاڵ بێت و ئەمەیش وا دەكات حزبه سیاسییەكان ڕۆڵی سەرەكی بدەنە گەنجانی پسپۆڕ و خاوەن پێگە.\nبەهێزبوونی ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگەی مەدەنی (بەڵام سەربەخۆ) لە بوار و پرسی جۆراوجۆر دوور لە دەستێوەردانی حزبی، دەتوانێت ڕۆڵی گەنجان بە هەر دوو ڕەگەزەوە لە داڕشتنی سیاسەت لە كوردستاندا بەرز بكاتەوە.\nدروستكردنی دوو ئەنجومەنی یاسادانان: 1- ئەنجومەنی نوێنەران 2- ئەنجومەنی پیران، دەتوانێت هاوسەنگییەك لە دەسەڵاتی جێبەجێكردن دروست بكات. بێجگە لەمەیش، دەكرێت حزبە سیاسییەكان بە شێوەی كۆتا لە هەر دوو ڕەگەز، گەنجان بۆ ئەندامانی سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسیی خۆیان دەستنیشان بكەن. لە حكوومەتیش پێویستە بۆ وەرگرتنی پۆستەكان ڕەچاوی تەمەن بكرێت؛ بەو واتایە كە بۆ نموونە نێونجی تەمەنی كابینە لە 50 ساڵ زیاتر نەبێت.\nتواناداركردنی گەنجان لە ڕێگەی پێگەیاندن و ئامادەكردنیان بۆ سەركردایەتی، یەكێك لە پرۆگرامانەیە كە دەكرێت لە ئاستی نیشتمانی پلانی بۆ دابنرێت و، دەتوانێت بوار و دەرفەت بۆ بەشداریی سیاسیی گەنجان بڕەخسێنێت.


👫 ئازاد خانەقینی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Nov 19 2008 1:35PM\n👁 ئی بابەتە 80,332 جارێ وینیان\nهونەرمەند ناوی تەواوی ئازاد وەهاب عەبدولڕەحمانە و [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 9 1 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 19-11-2008 13:35:58\n📷 ئاغا و خەلیفە نزیک پردی گەورە لە شاری خانەقین ساڵی 1955 وینە و پەنەجناس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Mar 14 2019 6:02PM\nخانەقین 1955 [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 80% ✍ س.ئـ. 14-3-2019 18:02:33\n📷 ئاهەنگی یەکێتی ئافرەتانی خانەقین ساڵی 1973 وینە و پەنەجناس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 19 2016 8:05AM\n👁 ئی بابەتە 6,108 جارێ وینیان\nئاهەنگی یەکێتی ئافرەتانی خانەقین لەگەل یەکەم تیپی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 94% ✍ م.ب. 19-5-2016 8:05:40\n📊 ئاوارەکانی خانەقین ئامادەنین بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 7 2018 8:50AM\n👁 ئی بابەتە 1,958 جارێ وینیان\nدواڕۆژ، سیروان حەسەن لەماوەی پێنج ساڵی رابردوودا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 97% ✍ هـ.ب. 7-12-2018 8:50:20\n📷 ئەحلام مەنسور و هاوپۆلەکانی - قوتابخانەی دار المیسلون - 1964 لە خانەقین وینە و پەنەجناس\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jan 28 2013 9:23PM\n👁 ئی بابەتە 15,028 جارێ وینیان\nخانەقین [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 70% ✍ هـ.ب. 28-1-2013 21:23:09\n📝 ئەنجومەنی وەزیران هێرشەکەی خانەقین رسوا دەکات بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 28 2014 10:27PM\n👁 ئی بابەتە 5,262 جارێ وینیان\nبە توندی ئەو هێرشە تیرۆرستییە خوکوژییە ڕسوا و شەرم [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 62% ✍ هـ.ب. 28-4-2014 22:27:26\n📊 باخەکانی خانەقین دەسوتێندرێن و دەکرێن بە شوێنی نیشتەجێبوون ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 24 2017 1:16PM\n👁 ئی بابەتە 8,967 جارێ وینیان\nماوەی چەند ساڵێکە ڕووبەرێکی بەرفراوان لە باخەکانی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 0 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ.ف. 24-6-2017 13:16:29\n🏰 باخەکانی خورما لە خانەقین یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 8 2017 5:00AM\n👁 ئی بابەتە 3,729 جارێ وینیان\nرووداو - خانەقین خانەقین بە شاری نێو باخان دەناسر [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 8 0 ✔ 99% ✍ ئـ.ئـ.ف. 8-6-2017 5:00:53\n📝 بانگەوازێک لەسەر خراپی رەوشی خانەقین لەلایەن ژمارەیەک کەسایەتی سیاسی و پەرلەمانی بەڵگەنامێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی May 22 2019 3:50PM\n👁 ئی بابەتە 1,906 جارێ وینیان\nماوەیەکە دەستەو تاقمی چەکدار بەناوی داعشەوە، شەوان [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 2 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 22-5-2019 15:50:12\n📊 بەرپرسێک: لە دووساڵدا 500 گەنجی خانەقینی بوون بە حەشد شەعبی ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Apr 12 2017 4:55PM\n👁 ئی بابەتە 6,205 جارێ وینیان\nەپرسێکی پارتی لە خانەقین ئاشکرای دەکات، کە تاوەکو [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 89% ✍ هـ.ب. 12-4-2017 16:55:29\n| کاتوو وەشکەردەیو لاپەڕەی: 4,649 چرکە!


شەڕی ئیرادە - پەرەگراف\nئەگەرچی نێوانی پارتی و یەکێتی نەگەیشتۆتە مریشکە ڕەشە، بەڵام گەڕێکی دیکە لە دەستبادانی سیاسیان لە پێشە. دوایین پەرەسەندنەکانئاماژەی رونیان تێدایە کە ھەر لە رۆژی یەکەمەوە، لای پارتی ھەندێک شت بڕاوەتەوە و یەکێتیش تا ماوەیەک بەدوای کڵاوی بابردووەوە بووە. پارتی و بە دەقیقیش بارزانی بڕیاری یەکلاکەرەوەیان ئەوە بووە کە ئەمجارە پۆستی سەرۆککۆمار ئیستیحقاقی پارتییە و خۆیان گوتەنیلەسەر یەکێتی و لەسەر شەخسێک تاپۆ نەکراوە.\nیەکێتی دوا بڕیاری ئەوەیە کە بەرھەم ساڵح تاکە کاندیدیانە بۆ ئەو پۆستە. ھۆکارەکانیشی روونن کە کشاندنەوەی بەرھەم ساڵح ھیچی لەموعادەلەکە نەدەگۆڕی و، ئەگەر کشاندبایانەوە ھەم بێ ئیرادەیی خۆیان دەردەخست و ھەمیش بەرگێکی مەغدورییەتیان بۆ بەرھەم ساڵحدەدوری کە ئەو بەرگەی دواتر لە سلێمانی دەپۆشی!\nلە ئێستاوەڕا گرەوکردن لەسەر ئەوەی کێ دەیباتەوە، رەنگبێ لای ھەندێک کەس ئاشکرا بێت یان قابیلی پێشبینی بێت، بەڵام ئەم شەڕە لەدرێژماوەدا یەک دۆڕاوی دەبێ کە ئەویش پارتییە. کاندیدی پارتی بیباتەوەش، پارتی براوە نابێ؛ سەقامگیریی سیاسیی کوردستان کە پارتیخۆی بە خاوەنی دەزانێ، تەفروتوناش نەبێ ھەڵدەتەکێ.\nبەرھەم ساڵح سەربکەوێت، چوارساڵی کۆتایی بەڕێدەکات. وەک چوارساڵی یەکەم خەریکی مەرایی نابێ بۆ چوارساڵی دیکە و چی لەدەستبێت لە تۆڵەکردنەوە لە پارتی و حکومەتەکەی دەیکات.\nئینجا دیسان ئەگەر یەکێتی بدۆڕێت رەنگبێ زۆر شتی دیکەش لەسەر ھەردوو ئاستی ناوخۆیی(کشانەوە لە حکومەت) و لەسەر ئاستیئیقلیمی و نێودەوڵەتیش کار بۆ روخاندنی حکومەتەکەی بەغدا دەکات.\nئەم حیساب بۆنەکردنەی پارتی ئەگەر جاران یەک کەس لە دژی وەستابێتەوە، ئەمڕۆ (بە قوباد تاڵەبانیشەوە کە نەرمترین کارەکتەری مامەڵەکردن بوو لەگەڵ پارتیدا) لەلایەن تێكڕای یەکێتییەوە بە شەڕی ئیرادە یان شەڕی ئیسپاتی بوون و نەبوون حیسابی بۆ دەکرێت و لەوپێناوەشدا، دەبێ بتوانن بەرامبەر بە پارتی بوەستن.\nئەم شەڕەیان پێدەکرێ یان نا؟ ئەوە باسێکی دیکەیە، بەڵام پارتی توانای ئیدارەدانی ئەم ھەموو ململانێیەی نییە. کردنەوەی بەرەیەکی دیکەلەم قۆناغەدا، توانای پارتی لە حوکمڕانیدا ئیفلیج دەکات. ئەگەر دوو ئیدارەییش دروست نەکاتەوە، ئەوا ھەرکەسەو دەبێتەوە حاکمی زۆنیخۆی.


جووڵان، جوانی و جاویدانی | ئاژانس\nHome سەرەکی جووڵان، جوانی و جاویدانی\non: كانونی دووه‌م 28, 2018 In: سەرەکی, فەرهەنگNo Comments\nیەک/ لە نێوان هەردوو وشەی «جووڵان» و «جوانی»ـدا، سەرەڕای چەند پیتی هاوبەش، پەیوەندییەکی ورد و پێکەوەگرێدراویش هەیە. لێرەدا دەبێت ڕوانیمان بۆ چەمکی «جووڵان» یەکلایی بکەینەوە، کە ڕوانینێکی پۆزەتیڤ و ئەرێیانەیە و مەبەستمان لە «جووڵان» دژبەرامبەری «تەوەزلی» و «تەمبەڵی» و هیچ‌نەکردنە. هەر ئاکتێک ئێمە ڕۆژانە دەینوێنین، بەرئەنجامی جووڵانێکە؛ ئیتر ئەو جووڵانە لە هەستان و دانیشتندا بێت، یان لە ڕۆیشتن و کردنەوە و داخستندا. جووڵان بەرکەوتن پێک دێنێت، بەرکەوتن دەتوانێت بەرهەمهێنەر و مانای هەموو چەمک و ئایدیاکان بێت: جوانی، ناشیرینی، توندوتیژی، ڕق، خۆشەویستی و… گەردوون و سروشت لە جووڵانەوەی بەردەوامدان، زەوی بە دەوری خۆردا دەجووڵێت و ئەستێرە و مانگ و هەورەکانیش هەریەکە و بە نۆرەی خۆیان جووڵان دەکەن. تەماشا بکە؛ هەمیشە دیمەنی ڕووبارێکی جووڵاو لە ڕووبارێکی مەنگ و وەستاو پڕژیانتر و جوانترە. جووڵان پاڵ بە تەن و تەنۆلکەکانەوە دەنێت و لە حەرەکەتێکی دیالەکتیکیدا تێکدان و ڕیزکردن ڕوو دەدات. جوانیی گوڵێک، بەرئەنجامی زنجیرەیەک گۆڕان و کارلێکی فیسیۆلۆژی و کیمیاوییە، تاکو گەیشتن بە پشکوتن و گەشانەوە و جوانیی. جووڵان دژ بە وەستان و یەکڕیتمییە، شڵەقانە، دژ بە ڕێکێتی و تەنزیم.\nدوو/ جووڵان دیاردەیەکە کاریگەرە بە ڕەوتی سەردەمەکان، بەو واتایەی هەر سەردەم و زەمانێک خاوەن جۆرێک لە جووڵان و جووڵێنەری خۆیەتی. نیسبەت بەم سەردەمەی ئێستامان، کە تێیدا شتەکان بە یارمەتی دنیای دیجیتاڵ و تێکنۆلۆژی لە حەرەکەتێکی بەردەوام و خێرادان، جۆری جووڵان و بەرکەوتنەکانیش بە هەمان بەردەوامی و خێرایی هەن و ڕوو دەدەن، بۆیە دیاردەگەلێکی وەک لێکحاڵینەبوون، گرژیی، نالێبووردەیی، توندوتیژیی جەستەی و دەروونی لە لووتکەدان. ئەو ڕەوتە خێرا و بە هەڵپەی جووڵان و بەرکەوتن، کە ڕاگوزەر دێت و بۆ تەمەنێک ئاسەوار لەسەر زەین و بیرەوەری جێ دەهێڵێت، سەرلەبەری پەیوەندی و پێکهاتەکانیشی لەگەڵ خۆیدا گۆڕیوە و دەگۆڕێت. بە واتایەکی تر؛ جووڵانە کە بابەت و جۆری پەیوەندییەکانی ئێمە بە یەکتر و تەنانەت بە شتەکانیشەوە، ناچار بە گۆڕان و گونجان دەکات، بۆ ئەوەی مەودا و بۆشایی و جێمان لە نێوان ئێمە و سەردەمدا دروست نەبێت، ئیجباری خۆمیقاتکردنمان لەگەڵ گۆڕانە یەک‌بەدوای‌یەک و بە پەلەکاندا دەکات. ئیدی چەمکی جوانی لەم نێوانە چی بەسەر دێت؟ جوانیش دیسان سەر بە هەمان نەریت و هەمان سیاقە و ناچارە پەیڕەوی لە هەمان میتۆد بکات، جوانیش بەزەبر و ملکەچی، سەرلەنوێ خۆڕاهێنان و خۆپێناسەکردنەوە نیسبەت بەو گۆڕانە کتوپڕ و خێرایانەی لە ئەنجامی جووڵان و بەرکەوتنی ئینسانەکان و شتەکاندا دێنە بوون، خۆی ئەپدەیت دەکاتەوە. جوانییەک کە لەم سەردەمەدا هەیە دەتوانین بڵێین جوان نییە بە پێوەر و مانا کلاسیک و ڕۆمانسەکەی پێشوو، شکۆی جوانی دابەزێنراوە، جوانی جادەیی و بازاڕیی کراوەتەوە. جوانی، لەم شیعرەی ڕامبۆ بە دواوە چیتر جوانییەکی سروشتگەرا، میتافیزیک و پیرۆز نەما: «ئێوارەیەک/ جوانیم لەسەر ئەژنۆم دانا/ بینیم تاڵ بوو/ جنێوم پێدا.» لێرەوە کەڵكەڵەی کەشف و دۆزینەوەی جوانی لە دیاردە و پەناوپەسێوە دزێو و ناشیرنەکاندا هاتەگۆڕێ، ئەدەب و هونەری مۆدێرن بە ئاوڕدانەوە لەو بابەت و دەربڕینانەی ڕۆژانێک قێزەون و نائیستاتیکی بوون و جێیەکیان نەبوو لە دەق و کارە هونەرییەکاندا، جارێکی تر لە فۆڕمێکی سەردەمیانەدا بانگی کردنەوە و کردنی بە دەق و کاری هونەری. تیۆدۆر ئەدۆڕنۆ لە وتاری «ئیستاتیکای ناشیرینی»ـدا دەڵێت: «هونەر لەگەڵ چەمکی جوانیدا هاوسەنگ نییە، بۆ ڕەخساندن و دروستکردنی جوانی، پێویستی بە ناشیرینی (وەک نەفی جوانی) هەیە.» جوانی لە شار و دنیای مۆدێرندا، جوانێکی ناجوان و هەندێک جاریش لیق و قەڵافەتێکی ناقۆڵایە، زۆر ئاسایییە بچیتە یەکێک لە مووزە گەورەکان و ببینیت سیفۆنی ئاودەست یان کلێنکسی بەکارهاتوو وەک کارێکی هونەری نمایش کراون. ئەگەر حەپەسان و دۆشدامانێک لەم نێوانەدا هەبێت، دیسان دەکەوێتە سەر ناچاوەڕوانی، ئامادەنەبوون و وەرنەگرتنی ئێمە بۆ ئەو بابەت و شتانەی کە لە دیدی عامدا بۆ هونەر ناشێن و کراون بە هونەر.\nسێ/ کۆدەکان و ئاماژەکانی ناو دەق و کارە هونەرییەکان، تاکە ئیمکان و هەڵگری جووڵانن؛ جووڵان بە شێوەی ڕەوت و سەیروورەت. کۆدەکان و ئاماژەکان مینی چێنراون لە کێڵگەی دەقدا و خوێنەر بە وردبوونەوە و تاوتوێکردن لە نیگا و زەیندا، ئەم کۆد و ئاماژانە دەکاتەوە (پووچەڵ دەکاتەوە)، ئەمە جۆرێکە لە کار/کاردانەوە، بەرهەمهێنان/مەسرەفکردن، بە خاتری دەرکێشانی جوانیی نوستوو. کۆدەکان و ئاماژەکان ئۆرگانێکی زیندوو و بزوێنەری دەق و کارە هونەرییەکانن، تەنانەت لەو کارانەیشدا کە بە ڕواڵەت سادەن و لە قووڵاییدا تەنراون بە فرەمانایی و فرەخوێندنەوە، خوێنەر دەخەنە وەسوەسەی جووڵان و گەڕان بە شوێن دۆزینەوەی جوانیدا.\nچوار/ لە پێناسەیەکی بەکلاسیکبوودا: ژیان واتە جووڵان، کار و بەردەوامیدان، ئەو کاتەی لە جووڵان، کار و بەردەوامیدان دەوەستین، خامۆشی و سکوونەت باڵادەستی پەیدا دەکەن و ژیانیشمان دەوەستێت و دەکەوینە خامۆشی و سکوونەتەوە، کەواتە خۆکارانە بەرهەمهێنانی جوانیش دەگاتە داخران و بنبەست. جووڵان فاکتەری گرنگی مانەوە و نەمریییە؛ بەبیرهێنانەوەیەکی خێرای ئەو کتێب، فیلم و تابلۆ و… ـانەی کە خوێندووماننەتەوە و بینیومانن، دەتوانین بڵێین یەکێک لە هۆکارە لە پێشینەکانی مانەوە و نەمریی هەریەک لەو بەرهەمانە بە شیددەت شەتەکدانیانە بەو جووڵان و سرکی و بزێوییەی لە هەناو ئەو کارانەدا هەیە، جووڵان و سرکییەکی ڕامنەکراو و یاخی. جووڵان داینەمۆ و دابینکەری وزە و پۆتانشێڵی جوانی و جاویدانییە، بەردەوامییە بۆ داهێنان و نوێبوونەوە. جووڵان، جووڵێنەری شۆڕش و ئاژاوەگێڕیی و چاکسازییەکانە، بە جووڵان، ڕووداو و کارەکتەر پێک دێت و چیرۆک و ڕۆمان دەخولقێن، بە جووڵان و وەشاندنی فڵچە و هێڵەکان، تابلۆکان دەخولقێن، بە جووڵانی وشە و پەیڤەکان ڕیتم و ئاوازەکان دەردەچن و شیعر و مووسیک دەخولقێن. جووڵان تاکە سنوور و جیاکەرەوەی نێوان ئێمە و مردووەکانە.


بەشداری عارف باوەجانی لە کۆنگرەی هاوپەیمانی هاوڵاتیانی نێودەوڵەتی\nبەشداری عارف باوەجانی لە کۆنگرەی هاوپەیمانی هاوڵاتیانی نێودەوڵەتی ( ئاڵیانس) .\nهاوپەیمانی هاوڵاتیانی نێودەوڵەتی( ئاڵیانس).ریکخراوێکی بە پڕۆژەی گرنگی جیهانییە. لە نۆڤەمبەری ساڵی٢٠٢٠ یەکەمین کۆنگرەی خۆی لە شاری سوتشی لە وڵاتی سۆڤیەت، بە بەشداری خەڵکانێکی ناسراو دیاری وەک وەزیر وبەرپرسی باڵا لە٤٢ وڵاتی جیهان، بە درووشمی\n( هاودەردی و هاوکاری، پێکەوە ژیان، کولتوری، ئارامی لە چوارچێوەی ئابووری و ئاشتی و زانستیدا). گرێداو، و دامەزراندنی خۆی بە فەرمی ڕاگەیاندووە.\nبنکەی دەستپێکی ئەم ڕێکخراوە لە وڵاتی ڕوسیایە، بەڵام نوێنەرایەتی لە چەندین وڵاتی جیهاندا هەیە، و بەردەوامیش نوێنەرایەتی لە وڵاتان دەکاتەوە. هەر ئەم ڕێکخراوە کاری هاوبەشی لەگەڵ چەندین ڕێکخراوی گرنگی جیهانی هەیە. بەشی زۆری بەرپرسانی لە کەسانی وەک سەرۆک وەزیران، وەزیران و بەرپرسە باڵاکانی پێشووتری وڵاتانی زلهێزن. هەڵگری کۆمەڵێک پڕۆژەی گرنگی دیپڵۆماسی، زانستی، و ئابووری و ئاشتییە بۆ جیهان.\nسەرۆکی گشتی و دامەزرێنەری سەرەکی بەڕێز ئەیوب کارا وەزری پێشووری ئیسرائیلە. باڵوێزی گشتی و ڕێکخەری کاری ڕۆژانەی ئاڵیانس بەڕێز: ئەڵیکساندەر شاپیرۆیە، کە دەورەیەک سەرۆکی وزەی جیهان بووە وەک نوێنەری ڕوسیا. چەندین کەسایەتی دیکەی دیاری وڵاتە جیاوازەکانی عەرەبی و ئاسیایی و ئەمریکی و ئەفریقی و خۆرهەڵاتی ناڤینی تێدایە.\nعارف باوەجانی بە بانگهیشتی فەرمی وەک تەنیا کوردێکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەو ڕێکخراوە جیهانییە. لە کۆنگرەی ئەمڕۆ ١٠ / ٥ / ٢٠٢١ بەشداری هەبوو.\nلەو کۆنگرەدا کۆمەڵێک لە کەسایەتی و بەرپرسانی بەشدار وتاری خۆیان پێشکەشکرد. لە بەشی دووەمی کاری کۆنگرەدا بەڕێز عارف باوەجانی، لە ٥ خوولەکدا پێناسەیەکی کورتی، لە سەر ئاشتیخوازی گەلی کورد بە گشتی و ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئاراستەی بەشداران کرد. لە ناو ئاخنی قسەکانیدا ڕایگەیاند کە گەلی کورد هەمیشە قوربانی پڕۆسەی بە ناو ئاشتییەکان بووە. بەو هیوایە کارێک بکرێت ئیتر ئەم ئاشتییەش کە لە جیهاندا باسی لێوە دەکرێت، ئەم گەلەی ئێمەش بگرێتەوە.\nقسەکانی بەڕێز باوەجانی بە گەرمی لە لایان بەشداران و بەرپرسانەوە پێشوازی لێکرا.\nلایەن بەرپرسانی ئاڵیانسەوە چەندین پێشنیاری گرنگ و بەکەڵک خرایە بەردەست بەڕێز عارف باوەجانی،کە لە چوارچێوەی هاوپەیمانی هاوڵاتیانی نێودەوڵەتی ( ئاڵیانس) بۆ گەلی کورد کاری لە سەر بکرێت.\nبەشی ڕاگەیاندنی ستافی ئامادەکاری پڕۆژەی دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کودستان.\nئیمەیلی فەرمی بۆ پێوەندی گرتن بە پرۆژەی دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.Email: [email protected]\nگرووپی فەرمی باو فایسبووک بۆ دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. https://www.facebook.com/groups/200764868187676\nتویتەری فرمی پڕۆژەی دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە تاڕاوگە\nState E Kurdistan (@StateEKurdista1)\nگرووپی تێلەگرامی پڕۆژەی دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان\nپەیجی فەرمی فایسبووکی (دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان)\nڕێکه‌و 2021-06-01 14:55:40


كتێبی (به14ڕێگادا) وه‌كوو ئه‌وانی دیكه – Denegkan\nكتێبی (به14ڕێگادا) وه‌كوو ئه‌وانی دیكه\nbyبه‌شدار\tAugust 11, 2012\tئەدەب\nبه‌گشتی ئه‌و نووسینانه‌ی له‌باره‌ی شیعری كوردییه‌وه نووسراون و ناویان لێندراوه (ڕه‌خنه) جێگه‌ی متمانه نین و بێ بایه‌خن. ستایش نووسین ناوی لێندراوه ڕه‌خنه، ئاخر ئه‌وه واقیعێكی تاڵ و هه‌ستپێكراو و ترسناكه له ئه‌ده‌بی كوردیدا، به‌هۆی نمایش كردنی ئه‌و هه‌موو نوسن ـ شیعره خراپه به‌باش.\nئه‌گه‌ر شیعری كوردی هه‌یه، كوانێ؟ بۆچی هیچ نووسینێكی له‌باره‌وه نابینین؟ نووسین ها..! بۆچی ئه‌وه‌ی له‌باره‌ی شیعری كوردییه‌وه نوسراون جگه له‌وه‌ی كه خوێنه‌ری پێ هه‌ڵخه‌له‌تێندراوه هیچی دیكه نه‌بوونه؟ گومانم له نه‌بوونی ڕه‌خنه‌ی كوردی نه‌ماوه، كورد ڕه‌خنه‌ی نییه، ده‌كرێ ئه‌م ده‌ستواژه‌یه باش بێ: شتایش نووس! كورد ستایش نووسی زۆری هه‌یه.\nكتێبی كوردی پڕه له هه‌ڵه‌ی گه‌وره و له ناو هه‌ڵه‌دا چه‌قیوه، وه‌كوو زۆربه‌ی شته‌كانی دیكه‌ی كوردی، هه‌ڵبه‌ت دنیای ده‌ره‌وه‌ی كوردی نا.\nلێره‌دا ته‌نیا سه‌ری خۆم و خۆنه‌رانی پێ ده‌یه‌شێنم ئه‌گه‌ر له‌وه زیاتر له‌باره‌ی ڕه‌خنه‌ی كوردییه‌وه كه نییه (پیت) فڕێبده‌م.\nگه‌مژه‌كان به نووسینی خراپیش سه‌رسام ده‌بن، من به‌ناو ڕه‌خنه‌گرانی كوردی وه‌ها ده‌بینم ئه‌گه‌ر ئه‌و هه‌موو ستایش نامانه‌ی نوسیویانه و ده‌نووسن و فڕێی ده‌ده‌نه ده‌ره‌وه‌ی ژووره‌كانیان، بڕوای ته‌واوی ئه‌وان بێ.\nله‌باره‌ی كتێبی (به 14ڕێگادا)ی ڕێبین ئه‌حمه‌د خدره‌وه..\nجیاوازی ئه‌و كتێبه‌ی ڕێبین له‌گه‌ڵ ته‌واوی كتێبه‌كانی دیكه‌ی شیعری كوردی چییه و ئه‌و كتێبه چی بۆ شیعری كوردی كردوه؟ من پێم وایه ئه‌وه‌ی ده‌نووسێ ده‌بێ به‌م نیازه بنوسێ كه گۆڕانكاری درووست بكات، ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی بۆ نه‌كرا باشتره نووسینه‌كانی نه‌باته ده‌ره‌وه.\nله‌گه‌ڵ ده‌ستبردن بۆ هه‌ر كتێبێك كه تازه چاپ بووه و ده‌كه‌وێته ده‌ستمان، ده‌بێ بڕوامان وه‌هابێ كه ئه‌م كتێبه‌ی به‌ته‌مای خوێندنه‌وه و بینینی دنیایه‌كی تا‌یبه‌تر له‌و‌انه‌ی خوێندوومانه‌ته‌وه بخوێنینه‌وه، له‌وه‌ها كاتێكدا ئه‌گه‌ر ئه‌وه ڕووی نه‌دا ئه‌وه بڵانسی منی خوێنه‌ر تێك ده‌چێت، بنووسی كتێبیش به‌رپرسیاره.\nبه‌ڵانیكه‌م ده‌بێ بزانین ڕێبین چۆنی نووسیوه و تا چه‌ند خۆی له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌ی شیعری كوردی گونجاندوه و ئومێدی ئه‌وه‌ی لێ ده‌كرێ یان لێكراوه گۆڕانكاری دروست بكا و له‌م فه‌زا ترسناكه‌ی كه هه‌یه له ده‌بی كوردیدا گه‌شبینمان بكا.\nشیعرێكی ڕێبین له ل 109دا به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه هه‌یه..\nخۆیان خستۆته نێو قه‌فه‌زی باڵنده‌كان\nدوو باڵیان لێ بڕوێ\nسه‌ره‌تا (منداڵه‌كان) هه‌له‌یه باڵنده‌كانیش! كامه منداڵه‌كان؟ كامه باڵنده‌كان؟ منداڵه‌كان، كه‌ره‌كان، حوشتره‌كان، خانوه‌كان، واتا ئه‌وه‌ی ئاشنایه، كوا منی خوێنه‌ر ده‌بێ بزانێ كامه منداڵه‌كان! كامه باڵنده‌كان! له كوێدا به‌ریان كه‌وتووم! ده‌بوو به‌م شێوه‌یه بووبا: (منداڵ) (باڵنده) خاوه‌نی ئه‌م نووسینه، له خواره‌وه ئه‌م په‌یڤانه‌ی ڕێبینی ڕاستكردۆته‌وه.\nخۆیان خستۆته نێ قه‌فه‌زی باڵنده‌كان\nڕسته‌ی نێو چووتكه‌وانه بۆچی داندراوه؟ هه‌رچه‌ندی سه‌رم هێناوبرد حاڵی نه‌بووم، خۆ ناشكرێ بڵێن هه‌له‌ی تایپه.. ده‌بێ وابێ؟!\nڕسته‌ی ئاماژه پێكراو هه‌م هه‌له‌یه هه‌میش زیاده، ئه‌و په‌یڤانه‌ی ڕێبین چۆن ده‌بوون به شیعر؟ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه كه من دایده‌نێم وه‌كوو ڕیتم و ته‌كنیكی شیعری ته‌واوه و جوانیشه، ئه‌وه‌ی دیكه ته‌نیا وشه سه‌رف كردنه.\nده‌چوونه نێو قه‌فه‌زی باڵنده\nبه‌خه‌یاڵی ئه‌وه‌ی باڵیان لێ بڕوێ.\nئێستا شعرێكی جوان و بێ خه‌وشه، شاعیری كورد ئه‌وه‌نده‌ی خه‌ریكی وشه په‌ستانه له ڕسته نیو ئه‌وه‌نده خه‌ریكی، شیعر نووسین نه‌بوونه.\nله ل78دا شیعری (پاسی زه‌مین) تاكدێرییه‌ك هه‌یه به‌م شێوه‌یه‌ی خستوومه‌ته نێو جووتكه‌وانه:\n(چاوه ڕه‌شه‌كانت قاوه‌یین)\nمن نازانم ئه‌وه چ بوو! چییه ـ چبوو! ناو له‌وه بنێم شیعری مۆدێرن، یان پۆست مۆدێرن؟ ده‌زانم تاكدێڕی بوو.. هه‌ر ئه‌وه‌نده.\nله ل81دا شیعرێكی دیكه‌ی ڕێبین هه‌یه به‌و پێیه‌ی كه خه‌ریكی شیعره‌كانی ڕێبینی بووم و زۆرینه‌یانم خوێنده‌وه، وای ده‌بینم ئه‌و شاعیره‌یش هیچ جیاوازی نییه له‌گه‌ڵ شاعیرانی پێش خۆی له وشه به‌فیرۆدان و درێژدادڕیدا، به‌و پێیه‌ی ده‌بینم وشه‌ی به‌زۆر خستۆته نێو ڕسته‌وه..\nخۆشه‌ویسته‌كه‌م له به‌هه‌شته و من له دۆزه‌خ\nهه‌ركات دێته سه‌ردانم كاسه‌یه‌ك هه‌نگوینم بۆ دێنێ،\nمنیش خوا هه‌ڵناگرێ میهره‌بانم\nته‌شتێك خه‌ڵوزی پێ ده‌ده‌م..\n(شیعر واتا دۆزینه‌وه‌ی جوانترین وشه له ڕسته‌دا) من له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕسته‌یه‌دا ته‌واو هاوڕام، ئه‌و شیعره‌ی ڕێبین كه له چه‌ند كۆپله‌یه‌كی كورت، كورت.. پێكهاتووه و ناوی شیعره‌كه: (پاسی زه‌مین)ه هه‌مان ئه‌و ئه‌زموونه‌ی ع ع یوسفه كه چه‌ندین ساڵه پێیه‌وه خه‌ریكه و به‌رده‌وامیشه، ڕێبین له ژێركاریگه‌ری شیعره‌كانی (ع ع یوسف)یدا شیعری (پاسی زه‌مین)ی نووسیوه، وه‌كوو شیعره‌كانی ع ع یوسفیش پابه‌ند نه‌بووه به ڕیتمی شیعرییه‌وه، كاریگه‌ری ع ع یوسفی له چه‌ندین جێگه‌ی دیكه‌ی كتێبی به 14ڕگادا هه‌یه، ته‌نانه‌ت هه‌مان ئه‌زموونی تاكدێری ع ع یوسفیشی دووباره كردۆته‌وه، من ئه‌وه به هه‌له‌یه‌كی گه‌وره ده‌زانم، تۆ شاعیربی و له‌مان كاتدا به‌شه‌رێكی دیكه‌یش وه‌كوو كه‌سێكی دیكه كه هه‌بووه و ته‌نانه‌ت زیدووشه، هه‌بوونت نایش بكه‌ی.\nله پاڵ ئه‌وه‌یشدا شیعره‌كه ده‌بوو وه‌ها با:\nئه‌وه سه‌ره‌وه كه بۆییم ڕاست كردۆته‌وه، ته‌واوه، ئه‌وه‌ی دیكه دیسان زیاده و هه‌له‌یشه، ئاخر\n(یش خوا هه‌ڵناگرێ میهره‌بانم) چی بۆ شیعره‌كه كردوه له وێران كردنی بترازێ، به دڵنیاییه‌وه، شیعره‌كه‌ی تێكداوه و له واتاكه‌یش تێنه‌گه‌یشتم.\nله هه‌مان شیعر (پاسی زه‌مین)دا ل80 دیسان وشه به فیرۆدان و هه‌له هه‌یه، ناچارم ڕاستی بكه‌مه‌وه.\nسه‌د لاپه‌ڕه‌ی خۆشه‌ویستیم بۆت نووسی\nشتێكی به‌جێت وت، ته‌نها وتت خه‌تت خۆشه!\nله‌م دوو ڕسته‌یدا چه‌ندین هه‌له هه‌یه، یه‌كه‌م، سه‌باره‌ت به زمانه‌كه‌وه، (وت) هه‌له‌یه (گوت) ڕاسته.\n(وتت) هه‌له‌یه (گوتت) ڕاسته.\n(ته‌نها) هه‌له‌یه (ته‌نیا) ڕاسته.\nڕاستكردنه‌وه‌ی شیعره‌كه‌یش وه‌هایه:\nسه‌د لاپه‌ڕه‌ی خۆشه‌ویستیم بۆت نووسی..\nته‌نیا گوتت خه‌تت خۆشه!\nشیعری (ڕێگاكان) ل7 هه‌ستم كرد شیعرێكی زۆر جوان ده‌خوێنمه‌وه، كه‌چی دیسان له كۆتاییدا به وشه سه‌رفكردن خراپی كردوه، شیعره‌كه به‌ر له سێ ڕسته‌ی كۆتایی ته‌واوه و هیچ عه‌یبێكی لێ نایه‌ت و جوانه، به‌ڵام ئه‌و سێڕسته‌ی كۆتایشی پێوه‌یه.\nهه‌موو ڕێگاكانی خۆكوشتنم تاقی كردنه‌وه؛\nخۆفڕێدان له‌سه‌ر قه‌نه‌فه‌وه\nخۆخستنه ژێر ئۆتۆمبێلێكی منداڵان\nسه‌رخستنه نێو ته‌شتێكی به‌تاڵ\nچه‌قۆچه‌قاندن له‌سه‌ر دڵی وێنه‌یه‌كم\nعاشق بوون به بووكه‌شووشه‌یه‌ك\nخۆخنكاندن به په‌ت له شیعرێكدا\nهه‌موو ڕێگاكانی خۆموشتنم تاقی كردنه‌وه و\nبا زیاتر بژیم… زیاتر،\nبه هیوای ژیانێكی خۆش\nله‌نێو گۆڕستانی زیندوواندا\nشیعری(ڕێگا‌كان)یش به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه ته‌واوه، ئه‌وه‌ی دیكه زیاده:\nله‌م كتێبه‌ی (ڕێبین)دا چه‌ندین شیعر هه‌ن ـ هه‌بوون.. من تێیان نه‌گه‌یشتم، هه‌ر چه‌ندی خۆم هێنا و برد، حاڵی نه‌بووم.\nبه 14 ڕێگادا/ ڕێبین ئه‌حمه‌د خدر- 2012\nPrevious نۆ چیڕچیرۆک … حەمەفەریق حەسەن\nNext پێڵاوەکانی …. حەمە کاکەڕەش


له‌لایه‌ن: محەمەد تاهیر - به‌روار: 2021-02-27-11:48:00 - کۆدی بابەت: 2703\nمافەكانی مرۆڤ چییە؟\nمافی مرۆڤ بریتییە لە كۆمەڵە مافێكی ڕەگداكوتاو كە دەبێت هەموو مرۆڤێك هەیبێت بە بێ گوێدانە ڕەگەز، دین، ڕەچەڵەك و زمان، هەروەها ئەوە دەگەیەنێت كە ئەم مافانە یەكسانە بۆ هەموو تاكێك بەبێ جیاوازی كردن لە نێوانیاندا، ئەم مافانە هەمووی پەیوەندی بەیەكەوە هەیە و نابێت جیابكرێنەوە، كە هەموو ئەم مافانە پارێزراوە لەلایەن یاسا نێودەوڵەتی و پەیماننامەكانەوە.\nیاسا نێودەوڵەتییەكان بۆ مافەكانی مرۆڤ\nیاسا نێودەوڵەتییەكان بۆ مافەكانی مرۆڤ ئاماژە بە پابەندبوونی حكومەتەكان دەكات كە دەبێ پابەندبن بە مامەڵەكردن لەگەڵ تاكەكانی خێزان بە یەك شێواز لەڕیگەی چەند ڕێكارێكەوە، ئەمەش بۆ جەختكردنەوە لەسەر مافەكانی مرۆڤ و پاراستنی ئازادییە بنەڕەتییەكان هەم لە ئاستی تاك و كۆمەڵگادا، ئەم یاسایە پشتدەبەستێت بەچەند بنەمایەك كە بریتیین لە: ڕاگەیاندی جیهانی بۆ مافەكانی مرۆڤ، پەیماننامەی نەتەوە یەكگرتووەكان، كە بڵاوكرایەوە لە ساڵەكانی 1945 و 1948، پاشان نەتەوە یەكگرتووەكان هەستا بە فراوانكردنی یاساكانی مافی مرۆڤ بۆ ئەوەی بەشەكانی تری كۆمەڵگە بگرێتەوە وەك، ئافرەت، منداڵ، كەمینەكان هەروەها خاوەن پێداویستییە تایبەتەكان، ئێستە ئەم بەشانە هەموویان مافی خۆیان هەیە كە دەیانپارێزێت لە جیاكاری كە لە سەردەمی كۆندا زۆر بەربڵاو بوو.\nبەیاننامەی گشتی بۆ مافەكانی مرۆڤ\nبەیاننامەی گشتی بۆ مافەكانی مرۆڤ بە یەكێك لە گرنگترین پەیماننامەكانی مێژووی مافی مرۆڤ دادەنرێت، كە ئامادەكراوە لەلایەن كۆمەڵە كەسێك كە باكگراوەندیان هەیە لە سەقافەت و كلتوور و یاسادا لە جیهاندا، هەروەها وەریانگێڕاوە بۆ زیاتر لە 501 زمان.\nچەند پۆلێنێكی مافەكانی مرۆڤ\nكۆمەڵێك ماف هەن كە بە ڕاها دادەنرێن و ناگۆڕدرێن، لەژێر هیچ بارێكدا نابێت پێشێل بكرێت، ئەم مافانە ڕێگری لە خاوەن دەسەڵاتەكان دەكات لە ئەنجامدانی تاوان وەك، كوشتنی بەكۆمەڵ، لەسێدارەدان، ئەشكەنجەدان و ڕەگەزپەرستی، هەروەها ئازادی بیروڕا دەربڕین و هەڵبژاردنی دین دەبەخشێت بە تاكەكان.\nمافە یەكسان و جیانەكراوەكان\nجیاكاری نەكردن لە نێوان تاكەكاندا بە بنەمایەكی سەرەكی دادەنرێت، جا ئەو جیاوازییە بەبۆنەی ڕەگەز یان پەیوەندی تاكەكەسی بێت.\nهەندێك لە بەڵێننامەكانی مافی مرۆڤ\nپەیماننامەی نێودەوڵەتی لەسەر مافە ئابووری و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەکان.\nپەیماننامەی نێودەوڵەتی بۆ نەهێشتنی هەموو جۆرەكانی ڕەگەزپەرستی.\nپەیماننامەی مافەکانی منداڵ.\nپەیماننامەی نێودوڵەتی بۆ نەهێشتنی هەموو جۆرەكانی جیاکاری لە دژی ژنان.\nپەیماننامەی دژ بە ئەشکەنجە و سزا دڕندانە و نامرۆڤییەكان.\nپەیماننامەی نەهێشتنی كۆمەڵكوژی.\nپەیماننامەی یەكسانی پارەدان.\nپەیماننامەی ڕێككەوتنی بەكۆمەڵ.\nپەیماننامەی یونسكۆ دژ بە جیاكاری كردن لە خوێندن و فێركردندا.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : مافەكانی مرۆڤ چین؟\nبابه‌تی دیكه له‌سه‌ر زاراوه هه‌مه‌ڕه‌نگه‌كان\nدیماگۆجی - Demagogicism\nئاسایشی نەتەوەیی - أمن القومي - National Security\nجاش - مرتزقة\nگەڵا لە خەودا واتای چیە


📅 10-09-1976 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 15 2019 10:16PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✖ 56% ✍ هـ.ب. 15-9-2019 22:16:06\nکات دووی پاش نیوەڕۆ بوو بەدەم دروست کردنی قاوەیەکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 94% ✍ ج.ع.ئـ. 15-9-2019 22:32:24\n📖 ئەوانە پاڵەوان نین بەڵکو دڕەندەن کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 19 2019 9:48PM\nگۆڤاری (دیر شبیگڵ)ی ئەڵمانی، لەراپۆرتێکدا بەبەڵگەی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 3 1 ✔ 99% ✍ م.ب. 19-9-2019 21:48:04\nتیشکی هەتاو بەئاسۆیەکی فراوانەوە دەیدا بەسەر چادرە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 96% ✍ ج.ع.ئـ. 15-9-2019 22:52:08\nدەربەندیخان شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندی [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 14 ✔ 96% ✍ هـ.ب. 26-9-2010 22:29:30\n👩 ژن بوونی ئەمیرە دۆزی ژن\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 15 2019 11:24PM\nکات نزیک کاتژمێر 9 ی بەیانیە، ڕۆژێکی زۆر ساردە و پ [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 96% ✍ ج.ع.ئـ. 15-9-2019 23:24:20\nخەڵاتی شێواندنی وێنای ژنە کاندیدێک بۆ سەرۆکی وڵات [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ ج.ع.ئـ. 9-2-2020 16:16:07\n👩 گەڕانەوە لەمەرگ چیرۆکی زیندانییەکی دەستی داعش دۆزی ژن\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 15 2019 11:47PM\nدوای زیاتر لە5 مانگ دەستبەسەری لەزیندانەکانی داعش، [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 96% ✍ ج.ع.ئـ. 15-9-2019 23:47:13\n📖 گەڕانەوە لەمەرگ؛ چیرۆکی زیندانییەکی دەستی داعش کورتەباس\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 19 2019 9:56PM\nدوای زیاتر لە 5 مانگ دەستبەسەری لەزیندانەکانی داعش [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ م.ب. 19-9-2019 21:56:04\n👩 لەکوردستان هاوسەرگیری کرد، کەچی لەتورکیا کچێنیان فرۆشت دۆزی ژن\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 16 2019 12:22AM\nتەواوکردنی خوێندن یەکێک بوو لەخەونە مەزنەکانی (ژوا [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 98% ✍ ج.ع.ئـ. 16-9-2019 0:22:37


کارگەی ئاران بۆ بەرهەمهێنانی قیر یەکێک بوو لە یەکەمین کارگەکانی قیر لە ناوچەکەدا، زۆربەی پرۆسەی بەرهەمهێنانەکە پشت بە تەکنەلۆجیایەکی سەردەم دەبەستێت. کارگەکە لەسەر پانتایی 137,000 مەتر دووجا بنیات نراوە و لە هاوردەکردنی ئامێرەکانیدا پشت بە سەرچاوەی تەکنەلۆجیا پێشکەوتووەکانی ئەو دەوڵەت و کۆمپانیایانە ده‌به‌ستێت کە لەو بوارەدا خاوەنی مێژوویەکی درێژ و ناوبانگێکی زۆرن لە جیهاندا.\nنوێکردنەوەی بەردەوام و پەرەپێدانی یەکەکانی کارگەکە هۆکار بوون بۆ ئەوەی توانای بەرهەمهێنانی قیر بگاتە ئاستێکی ستانداردی بەرز. جگە لەوەش چەندین ئامێری مۆدێرن و بەتوانا لەناو کارگەکەدا دەستەبەر کراون بۆ بەرهەمهێنانی گەلێک لەو کەرەستە بنچینەیی و خاوانەی، کە لە بەرهەمهێنانی قیرەکەدا بەشداری دەکەن. هاوکات هەندێک لەو کەرەستانەی، کە لە چینە جیاوازەکانی پرۆسەی قیرتاوکردندا بەکار دەهێنرێن، بەهۆی ئامێری تایبەتی دەستەبەکراوەوە لەناو خودی کارگەکەدا بەرهەم دەهێنرێن.\nبە واتایەکی دیکە، کارگەی ئاران خاوەنی یەکەیەکی تەواوە لە پرۆسەی بەرهەمهێنان و دابینکردنی سەرجەم زنجیرەی که‌ره‌سته‌ی پێویستی قۆناغە جیاوازەکانی قیرتاوکردن. هەر ئەمەش هۆکار بووە بۆ ئەوەی کۆمپانیا سەرکەوتووانە چەندین پرۆژەی بەناوبانگی دروستکردن و قیرتاوکردنی شه‌قامه ناوەکییەکان و دەرەکییەکانی دەڤەرەکە ئەنجام بدات و لەو بوارەدا ناوبانگی خۆی بەدەست بهێنێت.\nژمارەی کارمەندان: 10 کارمەند\nساڵی دامەزراندن: 2007\nڕووبەری کۆمپانیا:137,000 مەتر دووجا\nناونیشان: سلێمانی _ قەرەگۆل\nژمارە تەلەفون: 009647501125511


Diplomatic Magazine | ململانێی باڵەكان لەسەر دەستگرتن بەسەر دڵی یەكێتیدا\nكێ دەبێتە فەرماندەی هێزەكانی حەفتا\nململانێی باڵەكان لەسەر دەستگرتن بەسەر دڵی یەكێتیدا\nدوای كاندیدكردنی شێخ جەعفەر بۆ پۆستی جێگری سەرۆكی هەرێم، پۆستەكەی لە فەرماندەیی هێزەكانی حەفتا بە چۆڵی ماوەتەوە.\nئەو پۆستەی ساڵانێكه ماڵی مام جەلال دەیانەوێت ببەبێ كێشە بیگەڕێنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان، ئێستا باشترین هەلیان دەسكەوتووە بۆ ئەو كارە.\nهەندێك پێیان وایە هەر لە بنەرەتەوە هاندانی شێخ جەعفەر كە خۆی بۆ پۆستی جێگری سەرۆكی هەرێم كاندید بكات بۆ ئەوەبووە ئاوی بكەنە ژێر لەو پۆستە هەستیارە دوری بخەنەوە كە بەدڵی یەكێتی دادەنرێت و سەرپەرشتی 70% ی هێزی پێشمەرگەی یەكێتی دەكات.\nدوای كاندیدكردنی شێخ جەعفەر بۆ پۆستی جێگری سەرۆكی هەرێم، پۆستەكەی لە فەرماندەیی هێزەكانی حەفتا بە چۆڵی ماوەتەوە.ئەو پۆستەی ساڵانێكه ماڵی مام جەلال دەیانەوێت ببەبێ كێشە بیگەڕێنەوە ژێر دەسەڵاتی خۆیان، ئێستا باشترین هەلیان دەسكەوتووە بۆ ئەو كارە.\nهەرچەندە بەڕواڵەت هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان هێزیی نیزامی حكومین و لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە رێكخراون،بەڵام هەتا ئێستا پارتی و یەكێتی وەكو حیزب خاوەندارێتی هێزی پێشمەرگە دەكەن و لە چوارچێوەی هێزەكانی حەفتاو هەشتا و لیواكانی دیكە بەڕێوەیان دەبەن.\nیەكێتی و پارتی تا ئێستا نایانەوێت دەستبەرداری هێزە سەربازیەكانیان ببن و بەشێكی گەورەی هەژمونیان لە كوردستاندا بەستۆتەوە بە كۆنترۆڵكردنی هێزی پێشمەرگەوە لە دەستی خۆیاندا. هەتا ئیستاشی لەگەڵدا بێت هێزی پێشمەرگە ئینتیمایەكی حیزبی هەیە و لە ململانێ و كێشە ناوخۆیەكاندا وەك ئۆردوی حیزب بەكاردەهێنرێن.\nلە دوای دوركەوتنەوەی شێخ جەعفەر ململانێی باڵ و سەركردەكانی یەكێتی بۆ پڕكردنەوەی ئەو پۆستە گەرمە.\nشێخ جەعفەر كە بە كەسێكی نزیك لە ناوەندی بڕیاری كۆن و جێگرانی سكرتێری گشتی دادەنرا، لە ئێستادا ئەو باڵە خواستی ئەوەیان هەیە كە هەرخۆیان جێگەكەی پڕبكەنەوە و كاندیدیشیان بۆ ئەو پۆستە مەحمود سەنگاوی ئەندامی مەكتەبی سیاسییە.\nبەڵام پێناچێت ئەم جارە كارەكە هەروا ئاسان بێت چونكە ماڵی مام جەلا پۆستەكە بەمافی خۆیان دەزانن و ساڵانێكە لە بیری ئەوەدان دەست بەسەر ئەو جومگە هەستیارەی یەكێتی بگرنەوە.\nجێگرانی سكرتێری گشتی دادەنرا، لە ئێستادا ئەو باڵە خواستی ئەوەیان هەیە كە هەرخۆیان جێگەكەی پڕبكەنەوە و كاندیدیشیان بۆ ئەو پۆستە مەحمود سەنگاوی ئەندامی مەكتەبی سیاسییە.\nبەتایبەتی كە لەدیاریكردنی وەزیرەكاندا خۆیان بە مەغدور دەزانن و پێیان وایە جێگرانی سكرتێر زیاد لە پێویست پۆستكانی یەكێتیان بردووە.\nلەمڕوەوە ناوی زیاد لە كەسێك بۆ ئەو پۆستە دەهێنرێت.\nیەكەمیان بریتییە لە لاهور شێخ جەنگی كە لە هەفتەی رابردودا لەگەڵ ئەفسەرەكانی هێزی حەفتا كۆبوەوە و رایگەیاند كە پێویستە رێزی ماندوبونی تێكۆشەرەكان بگیریت بەڵام كارەكان بدرێتە دەست گەنجەكان.\nلەناو ماڵی تاڵەبانی خواستێك هەیە بۆ ئەوەی لاهور تاڵەبانی وەك كەسێكی ئەمنی و سەربازی خۆی پۆستەكە بەڕێوەبەرێت، بەڵام باس لەوە دەكرێت لاهور تاڵەبانی خۆی كاندیدێكی دیكەی هەیە بۆ ئەو پۆستە كە لەسەر ماڵی مام حسابە و چاوی لە پاداشت و پلەبەرزكردنەوەیە. ئەویش وەستا رەسوڵ ئەندامی سەركردایەتی یەكێتییە.\nبە پێی هەندێ زانیاریی وەستا رەسوڵ زۆرترین چانسی هەیە بۆ وەرگرتنی پۆستەكە، ئەگەر لاهور تاڵەبانی خۆی وەرینەگرێت.\nهەرچەندە مستەفا چاو رەش ئەندامی مەكتەبی سیاسی چاوی لە وەرگرتنی پۆستەكەیە و كەسێكی نزیكی ماڵی تالەبانیشە، بەڵام پێدەچێت چانسی وەستا رەسوڵ زیاتر بێت، بەهۆی نزیكی لە باڤڵ تاڵەبانی و لاهور شێخ جەنگییەوە


فۆڕمی تۆمارکردنی بابەت | 25-11-2018\n$رۆژهەڵاتی کوردستان$ - بوومەلەرزەیەک بە گوڕی 6.5 پلەی رێختەر لە #سەرپێڵ زەهاو# و #قەسری شیرین# و ناوچەکانی تری سنووری #کرماشان#ی دا. قوربانی و برینداری زۆری لێکەوتەوە. هەواڵە سەرەتاییەکان باس لە کوژرانی 7 هاووڵاتی لە سەرپیڵی زەهاو دەکەن. پارێزگاری کرماشان ژمارەی بریندارانی 115 کەس راگەیاندووە. بە وتە هوشەنگ بازوبەند پارێزگاری کرماشان لە گیلانی غەرب 50 کەس، لەسەرپێڵی زەهاو 50 و 15کەسی دیکە لە گیلان غەرب بریندار بوون. - ژمارەیەک لە کچانی هونەرمەندی شاری #سنە#، پێشانگایەکیان بە ناوی هاوار سەبارەت بە توندوتیژی دژی ژنان بەڕێوە برد. $باشووری کوردستان$ - بوومەلەرزەیەک بە گوڕی 6.5 پلەی رێختەر لە #گەرمیان# و سنووری پارێزگای سلێمانیی دا، بەهۆیەوە بەلایەنی کەمەوە 2 کەس لە #کەلار# گیانی لەدەستداوە و دەیان برینداری لێکەوتەوە. - ئەنجومەنی باڵای کاروباری خانمان لە هۆڵی #سەعد عەبدوڵڵا# هەڵمەتی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان لەهەرێمی کوردستان رادەگەیەنێت. لەمەراسیمەکەدا هەر یەکە لە #نێچیرڤان بارزانی# و #قوباد تاڵەبانی# و نوێنەری یەکێتی ئەوروپا و نوێنەری ژمارەیەک کونسڵی وڵاتان لەهەرێمی کوردستان و رێکخراوەکانی ژنان ئامادە دەبن.=KTML_ImageCaption_Begin==KTML_StyleDiv=width:30%;height:20%;float:right;=KTML_ImageCaption_Target_Link=https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/156694/0013.JPG=KTML_ImageCaption_Title=خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی ناڕەزایی پیشان دەدەن=KTML_ImageCaption_CaptionStyle=000000=KTML_ImageCaption_Caption=خوێندکارانی زانکۆی سلێمانی ناڕەزایی پیشان دەدەن=KTML_ImageCaption_End= - بەهۆی بوونی کەموکوڕی و ناڕەزایی لەدۆخی ژیانیانن خوێندکارانی بەشە ناوخۆییەکانی زانکۆی #سلێمانی# خۆپیشاندانێکیان دەستپێکرد و بەهۆیەوە دەوام راگیرا. سەرۆکی #زانکۆی سلێمانی# رایگەیاند: لیژنەیەکیان بۆ بەدەنگەوەهاتنی داواکاری خوێندکاران پێکهێناوە و ئەمڕۆش بڕیار دراوە تا ماوەیەک بەڕێوبەری کەمپی ناوشاری زانکۆی سلێمانی بەرپرسیارێتی بەشە ناوخۆییەکان دەگرێتە دەست. - رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان، سکاڵایەکی یاسایی لەسەر باوکی نما تۆمارکرد و، ئەمڕۆش بۆ لێکۆڵینەوە بردرایە بەردەم دادگا. - لە شارەدێی خانەسۆر لە #شەنگال# بە بۆنەی 25ی نۆڤەمبەر، ڕۆژی جیهانیی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان، سیمینارێک ئەنجامدرا و دواتر خۆپیشاندانێک بەڕێوەچوو.


داتاشینی ڕێبەر لەسەرەوەی ئیرادەی خەڵک، مەحکوومە بە شکست\nژوئن 4, 2022 ژوئن 4, 2022 46\nڕۆژی جومعە ۱۳ی گوڵان ڕادیۆ و تەلەویزیۆنە فارس زمانەکان، لەوانە ڕادیۆ و تەلەویزیۆنی ” مەن و تۆ“، ئێران ئینتەرناشناڵ، بی بی سی، دەنگی ئامریکا و ڕادیۆ فەردا، وتاری جەنابی ڕەزا پەهلەوی، کوڕی شای پێشووی ئێرانیان لە ئاستێکی بەریندا بڵاو کردەوە و لە بەشە هەواڵییەکانی دواتری خۆیاندا دەستیانکرد بە پیاداهەڵگوتن و هەڵسەنگاندن و لێکدانەوەی قسەکانی. ئەم ئاستە لە تەبلیغات بۆ ناوبراو لەحاڵێکدایە کە هێزە چەپ و پێشکەوتنخوازەکان، بەهەڵکەوت ئیمکانی دەرکەوتن لەو دەزگا ڕاگەیاندنانەیان بۆ ڕەخساوە و ئەم راگەیەنەرانە هەوڵدەدەن لە تەرکیزکردن و مەجال بۆ فەراهەم کردنێکی نابەرابەردا، سەڵتەنەتخوازی و خودی ڕەزا پەهلەوی لەئاستێکی بەریندا ببەنەناو خەڵکەوە.\nدڵنیاکردنەوەی ئامریکا و دەوڵەتە ڕۆژئاواییەکان لەوەی کە حکوومەتی داهاتووی جێی مەبەستی ئەو لە ئێران، لەبەرەی ڕۆژئاوادا دەبێت و لە ئوکراین لەبەرانبەر ڕووسیادا دەوەستێتەوە. هەمان سیاسەتەکانی سەردەمی سەڵتەنەت پەیڕەو دەکات و جێگای خۆی لە بلۆکبەندییەکانی دۆستانی ئامریکا و لەوانە ئیسرائیل و عەرەبستاندا دەبینێتەوە. باسی لە پێویستیی هێشتنەوەی ئەرتەش و کۆنترۆڵی سەردەمی گوزار، واتا سەردەمی دەستاودەستکردنی دەسەڵات کرد. ڕەزا پەهلەوی لەبەینی قسەکانیدا جێگە و پێگەی خەڵکی کوردستانی تا ئاستی تائیفە و عەشیرەت دابەزاند و باسی لە مافی ئەوان کرد، مافێکی کە پتر لە چواردەیەیە لەلایەن ڕژیمی ئێسلامی و پێشتریش لەلایەن باوکییەوە پێشێل دەکرا. جگە لەوەش ئەوەی کە لە قسەکانیدا هیچ ئاماژەیەکی پێنەدرا، مافەسەرتاییەکانی خەڵکی ئێران بوو. لە تەواوی ماوەی قسەکانیدا هیچ باسێکی بەدیاریکراوی لە ئازادی سیاسی و لەوانە مافی کرێکاران، ژنان، کەمینە ئایینی و نەتەوەییەکان، وەڵامدەرەوەبوونی بەرپرسانی حکوومەتی پەهلەوی لەهەمبەر سەرکوت و جینایەتەکانی سەردەمی سەڵتەنەتی، ئیدانەکردنی جینایەتەکانی ساواک، هەڵبژاردنێکی ئازاد بۆ دیاریکردنی سیستەمی سیاسی وڵات، مافی مرۆڤ، جدایی دین لە دەوڵەت و هیتر… نەکرد.\nحکوومەتی ئیسلامی لە قەیرانێکی قووڵدا پەل دەکوتێ و ئاساییە کە هێزە جۆراوجۆرە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکان، لەبیری ئاڵترناتیڤێک بۆ سبەینێی پاش ڕووخانی کۆماری ئیسلامیدان و هەوڵەکان لەم پێناوەدا لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات و هەروەها ڕیزبەندییە سیاسییەکان لە ئارادان. بەڵام لەم ناوەدا بابەتی گەڕانەوەی ڕژیمی پادشایەتی بۆ ئێران، مەسەلەیەکی تایبەتییە.\nچل و سێ ساڵ لەمەوبەر خەڵکی ئێران لەدژی سەڵتەنەتی پەهلەوی ڕژانە سەر شەقامەکان و لەڕێگەی شۆڕشێکی جەماوەرییەوە، نیزامی سەڵتەنەتی هەرەسی هێنا. لەنەبوونی بەرەیەکی بەهێز و یەکگرتووی هێزە چەپ و پێشکەوتنخوازەکان و هەروەها بە ئاسانکاریی ئامریکا و هێزە ڕۆژئاواییەکان، حکوومەتی ئیسلامی دەسەڵاتی بەدەستەوەگرت و چواردەیە سەرکوت و هەژاری و بەشمەینەتی بەسەر کۆمەڵانی خەڵکی ئێراندا سەپاند.\nجەماوەری خەڵکی کوردستان چواردەیە خەبات و خۆڕاگرییان لەدژی کۆماری ئیسلامی ڕێکخست و زۆر ڕوون و ئاشکرا لە مافە بنەڕەتییەکانی خۆیان بۆ دیارکردنی چارەنووس، دیفاعیان کرد. دابەزاندنی جێگە و پێگەی خەڵکی کوردستان تا ئاستی تائیفە و عەشیرەت لەم وتارەدا، تەوهین و بێڕێزی کردنە بە کەمینە ئایینی و نەتەوەییەکان و لەسەرەوەی هەموویانەوە خەڵکی کوردستان.\nئامریکا و ڕۆژئاوا، چل ساڵ لەوەپێش لە ڕێککەوتنێکی شاراوە و سیاسیدا، کۆماری ئیسلامییان بەسەر خەڵکی ئێراندا سەپاند. بێگومان ئەمڕۆکە خەڵکی کوردستان و ئێران زۆر لەوە وشیارترن کە مل بدەن بە پڕۆژەیەکی سیاسیی نەزۆکی وەک ئەوەی کە ڕەزا پەهلەوی هەوڵی بۆدەدات.\nسەڵتەنەتی پەهلەوی، بەهۆی ئەو سەرکوت و خەفەقانەی کە ساواک و شا بەسەر خەڵکیاندا سەپاندبوو، هۆکاری سەرەکی هاتنەسەرکاری حکوومەتی ئیسلامی بوون و ڕێبەرانی سەڵتەنەتخواز و لەسەروشیانەوە ڕەزا پەهلەوی، پێویستە مێژووی سەردەمی ئێران بەلاڕێدا نەبەن و داوای لێبوردن لە گیانبەختکردوانی سەردەمی پەهلەوی بکەن.\nئەمڕۆکە خەڵکی ئێران گەلێک وشیارترن لەو سەردەمەی کە ڕادیۆ بی بی سی وێنەی خومەینی لەمانگدا نیشان دەدان. ئەمڕۆ، نە ڕەزا پەهلەوی و نە هیچ ڕەوتێکی ئۆپۆزسیۆنی مەزهەبی جێگە و پێگەیەکیان لەناو بزووتنەوە پێشڕەوە کۆمەڵایەتییەکاندا نییە. لە بزووتنەوەی کرێکاران، موعەلیمان و خانەنشینکراوان، لە بزووتنەوەی خوێندکاران و لاوان و هەروەها لە ئاخێزەکانی خەڵکی حاشیه‌نشیندا هیچ نیشانەیەک لە سەمپاتی بە ڕەزا پەهلەوی و هاوشێوەکانی بەرچاو ناکەوێت. ئەوان نە ڕێکخراو و تەسکیلاتێکیان لەناو خەڵکدا هەیە و نە ئەو ڕێبەر و کەسایەتییە خۆشناو و خاوەن نفوزانەی بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکانیش کە کۆڵەکەی سەرەکی خەبات لەدژی کۆماری ئیسلامین، لەگەڵ ئەواندان و نە ویست و داواکارییەکانی ئەوان نوێنەرایەتی دەکەن. خاڵی سەرنجڕاکێش ئەوەیە کە زۆربەی کاتەکان، بەکرێگیراوانی سەربە کۆماری ئیسلامی لەناو خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە جەماوەرییەکاندا، بۆ ناشیرینکردنی ڕواڵەتی خەبات و ناڕەزایەتییەکانی خەڵک، ئەو دروشمانە بەرز دەکەنەوە کە مەبەستی سەڵتەنەتخوازەکانە.\nئەوە مافی بێ ئەملاو ئەولای خەڵکی کوردستان و ئێرانە کە بۆخۆیان نیزامی داهاتووی ئێران دیاری بکەن و بە دەنگی ڕاستەوخۆی خۆیان دەسەڵاتی جەماوەریی دواڕۆژیان دابمەزرێنن. هەرچەشنە ئاڵترناتیڤ سازی و داتاشینی ڕێبەرێکی بێ جێگە و پێگەی کۆمەڵایەتی و لە هەلومەرجێکدا کە حزووری چالاکانەی بەرەی بزووتنەوە پێشڕەوە کۆمەڵایەتییەکان لەئارادا نەبێت، لەلایەن هەر ڕەوتێکی سیاسییەوە و بە یارمەتی مێدیا فارس زمانەکان، مەحکوومە بە شکست.


ئایفۆن Xـی نوێ لێرەیە، باشترین ئایفۆن له مێژووی ئەپڵدا – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ 13, ئه‌یلول 2017\nلە تایبەتمەندییە دیارەکانیدا هاتووە کە ڕوونمایەک لە جۆری ئۆڵێد لە خۆ دەگرێت بە ڕوونی ۲۰٤٦×۱۱۲٥ پێکسڵ لە قەبارەی ٥,٨ ئینچدا. ئەپڵ ئەمجارە تەکنەلۆژیایەکی نوێی بۆ ڕوونمای ئایفۆنەکە فەراهەم کردووە، کە ئەویش Super Retinaـیە. سوپەر ڕێتینا بۆ ئایفۆنەکان وەکو تەکنەلۆژیای ئۆڵێدە و ڕوونیەکی بەرز بە چاوی بەکارهێنەر دەبەخشێت. جگە لەوەی کە پشتگیری تەکنەلۆژیاکانی HDR و Dolby Vision دەکات.\nلێکۆڵینەوەکانی لێکۆڵەر Ming-Chi Kuo ڕاست دەرچوون، چونکە لە ماوەی پێشوودا باسی لە تایبەتمەندی هەستەوەری ناسینەوەی ڕووخساری دەکرد بۆ ئاێفۆنی داهاتوو. ئەمجارە جیاواز لە ئایفۆنەکانی نەوەی ٨ـەم، ئایفۆن ئێکس خاوەن تایبەتمەندی ناسینەوەی ڕووخساری مرۆڤە کە ڕێگەیەکی نوێیە بۆ کردنەوەی ئایفۆنەکەت، پێی دەوترێت Face ID کە جگە لە کردنەوە دەتوانیت بۆ پارە پێدانیش بەکاریبهێنیت.\nتایبەتمەندییەکانی تریشی بریتییە لە بوونی دوو بڵندگۆی ستێریۆ کە ۲٥% لە ئایفۆن ۷ و ۷ پڵەس باشترکراون بۆ بڵاوکردنەوەی دەنگ، خاوەنی پڕۆسێسەرێکی نوێیە بە ناوی A11 Bionic کە هەڵگری ٦ ناوکە. ناوکەکانیان ۲٥% توانای زیاترە لە نەوەی پێشوو، هەروەها پڕۆسێسەری گرافیکی ئەم ئایفۆنە نوێیە لە ۳۰% خێراترە لە نەوەی پێشوو. بەڵێ چونکە بە پێی وتەی ئەپڵ، خاوەن خێراترین پڕۆسێسەری مۆبایلەکانە.\nکامێرای ئایفۆن ئێکس ۱۲ مێگاپێکسڵە و هاوکات خاوەن دووانە کامێرایە کە توانای وێنەگرتنی باشتر دەدات بە کامێراکە، کرانەوەی دەرچەی کامێرای هەردوو مۆبایلەکە f/1.8 و f/2.8ـن و توانای ۱۰ جار زووم کردنی وێنەکانی هەیە لەگەڵ پاراستنی ڕوونی وێنەکان لە کاتی زووم کردن. بەکارهێنەر دەتوانێت ڤیدیۆ بە ڕوونی 4k بگرێت بە توانای ٦۰ وێنە لە چرکەیەکدا، و ڕوونی ۱۰٨۰ و توانای گرتنی ۲٤۰ لە چرکەیەکدا. لە کاتی وێنەگرتن لە جۆری وێنەی Portrait دەتوانیت ڕووناکی بدەیت بە وێنەکە بۆ باشتر نیشاندانی تەنی وێنەکە. جگە لەوە دەتوانێت وێنە بە شێوەی Portrait بگرێت له کامێرای پێشەوەدا.\nلە ڕۆژی ۲۷ی مانگی ۱۰ بۆ کڕین بە نرخی ۹۹۹ دۆلار بۆ بیرگەی ٦٤ گێگابایت بەردەست دەبێت. نرخی بیرگەی ۲٥٦ گێگابایت دیار نییە. کەی ئای تی ئێن بە شێوەی ڕاستەوخۆ و وێنە و نوسین له ماڵپەڕدا کۆنگرەکەی بۆ ئێوە گواستەوە، خوێنەری ئەم بابەتانەش بن دەربارەی ڕاگەیاندنی ئایفۆن ٨ و ئایفۆن ٨ پڵەس.\nنەوەی سێیەمی کاتژمێری Apple Watch و سیستەمی وەگەڕخەری watchOS 4 ڕاگەیەنران\nتاگەکان ئایفۆن ئەپڵ بەرهەمی نوێ


تۆپە ونەکە - قەڵەم\nتاریخ ایجاد در چهارشنبه, 28 تیر 1396 10:17\nرۆژێکیان من و 'کاڤیا' بە تۆپ و راکێت یاریمان دەکرد کە تۆپەکە کەوتە ناو ماڵی 'تاکوو'وەوە. زۆر ترساین. چووین بۆلای و داوامان لێکرد تۆپەکەمان بداتەوە.\nوتی نایداتەوە. زۆرمان پێ ناخۆش بوو. کتوپڕ بیرێک بە مێشکمدا هات. لە پشت خانووەکەی 'تاکوو' تانکەرێکی ئاوی لێبوو. سەیرم کرد و بە کاڤیام گوت "کاڤیا سەیری ئەوە کە! ئێمە دەتوانین بچینە سەری و بەسەر دەرگاکەدا بازدەینە ئەو دیو." هاوڕێکەم بەمە رازی بوو. بەڵام هەردووکمان دامەنمان لەبەردا بوو. بۆیە نەماندەتوانی بە تانکەری ئاوەکەدا سەرکەوین. کاڤیا گوتی "گرینگ نیە، بزانین سبەی چۆن دەبێ. لەبیرت بێ بەیانی شەڵوار لەبەرکەیت!" منیش ماڵئاواییم لێکرد و بەرەو ماڵەوە گەڕامەوە.\nبۆ بەیانییەکەی زوو چووم بۆ ماڵی کاڤیا. هەردووکمان شەڵوارمان لەبەردابوو. 'ڤیجای' برای کاڤیا کە هەموو شتێکی دەزانی، گوتی "سەرکەوتوو بن!"، گوتی گەر پێویستیتان بە یارمەتی بوو بانگم لێبکەن.\nدەستوبردمان کرد و تۆپەکەمان دۆزییەوە. بەڵام لە تەنیشتیدا شمشێکی ئاڵتۆنیشـمان بینی. بەپەلە هەر دووکیمان هەڵگرت و بەسەر تانکیی ئاوەکەدا پەڕینەوە. کاتێک گەیشتینەوە ماڵی کاڤیا، تەلەفزیۆنەکە رۆشن بوو. کاتی هەواڵەکان بوو.\nباوەڕم بە گوێی خۆم نەدەکرد کاتێک هەواڵەکان گوتی بیست شمشی تەڵا لە تەڵافرۆشییەک دزراوە. وێنەی یەکێک لە شمشەکانیان لە تەلەفزیۆنەکەدا پیشان دا و رێک لەوەی دەچوو ئێمە پەیدامان کردبوو. ئیتر هەر هەموومان زانیمان چ خەبەرە. لە نیگای هەمووماندا دەخوێندرایەوە.\nدەستبەجێ چیرۆکەکەمان بۆ دایکی کاڤیا گێڕایەوە و ئەویش دەستبەجێ زەنگی بۆ پۆلیس لێدا. پۆلیس زۆر خێرا گەیشت و تاکوویان گرت. باقی ئاڵتونەکەیشیان لە خانووەکەیدا دۆزییەوە.\nپاش ماوەیەک سەرۆکی پۆلیسەکان هات بۆلامان و، گوتی "منداڵەکان سوپاس بۆ گرتنی دزەکە! ئەمەیش پاداشتێکە بۆ ئێوە."\nبە کردنەوەی دیارییەکە سەرمان سووڕما. پاداشتەکە، کتێبی چۆنیەتی لێکۆڵینەوە لە پەیداکردنی دز بوو.


ئه‌مریكاو توركیا گه‌یشتنه نه‌خشه‌ڕێگایه‌ك بۆ پاراستنی ئاسایشی مه‌نبه‌ج\nوه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكاو توركیا نه‌خشه‌ڕێگایه‌كی هاوبه‌شیان بۆ پاراستنی ئاسایش و سه‌قامگیریی مه‌نبه‌ج په‌سه‌ند كرد.\nمایك پۆمپیۆ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا و مه‌ولوود چاوشئۆغلوو وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا، له واشنتن كۆبوونه‌وه.\nبه‌پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا "له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا دۆسیه‌ی سووریا و به تاییه‌ت پرسی مه‌نبه‌ج، هه‌روه‌ها پرسه هه‌نووكه‌ییه‌كانی ناوچه‌كه و په‌یوه‌ندییه دووقۆڵییه‌كان تاووتوێ كراون".\nوته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ئاشكرایكردووه "له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا هه‌ردوولا له‌سه‌ر نه‌خشه‌ڕێگایه‌ك بۆ پاراستنی ئاسایش و سه‌قامگیریی مه‌نبه‌ج ڕێككه‌وتوون و، جه‌ختیان له‌وه كردووه‌ته‌وه كه پابه‌ند ده‌بن به جێبه‌جێكردنیه‌وه".\nلای خۆیشه‌وه مه‌ولوود چاوشئۆغلوو وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی توركیا، ڕایگه‌یاند "سه‌باره‌ت به پرسی مه‌نبه‌ج به‌ره‌وپێشچوونی به‌رچاویان به‌ده‌ستهێناوه". به‌ڵام هێشتا هیچ ورده‌كارییه‌ك سه‌باره‌ت به ڕێككه‌وتن و نه‌خشه‌ڕێگاكه ئاشكرا نه‌كراوه.\nهه‌روه‌ها وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكا ڕایگه‌یاند "له كۆبوونه‌وه‌كه‌دا پشتگیریی هه‌ردوولا بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی تیرۆر به هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه دووپاتكراوه‌ته‌وه".\nله كۆتاییشدا بڕیار دراوه له ڕێگه‌ی لیژنه و شانده تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌وه درێژه به كۆبوونه‌وه‌كان بده‌ن بۆ ڕه‌واندنه‌وه‌ی نیگه‌رانییه‌كانی هه‌ردوولا سه‌باره‌ت به پرسه جیاوازه‌كان.\n1150 جار خوێندراوەتەوە


ئەردۆگان دەڵێت: (انشاللە تەسلیمی دەكەن).\nئەردۆگان ھیچ ئومێدی بەتەسلیم كردنی ساڵح موسلیم نیە بۆیە دەڵێت انشاللە.\nساڵح موسلیم لەجیھانی دەرەوەی توركیادا بەھیچ جۆرێك ناوی لە قائیمەی تیرۆردا نەنوسراوە، ھەربۆیەشە بەشداری سەدان كۆنفڕانس بووە لەسەر ئاستی جیھانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر.\nموسلیم لەسەرەتای شەڕی داعشدا سەردانی توركیاشی كردووە بەبێ ئەوەی توركیا سانسۆڕ بخاتە سەر گەشت و لێدوانەكانی، كەواتە ساڵح موسلیم تەنھا لەبازنە ناسیۆنالیستیەكەی توركدا بەتیرۆریست ناوی ھێنرا، لەدوای ڕاگەیاندنی كانتۆنە ئیداریەكانی خۆرئاوا كە خۆسەری دیموكڕاتیك تێیدا بەرجەستەكران بەدرێژایی ٧٤٥ كیلۆمەتری سنوری باشوری توركیا.\nڕۆژنامەی (حورریەتی hürriyet)ی توركی ئەمڕۆ ٢٦ی شوببات، لێدوانێكی ئەردۆگان سەرۆك كۆماری توركیای بڵاوكردۆتەوە، كە دەلالەت لەبێ دەستەڵاتی توركیا و فەشەلی چالاكیەكەی دەزگای میت دەكات.\nتوركیا دوای بێ ھیوابوون لە بەئەنجام گەیشتنی چالاكی تیرۆریستی دژی ساڵح موسلیم دەستەواژەی (انشاللە) بەكار دەبات، ئەگینا ھەمیشە بەنەفەسی سەردەمی سوڵتەی سێكولاریەكان دەستی بردووە بۆ ئەم جۆرە چالاكیانەو دوای


زانکۆی ڕاپەڕین - ستافی بەشی تاقیگەی پزیشكی زانکۆی راپەڕین خۆبەخشانە لەتاقیگەی ناوەندی رانیە پشكنینی كۆرۆنا بۆ هاونیشتمانیان دەكەن\nبڵاوکراوەتەوە لە 01 تەمموز 2020 . سەردانەكان: 1024\nئەو ستافە بەیانیان تا ئێواران، خۆبەخشانە لەتاقیگەی ناوەندی رانیەی تایبەت بە پشكنینی كۆرۆنا ڤایرۆس، كاردەكەن و هاوكاری زۆری ستافی تەندروستیان كردووە لەرووبەڕوبونەوەی پەتای گشتگیری نێودەوڵەتی ڤایرۆسی كۆرۆنا. و لەئێستا رۆژانە بەشێوەی نۆبە چەند كەسێك لەم خۆبەخشانەی زانكۆی راپەڕین، كاری پشكنین بۆ هاونیشتمانیان دەكەن و لەئێستاشدا هەریەك لە بەڕێزان (د.احمد فەرحان م.ڕزگار قادر م.سەفین حسن م.کارزان قوربانی)، رۆژانە لەتاقیگەی تایبەت بە پشكنینی كۆرۆنا كاردەكەن.\nهەروەكچۆن، هەر لەسەرەتای سەرهەڵدانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لەوڵاتی چین، كۆلێژی زانست لەزانكۆی راپەڕین، چەند سیمپۆزیۆمێكی زانستی دەربارەی ڤایرۆسەكە ئەنجامداو دواتریش لەمانگەكانی سەرەتای بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەكەدا، هاوكاری جدی لیژنەی هۆشیاری و خۆپارێزی ڤایرۆسی كۆرۆنا بوون لەزانكۆی راپەڕین، لەوەرگێڕان و ئامادەكردنی بابەتی زانستی و بڵاوكردنەوەیان.\nبەناوی سەرۆكایەتی زانكۆی راپەڕینەوە، رێزوسوپاسی خۆمان ئاڕاستەی ئەم ستافە لەخۆبوردووەی بەشی تاقیگەی پزیشكی زانكۆمان دەكەین، كە خۆبەخشانە كارێكی پیرۆز ئەنجامدەدەن و هاوكارو پشتیوانی كەرتی تەندروستی دەكەن لەناوچەكەدا. هەر سەركەوتوو و سەلامەت و سەرفرازبن و نمونەتان زۆربێت.\nزانکۆی ڕاپەڕین ڤایرۆسی کۆڕۆنا پەرستاری خوێندنی باڵا تەندروستی


ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە ٢٠٠٩ەوە لە ویکیپیدیای کوردیی باکووری (کورمانجی) بە ھۆی چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٣٧٬٤٢٣ وتار و ١٧٢ بەشداربووی چالاکی ھەیە.\n⇐ئارام وتووێژ💭 ١٣:١٢، ١٩ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC)\nدواجار لە ١٣:١٢ی ١٩ی شوباتی ٢٠٢١ دەستکاری کراوە


یادی داگیرسانی ١١ هەمین مۆمی تەمەنی گیارەنگ. سەدیق ڕەشیدی (لیلانەیی)\nگیارەنگ بە تەنیا نە بەرهەمی زانستە و نە بەرهەمی کۆڵنەدانە و نە سەرچاوەی داهاتە و نە بۆ خۆرانانیش وەدی هات. گیارەنگ بەرهەمی ئەوینی خاک و نیشتیمانی مرۆڤێکی ئەم کوردستانەیە، ئەوانەی بەرێوەبەری گیارەنگ دەناسن دەزانن ئەو ئاشقە ڕووتە لە ڕێگای ئەوینداری نیشتماندا بە سەر و ماڵەوە تێدایە.\nنزییکەی ٣٠ ساڵ پێش ئێستا کورێکی تیشکەڵەی باڵا مام ناوەندیم ناسی کە وەک خۆم پێشمەرگە بوو. ئەو پێشمەرگە بە فیداکاری و ماندوونەناسی ناوبانگی دەرکرد و دەینی خۆی بەخاکی نیشتمان ئەداکرد. پاش دووجار کەم ئەندام بون هەروا کۆڵنەدەر مایەوە لەو ماوەدا چارەنووس و گەمە سەیرو سەمەرەکانی زۆرجار لێکیان دابڕین، دواین گەمەی سوری دەوران لە وڵاتی غوربەت بەدیداری یەکتری شاد کردینەوە و یەکترمان دیتەوە. کوڕە ئازاو چاونەترسەکە، کەم‌ئەندام بوو کەسانی وەک ئەوی پێویستیان بەیارمەتی دەوروبەریان هەبوو بۆ بەرێوەچونی کاری رۆژانەیان، بەڵام ئەویندارە دڵ پڕ لە هیواکەی ئێمە لەو مەیدانەش دا دانەماو گوڵێکی تری ئامادەی پێ بوو بۆ بەرۆکی ئەویندارەکەی. ئەمجارەیان مەیدانی شەرو چەک نەبوو بۆیە بەکردنەوەی ماڵپەرێک هاتەوە مەیدان و ئەوە رێک ١٠ساڵی رەبەقە بێوچان ئەو گوڵە لەباڵا کردن و گەشە دایە.\nبەم بۆنە پیرۆزەوە جارێکی تر چاو و دڵ روونی بە هەموو خوێنەران و دۆستانی ماڵپەری گیارەنگ دەڵێم و وەک هەمیشەش هیچم نیە بەو رۆڵە فیداکارو ماندونەناسە بڵێم چونکە زۆردڵنیام لەوەی کە هیچ رێز لێنانێک نابێتە باربەهای ئەو هەموو ماندوو بوون و کات تەرخان کردنە بۆ خزمەتی گەل و نیشتیمانەکەی.


کتێبستان بەشەکان مێژوویی مێژووی ئەردەلان\nژمارەی بینین لە ماڵپەڕ: 1930\nژمارەی داونلۆد لە ئاپی مۆبایل: 63\nده‌رباره‌ی كتێب: مە‌ستوورە‌ی ئە‌ر‌دە‌ڵان (١٨٠٤ ز - ١٨٤٨ ز) شاعیر و مێژوونووسی کوردە. ناوی خۆی ماھ شە‌رە‌ف خانم بووە و نازناوی مە‌ستوورە بووە. دە‌وروبە‌ری ساڵی 1220 ک.م (1804 ز) لە بنە‌ماڵە‌ی قادرییە‌کانی سنە دا، کە ئە‌وسا زۆر لای والییە‌کان بە‌قە‌در بوون، لە شاری سنە هاتە دنیا. مامۆستا مە‌ولە‌ویی تاوە‌گۆزی لە پە‌سنی ئە‌و‌دا ئە‌م شیعرە‌ی گوتووە: خورشیدەکەی ناز، ئەوجی بورجی سەور سەرتوغرای دەفتەر مەحبووبان جە دەور ها لە خانەکەی بورجی شەرەف دا نوورئەفشانیشەن وە هەر تەرەف دا ژیاننامە ناوی ماھ شە‌رە‌ف خانم و نازناوی مە‌ستوورە بووە. دە‌وروبە‌ری ساڵی 1220 ک.م (1804 ز) لە بنە‌ماڵە‌ی قادرییە‌کانی سنە دا، کە ئە‌وسا زۆر لای والییە‌کان بە‌قە‌در بوون، لە شاری سنە هاتە دنیا. باوکی، ئە‌ولە‌سە‌ن بە‌گ (ئە‌بولحە‌سە‌ن بە‌گ)، لە پیاوە رە‌سە‌نە‌کانی سنە بووە و بە ماە‌شە‌رە‌ف خانمی خوێندووە تا وەهای پێ گە‌یاندووە کە ناو دە‌رکا. لە زە‌مانی خو‌سرە‌و خانی ئە‌ردە‌لان، والیی سنە، کە بە ناکام ناو براوە، خان و ماڵە قادرییە‌کان لە یە‌کتر رە‌نجاون و ئاشت بوونە‌وە و بوونە خزم. مە‌ستوورە بۆتە خێزانی خوسرە‌و خان. خانیش لە شیعردانان دا لە خانم نزیک بۆتە‌وە. لە دیوانی هە‌ردووکیان دا شیعر بە یە‌کدا هە‌ڵدانیان زۆر بە‌رچاوە. مە‌ستوورە چل و چوار ساڵ تە‌مە‌نی بووە کە لە سلێمانی مردووە و هە‌ر لە‌وێش نێژراوە. شیعرە‌کانی مە‌ستوورە لە شیعردانان، چ بە کوردی و چ بە فارسی، زۆر خاوە‌ن دە‌ستە‌ڵات بووە. بە‌داخە‌وە زۆربە‌ی شیعرە‌کانی لە ناو چووگن و تە‌نیا دوهە‌زار بە‌یتێکی ماوە‌تە‌وە کە ساڵی 1305 ک.ە (1926 ز)، میرزا ئە‌سە‌دوڵڵا خانی کوردستانی، سە‌رۆکی فە‌رهە‌نگی سنە، لە تاران چاپیانی کردووە. کوردییە‌کانی هە‌ر زۆر کە‌م ماون بە‌ڵام لە قە‌سیدە‌یە‌کی دا کە بە‌م بە‌یتە‌وە دە‌ست پێ دە‌کا: گرفتارم بە نازی چاوە‌کانی مە‌ستی فە‌تتانت بریندارم بە نێشی سینە‌دۆزی تیری موژگانت وا دیار ئە‌دا کە شیعرە کوردییە‌کانیشی زۆر رە‌وان بووبێتن. خێوی کتێبی حە‌دیقە‌ی ناسری، کە ئامۆزای مە‌ستوورە بووە، ژمارە‌ی هە‌ڵبە‌ستە‌کانی لە قە‌سیدە و غە‌زە‌ڵ و وردە بابە‌ت، بە نزیکە‌ی بیست هە‌زار بە‌یت نووسیوە بە‌ڵام "توحفە‌ی ناسری" کە ئە‌ویش لە مە‌ڕ کوردستان تاریخێکە، دە هە‌زاری لە‌و\nبەدەم رێگاوە گوڵچنین - کتێبی یەکەم\nئەو ١٠٠ بلیمەتەی جیهانیان گۆڕی\nخالید ئێرتوغرول بەختیار عەلی فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی مەسعود لەعلی نەبەز گۆران پاولۆ کۆیلۆ یەشار کەمال د. ئیبراهیم فەقێ نەوشیروان مستەفا ئەمین یۆستاین گاردەر


جواب دانەوە بە نامەی سەرئاوەڵای کومیتەی ناوەندی کۆمەڵە (ڕێکخراوی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران) -\nهاوڕێیانی بەڕێزی کومیتەی ناوەندی کۆمەڵە (ڕێکخراوی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران)\nنامە سەرئاوەڵاکەی ئێوەمان بە دەست گەیشت. بە گەرمی لە هەڵوێستەکانی ئێوە دەربارەی ناڕەوابوونی وەلانانی دەستەجەمعیی ئێمە لە ڕابردوو و هەروەها سەبارەت بە بانگهێشتەکەی ئێوە بۆ چالاکیی هاوبەش لە کۆمەڵه، بۆ بەرەپێش بردنی خەباتی هاوبەش لە پێناو ئامانجە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانماندا پشتیوانی دەکەین. ئاوڕدانەوە و پێداچوونەوە بەسەر بڕیاڕەکانی ڕابردوو، بۆ سەرکردایەتیی ڕێکخراوێک کە خۆی بەرامبەر بە گوتار و بڕیارەکانی بە بەرپرس دەزانێت پێویستییەکی گرینگە. نیشاندان و خستنەبەر باسی دەرەنجامەکانی ئەم ئاوڕدانەوە و پێداچوونەوە لەگەڵ بیروڕای گشتیدا، نیشانەی شەفافیەت و ئەزموون وەرگرتنە لە ڕابردوو.\nئێستا بارودۆخی سیاسی و ئابووریی ئێران بە جۆڕێکە کە ئەگەری قووڵتر و بەرینتربوونەوەی ناڕەزایەتییەکان و ئازخێزە گشتگیرەکان ڕوو لە زیاد بوونە. هەڵسەنگاندنی زۆرینەی خەڵکی ئێران لە عەمەلکەردی چل و سێ ساڵی ڕابردووی ئەم ڕژیمە، بەو ئەنجامەی گەیاندوون کە کارنامەی ئەم ڕژیمە هەر لە سەرەتاوە پڕ بووە لە دوژمنایەتی لەگەڵ ئازادیی ڕادەبڕین و بیروباوەڕ، دژایەتیکردنی ژنان، برەودان بە خورافە، درۆکردن، گەندەڵی، دزی و ڕشوەخواردن، تاڵانی و ڕاوڕووتی ماڵ و مڵکی گشتی، گرتن و زیندان، ئەشکەنجە و لەسێدارەدانی خەباتکارانی ڕێگەی ئازادی و دادپەروەریدا. تاوان و جەنایەتی دەسەڵاتدارانی فاشیستی ئیسلامیی ئێران لە چوار دەیەی ڕابردوودا بەردەوام ڕوو لە هەڵکشان بووە. لە ئێستادا هەڵاوسان و گرانیی سەرسووڕهێنەری کاڵا خۆراکییەکان و لە سەرووی هەموویانەوە نرخی نان و بەرزبوونەوەی تێچووەکانیتری ژیان هەر لە ئاو و کارەباوە بگر تا دەگاتە سووتەمەنی و تێچووەکانی هاتوچۆ و دوکتۆر و دەرمان و هتد خەڵکی کەمداهاتی خسۆتە ژێر گوشاری دووئەوەندەوە. کەواتە ناڕەزایەتیی کرێکاران، مامۆستایان، خانەنشینکراوەکان، ژنانی ئازادیخواز و چین و توێژە کۆمەڵایەتییەکانی دیکە لە چەند ساڵی ڕابردوودا ڕوو لە گەشە و بەرفراوانییە و هاوتەریبی و هەماهەنگیی ئەم ناڕەزایەتیانە، مژدەبەخشی ئاسۆی سەرکەوتنیانە.\nئێمە لە بڕوایەداین کە لە بارودۆخی ئێستادا، هاوکاریی و پراتیکی یەکگرتووی هێزە چەپ و سۆسیالیستەکان پێویستییەکی مێژووییە. خەباتکارانی ڕێگەی ئازادی و دادپەوەریی کۆمەڵایەتی، دەبێ بە هەستکردن بە بەرپرسیارێتی بەرامبەر بارودۆخی ئێستا، جگە لە هەوڵدان بۆ فەراهەمکردنی بوارەکانی هاوکاریی هێزە چەپەکان، بۆ بەهێزکردنی بزووتنەوەی کرێکاران و گرێدانی ئەم بزووتنەوانە لەگەڵ باقیی بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکانیتر چالاک بن. لێدابڕان و پەرتەوازەیی هێزە چەپەکان بەردەوام ببوە هۆی لاوازبوونی بزووتنەوەی سۆسیالیستی و عەداڵەتخوازی و دەستی چەوسێنەران و دوژمنانی ئازادیی بۆ پێشێلکردنی مافە ئینسانییەکانی کرێکاران و زەحمەتکێشان و سەرکوتی بزووتنەوەی ئازادیخوازی و دادپەورەی ئاوەڵا هێشتووەتەوە. بە لەبەرچاوگرتنی ئەو بارودۆخەی باسکرا، وڵامی ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە بە بانگهێشەکەی ئێوە، سەبارەت بە چالاکیی هاوبەش لە کۆمەڵە (ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران) پۆزێتیڤ و ئەرێنییە. ئێمە بۆ وەدیهێنانی ئەم ئەرکە ئامادەیی خۆمان بۆ وتووێژ و بە ئەنجامگەیاندنی ئەم پرۆسە ڕادەگەیەنێن.\nبە هیوای سەرکوتن\nPrevious راگه‌ياندنی ڕه‌وتی سوسياليستی کۆمه‌ڵه به بۆنه‌ی تێرۆری کاک مووسا باباخانی ئه‌ندامی کوميته‌ی ناوه‌ندی حيزبی ديموکراتی کوردستان


پەیامەکانی چەمکی هەڵبژاردن\nقەرەنی قادری 26, 12, 2018\nلە ڕۆژی هەڵبژاردندا کە هاووڵاتیان ڕوو لە سندووقەکانی دەنگدان دەکەن، بڕیاریان بەدەستەوەیه کە دەنگ بە کام حزب بدەن و، دەنگ بە کام حزب نەدەن، یان دەنگی سپی بخەنە ناو سندووقەکانی دەنگدانەوە، یان ئەوەتا لە ماڵەوە لێی دانیشن و بایکۆتی دەنگدان بکەن. گشتی ئەمانە بڕیاری هاووڵاتیانە، بەڵام بە شێوازی جۆراوجۆر لە ڕۆژی دەنگداندا پیشانی کۆمەڵگەی دەدەن.\nکاتێک کۆی ئەو بڕیارە ڕەنگاوڕەنگە لە شوێنێکدا کۆ بکەیتەوە، پێی دەڵێن متمانەپێدان یان متمانەلێوەرگرتنەوە! ئەو متمانەیە، پێوەرە بۆ ناسین و قورساییی حزبی سیاسی لە کۆمەڵگەدا. پرۆسەی هەڵبژاردن (بانگەشەی هەڵبژاردن) کە کۆبەندی ئەو پرۆسەیە لە ڕۆژی دەنگدان و خوێندنەوەی ئاکامی دەنگەکان دێتە دی، دەرگەیە بەڕووی دیموکراسی کە هەر لەوێوە دەتوانین ڕوو لە کۆمەڵگەیەکی دیموکراتی بکەین، چونکە دیموکراسی بەبێ هەڵبژاردن هیچ مانایەک نادات. ئەگەر زیاتر لەوە قەڵەمئاژۆیی بکەین، دەبێ بڵێین کە هاووڵاتیان بە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە پەیامی حوکمڕانیی داهاتوویان پێیە، کە ئەویش ناڕاستەوخۆ و بە ڕێگەی ئەو نوێنەرانەکەی کە دەنگیان پێ دەدەن، حکوومەتی داهاتوو ڕۆ دەنێن!\nلە ڕۆژی دەنگداندا، ئەو حزب و لایەنانەی کە لیست و نوێنەریان هەیە و داوا لە خەڵک دەکەن دەنگیان پێ بدەن، شانۆیەک لە کاڵای سیاسی و کەسایەتییەکانیان دێننە سەر سەکۆی شانۆ تا هاووڵاتیان بە ڕێگەی دەنگدانەوە متمانەیان پێ بدەن یان ئەوەتا لێیان وەرگرنەوە؛ هەروەها هەندێکیش کە متمانەیان بە حزب و لایەنەکان نەماوە، ڕوو لە سندووقەکانی دەنگدان ناکەن، کە ئەمیشیان هەر دەچێتە خانەی چەمکی "متمانە"وە!\nهەڵبژاردن یانی: متمانەپێدان و لێوەرگرتنەوە لە حزبی سیاسی، هەروەها دەستنیشانکردنی قورساییی حزب و لایەنی سیاسییە لە کێبەرکێیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا. هەر چوار ساڵێک کە هەڵبژاردن دەکرێت، بۆ ئەوەیە وڵات بەپێی پێوەر (ژمارەی کورسییەکان) حوکمڕانی و دامەزراوەکانی نوێ بکاتەوە.\nبەڵام کاتێک پێچەوانەی ئەزموونی سەدان ساڵەی هەڵبژاردن و ئەو چەمکە هزرییانەی کە پەیوەستن به دیموکراسی و هەڵبژاردنەوە، هەروەها سەنگ و قورساییی هەر حزب و لایەنێک لە هەڵبژاردندا کە پێوەرە بۆ کێشی هەمووان، "بەدیل"ی تر بۆ ئاکامی هەڵبژاردن بێتە گۆڕێ و کورسی نەبێتە پێوەر، بەبێ هیچ شک و گومانێک ئەمە بێڕێزییە بە هاووڵاتیان، بە هەڵبژاردن، بە ئاکامی هەڵبژاردن و بە چەمکی هەڵبژاردن، هەروەها هەڵبژاردنیش لە ناوەڕۆکی خۆیدا هڵۆڵ دەکات.\nهەڵبژاردن بۆیە دەکرێت، کە حوکمڕانیی داهاتوو لەسەر ئیرادەی گشتیی هاووڵاتیان کە لە ڕۆژی دەنگداندا خۆی دەردەخات، ڕۆ بنرێت؛ هەڵبژاردن بۆ ئەوەیە کە دەستاودەستی دەسەڵات بکرێت؛ هەڵبژاردن بۆ ئەوەیە کە هاووڵاتیان لە ماوەی چوار ساڵدا حزبەکانیان لە حوکمڕانی و لە ئۆپۆزیسیۆندا تاقی کردۆتەوە، لە ڕۆژی هەڵبژاردندا و بە ڕێگەی دەنگدانەوە چارەنووسیان دیاری دەکەن. هەر لەبەر ئەوە ئاکامی هەڵبژاردن و ژمارەی کورسییەکان، پێوەرن بۆ ناسینی حزب، یان حزبە سیاسییەکان. بەدەر لەمە، هیچ "پێوەر"ێکی دیکە نییە کە جێگرەوەی هەڵبژاردن بێت.\nهێنانەگۆرێی "پێوەر"ی تر وەکوو "مێژووی پڕشنگدار"، "ژمارەی شەهیدان"، "مێژووی خەبات" و...، گشتی ئەمانە، ناسایی، نادیموکراتی و دژ بە مافی مرۆڤ و هاووڵاتیانە. کاتێک "مێژووی خەبات"، یان "مێژووی پڕشنگدار" کە دەچنە خانەی "ڕەوایەتیی شۆڕشگێڕی"یەوە، ببێتە "پێوەر" بۆ ناسین و قورساییی حزبی سیاسی، کەواتە هەڵبژاردن چ مانایەکی دەبێت؟\nهەڵبژاردن و ئاکامەکەی، بەپێی ئەوەی کە کۆمەڵگە، حوکمڕانی و کەسایەتییەکان نوێ دەکاتەوە، لە هەمان کاتیشدا، سنووری "مێژووی پڕشنگدار"، "ژمارەی شەهیدان"، "مێژووی خەبات" دەبەزێنێت و ڕوو لە هەڵبژاردنێکی عەقڵانی دەکات. لە سادەترین واتادا و لە گشت وڵاتە دیموکراتییەکاندا، پێوەری هەڵبژاردن و دەستنیشانکردنی قورساییی حزبێکی سیاسی، دەنگی هاووڵاتیانە و، ئەمەیش هیچ "جێگرەوە" و "پێوەر"ێکی دیکەی بۆ نییە!\nلە وڵاتە گەشەنەسەندووەکان یان ئەو وڵاتانەی کە گۆیا لە قۆناغی دەربازبوون بەرەو دیموکراسی هەنگاو دەنێن، لە هەندێک شوێندا دوای ئاکامی هەڵبژاردنەکان باس لە "ڕێککەوتنی سیاسی" لە نێوان حزبەکاندا دێتە گۆڕێ و بە چەشنێک، دەیکەن بە "بەدیل" بۆ ئاکامی هەڵبژاردن و ژمارەی کورسییەکان؛ بەڵام ئەوە بەو مانایە نییە کە "ڕێککەوتنی سیاسی"، "ئاکامی هەڵبژاردنەکان" و "ژمارەی کورسییەکان" کە پێوەرن، لە زەین و یادگەی کۆمەڵگەدا دەسڕێتەوە.\nبا ڕووداوەکان و ئاکامی هەڵبژاردن چۆنی هەن ئاوا بن و، هەر حزبەی کێشی خۆی و شوێنی خۆی لە کۆمەڵگەدا پێ بزانێت، تا بەم ڕێگەیەوە چیتر چەمکەکان بە بەهانەی "ڕازیکردن"، "مێژووی پڕشنگدار" و "ڕەوایەتیی شۆڕشگێڕی" نەشێوێندرێن. بە شێواندنی چەمکەکان، کۆمەڵگە تووشی کێشە و نائارامیی زیاتر دەبێتەوە و لە کۆتاییدا هیچ متمانەیەک بە هەڵبژاردن نامێنێتەوە و، وردە وردە مەودای نێوان حزب و هاووڵاتیان، هەروەها هاووڵاتیان و حکوومەت کەمتر و کەمتر دەبێتەوە و، ئەمەیش هەڕەشە لە ئاسایشی تاک، گرووپ و نەتەوەیی دەکات و دەکەونە بەر مەترسییەوە!\nهەڵبژاردن، نەك تەنیا ماف و ئەرکە و ئاکامەکەیشی دەبێتە پێوەر، بەڵکوو پێویستە ئەو دوو چەمکە بە ئاکامەکەیەوە لە کۆمەڵگەدا بەدامەزراوەیی بکرێن؛ هەروەها پرسێکی ئەخلاقییشە!


لەمەودوا بەکارهێنەرانی نەرمەکاڵاکانی ئۆفیس لەسەر ماکبووک پرۆی نوێ دەتوانن تایبەتمەندیەکانی تەچ بار کار پێبکەن. – کەی ئای تی ئێن\nئەپڵ 17, شوبات 2017\nلەمەودوا، ئەو کەسانەی کە بەکارهێنەرانی نەرمەکاڵاکانی ئۆفیسی مایکرۆسۆفت و ماکبووک پرۆی نوێن، دەتوانن تایبەتمەندی تەچ باری ماکبووک پرۆ بەکاربهێنن، بە نوێکردنەوەی نەرمەکاڵاکانیان وەکو پاوەرپۆینت و ئێکسڵ و هتد.. دەتوانن سوود لە تایبەتمەندیەکە وەربگرن. ڕاگەیاندنی پشتگیریەکە سەرەتا لە کۆنگرەی مانگی ۱۰ی ئەپڵ ڕاگەیاندرا، بەڵام ئێستا تایبەتمەندیەکە بەردەستکراوە.\nهەروەکو وتەکانی مایکرۆسۆفت، بەشی تەچ باری ماکبووک پرۆ بۆ نەرمەکاڵاکانی ئۆفیس چەند تایبەتمەندیەک لە خۆدەگرێت. لەوانە سادەکردنی شوێنی کارەکەت و تیشک خستنە سەر ئەو نوسینەی دەتەوێت، بە شاردنەوەی نوسین و بەشە ئاڵۆزەکانی چوارچێوەی ئامانجی کارەکەت. هەروەها بە جووڵانی پەنجەت دەسەڵاتت هەیە بۆ گۆڕینی ستایلەکان بە خێرایی.\nلە نەرمەکاڵای پاوەرپۆینتدا، دەتوانیت توخم و بەشەکانی گرافیک بە شێوەیەکی باش و کارامانە بەکاربهێنیت. دەتوانیت بە خێرایی ئامانجی ئەو شوێنە دیاری بکەیت کە بەدوای دەگەڕێیت. وە بوونی کۆنتڕۆڵکردنی دیمەنەکان لە سڵایدشۆدا. هەروەها چەندین تایبەتمەندی تر لە ئۆفیسەکانی تریشدا.\nهەفتەی ڕابردوو، مایکرۆسۆفت تایبەتمەندیەکەی لەژێر پێداچوونەوە دانابوو، بۆ هەندێک له بەکارهێنەران، ئێستا بە فەرمی دەتوانیت تایبەتمەندیەکە بەدەستبهێنیت کە ئێستا بۆ هەموو بەکارهێنەران بەردەستکراوە.\nپشتگیری تەچ باری ماکبووک پرۆ له ئێستادا تەنها بۆ ئۆفیسەکانی ۆرد، پاوەرپۆینت و ئێکسڵ، بەڵام له پلاندا هەیە، کە تایبەتمەندیەکە پشتگیری زیاتری نەرمەکاڵاکان بکات وەکو سکایپ و ئاوتلووکی مایکرۆسۆفت، له داهاتوویەکی نزیکدا.\nتاگەکان ماک بووک پرۆ مایکرۆسۆفت ئۆفیس


پیوەندی نێوان تالیبان، ئێران و ڕوسیا\nی مانگی دوازده ٠٧, ٢٠١٦\nڕۆژی دووشەممە پەرلەمانی ئەفغانستان ڕایگەیاند لێکۆڵینەوە لەسەر زیاد بوونی پەیوەندی لەشکری نێوان یاخیبوانی تالیبان و ئێران و ڕوسیا دەکات.\nفەزەل هادی موسلمیار سەرۆکی سیناتی ئەفغانستان ڕایگەیاند " بەڵگەی هاوکاری ڕوسیا و ئێران بۆ یاخیبوانی تالیبان دۆزراوەتەوە." گوتشی ڕاپۆرتی پەیوەندی دەرەوە لەگەڵ تالیبان نیگەرانی دروست دەکات.\nئەم لێکۆڵینەوانە پاش ئەوە بوو کە ژەنەڕاڵی ئەمەریکا جۆن نیکۆڵسن، ڕێبەری ئەرەکی ناتۆ بۆ پشتیوانی کردنی ئەفغانستان گوتی پەیوەندی تالیبان لەگەڵ ڕوسیا و ئێراندا دۆزی سەقامگیری ئەفغانستان بەرەوپێش نابات.\nبە پێی ڕاپۆرتان مۆسکۆ گوایە پشتیوانی لە تالیبان دەکات و پڕچەکیان دەکات لە هەوڵێکدا بۆ ئەوەی کاریگەری هەبێت بەسەر ڕێکخراوەکانی سەر بە دەوڵەتی ئیسلامی لە ئەفغانستان و ڕیگایان لێ بگرێت تا ببن بە هەڕەشە بۆ سەر دراوسێکانی لە ناوەڕاستی ئاسایا.\nکاربەدەستانی ئەفغانستان ئێرانیش تاوانبار دەکەن بەوەی پشتیوانی لە چەکدارانی تالیبان دەکەن لە ناوچە سنوورییەکاندا.\nئاسیف نانگ پارێزگاری هەرێمی فەرەح لە ڕۆژئاوای ئەفغانستان بەم دواییانە لە وتووێژێكیدا لەگەڵ ڕادیۆ لیبرتی گوتی " خێزانەکانی ڕێبەرە باڵاکانی تالیبان لە ناو ئێران دەژین." گوتیشی ئەوان لە شارەکانی وەکو یەزد، کرمان و مەشهەد ئەژین و بۆ چالاکییەکانیان ئەچنەوە بۆ ناو ئەفغانستان.\nئەو پارێزگارە گوتیشی تەرمی ئەو چەکدارە تالیبانانەی کە لە پێکدادانەکانی ئەم دواییانەدا کوژران ڕەوانەی ئێران کرانەوە بۆ خێزانەکانیان. نانگ بە میدیای ئەفغانی گوت کە زیاتر لە 5 هەزار چەکداری تالیبان لە ئێستادا هەرێمی فەرەحن.\nدانیشتوانی ناوچەکە دەڵێن زۆربەی جار ئەندامانی تالیبان دەبینن دەچنە نێو سوری ئێرانەوە.\nجەمالودین پەنابەرێکی ئەفغانی لە شاری تەیباد کە لەسەر سنووری ئەفغانستانە بە دەنگی ئەمەریکای ڕاگەیاند " لەم ڕۆژانەدا زۆر خەڵکی نوێ دەبینن کە لە ئەفغانستانەوە هاتوون و هەوڵ دەدەن تێکەڵ بە خەڵکی نەبن و خۆیان لە ئەفغانیەکانی تر بشارنەوە، و هەندێک لە ئەفغانییەکانیش دەڵێن ئەوانە ئەندامی تالیبانن."\nکاربەدەستانی ئەفغانی دەڵێن تاران چەکی ئاڵؤزیش دەدات بە تالیبان.\nجومەدین گەیانوال ئەندامی پەرلەمان لە هەرێمی پاکتیکا دەڵێت " ئێران نەک تەنها پێشوازی لە خێزانەکانی ئەندامانی تالیبان کردووە بەڵکو چەکیش دەدات بە گروپەکە ."\nئێران ئەم تاوانبارکردنانە ڕەت دەکاتەوە و دەڵێت پەیوەندییەکی نزیکی هەیە لەگەڵ حکومەتی ئەفغانستندا. بەهرام قاسمی گوتەبێژی ئۆفیسی کاروباری درەوەی ئێران دەڵێت پەیوەندییەکی برایانەیان هەیە لەگەڵ کابوڵدا لە سەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەش.\nکاتێک تالیبان لە ناوەڕاستی 1990کان سەریهەڵدا ئیران ئەو بزوتنەوەیەی بە هەڕەشەیەکی سەرەکی ئایدۆلۆژیا لەقەڵەم دا.\nبەڵام فاتیمە ئەمان شارەزای کاروباری ئێران و باشوری ئاسیا لە ئەمەریکا دەڵێت " سەرەڕای ئەوەی کە بە دوژمنی یەکتر دادەنران لە 90کاندا بەڵام تاران دوودڵ نەبوو لە پڕچەککردنی تالیبان لە هەوڵیکدا بۆ ڕێگەگرتن لە سەربازانی ئەمەریکا کە ئەفغانستان وەکو بنکەیە بۆ هێرش کردنە سەر ئێران بەکار بهێنن."\nبەمدواییانە نوێنەری تایبەتی سەرۆکی ڕوسیا ڤلادمێر پوتین بۆ ئەفغانستان زەمیر کابولۆڤ لە میانەی وتووێژێکدا لەگەڵ ئاژانسی ئەنادۆڵۆی تورکیا ڕایگەیاند کە مۆسکۆ لە پەیوەندیدا بووە لەگەڵ ڕێبەرانی تالیبان تا ئاشتییەکی بەردەوام لە نێوان تالیبان و حکومەتی ئەفغانستان بەرەوپێش بەرێت.


ڕێوڕه‌سمی ڕوونوێنی له ئه‌لبۆمی “کوچ بنفشه‌ها” (کۆچی وه‌نه‌وشه‌کان) به مۆسیقادانه‌ریی هووشه‌نگ کامکار و گورانیبێژی حه‌میدڕه‌زا نووربه‌خش ڕۆژی شه‌ممه ۲۴ی مانگی گه‌لاوێژ له شاری کتێبی ناوه‌ندی، له تاران به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nبه‌پێی هه‌واڵی به‌شی فه‌رهه‌نگ و هونه‌ری هه‌واڵده‌ریی کوردپرێس؛ ڕێوڕه‌سمی ڕوونوێنی ئه‌لبۆمی “کۆچی وه‌نه‌وشه‌کان” به به‌شداریی هووشه‌نگ کامکار (مۆسیقادانه‌ر) و حه‌میدڕه‌زا نووربه‌خش (گورانیبێژ) ڕۆژی شه‌ممه ۲۴ی مانگی گه‌لاوێژ کاتژمێر ۱۸ له شاری کتێبی ناوه‌ندی به‌ڕێوه‌ده‌چێت.\nئه‌لبۆمی “کۆچی وه‌نه‌وشه‌کان ” به کۆپله‌کانی “ئارایشی خۆرشید”، “چه بگویم”، “ده‌ریا”، “حه‌لاج”، “کۆچی وه‌نه‌وشه‌کان”، “پاسخ”، “روباعی”، “سووگنامه” و “در کوچه باغهای نیشابور” له‌سه‌ر شیعره‌کانی محه‌مه‌دڕه‌زا شه‌فیعی که‌دکه‌نی دانراوه.\nهووشه‌نگ کامکار ساڵی ۱۳۲۵ له سنه له‌دایکبووه و مۆسیقای له لای باوکی خۆی مامۆستا حه‌سه‌ن کامکار فێر بووه و له ئێستاشدا سه‌رپه‌ڕه‌شتی گرووپی مۆسیقای کامکاره‌کانی له ئه‌ستۆدایه.\nئەڵبۆمی نوێ کامکار دانلود آلبوم جدید گروه کامکار کامکار هوشنگ کامکار هوشەنگ کامکار


دوای ماوەیەک وەستان بەهۆی ڕووداوێکی گوماناوییەوە\nتاقیکردنەوەکانی ڤاکسینی دژەکۆرۆنای زانکۆی ئۆکسفۆردی بەریتانی دەستیپێکردەوە دوای وەستانی بۆ ماوەیەک بەهۆی توشبوونی یەکێک لە خۆبەخشەکان بە نەخۆشییەکی گوماناوی بەهۆی ڤاکسینەکەوە.\nماڵپەڕی سکای نیوزی بەریتانی ڕاگەیاند، بەرپرسانی تەندروستیی دەرمانی ئەو وڵاتە وتوویانە کە ئێستا تاقیکردنەوەکان دەستیپێکردووەتەوە و سەلامەتە.\nهاوکات لە ڕاگەیەنراوێکدا، زانکۆی ئۆکسفۆرد دەڵێت، "تاقیکردنەوە تەختییەکانی ڤاکسینی دژە کۆرۆنا لە سەرجەم ناوەندەکانی تاقیکردنەوە دەستی پێکردووەتەوە."\nنزیکەى 18 هەزار کەس لە تاقیکردنەوەکاندا بەشدارییان کردووە کە گەورەترین هەوڵی بەرهەمهێنانی ڤاکسینە لە جیهاندا و بەشێک لە وڵاتان ئومێدیان لەسەر هەڵچنیوە.\nهەفتەى ڕابردوو کۆمپانیاى ئەسترازینیکا ئەو کارەى بە ڕۆتینات ناوبرد لەکاتى توشبوونى هەر بەشداربوویەک بە نەخۆشیەکى تەمومژاوى ئەنجام دەدرێت.


گەلانی ناوچەكە چارەنوسیان بەدەستخۆیان نییە\nكشانەوەی ئەمریكا لەئەفغانستان بەشێكە لەو زنجیرە رووداوەی كە هێشتا كۆتایی نەهاتووەو پێدەچێت روداوی دیكەشی بەدوادابێت. پێشتر چەند روداوێكی دیكەی هاوشێوە لەناوچەكە بووەو لێكەوتەو زیانەكانی لەوەی ئەفغانستان كەمتر نەبووە. بەڵام ئەوەی ئەفغانستان زۆرترین فۆكەس و تیشكی خرایەسەر لەلایەن میدیای ئەوروپی و عەرەبی و ناوچەكە بۆیە لەئێمەوە نزیك بوو.\nرووداوەكانی ئەو چەند ساڵەی دوایی كە دوایینیان كشانەوەی ئەمریكا بوو لەئەفغانستان، دەكرێت بڵێین چەند رەهەندێكی هەیە، واتە دەكرێت لەچەند سوچێكەوە تەماشای بكەین.\nیەكەمیان؛ ناوچەكە بەگشتیی واتە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەو گرنگییەی جارانی بۆ ئەمریكاو بەشێك لەوڵاتانی ئەوروپا نەماوە. جاران بەهۆی بوونی نەوتێكی زۆرو گرنگی وزە، وڵاتانی ئەمریكاو ئەوروپا گرنگی زۆریان بەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەدا، بەڵام ئێستا وزە (نەوت) ئەو گرنگییەی جارانی نەماوەو پێدەچێت وڵاتانی زلهێز سیاسەتی خۆیان لەبارەی گرنگیدان بەناوچە نەوتییەكان بگۆڕن.\nسەرچاوەكانی وزە لەزیادبوونەو وزەی دیكەی دۆزراوەتەوە، بۆیە ئەگەرێكی بەهێز هەیە نەوت دوبارە دابەزینی گەورە تۆماربكات. هەروەك حەمەد بن جاسم سەرۆك وەزیرانی پێشووی قەتەر لەتویتەر نوسی "بەرزبونەوەی نرخی نەوت لەچارەكی كۆتاییەو ئیدی روو لەدابەزیندەكات" مەبەستی سەرۆك وەزیرانی پێشووی قەتەر ئەوەبوو كە دوایین جارە نرخی نەوت بەوشێوەیە بەرز دەبێتەوەو ئیدی بەرەو دابەزین دەڕوات و جارێكی دیكە ئەو نرخە بەخۆیەوە نابینیت.\nدووەمیان؛ ئەمریكا بەشێوەیەكی گشتیی سیاسەتی خۆی لەچۆنیەتی و شێوەی مامەڵەكردن لەگەڵ ناوچە پِڕ ململانێكان و ناوچەكانی بەرژەوەندی لێیە گۆڕیوە. ئەوەی رودەدات بەشێكە لەسیاسەتی نوێ.\nساڵی 2003 ئەمریكا بۆ روخانی رژێمی سەدام، لەنێوان 125 بۆ 150 هەزار سەربازی هێنایە عیراق. ئەو پرۆسەیە، خەرجییەكی ئێجگار زۆر لەسەر ئەمریكا كەوت، ئەمە جگە لەزیانی گەورەی گیانی و روبەرووبونەوەی رەخنە لەناوخۆی ئەمریكاو لەلایەن وڵاتان و رێكخراوەكانی مافی مرۆڤ.\nسیاسەتی نوێی ئەمریكا لەدوای روداوەكانی سوریا دەستی پێكرد. سیاسەتی نوێی بریتی بوو لەدروستكردنی هێزی سەربازیی ناوچەیی و پشتیوانیكردنیان لەرووی ماددی و مەعنەوی، هەروەها ناردنی چەند تیمێكی هەواڵگری و شارەزا بۆ مەشقپێكردنی ئەو هێزە ناوچەییانە. بۆنمونە دروستكردنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لە ناوەڕاستی 2015 كە پڕچەكی كردن و مەشقی پێكردن، لەئاسمانیشەوە لەڕێی فرۆكەی جەنگی و فرۆكەی بێ فرۆكەوان و تەكنەلۆژیای نوێ پشتیوانی كردن بێ ئەوەی هیچ هێزێكی شەڕكەری ئەمریكا بەكاربهێنرێت.\nئەو سیاسەتە بۆ ئەمریكا خەرجییەكی زۆر كەمتری هەبوو، هەروەك هیچ زیانێكی گیانیشی نەبوو. بۆیە هەمان سیاسەتیان گوێزایەوە بۆ عیراق بەڵام بەجیاوازییەكی كەم، ئەویش جێگیركردنی ژمارەیەكی زۆركەم هێزی سەربازیی لەهەندێ بنكەو شوێنی دیاریكراو وەك بنكەی عێن ئەسەدو هەولێرو فرۆكەخانەی بەغداو چەند شوێنێكی دیكە.\nسێیەمیان؛ دوو روویی وڵاتانی زلهێز بەرامبەر گەلانی ژێردەستەو لەبەرامبەر ئەو چەمكانەی لەمیدیاكانی خۆیان بانگەشەی بۆ دەكەن لەوانە (دیموكراسی، مافی مرۆڤ، مافی چارەی خۆنوسینی گەلان بۆ گەیشتن بە رزگاریی نیشتیمانیی).\nروسەكان هەمیشە باسی مافی گەلی كورد لەسوریا دەكەن، لەلێدوانە رۆژنامەوانییەكانیان پشتیوانی لەگفتوگۆی نێوان كوردو رژێمی سوریا دەكەن، بەڵام كە دانوستان و گفتوگۆ لەنێوان كوردو رژێمی سوریا دەبێت، لەسەر مێزی گفتوگۆدا روسەكان لەبەری رژێمی سوریا دادەنیشن و داكۆكی لەرژێمی سوریا دەكەن و داوا لەكورد دەكەن داوای ماف خۆبەڕێوبەریی و رێڤەبەری خۆسەر نەكەن و تەنها چەند مافێكی سەرەتایی رازیبن، وەك مافی خوێندن و بەشداری سیاسی لەدیمەشق.\nلەگەڵ ئەو لێدوانانەی روسەكان وەك پشتیوانیی لەچارەسەری پرسی كورد لەسوریا، دەبینین لەكۆتایی 2017 لەگەڵ تورك رێككەوتن عەفرینیان رادەستبكەن، سەرباری بڕیاری روبەرووبونەوە، بەڵام تورك توانیان لەسەرەتای 2018 بەهاوكاری گروپە تیرۆرستیەكان عەفرین داگیربكەن و بەهۆیەوە نزیكەی هەزار شەڕڤانی كورد شەهید بوون.\nهاوكات لەگەڵ دوو روویی روس، دەبینین ئەمریكییەكانیش بێ چاوڕوو چەند ناوچەیەكی رۆژئاوای كوردستانیان بەدەر لەهەموو بەهایەكی مرۆیی و پێچەوانەی ئەو چەمكانەی لەمیداكانی خۆیان و لەلایەن لێپرسراوانیان دووبارە دەكرێتەوە رادەستی تورك كرد. بەهۆیەوە جگە لەئاوارەبوونی سەدان هەزار مرۆڤی كوردو غەیرە كورد، هاوكات سەدان لاوی شەڕڤانی كورد لەوناوچانە شەهید بوون. بەهۆی ئەو كشانەوەیەی ئەمریكا روبەرێكی گەورەی رۆژئاوای كوردستان لە سەرێكانیەوە تاوەكو گرێ سپی كەوتە دەست توركیا. لێرەوە بۆمان دوپات بویەوە كە كشانەوەی روسیا و ئەمریكا لەعەفرین و سەرێكانی، بازرگانی كردن بوو بەچارەنوسی گەلان.\nبۆیە دەبێ ئەوە لەبەرچاو بگرین كە ئەوەی لەئەفغانستان روودەدات نامۆ نییە بۆ سیاسەتی ئەمریكاو ئەو دوو رووییە لەسیاسەتكردن بەرامبەر گەلانی ناوچەكە.\nبۆیە دەبینین مەزلوم عەبدێ فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات، لە 13 ئۆكتۆبەر گوتارێكی لە گۆڤاری فۆریەن پۆڵسی ئەمریكا لەژێر ناونیشانی "ئەگەر سەرپشك بین لەنێوان چارەسەر یان جینۆسایدی گەلەكەمان، بێگومان ژیانی گەلەكەمان هەڵدەبژێرین" وتیشی "ئێمە بەسنگی رووتەوە بەرامبەر خەنجەری تورك وەستاوینەتەوە".\nهەر لەسەر ئەو دوو رووییە لەسیاسەتی ئەمریكا، خان محەمەدیی وەزیری بەرگری ئەفغانستان روو لە ئەشرەف غەنی سەرۆكی وڵاتەكەی دەكات كە نوێنەرایەتی سیاسەتی ئەمریكای دەكرد دەڵێت "دەستەكانی لەدواوە بەستین و ئێمەی فرۆشت و هەڵات". مەبەست لەو قسەیەی محەمەدی ئەمریكا هەموو رێگاكانی لێگرتن و ئەفغانستانی رادەستی تاڵیبان كرد.\nكاتێك ئەمریكا لەسەرێكانی و گرێ سپی كشایەوەو ناوچەكەی بۆ توركیا جێهێشت بەشێك لەچاودێران پێیانوابوو ئەوەی رویداوە پەیوەندی بەبڕیاری دۆناڵد ترەمپ و سیاسەتی ئیدارەی ترەمپەوە هەیە نەك ستراتیجییەتی ئەمریكا، واتە ترەمپ لەستراتیجییەتی ئەمریكا لایداوەو جۆ بایدن سەرۆكی نوێی ئەمریكا راستی دەكاتەوە، بەڵام دەبینین لەسەردەمی جۆبایدن ئەمریكا لەئەفغانستان كشایەوە.\nیەكێكی دیكە لەو ئەگەرانەی ئێستا لەناوەندەكانی توێژینەوەو میدیای ئەمریكا یان ئەوروپا باسدەكرێت، پرسی روبەرووبونەوەی چین-ە وەك وڵاتێك كە پێگەیشتووەو خێرا پێشكەوتنی نوێ بەخۆیەوە دەبینیت بەتایبەتی لەرووی ئابوریی و تەكنەلۆجیاوە.\nبەپێی زانیارییەكانی دەخرێنەروو، ئەمریكا دەیەوێت تواناكانی خۆی كۆبكاتەوەو هەموو هەستەوەرەكانی روو لەچین بكات، تاوەكو رێگە لەو پێشكەوتن و گەشەكردنە خێرایەی چین بگرێت كە پێیوایە مەترسیە بۆسەر ئایندەی ئەمریكاو سەركردایەتیەكەی لەجیهان.\nبەپێی لێدوانی چەند رۆژلەمەوبەری جۆ بایدن-ی سەرۆكی ئەمریكا، واشنتۆن زیاتر لە دوو تریلیۆن دۆلاری لە ئەفغانستان خەرجكردووە، هەروەك بەپێی "بزنس إنسایدر" توێژینەوەیەك لەزانكۆی براون ماساچۆستس لە 2020 ئەمریكا لەعیراق زیاتر لە دوو تریلیۆن دۆلاری خەرجكردووە.\nهەروەك بەپێی راپۆرتی ساڵانەی زانكۆی براون لە (2020) خەرجی روبەرووبونەوەی تیرۆر لەعیراق و سوریاو ئەفغانستان لەماوەی رابردوو 6.4 تریلیۆن دۆلار كەوتووە.\nبێگومان رووداوەكانی چەند ساڵی رابردوو، هەڵسوكەوتی ئەمریكاو روسیا لەناوچەكە خوێندنەوەی زۆری بۆ دەكرێت، هەریەكە لەسوچێكەو رووداوەكان دەبینیت و شیكاریی بۆ دەكات، بەڵام ئەوەی لێی دڵنیاین چارەنوسی میللەتانی ناوچەكە بەدەست خۆیانەوە نییە! بۆیە دەبینین گۆڕانكارییەكان لەژێر كاریگەری سیاسەت و بەرژەوەندی وڵاتان دەبێت نەك خواستی میللەت یان گەلانی ناوچەكە.\n2 پێش هاتنی داعش ژمارەی مەسیحیەكانی ناو شاری موسڵ بە 50 هەزار مەزندە دەكرا، ئێستا هەر 100 كەسێك گەڕاونەتەوە\n3 ئەرێ كورد بۆ وادەكات؟\n4 پێدەچێت دادگای هەولێر بڕیاری سزادراوانی بادینان وەكوخۆی بهێلێتەوە\n5 داعش بەزۆر مەسیحییەكانی دەشتی نەینەوای دەكردە موسڵمان\n6 تائێستا ژمارەیەكی زۆری مەسیحییەكانی دەشتی نەینەوا نەگەڕاونەتەوە


قوباد تاڵه‌بانی و عوسمان بایده‌میر كۆبوونه‌وه\nروونکردنەوەیەک لەکۆسرەت رەسوڵەوە\nئێران.. دوو كه‌س به‌هۆی كۆرۆناوه گیانیان له ده‌ستدا\nکێ دەبێتە سکرتێری یەکێتی ؟!\nدۆخی ئێستای یەکێتی نیشتمانی کوردستان کە لەبەردەم کۆنگرەدایە بۆ دیاریکردنی سکرتێرێک بۆ حیزبەکە ، زۆر هاوشێوەی چۆنیەتی دیاری کردنی سێهەم خەلیفەیە لە ئیسلامدا .\nخەلیفەی دووەم (عومەری خەتاب ) کاتێک لە گیانەڵا و سەرەمەرگدابوو ، شورایەکی ناوازەی بۆ دیاریکردنی خەلیفەی سێهەم دیاریکرد ، تاوەکو لەنێوان خۆیاندا خەلیفەیەک هەڵبژێرن .\nخەتاب شەش کەسی بۆ شوراکە دەستنیشانکرد : عەلی ئەبی تاڵیب ، عوسمانی عەفان ، تەڵحەی عەبدوڵا ، زوبەیری عەوام ، سەعدی ئەبی وەقاس ، عەبدوڵرەحمانی عەوف بوون .\nبەپێ ی کەسەکانی ناو شوراکە ، لەسەرەتاوە دیاربوو کێ دەبێتە خەلیفە . چونکە پێکهاتەکە بەهەموو پێوەرەکان بەلای عوسمانی عەفاندا دەشکایەوە .\nخەتاب ، شەست سواری بەدیار ئەو شەش کەسەوە وەک چاودێر دیاریکردبوو . مەرجەکەی ئەوەبوو دەبێت لەماوەی سێ ڕۆژدا کۆنگرەی ئەو شورا شەش کەسی یە خەلیفەیەک لەناو خۆیاندا هەڵبژێرن . ئەگەر لە سێ رۆژدا خەلیفەیەکیان لەخۆیاندا یەکلانەکردەوە ، فەرمانی بە شەست سوارەکە کردبوو هەر شەش ئەندامەکەی شوراکە بکوژن . هەروەها فەرمانی کردبوو ئەگەر چواریان لەسەر یەکێکیان کۆک بن و دوانیان ناڕازی بن ، دەبێت سەری دووانە ناڕازیەکە بپەڕێنن . ئەگەر سیانیان لەسەر یەکێک لەخۆیان ڕێک بن و سیانی تریان ناڕازی بن ، دەبێت ئەو سیانەی عەبدوڵرەحمانی عەوفی تیادایە پەسەندبکرێت وسەری سیانەکەی تریان بپەڕێنن .\nلەبەر ئەوەی عەوف زاوای عوسمان و ئامۆزای وەقاس بوو، هەروەها تەڵحەش ئامۆزای عوسمان بوو ، تای تەرازووی سیانەکەی ئەمان بەهێزتربوو لە سیانەکەی عەلی . چونکە عەوف بەپێ ی وەسیەتەکەی عومەر لەهەر لایەکیان بێت ئەو دەبێتە زۆرینەی ڕەها . لەهەموو بارەکەدا بەپێ ی پێکهاتەی شوراکە خەلافەت بۆ عوسمان مسەوگەربوو .\nئەم هاوکێشەیەی شوراکەی عومەر ، تەرجومە بکەین بۆ کۆنگرەکەی یەکێتی ، هاوشێوەکەی عوسمان لە کۆنگرەکەدا دەبێتە بەرهەم ساڵەح .\nبەرهەم ساڵەح لەنێوان جیاوازەکانی یەکێتی دا ، شانسی ئەوەی بۆ هاتۆتە پێشەوە کە بوبێت بەچارەسەری گرێکوێرەکە . لەپاش هەڵوێست نواندنەکەشی لە کۆنگرەی لوتکەی وڵاتانی عەرەبیدا بە قازانجی ئێران ، لەسەر ئاستی عێراق ، ئێرانیەکان پشتیوانی لێدەکەن.\nلەنێوان کۆسرەت ڕەسوڵ و ماڵی تاڵەبانیشدا بەپێ ی نزیکایەتی لەهەردوولایان بۆ کۆنگرە بۆتە بەدیلێک لەهەرکام لە بەرەکان بێت (عەبدولرەحمانی عەوفێک ) تای تەرازووەکەی قورستر دەکات .\nنەوشیروان مستەفا چۆن دەكوژرێت؟\nسەردەمی ناماقوڵی ..\nڕیفراندۆم، دوا فیشەک بە تەوێڵی پەرلەمانەوە\nبۆ برای زێدە هێژام ڕێبین هەردی\nلە پێرسی کۆکسەوە تا برێت ماکگۆرک\nموبارەزە و سیاسەت و مەراسیم\nکورد و ئێران\nپێویستمان بە دادە نەك یاسا