کانیێ وێست - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nکانیێ ئۆماری وێست (لەدایکبووی ٨ ی تەمووزی ١٩٧٧) هونەرمەندێکی ئەمەریکی ڕاپەڕ ، نووسەری گۆرانی ، دیزاینەر جلوبەرگە. سەرەتا وێست وەک بەرهەممهێنەری (ڕۆکا فێڵا) ناوبانگ دەکرد. دواتر سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەستهێنا کاتێک کاری لەسەر گۆرانیەکەی (جەی زی) کرد کە لەساڵی ٢٠٠١ دەرچوو بەناوی "BluePrint" ، و کارکردن بۆ هونەرمدانی تری وەک لوداکریس،\nکانیێ ئۆماری وێست\n(1977-06-08) ٨ی حوزەیرانی ١٩٧٧ (تەمەن ٤٣)\nدیترۆیت, میشیگان, ئەمەریکا.\nوێست لە ویلایەتی شیکاگۆ ، ئیلنۆیس ، دەست بە گوتنی ڕاپ کردووە لە پۆلی سێیەمی سەرەتاییدا. هەرچەندە وێست دەیویست ببێت بە ڕاپەڕ، بەڵام ئەم هەلەی بۆ نەدەگونجا لەسەرەتادا ، بۆیە کاری بەرهەمهێنانی دەکرد ، تاکو دواتر لەساڵی ٢٠٠٤ یەکەم ئەلبووی خۆی بەرهەمهێنا.\nوێست یەکێکە لەو هونەرمەندانەی کە زۆرترین بەرهەمیان فرۆشتووە، ئەویش دوای ئەوەی ٢١ ملیۆن ئەلبووم و ١٠٠ ملیۆن ئەلبوومی دیجیتاڵی فرۆشت. جگە لەوانەش توانیویەتی ٢١ خەڵاتی گرامی بباتەوە ، کە ئەم ژمارەیەش دەیکاتە تاکە هونەرمەند کە لەو تەمەنەدا ئەوەندە خەڵاتە گرامیەی بەدەستهێنابێ. گۆڤاری تایمی ئەمەریکی ناوی وێستی لە لیستی کەسایەتیە کاریگەرەکان داناوە لەساڵانی ٢٠٠٥ ، ٢٠٠١ و ٢٠١٤.\nکانیێ لە ئێستادا لەگەڵ خانمە نمایشکار کیم کارداشیان هاوسەرگیریان کردووە ، بە یەکێک لە دووانە بەناوبانگەکانی ئەمەریکا دادەنرێن ، جگە لەوەش خاوەنی منداڵێکیشن بەیەکەوە.\nلە ئاهەنگی خەڵاتەکانی کەناڵی MTV ، کانیێ لە گوتەیەکی چاوەڕوان نەکراودا ئەوەی ڕاگەیاندا کە ساڵی ٢٠٢٢ خۆی بۆ سەرۆکایەتی ئەمەریکا دەپاڵێوێت و متمانەیەکی زۆری بەخۆی هەیە بۆ دەرچوون بە پلەی یەکەم.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=کانیێ_وێست&oldid=677367»\nدواجار لە ٢١:٠٦ی ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠ دەستکاری کراوە\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢١:٠٦ی ٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


گه‌شتێک به‌ره‌و کوردستانی ئێران؛ شاری مێژویی "خۆی" - جام کوردی\nگه‌شتێک به‌ره‌و کوردستانی ئێران؛ شاری مێژویی "خۆی"\nشارستانی خۆی یه‌کێک له شارستانه‌کانی پارێزگای ئازه‌ربایجانی ڕۆژئاوایه که که‌وتۆته باکوری کوردستانی ئێرانه‌وه. ناوه‌ندی ئه‌م شارستانه شاری خۆی-ه. حه‌شیمه‌تی ئه‌م شاره به‌پێی سه‌رژمێری ساڵی 1385 هه‌تاوی 365573 که‌س بووه. لێکۆله‌ران له سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ن خۆی، له زمانی کوردیدا به واته‌ی خوێ دێت و هه‌روه‌ها به‌پێی لێکۆڵینه‌وه‌کان له‌م ناوچه‌یه‌دا کانی و کانزای خوێ هه‌یه و به ئاسایی وه‌ده‌ستده‌که‌وێت و له ئاستێکی ته‌جاریدا ده‌فرۆشرێت. ئه‌م شاره له سێ به‌شی ناوه‌ندی، سه‌فائییه (زۆرئاباد)، ئیۆئۆغلی و قوتوور پێک هاتووه.\nشارستانی خۆی به‌ڕووبه‌ری 5547 کیلومه‌تری چوار گۆشه که‌وتۆته سنووری نێوان کوردستانی ئێران و کوردستانی تورکیا. ئه‌م شارستانه له ده‌شتێکی به‌ریندا که چوار ده‌وری کێوه جێگر بووه و ده‌روازه‌ی هاورده و هه‌نارده‌ی ئێران و ئه‌وروپایه.\nچیا گرنگه‌کانی ئه‌م شاره بریتین له عه‌ورین، سوڵتان سووره، که‌هیر، هیران و چیای چلماڵ. به‌رزترین چیای ئه‌م شاره "عه‌ورین"ه که به‌رزاییه‌که‌ی ده‌گاته 3605 مه‌تر و وه‌ک دایکێکی باڵا به‌رز به ڕووبار و کانییه پڕئاوه‌کانیه‌وه، ئاوی ژیانی له ده‌ماره‌کانی ئه‌م شاره خستۆته جموجۆڵ. نێوی "عه‌ورین" به واتای هه‌ور و ته‌م و مژێکه که به‌رزاییه‌کانی ئه‌م کێوه ده‌گرێته به‌ر.\nڕووباری قوتوور، سپی و قودوغبۆغان له گرنگترین ڕووباره‌کانی خۆی_ن که بۆنه‌ته هۆی پڕبه‌رهه‌می کشتوکاڵ و شیناییه‌کی دڵڕه‌وێن که سه‌رنجی ئه‌ویندارانی جوانی بۆ لای خۆی ڕاده‌کێشێت. ئه‌م ناوچه‌یه زستانێکی سارد و به‌فرین، به‌هاری که‌سک و شین، هاوینی فێنک و پایزێکی ڕه‌نگیی هه‌یه که به نواندنی هه‌زاران ڕه‌نگ دیمه‌نێکی باڵکێشی داوه‌ته ئه‌م ناوچه‌یه.\nله شوێنه‌واره میژووییه‌کانی ئه‌م شاره ده‌توانین ئاماژه بکه‌ینه ده‌روازه‌ی ته‌خته‌سه‌نگی، بورجی شه‌مسی ته‌بریزی، پردی خاتوون، ده‌روازه‌ی گه‌لێ، مزگه‌وتی موته‌لیب خانی دۆمبولی، عه‌ماره‌تی حکومه‌تی، تاریکه بازاڕ، ماڵی که‌بیری، حه‌مامی محه‌ممه‌د به‌گی دۆنبۆلی، که‌نیسه‌ی سۆرپ سرکیس یان مه‌لهه‌زان، پردی قوتوور و قه‌ڵه‌ی به‌ستام.\nپردی خاتوون: ئه‌م پرده له 2 کیلومه‌تری باشوری ڕۆژهه‌ڵاتی شاری خۆیه و ڕێگای دوو شاری خۆی و سه‌ڵماس پێکه‌وه ده‌لکێنێت و له ساڵی 1170ی مانگیدا به ده‌ستووری ئه‌حمه‌دخانی دۆمبولی له سه‌ر ڕووباری پڕئاوی قوتوور چێکراوه. به پێی وته‌ی خه‌ڵکی ئه‌م ناوچه‌یه و به‌ڵگه مێژووییه‌کان، کاروانی عوسمانییه‌کان له سه‌ر ئه‌م پرده هاتووچۆیان کردووه. ئه‌حمه‌دخانی دۆمبولی به هۆی خۆشه‌ویستی خێزانییه‌وه نێوی خاتوونی له‌م پرده ناوه.\nئه‌م ده‌روازه‌یه درگای چوونه ژووره‌وه‌ی ناو شاری خۆیه و وه‌ک دیوارێکی به‌رگری له هێرشی دوژمنان بووه. هه‌ندێک له مێژوونووسان ده‌ڵێن مێژووی ئه‌م ده‌روازه‌یه ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رده‌می ئیلخانیان و هه‌ندێکێش پێیان وه‌ایه له سه‌رده‌می قاجاڕ چێکراوه.\nکنه‌دۆگۆبینۆ له نووسراوه‌کانی دا باسی ئه‌م ده‌روازه‌یه‌ی ئاوا ده‌نووسێت: "خۆی شارێکی دڵڕه‌وێنه ده‌روازه‌ی ئه‌م شاره وه‌ک ئه‌و ده‌روازانه‌ی شاری قاهیر له به‌ردی مه‌ڕمه‌ڕی سپی و ڕه‌ش چێکراون و ده‌شڵێت من جوانتر له‌و ده‌روازه‌یه‌م له وڵاتی ئێراندا نه بینیوه".\nئه‌م پرده له ساڵی 1349ی هه‌تاوی به‌رامبه‌ر به 1970ی زایینی چێکراوه و له سه‌ر ڕێگای ئێران و تورکیا له نزیکی شاری خۆی، هه‌ڵکه‌وتووه. ئه‌م پرده ڕێگایه‌کی ئاسنییه بۆ هاتوچۆی شه‌مه‌نده‌فه‌ر و له بواری ئابوری و هاورده و هه‌نارده کردن که‌ل و په‌ل گرنگییه‌کی زۆری بۆ ئێران هه‌یه و ڕێگای ئێران گرێده‌دات به تورکیا و ئه‌وروپاوه.\nله شاری خۆی عه‌شیره‌تێکی زۆری کورد پێکه‌وه ده‌ژین که بریتین له‌مانه:\nهۆزی میلان: ئه‌م هۆزه له ناوچه‌یه‌کی پان و به‌رین که خۆی هه‌تا ماکۆ ده‌گرێته‌وه ده‌ژین. به‌پێێ ڕه‌وایه‌ته‌کان میلان و زیلان ناوی دوو برا بووه که هه‌ریه‌ک له‌وانه دوو هۆزی میلان و زیلانیان پێک هێناوه. ژماره‌یه‌کی زۆر له هۆزی میلان له سه‌رده‌می نادرشای ئه‌فشار کۆچدراونه‌ته خۆراسان له‌وێ عێلی میلانلوو و شێخکانلوویان پێک هێناوه. شێخکانلوو گه‌وره‌ترین عێلی خۆراسانه که له شاره‌کانی قوچان، مه‌شهه‌د، ده‌ره‌گه‌ز، که‌لات، ئه‌سفه‌رایه‌ن و چناران ده‌ژین.\nهۆزی کوڕه سونی: له هۆزه‌کانی پارێزگای ئورمییه‌ن که له شاره‌کانی ئورمییه، خۆی و سه‌ڵماسدا ده‌ژین. ئه‌م هۆزه کورده له سه‌رده‌می شاعه‌باسی سه‌فه‌وی خه‌باتێکی گه‌وره‌یان دژبه شاعه‌باس کرد و له کۆتاییدا که‌وتنه به‌ر هێرشه‌کانی شاعه‌باس و ژماره‌یه‌کی زۆریان لێکوژرا.\nهۆزی دۆمبۆلی: دۆنبۆلی گه‌وره‌ترین هۆزی کورده له خۆی و ئه‌م شاره به ده‌ستی ئه‌م هۆزه‌وه چێکراوه.\nهۆزی شکاک: له هه‌رێمی خۆی هه‌ندێک ماڵباتی شکاک ده‌ژین و ژماره‌یان که‌مه.\nمیرنشینانی به‌هێزی کوردی ئه‌م نا‌وچه‌یه که له سه‌رده‌می حکومه‌تی سه‌فه‌وی له سه‌ر کار بوونه بریتین له، چه‌مشک گه‌ز، دۆنبولی، مه‌حموودی، برادۆست، حه‌کاری، موکری و قه‌بان که له باشور و باکور و ڕۆژئاوای گۆلی ئورمیه نێشته‌جێ بوونه و پاش به‌ده‌ست گرتنی ده‌سه‌ڵات له لایه‌ن شا ئیسماعیلی سه‌فه‌وییه‌وه به هه‌موو هێزێکه‌وه ده‌ستی کرد به دژایه‌تی و کوشتن و دوورخستنه‌وه‌ی کوردان و به‌تایبه‌تی میرنشینانی له‌و ناوچه‌یه ده‌رکرد.\nله‌وسه‌رده‌مه به ده‌ستووری شائیسماعیلی سه‌فه‌وی عێلی چه‌مشگه‌زگ و قه‌هره‌مانلوو له خۆیه‌وه بۆ خۆراسان دوورخراونه‌تۆو نێردراونه‌ته تاراوگه. پاش شائیسماعیل، شاعه‌باسیش هه‌ر هه‌مان سیاسه‌تی گرته‌به‌ر و کورده‌کانی هه‌رێمی ئورمییه‌ی نارده تاراوگه بۆ ڕۆژئاوای ئێران و عێلی ئازه‌ری به‌جێگه‌ی ئه‌وان نارده ئه‌و هه‌رێمه و هه‌روه‌ها ده‌ستی کرد به کوشتن و گۆڕینی ئایینی کوردان له سوننه‌وه بۆ سه‌ر ئایینی شیعه. نه‌سروڵڵا فه‌لسه‌فی دیرۆک نووسی ئێرانی له‌وباره‌یه‌وه‌ئاوا ده‌نووسێت: شاعه‌باس له‌هه‌مه‌ر کورده‌کان که ده‌یانه‌ویست هه‌رێمێکی سه‌ربه‌خۆیان ببێت دژایه‌تی ده‌کرد و بێدره‌نگ ئه‌و سه‌ربه‌خۆیه‌یی کوردانی سه‌رنخون کرد و هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و سیاسه‌ته شاعه‌باس 5000 ماڵباتی عێلی چه‌مشگه‌زگی له کوردستان بۆ خۆراسان و ناوه‌ندێ ئێران دوورخسته‌وه و نارده تاراوگه. هه‌روه‌ها له‌سه‌رده‌می حکومه‌تی شاعه‌باس عێله کورده‌کان وه‌ک شادلوو، قه‌هره‌مانلوو، میلانلوو، شه‌قامی، دۆمبولی، مه‌حموودی جه‌لالی و حه‌یده‌رانلوو له‌هه‌رێمی خۆی بۆ خۆراسان، خه‌ڵخاڵ و گیلان دوورخرانه‌وه و خرانه تاراوگه. دکتور له په‌رتووکی مێژووی خۆیدا نووسیوییه، زۆرێک له خه‌ڵکانی ئه‌م شاره له‌شاره‌کانی دێکه‌ی ئێرانه‌وه هێنراونه‌ته ئه‌م شاره‌و لێره جێگر کراون.\nدۆنبۆلییه‌کان پێش هاتنی ئیسلام ئایینیان ئێزدی بووه. زۆربه‌ی ناوچه‌کانی کوردستان پێش ئیسلام له‌سه‌ر ئه‌م ئایینه بوونه. له‌سه‌ر ڕه‌گه‌ز و ڕه‌چه‌ڵه‌کی دۆمبۆلییه‌کان سه‌دان به‌ڵگه و سه‌رچاوه‌ی مێژوویی هه‌یه که نیشان ده‌دات ئه‌م عێله کورد بوونه. خۆدی قابووسی له‌مباره‌یه‌وه نووسیویه دۆمبۆلی ناوی عێلێکی کوردانه که له ناوچه‌کانی موسڵ، دیاربه‌کر و خۆیدا ده‌ژین. شه‌ره‌فخانی بدلیسی له‌سه‌ر دۆمبۆلییه‌کان ئاوا ده‌نووسێت، ئه‌میر یه‌حیا یه‌کێک له شێخه‌کانی عێلی دۆنبۆلییه که نزیک 1200 ته‌کییه و خانه‌قای له سووریا، کوردستان و ئازه‌ربایجانی هه‌یه که زنجیره‌ی به‌کتاشییه‌ی پێک هێناوه.\nکوردانی دۆنبۆلی دابه‌شکراونه‌ته چه‌ند تیر و تایه‌فه‌یه‌کی جودا که بریتین له‌مانه: یه‌حیا کوڕ دۆمبۆلی، شه‌مسکی، عیسابه‌گلوو و به‌گزاده. ئه‌با حه‌نیفییه له کتێبی ئه‌نسادولئه‌کراد نووسیویه، سه‌ر عێلی تایه‌فه‌ی عیسابه‌گلووی دۆمبۆلی که ناوی ئه‌میر عیسا بووه یه‌کێک له کاربه‌ده‌ستانی حکومه‌تی عه‌باسیان بووه.\nیه‌که‌مین حکومه‌تی دۆنبۆلی له شاری خۆی، به‌ده‌ستی سه‌لمان خانی ئۆباشی، یه‌کێک له گه‌وره‌ترین و به‌هێزترین کوردانی دۆمبۆلی پێکهات و ماوه‌ی حکوومه‌تی 22 ساڵ بوو. پاش ئه‌ویش هه‌تا سه‌رده‌می قاجار دۆنبۆلییه‌کان حکومه‌تێکی سه‌ربه‌خۆیان هه‌بووه. له ساڵی 1214ی مانگی، به هێرشی قاجاڕه‌کان و پاش کوشتارێکی زۆر حکومه‌تی دۆنبۆلی له‌ناو چوو. پێش هێرشی قاجاڕ، شه‌هبازخانی دۆنبۆلی و مورته‌زا قولیخانی دۆنبۆلی له شاری خۆی ده‌سه‌ڵاتیان به‌ده‌سته‌وه بووه. له نێو ئه‌و میرانه‌دا که حکومه‌تی خۆییان به‌ده‌سته‌وه بووه ناوی ئه‌حمه‌دخانی دۆمبۆلی وه‌ک ئه‌ستێره‌یه‌ک ده‌دره‌وشێته‌وه. ئه‌حمه‌دخانی دۆمبۆلی سه‌ره‌ڕای لێهاتوویی، ژیری، بوێری و خه‌ڵک دۆستی وه‌ک فه‌رمانڕه‌وایه‌کی دادوه‌ر له ناو خه‌ڵکی خۆیدا ناسراوه. ئه‌حمه‌دخانی دۆنبۆلی هه‌مووی هه‌وڵی خۆی بۆ ئاوه‌دانی شاری خۆی خستۆته گه‌ڕ و له ئاستێکی به‌رچاودا گه‌شه‌ی به‌و شاره داوه. ئه‌حمه‌دخان کوڕی مورته‌زا قولیخان بووه که له‌ساڵی 1167ی مانگی حکومه‌تی خۆیی گرته ده‌ست و ده‌سه‌ڵاتدارییه‌که‌شی ماوه‌ی 5 ساڵی خایاند. ئه‌حمه‌دخانی کوردی دۆنبۆلی له ماوه‌ی پێنج ساڵی ده‌سه‌ڵاتدارێتی خۆیدا حکومه‌تێکی سه‌ربه‌خۆی پێکهێنا و ته‌نانه‌ت له‌و ماوه‌یه‌شدا توانی دراو چێبکات. ناوبراو له 14 ڕه‌بیعولئه‌وه‌ڵی ساڵی 1200ی مانگیدا به پیلانێک که له‌لایه‌ن ئاقامحه‌ممه‌دخانی قاجاڕه‌وه دارشترابوو، به‌ده‌ستی برازایه‌ی خۆی کوژرا.\nله شاری خۆی ده‌یان شوێنه‌واری کوردی سه‌رده‌می دۆنبۆلی هه‌یه که بۆ نموونه ده‌توانین ئاماژه بکه‌ین به‌مانه، ده‌روازه‌یی مێژوویی بازاڕی خۆی، کانی خان له داوێنی چیای عه‌ورین، قه‌ڵای خۆی، تاریکه‌بازاڕی خۆی، باخی دلگوشا، فیروڕه‌ق، پردی خاتوون، چه‌مامی محه‌ممه‌دبه‌گ، مزگه‌وتی موته‌لیب خان و ماڵی که‌بیری.\nگرنگترین که‌سایه‌تییه‌کانی شاری خۆی\nعه‌بدوڕه‌زابه‌گی دۆنبۆلی، مێژوونوس و نووسه‌ری سه‌رده‌می قاجاڕیان\nئه‌میر شه‌هبازخان دۆنبۆلی، قاره‌مانی هێرشی 300 هه‌زارکه‌سی عوسمانیان له‌سه‌رده‌می سه‌فه‌ویاندا.\nئه‌میر ئه‌حمه‌دخانی دۆنبۆلی له‌سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی ئه‌فشاری و زه‌ندی و قاجاڕیان.\nجه‌عفه‌ر قولیخانی دۆنبۆلی، له‌سه‌رده‌می حکومه‌تی فه‌تحعه‌لی شای قاجاڕ.\nفه‌تحعه‌لی خانی دۆنبۆلی، یه‌که‌م سه‌رۆکوه‌زیری کۆماری ئازه‌ربایجان له‌ساڵی 1918 تا ساڵی 1920 زایینی.\nحه‌یران خاتوونی دۆنبۆلی، شاعیری ناوداری کورد که به دوو زمانی کوردی و تورکی شیعری هۆنیوه.\nسه‌رهه‌ڵدانی سمایل ئاغای سمکۆ\nله‌ساڵی 1912 زایینی ده‌ستیگرت به سه‌ر ئورمیه، سه‌ڵماس و خۆیدا. له سه‌رده‌می سه‌رهه‌ڵدانی شۆڕشی سمکۆ عێلی کوردی خۆی، ڕۆڵێکی گرنگیان له به‌ڕڕوه‌بردنی ئه‌و شۆڕه‌دا بووه. کورده‌کانی خۆی به‌پشتیوانی له سوپای سمایل ئاغا، شان به شانی ئه‌و ڕێبه‌ره مه‌زنه خه‌باتیان کردووه. سمایل ئاغای سمکۆ له ساڵی 1919ی زاینیدا یه‌که‌م قوتابخانه‌ی کوردی به هاوکاری عه‌بدوڕه‌زا به‌درخان له‌شاری خۆی چێکرد که پتر له 40 پاسه‌وان چاودێری ئه‌و قوتابخانه‌یانه ده‌کرد و 28 خوێندکاریش تێدا ده‌یانخوێند.\nزۆرێک له مێژوونووسان له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ن که ئه‌و کاره‌ی سمایل ئاغا یه‌که‌م هه‌نگاوی ناسێۆنالێستی له کوردستانی ئێراندا بووه. هه‌روه‌ها سمایل ئاغا به هاوکاری عه‌بدوڕه‌زابه‌درخان و سه‌ید ته‌ها شه‌مزینی، له شاری خۆی جڤاتێک به ناوی جڤاتی جیهانناسی کوردیان پێک هێنا. سمایل ئاغا له شاری خۆی ده‌یان کارگه‌ی ئاسنگه‌ری و دارتاشی و به‌رگدووریشی چێکردووه.\nخۆی ورمێ بۆکان سه‌رده‌شت شنۆ پیرانشار گه‌شت و گه‌شتیاری\nشاندێکی زانکۆی سه‌ڵاحه‌دین له گه‌ڵ به‌رپرسانی زانکۆی ورمێ کۆبوونه‌وه


توێژینەوە لەبارەی ئاشتی\n2018-03-13 17:17 126 جار بینراوە کۆمێنت\nتوێژینەوە لەبارەی ئاشتی ( دراسات السلام –Peace Studies )\nلە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا، توێژینەوە لەبارەی ئاشتی و پرسە پەیوەندیدارەكان بە ئاشتیەوە، بووە ( گشتگە –حقل) ێكی سەربەخۆی ئەنیستیتۆ و ناوەندەكانی توێژینەوە و تیكتانك – TEK TANK. بەو سیفەتەی لایەنێكی مەعریفیە و پرۆفیشناڵی پراكتیكیە، دەتوانرێ لە چەند لایەن و بابەتێكی هەمەلایەنەی بواری ژیانی سیاسی و كۆمەڵاتیدا پراكتیزە بكرێ.\nشارەزا و پسپۆرانی ئەنیستیتۆ و ناوەندەكان هەوڵ دەدەن، كە دان بە توێژینەوەكانی پرسەكانی ئاشتی بنرێ و وەك پسپۆر و شارەزایەكی سەربەخۆ لەچوارچێوەی توێژینەوە فرەلایەنەكاندا مامەڵەی لەگەڵدا بكرێ. لایەكی تریش ناكرێ پەیوەندی و رایەڵەی نێوان كۆی توێژینەوەكان لەبارەی ئاشتی و پرسەكانیەوە لەگەڵ توێژینەوە و لێكۆڵینەوەكانی بوار و زانستەكانی كۆمەڵناسی و سایكۆلۆجی و"كۆمەنیكەیشن- التواصل" و توێژینەوەكانی بواری ئاسایش و ئاسایشی نیشتمانی و پەیوەندییە نێودەوڵەتیەكان و سیاسەتی دەرەوە لەبەرچاو نەگیرێ. چونكە توێژینەوە لەبارەی ئاشتی و پرسەكانیەوە، توێژینەوەگەلێكی فرەپسپۆری و فرەلایەنە، پیشەمەندی خۆی دەوێ و بابەت و پسپۆری و شارەزایەكی تازەیە لە نێوەندی توێژینەوە و لێكۆڵینەوەدا، كە بایەخ و پێگەكەی پێویستی بە دیاریكردنی چوارچێوەیەكی مێژوویی هەیە.\nپێشینەی توێژینەوە لەبارەی ئاشتیەوە، دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمانێكی دێرین. بەڵام زۆرێك لە بۆچوونە مێژووییەكان دەربارەی توێژینەوەكانی پەیوەندار بە ئاشتی و پرسەكانی ئاشتیەوە، بە ئەوانەشەوە كە باس لە رووداوەكانی سەر گۆڕەپانی نێودەوڵەتی دەكەن. ئەم توێژینەوانە دەبەستنەوە بە دەرئەنجامی كاریگەری و لێكەوت یان ئاسەوارەكانی هەردوو جەنگی جیهانی یەكەم و دووەم و پەیگیری لەسەر ئەم بۆچوونە دەكەنەوە. ئەو وێرانكاری و ترس ولەرز و ئازارەی لەو هەردوو جەنگەدا هاتنەئاراوە، وای كرد كە هەموو لایەنەكان و براوە و دۆراوەكانی ئەو جەنگانە، بەدوای ئەڵتەرناتیڤی لۆجیكی و واقیعی بگەرێن، كە هەر ئەو ئەڵتەرناتیڤەش بەسەر سیاسەتی پەیوەندی نێودەوڵەتیدا زاڵە. هەر ئەو لۆجیكە و توێژینەوانە بوونە دەستپێكی چەندین هەنگاو و كۆششی هەمەلایەنە و بەرێوەچوون و سازكردنی كۆنگرە و كۆنفرانس و پانێڵ لەبارەی: رەگوریشەی چەمكی ململانێ و پرسەكانی، سروشتەكەی و دینامیكیەتی و دەربارەی هاوپشتی و هاوكاریە لەوبارەیەوە تا ئێستا هەیە. ئەوەش بەسەر توێژینەوەكانی پەیوەندییە نێودەوڵەتیەكاندا باڵادەستە.\nهەموو ئەو سەرچاوانەی هەن و باس لە گەشە و پێشكەوتنی توێژینەوە لەبارەی ئاشتی و پرسەكانیەوە دەكەن، هەموویان ئاماژە بە كاریگەریەكانی هەردوو جەنگی جیهانی دەكەن. بەڵام بەشێوەیەكی بنەرەتی باس لە كاریگەریەكانی جەنگی دووەمی جیهانی دەكەن. هۆكارە بنچینیەكەشی دەگەڕێتەوە بۆ ئەو قوربانی بێ ژمارە و ئەو وێرانكاریەی بەدواوەی هات، كە پێشتر نە تۆماركراوە و نەبینراوە، كە هەندێ سەرچاوە ئاماژە بە كوشتنی 17 ملیۆن كەسی سەربازی دەكات. لە كاتێكدا ژمارەی كوژراوانی كەسانی سیڤیل لە جەنگی دووەمی جیهانیدا، حەوتجار زیاتر بووە لە جەنگی یەكەمی جیهانی، كە دەگاتە 35 ملیۆن كەس. لەگەڵ باسكردن و ئاماژەدان بە كاریگەریەكانی جەنگی دووەمی جیهانی لە كۆر و كۆبووەنەكان لەبارەی ململانێی و دەمارگیری هەمەچەشن و چۆنیەتی هاریكاری و پاڵپشتی لەیەك كردن بۆ بونیاتنانی ئاشتی، لەبەر ئەوەی هەندێ لە زانا و شارەزایان دەڵێن: جەنگی دووەمی جیهانی بە ڕاستی لەوكاتەوە دەستیپێكرد، كە جەنگی یەكەمی جیهانی گەیشتە خامۆش بوون، بە پێچەوانەی بڕیارە مشتومرئاساكانی ڕێكەوتننامەی ڤێرسای ساڵی 1919؟.\nهەڵبژاردن و پاراستنی پایەی نیشتمانی محەمەد مێرگەسۆری\n2018-05-08 11:35 174 جار بینراوە\nپەرچەكردار ( الردع – Deterrebce) محەمەد مێرگەسۆری\n2018-04-10 13:50 79 جار بینراوە\nلیبرالیزمی نێودەوڵەتی محەمەد مێرگەسۆری\n2018-03-28 18:13 154 جار بینراوە


نەبەز گۆران: یەكگرتوو لەسەردەمی سەلاحەدینی دووهەمدا. – WTARIKURD\nپێنجەم: سەردەمی مامۆستا (سەلاحەدین)ی دووهەم، دەبێتە خراپترین سەردەمی ئەو حیزبە. چونكە ئەو حیزبە نەیتوانی نەوەیەكی نوێی سەركردایەتی دروستبكات، بۆیە گەرایەوە بۆ سەركردەكەی پێشوو. كاتێكیش ئەو هاتەوە، بەو نەفەسەی پێشو نەهاتەوە، بەنەفەسێكی پیرانەی ژیان خۆشەویستانەی خۆپارێزەرانە هاتەوە. ئەم نەفەسە بۆ حیزبی مەدەنی هێندەی كودەتا مەترسیدارە. مامۆستا (سەلاحەدین)ی دووهەم، بەم ئەدا و جوڵە و نەفەسەوە، حیزبەكەی تالێواری كاڵكردنەوە دەبات. ئەم نەفەسە محافزكارانەیە و خۆبەستنەوە بە سیستەمەوە، ئەشێت لەروی دەستەی حیزبی داخراوەوە جێگای دڵخۆشیبێت، ئەما لەروی جەماوەرییەوە وێرانبوونە. هێزێك نەتوانێت نەوەی نوێ بۆ سەركردایەتی بەرهەم بهێنێت، هێزێك نەتوانێت لاینكەم شوێنەكەی خۆی چۆڵ نەكات، هێزێك نەتوانێت رادیكاڵانە سەیری سیستەمێكی وێران بكات، هێزێك گوتاری نەمابێت و لە سێبەری سیستەمدا قسە بكات، ئەو هێزە ناتوانێت ببێتە جێگای ئومێد. یەكگرتووی ئیسلامی بەم دۆخ و جوڵەیەوە، هەموو ئەو ئومێدانە دەكوژێت كە پێشوتر لەسەری كەڵەكە كراوە. لەدیوێكدا قسە لەسەر دادپەروەری دەكات، لەدیوەكەی تردا ئاڵاوە لە ستەمكاری! لە دیوێكدا باس لە یەكسانی ماف دەكات، لە دیوەكەی تردا لەگەڵ مافخۆران هەنگاو دەنێت. لە دیوێكدا باس لەسەرەوەری یاسا دەكات، لە دیوێكی تردا دەبێتە گروپ بۆ پێشێلكردنی یاسا… هتد ئەم فرە روخسارییەی لەم حیزبەدا دروستووبە لەسەردەمی مامۆستا (سەلاحەدین)ی دووهەمدا، پێماندەڵێت: ئەم هێزە ئیتر نایەوێت بە یەك روخسار و یەك گوتار و لە شوێنی راستەقینەی خۆی دەركەوێت. بۆیە جەسارەتی ناوێت بڵێین: سەردەمی مامۆستا (سەلاحەدین)ی دووهەم، سەردەمی دابەزینی ئاستی جەماوەری ئەو حیزبەدەبێت. بەڵام كێشە ئەوەیە هەرگیز لەخۆیان ناپرسن: بۆچی لە هێزی دووهەم و سێهەمەوە بوون بە هێزی پێنجەم لەرووی جەماوەییەوە!


کات 07/03/1394 98 بازدید\nدوو منداڵ، پێکەوە لە گەڕەکێک لە دایک بوون و گەورەبوون. بوون بە هاوڕێی گیانی بە گیانی. کۆڵانەکە بەوانەوە خۆی بە کۆڵان دەزانی. کە گەورە بوون یەکیان بە رێکەوت لەو سەری کۆڵان تفەنگێکی دۆزییەوە کە کەسێک لە شەوێکی ئەنگوستەچاودا جێی هێشتبوو. تفەنگەکەی هەڵگرتەوە، بۆ سبەی کردیە شانی و چووەوە بۆ کۆڵان. هاوڕێکەی بینی. پێی گوت: “لە ئیمڕۆوە من کوێخا و تۆ رەعیەت! ئیتر من لە سەر هەموو شتێ بڕیار دەدەم!” ئەوی تر خەمێکی قوڵ لە چاوەکانی نیشت.\nرۆژێکی تر، ئەمیش بە رێکەوت تفەنگێکی تری لە هەمان شوێن دۆزییەوە. هەڵیگرت و بۆ سبەی کردیە شانی و چووەوە بۆ کۆڵان. لەوێ بە هاوڕێکەی گوت: “ئیتر تۆ کوێخا نیت!” هاوڕێ کۆنەکەی کە بە دیتنی تفەنگەکە سەری سوڕمابوو، وتی: “نا هەر من کوێخام. من لە پێش تۆ تفەنگم دۆزییەوە.”\nلەو کاتەوە هەموو رۆژێک ئەو دووانە بە تفەنگەکانیان یەکتر دەکوژن، شەو خەڵکی گەڕەک دەیانێژن و بۆ سبەی دیسان یەکتر دەکوژنەوە. چ ئاسان جێ فیشەکەکان و خوێن و ئازارە ترسناکەکانی جەستەیان لە بیر دەکەن.\nمنداڵێک کە خانووەکەیان لە تەنیشت شوێنی تفەنگەکان بوو، بیری دەکردەوە “چ دەبوو لە شەوێکی ئەنگوستە چاودا کەس تفەنگی جێ نەهێشتایە؟”\nلە شوێنێک دوو فیشەک پێکەوە قسەیان دەکرد. ئەوەی یەکەمیان لە کاتێکدا بە سووکی سەیری ئەوی تری دەکرد، بە شانازی و بە لەخۆباییبوونەوە گوتی:\nـ “من ئەرکی خۆم بە جێ گەیاند. من لە جەستەی مرۆڤێکەوە تێپەڕیم،… کوشتم!”\nئەوەی دووهەم کە هێشتا بە هۆی بەرکەوتنی راستەوخۆی بە بەردێکدا سەری دێشا، گوتی:\nـ “زۆربەی فیشەکەکان وەک منن، بەر کەس ناکەون. زۆرینە بە ئێمەیە. تا ئێمە نەبین ئێوە کەس ناپێکن. تازە ئەویش زۆر جار بە رێکەوتە.”\nـ “گرینگ نیە،… گرینگ ئەوەیە ئێمە جیاوازین،… من جیاوازم. دەبینی! من نە سەرم دێشێ و نە هیچ. ئەوەم کە بووم.”\nفیشەکی دووهەم کە تامی مزر و سارد و ناخۆشی بەردەکە هێشتا لە زاریدا مابووەوە، تفێکی کردەوە و گوتی:\nـ “بڕوا ناکەم، هێشتا، ئەوەی کە بووی. کە تەقای ئیتر شتێکی تری. بە تایبەت تۆ کە لە ناو گۆشت و خوێنەوە گوزەرت کردووە.”\nـ “بە خوا گێژی! تێناگەی. من ئەو مەبەستەم پڕکردووەتەوە کە وەک فیشەکێک لێم داوا دەکرێ. شتێک کە تۆ پێی نەگەیشتی و قەتیش تازە پێی ناگەی.”\nبەرە بەرە سەرئێشەکە و تامە مزرەکە بەرۆکی فیشەکی دووهەمی بەردا. ئیستا جوانتر دوونیای دەبینی. لە فیشەکەکەی تر راما. روخسارێکی سووری بینی بە ریشاڵە گۆشتنەکانەوە، شۆڕ شۆڕ بە هەندێ شوێنییەوە. پاش کەمێک گوتی:\nـ “دڵنیای، ئەوەی کە بووی؟”\nقاقای بەرزی فیشەکی یەکەم لە دەشتەکەدا دەنگی دایەوە. لە وەڵامدا گوتی:\nـ “تەنیا گەمژەکان زۆر پرسیار دەکەن،… تەنیا گەمژەکان،…”\nفریا نەکەوت قسەکەی تەواو بکا کە چەند مێش لێی ئاڵان. چەند مێشی زلی سەوز رەنگی تامەزرۆ. لە گەمارۆی ناو بۆنی خەستی ئاودەستی جەستەکانیان، دڵ و دەروونی تێک چوو،… هێڵنجی دا،… هاواری کرد:\nـ “ئێوە دەبێ لێم دوور بکەونەوە،… ئێوە نازانن چی دەکەن،… ئێوە…”\nمێشە پیس و بۆگەناوییەکان وەها لێی ئاڵان کە دەنگی فیشەکەکە بۆ هیچ شوێنێک بڕی نەکرد. گووەمێشەکان دەنگیان خنکاند.


قۆناغی “مفاوەزات”ی باڵەکانی یەکێتی دەستی پێکرد\n04:35 - 15/09/2019 2161 جار خوێندراوەتەوە\nقۆناغی دانوستانی باڵە ناكۆكەكانی یەكێتی بۆ جێگیرکردنی خواستەکانیان لەناو چوارەمین کۆنگرەی حزب دەستیپێكردووەو لەو سێ پرۆژەیەی بۆ بەستنی كۆنگرە ئامادەكراوە، دووانیان بنەمای تەوافوقی لەبەرچاو گرتووە.\nئەو سێ پرۆژەیەی كە ئامادەكراوە، بریتییە لە پرۆژەی (مەكتەبی رێكخستن، ئەنجومەنی ناوەند، پرۆژەی فەرید ئەسەسەرد ئەندامی سەركردایەتی).\nرۆژی شەممە 7ی 9ی 2019، ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی بڕیاریدا رۆژی 7ی كانوونی یەكەمی ٢٠١٩ كۆنگرەی چوارەمی خۆی ببەستێ.\nئەندامانی ئێستای سەركردایەتی و مەكتەبی سیاسی، هەوڵێكی چڕو پڕی سەردان‌و پەیوەندییان بۆ ئۆرگانەكان‌و نزیكبوونەوە لە كادرانی یەكێتی دەستپێكردووە بەمەبەستی بەهێزبوونی چانسیان بۆ هەڵبژاردنەوە لە كۆنگرەدا.\nمشتومڕی بەستنی كۆنگرە بە شێوەی تەوافوق و بێ تەوافوق (بەواتای سازانی پێشوەخت بۆ دابەشكردنی كورسییەكانی سەركردایەتی و دیاریكردنی كەسی یەكەمی یەكێتی) كۆی ئۆرگانەكانی یەكێتی بەخۆیەوە سەرقاڵكردووە.\nباڵی بنەماڵەی تاڵەبانی مەیلدارن بەلای كۆنگرەی ئاسایی و بێ تەوافوق دا، بەو پێیەی لەناو ئۆرگانەكانی خوار سەركردایەتی دا زۆرینەن، هەرچەندە لە ئاستی 51 كەسەكەی سەركردایەتی دا، باڵی كۆسرەت رەسوڵ و بەرهەم ساڵح بەهێزترن.\n“زەمەن” لە سەرچاوەیەكی تایبەتی ناو یەكێتییەوە زانیویەتی، كە ئێستا قۆناغی دانوستان و گفتوگۆی باڵەكان بۆ سەپاندنی خواستەكانیان لە شێوازی دیاریكردنی ئەندامانی كۆنگرەو هەڵبژاردنی سەركردایەتی و دەستەی بەڕێوەبردنی یەكێتی دەستیپێكردووەو بەگوێرەی زانیاری ئەو سەرچاوە تایبەتە، سەرەنجام باڵەكان بە تەوافوق و لیستی ئامادەكراوی پێشوەختە دەچنە كۆنگرەوە، ئەوەش “بە ئامانجی تێكنەچوونی زیاتری ناوماڵی یەكێتی”.\nئێستا نۆ ساڵ بەسەر بەستنی سێیەمین كۆنگرەی یەكێتی‌و پێنج ساڵ بەسەر وادەی دواکەوتنی بەستنی كۆنگرەی چوارەمدا تێدەپەڕێت. هۆكاری سەرەكی دواكەوتنی كۆنگرەش بە پلەی یەكەم رێكنەكەوتنی باڵەكانی ئەو حزبە بووە لەسەر شێوازی بەستنی كۆنگرەو، رەنگە ئەم كێشەیە بەئاسانی چارەسەر نەكرێت یان یەكێتی ناچار بە بەستنی كۆنگرەیەكی بەدەر لە خواستی جەماوەرەكەی بكات.\nئەندامێكی سەركردایەتی یەكێتی كە نەیویست ناوی بهێنرێ، سەبارەت بە ناوەرۆكی هەر سێ پرۆژە ئامادەكراوەكەی یەكێتی بۆ كۆنگرە بە زەمەنی وت: “پرۆژەكەی مەكتەبی رێكخستن تەوافوق بە هەموو شێوەیەك رەت دەكاتەوەو جەخت لەسەر بەڕێوەچوونی تەواوی پرۆسەكە بە هەڵبژاردن دەكاتەوە. بەڵام دوو پرۆژەكەی تر تاڕادەیەك‌و بەشێوەیەك لە شێوەكان لە هەندێك شوێندا دەچنەوە خانەی تەوافوقەوە”.\nوتیشی: “كێشەی گەورە لەبەردەم بەستنی كۆنگرەدا دەسەڵاتی سەركردایەتیكردنە، بەپێی پرۆژەكەی مەكتەبی رێكخستنبێ، شێوازی سەركردایەتی بە هەمانشێوەی ئێستا دەبێ. یەكێكی تر لە كێشەكان دروستكردنی تەوافوقە، ئەم رایەش ئەوانە داكۆكی لێدەكەن كە ترسیان لە دەرنەچوون هەیە لە كۆنگرەدا”.\nئاماژەشی بەوەدا كە ئەگەرێكی دوورە كۆنگرەی یەكێتی بە بێ تەوافوق ببەسترێت “هەرچەندە جەماوەری یەكێتی لەگەڵ تەوافوقدا نییە”.\nنەخێر بۆ تەوافوق\nئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی، كە لە ساڵی 2014 بڕیاری بەستنی كۆنگرەی یەكێتی دەركردووە، ئیستاش سورە لەسەر بەستنی كۆنگرە بەبێ تەوافوق‌و پشكپشكێنە.\nزوبێر عوسمان، سكرتێری ئەنجومەنی ناوەندی یەكێتی بە “زەمەن”ی وت: “بۆچوونمان ڕوونە ئەنجومەنی ناوەندی ساڵی 2014 بڕیاری هەیە داكۆكی لە مافی كادرەكان دەكەین، كە بتوانن نوێنەری خۆیان بۆ نێوان دوو كۆنگرە دیاری بكەن، بەڵام بەهۆكاری جیاواز نەبەستراوە. بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ ئەوەدانین كۆنگرەی تەوافوق‌و پشك پشكێنە ببەسترێ. پێمانباشە كۆنگرەیەكبێ پاڵپشت بە پەیڕەوی ناوخۆی یەكێتی و هەر ئەوە پێوەر‌بێ كە كۆنگرەی لەسەر بگیرێت”.\nیەكێتی نیشتمانی كوردستان یەكێكە لە هێزە كاریگەرەكانی گۆرەپانی سیاسی باشووری كوردستان، لەهەر ململانێیەكی توندوتیژی ناوخۆیدا تێكچوونی دۆخی ئەو حزبە راستەوخۆبێ یان ناراستەوخۆ كاریگەری بەسەر دۆخی گشتییەوە جێدەهێڵێ.\nئەبوبەكر عەلی، نووسەرو سیاسەتمەدار پێیوایە كۆنگرە بۆ یەكێتی هەم پێویستیە هەم مەترسیە، لەو رووەوە بە “زەمەن”ی وت: “كۆنگرەی تەوافوقیبێ یان بێ تەوافوقی، هەردووكیان زیانی تیێدایەو یەكێتییەكان دەبێ لەنێوان دوو زیاندا كەمتریان هەڵبژێرن‌و بیرلەوە بكەنەوە كامیان زیانی كەمترە”.\nئەبوبەكر عەلی زیاتر وتی: “كۆنگرەی تەوافوقی رەنگە هەندێك كێشەیان بۆ چارەسەر بكات، بەڵام هەندێك كێشەیان بۆ بهێڵێتەوەو گەورەتریشی بكات. بەڵام دۆخی ئاسایی هەر حزبێك ئەوەیە كۆنگرەی ئاسایی ببەستێ پێویستی بە تەوافوقی پێشوەختە نەبێ. لەبەرئەوەی جۆرێك لە سنوورداركردنی ئاراستەكانی كۆنگرەو دەنگدەرانیشە، تارادەیەك رۆڵی كۆنگرە لە قاڵب دەدات”.\nئەندامانی لیژنەی ئامادەکاریی کۆنگرە\nئه‌نجومه‌نى سه‌ركردایه‌تى یه‌كێتى پێنج كه‌س بۆ سه‌رۆكایه‌تى لیژنه‌ى باڵاى ئاماده‌كردنى كاروباره‌كانى كۆنگره‌ى یه‌كێتى دیاریكردو به‌مه‌به‌ستى تاوتوێی سه‌رجه‌م ئه‌و پرۆژه‌و پێشنیازانه بكه‌ن كه ئاراسته‌یان ده‌كرێت سه‌باره‌ت به كۆنگره.\nسه‌رچاوه‌یه‌كى باڵاى یه‌كێتى به زه‌مه‌نى راگه‌یاند: لیژنه‌ى باڵاى كۆنگره‌ى چوار پێكهاتوون له هه‌ریه‌كه له (ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵڵا، حاكم قادر، ئه‌رسه‌لان بایز، دلێری سه‌ید مه‌جید، رزگار عه‌لی).\nئه‌و لیژنه باڵایه، ناوی ئه‌ندامانی كۆنگره‌ی یه‌كێتی دیاریی ده‌كات و گفتوگۆش له‌گه‌ڵ لیژنه فه‌رعییه‌كان ده‌كات له‌سه‌ر سه‌رجه‌م پرۆژه‌و پێشنیازه‌كانی ئه‌ندامان و كادرانی یه‌كێتی تایبه‌ت به پرسه‌كانی كۆنگره.\nبڕیاره چوارەمین كۆنگره‌ی یه‌كێتی نیشتمانی كوردستان رۆژی 7ی كانوونی یه‌كه‌می 2019 ببەسترێ و به‌پێی په‌یڕه‌وی ناوخۆی ئەو حزبه، نابێ ژماره‌ی ئه‌ندامان له 1000 كه‌س تێپه‌ڕێ و سه‌رجه‌م وه‌زیر و په‌رله‌مانتارو به‌ڕێوه‌به‌ره گشتییه‌كانی یه‌كێتی له هه‌رێم و به‌غدا، راسته‌وخۆ ده‌بنه ئه‌ندامی كۆنگره كه به‌پێی زانیارییه‌كان ژماره‌یان له سه‌رو 500 كه‌سەوە ده‌بێ.\nدانانی پێنج سەرکردایەتی نوێ\nلەسەروبەندی مشتومڕ لەسەر چۆنێتی بەستنی کۆنگرەی چوار، هەواڵی دانانی پێنج کەس وەکو ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی بە بڕیاری کۆسرەت رەسوڵ، سەرنجی خەڵک و میدیاکانی بۆ خۆی راکێشا.\nبە گوێرەی بڕیارەکەی جێگری سکرتێری گشتی یەکێتی کە ڕۆژی یەکشەممە 8ی ئەیلول دەرچووە، هەریەکە لە: بورهان سەعید سۆفی، عوسمان بانیمارانی، چەتۆ ساڵح، پۆڵا سیروان تاڵەبانی، مەحمود محەمەد ڕەشید، وەکو ئەندامی نوێی سەرکردایەتی یەکێتی دەستنیشانکران.\nئه‌ندامێكی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی، كه نه‌یویست ناوی ئاشكرا بكرێت، بۆ “زەمەن” وتی: “موچه‌ی هەر ئه‌ندامێکی سه‌ركردایه‌تی شه‌ش ملیۆن دینارە. بەڵام موچه‌ی ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی بڕەکەی ١٢ ملیۆن دیناره”.\nسەرچاوەکە ئاماژەی بەوەشدا، ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سیاسی بێجگه له موچه‌كه‌یان، مانگانه نه‌سرییه‌كی زۆریش وه‌رده‌گرن و ژماره‌یه‌كی زۆر پاسه‌وانیشیان هه‌یه، بەڵام هەموویان وەک یەک نین.\nسەبارەت بە موچەی ئەو ئه‌ندامە تازانەی سه‌ركردایه‌تى، سەرچاوەکە وتی: “ئه‌و پێنج ئه‌ندامه تازه‌یه ئەگەر موچەی خانه‌نشینى وه‌زیر یان په‌رله‌مانتارییان هەبێ، ئەوا موچه‌یان بۆ نابه‌سترێ. به‌ڵام ئه‌وانه‌ى له‌و موچەو ئیمتیازاته‌یان نه‌بێ، مانگانه پێنج تا شه‌ش ملیۆن دیناریان پێدەدرێ و ئۆتۆمبێلێكى لاندكرۆزەر- وه‌نه‌وشه، کە بایی شەش ده‌فته‌ر دۆلارە لەگەڵ سێ تا پێنج پاسه‌وان بۆ هەر یەکێکیان دادەنرێ”.


هونه‌رمه‌ند سه‌روه‌ت ئه‌نوه‌ر سه‌وز\nساڵ 1970 له په‌یمانگا‌ی هونه‌ره‌يل جوان به‌غدا وه‌رگیرياس. له‌ووره به‌ش گرافیک وه پله‌یگ به‌رز ته‌واو کردگه. له‌شوون ئه‌وه ئه‌را ماوه‌ی دو ساڵ چووده ئه‌ورووپا و سه‌رله‌نوو تيه‌ێده‌و ئه‌را کوردستان.\nیه‌که‌م پێشانگای له زانکۆی سلێمانی وه هاوبه‌شی چه‌ن هونه‌رمه‌ندێگ تر له ساڵ 1976 کردگه‌سه‌و. دويای ئه‌وه چه‌نه‌ها پێشانگا له شاره‌یل سلێمانی، هه‌ولێر، دهۆك، به‌غدا و شاره‌یل تر عێراق کردگه‌سه‌و.\nساڵ 1992 وه‌ل هونه‌رمه‌ند "نامیق عه‌لی قادر" پێشانگايگ له شار پاریس کردنه‌و. ساڵ 1993 له‌بان ده‌عوه‌ت "فرانسوا میته‌ران" پێشانگه‌یگ هاوبه‌ش وه‌ل چه‌ن هونه‌رمه‌ندێگ كورد داشتگه. هه‌ميش له وڵاته‌یل تر جوور به‌ریتانیا، ئه‌ڵمانیا و ئیتاڵیا پێشانگا داشتگه. چه‌نه‌ها پێشانگای هاوبه‌ش وه‌ل هونه‌رمه‌ند "سامان که‌ریم" كردگه‌سه‌و.\nله ده‌يه‌ی نه‌وه‌د، سه‌وز هونه‌رمه‌ند ئه‌را ماوه‌ی چه‌ن ساڵێگ له ڕێکخرياگ "MAG" کار مین هه‌ڵگرتن کردگه.\nئاخرين پيشانگا‌ی هاوبه‌شی له 16/3/2004 بوی ئه‌را یاد ساڵڕووژ شانزه‌ی مانگ مارت. هه‌ر له‌و ڕووژ‌يشه ئۆتۆمۆبیليگ ده‌ێده لی و وه سه‌ختی زه‌خمدار بوود. له 28/3/2004 له نه‌خوه‌شخانه‌ی "ئه‌لجادریه"ی شار به‌غدا، سه‌عات په‌نج ئيواره گیانی له ده‌سدا.


چەند زانیارییەكی نوێ دەربارەی بودجە ئاشكرادەكرێن - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبڕیارە ئەمڕۆ پەڕلەمانی عیراق بۆ پەسەندكردنی بودجەی ساڵی 2021 كۆببێتەوە و پەڕلەمانتارانیش چەند زانیارییەكی دیكە سەبارەت بە ماف و شایستەی چین و توێژەكان لەناو بودجە ئاشكرادەكەن.\nسەرەڕای ڕێككەوتنی هەرێم و عیراق لەسەر پشكی بودجەی هەرێم، بڕیاربوو بەیانی ئەمڕۆ بودجە بخرێتە دەنگدانەوە و پەسەند بكرێت، بەڵام بەهۆی ناكۆكی شیعە و سوننە لەسەر پشكی پارێزگا سوننەنشینەكان، جارێكی دیكە كۆبوونەوەی پەڕلەمان بۆ 1ی نیوەڕۆی ئەمڕۆ دواخراوە.\nعائیشە مساری، ئەندامی پەڕلەمانی عیراق بۆ میدیاكان ڕایگەیاند، لە كاتژمێر 1ی نیوەڕۆی ئەمڕۆ كۆبوونەوەی پەڕلەمان دەكرێت بۆ پەسەند كردنی بودجە.\nڕاشیگەیاند، دەنگ دەدەن لەسەر جێگیركردنی مافەكانی وانەبێژن و گرێبەستەكانی وەزارەتی كارەیا و دامەزراندنی خاوەن بڕوانامە باڵاكان و گێڕانەوەی بەهای دۆلار بۆ ئاستی خۆی.\nلای خۆشیەوە، عەباس زاملی، ئەندامی لیژنەی پەروەردەی پەڕلەمانی عیراق ئاشكرای كردووە، سەرۆكایەتی پەڕلەمان ڕازی بووە بە پێشنیاری گۆڕینی وانەبێژان بۆ گرێبەست و تەرخان كردنی بڕێك پارە بۆیان وەك مووچەی مانگانە.


ANF | پەروین بوڵدان: ٢٤ی حوزەیران دەبێتە ڕۆژی کۆتاییهاتن بە ئاکەپە\nپەروین بوڵدان: ٢٤ی حوزەیران دەبێتە ڕۆژی کۆتاییهاتن بە ئاکەپە\nهاوسەرۆکی گشتیی هەدەپە پەروین بوڵدان وتی "ئەردۆغان لە بانگەشەی هەڵبژاردندا سیاسەت لەسەر دروستکردنی ئێش و ئازاری نوێ دەکات".\nسێشه‌ممه, 12 Jun 2018, 11:49\nلە چوارچێوەی کاروخەبات بۆ هەڵبژاردنەکاندا، هاوسەرۆکی پارتی دیموکراتیکی گەلان 'هەدەپە' پەروین بوڵدان لە شارى پرسوسی پارێزگاى رحاوە دەستی بە زنجیرە سەردانەکانی بۆ شارەکانی کوردستان کرد. بەڕێوەبەرانی هەدەپە و دەبەپەی شارەکە و ناوچەکانی سەر بە شارۆچکەی عەلی گۆر بە دەهۆڵ و زوڕنا پیشوازییان لە پەروین بوڵدان و شاندی یاوەری کرد. هەدەپە بە کەژاوەی سەدان ئۆتۆمبێلەوە چوونە ناوەندی شارەکە و لە ڕێگادا لەلایەن کاسبکاران و دانیشتوانی ناوچەکانی ئەو هەرێمەوە بە نیشانەی سەرکەوتن دەستیان بەزر دەکردەوە و پیشوازییان لێدەکردن. پاش ئەوەی کەژاوەی ئۆتۆمبێلەکانی هەدەپە بەناو شارەکەدا سوڕانەوە، لە بەردەم بنکەی هەڵبژاردندا ڕاوەستان. پاشان لە میتینگەکەدا پاڵێوراوانی ڕحای هەدەپە بۆ پەرلەمان بە گەل ناسێندران و پەروین بوڵدانیش وتاری پێشکەش کرد.\n'گەلی پرسوس سەری دانەنەواند'\nپەروین بوڵدان لە وتەکانیدا رایگەیاند، گەلی پرسوس قوربانی زۆر قورسی داوە، ئیش و ئازاری گەورەی چێشتووە. وتیشی "سەرەڕای ئەوەی ئیش و ئازاری گەورەیان چێشتووە و قوربانی زۆر قورسیان داوە، بەڵام گەلی پرسوس سەریان بۆ هیچ کەس دانەنەواند. ئەوەی ئێمە لەسەر پێ دەهێڵێتەوە، بەرخۆدانی ئێوەیە".\n'ڕۆژی ٢٤ی حوزەیران کۆتایی بە حکومەتی ئاکەپە دێت'\nپەروین بوڵدان باسى ئەوەشیکرد، ڕۆژی ٢٤ی حوزەیران/ ٣ی پووشپەڕ پێکەوە چارەنووسی خۆیان دیاری دەکەن. ئەوەشی وت "لە ٢٤ی حوزەیران/ ٣ی پووشپەڕ کۆتایی بە ماوەی حکومەتی ئاکەپە دێت. ئێمە بە ئاکەپە دەڵێین 'خوداحافیز'. ئەگەرچی ئێش و ئازاری قورس لەم وڵاتەدا هەن، بەڵام ئاکەپە سیاسەتی خۆی بە کولاندنەوەی ئەو ئێش و ئازارانە بەردەوامیی پێدەدات".\nبوڵدان وتیشى "ماوەی دوو ڕۆژە ئەردۆغان لە مەیدانەکانی بانگەشەی هەڵبژاردندا باسى گەڕانەوە و جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان دەکات. ئەم وڵاتە زۆر سێدارەی بینی. ئەم وڵاتە بینیی، کە چۆن هەریەک لە دەنیز گەزمیش، عەدنان مەندەرەس و سەید ڕەزا لە سێدارە دران، بەڵام ئەوە شەرم بوو بۆ تورکیا. حکومەتی ئاکەپە ئێستا بەهەمان عەقڵییەتەوە پرسی سێدارە دەهێنێتەوە ئاراوە و دەیکاتە ڕۆژەڤی خۆی. ئێمە بانگ لە هەموو کوردان و هەموو ئەو کەسانە دەکەین، کە بە خۆیان دەڵێن مرۆڤ، کە لەبەرامبەر حکومەتەکەی ئاکەپەدا ڕاپەڕن. سزای سێدارەش تاوانی دژ بە مرۆڤایەتییە، ئێمە هەرگیز ڕێگە نادەین تاوان لە دژی مرۆڤایەتیی ببێتە یاسا و ئەنجام بدرێن".\nپاش میتینگەکە، لە ناوچەی پرسوس، پەروین بوڵدان لەسەر سفرە و خوانی بەربانگ لە ڕحا، کە لەلایەن تەڤگەری ژنانی ئازادەوە ڕێکخرابوو، بەربانگی کردەوە.\nپاشان لە گەڕەکی دیرەکلی لە ناوچەی ئەیوبییە، بە بەشداری سەدان کەس، بنکەی هەڵبژاردنی ژنانیان کردەوە.


سەرۆك بارزانی لەگەڵ بەرپرسی دەستەی ڕێكخراوە جەماوەری و پیشەییەكانی پارتی و هەر سێ سكرتاریەتی ئافرەتان و قوتابیان و لاوان كۆبوەوە\nپەیامی کورد ... ئەمڕۆ شەممە ١٤ـی ١٢ـی ٢٠١٩ لە سەلاحەددین سەرۆك مەسعود بارزانی لەگەڵ بەرپرسی دەستەی ڕێكخراوە جەماوەری و پیشەییەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان و هەر سێ سكرتاریەتی ئافرەتان و قوتابیان و لاوان كۆبۆوە.\nلەو كۆبوونەوەیەدا سەرۆك بارزانی لە گوتەیەكدا تیشکی خستەسەر بارودۆخی سیاسی و دوایین گۆڕانكارییەكان لە سەر ئاستی عێراق و ناوچەكە و هەروەها ئاماژەی بە تەحەدییاتی بەردەم گەلی كوردستان و چۆنییەتی ڕووبەڕووبوونەوەیانی دا. سەرۆك بارزانی هێمایشی بە ڕۆڵی كاریگەر و یەكلاكەرەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان دا لە پاراستن و بەرگریكردن لە كوردستان و ڕایگەیاند كە لە هەڵبژاردنەكانی پێشوودا خەڵكی كوردستان پاداشی هەڵوێستەكانی پارتیان دایەوە.\nهەر لەو كۆبوونەوەیەدا سەرۆك بارزانی پشتیوانی خۆی بۆ پڕۆژە و بەرنامەكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان لە بابەتی چاكسازی لە بوارە جیاجیاكان و، هەروەها ڕێكخستنەوە و باشتركردنی دۆخی هێزی پێشمەرگەی كوردستان دەربڕی و بە هەنگاوێكی گرینگی بۆ پێشكەوتنی هەرێمی كوردستانی لە قەڵەم دا.\nلە بەشێكی تری ئەو كۆبوونەوەیەدا سەرۆك بارزانی وێڕای ئاماژەدان بە گرنگی و بایەخی ڕێكخراوەكانی ئافرەتان و قوتابیان و لاوان، جەختی پێشەنگبوونی ڕۆڵی ئافرەتان و قوتابیان و لاوان لە هەموو گۆڕانكاری و پێشڤەچوونێك كردەوە. سەرۆك بارزانی پاڵپشتی تەواوی خۆی بۆ داوكاریی لاو و قوتابی و ئافرەتان ڕاگەیاند و داوایشی كرد كە ئەو سێ ڕێكخراوە گرینگە بۆ ئەو پڕەنسیپانە بگەڕێنەوە كە لە پێناویاندا دامەزراون.\nقوتانی هەرێم کوردستان\nهۆکاری کوشتنی سێ کەسی بنەماڵەیەکی کورد لە بەغدا ئاشکرا دەکرێت


جۆرج ئۆروێل – History Of Kurdistan\nHome / ناوداران / جۆرج ئۆروێل\nزريان احمد 2016-02-27\tناوداران لێدوان نووسین ناچالاککراوە لە جۆرج ئۆروێل 2,559 Views\nنووسه‌ری ئینگلستانی (جۆرج ئۆروێل) له ساڵی 1903دا له‌وڵاتی هیندستاندا له‌دایك بووه. باوكی كابرایه‌كی ئینگلیز بوو، دایكیشی ئافره‌تێكی به‌ڕه‌گه‌ز هیندی بوو. ئۆروێل له‌ساڵی 1922دا چووه ڕیزی پۆلیسی سه‌ر به‌ئیمپراتۆریه‌تی ئینگلستانی له هیندستاندا. به‌چاوی خۆی بینی كه‌چۆن ئینگلیزه‌كان خه‌ڵكی ئه‌و وڵاته ژێرده‌سته‌و داگیركراوه‌یان ده‌چه‌وسانده‌وه‌و به‌هه‌موو شێوه‌یه‌كیش سه‌ركوتیانیان ده‌كردن. له‌پاشاندا ئۆره‌وێل گوێزرایه‌وه بۆ بورما. له‌ساڵی 1928دا ده‌ستی له‌كاره‌كه‌ی كێشایه‌وه‌و نه‌یویست نوێنه‌رایه‌تیی دام و ده‌زگای وڵاتێكی داگیركه‌ر بكات.\nله‌ناو ژووری پیس و\nدژی هه‌موو جۆرێك له‌داگیركاری وه‌ستایه‌وه‌و له‌كتێبی (رۆژگاری بورما)دا راوبۆچوون و ره‌تكردنه‌وه‌كانی خۆی ده‌ربڕی. له‌ته‌مه‌نی بیست و پێنج ساڵیدا ڕوویكرده شاری پاریس و به نه‌بوونی و سه‌رگه‌ردانی و سه‌ره‌ڕۆیی ژیانی به‌سه‌ر برد.. له‌ناو ژووری پیس و په‌رپوت ده‌نوست و هه‌ندێ جاریش زبڵدان و پاشه‌ڕۆكانی به‌سه‌رده‌كرده‌وه بۆئه‌وه‌ی خۆراكی خۆی به‌چنگ بهێنێت. له‌باره‌ی ژیانی خۆیه‌وه ده‌ڵێت گوایه برسێتی و نه‌بوونی ئازاری نه‌داوه هێنده‌ی لێكدابڕانی ئه‌و پیره‌ژنه دڵ و ده‌روون سافه‌ی نه‌بێت ، كه ئۆروێلی ده‌برده‌وه ماڵی خۆیان و داڵده‌ی ده‌داو له‌شه‌وانی سارد و سه‌هۆڵبه‌نداندا چێشتی گه‌رم و گوڕی ده‌خسته پێشی.. ڕۆژێك ئۆروێل ده‌ستی ئه‌و پیره‌ژنه‌ی گرت و له‌جاده‌قیره ئاپۆره‌كه‌دا په‌ڕاندیه‌وه. ئیتر هه‌ر له‌و رۆژه به‌دوواوه بوون به‌هاوه‌ڵ و ئاشنای یه‌كتری. ئه‌و پیره‌ژنه له‌ماڵی خۆیاندا میوانداریی كرد و به پیره‌پیاوه كوێره‌كه‌ی مێردی ناساند. پیره‌مێرد و پیره‌ژن سێ كوڕیان هه‌بوو، به‌ڵام گه‌وره ببوون و ژنیان هێنابوو ئه‌مانیان به‌جێ هێشتبوو. ئه‌مان به‌درێژایی سێ مانگ هۆگری یه‌كتر بوون و هه‌موو شه‌وێك هه‌ردوو پیره‌كه (ئۆروێل)یان وه‌كو كوڕی خۆیان ده‌حه‌وانده‌وه.. ئه‌وه‌بوو له پاشاندا پیره‌ژنی دڵ و ده‌روون ساف كۆچی دووایی كرد و مێرده‌كه‌یی به‌تاك و ته‌نیا به‌جێ هێشت و له‌هه‌مان كاتیشدا (ئۆروێل)یان خسته‌وه ته‌نیایی و بێ نه‌واییه‌وه.\nله‌له‌نده‌ن و پاریسدا\nئۆروێل به قه‌رز پاره‌ی پلیتی شه‌مه‌نه‌فه‌ری له‌براده‌رێكی وه‌رگرت بۆ ئه‌وه‌ی خواحافیزی له شاری پاریس بكات و ڕووبكاته شاری له‌نده‌ن. نووسه‌ر خۆی باسی ئه‌وه‌یش ده‌كات كه‌چۆن كابرای پیره له‌ژێر چاویلكه‌كانیه‌وه به‌هێمنی و به‌بێ ده‌نگی فرمێسكی هه‌ڵده‌ڕشت و ئه‌میش له ئاستی خۆیه‌وه به‌كوڵ ده‌گریا. به‌و جۆره له‌وێستگای شه‌مه‌نه‌فه‌ردا به‌یه‌كجاره‌كی خواحافیزیان له‌یه‌كتری كرد.\nله‌ساڵی 1929دا كه گه‌ڕایه‌وه بۆ شاری له‌نده‌ن سه‌رله‌نوێ ده‌ستی كرده‌وه به ژیانی بۆهیمی و سه‌ره‌ڕۆیی. له‌ساڵی 1937دا كتێبێكی دانا به‌ناوی (ژیانی ده‌ربه‌ده‌ری له‌له‌نده‌ن و پاریسدا). ئه‌و كتێبه‌ی به‌ناوی خواستراوی (ئارسه‌ر بلێر)ه‌وه بڵاوكرده‌وه‌و به‌وپه‌ڕی راستگۆییه‌وه په‌نجه‌ی خستبووه سه‌ر ژیانی پڕ له‌كوله‌مه‌رگی و هه‌ژاری خۆی. له‌ساڵی (1940)دا وه‌كو مامۆستایه‌ك كاری ده‌كرد و له هه‌مان كاتدا له گۆڤارێكی هه‌فتانه‌دا ده‌ستبه‌كار بوو. له‌شه‌ڕی ناوخۆی ئیسپانیادا گولله‌یه‌ك به‌ر قوڕگی كه‌وت و زۆری نه‌مابوو بیكوژێت. به‌درێژایی ژیانیشی ده‌یناڵاندا به‌ده‌ستی نه‌خۆشی ئیسقاوه (التدرن).\nوه‌رگێڕدراوه‌ته سه‌ر زمانی كوردی\nله‌گه‌ڵ بڵاوبوونه‌وه‌ی چیرۆكی (كێڵگه‌ی گیانله‌به‌ران-مزرعه الحیوانات) نووسه‌ر توانیی سه‌نگ و قورسایی خۆی به‌سه‌ر دنیای ئه‌ده‌بدا بسه‌پێنێت.. ئه‌وه‌ی شایانی باسه ئه‌م شاكاره چه‌ند جارێك له‌لایه‌ن چه‌ند نووسه‌رێكی كورده‌وه وه‌رگێڕدراوه‌ته سه‌ر زمانی كوردی. بابه‌ته‌كه بریتییه له چیرۆكێكی درێژی په‌نجا یاخود شه‌ست لاپه‌ڕه‌یی.. له‌نێو چیرۆكه‌كه‌دا چه‌ند به‌راز و گیانله‌به‌رێك ده‌دوێن و به‌یه‌كا دێن و پیلانی جۆراوجۆر بۆ یه‌كتری ده‌گێڕن و یه‌كتری ده‌چه‌وسێننه‌وه. مه‌به‌ستی سه‌ره‌كیی نووسه‌ریش بریتییه له هێرش كردنه‌سه‌ری تاقیكردنه‌وه‌ی ئایدیۆلۆژیه‌تی ماركسی له سه‌رده‌می یه‌كێتی سۆڤیه‌تی جاراندا.\nله ساڵی (1948)دا نووسه‌ر ڕۆمانی (1984)ی بڵاوكرده‌وه. ئه‌م رۆمانه له‌سه‌ره‌تادا له‌ژێر ناونیشانی (1948)دا بوو، به‌ڵام له‌پاشاندا نووسه‌ر له‌سه‌ر خواستی خاوه‌نی دام و ده‌زگا بڵاوكه‌ره‌وه‌كه‌ی رۆمانه‌كه جێ گۆڕكێی به‌ژماره‌كه كردو ناوی نا (1984).. رۆمانی (1984) تاوه‌كو ڕۆژی ئه‌مڕۆمان جێی لێكۆڵینه‌وه‌و تێڕامانی نووسه‌ران و خوێنه‌ران و ره‌خنه‌گرانه. وه‌رگێڕدراوه‌ته سه‌ر زۆربه‌ی زمانانی دنیا وهه‌روه‌ها بۆ زمانی كوردیش وه‌رگێڕدراوه.\nئه‌ده‌بی تایبه‌تیی خۆی هه‌یه\nرێكخراوی یۆنسكۆ له ساڵی 1984دا بڕیارێكی ده‌ركرد و ئه‌و ساڵه‌ی كرد به ساڵی (جۆرج ئۆروێل). ئه‌م رۆمانه سه‌باره‌ت به‌كێشه‌ی دیكتاتۆریه‌ت و سیاسه‌تی تاك ره‌وه‌وانه‌وه ده‌دوێت. له‌دنیای ئه‌ده‌بیاتدا چه‌ندین پۆلین هه‌ن بۆ جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی میلله‌تانی جیهان. هه‌ر میلله‌تێك ئه‌ده‌بی تایبه‌تیی خۆی هه‌یه، كه‌سیماو ره‌نگ و بۆی نه‌ته‌وایه‌تی هه‌ڵده‌گرن و تیشك ده‌خه‌نه سه‌ر ره‌وتی ژیانی ئه‌و میلله‌تانه، له‌هه‌ر قۆناخێكی دیاریكراوی مێژوودا ئه‌ده‌بی نه‌ته‌وایه‌تی باشترین راپۆرت و دیكۆمێنته بۆ خوێندنه‌وه‌ی جۆری بیركردنه‌وه‌ی میلله‌تان و ده‌رخستنی كێشه‌و ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌كانیان. ئێستا چه‌ندین ئه‌ده‌بی میلله‌تانی دنیا هه‌ن كه‌هه‌ریه‌كه‌و تایبه‌تمه‌ندێتیه‌كی خۆیان هه‌یه و سیفات و خاسیه‌تی خۆیان هه‌ڵده‌گرن. خوێنه‌ران له‌هه‌ر شوێن و وڵات و كات و زه‌مه‌نێكدا بن تینووی ئه‌وه‌ن كه شاره‌زاییان له‌باره‌ی ئه‌ده‌بی میلله‌تانی جیا جیاوه هه‌بێت. بۆیه له‌م حاڵه‌ته‌دا وه‌رگێڕانی ده‌قه ئه‌ده‌بییه‌كان ده‌ورێكی گرنگ و كاریگه‌ر ده‌بینن له پێناوی نزیكبوونه‌وه‌و له‌یه‌كترتێگه‌یشتن له نێوان میلله‌تانی جیاجیای دنیادا، وه‌رگێڕانیش پردێك پێكده‌هێنێت بۆ په‌ڕینه‌وه‌و ئاڵۆگۆڕكردنی بیروبۆچوون له‌نێو میلله‌تاندا. هه‌ر ئه‌مه‌یش بۆته هۆی ئه‌وه‌ی بابه‌ته‌كانی جۆرج ئۆروێل وه‌ربگێڕدرێنه سه‌ر زۆربه‌ی زمانانی دنیا.\nزۆری نووسه‌رانی ئینگلستان ئه‌وه‌نده گرنگی به سیاسه‌ت و كاروباری سیاسی ناده‌ن، به‌ڵكو به دیدگایه‌كی فه‌لسه‌فی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه ده‌نووسن. جۆرج ئۆروێل سه‌رپێچی ئه‌م نه‌ریته‌ی كرد و به گۆشه‌نیگایه‌كی سیاسیی پڕ له‌ڕه‌خنه‌سازییه‌وه بابه‌ته‌كانی خۆی هێنایه به‌رهه‌م. به‌ڕاده‌یه‌ك له‌هه‌موو لاپه‌ڕه‌یه‌ك له‌لاپه‌ڕه‌كانی نووسینه‌كانی نووسه‌ردا بیرۆكه‌ی سیاسی ده‌تكێنه‌وه. ئۆروێل به‌هه‌ستێكی جیهانییه‌وه رووده‌كاته رووداوه‌كان و مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا ده‌كات نه‌ك به‌هه‌ستێكی سیاسیی كاپیتالیزمی ئینگلیزییه‌وه. ئه‌م شته‌یش وه‌های كردووه كه‌جۆرج ئۆروێل ببێت به‌نووسه‌رێكی جیهانی سه‌راپاگیری و هه‌موو میلله‌تان به نووسه‌ری خۆیانی دابنێن. كێشه هه‌میشه‌ییه‌كانی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌لسه‌فی كه‌ره‌سته‌ی سه‌ره‌كیی نووسه‌ر پێكده‌هێنن, بۆیه خوێنه‌ر له هه‌ر شوێنێكدا بژێت و به‌هه‌ر زمانێك بدوێت چێژ له نووسینه‌كانی ده‌بینێت و ئۆروێل به نووسه‌ری خۆی ده‌زانێت. ئێستا له‌جیهانی ئه‌ده‌بیات و ره‌خنه‌سازیدا چه‌ندین وه‌سف و پۆلێن كاری هه‌ن بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی چه‌ند نووسه‌رێكی سه‌ركه‌وتووی جیهانی ، كه‌به‌ڕاده‌یه‌كی زۆر خاوه‌نی خاسیه‌ت و تایبه‌تمه‌ندێتی خۆیانن و بۆنموونه وه‌كو ئه‌وه‌ی ده‌ووترێت: ئه‌ده‌بی شكسپیر.. ئه‌ده‌بی كافكا.. ئه‌ده‌بی دستۆیڤسكی و..هتد. به‌هه‌مان شێواز ئه‌ده‌بێك هه‌یه به‌ناوی ئه‌ده‌بی ئۆروێله‌وه.\nPrevious مستەفا زەڵمی ئەو منەوەرەی ڕاستگۆیانە یاداشتەکانی نوسییەوە\nNext كاروانی ژیانم دكتۆر مسته‌فا ئیبراهیم زه‌ڵمی\nكتێبی : ماددەی (140)ی دەستووری هەمیشەیی عێراق\nبەیاننامەی ۱۱ی ئادار سەرکەوتنی شۆڕش بوو\nمه‌سه‌له‌ی كوردستان له نێوان تورك و ئینگلیزدا سه‌ره‌تایه‌ك بۆ داگیركردن\nمێژوو و بیروباوەڕی ئایینی کاکەیی (یارسان)\nهۆكاره‌كانی سه‌رهه‌ڵدان و ڕووخانی میرنشینه كورییه‌كان له‌سه‌رده‌می عه‌بباسیدا


پزیشکانی بێ سنوور: داخستنی کامپی لەیلان لە کەرکوک دەرەنجامی مرۆیی کوشندەی دەبێت\n2020-11-25 [11:06 AM]\nعێڕاق، ٢٥ی تشرینی دووەم - سەر لەبەیانی دوێنی چەندین بارھەڵگر گەیشتنە کامپی لەیلان لە پارێزگای کەرکوک بۆ ئامادەکاری گواستنەوەی دانیشتوانی کامپەکە بۆ ناوچەکانیان. دانیشتوانی کامپەکە ترسی خۆیان دەربڕی بۆ کارمەندانی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی پزیشکانی بێ سنوور (MSF) لە گەڕاندنەوەیان بەزۆرەملێی بۆ ناوچەکانیان. ڕێکخراوی پزیشکانی بێ سنوور کە چاودێری تەندروستی پێشکەش دەکات لە کامپەکە، زۆر نیگەرانە لەو داخستنە خێرایانەی کامپەکان و ئەو دەرەنجامە مرۆیانەی دەیانبێت لەسەر ئاوارەکان بەبێ پێشەکی پێشکەشکردنی چارەسەرێکی بەردەوام وسەلامەت.\nلە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ەوە، حکومەتی عێراقی دەستیکردوە بە پڕۆسەی داخستنی کامپەکان و تا ئێستا نزیکەی ٢٥،٠٠٠ ئاوارەی عێراقی نیشتەجێی کامپی فەرمی گەڕاندراونەتەوە ناوچەکانیان. ھەرچەندە بۆ ھەندێک لە ئاوارەکان گەڕانەوە بۆ ماڵەکانیان وەکو خەونێک وایە کە بێتە دی، بۆ زۆرانی تر ئەو ناسەقامگیری ئەمنی و نەبوونی شوێن و خزمەتگوزاری کە چاوەڕێیان دەکات وادەکات داخرانی کامپەکان وەک کارەساتێک بێت بۆیان.\n"تەنانەت ئەگەر دەشیانەوێت کامپەکە دابخەن، نابێت بمانگەڕێنەوە ناوچەکانمان لە ئێستادا،" ئافرەتێکی دانیشتوی کامپەکە بە کارمەندی پزیشکانی بێ سنووری وت. "دەبێت دڵنیایی سەلامەتیمان بکەن چونکە بەھۆی زۆر کێشەی عەشایری و ئەمنی ھەیە کە ڕێگرە لەوەی زۆرێک خەڵک بگەڕێنەوە ناوچەکانیان."\nلە ھەندێک حاڵەت، ئاوارەکان ڕەنگە دووچاری توندوتیژی و دەستبەسەرکردن ببنەوە لە ناوچەکانیان ئەگەر گومانی ھەبوونی پەیوەندیان ھەبێت بە گروپی چەکدارەوە. پەڵەی ھەبوونی پەیوەندی بە گروپی چەکدار لە عێراق وادەکات چەندین کەس زۆر بترسن لە سەلامەتی خێزانەکانیان. "کاتێک ھەندێک لە دراسێکانم گەڕانەوە، بە قسە سوکایەتیان پێکرا و ناچاربوون خۆیان بەدووربگرن لە خەلکی گوندەکە - دەترسان ئازاریان بدرێت لەلایەن خەڵکی ناوچەکە" ئافرەتەکە وتی.\nزیاتر لە ٧٠٠٠ کەس لە ئێستادا لە کامپی لەیلان دەژین کە زۆربەی ھەرە زۆریان ئافرەت و منداڵن. کامپەکە لە ساڵی ٢٠١٤ دروستکرا کاتێک شەڕ لە چەند ناوچەیێکی عێڕاق دەستیپێکرد وەک حەویجە و سەڵاحەدین، کە ئەمەش وایکرد خەڵێکی زۆر ماڵەکانیان جێبھێڵن. چەندین دانیشتوی کامپەکە بە پزیشکانی بێ سنووریان ڕاگەیاندین کەوا ھیچ شتێکیان نیە بۆ بگەڕێنەوە.\nئافرەتێکی دانیشتوی کامپی لەیلان دەڵێت "ماڵەکەمان ڕوخاوە، منداڵی بچوکمان ھەیە و نازانین چی بکەین ئەگەر گەڕێندراینەوە. کەش وھەوا ڕۆژ بەڕۆژ بەرەو ساردی دەڕوات. موچەمان نیە تاوەکو خانوی پێ بەکرێ بگرین و بەسەلامەتی لەناوی بحەوێینەوە. کامپی لەیلان سەلامەتە بۆ ئێمە و ئاو کارەبامان ھەیە. ئەگەر دووربخرێینەوە نە ئاو و نەکارەبامان دەبێت. چۆن بتوانین بێ ئەو خزمەتگوزاریانە لەژیانی ڕۆژانەمان؟".\nزۆرێ لە دانیشتوانی کامپەکە پشت دەبەستن بەو چاودێریە تەندروستیەی لە کامپەکە وەریدەگرن لەکاتێکدا گەیشتن بە چاودێری تەندروستیش بۆ ئاوارەکان لەدەرەوەی کامپ سنوردارە.\nگوڵ پاشا سەرۆکی شاندی پزیشکانی بێ سنوور لە عێڕاق دەڵێت "پزیشکانی بێ سنوور ٣٠٠ نەخۆش چارەسەر دەکات لە کاپمی لەیلان کە نەخۆشی نەگوازراویان ھەیە؛ پێویستیان بە چارەسەری نەپچڕاو و درێژخانەن ھەیە. لەگەڵ ئەم داخرانە خێرایەش، پزیشکانی بێ سنوور کاتی ئەوەی نابێت بەشە دەرمانی ٣ مانگ بۆ ئەو نەخۆشانە دابین بکات لەگەڵ پەڕاوی پزیشکی بۆ ئەوەی خۆیان تۆماربکەن بۆ وەرگرتنی چارەسەری لەو ناوچانەی دەگەڕێنەوە بۆی تاوەکو لە وەرگرتنی چارەسەری دانەبڕێن."\nپەتای کۆڤید-١٩ نیگەرانیێکی تری تیمەکانی پزیشکانی بێ سنوورە. پاشا دەڵێت "نیگەرانین لە ئەگەری ئەوی دانیشتوانی کامپەکە لە ناوەڕاستی پەتای کۆڤید-١٩ کامپەکە جێبێڵن. ئێستا ھەشت نەخۆشی کۆڤید-١٩ لە ناوچەی جیاکاری کامپەکە ھەن.\nڕوون نیە چۆن نەخۆشەکان دەگوازرێنەوە و بەچ خێرایەک توانستی گەیشتنیان بە چاودێری پزیشکی دەبێت."\nپزیشکانی بێ سنوور داوا لە دەسەڵاتدارانی عێڕاق دەکات کە چاوبخشێنەوە بە بڕیاری داخستنی دەسبەجێی کامپی لەیلان و دڵنیابن لەوەی لەداھاتوو گەڕانەوەکان ڕوونتر و خۆویست و سەلامەتبن و بەشێوەیێک بن کە کەرامەتی ئاوارەکان پارێزراوبێت.


نه‌ینه‌وا، 2019، پرۆژه‌كانی دابینكردنی ئاو بۆ ماڵان له به‌ری راستی موسڵ فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nعادل كه‌مال – موسڵ\nهه‌ر هاوڵاتییه‌كی دانیشتوی موسڵ، رۆژانه بڕی 300 لیتر ئاوی پاكی به‌رده‌كه‌وێت، ئه‌وشه به‌پێی پلانه‌كانی ئیداره‌ی نه‌ینه‌وا، هه‌رچه‌نده خه‌ڵك ناڕازین له كه‌میی و پیسی ئاوی خواردنه‌وه.\nسه‌رچاوه‌ی دابینكردنی ئاوی پاك بۆ موسڵ، روباری دیجله‌یه و جگه له زیانه‌كانی شه‌ڕی داعش كه به‌ر تۆڕه‌كانی گواستنه‌وه‌ی ئاو كه‌وتون، هه‌بونی زیاده‌ڕۆیی و چه‌ند كێشه‌یه‌كی تر وه‌ك به‌ربه‌ست ده‌بینرێن؛ له‌به‌رده‌م گه‌یشتنی ئاوی پێویست به خه‌ڵك.\nئه‌ندازیار نیلسن فیلبس، به‌ڕێوه‌به‌ری ئاوی نه‌ینه‌وا به (كه‌ركوك ناو)ی وت "به‌شه ئاوی هه‌ر تاكه‌كه‌سێك له موسڵ ده‌گاته 300 لیتر له رۆژێكدا، ئه‌وه‌ش له ئاستی رێژه‌ییه جیهانییه‌كاندایه".\nپرۆژه‌كانی دابینكردنی ئاو، به‌بڕوای فیلبس، پێداویستی سێ ملیۆن دانیشتوی شاره‌كه پڕناكاته‌وه، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا زیاده‌ڕۆیی بۆ سه‌ر تۆڕه‌كانی دابه‌شكردنی ئاو بۆته ته‌حه‌دی له‌به‌رده‌م فه‌رمانگه‌كه‌یدا.\nله ئه‌ركه‌كانی فه‌رمانگه‌ی ئاو، وه‌ك به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ی باسیكرد، پاككردنه‌وه ئاو رۆژانه له رێی 80 ته‌ن كلۆر، پاڵاوته‌ی ئاو و دابه‌شكردنیه‌تی به‌سه‌ر خه‌ڵكدا.\nموسڵ، 2019، پرۆژه‌ی نوێی دابینكردنی ئاوی پاك له به‌ری راستی شاره‌كه فۆتۆ: كه‌ركوك ناو\nبه‌پێی به‌دواداچونه‌كانی (كه‌ركوك ناو)، به‌شێك له ئاوی ماڵان، به تایبه‌ت له به‌ری راست قوڕاوی تێدایه، ئه‌وه‌ش هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێندرێته‌وه بۆ كۆنی هێڵه‌كانی دابه‌شكردنی ئاو و وێرانكارییه‌كانی شه‌ڕ.\nئه‌ندازیار غه‌بیر غانم، شاره‌زا له‌پرۆژه‌كانی ئاو و ئاوه‌ڕۆدا بۆ (كه‌ركوك ناو) باسی له‌وه‌كرد، دامه‌زراندنی ده‌زگای چاودێری (ئه‌سكادا) بۆ سه‌رپه‌رشتی ئیداره‌دانی فه‌رمانگه‌ی ئاو و چاره‌سه‌ری كێشه‌كانی دابه‌شكردنی ئاو گرنگه.\nوتیشی "پرۆژه‌كانی ئاو له موسڵ پێویستی به نوێكردنه‌وه هه‌یه، له‌رێی سودوه‌رگرتن له‌و پێشكه‌وتنانه‌ی له‌و بواره‌دا هه‌ن، .. به تایبه‌ت كه روباری دیجله به شاره‌كه‌دا ده‌ڕوات و ده‌توانن سودی لێ وه‌ربگرن".\nرێكخراوه مرۆییه‌كان، دوای كۆتایی داعش ده‌یان پرۆژه‌ی ئاوی پاكیان له موسڵ ئه‌نجامداوه، ئه‌وه‌ش به پاڵپشتی دارایی به‌رنامه‌ی نه‌ته‌وه یه‌كگرتووه‌كان بووه بۆ په‌ره‌پێدان.\nئه‌ندازیار زیدان عه‌مار، یه‌كێك له لێپرسراوانی چاككردنه‌وه‌ی تۆڕه‌كانی ئاو له نه‌ینه‌وا به (كه‌ركوك ناو)ی وت "به یه‌كه‌وه كۆكردنه‌وه‌ی پاره‌ی ئاو له‌گه‌ڵ پاره‌ی شاره‌وانی و ئاوه‌ڕۆ باش نیه، هۆكارێكی سه‌ره‌كییه تا خه‌ڵك ئه‌و پاره‌یه نه‌ده‌ن كه لایانه".\nئه‌و پێشنیازیكرد پاره‌ی ئاو له كرێی خزمه‌تگوزارییه‌كانی تر جیابكرێته‌وه، به‌وه‌ش، خه‌ڵك پاره‌كه ده‌دات و به‌هۆیه‌وه بودجه‌ی فه‌رمانگه‌ی ئاو زیادده‌كات، كه ده‌توانێت زیاتر گه‌شه به كاره‌كانیان بده‌ن.\nكۆگای هه‌ڵگرتنی ئاوی خواردنه‌وه له پرۆژه‌كانی فه‌رمانگه‌ی ئاوی نه‌ینه‌وا\nگرفتی ئاوی پاك ته‌نیا له ناوشاردا نیه، له ده‌ره‌وه‌ی موسڵ و نه‌ینه‌وا به گشتی هه‌مان كێشه هه‌یه.\nوائل یه‌حیا، ئه‌ندازیار له به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاوی نه‌ینه‌وا به (كه‌ركوك ناو)ی وت "قه‌رزێكی ئه‌ڵمانی هه‌یه بۆ جێبه‌جێكردنی 25 پرۆژه له ژماره‌یه‌ك گوند كه به ده‌ست كه‌مئاوییه‌وه ده‌ناڵێنن".\nپرۆژه‌كانی ئاو، ده‌كه‌ونه ناحیه‌ی گه‌یاره تا شۆره، به‌ره‌و تل عه‌تبه، به‌ڵام به‌شێك له كاره‌كان وه‌ستاوه به‌هۆی روداوه‌كانی ئه‌و ناوچه‌یه‌وه و بڕیاره جارێكیتر پرۆژه حكومییه‌كان ده‌ستپێبكه‌نه‌وه، دوای ته‌رخانكردنی بودجه.\nبودجه‌ی په‌ره‌پێدانی پارێزگای نه‌ینه‌وا، به‌شێكی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی پارێزگاوه په‌سه‌ندكراوه و بڕێكی ته‌رخانكراوه بۆ پرۆژه خزمه‌تگوزارییه‌كان، له نێویاندا ئاو و ئاوه‌ڕۆ.


ترس و سزا لەباتی شەرم و حەیا – Standard Kurd\nلەلایەن ستاندار Posted on ئایار 28, 2019 432 جار بینراوە 0 سەرنج\nھەموو کردەیەکی ئینسانیی پێویستی بە کەمەکێک شەرم و حەیا ھەیە، ئەوەی لە ھەرێم و لە سیاسەتی کوردیدا نەماوە، ھەردووکیانە. لە ڕاستیدا سیاسەتی وا بێشەرم و وا بێحەیا لە دونیادا کەم وێنەیە. درۆیەک نەماوە سەدانجار نەکرێت و دەماکێک نەماوە سەدانجار نەپۆشرابێت. بەڵام بێگومان شەرم و حەیا بەتەنھا بەس نین بۆئەوەی ڕێگا بەو شێوازە ترسناکەی خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات لە ھەرێمدا ھەیە، بگیرێت. ئەوەی پێویستە بوونی چەندەھا میکانیزم و خاڵی لێپرسینەوە و چاودێریکردنی یاسایی و دەزگایی ڕاستەقینەیە، کە لەباتی شەرم ترس و لە باتی حەیا، سزا ببەخشێتەوە. تەنھا ترس و سزا، کە بەرھەمی چاودێریکردن و لێپرسینەوە و بەرپرسیارکردن بن، دەتوانن سنوورێک بۆ خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات دابنێن. بەرامبەر بە ھەر خاڵێکی دەسەڵات دەبێت چەند خاڵێکی چاودێریی و لێپرسینەوە و سزادان ھەبێت. لە بەردەمی ھەر تەماحێکدا دەبێت میکانیزمێک بۆ سنوورکێشانێکی یاسایی و دەزگایی لەئارادابێت. لە ھەرێمدا نەبوونی ئەمانەیە ئەو ھەموو دەرگایەی بۆ ئەو ھەموو فۆرمە لە بێشەرمیی و بێحەیایی سیاسیی و ئەخلاقیی، کردۆتەوە. ئەوەی دەسەڵاتادرانی کوردستان تیایدا سەرکەوتون، دەسکەوتی ھەرە گەورەیان، لەناوبردنی سەرجەمی ئەو خاڵ و دەزگا و میکانیزمانەن کە ئەرکی چاودێریکردن ولێپرسینەوە و سزادانیان لەسەرە. لەمەدا لە پێش ھەمووانەوەن لە ناوچەکەدا.\nبڵاوکراوەی پێشووبە بارانیش ووشکە ساڵە\nبڵاوکراوەی نوێترباخچەی ئاژەڵان …


نان، ئازادی، دەوڵەتی مەدەنی\n2020.06.11 - 10:38\nنووسینی: عەواد ناسیر\nنووسەری ئەم جارەی "پەنجەرەیەکی عەرەبی"، شاعیر و نووسەری بەناوبانگی عێراق (عەوواد ناسیر) ە. لە سەرەتای هەفتاکانەوە تا ئێستە سەرپەرشتیاری ئەدەب و هونەر بووە لە چەندین بڵاوکراوەی چەپڕەوی عێراق و لوبنان و تاراوگە. لە پاش دەرباز بوونی لە قەتلوعامی رژێمی بەعس ساڵی 1979 چووە لوبنان و لەوێشەوە گەڕایەوە بۆ پێشمەرگایەتی لە شاخەکانی کوردستان و لەوێش بووە کارگێڕێکی ئیزگەی (دەنگی گەلی عیراق).\nئەم دەقەی لە رۆژنامەی (المدی) لە 16/5/2016 دا بڵاوکردەوە، ئەوکات زەنگێکی هوشیاردانەوە بوو دەربارەی پەیوەندی و هەماهەنگی لە نێوان رەوتی مەدەنی و رەوتی سەدر لە عێراقدا. بەڕای ئێمە چاکترین ناساندنە بە هێڵە سەرەکییەکانی بیرکردنەوەی ئەم نووسەرە، بەو هیوایەی لەمەودوا نووسینی ئاخاوتنی راستەوخۆی لەگەڵ خوێەری کورددا بڵاوبکەینەوە.\nنان، ئازادی دەوڵەتی مەدەنی\nئەمە سەردێڕیکە بۆ ئامانج و شیعار و هاوار و خەونەکانمان...\nخولیای ملیۆنەها خەڵکی عێراق و خەڵکی دیکەی وڵاتانی عەرەبە. سەردێڕێکە بۆ پێداویستییە هەرەسەرەکییەکانی مرۆڤ بۆ گەیشتن بە ئینسانبوونی خۆی و قوتار بوونی لە برسێتی و بێدەنگی و عەسکارتاریا و دەوڵەتی ئیسلامی سیاسی. ئەمانەش بەربەستە سەرەکییەکانن لە بەردەم بە ئینسانبوونی تاکەکەکان.\nوەک خەڵکێکی زۆری دیکە، پشتگیریی بزوتنەوە مەدەنییەکەی عێراقم بە هەرچییەک لە توانامدا بوو کرد. (لێرەدا باس لە بزوتنەوەی چەند ساڵێک پێش راپەڕینی تشرینی 2019 دەکات). بە نووسین و بەیاننامەی سەر فەیسبوک، بەوێنەی خۆپیشاندانم بە تەنها لە لەندەن وەک هێمایەک بۆ هاوشتیی خەڵکی راپەڕیوی پارکی تەحریر لە بەغدا. کە گەڕاشمەوە خۆم هاوێشتە ناو خۆپیشاندەران و هاوخەباتیم بۆیان و پاڵپشتیم بۆ داواکانیان دووپاتکردەوە. لە پارکەکە وتارێکی سەرپێی کورتم خوێندەوە. ئەوەندەم بیرە کە گوتم: ئێمە کەمینەین، بەڵام کەمینەیەکی ئازا و چاونەترسین. هاوڕێکانم هەڵسوڕاوی بزوتنەوەکە بوون. لەگەڵیاندا دەربارەی رووداوەکان گفتوگۆی قووڵمان کرد. هەندێک پێشنیارم بۆیان کرد کە بەلامەوە بەسوود بوون، کورتکراوەیان ئەمە بوو: هەموو بەرفراوانکردنێکی سەرهەڵدان لە بەرژەوەندیی بزوتنەوەکەدایە. چونکە زیاتر دەیچەسپێنێت و دەرگا بۆ عێراقییەکانی دیکە دەکاتەوە بۆ بەشداری کردن، ئەمەش بە مەرجی دوورکەوتنەوە لە بەئایدیۆلۆژی کردنی بزوتنەوەکە و دوور خستنەوەی لە گیانی حیزبایەتی و بە پابەند بوون بە ئاشتیخوازیی بزوتنەوەکە. بەواتایەکی دیکە بە چەسپاندنی عێراقێتیی ئەم سەرهەڵدانە مەدەنییە بە شێوەیەک کە لە پێکهاتە و بۆچوون و ئامانجەکانیدرەنگبداتەوە. جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە کە هیچ مەرجێک بۆ کەس دانەنرێت کە بیەوێت بێتە ریزی سەرهەڵدانەکەوە، تەنها یەک مەرج نەبێت ئەویش پابەند بوونە بە بیرۆکەی مەدەنییەت و ئامانجی دەوڵەتی مەدەنی و خۆنەدان بەدەستەوەیە لە بەرامبەر فشاری هەر هێز و کوتلە رەوت و میلیشیایەکی ئیسلامی سیاسی.\nبەڵام لەگەڵ هاتنە ناوەوەی رەوتی سەدر بۆ ناو بزوتنەکە، مەسەلەکان تێکەڵ و تەمومژاوی بوون. یەکێک لە هاوڕێیانم کە خۆشمدەوێت و رێزی دەگرم، پاساوی بۆ بەشدارپێکردنی رەوتی سەدری بە نموونەیەک هێنایەوە کە هیچ پەیوەندییەکی بە درامای رووداوەکانی عێراقەوە نییە. ئەو پێی وتم لاهوتی رزگاریخوازی هاوشانی بزوتنەوەی ساندینیستا لە نیکاراگوادا رۆڵیا ئەرێنییان هەبوو. وەڵامم دایەوە لەوێ ئەو لاهوتی رزگاریخوازی پاڵپشتێکی چالاک بوو نەک سەرکردەی شۆڕش. سەرەڕای ئەوەش زۆربەی سەرکردەکانیان پاش چەند ساڵێک پاشگەز بوونەوە. ئایا مەعقوولە کەس هەبێت هەڵوێستی لاهوتی رزگاریخوازی ئەمریکای لاتینی پاڵپشتی بزوتنەوەی چەپ و دێمۆکرات بەراورد بکات دەوڵەتی ئیسلامی سیاسی لە عێراقدا، لە بنەما و هۆکاری سەرەکیی داڕمانی عێراقی ئێستان؟ ئەوسا کە رەوتی سەدر تێکەڵ بوون و ئێستاش دەستێکم لەسەر دڵم و دەستی ترم لە دەستی خەباتگێڕانی بزوتنەوەی ناڕەزایی و خۆپیشاندەرانیان بوو. چونکە وەزعەکە لە کۆنترۆڵ دەرچوو. لەبەرامبەر فشارە سیاسی و جەماوەریی نوێی رەوتی سەدر دا بزوتنەوە مەدەنییەکە توانای بەردەوم بوونیان نەما. ناچار بوون لە هەڕەتی بارگرژیی هەنووکەییدا رژانە بڕیار بدەن و توانای بیرکردنەوەی هێوریان نەما. ئەوکاتە کە چەرکەساتەکە هات، بەبێ توانای لێکدانەوەی ئاکامەکانی، ئەو کاتەی خۆپیشاندەران دەرگای ەرلەمانیان شکاند و چوونە ناوەوە، سەرەڕای ئەوەی کە دەزانم پەرلەمان گەورەترین بنکەی گەندەڵی و تاوانە لە عێراقدا، من ترسم لێ نیشت...سەرەڕای ئەوەی بە گوتەی (هانا ئارندت) چرکەساتی "بەپیتیی چاوەڕوان نەکراو" هاتە پێشەوە، بەڵام ئەو "بەپیتیی"ە تەنها هەڵگری میوەی بەتام نەبوو، بەڵکو هەڵگری دڕک و داڵ و گیای زەهراوی کوشندەش بوو.\nبەڵی. ئەوەتا ملیۆنەها ئینسانی عێراقی کە هاوڵاتین لە دەوڵەمەندترین وڵاتانی دونیا، هیچیان نییە بیخۆن (دەزگای نەتەوەیەکگرتووەکان لە عێراقدا (یونامی) رایگەیاندووە کە هێشتا شەش ملیۆن عێراقی، لە کۆی 33 ملیۆن لە خوار هێلی هەژاری دەژین).\nبەڵێ. بێ ئازادی ئەوانەی دەربڕینیان لێ قەدەغەکراوە ناتوانن لە گفتوگۆی بەرهەمهێن و پێکدادانی فیکریی کاریگەر دەربارەی نیشتمانەکەیان و چارەنووس منداڵانیان بەشدار بن.\nئازادی، وەک کەشوهەوای خۆش، فەزایەکی ئینسانییە و هەتاویشی بۆ هەموان دەدرەوشێتەوە.\nکۆمەڵگایەکی هاوچەرخمان دەوێت کە دەوڵەتێک بەڕێوەی بەرێت، نەک دەوڵەتی بارگیر کە حیزب و ئایدیۆلۆژیا سواری ببن. سوپایەکمان دەوێت کە نیشتمان لە دوژمنی دەرەکی بپارێزێت نەک میلیشیای هاوتەریبی دەرەوەی یاسا رۆچووبێتە ناخیەوە بە رادەیەک کە لە دەستیان بێت پەلاماری نەک تەنها سوپای دەوڵەت، بەڵکو هەموو خەڵکی وڵاتیش بدەن.


نه‌خۆشیه‌كانی منداڵ و هه‌رزه‌كار\nله‌لایه‌ن: محەمەد ڕزگار - به‌روار: 2021-01-21-23:46:00 - کۆدی بابەت: 1476\nھە‌وكردنی ڕیخۆڵە‌كوێرە لە منداڵاندا\n*ڕیخۆڵە‌كوێرە: بە‌شێكی ڕیخۆڵە‌یە، پاشكۆی ڕیخۆڵە گە‌ورە‌یە، لە‌شێوە‌ی كرمدایە، كۆتایە‌كە‌ی داخراوە (كوێربۆتە‌وە=كوێرە!).\n*یە‌كێكە لە ھۆیە سە‌رە‌كیە‌كانی ئازاری كتوپڕ لە منداڵاندا كە پێویستی بە نە‌شتە‌رگە‌رییە.\n*ڕێژە: ٧٠ ھە‌زار منداڵ لە ویلاتە یە‌كگرتوە‌كانی ئە‌مە‌ریكا لە ساڵێكدا. كە‌خوارد تە‌مە‌نی ١ ساڵی زۆر كە‌م ڕوودە‌دات، زۆر باوە لە بێوان ١٠-١٩ ساڵیدا. لە كوڕدا دووھێندە‌ی كچ ڕوودە‌دا.\n*ئازاری سك: ئازارێكی ناڕوون لە‌دە‌وروبە‌ری ناوكدا(ئازارە‌كە دێت و دە‌چێت)، دواتر دە‌گوازرێتە‌وە بۆ بە‌شی خوارە‌وە-لای ڕاستی سك (ئازارە‌كە زیاد دە‌كات و بە‌ردە‌وام دە‌بێت). ھە‌ندێك جار ئازارە‌كە ناتایبە‌تە: ئازار لە‌كاتی میز كردندا ئە‌گە‌ر كوێرە لە‌نێو حە‌وزدا بێت (لە ھە‌وكردنی میزە‌ڕۆ دە‌چێت)، یان سە‌رە‌تا ئازارە‌كە لە‌بە‌شی خوارە‌وە‌ی سكدا بێت (لە ئازاری قە‌بزی دە‌چێت).\n*نە‌مانی حە‌زی خواردن: مە‌رجی سە‌رە‌كیە لە‌گە‌ڵ ئازاردا. نە‌خۆشە‌كە ئە‌و خواردنە‌شی پێناخورێت كە پێشتر زۆر حە‌زی لێبووە (نیشانە‌ی ھە‌مبە‌رگر!).\n*ھێڵنج و ڕشانە‌وە: ڕیخۆڵە كوێرە بە‌وە دە‌ناسرێتووە كە ئازاری سك لە‌سە‌رخۆ دە‌ست پێدە‌كات و بە‌دوایدا ڕشانە‌وە دێت. بە‌ڵام ئە‌گە‌ر كوێرە كە‌وتە پشت كۆڵۆن یە‌كە‌مجار دە‌ڕشێتە‌وە دواتر ئازاری سك (وە‌ك ھە‌وكردی ڕیخۆڵە‌كان).\n*سكچوون: بە‌كە‌می ڕوودە‌دات، پیسایی شلە و بڕە‌كە‌ی كە‌مە، كاتێك ڕوودە‌دات كوێرە لە‌حە‌وزدا بێت.\n*تا: یان نییە یان كە‌مە، ئە‌گە‌ر تا بە‌رز بوو یان نە‌خۆشییە‌كی دیكە بوونی ھە‌یە یان ڕیخۆڵە‌كە كون بووە (تە‌قیوە).\n*نیشانە‌ی ناتیبە‌ت: ٤٥٪ منداڵ بە نیشانە‌ی ناڕوون یان جیاوازتر دێن، بە‌تایبە‌ت منداڵی خوار ٥ ساڵی (ھە‌راسانی، جووڵە‌ی نامۆی قاچی ڕاست...ھتد).\n*پشكنینی پزیشكی: كۆمە‌ڵێك نیشانە ھە‌ن پزیشك دیاریاندە‌كات (بە‌گشتی منداڵە‌كە ناچالاكە،یاری ناكات، ناگە‌ڕێت، پێناكە‌نێت، كاتێ دە‌ڕوات ئازاری زیاد دە‌كات، كاتێك بازدە‌دات ئازاری زیاد دە‌كات، ئە‌گە‌ر لە‌ناو ئۆتۆمبێلدا بێت كاتێك بە‌ربە‌ست (تاسە) بدات ئازاری سك زیاد دە‌كات، بە‌دە‌ست لابردن زیاتر! كاتێك دە‌ست لە لای چە‌پ دە‌درێت لای ڕاست دێشێت، زیادبوونی ئازار بە كۆكە، بە جوڵاندنی قاچ ئازاری زیاد دە‌كات، بە پشكنینی كۆم ئازاری ھە‌یە) پێویستە پشنین بكرێت بۆ دڵنیابونە‌وە لە نە‌بوونی نە‌خۆشی دیكە وە‌كو (سووڕانی گون، چونە‌وە‌یە‌كی ڕیخۆڵە، سووڕانی ڕیخۆڵە، ھە‌وكردنی میزە‌ڕۆ...ھتد).\n*زۆر كات نیشانە‌كان ڕیخۆڵە كوێرە پێوستی بە كات ھە‌یە بۆ ئە‌وە‌ی بە‌تە‌واوی دە‌ركە‌وێت (٦كاتژمێر)، باشتر وایە نە‌خۆش بمێنێتە‌وە لە نە‌خۆشخانە و دووبارە و سێ بارە پشكنینی بۆ بكرێتە‌وە.\nپشكنین: دیاریكردن لە‌ڕێگە‌ی نیشانە‌كانە‌وە نە‌ك پشكنین\n*پشكنینی میز: ھە‌وكردنی میز ٣٠٪.\n*پشكنینی گشتی خوێن: بە‌رزبووە‌نووی خڕۆكە سپیە‌كان، نا تایبە‌تمە‌ندە.\n*سۆنە‌ر: ٩٠٪ تاوانای دیاری كردنی ھە‌یە (بە‌ندە بە‌و كە‌سە‌ی سۆنە‌رە‌كە دە‌كات).\n*وێنە‌ی تە‌نوری: ٩٤٪ توانای دیاری كردنی ھە‌یە.\n*پشكنینی دیكە بۆ دڵنابوونە‌وە لە نە‌بوونی نە‌خۆشی دیكە.\n*ڕێژە‌ی مردن: ١٪\n*كە‌نبوونی ڕیخۆڵە: ٣٥٪ بە‌گشتی بەپێی تە‌مە‌ن ٨٠٪ ئە‌وانە‌ی خوار ٣ساڵن و ٢٠٪ ئە‌وانە‌ی ١٠-١٩ ساڵن. بە‌پێی كات ٨٪ لە ٢٤ كاتژمێری یە‌كە‌مدا، زۆربە‌یان دوای ٧٢ كاتژمێر.\n*بە‌كارھێنانی دژە بە‌كتریا لە‌سە‌رە‌تاوە مە‌ترسی كە‌نبوونی ڕیخۆڵە كە‌م دە‌كاتە‌وە.\n*ئە‌وانە‌ی ڕیخۆڵە‌یان كون دە‌بێت توشی ھە‌وكردنی پە‌ردە‌ی پێریتۆنیە‌م دە‌بن (ئازاری بە‌ردە‌وامی ھە‌موو سك، ناتوانێت بجوڵێتە‌وە لە‌بە‌ر ئازار، بە‌رزبوونی پلە‌ی گە‌رمی لە‌ش، زیادبوونی لێدانی دڵ) ئە‌گە‌ر تووشبونیان ھە‌یە بە دومە‌ڵی ڕیخۆڵە‌كوێرە.\n*ئاڵۆزیە‌كانی نە‌شتە‌رگە‌ری و دوای نە‌شتە‌رگە‌ری.\n*ئامادە‌كردن: مانە‌وە‌ی لە نە‌خۆشخانە، نابێت ھیچ بخوات، پێدانی ئازارشكێن، پێدانی دژە‌بە‌كتریا، پێدانی ئاو لە‌ڕێگای خوێنبێنە‌رە‌وە (كانۆلا).\n*نە‌شتە‌رگە‌ری: لابردنی ڕیخۆڵە‌كوێرە، لابردن یان كردنە‌وە‌ی دوومە‌ڵی ڕیخۆڵە‌كوێرە، چارە‌سە‌ركردنی ھە‌وركردنی پریتۆنیە‌م.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : هەوكردنی ڕیخۆڵەكوێرە لە منداڵان\nبابه‌تی دیكه له‌سه‌ر نه‌خۆشیه‌كانی منداڵ و هه‌رزه‌كار\nزۆر شەیتانی بوون و چارەسەر


ئه‌مساڵ ، و ئه‌م رۆژی نوێبوونه‌وه و هیوایه هاوكاته له‌گه‌ڵ ئاهه‌نگێڕان به‌بۆنه‌ی سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر داعش ، به‌ڵام نابێت قوربانیدان و ته‌حدیه‌كانی عیراق و گه‌له‌كه‌ی له یادمان بچێت به خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه . مكوڕبوون و كۆڵنه‌دان و یه‌كڕیزی گه‌لی عێراق هۆكاری سه‌ره‌كی بوون بۆ ئه‌م سه‌ركه‌وتنه مێژووییه به‌سه‌ر گروپی تیرۆریستان. ئێمه ئه‌و پێشمه‌رگه و كارمه‌ندانه‌ی ده‌زگا ئه‌منی و هاوڵاتییه مه‌ده‌نییانه له یاد ناكه‌ین كه له رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی تیرۆریستان شه‌هید بوون یانیش بریندار بوون . هه‌روه‌ها هاوسۆزیشین له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی ده‌ربه‌ده‌ر كراون .\nنه‌ورۆز ده‌رفه‌تێكه بۆ كۆكردنه‌وه‌ی گشت هه‌وڵ و كۆششه‌كان له پێناو ئایینده‌یه‌كی باشتر له بواره‌كانی سه‌قامگیریی و ئاسایش و شكۆمه‌ندی و یه‌كسانی و یه‌كگرتوویی و خۆشگوزه‌رانی. گه‌لی عێراق یه‌ك چاره‌نووسیان هه‌یه . له‌گه‌ڵ كرانه‌وه‌ی هه‌ردوو فڕۆكه‌خانه‌ی هه‌ولێر و سوله‌یمانی به‌ڕووی گه‌شته نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و ده‌ستكردن به پێدانی مووچه له هه‌رێمی كوردستان له‌لایه‌ن حكومه‌تی فیدراڵه‌وه ، حكومه‌تی فیدراڵ و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان سه‌ره‌تایه‌كی نوێیان هه‌ڵبژارد بۆ په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوانیان له میانه‌ی هاوبه‌شی و هاریكاری له‌سه‌ر بنه‌مای ده‌ستور . هه‌ڵبژاردنی دادێ نوێنه‌رایه‌تی و دیموكراسی چالاك ده‌كات . ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تێكه بۆ هه‌مووان بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگیان بیستراو بێت ، هه‌ڵێكه و نابێت له‌ده‌ستبدرێت .\nنه‌ورۆزتان پیرۆز .


بڕیارە ئەمڕۆ پەرلەمانی کوردستان کۆببێتەوە بۆ هەموارکردنەوەی چەند یاسایەک لەوانە هەمواری یەکەمی پەیڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان و پڕۆژە یاسای بە قاچاغبردنی نەوت و بەرهەمەکانی.\nرێواس فایەق سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان لەنوسراوێکی فەرمیدا، بانگهێشتی گشت ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ده‌كات بۆ ئاماده‌بون له دانیشتنی ژماره ١ی ئاسایی ساڵی یه‌كه‌م له خولى هه‌ڵبژاردنی پێنجه‌مى په‌رله‌مان، له‌كاتژمێر ١١:٠٠ی پێشنیوه‌ڕۆی ئەمڕۆ سێشه‌ممه رێکكه‌وتی ١٧ی ئەیلولی٢٠١٩.\nدەستەی سەرۆکایەتی لە نوسراوەکەدا ئاماژەی بە مەبەستی کۆبوونەوەکە کردووە،بڕیاردراوە به‌رنامه‌ی كاری دانیشتنی ژماره (١)ى ئاسایی ساڵی یه‌كه‌م له خولــی پێنجه‌می هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان تایبەت بێت بە یه‌كه‌م، خستنه‌ڕوی راپۆرتێك سه‌باره‌ت به‌سه‌ردانی شاندی په‌رله‌مانی كوردستان بۆ به‌شداریكردن له كۆنگره‌ى په‌رله‌مانه‌كانی ئاسیا و شێوازی رێكخستنی په‌یوه‌ندیی لیژنه هه‌میشه‌ییه‌كانی په‌رله‌مانی كوردستان و ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له‌لایه‌ن جێگرى سه‌رۆكی په‌رله‌مان.\nخوێندنەوەی دووەم بۆ چەند پێشنیازە یاسایەک دەکرێت بە پێی حوکمی (٨٢،٨٠،٧٩)ی پەێڕەوی ناوخۆی پەرلەمانی کوردستان.\n١- هه‌موارى یه‌كه‌می په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان-عێراق.\n٢- پێشنیازه‌یاسای (به‌ركاركردن و هه‌موارى یاسای به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ى قاچاغیكردن به نه‌وت و به‌رووبوومه‌كانی ژماره (٤١)ى ساڵی ٢٠٠٨).\n٣- پێشنیازه‌یاسای به‌ركاركردنی یاسای فیدرالیی پاراستنی به‌رهه‌مه عێراقییه‌كان ژماره (١١)ى ساڵی ٢٠١٠ی هه‌مواركراو).\n٤- پێشنیازه‌یاسای (رێكخستن و یه‌كحستنی عه‌لوه‌كان).\n٥- پێشنیازه‌یاسای (به‌ركاركردنی یاسای فیدرالیی واژۆی ئه‌لیكترۆنی و مامه‌ڵه ئه‌لیكترۆنییه‌كان ژماره (٧٨)ى ساڵی ٢٠١٢).\n٦- پێشنیازه‌یاسای (به‌ركاركردن و هه‌موارى یاسای گرتنی مایه‌ى قاچاغ و قه‌ده‌غه‌كراو بۆ ئالوگۆڕكردن له بازاڕه نێوخۆییه‌كان ژماره (١٨)ى ساڵی ٢٠٠٨ی هه‌مواركراو).\n٧- پێشنیازه‌یاسای (به‌ركاركردن و هه‌موارى یاسای هاورده‌كردن و فرۆشتنی به‌رهه‌مه نه‌وتییه‌كان ژماره (٩)ى ساڵی ٢٠٠٦).\nسێیه‌م: خستنه‌ڕوی بیرۆكه‌ی ئه‌ندامى په‌رله‌مان (هێڤیدار ئه‌حمه‌د سلمان) سه‌باره‌ت به (ژماره‌ى دانیشتوانی هه‌رێمی كوردستان) به‌پێی خاڵی (٢)ى بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) له ماده‌ی (٤٩)ى په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی كوردستان.


دۆڕان لە لوتکەدا - تۆڕی میدیایی خەڵک\n* لوتکەی بەزین و دۆڕان ئەوەیە باسی ناحەقی و خیانەتم بۆ بکەیت و شەو ڕۆژ پەیمان تازە بکەیتەوە و وا دەرسم دابدەیت کە پێویستە ئەوەی لە نێوانماندایە لەبەرچاوی بگرم، بەڵام لە ناکاو تۆ هەموو شتێک لە دەست بدەیت.\n* لوتکەی دۆڕان و بەزین ئەوەیە تۆ بەردەوام وانەی وەفاداریم پێ بڵێی، بەڵام خراپترین وانەی غەدرم پیشان بدەیت.\n* لوتکەی دۆڕان ئەوەیە بەردەوام باسی غەدری خۆشەویستانم بۆ بکەیت، بەڵام تۆ یەکەم کەس بیت بچنە ناو تۆماری ئەو کەسانەی غەدریان لێکردووم.\n* لوتکەی شکست و دۆڕان ئەوەیە، من هەمیشە زوڵم و زۆرداری نزیکەکانم لای تۆ باس بکەم، بەڵام لە ناکاو تۆ ببیتە سەروەریی زۆردارەکان، باشە ئیتر زوڵم و زۆرداری تۆ لای کێ باس بکەم؟\n* لوتکەی دۆران ئەوەیە شەو بە دەم ئازاری پشتمەوە بەخەبەر بێم، بەڵام دەرکەوێت تۆ لە دواوە پێکاوتم و بریندارت کردووم.\n* لوتکەی دۆران ئەوەی لە ناو چاوەکانتدا مرۆڤی زیندوو بمرێت، یان هەر بۆت بنووسم و بنووسم و وشەکانت بۆ بڕازێنمەوە، بەڵام لە کۆتاییدا وێنەکە کەسێکی دیکە بێت.\n* ئەوەندەی سیاسی و کاسپکاری کورد، هاوڵاتی و هەوادار و شوێنکەوتوان و ئەندامان و مشتەری و کڕیاری خۆی تووشی شۆک دەکات، باوەر ناکەم لە هیچ نەتەوەیەکی دیکەدا بوونی هەبێت.\n* بەشێک لە کەسایەتیە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی کورد، دەمێ ساڵە بەوە ناسراوە کە حساب بۆ هەڵوێست و لێدوانەکانی دەکرێت، بەڵام لە ناکاو بێباکانە بە ٣٦٠ پلەی گۆشە میلی پەیوەندەکانی دەگۆڕێت و بەلاشییەوە ئاساییە و دەنگدەر و ئەندامەکانی بەشێوەیەک تووشی شۆک دەکات باوەڕ ناکەن.\n* سیاسی و هاوڵاتی لە دنیادا بە گشتی بەرنامە و خزمەت و دەستکەوت بۆ خەڵک، وای لێ دەکات تێڕوانن و جیهانبینی بگۆڕێت و روو بکاتە شتێکی تر، بەڵام لە کوردستان شتەکە تەواو پێچەوانەیە، ئەوەندەی بەرژەوەندی شەخسییە هیچ پاڵنەرێکی تری لە پشتەوە نییە.\n* چەندین ساڵە بەوە ناسراوە کە باشترین شەربەتی مێژوو یان باڵە مریشک یان خواردنێکی تایبەت پێشکەش بە موشتەرییەکانی دەکات و ناوبانگێکی گەورەی بۆخۆی پەیدا کردووە، بەڵام لە لوتکەدا لەبەر چاوچنۆکی و قازانجی زیاتر، خۆی تووشی پرۆتکین داڕزان دەکات.\n* لە هیچ شوێنێکی دنیا جگە لە کوردستان، فرۆشیار هەزار و یەک سوێند و قورئان ناخوات، بۆ ئەوەی تۆ هەڵخەڵەتێنێت کە کاڵاکەی باشترینە و دەست دەخەیتە سەر هەر شتێک، ئەڵێت بۆخۆی بردووەتەوە یان کەسوکارەکەی هەموویان لەمەیان بردووە، شازە، بێ عەیبە.\n* لە کوردستان نەبێت لە هیچ شوێنێکی دنیا هاوڵاتی ڕێگە نادات هەر وا بە ئاسانی بەسەریدا تیپەڕێت و وەزیر و پەرلەمانتار بۆ دوو خول خۆڵ بکاتە چاوی و هەڵیخەڵەتێنێت کە دەنگی پێ بدنەوە، هەزار و یەک شتیان بۆ دەستەبەر دەکات.\n* بۆیە هیچ شتێک لەم دنیایەدا بە دڵنیایی نامێنێت، تەنانەت خودی دڵەکانیش، چونکە ڕۆژێک دێت لە لێدان دەکەون.


به هۆی ته‌قینه‌وه‌یه‌کی خۆکوژی 6 که‌س له نه‌خۆشـخانه‌یه‌کی ئه‌فغانسـتاندا ده‌کوژرێن\nکاربه‌ده‌سـتانی ئه‌فغانی ده‌ڵێن ڕۆژی شه‌ممه خۆکوژێـکی تاڵیبان خۆی کردووه به ناو نه‌خۆشـخانه‌ی سه‌ره‌کی له‌شـکری وڵاته‌که و له‌وێ خۆی ته‌قاندۆته‌وه و بووه‌ته مایه‌ی کوژرانی به لایه‌نی که‌م 6 که‌س و برینداربوونی 23 که‌سی دیکه.\nوه‌زاره‌تی به‌رگری ئه‌فغانسـتان له به‌یانـنامه‌یه‌کدا ڕایگه‌یاند ته‌قینه‌وه‌که له نێو چادرێـکدا که شوێنی نان خواردن بووه له نه‌خۆشـخانه‌ی محه‌مه‌د داوود خان ڕوویداوه. کاربه‌ده‌سـتان ده‌ڵێن که‌سـانی بیانی له نێو قوربانیـیه‌کاندا نیـیه.\nتاڵیبان به‌رپـرسـیارێـتی خۆی له ته‌قینه‌وه‌که ڕاگه‌یاند و ده‌ڵێت دوو خۆکوژی بۆ ئه‌و هێرشه ناردووه، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتداران ده‌ڵێن ته‌نها ده‌نگی یه‌ک ته‌قینه‌وه بیسـتراوه.\nنوێنه‌رایه‌تی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان و هه‌روه‌ها هاوپه‌یمانانی نێونه‌ته‌وه‌یی ده‌نگی خۆیان خسته پاڵ ده‌نگی سه‌رۆک حامید کارزای بۆ سه‌رزه‌نشـتکردنی هێرشه‌که.\nکاربه‌ده‌سـتانی نه‌ته‌وه یه‌کگرتووه‌کان ده‌ڵێن ئه‌و نه‌خۆشـخانه 400 قه‌ره‌وێڵه‌ییه گه‌وره‌ترین نه‌خۆشـخانه‌ی وڵاته‌که‌یه و تیایدا خزمه‌تی ته‌ندروسـتی پـێشـکه‌ش به ئه‌ندامانی له‌شـکری وڵاته‌که و خێزانه‌کانیان ده‌کرێت.\nئه‌و نه‌خۆشـخانه‌یه ده‌که‌وێته ناوچه‌یه‌ک که به توندی باری ئاسایش گیراوه و له نزیک باڵیۆزخانه‌ی ئه‌مه‌ریکایه.


زانست و هێز لای ئێمەیە\nكاركردن بۆ بوون بە زانكۆیەكی سەركەوتوو لەسەر ئاستی و هەرێمیو نێودەوڵەتی لە بەرهەمهێنان و بڵاوكردنەوەی زانست و دابینكردنی ئەزمونێكی ناوازەی فێربوون بۆ قوتابیان بۆ خزمەتكردنی كۆمەڵگای كوردستانی و عێراقی و جیهانی و بۆ بەرەو پێشبردنی مرۆڤایەتی.\nدابینكردنی پەروەردە و ڕاهێنان بە كوالیتی ئاست بەرز بۆ پێگەیاندنی دەرچووی بەهرەمەند و پڕزانیاری و داهێنەر كە بتوانن بە ئاسانی كار بدۆزنەوە و سەركردایەتی و دەستپێشخەری بكەن لە كار و بەشداربن لە بەرەوپێشبردنی كۆمەڵگا.\n· پەرەپێدانی سەرچاوەی مرۆیی و لە رووی زانستی و ئەكادیمی و رۆشنبیری و پەروەردەیی بە گوێرەی پێداویستییەكانی تاك و كۆمەڵگا لە پسپۆڕی سەردەمیانە و گونجاو\n· شاندن و ڕاهێنان و فێربوونی بەردەوام بۆ پێكەوە بەستنەوەی ئامانجەكانی زانكۆ و پێداویستییەكانی كۆمەڵگا.\n· پشت بەستن بە پڕۆگرامی خوێندنی پێشكەوتوو و سەردەمیانە.\n· كاراكردنی توێژینەوەی زانستی و ئاراستەكردنی بەرەوو خزمەتكردنی كۆمەڵگا و پەرەپێدانی و بەشداریكردنی لە پەروەردەكردنی نەوەیەكی نوێ پڕ زانست و زانیاری گۆشكراو بە خۆشەویستی نیشتیمان، سەربەخۆ لە بیركردنەوە و داهێنەر كە بتوانێت كێبڕكێ بكات لە بازاڕی كار.\n· بەشداریكردنی لە پەرەپێدانی تواناكانی تاك و كۆمەڵگا.


18/05/2019 Nawa Mukerji وتار و ڕاپۆرت\nهەبوو نەبوو، سەردەمی زوو، دیاکۆ و کیاکسار دوو پێشمەرگەی کوردستان بوون، لە شەڕی دژ بە سوپای ئەهریمەندا هاوشانی یەک شەڕیان دەکرد. سوپای ئەهریمەن گەلێ بێبەزەیی و دڵڕەق و خاپوورکەر بوون. لە خەستەی شەڕەکەدا، دیاکۆ دەستی لە شەڕ بەردا، پاشان بە پاساوی ئەوەی کە دەیوت: «ئەمە کەی وڵاتە؟ لە پێناوی چیدا وا بکەم؟» بەرەو هەندەران ڕۆیشت. ئێستا کیاکساری تەنیاباڵ تا ئێستاش لەگەڵ سوپای ئەهریمەندا دەجەنگێ، دیاکۆش زووزوو لە هەندەرانەوە گلەیینامەیەک دەنووسێ و ئاراستەی کیاکساری دەکا.\nئەمانەی لێرەوە دەیاننووسم ڕای ئێستای خۆمن، ڕەنگە هەڵە بن، ناتەواو بن، ساویلکانە، مناڵانە، جوان، ناشرین، پەستکەر یان کۆمیدی و تا دوایی بن، هەرچییەک بن، بەڵام با بۆ هەموو هاووڵاتییانی کوردستان ببێتە دەستپێکی دیبەیتێک، دیبەیتێک کە درەنگ بێ یان زوو، هەر دەبێ ئەنجامی بدەین و هەر دەبێ بایی ئەوەندە بوێریمان تێدا بێ گفتوگۆیەکی چارەساز لەسەر ئەم بابەتە ئەنجام بدەین. کەواتە بۆچی ئێستا نەبێ؟\nپێم وا نییە لە زۆربەی هاووڵاتییەکانی ئەم وڵاتە بچم و بە شێوەیەکی سروشتیش، یەکێکم لە پەڕاوێزەکانی کۆمەڵگا، خەریکی کۆمەڵە کارێکیشم کە هەرگیز زۆرینەی خەڵک خۆی لە قەرەیان نادا و زۆرێک لە خەڵکان قەشمەرییان بە بیرکردنەوە و کارەکانم دێ، بە ئێستاشەوە، بۆ بەجێهێشتنی ئێرە جیهانێک هۆم هەبووە و هەیە، بەڵام هەرچەند بیر دەکەمەوە، ناتوانم بە کۆی گشتی بیلۆژیکێنم: بۆچی ئێرە بە جێ بهێڵم؟ ئەگەر ئەوروپا لێرە باشترە، خۆ ئەوێ لە ئاسمانەوە نەکەوتووەتە خوارەوە، بەڵکو ڕۆژێک لە ڕۆژان کەسانێک ئەو ئەوروپایەی ئێستایان بونیاد ناوە. ئەی کەواتە من بۆچی نەبم بە یەکێک لەو کەسانەی ئێرە بونیاد دەنێن؟ ئەگەر مێژووی سەرکەوتنی گەلانی جیهان بخوێنینەوە، ئەوا سەرخستن و پێشخستنی ئەم لەتکەوڵاتە دەڵەمەیە ئاسانتر و خێراتر و بەکارتر دەبێ، چونکە لە ئەزموونی شکست و سەرکەوتنی ئەوانی ترەوە کات و وزەمان بۆ دەگەڕێتەوە.\nئەم وڵاتە و ئەم گەلە، بە هەزاران ڕۆژ و ملیاران دۆلار سەرف کراوە لە پێناوی ئەوەی هەموومان دەستبەرداری ببین، لە پێناوی ئەوەی چیتر وڵاتێک دروست نەبێ ناوی کوردستان بێ، لە پێناوی ئەوەی بە دەستی خۆمان، نەک بە گوللەی ئەوان، ئەم وڵاتە بۆ زبڵدانی هیواکان تووڕ بدەین. بە ملیاران پیلانی کورتخایەن و درێژخایەنی بۆ داڕێژراوە تا هەرگیز نەکەوێتە سەر پێی خۆی. کە تۆ بەرهەڵستیت نەکرد، کەواتە یان لە پیلانەکەی ئەواندا بەشداری، یان بەرکاری ڕاستەوخۆی پیلانەکەیانی، بە هەردوو دیودا دەبیتە هۆی سەرکەوتنی پیلانەکەیان. من هەرگیز تۆ سەرزەنشت ناکەم، دڵنیام کە تۆ لە من زیاتر خەونی دروستبوون و پێشکەوتنی ئێرەت هەیە، دڵنیام تۆ بە نیازی بەشداریکردن لە پیلانەکەی ئەواندا ئەمەت نەکردووە، بەڵکو بوویتەتە بەرکار.\nخۆم هەزاران کەسی فرەڕەنگم دوواندووە کە خواستی بەجێهێشتنی ئێرەیان هەبووە، یەکێک لە گەورەترین بیانووەکەیان ئەوە بووە کە: «ئێرە ئازادیی تاکی تێدا نییە» بە تێگەیشتنی کۆنکرێتیی من، هەر ئەوەندە کەسی کە هاوڕان لەسەر ئەوەی ئێرە ئازادیی تاکی تێدا نییە، گەر کۆ ببنەوە، دەتوانن ئازادی تاک لە دەستووردا بچەسپێنن، بەڵام نازانم بۆچی بیری تراویلکەئاسای هەڵهاتن هەمیشە وەک چارەسەر لەبەر چاویاندا خۆی نمایش دەکا؟\nئەگەر کوردستان ناخۆشە، وەرە خۆشی بکەین؛ گەر دواکەوتووە، وەرە پێشی بخەین؛ گەر یاسا نییە، وەرە یاسا بچەسپێنین؛ گەر دادپەروەری نییە، وەرە دادپەروەری بچەسپێنین؛ گەر خەڵک بێئاوەزن، وەرە هۆشیاریان بکەینەوە؛ گەر بێهێزە، وەرە بەهێزی بکەین؛ گەر هەژارە، وەرە دەوڵەمەندی بکەین؛ گەر خراپە، وەرە باشی بکەین؛ گەر ئازادیی نییە، وەرە ئازادی بکەین؛ گەر هونەری نییە، وەرە هونەری بۆ دروست بکەین؛ گەر تەکنەلۆژیای نییە، وەرە تەکنەلۆژیای بۆ پێشبخەین؛ گەر مێژووی نییە، وەرە مێژووی بۆ تۆمار بکەین؛ گەر سەقەتە، وەرە چاکی بکەینەوە. هەرچییەکی نەرێییە، وەرە پێکەوە و هەر یەکەمان لە لایەن خۆمانەوە ئەرێی بکەین. بەڵام مەڕۆ، شەڕی ئەهریمەن بەسەر مندا بە جێ مەهێڵە، پشتم بەرمەدە، گەر بە جێشت هێشتم، گلەیی کەمئاوەزی لە من مەکە، چونکە ئاوەزی من بە ئاوەزی تۆوە تەواو بوو، ئێستا کە تۆ ڕۆیشتووی ئاوەزی من نیوەیە.\nتا زیندووی هەل هەیە بۆ ئەوەی دەست بخەیتە ناو دەستمەوە و ئێرە بۆ نەوەکانی ئایندە شیاوتر بکەین، وا بکەین خەڵک پەنامان بۆ بهێنێ، نەک ئێمە پەنا بۆ خەڵکی تر ببەین. تەنهاوتەنها ئەگەر هەڕەشەی کوشتنت لەسەرە، ئەوا بڕۆ گیانی خۆت ڕزگار بکە.\nسەرنجی تۆ چییە؟ زۆرم پێ خۆشە هێمنانە ئاخاوتن لەسەر ئەم بابەتە درێژ ببێتەوە.\n لە ڕێکەوتی ١٨ی ئاداری ٢٠١٩دا نووسراوە، لە ٢٤ی ئاداری ٢٠٢١ و ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١دا پێداچوونەوەی بۆ کراوە. لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢دا پێداچوونەوەیەکی ترم بۆی کردووە، لە ئێستادا کەمێک لەگەڵ یەک دووانێک لە بیرۆکەکان و هەڵهێنجاندنەکاندا نەماوم.\nNext من و گوستاڤ مالەر


کوردیپێدیا - دیمانەیەکی تایبەتی نەوشیروان مستەفا لە بارەی ڕاپەڕینە مەزنەکەی باشوووری کوردستان 1991\n📖 دیمانەیەکی تایبەتی نەوشیروان مستەفا لە بارەی ڕاپەڕینە مەزنەکەی باشوووری کوردستان 1991 | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\nدیمانەیەکی تایبەتی نەوشیروان مستەفا لە بارەی ڕاپەڕینە مەزنەکەی باشوووری کور...\nئەم چاوپێکەوتنەی رەوانشاد نەوشیروان مستەفانەوشیروان مستەفا بیست ساڵ پێش ئێستا (06-03-2000) لە لایەن باست حەمەغەریب ئەنجام دراوە و لە کەناڵی کوردسات بە 32 دەقیقە پەخش کراوە.\nلیژنەی پاراستنی ئەرشیفی نەوشیروان مستەفا بە باشی زانی لە یادی راپەڕین دا بە تێکست و وەک خۆی بڵاوی بکاتەوە. گرنگی ئەم چاوپێکەوتنە و بڵاوکردنەوەی لەبەر دو هۆکارە:\nیەکەم، لەبەر ئەوەی لەو کاتەدا کوردسات لە پەخشی ئەزمونیدا بوە، کەمترین خەڵک چاوپێکەوتنەکەی بینیوە.\nدوەم، لەبەر ئەوەی تا ئێستا کاک نەوشیروان چاوپێکەوتن و دیداری لەسەر پلان و دەست پێکردنی راپەڕین نییە. لە کاتێک دا خۆی ئەندازیاری راستەقینەی ئەو روداوەیە، کە لە مێژوی گەلەکەمان دا بێ وێنەیە.\nباست حەمەغەریب: ئەم چاوپێکەوتنە لەگەڵ بەڕێز کاک نەوشیروان مستەفا ئەنجام ئەدەین بە مەبەستی ئەوەی بزانین، ئەو کاتە رۆڵی یەکێتی لە ڕاپەڕیندا چۆن بوە. چۆن توانرا جەماوەری کوردستان بهێنرێتە جۆش و خرۆش بۆ ڕاپەڕین، بە شاری کەرکوککەرکوکیشەوە.\nسوپاس کاک نەوشیروان بۆ ئەم دەرفەتەی بۆت ڕەخساندین. ئەو کاتەی عێراق کوردی داگیر کرد، ئێوە وەک سەرکردایەتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، چۆن پێشبینی وەزعەکانتان ئەکرد؟\nنەوشیروان مستەفا: سوپاستان ئەکەم. کە عێراق ڕۆیشت کوێتی داگیر کرد، لە ڕاستیدا ئەوە وەکو نوقتەی وەرچەرخان وابوو لە هەموو سیاسەتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، چونکە لەوەپێش کە عێراق چوبو بەگژ دەوڵەتی جمهوری ئیسلامی ئێراندا، دنیا پشتیوانیان لە دەوڵەتی عێراق ئەکرد. چونکە عێراق شەڕی لەگەڵ دەوڵەتێکدا ئەکرد، کە بەشی زۆری دنیا بە خەتەریان ئەزانی لەسەر خۆیان. بەڵام کە چو کوێتی داگیر کرد، عێراق ئەو پشتیوانییەی لە دەستدا و بە عەکسەوە هەموو دەوڵەتانی دنیا بون بە دژی عێراق. لەبەر ئەوە چو بو دەوڵەتێکی بچکۆڵەی داگیر کرد بو، بەبێ ئەوەی ئەو هیچ حەقێکی بەسەر ئەوەوە هەبوبێ. ئەو کاتە ئێمە چەند مانگێک بو حەملاتی ئەنفالمان بەسەردا جێبەجێ بو بو، عەمەلیاتی ئەنفال بەسەر کوردا جێبەجێ کرا بو، بەشی زۆری دێهاتەکانی کوردستانی عێراق کاول کرا بو. خەڵک بە زۆر ڕاپێچ کرا بون بۆ ئۆردوگا زۆرەملێکان. دێهاتی کوردستان و لادێی کوردستان چۆڵ کرا بو. بەشی هەرە زۆری ئاوەدانییەکان، بریتی بون لە مەرکەزی شارە گەورەکانی وەکو: سلێمانیسلێمانی و هەولێرهەولێر و دهۆکدهۆک و کەرکوک. مەسەلەن شارێکی وەکو سلێمانی، لەودیو جادەی 60 مەترییەوە ئاوەدانی تیادا نەما بو. خەڵکیان هەمو کۆکرد بوەوە لە چەند ئۆردوگایەکدا. ئۆردوگاکان بە درێژایی جادە سەرەکییەکانی کوردستانی عێراق بینا کرا بون. ژمارەی ئۆردوگاکان لە 70 ئۆردوگا بەرەو ژور بون. خەڵک هەمو لەوانەدا کۆکرا بونەوە. ئەو کاتەی بارەگاکانی ئێمە، بارەگاکانی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، لە قاسمەڕەش و زەڵێ بون، کە کەوتونەتە ناوچەیەکی سنوری، دیوێکی ئێران و دیوێکی عێراقەوە، ئەو ناوچەیە ئاوەدانی تێدا نەبون. ئاوەدانییەکەی بریتی بو لەو مقەڕانەی یەکێتی دروستی کرد بون. بەشی هەرە زۆری هێزەکانی ئێمە توشی زەربەی گەورە بو بون، بە هۆی عەمەلیاتی ئەنفالەوە. لەبەر ئەوە هەمو هێزەکانمان کێشابونەوە بۆ ناوچە سنوریییەکان. ئەو زەمانە هێزەکانی خۆمانمان دابەش کرد بو بەسەر سێ جۆر لە پێشمەرگە. جۆرێکیان ئەوانە بون کە لەسەر سنورەکان لە بەتالیۆنەکاندا ڕێکمان خستبون، کە 14 بەتالیۆن بون. بە شێوەیەکی وا ڕێکمان خستبون، کە خۆیان لە حدودی 170-180 کەس ئەبون. ئەمانە بە زۆری کادری مەشق پێکراو بون، ئەیانتوانی لە کاتی پێویستدا هەمو بەتالوێنێک لە حدودی 2000-2500 کەس لە دەوری خۆی کۆبکاتەوە و قیادەیان بکات. لەپاڵ ئەم بەتالیۆنانەدا، هێزێکی ترمان هەبو کە ئەویش دیسان سەر بە فەرماندەیی پێشمەرگە بو، ئەوش پارتیزانەکان بون، کە لەناو داخڵی کوردستانی عێراقدا بون و بە مەجموع ژمارەیان 520 پێشمەرگە بون. ئەمانەمان لە هەرە باشەکانی پێشمەرگە هەڵبژارد بو. بێجگە لەمانە، ئێمە لە هەمو شارەکان و ئۆردوگاکاندا هێزێکی ترمان دروست کرد بو بە ناوی شانەی چەکدارەوە. لە ڕاستیدا ئەوانە خۆیان سەرکردایەتی تایبەتیان هەبو. لە ناو شارەکاندا سەر بە ڕێکخستنەکانی ناوخۆ بون. من لێرەدا ئەمەوێ بە زۆری باسی ئەوە بکەم، کە تا ئێستا ڕۆڵی ڕێکخستنەکانی ناوشار زۆر کەم باس کراوە، کە بە ڕاستی قارەمانی ڕاستەقینە بون، لە ڕۆژانی تەنگانە و ناخۆشیدا ئەرکێکی زۆر گەورەیان خستبوە سەر شانیان، بۆ بەرز ڕاگرتنی ئاڵای مقاومەتی کورد. ڕێکخستنەکانی ناوشار بون، دەورێکی زۆریان هەبو، تەنانەت لە یارمەتی دانی پارتیزانەکاندا. لە یارمەتیدانی ئێمە بە دەنگوباس. بێجگە لەوە لە ڕێخکستنی شانە چەکدارەکاندا. ئەوان زەربەی زۆریان خوارد، هەندێکیان لێ گیرا، هەندێکیان لێ ئیعدام کرا. ئەو کاتەی عێراق پەلاماری کوێتی دا، وەکو باسم کرد ئێمە بارەگاکانمان لە قاسمەڕەش و زەڵێ بوو. زنجیرەیەک کۆبونەوەمان بە ئەندامانی سەرکردایەتی، بە فەرماندەکانی پێشمەرگە، بە کادرە پێشکەوتوەکانی یەکێتی، کرد بۆ ئەوەی چی بکەین و چی نەکەین، یان هەڵوێستمان چی بێت. لەو زنجیرە کۆبونەوانە ژمارەیەک ئەگەرمان دانا. ئەگەر بەو مانایەی عێراق ڕۆشتوە و کوێتی داگیر کردوە، ئەگەر لە کوێت کشایەوە، ئێمە هەڵوێستمان چۆن بێ. ئەگەرێکی تر ئەوە بو، ئەگەر عێراق مایەوە و لە کوێت نەکشایەوە و لێی نەدرا. یەعنی ئەگەر عێراق توانی کوێت بکات بە بەشێک لە قەڵەمڕەوی خۆی، ئێمە هەڵوێستمان چۆن بێ.\nئەو شوێنانەی هێزەکانی ئێمە و مەسئولەکانی ئێمەی لێی کۆبوبنەوە. بۆ نمونە: ئەو هێزەی ئەبو بێتە ناو شاری سلێمانی، ئەوانەی لە بلەکێ بون، هاتبونە پشتی چوارتا و ئەولاتر. ئەو هێزە لەوێ بون. ئەو هێزانەش کە ئەبو بچنە سەر شارەزور و زەڕایەن، لە دزڵی دامان نابون. ئەو هێزانەی ئەبو بپەڕنەوە بۆ بەری کەلارکەلار و دەربەندیخاندەربەندیخان، لە تەپەڕەش دانرابون، کە ئەویش شوێنێکە بەرامبەر ناوچەی دەربەندیخانە. هەندێکی تریش لەو هێزانە مەسئولەکانی یەکێتی تێدا بو، بە تەحدید واجبیان بۆ دیاری کرا بو، کە ئیشەکانیان چییە و چی نییە. پاش ئەوەی پلانەکە هەموی جێبەجێ کرا، ژمارەیەکی تریش خەڵکی ترمان ناردە خوارەوە، بۆ نمونە: لە زمنی ئەوانەی ناردمانە خوارەوە؛ مامۆستا جەمالی حاجی محەمەد هاتە ناوچەی شارباژێر، تەحسین کاوانی بە خۆی و مەفرەزەیەکەوە هات بۆ ناوچەی خۆشناوەتی، شەهید سلێمان عەرەب، ئەویش دیسان دابەزی چو بۆ ناوچەی هەولێر و ئەوانە. ژمارەیەک مەفرەزەی ترمان نارد بۆ ئەوەی لە نزیکەوە لەگەڵ خەڵکدا راستەوخۆ پەیوەندیان هەبێ، قسەیان لەگەڵ بکەن، بەشداری بکەن لە ئامادەکردنی راپەڕین. بێجگە لەمانە، پارتیزانەکان بون، کە مابونەوە لە ناو کوردستانی عێراقدا. تەعلیماتیان بۆ چو، بۆ ئەوەی هەر یەکەی لای خۆیەوە پەیوەندی بکا بەو کەسانەوە کە ئەتوانێ پەیوەندیان پێوە بکا.\nوەکو باسم کرد، لە ماوەیەکی زۆر کەمدا جەوی سیاسی بە پێچەوانەی قازانجی دەوڵەتی عێراق جوڵا بو. دنیا بو بو بە دژی دەوڵەتی عێراق. دەوڵەتی عێراقیش گەوجێتیەکی وای کرد، کە لە کوێت نەکشایەوە، چونکە ئەگەر بکشایەتەوە دور نەبو توشی ئەو لێدانە گەورەیە نەبێ، بەڵام سواری سەری خۆی بو، مایەوە. ئەوە بو شەڕەکە دەستی پێ کرد، پەلاماری عێراق درا، عێراق نەیتوانی مقاوەمەت بکا.ئەو فەترەیەی کە قەسفی جەوی بەردەوام بو لەسەر عێراق، پەیوەندی بەینی هێزەکانی جەیشی عێراقی و بەینی هێزەکانی عێراق لە ناو خۆیاندا پچڕا، بۆیە هێزەکانی هاوپەیمانان توانیبویان سەیتەرە بکەن بەسەر دەزگای پەیوەندییەکانی حکومەتی عێراقیدا. بێجگە لەوە سەیتەرەیان کرد بو بەسەر ئاسمانی عێراقیشدا. ئەو فەترەیە فرسەتێکی زۆر گەورە بو بۆ ئێمە، کە ئەوەندەی بتوانین کادر و ئەندام و لایەنگرەکانی خۆمان ساز بدەین، هەندێکیان بنێرینەوە بۆ ناو داخلی کوردستانی عێراق. پێش ئەوەی ڕاپەڕین دەست پێبکا، ئێمە 16 دەزگای بێ تەلمان لە سەرتاسەری کوردستانی عێراقدا هەبو، کە بەردەوام دەنگوباسی هەمو ناوچەکانی کوردستانیان پێ رائەگەیاندین. پێش ئەوەی راپەڕینیش دەست پێ بکا، کاک عەزیز سدیقمان ناردەوە بۆ ناوچەی رانیەرانیە، بۆ ئەوەی تەنسیق لەگەڵ هەمو رێکخراوی شارەکاندا بکا. مەرکەزێکی لەناوچەی رانیە دروست کرد، هەمو رێکخراوەکان ئەو دەنگوباسانەی رۆژانە وەریان ئەگرت، ئەیان برد تەسلیمی نوقتەیەکیان ئەکرد، ئەوانیش تەسلیمی عەزیز بەگیان ئەکرد، ئەویش بە دەزگای بێ تەل ئەیناردەوە بۆ ئێمە. بۆیە ئێمە زۆر لە نزیکەوە ئاگامان لە روداوەکان بو. بێجگە لەوەی رۆژانە دەیان نامەمان لە رێکخراوی ناو شارەکان و دۆستەکانمانەوە بۆ ئەهات. یەعنی خۆ ئامادەکردنێکی زۆر باش خۆمان ئامادە کرد.\nوەکو باسم کرد ئەوە یەکێک بو لە ئیحتیمالەکان. ئیحتیمالێکیشیان بۆ ئەوە بو، کە عێراق ئەگەر بکشێتەوە، بۆ ئەمەشیان خۆمان بە نەوعێکی تر ئامادە کرد بو. ئەوە بو عێراق نەکشایەوە و توشی لێدان بو. کە توشی لێدا بو، ئێمەش هێزەکانمان بەو جۆرەی دابەشمان کرد بو، لەسەر ئەو 10 میحوەرە هەر کەسە و واجباتی خۆی وەرگرت. نیدامان دەرکرد، بانگەوازی زۆرمان لە رادیۆکەی خۆمانەوە دەرکرد. رادیۆکەمان دەورێکی زۆر هەبو، لە بەرزکردنەوەی ورەی خەڵکدا، لە ڕوخانی ورەی پیاوەکانی رژێم و دۆستەکانی رژێم، لە سازدانی خەڵکدا، لە رێکخستنی خەڵکدا. لە رادیۆکەی خۆمانەوە چەندین بانگەوازمان دەرکرد بۆ ئەوەی سەر بنێن بە یەکەوە و لە کۆڵانەکاندا شانەی چەکدار دروست بکەن. بە راستی شانەی چەکداریان دروست کرد و پەیوەندیان پێوە ئەکردین. بەشی زۆری شانە چەکدارەکان کۆدی نهێنیان هەبو، بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا لە رادیۆکەمانەوە بتوانین بانگیان بکەین. پێش راپەڕین رێکخستنەکانی ناو شار توانیان دو خەتی زۆر گەورەی ڕێکخستنی شانە چەکدارەکان دروست بکەن؛ یەکێکیان مەرکەزەکەی لە هەولێر بو، لەوێوە درێژ ئەبوەوە، بەشێکی بۆ ناو کەرکوک و بەشێکی بۆ ناو ئۆردوگاکانی تر بە ناوی شانەی چەکداری بروسکەوە، یەکێکی تریشیان مەرکەزەکەی لە سلێمانی بو بەناوی شانەی چەکداری شاڵاوەوە. ئەمە بێجگە لەوەی لەناو شاردا و لە هەمو ئۆردوگاکاندا خەڵکیان رێکخست بو، شانەی چەکداریان دروست کرد بو، لەناو کەرکوکیشدا دروستیان کرد بو. بۆ هەمو ئەو شانە چەکدارانە رەمزێکی نهێنیان هەبو، بۆ ئەوەی لە حاڵەتی پێویستدا بتوانن لەگەڵ ئێمە پەیوەندیان هەبێ. هەندێکیان بۆ ئەوەی باوەڕ بکەن بۆ ئەوەی ئەو کەسەی پەیوەندی پێوە کرد بون لەلایەن ئێمەوە راسپێردراون، جاری وا هەبو کاغەزیان بۆ ئەناردین و ئەیانوت لە ئێستگەکەتانەوە نیشانەیەکمان بدەنێ، کە ئەو کەسەی ئێوە ناردوتانە باوەر پێ کراوە یان نا. زۆر جار هەبو نیشانەکەمان ئەوت، بۆ ئەوەی ئەو لایە باوەری پێ بکا.\nئەو کاتەی راپەرین دەستی پێ کرد رێکخستنەکانی ناو شاری ئێمە لە حدودی 7000 کەسیان لە ریزی شانە چەکدارەکان رێکخست بو. دیارە شانە چەکدارەکان هەمویان لەو کەسانە نەبون، کە تێکۆشەری کۆن بون، هەندێکیان ئەوانە بون، کە لەناو فەوجەکاندا ئامر سریە بون، ئامر مەفرەزە بون. هەندێک لە هێزەکان لەناو ئەوانەدا رێکیان خستبون. یەعنی لەناو هێزە چەکدارەکانی حکومەتی عێراقیدا، ئێمە توانیمان بەشێکی باشییان بە دۆست و لایەنگرەکانی خۆمان رێک بخەن. ئینجا بەشی هەرە زۆری ئەو پێشمەرگانەی لە کاتی ئەنفال و دوای ئەنفالدا تەسلیم بوبونەوە، هەمو پەیوەندیان پێوە کرا بو و ڕێکخرابونەوە. شان بە شانی ئەمانە تێکۆشەرەکانی ناوشاریش رێک خرا بون. لەبەر ئەوە ئێمە قاعیدەیەکی بەهێزمان هەبو لەناو شارەکاندا؛ رێکخستنی ناو شارمان هەبو، شانەی چەکدارمان هەبو، پارتیزانەکانمان هەبو، بێجگە لەوە هێزە نیزامیەکەی خۆمان، کە لەسەر سنورەکان پێک هاتبون لە 14 بەتالیۆن. سەرەڕای ئەوە قاعیدەیەکی فراوانی پشتیوانی هەبو لە ناو میلەتەکەی خۆمان، بە تایبەتی کە میلەتێکی بریندار بو، ئەنفالی بەسەردا هات بو، راگوێزرا بو، ژمارەیەکی زۆر خەڵک کوژرا بون. یەعنی خەڵک هەمو چاوەڕوانی ئەوە بون رۆژێکیان لێ هەڵ بێ، تروسکەیەک ببین، بۆ ئەوەی لەو تروسکەیەوە ئامانجەکانیان بەدی بێ.\nبێگومان راپەرین لە مێژوی کوردا کارێکی بێ وێنە بوە. من پێم وانییە نە لە پێش راپەڕیندا و نە لە دوای راپەڕینیش جارێکی تر لەم نزیکانەدا، روداوێکی وا دوبارە بێتەوە. لەبەر ئەوە هەمو کوردێک باسی ئەوە ئەکا لە راپەڕیندا بەشداری کردوە، راست ئەکا. من پێم وایە ئەبێ هەمو کوردێ حەقی خۆیەتی شانازی بەوەوە بکا، کە لە راپەڕیندا بەشدار بوە و بڵێ من راپەڕینم کردوە.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان لەو پلانەدا ی.ن.ک بە تەنیا بو؟\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ، لە پێشا ئێمە بە تەنیا نەخشەی راپەڕینمان دانا، دابەش کردنی کوردستان بەسەر میحوەرەکاندا، دابەش کردنی هێزەکانمان بەسەر ئەو 10 میحوەرەدا، دابەش کردنی مەسئولەکانی یەکێتی بەسەر ئەو 10 میحوەرەدا، بەڵێ لەلایەن ی.ن.ک و سەرکردایەتی ی.ن.ک بوە. ئێمە هێزەکانمان، کە لەوێ دابەشمان کرد بو، بێجگە لەوەی پێشمەرگەکانی خۆمانمان دانا بو، هەمو ئەو کەسانەی چو بونە دیوی ئێران لەگەڵمان بون، لە ریش سپی و پیاوماقوڵ و ئەنجومەنی گوندەکان، ئەوانەشمان ساز دابو بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەو هێزانەدا بگەڕێنەوە. فیعەلەن خۆیان ئامادە کرد بو بۆ گەڕانەوە. پێش ئەوەی ئێمە ئەمە جێبەجێ بکەین، چەند کەسێک لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسی ئەو پرۆژەیەی ئێمەیان برد بۆ لای مەکتەبی سیاسی پارتی، پێشکەشیان کرد بە کاک مەسعود بەرزانی. کاک مەسعودیش پاش ماوەیەک بە نامە ئاگاداری کردین کە موافیقە لەسەری. ئەوانیش لەسەر ئەو 10 میحوەرەی ئێمە ئامادەمان کرد بو، مەسئولەکانی خۆیان و هێزەکانیان دابەش کرد، بۆ ئەوەی پێکەوە بە هاوکاریی کارەکە ئەنجام بدەین. لە راستیدا ئەو کاتە جەبهەی کوردستانی هەرچەندە چەند حزیبێکی تری تیا بو بێجگە لە یەکێتی و پارتی، بەڵام بە چاکمان نەزانی ئەو هەمو تەفسیلات و پلانەی خۆمان بۆ حیزبەکانی تر باس بکەین. ئەوەی بە دەرەجەی ئەساسی ئەیزانی، پارتی بو و بێگومان مەسئولەکانی ئێمەش. ئەمە لە ترسی ئەوە بو، کە نەوەک یەکێک لەوانە کەسێکی وای تیا بێ، کە خەبەرەکە تەسریب بکا بۆ دەزگاکانی حکومەتی عێراقی و ئیشەکانمان لێ تێک بدا. بەڵام لە دوایدا، کە ئیتر سەرەتای راپەڕینەکە هات و سەرەتاکەی دەرکەوت، هەمو لایەنەکانی تریش ئاگادار کرانەوە و هەر کەسەی بە گوێرەی حەجمی خۆی بەشداریی لە راپەڕینەکەدا کرد.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان سەرکردایەتی یەکێتی لەو پلانەی خۆیدا، ئیعتیمادی ئەساسی لەسەر کێ بو؟ لەسەر هێزی پێشمەرگە بوو، یان تەنزیماتی ناو شارەکان؟\nنەوشیروان مستەفا: ئیعتیمادی ئەساسیمان لەسەر تەنزیماتی ناو شارەکان بو، لەسەر شانە چەکدارەکان بو، لەسەر پارتیزانەکان بو، لەسەر پێشمەرگەکان بو. یەعنی لە حەقیقەتدا ئەمانە هەموی وەکو حەڵقە بە یەکەوە بەسترا بون، هیچیان دابڕاو نەبون لە یەکتری. بۆ نمونە ئەو پارتیزانانەی کە پێشتر لەناو داخلی کوردستانی عێراقدا بون، دواتر زیاد کران و خەڵکی تریان بۆ نێردرا، لە نزیکەوە پەیوەندیان هەبو لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە کەسانی ناو شارەکان و ناو ئۆردوگاکان. ئەوان بە موختەفی ئەو کارانەیان ئەکرد و لەگەڵ زۆر لە چەکدارەکانی حکومەت قسەیان کرد بو، بۆ ئەوەی هاوکارییان لەگەڵ بکەن. هەندێک لەوانە تا کاتی ڕاپەڕین لەناو شاردا مانەوە. لەبەر ئەوە، کە ئەڵێی ئیعتیمادی ئەساسی لەسەر کێ بو، ناتوانی بڵێی بە یەک هێز ئیشەکەم کردوە، بەڵام ئەوەی دەوری گرنگی بینی، لە راستیدا رێکخستنی شارەکان بو، کە شانە چەکدارەکانیان رێکخست بو، تەوجیهی شانە چەکدارەکانیان ئەکرد. بێجگە لەمە کاتێ گەیشتە دەست پێکردنی راپەڕین، ئیتر خۆمان لە رێگای رادیۆوە بە مەرکەزیی ئاگادارمان ئەکردنەوە، کە کوێ دەست پێ بکا و کوێ دەست پێ نەکا. بۆ نمونە: لەبەر ئەوەی ئێمە خۆمان لە ناوچەی زەڵێ و قاسمەڕەش بوین پێویستیمان بەوە هەبو، کە دەروازەیەکمان هەبێ بۆ کوردستانی عێراق، هەر لە زوەوە ئێمە قورسایی خۆمانمان خستبوە سەر ناوچەی رانیە و بتوێن و چوارقوڕنە و حاجی ئاوا و سەروچاوە. لەناو ئەوانە هێزی زۆر باشمان رێک خست بو، پێشمەرگەی باشیشمان نارد بو، کادری باشمان نارد بو، بۆ ئەوەی لەو ناوچەیەدا خەریکی سازدانی کۆمەڵانی خەڵک بن. ئەوە بو راپەڕین لە 5ی 3 لە رانیەوە دەستی پێ کرد، ناوچەکەیان رزگار کرد. رزگار کردنی ناوچەکەش بوە سەبەبی ئەوەی رێگاش بۆ ئێمە بکاتەوە، بۆ ئەوەی ئێمە بتوانین لە قاسمەڕەش و لە زەڵێوە بەشی هەرە زۆری هێزەکانی خۆمان، ئەوانەی مەسئول بون لە ئیشەکانیان لە هەمو پارێزگای هەولێردا، لە ناوچەی بتوێن و رانیە، بۆ ئەوەی لەو ناوچەیەوە بێینە خوارەوە. خۆشمان ئێمە لەوێوە هاتینە خوارەوە، بۆیە ناویش نراوە دەروازەی راپەڕین، چونکە لەوێوە دەستی پێ کرد، یەکەم شوێن، کە رزگار کرا ئەوێ بو، ئەوان رێگاکەیان کردەوە بۆ ئەوەی ئێمە بتوانین لەو سەرەوە دابەزینە خوارەوە. پاش ئەوەی هەمو هێزەکانی هەولێر گەیشتنە شاری رانیە، خەڵک پێشوازییەکی گەرمیانگەرمیان لێ کردن، کاک کۆسرەت و کاک حەسەن کوێستانی و کاک شێردڵ و ئەوانیان لەگەڵدا بو، ئۆتۆمبیلەکانیان بە دەست بەرز کردنەوە. ئینجا پێش ئەوەی هیچ ئیسراحەتێک بکەن هەمو هێزەکانی ناوچەکەیان ساز دا، هەمو ئەو هێزە چەکدارانەی پێشتر لەگەڵ حکومەتدا بون، تێکەڵاوی راپەڕین بو بون، بۆ ئەوەی جێگاکانی تری پێ ئازاد بکەین، ئەمە بە گوێرەی ئەو نەخشەیەی کە پێشتر دانرابو. ئەوە بو هێزەکانیان دابەش کرد، بەشێکیان چونە سەر شەقڵاوە، بەشێکیان چونە سەر کۆیە، شەقڵاوەشیان ئازاد کرد و کۆیەشیان ئازاد کرد. هەمو ئەو ڕێگایەی پێی ئەوترێ جادەی هاملتۆن لە شەقڵاوەوە تا حاجی ئۆمەران سقوتی کرد، ئەو هێزانەی لەو ناوچانەدا بون هەمویان تەسلیمی خەڵک بون. هێزەکانی تریشیان کۆ کردەوە لە شەقڵاوەوە بۆ سەڵاحەدین و لەوێوە بەرەو هەولێر، لە کۆی سنجاقەوە بەرەو هەولێر. ئەوە بو لەناو شاری هەولێریشدا شانە چەکدارەکان و کۆمەڵانی خەڵک راپەڕینیان دەست پێ کرد و پەلاماری دامودەزگا سەرکوتکەرەکانی رژێمیان دا. هاوزەمان لەگەڵ پەلاماردانی ئەوانەدا، پێشمەرگەش گەیشتە ناو شاری هەولێر. لە رۆژی 11ی ئازاردا، کە رۆژێکی مێژویی بڵاوکردنەوەی بەیانی 11 ی ئازارە ناو شاری هەولێریش ئازاد کرا. بێگومان پێش ئازادکردنی شاری هەولێر وەکو وتم: 5ی ئازار لە رانیە دەستی پێ کرد و ئازاد کرا، لەناو سلێمانیدا 7ی ئازار راپەڕین دەستی پێ کرد. لەناو شاری سلێمانی لە دو شوێنی سەرەکییەوە دەستی پێ کرد، یەکێکیان لە سەروی سلێمانییەوە، کە خەڵک کۆبونەوە، ئەوانەی سەر بە رێکخستن و شانەی چەکدارەکان لە شیمالی سلێمانییەوە دەستیان پێ کرد، بەشێکی تریشیان لە جنوبی سلێمانییەوە دەستیان پێ کرد، لە دوایدا ئەمانە هەمویان لە ئەمنە سورەکە یەکیان گرتەوە، ئەمنە سورەکەشیان ئازاد کرد و بەو شێوەیە سلێمانی ئازاد بو.\nلە راستیدا بە ئازادبونی سلێمانی مەعنەویاتی خەڵکی کوردستانی زۆر زۆر پێ بەرز بوەوە، چونکە سلێمانی شارێکی ئاسایی نەبو، سلێمانی شارێکی گەورەیە، مەرکەزی پارێزگایە، بێجگە لەوە یەکێک بو لەو شارانەی عێراق زۆر ئیهتیمامی پێ دابو بە پارێزگاری کردنی دامودەزگا سەرکوتکەری زۆر بەهێزی تیابو، لەبەر ئەوە زۆر پارێزگاریان لێ ئەکرد، بۆیە ئازادکردنی شاری سلێمانی بو بە سەبەبی ئەو تەلیسمەی دەسەڵاتی بەعس لە کوردستانی عێراقدا شکا. خەڵکیش ورەیان بەرز بوەوە، بۆ ئەوەی زیاتر حەماس پەیدا بکەن بۆ پەلاماردانی دامودەزگاکانی حکومەت.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان رۆژێکی دیاری کراوتان دانا بو بۆ ئەوەی لە سەرتاسەری کوردستاندا بە یەک جار راپەڕین ببێ؟\nنەوشیروان مستەفا: نەخێر دانەنرا بو، لە سەرتاسەری کوردستاندا بێ، چونکە پێمان وابو، کە ئەوە کارێکی لە کردە نەهاتوە، بە تایبەتی چونکە بۆ ئازاد کردنی هەندێ شوێن، تۆ پێویستت بەوە هەبو هێزی لەسەر کۆبکەیەوە، یەعنی نەتئەتوانی بە هێزێکی بچوک ناوچەیەک بگری. بۆ نمونە، ئەگەر رانیە رزگار نەکرایە، نەئەتوانرا شەقڵاوە و کۆیە رزگار بکرێ. چونکە پاش ئەوەی رانیە رزگار بو، هەمو هێزەکانی رانیە بە هەزاران بردرانە ئەو جێگایانەی تر، بۆ رزگار کردنی شەقڵاوە و کۆیە و دواتر بۆ رزگار کردنی هەولێر. یەعنی نەئەتوانرا لە یەک کاتدا لە سەرتاسەری کوردستاندا دەست پێ بکرێ، لەبەر ئەوە لە ئەساسەوە دانرا بو، کە لە رانیەوە دەست پێ بکەین، رانیە ببێ بە بنکەی سەرکردایەتی راپەڕین.\nباست حەمەغەریب: هیچ حسابێ کرا بو لانی کەم، بێ لایەنکردنی جەیشی عێراق؟\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ لە کاتی داگیرکردنی کوێت دا 8 فیرقە عەسکەر لە کوردستانی عێراقدا هەبو، ئێمە هەر هەشتیان نامەمان بۆ نوسی بون، کە شەڕمان لەگەڵدا راگیر کردون. سەرکردایەتی سیاسی جەبهەی کوردستانیش لەلای خۆیەوە شەڕی راگیر کرد لەگەڵیان. بێجگە لەوە لە دابەزینی هێزەکانمان، تەعلیمات درا بو بە هەمو مەسئولەکانی ی.ن.ک، کە لە هیچ جیگایەک توخنی جەیش و پۆلیسی عێراقی نەکەون، بە عەکسەوە لە هەمو ناوچەکان خۆیان لە شەڕی ئەوانە لابەن. هەوڵ بدەن بە زوترین کات بچنە ناو مەرکەزی ئاوەدانییەکان، یەعنی ناو مەرکەزی شارەکان، لەناو مەرکەزی شارەکانیشدا پەلاماری 4 جێگا بدەن، ئەوانەش بریتی بون لە، مقەڕی حیزبی بەعس، مقەڕی ئیستیخباراتی عەسکەری، مقەڕی موخابەراتی عەسکەری و دائیرەی ئەمن. یەعنی ئەم چوارە ئامانجی پەلامارەکان بون لە ناو شارەکان. وە وەکو باسمکرد ئەمە عەسەبی حەساسی رژێمی عێراق بو، دوای ئەوەی ئەم چوارە سقوتی ئەکرد شارەکە سقوتی ئەکرد. لەبەر ئەوە ئەو هێزانەی ئێمە کە جوڵەیان کرد، هەمو ئەوانەی لە بلەکێوە هاتن بۆ سلێمانی خۆیان لادا لە هێزەکانی حکومەتی عێراقی. ئەوەی لە ناوزەنگەوە بەڕێکەوت بەرەو رانیە خۆی لادا لە جەیشی عێراقی، ئەوەی لە تەپەڕەشەوە چو بۆ کەلار و دەربەندیخان خۆیان لادا لە جەیشی عێراقی، هەم لە پۆلیسی عراقی و هەم لە جەیشی شەعبی. لەو هێزانەی رەبایەی سەرجادە و معسەکەرات خۆیان لادا، بۆ ئەوەی بە زوترین کات بگەنە ناو شارەکان. بۆیە توانیمان تا حەدێکی زۆر جەیشی عێراقی محاید بێ، بێجگە لەوەی نیدایەکی زۆر زۆریشمان لە رادیۆکەی خۆمانەوە بۆ دەرکردن، پاش ئەوەی بە چاپیش بڵاومان کردەوە. بۆ ئەوەی جەیشی عێراقی بێ لایەن بکەین، لەم بارەیەوە ژمارەیەکی زۆر بەیانمان پێش دەست پێ کردنی راپەڕین چاپ کرد و بۆمان فڕێدانە ناو معەسکەرەکانیانەوە. یەعنی هەوڵی ئەوە زۆر درا، کە جەیشی عێراقی بێ لایەن بێ، بە راستیش بێ لایەن بو. رەنگە بێ لایەنییەکە هەموی ئەوە نەبێ، کە ئێمە تەئسیرمان تێ کردبن، هەندێک لە بێ لایەنییەکەی ئەگەڕایەوە بۆ ئەوەی جەیشی عێراقی لەو رۆژانەدا سەری نەمابو، چونکە هیچ پەیوەندییەکی لەگەڵ قیادەی عامی قواتی مسەلەحەی خۆیا بە جیهازی لاسیکی نەمابو و پچڕا بو، لەبەر ئەوە نەیئەزانی چی بکا و چی نەکا. بێجگە لەوەی ورەیان دابەزی بو، پێیان وابو کە ئیتر سەددام رۆشتوە و تەواو بوە، ئەو رژێمە تەواو بوە، بۆیە نایهێنێ دیفاعی لێ بکەن و خۆیانی لەسەر بە کوشتن بدەن.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان ئەی سەبارەت بەو راپەڕینەی لە باشوری عێراق روی دا، هیچ تەنسیقێک لە نێوان راپەڕینی باشوری عێراق و کوردستاندا کرا بو؟\nنەوشیروان مستەفا: دوای ئەوەی عێراق کوێتی داگیر کرد، ئێمە لیژنەیەکی سێ قۆڵیمان هەبو، لە نوێنەرێکی یەکێتی، نوێنەرێکی پارتی و نوێنەرێکی مەجلیسی ئەعلای شۆرشی ئیسلامی. زنجیرەیەک کۆبونەوەیان کرد. دو لیژنە بون، لیژنەیەکیان لیژنەیەکی سیاسی بو بۆ تەنسیقی سیاسی، لیژنەیەکیان لیژنەی عەسکەری بو بۆ ئەوەی تەنسیقی عەسکەری بکەین. ئەو لیژنانە مەجموعەیەک ئیحتیمالاتیان باسکرد، لە زمنی ئەو ئیحتیمالاتانە باسی ئەوەیان کرد کە ئێمە هەمو هێزەکانمان کۆ بکەینەوە و بیبەینە ناوچەیەکی بەرامبەر بە بەغدا دایبنێین بۆ ئەوەی کاتێک رژێمی عێراقی ئەتەپێ و ئەڕوخێ هێزەکانی ئێمە لەوێوە پەلاماری شاری بەغدا بەن. ئەوە یەکێک بو لە ئیحتیمالەکان، بەڵام لە دوایی دا ئەوەیان پەسەند نەکرد، ئەوەیان پەسەند کرد، کە ئێمە لە ناوچەکانی خۆمانەوە دەست پێ بکەن، ئەوانیش لە باشوری عێراقەوە دەست پێ بکەن. لە راستیدا راپەڕینی باشوری عێراق سەرەتاکەی شتێکی عەفەوی بو، هێزێک لەو هێزانەی بە شکاوی لە کوێتەوە کشایەوە بۆ بەسرە، لولەی تۆپەکەی کردە یەکێک لە وێنەکانی سەدام و دایە بەر تۆپ ئیتر خەڵک راپەڕی و پەلاماری دامودەزگاکانیان دا. ئەو کاتە مەجلسیش کادر و چەکدارەکانی خۆی ناردەوە بۆ شارەکانی جنوب. لە راستیدا مەجلیس لەوەدا خەتایەکی گەورەیان کرد، هەرچەندە پێش ئەوەی هیچ کارێک دەست پێ بکەن، بەڵێنی ئەوەیان بە ئێمە دابو، کە شیعاراتی دینی نەهێننە ناو راپەڕینەکەوە، بەڵام ئەو بەڵێنەی خۆیان بەجێ نەهێنا. پێشم وایە زەرەرێکی زۆر گەورە لەوان و لە ئێمەش کەوت، لە ئەنجامی ئەو شیعاراتە دینی و رەسمانەوە، کە خەڵک هەموی ئەزانێ چۆن بوە، لە ناو شارەکانی جنوبدا چالاکیان نواند. لە سەرەتادا ئێمە وەکو سێ رێکخراو تەنسیق لە نێوانماندا هەبو، بەڵام کە راپەڕینەکە لە جنوبی عێراق دەستی پێ کرد تا حەدێکی زۆر پێیان وابو ئیتر مەسەلەکە حەسم بوە، ئەوەندە گوێیان نەئەدا بە ئێمە، بۆ ئەوەی تەنسیق لەگەڵ ئێمە بکەن. خۆیان خەریکی خۆیان بون، تا بەرەو تێک شکان چون. ئەو تەنسیقە ئەگەر ببوایە موحتەمەل بو زیاتر سودی هەبێ، یان ئەگەر ئەوان ئەو دروشمە دینیانەیان نەهێنایەتە ناو مەسەلەکەوە، رەنگ بو وا چاوپۆشییان نەکردایە لە لێدانی ڕاپەڕین دا لە رۆژانی راپەڕین\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان جگە لەو ناوچەیەی کە لە راپەڕیندا ئازاد کرا، ناوچەیەکی گەورەی موسڵ، کە هەموی ناوچەی کوردنشین بون، هیچی تیا روی نەدا، سەبەب چی بو؟ هەر لە پێشەوە پلانێکی وا دانەنرا بو ئەو ناوچانەش ئازاد بکرێن؟ یان هێشتا مابو، کە حکومەت پەلاماری کەرکوکی دایەوە؟\nنەوشیروان مستەفا: بۆچی؟ ناوچەی پارێزگای دهۆک هەموی ئازاد کرا، لە ئازاد کردنی پارێزگاری دهۆکدا مستەشارەکان دەورێکی زۆریان بینی. یەکەم هێزیش کە گەیشتە بادینان بە ئیمدادی خەڵکەوە، هێزێکی ی.ن.ک بو بە سەرکردایەتی مامۆستا نازم عومەر. ئەو ناوە زەمینەی راپەڕین زۆر زۆر لەبار بو بۆی، بەڵام لەبەر ئەوەی ناوچەکە زۆر لە ئێمەوە دور بو و کەوتبوە سەر سنوری تورکیا، بۆیە بە ئاسانی نەمانئەتوانی هێزی بۆ بنێرین. ئێمە هێزێکی بچوکمان لەوێ بو، یەکێک لەوانەی سەرکردایەتیان ئەکرد حەسەن سەلیم بو، کە دواتر شەهید بو. پارتیش لەوێ دیسانەوە هێزێکی هەبو لەسەر سنور، بەڵام ئەو هێزە بایی ئەوە نەبو بتوانێ قیادەی راپەڕین بکا لە ناوچەی بادیناندا، بەڵام لە بادینانیش ئێمە شانەی چەکداری زۆرمان هەبو، ئەگەر کەسێک لە بیری بێ لە کاتی راپەڕیندا چۆن هەندێ لەوانەی لە بادینانەوە بروسکەی پیرۆزباییان لێ ئەدا لە رادیۆکەی ئێمەوە بڵاو ئەکرایەوە، هەم ئێمەش لە رادیۆکەوە کۆدی نهێنیمان بۆ ئەناردن، داوامان لێدەکردن دەستبکەن بە ئیش و بە راپەڕین.\nناوچەی موسڵیش یەکێک بو لە ناوچە گرنگەکان، لەوێش زەمینەی راپەڕین لەبار بو، خەڵکێکی زۆر جوابیان نارد بۆ ئەوەی هێز بنێرین و ئەوانیش هاوکاریمان لەگەڵ بکەن و تەنانەت ناو شاری موسڵیش ئازاد بکرێت. ئەو کاتەی شاری کەرکوک ئازاد نەکرا بو، لە ئاڵتون کۆپری بارەگایەکی سەرەکی ئێمەی لێ بو، لەوێ کۆبونەوەیەکمان کرد بۆ ئەوەی رێوشوێنی ئازاد کردنی شاری کەرکوک دابنێین، کاک مەسعود بازرانیش لە کۆبونەوەکەدا بەشدار بو. وا ئیتیفاقمان کرد ئەو بگەڕێتەوە و بڕوا هەندێ لە هێزەکانی هەولێر و بادینان رێک بخا، بۆ ئەوەی بچنە سەر موسڵ و موسڵ ڕزگار بکەن، کەرکوکیشی بۆ ئێمە بەجێهێست، بۆ ئەوەی ئێمە خەریکی ئیشی کەرکوک بین. ئیتر ئێمە خەریکی ئیشی کەرکوک بوین. لە راستیدا ئەو کە رۆیشت و چو بۆ ئەولا، لەو لا پەشیمان بوەوە. کاک مەسعود ئەیوت بۆیە پەشیمان بۆینەتەوە، کە ئینتیباعێکی وا نەدەین بە خەڵکی موسڵ، وەکو چۆن ساڵی 1959 کوردی تیا ئیتیهام کراوە بەوەی رۆیشتوە خەڵکی کوشتوە، بۆ ئەوەی ئەوە دوبارە نەبێتەوە. ئێمە کارەکەی خۆمان بەجێ هێنا، کە عیبارەت بو لە ئازادکردنی شاری کەرکوک. هێزەکانی خۆمانمان هەموی کۆ کردەوە، هێزەکانی ئەوانیشمان برد، کە لەو ناوچەنەدا بون. هێزێک لە ناوچەی ئاڵتون کۆپری ئامادە کرا بەرەو کەلوڕ و لەوێوە بەرەو کەلی سێکانیان. هێزێکی تریش لە سلێمانییەوە چو بون بەرەو چەمچەماڵچەمچەماڵ و لە قەرەهەنجیر یەکیان گرت بوەوە. هێزێکی تریش لە گەرمیانەوە ئەبو لە دوزەوە پەلامار بدەن. ئەو هێزانەی کە ئامادەمان کرد بون لە ئاڵتون کۆپرییەوە، کارەکانی خۆیان دەست پێ کرد بۆ تێکشکاندنی خەتی دیفاعی حکومەت لەسەر کەلی سێکانیان. ئەوانەی قەرەهەنجیریش خەتە دیفاعییەکانی عێراقیان شکاند و داخڵی ناو شاری کەرکوک بون. بەڵام ئەو هێزەی ئەبو لە دوزەوە حەرەکەت بکا، موجاهیدینی خەڵک پەلاماریاندان، مەشغوڵیان کردن بە خۆیانەوە، شەڕێکی قورسیان لەگەڵ کردن، لەبەر ئەوە ئەو قۆڵە نەیتوانی بەشداری لە ئازادکردنی کەرکوکدا بکا. بۆیە هەتا کەرکوکیش گیرایەوە، معەسکەر خالید و ئەو ناوچەیە، کە ئەبوایە ئەو هێزەی گەرمیان بهاتنایە و تەسفیەیان بکردنایە، مایەوە. ئەوە دیسان بوەوە بە بنکەیەک بۆ ئەوەی هێزەکانی عێراق لەوێ کۆببنەوە، لەوێوە پەلاماری شاری کەرکوکیان دایەوە و گرتیانەوە.\nباست حەمەغەریب: ئەو پلانەی بۆ ڕاپەڕینتان دانابوو لە نەتیجەدا هەمو ئامانجەکانی خۆی پێکا؟\nنەوشیروان مستەفا: بەڵێ پێم وایە هەمو ئامانجەکانی خۆی پێکا، کە ئەویش بریتی بو لە دەرکردنی دەسەڵاتی بەعس لە کوردستانی عێراق و ڕزگارکردنی کوردستانی عێراق. لە راپەڕیندا لە ڕاستیدا ئێمە نەمانتوانی پارێزگاری لێ بکەین، ئەگینا چەند شوێنێکی کەمی لێ دەرچێت، سنجار و ئەوانە نەبێ، باقیەکەی تری تەقریبەن هەموی رزگار کرا. تەنانەت ناو شاری کەرکوک و خانەقینخانەقین و ئەوانە هەموی کەوتنە دەست کورد. بەڵام ئێمە حسابەکانمان تا حەدێک دیعایەی هاوپەیمانەکان سەریان لێ شێواندن. هاوپەیمانەکان لە رادیۆکانی خۆیانەوە بڵاویان کردەوە کە 45 فیرقری جەیشی عێراقیان تێک شکاندوە، وە عێراق هێزی ئاسمانی نەماوە، هێزی دەبابەی نەماوە، تۆپی نەماوە، ئەوەی نەماوە. ئێمە وامانئەزانی راست ئەکەن. وە باسی ئەوەشیان کرد، کە جەیشی عێراقیان ئیبادە کردوە لەو جێگایەی ناویان نابو طریق الموت لە بەینی کوێت و لە گەڕانەوەدا، کە چەند هەزار کەسێکیان کوشتوە و بە تەلەفزیۆن پیشانیان دابو. دنیا وای ئەزانی جەیشی عێراقی ئیبادە بوە. لە راستیدا ئێمە وامانئەزانی ئەو قسانەی لە زمانی قسەکەرەکانی هێزی هاوپەیمانەکانەوە بڵاویان ئەکردەوە، پێمان وابو هێزی عێراقی تەواو بوە، مادەم 45 فیرقەی جەیشی عێراقی شکابێ، مەعنای وایە هێزێکی وایان نەماوە. بەڵام لە رۆژانەی راپەڕیندا بۆمان دەرکەوت، کە جەیشی عێراقی جەزرەبەیەکی ئەوتۆی بەر نەکەوتبو، بە تایبەتی حەرەسی جمهوری هەموی ساغ و سەلیم بو، مابونەوە. ئەوە بو لە دواتردا لە سەرکوت کردنی عێراقدا بەشداریان کرد.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان دەرئەنجامی راپەڕین، ئەو روداوانەی لە دوای راپەڕین رویاندا، ئایا کورد لە هەرێمی کوردستاندا توانیویەتی بە تەواوی ئیستیفادەی لێ بکا؟\nنەوشیروان مستەفا: ئەوەی بە تەواوی توانیبێتی ئیستیفادەی لێ بکا، ئەوە رەنگە بەجێی بێڵم بۆ خەڵکی تر تەقیمی بکا، چونکە خۆم یەکێک بوم لەو کەسانەی بەشداریم کردوە لە روداوەکاندا، بۆیە ناتوانم ئەوە تەقیم بکەم. بەڵام ئێستا سلێمانی و هەولێر و دهۆک ئازادە. راستە سلێمانی بۆ پارتی ئازاد نییە، هەولێر و دهۆکیش بۆ یەکێتی ئازاد نییە، بەڵام لە عەینی وەختا بە دەست کوردەوەیە. لەو فەترەی 9 ساڵی رابردودا سەرەڕای ئەوەی کورد حەساری دەولی لەسەر بوە، حەساری بەغدای لەسەر بوە، حەساری دراوسێکانی لەسەر بوە، بێ تەجروبەیی خۆی، لە هەموی خراپ تر شەڕی ناوخۆ. سەرەڕای هەمو ئەوانە، لە هەر کەسێ بپرسی ئێستا وەزعی باشترە لەوەی کە لە ژێر سایەی دەسەڵاتی بەعسیدا بوە. لە هەر کوردێکی دڵسۆزیش بپرسی ئایا ئەم وەزعەی ئێستا باشترە، یاخود ئەوەی حکومەتی عێراق بێتەوە، ئیتر بەعسی بێ، یان غەیری بەعسی بێ، خەڵک دەسەڵاتی حوکمی کوردی بەلاوە باشترە. وە ئەو فەترەیەش ئەگەر نەشیتوانی بێ هەمو شتەکان جێبەجێ بکا، کە دێهاتی کوردستان هەموی وێران بوە، بەڵام سەر لەنوێ هەمو دێهاتەکان ئاوادان بۆتەوە، خەڵک گەڕاوەتەوە بۆ جێگاکانی خۆی. ئەوە چەندین جامیعەمان هەیە. دامودەزگاکانی خۆمان لە وڵاتەکی خۆماندا، هەمو دامودەزگاکان لە کەسوکاری خۆمانن، خەڵکی وڵاتەکەی خۆمانە بەڕێوەی ئەبا. کورد توانیویەتی پەیوەندییەکی باش لەگەڵ دەوڵەتانی دنیا، لەگەڵ دەوڵەتانی دراوسێ دروست بکا، لەناو موجتەمەعی دەولی جێگای خۆی بکاتەوە. یەعنی دەستکەوتی باشی هەبوە.\nباست حەمەغەریب: کاک نەوشیروان، پاش 9 ساڵ لە راپەڕین، ئەگەر ئەو 9 ساڵە پێکەوە هەڵسەنگێنین، چۆن سەیری ئەکەیت؟\nنەوشیروان مستەفا: بە گشتی پێم وایە سەرکەوتو بوە. کورد ئیشێکی باشی کردوە، بە تایبەتی ئەگەر بتوانین کێشەی ناوخۆ چارەسەر بکەین، لام وایە گەورەترین سەرکەوتنمان لە قەڕنی بیستەمدا بۆ میلەتەکەمان بەدەست هێناوە.\nباست حەمەغەریب: سوپاس بۆ ئەم دیدارە.\nنەوشیروان مستەفا: منیش سوپاستان ئەکەم.\n#نەوشیروان مستەفا | #کەرکوک | #سلێمانی | #هەولێر | #دهۆک | #کەلار | #دەربەندیخان | #رانیە | #گەرمیان | #چەمچەماڵ | #خانەقین |\n 📡 ماڵپەڕ | 🏳 کوردیی ناوەڕاست | www.facebook.com/KNN.KRD\n1. 👁 بیبلۆگرافیای بەرهەمەکانی شاعیر لەتیف هەڵمەت پێش ڕاپەڕین و دوای ڕاپەڕین\n1. 👁 بەیاننامەی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لە یادی راپەڕیندا\n1. 👁 ئایین و ناسیۆنالیزم، رۆڵ و کاریگەری و پەیوەندیی نێوانیان لە دوای راپەڕینی 1991 لە هەرێمی کوردستاندا\n2. 👁 ئەدەبی مندالانی کورد دوای راپەرین\n1. 👁 06-03-2000\n1. 👁 بەردەرگی سەرا ڕاپەرینەکەی ساڵی 1991\n2. 👁 چەند وێنەیەکی سەرەتای ڕاپەرینە مەزنەکەی باشووری کوردستان بەهاری ساڵی 1991\n3. 👁 دوو پێشمەرگە بریندارێکیان پێیە لە راپەڕینەکەی باشووری 1991\n📅 رۆژی دەرچوون: 06-03-2000\n➕ ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: Mar 6 2020 11:14PM تۆمارکراوە\n👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Mar 7 2020 11:18AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە\n✍ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Mar 7 2020 11:18AM باشترکراوە\n📷 فایلی وێنە 1.0.1 97 KB Mar 6 2020 11:19PM بەناز جۆڵا


موهەنەد زوقان، 19 ساڵ، کە یه‌كێك بوو لەو زیاتر له 30 بارمته‌یه‌ی لەلایەن رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)ەوە بە رفێندران لە پارێزگای سوەیدا، دواتر لەلایەن ئەو گروپەوە لەسێدارەدرا. [وێنەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراوەتەوە]\nهەفتەی رابردوو رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) یەکێك لەو دەیان بارمتە دروزەی لەسێدارەدا کە رفاندبوونی لە پارێزگای سوەیدای باشوری سوریا، رۆژنامەنوسێك لە ناوچەکە و رێکخراوێکی چاودێری یەکشەممە (5 ئاب) رایانگەیاند.\nئەو کوشتنە بووە هۆی ئەوەی هێزەکانی سوریای دیموکرات پێشنیازی گۆڕینەوەی توندڕەوانی دەستگیرکراو بە بارمتە مەدەنیە دروزەکان بکات.\nداعش لە 25 تەمموز كوشتارێكی ئه‌نجامدا له سوه‌یداو زیاد لە 250 کەسی کوشت -- زۆربەیان مەدەنی بوون -- لە یەکێك لە کوشندەترین ئەو هێرشانەی بۆ سەر کەمینەی ئایینیی دروز و ئەو پارێزگایە کرابێت کە زۆرینەی لەژێردەستی حکومەتدایه.\nتوندڕەوەکان زیاد لە 30 کەسیشیان رفاند، كه زۆربەیان ژن و منداڵ بوون، لە گوندێکی پارێزگاکە، کە پێشتر تاڕادەیەکی زۆر دابڕابوو لە شەڕی حەوت ساڵەی سوریا.\nبەمدواییانە سوپای سوریا لە ناوچەکانی پارێزگای سوەیدا بڵاوبوونه‌ته‌وە پێش هێرشکردنە سەر حەشارگەکانی رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) لە ناوچەکە. [وێنەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراوەتەوە]\nبەڕێوبەری ماڵپەڕی هەواڵی سوەیدا24، نور رەزوان، بە ئاژانسی فرانس پرێسی وت داعش پێنجشەممە موهەنەد زوقانی خوێندکاری 19 ساڵانی کوشت کە یەکێك بوو لە بارمتەکان.\nرەزوان کە لە سوەیداوە قسەیدەکرد، وتی بەگوێرەی خزمانی، ئەو کوڕە گەنجە لە گوندی شەبەکیەوە لە 25 تەمموز لەگەڵ دایکی رفێنراوە.\nرەزوان وتی خێزانەکەی دوو ڤیدیۆیان بەدەستگەیشت، یەکەمیان هی سەربڕینی ئەو بوو، دووەمیشیان هی قسەکردنی بووە پێش ئەوەی بکوژرێت، لەگەڵ وێنەی جەستەی دوای مردنی.\nسوەیدا24 بەشی دووەمی لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکردەوە، کە ئاژانسی فرانس پرێس بینیوێتی و پیاوێکی ریشدار نیشاندەدات کە ئەو کوڕە گەنجە سەردەبڕێت کە وادیاربوو لەسەر زەوی دانیشتووە لە دیمەنێكدا كه پێكهاتووه له بەردی خۆڵەمێشی.\nتیشێرتێکی رەش و پانتۆڵێكی تراکسودی لەبەردایە و دەسته‌كانی لەدوای خۆیەوە بەستراون.\nراستودرووستیی ڤیدیۆکە پشتڕاستنەکراوەتەوە.\n'ترسی زۆر' لە شکستهێنانی گفتوگۆکان هەیە\nروانگەی سوری بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ رایگەیاند كه کوشتنی ئەو کوڕە گەنجە یەکەمین رووداوی دوای رفاندنەکە بووە.\nروانگەکە رایگەیاند كه لەسێدارەدانەکە "دوای شکستهێنانی گفتوگۆکانی نێوان داعش و هێزەکانی رژێم هات بۆ گواستنەوەی چەکدارانی داعش لە باشوری خۆرئاوای پارێزگای دەرعاوە بۆ بیابانی بادیە.\nهێزەکانی سوریا دیموکرات، کە هاوپەیمانێتیەکی چەکدارانی کورد و عەرەبە، یەکشەممە بە پێشنیازێك هاتنە ناوەوە و بە ئاژانسی فرانس پرێسیان وت کە "ئامادەیی تەواو"یان هەیە بۆ گۆڕینەوەی توندڕەوان بەرامبەر مەدەنیەکانی سوەیدا.\nوتەبێژی هێزەکانی سوریای دیموکرات رێدور خەلیل وتی: "ئێمە خەڵکی خۆمان لە شارۆچکەی سوەیدا و خێزانی بارمتەکان دڵنیادەکەینەوە کە ئامادەیی تەواومان هەیە بۆ هەر ئاڵوگۆڕکردنێك لەگەڵ داعش."\nچالاکوانێكی سیاسی، نزار ئەبو عەلی، بە دیارونای وت دوای کوشتنی زوقان ترس و توڕەیی زۆر لەنێو دانیشتوانی سوەیدا بڵابۆتەوە.\nوتی زۆرینەی بارمتەکان خەڵکی گوندی شەبەکین، کە دانیشتوانه‌كه‌ی "دەترسن داعش دەکرێت هەموو رفێنراوەکان لەسێدارەبدات گەر گفتوگۆکانی نێوان گروپەکە و رژێم ئەنجامیان نەبێت".\nهێزەکانی رژێم پێشڕەویده‌كه‌ن بەره‌و مۆڵگه‌كانی داعش\nئەبو عەلی وتی هێزی پشتگیریی سوپای سوریا لە چەند رۆژی رابردوودا گەیشتنە سوەیدا، کە پشتڕاستیکردەوە "ده‌شێت ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی گەورە بەمزوانە دژی ئەو ناوچەیە رووبدات کە دەکرێت چەکدارانی داعش خۆیان لێ شاردبێتەوە لە ناوچەیەکی پارێزگای سوەیدا".\nوتی سوپای سوریا هەڵمەتێکی ئەمنی لە ناوچەی لاجات ئەنجامدەدات -- کە دەکەوێتە ناوچە گوندنشینەکانی باکوری خۆرهەڵاتی دەرعاوه و هاوسنوورە لەگەڵ پارێزگای سوەیدا لە خۆرهەڵاتەوە -- کە ژمارەیەکی زۆر لە گومانلێکراوان بە هاوکاریکردنی داعش دەستگیرکراون.\nهێزەکانی رژێمی سوریا ئێوارەی یەکشەممە ناوچەیەکی نزیك سوەیدای ژێردەستی داعشیان بۆمباران کرد.\nبەڕێوبەری روانگەکە رامی عەبدولڕەحمان وتی: "بۆمباران و شەڕ لەنێوان هێزەکانی رژێم و داعشدا لە ئێوارەوە چڕبۆتەوە و بەردەوامە."\nعەبدولڕەحمان بە ئاژانسی فرانس پرێسی وت: "رژێم بەرەو باکور و باکوری خۆرهەڵاتی سوەیدا پێشڕەوی دەکات،" کە هاوسنوورە لەگەڵ ناوچە بیابانییه‌كه‌ی ئەو پارێزگایەی باشور.\nوتی ئەم ئۆپەراسیۆنە سەربازییە دەکرێت "دەستپێکی هێرشێکی رژێم بێت بۆ نەهێشتنی داعش لەو ناوچانە" لە بیابانی بادیەی سوەیدا و وتیشی "هێزێکی پشتگیریی گەورە (لە چەکدارانی رژێم) گرددەبێتەوە" لە ناوچەکە.