گەڵا وەریوەکانی بەر با.\nگەڵا ره‌نگ زرده ژه‌نگاوییه‌کانی به‌ر رۆشنایی چراکانی ئه‌و ئه‌ستوونده به‌ژن درێژانه چەشنی پوولەکە ده‌بریسکێنه‌وه‌و له ده‌ست ئه‌و بایه تازه‌هه‌ڵکردووه‌ی پەلەفڕەی پێ خستون سووک سوک دەوەرن و ده‌که‌ونه خواره‌وه.\nپایزێکە پڕ له ره‌نگی خامۆش و پڕ لە جوانیی... پڕیشە له بای تووڕەی بێ ته‌پوتۆز، هه‌ر ئه‌و بایه‌شه گه‌ڵاکانی سه‌ر عه‌رزه‌که‌ی سه‌ره‌سووڕه پێگرتوون و به‌رز و نزم هه‌ڵ و دایانده‌به‌زێنێ .... به‌ئاوازی قرشه وده‌نگی خشپه ده‌یاندوێنێ و بانگیان دەکاتە نێو سه‌ما تازەکەی خۆی.\nئه‌و داره‌ی به‌رامبه‌ر رووت و ره‌جاڵه، ته‌نها چه‌ند چرۆیێکی نیمچە وشکی به فڕه‌فڕکه‌وتووی نه‌بێ، له‌وه ناچێ ئه‌وانیش زیاتر به‌رگه‌ی سه‌رشێتی بایه سارده‌که‌یان مابێ، تاوێکی تر جه‌سته رووتەکە جێدێڵن و خۆ ده‌خزێننه نێو گه‌ڵارێزانه به‌رباکه‌وتووه‌کان و بۆ لایێکی دوور سه‌رهه‌ڵده‌گرن.\nنا... باش نییه چیتر لە که‌وتنی چرۆکان رابمێنێ! رووتی پایزه‌که خه‌ریکه دوودڵی کا له‌وه‌ی کە جه‌سته سەرمابردەڵەکەی خۆیشی رووتوقووت نه‌بوبێتەوە!\nدەستێکی دڵنیایی بوونەوەی خشاندە سەر چاکه‌ته چنراوه‌که‌ی به‌ری. وه‌ک گڵۆڵه سوفێکی ڕه‌نگ پرته‌قاڵی وا خۆی لە ناخی گرمۆڵه کردوەو مات له‌سه‌ر یه‌ک له کورسییه ره‌قوته‌قه‌کانی ئێرە روونیشتووە . متقی له خۆی بڕیوه. تەنیا چاوەکانی نەبێ - کە ده‌ڵێی دوو چۆله‌که‌ی خۆڵە مێشی بچوکن- وا به‌شوێن له‌رزه‌له‌رزەی لق و پۆپان وهه‌ژانی سەراپای ئه‌و باخه چۆڵو هۆڵه که‌وتوون و ئاسمان و رێسمان ده‌کۆڵنه‌وه.\nرێگایێکی دووری بڕیوە... ماندووبوون بوو زه‌فه‌ری پێبردو ئه‌و باخه‌ی کرده جێ حه‌سانه‌وه‌ی خۆی. هه‌رواشە... له غه‌ریبی هه‌ر باخ و رێگای دوور و که‌ناری رووباره‌کان دڵنه‌وایین بۆ ساتەکانی ته‌نیایی.\nدوێنێی رۆژێکی درێژی بێ شه‌و بوو... به چه‌تره‌که‌یەوه له‌ژێر بارانه‌که زۆر چاوه‌ڕێی کرد ..... هەر نه‌هات. نایێ...دەشیزانی نایێ وهێشتاش دیدەی لاتەڕێیانیان دەکۆڵینەوە... خۆ خۆی گوتی تەواو... ئەدی نەی گووت نییه‌تەوە!!؟\nجا چیت ماوە تا بۆت بێن؟\nهه‌ڵفڕینی تاڵه‌قژه سووتاوه‌کانی ژێرڕەنگی بۆیه‌و ده‌رمان بێزاریکرد. لەبەرخۆیەوە گوتی:\n- ئای له سەر شێتی ئه‌و بایه‌ی له‌خۆم شیتترە...\nبه تووڕه‌ییه‌که‌وه ده‌سته‌کی خسته بن کڵاوه‌که‌ی و داوه په‌رتبووه‌کانی سه‌ر ده‌موچاو و گه‌رده‌نی خزانده‌وه بنی.\nقژه‌کەی جارانی ڕەشێکی کاڵ، زێدەتر مەیلی قاوەیی دەدا. بە بریسکە و سوک و تاڵ باریک بوو. ئێستاکەش داغانی بۆیه‌و ده‌رمانە! هه‌ر ئه‌و قژه‌ش بوو له‌رۆژێکدا چەندین جار نازی پێ به ئاوێنه‌کان ده‌فرۆشت.\nنایێ... بۆ چی بێ! ئێستا چی ئه‌وسات ماوه تا بۆت بێن... ئەوە ئەوان رۆژان بوون نه‌ک ئێستا... ئێستا وه‌ک ئه‌و داره رووته وای! وه‌ک گه‌ڵاکانی وا به لقەکانیه‌وه ده‌له‌رزن و تاوێکی تر جێیده‌هێڵن... ئاوها جێماوی!\nله‌و هه‌سته سڕانه‌ی ئێستات زیاتر بترازێ چیترت ماوه درێژەی پێ بدەی... ئەو هەستانەی کە دووبارە سڕو سڕترت دەکەن و ئەمرۆش هەر بە یەکجار دیلی سڕبوونیانی.\nنایێ... جا ئه‌گه‌ر هات چی؟ تۆجگه له چه‌ند ساتێک، که مه‌کرو نازت له‌باوه‌شی ده‌کرد وپاشانیش وه‌ک دایکێک هەستەکانیت دەلاواندەووە، چیدیت پێدەبڕا؟ رۆژانی دواییش، وه‌ک ئه‌و بایه بێ ئۆقریه، بۆ سۆراغێک به‌دواییه‌وه هه‌ڵتده‌کرد.\nبنۆڕه... ئه‌و په‌لکانه‌ی وا وه‌کو مار سه‌ریان لە دوای یه‌کتر ناوه و له ژێر پێت پێچده‌خۆن و تێتده‌په‌ڕن، ئەویش ئاوها خشی و پێت تێپه‌ڕی.\nئه‌و مه‌مکه شل و شۆقانەی تۆی بۆچییه! که به‌ده‌سته‌کانیشی ده‌یانیگرت نازی په‌نجه قه‌ڵه‌مییه‌کانی خۆی به‌سه‌ریاندا ده‌فرۆشت!\nدوێنێ، ئێواره‌ی بن چه‌تره‌که، که هێشتا هه‌ر چاوه‌ڕوانی بووی و هێشتا وه‌ک ئێستا ئومێدبڕی نه‌ببووی... زۆرت له‌و گه‌نجه قۆزانه کەوتە بەر دیدە که له بن باران قژه‌کانیان له ئاوریشمی ته‌ڕ و تازه ده‌چوو... هەڵمی هه‌ناسه گه‌رمه‌کانیان هه‌وا سارده‌که‌ی به بۆنی یه‌که‌م ده‌سکه گوڵه فه‌ریکه گه‌نمی سه‌ره‌تای به‌هارێکی سه‌وز و به فه‌ڕ بارگاویی ده‌کرد.... ئه‌وانه ئه‌و گه‌نجانه‌ن که به دیده‌نییان چاوانت پر فرمێسکی شین و شادی ده‌بن.. چه‌ندین گرێکۆره‌ی پڕ حه‌سره‌تت له هزر و مێشکدا بۆ گرێداون. ئه‌وانه بوون که ئه‌وسا و.. ئێستا و.. هه‌موو ته‌مه‌نت چاوه‌ڕوانیان بووی که‌چی به‌خت یار نه‌بوو! دوای ئه‌وڕۆ ئێواره‌ش... بڕوا و متمانه‌ت نه‌ما که هه‌رگیز پێیان بگه‌ی!! ناشزانی سووچی خۆت بوو یان هی ئەوان؟.. یان بڕیارێکی ئاسمانیی بوو وه‌رزه‌کانتی تێکشێلا و ته‌مه‌ن خێرا خێرا پێتدا تێپه‌ڕی.\nئێستا... چیدیت له‌و پایزه جوایێزه؟ زه‌ردن وه‌کی یه‌ک.. هیشکن وه‌کی یه‌ک.. رووتن وه‌کی یه‌ک...، به‌و ئێواره‌یه رێیه‌کی دوور و درێژتان بڕی.. ئیدی لێره له چارچیوه‌ی ئه‌و باخه رووته خۆتان حه‌شاردایه.. تاکه جواداییه‌ک بدیترێ چاوه بزێوه‌کانی تۆیه که هێشتا له گشت وه‌رین و رووتبوونه‌وه‌کان ده‌تۆقن...\nهه‌روا دێ سه‌رمای ئێواره‌که پتر جه‌سته‌ت ببه‌ستێ.. وژه‌وژی بایه‌که‌ش کاسترت کا. بۆیه پێم باشتره چیدی وه‌ک ئه‌م باخه نه‌که‌ویه خۆ رناندنه‌وه و چیدیش نه‌چییه نێو شینوشه‌پۆڕی چرۆکان... ئه‌و بایه‌ش با چیدی بیر و هزرانت نه‌شێوێنێ... هه‌سته... دیمه‌نی دره‌خته رووتبۆوه‌کانیش له‌بیرکه. با پتر نه‌تجووڵێنن، هه‌سته... بڕۆ و ئێره چۆڵ که ... بجوڵێ... ئه‌تووه‌ک که رێیه‌کی هێنده درێژت بڕی و بێنازیی خۆتت به سۆزی چارچیوه‌ی ئه‌و باخه سپارد و ویستت له جیهانه خامۆشەکەی رێیه‌ک دادڕی بۆ حه‌سانه‌وه‌ی گیان. باوه‌ڕت وابوو که باخه‌کان ئارامن و پایز له ئامێزیان ناگرێ؟ که‌چی ته‌ماشا... خه‌ریکه وا هه‌موو شتێکی به‌رچاوانت زه‌رد هه‌ڵگه‌ڕێن!! خه‌ریکیت خۆ ده‌خه‌یه ناوه‌ندی بازنه‌ی شینکه‌رانی ئێره... باوه‌ڕیان پێ هێنای که سه‌راپای گه‌ردوون گه‌ڵاێزانه! هه‌سته.. چاوان بۆ جوانیی هیچ وه‌رزه‌ک دامه‌خه.. بڕۆ.. ئه‌تۆ که‌ی توانیوتە هێنده له‌سه‌ر یه‌ک کورسی بحه‌جمێی؟ هه‌سته چیدی له رووتبوونەوە مه‌ترسه! هه‌سته... چه‌تره‌که‌ت بکەرە‌وه و گوێ له گۆرانیه میهره‌بانه‌کانی دڵۆپه‌ی ئەو بارانەی وا بەڕێوەیە راگره... با دره‌نگتر دانه‌یێ.. ده هه‌سته... کێ ده‌زانی! له‌وانه‌یه که‌سێک له بن چه‌ترێک به‌ڕێوه بێ و له‌وانه‌یه.. له‌وانه‌یه:\nیان بیه‌وێ گه‌رمت کاته‌وه... یان بته‌وێ گه‌رمی که‌یته‌وه...


بەلجیكا دەیەوێ لە هەرێمی كوردستان وەبەرهێنان بكات\nپێوەندییە بازرگانی و ئابوورییەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و وڵاتانی ئەوروپا، رۆژ بە رۆژ پەرە دەستێنێت، یەكێك لەو وڵاتانەش بۆ ئەو مەبەستە شاندی رەوانەی هەرێم كردووە، بەلجیكایە و یاداشتێكی لێكتێگەیشتنیشی لەگەڵ بەرپرسانی بازرگانی هەرێم واژوو كردووە.\nكاروان سوورچی گوتەبێژی ژوورە بازرگانی و پیشەسازییەكانی هەرێمی كوردستان، ئاماژەی دا، ئەو شاندەی سەردانی هەرێمی كوردستانیان كرد، هی هەرێمی فلاندەری بەلجیكا بوون و خوازیارن لە بواری جیاوازدا لەگەڵ بازرگانانی هەرێمی كوردستان كار بكەن.\nئەو روونی كردەوە، شاندەكە لەگەڵ ژووری بازرگانی یاداشتێكی لێكتێگەیشتنیان واژوو كردووە و لە داهاتوودا كاریگەرییەكانی ئەو جۆرە یاداشتانە زیاتر بەدیار دەكەوێت.\nبازرگانانی هەرێمی كوردستان چاوەڕوانن لەو بوارەدا سوود لە ئەزموونی بەلجیكییەكان وەربگرن.\nبەلجیكییەكان بەتایبەتی لە بواری كشتوكاڵدا ئەزموونێكی زۆریان هەیە، بازرگانانی هەرێمی كوردستان چاوەڕوانن لەو بوارەدا سوود لە ئەزموونی بەلجیكییەكان وەربگرن.\nپێویستە بگوترێ پێشتریش دارا جەلیل خەیات سەرۆكی ژووری بازرگانی و پیشەسازیی ھەولێر، باسی لەوە كردبوو شاندە بازرگانییەكەی بەلجیكا لە سێ بواردان، بریتین لە بەشداریكردن و پێشخستنی كاركردنی ژنان، پەرەپێدان بە بەرهەمی خۆماڵی و كشتوكاڵی و چارەسەركردنی زبڵ و خاشاك و ریسایكلین.\nكاروان سوورچی ئاماژەی بەوە دا، پێشانگەی ئەمڕۆی نێودەوڵەتیی هەولێریش كە تایبەتە بە خانووبەرە و بیناسازی، دەرفەتێكی لەبارە بۆ بازرگانان و وەبەرهێنەرانی هەرێمی كوردستان، تا پێوەندییەكانیان لەگەڵ كۆمپانیا بیانییەكان بەهێز بكەن.


لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا له سلێمانی ژماره‌یه‌ك بڕیار ده‌رده‌كات\nئەمڕۆ شەممە 27ی حوزه‌یران لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەکانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا ژماره‌یه‌ك بڕیاری ده‌ركرد بۆ رووبەڕووبوونەوەئ ڤایرۆسی کۆرۆنا.\nده‌قی راگەیەندروه‌كه‌ی لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەکانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا :\n1- هاتووچۆ لەنێوان پارێزگای سلێمانی و پارێزگاکانی تردا لەناو هەرێمی کوردستان و دەرەوەی هەرێمی کوردستاندا بە پشتبەستن بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ تا (٢٠٢٠/٧/١) بە داخراویی دەمێنێتەوەو ڕێگە بە هیچ کەسێک نادرێت هاتووچۆ بکات، جگە لەو حاڵەتانە نەبێت کە لە بەیانی وەزارەتی ناوخۆی هەرێمی کوردستاندا دیاریکراون و لە دوای ئەو کاتەشەوە وەزارەتی ناوخۆ ئەم بابەتە دیاری دەکات.\n2- ڕاگرتنی دەوامی فەرمیی دامودەزگا حکومییەکان، جگە لە هێزەکانی ناوخۆو کەرتی تەندروستی و، خزمەتگوزاریی فەرمانگا خزمەتگوزارییەکان بەپێی سروشتی ئەرک و ئێشکگریی خۆیان، درێژ دەکرێتەوە بۆ ڕۆژی (٢٠٢٠/٧/٤).\n4- تاقیکردنەوەی قۆناغی پێنجەمی پەیمانگاکانی سەر بە وەزارەتی پەروەردەو تاقیکردنەوەی پراکتیکیی ئامادەییە پیشەیەکان لە کاتی دیاریکراوی خۆیاندا بە پێیی ڕێکارو ڕێنماییە تەندروستییەکان بەڕێوەدەچن.\n5- تاڕۆژی (٢٠٢٠/٧/٤)، هەموو نۆرینگە ئەهلیەکانی پزیشکی ددان دادەخرێن و لەکاتی زۆر پێویستدا هاووڵاتیان دەتوانن سەردانی سەنتەرە ڕاوێژکارییەکانی پیرەمێردو شۆڕش تایبەت بە ددان بکەن. هەر کلینیکێکی پزیشکیی و تاقیگەو نەخۆشخانەیەکی ئەهلی پابەندی ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەکان نەبێت، لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانییەوە بۆماوەی هەفتەیەک دادەخرێت.\n6- تا ڕۆژی (٢٠٢٠/٧/٤) لە سنوری قەزای مەڵبەندی سلێمانیدا، چێشتخانەکان تەنها بە دلیڤەری دەتوانن کاربکەن و چایخانەو قاوەخانەو ساردەمەنیەکانیش بەبێ شوێنی دانیشتن دەتوانن بەردەوام بن.\n7- نێرگەلەخانەو هەر کافتریایەک کە نێرگەلە پێشکەش بکات، مەلەوانگە، لایڤ میوزیک، جیمەکان، یانە شەوانەکان، مەیخانەکان، شوێنەکانی کاتبەسەربردن و سەرگەرمکردن، هۆڵی بۆنەو کۆڕو کۆبوونەوەکان، بەداخراوی دەمێننەوە.\n8- پرسەو پرسەی گەڕەکەکان و سەرقەبران و سەردانی نەخۆش و هەموو کۆبوونەوەیەکی خۆشیی و ناخۆشیی و ئاهەنگگێڕانێک قەدەغەن.\n9- گواستنەوەی گشتیی (پاس و مینی پاس) تا ڕۆژی (٢٠٢٠/٧/٤) لە سنوری قەزای مەڵبەندی سلێمانیدا، ڕادەگیرێت، هەر شۆفێرێک سەرپێچی بکات دەست بەسەر ئۆتۆمبێلەکەیدا دەگیرێت.\n10- هەر شۆفێرێکی (تەکسی) پابەندی ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەکان نەبێت، بۆماوەی هەفتەیەک دەست بەسەر ئۆتۆمبێلەکەیدا دەگیرێت.\n11- قەدەغەی هاتووچۆی ئۆتۆمبێل لە سەنتەری (ناوبازاڕی) شاری سلێمانیدا بەردەوام دەبێت و هاووڵاتیان بەپێی ڕێنماییە خۆپارێزیی و تەندروستییەکان تەنها بە پێ دەتوانن هاتووچۆو بازاڕ بکەن.\n12- لە دابەشکردنی موچەدا فەرمانگاو خەزێنەو بانکەکانی سەر بە وەزارەتی دارایی دەوامی خۆیان دەکەن بەپێی ڕێکارو ڕێنماییە تەندروستییەکان و، فەرمانگەکان بەپێی لیستی موچە بەهەمان ڕێکارو ڕێنمایی تەندروستیی لەو ڕۆژانەی بۆیان دیاریدەکرێت موچە دابەش دەکەن.\n13- لە هەر شوێنێک، ڕێنماییە تەندروستیی و خۆپارێزییەکان جێبەجێ نەکرێت، بۆماوەی هەفتەیەک دادەخرێت.\n14- هەر کۆمپانیاو دامەزراوەو مۆڵ و شوێنێکی کەرتی تایبەت پابەندی ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەکان نەبێت، بۆماوەی هەفتەیەک دادەخرێت.\n15- پێویستە هاووڵاتیان بەردەوام بن لەسەر خۆپارێزیی و خۆیان لە هەر بەریەککەوتن و تێکەڵاوبوون و کۆبوونەوەیەک بەدوور بگرن.\n16- پێویستە لایەنە پەیوەندیدارە حکومییەکان لێپرسینەوەو ڕێکارەکان وردترو زیاترو خێراتر بکەن و هەر فەرمانگەو لیژنەیەک کەمتەرخەمیی بکات، ڕێکاری یاسایی و کارگێڕیی لەبەرامبەردا دەگیرێتەبەر.\n17- دەسەڵاتی تەواو دەدرێت بە قائیمقامەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی، کە بەپێی تایبەتمەندیی سنورە کارگێڕییەکانی خۆیان ڕێنمایی پێویست دەربکەن.\nوێنه‌ی حه‌مه‌گیان نه‌خشێنرا\nله سلێمانی چوار به‌كارهێنه‌ری مادده‌ی هۆشبه‌ر ده‌ستگیركران\nبەڕێوبەرایەتی ئاوی سلێمانی هۆشیاری ده‌داته هاوڵاتیان\nدوو ڕۆژه خوێندكارانی ده‌ربه‌ندیخان گردبونه‌وه ئه‌نجامده‌ده‌ن\nله سلێمانی 5 تۆمه‌تبار ده‌ستگیركران\nئه‌مڕۆ له زانكۆی سلێمانی تاقیكردنه‌وه‌كانی كۆرسی یه‌كه‌م ده‌ستیپێكرد\nلێپرسینه‌وه له دوو وه‌زیر ده‌كرێت\nشاندی هه‌رێم له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی دارایی كۆبووه\nحەبیب ئاماده‌یه بۆ یاری تۆپی پێ\nپۆلیسی هه‌ڵه‌بجه له‌باره‌ی هه‌ڵدانه‌وه‌ی گۆڕێك ڕوونكردنه‌وه ده‌دات


تەندروستی – ARTICLE رۆژ\nگرنگیێ ب خەوا شەڤێ بدەن\nئایار 7, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرۆژئارتیکڵ- دهۆك ژێدەرێن جودایێن تەندروستی ئاماژە ب گرنگییا خەوا شەڤێ ددەن بۆ مێشك و جەستەیێ مرۆڤان. داکۆکی ل سەر وێ یەکێ دهێتە کرن کو ساخلەمترین و سوودمەندترین دەم بۆ خەوا مرۆڤان پشتی دەمژمێر ١٠:٠٠ شەڤ تاکو بەرێ سپێدی. هەروەسا بەحسا گرنگیا خەوا ب رۆژ ژی دهێتە کرن ل دانێ پشتی نیڤرۆ، ب مەرجەکی کو یا کورت بیت و نەگەهیتە دەمژمێرەکێ. لێ ئاماژە ب وێ یەکێ دهێتە دان کو خەوا رۆژێ قەت قەرەبوویا خەوا شەڤێ ناکەت. لەوما پێویستە پێگیری ب خشتە و…\nتەندروستی سەرەکی کوردی\nبهێنڤەدان فەرە و هاریکاری فەرترە\nنیسان 15, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرۆژئارتیکڵ- دهۆك حکوومەتا هەرێما کوردستانێ بهێنڤەدانا فەرمانگەهێن میری دگەل رێکارێن قەدەخەیا هاتوچۆیێ هەتا رۆژا ٢ی گولانا ٢٠٢٠ درێژکرن. هەڵبەت هەوڵدان بۆ پاراستنا ساخلەمیا خەلکی کارەکێ باشە. لێ پێویستە دەستهەڵات هزرا ژیارا خەلکی ژی بکەت. ب تایبەتی ئەو مالباتێن کو پشتبەستنێ ل سەر داهاتێ رۆژانە و کرێکاریێ دکەن و ژبەر ڤێ قەدەخەیێ هیچ داهاتەك نەمایە. خوە بپارێزن، بێهنا خوە فرەهکەن فۆتۆ: پێلین ئالیخان جادەیێن بارزان و ئێتیتێ گووتار یاهاتیە خواندن: 87\nرۆژئارتیکڵ- دهۆك ل سەرانسەری جیهانێ هەردەم کەس و لایەن هەنە ل دەلیڤەیان دگەرن بۆ بەزاندنا سنووران. ل وەڵاتێ مە ژی دڤان رۆژاندا هندەك کەس هەنە هەوڵددەن قەدەخەیا هاتوچۆیێ بشکێنن و ل رێکێن ڤەشارتی دگەرن بۆ خوە دەربازکرنێ کو دبیت هندەك جاران تنێ بۆ پەیاسەکرنێ بیت. لێ دبیت هندەك جاران دز، قەچاخچی و تیرۆرست ژی دناڤدا هەبن. لەوما پێویستە دەزگەهێن ئێمناهیێ گەلەك هشیاری ڤان هەلپەرستان بن و رێگریێ لێ بکەن و کۆنترۆڵ بکەن. هەڵبەت مرۆڤێ کو ژ نەچاری دەردکەڤیت پێویستی ب خوەڤەدزینێ…\nنیسان 3, 2020 نیسان 24, 2020 بەڕێوەبەری ماڵپەر\nرۆژئارتیکڵ- دهۆك کوردی/ Kurdî/ عربي خوە ب پارێزن.. جیهان دقۆناخەکا هەستیار و مەترسیدار دایە. ڤایرۆسێ کۆرۆنا (کۆڤید-١٩) ب شێوەیەکێ لەزگینتر بەڵاڤ دبیت. هژمارا تووشبوویان ل سەرانسەری جیهانێ ژ ملیۆنەکێ بووری. هژمارا گیان ژدەستدانێ ژی پتری پێنجی هزارانە. لێ ب گوهداریکرن و جێبەجێکرنا رێنمایێن تەندروستی کو یەك ژ وان مانا ل مال و دخانیڤەیە، دشێین رێگریێ ل بلندبوونا هژمارا تووشبوون و گیان ژدەستدانێ بکەین. Xwe bi parêzin.. Cîhan di qonaxeke hestiyar û metirsîdar de ye. Vîrusa Korona (Kovîd-19) bi şêweyekî…


بەرپرسانی سۆسیال بۆ کێشەی هاوسەرگیریی پەناخوازان بە تەمەنی کەم هیچیان لەدەست نایە. - Radio Sweden Kurdish - رادیۆی سوید Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nبەرپرسانی سۆسیال بۆ کێشەی هاوسەرگیریی پەناخوازان بە تەمەنی کەم هیچیان لەدەست نایە.\nمنداڵی تەمەن ١٣ بۆ ١٤ ساڵیان تێدایە\nبڵاو کرایه‌وه måndag 18 januari 2016 kl 11.48\nلەپاش بەشەپۆل هاتنی پەناخوازان لە پایزی ساڵی ڕابردوودا دەرکەوتووە ڕێژەیەکی زیاتر لەجاران لەو پەناخوازانە هاوسەرگیریان لەگەڵ منداڵ یان کەم تەمەندا ئەنجامداوە بۆ سوید هاتوون.\nئەو کارەش لەئیستادا کێشەیەکی گەورە بۆ بەرپرسانی دەزگایی خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی (Socialtjänsten) هێناوەتە ئاراوە. ئەمە سەرەڕایی ئەوەی کە بەپێی یاسا و ڕێسایی سوید ژنهێنان و بەمێردانی کەسانی کەم تەمەن نایاساییە. هەموو ئاو کارانەش کە پێشووتر لەم پرسەدا چاوپۆشیان لێکراوە قەدەغەکراوە.\nسەرەڕایی یاسایکانی سوید، بەڵام چەندین حاڵەت ڕوویداوە کە ئەو منداڵە پەناخوازانەی بۆ سوید هاتوون لە گەڵ کەسێکدا هاتوون کە هاوسەرگیریان لەگەڵدا کردووە و لەچەندی شارەوانی سویدا ڕێگەیان پێدراوە کە لەگەڵ کەسە گەورەکەدا پێکەو بژین.\nئەم بابەتە بەشی هەوڵەکانی سوید ئێکۆت ئەنجامی داوە.\nئێکۆت پەیوەندی بەشەش شارەوانی کە زۆرترین ڕێژەی منداڵی بەتەنها هاتوویان وەرگرتووە لە سویددا کردووە. منداڵانی بەتەنها هاتوو ئەو منداڵانەش دەگرێتەوە کە هاوسەرگیریان ئەنجامداوە.\nیەکێک لەو شارەوانیانە ستۆکهۆڵمە. لیسەلۆت ترووندێرش جێگری بەشی ئێشکگرە لە دەزگایی خزمەتگوزاری کۆمەڵاییەتی لە ستۆکهۆڵم. لیسەلۆت ترووندێرش دەڵێت مرۆڤ حاڵەتدەکان جیاوازن.\n- ئەگەر دەرفەت هەبوو ئەوا ناکرێت ڕێگەیان پێبدرێت پێکەوە بژین. بەتایبەت ئەگەر منداڵەکە لەو کەسەی هاوسەرگیریی لەگەڵدا کردووە زۆر کەمتر بێت. بەڵام لە هەندێک حاڵەتدا هەیە کە هەر دوو کەسەکە تەمەنیان لە خوارویی هەژدە ساڵەوەیە و هاوسەرگیریان ئەنجامداوە پێویست ناکات هێندە ئەو بابەتەبەگشتی بکەیت و بڵێیت بەم شێوە یان بەو شێوەی دیکەیان دەبێت مرۆڤ ژیان بەرێتە سەر.\nبەپێی لێکۆڵینەوەکەی بەشی هەواڵەکانی ڕادیۆی سوید ئێکۆت ئاشکرابووە کە هەتاوەکو ئێستا ٧٠ لەو منداڵانەی هاتوون هاوسەرگیریان کردووە و هاوسەرەکانیان لەگەڵدایە و زۆربەی هەرە زۆریان کچن و تەمەنیان لە نێوان ١٥ بۆ ١٧ ساڵدا بێت . لە هەندێک حاڵەتیشدا ئاشکرا بووە کە منداڵیان تێدایە بەەمێرددراوە تەمەنیان تەنها لە نێوان ١٣ بۆ ١٤ ساڵە. هەروەها چەند منداڵێکی کوڕیشیان تێدایە.\nڕێژەیی ئەو ٧٠ کەم تەمەنەی هاوسەرگیریان ئەنجامداوە بەتەوایی یەکلا نەکراوەتەوە و پێدەچێت ڕێژەکە لەوە زیاتر بێت.\nبەپێی ووتەکانی لیسەلۆت ترووندێرش کاتێک دەزگایی خزمەتگوزاری کۆمەڵاییەتی حاڵەتێکی لەو شێوەی دێتە بەردەست لێکۆڵینەوەی لەسەر ئەنجامدەدات. پاشانی وتووێژ لەگەڵ منداڵەکەدا ئەنجامدادەن. کاتێک کەسە کەم تەمەنەکە دەڵێت دەمەوێت لەگەڵ ئەو کەسەی هاوسەرگیری لەگەڵدا ئەنجامداوە بژیم ئیدی دەزگایی خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتی کێشەی زۆریان بۆ دێتە پێشێ و نازانن چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەو حاڵەتەدا بکەن.


به‌ڤیدیۆ - چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ ماكیاژكردن له هاویندا\nبه‌ڤیدیۆ - چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ ماكیاژكردن له هاویندا\nوه‌ك ده‌زانی ئێستا له وه‌رزی هاوینداین. هه‌میشه‌یش وه‌رزه‌كان شێوازی ماكیاژكردنی تایبه‌ت به خۆیان هه‌یه. هه‌ر بۆیه به پێویستی ده‌زانم له‌م وه‌رزی هاوین و گه‌رمایه‌دا چه‌ند سه‌ره‌نجێكی كورت ئاماژه پێ بكه‌م.\nسه‌ره‌تا، له وه‌رزی گه‌رمادا هه‌میشه پێویسته ئه‌و ڕه‌نگانه هه‌ڵببژێریت كه ڕه‌نگی ناسك و كراوه‌ن له نموونه‌ی پرته‌قاڵی یان سه‌وزی كاڵ یان شینی كاڵ و سپی و زه‌رد و ڕه‌نگه كاڵه‌كانی دیكه.\nپاشان ده‌بێت زۆر به وریاییه‌وه مامه‌ڵه له‌گه‌ڵ كرێم و دره‌مانه‌كانی دیكه‌دا بكه‌یت، چونكه به‌كارهێنانیان به ڕادیه‌كی زۆر ده‌بێته هۆی زیانگه‌یاندن به ده‌موچاو و ڕوخسارت، ئه‌ویش به‌هۆی گه‌رمای زۆر و عاره‌قه و تێكه‌ڵبوون و كارلێككردنی له‌گه‌ڵ مادده كیمیاییه‌كانی نێو كرێمه‌كه‌دا، كه سه‌ره‌نجام به زیانی ڕوخسارت كۆتایی دێت.\nبۆ ماكیاژی چاویش هه‌میشه ڕه‌نگه كراوه‌كان به‌كاربهێنه، له‌وانه‌یش ڕه‌نگی سپی یان بێجیه‌كی كراوه یان هه‌ر ڕه‌نگێكی دیكه‌ی نزیك له‌وان. بۆ جوانیبه‌خشین به چاوه‌كانیشت ده‌توانی ڕه‌نگی قاوه‌یی به ڕێژه‌یه‌كی كه‌م له گۆشه‌ی كۆتایی چاوتدا به‌كار بهێنی. هه‌روه‌ك هه‌مان ڕه‌نگیش ده‌كرێت له جوانكردنی برۆدا به‌كار بهێنیت.\nبۆ زانیاریشتان ڕه‌نگی گشتی بۆ ئه‌م وه‌رزه ڕه‌نگی مۆر و پرته‌قاڵییه. بیریشت نه‌چێت كه له وه‌رزی گه‌رمادا پێویسته وریای كه‌ره‌سته و ده‌رمانه‌كانت بیت، له‌وه‌ی كه ده‌بێت له جێگای فێنكدا هه‌ڵیانبگریت، بۆ ئه‌وه‌ی له خراپبوون و تێكچوون بیانپارێزیت.\nده‌توانن ته‌ماشای ئه‌م ڤیدیۆیه بكه‌ن و هه‌ندێك زانیاری دیكه وه‌ربگرن.


ژمارەی توشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە زیادبووندایە - هيوای کۆرد\nقوباد تاڵەبانی: بەكردنەوەی وێستگەی خەبات 10%ی كارەبای هەرێم زیاد دەبێت 48 خوله‌ك ago\nHome هەواڵ جێهان ژمارەی توشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە زیادبووندایە\nژمارەی توشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لە زیادبووندایە\non: شوبات 22, 2020 In: جێهان, هەواڵ\nژمارەی توشبوانی نوێ بە ڤایرۆسیی کۆرۆنا لە چین دابەزینی بەچاوی بەخۆیەوە بینیوە، ئەوە لەکاتێکدایە لە وڵاتانی دیکەی وەک کۆریای باشور، ئیتاڵیا، بریتانیا و ئێران ژمارەی توشبوانی ئەو ڤایرۆسە بەردەوام لەزیادبوندایە، تەندروستی جیهانیش دەڵێت، هەلی رێگریکردن لە بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکە بە جیهاندا لەدەستچوە.\nبەپێی ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز، ئەمڕۆ شەممە دەستەی تەندروستی نیشتیمانی چین بڵاویکردەوە، لە ماوەی 24 کاتژمێری رابردودا تەنها 397 حاڵەتی نوێی توشبون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمارکراوە، واتا 889 کەس کەمتر لە رۆژی پێشوتر.\nلە وڵاتانی دیکەی وەک کۆریای باشور، ئیتاڵیا، بریتانیا و ئێران ژمارەی توشبوانی ئەو ڤایرۆسە بەردەوام لەزیادبوندایە، ئەوەش وایکرد رێکخراوی تەندروستی جیهانی رایبگەیەنێت، “هەلی رێگریکردن لە بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکە بە جیهاندا لەدەستچوە”.\nئەمڕۆ شەممە لە کۆریای باشور 142 حاڵەتی نوێی توشبون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمارکراوە، بەوەش ژمارەی توشبوانی ڤایرۆسەکە گەیشتوەتە 346 کەس، کە زیاتر لەنیوەیان لەو کەسانە بون کە ئامادەبون بۆ خزمەتکردنی کەنیسەی دایگۆ بون.\nلە ئیتاڵیا بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەکە زیادیکردوە، 17 حاڵەتی ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمارکراوە، لەگەڵ یەک حاڵەتی گیانلەدەستدان کە پیاوێکی بەساڵاچوبو.\nله ده‌ره‌وه‌ی چین نزیکەی هەزار حاڵه‌تی توشبو به ڤایرۆسی كۆرۆنا له 33 وڵات تۆماركراون، لەگەڵ 11 حاڵەتی گیانلەدەستدان بەو ڤایرۆسە.\nلە چین تا ئێستا 76 هەزار و 288 حاڵەتی توشبون بە ڤایرۆسی کۆرنا تۆمارکراوە، هەروەها کۆی گشتی حاڵەتەکانی گیانلەدەستدان بەو ڤایرۆسە گەیشتوەتە دو هەزار و 345 کەس.\nبەپێی ئامارە جیهانیەکان، تا ئێستا 77 هەزار و 662 کەس توشی ڤایرۆسەکە بون و دو هەزار و 662 کەسیش گیانیان لەدەستداوە و 21 هەزار و 18 کەسیش چارەسەری پێویستیان وەرگرتوە و نەخۆشخانەیان جێهێشتوە.\nئەمڕۆ لە هەرێمی کوردستان خۆپیشاندانێکی جەماوەری ئەنجام دەدرێت\nئەمریکا: بەهۆی هێرشەکانی ئێران 110سەربازمان لە عێراق برینداربووە


گووگڵ خزمەتگوزاری Google Currents ـی بۆ جێگرتنەوەی + Google ـی کۆچکردوو ڕاگەیاند – کەی ئای تی ئێن\nگووگڵ 13, نیسان 2019\nئێستا تۆڕی کۆمەڵایەتی + Google بووە مێژوو. گووگڵ خزمەتگوزاری Google Currents ـی بۆ جێگرتنەوەی + Google ڕاگەیاند.\nخزمەتگوزارییەکە لە ئێستادا لە حاڵەتی تاقیکاریدایە و یەکێکە لە ئەپەکانی G Suite. خزمەتگوزارییەکە ڕێگە بە بەکارهێنەران دەکات گفتوگۆی پڕ واتا و تێکەڵبوون لەسەر ئاستی دامەزراوەکان ئەنجام بدەن، ڕێگە دەدات هەمووان لە ئاگاداریدا بمێننەوە و دەرفەت بە ڕابەر و خاوەن کارەکان دەدات پەیوەندی زیاتر ببەستن لەگەڵ فەرمانبەر و کارمەندەکانیان.\nگووگڵ دەڵێت؛ بەکارهێنەران هەست بە نیشاندان و هەستێکی نوێ دەکەن لە کاتی بەکارهێنانی خزمەتگوزارییەکە لە چاو + Google ـدا. خزمەتگوزارییەکە خاوەن تاگەکان کەرەستەی پێویستە لە کاتی پۆستەکاندا، ئەمەش ئەزموونێکی زیاتر دەبەخشێت بە بەکارهێنەران.\nئەمە یەکەم وەشانی تاقیکاری خزمەتگوزارییەکە و لە ئێستادا تەنها بۆ بەکارهێنەرانی G Suite بەردەستە. هەروەها گووگڵ دەڵێت کۆمپانیاکان لە ئێستاوە دەتوانن داواکاری بەکارهێنانی خزمەتگوزارییەکە پێشکەش بکەن. لەگەڵ ئەوەشدا، بڵاوکراوەکانی نێو + Google ڕاستەوخۆ دەگوازرێنەوە بۆ نێو Google Currents (تەنها بڵاوکراوەکانی G Suite دەگرێتەوە، دەربارەی بڵاوکراوە تایبەتیەکانی + Google هێشتا نادیارە).\nلە ڕاستیدا، ئەمە دووەم جارە گووگڵ ناوی Currents بۆ خزمەتگوزارییەکانی بەکار بهێنێت. لە ساڵی 2011 ـەدا گووگڵ ناوەکەی بۆ خزمەتگوزارییەکی تایبەت بە گۆڤارەکان بەکارهێنا، لە پاشان ناوی خزمەتگوزارییەکەی گۆڕی بۆ Newsstand و کردی بە بەشێک لە کۆگای Google Play.\nتاگەکان G Suite Google Currents Google Plus گووگڵ هەواڵ


له ته‌قینه‌وه‌یه‌كی خۆكوژیدا له جه‌له‌ولا 11 پێشمه‌رگه كوژران‌و بریندار بوون\nله په‌رله‌مانی ڕوسیا 330 په‌رله‌مانتار داوايان له توركیا كرد هێرش نه‌كاته سه‌ر هه‌رێمی كوردستان .\nده‌رکردن و دوور خستنه‌وه‌ی 4 مامۆستای کورد له سه‌قز و بانه ی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان .\nبانگه‌واز بۆ پێک هێنانی پلاتفۆرمی هاوبه‌ش بۆ وڵامدانه‌وه به ملهوڕیه‌کانی تورکیاو ئێران،\nسه‌عدييه ... هێزه‌كانى پۆليس چوار موشه‌كيان پووچه‌ڵ كرده‌وه\nهیلاری كلینتۆن: گه‌ر له هه‌ڵبژاردنه‌كاندا سه‌ربكه‌وم چه‌ند یه‌كه‌یه‌كی سه‌ربازی له هه‌رێمه كوردنشینه‌كاندا جێگیر ده‌كه‌م\nئومێدمان وابوو په‌رله‌مانی توركیا داكۆكی له چاره‌سه‌ری سیاسی و ئاشتیانه بكات نه‌ك رێگه خۆشكه‌ر بێت بۆ پتر گرژكردنی بارودۆخه‌كه: سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان سه‌باره‌ت\nله‌شاره گه‌وره‌کانی باشوری کوردستان خۆپێشاندان به‌ڕێوه چوو.\nله کرماشان ، هه‌لیکۆپته‌رێکی نیزامی ڕێژیم که‌وته خواره‌وه و ده‌ست به جێ کاپیتانه‌کانی گیانیان له ده‌ست دا.\nپێکاکا وڵامی ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان ده‌داته‌وه و هه‌ڕه‌شه‌ی ته‌قاندنه‌وه‌ی لوله‌ی نه‌وتییه‌کان ده‌کات.\nكى مۆن نیگه‌رانه له هه‌مبه‌ر رازیبوونى په‌رله‌مانى توركیا له‌سه‌ر ئه‌نجامدانى كارێكى سه‌ربازى له هه‌رێمى كوردستان\nژه‌نه‌ڕال ماڵن، هه‌نگاوی سه‌ربازی بۆ سه‌ر ئێران ئاخرین ڕێگا چاره‌یه.\nسه‌رۆکی هه‌ردو وڵاتی ئه‌مریکاو فه‌رانسه بۆ تاوتۆی کردنی کێشه‌کی ئیران له مانگی 11 کۆدبنه‌وه.\nسه‌رۆک تاڵه‌بانی بۆ شه‌رقی ئه‌وسه‌ت ده‌دوێ و ده‌ڵێ ئه‌سه‌د هه‌موو سنووره‌کانی به‌زاند. تورکیا داوا ده‌کات که شۆێنی پێشمه‌رگه‌کانی پێکاکا بشێۆێنی وبه‌رپرسانیان ته‌حویل تور\n( توركيا كاڵه‌ك به ئه‌ژنۆى خۆى ئه‌شكێنێت )\nڕاگه‌یه‌نراوی په‌نابه‌رانی کوردی ئێرانی-تورکیه\nکوردستانیان دانیشتوی وڵاتی نۆرویژ بۆ چالاکیه‌کی گرنگ به دژی سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی تورکیا خۆیان ئاماده ده‌که‌ن.\nسه‌رۆك كۆمارى عێراق و سه‌رۆكى هه‌رێمى كوردستان له سه‌ڵاحه‌دین كۆبوونه‌وه\nمناڵه په‌نابه‌رێکی کورد له تورکیه حاشا له بنه ماڵه كه ی ده‌کا !\n,دامه‌زراندنی رێکخراوی مافی مرۆڤی کورد- ژنان و منداڵان له بلژیک,


کوشتنی ژنان بە بیانووی شەرەف، دیاردەیەکی قێزەون و ناشارستانی\nیادی ٤٠ ساڵەی کۆمەڵکوژی “قاڕنێ” بە دەستی جینایەتکارانی کۆماری ئیسلامی\nنەغەدە/ مەرگی تێکۆشەرێکی دێرینی کۆمەڵە\nمایک پەمپێئۆ؛ متمانە بە زەریف هەڵەیەکی گەورە بوو\nیەکێک لەو دیاردانەی کە لەم ماوەیەدا لە کۆمەڵگای کوردی و میدیاکانیشەوە زۆر باسی لێوە کراوەو بووە بە بابەتی رۆژ، کوشتنی ژنانە بە بیانووی شەرەف و نامووس لە لایەن پیاوانی نزیک و بنەماڵەوە. ئەم دیاردە قێزەون و ناشارستانییە شتێکی تازە نییە و تەنانەت دەشتوانین بڵێین تایبەت نییە بە کۆمەڵگای کوردی. لە هەر کوێ دیدی پیاوسالاری و دەسەڵاتی پیاومەزنی بوونی ببێت ئەم دیاردەیە کەم تا زۆر بوونی هەیە. لە کۆمەڵگای کوردستانیش ئەم دیاردەیە تازە نییە. بەداخەوە زۆر جاران دەبیستین و دەخوێنینەوە کە ژنان دەبن بە قوربانی ئەم تێڕوانینە کۆن و دواکەوتوانەیە. تێڕوانینێک کە ژن وەک ئۆبژەیەک لە ناو چوارچێوەی کۆمەڵگا و بنەماڵە و خێڵدا دەبینێت و ئەو ئیزنە بە پیاو ئەدات کە بە مەبەستی پاراستنی یاساکانی خێڵ، کۆمەڵگا، بنەماڵە و ... بە مەبەستی پارێزگاری کردن لە ئەو شتەی ناوی دەنێت شەرەف، نامووس یان هەر شتێکیتری لەم چەشنە بە هەر شێوەیەک کە بیهەوێت رەفتار و هەڵسووکەوت بکات لەگەڵ ژندا. لەم ڕوانگەوە ژن بەشێکە لە موڵکی خێڵ و بنەماڵە و عەشیرە و پارێزگاری کردن لێی ئەرکی پیاوانە. ئەم دیدی پیاومەزنییە لە کۆمەڵگا رۆژهەڵاتییەکان و بە تایبەت ئەو کۆمەڵگایانەی کە هەڵگری کەلتووری عەرەب- ئیسلامن لە ئێستادا زیاتر لە زۆربەی کۆمەڵگاکان درێژە بە تەمەنی خۆی دەدات و خەرێکی نوێ کردنەوەی خۆیەتی. کەلتوور، داب و نەریت و ئایین وەک سێ کوچکەی پشتیوانی و پشتگیری کردن لە ئایدۆلۆژیای پیاومەزنی چاویان لێ دەکرێت و هەرسێکیان بەردەوما لە جێگۆڕگە و دان و ستاندان بۆ پتەوتر کردنەوەی بنەماكانی پیاوسالاری و پیاومەزنی لە کۆمەڵگا. سیستەمی پیاوسالاری ژن وەک موڵک دەبینێت و پیاو ئامادەی پارێزگاری کردنە لەو موڵکەی کە بووە بە خاوەنی.\nئەم ئایدیایە ئیزن بە خۆی ئەدان کە بۆ پارێزگاری کردن یان پاراستنی ئەو موڵکەی کە سیستەمی پیاوسالاری بە هەموو پشتیوانەکانیەوە پێی بەخشیوە تەنانەت دەست ببات بۆ کوشتن و لەناوبردنی ژنان. لەم ئایدیایەدا جەستە و رۆح و کەسایەتی ژن شتێک نییە خۆی خاوەنداری بێت، بەڵکوو پیاوان خاوەنی جەستە و رۆح و کەسایەتی و تەنانەت هەستەکانی ژنن. لەم ئایدایەدا وەک وتمان ژن بوونەوەرێکی تەواو ئۆبژەیە و خاوەن ئیختیار نییە.\nیەکێک لە هۆکارەکانی توندووتیژی نواندنی پیاوان بەرامبەر بە ژنان لەو دیدەوە سەرچاوە دەگرێت کە پیاو خۆی بە شایستەی ئەوە دەزانێت ئەو توندووتیژییە بنوێنێت. توندووتیژی نواندن وەک ئیمتیازێکی تایبەت بەخشراوە بە ئەو و ئەو وەک پیاو ئیزی ئەوەی هەیە کە ئەم توندووتیژییە بنوێنێت.\n:» وەك چۆن لێكدانەوە فێمنیستییەكان زۆر جار خستوویانەتە روو، توندووتیژی نواندن زۆربەی جار ئەنجامی لۆژیكی گومانی ئەو پیاوەیە بەوەی ئەو شایستەی ئەوەیە ماف و ئیمتیازی تایبەتی هەبێت. ئەگەر پیاوێك ئەدات لە ژنەكەی لە بەر ئەوەی لە كاتی خۆیدا خواردنی شەوی ئامادە نەكردووە، تەنها بۆ ئەوە نییە بەم لێدانە بەر بە دووبارە بوونەوەی ئەم شتە بگرێت، بەڵكوو( نواندنی توندووتیژی لە لایەن پیاوەوە) باس لەو گومان و وێنایەی پیاو دەكات كە خۆی شایستەی ئەوە دەبینێت خزمەتكارێكی هەبێت. یان ئەو كاتەی پیاوێك ژنەكەی لە دیداری یەكەمدا ئازاری جنسی و سێكسی ئەدات، بە هۆی گومانی ئەوەی كە ئەو مافی تایبەتی هەیە، بەوەی چێژ وەربگرێت لە جەستەی ئەو ژنە تەنانەت ئەگەر چێژەكەش یەك لایەنە بێت. بە دەربڕێنێكی تر وەك چۆن بەشێك لە ژنان خستوویانەتە روو، نەك تەنها نایەكسانیەكانی هێز، بەڵكوو وێنای ئاگاهانە یان زۆر جار نائاگاهانەی ( لە رووی وشیارییەوە یان زۆر جار لە رووی ناوشیارییەوە) شایستە بوون بەوەی كە مافی تایبەتی هەبێت، دەبێتە هۆی توندووتیژی نواندنی پیاوان.»\nئەم گومانی خاوەن ئیمتیازی تایبەتە یان سەرتر بوونە کە بۆی هەیە وەها رەفتارێک بکات، لەو هۆکارانەوە سەرچاوە دەگرێت کە پەرەپێدەر و بونیادنەری بیرکردنەوەو ئایدۆلۆژیای پیاومەزنین. ئەو پیاوەی ئەو ئیزنە بە خۆی ئەدات دەستی بچێتە خوێنی ژنێک لە بنەماڵەکەی جا خوشک ، کچ یان هاسەری بێت ، بێگومان لە لایەن هێزێکەوە ئەو ئیزنەی پێدراوە، ئەویش ئەو هێزەیە کە پەرەپێدەری کۆمەڵگا و ئایدیای پیاوسالارییە. لێرەدایە جگە لە خۆ بە شایستە زانین بۆ توندووتیژی نواندن، دەبێت باس لە هۆکارێکیتر بکەین کە ئەویش هۆکاری ئیزن پێدانە.\n«هۆكارە ئاڵۆزەكانی كۆمەڵایەتی و دەروونناسی توندووتیژی پیاوان هەر چییەك بێت، ئەم دیاردەیە بێ ئیزن وەرگرتنی ئاشكراو و یان شاراوەی داب و نەریتە كۆمەڵایەتییەكان، بەندە یاساییەكان، هەندێ لە ئامۆژە ئاینییەكان، ناتوانێت درێژە بە بوونی خۆی بدات. لە بەشێكی زۆر لە وڵاتان، یاسای دژ بە ئازاردانی هاوسەر و ئازاری سێكسی یان ئەوەیە بوونیان نییە یان ئەوەیە زۆر لاوازن، لە ژمارەیەكی‌تر لە وڵاتان زۆر كەم بەڕێوە دەچن، لە بەشێكی‌تر لە وڵاتان هەر گاڵتەجاڕن، وەك ئەو وڵاتانەی تاوانی توندووتیژی تەنها كاتێك لە لایەن دادگاوە لێپێچینەوەی لە سەر دەكرێ كە ژمارەیەك پیاو شاهیدی بدەن لە سەر ئەو توندوتیژییە، هەر وەها لەو وڵاتانەی كە شایەتی دانی ژنان بە هەند وەرناگیردرێ.\nلەم ناوەدا، هەڵسووكەوتە توندووتیژی ئامێزەكان لە لایەن پیاوانەوە( لێرەدا دژ بە پیاوانی‌تر) لە وەرزش، سینەما، ئەدەب و مەیدانی جەنگدا بە شتێكی باش وەسف دەكرێت. توندووتیژی نواندن جگە لەوەی ئیزنی پێدراوە بەڵكوو هاندەدرێن بۆ توندووتیژی. بە كارهێنانی توندووتیژی وەك رێگا چارەیەكی سەرەكی و گرنگ لە چارەسەر كردنی ناكۆكی شەڕی نێوان تاكەكان، گرووپە جیاوازەكانی پیاوان، هەروەها دواتر لە نێوان نەتەوەكاندا، كە ئەم دەرخەری رەگە مێژووییەكانی كۆمەڵگای پیاوسالارییە.\nمن زۆر جار ئەو كاتەی ئەبیستم ژن یان پیاوێك گوێیان لێیە ژن یان منداڵی جیرانەكەیان لێی دەدرێ، بەڵام بێدەنگ دەبێت و تەلەفۆن ناكات بۆ پۆلیس دەكەومەوە یادی ئیزن پێدان. (توندووتیژی خێزانی) وەك پرسێكی (تایبەتی) ناوی لێدەبرێت. ئاخۆ دەتوانیت كەسێك بێننەوە بەرچاوی خۆتان كە دەبینێت كەسێك دزی لە دووكانێك دەكات بەڵام لە بەر ئەوەی بە بابەتێكی تایبەتی نێوان دژ و خاوەن دووكانەكەی دەزانێت تەلەفۆن نەكات بۆ پۆلیس؟»\nئەو پیاوەی ئیزن دەدات لە پارک، لە شوێنێکی گشتی بە بلۆک و چەقۆ هێرش بکاتە سەر ژنەکەی خۆی و بیکوژیت هەم ئەوەیە خۆی بە شایستە ئەزانیت و لە هەمانکاتدا رێگە پێدراوە بەوەی ئەم کارە بکات. یان ئەو باوكەی ئیزن بە خۆی ئەدات کچە ١٦ ساڵەکەی خۆی بکوژێت لەبەر ئەوەی کوڕێکی خۆش ویستووە، لەبەر ئەوەیە ئیزن پێدان هەیە لە لایەن کەلتوور و داب و نەریت و یاسا و ئایینەوە. ناکرێت هیچکام لەم لەم هۆکارانە بە کەم بزانین و لە بەرچاوی نەگرین لە پەیوەند بە کوشتنی ژنان لە لایەن پیاوانەوە لە کۆمەڵگا پیاوسالارییەکاندا.\nرەنگدانەوەی ئەو بونیادە بنەڕەتییانەی کۆمەڵگای پیاوسالاری لە سیستەمی پەروەردە، سیستەمی یاساداناندا و هەروەها پڕووپاگەندە و بڵاوکردنەوەیان لە ڕێگای کتێبەکانەوەو میدیاکانەوە دەرئەنجام ئەو پیاوەی لێدەکەوێتەوە کە ئەو ئیزنە بە خۆی دەدات کە دەستی بچێتە خوێنی هاوسەر ،کچ ، خوشک و خۆشەویستی خۆی. سێ جمکی گەورەی کۆمەڵگا هەیە کە زۆر کاریگەریان هەیە لەسەر پەرەپێدانی ئەم ئایدیایە کە ئەویش وەک وترا، سیستەمی پەروەردە، سیستەمی یاسادانان و میدیاگشتییەکانە. لە کۆمەلگایەکی وەک کۆمەڵگای رۆژهەڵاتی کوردستاندا ئەم سێ بوارە هەر سێکیان رێگە خۆشکەرن بۆ پەرە پێدانی ئایدیای پیاومەزنی و ئیزن بە پیاوان دەدەن بەوەی توندووتیژی بنوێنیت بەرامبەر بە ژنان تا ئاستی کوشتن.\nسیستەمی پەروەردەی کۆمەڵگای کوردی بە هەموو ئاستەکانییەوە، سیستەمێکە ئایینییە و پشت بەستوو بە داب و نەریتە و لە سەر بنەمای هەڵاواردنی جێندەری بونیادنراوە. چ پەروەردەی بنەماڵەکان، چ پەروەردەی ناو کۆمەڵگا و چ پەروەردەی سیستەمی خوێندن ، هیچیان بێبەری نین لەم جیاکاری و هەڵاواردنە جێندەرییە. لەگەڵ ئەمانەش لە کۆمەڵگایەکی وەک کۆمەلگای رۆژهەڵات و سەرجەم کۆمەڵگا ئایینی و ئیسلامییەکان، مزگەوت و دامەزراوە ئایینییەکان وەک بەشێک لە سیستەمی پەروەردە دەور دەگێڕن و کاریگەرییان هەیە لەسەر ئەم جیاکاری و هەڵاواردنە جێندەرییە. مزگەوت و دامەزراوە ئاینییەکان پەرەپێدەر و بانگەشەکەری ئەو ئایدیایەن کە ڕەوایەت دەبەخشێت بە سیستەمی پیاومەزنی.\nیاسا وەک یەکێک لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی ڕێکخەری کۆمەڵگا چاوی لێدەکرێت. یاسا ئەتوانێت وەک مێکانیزمێک چاوی لێ بکرێت کە بتوانێت بەر بە کەمبوونەوەو نەهێشتنی توندووتیژی بە هەموو فۆڕمەکانییەوە بگرێت دژی ژنان یان ئەوەی پەرەپێدەری بێت. لێرەدایە یاسا دەوری شمشێرێکی دوولا دەگێڕێت. ئەتوانێت بەر بە توندووتیژی بگرێت یان پەرەی پێ بدات. یاسای جێگیر لە ئێران و زۆربەی وڵاتانی ئیسلامی یاسایەکە کە پەرەپێدەری توندووتیژی دژی ژنانە بە هەموو فۆڕمەکانییەوە. ئەم یاسایە هەڵهێنجراوی ئایینە و لەهەمانکاتدا وا ڕێکخراوە کە دژایەتی داب و نەریت و عورف نەکات. بە پێی وەها یاسایەک ژن نەک کەسێکی سەربەخۆ کە خاوەنی کۆمەڵێک مافی تاکەکەسی خۆی بێت، بەڵکوو کەسێکە کە پەیوەستە بە بنەماڵەو پیاوانی بنەماڵەوەو لە ڕاستییدا وەک نیوەی پیاو چاوی لێ دەکرێت نەک وەک کەسێک کە خاوەنی جێگە و شوێنی تایبەتی خۆیەتی. کە پێشتر باس لەوە کرا یەکێک لە هۆکارەکانی توندووتیژی نواندنی پیاوان دژی ژنان، ئیزن پێدانە. یاسا لە کۆمەڵگا ئیسلامییەکان و لە کۆمەڵگای ئێراندا ئیزن بەوە دەدات کە پیاوان توندووتیژی بنوێنن بەرامبەر بە ژنان ، تەنانەت ئەگەر ئەو توندووتیژییەش بگاتە ئاستی کوشتن. تا ئێستاش ژمارەیەک لەو کەسانەی کە هەر لەم ماوەیەدا کچ، ژن یان خوشکی خۆیان کوشتووە ئازادانە لە کۆمەڵگا دەسووڕێنەوە. «هۆزان خواهشی» کچێکی ١٦ ساڵی دیواندەرەیی کە باوکیەتی ئێستاش ئازادانە لە ناو شاری دیواندەرە دەگەڕێت و خەریکی کار و کاسبی خۆیەتی. هۆزان رۆژی ١٢ی رێبەندانی ١٣٩٧ دوای سێ مانگ مانەوە لە نەخۆشخانە بەهۆی ئەوەی کە باوکی لێیدابوو گیانی لە دەستدا.\nلیدا ئەحمەدزادە، تەمەن ١٨ ساڵی مەهابادی، رۆژی ٢٨ی ڕێبەندانی ١٣٩٧ لە لایەن باوکییەوە کە جاشە و سەر بە دەوڵەتە ، بە تاوانی ئەوەی کوڕێکی خوش ویستبوو کوژرا. تا ئێستاش بکوژی لیدا ئەحمەد زادە هەر نەدراوەتە دادگا و لێپرسینەوەی لەگەڵ نەکراوە. زۆر نموونەیتری هاوشێوەش هەن کە دەرخەری ئەوەن یاسا لە ئێران ئیزن پێدەری توندووتیژییە بە هەموو فۆڕمەکانییەوە دژی ژنان.\nیەکێک لەو شتانە کە لە یاسای ئێراندا جەختی لەسەر دەکەنەوە دەبێت «سکاڵاکەر»ێک ببێت لەسەر دۆسییەکە بۆ ئەوەی کەسی بکوژ یان ئەو کەسەی توندووتیژی دەنوێنێت بدرێتە دادگا. لەئەگەری نەبوونی سکاڵاکەر دۆسییەکە دەخەوێت و بێدەنگەی لێ دەکرێت. خودی ئەم بەندە یان ئەم فەرمانە یاساییە کێشەی لەسەرەو پەرە پێدەری توندووتیژییە. بەزۆری ئەو ژنانەی دەبن بە قوربانی توندووتیژی ، لە لایەن پیاوانی نزیکی خۆیانەوە، پیاوانەی بنەماڵەوە توندووتیژی بەرامبەریان دەکرێت. مەسڵەحەتی بنەماڵە وا دەکات سکاڵاکەرێک بوونی نەبێت. لە کەلتووری پیاوسالاریدا ، پیاو بە کۆڵەکەی بنەماڵە دەژمێردرێت، هەر لەبەر ئەوەی کۆڵەکەی بنەماڵە نەڕووخێت!! بێدەنگە دەکرێت لە لایەن کەسانی نزیکی کوژراوەکەوەو بکوژ بە بێ هیچ سکاڵایەک کورد گوتەنی وەک بەرزەکی بانان بۆی دەردەچێت و شانازیش بەخۆیەوە دەکات کە نامووسی خۆی سەندۆتەوە!!!\nبونیادی یاساکانی کۆماری ئیسلامی بونیادێکە دژە ژن، هەر لە سەرەتاکانی هاتنەسەرکاری ئەم رژیمەوە ژن خزێنرایە کونجی ماڵ و لەهەموو ڕوویەکەوە لەکۆمەڵگا پەراوێزو بە پێی یاسایەکی شەرعی ، بەشێکی زۆر لە مافە تاکەکەسییەکانی لێ سەندرایەوە. سەرەڕای هەموو هەوڵەکان، سەرەڕای هەموو خەباتە بەردەوامەکانی ژنان دژ بەم یاسا جێگیر و دواکەوتوانانە، بەڵام رژیم و یاساکانی تا ئێستا گەورەترین لەمپەرن لە بەردەم پێشکەوتنی ژنان لە هەموو بوارەکانی کۆمەڵایەتی، سیاسی، هونەری و وەرزشی و .. و هەروەها پەرەپێدەری توندووتیژین دژی ژنان.\nلە پرسی کوشتنی ژنان بە بیانووی نامووسەوە دەبێت بە وردی خوێندنەوە بۆ سەرجەم ئەو هۆکارانە بکرێت کە پەرەپێدەرو هاندەرن بەوەی ژنان لە لایەن پیاوانەوە ببن بە قوربانی. جگە لە دەسەڵات ، دەبێت رەخنە لەو عەقڵییەتە گشتییە بگرین کە وا دەکات ژنان ببن بە قوربانی. دەبێت تاکەکانی کۆمەڵگا بەرامبەر بە دیاردەی کوشتنی ژنان هەست بە بەرپرسایەتی بکەن و خۆیان بە بەرپرس بزانن بۆ ئەوەی بەر بە پەرەسەندنی ئەم دیاردەیە بگرن. دەبێت ئەم دیاردەیە لە کۆمەڵگا وەک دیاردەیەکی قێزەون و ناشارستانی پێناسە بکرێت و دژی بوەستینەوە. بکوژ هەست نەکات لە لایەن کۆمەڵگاوە مەشرووعییەت و رەوابوون دەدرێت بە کارەکەی.\nکۆمەڵگای کوردستان پێویستە بە کۆدەنگییەوە دژی ئەم دیاردە قێزەونە بوەستنەوەو نیشانی بدەن ئەم عەقڵییەتە دواکەوتوانە لەگەڵ کۆمەڵگای ئەمڕۆییدا ناگونجێت. هەوڵدان بۆ دونیایەک کە تاکەکانی تێیدا هەست بە ئەمنییەت بکەن، هەوڵدانێکی رەوا و پێویستە و دەبێت سەرجەم چالاکانی مەدەنی و کۆمەڵایەتی و سیاسی بۆ وەها دونیایەک هەوڵ بدەن.\nترامپ؛ بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ زەریف "زۆر زوو"ە!\nفازڵ وەلیان (کرماشان)\nلە بارەی کورد و خۆکۆیلەتییەوە!


هونەرمەند خدر خۆشناو به‌كۆرۆنا کۆچی دوایی کرد\nچه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر،هه‌واڵی تووش بوونی گۆرانی بێژی مللی خدر خۆشناو، تووشی په‌تای كۆرۆنا بووه بڵاو كرده‌وه،ماوه‌ی 14 رۆژ له ژێر چاودێری پزیشكی دابوو به داخه‌وه ،ئه‌مرۆ پێنج شه‌مه 27-8-2020 كۆچی دواییكرد.\nله‌م بارییه‌وه لقی هـەولێری سـەندیکای هونەرمەندانی کـوردستان رایگه‌یاند" پرسـەو سـەرەخۆشی خۆمـان ڕادەگـەیەنین بـە هـۆی کـۆچی دواییکردنی هونەرمـەنـد " خدر خۆشناو " جێگەی بە هەشتبێت و خودای دلۆڤان سەبووری خانەوادەکەیان و هەموو لایەک بدات ، اناللە وانا الیە راجعون ".\nهونەرمەند خدر خۆشناو ، خزمه‌تێكی زۆری هونه‌ری كوردی خه‌ڵكی هه‌ولێره، خاوه‌نی چه‌ندین گۆرانی و ڤیدیۆ كلیپه، هه‌روه‌ها چه‌ندین سروودیشیه به‌تایبه‌تی ، بۆ پشتگیریی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان بڵاو كردووه‌ته‌وه.\nخوا لێ خۆش بێت خدر خۆشناو لە 14 ی ئەم مانگە توشی ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەبێت و ڕەوانەى نەخۆشخانە دەکرێت دواى مانەوەى زیاتر لە دوو هەفتە ئەمڕۆ بەو ڤایرۆسە گیان لە دەست دەدات , خدر خۆشناو خاوەنى چەندین گۆرانى و سرودی نیشتیمانی بوو لە نێو خەڵکی دا ڕێز خۆشەویستى تایبەتى هەبو هاو کات ساڵانێکیشە وەک پێشمەرگەش خزمەت دەکات , شایانى باسە هونەرمەندی کۆچ کردو خدر خۆشناو لە ساڵی 1961 لە شاری هەولێر لە دایکبووە. لە ساڵی 1978 دەستی بە گۆرانی گوتن کردووە. ئەندامی تیپی هونەرە میللییەکانی هەولێر بوو. خدر خۆشناو خێزاندار بوو، باوکی پێنج کچ و سێ کوڕ بوو.\nهه‌ر ئه‌مرۆ به ئاماده‌بوونی كۆمه‌ڵی له هونه‌رمه‌ندان و خزم و دۆستانی ته‌رمی هونه‌رمه‌ند خدر خۆشناو له گۆرستانی شێخ ئه‌حمه‌د به خاك سپێردرا.


وینگای ئەدەبی و خاڵێوە شیٛوازشناسانیٛ – هەورامان\nیانە ئەدەب و هونەر وینگای ئەدەبی و خاڵێوە شیٛوازشناسانیٛ\nوینگای ئەدەبی و خاڵێوە شیٛوازشناسانیٛ\nوینگای ئەدەبی و خاڵێوە شێوازشناسانیٛ\nشاعێرێ کلاسیکیێ هورامیێ، پاسە کە شاعێرا یاگەکایتەری کەردەن؛ بە مانا جەوهەریەکەش کەمتەر وێشا دان قەرەو مەفهووموازی گلێرگەی و خێزنای ڕچێوە ڤیری تایبەیرە. جە وینگاو ئەدەبی منەو ئی شاعێرێ بە شێوەیێو رێژەیی، جە بازنەی (مەزموونوازیی ئەدەبی)نە قەتیس مەنێنێوە. ئینە هەم خەسارێ وەرەچەمێ گێرۆوە و هەم بەهرێ ئەدەبیێ و نمانای گوزارەو “شێعرە پەی شێعرێ”ن.\nبا بزانمێنە ئی ڕوەکەردە ئەدەبیە، نیشانەیێو نیەن پەی نزمی ئاستەو ئادیشا، بەڵکوو پێوەننیێوە تن و تۆڵش چنی ئا دۆخە دماکەوتێ و نەبیەی ئا فاکتە سیاسی و گلێرگەییا هۆرگێڵۆوە کە زاڵێ بیێنێ ملوو دۆخەی فەرهەنگی و ئەدەبی و کۆمایی ئێمەرە، گێرە ئینە یۆتەر چا هۆکارانە بیە بۆ پەی یەک دەس و یەک دیمەن مەنەیەو نۆرمەکاو ئی شێعرێ و جەوهەرە مۆسیقاییەکاش کە دیمەنێوە یەکچوونش(فۆڕم)پارێزیان پەی ئی پڕۆسە شێعرێ.\nسەرەڕاو خاڵێ هێقمێ ئەدەبیێ چی ڕەوتە شێعرێنە کە ئیشارەما پەنە کەردێ؛ وەختارێو بە ئایرێ فاکتە سەردەمیەکا، چەنی شێعرەو میللەتەکایتەری، بەراوردکاری کریۆنە ئی بابەتە و نه‌بیه‌ی ئی لایەنە ویریە، بۆ بە دیاریێوە خەسارئامێز؛ بەهەر لەونێوەیچ گێریش خەساریچ، هەر خەسارەن، مشیۆم خەسارشناسیش سەر کریۆنە و شاعێرەکاو ئیسەیما جە ئی هەرۆڵییە، کریۆ ئاشنای بانێ.\nهەر جە بنەماوە، بەنا بە ئینەی کە ژانروو شێعرێ قەڵاو رۆشنبیری ئێمە بیێنە و سەرەڕاو ئینەی یەکه‌و خێزنای هونەری، مەشیام بە ئوسلوبوو وێش ڕێسانێوەیچ بیایێ پەی یاونای زانیاری و نمانای پێوەننیەکا و کێشەکاو گلێرگەی؛ ئینتیزار بێ کە شاعێرەکاما، هەر چا نۆرمە ئەدەبیانە و نماناو دەقەکاشانە، بە زوانێو هێمایی و مێتافۆڕیک، پەرسەکاو گلێرگەیشا وستێبیاینێ سەروو خوانەو دەسەڵاتچییاوە. ئینە نەکریان، تەنیا پاساوەش، هۆکاری سیاسیش پەی تاین کریۆنە.\nتەئکیدوو ئێمە و فەلسەفەو ئی دێڕا ئینەنە کە ئی ڕوڵە ئەدەبیە و پەڕ کەردەیەو ئی هەرۆڵیە، وزمێنە سەروو شانەو شاعێراو ئارۆی و ئی سەردەمیە.\nنویسیای وەڵین دەسەوام\nنویسیای دمایین واتیٛ، واژە، وشە، کامیٛشان بەکار باوەرمیٛنە؟


فەرهادی کۆکەن لە ئەمریکای باشوور دەرکەوتەوە - Mehr News Agency\n20 gelawêjê 2017 - 08:03\nNews Code 12114\nگۆڤاری مێهر: ئالبێرتۆ گوتیەرز ئێستا بۆ چل ساڵ دەچێت کە بە تاقی تەنیا لە کوێستانەکانی نیکاراگۆ دەژی. ئەو کاتێک کە ٩ ساڵی بووە خەونی گەرەترین بەرهەمی هونەریی داڕشتراوە لە بەردی دەبینی و هەر ئەو خەونە بووە هەوێنی بڕیارێک بۆ بە جێ هێشتنی ماڵ و زێدی خۆی و پەنا بردنە بەر سروشتی ڕووت و شاخ و بەرد.\nگوتیەرز بەو جۆرەی کە لە دایکی بیستووە لە مانگی ئاکتەوبری ساڵی ۱۹۴۴ لە دایکبووە، بەڵام هیچ بەڵگەیەک لەبارەی لە دایکبوونی بە دەستەوە نییە. هەر لە هەرەتی منداڵیدا هۆگری گەڕان بە ناو دارستان و سروشت بووە و لە ۳۳ ساڵیدا بڕیار دەدات بچێتە ناو دارستان و ژیانێکی نوێ دەست پێ‌بکات و هەر لەو دابڕانەدا بوو کە ئەو گاشەبەردی ئێستای بۆ داڕشتنی بەرهەمە هونەرییەکەی هەڵدەبژێرێت. ئێستا ناوی "پیاوی بەردین"یان لێ ناوە و بۆتە یەکێک لە هێماکانی نیکاراگۆ.\nئەم پیاوە نیکاراگۆیە رۆژی ٣ کاتژمێر لە سەر گاشەبەرەکانی تەنیشت کەلاوە دارینەکەی ئیش دەکات و ئێستا دوای ٤ دەیە توانیویەتی کۆمەڵێکی زۆری هێما و نیگار لە سەر ئەو گاشەبەردە بنەخشێنێت، ڕەنگە ئەمڕۆ بتوانین بڵێین ئەو خەونی منداڵییەکەی وەدی هاتووە و توانیویەتی بەرهەمێکی هونەریی گەورە و مەزن لە سەر ئەو گاشەبەردە داڕێژێت و هاوکات بە ناوبانگترین پرستگەی ناوچەش چێ بکات.\nلە دەیەی ۷۰ی زایینی کاتێک کە شۆڕشی نیکاراگۆ سەری هەڵدا، ئالبێرتۆ بڕیاری دا نەچێتە هیچ سەنگەرێکەوە و درێژە بە ژیانی کەسێنیی خۆی بدات و سەرقاڵی کار لە بەندەرێک دەبێت. بەڵام لەو ساڵانەدا بەردێکی نەخشێنراوە دەبینێتەوە و ئەو ڕووداوە خەونی منداڵیی بیردێنێتەوە و دەست لە کاری بەندەر هەڵدەگرێت و ڕوو لە پەیکەرتاشی دەکات.\nئالبێرتۆ گوتیەرز لە کەلاوەیەکی دارین دەژی و لە سەر زەوی دەنوێت و دەستی بە هیچ ئاوێکی ڕەوان ناگات. زۆربەی کاتەکان لە دارستانە و لە شتەکانی ژیانی شاری و ئینتەرنێت ناگات.\nئالبێرتۆ بەردەوام حەزی لە پەیوەندی لە گەڵ خەڵکی وڵاتانی دیکە بووە و ئێستا ئەو هەلەی بۆ ڕەخساوە. خەڵکی نیکاراگۆ وێنەکانی، ماڵ و هونەرەکەیان لە ئینتەرنێت و تۆڕە کۆمەڵایەتییەدا بڵاوکردۆتەوە و بوونەتە هۆی ئەوەی کە گەشتیاران لە وڵاتانی دیکەوە تەنیا بۆ دیتنی هونەرەکانی ئالبێرتۆ ڕوو لەو شوێنە بکەن و بە وتەی ئەو هونەرمەندە گۆشەگیرە لە ماوەی ۱۰ ساڵی ڕابردوودا زیاتر لە ۳۰ هەزار کەس سەردانیان کردووە و لە نزیکەوە بە سەریان کردۆتەوە.\nئالبێرتۆ هیچکات هاوسەرگیری نەکردووە و هیچ منداڵێکی نییە، بەو حاڵەشەوە هەست بە تەنیایی ناکات، چونکا ئەو خەڵکەی سەردانی کارەکانی دەکەن زۆر بە مێهرەبانی خۆشەویستییەوە لە گەڵیدا دەجووڵێنەوە و ئەگەر پێویستی بە یارمەتی بێت، هۆشیان پێوەیە.


غەوسی سانی و بەستەی کوردی\nلە زۆر لە بەند و بەستە کوردییەکان، لە پایانی شیعرەکاندا، بابای بەستەبێژ سوێند بە (غەوسی سانی) دەخوات. گەر بۆ نەوارە کۆنەکان بگەڕێیتەوە، سەتان بەند و بەستە دەژنەویت، کە چەندان جار (بە ماڵە غەوسی سانی ـ هیممەتی غەوسی سانی)یان تێدا دووبارە بووەتەوە. هەر بەندبێژەکان نا، بگرە شاعیرە کلاسیکییەکانیش، نموونەی حاجی قادر و وەفایی و قانیع و جەوەری و ئەوانی دیکەیش، غەوسی سانییان کردووە بە کەرەستەیەکی هەمیشە بەردەستی نێو شیعرەکانیان.\nمامۆستایەکی بەڕێز، لە سەروبەندی ڕاڤەکردنی شیعری کلاسیکیی کوردی، غەوسی سانیی بە سەید عەبدولقادری گەیلانی لێک داوەتەوە.\nئەوە ڕاستە، سەید عەبدولقادری گەیلانی، باوکی سەید عەبدوڵای نەهری، بە غەوسی سانی شۆرەتی دەرکردبوو و لەسەر کوردایەتییش، سوپای تورکان شەهیدیان کرد. بەڵام، مێژووی بەکارهێنانی ئەو ناوە، غەوسی سانی، دەنێو فۆلکلۆری کوردیدا زۆر کۆنترە، زێتر لە سێ سەتە بەر لە شێخانی نەهری، لە سەتەی یازدەی کۆچی، شێخ سمایلی ولیانی، بە غەوسی سانی ناوی دەرکردووە.\nئیسماعیلی ولیانی، ساڵی هەزار و هەشتا و یەکی کۆچی لە گوندی نۆدێ، یان قازانقایە، لەدایک بووە. ئەو لە ماڵباتی بەرزەنجەییە، کوڕی شێخ مەحەمەدی نۆدێی کوڕی سەید باباعەلی‌یە و لەگەڵ ماڵباتی شێخ مارفی نۆدێ و شێخی حەفید، پسمام و هاوپشتن. شێخ ئیسماعیل، ماوەیەک لە گوندی ولیان خەڵوەت دەکێشێت، هەر بۆیە پاشناوەکەی بەوێوە دەناسرێ. دواتر ڕوو دەکاتە بەغدا، لە مەزاری شێخ عەبدولقادری گەیلانی، مێزەری خیلافەتی تەریقەتی سۆفیزمیی قادری، لە شێخ ئەحمەدی ئەحسائی وەردەگرێت و دێتەوە کوردستان.\nبەر لەو، تەریقەتی قادری، تاکوتەرا دەنێو کوردستاندا هەبوو، دەستەڵاتی تەریقەتی، بەدەست تەریقەتی نوربەخشییەوە بوو، کە ئەویش هەر لەلایەن ساداتی بەرزنجییەوە ڕێبەرێتیی دەکرا. دوای گەڕانەوەی شێخ سمایلی ولیانی، تەریقەتی قادری لە کوردستان وەک هەرزنی بولبوول پەرشوبڵاو دەبێت و ئیسماعیلی ولیانی دەست بە ئیرشاد و شەکاندنەوەی بەیداخی تەریقەتەکە لە گوند و دێهاتەکانی کوردستاندا دەکات.\nلەنێو سۆفیزمی میللیدا، لە سەرووی قوتب و ئەوتاد و ڕیجالولغەیبەکان، تاکە پێگەیەکی هەرەباڵا هەیە، کە پێگەی غەوسیێتییە و بەبێ گەڕانەوە بۆ غەوس، وەلییە باڵاکانی دی، ناتوانن تەسەڕووف لە گەردووندا بکەن. جا غەوسی ئەعزەم، بە کۆڕایی هەموو سۆفییەکان، شێخ عەبدولقادری گەیلانییە، بەڵام، دواتر پێگەی نوێنەرێتیی غەوسی ئەعزەمیش سەرهەڵدەدات، سۆفییەکان بەگوێرەی جیاوازیی تەریقەت و مەشرەبەکانیان، هەروەتر جیایی جوگرافیای ڕێبازەکانیان، شێخێک بە جێگرەوەی غەوسی ئەعزەم دادەنێن و بە غەوسی دووەم، ناودێری دەکەن و دای دەنێن.\nلەنێو سۆفیزم لە کوردستان و عێراقیش بە گشتی، دوو کەسیان بە غەوسی سانی داناوە، یەکیان شێخ سمایلی ولیانی، ئەوی دیکەیشیان شێخ نورەددینی بریفکانی، که هەردووکیان کوردن.\nحاجی قادری کۆیە، شێخ عەبدولڕەحمانی خاڵسی بەلاوە غەوسی سانی بووە، بەڵام مێژووی لەدونیابوون و لایەنگیرییش بۆی تا ئەو شۆرەتە وەر گرێت، سەرەتا بەر شێخ ئیسماعیل ولیانی دەکەوێت. ئەگەر کۆڕاییش نەبێ، زۆرینەیان لەسەر ئەوە کۆکن، غەوسی سانی، شێخ ئیسماعیل ولیانییە.\nشێخ سمایلی ولیانی، چوار سەتە لەوەوبەر کۆچی دوایی کردووە، مەزارەکەی لە دەڤەری بادینانە، کەوتووەتە گوندی ڕۆڤیا و تا ئێستە زیارەتی دەکرێت. جا ئەوەی مەبەستمانە، غەوسی سانیی نێو بەند و بەستە کۆن و نوێیەکانی کوردی، بۆ ئەو شێخ سمایلە دەگەڕێتەوە و مێژووەکەی لە شێخ قادری نەهری کۆنترە.\nئاوڕی یەکەم: جگە لە غەوسی سانی، دەنێو فۆلکلۆری کوردییدا، (قوتبی ڕەبانی، شێخی بیارە، ماڵە شێخ مەولانا، شێخی زەمبیل، پیری ڕۆخانە…) دەخوێنیتەوە و دەبیستیت، کە ئەوانە هەموویان بە کرۆنۆلۆژیای جیاوازی سۆفیزمی میللی، ڕێبەر و مورشیدی ڕەوتەکە بوون و بەسەر جوگرافیای جیاواز لە کوردستانی گەورەدا پەرش و دابەش بوون. لێرەوە دیسان بەو پێوەندییە دەگەینەوە، کە لەنێوان سۆفیزمی میللی و گۆرانی و شیعری میللیی کوردیدا هەبووە. چۆن لەنێو بەستە و شایی و زەماوەندەکانی نێو کوردەواری، قەسەمخواردن بە ڕەمز و کەسایەتییە سۆفیزمییەکان، دووبارە بووەتەوە. بگرە بەزموڕەزمی ڕەندانەی شەوانەیش، لەسەر خوانی مەستییدا، سۆفییزم دەنێو شیعر و غەزەلخوانییەکاندا ئامادە بووە.\nئاوڕی دووەم: سەرەتای ڕۆژانی دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، شێخ یوسف حەسسان، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی (جەزیرە)، ئاماژەی بە پێوەندیی نێوان خۆیان و کوردان دا و گوتی: "نەک ڕقمان نییە، بەڵکە ئێمە خۆمان بە مەحسووب و موریدی کوردان دەزانین، ساڵانی ساڵە ماڵباتی ئێمە شوێنکەوتەی شێخە کوردەکانن و ئەوانمان بە گەورەی خۆمان داناون". ئەوەی جێی وردبوونەوەیە، ئێمە جارێکی تر لەوە ورد ببینەوە، کە سۆفیزمی کوردی لە ڕابردوودا، لە کوێ ڕۆحیێتیی کوردی مراندووە، لە کوێش بۆی بووە بە خدری زیندە و دەستەڵاتێکی دینی و کۆمەڵایەتیی وای پێ بەخشیوە، کە گەلانی دەوروبەریش بکەونە ژێر ڕێنوێنی و فرمانەکانییەوە. شێخ یوسف حەسسان، موفتی سوننەکانی بەسڕا بوو، لە هۆزی شەمری بەناوودەنگ بوو، هەر لەو ڕۆژگارەدا، ڕۆژانی دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، میلیشیا توندڕۆکانی شیعە، تیرۆریان کرد.\nئیتر لەدواوەی غەوسی سانیی نێو بەند و بەستە کوردییەکان، ئەو چیڕۆکە هەیە.


لای پارتی مەلیک ماوە\nپارتی وەک حیزبی یەکەمی دەسەڵاتداری کوردستان، ئێستاش بەگیانێکی حیزبیانەی واھەڵسوکەوت دەکات وا دەزانێ ھەر سەرەتای نەوەدەکان‌و دووھەزارەکانە.\nنازانێ خەڵک زۆر بێزارەو دابەشبونێکی گەورەی کۆمەڵگه‌یی و سیاسی لەکوردستان لەئەنجامی حوکمڕانی خراپی ئەوان و ھاوبەشەکانیەوە ھەیەو ھەرێم لەلێواری داروخانی ئابوری و سیاسیشە، کەچی لەجیاتی ئەوەی ھەست بەدۆخەکە بکات‌و تۆزێک حیزبایەتی کاڵبکاتەوە، دێت تۆختری دەکات.\nکادرێکی حیزبی تۆخ وەک بەرێز ئومێد خۆشناو کاندید دەکات بۆ پۆستی پارێزگاری ھەولێر. چونکە وەک ئاشکرایە ئەو بەرێزە لەسەر ھەڵۆکانی پارتی حیساب دەکرێ و زۆر بەگیانێکی توندی حیزبایەتی مامه‌ڵە لەگەڵ رکابەرە سیاسیەکانی لایەنەکانی تردا دەکات.\nدەبوایە کەسێکی بێلایەنی میانڕەوی پرۆفیشناڵ کە مایەی رەزامەندی و کۆکردنەوەی ھێزە سیاسیەکان و کۆمەڵگه‌ی ھەولێر بێت کاندید بکات بۆ پۆستێکی گرنگی وەک پارێزگاری ھەولێرو بەراستی کاتی ئەوەش ھاتوە، نازانم دوای سی ساڵ لەبەحیزبیکردنی ھەموو کایەکانی کۆمەڵگه‌و ئاسەوارە نێگەتیفەکانی کاتی ئەوە نەھاتوە ئەو نەھجە بەعسیە تۆزێک بگۆڕدری؟\nیان ئەگەر ھەر سورە لەسەر کاندیدکردنی پارتییەک ھیچ نەبێ با کەسایەتیەکی میانڕەوی وەک خوالێخۆشبو فرسەت سۆفی کاندید بکردایە، کەسایەتیەک کە کۆکەرەوە بێت و بەعەقڵی کراوەو بەلۆجیکی پیاوی دەوڵەت مامه‌ڵە بکات نەک حیزبی تۆخ و ببێتە ھۆی زیاتر دابەشکردنی کۆمەڵگه.\nتێبینی: نوسینەکە پەیوەندی بەلایەنی کەسی بەرێز کاک ئومێد نیەو وەک شەخس لەنزیکەوە نایناسم رێزم بۆی ھەیە، بەس لەمیدیاوە دیومەو حوکمی من لەسەر ھەڵوێستەکانیەتی‌و وەک کادرێکی حیزبی من ھیچ قسەیەکم نیە لەسەری.\n2 قسەیەکی تر لەسەر ھەوڵی تەقاندنەوەی بەنداوی دەربەندیخان


ستراتيژێكى نوێ به‌رانبه‌ر به ئێران: قۆستنه‌وه‌ى ترسى ئێران\nديميترى شوفتينيسكى [ماسته‌ر له بوارى ئاشتیى نێوده‌وڵه‌تى و چاره‌سه‌رى كێشه‌كان له زانكۆى ئه‌ركاديا]\n26ى حوزه‌يران 2019\nسه‌نته‌رى بيگن- سادات\nپوخته‌ى وتار: "ترسى هه‌ره خراپى ڕژێمى ئێرانى، له هێرش و په‌لامارێكى ده‌ره‌كييه. بۆ ئه‌وه‌ى ئاخونده‌كان بهێنرێنه سه‌ر مێزى دانوستاندن، ده‌بێ ئه‌مريكا گرووپه ده‌ستنێژه‌كانى ڕژێم له عێراقى سه‌ر به ئێران و له سوورياى " نزيكه-سنوور" له‌ناو ببا و ئه‌و هه‌ڕه‌شه‌يه به‌ته‌واوى نه‌هێڵێ."\nبڕياره پێكناكۆكه‌كه‌ى سه‌رۆك دۆناڵد ترامپ به تێنه‌سره‌واندنى زه‌برێكى سه‌ربازى له ئێران، ديبه‌يت و گه‌نگه‌شه‌يه‌كى له ناوه‌وه و ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مريكادا ناوه‌ته‌وه. ئايا ترامپ له دانايى و دڵۆڤانييه‌وه‌يه كه واز له وه‌ڵامدانه‌وه‌يه‌كى نه‌گونجاوى خستنه‌خواره‌وه‌ى "درۆن" (فڕۆكه بێفڕۆكه‌وان)ه‌كه ده‌هێنێ؟ يان ئه‌وه‌تا مه‌لاكان ئه‌و به‌لفه‌يه‌ى ترامپيان گوته‌وه و هه‌ڵوێستى ئه‌مريكايان كز و لاواز كرد؟ هه‌ر دوو ئه‌رگيومێنت، ڕێيان تێده‌چێ و پاساوى خۆيان هه‌يه. لێ شتى هه‌ره گرنگ به نسبه‌ت بڕياربه‌ده‌ستان ئه‌وه‌يه كه ئێستاكه بڕيار بده‌ن چۆن له ئايينده‌دا جڵه‌وى تاران بگرن.\nزۆر چاودێرى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست باوه‌ڕ به ئايه‌توڵڵاكان ده‌كه‌ن كاتێ كه ئه‌و ئاخوندانه ده‌ڵێن پشتگيريى ناوچه‌يیى ئه‌وان بۆ سه‌ركار و وه‌كيل و ده‌ستنێژه‌كانيان، له حه‌ز و ويستى خۆيانه‌وه بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ى "شۆڕش"ه‌كه‌يان، هه‌ڵده‌قووڵێ، له كاتێكدا ڕه‌نگه نياز و مه‌به‌ستى ئه‌وان، ئه‌و موسڵمانه سوننه‌مه‌زه‌بانه بێ كه زۆرينه‌ى هه‌ره زۆرى دانيشتووانى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست پێك ده‌هێنن و تا ڕادده‌يه‌كى زۆريش ده‌ستدرێژيى شيعه‌كانيان بۆ سه‌ر ناوچه‌كانيان ڕه‌ت ده‌كه‌نه‌وه. به‌ته‌نێ هه‌ڵوێستى دژه‌ڕۆژاوايى و دژه‌زايۆنيى كۆمارى ئيسلامى به‌س نييه، كه ئێران زۆر پشته‌وان و لايه‌نگر له ناوچه‌كه‌دا، بێ له حه‌ماس يان ميليشيا شيعه‌كان، په‌يدا بكا.\nتوركيا و قه‌ته‌ر له ڕێگه‌ى ئيخوانه‌كانه‌وه له ساته‌وه‌ختى "به‌هارى عه‌ره‌بى"دا، پشتيوانى جۆرێ له شۆڕشێكى سوننى بوون. ئه‌و بزاڤه‌ى ئيخوانه‌كان هه‌مان هه‌ست و خوليا و ئامانجه‌كانى ئێرانيان هه‌بوو، به‌بێ ئه‌وه‌ى بچێته پاڵ كه‌مپێكى "دژه- ئيمپرياليست"ى شيعييه‌وه.\nپشتگيريى ئێران بۆ وه‌كيل و سه‌ركاره‌كانى، بۆ تيرۆريستان و ميليشياكان له سه‌رانسه‌رى ناوچه‌كه‌دا، ته‌نيا له حه‌ز و ويستى ئێران بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ى "ئينقيلاب" هه‌ڵناقووڵێ، به‌ڵكه به شێوه‌يه‌كى سه‌ره‌كى له ترسێكى مێژوويیى هه‌ره خراپه‌وه سه‌رچاوه ده‌گرێ: ترس له داگيركاريى ده‌ره‌كى.\nترس له غه‌زوو و په‌لامارێكى ده‌ره‌كى كه ناسنامه‌ى ئێرانى كز بكا و له‌به‌ين ببا و بسڕێته‌وه، ته‌نيا په‌يوه‌ندیى به ڕژێمه‌وه نييه. ئه‌و ترسه له‌ناو هه‌موو فارساندا- له‌ناو زۆرينه‌ى كۆمه‌ڵگه‌دا هه‌يه. له سه‌رده‌مه كه‌ونارا و دێرينه‌كاندا كه له ڕێگه‌ى فتوحاتى عه‌ره‌بييه‌وه، ئێران داگير كرا، ئه‌و وڵاته هاته سه‌ر زۆر داب و نه‌ريتى په‌لامارده‌ران- له‌وانه ئيسلام- پاشان داگيركارى و حوكمڕانيى وڵاته‌كه، كه عه‌ره‌ب بوونه سه‌رتۆپى نيزام و ده‌سه‌ڵاتڕانى، زۆر كه‌لتوورى مێژوويیى فارسان له‌به‌ين چوون. وڵاتى فارس هه‌ندێ له‌و داب و نه‌ريتانه‌ى كه په‌لامارده‌ران به‌سه‌رياندا سه‌پاندبوون، مشتوماڵ كرده‌وه (له‌وانه پێڕه‌ويكردن له شيعه‌گه‌رى له برى ئيسلامى سوننى). لێ تا به ئه‌مڕۆیش ڕاده‌گا، زۆر له ئێرانييه‌كان پێيان وايه كه فتوحاتى عه‌ره‌بى، سووكايه‌تيكردنێكى نه‌ته‌وه‌يى بووه و وڵاته‌كه‌يانى به‌ره‌و دواوه گه‌ڕانده‌وه. په‌لامار و هێرشى سه‌ددام حسێن بۆ سه‌ر ئێران له 1980دا- كه به گوڕوتينێكى ناسيۆناليستانه‌ى عه‌ره‌بيى ڕه‌گه‌زپه‌رستانه و دژه-فارس به‌رپا كرا- ته‌نيا ئه‌و ترس و بيمه‌ى ئێرانى له غه‌زووى بێگانه (به‌تايبه‌تى عه‌ره‌بى) زێتر كرد.\nپاش ئه‌وه‌ى ئه‌مريكا ڕژێمى سه‌ددام حسێنى ڕووخاند و نزيكترين مۆته‌كه‌ى ده‌سه‌ڵاتى تارانى له‌ناو برد، ئايه‌توڵڵا خامنه‌يى عێراقى كرده جۆره ده‌وڵه‌تێكى پاشكۆى ئێران. خامنه‌يى عێراقى تژى كرد له ميليشياكانى شيعه كه ده‌سه‌ڵاتيان به‌سه‌ر به‌غدادا ده‌ڕوا، خه‌ونه‌كانى كورد بۆ سه‌ربه‌خۆيى پاش ده‌خه‌ن و ڕێكخراوه ميليشيا سوننه‌كانيان تارومار ده‌كه‌ن. زۆر له‌و ميليشيا شيعييانه، په‌لامارى ده‌سته سه‌ربازييه‌كانى ئه‌مريكايان دا- ئه‌مه وه‌كوو ڕێوشوێنێكى له‌ده‌مدانه‌وه‌ى ئه‌مريكا بووه له به‌رانبه‌ر ئه‌گه‌رى تێسره‌واندنى هه‌ر زه‌برێك له ئێران له لايه‌ن ئه‌مريكاوه.\nئێران مووشه‌كى وه‌ساى به‌و ميليشيايانه داوه كه بتوانن زه‌بريان پێ له ئيسڕائيل بده‌ن. هه‌روا ڕێنوێنیيان ده‌كه‌ن كه له هه‌ر پێشهاتێكى جه‌نگدا له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تى جووله‌كه، ياريده‌ى حزبوڵڵا بده‌ن. خامنه‌يى ئه‌م سياسه‌ته‌ى برده ناو سووريایش و له‌وێ ئێران حزبوڵڵاى بۆ مه‌شقپێدانى ميليشيا شيعه‌كان و ياريده‌دانى حكوومه‌تى سوورى دژى گرووپه جيهادى و ياخييه سوننه‌كان به‌كار هێنا. ئێران ژماره‌يه‌كى به‌رچاو، خه‌ڵكى سه‌ربازى خۆى بۆ سه‌رپه‌رشتیى ئه‌و پرۆژه‌يه نارده ئه‌وێ. به‌شێكى ئامانجى ئێران له‌و هه‌وڵ و بزاڤانه‌يدا، پێكهێنانى ئيمپراتۆرييه‌تێكى به‌رفره‌ى شيعييه كه له تارانه‌وه تا ده‌رياى ناوه‌ڕاست درێژ بێته‌وه. ئه‌گه‌ر ئيمپراتۆريیه‌تێكى له‌م بابه‌ته جێ بگرێ و بێته دى، ئه‌وده‌م تاران ده‌توانێ، ئه‌گه‌ر جه‌نگ له‌گه‌ڵ حزبوڵڵادا به‌رپا ببێ، له به‌ره‌يه‌كى دوورودرێژى باكووره‌وه هه‌ڕه‌شه له ئيسڕائيل بكا. لێ ئه‌وه كۆى ئاوات و ئامانجه‌كانى تاران نييه، به‌ڵكه تاران ده‌يه‌وێ قه‌ڵغانێ بۆ پاراستنى ئێران له هه‌ر هێرش و په‌لامارێكى ده‌ره‌كى، دروست بكا.\nحاڵى حازر، ئه‌مريكا عاقڵانه خۆى له جه‌نگێكى ناپێويست له‌گه‌ڵ ئێراندا لا دا. به‌ڵام ئيسرائيل به تێسره‌وانى زه‌برى هه‌وايى له سووريا و غه‌ززه، پرۆژه‌ى ئێرانيان [مه‌به‌ست پێكهێنانى ئيمپراتۆريايه‌كى شيعييه] له ناوچه‌كه لاواز كرد و، تونێله‌كانى حزبوڵڵاى به‌سه‌ريه‌كدا ڕماند كه تا ناو باكوورى ئيسڕائيل هاتبوون. نوێكردنه‌وه‌ى سزاكانى ئه‌مريكا به‌سه‌ر تاراندا ئاخونده‌كانى ناچار كرد خه‌رجى سه‌ربازيى ئه‌و ميليشيايانه ببڕن و هه‌روا پشتگيرى له گرووپه سه‌ركار و ده‌ستنێژه‌كانيان كه‌م بكه‌نه‌وه. به‌ڵام ده‌كرێ و ده‌بێ شتى زۆرتر بكرێ بۆ ڕاگرتنى ئێران له ڕادده‌ى خۆى و، ده‌بێ سه‌رۆك دۆناڵد ترامپ، چیديكه ڕێگه به عێراق نه‌دا، وزه له ئێران هاورده بكا. هه‌روا ده‌بێ سزاكان به‌سه‌ر پيشه‌سازيى پترۆكيميايیى ئێرانيشدا بسه‌پێنرێن و سزاكان سوپاى پاسدارانيش بگرنه‌وه و هيچ لێخۆشبوون و مۆڵه‌تێكيان پێ نه‌درێ و، له‌م ڕێگه‌یه‌یشه‌وه به‌رده‌وام ئابووريى ئێران لاواز و كزتر ده‌بێ. له هه‌مان كاتدا به‌كارهێنانى هێز پێويسته، ئه‌گه‌ر ئێران به‌رده‌وام بێ له په‌لاماردانى تانكه‌ره‌كانى نه‌وت يان ئه‌گه‌ر په‌لامارى درۆنه‌كانى ئه‌مريكا له كه‌نداو بدا. له جياتى لێدانى ڕاسته‌وخۆى ئێران، ئه‌مريكا ده‌بێ پێگه سه‌ربازى و وه‌كيله‌كانى له عێراق و سووريا له‌ناو ببا و ئه‌مريكا ده‌توانێ ئه‌مه له ئاسمانه‌وه جێبه‌جێ بكا؛ هه‌روا ئه‌گه‌ر پێويستيش بكا، هێزه‌كانى ئه‌مريكا له ناوچه‌كه‌دا ده‌توانن له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌ى كورد و زه‌بره ئاسمانییه‌كانى ئيسڕائيلدا، پێكه‌وه كار بكه‌ن.\nڕێگه‌نه‌دان به ئێران كه قه‌ڵغانێك له نزيكى سنووره‌كانى خۆى دروست بكا، بنكه‌كانى ئه‌مريكا و هاوپه‌يمانه‌كانى له ناوچه‌كه‌دا ده‌پارێزێ. لێ هه‌روا سه‌ركردايه‌تيى ئێرانيش ناچار ده‌كا دان به‌وه‌دا بنێ كه هيچ ناوچه‌يه‌كى تامپۆن نييه خۆى پێ له هێرش و په‌لامارى ده‌ره‌كى بپارێزێ. ترس و تۆقين له هێرش و په‌لامارێكى سوپاى زۆر باڵاده‌ستى ئه‌مريكى- له‌وانه‌يه به هاوبه‌شى له‌گه‌ڵ وڵاتانى ديكه‌دا- له ته‌ك ئابوورييه‌كى كز و لاواز [ى ئێرانى]، له‌وانه‌يه به‌س بن كه ئايه‌توڵڵا عه‌لى خامنه‌يى ناچار بكه‌ن وه‌كوو "ئايه‌توڵلا خومه‌ينى"، "پياڵه‌ى ژه‌هر" بنۆشێ و بخواته‌وه و له‌گه‌ڵ ئه‌مريكادا بۆ ڕێككه‌وتن و سه‌ودايه‌كى باشتر، بكه‌وێته دانوستاندنه‌وه.


چۆن یاسای دەریاوانی ئاوی ھەرێمایەتی و ئابوری وڵات ڕێکدەخرێت؟\n15.05.2019 03:58 PM\nیاساکە ڕێ بە ئیمارات دەدات کە ھەستن بەدانانی یاساو ڕێسا لە ناوچەی ئابوری پوخت\nژیان: ئەکرەم ئەمین\nدوای ئەوەی ڕۆژی یەک شەممە چوار کەشتی لەسنوری ئابوری دەریایی وڵاتی ئیمارات ڕووبەڕووی کارێکی تێکدەرانە بوونەوە. لە دوای ئەوە کۆمەڵێک پرسیار وروژێنرا سەبارەت بە یاسای نیودەوڵەتی بۆ ڕێکخستنی تایبەت بەسنوری ئاویی. لەبەرمبەر ئەوەی کە ڕوویدا ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆمەڵێک ڕێوشوێنی یاسایی داناوە بۆ کاری کەشتیوانی و سەلامەتی.\nوڵاتانی دنیا گەیشتنە ڕێککەوتنێک سەبارەت بە دەریاوانی پەیوەندیدار بە ئاوە ھەرێمایەتییەکانی دەرەوەی سنوری دەوڵەتان. لەساڵی ۱۹۷۳ ڕێککەوتننامەیەکیان نوسی و لە ساڵی ۱۹۸۲ ئیمزایان کردو لە ۱۹۹٤ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.\nبەپێی ئەو ڕێککەوتنامەیە ئاوی ھەرێمایتی بۆ ۱۲ میل درێژ دەبێتەوە بۆ سنوری وشکانی دەوڵەت. لێرەدا کۆتا خاڵی وشکانی وەردەگیرێت لەو شوێنەدا. بۆ ئەو دەوڵەتەی دەکەوێتە ئەو سنورە سەروەری و دەسەڵاتی تەواوەتی ھەیە بەسەر ئەو ناوچە ئاوییەدا، بەشێوەیەک وەک پارچەیەکی دانەبڕاو لەو وڵاتە دادەنرێت.\nبەڵام ئەو وڵاتە پابەندکراوە ڕێزی ھاتوچوی ئەو کەشتییانە بگرێت کە بەو ناوچەیەدا تێدەپەڕن تەنانەت ئەگەر گەشتییەکان جەنگیش بێت. پێویست لەسەر ئەو وڵاتە لە یاسا و ڕێسا دانراوەکان لا نەدات و زیان لە بەرژەواندییان نەدات.\nلەدوای ئاوی ھەرێمایەتی، ئاوی ھاوسنوری یان دراوسێتی دێت، کە بو ماوەی ۱۲ میل درێژ دەبێتەوە، دەوڵەتەکان کەمتر ئەو ناوچە ئاوییەیان ئەکەوێتە ژێر رکێف و ھەژموونەوە، تەنیا ئەو یاسایانەی بەسەردا جێبەجێدەکرێ کە پەیوەندی بە گومرگ و باج بنبڕکردنی پیس بوونی ژینگە و کۆچ و کوچبەرەوە ھەیە.\nلە جۆری سێیەمدا بە ئاوی ئابوری یان بازرگانی پوخت ناودەبرێت، ئەوەش ناوچەیەکی ترە سەربەخۆیی و موڵکداری بۆ ھیچ دەوڵەتێک نییە بەشێوەی تەواوەتی، بەڵام مافی ئەوەی ھەیە بەروبوومەکەی بخوات، ئەو ناوچەیەش درێژدەبێتەوە بۆ ۱۰۰ میل بەلاینی کەمەوە لەخاڵی بنەڕەتەوە.\nئەو مافەش دراوە بە دەوڵەتەکە کە بەروبوومی ئاوییەکان و ڕاوەماسی و دەرھێنانی نەوت و کانزاکان بەکاربھێنێت.\nئەم دابەشکردنەش لەسەر بنەمای ھێڵی ناوەندی نێوان دەوڵەتە کەنار ئاوییەکان بنیاتنراوە.\nئەوەی ئەکەوێتە دەرەوەی ئەو سنورە ئاوییانەوە بە ئاوی نێودەوڵەتی ناودەبرێت، بەوپێیە ھەموو دەوڵەتەکان مافی بەکارھێنانی ھەیە بەگوێرەی یاسای دەریاوانی کە ڕێکخراوە.\nئەیمەن سەلامە مامۆستای یاسای نێودەوڵەتی جەخت لەوەدەکاتەوە کە یاسای نێودەوڵەتی بۆ دەریاوانی ئازادیی تەواوی ھاتوچۆ و سەلامەتی و کەشتیوانی بۆ سەرجەم کەشتییەکان دەستەبەرکراوە بەبێ ڕێگری ، بەبێ لەبەرچاوگرتنی بازرگانی یان حکومی تایبەت بەو وڵات ئەتوانرێت ھاتوچۆی ئاوی بەکاربھێنێت بۆ کاری نابازرگانی تەنانەت بۆ کەشتییە جەنگی و ژێرئاوگەڕەکان.\nلە چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ سکای نیوز، سلامە ئاماژەی بەوە دا کە یاسای دەریاوانی ڕێ بە ھەڕەشە نادات لە ناوچەی ئابوری پوخت.\nھەروەھا ئەوەشی وت؛ یاساکە ڕێ بە ئیمارات دەدات کە ھەستن بەدانانی یاساو ڕێسا لە ناوچەی ئابوری پوخت. ھەروەھا بەپێی یاساکە مافی سەلامەتیشی لەو ناوچەیە دەداتێ.\nوەزیری دەرەوەی ئیمارات ڕایگەیاند ڕۆژی یەک شەممە چوار کەشتی بازرگانی فرەڕەگەز لە ئاوی ھەرێمایەتی لە کەنداوی عەمان بەئاڕاستەی کەناری ڕۆژھەڵات نزیک نزیک ئاوی ھەرێمایەتی و لەناوی ئاوی ئابوری ئیمارات دا ڕووبەڕووی کردەیەکی گێرەشێوێنی بوونەوە.\nدەوڵەتی ئیمارات ڕایگەیاند لێکۆڵینەوە بە ھەماھەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان بەردەوامە، بۆ مەبەستی گرتنەبەری ڕێوشوێنی گونجاو بەبابەتەکە.\nلە شەڕێكدا 80 چەكداری حوسی كوژران\nئوسترالیا هەوڵەکانى بۆ ڕێگریکردن لە بەلەمى قاچاخى کۆچبەران چڕتر دەکاتەوە \nژمارەیەکی زۆر چەکداری حووسی لە یەمەن کوژران\nنەمسا سەرپۆشی قەدەغە كرد\nئابووری میسر بەرەو هەستانەوە هەنگاو دەنێت\nنەمسا؛ یاسایەکی نوێ لەبارەی سەرپۆشەوە دەرکرا\nسعودیە: حوسیەکان بەشێکن لە سوپای پاسداران\nڕووسیا نیگەرانە لە خراپبوونی ڕەوشی کەنداو


دۆخی هەرێم و عێراقیش ئاڵۆزە، بەڵام تاقانە و بێ وێنە نیە، نە لە ئاستی دونیادا و نە لە ڕوی مێژوییەوە. بەڵام ئەوەی هەستی پێدەکرێت ئەوەیە کە بۆچی ئەم دۆخە مەعریفە بەرهەم ناهێنێت. لە زۆر گروپ و پەیجی فەیس بوک و وەتس ئەپی عێراقی و کوردیدا بەشدارم، بەڵام دەکرێت تەنها وەک سەرچاوەیەک بەکاربهێنرێت بۆ زانینی دیدی کەسەکان و سەرچاوەیەک بۆ داتا بەرهەمهێنان، نەک وەک جێگا و پانتایی مەعریفی. بە گشتی خەباتی کوردی بێ مەعریفە بووە. ئەم دیاردەیە لە ئێستاشدا بەردەوامی هەیە. بۆچی قەیرانی ئێمە بە مەعریفە ناکرێت؟ یەکەم وەڵام ڕوبەڕوت دەبێتەوە ئەوەیە کێ گوێی پێئەدات، یان دەسەڵات بەلایەوە جێی بایەخ نیە. لە ڕاستیدا ئەم وەڵامە زۆر نامەعریفی و بێمانایە. بەڵام لە هەمانکاتدا دەرخەری ئەوە ڕاستیەیە کە هەموو شتێک کاتێک بەهای هەیە کە دەسەڵات بە هێند وەریبگرێت. هەر لەم دیدەشەوە دەبینین زۆرترین قسە و هەڵا و هەرا لە سەر دەسەڵاتە. لە کاتێکدا دەسەڵات بە مانا فەلسەفییە زانستیەکەی بونی نیە. دەسەڵات لە ڕاستییەکی بەرهەمهێنراودا بەرجەستە دەبێت کە ئەوانی تر وەک ڕاستیەکی گومانلێنەکراو مامەڵەی لە گەڵدا دەکەن. کاتێک ئەم ڕاستیە بونی نیە، یان هەر بایەخ بە بەرهەمهێنانی نادرێت، ئەوەی بەرهەم دێت دەسەڵات نیە، بەڵکو پەیوەندی جەنگیی و گۆڕینەوەیە. لەم ڕوەوە ئاسایش و ئابوری دوو کۆڵەکەی دەسەڵاتن لە ناوچەکە.\nبەڵام هەژاری مەعریفی کێشەی تری زۆرە. بۆ نمونە هیوا کە یەکێکە لە چەمک و دۆخە ئاڵۆزەکان لە سەر ئاستی مەعریفی وەستاوە. ئەگەر کەسێک مەعریفەی کزبێت ئەوا هیواکانی خۆشخەیاڵین. کاتێک خۆشخەیاڵی دەبێتە هیوا، ئەوا ناهیوا، هیوا دەکوژێت. بۆیە هیوا و مەعریفە پەیوەندییەکی یەکتر تەواوکەرییان هەیە. بۆیە هیچ بەهایەک نیە بۆ هیوای کەسێکی بێمەعریفە. بەڵام بێهیوایی و پاشان بیابانی ناهیوایی، زەمینەسازی دەکات بۆ مانەوەی زەبر و بەرجەستەبونی وەک دەسەڵات. لە کۆمەڵگای ئێمەدا کۆمەڵێک دیاردەی ترسناک بونی هەیە لەم ئاستەدا:\nچوارهەم، وێناکردنی هەرێم وەک تاقانە، بەشێکە لە پرۆسەی کوشتنی هیوا و خەساندنی مرۆڤ. چونکە هیوا بزوێنەرە، مرۆڤی بێهیوا خەسیوە. ئەمە لە ئاستێکی زۆردا پەیوەستە بە چارەنوسی بزوتنەوەی گۆڕانیشەوە. گۆڕان دەبێت لە پەیوەست بە هیواوە خۆی نوێ بکاتەوە. ڕەنگە ئێرنست بلۆخ مانیفێستێکی باش بێت. پێنجەم، ئێمە لە پرۆسەیەکی ئاڵۆزدا، واقیع دەگوێزینەوە بۆ دۆخێکی دەرونی و پاشان لە شێوەی توڕەیی، بێزاری یان جنێودا دەریدەبڕین و ئیتر ڕەحەت دەبین. ئەم پرۆسە دەرونیە مەترسی لە سەر مەعریفە دروستکردوە. گواستنەوە لە دەرونەوە بۆ عەقڵ هەنگاوێکی پێویستە.\n14 جار خوێندراوه‌ته‌وه | Sunday, June 7, 2020


کوردستانی عێراق: پڕۆژە یاسای پیرۆزییەکان ھەڕەشەیە بۆ سەر ئازادی ڕادەربڕین.\nسەرپێچیکار ١٠ ساڵ زیندانی دەکرێت و کەناڵی ڕاگەیاندنیش دادەخرێت.\nپڕۆژە یاساکە پێچەوانەی بانگەشەکانی بەرپرسانی سیاسی حکومەتی ھەرێمی کوردستانە کە ھەمیشە کوردستان وەک ناوچەیەک نیشاندەدەن کە تێیدا ڕێز لە ئازادیەکان دەگیرێت. یاسا نێودەوڵتیەکان پارێزگاری لە ھەموو دەربڕینێک دەکەن، کە ڕەنگە بەلای خەڵکانی ترەوە سووکایەتیکردن بێت، بە مەرجێک بە ئاشکرا ھەڕەشەی تووندوتیژیان تێدانەبێت. (جۆو ستۆرک، جێگری بەڕێوەبەری خۆرھەڵاتی ناوەڕاست)\n(ھەولێر) - ھیومان ڕایتس وۆچ ئەمڕۆ ڕایگەیاند کە پێویستە ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان دژی پڕۆژە یاسای پیرۆزیەکان بووەستنەوە چونکە پێشێلکاریەکی ئاشکرایە بۆسەر ماف و ئازادیەکانی ڕادەربڕین. بەپێی پرۆژە یاساکە سزای ١٠ ساڵ زیندانی کردن و داخساتنی کەناڵی راگەیاندن بە ھەر کەس دەسەپێنرێت لە بەرامبەر سەرپێچێکردنی ناڕوون وەک "وێنەی ناشایستە کردنی پێغەمبەران."\nلە ناوەڕاستی مانگی ئایاردا، چەند ئەندامێکی پەرلەمانی کوردستان ڕایانگەیاند کە پرۆژە یاسایەکی لەو جۆرەیان ئامادەکردووە و بەم نزیکانە دەخرێتە بەردەم پەرلەمان بۆ دەنگدان. ئامادەکردنی ئەم پڕۆژە یاسایە دوای ئەوەھات کاتێک گۆڤاری "چرپە" لە ھەولێر ھەستا بە بڵاوکردنەوەی بابەتێک کە لە فەیسبووکەوە وەرگیرابوو وە بەرپرسانی حکومی بە "سوکایەتی کردن بۆسەر ئاینی ئیسلام" ناوزەندیان کرد. لە ٧ی ئایاردا ، پۆلیس سەرنوسەری گۆڤارەکەی دەستگیر کرد. دوای یەک ڕۆژ لە دەستگیر کردنەکە کۆمەڵێک خەڵکی شاری ھەولێر خۆپیشاندانێکی ناڕەزاییان لە دژی گۆڤارەکە ئەنجامدا.\nجۆو ستۆرک، جێگری بەڕێوەبەری خۆرھەڵاتی ناوەڕاست لە ھیومان ڕایتس وۆچ ووتی، "پڕۆژە یاساکە پێچەوانەی بانگەشەکانی بەرپرسانی سیاسی حکومەتی ھەرێمی کوردستانە کە ھەمیشە کوردستان وەک ناوچەیەک نیشاندەدەن کە تێیدا ڕێز لە ئازادیەکان دەگیرێت." ستۆرک ووتیشی، "یاسا نێودەوڵتیەکان پارێزگاری لە ھەموو دەربڕینێک دەکەن، کە ڕەنگە بەلای خەڵکانی ترەوە سووکایەتیکردن بێت، بە مەرجێک بە ئاشکرا ھەڕەشەی تووندوتیژیان تێدانەبێت."\nپڕۆژە یاساکە " جنێودان و گاڵتەکردن بە خوا" ھەروەھا "جنێودان، گاڵتەکردن و وێنەی ناشایستەی پێغەمبەران" بە تاوان لە قەڵەم دەدات. ھیومان ڕایتس وۆچ ووتی، سەرەڕای پێشێلکردنی ماف و ئازادیەکانی ڕادەربڕین، یاسایەکی لەم جۆرە کە چەندین دەستەواژەی لاستیکی تێدایە ڕێخۆشکەر دەبێت بۆ دەستگیر کردنی بێ ھۆ و بەئەنقەست.\nبەپێی پڕۆژە یاساکە، ھەرکەسێک تاوانی لەو جۆرە ئەنجامبدات ڕووبەڕووی سزای ١٠ ساڵ زیندانیکردن و غەرامەی ١٠تا ٥٠ ملیۆن دیناری عێراقی دەبێتەوە. یاساکە دەستەڵات دەدات بە بەرپرسانی حکومی ھەستن بە داخستنی ھەر ڕۆژنامە و گۆڤار و ھۆیەکی ڕاگەیاندن بۆ ماوەی یەک ساڵ و غەرامەکردنیان بە بڕ ١٠تا ٥٠ ملیۆن دیناری عێراقی ئەگەر بڕگەکانی ئەو یاسایە پێشێلبکەن.\nلە سەرەتایی مانگی ڕابردوودا، گۆڤاری "چرپە" ھەستا بە بڵاوکردنەوەی " پۆستێکی فەیسبووک بە ناونیشانی "من و خوا" " کە گفتوگۆیەکی خەیاڵیە لەگەڵ خوادا کە ھەندێ وشەی نەشیاوی تێدا بەکارھێنراوە. بابەتی "من و خوا"ی ھەڵمەت گۆرانی دانیشتووی نەرویج سەرەتا لە ساڵی ٢٠١٠ دا بڵاوکرایەوە.\nچەند ڕۆژێک دوای بڵاوکردنەوەی بابەتەکە لە لایەن گۆڤاری چرپەوە، پۆلیس ھێمن ئاری سەرنوسەری گۆڤارەکەی دەستگیرکرد. پاش یەک ھەفتە، سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوەو تێیدا ناڕەزایی خۆی دەربڕی بەرامبەر بە دەستگیر کردنەکەو وتی کە لە یاسای ڕۆژنامەوانی ساڵی ٢٠٠٧ ی ھەرێمی کوردستان ڕەچاو نەکراوە. ئەو یاسایە باس لە داخستنی ھۆیەکانی ڕاگەیاندن ناکات، بەڵام دەستگیر کردنی سەرنوسەری بەپێی یاسایی سزادانی عێراقی بووە.\nبەپێی ڕاپۆرتی میدیا ناوخۆییەکان، لە ڕۆژی دواتردا، خۆپیشاندانی ناڕەزایی خەڵکی ھەولێر دژی گۆڤارەکە زەرەروو زیانێکی زۆری گەیاند بە یانەکانی ناوچەکە و کەناڵێکی تەلەفزیۆنی و سەنتەرێکی ڕۆشنبیری. ئەمە جگە لە دەستگیر کردنی چەند کەسێک و بریندار بوونی دەیان کەسی تر کە لە نێویاندا ھەشت پۆلیس.\nھەر بەپێی ڕاپۆرتی میدیاکان، لە کاتی ڕووداوەکاندا، سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی و بەرپرسانی تری حکومی ڕەخنەیان لە بڵاوکراوەی گۆڤارەکە گرت. بارزانی ڕایگەیاند، "حکومەت بە تووندی دژی ھەموو سووکایەتیەک بە ئاینی ئیسلام دەوەستێتەوە." پاشان جێگری سەرنوسەری گۆڤارەکە ھەستا بە داخستنی ئۆفیسی گۆڤارەکە و لە ١٤ی ئایاردا ھێمن ئاری ئازاد کرا.\nلە ١١ی ئایاردا، بەشیر خەلیل حەداد، سەرۆکی لیژنەی ئەوقاف و کاروباری ئاینی لە پەرلەمانی کوردستان، ئامادەکردنی پڕۆژە یاساکەی ڕایگەیاند و ووتی کە لە ماوەیەکی نزیکدا پرۆژە یاساکە دەخرێتە بەردەم پەرلەمان. لە دژی ئامادەکردنی پڕۆژە یاساکە ژمارەیەک لە ڕێکخراوە ناحکومیەکان، سیاسەتمەداران و ڕۆژنامە سەربەخۆکان دەنگی ناڕەزاییان ھەڵبڕیوە.\nئارام قادر، سەرۆکی فراکسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامی لە پەرلەمانی کوردستان و یەکێک لە داکۆکیکەرانی پڕۆژە یاساکە، بە ھیومان ڕایتس وۆچی ووت، "پڕۆژە یاساکە تەنھا بۆ بەرگریکردن لە ئاینی ئیسلام نیە، بەڵکو ھەموو ئاینەکانی تریش دەگرێتەوە." قادر بانگەشەی ئەوەی کرد "پرۆژە یاساکە زمانی پرسیارو ڕەخنە گرتن لە ئاین و کتێبە ئاسمانیەکان بە تاوان لە قەڵەم نادات، تەنھا ڕێگری لە جنێو سووکایەتی بەرامبەریان دەکات."\nدەقی پڕۆژە یاساکە، کە ھیوومان ڕایتس وۆچ پێیداچووەتەوە، ھیچ پێوەرێکی تێدانیە بۆ جیاکردنەوەی دەربڕینی ڕێگەپێدراو دەبڕینێک کە "سووکایەتی" یان "گاڵتەکردن" یان "جنێودان"ی تێدابێت بەرامبەر بە بابەتە ئایینیەکان. لەوەش زیاتر ھیچ بیانوویەکی یاسایی تێدا نیە بۆ بە تاوان لەقەڵەمدانییان.\nبەپێی یاسای نێودەوڵەتی مافی مرۆڤ، حکومەت دەتوانێت تەنھا جۆرێک لە دەربڕین دەربڕین قەدەغە بکات کە ڕاستەوخۆ و دەستبەجێ ھاندانی بۆ تووند و تیژی تێدابێت. حکومەت بۆی نیە سزای تاون بەسەر ھیچ کەس و لایەنێکدا بسەپێنێ لەبەرامبەر دەربڕینی بیرو ڕاو بۆچوونەکانیان، تەنھا لەبەرئەوەی ھەندێک خەڵک، بە بەرپرسانی حکومیشەوە، ئەو بۆچوونانە بە سووکایەتیکردن بزانن.\nپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ مافە مەدەنی و سیاسیەکان ڕێگەدەدات حکومەت ئازادی ڕادەربڕین سنووردار بکات لە پێناو پارێزگاریکردن لە بەھا گشتیەکان تەنھا مەرجێک سنووردارکردنەکە بە ژمارەیەک تاقیکردنەوەی قورسدابچێت سەبارەت بە پێویستی و گونجاوی سنووردارکردنەکە وە دەبێت جیاکاری نەکات، لەنێویاندا جیاکاری لەسەر بنەمای ئاین و بیروباوەڕ. کۆمسیۆنی مافی مرۆڤ کە ھەڵسەنگاندنێکی تەواوی بەندەکانی پەیمانەکەی کردووە، دەڵێ"ھەوڵدان بۆ ڕێگریکردن لە نیشاندانەدانی ڕیز بەرامبەر ھەر ئاین و باوەڕێک، لەنێویاندا یاساکانی "تجدیف"- پیرۆزییە ئایینییەکان- پێچەوانەی پەیمانەکەیە،" تەنھا لە بارودۆخێکی سنووردارو تایبەتدا نەبێت ئەویش ئەگەر ڕاستەوخۆ ھانی تووندوتیژی بدات.\nستۆرک ووتی، "سزایەکی قورسی زیندانیکردن، غەرامەکردن و داخستنی ھۆکارەکانی ڕاگەیاندن بە دەستەواژە لاستیکییەکانی وەک "سووکایەتی" و "گاڵتەکردن" مایەی سەرسوڕمانە.".


دەزگای ژیان بۆ مافەکانی مرۆڤ | کوردی - Torturing Time\nهەموو ڕۆژێک کاتژمێر ١٠ ئەشکەنجەی دەدام\nبڵاوكراوەتەوە لە نیسان 01, 2015\nئەمە چیرۆکی سیروانە. سیروان پیاوێکی تەمەن ٤٥ ساڵەی دانیشتووی شاری سلێمانییه و ڕزگاربوویەکی ئەشکەنجەیە.\nسیروان باوکی دوو منداڵە و ئێستا دوای ئەوەی لە هاوسەرەکەی –کە زۆر لەخۆی منداڵترە- جیابووەتەوە، خۆی منداڵەکان بەخێو دەکات. هاوسەرەکەی سیروان بۆ چەندین ساڵ ناپاکیی له سیروان کردووە و منداڵەکانیانی پشتگوێ خستووە. ئێستا سیروان و دوو کوڕەکەی لەگەڵ دایکی سیروان دەژین.\nسیروان لە خێزانێکی دەوڵەمەنددا لەدایک بووە و چوار براو چوار خوشکی هەبووە. یەکێک لە براکانی ساڵی ١٩٧٨ لەگەڵ ٩٠٠ کەسی دیکەدا ڕفێندراوە و دیار نەماوە. برایەکی دیکەشی ١٩٨٠ لەسێدارە دراوە. ڕۆژێکیان لە ڕێی ماڵەوە سیروان لە خاڵێکی پشکنین ڕاوەستێنراوە و داوای ناسنامەکەی لێکراوە. بێ ئەوەی هیچ ڕوونکردنەوەیەکی بدەنێ، پۆلیس سیروانیان دەستبەسەر کردووە و گواستوویانەتەوە بۆ دەزگای هەواڵگری نهێنی عێراقی لە سلێمانی و لەوێ بۆ ماوەی پازدە ڕۆژ لە زیندانی تاکەکەسیدا ماوەتەوە و ئەشکەنجە دراوە.\nهەرچەندە چاوی سیروان بەستراوەتەوە، بەڵام زانیویەتی کەی دووبارە دێن و ئەشکەنجەی دەدەن. سیروان دەڵێت "دەمزانی هەموو ڕۆژێک کاتژمێر ١٠ دووبارە کاتی ئەشکەنجەیە، چونکە گوێم لە گۆرانی سەرەتای ئەڵقەیەک دەبوو کە پێش ئەوەی بگیرێم سەیرم دەکرد. "\nلە کاتی لێپرسینەوەدا، ژوورەکە وەک بەفرگر سارد بووە و هەر کاتێک سیروان قۆڵی لە ئەژنۆکانی ئاڵاندووە تا گەرمی بببێتەوە، یەکێک کارەبای داوە لە ملی. چەندین جار هەڕەشەی دەستدرێژیی سێکسی لە سیروان کراوە و بە درۆوە وایان لێکردووە وا بزانێت لەسێدارەی دەدەن "ناچاریان کردم ڕوو بکەمە دیوارێک و پێیان گوتم ئەمە دوا دەرفەتمە دان بە تاوانەکەمدا بنێم. ئەو شەوە زیاد لە جارانی تر لێدانم خوارد و بۆ بەیانییەکەی بێ ئەوەی چاوەڕوانی شتی وام کردبێت، ئازاد کرام. "\nدوای هەموو ئەم شتانەی بەسەر سیرواندا هاتبوو، باری ناجێگیر بووبوو و لەم ئیشەوە دەچووە سەر ئەو ئیش. کاتێک پەیوەندییەکەی لەگەڵ هاوسەرەکەیدا کۆتایی پێهاتبوو، دۆخی سیروان خراپتر بوو و داوای یارمەتی لە دەزگای ژیان کرد. سیروان سووربوونەوەکانی سەر شان و ملی نیشان داین و گوتی کە بەردەوام گوێی چەپی دەزرینگایەوە. شانی ڕاستیشی ئاوسابوو. تیمە پزیشکییەکەی دەزگاکەمان توانی کێشە تەندروستییەکانی بۆ چارەسەر بکات، بەڵام کێشە دەروونییەکانی قورستر بوون. سیروان کێشەی بێخەویی هەبوو، لە سەربازی سمێڵدار و ئەو کەسانە دەترسا کە جلوبەرگی سەربازییان لەبەردا بوو، هەروەها خۆی لە قەرەباڵغی بەدوور دەگرت. سیروان متمانەی بە خۆی و کەسانی تر نەمابوو و زۆر بە کەم سەیری خۆی دەکرد. ئەم نیشانانە لەژێر کاریگەری ئەلکهولدا خراپتر دەبوون و دوو جار هەوڵی خۆکوشتنی دابوو.\nستافەکەمان نەخۆشیی خەمۆکیی و شۆکی دوای کارەساتیان لە سیرواندا دەستنیشان کرد. لەو دانیشتنە بەردەوامانەی بۆ چارەسەری دەروونی سیروان دەبەستران، ئامۆژگاری سیروانمان کرد کە چەند ڕێگەیەک بۆ خەولێکەوتن بەکار بهێنێت و لەگەڵ فێری چەند تەکنیکێکی هەناسەدانمان کرد، هەروەها هانمان دا کە دووبارە پەیوەندی لەگەڵ ڕەگەزی بەرامبەردا دروست بکات. لە هەموو ئەمانەش گرنگتر، بۆمان دەرکەوت کە نەخۆشەکەمان لە وێنە کێشاندا زۆر بەهرەمەندە و کەلوپەلی وێنەکێشانمان پێدا و وێنەکانیمان لە دەزگای ژیان نمایش کرد. لەو کاتەوە بۆمان سەلمێندراوە کە کاری داهێنەرانە زۆر کاریگەریی هەیە لەسەر پرۆسەی چاکبوونەوەی سیروان.


پێنج مانگ دوای ڕێککەوتنەکەی گۆڕان و یەکێتی\nپێنج مانگ تێپەڕدەبێت بەسەر واژووکردنی ڕێککەوتنی گۆڕان و یەکێتی، بۆ بەشێکی زۆری خەڵکی کوردستان ئەم ڕێککەوتنە جێگای ئومێد بوو، ھیوایەک بوو بۆ چاکسازی لە سیستمی حوکمڕانی، بۆ شەفافیەت و بەدامەزراوەییکردنی سێکتەری نەوت.\nجێبەجێبوونی بەندەکانی ئەم ڕێککەوتنە گرنگبوون بۆ ژیانێکی باش بۆ خەڵکی کوردستان.\nبەداخەوە لە واقعدا ئەم ڕێککەوتنە پێشەوەچوونی بەخۆیەوە نەدیووە؛ بگرە بەھۆی وەستانی کۆبونەوەی سەرکردایەتی ھاوبەش، ڕێککەوتنکە سڕکراوە.\n-دەبێت بزوتنەوەی گۆڕان، قسەیەکی جدی بکات لەگەڵ یەکێتی نیشتیمانی بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکەو گۆڕینی ئەم دۆخە خراپەی ئێستا، ئەگەرنا بزوتنەوەی گۆڕان خۆی بڕیار بدات، ڕێککەوتن تەنیا بە لایەک جێبەجێناکرێت، دڵنیام ھەر واش دەبێت و قسەی جدی دەبێت.\nھیوادارم یەکێتی نیشتیمانیشی، مەوقیفی خۆی رونبکاتەوە بە کردەوە ، ئایا پشتیوانی ئەم سیستمەی ئێستایە لە سەرۆکایەتی ھەرێم!! سەرۆکایەتی حکومەت، دۆسیەی نەوت بردنی داھاتکەی ، موچە....؟ یاخود پشتیوانی ڕێککەوتنەکەو خواستەکانی خەڵکە!!!\nبەندە پشتیوانێکی بەھێزی ئەم ڕێککەوتنە بووم، بەڵام مانەوەی بەم شێوەو جێبەجێنەبوونی ھیچ بڕگەیەکی، ھەڵوەشاندنەوەی باشترە لە کات کوشتن.


🏰 الحسكة شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 19 2020 10:01PM\nمحافظة الحسكة هي محافظة في شمال شرق سوريا مركزها م [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 99% ✍ ج.ع.ئـ. 19-9-2020 22:01:34\n📝 تعميم محافظ الحسکة بمنع مشارکة العاملين لدى مؤسسات الدولة في التظاهرات رقم 2978 تاريخ 05-05-2011 وتعميمها من قبل مديرية التربية بالحسکة بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Sep 3 2013 4:44PM\n05-05-2011 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 1 0 ✔ 74% ✍ هـ.ب. 3-9-2013 16:44:49\n📷 جميل حاجو في سجن الحسكة وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 6 2015 10:30PM\nجميل حاجو في سجن الحسكة أثناء إعتقالات الكرد 1966 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 6-12-2015 22:30:09\n📷 حاجو في إستقبال قائد فرنسي في الحسكة وێنە و پێناس\n📅 کاتی تۆمارکردن Dec 6 2015 10:26PM\n... [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 60% ✍ م.ب. 6-12-2015 22:26:50\n📝 نداء من مديرية صحة الحسكة الی شعبنا في باشور كردستان لمساعدة مشفی الشعب بەڵگەنامەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Nov 15 2019 12:33PM\n13-11-2019 [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 93% ✍ ب.ج. 15-11-2019 12:33:11


کەشتییەکی ئیسرائیل دەکەوێت بەر هێرش\nکەشتییەکی بازرگانی کۆمپانیایەکی ئیسرائیلی لە کەناری میرنشینە یەکگرتووەکانی عەرەب لە نێو ئاوی کەنداو هێرشی دەکرێتە سەر، بە پێی ڕاپۆرتە هەواڵییەکانی سەر بە ئێران و هەروەهاش کەناڵێکی تەلەفیزیۆنی ئیسرائیلی.\nکەناڵ 12 ی تەلەفیزیۆنی ئیسرائیلی لە زاری کاربەدەستێکی ئیسرائیلەوە ئێرانی دوژمنی سەرەکی بۆ ئەو هێرشە تاوانبار دەکات و دەڵێت هیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتۆتەوە.\nدوو سەرچاوەی ئاسایشی دەریایی بە ئاژانسی ڕۆیتەرزیان ڕاگەیاند کەشتییەکی ئیسرائیلی لە نزیک بەندەری فوجەیرەی میرنشینە یەکگرتووەکانی عەرەب هێرشی کراوەتە سەر و لە ئەنجامدا تەقینەوەیەک ڕوویداوە بەڵام هیچ قوربانییەکی لێ نەکەوتۆتەوە.\nوتەبێژی وەزارەتی گواستنەوەی ئیسرائیل ڕایگەیاند، ئاگاداری ئەو ڕاپۆرتە هەواڵییانەن بەڵام ناتوانێت پشتڕاستیان بکاتەوە. هەتا ئامادەکردنی ئەم هەواڵەش لەلایەن میرنشینە یەکگرتووەکانی عەرەبەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە.


خولی پلە یەکی فرانسا - نیس vs مۆنتپێلیێر - Soccer - Yariga - Results, fixtures, tables and statistics\nئۆڵیمپیک مارسێیل vs. لیل گوینگامپ vs. مۆناکۆ مێتز vs. کان ئامیێنس vs. ستاسبۆرگ تۆلۆز vs. ئانجەرس نیس vs. مۆنتپێلیێر سانت ئیتیان vs. ترۆیس بۆردۆ vs. پاریس سان جێرماین کان vs. تۆلۆز مۆنتپێلیێر vs. سانت ئیتیان\nنیس vs مۆنتپێلیێر 1-0\nP. Lees Melou (G) 59' (دروستکرا لە لایەن: A. Saint-Maximin)\n'89 بۆ W. Cyprien\n'71 بۆ J. Ikoné\n'86 بۆ M. Sarr\n'84 بۆ M. Le Bihan\n'83 بۆ س. کاماڕا\n'66 بۆ C. Ninga\n'66 بۆ K. Dolly\n'71 بۆ S. Sambia\n'83 بۆ I. Mbenza\n'84 بۆ م. بالۆتێلی\n'86 بۆ A. Saint-Maximin\n'89 بۆ A. Tameze\n8 P. Lees Melou 59'\n9 م. بالۆتێلی\n10 M. Le Bihan بۆ م. بالۆتێلی 84'\n23 M. Sarr بۆ A. Saint-Maximin 86'\n25 W. Cyprien بۆ A. Tameze 89'\n9 J. Ikoné بۆ S. Sambia 71'\n19 س. کاماڕا بۆ I. Mbenza 83'\n29 C. Ninga بۆ K. Dolly 66'


ئیسلامی سیاسیی دوای بەهاری عەرەبی؛ کێشمەکێشمی نێوان جیهاد و دیموکراسی\nنووسینی: ئۆلیڤەر ڕوا\nوەرگێڕانی لە فارسییەوە: ئارام مەحموود ئەحمەد\nڕاگەیاندنەکانی جیهان پڕن لە ناونیشان لە بارەی داعش، بۆکۆحەرام، یان گرووپە ئیسلامییە چەکدار و توندئاژۆکان. بەڵام لە ڕاستیدا لە کاری ڕۆژانەی وڵاتانی ئیسلامیدا، بزووتنەوە ئیسلامییە میانەڕەوەکان کە هەوڵ دەدەن لە چوارچێوەی یاسا و لە ڕێگەی پەروەردە و کاری خێرخوازییەوە بانگهێشتی خەڵک بۆ ئیسلام بکەن، گرنگی زۆریان هەیە. کتێبی نوێی شادی حەمید و هاوکارەکانی لە بارەی چارەنووسی بزووتنەوە سەرەکییەکانە، ئەو بزووتنەوانەی کە دوای کودەتای میسر و دەرکەوتنی داعش ڕووبەڕووی ئەزموونێکی دژوار بوونەوە.\nواژەی (ئیسلامیی) و هاوتاکەی واتا (ئیسلامی سیاسی) دوای شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران بوو بە باو و زۆر بە خێرایی بۆ بنەمای جێگیری باسی سیاسی هاوچەرخ گۆڕا. ئەم دوو چەمکەیان بۆ وەسفکردنی دیاردەیەکی لە ڕووکاردا نوێ داهێنا: بزووتنەوە سیاسییەکان بە ڕابەرایەتی موسوڵمانانی ناڕۆحانی و خاوەن بڕوانامە، کە خوازیاری (بە ئیسلامیکردنی سەرلەنوێ)ی وڵاتانی ئیسلامیی و (کۆمەڵگە موسوڵمانەکان لە وڵاتانی تر) بوون، چونکە بە بۆچوونی ئەوان ئەو خەڵکانە بەو شێوەیەی کە دەبێت موسوڵمان بن، موسوڵمان نەبوون. ئەو بزووتنەوانە لە ڕێگەی جۆرەکانی خۆبەخشی مۆدێرنی جەماوەرییەوە (بۆ نمونە دامەزراندنی لق بۆ گەنجان، ژنان و کرێکاران) برەویان بە شەریعەت دەدا. ئەوان پێکهاتەیەکی ڕێکخراوەیی تێکەڵیان لەخۆگرت، شتێک لە نێوان ئەنجومەنێکی برایەتی نەریتی سۆفیانە (کە تێیدا ئەندامانیی قۆناغە جیاجیاکانی چاودێریان تێدەپەڕاند) و حزبێکی سیاسی مۆدێرن (کە تێیدا ئەنجومەنێکی شورا، ڕابەرایەتی دیاریدەکات بۆ ئەوەی چاودێری کۆمیتە هونەرییەکانی تایبەت بە بوارە تایبەتییەکانی دانانی سیاسەت بکات). ئیسلامییەکان دوو ئامانجی گشتیان هەبوو: پەروەردەکردنی بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی کە هاوکاری ڕێکخراوە کۆمەڵایەتی و ئۆرگانە خێرخوازییەکان بکات، هەروەها دامەزراندنی بزووتنەوەیەکی سیاسی بۆ ئەوەی لە هەڵبژاردنەکاندا کێبڕکێ بکات، لەو بارەدا ئەندامەکانیان دەچنە ناو بیرۆکراسی دەوڵەتییەوە.\nلەگەڵ دەستپێکی دەیەی ١٩٧٠ ئەو جۆرە ڕێکخراوانە، ئیتر شتێکی زۆر نوێ نەبوون. یەکەم و بەناوبانگترینیان گرووپی ئیسلامیی ئیخوان موسلمین بوو، کە ساڵی ١٩٢٨ لە میسر دامەزرا و وردە وردە لقەکانی لە جیهانی عەرەبیدا بڵاوە پێکرد. لەگەڵ تێپەڕینی کات ڕێکخراوی هاوشێوە لە ناوچەکانی تری سووننە دروستبوون. بەڵام ڕۆحانی و خەباتگێڕە شیعەکانی ئێران کە ساڵی ١٩٧٩ شای ئێرانیان ڕووخاند، وێنای ئیسلامی سیاسیان لە هزری گشتیدا چەسپاند، لەوانەیە لەبەر ئەوە بووبێت کە ئەوان یەکەم ئیسلامیی بوون کە دەوڵەتێکی مۆدێرنیان کۆنترۆڵ دەکرد. گەیشتنە دەسەڵاتی ئەوان وشەی (ئیسلامیی) لە ڕاگەیاندن، زانکۆ و دەوڵەتەکاندا کرد بە چەمک.\nبە داخەوە و لە ئەمڕۆدا ڕۆژنامەنووسان، توێژەر و سیاسەتمەداران ئەم چەمکە بە شێوەیەکی زۆر ئازادانە بەکاردێنن و بە چینێکی بەرفراوان لە تاک و گرووپەکانییەوە دەبەستنەوە، لە ڕاشد غەنووشییەوە ڕابەری حزبی نەهزە (موسوڵمانە دیموکراتەکان) لە توونس تا ئەبوبەکر بەغدادی خەلیفەی داعش. ئەمکارە وەک ئەوە وایە کە دەربڕینی (سۆسیالیست)یش بۆ بێرنی ساندەرز سیناتۆری ئەمەریکایی، هەروەها کیم جونگ ئون ڕابەری کۆریای باکوور بەکاربێنین.\nکتێبی (ڕوانینەوە لە ئیسلامی سیاسیی)، کۆمەڵێک وتاری جێ هەڵوەستە و دەوڵەمەندن کە لەلایەن شادی حەمید و ویلیام مەک کنتس و دوو کەس لە شارەزا بەرجەستەکانی ئەمەریکا لەو بوارەدا کۆکراونەوە. یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی ئەم کتێبە ئەوەیە کە بە ناساندنی ئەوەی دانەرانی کتێبەکە بە (ئیسلامییە سەرەکییەکان) ناویان دەبەن، مشتومڕی پەیوەندیدار بە ئیسلامی سیاسییەوە دەوڵەمەند دەکات. مەبەستی حەمید و مەک کەنتس لەو چەمکە ئەو حزبە ئیسلامیانەیە "کە لە چوارچێوەی سیاسەتی ئۆرگانیدا کاریان کردووە و بە مەیلی تەواوەوە لە ناو پێکهاتەی دەوڵەتدا، لە پێکهاتە لە ڕووکاردا سیکۆلارەکانیشدا چالاک بوون." لەو گرووپانەی کە لەم پێناسەیەدا دەگونجێن دەتوانرێت ئاماژە بە ئیخوان موسلمین لە میسر و ئوردن، حزبی ئیسڵاح لە یەمەن، حزبی داد و خۆشگوزەران لە ئیندۆنیزیا و زۆر نمونەی تر بکرێت.\nپێناسەکەی حەمید و مەک کەنتس بزووتنەوەکانی وەک (کۆمەڵگەی بانگەواز) لە باشووری ئاسیا ناگرێتەوە، بزووتنەوەیەک کە نەک بە سیاسەت، بەڵکو بە بانگەواز بە دوای بە ئیسلامیکردنی کۆمەڵگەوەیە. هەروەها پێناسەکەیان گرووپە توندڕەوەکانیش ناگرێتەوە، واتا گرووپەکانی وەک قاعیدە کە بانگەواز بۆ جیهادی توندوتیژی دەکات و بە کردار ئەنجامی دەدات. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ڕۆشنایی کتێبەکە لەسەر ئیسلامییە سەرەکییەکان بە تەواوی لە جیی خۆیدایە، چونکە لەگەڵ ئەوەی گرووپە تیرۆریستییەکانی تر هەواڵەکانیان داگیر کردووە، گرووپە میانەڕەوەکان خاوەنی پشتیوانی زۆر زیاتر و قووڵترن لە ناو موسوڵماناندا، لەبەر ئەوە دەتوانرێت ئەوان لە درێژماوەدا بە گرفتی گەورە بۆ جۆرەکانی دەوڵەتە سیکۆلارەکان هەژمار بکرێن. ئەم گرووپانە بزووتنەوەی کۆمەڵایەتی ڕاستەقینەن و ئامانجی بەرجەستە و کورت مەودایان هەیە، ئەوان ئەگەر پشتیوانی ئایدیای خیلافەتی جیهانیش بن، بە خەونێکی دوور و درێژی دەزانن. ئەوان لەم کات و شوێنەدا خوازیاری تێکەڵاو بوون لەگەڵ ئۆرگانە هەنووکەییەکان و دروستکردنی پشتیوانی و متمانەن بە دامەزراندنی ئۆرگانە خێرخوازییەکان، کە ناکارایی دەوڵەت لە جیهانی ئیسلامیدا پڕ دەکەنەوە. ئەوان دەیانەوێت بەو مەبەستە باشەی کە ئەو کارە دەیهێنێتە بوون، خەڵکی بۆ گەڕانەوە بۆ ئیسلام لە ڕیگەی خواپەرستییەوە ڕابکێشن، واتا کارەکانی وەک ئامادەبوون لە مزگەوت، پاڕانەوە لەبەردەم ڕایگشتی و باڵاپۆشی لە ناو ژناندا. ئەوان بە ئاشکرا دژی ڕەوایی دەوڵەتە سیکۆلارەکان ناوەستنەوە، بەڵکو هەوڵدەدەن کاریگەریان لە سەر دروستبکەن، ئەوان هەر کاتێک ڕێگەیان پێبدرێت دەچنە کێبڕکێی هەڵبژاردنەوە و چوونە ناو هاوپەیمانی سیاسی پەسەند دەکەن. هەروەها ئەوان تەکفیرکردن (بە مورتەد دانانی موسوڵمانانی تر) و ڕاپەڕینی چەکداری (بێجگە لە دژی ئیسرائیل) ڕەتدەکەنەوە. ئەوان بە کەمی و تەنیا لەو کاتانەدا چەک هەڵدەگرن کە هێرشیان دەکرێتە سەر. هەرچەندە دەسەڵاتی ڕۆژئاوا تۆمەتبار دەکەن بە داگیرکاری نوێ و هێرشی کولتوری، بەڵام بەردەوام ڕێگە بۆ پەیوەندی و دانوستان بە کراوەیی دەهێڵنەوە. جێی بیرهێنانەوەیە کە ڕەخنەگران و دژەکانیان ماوەیەکی زۆرە ئەو گرووپانە بە هەبوونی ئامانجی نهێنی و شاراوە بۆ داپۆشینی مەبەست و باوەڕە زۆر ڕادیکاڵترەکانیان تۆمەتبار دەکەن.\nئەمە وێنەیەکی تا ڕێژەیەک ئاشنایە. بەڵام لەم ساڵانەی دواییدا ئەوەی حەمید و مەک کەنتس بە (شۆکی دووانی) ناوی دەبەن، ئەو وێنە ئاشنایەیان لە قاڵبێکی نائاشنادا داناوە. مەبەستی ئەو شۆکە دووانییە، کودەتای سەربازی ساڵی ٢٠١٣ و دەرکەوتنی داعشە ساڵی ٢٠١٤. کودەتای میسر دەوڵەتێکی ئیسلامیی هەڵبژاێردراوی خەڵکی ڕووخاند و نیمچەدەوڵەتی داعشیش دوای توندوتیژی مەرگباری ئەو گرووپە لە عێراق و سوریا هاتە بوون. هەڵبەتە شۆکێکی کۆنتریش هەیە، بەهاری عەرەبی ٢٠١٠ – ٢٠١١ کە بووە هۆی ئەوەی ئیسلامییە سەرەکییەکان بە کاریگەری و دەسەڵاتی زیاتر بەراورد بە ڕابردوو بگەن.\nبەڵام ئەو شۆکانە بە هیچ شێوەیەک جەوهەر و هێڵی ئیسلامیی ڕوون نەکردەوە، بەڵکو بە پێچەوانەوە بووە هۆی شاراوەیی و نادیاری زیاتر.\nحەمید و مەککەنتس نووسیویانە "دوای چەند دەیەیەک گریمانەکردن لە بارەی ئەوەی کاتێک ئیسلامییەكان دەگەنە دەسەڵات چی دەکەن، شیکەرەوان، زانکۆییەکان و ئیسلامییەکان خۆشیان بەو وەڵامە گەیشتن، ئەو وەڵامەش ڕێ لێ بزربوونە."\nبۆ ڕوونبوونەوەی بابەتەکە، نووسەرانی (ڕووانینەوە لە ئیسلامی سیاسیی) بە شێوەیەکی تەواو عەقڵانی مشتومڕی تیۆریان لە بارەی ئایدۆلۆجیای ئیسلامییەوە وەلاوە نا و لە جیاتی ئەوە کەوتنە لێکدانەوەی چالاکی و سیاسەتەکانی حزبە ئیسلامییەکان لەم ساڵانەی دواییدا. ئەو کتێبە چەند بەشێکی بۆ گۆڕانکارییەکانی نۆ وڵاتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، باکووری ئەفریقا و ئاسیا تەرخان کردووە. ئەزموونی ئەو وڵاتانە گشتگیرە. دوای شۆڕشەکانی ٢٠١٠ و ٢٠١١ ئیسلامییەکان لە میسر، مەغریب و تونس توانیان لە هەڵبژاردنەکاندا سەرکەون، بەڵام لە لیبیا، سوریا و یەمەن گیرۆدەی شەڕی ناوخۆیی بوون. لە ئوردن و کوەیت هیچ شۆڕشێک ڕووی نەدا، بەڵام حزبە ئیسلامییەکان لەم دوو وڵاتە، کە بۆ ساڵانێکی زۆر بوو بەشداری هەڵبژاردن بوون و لە چوارچێوەی ئۆرگانەکانی حکومەتدا چالاک بوون، بە هۆی ڕاپەڕینی وڵاتانی ترەوە هەناسەیەکی تریان بە بەردا هاتەوە. ئەمە لە بارەی حزبە ئیسلامییەکان لە پاکستان و باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیاش ڕاستە.\nلەگەڵ ئەو جۆراوجۆرییەشدا شیکارە ئەنجامدراوەکان لە بارەی ئیسلامی سیاسییەوە لەو وڵاتانە دەچێتە یەکێک لەم دوو خانەیەوە، خانەی یەکەم، دەتوانرێت بە (تێڕوانینی بوار بۆ ڕەخساو) ناو ببرێت. بەپێی ئەو تێڕوانینە سیاسەت و چالاکییەکانی بزووتنەوە ئیسلامییەکان، کەمتر لە ژێر کاریگەری ئایدۆلۆجیادا بووە و زیاتر کاریگەری ڕووداوەکانیان لەسەر بووە. ئەم تێڕوانینە گرووپە ئیسلامییەکان بە هەڵچوو و سازشکار دەزانێت. بۆ نمونە سەرکوتکردنی ئیخوان موسلمین لە میسر لە دەیەی ١٩٦٠دا بە هۆکاری گرتنەبەری شێوازێکی خۆپارێزی لە ڕابەرایەتی ئەو بزووتنەوەیە و پەراوێزخستنی توندڕەوی دادەنێت. وەک (ستیڤن بروپ) شارەزای زانستە سیاسییەکان لە بەشی یەکەمی کتێبی (ڕوانینەوە لە ئیسلامی سیاسیی)دا دەیخاتەڕوو، ئەو هەلە سیاسیانەی کە بۆ بزووتنەوەکانی ٢٠١٠ و ٢٠١١ هاتەپێشەوە بووە هۆی ئەوەی ئەو گرووپانە بچنە هەڵبژاردنەکانەوە. بەپێی ئەو تێڕوانینە گرووپە ئیسلامییەکان دەیانەوێت لەگەڵ هەلومەرج و یاسا تایبەتییەکانی هەر وڵاتێکدا خۆیان بگونجێنن، دەتوانرێت ئەمە لە نمونەی بە ڕەسمی ناسینی شانشینەکانی ئوردن و مەغریب ببینرێت. ئامانجی سەرەکی ئەم گرووپانە مانەوەیان وەک ئەکتەرە سیاسییەکان و ڕێکخراوە یەکگرتووەکانە. سوود وەرگرتنی ئەوان لە ئایین شتێکی بێجگە لە (وتەی موسوڵمانی) وەک (فرانسوا بورگا) ئاماژەی پێداوە، نییە، واتا شێوازێک نییە بۆ دەربڕینی ناسنامەی تایبەتی و پۆلێنکردنی ڕەخنەکان بە تایبەتی دژی ڕۆژئاوا.\nتێڕوانینی دووەم دەتوانرێت بە (تێڕوانینی خودباوەڕانە) ناو ببرێت. بەپێی ئەم تێڕوانینە ئیسلامییەکان خاوەنی بنەمایەکی ئایدۆلۆجین و هەر جۆرێک سازش کە بەرامبەر ئۆرگانە سیکۆلارەکان نیشانی دەدەن، تەنیا تاکتیکە، بەشداریشیان لە سیاسەت و هەڵبژاردندا ئەوان لە بانگهێشت بۆ جیهاد و توندڕەوی دوورناخاتەوە. بەپێی ئەم تێڕوانینە تێگەیشتنی واقیعی ئیسلامییەکان لە دیموکراسی ئەوەیە کە (کەسێك، یەک دەنگ، یەک جار)ە. بە دەربڕینێکی تر ئیسلامییەکان سندوقەکانی دەنگدان بە تەنیا ڕێگەیەک بۆ گەیشتن بە دەسەڵات دەزانن، کاتێک گەیشتنە دەسەڵات، ئایین دەکەنە جێگرەوەی دیموکراسی. یەکێک لە دەرەنجامەکانی ئەم هەڵێنجانە، بیرکردنەوەیەک کە لەسەر بنەمای ئەو بیرکردنەوەیەیە کە ئیلاهیاتی ئیسلامی هیچ جیاکارییەک لە نێوان ئایین و سیاسەت پەسەند ناکات، ڕەخنەگران و بەشێک لە پەیڕەوانی ئیسلامیی ئەم ڕایە دەهێننە سەر زمانیان، لەبەر ئەوە ئیسلامییەکی ڕاستەقینە ناتوانێت پێویستییە ئایدۆلۆجییەکانی خۆی لەبەر تێڕوانینێکی تیۆری، یان دیموکراسیتر وەلاوە بنێت.\nهەڵبەتە لەم ساڵانەی دواییدا ئیسلامییە سەرەکییەکان تەنیا ئەو ڕێڕەوەی یەکەمیان گرتووەتەبەر. ئەوانیش دوای سەرکەوتن وەک لە تونس بینرا، هەروەها دوای شکست وەک لە میسر کردیان. لە هەردوو بارەکەدا سنووردارییە سیاسییەکان بە سەر ئایدۆلۆجیادا سەرکەوتن. ئیسلامییەكانی میسر و تونس تێگەیشتن کە ئەندامانیان زیاتر گرنگی بە کار، بژێوی و خانوو دەدەن، نەک بۆ نمونە ڕۆڵی ئیسلام لە دەستووردا. ئەوان لە میسر بە قوورسی فێری ئەو وانەیە بوون. سەرەتا دەوڵەتی محەمەد مورسی نیشانی دا کە پێیباشە لە چوارچێوەی ئۆرگانە هەبووەکان کار بکات، لە ڕاستیدا ئەو مەیلە بووە هۆی ئەوەی ئیسلامییەكان لە هەڵبژاردنەکاندا سەرکەون. بەڵام کاتێک مورسی دەسەڵاتەکانی چەسپاند و توانی ئاسایش و گەشەی ئابووری بێنیتە دی، پشتیوانی جەماوەر لە دەوڵەتەکەی بە خێرایی کەم بووەوە و زۆرینەی میسرییەکان دوای کودەتای عەبدولفەتاح سیاسی وەزیری بەرگری لە ساڵی ٢٠١٣دا، گەڕانەوەی حکومەتی سەربازیان بە ئامێزی کراوەوە پەسەند کرد.\n(مۆنیکا مارکس) لە بەشی دووەمی کتێبەکەدا ڕوونی دەکاتەوە کە لە تونس ئیسلامییەکان لە حزبی نەهزەی تونس زۆر شارەزایانە خۆیان گونجاند و ساڵی ٢٠١٣ دوای توڕەیی گشتیی بە هۆی نەبوونی ئاسایش و ناسەقامگیری ئابووری، هاوپەیمانی دەسەڵاتداری خۆیان هەڵوەشاندەوە. ئەم کارە ڕێگەی لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەوان لەگەڵ سیکۆلارەکان گرت، لە کاتێكدا ئەو ڕووبەڕووبوونەوەیە لەوانە بوو مانەوەی حزبەکە بخاتە مەترسییەوە.\nلە زۆرێک لە وڵاتان حزبە ئیسلامییەکان تێگەیشتن کە سیاسەتە ئایینییەکان تەنیا هی ئەوان نییە، لە میسر ساڵی ٢٠٠٢ کە تا ئەو کاتە سەلەفییەکان بێدەنگ بوون، حزبی خۆیان دامەزراند و هەندێک لە دەنگی دەنگدەرانیان بۆ خۆیان برد. لە هەمان کاتدا ئیسلامییەکان لەلایەن ئۆرگانە مەزهەبییەکانی وەک زانکۆی ئەزهەرەوە پەسەند کراو نەبوون. هەروەها حزبە سیکۆلارەکانی وەک حزبی نەدای تونس بانگەوازیان بۆ هەندێک یاسای ئیسلامیی دەکرد، بۆ ئەوەی متمانەی کولتوری خۆیان بەهێز بکەن. (جۆزێف چینینونگ لیۆ) شارەزای زانستە سیاسییەکان لە بەشی یانزەیەمی کتێبەکەدا ئاماژەی بەوە کردووە، کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا بە نزیکەیی سەرجەم حزب و کەسایەتییە سیاسییەکان، ئیسلامسازیان خستووەتە بەرنامەی کاری خۆیانەوە و ئەم کارانەش بوونە هۆی ئەوەی هێما ئیسلامییەکان پاشەکشێ بکەن.\nڕووداوەکانی دوای بەهاری عەرەبی ٢٠١٠ و ٢٠١١ و مشتومڕی نێوان ئەو دوو تێڕوانینە ئەنجامێکی ڕوونی بەدەستەوە نەداوە. بەڵام بە هەمان ئەو شێوەیەی کە کتێبی (ڕوانینەوە لە ئیسلامی سیاسیی) نیشانی دەدات، بە بەڵگەی زۆر تێڕوانینی ڕەخسانی بوار پشتڕاست کراوەتەوە. حەمید و مەک کەنتس نووسیویانە "دیموکراسی سەرجەم حزبە ئیسلامیی و نائیسلامییەکان بەهێز دەکات و هانیان دەدات بۆ ئەوەی بە شوێن ناوەندێکەوە بن، ئیتر ئەو ناوەندە لە هەر کوێیەک بێت." نەهزەی تونس وەڵامدەرەوەترین بەڵگەی ئەو بەڵگەهێنانەوەیەیە. ئەم حزبە دوای سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنە گشتییەکانی ئەنجومەندا ساڵی ٢٠١١ بۆ چەند ساڵێک لە ناوخۆی خۆی و لەگەڵ دژەکانی لە کێشمەکێشمدا بوو لە سەر دەستووری نوێ. دەرەنجامی ئەو کێشمەکێشمە لەوانەیە سیکۆلارترین دەستوور لە وڵاتانی عەرەبیدا بێت، یاسایەک لە ئازادییەکانی بیروڕا لە خۆدەگرێت، واتا مافی هەبوون یان نەبوونی هەر جۆرێک باوەڕی ئایینی و ئازادی بۆ گۆڕینی مەزهەب. ئەمە مافێکی بەرفراوانترە بەراورد بە ئازادی ئایینییە. ئازادی ئایینی ڕێگە بە ناموسوڵمانەکان دەدات دابونەریتی ئایینی خۆیان بەجێ بگەیەنن، بەڵام مافی ئەوەیان پێنادرێت کە موسوڵمانان بانگهێشت بکەن بۆ سەر ئایینەکەی خۆیان. هەروەها ئازادی ئایینی، ئاتێئیستەکان و کەسانی تری خاوەن بیروڕای سیکۆلار بە ڕەسمی ناناسێت. (پیتێر مەندویل) توێژەری پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە بەشی دوانزەیەمی کتێبەکەدا ئاماژەی بەوە کردووە، کە وەلانانی خۆویستانە لە دەسەڵاتداری لە لایەن بزووتنەوەی نەهزەی تونسەوە نیشانی دەدات کە ترسی باو لە (یەک کەس، یەک دەنگ، یەکجار) بێ بنەمایە. هەروەها لە میسریش ئەوە ئیسلامییەکان نەبوون کە ساڵی ٢٠١٣ حکومەتێکی دیموکراسیان ڕووخاند، بەڵکو هاوپەیمانییەکی ناباوی نێوان سەرکردە سەربازی، سیکۆلاریست و سەلەفییەکان بوو. هەر چۆنێک بێت (مورسی)ش توانای ڕووبەڕووبوونەوەی کودەتاکەی (سیسی) نەبوو، بەڵام سوپا نزیکەی دوو هەزار کەسی ئاشتیخوازی دوای داگیرکردنی مەیدانێکی گشتی لە قاهیرە کوشت.\nمزگەوت و دەوڵەت\nئامانجی نووسەران لە (ڕوانینەوە لە ئیسلامی سیاسیی) ئەوەیە کە لە باسە دوورودرێژ و ناسراوەکانی پەیوەندیدار بە ڕاستگۆیی ئیسلامییەکان زیاتر تێپەڕن. ئەم توێژەرانە بە دوای ئەوەوەن کە تێبگەن گۆڕانی حزبە سیاسییەکان لە کارەکتەری لاوەکی و سنوردار لە ئۆپۆزسیۆندا بۆ کارەکتەری سیاسی واقیعی بۆ ئەوان چی واتایەکی هەیە؟ پرسیارەکە ئیتر ئەوە نییە کە "ئیسلام لە بارەی سیاسەتەوە چی دەڵێت؟" بەڵکو ئەوەیە کە "ئیسلامییەکان چۆن سیاسەت جێبەجێ دەکەن؟"\nوەڵامی نەهزەی تونس بۆ ئەم پرسیارە گۆڕانی بنچینەیی لە پێکهاتە و ناسنامەی ئەو حزبە بوو، لە ساڵی ٢٠١٦وە ئیتر ئەو حزبە خۆی بە حزبێکی ئیسلامیی ناو نەنا. (غەنووشی) لە گۆڤارێکدا نووسیویەتی، کە نەهزە "ئیتر ئاوەڵناوی ئیسلامیی بۆ وەسفکردنی خۆی بەکارناهێنێت، چونکە چەمکی ئیسلامیی لەلایەن توندڕەوەکانەوە لەم ساڵانەی دواییدا ناشیرین کراوە." لە درێژەدا نووسیویەتی "لە کۆتاییدا تونس وڵاتێکی دیموکراسییە، نەک دیکتاتۆری، ئەمە واتا لە کۆتاییدا نەهزە دەتوانێت حزبێکی سیاسی بێت، کە تیشک دەخاتە سەر دەستووری کاری جێبەجێکردن و تێڕوانینی ئابووری خۆی، نەک بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی کە دژی سەرکوت و دیکتاتۆری خەبات دەکات."\nبەڵام پرسیارەکە ئەوەیە، ئەگەر حزبێکی وەک نەهزە ئیتر هەوڵ نەدات یاسای شارستانی بەپێی شەریعەت فۆڕمەڵە بکات، کەواتە ئیتر کوێی ئیسلامییە؟ ئەو وەڵامەی کە بۆ زۆرێک لە ئەندامانی جێی مشتومڕە ئەوەیە، کە هەر چەندە ئێستا بزووتنەوەکە و حزبەکە بە ڕەسمی لە یەکتر جیان، بەڵام ئامانج لە بەشداری حزب لە سیاسەتدا هەمان پاراستنی بزووتنەوەکەیە لە سیاسەت. کاتێک حزبی نەهزە بۆ کارەکتەرێکی سیاسی ئاسایی لە سیستمێکی سیاسی ئاساییدا بگۆڕێت، ئەمە هاوکار دەبێت بۆ ئەوەی نەهزە ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات، واتا پەروەردەکردنی کۆمەڵگەیەک کە تێیدا هەرچەندە ئایین لە ئۆرگانە حکومییەکاندا جێگیر نەکراوە، بەڵام لە هەناوی ژیانی ڕۆژانەدا جێگەی هەیە. ئەم تێڕوانینە هاوشێوەی تێگەیشتنی لیبراڵ و ڕۆژئاوایی بۆ جیایی کڵێسا لە دەوڵەتە، هەڵبەتە زیاتر لە تێگەیشتنی ئەمەریکایی پاراستنی ئایین لە دەستوەردانی لە کاروباری دەوڵەت دەچێت، نەک ڕای فەڕەنسی پاراستنی دەوڵەت لە ئایین. لە گۆڕەپانی ئیسلامیشدا ئەم جیاییە لە ئۆرگانە دەوڵەتی و دەستوورییەکان دەبێت بە شێوەیەکی قووڵتر خودی حزبە ئیسلامییەکان پیادەی بکەن.\nئەمە گۆڕانێکی بنچینەییە و دەتوانرێت وەک پێناسەی سەرلەنوێی ئایین وەک کۆمەڵێک لە بیروباوەڕ و دابونەریت بزانرێت، کە لە چوارچێوەی کۆمەڵگەیەکی سیکۆلاردا بوونیان هەیە. نەهزە ئەوەی پەسەند کردووە، کە لەگەڵ بوونی کولتوری ئیسلامیی تونس، چارەنووسی ئەو وڵاتە ئەوە نییە کە ئایدۆلۆجیای ئیسلامیشی هەبێت. غەنووشی بۆ نیشاندانی ئەو جوڵەیە ڕایدەگەیەنێت، کە نەهزە ئێستا "حزبی دیموکراتە موسوڵمان"ەکانە، ئەو بەو پێناسەیە بەراوردێک دەکات لەگەڵ حزبە دیموکرات مەسیحییەکانی ئەوروپا.\nبەڵام بەراوردەکە بەوە کۆتایی نایەت. لە ناوەڕاستەکانی دەیەی ١٩٤٠وە تا ناوەڕاستەکانی دەیەی ١٩٧٠ حزبە دیموکرات مەسیحییەکان کۆمەڵێك ڕێگەیان دۆزیەوە بۆ ئەوەی بەها ئایینییەکان بە سیکۆلار بکەن، بۆ ئەوەی بتوانن پشتیوانی زیاتر لە ناو دەنگدەرە سیکۆلارەکان بەدەست بێنن. لە وڵاتانی پرۆتستانت و کاسۆلیک ئەو دەستەیە لە حزبەکان بانگەشە بۆ ئەو بەهایانە دەکەن کە لە دۆکترینی کۆمەڵایەتی کڵێساوە سەرچاوەیان گرتبوو لە بارەی بابەتە پەیوەندیدارەکان بە خێزان، هاوکاری نێوان کرێکاران و خاوەن پیشەکان و ئاسایشی کۆمەڵایەتی. بەڵام لەگەڵ ئەوەی ئەو حزبانە هێشتا بوونیان هەیە و لە ئەڵمانیا زۆر سەرکەوتوون، بزووتنەوەی دیموکرات مەسیحی هاوشێوەی ئەوەی نەهزە و گرووپە ئیسلامییەکانی تر بۆ کارەکەیان پێویستیانە، نییە. وڵاتانی وەک ئەڵمانیا، دیموکرات مەسیحییەکان حزبیان هەیە، بەڵام بزووتنەوەیان نییە. بزووتنەوە کۆمەڵایەتییە کاسۆلیکییەکانیش کە لە وڵاتانی وەک ئیتالیا چالاکن، هیچ پەیوەندییەکیان لەگەڵ حزبە سیاسییەکان نییە. لە ئەوروپا سیکۆلاریزم هەم لە گۆڕەپانی سیاسی و هەم لە گۆڕەپانی کۆمەڵایەتیدا سەرکەوتوو بووە. دوای شەڕی دووەمی جیهانی وڵاتانی ڕۆژئاوا بە تایبەتی لە بابەتەکانی وەک ڕەگەز و خێزان، زیاتر و زیاتر لە تێڕوانینی مەسیحی دوورکەوتنەوە. لەم ڕووەوە جێی سەرنجە کە غەنووشی و ئیسلامییەکانی تر بە دوای بەراوردی خۆیان لەگەڵ دیموکرات مەسیحییەوە بن، چونکە بە ستانداردی ئیسلامییانە قورسە ئەوان بە نمونەی سەرکەوتن هەژمار بکرێن.\nبە سیکۆلار بوونی سیاسەتی ئیسلامیی لە وڵاتانی ئیسلامیی دوورە، بە لایەنی کەمەوە لە داهاتوویەکی نزیکدا دووری لە بەها نەریتییەکانیش لەگەڵ خۆی بهێنێت. بەڵام جیایی مزگەوت و دەوڵەت مەترسی توند و کورت ماوەی بۆ حزبە ئیسلامییەکانی وەک نەهزە لەگەڵدایە، ئەم کارە لەوانەیە ببێتە هەموارکردنی ڕێگە بۆ توندڕەوە جیهادییەکان کە خۆیان بە (نامۆ لەم جیهانەدا) ناو دەبەن. ئەم دەربڕینە وەرگیراوە لە دروشمێک، یان سروودێک کە لە دادگاییکردنی ئەندامانی ئیخوان لە میسر لە دەیەی ١٩٦٠دا لایەنگری زۆری هەبوو. مەبەست لەو دەربڕینە ئەوەیە کە جیهادییەکان ئایدۆلۆجیایەکی نایابن و پەسەندی ناکەن لە یاسا و ئۆرگانە سیکۆلارەکاندا بن، لەبەر ئەوەی ئەوان تەنیا ئیسلامیی ڕاستەقینە و لەوانەیە تەنیا موسوڵمانی ڕاستەقینە بن. مەترسییەکە لێرەدایە، ئەگەر ئیسلامییە سەرەکییەکان ئامادە بن بە بەهای جیایی ئامانجە سیاسییەکان لە ئایین، لە دەوڵەتێکی سیکۆلاردا جێبگرن (وەک تونس)، یان بە هۆی زیادەڕەویان و کاردانەوەی سەرکوتکارانەی دەوڵەت بەرامبەریان لە دەوڵەت دەرکرێن (وەک میسر)، ئەو کاتە ئەو موسوڵمانە گەنجانەی بە دوای ناسنامەی ئایینی و سیاسی ڕەسەندا دەگەڕێن، لەوانەیە لە شوێنێکی تر بە دوایدا بگەڕێن و جیهادییەکان لە چاوەڕوانیاندا دەبن.\nعەلی قەرەداغی: هیچ بەڵگەیەك لە قورئاندا نییە بۆ خەتەنەكردنی مێیینە\nبێناسنامەكان..گۆڕستانی ئەو ژنانەی بێكەسكوژ كران\nپرسی گێچەڵی سێكسی\nتوندوتیژی زارەكی دژ بە ئافرەتان\nكوا توندوتیژی هەیە؟!!\nژنان قوربانیە بەردەوامەكانی توندوتیژی\nلەروی تیرۆرەوە عێراق لە پلەی دوەمی جیهاندایە\nلەبارەی دەمامكەوە فەتوا دەدرێت\nبەریتانیا بووكەكەی داعش وەردەگرێتەوە


ئەپاكەڵیپس: جەنگی دووەمی جیهان - 2009 - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nسینەما Jul 10, 2020\nكۆی بەشەكانی ئەم دۆكیۆمێنتارییە گرانە لێكدانەوە و شیكردنەوەیان لە وتارێكی كورتی چەند پەڕەییدا كۆبكەیتەوە. بە شێوەیەكی ئەكادیمییانە ئەم دۆكیۆمێنتارییە ڕانان و قسەكردن لەسەر توخمەكانی لێكۆڵینەوەی دەوێت، و پێویستییان بە وردبوونەوەی جددی هەیە.\nلە نێو كۆی توخمەكانی و بە كورتی، سەرنج دەخەمە سەر سینەماتۆگرافی و مۆسیقای زنجیرەكە. ئەم دوو توخمە، سینەماتۆگرافییەكەی بە تایبەتیی؛ تەواوكەرێكی دیاری زنجیرەكەن.\nلە زۆرینەی دۆكیۆمێنتارییەكان، بەتایبەتیی ئەوانەی ناوەڕۆكێكی درامیی و حەماسییان هەیە، مۆسیقا ڕۆڵی گەورە لە وێناكردنەوە و تێگەیاندنی جەوهەری واقیع دەبینێت. (Jeff Beal) ئاوازداڕێژەری هەردوو دۆكیۆمێنتاریی (Blackfish و The Queen of Versailles) دەڵێت: "باوەڕم وایە ئاوازی مۆسیقیی (دۆكیۆمێنتاریی و گێڕانەوە) زۆركات لە جێی هاوسۆزیی و ڕاستییەوە دێت. گەر كارەكتەریش "نابەدڵ" بێت یاخود لە ڕووی ئەخلاقییەوە كارەكتەرێكی جێ پرسیار بێت، ئەوە ڕۆڵی مۆسیقا نییە كە بڕیار دەدات یاخود گاڵتە بە گۆشەنیگایان دەكات. ئەمە دەكرێت بەتایبەتیی گرنگ بێت بۆ دۆكیۆمێنتارییەكان، لەو شوێنەی كە سەبجێكت توانای گەیشتنی هەبووە بە هەندێك لە دۆخی ئازاربەخش یاخود شەرمەزاركەر كە "گیراوە/تۆماركراوە" لەلایەن كامێرای دۆكیۆمێنتارییەوە."\nئەم وتەیە بۆ ئاوازەكانی ئاوازداڕێژەری یابانیش (Kenji Kawai) بۆ زنجیرەی (Apocalypse: The Second World War) تەواو دروستە. كینژی جگە لەوەی ئاوازی خاتیمەی زنجیرەكەی بە ئاستێكی بەرز بەرهەمهێناوە و بوونێكی دیار و ئاوازێكی سەرەكیی زنجیرەكەیە بۆ دەستپێك و كۆتایی، لێ هاوسات كۆی ئاواز و ساوندتراكەكان هاوشانی بەشە جیاوازەكان هاوسۆزی دەسەڵاتە جیاوازەكانن و لە دەنگی حەقیقەتەوە هەڵهێنجراون. تێبینی بكە كاتێك ڕووی كامێرا لەلای هیتلەر یان ستالین یان چێرچڵ، بەرلین یان پیرڵ هاربەر و ستالینگراد، نۆرماندی و دەنكێركە، هەست ناكەیت كە ئاوازداڕێژەر یاخود دەرهێنەری زنجیرەكە لایەنگیریی دەكات و هەژموونی بەرەیەك دەسەپێنێت بەسەر واقیع و دۆخی ئەوكاتی جەنگەكەدا. وێڕای ئەوەی سۆزت بەلای ڕووداو و چیرۆك و بەسەرهاتەكان ڕادەكێشێت، بەڵام ئەمە بۆ گشت هێز و لایەنەكان یەكسانە.\nساوندتراكی ٢٦، هەر ئەو ئاوازەی سەرەتا باسم لێوەی كرد لە دیدی منەوە لە ڕووی ڕیتم و ئاوازەوە نزیكە لە پارچەی بەنێوبانگی ئاوازداڕێژەر (Gerard Marino) لە ئەلبوومی یاری بەنێوبانگ (God of War) بە ناوی (The Vengful Spartan). جێی ئاماژەپێدانە پارچەكەی جێرارد كۆنترە و دەنگدانەوەیەكی گەورەی تۆماركردووە (لە كۆممێنتدا لینكی هەردوو ئاوازەكە دادەنێم).\nسینەماتۆگرافی زنجیرەكە تەواو واقیعییانە و بێ سكرێپتە. بە شێوەیەكی تایبەت دیمەن و ڕووداوەكان لەلایەن ئەو كەسانەوە گیراوە كە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە لایەنەكانی جەنگەوە هەبووە، ئەو كەسانەی ڕۆڵیان هەبووە لە گرتنی دیمەنەكاندا كارەكتەری جیاوازی نێو جەنگەكا بوون، لەوانە: ڕۆژنامەنووسانی جەنگ، سەربازان، شەڕكەرانی بەرگری فەڕەنسی و كەسانی تایبەت و هاووڵاتییان. زنجیرەكە خاوەن ڕەنگە و هەموو ئەو گرتانەی مۆنۆكرۆمن هەموو ڕەنگسازییان بۆ ئەنجام دراوە. تاكە دیمەن و گرتەكان، ئەوانەی وەك خۆیان دانراونەتەوە و هیچ گۆڕانكارییەكیان بۆ نەكراوە لە ڕووی ڕەنگسازییەوە، ئەو گرتانەن كە دەربارەی هۆڵۆكۆست گیراون. ئەمانە وەك خۆیان و بەبێ هیچ دەستكارییەك لەنێو زنجیرەكەدا دانراونەتەوە. ئەمەیش هۆكار و ئایدیۆلۆجیایەكی مرۆیی درامیی لە پشتە.\nلە هەندێك جێیشدا، كوشتن و كەوتنی سەربازەكان لە نواندن دەچێت. هاوشێوەی فیلمە كلاسیكەكان، كاتێك كارەكتەرێك فیشەكی بەردەكەوێت و بە شێوازێكی درامی و هەڵسوكەوتێكی عاتیفییانە (جووڵەی دەست و پێیەكان و شێوازی كەوتن) دەمرێت، بینەر وا هەست دەكات، كە كات خاو دەبێتەوە وە یاخود ئەوەی دەكوژرێت و دەمرێت دەیەوێت وەها خۆی نیشانی كامێرا بدات كە مردنی ئەم تراجەدیایە و پێویستە لەگەڵیدا بگریت. ئەمە بۆ هەندێك لە گرتەكان ڕاستە.\nپێشنیار دەكەم بیبینن، دۆكیۆمێنتارییەكی تەواوە و دەتوانین بەم شێوازە لە فیلم بڵێین دۆكیۆمێنتاریی. ماددەكان، توخم و ڕەگەزەكان، لایەن و كارەكتەرەكان هەموو نائاگا و ڕاستەقینەن. ئەوەی هەیە ترس و ململانێیە بۆ مانەوە نەوەك چاوی كامێراكان، هەروەك ئەو فیلمانەی لەسەر ژیانی ئاژەڵان بەرهەمدەهێنرێن!.


مانگی ئاییندە Windows Blue دەوەشێنرێت | kurditgroup\nمانگی ئاییندە Windows Blue دەوەشێنرێت\nهەرچەندە وەشاندنی ویندۆز ٨ ساڵێکی تێنەپەڕاندووە ، مایکرۆسۆفت سەرقاڵی وەشاندنی ویندۆزیکی نوێیە بەناوی Windows Blue .\nبەڕێوەبەری ویندۆز لە مایکرۆسۆفت [b]جولیە لارسن گرین[/b] ئەم هەواڵەی پشتڕاستکردەوە و ڕایگەیاند کەوا مایکرۆسۆفت مانگی ئاییندە(جۆزەردان) لە کۆنفرانسی ساڵانەی Build لە سانفرانسیسکۆ وەشانێکی تاقیگاری ویندۆزی نوێ Windows Blue دەوەشینێت بەناوی " Public" .\nبەپێی ناوەکەی بێ ئەم وەشانە هەموو کەسێک ئەتوانێت دایبگرێت و تاقیبکاتەوە.\nپێدەچێت ئەم پەلەپەلەی مایکرۆسۆفت لەبەر ئەو ڕەخنانەبێت کەلەلایەن ڕیژەیەکی زۆر لە کۆمپانیاکان و بەکارهێنەرانەوە لێیگیران، لەوانە لابردنی Start Menu لە ویندۆز ٨ دا.\nوەکو ژمارەی وەشان ئەم وەشانە بەوەشانی ناوەند هەژماردەکرێت، وەشانێکە زۆر چاکسازی و گۆڕانکاری لەخۆ دەگرێت.\nبە وتەی جولیە خان مایکرۆسۆفت کاتێکی زۆری تەرخانکردووە بۆ ئەو ڕەخنەو پێشنیارانەی کەلەلایەن پێشخەران و بەکارهێنەران و کۆمپانیاکانەوە نێردراون بۆیان دەربارەی کەموکوڕیەکانی ویندۆز٨.\nئەگەرێکی زۆر هەیە کە یەکێک لەو کردارانە گەڕانەوەی Start بێت، هەروەها لەم وەشانەدا بوار دەدرێت بە بەکارهێنەر، ئەگەر بخوازێت ڕاستەوخۆ بچێتە سەر ڕوومێز لەجێگەی ئەوەی ئاپەکانی بۆ بکرێتەوە، وەکو ئێستا لە ویندۆز٨ دا هەیە، بەمەش مایکرۆسۆفت دەیەوێت دڵی ئەو ڕیژەیەی بەکارهێنەران بداتەوە کە بەلابردنی start لەدەستیچووبوون.\nهەروەها مایکرۆسۆفت بەنیازە وەشانی Intenet Explorer 11 لەگەڵ ئەم وێندۆزەدا بوەشنێت، جگە لەوەش چەند گۆڕانکاریەکی تر لە بواری پاراستن و بوارەکانی تردا کراوە.\nشیاوی باسە هێشتا مایکرۆسۆفت بەرواری وەشاندنی وەشانی کۆتایی ویندۆزی دیاری نەکردووە، بەڵام بەپێی سەرچاوەکان پێدەچێت کە لەمانگی گەلاوێژ یا مانگی ڕەزبەردا بوەشێنرێت.\n1 / Kameran2013\nپێم وایە ئەم وێندۆزە لە تەواوی ویندۆزەكانی پێشووی باشتر دەبێت، ئەویش بەهۆی ڕەچاوكردنی ئەو ڕەخنانەی لە ویندۆزەكانی پێشوو گیراون.\nئەم هەموو سێرڤس پاکە چییە!؟\nحاڵم بە حاڵتان نەبێ لەو سەرئێشەیە!\nسیا ئەوەی ئەمجارە سیستەم پاکە :)\nبەفەرمی وەشانی Windows 8.1 ە، چونکە سێرڤس پاک نەما، بەڵام لە ڕاستیدا هەر سێرڤس پاکە.\nکاک ئاراس شا بە تاقەتتان لەسەر ئەو بەزمەی، بەڵام لای من ناون وە بێ ناوەڕۆک و گۆڕانکاری و بنتەممەڵی دەبینم!\nداخی هیچ نا بەس ئەو Internet explorer هەموو کەڕەتێک دەڵێ ئەو وەشانەیان فایەرفۆکس و کرۆم و ئەوانی تر دەنێرێتەوە ماڵەوە، هەر جارێکیش وەشانی نوێ دەردەکەن ڕێژەی بەکارهێنانی ئەو وێبگەڕە نزمتر دەبێتەوە :)\nدەستخۆش کاک زاندی.\nوەڵا کاکە بڕوا، ئەگەر پیاو بیەوێت سزای زەوقی خۆی بدات، تەنها هەفتەیەک ئەو ئێکسپلۆرەرە بەکار بەرە!\n8 / BrYaR_HawlerY\nدەستخۆش کاک زەندی ،\nکاک Kurdish EAgle تۆهەرلەگەڵ ویندۆز خەریکیت یان کردت بەلینکوس ؟\nکاک بڕیار، لینوکس بوو، لە زانکۆ کە هەندێ جار دەبوو لاپتۆپمان بردبا و ئەو شتانە، مامۆستاکەم گوتی دەبێ تۆش بیگۆڕیت بۆ ویندۆز ٧ چونکە ئێمە مەنهەج و کارمان لەسەر ئەوە. ئیتر گۆڕیم -_-\nکاک هەڵۆ دەبوا ئەو لاپتۆپەت بدایێ بە سار مامۆستاکەت مێشکی مایکرۆسۆفتت بکردەبایێتە ماستاوسۆفت" رێز بۆ مامۆستا! مەرجە :) " ! بەڵام پێم وایە کە وینی ٨ دەبێت بە وینی ٩ !\nکاک بڕوا بە dual boot دایمەزرێنەوە :)\nمن لەمێژە ویندۆزم لەڕەگوڕیشەوە سڕییەوە ،جارجار ئەگەر کەوتەوە یادم بەشێوەی خەیاڵی دایدەمەزرێنم :)\nکاک قەزوان بەبڕوای من هەر ویندۆزی 8 ـە بەڵام وەکویاپراغ پێچاویانەتەوە ;)\nهههههههه کاک قەزوان دەبوو وامکردبا،\nکاک بڕیار، لاپتۆپەکە core i3 ـیە و شتەکانی تریشی بچووکە، کەڵکی ئەوەی نییە بە dual boot دایمەزرێنم.\nچی بەکار دەبەن لەو زانکۆیە؟ وا دەبێت/مەرجە ویندۆز ٧ بەکاربەرن!\nكاک سیا، Computer skills کە زۆرترین کرێدیتیشیان لەسەر داناوە، ویندۆز و ئۆفیسەکان دەخوێنین، ئینجا تاقیکردنەوەی ICDL، وانەی Logic design ـیش ئەو Multism ـی هەیە بۆ دروستکردنی تۆڕەکان و OR GATE و NAND GATE و تەشقەڵەکانی تر.\nبەڵام DualBoot چارەی ئەو کێشەیە دەکات، من لێرە مامۆستام زۆر بینی لەو چەشنە، بەڵام ڕۆژگار هات و ڕۆی زۆریان ئەپڵیان گرتە دەست و ویندۆز لەسەر virtual دادەمەزرێنن.\nگرنگ ئەوەیە ئێوە کۆڵ نەدەن!\nویندۆز و بەرهەمەکانی تری مایکرۆسۆفت گەر بە جوانی بخوێنرێن بۆنا، با بەردەوام بن. گرنگ ئەوەیە کە خەڵک لەوە بەئاگا بێ، هیتریش هەیە و لەوانەش باشترن.\nلام وابێت لە کوردستان هێشتا خوێندنی کۆمپیوتەر لە پۆلە سەرەتاییەکاندا بوونی نیە، هەر بۆیە دەبینیت پەیمانگای تەکنیکی کۆمپیوتەر وانەیەکیان هەیە ساڵێکی دوور و درێژ دەیخوێنن بەناوی (microsoft word) کە لەوانەیە کاری دوو هەفتە بێت نەک ٣٠ وانە لە شەش مانگدا.\nلینوکس بۆ حکومەتی هەرێم: http://kosc.org/ku_so/archives/199\n18 / Sarchia Banokay\nھیوادارم لەم ویندۆزە نوێیە کێشەی کیبۆردە سەقەتەکەی کوردی و کێشەی فۆنتی سیستەم کە پیتی (ێ) ھەردوو شێوەی سەرەتاو ناوەراست کەخالەکانی لەگەل دانییە چارەسەر بکرێت، بەلام برواناکەم تاکەکە کوردێک بە نامەیەک مایکرۆسۆفتی لەو کێشانە ئاگادار کردبێتەوە.\nکاک سەرچیا@ فۆنتی سیستەم ڕێژەی نەگۆڕ نییە ، ئەتوانی بیگۆڕێت.\nئەم کێشەیە لە ویندۆز٨ نییە، دیارە ویندۆز بلو ، ئەگەر ئەم کێشانەشی هەبێت، چارەسەر دەکرێت، چونکە تاقیگارییە، من ئەو ویندۆزەم دانەگرتووە، ئەگەرنا ڕاپۆرتکردنی کێشەکان کارێکی ئاسانە، هەموو کەسە دەتوانێت بیانکات.