پشکی سلێمانی دەدرێت بە کێ؟\n2022.05.23 - 14:43\nسەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان لە پەرلەمانی کوردستان ڕایگەیاند، حکومەتی هەرێم ڕۆژانە 400 هەزار لیتر بەنزینی 690 دیناری لە پشکی سلێمانی دەداتە کۆمپانیایەک و بۆ سلێمانیی نانێرێت.\nعەلی حەمەساڵح، سەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان لە پەرلەمانی کوردستان لە تۆمارێکی ڤیدیۆییدا (دووشەممە 23-5-2022) ڕایگەیاند، "ماوەی 21 ڕۆژە لە سنوری سلێمانی، هەڵەبجە، ئیدارەکانی گەرمیان و ڕاپەڕین و هەندێک ناوچەی دهۆک و هەولێر بەنزینی 690 دیناری دابەش نەکراوە."\nوتیشی، "هۆکارەکەی ئەوەیە لەدوای ئەوەی چەند مووشەکێک ئاڕاستەی سنوری کۆمپانیای کار کران، لەوکاتەوە ناردنی ئەو بەنزینە ڕاگیراوە، چونکە بەنزینەکە بەغدا دابینی دەکات، بەڵام لە کۆمپانیای کار بەرهەمدەهێنرێت."\nئاماژەی بەوەشکرد، "حکومەتی هەرێم خۆی ڕۆژانە 25 هەزار بەرمیل نەوت دەپاڵێوێت و یەک ملیۆن لیتر بەنزینی هەیە، ئەو یەک ملیۆن لیترە لەبری ئەوەی بە یەکسانی بەسەر شارەکاندا دابەش بکرێت، سەرجەم بەنزینەکە لیتری بە 640 دینار دەدات بە کۆمپانیای سەن ئۆیل، ئەویش بە 660 دینار دابەشی دەکات بەسەر چەند بەنزینخانەیەکدا."\nئەو پەرلەمانتارە دەشڵێت، "ئەوە لەکاتێکدایە، لە شاری هەولێر لە بەنزینخانەکاندا بەنزینی کار هەیە بە 950 دینار دەفرۆشرێت کە ئەوە بەنزینی ناوخۆیە و نابێت بەوشێوەیە بفرۆشرێت."\nئاماژەی بەوەشکرد، "من چەندین جار وتومە ئەو یەک ملیۆن لیترە 400 هەزار لیتری پشکی سلێمانییە، بەڵام دوو ساڵە لیترێک بۆ سلێمانی نەنێردراوە، بەداخەوە نوێنەرانی سنوری سلێمانی لەوە بێدەنگن."\nشاناز ئیبراهیم ئەحمەد پۆستێکى نوێی لەناو یەکێتى پێدرا\n2022.06.08 - 19:02


ئایا كورد لە ئێستادا سەرکردەی ھەیه ؟\nڕێبـیـن مـستەفـا شـێـخ 2022.04.21 12:52 AM\nڕێبـیـن مـستەفـا شـێـخ\nبیرمەند و حەکیم و فەیلەسوف و کۆمەڵناسی جیھانی ئیسلامی ئەبو نەسر محمد فارابی کە زۆرجار لە دوای مامۆستای یەکەم ئەرستۆ ناوی دێت فاڕابی ھەڵگری نازناوی مامۆستای دووەمە لە جیھانی ئیسلامی"مـعلـم الثـانـي". لە ساڵی "٨٧٠ - ٩٥٠"ی زاینی ژیاوە، فارابی شارەزایی زمانەکانی عەرەبی و فارسی و تورکی بووە، ئەمە جگە لەوەی پسپۆری چەند کایە و بوارێکی جیاواز بووە لەوانەش: کۆمەڵناسی، سیاسەت، ئایین و شەریعەت، یاسا و ئەدەب...ھتد. فارابی چەندین بابەت و پرسی جیاوازی ھێناوەتە سەر خوانی بیرکردنەوەی فەلسەفی و کۆمەڵایەتی لە جیھانـی ئیسلامی لەوانە، شاری فازیلە، میتۆدی توێژینەوە و لێکۆڵینەوە، تایبەتمەندیەکانی سەرکردایەتی کردن، جۆرەکانی کۆمەڵگا مرۆییەکان کۆمەڵگای فاضیل و کۆمەڵگە نەزانەکان...ھتد\nلێرەدا تەنھا دەمەوێت باسی سەرکردە و کواڵێتی سەرکردە بکەم، "المدینة الفاضلة" لە دیدی فارابی ئەو کۆمەڵگایەیە کە بەختەوەری و خۆشبەختی بۆ ئەندامانی کۆمەڵگاکە دابین دەکات، لە نێوانی ئەندامانی کۆمەڵگا ھاوکاری و سازان ھەیە، ھەریەکەیان بەئەرکی سەرشانی خۆی ھەڵدەستێت کە کۆمەڵگا و سەرکردایەتی کۆمەڵگا بۆی دادەنێن، واتا لە "المدینة الفاضلة" بەختەوەری ئەوکاتە وەدی دێت کە ئەندامان بەو کارە ھەڵبستن کە بۆیان دەستنیشان کراوە و لەگەل سرووشتی خۆیان دێتەوە، بەبۆچوونی فارابی کۆمەڵگەی "فاضل" ئەو کۆمەڵگایەیە کە خودانی سەرۆکێکی ڕەسەن و خۆڕسکە، پێویستە تاکەکانی کۆمەڵگاش گوێڕایەڵ و گوێ لەمستی فەرمایشت و پەیڤەکانی سەرۆک بن، واتا پێویستە لەسەر ئەندامانی کۆمەڵگا لەسەر بنچینەی فەرمایشتەکانی سەرۆکەکەیان بڕۆن لە دیدی فاڕابی جێبەجێکردنی ڕێنمایی و فەرمایشتەکانی سەرۆک زامنی بەختەوەری و چاکەیە لە کۆمەڵگەدا.\nئەی تایبەتمەندیەکانی سەرۆک چین؟ بەچی جیادەکرێتەوە، ھەڵگری چ سیفات و تایبەتمەندیەکە کە جیای دەکاتەوە لە وانی دیکە ؟\nلێرەدا ئاماژە بەگرنگترین سیفات و تایبەتمەندیەکانی سەرۆک و سەرکردایەتی دەکەین، بەبڕ وای فارابی سەرۆک ناتوانێت سەرکردایەتی کۆمەڵگە و ئەندامانی بکات ئەگەر ھەڵگری ئەم تایبەتمەندیە سرووشتی و ژینگەییانە نەبێت.\n*گرنگترین تایبەتمەندییە سرووشتیەکان کە پێویستە لە سەرۆکدا ھەبن ؟\n١:پێویسته هه‌موو ئه‌ندامانی له‌شی ساغلەم و ته‌واو بن و هه‌ر ئه‌ندامێكی جەستەی به نیازی جێبه‌جێكردنی كارێك بوو به‌ئاسانی بتوانێت جێبەجێی بکات.\n٢:ده‌بێت بەئاسانی و بەباشی له‌شتەکان تێبگات و وتاربێژ هه‌رچی پێده‌ڵێ له‌مه‌به‌سته‌كه‌ی تێبگات.\n٣:ده‌بێ ئه‌وه‌ی كه تێیده‌گات و ده‌یبینێ و ده‌یبیستێ, جوان له‌به‌ری بكات و له‌بیری نه‌چێته‌وه.\n٤:ده‌بێت زرنگ زیره‌ك بێت, به‌جۆرێك به كه‌مترین و بچوكترین نیشانه بزانێ مه‌به‌ست چییه له‌و نیشانه‌یه.\nدەبێت سەرۆک دانا و حەکیم بێت، خودانی فەلسەفە و حیکمەت و زانست بێت، شارەزایی لە لاینی تیۆری و پراکتیکی ئەم بوارانە ھەبێت\n٥:دەبێت به‌جوانی قسه‌بكات, زمانزان و زمانپاراو بێت و بتوانێ گوزارشت بكات له‌وه‌ی له‌ھزر و مێشکیدایە.\n٦:حه‌ز له‌خوێندن و خوێندنەوە بێت، زه‌حمه‌تی پرۆسه‌ی فێربوون ئازاری نه‌دات و ئه‌و ماندوبونه‌ی توشی ده‌بێ له‌پێناوی فێربوون پێی ناخۆش نه‌بێت.\n٧:دەبێت هه‌ڵپەی خواردن و خواردنه‌وه و كاری سێكسی نه‌كات و خۆی دوربگرێ له یاریكردن و ڕقی له‌و خۆشییه بێت كه‌له‌وانه‌وه ده‌سگیری ده‌بێت.\n٨:دەبێت ڕاستگۆ بێت و مرۆڤی ڕاستگۆیی خۆشبوێت و ڕقی له‌درۆ و مرۆڤی درۆزن بێت.\n٩:مرۆڤێكی قورس و گران بێت و حه‌ز به سه‌ربه‌رزی بكات و خۆی به گه‌وره‌تر بزانێ له‌هه‌ر كارێك ناشیرین بێت بۆ مرۆڤ, پول و پاره و ماڵی دونیا به‌لایه‌وه گرنگ نه‌بێت.\n١٠:حه‌زی له دادگه‌ری و دادپه‌روه‌ران بێت و ڕقی له سته‌م و سته‌مكاران بێت.\n١١:مرۆڤێكی میانڕه‌و بێت له‌ته‌ك مرۆڤی كه‌للە ڕه‌ق و سه‌ركه‌ش و منجر ئه‌گه‌ر داوای دادپه‌روه‌ری لێكرا, به‌ڵام ئه‌گه‌ر داوای كارێكی ناشیرین و سته‌می لێكرا له‌وكاته‌دا ده‌بێ كه‌للە ڕه‌ق بێت و ملكه‌چ نه‌بێت.\n١٢: پێویستە خاوەن بڕیار بێت و باوه‌ڕی به‌هێز بێت و له‌سه‌ر ئه‌نجامدانی ئه‌و كاره‌ی كه پێیوایه ده‌بێت بكرێت و به‌هه‌ڵمه‌ت و نه‌ترس بێت و كه‌سایه‌تی لاواز نه‌بێت.\nگرنگترین ئەو تایبەتمەندییانە چین سەرۆک لە ژینگە و دەوروبەر و کۆمەڵگە وەریان دەگرێت ؟\n١: دەبێت توانا و ھێزی ھەڵێنجانی ھەبێت و لەم کارەش پشت بە سەرکردەکانی تری "المدینة الفاضلة" ببەستێت و ھاوشێوەی ئەوان بێت.\n٢:دەبێت سەرۆک ئاگاداری ڕێسا و یاساکانی پێش خۆی بێت و پارێزگاریشیان لێبکات، ھەروەھا دەبێت ھاوشێوەیی سەرکردەکانی پێش خۆی چاکەکار و فەزیلەتمەند بێت.\n٣:خاوەن دونیابینی و مێشکێکی فراوان بێت دەربارەی دۆخی کۆمەڵگە و شار و بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیش پشت بە دونیابینی خۆی و سەرکردەکانی پێش خۆی ببەستێت.\n٤: دەبێت سەرۆک دانا و حەکیم بێت، خودانی فەلسەفە و حیکمەت و زانست بێت، شارەزایی لە لاینی تیۆری و پراکتیکی ئەم بوارانە ھەبێت.\n٥:دەبێت توانا و ھێزی ھاندانی ھەبێت بۆ کاری چاکەکاری و دەبێت ئەندامانی کۆمەڵگە بەرەو چاکە و فەزیلەت ھانبدات و ئاڕاستەیان بکات.\n٦:دەبێت سەرۆک لە کاروباری سەربازی و جەنگیدا شارەزا و پسپۆر بێت بتوانێت بەرگری لە کۆمەڵگە و شار و ئەندامانی بکات، چونکە خاوەنی بەرزترین پێگەی سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتیە لە کۆمەڵگە و شاردا.\nحەکیم و فەیلەسوفی مەزن فارابی كۆتایی به ژماردنی ئه‌م سیفه‌ته جوانانه دێنێ كاتێك ده‌ڵێت" ئه‌گه‌ر یه‌كێك كاروباری شارێك به‌ڕێوه‌به‌رێت ئه‌گه‌ر ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی تێدا نه‌بێت ئه‌وه شاره‌كه پاش ماوه‌یه‌ك وێران ده‌بێت" لێرەدا پرسیارێکی بچنینەیی و ڕیشەیی خۆی قوت دەکاتەوە ئایا سەرکردەکانی کۆمەڵگای کوردی ھەڵگری چ سیفاتێکی سەرکردەن، ئایا کورد لە ڕابردوو و لە ئێستاشدا سەرکردەیی ھەبووە؟ ئایا سەرکردەکانی کورد شایەنی ئەوەن ببنە پێشەوا و ڕێبەری کۆمەڵگای کوردیی بەبێ ئەوەی ئەو تایبەتمەندیانەیان تێدا بێت کە فارابی باسیان دەکات؟


گرووپێکی فەیسبووک ژنێکیان لە توندووتیژی ڕزگار کرد - Radio Sweden Kurdish - ڕادیۆی سوید - Radyoya Swêdê | Sveriges Radio\nبەڕێوەبەرانی گرووپی کچانی کوردی سوید لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک. لە ڕاستەوە: کامیار سەردار، ئەڤین چرایی و هێلین مەهمی. وێنە: نیشتمان ئیراندوست\nگرووپێکی فەیسبووک ژنێکیان لە توندووتیژی ڕزگار کرد\nبڵاو کرایه‌وه onsdag 14 december 2016 kl 09.26\nماوەیەک پێش گروپێکی تایبەت بە کچانی کورد لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی فەیسبوک بە ناوی (Kurdiska tjejgruppen) چیرۆکی دایکێکیان بڵاو کردەوە، کە بە نهێنی داوای ئامۆژگاریی و ڕینمایی لە ئەندامانی گروپەکە کردبوو.\nهێلین مەهمی یەک لە سێ بەڕیوەبەرانی گروپەکە، یەکەم کەس بوو کە پەیامەکەی وەرگرت. لە سەرەتاوە کەمێک گوومانی لە بەسەرهاتەکە بوو بەڵام زۆر کەوتە ژێر کاریگەریی ئەو چیرۆکە دەڵتەزێنە.\nئێوارە درەنگان بوو کاتێک هێلین پەیامەکەی لە سەر دیواری گروپەکەیان بڵاو کردەوە. ئەندامانی گروپەکە زۆر خێرا چالاک بوون و بە ئامۆژگارییەکانیان هەوڵیان دەدا یارمەتی ئەو دایکە لێقەوماوە بدەن.\nجێی باسە ئەم ژنە لە تەمەنی منداڵیدا بە زۆر دراوە بە شوو و ئێستا سێ منداڵی هەیە. ژیانی لەگەڵ هاوسەرەکەی پڕ بوو لە بێڕێزیی و زۆر جار لێی دەدرا. بەڵام بڕیاری جوودابوونەوە لە ناو بنەماڵەی ئەواندا مەحاڵە. هەر بۆیە ئەم دایکە، بێڕێزیی و ئازارەکانی تەحەموول دەکرد. تا ماوەیەک لەمەوپێش، مێردەکەی داوای لێ کرد سەفەرێکی کورت بۆ کوردستان بکەنەوە. کاتێک دەگەنەوە ئەوێ، پیاوەکە پاسپۆرتەکان دەبات و هیچ پارەش ناداتە ژنەکەی. ماڵ و ژیانی ئێرەشیان هەروا بەجێ هێشتووە. جگە لە بێڕێزیی و لیدانەکان لە کوردستان ئەم ژنە لە خەمی ژیانی سویدیش بوو. هەر بۆیە وەک دوایین ڕێگاچارە پەنای بردە بەر ئەو گروپە تایبەتەی فەیسبووک.\nئەڤین چراییش یەکێکی تر لە بەڕێوەبەرانی گروپەکەیە و دەڵیت لە سەرەتاوە چەند کەس لە گرووپەکەدا باوەڕیان بەم چیرۆکە نەدەکرد. پێیان وابوو درووستکراوە و تەنیا بە دوای پارەوەیە. بەڵام پێشنیاری پارە کۆکردنەوە لە لایەن ئەندامانی گروپەکەوە دەستی پێکرد.\nکاتێک پێشنیاری پارە کۆکردنەوە هات، لە ماوەی ڕۆژێکدا پارەیەکی زۆر کۆ کرایەوە. ئەندامانی گرووپەکە بە خەمخۆرییەوە پارەیان بۆ هێلین فەهمی دەنارد و دوواتر پارەکە بۆ ئاشنایەکی ژنەکە لە کوردستان بەڕێ کرا.\nلە ماوەی دوو سێ ڕۆژدا ژنەکە بە هاوکاری ئاشنایەکیان لە کوردستان، پاسپۆرتەکانی دۆزیەوە و بلیتی کڕی. ڕۆژی سەفەرەکە، کە ماڵ چۆل بوو کەڵکی لەو دەرفەتە وەرگرت و لەگەڵ منداڵەکانی لە ماڵ چووە دەر. هەر ئەو ڕۆژە کاتێک گەیشتەوە سوید پەیوەندی بە هێلینەوە گرت و بە دەنگی خۆشحاڵی و لەرزانەوە سپاسی خۆی دەربڕی.\nبەڕیوەبەرانی گرووپەکە ئەمڕۆ زۆر دڵخۆشن کە ژنێکی بێدەسەڵاتیان لە دەستی زۆڵم ڕزگار کردووە. ئەڤین، کامیار و هێلین شەوانە خەویان خۆشە، شانازی بەو گرووپەوە دەکەن و دڵخۆشن گەر توانیبێتیان ببن بە پەناگای کەسانی لێقەوماو.


Friday, 09.17.2021, 22:00\nرۆژی دوو شه‌ممه هێزیكی ده‌زگای زانیاری، دەستیگرت بەسەر حەوت ئۆتۆمبیلی كۆمپانیایه‌كی نزیك مه‌حمود سه‌نگاوی.\nسەرچاوەیەک بە کوردستانپۆستی راگەیاند، کە ئەم دیاردەی ھەڵکوتانە سەر بازرگان و پارەدارکان لە سلێمانی دیردەیەکی نوێیە، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسانە سەر بە لاهوری شێخ جەنگیین و بەهۆی لاهورەوە بوونەتە خاوەنی ئەو سەرمایە و پارانە. مەحمود سەنگاونیش بە یەکێک لە هاوکار و لایەنگرەکانی لاهور دادەنرێت\nسەرچاوەکە دەڵێت دوای ئەوەی ئەو رۆژە بە فەرمانی ئەژی ئەمین بەرپرسی دەزگای زانیاری یەکێتی ھەڵدەکوترێتە سەر کۆمپانیای موجازەف بۆ بازرگانی ئۆتۆمبیل و زیاتر لە حەوت ئۆتۆمبیلی گولە نەبڕ (درع)ی ئەو کۆمپانیایە دەبەن .\nئەژی ئەمین بەرپرسی دەزگای زانیاری\nبە قسەی خۆیان ئەمە لە کاتێکدایە،کە ئەو کۆمپانیایە ئەو ئۆتۆمبیلانەی لەسەر داواکاری چەند کەسێك ھێناوە ، یەکێك لەو کەسانە محمود سەنگاوی ئەندامی مەکتەب سیاسی یەکێتیە .\nدوای بردنی ئۆتۆمبیلەکان خاوەنی کۆمپانیاکە ئاگاداری محمود سەنگاوی دەکاتەوە، محمود سەنگاویش زۆر توڕە دەبێت و تەلەفون بۆ ئەژی ئەمین دەکات، بە جنێودانەوە پێی دەڵێت ئەگەر بەزوویی ئەو ئۆتۆمبیلانە نەھێننەوە ئەوا خۆت و ئاغاکەت فێر دەکەم چۆن ڕێز لە بازرگانان و ھاوڵاتیان بگرن .\nدوای تەلەفونەکەی محمود سەنگاوی، ئەژی ئەمین بەخێرایی ئۆتۆمبیلەکان دەگەڕێنێتەوە بۆ کۆمپانیاکە و داوای لێبوردنیش لە مەحمود سەنگاوی دەکات.


ماڵپەری فیردەوس | حیکمەت لە بانگدان چییە ؟\nسەردێری پرسیار:حیکمەت لە بانگدان چییە ؟\nبەرواری دانان :2019-07-19 کۆدی پرسیار:1312\nپرسیار : حیکمەت لە بانگدان چییە ؟\nوەڵام : زانایان دەڵێن بانگ دان چەند حیکمەتی ھەیە :\n(١) دیارخستنی شعائیری ئیسلام و وشەی تەوحید .\n(٢) ڕاگەیاندن بە داخل بوونی کاتی نوێژ .\n(٣) ڕاگەیاندن بۆ شوێنی نوێژ کردن بە کۆمەڵ .\n(٤) بانگ کردنی خەڵک بۆ نوێژی بە کۆمەڵ .\n(٥) ڕاگەیاندن ئەوە کە ئەم ولاتە ولاتی ئیسلامە .\nشرح النووي على مسلم ج٤ لاپەڕە ٧٧ ، الفواكه الدواني ، للنفراوي ج١ لاپەڕە ٤٤٩ .


بیابانی نەینەوا له پاشماوەکانی داعش ئەمینده‌كرێت\nزنجیرەیەک ئۆپەراسیۆن لە دەستپێکی ئابەوە رێگرییان لە هەوڵەکانی دزه‌كردنی داعش كردووه لەڕێی سنووری عێراق-سوریاوە و حەشارگەکانیان لە ناوچەیەکی بیابانی گەورە ئاشکراکردووە.\nکاروانێکی سوپای عێراق لە 8 تەمموز هەڵیکوتایە سەر ناوچەکانی باشور و خۆرئاوای پارێزگای نەینەوا بۆ گەڕان بە دوای پاشماوەکانی داعش و حەشارگەکانیاندا. [خاوەنی وێنە: وەزارەتی بەرگری عێراق]\nهێزەکانی عێراقی رایانگەیاند کە ناوچەیەکی بەرفراوانی بادیە (بیابان)ی نەینەوا لە نزیک سنووری سوریا ئەمینکراوە دوای زنجیرەیەک ئۆپەراسیۆن، کە لە دەستپێکی ئابەوە دەستیانپێکرد و پاشماوەکانی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)یان ده‌كه‌نه ئامانج.\nفەرماندەی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوا لیوا ئیسماعیل مەحەلاوی بە دیارونای وت ئۆپەراسیۆنەکان قەزەکانی حه‌زه‌ر و به‌عاجیان كردۆته ئامانج له خۆرئاوای نەینەوا بەرەو ناوچە سنوورییەکە لەگەڵ سوریا و لە باشوریشەوە بەرەو پارێزگای ئەنبار.\nوتی ئۆپەراسیۆنەکانی گەڕان و پشکنین -- گەورەترین ئۆپەراسیۆن لەوکاتەوەی لە کۆتاییەکانی2017 داعش تێکشکێنرا -- تەرکیز دەخاتە سەر بەدواکەوتنی پاشماوەکانی داعش کە لە شەڕەکانی ئازادکردن دەربازیان بووە و خۆیان لە ناوچە بیابانیەکانی نەینەوا رزگارکردووە و ئاماژەیکرد بۆ ئەوەش کە زۆربەی میلیشیاکان خەڵکی ناوچەکەن.\nتەواوی ئەو حەشارگانەی داعش کە دەکرێنە ئامانج بەگوێرەی چەند پلانێکن کە لەلایەن سەرکردە ئەمنی و هەواڵگرییەکانه‌وه دانراون و ئاماژەیکرد بۆ ئەوەش کە نزیکەی 200 کیلۆمەتر دووجا خاک گەڕان و پشکنینی بۆ کراوە و ئەمینکراوە.\nیەکە خێڵەکییەکانی عێراق لە خۆرئاوای ئەنبار ئۆپەراسیۆنێکی گەڕان و پشکنینیان ئەنجامدا لە 3 تەمموز لە بیابانی ناوچەی فوڕاتی سەروو، کە دەکەوێتە تەنیشت پارێزگای نەینەوا. [خاوەنی وێنە: هێزی خێڵەکی فوڕاتی سەروو]\nمه‌حه‌لاوی وتی ئەو ئۆپەراسیۆنانە "هەلی ئەوە لە چەکدارانی داعش دەستێنێتەوە كه هەناسە بدەن و شوێنپێی خۆیان پته‌وبکەن".\nوتی مەترسییەکان کەمبوونه‌تەوە لەکاتێکدا تەنیا چەند تیرۆرریستێکی کەم شوێنی حەوانەوە و حەشارگەیان ماوە لەو ناوچانەی ئۆپەراسیۆنەكانیان لێیە و ئەوانی تر هەمووی ئاشکراکراون.\nمه‌حه‌لاوی وتی فەرماندەیی نەینەوا کاردەکات بۆ فراوانکردنی مەودای ئۆپەراسیۆنەکان و زیادکردنی هەنگاوەکانیان لە داهاتوودا.\nوتیشی: "لە چەند هەفتەی داهاتوودا، چەند ئۆپەراسیۆنێکی بەرفراوانی گەڕان و پشکنین لە چەند ناوچەیەکی جیاواز ئەنجامدەدەین کە ناتوانین لە ئێستادا ئاشکرایان بکەین" و جەختیشیکردەوە کە تەواوی ئەو ناوچانەی پاشماوەکانی داعش دەیانەوێت تێیاندا شوێنێکیان دەستبکەوێت دەکرێنە ئامانج تا نەینەوا "بەتەواوی پاکدەبێتەوە".\nهیچ داڵده‌یه‌كی ئه‌مین نییە\nفەرماندەیی نەینەواش چالاکانە پارێزگاریده‌كات لە سنووری سوریا بۆ رێگریکردن لە دزه‌كردنی نایاسایی.\nلە بەیاننامەیەکی 14 ئابدا، وەزارەتی بەرگری رایگەیاند کە سوپای عێراق "لە هێرشێکی ناکاودا 31 تیرۆریستی دەستگیرکرد کە هەوڵیانده‌دا سنووری سوریا ببەزێنن،" لە یەکێک لە گەورەترین ئۆپەراسیۆنەکانی لەمجۆرەدا لەمساڵدا.\nفەرماندەی خێڵی ئەنبار، شێخ قەتەری سەمەرمەد عوبێدی بە دیارونای وت هەماهەنگییەکی سەربازی لەئارادایە بۆ ئەمینکردنی تەواوی ناوچە بیابانییەکەی نێوان پارێزگاکانی ئه‌نبار و نه‌ینه‌وا، له باکوری رووباری فورات.\nوتی فەرماندەییەکانی جەزیرە و نەینەوا چەند ئۆپەراسیۆنێک ئەنجامدەدەن بە بەشداریی هێزه خێڵەکییه‌كان، "بۆ لەناوبردنی حەشارگەکانی تیرۆریستان لە خۆرئاوای وادی سەرسار، دوورگەکانی راوه، حه‌زه‌ر و بەعاج، بەرەو سنووری سوریا".\nعوبێدی وتی چەکداران "هەوڵدەدەن خۆیان وەک شوان دەربخەن کاتێک دەیانەوێت لە شوێنێکەوە بچن بۆ شوێنێکی دیکە بۆ بەدەستهێنانی پێداویستی یان هەڵهاتن"، بەڵام بەتەواوی لەلایەن هێزەکانی عێراقه‌وه قوفڵکراون بە یارمەتیی دانیشتوانی ناوچەکە و هەوڵە هەواڵگرییەکان.\nوتیشی ئەو هێزانەی کۆنتڕۆڵی سنوور دەکەن ئامادەن خۆیان سنووری عێراق-سوریا ئەمینبکەن.\nوتی یەکەکانی فیرقەی 8، کە بەشدارن لە ئەمینکردنی سنووردا، لە پرۆسەی گواستنەوەی بەشێک لە هێزەکانیاندان بۆ کەرکوک و گردەکانی حەمرین بۆ فشارخستنە سەر ئەو شانانەی داعش کە لەوێ چالاکن تا رێگەی وەرگرتنی پێداویستییەکان لێببڕن، کە ده‌گاته خۆرئاوای نەینەوا.


هۆمەر نۆریاویی: شاخانمێک خۆڕاگر وەک چیا، بوردەبار مینا دڵی دایک. | WtariKurd\n– Posted on 2018-08-20بابەتی: ئەدەبی\nهەر من لە دووریی تۆ: هەژار و داماو\nئەمە ڕاستییەکی ڕوون و خویایە کە بە درێژایی مێژوو، ڕەگەزی مێینە لە بەشێكی فرەی کۆمەڵگەی خۆرهەڵاتدا بە دیدەی نزم سەیر کراوە و هەرگیز ئەو جێگە و پێگەیەی کە شیاوی کەسایەتی بووە، بەم بوونەوەرە نەدراوە و هەردەم پەراوێز خراوە. نە خاسما ئەم پرسە لە کۆمەڵگەیەکی نەریتیی وەک کۆمەڵی کوردییدا دوو هێندە زەقتر بووە. ڕاستە خانمان لە نێو ئێمەی کورددا هەمیشە شانبەشانی پیاو کاریان کردووە و لە پێناو ژیاندا لە هیچ جۆرە فیداکاریی و گیان بەختکردنێک درێخیان نەکردووە، لێ، کە نۆرە گەییشتۆتە پلە و پۆست و مەقامەکان لە نێو ماڵبات، خێڵ و کۆمەڵدا هەرگیز مافی خۆیان نەدراوەتێ.\nئەوەی کورد بێت، بێ سێ و دوو ناوی “هەژار موکریانی” بەرگوێ کەوتووە و دەزانێت ئەم مرۆ مەزنە هەموو ژیان و تەمەنی خۆی لە پێناو نەتەوەکەیدا وەپشت سەر ناوە و ئەوەندەی کورد و دۆزی نەتەوەکەی لا گرینگ بووە، سەدی یەکی ئەو پرسە ئاوڕی لە ماڵباتەکەی خۆی نەداوەتەوە. هەر بۆیە بەداخەوە زۆربەمان ئاگاداری تەمەنێک خەباتی میهرەبانانەی ئەو شاخانمە نین کە هەر وەک خودی هەژار لەم پێناوەدا تێدەکۆشێت و فیداکاری دەکات و ئەرخەیانی بە هەژار دەبەخشێت تا درێژە بە خەباتەکەی بدات کەچی ئەم بە تەنێ باسکی هیممەت هەڵدەماڵێت و زۆر جار دوور لە هاوژین، بۆ خۆی دەوری باوک و دایک دەبینێت و وەک چیا خۆڕاگر و مینا دڵی دایک، میهرەبان و بوردەبارە. ئەرچی هەرگیز ناتوانین نکۆڵی لە ڕۆڵ و دەوری هەرە دیاری مام “عەبدوڵڵا”ی برای مام هەژار و “زێنەب”خانمی خوشکی ئەم نووسەر و شاعیرە مەزنە بکەین کە بۆ ماڵبات و خێزانەکەی هەژاری کوردپەروەر کۆڵەکە دەبن و تا ڕادەیەک خەمەکان دەڕەوێننەوە.\nهاوژینەکەی مام هەژار واتە “مەعسوومە ئەحمەدی” هەر وەک خودی ئەم کەسایەتییە مەزنە، پتر لە 30 ساڵ لە پێناو خەونەکانی هەژاری کوردپەروەردا هەڵوەدا و ئاوارەی ئێرە و ئەوێ دەبێت و لەگەڵ هەموو کێشە و ئارێشە و کەند و لەندەکاندا دەساچێنێت و قەت لەو بەختەی خۆی دەم بە گلە و گازندە نابێت. گەلێک ساڵان لە ئێراق، سووریا و باشوور ژیان وەپشت سەر دەنێت و سەرەنجامیش ڕۆحە پەپوولەییەکەی هەر لە نێو خاکەکەی نیشتماندا ئارام دەگرێت.\nنرخ و پێگەی خانمان لای هەژار موکریانی ئەوەندە بەرزە کە لە “چێشتی مجێور”ەکەیدا کە کتێبی یادەوەرییەکانی مام هەژار یان بە واتایەکی ڕاستتر ژیاننامەی ئەم مرۆ پایە بڵندەیە، ئیشارەتی پێ دەدات و هەرگیز ناتوانێت هەروا سووکێ بە لایدا تێبپەڕێت. ئەمە پەیڤی مام هەژار موکریانی سەبارەت بە مەزنیی خانمانە کە لە چێشتی مجێوردا دەنووسێت:” نازانم لە کوێم خوێندۆتەوە، دەڵێ: “پیاوان بۆ ناودەرکردن حەول دەدەن، ژنان بە فرمێسکی چاو نرخەکەی دەبژێرن…”. بەڵێ فرمێسکی خوشک و ژنی من، نرخێکی زۆر گەورەیان بژاردبوو. ئەو نرخ بژێرە فرمێسک هەڵوەرانەش وەک سەربازی بێناو وان، کەس بە هیچیان ناگرێ، بەڵام لە ڕاستیدا پاڵەوانی گەورەی داستان هەر ئەوانن. ئەگەر کاری دنیا لە ڕووی عەداڵەت بووایە، دەبووایە لە جێگەی کۆتەڵی پاڵەوانانی مێژوو، کۆتەڵی دایک و خوشک و ژنەکانیان لە مەیدانی شاراندا بەرز کردایەتەوە. بەداخەوە، کوا عەداڵەت؟ کوا دواکەوتنی حەقیقەت؟ دڵی ژن، هەر ژنێک، لە نەرمیی و بەزەییدا دەریایەکی بێ بنە و بۆ هیچ مەلەوانێکی بیرەوەر و شارەزا پەی نەداوە و هیچ زانایەک لام وایە وەک هەیە، پەی پێ نەبردووە”.\nڕاستە ڕەگەزی مێینە لە نێو ئێمەی کورددا تا ڕادەیەک جیاوازتر لە کۆمەڵگەکانی دیکە بووە و بە چاوێکی دیکە سەیر کراوە، بەڵام نابێت ئەو ڕاستییە پشتگوێ بخرێت کە بە شێوەی یەکسان وەک ڕەگەزی نێرینە هەل و دەرفەتی بۆ نەڕەخساوە یانژی نەڕەخسێندراوە و، لەبەر خەسڵەتە نەریتییەکانی زاڵ بەسەر کۆمەڵدا ڕەگەزی مێینە نەیتوانیوە لەبەر پەراوێزخران، سەدی یەکی بەهرە و تواناکانی خۆی دەربخات. هەر لەم پێوەندییەدا خودی مامۆستا هەژار بەم چەشنە باس لە وریایی و زیرەکیی هاوژینەکەی دەکات و دەنووسێت: “زۆر کوردم دیبوون،ژن و پیاو، چل ساڵ لە بەغدا ژیابوون و فێرە عارەبی نەببوون. خوایە ئەم ژنەم دەبێ بە چنگ عەرەبییەوە چۆن پێوە بێ! کەچی ساڵێکی تێ وەرنەسووڕا، وای فێر بوو کە وەک هەموو ژنە بەغدایی دیکە بۆ خۆی دەچووە بازاڕ و کەرەستەی ماڵی دەکڕی و زەحمەتی بازاڕچوونی هەموو ڕۆژەی لە کۆڵ من کردەوە”.\nخوێندنەوەی کتێبی “چێشتی مجێور”ی هەژار موکریانی، دڵی چیایی و ناخی تژی بوردەباریی و وەفای ئەم مرۆ نازەنینەمان پتر بۆ دەردەخات.\nهاوژینبوونی کەسایەتییەکی وەک هەژار لە ڕۆژگارێکی تاریک و نووتەکی وەک دوێنێدا بۆ کورد نە کارێکی هاسان دەبێت، بەڵام ئەم خانمە میهرەبانە لەم مەیدانەدا سەربەرز و سەرکەوتوو دەردەچێت.\nهەژار هەر لە کتێبی چێشتی مجێوردا بەم چەشنە یادەوەرییەکی دەگێڕێتەوە: “ڕۆژێک زۆر بە سەبرۆکە پرسی: “ئەرێ ئێمە تا کەی ماڵەوماڵ و ئاوارە دەبین؟…”\nوتم: “تۆ چاوت بەرەوژوور دەڕوانێ. لە ماڵە دۆمان بڕوانە. هەر حەوتەی لە دێیەکن، زۆریش بە ژیانی خۆیان ڕازین. وەبزانە ماڵە دۆمین…”. ئیتر نەمدیتەوە هەرگیز گلە لە بەختی خۆی بکا…”.\nئەم شاخانمە دلۆڤانە لە هەموو باراندا هاوڕێ و هاوخەم و هاوبەشی گشت سات و کاتە تاڵ و تفتەکانی ژیانی هەژاری شاعیر و نووسەر دەبێت و وەک خانمێکی بەدەست و برد و ئازا کاروباران ڕادەپەڕێنێت. مامۆستا هەژار بۆ خۆی دەگێڕێتەوە کە :” ماڵەکەمان زۆر ڕووت بوو، هەر حەسیری لێ ڕاخرابوو. نان، گەنم و پێخۆر ساوارە. مەعسووم قۆڵی لێ هەلماڵی و بە تەندوور نانی دەکرد”.\nهەژار موکریانی هەر کە پاش ماوەیەکی دوور و درێژ بە ماڵ و منداڵ شاد دەبێتەوە، فرەی پێناچێت ڕوو لە سەنگەری خەبات دەکاتەوە. خانمەکەی باش ئاگای لە حاڵی هەژاری سووتاوی کوردایەتییە کە چلۆن شەو چاوی ناچێتە خەو، هەر بۆیە بەو پەڕی میهرەبانییەوە هەست بەم پەرۆشە دەکات و پێی دەڵێت، ئەگەر نەچیت، نەخۆش دەکەویت.\nئافرەتێک دوای ئەم هەموو سەخڵەتییانەی ژیان هەر کە لە بەغدا تازە خەریکە خۆی و منداڵەکانی بحەوێنەوە، لەپڕێک بەعسی ماڵ و ژیانی تێک و پێک دەدات و ڕەنج و بەری ژیانی لەناکاو ڕەشەبای بەعس ڕایدەماڵێت. کەچی سەرباری هەموو تەنگ و چەڵەمەکانی ژیان، هەرگیز کۆڵ نادات و مژولی پەروەردە و بارهێنانی منداڵەکانی دەبێت.\nپاش هەرەسهێنان و نسکۆی شۆڕش لە ناوەڕاستی هەفتاکان کە مام هەژار هاوڕێی بارزانییەکان (بارزانییەکان، لێرەدا مەبەست کوردانی باشوورە کە لە باری هزریی و سیاسییەوە لە مەلا مستەفا بارزانی نزیک دەبن) لە شارۆچکەی “عەزیمییە”ی سەر بە “کەرەج” دەگیرسێنەوە، ڕۆژانێکی دی ژیان بۆ خۆی و خێزانەکەی دەست پێ دەکات و ئەمجار هەژار مەتەرێزی خەبات دەگوێزێتەوە بۆ نێو ماڵ و تا دوا دەمی ژیان، لەگەڵ مەعسوومە خانمی هاوژین و “ئاگری”ی کوڕ و ژن و منداڵەکانیدا پێکەوە دەژین. من بۆ خۆم وەک هاوڕێیەکی بەڕێز ئاگری(مستەفا)هەژار، کە ساڵەهای ساڵ لە ڕادیۆ کوردیی تاران پێکەوە هاوکار و برا بووینە و نهایش ئەم هەڤاڵەتی و برایەتییە هەر درێژەی هەیە، باش ئاگاداری دەوری کۆڵەکەئاسای مەعسوومە خانمم کە پاش مام هەژار چەندە میهرەبانانە وەرگری هەموو کوردێک دەبوو کە ڕووی لە ماڵەکەی هەژار دەنا. لەم بەینەدا ئەگەر یادێکیش لە دڵسۆزیی و خەمخۆریی “ماپارە” خانمی هاوژینی مستەفا(ئاگری)هەژار نەکەین، پێموایە ناحەقیی و بێوەفایی بەرانبەر بەم خانمە بەڕێزە بێت کە ساڵەهای ساڵ، بۆ مەعسوومە خانمی هاوژینی مام هەژار نە وەک بووک بگرە هەر وەک کچی خۆی بووە و خزمەتی کردووە. قەدەر وا دەبێت کە مەعسوومە خانم لە دوا ساڵانی ژیانیدا ڕوو لە باشووری کوردستان دەکات و بۆ ماوەی چەند ساڵێک لە هەولێر و لەگەڵ “زاگرۆس”ی کوڕی پێکەوە ژیان دەگوزەرێنن و سەرەنجامیش ئەوێندەرێ دەبێتە دوا مەنزڵی.\nئەوانەی دەیانەوێت پتر ئاگاداری ژیانی هەژار و ماڵباتەکەی بن، ڕەنگە خوێندنەوەی کتێبی “چێشتی مجێور” بتوانێت وەرامی بەشی فرەی پرسیارەکانیان بداتەوە و پەردە لە ڕووی ژیانی ڕاستینەی هەژار هەڵبداتەوە. بە خوێندنەوەی ئەم کتێبە، مرۆ پەی بە دەوری چیائاسای هاوژینەکەی هەژار دەبات و لای خوێنەر دەردەکەوێت کە ئەم خانمە میهرەبانە هەم چیا بووە و هەمیش سەرچاوەی وەفا و بوردەباری.\nشیاوی ئیشارەت پێدانە کە مەعسوومە ئەحمەدی، هاوژینی هەژار موکریانی ساڵی 1308ی هەتاویی(1929)لە گوندی “نۆبار”ی سەر بە بۆکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دایک دەبێت. پاش ڕۆژگارێکی دوور و درێژیش ڕۆژی 17ی گەلاوێژی 2718 ( 8ی مانگی ئەگۆستی 2018)لە تەمەنی 89 ساڵیدا لە “هەولێر”ی قەڵای کوردان کۆچی دوایی دەکات و لەسەر وەسییەتی خۆی لە “پیرمام” و نزیک لە گۆڕی خالید حیسامی (هێدی)ی شاعیر و فەلەکەدین کاکەیی ڕۆشنبیر ئەسپەردەی خاکی نیشتمان دەکرێت. مام هەژار و مەعسوومە خانم خاوەنی چوار کوڕن بە ناوەکانی شێرکۆ، ئاگری، زاگرۆس و خانی کە شێرکۆ و خانی لە هەندەرانن و زاگرۆس لە هەولێرە و ئاگری (مستەفا)یش دانیشتووی باژاڕی مەهابادە.\n• بۆ کوردستان، دیوانی شێعری هەژار موکریانی، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، چاپی چوارەم، هەولێر،2001


کاتژمێری بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ چیه ؟ زانیاری تەواوی لەسەر وەربگرە! – تۆڕی میدیایی خەڵک\nکاتژمێری بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ چیه ؟ زانیاری تەواوی لەسەر وەربگرە!\n2019/12/12 - 1:22 PM\nزۆر جار باس له سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ ده‌کرێت و په‌یوه‌ندی به کاتی نووستن و تێک چوونی خه‌و و زۆری کێش و قه‌ڵه‌ویه‌وه.\nسه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤ چیه ؟\nبریتی یه له خولێکی ( ۲٤ سه‌عات ) و ئیقاع و شێوازی ژیان و چالاکی خانه‌کان دیاری ده‌کات و له ژێر کاریگه‌ری ڕووناکی و تاریکی دایه ؛ چالاکی جه‌سته‌ی مرۆڤ به ڕۆژ زیاتره و به شه‌و که‌متر ده‌بێته‌وه ؛ سه‌عاتی بایۆلۆژی لێپرسراوه له :\n۱ ـــ نووستن و به‌خه‌به‌ر بوون.\n۲ ـــ پله‌ی گه‌رمی جه‌سته.\n۳ ـــ ڕاگرتنی هاوسه‌نگی و ڕێژه‌ی شله‌مه‌نیه‌کان له ناو له‌ش.\n٤ ـــ ئه‌رکه‌کانی تری له‌ش وه‌ک هه‌ستکردن به برسیه‌تی و ڕێژه‌ی هۆرمۆنه‌کان.\n– سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌ش له کوێ دایه :\n-هه‌موو خانه‌یه‌ک سه‌عاتی بایۆلۆژی خۆی هه‌یه به‌ڵام سێ زانا کۆمه‌ڵێک خانه‌یان له ناوه‌ڕاستی مێشک دا دۆزیه‌وته‌وه و لایان وایه که سه‌نته‌ری کۆنتڕۆڵ کردنی سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌شی مرۆڤه و له ساڵی ( ۲۰۱۷ ) پاداشتی نۆبڵیان له بواری پزیشکی و فیسۆلۆجی دا پێدرا بۆ ئه‌م دۆزینه‌وه‌یه ۰\n-سه‌عاتی بایۆلۆژی و په‌یوه‌ندی به نووستنه‌وه :\nله شه‌و و تاریکی دا هۆرمۆنی میلاتۆنین که به هۆرمۆنی خه‌و ناسراوه ده‌ڕژێرێت و به ڕووناکی ڕێژه‌که‌ی که‌م ده‌بێته‌وه و له ئه‌نجام دا ده‌بێته هۆی تێک چوونی خه‌و و کێشه‌ی نووستن و شه‌ونخوونی و دواتر چه‌ندین کاریگه‌ری نه‌رێنی ده‌بێت له‌سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ ؛ دیاره ئه‌م هۆرمۆنه له کاتی به‌ره‌به‌یان دا چیتر ناڕێژێت.\nهۆرمۆنی میلاتۆنین به لێپرسراوی سه‌ره‌کی داده‌نرێت له کۆنتڕۆڵ کردن و شێوازی کارکردنی سه‌عاتی بایۆلۆژی له‌ش و له‌لایه‌ن غووده‌ی سنه‌وبه‌ری له مێشکه‌وه به زۆری دروست ده‌کرێت و به ڕێژه‌یه‌کی زۆر که‌میش له‌لایه‌ن خانه‌کانی گورچیله و هه‌ندێ خانه‌ی تری له‌شه‌وه.\nپسپۆڕی زانستی خۆراک و نه‌شته‌رگه‌ری گشتی\nئه‌ندامی کۆلیژی ئه‌مریکی بۆ زانستی خۆراک\nبەم پێکهاتە سروشتییە ژیان بۆ نینۆکەکانت بگەڕێنەرەوە\n٩ تەمەن درێژترین ئەو بونەوەرانەی لەسەر سەوزی دەژین\nهەموان دەڵێن فینگر خراپە، بەڵام ڕاست نییە و سوودەکانی بخوێنەرەوە\n2020/06/03 - 8:32 PM\nبۆچونێکی باوە هەیە لە ناو خەڵکدا کە پێیان وایە خواردنی فنگر لە ڕووی تەندرووستیەوە خراپە و هیچ سوودی نییە، لەکاتێکدا ئەوە ڕاست نییە و تەنها بۆچونی باویی خەڵکە نەک زانست.\nتوێژینەوەیەکی نوێ لەو بارەیەوە کراوە و ئەو کاریگەریانەی خستۆتە ڕوو کە بە درێژای کات خواردنی فنگر دروستی دەکات، بەڵام توێژینەوەکە گەیشتۆتە ئەو ئەنجامەی کە فنگریش خواردنێکی ئاساییە و گەر زۆر و بەردەوام نەخورێت هیچ زیانێکی نییە و بگرە بەسوودیشە.\nئەمەی خوارەوە بەشێکە لە سوودەکانی:\n-فنگر دەوڵەمەندە بە یۆد کە پێویستە بۆ جەستە\n-بڕێکی زۆر ڤیتامین B بە جەستە دەبەخشێت.\n-ماددەکانی وەک فۆسفۆڕ و کەمێک لە ڤیتامین C بۆ جەستە دابین دەکات.\n-بەسوودە بۆ چالاککردنی گەدە.\n-توانای بەگری جەستە بەهێز دەکات.\nتاکتیکێکی کۆن بۆ چارەسەری کۆڵۆن کە تائێستاش کاریگەرە!\n2020/06/03 - 8:08 PM\nلە چینی کۆندا شێوازی جۆراوجۆر بۆ چارەسەری پزیشکی بەکار هاتووە، لە نێو ئەوانەدا ناوچەیەک هەیە پێی دەوترێت (دەریای وزە) کە دەکەوێتە خوار ناوکەوە (خاڵە سورەکە).\nچینیەکان لە کاتی نەخۆشی کۆڵۆن بە هەردوو پەنجەی (زەرنەقوتە و دۆشاومژە) پەستانیان خستۆتە سەر ئەو ناوچەیە، کە زانستی نوێش کاریگەری ئەم تاکتیکەی بۆ چارەسەر سەلماندووە.\nهەر بۆیە بەهێواشی پاڵ بەو ناوچەیەوە بنێ تا دەگەیت بە ناوچەیەک کە چیدیکە پاڵناندرێت و جێگیرە، دواتریش بە قولی هەناسە بدە، ئەم کارە دەبیتە هۆی بەتاڵکردنەوەی غازەکانی ناو کۆڵۆن.\nچارەسەرە چینیەکە بۆ بەهێزکردنی توانای سێکسی و وەرگرتنی چێژی زیاتریش لەو پرۆسەیەدا بەسوودە.\nچۆن ڕێگری لە مخۆرکەی تاڵە قژەکانت دەکەیت؟ ئەم ڕێگایانە بگرە بە!\n2020/06/03 - 4:21 PM\nلەم بابەتەی خوارەوەدا ئەو ڕیگایانەتان نیشان دەدەین کە خانمان دەتوانن بەکاری بهێنن بۆ ڕێگری لە مخۆرکەی تاڵە قژەکانیان:\n-خۆت لە بەکارهێنانی بەرهەمە جوانکاریەکانی تایبەت بە قژ یاخود موجەفیفە بەدور بگرە چونکە قژ دوچاری وشک بونەوە دەبێت و شێداری لە دەست دەدات وە دەبێتە هۆی شکانی تاڵە قژەکان .\n-دوربکەوەرەوە لە زۆر شانە کردنی قژ ، یاخود شانەی تەختە بەکار بهێنە و تەنها لەکاتی پێویستیدا بەکاری بهێنە.\n-دوربکەوەرەوە لە شتنی قژت بەشێوەی ڕۆژانە ، هەوڵبدە ٢ جار لە هەفتەیەکدا قژت بشۆیت بەڵام ئەگەر قژێکی چەورت پێوەیە و ناچاریت ڕۆژانە بیشۆیت ، هەوڵبدە شامپۆیەک هەڵبژێریت کە زیانبەخش نەبێت.\n-هەوڵ بدە لە ژەمە خۆراکەکانتدا ئەو خۆراکانە هەڵبژێریت کە دەوڵەمەندن بە ڤیتامین و مادە خۆراکیەکان بەتایبەت ڤیتامین B وەک ماسی سەلەمون ، چەرەسات ، هێلکە ، بازیلا و زۆریکە.\n-مانگانە ١ سم لە قژت ببڕە تاوەکە لە مخۆرکە ڕزگارت بێت و بەهێزی بۆ قژت بگەرێتەوە.\n-شێلانی قژت بە زەیت دەیپارێزیت لە هەڵوەرین و توشبون بە مخۆرکە ، بەتایبەت زەیتی زەیتون ،بادەم ، گوێزی هندی ، جەرجیر، یاخود تێکەڵەیەک لە هەمویان.


“سەربانی هاوین”، له جوانترین 50 شیعری دنیا/ ئا: به‌ده‌سکاریه‌وه فه‌رهاد چۆمانی – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / كولتوور / “سەربانی هاوین”، له جوانترین 50 شیعری دنیا/ ئا: به‌ده‌سکاریه‌وه فه‌رهاد چۆمانی\n“سەربانی هاوین”، له جوانترین 50 شیعری دنیا/ ئا: به‌ده‌سکاریه‌وه فه‌رهاد چۆمانی\nسێ شه‌ممه 8 ته‌مموز 2014\tكولتوور, هەواڵ 1,655 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nشیعری “سەربانی هاوین” 11 ساڵ بەر لە ئێستا بە زمانی ئینگلیزی نووسراوە و لە ساڵی 2004دا چاپکراوە. ئەمساڵیش لە ریزی شیعری شاعیرانی بەناوبانگی جیهاندا وەک نازم حیکمەت، تێد ھیوز، مارگارێت ئەتوود، ئەیدریەن میتچڵ و 45 شاعیری دیکە، هەڵبژێردرا. بڕیاری هەڵبژاردنی ئەم شیعرە لەلایەن دەزگای SouthBankdـ ەوە (ساوث بانک) دەرچوو، کە دەزگایەکی هونەرییە و تایبەتە بە مۆسیقا و شیعر و ھونەر. یەکێک لە گەورەترین فیستیڤاڵە نێونەتەوەییەکانی شیعر لە بەریتانیا لەم دەزگایە بەڕێوە دەچێت لە ژێر ناوی Poetry International Festival-دا، واتە فیستیڤاڵی شیعری نێونەتەوەیی. سایتی رۆژنامەی گاردیانی ئینگلیزی باسی لەوە کردووە کە “ئەم دەزگایە ماوەی ساڵێکە کار لەسەر خوێندنەوە و هەڵسەنگاندنی ئەو شیعرانە دەکەن کە لە ماوەی 50 ساڵی رابوردوودا نووسراون”.\nهەموو شتێک لە خۆشەویستییەکی پەنھانەوە دەستپێدەکات، ئەو دەمەی کچێکی ھەرزەکار سەیری کوڕێکی دەکات کە لەسەربان جگەرە دەکێشێت. ئەم دوو کەسە لەنێو تاریکی شەودا دووراودوور سەیری یەکتر دەکەن، هەرگیز لەگەڵ یەکتر قسە ناکەن و هیچ پەیوەندییەکیش لەنێوانیاندا دروست نابێت. دوای چەندین ساڵ کچەکە چاوی بە کوڕەکە دەکەوێتەوە و دەبینێت کە پەنجەکانی قرتاون، ئیتر نە دەتوانێت فڵچەی نیگارکێشانەکەی هەڵبگرێت و نە چیتر سیگار بخاتە نێوان پەنجەکانییەوە. ئەو کچە ئێستا تەمەنی 40 ساڵە و خاتوونی شاعیر و نووسەری کورد چۆمان هەردییە.\nئەمە دووھەمین جارە شیعرەکانی چۆمان ھەردی لە وڵاتی بەریتانیا شوێنگەی تایبەتیان پێدەبەخشرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا، چوار لە شیعرە ئینگلیزییەکانی ھەردی چوونە پرۆگرامی خوێندنی ئەدەبی ئینگلیزییەوە و تائێستاش لە قۆناغی ئامادەیی جی سی ئێس ئی-دا (GCSE) بۆ تەمەنی ١٥ و ١٦ ساڵان دەخوێنرێن. بەمشێوەیەش بۆ یەکەمینجار شیعری شاعیرێکی کورد دەچێتە پرۆگرامی خوێندنی ئەدەبەوە لە وڵاتێکی ئەوروپیدا. لەم رێگایەشەوە قوتابیانی وڵاتی بەریتانیا لە دووتوێی شیعرەکانی ھەردییەوە تەنھا ئاشنای تەکنیک و فۆرم و ناوەرۆکی ھونەری شیعرەکانی نابن، بەڵکو بۆ تێگەیشتن لە شیعرەکانیش پێویستە ئاشنای مێژوو و دۆخی سیاسی و کولتووری کوردستان بن.\nشیعرەکانیش بریتین لە: ”لەسەر سنوور، ١٩٧٩“، ”داگیرکردن“، ”مووبەقەکەی دایکم“ و ”پەنەلۆپەکانی وڵاتی من“\nئەمساڵیش بۆ دووھەمین جار ھەردی دانپیانانێکی تری وەرگرت. شیعرەکەی چۆمان هەردی وەک یەکێک لە “پەنجا جوانترین شیعری خۆشەویستی” لە جیھاندا ھەڵبژێردرا. سەبارەت بەم نرخاندنە هەردی بە رووداوی گوت: “دیارە ئەم ھەڵبژاردنە بۆ منیش موفاجەئەیەکی زۆر خۆش بوو، چونکە ئاگاداری ئەم پرۆسەیە نەبووم. تیمی ھەڵبژاردنەکە بەبێ ئاگاداری شاعیرەکان بەم کارە ھەڵساون. تاکە مەرجێکش بۆ ھەڵبژاردن ئەوە بووە کە شیعرەکە لەسەر خۆشەویستی بێت و لە ماوەی پەنجا ساڵی رابوردوودا نووسرابێت. دیارە ستایلێکی دیارکراو لە هەڵبژاردنی شیعرەکاندا نەبووە، لە شێوازی (سۆنێت)ەوە تێیدایە (کە شکسپیر زۆر بەکاریهێناوە) تا شێوازی مۆدێرن و شیعری ئازاد”.\nمانەوە و هەڵگرتنی یادگاری یەکەم ئەڤین لە تەمەنی سێزدە- چواردە ساڵی کچێکەوە، کە ئەڤینێکی دووراو و دوور بووە، لەسەربان و لە ژێر سایەی ئاسمانی پڕ ئەستێرەی شەواندا، بۆ من جێگەی پرسیار بوو، بە تایبەت لە دونیایەکدا کە ئیتر ئەڤین بەم مانایەی لای هەردی ماوەتەوە ئەستەمە رێکەوتی بکەین. چۆمان هەردی وەڵامی پرسیارەکەی دایەوە و گوتی: “نووسەرەکان لەسەر ئەو شتانە دەنووسن کە ئەزموونی مرۆڤەکانن بە گشتی. خۆشەویستی یەکێکە لەو تێمایانەی ھاوشان لەگەڵ لەدەستدان، مەرگی ئازیزان، جەنگ و ھەژاریدا لە ئەدەبیاتدا دووبارە دەبنەوە. ئەم ئەزموونانەش تایبەت نین بە نووسەرێک”.\nکۆمەڵگا داخراوەکان بەتایبەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پڕن لە نەریت و تابوو و سنووری گریمانەکراو لەنێو رەگەزەکاندا کە نزیکبوونەوە و خۆشەویستی سنووردار و هەندێکجاریش ئاستەنگ دەکەن، یەکەم ئەڤینی چۆمان هەردی بۆ ناوەڕاستی دەیەی هەشتاکان دەگەڕێتەوە، لەبارەی ساتە پڕ ئەڤینیەکانی خۆیەوە ئەو ژنە شاعیرە دەڵێت: “لە جیهانی ئێمەدا، لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کەسەکان یەکتریان خۆشدەوێ، بەڵام بەبۆنەی کۆمەڵێک هەلومەرجەوە ناتوانن ئەو پەیوەندییە بەواقیعی بکەن و قسەی لەسەر بکەن”.\nهەردی نەیویست باسی ئەو کوڕەی سەربانمان بۆ بکات و بیناسێنێت، بەڵام گوتی: “کوڕێک بوو توانایەکی باشی وێنەکێشانی هەبوو“. یەکێکیش لەو شتانەی هەردی لەو (کوڕە)دا خۆشی ویستووە ئەو هونەرەی پەنجەکانی بووە، بەڵام کاتێک پاش چەندین ساڵ دەیبینێتەوە، دەبینێت کە پەنجەکانی قرتاون.\nچۆمان هەردی، کە کچی شاعیری کورد ئەحمەد هەردییە، گوتی: “چیرۆکی ئەم شیعرە تەنیا خۆشەویستی نییە، بەڵکو گێڕانەوەی بەسەرهاتی جەنگیشە. ئەو کوڕە بەبۆنەی توندوتیژییەوە پەنجەکانی لەدەستدا و چیتر نەیتوانی وێنە بکێشێت. لە وڵاتانی ئێمەدا زۆربەی چیرۆکەکانی ژیانمان، بە چیرۆکی عەشق و خۆشەویستییەوە، ئالودەی تووندوتیژی بوون”.\nنەک هەر چیرۆکی ئەڤیندارییەکەی چۆمان، بگرە ژیانی خێزانەکەیشیان هاوشێوەی زۆربەی ماڵباتەکانی دیکەی کورد دوور نەبووە لە کۆچ و ڕەو و پەڕیوە بوون بۆ وڵاتانی دیکە. لەساڵی ١٩٧٥دا و لەدوای رێککەوتنی جەزائیر خێزانەکەی ئاوارەی ئێران بوون و لە ساڵی ١٩٧٩دا گەڕاونەتەوە باشووری کوردستان. بەڵام بەھۆی کارەساتی ئەنفالەوە لەساڵی ١٩٨٨دا دوبارە چوونەتەوە ئێران. چۆمان ھەردی لە ساڵی ١٩٩٣ەوە بۆتە پەنابەر لە بەریتانیا و ھەرلەوێش بۆتە خوێندکاری بەشی فەلسەفە و دەرونناسی لە زانکۆی ئۆکسفۆرد و دواتر لە زانکۆی لەندەن ماستەری لە فەسلەفەدا ھێناوە. ھاوکات چۆمان ھەردی دوکتۆرای (PhD) ھەر لە بەریتانیا لە زانکۆی کێنت ھێناوەتەوە.\nچۆمان هەردی شیعری (سەربانی ھاوین – Summer Roof)ی بە زمانی ئینگلیزی نووسیوە و دەڵێت: “رەنگە ئەگەر ئەم شیعرەم بە کوردی بنووسیایە، بەم شێوەی ئێستا شوێنی خۆی نەکردایەتەوە.” بە بۆچوونی ئەو پرۆسەی وەرگێڕان کاریگەری دەبێت لەسەر ماهییەت و مۆسیقای دەقێک کە هەر زمانە و ریتم و شێوازێکی مۆسیقی تایبەت بەخۆی هەیە و ئەگەر وەربگێڕدرێتە سەر زمانێکی دیکە بەشێکی زۆری ئەم ریتم و مۆسیقایە لەدەستدەدات. هاوکات پێیوایە هەندێکجار لە زمانێکدا، بۆ نموونە ئینگلیزی، هەندێک شت ناگوترێت، بەڵام لە رێگەی ستراکتور و بونیادی زمانەکەوە ھێمای پێ کراوە و خوێنەری ھوشیار تێیاندەگات، ئەگەر هەمان دەق وەربگێڕدرێتە سەر کوردی مرۆڤ ناچار دەبێت هەموو نەگوتراوەکان روون بکاتەوە، ئەمەش وادەکات وێنە شیعرییەکان لە زمانی کوردیدا وێنەی ئەبستراکت بن.\nلەبارەی ناساندی ئەدەبی کوردی و پرۆسەی وەرگێڕانی دەقە ئەدەبییەکان بۆ سەر زمانی گەلانی دیکە چۆمان هەردی دوو هۆکار دەخاتەڕوو. یەکەم، پێیوایە بەبۆنەی ھەلومەرجی سیاسییەوە کورد میللەتێکی دابڕاو بووە و نەیتوانیوە جێگەی خۆی بکاتەوە و زمانە ئەوروپییەکان فێر ببێت و بەو زمانانە بنووسێت. دووەم هۆکار ئەوەیە کە ئەدەبی کوردی وەرنەگێڕدراوەتە سەر زمانانی دیکە بۆ ئەوەی بخوێندرێتەوە، ئەگەر نا ئەدەبی کوردی لەچاو ئەدەبی گەلانی دیکە ئەدەبێکی لاواز نییە.\nدانپیانانەکان بە بەرهەمە ئەدەدبییەکانی چۆمان هەردیدا:\n• لە ساڵی ٢٠٠٢دا نۆ شاعیری گەنج لەلایەن رێکخراوی جێروود-ئارڤۆن-ەوە ھەڵبژێردران تا سێ شاعیری بە ئەزموون و ناودار شیعرەکانیان بخوێننەوە و پێکەوە کار لەسەر پرۆسەی ئێدیتکردنی تێکستەکانی شاعیرە گەنجەکان بکەن. چۆمان ھەردی یەکێک بوو لەم ٩ شاعیرە گەنجەی ھەڵبژێردرا و لە ئەزموونی شاعیری بەناوبانگ جۆرج سێرتیز (کە خاوەنی خەڵاتی ئیلیۆت-ە)، سوودمەند بوو.\n• ساڵی ٢٠٠٤ کتێبی شیعرەکەی بە زمانی ئینگلیزی لەلایەن چاپخانەی بڵەدئاکسەوە چاپ بوو کە یەکێکە لە باشترین چاپخانەکانی شیعر لە بەریتانیا. کتێبەکە ناوی ”ژیانی ئێمە“ بوو، Life for us و پاش ١٨ مانگ دوبارە چاپ کرایەوە.\n• ساڵی ٢٠٠٦ شیعری ”منداڵەکانم“، My children, لەلایەن دەزگای ”شیعر لە قیتارەکاندا“، Poems on the Underground, ھەڵبژێردرا و بۆ ماوەی وەرزێک پۆستەری ئەم شیعرە لەگەڵ بەرھەمی شاعیرانی جیاوازدا لە فارگۆنی قیتارەکانی لەندەندا نمایشکران. بەم شێوەیەش چۆمان ھەردی یەکێک بوو لە گەنجترین شاعیرەکان کە شیعری لەم پرۆژەیەدا نمایشکرا.\n• ساڵی ٢٠١٠، چوار لە شیعرە ئینگلیزییەکانی ھەردی خرانە مەنھەجی ئەدەبی ئینگلیزییەوە لە بەشی ئامادەیی قۆناغی جی سی ئێس ئی (GCSE) و لە دوو مەنھەجی جیاوازدا (واتە: ئەی کیو ئەی AQA و ئێدێکسێل Edexcel) دەخوێنرێن. شیعرەکانیش ئەمانە بوون: ”لەسەر سنوور، ١٩٧٩“، ”داگیرکردن“، ”مووبەقەکەی دایکم“ و ”پەنەلۆپەکانی وڵاتی\n• ساڵی ٢٠١١ پاش چاپبوونی کتێبی پۆست-دکتۆراکەی ھەردی لەسەر ژنانی دەربازبووی ئەنفال: ”ئەزموونە جێندەرییەکان و جینۆساید: دەربازبووانی ئەنفال لە کوردستان- عێراق“، ئەم کتێبە لەلایەن دەزگای یانکی بوک پێدلەر-ەوە ھەڵبژێردرا بە یەکێک لە باشترین کتێبە ئەکادیمییەکانی بواری زانستە مرۆڤایەتییەکان لە بەریتانیا (Yankee Book Peddler, UK Core Title). لەم لینکەی خوارەوەدا و لەژێر ناوی ببینی UK CORE TITLE 2011-دا کتێبەکە ببینن: http://www.ybp.com/acad/ukcorecover.htm\n• ساڵی ٢٠١٤ شیعری ”سەربانی ھاوین“ لەلایەن تیمێکی تایبەت بە شیعرەوە لە دەزگای ساوث بانکی لەندەن، ھەڵبژێردرا بە یەکێک لە جوانترین ٥٠ شیعری خۆشەویستی لە ٥٠ ساڵی رابوردوودا. ھەواڵەکە لە سایتی رۆژنامەی گاردیەندا بڵاوکرایەوە. بڕیارە شیعرە ھەڵبژێردراوەکان لە ٢٠-٧-٢٠١٤ لە ناوەندی ساوث بانک لە کۆڕێکدا بخوێنرێنەوە و ئەم کۆڕەش بەشێکە لە فیستیڤاڵی عەشق لە شاری لەندەن.\nشیعری سەربانی ھاوین\nگشت شەوێکی ئەو ھاوینە\nکە دەچووینە ناو جێگاوە لەسەر سەربان\nمن بێدار بووم، بە تاسەوە\nدەمڕوانییە سەربانەکەی بەرامبەرمان،\nدەمڕوانییە تارمایی ئەو.\nپەیتا پەیتا، لەگەڵ مژی جگەرەکەی،\nرووناکییەکی بچکۆلە دادەگیرسا.\nرۆژێک تابلۆکانی ئەویان پێ نیشاندام\nکە گەیشتمەوە ژوورەکەی خۆم\nلە دووتوێی پەڕتووکەکانما\nیەک لە دوای یەک، ناوی ئەوم نووسییەوە.\nھەر خەیاڵی ئەوەم دەکرد کە ئاخۆ چیم پێ بڵێت و\nچۆن وەڵامی بدەمەوە.\nوێنام دەکرد ھاوسەریم و\nکە نەخۆش کەوت خەمی دەخۆم،\nخواردنی بۆ دروستدەکەم، قژی دەشۆم.\nخەیاڵم دەکرد لەگەڵ ئەو لەسەر ھەمان سەربان دەنووم.\nساڵێکی تەواو تێپەڕی و یەک وشەمان نەگۆڕییەوە.\nلەپڕێکدا بەرامبەرمان ماڵێکی چۆڵ،\nبانێکی چۆڵ، کەس سەیری نەدەکردمەوە.\nئەوەی بۆ منیش مایەوە بێخەوی بوو.\nچەند ساڵ دواتر دوبارە یەکمان دییەوە\nھەر ھەمان پیاو، چەند پەنجەیەکی قرتابوو،\nتاڵ و تووڕە، نەیدەتوانی فڵچە بگرێت.\nئێمە ھەرگیز پێکەوە قسەمان نەکرد،\nھەر یەکەمان لەسەر بانی خۆی مایەوە.


به به‌شداریی ئەرتەش و سوپا؛\nمانۆڕی فرۆکە شه‌ڕکه‌ره‌کانی ئێران له ئاسمانی ڕۆژاوای وڵات\nفرۆکەشه‌ڕکه‌ره‌کانی هێزی ئاسمانیی ئەرتەشی کۆماری ئیسلامی بە بەڕێوەبردنی ئۆپراسیۆنی ئاسمانیی جۆراوجۆر، ئامادەبوونی بەهێزی خۆی لە ئاسمانی سنوورەکانی رۆژئاوا و باکووری رۆژئاوای وڵات تاقی کرده‌وه.\nبۆ بەرەنگاربوونەوەی ڕیفراندۆمی هەرێم؛\nتورکیا و عێراق کۆمیتەی هاوبەشیان پێک هینا\nسەرچاوە ئاگادارەکان لە پێکهێنانی کۆمیتەیەکی هاوبەشی بەرەنگاربوونەوەی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان لە لایەن تورکیا و عێراقەوە هەواڵیان دا.\nفەرماندەی هێزی دەریایی سوپای پاسداران:\nدوژمن هەڵە بکات ئەسیری بەهێزیی ئێران دەبێت\nفەرماندەی هێزی دەریایی سوپا وتی: دوژمنان لە کەنداوی فارس هەر هەڵەیەک بکەن دەکەونە داوی کۆماری ئیسلامی ئێران.\nهێزی زەوینی سوپا پشتڕاستی کردەوە:\nشوناسی تەرمی شەهید حوجەجی ناسرایه‌وه\nپەیوەندییە گشتییەکانی هیزی زەوینی سوپا لە بەیاننامەیەکدا وێرای ڕاگەیاندنی سەلماندراوبوونی شوناسی تەرمەکەی شەهید حوجەجی، وتی: ئەو شەهیدە سەربەرزە کاتژمێری ۱۶ی دوانیوەڕۆی رۆژی شەممە ۱۱ی خەرمانان لە تاران بەڕێ دەکرێت.\nماجد غەماس بۆ مێهر؛\nئامادەبوونی گوماناوی هێزەکانی ئەمریکا لە هاوێری تەلعەفەر\nسەرۆکی نووسینگەی سیاسیی ئەنجومەنی باڵای عێراق لە ئێران جەختی کردەسەر ڕۆڵی گرینگ و ستراتژیکی "حەشدی شەعبی" لە ئۆپەراسیۆنی ئازادکردنەوەی شاری تەلعەفەر دا.\nڕواێژکاری ئایه‌توڵڵا خامنه‌یی:\nپەیوەندی نێوان ئێران و عێراق زۆر پتەو و تۆکمەیە\nڕاوێژکاری رێبەری باڵای شۆڕش وتی: کەمتر گەلانێک لە جیهاندا هەن کە ئەوەندەی ئێران و عێراق هاوبەشی و نزیکایەتیان هەبێت.\nلە وتووێژ لە گەڵ مێهر خرایە ڕوو:\nگێرانەوەیەکی نوێ لە حەماسەی پاوە/ خۆڕاگریی زانایانی سوننە\nڕەزمەندەیەکی بەرەڤانی پیرۆز بە گێڕانەوەیەکی جیاواز لە حەماسەی پاوە، بیرەوەری لە خۆڕاگریی زانایانی سوننە تا داگیرکرانی قۆڕی قەڵا لە لایەن دژبەرانی شۆڕشەوە باس ده‌کات.\nوتەبێژی گشتیی سوپای پاسداران:\nسوپا ئۆپراسیۆنی ڕاسته‌وخۆی زەوینی لە سووریا نەبووە\nوتەبێژی گشتیی سوپا بە داکۆکی لەوەی کە سوپا ئۆپراسیۆنی سەربەخۆی زەوینیی لە سووریا نەبووە، وتی: تۆڵەسه‌ندنه‌وه‌ی قورس لە داعش و تەکفیرییەکان لە بەرنامەی سوپادایە.\nلە کاردانەوە بە واژۆکرانی گەمارۆوەکان لە دژی ئێران؛\nئێران مافی وەڵامدانەوەی هەڵمەتە دژە ئێرانییەکانی ئەمریکای هەیە\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی: کۆماری ئیسلامی ئێران مافی وەڵام دانەوەی هەڵمەتە دژە ئێرانییەکانی ئەمریکای بۆ پارێزراوە و لە پێناو بەرژەوەندیی خەڵکی و ئاسایشی نیشتمانی هەوڵ دەدات.\nلە ڕێگای شەلەمچەوە؛\nعێراق ١٨ بەندکراوی ڕادەستی ئێران کردەوە\nدادستێنی شۆڕشی خوڕەمشار وتی: ئەمڕۆ و لە چوارەمین قۆناغی گۆڕینەوەی بەندکراوە ئێرانی و عێراقییەکان ١٨ هاووڵاتیی ئێرانی کە لە دادگای عێراق حوکمیان دراوەتێ لە سنووری شەلەمچەوە گۆڕدرانەوە.\nجێگری ئەمنیی وەزارەتی ناوخۆ:\nهاوکاریی ئێران و تورکیاڕێگری له گرووپە تیرۆریستییەکان ده‌کات\nجێگری ئەمنی و ئینتزامیی وەزارەتی ناوخۆ وتی: پاش دانوستانە ئەنجام دراوەکانی نێوان شاندی ئێرانی و تورکی، دوو وڵات بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەڕەشە هاوبەشەکان ڕێککەوتن.\nفه‌رمانده‌یه‌کی باڵای حه‌شدی شه‌عبی:\nکورد یارمه‌تی زۆری هێزه عێراقییه‌کان ده‌دات\nجێگری سه‌رکرده‌ی حەشدی شەعبی ڕایگەیاند: کوردەکانی عێراق لە ساڵانی ڕابردوودا هاوکاری زۆریان لە گەڵ هێزە عێراقییەکان هەبوو لە شەڕ دژی داعشدا.\nکاردانه‌وه‌ی ئێران به درێژکرده‌وه‌ی گه‌مارۆی مافی مرۆڤ\nوتەبیژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران وتی: یەکیتی ئەورووپا نیشانی داوە کە تێگه‌یشتنێکی ڕاست بینانەیان لە دۆخی مافی مرۆڤ له ئێران نییە و مامه‌ڵه‌کردنیان له‌گه‌ڵ ئێران به تواوەتی سیاسیە.


سعودیە بەنیازە سزای لە سێدارەدان بەسەر گەنجترین زیندانیکراودا بسەپێنێت\n4763 جار خوێندراوەتەوە\nدەسەڵاتدارانی سعودیە دەیانەوێت سزای لە سێدارەدان بەسەر گەنجترین زیندانیکراودا بسەپێنن، کە لە تەمەنی ١٣ ساڵییەوە لە زینداندایە و ئێستا تەمەنی بووەتە ١٨ ساڵ.\nماڵپەڕی سی ئێن ئێن ئاشکرایکرد، منداڵەکە ناوی مورتەجا قورەیریسە و لە ٢٠١١ ەوە بەھۆی ڕابەرایەتیکردنی زیاتر لە ٣٠ منداڵی دیکە لە خۆپیشاندانەکانی چەند ناوچەیەکی خۆرھەڵاتی سعودیە دەستگیرکراوە.\nئاماژە بەوەشکراوە، ئێستا دەسەڵاتدارانی سعودیە بە نیازن ئەو گەنجە کە تەمەنی بووەتە ١٨ ساڵ لە سێدارەی بدەن.\nماڵپەرەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، لە ساڵی ٢٠١١ وەک پشتگیرییەک بۆ بەھاری عەرەبی لە چەند شەقامێکی سعودییە خۆپیشاندان بەڕیوەچوو، لەو کاتەدا مورتەجا بە بڵندگۆیەک ھاواری کردوەو وتویەتی، ھاوڵاتیان مافی مرۆڤیان دەوێت.\nماڵپەرەکە ڕاشیگەیاندووە، مورتەجا بەھۆی دەرکەوتنی لە چەند گرتەیەکی ڤیدیۆیی بەشداریکردن لە خۆپیشاندانەکان ولە تەمەنی ١٣ ساڵیدا دەستگیرکراوە و لەو کاتەشەوە تا ئێستا لە زینداندایە و دەسەڵاتدارانی سعودییە دەیانەوێت لە سێدارەی بدەن.\nباس لەوەش کراوە، دەسەڵاتدارانی سعودیە مورتەجایان بە بوونی ئەندامێتی لە گروپە تیرۆریستییەکان تۆمەتبار کردووە لە کاتێکدا خێزانەکەی مورتەجا پێشینەی بەشداریکردنیان لە خۆپیشاندانەکانی ئەو وڵاتەدا ھەیە و براکەشی لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە لەکاتی خۆپیشاندانەکاندا کوژراوە.


ئێران وڵامی ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکایی دەداتەوە - Mehr News Agency\nAP ١٣٩٩ جۆزەردان ١٢ ٠٨:٥٨\nNews Code 32633\nسەبارەت بە شەڕە قسەی زەریف و پەمپەئۆ؛\nوتەبێژی وەزارەتی دەرەوە لە تویتەر وەڵامی پاگەندەی ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکی دایەوە.\nبە ڕاپۆرتی ئاژانسی هەواڵی مێهر، سەید عەباس مووسەوی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوە لە هەژماری کەسیی خۆی لە تویتەر لە کاردانەوە بە باربارا سالیوان کە لە تویتێکدا و لە کاردانەوە بە یادداشتی ئینترنتی موحەمەد جەواد زەریف نووسیبوونی سەرەتا بە وڵاتەکەی خۆت ڕابگە، نووسی: ئەوە ڕێک ئەو شتەیە کە موحەمەد جەواد زەریف بە پەمپێئۆی دەڵێت.\nناوبراو درێژەی دا: ئێوە سەرەنجی وێنەکان بدەن بە دڵنیاییەوە تێدەگەن؛ بەڵام ئێوە ئەوەندە خووتان بە قسە کردنی گرتووە کە بیرهێنانەوەی ئەو خاڵە کە "نابێت ئەوەنەدە لەخۆبایی ببن کە شتێک بە ئێران بڵێن"، هەستێکی ناخۆشتان دەداتێ.\nوتەبیژی دەزگای دیپلۆماسی لە کۆتایی دەقەکەیدا جەختی کرد: ئێوە کاتێک کاتێک کە سەبارەت بە ئەمریکا قسەیەک دەکرێت، زۆر پتەو دێنە مەیدانەوە.\nشیاوی باسە، باربارا سالیوان ڕۆژنامەنووسی ئەمریکی ڕۆژی ڕابردوو لە وەڵام بە ڕەخنەی موحەمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران بە توندوتیژی پۆلیس دژی خەڵکی ئەمریکا، لە تویتێکدا نووسیبووی کە سەرەتا بە وڵاتەکەی خۆتان ڕابگەن، پاشان سەبارەت بە ئەمریکا قسە بکەن.\nزەریف ڕۆژی ڕابردوو لە تویتێکدا نووسی: هەندیک کەس پێیان وایە کە گیانی ڕەشپێستەکان هیچ بایەخێکی نییە. بۆ ئەو کەسانەی کە گیانی مرۆڤەکان بەلایانەوە بەنرخە، دەڵێم: کاتی ئەوە هاتووە تا هەموو جیهان دژی ڕەگەزپەرستی هەستنەوە و یەک بگرن.\nمرۆڤی ڕەش پێست


کوردستان پێویستی بە بیمەی تەندروستی هەیە؟ نەخێرێکی گەورە و بەڵێیەکی بچوک\nلەم کورتە وتارەدا هەوڵدەدەم وەڵامی ئەو پرسیارەی سەرەوە بدەمەوە. بە کورتی پێم وایە کە بیمەی تەندروستی سیاسەتێکی نمونەیی نیە بۆ کوردستان و دەکرێت کار و وزەکانمان لە شتی کاریگەرتر و گرنگتر تەرخان بکەین. بەڵام گفتگۆ و قسەکردن لەسەر بیمەی تەندروستی و باشی و خراپییەکانی بۆ خۆی شتێکی باشە و دەشێت بگەینە ئەو دەرئەنجامەی کە بەڵێ ڕەنگە بۆ هەندێک بواری دیاریکراو بیمەی تەندروستی پێویست بێت. سەرەتا ئەو هۆکارە و بەڵگانە ئەخەمە ڕو کە وام لێدەکات بڵێم کە بیمەی تەندروستی بۆ کوردستان باش نیە و دواتریش باسی ئەو لایەنانە دەکەم کە ڕەنگە بیمەی تەندروستی بۆیان باش بێت. بە کورتی پێم وایە ئەگەر بڕیار بێت بیمەی تەندروستی لە کوردستان جێبەجێبەکەین ئەوە تەنها بوار کە دەشیت سودی هەبێت، کەرتی تایبەتە.\nپێم وایە کە بیمەی تەندروستی بۆ کوردستان دەستنادات بەهۆی ئەم فاکتەرانەی خوارەوە:\n1. کوردستان وڵاتێکی دەوڵەمەندە بە سەرچاوەی سروشتی. دۆزینەوە و هەناردەکردنی نەوت و هەروەها سەرچاوە سروشتیەکانی تر دەبێت بتوانن داهاتێکی گونجاو بۆ تەندروستی دابینبکەن. هیچ ولاتێک نیە (مەگەر وڵاتێکی زاڵم و دژ بە خەڵک بێت) ئەوەندەی کوردستان دەوڵەمەند بێت و هاوکات داوا لە خەڵکەکەی بکات کە بەشێک لە موچەکەیان بدەن بە بیمەی تەندروستی. دواجار چی لە تەندروستی و ژیانی خەڵک گرنگترە بۆ کۆمەڵگا و حکومەت؟ هۆکاری ئەوەی کە ڕێژەیەکی گونجاو لە داهاتی گشتی (کە نەوت سەرچاوە سەرکییەکەیەتی) تەرخانناکرێت بۆ تەندروستی، هۆکارێکی سیاسیە. واتە ئەوە سیاسیەکانن کە رازی نین گرنگی و ئەلەویەت بدرێت بە تەندروستی لە بودجەی گشتیدا. باشتر وایە ئەو ئەندام پەرلەمان و لایەنانەی کە کار بۆ بیمەی تەندروستی دەکەن، تۆزێک خۆیان زیاتر ماندوبکەن بۆ ئەوەی ڕێژەی تەندروستی لە بودجەی گشتی حکومەت لە ٥%دا بۆ ١٠ یا ١٥% بەرزبکرێتەوە (کە ستانداردێکی جیهانیە). ئەگەر ئەوەمان کرد و هێشتا داهاتەکە بەشی نەکرد ئەو کات دەکرێت بیر لە بیمەی تەندروستی بکەینەوە.\n2. لە سادەترین پێناسەدا، بیمەی تەندروستی مانای ئەوەیە کە ڕێژەیەک لە موچەی مانگانەی فەرمانبەر یا حەقدەستی کرێکار وەردەگیرێت بۆ خەرجی ئەو خزمەتە تەندروستییەی کە فەرمانبەرەکە یا کرێکارەکە پێویستی پێ دەبێت. ئەو پارەیەی کە بۆ خزمەتی تەندروستی لادەدرێت دەبێتە هۆی ئەوەی کە پارەیەکی کەمتر بچیتە گیرفانی کرێکارەکە یا فەرامەنبەرەکە و لە بەرامبەریشدا پارەیەکی کەمتر دەچێتە بازاڕەوە. ئەمە هەم بۆ ژیانی کەسەکە زەرەرە و هەمیش بۆ ئابوری وڵات زەرەری هەیە. قوڵی ئەم کێشەیەمان بۆ دەردەکەوێت ئەگەر بیر لەوە بکەینەوە کە ئەو پارەیەی بۆ تەندروستی خەرج دەکرێت پارەیەک نیە راستەوخۆ وەکو وەبەرهێنان سودی هەبێت.\n3. دروستکردنی بیمەی تەندروستی بۆ ئەو فەرمانبەرانەی کە موچەیان هەیە یا بۆ کرێکاری کۆمپانیاکان، مانای ئەوەیە کە هەمو هاوڵاتیان لە بیمە بەهرەمەند نابن. هەردو ئەو پرۆژە یاسایەی لە بەردەستدان، ئەوە دەڵێن کە بەشداری لە بیمەکە ئارەزومەندانەیە. ئەمە ڕێژەیەکی خەڵک دەهێڵێتەوە کە بیمەیان نابێت. لە ئەنجاما دو چین خەڵکمان دەبێت، یەکێکیان بیمەی هەیە و بۆی هەیە خزمەت وەرگرێت و ئەوی تریان بیمەی نیە و یان ناتوانێت خزمەت وەرگرێت یا لە بەرامبەر پارەیەکی زۆر ئەو خزمەتە وەردەگرێت. زۆرجار ئەوانەی کە بیمەیان نیە زۆرترین پەیداویستیان هەیە بە خزمەتی تەندروستی و هاوکات لە خەڵکە هەژارەکەشن. ئەمەش کێشەی گەورە دروستدەکات لەداهاتودا. هەڵبەتە دەکرێت ئەم کێشەیە لەڕێی ئەوەوە چارەسەر بکرێت کە بیمەکە زۆرەملێ بێت، کە ئەمەش بۆ خۆی بڕیارێکی قورسە و تەعدایە لەسەر ئازادی ئەو کەسانەی کە پێیان خۆش نیە بەشدار بن.\n4. دروستکردنی بیمەی تەندروستی پێویستی بە دامەزراندنی سندوقێکی بیمەیە کە سەر بە وەزارەتی تەندروستی یا هەر دەزگایەکەی حکومی ترە. ئەمە بۆ خۆی دنیایەک کێشە و سەرئێشەی لێ دەکەوێتەوە. پێش هەمو شتێک ئەمە فراوانکردنی بیروکراسی و ئاڵۆزتکردنی ئەو دۆخە نالەبارەیە کە دەزگا ئیداریەکانی تەندروستی تێدایە. دو، ئەم سندوقە بوارێکی چەور دەبێت بۆ گەندەڵی و خراپ بەکارهێنان وەکو زۆربەی بوارەکانی تری سیستم و وەزارەتی تەندروستی. ئەمە جگە لە کۆمەڵێک کێشەی ئیدرای و تەکنیکی بچوکی تر کە بوار نیە لێرە باسیان بکەین.\n5. هەندێک لەو خزمەتانەی کە لە نەخۆشخانەکان یا بنکە تەندروستیەکان پیشکەش دەکرێت بە پارەیە و هەندێکیان بە خۆڕاییە. دروستکردنی کاری بیمە مانای ئەوەیە کە ئیتر پارە لە هاوڵاتی وەرناگیرێت بۆ ئەو خزمەتانەی بە پارەیە. من پێم وایە ئەمە بیانویەکی باش دەبێت بۆ وەزارەتی تەندروستی کە هەمو خزمەتەکە بکات بە پارە و هاوڵاتیان ناچار بکات لە ڕێی بیمەوە پارە بۆ هەمو خزمەتێک بدەن. ئەمەش دژە بە ئەو یاسا و دەستورانەی کە هەیە.\nبۆچی بەڵێ (بەڵێیەکی بچوک)\nبەڕای من کەرتی تایبەت تەنها بوارە کە دەکرێت بیمە سودی هەبێت بۆی. کەرتی تایبەت پارەیەکی زۆر لە هاوڵاتیان دەپچڕێت و بوەتە هۆی هەژار کەوتنی بەشێک لە هاوڵاتیان و ناچارکردنی بەشێکی تریان لەوەی کە ماڵ بفرۆشن یا قەرزبکەن. ئەمە دۆخێکە کە پێویستی بە چارەسەرە، چونکە کەرتی تایبەت لە باتی ئەوەی کە تەندروستی بۆ هاوڵاتی بگەڕێنێتەوە، هاتوە کێشەی داراییشیان بۆ دروست دەکات. بۆیە پێشنیاری ئەوە ئەکەم وەکو سەرەتا، بیمەی تەندروستی لە کوردستان تەنها بۆ خەرجی تەندروستی لە کەرتی تایبەتدا بێت. دەکرێت بیمەکە بۆ سیستمی نیمچە تایبەتی ئێوارانی کەرتی گشتیش بێت (تاوەکو هەڵوەشاندنەوەی ئەو سیستمە دەخرێتە بواری جێبەجێکردنەوە چونکە سیستمێکی سەقەتە و زەرەرێکی گەورەی لە هاولاتیان داوە لە ڕوی دارایەوە). پێویستە ئەم مەرجانەی خوارەوە ڕەچاو بکرێت لە بارەی بیمەی تەندروستی بۆ کەرتی تایبەت:\n1. نابێت بیمەی تەندروستی بە شێویەکی پاسیڤ پارە لە خزمەتی تەندروستی خەرجبکات بەڵکو پێویستە کە بە شێویەکی زانستی ئەو پارەیە خەرجبکرێت و پاداشت و سزای تیا ڕەچاو بکرێت (پاداشتی کاری کواڵیتی بەرز و سزا بە پێچەوانەوە).\n2. پێویستە ئەو خزمەتانەی کەرتی تایبەت کە بیمە دیانگرێتەوە کۆمەڵێک خەسڵەتی دیاریکراوی تیا رەچاو بکرێت (نەهێشتنی شەریکایەتی عیادە و دەرمانخانە و تاقیگە... هتد، نەهێشتنی دیاردەی بینینی بە کۆمەڵی نەخۆش، رەچاوکردنی پاک و خاوێنی لە نۆرینگەکاندا...هتد).\nبەکورتی پێموایە کە ئەولەویاتی گرنگتر هەیە لەسیستمی تەندروستی ئێمە کە چارە بکرێن. بیمەی تەندروستی دەشێت بۆ کەرتی تایبەت گرنگ بێت بەڵام بە بێ چاککردنی سیستمەکەو شێوازی کارکردنی، بیمەی تەندروستی رەنگە کێشەکان گەورەتر و قوڵتر بکات نەک چارەسەریان بکات. بۆ نمونە تاوەکو کەرتی گشتی و تایبەت لە سیستمەکە تێکەڵ بن، بیمەی تەندروستی سودێکی ئەوتۆی نابێت. هەروەها پێویستە پەرلەمان و پەرلەمانتاران پێش ئەوەی ئیش لەسەر بیمە بکەن کار لەسەر ئەوە بکەن کە رێژەی بودجەی تەندروستی بۆ ١٠-١٥%ی بودجەی حکومەت زیادبکرێت. هەروەها پێویست ئەو گەندەڵی و بەهەدەردانەی لە بواری تەندروستیدا هەیە کەمبکرێتەوە و پارەیەکی بخرێتە خزمەتی هاوڵاتیان نەک لەڕێی بیمەوە هاوڵاتی باجی گرنگینەدانی حکومەت و گەندەڵی و بەهەدەردان بدات.\nهاوکات، دەکرێت بیر لە سەرچاوەی تر بکرێتەوە بۆ داهاتی تەندروستی و ڕاستەوخۆ بچێتە ناو داهاتی وەزارەتی تەندروستیەوە نەک لە سندوقێکی جیاوازدا کۆبکرێتەوە وەکو بیمەی تەندروستی. بۆ نمونە باجی سەر جگەرە و ئۆتۆمبیل و خواردنەوە و خواردەمەنیە زیانبەخشەکان...هتد.\n19/05/2015 بینین: 3220


عەورەتیی سیاسییتان دەرکەوت\nلێرەدا عەورەتیی سیاسی میتافۆرێکە بۆ کۆی ئە خلاقیی سیاسی هەر حیزبێک، هەموو هێزێکی سیاسی و حیزبێک خاوەنی ئەخلاقیی سیاسی خۆیەتی و بانگەشەی بۆ دەکات و دەیبەستێتەوە بە چەند پڕانسیپێک. حیزب کۆمەڵێ پڕانسیپی هەیە کە جیای دەکاتەوە لە حیزبەکانی تر و بانگەشەی جیاوازبوونی پێ دەکات. گرنگی حیزبایەتیش لەم پلۆراڵبوونەی حیزبەکان دایە.\nکاتێک هەمووان بانگەشەی یەکڕێزیی و یەکهەڵوێستیان کرد ئەوکات حیزبەکان عەورەتی سیاسییان دەردەکەوێت و گشتیان ئەو ئەخلاقە سیاسییە لەدەست دەدەن کە شانازی پێوە دەکەن. کاتێ هەمووان یەکسان دەبن و هەمووان ڕێک دەکەون ئەوکاتە سیاسەت و حیزبایەتی دەمرێت و هەمووان دەبنە یەک مەعدەن. وەک هانا ئاڕێنت گوتی سیاسەت مانای جیاوازییە، لەکوێ جیاوازی هەبوو لەوێش سیاسەت هەیە.\nگرنگی ئەم هەموو حیزبە لەچیدایە گەر جیاواز نەبن؟\nپارتیی دیموکراتیی کوردستان توانی ئەم جیاوازییانە ببڕێت و هەمووان بخاتە قالبی خۆی، پارتی توانی بە دڵداری سیاسیی جیاوازییەکان بکوژێت و هەمووان بخاتە ژێر هەژموونی خۆی. گەورەبوونی پارتیی دیموکرات لە زیرەکی خۆیەوە نییە بەگشتی، بەڵکو لە تەمبەڵی هێزەکانی ترەوەیە، کە نەیانتوانیوە بەرەیەکی کاریگەر درووست بکەن. یەکێتیی نیشتمانی لە زۆنی خۆی نەیتوانییوە مامەڵەیەکی گوونجاو لەگەڵ هێزەکانی تر بکات و بەرەیەکیان لێ درووست بکات، بۆیە پارتی زیرەکانە ئەم مامەڵەیەیی کردووە، بە نموونە مامەڵەی پارتی لەگەڵ گۆڕان و یەکگرتوو و سۆسیالیست و تورکمان و مەسیحییەکان ئیجابییە.\nئێستا هەمووان دۆڕاون لە ئاستی پارتییدا و ئەو پۆستانەی وەریانگرتووە بۆ ئیمتیازە، دەسەڵاتی حەقیقی و کاریگەر لەدەست پارتییدایە. بە هەمووان نەیانتوانی پارتی بگۆڕن، بەڵکو پارتی بە ستایلیی خۆی کۆپی کردن.\nهەموو ئەو بانگەشه تووندانەی دژی پارتی دەکران، جگە لە سەرابێک شتێکی تر نەبوون. هەموو ڕەخنەکانی لەپارتی دەگیران لە ڕابوردوو، ئێستا لەخۆیان دەگیرێت و قورسایی ڕەخنەیان لەسەر پارتی کەمکردووە.\nترسناکترین کاریگەری نیگەتیڤ لەم جۆرە بادانەوەیەدا، بێئومێد بوونی خەڵکە لە درووست بوونی هێزی تر. گەڕانەوەی هێزە تازەکان بۆ یەکستایلی واتای دەرکەوتنی عەورەتی سیاسییانە و ئەخلاقی سیاسییان دەخاتە ژێر پرسیار. هەموو گوتارە دەرویشانییەکانی ڕابوردووتان جگە لە دیماگۆجییەت شتێکی تر نەبوو، عەیبەی سیاسیی ئەوەیە گوتارەکەت بۆ گەرمکردنی خەڵک بێت و ڕاگەیاندنەکەت خەریکی پیشەسازیی درۆکردن بێت، بەڵام خۆت لەباوەشی دڵدارەکەتدا سەما بکەی. تەسلیم بوون عەیبە نییە، دوو ڕووییەکەت عەیبەیە و عەورەتی سیاسییت دەردەخات. ئێستا زۆرمان وەک منداڵەکەی هانز ئەندرسن هۆشیارین و ئێوە و پڕەنسیپەکانتان دەبینین بەڕووتی.\nنووسەری دانیمارکی (هانز کریستیان ئاندرسن) لەساڵی 1837چیرۆکی (بەرگە تازەکەی پادشا)ی نووسی.\nلەم چیرۆکەدا پادشایەک زۆر حەزی لە جل و بەرگە، بەردەوام داوای بەرگی تازە دەکات، بەردەوام وەزیر و دارودەستەکەی ستایشی دەکەن.\nتاڕۆژێک دوو پیاوی فێڵباز دێنە کۆشک و بڕیاردەدەن بەرگێکی ناوازە و سحراوی بۆ پادشا درووست بکەن. پادشاش پارە و زێڕی زۆریان پێ دەدا.\nئەم دوو پیاوە لەژورێکدا خەریکی بەرگەکەی پادشان، بەڵام هەرکەسێ دەچێت بۆلای دوو پیاوەکە، هیچ بەرگێک نابینێ، بەڵام هەمووان دەڵێن زۆر جووانە، بەپادشاشەوە.\nبەرگە خەیاڵییەکە تەواو دەبێت و دەیکەنە بەری پادشا، بەڵام پادشا تەنیا جلی ژێرەوەی لەبەردایە.\nپادشا بەناو خەڵکەکەدا دەڕوات و هەمووان ستایشی پادشا دەکەن. هەمووان وەک مێگەل پادشا بە بەرگەوە دەبینن، لەکاتێکدا پادشا ڕووتە. تەنیا منداڵێک نەبێت کە هێشتا نازانێت پەروەدەی مێگەلیزم چییە، هاوار دەکات؛ پادشا ڕووتە، پادشا بەرگی لەبەر نییە، پادشا بەرگی ژێرەوەی لەبەرە.\nئەمەش هەمووان هۆشیار دەکاتەوە و دەڵێن پادشا ڕووتە.\nئێستا زانییمان ئێوە چیین و زانییمان پڕەنسیپەکانتان جگە لە دیوارێکی لم هیچی تر نەبوو، خۆشتان پادشایەکن لە لم و بایەکی ئارام ڕووتتان دەکاتەوە.\n1 سیزیفی چاکسازی و کۆتایی هیواکان\n2 قەفەزی ئاسنینی دەسەڵات\n3 بشکێ بەڵام مەبەزە\n4 ڕاپەڕین و یۆتۆپیا\n5 کۆمەڵگە وەک خودا\n6 سەردەمی ڕوکەش‌و دۆگمابون\n7 تراژیدییای کوردستانی ڕۆژئاوا\n8 فاشییزم‌و ئەخلاقی جیهان\n9 سەردەمیی میدیای تاریک\n10 کێ ماسکەکان لابدات؟\n11 کۆمەڵگەو بتەکانی\n12 بزووتنەوەی گۆڕان لەسەردەمی قوتابییەکانی کاک نەوشیرواندا\n13 پارتی و فۆبیای شەهید سەردەشت\n14 کۆتایی مێژو یان شەڕی ئایدۆلۆجییاکان؟\n15 بەشاشەبونی کۆمەڵگە\n16 کارگەکانی فاشیزم‌و ئیسلامۆفۆبیا\n17 ڕاپەڕین، کۆتایی ستەمکارو بەردەوامی ستەم\n18 گۆڕان هێشتا یاریکەرێکی سەرەکییە\n19 مەترسییەکانی سیستەمی مەرکەزیی\n20 حوکمی ئۆلیگارکی بەماسکی دیموکراسییەوە


لیوا غەسان جەودەت ئیسماعیل لە سوریا، کە لەم وێنە بێ رێکەوتەدا دانراوە، لەلایەن ئەمریکاوە سزای بەسەردا سەپێنرا بەهۆی تێوەگلانیەوە لە تووندوتیژی دژی مەدەنیەکانی سوریا. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراوەتەوە]\nئەو پسپۆڕانەی سوریا کە قسەیان لەگەڵ دیارونا کرد وتیان سزا نوێکان کە لەم مانگەدا بەسەر ئەو کیان و کەسانەدا سەپێنران کە لەگەڵ سەرۆکی رژێمی سوریا بەشار ئەسەد مامەڵەدەکەن، گورزێکی کوشندەیان داوە لە رژێم و هاوبەشەکانی.\nسزاکان کاریگەری دادەنێن لەسەر کەرتی نەوت و یاسادانەران و ئەفسەرانی هەواڵگری و مەبەستیانە فشاری سەر ئەسەد بهێڵنەوە سەرەڕای بردنەوەکانی لە شەڕدا. داهاتی نەوت رژێمی ئەسەدی هێشتۆتەوە سەرەڕای ئەو گەمارۆیەی لەسەرێتی.\nوەزارەتی دارایی ئەمریکا لە 9 تشرینی دووەم بڕێکی نوێ لە سزای سەپاند لەژێر یاسای قەیسەر بۆ پاراستنی مەدەنییەکانی سوریا بەسەر 11 کیاندا کە لەنێوان سوریا و لوبناندا کاردەکەن لەگەڵ هەشت کەس، لەنێویاندا دوو لوبنانی.\nکەسە بەئامانجکراوەکان کەسانی چالاك لە کەرتی تایبەت و کەرتی نەوتیان تێدایە، لەگەڵ بەرپرسانی سەربازی کە پێشتر لە کردەی تووندوتیژی دژی مەدەنیەکانی سوریا تێوەگلاون.\nپاڵاوگەی بانیاس لەلایەن رژێمی سوریاوە بەکاردەهێنرێت بۆ پاراستن و دابەشکردنی بەرهەمە نەوتیەکان لەکاتێکدا کۆمپانیاکانی نەوت بە سەرچاوەیەکی سەرەکی مانەوەی رژێم دادەنرێن. [وێنەکە لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان بڵاوکراوەتەوە]\nیاسای قەیسەر، کە لە حوزەیراندا کەوتە گەڕ، بەر بە هەر کۆمەکێکی بنیاتنانەوەی ئەمریکا دەگرێت و فشار لەسەر ئەسەد دەهێڵێتەوە و داوای بەرپرسیارڕاگرتنی دەکات، ئەگەرچی دەستی گرتۆتەوە بەسەر زۆربەی سوریادا لە شەڕە کوشندە نۆ ساڵییەکەدا.\nچالاکوانێکی سوریا، محەمەد بەیك بە دیارونای وت زۆربەی سورییەکان دڵخۆشن بە سزاکان بە خەڵکی ناوچەکانی دەوروبەری دیمەشقیشەوە، بەتایبەتی لە دوما، وەك جۆرێک لە تۆڵەکردنەوە و داننان بە مەینەتیەکانیاندا دەیبینن.\nوتی: "جێکردنەوەی بەرپرسانی سەربازیی بەرپرس لە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە سوریا لە لیستی سزاکاندا دڵنیایی دەدات بە زۆربەی خەڵکی سوریا."\nوتیشی هەواڵی سزا سەپێنراوەکان بەسەر خاوەنکار حوسام قاترجیدا، پەرلەمانتارێکی حەلەب، پێشوازییان لێدەکرێت. قاترجی و خێزانەکەی و کۆمپانیاکەی بۆ ماوەی چەند ساڵێك بازرگانی نەوت و گەنمیان لەگەڵ رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش)دا کردووە.\nبەیك وتی ئەمە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی رژێمی ئەسەد کار لەگەڵ گروپە تیرۆریستیەکان دەکات و داهاتێکی سەقامگیریان دەداتێ سەرەڕای دروشمەکانی لە شەڕی دژی تیرۆریزمدا.\nئابوریناسی سوری، مەحمود مستەفا وتی سزا نوێکان بە زۆر کاریگەر دادەنرێن چونکە کارتی نەوت دەکەنە ئامانج، یەکێك لەو کەرتە کەمانەی ماون کە داهاتیان رێدەدات بە رژێمی سوریا بەردەوامبێت لە شەڕی دژی خەڵکەکەیدا.\nبە دیارونای وت ئەو راستییەی کە کەسە لوبنانیەکان لەسەر لیستی کەسانی سزا دراون، هاریکاریی رژێم دەردەخات لەگەڵ حیزبوڵڵای لوبنانی تا خۆی لە سزاکان لابدات.\nمستەفا وتی: "ئەم سزایانە رێگردەبن لەوەی رژێمی سوریا کوشتاری زیاتر دژی مەدەنیەکان ئەنجامبدات و ئەوانەی بەرپرسن لەو تاوانانە بە بەرپرس رادەگیرێن."\nوتیشی ئەمە بەتایبەتی راستە لەبەرئەوەی ژمارەیەك لەوانەی سزادراون پێگەی سەربازییان هەیە. لەنێو ئەوانەدا سەقر روستەم هەیە، یەکێك لە بەناوبانگترین سەرکردەکانی هێزەکانی بەرگری نیشتمانی، "کە بەرپرسە لە ئەنجامدانی قێزەونترین تاوانەکان دژی مەدەنیەکانی سوریا".\nپەسەندکردنی چارەسەری سیاسی بۆ شەڕ\nتوێژەری ناوەندی شەرق بۆ توێژینەوە ناوچەیی و ستراتیژییەکان، سامی غەیت بە دیارونای وت ئەو سزایانەی سەپێنراون بەسەر ئەوانەدا کە لەگەڵ رژێمی سوریا مامەڵەدەکەن، کاریگەرییەکی بەرچاویان دەبێت بۆ کۆتاییهێنان بە کردە سەربازییەکان، کە بە پشتیوانیی روسیا و ئێران ئەنجامدەدرێن.\nوتی: "سزای تووندی زیاتر دژی رژێم دواجار ناچاری دەکات چارەسەری سیاسی پەسەندبکات بۆ قەیرانەکە بەجۆرێك لە بەرژەوەندیی خەڵکی سوریا بێت."\nوتیشی لاوازکردنی بازرگانی لە کەرتی نەوتدا سەردەکێشێت بۆ لاوازکردنی سیستمی فەرمانڕەوایی بەگشتی. ئەم سزایانە بەربەست دادەنێن بۆ پرۆژەکانی بنیاتنانەوە کە رژێمەکانی سوریا و روسیا و ئێران چاویان لەسەری بوو، بە کەمکردنەوەی پشتیوانی دارایی.\nئێران و روسیا پێگەی خۆیان لە سوریا بەهێزکردووە لەم چەند ساڵەی دواییدا و پارە بە چالاکی بنیاتنانەوە لە ناوچە ستراتیژییەکان پەیدادەکەن.


لە ماوەی دەسەڵاتداریی ئەم میرنشینەدا زمان و ئەدەبی کوردی زۆر پەرەی سەند، بەتایبەتی لە کۆتاییی سەدەی شانزەوە تاکوو نیوەی یەکەمی سەدەی ھەژدە. دروستبوونی قوتابخانەی شیعری کلاسیکی کوردی بە ڕێبەرایەتیی نالی و ھاوڕێکانی، سالم و کوردی (ئەم سێ کەسە بە سێ کوچکەی بابان ناسراون) و مەحوی کە شەقـڵشکێنی شیعری کوردی بوون لە شێوەزاری کوردیی ناوەندیدا و دواییش بوو بە زمانی ئەدەب و نووسین و زۆر لە شاعیرانی تریش ھەر لەسە ئەو ڕێچکەیە ڕۆیشتن و پەیڕەوییان کرد و پەرەیان بەو زمانە ئەدەبییە دا\n• خانەپاشا : ساڵی (١٧٣٠ ـ ١٧٣١ ) لەسنە نزیکەی چوارساڵ دەستبەکاربووە پیاوێکی بەناوبانگ بووە .مزگەوتێک وقوتابخانەیەکی نزیک قەڵای حکومەت دروست کردووە تانزیک ھەمەدانی خستۆتەژێر ڕکێفی حوکمیەوە.\n• بوداق سوڵتان کوڕی شێربەگ : ساڵی(١٦٢٩)چۆتە سەرتەختی میرنشینی و(سابڵاخ)ی کردوە بە مەڵبەندی حوکمی خۆی پیاوێکی ژیروخێرخوازو بەدادبووە . ساڵی(١٦٦٨) سێ بەنداو لەوسەر رووباری سابڵاخ لە (لەج و دارەلک وپردی سوور) دروستکردووە و ھەرلەوێش مزگەوتی سووری لە ساڵی (١٦٧٨) دا بنیات ناوە.\n• فەقیە ئەحمەدی دارشمانە باپیرەگەورەی زنجیرەی پێنجەمی بابانەکانە ولە دارشمانەی ناوچەی پشدەرەوە سەری ھەڵداوەو چیرۆکی زۆرانبازیەکی لەگەڵ (کەیغان)ی فەرھەنگ بەناوبەنگە .\n• بەکربەگ (بەکرە سوور) دوای ساڵی (١٧٠٣) بووە بەحاکمی بابان کە لەسەردەمی ئەودا وڵات گەلێک پەرە یسەندوە . ئەو بوو کەجۆگەی (بەکرەجۆ)ی دروستکرد . خۆشی بەبێڵو خاکەنازەوە وەک کرێکار ئیشی تیادا کردوە شاری بەکرەجۆش ھەربەناوی ئەوەوەیە. گردی بەکراوای لای ھەڵەبجەش بەناوی ئەوەوەیە.\n• سلێمان پاشای گەورەی قەڵا چوالان، لەخواترس بەڵام گەلێک بەزەبرو زەنگ بوو. چواردەساڵ حوکمی کردو تاساڵی (١٧٦١) مایەوە ولە لایەن (فەقێ برایم ) ناوێکەوە کوژرا. شەڕی دوانزەسوارەی مەریوان لەکاتی فەرمانڕە وایی ئەم میرەدا ساڵی ( ١٧٥٦ ـ ١٧٦٧) ولەسەردەمی حوکمی کەریم خانی زەنددا بووە لەئێران.سوارەکانیش ئەمانەبوون : بەسەرۆکایەتی سەلیم بەگی بابان (ناودار بە سەلیم سێتەنگە) ئەکرەمی مەلا ھەمزەی ئەفغانی، جوامێرئاغای ڕەنگینە ، میران بەگی وەڵەدبەگی ، ئاغاڵ سیوەیلی ، فەرامورزی زەنگەنە ، سوار ئاغای بەڵباسو مامەند ئاغای میران و دەلی . ئەم دوانزدە سوارە بەرەنگاری لەشکرێکی گەورەی ئێران بوون لەدەشتی مەریواندا و شکاندیانن ئەم پیاوە بەنیازبوو قەڵاچوالان بگوێزێتەوە بەڵام فریانەکەوت .\n• مەحمود پاشا ی کوڕی خالید پاشا ساڵی (١٧٨١) واتاپێش دروستکردنی شاری سلێمانی بەسێ ساڵ ھات (پاسگە ـ مخفر)ێکی لەسەر گردی قشڵەی شاری سلێمانی دروستکرد ، ئەویش بەو نیازەی قەڵاچوالان بگوێزێتەوەبۆئەم شوێنەی ئێستای سلێمانی .\nئەورەحمان پاشا ی بابان ساڵی (١٧٨٩ ـ ١٨١٣) نزیکەی (٢٤) ساڵ حوکمی ناوبەناو ی کردوە .روویان لێنا ببێ بە والی بەغدا لە وەڵامدا ووتی: (قومێک لە بەفراوی کوێستانەکانی وڵاتەکەم بە ھەموو موڵکی عوسمانی ناگۆڕمەوە ) بەڵکو ھەندێ جار لەسەر قسەی ئەم والی بەغدا دائەنرا. مزگەوتی سەی حەسەن و شێخ باباعەلی قەرەداغی دروستکردووە .لە دەربەندی بازیاندا بەرگری دژی لەشکری عوسمانیەکان کردووە.\n• مەحمود پاشای کوری ئەوڕەحمان پاشا ساڵی (١٨١٣ ـ ١٨٣٤ ) ، ( کلودیوس جیمس ریج ) کەساڵی (١٨٢٠) دا بەگشتی ھاتۆتە سلێمانی گەلێک ستایشی رەوشی بەرزو راستگۆیی ودڵسۆزی ئەم پیاوە بەجۆرێک ئەکات وئەڵێت وێنەی لە ساڵی (١٨١٧) دائەم میرە دروستی کرد لەگەڵ مزگەوتی بن تەبەق دا.\nمەڵبەندەكانی فەرمانرەوای بابان پێش سلێمانی


سەرکردە (دێوەرە*)کان ئەمجارە ئۆتۆمبێل دەبەخشنەوە – Denegkan\nسەرکردە (دێوەرە*)کان ئەمجارە ئۆتۆمبێل دەبەخشنەوە\nbydengekan\tFebruary 8, 2013\tگشتی\nدەبێ کەسانی هوشیار ببپرسن کە ئەو سامانەی لەکوێ بوو، کە تادوێنی لە زێوە و کەرەج تمەنێک وعانەیەکی پێ نەبوو و چەندان مانگ چاوەڕێی دەکرد تا قەرارگای ڕەمەزان خێرێکی ئیمام الزمانی پێبکا و جەنگزەدەیان بداتێ! ئایا ئەوە دەستێوەردان لە یاسا نیە و بۆ دەستەمۆکردنی پارێزەران؟ لە کام وڵاتی دونیا سەرۆک وا گەزۆی خەڵات لە سامانی خەلک بە ئارەزووی خۆی دەبەخشێتەوە؟ ئەم خەڵات بەخشینەوەیەی نێچرەڤان چێرۆکی ئەو شێتەی خستمەوە بیر کە بەسەددامی ووت بەشە نەوتەکەی من تەنها پارەی یەک سەعاتی ئەلکترۆنیە: جاران کە سەددام تازە دەسەڵاتی گرتبووە دەست، کە دەچووە هه‌ر گوندێک وەک دێوەرە چەند ئۆتۆمبێلکی پڕ دەکرد لە سەعات و ووردەواڵەی ڕەنگاو ڕەنگ و دەیبەخشییەوە. لە یەکێک لە گوندە عەرەب نشینەکان، دوای ئەوەی خودی سەددام سەعاتێکی ئەلکترۆنی کردە دەست شێتکە، شێتەکە لێی پرسی سەیدی! ئەم پارەیەت لەکوێ بوو ئەم شتانە دەکڕی؟ ئەویش ووتی، ئەوە پارەی بەشە نەوتەکەی خۆتە. شێتەکەش پرسیاری کردەوە واتە بەشە نەوتەکەی من تەنها پارەی یەک کاتژمێری ئەلکترۆنییە؟\nبەراستی هه‌ندێ لە سەرکردەکانی ئەمڕۆ کورد، بە تایبەتی ئەوانەئ پارتی هه‌مان ڕۆل دەبینن، بە سەر سامانی خەڵکەوە بوونەتە دێوەرەیەکی سەخی و مرۆڤدۆستی دەبەخشنەوە. ئایا ئەوان خۆیان بە سەرکردەی ڕاستەقینە دادەنین. بەخشینەوەی و خەڵات و ووردەواڵە وەک دێوەرەکانی جاران، گۆڕێنەوەی وێژدانی ئەو خەڵکە بە پارەو سامان، تەنها ئامانجێکی لە پشتە ئەویش دەستەمۆکردن و دەمکوتکردنی ئەو خەڵکانەی کە لە دەسەڵات پڕن و هه‌ورەها دەمبڕکردنی خەڵکانی دەم بە رەخنە و کە هوشیارن لەوەی کە دەسەڵات چۆن سامانی خەڵک بەفێڕۆ دەدات و بە ئارەزووی خۆی هه‌موو شتێک دەکات بۆ تێکدانی دڵسۆزی و هوشیاری خەڵک. بریا هێندەی دێوەرەیەکیشیان پێ بکرایە و تا ئاستێ دڵی گوندنشینەکانیشیان خۆش بکردایە. ئەی لە هه‌مان کاتدا نابێ ئەو دادوەرە بەرێزانەی کە یاسای پاراستنی مافی هاولاتیانیان لەدەستە هه‌لوێستیان هه‌بێ لە ئامانجی بەخشینەوەی ئەو ئاسنە چوارچەرخەیە!\nئەوەی ماوەتە بیڵێم، ئەوەیە کە هیوادارم ئەمجارە کار نەگاتە ئەوەی کە سەرکردە دێوەرەیەکی نوێ، کۆمەڵێک کیژی جوان لە تایلەندو کۆریاوە وەک خەڵاتی خۆ خۆفرۆشتن بداتە کۆمەڵێکی دی لە هاونیشتمانیان بۆ کڕینی ویژدانیان!\n• دێوەرە ئەو کەسانە بوون کە بە ناو گوندەکانی کوردستان، لەبەر نەبوونی بازار و دوکان، دەگەڕان و بارگێرێک یان گوێدرێژێکیان پی بوو. ووردەواڵە و شتیان دەگۆڕییەوە لەگەڵ گوندنشینەکان. بروانە (مینای چاوجوان ١٩٩٠) فەهمی کاکەیی.\n• جەنگزەدە> ئەو کۆمەکە بوو کە حکومەتی ئێران بە ئاوارەکانی جەنگی دەدا\nتێبینی> ڕێزی تایبەتیم بۆ دێوەرەکان، مەبەستم شکاندنی ئیوە نیە!\nبۆ خوێندنەوەی داهێنانەکەی نێچرەڤان، ڕۆژنامەی هاولاتی: http://www.hawlati.co/%d9%86%db%8e%da%86%db%8c%d8%b1%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%e2%80%8c-%d8%a6%db%86%d8%aa%db%86%d9%85%d8%a8%db%8e%d9%84%db%8c%e2%80%8c-43-%d9%87%d9%87%e2%80%8c%d8%b2 /\nPrevious دیسان گردبوونەوەی خێڵ لەبەردەم کەناڵی NRT دا!\nNext دوو دەقی شانۆیی


ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان: له رۆژئاوای کوردستان یه‌که‌مین ئاژانسى هه‌واڵ ده‌کرێته‌وه\nله رۆژئاوای کوردستان یه‌که‌مین ئاژانسى هه‌واڵ ده‌کرێته‌وه\nیه‌که‌مین ئاژانسى هه‌واڵ به‌ناوى (ئانها) له رۆژئاواى کوردستان ده‌ست به کار ده‌کات .\nله‌ساڵانى (1930) کاندا، له رۆژئاواى کوردستان له رێگه‌ی بنه‌ماڵه‌ى میر جه‌لاده‌ت به‌درخان و سه‌ره‌تا به ده‌رکردنی گۆڤارێک یه‌که‌مین هه‌نگاوی ڕاگه‌یاندنى نرا و تا رۆژى ئه‌مڕۆ به‌شێوازى جیاجیا به ئاستی ئێستای گه‌یشتووه .\nبڕیاره ئاژانسى هه‌واڵه‌کانى هاوار (ئانها) له رۆژى 1ی ئاداره‌وه به شێوه‌یه‌کى فه‌رمى ده‌ست به کاره‌کانی بکات . ئاژانسى هه‌واڵه‌کانى هاوار به زاراوه‌ی کرمانجی سه‌روو هه‌ردوو زمانی عه‌ره‌بى و ئینگلیزى هه‌واڵه‌کانى خۆى له‌سه‌ر ناونیشانی (www.hawarnews.com) بڵاو ده‌کاته‌وه .\nله لایه‌ن ئاژانسی ده نگو باسی کوردستان ajansknews kl. ۱۲/۰۹/۱۳۹۱ ۱۲:۵۲:۰۰ قبل‌ازظهر


داهاتووی ئێران به‌هۆی کۆرۆناوە قەیراناویتر دەبێت\n12:41 - 29 رەشەمه 2719\nبڵاوبوونەوی کۆرۆنا لە ئێران و کوردستان دەرخەری ئەوەیە کە لە ڕۆژانی داهاتوودا کۆرۆنا لە ئێران زیاتر بڵاو دەبێتەوە.\nبەپێی ئاماری وەزارەتی تەندروستیی ڕێژیمی ئێران کە ڕۆژی چوارشەممە بڵاوی کردووەتەوە هاتووە کە ١ هەزار و ١٩٢ کەس لەو ڕۆژەدا تووشی نەخۆشیی کۆرۆنا بوونە. سەرجەم ١٧ هەزار و ٣٦١ کەس تووشبوو بە کۆرۆنا هەیە. ١ هەزار و ١٣٥ گیانیان لەدەست داوە و سەرجەم ٥ هەزار و ٧١٠ کەسیش چاک بوونەتەوە.\nبۆ ئەو قەیرانە تەندروستییەی کە ڕێژیمی ئێران تێی کەوتووە پێشبینی دەکرێت کە هەتا کۆتایی مانگی بانەمەڕ ئەگەر ڕێژیمی ئێران هەوڵێکی جیددی بۆ پێشگرتن لە بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا نەگرێتە بەر، ٢ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار کەس تووشی کۆرۆنا دەبن.\nڕێکخراوی جیهانیی تەندروستی باسی لەوە کرد، ئەو ئامارانەی کە ئێران بڵاوی دەکاتەوە تەنیا یەک لەسەر پێنجی ئامارەکانە.\nئاماری تووشبووان بە کۆرۆنا سنووری قەیرانی تێپەڕاندووه، بەڵام کاربەدەستانی ڕێژیم باس لە دۆخێکی ئاسایی دەکەن.\nسەرکۆماری ڕێژیمی ئێران بە فەرمی ڕایگەیاندووە، شتێکمان بە ناوی دابڕگە نییە.\nلەو قەیرانەدا کاربەدەستانی ڕێژیم باس لەوە دەکەن، بەهۆی گەمارۆوە ئابوورییەکانە کە ناتوانن پێش بە نەخۆشیی کۆرۆنا بگرن. ئەو ئیدعایەی ڕێژیمی ئێران لەگەڵ دژکردەوەی توندی وڵاتانی ڕۆژئاوایی و ناوچەکە بەرەڕوو بووەوە.


دوایین نزای دیکتاتۆڕ \nرۆژی هەینی ۲۷ی بەفرانبار خامنەیی دەسەڵاتداری یەکەم و دیکتاتۆڕی ئێران دوایین پێشنوێژی تەمەنی پڕ جەنایەتی لەوپەڕی بێ هیواییدا کرد. پێداهەڵکوتن بە رژیمەکەی و سیستەمی دەسەڵاتدار، سپا و پارێزەرانی دەسەڵاتەکەی و بێ بەری بوون لە هەر جۆرە رەخنە و کەموکووڕییەک و هەڕەشە و شیر و تیر کێشان لە خەڵکی ناڕازی پوختەی قسەکانی بوو. هیچ باسی هەقدەستی نەدراوی کرێکاران، هەژاری، برسێتی و بێکاریی و کێشە زۆر و زەوەندەکانی کۆمەڵگای نەکرد.\nسپای خامنەیی فڕۆکەی ئوکڕاین دەخاتە خوار و سێ رۆژ ئەم جەنایەتە ئاشکرا ناکەن و نکۆڵی لێ دەکەن و جەنابی دیکتاتۆڕیش وەک فەرماندەی گشتی و "رێبەر"ی ئێران ئاگاداری هەموو شتێک بوو بەڵام دەیویست بە هەر نرخێک بێ راستییەکەی بشارێتەوە. دوای گوشاری زۆر نێودەوڵەتی ناچار دانیان پێدا هێنا. مانگی پووشپەڕی ۱۳۷٠ ئەمریکا فڕۆکەیەکی ئێرانی بەرداوە و خێرا داوای لێبوردنی کرد و وتیان بە هەڵە لێمانداوە و غەرامەتیشیان دا. ئەودەم جەنابی دیکتاتۆر وتی: "...هەڵەیان کردووە!؟ غەڵەت دەکەن هەڵە دەکەن..." ئێستاش بەم جینایەتە عەمدەی خۆیان دەڵێن: "هەڵەی ئینسانی". لە نوێژی هەینیش لەباتی شەرمەزاری و داوای لێ بوردن لە خەڵک، سپاسی "دڵسۆزی و زەحمەتەکانی" سپاکەی کرد. زۆر بێشەرمانە تەنیا سپاکەی بە "میللەت"ی خۆی یا ئێرانی دەزانێ و هەموو ناڕازییان دەخاتە دەرەوەی بازنەی "میللەت" و ئێرانی. هەڵبەت کاتی خۆی شای ئێرانیش لە ژێر گوشاری خەڵکدا شتێکی وای وت بەڵام زۆری نەخایاند خەڵکی ناڕازی لە ئێرانیان دەرپەڕاند.\nسیستان و بلوچستان سێڵاو بردوویە کارەساتێکی مرۆیی و کاولکاری و وێرانییەکی زۆر خوڵقاوە و خەڵکی هەژاری بلووچ ماڵوێران بوون، کەچی جەنابی دیکتاتۆڕ هەر بۆی گرنگ نەبوو.\nلەو خەڵکانەی کە بە زۆر بۆ پێشوازی و ناشتنی تەرمی قاسم سولەیمانی له شارەکانەوە راپێچ درابوون نزیکەی ٦٠ کەس لە کرمان لە بن پێیاندا مردن و سەدان کەس بریندار بوون لەباتی ئارەقەی شەرم، فرمێسک بۆ فەرماندەی تیرۆر و کوشتار هەڵدەوەرێنێ و مەرگی ئەو خەڵکە بە فەخرێک بۆ خۆی و رژیمەکەی دەزانێ. هەڵبەت زۆری نەخایاند خۆپیشاندەران وێنەکانی قاسم سولەیمانییان دڕاند و "سولەیمانی قاتڵە ـ رێبەرەکەی جاهیلە" بوو بە دروشمی خۆپیشاندەران کە ئەو هەڵوێستەی خەڵک خامنەیی زۆر تووڕە کرد.\nلە ماوەی دوو حەوتوودا ئەو هەمووە رووداوە لە ئێران هاتە پێش که هەموویان ئەوپەڕی شڵەژاوی و شڵەقاوی و ناکارامەیی خامنەیی و هەموو رژیمەکەی بە جوانی پێوە دیار بوو. ئەمریکا فەرماندەکەی دەکوژێ کەچی بۆ "تۆڵەی سەخت" نەیانوێرا خوێن لە کەپۆی سەربازێکی ئەمریکا بێنن. بەڵام رێک "تۆڵە سەختەکە" لە خەڵکی ئێران دەکەنەوە و بە مووشەک پێیانەوەدەنێن یا لە سەر شەقامەکانی لە پشتەوە یا راستەوخۆ تەقەیان لێ دەکەن.\nخامنەیی لە کاتێکدا پفی بە میکرۆفۆندا کرد کە هێشتا نەهرەتەی شێرانە و پژواکی دروشمەکانی خەڵکی خۆپیشاندەر و نارازی لە شەقامەکانی تاران و باقی شارەکان هەر دەنگی دەدایەوە. هەر ئەو دروشمانە کێچی خستۆتە کەوڵی دیکتاتۆڕی ئێرانەوە و خەوی لە چاو زڕاندەوە بۆیە ناچار بوو بە رەنگ زەردییەو بێتە نوێژی هەینی و بڕشێتەوە.\nدەسەڵاتدارێک کە دوای زیاتر لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتی رەها هەر بە زمانی هەڕەشە و تۆقاندن لەگەڵ خەڵکەکەی بدوێ، رێبەرێک که بەرهەمی ٤٠ ساڵی حکومەتەکەی ئەوە بێ تەنیا بەشێک لە نیزامییەکان واتە سپای پاسداران و بەسیجی وەک هێزی پارێزەری خۆی بە دەورەوە مابێ و باقی کۆمەڵگاکە بە "فریو دراوی دوژمنان"، "بەکرێگیراوی دەرەکی"، "هەرزە و هەزەلی"، "نۆکەری رۆژئاوا" و چەندین شتی لەم بابەتە تاوانبار بکا، ئەی کەس ناپرسێ ئەو ٤٠ ساڵە ئەو گشتە ئایەتوڵڵایە بەو دەسەڵاتە زۆرەوە لە چوارچێوەیەکدا کە بۆ خەڵکیان داتاشیوە چییان بۆ خۆیان پەروەردە کردووە؟\nلەم ٤٠ ساڵەدا بۆ سەقامگیر بوون و داسەپاندنی بیر و باوەڕ و دەسەڵاتی خۆیان بە سەر کۆمەڵگای ئێراندا، سیستەمی پەروەدەیان کردە ئیسلامی، کتێب و کتێبخانەکانیان سووتاند، نووسەر و رووناکبیرەکانیان کوشت یا دەربەدەر کرد، سانسۆڕی توندیان خستە سەر کتێب و بڵاوکراوەکان، هەناسەی ئازادیان لە گەرووەکاندا قەتیس کرد، بە میلیارد دۆلاریان بۆ تەبلیغاتی دینی و داسەپاندنی باوەڕی دواکەوتوانەی خۆیان تەرخان کرد، هەزاران چالاکی سیاسی و مەدەنی و خەڵکی ناڕازییان کوشت یا گوللـەباران کرد، رەشانگیان بە سەر وڵاتی ئێراندا کێشا کەچی هەر ئەو نەوەیەی کە بە شیوەی داتاشراوی مەلاکان و دامودەزگای رژیم پەروەردە کراون ئێستا لێیان هەڵگەڕاونەتەوە و دێنە سەر شەقام و پڕ بە گەروویان دروشم لە دژی بنەماکانی رژیم دەدەن و داوای رووخانی ئەم حکومەتە دەکەن. هەژاری و بێکاری بەرۆکی کۆمەڵگای ئێرانی گرتووە و زۆربەی هەرەزۆری کۆمەڵگایەک کە گۆیا خامنەیی رێبەر و گەورەیەتی دژی دەسەڵات و سیستەمەکەی ئەون بەڵام لە تاو گیانی خۆیان و چنگی خوێنینی سپا نەدەهاتنە سەر شەقام.\nبە هەموو حساب و بە وتەی دەسەڵاتدارانی ئێران رژیم لە پەروەردەیەک کە خۆی لە قالبی دابوو شکستی خواردووە. لە بەڕێوەبەرایەتی وڵات و سیستەمی ئابووری و کار و ئەمنییەتی شارۆمەندان و دابین کردنی ژیانێکی ئابڕوومەندانە بۆ خەڵکەکەی ناسەرکەوتوو بووە. بەشێک لەو گەنجانەی دێنە سەر شەقامەکان و سنگیان بە گولەوە دەنین باوکیان پاسدار یا شەڕکەری جەنگی ئێران و عێڕاق بوون.\nلە قسەکانی خامنەیی و مەلا و کاربەدەستان دەردەکەوێ کە ئەو ٤٠ ساڵە رژیمەکەیان هەر "دوژمن، نەیار، هەرزە و هەزەلی، ساویلکە و فریودراو، نۆکەری بێگانە و سیخوڕ و ستوونی پێنج و..." کەسانی ئاوایان لە دژی خۆیان پەروەردە کردووە.\nخامنەیی خۆی وەک دمڕاست و "وەکیلی ئیمامی زەمان" ناودێر کردووە و وا دیارە دەستی غەیبی "بەهێزی" "مەهدی" و "عەباس" و خودا و پێغەمبەری لە پشتە. زاتێکی ئاوا گەورە چ حەوجی بە مووشەکە؟ بۆ ٤٠ ساڵە سەرمایەی ئەم وڵاتە بۆ چەکوچۆڵ و پەروەردەی تیرۆریزم بە فێڕۆ دەدەن؟ بۆ له دوو رۆژدا پتر لە ۱٥٠٠ کەس خەڵکی ناڕازی لە سەر شەقامەکان دەکوژن؟ ئەگەر حکومەتی ئەڵڵایە لێگەڕێن با خودا و ئیمامە "مەعسوومەکان" بیپارێزن. خامنەیی ئەگەر ئاوا بە خودا پشت ئەستوورە بۆ له چنگ خەڵکی ناڕازی کە مەخلوقی خوداکەی ئەون زەندەقی چووە و زراوی تۆقیوە؟\nلە سەرەتای پاییزەوە "هیلالەکەی" مانگی شیعە گیراوە (کە ٤٠ ساڵە سەرمایەی وڵاتی ئێرانی بۆ بە فیڕۆ دەدەن). تازەش هیلالی ئاوات و ئیدۆلۆژیی رژیمی ئیسلامی هەڵنایەتەوە. لە بەیرووت و بەغدا سەدان هەزار کەس دژی رژیمی ئیسلامی هاتوونە سەر شەقام و ٤٠ ساڵ رەنجی خامنەیی و رژیمەکەی بۆوە بە رەنجی قالۆنچە. لە ئێرانیش ترسی خەڵک شکاوە و ئێستا خەڵکی هەژار و نەدار بۆ درێژەدان بە ژیان و بۆ نان و مان هیچ رێگایەکیان جگە لە خرۆشان بۆ نەماوەتەوە.\nخامنەیی بە تەواوی هەستی بەو مەترسییە گەورەیە کردووە و گزینگ و تیررێژی دم کەل و ئاسۆی روون، شەقی بە شەوەزەنگ و مێژووی تاریکی دەسەڵات و رژیمەکەی داوە. هەموو ئەوانە نۆبەتێ و لەرزی خستۆتە جەستەی "نەخۆش و نوقسانی" خامنەیی و رژیمی ئیسلامی. تازە نە نوێژ و نەزا، نە "مەهدی" و مووشەک، نە زیندان و کوشتار و هەڕەشە هیچیان نابنە دەرمان بۆ گیانی ئەو رێبەر و رژیمە کڵۆڵ و هەڵۆڵ و هیلاکە. هەر بۆیە نوێژی هەینی خامنەیی، نزای دیکتاتۆڕێکی بێ هیوا و نوێژی سەر تابووتی رژیم و دەسەڵاتەکەی بوو.\nکۆرۆنا و ڕەوتی خێرای فەنابوونی دەسەڵاتی ئایینی!\n"ئینقلابی فەرهەنگی"، پیلانێک دژی پێشکەوتن\nکرێکاری کورد و چەمکی شوناس


لەکۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی پرۆژەی مەرج و ڕێنماییەکانی T.O.Rی بۆ پاراستنی کلتور و کەلەپور پەسەندکرد و سەرۆکی ئەنجومەنەکەش دەڵێت، هەنگاوێکی گرنگە بۆ پاراستنی خانوو و گەڕەکە کۆنەکانی سلێمانی.\nلە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لەبارەی تەوەرەکانی کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ئازاد حەمە ئەمین سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی ڕایگەیاند، یەکێک لە تەوەرەکانی کۆبوونەوەکە دەنگدانبوو لەسەر پرۆژەی T. O. R تایبەت بە پاراستنی شوێن و سیما کلتوری و کەلەپورییەکان لە پارێزگای سلێمانی.\nوتیشی، پرۆژەکە لەلایەن قائیمقامییەتی سلێمانییەوە ئامادەکراوە و ئاڕاستەی پارێزگای سلێمانییان کردووە، نوسراوی پارێزگای سلێمانی بۆ ئەنجومەنی پارێزگا هەڵەی تێدابوو و ئاڕاستەی وەزارەتی کشتوکاڵ کرابوو بەداڕشتنێک کە ئەنجومەنی پارێزگا پەسەندیکردووە.\nڕایگەیاند، بێگومان ئەو پرۆژەیە بەبێ پەسەندکردنی ئەنجومەنی پارێزگا نابێت، بۆیە پرۆژەکە لەلایەن لیژنەی شارەوانی و گەشتوگوزاری پارێزگا و لیژنەی هونەریی ئەنجومەن هەڵسەنگاندنی پێویستی بۆکرا، دواتر لەلایەن ئەنجومەنی پارێزگاوە پەسەندکرا.\nئازاد حەمە ئەمین، پرۆژەکەی بە هەنگاوێکی گرنگ بۆ پاراستنی خانوو و گەڕەکە کۆنەکانی سلێمانی ناوبرد، کە بەپێی مەرج و ڕێنمایی دەستکاریکردنی ئەو شوێنە کۆنانەی دیاریکردووە.\nداواشی لە هەریەکە لە ئیدارە سەربەخۆکان و پارێزگای هەڵەبجە کرد کە پرۆژەی هاوشێوە بۆ پاراستنی سیما کلتورییەکانی ئەو ناوچانە ئامادەبکەن، تاوەکو ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی پەسەندی بکات و سەرجەم شوێن و بابەتە کەلەپورییەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی پارێزراوبن.\nبەیل بەڵێنی بە ئەنچلۆتی و خێزانەکەی داوە\nكەسێك بە تۆمەتی ڕفاندنی دوو كچ لە سلێمانی دەستگیركرا\nپۆلیسی سلێمانی دەستگیركردنی تۆمەتبارێكی ڕاگەیاند كە بە زەبری چەك دوو كچی لە ماڵی خۆیاندا ڕفاندبوو. بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای…\nبەپرسی خاڵی سنووری پێشخابوور لەبەری هەرێمەوە، ئاشکرایکردووە، دوای زیاتر لە مانگێک داخستنی ئەمڕۆ دەروازە سنوورییەکە کراوەتەوە. شەوکەت بەربەھاری،…\nپڵنگێك دوو هاوڵاتیی زاخۆ برینداردەكات\nلە گوندێكی سەر بە ئیدارەی زاخۆ پڵنگێك دوو هاوڵاتی برینداردەكات و هەڵدێت، سەرۆكی ڕێكخراوێكی بواری پاراستنی ئاژەڵانیش دەڵێت،…


ئەمڕۆ 26ی تشرینی یەکەم کاتژمێر شەشی ئێوارە فراکسیۆنەکانی پەرلەمانی عێراق ئامادەن بۆ کۆبوونەوە و دەنگدان لەسەر بازنەی هەڵبژاردنی پارێزگای کەرکوک و نەینەوا و ناوچەکانی مادەی 140کە ناکۆکیان لەسەرە.\nدەنگدان لەسەر بازنەی هەڵبژاردنی کەرکوک و نەینەوا لە کۆبوونەوەی دوو ڕۆژ پێش ئێستای پەرلەمانی عێراق دواخرا بۆ 48 کاتژمێری دیکە، بەهۆی ئاڵۆزی و ناکۆکی فراکسیۆن و کوتلەکان لەسەر ئەم پرسە.\nلە چەند رۆژی رابردوودا سەرۆکی پەرلەمانی عێراق لەگەڵ فراکسیۆنە کوردستانییەکان و پەرلەمانتارانی کەرکووك و نەینەوا کۆبووەتەوە، بۆ ئەوەی لەسەر شێوازی بازنەیی ھەڵبژاردنەکان بەپێی خواستی پێکھاتەكان رێکبکەون. لەم چوارچێوەیەشدا بڕیاردرا دەنگدان لەسەر بازنەی كەركووك و نەینەوا بۆ ئەمڕۆ دوابخرێت.\nبازنەی هەڵبژاردن لە پارێزگاکانی عێراق ماوەیەکە جێگەی گفتوگۆ و سەرنج و تێبینی لایەنە سیاسییەکانی عێراقە و کوردیش دژی هەر بڕیارێکە سەبارەت بە بازنەی هەڵبژاردنی کەرکوک ئەگەر دژی مادەی 14ی دەستوری عێراقی بێت.\nعێراق.. سێ “تیرۆریست” لەسێدارەدران\nسێ تاوانباری تیرۆر لە باشووری عێراق لەسێدارەدران. حكومەتی عێراق ئاشكرایكرد، ئەمڕۆ دووشەممە 25ی كانونی دووەم، سێ “تیرۆریست” لە…\nسەرۆککۆماری ئێران هۆشداریدایە هاوڵاتییانی وڵاتەکەی کە بیر لەوە نەکەنەوە بۆ چلەی ماتەمینی ئیمام حسێن بەرەو سنورەکانی عێراق بڕۆن،…


زمانی گێڕانەوە، ترازان لە وەهم و هێژمۆنی\n“کورتەیەک لەسەر شانۆنامەنووسیی کوردی”\nهێرتا مولەر لە چیرۆکی (بەڵێنی دیدەنییەکە)(1997) دەڵێت: “هەندێ شت کێشەیان نییە، تاکوو تۆ دەست دەکەی بە ئاخافتن لەبارەیانەوە”. ڕەنگە هەر کات ئێمە بیر لە هونەری کوردی بە عام و بە تایبەت -شانۆی کوردی- دەکەیەوە زیاتر مانای ئەم ڕستەی مولەرمان بۆ ڕوون دەبێتەوە. بیرکردنەوە لە چییەتی شانۆی کوردی بە هۆگەلی جیاواز هەمیشە وەکوو گرفتێکی سەرەکی بۆمان دەردەکەوێت. ئەم گرفتە هەر لە سەرەتای پرسیارکە زەق دەبێتەوە. نەبوونی هیچ بنەمایەکی فەلسەفی و پاڵپشتێکی زانستی لە ئارگیومنتەکانی کورد و لە سەرێکیشەوە، نەبوونی ئارشیوگەلێک لە شانۆگەری کوردی، کە توێژەر و ڕەخنەگر، لانیکەم بە خوێندنەوە و هەڵسەنگاندنی، بتوانێت ئیماژی ئەم هونەرە لای کورد بە جیهانەوە بدۆزێتەوە، تەنیا لە کێشە سەرەکییەکانی وڵامدانەوە بەو پرسیارەیە. لە درێژەی دەستەویەخەبوون لەگەڵ ئەم پرسیارە، ئەمجا خودی گرفتی (زمان) زەق دەبێتەوە، ئایا تەنیا نووسینی شانۆنامە بە کوردی، شانۆی کوردییە؟ تەنانەت ئەگەر هیچ چەمک و ئایدیایەکی کوردیشی تێدا نەبێت؟\nبەڵام بەم هەموو کێشە و گرفتە کە ڕووبەرووی ئەم پرسیارە دەبێتەوە، کاتێک پرسیارەکەی وەگڕدەخەین، ناچار دەبین چەمکێک وەکوو بنەما بگرین و لە تاوتوێی ئەم چەمکە، مەودا و دەرەتانێک بۆ وڵامدانەی ئەم پرسیارە بدۆزینەوە، ڕەنگە خودی پرۆسەی تاوتوێ کردن لە ئاکامدا ئەوەشمان بۆ دەربخات کە تاکوو ئێستا ئێمە چەندە بە هەڵەداچووین و خودی پرسیار لە شانۆ بەم شێوە نابێت و ئێمە کێشەکەلی زانستی و مێتۆدۆلۆژیکمان لەگەڵ شێوەی پرسیار لە شانۆ هەیە. لە هەر ڕووەوە دەستنیشان کردنی چەمکێک بۆ بیرکردنەوە یەکەم هەنگاو بۆ دۆزینەوەکانە؛ چ دۆزینەوەی وڵامێک بۆ دیاری کردنی چوارچێوی شانۆی کوردی و چ دەرخستنی هەڵە تێۆریەکانی خۆمان.\nمن لەو وتارە کورتەدا (زمان) وەکوو چەمکی بنەڕەتیی گێرانەوە ڕەچاو دەگرم و لە پێناو زماندا هەوڵ دەدەم دەلاقەیەک بۆ بیرکردنەوە لە مانای شانۆی کوردی یان بە گشتی هونەری گێڕانەوەی کوردی بدۆزمەوە. جەختی ئەم وتارە لە سەر (زمانی گێڕانەوە)یە و مەبەست لە زمان لێڕەدا (زمانی ئاخافتنی ڕۆژانە) نییە، زمانی گێڕانەوە، زمانێکە کە ئێمە لە سیستەمی گێڕانەوەدا بە کاری دێنین. ئەم زمانە بە پێی سیستەمی زاڵی گێڕانەوە خۆی هەڵگری چەندین چەمک و لق و پۆیە کە لە زاتیاندا تەکنیک و فۆرمی بەکار هێنانی زمان دیاری دەکەن. دیارە لە کاتی گێڕانەوەدا، نووسەر یان بێژەر بۆ بەیانی چیرۆکی خۆی کەڵک لە کەرەستەگەلێکی تایبەت دەگرێت، چۆنیەتی بە کارهێنانی ئەم کەرەستەیە خۆی لە خۆیدا فەزایەکی تایبەت لە چیرۆک و زمان دەخولقێنێت کە ڕەنگە تەنیا لای ئەم نووسەر/بێژەرە دەست کەوێت. زمانی ڕۆژەزار، هەمیشە تێکەڵاوی سیستەمی سەپێندراوی بیری -هزرییە کە پشت ئەستوور بە ئایدیۆلۆژییەکی تایبەتە، لە لایەکی ترەوە زارەکی بوونی ناخافتنی ڕۆژانە بە هۆی نەبوونی (دەق) و کارکردی نەستی بەکۆمەڵ لە مێشکی هەر مرۆڤێکدا، باشترین شوێنە بۆ کارتێکەری ئایدیۆلۆژی و هێژمۆنی زاڵ. هەر بۆیە ئەم زمانە (واتە زمانی ڕۆژەزار) بە بێ پاڵپشتی زمانی بەدەق‌کراو (جەستەمەند)، کە وێنای زیاتر لە (زمانی گێڕانەوە)دا دەبینێتەوە ناتوانێت گوشار و هێژمۆنی زاڵ تاوتوێ بکات و دەرەتانێکی هزری بۆ بدۆزێتەوە،\nکۆستیکا براداتان، پسپۆری فەلسەفەی ئاکسفۆرد، لە وتارێکدا لەسەر بەرهەمەکانی هێرتا مولەر، دەڵێت: “زمان وەك هەوا وایە؛ تەنیا کاتێ پیس ببێ، تۆ تێدەگەی چەندە گرنگە”. مەبەست لە (پیسی زمان) لە بۆچوونی براداتان، ئالوودەبوونی زمان بە دژە حەقیقەتەکانە، واتە زمان جیا لەوەی دەتوانێت دژ بە سیستەمی تۆتالیتار بوەستێت، لە هەمان کاتیشدا توانستی ئەوەی هەیە بە پێچەوانە بێتەوە و لە خزمەت بەرژەوەندیی سیستەمی دژە حەقیەقەتدا بێت. ڕۆڵان بارت لەم بارەوە دەڵێت: “زمان ڕواڵەتێکی فاشیستی هەیە، شکاندنی ئەم ڕواڵەتە و دۆزینەوەی مەودایەک بۆ دەربازبوونی زمان لە فاشیزم، تەنیا بە گێڕانەوە دەکرێت”. لێردا گێڕانەوە (Narration) هەمان -بەپێچەوانە کردنی زمانە-، واتە سیستەمی سەپێندراو خۆی زمانێکی تایبەت بە مانایەکی تایبەت، بەرهەم دێنت کە لە پرۆسەی ئاخافتن و بەکار هێنان وەکوو هێژمۆنیای زاڵ گشت مانا و چەمکەکان دەباتە ژێر ڕکێفی خۆیەوە، لێرەدا گێڕانەوە- کە همیشە گێڕانەوەی شتێکە- لە هەوڵی ختۆکەدانی هێژمۆنیای زاڵە. شەری دەستەویەخەی -گێڕانەوە و هێژمۆنی زاڵ- لانیکەم یەک چەمک بۆ ئێمە ڕوون دەکاتەوە: ئەویش جیاوازی بیرکردنەوەی (من گێڕەوەر) و سیستەمی بە هێژمۆنی‌کەری زمانە. کەواتە -پیسی زمان- تەم و ڵێڵ بوونی حەقیقەتە، بە زمانێکی‌تر، پیسی زمان، پێشگری لە وەدەرخستن و وەگڕخستنی منی گێڕەوەرە. زمانی گێڕانەوە بە شێوەی ناراستەوخۆ -هەندێ جاریش ڕاستەوخۆ- فەزای بیر و هەست و ئارگیومنت تا ڕادەیەکی بەرچاو زەق دەکاتەوە، تەنانەت ئەگەر بەو زمانە لە چەمکێک بدوێت کە هیچ پێوەندی بە ژین ـ جیهانەوە نەبێت. بۆ نموونە کاتێک زمانی کوردی بۆ گێڕانەوە- لێرەدا جەخت لەسەر گێڕانەوەیە، نە زمانی ئاسایی ئاخافتن- بەکار دێنین بە شێوەی نەستەکی دەکەوینە ناو بازنەیەکی بیری و هزری لە فامستی ئێمەی کورد بە (جیهان، مرۆڤ و بوون). تەنانەت ئەگەرچی منی کورد ئەزموونێک کە کامۆ و سامۆئێل بێکێت، پاش چەند سەد ساڵ فەلسەفە و ئەندێشە هەیانبووە، نیمە، بەڵام کاتێک منی کورد بە فەزای زمانی گێڕانەوەی کوردی لەگەڵ ئەم نووسەرانە بەروروو دەبمەوە، ئەوە دیسانەکە دەرکی منی کورد-تەنیا منی کورد- لەو نووسەرانە و کێشەکانیان بەرجەستە دەکاتەوە. کەواتە لێرەدا بە کارهێنانی زمانی گێڕانەوەی کوردی نە تەنیا جیاوازی دەرک و فامی من لە جیهان بە عام و لە هونەر بە تایبەتی زەق دەکاتەوە، بەڵکوو دەرەتانێکی تەکنیکیش بۆ من دەخولقێنێت. چۆنیەتی بە کارهێنانی ئەم تەکنیکە لە کاتی گێڕانەوەی بەردەوامدا بە باشترین شێوە خۆی وەدەردەخات، بۆ نموونە لە شانۆدا جەخت کردن لەسەر مانایەکی تایبەت و نیشاندانی ئەم مانایە بە بەردەنگ پێویستی بە داڕشتنێکی تایبەتیش هەیە و ئەم داڕشتنە پێویستی بە کەرەستەی تایبەتەوە هەیە. بەم پێیە پرسیار لە زمانی گێڕانەوە دەکەوێتە پێش پرسیار لە هونەر/شانۆی کوردی. واتە زمانی گێڕانەوەی ئێمە چییە؟ کاتێک مرۆڤێکی کورد دەست بە گێڕانەوە دەکات، فەزای چیرۆکی چۆن دادەڕێژێت؟ و لە کەرەستەکانی گێڕانەوە چۆن سوود وەردەگرێت؟ بێگومان بۆ وڵامدانەوەی ئەو پرسیارە دەبێت گشت دەقگەل و دەنگبێژیی کوردی کە شێوەیەک لە گێڕانەوەی پێوە دیارە، تاوتوێ بکرێن تا بتوانین ئارگیومنتەکانی کورد بە جیهان و مرۆڤ و بوون بدۆزینەوە.\nهەمیشە یەکێک لە گرفتەکانی شانۆنامەنووسی و شانۆگەری کوردی، کەوتنە ژێر ڕکێفی جیهانبینیی غەیری کورد بووە. هەڵبەت مەبەستی من لێرەدا نەک ڕوانینێکی ناسیۆنالیستی بۆ ئەو پرسە، بەڵکوو ئاوردانەوە لە ژین ـ جیهانەکانە کە بێ ئەوەی هیچ بریارێکی فەلسەفی لەسەر بێت، لەسەر جیهانی تاک بە تاکی مرۆڤەکان کاریگەری هەیە. یان بە واتایەکی‌تر لە ژێر ڕکێف‌بوونی جیهانی کوردی، بیر و هەڵسەنگاندی جیهان لە لایەن مرۆڤی کورد بە سیستەم و هێژمۆنیای زاڵە. بێگومان یەکێک لە هۆیەکانی ئەم ژێر ڕکێف کەوتنە، دەگەڕێتەوە سەر نەناسینی زمانی گێڕانەوەی کوردی. بۆ وێنە کاتێک لەگەڵ شانۆنامەیەک کە بەکوردی نووسراوە بەروڕوو دەبینەوە، لایەنەکانی ئەم باسەمان زیاتر بە لاوە ڕوون دەبێتەوە؛ تەنیا بە سەرنجدانی ڕاوێژی کاراکتێرەکان بۆمان دەردەکەوێت ئەم زمانە زمانی گێڕانەوە نییە و زیاتر وەکوو زمانی وتارنووسین و وتاربێژی دەچێت تا زمانێک کە خەریکە بۆ ئێمە چیرۆکێک دەگێڕێتەوە، ئەم گرفتە لە دەقی وەرگێڕدراو بۆ کوردی زیاتر بەرچاوە. نەبوونی دەرک و تاوتوێ لە چییەتی زمانی گێڕانەوە شانۆنووس بەرەو زمانێک دەبا کە نموونەکەی بە هیچ ڕوو لە گێڕانەوەدا ڕوو نادات و نایەتە هیچ خانەیەکی گێڕانەوەیی. ڕەنگە لە ڕواڵەتدا ڕاوێژی کاراکتێر وەکوو زمانی ڕۆژەزار بێت، بە پێی بۆچوونی گێڕانەوەناسی ئەمە کەم‌وکۆڕی بە هیچ چەشنێک بۆ ڕاوێژی چیرۆک ناگرێتەوە، بەڵکوو بەرزی ئاستی گێڕانەوەش دەگەیەنێت، زمانی گێڕانەوە شێوەیەک لە بەکارهێنانی ڕاوێژ و چەمک و نموونەی دەست نیشانکراو نییە، بەڵکوو لێرەدا، مەبەست سیستەمی گێڕانەوەیە کە لە کۆی گشتی چیرۆکدا پێک دێت، ئەم سیستەمە ڕوانگەی منی نووسەر بە جیهان و ماناکانی ڕوون دەکاتەوە. ڕەنگە هەر بە هۆی نەناسینی زمانی گێڕانەوەیە کە ئێمە کاتێک شانۆیەک بە زمانی کوردیش دەخوێنینەوە، دیسانەکە ناتوانین ئارگیومنت و ئیماژەکانی مرۆڤی کوردی تێدا ببینینەوە، هەر بۆیە هەر کات باس لە شانۆی کوردی دەکرێت بێ یەک و دوو بیر لە شانۆیەک دەکەینەوە کە یان خەریکی گێڕانەوەی بەیت و حەقایەتەکانی فۆلکلۆری کوردییە یان سەرقاڵی گێڕانەوەی کارەساتەکانی کوردە. واتە زیاتر خودی ناوەرۆک و بابەتی شانۆ بۆمان دەردەکەوێت تا چۆنییەتی بە کارهێنانی کەرەستەی گێڕانەوە و تەکنیک و فۆرمی نوێ کە لە ئاکامدا بیرو هزر بە نسبەتی جیهان و مرۆڤ و بوون ڕوون دەکاتەوە. بەم پێیە شانۆنووسی کورد حوکمی لەسەر دەکرێت کە (تۆ کاتێک شانۆی کوردیت نووسیوە کە تەنیا یەکێک لەم جیهانانەی کورد باس بکەی)!، کەواتە بەم دەرکە، باس کردن لە گرفت و کێشەکەلی ئەمڕۆی کۆمەڵگا یان ورووژاندنی باسێکی فیکری نایەتە خانەی شانۆی کوردی. ئەم بۆچوونە بە پێی گێڕانەوەناسی و زانستگەلی مرۆیی تا سەرئێسقان هەڵەیە، چونکە هەر کات من وەکوو کورد یان هەر نەتەویەکی‌تر بە زمانی گێڕانەوە – هەڵبەت بەو مەرجە کە من زانستم بە سەر زمانی گێڕانەوەدا هەبێت- بە شێوەی نەستەکی ئەو ڕوانینەم بە سەر جیهاندا زاڵ دەکەم؛ ڕوانگەیەک کە لە ژیانی ژیندراومدا سەرچاوەی گرتووە. تەنانەت بە ڕوانگەیەکی پۆست کۆلۆنییالەوە، ئەگەر نووسەرێک لە زمانی چیرۆک و نووسینەوە خەریکی وێناکردنی جیهانی ئەویتریش بێت، دیسانەکە شێوەیەک کە جیهانی خۆی وێنا دەکا، ئەویش جیهانی کۆلۆنییال کراوی خۆیەتی، کەواتە بەردەوام‌بوون لە گێڕانەوەدایە کە توانستی ئەوەی پێدەدات لەم جیهانە کۆلۆنییالە بێتە دەر.\nبە پێی بۆچوونەکانی سەرەوە، پێویستە ئێمە ئارشیوێک لە دەقگەل و دەنگبێژی/بەیت بێژیی کوردیمان هەبێت کە لە تاوتوێی ئەم دەقانە شێوە گێڕانەوەی کوردی تا ڕادەیەک دیاری کەین. ڕەنگە ئەم کارە کارێکی ئەستەم بێت، بەڵام بە مانای نەکران نییە. نموونەگەلی بەرچاومان لە چیرۆکی جیهانی و تەنانەت شانۆی جیهانی هەیە کە بێ ئەوەی ناوی نووسەرەکەی بزانین تەنیا بە خوێندنەوە بۆمان دەردەکەوێت ئەم چیرۆکە هی فڵانە شوێنە. ڕیالیزمی سیحراویی ئەمریکای لاتین بە ساکاری لە ڕیالیزمی سیحراویی ئەڵمانیا جیا دەکرێتەوە. یان شانۆی ژاپۆن تەواو لە شانۆی بریتانیا جیاوازە. ئەم جیاوازییە لە تەواوی شێوەکانی گێڕانەوەدایە، لە سینەماوە بگرە تا ڕۆمان و نیگارکێشی.\nسەرچاوە: حەوتەنامەی سیروان


سێڵاو ھەستان لە ناوچەی پیرانشار زیانی گیانی مادی بەدوای خۆیدا ھێنا.\nڕۆژی یەکشەمە ٢٥ی پوشپەڕی ٢٧١٢ بارانێکی بە خوڕ بەشێک لە ناوچەکانی پیرانشار و بەتایبەت دەوروبەری گوندی "دەڵاوان" ی سەر بە شاری پیرانشاری گرتەوە و لە ئاکام دا سێڵاوێکی بە تەوژم ناوچەکەی گرتەوە و دوو کەس کەوتنە ژێر سێڵاوەکەوە.\nبە گوێرەی ھەواڵێک کە بە ناوەندی ڕاگەیاندنی پارتی ئازادی و دێمۆکراسی کوردستان- پادک گەیشتووە، سەر لە ئێوارەی ڕۆژی ٢٥ی پوشپەڕی ٢٧١٢ بارانێکی بە خوڕ ناوچەی "دەڵاوان" ی سەر بە ناوچەی پیرانشار و دەوروبەری گرتەوە و لە ئاکام دا سێڵاوێکی بە تەوژم ڕوویدا، سێڵاوەکە بە ڕادەیەک بەرفراوان و بە تەوژم بوو کە زۆر شوێنی ناوچەکەی گرتەوە و لە ئاکام دا مەڕو ماڵات و بەر و بێستانی زۆر کەس کەوتە ژێر سێڵاوەکە و زەرەر و زیانێکی زۆری مادی بە خەڵکی ناوچەکە گەیشت و ٢ شوانی گوندی دەڵاوانیش کەوتنە ژێر سێڵاوەکە، کە لە ئاکام دا یەکێک لەم دوو شوانە گیانی لە دەست دا و ئەوی دیکەشیان بە برینداری و بە ھاوکاری خەڵکی ناوچەکە گیانی ڕزگار کرا.\nشایەنی باسە کە کاتژمێر ١١ی شەو تەرمی بێ گیانی یەکێک لە شوانەکان لە دوور چەند کیلۆمیتر لە دەڵاوان و لە چۆمی سەلکاوا دا دۆزرایەوە و ئەوی دیکەش بە برینداری ڕزگار کرا و گەیەنرایە نەخۆشخانە.\nجێگای باسە کە بریندارەکە ژیانی لە مەترسی دایە و بەھۆی ئەوەی ماوەیەکی زۆر لەنێو قوڕ و لیتەی سێڵاوەکەدا ماوەتەوە بارودۆخی نالەبار و ناجێگیرە، کەسی دوھەمیش کە گیانی لەدەست داوە خاوەن ژن و ٣ منداڵی کەم تەمەنە.\nناوەدنی ڕاگەیاندنی پارتی ئازادی و دێمۆکراسی کوردستان\n٢٦ی پوشپەڕی ٢٠١٢


چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nپێڕستی لقەکانی مۆسیقای مێتاڵ\nھێڤی مێتاڵ (کورت دەکرێتەوە بۆ مێتاڵ) چەند لقێکی لێ بۆتەوە لەکاتی دروست بوونیەوە لە ساڵی ١٩٦٠ەکان. لەکاتی پێشوودا چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ تێکەڵ بوون و جیاکردنەوەیان لەیەکتر ئاسان نەبوو، بەڵام لە ئێستادا دەتوانرێت جیابکرێنەوە بە چەند ترەیتێکی جۆری مۆسیقاکە. لەوانەش وەک ئامێری مۆسیقا و تێمپۆ و جۆری گۆرانی وتن و دەنگ و شێوازی لێدانی گیتار و تەپڵەکان و زیاتر.\n١ ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵ\n١.١ لقەکانی ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵ\n٢ ئاڤانت-گارد مێتاڵ\n٣ بلاک مێتاڵ\n٣.١ لقەکانی بلاک مێتاڵ\n٤ کریستیان مێتاڵ\n٤.١ لقەکانی کریستیان مێتاڵ\n٥ کرەست پەنک\n٦ دێس مێتاڵ\n٦.١ لقەکانی دێس مێتاڵ\n٧ دووم مێتاڵ\n٧.١ لقەکانی دووم مێتاڵ\n٨ ئێکستریم مێتاڵ\n٩ فۆڵک مێتاڵ\n٩.١ لقەکانی فۆڵک مێتاڵ\n١٠ گلام مێتاڵ\n١١ گۆتیک مێتاڵ\n١٢.١ لقەکانی گرایندکۆر\n١٣ ئیندەستریاڵ مێتاڵ\n١٤ لاتین مێتاڵ\n١٥.١ لقەکانی مێتاڵکۆر\n١٦ نیۆکلاسیکاڵ مێتاڵ\n١٨ پاوەر مێتاڵ\n١٩ پرۆگرێسڤ مێتاڵ\n١٩.١ لقەکانی پرۆگرێسڤ مێتاڵ\n٢٠ سپید مێتاڵ\n٢١ ستۆنەر مێتاڵ\n٢٢ سیمفۆنیک مێتاڵ\n٢٣ سراش مێتاڵ\n٢٣.١ لقەکانی سراش مێتاڵ\n٢٤ ترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵ\nوتاری سەرەکی: ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵ\nگرووپی ڕۆکی ئێڤەنێسێنس بە گرووپێکی ئاڵت مێتاڵ ناسراون.\nئاڵتەرنەتڤ مێتاڵ (ئینگلیزی: Alternative Metal ھەروەھا ناسراوە بە ئاڵت مێتاڵ یاخود ھارد ئاڵتەرنەتڤ) لقێکە لە مۆسیقای ڕۆک کە پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی ھێڤی مێتاڵ (یاخود مێتاڵ) و ئاڵتەرنەتڤ ڕۆک. ئەو جۆرە گروپانەی کە ئەم شێوازی مۆسیقایە بەکاردەھێنن ناسراون بە بەکارھێنانی گیتاری کارەبایی و دەنگی میلۆدی و ھەندێک جار بەکارھێنانی دەنگی گڕ بە تێکەڵ کردنی لەگەڵ جۆرە مۆسیقایەک کە بە گشتی یان بە مێتاڵ ناسراوە یان بە ڕۆک. ئەم جۆرە مۆسیقایە بە مۆسیقایەکی بەھێز ناودەبرێت و لە ئێستادا بەناوبانگترین چەشنی مۆسیقایە لە وڵاتە ڕۆژئاواییەکان.\nلقەکانی ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: نیو مێتاڵ\nنیو مێتاڵ (ھەروەھا ناسراوە بە نوو مێتاڵ لەگەڵ ئاگرۆ-مێتاڵ – ئینگلیزی: Nu Metal) لقێکی مۆسیقای ئاڵتەرنەتڤ مێتاڵە کە سەربە چەشنی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە لەگەڵ بەکارھێنانی چەند شێوازێکی تری مۆسیقا وەک ھیپ ھۆپ، ئەڵتەرنەتڤ ڕۆک، فەنک و گرەنج. گرووپە مۆسیقییە نوو مێتاڵەکان چەند شێوازێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ بەکاردەھێنن و تێکەڵی دەکەن بەوەی خۆیان. شێوازی گۆرانی وتنی نوو مێتاڵ لە گوتنی ڕاپ و تێمپۆی خێرای گۆرانی وتن و زۆربەی کاتیش گراوڵ کە دەنگێکی گڕە نیشانەی توڕەییە بەکاردێن. گرووپە نوو مێتاڵەکان وەک لینکین پارک و گۆرانی نوو مێتاڵیش وەک بمگەڕێنەوە بۆ ژیان.\nوتاری سەرەکی: ئاڤانت-گارد مێتاڵ\nئاڤانت-گارد مێتاڵ (ئینگلیزی: Avant-garde metal) ھەروەھا ناسراوە بە ئاڤانت مێتاڵ یاخود «مێتاڵی تاقیکردنەوەیی» پێناسە دەکرێت بە بەکارھێنانی ئاراستەی نوێ لە گۆرانییەکاندا کە ئەم چەشنە بەکار دەھێنن، وەک گۆرانی وتن بە شێوازێکی ناستاندارد و بەکارھێنانی ئامێری نامۆ. ئاڤانت-گارد ھاندراوە لەلایەن چەشنی مۆسیقای وەک پرۆگرێسڤ ڕۆک، ئێکستریم مێتاڵ، دێس مێتاڵ و وە ھەروەھا پەیوەندییەکی نزیکیشی ھەیە لەگەڵ پرۆگرێسڤ مێتاڵ.\nوتاری سەرەکی: بلاک مێتاڵ\nبلاک مێتاڵ (ئینگلیزی: Black metal) لقێکی قورسو ئێکستریمی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە ناسراوە بە تێمپۆ خێراکەی و دەنگە گڕەکان و گیتاری قورس. ئەم جۆرە مۆسیقایە لە ساڵی ١٩٨٠کاندا دروست بووە و ھەردوو چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ سراش مێتاڵ و دێس مێتاڵ ھاندەربوون بۆ داھێنانی چەشنەکە. بلاک مێتاڵ واتایەکی تریشە بۆ مێتاڵی شەیتانی.\nلقەکانی بلاک مێتاڵدەستکاری\nناشناڵ سۆشالیست بلاک مێتاڵ\nڕێد ئاند ئەنارکیست بلاک مێتاڵ\nسیمفۆنیک بلاک مێتاڵ\nوتاری سەرەکی: کریستیان مێتاڵ\nگۆرانیبێژی گرووپی کریستیان مێتاڵ تیۆگراسی\nکریستیان مێتاڵ (ھەروەھا ناسراوە بە مێتاڵی سپی یاخود مێتاڵی بەھەشتی، ئینگلیزی: Christian metal) جۆرێکە لە مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ کە پێناسەدەکرێت بە گەیاندنی نامەکان لە ڕێگەی شێوازی نوسینی گۆرانییەکان و پەیوەندییە بەھێزەکەی ئەندامانی گرووپەکانی کە ئەم چەشنە بەکار دەھێنن لەگەڵ مەسیحییەت. کریستیان مێتاڵ لەلایەن مەسیحیەکانەوە داھێنراوە بۆ گوێگرەکانی ھێڤی مێتاڵ کە لە زۆربەی کەناڵە مەسیحییەکان لێدەدرێن.\nلقەکانی کریستیان مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: کرەست پەنک\nکرەست پەنک (یان ھەر بە سادەیی کرەست – ئینگلیزی: Crust punk) چەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە لە لایەن ھەردوو چەشنی مۆسیقا ھاردکۆر پەنک و ئێکستریم مێتاڵ ھاندراوە. ئەم شێوازە کە لە ناوەندی ١٩٨٠کاندا دامەزراوە لە ئینگلاند، زیاتر گۆرانی تاریک و ڕەشبینی ھەیە کە دەوران دەکەن بە دەوری سیاسەت و کۆمەڵگە.\nوتاری سەرەکی: دێس مێتاڵ\nدێس مێتاڵ (ئینگلیزی: Death Metal) لقێکی توند و بەھێزی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە. دەنگە نزمەکانی گیتارەکان و ھاوارکردن، دەنگی گڕاوڵی نزم، دەبڵ-بەیس و تەپڵ لێدانی بەھێز و خێرا و بەکارھێنانی کۆرد. دێس مێتاڵ بە واتای "مێتاڵی مردن"دێت، وە باسکردنە لە دەستدرێژی، توندوتیژی، دین (زۆربەی کات شەیتان پەرستی)، تۆقاندن و نێکرۆفیلیا.\nلقەکانی دێس مێتاڵدەستکاری\nبلاکند دێس مێتاڵ\nدێس ئەن ڕۆڵ\nمیلۆدیک دێس مێتاڵ\nتێکنیکاڵ دێس مێتاڵ\nوتاری سەرەکی: دووم مێتاڵ\nگرووپێکی دووم مێتاڵ\nدووم مێتاڵ (ئینگلیزی: Doom Metal) ستایلێکی بەھێزی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە زۆربەی جار تێمپۆیەکی نزم، گیتاری تۆن نزم و ھەروەھا دەنگێکی بەھێزتر و قورستر بەکاردەھێنێت وەک لە چەشنەکانی تری ھێڤی مێتاڵ. ھەردووک لە جۆری ئاواز و گۆرانییەکە ھەستێکی تارمایی و بێ ھیوایی دەبەخشێت بە گوێگر. بە گشتی باس لە خراپەکانی ژیان دەکات. ئەم چەشنە مۆسیقایە ھاندراوە لەلایەن گرووپی مێتاڵی بلاک سابات لە نیوە ١٩٨٠کاندا.\nلقەکانی دووم مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: ئێکستریم مێتاڵ\nئەندامی گرووپێکی ئێکستریم مێتاڵ)\nئێکستریم مێتاڵ (ئینگلیزی: Extreme Metal) لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە دەکەوێتە ژێر یەک پۆلەوە لەو کاتەوەی کە سەبچەشنەکان (لقەکانی) مێتاڵ جیاکراونەتەوە لە ١٩٨٠کاندا. ئەم جۆرە مۆسیقایە لە دەنگدا بەزۆری دەچێتەوە سەر لقەکانی تری مێتاڵ وەک دووم مێتاڵ، سپید مێتاڵ، سراش مێتاڵ، بلاک مێتاڵ و دێس مێتاڵ.\nوتاری سەرەکی: فۆڵک مێتاڵ\nفۆڵک مێتاڵ (ئینگلیزی: Folk metal) تێکەڵەیەکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ و مۆسیقای فۆڵکلۆرییە. ئەم چەشنە لە ساڵی ١٩٩٠ەکان لە ئەورووپا دامەزراوە. ناسراوە بە بەکارھێنانی ئامێرە مۆسیقییە فۆلکلۆرییەکان و بە ڕێژەیەک شێوازی گۆزانی وتنی فۆلکۆری.\nلقەکانی فۆڵک مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: گلام مێتاڵ\nگلام مێتاڵ (ئینگلیزی: Glam metal – ھەروەھا ناسراوە بە ھەیر مێتاڵ Hair metal و ھەندێک جاریش بە پۆپ مێتاڵ Pop metal ناو دەبرێت) سەبچەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ و ھارد ڕۆکە، زۆربەی کات ھەردوو جۆرە مۆسیقاکە بەکاردەھێنێت و تێکەڵی دەکات بە مۆسیقای پاپ و گلام ڕۆکی ساڵی ١٩٧٠کانیش ھاندەربووە بۆ دروست بوونی ئەم جۆرە مۆسیقایە. گلام مێتاڵ ناوبانگی لەدەستدا بە تێپەڕبوونی ساڵی ١٩٩٠.\nوتاری سەرەکی: گۆتیک مێتاڵ\nسێمبلانت گرووپێکی گۆتیک مێتاڵە\nگۆتیک مێتاڵ (ئینگلیزی: Gothic Metal) لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی بەھێزی مێتاڵ و ئاتمۆسفیرە تاریکەکەی گۆتیک ڕۆک. ئەم چەشنە مۆسیقایە لە نزیکەکانی ساڵی ١٩٩٠کان سەری ھەڵدا لە ئەورووپا، لەکاتی گەورەبوونی دێس-دووم، کە تێکەڵەیەکی دێس مێتاڵ و دووم مێتاڵە. شێوازی نوسینەکانی تاریکن و زۆربەی جار غەمبارکەرن. ھاندانەکان بەزۆری لە ژیانی ھونەرمەندان یاخود چیرۆکی خەیاڵی گۆتیکی دەردەکەون و دروست دەبن.\nوتاری سەرەکی: گرایندکۆر\nگرایندکۆر (ئینگلیزی: Grindcore) لقێکی سەرەکییە لە چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ کە لە ناوەندەکانی ١٩٨٠کاندا دامەزرا. ئەم چەشنە ھان دراوە لەلایەن ھەندێک لە چەشنە بەھێزەکانی تری مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ وەک: ھاردکۆر پەنک، سراش مێتاڵ، کرەست پەنک، ئیندەستریاڵ مێتاڵ و نۆیس ڕۆک. ئەم چەشنە ناسراوە بە تێمپۆ خێراکەی و دەنگی گیتارە نزم و بەھێزەکان و دەنگە گڕەکانی گۆرانیبێژەکان.\nوتاری سەرەکی: ئیندەستریاڵ مێتاڵ\nراکا پێی ئەندامی گرووپێکی ئیندەستریاڵ مێتاڵە.\nئیندەستریاڵ مێتاڵ (ئینگلیزی: Industrial metal) چەشنێکی مۆسیقایە کە لە ئیندەستریاڵ دانس میوزیک و سراش مێتاڵ و ھاردکۆر پەنکەوە دروست بووە، لێدانی دووبارەی گیتاری تێدایەو سینسەسایزەر و سیکوێنسەری تێدا بەکاردێت لەگەڵ گۆرانی وتنی ناڕێک. ئەم جۆرە مۆسیقایە لە ساڵی ١٩٨٠کان دۆزراوەتەوە لەکاتێکدا کە چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ لێک جیا دەکرانەوە و مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ سەربەخۆ دەبوو. لە سەدەی ٢١دا زۆربەی گرووپەکان کە چەشنەکەیان بلاک مێتاڵ بوو، ئەم چەشنەیان تێکەڵ بەوەی خۆیان دەکرد و سەرکەوتنیشی بەدەست ھێنا، لە ساڵی ١٩٩٠کان بەتایبەتی لە ئەمریکای باکور و ویلایەتە یەکگرتووەکان. کاتێک گرووپی ناین ئینچ نەیلس سەرکەوتنی بەدەست ھێنا لە مۆسیقاکە، بەرەبەرە بەکارھێنانی کاڵ بۆوە لە نیوەی ١٩٩٠ەکاندا.\nوتاری سەرەکی: لاتین مێتاڵ\nلاتین مێتاڵ (ئیسپانی: Heavy metal en español) چەشنێکی دووەمیی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە لە وڵاتە لاتینییەکان دامەزراوە. گۆرانیبێژەکانی ئەم چەشنە بە ئیسپانی یاخود لاتینی گۆرانی دەڵێن.\nوتاری سەرەکی: مێتاڵکۆر\nگرووپی مێتاڵکۆر ئارکیتێکتس\nمێتاڵکۆر (ئینگلیزی: Metalcore) چەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە پێک ھاتووە لە تێکەڵکردنی ئێکستریم مێتاڵ و ھاردکۆر پەنک، وشەکەش لێکدراوی ناوی ھەردوو چەشنەکەیە – ئێکستریم مێتاڵ، ھاردکۆر پەنک. لە ساڵی ٢٠٠٠ەکاندا ئەم چەشنی مۆسیقایە سەرکەوتنی بەدەست ھێنا.\nوتاری سەرەکی: نیۆکلاسیکاڵ مێتاڵ\nنیۆکلاسیکاڵ مێتاڵ (ئینگلیزی: Neoclassical metal) سەبچەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە داھێنراوە بە تێکەڵکردنی ھەردوو چەشنی مۆسیقای کلاسیکی و سپید مێتاڵ.\nوتاری سەرەکی: پۆست مێتاڵ\nپۆست-مێتاڵ (ئینگلیزی: Post metal) لقێکە لە مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ و تێکەڵەیەکە لە پۆستڕۆک و شێۆگەیزین.\nوتاری سەرەکی: پاوەر مێتاڵ\nپاوەر مێتاڵ (ئینگلیزی: Power metal) سەبچەشنێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی ترادیشناڵ مێتاڵ و سپید مێتاڵ، زۆربەی جار کەمێک لە سیمفۆنیک مێتاڵیش دەچێت. بە گشتی، پاوەر مێتاڵ ناسراوە بە دڵخۆشکردن و بەرزکردنەوە بە پێچەوانەی دێس مێتاڵ و دووم مێتاڵەوە. ئەو گرووپانەی پاوەر مێتاڵن باسکردنی مۆسیقاکانیان بەزۆری فانتازیایە. گرووپە پاوەر مێتاڵەکان وەک کامیڵۆت.\nوتاری سەرەکی: پرۆگرێسڤ مێتاڵ\nپرۆگرێسڤ مێتاڵ (ئینگلیزی: Progressive Metal – ھەندێکجار ناسراوە بە پرۆگ مێتاڵ یان تێکنیکاڵ مێتاڵ) لقێکە لە مۆسیقای ھێڤی مێتاڵ کە لە شانشینی یەکگرتوو و ویلایەتە یەکگرتووەکان دروست بووە لە ١٩٧٠کان. پرۆگرێسڤ مێتاڵ پێکھاتووە لە تێکەڵکردنی ھێڤی مێتاڵ و پرۆگرێسڤ ڕۆک، بەھێزییەکەی و دەنگی گیتارەکانی ھەردوو چەشنی مۆسیقاکە لێکدراون.\nلقەکانی پرۆگرێسڤ مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: سپید مێتاڵ\nسپید مێتاڵ (ئینگلیزی: Speed metal) سەبچەشنێکی بەھێزی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە دامەزراوە لە ساڵی ١٩٧٠کان لە (NWOBHM)ەوە. پێناسەی کراوە لەلایەن Allmusic وەک "چەشنێکی زۆر خێرای ھێڤی مێتاڵ"\nوتاری سەرەکی: ستۆنەر ڕۆک\nستۆنەر مێتاڵ یان ستۆنەر ڕۆک (ئینگلیزی: Stoner rock) لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە چەشنەکانی تر وەک سایکێدێلیک ڕۆک، بلوز ڕۆک، ئاسید ڕۆک و دووم مێتاڵ بەکاردەھێنێت بۆ دروست بوونی و خۆی لە لقێکی چەشنەکانی ھێڤی مێتاڵ دەبینێتەوە و زۆربەی جار وشەی دێسێرت ڕۆک بەکاردێت بۆ ئەم چەشنی مۆسیقایە. ستۆنەر ڕۆک تێمپۆکەی خاوە یان مامناوەندە و گیتاری قورسی تێدا بەکاردێت.\nوتاری سەرەکی: سیمفۆنیک مێتاڵ\nگرووپی سیمفۆنیک مێتاڵ ئێپیکا\nسیمفۆنیک مێتاڵ (ئینگلیزی: Symphonic Metal) جۆرێکە لە مۆسیقا کە دەتوانرێت بوترێت بەشێکە لە مۆسیقای مێتاڵ و ھەموو ئەو کوالیتیانە پێکەوە کۆدەکاتەوە کە لە چەند لقێکی مێتاڵ دا بەکارھاتوون لەگەڵ مۆسیقای کلاسیکی. پێک دێت لە بەکارھێنانی تەپڵ و گیتاری کارەبایی لەگەڵ ئامێری مۆسیقای سیمفۆنی (چەلۆ، کەمان، پیانۆ، ھارپ تاد.) و گۆرانیبێژی ئۆپێرای تێدا بەکاردێت لەگەڵ ئۆرکێسترا، وە ھەروەھا کیبۆرد یاخود سایزەر بەکاردەھێنن (کە زۆرجار لە پاوەر مێتاڵدا بەکاردێت) و زۆربەی گروپە سیمفۆنییەکانیش گۆرانی بێژی ئافرەت بەکاردەھێنن کە بە شێوەیەکی کلاسیکی ڕاھێنانیان پێ کراوە، وە شتێکی دەگمەنیش نییە کە دوو گۆرانی بێژیان ھەبن ئەو جۆرە گروپانە، ھەندێک جار پیاوەکان بە کرێ دەگیرێن یاخود ھەر ئەندامی گروپەکەن بۆ گوتنی بەشی نەڕاندنی گۆرانییەکە. بەناوبانگترین گروپە سیمفۆنییەکان پێکھاتوون لە ئێپیکا، نایتویش و ویتن تێمپتەیشن.\nوتاری سەرەکی: سراش مێتاڵ\nسراش مێتاڵ (ئینگلیزی: Thrash metal) سەبچەشنێک و لقێکی مۆسیقای ھێڤی مێتاڵە کە بە قورسییەکەی ناسراوە، ئەم چەشنی مۆسیقایە بە خێراییەکەی و بەکارھێنانی گیتار لەسەر نۆتە نزمەکان ناسراوە. ناوەڕۆک و نوسینی گۆرانییەکان زۆرجار باس لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان دەکات. ئەم چەشنەی مێتاڵ لە ساڵی ١٩٨٠کاندا دروست بووە لە تێکەڵ کردنی تەپڵی خێراو مۆسیقای پەنک و بەکارھێنانی گیتاری کارەبایی قورس لەگەڵ (NWOBHM)، ئەم جۆرە مۆسیقایە بەزۆری دەچێتەوە سەر گلام مێتاڵ. سراش مێتاڵ بۆتەھۆی دروست بوونی چەشنەکانی وەک دێس مێتاڵ و بلاک مێتاڵ.\nلقەکانی سراش مێتاڵدەستکاری\nتیوتۆنیک سراش مێتاڵ\nترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵدەستکاری\nوتاری سەرەکی: ترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵ\nترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵ (ئینگلیزی: Traditional heavy metal) ھەروەھا ناسراوە بە کلاسیک مێتاڵ یاخود مێتاڵی کلاسیکی، ئەمە بە ھێڤی مێتاڵ دەوترێت دوای ئەوەی لقەکانی لێبۆوە و سەربەخۆ بوون. ترادیشناڵ ھێڤی مێتاڵ بە چەشنی سەرەکی مێتاڵ دادەندرێت.\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=چەشنەکانی_ھێڤی_مێتاڵ&oldid=668390»


حەسەن عوبەیدی لە بەغدا\nئەندامانی میلیشیای حەرەکەی نوجەبا ئەو چەکانە کۆدەکەنەوە کە لە داعش جێماون لە تشرینی دووەمی 2015 نزیك به پاڵاوگەی بێجی لە پارێزگای سەڵاحەدین. [حەسەن عوبەیدی/دیارونا]\nبەرپرسانی سەربازی و حکومی بە دیارونایان وت میلیشیا عێراقییەکانی لەلایەن ئێرانەوە پشتیوانیان دەکرێن، دەرکەوتووە دەستیان هەیە لە فرۆشتنی ئەو چەکانەدا كه لە رێکخراوی "دەوڵەتی ئیسلامی" (داعش) جێماون لە باکور و رۆژئاوای عێراق.\nدەڵێن ژمارەی زۆری ئەو چەکانەی لە بازاڕدان کاری سوپا و پۆلیسیان سەختکردووە و ئاماژەش دەکەن بەوەی هێزە ئەمنییەکان چەند بازاڕێکی ناسراوی چەکیان کردۆتە ئامانج لە بەغدا و باشور و ناوەڕاستی عێراق.\nبەگوێره‌ی بەرپرسانی عێراق، میلیشیاکان هەزاران چەکی قورس و سوکیان دەستبەسەرداگردووە لەگەڵ هاوەن و تفاق کە لەلایەن داعشەوە بەجێمابوون.\nیاسای عێراق دەڵێت ئەو چەکانە دەبێت بدرێنە دەست هێزە ئەمنییەکان و لەناوببرێن بەڵام لە هەندێك حاڵەتدا هەڵگیراون و بەکارهێنراونەتەوە لەلایەن میلیشیاکانەوە.\nئەندامانی میلیشیای کەتائیب حیزبوڵا رێنمایی وەردەگرن لە کەرمە لە رۆژهەڵاتی فەلوجە، حوزەیرانی 2016. [حەسەن عوبەیدی/دیارونا]\nعەقید محەمەد حەسەنی لە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی بەغدا وتی: "دیاردەی سەرهەڵدانی بازاڕی چەك لە چەند بەشێکی عێراق دەگەڕێتەوە بۆئەوەی چەکەکانی داعش بە هەر شێوازێك بووبێت کەوتوونەتە دەست بازرگانانی چەك."\nبە دیارونای وت ئەو بازرگانانە سەر بە گروپە چەکدارەکانن لە ناوچەکانی شەڕیان تێدابوو، وەك موسڵ و فەلوجە و بێجی و حەویجە و قائیم، "ئەوانە دیانفرۆشن بە باندەکانی تاوان و قاچاخچی و ئه‌و خێڵە دوژمندارانه‌ی ناسروان بەوەی کێشە دەنێنەوە."\nوتیشی هەندێك لە چەکەکان بە قاچاخ دەبرێنە ئێران.\nبازرگانیی نایاسایی چەك\nحەسەنی پشتڕاستیکردەوە چەندین تاوان و شەڕی خێڵەکان کە چەكیان تیادا بەکارهاتووه ئەوانە بوون کە داعش پێشتر بەکاریهێنابوون، ئەو چەکانەش لەلایەن چەند گروپێکی چەکدارەوە بە خێڵەکان فرۆشراون.\nوتی هێزەکانی عێراق بەردەوامن لە راوەدوونانی بازرگانانی چەك، کە لە چەند رێگایەکەوە کەلوپەلەکانیان دەفرۆشن و هەندێك پەیجی فەیسبوکیان کردۆتەوە بۆ ئەو مەبەستە.\nوتی فرۆشتنی چەك زۆرتر لە ماڵی تایبەتیی کەسەکان و دوکان و باڵەخانەکانی نیشتەجێبووندا ئەنجامدەدرێت، مامەڵەکانیش زیاتر لەسەر تەلەفون و ئینتەرنێت دەکرێن.\nوتی له‌و چەكانه‌ی لەم رێگەیەوە دەفرۆشرێن بریتین له ئاربیجی 7 ی رووسی و چەکی دژە تانکی SPG-9.\nوتەبێژی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان، عەمید یەحیا رەسوڵ وتی: "هێزە ئەمنییەکان سەرکەوتووبوون لە کردنە ئامانجی چەندین باند کە بە نایاسایی ژمارەیەکی زۆر لەو چەکانەیان بردووە."\nوتی بەردەوامیشن لە دۆزینەوە و دەستگیرکردنی ئەو بازرگانانە.\nرەسوڵ ئاماژەی بۆ ئەوە کرد كه ئەوانەی دەستیان هەیە لە فرۆشتنی چەكدا بەپێی یاسای عێراقی وەك ئەوانە مەمەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت کە دەستیان هەیە لە کردەوە تیرۆریستیەکاندا و مەترسین بۆ سەر ئەمنییەتی وڵات.\nوتی: "تۆمەتی تیرۆریستی دراوەتە پاڵ هەندێکیان." جەختیکردەوە له‌وه‌س كه هەر لایەنێك پەیوەندی بە فرۆشتنی چەکەوە هەبێت دەدرێتە دادگا.\nوتیشی مەدەنیەکان دەتوانن هاوکاربن و زانیاری بدەن بە دەزگاکانی حکومەت لەسەر ئەو بازرگانانە.\nمیلیشیاکانی سەر بە ئێران تێوه‌گلاون\nمیلیشیاکانی سەر بە ئێران ، وەك عەسائیب ئەهل ئەلحەق و کەتائیبی حیزبوڵا و خوراسانی و توفتوف و سەرایا سەلام بەشداربوون لە گواستنەوی ئەو چەکانەدا، موقەدەم عەبدوڵا سەحدی لە بەڕێوبەرێتی کاروباری خێڵەکان لە وەزارەتی ناوخۆ وتی.\nوتی چەك و تفاق لە بەرەکانی جەنگەوە دەبرێنە باشوری عێراق، چونکە لەوێ داوای زۆریان لەسەرە و ئاماژەی بۆ ئەوە کرد كه گواستنەوەی چەکی نایاسایی تەنیا خزمەت بە پشێوی دەکات لەو ناوچانەی خێڵەکانی تیادان لە هەرێمەکە.\nدانیشتوویه‌كی کوت، محەمەد موجهید بە دیارونای وت براکەی لە کانونی یەکەم کوژرا دوای دەمەقاڵێی لەسەر ئاودان لەگەڵ دراوسێکەیدا.\nبکوژەکە دواتر دانیناوە بەوەدا كه کڵاشینکۆفێك و رومانەیەکی لە فەوجی میلیشیای خوراسانی کڕیوە، کە چەکێکی زۆری داعشیان کۆکردۆتەوە و بە مەدەنیەکانیان فرۆشتۆته‌وە بە نرخێکی کەم.\nناوبراو وتی: "میلیشیاکان دەستیانکردووە بە گواستنەوەی چەك لە بەرەکانی شەڕەوە بۆئەوەی بیانفرۆشن." وتیشی: "ئەو چەکانە بۆ کوشتنی خەڵكی بێتاوان بەکاردەهێنرێن لەکاتێکدا میلیشیاکان پێی دەوڵەمەندبوون."\nوتی دەبێت دەستبگیردرێت بەسەر ئەو چەکانەدا و لەلایەن حکومەتەوە هەڵبگیرێن وەك لەوەی لە بازاڕی رەشدا بفرۆشرێنه‌وه.\nمیلیشیاکان ئەو چەکانە لە بەغدا و باشوری عێراق دەفرۆشن کە بەنایاسایی دەستیان بەسەردا گرتووە\nبەرپرسان و شارەزایان لە لێدوانیاندا بۆ دیارونا میلیشیاکانی سەر بە سوپای پاسداران تۆمەتباردەکەن بە گواستنەوە و فرۆشتنی چەک بەشێوەیەکی نایاسایی، ئەمەش دەبێتە هۆی زیادبوونی تاوان و ناکۆکی خێڵەکی.