که‌رکوک به‌ره‌و هه‌رێمی سه‌ربه‌خۆ » KadirShorsh\n« تاوانباریی ئێراق وه‌کو ستات له تاوانی گه‌لکوژی ئه‌نفالدا | په‌سندکردنی بڕیاری فره‌ژنی به‌رهه‌می به‌هێزیی ره‌وتی کۆنه‌پارێزییه له باشوری کوردستاندا »\nسه‌ره‌تا بۆ بیرخستنه‌وه پێویسته بڵێم، که پێشتر له کاتی خۆیدا و له‌چه‌ند وتارێکدا ئاماژه‌م به پێویستی گۆرینی ستراتیژی کورد بۆ کێشه‌ی که‌رکوک کردوه و پێشنیاری ئه‌وه کرا که جه‌خت له‌سه‌ر سنوری مێژوویی کوردستان بکرێته‌وه و هه‌وڵی چه‌سه‌پاندنی ئه‌و سنوره بدرێت له جیاتی دوان له‌سه‌ر یه‌کلاکردنه‌وه‌ی ناوچه‌کانی ناوه‌وه‌ی کوردستان. ئێراقی دوای سه‌دام که‌وته هه‌لومه‌رجێکی نوێی ناوچه‌یی و جیهانی، هاوکێشه‌کان گۆڕان و کێشه‌ی کورد چووه ئاستێکی دیکه ئه‌وه‌ش گۆڕینی ستراتیژی پێویست ده‌کرد. به‌ڵام ئه‌و گؤرانه گرنگانه کاریگه‌ریان له‌سه‌ر پۆلیتیکی سه‌رکردایه‌تی ی.ن.ک و پ.د.ک دیاره نه‌نواند.\nپه‌سندکردنی بڕیاری 58 و 140 له لایه‌ن نوێنه‌رانی کورده‌وه ئه‌نجامی درێژه‌ی ئه‌و جۆره چاره‌سه‌ره‌یه که سه‌رچاوه‌ی له تێگه‌یشتنی ئێلیت و نوسه‌ره ئێراقچیه‌کان و پاشان پارته رامیارییه ئێراقچیه‌کان به‌تایبه‌تی پ.د.ک له سه‌ده‌ی رابردوو هه‌لگرتووه. نوێنه‌رانی کورد نه ئه‌وسا و نه له‌دوای ڕوخانی به‌عس هه‌رگیز راسته‌وخۆ دانوستانیان له‌سه‌ر خودی سنوری مێژوویی کوردستان (ئه‌و سنوره‌ی له لایه‌ن کۆمه‌ڵی گه‌لان بۆ ویلایه‌تی موسل به‌ر له لکاندنی به ئێراق دیارکراوه) به‌کرده‌وه نه‌کردووه. لێره و له‌وێ گوتراوه چیای حه‌مرین سنوری کورستانه، به‌ڵام ئه‌وه هه‌ر گوتن بووه و به‌کرده‌وه هه‌نگاوی پراکتیکی بۆ نه‌ندراوه. به‌پێی زانیاریه‌کان له هیچ یه‌کێ له ده‌کومێنته‌کانی دانوستانه‌کان ناوی سنوری مێژوویی باشوری کوردستان نه‌هاتووه و دانوستان له‌سه‌ر چه‌سپاندنی نه‌کراوه. له‌و ساته‌وه‌ی نوێنه‌رانی کورد له‌گه‌ڵ به‌غدا گفتوگۆیان له‌سه‌ر ناوچه کێشه‌له‌سه‌ره‌کان ده‌ستپێکردووه، له‌سه‌ر ئه‌و ناوچانه دواون که ده‌که‌ونه ناوه‌وه‌ی سنوری کوردستان. بۆنمونه شاری که‌رکوک که بۆته چه‌قی ئه‌و بابه‌ته شارێکه ده‌که‌وێته ناو کوردستان. به‌مجۆره به‌هۆی ئه‌و بۆچوونه که دیارده‌یه‌کی گرنگی ره‌وتی ئۆتۆنۆمیخوازیی پارته کوردییه ئێراقچیه‌کانه، سنوری مێژوویی کوردستان گرنگی پراکتیکی خۆی له ده‌ستدا و له‌جیاتی ئه‌وه دوان که‌وته سه‌ر یه‌کلاکردنه‌وه‌ی هه‌ندێ ناوچه‌ی ناو کوردستان که به‌هۆی پاکتاو و به‌عه‌ره‌بکردن دیمۆگرافیایان گۆڕدراوه.\nله دوای ڕوخانی به‌عس و هاتنی ئه‌مه‌ریکا بۆ ئێراق، به‌پێی گۆته‌کانی سه‌رکرده‌کانی ی.ن.ک و پ.د.ک باشترین چاره‌سه‌ر بۆ کێشه‌ی کورد له‌سایه‌ی سیسته‌می فیدرالیدایه و که رێککه‌وتن له‌سه‌ر ده‌ستور کرا، ئه‌وان بانگاشه‌ی سه‌رکه‌وتنیان کرد! دیاره هه‌ر له‌خوێندنه‌وه‌ی ده‌ستوره‌که خاڵه نه‌رێنییه دژه‌کوردیه‌کان ئاشکرا دیاربوون، به‌ڵام ده‌سه‌ڵاتدارانی کورد کێشه‌یه‌کیان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نه‌بوو، پاکانه‌یان کرد، به‌ده‌ستور و عه‌ره‌ب و ئێراقی نوێیان داهه‌ڵگوت. وه‌کو ده‌رکه‌وت چاره‌سه‌ره‌که له چوارچێوه فیدرالیه‌که‌دا له ئاست داخوازیه‌کانی گه‌لی کوردا نییه و کێشه له‌سه‌ر هه‌موو خاڵه گرنگه‌کان به‌رده‌وامه. له‌نێو خاڵه‌گرنگه‌کاندا ئێستا وا خه‌ریکه که‌رکوک ده‌بێته ناوچه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆی جیا له هه‌رێمی کوردستان. سیسته‌مه فیدرالیه‌که که تائێستا نیوه‌چله و نازانرێ چاره‌نوسی به‌چی ده‌گات، کۆمه‌ڵێ کۆسپ و ته‌گه‌ره‌ی نوێی له‌گه‌ڵ خۆیدا هێنا که ئێستا ده‌بێ ده‌سه‌ڵاتدارانی کورد هه‌وڵی چاره‌سه‌ر یا که‌مکردنه‌وه‌ی زیانه‌کانی بده‌ن. بۆنمونه بوونی که‌رکوک به ناوچه‌یه‌کی به‌رێوه‌به‌ریی یا فیدرالی سه‌ربه‌خۆ لای هه‌ندێک له به‌رپرسانی کورد که‌مکردنه‌وه‌ی زیانه‌کانه، ئه‌وان ده‌ڵێن ئومێدێک بۆ گه‌رانه‌وه‌ی که‌رکوک ده‌مێنێت و باشتره له‌وه‌ی که‌رکوک بچێته چوارچێوه‌ی هه‌رێمێکی عه‌ره‌بی.\nئه‌رتیکلی 140 چاره‌سه‌رێکی ئێراقیانه‌ی ناوچه کێشه‌له‌سه‌ره‌کانه، پێشتر گۆتنم له‌سه‌ر کێشه و که‌موکوریه‌کان ئه‌و چاره‌سه‌ره ده‌ستورییه کردووه، لێره‌دا گرنگه سه‌رنج بدرێته‌ئه‌وه‌ی که جێبه‌جێکردنی بریاری 140 گه‌ره‌نتی گه‌رانه‌وه‌ی که‌رکوک بۆسه‌ر کوردستان ناکات. بریاره‌که کێشه‌ئامێزه له‌به‌رئه‌وه‌ی پرسیاری بێوه‌ڵام له بریاره‌که‌دا هه‌ن، نه‌ته‌وه‌ناکۆکه‌کان له لێکدانه‌وه‌ی بڕیاره‌که ناته‌بان، گه‌ره‌نتی جێبه‌جێکردن و ده‌ستپاکی له جێبه‌جێکردندا نییه. هه‌روه‌ها نه‌ته‌وه‌ی کورد مه‌ترسی له‌ده‌ستچوونی هه‌ندێ ناوچه‌ی کوردستانی له ئاکامدا بێ یه‌کودوو هه‌یه، چونکه ریفه‌رانده‌م ئه‌گه‌ر بکرێت، له‌و ناوچانه ده‌کرێت که لای کورد به کوردستان ناسراون. به‌هۆی پۆلیتیکی پاکتاو و به‌عه‌ره‌بکردن له‌رابردوودا گوند و شارۆچکه‌ی عه‌ره‌بی له‌دیوی ناوه‌وه‌ی سنوری کوردستان دروستبوون، عه‌ره‌بێکی زۆر هێنرانه شار و شارۆچکه سنوریه‌کان. له‌ئه‌گه‌ری ئه‌نجامدانی گشتپرسیدا ئه‌و ناوچه عه‌ره‌بنشینانه یا ئه‌و ناوچانه‌ی زۆرینه‌یان عه‌ره‌به یا عه‌ره‌ب و تورکمانه واپێده‌چێ ده‌نگ بۆ ئێراق ده‌ده‌ن و ده‌چنه سه‌ر ئێراقی عه‌ره‌بی. ئه‌مرۆ عه‌ره‌به دژه‌کورده‌کان هه‌وڵ ده‌ده‌ن ئه‌و دیمۆگرافیا گۆردراوه ده‌ستی لێ نه‌درێت و له‌سه‌ر ئه‌و بنچینه‌یه که هه‌یه دان به عه‌ره‌ببوونی ئه‌و ناوچانه بنرێت، یا له‌سه‌ر ئه‌و بنچینه‌یه له رێگه‌ی ده‌نگدان له گشتپرسیدا ئه‌و مه‌به‌سته بهێننه‌دی.\nدیاره پێکهاته‌ی ئێراق پێکهاته‌یه‌کی ناجۆره و هه‌ر نه‌ته‌وه و گروپه خه‌ون و ئاواتی جودای هه‌یه، بۆیه هه‌ر یه‌که‌یان له ئاشێک لێ ده‌که‌ن، که‌وا ده‌کات ئاستی متمانه له نێوان نه‌ته‌وه و گروپه‌کاندا نزم بێت. بریاره‌کانی ده‌ستور سه‌باره‌ت به خاڵه گرنگه‌کان تائێستا نووسینی سه‌ر کاغه‌زن، رێکه‌وتنی رامیاریی نێوان نه‌ته‌وه و گروپه ناکۆکه‌کان له گه‌لێ باردا رۆڵی سه‌ره‌کی ده‌بینێت. متمامنه‌ی جێبه‌جێکردن و ملکه‌چبوون به ڕێککه‌وتنه‌کان یا بڕیاره ده‌ستوریه‌کان به‌هێزنییه، مه‌ترسی پاشگه‌زبوونه‌وه و لادان هه‌میشه هه‌یه. بۆنمونه ئه‌وه به‌کرده‌وه سه‌باره‌ت به جێبه‌جێکردنی بڕیاری 140 ده‌بیندرێت.\nگه‌ر له ڕوانگه‌یه‌کی ریالیستانه‌وه سه‌یری ئه‌گه‌ری جبه‌جێکردنی بڕیاری 140 بکه‌ین، ئه‌وا له‌سه‌ره‌تاوه مه‌ترسی له ئه‌گه‌ری جێبه‌جێنه‌کردنی ئه‌رتیکلی 140 ده‌کرا. ده‌بوایه بریاره‌کانی ئه‌رتیکلی 58 و پاشان 140 ده‌ست به جێبه‌جێکردنیان بکرێت و له کۆتایی ساڵی 2007 دا به ئه‌نجامدانی گشتپرسی کۆتایی بێت. به‌ڵام له‌بواری جێبه‌جێکردندا کارێکی ئه‌وتۆ تائێستا نه‌کرا و کۆسپی زۆر له‌به‌رده‌مدا دروستکران. ئه‌و کۆسپانه به‌ر له چاره‌سه‌ر ده‌ستوریه‌که و له‌گه‌ڵ هاتنی بڕیاری 140 کاریان بۆ کراوه، بۆنمونه جگه‌له کێشه‌کانی خودی بڕیاره‌که، له ده‌ستوره فیدرالیه‌که‌دا رێگه‌ی ئه‌وه خۆشکراوه بتوانرێ که‌رکوک بکرێته ناوچه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ و دابڕاو له هه‌رێمی کوردستان. هه‌روه‌ها ده‌ستوریانه ده‌کرێ که‌رکوک بخرێته چوارچێوه‌ی هه‌رێمێکی فیدرالی عه‌ره‌بی.\nله‌سه‌ر پرسی که‌رکوک به‌تایبه‌تی و ناوچه‌سنوریه‌کان به‌گشتی لایه‌نی کوردی به‌ته‌نیایه، هه‌رچی عه‌ره‌ب و تورکمانن پاڵپشتیان زۆره. کۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی زیاتر به‌لای عه‌ره‌ب و تورکماندایه له‌وه‌ی له کورد، چونکه لێره‌دا بوونی لێکدانه‌وه‌یه‌کی ریالیستانه‌ی تایبه‌ت سه‌باره‌ت به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی وڵات و ناوچه‌که رۆڵی گرنگ ده‌گێڕێت. ئه‌مه‌ریکا زیاتر به‌لای ئه‌و لایه‌نه لاره که ده‌توانێ به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی مسۆگه‌ر بکات و بپارێزێت. عه‌ره‌به‌کان ئه‌کته‌ری به‌هێزن و ده‌سه‌ڵاتدارن له ئێراقدا، کورد گرنگی هه‌یه به‌ڵام وه‌کو دیاره ئه‌و گرنگیه‌ی عه‌ره‌بی لای ئه‌مه‌ریکا نییه. جگه‌له‌وه‌ی ئه‌مه‌ریکا تورکیا به کورد ناگۆڕێته‌وه و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانی تورکیا هه‌رچه‌نده له‌سه‌ر پشتی کورده له‌به‌رچاو ده‌گرێت. پاشان ئه‌مه‌ریکا کار له‌سه‌ر پۆلیتیکی دروستکردنه‌وه‌ی ئێراق و یه‌کێتی خاکی ئێراق ده‌کات، هه‌روه‌کو هه‌موو گروپه ئێراقیه‌کان له‌سه‌ری رێککه‌وتوون و گفتی ئه‌وه‌یان داوه. هه‌ڵسوکه‌وتی دژ به‌و ئاراسته‌یه ئه‌مه‌ریکا نیگه‌ران ده‌کات. گه‌رانه‌وه‌ی که‌رکوک بۆ سه‌ر هه‌رێمی کوردستان له لایه‌ن لایه‌نه دژه‌کورده‌کان له‌م چوارچێوه‌یه‌دا لێکده‌درێته‌وه و ئه‌و تێگه‌یشتنه به‌هۆی به‌هێزی ئه‌و لایه‌نه دژه‌کوردانه تائێستا خۆی سه‌پاندووه.\nئێستا زیاتر له پێشوو بابه‌تی که‌رکوک و ئه‌گه‌ری چاره‌نوسی هاتۆته به‌ر دوان، چونکه کێشه‌ی ئاسایش له‌چاو پێشوو که‌مبۆته‌وه، عه‌ره‌ب به‌هێزبۆته‌وه و تێگه‌یشتنێک له نێوان عه‌ره‌به سوننه و شیعه‌کان دروست بۆته‌وه. هه‌روه‌ها هه‌وڵی وڵاتانی دراوسێ بۆ ترازاندنی که‌رکوک له کوردستان به چری به‌رده‌وامه. ئه‌وانه هه‌مووی چاوه‌ڕوانکراو بووه و جێگه‌ی سه‌رسوڕمان نین، به‌پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی مه‌سعود بارزانی سه‌باره‌ت به بریاری 24 گوتی، که ئه‌و ته‌وقوعی ئه‌و هه‌نگاوه‌ی عه‌ره‌به‌کانی نه‌ده‌کرد!\nلایه‌نه دژه‌کورده‌کانی ناو ئێراق که به‌م دواییه به گروپی 22 ته‌موز ناویان ڕۆیشتووه، هه‌نگاوی خۆیان بۆ ترازاندنی که‌رکوک به کرده‌وه ده‌ستپێکردووه. لایه‌نی شیعه له‌گه‌ڵ ناسیونالیسته عه‌ره‌به‌کانی دیکه له‌سه‌ر کێشه‌ی که‌رکوک بۆچوونیان له‌یه‌ک نزیکه و حه‌ز له داواکاریه‌کانی کورد له‌مباره‌یه‌وه ناکه‌ن. بڕیاری 24 که به‌رهه‌می هه‌وڵه دژه‌کوردیه‌کانه و “نوێنه‌رانی” کورد له پارله‌مانی ئێراقی په‌سندیان کردووه. بڕیاری 24 که دوای هه‌موارکردنیشی گۆڕانێکی ئه‌وتۆی به‌سه‌ردا نه‌هاتووه، به‌لای ترازاندنی و سه‌ربه‌خۆکردنی که‌رکوکدا ده‌ڕوات. بڕیاری 24 ده‌کرێ و ده‌توانێ هه‌نگاوه‌کانی بڕیاری 140 شه‌لبکات. به‌پێی ئه‌و بڕیاره پره‌نسیپی ڕێکه‌وتن له نێوان گروپه نه‌ته‌وه‌یی و ئه‌تنیه‌کان به رێژه‌ی یه‌کسان ده‌که‌وێته‌گه‌ر و لێره‌دا لایه‌نی کوردی که‌مینه‌یه به‌ته‌نها، بۆیه واپێده‌چێ هه‌نگاوه‌کان به شێوه‌یه‌ک نابن که له‌به‌رژه‌وه‌ندی کورد دایه.\nجیاکردنه‌وه‌ی که‌رکوک له پارێزگاکانی دیکه ستاتوسێکی تایبه‌تی بۆ دروست ده‌کات، که رێگه بۆ جیاکردنه‌وه‌ی وه‌کو هه‌رێمێکی سه‌ربه‌خۆ خۆش ده‌کات. به‌رپرسانی ده‌سه‌ڵاتی کوردی پێشی بریاری 24 ئاماژه‌یان به په‌سندکردنی چاره‌سه‌ر له ده‌ره‌وه‌ی بریاری 140 لێره‌وله‌وێ کردووه. دیاره بۆ دلدانه‌وه‌ی شه‌قامی کوردی ئاماژه‌یان به وابه‌سته‌ییان به چاره‌سه‌ری 140 کردووه. به‌ڵام ئاماژه‌دان به چاره‌سه‌ری دیکه که له‌به‌رژه‌وه‌ندی هه‌موو ئێراقیه‌کان دابێت، که زۆرجار گوتیان، له‌هیچه‌وه نه‌بوو. ئه‌نجامه‌که‌ی بریاری 24 و ورده ورده هه‌نگاو به‌ره‌وه جیاکردنه‌وه‌ی که‌رکوک وه‌کو هه‌رێمێکی سه‌ربه‌خۆ به‌کرده‌وه ده‌ستیپێکردووه و خه‌ریکه دێته‌دی.\nشایانی بیرخستنه‌وه‌یه جه‌لال تاله‌بانی له زووێکه‌وه بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی که‌رکوک ئاماژه‌ی به مۆدێلی برۆکسل کردووه و چه‌ندینجار گوتوویه‌تی ئه‌و له‌گه‌ڵ هه‌رێمێکی سه‌ربه‌خۆیه (ده‌ڵێ بۆ ماوه‌یه‌کی کاتی باوابیت). عه‌ره‌به‌کان و تورکمانه‌کان دژی ئه‌وه نین و به‌وه دڵخۆشن، له کاتێکدا که‌رکوک ناخرێته‌سه‌ر کوردستان و ئه‌م مه‌ترسیه‌یان تاڕاده‌یه‌کی زۆر که‌م ده‌بێته‌وه. له‌گه‌ڵ رۆیشتنی کات عه‌ره‌ب زیاتر به‌هێز ده‌بێت و کورد ستاتوسی که‌مینه‌بوونی و ده‌سه‌ڵاته‌کانی به‌مپێیه روونتر دیارده‌بێت، بۆیه له‌ئه‌گه‌ری بوونی که‌رکوک به هه‌رێمێکی سه‌ربه‌خۆ ئه‌گه‌ری گه‌رانه‌وه‌ی که‌رکوک واپێده‌چێ که‌متر ده‌بێته‌وه زیاتر نابێت، دیاره مه‌ترسی له‌ده‌ستچوونی که‌رکوک به‌یه‌کجاری هه‌یه. ئه‌گه‌ر گه‌رانه‌وه بشبێت ئه‌وسا ره‌نگه به‌شێکی شاره‌که بگرێته‌وه، ده‌کرێ ئالوگۆری دیکه‌ش بێنه‌گۆرێ، به‌ڵام له باری لاوازی کوردا ئه‌گه‌ره‌کان باش نابن. دیاره عه‌ره‌ب هه‌وڵ ده‌دات ڕێگه له‌ئه‌گه‌ری چوونی که‌رکوک بۆسه‌ر کوردستان له داهاتوودا بگرێت و ئه‌وه‌ش له ناوه‌ڕۆکی بڕیاره‌کانی هه‌رێمه سه‌ربه‌خۆکه‌دا ده‌رده‌که‌وێت. ئه‌و هه‌رێمه سه‌ربه‌خۆیه چۆن ده‌بێت، ده‌سه‌لاته‌کان چون دابه‌ش ده‌کرێن، به‌پێی چ کانونێک به‌رێوه ده‌چێت، سنوری ده‌سه‌ڵاته‌کان و هێڵه‌سوره‌کان چی ده‌بن دیار نین و به‌ته‌واوی نازانرێ چۆن ده‌بێت. به‌ڵام گومان له‌وه‌دا نییه به‌پێی ئه‌و ره‌وته دژه‌کوردییه‌ی که هه‌یه، هه‌وڵه‌کانی عه‌ره‌ب و تورکمان به‌شێوه‌یه‌ک نابن که دڵی کورد خۆش بکه‌ن.\nهه‌نگاوه‌کانی ئه‌و لایه‌نه عه‌ره‌بی و تورکمانیانه سوودی له هه‌نگاوه ده‌ره‌کیه‌کان وه‌رگرتووه، پێشنیاره‌کانی بێکه‌ر-هاملتۆن، دیمه‌ستۆرا و هه‌ندێ پێشنیاری دیکه که له لایه‌ن ڕێکخراو و که‌سایه‌تی جیهانی کراون به‌لای ئاراسته‌ی ترازاندنی که‌رکوک دابووین.\nئه‌وه‌ی گرنگه سه‌رنجی بدرێت تێڕوانینی کۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی و زلهێزه‌کان بنچینه‌له‌سه‌ر ئه‌وه ده‌گرێت، که چ جۆره چاره‌سه‌رێک ده‌توانێ سه‌قامگیری و ئاسایش بۆ وڵات و ناوچه‌که دروست بکات. هه‌روه‌ها زیاتر تێگه‌یشتنیان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی لایه‌نه به‌هێزه‌کان له کێشه‌که‌دا پیشان ده‌ده‌ن. کۆمه‌ڵگه‌ی نێوه‌نه‌ته‌وه‌یی له‌گه‌ڵ چاره‌سه‌رێکه که کێشه دروست نه‌کات و نه‌یکاته کێشه‌یه‌کی ناوچه‌یی. ئه‌و لێکدانه‌وه‌یه زیاتر به‌لای چاره‌سه‌رێکه که که‌رکوک له کوردستان ده‌ترازێنێ، هه‌روه‌کو لێره‌وله‌وێ ئه‌و جۆره ده‌ربڕینه ده‌بیسترێت. هه‌ره‌شه‌کانی تورکیا و به‌هێزی لایه‌نی عه‌ره‌بی کاریگه‌ریی خۆی له‌م ڕووه‌وه نواندووه. وه‌کو دێته‌به‌رچاو له ئه‌گه‌ری چاره‌سه‌رێک که به‌رژه‌وه‌ندی کورد هێنده له‌به‌رچاو نه‌گرێت، وڵاتانی ده‌سه‌ڵاتدار و به‌تایبه‌تی ئه‌مه‌ریکا ملکه‌چکردنی کورد به قورس نابینن.\nکاردانه‌وه و وه‌ڵامی ده‌سه‌ڵاتی کوردی زیاتر ئه‌وه‌بووه: “کێشه‌ی که‌رکوک له ماده‌ی 140ی ده‌ستور چاره‌سه‌ر کراوه”، یا “ده‌بێ کێشه‌ی که‌رکوک به‌پێی مادده‌ی 140 چاره‌سه‌ر بکرێت”. دیاره مه‌ترسی زۆره بریاری 24 (که کورد په‌سندی کردووه) چاره‌سه‌ره ده‌ستوریه‌کان به‌لاوه بنێت و کێشه‌که بباته ئاقارێکی ته‌واو جودا.\nپێویسته بگوترێت ده‌سه‌ڵاتی کورد نه‌یتوانی له ئه‌مه‌ریکا، ده‌سه‌ڵاتی هاوپه‌یمان و کۆمه‌ڵگه‌ی نێونه‌ته‌وه‌یی بگه‌یه‌نێت، که بۆچی نه‌گه‌ڕانه‌وه‌ی که‌رکوک بۆسه‌ر کوردستان یا به‌لاوه‌نانی به‌رژه‌وه‌ندی کورد له‌م بواره‌وه زیان به ئاسایش و رێکڕاگری وڵات و ناوچه‌که ده‌گه‌یه‌نێت.\nله ئاستی جیهانیدا لایه‌نی کوردی نه‌یتوانی روونکردنه‌وه له‌سه‌ر چاره‌سه‌ره‌که زانستیانه بدات و ئه‌وه روونکاته‌وه که بۆچی بوونی که‌رکوک له چوارچێوه‌ی هه‌رێمی کوردستان ده‌چێته چوارچێوه‌ی ماف و ره‌وایه‌تی به‌پێی پره‌نسیپه‌کانی ئازادی و دیموکراسی، به‌مجۆره بوونی سه‌قامگیری به له‌به‌رچاوگرتنی مافی ره‌وای نه‌ته‌وه‌یه‌ک. لایه‌نی کوردی نه‌یتوانی ئه‌وه ڕوونکاته‌وه بۆچی ئه‌و کاره نابێ به تێکدانی ئاسایشی ناوچه‌که و جیهان ببه‌سترێته‌وه، هه‌روه‌ها بۆچی ناگونجاوه له‌م چوارچێوه‌یه سه‌یری مافی نه‌ته‌وه‌یه‌ک له‌سه‌ر پارچه خاکێک بکرێت. نه‌توانرا مافی نه‌ته‌وه‌ی کورد له چوارچێوه‌ی لێکدانه‌وه‌ی پاسیڤیزمی ریالیستانه سه‌باره‌ت به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی و ڕێکڕاگری ئاسایش ده‌ربهێندرێت و بخرێته چوارچێوه‌ی ره‌وایی مافی نه‌ته‌وه به‌پێی پره‌نسیپه‌کانی مافی مرۆڤ و گه‌لان.\nوه‌ڵامی ده‌سه‌ڵاتی کوردی لاوازه، کرده‌وه‌ی له‌گه‌ڵ نییه، به خۆلادان و خۆپاراستن گه‌ماڕۆدراوه، هه‌روه‌ها له‌ژێر کاریگه‌ری لێکدانه‌وه‌ی بۆچوونه‌کانه که له‌لایه‌ن هێزه‌کانی ناوچه‌که بۆ ڕێکڕاگری ئاسایش و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ده‌گوترێن. هه‌ربۆیه هه‌ندێ جار راسته‌وخۆ وه‌کو لایه‌نی به‌رامبه‌ر ده‌دوێن، ئه‌و دیارده‌یه له گوتنه‌کانی به‌رپرسانی کورد گه‌لێجار ده‌بیندرێت. نزیکبوونه‌وه‌ی سه‌رانی ده‌سه‌ڵاتی کوردی له تورکیا، ئێران و وڵاتانی دی، دووپاتکردنه‌وه‌ی دڵسۆزیان بۆ ئێراق و یه‌کێتی خاکی ئێراق ئاماژه به جۆره چاره‌سه‌رێک ده‌که‌ن که به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌و لایه‌نانه ره‌چاوده‌کات.\nلایه‌نی کوردی تائێستا له‌وه نه‌گه‌یشتووه که نابێ له روانگه‌ی پێوه‌ر و پۆلیتیکی باوی دژه‌کوردی که بنچینه له‌سه‌ر جۆرێکی باو و تایبه‌تی سه‌یرکردنی ڕێکڕاگری ئاسایش ده‌گرێت سه‌یری کێشه‌ی ئاسایش و مافه‌کانی نه‌ته‌وه بکات، چونکه تا وا بکات، بوونی مافه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورد که به‌سه‌روه‌ریه‌وه به‌ندن به ناگونجاو لێکده‌درێنه‌وه و ده‌بێ پاساویان بۆ بهێنێته‌وه، بۆنمونه وه‌کو ئه‌وه‌ی که ده‌ڵێن گه‌رانه‌وه‌ی که‌رکوک بۆ هه‌رێمی کوردستان واتای سه‌ربه‌خۆیی کوردستان ناگه‌یه‌نێت، پاکانه ده‌که‌ن که کورد مه‌به‌ستی سه‌ربه‌خۆیی نییه! نوسه‌ر و پرۆفیسۆر و دکتۆره‌کانی سه‌ر به‌ده‌سه‌ڵاتیش له‌و ئاوازه ده‌خوێنن! له کۆبوونه‌وه‌یه‌کدا که له‌سه‌ر بریاری 140 له9.9.2008 کرا، ئه‌وه یه‌کێک له ئامۆژگاریه‌کانیان بوو بۆ ده‌سه‌ڵاتی کوردی. دیاره ئه‌وه هه‌مان تێگه‌یشتنی ده‌سه‌ڵاتی کوردییه و پێویستی به‌و زه‌حمه‌ته‌ی ئه‌وان نه‌بوو. مافی نه‌ته‌وه‌ی کورد پێویستی به پاکانه‌کردن نییه، ده‌بێ هه‌وڵبدرێت ره‌وایه‌تی ئه‌و مافانه له چواچێوه‌ی لێکدانه‌وه‌یه‌ک که بنچینه له‌سه‌ر چه‌مکی ره‌وابوون و ره‌وایی ماف ده‌گرێت روونکرێته‌وه.\nنه‌ته‌وه‌ی کورد وه‌کو نه‌ته‌وه‌یه‌کی بێستات و ناسه‌ربه‌خۆ ده‌بێ لێکدانه‌وه‌ی تایبه‌ت به خۆی پیاده بکات و هه‌وڵی سه‌ڵماندنی مافه‌کانی له رێگه‌ی ره‌وابوون بدات، ئه‌گه‌ر ئه‌و وه‌کو تێگه‌یشتنی داگیرکه‌ران و ستاته سه‌پێندراوه‌کان له ڕێکڕاگری ئاسایش بڕوانێت و له‌و ڕوانگه‌یه سه‌یری مافه‌کانی بکات، ناتوانێ ئه‌و سنورانه ببه‌زێنێت که ئه‌و تێگه‌یشتنه به‌سه‌ر گه‌لانی ژێرده‌سته‌دا سه‌پاندوویه‌تی. به‌پێی تێگه‌یشتنی ئه‌و ستاتانه ئازادی کورد واتای هه‌ره‌شه‌یه بۆ ڕێکڕاگری ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌و وڵاتانه، بۆیه کورد ناچاره تێگه‌یشتن و لێکدانه‌وه‌ی جودا له‌م تێگه‌یشتنه‌ی هه‌بێت و هه‌وڵی به‌رزکردنه‌وه‌ی چه‌مکی ره‌وابوون بدات، ئه‌وه‌ش بکاته بنچینه‌ی روونکردنه‌وه‌کانی بۆ سه‌قامگیری و ئاشتی له ناوچه‌که‌دا.\nبه‌داخه‌وه کورد له‌مباره‌یه‌وه ته‌واو له‌پاشه، هۆکه‌شی لاوازی و نائاماده‌یی ده‌سه‌لاتدارانی کورده. ده‌کرێ زۆر لێکدانه‌وه و بۆچوون بۆ ئه‌و لاوازی و نائاماده‌ییه هه‌بێت، ئه‌و هۆکارانه هه‌رچی بن، گرنگ ئه‌وه‌یه لاوازی و نائاماده‌یی ده‌سه‌ڵاتی کوردی هۆکارێکی سه‌ره‌کی ترازانی که‌رکوک و ناوچه‌ی دیکه‌ن له کوردستان.


زایینی: ٢١-٠٩-٢٠١٧ - هەتاوی: ١٣٩٦/٠٦/٣٠ - ٢٢:٤٩ تاران قه‌باره‌ی فۆنت:\nکوردستان میدیا: بە بەشداریی خەڵکێکی بەرچاو و ژمارەیەک لە میوانان کارنەڤاڵی پشتیوانی لە سەربەخۆیی کوردستان لە ناوەندی ٣ی کوردستان بە پەیمان نوێ کردنەوە لەگەڵ ڕێبازی شەهیدانی کوردستان، کۆتایی پێهات.\nهەواڵنێری ماڵپەڕی کوردستان میدیا لە شوێنی کۆبوونەوەکە ڕایگەیاند، کارنەڤاڵی پشتیوانی لە سەربەخۆیی کوردستان لە ناوەندی ٣ی کوردستان بە بەشداریی، ئەندامانی ڕێبەریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، کادر، پێشمەرگە، بنەماڵە، هونەرمەندانی ناوداری کوردستان، حیزب و لایەنە سیاسییەکانی کوردستان کۆتایی پێهات.\nئەو کارنەڤاڵە لە لایەن حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە ڕێکخرا بوو.\nدەستپێکی ئەو کارنەڤاڵە بە سروودی نەتەوەیی "ئەی ڕقیب" و ڕاگرتنی خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن گیانی پاکی شەهیدانی کورد وکوردستان دەستی پێکرد.\nپاشان مستەفا هیجری سکرتێری گشتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران چەند وتەیەکی پێشکەش کرد و پشتیوانیی حیزبی دێموکراتی لە سەربەخۆیی کوردستان دەربڕی.\nپاشان هونەرمەندی ناوداری کورد شوان پەروەر چەند وتەیەکی لە سەر سەربەخۆیی پێشکەش کرد.\nدواتر مامۆستا "بێبەش" چەند پارچە شێعری لەبارەی سەربەخۆیی کوردستان پێشکەش بە بەشداربوونی کارنەڤاڵەکە کرد.\nدواتر "کۆما سەرخوەبوون" گرووپی مووسیقی ڕۆژئاوای کوردستان بە سەرپەرەستیی هونەرمەند "ئەحمەد عەکاش" چەند پارچە مووزیکیان لەسەر ڕێفراندۆم پێشکەش کرد.\nخاتوو "گوڵباخ بەهرامی" لەم کارناڤاڵەدا پارچە شێعرێکی پێشکەش کرد.\nدواتر هونەرمەند "برادەر" چەند سروودێکی پێشکەش بە ئامادەبووان کرد.\nهەروەها منداڵانی ناوەندی نێرگز لەو کارنەڤاڵەدا گۆرانییەکیان لەژێر ناوی "بەری بەیانە" پێشکەش کرد.\nکارنەڤاڵەکە بە شایی و هەڵپەڕکێی گرووپی هەڵپەڕکێی "تیشک" سەر بە کۆمیسیۆنی پەروردەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئیران کۆتایی پێهات.\nهەروەها چەندین حیزب و لایەنی سیاسی پەیامیان بۆ ئەم کارنەڤاڵە بەڕێ کردبوو کە بریتین له:\nـ لقی ١٦ی پارتی دێموکراتی کوردستان\nـ بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی بەحرەکە\n- بەڕێوەبەرایەتی ناحیەی بەحرەکه\nPDK – T\nبنەماڵەی شەهیدانی قەرەسەقەل و کۆساڵان\nپەیامی هێزی تایبەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران


ڤیدیۆ.. ئەحمەد خەلیل داوایەک لە لەیلا فەریقی دەکات\n25835 جار خوێندراوەتەوە\nهونەرمەندی گۆرانیبێژ ئەحمەد خەلیل داوا لە هونەرمەندی گۆرانیبێژ لەیلا فەریقی دەکات، دەربکەوێتەوە و بەرهەمی نوێی هەبێت.\nئەحمەد خەلیل لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا کە لە پەیجی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاویکردووەتەوە ئاماژەی بەوەکردووە، زۆر بیری هونەرمەند لەیلا فەریقی دەکات و داوا دەکات پەیوەندی پێوەبکات.\nهونەرمەندی گۆرانیبێژ ئەحمەد خەلیل دەڵێت "پێمخۆشە بچینە خزمەتی هونەرمەند لەیلا فەریقی، چونکە ماوەیەکی زۆر دیارنییە، لە ئێستادا پێویستمان بە دەنگ و گۆرانییەکانی ئەوە".\nئەو هونەرمەندە لەگەڵ ناردنی پەیامەکەیدا، داوا لە هونەرمەند محەمەد یاسین دەکات وەک پشتگیرییەک لە داواکارییەکەی پەیامێکی ڤیدیۆیی هاوشێوە بڵاوبکاتەوە، ئەحمەد خەلیل لە کۆتایی پەیامەکەیدا بۆ لەیلا فەریقی گۆرانییەکی ئەو هونەرمەندە دەڵێتەوە.\nپێشتریش لە لێدوانێکدا بۆ ئێن ئاڕ تی دوو ئەحمەد خەلیل وتی "لە پێشتردا چەند هونەرمەندێك داوایانلێکردووم دوێتیان لەگەڵ بڵێم، بەڵام من ڕەتمکردووەتەوە، حەزدەکەم لەگەڵ هونەرمەند لەیلا فەریقی گۆرانی بڵێم."\nئەحمەد خەلیل ساڵی ١٩٨٣ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە، لە ساڵی ٢٠١٢ دەستی بەکاری هونەری کردووە، یەکەم ڤیدیۆ کلیپیی بە ناوی "چاوەڕوانی" بوو، جگە لە ئاهەنگ و کۆنسێرت، چەندین ئەلبووم و گۆرانی و ڤیدیۆ کلیپی تۆمارکراوی هەیە، لە ئێستادا بەهۆی بەرهەمەکانیەوە هەوادارێکی زۆری هەیە.\nلەیلا فەریقی لە شاری مەریوان لەڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، قۆناغی سەرەتایی لە شاری سنە خوێندووە، لە ساڵی ١٩٩١ چووەتە وڵاتی سوید، لە سەرەتادا بە وتنەوەی گۆرانییەکانی تایەر تۆفیق دەرکەوت، ساڵی ١٩٩٧ یەکەم ئەلبوومی بەناوی ئەستێرە بڵاوکردەوە، ساڵی ٢٠٠٠ ئەلبومی سیاچەمانە، ساڵی ٢٠٠٢ ئەلبوومی ئەوین و ئازار، ساڵی ٢٠٠٧ ئەلبوومی گوێملێگرنی بڵاوکردەوە، پاش ماوەیەکی ساڵی ٢٠١٧ بەگۆرانیی منیش لێرەم دەرکەوتەوە و ئەلبوومی Echoes Of The Past بڵاوکردەوە، لەیلا گۆرانیبێژێکی بەناوبانگی کوردە، خوشکی هونەرمەندی کۆچکردوو مەرزیە فەریقییە، ماوەی دووساڵە دەرنەکەوتووە و هیچ بەرهەمێکی هونەریی بڵاونەکردووەتەوە.\nچوار خواردن پەستانی خوێن بەرزدەکەنەوە\nترەمپ رەخنەی لە خەڵاتەکانی ئۆسکار هەیە\nپێنج نهێنی هاوسەرگیریی سەرکەوتوو\nبۆچی کە یەکێک باوێشک دەدات تۆش بەدوایدا باوێشک دەدەیت؟\nحەزکردن لەم خۆراکانە نیشانەی کێشەی تەندروستییە\nئەو خواردنەوانە چین کە نابێت لەگەڵ دەرماندا بخورێنەوە؟\nسەرۆکێك بەشێوەیەکی جیاواز ئاهەنگی یادی لەدایكبوونەکەی دەگێڕێت\nشەش نیشانە دەریدەخەن جیاوازیت و لە کەسانی دیکە ناچیت\nپێنج نیشانەی سادە دەکرێت ئاماژەبن بۆ جەڵتەی مێشك\nهەبوونی ورگ سەرەڕای وەرزشکردن بۆچی دەگەڕێتەوە؟\nحەمەقەدۆی موسڵ كێیە؟\nباشترین کات بۆ سێکس کەیە؟\nوێنە.. کوڕێک دوای گۆڕینی رەگەزی نەشتەرگەرییەکی جیاواز دەکات\nڤیدیۆ.. هەنسک لەبارەی دووبارە جیابونەوەی لە هاوسەرەکەی چی دەڵێت؟\nڤیدیۆ.. بێژەرێک لە پەخشی راستەوخۆدا لەتاو پێکەنین خۆی بۆ ناگیرێت\nئەم خواردنانە ورگ بچوك دەکەنەوە\nڤیدیۆ.. ئەو کەسەی گوایە مەلا عەلی چاوی چاککردووەتەوە هاتەدەنگ\nئایا ڤایرۆسی کۆرۆنا لەم کچەوە بڵاوبووەتەوە؟\nئیسماعیل خەیات دۆخی تەندروستیی تێكچووە\nڤیدیۆ.. باوکێك بەم شێوەیە ترسی منداڵەکەی لە بۆردومان دەڕەوێنێتەوە\nپیربوونی پێشوەختە منداڵێکی بەرەو مەرگی برد\nئایا قەمسەڵە لەناو ئۆتۆمبێلدا مەترسی لەسەر ژیانی منداڵ دروستدەکات؟


ئاسیا جەبار لە ماڵی باوکمدا شوێنێک بۆ من نییە - بنکەی روناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej\nهەمەڕەنگ May 30, 2020\nلە پرۆسەی خوێندنەوەدا زۆر جار لە ڕێگەی هەواڵ یان بابەتێکەوە لەسەر نووسەرێک، وادەکات بەدوای بەرهەمەکانیدا بگەڕێیت، بۆ ئەوەی بیخوێنیتەوە. جگە لە نووسەرانی وڵاتانی دیکە، بەردەوام هەوڵم داوە ئاگاداری نووسەرانی جەزائیر و مەغریب و هەندێکجاریش تونس بم، چونکە لەنێو نووسەرانی عەرەبدا، نووسەرانی ئەو وڵاتانە تا ڕادەیەک جیاواز دەنووسن، ئەویش زیاتر بەهۆی ئەوەیە کە سەرچاوەی ڕاستەخۆی ڕۆشنبیرییان زمانی فەرەنسی بووە. لە بواری فیکر و ڕەخنەی ئەدەبی و ڕۆماندا گەلێک نووسەری بەتوانایان هەیە. لێرەدا مەبەستمان ڕۆماننووسانە، کە زۆرجار هەوڵم داوە بەرهەمەکانیان پەیدا بکەم و بیانخوێنمەوە و هەندێک جاریش بەهۆی ئەوەی بەشێک لەو نووسەرانە بە فەرەنسی دەنووسن و بەرهەمەکانیان نەکراون بە عەرەبی، ئەوا نەمتوانیوە بیانخوێنمەوە. هەندێک لەو ڕۆماننووسانەش کە بۆ بەرهەمەکانیان گەڕاوم، وەک (کاتب یاسین و محەمەد شوکری و تاهیر جاوت و ڕەشید میمونی و تاهیر وەتار و ڕەشید بوجەدرە و تاهیر بن جەللون و ئاسیا جەبار و مەلیکە موقەدەم و محەمەد زەفزاف و محەمەد دیب و...). جگە لە ڕەشید میمونی- کە گومان دەکەم بەرهەمی کرابێت بە عەرەبی، یەکێک لەو ناوانەی نزیکەی پانزە ساڵ دەبێت بەدوای بەرهەمەکانیدا دەگەڕێم ڕۆماننووسی جەزائیری (ئاسیا جەبار)ە.\nزۆر بەلامەوە سەیر بووە نووسەرێک بەو هەموو ناوبانگەوە کە خاوەنی چەند خەڵاتێکی جیهانییە و چەند ساڵێکیش پاڵێوراوی خەڵاتی نۆبڵ بووە، ڕۆمانەکانی نەکرابن بە عەرەبی. نزیکەی دە ساڵ لەمەوبەر لە پیشانگەی نێودەوڵەتی کتێب لە هەولێر، لە دەزگایەکی چاپ و بڵاوکردنەوەی جەزائیر پرسیاری بەرهەمەکانیم کرد، جگە لەوەی سەرسام بوون بەوەی کە من چۆن ئەو نووسەرە دەناسم، وتیان تا ئێستا هیچ ڕۆمانێکی ئاسیا جەبارمان بە عەرەبی نەبینیوە.\nماوەیەک لەمەوبەر لە شەقامی موتەنەبی لە بەغداد، تەماشای کتێبم دەکرد و بەدوای چەند ناونیشانێکدا دەگەڕام، بەڕێکەوت چاوم بە ڕۆمانێکی (ئاسیا جەبار) کەوت کە ناونیشانەکەی (بوابة الذكريات) بوو. بەپێی ئەو بابەتانەی لەسەر ئەم نووسەرە نووسراون، جگە لەم ڕۆمانەی، بەرهەمەکانی تری نەکراون بە عەرەبی، ئەم ڕۆمانەش کاتێک کراوە بە عەرەبی، کە پێشتر بۆ سی زمان وەرگێڕدراوە.\n(ئاسیا جەبار) لە بەرهەمەکانیدا بە وردی لەسەر شوێن و پێگەی ژن لە کۆمەڵی جەزائیردا کار دەکات، بەوەش ئەو شێوە ئیشکردنە دەبێتە وێناکردنی شوێن و پێگەی ژن لەنێو عەرەب و ئیسلامدا. ڕۆمانی (دەروازەی بیرەوەرییەکان) وێناکردنێکی وردی جەستەی کچێکە کە چۆن وردە وردە گەورە دەبێت و خێزان و قوتابخانە و کۆڵان و شار بە چ شێوەیەک لێی دەڕوانن. ئەم بەرهەمە ڕۆمانێکی ژیاننامەییە و نووسەر لەسەر ژیانی خۆی و خێزانەکەی دەوەستێت بە هەموو وردەکارییەکەوە. بێگومان لەو ڕێگەیەشەوە ئەم ڕۆمانە دەبێتە خوێندنەوەیەک بۆ ڕەوشی ژیان و باری کۆمەڵایەتی ئەوکاتەی جەزائیر. ئاسیا جەبار لەم ڕۆمانەدا لە تەمەنی چوار بۆ پێنج ساڵییەوە ئەوەی لەبیرێتی دەیگێڕێتەوە، بەڵام زیاتر لەسەر ئەو لایەنە وەستاوە کە چۆن کچێک هەر لە مناڵییەوە وەک مێینەیەک سنوورەکانی ژیانی بۆ دەکێشرێت. ئەو باوکێکی مامۆستا و توند و پابەند بە ڕێساکانی کۆمەڵی ئەوکاتەی جەزائیر و دایکێکی نێو دابونەریتی ئەو کۆمەڵەی هەبووە، ئەگەرچی دایکی لە باوکی کراوەتر بووە.\nهەندێک دیمەن و ڕوانین وا دەکات بە درێژایی ژیان لە ڕۆحی کەسێکدا نیشتەجێ بێت. لەم ڕۆمانەدا کاتێک ئاسیا جەبار تەمەنی چوار بۆ پێنج ساڵان دەبێت، حەزی لە پاسکیلە و کوڕێکی دراوسێیان هەوڵ دەدات فێری لێخوڕینی پاسکیلی بکات، بەڵام کاتێک باوکی دەیبینێت توڕە دەبێت، ئەم گوێی لێ دەبێت ئەوکاتەی باوکی بە دایکی دەڵێت: نامەوێت بەسەر پاسکیلەوە کچەکەم قاچەکانی دەربکەون. ئیتر دەرکەوتنی قاچ دەبێتە گرێیەک لای ئەو مناڵە و بۆ چەندین ساڵ بەردەوام بیر لەو ڕستەیەی باوکی دەکاتەوە. هەربۆیە ئەم بەرهەمە چاودێری جەستەی کچێکە لە مناڵییەوە بۆ سەردەمی لاوی و دواتر ناوەڕاستی تەمەن و پاشان پیری. لێرەشەوە ئەم بەرهەمە دەبێتە حیکایەتی ترسی جەستەی مێینەیەک لە جیهانی عەرەبی و ئیسلامیدا. ئەو ترسەش وا دەکات، کاتێک بۆ یەکەمین جار خۆشەویستێکی دەبێت، بە کوڕەکە دەڵێت: ئەگەر باوکم بەم خۆشەویستییە بزانێت، خۆم دەکوژم.\nلەگەڵ ئەوەی نووسەر لەم دەقەدا زۆر بە وردی و بە زمانێکی شیعری، دیمەن و ڕووداوەکانی ژیانی خۆی بەرجەستە کردووە، بەڵام ئەم دەقە زیاتر لە بیرەوەرییەوە نزیکە وەک لە ڕۆمان. لە ڕووی هونەری و تەکنیک و گێڕانەوە و وێناکردنی کەسێتی و دروستکردنی ڕووداو و بابەتەوە، بەر وێناکردنێکی هونەریانە ناکەوین کە ڕۆمان دەیانخوڵقێنێت. بەڵکو زیاتر سەرنج خراوەتە سەر بیرەوەرییەکان و ئەو گۆشەنیگایەی کۆمەڵ کە چۆن و بە چ شێوەیەک لە کچێک دەڕوانێت.\nجێی ئاماژەیە ئەم ڕۆمانە (٣٨٣) لاپەڕەیە و (محەمەد یەحیاتن) کردوێتی بە عەرەبی، بەڵام بەپێی ژیاننامە و بەرهەمەکانی نووسەر، بۆم دەرکەوت کە وەرگێڕ ناونیشانی ڕۆمانەکەی گۆڕیوە، بە فەرەنسی ناونیشانەکەی دەبێتە (لە ماڵی باوکمدا شوێنێک بۆ من نییە)، بەڵام وەرگێڕ کردوێتی بە (دەروازەی بیرەوەرییەکان).\nڕۆماننووس و دەرهێنەری سینەمایی (ئاسیا جەبار) ناوی تەواوی (فاطمة الزهراء ايمالاين)ە، لە ٣٠/٦/١٩٣٦ لە شرشالی جەزائیر لەدایکبووە. لە زانکۆی سۆربۆن و مونبیلییە خوێندنی تەواوکردووە. یەکەم ڕۆمانی لە ساڵی ١٩٥٧دا بە ناونیشانی (العطش) بڵاوکردووەتەوە. سەرەتا لە ترسی باوکی بە ناوی خوازراوی (ئاسیا جەبار)ەوە بەرهەمی بڵاوکردووەتەوە، بەڵام تا کۆتایی تەمەنی هەر بەو ناوەوە نووسیویەتی.\nهەندێک لە بەرهەمەکانی:\n١- العطش- ڕۆمان- ١٩٥٧\n2- القلقون- ڕۆمان- ١٩٥٨\n3- اطفال العالم الجديد- ڕۆمان- ١٩٦٢\n4- القبرات الساذجات- ڕۆمان- ١٩٦٧\n5- قصائي للجزائر السعيدة- شیعر- ١٩٦٩\n6- نساء الجزائر في شققهن- چیرۆک- ١٩٨٠\n7- الحب والفانتازيا- ڕۆمان- ١٩٨٧\n8- الظل السلطان- ڕۆمان- ١٩٨٧\n9- بعيدا عن المدبنة المنورة- ڕۆمان- ١٩٩١\n10- واسع هو السجن- ڕۆمان- ١٩٩٥\n11- ابيض الجزائر- چیرۆک- ١٩٩٦\n12- الاصوات التي تحاصرني: على هامش فرانكفونيتي- لێکۆڵینەوە- ١٩٩٩\n13- مرأة بدون قبر- ڕۆمان- ٢٠٠٢\n14- اندثار اللغة الفرنسية- ڕۆمان- ٢٠٠٣\n15- لا مكان لي في بيت ابي- ڕۆمان- ٢٠٠٧\nدوو فیلمیشی هەیە بە ناوەکانی:\n- نوبة نساء جبل شنوة- ١٩٧٨\n- الوليمة أو اناشيد النسيان- ١٩٨٢\nلە ساڵی ٢٠٠٥ کراوە بە ئەندامی ئەکادیمیای زمانی فەرەنسی و بۆ چەند ساڵێکیش پاڵێوراوی خەڵاتی نۆبڵ بووە. لە ٦/٢/٢٠١٥ لە پاریس کۆچی دوایی کردووە.


🏰 ئافرما شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 29 2019 11:43AM\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 4 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:31\n🏰 ئەرمشت شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 3 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:31\n🏰 اچیکا شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:27\n🏰 باکرما شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 5 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:31\n🏰 بێزال شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 7 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:32\n🏰 بێزهێ شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 8 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:32\n🏰 بەرکەڤر خابور شوێنەکان\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 6 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:31\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 2 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:43:30\n👁 ئەم بابەتە 11,697 جار بینراوە\n🏰 کۆمەڵگای ئیبراهیم خەلیل شوێنەکان\n📅 کاتی تۆمارکردن Jul 29 2019 11:31AM\nگەڕەکێکی شارنشینە لە شارەدێی ڕزگاری سەر بە شارۆچکە [ زۆرتر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 10 ✔ 82% ✍ ج.ع.ئـ. 29-7-2019 11:31:47


هه‌له‌و واشنتۆن 09/07/2004 - 2004-07-10\nی مانگی حه‌وت ١٠, ٢٠٠٤\nهه‌ر له ڕۆژانی سه‌رەتاوە و باسكردنی لێدانی عێراق و گۆڕانكاری كردن له‌و ووڵاته‌دا، له سه‌رجه‌م ئه‌و هاوكێشه سیاسی و له‌شكریانه‌ی بۆ ئه‌و گۆڕانكاریانه له عێراقدا دادەنران یان هیتریش كه دادەنرێن هه‌میشه هاوبه‌شێكی سه‌رەكی تیادایه و پێی دەڵێن ووڵاتانی دراوسێی عێراق.\nئێران، توركیا، سوریا، شانشینی ئوردون، شانشینی عه‌رەبستانی سعودیه و كوێت، شه‌ش ووڵاتن دراوسێی ڕاسته‌وخۆی عێراقن. هه‌ریه‌كه‌شیان به پێی به‌رژەوەندی تایبه‌تی خۆیان به جۆرێك یان به جۆرێكی تر له عێراق دەڕوانن.\nپێكهێنانی قه‌وارەیه‌كی فیدرالی له عێراقدا سه‌ركه‌وتنی پرۆسه‌كانی دیموكراتیزە كردنی عێراقه. ڕوانینی ئه‌وەی عێراق هه‌نگاوی یه‌که‌مه له گۆڕانكارییه‌كانی رۆژهه‌ڵاتی ناوەڕاستی فراواندا، چ مانا و لێكدانه‌وەیه‌كی هه‌یه له لایه‌ن ووڵاتانی دراوسێی عێراقه‌وە؟\nئه‌نجومه‌نی فه‌رمانڕەوایه‌تی كردنی پێشووی عێراق و حكومه‌تی كاتی ئێستای عێراقیش نایانه‌وێت هیچ یه‌كێ له‌و شه‌ش ووڵاته‌ی دراوسێیان به ناردنی هێزی سه‌ربازی وەك هاوبه‌شی كردن له هێزی فرە نه‌ته‌وەییدا به‌شداری بن؟\nتا له‌م ڕوانگانه‌وە بمانه‌وێت و نه‌مانه‌وێت ژمارەیه‌ك پرسیار دەوروژێت له‌وانه- ئایا بێ متمانه‌یی عێراقه به‌رامبه‌ر به دراوسێكانی؟ ئایا ووڵاتانی دراوسێی عێراق به چ چاوێك له‌م ووڵاته دەڕوانن؟ له سه‌رو هه‌مووشیانه‌وە ڕۆڵی ووڵاتانی دراوسێی عێراق له باشتركردن یان له خراپ كردنی بارودۆخی سیاسی و ئاسایشی عێراقێكی زەنگین به نه‌وتی ژێر خانی داڕماو چۆن دەبێت؟\nبۆ وەڵامدانه‌وەی ئه‌م پرسیارانه‌و چه‌ندین پرسیاری تری گوێگرانی خۆشه‌ویست، هاوكار به‌ڵێن ساڵح میوانداری به‌رنامه‌ی هه‌له‌و واشنتۆنی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ی كرد و میوانه‌كه‌شی ڕۆژنامه‌وان ستران عه‌بدوڵڵایه.\nبۆ گوێگرتن له ته‌واوی به‌رنامه‌كه كلیكی ئه‌و ئۆدیۆ فایله‌ی لای سه‌رەوەی ئه‌م لاپه‌ڕەیه بكه.


بەڤیدیۆ؛ لە دهۆك ژنێك گەنجانی بردۆتە شوقەكەی و وێنەی گرتوون و دواتر داوای پارەی لێكردوون – تۆڕی میدیایی خەڵک\nبەڤیدیۆ؛ لە دهۆك ژنێك گەنجانی بردۆتە شوقەكەی و وێنەی گرتوون و دواتر داوای پارەی لێكردوون\n2019/09/04 - 5:45 PM\nژنێك لە پارێزگەی دهۆك، دانی بە تاوانەكەیدا ناوە، كە وێنەی تایبەتی گەنجانی گرتووە و دواتر گێچەڵی پێكردوون و داوای پارەی لێكردوون.\nبەپێی دیمەنێكی ڤیدیۆیی، كە لەلایەن پۆلیسی دهۆكەوە بڵاوكراوەتەوە، ژن و پیاوێك گەنجانیان ڕاكێشاوە بۆ شوقەیەكی تایبەت و دواتر لە حاڵەتی بێڕەوشتیدا وێنەیان گرتوون، ئەمەش لەپێناو گێچەڵكردن و هەڕەشەلێكردن بە بڵاوكردنەوەی دیمەنەكان، ئەگەر پارەیان پێ نەدەن.\nوەك پۆلیسی دهۆك باسی دەكات، ڕۆڵی تۆمەتبارەكان دابەشكراوە، بەجۆرێك پیاوەكە كاری هەڕەشەكردن و گێچەڵكردن بووە بە گەنجان تا پارەیان لێوەربگرێت، ژنەكەش تا كاتی دەستگیركردنی، 7 گەنجی بۆ شوقە تایبەتەكەیان، كە دەڵێت بەكرێیان گرتووە، بردووە.\nباندەکێ تومەتباران هاتە گرتن ئەوێن وەلاتی بسەردا دبرن و گەف لێ دکرن.\nPosted by دهوك پولیس Duhok Police on Wednesday, September 4, 2019\nپۆلیسپۆلیسی پارێزگاری دهۆكدهۆكدەستگیركردنهەرێمی كوردستان\nهەپەگە: لەچەلێ ١٣ سەربازی سوپای تورك كوژران\nلەسەر داربڕین و خەڵوزكردن 11 كەس دەستگیر كران


وەزیری دەرەوەی میسڕ سامح شوکری وتی دەبێت " کردارەکانی " تورکیا بەشێوەیەک دەرکەوێت کە لەگەڵ بەهاکانی میسڕ و ئامانجەکانیدا بگونجێت تاوەکو پەیوەندییەکانی نێوان دوو وڵاتەکە ئاسایی ببێتەوە.\nشوکری ئەوەشی پشتڕاست کردەوە پەیوەندی هەیە لە نێوان قاهیرە و ئەنقەرەدا، ئەوەش دوای چەند ساڵێک گرژی لە نێوان دوو وڵاتەکەدا، بەڵام ئەوەشی خستەڕوو گفتوگۆکان سنووردارن.\nدوای ئەوەی سوپای میسڕ سەرۆکی پێشووی وڵاتەکە موحەمەد مورسیان لەسەر کارەکەی لابرد کە هاوپەیمانی سەرۆکی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆگان بوو، پەیوەندییەکانی نێوان ئەو دوو وڵاتە گرژییان تێکەوت.\nشوکری وتی " هیچ پەیوەندیی و گفتوگۆیەک لە دەرەوەی چوارچێوە دیبلۆماتیەکەدا بوونی نیە، ئەگەر کرداری ڕاستەقینەمان لە تورکیاوە بینی و زانیمان ئامانجەکانیان لەگەڵ ئامانج و سیاسەتی میسڕدا دەگونجێت ئەوا کەشەکە ڕەخساو دەبێت بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ تورکیادا."\nهەفتەی ڕابردوو بەرپرسانی باڵای تورکیا وتیان پەیوەندییە دیبلۆماتیەکان لەگەڵ میسڕدا دەستیپێکردۆتەوە و ئەنقەرە هەوڵی هاریکاری زیاتر دەدات. ئەردۆگان وتی " پەیوەندییەکان لەسەر بەزرترین ئاست نین، بەڵام ڕاستەوخۆ لە خوار ئەو ئاستەوەن."\nدوو سەرچاوەی هەواڵگری میسڕیش ئاماژەیان بەوەداوە تورکیا پێشنیاری ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی کردووە بۆ تاوتوێکردنی هاریکاری لە نێوان دوو وڵاتەکەدا.\nجێی ئاماژەیە هەر باشبوونێک لە پەیوەندییەکانی نێوان میسڕ و تورکیادا لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کاریگەری دەبێت، لەکاتێکدا ئەنقەرە و قاهیرە هەوڵدەدەن کاربکەنە سەر کۆمەڵێک ڕووداو لە کۆمەڵێک ناوچەی جیاوازدا و سەبارەت بە ململانێکانی دەریای ناوەندیش لە دوو بەرەی جیاوازدان.


ANF | نەورۆزئەحمەد: ئێمە بە ئیرادەیەکی بەهێز ساڵی ٢٠٢١ دەستپێدەکەین\nنەورۆزئەحمەد: ئێمە بە ئیرادەیەکی بەهێز ساڵی ٢٠٢١ دەستپێدەکەین\nفەرماندەی گشتی یەپەژە نەورۆز ئەحمەد دەستنیشانیکرد کە لە ڕووی سیاسی و سەربازیەوە بەهێزێکی زۆرتر، بە پێداگری وئیرادەیەکی بەهێزەوە ساڵی ٢٠٢١دەستپێدەکەین.\nهه‌ینی, 1 Jan 2021, 14:00\nنەورۆز ئەحمەد فەرماندەی گشتی یەکینەکانی پاراستنی ژن-یەپەژە دەربارەی ڕووداوە سیاسی، سەربازی و کۆمەڵایەتیەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا کە لە ساڵی ٢٠٢٠ ڕوویاندا، هەمیش دەربارەی پرۆژە وپلان بۆ ساڵی ٢٠٢١ بۆ ئاژانسی هەواڵنێری فورات-ئەنەفە قسەیکرد.\nفەرماندە نەورۆز ئەحمەد ئەوەی خستەڕوو کە لەهەرشوێنێکی جیهان سیستەمی دەسەڵاتدار ڕۆژبەڕۆژ هێرشی قڕکردن و بێ ئیرادەکردن لە دژی ژنان فراوانتردەکات و وتی، " بۆئەوەی کە سەدەی ٢١ وەک سەدەی ژنان بەڕێکخستن کراوە. ئێمە دەبینین کە چالاکی ژنان لە هەموو بوراوەکاندا ڕەنگدانەوەی بەخۆوە دیوە. لە دۆخێکی ئاوەهادا هێرشەکان لەدژی ژنان زۆرتربووە. بە هۆی ئەوەیە کە ئێمە ئەو هزرو پیشەنگایەتیە لە زۆربەی دەڤەرەکان جیهان دەبینین. بۆئەوەی کە خۆیان بەگەیەننە ژنانی بەرخودێر و تێکۆشەر. بۆ ڕێکخستن بوون ئێمە پلانسازیەکمان دابووە پیش خۆمان. ئەو دۆخە لە شەڕی ئێمە لە دژی داعش زۆرتر پێشکەوت. کار وخەباتی ئێمە بۆ ئەوئامانجە بەردەوام بوو. لە زۆرشوێنی جیهان لە گەلێک نەتەوەی ترژنان بەشداری ناو ڕیزەکانمان دەبن.\nبۆ ئەمساڵیش پلانی ئەوەمان هەیە کە خۆمان بگەێنینە ئەوهێزانە. بەڵام هێرشی داگیرکاری، هەڕەشە لەسەرهەرێمەکە و پەتای کرۆنا کێشەیان بۆ پلانەکانی ئێمە دروستکرد. بووە هۆی ئەوەی کە ئەم گرفتانە نەیهێشت ئێمە خۆمان بگەێنینە هەموو شوێنێک. ئەو کەسانەی کە ویستیان بێن بۆهەرێمەکە بەهۆی ئەوهۆکارانەوە نەیانتوانی بێن. بێگومان ئەوە گرفتێکی گەورە بوو. بەڵام لە رێگەی مەساج و تکنیک و ئامێری پێوەندی ئینتەرنتی ئێمە توانیمان خۆمان بگەێنینە ژنان. بێگومان ئەم ڕێکارانە بەشی چالاکییەکانی ئێمە ناکات و پیویستی بە کارێکی فراوان هەیە. لە بەرئەوەی یەکێک لە خواستەکانی شورشی ئێمەیە و گرێدراوی شۆرشی رۆژئاوایە. پێکهێنانی شۆرشێکی دیموکراتیک و ئازادی پارێز بۆ هەموو جیهانی پێویستییە."\nدەربارەی پلان و ئامانجەکانی یەپەژە بۆ ساڵی ٢٠٢١ فەرماندەی گشتی یەپەژە نەورۆز ئەحمەد ئەوەی خستەڕوو:\n"بێگومان ئێمە لە قۆناغێکی دژوارداین. ساڵی ٢٠٢٠ بۆ گەلی ئێمە ئەنجامێکی قوورسی بوو. گەلی ئێمە لە ماڵووحاڵی خۆیان کۆچبەر بوون. لە سەرخاکی خۆی بە ناچاری وەک پەنابەر دەژی. ئەمە راستیەکی قوورس و بە ئازارە. لە عەفرین، گرێ سپی، سەرێکانی و هەرێمەکانی ترهێرش بەردەوامە ودۆخەکە بەو شیوەیە. لەسەرهەموو هەرێمەکە هەڕەشە بەردەوامە، زۆرتر بووە.\nئێمە ساڵی ٢٠٢٠ مان تێپەڕاند، بەڵام تێکۆشانی ئێمە بەردەوامە. ساڵی ٢٠٢١ بۆ تێکۆشانی ئێمە سالێکی قوورس بێت. لە سەرئەساسی ئەنجامەکانی ٢٠٢١ ، ئێمە لە رووی سیاسی، سەربازی ئێمە بەهێزێکی بەهێزتر و ئیرادەیەکی پۆڵاینەوە بۆ ساڵی ٢٠٢١ ئامادەین. هەروەها ئێمە هۆشیاری، ڕێکخستن و داخوازی کۆمەڵگەی خۆمان دەبینین. بەڵام ئامانجی سەرەکی ئازادکردنی ناوچە داگیرکراوەکانە و گەلەکەمان بگەڕێنەوە سەر خاکی خۆیان، ئازادانە بژین. سەرەڕای ئەوەی کە هێرشەکان هێشتا بەردەوامە، ئێمە وەک یەپەژە بەئەرکی خۆمان دەزانین کە پاراستنی خاک و گەلەکەمان بکەین و ئامانجی سەرەکیمانە. لەساڵی داهاتووەدا بەئامادەکاری تەواوەوە لە هەموو بوارەکانەوە کار بکەین، ببینە وڵام بۆ داخوازیەکان. ئێمە تا ئاستێکی باش ئامادەکاریمان کردووە. لەهەنێ بواروە کارماوە کە دەبێت لە سەری ڕاوەستە بکرێت و تەواوی بکەین. یەکێک لە ئامانجەکەمان ئەوەیە، ئەزموون، دەسکەوتەکانی بەرێوەبەری خۆسەر لە رووی سیاسی، کۆمەڵایەتی و بەتایبەت لە بواری خەباتی ژنانەوە بپارێزین. شێوازی چارەسەری کە لە شۆڕشی ڕۆژئاوا خۆی دەرخست لە سەرەتا لە سووریا و هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوین بڵاو ببێتەوە. لە بەرئەوەی کە ئەم هەرێمانە ناکۆکی زۆری لێدەکەوێتەوە. هەربۆیە ئێمە دەبێت ئەم مۆدلی چارەسەریە بەهێزتر بکەین و ببێتە نموونە بۆهەموو جیهان. بێگومان ئەمە بە پیشەنگایەتی ژنان وگەنجان مسۆگەر دەبێت. هەربۆیە ئەم سیستمەی ئێمە دەبێت ببێتە سیستەمی هەموو جیهان، دەبێت بەهێزی بکەین. زۆرتر بوونی هێرشەکان هۆشیاری و رێکخستنی ئێمە بەهێزدەکات. هێرشەکان ئێمە بەهێزتر دەکات.\nبە پیشەنگایەتی ژنان و گەنجان ئێمە دەتوانین بە ژنانی هەموو جیهان بێژین کە بە گەورەبوونی ئەم تێکۆشانە ئێمە دەتوانین بەسەرکەوین. دەبێت ئەمساڵ بۆ ڕێبەر ئاپۆ، گەلی کورد و گەلی هەرێمەکە بکەینە سالی ئازادی و شۆرشی جیهانی. ئێمە بۆ ئەوە تێکۆشان دەکەین. بۆ بەها مرۆییەکان خوێن بەخشراوە، بۆ ئامانجی شەهیدانمان کە گیانی خۆیان بۆ ئەم ئامانجە بەختکردووە، ئێمە بەئەرکی بەرپرسیارانەی خۆمان هەستین."


تووشبووانی كۆرۆنا 170 ملیۆنی تێپەڕاند - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 170 ملیۆن و 157 هەزار و 144 حاڵەت.\nبە گوێرەی ئامارە جیهانییەكان، تاكو كاتژمێر 9ی ئەمڕۆ شەممە ژمارەی تووشبووانی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 170 ملیۆن و 157 هەزار و 144 حاڵەت، لەو ژمارەیەش 3 ملیۆن و 538 هەزار و 82 حاڵەتی گیانلەدەستدانیش هەبووە.\nهەر بەپێی ئامارەكان، تاكو ئێستا 151 ملیۆن و 996 هەزار و 24 تووشبووی ڤایرۆسی كۆرۆنا چاكبوونەتەوە.\nلەسەر ئاستی وڵاتانی جیهان، ئەمریكا زۆرترین ڕێژەی تووشبوون بە پەتاكەی تێدا تۆماركراوە و گەیشتۆتە 34 ملیۆن و 22 هەزار و 657 كەس و 608 هەزار و 961 كەسیش گیانیان لەدەستداوە.\nڤایرۆسی كۆرۆنا نەخۆشییەكی كوشندەیە و مانگی 12ی ساڵی 2019 لەشاری وۆهانی وڵاتی چین سەریهەڵدا و لەئێستاشدا لە زیاتر لە 210 وڵات و ناوچەی جیهان بڵاوبووەتەوە.\nر خەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 211 ملیۆن و 582 هەزار و 355 حاڵەت. (زیاتر…)\nخەڵك جۆبایدن سەرۆكی ئەمریكا ھۆشداری دەداتە دەسەڵاتدارانی ڕوسیا لە زیادكردنی ھێزەكانیان لە نزیك سنوورەكانی ئۆكراین. (زیاتر…)\n12 مارس 2021 11.06 am\nخەڵك- بە گوێرەی دواین ئامار، تووشبووانی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا گەیشتە 160 ملیۆن و 346 هەزار و 96 حاڵەت.\n24 حوزەیران 2021 9.55 pm\nخەڵك سكرتێری ڕۆژنامەوانی كۆشكی سپی ئەمریكا ڕایدەگەیەنێت، داخستنی ماڵپەڕە ئێرانییەكان پەیوەندی بە گفتوگۆكانی…\nمیسر گەشتە ئاسمانییەكانی بۆ ئیسرائیل دەستپێدەكاتەوە\n13 ئیلول 2021 5.00 pm\nخەڵك- كەناڵی (كان)ی عیبری بڵاویكردەوە، كۆمپانیای میسر بۆ فڕۆكەوانی و گواستنەوەی نیشتمانی میسری، دەست بە گەشتە…


Ö:: چاوپێکه‌وتن له گه‌ڵ خاتوو ئامینه کاویان\nديمانه: خالید ئه‌بووبه‌کری\nکۆماری کوردستان که یه‌کێک له شانازىیه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورده، زۆر دیارده‌ی به‌هێزو سه‌رده‌میانه هێنایه کایه‌وه، یه‌کێک له‌و شانازيیانه دامه‌زرانی رێکخراوی سه‌ربه‌خۆی سیاسی ـ کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ ژنان بوو.\nبه بۆنه‌ی 2ی رێبه‌ندان 61مین ساڵوه‌گه‌ری دامه‌زرانی کۆماری کوردستان له گه‌ڵ ژنێکی تێکۆشه‌ر و چالاک و به‌هه‌ست که ساڵیانێکی زۆر له ده‌ست سه‌رکوت و ده‌ست به‌سه‌ری کۆماری ئیسلامی و ته‌نانه‌ت پیشتریش تا راده‌یه‌ک له ژێر سه‌ره‌ڕویی ده‌سه‌لاتی په‌هله‌وی دا ئێش و ئازاری دیوه و ئێستا له وڵاتی کانادا ده‌ژی وتوویژێکمان پێک هێنا.له یه‌که‌م پرسیاردا داوای لێده‌که‌ین که خۆی زیاتر به خوێنه‌ران بناسێنێ؟\nو: سڵاوێک، له جوانی دا وه‌ک مێرگه رازاوه‌کانی کوردستان پیشکه‌ش به خوێنه‌رانی به‌رێز. ناوم ئامینه ناسناوم کاویان رۆژی 12 ره‌شه‌مه‌ی ساڵی1327 ی هه‌تاوی له شاری مه‌هاباد رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له بنه‌ماڵه‌یه‌کی فه‌رهه‌نگی به دنیا هاتووم. ساڵی 1347 هه‌تاوی ده‌گه‌ڵ فه‌تاح کاویان زه‌ماوه‌ندم کرد، به‌رهه‌می ژیانم یه‌ک کچ (سه‌رگوڵ) و چوار کور (کامران، کاوه(خوشناو) ژیلوان، و نیچیروان)ه. 7 ساڵ به‌ر له داێک بوونم باوکم حاجی محه‌ممه‌د له کۆمه‌ڵه‌ی ژ- ک دا چالاکی هه‌بوو، نه‌فه‌ری 54 و ژماره‌ی غه‌داره‌که‌ی(تفنگ) 120 بوو. داێکم سه‌رده‌می کۆمار چالاکی هه‌بوو ئه‌رکی بلاو کردنه‌وه‌ی بڵاوکراوه‌کانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی وه‌ستۆ گرتبوو. ته‌مه‌نم 7 ساڵ بوو که باوکم به هوی ناره‌زایه‌تی حکوومه‌تی سه‌رده‌م په‌نابه‌ری کوردستانی باشوور بوو. هه‌رچه‌ند ئه‌و کات دۆستی نزیکی زه‌بیحی، ئه‌نجیری و سه‌ید عه‌وڵڵای بوو به و حاله‌ش وازی له تێکۆشان هێناو، دوای 21 ساڵ سه‌رده‌می شورشی گه‌لانی ئێران گه‌راوه مه‌هاباد. ئه‌و کات من زه‌ماوه‌ندم کرد بوو و 3 مندالم هه‌بوو، سه‌رگوڵ شیره‌خوره بوو. دوای شورشی 1357 هه‌تاوی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان خه‌باتی ئاشکرای ده‌ست پێکرد. به‌داخه‌وه خه‌باتی چه‌کدارانه‌شی به سه‌ر دا سه‌پا. فه‌تاح هه‌میشه یه‌ک دروشمی ده‌دا " یا کوردستان یا نه‌مان" هاوسه‌ری ژیانم وه‌ک هه‌زاران کوڕی مه‌یدان به‌رگی پیرۆزی پێشمه‌رگه‌ی کرده به‌ر و به‌ره‌و چیاکان بۆ خه‌بات و رزگاری گه‌له زۆرلێکراوه‌که‌یه‌ی چالاکی خۆی ده‌ست پێ کرد. و هه‌تا ئه‌مرۆ که 28 ساڵ تێده‌په‌رێ وه‌ک سه‌مبولی سه‌برو خۆراگری، ئێستا له ده‌شتی کویه له به‌شه جۆراو جۆره‌کاندا ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی، ده‌فته‌ری سیاسی له به‌شی رادیو و چاپه‌مه‌نی و رۆژنامه‌کاندا و... زۆر به ئیمانه‌وه چالاکی به‌رچاوی هه‌بووه و مایه‌ی فه‌خر و شانازی گه‌لی کورد و بنه‌ماله‌که‌یه‌تی.\nهه‌لبه‌ت فه‌تاح ساڵی 1336ی هه‌تاوی بوو به ئه‌ندامی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان. زۆری نه‌خایاند که له لایه‌ن حکوومه‌تی گه‌نده‌لی په‌هله‌وی له به‌ندیخانه کرا و مه‌حکووم به ئه‌بد بوو. فه‌تاح هاوکات له‌گه‌ڵ خوالێخوشبوو کاکه ره‌حیم جوانمردی قازی کاک جه‌لیل گادانی، کاک حه‌سه‌ن ره‌ستگار، کاک غه‌نی بلوریان، و خوالێخوش بوو کاک عه‌زیز یوسفی له زیندان دابوو، و هه‌ر له‌و کاته‌وه ده‌رسی سه‌برو له خۆبردویی فیر بوو. پیویسته بلیم دوای 3 ساڵ لیبوردوی گشتی له‌لایه‌ن حکوومه‌تی شا درا، تێکۆشه‌رانی ری ره‌زگاری ئازاد ده‌بن.\nپ: له ماوه‌ی ته‌مه‌نی کۆماری ئیسلامی دا، ناره‌حه‌تیت زۆر کێشاوه، له‌م باره‌وه بۆمان بدوێ؟\nله ماوه‌ی ئه‌و 28 ساله دا هه‌ر هه‌ناسه ساردی و به‌ش مه‌ینه‌ت و چاو به فرمیسک بووم، هه‌ر له‌به‌ر ته‌و‌ژمی باو و توفان هه‌ر له‌به‌ر خوڕێنی چۆمان خۆم به پنچکان کرتووته‌وه. ده‌ڵێن خوشی هه‌یه به‌ڵام خوشی قه‌ت میوانی دڵه خه‌ماوییه‌که‌م نه‌بوو. ئه‌گه‌ر بلێم بیره‌وه‌ری شیرینم نه‌بووه بروام پێ بکه‌ن!\nبه‌ڵام له هه‌مووی تاڵ تر ئه‌وه‌یه که کۆچ پێکراوی مه‌هابادم، قه‌ت ئه‌و کاته‌م له بیرناچێ که له شاری وه‌ده‌رکه‌تم له تاقه‌دار ئاورم له مه‌هاباد داوه فرمێسک وه‌ک بارانه‌ی به‌هاری به چه‌شنی ده‌نکی هه‌نارێ به چاوم دا ده‌هاته خوارێ. ته‌نیا ئه‌وه‌ی له‌و ماوه دور و درێژه دا دڵم پێ خوش بوو پێ ده‌گه‌شامه‌وه وشه‌ی پێشمه‌رگه بوو که هیوای ده‌خسته دڵمه‌وه له رۆژانی خوشی خه‌بات دا جیژن له دڵم ده‌گه‌را له رۆژی خوش و ناخوش فرمیسکی خوین ئاو پرژێنی دڵی خه‌م گرتووم بوو.\nرۆژانی تاڵم زۆر به سه‌ر هاتووه به ته‌نیا مه‌سئولی به‌خێو کردنی ماڵ و منداله‌کان بووم،و ئه‌وه گه‌وره‌ترین شانازی بۆ منه که به ته‌نیا منداله‌کانم به خێو کرده‌وه، ئه‌وه فه‌رهه‌نگیکی دروسته که منداڵ له باوه‌شی داێکی دا گه‌وره ده‌بی. به خوشێ وه منداله‌کان له بواری ئه‌خلاقه‌وه باش بارهاتون، زۆر کوردی چاکن و ئه‌مه گ ناسن. ئه‌من ئینسانیکی زۆر سه‌یرم، به‌و حاله‌شه‌وه که ئه‌و هه‌موو به‌ش مه‌ینه‌تێم چێشتووه، حه‌ز ناکه‌م هه‌تا دۆژمنه‌کانیشم خوینیان برژێ یا هه‌ست به ئازار بکه‌ن!\nته‌مه‌نا له یه‌زدانی پاک ده‌که‌م ئاڵوگورێکی گشتی به‌بێ خوین رشتن له ئێران دا روو بدا. تا ئیمه‌ی کورد به مافی ره‌وامان بگه‌ین و هه‌موو گه‌لانی ئێران له ده‌ست شه‌م شه‌مه کویره‌ی شه‌و په‌رستان رزگار بن.\nپ: دیاره جه‌نابت له منداڵی‌یه‌وه له بنه‌ماله‌ێکی تێکۆشه‌ر و چالاک دا له داێک بووی، ئوگری تایبه‌تی خوت به چالاکی کۆمه‌ڵایه‌تی چ هۆیێکی هه‌بوو؟\nو: ئه‌من که لایه‌نگری دێمۆکراتم و دێمۆکراسی و ئازادی بۆ من هه‌وێنی ژینه، هه‌موو تێکۆشه‌رانی نه‌ته‌وه‌که‌م له لا به رێزن و هه‌موو حیزب و رێکخراوه سیاسی‌یه کوردستانیه‌کان به شانازی کی گه‌وره ده‌زانم، له‌و پێناوه‌ش دا به بۆنه‌ی جۆاروجۆر هاوکاری هه‌موو لایه‌کم کردوه، بۆ وێنه، له ساڵی1990 زایینی کورده‌کانی باشوور که له ده‌ستی زوحاکی زه‌مانه‌وه خێڵی سه‌دان هه‌زار که‌سی روی له رۆژهه‌لاتی کوردستان کرد. له‌و کاته دا له لایه‌ن حیزبی دێمۆکراته‌وه ئاگادار کراین که ده‌بێ به هه‌موو تواناوه یارمه‌تی کورده‌کانی باشوور بکه‌ین. ئه‌و کات ئه‌من زۆر توند و توڵ و گورج و گوڵ بووم، به یارمه‌تی و هاوکاری شێره ژنانی مه‌هاباد بۆ ماوه‌ی یه‌ک مانگ هه‌موو رۆژی خواردنی 400 که‌سمان وه‌ستۆ گرتبوو ئه‌وه جێگای شانازی بوو بۆ کورده‌کانی رۆژهه‌ڵات، هه‌موو خه‌ڵک ده‌ستیان دا بوو ده‌ست یه‌ک بۆ هاوکاری و هاوده‌ردی له گه‌ڵ کورده‌کانی باشوور و له هیچ یارمه‌تی و هاوکاری‌یه‌ک به راستی که‌م ته‌رخه‌میان نه‌ده‌کرد. ئه‌وه ته‌نیا هه‌ر له مه‌هاباد نه بوو، به‌ڵکوو له هه‌موو شار و، شارۆچکه و گوندی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان خه‌ڵک ئاماده‌ی خزمه‌ت کردن بوو.\nبه راستی له خودای به‌زیاد بێ گه‌لی کورد ئه‌گه‌ر قۆڵی هیمه‌تی هه‌ڵ ده‌مالێ له دنیا دا وێنه‌ی نیه. هه‌لبه‌ت ده‌بوو هه‌ر وابایه ئیمه ئه‌رکی خۆمان به جێ هێنا و هاوکاری و هاوده‌ردی مان له گه‌ڵ گه‌ل و هۆزی خۆمان کردوه. ساڵی 1377ی هه‌تاوی ئه‌و کات به‌رێز عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان له لایه‌ن رژیمی ره‌شه کوژی تورک ده‌ستگیر کرا. قه‌تع نامه‌ی ژنانی مه‌هاباد له چۆار چرا له لایه‌ن منه‌وه خوێندرایه‌وه که داوای به‌ردانی  ئوجه‌لان‌یان کرد و داوایان له به‌رێز کوفی عه‌نان کرد بۆ ئازاد کردنی هه‌وڵ بدا.\nراسته ئه‌من دێمۆکراتم و هاوکاریم له گه‌ڵ حیزب قه‌ت نه‌پساوه‌ته‌وه، به‌ڵام زۆر جاری وا بووه هاوکاریم له گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌کانی کۆمه‌ڵه، پارتی، یه‌کیه‌تیی و پ ک ک کردوه، له هه‌ر شوینێک پێشمه‌رگه‌ی کوردستان نیازی به هاوکاری بوو بێ به دڵ وگیان و مال خزمه‌ت گوزاریان بووم. به بروای من ئامانجه‌کان، هیواکان هه‌مووی هه‌ر یه‌ک شته ئه‌مرۆ حیزب و رێکخراوه‌کان زۆرن و بیرو بۆ چونیان فه‌رقی هه‌یه به‌ڵام هه‌موو ئاواتمان رزگاری کوردستانه.\nئیمه ده‌مانهه‌وی حکوومه‌تێک پێک بێ هه‌موو ره‌نگ و که‌سێکی تیدابێ و بیرورای جیاوازی تێدابی که وابوو ئه‌وه هه‌مان حکوومه‌تی خه‌ڵکی که هه‌موومان به ئاواتین و بۆ گه‌یشتن به‌و ئاواته نیازمان به یه‌ک ریزی و یه‌کگرتویی هه‌یه.\nبه‌خوشیه‌وه سیاسه‌ت و کرده‌وه‌ی دروست له باشووری کوردستان دا حه‌قانیه‌ت و ئاشتی خوازی گه‌لێ کوردی به دنیا سه‌لماندو ناساند که کورد ده‌توانی چاره‌نووسی خؤی بۆ خۆێ به‌رێوه به‌رێ.\nئیمه‌ش له رۆژهه‌ڵات ئه‌زمونی 61 سال خه‌باتی بی وچانمان هه‌یه پێم خوشه هه‌مومان سه‌رکه‌وتن و تێک شکانه‌کان وه‌بێر خۆمان بینێنه‌وه. هوی سه‌رکه‌وتنه‌کان بزانین و که‌ڵکی لی وه‌رگرین، بیکه‌ن بۆ خاتری خودا له هوکاری تێک شکان خۆ بپاریزین.\nزۆرم پێ خوشه ئه‌گه‌ر رزگار بووین له جیگای زنویر له مه‌هابادی پێ ته‌ختی کۆماری کوردستان له شاری قازی، قاسملوو، شه‌ره‌فکه‌ندی دا خزمه‌تگوزاری خه‌ڵک بم، به دڵیکی پر له هیواو هومیده‌وه چاوه‌روانم.\nپ : چ که‌سانیک هانده‌رت بوون که خوت له نێو ریزه‌کانی حیزب دا ببینیه وه ؟\nو : سه‌رده‌می په‌هله‌وی هاوسه‌ری ژیانم دێمۆکرات بوو، بی شک هزرو ئاکاری ته‌ئسیری له سه‌ر من هه‌بوو. به‌ڵام له فه‌تاح زۆر زیادتر به‌رێز کاک جه‌لیل گادانی ته‌ئسیری زۆر له سه‌ر بیرو و باوه‌ری مندا هه‌بوو، کاک جه‌لیل له‌و کاته تاریکه دا قسه‌ی بۆ ده‌کردین، رونی ده‌کردینه‌وه، هانی ده‌داین بۆ خه‌بات. کاک جه‌لیل هه‌میشه وه‌ک چرایه‌کی پرشه‌نگ دار بوو. ئه‌من روح و گیانم کاک جه‌لیل بوو ئه‌ویش به نیسبه‌ت من هه‌ر وابوو.\nبه دوای شورشی گه‌لانی ئێران دا بۆ یه‌که‌م جار له ماڵی خۆمان به خزمه‌ت رێزدار ماموستاعه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن‌زاده گه‌یشتم، هه‌ڵبه‌ت ده‌مزانی به‌رێز ماموستا حه‌سه‌ن‌زاده زۆر له مێژه خوشی و ئارامی بنه‌ماله‌که‌ی ئه‌سپارده‌وه به سه‌روه‌ری گه‌ل. کتێبی (دان چه‌رموو) وه‌رگێڕدراوی ماموستا ئه‌منی زۆر بۆ لای خوێنده‌نه‌وه‌ی کوردی راکێشا. به‌رێزان ماموستا عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌ن زاده و کاک جه‌لیل گادانی هه‌تاوێکن بۆ گه‌لی کورد.\nپ : له کوتایی دا وێرای سپاس بۆ جه‌نابت پیمان خوشه دوا وته‌تان بفه‌رموون ؟\nپیم خوشه بیره‌وه‌رێکی خوشتان بۆ بگیرمه‌وه. با هه‌ر باسی ناخوشی نه‌که‌ین، هاوینی ساڵی 1366 هه‌تاوی بۆ سه‌ردانی چوو بوومه بنکه‌ی حیزب و میوانی ده‌فته‌ری سیاسی بووم. کاک دوکتور قاسملووی نه‌مر به رووگه‌شی به خێرهاتنی کردم و باسی مه‌هابادی لی پرسیم گوتم: کاک دوکتور گیان باشتێکی خوشت که له شاری ورمی رویدا بوو بگێرمه‌وه. له که‌سێکم بیست که شاهیدی رووداوه‌که بوو.\nگوتی : له شه‌قامی ئیمام له شاری ورمی شۆفێری تاکسی‌یه‌ک و ئاخوندێک لێیان ده‌بیته کێشه، کوردێکیش که له‌و به‌ری خه‌یابان‌ڕا رووداوه‌که ده‌بینێ، هه‌ڕا ده‌کاته ئاخوند و مه‌ندیله‌که‌ی له سه‌ری ده‌کاته‌وه و له ملی ده‌هالێنێ، زۆر ناخایه‌نی، شاره‌بانی ده‌گاته شوێنی رووداوه‌که، له کابرای شوفێر ده‌پرسن بۆ له مه‌لات داوه؟ ده‌ڵێ ده‌ستی لێ هه‌لێنام گوتی: ده‌چمه شه‌قامی ئیمام، منیش که مسافیره‌کانم بۆ ئه‌و شوینه ده‌برد، سوارم کرد. دوای ئه‌وه‌ی گه‌یشتمه جێ، مه‌لا داوای ده‌کرد بیبه‌مه شوینێکی دیکه، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ناحه‌قی ده‌کرد منیش لیم دا.\nنوره‌ی گه‌یشته کابرای کورد لیان پرسی: کورده ئه‌دی ئه‌تو بۆ له مه‌لات ده‌دا ؟\nکورده له وڵام دا ده‌ڵی: خۆ لێم نه‌ده‌دا به‌ڵکو ده‌مهه‌ویست بی خنکێنم چونکه پێم وا بوو ده‌سه‌ڵاتی ئاخونده‌کان رووخاوه بۆیه\nئه‌و شوفیره تاکسی‌یه له‌و ئاخونده ده‌دا! کاک دوکتور قاسملووی نه‌مر زۆر پێکه‌نی.\nیادی دووی رێبه‌ندان ساڵڕۆژی دامه‌زرانی کۆماری کوردستان پیرۆز بێ.\nسڵاو له پێشه‌وا قازی و سه‌رجه‌م شه‌هیدانی کۆماری کوردستان و نه‌ته‌وه‌ی کورد.\nکانادا 2ێ رێبه‌ندانی 1385 هه‌تاوی


رێگاي ئێوه چاوپێکه وتن » زاگرۆس به‌رواري: ئه‌مريکا به دواي رازي کردني تورکيايه نه‌ک ده‌ستگيري سه‌رکرده‌کاني پ‌ك‌ك\nزاگرۆس به رواري ئه ندامي پارتي دێمۆکراتي کوردستان له ديمانه يه ک له گه ڵ په يامنێري کوردھه واڵ له باره ي دياريکردني خه ڵات بۆ ده ستگيرکردني سه رکرده کاني په که که له لايه ن ئه مريکاوه وتي: ئه مريکا له ناوچه به دواي به رژه وه ندي خۆيدايه و به دڵنيايه وه ئارمانجي له ناوبردني په که که نييه به ڵکووده يه وێت ھه ندێک تورکيا رازي بھێڵێته وه چونکه ئه مريکا له ھه رکه س باشتر شوێني سه رکرده کاني په که که ده زانێت. ناوبراو ھه روه ھا وتي: له لايه کي ديکه شه وه تورکيا به ره وام داو له ئه مريکا ده کات که ته نيا به داناني نێوي په که که له ليستي تێرۆر به سه نده نه کات و خوازياري به ره نگاربوونه وه ي له گه ڵيدا.\nبه رواري له درێژه دا وتي: يه که مين جار نييه که ئه مريکا له دژي په که که ھه ڵوێستي ئاشکرا ده نوێنێت و نموونه ي به رچاوي ده ستگيرکردني عه‌بدۆڵا ئۆجالانه که به يارمه تي ئيسرائيل کرا بۆيه دوور نييه ئه مريکا له م بڕياره شيدا رژد بێت. چوونکه تورکيا مه يلي بۆ لاي رووسيا راکێشراوه و ئه مريکاش به دواي رێگايه که تا ھه ندێک تورکيا له و تووڕه بوون دوور بکاته وه. به رواري ھه روه ھا وتي: تورکيا له دۆخي ئێستاي کوردستاني سوريادا زۆر نيگه رانه و ئه مريکا به تاوانبار ده زانێت. ده بێت بڵێم که بووني وڵاتاني گه وره له ناوچه که وه ک رووسيا و ئه مريکا به س بۆ به رژه وه ندي خۆيانه و له م نێوه نده دا خۆرھه ڵاتي ناوه ڕاست بۆته قورباني. ئه گه ر ئه مريکا ناوچه کوردنشينه کاني سوريا به جێ بھێڵێت تورکيا له چه ند کاژێردا ده يگرێت تا له ده ستي په که که ي ده ربێنێت بۆيه په که که بێ ئه مريکا له وێ ھيچي پێناکرێت.\nئه ندامي پارتي دێمۆکراتي کوردستان له باره ي سياسه ته ھه ڵه کاني په که که له ناوچه کوردنشينه کاني سوريا و ھه روه ھا ده ستگيري و ئه شکه نجه ي خه ڵک و سته م کردنيان به په يامنێري کوردھه واڵي وت: په که که له ناوچه کوردنشينه کاني سوريا سياسه تي خۆناوه ندي گرتۆته پێش. پارته کورديه کان ده رده کات و خه ڵک ئه شکه نجه ده دات و له گرتووخانه يان ده کات و جه وێکي وه ھا به دي دێنێت که که س نه توانێت له وێ بمێنێته وه. ته نانه ت په که که پابه ندي لێککردنه کان له گه ڵ بارزاني بۆ يه کێتي کورداني سورياش نه بوو. گرووپه کاني گرێدراوي په که که رێگايان له سه ر کوردان داخستووه و سه ره ڕاي ئه وه ي که ھه زاران گه نجي کورد ي به بۆنه ي به رنامه کاني ئه مريکا به کوشتن داوه به ڵام ھيچ گاره نتيه ک نييه که ئه مريکا پشتيواني لێبکات. بۆيه ده بێت بڵێم سياسه تي په که که ھه ڵه يه و ئه مريکاش له راستاي به رژه وه نديه کاني خۆيدا که ڵکي لێوه رده گرێت.\nبرچسب ها : pjak , pkk , pyd , ypg , پارتي , پارتي‌ديمۆکراتي‌کوردستان , پ‌ك‌ك , پ‌ي‌د , زاگرۆس به‌رواري , هه‌ڵه , ي‌پ‌گ , ي‌ر‌ك


نوێنەری مەریوان و سەوڵاوا:\nبەڕێوەچوونی شانۆی سەرشەقامی مەریوان نیشانەی بوونی ئەمنییەت لە کوردستانە\nنوێنەری خەڵکی مەریوان و سەوڵاوا وتی: بەڕێوەچوونی مێهرەجانی شانۆی سەرشەقامی مەریوان لە خاڵی سیفری سنووریی وڵات هێمای ئاسایشی سەقامگیر لەو پارێزگایەیە.\nیادی گیان بەختکردووەکانی ژینگە لە مەریوان بەڕێوەچوو\nڕێوڕەسمی ساڵوەگەڕی گیان بەختکردنی ژینگەپارێزانی مەریوانی لە سەر گڵکۆی ئەم دوو ژینگەپارێزە لە گۆڕستانی دارسەیرانی مەریوان بەڕێوەچوو.\nپەیامی وەزیری فەرهەنگ و ئیرشادی ئیسلامی ئێران بۆ فستیڤاڵی شانۆی مەریوان\nوەزیری فەرهەنگ و ئیرشادی ئیسلامی بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی شانۆی سەر شەقامی مەریوانی یارمەتی بە بەهێز بوونەوەی ئابووری هونەر بە تایبەتی لە شاری سنووری مەریوان وەسف کرد.\nبەرپرسی فێستیڤاڵی شانۆی سەر شەقامی مەریوان:\n١٠٠ شانۆی دەرەکی بۆ نووسینگەی فستیڤاڵی مەریوان نێردراوە\nبەرپرسی چواردەیەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی شانۆی سەر شەقامی مەریوان وتی: پاش ڕاگەیاندنی بانگهێشتنامەی ئەم خولە لە فێشتیڤاڵ، ١٠٠ بەرهەمی دەرەکی نێردراوەتە نووسینگەی فێستیڤاڵەکە.\n۷ و ۸ی خەرمانان بەڕێوەدەچێت؛\nمەریوان میوانداری مێهرەجانی نێونەتەوەیی یارییە ناوچەییەکان\nمێهرەجانی نێونەتەوەیی یاریگەلی خۆجێی و ناوچەیی بە ئامادەبوونی تیمگەلێک لە عێراق، ئازەربایجان، گورجستان و ئێران لە رۆژانی ٧ و ٨ی خەرمانان بە میونداریی مەریوان بەڕێوە دەچێت.\nفەرماندەی سنوورەوانی کوردستان:\nخاڵە سنوورییەکانی نێوان ئێران و عێراق تەواو ئەمنە\nفەرماندەی سنوورەوانی کوردستان وتی: پارێزگای کوردستان ۲۲۷ کیلۆمەتر سنووری لەگەڵ عێراق هەیە کە هەمووی ئەمنە و کێشەی نییە.


دکتۆر جه‌بار قادر : کۆماری باشکوردستان . – WTARIKURD\nدکتۆر جه‌بار قادر : کۆماری باشکوردستان .\nبه‌ر له چه‌ند ساڵێک براده‌ریکی کوردی ڕووسیا زۆر به گه‌رمی باسی له کۆمارێک به نێوی باشکوردستان ده‌کرد له ڕووسیای فیدیرالی . که‌س له ئێمه ، ئه‌وانه‌ی گوێمان لێده‌گرت ، شتێکی له‌و باره‌وه نه‌ژنه‌وتبوو . پێم سه‌یر بوو کۆمارێکی وا هه‌بێ و ئێمه ئه‌وه‌نده لێی بێ ئاگا بین ، به تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی ساڵانێکیان له یه‌کێتی سۆڤیه‌تی جاران و ڕووسیای دوای پیریسترۆیکا و گڵاسنه‌ست به‌سه‌ر بردووه . ئه‌و براده‌ره ، که ناوه‌که‌یم له بیر کردووه ، ده‌یوت له گه‌ڵ هه‌ندێ له که‌سانی شاره‌زای ئه‌و کۆماره قسه‌ی کردووه و ئه‌وان پێیان وتووه که ناوی وڵاته‌که‌یان باشکوردستانه ، به‌ڵام کراوه به باشکۆرتۆستان . به بۆچوونی ئه‌و براده‌ره بێت ده‌بێ ئه‌وه له ژێر فشاری تورکیادا کرابێت . هه‌ر ئه‌و کاته هه‌ندێک گه‌ڕام به دوای زانیاریدا له‌و باره‌ی باشکوردستانه‌وه و له یه‌ک دوو کوردناسی دیاری ڕووسیا وه‌کو ڵازه‌رێف و هه‌سراتیانم پرسی ، وه‌ڵامه‌که‌یان ئه‌وه بوو که شتی وا نیه . ئه‌و ڕۆژانه گه‌ڕان به‌دوای زانیاریدا کارێکی ئاسان نه‌بوو وه‌کو ئێستا .\nمه‌سه‌له‌که‌م له بیر کرد و له دڵی خۆمدا وتم وادیاره ئه‌مه‌ش خه‌یاڵێکی خۆشی کوردانه بوو ، که زۆر ده‌وڵه‌مه‌نده بۆ چیرۆکی سه‌یر و سه‌مه‌ره . ساڵانێک به‌سه‌ر ئه‌و چیرۆکه‌دا تێپه‌ڕین بێ ئه‌وه‌ی شتێکی نوێ له باره‌ی باشکوردستانه‌وه بژنه‌وین . له‌م ڕۆژانه‌دا ئه‌و براده‌ره‌م له ڕیپۆرتاژێکدا له یه‌کێ له که‌ناڵه ڕووسییه‌کان به‌رچاو که‌وت . خوا هه‌ڵناگرێ به‌هه‌مان هه‌ستی گه‌رمی کوردانه‌وه قسه‌ی ده‌کرد . ئه‌م جاره‌یان ده‌یویست ڕووسه‌کان به‌وه قایل بکات که هاوکاری کورد بکه‌ن و هه‌قیان به‌سه‌ر هیچه‌وه نه‌بێ . زوو زوو ده‌یوت ” با دونیا به‌س یارمه‌تی کوردان بدات و ئیتر هه‌قێ نه‌بێ ، بزانه ئه‌وان چۆن ئاسایش و سه‌قامگیری بۆ هه‌موو ڕۆژهه‌ڵات ده‌گێڕنه‌وه”. ده‌رکه‌وتنی له ناکاوی ئه‌و براده‌ره باس و خواسی کۆماری له بیرکراوی باشکوردستانی وه‌بیر هێنامه‌وه . له ئه‌نجامی گه‌ڕانێکی که‌مدا ئه‌م زانیارییانه‌م له لا گه‌ڵاڵه بوون، پێمخۆشه بیخه‌مه به‌ر دیدی ئێوه‌ی به‌ڕێزیش .\nکۆماره‌که ناوی” باشکۆرتۆستانه”، کۆمارێکی ئۆتۆنۆمییه له ڕووسیای فیدیرالی ، ده‌که‌وێته هه‌رێمی ئۆراڵ، پایته‌خته‌که‌ی شاری ئوفایه و به گه‌لی به‌شکیره‌وه ناو نراوه . به‌ڵام ئه‌م ناوه نوێیه و ناوی ئه‌م کۆماره چه‌ند جارێک گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه. بۆ یه‌که‌مین جار له نۆڤه‌مبه‌ری 1917، واتا چه‌ند ڕۆژێك دوای شۆڕشی ئوکتۆبه‌ر، به نێوی “ده‌ڤه‌ری ئۆتۆنۆمی نه‌ته‌وه‌یی باشکوردستان ” ڕاگه‌یاندرا . واتا قسه‌ی براده‌ره‌که‌مان بنه‌مایه‌کی هه‌بوو ، چونکه ناوه‌که باشکوردستانه نه‌ک باشکۆرتۆستان . نازانرێ ئه‌م ناوی باشکوردستانه له کوێوه هاتووه و چۆن له‌و کۆماره ئۆتۆنۆمییه نراوه . ئایه له په‌له په‌لی به‌لشه‌ڤییه‌کاندا تێکه‌ڵی و پێکه‌ڵی دروست بووه له گه‌ڵ کوردستانی ئازه‌ربایجاندا ؟. ئه‌وه‌ی ئازه‌ربایجان قه‌زایه‌ک بوو به ناوی کوردستان و پایته‌خته‌که‌ی لاچین بوو و له ساڵانی 1923 – 1929 له ئارادا بوو و له ساڵی 1929 له ژێر په‌رده‌ی گۆڕانکاری و سه‌رله‌نوێ ڕێکخستنه‌وه‌ی سیسته‌می کارگێڕی له به‌ین برا . هه‌رێمی کوردستانی ئازربایجان زۆر جار له سه‌رچاوه‌کاندا به کوردستانی سور ناوی ده‌برێت . به‌ڵام ئه‌مه‌یان له که‌فکاز ( قه‌وقاز ) بوو و باشکوردستان له هه‌رێمی ئۆڕاڵ و ڤۆڵگا بوو. کوردستانی سور ده‌ڤه‌ری نه‌گۆڕنه – قه‌ره‌باخی له ئه‌رمه‌نستان جودا ده‌کرده‌وه . له ساڵانی 1988 – 1994 ئه‌رمه‌ن و ئازه‌ری شه‌ڕیان بوو له سه‌ر ئه‌م هه‌رێمه . ئێستاش کێشه‌که هه‌ر به هه‌ڵواسراوی ماوه‌ته‌وه . نه‌گۆڕنه – قه‌ره‌باخ له ژێر ده‌ستی ئه‌رمه‌نه‌کانه ، هه‌رچه‌نده ده‌که‌وێته نێو خاکی ئازه‌ربایجانه‌وه . ئێستا که‌س باسی کورد ناکات وه‌کو ئه‌وه‌ی له‌وێ هه‌ر نه‌بووبێ .\nله 20 مارتی 1919 له ئه‌نجامی ڕێکه‌وتننامه‌یه‌کدا له نێوان ده‌سه‌ڵاتی سۆڤیه‌تی و حکومه‌تی خۆجێی به‌شکیریا ناو‌ی باشکوردستان کرا به کۆماری ئۆتۆنۆمی سۆڤیه‌تی سۆسیالیستی به‌شکیریا . به‌شکیریا به یه‌که‌مین ده‌ڤه‌ری جوگرافی ئۆتۆنۆمی له نێو ڕووسیای فیدیرالیدا ده‌ژمێردرێت. له 11 ئوکتۆبه‌ری 1990 ناوی ئه‌و کۆماره ئۆتۆنۆمییه سۆڤیه‌تییه گۆڕا و بوو به کۆماری سۆسیالیستی باشکۆرتۆستان و له 22 شوباتی 1992 به کۆماری باشکۆرتۆستان .\nژماره‌ی دانیشتوانی زیاتر له چوار ملیۆنه. پانتایی جوگرافی باشکۆرتۆستان 142،947 کم . زمانی ڕه‌سمی به‌شکیری و ڕووسییه . سه‌رۆکی کۆمار: ڕۆسته‌م خامیتۆف (ده‌توانێ حامیدۆف یا حه‌میدۆف بێت) ، سه‌رۆک وه‌زیرانیشی ڕۆسته‌م مه‌ردانۆفه . ئالا و مارشی نه‌ته‌وه‌یی خۆی هه‌یه .\nله سه‌رچاوه مێژووییه کۆنه‌کاندا، که به زمانی عه‌ره‌بی و فارسین ، باشکۆرتۆستان به باشگورد ، باشگیردیا ، باسکاردیا ، باشگیرد و هه‌ندێ ناوی تری له‌م جۆره نێوی هاتووه . مێژوونووسانی وه‌ک فه‌زڵه‌ڵا ڕه‌شیده‌دین ، ئه‌حمه‌د ئیبن فه‌زڵان، ئه‌لبه‌لخی و هه‌ندێ گه‌ڕیده و نووسه‌ری ئه‌وروپاییش باسیان له وڵاتی به‌شکیره‌کان کردووه. له سه‌ده‌کانی شازده و حه‌ڤده بووه به به‌شێك له ڕووسیا . به‌ر له‌وه‌ش شه‌ڕی زۆری له دژی مه‌گۆله‌کان کردووه .\nدانیشتوانی ئه‌م کۆماره ئۆتۆنۆمییه له‌م گه‌لانه پێهاتوون : ڕووس 36،1% ، به‌شکیر 29،5%، ته‌تار 25،4%، چوڤاش 2،7%، ماریتس 2،6% و ئۆکراینی 1% و 2،7% دانیشتوانی دیکه‌ی سه‌ر به نه‌ته‌وه‌ی جیاواز . له‌و ده‌ڤه‌ره‌ی که کۆماری باشکۆرتۆستانی تێدا هه‌ڵکه‌وتووه نوێنه‌رانی زیاتر له 120 نه‌ته‌وه و گروپی ئه‌تنیکی جیاواز ده‌ژێن. باشکۆرتۆستان سروشتێکی جوان و دڵرفێنی هه‌یه و زۆر جار له ڕووسیا به سویسرای دووه‌م نێوی ده‌به‌ن و گه‌لێ گه‌شتیار ڕووی تێده‌که‌ن ، به‌ڵام گه‌شتیاریی نه‌بووه به پیشه‌سازییه‌کی پێشکه‌وتوو، بۆیه له ده‌ره‌وه‌ی ڕووسیا نێوبانگی نیه . 67% دانیشتوان باشکۆرتۆستان موسوڵمانی سوننه مه‌زهه‌بن و 22% کرستیانی پراڤه‌سڵا‌ڤیانن (ئه‌رته‌دۆکسن) ، زیاتر له هه‌زار مزگه‌وت و 200 کلیسا له‌و وڵاته هه‌ن .\nزمانی به‌شکیری سه‌ر به گروپی زمانه تورکییه‌کانی ئۆڕاڵه و له سێ دیالێکتی سه‌ره‌کی پێکهاتووه : دیالێکتی ڕۆژهه‌ڵاتی، باکوری ڕژئاوایی و باشوری . زمانی به‌شکیری له ساڵی 1920 هاوشانی زمانی ڕووسی زمانی ده‌وڵه‌ته له‌م وڵاته .\nپێویسته لێره‌دا ئاماژه به‌و ڕاستییه بکه‌ین ، که له نێو دانیشتوانی ئه‌م کۆماره‌دا باسی له کورد نه‌کراوه . ئه‌وانه‌شی شاره‌زاییه‌کی که‌میان له باره‌ی یه‌کێتی سۆڤیه‌تی جاران و ڕووسیای ئه‌وڕۆه‌وه هه‌یه ده‌زانن که کورده‌کانی ئه‌وێ له کۆماره‌کانی ئه‌رمه‌نستان ، گورجستان ، ئازه‌ربایجان ، کازاخستان، تورکمه‌نستان ، کیرگیزیا ده‌ژێن . له دوای هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی یه‌کێتی سۆڤیه‌ت و په‌ره‌سه‌ندنی کێشه و ململانێی نه‌ته‌وه‌یی و باری سه‌ختی ئابوری کۆماره‌کانی که‌فکاز ، ژماره‌یه‌کی زۆر له کوردانی ئه‌و وڵاتانه ڕوویان له ده‌ڤه‌ر و شاره گه‌وره‌کانی ڕووسیا و ئۆکراینا کردووه .\nعوسمان عومەر : ناپاکى گەورە ( الخیانە العظمى ) یا ناپاکی نیشتیمانى .\nعماد علي : تركيا تمثل دور الشيطان في الداخل و الملائكة في الخارج .\nعیماد عەلی: ئیسلامەکەی کورد و ئیدیعای بانگەشەکاران؟\nعیماد عەلی 2022-05-16\nعەتا قەرەداخی: ئارەزووی ژیان لە فەزای مەرگەساتدا لە کۆمەڵە شیعری ” حەسرەت” ی ئاراس عەزیزدا.\nعەتا قەرەداخی 2022-05-16\nدلێڕ محەمەد نوری: ماتماتیکی سیاسی،، (+)×(-)=(-).\nدلێر محەمەد نوری 2022-05-16


بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو 90%ی پەرلەمانتارەكان خۆیان كاندیدناكەنەوە – تۆڕی میدیایی خەڵک\n2020/02/14 - 5:00 PM\nباسم خشان، پەرلەمانتاری سەربەخۆ لە پەرلەمانی عیراق ڕایگەیاند، بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو كە بڕیارە پێشوەخت لە عیراقدا بكرێت نزیكەی 90%ی پەرلەمانتاران خۆیان كاندیدناكەنەوە.\nمیدیاكانی عیراق لەزاری ناوبراوەوە بڵاویانكردەوە، زۆربەی حزبە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان دوودڵن لە هەڵبژاردنی پێشوەختە، بۆیە بڕیاریانداوە كەسانی دیكە بهێننە پێشەوە.\nبڕیارە هەفتەی داهاتوو محەمەد عەلاوی، وەك سەرۆك وەزیرانی نوێی عیراق دەستبەكاربێت و دواتر پلان بۆ هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عیراقدا دادەنرێت.\nبەپێی یاسای عیراق، ئەو پەرلەمانتارانەی 50 ساڵیان تەواو كردووە و 15 ساڵ خزمەتیان هەیە خانەنشین دەكرێن.\nبڕیاردەری پەرلەمانی عیراقپەرلەمانپەرلەمانتارهەڵبژاردنەكانی پەرلەمان


درێژکردنه‌وه‌کان ( ألمدود )/٣\n( ج ) ــ حەوت پیت: ( س ــ ن ــ ق ــ ص ــ ل ــ ك ــ م ) کە لەدوو شەدا کۆدەبنەوە ( سَنَقُصُّ لَكُمْ ) ، ئەم پیتانە لە نوسیندا بەهیمای ( ١ ) یەک پیت دەنوسرێت بەڵام لەخوێندنەوەدا ناوی پیتەکە ( ) دەخوێندرێتەوە نەک دەنگی پیتەکە واتە بە ( ٣ ) سێ پیت دەخوێندرێنەوەو پیتی ناوەڕاستیان پیتی ( مەدد ) ـە بەئەندازەی ( ٦ ) شەش جوڵە درێژ دەکرێتەوە بۆ نمونە:\nپیـت چۆنیەتی خوێندنەوەی گوێگرتن پیـت چۆنیەتی خوێندنەوەی گوێگرتن\n( د ) ــ پیتی ( ع ـــ عَيْنْ ) :\nئەم پیتە لە نوسیندا بەهیمای ( ١ ) یەک پیت دەنوسرێت بەڵام لەخوێندنەوەدا ناوی پیتەکە ( عَيْنْ ) دەخوێندرێتەوە نەک دەنگی پیتەکە واتە بە ( ٣ ) سێ پیت دەخوێندرێنەوەو پیتی ناوەڕاستیان پیتی ( لین ) ـە.\nئەندازەی درێژکردنەوەی: ( ٤ ) چوار جوڵە وەک مەددی ( لین ) حیسابی بۆ بکر‌ێت، یان ( ٦ ) شەش جوڵە درێژ دەکرێتەوە ( بەڵام شەش جوڵە بەناوبانگترە ) . ئەم پیتە کە بەو شێوەیە دەخوێندرێتەوە ( عین ) تەنها لە دوو جێگەدا لە قورئانی پیرۆزدا هەیە کە دەکەوێتە سەرەتای سورەتی ( مَرْيَم ) وسەرەتای سورەتی ( ألشّورى ) :\nنمونە لەقورئانی پیرۆزدا:\nدرێژکردنەوەی پەیوەستی پیتی ( ألمدّ اللّازم الحرفي ) دوو جۆری هەیە:\nــ جۆری یەکەم: درێژکردنەوەی پەیوەستی پیتی قورس ( ألمدّ اللّازم الحرفي ألمثقّل ) :\nئەم درێژکردنەوەش باس لە درێژکردنەوەی ئەو پیتانە دەکات کە سەرەتای هەندێک لە سورەتەکانی قورئانی پێ کراوەتەوە.\nئەوەش بریتییە لەوەی کە لەدوای پیتی ( مد ) پیتێکی تێهەڵکێش کراو ( مدغم ) هاتبێ.\nپێویستە دەنگی پیتەکە لە ( ٣ ) پیت پێک هاتبێ، پیتی ناوەندی پیتی درێژکردنەوە ( مد ) بێت و پیتی کۆتاییەکەی زەنەدار ( ساکن ) بێت و تێهەڵکێش کراو ( مدغم ) بێت لەگەڵ پیتیەکەی دوای خۆی.\nئەندازەی درێژکردنەوەی: ( ٦ ) شەش جوڵەیە.\nنمونەی ( ١ ) :\nئەگەر سەرنجی ئەو نمونەی سەرەوە بدەین دەبینین:\nپیتی (ل) خۆی یەک پیتە، بەڵام لەکاتی خوێندنەوەدا بە (٣) سێ پیت دەخوێندرێتەوە.\nخوێندنەوەی بەم شێوەیە: ل ا م (لام).\nپیتی کۆتاییەکەی میم (م) یکی زەنەدارە (ساکن ــ ــ).\nپیتی میم (م) ی دوای ئەویش هەر بە (٣) سێ پیت دەخوێندرێتەوە: م ي م (ميم).\nئێستا پیتێکی ميم (مْ ) ی زەنەدارمان هەیە و هەروەها پیتیکی میم (م)ی بزواو (متحرک) لەدوایەوە دێت. بۆیە دەبی تێهەڵکیش بکرێن بە مینگە (إدغام بغنّة)وە.\nپیتی (س) خۆی یەک پیتە، بەڵام لەکاتی خوێندنەوەدا بە (٣) سێ پیت دەخوێندرێتەوە.\nخوێندنەوەی بەم شێوەیە: س ي ن (سين).\nپیتی کۆتاییەکەی نون (ن) یکی زەنەدارە (ساکن ــ ــ).\nئێستا پیتێکی نون (نْ ) ی زەنەدارمان هەیە و هەروەها پیتیکی میم (م)ی بزواو (متحرک) لەدوایەوە دێت. بۆیە دەبی تێهەڵکیش بکرێن بە مینگە (إدغام بغنّة)وە.\nتێبینی: خودای گەورە لەسەرەتای سورەتی ( آل عمران ) دەفەرموێ:\nدەبێ سەرنجی ئەوە بدرێت کەلەکاتی گەیاندنی لەگەل ئایەتەکەی دوای ئەو ( وصل ) ، دەبێ پیتی میم ( م ) بە ( فتحة ) بخویندرێتەوە و بەم\nئەندازەی دریژ کردنەوەی پیتی ( ی ) کە پیتی ( مد ) ـەلەکاتی گەیاندن ( وصل ) :\n١ــ ( ٢ ) دوو جوڵە درێژ بکرێتەوە، ئەمەش باشترە وەك:\n٢ ــ ( ٦ ) شەش جوڵە درێژبکرێتەوە، وەك:\nبەڵام لەکاتی وەستان ( وقف ) دەبێت بە زەنەدار و ( ٦ ) شەش جوڵە درێژ دەکرێتەوە.\nــ جۆری دووەم: درێژکردنەوەی پەیوەستی پیتی سووک (ألمدّ اللّازم الحرفي ألمخَفّف ) :\nئەم درێژکردنەوەش باس لە درێژکردنەوەی ئەو پیتانە دەکات کە سەرەتای هەندێک لە سورەتەکانی قورئانی پێ کراوەتەوە. ئەویش برێتییە لەوەی کە دوای پیتی (مد ) یا پیتی (لین ) پیتێکی زەنەدار (ساکن ) ی (تێهەڵکێش نەکراو ) هاتبێ.\nپێویستە دەنگی پیتەکە لە (٣ ) سێ پیت پێک هاتبێ پیتی ناوەندیی پیتی (مد ) یا (لین ) بێ، پیتی سێیەمیش زەنەداری بنەڕەتی (أصلي ) بێ.\nبۆیە پێی دەگوتری (سوک ) چونکە بە پێچەوانەی جۆری یەکەم (قورس ) ، ئەمەیان تێهەڵکێش نەکراوو بێ شەددەیە بۆیە پێی دەگوترێ (سوک ) .\nئەندازەی درێژکردنەوە: پێویستە (٦ ) شەش جوڵە درێژ بکرێتەوە.\nنمونەی زیاتر: ق (ق ا ف ) ...... ص (ص ا د ) ...... ن (ن و ن ) .\nخشتەی پیتەکان کە سەرەتای هەندێک لە سورەتەکانی قورئانی پێ کراوەتەوە و ئەندازەی درێژکردنەوەیان\nچەند پرسیار و وەڵامێک دەربارەی درێژکردنەوەی پەیوەستی پیتی ( ألمدّ اللّازم الحرفي )


هەڵوێستی جوامێرانە - سوزی میحراب\nخانه/ادبیات/دل نوشته/هەڵوێستی جوامێرانە\nسردر شمامی ارسال ایمیل 6 آبان 1399\nنووسینی: سەردار شەمامی\nلەم ڕۆژانەدا لە ڕێگەی سۆشیال میدایەوە هەواڵێک بڵاو بوویەوە کە سەرۆکی فەڕەنسە، ماکڕۆن پشتیوانی لە ڕۆژنامەیەک کردووە بۆ بێ ڕێزی کردن بە پێغەمبەری موسڵمانان.\nدیارە ئەم هەڵوێستە ناڕەوایەی ماکڕۆن، کاردانەوەی لێ کەوتەوەو هەستی موسڵمانانی هەژاندوو هەڵوێستی جۆراوجۆری بە دوادا هاتە ئاراوە.\nلەم پێناوەدا دەمهەوێ چەن خاڵێک پێشکەش بکەم:\n1- هەموو بێ باوەڕان باش بزانن کە بێ ڕێزی کردن بە کەسایەتی پێغەمبەر لە پێگەی بەرفراوانی ئەو کەسایەتیە هیچ کە کەم ناکاتەوە، بگرە خۆشەویستی زیاتریشی لێ دەکەوێتەوە.\n2- کوێرکوێرانە دژایەتی هیچ کەسایەتی‌یەک مەکەنو هەوڵ بدەن دوای خوێندنەوەی تێروتەسەلی که سایەتیەکان ڕاوبۆچوونی خۆتان بخەنە ئاراوە.\n3- وورووژاندنی هەستی ناسکی مرۆڤ و پەنجە خستنە سەر خاڵی هەستیاری گەلوو کۆمەڵگایەک، هیچ مرۆڤانه نیەو ئازایەتیشی پێ ناگوترێت.\n4- لێتان ڕوون بێت گەر بەدوادا چوون بکەن بۆ ناسینی ئاکاروو پەیامی پێغەمبەر، شەرم دەتانگرێت لەوەی کە کەمترین وشەی ناڕەواتان لە زار بێتە دەر.\n5- باش بزانن بە شکاندنی شکۆی پیاوە مەزنەکان، تەنیا بێ‌ڕێزی خۆتان دەخەنە ڕوو، نەک بڵێن دەگەنە تێک‌شکاندنی شکۆمەندی ئەو کەسایەتیەو دواجار مەزنایەتی بۆ خۆتان تۆمار دەکەن.\n6- تکام ئەوەیە بۆ دۆزینەوەی کەسایەتی ڕاستەقینەی مرۆڤایەتی خۆتانو کۆمەڵگاکەتان بێن ژیرانە سەرنجی پەیامی ئەو پێغەمبەرە بدەن کە لێم ڕوونە دواجار هیچ کە بێ ڕێزی پێ ناکەن بگرە شەیدای دەبن و هاندەری کۆمەڵگاکەتان دەبن بۆ شوێن پێ هەڵگرتنی.\n7- لێتان ڕوون بێت دژایەتی ئێوە لە ڕووی بێ ئاگاییەوەیەو پێناسەی هەڵەی منوو ئەو وای لە ئێوە کردووە کە ژیرانە مامەڵە نەکەن، جا تکایە سەرەتا ژیرانە سەرنجێکی پەیامی سەرەکی ئەو پێغەمبەرە بدەن و دواجار هەڵویستی خۆتان بنوێنن.\n8- وانەزانن بێ‌ڕێزی کردنی ئێوە، ئێمە تووشی شۆک دەکاتوو بە کارەساتێکی نوێو دوور لە ئاکارتان دێتە بەر گوێمان. نەخێر بێ ڕێزی کردن بە پێغەمبەران و پیاوچاکان مێژوویەکی درێژی هەیەو هەر لە کۆنەوە خوێن مژان و داگیرکەران و خۆ بەزل زانەکان ئەم کردە قێزەونەیان پێڕەو کردووە و بەم شێوە گوێچکەی کۆمەڵگایان لە ئاست بیستنی ڕاستیەکان، کپ کردووە.\n9- ئێمە بە پێی ئەرکی خۆمان، گەرچی دڵمان هەژاو برینمان کولایەوە، بەڵام پێ بە پێی ئاکاری پێغەمبەرەکەمان دەستی نزا بۆ لای زاتی یەزدان بەرز دەکەینەوە و دەپاڕێینەوە و دەڵێین: خوایە! ئەوانە نەزانن، لەو گێژاوی نەفامیە بیانترازێنەو بەرەو پیرۆزیەکان ڕێنماییان بکەو بیان کە بە شوێن کەوتەیەکی ڕاستەقینەی ئەو ناوازەیەی دنیای مرۆڤایەتیە.\n10- لە کۆتا خاڵدا دەمهەوێ ڕوو بە خوشک وبرا ئیماندارەکانم بڵێم:\nبرایان! جوامێری دانێکە لە تایبەتمەندیە سەرەکیەکانی هەر تاکێکی موسڵمان و بۆمان ڕەوا نیە کردەوەی چەپەڵی نەزانێک تووشی هەڵوێستی توندئاژۆیانەمان بکات و ئەرکی بانگخوازی و خێرۆمەندیمان بۆ هەموو کۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە بیر بکات.\n????- قورسە، بەڵێ زۆر قورس و گرانە کەسێک نەفامانە بکەوێتە نێو شکۆمەندی خۆشەویستەکەتەوەو بە بێ‌ڕێزیەوە شکۆی بزڕێنێت.\n????- ئاوڕدانەوە بۆ پێغەمبەروو دڵنگەرانی موسڵمانان لە ئاست ئەو بێ ڕێزیە، جێی دڵخۆشیەو بە ڕاستی دڵی دۆست دەلاوێنێ و دڵی نەیار دەتۆقێنێ.\n????- بۆ بەرپرچ‌دانەوەی بێ ڕێزی بە پێغەمبەر، پێویسته هەڵوێستوو ئاکاری ئەو سەردارە مەزنە لە بەر چاو بگرینو هەرگیز توندتر لەو پێ نەخەینە بازنەکەوە.\nدەی ئازیزمان کاتێک بێ ڕێزی پێ دەکرا، دووعای ڕێنمایی بۆ بەرامبەرەکەی دەکردوو ڕێگری لە یارەکانی دەکرد زیاتر لە خراپەی وان هەنگاو هەڵبنرێتەوە.\nبە هیوای هەڵنانەوەی هەنگاوی ڕێنمایی‌کارانەو دوور بوون لە هەڵوێستی توند‌ئاژۆیانە.\nتوهین به اصحاب توهین به پیامبر حضرت محمد رسول الله\nتوسط سردر شمامی


پەیكەرێك بۆ پزیشكی “باوكی منداڵان” لە سلێمانی دروست كرا – تۆڕی میدیایی خەڵک\nپەیكەرێك بۆ پزیشكی “باوكی منداڵان” لە سلێمانی دروست كرا\n2019/10/12 - 6:12 PM\nئەمڕۆ شەممە پەردە لەسەر پەیكەری دكتۆر جەمال ئەحمەد ڕەشید لەبەردەم نەخۆشخانەی منداڵان لە سلێمانی لادرا.\nلە مەڕاسیمێكی شایستەدا پەردە لەسەر پەیكەری پزیشك (جەمال ئەحمەد ڕەشید) لادرا، كە بەهۆی دڵسۆزییەكەیەوە بە “باوكی منداڵان” ناسرابوو.\nئەم پەیكەرە لەلایەن پەیكەرتاش (چێنەر نزار) دروستكراوە و لەسەر ئەركی دكتۆر( تەها ڕەسول) جێبەجێكراوە.\nئەو پەیكەرتاشە بە(خەڵك)ی ڕاگەیاند، ئەم پەیكەرە وەك وەفایەك بۆ د.جەمال دروستكراوە، چونكە ئەو پزیشكە لەماوەی ژیانیدا خزمەتێكی گەورەی بەمنداڵان كردووە.\nئاماژەی بەئەوەشدا، بیرۆكەی كارەكە دەگەڕێتەوە بۆ پێش كۆچكردنی د.جەمال، ئەو كاتە لەگەڵ هاوكار و سالار چوونە لای د.جەمال بۆئەوەی پەیكەرێكی بۆ دروست بكەن، بەڵام مەرگ ڕێگەی نەدا خۆی پەیكەرەكە ببینێت و دوای هەشت مانگ لەكاركردن پەیكەرەكە تەواوبوو.\nئەوەشی خستەڕوو، بەرزی پەیكەرەكە سێ مەتر و 40 سانتیمەترە و لە هاڕاوەی بەردی مەڕمەڕ دروستكراوە و بە بۆیاخ بڕۆنز ڕووپۆشكراوە.\nئێران نێوەنگیری لەنێوان كورد و سوریا و توركیا دەكات\nداوایەك لەكەسی یەكەمی حزبەكان دەكرێت\nبەزمەسات27 خولەک پێش ئێستا


ئەرشیفی دلاوەر عەلائەدین - كۆمەك لە ئێران\nكۆمەك لە دیوی ئێرانەوە\nسه‌ردانی كوردستان له ئێرانه‌وه\nئێران، هه‌روه‌ك توركيا، كه‌وتبوه به‌ر لێشاوی ئاواره‌كان. به‌ڵام ئه‌وان سنووريان كردبوه‌وه و خه‌ڵكه‌كه له چه‌ندين خاڵی سنووريدا، له خانه‌وه هه‌تا ناوچه‌ی سنه و كرماشان، له ديوی عيراقه‌وه ده‌په‌ڕينه‌وه. له‌گه‌ڵ په‌ڕينه‌وه‌يان، خه‌ڵكه قاره‌مانه‌كه‌ی كوردستانی ڕۆژهه‌ڵات پێشوازی لێ ده‌كردن و نان و ئاو كۆمه‌كيان ده‌دانێ، و يارمه‌تيان ده‌دان بۆ دۆزينه‌وه‌ی ماڵ و حاڵ، و به خۆڕا ده‌يانحه‌واندنه‌وه. ژماره‌ی په‌ناهه‌نده‌كان له تاقه‌تی شاره كورديه سنووريه‌كاندا ده‌رچوو بوو. حكومه‌تی ئێرانيش داوای هاوكاری نێو ده‌وڵه‌تی ده‌كرد، به‌ڵام له‌به‌ر ساردی په‌يوه‌نديه ده‌ره‌كيه‌كانی ئێران، حكومه‌تی ئه‌مه‌ريكی و ڕۆژئاواييه‌كانی تر به‌ره‌و پيريانه‌وه نه‌ده‌هاتن. هاوكات ئێرانيه‌كانيش خۆيان له دونيا عه‌زل كردبوو، متمانه‌يان به خه‌ڵكی ده‌ره‌وه نه‌ده‌كرد، ڤيزه وه‌رگرتن كارێكی ئاسان نه‌بوو، و په‌يوه‌نديشيان له‌گه‌ڵ ميديا و ڕێكخراوه كۆمه‌كی و مرۆڤايه‌تيه‌كان زۆر لاواز بوو. حيسابی جاسوس و به‌كرێ گيراويان بۆ ئه‌و ڕێكخراوانه ده‌كرد.\nله‌دوای ئه‌وه‌ی كه حكومه‌تی به‌ريتانی و حكومه‌ته‌كانی تر هاتنه ناو پڕۆسه‌كه‌وه، هه‌ڵمه‌تی لۆبی ئێمه‌ش له فشاری سياسیه‌وه گواسترايه‌وه قۆناغی كۆمه‌ك. ڕۆڵی من و دۆسته لۆبيسته‌كانمان له به‌ريتانيادا ڕووی له كزی بوو. بۆيه، له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم و زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگای كوردی كه‌وتينه مشوری هاندانی ڕێكخراوه كۆمه‌كیه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی به زووترين كات ئه‌ندامانيان و كۆمه‌كيان بگه‌يه‌ننه كوردستان. زۆربه‌ی ڕێكخراوه خاوه‌ن ئه‌زموونه‌كان نيازيان وا بوو كه كۆمه‌ك بۆ ديوی توركيا بنێرن، به‌ڵام كه‌سيان هه‌وڵيان نه‌ده‌دا بۆ كۆڕه‌وه زۆرينه‌كانی ديوی ئێران كۆمه‌ك بنێرن. به گوێره‌ی پێوانه‌كان، له مليۆنێك زياتر كۆڕه‌و ڕوویان له ئێران كرد بوو. \nله زووه‌وه، له سه‌ڕه‌تای كۆڕه‌وه‌وه، له ڕێگه‌ی (داڤيد ماكداول)ی دۆستمه‌وه (نوسه‌ره له‌سه‌ر مێژووی كوردی)، په‌يوه‌نديم به ڕێكخراوی منداڵپارێزی به‌ريتانيه‌وه كرد. هه‌وڵم دا ڕازيان بكه‌م كه خۆيان بگه‌يه‌ننه ئێران. به‌ڵام ئه‌وان ده‌يانه‌ويست يارمه‌تيان بده‌م و له‌گه‌ڵيان بچمه ديوی توركيا. من ڕازی نه‌بووم، و داوام لێ كردن كه‌وا سه‌يرێكی حاڵی ئێران بكه‌ن چونكه له‌وانه‌يه ئاواره‌كانی ئه‌و لايه ببنه قوربانی سياسه‌تی ده‌ره‌كی ئێرانی و ڕه‌نگه هاوپه‌يمانه‌كان كۆمه‌كيان بۆ نه‌نێرن. (داڤيد سيمۆن)ی ڕێكخراوه‌كه پێی ڕاگه‌ياندم كه‌وا كه‌سێكی شاره‌زايان نيه له ئێران چاوساغيان بێ و ڕێگه‌يان نيشان بدات، به‌ڵام ئه‌گه‌ر من له‌گه‌ڵياندا بچم ئه‌وا كۆمه‌ك بۆ ديوی ئێران ده‌نێرن، و ئه‌گه‌ر نه‌شچم ئه‌وا به كوێرانه خۆيانی لێ ناده‌ن چونكه متمانه‌يان به سيسته‌می ئێران نيه. ئيتر بۆ كردنه‌وه‌ی ئه‌و ده‌رگايه بڕيارم دا له‌گه‌ڵيان بچم، به‌ڵكو زنجيره‌ی كۆمه‌كی تريش به‌دوايان دا دێ.\nشه‌ممه، ٦ی ئه‌پريل\nپه‌يوه‌نديم به باڵوێزخانه‌ی ئێرانی كرد كه‌وا له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سێكی به‌ريتانی ئاماده‌ينه كۆمه‌ك ببه‌ينه ئێران ئه‌گه‌ر ئه‌وانيش كارئاسانی ڤيزا و هاتو چۆمان بۆ بكه‌ن. ئێرانيه‌كان ئاماده‌يی خۆيان نيشان دا، و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی پاسپۆرته‌كه‌م له جۆری په‌ناهه‌نده‌يی بوو، له مه‌ودای دوو ڕۆژدا ڤيزه‌يان به‌من و ده كه‌سی په‌يوه‌ندی دارم دا. له‌وانه، (پيته‌ر شارپ) ی ڕاپۆرته‌ری كه‌ناڵی (ئای تی ڤی)، و (چارلس ويله‌ر)ی ڕاپۆرته‌ری (بی بی سی)، و دێڤيد ماكداول و حه‌وت كه‌سی تری ڕێكخراوه‌كه‌يش.\n(ئان كلويد)ی ئه‌ندام په‌رله‌مانی پارتی كرێكاران، كه ئه‌و كات وه‌زيری "سێبه‌ر" (ئۆپۆزيسيۆن) بوو بۆ يارمه‌تيدانی ده‌ره‌كی، ته‌له‌فۆنی بۆ كردم و گوتی "بيستومه بۆ ئێران ده‌چی. منيش به نيازم بچم، و حه‌ز ده‌كه‌م به‌يه‌كه‌وه بڕۆين". ده‌مێك بوو له‌گه‌ڵ ئان كلويد دۆست بوين و ئه‌ويان ياريده‌ده‌رێكی دڵسۆز و جگه‌رسۆزی كورد و عيراقيه عه‌ره‌به‌كان بوو. ئێمه‌ش به‌هۆی ئان كلويده‌وه پشتگيری پارتی كرێكارانمان ده‌ست ده‌كه‌وت. ئان كلويد بليتی ته‌ياره و ڕۆژی سه‌فه‌ره‌كه‌ی پێش خست تاوه‌كو به هه‌مان ئه‌و ته‌ياره بڕوات كه ئێمه‌ی تێداين.  ئان كلويد نيازی وابوو كه خۆی بگه‌يه‌نێته سه‌ركرده‌كانی به‌ره‌ی كوردستانی له ديوی عيراق، واته له ئێرانه‌وه به نهێنی بپه‌ڕيته‌وه. بۆيه‌ش متمانه‌ی به ئێرانيه‌كان نه‌بوو، و زمانزان و شاره‌زايشی له‌گه‌ڵ نه‌بوو، بۆيه داوای كرد كه‌وا له چه‌ند ڕۆژی يه‌كه‌می سه‌فه‌ردا به‌يه‌كه‌وه بين و يارمه‌تی بده‌م هه‌تا ئه‌وكاته‌ی ده‌گاته لای سه‌ركرده‌كانی كوردی له ديوی عيراق.\nسێشه‌ممه، ۹ی ئه‌پريل\nله‌گه‌ڵ پێنج كه‌سی سه‌ربه ڕێكخراوی مناڵپارێزی به‌ريتانی چونيه فرۆكه‌خانه‌ی هيثڕۆ، له‌وێ كاميرای كه‌ناڵی بی بی سی و ئای تی ڤێ چاوه‌رێيان ده‌كردين و ديمانه‌يه‌كيان له‌گه‌ڵ كردين. كه سواری فرۆكه ئێرانيه‌كه بووين، ده‌ركه‌وت به لانی كه‌مه‌وه پازده كه‌س ده‌بووين كه بۆ هه‌مان مه‌به‌ست و بۆ هه‌مان شوێن ده‌ڕۆيشتن.\nله ته‌هران مه‌سئولی سياسه‌تمه‌دار و وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و مانگی سووری ئێرانی چاوه‌ڕێيان ده‌كردين. به بێ پشكنين و به پێشوازيه‌كی پڕ ڕێزه‌وه كار ئاسانيان بۆ كردين و يه‌كسه‌ر بۆ هۆتێلی (ئينته‌ر كۆنتينێنتال)يان بردين. ئێرانيه‌كان به‌لايانه‌وه گرنگ بوو كه‌وا ئێمه مه‌سئوله‌كانيان ببينين، بۆ ئه‌وه‌ی باسی شێوه‌ی كۆمه‌كيان له‌گه‌ڵ بكه‌ين، و ديمانه‌ی ڕۆژنامه‌وانيان له‌گه‌ڵدا ساز بده‌ين. ئێمه‌ش هه‌رهه‌موومان به په‌رۆشه‌وه ده‌مانه‌ويست له مه‌سئوله‌كان ڕزگارمان ببێت و به زووترين كات بگه‌ينه سه‌ر سنوور. ماوه‌ی دوو ڕۆژ ئێمه‌يان هێنا و برد.\nپێنجشه‌ممه، ١١ی ئه‌پريل\nدوو كۆبوونه‌وه‌مان له‌گه‌ڵ (دكتۆر هه‌قی سه‌يدی) و (ئاغای عه‌لی زه‌رغامی) سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆكی كۆمه‌ڵی مانگی سووری ئێرانی، ئه‌نجام دا. ئاغای زه‌رغامی به جه‌خته‌وه ده‌يويست كه بزانێ ڕيكخراوی مناڵپارێزی به‌ريتانی چه‌ند پاره سه‌رف ده‌كات و چۆنی ده‌كات، وه سووڕ بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه پاره‌ی كۆمه‌كی ده‌ره‌كی، وه‌ك هی ئێرانی، له ڕێگه‌ی خۆی و كۆمه‌ڵه‌كه‌يه‌وه سه‌رف بكرێ. به گوێره‌ی قسه‌كانی زه‌رغامی، هه‌تا ئه‌و ڕۆژه، حه‌فت سه‌د هه‌زار كه‌سی كۆڕه‌و په‌ڕيبوه‌وه ديوی ئێران، و له‌وانه جێگه بۆ پێنج سه‌د هه‌زاريان زامين كراوه، و كۆمه‌ڵه‌كه‌شيان (وڵاته‌كه‌يان) خۆی بۆ مليۆنێك په‌ناهه‌نده (دوو سه‌د هه‌زار خێزان) ئاماده كردوه. سه‌رۆك كۆمار، هاشيمی ڕ‌ه‌فسه‌نجانی ئه‌مری ده‌ركردبوو كه‌وا كارئاسانی فڕين و گومرگ و هاتوچۆی كۆمه‌ك له هه‌موو ئاستێكدا بكرێ. دياره كه‌وا خه‌ڵكی ئێرانيش كۆمه‌كی به‌خشيوه و په‌ناهه‌نده‌ش پاره‌يان له‌گه‌ڵ خۆيان هێناوه. پێداويستی سه‌ره‌كی كۆمه‌ك بۆ دابين كردنی شوێنی حه‌وانه‌وه (وه‌ك خێمه و په‌توو) و خواردن بوو، نه‌وه‌ك ده‌رمان، وه نرخی شتومه‌كيش له بازاڕه‌كانی ئێرانی دا به ڕێژه‌ی سه‌دی چل زيادی كردبوو و به‌وه ئه‌ركی هه‌موو لايه‌ك قورستر بووبوو. له دوای فشار، و له به‌رامبه‌ر دواخستنه‌كاندا، ئێرانيه‌كان بڕيارياندا كه به فڕۆكه‌يه‌كی تايبه‌ت بمانبه‌ن بۆ سه‌ر سنوور.\nهه‌ينی، ١٢ی ئه‌پريل\nسواری فرۆكه‌كه بووين، به‌ره‌و شاری (سنه). كه له ئاسمان بووين، هه‌وال هات و گوتيان ڕه‌شه‌با و بارانێكی سه‌خت له شاری سنه باريوه، بۆيه بڕياريان دا بمانبه‌نه ورمێ (ئه‌روميه) و له‌وێوه بۆ (خانه، پيرانشه‌هر). كه له فڕۆكه‌خانه‌ی ورمێ دابه‌زين، ته‌واوی وه‌فده‌كه‌يان بردينه ڕێستورانێك بۆ نانی نيوه‌ڕۆ. به‌و ڕه‌مه‌زانه، ته‌واوی مه‌سئول و پاسه‌وانه ئێرانيه‌كانمان به ڕۆژوو بوون، و به ديارمانه‌وه بوون هه‌تا نانمان ته‌واو كرد. دوايی، ئوستاندار (پارێزگار)ی ئه‌روميه (ئاغای سه‌عاده‌ت) وانه‌يه‌كی سياسی و مرۆڤايه‌تی پێشكه‌ش كردين و ئه‌وجا سێ له پزيشكه په‌ناهه‌نده‌كانی كوردی عيراقی پێشكه‌ش كردين، ئه‌وانيش حه‌مه نه‌جم جاف و له‌تيفه موحه‌ممه‌د ڕه‌شاد و عوسمان حه‌مه موراد بوون. ئه‌وانه‌ی بانگ كردبوو بۆ ئه‌وه‌ی كه وه‌ك په‌ناهه‌نده و شايه‌دحاڵ، باسی سه‌ختی بارودۆخی ئاواره‌كان و باری ته‌ندروستی و پێداويستی په‌ناهه‌نده‌كان بكه‌ن.\nئه‌وجا به پێنج پاس وه‌فده‌كه‌مانيان برده فرۆكه خانه، و هه‌ليكۆپته‌رێك چاوه‌ڕێی ده‌كردين بۆ ئه‌وه‌ی بمانباته سه‌ر سنوور بۆ ديده‌نی ئاواره‌كان و وێنه گرتنيان. يه‌كێك له هاوه‌ڵه‌كانی من دواكه‌وت، و له‌به‌ر ئه‌و، پاسه‌كه‌ی ئێمه به هه‌ليكۆپته‌ره‌كه ڕانه‌گه‌يشت. ئيتر هه‌ر به‌و پاسه ئه‌و چه‌ند كه‌سه‌مان به‌ره‌و نه‌غه‌ده به‌ڕێ كه‌وتين و له دوای سێ سه‌عات و نيو گه‌يشتينه خانه. سه‌عات چوار و نيوی پاش نيوه‌ڕۆ بوو كه چوينه سه‌ر خاڵی سنوور، ئه‌و شوێنه‌ی كه به‌و قوڕ و بارانه خێزانی خاوه‌ن منداڵ و پير تێيدا ده‌په‌ڕينه‌وه ديوی ئێران.\nچانسی يه‌ك له مليۆن\nله سه‌ر سنوور، ديمه‌نی په‌ريشانی په‌ناهه‌نده‌كان زۆر غه‌مناك و دڵته‌زێن بوو، بۆيه هه‌موومان به دڵی پڕ خه‌م و په‌ژاره‌وه و به تاساوی هه‌ندێك وێنه‌مان گرت. له‌دوای چاره‌گه سه‌عاتێك، وه له‌به‌ر دره‌نگی كات، پاسه‌وان و شوفيره‌كه‌مان داوايان كرد كه سواری ئوتومبيل ببينه‌وه و به‌بێ چاوه‌ڕێ بگه‌ڕێينه‌وه بۆ ورمێ. هه‌ر له شاری خانه، له‌سه‌ر داوای نه‌فه‌ريكمان، پاسه‌كه له ته‌رمينال (گه‌راج) لايدا. دوو سێ نه‌فه‌ر چوون بۆ ده‌ست شوشتن، و من و ئه‌وانی تر به چاوه‌ڕێوه له پاسه‌كه دابه‌زين. دوايی، خه‌ريكی دووباره سواربوونه‌وه‌ی پاسه‌كه بووين، كه پێم كه‌وته ناو ده‌رگه‌ی پاسه‌كه، له‌و كاته‌دا يه‌كێك له دواوه به ده‌نگێكی به‌رز بانگی كردم. كه ئاوڕم دايه‌وه، (نه‌جات)ی خوشكم و (عه‌بدولمه‌جيد)ی مێردی بوون كه ئه‌وانه‌يش له ماوه‌ی حه‌وت ڕۆژی ڕابوردوودا له هه‌ولێره‌وه به پێيان، به خۆيان و سێ كۆرپه‌يانه‌وه، به‌ره‌و سنوور كه‌وتبوونه ڕێگه. ئه‌وان و سێ خێزانی تری خزم و كه‌سمان (به منداڵه‌وه) هه‌ر ئه‌و ڕۆژه په‌ڕيبوونه‌وه ديوی ئێران و خانه‌خوێيه‌كی خه‌ڵكی (نه‌غه‌ده)يان دۆزيبوه‌وه، و به نياز بوون بچنه لای.\nئه‌و چه‌ند ڕۆژنامه نووسه‌ی كه له‌گه‌ڵمدا بوون، بڕوايان به چاوی خۆيان نه‌ده‌كرد. كه له به‌ريتانيا بووم، پێش ئه‌وه‌ی سواری فرۆكه ببين، يه‌كێك له‌و ڕۆژنامه‌نووسانه ديمانه‌يه‌كی سه‌رپێيی له‌گه‌ڵم كرد و لێی پرسيم ئايا خزم و كه‌سم له ناو ئاواره‌كاندا هه‌يه، وه ئايا به نيازم به دوای كه‌سياندا بگه‌ڕێم، وه ئايا چانسی ديده‌نيان چه‌نده؟. بێ گومان وه‌ڵامه‌كانم به "نازانم" دايه‌وه، چونكه كه‌س له ده‌ره‌وه په‌يوه‌ندی به خزم و كه‌سيه‌وه نه‌مابوو وه به خه‌ياڵی كه‌سيشمان دانه‌ده‌هات كه به ڕێكه‌وتێكی وا يه‌كتر ببينيه‌وه. ئه‌گه‌ر فرۆكه‌كه‌مان چوبايه شاری سنه، وه‌يان ئێمه به هه‌ليكۆپته‌ره‌كه‌مان ڕاگه‌يشتباينايه، ئه‌وا ڕه‌نگه قه‌ت ماڵی خوشكم نه‌ده‌دۆزيه‌وه. ئه‌و جۆره ڕێكه‌وته يه‌ك له مليۆنه، ته‌نيا له فليمی هيندی و ميسریدا ده‌ديترێ!\nزۆربه‌ی ئه‌و خه‌ڵكه‌ی له گه‌لماندا گه‌يشتبوونه ئێران، هه‌ريه‌كه‌يان به پڕۆژه‌يه‌كی تايبه‌ت و بۆ ماوه‌ی دياريكراو له ئێران مايه‌وه. هه‌ر له‌و سه‌فه‌ره، كه گه‌ڕامه‌وه ورمێ، له‌گه‌ڵ لێپرسراوه‌كانی ڕێكخراوی مناڵپارێزی به‌ريتانی مامه‌وه بۆ ئه‌وه‌ی به يه‌كه‌وه يه‌كه‌م بنكه‌ی ڕێكخراوه‌كه له ديوی ئێران دابنێين و به زووترين كات كاری كۆمه‌ك كردنی په‌ناهه‌نده‌كان ئه‌نجام بده‌ين. له‌گه‌ڵ داڤيد ماكداوڵ و جۆن سيمان و جۆن هيكس و ئه‌نتۆنی كاستێلۆ و ئاده‌م سميث و دوو كه‌سی تر، چه‌ند ژوورێكی ئوتێلێكمان له ورمێ به كرێ گرت و له‌وێوه پلانی كۆمه‌كی په‌ناهه‌نده‌كانمان دانا. له‌و ماوه‌يه‌دا، چه‌ندين چاوپێكه‌وتنمان له‌گه‌ڵ لێپرسراوانی (مانگی سور)ی ئێرانی لقی ورمێ ئه‌نجام دا. ئه‌وان زانياری شوێن و داتای په‌ناهه‌نده‌كانيان له‌لا بوو، له‌گه‌ڵ جۆری ئه‌و كۆمه‌كانه‌ی كه گه‌يشتوون وه‌يان پێويستن.\nله مه‌ودای ئه‌و چه‌ند هه‌فته‌يه‌ی كه له‌و ناوه مامه‌وه، سه‌ردانی زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری شاره سنووری و كه‌مپه‌كانم كرد، هه‌ر له زێوه و خانه‌وه هه‌تا ده‌گاته شاره‌كانی سه‌ر به ناوچه‌ی سه‌رده‌شت و بانه و مه‌هاباد و بۆكان و سه‌قز و مه‌ريوان و ئۆردوگاكانی نزيك كرماشان و سنه. به سروشتی جوگرافی و ڕێگاوبانی كۆڕه‌و، خه‌ڵكی ناوچه‌ی دهۆك ڕوويان له سنووری توركيا كردبوو. به‌ڵام هی هه‌ولێر به‌ره‌و خانه ده‌هاتن، هی كۆيه و دوكان و ڕانيه و قه‌ڵادزه ده‌په‌ڕينه‌وه سه‌رده‌شت، وه خه‌ڵكی سلێمانی ده‌په‌ڕينه‌وه سه‌قز و بانه و مه‌ريوان و نه‌وسود، و خه‌ڵكی گه‌رميان و خانه‌قين ده‌په‌ڕينه‌وه و كرماشان و قه‌سری شيرين و ئيلام و شوێنه‌كانی خوارتری سه‌ر به پارێزگای باخته‌ران و كوردستان. زۆربه‌ی خه‌ڵكی كه‌ركوكيش به هه‌ولێر كۆيه و سلێمانی دا ڕايان كردبوو و هه‌مان ڕێگايان گرتبوه به‌ر.\nبه پێی ئاماره‌كانی به‌رده‌ست (ئاغای پزيشيكان) و (ئاغای ئاردی) سه‌رۆك و كارگيڕی كۆمه‌ڵه‌ی مانكی سووری شاری (ورمێ)، هه‌تا ١٧ی ئه‌پريل ٤٥٠ هه‌زار ئاواره په‌ڕيبوونه‌وه ديوی (ئازربايجانی غه‌ربی). له‌وانه، ته‌نيا ۳٠٠ هه‌زاريان له سه‌رجه‌م ٢٢ كه‌مپ دا حه‌واندرابوونه‌وه. ئه‌وانه بريتی بوون له كه‌مپه‌كانی زێوه (سێگردكان) و نه‌غه‌ده و شنۆ و خانه و سه‌رده‌شت (مێرگه‌سه‌ر و جيهاد سامان و بێشه‌ب) و مه‌هاباد و ميانداو و بۆكان و سه‌لماس و خوئێ. يازده له‌و كه‌مپانه له كۆنه‌وه (له سه‌رده‌می ئه‌نفالی ١۹٨٨دا) دامه‌زرابوون، و يازده‌كه‌ی تريش تازه ده‌هات دابمه‌زرێن. سه‌دو په‌نجا هه‌زار ئاواره‌كه‌ی تر بێ ماڵ بوون و هه‌تا ده‌هات هی تريش ده‌په‌ڕينه‌وه. ته‌نيا له ناوچه‌ی خانه، ڕۆژانه بيست هه‌زار كه‌س ده‌په‌ڕيه‌وه، و په‌يتا په‌يتا ڕوويان له شاره‌كانی تر ده‌كرد. بۆيه‌ش له‌وێ، ئاواره‌كان هه‌تا نه‌غه‌ده و ورمێ و شنۆيه ده‌چوون به‌بێ گرفت. به‌ڵام له شاره‌كانی تر سوپای ئێرانی ڕێگه‌ی په‌رش بوونی لێ ده‌گرتن.\nشێوازی گه‌يشتن و دامه‌زرانی ئاواره‌كان له زۆربه‌يان دا وه‌ك يه‌كتر بوو. له دوای په‌ڕينه‌وه‌يان، ڕێكخراوی (مانگی سور) و سوپا به پير ئاواره‌كانه‌وه ده‌هاتن و ده‌يانبردنه ئۆردوگا كاتيه‌كان، و له دوای چه‌ند ڕۆژێكدا ده‌يانگواستنه‌وه ئۆردوگا دامه‌زراوه‌كان (ئه‌گه‌ر شوێن په‌يدا ببوايه). ئه‌وانه خانوبه‌ره‌يان تێدا بوو و چادری تۆكمه‌ی عه‌سكه‌ريشيان له پاڵ دانابوون. له‌وانه‌دا، ئاو و خواردن و تيمارخانه‌شيان تێدا بوو. پزيشكی ئێرانی و به‌نگلاديشی و هه‌ندێكی په‌ناهه‌نده‌ی كوردی عيراقيشيان تێدا بوو. له هه‌ندێ شوێنی تر حكومه‌تی ئێران به گواستنه‌وه‌ی ئاواره‌كان ڕانه‌ده‌گه‌يشت. بۆ نموونه، له‌و ١٠٠-١٥٠ هه‌زار ئاواره‌يه‌ی له شاری خانه بوون، ته‌نيا ده هه‌زاريان گه‌يشتبوونه ئۆردوگا كاتيه‌كان، و باقيه‌كه‌ی له‌ناو شار مابوونه‌وه، وه‌يان به نيازی شاره‌كانی تر بوون. ئه‌و جۆره ئاواره بێ كه‌سانه، هه‌ريه‌كه و چاره‌ی بۆ خۆی ده‌دۆزيه‌وه‌ه. هه‌يان بوو به نرخی گران خانوی به‌كرێ ده‌گرت، وه‌يان له ماڵێكی شاره سنووريه‌كان به خۆڕايی و به شێوه‌يه‌كی كاتی ده‌حه‌وايه‌وه. جێگه‌ی شانازيه كه سه‌خاوه‌ت و هه‌ڵوێستی دلێرانه‌ی كوردی ئێران له‌و ڕۆژه ڕه‌شه‌دا دووپات بووه‌وه. ئاواره‌كان شايه‌تيان ده‌دا كه چۆن خێزانه‌كانی براكورده‌كانی شاره سنوری و دووره سنووريه‌كان، نوێنه‌ريان ده‌نارده سه‌ر ڕێگای ئاواره‌كان و به گوێره‌ی توانا ژماره‌يه‌كيان ده‌بردنه ماڵه‌وه، نان و ئاو و جلوبه‌رگ و شوێنی حه‌وانه‌وه‌يان بۆ ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێك ده‌دانێ، هه‌تا ئه‌و كاته‌ی كه چاره‌يان بۆ ده‌دۆزرايه‌وه.\nئاواره بێ ماڵ و حاڵه‌كان هه‌يان بوو له‌ژێر نايلۆنی پلاستيك، وه‌يان چادری ته‌نك، له‌به‌ر ئه‌و سه‌رمايه به‌حاڵ خۆیان داده‌پۆشی. هه‌ش بوو له ناو دوكانه به‌تاڵه‌كان و په‌نای كه‌لاوه و ديواره‌كاندا خۆی و منداڵه‌كانی ده‌پاراست هه‌تا ئه‌و كاته‌ی چاره‌يه‌كی بۆ ده‌دۆزرايه‌وه. بێجگه له سه‌رما، بارانيش حاڵی زۆريانی شڕ كردبوو. له ڕۆژی ١٨ی ئه‌پريل به هاوه‌ڵی (نه‌وزاد عه‌بدولحه‌ميد) چوومه شاری سه‌رده‌شت، كه قه‌ره‌باڵغترين شاری سنووری بوو و چوار به‌قه‌ده‌ر دانيشتوانه بنه‌ڕه‌تيه‌كه‌ی ئاواره‌ی لێ بوو. ئه‌و ڕۆژه و شه‌وی پێشتريش بارانێكی زۆر باری بوو و ئه‌و ناوه‌ی كردبوه قوڕو ليتاو. له هه‌ورازه‌كانی ناوشاردا، قوڕوليتاوه‌كه شۆڕ ده‌بوه‌وه و به‌سه‌ر نايلۆن و چادری ئاواره‌كاندا ده‌ڕۆيی و وه‌زعی لێ تێك ده‌دان. هه‌لبه‌ت ئه‌وانه‌ی ژێر نايلۆن و سه‌رشه‌قامه‌كان له‌لايه‌ن حكومه‌تی ئێرانه‌وه ناونوس نه‌كرابوون، بۆيه‌ش له دابه‌ش كردنی نان و خواردنيش بێ به‌ش كرابوون.\nسه‌رما گرفتی هه‌ره مه‌زنی خه‌ڵكه‌كه بوو. له سه‌ری چياكاندا، به‌فر هه‌ر ده‌باری، به‌ڵام له شاره‌كاندا، با و بارانی به‌هار به‌رده‌وام بوو. له‌وه نه‌ده‌چوو كه خواردن گرفتێكی مه‌زن بێ. له هه‌ندێ له شاره‌كان نان (ئه‌ستوك و سه‌مون) به خۆڕايی دابه‌ش ده‌كران، به‌ڵام خواردنی تر به پاره بوو و زۆريش گران بوو. له‌و كاته، ديناری عيراقی به ٢٢ تومه‌ن بوو، كه به واتای ئه‌وده‌م دينار زۆر هه‌رزان بوو و شتومه‌ك بۆ عيراقيه‌كان زۆر به گران ده‌وه‌ستا. هه‌لبه‌ت، له‌به‌ر قه‌ره‌باڵغی و زێده‌بوونی كڕيار، له شاره سنووريه‌كان هه‌موو شتومه‌كێك گران ببوو.\nئه‌و كاته‌ی كه گه‌يشتمه بانه و سه‌قز، حاڵی زۆربه‌ی په‌ناهه‌نده‌كان له شاره‌كانی تر باشتر بوو. كه‌س له ژێر نايلۆن و ناو دوكانان نه‌بوو، به‌ڵام ئاواره‌كان له ناو ماڵ و مزگه‌وته‌كان به قه‌ره‌باڵغی دابين كرابوون. ئه‌و ئاوارانه له هه‌لسوكه‌وت و كۆمه‌كی حكومه‌تی ئێرانی له ناو ئۆردوگا كاتيه‌كانی ئه‌و ناوچه‌يه‌دا ڕازی بوون. ئه‌وانه خورما و په‌نير و په‌تاته و ميوه‌يان ده‌درايه، به‌ڵام به هه‌رخێزانێك ته‌نيا دوو په‌توويان درابويه، هه‌ندێكيشيان سۆبه‌ی عه‌لائه‌دينيان درابويه، بۆيه شه‌كوای هه‌ره مه‌زنيان له سه‌رما بوو. له يه‌كێك له كامپه كاتيه‌كانی سه‌قز، سه‌دو هه‌شتا منداڵ (له ژێر ته‌مه‌نی ١٤ ساڵ) له دايك و باوك و خزميان دابڕابوون و له ئۆردوگاكاندا به‌سه‌ر خێزانه‌كانی تر دابه‌ش كرابوون. نماينده‌ی يه‌كێتی نيشتيمانی كوردستان (كاك سالار) له‌و ئوردوگايه بوو و منداڵه بێ كه‌سه‌كانی ناونووس كردبوون و ناوه‌كانی ناردبووه ئێسگه‌ی يه‌كێتی بۆ ئه‌وه‌ی له ڕاديۆدا ناوه‌كان بخوێندرێته‌وه. له ماوه‌ی چه‌ند ڕۆژێكی پێشتر چه‌ندين منداڵيان به ساحێب كردبوه‌وه، وه‌يان به دايك و باوكيان شاد كردبوونه‌وه.\nله شاری مه‌هاباد، له ٢١ی ئه‌پريل چاوم به ئاقای شه‌لماشی كه‌وت و گوتی شاره‌كه ١٦ هه‌زار ئاواره‌ی لێيه و ته‌نيا نيوه‌يان له ئوردوگاكان جێگايان بۆ كراوه‌ته‌وه، و ئه‌وانی تر له ناو ماڵ و مزگه‌وته‌كان ده‌ژين. له‌و سه‌فه‌ره‌دا، به سواری لۆريه‌ك چووبووم و له قافله‌كه‌ماندا سه‌د ته‌ن ئارد و بيست ته‌ن خۆراكمان بردبوو. ئاقای شه‌لماشی له‌گه‌ڵمان هات و باره‌كانيان له ئۆردوگايه‌كی مه‌هاباد دابه‌زاند و ئه‌وجا خولێكی به‌ناو ئۆردوگاكه پێ كردم. ئه‌و كامپه هه‌شت ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر دامه‌زرابوو، چه‌ند پزيشكێكی عيراقی له‌وێ كاريان ده‌كرد، و خزمه‌تی ئوردوگاكانی تريشيان ده‌كرد. دكتۆر ئه‌رده‌لان (تازه ده‌رچوی كۆليج بوو) و سه‌لاح (خاوه‌ن ئه‌زموون بوو) كه خۆيان په‌ناهه‌نده بوون، گوتيان كه له‌و ڕۆژه‌دا ٦٠٧ نه‌خۆشیان ديتبوو، وه له‌ماوه‌ی هه‌شت ڕۆژه‌كه‌ی پێشتريشدا شه‌ش هه‌زار نه‌خۆشيان چاره كردبوو، كه ۹٥ له سه‌ديان تووشی زكچوويی ببون. ده‌رمانيش بۆ نه‌خۆشيه ميكرۆبيه‌كان كه‌م بوو، بۆيه له‌و چه‌ند ڕۆژه‌دا، زياتر له بيست منداڵ به نه‌خۆشی مردوون.\nله خانه و نه‌غه‌ده، چاوم به دكتۆر ئه‌رسه‌لان و چالاك سه‌يد عومه‌ر و سه‌لاح ئاكرێيی كه‌وت و ئه‌وانيش هه‌مان هه‌واڵيان دامێ. واته ئه‌وانيش ڕۆژانه ٦٠٠-٧٠٠ نه‌خۆشيان ده‌ديت و زۆربه‌شيان توشی نه‌خۆشی ميكرۆبی (زكچوو و كۆخه و هه‌ڵامه‌ت و نه‌خۆشی بڵاوی تری وه‌ك كێچ و ئه‌سپێ)، وه‌يان نه‌خۆشی دڵ و زه‌خت و شه‌كره و هی تر بوون. ڕۆژانه نزيكه‌ی حه‌وت تا ده‌كه‌سيان له‌لا ده‌مرد له‌به‌ر بێ ده‌رمانی. شايانی باسه كه ئه‌وانه‌ی له ئۆردوگاكان ده‌مردن، دۆكيومه‌نتی (شه‌هاده‌ی وه‌فات)يان پێده‌درا، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی به ڕێگه‌وه، وه‌يان له سه‌ر جاده‌كان ده‌مردن، دۆكيۆمه‌نتی مردنيان نه‌ده‌درايه.\nئه‌نجامدانی پڕۆسه‌ی كۆمه‌ك\nئه‌نجامدانی كۆمه‌ك كارێكی ئاسان نه‌بوو له به‌ر زه‌حمه‌تی ڕێگاوبان، كه‌می شتومه‌ك، زۆری ئاواره، كه‌می زانياری و داتا و ئامار و هی تر. به‌ڵام له هه‌موويان ناخۆشتر مه‌سه‌له‌ی بيرۆكراسيه‌ت و گه‌نده‌ڵيی و شێوازی ته‌عامولكردنی ئێرانی بوو له‌گه‌ڵ ڕێكخراوه كۆمه‌كيه‌كانی بيانی. ئه‌وانه‌ش چاوه‌ڕوان كراو بوون، بۆيه به‌لای منه‌وه ئاسايی بوو، به‌ڵام به لای زۆربه‌ی بيانيه‌كان ببوه مايه‌ی دڵگرانيی. له‌ماوه‌ی مانگی ئه‌پريل و سه‌ره‌تای مايۆ، چاوم به نوێنه‌رانی ده‌يان ڕێكخراوی كۆمه‌كی جۆراوجۆری بيانی كه‌وت، كه ده‌هاتن و داوای زانياری و ئامۆژگاريان لێ ده‌كردين، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌سيان پێشتر له‌وێ كاريان نه‌كردبوو و ئه‌زموونيان زۆر كه‌م بوو و متمانه‌شيان به زانياريه‌كانی كاربه‌ده‌سته ئێرانيه‌كان نه‌بوو.\nيه‌كێك له كاره‌كانم ئه‌وه بوو له‌گه‌ڵ وه‌رگيڕێك (موته‌رجيمێك)ی فارسی و كاركه‌رێكی به‌ريتانی ياريده‌ده‌رم (به ناوی جۆن هيكس) بچمه فڕۆكه خانه‌ی ورمێ بۆ پێشوازی له گه‌يشتنی ئه‌و فرۆكه تايبه‌تانه‌ی كه كۆمه‌كی ڕێكخراوی مناڵپارێزی به‌ريتانيان ده‌گه‌ياند. له فرۆكه‌خانه‌كه، چه‌ندين جار كارمان لێ ئاڵۆز ده‌بوو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌جياتی ده‌سه‌ڵاتێكی به‌رپرس، چوار ده‌سه‌ڵات هه‌بوون. كه ڕوخسه‌تم له پۆليسی فڕۆكه‌خانه وه‌رده‌گرت، ئه‌وجا پاسدار‌ه‌كان ڕێگه‌يان لێ ئاڵۆز ده‌كردم و ئيعتيرافيان به پۆليس نه‌ده‌كرد. ئه‌وجا ئه‌رته‌ش بازوويان ده‌رده‌هێنا و پاشان (ئيتيلاعات)ی ئێرانی داوای به‌ڵگه و دۆكيۆمه‌نتی كۆمه‌كه‌كانيان ده‌كرد. له زۆربه‌ی حاڵه‌تيشتدا فڕۆكه‌كان به دره‌نگی شه‌و ده‌گه‌يشتن و هه‌تا كاتژمێری سێ و چواری سه‌رله‌به‌يانی له فڕۆكه‌خانه ده‌ماينه‌وه. دوای دابه‌زاندنی په‌تو و جلوبه‌رگ و خواردن و كۆمه‌كه‌كانی تر له فڕۆكه‌خانه‌كان، وه له‌گه‌ڵ په‌يدا كردنی كه‌ل و په‌ل و خوارده‌مه‌نی تر له بازاڕه‌كانی ورمێ، ئه‌وجا ده‌بوايه لۆری و ماشێنی زل په‌يدا بكه‌ين بۆ گواستنه‌وه‌يان. بۆ مسۆگه‌ر كردنی گه‌ياندنی كۆمه‌كه‌كان به ئۆردوگا دياريكراوه‌كان، زۆربه‌ی جار خۆمان (من و ئه‌ندامه ئينگليزه‌كان) سواری لۆريه‌كان ده‌بوين و له‌گه‌ڵياندا هاتوچۆمان ده‌كرد. ئه‌و كاره هه‌ندێك جار مه‌ترسی تێدا بوو، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی لۆريه‌كان به دره‌نگی شه‌و يان گه‌ردی به‌يانی كۆمه‌كه‌كانيان ده‌گواسته‌وه، و له ده‌يان خاڵی پشكنينی پاسدار و ئه‌رته‌ش و ئيتيلاعات و پۆليسدا تێده‌په‌ڕين، ئه‌وه‌ش بێجگه له مه‌ترسی لابه‌لای تريش.


فەیلەسوف فرانسیس بەیکۆن و چوار بتەکەی هۆش\nSaturday, 02.02.2019, 22:04\nتێگەیشتن لە شتەکان ،دیاردەکان، رووداوەکان و سروشت بەگشتی هەمیشە پرسێکی مەعریفی بووە .ئەگەرچی بەکارهێنانی رێبازو راددەی زانستیانەی ئامرازەکان لە چاخێکەوە بۆ چاخێکی دیکە جیاوازن بەڵام مرۆڤ تا ئێستا بە مێتۆدێکی هاوکۆک نەگەیشتووە کە بەدەسهێنانی زانیاری تەواو مسۆگەر بکات بۆ گەیشتن بە راستیگەلێکی رەها سەبارەت بە جەوهەری Essence سروشت وەک یەکەیەکی ئۆنتۆلۆجیانە. Ontological unit.\nفەیلەسوفان هەر لە دێرزەمانەوە تەنانەت ئەگەر نەیانتوانیبێت وەڵامی هەموو پرسیارە مەعریفیەکان بەدەست بهێنن بەڵام بێگومان یارمەتیان داوین کە باشترو روونتر وێنای بابەتەکان بکەین و لە پانتاییەکی فراوانترەوە دەست بەکار بین . سنوورداریەتی زانیاریی knowledgeئێمە ئاکامی سنوورداریەتی توانای هۆشمەندی ئێمە و ئاڵۆزی جەوهەری سروشتە کە خۆی لە قووتبوونەوەی پرسیارگەلێکی بێشوماردەبینێتەوە لە هەموو بوارەکاندا . هەبوونی کۆمەڵێک رایەڵەی جۆراوجۆر لەنێوان ئەم بوارانەدا جیهانبینی ئێمەیان خستۆتە ژێر پرسیاری سەختەوە. سەرقاڵبوون بە گریمانەکان یان گەیشتن بە هەندێک وەڵام زۆرجار فەیلەسوفەکانی رووبەرووی پرسیاری نوێ کردۆتەوە.\nفەیلەسوفە ئەزمونگەراکان Empiricists و ژیرگەراکان Rationalistics تێڕوانینی جیاوازیان هەیە سەبارەت بە مێتۆدو ئامرازەکان کە پێویستە بەکاربهێنرێن بۆ بەدەستهێنانی زانیاری.\nفرانسیس بەیکۆن 1561-1626)) فەیلەسوفی ئینگلیز لەبواری بەدەستهێنانی زانیاریدا شوێنپێی دیارە و هەروەک کەسێکی رچەشکێن دەورانی سکولاستیسیزمی تێپەڕاندووە بۆ دەورانی رێنیسانس. بیرمەندانی مەسیحی لە دەورانی سکولاستیسیزمدا Scholastiscism هەوڵیان دەدا کە رەهەندێکی عەقڵانی بە هەموو باوەڕە ئاینیەکانیان ببەخشن .\nفرانسیس بەیکۆن میراتی ئەرستۆیی بەلاوەنا بۆ گەیشتن بە زانستێکی دەرەنجامگیر An inductive knowledge\nلە کارێکیدا بەناوی ئامرازی نوێی زانست Novum Organum Scientiarum کە بەشێک بوو لە کارێکی گەورەتری بەناوی سازدانەوەی گەورە Instauratio Magna فرانسیس بەیکۆن باس لەو تەگەرانە دەکات کە کۆسپ دەخەنە پێش هۆشیاریمان بۆ بەدەستهێنانی زانیاری تەواو بۆ تێگەیشتنێکی دروست لە سروشت ، بۆ ئەم مەبەستەش تەگەرەکان دەکات بەچوار بەشەوە کە ناویان لێدەنێت : بتەکانی هۆز، بتەکانی ئەشکەوت ، بتەکانی بازاڕ و بتەکانی شانۆ .\nلێرەدا ووشەی بتەکان Idols وەک میتافۆر بەکارهاتووە وەک ئاماژەیەک بە وێنەگەلێک کە لە هۆشماندا هەڵگیراون و هەروەک چۆن بتەکان پایەی پیرۆزیان پێبەخشراوە بێ ئەوەی لەکاکڵدا هەڵگری خەسڵەتی پیرۆزی بن بەهەمان شێوە ئەو وێنەگەلە (بتگەلە ) کە لە هۆشماندا هەڵگیراون و لەراستیدا کۆمەڵێک سەپێنەرن نەک مێتۆدو ئامراز کە ئاگایانە یان نائاگایانە بەکاریان دەهێنین بۆ دەستهێنانی زانیاری سەبارەت بە سروشت ، واتە ئەم بتانە کۆمەڵێک فریودەری شاراوەن کە لە تێگەیشتنی دروست دوورمان دەخەنەوەو چەواشەمان دەکەن . هەریەک لەم بتانە لە سەرچاوەیەکی جیاوازەوە هەڵدەقوڵێن و کۆسپی جیاوازیش دەخەنە بەردەم پرۆسەی تێگەیشتنێکی دروست سەبارەت بە سروشت و پێکهێنەرەکانیەوە .\n1- بتەکانی هۆز The idols of the tribe\nبریتین لە کۆمەڵێک باوەڕی فریودەرانە کە بەشێوەیەکی زگماک لە هۆشی مرۆڤدا جێگیرن و ئەم بتانە لە هەموو مرۆڤێکدا هەیە بۆیە فرانسیس بەیکۆن ووشەی هۆز Tribe بەکاردەهێنێت وەک ئاماژەیەک بۆ هاوبەشبوونی مرۆڤەکان لەم خەسڵەتە بەشێوەیەکی سروشتیانە.\n. فرانسیس بەیکۆن پێیوایە کە ئەم بتانە تێگەیشتنی هەڵە بەرهەم دەهێنن چونکە بونیادی تێگەیشتن لە مرۆڤدا هەروەک ئاوێنەیەکی قۆپاو وایە کە بە شێواوی تیشکدەدەنەوە . ئەم بتانە بەتەواوی بنەبڕ ناکرێن چونکە ئەمانە لە ناخی مرۆڤدان بەڵام دەکرێت دەرکیان پێبکەین و هەمواریان بکەین.\n* هەستی مرۆڤەکان جێگەی متمانە نین چونکە دەکرێت فریومان بدەن و ئەو شتانەش دەبینن کە ئارەزووی بینینیان دەکەن .\n* تێگەیشتن و وێناکردنی مرۆڤ بۆ چەمکی پایاندار Finite و بێپایان Infinity کارێکی دژوارە.\n* خەڵک بەدوای بەڵگەوەن بۆدۆزینەوەی پاڵپشت بۆ دەرەنجامگیرییەکانی Conclusions خۆیان .\n* خەڵک حەز لە گشتاندن Generalize یان داماڵین Abstract دەکەن .\n* خەڵک ئاسانکاری و ئامادەییان هەیە کە باوەڕ بە هەندێک شت بکەن کە کاریگەری لەسەریان هەیە .\n* خەڵک حەز دەکەن کە هەموو شتێک لەناوقالبە ئامادەکانی خۆیاندا بگونجێنن وجووتی بکەن لەگەڵ ئەندازەگیریەکانی خۆیان .\n* خەڵک بە گشتی رووکەش دەبینن وحەز ناکەن بە قووڵی بیر بکەنەوە.\n* خەڵک ئارەزوویان لە دەرەنجامگیری خێرا هەیە بێ لەبەرچاو گرتنی بەڵگەی پێویست و تەواو بۆ پاڵپشتی بانگەشەکانیان.\n2- بتەکانی ئەشکەوت The idols of the cave\nسەرچاوەی ئەم بتانە زگماک نییە بەڵکو کولتورە و لە تاکێکەوە بۆ تاکێکی دیکە جیاوازە .ئەم بتانە رەنگدانەوەی رەوتی ژیانی تایبەتی کەسەکان ، باوەڕەکانیان Beliefs و پێشداوەریەکانیانن Prejudices . هۆکارەکانی جیاوازی ئەم بتانە بریتین لە جیاوازبوونی تاکەکان لە بواری پێشینەی خێزانی ، ئەزموونەکانی منداڵی ، خوێندن ، پەروەردە ، رەگەز، ئاین ، چینایەتی و هتد . ئەم بتانە ئەم تەگەرانەی خوارەوە دروست دەگەن :\n* هەندیک کەس نوێخوازن و هەندێک کەس کۆنەخوازن .\n* هەندێک کەس گشت پێشدەخەن لەسەر حیسابی بەش ، هەندێک کەس بەش پێشدەخەن لە سەر حیسابی گشت.\n* هەندێک کەس بەلای جیاوازیەکاندا دەچن ، هەندێک کەس بەلای لێکچووەکاندا دەچن .\n* تاکەکان حەز بەو بیرۆکانە دەکەن کە پاڵپشتی دەرەنجامگیرییەکانی پێشووتریان دەکەن .\n* باڵادەستی وپسپۆڕی تاکەکان لە بوارێکدا یان خەسڵەتگەلێکی تایبەت بەخۆیان زۆر جار هەژموون و کاریگەری گەورەی هەیە لە داڕشتنی جیهانبینی ئەواندا.\n3- بتەکانی بازاڕ The idols of the marketplace\nسەرچاوەی ئەم بتانە ووشە و دەربڕینەکانن کە تەگەرە دەخەنە پێش پرۆسەی تێگەیشتن . لەهەر زمانێکدا هەڵبژاردنی\nووشەکان گرنگی خۆیان هەیە بۆ داڕشتنی دەربڕێنێکی دروست سەبارەت بە بابەتەکان .ئەم بتانە ئەو هەڵانەن کە دەردەکەون بەهۆی ئاماژەگەلێکی هەڵە کە دەکرێت ووشەکان بیهێننە ئاراوە .\n* زۆرجار ووشەکان خیانەت لە مەبەستەکان دەکەن یان خودی بیرو بۆچوونەکان لێل دەکەن نەک روونیان بکەنەوە.\n* ووشەکان جێگرەوەی هزرەکانن بۆیە لەکاتی گفتوگۆ پێمان وایە ووشەکان توانیویانە مەبەستەکانمان دەربڕن لەئەنجامدا بەهەڵە وادەزانین کە ئارگیومێنتەکانمان بردۆتەوە.\n* زۆربەی ووشەکان فرەمانان .\n* زۆرجار ووشەکان تێگەیشتنەکانمان ئاراستە دەکەن نەک عەقڵ چونکە لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتیەکان ووشەکان زاڵترن و بەهێواشی دەخزێنە ناو هٶشیاریمان بەهۆی گرێدانیان لەگەڵ ناوەکاندا .\n* خەڵک وێنای هەندێک شت دەکەن و ناوی بۆ دەدۆزنەوە کە لەراستیدا بوونیان نییە.\n* هەندێک دەربڕینی هەڵە بۆ وەسفاندنی واقیعێک بەهۆی کاریگەری دیاردەکان لەسەر هەستەکانمان ، بۆ نموونە کە دەڵێین : خۆر لە ئاسۆوە هەڵکشا لەراستیدا خۆر هەڵنەکشاوە بەڵکولەشوێنی خۆیەتی و ئەوا زەوییە کە بەدوریدا دەسووڕێتەوە.\n4- بتەکانی شانۆ The idols of the theater\nسەرچاوەی ئەم بتانەبریتین لە زانستی فەلسەفە و لاهوت یان دابونەریت.سەرچاوەکانی ئەم بتانە زۆرجار وەک زانستێکی دۆگماییانە Dogmatic بوونەتە هۆکاری فێربوونێکی هەڵەی گشتگیر و درێژخایەن کە وەک حەقیقەتی رەها وەرگیراون لەلایەن خەڵکانێکی زۆرەوە بۆیە دژوارە تانە لە دروستیان بدرێت یان بخرێنە ژێر پرسیارەوە چونکە تەنانەت لەلایەن خەڵکێکی خوێندەواریشەوە بەرگرییان لێدەکرێت .\nسەرچاوی بتەکانی شانۆ لە کولتورەوەن نەک لە ناخی مرۆڤەکان . مەبەست لە ووشەی شانۆ لێرەدا شانۆو شانۆگەری ئاسایی نییە بەڵکو وەک میتافۆر بەکار هاتووە.ئەم بتانە لاساییەکی کردنەوەیەکی دەستکردی واقیعە هەروەک چۆن شانۆودراماکان لاساییکردنەوەیەکی هونەریانەی واقیع دەکەنەوە.\nفرانسیس بەیکۆن سێ جۆری فەلسەفە دەستنیشان دەکات کە جیهانبینییەکی شێواو بەدیدەهێنن کە ئەمانەن :\n* فەلسەفەی سۆفیستانە Sophistical Philosophy\nبنچینەی ئەم فەلسفەیە دامەزراوە لە سەر چەند حاڵەتێکی لابەلا و کاتی یان ئارگیومێنتێکی داماڵراوی بێ بەڵگەی ئەزموونگەراییانە .فرانسیس بەیکۆن سکولاستیسیزم وەکو نموونە دەهێنێتەوە.\n* فەلسەفەی ئەزموونگەرانە Empirical Philosophy\nبنچینەی ئەم فەلسەفە یە دامەزراوە لەسەر یەک ئەزموون یان توێژینەوەیەکی زۆر تەسک لەپاشان مۆدێلێک یان پارادایمێکی لێ داڕێژراوە کە بەکاریدەهێنن بۆ لێکدانەوەی هەموو دیاردە جۆراوجۆرەکان .فرانسیس بەیکۆن نموونەی ولیام گیلبێرتی فیزیکزان دەهێنێتەوە کە رەهەندێکی فەلسەفی دا بە تاقیکردنەوەکانی سەبارەت بە موگناتیس و پێیوابوو کە هێزی موگناتیس لە پشت زۆربەی دیارەدەکانی سەر رووی زەوییە .\n* فەلسەفەی خورافیات Superstitious Philosophy\nبنچینەی ئەم فەلسەفە دامەزراوە لەسەر تێکەڵکردنی لاهوت و فەلسەفە . فرانسیس بەیکۆن نموونەی پیتاگۆراس و ئەفلاتون دەهێنێتەوە و ئۆباڵی ئەم خورافیاتانە دەخاتە ئەستۆی ئەوان .


هەرێم.. ڤاكسین دەكرێت بە ناچاری - تۆڕی میدیایی خەڵک\nبڕیارە لە سەرەتای ساڵی داهاتووەوە لە سەرجەم فەرمانگە حكوومییەكان، وەرگرتنی ڤاكسین بكرێتە ناچاری، ئەوانەشی وەریناگرن، دەبێت هەفتانە پشكنین بكەن و ئەنجامەكەی بۆ فەرمانگەكەیان ببەنەوە.\nسامان بەرزنجی، وەزیری تەندروستی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، لە كۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ئێستا وەرگرتنی ڤاكسین و كوتانی هاووڵاتییان بەردەوامن، داوا لە هاووڵاتییان دەكەین كە لە پێناو سەلامەتی خۆیان و خێزان و كەسوكاریان خۆیان بكوتن.\nوتیشی، هۆكاری كەمبوونەوەی تووشبوون و مردن بە ڤایرۆسی كۆرۆنا، بۆ خۆكوتان بە ڤاكسین دەگەڕێتەوە و وتی، “لە ماوەی رابردوودا پێدانی ڤاكسین كاریگەریی زۆری هەبوو لەسەر كەمبوونەوەی تووشبوون و مردن بەكۆرۆنا”.\nئەوەشی وت، لە هەفتەی ئایندەوە بەوردی بڕیارەكانی لیژنەی باڵای بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا جێبەجێ دەكرێت، پێویستە هەمووان رۆڵی هۆشیاركردنەوە ببینن و پابەندبن.\nوەزیری تەندروستی وتیشی، لە سەرەتای ساڵی داهاتووەوە دەبێ لە سەرجەم فەرمانگە حكوومییەكان، وەرگرتنی ڤاكسین بكرێتە ناچاری، ئەوانەشی وەریناگرن، دەبێت هەفتانە پشكنین بكەن و ئەنجامەكەی بۆ فەرمانگەكەیان ببەنەوە.


راکان جبوری لەسەر هەڵکردنی ئاڵای کوردستان هاتەدەنگ\nYou are at:Home»بابەتی گشتی»کوردستان»راکان جبوری لەسەر هەڵکردنی ئاڵای کوردستان هاتەدەنگ\nBy nuche.net on\t 2019/01/09 کوردستان, گرنگ\nپارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت، هەڵکردنی ئاڵای کوردستان، لەسەر بارەگای یەکێتی نیشتمانی لە کەرکوک بە موزایەدەی سیاسی ناودەبات و داوای ناردنی هێزی زیاتر لە بەغداوە بۆ شارەکە دەکات.\nرۆژی سێشەممە ٨-١-٢٠١٩، یەکێتی نیشتمانی کوردستان، ئاڵای کوردستانی لەسەر بارەگای خۆی لە کەرکوک هەڵکرد، ئەمەش هەرایەکی زۆری لێکەوتەوە، چونکە لە دوای رووداوەکانی ١٦ـی ئۆکتۆبەرەوە، هێزەکانی عێراق رێگە بە هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە کەرکوک نادەن.\nراکان سەعید، پارێزگاری کەرکوک بە وەکالەت لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاند “داواکارین لە خەڵکی خۆشەویستی کەرکوک بە هەموو پێکهاتەکانییانەوە دوای موزایەدەی سیاسی نەکەون، کە گرنگی بە ئاسایشی هاوڵاتیان و خزمەتکردنیان و سەقامگیرییان نادەن و هەوڵی نانەوەی ئاشووبی دەدەن”.\nراکان سەعید داوا لە بەرپرسانی یەکێتی دەکات، بەبێ ئەوەی ناویان بهێنێ، ئاڵای کوردستان لەسەر بارەگای حیزبەکەیان لە کەرکوک داگرنە خوارەوە بۆ پاراستنی ئاسایش و دەڵێ: “ئەوەی روویداوە و خوانەخواستە روودەدات لە ئەستۆی ئەوانە”.\nجبوری ئاشکراشی کرد، کە داوای لە هێزە ئەمنییەکان کردووە رەوشەکە وەک جاران لێبکەنەوە و هەر پێشێلکارییەکی یاسا و دەستوور و بڕیارەکانی پەرلەمان و دادگای کارگێڕیی پەیوەندیدار، نەهێڵن.\nپارێزگاری بە وەکالەتی کەرکوک هاوکات هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە لایەن یەکێتییەوە لە کەرکوک بە هاندانی تیرۆر و نەفس نزمەکان و کارێکی نابەرپرسیارانە ناودەبات و داوا لە فەرماندەیی هێزە چەکدارەکان و سەرۆکوەزیرانی عێراق دەکات بەپەلە ئەم رەوشە نەهێڵن.\nناوبراو لە کۆتایی راگەیێندراوەکەی جەخت لەوە دەکاتەوە، کە “کەرکوک سەلماندی لە ژێر ئاڵای عێراقی یەکگرتوو پڕ ئاسایش و سەقامگیرە و ئەمەش هانمان دەدات ئەم دەستکەوتانە بپارێزین”.


دیوانی "ئه‌م خۆشه‌ویستییه‌ت لێدێ" بڵاو كرایه‌وه\n:: PM:05:05:14/11/2021 \nدیوانی "ئه‌م خۆشه‌ویستییه‌ت لێدێ" له نووسینی، بوورهان به‌رزنجی بڵاو كرایه‌وه و نووسه‌ر ده‌ڵێ، شیعره‌كانی ئه‌م دیوانه به‌رهه‌می ساڵێكمه و باسی خۆشه‌ویستی و جوانی ناخی تاكی كورد ده‌كات.\nئه‌مڕۆ یه‌كشه‌م 14ی تشرینی دووه‌م، بۆرهان به‌رزنجی نووسه‌ر و شاعیر، بۆ "وشه" گوتی، ئه‌م دیوانه شیعرییه، كۆی نوسینه‌وه‌ی قسه‌كانی دڵمه، تێیدا، دڵ قسه‌ی كردووه نه‌ك هزر، ته‌نیا به‌دڵیش ده‌توانی بیخوێنێیه‌وه.\nله 275 لاپه‌ڕه پێكهاتووه\nروونیشی كرده‌وه كه ئه‌م دیوانه به‌رهه‌می ساڵێكمه و نمه بارانی خۆشه‌ویستی نه‌بێ هیچی تری تێدا نه‌نووسراوه، جگه له باسكردنی جوانه‌كانی دنیا كه بۆ یه‌كتر ده‌ژین و هانی مرۆڤ ده‌دا بۆ دژیه‌تی رق.\nئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌یش كرد كه دیوانی "ئه‌م خۆشه‌ویستییه‌ت لێدی" نوێترین دیوانه و له 275 لاپه‌ڕه پێكهاتووه.\nبوورهان به‌رزنجی ناوی ته‌واوی بورهان محه‌مه‌د قادره و ساڵی 1960 له شارۆكه‌ی خورماتوو له دایكبووه و پیشه‌ی مامۆستایه و له ساڵی 1975 ده‌ستی به نووسین كردووه و له ته‌مه‌نی 15 ساڵی یه‌كه‌م شیعری خۆی بڵاو كردووه‌ته‌وه.


ڕاپـۆرتێک: تورکیا ڕێگە لە گەڕانەوەی خەڵکی عەفرین دەگرێت و ئاوارەی غوتە لە ماڵەکانیان نیشتەجێ دەکات\nکۆمەڵەی سوریا بۆ چاودێری مافەکانی مرۆڤ دەڵێت دەسەڵاتدارانی تورکیا ڕێگە دەگرن لەوە خەڵکی عەفرین بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان، بەڵام لە هەمان کاتدا زیاتر لە 150 خێزانی ئاوارەی غوتەی ڕۆژهەڵاتی لە ماڵەکانی عەفرین نیشتەجێ کردووە.\nکۆمەڵەکە کە پەیوەندی بە تۆڕێکی گەورەی چالاکوانان لە ناو سوریا هەیە، لە ڕاپـۆرتێکیدا لەسەر ماڵپەڕەکەی ئەمەی ڕاگەیاند، دەڵێت هێزەکانی تورکیا و گروپەکانی ئۆپۆزسیۆنی سەر بە ئەنکەرە لە دەروازەی کیمار ڕێگەیان لە سەدان خێزانی عەفرین گرتووە بگەڕێنەوە سەر ماڵەکانیان. دەشڵێت هاوکات لە چەند سەرچاوەیەکی بڕواپـێکراو زانیاریان پـێگەیشتووە دەسەڵاتدارانی تورکیا زیاتر لە 150 خێزانی ئاوارەی غوتەی ڕۆژهەڵاتیان بەرەو عەفرین بردووە و لە نێو ماڵی خەڵکە ئاوارەکەی عەفرین نیشتەجێـیان کردوون.\nبەپـێی سەرچاوەکان ئەو خێزانانەی لە غوتەوە بەرەو عەفرین براون سەر بە گروپی ئیسلامی فەیلەق ئەلڕەحمانی ئۆپـۆزسیۆنی سوریان کە لە مانگی سێدا لە ناوچەکەیان دەرکران و گەیشتنە باکوری سوریا.\nئاماژە بۆ ئەوەش دەکات زۆرێک لە خەڵکی ئاوارەی غوتەی ڕۆژهەڵات ڕەتیانکردووەتەوە گوێڕایەڵی دەسەڵاتدارانی تورکیا ببن و بچنە ناو ماڵەکانی عەفرینەوە، بەو پـێـیەی بە پـرۆسەیەکی ڕێکخراو بۆ گۆڕینی دیموگرافی دایدەنێن. گوتویانە خۆیان قوربانی هەوڵی گۆڕینی دیموگرافین کە ڕژێمی ئەسەد و ڕووسیا ئێستا لە ناوچەکانیان کاری بۆ دەکەن لە پاش ئەوەی ئاوارەیان کردن.\nپاشان کۆمەڵەکە باس لە ڕەوشی خراپی ئاوارەکانی خەڵکی عەفرین دەکات و دەڵێت ژمارەیان بە سەدان هەزار کەسە و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ڕەوشیان بەرەو خراپـتر دەچێت و جیهان لە ئاستیاندا چاوی داخستووە و ڕێکخراوە فریاگوزاریـیەکانیش پشتیان لێکردوون و ئێستا لە دەشتێکدا شەو ڕۆژ بەسەردەبن کە لێوەی بە چاوی خۆیان گوندەکانیان دەبینن و ڕێگەیان پـێنادەن بگەڕێنەوە.\nڕاپـۆرتەکە ئاماژە بۆ سەدان خێزانی ئاوارەی خەڵکی عەفرین دەکات کە زیاتر لە 5 ڕۆژە لە نزیک دەروازەی کیمار کۆبوونەتەوە تاوەکو ڕێگەیان پـێبدرێت بچنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان. هاوکات هێزەکانی ڕژیمی ئەسەدیش ڕێگەیان پـێنادەن ڕوو لە شاری حەلەب بکەن، وە ئەگەر ڕێگە بدەن ئەوا لە بەرامبەر ورگرتنی سەرانەیەکی زۆر دەبێت کە جاری وا هەبووە گەیشتووەتە زیاتر لە یەک هەزار دۆلار بۆ کەسێک.\nلە بارەی ناو عەفرینیشەوە کۆمەڵەکە دەڵێت بارودۆخی خەڵکی ناو عەفرینیش لەوەی دەرەوەی باشتر نیـیە و گروپەکانی ئۆپـۆزسیۆنی سەر بە ئەنکەرە دەستیانگرتووە بەسەر ماڵ و حاڵی ئەو خەڵکە ئاوارەیە و تەنانەت ئەگەر خاوەنەکانیشیان بگەڕێنەوە ماڵەکانیان ڕادەست ناکەنەوە. هەروەها خەڵکی بێتاوانیش بە بیانوی جیاجیا دەسـتگیردەکرێن و پاشان بە پارە ئازاددەکرێن.\nکۆمەڵەکە دەڵێت لە ئێستادا خەڵکی عەفرین کەوتوونەتە نێوان بەرداشی مەینەتیەکانی ئاوارەیی لە لایەک و جەور و ستەمی هێزەکانی تورکیا و گروپەکانی ئۆپـۆزسیۆن لە شارەکەیان لە لایەکی دیکە، وە هاوکات کۆمەڵی نێودەوڵەتیشی بێ دەنگە.