سەلاحەدیینی ئەیوبی سەرکردە ناودارێکی ناپاکی کورد!\nWednesday, 03.24.2021, 21:27\nچەند درۆ بە زمانی مێژوەوە بکرێت زو یان درەنگ ڕاستیەکان ڕوی درۆزنانی ڕەش ئەکات. ئەگەرچی بەهۆی بەرژەوەندی دەسەڵاتێکی سەرمایەداری ئیجگار گەورەی خوێنمژی مرۆڤایەتی، زانایان ئەو دەسەڵاتەیان نیە ڕاستی مێژو بەگشتیکەن لێ کەم یان زۆر ڕاستیەکان لای مرۆڤدۆستان ئاشکرایە. هەر بۆ نمونە هەر ئەو چیرۆک و مێژوەی سەبارەت بەدروستبونی گەردون و ژیان کە زۆر دژ بە زانست و تێگەیشتنی مێشکی مرۆڤە ژیرەکانی ئەمڕۆیە ئێستاش لە زۆربەی خوێدنگاگانی جیهاندا ماوە.\nمێژوی باپیرانی کورد لەژێرپەردەی چیرۆکی هەڵبەستراو و درۆکانی دوژمن وا چەواشەکراوە کە نەوەکانی دودڵ بن و بڕوا بەڕاستی ڕەسەنیتی خۆیان نەکەن یان کۆمەڵێک وا داماو و گەمژەکراوە تا لە نیشتمان و فەرهەنگی باپیرانیان هەڵگەڕێنەوە. چەواشەکردنی فەرهەنگ و مێژوی کورد بەدرێژایی مێژو بەهۆی داگیرکردنەوە لە لایەن دوژمنی جۆراوجۆر ڕویداوە لێ لە دو ڕوداوی مێژویی گەورەی داگیرکردندا دو گورزی ئێجگار کوشندەی بەرکەوتوە کە برینەکەی کوردی ون و بەدبەخت کردوە.\nیەکەم لە کاتی داگیرکردنی نیشتمانی ماد نزیکەی ٢٣٠٠ ساڵ پێش لە لایەن گریکەوە. ئەو کاتە ئیمپڕاتۆڕی ماد بەهۆی ناپاکی پارسەکان لەژێردەستی داریوشەکاندا بو کە بەهۆی هەڵەی ئەمانەوە گریک خاکی ماد داگیرئەکات. لە کاتێکدا ماد ئەجەنگن بۆ دەرکردنی گریکەکان کەچی پارسەکان ئەبنە نۆکەری گریکی داگیرکەر. پاش ونکردن و سوتاندنی بەشێکی زۆری شارستانێتی ماد، نوسەرانی جو بۆ سەرخستنی ئاینی سامیان و نوسەرانی گریکیش بۆ فراوانکردنی دەسەڵاتیان، مێژو و فەرهەنگی ماد بەناوی پارسەوە ئەنوسنەوە. لێرەوە فەرهەنگ و مێژو و سەرکردە مەزنەکانی کورد ون ولاواز یان بەپارس ئەکرێن.\nدوەم لەکاتی داگیرکردنی ئیمپڕاتۆری ساسانی کورد نزیکەی ١٥٠٠ ساڵ پێش لە لایەن ئەرەبی ئیسلامەوە بەهاوکاری جو و ڕۆمەکان. ساسانیەکان کۆششێکی زۆر ئەکەن بۆ ساڕێژکردنی برینەکانی کاتی ژێردەستی گریک و ڕۆم لێ بەداخەوە لەم گەلەکۆمەی دوژمنان بەناوی ئاینەوە، جارێکی تر هەرچی شارستانێتی باپیرانی کورد هەیە ئەسوتێنرێت وە ئەمجارە زۆر بەزەبرتر زۆر بێ ویژدانانە و نامرۆڤانە ڕەگەزی کورد ناشرین ئەکەن، فەرهەنگ و مێژو و سەکردە مەزنەکانی کورد ون ولاواز یان بەفارس ئەکرێن. هەر هەمو شتێک بەناوی فارسەوە ئەنوسنەوە. پارس دوای تێکەڵبون بە ئەرەب و تورک و چەند نەتەوەیەکی تر، بە زمانی ئەرەبی، ئەگۆڕێت بۆ فارس. سەتە دوای سەتە کورد لەژێر زەبری سەربڕین و فڕاندنی ژن و مناڵەکانی بەناوی ئاینەوە، بەکۆیلە ئەکرێت. کوردە هوشیارەکان بە زانا و سەرکردەکانیەوە بە هەر شێوەیەک بێت توانیان ڕاستی فەرهەنگ و مێژوی کورد تا ئەمڕۆمان نەوە دوای نەوە بپارێزن لێ بەشێکی زۆری کورد ون بو و لە باپیرانی خۆیان هەڵگەڕانەوە و مێشکی بە فەرهەنگی داگیرکەر شۆرایەوە و تەنانەت بون بە سەرکردە و هێزی سەرەکی نێو ناکۆکیەکانی ئاینی سامی واتە جو، مەسیح و ئیسلام لە نێوان ئەرەب و جو و ئەوروپا.\nئەگەر کوردی هوشیار خۆی مێژوی خۆی بنوسێتەوە ئەوە لە ڕوناکی و زانستەوە سەرەتا ئەگرێت نەک لە تاریکی و کۆنەپەرستیەوە، لە فەرهەنگە ڕەسەنەکەی هۆڕی و گۆتی باپیرانی سۆمەریمانەوە سەرەتا ئەگرێت بۆ ئیمپڕاتۆرە مەزنەکانی ماد و ساسان نەک ئەباسی و ئەیوبی و ئوسمانی ئیسلامی. ئەگەر شانازیش بە زانا و سەرۆکەکانیەوە بکات ئەوە لە میترا سەرەتا ئەگرێت بۆ شا دیاکۆ و شاهنشا کەیخەسرەوی مەزن و ئەرتەشێری ساسان نەک شیخ و سەید و مەلا دروستکراوەکانی دەستی داگیرکەر و سیخوڕی دوژمنان.\nجا بەهۆی ئەم چەواشەکارییەوە مێژو بەسەر شانوباڵی کۆڕڕش و داریوشەکانی پارس و خاوەندارێتی فەرهەنگ و مێژوی کورد بۆ فارسی شیئەی ئەمڕۆ ئەگێڕێتەوە وە کوردی نەوەکانی ماد و ساسان خاوەن فەرهەنگی میترایی و زەردەشتی و زمان و مێژوی ڕەسەنی خۆی وەکو نەوەی چنۆکە یان کۆیلەی فەرهەنگی ئیسلامی ئەرەبی سامی ئەناسرێت و کۆمەڵێک سەرکردەی کوردی ئیسلامی نۆکەری دوژمنی داگیرکەری کوردستان کە دژایەتی مێژو و فەرهەنگی و ڕەگەزی خۆی کردوە بۆ نمونە سەلاهەدینی ئەیوبی بە پاڵەوان ناوئەهێنرێن.\nئەگەر کوردێکی داماوی ئیسلامی بێ ئاگا یان کۆمەڵێک فەقێ و مەلای نەخوێندەوار سەلاهەدین بە سەرۆکی خۆیان بزانن ئاساییە لێ کێشەکە ئەو نوسەرانەیە کە خۆیان بە نەوەی ماد و ساسان ئەزانن و شانازی بە فەرهەنگی ڕەسەنی باپیرانیەوە ئەکەن کەچی لە هەمان کاتدا شانازی بە تاک و خێڵە کۆنەپەرستەکان و ناسراوانی ئاینی سامی بۆ نمونە بە سەلاهەدینی ئەیوبیەوە بکات.\nئەم نوسەرانە هێرش ئەکەنە سەر نیشتمانپەروەرانی کورد و بە ڕەگەزپەرست و ساویلکە تاوانباریان ئەکەن. ئایا ئەو هەموە نوسەر و هوشیارانەی کورد ساویلکەن چونکە پرسیار ئەکەن ئایا سەلاهەدین چی بۆ کورد کردوە؟ ئایا سەلاهەدین هیچ بەرهەمێکی بچوکی نەتەوەیی بۆ کورد هەیە جگە لە بەرهەمێکی مەزن بۆ نەتەوەی ئەرەب و ئیسلام؟ ئایا ئەم نوسەرانە ئەوەندە کەم زانیارین کە کوردپەروەران بە ناسیۆنالیستی توندڕەو تاوانبار ئەکەن؟ ئایا نازانن ناسیونالیستی(نەتەوەیی) لە بنەڕەتدا پێش ئەوەی ئیمپریالیزم نازیزم فاشیزم ناشرینی کەن واتە چی؟ ئەی ئایا بۆ ئەرەب، فارس و تەتەر (مەگۆل وتورک) بەناوی ئیسلامەوە خاکێکی زۆریان بۆ نەتەوەی خۆیان داگیرکردو ئەمڕۆش هێزن. ئەی ئەم مەلا کوردە ئیسلامە کە ئەوەندە سەرکردەیەکی ئازاو بلیمەت بوە، ئەی بۆ بەناوی ئیسلامەوە وەکو ئەمانە ئیمپڕاتۆری بۆ نەتەوەکەی دروست نەکرد تا وەکو شاهنشاکانی ماد و ساسان شانازی پێوە بکرایە و لەوانەش بو ئێستا کوردوکوردستان وەکو ئەمانە نەتەوەی باڵادەست و هێز بوایە.\nئەڵێن گوایە ئەو کاتانە خەبات بۆ نەتەوە نەکراوە؟ ئایا ئەمە ڕاستە؟ ئەی شاکانی مەروان، شەدادی و کوردەکانی تر بۆچی بێگانەیان لە خاکی باپیران پاککردەوەو بونە مەترسیەکی گەورە لەسەر شیئە لە ڕۆژهەڵات و سونە لە ڕۆژئاوا تا هەمویان دوایی بەناوی کوردی ئاگرپەرستەوە لە لایەن سەلجوکی تورکی و فارسەکان لەناوبرانەوە. ئەی ئایا هەر ئەرەبی ڕەگەزپەرست نەبو ئیسلامی بەکارهێناو ئیمپڕاتۆرە ئەرەبیە ئیسلامیەکانیان دامەزراند، ئایا ئەمەوی و ئەباسی لە مێژودا هەر بە ئەرەب نەناسراوە؟! ئەی ئایا پارسچێتی، داریوش داینەمەزراندو دواییش کە فارس، ئاوێتەی تورک و ئەرەبی شیئە لە پارس داتاشرا هەمان ڕێگەی نەتەوەیی نەگرتەبەرو چەندان ئیمپراتۆری فارسی و تا بەناو ئێرانی ئەمڕۆیان بۆ خۆیان داگیرکرد. ئەی تورک و مەگۆڵ هەر بەناوی ئیسلامەوە ئاسیای ناوەراست و تورکیای ئەمڕۆیان هەر لەسەر تورکچێتی دانەمزراند؟ ئایا ئەتوانرێت بوترێت کە سەلجوکی یان ئوسمانی بچوک و گەورە تورک نەبون؟ ئیتر ئاخۆ ئەم پاکانەیە بۆ سەلاهەدین بۆچی؟ ئەی ئەویش کە خۆی و بنەماڵەکەی، لە خوراسانەوە تا میسر فەرمانڕەوا بون، بۆچی ئیمپڕاتۆرێکی کوردی ئیسلامی دانەمەزراند تاوەکو کوردیش شانازی پێوەبکات و ئەمڕۆ وەکو ئەرەب، فارس و تورک دەسەڵاتدار بوایە نەوەک لە ماڵی خۆی کۆیلەی دەستی دوژمن بێت.\nئیتر ئەگەر سەلاهەدین نەوەی کەیخەسرەویش بێت، ناپاکی لە نەتەوەکەی کردوە. ئا ئەمەیە کە کەڵەهوشیارانی کورد لێی ئاگادارن، هەر بۆ خۆشی شانازی بە شاهنشا کەیخەسرەوی مەزنەوە ناکەن و سەلاهەدین شەرمەزار کەن. واتە ئاشکرایە بۆچی هوشیارانی کورد سەرزەنشتی سەلاهەدین ئەکەن و وەکو ناپاک لە مێژوی کوردا دەیناسێنن. ئاخۆ بۆچی گەورەیی دیاکۆ و کەیخەسرەو وە هەمو شاکانی مەروان، شەدادی، خەزنەوی و میرنشینەکان و سەرۆکە نەمرەکانی شۆڕشەکان لە کورد ون نەبون؟ بەلایەنی کەمەوە دەماودەمیش بوایە، ئەبوایە ناوی سەلاهەدینش جارێک بە چاکە بۆ نەتەوەی کورد ببیسترایە.\nسەلاحەدین مرۆڤێکی زۆر کۆنەپەرست بو، بڕوای تەواوی بە بیرۆکەی کوشتن و چەوساندنەوە و جیاوازی بوە بۆیە بەدڵ بۆ فەرهەنگی بیابان جەنگاوە. وەکو سەرۆک خێڵێکی کۆنەپەرست لە پێناوی دەسەڵاتداری بنەماڵەکەیدا بوە، بەئاشکرا دژایەتی فەرهەنگی ڕەسەنی باپیرانی کردوە، چەندانی لە هاوخوێنەکانی دڕندانە کوشتوە بەتایبەت هوشیار و زانایانی کورد تەنها لەبەرئەوەی پارێزەری فەرهەنگی ڕەسەنی باپیرانیان بون. لەناو باڵەکانی ئیسلامیشدا گەورەترین کوشتاری تەنها لەبەر مانەوەی دەسەڵاتی خۆی و بنەماڵەکەیدا کردوە. گوایە ناسراوە بەسەرکەوتن بەسەر خاچهەڵگرەکانی مەسیحی ئەوروپا و رزگارکردنی یۆرشەلیم. ئەمەش چەواشەکارییە ئەگینا سەرکردە خاچهەڵگرەکانی مەسیحی ئەوروپاش کە وەکو سەلاهەدین کۆنەپەرست و خوێنمژ بون بەسەر کۆمەڵگاکانی ئەوروپاوە لەگەڵ سەلاهەدین و ڕابینەکانی جو بەپێی ڕێکەوتنامەیەک سەرمایە و دەسەڵات بەش ئەکەن و یۆرشەلیم ئەکەوێتە دەستی ئەرەب و جو، ئیتر بۆیە ئەوروپا بە چاوی سەرکردەیەکی بەهێز سەیری سەلاحەدین ئەکەن. بێ گومان لەوکاتەوە سەلاهەدین کە زۆربەی سوپاکەی کورد بون، ئەوروپای بە دوژمنی کورد کرد.\nجا ئەگەر سەلاهەدین لە بنەماڵێکی ناسراوی گەورەی کورد بێت لێ ناپاکی لە فەرهەنگ و ڕەگەزی خۆی بکات و گەورە نۆکەری دوژمن بێت و بۆ دوژمن بجەنگێ جگە لە گەورە جاشێکی ناودار، ئاخۆ بۆ کورد چیتر بێت؟ ئەمە شەرمەزارییە نەک شانازی؟ کەواتە سەرزەنشتکردنی ئەم سەلاهەدینە و هاووێنەکانی ئەوسا و ئەمڕۆی پێویستێکی مێژوییە وە نوسینەوەیان بۆ مێژو وەکو سەرۆکی جاشی ناودار و سیخوڕانی دوژمنی داگیرکەری کوردستان ئەرکێکی مرۆڤایەتی و نەتەوەییە. جا کورد چی لە سەرکردەو پلە و پایەی بەرز بکات کە لە خزمەتی نیشتمانی دایکی خۆیدا نەبێت.\nئەرشیفی (پێشڕەو ماد)ی نووسەر\nسەردانی پاپای ڤاتیکان و کولاندنەوەی برینەکەی ساسان!\nبا زمانی شیرینی دایکمان بپارێزین، با بە کوردی پەتی بدوێین و بنوسین!\nمن تەنها یەک چەژنم


17/2/2022 06:07 PM\nعەباس بەشوێن میسرێکی دیموکراتیکەوە بوو کە لەودا، ئازادی و مافی مەدەنی رێزیان لێدەگیرێت. ئەو دەڵێ: «من میسرییەکی ئاساییم کە دەیەوێ وڵاتەکەی باشتر بێ. من دەمەوێ ئاڵوگۆڕیی دەسەڵات، دیموکراسی، ئازادی و ئازادیی رادەربڕین ببینم». لەو کاتەدا، ئەو وەکوو یەکێک لە دژبەرانی ئیخوانولموسلیمین، دەرەتانی بەدەسەڵات گەیشتنی ئەوانی لە میسرێکی دیموکراتیکدا بەفەرمی دەناسی. بە بڕوای ئەو: «بەم هۆیەی کە بڕوام بە کار کردن لەم ئاستەدا هەیە، واتە بەرگری لە دیموکراسی لەحاڵێکدا کە خەڵک لە هەڵبژاردنی دروست لە بارودۆخی دیموکراتیکدا ئاگادار بکرێتەوە، هەر بۆیە ناوی بلۆگەکەم نا رابوونی میسر».\nعەباس بووە بە یەکێک لە رێبەرانی بلۆگ‌نووسی لە میسردا بەڵام هەمیشە بەشوێن داخوازیی مەدەنی لەم چەشنەوە نەبووە. ئەو لە کاتێکدا کە خولی بەکالۆریۆسی خۆی لە زانکۆی عەین شەمس لە بەشی زمانی ئینگلزی لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٩٠ـدا تەواو کرد، هەرگیز لەباری سیاسییەوە خوێندکارێکی چالاک نەبوو. لەدوای پەرەسەندنی ئینتەرنێتەوە بوو کە عەباس کارەکەی خۆی وەکوو چالاکێکی مەدەنی دەست پێکرد.\nئەو بە نووسین بۆ بلۆگێکی بەکۆمەمەڵ بە ناوی «دەنگی خەڵک» چالاکییەکانی خۆی دەست پێکرد. نووسەرانی ئەم بلۆگە، ئینتەرنێتیان بەکار دێنا بۆ باسکردن سەبارەت بە پرسە سیاسی، ئایینی و کۆمەڵایەتییەکانی میسر. ئەو لە ساڵی ٢٠٠٤دا، بلۆگی «رابوونی میسر»ـی بەم سەردێرەوە دامەزراند: «بە داخوازی خاوەنی ئەم بلۆگە کە کار بۆ کەس ناکات».\nعەباس لە کاری بلۆگ‌نووسیدا، بۆ پاراستنی جێ‌متمانەبوونی خۆی، بە سەختی کاری کردووە. ئەو هەر بەم شێوەیە لەسەر سەربەخۆیی خۆی جەختی کردووەتەوە بەم شرۆڤەیە کە: «من سەر بە هیچ حزب یان ئایدیالۆژییەک نیم...من بە باشی هەندێک لە بیرۆکە مارکسیستییەکان دەناسم، هەندێک لە بیرۆکە ئیسلامییەکانیش باشن، هەندێک لە بیرۆکە لیبڕاڵەکانیش بە بۆچوونی من خراپ نین.» عەباس تا رادەیەکی زۆر پشت بە بەڵگە و داتای بێ‌خەوش دەبەستێت و بە کەسانی دیکەش دەڵێ: «هەمیشە هەوڵ بدەن ئەو شتانەی کەوا دەیخەنە بەر باس، بە وێنە و ڤیدیۆ بەڵگەمەندی بکەن. ئەمە شەرعیەتێکی زیاتر بە ئێوە دەبەخشێت».\nزیاد لەوە، بەشێکی زۆر لە جێ‌متمانەبوونی ئەو، بەهۆی بەهێزبوون و بەرپرسایەتیی رۆژنامەنووسیی ئەوەوەیە لەبەرامبەر شەفافیەتدا؛ بۆ نموونە کاتێک ئەو تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی خرایە پاڵ، لەبەرامبەردا، وەشانێکی لە نەبوونی پێشینەی خراپی خۆی لە بلۆگەکەیدا بڵاو کردەوە بۆ ئەوەی هەمووان بیبینن.\nعەباس هەر چەشنە هەوڵێک، بە مەبەستی ئاراستەکردنی رێگەچارە بۆ ئەو کێشە رۆژانانەی کە ئەو بەتەمایە ئاستی ئاگاداری لەبارەیانەوە بەرز بکاتەوە، رەد دەکاتەوە. عەباس بە شرۆڤە کردنی روانگەی خۆی، پەسنی چارلز دیکێنز دەدات، چون ئەو بە بەرزکردنەوەی ئاستی ئاگاداری خەڵک سەبارەت بە کێشە کۆمەڵایەتییەکانی بەریتانیانەوە سەرقاڵ بوو و هەرگیز هیچ رێگەچارەیەکی نەخستە روو، ئەگەرچی نووسینەکانی ئەو رێگەی بۆ چاکسازیی کۆمەڵگا خۆش کرد. عەباس دەڵێ: «من هیچ وڵامێکم نییە. تەنها دەتوانم ئاماژە بە کێشەکان بکەم...بۆ ئەوەی خەڵک رێگەچارەی بۆ بدۆزنەوە».\nرژێمی میسر کەشێکی بەرتەسکی بۆ چالاکیی چالاکانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و دژبەران کردبووەوە و ئەمەش ئەم دەرفەتەی بە بلۆگ‌نووسانی میسر دەبەخشی کە رۆڵێکی پێشەنگیان لە کەشی بلۆگ‌نووسیی سیاسیی جیهانی عەرەبدا هەبێت. بەڵام ساڵی ٢٠٠٩، میسر لەلایەن کۆمیتەی پشتگری لە رۆژنامەنووسان، وەکوو یەکێک لە دە وڵاتی سەرەوەی لیستی ئەو وڵاتانەی کە «بۆ بلۆگ‌نووسان مەترسیدارترین شوێنی چالاکین» پێناسە کرا. بەرپرسان، زۆرێک لە بلۆگەکانیان دانەدەخست، بەڵام دەستیان کرد بە ترساندن، ئازاردان و دەستبەسەرکردنی بەربڵاوی بلۆگ‌نووسان. بەهۆی ئەم کەشی سەرکوتەوە (بڕواننە راپۆرتی ماڵی ئازادی سەبارەت بە ئازادیی ئینتەرنێت لە میسر)، عەباس دەڵێ: «هەمیشە هەست دەکەم هەڕەشەم لەسەرە».


ئارت پڵەس Art+ دوو کاری هونەری نوێی گرافیتی لەسەر شەقامەکانی سلێمانی ئەنجام دا کە یەکێکیان لە گەڕەکی سەرچنارەو بە ناوی "هەسارە شینەکەما شاکارێکە نەوەک زبڵدان" و ئەوی تر لەسەر شەقامی مەلیک مەحمود. کە هەریەکێکیان پەیامێکی تایبەتی دەگەیەێت.\nئارت پڵەس ڕێکخراوێکی سەربەخۆییە لە ئێستادا نەبیل موسا وەک ژینگە پارێزێک و پارێزەری ئاوی بەشی سەروی ڕوباری دیجلە لە عێراق و سەفین موحەمەد وەک دیزاینەری گرافیت سەرپەرشتی دەکەن. پێکەوە کاری گرافیتی شەقام ئەنجام دەدەن و تێکەڵی دەکەن لەگەڵ بابەتە ژینگەیی و کۆمەڵایەتی و سیاسەت. لەم چەند کارەی سەرەتایاندا لە لایەن ڕۆژنامەی هاوڵاتی و پارێزەرانی ئاو لە عێراق و رێکخراوی سروشتی عێراقەوە هاوکاری کراون، بەڵام نەبیل باس لەوە دەکات کە دەیانەوێت کارەکانیان فراوانتر بکەن و پەیامی گەورەتر بە خەڵکی بگەیەنن لە ڕێگەی هونەری سەر شەقامەوە بۆ ئەمەش پێویستیان بە هاوکاری زیاتر دەبێت.\nیەکەم کاری گرافیتی ئەم هونەرمەندانە کە لەسەر شەقام ئەنجامیان داوە لە شەقامی شۆرشی شاری سلێمانی بوو، کۆنسێپتی کارەکە ئاماژە بە گیان لەدەست دانی پێشوەختی ٧ ملیۆن خەڵک دەدات کە ساڵانە بە هۆی پیس بونی ژینگەوە روودەدات.\nلەم کارەی دواتر کە لەسەر شەقامی مەلیک مەحمود ئەنجامیان دابوو نەبیل وتی، "لەم شوێنەدا بەهۆی دروستکردنی ئەندەر پاسەوە جادەکە تێکچووە و قەرەباڵغی پێوە دیارە لەبەرئەوە ویستمان شتێک بکەین کە خەڵکی بەهۆییەوە خێراییان کەم بکەنەوە لەم شوێنەدا بۆیە هەستاین بە دروستکردنی شەش دەربڕینی روخساری کە دەکرێت هەرکەسێک بەوێدا تێبپەڕێ هەست بکا کە خۆی لە یەکێک حاڵەتەکاندایە".\nنەبیل باسی لەوە کرد کە بۆ ئەو کارە مۆڵەتیان لەو کۆمپانیایە وەرگرتووە کە کاری ئەندەر پاسەکە دەکەن هەروەها قسەیان کردووە کە دوای تەواو بوونی پرۆژەکە کاری گرافیتی لەسەر دیواری ئەندەر پاسەکە بکەن.\n"هەسارە شینەکەمان شاکارێکە نەوەک زبڵدان" کارێکی تریانەو لەسەر دیواری ماڵێک لە گەڕەکی سەرچنار نزیک پاک سیتی ئەنجامیان داوە. کارەکە ئامەژە بۆ پاشەڕۆی خەڵکی و زێرابەکان یاخود نەوت دەکات کاتێ دەڕژێتە ناو ئاوی پاک و ئیتر زیندەوەرانی ناو ئەو ئاوە چیتر بەرگەی ئەو هەموو پیسییە ناگرن. لە کارەکەیاندا ماسی و کیسەڵێک پیشاندەدەن کە ئەو ئاوە پیسە بەجێدەهێڵن.\nنەبیل سەبارەت بەو کارە بە سولی ئۆن وێبی وت، "ئەو دیوارەی کارەکەمان لەسەر کردووە ١٠ مەتر بەرز و ١٥ مەتر پان بوو ئەمەش پێویستی بە سێ ئەسکەلە دەکرد بیدەین لە یەک کە سەرکێشیەک بوو بەڵام بەردەوام بوین و بە ماوەی مانگێک کارەکەمان تەواو کرد."


لە قەڵادزێ 15 تۆمەتبار دەستگیركران - تۆڕی میدیایی خەڵک\nلەسنووری شارۆچكەی پشدەر لەلایەن هێزەكانی ئاسایشەوە 15 تۆمەتبار بەپێی ماددەی هۆشبەر دەستگیركران و لەكاتی لێكۆڵینەوەشدا بەشێكیان دانیان بەتاوانەكیانیاندا ناوە.\nیاریدەدەرێتی ئاسایشی قەڵادزێ لە ڕاگەیەنراوێكدا ڕایگەیاند: لەدوو چالاكی جیاوازدا هێزەكانیان بەهاوكاری بنكەی ئاسایشی ژاراوە دوای وەرگرتنی ڕەزامەندی دادوەر 15 گومانلێكراو بەپێی ماددەى (١/١٤) و (٢/١٤) لە یاسای ماددە هۆشبەرەكان دەستگیر كران.\nهەندێ لەتۆمەتباران لەكاتی لێكۆڵینەوەدا دانیان ناوە بە تاوانەكانیاندا و لێكۆڵینەوە بەردەوامە و لەداهاتوودا ئەنجامی لێكۆڵینەوەكان دەخرێنەڕوو.\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتیی نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان سەر بە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئاسایشی هەولێر ڕایدەگەیەنێت، لە ڕێگەی هەولێر - كەلەك توانیویانە…\nخەڵك- سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتوو لە پەڕلەمانی كوردستان ڕایدەگەیەنێت، لە هەولێر و سلێمانی دیاردەی لەشفرۆشی و بارزگانیكردن بە ژنان و گواستنەوەی…\nخەڵك- بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ئاشكرای دەكات، كە تەرمی ژنێك گەیەنراوەتە نەخۆشخانە و تا ئێستتا هۆكاری مردنەكەی نەزانراوە. بەڕێوەبەرایەتی…\nخەڵك- بەڕێوبەرایەتی ئاسایشی ڕاپەڕین رایگەیاند،دەستگیركردنی سێ كەس بە تۆمەتی بەكارهێنان و دابەشكردنی ماددەی هۆشبەر ڕادەگەیەنێت. (زیاتر…)\n07 مارس 2021 11.03 pm\nخەڵك بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین ڕایدەگەیەنێت: بریندارێك گەیەندرایە نەخۆشخانە. كەمێك پێش ئێستا مێردمنداڵێك…


سه‌ربازه دیله‌کانی ئێران له به‌لوچستان ئازاد کران – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / ئێران / سه‌ربازه دیله‌کانی ئێران له به‌لوچستان ئازاد کران\nسه‌ربازه دیله‌کانی ئێران له به‌لوچستان ئازاد کران\nهه‌ینی 4 نیسان 2014\tئێران, هەواڵ 59 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nبه گوێره‌ی هه‌واڵێک که سه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆ هه‌ینی بڵاو بووه‌وه، سه‌ربازه به‌دیلگیراو‌ه‌کانی ئێران له لایه‌نگروپی ‘جهیشولعه‌دل’ه‌وه ئازاد کراون.ماڵپه‌ڕی ئه‌لعه‌ره‌بیه له هه‌واڵێکدا رایگه‌یاندووه عه‌بدولڕه‌ووف ریگی به‌رپرسی پێوه‌ندییه‌کانی جه‌یشولعه‌دل هه‌واڵی ئازادکردنی سه‌ربازه به‌دیلگیراوه‌کانی بۆ ئه‌و هه‌واڵنێرییه پشتڕاست کردووه‌ته‌وه.\nجه‌یشولعه‌دل ئازادکردنی ئه‌و دیلانه‌ی به په‌یامی ئاشتی‌و نیازپاکیی ناوبردووه که دوای زنجیره‌یه‌ک دانیشتن‌و راگۆڕینه‌وه له‌گه‌ڵ که‌سایه‌تییه سونییه‌کانی ناوچه‌ی به‌لوچستان هاته ئاراوه.\nله هه‌واڵه‌که‌دا هاتووه که له سه‌رله‌به‌یانیی ئه‌مڕۆوه ده‌نگی هێلی کۆپته‌ر له زاهدانه‌وه ده‌بیسرێت‌و ده‌نگۆی ئه‌وه له ئارادایه که مه‌وله‌وی عه‌بدولحه‌مید پێشنوێژی زاهدان بۆ وه‌رگرتنی دیله‌کان چووبێته شوێنی مه‌به‌ست.\nله هه‌واڵه‌که‌ی ماڵپه‌ڕی ئه‌لعه‌ره‌بیه‌دا ژماره‌ی ئازادکراوان 4که‌سه، به‌ڵام هه‌واڵده‌ریی جام جه‌م‌ی ئێران له هه‌واڵێک له‌و پێوه‌ندییه‌دا رایگه‌یاندووه که 5که‌سن. له لایه‌کی تره‌وه به وته‌ی ئه‌و هه‌واڵنێرییه‌و سه‌رچاوه ئێرانییه‌کانی تر ‘هه‌وڵه‌کانی کۆماری ئیسلامی بووه‌ته هۆی ئازادکردنی ئه‌و دیلانه’، ئه‌وه له حاڵێکدایه که ئه‌لعه‌ره‌بییه وه‌فدی سونییه به‌لوچه‌کانی به هۆکاری ئازادیی ئه‌و دیلانه ناو بردووه.\nشایانی باسه وێبلاگی سه‌ره‌کیی جه‌یشولعه‌دل هیچ هه‌واڵێکی له سه‌ر ئازادکرانی ئه‌و دیلانه بڵاو نه‌کردووه‌ته‌وه‌و سه‌رچاوه‌کان ئاماژه‌یان به پێگه‌ی هه‌واڵی ‘عه‌داڵه‌ت نیوز’ کردووه که هه‌واڵه‌کانی تایبه‌ت به سونیه‌كان له ئێران بڵاو ده‌کاته‌وه.\nجه‌یشولعه‌دل له رۆژی 17رێبه‌ندانی ساڵی پاره‌وه ئه‌و 5که‌سه‌ی له ناوچه‌ی سه‌راوان به دیل گرتبوو له به‌رامبه‌ردا داوای ئازادکردنی سه‌رجه‌م زیندانییه سونییه‌کانی کردبوو. تا ئێسته له شێوازی دانووستانه‌کان‌و به‌ڵێنه‌کانی وه‌فدی دانووستانکارری به‌لوچ له‌گه‌ڵ جه‌یشولعه‌دل هه‌واڵێک بڵاو نه‌بووه‌ته‌وه.\nهه‌ینی 4 نیسان 2014 لە 23:07\nئەوە بەو مانایە کە گروپێ وەکوو جەیشولعەدل زیاتر لە ڕژیمێک وەکوو کۆماری ئێران بۆ گیانی مرۆڤ بەیەخ دائەنێ.


رەزا شـوان: ئەردۆگان هەڕەشەی سەربازی لە رۆژئاوای کوردستان دەکات. – WTARIKURD\nرەزا شـوان: ئەردۆگان هەڕەشەی سەربازی لە رۆژئاوای کوردستان دەکات.\nئەردۆگان نکووڵی لە بوونی کێشەی کورد لە تورکیا دەکات. لە کاتێکدا، زیـاتر لە سەد ساڵە تورکیا بە دەم چـارەسەرنـەکـردنی کێشەی کوردەوە دەناڵـێنێ. نکـووڵی لە بوونی ( 25 ) ملیـۆن کـورد لە باکـووری کوردسـتان دەکـات. نـەک هـەر دان بە هـیچ مافـێکی سادەی کورد دا نانێت. بەڵکـو تا سەر ئێساق رقی لە کوردە و دژایەتی نەتـەوەی کورد دەکات لە هەر شوێنێکـدا بێت. کورد بـووە بە شــێرپەنجەی سـەر دڵی و لێی نابێـتەوە.\nبێێگومان ئەردۆگـانی دروستکەر و هـاوپەیمانی داعـشی تـیرۆریستە. دوای ئەوەی لە سـوریا و لیبیادا شکـستی هـێنا. نەشی تـوانی پەیـوەندییەکانی لەگەڵ وڵاتـانی عـەرەبیدا ئاسایی بکاتەوە. چونـکە دەوڵەتانی عـەرەبی خەریـکە لە دووڕووی و لە نیاز گەڵاوی ئەردۆگان تێبگەن، ئەوەش دەزانن کە ئەردۆگان سەرۆکی “اخوان الشیاطین”ە و لەگەڵ گورگـدا گوشـت دەخـوات و لەگـەڵ مەڕیشدا شـین ەکات.\nئەردۆگان دوای ئەوەی کە لەلایەن سەرۆک کۆماری ئەمریکا “جـۆ بایـدن” ەوە، ڕووی پـێ نـەدا و پێشـوازیی لێ نەکـرد و نە ویستی چـاوی پێبکەوێـت. سـەرۆکی رووسیاش\n“فـلادیـمێر پـۆتین” لە کـۆبـوونەوەی “سوتـشی” لە رووسیا. بە رووییەکی ساردەوە پێشـوازی لێکـرد. چونـکە باش لە دووڕوویی و نیـازگـڵاویی ئەردۆگان تێگەیشـتووە.\nبۆ ئەم مەبەستە و نیـازە گڵاوەیـان، ئەردۆگانی ناپیاو، جـگە لـەوەی کە لەشکـرێکی گەورەی دڕنـدەی بە تانـگ و تـۆپ و زرێپـۆش و فـرۆکەی جـەنگی و درۆن، ئامـادە کردووە. هەروەهـا جاشە ئیسلامییە بەکرێگـیراوەکانییشی لە بەرەی نوسـرە و داعـش لە سوریا. خستۆتە ئامادە باشی و چەکی نوێی بۆ ناردوون، تا لەگەڵ سوپای تورکیادا، پێـکەوە هـێڕش بکـەنـە سـەر رۆژئـاوای کوردسـتان. ئەردۆگـانی سیکـۆپـاتی، وەک هـێڕشەکانی پێشووتـری بە جاشەکانی و لەشکـرە ئامادەکـراوەکەی وتـووە: سـەر بۆ ئێـمە و تـاڵانی و دزی بـۆ ئێـوە. دەستـیـش لـە منـداڵی نـاو لانکـیشـیان مـەپـارێـزن. دەیەوێت سیاسەتی “زەوی سـووتـمـاک” لە رۆژئـاوای کوردستان دا ئەنـجـام بـدات.\nمەبەستم ئەوە نییە کە ترس بخەمە دڵی رۆڵە قارەمانەکانی گەلی کوردمان لە رۆژئاوای کوردستان. ئەوان باش لەم هەڕەشە و نیازگڵاوی و نامەردییانەی ئەردۆگانی خوێنڕێـژ تێگەیشتوون. هەموو خراپی و و تاوانێـکی قـێزەوەنیان لێـدەوەشــێتەوە. کۆمەڵکـوژی دێـرسـیم و ئاگـری و دۆڵی زیـلان و چەنـدین شـوێنی تـرمان لە باکـووری کوردستانـدا، لە بیرمان نەچـۆتەوە و لە بیرمان ناچـێتەوە. رۆژیـش نییە کە لە شاری “عـەفـرین”ی داگیرکراودا، چەنـدین تـاوانی کوشتن و رفـانـدن و پەلاماردن و بێسەر و شوێنکـردنی لاوانی کوردمان نەکەن ئەم بێڕەوشتانە هەموو تاوان و بێڕەوشتییەکیان لێدەوەشێتەوە.\nئەی حـیزبە ئیسلامییەکانی کوردستان. نیازتـان وابـوو، کە شەڕکەری کورد بـۆ غـەزە بنـێرن و لـە دژی ئیسرائیـل شەڕبـکەن. گـەر کەمـێک هـەسـت و هـاوبەسـتەبـوون و غـیرەتان هـەیە. شەڕکەرتـان بۆ رۆژئاوای کوردستان بنێرن. با شەڕی لە دژی تورکیا بـکەن. ئەگەر ئیسرائیـل بە داگـیرکەری فـەلـەسـتین دەزان ـ ئەگەرچی خـاکی ئیسرائیـل خاکی خۆیەتی ـ تـورکیاش داگـیرکەری کوردستانە. کوردسـتان خـاکی کوردە و تورکیـا بە کوشتن و وێـرانکردن داگـیری کردووە. دەزانـن و لەبیرتانە، کە مـەلا ئەردۆگـانییە رەگەزپەرستە بەکرێگیراوکان، لە کاتی داگیرکردنی شاری عەفـرین دا، لە وتـارەکـانی نوێـژی هـەینی مزگەوتەکانی ئیستەنبول و ئەنکەرەدا، فەتـوای ئەوەیان دا. گەر مار و دووپشکتان بینی مەیکـوژن، بەڵام گەر کوردتان بینی بیکـوژن. ئەی نەشتـان بینی کە سـەرۆکی رێکخـراوی حەمـاسی ئیسـلامی فـەلـەستیـنی “خـالیـد مەشـعـەل” بە بۆنـەی داگـیرکردنی شاری عەفـرینەوە پیرۆزبایی لە خوێنڕێـژ ئەردۆگان کرد و شاباشی کرد؟\nدرود بۆ رۆحی شاعـیری نەمر و نەتەوەیی کوردمان “فـایـق بێـکەس” کە دەڵـێت:\nسامانی وەستا بەکر: شکست ڕووداوە، هەڵسانەوە هونەرە.\nبەهرۆز جەعفەر: پەرلەمان بۆ کوردو سەرۆک کۆمار بۆ سووننە.


كه‌لتووری توندو تیژی – Denegkan\nكه‌لتووری توندو تیژی\nbyتاهیر\tAugust 9, 2010\tگشتی\nله ساڵی 2008 نووسه‌ری به‌لژیكی مارتن فان كریفلد كتێبێكی سه‌یری بڵاو كرده‌وه‌و له وه‌ر گێڕانه ئینگلیزیه‌كه‌ی ناو نیشانی كه لتووری جه‌نگی (The culture of war بۆ داندرا نووسه‌ر تیایدا پرسیارێكی خستبووه روو كه ئایا جه‌نگه‌كان بۆ ئه‌وه به‌رپابوونه به‌رده‌وام بن و تا هه‌تایه بمێننه‌وه ؟كه هه‌ر خۆیشی به‌به‌لێ وه‌ڵامی دابۆوه . له گه‌ڵ جیاوازی هۆكارو هانده‌ری جه‌نگه‌كان . به جیاوازی كات و شوێنه‌كانیان . وه جه‌نگه‌كان و گشت دیارده و هه‌ڵس و كه‌وته توندو تیژه‌كان . كه مێژووی مرۆڤایه‌تی به خۆیه‌وه‌ی بینیون,له سروشتی مرۆڤایه‌تی خۆی سه‌ریان هه‌ڵداوه . بۆیه جه‌نگ توخمێكی وه‌ستاوو به‌رده‌وامه له مێژووی مرۆڤایه‌تیدا . وه‌هاوشانی شارستانیه‌تی مرۆڤایه‌تیه له‌سه‌رجه‌م قۆناغه‌كانی په‌ره‌سه‌ندنیدا .\nوه‌سه‌رباری هه‌موو ئه‌و پێش كه‌وتن و گه‌شه كردنه‌ی كه شارستانیه‌ت به‌دی هێناوه . وه هه‌روه‌ها سه‌رباری هه‌موو ئه‌و دروشمانه‌ی ئاشتی . كه رێكخراوه نێو ده‌وڵه‌تیه‌كان به‌رزی ده‌كه‌نه‌وه و زۆربه‌ی هزرڤانانی جیهان داوای ده‌كه‌ن, سه‌ده‌ی بیسته‌م به قۆناغه زۆر توندو تیژه‌كانی مێژوو و هه‌ره خوێناویه‌كانی له قه‌ڵه‌م ده‌درێ , ئه‌وه‌نده‌ش به‌سه مرۆڤ به‌شێك له‌و كوشتارگه‌و وێرانكاری و له ناو بردنه مرۆییه بیر خۆی بێنێته‌وه . كه له ماوه‌ی هه‌ر دوو جه‌نگی جیهانیدا روویاندا .گشت ئه‌و كاره‌ساتانه‌ش هه‌ست به ناخۆشی كردن و بێزاری و نا ئومێدیه‌كیان لای خه‌ڵك دروست كرد . به‌وه‌ی كه تاكه بوونه‌وه‌رو ئاژه‌ڵی خاوه‌ن هۆشی گه‌ردوون مرۆڤه . له هه‌مان كاتتدا هه‌ر ئه‌و گیانله‌به‌ره‌ش ئاره‌زوو و ئاماده‌یی و توانای كوشتن و له‌ناو بردنی ژماره‌یه‌كی زۆری هاو شێوه‌كه‌ی خۆی هه‌یه . . به بێ ئه‌وه‌ی هه‌ست به ئازارو په‌شیمانی بكا . هۆكاره‌كانی په‌نا بردنه به‌ر توندو تیژ یش\nزۆرن. كه ده‌گه‌نه راده‌ی كوشتن و وێرانكاری . وه به پێی قۆناغه‌كان ده گۆڕێن . هه‌ر له ململا نێی سه‌ر رۆزی و خواردنه‌وه له كۆمه‌ڵگا زۆر دوا كه‌و توه‌كان . تا ده‌گاته كێشه‌ی موڵكداریه‌تی زه‌وی و سه‌رچاوه سروشتیه‌كان . وه ئاره‌زووی به تینی مرۆڤ بۆ خۆ سه‌پاندن و سه‌لماندنی خودی خۆی له‌سه‌ر كه‌سانی تردا . . وه گه‌یشتنه قۆناغی دژایه‌تی كردنی بیرو راو بۆ چوون و فه‌لسه‌فه‌و ئایدیۆلۆژیا و تێڕوانینه جیاوازه‌كان بۆ ژیان . به مجۆره به بێ ئه‌وه‌ی كه هۆكاره‌كان دواییان بێ . ره‌گه‌زی مرۆڤ یا مرۆڤی ژیر( Homo apiens ) له‌هه‌موو گیان له‌باڵاكانی دیكه توند و تیژ ترو دوژمنكار ترو شانازی به خۆوه كه‌ر تره له نێو هاو جۆره كانیدا . به تایبه‌تی له‌به‌رامبه‌ر مێینه‌دا هه‌ر چه‌نده نزیكترین جۆره گیانله‌به‌ره‌كان له ئاژه‌ڵ هه‌ندێك جۆره شه‌مبانزین .كه به بۆ نۆ بۆ ( Bonobo ). ئه‌و گیان له‌به‌ره به‌وه ناسراوه كه زۆر نه‌رم و نیانه و له توندو تیژی و به‌ریه‌ك كه‌وتن دوور ده‌كه‌وێته‌وه . جا له مامه‌ڵه كردن بێ له نێوان خۆیاندا یا له گه‌ڵ ئه‌وانی تردا . به راده‌یه‌ك كه له لای ئه‌نترۆ پۆلۆ جیه‌كان به( لایه‌نگرانی ئاشتی )ناسراوه .\nتوندو تیژی بۆ خۆشی :\nجاران ئه‌نجامدانی توندو تیژی و جه‌ورو سته‌م و ئازاردانی گیان له‌به‌ران له هه‌ندێك كۆمه‌ڵگادا . سه‌رچاوه‌ی كات به‌سه‌ر بردن و خۆشی خه‌ڵك بووه . وه‌كو ئه‌وه‌ی له زۆرانبازی گاكان له ئه‌سپانیا ده‌رده‌كه‌وێ . یا شه‌ڕه كه‌له‌شێر له هه‌ندێك له شانۆكانی پاریس چه‌ند نمایشێكی ( خۆسییان ) پێش كه‌ش ده‌كرد . كه تایبه‌ت بوو به ئازاردانی پشیله‌وه له‌و نمایشه‌ش ته‌لێك له بنمیچی شانۆكه ده‌هێنرایه خواره‌وه‌و له خواره‌وه پشیله‌یه‌كی زیندووی لێ ده‌به‌ستراو ئاگرێكی به هێزیش له ژێره‌وه بڵێسه‌ی ده‌داو ته‌له كه‌یان هێدی هێدی داده‌به‌زاند تا پشیله‌كه ده‌یزیراندو زیاتر راده‌ه‌چڵه‌كی و هه‌ڵده په‌ڕیه‌وه تا گیانی له ده‌ست ده‌داو ده بووه پارچه خه لوزێك . له به‌رامبه‌ریشدا جه‌ماوه‌ر ده‌ان دایه قاقای پێكه نین و هاوارو هوتاف لێدانیان شانۆكه‌ی پڕ ده‌كرده‌وه . كه‌واته توندو تیژی مرۆڤ هه‌ر ته‌نها له چوار چێوه‌ی ره‌وشتی مرۆڤ نیه له‌به‌رامبه‌ر مرۆڤی هاو ره‌گه‌زی . به‌ڵكو بۆ لایه‌نه‌كانی تریش په‌لو پۆ داوێ . بۆیه هه‌ندێك بۆ ئه‌وه ده‌چن ره‌گه‌زێكی سه‌ره‌كی بێ له پێكهاته‌ی بایالۆژی مرۆڤدا . ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ش به روونی له‌لایه‌ن كۆبوونه‌وه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی زاناكان ره‌ت كرایه‌وه . كه لێژنه‌ی نیشتیمانی ئه‌سپانی یۆنسكۆ له ساڵی 1986 له ئه‌شبیلیه سازی كردبوو . پاشان رێكخراوه‌كه له كۆ بوونه‌وه‌ی 25 ه‌مینی كۆنگره گشتیه‌كه‌ی له 16/11/1989 ته‌به‌نی كردبوو . له كۆ بوونه‌وه‌ی نێو ده‌وڵه‌تی زاناكان ئه‌و بیرۆكه‌یه ره‌ت كرایه‌وه كه ده‌ڵێ توندو تیژی مرۆیی رێكخراو مه‌سه‌له‌یه‌كه كه له رووی بایالۆژیه‌وه بڕیاری له‌سه‌ر دراوه . ئه‌و راگه‌یاندنه‌ش به چه‌ند بڕگه‌یه‌كی گرینگ و یه‌كلا كه‌ره‌وه صشت راست كرایه‌وه . كه پێی وایه له رووی زانستیه‌وه هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه ئه‌گه‌ر پێمان وابێ ئێمه ئاره‌زووی په‌لامار دان و شه‌ڕ هه‌ڵگیرسانمان له باب و باپیرانه‌وه بۆ ماوه‌ته‌وه. هه‌روه‌ها هه‌ڵه‌یه‌كی زانستیه ئه‌گه‌ر وای دابنێین كه‌وا جه‌نگ یا هه‌ر ره‌وشتێكی توندو تیژ مه‌سه‌له‌یه‌كی به‌رنامه رێژ كراوه له جیناتی سروشتی مرۆڤایه‌تیماندا . به هه‌مان شێوه هه‌ڵه‌یه‌كی زانستیه ئه‌گه‌ر بڵێین له كاتی پرۆسه‌ی پێش كه‌وتنی مرۆڤایه‌تیدا جیا له‌هه‌ر ره‌وشتێكی تر هه‌ڵبژاردنێكی سروشتی ره‌وشتی دوژمنكاریانه هه‌بووه . به هه‌مان شێوه هه‌ڵه‌یه‌كی زانستیه بڵێین هزرو مێشكی ئاده میزاد . هه‌ر به سروشتی هزرو مێشكێكی توندو تیژه ( Violent brains ) . له دواییدا هه‌مدیسان هه‌ڵه‌یه‌كی زانستیه بڵێین جه‌نگ له له غه‌ریزه‌وه‌یه . به بێ هیچ پاڵنه‌رێكی دیكه . سه‌ری هه‌ڵداوه‌و په‌یدا بووه .وه بڕیاره‌كانی كۆ بوونه‌وه‌كه كۆتایی هاتووه _ ئه‌گه‌ر جه‌نگ له له عه قلی خه‌ڵكه كانه‌وه ده‌ستی پێ كردبێ و سه‌رچاوه‌ی گرتبێ . ئه‌وه ئاشتیش به هه‌مان شێوه له عه قله‌وه بووه . ره‌گه‌زی مرۆڤیش ئه‌گه‌ر جه‌نگی داهێنابێ ئه‌وه توانیویه‌تی ئاشتیش دابهێنێ . وه لێپرسراویه تێكیش له ئه‌ستۆی هه‌موو یه كێكماندایه . هه‌روه‌ك فه‌یله سوفی ئه‌سپانی به ناو بانگ خۆزیه ئۆر تیگا ئای جاست ده‌ڵێ جه‌نگ غه‌ریزه نیه به‌ڵكو داهێنانه …………………\nبنه‌ما ساخته‌كانی رۆژئاوا :\nبه‌ڵام وا پێده‌چێ جیاوازیه‌كی گه‌وره له نێوان بنه ماكان و ڕێنمایی و بڕیاره‌كان و دروشمه تێوریه میسالیه‌كان و نێوان هه قیقه‌تی به‌رده‌ست و رێ و شوێنه واقیعیه‌كانی ژیانی رۆژانه‌دا هه‌بێ . چونكه سه‌رباری هه‌موو ئه‌وه‌ی گوتراوه‌و له‌وه‌ی له كۆ بوونه‌وه‌ی ئه‌شبیلیه له‌باره‌ی روو بونه‌وه‌ی توندو تیژی و كه‌لتووره‌كه‌ی باسی لێوه كرا كه ئه‌ركی سه‌ر شانی هه‌موو تاكێكه هه‌ر وه‌ها له رووی ئه‌خلا قیشه‌وه كۆ ده‌نگیه‌ك هه‌یه له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته هه‌یه . به‌ڵام واقیع به هه‌موو ئاسته كانیه‌وه پێچه‌وانه‌ی ئه‌و كۆ ده‌نگیه‌یه . باشترین به ڵگه‌ش ئه‌وه‌یه كه‌وا رۆژئاوای دیمو كراسی كه پشتگیری مافه‌كانی مرۆڤ ده‌كا . هه‌ر خۆی ده‌ستی به‌سه‌ر پیشه سازی و ناردنه ده‌ره‌وه‌ی چه‌كدا گر تووه‌و جه‌نگه وێرانكاریه‌كان به‌ر پا ده‌كا و زیان به مه‌ده‌نیه‌كان ده‌گه‌یه‌نێ و توندو تیژی ده‌روونی و كۆمه‌ڵایه‌تی (ئه‌گه‌ر فیزیكیش نه‌بێ ) له دژی دانیشتوانه كۆچ به‌رو راكردووه‌كانی وڵاتانی دیكه ئه‌نجام ده‌دا .ئه‌وه‌ی سه‌یریشه هه‌روه‌ك هه‌ندێك له نووسه‌ران بۆی چون كه‌وا ئابووریه‌ك ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر پیشه‌سازی چه‌ك دامه‌زرابێ . پێویستی به‌وه هه‌یه به دوای دوژمناندا بگه‌ڕێ بۆ ئه‌وه‌ی چه‌كه‌كه‌ی تیا به‌كار بهێنرێ و به كار به‌ری بۆ بدۆزێته‌وه . له‌به‌ر ئه‌وه ئه‌و وڵاتانه‌ی چه‌ك هه‌نارده ده‌كه‌ن هه‌ر خۆیان سه‌رچاوه‌ی توندو تیژی و تیرۆر و جه‌نگه‌كانن به‌ڕاده‌یه‌ك كه قۆناغی جه‌نگی سارد كۆتایی هات . ئه‌مه‌ریكا دوژمنێكی تازه‌ی دۆزیه‌وه و ناوی نا تیرۆر تاوه‌كو ئه‌و ئابووریه‌ی پێ چاڵاكتر بكا . به‌ڵكو له‌وه‌ش زیاتر و سه‌رباری هه‌ست كردنێكی گشتی به مه‌ترسیه‌كانی توندو تیژی له‌سه‌ر ژیانی كۆمه‌اَگا به گشتی و پێویستی رووبه‌رووبونه‌وه‌ی به هه‌موو شێوازێك . ته‌نانه‌ت به توندو تیژی پێچه‌وانه‌ش . ئه‌وه هه‌ندێك له هزر ڤانان پێیان وایه توندو تیژی لایه‌نێكی باشی هه‌یه كه ناكرێ پشت گوێ بخرێ و چاو پۆشی لێ بكرێ ئه‌ویش رۆڵی توندو تیژیه له دروست كردنی شارستانیه‌تی مرۆڤایه‌تی كه به هه‌مان شێوه توندو تیژی هه‌ڕه‌شه له بوونیشی ده‌كا . چونكه توندو تیژی له‌یه‌ك كاتتدا فاكته‌ری دروست كردن و تێكدانیشه . زۆر جاریش جه‌نگ و په‌لاماره‌كان بوونه‌ته مایه‌ی له ناو بردنی چه‌ندین جۆر له دوا كه‌و توویی و هێنانه كایه‌ی دیارده‌و سیسته‌می تازه‌ی شارستانی ترو پێش كه‌وتووتر . ئه‌گه‌ر مێژووی مرۆڤایه تیش پڕ بێ له توندو تیژی و كوشتن و خوێن . وه تا راده‌یه‌كی زۆر مێژوویه‌كی خوێناوی بێ , ئه‌وه ئه‌م توندو تیژیه هه‌میشه‌و هه‌رده‌م ئامرازو شێوازێك بووه . به‌ڵكو سترا تیژیه‌تێك بووه بۆ بڵاو كردنه‌وه‌ی شارستانیه‌ت . به‌ڵام واپێده‌چێ ئه‌و بیرو ڕایه بیانوویه‌ك بووبێ بۆ جمو جۆڵه كۆلۆ نیالیه‌كان.\nتوندو تیژی خێزانیش ده‌گرێته‌وه :\nوا دیاره بوارو دیارده‌و كرده‌كانیتوندو تیژی مه‌ودای جه‌نگ و تیرۆر تێده‌په‌ڕێنێ ئه‌گه‌رچی ئه‌و دوو بواره ئه‌وپه‌ڕی توندو تیژی و تێكدان و وێرانكاری و زیان پێ گه‌یاندن بن به كه‌سانی تر . له‌به‌ر ئه‌وه‌ی توندو تیژی ره‌وشتێكه كاریگه‌ری خراپی له‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌كانی نێوان مرۆڤه‌كان هه‌یه ئه‌گه‌رچی له‌و بوارانه‌شدا بێ كه لێیه‌وه دوورن . هه‌روه‌ك په‌یوه‌ندیه خێزانیه راسته‌وخۆو توندو یۆڵه‌كان . وه توندو تیژی خێزانیش له‌سه‌رانسه‌ری جیهاندا له‌به‌ر چه‌ندین هۆكار . كه ره‌نگبێ زۆر پوچ و كه‌میش بن . وه پێویست به په‌رماردان و توندو تیژی نه‌كات له فراوان بوون دایه .هه‌رچه‌نده ئه‌و توندو تیژیانه به خێزانیش ناو ده‌برێن به‌ڵام زۆر جار چه‌ند كێشه‌یه‌كی لێ ده‌كه‌وێته‌وه كه ته‌جاوزی چوار چێوه خێزانیه‌كه ده‌كاو پێویستی به‌ده‌ست تێوه‌ردانی ده‌زگاو و رێكخراوو دامه‌زراوی پسپۆڕی هه‌یه . ئه‌وه‌ش به‌ته‌واوی به‌سه‌ر توندو تیژی دژ به منداڵان ده‌چه‌سپێ .جا له چوار چێوه‌ی خێزان بێ یا له قوتابخانه یاخود له شه‌قامدا . ئه‌وه‌ش كێشه‌یه‌كه راپۆرتی كۆمیته‌ی جیهانی نه‌ته‌وه‌كان له‌باره‌ی توندو تیژی دژ به منداڵان باسی لێوه كردوه . هه‌روه‌ها به‌رنامه‌ی جیهانی مافه‌كانی مرۆڤ و په‌یمانی جیهانی 2001 /2010 ی كه‌لتوری ئاشتی ه ئه‌نجام نه‌دانی توندو تیژی له دژی منداڵان له جیهان ئاماژه‌یان پێكردوه . سه‌رباری ئه‌و كۆڕو كونگرانه‌ی كه یۆنسكۆ ئه‌نجامیان ده‌داگشت ئه‌وانه‌ش ئاماژه‌ن بۆ راده‌ی بڵاو بوونه‌وه و مه‌ترسی ئه‌و ره‌فتاره له‌سه‌ر ئاستی جیهاندا . گشت ئه‌و چاره‌سه‌رو كۆڕانه‌ش ته‌نها به چاودێری كردنی كرده‌وه‌كانی ته‌ندوتیژی فیزیقی و جه‌سته‌یی نه‌وه‌ستاون به‌ڵكو باسیان له كاریگه‌ریه‌كانی توندو تیژی كردوه له‌سه‌ر ته‌ندروستی عه‌قلی قوربانیه‌كان . به تایبه‌تی مناڵان و ئافره‌تان . هه‌روه‌ها باسیان له توندو تیژی ناراسته‌و خۆش كردوه . كه هه‌ره‌شه‌و گه‌ف و ریسوا كردن و جنێو دان ده‌گرێته‌وه هه‌روه‌ها ئه‌و توندو تیژیه‌ی كه‌هه‌ندێ گروپ و تۆمه‌ڵه‌ی تاوانباری ئه‌نجامی\nده‌ده‌ن ، وه‌توندو تیژی سێكسی و وێنه جیا جیا كانی ته‌نانه‌ت له‌چوارچێوه‌ی په‌یوه‌ندیه خێزانیه ره‌واكانیشدا. بڵاو بوونه‌وه‌ی توندوتیژیش له‌سه‌رئاستی جیهان وای لێده‌كاببێته جۆره ره‌وشتێك\nكه‌به‌خورتی خۆی به‌سه‌ر ژیانی رۆژانه‌ی ئاساییدا بسه پێنێ . سه‌رباری نه‌گونجانی له‌گه‌ڵ سیسته‌مه كار\nپێ كراوه‌كان . وه له‌گه‌ڵ ڕێساو نه‌ریته‌كان و به‌ها كه‌لتووریه گشتیه پیاده كراوو بۆماوه‌كان . به‌راده‌یه‌ك كه ببێته كه‌لتوورێكی لاوه‌كی تایبه‌ت كه باوه‌ڕی به پیاده كردنی هه‌موو جۆره په‌لامار دانێكی به‌رنامه بۆ داندراوی رێك و پێك بۆ سه‌ر مافه بنه ڕه‌تیه‌كانی مرۆڤ و ئازاردانی قه‌واره فیزیاوی و ده‌روونی و مه‌عنه‌ویه‌كه‌ی هه‌بێت . هه‌روه‌ها مرۆڤ له مافی هه‌ست كردن به ژیانێكی ئارام و سه‌ربه‌رز بێ به‌ش بكا . كه‌له‌سه‌ر بنه‌مای داد په‌روه‌ری و یه‌كسانی دامه‌زرابێ . زۆر جاریش وا هاتووه ئه‌و كه‌لتووره لاوه‌كیه . واته كه‌لتووری توندو تیژی وه‌كو كاردانه‌وه‌یه‌ك بۆ بارو دۆخی خراپ په‌یدا ببێ . كه هه‌ندێك له توێژه‌ره‌كانی كۆمه‌ڵگا هه‌ن پێی نیگه‌رانن و به هۆیه‌وه هه‌ست به سه‌ختی ژیان و دووچار بوونی زوڵم و به په‌راوێزكردن ده‌كه‌ن . جا به هۆی هه‌ژاری و بێكاری و گه‌نده‌ڵیه‌وه بێ یا جیا وازیه كۆمه‌ڵا یه‌تیه زه‌قه‌كان . واته توندو تیژی له دایك بووی ناڕێكی و لێك ترازانی كۆمه‌ڵایه‌تیه . له هه‌مان كاتتدا جۆرێكه له یاخی بوون له‌سه‌ر ئه‌و بارو دۆخانه‌و به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی ده‌سته‌ڵاتی كۆمه‌ڵگا كه ئه‌و بارو دۆخه قبوڵ ده‌كا . به‌لچكو له زۆر حاڵه‌تتدا شه‌رعیه‌ته‌كه‌شی خۆشی له‌و بارو دۆخه وه‌ر ده‌گرێ .\nتوندو تیژی له دایك بووی میدیایه:\nیارمه‌تی دانی چه‌سپاندنی ئه‌و كه‌لتووره لاوه‌كیه بۆ به‌رده‌وام بوون و ته‌شه‌نه‌كردنی له‌سه‌ر ئاستێكی فراواندا .یه‌كێكه له‌و رۆڵه سیلبیانه‌ی كه هۆكاره جیاجیاكانی راگه‌یاندن ده‌یگێڕن . ئه‌ویش به بڵاو كردنه‌وه‌ی رووداوه‌كانی توندو تیژی به وێنه‌یه‌ك كه گه‌مه له گه‌ڵ خه‌یاڵ بكا . وه‌به خش كردنی ئه‌و به‌رنامانه‌ی كه شێوازی توندو تیژی و وروژاندنیان به‌سه‌ردا زاڵه . وه هانی لاوه‌كان ده‌دا لاسایی بكه‌نه‌وه و له ژیانی رۆژانه‌یان و له مامه‌ڵه كردنیان له گه‌ڵ كه‌سانی تر بیكه‌نه نموونه‌و شوێنی بكه‌ون . بۆ نموونه ئه‌و توندو تیژیه‌ی كه‌له‌سه‌ر شاشه‌ی ( tv ) نیشان ده‌درێ زۆر به ئاسانی ده‌كرێ بۆ كرده‌ی هاو شێوه له واقیعی ژیاندا ته‌رجه‌مه بكرێ . هه‌ندێك ئاماریش ئاماژه به‌وه بكه‌ن كه‌وا نزیكه‌ی 50% ی تاوانه‌كانی كوشتن . كه ده‌كاته 25 هه‌زار حاڵه‌تی ساڵانه له ویلایه‌ته یه‌كگر تووه‌كان بۆ كاریگه‌ری ته‌له فزیۆن ده‌گه‌ڕێته‌وه . مه‌سه‌له‌كه‌ش به هیچ حاڵه‌تێك مه‌سه‌له‌ی ژماره‌و نمره‌كان نیه . به‌ڵكو مه‌سه‌له‌ی كاریگه‌ری زه‌یینی ره‌وشتی تاوانكاریه له‌سه‌ر خه‌ڵك و هاندانی په‌نا بردنه بۆ ته‌ندو تیژی و كوشتن وه‌كو چاره‌سه‌رێك بۆ كێشه‌كان . به‌ڵكو ته‌نانه‌ت بۆ خۆ هه‌ڵكێشان و سه‌لماندنی خودی مرۆڤه‌كه . خه‌ڵكیش له كه‌لتووری توندو تیژیدا هه‌میشه له كاره‌كانیاندا به په‌له‌ن و حه‌ز له گوێ پێ نه‌دان و پاڵنان و رووبه روو بونه‌وه ده‌كه ن و ئه‌وه‌ش به مافێكی خۆیان ده‌زانن . چونكه توندو تیژی له‌لای ئه‌وان یه‌كێكه له و به‌هایانه‌ی كه خاوه‌نه‌كه‌ی به‌رز ده‌كاته‌وه . ده‌ست لێ هه‌ڵگرتنیشی گله‌یی ته‌نانه‌ت شه‌رمه‌زاری بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی دێنێ . گشت ئه‌وانه پرسیاری ئه‌وه ده‌ورو ژێنن ده‌بێ حاڵمان له ئاینده‌دا چۆن بێ . وه ئایا ژیان ده‌بێته دیلی شێوازه جیا جیا كانی كرده‌وه توندو تیژه‌كان. كه زۆر جار ده‌بنه هۆی كوشتن و كاولكاری ؟؟\nزۆربه‌ی بۆ چوونه‌كان په‌رده له‌سه‌ر پله‌یه‌كی به‌رزی ره‌شبینی لاده‌ده‌ن و پێی وایه كه‌وا توندو تیژی بۆ ئه‌وه نه‌هاتووه ته‌نها بمێنێته‌وه . به ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی به هۆی ئه‌و گۆڕانكاریه خێرایانه‌ی كه جیهان به خۆیه‌وه‌ی ده‌بینێ وه یارمه‌تی لێكترازانی په‌یوه‌ندیه كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ده‌دا ,كوشنده‌ترو ته‌شه‌نه‌كردوو تر ده‌بێ , بۆیه هه‌ر بۆ نموونه فه‌یله سووفی به‌ریتانی كارل پۆپه‌ر ده‌ڵێ زۆر كه‌س له‌سه‌رانسه‌ری جیهان رقیان له توندو تیژی ده‌بێته‌وه‌و ئاواتی ئه‌وه ده‌خوازن ئه‌گه‌ر له توانایاندا هه‌بێ به‌ته‌واوی به‌سه‌ر هه‌موو وێنه‌و جۆره‌كانیدا زاڵ بن , نه‌وه‌ك هه‌ر جه‌نگه‌كان نه‌هێڵن كه به لوتكه‌ی توندو تیژی دژ به مرۆڤایه‌تی به گشتی داده‌نرێن . وه پێی وایه هیوایه‌كی زۆر بۆ هێنانه دی ئه‌وه له ئارادایه ئه‌ویش له رێگای ئه‌و هه‌وڵه راست گۆیانه‌ی كه رێكخراوو ده‌سته په‌یوه‌ندی داره‌كان به ئاینده‌ی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی ده‌یده‌ن . كه‌له‌سه‌ر داد په‌روه‌ری و ئاشتی وه‌ستابێ . به‌ڵام له هه‌مان كاتتدا دان به‌وه‌دا ده‌نێ كه‌وا ئه‌و هه‌وڵانه هه‌میشه به‌سه‌رنه‌كه‌وتن و پاشه كشێ كردن كۆتاییان دێ . وه(سه‌رده‌می توندو تیژی ) كه دوو جونگی جیهانی به خۆوه بینی . پاشان زیاد بوونی توندو تیژی به تاك و به كۆمه‌ڵ له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌كان هێشتا كۆتاییان نه‌هاتووه . به‌ڵكو وا پێده‌چێ له زیاد بوونێكی به‌رده‌وام دابێ و چه‌ند شێوه‌یه‌ك بگرێته خۆی كه پێشتر نه‌ناسراو بوون . به‌ڵام هه‌ندێكی تر هه‌ن پێیان وایه بارو دۆخه‌كه به‌م راده‌یه خراپ نیه . چونكه هێشتا چه‌ند هێزێكی تر هه‌ن دژی توندو تیژین و له توانایاندا هه‌یه ئه‌گه‌ر به‌راستی ئاراسته بكرێن و سوودیان لێ وه‌ر بگیرێ سه‌ر كه‌وتووتر بن . له‌و هێزانه‌ش گرینگی دانی ئێستا له‌سه‌رانسه‌ری جیهان به فێركردن كه په‌ره به هوشیاری كێشه‌كانی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تی و به‌های مرۆڤ به خودی خۆی و مانای مرۆڤایه‌تی و ماف و ئه‌ركه سه‌پێنراوه‌كانی سه‌ر تاك . له‌گه‌ڵ په‌ره پێدانی هه‌ست كردن به هاووڵاتی بوون و زاڵ بوون به‌سه‌ر تێروانینه ئه‌تنی و ئاینیه‌كان . سه‌رباری بوژاندنه‌وه‌و ناسینی چه‌مكی كۆمه‌ڵگای گه‌ردوونی و هاو نیشتیمانی گه‌ردوونی …..\nپێشینانمان توند و تیژ تر بوونه::\nبۆ چوونێكی دیكه هه‌یه پێی وایه كه‌وا تازه كردنه‌وه‌و سیسته‌مه كه‌لتووریه‌كانی بوونه‌ته هۆی به‌رز كردنه‌وه‌ی هه‌سته مرۆییه‌كان . به‌ڵكو پێشینانمان به‌درێژایی چه‌رخه‌كان زۆر له نه‌وه‌ی ئێستا توند و تیژ تر و دوژمنكار تر و سه‌ر سه‌خت تر بوونه . وه‌سه‌ر ده‌می ئێستامان باشترین قۆناغه‌كانی مێژووی مرۆڤایه‌تیه له رووی ئارامی و ئاشتیه‌وه . سه‌رباری گشت ئه‌وه‌ی له جه‌نگ و ده‌ست درێژی و پێشێلكاریه تاك و به كۆمه‌ڵ و نێو ده‌وڵه‌تیه‌كان بینراوه‌و ده‌بینرێ , یا ئه‌وه‌ی له ده‌رچوون له به‌هاو نه‌ریته‌كاندا به‌ر چاو ده‌كه‌وێ . له لێكۆ ڵینه‌وه‌یه‌كدا كه مامۆستای زانستی تاوانكاری مانویل ئایزنه‌ر له ژماره‌یه‌كی زۆر له لادێكانی چه‌ندین وڵاتتدا ئه‌نجامی دابوو . بۆی ده‌ركه‌وتبوو كه‌وا رێژه‌كانی كوشتن له ئه‌وروپا له‌سه‌د حاڵه‌ت بۆ سه‌د هه‌زار كه‌س له دانیشتوان له ساڵێكدا له‌سه‌ده‌كانی ناوه‌راست . بۆ ته‌نها یه‌ك حاڵه‌ت بۆ هه‌مان ژماره‌ی دانیشتوان له سه‌رده‌می ئێستامان كه‌م بۆته‌وه . هه‌روه‌ها پاشه كشێ كردنێكی به‌رچاو له ژماره‌ی كوژراوان له جه‌نگه ئه‌تنی و شوچڕش و كوده‌تا سه‌ربازیه‌كان هه‌بووه . به‌ڵام ئایا مرۆڤه‌كان سه‌رباری گشت ئه‌و فاكته‌ره پۆزه‌تیفانه ده‌توانن ره‌وشت و كرده‌وه و هزره‌كانی خۆیان به ئاسانی و ساده‌یی و به خێراییه‌كی داواكراو بگۆڕن؟؟؟ مه‌سه‌له‌كه به‌هه‌رحاڵ پێویستی به هه‌ولێكی زیاتر هه‌یه . بۆ گۆ‌وڕینی بارو دۆخی خراپ له زۆربه‌ی ولاتانی جیهاندا . كه به‌راستی مایه‌ی نائومێدی و رووخانن وه پاڵنه‌ری یاخی بوون و په‌نا بردنن بۆ خوێن . وه‌كو جیاوازی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری , ون بوونی پێشه‌نگێكی بوێرو پێشه‌نگ . خراپ به‌كار هێنانی ده‌سته‌ڵات . ده‌ست گرتن به چاره نووسی ئه‌وانی تر و به‌هه‌ده‌ر بردنی مرۆڤایه‌تیان و كه‌م كردنه‌وه‌ی هه‌ست كردن به‌سه‌روه‌ری تاك و چه‌ندان هه‌ڵه‌ی دیكه له په‌یوه‌ندیه مرۆییه‌كان . هه‌روه‌ها پێویسته هه‌وڵی زیاتری دیكه بدرێ بۆ گۆڕین و هه‌موار كردن و راست كردنه‌وه‌ی كه‌لتووری توندو تیژی نه‌وه‌ك زاڵ بوون به‌سه‌ریدا . ئه‌ویش له‌به‌ر مه‌حاڵی ئه‌و خۆزگه‌یه , به‌هۆی سروشتی كۆمه‌ڵگای مرۆیی وپه‌یوه‌ندیه‌كانی نێوان مرۆڤه‌كان . چونكه گۆڕینی كه‌لتوورێكی چه‌سپاو ئه‌گه‌ر لاوه‌كی و ره‌ت كراوه‌ش بێ له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵگای نیشتیمانی و نه‌ته‌وه‌ییه‌وه .بۆ ئه‌وه‌ی چه‌مك و به‌های تر جێگای بگرێته‌وه . پێویستی به‌چه‌ندین ده‌یه هه‌یه , چونكه لایه‌نێكی گه‌وره‌ی هه‌ر كه‌لتوورێك په‌یوه‌سته به‌و به‌هاو بنه مایانه‌ی كه ئه‌و په‌یوه‌ندی و ره‌وشتانه رێك ده‌خه‌ن .كه خه‌ڵكی سه‌ربه‌و كه‌لتووره باوه‌ڕیان پێی هه‌یه . ئه‌گه‌ر كه‌سانێكیش هه‌بن پێیان وابێ كه‌وا كه‌لتوور ده‌ست كردێكی مرۆییه . ئه‌وه له‌به‌رامبه‌ردا هه‌ن پێیان وایه كه‌لتوور مرۆڤ دروست ده‌كاو ره‌وشت و په‌یوه‌ندیه‌كانی و بۆ چوونی بۆ خۆی و بۆ جیهان پێك ده‌هێنێ .\nچونكه په‌یوه‌ندی نێوان دووكه‌س په‌یوه‌ندیه‌كی كار لێككردن و كار لێككراوی به‌رامبه‌ره‌و قبوڵ كردنی كه‌لتوورو مل كه‌چ كردن بۆ بنه ماكان و پێوه‌رو به‌هاكانی پرۆسه‌یه‌كی په‌روه‌رده‌یی دوورو درێژو ئاڵۆزه . له په‌یوه‌ندی دایك به كۆرپه‌كه‌ی ده‌ست پێ ده‌كات . پاشان بارو دۆخی كۆمه‌ڵگاو رووداوو مێژووه‌كه‌ی ده‌گرێته‌وه . ئینجا چاودێری و چه‌سپاندن و ره‌گ داكوتانی , به‌راده‌یه‌ك ببێته ره‌فتارێكی قبوڵكراو له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵه‌یه‌كی كه‌لتووریه‌وه . وه‌ده‌كرێ قه‌ڵاچۆكردنی توندو تیژی و رێگه گرتن له بڵاو بوونه‌وه‌ی و كه‌م كردنه‌وه‌ی كاریگه‌ریه‌كه‌ی . نه‌وه‌ك به‌سه‌ر زاڵ بوونی یه‌كجاره‌كی . په‌نا بۆ یاسادانان و دارشتنی یاساكان ببرێ .به‌ڵام سه‌ركه‌وتووترین شێواز بۆ له‌ناو بردنی توندو تیژی جۆری ئه‌و په‌روه‌رده‌و فێركردن و پێگه‌یاندنه كۆمه‌ڵایه‌تیه یه كه تاك به درێژایی ته‌مه‌نیپێویستی پێی ده‌بێ , له‌گه‌ڵ ئه‌و كاریگه‌ریه كه‌لتووریانه‌ی كه دووچاری ده‌بێ .به‌تایبه‌تی له‌لایه‌ن هۆكاره‌كانی راگه‌یاندنه‌وه .چونكه ته‌نها متمانه كردنه سه‌ر یاساو یاسا دانان نابێته هۆی نه‌مانی توندو تیژی به‌ته‌واوه‌تی به‌ڵكو به پێچه‌وانه‌وه ده‌بێته هۆی په‌یداكردنی ئاره‌زووی به‌ره‌نگا ربونه‌وه. وه‌كو به‌ڵگه‌یه‌ك له‌سه‌ر بوونی له گۆڕه پانه‌كه‌و سه‌لماندنی خۆی . به‌تایبه‌تی زۆربه‌ی رووداوه‌كانی توندو تیژی ئێستا شێوازێكی به كۆمه‌ڵی وه‌ر گرتووه كه مه‌به‌ستی وایه شه‌قامی گشتی شاره گه‌وره‌كان كۆنتروڵ بكا . بۆیه له‌ناو بردنی توندو تیژی هه‌رگیز نایه‌ته دی ( ئه‌گه‌ر بێته دی ) ته‌نها له رێگای هوشیاریه‌كی دوورو درێژی رۆشن گه‌رو ئامانجدار دا ده‌بێ . كه په‌نا ده‌باته به‌ر دایالۆگ به‌مه‌به‌ستی گه‌یشتن به جۆرێك له گونجان و تێگه‌یشتن و لێك نزیك بوونه‌وه و له‌به‌ر چاو گرتنی ئه‌رك و مافه‌كان . وه وا پێ ده‌چێ ده‌رك كردنێكی گشتی بۆ ئه‌و ئاراسته‌یه هه‌بێ كه ده‌بێته‌هۆی ده‌ركه‌وتنی كۆمه‌ڵگایه‌كی ئارامو ئاشتی تر . سه‌رباری ئه‌و گومانانه‌ی كه مارتن فان كریفلد له‌م باره‌یه‌وه هه‌یه‌تی………….\nد.ئه‌حمه‌د ئه‌بو زه‌ید و: تاهیر عو سمان\nسه‌رچاوه / سایتی گۆڤاری العربی كوه‌یتی\nPrevious تا گه‌یشتنه‌وه‌ت دڵم له‌سه‌ر خۆم داده‌خه‌م\nNext مرۆڤدۆستی یان به‌رژه‌وه‌ندیی، كامیان سه‌نگی مه‌حه‌كن لای رۆژئاواییه‌كان؟


كورد له‌نێوان عه‌ره‌بی شیعه و سوننه‌دا\nئه‌وه‌یه كورده‌كان به‌ئاسانتر و باشتر له‌گه‌ڵ شیعه‌كاندا به‌جۆرێك سازانی سیاسی ئه‌گه‌ن. ڕۆژ به ڕۆژ ئه‌و ڕاستیه ده‌رئه‌كه‌وێت كه هێزی سوننه‌ی عه‌ره‌بی ناتوانێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ك په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌ندروست له‌گه‌ڵ هێزه كوردییه‌كاندا به‌رپاربكات و هه‌رچییه‌كیش به‌م ئاراسته‌یه ئه‌یڵێت و ئه‌نجامی ئه‌دات، ته‌نها مامه‌ڵه‌یه‌كی كاتی و ڕاگوزه‌ره. هێڵی ستراتیژی عه‌ره‌بی سوننه دژایه‌تیه‌كی به‌رده‌وامی خواست و ئامانجه‌كانی كورده و هه‌ر باجێكیش به هێزه كوردییه‌كانی بدات، جگه له تاكتیكێكی سیاسی و وه‌ختی بۆ ڕاییكردنی دۆخه‌كه، هیچ شتێكی تر نییه. عه‌ره‌بی سوننه، كوردی بۆ هه‌رس ناكرێت و له بنه‌ڕه‌ته‌وه ئه‌م پێكهاته‌یه نه به عیراقی و نه به نه‌ته‌وه‌یه‌كی خاوه‌ن ماف ئه‌زانێت. هه‌ر سیاسیه‌كی كوردیش به‌مشێوه‌یه به‌رچاوی به‌رامبه‌ر به‌م هێزه سیاسیه‌ی عیراق ڕوون نه‌بێت، گه‌مه به‌چاره‌نووسی كورد و كۆی ئه‌و مافانه ده‌كات كه پاش خه‌باتێكی دوور و درێژ و ئازارێكی زۆر و قوربانیه‌كی زۆرتر به‌ده‌ستهاتووه. سوننه‌كان هه‌رگیز له خه‌تی ئێمه‌دا نه‌بوون و نین و ئه‌وپه‌ڕی ساویلكه‌یی سیاسیشه به‌هه‌ندێك وته‌ی شیرین و موجامه‌له‌ی بێ مانای هه‌ندێك له سه‌ركرده‌كانی ئه‌م ته‌وژمه هه‌ڵخه‌ڵه‌تێین.\nئه‌وه‌نده به‌سه بڵێن له‌هه‌موو ساته‌وه‌خته گرنگه‌كانی سیاسه‌تی عیراقیدا و له‌هه‌موو ئه‌و بڕیاره چاره‌نووسسازانه‌دا كه نه‌خشه‌ی ڕیزبه‌ندی سیاسی و ته‌نانه‌ت ڕێكخستنی سیاسی داهاتووی عیراق ده‌ستنیشان ئه‌كات، عه‌ره‌بی سوننه به‌درێژایی خه‌ت و بێسڵه‌مینه‌وه دژمان بوون و دژمان وه‌ستاون. ئه‌وه‌نده به‌سه بڵێین به‌شی زۆری ڕه‌خنه‌كانی ئه‌م هێزه له ده‌ستووری عیراق، په‌یوه‌ندی به‌و مافانه‌وه هه‌یه كه به كوردستان و خه‌ڵكی كورد دراوه. ئه‌وان زمانی كوردی به‌فه‌رمی ناناسن ته‌نها له شاره‌كانی خۆماندا نه‌بێت، بوونی ئێمه به‌گرنگ نازانن و پێیانوایه عیراق به‌شێكه له نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌ب، ده‌سه‌ڵاته‌كانی هه‌رێمی كوردستانیان بۆ هه‌رس ناكرێت و بیر له ده‌وڵه‌تێكی مه‌ركه‌زی به‌هێز ئه‌كه‌نه‌وه. به‌هێز نه‌ك بۆ پاراستنی هه‌یبه‌تی عیراق وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی گرنگی ناوچه‌كه، به‌ڵكو به‌هێز بۆ سه‌ركوتكردنی هێزه‌كانی ناوخۆی و سه‌ندنه‌وه‌ی زۆرترین ئه‌و ده‌سه‌ڵات و مافانه‌ی پاش مێژووییه‌كی خوێناوی به‌ده‌ستیانهێناوه. عه‌ره‌بی سوننه به‌درێژایی ناحه‌زێكی به‌رده‌وامی ئێمه بووه. ته‌نانه‌ت له‌و كاته‌شدا كه ناكۆكی له‌گه‌ڵ شیعه‌كاندا گه‌یشتبووه چڵه‌پۆپه‌ی خۆی، زه‌ڕه‌یه‌ك سازشی له‌گه‌ڵ هێزه كوردییه‌كان نه‌كرد، بۆئه‌وه‌ی لانیكه‌م له‌م ململانێیه‌دا شتێك پشتگیری بكات. ئه‌م هێزه نه كورد به عیراقی ئه‌زانێت و نه له‌بنه‌ڕه‌ته‌وه وه‌ك موسڵمانێكی سوننی سه‌یری ئه‌كات. هه‌م گومانیان له عیراقیبوونمان هه‌یه، هه‌م ته‌نانه‌ت له ئیسلامبوونیشمان. كه‌س به‌قه‌ت ڕاگه‌یاندنی ئه‌م ته‌وژمه به‌رده‌وام ئه‌و درۆیه وه‌ك توتی ناڵێته‌وه كه هه‌رێمی كوردستان لانكه‌ی جوله‌كه و ئیسرائیل و سه‌هوینیزمی جیهانین. كه‌س هێنده‌ی ئه‌م ته‌وژمه شۆڤێنیه‌ت و عه‌نجه‌هیه‌ت و خۆبه‌زلزانی كوێری نه‌كردووه له‌و هاوكێشه تازانه‌ی له عیراقی دوای ڕووخانی به‌عسدا دروستبوون. كه‌سیش هێنده‌ی ئه‌م هێزه به‌ئاشكرا و له‌لایه‌ن چه‌ندان ده‌نگه‌وه دژایه‌تی و دوژمنایه‌تی خۆیان بۆ كورد ڕانه‌گه‌یاندووه. كار گه‌یشته‌وه ئه‌وه‌ی ئه‌بوڕیشه به‌ئاشكرا داوای ده‌ركردنی كورد بكات و بانگه‌شه بۆ یه‌كێتی عه‌ره‌بی سوننه و شیعه بكات دژی كورد، بگره ناكۆكی نێوان شیعه و سوننه‌ی عه‌ره‌بی به‌سه‌ر كورددا بێنێت و به‌هۆكاری سه‌ره‌كی دروستكردنی ئه‌م ناكۆكیه‌ی بزانێت. عه‌ره‌بی سوننه دۆستی ئێمه نین و تا پێیان بكرێت و به‌ئاشكرا‌و به‌شاراوه نه‌ك دژایه‌تی، به‌ڵكو دژایه‌تیمان ئه‌كه‌ن. ئه‌مه‌ش خۆی بێ هۆ نییه. عه‌ره‌بی سوننه‌ی عیراق لانكه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له‌دایكبوونی ناسیۆنالیزمی توندڕه‌وی عه‌ره‌بی بووه، به‌هه‌موو ئه‌و كولتووره شۆڤێنی و خۆ به‌شت زانیه‌وه كه ئه‌م ناسێرنالیزمه به‌رهه‌می هێناوه. ئه‌و سیاسیانه‌ش یه‌كجار ساویلكه‌ن وابزانن ئه‌كرێت و ئه‌بێت له ماوه‌یه‌كی نزیكدا ئه‌م پێكهاته‌یه‌ی عیراق له‌و هه‌موو ساڵانه‌ی په‌روه‌رده‌ی به‌عس و ناسیۆنالیزمی عه‌ره‌بی پاك بێَته‌وه. ئه‌وه‌ی به ده‌یان ساڵ له په‌روه‌رده و ڕۆشنبیری و كلتوور دروستكراوه، به گۆڕانێكی خێرای سیاسی و ئاڵوگۆڕێكی خێرایی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ناگۆڕێت. خێرایی گۆڕانی نه‌خشه‌ی سیاسی، هه‌مان خێرایی گۆڕینی كلتوور و ڕۆشنبیری نییه. ساویلكه‌یشه وابزانین نه‌خشه‌ی هێزه سیاسییه‌كان و هاوكێشه‌كانی ده‌سه‌ڵات به‌ته‌نها به‌سه بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م شتانه به‌خێرایی بگۆڕین. عه‌ره‌بی سوننه تاماوه‌یه‌كه درێژ و نه‌زانراو، یه‌كێك له نه‌یار و ناحه‌زه سه‌ره‌كیه‌كانی كورد ئه‌بێت. هه‌ر سیاسیه‌كی كوردیش ئه‌م ڕاسته‌یه له‌به‌رچاو نه‌گرێت، هه‌م گه‌مه به چاره‌نووسی كورد، هه‌م به‌ده‌ستكه‌وته‌كانی ئه‌كات.\nدیاره ئه‌م قسانه هه‌رگیز به‌مانای ئه‌وه نییه ئێمه ئه‌م پێكهاته‌یه فه‌رامۆش بكه‌ین و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ نه‌كه‌ین، به‌مانای ئه‌وه‌ش نییه بكه‌وینه دژایه‌تیان و هه‌رچیه‌كیان ویست دژی ڕابووه‌ستین. گه‌ر كارێكی وا بكه‌ین، ئه‌وا ئێمه‌ش هیچ جیاوازییه‌كمان له‌گه‌ڵ ئه‌واندا نامێنێت. بۆ ئێمه هه‌میشه ئه‌وه گرنگه به‌درێژایی خه‌ت به‌رگری له مافی هه‌موو كه‌سێك بكه‌ین، ته‌نانه‌ت به‌وانه‌شه‌وه كه نه‌یار و دوژمنی ژێر په‌رده‌مانن. بۆ ئێمه گرنگه هه‌میشه ئه‌و هێزه سیاسییه‌بین كه به‌رگری له ماف ئه‌كات به‌ده‌رله‌وه‌ی ئه‌و مافه هی كێیه و كێ سوودی لێ ئه‌بینێت، به‌ڵام به‌رگریكردن له ماف شتێكه و هاوپه‌یمانێَتی شتێكی تر. نووسه‌ری ئه‌م دێڕانه هه‌ر ئه‌و كاته‌ی دوو هێزه سه‌ره‌كیه‌كه‌ی كوردستان جۆرێك له هاوپه‌یمانێتیان له‌گه‌ڵ تارق هاشمی له دوكان ئیمزاكرد، له گۆشه‌یه‌كدا ڕای خۆی به ڕاشكاوی وت و ئه‌و هاوپه‌یمانیتیه‌ی به‌هه‌ڵه‌یه‌كی سیاسی دانا. سوننه‌كان هاوپه‌یمانی ئێمه نین و هیچ هێزێكیش پێویست ناكات ئه‌م مژده بێ مانانه‌یان پێ ڕابگه‌یه‌نێت. من بڕوام وایه له عیراقدا هه‌ڵه‌یه‌كی سیاسی گه‌وره ئه‌كه‌ین بمانه‌وێت جۆرێك له په‌یوه‌ندی هاوسه‌نگ له‌نێوان شیعه و سوننه‌دا دروستبكه‌ین، كه ئه‌میان فشاری هێنا، په‌نا بۆ ئه‌ویان به‌رین و كه ئه‌ویشیان فشاری كرد، ڕووبكه‌ینه ئه‌وی دیان. هه‌ست ئه‌كه‌م ئه‌مجۆره سیاسه‌ته یه‌كجار هه‌ڵه بێت و له ده‌رئه‌نجامه كۆتاییه‌كانیدا به‌زیانێكی گه‌وره هه‌م بۆ وێنه‌ی ئێمه له عیراق و هه‌م بۆ خودی خۆمان بگه‌ڕێته‌وه.\nئه‌وه‌شی له‌دوای ڤیتۆكه‌ی هاشمیه‌وه ڕوویدا، دیسانه‌وه ڕاستی و گرنگی هاوپه‌یمانێتی شیعه و كوردی سه‌لمانده‌وه. به‌هۆی ئه‌م هاوپه‌یمانێتیه‌وه ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ی له یاسای یه‌كه‌مدا هه‌بوو كه زیانی گه‌وره‌ی به‌كورد ئه‌گه‌یاند، ڕاستكرایه‌وه و به‌هاوده‌نگی شیعه ڤیتۆكه‌ی هاشمی قۆزرایه‌وه بۆ چاككردنی ئه‌و هه‌ڵانه. ڤیتۆكه‌ی هاشمی بۆ كورد نه‌بوو، به‌ڵام ده‌رفه‌تێكی باشی ڕه‌خساند بۆ ئه‌وه‌ی یاساكه جارێكی دی هه‌مواربكرێته‌وه به‌شێوه‌یه‌ك ئه‌و زیانه گه‌وره‌یه‌ی له‌یاسای یه‌كه‌مدا به‌ر كورد ئه‌كه‌وت، كه‌مبكاته‌وه.


چیرۆکێکی بیستراوی نەبینراو لە فیلمی شارۆچکەی باکووردا » DidiMn\nسەرەتا / ڕاپۆرت/سینەما / چیرۆکێکی بیستراوی نەبینراو لە فیلمی شارۆچکەی باکووردا\nچیرۆکێکی بیستراوی نەبینراو لە فیلمی شارۆچکەی باکووردا\nپاش ئەوەی جۆسی ئەیمز منداڵەکانی دەبات و لە ماڵی هاوسەرەکەی دەچێتە دەر بە هۆی ئەوەی هاوسەرەکەی لێی داوە، چیتر ئەو حەز بە مانەوە ناکات لە ماڵەوە. باوکی لێی دەپرسێت: “لەگەڵ پیاوێکی تردا تۆی گرت؟ لەبەرئەوەیە لێی دایت؟” ئەیمز دەڵێت: “بەڕاستی تۆ ئەو پرسیارەم لێ دەکەیت؟” بەڵێ ئەو دەتوانێت، لەو شوێنەدا و لەو کاتەدا، هەر شتێک ڕووی بدایە هەڵەی ژنەکە بوو. جۆسی دەگەڕێتەوە بۆ وڵاتەکەی خۆی لە دەرەوەی مینۆسیتا، لەو شوێنەی باوکی لە یەکێک لە کانەکاندا کار دەکات.\nئەو کارێکی لە ساڵۆنێک دەست دەکەوێت، پارەیەکی زۆری دەست ناکەوێت. ئەو دەتوانێت شەش هێندەی ئەو پارەیەی دەست بکەوێت ئەگەر لە کانەکە کار بکات. ناو دەنووسێت بۆ کارەکە و وەردەگیرێت، هەرچەندە بەرپرسە نوێکەی دڵخۆش نییە: “کارەکە بەرزکردنەوە، لێخوڕین، هەموو ئەو کارانەی تر دەگرێتە خۆی کە ژنان نایکەن، گەر لە من بپرسیت. بەڵام دادگای باڵا ڕازی نییە.” لە سی کەس لەوانەی لە کاندا کاردەکەن، بیستونۆیان پیاون. جۆسی کە ڕوخسارێکی جوان و ڕەفتارێکی باشی هەیە، دەبێتە ئامانجی ئارەزوو و حەز و ڕقلێبوونی پیاوەکان.\nشارۆچکەی باکوور، کە چیرۆکی ژیانی جۆسی دەگێڕێتەوە، لە ژیانی ڕاستەقینەی لۆیس جانسن سەرچاوەی گرتووە، کە لە مێژووی ئەمەریکادا یەکەمین کەسە فایلی لە دادگا کردبێتەوە سەبارەت بە دەستدرێژیی سێکسی. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٩١دا ڕووی داوە و ئەمە جێگەی سەرسامییە بۆ من؛ من گومانم دەکرد ئەم هەلومەرجە لە ساڵانی حەفتاکاندا ڕووی دابێت، بەڵام نا، ئەمە ئەو کاتە ڕاستەقینەیە کە ئەو بڕیارەی تێدا دەرکراوە. هەروەک هەموو بڕیارەکانی تری سەبارەت بە مافی هاووڵاتییان، ئەمە لە شەو و ڕۆژێکدا ڕووی نەداوە.\nدەرهێنەرەکە دەڵێت جۆسی ئەیمس کارەکتەرێکە کە سرووشی لە داواکارییەکەی جانسن وەرگرتووە بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا کارەکتەرێکی خەیاڵییە. چارلیز سیرۆن توانیویەتی بە ئاستێکی زۆر بەرز وردەکاریی ژیانی کارەکتەرێکی لەو جۆرە بخاتە ڕوو. ئێمە پێمان وایە بەم جۆرە ژیاوە و بەم جۆرە بیری کردووەتەوە. پاش فیلمی دڕندە، ئەمەش ڕۆڵێکی تری گرنگی ئەم کەسایەتییە قەشەنگەیە کە توانیویەتی سەرچاوە لە خۆیدا بدۆزێتەوە تا ڕۆڵێکی کەسایەتییەکی بەهێزی لەو جۆرە بگێڕێت لە جیهانی پیاوەکاندا.\nدایک و باوکی جۆسی ئەیمس\nجیاوازییەکە ئەوەیە کە ئەیلین ڕۆنۆس لە فیلمی دڕندەدا، پیاوکوژ بوو، گرنگ نییە کە کۆمەڵگە پێشتر چییان بەسەر هێناوە. هەموو ئەوەی جۆسی ئەیمس دەیەوێت، ئەوەیە کە خانوویەکی خۆی هەبێت، خواردنی باش و جل بۆ منداڵەکانی و پارەیەکی تەواو، تا بتوانێت جارجار کەلوپەلی پێویستی یاریی هۆکی بۆ کوڕەکەی بکڕێت. ئەمە جێی قبووڵکردنە، وا دەردەکەوێت، بەڵام تەنانەت باوکیشی لە دژی ئەوەیە ژنان لە کانەکە کار بکەن، چونکە ئەوە “کاری ژن نییە”، چونکە ئەو ئەم کارەی لە پیاوێک وەرگرتووە “کە پێویستی پێیەتی بۆ پشتگیریی خێزانەکەی”. جۆسی پێی دەڵێت: “هەروەها منیش.” بەڵام تەنانەت ژنانی ناو کۆمەڵگەکەش پێیان وایە کە شتێکی هەڵە هەیە، ئەگەر ئەو پیاوێک نەدۆزێتەوە تا چاودێریی بکات.\nکارۆی دەرهێنەری فیلمەکە، لە دوو جیهاندا چیرۆکەکەمان پیشان دەدات: یەکەمیان جیهانی ژنانە لە کۆمەڵگەدا، کە لەلایەن گلۆرییەوە وێنا دەکرێت، کە تەنیا ژنە لە یەکێتییەکەدا و دەنگی هەیە لەو کۆمیتەیەدا، هەروەها دەتوانین بڵێین هەستێکی ڕەقی هەیە، کە دەتوانێت بەرانبەر پیاوەکان بوەستێتەوە. ڕێگەیەک دەدۆزێتەوە تا ئەو شتە بەدەست بهێنێت کە دەیەوێت بێ ئەوەی ڕووبەڕووی ببنەوە. ژنەکانی تر لە کاتی ڕوودانی هەر دەستدرێژییەک هیچ قسەیەک ناکەن و سەریان دادەخەن، چونکە کارەکانیان زیاتر دەوێت لە هەر شتێکی تر کە ڕوو دەدات. جۆسی دوو کێشەی هەیە: یەکەمیان ئەوەیە کە زیاتر لە ئەوانی تر چاوی لەسەرە و یەکێک لەوانەشی لەوێ سەرپەرشتیارە، پێشتر پەیوەندیی خۆشەویستیی لەگەڵدا هەبووە بە ناوی بۆبی شاڕپ، کە نهێنییەکی لەگەڵدا شاردووەتەوە و ئەم نهێنییە دەگەڕێتەوە بۆ قۆناغی دواناوەندی.\nلە جیهانی پیاوەکاندا، دەست خستنە سەر ژنان کاری ڕۆژانەیە؛ ئەمە ئەو شتەیە کە پیاوان دەیکەن. لەگەڵ ئەوەی پیاوەکانیش دەستدرێژی دەکەنە سەر جۆسی، بۆ نموونە بۆبی شاڕپ، ئەوە جۆسییە کە تاوانبار دەکرێت. هاوسەری شاڕپ لە شوێنێکی گشتیدا هاوار دەکات: “لە بۆبی شاڕپ دوور بکەوەرەوە.” لە هەموو جێگەیەک ئەوە پیشان دراوە کە جۆسی تاوانباری سەرەکییە و ئامۆژگاری دەکرێت کە “کاتی کەمتر بەسەر بەرێت بۆ هاندانی ژنانی هاوڕێی و کاتی کەمتریش بەسەر ببات لەسەر جێگە نووستنی هاوڕێ کوڕەکانی”.\nجۆسی پەیوەندی دەکات بە پارێزەرێکی ناوخۆوە، کە کەیسەکە وەردەگرێت بەشیکی لەبەر ئەوەیە کە دەبێتە هۆی دانانی یاسایەکی نوێ. بەڵێ، یاسایەکی نوێ دادەڕێژێت. دیمەنەکانی ناو دادگا زۆر بە جوانی توانیویانە بڕوا بە بینەر بکەن. دەبێت ئەوەش بزانین کە ئەمە فیلمێکی دۆکومێنتاری نییە، بەڵکو فیلمێکی درامییە و باس لە ژیانی ژنێک دەکات کە تەنانەت خەڵکە باشەکەی کۆمەڵگەش دەترسن لەوەی پشتگیریی بکەن.\nبێگوومان فیلمی شارۆچکەی باکوور یەکێکە لەو فیلمانەی کە تووشی سەرسووڕمانت دەکەن و شێتت دەکەن، چونکە چیرۆکێکمان بۆ وێنا دەکات کە هەموومان بیستوومانە، بەڵام هەرگیز بە وێنە نەمان دیووە.\nCharlize Theron, North Country, PshtewanKamal, Roger Ebert,


خێڵەکانی سوریا پەیوەندی دەکەن بە هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە لە شەڕی داعش دا\nخێڵێکی عەرەبی گەورە رایگەیاندووە کە شانبەشانی هێزەکانی سوریای دیموکرات شەڕدەکات بۆ دەرکردنی 'دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام' لە باکوری سوریا.\nسەرکردەکانی خێڵی دەهام لە کانونی دووەمدا رایانگەیاند هێزەکانیان، سەنادید، و هێزەکانی سوریای دیموکرات دەچنەپاڵ یەك لە شەڕیاندا دژی 'دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام'. [خاوەنی وێنە: هێزەکانی سوریای دیموکرات]\nسەنادید، یەکێك لە گەورەترین خێڵەکانی باکوری سوریا، لەم دواییانەدا پەیوەندیکردووە بە هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە لە شەڕیاندا دژی "دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام" (داعش).\nبەرپرسانی سەربازیی وتیان بە پەیوەندیکردن بە ریزەکانی ئەو هاوپەیمانێتییە عەرەبی-کوردییەوە، خەڵك و خێڵە گەورەکانی باکوری سوریا پیشانیدەدەن کە یەکگرتوون لەدژی داعش.\nفەرماندەی سەربازیی سەنادید بەندەر حەمیدی دەهام وتی: "هێزەکانی سەنادید چەند هێزێکی سەربازیین و پێکهاتوون لە کەسانی خێڵەکی، بەتایبەت لە خێڵی شەممەر، کە ژمارەیان 4,500 چەکداری هەمیشەییە و ژمارەیەکی هاوشێوەش لە مەدەنییەکانن کە هەرکات پێویستی کرد دەکرێت بانگهێشتبکرێن."\nبە دیارونای وت: "لە 2013دا دامەزرێنران بە مەبەستی بەرگریکردن لە خۆ و ئەو هەڕەشەیەی لە تەشەنەکردنی داعشدا بەدیدەکرا."\nدەهام وتی ئەم هێزانە کۆنترۆڵی ناوچەکانی تەل کۆچەر، تەل حەمیس و ژمارەیەك ناوچەی دیکە دەکەن لە پارێزگای حەسەکە.\nوتیشی: "لەئێستادا لەژێر چەتری هێزەکانی سوریای دیموکراتدا کاردەکەن، کە گرنگە بۆ یەکخستنی هەوڵ و هێزەکان بە مەبەستی لەناوبردنی گروپەکە."\nوتی گروپەکە پەیوەندییەکی "نایاب"ی هەیە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەی ناو هاوپەیمانێتییەکەدا، لەناویاندا هێزە کوردی و ئاشورییەکان.\nیەکگرتوو دژی داعش\nواحید خەڵەف کە خەڵکی گوندی خەڵەف بەگی تازە رزگارکراوی رەققەیە و بەشداری ئۆپەراسیۆنی توڕەیی فورات دەکات وتی: "پەیوەندیکردنی سەنادید بە هاوپەیمانێتییەکەوە پێشهاتێکی زۆر گرنگە و خاڵی وەرچەرخانە لە شەڕی دژی داعشدا."\nبە دیارونای وت ئەوە گرنگە چونکە راستەوخۆ بانگەشەی داعش بۆ بوونی ناکۆکی لەنێوان عەرەب و کورد رەتدەکاتەوە، بە ئاماژەکردن بەوەی گروپەکە ویستوویەتی خێڵە عەرەبەکان لە خۆی نزیکبکاتەوە بە پاساوی پاراستنیان لە کوردەکان.\nوتیشی خێڵەکان شانبەشانی هێزەکانی سوریای دیموکرات دەوەستن، بە هەموو پێکهاتە ئێتنیەکانەوە، کە "لێدانێکی گورچکبڕە بۆ ئەو گروپە" و لە بایەخی هەوڵەکانی کەمدەکاتەوە بۆ چاندنی دووبەرەکیی.\nخەڵەف وتی: "یەکخستنی هێزەکان کە شەڕی دژی داعش دەکەن لەژێر چەتری ژوورێکی ئۆپەراسیۆنی هاوبەشدا پێویستە و گرنگە بۆ هەماهەنگیی ئۆپەراسیۆنی رزگارکردنی ناوچەی رەققە."\nوتیشی: "ناوچەکە فراوانە و وا دەخوازێت گشت خەڵکی ناوچەکە کاربکەن تا بەتەواوی رووماڵی بکەن و بیپارێزن."\nخەڵەف وتی ئەو خێڵانەی پەیوەندی بە هاوپەیمانێتییەکەوە دەکەن و پاڵپشتی سەرکردە خێڵەکییەکان بۆ ئەم هێزانە دەبێت "پێکهاتەی عەرەبی ناوچەکە دڵنیابکاتەوە"، چونکە ئەمە پشتڕاستیدەکاتەوە کە عەرەب هەڵنەوێردراوە لە ئۆپەراسیۆنەکەدا و "لە داهاتووشدا هەڵناوێردرێت".\nوتی ئەم پاڵپشتییە راگواستنی هاوڵاتیان ئاسانتر و خێراتر دەکات لەو ناوچانەی دەشێت ببنە ناوچەی شەڕ لەکاتی ئۆپەراسیۆنی ئازادکردندا.\nکە دەچنە ناو ناوچەکانی ژێردەستی داعشەوە چەکدارانی هێزەکانی سوریای دیموکرات زۆربەی مەدەنییەکان دەگوازنەوە تا دڵنیابن لە سەلامەتییان و شوێنی داڵدانی کاتییان دامەزراندووە تا کۆتایی بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە دێت و ناوچەکە لە مین و بۆمب پاکدەکرێتەوە.\nزۆر خێڵ پەیوەندیی بە هاوپەیمانێتییەکەوە دەکەن\nمحەمەد عەبدوڵا کە رۆژنامەنووسێکی سورییە و لە قاهیرە دەژی وتی زۆرێك لە خێڵەکانی ناوچەکە شوێنپێی شەممەریان هەڵگرتووە و رایدەگەیەنن لەگەڵ هێزەکانی سوریای دیموکراتدان، لەنێویاندا خێڵەکانی نێو هێزی تایبەتی سوریا، باڵی سەربازیی غەد سوری (داهاتووی سوریا).\nخێڵەکانی رەققە پاڵپشتیی تەواوی خۆیان بۆ هێزەکانی سوریای دیموکرات راگەیاندووە و داوایان لە گەنجانی ناوچەکە کردووە پەیوەندی بکەن بە ریزەکانیانەوە بۆ شەڕکردن دژی داعش.\nئەمەش دوای کۆبوونەوەیەکی 16 کانوونی دووەم هات کە لەلایەن سەرکردەی خێڵی وەلدا شێخ سەعید مەحمود دەبساوە بەڕێوەبرا. وەلدا یەکێكە لە گەورەترین خێڵەکانی رەققە.\nوتی: "پاڵپشتیی خێڵەکان لە شەڕی دژی داعشدا زۆر گرنگە، چونکە ئەم خێڵانە بوونیان هەیە لە زۆربەی ناوچەکانی ژێردەستی داعشدا."\nوتی لەگەڵ ئەوەشدا، بوونیان تەنیا لە سوریادا نیە، بەڵکو درێژدەبێتەوە بۆ عێراق و بەتایبەت موسڵ، بەهەمان شێوەی خێڵی دەهام.\nعەبدوڵا وتی کۆبوونەوەی خەڵکی باکوری سوریا لە دەوری هێزەکانی سوریای دیموکرات لەژێر "چەترێکی سەربازیی یەکگرتوودا پشیتوانیی بۆ هێزەکانی سوریای دیموکرات زیاددەکات بە ئامانجی لەناوبردنی داعش".


وەلید عومەر /بومه‌له‌رزه...\nبومه‌له‌رزه، خێرا مرۆڤ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه سه‌ر ڕیشه دێرینه سرووشتییه‌كانی. شارستانیه‌ت و كه‌لتور، كۆمه‌ڵێك ڕووپۆش و ده‌مامكی ڕه‌مزی و كۆمه‌ڵایه‌تیین كه مرۆڤ به‌سه‌ر ژیانی سرووشتییدا داویه‌تی. بومه‌له‌رزه، ئه‌م ڕووپۆشانه ده‌خات و مرۆڤ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه سه‌ر غه‌ریزه‌ی مانه‌وه و هه‌ڵهاتن له ده‌سه‌ڵاتی سرووشت. به‌ڵام ئه‌مه دیوه دێرینه‌كه‌یه‌تی، دیوه‌كه‌ی تری په‌یوه‌ندیی به سیسته‌م و ده‌ستێوه‌ردانی بێشه‌رمانه‌ی مرۆڤه‌وه هه‌یه بۆ سرووشت و ژینگه و گۆڕینی كاركردی زه‌وی(گه‌رچی بومه‌له‌رزه به‌شێكه له كاركردی زه‌وی خۆی، به‌ڵام ساڵانه له‌ناو سیسته‌مدا و له جیهاندا به‌پێی ئاماره‌كان 500 هه‌زار حاڵه‌تی بومه‌له‌رزه ڕووده‌دات).\n1) سیسته‌م ژیانێكی مه‌نگ و سستی بۆ مرۆڤه‌كان سازكردووه. ته‌نیا كاره‌ساته سرووشتییه ترسێنه‌ره‌كان ده‌توانێت له‌رزه‌یه‌ك بخاته ئه‌م ڕیتمه یه‌كڕه‌نگ و بێزاركه‌ره‌ی ژیانیانه‌وه. بومه‌له‌رزه، هه‌ژانێك له‌م خه‌مۆكی و سستییه‌ی شاردا درووستده‌كات. جۆرێك له "ژویسانس" و چێژی ترسناك. بڵاوكردنه‌وه‌ی كاریگه‌ریی بومه‌له‌رزه‌كان، و خستن و فڕێدانی شمه‌كه‌كانی ناوماڵ و چوارده‌ور نیشانه‌ی ئه‌م هه‌سته‌ن. وه‌ك‌بڵێی، ئه‌م چنین و ڕێكخستنه‌ی شته‌كان له‌ناو سیسته‌م و له‌ناو شاردا پێویستی به تێكدان و جووڵاندن هه‌یه.\n2) له بومه‌له‌رزه‌دا، كه‌لێنه‌كانی ناو شارستانیه‌ت ده‌رده‌كه‌وێت. مرۆڤ له‌و شتانه هه‌ڵدێت كه هه‌ر خۆی درووستی كردوون، له بینا و خانوو و باڵاخانه‌كان هه‌ڵدێت. شتێكی هاوشێوه‌ی ئه‌و تێزه ده‌روونشیكارییه‌ی كه ده‌ڵێت: له شه‌ڕی ئه‌و شته ده‌ربازم بكه‌ن، كه خۆم داوامكردووه.هه‌روه‌ها له بومه‌له‌رزه‌دا بۆ ساتێكی كورت نمایشكردن نامێنێت، به‌ڵام نمایشی تر درووستده‌بێته‌وه. هه‌روه‌ها، پاش بومه‌له‌رزه گێڕانه‌وه ده‌ستپێده‌كات: وای لێكردم و من وام كرد و من وام به‌سه‌رهات و هتد. خه‌ڵك حه‌زده‌كه‌ن ئه‌م نمایش و گێڕانه‌وانه به‌رده‌وام بێت و له كۆمیونیتی و مه‌جلیسی بچوك بچوكدا به ده‌ره‌وه بن.\n3) بومه‌له‌رزه بووه‌ته میتافۆرێك بۆ كۆمه‌ڵێك ڕووداوی تری ناو ژیانی مرۆڤ و چووه‌ته‌ناو زۆرێك له زانسته كۆمه‌ڵایه‌تی و مرۆڤایه‌تییه‌كانیشه‌وه، وه‌ك: بومه‌له‌رزه‌ی سیاسی و بومه‌له‌رزه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوری و هتد. به‌ڵام هیچكام له‌مانه ئه‌و بومه‌له‌رزه‌یه نین كه ژیانه سسته‌كه‌ی مرۆڤی ئه‌مڕۆ و په‌یوه‌ندییه كوشنده‌كانی بهه‌ژێنێت. به‌پێچه‌وانه‌شه‌وه، پێده‌چێت له ساتی بومه‌له‌رزه‌دا ساتی كۆنه‌پارێزی سه‌رهه‌ڵداته‌وه و مرۆڤ خورافی ببێته‌وه. ئه‌مه‌ش ڕیشه‌یه‌كی چینایه‌تیی هه‌یه و كه‌مینه‌یه‌ك له‌سه‌ر زه‌وی ئاگایان له هۆشیارییه زانستییه‌كانه ده‌رباره‌ی سرووشت و زه‌وی و ته‌نانه‌ت ده‌ستێوه‌ردانی سه‌رمایه‌داری له‌سه‌ر زه‌وی.\n4) سه‌باره‌ت به مردنیش، ئایدیاكان له سه‌رووی مردنه‌وه‌ن و مردن ده‌به‌زێنن. ئه‌وه‌ی ئایدیایه‌كی گه‌وره‌ی له خۆیدا هه‌رسكردبێت، ده‌شتوانێت مردن ببه‌زێنێت. سیسته‌م هه‌م ژیانێكی وه‌ڕسكه‌رت پێده‌دات، هه‌م ئایدیا گه‌وره‌كانیشت لێ ده‌سێنێته‌وه تاكو بتكات به‌م مرۆڤه له‌رزۆكه‌ی ئه‌مڕۆ.


بەڕێوەبەری کۆلیجی بیهاچ لە وڵاتی بۆسنە دەستگیر کراوە – بزاڤی خزمەت\nفاتیح کەسکین بەڕێوەبەری کۆلیژی بیهاچ لە وڵاتی بۆسنە، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ بانگهێشتی هۆبەی کاروباری کەسانی بیانی ئەو وڵاتە کرا و، ئەوەیان پێڕاگەیاند کە مۆڵەتی مانەوەی هەڵوەشێندراوەتەوە.\nکەسکین پاشان ڕەوانەی هۆبەی کۆچبەران کرا و ئێستا لەوێ بە دەستگیرکراوی ماوەتەوە.\nکەسوکاری ناوبراو نیگەرانی ئەوەن کاربەدەستانی بۆسنە بە شێوەیەکی نایاسایی ڕادەستی تورکیای بکەن و لە زیندانەکانی تورکیادا بخرێتە ژێر ئەشکەنجەوە.\nکەسکین ماوەی ١٤ ساڵە لە بۆسنە ژیان بەسەر دەبات و، کاتێک لە بەرپرسی بەشەکەی پرسی کەوا لە بەرچی مۆڵەتی مانەوەی پوچەڵکراوەتەوە، کاربەدەستەکە هیچ هۆیەکی دیاری کراوی پشان نەدا و، بە “نازانم” وەڵامی داوەتەوە.\nکەسکین دوای ئەمە لەلایەن هێزەکانی پۆلیسەوە دەستگیر کرا و، ڕەوانەی ناوەندێکی کۆچبەرانی وڵاتی بۆسنە کرا، کە ٣٠٠ کیلۆمەتر لە شوێنی مانەوەی خۆیەوە دوورە.\nناوبراو لەو پەیوەندیە تەلەفۆنیانەی لەگەڵیدا ئەنجامدراوە وتوویەتی:\n” ئەمڕۆ کاتژمێر ١٠:٠٠ لەلایەن پۆلیسی هۆبەی کاروباری کەسانی بیانی بانگهێشت کرام. ناوبراو ئەوەی پێ ڕاگەیاندم کەوا یاساکانی بۆسنەم پێشێل کردووە، بەو هۆیەوە مۆڵەتی مانەوەم لەو وڵاتە هەڵوەشێندراوەتەوە. پاشان کۆمەڵێک پۆلیس هاتن و وتیان ” دەی با بڕۆین بۆ سەرای بۆسنە”، منیش لە وەڵامدا وتم ” هەتا پارێزەرەکەم نەیەت، ناڕۆم بۆ هیچ شوێنێک”، پۆلیسەکانیش وتیان گەر حەز دەکەیت با وەک مرۆڤ مامەڵەت لەگەڵدا بکەین، ئەگینا بە زۆر دەتبەین. ئێستا لە کەمپێکی ئاوارەکانی ئەم وڵاتەین و هەلومەرجی ئەم شوێنە زۆر خراپە”.\n“هیچ بەڵگەنامەیەکیان پشان نەدا، وتیان ئێمە فەرمان جێبەجێ دەکەین”\nفاتیح کەسکین ماوەی ٦ ساڵە بەڕێوەبەری کۆلیژی ریچمۆند پارک بیهاچە، کە لە شاری بیهاچی بۆسنەیە.\nکەسکین لە پەیوەندیە تەلەفۆنیەکانیدا ئاماژەی بەوە داوە کە هەتا ئێستا هیچ هۆکارێکی یاساییان بۆ پوچەڵکردنەوەی پاسپۆرتەکەی پشان نەداوە و پۆلیسەکان ئەوەیان پێ ڕاگەیاندووە کە تەنیا فەرمانی سەروی خۆیان جێبەجێ دەکەن.\nجێگای وەبیرهێنانەوەیە ساڵی ڕابردوو ٦ مامۆستای وڵاتی کۆسۆڤۆ ڕادەستی تورکیا کرانەوە و، ئێستا کەسوکاری کەسکینیش نیگەرانی ئەوەن کە ئەویش هەمان چارەنوسی مامۆستاکانی کۆسۆڤۆی هەبێت.\n88 جار بینراوە 1 جار ئەمرۆ بینراوە\n'دەستگیرکردنی فاتیح کێسکین کردەوەیەکی تیرۆریستی ڕاستەقینەیە لە بەرامبەر خەڵکی بۆسنە و هەرسەک'


2021-12-24 7361 جار\nئدریس نێچیرڤان بارزانی كوڕی سەرۆكی هەرێم كە هاوكات سەرۆكی زانكۆی كوردستانە لە هەولێر، بە بڕی ٣٩ ملیار دینار پشكەكانی لە بانكی نێودەوڵەتی كوردستان دەفرۆشێت، لەو بانكەی موڵكی باوكیەتی.\nمنداڵی پێشمەرگەش لەسەرمادا بەهۆی خۆگەرمكردنەوە بەخەڵوز دەمرن یان ماڵەكانیان ئەو لافاوە دەیبات، كە سەرمایەدارە هەڵتۆقیوەكانی حیزب ئاراستەی ماڵەكانیان كردوون بە زێراب. لە شەڕی دژ بە تیرۆریستانی داعش، تەنیا لەنێوان ساڵی ٢٠١٤ بۆ سالی ٢٠١٨ زیاتر لە ١٧٠٠ پێشمەرگە شەهیدبوون و زیاتر لە ١٠هەزار پێشمەرگە برینداربوون، لە كاتێكدا زۆرینەیان لە كاتی شەهیدبووندا ٥ هەزار دینار لە گیرفانیاندا نەبوو، لەگەڵ ئەوەش مافیا سیاسیەكانی هەرێم رۆژانە بانگەشەی پێشمەرگەبوون دەكەن، بەڵام مۆنۆمێنتێكیان بە شەهیدانی شەڕی داعش رەوا نەبینی.\nبەپێی ئاشكرابوونی بەڵگەنامەكان لە ماوەی یەك ساڵدا، مەسرور بارزانی سەرۆك وەزیران كە حكومەتەكەی بە زەبری ترس و تۆقاندن و دزینی پارەی گیرفانی خەڵك بەڕێوەدەبات، ملیۆنەها دۆلاری خەرج كردووە بۆ كڕینی خانوو و موڵك لە ئەمریكا.\nساڵی ٢٠١٧ رۆژنامەی یەنی شەفەقی نزیك لە پارتی داد و گەشەپێدانی رەجەب تەیب ئەردۆعان دۆستەكەی مەسعود بارزانی، لە هەواڵێكیدا وتی "مەسعود بارزانی خاوەنی ٥٥ ملیار دۆلارە و دەستی بەسەر داهاتی ٤٥ بیرە نەوتدا گرتووە". ئەم هەواڵەی رۆژنامەكە بەهیچ شێوەیەك لەلایەن سەرۆكی ئەوكاتی هەرێمی كوردستان و میدیاكانی حیزبەكەی رەتنەكرایەوە.\nئەم حوكمڕانییە بنەماڵەییەی كوردستان دزی و سەركوتكردنی ئازادی و دژایەتیكردنی مرۆڤی ئازا ستراتیژییەتی، سێكسیست بوون بنەمای وەڵامە فەرمییەكانییەتی بۆ راستییەكان. بۆیە زۆر ئاساییە راگەیەندراوێكی رەتكردنەوەی پڕ لە تۆمەت و سوكایەتی و جنێو لە ئدریس بارزانییەوە ببینین كە هاوشێوەی نامەكەی ئامۆزاكەی باوكی بێت.


پاش وەشاندنی گورزی گورچکبڕی کوشتنی تێرویست قاسم سلێمانی و ئەبوو مەهدی موهەندیس، زۆر کەس پێیان وابوو، شەڕێکی گەورە دێتە ئاراوە و هەندێ کەسیش بە ئاشکرا باسیان لە شەڕی سێهەمی جیهانی دەکرد.\nبەڵام دوای مووشکبارانە فەرمایشی و ناسەرکەوتووەکەی سپای پاسداران، بە شێوەیەکی کردەیی، گرژی و ناکۆکییەکانی ئێران چوونە فازێکی دیکەوە کە تەنیا ئاکامەکەی دۆڕاندنی ئێران دەبێت و بەس.\nپاش نەمانی تێرۆریست سلێمانی، بەدڵنیاییەوە ناوچەکە یەک تۆز ئارامتر دەبێتەوە، دوای فەشەڵ هێنانی سارووخەکانی سپاش، هەموو لایەنێک دەزانن کە ئێران ئەو هێزە نییە کە لەم ساڵانەدا هەر خەریکی هاژە و هووژە بووە. ئێران نە لەباری چەکوچۆڵ و نە لەباری سەربازییو هەواڵگرییەوە، پیشانی دا هەرگیز توانای ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ ئامریکا نییە.\nئەگەر بەم هاوکێشەیە، خستنە خوارەوەی فڕۆکە ئۆکراینییەکەشی پێ زیاد بکەین، بە ئاسانی ڕوون دەبێتەوە کە سیستمی دژە مووشەکی و قەڵغانیی بەرگریی ئاسمانیی ئێران چەندە ناکارامە و بێ کەڵکن.\nلەم قومارەدا، سلێمانی وەک هەیمەنە و شکۆی کۆماری ئیسلامی بە ئاسانی تێداچوو و ئامریکا نەک تووشی تەنگەژە نەبوو، بەڵکوو سەلماندنی لەباری هەواڵگریی سەربازییەوە لە چ ئاستێکی بەرزدایە.\nبۆیە لەمە بەدوا، هەر چەشنە هەوڵێکی تێکدەرانەی کۆماری تێرۆر لە بەرامبەر ئامریکادا، بێ وڵام نامێنێتەوە و لەمە بەدواش سپای پاسداران تەنانەت لەنێو لایەنگرانیشدا، ئەو قورساییەی نامێنێ کە ساڵانێکی دوور بانگەشەی بۆ دەکرد.\nلە ڕۆژانی داهاتوودا و ڕاگەیاندنی گەمارۆوە نوێیەکان و تەنگ هەڵچنینی زیاتر بە کۆماری تێرۆر و دەست و پێوەندییەکانی، گەمەی نێوان ئێران و ئامریکا، دەچێتە بردنەوەی یەک لایەنە بە قازانجی ئامریکا و خۆبەدستەوەدانی پاڵەوانانە لەلایەن ئێرانەوە.\nلە هەموو گرینگتر شەپۆلی دووهەمی ناڕەزایەتییەکان کە دوای دانپدانانی سپا بە جینایەتی خستنەخوارەوەی فڕۆکە ئۆکرانییەکە دەستی پێکردەوە، لە بنەمادا دەرخەری ئەم ڕاستییەن کە خەڵکی چیدیکە ئەم ڕێژیمە دژی گەلییەیان ناوێت و شێواز و جۆری دروشمەکان، ئەمەمان پیشان دەدن کە مەبەستی خەڵک تەنیا و تەنیا ڕووخان و نەمانی ئەم ڕێژیمەیە، نەک چاکسازی کە هەندێ لایەنی نێوخۆیی دەسەڵات و هەندێ بەناو ئۆپۆزێسیۆن بانگەشەی بۆ دەکەن. هەر بۆیە ئەو هەموو هەزینەی کە کۆماری ئیسلامی بۆ کەلاکی سلێمانیی تێرۆریست کردی و ئەو هەموو پڕوپاگەندە، بە ۆی بێزاریی خەڵک لە تەواوییەتی ئەم سیستمە بوو بە بڵقی سەر ئاو و بۆ هەمووان دەرکەوت کە ئەم ڕێژیمە هیچ جۆرە ڕەواییەکی نییە.\nلەم حاڵەتدا، ئێمەی کورد دەبێ زۆر بە وریاییەوە لەگەڵ بارودۆخەکە مامەڵە بکەین و زیاتر لە هەر قۆناغێکی دیکە هاوهەڵوێست، یەکدەنگ و یەک گوتار بین.\nبەهەر شێوە، ڕەوتی ڕووداوەکان لە داهاتوودا بە تەواوی بۆمانی ڕوون دەکەنەوە کە ئێران لە کوێی پازڵی نوێی ناوچەکەدا جێ دەگرێ و ئێمەی کوردیش چۆن دەتوانین لەتکێکی گرینگ و تەواوکەری ئەو پازڵە بین.


وتووێژ:شەوکوێری - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nئەوەی من بزانم ڕەنگکوێری ڕەنگەکانی بۆ جیا ناکرێتەوە نەک شەو کوێری! دوایش شەو و ڕەنگ پەیوەندییان بەیەکەوە نییە! > kushared (لێدوان) ١٢:١٩, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC)\nئەم ناوە لە ئەسڵا یوونانییە، لە یوونانییا پی ئێژن شەوکوێری، ئەڵبەت شتێ تریش کە ھەیە ئەوەیە کە کەسێ کە شەوکوێری بێت زۆرتر شەوانە تووش موشکڵ ئەوێت چون شەو نوور کەمە و سللوولەکان خاس تەحریک ناون ئیتر دیتن سەخت ئەوێتۆ. مادیوتووێژ (٧ی پووشپەڕی ٢٧١٢) ١٢:٣٨, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC)\nکاک مادی شەوکوێری نەخۆشییەکە مرۆڤ شەوانە نایبینێ لە ھەنبانەبۆرینەشدا ئاوا ھاتوو «نەخۆشی بە شەو نەدیتن». دەی بە شەو نەدیتن لەگەڵ جیا نەکردنەوەی ڕەنگەکان جیاوازە. ئەمە ھەر وەک کاک محەممەد وتی دەبێتە ڕەنگکوێری (بە فارسی fa:کوررنگی و بە ئینگلیزی en:Color blindness). تکایە یان ناوەرۆکی وتارەکە بگۆڕە یان نێوانویکییەکەی. زۆر سپاس.--چالاکWьтуwеж (٧ی پووشپەڕی ٢٧١٣) ١٥:٤٧, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC)\nوەڵڵاھی خۆ ڕاس ئەکەی! دەرسەکانمم خاس نەخوێندە. مادیوتووێژ (٧ی پووشپەڕی ٢٧١٢) ١٥:٥٤, ٢٨ حوزەیران ٢٠١٣ (UTC)\nمن ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیم کرد لەسەر شەوکوێری. تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستتە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە:\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120620111926/http://www.pezeshki.net/fa/content/view/430/110 زیاد کرا بۆ http://www.pezeshki.net/fa/content/view/430/110/\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ٢٢:٥٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC)\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:شەوکوێری&oldid=540438»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ٢٢:٥٠ی ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ نوێ کراوەتەوە.


داوادەکەن لەماوەی ٢٤کاتژمیرادا ئەندامەکانیان ئازادبکرێن، کە لە ١١ی مانگ و رۆژی جیهانی داگیرکاریدا دەست بەسەرکران.\nتەڤگەری ئازادیی لە بارەگای خۆی لە گەرەکی چوارباغ لە شاری سلێمانی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیان ئەنجامدا، شەهێن محمد هاوسەرۆکی هەرێمی سلێمانی تەڤگەری ئازادیی بە میدیاکانی ڕاگەیاند: ئێمە لەڕۆژی لەرۆژی ١١/٦/٢٠٢٢لە شاری سلێمانی گردبوونەوەیەکمان ئەنجامدا سەبارەت بەداگیرکاری کە هاوکات لە بەشێکی وڵاتانی ئەورووپی ئەو گردبوونەویە ئەنجامدرابوو.\nوتیشی: لە کاتێکدا ئێمە مۆڵەتمان بۆ ئەو گردبوونەوەیە وەرگرتبوو، بەڵام لە کاتی لێدوان خوێندنەوە بێ ئەوەی هیچ شتێک ڕووبدات، هێزە ئەمنییەکان هێرشیان کرد بە داری کارەبای و و بۆمی فرمێسک ڕێژ.\nشەهێن محمد ئاماژەی بەوەشکرد: پێویستە هەرچی زووە ئەندامەکانمان ئازادبکرێن لە ماوەی ٢٤کاتژمیردا، ئەینا هەڵوێستی ترمان دەبێت و چالاکی جۆربەجۆر ئەنجامدەدەین.\nئەنفال هەوڵێکی تری دووژمن بوو بۆ قڕکردنی گەلی کورد.\nلەهەرێمی کوردستان داوای گۆڕینی سزای لەسێدارەدان دەكرێت\nهەپەگە لەبارەی شەهیدانی بامەڕنێ و درۆی میدیای پەدەکە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە


کوردانی سوریا دەڵین بەشداری لە وتوێژی ئاشتی سوچی لە روسیا ناکەن\nدەسەڵاتداران لە هەرێمی ئۆتۆنۆمی کوردی لە سوریا ئەمڕۆ یەک شەممە گوتیان ئەوان لە وتوێژەکانی ئاشتی ئەوەی بڕیارە لە هەفتەی داهاتوودا لە شاری سوچی لە روسیا بەڕێوە دەچێت بەشداری ناکەن ، ئەمەش وەک دەڵین بە هۆی ئەو هێرشە لەشکرییەی سوپای تورکیا بۆ سەر عەفرین وا ئەنجامی دەدات.\nلەو بارەیەوە " فەواز ئەلیوسف" بەرپرسێکی ناوچەکە گوتی ئێمە پێشتر گوتومانە کە ئەگەر رەوشەکە لە عەفرین بەم شێوەیەی هەنوکە بمێنێتەوە، ئەوا ئێمە ئامادەی وتوێژەکانی ئاشتی سوچی نابین. فەواز ئەلیوسف دەشڵیت ئەم هێڕشە لەشکرییەی تورکیا بۆ سەر عەفرین دژی بنەماکانی دیالۆگی سیاسیە\nئەوەی جێی ئاماژەیە تورکیا کە پشتیوانی لە سەهەڵداوانی سوریا دەکات یەکێکە لە بەڕیوەبەرانی سەرەکی وتوێژەکانی سوچی لە روسیا کە رۆژانی دوو شەممە و سێ شەممە ی داهاتوو بەرێوەدەچیت . روسیا و ئێرانی هاوپەیمانی حوکمەتی ئەسەد بەشداری لەو کۆبونەوەیەی ئاشتی شاری سوچی دەکەن.\nهێزەکانی حوکمەتی تورکیا هاوکاری هیزەکانی ئۆپۆزیسیۆنی سوریای دەکەن بە هێزی زەمینی و هەروەها هێرشی ئاسمانیش لە دژی شەڕەوانانی یەپەگە لە شاری عەفرین. ئەنکەرە هێزەکانی یەپەگە بە بەشێک لە پارتی کرێکارانی کوردستانی قەدەغەکراو ی تێرۆرستی لەقەڵەمداوە.


چەند ڕێنمایەکی گرنگ بۆ خۆپاراستن لە ڤایرۆسی کۆڕۆنا\nپێش 4 هەفتە 274 جار خوێنراوەتەوە\nسەلامەتی، توشبوونی بێ نیشانە، توشبوون بە نیشانەی سوک، مامناوەند، قورس، دەکرێت تاڕادەیەکی زۆر بڕیاری لەدەست خۆت دا بێت.\nبەوەی کە لۆدی ڤایرەسەکە تا چ ڕادەیەکە لە لەشداو ئایا بەرگریی لەشت فریای ئەوە دەکەوێ کە هەموو ڤایرەسەکان بکوژێت یا نا.\n1-بەستنی ماسک لەهەموو کات و شوێنێکدا.جگە لە کاتی خەوتن.\nئەگەر ئامێری بەرگدرونت هەیە بۆخۆت دەتوانیت دروستی بکەیت لەماڵەوە و جلی نەشتەرگەری کە بە 8 هەزار دینارە، رەنگە 70 ماسک یا زیاتری لێ دروست بێت.\nماسکە بەکارهاتووەکان بخەرە کیسەیەکی نایلۆنی رەشی پاکەوە و سەری ببەستە، دوای 4 رۆژ دەتوانرێ بەکار بهێنرێنەوە.\n2-کەمکردنەوەی بەریەککەوتن بۆ کەمترین کەس، کەمترین کات، سنوری بەلانی کەمەوە 1.5 مەتر.\nتا پێویست نەکات مەچۆرە هیچ جێیەک. هاوسەرو منداڵ لەگەڵ خۆت مەبە. کەمترین کات لەگەڵ خەڵکی تر بمێنەرەوە. سەردانی بێهوودە مەکە.\n-سەردانکردن عەقڵ کوژە، توانای داهێنان و بیرکردنەوە و خوڵقاندنت دەکوژێت. سەردانکردن باری عاتفی و زیهنیت تێکدەدات و ناچارت دەکات کە بەگوێرەی ئەقڵی کابرای خاوەن ماڵ بیربکەیتەوە، ئەوندەی سەرنجم داوە هەمیشە لە کۆبوونەوەی سەردانی دا باسی کێشەو تەنگەژەکان و رووداو و کارەساتە دڵتەزێنەکان دەکرێ و سەدا 1ی ئەوە باسی خۆشی و جوانی ناکرێ. بۆیە کاتی پیرۆزی خۆت بە سەردانیکردنی بێهوودە بەفیڕۆ مەدە. بەس واز لە سەردانیکردن بهێنە هەزاران کارو ئیشی ترت بۆ پەیدادەبێت کە سەدان قاتی سەردانکردن سوودبەخشن.\n3- دەست لە لوت مەدە، دەستت بشۆ بە سابوون یا هەر پاککەرەوەیەکی تر.\n4- کە نیشانەکانت لێ دەرکەوت، واز لە کاری رۆژانە بێنە. خۆت دووربخەرەوە لە خەڵکی.\n5-مەترسە، دوودڵ مەبە، گەشبین بە، خۆڕاگر بە تا ڤاکسین دێت یا کاریگەری ڤایرەسەکە نامێنێت، خواردنی سروشتی بخۆ، شەوان زوو بنوو، بەیانیان زوو لەخەو ڕابە. سەیری هەواڵ مەکە، سەیری فیلمی ترسناک و دیمەنی ترسناک و دڵتەزێن مەکە.\n6-تەوقەکردن و ماچکردن تەرک بکەن. ماچکردن رەوشتێکی زۆر دزێوە. سەیرم لەوەدێ کابرا چۆن رێگە دەدات کەسێکی تر ئەوهەموو بەکتریا نەخۆشخەرە لە لیکەوە بخاتە سەر پێستی دەموچاوی. یان چۆن ئەوەی تر رێگە دەدات بەکتریای سەر پێستی کەسی ماچکراو بێتە سەر لێوو دەم و زمانی کابرای ماچکەر!\n7-بە سڵکردنەوەوە دەست لە پارە بدە. پارە ڕێگەیەکی ئاسانە بۆ گواستنەوەی چەندین نەخۆشی. هەوڵ بدە بەدەسکێشەوە پارە وەرگری یا بدەی.\n8- هەتا پێویست نەبێت دەست لە شتی گشتی مەدە. دەسکی دەرگای سەیارەی گشتی، تەکسی، پاس، سویچی ئەسانسێر. دوای دەست لێدان دەستت پاکژ بکە.\n9-گوێ مەدەرە لۆمەی لۆمەکاران. تۆ بەرپرسیاری لە ژیانی خۆت.\nدکتۆر بەهمەن حوسێن میران\nپزیشکی نەشتەرگەری گورچیلە و میزەڕۆ\nکاریگەری سەجدەی نوێژ لەسەر کۆڕۆنا\nباشترین ئه‌و سه‌وزانه كامانه‌ن بۆ داخوران و ئازاره‌كانی جومگه؟\nبه‌م رێگایانه به‌رگری له‌شت به‌هێز بكه\nئه‌و پزیشكه‌ی توشی كۆرۆنابوو باس له‌نیشانه‌كان و چاره‌سه‌ره‌كه‌ی ده‌كات


دەبێت خۆمان بگونجێنین لەگەڵ نرخی ئێستای نەوتدا\nدوای ئەوەی بە هۆی ڕێکنەکەوتنی هاوپەیمانی ئۆپیک پلەس یان ڕوونتر ڕێک نەکەوتنی ڕوسیاو سعودیە لەسەر کەم کردنەوەی بەرهەم لەمانگی ئازاردا بوەهۆی دابەزینی نرخی نەوت لە ٥٢ دۆلارەوە بۆ ١٥ دۆلار و هەموان زەرەرمەند بوون لە نزمی نرخی نەوت. بۆیە بەناچاری پەنایان بۆ ڕێکەوتنێکی نوێ برد ئەم جارە کەمکردنەوەی بێوێنە کە بڕی ١٠٪ بەرهەمی جیهان لەلایەن ئەم هاوپەیمانیەوە کەم کرایەوە،بڕی ٩٫٧ملیۆن بەرمیل لەڕۆژێکدا، بویە هۆی بەرزبونەوەی نرخی نەوت ولەماوەی مانگێکدا نرخی نەوتی لە ٤٠ دۆلاردا جێگیرکرد. ئێستا نرخی نەوتی خاوی برێنت لە نێوان ٤٠ بۆ ٤٢ دۆلاردا بەرز و نزم دەکات پێ دەچێت نرخی نەوت ماوەیەکی باش بەم شێوەیە و لەم ئاستە و تۆزێک بەرزتردا بمێنێتەوە. ڕۆژی چوار شەممە وەزیری وزەی ڕوسیا ئەلێکساندەر نۆڤاک ڕایگەیاند مۆسکۆ ڕازییە لە نرخی نەوتی ئێستا.\nهەمان لێدوان لە سەرەتای مانگی ئازار پێش شکستی ڕێکەوتنەکەی ئەوکات لەزاری سەرۆکی ڕوسیا ڤڵادیمیر پۆتینەوە ڕاگەیەنرا کە ڕازین بەنرخی نەوتی ئێستا ، بەڵام پەیامەکە وەکو خۆی نەگەشت بە سعودیە لەکاتی خۆیدا.\nسعودیە پێویستی بە نرخی بەرزبوو بۆ ئەوەی بوجەکەی پێ بالانس بکات بەڵام ڕوسیا چەند ساڵ بوو لە بوجەی وڵاتەکەی دا نرخی نەوتی بە ٤٢$ دیاری کردبوو، لە هەموو ئەوماویەدا نرخی نەوت لەسەرو ٥٠$ و بووە بگرە تا ٦٠ و ٦٥ دۆلاریش بەرزبویەوە ئەمە زیادەی لە بوجەدی ڕوسیادا دروست کردبوو .\nئێستا هەریەک لە سعودیە وەکو سەرۆکی دیفاکتۆی ئۆپیک و ڕوسیا پێویستیانە نرخی نەوت بەرزبکەنەوە تا ئەوکاتەی لەگەڵ میزانیەی وڵاتەکەیاندا دەگونجێت و لە هەمان کاتیشدا بەوریاییەوە مامەڵەدەکەن تا جارێکی تر نەوتی بەردینی ئەمەریکا نە بوژێتەوە دوای ئەوەی لەماوەی چەند مانگی ڕابوردودا بەهۆی نزمی نرخ و کەمی خواست لەسەر نەوت ٢ ملیۆن بەرمیل بەرهەمی ڕۆژانە ئەمەریکا کەمی کردووە.\nوڵاتانی بەرهەمهێنی نەوت ناچارن ماوەیەک دەست و پەنجە لەگەڵ ئەم ئاستەی نرخ نەرمبکەن و سەرچاوەی تر بدۆزنەوە بۆ پڕکردنەوەی بوجەی وڵاتەکەیان.\nئاماژەکان بۆ ئەو دەچن کە نەوتی ئەمەریکا لەتوانایدایە بەخێرایی هەڵسێتەوە، نمونەی هاوشێوەی ئەمەش لە ساڵی ٢٠١٤ دا ڕویدا، کاتێک سعودییە شەڕی نرخی ڕاگەیاند و نرخی نەوت دابەزینی زۆری بە خۆوە بینی ، پیشەسازی نەوتی بەردینی ئەمەریکا لە ماوەیەکی کورتدا توشی شکست بوو، بەڵام خێرا توانی خۆی بگونجێت و هەڵسێتەوە و لە ماوەی پێنج بۆ شەش ساڵدا ئاستی بەرهەمی ئەمەریکای گەیاندە ١٣ ملیۆن بەرمیل . بۆیە نایانەوێت ئەم سیناریۆیە و بەو شێوەیە دوبارە ببێتەوە.\nزەرەرمەند ترین وڵات لە ناوچەکەدا عێراقە کە بە ڕێژەیەکی زۆر بەرز پشتی بە داهاتی نەوت بەستووە و بەو نرخەی ئێستای هێشتا ٤٠٪ زیاتری داهاتی لەدەست داوە وچارەسەری خێراشی لەبەردەست نییە.\nگەندەڵیەکی زۆر هەیە لە عێراق کە بووەتە هۆی ئەوەی لە گەڵ دابەزینی نرخی نەوت کێشەی خزمەتگوزاری و دانی موچەی بۆ دروست بێت.\nداهاتی فرۆشی نەوتی عێراق دیارە کێشەی لە خەرج کردنی داهاتەکەیدا بووە کە بەهەدەر دانێکی زۆری تێدایەو نرخی نەوت چەند بەرزبوبێت و داهات چەند زۆربوبێت بوجەی عێراق هەمیشە کورتهێنانی هەبووە، ئەمە وای کردووە لە بری پاشەکەوت و زیادە لە بوجەدا خەزێنەی حکومەت هەمیشە کورت دەهێنێت.\nهەرێمی کوردستان لەناو عێراقدا بارودۆخی زۆر خراپترە ، پێش دابەزینی نرخی نەوت و کاتێکیش نرخی نەوت لەسەرە ٦٠ دۆلارەوەبووە کێشەی دابین کردنی موچەو خزمەتگوزاییەکانیهەبووە چ جای ئێستا کە بەرهەمی کەمی کردووە ونرخی نەوت بەنرخێکی زۆر لە عێراق کەمتر دەفرۆشێت.\nعێراقیش کێشەی خستووەتە ئەوبڕە پارەیەی کەبڕیاربوو بیدات بەهەرێم بۆ موچەی فەرمانبە ران وە بەئاسانی ناچێتە ژێر باری، هەردوولا بەڵێن بەیەک دەدەن و مەرج بۆیەک دادەنێن و تائێستا هیچ لایەکیان بەتەواوی پابەند نەبوون.\nهۆکاری سەرەکیشی ئەوەبوو ڕێکەوتنەکانیان ڕێکەوتنی سیاسی بووە تا ئەوەندەی یاسایی بێت.\nبارو دۆخی خەڵکیش ڕۆژ دوای ڕۆژ خراپتر دەبێت و هاوڵاتی هەرێم متمانەی بەهیچی دەسەڵات نەماوە، هەرێم لەئێستادا مەجالی جوڵەی کەمەوە چەند ئۆپشنێکی کەمی لەبەردەستە دەبێت بە شێوەیەک بەکاری بێنێت کە زۆر خێرا بەرهەمی ببینرێت، خەڵک پێویستی بە قسە نییە چەندین ساڵە لە بەڵێن و دروشم و دروشمبازی پڕبوە، کاتی کردارە نەک گوفتار.\nئۆپشنەکانیش بەدوئاڕاستەیە: یەکەم ناوخۆ کە بە دەستی حکومەتە ئەویش چاکسازی هەمە لایەنەیە و زۆری لەسەر وتراوە و زۆر دواکەوتووە.\nتائێستا هەر لە گوفتار و دروشم تێ نەپەڕیوە وکاتی ئەوەیە بکرێت بەکردار و بەخێرایی بەهەموو ئاڕاستەکان بەرهەمی دەرکەوێت، بەڵام بەپێی جوڵە کیسەڵیەکانی حکومەت بێت پێ ناچێت ئەم جووڵەیە زۆر بەردار بێت.\nهەمیشە دەوترێت ئیرادە شەرتە، کاتێک ئیرادە هەبێت بەرهەمیش دەبێت.\nئێستا ڕەگەز-عنصر-ی کات وەکو جاران نییە ئامرازەکان لەبەردەستە ئەوەی جاران چەند ساڵی پێ دەچوو ئێستا هێندە کاتی پێویست نییە لە چەند هەفتە و مانگدا دەکرێت .\nئاڕاستەکەی تر بەغدایە، چەند ساڵە لە سەفاو مەروای نێوان بەغدا و هەولێر جگە لە بەنج کردنی کێشەکان هیچی لێ سەوز نەبووە، چونکە لە کۆتایدا بە ڕێکەوتن و سەفقەیەکی سیاسی کێشەکان دوادەخرا.\nدوا گەڕی ئەو سەفاو مەروایە پێش چەند مانگێک دەستی پێکردەوە، ئێستا هەرێم و وەفدی دانوستکار بەڕاشکاوی بە پەرلەمانیان وتووە ئێمە ئامادەین مەلەفی نەوت ڕادەست بکەین،بەڵام تا ئێستا چۆن چۆنی دەیکەن لەسەری ڕێک نەکەوتوون ، پێدەچێت هەرێم بە دوو بژاردە مامەڵە لەگەڵ ڕادەستکردنەکە بکات\nیان ئەوەتا ٢٥٠ هەزار بەرمیل ڕادەست بکات و بەغدا بوجە بنێرێت و لەو بڕەی دەمێنێتەوە شایستەی کۆمپانیاکان بدات و ئەو قەرزەشی کە دەڵێ لەسەرمە بیداتەوە لەژێر چاودێری عێراقدا کە ئەمە بۆ هەرێم باشترە لە بژاردەی دووەم .\nدووەم هەموو مەلەفی نەوت ڕادەست بەغدا بکرێت و بەغداد مامەڵە لەگەڵ شایستە و قەرزەکاندا بکات.\nئەم بژاردەیە پێشتر عێراق زیاتر مەیلی بەلایدا هەبوە، ئێستا پێگەی هەرێم لە هەموو کات لاوازترە، بۆیە بەپێی لێدوانەکانی وەزیری نوێی نەوتبێت لە ١٤/٦/٢٠٢٠ دا جگەلەوەی دەیەوێت سیاسەتی نەوت بگەڕێتەوە ژێر دەستی ناوەند هەروەها دەیەوێت پیاچونەوە بەهەموو پرۆژەکاندا بکات (پرۆژەکانی وزەی هەرێم) ئەم بژاردەیان قورسترە و پێدەچێت هەرێم بەوەش رازیبێت.\nئەو پرسیارەی کە دەبێت جارێکی تر دووبارەی بکەمەوە ئەوەیە لە کاتی رادەستکردنی ھەموو نەوتی ھەرێم بە بەغدا لە بەرانبەر شایستەی کۆمپانیاکان و قەرزەکان و بودجە، ئەوکات ڕۆڵی وەزارەتی سامانە سروشتیەکانی چی دەبێت؟\nئایا بەکرداری وەکوکۆمپانیای نەوتی باکورڕۆڵ نابینێت؟ نەوت بەرھەم بهێنێت وتەسلیمی سۆمۆیبکات؟ ئایاھەرێم بەوەرازیی دەبێت؟ ئەی ئەگەرڕازی نەبێت چی؟ بۆیەدەست وپەنجە نەرمکردن لێرە وائاسان نییە جومگەکانی وا تەشەنوجی کردووە بەئاسانی نەرم نابێتەوە بەڵام ئەستەمیش نییە.


🏰 ئابڵاخ (بۆکان) یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 2 2020 1:40PM\n👁 ئی بابەتە 867 جارێ وینیان\nیەکێکە لە گوندەکانی شارۆچکەی بۆکان سەر بە شاری ورم [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 14 ✔ 74% ✍ ج.ع.ئـ. 2-6-2020 13:40:40\n👫 ئاوات بۆکانی ژیونامە\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Aug 10 2017 9:25AM\n👁 ئی بابەتە 6,677 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 1 1 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 10-8-2017 9:25:50\n🏰 ئاڵبڵاغ (بۆکان) یاگەکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jun 2 2020 1:44PM\n👁 ئی بابەتە 899 جارێ وینیان\nیەکێکە لە گوندەکانی شارۆچکەی بۆکان سەر بە شاری ورم [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 1 ✔ 74% ✍ ج.ع.ئـ. 2-6-2020 13:44:39\n👫 آرام قریشی شهروند بوکان ژیونامە\n👁 ئی بابەتە 3,752 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 15-7-2014 15:07:52\n📊 ئۆرژانسی کۆمەڵایەتیی بۆکان کرایەوە و دەستی بە کار کرد ئامار و ڕاپەرسی\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Jul 28 2017 11:34AM\n👁 ئی بابەتە 3,032 جارێ وینیان\nبەشی ئازەربایجانی ڕۆژئاوا - ئۆرژانسی کۆمەڵایەتیی ش [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✔ 93% ✍ هـ.ب. 28-7-2017 11:34:22\n☂ ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان پارت و ڕیکڤزیاکێ\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Aug 5 2015 3:30PM\n👁 ئی بابەتە 9,476 جارێ وینیان\nبیرەوەری ئەنجومەنی ئەدەبیی بۆکان له زمانی یەکەم بە [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 96% ✍ م.ب. 5-8-2015 15:30:41\n☂ ئەنجومەنی ژینگەپارێزی وڵات بۆکان پارت و ڕیکڤزیاکێ\nیەکێک لە ڕێکخراوە ژینگەپارێزییەکان، لە شاری بۆکانی [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 1 ✔ 74% ✍ س.ئـ. 28-8-2018 23:05:18\n📅 کاتوو تۆمارکەردەی Dec 30 2018 12:02PM\n👁 ئی بابەتە 3,000 جارێ وینیان\nئاژانسی کوردپا: ئەنجومەنی سبز اندیشان جوانی مەهابا [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ 0 0 ✔ 88% ✍ ن.ئـ. 30-12-2018 12:02:17\n👫 ارسلان پیروکی شهروند بوکان ژیونامە\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 15-7-2014 15:07:58\n👫 امیر عبداله زاده فعال مدنی بوکان ژیونامە\n👁 ئی بابەتە 1,907 جارێ وینیان\n... [ زیاتەر... 👁] ✖ ✖ ✖ 0 0 ✖ 52% ✍ هـ.ب. 15-7-2014 15:07:07\n| کاتوو وەشکەردەیو لاپەڕەی: 5,46 چرکە!


كونسوڵگەری بەریتانیا: پەسەندكردنی بودجە هەلی چاكسازی بۆ حكومەتی هەرێم دەڕەخسێنێت\nكونسوڵگەری گشتی بەریتانیا لە هەولێر، ئێوارەی ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند، تێپەڕاندنی بودجەی عێراق هەلێك دەڕەخسێنێت بۆ حكومەتی هەرێم بۆ ئەنجامدانی چاكسازی و دەشڵێت، رێككەوتنی هەرێم و بەغدا دەکرێت ببێتە سەرەتایەک بۆ بەهێزکردنی پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغدا.\nئاوێنە: كونسوڵگەری گشتی بەریتانیا لە هەولێر، كەمێك لەمەوبەر، لە لێدوانێكی نوسراودا رایگەیاند، پیرۆزبایی خۆمان ئاڕاستەی هەمو ئەوانە دەکەین کەوا ڕۆلیان هەبوە لە هەردو حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان بۆ مسۆگەرکردنی گەیشتن بە ڕێککەوتن لەسەر بودجە.\nئەوەشی خستۆتەڕو"تێپەڕاندنی ئەم بودجەیە هەلێک دەڕەخسێنێت بۆ حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئەنجامدانی چاکسازی و دوبارە بنیادنانەوە لە دوای کۆڤید-١٩."\nكونسوڵگەری گشتی بەریتانیا وێڕای ستایش و دەستخۆشی لە قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم بۆ "ڕۆڵە ناوازەکەی بۆ ئەنجامدانی دانوستاندنی بودجە" وتوشیەتی"ئەم ڕێککەوتنە دەکرێت ببێتە سەرەتایەک بۆ بەهێزکردنی پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغدا."\nجەختیشی كردۆتەوە كە "بەریتانیا بەردەوام دەبێت لە پاڵپشتیکردنی هەردولا لەم پێناوەدا."\nلێدوانێک لە کونسوڵگەری گشتی بەریتانیا لە هەولێر دەربارەی ڕێککەوتنی بودجەی ٢٠٢١:\nپیرۆزبایی خۆمان ئاراستەی هەمو ئەوانە دەکەین کەوا ڕۆلیان هەبوە لە هەردو حکومەتی عێراق و هەرێمی کوردستان بۆ مسۆگەرکردنی گەیشتن بە ڕێککەوتن لەسەر بودجە.\nتێپەڕاندنی ئەم بودجەیە هەلێک دەڕەخسێنێت بۆ حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئەنجامدانی چاکسازی و دوبارە بنیادنانەوە لە دوای کۆڤید-١٩. وە ئێمە لێرەوە بەتایبەتی ستایش و دەستخۆشی لە جێگری سەرۆک وەزیران قوباد تاڵەبانی دەکەین بۆ ڕۆڵە ناوازەکەی بۆ ئەنجامدانی دانوستاندنی بودجە.\nئەم ڕێککەوتنە دەکرێت ببێتە سەرەتایەک بۆ بەهێزکردنی پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغداد، وە بەریتانیا بەردەوام دەبێت لە پاڵپشتیکردنی هەردولا لەم پێناوەدا.


دادوەرێكی ئەمەریكی بەشێوەیەكی جیاواز مامەڵە لەگەڵ تۆمەتباران دەكات\nدادوەرێكی ئەمەریكی بەشێوەیەكی جیاواز مامەڵە لەگەڵ ئەو تۆمەتبارانە دەكات كە لە قەفەسی تاوان دێنە بەردەمی، بەو هۆیەشەوە دەبێتە خاوەنی ناوبانگێكی زۆر.\nفرانك كاپرۆ، تەمەنی 81 ساڵە و چەندین ساڵە وەك دادوەر لە دادگاكانی ئەمەریكا خزمەت دەكات، لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان چەند گرتەیەكی ڤیدیۆی دانیشتنەكانی بڵاوبۆتەوەو تێیدا بەشێوەیەكی زۆر نەرم و نیان مامەڵە لەگەڵ تۆمەتبارەكان دەكات، ئەو ڤیدیۆیانە زیاتر لە ملیارێك بینەری هەبووە.\nڕۆژنامەی دەیای مەیلی بەریتانی باسی لەوە كردووە، فرانك بەهۆی ناوبانگە زۆرەكەی بڕیارە 24ی ئەم مانگە بەرنامەیەكی تەلەفزیۆنی تایبەتی بۆ ڕێكبخرێت، تا بینەران زیاتر پێی ئاشنابن.\nئەو دادوەرە دەیەوێت لەڕێی مامەڵەیەكی جیاوازو هێمنەوە ڕۆحی یاسا جێبەجێ بكات، هەروەها یارمەتی ئەو كەسانە بدات كە تۆمەتبارن و سەرپێچییەكی یاساییان ئەنجامداوە.\nجگە لەو شێوازی مامەڵەیە زۆر جار هەوڵی كەمكردنەوەی سزاكانیان دەدات و یارمەتی ماددی پێشكەش بەوانە دەكات كە دۆخی ئابورییان خراپە، بۆ ئەوەی پارێزەرێك ئامادە بكەن، ئەمە جگە لەوەی گرنگی بە دۆخی تەندروستی و كۆمەڵایەتیشیان دەدات.\nیەكێك لە گرتە ڤیدیۆكانی دادوەرەكە نزیكەی 170 ملیۆن بینەری هەبووە و بۆ 9 زمانی جیهان وەرگێڕدراوە، ئەویش لابردنی سزای دارایی سەر خانمێكە كە لەلایەن هاتوچۆوە 400 دۆلاری بۆ نوسراوە.\nئەو خانمە كاتێك ئەو سەرپێچیەی ئەنجامداوە كە لە دۆخێكی دەرونی خراپدا بووە بەو پێیەی ماوەیەك بەر لەوە كوڕێكی كوژراوە، لەبەر ئەو هۆكارەش فرامك-ی دادوەر سزاكەی لەسەر لادەبات.


2013 ئایار KadirShorsh\nدیاره تاوان هه‌ر تاوانه و له‌لایه‌ن هه‌رکێ و له‌ژێر هه‌ر ناوێکه‌وه و له‌هه‌ر سه‌رده‌مێکدا ئه‌نجام درابێت. هه‌ر یاسا و ده‌سه‌ڵاتێک پاکانه بۆ ئه‌و تاونانه بکات یا پاساویان بۆ بهێنێته‌وه ره‌وایه‌تی به جۆرێ له جۆره‌کان ده‌داته تاوانه‌کان. هه‌نگاو و کاری له‌وجۆره له فه‌رهه‌نگی کۆمه‌ڵگه ئازاد و یه‌کسانخوازه‌کاندا شوێنی نییه، ته‌نها ده‌سه‌لاته ناره‌واکان په‌نا ده‌به‌نه‌به‌ر ئه‌و جۆره […]\nباشوری کوردستان: سه‌رۆکایه‌تی یا په‌رله‌مانتاری\nئه‌م وتاره له 10 مای 2005 دا بلاوکرایه‌وه، له‌به‌ر گونجاوی بابه‌ته‌که جارێکیتر بلاوده‌کرێته‌وه. زۆر گرنگە هەنگاوی ئێستا بە مەبەستی گۆڕان بەرەو کراوەیی و دیموکراسی بێت. بۆنمونە گرنگە پەرلەمان دەسەڵاتی سەرەکی بدرێتێ و ئەو لەسەرووی پارت و سەرکردەکانەوە بێت. دەستەی بەڕێوەبردن ملکەچی پەرلەمان بێت و لەژێر کەنترۆلی پەرلەماندا بێت. ماوەی هەڵبژاردن لەکاتی خۆیدا و دیموکراسیانە ئەنجام […]


کامیار سابیر” پۆستی دوو ساڵ پێش ئێستا! بارزانیی ڕێك ئە‌مە‌ی كرد كە لە‌م نووسینە‌دا باسمكردووە. – WTARIKURD\nنا، بۆ مەهزە‌لەی ریفراندۆمی میلیاردێرەکانی نەوت\nرۆژ بە رۆژ، درۆودەلەسەکانی دەوڵەتی کوردیی، بۆ سادەترین خەڵکی کوردستان، ئاشکرا دەبێت. بانگەوازی ئەم جارەی پارتیی بۆ ریفراندۆم و لەوێشەوە بۆ سەربەخۆیی کوردستان و چارەی خۆنووس، دواهەمین کڵاوی تاجیرەکانی نەوت و بیلیۆنێرە ( میلیاردێرە) سیاسییەکانی کوردن، دەیانەوێ لەم رێگەیەوە، دوا کارتی بیزنسە سیاسیی و ئابوورییەکانیان، لە بۆرصە تیجاڕییەکاندا بەگەڕ بخەن. سەرۆکی پارتیی، بە ئاشکرا، ئەم کڵاو لەسەرکردنەی خەڵک، بەیان دەکات و دەڵێت” ئەو ڕیفراندۆمە بە مانای دەستبەجێ راگەیاندنی دەوڵەت نییە، بەڵكو بۆ ئەوەیە كە ئیرادە و ڕای گەلی كوردستان لەبارەی چارەنووسی خۆی بزاندرێت و سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان لە كات و دۆخی گونجاودا ئیرادە و بڕیاری گەل جێبەجێ بكات”\nبارزانیی و دەوڵەتە گووگلییەکەی، بارزانیی و ئیمپراتۆرییە نەوتییەکەی، بەهۆی فشاری ناوخۆ و دەرەوە، بەهۆی ئەوەی لەسەر بەردی ئەلحەدی واقیعییەت، عەقڵانییەت، پێوەندییە نێودەوڵەتییەکان، پێوەندییە ئیقلیمییەکان و لەسەروو هەموویشیانەوە، گەندەڵییە دەیان بیلیۆن دۆلارەکانی حیزبەکەی، چیتر توانای ئیدامەدانی بە درۆی سیاسیی و دزییەکانی نەوت و غاز، وەکو جاران نەماوە، بەشوێن شەرعییەتی جەماوەرییدا دەگەڕێ. ئەم ریفراندۆمەی بارزانیی، داوای دەکات، شەرعییەتدانە بە دزیی و تاڵانیی بۆ دەیان ساڵی تر و پێویستە رێی لێ بگیرێت. ئەم مەهزەلەیە دەبێ بە توندی لەئاستی شەعبییدا ریسوا بکرێ و ئەم حەماقەتە سیاسییەی پتر لە دەیەیەکە، خەڵکی پێ گۆج( گەوج) دەکەن ودەیان بیلیۆن دۆلاریان بۆ خۆیان و نەوەکانیان دزیی، پێویستە بە توندیی و بەجورئەتەوە، تەحەدا بکرێت.\nئەرکێکی نەتەوەییە، وەکو نەژادی کورد، ئەم گاڵتەجاڕیی و مەهزەلە سیاسییانە کە لە زیان زیاتر بۆ گەلی کورد، هیچیتری نەبووە، بەرپەرچ بدرێتەوە. هاوکات ئەرکێکی نیشتمانییە لە ئاستی کوردستانی عێراقدا، ئەم کلاواتانەی دەوڵەتی کوردیی کە زەرەرمەندی سەرەکیی خەڵكی هەرێمی کوردستان و کەرکوکییەکانن، بە دەنگی بەرز” نا” بە روویدا بەرزبکرێتەوە. بارزانیی، دەیەوێ جارێکی تریش لە رێگەی ریفراندۆمێکی هەزەلییەوە، شەرعییەت لە خەڵک وەربگرێتەوە و تەکانێکی تری دە ساڵی بە خۆی و بە حیزبەکەی و بە موهەڕیجەکان بداتەوە بۆ ئەوەی سامانە سروشتییەکانی هەرێم و کەرکوک، بۆ حیزبەکەی، ماڵباتەکەی و پرۆکسییەکانی، لەسەروو هەموویشیانەوە بۆ فاشیزمی تورکیی و ئەجێندا پاوانخوازییەکانی ئەردۆغان، مسۆگەر بکات. سەرەنجامیش، هیچ حیزبێک بەئەندازەی پارتیی و هیچ سیاسییەکیش بەئەندازەی شەخصی بارزانیی، زیانیان بۆ پرۆژەی بە دەوڵەتبوونی کوردستان، بۆ ئازادیی و لای کەمی عەدالەتی کومەڵایەتیی، نەبووە.\nمافی چارەی خۆنووس، لە روئیای سیاسیی و زمانەوانییەوە دروستە. بەعەرەبیی، دەکاتە تقریر المصیر و بە ئینگلیزییش دەکاتە Self-determination. ئەو ( سێڵفە- Self ) چۆن دەبێ بزر بێت، وەکو لە چارەنووسدا ، بزرە؟ لە کاتێکدا، چارەنووس، زیاتر قەدەر دەگرێتەوە، لە ئینگلیزییشدا بە مانای fate دێت. لە دیدی زمانەوانییەوە، چارەی خۆنووس، خۆت وەکو تاک و وەکو الذات ( نەفسی خۆت) لە بڕیارداندا، بەشدار دەبیت. لەبەرامبەردا، چارەنووس، بەهۆی هێزێک یان ئیرادەیەکی ترەوە بەسەرتدا دەسەپێنرێت. دەکرێ هێز و ئیرادەیەکی مەعنەویی، سیاسیی، ئایدۆلۆژیی ، قەیدوبەندی ئابووریی و دەستەنگیی ژیان وات لێبکات کە چارەنووسی خۆت تەسلیمی خەڵکی تر بکەیت. دەشکرێ، ئەو هێز و ئیرادەیە، سروشت بێت، لەکاتێکدا سروشت و قانوونەکانی فیزیا، رۆڵێکی گەورەیان بەسەر چارەنووسی مرۆڤایەتیی، ژیان و بگرە تەواوی گەردووندا هەیە. بە دڵنیاییەوە، چارەنووس هەڵەیە و چارەی خۆنووس، لە کۆنتێکستی سیاسیی، کولتووریی، فیکریی و مەعریفییدا، دروستە.


ئەڵمانیا 27 پەنابەری ئەفغانی ڕەوانەی وڵاتەکەیان دەکاتەوە\nدەسەڵاتدارنی ئەڵمانیا 27 ئەفغانیان دەرکرد کە داوای مافی پەنابەریان کردبوو لە وڵاتەکەیان، ئەمەش وێڕای ناڕەزاییەکی زۆر لەلایەن نەیارانی ئەم کارە کە دەڵێن ناردنەوەی ئەو کەسانەی بۆ ئەفغانستانی وێرانبوو بە جەنگ ژیانیان دەخاتە مەترسیەوە.\nوەزارەتی ناوخۆی ئەڵمانیا ئەمڕۆ پـێنجشەممە لە تویتەرەکەی هەواڵی ناردنەوەی ئەو 27 کەسە ئەفغانیەی پـشتڕاستکردەوە کە 17 کەسیان تاوانیانکردووە و دوونیان بە کەسانی مەترسیدار لە قەڵەمدراون و 8 کەسیان ئامادەنەبوون زانیاری راستەقینە لەسەر خۆیان بدەنە بەرپرسانی ئەڵمانیا.\nشەوی چوارشەممە ئەو 27 کەسە لە فڕۆکەخانەی فرانکفۆرت ڕەوانەی کابولی پایتەختی ئەفغانستان کرانەوە و 73 پـۆلیس و فەرمانبەری فیدراڵی ئەڵمانیا لەگەڵ پـزیشکێک و وەرگێڕێک یاوەریـیان کردوون. هاوکات نزیکەی 600 کەس لە فڕۆکەخانەی فرانکفۆرت گردبوونەوە بۆ دەربڕینی ناڕەزایی.\nهەروەها وێڕای رەخنەگرتن لەم هەنگاوەی ئەڵمانیا، وەزیری ناوخۆی ئەڵمانیا پەیمانی دا بەردەوام بن لەسەر ناردنەوەی ئەو کەسانەی مایەی مەترسین بۆ سەر وڵاتەکە.\nلەوەتای لە ساڵی 2015 وە پتر لە یەک ملیۆن پەنابەر ڕوویان لە ئەڵمانیا کرد، حکومەتی ئەنگیلا مێرکل کەوتووەتە ژێر فشارەوە بۆ ئەوەی وەرگرتنی پەنابەران رابگرێت.


٢٥ ساڵ ئینکار لە کۆماری ئیسلامی ئێراندا – Giareng\nلە 20 ئۆکتۆبر , 2013\nخالە سەرەتایەکانی ڕەوانناسی پێمان دەلێن بەبێ ئاوەردانەوە لە کێشەی رەوانێەکانی نەخۆشێک لە ڕابردوودا ناتۆانین خۆشی و سلامەتی رووحی و رەوانی بۆ ئەم مرۆفە لە داهاتوودا مسۆگەر بکەێن.بۆ وێنە مندالێکی کە لە سەردەمیی مندالیدا ئازار و جەزرەبە دڕابێ بۆ چارەسەرکردنی برینەکانی کە دەبنە هۆی نەخۆش گەلێکی وەک نیگەرانی و دڵەراوکێە و تورەبوون، دەبی ئاوڕ لە رابردوووی ئەم هۆکارانە بدێنەوە.\nهەروەها نەتەوەیەکی سەرکوتکراوو دەبێ بۆ پێشکەوتنی خۆیی شارەزایی و ناسێاووی بەسەر ڕابردووی خۆیدا هەبێ. لە شێوەکانی وەک ” شەری گلاوو” لە دیکتاتۆری نیزامی ئارژانتین، لە نیزامی رەگەزپەرەستی “ئاپارتایدا” لە ئەفریقای باشوور یا لە شەری پاکتاووی رەگەزی لە یۆگۆسلاوی کۆندا، هەموو ئەو کۆمەڵگە سەرکوتکراوانە، تێکۆشاون بە شێوەی جێاواز کۆمەلگەیەکی دادپەروەر و نۆیی بونێاد بنین تا وێڕایی جێاکردنەوەی خۆیان لە ڕابردوویان لە هەمانکاتدا بتۆانن لەو ئەزمونانەش بۆ داهاتووی خۆیان کەڵک وەربگرن. یەکێک لەو هۆکارەکانی ئەو هەلسەنگاندنانە، چ سەبارەت بە کۆمیتەی تاوانباران یا زوڵم لێکراوان ئەوەیە کە ئامانج پێکهێنانی دادپەروەریە نەک تۆلە ستنادنەوە.\nسەرەرای بوونی ئیعدام و لە نیوبردنی دژبەرەکان لە سەرەتایی دەهەی یەکمی ئینقلابی ئێران وەک رووداوێکی مێژوویی، دەکری بلێن وەک گەرمی و گووری شۆڕش و توندرەوی لایەنەکان لەوکاتدا سەیریان بکەین. لە سالی ١٣٦٧ نیزیک بوونەوەی لە کۆتایی شەری ئێران و ئیراق، خومەینی بە دەربرینی فتوایەک فەرمانی بە کاربەدەستانی ولاتدا کە ” بە هەموو هێز و رقی شۆڕشگێڕانەیان” کاری زیندانێانی سیاسی یەکسەرە بکەن.\nمونتەزیری لە هەلویستێکی بێ وێنەیدا وەک کردەوەیەکی ئینسانی و بە لەژێرپێنانی بەرژەوەندی و مەسلەحەتی خۆی، ئەو ئیعدامە بەرنامەدارێژراوانەی لە قاوودا. بلام ئاکامێکی لێ وەرنەگرت. هەست دەکرا کە زیاتر لە ٤ تا پێنج هەزار بەندی سیاسی لە کردەوەی بەربڵاووی جەنایتکارانی سەدەکانی ناوەراست بە دەستی کۆمیتەی مەرگ ئیعدام کرابن. تەرمەکانیان بە کۆمەڵ لە گۆرستانی بەد نیووی”خاوەران”لە تاران ناشتن. حەولیان دا بە هەموو تۆانایانەوە سەرپۆش لەسەر ئەم جەنایەت و تاوانە دابنێن. بۆ ئەم کارەش حەتا دایک و باب و کەس و کاری کوژراوەکان، کە دەچوونە سەر مەزارەکانێان بە توندی ئازار و ئەزیەت دەکرد. دیتن ئەم دایک و بابانە لە گۆرستانی خاوەران لە سالی ١٣٦٧ و پارکی لالە لە سالی ١٣٨٨ نیشانەی پەیوەندێک کە کارەساتێک لە ڕابردوودا بە یەستاوە گرێدەدات.\nلە سالی ٢٠١٢ دایکانی خاوەران دەگەل کەس و کاری گێانبەخت کراوانەی ئەم جەنیاتە لە کردەوەیەکی بێ وێنەدا خۆپیشاندانێکێان لە ژێر ناوی” ئیران تریبووناڵ” رێک خست. ئامانج لەوکارە لە قاوودانی ئەو جەنایەتە بێزراوە و تێکشکاندنی بێدەنگی و ئینگارکردنی ئەم تاوانە دژیە بەشەرێە بوو کە ماوەی٢٥ سالە لە لایەن کاربەدەستانی ئێرانەوە حاشایی لێدەکڕا.\nدادگا لە کۆتایی کارەکانی خۆی بەو ئاکامە گەیشت کە ئیعدامە بە کۆمەلەکانی سالی ١٣٦٠ بە پیی یاسای نێونەتەوەیی ” تاوانی دژی بەشری” دێتە ئەژمار. کۆماری ئیسلامی بە خاتری ئەم تاوانە دەبی موحاکەمە بکرێ. دەکری بلین گرینگترین کاری دادگا ئەو بەڵگانە بون کە شاهیدەکان پێشکێشێان کرد نەک لایەنی حقوقیێەکانی بەشداربۆکان.\nکۆماری ئیسلامی ناتۆانیە حاشا لەوجەنایەتە بکات یا خۆیی لێببوورێ. راگەیەندراووی بی وێنەی کۆتایی ئەم کۆبوونەوە کە لە سایتی “بازتاب” بڵاو کرایەوە بۆ ئەوەلین بار ئیعدامی هەزاران نەفەر لە رۆلەکانی ئیرانی بە پیی فتوای خومەینی بە ئەرینی ناسی. حەتا حەولەکانی خامەنی بۆ رەزگارکردنی گێانی هێندێک لە بەندیە سیاسیەکانیشی ئاشکرا کرد. هەرچەند زۆری نەخایاند کە نوسراوەکە لە سەر سایتەکە ڵابردڕا بەلام دەبی ئەوەی بزانین کە راستێکان حاشاهەڵنەگڕن. دایکێکی کە جگەرگۆشەکەی لەدەست داوە هیچکات لە بیری ناکات. هەربۆیە دەستەلاتداران دەبی وەلامی ئاکار و کردەوەکانیان بن ئەگەر دەیان سالیش بەسەرداتێپەربووبێ.\nلەکاتێکدا ئێرانێەکان بیر لە داهاتووی خۆیان دەکەنەوە دەبێ بێنە سەر ئەوباوەرە کە داهاتووی باشتر بە جێ ۆرکێەی خۆینرێژەکان و گۆرینی تاقمێک خۆسەپین پێک نایە بەلکو دەبی بە فەرهەنگێکی لەسەر ئەساسی مافی مرۆف و ئینسانیەتی هاوبەش دابمەزڕێە. ئەوان هەروەک جۆرج سانتایانا فیلسوفی گەورەی هاروارد دەلی دەبی بزانن” کەسانێکی شارەزایان بەسەر رابردووی خۆیاندا نێ مەحکوم بە دووپاتکردنەوەی هەلەکانێانن”.


لاس و خەزاڵ - بێدەنگی\nچیرۆکی رکەبەرایەتی دوو ژن خودا\nبەیتی لاسو خەزاڵ بە چۆنییەتی لەدایکبوونی لاسەوە دەستپێدەکات. ئەحمەدئاغای بابی لاس پاش کوشتنی شێرێکی پیاوشکێن، لە سەر پشتی شێرەکە، لەگەڵ شەمێی دایکی لاس جووت دەبێ و لاس وەکوو ئاکامی ئەو پێوەندە لە دایکدە.\nکوشتنی گیانلەبەرێکی دڕندە یان ئەژدیهاو دێوو هتد بە دستی پاڵەوانی ئوستوورە بۆ وەدەستهێنانی ژنێکی مەزن مووتیڤێکی زۆر کۆنەو لە ئەدەبی هەموو دنیادا نموونەی دەبیندرێت.\nئەم مەسەلەیە دەتوانێ دوو سەرچاوەی هەبێت، سەرچاوەیەکی مێژووییو سەرچاوەیەکی ئەساتیری. لە بارەی سەرچاوە مێژووییەکەوە دەبێ بگەرێینەوە بۆ سەردەمی مێوەجاغی کە ژنان لەکۆمەڵگادا خاوەنی دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی بوونو پیاوان زیاتر کاری راوو نچیریان دەکرد. ژنان بۆ دابینکردنی خۆراکی خۆیانو منداڵەکانیان، هێنانی نچیریان وەکوو مەرجێک بۆ پیاوان دیاری دەکردو بە پێی رادەی ئازا بوونی پیاو لە کاری نچیرڤانیدا، ژنێکی پێگە نزم یان پێگە بەرز، پیاوەکەی پەسەند دەکرد، لەوێوە پێوەندی نێوان راوو کوشتنی گیاندارێکی زلو دڕندە لەگەڵ وەدەستهێنانی ژن یان کچێکی مەزنزادە بەجێماو چیرۆکی جۆراوجۆر لە سەر ئەو بنەما دروستکرا.\nسەرچاوەی دیکەی ئەم مووتیڤە (واتە کوشتنی گیاندارێکو پاشان پێوەندی لە گەڵ ژنیکدا) دەتوانێ بگەڕێتەوە بۆ ئوستوورەی ژن-خودای ئاوو دێوی وشکساڵی.\nلەم ئوستوورەیەدا دێوێک یان ئەژدیهایەک پێش بە ئاوو باران دەگرێتو پاڵەوانێکی بە هێز لەگەڵ کوشتنی دێو یان ئەژدیهاکە، ئاوە لە بەندکراوەکان ئازاد دەکاتو پاشان کچێکی جوانو گەورەزادە وەکوو خەڵات وەدەستدێنێ. لە بڕێک لە گیڕانەوە ئوستوورەییەکاندا، بەشی پێوەندی لەگەڵ ژنو لە بەشێکیاندا ئازاد بوونی ئاو نەماوەو سڕاوەتەوە. بۆ نموونە لە دەقی ئوستوورە هیندوئورووپاییەکاندا شەڕی ئیندیرە بۆ رزگار کردنی بارانەو هەروەها لە ئاوێستایشدا لە شەڕی تیشتەر لە گەڵ دێوی وشکساڵی، باس لە ئازاد بوونی ئاو دەکرێتو باسێک لە ژن نییە. لە لایەکی دیکەوە لە ئوستوورەی فەرەیدوندا کوشتنی زەحاک بە دەستی فەرەیدونو پاشان بەدەستهێنانی خوشکەکانی جەمشیدو هەروەها لە چیرۆکی بەناوبانگی ئوروپایی واتە ؛جوانی خەوتوو؛ تەنیا باس لە ژنو ئەژدیها دەکرێتو ئیدی باسی ئاو نییە. لە واقێعدا ژنو ئاو کە پێوەندی قووڵی ئوستوورەییان لەگەڵ یەکتردا هەیە، وەکوو هاوواتا بە کاردێن.\nلە چیرۆکی لاسو خەزاڵیشدا کوشتنی شێری مرۆڤ شکێن بە دەستی ئەحمەدئاغاو پاشان خەوتن لەگەڵ دایکی لاس، رەنگدانەوەی ئەو ئوستوورە کۆنەیە، ئوستوورەیەک کە بە شێوازگەلی جۆراوجۆر لە بەشێکی بەرچاو لە چیرۆکە فۆلکلۆرەکانی دنیادا خۆی دەنوێنێ.\nپاش لە دایکبوونی لاس باس لە مارە کردنی لاسو خانزادی ئامۆزای دەکرێتو پاشان لاس، خانزاد بە جێدێڵێو بە دوای خەزاڵ دەکەوێتو دەبێت بە خزمەتکاری بابی خەزاڵ. دژایەتی لە نێوان خەزاڵو خانزاد دەستپێدەکاتو لە ئاکامدا لاس کە بە دوای جێبەجێ کردنی داواکاریەکی خەزاڵ واتە هێنای گوڵی شۆران رێی سەفەری گرتۆتەبەر، لە کاتی گەڕانەوەیدا بەر تیری چڵکنان دەکەوێو دەمرێو خەزاڵو خانزاد شینی بۆ دەگێڕن.\nئەم بەشە کە بەشی ئەسڵیو سەرەکی چیرۆکی لاسو خەزاڵە دوو تایبەتمەندی بەرچاوی هەیە، یەکەم دەسەڵاتی بێ بەربەستی خەزاڵو خانزاد کە هەردوکیان وەکوو سەرۆکی خێڵ دەناسرێن. جگە لەوەش ئازادیو سەربەخۆیی خەزاڵ وەکوو کچێکو پێوەندی ئازادانەو دڵداری ئاشکرای ئەو لەگەڵ لاسدا کە نە لە کولتووری کوردو نە لە کولتوری هیندوئوروپاییدا نموونەی دیکەی نییەو ئاسەواری فەرهەنگی مزۆپوتامیاو بابلی پێوەدیارە.\nدووهەم تایبەتمەندی بەرچاوی ئەم چیرۆکە دووپات بوونەوەی چیرۆکی پاڵەوانی مردوو روەکێکو گۆڕانی پاڵەوانەکە بە روەک یان دار، لەم چیرۆکەدا سێ خاڵی رێنوێنیکەر بۆ ئەم نێوئاخنە دەکەوێتە بەرچاو. یەکەم ناوی لاس کە بە وتەی مامۆستا هێمن ناوی دارێکی سەختو چڕو دڕکاوییە (توحفەی موزەفەرییە، لاپەرەی 87) دووهەم باسی چڕوپڕو دورودرێژی لاس لە بارەی ئەوەوە کە ئەگەر دارێک بوایە چۆن دەبو. لەم بەشەدا لاس باس لە زۆرینەی شتومەکە دارینەکان کە پێوەندییان لەگەڵ ژناندا هەیە دەکات وەکوو تەشیو مەشکەو ملوانکەو هتد…دەڵێ:\nبریا دارێک بوومایە لە داری دەقەیسییان\nبیاندامایە چەنگ وەستایان\nشەقیان کێشابامایە بە مەشاریان\nبیاندامایە بەردەمی رەندەو کوشتەریان\n… بیاناردمایە سەر وەستایەکی گەوێڵ\nدروستیان کردبام بو نێرتکی تەشی یان\nحەوت ساڵان پێی رستبامایە رانکو چۆغەی مێردوتی یان…\nلە ئاکامیشدا دیسان دەبێتەوە دارێکی شین کە خەزاڵ لە بن سێبەری دادەنیشێ. ئەم بەشە لە چیرۆکەکە بێشک لەگەڵ ناوی لاس کە ناوی دارێکە پێوەندی هەیە.\nسێهەم خاڵی رێنوێنی کەر تێداچوونی لاس لە دوی گوڵێک بەناوی گوڵی شۆڕانە. بەیتەکە باس لە تایبەتمەندی ئەو گوڵە ناکاتو تەنیا لە زمانی خەزاڵەوە لەوباریەوە دەڵێ:\nگوڵی شۆڕان هەن لە چل پلەی عومانێ\nچراو لالەت ناوێ سەربەخۆ دایسێ هەتتا سبحەیانێ\nبەس ئەوەندە باس لە گوڵی شۆڕان دەکرێ کە دیار دەکات ئەو گوڵە تیشکی هەیەو گوڵێکی سیحراویو نائاساییە.\nئەم چیرۆکە لەو دەستە چیرۆکانەیە کە باس لە چۆنییەتی خولقانی دیاردەیەکی سروشتی دەکاتو نموونەی ئەم چەشنە چیرۆکە کەم نییە. داستانی تەشک گۆڕان (مەسخ بوونی) ئینسانێکو گۆڕانی بە روەک یان گیانلەبەرێک، لە زۆرینەی فەرهەنگەکاندا هەیە، بۆ نموونە چیرۆکی تەشک گۆڕانی ئینسان بە مەیموون کە لە ئەساتیری ئیسلامیو دەقی پیرۆزی موسڵماناندا باسی لێدەکرێو هەروەها مەسخ بوونی سیبەل(خودای یونانی) بە درەختی کاجو نموونەکانی دیکە.\nئەم چیرۆکە زیاتر دەکەوێتە ناو بازنەی ئەو ئوستوورەگەلەی کە بنەمای هۆکار ناسانەیان هەیەو بە جۆرێک روونکەرەوەی چۆنیەتی خولقانو پێکهاتنی دنیاو سروشتن، دنیایەک کە مرۆڤ لە (مرکز)ی ئەودایەو هەموو شتێک لە پێوەندی لەگەڵ ئەودا مانا دەبێ. ئەم چەشنە چیرۆکە کە بەسراوی بیرۆکەی دینییە هەمیشە گیڕانەوە(تەفسیر)یەکی ئەخلاقیو خۆفناکی هەیەو مەبەستێکی دینی هەیەو ها بەدوای چاوترسێن کردنی خەڵک بۆ خۆ پاراستن لە هەندێک کردەوەی ناشایست. کەوا بوو مەسخ بوون هەمیشە سزای تاوانێکە، واتە ئینسان بە هۆی تاوانێکەوە سزا دەدرێتو جلی مرۆڤایەتی لەبەردادەکەندرێتو دەگۆڕدرێتە بوونەوەرێکی دیکە.\nلەم چیرۆکەشدا دەتوانین بڵێین لاس بە بۆنەی پشتهەڵکردن لە خانزادی خیزانی خۆیو تووڕە بوونی خانزاد تووشی تەشک گۆڕان دەبێ. لە بەشێک لە چیرۆکەکەدا خانزاد لە کاتی رۆیشتنی لاسدا دەڵێ:\nیارەبی لاسە شۆڕ هەڕۆ بڕۆ، سەر نەیەنیە دواوە\nیارەبی ئەۆ وەک کاکە مەمی جوانەمەرگ بی، ئەەر لەجێما لە شاری جزیرێ\nلە ئاکامیشدا دۆعای شەڕی خانزاد، لاس دەگرێتو جوانەمەرگ دەبێ. چیرۆکی لاس و خەزاڵ چیرۆکی رکەبەرایەتی دوو ژن خودای بە هێزی دنیای کۆنە. یەکەم ئەوەى کە خودای پشتیوانی ژن و بنەماڵەو زاوزێیە و بەناوی ئاناهیتا و ئەرمەئیتی دەیناسین و دووهەم ژن-خودای خۆشەویستی و چێژ کە ئاکسیونی سەرەکی ئەو هەڵخەڵەتاندنی پیاوانە و زیاتر بە ناوی عەشتاروت(ئیشتار) دەناسرێ. لەم تێکهەڵچوونەدا ژن-خودای پاکداوێنی پارێزەری بنەماڵە سەر دەکەوێت و بەو شێوە جەخت دەکرێت لە سەر پیرۆزی بنەماڵە و پاراستنی، کە ئاکامی ئەخلاقی چیرۆکەکەیە.


"ئەو ژورەی تیایدا هەموو شتەکان ڕویاندا"\n07/10/2020 1367 جار خوێندراوه‌ته‌وه\n"ئەو ژورەی تیایدا هەموو شتەکان ڕویاندا" ناونیشانی ئەم کتێبە نوێیەی جۆن بۆڵتن، راوێژکاری پێشووی سەرۆکی ئەمریکایە بۆ ئاسایشی نەتەوەیی.\nژانرەی ژیاننامەیە، بەڵام وەسفی کتێبی پەردەلەسەرهەڵماڵین "Enthüllungsbuch" ی وەرگرتووە. هەرواشە، کتێبەکە شەبەنگێکە لە رۆشنایی خستنەسەر زۆر بابەت و لایەنی جیاواز، لەوانە: بەوردی و درێژی گێڕانەوەی رووداوەکانی جیهان‌و تێڕوانین و هەڵسەنگاندنیان لە دیدگای کۆشکی سپیەوە، باسی ململانێ و قەیرانە نێودەوڵەتیەکان، بە سیاسی کردنی رق و کینەی کەسیی ترەمپ – لەنێویاندا دژ بە کورد، دەستتێوەردانی کچ و زاواکەی لە کاروباری دامەزراوەکانی دەوڵەت و سیاسەتی گشتیی ئەمریکا، پاشقولگرتنی سیاسیەکان لەیەکتر بۆ پلە و پۆست، نزمیی ئاستی هۆشیاریی ترەمپ، مامەڵە نایاساییەکانی و گرێی خۆسەپێنی و تەڵەکەبازی بۆ دووبارە هەڵبژاردنەوەی و زۆر لایەنی دیکە.\nلەپەیوەندیەکەدا ترەمپ بەوە دەستیپێکرد، کە وتی لەچارەسەرێک بۆ کێشەی هاڵک-بانک زۆر نزیکبووینەتەوە، کەمێک پێش ئێستا لەگەڵ Mnuchin و Pompeo قسەم کردووە، پەیوەندی ئەکەن بە زاواکەتەوە ( زاواکەی ئەردۆغان کرابووە وەزیری دارایی - وەرگێڕ )، بۆ ئەوەی ئەو بارە قورسەی سەرشانی لابدەین. ئەردۆغان زۆر سوپاسگوزار و دڵخۆش بوو، تەنانەت بە ئینگلیزی کەوتە قسەکردن.\nکۆبوونەوەی گەورە لەناوچە کوردیەکاندا! ئەم قسەیە چ کاریگەریەکی ئەکردە سەر ترەمپ! لەم خاڵەدا ترەمپ هەروەکو هەستی بەوەکردبێ، کە لەوانەبێ ئەمە لە پرسی کورددا، وەک تەڵەیەک وابێ بۆی، چونکە ئەردۆغان جیاوازیی ئەکرد لەنێوان ئەوانەی کە ئەیەوێت کەمیان بکاتەوە، وە ئەوانەی کە گوێڕایەڵی بوون - ئەمە جیاکردنەوەیەک بوو، کە هیچ بەرژەوەندیەکی بۆ ئێمە تیا نەبوو. ترەمپ پرسیاری بۆچوونی منی کرد لەم بارەیەوە، سەرپێیی وتم ئەبێ گفتوگۆکانی داهاتوو بۆ سەربازیەکان جێبهێڵین، تێرۆریستەکان لەوانیتر جیابکەنەوە.\nدواتر ترەمپ پێی وتم ئەم فەرماندانە هەندێک زانیاریان باس کرد، پێشتر نەمبیستبوون. لەبەردەوامی گفتوگۆکەدا، LaCamera باسی گرنگیی رۆڵی بنکەی اڵاسد ی کرد بۆ هێشتنەوەی فشار لەسەر ئێران. ترەمپ رەشبین بوو، وتی ئەوە بەڕاستتانە؟ هەموو هاوڕابوون وتیان بەڵێ. ترەمپ لەکۆتاییدا وتی بەردەوام بوونمان لە عێراق، لە زۆر لایەنەوە زۆر گرنگە. ئینجا بڕیاردرا لە التنف بمێنینەوە، کە ناوچەیەکی زۆر هەستیاری سێ سنوریە لە نێوان عێراق، ئوردن و سوریا - بەبوونمان لەوێ رێگەی کورتی ئێران بەسەر عێراقدا بۆ سوریای بڕیبوو، ئەبوایە ئێرانیەکان زۆر دووربکەونەوە، تا بچنە ناو سوریاوە.\nهەموو دانوستانەکان لەپێناو رۆڵی ئێمە لەسوریادا، بەهۆی داواکاریەکانی ترەمپەوە بەردەوام ئاڵۆزدەبوون. هەوڵەکانیش بۆ پێکهێنانی هێزە چاودێریە نێودەوڵەتیەکە هیچ بەرەوپێشچوونێکی بەخۆوە نەدی. پاش مانگێک Shanahan و Dunford روونیانکردەوە، کە لانی کەم بە جێگیرکراوی هێشتنەوەی هەندێک هێزی ئەمریکی لەو ناوچە پێشنیارکراوەدا، لە خوارووی سنوری تورکیا، پێشمەرجی رەهای ئەو لایەنانەیە، ئەگەر بیانەوێت بەشداری بکەن - لەکاتێکدا هاوکاری لۆجیستی لە عین الأسد لە عێراقەوە دابین بکرێت. من بۆ خۆم بە دڵنیاییەوە هیچ کێشەیەکم لەگەڵ ئەم بیرۆکەیەدا نەبوو، بەڵام کێشەکە لە باسکردنیدا بوو بۆ ترەمپ، ناڕەحەت بوو، ئەو ئەیویست دەربچێت.\nلەگفتوگۆیەکدا رۆژێک پێش پەیوەندیە تەلەفۆنیەکەی ترەمپ‌و ئەردۆغان، وتم پێی بڵێ، کە پەنتاگۆن لەو بڕوایەدایە، کە ناتوانین ئەو هێزە هەمەلایەنە پێکبهێنین، ئەگەر چەند سەد (بە مەبەست وتم چەند سەد) سەربازێکی ئەمریکی لەو ناوچانە نەهێڵینەوە. ترەمپ ئیستێکی کرد و رازی بوو پێی بڵێ. پاشتر کە پەیوەندیەکە دروستبوو، ئەروغان وتی، کە ئەیەوێت کۆنترۆڵی تەواوی بەسەر ئەو ناوچەیەدا، کە ئەو بە "ناوچەی ئارام" ناوزەدی دەکرد، هەبێت، ئەمەش من بە ناپەسەندم دەزانی.