ھەڵسەنگاندنی ئێستای کەسایەتی کازمیی و ھەڵپە و قسە و وتار و کردەوەکانی بێ ڕەچاوکردنی ھاتنی ھەڵبژاردنی نوێ و پاشخانی کۆمەڵایەتیی و سیاسیی و پێگەی ئەو لە حکومەت و ئاڵانی لە بارودۆخێکەوە کە لە راستییدا یەکجار ئاڵۆز و ئەستەمە، کارێکە کە یەکلایەنانە حوکم بەسەر ئەودا دەدین.\nحوکمکردنی عێڕاق لە سەردەمێکی ئاوادا کە کۆمەڵی عێڕاقی و ئیدارەکەی و بوونی حیزب و ڕێکخراوێکی زۆر و دەستتێوەردانی لە لایەن ئێران و ئەمەریکا و ھەژموونی وڵاتانی دیکەش لەسەری، ھەر ئاوا کارێکی ئاسان نییە. لە کاتێکدا کازمی نە پێگەیەکی کۆمەڵایەتی، نە تائیفی، نە دینیی بەھێز، نە حیزبیی ئاوای نییە و ھاوکاتیش خاوەنی ھیزێکی چەکداریی گەورەش نییە. نەبوونی ئەمانەش ئەوەندەی دیکە ئەرک و گەیشتنی پەیامەکانی کازمی یا بەدەستھێنانی ئامانجەکانی کازمی سەختتر دەکات.\nگەر تەنھا کارایی حکومەتی ئاخوندەکانی ئێران و دەستتێوەردانیان لەسەر عێراق بوایە، بۆ کازمی ئاسان بوو کە جۆرێک لە ڕێککەوتن لە سەر بناخەی پرۆتۆکۆڵی نێوانی دوو وڵاتی دراوسێ، دوو دەوڵەتی جیاواز یا خود ھاوشێوە و ھاوبەرژەوەند، جۆرێک لە ڕێکەوتن زامن بکات. بەڵام گرفتەکە زۆر لەمە گەورەترە. ھەژموونی ئێران و داخوازییەکانی ئێران لەسەر حکومەتی عیراق لە ڕێگای ڕاستەوخۆ و پەیوەندی نێوانی سەرانی دوو حکومەتەوە یاخود دوو حیزبەوە نییە بەڵکو لە لایەن کۆمەڵێک حیزبەوەیە کە ھەر یەکەیان بە جیا لەویتریان داخوازی و مەرجی خۆی لەسەر حکومەت ھەیە.\nئا لەم بارودۆخەدا کازمی ناتوانێت لەتەک سەدرییەکان، مالیکییەکان، خەزعلییەکان، عامرییەکان، کەتائیبی حیزبوڵا و... تد ھەر ھەموویان بگاتە سەرەنجامێک. ھۆکاری ئەمەش ئاشکرایە چونکە ئەو لایەنانەش نە لەناو خۆیانا ڕێکن و نە بەرژەوەندی میللەتیشیان دەوێت.\nکەواتە پرسەکە پرسی ھەڵبژاردنی کەسەکان نییە و سەرەنجامیشش بە گوێرەی نیازباشیی و چالاکیی و پەیام و ویستەکانی ئەو کەسە نایەتەدی. ڕەنگە کازمی لە زۆر ڕووەوە لە مالیکی و حەیدەری و عەبدولمەھدی باشتر بیت، بەڵام ئەم باشییەی ئەم تەنھا دەچێتە قاڵبی حوکمڕانێکی خراپ کە چەند جیاوازییەکی لە تەک حوکمڕانێکی خراپتر، ھەیە و دەبێت. گەر بە ڕونتر قسە بکەم خەڵکی عێراق بە کوردیشەوە لە نێوانی دوو ھەڵبژاردەدان کە ئەویش خراپ یا خراپتر.\nلەو کاتەوەی کە عێراق وەکو دەوڵەت دامەزراوە، باوەڕ ناکەم ھەرگیز بە بارودۆخێکی ئاوا ئاڵۆز و شیواو و " بێ خاوەن"دا، تێپەڕیبێت. عێراقی سەردەمی سەدام حوسەین خراپ بوو، لە ھەندێک ڕووەوە زۆریش خراپ بوو، بەڵام بەم ڕادەیەی ئێستا نەبوو کە ھەموو لایەک و ھەموو دەوڵەتێک و ھەموو دەسگەیەکی سیخوڕیی ئا بەو ئازادییە تەراتێنی خۆیانی تیادابکەن. لە سەردەمی سەدام-دا ھێزێکی چەکدار جگە لە ھێزی کوردی کە ئەویش بەو لاوازییە، لە ئارادا نەبوو، ئیدارەیەکی دیکتاتۆر، سەرکوتکەر، بەڵام پارێزەری خاک و " نیشتمان" بوو، ئاسایشی ناسیاسی ھەبوو، مووچە و کار و یاخود بژێویی، ئاو کارەبا و گاز، تا ڕادەیەک ھەبوو، رێز و شکۆمەندیی و دانەڕمانی کەسایەتیی تاکەکانی کۆمەڵ و خودی کۆمەڵ، ھەبوو، پەیوەندیی کۆمەڵایەتیی، شتێک لە ویژدان مابوو... گەلێک شت مابوون، ئەوەی کە نەبوو مافی سیاسیی و ئازادیی و نەبوونی دەربڕینی ڕا و بۆچوون و دروستکردنی ڕێکخراو و پارتی دژ بە بەعس و ھەندێکی دیکە بوون، کە نەبوون.\nلە ئێستادا ئەوانەی کە لە سەردەمی سەدام حوسەین، ھەبوون، ھیچیان نەماون، بەڵکو سەربارێکی گەورەشی ھاتۆتە سەر کە ئەوەندەی دیکە عێراقی خراپ کردووە. وەڵامی پرسیارەکەی سەرەوەم: ئایا کازمی وێڕای باشیی و نیازباشیی خۆی، دەتوانێت بەشێکی زۆر لەو کەموکوڕییانەش بنەبڕ بکات، چەند ڕیفۆرمێکی سەرەکی بکات؟ بە ڕای من زۆر زۆر ئەستەمە. پرسیارێکی تر: ئایا دەبێت دەنگی بۆ بدەین؟ من وەکو خۆم باوەڕم بە ھیچ جۆرە گۆڕانکارییەکی بناخەیی لەسەر دەستی کەسانی کارێزما و حیزبەکان و کودەتای سەربازیی و کودەتای حیزبی و سیستەمی ھەڵبژاردن نییە. ھاوکاتیش ناتوانم ئامۆژگاری دانیشتوانی عێراق بە کورد و عەرەب و تورکمانەوە بە دەنگدان یا نەدانی دەنگ بکەم. بەڵام ڕاستییەک ھەیە کە گەلی عێراق ئەزموونێکی دوور و درێژی حیزبایەتی و حوکمڕانی ھەیە، ھەر ئاواش ئەزموونی ھاتنی کەسان و لایەنی جیاواز لە ساڵی ٢٠٠٥وە. ئەمانەش تا ڕادەیەک ئەوەی سەلماندووە کە گۆڕانکارییەکان لە ڕێگای دەستاودەستکردنی دەسەڵاتەوە نایەنە دی. ڕەنگە باشترین ڕێگا بۆیان بڕواکردنە سەر خۆیان و سەندنەوەی ھەموو متمانەیەک لە سیاسییەکان و حیزبەکان دەسەڵاتخوازان و وڵاتانی دەرودراوسێ و ئەمەریکا و دەوڵەتانی ڕۆژئاوایە. گەر بکرێت خۆیان ھەوڵی خۆڕێکخستنی خۆیان بدەن و ھەموو کاروبارەکانی خۆیان بەکۆمەڵ بە هەرەوەزییانە، بە هەماهەنگیی و ھاریکاری یەکدی بەڕیوەبەرن. ئەمە تاکە بژاردە و تاکە چارەسەرە.


له به‌غدا دوو مه‌لای ئاینی موسوڵمانه سوننه‌كان كوژراون - 2004-09-20\nی مانگی نۆ ٢٠, ٢٠٠٤\nله ماوەی دوو هێرشی جودا دوو مه‌لای باڵای موسوڵمانی سوننه ئاینزاكان له گه‌ڕەكێكی شیعه‌ی به‌غدا دا كوژراون.\nقسه‌كه‌ری كۆمیته‌ی زانایانی ئاینی گوتویه‌تی یه‌كێك له مه‌لاكان له ڕۆژی یه‌كشه‌ممه‌دا له دەرەوەی مزگه‌وتێكی موسوڵمانه سوننیه‌كاندا فڕێندراوە. له پاشدا ته‌رمه‌كه‌ی له شوێنی فڕاندنه‌كه‌ی به‌جێهێڵراوە.\nمه‌لاكه‌ی تریش له كاتی چوونه ژوورەوەیدا بۆ مزگه‌وتێكی موسوڵمانه سوننیه‌كان له پایته‌خت ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه ته‌قه‌ی لێكراوە و كوژراوە.\nله هه‌مان كاتدا، ڕاپۆرته هه‌واڵیه‌كانی توركیا ڕادەگه‌یه‌نن كه‌وا كۆمه‌ڵێك چه‌كدار ئه‌مڕۆ دوو شه‌ممه له شاری موسڵی باكور ته‌قه‌یان له تۆتۆمبیلی دوو ڕۆژنامه‌وانی تورك و كارمه‌ندە مرۆییه‌كانی یاوەرییان كردووە و له ئه‌نجامدا هه‌ر چوارییان بریندار بوون.\nله ناوچه‌كانی دیكه‌ی عێراقدا و له فه‌للوجه، فڕۆكه جه‌نگیه‌كانی ئه‌مه‌ریكا هێرشیان كردۆته سه‌ر شاری فه‌للوجه. كاربه‌دەستانی نه‌خۆشخانه‌كان دەڵین به لایه‌نی كه‌مه‌وە دوو كه‌س كوژراوە و سێ كه‌سی تر بریندار بووە.


کەشناسی وادەى یەکەم باران بارینى راگەیاند\n48616 جار خوێندراوەتەوە\nدەستەی کەشناسی عێراق رایگەیاند، پێشبینیدەکرێت لەم هەفتەیەدا و لە رۆژی سێشەممەوە بارانبارین دەست پێبکات.\nئەمڕۆ یەکشەممە، دەستەی کەشناسی عێراق راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، سبەینێ رۆژی دووشەممە، ئاسمانی وڵات ساماڵ دەبێت و لە هەرێم و باشور هیچ گۆڕانێک لە پلەکانی گەرمادا روونادەن، بەڵام لە ناوچەکانی ناوەڕاست کەمێک پلەکانی گەرما بەرزدەبنەوە.\nلەبارەی پێشبینییەکانی کەشوهەوای رۆژی سێشەممەوە ئاماژەی بەوەداوە، ئاسمانی وڵات ساماڵ و کەمێک هەوراوی دەبێت، لەگەڵ ئەگەری بارینی نمە باران لە هەرێم و ناوچەکانی خۆرئاوا. پلەکانی گەرماش لەسەرتاسەری وڵاتدا هاوشێوەی رۆژی پێشووتردەبن.\nراگەیانراوەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، لەسەرتاسەری وڵاتدا ئاسمان پەڵە هەور دەبێت و پێشبینی دەکرێت لە هەرێم نمە باران ببارێت و پلەکانی گەرماش کەمێک دادەبەزن، بەڵام لەناوچەکانی ناوەڕاست و باشور پلەکانی گەرما هاوشێوەی رۆژانی پێشوو دەبن و لە خۆرئاوای وڵات پێشبینیدەکرێت نمەباران ببارێت.\nلەبارەی پێشبینییەکانی کەشوهەوای رۆژی پێنجشەممەوە راگەیەنراوەکەی دەستەی کەشناسی عێراق ئاماژەی بەوەداوە، ئاسمانی وڵات پەڵەهەوردەبێت و لە هەرێم و باشور پلەکانی گەرما کەمێک بەرزدەبنەوە، بەڵام لەناوەڕاستی وڵاتدا پلەکانی گەرما کەمێک دادەبەزن.


بەریتانیا پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕوسیا هەڵپەسارد و23 دیپلۆماتکاری ڕوسی لە وڵاتەکەی دەرکرد : چاوی گەل\nبەریتانیا پەیوەندییەکانی لەگەڵ ڕوسیا هەڵپەسارد و23 دیپلۆماتکاری ڕوسی لە وڵاتەکەی دەرکرد\nنوسەر : chawigal لەبەرواری : ئازار - 14 - 2018\nبەریتانیا لەبەرامبەر تۆمەتی ژەهراویکردنی سیخوڕێکی رووسی لە وڵاتەکەی، لەندەن 23 دیپلۆماتکاری رووسیا لە وڵاتەکەی دەردەکات.\nئەمڕۆ چوارشەممە پەرلەمانی بەریتانیا دووەم دانیشتنی لەسەر رووداوی ژەهراویکردنی سێرگی سکریپال ئەنجامدا. سێرگی سکریپال سیخوڕێکی رووسی بوو کاری بۆ بەریتانیا دەکرد، لە 2004 رووسیا بەتۆمەتی “خیانەت” دەستگیریکرد و سزای زیندانی نزیکەی 30 ساڵی بۆ بڕییەوە.\nلەسەر کوشتنی سیخوڕێکی پێشووی ڕوسیا لە بەریتانیا و کچەکەی، پەیوەندییەکانی نێوان بەریتانیا و ڕوسیا ئاڵۆزی زۆری تێکەوتووە و سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا ڕایگەیاند “بۆمان ڕوون بووەتەوە کە ڕوسیا خۆی دەستی لە ژەهرخراردکردنی سیخوڕەکەی و کچەکەیدا هەیە”.\nهەر ئەمڕۆ تیریزا مەی، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا، ڕایگەیاند “بەریتانیا بڕیاریدا هەموو پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ مۆسکۆدا هەڵپەسێرێت”.\nتێریزا مەی ئاماژەی بەوەشکرد “بەریتانیا بۆی ڕوونبووەتەوە ڕوسیا خۆی بەرپرسە لە ژەهراویکردنی سێرگی سکریبال و یۆلیای کچییەوە لە بەریتانیا، لە ڕێگەی غازی ژەهراوی تایبەت بە مێشک، ئەو ماددەیە کە لە هەوڵەکەدا بەکارهێنراوە لە ڕوسیا دروستکراوە”.\nسەرۆک وەزیرانی بەریتانیا ئاشکراشیکرد، کە لەندەن بڕیاریداوە ٢٣ دیپلۆماتکاری ڕوسیا لە وڵاتەکەی دەربکات.\nئەوەش دوای ئەوە دێت لە 2010 لە رێککەوتنێکی سیخوڕ بەرامبەر بە سیخوڕ ئازادکرا و خۆی و کچەکەی لە باشووری بەریتانیا نیشتەجێکران و رەگەزنامەی بەریتانی پێبەخشرا.\nلە 4ی ئاداری ئەمساڵ سکریپال لەگەڵ یولیای کچی کە بەسەردان لە مۆسکۆوە چووبووە بەریتانیا بۆ لای باوکی، بە گازێک ژەهراوی کران و تا 9ی ئادار باری تەندروستیان زۆر ناجێگیربوو، ئێستا هەردووکیان لە نەخۆشخانەی سالیسبێری لەژێر چاودێری چڕی پزیشکدان.\nبەریتانیا دەستی بە لێکۆڵینەوەیەکی تێروتەسەل کرد لەمبارەوە، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا رایگەیاند، ئەگەر بەبەڵگەوە دەستیانکەوت رووسیا دەستی لەمکارەدا هەیە پەیوەندییەکانی نێوان لەندەن و مۆسکۆ ئاڵۆزییان تێدەکەوێت و بەشداریکردنی هەڵبژاردەی بەریتانیاش لە مۆندیالی 2018 دەکەوێتە پرسیار.\nهاوکات رووسیا یەک هەفتەی داناوە دیپلۆماتکارەکان بەریتانیا بەجێبێڵن، رووسیاش لەمبارەوە بێدەنگ نەبووە.\nتایبەتمەندییەکان: هەمەڕەنگ, هەواڵەکان


هەڵۆ ئیبراهیم ئەحمەد: ئیتر بەسە! – WTARIKURD\nنەخشەڕێگا كرچوكاڵەكان، پرۆژە دووبارە و سواوەكان، نیشانەی سەرگەردانی و پەرتەوازەبوونی هێزە سیاسییەكانی كوردستانن لە ئاستی هەژمونی دیكتاتۆرییەتی بارزانیدا. هەندێك لەم هێزانە تەنها چاوەڕوانییان بۆ ماوەتەوە، هەندێكیشیان خۆرەی بارزانی كاری تێكردوون و خەریكە بەرەو هەڵدێریان دەبات. لە هەردوو حاڵەتدا، بارزانی براوەیە!\nهەڵوێستی ئەم هێزە سیاسییانە بەرامبەر بە برسیكردنی خەڵك، داڕمانی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان، پەكخستنی پەرلەمان، خۆسەپاندنی بارزانی، تاڵانكردنی نەوت و ….. هتد، تەنها قسە بووە، هیچ هێزێكیان نەیتوانیوە زەڕەیەك لەو هەڵوێستە زارەكییانە بكاتە كردەوە. بەمەش، بە هەموولایەكیان یارمەتی بارزانیان داوە كە ببێتە ئەو كەڵەگایەی ئەمڕۆ دەیبینین.\nئەگەر ئەم بێ هەڵوێستیە بەرامبەر بە دۆخی ئێستای هەرێمە ڕووخاوەكەمان جارێك خیانەت بێت، ئەوا هەڵوێستی زارەكی ئەم لایەنانە بەرامبەر بە هێرشی جاشەكانی ئەردوغان بۆسەر خانەسۆر بە دە جار خیانەت هەژمار ئەكرێت.\nلایەنەكان ئەم ڕووداوە وەك شەڕی “براكووژی” لەقەڵەم ئەدەن، لەكاتێكدا هەموو باش ئەزانین كە تەنها لایەنێكی ئەم شەڕە برامانن، لایەنەكەی تر جاشی توركیان و لەسەر دەستی میت و سوپای خوێنڕێژی تورك مەشق وڕاهێنانیان پێ كراوە. ئایا حیزبەكانمان ئێستا ئەم لایەنەش بە برای خۆیان دائەنێن؟\nلایەنەكان، بەتایبەتی ی. ن. ك.، كەڕ و لاڵن بەرامبەر بە خاوەندارییەتی وەزارەتی پێشمەرگە بۆ هێرشی جاشەكانی ئەردوغان بۆ سەر خانەسۆر و لە قەڵەمدانی ئەم جاشانە وەكوو هێزی پێشمەرگە. لەكاتێكدا كە هەموو پێشمەرگەی یەكێیتی خۆیان بە برای گەریلا و شەڕڤانان و هێزەكانی بەرخودانی شەنگال ئەزانن وە لەشەڕی دژی داعش دا خوێنیان تێكەڵاو بووە. ئایا ئەمە تەنها هەڵوێستی یەكێیتییە دڵزەردەكانە كە لە مێژە شەرەفیان فرۆشتوە بە پارتی یاخود هەڵوێستی هەموو یەكێیتییە؟ ئایا گۆڕان چی لەوە خراپتری بەسەر دێت كە تائێستا بەدەستی بارزانی بەسەری هاتووە، ئەگەر بێت و هەڵوێستێكی ڕوونتر و بەهێزتر وەربگرێت؟\nئەوەی كە ئەمڕۆ جاشی نێودەوڵەتی، بارزانی، لەگەڵ ئەردوغانی وێرانكەردا پلانی بۆ دادەڕێژن، هەرێمی كوردستان ئەكاتە گۆڕەپانی ململانێیەكی خوێناوی هاوشێوەی سوریا وە یەكێك لە دەرئەنجامەكانیشی ئەوەئەبێت كە ێ‌ل بارزان، بۆ 200 ساڵی ترێش حوكمی ئەم ووڵاتە بكەن وخوێنی ئەم میللەتە بمژن!\nئێوەش، هێزە سیاسییەكانی ئەم هەرێمە كە خوتان بە نوێنەری خەڵكی كوردستان دائەنێن، ئەمە دوا فرسەتتانە كە جورئەت بدەنە خۆتان و بە بارزانی بڵێن: ئیتر بەسە، هەرچەندە دڵنیام ئەم جورئەتەتان هەرگیز نابێت!\nلێرەشەوە بە شێرەكانی قەندیل و هاوپەیمانانیان ئەڵێم: ئەگەر ئەمجارەش هێرشتان كرایە سەر، تكاتان لێ ئەكەم وەڵامێكی یەكلاكەرەوەتان هەبێت وە هەتا سەری ڕەش ڕامەوەستن! ئەوسا كوردی باشوور هەتا هەتایە سوپاسگوزاری ئێوە ئەبێت كە لەم شێرپەنجەیەی كە ناوی بارزانییە بەدەستی پیروزی ئێوە ڕزگار كران!.


ئەمەریکا سزای نوێی بەسەر ڕژێمی ئێراندا سەپاند و ئەم جارە دوو دەزگای گرنگی ژێر دەسەڵاتی عەلی خامەنەئی ڕێبەری باڵای ئێرانی کردووەتە ئامانج.\nوەزارەتی خەزێنەی ئەمەریکا ئەمڕۆ چوارشەممە لە ڕاگەیاندنێکدا نووسیویەتی هەردوو ڕێکخراوی "ستاد اجرایی فرمان امام" و "نهاد آستان قدس رضوی" لەگەڵ بەرپـرس و ئەو کۆمپانیایانەی سەر بەو دوو ڕێکخراون سزایان بەسەردا دەسەپـێنرێت.\nوەزارەتەکە دەڵێت ئەم دوو ڕێکخراوە دەستیانگرتووە بەسەر بەشێکی گەورەی ئابوری ئێران لەگەڵ سەروەت و سامانی جودابیرە سیاسیـیەکان و کەمینە ئاینیـیەکان، ئەمەش بۆ بەرژەوەندی خامەنەئی و گەورە کاربەدەستانی ڕژێمی ئێران.\nستیفن مەنۆخن وەزیری خەزێنەی ئەمەریکا لە بارەی ئەم سزا نوێـیانە گوتی ئەم دەزگایانە وەها لەو ڕژێمە گەندەڵە دەکات دەستیگرتبێت بەسەر بەشێکی گەورەی ئابوری ئێران. گوتیش ئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە بە ئامانجکردنی ئەوانەی خۆیان دەوڵەمەند دەکەن و ئیدیعا دەکەن یارمەتیدانی خەڵکی ئێران دەدەن.\nوەزارەتەکە ناوی 3 کەس و 16 دامەزراوە و کۆمپانیای سەر بەو دوو ڕێکخراوەی ئاشکراکرد کە سزاکان دەیانگرێتەوە.\nیەکێک لەو 3 کەسە (عبد العزيز المحمداوي)یە ناسراو بە ئەبو فدەک کە سەرۆکی ئەرکانی حەشدی شەعبیـیە و شوێنی ئەبو مەهدی ئەلموهەندسی گرتووەتەوە ئەوەی لە هێرشە ئاسمانیـیەکەی 3 ی مانگی یەکی ساڵی ڕابردوو لە بەغدا لەگەڵ قاسم سولەیمانی کوژرا.\nلیستی 16 دامەزراوە و کۆمپانیاکانی سزاکان دەیانگرێتەوە.


کەی یەكەم سەرپێچی خێرا لێخوڕینی ئۆتۆمبێل لە جیهاندا تۆماركراوە؟\nبەشی ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی پارێزگای سلێمانی، بابەتێکی لەسەر یەکەم سەرپێچی ئۆتۆمبێل لە جیهاندا بڵاوکردەووەتەوە و سزاکەیشی یەک یەك شیلینغ كە دەكاتە پێنج دۆلار و نیوی ئێستا بووە.\nلە ساڵی (1896)دا یەكەم سەرپێچی تیژڕەوی لە جیهاندا تۆماركراوە، لەو كاتەشەوە سزای شۆفێر لەسەر تیژڕەوی بۆتە ڕێوشوێنێكی ئاسایی‌و لە هەموو جیهاندا پەیڕەو دەكرێت.\nلەسەرەتای ساڵی (1896)دا لە وڵاتی بەریتانیا بەپێی یاسا شۆفێر پابەندكرابوو كە ئۆتۆمبێل لەسەر شەقامەكانی لەندەن بە خێرایی 3 كلم لە كاتژمێرێكدا لێبخوڕن‌و ئاڵایەكیش دەكرا بەئۆتۆمبێلەكانەوە بۆ ئەوەی پیادەكان ئاگاداربكرێنەوە لەوەی ئۆتۆمبێل لەسەر شەقام بوونی هەیە.\nلەڕۆژی (28/1/1896)دا لەندەن ڕوداوێكی مێژوویی بەخۆوە بینی كاتێك یەكەم بازرگانی ئۆتۆمبێل لەو كاتەدا (والتەر ئارنۆڵد) ئۆتۆمبێلێكی جۆری (بێنز)ی بەخێرایی (13) كم لە كاتژمێرێكدا‌و بەبێ بوونی ئاڵای تایبەت بە هۆشیاركردنەوەی پیادەكان لەسەر شەقامەكانی لەندەن تاقیدەكردەوە، لەو كاتەدا یەكێك لەپیاوانی پۆلیس ئەو سەرپێچییەی ئارنۆڵدی بینی‌و بە ماتۆڕسكیلەكەی بۆ ماوەی (8) كم دوایكەوت‌و گرتیەوە‌و سزای سەرپێچی تیژڕەوی بەبڕی یەك شیلینغ كە دەكاتە پێنج دۆلار‌و نیوی ئێستای سەپاند بەسەریدا.\nدوای ئەو ڕووداوە لێپرسراوانی ئەو وڵاتە یاساكانی هاتووچۆیان گۆڕی بەجۆرێك كە زۆرترین تیژڕەوی ڕێگە پێدراو (20) كم بێت لە كاتژمێرێكدا.\nبەبۆنەی دەركردنی ئەو یاسایەشەوە پێشبڕكێیەكی ئۆتۆمبێل لە لەندەنەوە بۆ شاری برایتۆن ڕێكخرا‌و (والتەر ئارنۆڵد) بەشداری لە پێشبڕكێكەدا كردو‌و پلەی یەكەمی بەدەست هێنا‌و ئەو پێشبڕكێیە هەموو ساڵێك لەو وڵاتەدا ئەنجامدەدرێت.


چەند یاسای سەیروسەمەرە لەشارەکانی ئیتاڵیا\n6/1/2020 02:36 PM\nیاسای یەکەم: لەشاری "میلان" ئەبێ بەردەوام بزە لەسەر لێوتان بێت\nئەگەر حەز ئەکەن لەشاری میلان تووشی غەرامە نەبن ئەبێ هەمیشە بزە لەسەر لێوتان بێت. ئەم یاسا سەیروسەمەرەیه هاووڵاتیانی ناچار کردووە لەهەموو بۆنەکاندا تەنانەت لەپرسە و تەعزیەشدا پێبکەنن. کەوابوو ئەگەر گەشتی ئەم شارەتان کرد هەوڵ بدەن ڕواڵەتێکی کراوە و خۆشحاڵتان هەبێت.\nیاسای دووەم: لەشاری "تۆرین" ئەبێ هەموو رۆژێک 3 جار سەگەکەتان ببەنە دەرەوە\nئەگەر ناتانەوێ تووشی غەرامەیەکی 500 یۆرۆیی بن ئەبێ هەموو رۆژێک سێ جار سەگەکەتان ببەن بۆ پیاسە و هەرگیزیش نابێ بیر لە بۆیاخ کردنی تووکی سەگەکە بکەنەوە، چونکە هەر چەشنە ئاڵوگۆڕێک بەسەر رواڵەتی ئاژەڵە ماڵییەکاندا تووشی باج و غەرامەتان ئەکات.\nیاسای سێهەم: لەشاری "کاپرا" بەکارهێنانی پێلاوێک کە دەنگە دەنگی زۆرە قەدەغەیە\nئەگەر حەز ئەکەن سەردانی ئەم شارەی ئیتاڵیا بکەن ئەبێ هۆشیار بن پێڵاوێک لەگەڵ خۆتان ببن کە دەنگە دەنگی کەم بێت. لادان لەم یاسایە تووشی کێشەتان ئەکات.\nیاسای چوارەم: فرۆشتنی کەلوپەلی ساختە و تەزویر لە "ڤێنیز" قەدەغەیە\nلەوانەیە ئێوەش حەزتان لە جانتای مارکەی "ڤۆیتۆن" بێت. بەڵام نابێ فریوی ئەو جانتا ساختانەی دەوروبەری کەنارەکانی ڤێنیز بخۆن. ئەگەر کەسێک لەکاتی کڕینی جانتایەکی ساختەدا بگرن، نزیکەی 1000 دۆلار ئەبێ غەرامە بدات.\nسەرچاوە: theculturetrip, livitaly


Kurdîpêdiya - 00-01-2005\n📅 00-01-2005 ℹ | Pol: Rêkewt û Rûdaw | Zimanê babetî: 🏳 کوردیی ناوەڕاست\n- لەبەر هەڕەشەی تیرۆریستە عەرەبەکان چەند خێزانێکی کورد شاری موسڵیان جێهێشت و بەرەو دهۆک و هەولێر کەوتنە رێ.\n- کۆمەڵەی بەرگری لە پەنابەرانی ئێڕاقی رایگەیاند کە دەستەڵاتدارانی ئوردونی دەدادە دادگایەکی نێودەوڵەتی، چونکە ژمارەیەکی زۆر لە ئەفسەرانی ئەم وڵاتە دەستیان لە کوشتنی کورد و شیعەدا هەیە لە ساڵی 1991دا.\n- هونەرمەند بەهمەنی قوبادی دەبێتە راوێژکاری وەزیری رۆشنبیریی ئێڕاق بۆ زیندووکردنەوەی سینەمانی ئێڕاقی.\n- تەقینەوەی مینێک لە ناوچەی مەریوان و بووە هۆی بریندارکردنی هاووڵاتییەک، ئەو مینە هی سەردەمانی جەنگی ئێڕاق - ئێرانە.\n- ئەنجامدەرانی تەقینەوەکەی مانگی پێشوو لە هەولێر دەستگیرکران.\n- وەزیری ژینگەی ئێڕاقی رایگەیاند کە ئێمە لەگەڵ ئەوەداین کە حیزبی بەعس بەشداریی هەڵبژاردن بکات.\n- پاش سەردانی باشووری کوردستان، ئارمیتاژ سەردانی تورکیای کرد و هەردوولا لەسەر کەرکوک ناڕێک بوون. ئارمیتاژ رایگەیاند کەکێشەی ئەو شارە بەپێی دەستووری ئێڕاق چارەسەر دەکرێت.\n- سەرەتای ئەم مانگە: پێکدادانێک لە نێوان کاسبکارانی ناوچەی سەوڵاوای سنە و د.ا و بووە هۆی بریندارکردنی 4 کەس.\n- کوژرانی لاوێک لە سنە بەناوی ئەفشینەوە، لەلایەن د.ا.\n- بڵاوکردنەوەی لیستی بێلایەنەکان بۆ پەڕڵەمانی کوردستان، ئەمانە ناوەکانیانە: 1. د.فەرهاد پیرباڵ 2. د.دڵشاد گەنجۆ 3. سالðóح برێخت 4. تەڵعەت نادر 5. د.فەرەیدون رەفیق حیلمی 6. د.جەمال عەبدولکەریم فوئاد 7. د.ئیحسان فوئاد 8. د.ئومێد نوری 9. د.ئیبراهیم خورشید 10. کەریم جومعەجوبرائیل 11. جەمال بەکر قەساب 12. سەربەست تۆفیق قەزاز 13. فەوزی رەفیق حیلمی 14. ساڵح موراد عیدۆ 15. لوقمان حەکیم رەحیم 16. حسێن ئیبراهیم حەمو 17. محەمەد باقی سەعید 18. جەبار ئەحمەد سابیر 19. بەهادین نوری 20. کەریم غەفور (کەریمۆک) 21. کەمال رەئوف رەحیم 22. تەحسین سابیر عەلی شەونم 23. عەلی شەونم 24. رزگار کەریم محەمەد 25. پەروین عەبدلمەجید گلی 26. تەرزە فایق ئەحمەد 27. پەروین محەمەد ئەمین عەلی 28. هەڵاڵە سەڵاح ئەحمەد 29. نیان عەلی ئەحمەد 30. فەزیلە ئیبراهیم ساڵح31. ئاشتی عەزیز ساڵح 32. رۆشنا ئەحمەد رەسوڵ 33. دڵسۆز مەحمود تاهیر 34. روناک عەبدولمەجید بەرزنجی 35. ساکار محەمەد عەبدولسەلام 36. ئەنوەر غەریب ساڵح 37. کامیل محەمەد مستەفا 38. غەنی رەشید نانەوا 39. جەمال رەئوف.\n- گیرانی 9 تیرۆریستی عەرەب لە حەویجە کە پێدەچێت دەستیان لە کوشتنی ئەو 4 کوردەدا هەبێت کە مانگی پێشوو لە حەویجە تیرۆرکران.\n- د.ا لە ناوچەی بانە 2 کوردی بە تاوانی قاچاخچێتی گوللەبارانکرد و هەردووکیان گیانیان لەدەستدا.\n- لە کەرکوک 5 پارتی کوردستانی و تورکمانی لە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی کەرکوک کشانەوە، ئەوانیش: پارتی برایەتیی تورکمان، حیزبی سۆسیالیستی دیوکراتی ک وردستان، حیزبی شیوعیی ئێڕاق، حیزبی شیوعیی کوردستان و پارتی ئەفسەرانی ئازاد بوون.\n- بزووتنەوەی ئیسلامیی تورکمان لە بەیانێکدا رایانگەیاند کە کورد دەیانەوێت شارۆچکەی تەلەعفەری تورکمان بکەنە کورد و فەرمانگەی ناسنامە و تاپۆی شارەکەیان سووتاندووە.\n- د.ا ماڵپەڕی پەیامنێری فیلتەر کرد، تاوەکو کوردی خۆرهەڵات نەتوانێت بیکاتەوە، شایانی باسە لە ساڵی رابردوودا د.ا گەلێک لە ماڵپەڕە کوردییەکانی فیلتەر کردووە و خەڵکی ناتوانن بیکەنەوە.\n- بەگوێرەی راپۆرتی هەواڵنێری پەیامنێر لە شاری سنەوە، ئاستی فەسادی ئەخلاقی تا تەمەنی 13 ساڵیش دابەزیوەتە خوار و کچان لەم تەمەنەدا پەنا بۆ کاری لەشفرۆشی دەبەن و ئەمە لە کاتێکدایە کە تەنیا سێ ساڵ لەمەوبەر لە تەمەنی 17 ساڵاندا بوو.\n- پاش چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان لەگەڵ کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان، 170 هەزار هاووڵاتی لە کەرکوک کە پتر لە 145 هەزاریان کوردن مافی دەنگدانیان دەبێت.\n- حکوومەتی هەولێر بڕیاریدا کە ئەو 512 ماڵەی کە لە تەقینەوەکەی رۆژی 09-09-2003ی گەڕەکی شۆڕشدا لە هەولێر زیانی جۆراوجۆریان بەرکەوتبوو، قەرەبوو دەکرێنەوە.\n- لە راپرسییەکی رۆژنامەی خەباتدا لە زانکۆی سەڵاحەدین : 17% ی قوتابیان کارە تیرۆرستییەکانی عێراق بە بەرگریی نیشتمانی و 4%یش بە جیهادی دەزانن.\n- تەقینەوەی ئوتومبیلێکی پەیکان بەهۆی بۆمبایەکەوە لە شاری سەردەشت، بەڵام هیچ زیانێکی لێنەکەوتەوە.\n- کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی داڕێژەران و بەڕێوەبەرانی سیستەمەکانی راگەیاندنی ئەلکترۆنیکی، خەڵاتی زانستی خۆیان بەهۆی بەرهەمهێنانی D.C.M.S، لەنێوان دە میلیۆن بەشدار بوو لە 145 وڵاتی جیهاندا دایە سەڵاحی شاسواری. ئەو بەرهەمە توانای ئەوەی هەیە پشتیوانی لەتەواوی زمانەکانی جیهان بکات ودەتوانێت لەهەرکاتدا، هەر کەسایەتییەکی هەواڵگری، بەشێوەی ژێروی وێب، هاوشێوە سازی بکات. نێوبراو خەڵکی شاری سنەیە.\n- حجت الاسلام حەزرەتی، بەرپرسی لقی عەقیدەتی سیاسی هێزەکانی ئینتیزامی پارێزگای کوردستان لەکاتی چوونی بۆ مەریوان، لەلایەن چەند کەسێکی نەناسراوەوە لە چەند کیلۆمەتری شاری سنە، لەئۆتۆمبێلەکەی دەهێنرێتە خوارەوە و بەتوندی لێی دەدرێت و پاشان رەوانەی نەخۆشخانە دەکرێت.\n- لە درێژەی بلاóو کردنەوەی پرۆگرامی لیستەکانی بەشداربووی هەڵبژاردنەکانی عێراقدا بەرەی تورکمانی لە خاڵی (7)ی بەرنامەکەی خۆیدا داوای ئەوەی کردووە کە کەرکوک بکرێت بەهەرێمێکی فیدراڵی سەربەخۆ و سەرۆکی حکومەتەکەی تورکمان بێ و جێگرەکەی کورد و سەرۆکی پەرڵەمانیش عەرەب بێت. لەخاڵی (8)ەهەمیش داوا دەکرێت زمانی تورکی هەروەک زمانی عەرەبی ببێت بەزمانی رەسمی ناوچە تورکمانییەکان. هەروەها داواکراوە تەلەعفەر و دووز خورماتوو ببن بە پارێزگا.\n- لە کۆبوونەوەیەکی داخراوی دوو قۆڵیدا لە نێوان تورکیا و عێراق، لایەنی تورکی فایلێکی رەنگ سوری پێشکەش بەلایەنی عێراقی کرد کە ناوی 148 ئەندامی سەرکردایەتی پەکەکەی تێدایە. لەو لیستەدا ناوی عوسمان ئوجەلان و موراد قەرەیلان و کانی یەلماز و جەمیل بایک و دۆران کاڵکان هەبووە. هەمان لیستیش پێشکەش بە جۆن ئەبی زێد کراوە و داواکراوە کار بۆ دەستگیر کردنیان بکرێت.\n- نزیکەی 4000 حاجیی کورد لە فڕۆکەخانەی هەولێرەوە بە 2 فڕۆکەی ئێڕاقی و 2ی ئوردونی گەیشتنە جدە، شایانی باسە زۆربەی ئەم حاجییانە ئاڵای کوردستانیان پێبوو و لە فڕۆکەخانەی جدەش ئاڵای کوردستان لە تەنیشت ئاڵای ئێڕاق بەرزکرایەوە.\n- نامیق رەقیب سورچی و جەوکۆ محەمەد کەلحی رێکانی کە هەردووکیان ماڵیان لەشاری موسڵە و سەر بەدوو بنەماڵەی سەرۆک جاشی پێشووی سەددامن و لە لیستی هاوپەیمانیی کوردستان بۆ پەڕڵەمانی عێراق وەک پاڵێوراو ناویان بڵاوکرایەوە، لەسەرەتای ئەو مانگەدا کشانەوەی خۆیان لەهەڵبژاردن راگەیاند.\n- د. عەلی سەعید بووە سەرۆکی زانکۆی سلێمانی.\n- بەڕێوەبەری بەشی خوێندنی کوردی لەکەرکوک بۆ رۆژنامەی میدیای راگەیاند: 3150 مامۆستای کوردی قوتابخانە کوردییەکانی کەرکوک لەلایەن وەزارەتی پەروەردەی عێراقەوە مووچەیان پێنادرێت.\n- پارتی و یەکێتی لیژنەیەکی هاوبەشیان بۆ پەرەپێدانی کەرکوک دامەزراند بەناوی لیژنەی پەرەپێدانی کەرکوک و بڕی 100 ملیۆن دۆلاریان بۆ تەرخانکردووە، کە لەبوارە جۆراوجۆرەکان و گێڕانەوەی سیمای راستەقینەی کەرکوکدا خەرج دەکرێت.\n- جەلال تاڵەبانی و نێچیرڤان بارزانی لە بەغدا گرنتییەکی نووسراویان لە غازی یاوەر و ئەیاد عەلاوی و نوێنەرانی بەریتانیا و ئامریکا وەرگرت بۆ جێبەجێکردنی مادەی 58ی دەستووری کاتیی ئێڕاق سەبارەت بە کەرکوک بەرامبەر بەشداریکردنی کورد لە هەڵبژاردنی کەرکوکدا.\n- زۆرینەی شارەکانی خۆرهەڵاتی کوردستان لە باری نائاساییدان بەهۆی فشاری داگیرکەری ئێرانەوە.\n- د.س رایگەیاند کە نابێت زمانی کوردی لە پڕوپاگەندەی هەڵبژاردنی ئێڕاق لە سووریادا بەکاربهێنرێت بۆ ئەو 250 هەزار ئێڕاقییەی کە لە سووریادا دەژین.\n- لە شاری هەولێر زۆربەی ئەو پۆستەرە پڕوپاگەندەییانەی هەڵبژاردن کە ئاڵای کوردستانی لەسەربوو دڕێنراون بەڵام ئەوانەی نەخشە و ئاڵای ئێڕاقیان بەسەرەوەیە وەک خۆی ماونەتەوە.\n- بەپێی راپرسییەک کە سایتی پەیامنێر لە سلێمانی ئەنجامیداوە، زۆرینەی ژنانی کورد ئەو ژنانە ناناسن کە پاڵێوراوی پەڕڵەمانی کوردستان و ئێڕاقن و زۆربەیان پاڵێوراوی حیزبەکانن و لە بەرژەوەندیی حیزبەکانیان کاردەکەن.\n- ژەنەڕال جۆن باتیستی فەرماندەی تیپی یەکی مارینز لە سنووری ناوچەکانی کەرکوک و تکریت و بێجی لە بارەی سەرژمێری کردەوە تیرۆرستییەکان، رایگەیاند: لە مانگی فێبریوەریی ساڵی رابردووەوە 00-02-2004 تاکو ئێستا 00-01-2005، 87 ئۆتۆمبێڵی بۆمبڕێژکراو لە باکوورو ناوەراستی عێراق لە ناوچەکانی کەرکوک و تکریت و بێجی تەقیونەتەوە، تەنها لەم سێ ناوچەیەدا 45 ئوتومبیل بە هۆی کاری خۆکوژی تەقیوەتەوە ، 42 ئوتومبیلیش بە هۆی کۆنتڕۆڵەوە تەقیوەتەوە. شایانی باسە بەهۆی ئەو کارە تیرۆریستییانەی تیرۆریستە عەرەبەکانەوە ژمارەیەکی زۆری کورد کوژراون.\n- بزووتنەوەی نەتەوەیی تورکمان نامەیەکی بۆ کۆفی ئەنانی سکرتێری رێکخراوی ن.ی نارد و تیایدا کوردی بەوە تۆمەتبار کردووە کە دەیانەوێت ساختە کاری لە هەڵبژاردنەکان بکەن و ژمارەی دانیشتوانی کورد بۆ 400 هەزار کەس بەرز بووەتەوە کە هەندێکیان خەڵکی ئوردوگای مەخمورن و بەڵگەنامەی ساختەیان دروست کردووە.\n- حکومەتی ئێڕاقی لیژنەیەکی بۆ جێبەجێکردنی مادەی 58ی دەستووری کاتی پێکهێنا کە تا کۆتایی ئەمساڵ سەرپەرشتیی ئەو جێبەجێکردنە دەکات.\n- ناوەڕاستی ئەم مانگە: د.ت رایگەیاند کە لە ناوچەی شرناخ لە پێکدادانێکدا 5 پێشمەرگەی پکک ی کوشتووە، بەڵام هیچی لەبارەی زیانەکانی خۆی رانەگەیاند.\n- ناوەڕاستی ئەم مانگە: حکومەتی هۆڵندی 2 ئەندامی بەرزی پکک ی لە هۆڵندا دەستگیرکرد.\n- منداڵێکی نەخۆشی کورد لەبەرئەوەی ناوی وڵات بوو لە نەخۆشخانەی رها لەلایەن دکتۆرێکی تۆرانییەوە دەرماننەکرا.\n- بەهۆی پڕۆسەی هەڵبژاردنەوە نرخی دیناری ئێڕاقی لە بازاڕەکان بەرزبووەوە. شایانی باسە نرخی ئەم دراوە ساڵانێکی زۆر هەر لە دابەزیندا بووە.\n- هونەرمەندی شێوەکار عوسمان قادر لە شارەکانی سنە و سەقز پێشانگایەکی کردەوە و خەڵکێکی زۆر سەردانی ئەم پێشانگایەی کرد کە 116 تابلۆی لەخۆگرتبوو.\n- عەبدوڵڵا گوڵ نامەیەکی ناڕەزایی بۆ کوفی ئانان نارد سەبارە بە رەوشی کەرکوک و گەڕانەوەی ئاوارە کوردەکان و وەرگرتنی مافی دەنگدان.\n- شەپۆلێکی سەرما و بەفر هەردوو بەشی باشوور و خۆرهەڵاتی کوردستانی گرتەوە و بەهۆیەوە رێگاوبانەکان گیران و چەند کەسێکیش بوون بەژێر هەرەسی بەفرەوە.\n- ئەم مانگە وا نیاز بوو کە ئیبراهیم تاتڵیس لە خۆرهەڵاتی کوردستان کۆنسێرتێکی کوردی پێشکەش بکات، بەڵام د.ا رێگەی نەدا.\n- نزیکەی 105 کەسایەتی ناسراو، هونەرمەند، رۆشنبیر، نووسەر، رۆژنامەنووس و چەند رێکخراوێکی پیشەیی و کەلتوری لە رۆژهەڵاتی کوردستانەوە نامەیەکی کراوەیان بۆ خەڵکی کوردستانی باشوور نارد و تێیدا پشتگیریی خۆیان بۆ لیستی هاوپەیمانێتیی کوردستان دەردەبڕن. لە نامەکەیاندا دەڵێن کەوا هەرچەندە ناتوانن لەو دەنگدانە بەشدار بن، بەڵام رایدەگەیەنن کە لەگەڵ سەرکەوتنی ویست و ئیرادەی گەلی کوردستاندان بۆ بەدەستهێنانی مافە نەتەوەییەکانی کورد.\n- سەرداری سەیفی قازی کە رۆژی دووی رێبەندان لە چالاکیی ساڵیادی کۆماری کوردستاندا، لەگەڵ کۆمەڵێکی زۆر لە خەڵکی شاری مەهاباد بەشداریی کردبوو، لەلایەن هێزەکانی داگیرکەری ئیسلامیی ئیرانەوە دەستگیر کرا.\n- کۆتایی ئەم مانگە: لەو 280.303 کەسەی کە لەدەروەی ئێڕاق ناوی خۆیانیان بۆ هەڵبژاردن تۆمارکردووە 210 هەزاریان کوردن.\n- فەهمی کاکەیی بۆ جاری دووەم لە سوید لەلایەن یەکێتیی نووسەرانی کتێبی خوێندنگەوە خەڵاتکرا، نێوبراو سەرپەرشتیی دانانی کتێبی خوێندنگە دەکات بۆ پۆلە کوردییەکان لە وڵاتی سوید.\n- قەدەغەکردنی تابلۆ کوردییەکانی سەر دوکانەکانی شاری سنە لەلایەن داگیرکەری ئێرانییەوە. بەوپێیە خاوەن دوکانەکان دەبێت تەنها بەزمانی فارسی تابلۆی دوکانەکانیان بنووسن.\n2. 👁 دوران کاڵکان\n3. 👁 فەرهاد پیرباڵ\n4. 👁 موراد قەرەیڵان\n2. 👁 فڕۆکەخانەی هەولێری نێودەوڵەتی\n1. 👁 00-02-2004\n2. 👁 09-09-2003\n🏙 Bajêr: ⚪ Duhok\n🏙 Bajêr: ⚪ Mehabad\n🏙 Bajêr: ⚪ Mexmûr\n🏙 Bajêr: ⚪ Musil\n🏙 Bajêr: ⚪ Seqiz\n🏙 Bajêr: ⚪ Xurmatû\n🏙 Bajêr: ♖ Hewlêr\n🏟 Partî: Berey Turkimani\n🏟 Partî: KDP\n🏟 Partî: YNK - PUK\n➕ Ev babete ji layê: (Hawrê Baxewan) li: Aug 30 2010 11:21AM hatiye tumarkirin\n👁 Ev babete 16,496 car hatiye dîtin\n| dirustkirina laperî 0,375 çirke!


ده‌رباره‌ی ئه‌ده‌بی كوردی چی ده‌زانیت ؟ – Denegkan\nده‌رباره‌ی ئه‌ده‌بی كوردی چی ده‌زانیت ؟\nbyته‌یب\tOctober 22, 2010\tئەدەب\nرۆژانی (17-22 ) نیسانی ساڵی (2010) له وڵاتی ئێران – شاره‌كانی ( تاران ، ئه‌سفه‌هان ، شیراز ) كۆنفرانسی یه‌كه‌می شاعیرانی ئیران و جیهان به‌ڕێوه‌چوو . 50 په‌نجا شاعیر له ( 37 ) سی و حه‌وت وڵاته‌وه بانگهێشت كرابوون ، جگه له ( 50 ) په‌نجا شاعیری ئیرانی كه له كۆڕه‌كاندا به‌شدار بوون . به‌ڵام شاعیرانی بیانی ئاماده بوو ، ( 41 ) چل ویه‌ك شاعیر بوون ، كه له (30) سی وڵاته‌وه هاتبوون . ئه‌وانی تر به‌هه‌ر هۆیه‌ك بوو ئاماده نه‌بوون . له كوردستانی عیراقه‌وه وه‌ك شاعیر ” عبدالله تاهیر به‌رزنجی و ته‌یب جه‌بار ” ئاماده بووین و ” مه‌ریوان هه‌ڵه‌بجه‌یی ” ش وه‌ك رۆژنامه‌نووس و وه‌رگێڕ بانگهێشت كرابوو . ………\nPrevious لە قەسابخانەیەكدا پیاوەكان مانگایەك سەرئەبڕن و ئاژەڵەكانیش پیاوێك ھەڵئەواسن\nNext تە لەفۆنێک بۆخوا….. فەرهاد کەریم


چۆمسکی و هاوڕێکانی بۆ ئۆباما:\nخەڵک- کامیار سابیر\nئەم پۆستەی دەیخوێننەوە، وەرگێڕانی ئەو نامەیەیە کە چۆمسکی و هەندێ پرۆفێسەر و زانای ئەمێریکیی و جیهانیی، بۆ ئۆبامایان ناردووە. سەیربکەن، چۆمسکی، جودیپ بەتلەر و جۆشوا کۆهین لەگەڵ چەندینی تردا، چەند بە زمانێکی کەساس لە ئۆباما دەپاڕێنەوە کە کوردە مەدەنییەکان بپارێزێ و رێگە لە شەڕی ناوخۆ بگرێ؟ لە کاتی وەرگێڕانی ئەم نامەیەدا، بە تایبەتیی لە دوا پارەگرافیدا، پڕ قوڕگم لە گریان بوو.\nئەمە ناوەڕۆکی وەرگێڕدراوی دەقە ئینگلیزییەکەیە بە کوردیی\nبەڕێز و خۆشەویست، سەرۆک\nگومان لەوەدا نییە کە ئاگاداریت، چیی دەگوزەرێ؟ حکومەتی سەرۆک کۆماری تورکیا، رەجەب گەییب ئەردۆغان، لەم چەند مانگەدا، گەمارۆی شار و گەڕەکە کوردنشینەکانی، لە رۆژهەڵات و باشووری رۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ داوە و تۆپبارانیان دەکات. پاڵنەری سەرەکیی ئەمەش، بەتایبەتیی، بەرەنگاربوونەوی تێرۆریزمی ناوخۆییە کە خۆی لە لاوازکردنی پارتیی کرێکارانی کوردستان- پەکەکە- دا دەبینێتەوە. بەشێوەیەکی زۆر ترسناک، هەمان بیانووەکانی سەرۆک ئەسەد، دووبارە دەبێتەوە کە بەرمیلە بارووتی بەسەر هاووڵاتییەکانی خۆیدا، هەڵدەڕشت. ئەمەش لە باشترین هەڵسەنگاندندا، بەشێك لە ئیجرائاتەکانی ئەردۆغان، بەیان دەکات. ئەم ئیجرائاتانەش وا دەردەکەوێ کە کەمپەینێکی بەرینی تۆقاندن بێت و ئامانجەکانیش، چالاکوانە کوردەکان و ئەوانەی کە داکۆکیی لە مافی کەمایەتییەکانی تر لە تورکیادا دەکەن، دەگرێتەوە. ئەوانەی بەشوێن چارەسەرێکی دیپلۆماسییەوەن بۆ کێشەکان، لەناویشیاندا ئەندامان و لایەنگرانی پارتیی دێمۆکراتیی گەلان ( هەدەپە)، دەگرێتەوە.\nبە هەمەحاڵ، مەعقولییەت یان ئەوەی مۆتیڤی رەسمیی حکومەتەکەی ئەردۆغان لەوەدا خۆی دەبینێتەوە کە بە قەبارەیەکی گەورە، شەڕی نابەرابەری داسەپاندووە و کۆتاییەکەیشی شەڕێکی نادیارە. ئەمانەش دەبنە ئازارچەشتن و دەردەسەریی بۆ خەڵکی سیڤیل کە دەکرێ روونەدەن و قابیلی قبوڵکردنیش نیین. هاوکات، بە پێی قانوونی ناوخۆیی و نێونەتەوەییش،ئەمانە، نا مەشروع و ناقانوونیین. ئێمە نیگەرانین لەوەی ئەم گرژییانەی ئێستا تەشەنە بسەنن و تورکیاش بگرنەوە. بۆی هەیە بەرەو جەنگێکی ناوخۆیی سەرتاسەریی هەنگاو بنێ. بەڕاستیی، جێگەی گاڵتەجاڕییە لەکاتێکدا هاووڵاتییە کوردەکانی عێراق و سوریا، حکومەتی لۆکاڵیی خۆیان هەیە و شەڕی داعش دەکەن، هەروەک چۆن برا کوردەکانیشیان لە تورکیا هاوکاریی ئەوانیان لە شەڕی داعشدا، زۆر بەباشیی کردووە و بەرەنگارییەکی سەرسەختانەیشیان، نیشان داوە.\nهەڵسوکەوتەکانی حکومەتەکەی ئەردۆغان، بەبێ تەحەداکردن ناگوزەرێ، لە ناوەوەی تورکیا بێت یان لەدەرەوە بێت. خەڵکی تورکیا لە فرە نەژاد، فرە جێندەر و کەسانی پرۆفێشناڵ، بە ناڕەزایەتیینامەیەک داوایان لە حکومەتەکەیان کرد کە ئاگربەستی شەڕ رابگەیەنێت دژی هاووڵاتییە کوردەکان و دەروازەی دایەلۆگ لەگەڵ چالاکوانە ئاشتییخوازە کوردەکاندا بکاتەوە. هەروەها داوایان کرد کە رێگە بە ژۆرناڵیستە بێلایەنەکان بدرێ کە بچنە ناوچە کوردنشینەکان کە ئێستا لە ژێر ئابڵۆقە و بۆمباردوماندان. وەڵامی حکومەتی ئەردۆغان، تەنیا سەرکوتکردنی زیاتری نەیارەکانی بوو، گرتنی ئەو ئەکادیمستانە بوو کە پرۆتێستیان کردبوو. هەروەها ئێستا دەردەکەوێ کە کوشتنی بەئەنقەستی ئەو سیاسییە دیارانەی لەناو ئۆپۆزیسیۆندا رۆڵیان هەبووە، پیلانی بۆ دانراوە یان لای کەم لەباری ئاساییشەوە تەگەرەکان لادەبەن و رێگە خۆش دەکەن، بۆ ئەوەی بکوژرێن.\nدان بەوەدا دەنێین کە رێگەچارەکان، سنووردارن، کاتێ دێتە سەر دەخالەتکردن لە کاروباری ناوخۆیی وڵاتانی تر کە نیگەرانیی لێ دەکەوێتەوە. هەروەها باوەڕمان بەوە هەیە کە هێزی قەناعەتپێکردنی مۆراڵیی، بەتایبەتیی کە لە تۆوە سەرچاوە بگرێت، چەند بچووکیش بێت، جێگەی خۆی دەگرێ. لەگەڵ هەموو ئەوانەشدا، دەکرێ ئاڵوگۆڕێک بەسەر دۆخەکەدا بهێنرێت.\nبەمجۆرە، ئێمە بە تەقدیرەوە، داوات لێدەکەین روو بەڕای گشتیی و لە رێی پێوەندییە شەخصییەکانتەوە، سەرۆک ئەردۆغان، هان بدەیت ئەم داواکارییانە جێبەجێ بکات:\n1. دەستبەجێ ئەو تۆپبارانە هەڕەمەکییانەی حکومەت دژ بە ناوچە کوردنشینەکان، لە رۆژهەڵات و باشووری رۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ، بوەستێندرێ.\n2. دەستبەجێ هەڵگرتنی ئەو گەمارۆ عەسکەرییانە یان ئەو دۆخەی بە ناوی ( قەدەغەی هاتوچۆوە) لەسەر ناوچە کوردنشینەکان هەیە.\n3. کردنەوەی دەستبەجێی ئەم گەڕەک و شارانە، بەڕووی ئەو ژۆژرناڵیستانەی کە لە هەموو نەتەوە و ئینتیما سیاسییە جیاوازەکان، پێکدێن. ئەمانە، هێشتا دەتوانن فۆرمی کارییترین گورزی رۆشنایی بە رای گشتیی بگەیەنن، کاتێ دێتە سەر خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات و پێشێلکارییەکان، لەلایەن حکومەتەوە.\nتۆ، سەرۆک، بۆ ماوەیەکی دوورودرێژ، ئێستایشی لەگەڵدا بێت، سەرچاوەی ئیلهامی سیاسیی و مۆراڵیی، بۆ صەدان میلیۆن مرۆڤ (بەڵێ بە ئێمەشەوە) لەسەرتاسەری جیهاندا، بوویت و هەیت. ئومێدەوارین کە بزانیت، کاتێ ئەمەت بۆ دەنووسین، ئەمە زۆر بەسەلیقەوە لە فەچیلەتی نموونەیی تۆدا، بەهەردوو بارە مۆراڵیی و کارگوزارییە سیاسییەکەی، بەرجەستە بووەتەوە و ئاوێزان بوونە. بە ئومێدێکی پڕ لە باوەڕەوە، پێمانوایە کە تۆ هەرچییەک بتوانی و لەدەستت بێ بۆ پاراستنی کەمینەی کوردیی دەیکەیت. هەروەها هەوڵ بۆ پاراستنی دەیان میلیۆن تورک کە رێزی دەستورەکەی خۆیان و هاووڵاتییانی نیشتمانی خۆیان دەگرن، لەدەست ملهوڕییەکانی حکومەتەکەی بەڕێز ئەردۆغان، دەدەیت.\nئه‌م بابه‌ته 6303 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nقرمز گول بۆ داودئۆغڵۆ:\nجان دۆست: هیچ ڕێگەیەکی ترم نەبوو تەنها نووسەربوون نەبێت


ئەمەریکیـیەکان فڕۆکەخانەى موسڵ ڕادەستى عێراقیـیەکان ده‌که‌ن\nی مانگی ده ١٢, ٢٠١١\nدواى 8 ساڵ و بۆ یەکەم جار فڕۆکەخانەى نێودەوڵەتى موسڵ لە هێزە ئەمریکیـیەکانەوە ڕادەستى عێراقیـیەکان کرا.\nلە ڕێوڕەسمێکدا و بە ئامادەبوونى بەرپرسانى سەربازى و حکومى هەردوو لایەنى ئەمەریکى و عێراقى ئەرکى پارێزگارىکردنى فڕۆکەخانەى موسڵ و ئیدارەى ئەو فڕۆکەخانەیە کە 8 ساڵە لە دەست هێزەکانى ئەمه‌ریکایە و وەکو سەربازگایه‌ک وابوو بە یەکجارەکى ڕادەستى عێراقیـیەکان کرایەوە.\nئەسیل نوجەیفى پارێزگارى موسڵ کە ئەو سەرپەرشتى دۆسیەکەى کرد لە لێدوانێکىدا بۆ دەنگى ئەمه‌ریکا گوتى وەرگرتنەوەى فڕۆکەخانەى موسڵ سەرەتایه‌کە بۆ گەڕانەوەى سەروەرى بۆ عێراقیـیەکان و ئاشکراشى کرد لە چەند ڕۆژى داهاتووشدا سەربازگه‌ى غەزلانى لە موسڵ لە هێزە ئەمریکیـیەکان وەردەگیرێتەوە.\nسەبارەت بەوەى کەوا هێزە عێراقیـیەکان گەشتوونەتە ئەو ئاستەى ئەرکى پارێزگارىکردنى فڕۆکەخانە و شارەکە لە ئەستۆ بگرن. پارێزگارى موسڵ گوتى بە دڵنیایـیەوە تواناى دابینکردنى ئاسایشیان هەیە بۆ فڕۆکەخانەش هێزەکانى سوپا و پۆلیسى عێراق بە هاوبەشى لەگەڵ کۆمپانیایه‌کى تایبەتمەند بە فڕۆکەخانە ئەو ئەرکە دەگرنەئەستۆ.\nده‌توانن گوێبیسـتی ده‌قی ڕاپـۆرته‌كه بن له ڕێـگه‌ی كلیـكـكردنی ئه‌و فایله ده‌نـگیـیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ی ده‌سته چه‌پ، ماوه‌كه‌ی 2:32 خوله‌كه.


دۆناڵد ترەمپ و کیم جۆن ئون "خوانی سەرکەوتن"ـیان نەخوارد و ئەو هۆتێلەیان جێهێشت کە بڕیاربوو دوای گەیشتنە ڕێککەوتن نانی نیوەڕۆی لێ بخۆن، کۆشکی سپیش نەگەیشتنە ڕێککەوتنی هەردوو سەرۆکەکەی ڕاگەیاند.\nدۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و کیم جۆن ئون سەرۆکی کۆریای باکوور شکستیان هێنا لە گەیشتن بە ڕێککەوتن لەبارەی داماڵینی کۆریای باکوور لە چەکی ئەتۆمی، ئەوەش بەپێی ڕاگەیەندراوێکی کۆشکی سپی ئەمریکا.\nپێشتر لەکاتی گەیشتنیان بۆ کۆبوونەوەی لوتکە لە وڵاتی ڤێتنام، هەردوو سەرۆکەکە هیوایان خواست بتوانان گەشە بە پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات بدەن، بەڵام پێدەچێت واقعی سەر مێزی گفتوگۆکان لەگەڵ هیواکانیان یەکی نەگرتبێتەوە.\nبەپێی ڕاگەیەندراوەکەی کۆشکی سپی، "هەردوو سەرۆکەکە ڕێگای جیاوازیان تاوتوێ کردووە لەبارەی بەرەوپێشچوونی داماڵینی چەکی ئەتۆمی و پەیوەندییە ئابوورییەکان. بەڵام لەم کاتەدا نەگەیشتوونەتە هیچ ڕێککەوتنێک، بەڵام تیمەکانی هەردوو لا هیواخوازن لە داهاتوودا کۆبوونەوەی دیکە ئەنجام بدەن."\nپێشتر کۆشکی سپی ڕایگەیاندبوو کە ترەمپ بە هاوبەشی لەگەل کیم جۆن "مەراسیمی هاوبەشی واژۆکردنی ڕێککەتننامەکە" ئەنجام دەدات.\nهەردوو سەرۆکەکە دوای شکستهێنانی گفتوگۆکانیان، هۆتێلی مێترۆپۆلی-یان جێهێشت کە بڕیاربوو پێکەوە خوانی نیوەڕۆی لێبخۆن و گەڕانەوە شوێنی حەوانەوەی خۆیان.\nئەمە دووەمین جارە دۆناڵد ترەمپ و کیم جۆن ئون کۆببنەوە، ئەوەش دوای زنجیرەیەک لە هەڕەشەکردنی هەردوو لا هات بۆ هێرشکردنە سەر خاکی ئەوی تر.\nبەر لە 16ی3 دەستدەكرێتەوە بەناردنی بەرکەوتوانی چەکی کیمیایی بۆ دەرەوەی وڵات\n2019.03.07 - 11:06


ئەمەریکا بەنیازە دووبارە کونسوڵخانەکەی لە ئۆرشەلیم بکاتەوە\nکونسوڵخانەی ئەمەریکا لە ئۆرشەلیم\nئەمەریکا بەردەوام دەبێت لە پلانەکانی بۆ دووبارە کردنەوەی کونسوڵخانەی ئەمەریکا لە ئۆرشەلیم، لەکاتێکدا واشنتن پەیوەندییەکان لەگەڵ فەڵەستینیەکان دەستپێدەکاتەوە و پابەندی چارەسەری دوو دەوڵەت دەبێت بۆ ململانێکانی نێوان فەڵەستینیەکان و ئیسڕائیل.\nوەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ئەنتۆنی بلینکن وتی " وەکو لە مانگی پێنجدا وتم، بەردەوام دەبین لە پڕۆسەی کردنەوەی کونسوڵخانەکەمان وەکو بەشێک لە پتەوکردنی پەیوەندییەکان لەگەڵ فەڵەستینیەکاندا."\nبلینکن ئاماژەشی بەوەدا ئەمەریکا پشتیوانی لە هەوڵەکان دەکات بۆ خستنەوەی ئاشتیەکی هەمیشەیی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەروەها بەردەوام دەبێت " لە پتەوکردنی سەرجەم ڕووەکانی پەیوەندییەکان لەگەڵ ئیسڕائیلدا."\nلە ساڵی 2019 ەوە کونسوڵخانەی ئەمەریکا لە ئۆرشەلیم داخراوە، کاروباری فەڵەستینیەکانیش لەلایەن باڵیۆزخانەی ئەمەریکاوە بەڕێکراوە.\nلە مانگی پێنجدا بلینکن لەمیانەی سەردانەکەیدا بۆ ڕامەڵا لە کەناراوەکانی ڕۆژئاوا پلانی ئەمەریکای بۆ دووبارە کردنەوەی کونسوڵخانەی وڵاتەکە ڕاگەیاند، لەوێش لەگەڵ سەرۆکی دەسەڵاتی فەڵەستینیەکان مەحمود عەباسدا کۆبۆوە.\nلەلای خۆیەوە ئیسڕائیل دژایەتی پلانەکەی ئەمەریکا دەکات و دەڵێت " دووبارە کردنەوەی کونسوڵخانەکە بیرۆکەیەکی خراپە."\nلە مانگی نۆدا وەزیری دەرەوەی ئیسڕائیل یائیر لاپید وتی " دەزانین بەڕێوبەرایەتیەکەی بایدن بەشێوەیەکی جیاواز سەیری ئەمە دەکات، بەڵام بەهۆی ئەوەی ئەم کارە لە ئیسڕائیل دەکرێت، دڵنیاین ئەوان بە وریاییەوە گوێمان لێدەگرن."\nجێی ئاماژەیە بەڕێوبەرایەتیەکەی بایدن چەند جارێک وتوویەتی چارەسەری دوو دەوڵەت باشترین ڕێگەیە بۆ پاراستنی داهاتووی ئیسڕائیل وەکو وڵاتێکی دیموکراتی جوو کە لە پاڵ دەوڵەتێکی سەروەر و دیموکراتی فەڵەستیندا بە ئاشتی بژی.


په‌یوه‌ندیم له‌گه‌ڵ كچێك هه‌بووه. چوومه‌ته ماڵیان به‌ڵام ماڵه‌كه ڕازی نابن؟\nدیاره هۆكار هه‌یه. ڕه‌نگه هۆكاره‌كه په‌یوه‌ندی به شوودانی كچه‌كه‌كانی پێشترییه‌وه هه‌بێت. كه ئێستا كابرا به ده‌ست زاواكانیه‌وه گیری خواردوه. له‌وانه‌یه ئه‌و ماڵه وا بیركه‌نه‌وه كه ئه‌م كوڕه‌یش دیسان ده‌بێته‌وه كێشه بۆ كچه‌كانیان. ئه‌مه یه‌ك.\nدووه‌م: ئێ خۆ به شوودانی كچیش ئه‌وه‌نه ئاسان نیه تۆ بچیته داوی و بڵێن به‌سه‌رچاو. له‌وانه‌یه بیانه‌وێ هه‌ڵسه‌نگاندنی ته‌واو بۆ تۆ بكه‌ن. پرسیار له‌م و له‌و بكه‌ن. ڕه‌نگه دوای یه‌ك دوو مانگی تر وه‌ڵامت بده‌نه‌وه. یان ڕه‌نگه ئه‌وانه كچه‌كه‌ی خۆیان بناسن و ئه‌زانن كچه‌كه‌یان شڕ شێته‌و بڕیاڕی باش نادا بۆیه به‌و شێوه زوو بڕیاریان نه‌داوه.\nئایه ئێوه به ڕه‌سمی چونه پێشه‌وه، واته دایكت و خزم و كه‌س و كارت چوونه ماڵی كچه‌كه؟! ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌بێت ده‌ی ده‌بێت وه‌ڵامتان بده‌نه‌وه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ر به‌زاره‌كی وه‌ڵامیان داونه‌ته‌وه و كه‌س نه‌چوه‌ته پێشه‌وه. ئه‌مه باش نیه.\nله هه‌موو حاڵه‌تێكا ئه‌گه‌ر كچه‌كه تۆی بوێ به كه‌سی تر ڕازی نابێت و لای خوشكه گه‌وره‌كه‌ی مه‌وزوع ده‌كاته‌وه و ئه‌ویش به دایكی ده‌ڵێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر كچه‌كه له داخی هاوڕێكه‌ی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ تۆ به‌ستبێت. یان وه‌ك فه‌راغێك تۆی په‌سه‌ند كردبێت. ئه‌وه هه‌ر كوڕێكی له تۆ قۆزتر بینێت. تۆ وه‌ل ده‌كات. ئه‌گه‌ر كوڕێكی خاریجی، یان خاوه‌ن شه‌هاده بێته داوی ئه‌سڵه‌ن تۆ بۆ ئه‌و هیچ نیت و نه‌ته‌وێ. نه‌بێت باشتره...\nئه‌وجا ئه‌بێت من بزانم سنوری په‌یوه‌ندی نێوان ئێوه تا چه‌ند بووه., ئه‌وسا ئه‌توانم زیاتر قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌م.\n483 جار بینراوه


رایس: ئۆڵمه‌رت و عه‌باس به چاره‌سه‌ری بوونی دوو ده‌وڵه‌تی پابه‌ندن\nوه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ووڵاته یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكا خانم كۆنده‌لیزا رایس ده‌ڵێت سه‌رۆك وه‌زیری ئیسرائیلی و سه‌رۆكی فه‌له‌ستینی‌یه‌كان جه‌ختیان كرده‌وه سه‌ر پابه‌ندبوونیان به ڕێگه‌چاره‌ی دوو ده‌وڵه‌تی بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.\nخانم رایس ڕۆژی دووشه‌ممه ئه‌م تێبینیانه‌یدا پاش ئه‌وه‌ی له ئورشه‌لیم ئه‌لقودس ووتوێژی كرد له‌گه‌ڵ ڕێبه‌ری ئیسرائیلی‌یه‌كان ئێهود ئۆڵمه‌رت و ڕێبه‌ری فه‌له‌ستینی‌یه‌كان مه‌حمود عه‌باس.\nبه‌ڵام خانم رایس ئاماژه‌ی به هیچ ده‌ستكه‌وتێكی نوێی ئه‌و ووتوێژانه‌ی ئاشتی نێوان ئیسرائیلی و فه‌له‌ستینی‌یه‌كان نه‌هێنا له دوای ئه‌وه‌ی كه ئه‌م ووتوێژانه له پێش شه‌ش ساڵ له‌مه‌وبه‌ر‌دا شكستی هێنا.\nخانم رایس گوتی هه‌ردوو سه‌ركرده پابه‌ندی خۆیان به ڕێكه‌وتنه‌كانی پێشوو دووپات كردۆته‌وه و هه‌ردوولا كۆكن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ناكرێت ده‌وڵه‌تێكی فه‌له‌ستینی له‌سه‌ر بنه‌مای توندوتیژی دابمه‌زرێنرێت. خانم رایس گوتیشی به‌ڕێز ئۆلمه‌رت و به‌ڕێز عه‌باس ڕازی بوون له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه له ئاینده‌یه‌كی نزیك‌دا چاوییان به یه‌كتری بكه‌وێته‌وه.\nدوا به دوای ووتوێژه‌كانیش، ووته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه(شان مه‌ككۆرمه‌ک) گوتویه‌تی به‌شێكی كۆبونه‌و‌ه‌كان تیشكی خستبۆوه سه‌ر ڕێكه‌وتنی فه‌له‌ستینی‌یه‌كان كه له عه‌ره‌بستانی سعودییه له نێوان لایه‌نی فه‌تح و حه‌ماس مۆركرا.\nكاربه‌ده‌ستانی فه‌له‌ستینی ده‌ڵێن خانم رایس به به‌ڕێز عه‌باسی گوتووه كه ئه‌و حكومه‌ته یه‌كگرتووه‌ی دایده‌مه‌زرێنن ده‌بێت داخوازییه نێوده‌وڵه‌تی‌یه‌كان جێبه‌جێی بكات وه‌ك پێناسین به ئیسرائیل و ره‌ت كردنه‌وه‌ی توندوتیژی. هه‌روه‌ها ڕه‌خنه‌یان له ئه‌مه‌ریكا گرتووه كه‌وا فشار ده‌خاته سه‌ر فه‌له‌ستینی‌یه‌كان.\nبه‌ڕێز ئۆلمه‌رتیش گوتویه‌تی له گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ به‌ڕێز عه‌باسی ڕێبه‌ری نه‌رمڕێی فه‌له‌ستینی‌یه‌كان به‌رده‌وام ده‌بێت.


هێزەکانی بەرخوەدان لە سەهیۆنیەکانیاندا: ٨٥ داگیرکەر بریندار کران\nهێزەکانی بەرخوەدان لە سەهیۆنیەکانیاندا: ٨٥ داگیرکەر بریندار کران\nبه رواری داگرتن : 2018-11-14 08:11\nغەززه - بەهۆی هێرشەکانی ڕژێمی سەهیۆنی، هێزەکانی بەرخوەدانیش لە سەهیۆنیەکانیاندا. لە ئەنجامدا ٨٥ داگیرکەری سەهیۆنی بریندار بون.\nبەهۆی هێرشەکانی دوێنێی ڕژێمی سەهیۆنی لە ئاسمان و وشکانی بۆ سەر غەززە دەستی پێ کردبو، هێزەکانی بەرخوەدانیش بە موشەکەکان لە سەهیۆنیەکانیان دا. لە ئەنجامدا ٨٥ داگیرکەری سەهیۆنی بریندار بون و بوە هۆکاری ترسی داگیرکەرەکان.\nناوەندی ئۆپڕاسیۆنەکانی غەززە ڕایگەیاند، لە بەرامبەر هێرشەکانی هێزەکانی داگیرکەر بۆ سەر خان یونس هێزەکانی بەرخوەدانیش بە موشەکەکان لە هێزەکانی داگیرکەریاندا.\nمیدیاکان ڕژێمی داگیرکەریش باسیا لە ڕوداوەکە کردو باسیان لەوە کرد کە لە ئەنجامدا ٨٥ داگیرکەر بریندار بوە کە ڕەوشی یەکیان گرانە.\nدوێنێ ئێوارە یەکینەیەکی تایبەتی هێزی داگیرکەر کەوتبونە ناو ڕۆژهەڵاتی خان یونس و شەڕ لەناویان و هێزەکان القسام ڕویدابو، هێزەکانی داگیرکەریش بە هێرشەکانی ئاسمانی پشتگریان دەکرد، لە ئەنجامدا ٧ ئەندامی القسام کە یەکێکیان فەرماندە بو شەهید بون و ٧ کەسیش بریندار بون. (İLKHA)\nبليته كان فەلەستین شەهید غەززە سەهیۆنی


پانۆراما : ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێمی کوردستانی عێراق\nkurdish security council\nڕۆژی یه‌کشه‌ممه‌ی ڕابردوو بوو، له مه‌ڕاسیمێکی تایبه‌تدا به ئاماده بوونی سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانی عێراق، مه‌سرور بارزانی وه‌ک ڕاوێژکاری ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم ده‌ستنیشانکرا و هه‌روه‌هاش دکتۆر خه‌سره‌و گوڵ موحه‌مه‌د وه‌ک جێگری ڕاوێژکاری ئه‌م ئه‌نجومه‌نه.\nبه‌پێی ئه‌وه‌ی باسده‌کرێت ئه‌رکه‌کانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گرفته ئاسایشیه‌کانه له هه‌رێمه‌که دا و هه‌روه‌هاش بۆ پاراستنی سه‌ر و ماڵی هاووڵاتیانه.\nگه‌وره کاربه‌ده‌ستانی هه‌رێمی کوردستانی عێراق ده‌شڵێن به گژدا چوونه‌وه‌ی تێرۆریزم و ڕێگه گرتن له قاچاغچێتی به‌نگ و موخه‌ده‌رات به‌شێکی تری کار و ئه‌رکه‌کانی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه نوێیه‌یه.\nپێکهێنانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم به‌پێی بڕیاری ژماره 11ی ساڵی 2011 بووه و وه ده‌زگا ئاسایشیه‌کانی هه‌رێم و وه‌زاره‌ته‌کانی پێشمه‌رگه و ناوخۆ و دامه‌زراوه ئاسایشیه‌کانی تریش ده‌بنه ئه‌ندام تیایدا.\nئه‌و یاسایه که ڕه‌هه‌ندیکی نیشتیمانیانه‌ی هه‌یه، به‌بێ ئاماده‌بوونی ئه‌ندامانی لایه‌نه‌کانی ئۆپزسیۆن له په‌رله‌مانی هه‌رێمدا په‌سه‌ند کراوه.\nئه‌رکه‌کانی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه نه‌بوونه مایه‌ی بێده‌نگی چوار لایه‌نه‌که‌ی ئۆپزسیۆن له هه‌رێمه‌که‌دا. فراکسیۆنه‌کانی ئۆپزسیۆن له په‌رله‌ماندا (گۆڕان - یه‌کگرتووی ئیسلامی- کۆمه‌ڵی ئیسلامی - ئاینده) ڕاگه‌یاندنێکی هاوبه‌شیان بڵاو کرده‌وه و تیایدا ئه‌و یاسایه‌ی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه ئاسایشیه‌ی له‌سه‌ر دامه‌زراوه به ناڕه‌وا داده‌نێن.\nدامه‌زراندنی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه هاوکاته له‌گه‌ڵ هه‌روادێ و قوڵبونه‌وه‌ی زیاتری قه‌یرانی سیاسی عێراق و ده‌وڵه‌تی یاسای نوری ئه‌لمالیکی سه‌ره‌ک وه‌زیری وڵاته‌که ڕه‌خنه له‌م ئه‌نجومه‌نه ده‌گرێت و وه‌هاش ناودێری ده‌کات که هه‌نگاوێکی پێچه‌وانه‌ی ده‌ستووره.\nموئه‌یه‌د ته‌یب تاهیر، ده‌مڕاستی هاوپه‌یمانی کوردستانی له په‌رله‌مانی عێراق ده‌ڵێت ئه‌و جۆره ڕاگه‌یاندنانه‌ی ده‌وڵه‌تی یاسا په‌یوه‌ندییان هه‌یه به ناکۆکیه‌کانی نێوان هه‌ولێر و به‌غداوه.\nده‌مـڕاستی هاوپه‌یمانی کوردستانی ده‌ڵێت ئه‌م ئه‌نجومه‌نه تایبه‌ته به هه‌رێمی کوردستان و پێویست ناکات له‌گه‌ڵ به‌غدادا باس بکرێت وه‌ک هه‌ندێک له ئه‌ندامانی ده‌وڵه‌تی یاسا داوا ده‌که‌ن.\nیه‌کێک له‌و ناڕه‌زاییانه‌ی به‌رامبه‌ر به‌م ئه‌نجومه‌نه هه‌یه، ئه‌و تان و پۆ حیزبیه‌یه که به ئه‌نجومه‌نه‌که‌وه دیاره و دابه‌شکردنی پۆسته‌کانیه‌تی له نێوان هه‌ردوو لایه‌نی فه‌رمانڕه‌وای هه‌رێمه‌که، (پارتی دیموکراتی کوردستان و یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان).\nسۆزان شیهاب، سه‌رۆکی فراکسیۆنی کوردستانی له په‌رله‌مانی هه‌رێم ده‌ڵێت ئه‌م ئه‌نجومه‌نه به یاسا دامه‌زراوه و ئه‌و یاسایه‌ش ڕێگه نادات ئه‌نجومه‌نه‌که ببێته ئه‌نجومه‌نی لایه‌نه‌کان.\nسۆزان شیهاب ده‌شڵێت هه‌ر به‌پێی ئه‌و یاسایه‌ی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌ی پێدامه‌زراوه، په‌رله‌مان ده‌توانێت لێپێچینه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێمدا بکات.\nبه‌ڵام عه‌دنان عوسمان، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی هه‌رێم له‌سه‌ر لیستی بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌ڵێت نه‌خێر هه‌رگیز وا نییه و ئه‌م ئه‌نجومه‌نه له سه‌روو لێپێچینه‌وه کردنه له‌گه‌ڵیدا.\nعه‌دنان عوسمان ده‌شڵێت ئه‌وی مایه‌ی نیگه‌رانین له‌م ئه‌نجومه‌نه و له پێکهاته‌که‌شی بوونی ده‌سه‌ڵاته‌کانیه‌تی و ده‌شڵێت مه‌ترسیه‌کان چه‌ند دیوێکی هه‌یه.\nبێ له‌مانه وه‌ک سه‌رگوڵ ڕه‌زا ئه‌ندامی په‌رله‌مانی هه‌رێم له‌سه‌ر لیستی کۆمه‌ڵی ئیسلامی ده‌ڵێت پێکهێنانی ئه‌م ده‌زگا نوێ ئاسایشیه ده‌بێته ته‌گه‌ره‌یه‌ک له‌به‌رده‌م پرۆسه‌ی چاکسازی هه‌رێمی کوردستانی عێراقدا.\nسه‌رگوڵ ڕه‌زا ده‌شڵێت ئه‌گه‌ر لایه‌نی ده‌سه‌ڵات ده‌خوازێت چاکسازی بکات ئه‌وا پێویسته گوێی له ناڕه‌زایه‌تیه‌کان ببێت.\nپانۆراما ده‌چێته لای دکتۆر کامه‌ران مه‌نتک، پسپۆڕی زانسته سیاسیه‌کان له زانکۆی سه‌ڵاحه‌دین.\nدکتۆر کامه‌ران، له‌و بڕوایه‌دایه پێکهێنانی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی هه‌رێم گرنگه، به‌ڵام ده‌ڵێت به‌هۆی پێکهاته‌که‌یه‌وه ده‌شێت ببێته مه‌ترسی بۆ سه‌ر ئازادیه‌کان له هه‌رێمه‌که‌دا.\nله پێکهاته‌ی ئه‌م ئه‌نجومه‌نه نوێ ئاسایشیه‌دا هیچ لایه‌نێکی تری سیاسی له هه‌رێمه‌که‌دا به‌شدار نین.\nپانۆراما 13ی حه‌وتی 2012


📅 10-10-2017 رێکەوت و رووداو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 10 2017 12:00AM\n👁 ئەڤ بابەتە 10,400 جار هاتیە دیتن\nرۆژهەڵاتی کوردستان - بەپێی هەواڵی گەیشتوو بە ئاژا [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 3 10 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-10-2017 0:00:00\n📅 13-10-2017 رێکەوت و رووداو\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 13 2017 12:00AM\n👁 ئەڤ بابەتە 9,534 جار هاتیە دیتن\nرۆژهەڵاتی کوردستان - وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا سوپ [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 15 7 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 13-10-2017 0:00:00\n👫 حەیدەر عەبادی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Oct 26 2017 1:16PM\n👁 ئەڤ بابەتە 11,714 جار هاتیە دیتن\nعەرەبێکی شیعەیە، سەرۆک وەزیرانی ئێڕاقە و بە هاوکار [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 5 89 ✔ 78% ✍ هـ.ب. 26-10-2017 13:16:36\n👫 نێچیرڤان بارزانی کەسایەتی\n📅 دەمێ تومارکرنێ Nov 10 2008 5:24PM\n👁 ئەڤ بابەتە 39,841 جار هاتیە دیتن\nنێچیرڤان بارزانی پێشتر سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کورد [ زێدە... 👁] ✖ ✖ 47 161 ✔ 99% ✍ هـ.ب. 10-11-2008 17:24:08\n| دروستکرنا لاپەری 0,422 چرکە!


داعش ١٣کەسی له نزیک مووسڵ لەسێدارەداوه؛ دوویان منداڵ بوون\n2016-12-27 [08:11 AM]\nئاژانسی فرانس پرێس ئەمڕۆ لەسەر زاری رێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ له بەغدا بڵاوی کردەوه، تیرۆریستانی داعش رۆژی ١٧ی ئۆکتۆبەر هاوکات لەگەڵ ئۆپەڕاسیۆنی ئازادیی مووسڵ، ١٣کەسی لەسێدارەدا که دوویان منداڵ بوون.\nبەپێی راپۆرتی چاودێری مافی مرۆڤ، "ئەم لەسێدارەدانه له گوندەکانی نزیک ئەلحود و اللزکه ئەنجام دراوه که دەکەوێته ٥٠کیلۆمەتری باشووری مووسڵ، چونکه دانیشتوانی ئەم دوو گونده هەوڵیان دابوو تیرۆریستانی داعش لەم ناوچانه دەربکەن."\nخاتوو "لوما فەقیه" جێگری سەرۆک بەشی رۆژهەڵاتی ناوڕاستی چاودێری مافی مرۆڤ گوتی: "داعش له کاردانەوەی راپەڕینی دانیشتوانی ئەم گوندانه، تەنانەت ئەوانەی دەستیشیان تێدا نەبووه، لەسیدارەیان داون."\nله هێرشێکی دانیشتوانی ئەم دوو گونده بۆ سەر داعش و کوشتنی ١٩چەکداری تیرۆریست و هاوکات لەگەڵ نزیک بوونەوەی سوپای عێراق بۆ ئەم دوو گونده، داعش ١٣کەسی لەسێداره داوه.\nرێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ ئاماژه به نموونەیەکی ئەو لەسێدارەدانه دەکات که داعش چووه کەسێکی به ناوی "سلێمان"ی ٤٤ساڵان گرتووه، بەڵام برازا ١٤ساڵەکەشیان لەگەڵ خۆیان بردووه و هەردووکیان لەسێدارەداوه و تەرمەکەیان فڕێداوەتەوه سەر جاده.\nسوپای عێراق رۆژی ١٧ی ئۆکتۆبەر هێرشیان کرده سەر ئەم دوو گونده و رۆژێک دواتر گرتیانەوه.


ئەمەریکا پێنج بەرپرسی باڵای رووسیای خسته لیستی گەمارۆکان\n2017-01-10 [05:28 AM]\nحکومەتی ئەمەریکا پێنج بەرپرسی باڵای رووسیا، لەوانه "ئەلکساندەر باستریکین" سەرۆکی یەکێک له گرینگترین دامەزراوه سەربازییەکان و نزیک له "ڤیلادیمیر پوتین" سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتەی خسته لیستی گەمارۆکان.\nئەمەریکا رایگەیاندووه، ئەم گەمارۆیانه پێچەوانەی گەمارۆیەکانی ئەم دواییانەی بەرپرسانی رووسیا، پەیوەندیی به چوونه ناو ئیمەیلەکانی پارتی دیموکراتەوه نییه، بەڵکو پەیوەندیی به یاسای "ماگنیتسکی"یەوه هەیه و لایەنی مافی مرۆڤ دەگرێتەوه.\nئەم یاسایه دوای مردنی "سێرگێئی ماگنیتسکی" پارێزەری ناوداری رووس له ساڵی٢٠٠٩ له زیندانی رووسیا، لەلایەن ئەمەریکاوه پەسەند کرا. ماگنیتسکی به تۆمەتی خۆشاردنەوه له باج له زیندان بوو، بەڵام نەیارانی حکومەتی رووسیا دەڵێن، زیندانی کردن و مردنی ئەو جێگەی گومان بوو، چونکه ئەو هەندێک له بەرپرسانی حکومیی رووسیای به خراپ بەکارهێنانی باج و هاوکاری کردن لەگەڵ رێکخراوەکانی ساختەکاری تۆمەتبار کردبوو.\nناکۆکییه دیپلۆماتییەکانی نێوان رووسیا و ئەمەریکا له رۆژەکای کۆتایی سەرۆکایەتیی "باراک ئۆباما" گەیشتۆته ئەوپەڕی خۆی. ئەمەریکا بەم دواییه ٣٥دیپلۆماتی رووسیا و بنەماڵەکانی بەهۆی دەستوەردان له هەڵبژاردنەکانی سەرۆک کۆماریی ئەمەریکا، لەم وڵاته دەرکرد.\nئەمەریکا، رووسیا به هاک کردنی ئیمەیلەکانی کۆمیتەی نیشتمانیی دێموکراتەکان و یارمەتیدانی پرۆپاگەندەکانی هەڵبژاردنی دۆناڵد ترامپ تۆمەتبار کردبوو.\nئەم هەواڵە 2041جار خوێندراوەتەوە


ئێران و ئه‌مریکا / د. سەردار عەزیز – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / وتار / ئێران و ئه‌مریکا / د. سەردار عەزیز\nئێران و ئه‌مریکا / د. سەردار عەزیز\nیه‌ك شه‌ممه 29 ئازار 2015\tوتار 116 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nهه‌تا دێت ناوچه‌كه زیاتر گڕ ده‌گرێت. هه‌تا بێت ئێران و ئه‌مریکا زیاتر له‌یه‌ك نزیک ده‌بنه‌وه.\nئێران سێ بنه‌مای سه‌ره‌كی هه‌یه بۆ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی:\nبنه‌مای یه‌كه‌م، نه‌بوونی باوه‌ڕ به هیچ هێزێکی تر. ئه‌مه خۆی له عه‌قڵی پیلانگێڕیدا خۆی ده‌بینێته‌وه، که هه‌موو ئه‌وێکی تر به نه‌یار و دوژمن و زیانبه‌خش له قه‌ڵه‌م ئه‌دات. ته‌نها تێڕامان له چه‌مکی شه‌یتانی گه‌وره له هه‌ناوی عه‌قڵی ئیسلامیدا، ئه‌وه ده‌گه‌یه‌نێت که ئه‌مریکا هێزێکه ئامانجی خراپەکارییه و هه‌موو هه‌وڵێکی شه‌یتانانه‌یه، که بریتیه له فریودان و به هه‌ڵه‌بردن و له خودا دوورخستنه‌وه. به‌م پێیه ئه‌مریکا هه‌رگیز ناتوانێت ببێته هێزێکی باش. دیاره ڕه‌گێکی له عه‌قڵی ئێرانی زه‌رده‌شتیه که ده‌توانێت وێنای چاکه خراپه پێکه‌وه بکات له یه‌ک پانتاییدا.\nبنه‌مای دووه‌م، جوگرافیای ئێرانه، که به زمانی جیوپۆله‌تیکی پێی ده‌وترێت جیوپۆله‌تکاڵ ئیمپیره‌تیڤ. به‌و مانایه، گرنگ نیه کێ سه‌رۆکی ئێرانه یان چ سیسته‌مێک له ئێراندا بوونی هه‌یه، هه‌ندێک بنه‌ما هه‌یه جوگرافیا ئێران پێویستی ده‌كات. هه‌وڵی ئێران بۆ نه‌بوون به به‌شێک له هیچ کامپێک، په‌یوه‌ندیه‌كی نێگه‌تیف، ڕه‌گی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ سه‌رده‌می مسه‌ده‌ق، پاشان له کۆماری ئیسلامیدا ده‌بێته لاشرقیه لاغربیه: جمهوریه ئیسلامیه. ململانێ له گه‌ڵ عێراقدا، به هه‌مانشێوه له جیوپۆله‌تیکه ئیمپه‌ره‌تیڤه‌كانی ئێرانه.\nبنه‌مای سێیه‌م، خه‌ونی به ئیمپراتۆربوونی ئێرانه له سه‌رده‌می ده‌وڵه‌تدا. به‌و مانایه ده‌وڵه‌تێک که قوڵایی ستراتیژی له ئاسیای ناوه‌نده‌وه هه‌بێت هه‌تا که‌نار ده‌ریای ناوه‌راست. ئه‌مه به روونی له لێدوانه‌كانی ئه‌م دواییه‌ی به‌رپرسیه ئێرانیه‌كاندا ده‌بینین.\nهه‌موو ئه‌مانه پاڵپشتکراوه به دیپلۆماسیه‌تێکی تایبه‌ت، که دیپلۆماسی قاڵی چنینه.\nئێران له سه‌رزه‌مینێکی گرنگدایه. له سه‌ره‌تای هاتنی کۆماری ئیسلامه‌وه هیچ سه‌رۆکێکی ئه‌مریکی نه‌بووه هه‌وڵی په‌یوه‌ندی نه‌دابێت له گه‌ڵ ئێراندا، زۆریان به ئامانجی گه‌ڕانه‌وه بۆ په‌یوه‌ندیه‌کانی سه‌رده‌می شا. کارته‌ر له رێگای ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیه‌وه زبيغنيو بريجينسكی که هه‌وڵی مه‌هدی بازرگان له جه‌زائیر ببینێت. به هه‌ماشێوه رێگان که جیمس بیکه‌ری ڕاسپارد به هاوکاری له گه‌ڵ ئێراندا له رێگای میانگیریه‌وه. پاش ئه‌وه کلینتۆن که هه‌وڵی نزیکبوونه‌وه‌ی له خاته‌می ئه‌دا. ته‌نانه‌ت بۆشی کوریش له رێگای ریان کرۆکه‌ره‌وه له جنێف په‌یوه‌ندی هه‌بوو له گه‌ڵ ئێراندا بۆ هاوکاری له عێراق و ئه‌فگانستان. به‌ڵام ئه‌م جاره له هه‌موو جارێک زیاتر تۆکمه‌تر و کراوه‌تره.\nئیداره‌ی ئۆباما بڕوای وه‌هایه که ئێران گه‌ر بێتوو بێته‌وە کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی به‌رپرسیارانه تر مامه‌ڵه ده‌کات. تێزێكی لۆجیکیه به‌ڵام مه‌رج نیه واقیعی بێت.\nئه‌وه‌ی من ده‌یبینم دروستکردنی دوو به‌ره‌ی هاوسه‌نگی له نێوان شیعه و سوننه‌دا بۆ هاوسه‌نگکردنی یه‌كتر و هاتنه ئارای جۆرێک له هودنه له نێوانیاندا که ته‌نها رێگای ئارامیه له رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. سه‌ره‌تا ده‌بێت به‌ره‌كان دروستبکرێن پاشان روو به‌رووی یه‌كتر ببنه‌وه، ئینجا بکه‌ونه سیاسه‌تکردن. له‌م دۆخه‌دا گرنگه بۆ ئه‌مریکا که په‌یوه‌ندی له گه‌ڵ هه‌ردوو لادا هه‌بێت هه‌تا بتوانێت ئیداره‌ی بکات ڕه‌نگه جوگرافیا کوردستان له‌م ئیداره‌یه‌دا گرنگ بێت.


چۆنیەتی مەسیج ناردن\n12/5/2020 12:19 PM\nلە رابردوودا نامە رۆڵێکی گرنگی لە پەیوەندییە خۆشەویستییەکاندا دەگێڕا. ئەگەر لە دایک و باوکتان بپرسن لەوانە هەندێک بابەتیان سەبارەت بەم جۆرە نامە و کاریگەرییەکانی لە یاد مابێت. نووسینی ئەم جۆرە نامەیە لێهاتووییەکی زۆری پێویست بوو و ئەگەر خۆشت نەتتوانیایە بینووسی، ئەم ئەرکەت بە کەسێکی لێهاتوو دەسپارد. ئێستا ئێمە لە سەردەمی تەکنەلۆژیا داین و نامە کۆنەکان باوی نەماوە، بەڵام دیسانیش دۆزینەوە وشەی رەنگین و چنینیان لە تەنیشت یەک بۆ داگیرکردنی دڵی خۆشەویستەکەمان گرنگە و دەبێ فێری ببین. لەدرێژەدا ئاماژە بە چەند بابەتی کورت ئەکەین لەم بارەیەوە.\nگاڵەتەی پێ بکەن\nکاتێک بە حاڵەتێکی کۆمیدی گاڵتە بە کەسێک ئەکەیت مەترسە. ئەم کارە دەبێتە هۆی پێکەنینی ئەو و ئیتر وا بیر ناکاتەوە کە تەنها زمانلووسی بۆ ئەکەیت. ئەم کارە متمانەبەخۆییشتان بەرز دەکاتەوە و ئەمەش خۆی تایبەتمەندییەکای سەرنجڕاکێشە.\nگاڵتە بە خۆتان بکەن\nرێگایەکی ئەمن بۆ ئەوەی بزە بخەنە سەر لێوی خۆشەویستەکەتان ئەوەیە کە بەشێوەیەکی جوان و ئەدەبی گاڵتە بە خۆتان بکەن. ئەم کارە جگە لە دڵخۆش کردنی خۆشەویستەکەت، ورد وردە رووی ئەویش دەکاتەوە و دەست دەکا بە قسە کردن.\nزۆر مەسیج مەنێرن\nمەسیج ناردنی زۆر قسە و باسی زۆری لێ دەکەوێتەوە. قسە و باسی زۆریش بە ئاراستەگەلی جۆراوجۆردا دەڕوا کە لەوانەیە هەندێکیان باش نەبن بۆ پەیوەندییەکەتان.\nهەوڵ بدەن هەمیشە پرسیار بن بۆی\nکاتێک باسی خۆت یان هەر بابەتێک بۆ خۆشەویستەکەت دەکەیت، باسی هەموو لایەنەکانی مەکە. بەم کارە هەلێکی دیکە دەرەخسێت بۆ ئەوەی دووبارە قسەی لەگەڵ بکەیەوە و هاوکات پرسیاریشی بۆ دروست دەبێ سەبارەت بە خۆت و قسەکانت و ئەمەش سەرنجی رادەکێشێ بۆ لای تۆ.


ساڵی نوێ و گرفتی نوێ بۆ کرێنشینان ⋆\nهاتنی ساڵی تازە، هەموو کات مزگێنیدەری خۆشی و شادی بۆ خەڵکی کوردستان بووە، بەڵام ئەوساڵ، نەورۆز بزەی شادی نەخستە سەر لێوی هەژاران و کرێنشینانی ڕۆژهەڵات.\nلە چەند مانگی ڕابردوودا لە دوای وەستانی بازاڕی دولار، خانوو و بەرە و … نرخی کرێی خانوو لە هەموو شارەکانی کوردستان بە شێوەیێکی بەرچاو بەرز بووەتەوە، کە ئەو مەسەلە گرفتێکی زۆری بۆ کرێنشینان، کە زۆرینەیان لە هەژارانی کۆمەڵگان ساز کردووە. بە گەشتێک لە نێو شاردا و پرسیار لە بونگاکانی ماڵ و مەسکەن نرخی کرێی خانوو لە سەدا ۱۰۰ هەتا ۴۰۰ بەرز بۆتەوە. ئەو بەرز بوونەوەی نرخە، ناڕەزایەتیێکی زۆری لە نێو هەموو خەڵکی هەژاردا ساز کردووە و بووەتە هۆی سەر لێشێوانێکی زۆری کرێنشینان لە دوایین ڕۆژانی ساڵدا. زۆرینەی کرێنشینەکان لەبەر ئەوەی توانای مانەوە لە ماڵە پێشوەکانی خۆیانیان نەماوە، بونگا بە بونگا لە ماڵی هەرزانتر دەگەڕێن. هاوکات ئەو داواکاری زۆری ماڵ لە لایەن هەژارانەو، بووەتە هۆی بەرز بوونەوەی نرخی کرێ خانووی قەراغ شار و دێهاتەکانی نیزیک شارەکانیش.\nبەڵام هۆکاری ئەو بەرز بوونەوەی نرخە چییە و لە داهاتوودا چ لە کۆمەڵگا دەکات؟\nلە وەرزی پاییزدا زۆر لە سەرمایەداران و خاوەن خانووەکان بە خەیالی دووپات بوونەوەی سەرۆک کۆماری تڕامپ، دەستیان کرد بە کڕینی دولار، خانووبەرە، سەهامی بوورس و … بەڵام لە دوای هاتنە سەر کاری جۆ بایدێن سەرۆکی نوێی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئامریکا، بەرزبوونەوەی نرخی هەموو بازاڕەکان ڕاوەستا و تەنانەت پاشەکشەشی کرد. ئەو مەسەلە بوو بەهۆی زیانی زۆری بە تایبەت دەوڵەمەندان و سەرمایەدارانی وڵات. ئێستاش کە زۆرتری ئەو سەرمایەدارانە توانای فرۆشی کاڵا و سەرمایەکانی خۆیان نییە بۆ قەرەبوو کردنەوەی زیانەکان و قەرزەکانیان روویان کردووە لە زۆر کردنی نرخی کرێ و پووڵی پێشەکیی ماڵەکان لەسەر کرێنشینان.\nلە چەند حەوتووی ڕابردوودا حکوومەت و فەرمانداریی شارەکان کە شەپۆلی ناڕەزایەتیی کرێنشینان هەست پێکردبوو بە هەموو بونگای ماڵەکانیان ڕاگەیاندوە کە هیچ کرێیەک نابێ لە سەتا ۲۵ زۆرتر بەرز ببێتەوە. بەڵام هیچ بەدواداچوونێک لە لایەن دامودەزگا حکوومەتییەکانەوە بۆ بەڕێوەچوونی ئەو بڕیارە نەکراوە و تەنیا بۆ نەمایش و خۆنواندن و بەشێکیشی لە ترسی ناڕەزایی دەربڕینی خەڵک بووە.\nبە بێ گومان درێژە کێشانی ئەو کارەسات و بەرزبوونەوەی نرخی کرێیە لە داهاتوودا ڕوخساری هەموو شارەکانی کوردستان دەگۆڕێ، بە تایبەت بە زۆرتر بوونی پەڕاوێز نشینی.\nلە دوای بەرز بوونەوەی نرخی ماڵ ومەسکەن لە هاویندا و ئێستاش نرخی کرێی خانوو، لە قەراغ شارەکان و هەروەها گوندەکانی نیزیک شار، دەتوانین زۆرتر بوونی پەڕاوێز نشینی بە ڕوونی ببینین. لە شارێکی وەک بۆکان گەڕەکی کووی موهەندسین، جەوانان، کانی باقر، گوندی کەرێزەی مەحموودئاوا و ئینگیجە، رۆژ بە رۆژ بە بۆنەی فەقیرتر بوونی خەڵک، گەورەتر دەبنەوە و پەرە دەستێنن.\nبەڵام بە بێ گومان ئەگەر بە تایبەت خەڵکی مەدەنی و دڵسۆزی کۆمەڵگا بە زووترین کات بەرگری ئەو کارەساتە نەکەن، لە داهاتوویێکی نیزیکدا، هەر وەک شارگەلی تاران و مەشهەد، دەتوانین بەکرێچوونی سەربانەکان بۆ خێوەت هەڵدان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش ببینین.\nلە کۆتاییدا ئەو پرسیارە پێش دێت کە هەتاکوو چ کات سەرمایەدارانی وڵات دەبێ ڕێگەیان پێبدرێ کە سەرمایەی کارگەل و قەرەبووی زیانەکانیان لە گیرفانی هەژارترین توێژی ئەو کۆمەڵگایە هەڵبگرن ؟؟؟!!!!\nPrevious ژینگە پارێزی نەریتێکی شۆڕشگێڕانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان\nNext نەورۆز هێمای هاودەنگیی نەتەوەیی


:: PM:12:23:07/11/2021 \nوەزیری تەندروستی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، نەخۆشخانەی جەمال حاجی عەلی كردەوە و ڕای گەیاند، تەواوكردنی ئەو نەخۆشخانەیە بە كوالێتی بەرز، خزمەتێكی باش پێشكەشی تووشبووانی شێرپەنجە دەكات.\nئەمڕۆ یەكشەم حەوتی تشرینی دووەم، نەخۆشخانەی جەمال حاجی عەلی لە شاری سلێمانی كرایەوە، تێچووی نەخۆشخانەكە شەش ملیۆن دۆلار بووە و لەلایەن خێرخوازێك دروست كرابوو، شوێنی چارەسەری 60 تووشبووی شێرپەنجەی خوێنی تێدا هەیە.\nلە كردنەوەی نەخۆشخانەكەدا، سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی حكوومەتی هەرێمی كوردستان رای گەیاند، ئەم نەخۆشخانەیە پڕۆژەیەكی زۆر ستراتیجی و گرنگە بۆ سلێمانی و هەرێمی كوردستان، زۆر سوپاسی جەمالی حاجی عەلی دەكەین كە ئەم پڕۆژە گەورەیەی تەواو كردووە بەم كوالێتییە بەرزە.\nوەزیری تەندروستی باسی لەوەش كرد، ئێستە چەند بودجەیەك لەلایەن ئەنجوومەنی وەزیرانەوە تەرخان كراوە، بۆ نوێكردنەوەی چەندان ئامێری پزیشكی و چەند خزمەتگوزارییەكی تر لە نەخۆشخانەی هیوا و شاری لە سلێمانی.\nلەبارەی دووبارە داخستنەوەی دەرگای قوتابخانەكان بەهۆی بڵاوبوونەوەی پەتای وەرزی، سامان بەرزنجی گوتی، بەهیچ شێوەیەك دەرگای قوتابخانەكان داناخرێتەوە بەهۆی كۆرۆنا و پەتای وەرزی، ئێستە هەموو هەوڵێكمان بۆ ئەوەیە سەرجەم مامۆستایان و قوتابیان ڤاكسین بكرێن.


دەسەڵات و فەرهەنگ (2) کۆتایی\nکوردستان لە رووی فەرهەنگییەوە وەک بوونێکی جیاواز له ناوەندی "ئێران" گوزارشتی لێ دەکرێ و تەنیا به لە بەر چاوگرتنی ئەم بابەتە و رەگە مێژووییەکانی دەتوانرێ پرسەکە روون بکرێتەوە.\nکۆی رێژەی خوێندواری لە پارێزگای سنه لە ساڵی ١٣٦٥.ه – ١٩٨٦.ز ٣٩% بووە. رێژەی خوێندەواری له پیاواندا ٥٤% و لە ژناندا ٢٣% بووە، بەڵام دوای ئەوە به هۆی به گشتیکردنی خوێندن و پەرەسەندنی بزووتنەوەی به خوێندەوار کردن و کردنەوەی خوێندنگە لە گوندەکان و پەرەسەندنی خزمەتگوزاری خوێندن ئامارەکە گۆڕا. به پێی داتاکانی ساڵی ١٣٩٥. ه – ٢٠١٦. ز رێژەی خوێندەواری بۆ ٥/٨١ بەرز بووەتەوە. رێژەی خوێندەواری لە پیاواندا بۆ ٥/٨٧ و لە ژناندا بۆ ٧٥% بەرز بووەتەوە. به پێی ئامارە گشتییەکان رێژەی خوێندەواری لە شاری سنه ٩/٨٤ و لە پلەی یەکەمدا بووە و لە سەوڵاوا ٥/٧٠ و لە دوایین پلەدا بووە. هەروەها لە شاری سنه لە رووی خوێندەوارییەوە، پیاوان به رێژەی ١/٩٠ لە پلەی یەکەم و لە "شاری سنه" به رێژەی ٨/٧٧ لە دوایین پلەدا بوون. بەڵام به شێوەیێکی گشتی لە هەموو شارەکانی پارێزگای سنه رێژەی خوێندەواری لە شار و گوندەکان رووی لە بەرزبوونەوە بووە کە ئەمە خۆی دەتوانێ بنەمایێکی گونجاو بێ بۆ پەرەسەندنی فەرهەنگی. لە بواری خوێندنی باڵایشدا ئاماری پەرەسەندن و دەرچووان لە رووی چەندایەتییەوە گەشەی زۆری به خۆیەوە بینیەوە. لە ئێستادا زیاتر لە ٤٠ ناوەندی خوێندنی باڵا له پارێزگای سنەدا چالاکن کە نزیک لە ٦٠% یان لە شاری سنەدان. ئەو ناوەندانە ساڵانە دەتوانن زیاتر لە ١٩٠٠٠ خوێندکار بۆ زیاتر لە ١١٠ بوار وەربگرن. پێویسته ئەوەمان لە بەر چاو بێت که لە پرۆسەی پەرەپێدانی دەرفەتەکانی خوێندنی باڵادا، بوار و تایبەتمەندییه سەرەکییەکانی پارێزگاکە بە شێوەیێکی ئەوتۆ لە بەر چاو نەگیراون و کەمتر لە نیوەی دەرفەتەکانی خوێندن، پێوەندییان به بوار و کار و کەسابەتی ناوخۆی پارێزگاکەوە هەیە. بە لە بەرچاوگرتنی ئەوەی کە زیاتر لە ٦٠% خوێندکارانی ناوەندەکانی خوێندنی باڵای "پارێزگای سنە" خەڵکی ناوچەکەن، دوای دەرچوونیان به هۆی ئەوەی لە چوارچێوەی ئابوریی پارێزگاکەدا هەڵی کاریان بۆ ناڕەخسێت، کۆچ دەکەن و دەچنە دەرەوەی پارێزگاکەی خۆیان.\nپەرەسەندنی بەرهەمهێنانی ئامێرەکانی مۆسیقا لە "پارێزگای سنە" و بەرەوپێشچوونی پیشەسازی دار به هۆی بوونی داری چاک له دارستانەکانیدا، هەروەها بوونی بەهرەیێکی زۆر لە بواری فێرکردن و فێربوونی مۆسیقا، بوونەتە هۆی ئەوەی که "پارێزگای سنه" ببێتە یەکێک لە ناوچەکانی بەرهەمهێنەری ئامێری مۆسیقا و بە تایبەت ئامێری مۆسیقای نەریتی، وەکوو دەف، دیوان، تار، سێ‌تار، ڤییۆلۆن، قانون و سەنتوور. ئێستا "شاری سنه" ناوەندی سەرەکی بەرهەمهێنانی ئامێری مۆسیقای کوردییە و لەو رووەوە زۆر به ناوبانگه. ئەو ئامێرانەی لە مۆسیقای کوردیدا زۆر بە کار دەهێندرێن، بریتین له؛ دەف، نەی، زۆڕنا، باڵەبان، دەهۆڵ، تەپڵ، تەموورە، سەنتوور و کەمانچه. مۆسیقا وەک بەشێک له ژیانی رۆژانەی دانیشتووانی پارێزگای سنه، له بۆنە ئایینییەکان، زەماوەند، ئاهەنگه نەریتی و نەتەوەییەکان، ئاهەنگەکانی سوپاسگوزاری، پرسه، شەڕ و بۆنەی هاوشێوەی دیکەدا ئامادەیی هەبووە. مۆسیقای کوردی یەکێک لە دەوڵەمەندترین مۆسیقاکانە کە بابەتە سەرەکییەکانی بریتین لە نۆستالۆژیا، خۆڕاگری و بەرگری، ژن، سرووشت، ناسنامه، خوشەویستی نیشتمان، دنیا پەرێزی، ملدان به چارەنووس، نەریت، سۆزداری، واتای حەماسی و مێژوویی، مردن و ژیان، ناڕەزایەتی دەربڕین، گەرم و گوڕبوونی عەشق و دڵداری، پەژارە و کورد و کوردستان. مۆسیقای کوردی لە رووی جۆرەوە دابەش بووە به سەر بەیت یا بالۆره، لاوک، سیاچەمانە، حەیران، هۆره، موور، چەمەری و چەپڵه کە هەر کام لەوانە شێواز و مێژووی تایبەت به خۆیان هەیە و لە ناوچەی جۆراوجۆر گەشەیان کردووە.\nبەشێوەیێکی گشتی مۆسیقا یەکێک لەو هونەرانەیە کە هەڵسەنگاندنی کارێکی جۆرییە و رەنگە هەر لە بنەمادا نەتوانرێ هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت. لە "پارێزگای سنه" ئاماری ئەلبومە بڵاو کراوەکانی مۆسیقا یا پەرەسەندنی گشتگیری مۆسیقا دەست ناکەوێت. تەنیا ئاماری ئەو شانۆ و کۆنسێرتانە لە بەر دەستە کە ساڵی (١٣٩٥.ه – ٢٠١٦.ز) لە هۆڵەکانی سەر بە بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیری پێشکەش کراون و بریتییه؛ لە ٧٤٢ چالاکی. هەروەها به هۆی ئەوەی کە مۆسیقای کوردی به شێوەیێکی جدی کۆ نەکراوەتەوە، پێوەرێک لە ئارادا نییە مۆسیقای لە نامۆسیقا پێ جیا بکرێتەوە. وەک "ماکس وێبێر" دەڵێت "ئەم مۆسیقایە هێشتا به تەواوەتی نەبووەتە عەقڵانی". واتە گۆرانی و چڕدراوە جۆراوجۆر و پەرتەوازەکانی ناوچە جیاجیاکانی کوردستان هێشتا نەکراون به نۆت و چڕینیان دڵخوازانەیە. هەر چەند گۆرانیبێژه خاوەن شێوازەکانی وەکوو عەلی مەردان، تاهیر تۆفیق و حەسەن زیرەک لە رابردوودا و مەزهەر خالقی، عەباس کەمەندی و گرووپی کامکارەکان بەمدواییە، هەوڵیان داوە گۆرانییە کوردییەکان لە مەقامی تایبەت بۆ خۆیاندا رێک بخەن و لە چوارچێوەی مۆسیقایێکی پێناسەکراودا پێشکەشیان بکەن، بەڵام هێشتا وەکوو پێویست نییە، چونکه لە راستیدا بەشێکی بەرچاوی مۆسیقای کوردی به سرووشتی خۆی، بە نۆت ناکرێت، بە تایبەت سیاچەمانه، حەیران و هۆرە، کە بە بێ ژەنینی هیچ مۆسیقایێک و تەنیا به زیر و بەمی درێژکراوەی دەنگی گۆرانیبێژەکان پێشکەش دەکرێن. دەکرێ ئەم بابەتە وەک کۆسپێک لە بەردەم پێگەیشتنی مۆسیقای کوردیدا ببینرێت، دەیشکرێ وەک جۆرێکی جیاوازی مۆسیقا ببینرێت و هۆگر پەیدا بکات.\nبە پێی ئەو خوێندنەوەی بۆ بوارە جۆراوجۆرەکانی فەرهەنگ لە "پارێزگای سنه" کردمان، ئێستا دەتوانین وێنایێکی گشتی لە پەرەسەندنی فەرهەنگی لەو پارێزگایه بە دەستەوە بدین. بە کورتی دەتوانین بڵێین؛ سەرباری بوونی توانایێکی بەرزی فەرهەنگی لە "پارێزگای سنه"، پەرەسەندنی فەرهەنگی لەو پارێزگایه رووینەداوە. هەر چەند لە بواری تایبەتی وەکوو سینەما، پارێزگای سنە بەراورد به پارێزگاکانی دیکە، لە دۆخێکی باشتردایه، بەڵام ئەم بەراوردکردنە خۆی بنەمایێکی راستی نییە. لەم حاڵەتانەدا پێویستە هەر ناوچەیێک لە سەر بنەمای دەرفەتە فەرهەنگییە تایبەتەکانی خۆی هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت. لەم رووەوە، بوونی دەرفەتی گەورە بۆ گەشە کردن و پەرەسەندنی بواری فەرهەنگی وەکوو سینەما لە پارێزگای سنە، هاوکاری، بودجه، ئامراز و ئازادی زیاتری پێویستە بۆ ئەوەی بێتە دی. لەم خشتەیەدا کۆبەندی گرنگترین ئێندێکسه فەرهەنگییەکانی پارێزگای سنه لە سەر بنەمای داتاکانی دوایین ئاماری ساڵی (١٣٩٥. ه – ٢٠١٦ . ز) دەبینین.\nبڕوانە کڵێشەی (1)\nقسەکردن لە بارەی فەرهەنگ و پەرەسەندنی فەرهەنگی به هۆی ئەوەی واتاکانی فەرهەنگ دونیایین، پێویستی به پرسیار دروستکردنه لە سەر روانینه میتافۆرییەکان بۆ هونەر و فەرهەنگ، هەروەها پێویستی بەوەیە ئەم گریمانه بنەڕەتییە وەربگیرێت که بواری فەرهەنگ و هونەر وەکوو بەرهەمەکان و سیمبۆلەکانی دیکەی ژیانی کۆمەڵایەتی، نەک هەر (ئاسمانی) و ( بان مرۆیی) و بابەتی لەو شێوەیە نین، بگره زۆر دونیایی و مرۆیین و بە گشتی ئەو یاسا و رێسایانه جێبەجێ دەکەن که بەرهەمی مێژوو و سیستەمی کۆمەڵایەتین. کوردستان لە رووی فەرهەنگییەوە وەک بوونێکی جیاواز له ناوەندی "ئێران" گوزارشتی لێ دەکرێ و تەنیا به لە بەر چاوگرتنی ئەم بابەتە و رەگە مێژووییەکانی دەتوانرێ پرسەکە روون بکرێتەوە. لە رووی مێژووییەوە، لە سەردەمی پەهلەوی یەکەمدا و لە دۆخێکدا کە دۆخی فرەیی ناسنامەیه، پەروەردەی گشتی مۆدێرن و میکانیزمەکانی جێبەجێکردنی دیسپلین و به یەکڕەنگکردنی کۆمەڵگا بابەتی نەتەوەیی ئێرانیی‌یان ساز کرد. گوتاری ناسیونالیزمی دەسەڵاتخوازی "ئاریا میهری" که لە کۆتاییەکانی سەردەمی قاجاردا لە سەروبەندی دروستبووندا بوو، به گەورە کردنەوەی ترس له داڕمان، دەرفەتی تەشەنه کردنه ناو ئۆبجێکتەکانی دەسەڵاتی رەخساند و ئەو پرۆسەیە لە سیستەمی پەروەردەدا به پێڕەوکردنی سیاسەتی بە یەکڕەنگردنی مێشکەکان لە رێگەی وانەکانی خوێندن و بە یەکڕەنگکردنی جەستەکان لە رێگەی سەپاندنی دیسپلین جێبەجێ کرا. کوردستان یەکێک لەو پێکهاتە کۆمەڵایەتییانە بوو کە ئەو چوارچێوەی ناسنامه و چوارچێوەی نەتەوەییەی وەرنەگرت و کاردانەوەی بەرامبەر نواند. بەو شێوەیه (پەرسەندنی ناسیۆنالیزم خەرەوە) لە پێناو پینەکردنی ئەفسانەیی دواکەوتوویی و گیرۆدەیی نەتەوەخوازیی ئێرانی، بوو به پایەی سەرەکی پرۆژەی نوێخوازی و ناسنامە سازی لە سەردەمی پەهلەویدا. ئەمە لەگەڵ دروستکردنی دەوڵەتی رەهای مۆدێرن لە سەردەمی پەهلەوی یەکەمدا، دەرفەتیان بۆ پێکهاتنی گوتاری ناسیۆنالیزمی تایبەتمەندخواز لە ناو کوردانی ئێراندا رەخساند.\nلەو رووەوە که زمانی ده‌ربڕینی ئەو جۆره خۆڕاگرییە لە بەرامبەر نەتەوەسازی ئێرانیدا، زمانێکی فەرهەنگی بوو، فەرهەنگ لە کوردستان لە حالەتی بێکاریگەریبوون دەرباز بوو و، بوو به بابەتێکی سیاسی. ئەوە سەرەتایێک بوو بۆ بوونی فەرهەنگ و بابەتی پەرەسەندنی فەرهەنگی به پرسێکی سیاسی. بەو شێوەیە فەرهەنگ لە کوردستان لە ژێر کاریگەری پێناسە ستاندەرەکان و پێوەر و هەڵسەنگاندنە ناخۆجێیەکاندا، دینامیکی تایبەتی خۆی لە دەستدا. کەرەستە و ژێرخان و ئامرازەکانی پەرەسەندنی فەرهەنگی لە ناوەندی "ئێران" چڕکرانەوە و کوردستان لە پەرەسەندنی فەرهەنگیی بەربەش نەبوو. بە شێوەیێکی گشتی و به پێی ئەو توێژینەوانەی لە بارەی کۆسپەکانی بەردەم پەرەسەندنی فەرهەنگی لە ئێران کراون، هۆکارگەلی وەکوو خەساری ناسنامەیی و فەرهەنگی، نەبوونی رۆحی تاکگەرایی، لە ئارادا نەبوونی هەلومەرجی فرەیی بیر و فەرهەنگ و لاوازبوونی سامانی عەقڵی و فەرهەنگی، کۆسپە سەرەکییەکانی بەردەم بەدیهاتنی پەرەسەندنی کۆمەڵایەتی و فەرهەنگین. پێدەچێت ئەو کۆسپانە بە پێی پێکهاتە و مێژووی هەر ناوچەیێک لە ئێراندا جیاواز بن. لەو نێوەندەیشدا کوردستان یەکێک لەو ناوچانەیە کە لە رووی پەرەسەندنەوە تایبەتمەندی خۆی هەیە. هەر بۆیە پێویستە بە شێوەیێکی وردتر لە بارەیەوە هەڵسەنگاندن بکرێت. ئەگەر تیۆرەکانی پەرەسەندنی فەرهەنگی و شێوازه دیموکراتییەکانی پێکهاتنی فەرهەنگ بۆ هەڵسەنگاندنی پەرەسەندنی فەرهەنگی بکەینە بنەما، ئەو کات دەتوانین فاکتەرە سەرەکییەکانی پێکهێنەری پەرەسەندنی فەرهەنگی دەستنیشان بکەین و بۆ دیاریکردنی ئاستی پەرەسەندنی فەرهەنگی سوودیان لێ ببینین. لە سەر بنەمای ئەوەیش دەتوانین کە بەربەشبوونی فەرهەنگی، تازەگەری فەرهەنگی، رەفتاری فەرهەنگی، بەشداری فەرهەنگی، لە خۆ گرتنی فەرهەنگی، یەک کەوتنی فەرهەنگی، بیرکردنەوەی فەرهەنگی و پێکهێنەرە فەرهەنگییەکانی پەرەسەندنی فەرهەنگی پێشنیار بکەین. بە پێی ئێندێکس و هەڵسەنگاندنە زانستییەکانی ئەم بوارە، دۆخی ئێندێکسه فەرهەنگییەکان و به گشتی دۆخی پەرەسەندنی فەرهەنگی لە ئێران باش نییە. هەندێک لە هۆکارەکانی ئەم پەرەنەسەندنەیش بریتین لە؛ فەرهەنگی تاکڕەویی، نەریتخوازی، فەرهەنگی بەرهەمهاتوو لە سیستەمی ناهاوسەنگ و ناڕێکی کۆمەڵگەی ئێرانی.\nبە لێکدانەوەی ئامارەکان و بەراوردکردنیان لەگەڵ ستاندەرە پێناسەکراوەکان و تەنانەت بە پێی پێوەری گشتی وڵاتی ئێران، دەرکەوت کە پەرەسەندنی فەرهەنگی لە "پارێزگای سنە" به لە بەرچاوگرتنی دەرفەتی باڵای فەرهەنگی تیایدا، رووینەداوە. دەتوانین ئەو ئەنجامه بخەینە روو کە پەرەسەندنی فەرهەنگی ئەو پارێزگایە به شێوەی راستەوخۆ بەستراوەتەوە به مێژوو و پێوەندییەکانی دەسەڵاتەوە. واته سیاسەتی ناوه‌ندخوازی لە ئێران، هەر لە سەرەتای دروستبوونی دەوڵەتی مۆدێرنەوە تا ئێستا، پەراوێزخستنی فەرهەنگە جۆراوجۆرەکانی گەلان و شێوازە جیاجیاکانی ژیانیان لێ کەوتووەتەوە. هەر ئەو پەراوێز خستنەیش بووەتە هۆی نوێنەبوونەوەی فەرهەنگی لە "پارێزگای سنە". لەم نووسینەدا فەرهەنگ به پێی پێناسەی خەڵکناسانه یا به واتای فەرهەنگی رەسەن و دەست بۆ نەبراو یا به پێی پێناسەکانی پێش سەردەمی مۆدێرن لە بەر چاو نەگیراوە. لە راستیدا لێرەدا مەبەست فەرهەنگێکی داینامیکه که مرۆڤەکان به پێی واقیعی حاڵی خۆیان و به پێی ئاستی گەشەکردنی کۆمەڵایەتی و تەکنۆلۆژیی لە دەوری کۆمەڵێک هێما کۆ دەکاتەوە کە بەردەوام لە ژیانی کۆمەڵایەتی و لە رەوتی مێژوودا دەگۆڕدرێن و بە پێی پێداویستی نوێ وەڵامدەرەوە دەبن. بەم پێیه دەتوانین بڵێین که جێبەجێکردنی سیاسەتی فرەیی فەرهەنگی لە لایەن دەوڵەتەوە ئەگەر ڕێی پێ بدرێ و ڕێی بۆ خۆش بكرێ، خۆی رێخۆشکەر دەبێ بۆ چوون بەرەو پەرەسەندنی فەرهەنگی لە "پارێزگای سنه". لە راستیدا ئەم جۆرە لە پەرەسەندن پێویستی به بەشداریکردنی گشتی و پێکهێنانی ژێرخانی پەرەسەندنی فەرهەنگییه. بە شێوەیێکی گشتی (بەشداریکردن) یەکێک لە سەرەکیترین واتاکانی پرسی پەرەسەندنە. واته بەشداریکردن له پەرەسەندنی ئابووری، پەرەسەندنی سیاسی و سەرمایەی کۆمەڵایەتی و هتد. بەڵام گرنگ ئەوەیە کە هەموو ئەمانە لە چوارچێوەیێکی فەرهەنگییدا بەدی دێن و بەبێ پەرەسەندنی فەرهەنگی ناکرێت هیوامان به هاتنە ئارای رەوتێکی خوازراوی پەرەسەندنی هەمەلایەنە بێت.\nزۆربەی ئاراستە کۆمەڵناسییەکان لە روانینیاندا بۆ پەرەسەندن، ساب سیستەمی فەرهەنگی و کاریگەرییەکانی لە سەر ساب سیستەمی کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابووریی به گرنگترین هۆکاری گەیشتن به پەرەسەندنی فەرهەنگی دادەنێن. بەم پێیه دەتوانین بڵێین رێخۆشکەر بۆ پەرەسەندنی هەمەلایەنە لە کوردستان، بەدیهاتنی خوازراوی پەرەسەندنی فەرهەنگییه، به جۆرێک که رێگا بۆ هاتنەدی جۆرەکانی دیکەی پەرەسەندن و ئێندێکسه نافەرهەنگییەکانی پەرەسەندنیش خۆش بکات. کەواتە دەکرێ به جەختکردنەوە لە سەر رۆڵی حکومەت و پێکهاتەی دەسەڵات و رۆڵی ئایدۆلۆژیا لە پشتگیریکردنی سوود وەرگرتن لە دەرفەتە نەتەوەیی و خۆجێییەکان و به جەختکردنەوە لە سەر ئەوەی کە بەشداریپێکردن مەرجی سەرەکی پەرەسەندنە، داڕشتنی سیاسەت و پلاندانانی فەرهەنگی لە پێناو بەشداریپێکردنی نەتەوەکان و دەسته‌بژێرەکانیان، هەروەها بەرزکردنەوەی ئاستی ئێندێکسەکانی پەرەسەندنی فەرهەنگی و سوود وەرگرتن لە توانای میدیا و پیشەسازی فەرهەنگی لە لایەن دامەزراوەکانەوە، لەگەڵ دوورکەوتنەوە لە پرۆسە زیانبەخشەکانی وەکوو هەڵاواردن و ناوەندخوازی، رێگە بۆ باشبوونی ئێندێکسەکانی کوالێتی ژیان، بەرزکردنەوەی ئاستی سەرمایه‌گوزاری و پەرەسەندنی پارێزگای کوردستان خۆش بکەن. پێویسته دوای ئەوەی ئێندێکسە رێخۆشکەرەکانی پەرەسەندنی فەرهەنگی، وەکوو ژمارەی سینەماکان و فرهەنگسەرا نوێکان و رووبەری زۆری کتێبخانەکان، خوێندنگە و زانکۆ نوێکان و دۆخی گەشەکردنی فەرهەنگی خۆجێی دابین کرا و سنووردارکردنیان لە سەر نەما، کاروباری فەرهەنگ و پەرەسەندنی فەرهەنگی به بێ هیچ دەستوەردانێک، بدرێته دەست خەڵکی بواری فەرهەنگ و رێکخراوە مەدەنییەکان و، بواری فەرهەنگ لە کوردستان به پێی هەڵسەنگاندن و سەرچەشنەکانی خودی جیهانی فەرهەنگ و هونەر بەڕێوە ببرێت. پێشمەرجی ئەمەیش هاتنە ئارای روانینی ناسیاسی و نائەمنییە بۆ وتەزای فەرهەنگ لە پارێزگای سنه و لە لایەن داڕێژەرانی سیاسەتی فەرهەنگی ئێرانەوە. ئامانج لەمەیش تەنیا بەرزکردنەوەی ئامار و ژمارە و گەمە پێکردنیان نییە، ئامانج یارمەتیدانی پرۆسەی بەرهەمهێنانی مرۆڤێکی جۆریی بەتوانا و بەرپرسیاره لە بەرامبەر مێژوو و فەرهەنگ و کۆمەڵگەدا. تاوەکوو لە رێگەی کرداری مرۆڤانەی خۆیەوە لە چوارچێوەی مێژوودا و به پەڕینەوە له سەرچەشنه کۆنەکانی زاڵبوو بە سەر کۆمەڵگەدا بتوانێ بەرەو پەرەسەندنی هەمەلایە بڕوات.\nوەرگێرانی لە فارسییەوە: شهرام کوردستانی


كوژرانی چەند سەركردەی داعش و لەوانە جێگری “ئەبوبەكر بەغدادی” – زاگرۆس پۆست\nماڵەوە / جیهان / كوژرانی چەند سەركردەی داعش و لەوانە جێگری “ئەبوبەكر بەغدادی”\nكوژرانی چەند سەركردەی داعش و لەوانە جێگری “ئەبوبەكر بەغدادی”\nشه‌ممه 20 كانونی یه‌كه‌م 2014\tجیهان, هەواڵ 81 جار خوێنراوه‌ته‌وه\nئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان كوژرانی جێگرێكی ئەبوبەكر بەغدادی خەڵیفەی “داعش”ی پشتڕاست كردەوە و وردەكاری و وێنەی ئەو كەسەش ئاشكرا دەكات.\nلە بەیاننامەیەكدا ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان ڕایگەیاند “لە دڕێژەی ئەو گورزە كوشندانەی لە لایەن هێزی پێشمەرگە و هێزی هاوپەیمانانەوە بەر داعش دەكەوێت، كوژرانی جێگری ئەبوبەكر بەغدادی بۆ كاروباری سەربازیی ویلایەتی نەینەوای داعش پشتراست دەكاتەوە”.\nهەر لە ڕاگەیاندراوەكەدا هاتووە “گەورە تیرۆریست “شیهاب ئەحمەد حەسەن ئەللهێبی” ناسراو بە “ئەبوو سەعد” كە جێگری تیرۆریست ئەبوبەكر بەغدادی بۆ سەرپەرشتی كاروباری سەربازیی ویلایەتی نەینەوای تیرۆریستان بوو، لە رێكەوتی رۆژی چوارشەممەی هەفتەی رابردوو لە ساحل ئەیسەری شاری موسڵ، گەرەكی كیفائات بەرامبەر مونتەزە كەندی، لە هێرشێكی ئاسمانیدا لە گەل تیرۆریستێكی پایە بەرزی دیكە بە ناوی فەتحی ناسراو بە ئەبو عەبدوللا كوژران”.\nسەبارەت بە وردەكاری ئەو كەسە نووسراوە “شیهاب ئەللهێبی، ناسراو بە ئەبو سەعد، سەر بە عەشیرەتی لهێبییە، ناوبراو دوای روخانی رژێمی بەعس پەیوەندی بە گروپی ئەلقاعیدە دەكات و لە ناو ئەو گروپە بە ئەبو قەتتادە ناسراو بووە. ماوەیەك لە بەندیخانەی “بوكا” زیندانی كراوە و دوای ئازادكردنی بوو بە بەرپرسی سەربازیی ئەلقاعیدە لە پارێزگای سەلاحەددین. دوای ئەوە دەستگیر دەكرێتەوە و لە “ئەبو غرێب” بەند دەكرێت و هەر دوای ماوەیەك لە گەل ژمارەیەك كەسی ئیسلامی لە زیندان رادەكەن”.\nهەروەها هاتووە “دوای سەرهەلدانی داعش ناوبراو پەیوەندی بە داعش دەكات و دەكرێت بە بەرپرسی كردارە تیرۆریستییەكانی ناو موسڵ. دوای داگیركردنی موسڵ لە لایەن داعشەوە دەكرێت بە بەرپرسی گشتیی ئەمنی موسڵ. ناوبراو راستەوخۆ سەرپرشتیی تیرۆری سەدان كەسی لە ناو موسڵ كردووە، هەروەها راستەوخۆ دەستی لە شەهیدكردنی ژمارەیەكی زۆری كوردانی ئێزدی هەبووە، ژمارەیەكی زۆر لە برا شیعەكانی پارێزگای موسڵ لە شەبەك و توركمان، بە دەستی خۆی لە ناو بردراون. هەردوو مەزارگەی نەبی یونس و نەبی شیت بە سەرپەرشتی ئەم تیرۆریستە تەقێندرانەوە”.\nلە كۆتاییشدا ئەڵێ “ئەنجوومەنی ئاسایش پشتراستی دەكاتەوە كە ناوبراو و هاورێكەی لە میانەی بە ئامانج گرتنی ئۆتۆمبێلەكەی لە ناو موسڵ كوژراون و وێنەی خۆی و كاتی لێدانەكەی بڵاو دەكەینەوە”.


كۆبوونی خۆراك دەدرێتە كەرتی تایبەت\nكۆبوونی خۆراك دەدرێتە كەرتی تایبەت   19/3/2017\nئەنجومەنی وەزیرانی عیراق سیستمی كۆبوونی خۆراكی مانگانەی هاووڵاتیان لە وەزارەتی بازرگانی وەردەگرێتەوەو دەیداتە كەرتی تایبەت.\nچاكسازی لە كۆبوونی خۆراكدا\nبەپێی راگەیەندراوێكی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، مەهدی عەلاق ئەمینداری گشتیی ئەنجومەنەكە سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی كردووە بۆ گفتوگۆكردن لەسەر پڕۆژەیەك كە تایبەتە بە وەرگرتنەوەی سەرپەرشتیكردنی سیستمی كۆبوونی خۆراكی مانگانەی هاووڵاتیان لە وەزارەتی بازرگانیی عیراق‌و پێدانی ئەو كارە بە كەرتی تایبەت.\nئاماژە بەوەشكراوە، لەكۆبوونەوەكەدا بەوردی قسە لەسەر ئەو رەخنەو گلەییانە كراوە كە لەبارەی سیستمی كۆبوونی خۆراك‌و مادە خۆراكییەكانەوە هەیە كە ئێستا مانگانە لەلایەن وەزارەتی بارزگانییەوە دابین دەكرێن‌و بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشدەكرێت.\nتەئكدیشكراوەتەوە لەسەر پێویستی چاكسازی لەكۆبوونی خۆراكدا‌و یەكێك لە بژاردەكانیش كە پەسەندكراوە، پێدانی كۆبوونی خۆراكە بەكەرتی تایبەت، بەڵام بڕیاری كۆتایی لەسەر نەدراوە.\nكوالێتی خۆراكەكان نزمە\nئەو ماددە خۆراكییانەی كە لەچوارچێوەی كۆبوونی خۆراكدا دابەشدەكرێت، هەمیشە بۆتە مایەی گلەیی هاووڵاتیان، چونكە هەم كوالێتی خۆراكەكان نزمە‌و هەمیش مانگانەو لەكاتی خۆیدا دابەش ناكرێت. ئەمە جگە لەوەی بەردەوام حكومەتی عیراق لەهەوڵی نەهێشتنی سیستمی كۆبوونی خۆراكە.


مەسعود بارزانی: پێویستە پێداچوونەوە بە كاروباری هێزەكانی پێشمەرگەدا بكرێت - تۆڕی میدیایی خەڵک\nمەسعود بارزانی، سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە بارەی پەلامارەكەی شەوی ڕابردووی چەكدارانی داعش بۆسەر هێزەكانی پێشمەرگە، بەپێویستی دەزانێت پێداچوونەوە و وردبینی زیاتر بە كاروباری هێزەكانی پێشمەرگە و هێڵە بەرگرییەكاندا بكرێت و ئیجرائاتی پێویستیش وەربگیرێت لە بەرانبەر هەر جۆرە كەمتەرخەمییەك، جەخت لەسەر\nتۆڵەكردنەوەش دەكات بۆ خوێنی شەهیدەكان.\nبەپێی پەیامێك كە ئەمڕۆ هەینی لەلایەن مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستانەوە بڵاوكرایەوە”بە داخێكی زۆرەوە لە ئەنجامی پەلاماری وەحشیانەی تیرۆریستانی داعش لە شەوی ڕابردوو لە ناوچەی سەرگەڕان و قەرەچوغ ژمارەیەك هاووڵاتی مەدەنی و پێشمەرگە شەهید و بریندار بوون. پرسە و سەرەخۆشی خۆم ئاراستەی خانەوادە و كەسوكاری سەربەرزی شەهیدانی ئەو كردەوە تیرۆریستیە دەكەم و خۆم بە هاوبەشی خەمیان دەزانم. لە خودای مەزن داواكارم گیانی پاكی شەهیدەكانمان بە بەهەشتی بەرین شاد بكات و سەبر و دڵنەوایی بە كەسوكار و بنەماڵەكانیان ببەخشێت و هیوای شیفا و چاكبوونەوە بۆ برینداران دەخوازم.\nسەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان لە پەیامەكەیدا دەڵێت”سەرەخۆشی لەو شێرەژنە قارەمانە دەكەم كە سێ كوڕی لە ئەنجامی پەلاماری شەوی ڕابردووی تیرۆریستان گەییشتنە كاروانی نەمران و شەهیدبوون و، لە خودای گەورە داواكارم سەبر و ئارامی پێ ببەخشێت. گوتەكانی ئەو شێرەژنە بۆ هەموومان مایەی ورە و پێداگری و بەردەوامبوونە لەسەر ڕێباز و قەزییە باڵاكانی گەلەكەمان و، لە دڵەوە سوپاسی دەكەم”.\nبارزانی ئەوەش ڕادەگەیەنێت كە “لەپێناو پاراستن و بەرگری لە خاك و نیشتیمانمان، پێویستە پێداچوونەوە و وردبینی زیاتر بە كاروباری هێزەكانی پێشمەرگە و هێڵە بەرگرییەكاندا بكرێت و ئیجرائاتی پێویستیش وەربگیرێت لە بەرانبەر هەر جۆرە كەمتەرخەمییەك. پێویستە بە زووترین كاتیش تۆڵەی خوێنی شەهیدەكانمان لە دوژمن بكرێتەوە”.\nخەڵك كاتی تاقیكردنەكانی وەرزی دووەم و كۆتایی ساڵ، و ساڵنامەی خوێندنی پەیمانگا حكومی و ناحكومییەكان دیاری كرا. (زیاتر…)\n17 تشرینی دووهەم 2021 2.15 pm\n23 کانونی دووهەم 2022 5.00 pm\nخەڵك- هێرشە فراوان و خۆكوژییەكەی چەكدارانی داعش بۆ سەر گرتووخانەی غوەیران لە حەسەكە لەلایەن شەڕڤانانەوە شكستی…


د. ڤالێنتینە ئیلینچنە مارکۆڤە\nقۆناغی سێیەم (گوتاری یەکەم)\nقۆناغی پێگەیشتنی جەستە (کامڵبوون)\nگەورەترین بەرپرسیارێتیی ژیانی ژن لەو قۆناغەدایە، کە ماوەکەی لەنێوان 20 – 35 ساڵ درێژ دەبیتەوە. لەم قۆناغەدا گرنگترین پڕۆسە لە ژیانی ژن دەستپێدەکا، ئەویش ئاوسبوون (دووگیانبوون) و منداڵبوون و سەقامگیریی سووڕی مانگانەیە. لەوڵاتى (روسیا) لە تەمەنی 12 هەتا 18 ساڵ و لەکوردستان لەتەمەنی 10 – 11 ساڵ دەست پێدەکا و لەتەمەنى 16 – 17 ساڵ بەتەواوى پێدەگا. بەو جۆرە کیژ لە تەمەنی 16 – 17 ساڵ دەتوانی شوو(مێرد) بکات و زگیش بکا.\nزگپڕبوون (دووگیانى یان ئاوسبوون):\nپرۆسەیەکی فیزیۆلۆجیی گەشەکردن و ئامادەکردنی هێلکەیە. ماوەی منداڵ هەڵگرتن لەناو منداڵداندا، بە شێوەی ئاسایى (نۆرمال) 280 ڕۆژە (کە دەکاتە 40 حەفتە) و لە ڕۆژی یەکەمەوە تا کۆتایى دەکاتە (10) مانگی هیجری (عەرەبى). پاش ئەوەی هێلکە لەهێلکەدان پێدەگا، بڵقی (پفکەى) گراف (graaffian bubble) کە رووى دەرەوەى هێلکەدانی داپۆشیە و هێلکە پێگەیشتووەکەى تێدایە، دەڕووشێ - دەتەقێ، هێلکەکە دێتەدەرێ و سەرەتا دەکەوێتە ناو بۆشایی زگ into the abdominal cavity لەوێوەش بۆ ناو بۆڕیى منداڵدان، کە پێشى دەگوترێ (کەنالی فالوب) fallopian tubeدەچی. لە ناو بۆڕیی فالوبدا نزیکەی یەک هەفتە دەمینێتەوە، لەناو ئەو بۆڕییەدا تۆوەخانەکانى پیاوى دەگەنێ (ئەگەر لەو ماوەیەدا جووتبوون رووبدا) و لەگەڵ تۆوەخانەکان (سپێرم) پێک دەگەن و یەکێک لەو تۆوەخانانە دەچیتە ناو هێلکەکە و دەیپیتێنێ و ئاوسکردن دەستپێدەکا fertilization occurs. ئەگەر پیتاندن ڕووى نەدا، هێلکەکە پیس دەبیت و دەمرێ و سووڕی مانگانە دەستپێدەکا و هێلکەکەى لەگەڵدا دێتە خوارێ. بەڵام ئەگەر هێلکەکە بەتۆوەخانەیەک پیتێنرا، ئەوا بۆ ناو منداڵدان بەبۆڕیەکەوە دێتە خوارێ. لەو کاتەدا هێلکەیەکی پیتێندراوە. لە دەورەی هێلکە پیتێنراوەکەدا مەمیلەی زۆر ورد villi دروست دەبن کە وادەکەن بەدیواری ناوەوەى منداڵدانەوە بنووسێت و هەندێک ماددەی کیمیاوى و هۆرمۆنى extract substances from it لێ دروست دەبی، کە بۆ گەشەکردنی کۆرپەڵەکە embryo پێویستن. لە سەرەتادا ڕووی دەرەوەی هەموو هێلکەکە بە مەمیلەکان دادەپۆشترێ، دواتر تەنیا لەو شوێنە دەمینێنەوە، کە سەر بەدیوارى منداڵدانە و شوێنێک بۆ منداڵ لەوێ دروست دەبی، کە بە هاوەڵ (مەشیمە) placenta ناودەبرێ.\nهەر لەڕێى ئەو هاوەڵەوە منداڵەکە بەدیوارى منداڵدانەوە بەستراوەتەوە و ئەو کۆرپەڵە پێشکەوتووەش بەچەند پەردەیەک داپۆشراوە The developing fetus is surrounded by membranes، کە منداڵەکە لە زەبرى زیانبەخش harmful effects دەپارێزێ. لەکۆتایی مانگی دووەمى ناو منداڵدان، درێژیی کۆرپەڵەکە دەگاتە 2-3 سم. بۆ هەفتەی 25 منداڵەکە درێژیەکەى دەگاتە 25 – 27 سەنتیمەتر و کێشی دەگاتە نزیکەی 250 – 300 گم. لە کۆتایی 8 مانگیدا درێژیی منداڵە دەگاتە 38 – 40 سم و کێشی دەگاتە 1،5 – 2 کیلۆگرام، بۆ کۆتایی 9 مانگى، کێشی منداڵەکە دەگاتە 3200 – 3400 گرام. گەشەسەندنی دووگیانبوون، گۆڕانکاریی گەورە لەگەڵ خۆی دێنێ: قەبارەی منداڵدان وردە وردە گەورەتر دەبی، هێلکەدان هێلکەی دیکە بەرهەم ناهێنێت و گۆى مەمک و بۆڕیچکەکانی ناو مەمک گەورە و فراوان دەبن، لە سەرەتادا، کە منداڵەکە لەدایک دەبی، شلەیەکی ڕوون دەردەدا، کە پێى دەگوترێ ژەک و دواتر دەبیتە شیر بۆ منداڵە تازە لەدایک بووەکە.\nپاش چوار مانگ و نیو لەزگپڕى، ژن هەست بە جووڵە و لەقەهاویشتنی منداڵەکەى لەناو زگی دەکا. لەوکاتەی زگەکە تەواو پێدەگا و دەگاتە کۆتایى، پرۆسەی منداڵبوون دەستپێدەکا. منداڵ هەڵگرتن، دەکرێ بەبێ هیچ کێشە و ئاڵۆزیێک بەڕێ بکرێت و دەشکرێ ئاڵۆزی و ناخۆشیشى بێنە پێشى. لە نیوەی یەکەمی ئاوسی، دەکرێ ئەو ناخۆشیانە بێنە پێش وەک: ڕشانەوە، لیکاوکردن، مەترسی لەبارچوون.\nلە نیوەی دووەمی ئاوسی، لەوانەیە ئاوبەندى لەقاچەکان پەیدا بێ edema، فشاری خوێن زیاد بکا. هەروەها ئاڵۆزی لەکارى گورچیلە و جەرگ و دڵ و ئەندامەکانی دیکەش پەیدابن. بۆیە لەکاتی دووگیانى دەبی زۆر بەوردی چاودێریی هەموو ئەندامەکەنی لەش بکرێ، باشترە لەژێر چاودێریی پزیشکدابێ. لەوانەیە هەندێک جار لەکاتی ئاوسی، خوێنبەربوون bloody discharge ڕووبدا. ئەگەر ئەوە لە کاتەکانی زووی ئاوسبوون ڕووبدەن، نیشانەی نەمانی زگ و منداڵ لەبارچوونە. ئەگەر خوێنهاتن، ژانی زۆری لەگەڵدا بێت، نیشانەی ئاوسبوونە لەدەرەوەی منداڵدانداthese may be signs of an ectopic pregnancy. لەم بارانەدا لەوانەیە ژن هەست بە بێهێزی و سەرسووڕان بکا. لەوکاتەدا دەبی بەزووترین کات سەردانی پزیشک بکا. هەرچەندە ئاوسبوون لەدەرەوەی منداڵدان زۆر دەگمەنە، لەگەڵ ئەوەشدا باشترە ژن بەو جۆرە ئاوسبوونەش بزانی. بەشێوەیەکی گشتی، ئەگەر ژن جەستەى باش گەشەی کردبێ، خواردنی باش بخوات و هیچ سووتانەوەیەكی نەبێ، سووڕی مانگانەى بە ئاسایی ڕەتبووبێ، ئاوسبوون بە ئاسایی تێدەپەڕێنێ.\nژنی دووگیان دەبی چ جۆرە خواردنێک بخوا؟\nلە بەشی یەکەمی زگبوون هەتا هەفتەی بیستەم، ژن وەکو ئاسایی خۆی نان دەخوات و دەبی لەو خواردنەى ڕێژەی ئەو ڤیتامینانەی، کە بۆ گەورەبوون و گەشەکردنی ئاوڵەمە "کۆرپەڵە"\n(growth and development of the fetus) پێویستن بخوا. ڤیتامین A ڤیتامینی گەورەبوونە (گەشەکردنە). ڤیتامین B1 بۆ هەرسکردنی خواردنە metabolic processes. ڤیتامین C خواردنی شەکرەکان (کاربۆهێدرات) ڕێکدەخا. ڤیتامین E بۆ گەشەسەندنی ئاوسی پێویستە. خوێی کانزایى بۆ گەورەبوونی منداڵ پێویستە. بەتایبەتی کالسیۆم بۆ منداڵ زۆر گرنگە، ئەگەر ڕێژەکەی کەمبێ، لەوانەیە هێسکەکانی بە شێوەی ئاسایی گەشە نەکەن (خواروخێچی لەهێسکی دەست و پێی ڕووبدەن). ددان بکەوێ. کالسیۆم لەناو شیر، ماست، هێلکە، پەنیر، گۆشت، ماسی هەیە. کەواتە خواردن دەبی جۆراوجۆر بێ، تەڕە و سەوزەی زۆریش بخورێ. زۆر پێویستە رۆنى رووەکى و کەرە لەگەڵ نان بەکار بهێندرێ. بەهەموو شێوەیەک خواردنەوەی خواردنەوە ئەلکهوولیەکان (مەشروباتی روحی) قەدەغەیە. دەبی رۆژانە 4 – 5 جار و هەر جارە و کەم کەم نان بخورێ. بەدرێژایی هەموو منداڵ هەڵگرتنەکە (دووگیانییەکە) نابێ شتی قوڕس و گران هەڵبگیرێ، لەکاتی زگ توندبوون و گیران (قەبزی)، کە بۆ ژنی ئاوس دەبیتە کارێکی ئاسایی، پێویستە خۆخ، ماست، چەوەندەر beets بخوات و بەکاریان بێنێ. بەهیچ شێوەیەک نابی (حەبی) زگچوواندن (رەوانى) Laxatives بەکاربێنێ، چونکە ئەوانە ڕێگاخۆشکەرن بۆ منداڵ لەبەرچوون یان زووتر لەدایکبوون. بێ ئامۆژگاریی پزیشک، نابێ هیچ جۆرە دەرمان و حەبێک بخورێ، یان ماددەی کیمیائی بەکاربێ، چونکە ئەو ماددانە لەوانەیە بچنە ناو منداڵدان و لەڕێى هاوەڵەوە placenta بۆ کۆرپەڵەکە بگوازرێنەوە و کار لەسەر گەشەکردن و ئەندام و سیستێمەکانى جەستەى بکەن.\nژن دەبی لە هەموو نەخۆشیێک خۆی بپارێزێ، بەتایبەتیش لە هەوکردن و سووتانەوەکان، بۆیە دەبی خۆی بەدوور بگرێ لەو کەسانەی نەخۆشیى درم و سووتانەوەیان هەیە و بەتایبەتیش نەخۆشەکانی بەکتریا و ڤایرۆسییەکانى، کە لەناو بۆڕییەکانی هەناسەداندا هەیە، یان ئەنفلەوەنزە و دڕکەیان rubella هەیە. چونکە ڤایرۆسی ئەو نەخۆشیانە لەوانەیە بتوانن بچنە ناو منداڵدان و هاوەڵ و سووتانەوە لەوێندەر دروست بکەن و بەدوور نازاندرێ ببنە هۆی کوشتنی منداڵەکەش.\nخەوی ژنی ئاوس دەبی لە شەو و ڕۆژێکدا 8 – 9 کاتژمێر کەمتر نەبێ. ئامۆژگاری ناکرێ ژنی ئاوس بەڕۆژ بخەوێ، چونکە لەوانەیە کار لەسەر خەوی شەوێ بکا. پاکوخاوێنی Hygiene بۆ ژنی ئاوس زۆر گرنگە، دەبی زوو زوو دەستی بە ئاو و سابوون بشوا و خۆی خاوێن بکاتەوە، ڕاهێنانى وەرزشى بکا. دەرەوەی ئەندامەکانى زاووزێى بەردەوام دەبی خاوێنبن، بە سابوونی بێ بۆن بشوورێن. جووتبوون دەبی کەمبکرێتەوە، بەتایبەتیش لە دوو مانگی یەکەم و لە یەک مانگ و نیوی کۆتایی دەبی جووتبوون بەتەواوی ڕابگیرێ. هەبوونی پەیویەندیێكی خراپ لەگەڵ ژنی ئاوس و پشتگوێخستنی، زۆرجار دەبیتە هۆى لەدەستدانی منداڵ. لەکاتی زگ هەبوون، دەبی مەمک بۆ شیردان ئامادە بکەی، باشە گۆی مەمک بکوشیت و بۆ دەرەوە ڕایبکێشی.\nجلکوبەرگ و پێڵاو لەکاتی زگهەبووندا نابێ تەسکبن. باشترە پێڵاو بنی بەرز نەبێ، چونکە پاڵەپەستۆ بۆ قاچەکان دروست دەکات و لەگەڵ گەورەبوونی زگ زیاد دەکا، بۆیە لەوانەیە نیشانەکانی شینەدەماری - خوێنهێنەری لەسەر ئێسکی پێ وەدیار بکەون.\nڕاهێنانی جوملاستیک بۆ ژنی ئاوس زۆر گرنگە و کاریگەریی باشی لەسەر زگەکە هەیە، پڕۆسەی منداڵبوون کورت دەکاتەوە، ماکەکانی منداڵبوون لەگەڵ ئێش و ژانی ژن کەمدەکاتەوە، ماسوولکەکان بەهێز دەکا، بەتایبەتیش ماسولکەکانی خوارەوەى دامەن floor muscles. دەبی ڕاهێنان (تەمرین)ەکان زۆر ئاسانبن، لەوانە:\n1- لەسەر پشت ڕاکشێ، هەردووک قاچت بەرزبکەوە، بە هێواشی هەردووک دەستت بۆ دواوە ببە، دواتر بۆ شوێنی پێشتر بیگەڕێنەوە.\n2- لەسەر هەردووک چۆک بووەستە، دەستەکانت بۆ پێشەوە درێژ بکە، بە هێواشی بۆ هەردووک لای ببە، ئینجا بۆ شوێنی پێشتری بگێڕەوە.\n3- بەپێوە بووەستە، بەهێواشی دەستەکانت تا ئاست شانت بەرزبکەوە، هەناسەیەکی قووڵ هەڵمژە، دەستەکانت بۆ خوارەوە و حاڵەتی پشوودان ببەوە.\n4- بۆ ماسولکەکانی خوارەوەى دامەن (کە لە پڕۆسەی منداڵبوون رۆڵیان هەیە) لەسەر بەڕێک پاڵکەوە، بە هێواشی قاچەکانت بۆ هەردووک لا (چەپ و ڕاست) ببە، دواتر هەر بە هێواشی بۆ شوێنی جارانی بگەڕێنەوە.\n5- لەسەر چۆک بوەستە و لەشت بۆ ڕاست و چەپ ببە.\n6- بەپێوە بوەستە، پێیەکانت بۆ پێش و دواوە، ئەوجا ڕاست و چەپ ببە.\nبە شێوەیەکی گشتی، ئەو ڕاهێنانانەی سەرەوە گران نین، بەڵام زۆر گرنگ و پێویستن.\nدەمەوێ بە کورتی بۆتان باس لە ڤیتامین В1 بکەم، کە ناوێکی دیکەشی هەیە و پێیدەڵێن: (نەخۆشی بێهێزی زۆر). لەکاتی هەبوونی ئەو نەخۆشییە، کۆمەڵێک هەوکردن لە سیستێمی دەمارەکان دروست دەبن، کە ژانی زۆری لە خوار دەست و قاچ دەبی. ماسولکەکانی بەلەک (پووز) calf muscles تووشی ژان دێن و چارەسەریشی تەنیا بە ڕێگای وەرگرتنی بڕێکى زۆری ڤیتامین В1 دەبی. من ئامۆژگاری ناکەم، برنجی سپیکراو بخوا، چونکە ڤیتامین В1 لە تفرەکەى (پەلکەکەى) دا هەیە. لەم قۆناغە زۆر گرنگە، ژن تەندروستی باش بیتن، بۆ ئەوەی بە ئاسایی زگەکەى تێپەڕێنی.\nژن لەم قۆناغە، بەردەوام لە ژێر هەڕەشەی هەوکردن (ئیلتیهابات)، تێکچوونی سوڕی مانگانە و نەزۆکی infertility دایە. ئەگەر کێشەی نەزۆکی هاتە پێش، پێش هەموو شتێک دەبی پشکنین بۆ پیاوەکەى بکرێ، ئینجا دواتر بۆ ژن بکرێ. ژن دەبی هەموو پشکنینەکانی تووشبوون بەمیکرۆبەکانى بۆ بکرێ. ئەگەر دەرچوو تووشیان بووە، دەبی یەکسەر چارەسەر بکرێ. هۆی نەزۆکی دەکرێ لە هەر ئاستێک دابێ، لەئاستى منداڵدان، لەهێلکەدان یان بۆڕی هێلکە، تێکچوونی سووڕی مانگانە، تێکچوون لە دەردانى هۆرمۆنە سێکسیەکان endocrine nature.\nنەزۆکی لەوکاتە دیارە، کە پاش دوو ساڵ مومارەسەکردنی سێکس (جنس) بە ڕێکوپێکی، ئینجا ژنە ئاوس نەبێ. بۆیە دەبی دوو ساڵ چاوەڕێ بکرێ، چونکە لەوانەیە هۆی سک نەکردن پەیوەندی بە نەگونجانى بایۆلۆجیەوەbiological incompatibility هەبێ. لەو ماوەیەدا جەستەی ژن و پیاو لەگەڵ یەکتر ڕادێن، هۆی هەرە گەورەی نەزۆکی هەبوونی سووتانەوەیە لە لوولەی فالوب (بۆڕى هێلکەدان یان منداڵدان). سووتانەوە لەو بۆڕییانە لە هەندێک قۆناغدا بە دەستپێکردن وردە وردە processes occur دەڕوا، کە دەکاتە ئەوەی هێلکە هەرگیز ناتوانێ لەگەڵ سپێرم بەیەکتر بگەن. ئەو پرۆسەیە چارەسەر دەکرێ resorption treatment is performed repeatedly. دەرمانی دژە سووتانەوە وەردەگرێت و بە ڕێگای سروشتی بۆڕییەکان ساڕێژ دەبن pipes are healed، سپێرم ڕێگای بۆ دەکرێتەوە، ئاوسبوون دەستپێدەکاتەوە. گرانترە ئەگەر هۆی ئاوسنەبوون، پەیوەندی بە سووڕی مانگانەی ناڕێکەوە هەبێ. لێرە دەبی پشکنینی وردتری بۆ بکرێ. هەر بۆ نموونە، ئەو تێکچوون و پشێویانە disorder لەوانەیە پەیوەندیان بە رژێنەکانى (گلاندەکانى) مل (تایرۆید) و ژێرمێشکەوە the thyroid gland or at the level of the brain هەبێ. لەوانەیە نەزۆکی پەیوەندی بە گەشەنەکردنی ئەندامەکانى زاووزێى ژنەوە هەبێ. هەر بۆ نموونە، لەوانەیە پەیوەندیی بە ساوایی infantilism منداڵدانەوە هەبێ. ئەو نەخۆشییە چارەسەر دەکرێ. خولێکی چارەسەری بۆ دەنووسرێ، یەک لەوانە چارەسەرکردنی هۆڕمۆنییە، شێلان (مەساجکردنی) منداڵدان، کە دەبیتە هۆی گەشەکردنی. هەروەها هۆی نەزۆکی لەوانەیە پەیوەندی بە ئەستوربوونی هێڵکەدان و منداڵدانەوە هەبێ.\nنەزۆکی دەکرێ بەهۆی ترشیاتیی (ترشبوونى Acidity) ناو ژینگەی زێی ژنەوە ڕووبدا، لەو بارەدا سپێرمەکان دەمرن و هیچ جووڵە ناکەن. لەو بارەدا دەبی ئەو ژینگە ترشە بە مادەى کیمیاویى تفت alkali بشورێ.\nهۆکاری ئەو نەزۆکیە، لەوانەیە نەبوونی هێلکە یان کەموکورتی لە هێلکەکەدا ovum or its deficiency بێت. لەبەر هەبوونی کۆمەڵێک هۆ بۆ ئەو نەزۆکیانە، دەبی هەر ژنێک و پشکنینی تایبەتی خۆی بۆ بکرێ. چارەسەری وەربگرێ لەوانە دژەهەوکردن anti-inflammatory، شێلانى (مساجی) منداڵدان، چارەسەری کەموکورتیى هۆرمۆنەکان، هەندێک جار، ئەو چارەسەریە خۆپارێزیانە (کۆنسێرڤاتیڤ)(تەقلیدی)، کاریگەریی چاوەڕێکراوی نابێ، ئەوکاتە دەبی نەشتەرگەریی بۆ بکرێ. هەر بۆ نموونە: توێکاریکردنى پارە، پارەکردنى بۆڕییەکان بۆ کردنەوەیان dissect adhesions in pipes، کە لە ئەنجامی سووتانەوەکانەوە دروست بووە و بەیەکەوە نووساون و گیراون، لابردن و هەڵگرتنى گرێیەکانى ناو منداڵدان remove tumors of the appendages or uterus.\nبەمجۆرە، لەوەی، کە لەسەرەوە نووسرا، تێدەگەین، کە قۆناغی پێگەیشتن بۆ هەموو ژنێک زۆر گرنگە، چونکە هەر لەم قۆناغەدا، ژن زگ دەکا و منداڵ هەڵدەگرێ، بۆیە دەبی خواردن بە ڕێک و پێکی و بە تێری بخوات و ئاگای لە تەندروستیی خۆی هەبێ.\nوەرگێڕانی لە زمانی روسی د.مەغدید سەپان


له‌لایه‌ن: ڕێزدار ئەحمەد - به‌روار: 2021-04-02-23:31:00 - کۆدی بابەت: 4088\nهەندێکیان زۆر بچووکن بە شێوەیەک کە بەبێ وردبین نابنرێن، وە هەندێکیان بە درێژی چەند مەترێک گەشە دەکەن. هەیانە ژەهراوەییە، بەڵام هەندێکیان خۆراک بۆ مرۆڤ دابین دەکەن. زیندەوەری پێشەنگی تاکێکە لە شانشینی پێشەنگی، پێشەنگییەکان لە چەند ڕوویەکەوە جیاوازن لە زیندەوەرەکانی دیکە. کۆمەڵە جیاوازەکانی پێشەنگی وەک قامچیدارەکان و کەڕووی مڵ و ئولفا و پارامیسیۆم.\nپێشەنگییەکان هەمەجۆرن و هەندێ جیاکەرەوەی هاوبەشیان هەیە لە نێوانیاندا. زۆربەی پێشەنگییەکان زیندەوەری تاک خانەن، بەڵام هەندێکیان لە چەند خانەیەک پێکدێن و هەندێکیان بە مۆڵگەیی دەژین، هەندێ لە پێشەنگییەکان خۆراکی تایبەت بە خۆیان بەرهەم دێنن، بەڵام هەندێکیان لەسەر زیندەوەری دیکە دەژین، یان ماددەی شیکراوە بەکاردێنن. هەندێ جۆری پێشەنگییەکان دەست دەگرن بەسەر جووڵەی تایبەتی خۆیاندا، بەڵام هەندێ جۆری دیکەیان توانای ئەمەیان نییە، بەڵام هەموو پێشەنگییەکان ناوک ڕاستەقینەن، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێ کە هەموو خانەیەک لە خانەکانی ناوک ڕآستەقینەن، تاکەکانی شانشینی پێشەنگی جیاوازی کۆیان کۆیان دەکاتەوە لە ئەندامی شانشینەکانی دیکە، زیاتر لەوەی کە لێکچوون لە نێوان خۆیان کۆیانبکاتەوە، وە پێشەنگییەکان کەمتر ئاڵۆزن لە چاو هەموو زیندەوەرە ناوک ڕاستەقینەکان وە بە پێچەوانەی کەڕوو و ڕووەکەکان و گیاندەوەران، پێشەنگییەکان بۆ نموونە شانەی تایبەتمەندیان نییە وە لەبەر ئەوەی پێشەنگییەکان هەمەجۆرن بۆیە هەندێک زانا پێیان وایە دەبێ شانشینی پێشەنگییەکان دابەش بکرێ بۆ چەند شانشینێک وە تا ئێستاش هەر بە پۆلێنی پێشەنگیەکاندا دەچنەوە.\nپێشەنگییەکان و خۆراک\nپێشەنگییەکان بە چەندین ڕێگە خۆراک بەدەست دێنن، هەندێک پێشەنگی خۆراکی تایبەت بە خۆی دروست دەکات وە هەندێک پێشەنگی لەسەر زیندەوەری دیکە دەژیەت و پارچە یان بەرهەمی زیندەوەری دیکە دەخوات. هەندێ پێشەنگی زیاتر لە ڕێگەیەک بەکاردێنێ بۆ بەدەستهێنانی خۆراک، بەرهەمهێنانی خۆراک لە ناو پێشەنگییەکان، هەندێ پێشەنگی بەرهەمهێنەر خۆراکی تایبەت بە خۆیان دروست دەکەن بە هەمان شێوازی ڕووەکە سەوزەکان. پێشەنگیە بەرهەمهێنەرەکان پێکهاتووی تایبەتیان هەیە لە خانەکانیاندا پێیدەڵێن پلاستیدە سەوزەکان ئەم پێکهاتانە وزەی ڕۆشنایی خۆر وەردەگرن، پێشەنگییەکان ئەم وزەیە بەکاردێنن بۆ بەدەست هێنانی خۆراک، بەکردارێک کە ناودەبرێت بە ڕۆشنەپێکهاتن، ڕووەکەکان هەمان کردار بەکاردەهێنن بۆ دروستکردنی خۆراکی تایبەتی خۆیان.\nهەندێ پێشەنگی خۆراکی ئامادەکراوی خۆی لە ژینگەوە بەدەست دێنێ. ئەم پێشەنگیانە (خۆنەژێنن) ئەو زیندەوەرانەن ناتوانن خۆراکی تایبەت بە خۆیان دروست بکەن. زیندەوەری خۆنەژێن توانای دروسکردنی ئاوێتە ئەندامییەکانی ماددە نا ئەندامییەکاندا نییە، ئەم زیندەوەرانە زیندەوەرانی دیکە یان چەند بەشێک لە زیندەوەری دیکە یان بەرهەمەکانیان یان بەشەماوەکانیان دەخۆن. زۆر لە پێشەنگییەکانی خۆنەژێن زیندەوەری بچووکی وەک بەکتریا یان هەوێن یان پێشەنگیەکانی دیکە دەخۆن. زیندەوەرە خۆنەژێنەکان لە گیانەوەران دەچن لە ڕووی بەدەستهێنانی خۆراک، هەندێ لە پێشەنگییە خۆنەژێنەکان شیکەرەوەن، چونکە وزە بەدەست دێنن لە ئەنجامی شیکردنەوەی ماددە ئەندامیە مردووەکان. وە هەندێ لە پێشەنگییەکان بە زیاتر لە ڕێگەیەک خۆراک بەدەست دێنن، بۆ نموونە کەڕووی مڵ وزە لە ڕێی قوتدانی زیندەوری بچووک و تەنۆلکەی ماددە ئەندامییەکان بەدەست دێنێ، هەندێ لە زیندەوەرە پێشەنگییەکانی خۆنەژێن مشەخۆرن. مشەخۆر زیندەورێکە خۆراک دەخوات بە خواردنی زیندەورێک لە جۆرێکی دیکە (خانەخوێ) ئاسایی مشەخۆر زیان بە خانەخوێ دەگەیەنێت. خانەخوێ هەرگیز سوود لە بوونی مشەخۆر وارناگرێ. مشەخۆر کە هێرش دەبەنە سەر زیندەوەرێکی دیکە بۆ بەدەستهێنانی ئەو خۆراکە ماددانەی کە پێویستیانە، ئەو زیندەوەرەی کە مشەخۆر هێرش دەکاتە سەری بە خانەخوێ ناودەبرێ. مشەخۆرەکان زیان بە خانەخوێ دەگەیەنن و پێشەنگیە مشەخۆرەکان لەوانەیە هێرش بەرنە سەر کەڕووەکان یان ڕووەکەکان یان گیانەوەران.\nپێشەنگییەکان زۆردەبن، هەروەکو چۆن هەموو زیندەوەران زۆردەبن، ئەمەش بە چەند ڕێگایەک زۆردەبن هەنێکیان ناتوخمانە زۆر دەبن وە هەندێکیان توخمانە زۆر دەبن و هەندێ پێشەنگی دیکە ناتووخمانە زۆردەبن لە قۆناغێکی سوڕی ژیانیاندا وە بە ڕێگای توخمانە لە قۆناغێکی دیکەدا.\nزۆربەی پێشەنگییەکان ناتوخمانە زۆردەبن، لە ناتوخمەزۆربوون نەوەکە لەیەک تاکەوە پەیدا دەبێ، ئەم نەوەیە بەتەواوەتی لەو تاکە دەچێ کە لێی پەیدابووە، نموونەیەک لەو پێشەنگیانەی کە بەم جۆرە زۆر دەبن یۆگلینایە کە ناتوخمانە زۆردەبێ بە ڕێگەی دووکەرت بوون. لە دوو کەرتبووندا پێشەنگیە تاک خانەکە دابەش دەبێ بۆ دوو خانە لە هەندێک باردا پێشەنگیە فرە دابەش بوون بەکاردێنێ بۆ بەرهەمهێنانی زیاتر لە دوو خانە لەیەک تاکدا لەهەمان کات، هەر خانەیەکی نوێ پێشەنگییەکی تاک خانەیە.\nهەندێ لە پێشەنگی توانای توخمە زۆربوونیان هەیە، توخمە زۆربوون پێویستی بە دوو باوان هەیە، هەندێک جار پارامسیۆم توخمانە زۆر دەبێت بە کردارێک کە پێی دەڵێن پیتگۆڕکێ. زۆر لە پێشەنگیەکان دەتوانن توخمانە و ناتوخمانە زۆرببن، لە هەندێک پێشەنگیە بەرهەمهێنەرەکاندا، ڕێگەی زۆربوونە کە ئاڵوگۆڕی پێ دەکرێ لە وەچەیەکەوە بۆ وەچەیەکی دیکە، بۆ نموونە باوان ناتوخمانە زۆر دەبن بەڵام نەوەکەی توخمانە زۆردەبن، هەندێک پێشەنگی دیکە ناتوخمانە زۆردەبن هەتا ئەوکاتەی بارودۆخی ژینگەیی سەخت دەبێ وەک کەمبوونەوەی خۆراک یان ئاو، ئەوسا توخمە زۆربوون بەکاردێنێ. وە بەم شێوەیە دەمێنێتەوە تاوەکو بارودۆخەکە باش دەبێت.\nسوڕی ژیانی پلاسیمۆمۆدیۆم\nهەندێ لە پێشەنگییەکان سوڕی ژیانی ئاڵۆزیان هەیە، ئەم پێشەنگیانە چەندین جار شێوەیان دەگۆڕن. پێشەنگی پلاسمۆمۆدیۆم فیفاکس ئەویش ئەو زیندەوەرە پێشەنگیە کە دەبێتە هۆی نەخۆشی مەلاریا، ئەم پێشەنگیە پشت بە مرۆڤ و مێشوولە دەبەستێت لە زۆربوونیدا. وە سوڕی ژیانی ئەم پێشەنگیە بەم جۆرەیە:\nکاتێک مێشوولەئەکی تووش بوو بە مرۆڤێکەوە دەدا پلاسمۆمودیۆم فیفاکس دەردەپەڕێتە ناو خوێنەکەی.\nپلاسمۆمودیۆم فیفاکس دەچێتە خانەکانی جگەری مرۆڤ، پاشان زۆر دەبێ و دەگەڕێتەوە بۆ ڕێڕەوی خوێن بە شێوەیەکی نوێ.\nپلاسمۆمودیۆم فیفاکس هێرش دەباتە سەر سەر خانەکانی خڕۆکەی سووری خوێن و بە خێرایی زۆردەبێ و خڕۆکە سوورەکانی خوێن دەتەقن، و پلاسمۆمودیۆم بە شێوەیەکی نوێی دیکە دەردچێ.\nمێشوولەیەکی نوێ بە مرۆڤی تووشبووەوە دەدات و پلاسمۆمودیۆمەکەی لێ وەردەگرێ.\nپلاسمۆمودیۆم لە مێشوولەدا پێدەگات تا دەگاتە شێوەی بنچینەیی خۆی، پاشان سوڕەکە دەست پێدەکاتەوە.\nبابه‌ته په‌یوه‌ندیداره‌كان به : زیندەوەرە پێشەنگییەکان


ڕووداوه توندوتیژییه‌كان له به‌غدا 30 قوربانی لێده‌كه‌وێته‌وه\nی مانگی دوازده ٠٥, ٢٠٠٦\nسه‌رۆك وه‌زیری عێراقی نوری ئه‌لمالكی بانگه‌شه‌ی كۆنفرانسێكی ئاشتبوونه‌وه‌ی نیشتمانی ده‌كات بۆ گفتوگۆكردن له‌سه‌ر كێشه سیاسی و ئاسایشی‌یه‌كانی ووڵات.\nبه‌ڕێز ئه‌لمالكی گوتویه‌تی حكومه‌ته‌كه‌ی شاند بۆ ووڵاتانی دراوسێ ده‌نێرێت تاوه‌كو داوای یارمه‌تیان لێ بكات بۆ سه‌قامگیركردنی ڕه‌وشی ناوچه‌كه. مالكی ئه‌م تێبینیانه‌ی ڕاگه‌یاند له ڕۆژێك پێش ئاشكراكردنی پێشنیاره چاوه‌ڕوانكراوه‌كانی كۆمیته‌ی به‌یكه‌ر سه‌باره‌ت به ستراتیژی ئه‌مه‌ریكا له عێراق.\nكاربه‌ده‌ستان له عێراق ڕاده‌گه‌یه‌نن كه‌وا ڕۆژی سێشه‌ممه به لایه‌نی كه‌مه‌وه 14 كه‌س\nكوژراون كاتێك هێرش كراوه‌ته سه‌ر پاسێك كه كۆمه‌ڵێك كرێكاری له باكوری به‌غدا گواستۆته‌وه. قوربانیه‌كان كارمه‌ندی "وه‌قفی شیعی" بوون كه ئاژانسێكی حكومیه و خزمه‌تی مزگه‌وت و مه‌زاره شیعی‌یه‌كانی ووڵاته‌كه ده‌كات.\nهه‌روه‌ها كاربه‌ده‌ستێكی باڵای "وه‌قفی سونی" و سێ له پاسه‌وانه تایبه‌ته‌كانی له شاری به‌سره‌ی باشوری ووڵات كوژران كاتێك كه‌وتنه به‌ر بۆسه‌یه‌ك كه بۆیان دانرابوو.\nله لایه‌كی دیكه، پۆلیس ڕایگه‌یاند كه‌وا به لایه‌نی كه‌مه‌وه 15 كه‌س كوژراون و 25 كه‌سی دیكه‌ش بریندار بوون له ئاكامی ته‌قینه‌وه‌ی سێ ئۆتۆمبیلی بۆمب چێنراو له نزیك به‌نزینخانه‌یه‌كی گه‌ڕه‌كی ئه‌لبه‌یاع له به‌غدا.\nله‌شكری ئه‌مه‌ریكیش ده‌ڵێت ڕۆژی دووشه‌ممه یاخیبوان له عێراق هێرشیان كردۆته سه‌ر یه‌كه‌یه‌كی نۆبه‌داری ئه‌مه‌ریكی له به‌غدای پایته‌خت و له ئاكامدا، سه‌ربازێكی ئه‌مه‌ریكی كوژراوه و پێنج كه‌سی دیكه بریندار بوون. هه‌روه‌ها ڕایانگه‌یاند كه‌وا 10 گومانلێكراوی تیرۆریستیان له به‌غدا و شوێنه‌كانی دیكه‌ی عێراق ده‌ستگیركردووه.\nله واشنتۆنیش، سه‌رۆك بوش له ڕۆژی دووشه‌ممه‌دا پێشوازی له ڕێبه‌ری ناوداری شیعه‌كانی عێراق عه‌بدولعه‌زیز ئه‌لحه‌كیم كرد و پێی گوت ده‌بێت ئێران و سوریا " چالاكیه وێرانكه‌رییه‌كانیان" ڕابگرن كه بوونه‌ته هۆی لاوازكردنی حكومه‌تی عێراقی. به‌ڕێز بوش گوتی واشنتۆن به شێوه‌ی به‌ڕێوه‌چوونی كاره‌كان و ڕاده‌ی به‌ره‌وپێشچوونه‌كان له عێراق ڕازی نی‌یه.\nبه‌ڕێز حه‌كیم دوا به دوای كۆبونه‌وه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بوش‌دا، چاویشی به خانم كۆنده‌لیزا رایسی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مه‌ریكا كه‌وت و داوای لێكرد كه واشنتۆن سه‌ربازه‌كانی له عێراق نه‌كشێنێته‌وه، به‌ڵام هه‌وڵی گواستنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی له‌شكری زیاتر بۆ ژێر ده‌سه‌ڵاتی حكومه‌تی عێراقی بدات.\nحه‌كیم گوتیشی له دژی هه‌ر هه‌وڵێكی هه‌رێمی و نێونه‌ته‌وه‌ییه كه سه‌باره‌ت به حكومه‌تی عێراقی ئه‌نجام ده‌درێت و عێراقیه‌كانیش به یارمه‌تی دۆسته‌كانیان، كێشه‌كانیان چاره‌سه‌ر ده‌كه‌ن.