گه‌وره‌ترین شارى گه‌شتوگوزارى جیهانى له توركیا بونیاتده‌نرێت\nهەواڵ / ئابوری :: 05/05/2019 :: 266 جار بینراوە\nپێشبینى دەکرێت ساڵانە 30 ملیۆن گەشتیار رووى تێبکات\nتاگ :: گه‌شتیار و گه‌شتوگوزار تورکیا ئابوری\nبڕیاره گه‌وره‌ترین شارى گەشتوگوزارى و رۆشنبیرى له توركیا له‌لایه‌ن دوو گه‌وره كۆمپانیاى قه‌ته‌رى و توركییه‌وه ئه‌نجامبدرێت كه پێشبینى ده‌كرێت پاش ته‌واوبوونى ساڵانه 30 ملیۆن گه‌شتیار رووى تێبكات.\nپڕۆژه‌كه له‌لایه‌ن هه‌ردوو کۆمپانیاى گەشەپێدانى قابیزەى قەتەرى و کۆمپانیاى سارڤازى نێودەوڵەتى وەبەرهێنانى خانوبەرەى تورکى ئه‌نجامده‌درێت و له‌و رووه‌وه رێکەوتننامەیەکى ستراتیجى هاوبەشیان واژۆكردووه.\nرۆژنامەى (ئەلشەرق)ى قەتەرى ئاشکرایکرد: پڕۆژه‌كه لە شارێکى كه‌ناراوى تورکیا دروستدەکرێت.\nئەوەشى خستۆتەڕوو کە رووبەرى ئەو شارە 6 ملیۆن مەتر چوارگۆشەیە و گوندێکى قەتەرى-یش لەخۆدەگرێت. پڕۆژەکە بە گەورەترین شارى یارى و گه‌شتیارى و رۆشنبیرى لە جیهاندا دادەنرێت و پێشبینى دەکرێت ساڵانە ٣٠ ملیۆن گەشتیار رووى تێبکات.\nپێشبینى دەکرێت بە تەواوبوونى ئەو پڕۆژەیە ببێتە گەورەترین سەنتەرى جیهانى بۆ سازدانى كۆنگرە و لوتکە و پێشانگا ئابوورى و کەرنەڤاڵە رۆشنبیرى و خولە وەرزشییەکان.\nبریک بن سەعید بن سمەیخ، سەرۆکى جێبەجێکارى كۆمپانیا قه‌ته‌رییه‌كه رایگه‌یاند: پڕۆژەکە بە سێ قۆناغ دروستدەکرێت و گەورە کۆمپانیاکانى قەتەر و تورکیا و جیهانییەکانیش بەشدارى لە دیزاین و بیناسازییەکەیدا دەکەن.\nوتیشى: "کۆمپانیاکەمان درێژەپێدەرى ئەو پەیوەندییە سروشتییەیە کە لە نێوان قەتەر و تورکیا لەدێر زەمانەوە هەبووە".\nكارگه وه‌ستاوه‌كان به‌گه‌ڕده‌خرێنه‌وه


خوتبەکەی مەعکەرۆنی | Zaher Baher\nخوتبەکەی مەعکەرۆنی :\nپاش بێ دەنگیبوونی لەم ماوەیەدا ، مەعکەرۆنی ئەخیرەن هاتە زمان و خوتبەیەکی دیماگۆگی سیاسیانەی وەکو هەر هەموو سەرکردە و ڕابەرێکی دیکەی تێشکا و کە 13 دەدقەی خایان پێشكەش بە گەڵی فەرەنسی کرد. لە خوتبەکەیدا مەعكەرۆنی پاساو و پۆزشێکی زۆری هێنایەوە بۆ ئەوەی کە هەم ڕویدا و هەمیش سۆزی بەرانبەر بە ناڕەزاییکەران دەربڕی . هاوكاتیش ئامادەی خۆی لە کردنی چەند داخوازییەکدا نیشان دا کە لەوانە:\nبەرزکردنەوەی لانی کەمی کرێی کار بە 1000 یۆرۆ لە مانگێکدا .\nهەڵوەشانەوەی بڕیاری زیادکردنی باج لەسەر سووتەمەنییەکان، کە بوە هەوێنی پرۆتێستەکەی فەرەنسییەکان.\nباجی لەسەر پارەی زیادەکاریی – ئۆڤەر-تایم- هەڵگرت.\nباجی لەسەر خانەنشیکراوان کە موچەکەیان مانگانە کەمترە لە 2000 یۆرۆ ، هەڵگرت.\nهەموو خاوەنکارەکان ” گەر بتوانن” لە کۆتایی ساڵادا خەڵاتی کرێکارەکانیان بکەن [ دیارە خەڵاتی پارە نەك شتێ تر] واتە شتێك پارە بدرێت بە کرێکاران ، ئەم بڕە پارەیەش باج نایگرێتەوە.\nنابێت کەسێك بەدەستهێنانی ئەم داخوازیانە گەرچی کەمترە لە مانیفێستەی خەڵکانی سەر شەقامەکە ، بە کەم وەرگرێت. لە هەمووشی گرنگتر ئەوەیە کە لوتی مەعکەرۆنی و دەوڵەتیان شکاند و دەرسیان نەك هەر بەو دا بەڵکو بەسەراپای حکومتەکانی ئەوروپاش ، ئەمە جگە لەوەش ئەوەیان بە عەمەلی سەلماندەوە کە بزوتنەەوەی خۆڕسکی دتوانێت داخوازییەکانی بهێنێتە دی بێ ڕابەر و حیزب و دەمچەرموو ، کە هەمیشە ڕؤڵیان سازشکردن بووە بە بزوتەوەی خەڵك.\nهاوکاتیش گومان لەوەدا نییە کە فەرەنسییەکان دەیانتوانی زۆر زیاتر لەوە بەدەستبهێنن گەر کرێکاران تەنها و بە تەنها هەر بەشی هاتۆوچۆو و ڕێگاوبانی وەکو: کرێکارانی ئاویی/ دەریاوانەکان، هێڵی ئاسمانیی ، سەرزەویی و ژێڕزەوی / میترۆ . هەر بە مانگرتنی ئەمانە بۆ هەفتەیەک نەك کرێکارانی دیکەش ، دەتوانرا دەوڵەت بۆ گەورەترین داخوازی ناچار بکرێت. بەڵام بە داخەوە ئەمە ڕوی نەدا جارێکی دیکەش دەرکەوتەوە کە کرێکاران هاوپشتی بزوتنەوەکانی خەڵكیان نەکرد لەسەر شەقامەکان نە لە سەردەمی بەهاری عەربیدا و نە ئەوانەی ئەم دوایەی ئێران و عێراق و ئەوروپاش .\nPrevious postهەژاریی لە بریتانیا گەیشتە ئەو ڕادیەی کە ئەنجومەنی نەتەوە یەکگرتووەکان لێی بێتە زمان


لەژووری بازرگانی تەنها عەرەبەکان رۆژی ئاڵایان بەرز ڕاگرت!\nمن بێگومانم لەوەی گەر هەمو ڕۆژێ لەبری جارێ هەزار جار ئاڵای کوردستان بەرز ڕاگرین وە بەرگی پیرۆزی پێشمەرگە بپۆشین ئەرزشی مستێ لەخۆڵی بەر پێی ئەو پێشمەرگەیەمان نیە کە لەبەرەکانی جەنگدا جوامێرانە بەخوێنی بەرگری لەم نیشتیمانە دەکات . بەڵام ئەمەش نابێ بمان باتە سەر ئەو دوڕیانەی کە خەم سارد بین لەبەرز ڕاگرتنی یادی رۆژی ئاڵا . رۆژی ئاڵا رۆژی بوژاندنەوەی ئینتیمای تاکەکانە بۆ نیشتیمان ، ئەم رۆژە سنوری حیزبایەتی وناوچەگەرێتی تێ پەر دەکاتو پێمان دەڵێت ئەم ئاڵایە یە سمبولتان نەک حیزبو گیرفانتان . ئەو ئاڵایە تەنها پارچەیەک پەڕۆنیە ، ئەوە سەروەتو سامانو بەرهەمی خوێنی شەهیدانە ئەوە تاقانەکەی کۆماری مەهاباتمانە ، نیشانەی سەربەرزیو سەروەریو خەباتی نەپساومانە بەرامبەر دوژمنان . بەرز ڕاگرتنی ئەو ڕۆژە ئەرکێکی نیشتیمانیەو ڕێز گرتنە لەبەهای خوێنی شەهیدان . ئاڵا یەکێکە لەبنەما سەرەکیەکانی دروست بونی دەوڵەت . ئاڵای کوردوستان ڕەمزێکی مەزنو بنەڕەتی نەتەوەی کوردە وە کوردیش مافی خۆیەتی وەک هێماو سمبولی نەتەوەیی شانازی پێوە بکا . دوژمنانی ئەم هەرێمە بەتایبەت هاوسێکانمان بەچاوێکی پڕ لە نیگەرانیەوە دەڕواننە ئەو ئاڵایەو بە ڕەمزی نەتەوەی کورد پێناسەی دەکەن وەوەک هەڕەشە بۆ سەر دەسەڵاتی سیاسی خۆیان لێکدانەوەی بۆ دەکەن بەمەترسی دەزانن . ئەمە بۆ چونی دوژمنانمانە . بەڵام هێندێک لە دەزگاکانی خۆمان گرنگی بەو ئاڵا پیرۆزە نادەن کە گرنگی نەدانە بەبەها پیرۆزەکانی ئەم نیشتیمانە وە ڕێز نەگرتنە لەبەرهەمی خوێنی شەهیدان و هێماو پێناسەی نیشتیمان ئیدی چۆن دەتوانین بڵێین ئێمە خزمەتی ئەم نیشتیمانە دەکەین\nمن وەک خودی خۆم لەبەرئەوەی نەتەوەیانە بیر دەکەمەوە وە وەنەتەوەیانەش دەڕوانمە ڕوداوەکان هەمو ڕۆژێک لای من ڕۆژی ئاڵاو پێشمەرگەیە . بەڵام ئەوەی سەرسامی کردم وە دور نیە ئێوەش توشی شۆک بکات .لەو ڕۆژە پیرۆزەدا سەردانی ژورری بازرگانی وپیشەسازی سلێمانیم کرد ئەوەی ئاماژەبێت بەبەرز ڕاگرتنی ئەو رۆژە پیرۆزە بەدیم نەکرد نە لەسیمای باڵەخاو نەو نە لە ئەندامانی ئەنجومەنی ئەو ژورەدا . نەسەرۆک و نەجێگرو نەئەندامان و نەیەکێ لە فەرمان بەرانم نەبینی بەرگی کوردی پۆشیبێ یا تەنانەت ئاڵای کوردوستانی بەسینەوە نابێ . تەنها دو شوفێرو سێ عەرەب نەبێ کە یەکێ لەعەرەبەکان خانمێک بوو بەرگی کوردیان پۆشی بوو . وە ئەو یادەیان لە ژووری بازرگانی سلێمانی پیرۆز ڕاگرت . لەو ڕۆژەدا چەند بەزەیم بەو ئاڵا بێ نازەدا هاتەوە دوو هێندە بە زەیم بە کاکە حەسەنی عەرەبا دەهاتەوە کەبەرگێکی کوردی نیو قۆڵی پەیدا کردبو بەو سەرمایە بۆ ڕێز لێنان لەو ئاڵایە ئەو رۆژە پۆشی بوی وەهەڵ دەلەرزی لەسەرما ، ئای زەمانە کێ خوێن ئەدا بۆ بەرز ڕاگرتنی ئەو ئاڵایەو کێ لەژێریا دەحەسێتەوە ، اللبیب یفهمە الاشارە.\nژماره‌ی بینین : 2130\nلە سەر هێڵە ئێستا : 1224


مامۆستا عه‌لی باپیر له‌كه‌ناڵی ڕووداو قسه له‌سه‌ر چه‌ندین پرسی هه‌نووكه‌یی ده‌كات – پێگەی فەرمی مامۆستا عەلی باپیر\nمامۆستا عه‌لی باپیر ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كوردستان له‌كه‌ناڵی ڕووداو قسه له‌سه‌ر چه‌ندین پرسی هه‌نووكه‌یی گۆڕه‌پانی سیاسیی عێڕاق و هه‌رێمی كوردستان ده‌كات…\nده‌قی سه‌رجه‌م چاوپێكه‌وتنه‌كه به‌نووسین له سایتی ڕووداو وه‌رگیراوه\nئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان رایدەگەیێنێت، پەیوەندییەکی وایان لەگەڵ پەکەکە نییە شایەنی باس بێت و پێی وایە رەچاوی دۆخی هەرێمی کوردستانیان نەکردووە. دەشڵێت، بۆردوومانکردنی سنوورەکانی هەرێمی کوردستانیان لەلایەن تورکیاوە پێناخۆشە.\nئەمیری کۆمەڵی ئیسلامی لە هەڤپەیڤینی لەگەڵ رووداو باسی لە ڤایرۆسی کۆرۆنا، هێرشەکانی تورکیا، پەیوەندییەکانی هەولێر و بەغدا، پەیوەندی کۆمەڵ لەگەڵ تورکیا و ئێران، هەڵبژاردنی پێشوەختە، بارودۆخی حیزبەکەی و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ پارتی و یەکێتی، پەیوەندییان لەگەڵ حیزب و لایەنە ئیسلامییەکانی دیکە و چەند بابەتێکی دیکەی ناوخۆیی کرد.\nعەلی باپیر باسی لە پاشگری ئیسلامیی بە حیزبەکەیەوە کرد و گوتی، “من پێموایە لەم بارودۆخەدا بۆ بڕینی بەهانە و بیانووی خەڵک، کەسانێک کە ناحەزن بە تەوژمی ئیسلامی، چۆن بیانووی ئەو خەڵکە ببڕدرێت و چۆن کارێکی وا بکەین کە نەتوانن تەشقەڵەمان پێ بکەن وا بکەین باشە. من پێموایە ئەگەر ئەم پاشگری ئیسلامیە پاساو و بیانویەک بداتە دەست لایەنێک، واباشە لای ببەین”.\nدەقی هەڤپەیڤینی رووداو لەگەڵ عەلی باپیر، ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان:\nرووداو: با لە کۆرۆناوە دەستپێبکەین، چۆن خۆتان لە کۆرۆنا دەپارێزن؟ نوێژی بەکۆمەڵ دەکەن؟ تاوەکو ئێستا چەند ئەندامی کۆمەڵ بە کۆرۆنا گیانیان لەدەستداوە؟\nعەلی باپیر: (الحمدلله وصل الله تعالی وسلم وبارك علی رسول الله محمد واله المهتدین بهداه من الصحب والازواج والقاربە والتابعین لهم باحسان الی یوم لقا‌و الله) دووبارە بەخێربێن كاك هەوراز خۆشحاڵم بەدیدارتان خۆت و هاوكارانت، بەنیسبەت كۆرۆناوە من هەر لە سەرەتای سەرهەڵدانی ئەو پەتایەوە چەند شتێكم نووسی بە سێ جار نووسیم، بەڵام لە یەك خاڵدا، ئەوەی پێموایە ئەوەی پێویستبوو ئەوكاتە گوتم و ئەوەی كە تێبینی و سەرنجەكانی ئێمەیان وەرگرتبێت پێموایە لێی بەهرەمەند بووە، چونكە لە سەرەتاوە خەڵكێكی زۆر هەبوونی نەخۆشییەكی وایان بە شتێكی ئەفسانەیی دەزانی، بە شتێكی ناڕاستیان دەزانی، پێیانوابوو كە ئەوە هەر پڕوپاگەندەی حكومەتە، بەڵام دەمانزانی كە شتێكی جیددیە، بەنیسبەت خۆپارێزی لە پەتای كۆرۆنا ڤایرۆسی كۆڤید 19 ئەوە هەر پەتا و هەر نەخۆشییەكی دیكە كە درم بێ بە عەرەبی پێیدەڵێن معدی كە لە كەسێكەوە بۆ كەسێك بتەنێتەوە بگرێتەوە، ئەوە واجبێكی شەرعییە، پێغەمبەری خاتەم صلی الله علیە وسلم بە نیسبەت ئاژەڵانەوە، كە كەسێك كە ئاژەڵەكەی تووشی نەخۆشی بووە نابێت بیبا بۆ لای ئاژەڵی كەسێكی دیكە كە ساغە دەفەرمووێت (لا یردن ممرج علی مصح) بە كەسێك كە ئاژەڵەكانی نەخۆشن ئاژەڵەكانی تێكەڵ نەكات لەگەڵ یەكێك كە ئاژەڵەكانی تەندروست و ساغن، بە نیسبەت ئەوەی كاتی خۆی نەخۆشی تاعون هەبووە فەرموویەتی ئەگەر بیستتان ئەو وەبا و نەخۆشییە لە شارێك بوو مەچنە نێوی، ئەگەر لەوێش بوون كە ئەو نەخۆشیە لەوێ تەنیبوویەوە لێی مەچنەدەر، بەڵكو فەرموویەتی هەركەسێك تەبعەن ئەهلی ئیمان بێ و خۆڕاگربێ پاداشتەكەی لای خودا حیساب بكا و بمرێ و نەڕوات و بەجێی نەهێڵێ ئەو شوێنە بۆئەوەی بڵاونەبێتەوە، ئەوە پلەی شەهیدی هەیە بۆ ئەو كەسەی كە ئەهلی ئیمان بێ، بەنیسبەت منەوە من هەر لە سەرەتاوە خۆپارێزیم كردووە بەپێی توانای خۆم، بەڵام خۆپارێزیەكە زیاتر لەوەدا بووە لە دووری لەڕووی كۆمەڵایەتییەوە و تەوقەنەكردن من پێموایە ئەوەیان زیاتر كاریگەرە.\nرووداو : نوێژەكانت بەكۆمەڵ دەكەیت؟\nعەلی باپیر: نوێژەكانم لەگەڵ حیمایەكانم بەكۆمەڵ دەكەین، چونكە كۆمەڵێكی دیاریكراوین، بەڵام ئەویش جاری وایە لێك دووردەكەوینەوە، بەڵام ئێمە نوێژەكەمان بەڵێ هەر بە كۆمەڵ كردووە، بەڵكو نوێژی هەینیش هەر لێرە دەكەم.\nرووداو: بەڵام هەر لە مەكتەبی خۆت؟\nعەلی باپیر: هەر خۆمان بەڵێ\nرووداو: واتە ناچنە مزگەوت؟\nعەلی باپیر: نا ناچینە مزگەوت و هەر لێرە نوێژەكانی خۆمان بەكۆمەل دەكەین و نوێژی جەژنمان هەر لێرە بەیەكەوە كردووە لەگەڵ حیمایەكان و چەند كەسێكی دیكەش هاتن، بەڵام ئەوانەش كە دێن بە ئیحتیات و بەدووربینییەوە دێن، من بۆ خۆم دەمامكم نەبەستووە و دەستكێشم لەدەست نەكردووە نەك لەو رووەوە كە بە خەڵك بڵێم خۆبپارێزن، دیارە دەبێت خۆشم خۆ بپارێزم، خۆشم پاراستووە، بەس من پێموایە خۆپاراستنەكە زیاتر لەڕووی تێكەڵیی كۆمەڵایەتییەوە دەبێ ئینسان وریابێ، چونكە ئەو نەخۆشیە ڤایرۆسە، تەبعەن زۆر گچكەیە، زۆر وردە، یەكێك شارەزا بوو دەیگوت مامۆستا ئەگەر هەموو ئەو خەڵكانەی ئەو ڤایرۆسەیان هەڵگرتووە ڤایرۆسەكان هەموو كۆبكەیەوە نازانم دەكاتە 5 گرام شتێكی ئاوا، یەعنی كەوچكێكی چێشت ناكا، كەواتە زۆر زۆر بچووكە من پێموایە ئەو دەمامكانە كە دەبەسترێ هەرچۆن بێ ئەو ڤایرۆسە ئەوەندە بچووكە دەتوانێ لە كونەكانیەوە بچێ.\nرووداو: هیچ ئەندامێكی كۆمەڵی ئیسلامی لە كوردستان گیانی لەدەستداوە بە كۆرۆنا؟\nعەلی باپیر: بەڵێ هەندێك مامۆستامان و هەندێك خەڵكی دیكە، كەسانێكیشمان ئێستا چارەسەریان بۆ دەكرێ، بەڵام كەمتر، یەعنی بە ژمارەیەكی كەم، هەڵبەتە هەندێكیش هەبوو كە وەفاتی كردووە، خوای پەروەردگار بە شەهیدی وەرگرێ، ئێ گرفتی دیكەشیان هەبووە، كێشەی دیكەشیان هەبووە، ئێستا پێویست ناكات ناوی كەس بێنم، بەڵێ برایەكمان موالید 74 یان 75 بوو، بەس واپێدەچێ گرفتی پێشووتریشی بووبێ، ئەو نەخۆشیە زیاتر زەفەر بەوانە دەبات كە كێشەی تەندروستیی پێشتریان هەبێ لە سینەیاندا، لە گورچیلەیاندا، لە دڵیاندا و شەكرەیان هەبێت، زیاتر زەفەر بەوانە دەبات، ئەوانە زیاتر دەتوانێ لە جەستەیان تەشەنەبكات.\nرووداو: دۆخی باشووری کوردستان چۆن دەبینن؟ دۆخی ئابووری خراپە، رێککەوتنی تەواو لەگەڵ عێراق نییە، بارودۆخی عێراق و ناوچەکەش شڵەژاوە. باشووری کوردستان بەرەو کوێ دەڕوات؟\nعەلی باپیر: ئەگەر لەسەر ئەو ریتمەی كە ئێستا لەسەریەتی، بەردەوام بێ، ئاكامەكەی باش نابینم، لەلایەكەوە وەكو جەنابت ئاماژەت پێدا، ژیان و گوزەرانی خەڵك رۆژ بە رۆژ قورس دەبێ و زەحمەت دەبێ، زۆربەی خەڵك، كەمینەیەكی بەهرەمەند لە پارەی حەرام و لە داهاتی ئەو وڵاتە كە بە گەندەڵی لێی بەهرەمەندن و خەڵكێكیشیان لەخۆوە پێچاوە، ئەوانە گرفتیان نییە، بەڵام زۆرینەی خەڵك گرفتێكی جیددیی هەیە لەڕووی ژیان و گوزەرانەوە، لەڕووی ئابوورییەوە، پاشان ئەوە هەمووی بەلایەك، لەڕوویەكی دیكەوە و لەڕووی سیاسی، بەداخەوە كە هەردوو هێزی حوكمڕانی ئەم وڵاتە پارتی و یەكێتی ناتەبان، بەڵكو بەداخەوە دەڵێم، زۆرجار لە كۆبوونەوەی تایبەتیشدا قسەی دڵسۆزانە دەكەین بۆ هەر كەسێك كە بیبینین كردوومانە، بەداخەوە كە زۆر لە بەرپرسانی ئەو دوو حیزبە یان ئەوانەی بڕیاری فیعلییان بەدەستە نەیانتوانیوە كە لە گرێوگۆڵە مێژووییەكان بێنەدەر، زۆریان لە مێژوودا دەژین.\nرووداو: بۆ ئەو ناكۆكییە، ساردییەكەی ئەمدواییەی نێوان یەكێتی و پارتی هیچ هەوڵتاندا كە كۆببنەوە و ئەو ساردیە نەهێڵن لە نێوانیاندا؟\nعەلی باپیر: ئێمە كەسێك پەیوەندیی پێوەكردین قسەی خێرمان كردووە پێشنیارمان بۆ كردوون، لەگەڵ سەرۆكی هەرێم، لەگەڵ قۆڵی یەكێتی، لەگەڵ كاك فازڵ میرانی و لەگەڵ هەر كەسێك، یەعنی لە بەرپرسانی پارتی و یەكێتی.\nرووداو: سەرۆكی هەرێمی كوردستان نێچیرڤان بارزانی بەمدواییە هەوڵیدا كە ئەو ساردیەی هەبوو نەهێڵێ، لایەنە سیاسیەكانی چەند جارێك لە سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان كۆكردەوە، چۆن لەو هەوڵانە ئەڕوانی؟\nعەلی باپیر: وەڵا ئەو كۆبوونەوانە زۆر باش بوون، ئەو كاتە دەستخۆشیشمان لێكرد و كۆبوونەوەكان باش بوون، ئەو كاتە بارودۆخەكە زۆر هێور ببوەوە، یەكدیمان دەبینی، بیروڕای خۆمان پێكەوە دەگۆڕییەوە، هەڵوێستێكی یەكگرتوومان دەنواند لەگەڵ بەغدا، لەگەڵ ئێران، لەگەڵ ئەملا، لەگەڵ ئەولا، شتێكی باش بوو، هەندێك شت كە هەر بەناوی سەرۆكایەتیی هەرێمیشەوە بڵاودەكرایەوە كاك نێچیرڤان سەرۆكی هەرێم راوێژی لەگەڵ ئێمە دەكرد، ئەوە شتێكی باشە، عاقڵ ئەو كەسەیە بە عەقڵی خەڵك خۆی دەوڵەمەندكا، جەنابت پرسیارت كرد كە ئایا باشووری كوردستان ئەگەر لەسەر ئەو شێوەی ئێستا لەڕوویەكەوە كە بارگرژی سیاسی هەیە لەجیاتی تەبایی سیاسی، لەڕوویەكەوە كە قەیرانی ئابووری هەیە، وەكو گوتم بۆ زۆرینەی خەڵك، بۆ كەمینەیەك نا، لەلایەكی دیكەوە لەڕووی ئەمنییەوە خەڵكێك دەیەوێ خۆپێشاندان بكا رێی لێدەگیرێ، هەندێ جاریش كە خۆپێشاندان دەكرێ بەلاڕێدا دەبرێ، وە هەندێجار خۆپێشاندان دەكرێ كاری وادەكرێ كە خودی خۆپێشاندان دەكەوێتە ژێر نیشانەی پرسیارەوە وەكو ئەوەی لە هەڵەبجە روویدا، ئەوە بەنیسبەت نێوخۆی هەرێم، بەنسبەت لەگەڵ بەغداش، دیارە تاوەکو ئێستا نەگەیشتوونە ئەنجامێكی روون و خەڵك، ئێ ماندوویە، خەڵك بێزارە.\nرووداو: چۆن لە نیازی مستەفا كازمی ئەڕوانی لە بەرامبەر هەرێمی كوردستان؟\nعەلی باپیر: راستیەكەی من مستەفا كازمیم نەبینیوە راستەوخۆ، بەڵام لە بەرپرسانی خۆمانم بیستووە كە بە چاكە باسیان دەكرد، هەم لە دكتۆر بەرهەم سەرۆكی كۆمار، هەم لە كاك نێچیرڤان سەرۆكی هەرێم و لە خەڵكی دیكەشم بیستووە كە تێكەڵییان لەگەڵی هەبووە، ئومێدی خێریان پێی هەبوو، بەڵام چۆن دەردەچێ دەبێ جارێ دەرفەتی بدەینێ، بزانین داخوا چی دەكا و چۆن دەكا.\nرووداو: ئەوەندەی كە تۆ لە دۆخەكە بڕوانی، چۆن دەردەچێ؟ باش دەردەچێ؟\nعەلی باپیر: ئومێدم وایە باش دەرچێ، ئومێدم وایە، بەڵام جارێ ناتوانم بڵێم باش دەردەچێ چونكە مستەفا كازمی هەر خۆی نییە، لەلایەكەوە هێزە هەرێمییەكان كاریگەرییان هەیە لەسەر وەزعی عێراق، لەلایەكەوە هێزە دوورەكان، بەتایبەت ئەمریكا و ئەوروپا، بۆیە دەبێ تەماشا بكەین بزانین بەرەو چ ئاقارێك دەچێت و ئەو زەخت و فشارانەی كە دێنە پێشی، ئەو كۆسپ و لەمپەرانەی لەبەردەمیدا دروستدەكرێن، و پاشان خۆشی، داخوا بە فیعلی نیەتی هەیە كە چاكسازی بكرێ لە عێراقدا یان ئەویش هەندێ شت دەكا بۆ بەرچاوی خەڵك و سەرنج راكێشانی خەڵك و بۆ دوای كاتی هەڵبژاردنەكان بەكەڵكی بێتەوە، یەعنی دەبێ تەماشا بكەین بەڕاستی پێموایە جارێ ماویەتی هەڵسەنگاندنێكی جیددی بۆ بكەین.\nرووداو: چۆن دەڕواننە هێرشەکانی تورکیا لەنێو خاکی باشووری کوردستان بۆ سەر بنکەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان، هەروەها فراوانبوونی هەژموونی تورکیا لە لیبیا و سووریا و لوبنان و عێراق لەنێو سوننەکاندا؟\nعەلی باپیر: ئەمن پێموایە هەر دەوڵەتێك چ توركیا چ ئێران چ ئەمریكا چ هەر دەوڵەتێكی دیكە بە ئەندازەی ئەوەی كە مافی خەڵكی دیكە پێشێل نەكا حەقی خۆیەتی هەوڵدا دەسەڵاتی خۆی فراوانكا، بەڵام لەسەر حیسابی خەڵكی دیكە نا وە لەسەر حیسابی خستنە ژێر كۆنترۆڵكردنی خەڵكی دیكە نا وە لەسەر حیسابی ئابووری و ئیدارەدانی خەڵكی دیكە نا، توركیا راستە دەوڵەتێكی دراوسێیە وە بەنیسبەت بۆمبابارانكردن و تۆپبارانكردن یاخود قەسفكردنی سنوورەكانی باشووری كوردستان، بە تەئكید ئێمە پێمان ناخۆشە، وە جێی نیگەرانییە، خەڵكێكی زۆر دەربەدەر و ئاوارە دەبێ، بەڵام كاتێك ئێمە كە ئەو تۆپباران و قەسفە دەبینین، دەبێ ئەوەش ببینین، یەعنی بەشێوەیەكی بابەتیانە ئەگەر تەماشایكەین، ئەویش دەڵێ من بیانوو و پاساوم هەیە، هێزێك بەهرەمەندە لە باشووری كوردستان، دێ زیان لە من دەدا، وەزعی عێراقیش خۆتان دەزانن، پێموایە ئەوە حكومەتی ناوەندییە پابەندە بەوەی كە سنوورەكانی خۆی كۆنترۆڵكا و بیانپارێزی، ئێ سیادەی خۆی بەسەر عێراقەوە قایمكا، ئێ كە تائێستا حكومەتی ناوەندی بەو شێوەیە نییە ئەوەی نەتوانیوە، بۆیە لە ئەسڵی تۆپبارانی ناوچە سنوورییەكان و ئاوارەبوونی خەڵك، بێگومان ئێمە نیگەرانین و پێمان ناخۆشە و پێمانوایە كە توركیاش ئەوە چەند ساڵە مەنتیقی هێز بەكاردێنێ لەگەڵ نەیارەكانی خۆی لەگەڵ پەكەكە بەتایبەت، پێشمانگوتوون پێمانوایە كە ئەگەر ئەوانیش وە لایەنی بەرامبەریش، پەكەكەش، بیربكەنەوە لە مەنتیقێكی دیكە لۆژیكی هێز واز لێبێنن بگەڕێنەوە بۆ هێزی لۆژیك، ئێ دابنیشن پێكەوە گوێ بۆ یەكدی بگرن ئەمن ئەوە بەڕاست و بە دروست دەزانم، وەكو كاتی خۆی رەجەب تەیب ئەردۆغان وە ئاكپارتی هەوڵێكی وایان بەدەستەوەبوو، بەڵام دوایی بەداخەوە كە فەشەلی پێهێندرا، عەبدوڵڵا ئۆجەلانیش هەر هاتبووە سەرخەت و جێی دڵخۆشی بوو، ئەو كاتی ئێمە دەستخۆشیمان لێكردن، بەڵام دوایی لەبارچوێندرا، نازانم.\nرووداو: پەكەكە رەچاوی دۆخی هەرێمی كوردستانی كردووە؟\nعەلی باپیر: وەڵا ئەگەر رەچاوی كردبا بەو شێوەیە نەدەبوو، نا پێموایە رەچاوی نەكردووە، بۆیە پەكەكەش وەكو هێزێكی كوردستانی بەڵێ ئەویش داوای ماف دەكا بۆ بەشێك لە خەڵكی كوردستان، باكووری كوردستان، بەڵام نابێ بۆ شتێك كە ئەگەری هەیە پەیدا ببێ، شتێك كە واقیعە لەبەین بچێ، هیچ كەسێك سەودای واناكا.\nرووداو: پەیوەندیتان لەگەڵ پەكەكە چۆنە وەكو كۆمەڵ؟\nعەلی باپیر: وەڵاهی پەیوەندییەكی وامان نییە، یەعنی هەڵبەتە جارجار كاتی خۆی، وەڵا ئێستا كەمتر، جارجار عیلاقاتیان هەبوو، دەهاتن بۆ لامان، بەڵام ماوەیەكی زۆرە، چەند ساڵێكە، نەهاتوون.\nرووداو: ئەی لەگەڵ توركیا؟\nعەلی باپیر: لەگەڵ توركیاش لەرێی كۆنسوڵەوە جارجار سەردانمان دەكەن وە ئێمەش جارجار ئەگەر بچین بۆ توركیا هەندێك لە بەرپرسانمان بینیون، دەتوانین بڵێین جۆرێك لە سەلام و كەلام هەیە لەگەڵ ئەوانیش و لەگەڵ پەكەكەش وەكو هێزێكی كوردستانی، بەڵام بەراستی من هەم گلەییم لە توركیا هەیە كە وەكو گوتم هەر زیاتر هەوڵدەدا بە لۆژیكی هێز كێشەكەی چارەسەربكا، وە گلەییشمان لە پەكەكە هەیە كە رەچاوی بارودۆخی ئێستای هەرێمی كوردستان ناكا، ئەوانیش پێویستە چاو بە سیاسەتی خۆیاندا بگێڕنەوە چاو بە كار و كردەوەی خۆیاندا بگێڕنەوە، وە من پێشموایە ئەو میللـەتە كوردەی ئێمە، هەموو ئەوانەی كە خەباتی رزگاریخوازی دەكەن، دەبێ پێكەوە لێكتێگەیشتنیان هەبێ، دانیشتنیان هەبێ، پێكەوە راوێژیان هەبێ، وە هیچ كامێكیان لە بەشێكدا كارێكی وا نەكا بەشەكەی دیكە زەرەرمەندبێ وە لەسەر خاڵە هاوبەشەكان پێكەوە هاوكاربن وە هەركامێكیشیان تایبەتمەندیی ئەوی دیكە بپارێزێ.\nرووداو: ئەمریکا گوشارەکانی لەسەر ئێران زیاترکردوون و قاسم سولەیمانیشی کوشت. باوەڕدەکەی ئەمریکا وەکو رژێمی سەددام هێرشبکاتە سەر کۆماری ئیسلامیی ئێرانیش؟\nعەلی باپیر: ئەمریكا خۆی ئیعلانی كردووە كە نایەوێ، هەر ئەو كاتەی كە قاسم سولەیمانیشیان كوشت گوتیان ئێمە نامانەوێ كۆماری ئیسلامی بڕوخێنین، بەڵام دەمانەوێ وای پێبكەین یا وای لێبكەین كە ئەو كەڵكەڵەی هەیەتی لە وڵاتانی دیكە، خستنەژێر هەژموونی خۆ، ئەوە واز لێبێنێ، ئەمریكا تائێستا وایان گووتووە بەڵام..\nرووداو: هەوڵەكانی ئەمریكا لەمبارەوە و گوشارەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران سەركەوتوو بوون؟ یەعنی پەل و پۆی ئێرانی كردووە لە ناوچەكە؟\nعەلی باپیر: وەڵاهی كاریگەریی هەبووە، بێگومان، چونكە دیارە ئێران بە ئابوورییەكەی دەتوانێ هاوكاریی ئەو لایەنانە بكا كە سەربەخۆین لە یەمەنە لە سووریایە لە لوبنانە لە هەر شوێنێك هەیە، لە كوردستان لە عێراق لە هەر جێیەك هەیە، بەڵام ئێران ئێستاش لەسەر پێی خۆی وەستاوە وە پێموایە كە لەڕووی ئابوورییەوە وەكو من جارجار بەرپرسانیان دەبینم دەڵێن، ئەوە وای لێكردین كە ئێمە زیاتر بیربكەینەوە لە خودكەفائی، واتا خۆمان لەسەر پێی خۆمان بوەستین، وە ئێستا ئیعتیمادی كەمتریان لەسەر نەوتە، واتە ئەو زەبرانە، ئەو گوشارانەی ئەمریكا، بەڵێ لەلایەكەوە زەخت و گوشاری ئێرانی لەسەر ناوچەكە سوككردووە، بەڵام لەلایەكی دیكەشەوە بۆتە هۆی ئەوەی كە ئێرانییەكانیش بیربكەنەوە لە ئەڵتەرناتیڤی دیكە، لە بەدیلی دیكە، بۆئەوەی خۆیان بهێڵنەوە.\nرووداو: پەیوەندیتان ئێستا لەگەڵ ئێران چۆنە؟ كاتی خۆی كە لە خورماڵ بوون، پەیوەندیتان زۆر باشبوو؟\nعەلی باپیر: وەڵاهی ئاساییە، یەعنی وەكو هەموو لایەنە كوردستانییەكان كە ئێمەش نووسینگەیەكمان هەیە لە تاران و هەموو لایەنەكان هەر هەیانە، تەبعەن نووسینگەی هەرێم لەوێ كە هەیە تەعبیر لە هەمووان دەكا، ئەو ئەندامەی ئێمەش لەوێ ئەندامێكە، جارجاریش كۆنسوڵیان دێت یەكتر دەبینین.\nرووداو: هەر لەو ئاستە یان..؟\nعەلی باپیر: وەكو كۆنسوڵی وڵاتانی دیكە، هی توركیاش دێ و هی وڵاتانی دیكەش، جارجار هەموویان دەهاتن، وڵاتانی عەرەبی و وڵاتانی ئەوروپی و ئەمریكا و هی رووسیا و هی یابان و ئەوانە هەموویان هاتوون بۆ لامان كەم و زۆر.\nرووداو: زۆرجار دەگوترێ ئێران هاوكاریی هەندێك لە هێزەكانی كوردستان دەكات، یەكێك لەو هێزانەی، لەو حیزبانەی كە ناوی دێت كۆمەڵی ئیسلامیی كوردستانە، هیچ هاوكارییەكی دارایی لە ئێران وەردەگرن؟\nعەلی باپیر: نەخێر، كاتی خۆی ئێران یارمەتیی هەموو ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی دا، وە ئۆپۆزیسیۆنی كوردستانیش بەتایبەت، یەعنی هەموو هێزەكان، بەتایبەتی پارتی و یەكێتی پشكی شێریان پێدەبڕا، ئێستاش ئێران بۆ خۆشی بارودۆخی ئابووریی وانییە كە هاوكاریی خەڵك بكا، بە بۆچوونی من نەخێر، ئێمەش هێزێكین، وە پێشمانەوە دیارە ئێمە چۆن بەڕێوەدەچین.\nرووداو: ئێستا سەرچاوەی داهاتتان چییە؟\nعەلی باپیر: وەڵا نەمر نەژی بەڕێوەدەچێ، وەڵا سەرچاوەی داهاتمان ئەگەر خەڵكێكی خێرخواز یاخود پەرلەمانتار و وەزیر و خەڵكی خانەنیشینمان لێیان ببڕن، یان خەڵكێكی خێرخواز لەوە زیاتر نیمانە.\nرووداو: ئێوە بارەگاتان لە کەرکووک هەیە، چوار ساڵیش لە پەرلەمانی عێراق بووی و ماددەی 14 هەروەکو خۆی ماوەتەوە. کەرکووک و ناوچە دابڕاوەکان رۆیشتن یان دەگەڕێنەوە سەر کوردستان؟\nعەلی باپیر: وەڵاهی بەداخەوە ئێمە زۆرجار ئەو پەندە كوردیەمان لەسەر ئەچەسپێ، دەڵێ، هیوایە كارێك بەخۆی دەكا، دوژمنی ناتوانێ پێیبكا، ئێمە كەركووك و ناوچەكانی دی بەهۆی هەندێ هەڵەی خۆمانەوە بەو شێوەیەمان لێكردن كە لێیان هات، بۆیە ئێمە زۆرجار دڵسۆزانە گوتوومانە، رەخنەی دڵسۆزانەمان گرتووە كە با ئاوا نەكەین، ئەگەرنا ئاوامان لێدێ، وەڵاهی بە قسەیان نەكردین و باجەكەشمان داوە، وەڵاهی من پێموایە ئەوە دەگەڕێتەوە سەر ئێمە لە هەرێمی كوردستان کە چۆن دەبین و پەیوەندیمان لەگەڵ بەغدا چۆن دەبێ، لێرە تا چ راددەیەك تەبایی سیاسی دەبێ، تا چ راددەیەك لەڕووی ئابوورییەوە كێشە و گرفتی خەڵك چارەسەردەبێ، تا چ راددەیەك ئەو هەرێمە خاوەنی شكۆ دەبێ، شكۆ یەعنی هەیبەت و شكۆی دەبێ، هەیبەت و شكۆی ئەو هەرێمە بەستراوەتەوە بە دامەزراوەكانیەوە، بە پەرلەمانەوە، بە حكومەتیەوە، بە دەسەڵاتی دادوەرییەوە، بە حكومەتە خۆجێكانەوە، لە سەرووی ئەوانە، بە تەبایی سیاسییەوە، ئەگەر ئێمە لێرە خاوەنی شكۆ و هەیبەت و دەسەڵات بین، بێگومان لە بەغداش باشتر دەتوانین مامەڵە بكەین.\nرووداو: ئێستا ئەو شكۆیە نییە؟\nعەلی باپیر: ئەو شكۆیە زۆر لەكەداربووە، ئەو شكۆیە زۆر لێی كەمبووەتەوە، ئەو شكۆیە ئێستا لەگەڵ ئەوەی پێش ریفراندۆم زۆر جیایە، هەموو كەس دەزانێ لە شكۆی هەرێم زۆر داشكاوە ئێ هەر پێش ریفراندۆمیش خۆت ئاگاداری حكومەتمان ئیفلیج كرد، پەرلەمانمان پەكخست، سەرۆكی پەرلەمانمان دەركرد، یەعنی ئەوە هەمووی شكۆ شكاندنە، وە دەسەڵاتی دادوەری كە ئەو هەموو دەستی حیزبی و گرووپ و شتانەی تێدەخرێ، كە هەڵبەتە من دەزانم حاكم و قازیی باش و دادگەری وامان هەن كە پیشەییانە كاردەكەن، بەڵام بەڕاستی حیزب دەستی وەرداوەتە هەموو شتێك، جا من پێموایە بە ئەندازەی ئەوەی كە لێرە شكۆی خۆمان دەپارێزین بە سەلامەتی دامەزراوەكان وە بە گێڕانەوەی ئیعتیبار و شكۆ بۆیان، وە پاشان لەگەڵ بەغداشدا مامەڵەیەكی وەكو هەرێم مامەڵە دەكەین، ئێستا وەكو حیزب مامەڵە دەكەین، پارتی دەچێ قسەی خۆی دەكا، یەكێتی قسەی خۆی دەكا، لایەنێكی دیكە قسەی خۆی دەكا، دەبێ ئێمە وەكو هەرێمی كوردستان قسە بكەین، ئەوكاتە وە لێرەش وەكو هەرێمی كوردستان مامەڵە بكەین، لەگەڵ خەڵكی خۆمان، لەنێو خۆماندا، نەك وەكو دوو ئیدارە، ئەوكاتە بێگومان پێموایە حورمەت و ئیعتیباری زیاترمان بۆ دادەنێ، ئەو كاتە چارەسەری كێشەی ناوچە دابڕاوەكان یان كێشە لەسەرەكان كە لە دەستووردا وا هاتووە، هەروەها لە زمنیشیدا كەركووك و ناوچەكانی دی ئەوكاتە ئاسانتر چارەسەر دەبێ، نا من پێموانییە بڵێی لەدەستچوو، بەڵام گێڕانەوەشیان ئاسان نییە.\nرووداو: عێراق بڕیاری هەڵبژاردنی پێشوەختی داوە. هەوڵیش هەیە بۆ دروستکردنی لیستی فراوان. هیچ لایەن و کەسایەتییەک گفتوگۆی سەرەتایی بۆ بەشداریکردن لە لیستێکی فراواندا لەگەڵ کردوون؟\nعەلی باپیر: ئێمە نەخێر تائێستا لەوبارەوە نەدوێندراوین لە هیچ لایەكەوە.\nرووداو: پێتوایە هەڵبژاردنی پێشوەختە دەكرێ لە عێراق؟\nعەلی باپیر: دەگونجێ بكرێ مادام ئەگەر ئیرادەیەك هەبێ، واقیعەكەش وا بخوازێ، وە ئیرادەیەكی جیددیش هەبێ، پێموایە لەمپەرێك نییە لەبەردەمدا، بەڵام بێگومان زەمینە بۆخۆشكردنی دەوێ.\nرووداو: هەڵبژاردنی پێشوەخت ئەگەر بكرێ ئەو كێشانەی كە ئێستا بەرەوڕووی عێراق بوونەتەوە و بەرۆكی عێراقیان گرتووە چارەسەریان دەكا؟\nعەلی باپیر: پێموانییە، نەخێر پێموانییە، ئێمە هەڵبژاردن.. خۆ واقیعەكە چۆنە، ئەوپەڕی هەندێك لە هاوكێشەكان دەگۆڕێن، ئەویش ئەگەر هەڵبژاردنێكی پاك و چاك بكرێ، نەك وەك هەڵبژاردنەكانی رابردوو.\nرووداو: لەو باوەڕەدای ئەگەر هەڵبژاردنی پێشوەخت لە عێراق کرا، پێویستە لە هەرێمی کوردستانیش بکرێت؟\nعەلی باپیر: ئەگەر لەسەر ئاستی عێراقدا بكرێ، پێموایە لە هەرێمی كوردستاندا پێویستترە بكرێ، چونكە ئێمە لێرە كێشەمان ئەگەر لە حكومەتی نێوەندی زیاتر نەبێ، كەمتر نییە، بۆیە لێرە پێویستترە بكرێ، بەڵام هەڵبژاردنێك، هەڵبژاردنێكی وا نا كە پێشوەخت ئەنجامەكانی دیاریكرابێ.\nرووداو: کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان بەنیازە کەی کۆنگرە ببەستێت؟ زۆرجار کۆمەڵ و حیزبەکانی دیکە رەخنە لە یەکێتی و پارتی دەگرن بەوەی بوونەتە حیزبی بنەماڵەیی، ئەمجارە ئێوە خۆتان بۆ پۆستی ئەمیری کۆمەڵ هەڵدەبژێرنەوە، یاخود کاک عەبدولستار مەجید دەچێتە جێگەت؟\nعەلی باپیر: کۆمەڵی ئیسلامی کۆنفرانسەکانی بەستوون، هی مەڵبەندەکان، ئێمە 3 کۆنفرانسمان ماون، کۆنفرانسی دەڤەری راپەڕین، هەڵەبجە و بادینان. ئێمە بڕیارمانداوە ئەو 3 کۆنفرانسەش ببەسترێن، دوایی دەمێنێتەوە کۆنگرە. کۆنگرەش چاوەڕێ دەکەین بارودۆخی تەندروستی لە هەرێمی کوردستان لەباربێت، خودا پشتیوان بێت کۆنگرەش دەبەستین. هەموو کارەکانی کۆنگرە زەمینەسازیمان بۆ تەواوکردوون، ئامادەکارییەکان هەمووی تەواو کراون.\nچەند کۆنگرەمان بەستوون، هەر لە سەرەتای دامەزراندنی کۆمەڵی ئیسلامییەوە، هەموو ئەوانەی کە بەرپرسن چونکە رەنگە ئەندامەکانی خوارەوە ئاگایان لێنەبووبێت، من زۆر داوام لێکردن با من بەرپرس نەبم، کەسی یەکەم نەبم، ئێوە هەرکامێکتان کەسی یەکەم دەبێت، من ئامادەم و لە خزمەتدام. ئەمە لەکاتی ئیعلانکردنی کۆمەڵی ئیسلامی و لەدوای کۆنگرەی تەوێڵە لە ساڵی 2000. کە ئێمە لە ساڵی 2001 لە 31-5-2001 کۆمەڵی ئیسلامیمان ئیعلان کرد، داوام لەو برایانە کرد، گوتیان فڵان کەس ئەگەر شانی دەدەیەبەر، ئەوا هەموومان متمانەمان بە تۆ هەیە، ئەگەر شانی نادەیەبەر لە راستیشدا قەناعەتمان نەماوە لەگەڵ ئەو خەڵکەدا “بزووتنەوە” بمێنین، دەچینەوە ماڵ و ئۆباڵیشمان بە ئەستۆی تۆ، چونکە ئێمە هیچ کامێکمان وانین، خەڵکەکە هەمووی متمانەی پێبکات. ئەوکاتە من نامیلکەیەکم نووسی بەناوی بنەما شەرعییەکان و هێڵە گشتییەکانی کۆمەڵێکی ئیسلامیی رەسەن، گوتم باشە ئەوە مەرجەکانی منە، کە من ئاوا لە کاری ئیسلامی و پرۆژەی ئیسلامی و کاری پێکەوەیی تێدەگەم، دوای تاوتوێکردن هەموو ئەو 25 خاڵە پەسندکران.\nبوونە ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیی من ئاوا بووە، دوایی لە کۆنگرەی یەک داوام لێکردن، لە کۆنگرەی دوو داوام لێکردن، لە هەر سێ کۆنگرەکان کە بەستوومانن داوام لێکردوون.\nمن بنچینەیەکم هەیە لە ژیانمدا، بە نسبەت کار لەئەستۆگرتن و وەئەستۆنەگرتن، دەڵێم بەرپرسیاریێتی نە بۆی رادەکەم نە لێی رادەکەم. بۆی راناکەم چونکە پێغەمبەر دروودی خودای لەسەربێت دەفەرمووێت، سوێند بەخوا ئەو کارە بە کەسێک ناسپێرین نەیبێت و داوای بکات، یان هەیبێت و بەرینەدا. ئەوە شایستەی بەرپرسیاریێتی نییە. بۆیە من هەرگیز داوای بەرپرسیاریێتیم نەکردووە و داواش ناکەم. بەڵکو ئەوە خەڵکی کۆمەڵی ئیسلامییە، لە کۆنگرەکانی رابردوودا منیان ناچارکرد. ئەم کۆنگرەیەش ئەوە خەڵکی کۆمەڵی ئیسلامییە خۆیان سەرپشکن. ئەگەر پێیانوابوو پێویستە من بمێنم.\nرووداو: خۆت ئارەزوو دەکەی بمێنی؟\nعەلی باپیر: نەخێر، نا، من بە حەز رەنگە شوێنی گرنگی پێدانی دیکەم زۆرن، هەندێک کەس ئەگەر بەرپرسیاریێتییەکی حیزبی یان حکومیی هەیە، لێی وەربگرنەوە سفر دەبێتەوە، بەڵام بەندە کاری دیکەم زۆرن.\nرووداو: ئەگەر کاک عەبدولستار خۆی کاندید بکات، پشتگیریی لێدەکەن؟\nعەلی باپیر: نا، مەسەلە کاک عەبدولستار و غەیری کاک عەبدولستار نییە، ئەوە دەگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵی ئیسلامی، بۆ ئەندامانی کۆنگرە. من ئەگەر بزانم خەڵکی کۆمەڵی ئیسلامی من ناچار دەکەن، دەڵێن لەم تەنگانە و تەنگژەیەدا نابێت بەجێمان بێڵێ و هەر لە پێشمانەوەبی و بارە قورسەکە هەر تۆ هەڵیگری، ئەوا شەرعەن خۆم مولزەم دەبینم کە لە شوێنی خۆم بمێنمەوە. ئەگەر هیچ دەرفەتی تێدا هەبێت، وەکو گوتم من کاری دیکەم زۆرن، کاری فیکری و کاری بانگەواز و پەروەردەکردن و کاری دیکەی سیاسیی بەرفراوانتر لە کۆمەڵی ئیسلامی، تاوەکو ئەمیری کۆمەڵی ئیسلامیشم، کاری فراوانتر هەر دەکەین، لەگەڵ سەرۆککۆمار و سەرۆکی هەرێم و لەگەڵ ئەم و ئەو. گرفت و کێشە دەبێت لەنێوانی پارتی و یەکێتی و لەنێوان گۆڕان و ئەولا، لەنێوانی ئەو و ئەو خۆمان بە بەرپرسیار دەزانین، ئەوکاتە من دەستم کراوەتر و خاڵیتر و دەرفەتم زیاتر دەبێت بۆ ئەو کارانەی دیکە.\nرووداو: هیچ گفتوگۆ و نزیکبوونەوەیەک هەیە لەگەڵ ئارام قادر و کادیرەکانتان لە هاوپەیمانیی دیموکراتی بۆئەوەی بیانهێننەوە ناو کۆمەڵ و پۆست بدەنەوە ئارام قادر و کادیرەکانی کۆمەڵیش لەگەڵ خۆی بهێنێتەوە، یان بڕیارتانداوە بە هیچ شێوەیەک وەریناگرنەوە؟\nعەلی باپیر: هەرکەسێک کۆمەڵی ئیسلامیی بەجێهێشتووە، خۆی بەجێیهێشتووە، کەسمان دەرنەکردووە، تەنانەت ئەوانەشی کە سەرپێچیشیان کردووە.\nرووداو: کاک ئارام سەرپێچیی کرد؟\nعەلی باپیر: نەخێر، کاک ئارام خۆی دوورکەوتووەتەوە، بەڵام کەسانێک هەبوون لەسەر لێپرسینەوەیەکی ئیداری، بەرگەیان نەگرتووە و کۆمەڵیان بەجێهێشتووە. ئێمە ئەوانیش، نەک کاک ئارام، هەرکەسێک بێتەوە بۆ نێو کۆمەڵی ئیسلامی بەلای منەوە، کە ئەوە رای منە، بەڵام ئەنجوومەنی سیاسیشمان هەیە، سەرکردایەتیمان هەیە، دوایی رەنگە کۆنگرە بۆ ئەو شتانە بڕیار بدات، ئەوانیش رای خۆیان هەیە. بەڵام بەلای منەوە ئێمە نە کەسمان لێ زیاد بووە، لە کەسیش بێنیازین، بەڵام بە مەرجێک بێتەوە نێو کۆمەڵی ئیسلامی و پابەندبێت بە سیاسەت و ستراتیژی کۆمەڵی ئیسلامییەوە.\nرووداو: بۆچی دڵشاد کەلاری چالاک نەماوە لەنێو کۆمەڵدا؟ ئایا لە ئێوە ناڕازییە؟\nعەلی باپیر: کاک دڵشاد ئێستاش وەکو ئەندامێکی سەرکردایەتیی گەورە، کاریگەریی هەیە، لەلای من جێی ئیعتیمادە، پیاوێکی سەر راستە، مەبدەئییە، دڵسۆزە، لە هەر شتێک بێتە پێشمان ئامادەیە. ئێمە ئەو و کاک حاجی قاسم و مامۆستا نازم و کاک تۆفیق کەریم و ژمارەیەکی دیکە کە زۆرن، بەتەماین ئەنجوومەنێکیان لێ دروستبکەین و قسەمان لەگەڵ کردوون، پێشتر زەمینەسازیمان بۆ کردووە، پێشتریش ویستمان ئەو ئەنجوومەنە لەوانە دروستبکەین، ئەوانەی کە دامەزرێنەرانی کۆمەڵی ئیسلامی بوون. لەپێش کۆمەڵی ئیسلامیش خاوەنی خەباتێکی دوورودرێژ بوون، خاوەنی ئەزموونێکی باشن، خاوەنی دڵسۆزییەکی باشن، ئێمە دەستمان بە هەموو ئەوانەوە گرتووە، ئەوانە خۆیان بە خاوەنی کۆمەڵی ئیسلامی دەزانن. ئەوانە لای ئێمە خەڵکی متمانەپێکراون و جێی ئومێد و دڵخۆشین.\nرووداو: بەپێی زانیارییەکان، یەکێک لەو مەرجانەی کاک ئارام قادر هەیبوو بۆئەوەی بگەڕێتەوە ناو کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان، پێی باشبووە کە پاشگری ئیسلامی لە کۆمەڵی ئیسلامی بکرێتەوە، ئێوە لە کۆنگرە ئەو پاشگرە لێدەکەنەوە؟ خۆت پێتباشە بمێنێتەوە یان لێی بکەنەوە؟\nعەلی باپیر: هەر کەسێک کە دێتەوە بۆ نێو کۆمەڵی ئیسلامی دەبێت بەبێ مەرج بێتەوە نێو کۆمەڵی ئیسلامی، ئەگەر کۆمەڵی ئیسلامی مەرج لەسەر خەڵک دابنێت و بڵێ بەو مەرجە دەبێت بێیەوە، ئەگەرنا خەڵک بۆی نییە مەرج دابنێت.\nرووداو: مەرجت لەسەر کاک ئارام نییە؟\nعەلی باپیر: بەهەر حاڵ ئەمە لەکاتی خۆیدا قسەی لێدەکەین، بەڵام من بۆ خۆم لە دووتوێی کتێبێکدا بەناوی هەڵسەنگاندنێکی کاری ئیسلامی، هەروەها بەرەو بانگەوازێکی راست و رەسەن، لەو دواییانە نامیلکەیەکم دەرکرد چۆن گەشە بە کۆمەڵی ئیسلامی بدەین؟ لە هەموو ئەوانەدا باسمکردووە، کە ئێمە دەبێت بەپێی تێخوێندنەوەی واقیعی ئێستامان، گۆڕان بەسەر خۆماندا بێنین، بەسەر ناونیشانمان، بەسەر شێوەی کارمان، بەسەر ئامرازەکان و شێوازەکان، ئێمە نابێت هەر لە کەوڵێکدا بین، ئەمە خۆم پێشنیارم کردووە. نەشمبیستووە کاک ئارام بیرۆکەی وای هەبووبێت. بەهەرحاڵ هەر کەسێکیش لەگەڵ کۆمەڵی ئیسلامیدا بێت، دەبێت بە مەرجەکانی کۆمەڵی ئیسلامی رازیبێت.\nرووداو: پێتباشە ئەو پاشگری ئیسلامییە بمێنێت یان نا؟\nعەلی باپیر: من لەو کتێبەی ئاماژەم پێدا باسمکردووە، ئەوە زیاتر دەگەڕێتەوە بۆ کۆنگرە، لە کۆنگرە چی بڕیاردەدرێت.\nرووداو: بە رای کەسی خۆی، بۆ کۆمەڵ باشە ئەو پاشگرە بمێنێت؟\nعەلی باپیر: من پێموایە لەم بارودۆخەدا بۆ بڕینی بەهانە و بیانووی خەڵک، کەسانێک کە ناحەزن بە تەوژمی ئیسلامی، چۆن بیانووی ئەو خەڵکە ببڕدرێت و چۆن کارێکی وا بکەین کە نەتوانن تەشقەڵەمان پێ بکەن وا بکەین باشە. من پێموایە ئەگەر ئەم پاشگری ئیسلامیە پاساو و بیانویەک بداتە دەست لایەنێک، واباشە لای ببەین. ئێمە ئێستا لە دەستووری عێراق و لە یاساکانی کە لە عێراقدا دەردەچن، کۆمەڵێک شت کە ئێمە لێرە مومارەسەی دەکەین، بەڵام لەوێ قەید و مەرج دانراوە لەسەر ئەوان. بۆیە من پێموایە من لەو کتێبەی خۆم کە باسمکرد، گوتوومە هەرکەسێک لە ئێرە بەولاوەتر ببینێت، هەر هەرێم نەبینێت، بەغداش ببینێت، هەر بەغدا نەبینێت، جیهانی عەرەبی و ئەوروپا و رۆژئاوا و رۆژهەڵاتیش ببینێت.\nئێمە پێمانوایە ئەگەر لەڕووی جوگرافییەوە لێرە بەولاوەتر ببینین. لەڕووی کاتیشیەوە، لەوکاتە بەدواوەتر ببینین، ئەوکاتە ئەقڵ و دڵمان فراوانتر دەبێت بۆ گۆڕانکاری.\nدەوڵەتەکەی پێغەمبەر دروود و سڵاوی خوای لەسەر بێت، ناوی دەوڵەتی نەبەوی نەبووە، ناوی دەوڵەتی ئیسلامیش نەبووە، بەڵکو دەوڵەتێک و قەوارەیەکی سیاسی بووە و تەواو. هەروەها دەوڵەتەکەی هەرچوار خەلیفە راشدین خوادا لێیان رازیبێت، دەوڵەتی خەلافەتی راشدین نەبووە، هەر دەوڵەت و قەوارەیەکی سیاسی بووە و هیچ ناوێکی نەبووە. دوایی مێژوو نووسیویەتی دەوڵەتی نەبەوی و دەوڵەتی خەلافەتی راشدین.\nرووداو: لە تورکیا ئەگەر ئاکپارتی بکەینە نموونە، ئێستا لەنێو کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستاندا ئاساییە کە ژنێک یان کچێکی سفوور ببێتە ئەندامی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان؟\nعەلی باپیر: ئێمە هەر کەسێک بە ئەهلی قیبلەی بزانین، دەبێت لەڕووی ئیمانییەوە بە برا و خوشکی خۆمانی بزانین، جا ئافرەتێ ئەگەر سەری رووتە، ئەگەر پیاوە چۆنە؟ هەر کەسێک بە موسڵمان بزانین برا و خوشکی ئێمەیە و حەقی لەسەرمانە. لەنێو بەرنامە و پەیڕەوی نێوخۆی کۆمەڵی ئیسلامیدا هەیە کە دەبێت بەو شێوەیە بێت، ئەو بەرنامە پەیڕەویەی ئێمە وەهایە، بەڵام لە راستیدا حەقی برایەتی و خوشکایەتیی لەسەمانە، ئەو ئافرەتە سەری رووتە یان ئەوەی دیکە گوناهێک دەکات یان نایکات، حەقی برایەتی و خوشکایەتی و ئیمانیی لەسەمان هەیە، مادام بە ئەهلی ئیمانی بزانین.\nرووداو: لەناو کۆمەڵی ئیسلامی کوردستاندا نیگەرانی هەیە لەسەر کاری ئۆپۆزیسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان، یان ئەوەی ناچاریکردن وەڵامی نەوەی نوێ بدەنەوە؟\nعەلی باپیر: بە روونی دەیڵێم ئێمە چ لە حکومەتدابووین بەشێوەی خۆمان لە حکومەتدا بووین، چ کە ئۆپۆزیسیۆن بووین بەشێوەی خۆمان ئۆپۆزیسیۆن بووین، کاتی خۆی بە هەوای کەس هەڵنەپەڕیوین، ئامادەش نین لاسایی کەس بکەینەوە. ئێمە خۆمان خاوەنی ئەقڵ و بیر و تێگەیشتنی خۆمانین، ئێمە خاوەنی کۆمەڵێک مەبدەئی شەرعین و پابەندین بەو مەبدەئە شەرعیانەوە. بۆیە رەنگە کەسانێک هەبن لە کادیران و ئەندامانی کۆمەڵی ئیسلامی کە کاتێک توڕەیی و بێزاری و ناڕەحەتیی خەڵک دەبینن، پێیان خۆشبێت شتێک بکەن بۆ خەڵک. بەڵام وەکو سەکردایەتیی کۆمەڵی ئیسلامی، ئێمە لە تاوتوێی ئەم بارودۆخەدا بووین، ئێستاش لە تاوتوێکردنیداین. راستیەکەی لەلایەکەوە خەڵک بە مەزڵووم دەبینین، خەڵک بێزار و ماندووە و ناڕەحەتە و خاوەن مافە. بێت و خۆپێشاندان بکات و تووڕە بێت و بێزاری دەرببڕێت، خەڵک مافی خۆیەتی، بەڵام لەلایەکی دیکەشەوە هەستیاری و ناسکیی بارودۆخی هەرێم و ناوچەکەش دەبینین.\nئێمە مەترسیی ئەوەمان هەیە، ئەگەر ئێمە بچینە نێو دۆخێکەوە، شتێک بتەنێتەوە و شتێکی لێبێت کە ئەوەی هەشمان لەدەستمان بچێت. ئەگەرنا بێگومان خەڵک مافی خۆیەتی بێتە سەر جادە و ناڕەزایەتی دەرببڕێت و خۆپێشاندان بکات، بەڵام بەشێوەی شەرعییانە و شارستانیانە، نەک وەکو ئەوەی لە هەڵەبجە روویدا، یان وەکو جارانی دیکە کە ئەسڵی خۆپیشاندان بخرێتە ژێر نیشانەی پرسیارەوە و مافی ئەو خاوەن مافانە بخرێتە ژێر نیشانەی پرسیار.\nرووداو: نزیکبوونەوەتان لەگەڵ حیزبە ئیسلامییەکان لەکاتی هەڵبژاردندا زیندوو دەبێتەوە، ئایا ئەو دۆسیەتان داخستووە؟\nعەلی باپیر: نەخێر، ئێمە پەیوەندیمان بەردەوامە. من لە رۆژانی پێشوودا وەکو ئەنجوومەنی سیاسی سەردانی جەنابی مامۆستا سەڵاح و برایانی یەکگرتووی ئیسلامیمان کرد.\nکۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ یەکگرتووی ئیسلامی پەیوەندییەکی دوور و درێژمان هەیە و متمانەش لەنێوانماندا هەیە، نیگەرانیشین بە نیگەرانییەکانیان، چی بە چاکمان زانیبێت وەکو پێشنیار دڵسۆزانە پێمان گوتوون. پێشمانوایە یەکگرتووی ئیسلامی هەندێک لە پێشنیارەکانی ئێمەی وەرگرتبایە.. هەندێک حاڵەت کە بەسەریان هات رەنگە لێی دووربوونایە.\nرووداو: وەکو چی؟\nعەلی باپیر: دەرئەنجامی هەڵبژاردن، ئێمەش پێمانناخۆشبوو، بۆ ئەوانیش باش نەبوو. ئێمە هەندێک پێشنیارمان بۆ کردبوون گوتمان ئەگەر ئاوا بکەن و ئاوا بکەن… بەرهەر حاڵ، دیارە ئەوانیش خۆیان حیزبێکن و خۆیان بەرژەوەندیی خۆیان باشتر دەزانن.\nئێمە لەگەڵ یەکگرتووی ئیسلامی پەیوەندیمان باشە، لەگەڵ بزووتنەوە راستە کاتی خۆی باسی هەڵبژاردن هەبوو، ئەوان زیاتر مەبەستیان هەبوو بێنە نێو ئەو هاوکێشەیەوە بە یەک لیست بەشداربین. ئێمەش گوتمان یەک لیستی بەرهەمی یەکهەڵوێستییە، ئێمە هەڵوێستمان جیایە، لەبەرئەوە دەبێت قووڵتر تەماشای شتەکە بکەین.. وەرن با یەکبگرین، بەهەرحاڵ ئەوەیان بۆ نەگونجا.\nئێمەش گوتمان یەک لیستی بەرهەمی یەکهەڵوێستییە، ئێمە ئێستا یەکهەڵوێست نین. ئێمە رەنگە بەجۆرێک هەندێک شت بڵێین، ئێوەش بە جۆرێکی پێچەوانە بیڵێن، بۆیە ناگونجێت ئێمە لیستێک بین و قسەی دژ و پێچەوانەی یەکدی بکرێت، چ لەگەڵ یەکگرتوو چ لەگەڵ بزووتنەوەش.\nئێمە لەگەڵ بزووتنەوەش پەیوەندیی کەم و زۆرمان هەر هەیە، بەڵام بە رێژەیەکی کەمتر.\nرووداو: دەستی دەرەکی رۆڵی هەبوو بۆئەوەی بەرەیەکی هاوبەشی ئیسلامی لە کوردستان پێکنەهێندرێت؟\nعەلی باپیر: پێموانییە، چونکە هەڵوێستەکان ئەوەی من تێیدەگەم هەڵقوڵاوی قەناعەتی خۆمان بوون. بەنسبەت یەک لیستی، ئێمە پێمان باش نەبوو، ئەگەرنا یەکگرتوو و بزووتنەوە داوایان لە ئێمە کرد، بەڵام لە هەموو هەڵبژاردنەکاندا ئێمە داوامان لە یەکگرتوو دەکرد بە یەک لیست بەشداربین، دیارە ئەوان پێیان باش نەبوو، بەڵام ئەمجارە ئێمە پێمان باش نەبوو، لەبەرئەوەی گوتمان هەڵوێستی سیاسیمان لە یەک جیایە. بۆیە ناگونجێت یەک لیست بین، بەڵام کە یەک لیست نین، بە مانای ئەوە نییە ئێستا لە پەرلەمان و زۆرێک لە پێگە و شوێنەکان، لە بەغدا و لێرە پێکەوە راوێژمان هەیە، هەوڵدەدەین لەیەکتێگەیشتنمان هەبێت و پێکەوە یەکهەڵوێستیمان هەبێت، بۆ داهاتووش من نازانم رەنگە یەکگرتووش خەریکی چاو پێداگێڕانەوە و بەخۆداچوونەوە بن، بەڵام بەنسبەت ئێمە وەکو کۆمەڵی ئیسلامی، لەگەڵ یەکگرتوو هیچ گرفت و کێشەیەکمان نەبووە کە هەرچی زیاترە لە یەک نزیک بین و پێکەوەبین و یەکهەڵوێست بین، بەڵکو یەکیش بگرین.\nرووداو: هێرشەکانی داعش هێشتا بەردەوامن. لەوباوەڕەدان داعش بەهێزببێتەوە؟\nعەلی باپیر: من پێموایە ئەو ئیشەی بە داعشیانە، ئەگەر ئەو ئیشە بەردەوامبێت یاخود خاوەن ئیشەکان ئەو ئیشەیان هەبێت، داعش دەگونجێت بەهێزی بکەنەوە. ئەگەر ئیشیشیان پێیان نەبێت، پێموایە نەخێر داعش زەمینەی نییە. بەڵێ خەڵک توڕە و بێزارە و بە گلەییە، بەڵام پێموانییە ئێستا لە هەرێمی کوردستاندا لە ناوچەکانی دیکەی عێراقیش کەم و زۆر، ئەگەر ئەوانیش دۆخی خۆیان کەمێک رێکبخەنەوە و گرفتە ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانیان چارەسەر بکەن.. چونکە هەمیشە ئەو گرووپە پەڕگیرانە لە جەستەی نەخۆشی کۆمەڵگا پەیدا دەبن.\nرووداو: کۆمەڵگای عێراق ئێستا هەروەکو خۆی ماوەتەوە، ئەو هۆکارانەی داعشیان دروستکرد، کە هەندێک خەڵک دەڵێن هێشتا وەکو خۆیان ماونەتەوە؟\nعەلی باپیر: جا بۆیە داعشیش لەو شوێنانە کە ئەو نەخۆشییەی تێدایە.\nرووداو: لەوباوەڕەدای لە داعش تووندتر دروست ببێت؟\nعەلی باپیر: دەگونجێت، دونیا جیهانی ئیماکانە و هەموو شتێکی تێدا دەگونجێت.\nرووداو: چەند ئاگاداری چەکدارانی کوردی ئەنسارولسوننە و گرووپی موهاجیرینی ئەهلی ئێرانن کە ئێستا لە ناوچەی ئیدلبن؟ ئەوانە تاوەکو چەند پەیوەندییان لەگەڵ رێکخستنە پەڕگیرەکانی پێشتر ماوە و تاوەکو چەند کاریگەرییان لەسەر هەرێمی کوردستان دەبێت؟\nعەلی باپیر: من زانیاریم نییە لەبارەی ئەو گرووپانەوە، بەڵام زانیارییەکی گشتی بە ئێوە دەدەم. پێغەمبەری خاتەم دروودی خودای لەسەر بێت دەفەرمووێت “هلك المتنطعون”، سێجار ئەمە دەڵێت، واتە پەڕگیران و تووندڕەوان، یان بە زاراوەی ئێوە تووندئاژۆیەکان، لەبەین چوون. هەمیشە تەتەروف و پەڕگیری تەمەنی کورتە. کتێبێکم هەیە بەناوی “هەڵوەشانەوەی پەڕگیری” ئەو کتێبە تاوەکو ئێستا دووجار بە کوردی چاپکراوە، بە عەرەبیش دووجار چاپکراوە لە میسر و لەندەن، بە ئینگلیزیش دووجار چاپکراوە، وەرگێڕدراوەتە سەر زمانەکانی تورکی و فارسی.. لەوێدا باسمکردووە کە پێغەمبەر دروودی خودای لەسەربێت دەفەرمووێت پەڕگیران تەمەنیان کورتە، واتە کەم بڕ دەکەن. چونکە پێچەوانەی زکماکن. بۆیە پەڕگیر تەمەنیان کورتە، بەڵام نازانم ئەو گرووپانە پەڕگیرن یان نا، چونکە ئێستا ناوی پەڕگیری و تەتەروف و تووندڕەوی بەسەر هەموو خەڵکێکی ئیسلامیدا دابڕاوە، بەڵام مەرج نییە هەر کەسێک ئیسلامی بێت تووندڕەو بێت، مەرجیش نییە هەر کەسێک عەلمانی بوو نەرمڕەو و شلڕەو بێت. تووندڕەوی دەگەڕێتەوە بۆ کۆمەڵێک ئاکار لە مرۆڤەکاندا، تووندڕەوی لە ئەمریکا و ئەوروپا و چین و ژاپۆن و جیهانی عەرەبیدا هەیە، لەنێو کورد و عەرەبدا هەیە. هەرکەسێک لە راستە شەقام تێپەڕاندا تەجاوزی مافی ئەوانەی دیکەی کرد تووندڕەوە.\nرووداو: پەیوەندیتان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان چۆنە؟\nعەلی باپیر: پەیوەندییەکە ئەو گەرمیەی نییە مەدحی بکەین، بەڵام لە هەندێک قۆڵەوە پەیوەندی هەر هەیە، ئێمە لەسەر ئاستی سەرۆکی هەرێم پەیوەندیمان هەیە، لەسەر ئاستی هەندێک لە ئەندامانی مەکتەبی سیاسی، لەسەر ئاستی پەیوەندییەکانی پارتی تەلەفۆن و پەیوەندی هەیە، لەگەڵ کاک عەلی حوسێن و کاک فازڵ میرانی و هەندێک خەڵکی دیکەیان لە ئەندامانی سەرکردایەتی، لەسەر ئاستی پەرلەمان پەیوەندی هەیە، بەڵام ئەوە نییە کە مەدحی بکەین. ئێمە پێمانباشە پەیوەندییەکە گەرموگوڕتر بێت، ئەوەش بە پارتی دەکرێت.\nرووداو: ئێوە چیتان پێدەکرێت؟\nعەلی باپیر: ئێمەش وامان پێدەکرێت.. هەر کەسێک بێگومان لەگەڵمان چاک بێت لەگەڵی چاکتر دەبین، لەگەڵمان گەرمبێت لەگەڵیان گەرمتر دەبین، بەڵام کەسێک کە لە ماڵی خۆی دابنیشێت و سارد و سڕ بێت، لە حاڵێکیشدا کە وڵاتەکە بەدەست ئەوەوەیە، ئەوە بۆ خۆی دەزانێت رێژە و ئەندازەی پەیوەندییەکان چۆن دیاریدەکات.\nرووداو: پەیوەندیتان لەگەڵ هەردوو هاوسەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان چۆنە؟\nعەلی باپیر: باشە، پەیوەندیی تەلەفۆنیمان هەیە، سەردان و هاموشۆ هەیە، لەگەڵ ئەواندا پەیوەندییەکە گەرمترە.\nرووداو: ئەو دوو سەرۆکییە هیچ گرفتی لە پەیوەندییەکانتان لەگەڵ یەکێتی بۆ دروستکردوون؟ یان ئێستا پەیوەندییەکانتان لە جاران باشترن کە تەنیا مام جەلال بوو؟\nعەلی باپیر: نا، ئێمە لە سەردەمی مام جەلالدا پەیوەندیمان باش بوو، بەڕاستی مام جەلال لەگەڵ هەموو لایەکدا پەیوەندیی باشی هەبوو، پیاوێکی کراوە و خاکی بوو، خودا لێی خۆشبێت.\nبە هەرحاڵ ئەوانی ئێستاش پەیوەندیمان باشە، بەڵام یەکێتی رەنگە خۆیان گرفتیان ئەگەر هەبێت لەنێوخۆیاندا، یان کارەکانیان تەواو نەچووبنە سەر سکە، یان لەگەڵ پارتی.. بەڵام لەگەڵ ئێمە ناتوانم بڵێم ئێستا پەیوەندیمان باشترە لە رۆژگاری مام جەلال، بەڵام ئێستاش باشە، پێشمان باشە باشتر بێت.\nرووداو: بە بڕوای ئێوە سیستەمی هاوسەرۆکی سیستەمێکی سەرکەوتووە؟\nعەلی باپیر: من بۆ خۆم قەناعەتم بەوە نییە، خودای پەروەردگار هەر شتێکی خولقاندبێت یەک سەری هەیە. مرۆڤە، ئاژەڵە، پەلەوەرە، هەر شتێک یەک سەری هەیە، بەڵام بەهەرحاڵ ئەوە دەگەڕێتەوە بۆخۆیان. رەنگە گرفتێکی خۆیانیان پێ چارەسەر کردبێت یان خۆیان وا بە بەرژەوەندیی بزانن، بەڵام بەلای منەوە بڕوام بەوە نییە یەک کەس سەرۆک بێت، خەڵکەکەی دیکە هیچ نەبێت، من پێموایە ئەوە راستە کە ئیسلام دەڵی “أطيعوا الله والرسول واولي الامر منكم”، “اولي الامر” نەیفەرمووە “ولي الامر”.. “اولي الامر” کاربەدەستان، حکومڕان دەبێت ستاف بێت، بەڵێ کەسێک دەبێتە رەمز، بەڵام لە خوار ئەوەوە دەبێت ستاف بێت و راوێژیان پێبکات و خاوەن بڕیاربن، ئەوە راستە و شتێکی تەندروستە. نەک لە سەرەوە کەسێک هەبێت ئەوانی دیکە هیچ بەدەست نەبن، ئەوە هەڵەیە، هەروەها شتێکیش دوو سەری هەبن بە بۆچوونی من پێموانییە زۆر سەرکەوتووبێت، بەڵام ئەوە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان یان حیزبێکی دیکە ئەوە هەڵبژاردنی خۆیانە.\nرووداو: فراوانبوونی کاریگەریی سەلەفییەکان لە کوردستان هیچ کاریگەریی هەبووە لەسەر ئێوە؟\nعەلی باپیر: نەمزانیوە فراوان بووبن، بەڵام برای خۆمانن ئەوانیش، هەندێک بۆچوونی جیاوازیان هەیە، بەڵام ئێمە سەلەفی، سۆفی، خەلەفی، هەموو ئەمانە ئەوەی روو لە قیبلەی پێغەمبەر دەکەن دروودی خودای لەسەربێت، هەموویان برا و خوشکی خۆمانن. ئێمە گرفتمان لەگەڵ کەس نییە، هەر دوعا دەکەین خەڵک گرفتی لەگەڵ ئێمە نەبێت، ئەگەرنا ئێمە باخەڵ فراوانین، هەرکەسێک رووبکاتە خودای پەروەردگار و سوجدە بۆ خودا ببات بە برا و خوشکی خۆمانی دەزانین، پێشموانییە ئێستا سەلەفی، هەرچەند ئەو ناوەش زۆر موفرەدەی لەژێردایە، واتە جۆراوجۆرن، بەڵام پێمانوانییە لە فراوانبووندابێت. گریمان ئەگەر لایەنێک، تەوژمێک، فراونیش بێت. ئێمە دوعای خێریان بۆ دەکەین، خوابکەم فراوانبوونەکەی بەشێوەیەکی حەق و راست و رێک بێت، فراوانبوونێکی ناسرووشتی نەبێت، بە هاندانی خەڵکی دیکە نەبێت و لەدژی خەڵکێکیش نەبێت و لەسەر حیسابی خەڵک نەبێت، دەبێت پیرۆزبایی لێبکەین.\nرووداو: رۆڵ و پێگەی ئیخوان موسلیمین ئێستا چۆن دەبینی لە ناوچەکەدا؟ ئایا کاریگەرییان لە داکشانە یان هەڵکشان؟\nعەلی باپیر: ئەو کێشە و گرفتەی بۆ ئیخوان موسلیمین لە شوێنی هەڵقوڵانیان بۆیان دروستبوو، بێگومان کاریگەریی کردووەتە سەر ناوچەکانی دیکەشیان، لە میسر ئەو کودەتایەی کە بەسەر ئیسلامییەکانی میسر کرا، لەنێویاندا ئیخوان موسلیمین، زوڵمێکی گەورە بوو بەڕاستی کە لێیان کرا، بەڵام ئەوە بێگومان دەرهاویشتەی خراپی بووە بۆ ناوچەکانی دیکەش، هەندێک خەڵکیش دەیەوێت ئەوە بکاتە بیانوو بۆ ئەوە کە ئیخوان موسلیمین موتەتەریفن. پێموایە ئەمە هەمووی درۆ و دەلەسەیە بۆیان دەکرێت.\nئیخوان موسلیمین قوتابخانەیەکی هێدی و مەندە رەنگە خەڵک گلەیی ئەوەیان لێکردبن کە ئێوە جارجار پەنا نابەنە بەر هێز. ئەمما ئەو تۆمەتەیان بۆ هەڵبەسترێت کە موتەتەریف و پەڕگیرن، ئەوە بەڕاستی درۆیەکی شاخدارە و بەهانەیەکە و پێیان دەگیرێت. جا ئەمە کاریگەریی بووە لەسەر ناوچەکانی دیکەشیان.\nرووداو: تەفسیری قورئانی پیرۆزت تەواوکرد؟ تەفسیرەکەی مەلا عوسمان تێدەپەڕێنێت لەڕووی فراوانی و وردییەوە؟\nعەلی باپیر: تەفسیرەکەی من تائێستا چواردە بەرگی لێ چاپکراوە، تاوەکو سورەتی “الإسراء”، بەلای کەمەوە 14 بۆ 15 بەرگێکی ماوە، رەنگە سەرجەمی سەربکێشێت بۆ 28 بۆ 30 بەرگ، بۆیە زۆر فراوانتر دەبێت لە تەفسیرەکەی مامۆستا عوسمان و غەیری مامۆستا عوسمانیش، خوای پەروەردگار لێی خۆشبێت و پاداشتی بداتەوە.\nمن بەشێوەیەکی تایبەت جیا لە تەفسیرەکانی دیکە، جارێ من بە بەش، بەشم نەکردووە، قورئان هەمووی 30 بەشە، زانایان دابەشیان کردووەتە سەر 30 بەش، بەڵام من بەپێی سورەتەکان بەرگەکانم دابەشکردووە، هەر سورەتە و بەرگێک، دوایی هەرچەند سورەتێک و بەرگێک. پاشان من بۆ ئەو تەفسیرە سوودم لە زیاتر لە 30 تەفسیر وەرگرتووە، پاشان مانای دەقاودەقم بۆ کردووە، واتە مانای وشە بە وشە. دوایی لەگەڵ موسحەف چاپی دەکەین. وێڕای ئەوە شیکردنەوەی وشەکان موفرەداتم بۆ کردووە، هەروەها هۆکاری هاتنەخوار، پاشان مانای گشتی، کە بۆ خۆی دەبێتە تەفسیرێک، ئینجا دوایی مەسەلە گرنگەکان، دوایی نێوە نێوە چەند کورتە باسێکم کردووە لەڕووی فیقهی، سیاسی، مێژوویی، زانستی، کۆمەڵناسی و ئسوڵییەوە، کورتە باسێکم کردووە کە زیاتر تیشک دەخاتە سەر چەمک و واتای ئەو ئایەتانە.\nرووداو: کەی هەمووی بە تەواوەتی دەکەوێتە بازاڕەوە؟\nعەلی باپیر: لەوانەیە ساڵێکی دیکە تاوەکو ئەمڕۆ خودا پشتیوان بێت، هەمووی چاپ بکرێت و بکەوێتە بەر دەستی خوێنەران.\nمامۆستا عه‌لی باپیر ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كوردستان له‌كه‌ناڵی ڕووداو قسه له‌سه‌ر چه‌ندین پرسی هه‌نووكه‌یی گۆڕه‌پانی…\nPosted by راگەیاندنی مەکتەبی مامۆستا عەلی باپیر on Thursday, September 3, 2020\nڕاپه‌ڕین: مامۆستا عه‌لی باپیر له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك كه‌سایه‌تیی‌و پیاوماقووڵ‌و ڕیش سپیانی ده‌ڤه‌ره‌كه كۆده‌بێته‌وه


وتووێژ:ژمارەی بەئەدەب - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد\nسڵاو @ئارام بکر: لێرەش هەمان کێشەی ژمارەی دڵخۆش هەیە. چاکسازی ژمارەکان چەپ بۆ ڕاستەکەش دەگۆڕیت، بۆخۆشم دەیانووسمەوە هەر وا بە ھەڵە دەنووسرێنەوە، ھیلاک بووم لەگەڵی، بەو شێوەی ئێستا نووسراون دروستە، نازانم چی لێ بکەم. Şûşe وتووێژ ١٩:٢٧، ٢٧ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nکرا. سڵاو لە تۆش @Amine yousefi: بزانە تەواوە؟ گەر تووشی هەمان دۆخ بوویتەوە، تەنیا ئاگادارم بکەرەوە:) ⇐ئارام وتووێژ💭 ١٤:٥٦، ٢٨ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nسپاس @ئارام بکر: ئەوانەی سەرێ کێشەیان نییە، چەند دانەیەکیان هێندەک ئەوبەر ئەوبەر بوونە، بەڵام کێشەیەکی ئەوتۆ نییە، لێی تێ دەگەن. دیسان سوپاس بۆ تۆŞûşe وتووێژ ١٥:٠٤، ٢٨ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nمن ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی ژمارەی بەئەدەبم کرد. تکایە بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە:\nئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190312031016/http://oeis.org/A138591 بۆ https://oeis.org/A138591 زیاد کرا\nکاتێکی شاد!—InternetArchiveBot (سکاڵاکردنی کێشە) ١٨:٥٣، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC)[وەڵامدانەوە]\nوەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=وتووێژ:ژمارەی_بەئەدەب&oldid=693795»\nئەم پەڕەیە دواجار لە ١٨:٥٣ی ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ نوێ کراوەتەوە.


3/6/2020 - 13:28\n- به‌پێی زانیارییه‌كانی په‌یمانگای نه‌وتی ئه‌مریكا (API)، خاوی عه‌مبارکراو لە ئه‌مریكا له هه‌فته‌ی رابردوودا، نزیكه‌ی ٥٠٠ هه‌زار به‌رمیل كه‌می كردووە، ئه‌وه‌یش بووه‌ته هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی نه‌وت.\nله بازاڕه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا، نرخی یەک بەرمیل خاوی برێنت به ٤٠ دۆلار و ٣٤ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌ده‌كرێت.\nدوێنێ نرخی خاوی برێنت گه‌یشته ٣٩ دۆلار و ٧٥ سه‌نت و رۆژه‌كه‌ی به ٣٩ دۆلار و ٥٧ سه‌نت ته‌واوكرد.\nئه‌مڕۆ له كاتژمێر ٠٩:٣٦ه‌وه، نرخی نه‌وت به به‌راورد به كاتی داخستنی بازاڕ له دوێنێدا به‌ڕێژه‌ی سه‌دا ١،٩٤ به‌رزبووه‌ته‌وه و به ٤٠ دۆلار و ٣٤ سه‌نت مامه‌ڵه‌ی پێوه‌كرا.\nله‌هه‌مان كاتدا نرخی یه‌ك به‌رمیل خاوی رۆژئاوای تێكساس (WTI)، به ٣٧ دۆلار و ٨٧ سه‌نت كڕیاری هه‌بوو.\nله كاتێكدا تیشك خراوه‌ته سه‌ر ئه‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌ی کە هه‌فته‌ی داهاتوو له‌لایه‌ن ئۆپیك و ژمارەیەک وڵاتی ده‌ره‌وه‌ی ئۆپیك رێكده‌خرێت، چاوه‌ڕوانیش ده‌كرێت بڕیار بدرێت له‌باره‌ی درێژكردنه‌وه‌ی بڕیاری كه‌مكردنه‌وه‌ی بڕی به‌رهه‌م.\nله لایه‌كی دیكه‌وه، به‌پێی زانیارییه‌كانی په‌یمانگای نه‌وتی ئه‌مریكا (API)، خاوی عه‌مبارکراو لە ئه‌مریكا له هه‌فته‌ی رابردوودا، نزیكه‌ی ٥٠٠ هه‌زار به‌رمیل كه‌می كردووە، ئه‌وه‌یش بووه‌ته هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخی نه‌وت.\nله‌م نێوه‌نده‌دا، پێنجه‌مین و دوایین كه‌شتی نه‌وت هه‌ڵگری ئێران كه ره‌وانه‌ی ڤێنیزوێلا-ی كردووه گه‌یشته سنووره ئاوییه‌كانی ئه‌و وڵاته.\nهاوكات ئاماژه به‌وه ده‌كرێت كه ره‌نگه لەڕووی تەکنیکییەوە خاوی برێنت لەنێوان ٤٠ دۆلار و ٥٤ سه‌نت بۆ ٤٠ دۆلار و ٩٥ سه‌نت بەرهەڵستی بنوێنێت و نرخه‌كه‌ی له‌نێوان ٤٠ دۆلار و ١٣ سه‌نت بۆ ٣٩ دۆلار و ٧٢ سه‌نت بمێنێته‌وه.\nنرخی یەک بەرمیل نه‌وتی خاوی برێنت گه‌یشته 72 دۆلار و 4 سەنت\nسعوودیه .. به‌رگی نوێی كه‌عبه 120 كیلۆگرام زێڕی تێدا به‌كارهاتووه\nنرخی بەرمیلێک نه‌وتی خاوی برێنت گەیشتە 75 دۆلار و 44 سەنت\nبه‌منزیكانه پڕۆژه‌یه‌كى گه‌وره‌ی خزمه‌تگوزارى لە بنەسڵاوە كۆتایی دێت


لە خراپترین دۆخیشدا، هێشتا هەموو شتەکان هەڵەنین، هێشتا بەشێکی شتەکان هەر ڕاستن، لەو تۆزە ڕاستەشەوە ئەکرێ دەستی یەك بگرین و شتەکان چاكبکەینەوەو هەستینەوە!\nئیتر تۆ کۆبیتەوە هەڵەیە، کۆشنەبیتەوە هەر هەڵەیە. بەشداری بکەیت هەڵەیە، بایکۆتیش بکەیت هەر هەڵەیە. بەڵێ بکەیت هەڵەیە، نەخێریش بکەیت هەڵەیە.\nقسەبکەیت هەڵەیە، بێدەنگیشبیت هەڵەیە. بچی بۆ بەغدا هەڵەیە، نەشچی هەر هەڵەیە. بچیتە حکومەت هەڵەیە، نەشچی هەر هەڵەیە.\nنەوشیروان لە ڕێگەی پێشوازی بەردەوام لە وەفدەکانی یەکێتی و پارتی و سەردانەکانی بۆ سەری ڕەش و دەباشان، ئەیویست پێمانبڵێ، دوای ململانێ و هەموو شتێك دواجار کارەکان پێکەوە ئەکرێن، بەڵام ئێمە ئەومان وەکو گرندایزەر ئەویست! ئەومان بۆ ئەوە نەبوو بە ناتوندوتیژی و لەگەڵ ئەوانیتردا پێکەوە دنیاکە باشتر بکەن، ئەومان بۆئەوەبوو لە شوێنێکا توڕەبێ و دنیاکە ژێرەوژوورکاو شتەکە بە توندوتیژی یەکلابکاتەوە. بۆچی؟\nئێمە پارتیمان وا ئەوێت ئەوانیتر قووت بداو یەکێتیمان وا ئەوێت وەکو هەشتاکان گونی گوندار دەربێنێ و پەکەکەشمان وا ئەوێت لە هەر چوار پارچە تەواوی هێزەکانی تر مەحف بکاتەوە. بۆچی؟\nیەکێتییەکان زیاتر کەیفیان بە پاڤێڵ دێ وەك لە قوباد، پارتییەکانیش زیاتر هیوایان بە مەسرورە تا نێچیر. بۆ؟ یان لاهور ڕەنگە بەکەڵکی ئەندام کۆمیتەییش نەیەت، کەچی ڕەقەمێکی گەورەیە. بۆ؟\nعومری سەی عەلیش خۆ قەزیەکە هەر کێشەی ناوخۆی حیزب و پاشەکشێى گۆڕان نیە، کە کابرا مەرغوب نیە، ئەوانەش نەبێ ئەو فەقیرە هەر مەرغوب نیە. بۆ؟\nچونکە سەقافەتی باوی ئێمە، سەقافەتی یەکترسڕینەوەیەو یەکترسڕینەوەش عەنتەرو شەقاوەی ئەوێ، نەك نەرمونیانی و پشوودرێژیی.\nچونکە سەقافەتی باوی ئێمە سەقافەتی خێڵەو خێڵیش پاڵەوانی ئەوحەدی ئەوێ، نەك تیم و کاری پێکەوەیی.\nیان یەکگرتوو موعارەزەیەو لەگەڵ بارزانیش کۆ ئەبێتەوە، ئەمە بووە بە عەیبە، لەکاتێکا ئەوە ئاڕاستە دروستەکەیەو ئێمە لە موعارەزەییشدا هەر تەواوکاری ئەوانیترین نەك دوژمن.\nگرنگە نەوەی نوێش تێبگات کە سیاسەت ڕەش و سپی و شەیتان و فریشتەو دابەشکردنی دنیا نیە، نە کۆبونەوەو بەشداری ئەوانیتر ئەکات بە شەیتان، نە کۆنەبوونەوەو موعارەزەییش نەوەی نوێ ئەکات بە فریشتە.\nهەموومان لە یەك دنیاداین و هەمووشمان لە باش و خراپدا پشکمان هەیە.\nپارتی و یەکێتی بەو هەموو فەسادو فەزاحەتەوە، هێشتا بڕێك لە ڕاستییان لایەو هیچیش بەبێ ئەوان ناکرێ!\nئەوانیتریش بەو هەموو بێدەسەڵاتییەوە، هێشتا بڕێك پۆخڵەوات و بەرپرسیارێتی دۆخەکەیان بەر ئەکەوێ.\nئێمە ئەبێ پاساو بدۆزینەوە بۆ دانیشتن و کۆبونەوەو بە زەڕەبین بۆ هاوبەشی بگەڕێین، نەك ئەوەی دانەنیشتن و کۆنەبوونەوەو نەبوونی هاوبەشی بکەین بە ئینجازی سیاسیی!\nئەگەر کارێك بکرێ بە هەمووان ئەکرێ و هەمووانیش لە هاوبەشییەکانەوە ئەتوانین دەستی یەك بگرین، نەك ئەوەی هەموو شت بە هاوبەشییەکانیشەوە ڕەتبکەینەوە کە ئیتر هیچ ناکرێ، ئەم هیچەش وەکو کردەیەکی سیاسی گەورە بفرۆشینەوە!\nئێوەی بە تەبیعەت موعارەزە، هاوشێوەی پشتیوانی پێشترتان بۆ گۆڕان، بۆ پشتیوانی نەوەی نوێ ناکەن، کە ئێستا موعارەزەیە؟؟ ئەم پرسیارەم زیاد لە جارێك بۆ هاتووە، پێوابێ جوابدانەوەی لەگەڵ ئەم نوسینەدا دێتەوە!\nمۆدێلی گۆڕان و حەڤدەی شوبات، بۆ کاتی خۆی گرنگبوو\nنەوەی نوێش ئەبێ سەعییەکی باشتر بکاو بە هەمان جوابەکانی دە ساڵ لەمەو پێشی گۆڕانەوە لە ئیمتیحانی ئێستا دەرناچێ\nگۆڕان کە هات بە موزایەدەو پۆپۆلیزم و کۆنە گەندەڵ و داروبەردەوە قبوڵمانبوو، چونکە شتەکە تازەبوو، بەڵام سونەتی حەیات وایە، کە ئەمە بەس بۆ یەکەمجار وایە، بۆ جارەکانی تر ئیتر بە مەرج و مواسەفات موعارەزەمان ئەوێ نەك بە گۆترە. نەوەی نوێش ئەبێ سەعییەکی باشتر بکاو بە هەمان جوابەکانی دە ساڵ لەمەو پێشی گۆڕانەوە لە ئیمتیحانی ئێستا دەرناچێ.\nوەکچۆن بەشداری گۆڕان و هەر حیزبێك، ئەبێ بۆ جێکردنەوەی بڕێك لە پاکیج و بەرنامەکانی بێت، نەك تەنیا بۆ پشك و پۆست.\nبەشداری نەکردنی نەوەی نوێ و یەکگرتووش ئەبێ بۆ شێوازێکی ترو ئەخلاقێکی تری موعارەزەیی بێت، نەك بۆ زەڕبلێدانی هەموو شتێك و موزایەدەو پۆپۆلیزم، کە بە ئەندازەی هەموو خراپەکارییەکانی پارتی و یەکێتی خەڵکی ئێمەی نائومێدو ماندوکرد!


مەحمود عوسمان: هەمواری دەستوور مەترسیی لەسەر دەسەڵاتی نەوتی هەرێم و سڕینەوەی ماددەی 140 هەیە |\nHome چاوپێکەوتن مەحمود عوسمان: هەمواری دەستوور مەترسیی لەسەر دەسەڵاتی نەوتی هەرێم و سڕینەوەی ماددەی 140 هەیە\non: تشرینی دووه‌م 13, 2019 In: چاوپێکەوتن, سەرەکیNo Comments\nجیابوونەوە بە ئێمە ناكرێت و تەنها دەتوانین كار بۆ فیدڕاڵییەت بكەین\nمەحمود عوسمان، سیاسەتمەدار و ئەندامی پێشووتری پەرلەمانی عێراق پێی وایە ئەگەر دەستووری عێراق هەموار بكرێتەوە لە بەرژەوەندیی كورد نابێت و مەترسیش لەسەر سڕینەوەی ماددەی 140 درووست دەبێت، بە دووریشی نازانێت بە هۆی هەمواری دەستوورەوە دەسەڵاتی نەوت و بەرهەمهێنانیشی لە هەرێم وەربگیرێتەوە و دەشڵێت: ״بۆ دژی كورد لە هەمواری دەستووردا سوننە و شیعە هاوڕان.״\nمەحمود عوسمان لە چاوپێكەوتنێكی ״ئاژانس״دا باس لەوە دەكات، كە هەرێم كارتی گوشاری جیابوونەوەی بە دەستەوە نەماوە تا لە بەرانبەر هەمواری دەستوور بە كاری بهێنێت و دەشڵێت: ״لە ئێستاشدا جیابوونەوە لە ناو عێراقدا ڕوو نادات و سەركەوتوو نابێت، جیابوونەوە بە ئێمە ناكرێت و تەنها دەتوانین كار بۆ چەسپاندنی فیدڕاڵیی خۆمان بكەین.״\nئاژانس: بڕیاری هەمواری دەستووری عێراق لە بەرژەوەندی یان زیانی كوردە؟\nمەحمود عوسمان: پێم وایە لە زیانی گەلی كورد دەبێت، چونكە دەمێكە كار بۆ ئەوە دەكرێت، تەنانەت لە ساڵی 2005 تا 2014 ئەو برادەرانەی شیعە و سوننە كە لە پەرلەمانی عێراق لەگەڵ ئێمە بوون، پێیان وا بوو لە ناو دەستوور دەسەڵاتێكی زیاد دراوە بە هەرێمی كوردستان.\nئاژانس: بۆچی دۆخەكە گەیشت بەوەی ئێستا هەیە دەست بۆ دەستوور ببرێت؟\nمەحمود عوسمان: دەمێكە باس لە گۆڕینی دەستوور دەكەن، بەڵام كە تا ئێستا لە پەرلەمان دەستوور نەگۆڕدراوە لەبەر ئەوە بوو پێویست بوو بە كۆی دەنگ بڕیاری لەسەر بدرێت، ئەوەش نەدەكرا، بەڵام لە ئێستادا خۆپیشاندانەكان هۆكاری سەرەكین لە گۆڕینی دەستوور.\nئاژانس: خۆپیشاندانەكان كران بە بیانوو بۆ هەمواری دەستوور؟\nمەحمود عوسمان: بێگومان، بەڵام وەك وتم ئەوە هەوڵ و قسەوباسی چەند ساڵی ڕابردووە و دەیانەوێت ئێستا بە دی بهێنن.\nئاژانس: كورد لە هەمواری دەستووردا لە كوێدا زیانی بەر دەكەوێت؟\nمەحمود عوسمان: لە ماددەیەكی دەستووردا هاتووە ئەگەر دوو لەسەر سێی پارێزگاكان ناڕازی بن دژ بە هەر یاسایەك ئەوا تێپەڕ نابێت، پێم وایە ئەوە بۆ كوردە، هەروەها لە ماددەی 140 زۆر لە جێبەجێكردنی جددی نین، لە مەسەلەی دەسەڵاتەكانی هەرێمی كوردستان نیگەرانن و نایانەوێت وەك ئێستا بمێنێتەوە، هەموویان فیدڕاڵییەت بە پەسەند نازانن، بۆیە ئەگەر دەستوور بگۆڕدرێت هەموو ئەمانە بە زیانی كورد دەبێت.\nئاژانس: هەمواری دەستوور ماددەی 140 دەخاتە مەترسیی سڕینەوەوە؟\nمەحمود عوسمان: بەڵێ باسی ئەوەیان كردووە، ماددەی 140 یەكێكە لەو خاڵانەی كە تێبینییان لەسەر هەیە، نازانم لە ئاییندەدا چی ڕوو دەدات، بەڵام ئەگەر بتوانن دەستوور هەموار بكەنەوە، وەك خۆیان باسی دەكەن و دەمێكە ئەو نیازەیان هەیە، ئەوا لەمبارەوە لە بەرژەوەندیی كورد نابێت و مەترسیی سڕینەوەش لەسەر ماددەی 140 درووست دەبێت.\nئاژانس: هەست ناكرێت كورد بە تەواوی یەكدەنگ نییە لە بارەی ئەو مەترسییەی كە لە بەغداوە لەسەر دەستوور و مافەكانی كورد درووست بووە، زانیاری هەیە كە حزبەكان بە جیا و بە نهێنی گفتوگۆیان لەسەر هەمواری دەستوور كردووە لەگەڵ لایەنە عێراقییەكان، ئەوە بە زیانی كورد نییە؟\nمەحمود عوسمان: وا نییە، هیچ زانیارییەكی لەو جۆرەم نەبیستووە بۆیە قسەی لەسەر ناكەم.\nئاژانس: بۆ هەمواری دەستوور كورد دەتوانێت بچێتە بەرەی سوننە لە دژی زۆرینەی شیعە یان باشترە سازان لەگەڵ شیعە بكات؟\nمەحمود عوسمان: سوننە و شیعە لەسەر ئەو خاڵانەی گفتوگۆمان لەسەر كرد هاوڕان و دژی یەكتر نین، لەبەر ئەوە كورد پێویست ناكات بچێتە بەرەی هیچیان، چونكە هەردووكیان بۆ كورد وەك یەك هەڵوێست دەنوێنن، بەڵام گرنگە ئەگەر عێراق تەوافوقی بێت گۆڕانكارییەكانیشی بە تەوافوقی بێت و هەموان پێكەوە لەسەر هەمواری دەستوور ڕێك بكەون، لەبەر ئەوە كورد دەبێت داكۆكیی لەسەر تەوافوقی سیاسی بكات.\nئاژانس: هەست ناكرێت لە ڕێگەی ئەو هەموارەی دەستوورەوە دۆخی ئێستای ناوچە جێناكۆكەكان بكرێتە ئەمری واقیع بەوەی بە دەست ناوەندەوە بێت؟\nمەحمود عوسمان: نازانم دەبێت چاوەڕوانی ئەو گۆڕانكارییە بكەین كە دەیانەوێت هەمواری دەستوور چۆن بكرێت، بەڵام لە ئێستادا پێم وایە ناوچە جێناكۆكەكان بە دەست حكومەتی ناوەندەوەیە.\nئاژانس: ئەگەر هەرێمی كوردستان دەستووری خۆی هەبوایە، ئایا لە ئێستادا سودی بۆ كوردستان دەبوو؟\nمەحمود عوسمان: بەڵێ ئەگەر هەرێمی كوردستان خاوەن دەستوور بوایە زۆر كارێكی باش دەبوو، چونكە لە ئێستادا نەیاندەتوانی دەستووری هەرێم بگۆڕن، یان لە ئێستادا دەمانتوانی تا ڕادەیەكی باش ئەو خاڵانەی پەیوەنددارن بە كورد لە هەمواری دەستووری عێراقدا جێگیری بكەین، بەڵام بە داخەوە كورد نەیتوانی دەستووری خۆی بنووسێتەوە.\nئاژانس: لە یەكێك لە ماددەكانی دەستووردا ئاماژە بۆ ئەوە كراوە هەر هەرێمێك دەتوانێت دەستووری خۆی هەبێت، بە مەرجێك ناكۆك نەبێت لەگەڵ دەستووری عێراق، ئیتر چۆن هەبوونی دەستووری هەرێم بە گرنگ دەزانیت؟\nمەحمود عوسمان: دەزانم، بەڵام زۆر باشتر بوو ئێمە دەستووری خۆمان بنووسینەوە، ئەو كات ئیدارەی هەرێم بە پێی ئەو دەستوورە دەبوو كە خۆمان پەسەندمان كردووە، لەبەر ئەوە عێراق نەیدەتوانی دەستووری هەرێم بگۆڕێت، چونكە پەیوەنددار دەبوو بە خۆمان.\nئاژانس: گۆڕینی سیستمی حکومڕانی لە عێراق بە سەرۆكایەتیی لەبری پەرلەمانی ئەگەر بۆ سەرهەڵدانەوەی دیكتاتۆرییەت دەگەڕێنێتەوە؟\nمەحمود عوسمان: بەڵێ گۆڕینی سیستمی حكومڕانیی عێراق زۆر خراپە و مەترسییە بۆ سەرهەڵدانی دیكتاتۆرییەت بۆیە دژی ئەو هەوڵەین.\nئاژانس: كورد دەتوانێت چی بكات بۆ ڕێگریی ئەو هەنگاوە؟\nمەحمود عوسمان: پێویستە كورد بە سەرجەم جیاوازییەكانیانەوە لە ناو پەرلەمانی عێراق و دەرەوەش لەسەر پرسی دەستوور و پێگەی كورد یەكدەنگ و كۆك بن لەسەر داواكارییەكانیان، چونكە بە دۆخێكی زۆر هەستیار و مێژووییدا دەڕۆین.\nئاژانس: هەڵەی سەركردایەتیی سیاسیی كورد چی بوو لە ماوەی ڕابردوودا كە وای كرد ئێستا لە هەمواری دەستوور بترسێت؟\nمەحمود عوسمان: ناچمە ناو ئەو باسەوە و نازانم هەڵەكانیان چییە و باسی ناكەم.\nئاژانس: ناتەبایی هێزە سیاسییەكان لە ناوخۆدا دەرفەتی ئەوەی نەڕەخساندووە لە پرسی هەمواری دەستووردا كارتی بەهێزیان بە دەستەوە نەبێت كە جیابوونەوەیە؟ دەوترێت دەرەنجامی ڕیفراندۆم دەریخست كارتی جیابوونەوەش ئێستا سوتاوە لە لایەن هەرێمەوە بۆ گوشاردرووستكردن لەسەر بەغدا؟\nمەحمود عوسمان: هێزە سیاسییەكان ناكۆك نین و دژی هەمواری دەستوورێكن كە زیان بە كورد بگەیەنێت، لە ئێستاشدا جیابوونەوە لە ناو عێراقدا ڕوو نادات و سەركەوتوو نابێت، چونكە وڵاتانی دراوسێ قبووڵی ناكەن، لەبەر ئەوە جیابوونەوە بە ئێمە ناكرێت و تەنها دەتوانین كار بۆ چەسپاندنی فیدڕاڵیی خۆمان بكەین.\nئاژانس: كورد هیوای بەوەیە سێ شارەكەی هەرێم دەنگ بە هەمواری دەستوور نەدەن ئەگەر بە دڵی نەبوو، بەڵام ئەوەش گەرەنتییە؟ ئەی ئەگەر شارێكی هەرێم لەگەڵ ئەوە بوو كە دەستوور هەموار بكرێت ئەوە سیناریۆییەكی چاوەڕوانكراو نییە؟\nمەحمود عوسمان: بۆ ئەو پرسیارەت وەڵامم نییە.\nئاژانس: بەڵام بۆ زانیاریی خوێنەرانی ڕۆژنامەكەمان گرنگە وەڵامت هەبێت؟\nمەحمود عوسمان: ئاخر شتی وام نەبیستووە كە سیناریۆی لەو جۆرە هەبێت، بەڵام ئەگەر لە دەستووردا بڕگەی دوو لەسەر سێی دژایەتیی پارێزگاكان بۆ هەمواری دەستوور گۆڕا ئەو كات ئەم باسەش گۆڕانی بەسەردا دێت.\nئاژانس: ئەی ئەگەر ڕێژەی بەشداری بۆ دەنگدان لەسەر هەمواری دەستوور نەگەیشتە لەسەدا پەنجا لە هەرێم ئەوەش مەترسیی نییە؟\nمەحمود عوسمان: ئەوە كاریگەریی نییە، چونكە ڕاپرسی دەكرێت چەند كەس دەنگ بدات زۆر بێت یان كەم گرنگ نییە و بە پێی ئەنجامی دەنگدان بڕیاری لەسەر دەدرێت.\nئاژانس: دەوترێت لەم هەموارەدا ئەگەر هەیە دەسەڵاتی نەوت و بەرهەمهێنانیشی لە هەرێم وەربگیرێتەوە ئەوە چاوەڕوانكراوە؟\nمەحمود عوسمان: بە پێی ئەم دەستوورەی ئێستا دەبێت بە ڕێكکەوتنی هەردوولا نەوت بەرهەم بێت و بفرۆشرێت، بەڵام ئەگەر بیانەوێت لە دەستووری داهاتووی عێراقدا ئاماژەی بۆ بكەن ئەو كات بە بڕیاری حكومەتی مەركەزی لە بەغدا دەكرێت، بۆیە دوور نییە دەسەڵاتی نەوت و بەرهەمهێنانیشی لە هەرێم وەربگیرێتەوە.\nكۆمیسیۆن داوای كارمەند لە حزبەکان دەکات\nبە پارە و پوولی هاووڵاتییان بینای حکومی درووست دەکرێت


بۆ کەیسە باڵاکانی گەندەڵی عێراق دادگایه‌ک دادەمەزرێنێت\nدوای شەپۆلێک لەخۆپیشاندانی کوشندە دژ بەحکومەت، بەغدا دەستەیەک رێکاری نوێی راگەیاند بۆ لەناوبردنی گەندەڵی\nدادوەریی عێراق دادگایەکی ناوەندی تاوان دادەمەزرێنێت بۆ کەیسە گەورەکانی گەندەڵی بۆ ئەو تۆمەتبارانەی پۆستی باڵای حکومییان هەیە. بڕیارەکە دوای کۆبوونەوەیەک دەرکرا کەتێیدا سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری، دادوەر فائق زیدان و نوێنەرانی دادگاکان و کۆمسیۆنەکانی دەسپاکی و دارایی ئامادەی بوون.\nبەشداربووانی کۆبوونەوەکە چوارشەممەی رابردوو رێوشوێنی دانانی میکانیزمی نوێیان تاوتوێکرد بۆ بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و دۆزینەوەی ریشەیی هاتنه‌کایه‌ی.\nسەرۆکی دەزگای یاساو کلتوور، تاریق حەرب وتی «دادگا نوێکە رێکارێکی کاریگەرەو هەنگاوێکە بەرەو پێشەوە بۆ پشتیوانیکردنی هەوڵەکان دژ بەگەندەڵی».\nوتیشی «هەموو دادگاکانی عێراق بەرپرسیارن لەمامەڵەکردن لەگەڵ ئه‌و تاوانانه‌ی پەیوەندییان هەیە بەگەندەڵیی ئیداری و داراییه‌وه، وەک بەرتیل و خراپ بەکارهێنانی ئیدارەو دارایی گشتی».\nوتیشی «دوای گوێگرتن لە بیروبۆچوونەکانی نوێنەرانی حکومەت و کۆمسیۆنی دەسپاکی و دادگاکانی پێداچوونەوە، ئەنجومەنی دادوەری بڕیاریدا دادگایەکی تاوانی تایبەت دابمه‌زرێنێت لەنوسینگه‌کانی دادگای پێداچوونەوەی بەری کەرخ لە بەغدا.»\nبەگوێره‌ی قسەکانی تارق حەرب «دادگاکە کار لەسەر کەیسە گەورەکانی گەندەڵی دەکات لەگەڵ ئەوانەی کە تۆمەتبارەکانیان بەرپرسی حکومین، وەک جێگری سکرتێرەکانی وەزارەت و بەڕێوبەری گشتی و سەرۆکی دەزگا سەربەخۆکان».\nئەو شارەزایە باسی لەوەکرد لەڕێی ئەم هەنگاوەوە، ئەنجومەنی دادوەری ئامنجێتی «گوشار لەسەر دادگاکان کەمبکاتەوە و بەدواداچوون و رێکارە یاساییەکان خێرا بەڕێوەبچن بۆ ئەو کەیسانەی وەک تاوانی گەورەی گەندەڵی دەستنیشانکراون».\nئاماژەی بۆ ئەوەش کرد که‌ئه‌و سزایانه‌ی ئەو دادگایە دەریکات، دەکرێت پێداچوونەوەی بۆ بکرێت وەک هەموو بڕیارێکی دادگاکانی دیکە.\nتارق حەرب وتی «ئه‌و کەیسانه‌ی دەکەونە بازنەی بڕیاردانی دادگاکە لەلایەن دیوانی داواکاری گشتییەوە دیاریدەکرێن بەهاوئاهەنگی لەگەڵ کۆمسیۆنی دەسپاکی و وتیشی دادوەرانی شارەزا لە کەیسەکانی دەسپاکی لێکۆڵینەوەکان ئەنجامدەدەن».\nسەرۆکی دەزگای یاسا و کلتوور، وتی «دادگاکە هاوکار دەبێت بۆ دادگاییکردنی بەرپرسی گەندەڵ و ئەوانەی پارەی حکومییان خراپ بەکارهێناوە، «ئەوەش داوای سەرەکی خۆپیشاندانە توندوتیژەکانی سەرەتای ئەم مانگە بوو.»\nوتیشی «بڕیاری دامەزراندنی دادگاکە، کە بیرۆکه‌یه‌که دەمێکە لەسەر مێزەو تاووتوێ دەکرێت، بەبۆنەی خۆپێشاندانە جەماوەرییەکانەوە پەلەی لێکرا.» ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد کەبڕیارەکە جێبەجێکردنی یەکێک لەداوا هەرە گرنگەکانی خۆپیشاندەرانە.\nگروپی ترانسپارێنت ئەنتەرناشناڵ کە دژ بەگەندەڵییە، پار عێراقی لەڕیزبەندیی 12هەمین وڵاتی گەندەڵی جیهاندا دانا، بەپشتبەستن بەبیروبۆچوونی شارەزایان و شرۆڤەکاران.\nبەرپرسێکی دژە گەندەڵی کە بۆ ئاژانسی فرانس پرێس دواوە سێ کردەوەی باوی دەستنیشان کردووە «پاسەوانانی سنوور بەرتیل وەردەگرن تا چاوبپۆشن لەوەرگرتنی پارەی گومرگ، بازرگانیکردنی نایاسایی به‌بەنزینه‌وه لەگەڵ کڕین و فرۆشتنی زەوی و ماڵە نرخ گرانەکانی دەوڵەت خاوەنیانە».\nبەرپرسێکی دیکە لەدەزگای پشکنینی گشتیی وەزارەتی نەوت وتی «زۆر رووداوی گەندەڵی» دۆزراونەتەوە.\nئەو بەرپرسە کەداوایکرد ناوی نه‌هێنرێت بەفرانس پرێنسی وت «دەزگاکە توانیوێتی دروستکردنی بۆرییەکی نەوت رابگرێت بۆ ئه‌رده‌ن، چونکە هەر کیلۆمەترێکی بە 1.5 ملیۆن دۆلار مەزەندەکرابوو، کە وه‌ک وتی نرخێکی به‌رزه«.\nوتیشی «ئۆپەراسیۆنەکەیان دەستگیرکردنی قاچاغچیانی نەوت و خاوەن کۆمپانیاکانی گواستنەوەی لێکەوەتۆتەوە کە «پەیوەندییان بە لایەنی گەندەڵکارەوە هەیە».\nعادل عەبدولمەهدی سەرکوەزیران لەسەرەتای خۆپیشاندانەکاندا لیستێک ناوی رایگەیاند کە لەهەزار فەرمانبەر پێکهاتبوون کەتۆمەتبارن بەگەندەڵی و دراونەتە دادگا.\nعادل عەبدولمەهدی بەڵێنیشیداوە دوای ماوەیەکی کورت «یەکەم لیستی بەرپرسانی باڵا دەدرێتە دادگا».\nبەگوێره‌ی نوسینگه‌که‌ی عەبدولمەهدی، هەرچەندە هیچ ناوێک بەفەرمی رانەگەیەنراوە، لیستەکە ناوی بەرپرس و وەزیرانی ئێستاو پێشووی تێدایه


بە خواردنی ئەم خۆراکانە جەڵتە لە خۆتان دوور بخەنەوە\n8/7/2021 02:32 PM\nسەرەڕای پێشکەوتنێکی زۆر کە لە بواری زانستی پزیشکیەوە هاتووەتە ئاراوە بەڵام بەداخەوە رۆژ لە دوای رۆژ ژمارەی قوربانیانی جەڵتە زۆر دەبن. لە ئێستادا هەر دووک چینی گەنج و پیر بە یەک رادە تووشی ئەم کێشە مەترسیدارە دەبنەوە. بە گوتەی پزیشکان لایف ستایل و بەتایبەت جۆری خۆراک دەتوانێ زۆر کاریگەر بێت بۆ بەرگیری کردن لە جەڵتە. لەدرێژەدا ئاماژە بە چەند خۆراک دەکەین کە مەترسیی ئەم ئازارە کەم دەکەنەوە.\nقەیسی وشک: گەورەساڵ هەموو رۆژێک پێویستیان بە بڕێکی دیاریکراو لە پوتاسیۆمە و کەمبوونی ئەم مادەیە جەڵتەی مێشک و دڵی لێدەکەوێتەوە. پەرداخێک قەیسی وشک دەتوانێ 32٪ـی پێویستیی رۆژانەی ئێوە بەم مادە گرنگە دابین بکات.\nئەڤەکادۆ: پەرداخێک ئەڤەکادۆ 24٪ـی پێویستیی رۆژانەی ئێوە بە پوتاسیۆم دابین دەکات. هەروەها لە پێکهاتەی ئەڤەکادۆدا کۆمەڵێک ئاسیدی چەوری بەسوودی تێدایە لە ورووژانەکانی جەستە کەم دەکەنەوە.\nگەڵای چەوەندەر: گەڵای چەوەندەری کۆڵاو دەتوانێ 20٪ پێویستیی رۆژانی ئێوە بە پوتاسیۆم دابین بکات. گەڵای چەوەندەر دەوڵەمەندە بە پوتاسیۆم و مەگنسیۆم کە هەردوکیان هۆکارن بۆ پاراستنی فشاری خوێن و بەم جۆرە بەرگیری لە جەڵتە دەکات.\nپەتاتە: یەک دانە پەتاتەی مامناوەند دەتوانی 20٪ـی پوتاسیۆمی جەستە دابین بکات و ئەم رێژەیە دوو بەرابەری ئەو پوتاسیۆمەیە کە لە مۆزدا هەیە.\nسپیناخ: ئەم سەوزەیە دەوڵەمەندە بە ڤیتامین K، فۆلات، کالسیۆم و ئاسن. هەروەها برێکی زۆری ریشاڵ هەیە، واتە ئەو مادەیەی کە مەترسیی جەڵتەی دڵ و مێشک کەم دەکاتەوە. پەرداخێک سپیناخ 50٪ـی پێویستیی ژنان و 37٪ـی پێویستیی پیاوان بە مەگنسیۆم دابین دەکات.


گوینەی لە زیندان و سینەماوە ئەزمونی بەرەنگاریی چەپ دەكات\nخوێندنەوە: هەڵوێست عبداللە كەریم\nبەشی هەشتەم و كۆتایی\nفیلمی دیوار بە ئازاری جەستەیەوە ئازاری سیستەم بەیان دەكات\nهەر دوای وەرگرتنی خاڵاتی چلە خورمای زیرین گوینەی ئەگەرێتەوە بۆ پاریس و دەست ئەكات بە ئامادەكاری بۆ فیلمی دیوار، لەگەڵ ئەوەشدا كە ئازارێكی قورسی گەدەی هەیە بەڵام پشت گوێی ئەخات. لە پایزی 1982 بەیارمەتی (مارین كارمیتزی) دەرهێنەری فەرەنسی و جاك لانگ و دەسەڵاتدارنی فەرەنسا دەست ئەكات بە وینەگرتنی فیلمی دیوار. گوینەی دەربارەی ئەم فیلمە ئەڵێت "دوای دەساڵ بێدەنگی ئەم فیلمەم هاوارێك ئەبێت، بەڵام هاوارێكی وشك نا، بەڵكو هاوارێكی هۆنراوەیی لە بارەی ئازارەوە. هاوارێك دەربارەی كەسانێك كە ئەچەوسێنرێنەوە، نازانم ئایا هۆنراوەكە چاك ئەبێت یان نا. بەڵام دلنیام لەوەی كە هۆنراوەیەكی كاریگەر ئەبێت" ئەم فیلمە گوزارشت لە خراپی دۆخی زیندانیانی توركیا ئەكات كە تیایدا ژن، منداڵ، پیاو رووبەرووی هەموو جۆرەكانی ئازار و ئەشكەنجەدان ئەبنەوە. ئەم فیلمە وەڵامدانەوەی گوینەیە بۆ 12 ساڵی تەمەنی كە لە زیندان بوو و نمایشی دەسەڵاتێكی توندوتیژی فاشیستی سەربازی بیرۆكراسی ئەكات. فیلمی دیوار بە توندوتیژترین فیلمی گوینەی دائەنرێت و لە بیرەوەری خۆیدا ئەڵَیت "هەر شتیك كە لەم فیلمەدا نمایش كراوە، گیرانەوەی روداوێكی راستەقینەیە. ئەوان لەناو خوێن و ئاگرو فرمێسكدا، لە ناو تاریكایی دیوارەكاندا، بەدوای ئاو روناكیدا ئەگەران، من ئەم فیلمە ئەكەمە دیاری بۆ ئەو هاورێیانەی كە بە دوای ئاو و روناكیدا ئەگەرێن" گوینەی لە 13 كانونی دووەمی 1982 دەست ئەكات بە وینەگرتنی دیوار و لە یەكی نیسانی 1983 لە كاری وینەگرتن تەواو ئەبێت و بەشدار ئەبێت لە ڤیستیڤالی كان، هەرچەندە خەڵات بەدەست ناهێنێت بەڵام لە ڤیستسڤالی كان و وڵاتانی ئەوروپا بینەری زۆری ئەبێت. هاوشیوەی رێگا نمایشكردنی دیوار بۆ 17 ساڵ قەدەغە ئەكرێت و لە ساڵی 1999 بۆ یەكەمجار فیلمەكە نمایش ئەكرێت بەڵام دوای لابردن و كورتكردنەوەی چەندان دیمەنی وەك ئەشكەنجەدانی منداڵان لە ژێر ئاڵای توركیا و پەیكەری ئەتاتورك. لەكاتی وینەگرتنی دیوار و لە وەڵامی پرسیارێكی كریس كۆچیرا دا سەبارەت بە خەونی گوینەی بۆ دروستكردنی فیلمیك لەسەر كورد، گوینەی ئەڵێت" كیشەی كورد، كیشەیەكی قورسە. لەداهاتودا حەز ئەكەم فیلمێك لەم بارەیەوە دروست بكەم، كە باس لە شۆرشی نەتەوەیەك ئەكات، بۆ لەدایك بون و زیندوبونەوەی. لەم كاتەدا ئەمە كارێكی ئەستەمە. ئەبێت باس لە چیرۆكی نەتەوەی كورد بكەم، كە چۆن پەرتەوازە بون، چۆن ئەم هەموو هەست و بروا جیاوازانە پەیدا بوون. مێژو تەنیا چیرۆكی سەركەوتن نییە. بەڵكو چیرۆكی شكست هێنان و هەڵە و فێركردنیشە. من ئەگەر كوردیش نەبومایە، هەر بایەخم بەدۆزی نەتەوەی كورد ئەدا. بروانە تا رۆژگاری ئەمرۆش، دوازدە ملیۆن كورد لە توركیا بیبەشن لە كە مترین مافی مرۆیی. تەنانەت مافی ئەوەیان نییە ئازادانە بەزمانی دایكی خۆیان بدۆین. دەكرێ چاو لەوە بپۆشرێ؟" گوینەی پیش ئەوەی كۆچی دوای بكات ئەڵَیت "رۆژێك ئەگەرێمەوە بۆ كوردستان. دەمەوێت فیلمێك لە بارەی كوردستانەوە دروست بكەم، بەڵام ئیستا قورسە لە شاخەكانی ئەوروپا، كوردستان دروست بكەمەوە"\nیەلماز "بەم زوانە بەجێتان ئەهێڵم".\nلە ساڵی حەفتاكاندا ئەو كاتەی گوینەی لە زیندانە توشی ئازاری گەدە و دواتریش توشی برینی گەدە ئەبێت بەو هۆیەی گوینەی لە زیندانە و چارەسەر ناكرێت تەنانەت ئەو كاتەش كە سەفەری ئەوروپای كرد و لە فەرەنسا نیشتەجێ بوو تەندروستی خۆی فەرامۆش كرد بۆیە برینەكە پەرەئەسێنێت و ئەبێت بە شیرپەنجە. لە پایزی 1983 ئازارێكی توند لە نیوان گەدە و دڵی گوینەیدا پەیدا ئەبێت لە پشكنینی پزیشكیدا دەرئەكەۆیت كە توشی شیرپەنجەی گەدەبووە و بە هەموو جەستەیدا بڵابۆتەوە و پزیشكەكەكان ئەڵێن كە تەنیا چەند مانگێكی لە ژیاندا ماوە. لەسەرەتای ساڵی 1984 گوینەی بە خێرایی كێشی لەشی دائەبەزَیت و دۆخی تەندروستی رۆژ بە رۆژ خراپتر ئەبێت. هەرچەندە نەشتەرگەری گەدەی بۆ ئەكرێت بەڵام سودی نابێت، گوینەی تێ ئەگات كە ماوەیەكی كەمی لە ژیاندا ماوە هەربۆیە بۆ دابینكردنی داهاتویەك بۆ هاوسەر و منداڵەكانی لە بەهاری 1984 خانوویەكی دوو قات لە قەراغی شاری پاریس ئەكرێت. تەندروستی گوینەی رۆژ بە رۆژ خراپتر ئەبێت، قژی ئەرۆتێتەوە و بەخێرای كێشی دائەبەزێت بەجۆرێك لە مانگی كۆتای تەمەنیدا زیاتر لە بیست كیلۆ لە كێشی لە دەست ئەدات. لەگەڵ ئەوەشدا بەردەوام ئەبێت لە نوسینی ئەو سیناریۆیانەی كە ئەیەوێت لە داهاتودا بیان كات بە فلیم. لە دوا مانگەكانی ژیانیدا بەبەردەوامی هاورێكانی لە هەموو لایەكی جیهانەوە سەردانی ئەكەن. لەگەڵ ئەوەی كە تەندروستی زۆر خراپ ئەبێت بەڵام سەردانی هەندێك كۆر و كۆبونەوە و كۆنفرانس ئەكات و ئامادەی ئەو خۆپیشاندانانە ئەبێت كە بە دژی دەوڵەتی توركیا ئەنجام ئەدرێت. گوینەی لەگەڵ خۆیدا ئەلیف و یەلماز بۆ خۆپیشاندانەكان ئەبات بەو ئامانجەی هەمان هەستی شۆرشگێری لە ناخی مندالەكانیدا دروست بكات و وەك مامۆستایەك مامەلەیان لەگەڵ ئەكات و بەردەوام فێری وانەكانی سۆشیالیزمی و چەپیان ئەكات و باسی نەهامەتیەكانی كوردبونیان بۆ ئەكات.\nجارێكی دیكە نەشتەرگەرییەكی دیكە بۆ گەدەی گوینەی ئەكرێت بەڵام سودی نابێت و ناتوانرێت وەرەمەكە بوەستێنرێت. بۆ پشوی هاوینی 1984 گوینەی خیزانەكەی ئەبات بۆ كەنار دەریای فەرەنسا و لەماوەی پشویاندا ئەتوانێت تەنیا خواردنە دەریاییەكان بخوات بەڵام بەهۆی ئازاری گەدەیەوە ناچار ئەبێت كە خواردنەكەی كەم بكاتەوە. پیش كۆتای هاتنی پشوی هاوین گوینەی و فاتوش ئەگەرَینەوە بۆ پاریس بۆ پشكنین و دكتۆرەكان بە گوینەی ئەڵێن كە چەند هەفتەیەكی لە ژیاندا ماوە بەڵام گوینەی ئەم هەواڵە لە منداڵەكانی ئەشارێتەوە. لە 3 ی ئابی 1984 بۆ یادی هەژدەساڵەی لەدایك بونی ئەلیف، گوینەی و خیزانەكەی ئەگەرێنەوە پاریس، لەگەڵ ئەلیفدا ئەچنە بازار بۆ ئەوەی بەدڵی ئەلیف دیارییەكی بۆ بكرێت هەرچەندە توانای رۆشتنی زۆر زەحمەت ئەبێت. دوای دوهەفتە گوینەی دۆخی تەندروستی زۆر تێك ئەچێت و دكتۆر داوای لێ ئەكات لە ژێر چاودێری وردی پزیشكدا لە نەخۆشخانە بمێنَیتەوە. هەربۆیە هەفتەكانی كۆتای تەمەنی لە نەخۆشخانەی ئینتەرناشیۆناڵ یونڤێرستی لە ژێر چاودَیری پزیشكەكاندا تیئەپەرێنێت و رۆژ لە دوای رۆژ تەندروستی خراپتر ئەبێت. ئەو وینانەی گوینەی كە لە دوارۆژەكانی تەمەنیدا گیراون بەئاشكرا ئازاری نەخۆشییەكەی لە لاوازی چەستەیدا ئەبینرێت بەڵام خەندە لەسەر لێوەكانیتی و بەهیچ جۆرێك ترس لە مردن بەسیمایەوە نابینرێت. بەرۆژ و بەشە و هەرجارەو یەكێك لە ئەندامانی خیزانەكەی بە نۆرە چاودێری گوینەی ئەكەن. لە دوایین هەفتەی ژیانیدا گوینەی بە منداڵەكانی رائەگەیەنێت كە توشی شیرپەنجەبووە و لە دوارۆژەكانی ژیانیدا بە چرپەوە بە ئەلیف و یەلماز ئەڵێت "بەم زوانە بەجێتان ئەهێڵم". ئیتر گوینەی توانای قسەكردنی نامێنێت تەنیا ئەتوانێت سەرو و چاوی بجولێنێت، فاتوش رێگە نادات چیتر یەڵماز سەردانی باوكی بكات، پزیشكەكان ئامۆژگاری فاتوش ئەكەن كە سەردانی گوینەی نەكات چونكە فاتوش بە بینینی گوینەی زۆر خەمگین ئەبێت و ئەگری و ئەمەش كاریگەری خراپ لەسەر گوینەی بەجَی ئەهێڵێت. لەجیاتی فاتوش بەردەوام هاورێكانی گوینەی سەردانی ئەكەن و چاودێری ئەكەن. گوینەی بە ئاماژە بە هاورێكانی ئەڵێت كە چیتر رێگا بە ئەلیف نەدەن كە سەردانی بكات و باوكی بەو لاوازییە ببینێت. هەمان ئیوارە گوینەی ئەكەوێتە كۆماوە و بۆ ماوەی سێ رۆژی كۆتای ژیانی لە ناو كۆما ئەبێت. لە كاتژمێر پێنج و بیست خولەكی بەرەبەیانی رۆژی یەك شەممە، 9 ی ئەیلولی 1984 یەڵماز پوتن گوینەی لە تەمەنی 47 ساڵیدا لە لوتكەی ناوبانگدا بە نەخۆشی شێرپەنجە كۆچی دوایی ئەكات. هەمان رۆژ میدیاكانی فەرەنسا هەواڵی كۆچی دوایی گوینەی زیاتر وەك شۆرشگێرَیك بڵاو ئەكەنەوە. ئەگەرچی بەپێی یاسا بلاوكردنەوەی هەواڵ لەسەر گوینەی لە توركیا قەدەغەیە بەڵام رۆژی دواتر مردنەكەی ئەبێتە مانشێتی گۆڤار و رۆژنامەكان و هێرشی توندی ئەكرێتە سەر. میدیاكان بەردەوام لە دەوری ماڵەكەی گوینەی ئەسورێنەوە بۆ گرتنی وینەی خەمگینی خیزانەكە بەڵام گوینەی پێش مردنی رَینمایی فاتوش و منداڵەكانی كردبوو كە ئەبێت بەهێز و خۆراگرانە خۆیان نیشان بدەن و نەگرین. هەربۆیە فاتوش ئامۆژگاری منداڵەكانی ئەكات كە لە ماڵەوە بگرین بۆ ئەوەی لە مەراسیمی بەخاك سپاردنی باوكیاندا خۆراگر و بەهێزبن. چوار رۆژ دوای مردنی گوینەی و لە بەرەبەیانی 13 ئەیلولی 1984 دا تەرمی گوینەی لە ناو سەدان چەپكە گوڵدا لە هۆلێكی شاری پاریس دائەنرێت. ئەندامانی خیزانەكەی، هاورێیان و كەسانی دیكە كە بۆ بەشداریكردن لە مەراسیمی بەخاك سپاردنەكەی لە پاریس ئەبن، دوا مالئاوایی خۆیانی لێ ئەكەن. پاشان تەرمی گوینەی بە شەقامەكانی پاریسدا بەناو گەورە مەیدانی كۆماریدا، بەرەو گۆرستانی سیمیتیر دو پیر لاشیس كە یەكێكە لە گەورەترین گۆرستانەكانی پاریس، دەبرێ و لەوی ئەسپەردەی خاك ئەكرێت. ئەو كەسانەی كە لە ریزی پیشەوەی مەراسیمەكە بەشدار ئەبن وەزیری رۆشنبیری فەرەنسی جاك لانگ، فاتوشی هاوسەری،یەلماز و ئیلیف، هونەرمەندان و سیاسەتمەدارە چەپەكان ئەبن. مەراسیمی بەخاك سپاردنی گوینەی بووە بە یەكێك لە گەورەترین مەراسیمەكانی ناشتن كە شارەوانی پاریس لە شارەكە بەفەرمی رێكی خستبێت. هەندێك لە میدیاكان مەراسیمەكە بە مەراسیمی ناشتنی ڤیكتۆر هۆگۆ بەراورد ئەكەن. لەكاتی مەراسیمەكە چەندین شەقامی شارەكە دائەخرێن، بە فرۆكەو پاس و شەمەندەنەفەر لە هەموو وڵاتانی دنیاوە خەڵك بەلێشاو دێن بۆ دوا ماڵئاوایی كردن لە گوینەی و زیاتر لە بیست هەزار كەس بەشداری لەو مەراسیمە ئەكەن. ئەو كەسانەی ناتوانن بەشداری ئەم مەراسیمە بكەن لە رۆژانی دواتردا سەردانی گۆرەكەی ئەكەن، تەنانەت تا ئەمرۆش و رۆژانە چەپكە گولی نوێ لەسەر گۆرەكەی ئەبینرێت و سەردانی گۆرەكەی بەردەوامە. گۆرستانی سیمیتیر دو پیر لاشیس جێگەی گەورە هونەرمەند و شۆرشگێر و پەنابەرانی بەناوبانگە كە وەك گوینەی لە خاكی خۆیان پەرتەوازە بوون. كە ئەوانیش بەلزاك، مارسیل پرۆست، جۆرج میلیس، ئیدیز پیاڤ، ماریا كالاس، شۆپین، ئۆسكار وایەلد، سادق هیدایەت، جیم مۆریسن. یەكیك لەو هۆكارانەی كە گوینەی ئەو گۆرستانەی هەڵبژاردووە شوێنی ناشتنی تەرمی شۆرشگیرە چەپەكانی كۆمیونە، كە لە ساڵی 1871 دا یەكەم شۆرشی چەپ هەلئەگرسێنن. ئەم شۆرشگیرانە هەفتەیەك لە شەقامەكانی پاریس ئەجەنگن بەڵام ئەكوژرێن و شۆرشەكەیان شكست ئەهێنێت و تەرمی ئەو شۆرشگیرانە لەم گۆرستانە بەكۆمەڵ ئەخرێتە چاڵێكەوە و ئەنێژرێن.\nلە كۆتایدا زۆر سوپاس بۆ هاورێیانی هەفتەنامەی رێگای كوردستان بۆ بڵاوكردنەوەی ئەم بابەتە بە هەشت بەش .


باوه‌ڕبه‌خۆبوونی منداڵه‌كانت به‌هێز بكه\nباوه‌ڕبه‌خۆبوونی منداڵه‌كانت به‌هێز بكه   29/9/2017\nیه‌كێك له‌و بابه‌تانه‌ی كه له قۆناغی هه‌رزه‌كاریدا زۆر جێگای بایه‌خه له‌لای هه‌رزه‌كار، ڕووخسار و شێوه‌یه‌تی. له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی كه هه‌رزه‌كار له قۆناغی گواستنه‌وه‌دان. خۆناسین‌و گۆڕانی جه‌سته‌یی یه‌كێكه له‌گرنگترین ئه‌و شتانه‌ی كه مێشك‌و دڵی داده‌گرێت .\nلێكۆڵینه‌وه جیاوازه‌كان ده‌ریده‌خه‌ن كچان له ته‌مه‌نی (10تا 14) ساڵی به ڕێژه‌ی جیاواز ڕووبه‌ڕووی باوه‌ڕ به‌خۆنه‌بوون ده‌بنه‌وه، كه‌واته باوكان‌و دایكان پێویسته ئه‌ركی خۆیان رایی بكه‌ن‌و هه‌ستی باوه‌ڕبه‌خۆبوون لای كچه‌كانیان دروستبكه‌ن. ده‌توانن له ڕێگه‌ی ناسینی منداڵه‌كانیانه‌وه تواناكانی بدۆزنه‌وه‌و په‌ره‌ی پێبده‌ن.\nقسه‌ی له‌گه‌ڵ بكه\nباشتر وایه دایكان‌و باوكان به‌تایبه‌تی دایكان له‌باره‌ی ئه‌و گۆڕانكاریانه‌ی له‌ڕووی جه‌سته‌ییه‌وه له قۆناغی پێگه‌یشتن له‌گه‌ڵ كچانی خۆیان قسه بكه‌ن‌و یارمه‌تیان بده‌ن تا باوه‌ڕی به خۆی هه‌بێت. له‌م قۆناغه مێرد منداڵ زیاتر پێویستی به‌ڕێنمایی هه‌یه له‌به‌ر ئه‌وه پێویسته په‌یوه‌ندی خۆشه‌ویستی‌و نزیكبوونه‌وه‌یه‌كی زیاتر ده‌بێت دروست بێت. ئه‌و دایكانه‌ی كه فه‌رمانبه‌رن‌و به‌شێكی زۆری كاته‌كانی له‌ده‌ره‌وه به‌سه‌ر ده‌به‌ن پێویسته به‌شێكی كاتی خۆی له‌ڕۆژدا ته‌رخان بكات بۆ قسه‌كردن له‌گه‌ڵ منداڵه‌كانی‌و له‌باره‌ی ئه‌و ڕووداو و كێشانه‌ی له‌ڕۆژدا ڕووبه‌ڕوویان بویته‌وه له‌باره‌یانه‌وه بدوێیت.\nهه‌ندێك وێنه‌ی جه‌سته‌ی هه‌رزه‌كار دووره له‌ڕاستی. باشتره منداڵه‌كانتان به‌واقیعی ئه‌و وێنانه‌ی كه له‌گۆڤاره‌كاندا به‌رچاوی ده‌كه‌وێت ئاشنای بێت. به منداڵه‌كه‌ت بڵێ كه ته‌نها ڕێژه‌یه‌كی كه‌م له‌خه‌ڵكی له‌ش‌و لارێكی ڕێكیان هه‌یه ئه‌وه‌ی تۆ له‌دوای ده‌گه‌ڕێیت ستانداردێكه كه دووره له‌ڕاستی‌و زۆربه‌ی ئه‌و وێنانه ده‌ستكاریكراوه.\nباوه‌ڕبه‌خۆبوونی لا به‌هێز بكه\nپێی بڵێ باوه‌ڕ به‌خۆبوون به‌و واتایه‌ی كه خۆت خۆشبوێت به ڕێژه‌یه‌كی زۆر له‌لایه‌نی ده‌روونی‌و جه‌سته‌یت ئه‌مه وا ده‌كات هه‌ستی پۆزه‌تیڤی لا دروست بێت خۆی خۆش بوێت‌و باوه‌ڕی به‌خۆی بێت. ئه‌مه ئه‌و كاته‌یه كه ناهێڵیت به‌رنامه‌ی ته‌له‌فزیۆنی، ئه‌كته‌ری سینه‌مایی، وێنه‌ی گۆڤاره‌كان‌و ته‌نانه‌ت بیروڕای كه‌سانی تریش كاریگه‌ری له‌سه‌ر دروستبكات.\nتایبه‌تمه‌ندی قۆناغی هه‌رزه‌كاریه\nبۆچی منداڵه‌كه‌ی ئێوه حه‌ز ده‌كات كه‌لوپه‌لی جوانكاری به‌كاربهێنێت‌و تۆ چۆن ڕووبه‌ڕووی ببیته‌وه، له‌قۆناغی هه‌رزه‌كاریدا یه‌كێك له‌و شتانه‌ی كه مێشكی مه‌شغوڵ ده‌كات به تایبه‌تی كچان ڕووخساریه‌تی، به‌داخه‌وه ئه‌وه‌ی زۆر سه‌رنجی ڕاده‌كێشێت ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی ده‌م‌و چاویه‌تی كه به‌هۆی قۆناغی هه‌رزه‌كاریه‌وه دروستبووه به‌تایبه‌تی لووتی.\nكه‌ره‌سته‌ی جوانكاری به‌كار ده‌هێنێت\nبه‌شێك له‌هه‌رزه‌كاران به‌سوود وه‌رگرتن له‌كه‌لوپه‌لی جوانكاری و بۆ ڕاكێشانی سه‌رنجی به‌رامبه‌ر‌و خۆسه‌لماندنیه‌تی. به‌جۆرێك تا كه‌متر باوه‌ڕیان به خۆیان بێت زیاتر په‌نا ده‌به‌نه به‌ر جوانكاری، كه‌واته ئه‌م ڕه‌فتاره ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت له بناغه‌وه چاره‌سه‌ری بكه‌ین ده‌بێت به هۆی كه‌مبونه‌وه‌ی باوه‌ڕ به‌خۆبوون چاره‌ی بكه‌ین.\nیه‌كێك له‌هۆكاره سه‌ره‌كیه‌كانی كه‌مبونه‌وه‌ی باوه‌ڕبه‌خۆبوون لای نه‌وجه‌وانان سه‌رزه‌نشت‌و ڕه‌خنه‌و ئامۆژگاریه به‌رده‌وامه‌كانی دایكان‌و باوكانه. به‌شێك له‌باوكان‌و دایكان له‌ڕاده‌به‌ده‌ر سه‌رزه‌نشت ده‌كه‌ن‌و ڕه‌خنه ده‌گرن. كه زۆر جار ده‌بێته هۆی توڕه‌بوون‌و ده‌مه ده‌مكردن.\nباشتر وایه بزانی كه گۆڕانكاری كاتێك دروست ده‌بێت كه بتوانی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌ركه‌وتوو ڕایبكێشی بۆ لای خۆت، كاتێك كه باشیه‌كانی ببینیت‌و له‌ڕووی خۆی بیڵێیت.\nبۆچی به‌شێك له‌باوكانی خۆشه‌ویست ئازایانه ناتوانن ڕووبه‌ڕوو ته‌عریفی كچه‌كانیان بكه‌ن؟ هه‌موومان پێویستیمان به‌وه هه‌یه‌و به‌رامبه‌ر هه‌ست‌و سۆز و خۆشه‌ویستیمان بۆ ده‌رده‌بڕێت وزه‌یه‌كی زۆرمان پێده‌به‌خشێت.\nكه‌واته ده‌بێت ئیجازه بده‌یت كچه‌كه‌ت ئه‌و وزه‌یه وه‌ربگرن له‌ئاسایش‌و ئارامی ناو خێزان.\nمنداڵه‌كه‌ت به‌تایبه‌تی له‌قۆناغی هه‌رزه‌كاریدا بۆ ئه‌وه‌ی باوه‌ڕبه‌خۆبوون به‌ده‌ست بهێنێت پێویستی به‌سۆز و خۆشه‌ویستی ئێوه‌ی باوكان‌و دایكانی خۆشه‌ویست.\nخاڵی گرنگی به‌هێزكردنی باوه‌ڕبه‌خۆبوون لای منداڵه‌كه‌ت\nڕێز دابنێ بۆ قسه‌و بیرۆكه‌كانی‌و خۆت به دوور بگره له‌شكاندنه‌وه‌و ڕه‌خنه‌ی گاڵته ئامێزی ئاڕاسته مه‌كه.\nڕێز له كه‌سایه‌تی بگره، ئه‌گه‌رچی كاری هه‌ڵه‌شه‌شی ئه‌نجام دابوو ته‌نها ڕه‌خنه بگره له‌و كاره هه‌ڵه‌یه‌ی ئه‌نجامیداوه، نه‌ك ته‌واوی كه‌سایه‌تی بخه‌یته ژێر ڕه‌خنه.\nبارودۆخێك بخوڵقێنه كه ئه‌زموونی نوێ فێر بێت‌و بتوانێت به‌سه‌ر كێشه‌كانی ژیانیدا زاڵ بێت.\nهه‌وڵبده له‌ژیانی خۆتدا هاوسه‌نگی په‌یڕه‌و بكه‌یت‌و پارێزه‌ری بنه‌ما‌و یاساكانی خێزان به. لێیان لامه‌ده تا منداڵه‌كه‌شت پێوه‌ی پابه‌ند بێت‌و به‌و جۆره ڕه‌فتار بكات.\nله جێگای ئه‌وه‌ی ڕه‌خنه‌ی لێبگریت‌و خاڵه لاوازه‌كانی له‌دژی به‌كار بهێنیت. سه‌رنجی ڕه‌فتاره باشه‌كانی بده هانیبده له‌سه‌ریان . بۆ نمونه له‌و مه‌جلیسه‌دا زۆر جوان قسه‌ت ده‌كرد، به ڕاستی سه‌رنجی ڕاكێشام. ئه‌م ستایلی قژه‌ت زۆر لێیه‌ت. ئه‌مڕۆ زۆر جوانی. ئه‌و كاته‌ی له‌گه‌ڵ كچی پووره‌كه‌ت گفتوگۆت ده‌كرد زۆر له‌سه‌رخۆ و ئارام بویت زۆر موعجه‌بی ئه‌و ڕه‌فتاره‌تم.\nله‌یادت نه‌چێت منداڵه‌كه‌ت زیاتر ده‌رس له‌ڕه‌فتارت وه‌رده‌گرێت تا له‌قسه‌كانت. هه‌رزه‌كاران له‌سه‌ره‌تای ئه‌م قۆناغه‌دا زیاتر سه‌رنجی ده‌ره‌وه ده‌ده‌ن، به‌ڵام دواتر هێواش هێواش ده‌گه‌ڕێنه‌وه ناو خێزان‌و كه‌سانی گه‌وره‌تر له‌خۆیان ده‌كه‌ن به نموونه.


ئەو کاتەی کوڕیژگەیەک بە گۆرانی خەونەکانی داگیرکەر پووچەڵ دەکاتەوە\nلە هەفتەکانی ڕابردوودا، دەرکەوتن و سەرکەوتنی کوڕیژگەیەکی کورد لە چوارچێوەی بەرنامەیەکی کێبەرکێی تلویزیۆنی، سەرنجەکانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. ئەو بە دەنگی خۆش و چڕینی گۆرانیی هونەرمەندانی بە ناوبانگی کوردستان، توانی پلەکانی کێبەرکێ بەرەو قۆناغی کۆتایی ببڕێ. ناوەرۆکی گۆرانیەکانی هەڵگری پەیامی خۆشەویستیی نیشتمان، هاوار لە دەست زوڵمی زاڵم و سکاڵا لە دەست ئاوارەیی و دەربەدەری بوون. بڵاوبوونەوەی ئەو گۆرانیانە لە تلویزیۆنی سەراسەریی ئێرانەوە بۆ بینەران و بیسەرانی سەرنجڕاکێش بوو. لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکاندا پێشوازیەکی کەم وێنەی لێکرا و بە جۆرێک کۆمەڵگای ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ڕاچڵەکاند. بەڵام هۆکاری ڕاچڵەکاندنەکە بە تەنیا دەنگە خۆشەکەی، ناوەرۆکی گۆرانیەکانی یان بڵاوبوونەوەی لە تلویزیۆنی کۆماری ئیسلامی نەبوو.\nعەلی توولاوی یان توولابی کە وێدەچێ ناسناوەکەی لە گوندی توولاوی* سەر بە شارۆچکەی سەیوان لە پارێزگای ئیلام و لە باپیرانیەوە بۆ مابێتەوە، لە دایکبووی شاری کۆیەشتی سەر بە پارێزگای لوڕستانە. شارێکی کوردستان کە دانیشتوانەکەی بە زاراوەی لەکی دەئاخڤن. زاراوەیەک کە بە هۆی هەڵکەوتی جوغرافیایی ئاخێوەرانی، تا بەر لە پەرەگرتنی مێدیا و تۆڕی ئینترنێت، زۆر بە گوێی کوردانی دیکەی کوردستان ئاشنا نەبوو. زاراوەی جیاواز، هەڵکەوتی جوغرافیایی و شیعە بوونی ئایینی خەڵکەکە بەشێک لەو هۆکارانە بوون کە بزووتنەوەی نەتەوەیی کوردستان لە سەدەی ڕابردوودا نەتوانێ بە شێوەی پێویست ئاوڕ لەو ناوچانە بداتەوە. هەر ئەوانەش تەماحی وەبەر داگیرکەر نا تا هەوڵ بدا زیاتر لە ناوچەکانی دیکەی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی دابڕێ و زیاتر هەوڵی ئاسیمیلەکردنی دانیشتوانەکەی بدا. بۆ ئەو مەبەستەش سیاسەتی ئەتۆمیزە کردنی شوناس بۆ ناوچەیەی گرتە بەر. ئاستە کردنی زاراوەی لەکی وەک زمانی سەربەخۆ یان خستنە سەر زارانی وشەی »لەکستان« لە درێژەی سیاسەتی »ستان سازی« کە بە داخەوە جاروبار هێندێک لایەنی کوردییش ناشارەزا یان مەبەستدار لەو چەواشەکاریەدا پێ لە جێ پێی داگیرکەر دادەنێن، بەشێک لە هەوڵەکانی دەسەڵات بۆ ئاسیمیلە کردنی ئەو ناوچەیە بوون. سیاسەتێک کە گەرەکیەتی ئەو دانیشتوانی ناوچانە تووشی سەرلێشێواویی شوناس و هۆویەت بکا و شوناسی کوردبوون و کوردایەتیان لێ بستێنێتەوە. بەڵام دەرکەوتنی عەلی وەک مێرمنداڵێکی کورد لە کۆهدەشتی لۆڕستانەوە، خەونەکانی ئەو سەد ساڵەی رابردووی دەسەڵاتەکانی ئیسلامی و پاشایەتی بۆ ئاسیمیلاسیۆنی ئەو ناوچانەی پووچەڵ کردەوە.\nعەلی کوڕیژگەیەکی تەمەن سێزدە ساڵانە. ئەو تەمەنەش جارێ زۆر زووە تا وەک مرۆڤێکی سیاسی یان نەتەوەیی هەژمار بکرێ. هەر بۆیەش بەشداریی ئەو بە دوو گۆرانی لە دوو هونەرمەندی تێکۆشەری کورد و هەڵبژاردنی ئەو گۆرانیانەی کە کەم و زۆر ئاوێتەی ژان و ئازارەکانی نەتەوەی کوردن، نیشانەی حزووری هەستی نەتەوەیی لە ناخی ئەو کۆمەڵگا پەڕاوێزخراو و تەماح لێکراوەی کوردستانە کە عەلی لێی لە دایک بووە و تێیدا گەورە بووە. ئەو هەر دوو جار بە داوەرانی کێبەرکێی نیشان دا کە لە گوتنەوەی گۆرانیی فارسیشدا شارەزایی‌یەکی زۆری هەیە و گۆرانی گوتنی ئەو بە کوردی لە ڕووی ناچاریەوە نییە. بەڵام داوای ئەوانی ڕەد کردەوە کە بە گۆرانیی فارسی لە کێبەرکێدا بەشداری بکا و نەیشاردەوە کە زمانەکەی و هەڵکەوتی جوغرافیایی شار و ناوچەکەی لێی دەخوازێ گۆرانیی کوردی و لوڕی بچڕێ. بەم جۆرە پردێکی دیکەشی لە نێوان کورد و لوڕ دا هەڵبەست. ئەو دوو ئامۆزا زاگرۆس نشینەی کە گەلێک هاوبەشی و هاوپێوەندیی مێژوویی، نەتەوەیی، زمانی و فەرهەنگییان لە نێواندا هەیە و بەرچاوترینشیان بێبەشیی نەتەوەیی بە درێژایی حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی ئێرانە. تەنانەت ئەو گۆرانیەش کە عەلی بۆ لوڕ و لوڕستانی گوت، هەر گۆرانیی بەرگری بوو.\nبابەتێکی دیکە کە شایانی هەڵوەستە لە سەر کردنە، گرینگیی هونەر و ئەو پەیامەیە کە هونەرمەند لە ڕێی هونەرەکەیەوە بە بەردەنگی دەگەیەنێ. لێرەدا باس لە ئەرکی نەتەوەیی هونەرمەندی سەر بە نەتەوەی ژێردەست و کاریگەریی هونەری بەرگری نەتەوەیی‌یە. نەتەوەیەک کە لە لایەک لەوپەڕی بێ مافیدا ڕاگیراوە و لە لایەکی دیکە ڕۆژانە لە ماڵەوە، لە قوتابخانە، لە شەقام و هەموو جێیەک بۆردومانی فەرهەنگی دەکرێ تا خۆی لە بیر بچێتەوە و لە فەرهەنگ و زمانی نەتەوەی باڵادەستدا بتوێتەوە. ناوەرۆکی ئەو گۆرانیانەی عەلی بە ئانقەست یان بە هەڵکەوت هەڵیبژاردن، مۆری بە جێگەیاندنی ئەرکی نەتەوەیی هونەرمەندی سەر بە نەتەوەی بندەستیان پێوەیە. شێعری شاعیری نەتەوەیی کورد مامۆستا هێمن لە هەردووی ئەو گۆرانیانەدا حزووری هەیە. هەروەها هەردوو هونەرمەند عەزیزی شاڕوخ و ناسری ڕەزازی کە خاوەنانی هەر کام لەو گۆرانیانەن، بە هونەرمەندانی نەتەوەیی کورد دێنە ئەژمار و بەشێکی بەرچاو لە کارەکانیان دەکەوێتە خانەی هونەری بەرگریی نەتەوەیی و نیشتمانییەوە. ئەم شێعر و گۆرانیانە پەیامێکیان بە عەلی توولاوی و هاوتەمەنەکانی لە قووڵایی ڕۆژهەڵاتی کوردستان گەیاندووە کە ڕەنگە بە دەیان وتار و بابەتی سیاسی نەدەگەیەندرا. بۆیەشە کە گەلی کورد شانازی بەو هونەرمەندانەی خۆی دەکا و ئەوانیش حەقیانە بە کاریگەریی هونەرەکەیان لە سەر ئەو وەچەیە دڵخۆش و سەربەرز بن کە لە ژێر تەوژمی ڕەشەبای ئاسیمیلاسیۆندا وەک نەمامێکی بە هێز و خۆڕاگر خەریکن گەشە دەکەن و دەشنێنەوە.\n*توولاو لە دوو بەشی توول یان توولە لە گەڵ ئاو چێ بووە. وەک توولەڕێ. بە واتای جۆگەلە ئاوی باریک و درێژ.\nحەسەن، ئەفسانەیەك كە دوبارە نابێتەوە


مێسی به تامه‌زرۆی و دڵخۆشییه‌وه چاوه‌ڕوانی گواستنه‌وه‌ی ئه‌ستێره‌یه‌ك بۆ یانه‌كه‌ی ده‌كات\nلیۆنێل مێسی، ئه‌ستێره‌ی یانه‌ی بارسێلۆنا\nلیۆنێل مێسی دێلی ئالی پرێمه‌رلیگ یانه‌ی بارسێلۆنا یانه‌ی تۆتێنهام\nسه‌رچاوه‌یه‌كی راگه‌یاندنی ئیسپانیا، ئاشكرای كردووه كه یانه‌ی بارسێلۆنا له‌سه‌ر داوای لیۆنێل مێسی هه‌وڵه‌كانی به ئاراسته‌ی گواستنه‌وه‌ی دێلی ئالی ناوه‌راستكاری تۆتێنهام ده‌ستپێكردووه.\nئه‌مڕۆ دووشه‌ممه، 13 نۆڤێمبه‌ری 2017، رۆژنامه‌ی دۆن باڵۆنی ئیسپانیا، له راپۆرته هه‌واڵێكدا ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه كردووه كه مێسی چه‌ندان جار ئاره‌زووی گواستنه‌وه‌ی دێلی ئالی بۆ به‌رپرسانی یانه‌كه‌ی ده‌ربڕیوه.\nبه گوێره‌ی هه‌مان سه‌رچاوه، مێسی به هاتنی ئه‌و یاریزانه زۆر دڵخۆش ده‌بێت و به تامه‌زرۆییه‌وه چاوه‌ڕوانی گواستنه‌وه‌ی ئه‌م یاریزانه ده‌كات.\nله لایه‌كی دیكه‌یشه‌وه باس له‌وه كراوه، كه بارسێلۆنا پلانی بۆ ئه‌وه داڕشتووه دێلی ئالی بكاته شوێنگره‌وه‌ی ئیڤان راكیتیچ كه وه‌ك پێویست ناوه‌راستكاره كرواتییه‌كه رۆڵی له پاڵپشتیكردنی هێرشبه‌ران نییه.\nهه‌مان سه‌رچاوه، ئه‌وه‌شی خستۆته ڕوو، كه ئێستا بارسێلۆنا، دێلی ئالی خستۆته پاڵ (فلیپی كۆتینهۆ)ـی یاریزانی لیڤه‌رپوول و (لیۆن گۆرێتسكا)ـی ناوه‌راستكاری شالكێ ئه‌ڵمانیا كه له گواستنه‌وه‌ی زستانه و هاوینی داهاتوو شه‌ڕی مان و نه‌مان بۆ كڕینیان ده‌كات.\nدێلی ئالی ته‌مه‌ن 21 ساڵ، له هاوینی 2015 له یانه‌ی میڵتۆنی ئینگلیزی روویكرده تۆتێنهام، له كۆی 80 یاری، 31 گۆڵی بۆ یانه له‌نده‌نییه‌كه تۆمار كردووه.\nدێلی ئالی ناوه‌راستكاری یانه‌ی تۆتێنهامی ئینگلیزی


فستیڤاڵی ٢٨ی گەلاوێژ لە هەولێر بەرێوەچوو\n18:42 - 29 گەلاوێژ 2717\nکوردستان میدیا: لە ٣٨مین ساڵیادی دەرکردنی بڕیاری بەدناوی جیهادی خومەینی لە دژی گەلی کورد، لە هۆڵی پێشەوای شاری هەولێر دەزگای توێژینەوە ستراتیژییەکان یەکەم فێستیڤاڵی رۆژهەڵاتی کوردستانی بە بەشداری سەرجەم حیزبەکانی رۆژهەڵات بە ناونیشانی (٢٨ی گەلاوێژ، رۆژی خۆڕاگریی خەڵکی کوردستان) سازکرد.\nکاتژمێر ٥ی ئێوارەی ڕۆژی ٢٨ی گەلاوێژ ١٣٩٦ی هەتاوی لە شاری هەولێر، بۆ ئاوڕدانەوە لە ٣٨مین ساڵیادی خۆڕاگریی خەڵکی کوردستان لە بەرانبەر فەرمانی جیهادی خومەینی بۆ سەر کوردستان، ڕێوڕەسمێک لە ژێر ناوی خۆراگری شکۆمەندییە بەڕێوە چوو.\nسەرەتای ڕێوڕەسمەکە بە سروودی نەتەوایەتی ئەی ڕەقیب و ڕاگرتنی چەند خولەکێک بێدەنگی بۆ ڕێزگرتن لە گیانی پاکی شەهیدانی کوردستان دەستی پێکرد.\nپاشان پەیامی دەستەی ئامادەکار لەلایەن مامەند ڕۆژە پێشکەش کرا و دواتر لە درێژەی ڕێوڕەسمەکە چەندین پەیام لەلایەن کەسایەتییە سیاسییەکانی بەشدار پێشکەش کران، کە بریتی بوون لە:\n١ـ پەیامی دوکتور مەحموود عوسمان کەسایەتی سیاسی.\n٢ـ پەیامی نوێنەری سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران\n٣ـ پەیامی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان\n٤ـ پەیامی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران\n٥ـ پەیامی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران\n٦ـ پەیامی هاوڕێیانی پێشوو\nلەم ڕێوڕەسمەدا وەفدێکی باڵای حیزبی دێموکرات بە سەرپەرستی بەڕێز حەسەن شەرەفی جێگری سکرتیری گشتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بەشدارییان کرد و وتاریان پێشکەش کرد.\nلە وتارەکەیدا بەڕێز شەرەفی ڕایگەیاند: ئێمە لیرە کۆبووینەتەوە تاکوو ئاوڕ لە دوو ڕووداو بدەینەوە؛ یەکیان پیرۆز و یەکیان ناپیرۆز. ڕووداوە ناپیرۆزەکە ئەوەیە کە لە ڕۆژی ٢٨ی گەلاوێژدا ئەو پەیامە شووم و فتوا ناڕەوایەی کە خومەینی دژ بە گەلی کورد دەری کرد و لە ئەنجامیدا هەر لەو ڕۆژەوە هێرشی زەوینی و هەوایی بێ بەزەییانە بۆ سەر کوردستان دەستی پێکرد.\nفەرمانێکی سەربازی بۆ خاشەبڕکردنی کوردستان و نەتەوەی کورد و فتوایەکی مەزهەبی بۆ بزاوتن و هاندانی بەشێک لە هاونیشتمانییانی شێعەمەزهەبمان لەدژی کورد؛ ئەمەش وای کرد کە کورد ٢ ڕێگای لەبەردەمدا مایەوە؛ یان مل دانەواندن بۆ ئەو هەڕەشە و هێرشەدا یان خۆڕاگری.\nلەبەشێکی دیکەی قسەکانیدا بەڕێز شەرەفی وتی: رووداوە پیرۆزەکە ئەوەیە کە هەر لەو ڕۆژەدا کە بڕیاری ناپیرۆزی فتوا دەرکرا گەلی کورد بڕیاری خۆراگری لەبەرامبەر ئەم پەلامارەی دەرکرد و بە کردەوە سەلماندی کە رەوتی موقاومەتی خۆی کە هەیبوو بەهێزتر کرد.\nجێگری سکرتێری گشتی حیزب لە درێژەی قسەکانیدا باسی لە میراتگرانی خومەینی کرد و وتی: ئێستاش هەمان سیاسەت و هێرش کردنە لەدژی گەلی کورد درێژەی هەیە و جگە لە هێزی هەوایی و زەوینی ماشینی تێرۆریشیان هێناوەتە ئاراوە بەڵام کورد هەر لەو کاتەوە کە بڕیاری خۆڕاگری دا بە خوێنی ڕۆڵەکانی خۆی لەبەرامبەر داگیرکەراندا راوەستاوە و رادەوەستێ.\nوتیشی: هاوکات لەگەڵ بەرینترکردن و بەهێزتر کردنی پەلامارەکانی کۆماری ئیسلامی ئەرکە لەسەر ئێمە کە خەباتەکەمان و موقاومەتەکان قورس و قایمتر بکەین و یەک هەڵوێستتر و یەک هەنگاوتر بین.\nپاشان ئاوڕی لە سەر پرسی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان دایەوە و وتی: دەبێ هەموو پارچەکان ئەم مەسەلە وەک بەرژەوەندییەکی باڵا ببینێت و پشتی بگرێت.\nهەروەها لە نێوان ڕێوڕەسمەکە چەندین سروود و کاری هونەری لەلایەن هونەرمەندانی کورد وەکوو (میرا و نەدا)، (کاڵێ ئاتەشین)، (ناسری ڕەزازی) و گرووپێکی پێکهاتوو لە هونەرمەندانی ڕۆژئاوای کوردستان و هونەرمەندێکی کوردی باکووری کوردستان پێشکەش کران.


زانیاری دزەپێکراو لەبارەی ئایفۆن ١٣ـەوە\nکەشناسی نزمترین پلەکانی گەرمای تۆمارکراوی ئەمڕۆی بڵاوکردەوە\n12636 جار خوێندراوەتەوە\nهەندێك لە راپۆرتەکان زانیاری شۆککەریان بڵاوکردووەتەوە لەبارەی مۆبایلی "ئایفۆن ١٣"ی نوێوە، کە وابڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا نمایشبکرێت.\nبەگوێرەی هەواڵێکی ئاژانسی سپۆتنیك ئاشكراکراوە، واچاوەڕوان دەکرێت ئایفۆن ١٣ گرانتربێت لە مۆدێلی پێشخۆی کە ئایفۆن ١٢یە، چونکە ئەپڵ هەوڵیداوە تێچووی ئەم مۆبایلە زیاتر بکات بەڕاددەی %٢٠ ئەمەش بۆ ئەو تەکنیکە بەرەوپێشچووانەی کە لە مۆبایلەکەدا زیاد کراون.\nئەمەش لە کاتێکدا کە بە وردی لە راپۆرتەکەدا نرخی ئایفۆن ١٣ دیاری نەکراوە بەڵام شیکەرەوەکانی تەکنەلۆژیا پێیان وایە کە نرخەکەی لە ٧٩٩ دۆلاری ئەمریکییەوە دەست پێدەکات، ئەمەش دوای ئەوەی ئایفۆن ١٢ گەورەترین قازانجی ساڵانەی بەدەستهێنا لە مێژووی ئەو کۆمپانیا ئەمریکییەدا.\nهەروەها کۆمپانیای ئەپڵ بە فەرمی رایگەیاندووە کە لە ١٤ی ئەیلولدا کۆمەڵەیەکی نوێ لە ئایفۆن ١٣ ئاشكرادەکات، ئەمەش لەکاتێکدایە کە کۆمپانیای ئەپڵ واڕاهاتووە کە لە مانگی ئەیلولدا نوێترین مۆبایلەکانی ئاشكرا بکات.\nهەر لە هەفتەی رابردووشدا هەندێك لە راپۆرتە هەواڵییەکان ئاماژەیان بەوەداوە کۆمپانیای ئەپڵ بڕیاریداوە واز لە تایبەتمەندی جێپەنجە بهێنێت لە ئایفۆن ١٣دا، کە تایبەتمەندییەکە بۆ کردنەوەی قفڵی مۆبایلەکە.\nئەمەش بەو مەبەستەیە کە وردە وردە کۆمپانیاکە کۆتایی بە تایبەتمەندی جێپەنجە بهێنێت و لەمەودا تایبەتمەندی ناسینەوەی روخسار لە هەموو مۆبایلەکانیدا زیاد بکات.


توێژینەوەیەکی نوێ ئاشکرایکرد، بۆخۆپارێزی لەپرژاندنی پژمەی توشبووانی کۆرۆنا مەودای دوومەتر دووربوون بەس نییە و ئاماژە بەوەشکراوە، ڤایرۆسەکە لە پلەی گەرمی 30 پلە لەهەودا توانای نامێنێت و لەناودەچێت.\nڕؤژنامەی "دەیلی میل"ی بەریتانی بڵاویکردەوە، تویژینەوەیەکی نوێ کە لەلایەن زانایانی سێ زانکۆی جیهانییەوە ئەنجامدراوە (تۆرنتۆ لە وڵاتی کەنەدا، بنگاڵۆر لەوڵاتی هیندستان و کالیفۆرنیا لەئەمریکا) دەرکەوتووە، "پرژەی کۆکەی دەمی توشبووانی ڤایرۆسی کۆرۆنا بە مەودای (3.9 ) مەتر لە هەوادا دەگوازرێتەوە ئەوەش لە کاتێکدا ئەگەر کەشەکە بای تێدا هەڵنەکردبوو".\nئاماژە بەوەشکراوە، تنوک ودڵۆپی پرژەی پژمین و کۆکەی توشبووان بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە شێوەیەکی خێرا لە هەواد نامێنێت ئەگەر پلەی گەرمی بەرزبووە یاخود ڕێژەی شێ زۆر بوو.\nبەگوێرەی ڕۆژنامە بەریتانییەکە، توێژینەوەکە دەریخستووە،" کەسی توشبوو لەکاتی کۆکەدا زیاتر لە سێ هەزار تنوک بڵاودەکاتەوە، لەکاتی پژمینیشدا چوار هەزار تنوک بڵاودەکاتەوە لە هەوادا".\nسویتارۆ فۆچودوری، لە زانکۆی تۆرنتۆی کەنەدا و بەشداربووی توێژینەوەکە لەو بارەیەوە دەڵێت :" تاقیکردنەوەکان دریانخستووە تنۆکی پژمە و کۆکەی دەمی کەسی توشبوو بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بە مەودای (2.4- 3.9) مەتر خۆی دەگوازێتەوە ئەمەش لە کاتێکدا کە کەش ئاسایی بوو و باى لەگەڵ نەبوو".\nئاماژەی بەوەشکردووە " قەبارە و چێوەی تنوکەکان سەربارەی ئەو مەودا دورە لە نێوان 18 بۆ 50 میکرۆن دەبێت کە هاوتایە لەگەڵ قەبارەی تاڵە قژیکی مرۆڤدا، بۆیە دەبێت مرۆڤ لە کاتی چوونە دەرەوەیدا دەمامک بپۆشێت".\nبەگوێرەی توێژینەوە جیهانییەکە، " ڤایرۆسەکە لە 30 پلەی گەرمی و لەکەشێکی شێداردا کە ڕێژەی شێ تێیدا50%دا بێت لە ناودەچێت".\nزانایان ئەوەشیان خستووەتەڕوو، توێژینەوەکەیان سودێکی گەورەی هەیە بۆ ئەو خوێندنگا و کارگانەى کە لە ئێستادا دەیانەوێت دەست بکەنەوە بە دەوامکردن، کە دەبێت مەودای سەلامەتی لەنێوان کەسەکاندا لەو شوێنانە زیاتر بێت لەوەى پێشتر دانراوە.


THURSDAY, 4 JUNE 2020 - 17:14\nبەشی سووریا- جێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دەڵێت: دیمەشق باوەڕی بە ڕێگاچارەی سیاسی نییە و وەکوو ساڵەکانی پێش 2011 بیر دەکاتەوە، ئێمە داوا لە ئەمریکا، هاوپەیمانان و ڕووسیا دەکەین کە دەرک بە تایبەتمەندییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی سووریا بکەن و ئەو گرووپانەی شەڕی تیرۆریان کردووە و لەو ڕێگەیەدا گیانبازییان کردووە بە ڕەسمیەت بناسن و لە دانوستانەکاندا بەشدارییان پێبکەن.\n«بەدران چیا کورد» جێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی دیموکراتیکی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە وەڵامی پرسیارێکی کوردپرێسدا کە دواین هەواڵەکانی دانوستان لە نێوان بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و حکوومەتی ناوەندیی سووریا چیە؟ ڕایگەیاند: لە ئێستادا هیچ دانوستانێک لەنێوانماندا نییە و گفتوگۆکان ڕاوەستاون. پێشتر ڕووسیا چەندجار هەوڵی ئەوەی دا گفتوگۆ لەنێوان بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر و حکوومەتی ناوەندیی سووریا ئەنجام بدرێت. لە کۆبوونەوەکاندا بە ئامادە بوونی لایەنی ڕووسی گەیشتینە ئەو ڕێگاچارەیە کە کۆمیتەیێک پێبهێندرێت تاکوو کێشەکان دەست نیشان بکرێن و لەبارەیان بیرەکانمان ئاڵوگۆڕ بکەین.\nناوبراو زیادی کرد ئێمە لە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەردا کۆمیتەیێکمان بۆ گفتوگۆ کردن و ڕێگاچارەی سیاسی ئامادە کردووە بەڵام پاش ماوەیێکی درێژ حکوومەتی ناوەندی وەڵامی نەداینەوە. لەمبارەوە پرسیارمان لە لایەنی ڕووسی کرد کە چی بوو و چی کراوە؟ پێمان گوتن ئێمە ئامادەین بۆ گفتوگۆ کردن، بەڵام حکوومەتی ناوەندی ئامادە نییە کە لەگەڵ بەڕێوەبرەیەتیی خۆسەردا گفتوگۆ بکات بۆیەش دانووستانەکان ڕاوەستاون.\nبەدران چیا کورد جەخت دەکاتەوە: "بەڕای ئێمە کێشەی سەرەمی لە دانووستانەکاندا دیمشق-ە. دیمەشق هیچ پلان و بەرنامەیێکی بۆ چارەسەر کردنی کێشەکان لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەردا نییە و مکووڕە لەسەر سیاسەتەکانی خۆی و دەیهەوێت هەموو شتێک وەکوو ساڵەکانی پێش 2011 بێت".\nجێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لەباەری دەوری ڕووسیا لە دانوستانەکاندا دەڵێت: بە ڕای ئێمە بەرپرسیارەتی درێژەدان بە دانوستانەکان لە ئەستۆی ڕووسیادایە و واجبە ڕووسیا ڕۆڵ بگێڕێت و گوشار بخاتە سەر حکوومەتی ناوەندیی سووریا.\nناوبراو دەڵێت ڕووسیا بەگشتی ڕووسیا دەورێکی گرینگ دەبینێت لە چارەسەر کردنی کێشەکانی سووریادا و بەبێ ڕووسیە کێشەکان چارەسەر نابن. زۆر پێویستە هەموو حزب و گرووپە سوورییەکان بۆ چارسەر کردنی قەیرانی سووریا کۆ ببنەوە و لەباەری چارەنووسی سووریا گفتوگۆ بکەن.\nبەدران چیا کورد ئاشکراشی کرد داوایێک کە لە ڕووسیا هەیە ئەمەیە کە هەموو قەوم و گرووپە سیاسییەکان لە دانوستانەکاندا بەشدار بکات. ئیمکانی نییە کە تەنها بەشێک لە ئۆپۆزیسیۆن کە لە چوارچێوەی گرووپەکانی سەرەبە تورکیان لەگەڵ حکوومەتی ناوەندیی دانوستان بکەن و بگەنە ڕێگاچارە، چوونکە بەبێ بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە گفتوگۆکاندا هیچ چارەسەرێک لە سووریا ڕوونادات و پێویستە ڕووسیاش ئاوڕ لەم بابەتە بداتەوە.\nجێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە وەڵامی ئەم پرسیارەدا کە پڕۆسەی دانوستانەکانی کوردی- کوردی گەیشتووەتە چ ئاستێک؟ وتی: ئێمە لە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەردا بڕوامان وایە تا هەر ئاستێک گفتوگۆ لەنێوان ڕەوتەکاندا زیاتر بێت، زیاتر نزیک دەکەوینەوە لە ڕێگاچارەی سیاسی و هەمیشەیی. بۆیە زۆر گرینگە کە لە گفتوگۆی نێوان لایەنە کوردییەکاندا ڕێگاچارەیێک بۆ چارەسەریی کێشەکان بدۆزرێتەوە، چوونکە کوردەکان نەک هەر لە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەردا بەڵکوو لە هەموو سووریا دەتوانن ڕۆڵ بگێڕن.\nبەدران چیا کورد زیادی کرد هەروەها لێک نزیک بوونەوەی پێکهاتەکانی دیکە وەکوو عەرەبەکان، ئەرمنییەکان و ئاشوورییەکان بۆ گەیشتن بە ڕێگاچارەیێکی هاوبەش زۆر گرینگە. گفتوگۆ لەگەڵ ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (ENKS) بۆ کورد و کوردستان زۆر گرینگە و دەبێت بگاتە ئەنجام چوونکە پێویستە مافی گەلی کورد لە سووریا دەستەبەر بکرێت.\nناوبراو وەبیری هێنایەوە: لە ئێستادا دەرفەتێکی باش لە ئاستی ناوچەکە و جیهاندا بۆ دەستەبەر بوونی مافی گەلی کورد لەسووریا خولقاوە و ئەم یەکگرتنە پێویستە. بێ گومان ئەگەر مافی کورد لە سووریا تەزمین بکرێت کاریگەری دەبێت لەسەر کوردەکانی دیکە و واجبە کە حزبە کوردستانییەکان پشتگیری لە دانوستانی نێوان ئەنەکەسە و پەیەدە بکەن.\nجێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا جەخت دەکاتەوە: گفتوگۆی نێوان حزبەکانی بەرێوەبرایەتی خۆسەر و ئەنجومەنی نیشتمانی کوردی سووریا لەسەر بنەمانی پڕەنسیپەکاندامەزراوە و بەرژەوەندیی کوردانی سووریای تێوان لەبەرچاو گیردراوە و ئەمەش بۆ ئێمە زۆر گرینگە. بەڕێوەبەرایەتی خۆسەری دیموکراتی دەسکەوتێکی گرینگ و مێژووییە و لەم ڕێگایەوە مافی هەموو میللەتەکان، لەوان میللەتی کورد پارێزراوە.\nناوبراو دەڵێت ئیمکانی نییە ڕێککەوتنێک ڕووبدات کە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر تیایدا لاواز کرا بێت. درگای بەڕێوەبەرایەتی کراوەیە لەسەر هەموو لایەنەکان، بیر و ڕاکان و بیرە نوێکان و ئامێرەکەی ئەم تەڤڵ بوونەو هەڵبژاردنە. لە هەڵبژاردندا هەر یەکە و بەپێی توانا و شایستەکانی خۆی کاریگەریی لەسەر ئەنجومەن و ڕێکخراوەکاندا هەیە.\nبەدران چیا کورد لەبارەی پشکخوازیی 50-50 کە ژمارەیێک لە ڕەوتە کردییەکان باسی لێوە دەکەن دەڵێت: ڕێگاچارەی پەنجا/پەنجا ڕێگایێکی دیموکراتیک نییە. بڕوامان وایە کە دەبێت بەشێوەیێکی دیموکراتیک ڕای خەڵک وەربگرین تا بڕوامان پێبکەن.\nجێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە وەڵامی پرسیارەکەی هەواڵنێری کوردپرێسدا کە چارەنووسی هێزە سەربازییەکانی دوو لایەنەکە چییە؟ دەڵێت: لە ئێستادا هێزێکی سەربازیی بە ئەزموون و دیموکرات لەژێر ناوی هێزەکانی سووریای دیموکرات HSD بۆ هەموو میللەتانی دانیشتووی باکوورو باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا پێکهاتووە. بۆیەش ئیمکانی نییە چەند هێزی سەربازی پێکەوە و لە دەرەوەی هەسەدە لەم ناوچەیەدا دابمەزرێت. دامەزراندنی هێزێکی سەربازیی جیا لە هەسەدە لاوازبوونی هێزە کوردییەکان لە کوردستانی سووریادا لێدەکەوێتەوە کە مەترسی و دووبەرەکیی زیاتری بەدواوەیە.\nناوبراو دەڵێت هیچ ڕێکخراوێکی سەربازیی دیکە لە کوردستانی سووریا لە دەرەوەی هەسەدە قبووڵ ناکەین و ئەگەر لایەنەکانی دیکە لەسەر ئەم بابەتە مکووڕ بن یان داخوازیی 50/50 بێننە پێشەوە ڕێگاچارەی کۆتایی دوا دەخەن و لە ڕێککەوتن دوور دەکەوینەوە.\nبەدران چیا جەخت دەکاتەوە ئەو بابەتانەی ئێستا تاوتوێ دەکرێن بەشێوەیێکی ئەرێنی دەچنە پێشەوە و ڕێککەوتنی سیاسی کراوە، بەڵام هێشتا لەسەر پرسە ئیداری و سەربازییەکان گفتوگۆیێک نەکراوە و هیوادارین لەم بابەتانەشدا بەرژەوەندیی کوردەکان لەبەرچاو بگیردرێت.\nجێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە وەڵامی پرسیارەکەی کوردپرێسدا کە پێوەندیی ئێوە و ئەمریکا و هاوپەیمانان لەئێستادا لە چ ئاستێکدایە و لەسەر چ بنەمایێکە دەڵێت: پێوەندییەکانی نێوان هەسەدە و هاوپەیمانان درێژەی هەیە و بنەمای پێوەندییەکەش لەسەر شەڕی داعش و تیرۆریزم دامەزراوە . شەڕ لە دژی داعش و تیرۆریزم کۆتایی پێنەهاتووە بۆیە هێشتا پێوەندیمان پێکەوە هەیە. پێوەندییەکان بۆ گەیشتن بە ئارامی و ئەمنیەت لە سووریا درێژەیان دەبێت و پێوەندییەکەمان تەنها لەسەر بنەمای دژایەتیی گرووپەکانی دیکە نییە.\nبەدران چیا کورد جەخت دەکاتەوە: ئێمە وەکوو بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و هەسەدە داوا لە ئەمریکا و هاوپەیمانان دەکەین بۆ چارەسەر کردنی پرسەکانی سووریا ڕۆڵ بگێڕن و گرووپە کاریگەرەکانی سووریا لە دانوستانەکاندا بەشدار بکەن. تا ئەو کاتە بەشداری بە بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە دانوستانەکاندا نەکرێت ئیمکانی نابێت لە بواری سەربازیشەوە سەرکەوتنێکی هەمیشەیی دەستەبەر بکرێت.\nئەم سیاسەتوانە کوردە لەبارەی پێوەندییەکانی نێوان بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر و ڕووسیا دەڵێت: هەر لە سەرەتایشەوە پێوەندیمان لەگەڵ ڕووسیا هەیە و درێژەشی پێدەدەین و ئەوپێوەندییە کاریگەری دەبێت لەسەر گەیشتن بە ئەمنیەتێکی هەمیشەیی بۆ باکووری سووریا و هەموو سووریا. لە چەند ئاستی باڵا و جیاجیادا پێوەندیمان لەگەڵ ڕووسیا هەیە بەتایبەت پاش هێرشی تورکیا بۆسەر سەرێ کانی و گرێ سپی بە نێوەندگریی ڕووسیا هەماهەنگی لەنێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات و سوپای سووریا بەدەست هاتووە و تا ئێستایش ئەو پێوەندییە لەو چوارچێوەیەدا پەیڕەو دەکرێت. ڕووسیا بەرپرسە لە چارەسەر کردنی کێشەکانی سووریا و بەشدار کردنی ئەنجومەنی سووریای دیموکرات (MSD) لە دانوستانەکانی سووریا و پێویستە دەوری خۆی بگێڕێت.\nناوبراو دەڵێت: دیمەشق قایل بە ڕێگاچارەی سیاسی نییە و عەقڵیەتی پێش 2011 پەیڕەو دەکات ئێمە داوا لە ڕووسیا دەکەین دەرک بە تایبەتمەندییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی سووریا بکات و ئەو گرووپانەی شەڕی تیرۆریان کردووە بە فەرمی بناسێت. ئەگەر بە فەرمی نەناسێندرێن ئەگەری چارەسەر کردنی پرسی سووریا بوونی نابێت. ئەگەر بیانەوێت هاوشێوەی دەرعا و حەمەس و غووتە دەست بۆ شەڕ و خوێنڕشتن بەرن، ئەمە ڕێگاچارە نییە و کێشەکان دووهێندە زیاتر دەبن.\nبەدران چیا کورد جێگری هاوسەرۆکی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە کۆتاییدا دەڵێت: ئەمڕۆ لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا ئیدارەیێک دەبینین بە تایبەتمەندییەکانی دیموکراتیکەوە کە ئەزموونی بەڕێوەبەری و سەربازی و ئابووریی سەرکەوتووی هەیە و ئەمەش دەستگیرێکە بۆ ڕێگاچارەی سیاسیی سووریا و دەتوانێت سوودی بۆ هەموو سووریا ببێت، بۆیەش ڕووسیا دەتوانێت ڕۆڵێکی گرینگ بگێڕێت و بەم شێوەیە سووریا یەکپارچە و یەکگرتوو دەبێت.