Reflexionou christen var revolution Franç/a-bezh - Wikimammenn\nReflexionou christen var revolution Franç/a-bezh\n< Reflexionou christen var revolution Franç\nAn A. Lay\nReflexionou christen var revolution Franç\nAlexandr-Louis-Mari Lédan, 1850\nEVIT INSTRUCTION AR VRETONET,\nGant an A. Lay,\nEPAD E EXIL E BRÔ-SAUZ.\nConvenerunt in unum adversus Dominum et adversus Christum ejus. (Ps, 2.)\nE MONTROULEZ, EUS A IMPRIMERI LÉDAN,\nAn Autrou Lay a erruas eus a Vrô-Sauz e Perros-Guirec, ar 14 eus a vis gouere 1801. Mervel a eure en Perros, ar 14 eus a vis here 1802.\nEpad e exil, e chomme e qever depot prisonnerien Franç, dastumet e castel Porchester, tost da Bortsmouth, e Brô-Sauz, evit ellout essoc’h rêi sicour d’hor breudeur maleürus.\nAdalec ma voe contraignet, evit savetai e vuez en amzer euzus-ze, da güittât ar Franç, ar bêleg venerabl-se a seblante beza un æl a gonsolation digasset gant ar Brovidanç divin evit soulaji ar brisonnerien hac o laqat da zouten eur vuez an trista.\nAn den vertuzus-se, sqüer leal eus a S. Viçant a Baul, a voa bepret occupet da glasq an oll moyenou evit procuri dezo eun douçder benac.\nE gundu santel en devoa gounezet dezàn istim ha memes carantez ar c’hommisser eus an depot, an A. Homouth ; evelse ivez bep dervez a voa merqet demeus eur vadelez benac en andret ar brisonnerien. E oaz da ober ar vad a yê bete da bedi an AA. a chomme tost d’ar prison, da rêi eul labour benac dezo, evel a c’hoarvez dillad, bouteyer, gamachou, chaussonneyer, etc. An actou a vadelez-se en andret e guenvroïs maleürus, a denne dezàn mil ha mil benediction.\nAn dranquilite o veza deut en Franç, an A. Lay ne voe qet an diveza ouz en em renta en e vam-brô. An A. Cafarelly, Escop St-Briec, a c’hoantas en ober e viqel-vras ; mes scuiz ouz an oll drubuill en devoa anduret, er pedas d’en lezel da zistrei etouez e barossionis côz, evit echui e vuez, ar pez a voe accordet dezàn, gant an titr a viqel-vras a enor. Rentet etouez e zanvad, o veza grêt eur c’hlènved hir, hac ouz en ém velet tost da zilezel eur vuez a voa bet carguet a groasiou hac a vertuziou, e laqas qemen eun darn eus e barossionis, evit ober dezo e guimiadou diveza. O fedi a eure d’e gundui d’an ilis, e pelec’h, en despet d’e doc’horidiguez, e reas e bedennou, en eur visita an men-fond, ar gador sermon hac an auteriou. E gompagnunez a voa mantret gant ar glac’har ha beuzet oll en daelou, o contempli an den santel-se oc’h adressi e beden a galon da Zoue en e Dempl, evit ar vech diveza. Neuze e voe cunduet d’ar vêred ; ha rentet en eur certen plaç, e c’houlennas eur faver goude e varo, pehini, emezàn, na zaleje qet. Autrou Persou, emezo, pellait ar sònjesonou drist-se deus ho speret. — Va bugale baour, accordi a reot-hu din-me ar pez e zàn da c’houlen diganêc’h ? — Qement oll a elfe plijout dêc’h, Autrou Person. — Eh bien, va mignonet, amâ eo e meus c’hoant beza anterret, en eur disqüez ar plaç ; hac ec’h ajoutas : Va mignonet, varc’hoas va c’horf paour a reposo amâ. Ar pez a zigouezas evel en devoa lavaret.\nP’eur eta, ô va Doue, e teuyo an termen\nMa velin c’hoas va c’hontre, douar ar Francisien !\nVa c’horf zo pell diouto ; mes, nôs-de va speret,\nGant qement o deus grêt din, a sonj enne bepret.\nPemp bloas zo dija achu ma zon deut da Vrô-Sauz :\nPa zezir calz ar galon, e sqüizer o chortos ;\nMes, herve’r brud a glêvàn, labour huanadi\nAm bo c’hoas, ha marteze biqen Franç na velin.\nEn bord an aud azezet bemdez var eur garec\nE sqüizàn va daoulagad, ouz o derchel fixet,\nDa c’hout ha me a velo eul lestr benac a Franç\nÉru evit annonç din qêlou va delivranç.\nMes, e mâ reus ar pec’het hac hini ar muntrou\nHep na fin, na chenchamant, o ravaji va brô.\nPetra dal din-me pelloc’h sònjal tremen ar môr?\nAllas ! en Franç na souffrer na bêleg, na pastor.\nAh ! va maleur va-unan a vez nebeut a dra ;\nMes maleur ar gristeniez, ennes eo a laca\nDa redec var va diou chod eur feunten a zaelou,\nPa sònjàn en abandon eus va denvedigou.\nTruezus eo va doare, ha pitoyabl va stat :\nChasseet eus va c’hontre, ha collet va oll vat ;\nMes ar chagrin am devor, eo clêvet a bep tu,\nAr feiz, ar religion, en Franç a zo achu.\nNe allàn qet a gompren eur bobl qer gracius,\nQen poli, qen amiabl, güechal qer vertuzus,\nEn qen nebeut a amzer en deffe collet crenn\nPep santimant a enor, e c’hisjou, e greden.\nDa zizamma va c’halon, da æza va speret,\nE meus sònjet composi eur c’hantic brezonec,\nVar maleuriou an amzer, dre ma credàn e vo\nUtil evit gloar Doue, ha profitabl d’am bro.\nDre agremant ar rimou, eur vouëz melodius\nE deus calmet avichou sperejou furius,\nHa tennet huanadou deus calon eur mechant\nA vije bet difficil da c’hounit autramant.\nMar dezirit soulaji eur buguel a zo clàn,\nInvantit eur rismadel, canit eur son dezàn ;\nFrotit gant dexterite mel deus bordou an tas,\nHac ec’h evo e remed, hep ma santo e vlas.\nEn dezir-ze, va broïs, e meus grêt ar verz-mâ,\nDa essa c’hoas ho counid ; mes na ouffen cana,\nRac en eur vrô estranjour, va zeod stag ouz va staon,\nVa oll rimou zo chenchet en canticou a gaon.\nAvoalc’h eo din rapporti ; clasqet eun all an ton\nAbominationou ar Revolution.\nNeb a eure ar c’hrimou a lezàn d’o c’hana ;\nNemet re a velconi na meus eus o rima.\nTonniou ceder ha touchant, pellait eus va memoar,\nNe ma mui amzer ar joa, mes hini ar glac’har ;\nNe glêvan a bep costez nemet son an tocsin,\nTrompill ar brezel civil ha trouz ar guillotin.\nNe velàn nemet monstrou dirac va daoulagad ;\nFranç, goloed a bennou, ha rivierou a voad,\nDre oll o tivoguedi : an oll zo gant maleur\nGourvet en sqeud ar maro, hac o c’hortos e heur.\nDre urz tud veo a grimou, e reder d’an ifern,\nEvel pa na ve na corf, nac ene da espern.\nNe fell dezo, er bed-mâ, na Roue d’o gouarn,\nNac er bed all, ma elfent, Doue ebet d’o barn.\nO remors ! preòn an ene ha compagnun ar c’hrim,\nDibab din comzou picant hac heuill bremâ va rim ;\nGra santout d’ar Francisien o dizurz milliguet,\nAr sujet eus va daelou hac a rebech ar bed.\nDisqüel dê ar grevustet eus o sacrilejou,\nMes hep ho disesperi, rac Doue da viro ;\nD’am avisou charitabl mar prestont audianç,\nM’o distroyo, marteze, hac a ya da gommanç.\nEUS A GRIMOU AR REVOLUTION\nIn terrâ polluerunt tabernaculum nominis tui.\nDixerunt in corde suo cognatio eorum simul : quiescere faciamus omnes dies festos Dei à terrâ. Psalm 73.\nQent blam nep particulier, en em gondaonomp oll,\nRac dibaud eo an hini n’en deffe grêt e roll\nDa denna maleur e vrô : darn evit domina,\nDarn all vit en em venji, darn all evit pilla.\nDarn all, hac an darn-vuia, zo manqet d’o dever,\nEn defaut en em oppos en poent hac en amzer ;\nN’o deus grêt nep resistanç, gant morhed, emeze,\nDa goll buez ha madou, hac o c’holl gouscoude.\nAn dud mechant a zisqeuz, pa ve drouc da ober,\nArt ha couraj an ifern, ha james ne veler\nDa zifen ar virionez ar memes interest,\nNac ar memes union etouez an dud honest.\nNombr a re-mâ ordinal zo bian en peb brô ;\nMes en Franç, ispicial, eur pennad amzer zo,\nNe rêr nemeur a estim eus a lezen Doue :\nAr Feiz a ziminue visiblamant bemde.\nEur societe secret eus a dud dibreder,\nHanvet ar framaçonet, a zalc’he en peb qær\nAssambleou danjerus, ha leun a brejudiç\nDa droajou ar Rouane ha da re an Ilis.\nEn nôs en em dastument evel ar sorcerien,\nNebeut avoalc’h da guenta, mes bremâ o banden\nA voa er rouantelez cresqet en eur fêçon,\nDibaud e voa ar c’hlubist na vije framaçon.\nRe a speret zo noazus, pa ve goal implijet.\nPell zo ar scridou infam eus ar philosophet,\nOc’h attaqi an Ilis pe ar Gouarnamant,\nA gontribue muioc’h c’hoas d’an debordamant.\nLevriou qer pernicius a voa lennet partout\nGant mall ha gant plijadur ; d’an oll, hervez o gout,\nE tebitent mâximou impi pe ridicul,\nHac hep sonj en em gavet a la fin incredul.\nAn darn-vuia an noblanç n’o devoa qen studi ;\nHac ar gommun ignorant, evit en instrui,\nA glasqe tud a justiç, rag experimantet\nEn art da liva guevier ha da billa ar bed.\nDa c’hounit al labourer, eo plantet en e benn\nNa baeje deog, na cargou, na redevanç da zen :\nNe vanqe mui d’ar revolt nemet clêvet en templ\nAn intru eus e frezeg hac o rêi an exempl.\nAn Ilis a remercas ar bâr-mâ o tostât ;\nMes en oll parlamantchou ral voa ar magistrat\nA roje dorn d’an Ilis ; an oll a voa gatet :\nAr gouli a voa daro, ar gôr a zo crevet.\nPreparet voe o maleur d’ar bobl ha d’e Roue\nGant eur ministr heretiq, o fiout ennàn re,\nA gonvocas d’ar stadou, nonpas evel güechal,\nTud-gentil, tud a enor, mes tud fêbl ha tud fall.\nClasq an tu da acqüitta dle ar rouantelez,\nSicour ar prinç da lacat ar bed oll en e êz,\nN’o devoa qen qevredi, e gouieguez an dud ;\nVar ar c’hrimou da ober e voat secret ha mud.\nTeir assamble en Paris, an eil varlerc’h eben,\nDangerussoc’h d’ar c’hontre eguet an teir goalen,\nTud incapabl da c’houarn, mes habil da deceo,\nVar digare reformi, o deus collet o brô.\nDispartial ar Roue diouc’h e sujedet vad,\nAr Pastor diouc’h e zénved, ar buguel diouc’h e dad,\nAn ezec’h diouc’h o graguez, ha Doue diouc’h an oll :\nDre eno, va broïs paour, int commancet d’ho coll.\nFouilla, confisca madou, lanterni o ferc’hen,\nSpolia an dud-jentil, denonç ar vêleyen,\nDisarmi an dud hônest, institui clubou ;\nNe veler, ne glêver qen decretet er stadou.\nQement a zisplich dezo, hep sujet na rêson,\nA zo ractal cunduet d’an arrestation,\nPautr ha plac’h, nobl ha partabl, ar famillou a bez,\nHa pa vez leun ar prison, casset d’ar guigueres.\nGopret o deus canailles da veza fals-testou,\nDa suscita ar revolt, da dâna noblançou,\nDa billa, var digare eun accaparamant,\nMagazin ar marc’hadour, grignel ar paysant.\nProdig a voad o breudeur, gant eun orgouill barbar\nE tisclêryont ar brezel d’an ên ha d’an douar ;\nHa da c’hortos ar voyen, eo ganto dre avanç\nLaqet dija ar famin en rouantelez Franç.\nQellies a antechrist int, siouas, me a gred,\nDislonqet gant an ifern da hasta fin ar bed,\nD’er zamma a vlasfêmou, d’er golo a vizer,\nHac anfin da ranversi an tron hac an auter.\nPrononcet eo an arrêt, formet eo ar c’homplot ;\nRet vo da Louis-C’hoezec pignat var ar chaffot ;\nE grim eo e vadelez, e setanç ar maro ;\nEn tribunal ar bleizi an oan a berisso.\nMe vel dija ar victim cunduet var ar plaç,\nDivisq en corf e roched, e benn royal en noas,\nGant eur visach gracius hac a greiz e galon\nE ro c’hoas d’e bobl ingrat mil benediction.\nSon a rêr an tabourin, gant aon na ve clêvet\nAn adieu carantezus a ra d’e sujedet.\nSavet eo an instrumant... ar razouer a goue :\nE benn a ya d’an douar, hac e ene d’an eê.\nEvelse-ta e trêter mab an Ducqes Anna !\nRoue mad, mignon fidel, an den an honesta !\nBiscoas e syn na roas da gondaoni den all,\nBiscoas var maro hini ne synas qement all.\nTrista fin, ô va Roue ! goude destum ar vrô\nEvit goulen e avis ha selaou e c’hlêmou !\nGant güir dezir da renta justiç da bep-hini,\nN’hoc’h eus evit recompanç nemet eur maro cri !\nDeut arauc, tud aheurtet ; avancit, judevien,\nDa velet c’hoas eun den just dirac e vourrevien,\nVictim deus e vadelez, oc’h ober sacrifiç\nDeus e vuez precius. Marvit... Adieu, Louis !!!...\nNe gredàn qet, va broïs, ho pije roet carg\nNa mouez d’ho teputeet da laza ho monarq ;\nMes lach oc’h bet d’en difen : an oll, bras ha bian,\nMe ho cüelo, bep dale, maleürus oc’h-unan.\nGant differi punissa revolteri tud fall,\nHoc’h eus collet ho puez, ha millionou re-all.\nRe a zouçter alies zo goas eguet rigueur,\nHac eun tol autorite a arrêt mil maleur.\nGoude eun torfet qer bras, a rest eus ar c’hrimou\nA gommeter divorc’het. Mil ha mil a varvo\nDindan ar fals muntrerez : maleur da biou benac\nA zo en Franç pinvidic, pe nobl, pe christen mad.\nPourmen a rêr dre’r c’hæriou instrumant ar maro,\nDa dibenna’r Francisien. Gar d’an neb a garo.\nEn hano al liberte, dre oll en o forcer\nPe da vervel er brezel, pe da vervel er guær.\nCrimou all zo da ober, ha da renta an oll\nEffrontetoc’h da bec’hi, hardissoc’h d’en em goll,\nE renonçont assambles, dre’r santimant public,\nDa religion o zud côs, d’an Ilis catholiq.\nRac-se ouz ar vêleyen ema’r brassa furor ;\nMa na reont ar sermant, ha prelat ha pastor,\nOll e vint exterminet, ha mar prestont al le,\nInt livret d’an disesper, d’ar vez, d’ar baourente.\nQement seurt calomniou a eller da sònjal,\nTraou impossubl da gredi a glêver da damal\nD’ar re santela memes deus an dud a Ilis,\nEvit lacat ar gommun da gaout outo maliç.\nAr barossiou eur veach privet a vêleyen,\nAn Ilis a vo pillet, hac ar bobl n’o deo den\nCapabl pelloc’h d’o c’helen, na da zisqeuz deze\nAr precipiç a valeur a gleuzer dindanne.\nCetu aze ar myster a glasqer da guzat :\nAl le zo eun digare ; mes gout a rêr ervad\nPa na sònjer da ober nemet peb fallente,\nTud a Ilis en eur vrô a zo bepret a re.\nAr guær infam a Baris a ro dre gonsecant\nAr signal da arrêti en peb departamant\nAn oll glerge catholiq. Urz ar Gonvantion\nEo alumi’n o enep ar bersecution.\nO Ministret an Ilis ! c’houi oll, pastoret mad,\nPrest eo ar gurunennou ; digor eo ar gombat.\nQimiadit deus ho ténved hac antreit en liss :\nHo puez a c’houlenner bremâ en sacrifiç.\nQent affronti ar maro, servicherien fidel,\nHeuillit d’abord gant prudanç lezen an Aviel.\nPersecutet en eur plaç, clasqit eur refuch all :\nUtil ec’h ellit beza marteze en plaç all.\nMes pelec’h e yeot-hu arauc hoc’h adversour ?\nFranç n’en deo carguet bremâ nemet a dud traitour.\nGoerzet oc’h oll, dre avanç ; me vel trêgont diner\nOffret d’ar c’henta Judas a laqai ho qemer.\nClasqit en tu ma qerot eur plaç a savete ;\nAllas ! nemet er c’hoajou, etouez al loened goe\nN’ho po pelloc’h qen repu ; ne gredfe den ebet\nRêi dêc’h eun nosvez memes eur c’horn deus e oalet.\nRet vo souffr an dienez, an naon hac ar sec’het,\nCousqet ermès alies. Mes en em remettet :\nJesus ne veve ive nemet dre aluzen,\nHa n’en devoa qet memes plaç da repos e benn.\nPebes bue, va Doue ! mes, ne bado qet pell :\nDre oll e voar o fouilla, impossubl eo tec’hel.\nÊruout ra bêleyen a gargou d’ar prison ;\nStaguet, treinet, insultet, hep nep compassion.\nGoelet ho pije neuze pastoret venerabl,\nGrizet gant ar binijen, errêt o daouarn sacr,\nO renta d’an Aviel enor ha testeni ;\nGant joa int prest da vervel, e zêr d’o ezumi.\nNombr a zo a vourrevien. Calz a yêl d’ar maro,\nNonpas hini hac hini, mes a vandennadou ;\nBete seiz, eiz cant bêleg, en Paris, deiz a ve,\nA vassacrer, balamour ma tifennont ar fe.\nNe zeus na form, na proces diarauc ar suppliç :\nPeb bourreo en e guever a vassacr en e c’his.\nAssommi, beuzi, tenna, o drailla a beziou,\nHac ar rest, sqüis o laza, exilet deus o brô.\nEnor dêc’h, ô va c’hontre ! n’en doun pelloc’h qer trist ;\nPourvei a rit merzerien da Ilis Jesus-Christ.\nPlijet gant Doue, outrajet dre guellies a grim,\nHo pardoni en faveur qellies a victim.\nO merzerien jenerus ! ne voa qet dign ar bed\nD’ho possedi davantach. Allas ! ni zo chommet\nEn draounien-mâ a c’hlac’har, ha ne ouzomp doare\nP’eur deus prison ar c’horf-mâ en em velet pare.\nMa na ellomp, eveldoc’h, rêi da Zoue hor goad,\nNi en chencho en daerou, ha dre hon daoulagad\nEvit hon merzerenti a garre en sqüilla\nHac appesi e goler dre al lom diveza.\nO Religion santel a Jesus, va Doue !\nO tron meurbed venerabl a Vourbon, va Roue !\nAbaoue daouzec cant vloas ma voac’h ganemp o rën,\nE rec’h consolation ha gloar ar Francisien.\nMes tremenet eo amzer ar peoc’h hac ar justiç.\nFranç, va brô, n’en dout pelloc’h nemet repu ar viç ;\nLazet ec’h eus da Roue. Renonç a res d’ar fe :\nEr bed oll e tetester da vaximou ha te.\nA guichen ma sav an eol bete plaç e gousqet,\nAn hano sacr a Jesus a zo glorifiet.\nNe adorer qen Doue nemetàn en Europ :\nFranç e-unan zo payan... Franç a zo hugunot.\nEn Franç eo bremâ eur c’hrim instrui ha prezeg,\nNa receo nep sacramant deus a zorn eur bêleg :\nEureuji a rér hepqen gant eur municipal,\nEvel ma tiseureujer, pa deu eur sorhen all.\nNe gredte den en public lavarat e Bater,\nNac ober sin ar c’hristen, pe en e zenoncer ;\nRac eur güir republican zo eun den possedet,\nCoueza ra en e varriou, pa vel traou beniguet.\nDrasta ra an ilizou, briza imachou’r zent,\nBete beyou’r re varo, oll e maint var e hent.\nEur c’hloc’h hepqen zo miret evit son an alarm.\nO Doue ! rêson o deus : sonet-àn d’an daou lam.\nEvit na vo mui memor deus ar bloa nac an de\nMa c’hanas pe ma varvas evidomp Mab Doue,\nEus grêt eur c’halandrier ne all den da entent,\nN’en deus na mis, na sêson e hano diaguent.\nAr sul, ar gouël precius, qen ancien hac ar bed,\nGouël consacret ha berzet, memes gant an Drindet,\nZo substituei dezàn, evel d’an oll gouëliou,\nAssambleou milliguet, hanvet an decadou.\nAr goulou hon egare en nos deus ar pec’het,\nOurgouill ar speret humen a zo diviniset ;\nTempl ar Furnes eternel, an ty a orêson,\nA zo, gant tud insanset, dediet d’ar Rêson !\nDivar dron e garantez eo lancet Sent ar Zent\nGant dorn an Apostasi ; hac ar c’hlubou qerqent\nO deus fixet en ilis o assignation.\nO abomination an desolation !...\nMouguet e’r goulou el lamp, ha ranverset ar Groas\nEn ilis, er bêrejou, ha dre an hentchou bras ;\nAbrojet e’n Aviel : ne vo prezeguet qen\nNemet doctrin Lucifer, hanvet Droajou an Den.\nDa c’hortos rêi da gredi ne zeus Doue ebet,\nO deus chenchet e hano, ha bremâ en gallec,\nHac er sans ma ententont eo anat ar blasfêm,\nLacat en plaç an Drindet ar guer a Etr-Suprêm.\nLaqet eo var an trebe crim an idolatri ;\nN’en deo pelloc’h ar C’hrouer a zo da adori ;\nMes sottizou ar Rêson, eur Vezen, eur Bonet,\nDiviniteou femel, benfiou framaçonet.\nSavet e’r yeot en hentchou, Sion a sqüil daelou ;\nNe deu den, eme’r Profet, d’ar solemniteou.\nAllas ! deomp-ni eo goela : ar güir Doue en Franç\nN’en deus pelloc’h sacrifiç, nac auter, nac ezanç.\nPardon, pardon, va Doue ! me a zoug em ene\nHoc’h imach, hac em c’halon eun templ d’ho Majeste.\nEno me rai dêc’h bemdez mil amand a enor,\nPa na gavàn d’o ober an ilisou digor.\nNa gollit qet, m’ho suppli, etouez ar re vechant\nEun niver a Francisien, pere d’o badiziant\nHa da greden an Ilis a zo chommet fidel ;\nMes dindan poan ar maro, int forcet da devel.\nExcusit-e, va Doue, mar reqetont ar fouldr\nDa güeza visiblamant ha da laqat en poultr\nAn hugunodet impi. Allas ! ne ouzont qet\nPa ves brassa ho coler, na rit seblant abet.\nD’o squientchou reprouvet, hac en o dallente,\nDre eur miracl a justiç e lest an dud fall-ze ;\nHa mar digor ho calon da rêi dê c’hoas support,\nE vo ret eur miracl all deus ho misericord.\nO Convantion milliguet ! ar vech-mâ, m’en assur,\nNe alles qet mont hirroc’h : barrec eo ar musur...\nGortos da bunition, ne c’heus qen da ober ;\nDoue zo just. E receo a ri en bêr amzer.\nAr re zo c’hoas da c’henel o de’o poan o credi\nExtravaganç da grimou ; mes, me ell assuri\nHa qemeret da destou an douar hac an êe\nNe meus qet c’hoas rapportet an drederen anê.\nGra entretant vanteson d’ar bobl frenesiet ;\nLavar ne zeus neb abus na c’heus-e reformet ;\nPa laqes an Aviel en renq an abusou,\nGanes ar vertu zo vis, ar virionez zo gaou.\nMes, el lec’h en em dale da ober ar recit\nDeus qellies a dorfet, me ya bremâ dre scrit\nDa lacat güirioneou ha rêsoniou patant\nD’ho tenna, va broïs paour, diouch hoc’h egaramant.\nRet eo din, var bep gouli, applica ar remed,\nDespeigni dêc’h ar monstrou gant pere oc’h tromplet,\nHac ar maleuriou nevez a dleit da c’hortos,\nMa n’ho pe qet a gourach avoalc’h d’en em oppos.\nQenta a meus-da ober eo ho tizabuzi\nDiouz bavardach tud mechant, o deus grét, a sonj din,\nMarc’hat gant an drouc-speret, ha pact da renia\nAn Aviel a gredas an oll bete vremâ.\nNe fell dê qen sclêrijen evit o chundui\nNemet hini ar Rêson. Deomp-ta de c’honsulti ;\nExaminomp eur veach, hep ober dei affront,\nPetra ’ lavar ar Rêson, ha pegueit ec’h ell mont.\nGentes, quæ legem non habent, naturaliter ea, quæ legis sunt, faciunt... Ipsi sibi sunt lex... Testimonium reddente illis conscientia ipsorum, et inter se invicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus. Ad Rom. 2.\nVani autem sunt omnes homines, in quibus non subest scientia Dei : et de his quæ videntur bona, non potuerunt intellegere eum qui est. Sap. 13.\nBiscoas pobl civiliset, nemet ar Francisien,\nN’en devoa imajinet ober d’an dud tremen\nHep nep seurt Religion, hac o fersuadi\nEo ingal caret Doue pe dont d’en outragi.\nNemet en Franç na glêver langach tud reneet,\nBrutal avoalc’h da gredi ne zeus Doue abet :\nCorf hac ene, emezo, e varver assambles ;\nEvit an innoçantet eo grêt ar gristenes.\nEun den savet er scol-ze, a lazo hep remors\nE dad, e vam, e vignon, pa zeo güir ne ra fors.\nNeus barados, nac ifern, na vertu, na dever ;\nNe chommo crim e zilac’h, na torfet da ober.\nNe vo qen eus en derc’hel nemet Droajou an Den,\nDecrejou impuissant, ordonnançou payen,\nGrêt gant tud hep qalite falloc’h tud egueta ;\nMar guell cuzat e grimou, ne risq eta netra.\nDa refuti blasfêmou eur seurt hugunodet,\nN’en deo qet ret, va broïs, mont da glasq doctoret :\nAr sans-commun a lavar d’an oll eus un Doue,\nHa conscianç peb-hini a brouv eus un ene.\nD’abord, en qement contre na bro zo habitet,\nEllec’h ma poaz an domder, ellec’h ma frim bepret,\nEtouez an dud sovacha e veler gouscoude\nEun anaoudeguez benac deus an Divinite.\nAn dud a goll er bed-mâ sonj eus a guement zo ;\nVaria ra o langach, chench a reont a vrô,\nHa dishanaout o ferc’hen memes, gant an amzer ;\nMes biscoas n’o deus gallet dishanav eur c’hrouer.\nMont a ras deus o memor meur a virionez all ;\nAbred e voe neglijet meur a vertus moral ;\nMes e qeit ha ma chommas tam sqiant en o fenn,\nBiscoas an Divinite na voe ancouêt a grenn.\nEvit güir, ar bayanet ne vouient qet a sur\nNe zeus nemet un Doue, hac eo eur speret pur ;\nSot avoalc’h e voent memes, qent tremen hep hini,\nD’er multiplia, siouas, ha d’en difiguri.\nMa vijent bet er greden eus eur seurt tromplêson,\nE vijent bet attantif rac langach ar rêson ;\nOumâ, pa gomz ouz Doue, a lavar c’hoas ouc’hpen\nNe zeus effectivamant nemet unan hepqen.\nNan, ne zeus nemet unan, na ne ouffe beza ;\nAr re a vez en tuont, na vent mad da netra ;\nRac Doue, dre e natur, pa zeo oll buissant,\nQement a rayo unan evel a rae cant.\nDaou Doue indepandant a rayo labour fall,\nRac unan a ell dispen ar pez a ray eun all ;\nHa ma na ellont ober mann, hep en em selaou,\nInt, en o farticulier, impuissant o daou.\nAn neb a lavar Doue, a lavar dre eno\nAn hini zo infinit en perfectionou ;\nOr, e guenta privilach eo beza heb e bar :\nNe zeus-ta nemet unan en ên hac en douar.\nEur vez eo dêch, va broïs, exija digane\nProuvi dêc’h eus un Doue, rac ar bed oll, nos-de\nA bubli e c’hrandeuriou : an traou insansipla\nSclêroc’h eguet a rin-me a gomz dêc’h anezâ.\nDigorit levr an natur ha tollit ho sellou\nVar an oll grouadurien : O pebes burzudou !\nPebes gallout infinit en e oberianç !\nPebes art ! pebes furnes ! savanta Providanc !\nImpossubl eo niveri ped espeç differant\nA nij, a neu, a vale, a remu hac a zant ;\nHep conta millionou, pere zo destinet\nDa brodui, da zivoan, heb beza animet.\nPiou a ouffe explica penos na pez fêçon\nE ve formet ar c’horfou dre generation,\nNa penos, ispicial, ec’h erru ar myster,\nMa ve pe mal, pe femel, ar frouez a goncever.\nEur sqiant digoncevapl eo a renc presida\nD’an traou-ze, rac an natur ne voar qet petra ra ;\nPe mar e deus eur speret da rêi dei sclêrijen,\nAr speret-se eo memes an Doue a glasqen.\nPeb crouadur zo formet gant an dimansion\nA dere deus e natur ha deus e fonction,\nPropr d’en em vultiplia, capapl d’en em divoal,\nEvit ornamant ar bed hac an urz general.\nBeza zo var an douar nombr a grouadurien,\nA zo mil güech biannoc’h eguet eur fubuen,\nO deus mellou, goaziet, penn ha treid peb unan,\nAliessoc’h a ezel eguet an olifan.\nEtoues ar memes espeç hac ar memes natur,\nNe gaffac’h qet gouscoude hanval daou grouadur ;\nAn eil zo deus eguile anavezet bepret,\nHac oll, fêçon pe fêçon, int differanciet.\nNe zeus hini anezo a ve crouet en vên :\nPeb-hini, en e fêçon, a zo util d’an den :\nDarn evit en exerci, darn evit e vezur,\nDarn all evit e zicour, darn all d’e blijadur.\nAr marc’h na drein an arar, ar vioc’h ne ro amann,\nAl lapousset na c’hôront, ne ra mel ar güenan,\nNe zeus gloan var an dénved, na trevat er parcou\nNemet evit fournissa d’an den e ezomou.\nPeb amzer ha peb sêson, an eil varlerc’h eben,\nA erru, hep varia, da recrei an den ;\nHac evel da un Doue, peb-hini en deus c’hoant\nDa rêi dezàn eun tribut ha da offr e bresant.\nAr fleur, en nevez-amzer, a guinic o ezanç,\nAn hân, prodig a vadou, a offr en abondanç\nVictimou var e auter, qen n’an deu alafin\nAn eost da réi ar bara, hac ar gouân ar güin.\nAn tân a brodu dezàn sclêrijen ha tómder,\nAn avel en rafrechis, an dour en dizalter,\nAn ear a form e aelan, ha d’e vagadurez\nAr môr a ro e besqet, hac an douar e frouez.\nPebes generosite er grouadurien all !\nAn den, siouas, e-unan a zo cri ha gadal ;\nNe avis qet, an ingrat ! examina memes\nA belec’h a teu dezàn eur seurt pinvidiguez.\nAn eol a bign bep mintin er volz celestiel,\nDa zispanç ar sclêrijen d’ar bed universel.\nDifun, sav diouc’h da vele, den mortel, emezâ,\nAn deiz zo grêt d’al labour ; ret eo gounit bara.\nMe a meus anavezet da raç ha da ligne ;\nN’en dout qet eus a voelloc’h condition eguete ;\nAr re-ze a laboure. Perac n’er rit-te qet ?\nMe meus tro’r bed da ober, ha n’en em glêmàn qet.\nMe ro ar fleur d’ar prajou hac o deillou d’ar goe,\nMe ra d’an ed qellida, d’ar frouez beza dare ;\nVa zellou a rent fertil ha joaüs an natur :\nEl lec’h ma veli ezom, rent ivez plijadur.\nBep mintin e tigoràn, evel eur marc’hadour,\nAr stal vras eus ar bed-màn dre va fales a aour ;\nChoas, qemer, me ro gratis ; mes sonj trugarecât\nAn hini zo dreist-oun-me, da Autrou ha da Dad.\nAl loar, bep abardaevez, gant e bisach arc’hant,\nQen caer hac ar berlezen etouez mil diamant,\nA ra cessi ar vacarm a labouriou an de,\nEvit rêi plaç d’ar repos ha d’an dranqilite.\nDisqüis, emei, va mignon, ha qemer da repos,\nEn dro da ty me veillo bremàn epad an nos ;\nHa mar renqes, dre valeur, interrompi da ûn,\nHa mont en hent adarre, me vo da gompagnun.\nAn eol a renq e-unan brilla epad an de ;\nTroubli rai da zaoulagad, ma selles outàn re ;\nMes, me zo graciussoc’h : mar gra did plijadur,\nEc’h elles, hep acccidant, contempli va figur.\nVa sclêrijen zo commod. Na meus avi ebet\nEvit güelet o luiya endro din ar stered ;\nBetec ar preòn-goulaouyer a lezàn da sqeudi ;\nDivoal, evel a ràn-me, da goncev jalousi.\nAn astrou all zo sqignet dre bévar c’horn an êe\nEvel goulaou alumet, pa ve tec’het an de,\nDa zisqüel d’ar merdead e roujou er môr don,\nMa ello mont, hep danjer, d’e zestination.\nRavisset en em gavàn, o velet mouvamant\nHac eqilibr an astrou ebars er firmamant.\nAbaoue ma zint crouet, hep cessi eur moment,\nPeb-hini a ra e dro, ha dre eur memes hent.\nMa teuffent d’en em stoca ha d’en em arrêti,\nMa vanqfe eur vech memes an deiz da c’houlaoui,\nPebes trubuill en natur ! pebes confusion !\nAr bed oll en em gafe sezisset a spouron.\nEur miracl cuntinuel eo güelet ar bed-mâ\nO chom en e bes picol, hep crevi, na frailla,\nHac én formet gouscoude a bêvar elemant\nA ra an eil d’eguile brezel incessamant.\nRuilla a ra an astrou, hep coeza diouz an ée ;\nAr môr, gant e reversi, a chom en e vele,\nAn douar ferm a rezist d’an avel o c’hoeza,\nHac an tân cuzet dre oll a chom hep flamina.\nMa coefe eur stereden, ar bed oll ve fraillet ;\nAn tân, ma teufe d’achap, an oll ve ambrâset ;\nLounqet ar vrô, ma teufe ar môr d’en em dirol,\nHac an ear, ma ve tevoc’h, cetu mouguet an oll.\nLabour am be discoursi var qement zo crouet,\nHa pourmen deus an eil penn da eguile ar bed,\nEvit rêi dêc’h da entent ar vertu, an natur,\nHa qement utilite en deus peb crouadur.\nMes piou eo an injiner hac ar speret subtil,\nAn dorn experimantet, hac ar sculpter habil\nEn deus crouet an traou-ze ? Rac, hep un artisan\nImpossubl eo dê bezâ en em grêt o-unan.\nEur c’hastel caer batisset gant reglennou an art,\nDen fur na gredfe avanç e ve grêt dre hazard,\nE ve ar mein beneres, ar c’hoat hac an doen\nDiazezet, esqennet ha taillet hep dorn den.\nAjustet eo ar c’hamprou d’ar vinç a gundu dê,\nAr prenestrou zo placet gant regularite ;\nAr gueguin a zo bolaet, lambrusqet e’r salon :\nN’en dê qet grêt an traou-ze hep calvez, na maçon.\nRet ê bea insanset evit imajina\nN’e zeus den nac imprimet, na scrifet ar Vers-mâ ;\nMes eo anê o-unan int coeet var ar paper\nAl liou, al lizerennou, ar rim hac ar matier.\nQemerit eur boezellad lizerennou moullet,\nHa sqüillit var plat eur gambr anezo a dol-jet ;\nCaer ho pe c’hoari’n dinçou er fêçon-ze gante,\nBiqen tri guer rêsonabl ne formfet evelse.\nRet eo gant combinêson placi peb lizeren,\nDa represanti gueriou ha goude eur phrasen,\nEur bagen, hac eur chabistr, hac eul levr alafin ;\nMes ne rêr qet qementse hep studi hac injin.\nAr vech qenta ma veler eur montr o labourat,\nA verq gant precision an heur, an de, an dat,\nDre introdu eun noade a varch var ar c’hadran,\nE sonj dêc’h e deus bue hac e ya e-unan.\nMes pa zit d’e digueri, pa velit ar ressort,\nAr chaden, ar balancier, ar mouvamant accord\nEtre rodjou qer mibin, ractal ec’h anzavet :\nEmàn zo eur pez achu grêt gant eun den adret.\nMes na ell eta eun ti, eul levr, eur bandulen,\nBea grêt hep artisan ? Piou a ouffe compren\nE ve formet ar bed-màn ha qement a veler\nHep artisan, na model, na danvez d’o ober ?\nMes, o supposi memes an danvez var ar plaç,\nHa prest an oll materiou ; ret ê devina c’hoas\nPiou en deus o animet, nac o laqet en trein,\nDarn da vont varzu ar fond, darn da sevel d’al lein.\nAr matier, dre e natur, a zo pounner ha lach ;\nMa na ve qet remuet, biqen ne deu da flach.\nPiou en deus roet deàn ar mouvamant qenta,\nAr form, an direction, ar stum en deus bremâ ?\nAr mouvamant naturel, pa gommançer finval,\nEo qemer an eon-linen, mont var eon ordinal.\nPiou en deus grêt d’an astrou dilezel ar rout-se,\nHa trêi endro d’ar bed-màn, pe ar bed endro dê ?\nE meur a sans differant o goelàn oll o trêi ;\nPiou en deus determinet e varch da bep-hini ?\nPiou a ra d’ar bed bale gant qement a gadanç,\nNemedoc’h, ô va Doue ! dre hoc’h oll buissanç ?\nO incredul ! dibourvez a feiz hac a sqient :\nHa te a ello bremàn dont abenn da entent\nEo eur speret infinit, eun intellijanç pur\nEn deus crouet ar bed-màn hac a rën en natur ?\nD’en em groui e-unan ne zeus capabl netra,\nRac evit en em groui eo ret bea dija ;\nAr pez a ve supposi e zoar ha ne zoar qet,\nE zoar crouet d’an ampoent ne zoar qet c’hoas crouet.\nMes en rêsonniou qer simpl, pa na ententes mann,\nGoulen eta eur veach diganet da-unan,\nPiou en deus da zigasset, da laqet er bed-mân ;\nRac eus da benn da-unan n’en dout qet deut amàn.\nEtrezomp, crouadurien, n’en domp qet a viscoas :\nHirio omp, dec’h ne voamp qet, ha ne vimp qet varc’hoas,\nNe zeus netra er bed-màn a ve qen necesser\nNac a guen bras importanç, na eller en divoer.\nBremàn e zeus daou c’hant vloas ne voas qet en bue ;\nQentoc’h ec’h allies guenel, divezatoc’h ive,\nEn Indes, pe er Japon, evel en Breiz-Izel,\nDindan lezen Mahomet pe scol an Aviel.\nVar nicun eus an traou-ze n’en dout bet consultet :\nGant piou-ta, e sonj dide, out-te bet deputet\nDa zont da recev bue ? rac imajin ervad\nNe voe roet dit ounnes na gant mam, na gant tad.\nO incredul ! dibourvez a feiz hac a sqient,\nHa te ello bremàn dont abenn da entent\nEo eur speret infinit, eur Brovidanç reel\nA groue, a gonfère ar bed universel !\nMes ar C’hrouer, emedout, a belec’h eo-én deut ?\n— Arrêt aze, ignorant. Consider eun nebeud ;\nDeus an oll güirioneou oumâ eo ar sourcen :\nCrouer an oll ne ouffe beza crouet gant den.\nEvit compren qement-màn dre eur barabolen,\nDeus an êe bete’n douar supposomp eur chaden\nEn em zouten maill ha maill bete’r maill huella ;\nMes lavar din : ar maill-ze, piou a zalc’h aneza ?\nMar leveres eo dalc’het en tu benac ouz crec’h,\nBep tol me a c’houlenno gant piou, nac en pelec’h ?\nHac herves a responti, me c’houlenno ouspen,\nPiou a zalc’h ar firmamant memes aziouc’h da benn ?\nForcet e vi da anzav eus eur maill principal,\nDre e vertuz e-unan a zouten ar re-all.\nMe a entent eun Doue, eur princip souveren,\nEternel dre e natur, ha na zepant diouc’h den.\nAl labour a remerqes, nonpas an artisan ;\nAr bed-mâ a zo matier. Ar c’hrouer e-unan,\nA zo vertuz ha buez, speret pur ha parfet :\nN’en deo na corf, na massif, evit beza güelet.\nEternel dre e natur, ec’h exist a viscoas,\nE pado da virviqen hac e màn en e choas\nOber evel a garo. An oll, bras ha bian,\nA zo conservet gantàn : ne zeus netra heptàn.\nOmnia per ipsum facta sunt ; et sine ipso factum est nihil, quod factum est. Joan. Cap. 1.\nBenedicam Dominum qui tribuit mihi intellectum. Ps. 15.\nIMMORTALITE AN ENE\nNolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Ps. 51.\nMe hoc’h ador, va Doue, hac ho trugareca.\nHa possubl eo ho pe-hu grêt qellies a dra,\nNa qement a zispignou evit antretien,\nEun dra a zo da velet qen dister hac an den !\nMes, petra lavaràn-me ? an den eo er bed-màn\nHo parfeta crouadur. Roet oc’h eus deàn\nEun ene intellijant, capabl d’hoc’h anaout,\nHac eur galon d’ho carout, ar pez zo güella tout.\nAn ene-ze, eveldoc’h, a grou mil sònjeson,\nA gompren ar virionez, a ajis dre rêson,\nE memor, e bolontez hac e ententamant\nEo ho poltret veritabl hac hoc’h imach patant.\nGout a voar examina, doueti, deliberi,\nChoas, en em determina ; gout a ra preferi\nEun action vertuzus da eun all a zo fall :\nNe veler netra evel er grouadurien all.\nPet micher avantajus, na pet secret util,\nPet calcul, pet instrumant, pet benfeg, pet oustil\nE deus forjet an ene, evit ar blijadur\nDa imita, da drec’hi memes var an natur !\nPoezet e deus an avel ha mezuret an eê,\nArpantet an Ocean, domptet al loenet goe,\nDesqet teuzi ar metal ha chench natur ar plant,\nHa troet en e frofit ar pêvar elemant.\nPa deu dei c’hoant musical, hep implija ar vouez,\nVar ar c’hoevr hac an orjal e fredon en e èz ;\nDre scrit, hep offiç an teod, e convers en peb bro ;\nHa bremàn ar re varo a gomz gant ar re veo.\nDisqet e deus d’al lagad güelet dre ar c’hristal\nAstrou en tu-all d’an eol ha meur a vurzud-all\nInvisibl bete vremàn. Anfin, gant ar c’hompas\nEus cavet eur bed neve na hanaviet qet c’hoas.\nNac a bed invantion o deus crouet an dud,\nE qeit ha na remerqer en anevaled mud\nNa gout, na capacite da ober voell na voas :\nAr pez a reont bremàn, er rejont a viscoas.\nGaou oc’h eus eta credi en deus darn al loenet\nRêson hac ententamant, balamour m’o güelet\nO soigni o re vunud, o clasq magadurez,\nPe oc’h ober o neizou gant qement a adres.\nAr rêson a zisqüelont n’en deo qet o hini ;\nMes rêson ar Mestr habil a deu d’o c’hundui\nEvel eur montr a zisqüel sqiant an artisan\nEn deus-àn grêt, ha nonpas e sqiant e-unan.\nCoulz e ve dêc’h pretanti en deus sqiant ar goue\nA lèz o greun da goueza goustadic dindanne,\nO golo gant o deillou, da jermi er gouân,\nHac a fleuris adarre d’o abria en hân.\nDifferant bras eo ober, ha gout perac e rer,\nRac an oll elemanchou, an natur en antier\nA ra, mes hep gout perac, parfetamant peb tra :\nAn den hepqen e-unan a voar perac er gra.\nLezomp-ta al loened mud evel ma zint crouet,\nPe int o deus eun instinc, pe int-hi n’o deus qet :\nN’oun doare. Mes cunduet dre dorn ar Brovidanç,\nEc’h ellont ober traou fur, hep caout intellijanç.\nAn den memes avichou a ra mil action\nHep consulti e ene hac hep reflexion :\nCrafat e benn, remui, hac en em dic’hourda,\nCranchat, frotta e zaouarn, hep gout petra a ra.\nEvelse’ teu al loened da imita an den ;\nMes, dre guement a reont, e remerqer hepqen\nInt corfou grét dre ressort, instrumanchou fragil,\nA ro demp anaoudeguez da betra int util.\nCorf an den zo e-unan evel hini al loen,\nEun instrumant d’an ene, evit, dre e voyen,\nRemui ha dirija ar grouadurien all\nVar bere eo deputet cabiten general.\nO caera privilachou a zo roet d’an den !\nAr rêson evit partach, an droat hac an domen\nVar guement a zo crouet, hac en tu-all da ze,\nAr faveur preciussa : an immortalite !\nAn articl-mâ a brouver dre ar metaphisiq,\nGant rêsonniou na eller ober dê nep repliq ;\nDifficil int da entent d’an nep zo hep studi ;\nMes me o laqai amân ar sclerra ma ellin.\nAr membr an admirapla, an utilla ezel\nDeus an den, eo e lagad. Ennes e’r santinel\nA vel deus e c’heriden, hep en em diezàn,\nQement tra, qement objet a zo endro deàn.\nAn traou na ell qet an dorn da douch na da drapout,\nMab al lagad o digass en eur moment d’e gaout,\nHac evel en e guichen dezàn da gontempli\nPetra a ell da denna a vad eus peb-hini.\nAl lagad, evit bea qer parfet e labour,\nD’en em velet e-unan a renc eur mezellour ;\nEr memes tra, an ene ne vel nemet dre boan\nAnes mezellour ar feiz e guenet e-unan.\nGouscoude, evit prouvi e immortalite,\nNe meus sonj da implija nemet autorite\nAr sclêrijen naturel, ma vo güelet patant\nEo ar feiz hac ar rêson accord parfetamant.\nMe voar ervad, va Doue, just eo en avoui,\nEus eun distanç infinit etre’n ene ha c’houi ;\nC’houi ra peb tra gant eur guer en heur a leveret :\nDra vo grêt ar sclêrijen, ar sclêrijen zo grêt.\nMes an ene eveldòn a ell en eun instant\nHa concev ha produi en e ententamant\nMil dra extraordinal. Mar chommont da ober,\nEo n’o deus qet a bouvoar avoalc’h var ar matier.\nAllas ! ha treid ha daouarn, hostillou ha danve,\nAssambles pe bep eil güech a zo deus e dale ;\nHa nemet dre hir-amzer na ell executi\nMil projet a imagin ha mil zonj a deu dei.\nPes labour eun artisan a ve grêt en e benn,\nHa forjet en e speret arauc en antrepren.\nMa ve an dorn a yae qer pront hac an ene,\nNa ell den imagina nac a draou a rae.\nSònjal ha bepret sònjal eo natur an ene ;\nSònjal a ra en difun, ha sònjal dre unvre ;\nOr, ar zonj a renc beza eun dra spirituel,\nRac ne goez dindan ini’r sqientchou naturel.\nImaginit eur boultren, eun dra an distera,\nCaout a reot gouscoude diou dimansion dezâ :\nEun dindan, eur varc’houre, eur c’hreiz etre’n daou benn ;\nMes biqen ze ne guevot en sònjeson an den.\nAr sonj, na sqüer, na compas na ell e mezuri ;\nN’en deo na bras, na bian ; n’e deus na deo, na clei,\nNa costez, na paramant, na liou, na vent abed,\nNa neb henvelidiguez gant qement zo er bed.\nAn den n’en deo gouscoude qen assur eus netra\nEvel eus e sònjeson, rac e remerq a ra\nEvel eur verelaouen a vrill en e ene,\nHep james disparessi nac en nôs, nac en de.\nAttribui d’ar cervel, d’ar goat, na d’an enpen\nAr faculte da sònjal, ar vertu da gompren,\nA zo injust ; rac anfin, perac e privet-hu\nAn troad, an dorn, an elin eus ar memes vertu ?\nMar leverit eo commun ar vertus-se d’ar c’horf,\nAr c’hoad, ar meïn, an houarn, eur pôd, eur vaz, ur forc’h,\nA vo capabl da sònjal, rac corfou int ive,\nHa pa zònjont, a rêson coulz ha c’houi, marteze.\nMes, nan : ne ell qet divoan eus ar gorruption\nEur guenel qer precius evel ar sònjeson.\nAr matier nemet matier ne all da brodui,\nHac ar zònj na goncever matier ebet enni.\nGouir eo, an den a veler egaret e rêson,\nPa erru, siouas deàn, nep alteration\nEr fibrou eus e cervel ; rac an ene a cess\nE operationou neuze en diaves.\nAr c’horf a zo viciet, ha nonpas an ene.\nAn horolach a labour hep ma verq an noade.\nAn ene a guntinu da gaout sònjou bepret ;\nMes, allas ! renta rêson aneze ne ell qet.\nAn habilla organist, mar dirench e ogrou,\nE vo faus ha disacord an ton a c’hoario ;\nPa vez distign ar c’herden, ar violonç zo mud :\nEn eur guer, hep benfiou ne labour qet an dud.\nMes pa zoc’h qen obstinet da réi deomp da gredi\nEo ar c’horf, hep an ene, capabl da rêsoni,\nGrit eta demp eur machin a vo eus ho fêçon,\nHa communiqit deàn talant ar sònjeson.\nChoasit evit e ober an ingredianchou ;\nDiouc’h ar matier subtila, grit deàn ressortchou ;\nOrganisit aneàn er fêçon ma qerret :\nPetra’ zisqot-hu deàn, p’o pezo’n achuet ?\nGout a rayo, marteze, ober reverançou,\nMont ha dont, cana, dansal ha prononç guiriennou,\nEvel ar pompinellou eus ar marionet ;\nMes ober deàn sònjal, men tou, na reot qet.\nPa vo capapl da entent ar mathematicou,\nAn dessin, pe al logiq gant e oll reglennou,\nGrit din güelet eur machin qen extraordinal,\nMe accordo d’ar matier ar vertus da sònjal.\nAr son hac ar sclêrijen eo an traou ar scavàn,\nAn nebeuta corporel ; mes pa o c’homparàn\nGant ar sònj hac an ene, int grossier en effet,\nAn ear livet gant an eol, pe an ear ajitet.\nArt an electricite, vertus ar men emant,\nLiou ar ros, c’hoes ar parfum, eclat an diamant,\nCharmou an eol o sevel, pourpr ar ganeveden\nA zo cras ha vileni etal eur zònj hepqen.\nAn traou caera er bed-mâ n’o deus talvoudeguez,\nNa pris, na realite calz anezo memes,\nNemet a broportion ma zint consideret\nGant fantasi an ene ha sònjou ar speret.\nPa zeo qer pur, qer parfet, qer simpl ar sònjeson,\nAn ene e orijin, gant muioc’h a rêson,\nA zo caeroc’h e guened, ha ze abalamour\nAn artisan zo noploc’h c’hoas eguet e labour.\nAn ene a zo ive simpl, immateriel ;\nNe deus na poez, na lec’het, na figur, nac ezel :\nImmortel dre gonsecant ; rac, nemet ar c’horfou\nNe ellont bea sujet da lezen ar maro.\nAr maro, var a ouzoc’h, eo an destruction\nEus ar substanç corporel, ar separation\nEus ar memprou etrezo ; ac’hano concluet\nNe ell an ene mervel, pa ne deus mempr abet.\nD’ar c’horf ec’h eller trec’hi hac eun ezel ha daou,\nHep ma ve grêt d’an ene na prejudiç, na gaou.\nAr c’horf a ziminuer, ha nonpas an ene :\nOumàn a chom ordinal en e integrite.\nMar boa an den-ze savant, habil ha disqet mad\nQent ma voe troc’het deàn eur vrec’h pe eur vorzad,\nE chom gantàn, o goude, e injin, e sqient,\nHac an oll habilete en devoa diaguent.\nGüelet a rêr tud infirm ha tud estropiet\nO caout muioc’h a vemor, delicatoc’h speret,\nEur jujamant so1itoc’h, eur rêson muioc’h just\nEguet darn zo divac’haign, corpulant ha robust.\nPa ve ar c’horf o repos eo scànva an ene ;\nVar diouesqel e zònjou a pign neuze en êe,\nPe e tisqen en ifern ; hac hep en em fixa,\nPromptoc’h eguet an avel e ra tro ar bed-mâ.\nAnfin, pa deu, dre gosni, an den da gaducât,\nE màn amzer o furnez hac e avisou mad ;\nE vemprou a zo gourdet, n’en deus pelloc’h a nerz ;\nMes e rêson zo assur, hac e ene zo serz.\nGoude rêsonniou qer sclêr, an neb a lavarfe\nEo deus eur memes substanç ar c’horf hac an ene,\nA zo eun den vicius hac etourdi e benn,\nEvit gallout diremors, beva evel al loen.\nAr bayanet o-unan a immortalisas\nEn o guis an eneou, hac a imaginas\nE ranqent deus an eil corf tremen en eguile,\nDa vea purifiet qent mont d’an Elisee.\nInstruet gant ar rêson, an oll dud ancien\nO deus credet e c’haje, goude maro an den,\nEn eur vrô all e ene, evit receo eno\nChatimant pe recompanç, hervez e meritou.\nEr fond, an dud vertuzus a veler alies\nO souffr a hed o amzer miser ha dienes ;\nHac ar re detestapla o caout prosperite,\nChanç, boneur hac enoriou etro pad o bue.\nNe aller concilia daou dizurs qer contrel\nGant madelez eun Doue hac e justiç santel,\nNemet ni a supposse e zeus eur vuez all\nEvurus d’an dud honest, maleurus d’an dud fall.\nDre eun desir naturel pep-hini a reqet\nMa vo grêt e veuleudi c’hoas goude e zeced ;\nRac rêi a ra da gredi dezàn e santimant\nEvit beza decedet, n’en deo nemet absant.\nNa Doue, nac an natur ne ra netra en vên ;\nPa o deus eta gravet an dezir-se en den,\nEo evit rêi da entent an ene na dle qet\nPerissa gant ar c’horfou, mes subsista bepret.\nO excellanç an ene ! n’en dout qet esclaves,\nNa sujet da vizeriou ar c’horf a animes ;\nPa deu emâ da vervel, e chenches a vue,\nPa ve an ty discaret, ar mestr a ya pare.\nCetu eta, va broïs, dre ar rêsonnamant,\nRancontret diou virionez ha daou dra important :\nDa guenta, eus un Doue, Crouer universel ;\nD’an eil, natur an ene eo bea immortel.\nSignatum est super nos lumen vultûs tui, Domine ; dedisti lætitiam in corde meo. Psalm 4.\nNECESSITE AR REVELATION\n.... Eruipit nos Deus de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii dilectionis suæ. Coloss, 1.\nNa scuizomp qet, va broïs, eus en em instrui,\nRac nemet an ignoranç ne ra d’an dud impi\nCazout evel a reont lezen an Aviel,\nPehini eo gouscoude al lezen naturel.\nMad-oberou ar C’hrouer ha dever ar rêson\nA brouv an necessite eus ar Religion ;\nRac netra rêsonaploc’h eguet trugarecât\nHa renta gloar hac enor d’ar zourcen a bep mad.\nPa zeo an den composet a gorf hac a ene,\nEo just e contribufe an eil hac eguile\nDa renta, en o fêçon, d’ar Mestr oll-buissant,\nHomachou interior hac eur c’hult apparant.\nMes ar rêson e-unan ne lavar qet d’an den\nPetore cult a dleer d’an Autrou souveren,\nNa peseurt sacrifiçou a zo ret d’e galmi,\nPa hor bo bet ar maleur, siouas, d’en offanci.\nOuspen-ze, ar goal exempl, dallentez ar speret\nHac inclinationou ar galon corrompet,\nAlies trec’h d’ar rêson, a ell chench an homach\nEus an adoration en pur hugunodach.\nEn qeit ha ma voe lêzet an den gant e rêson,\nHep sicour, nac assistanç a revelation,\nE voe güelet gant horrol, ouspen en eur c’hontre,\nAn drouc-speret adoret en plaç ar güir Doue.\nAn drouc-speret, dre orgouill, a felvezas deàn\nBea egal da Zoue ha parfet eveltàn ;\nAn den, dre gorruption, a forjas, er c’hontrel,\nDoueou hanval outàn, vicius ha charnel.\nDa oll viçou e galon ha da re e ene,\nE choasas peb a batron, e ras peb a zoue ;\nHac evit caout eun excus en e oll disurzou,\nE qemeras da vodel exempl e zoueou.\nEvelse gant an amzer e voe placet en eê\nAr c’hrim hac e gompliçou, ha dre eun dallente\nA zizenor ar rêson, e veljac’h adori\nDoueou ne garjac’h qet da loja en ho ti.\nJupiter an impudic, an infam Cupidon,\nVenus ar vreg debordet, Mercur, tad al laeron,\nBacchus, patron an deboch, Mars, diaoul ar muntrou,\nHac an oll sceleradet a voe grêt doueou.\nDindan mil figur estranch e voe represantet\nIdolou mâl ha femel, darn tud, darn serpantet ;\nHac ar payan d’an daoulin, evel eun imbicil,\nEl lec’h un Doue hepqen a hanaveas mil.\nPep Doue da imita a rê d’an hugunot\nBea seul-viciussoc’h, seul-vui ma voa devot ;\nHa dre ma rê e bossubl evit gounit an eê,\nE creiz goelet an ifern en em brecipite.\nAc’hane e commanças ar supertition\nDa invanti mil espeç abomination :\nSorcerez, divinerez, ceremoniou vên,\nObservançou impudic, sacrifiçou humen.\nNi hon-unan, va broïs, qent ma voe annoncet\nEn hon toues an Aviel, a voa ive plonjet\nEr brassa tevalijen eus an idolatri :\nNe voa qet var an douar sottoc’h eguetomp-ni.\nQement enezen neve ha qement continant\nA zo bet dizoloet betec an heur bresant,\nA voe cavet habitet gant tud goe ha sovach,\nNa nemet da idolou na rentent o homach.\nDarn o devoa eur serpant evit en adori,\nHac a gasse bugale deàn da zevori ;\nDarn all voa ar c’his gante, hac a gave abeg\nPa ve maro an ozac’h ma na lazet ar vreg.\nEn eur vrô, eur merdaat, pa deuje d’en em goll,\nE ve casset e galon beo-buec d’an idol ;\nEl lec’h-all ec’h ordrenet d’an dud yaouanq mouga\nO zad, o mam, pa choment re bell da languissa.\nGant mez ha confusion ne greten qet parlant\nEus al lubriciteou, an ardou indeçant,\nAr praticou infernal a voe imajinet\nGant an dud evit renta enor d’an drouc-speret.\nPoan ho pe eus va c’hredi, mes güir eo gouscoude,\nQement action barbar, qement brutalite,\nQement crim, qement torfet a eller da ober\nA voe cavet vertuziou ha grét dê eun auter.\nEstrancha impiete ! peguen dibalamour,\nPeguen dall, peguer coupabl eo rêson an den paour !\nC’hoant am be da lavarat eo coulz tremen hep-di ;\nAl loened gant o instinc a zo muioc’h dissi.\nRalamant eo e zever accord gant e banchant ;\nAvoalc’h eo difen eun dra, ennes just en deus c’hoant\nDa ober dre breferanç, hac evel ma ve grêt,\nE zorc’hen a goust deàn alies mil regret.\nCarout ar mad ne ra qet, cazout an drouc a ra,\nBlam, hac eur moment goude meuli ar memes tra,\nNa james bea contant, cetu aze an den,\nGant ar rêson inconstant a zo carguet d’e rën.\nDre oll e clasq e voneur, hep e gaout en nep lec’h ;\nEus eun dra en rejouis, eus cant all hac en nec’h.\nHirio var rod ar fortun, varc’hoas e ma dindan ;\nGuenel a ra en daelou, mervel a ra er boan.\nC’hoas ma vije ar boneur reservet d’ar vertu !\nMes, allas ! peur-liessa ar c’hontrel a erru.\nEur gombat cuntinuel, eur vicher meurbet rust\nEo pratic ar vertuziou ha buez an den just.\nPaourente, collou, clénved a deu d’en eprouvi ;\nAr bed hac e vaximou a zo eus en tenti ;\nHac ar pez a ro deàn c’hoas muioc’h a labour,\nEo dompti e voal banchant, e vrassa adversour.\nAn den a zo er bed-mâ eur roue didronet ;\nGrêt voa evit commandi d’e siou direglet ;\nMes revoltet eo outàn ar sujedou fall-mâ,\nHa bremâ, e lec’h gouarn, e renq oboissa.\nAr rêson c’hoas avichou a bretant eo mestrez ;\nMes deziriou ar galon a c’holo dei e mouez,\nHac a refus e zelaou qen na vont contantet.\nAr gonçianç a reproch ; mes an drouc a ve grêt.\nHa possubl ve e vije an den qen variant,\nQen diantel, qen follec en e gommançamant !\nSalocras ! rac ar C’hrouer a ras peb tra parfet :\nE oll œuvrou zo dissi, hac an den n’en deo qet.\nAn den zo dijeneret eta eur c’houlz benac,\nHa ne voar qet e-unan na penos, na perac.\nPiou a revelo demp-ni a betore sourcen\nEo deut ar c’henta dizurs eus an natur humen ?\nAl loened mud a velàn, hac ar bed en antièr,\nOc’h ober incessammant bolonte o C’hrouer :\nAn den hepqen antettet en e revolteres,\nNa zelaou den, na Doue, na conscianç memes.\nPiou a reconcilio an den gant e Zoue ?\nNa piou a remedio da glénvet e ene ?\nAllas ! doun eo ar gouli, an drouc a deu a bell ;\nMe meus aoun bras e bec’het a zo orijinel.\nO sapianç eternel ! disqennit diouz an eê :\nLaqit c’hoas ho crouadur var hent ar virione ;\nSicourit-àn hoc’h-unan da bresanti enfin\nEun homach pur ha parfet d’ho Majeste divin !\nConsiderit gant true frenesi e rêson,\nTevalijen e speret, gouliou e galon,\nD’en tenna eus an neant, pa zoc’h bet e Grouer,\nD’en tenna diouc’h ar pec’het, bezit c’hoas e Salver.\nAr beden-ze, va broïs, a zo bet exaucet ;\nEus e dron celestiel, Mab Doue disqennet,\nEn deus prenet an ene dre e varo er groas,\nHac instruet ar rêson dre al lezen a c’hraç.\nAl lezen-màn, c’hoas eur vech, eo lezen an natur,\nD’abord gravet en calon ar c’henta crouadur ;\nEun eil güech gant Moyses e voa bet publiet,\nEun deirvet gant Jesus-Christ eo bet sanctionet.\nDa dribunal ho rêson en ho calvàn bremâ ;\nConsultet-hi, mar qeret, evit gout var betra\nEo fontet ar virionez eus ar Religion,\nNonpas evit penetri ar revelation.\nJust eo dêc’h examina, rac ne bretantàn qet\nGounit hoch assantamant, qen em bo disqüelet\nHa grêt d’ho rêson memes santout qement preuven\nA dle rêi dêc’h da gredi lezên ar gristenien.\nAn implich eus ar rêson emuiqen a gonsist\nDa c’hout hac én zo Doue hor Zalver Jesus-Christ ;\nHac én a ras d’er prouvi qellies a vurzud,\nAnfin, hac én a lezas eul lezen gant an dud.\nD’abord, ne zeus neb douetanç na ell Doue parlant\nLangach an oll dud marvel, pa zeo oll-buissant ;\nHac an dud, eus o c’hostez, n’o deus bet ar rêson\nNemet evit ma eljent receo instruction.\nNaturel eo d’an autrou parlant ouz e vevel,\nAr roue eus e sujet, an tad ouz e vuguel.\nN’en deo qet injurius qen nebeud d’ar C’hrouer\nParlant ouz e grouadur, qelen e servicher.\nNe eller eta oppos d’ar revelation\nNac impossibilite, na contradiction.\nNe meus ive da brouvi nemet eun dra hepqen :\nEo Doue deut, en effet da redima an den.\nVar an douar ne arru netra dre accidant,\nDre chanç, na dre avantur ; just eo dre gonsecant\nAnaout eo ar Brovidanç en deus ho preservet\nBars an oll danjeriou-màn : anes voac’h oll collet.\nAn dud a voe gant Doue crouet expressamant,\nD’e anaout, ha d’e garet ; mes allas ! ar serpant\nO dallas, hac e sònjont stourm ouz Doue memes ;\nMes, allas ! victim int bet eus o dallidiguez.\nMes ar C’hrouer a voezo repari e labour,\nHumilia’n drouc-speret ha rêi demp c’hoas sicour :\nInfinit eo e c’halloud, leun eo a drugare,\nJalous eo diouz e enor, ne vanco qet da ze.\nMe rayo var ar poent-se moyen d’ho contanti ;\nMes teulet plê dre avanç : ar rêson ne dle mui\nContesti lezen Doue, eur veach ma parlant ;\nAr rêson a dle tevel indubitablamant.\nMes ar feiz, emedoc’h-hu, a bropos da gredin\nMysteriou inconcevabl ha me ne fell qet din\nContraria va rêson, nac ajouti creden\nDa draou a zo d’am speret impossubl da gompren.\nCoulz e ve dêc’h lavaret na gredit netra tout\nEus a guement a velit ; rac ne allit qet gout\nPenos ec’h ell al lagad goelet ar pez a vel ;\nEnnes a zo evidoc’h eur myster naturel.\nMil dra zo var an douar a draou commun avoalc’h,\nNa ellit qet da goncev : chom a ra ho tilac’h\nDa c’hout penos eo crouet ha formet pep-hini :\nAn natur e deus miret ar secret eviti.\nVar rapport ho taoulagad o c’hredit gouscoude ;\nPerac eta disfiout eus rapport eun Doue ?\nHo taoulagad zo tromplus, mes Doue nen deo qet ;\nNa ell na bea tromplet, na trompla den ebet.\nSperet ar Zent assambles, ha speret an Æle\nBirviqen na gomprenint qement a voar Doue.\nPenos eta ec’h elfe eun den var au douar\nDizolo e vysteriou, na sondi e bouvoar ?\nOuspen-ze : ar mysteriou a ro dêc’h da gredi,\nMar dint calz dreist ar rêson, n’en dint qet control dei.\nPa na vel qet ar rêson sclêramant e vent fos,\nVar gomz Doue humblamant e tle en em repos.\nEur buguel prest da c’henel, ha c’hoas en côf e vam,\nMa elfen conta deàn eus eur vrô nevez-flam\nHa carguet a varvaillou grêt d’en receo amàn,\nEnnes a ve, m’en assur, eur myster evitàn.\nRêson am be, gouscoude ; ha pa ve deut er bed\nDa gontempli e-unan an eol hac ar stered,\nHac oll charmou an natur, neuze ec’h anzafe\nEm boa rapportet deàn conform d’ar virione.\nAllas ! me a zo ive c’hoas an devalijen ;\nCôf ar vam eo an douar a zo eus hon douguen.\nDre ar maro e teuimp da c’henel a neve,\nHa neuze e comprenfomp sclêroc’h comzou Doue.\nPa glêvàn tud dirêson bremàn o lavaret\nEo re gôs an Aviel evit bea credet,\nHac ec’h eller contesti traou a deu a guer pell,\nNe oun pe me dle respont, pe me a dle tevel.\nAn eol biscoas brillantoc’h ne voe e sclêrijen,\nGouscoude eo ar c’hossa eus ar grouadurien :\nLavaret a reot-hu eo re bell diouzoc’h\nEvit gallout assuri e sclerra ac’hanoc’h ?\nAn Aviel zo ive sclêrijen an ene,\nDoctrin an oll vertuziou, ha levr ar virione ;\nAn traou zo merqet ennàn, caer o deus beza cÔs,\nPa voant güechal averet, n’en dint qet bremàn fos.\nC’houi hac ho tud dirazoc’h, supposomp mil bloas zo,\nA bossed eur gommanant a feiz vad en ho pro ;\nHac én a ve dereat dont d’e gontesti dêc’h,\nVar digare eus re bell aboe ma màn ganêc’h ?\nSeul-gossoc’h eo ho toman hac ho possession,\nSeul lejitimoc’h ive eo ar brescription,\nDreist oll pa oc’h eus titrou hac obtenet setanç\nVar ar re o deus clasqet troubli ho jouissanç.\nDe-memes an Aviel, seul-vui eo ancien,\nSeul-vui e verit ive creanç ar gristenien ;\nSeul-hirroc’h ma zeo padet ha ma pad e zoctrin,\nHa seul-patantoch ive e veler eo divin.\nNe zeus articl er Gredo n’en deo bet contestet\nAn eil goude eguile gant an heretiqet ;\nMes gant o antetamant int tremenet pell zo :\nAn Aviel zo chommet hac ar memes Credo.\nPeb neventi zo eur c’hrim en doctrin an Ilis ;\nA bep amzer e veler chasseal deus e c’hreiz\nPiou benac en e c’hreden a alteras netra,\nPas eur guer, eur syllaben, memes eun iota.\nMaleur, eme’n Abostol, mallos d’an den impi\nA brezeg eun Aviel differant d’an hini\nA meus-me prezeguet dêc’h ; ho preveni a ràn,\nHa pa ve eun æl memes, na gredit qet deàn.\nMes perac, a replico amàn tud insolant,\nNe deu qet Doue bremàn e-unan da barlant\nEus peb-hini ac’hanomp, evel ma ras goechal ?\nRac ne zeus den oblijet da gredi eun den all.\nEvit respont en daou c’her : Goulennomp digante\nHac én a gontrevener da urzou eur Roue\nPa na zeu qet beveach en e bersonach propr\nDa gomz en particulier eus peb-hini e bobl ?\nEur rum tud a zo hirie, ha varc’hoas eur rum all ;\nMar car peb rum pretexti eun digare qen fall,\nAr prinç eta a renco bea bemde en hent\nO colporti e urzou hep repos eur moment ?\nD’ar Gonvantion e cafac’h e ve re a fatiq\nMa ranqfe en em dransport a bez en peb distriq,\nEn peb bourg, en peb famill, var ar meaz hac en qær,\nDa notifia dezo qement decret a rêr.\nMes, salocras, eur Roue evel eur Republiq,\nO deus en peb tribunal officerien jurdiq\nDa intima o urzou d’ar rest ar sujedet :\nMaleur neuze d’an hini n’o executo qet.\nEr fêçon-ze, Mab Doue, qen qüittât ar bed-màn,\nEn deus choazet ministret carguet da bublia\nAr maximou important eus ar zilvidiguez,\nHac urz d’an oll da zelaou evel Doue memes.\nAr soumission, ar respet, ar memes deferanç\nDleet d’al legislatour, a zo, en conscianç,\nDleet d’ar re zo ive carguet eus e urzou,\nPa zeo güir ne labourout nemet en e hano.\nDoue zo oll-galloudus, hac a ell, evit güir,\nParlant ouzoc’h e-unan, hac hervez ho tezir ;\nMes goulen ze zo injust, eur veach ma ouzoc’h\nEo deus e bers assuret e parlanter ouzoc’h.\nAvanç, n’oc’h eus neb oblich da gredi an dud all,\nEo disclêria d’ar publiq oc’h eun orijinal ;\nRac nac a rapport bemde na selaouit-hu qet,\nHac a gredit gouscoude, hep o beza güelet !\nN’oc’h eus grêt nemet clêvet histor Spagn ha Brô-Sauz,\nHa biscoas n’oc’h eus credet ec’h ellient beza faus.\nRéson oc’h eus ; mes ive ne zeus histor abet\nCredaploc’h eguet hini Legislatour ar bed.\nRemerqit pebez urz caer zo er grouidiguez !\nAn eol, tad ar sclêrijen, o rêi an deiz bemdez ;\nAl loar d’e mouvamanchou na vancas qet biscoas ;\nAr stered er firmamant attest eur C’hrouer bras.\nGüelit ar pêvar sêson o c’harru en o foent,\nHac o laqat produi peb tra, hervez o hent ;\nAnfin, sellit endro dêc’h, peb-tra a brouvo sur\nEun artisan oll-buissant, Crouer an oll natur.\nVidelis sermo, at omni acceptione dignus : quod Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere. T. I.\nDIVINITE AR RELIGION GRISTEN.\n.... Magnum est pietatis Sacramentum, quod manifestatum est in carne ;... predicatum est Gentibus, creditum est in mundo. 1. Tim. 3.\nNe zeus netra da gredi er bed universel,\nMar deo ar Bibl supposet ha faus an Aviel.\nMar domp tromplet er poent-se, eme sant Cyprian,\nAn neb en deus hon tromplet eo Doue e-unan.\nDaou bobl privilejiet a ra profession\nDa gredi eo revelet o diou religion.\nAn titrou a bresantont a zo incontestabl ;\nEun niver zo a destou, hac oll irrecusabl.\nAn daou bobl-màn, en effet, evel o diou lezen,\nNe dlefent beza contet nemet unan hepqen,\nPa zeo güir an eil lezen n’e deus qet abrojet\nTotalamant ar guenta, mes perfectionet.\nAn assamble general eus an oll gristenien\nEo ar furra portion, ar savanta loden\nEus a oll dud ar bed-màn, hep contestation :\nBiscoas n’o deus meritet qen reputation.\nDe-memes ar judevien, qent eguet ar re-mâ,\nA voe, deus tud o amzer, ar judiciussa ;\nDe-memes, divezatoc’h, test an Tadou Santel\nA-unan e deus fontet maxim an Aviel.\nAl levriou religius, scrifet gant Moyses\nHa re an oll Brofetet a zo c’hoas en hon touez,\nHep falsification conservet gant respet\nAbaoue pêvar mil bloas dre bêvar c’horn ar bed.\nEn daouarn ar judevien evel en hon re-ni\nE maint conform da velet. Impossubl eo prouvi\nE ve ganemp na gante chenchet eur guer hepqen :\nVar ze ne zeus etrezomp reproch abet agren.\nAn oll ilizou christen, evite da vea\nVar meur a boent disaccord, o deus ar memes tra\nConservet fidelamant ar pêvar Aviel\nEvel ma voent recevet digant an Ebestel.\nAr Sacramant adorabl hac an Avielou\nA voa referet dezo ar memes respejou\nGant ar gristenien guenta. Eun torfet e vije\nAlteri, na profani, na livra aneze.\nMa vije, nac ajoutet, na supprimet netra\nEr pêvar Avieler, lavarit demp eta\nGant piou, pelec’h, pea goulz, na penos an Ilis\nN’e deus-hi qet abretoc’h santet an artifiç ?\nAn Ilis eo va goarant, eme sant Augustin ;\nAnes e autorite, nac en levriou divin,\nNac en Aviel memes, n’em bo creden abet ;\nMes var e c’homz, impossubl eo din bea tromplet.\nMar doc’h bremàn rêsonabl, bezit, mar plij ganêc’h,\nAr gomplesanç d’am selaou, ha me zisqüelo déc’h\nNa ellit qet, gant justiç, supposi e ve fos\nNac an Testamant nevez, nac an Testamant côs.\nAr Bibl eo an archivou general eus ar bed,\nHistor an Tadou qenta hac ar Batriarchet\nAbraham, Isaac, Jacob hac e zaouzec buguel,\nA bere eo sortiet ar bobl a Israël.\nAl lêvr-mâ eo an depot hac ar proces verbal\nEus ar miraclou public hac extraordinal\nA eure a bers Doue Moyses hac Aaron\nDa zelivra o breudeur eus daouarn Pharaon.\nEl lêvr-màn eo relatet hano ar famillou,\nAr partaj grêt entrezo, urz ar sacrifiçou,\nTenor on offiç divin, ar goüeliou annuel,\nAn droat hac ar c’hustumou civil ha criminel.\nRemerqit, en eur dremen, penos an traou-màn tout\nA voe fontet én memor hac evit rêi da c’hout\nAr burzudou estonus a voe grêt gant Doue\nEvit tenna ar bobl-mâ eus e gaptivite.\nPeb gouël berz, peb reglamant, peb institution\nEn em rapport d’ar miracl a voe’n an occasion\nEus o etablissamant ha dre ar rêson-ze\nNa ell den anzao eur poent a recus egile.\nMar doc’h eta antêtet da revoqui en douet\nRapportjou miraculus an Israëlitet,\nEo qercoulz dêc’h, en daou c’hir, protesti a vremâ\nBiscoas pobl a Israël ne zeus bet er bed-mâ.\nGoab a vo grêt ac’hanoc’h ; mes hoc’h extravaganç\nA ve insupportaploc’h, ma teufe deoc’h avanç\nE ve Doue incapabl da ober nep burzud :\nMar doc’h fur eta, cedit gant testeni an dud.\nC’hoec’h-cant-mil den, hep conta an oll dud ancien ;\nAr graguez, ar vugale, a ya en eur vanden ;\nGant Moyses d’an desert, hac a zo, a gredàn,\nTestou avoalc’h da guinnic d’an den incredula.\nDaou pe dri den, marteze, pa vent bas a speret,\nA eller c’hoas da drompla : mes n’en deo qet êzet\nTrompla eun niver qer bras a velas alies,\nHac a attest assambles miraclou Moyses.\nAr pez zo remercapla, ar Profet a scrifas\nAn traou, dre ma erruent, ha memes var ar plaç,\nHac o lennas alies d’ar bobl oll assamblet,\nEvit na vije pretext a ignorans ebet.\nHac e vije ar zant-màn an trompler ar finna,\nGant e oll finesseou, impossubl voa dezâ\nRêi da gredi da eur vrô, d’an oll, bian ha bras,\nO deus güelet ha clêvet traou na veljont biscoas.\nPenos da c’hoec’h-cant-mil den gallout persuadi\nO deus güelet en Egypt nao goalen a gasti\nA extermin Pharaon hac e oll sujedet,\nMar deo güir ne anduras Pharaon domach ebet ?\nVar droad o deus, emezo, treuzet fonç ar Môr-Ru,\nAr mân hepqen o bevas daou-uguent bloas diouch-tu.\nEur goabren o rëne hac en deiz hac en nos.\nPenos o deffe credet an traou-ze, mar boant faus ?\nMaro int gant ar sec’het, hac evit o recour,\nMoyses deus eur garrec a ra sailla an dour.\nCôs ha yaouanq ec’h evont eur ar memes sourcen ;\nEun avantur qer public ne deo qet eur fablen.\nDoue, e creiz ar gurun, a ra entent e vouez ;\nDivar menez Sinaï, tout en e c’hlêvont frès,\nO publia e Lezen : ne gollont qet eur guir ;\nRet e vijent oll sorcet, ma n’en deo qet se güir.\nMes qement a dud sorcet a zo marvaillou all,\nHa marvaill evit marvaill, e ve ret beza dall\nImajina eur voyen a zo impi ha foll,\nEvit contest miraclou attestet gant an oll.\nNe avancin qet hirroc’h, rac va intantion\nN’en deo qet ober amàn eun dissertation.\nHac ar pez, ispicial, a zisplij muia din,\nEo rancout qen alies rêi dêc’h an demanti.\nMar qerit lenn hoc’h-unan gant eur speret poset\nLevriou ar Scritur-Santel, e vezot didromplet :\nNe remercot qet eno langach an trompleres,\nMes langach ar virione hac hini ar furnes.\nDalc’hit da examina ha lennit pen-da-ben\nDoctrin an Hebreanet, hac e velot ouspen\nNe zeus qet eur figuren, na memes eur chabist\nNa gundu directamant da lezen Jesus-Christ.\nEmâ just eo an alc’hoez a zigor hac a zer\nIntellijanç ar Scritur : hep emàn ne veler\nEn traou zo profetiset na suit, na sclêrijen ;\nEn deffot anzav emàn eo dall ar judevien.\nAnfin, an ton, al langach, ar maximou, ar stil\nEus al levriou revelet, a ra guelet facil\nEn deus ar memes Speret dictet an diou lezen,\nHac eo an eil necesser da explica eben.\nConfrontit an Aviel gant ar brofession,\nOll sacrifiçou Aaron gant ar gouir Mysteriou,\nAn Testamant ancien gant an hini Neve :\nImpossubl eo dêc’h doueti na vent ouvrach Doue.\nDaou vil bloas qent ma c’hanas Mab Doue, hon Zalver,\nAr Brofetet a verqe en termeniou qer sclêr\nE vuez hac e varo, e c’hloar, e bassion,\nMa zeo ret e parlantjent dre inspiration.\nA bell lezen Moyses, a dost lezen ar c’hras,\nA annonç en peb pajen ar memes Messias :\nOunnes dre figurennou a roe demp avis\nEc’h arruje, hac oumàn e disqüel gant ar bis.\nMes fin zo d’al lezen gôs : ne ve qet davantach\nDirac ar realite ezom eus e imach.\nMudal a ra an ecleo, pa ve tostêt ar vouez,\nPa deu an eol da bara, ar squeud a dispares.\nAn donidiguez divin eus ar Verb eternel\nE deus evit testeni miraclou qen reel,\nEn qer bras nombr, qen anasd, ma forçont ar rêson\nHac an natur estonet da anzav int güirion.\nAr miraclou-màn ive ne voent qet operet\nDiou pe deir güech hep muiqen en coach hac en secret,\nMes bemdez publicamant, hac en presanç ar re\nA garje o c’hontesti, ma vije possubl dê.\nEr guær a Jerusalem, ha partout tro var dro,\nHor Zalver, hed e vuez, a eure burzudou ;\nHac e Zisqibien goude, armet eus e bouvoar,\nNe rejont qet nebeutoc’h dre oll var an douar.\nMillionou merzerien, eus peb brô, eus peb oad,\nHa tud ar re savanta o deus scuillet o goad\nQent renonç da Jesus-Christ ; rac qer sclêr hac an de\nEn e bersonach santel e velent un Doue.\nAn den, gant e oll rêson, ne voar qet da betra\nAttribui ar vizer a andur er bed-mâ,\nNa gout pelec’h e zayo, nac a belec’h eo deut :\nAllas ! deus ar virionez ne vel nemet ar sqeud.\nMes Doctrin Salver ar bed a expliq d’ar rêson\nHor maleur orijinel, ar pris eus hon rançon,\nExcellanç hon eneou, planeden hor c’horfou\nNatur an Divinite hac hon oll deveriou.\nCommandi a ra peb mad, difen a ra peb droug ;\nAr recompanç a bropos, ar bunition a zoug ;\nO diou e zint eternel : peb tra a vo poezet,\nEul lom dour roet d’ar paour, eur gomz vên proferet.\nEun disqibl da Vab Doue a dle douguen e Groas,\nRenonç deàn e-unan, carout an neb en cas,\nRenta’r mad evit an droug, rêi memes e vue\nEvit hini e nessa, pa vo necesser ze.\nBiscoas orgouiil ar speret, na panchant ar galon\nN’o deus ellet invanti eur seurt Religion.\nAn den, goude ar pec’het, a zo re gizidic\nEvit, anes graç Doue, el laqat en pratic.\nDeus an eil penn d’eguile, pa velàn-ta ar bed\nSoumettet d’an Aviel, chenchet, convertisset\nGant daouzec den, nonobstant ar c’hiq hac an natur,\nE velàn dorn ar C’hrouer o rën er c’hrouadur.\nDa ober an tol caer-mâ, n’o deus an Ebestel,\nNac armeou, nac arc’hant, na talant naturel.\nMar senter diouz o chomzou, anzavomp ar burzud :\nUn Doue, dre o guinou, a gomze diouc’h an dud.\nNe voe promettet dezo, n’o deus recevet qen\nNemet trubuill ha croasiou eus an eil brô d’eben ;\nMes, en despit d’an ifern, d’ar bed ha d’e valiç,\nDre o goad hac o doctrin e fontont an Ilis.\nAn Aviel zo clêvet hac en Nord hac er Sud,\nAn idolou discaret, an oraclou zo mud ;\nRom anfin a zo christen, hac e impalaer\nA vel trec’h d’e armeou daouzec pesqetaer.\nPa gomzont, int comprenet en qement langach zo ;\nPa gueront, int ententet memes gant ar maro.\nAr sqeud anê, o tremen, a rent yac’h ar re glàn,\nHa betec an ærouant dezo a renq doujàn.\nGouscoude e protestont d’an oll a vouez huel\nInt o-unan pec’herien, tud paour ha tud mortel.\nDre c’hraç Doue, emezo, hac en hano Jesus,\nNonpas dreizomp hon-unan, e zomp qer galloudus.\nEn porchet Templ Salomon me vel Pêr arretet\nGant eur paour : biscoas camed na pas n’en devoa grêt.\n« Ne meus nac aour, nac archant, eme Pêr da rêi dit ;\n« Mes sao, en hano Jesus, divac’haign var da dreit. »\nAn oeuvrou miraculus hac extraordinal\nA rê Paul ha Barnabas, a roas da sònjal\nD’an dud e voant daou Doue. Dija e proposer\nOffr dezo eur sacrifiç ha sevel eun auter.\nPetra’ rit-hu, emezo, tud foll ha diavis,\nRenta d’ar grouadurien enor ar sacrifiç !\nDa brezeg ar gouir Doue omp deut en ho presanç ;\nCrouet, prened oc’h gantàn ; roit deàn hoc’h ezanç.\nDre ar memes burzudou, o deus, o disqibien,\nPerpetuet an Ilis, astennet e domen,\nMiret e Sacramantchou, ha gant fidelite\nConservet bete vremàn an depot eus ar Fe.\nNan, nan ; ne ell qet Doue na presta e hano,\nNa cedi e buissanç da laqat hon deceo\nDre dud qen religius, dre viraclou qer sclêr,\nDre eun doctrin qer parfet, nac epad qeit amzer.\nPetra oc’h eus-hu bremâ da replica d’ho tro ?\nEn em glêm a reet-hu eus fin d’ar miraclou ?\nHa pa na velit pelloc’h hini grêt gant Doue,\nE zoc’h tentet da goeza en incredulite !\nAh ! petra leverit-hu ? ne ra miracl abet !...\nPiou e’n den var an douar n’en deo en em gavet\nCoulz pe goulz eus e vuez en risq da berissa,\nAnes eun espeç miracl zo deut d’en delivra ?\nN’en deo qet da gontanti curiosite an den\nE tle Doue implija e c’halloud souveren.\nMa teufe ar miraclou da vea re gommun,\nNe raent impression var daoulagad nicun.\nDre ma zeo eur rallentez, e teu’t da admira\nPêvar-mil den en dezert bevet gant pemp bara,\nHac ar bed oll conservet ha sustantet bemde\nDre eur miracl cuntinu, den ne ra vàn a ze.\nDoue-ta en deus sònjet difuni ar pec’her,\nHa disqüel ar virionez a amzer da amzer,\nDre œuvrou dreist-naturel, pere, pa vent prouvet,\nEvurus neb o c’hredo hep o beza güelet.\nNen deo qet ar miraclou qen rar a sònjfe dêc’h ;\nRac na veler plaç devot frecantet en nep lec’h\nN’o deve ar miraclou roet occasion\nDeus o etablissamant hac o erection.\nMes daou seurt a remerqer operet gant Doue :\nDarn a ra en e goler, darn all dre garante.\nDishanaout e asistanç eo micher eun ingrat,\nHa resista d’e doliou, hini eur selerat.\nOh ! nac a dud a veler obstinet, bete’r poent\nNa den, na Doue pelloc’h ne fell dê da entent !\nEun niver a viraclou a velas Pharaon,\nHini anê gouscoude na douchas e galon.\nMiraclou a c’houlennit ? Mes eiz pe nao bloas zo\nEma’r voalen a gastis astennet var ho pro ;\nHac hoc’h obstination, siouas, bete vremâ,\nEo deus an oll miraclou an epouvantapla.\nAr bed a vel gant eston ar boan a guemeret\nEvit beza maleurus. An oll a zo tentet\nDa lavaret eo coezet mallos Doue var Franç.\nHa n’en deo qet ar re-ze miraclou a venjanç ?\nAcharnet ouz on Ilis, e carrac’h e dispen.\nA guichen ar men qenta. Gouscoude birviqen\nNe deuot a benn d’e discar, rac, dre eur miracl all\nDoue, fidel d’e gomzou, a zo eus e divoal.\nE creiz an debordamant eus a bep seurt viçou\nA zo deus e attaqi hac a attaq d’e zro,\nGoerzet ha disenoret gant darn e bêleyen ;\nHa n’en deo qet eur miracl a zo eus he zouten ?\nPuissanç ar rouane, otorite ar bed\nA ell varia, siouas, test ar pez a velet\nArruet en ho contre. Caer zo politica,\nAn oll lezennou humen zo sujet da faya.\nMes an Ilis catholiq ne deus qet trivilet ;\nFidel d’ar memes doctrin, biscoas n’e deus dictet\nGourc’hemen pernicius, na decision contrel :\nRet eo e ve cunduet gant ar Speret-Santel.\nAbaoue trivac’h-cant vloas betec an heur bresant,\nOrdinal persecutet ha bepret triomphant,\nE ra d’e adversourien verifia bemde\nPronostic an Aviel, promesse Mab Doue.\nMe e’r goarant, emezàn, an Ilis, va fried,\nE d’eo evit fondamant ar roc’h hac ar garrec ;\nOll buissanç an Ifern ne drec’ho qet varni ;\nBete fin an amzeriou bepret me vo ganti.\nCessit eta, tyrantet, rac poan gollet ho pe\nEsse beuzi an Ilis en goad he bugale.\nAr goad pur-ze a sqüillit eo ar greun hac an had\nA boblo c’hoas an douar eus a gristenien vad.\nCaer en deus an avel foll hac ar môr tourmanti,\nBag Pêr ne rai qet naufrach. Pa deuyo da galmi\nReuz ar bersecution, e tiscoelo e fenn\nEvel an eol pa zispac demeus a eur goabren.\nJames an eol beniguet ne baoues da vrilla :\nEl lec’h al e ve savet pa ve cuzet amâ.\nAr Feiz, evel an astrou, caer zo en em oppos,\nEclipset en Oriant, a sqeud en Anter-Nos.\nCommanç a eure para en Asi, en Afriq,\nHa bremâ eus an Europ e ya d’an Ameriq.\nDeus a Franç e tremeno marteze en plaç all,\nEl lec’h ma vo recevet ha gant frouez ha gant mall.\nPourmen a ra e flamboes dre bêvar c’horn ar bed ;\nDeus e sclêrijen divin pa na brofiter qet,\nE dilez ar bec’herien ec’h abandon o brô ;\nDivoallit, va broïs paour, ne ve arru ho tro.\nAr pastoret-se memes oc’h eus forbaniset,\nA zo gant ar Brovidanç, marteze, destinet\nDa gass hano Jesus-Christ etouez ar bobl payen :\nAlies maleur eur vro a ra boneur eben.\nJustiç Doue a-unan gant e visericord\nA lèz darn ar bec’herien da berissa er port,\nHac a bourvez asistanç d’ar re zo er môr bras.\nAdoromp e oll-buissanç ha menajomp e c’hraç.\nPiou a lavarje demp-ni deg vloas zo tremenet,\nNeuze c’hoas, en apparanç, e voamp Catholiqet,\nE vije, abars nebeut, grêt ouzomp eun difen\nDa veza, da gaout memes an hano a Gristen !\nCetu ni rentet eno, ha guir ne leverer.\nAllas ! hac a nebeudou en em accustumer\nDa dilezel praticou ar güir Religion\nEvit heuill neventiou impi ha dirêson.\nEntretant an drouc-speret a avanç e labour ;\nCaout a ra tud d’en selaou, ha darn all d’en sicour ;\nDe ha de ar goal exempl, siouas, a c’honezo,\nHa pa dilezimp Doue, Doue hon dilezo.\nVidit Dominus, et ad tracundiam conciliatus est : et ait : Abscondum faciem meam ab eis.... Ipsi irretaverunt me in vanitabus suis, et ego in gente stulta irritabo illos. Can. Moy. Deut. 32.\nREFUTATION AR VÊLEYEN SERMANTET.\nSi autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut et nicus et\nPublicanus. Math. 18.\nTrista generation, va Doue, eo oumâ !\nGoëchal, ferm ha courajus, ar gristenien guenta\nA yê d’ar verzerenti, qent supporti biqen\nChench an disterra articl eus an doctrin gristen.\nBremàn en e ranverser adal e fondamant,\nHa gouscoude d’e difen nemeur n’en em bresant.\nAn oll a vev disourci, hep na feiz, na lezen,\nBete ma ello divoal peb-hini e voyen.\nEur bêleg touer benac a lezer c’hoas er vro\nDa ober e abostol ha da goll eneou ;\nMes grai evel a garo, sqüiza raer gantàn ;\nC’hoant zo da laza ar c’hi, hac er fond e mâ clàn.\nAmâ en ho cortozen, bêleyen sermantet :\nPoent eo rêi dêc’h eur guentel ; ma na brofitit qet,\nAr bobl fidel, marteze, a brizo va selaou :\nO interest eo gouzout gant piou e mâ ar gaou.\nPa voamp-ni ouz en em glêm ec’h attaqet ar Fe,\nC’houi bretante, er c’hontrel, bremâ e divije\nMui a lustr hac a enor, hac e voa’r barados\nDigor franc, gant m’ho pije peb-hini eur barros.\nMes avoui a renqit, en ho confusion,\nMar mâ ar schism en Ilis hac ar viç var an tron,\nNe zeus den caus nemedoc’h, hac e fin ar c’habal,\nN’en doc’h qet güelloc’h trettet eguet ho preudeur all.\nAn ignoranç, an ourgouill, ar goall gomportamant\nO deus dallet ac’hanoc’h da ober ar sermant.\nD’abord oc’h bet regalet, meulet, salariet,\nHa bremàn oc’h miserabl, rebutet gant ar bed.\nAn dud honest, gant rêson, a deu d’oc’h evita,\nAn dud fall d’ho pouffoni, goude c’hoas ho trompla,\nHac ho conscianç bemdez a zo ouz ho picat.\nTrista desolation ! insupportapla stat !\nNe rit pelloc’h eur c’hlerje, nac eun urz distinguet ;\nNe zouguer d’ho caracter nac enor na respet ;\nEn un ilis polluet, mar grit fonctionou,\nNe gonfier qet ennoc’h memes ar registrou.\nDa annonç hoc’h offiçou ne zon mui ar c’hleyer,\nQer bras eo ar gassoni, qement e tetester\nBetec ar fals meuleudi a rentit da Zoue,\nAnfin, gant ho soutanen na ellit mui bale.\nEvel pa ve mez anzav ar Mestr a servichet,\nOc’h oblijet da zouguen en coach hac en secret\nCorf precius un Doue, hep na croas, na letern,\nPa ho pe, dre sacrilach, lavaret an ofern.\nDemp-ni e ve d’en em glêm ; mes dêc’h-hu, salocras,\nC’houi dle tremen dre eno, pa oc’h eus grêt ar choas\nHac al le da accepti, hep reservation,\nAn oll decrejou impi eus ar Gonvantion.\nO Jesus, oll adorabl, mar deud da renia\nDirac ho Tad eternel piou benac er bed-mâ\nA rusio en o servich, petore trêtamant\nD’ar bêleg a renonç dêc’h memes dre eur sermant !\nNe dlefen qet mont hirroc’h da brouvi grevustet\nEul le qen abominabl ; gouscoude, mar qeret,\nMe a offr da exposi sclêroc’h ar guestion\nDre boez an autorite hac an discussion.\nEn eun affer important, maxim an oll dud fur\nEo qemeret ar barti a zo muia assur,\nAr barti lejitima, an hini adoptet\nMuia generalamant en scol an doctoret.\nMa vijac’h en em reglet gant ar memes prudanç,\nHo poa güelet ar sermant refuset crenn en Franç\nGant cant Escop ha trêgont, gant ar muia moueziou,\nHac an niver habilla eus bêleyen ho pro.\nD’an nebeuta e tleyec’h consulti levriou mad,\nGoulen avis tud savant, heuill exempl ho Prelat,\nSònjal ho poa promettet en ordination\nPeb fidelite deàn, ha pep soumission.\nNe zeus nemet un Doue, ur Feiz hac un Ilis ;\nMes facil eo dêc’h entent ma elfe tud Paris\nE reformi bep daou vloas dre actou fantastiq,\nE ve güelet, hep dale, un Ilis bep distriq.\nCesar en deus e zomen, an Ilis e hini ;\nDroet an eil var eguile na dle qet usurpi.\nAr stol a zo d’an Ilis, da Cesar ar c’hleze ;\nEmàn a rën ar c’horfou, hac eben an ene.\nSalver ar bed a roas hepqen d’an Ebestel\nAr presidanç en Ilis, an dalc’h spirituel,\nHa da Bêr an alc’hoeziou, ar garg hac ar sourci\nDa c’houarn ar bastoret evel er bergeri.\nNe allit qet ignori emâ’r memes pouvoar\nGant e oll successoret bepret var an douar ;\nAn Esqibien zo bremâ en plaç an Ebestel,\nHac ar Pab e plaç sant Pêr, viqel universel.\nAr Pab eo eus an Ilis ar men fondamantal.\nInutil eo dêc’h essa batissa var eun all.\nAn Ilis eo’r güinien, ar Pab eo ar souchen ;\nAr branq distag ac’hane ne ra mui pourseven.\nAr Pab hac ar Preladet a form an Tribunal\nInfayabl eus an Ilis. Ar poliç general\nO deus eus ar gristenies ; dezo e referer,\nPa ve abus da lemel, ha reform da ober.\nEn hent ar zilvidiguez, hep risq d’en em drompla,\nDre ar rout o de’o merqet an oll a dle marcha ;\nRac dezo eo promettet, pa gomzont a ur vouez,\nAr Speret a virionez, a nerz hac a furnez.\nDezo eo ec’h apparchant ober ordrenançou,\nInstrui publicamant, accordi dispançou,\nDelegui ar bastoret, hac ordren gant justiç\nAn implij zo da ober eus madou an Ilis.\nDezo eo ec’h apparchant prononç var ar vœuyou,\nSqei an excumunuguen, regli an offiçou,\nInterpreti ar Scritur ha fixa ar greden,\nFormi o bergeriou ha choas o bêleyen.\nEun Esoop a zo galvet evit eun dioces,\nEur Person da eur barros, eur Bêleg da gôves ;\nNe ellont qet exerci, anez an depri mat,\nAr re-mâ eus o Escop, an Escop eus ar Pab.\nEvit beza grêt Bêleg, n’en doc’h qet c’hoas Pastor ;\nHa pa errufac’h eno, antreit dre an nÔr,\nHa dre approbation ho superioret,\nNonpas dre election eur c’hlub hugunodet.\nBiscoas decret an divors n’en deo bet eur rêson\nDa eun den da gaout diou vreg ; nac hoc’h election\nNe ro qet dêc’h qenebeut an droat da sourcial\nDeus parros hoc’h amezèg, nac eus dênved re-all.\nAn Ilis eus ho recev en renq e bêleyen,\nDa certen fonctionou ho teputas hepqen\nEvit eur certen amzer hac en eur certeh lec’h ;\nNa dleyac’h qet mont hirroc’h, pa na bermette dêc’h.\nNe ro qet e alc’hoeziou hep reservi an droat\nDa reclami adarre evit rêsonniou mat ;\nHa pa zoc’h en e c’hever coupabl a drahison,\nE lanç ive’n hoc’h eneb an interdiction.\nEur bêleg goal renommet, mar der d’e oferen,\nNe bec’her qet, ha memes, pa ro an absolven,\nE absolven zo valid, e qeit ha ma consant\nAn Ilis e approuvi ; mes nonpas autramant.\nAr c’hân a ro dour yac’hus hac a zalc’h da redet,\nPa ya betec ar zourcen ; mes gout avoalc’h a ret\nPa ve distro ac’hane, e chom da zizec’ha :\nInutil eo dêc’h goulen digantâ da eva.\nAn Ilis eo ar zourcen, ar bêleg eo ar c’hân ;\nMes ar bêleg separet dre e le e-unan\nEus communion an Ilis, adieu d’e bouvoariou ;\nNe ro mui dour a vuez ; mes hini ar maro.\nAn affer zo decidet : Rom a verq en e bul\nEo hoc’h oll fonctionou pe sacrilech, pe nul ;\nEo ho constitution carguet a heresi,\nHo minister schismatiq, hac ho sermant impi.\nNa c’houi, nac ar fos esqeb o deus ho teleguet,\nNac hini ar vêleyen o defe ordrenet,\nN’en doc’h netra en Ilis : noc’h eus commission\nNemet abeurs eun decret deus ar Gonvantion.\nHoguen, na puissanç civil, na neb galloud humen\nN’o deus bet var an douar droat da rêi absolven ;\nÊt eo ar Gonvantion eta calz re-vuan,\nRei dêc’h eun autorite n’e deus qet e-unan.\nNa Sinagog ar Judeo, nac ar Senat Romen,\nNac Areopach ar Greg, n’o deus grêt Esqibien ;\nGouscoude en o amzer, hac en despet deze,\nE voe fontet ar c’henta Ilisou eus ar Fe.\nDindan lanç an tyrantet, hac hep e c’honsulti,\nE conferet an urzou, e voa ret deputi\nAr Bastoret d’ar c’houlz-se, evel a lenn an oll\nEn Actou an Ebestel, e Lizerou Sant Pol.\nHierarchi an Ilis hac e oll degreou\nA so qercoulz revelet evel ar mysteriou.\nRefus credi ar re-mâ, eo bea heretiq,\nHa dishanaout ar re-ze, eo bea schismatiq.\nEus ar schism d’an heresi ne zeus nemet ur pas,\nHac ac’hane d’an ifern e zeus nebeutoc’h c’hoas :\nUnan a zistruj ar Feiz, un all ar Charite.\nNe zeus qet a varados hep an diou vertuz-se.\nNe ouffen a guement-màn cita dêc’h guell garant\nEguet ar Scritur-Santel hac ar C’honcil a Drant.\nC’houi oc’h-unan ganemp-ni ho poa, bete vremâ,\nHa credet ha prezeguet ar güirioneou-mâ.\nDerc’hel-ta da assuri ne zeus netra chenchet\nEbars er Religion, hac hoc’h Catholiqet,\nHa Ministret d’an Ilis, evel ma voac’h güechal,\nEo langach eun ignorant, pe eun den a feiz all.\nEur paysant, eur buguel, a voar e Gatekis,\nA brouvo dêc’h, en daou c’her, n’en doc’h mui en Ilis ;\nRac, mar goulen diganêc’h a belec’h e teu’t-hu ?\nNac a bes autorite : petra’ respontot-hu ?\nDeus a Baris, emedoc’h, ha deus a beurs tud liq,\nO deus lazet o Roue ha grêt eur Republiq,\nRevinet an dud honest, chasseet o esqibien,\nHa grêt eun Ilis nevez pemp bloas zo hep muiqen.\nAr buguel a responto : Ha ni zo eus a Rom,\nEus abeurs an Ebestel. Evit beza o chom\nHor Pastoret en exil, o dênved omp bepret :\nC’houi a zo schismatiqet ; n’oc’h anavezomp qet.\nNoc’h eus na Pab, na Concil, emeàn, doc’h anzao ;\nRenoncet oc’h eus dezo, ha memes d’an hano\nA Bastoret Catholiq, evit caout an hini\nA Gonstitutionnel. Pebes apostasi !\nGant tud liq oc’h bet choaset, ha dies gout gant piou,\nRac eur payan, eur judeo, ha tud a bep seurt liou,\nGant ma vint citoyanet, ha pa vent divade,\nO deus, hervez an decret, o mouez en assamble.\nAr bley etouez an dênved, al laer er bergeri,\nNe zeu, eme hor Zalver, nemet da zevori ;\nHep agremant an Ilis, en ho fonctionou\nNe reet ive, siouas, nemet coll eneou.\nPemp bloas e deus hoc’h Ilis ; anat eo gout ervat\nNe deo qet abeurs Doue, pa na deus hirroc’h dat ;\nMes œuvr an antechristet, repu ar volerien,\nEr bed oll mez e anzav, nemet en Franç hepqen.\nHon Ilis-ni zo fontet daou vil bloas zo dija,\nD’ar memes chef a lezen e talc’h hep varia ;\nDre oll e mâ disperset ; d’an oll e tisq an hent\nEus an Eê, ha nemetti na ell produi sent.\nCollet eo hor Pastoret ; mes Doue o c’havo,\nPe a suscito re all en o flaç, pa garro.\nMeur a bersecution a zo bet qent houmâ,\nHa bepret ar güir Ilis zo chommet en e za.\nAr schism a ra mil ravach ; mes, piou a zo da vlam\nNemet hoc’h ambition hac ho sermant iffam ?\nA rent ac’hanoc’h henvel eus Luther ha Calvin,\nHac o separ evelto diouc’h an Ilis Latin.\nAr Judevien ne glasqent ober d’an Ebestel\nNoaz ebet, gant ma rajent promesse da devel ;\nMes, salocras, emezo, mervel qent a ve ret :\nJust eo senti ouz Doue en preferanç d’ar bed.\nC’houi, siouas, a ra leou hep nombr hac a bep speç.\nPrest da gomz, prest da devel, prest da livra memes\nTitrou ho pêleguiach evit heuill an idol,\nPrest da laqat an turban qer buan hac ar stol.\nEvit hoc’h antre qenta oc’h deut en hon templou\nEvel Judas er jardin, escortet a drouplou ;\nHac o sònjal profita, oc’h eus güerzet ive\nHac ho mam hac ho preudeur d’ar Sinagog neve.\nPell zo dija eo douguet ar setanç hoc’h enep\nGant ar Pab hac an Ilis, ha n’o selaouit qet.\nMar gouzoc’h an Aviel, mar prisit c’hoas en lenn,\nClévit-én diouc’h ho qervel qellies a bayen.\nPebes qentel evidoc’h, va breudeur egaret !\nMar deo dies supporti rebechou qer calet,\nSònjit ho po da receo en tribunal Doue\nEffroyaploc’h gourdrouzou, mar marvit en ho le.\nElec’h eta demezi ha mont da zoudardet,\nHa ! scoit var boull ho calon ha diassermantet.\nGoulennit digant Doue graç ho conversion,\nHa grit pinijen publiq da obten ho pardon.\nExposet en em guevot marteze dre eno\nDa veza persecutet ; mes eur voyen ho po\nDa bêa justiç Doue. Allas ! bete vremâ\nQement oc’h eus anduret ne servich da netra.\nDija oc’h bet condaonet d’an arrestation.\nNoc’h eus mui na paeamant, na retribution\nNemet hoc’h oferennou da vaga paourente ;\nNe vezot qet goas-trêtet ha pa dorfac’h ho le.\nSellit pet rouantelez a zo collet en Nord,\nSiouas, dre antettamant schismatiqet ho sort !\nEr maleur-ze, m’ho conjur, na dreinit qet ho pro,\nDistroit c’hoas : dor an Ilis zo digor d’ho receo.\nBremàn, dre eun dislavar pront hac edifiant,\nE rofot gloar da Zoue, d’an oll contantamant,\nReparation d’an Ilis, plijadur d’ho preudeur\nHa sqüer vad d’ar bec’herien da güittat o erreur.\nMes, mar daleit pelloc’h, e velot de ha de\nAr schism memes o coeza, Franç o chom divade ;\nC’houi oc’h-unan hep auter, na templ, na fonction :\nPetra’ servicho neuze ho retractation ?\nAllas ! neb a ra divors gant an Ilis, e vam,\nN’en devo qet Doue da dad ; mont a rai lam ha lam,\nHac a error da error e coezo hep dale\nEr precipiç tevalla, en incredulite.\nMes c’houi, Pastoret fidel, memes en hoc’h exil,\nHo fonctionou divin a vo bepret util.\nPa zoc’h libr da exauci, e c’honezot bemde\nDa Zoue servicherien, d’an Ilis bugale.\nE sanctual ho calon me o clêv o c’houlen\nBeza etouez ho preudeur choazet da anathem\nGant ar memes charite evel goechal Sant Pol,\nBete n’en dayo hini deus ho tênved da goll.\nAvichou gant Moyses, divar crec’h ar mene,\nHac ho taouarn goureet e suppliit an Eê\nDa ranversi Amalec, a fell deàn oppos\nNe antrefe Israël en douar e dud côs.\nMes, pa bignit d’an auter, e cresq ho carante :\nEno, calon ouz calon, e comzit ouz Doue,\nHac evit crimou ar bobl, o reqet divea\nEo dont ive gant Jesus d’en em sacrifia.\nCourach eta, Pastoret, evel deiz an diluch ;\nConservet en arc’h Noë, oc’h eus cavet refuch\nEn Brô-Sauz, elec’h biscoas na gredjec’h diaguent,\nEn Brô-Sauz, a vo diou vech hanvet Enez ar Zent.\nO Sauzon ! tud jenerus ! Samaritanet mad !\nGrêt vo eus ho charite eur memor enorab,\nHac eur chabistr en histor. Graç dêc’h da gaout ouspen\nAr güir Feiz da recompanç evit hoc’h aluzen.\nO Roue ! dign da c’houarn eur bobl compatissant ;\nGeorch, mar bez anterinet hor pedennou fervant,\nPinvidiguez an douar ha faveuriou an Eê\nA vo saler da vertuz ha partach da ligne.\nPartiit, va Ebestel, eme Salver ar bed ;\nAnnoncit va Aviel, ha n’en em nec’hit qet\nEvit hoc’h antretien ; me a laqai pourve\nPep tra d’an neb a glasqo Rouantelez an Eê.\nEr gôut a rit, va breudeur, en Franç e voa dessin\nD’ho laqat da berissa er môr, pe dre famin ;\nMes, a drugare’r Sauzon, ha graç d’ar Brovidanç,\nCetu c’houi hep dienes hac oll en assuranç.\nHoc’h exil en eun triomph evidoc’h zo chenchet,\nHac ar bersecution, e mez ho tyrantet,\nA zervich da bublia d’an oll nationou\nHa santelez ho puez, ha fallente ho pro.\nDeus nos novissimus ostendit tanquam morti destinatos : quia facti sumus spectaculum mundo et angelis et hominibus. Ad. Philip. Cap. 5\nDIZURZOU AR GOUARNAMANT.\n...... Veloces pedes eorum ad effundentun sanguinem. Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Psalm 13.\nPerac n’en dòn-me clêvet er c’hoste-all d’ar Manch,\nPa ellàn d’ar virione rêi bremâ e revanch ?\nMe grife a vouez huel : Bretonet, m’ho conjur,\nDisqüisit eus ho crimou, ha disqit bea fur.\nPegueit en ho qüelin-me o tale hoc’h amzer\nDa zelaou tud etourdi gant rêsonniou dister ;\nOc’h ober o doctoret, hep gout o A, B, C,\nHac o comz gant insolanç, diouz an Divinite ?\nProuvet a meus, dre avanç, int hugunodet pur,\nA sell evel eun netra ar blasfêm, an injur ;\nMes c’hoas int affronterien ha güir charlatanet,\nA ra goab en o c’halon eus ar citoyanet.\nA dra zur, bete vremàn n’o deus grêt netra qen\nNemet trompla ac’hanoc’h dre ar bromessa vên\nEus a eur brosperite birviqen ne arru,\nNac em amzer-me, siouas, nac en hoc’h amzer-hu.\nE qeit ha na vo casset d’ar Stadou-General\nNemet tud o deus laeret madou national,\nJacobinet averet, tud hep religion,\nBiqen en Franç na velot nemet division.\nHep enor, na santimant o deus prenet moueziou,\nPa voa qestion da veza implijet er c’hargou,\nHep justiç, na lealdet e voerzont goude ze\nDa unan e liberte, da eun all e vue.\nAr bed oll a zo collet en Franç, mar o c’hreder,\nEn heur ma zaï digante an dorn hac an ober ;\nHac evit derc’hel o fost, o publiont bepret\nE ve ar vrô en danjer, pa na ve risq ebet.\nAn dud credul ha timid n’o deus qet a amzer\nDa examina pelec’h e mâ o güïr danjer :\nDen na flach, den na remu, allas ! hac etretant\nE talc’hont, dre guntunu, an oll dindan o dant.\nGouscoude, mar zeus danjer, piou a dlefe crena ?\nN’en deo qet c’houi, va broïs, rac na risqit netra\nNemet beza eurussoc’h, ma erru chenchamant,\nHac ar c’henta e’r goella : ennes so evidant.\nMes, ar cheffou principal, an assassinerien,\nO deus grêt hac a ra c’hoas maleur ar Francisien,\nJust eo d’ar re-ze crena : gout a reont ervat\nE coezo venjanç varne abret pe diveat.\nAoun o deus pa retorno an armeou d’ar guêr,\nPe re zammet a lore, pe sqüis gant ar vizer,\nN’o defe ar fantasi, marteze alafin,\nDa chench buguel er c’havel ha bas var tabourin.\nCetu eno ar rêson ma tifferont ar peoc’h,\nQen a vo exterminet an tri ferz ac’hanoc’h,\nEvit ma chommo gante qement o deus laeret,\nHa qüittes da bartaji gant ar re decedet.\nHit neuze gant confianç, hit ermès ho contre\nDa laqat en em laza evit tud ar seurt-se !\nMar deu ganêc’h ar victor, e vezot aviet :\nHa mar collit ar gombat, e zoc’h disgraciet.\nGrêt o deus le da gazout ap oll rouane all.\nVar guementse o dessign eo douguen an tan-goall\nEus ar Revolution en pêvar c’horn ar bed.\nLabour ho po, va brois ; nemet commanç na ret.\nPobl abed var an douar na ell a levri vat\nOber gante eun trête, nac eun accord da bad ;\nRac el lec’h pacifia, ne glasqont, er c’hontrel,\nNemet brouilla ar c’hartou hac asten ar brezel.\nGout a ouzont manifiq alaouri o c’homzou,\nRêi d’ar viç liou ar vertu, ha clasq troïdellou\nDa essa justifia dirac tud imbicil\nHac ar brezel estranjour hac an hini civil.\nEn termeniou bombançus e reont an detaill\nEus victoriou dibrofit ; mes na güennec na maill\nN’o devez ar zoudardet evit o faeamant,\nHa pa vez lazet deg-mil, na gonter nemet cant.\nDa rêi beuz d’ar ganailles, e leverer deze\nEo deus ar bobl e tepant an oll autorite,\nHa gouscoude e veler violi hep rêson\nO droajou naturella, droat o election.\nPa vez choaset tud honest evit mont da Baris,\nMar goulennont netra just, int casset var o c’his,\nHac alies deportet var eun douar a dan\nDa c’hrilla, pe da bastur sovajet ar Guian.\nAr memes rum a gommand ; e mâ o zroad er scleuq :\nNa bourc’his, nac artisan, na dijentil, na cleuq\nN’o deus guir da lavarat. Caer a zo en em drei,\nAr bobl a ya ordinal droat en guenou ar blei.\nDindan an hipocrisi eus o fraternite,\nE vagont an disfianç hac an duplicite.\nEun arme ispionet a zo bemdez var droad\nDa glasq tud da bunissa, pa na vez den coupabl.\nDetestapla assamble ! injusta tribunal !\nN’o deus na religion, na vertuziou moral.\nPillach ha sacrilachou, ne c’houlennont qen roll ;\nImpi e qever Doue, ha cruel diouz an oll.\nO-unan nemet massacr ne veler entreze,\nRac an eil goal aneval a zevor eguile :\nDallet gant ambition, peb-hini’ nê d’e dro.\nA gass, evit bea mestr, e gonsort d’ar maro.\nAr faction zo crénva a extermin eben,\nHac en avantaj ar bobl n’en em interest den.\nCaer zo ober decrejou, ar bed n’en da qet voell :\nN’en em ententont pelloc’h muiguet en Tour Babel.\nN’oun pet Constitution zo bet var an tapis ;\nPeb assamble a bretant ober unan d’e guis,\nHa goude mil le touet da vea fidel dê,\nDre qelies a barjur ec’h abrojer anê.\nD’abord, e zoat contraignet da vont d’an oferen ;\nGoude zeus bet eun amzer ne avanture den\nMont dei, nac e celebri ; bremâ eo permettet,\nGant na vet qet Catholiq, beza’r pez a gueret.\nDa guenta, e pretante tud an intrusion\nBeza’n, despet d’an Ilis, en e c’hommunion,\nHa bremàn e pretanter, en despet da Zoue,\nRenta, dre’n idolatri, enor d’e Vajeste.\nAvichou e supposer, pa vo fin d’ar brezel,\nE vo roet liberte d’ar Bastoret fidel\nDa retorn c’hoas d’o dénved ; mes, allas ! da zale\nHa da drompla ar public eo a leverer se.\nForjet e vo adarre mil ha mil teodad fall,\nPe d’o ampech da retorn, pe d’o adchasseat.\nTrei a rêr da beb avel evel girouetou :\nHirio sent, en apparanç, varc’hoas drouc-sperejou.\nA dud zo qen dientent, qen dallet, siouas dê,\nMa lavarfet en Paris e ve nôs da greiz-de,\nDen na gredte contesti, gant aoun d’en em laqat\nEn risq da veza trêtet evel aristocrat.\nE conscianç, va broïs, hac én a voe biscoas\nEun doctrin qer vicius, eur Gouarpamant voas,\nNa ridiculoc’h sabat ? Ne gredàn qet er fond ;\nNe anavezàn nicun var an douar tro-rond.\nBet o deus ar frenesi da brometi d’ar bed\nEn e rentjent evurus, pa o dije laqet\nLiberte, egalite : daou dra qen impossub\nEvel prejudiciabl, en qeit ha ma vo tud.\nAvis a ra din clêvet eun eil güech ar serpant\nEn arz goezen ar revolt, ouzoc’h oll o parlant.\nN’ho po na Mestr, nac Autrou : immortel, emezàn,\nHa sqient oll e vezot, mar debrit ar froüez-màn.\nGüir vugale da Adam, oc’h eus credet ractal\nBeza ive Doueou, rentet libr hac ingal.\nHit gant ar vez da guzat... A vremâ e velet\nOc’h en noaz, evel Adam, eveltàn decevet.\nAn nerz, ar vent, ar yec’hed, ar madou, ar sqiant,\nN’en dint qet distribuet d’an oll ingalamant.\nAc’han di, va broïs paour, ho calcul zo manqet ;\nCrec’h ha traòn, mestr ha mevel zo necesser er bed.\nRefus a rit an homach da noblanç ho contre :\nMes plega renqit bremâ gant laeron o danve,\nHac al laer fieffeta en deus ar pas aroc :\nD’an neb en deve madou e ve lamet an toq.\nNe voa qet an dud jentil a voa dêc’h da damal,\nMes recevourien injust, procurorien-fiscal,\nA revine ar gouiqen, hac aben fin ar gont\nO deus chasseet bremàn an Autrou deus e fond.\nAvocadet col-cozou, ha cliq ar briserien,\nMarc’hadourien foët-boutic, raç ar valtouterien,\nRebut ar bobl, en eur guer, a vo bremâ en Franc,\nBaronet ha Marqisien. O Doue, pez noblanç !\nEvel chass ar guiguerien endro da eur charin\nE velàn Franç exposet d’ar scrab ha d’ar rapin.\nFortun a rêr en un deiz gant faus assignalou ;\nAr pillach a zo digor... Deut an neb a garo.\nDa savetai o buez, an dud honest bremâ\nA ra dilès d’o moyen hac a renq emigra.\nHa qement distoladen a erru a lec’h-all,\nA zo trêlet gant enor ha pinvidic ractal.\nAn oll gargou zo gante, hac ar maniamant\nDeus madou ar Francisien hac eus o oll arc’hant.\nDarn a zalc’h, darn all a guign, hac etre o daouarn\nAl loen, ouspen e groc’hen, a lès c’hoas e ouarn.\nEur menez aour hac arc’hant a ve grêt, hep douetanç,\nEus depouillou ar c’hlerge, ar venac’h, an noblanç,\nMadou ar famill royal, ar presantchou civiq,\nHa cont abet anezo na renter d’ar publiq.\nClêm a rêc’h var an taxou, michanc ho poa rêson ;\nMes, ha c’houi a vel bremàn nep diminution ?\nNemet en ho pugale, ho trafic, ho micher,\nA renqit da zivoeret dre ma cresq ho mizer.\nElec’h o diminui, eo triplet an taxou ;\nBemdez e rêr re nevez da beur-zamma ar vrô.\nDija e vo goulennet ar yalc’h pe ar vue,\nHac ar prest, pa zeo forcet, a zo evel ouz se.\nEr gommançamant qenta, da laqat ober brud,\nE voe pris ar güin-ardant diminuet d’an dud,\nPermetet laza gibier, lamet ar such melin,\nAn tennadec d’ar billet, ha dever ar butin.\nMes ho maladen bremàn ne ra qet goell rapport ;\nBremân, var boez ho collier, ha non pas dre ar sort,\nOc’h var yun ha diarc’hen cunduet d’an arme :\nQer mad eo dêc’h ho putin ha riscus ho chasse.\nMenel a ra al labour, pa na chom den er guêr ;\nRevinet eo ar c’hommerç, ar beva a zo qer ;\nPaper eo an oll moneiz, ar Gonvantion ho pill,\nHa c’houi ne chom ganêc’h qen nemet daelou da sqüill.\nMezuret eo dêc’h ho creun, ha poezet ho para ;\nGoude dastum ho trevat, n’en doc’h mestr a netra :\nRoit ho tud, ho loened, p’e yêr d’ho poursiou,\nHa c’hoas, mar en em glêmit, divoallit dirac piou.\nDeus ho qevere er parq, deus ho qerent nessa,\nDeus hoc’h oll devezourien teulit evez bremâ.\nA boan ec’h ellit fiziout en ho prassa mignon ;\nBetec ho mevel en ty a zo hoc’h espion.\nNa d’ar bourg evit affer, nac en qær d’ar marc’hat\nNe zit qet, var va c’hredi, hep eur certificat.\nDa ober hoc’h ezomou, mar pellait diouc’h ho ty,\nAnez caout eur passeport, eus urz d’hoc’h arrêti.\nO Goezen al Liberte ! anat eo deus da frouez\nOut greffet divar hini ar barados terres ;\nEvel en jardin Eden, ne brodui en Franç\nNemet ar gaptivite, an trubuill, ar venjanç.\nPez differanç, va broïs, etre’n amzer a rën\nHac an hini a velemp deg vloas zo e muiqen !\nEtre’n hân hac ar gouân, etre’n nôs hac an de\nEus nebeutoc’h, m’en assur, peb den fur a vel ze.\nMa ve bremàn da gommanç ar Revolution,\nDen ne garfe chench Roue, na chench Religion.\nCalz o deus prenet sqient, hac a anzao ervat\nE voa goell da bep-hini chom en e guenta stat.\nEr maleur eo e santer pris ar brosperite,\nE scol an experianç e comprenot ive\nOc’h eus grêt eun troc fachus o clasq mal-a-propos\nEun egalite noazus hac eul liberte fos.\nEn Franç, eme ar proverb, ne voa esclav ebet ;\nMes bepret an dud mechant a gav da lavaret\nE ve ar Prinç eun tyrant, ha pa vent en e blaç,\nInt ar c’henta tyrantet ha crioc’h eguet chass.\nSellit Franç en e splandeur, sellit Franç en e gloar\nDindan Louis-Pêvarzec, dindan Herri-Pêvar !\nPiou na dle beza choqet, pa rêr comparêson\nEtre caout Robespier da vestr, pe eur Bourbon !\nOh ! hano carantezus ! birvi a ra va goad,\nLouis, pa sònjàn ennout. Te voa Roue ha Tad\nAssambles d’ar Francisien, hac idol o c’halon\nBetec an deiz milliguet deus o rebellion.\nFranç a voa scol an enor, sejour ar joaüstet,\nGrignol e amezeyen, brô an dud a speret,\nMaguerez ar Rouane, merc’h ena an Ilis,\nCustum da rên en Europ pell zo en e divis.\nEvel goenan er jardin da gomposi o mel,\nE velet estranjourien hac a dost hac a bell\nO tont en Franç da ober o academiou,\nHa da guemeret model betec eus e guiziou.\nAr c’hommerç, an industri, an navigation,\nA rê d’an archant roulla en peb condition.\nAn oll o devoa labour ha bara da zebri,\nAssuranç eus o moyen, ha repos en o zi.\nMes boneur ar Francisien, o freciussa graç,\nAr Feiz Catholiq Romen a voa bet a viscoas\nSeul Religion o c’hontre. O deiziou a vertu !\nAmzer a zoujanç Doue ! peur e tistroot-hu !\nAllas ! biqen marteze. E màn en abandon\nAn ilisou dirapar. An exil, ar prison\nA ra d’ar güir Bastoret bemdez disparissa,\nHac adieu d’ar gristenies aben deg vloas amâ.\nSovach memes e vezor, rac ne zeus espernet\nNa scolach d’ar yaouanqis, na coùent d’ar merc’het.\nD’ar re-màn ec’h inspirer art ar gorruption,\nHac er re-ze e c’hoezer tan ar rebellion.\nDre ar Reqisition, ar grennardet hirrie,\nCasset d’ar scol ar muntrou hac an impiete,\nN’o d’eo na stat, na micher, na qen condition\nNemet beza hugunod, libertin ha fripon.\nO cruella planeden evidoc’h, bugale !\nPebes domach d’ar perc’hen ! d’an oll pebes qerse !\nEn dianvès ar brezel, persecutet er guêr,\nA bep tu displijadur ha lec’h a zizesper.\nE màn ganêc’h, va broïs, ar c’har arauc an denn,\nAr masq var o taoulagad, an treid o rên ar penn,\nAr vatimant hep pilot, hac ar bed ranverset ;\nBiqen gant ho Republiq evurus na vezet.\nCaer oc’h eus dissimuli, an oll a vel patant\nA boan deus mil ac’hanoc’h unan a zo contant.\nJacobinet a zifun pa gousg ar chouantet ;\nPa ve tranqil eur brovinç, eun all zo revoltet.\nA viscoas e meus clêvet eo difficil laqat,\nPa vez re o commandi, e nep lec’h an urz vad ;\nSeul-vui a ve a vestrou, seul-vui a zispignou,\nSeul-nebeutoc’h a accord, seul-vuioc’h a grimou.\nA dal ar gommançamant, lennit histor ho prô ;\nContit ar goad zo scuillet, ar saccach, ar muntrou,\nEn amzer ho rouane, epad mil bloas diouc’h-tu :\nAr Republiq, en tri bloas, e deus grêt deg güech mu.\nNe ouffe den niveri, rac urz zo da devel,\nAn nombr a dud zo lazet seiz bloas zo er brezel,\nNac ar re zo da laza, evit caout nebeutoc’h\nA lodennou da ober, pa erruo ar peoc’h.\nNeuze just e vo güelet a voas eguet biscoas\nEur c’hemesq all o sevel, ar revolt hac al laz ;\nPa vo partaji ar preiz eus an injüstiçou,\nPiou a zònj dêch-hu neuze en d’eo ar profitou ?\nMe meus güelet eun amzer ma cernet a bep tu\nEur c’hoad carguet a laeron : an oll a yê d’an hu ;\nMes bremàn, penos erzel, va Doue ! penos pad ?\nEn Franç eus deus a laeron eur rouantelezad.\nEur veach deut an decret ma vo an oll egal,\nAr madou a laer eur rum o deus droat eur rum all\nD’o adlaeres adarre ; den na ell assuri\nAn dra-ze a zo dêc’h-hu, an dra-màn a zo din.\nMar da madou an Ilis, leveou an noblanç\nGant canfartet an distric, c’houi, pa guefot ho lanç,\nVar an distric e-unan ho po lec’h da goeza,\nDa c’hortos ive, d’ho tro, eur rum all d’ho pilla.\nMarcha eta, va broïs, a renqfot ho tispit.\nHa derc’hel d’en em laza, hep henor na profit ;\nAr c’hrog a vo d’ar c’hrénva, ha c’houi, evit loden,\nPa vo lonqet an histren, ho pezo ar groguen.\nFurium, homicidum, adulterium inundaverunt terram, et sanguis sanguinem teligit. Jer.\nENOR D’AR GÜIR DOUE.\nPropitius sit nobis Deus : non est nobis utile relinquere legem et justitias Dei... ut eamus alterâ viâ. 1. Mach. 2.\nOrdinal ar Francisien a voa bet reputet\nDa gaout eur speret volach ; mes biqen ne gredjet\nE vijent qen dirêson da choas evit mestrou\nQen alies a vandrin da revina o bro.\nO Doue ! pez dallentez eo hini ar gommun !\nPe a goulz eus e unvre er güelin-me difun ?\nMont a rêr, a greiz olla, ha gratis d’ar gombat,\nHep gout dre urz pehini, evit piou, na perac.\nEn despit d’o zantimant e tougont an armou\nHa gouscoude, gant eur guir, o c’hasser d’ar maro\nEvel ar griminalet, mouchet o daoulagad,\nPe evel tud counnaret, n’o deus mui a sans vad.\nTud dallet, tud variant, consultet a levri\nEvit piou eo ret mervel, evit piou combatti ;\nGoude ar poltret fidel a meus grêt deus a Franç\nN’oc’h eus affer da zelaou nemet ho conscianç.\nHo Roue var an douar, hac o Toue en Eê\nA outrajer dirazoc’h. Ret eo venji anê ;\nEnor ho Religion, droajou ar gurunen,\nHo Toue hac ho Roue, n’oc’h eus qen da zifen.\nDindan domination muntrerien ho Roue,\nNe zeus hini ac’hanoc’h assur eus e vue,\nHa nebeutoc’h assuret da gonservi ho tra\nGant tud n’en dint revoltet nemet evit pilla.\nMes, hac o pe ar bed-màn da bartaji gante,\nPetra’ zervicho dêc’h-u, mar collit hoc’h ene ?\nOr, daonet sur e vezot, ma heuillit maximou\nAr bayanet zo bremàn o cundui ho prô.\nAr buissanç tamporel a ell, me a gonsant,\nPa vez fontet gant justiç, caout furmou differant ;\nMes doctrin an Aviel eo ar güella souten\nDa bep seurt gouarnamant, memes Republiqen.\nEn risq eta da veza esclav d’ar Republiq,\nDalc’hit mad da viana d’an Ilis Catholiq.\nMaleur dêc’h anes ounnes. Hac ar pez zo tristoc’h,\nQement a deuy ho coude a vo voas ac’hanoc’h.\nAr vugale maleurus a zo c’hoas da c’henel,\nA grio venjanç varnoc’h gant daerou eternel,\nDa veza serret outo dôr ar zilvidiguez,\nEn defot, bete’r maro, souten ar c’hristenies.\nHa pa ho pez mil buez, e tlefac’h o livra\nDa zifen caus Jesus-Christ a varvas d’ho prena.\nSevel a ra bleo va fenn, pa sònjàn e veet\nAn diveza Christenien eus raç ar Vretonet.\nO Doue oll buissant ! discarguit assambles\nVarnomp, mar deo necesser, brezel, vocen, qernes ;\nHor c’horfou a amanto. Contantit ho justiç,\nMes list ganemp ho toujanç ha feiz ar guir Ilis.\nPenos ! renonç a raer d’ar güir Religion,\nGant aoun eus eun dornad tud zo er Gonvantion !\nPiou a ro dê an droat-se qen extraordinal\nD’ho laqat-hu, va broïs, en renq loened brutal ?\nPenos ! n’en d’eo an Drindet na gloar, na melodi,\nNa Jesus adorator, na servicher Mari ?\nNa den beo sacramantchou ? nac anaon soulajet ?\nDaoni’n oll corf hac ene eta zo lavaret ?\nPenos ! en guis d’an oc’hen pleguet dindan ar yeo,\nPe ar mul dindan e zam, nemet d’an tol ne gleo,\nHo quelan dija rentet ! ô pebes dismeganç\nDa vugale an Ilis, da dud ganet en Franç !\nEul lachete qer coupabl a laqaï var ho cont\nMaleur an amzer bresant hac an hini da zont.\nAn histor a rapporto, ha lec’h vo da gredi,\nE voac’h eus ar Francisien hac ar fanq hac al li.\nN’oun ped roue d’ho sicour a velàn zo armet,\nHac evel tud furius, siouas, e preferet\nMestroniach al laeron, eur Republiq payen\nDa autorite ho prinç lejitim ha christen !\nSònjit ervad na istim tud ar Gonvantion\nEvit netra exposi buez deg million ;\nBete ma vint en Paris, gant ar veren en dorn,\nC’houi vo casset d’ar brezel d’en em laza en form.\nGounit qenta, coll goude ; caout a reot trec’h par ;\nGoude qellies a bompad, qellies a victoar,\nRod ar fortun a droyo, hac e vezot goassa :\nBriatta re assambles zo dies da starda.\nProsperite ar c’hrimou ne bad qet ordinal :\nGoude m’ho po servichet da gastiza re-all,\nAr voalen a vo brizet gant Doue e-unan,\nE vrec’h en em zizarmo hac ho tolo en tan.\nEvel ar foeltr o coeza e lessot var ho lerc’h\nAn natur epouvantet, hac en douar ar c’herc’h,\nHo corfou hep sepultur, ho memor execret,\nHac ar bed oll en triomph d’ho cüelet perisset.\nAn nemorant ac’hanoc’h dirollet var al lan,\nHep eur goennec da anzav, ha marteze hep tam.\nChommet hep ti, na tôen, nemet gant eur bonet\nHa goezen al liberte ne vezot abritet.\nHo mestrou eus ho cüelet er pare diveza,\nEur môr daelou o redec, netra qen da billa,\nGant hoc’h aour hac hoc’h arc’hant a guemero an tec’h,\nHac ho lezo, va broïs, oc’h-unan dindan bec’h.\nCetu aze ar profit ho p’o bet o selaou\nCabitenet ar revolt ha doctoret ar gaou.\nPromettet mad o devoa, qent ma vijent achu,\nE vije Franç eur vêred hac ar vrô en ludu.\nO Francisien afflijet ! ganet oc’h en heur fall,\nDa derri ho planeden, qemerit eur rout all\nAssuretoch d’hoc’h ene ; rac evit ho pue,\nChommit en tu ma qerret, risq zo en daou goste.\nN’oc’h eus nemet eur voyen da ellout repari\nHoc’h avantajou collet : hep dale, m’ho suppli,\nAntreit en ho tever, retornit da Zoue,\nHac implijit hoc’h armou en servich ho Roue.\nHac ho pe, en nep fêçon, grêt gaou, na prejudiç\nD’an noblanç, en o madou, na d’an dud a Ilis,\nAn oll a vo pardonet, pa vo ar Roue Mest ;\nGraç Doue hac an amzer a reparo ar rest.\nAr bed a zo gouiec n’oc’h eus roet na lec’h\nNac occasion d’ar revolt, hac e zeo’n despit dêc’h\nOc’h oblijet da varcha dre reqisition,\nHa da servicha control d’hoc’h inclination.\nBiscoas güell deud d’an noblanç, fidelloc’h d’ar Roue,\nPreciussoc’h d’an Ilis, ne voec’h en ho pue\nEguet bremàn, mar qirit distrei a greiz calon\nD’ar gaus vad, ha dilezel parti an drahison.\nPeguer citoyen benac e vec’h bet betec henn,\nNe güezo qet, m’en assur, eur vlêven deus ho penn ;\nContrel da gaout rebechou, ho po mil amitie,\nHac alafin mil bennos digant tud ho contre.\nMassacri tud a eur vrô en em rent d’ar rêson,\nEo micher hugunodet zo er Gonvantion :\nOber vad ha pardoni eur bobl paour zo tromplet\nEo maxim an Aviel, dever ar Bourbonet.\nFrancisien, qerent, breudeur, ha christenien omp oll :\nGüell eo distrei diveat eguet mont crenn da goll ;\nHa mervel evit mervel, mar deo necesser ze,\nGant guiton ar fleur-de-lis marvomp evit ar Fe.\nAbaoue ma zeus ranqet caout recours d’an armou\nEvit difen ar justiç ha poursiou ar c’hrimou,\nBiscoas caus lejitimoc’h ne voa bet difennet,\nBiscoas ne voe da venji qellies a dorfet.\nHa possubl ve, Bretonet, e velfac’h en ho pro\nRenia ar gouir Doue, dispen e auteriou,\nEgorji e vinistret, tana, pilla, violi,\nHa chom croasiet ho tivrac’h hep en em opposi ?\nPiou a velo, hep murmur, spolia e zanve,\nAnlevi e vugale, dibobli e gontre ?\nAr Roue assassinet, an Dauphin er prison,\nA rêr dezàn e broces qent usach e rêson.\nO Louis ! va frinç yaouanq ! an nopla crouadur\nEus a raç ar rouane ! pebes displijadur\nA meus-me eus ho qüe1et er prison o voela,\nÉn renq ar griminalet ! A boan oc’h eus deg vla !\nHo tad paour hac o mam guer, ho moereb vertuzus,\nEo eus ho huanadou ar sujet lamantus ;\nCollet o deus o buez, hac ho lezet minor :\nAr Brovidanç e-unan a vo ho curator.\nSec’hit ho taelou, va mestr, hac êchuit ho caon,\nNi varvo, pe hep dale, ho tyrantet d’an traon\nA zervicho da scabel dêc’h da vont var ho tron,\nDa laqat rën ar justiç hac ar religion.\nMes, petra a glêvàn-me ? Eur poeson lent ha yen\nA red en ho coaziet hac a fix an termen\nEus ho puez innoçant ! Va dorn, arrêt amâ ;\nAn natur zo revoltet.... Achuomp da rima.\nO Doue ! ne oun pelloc’h petra da reqeti,\nPe paciantet da zouffr, pe nerz d’en em venji ;\nGouscoude rêson, enor, justiç, ha conscianç,\nOll a eur voüez e criont ! Venjanç zo ret... Venjanç !\nNe gaffac’h qet eur famill var douar Breiz-Izel\nNe mâ en affliction. C’houi a goll ho puguel,\nMe va zad, c’houi ho pried, hac eun all e vara ;\nPep-hini en e guever en deus calz da ouela.\nEn eur maleur qer commun e vije grêt goechal\nProcessionou publiq ha yuniou general ;\nGüelet e vije bemdez ar bobl en ilisou\nProsternet bete’n douar ha beuzet en daelou.\nMes, n’o deus, ar Francisien, pelloc’h permission\nD’en em gonsoli memes dre ar Religion.\nPoent eo eta, va broïs, hac en tuont da goulz,\nD’an oll redec d’an armou, pa n’o deus qen recours.\nMar boe biscoas eun dever d’ar bobl en em zevel,\nVenjanç eta, Francisien ! poent eo en em disqüel ;\nPep christen a zo soudard, pa attaqer ar Fe,\nPeb soudard a dle mervel da venji e Roue.\nAn oll zo interesset. Ar gaus a zo commun ;\nNe zeus mui da venaji na buez, na fortun ;\nRet eo en em disober, cousto dêc’h a gousto,\nEus adversourien Doue ha bourrevien ho prô.\nBiqen, anes eur Roue, Franç na ve en repos ;\nAnes ar Feiz Catholiq, birviqen barados.\nMaleur eta d’an den lach a drahis e Roue ;\nBrassoc’h maleur d’ar c’hristen a renonç d’e Zoue.\nAr môr a vo hep mare, hac an eol hep sclerder ;\nAr stered var an douar, hac ar pesqet en aer,\nQent ma chenchfen santimant nac a Religion :\nGüir Catholiq em ene, Royalist em c’halon.\nBeza zo c’hoas Bourbonet ; me vel unan anê\nInstruet evel David dre an adversite ;\nReligius eveltàn ; ne ouffen qet e nac’h\nEvit hor prinç naturel. Vive Louis-Trivac’h !\nAllòn, Bretonet vaillant, gant ar gocarden venn,\nHac armet a sin ar groas, paressit en dachen ;\nE mâ eno ar victor pell zo deus ho qervel,\nEn eun dorn ar vas royal, en all an Aviel.\nGravit var ho quittonou Doue hac ar Roue,\nDa ditrou qer precius conformit ho pue ;\nBevit en doujanç ar mestr, pa zifennit e gaus ;\nTrist eo gounit ar victor ha coll ar Barados.\nEr gombat, Doue memes, evit gloar e hano\nA bresido e-unan. An hugunod d’e dro\nA velfot leun a spouron o qemeret an tec’h,\nPe, ar remors er galon, ous em renta dêc’h.\nFin eur zoudard hugunod eo o zaonation ;\nMervel a ra renegat, qiriec a drahison ;\nMes c’houi memes, o coeza, a vo victorius,\nHo recompanç assuret, ho maro precius.\nO Doue an armeou, hon Autrou souveren !\nHep asistanç pehini e combatter en væn,\nRoit ho pennos d’hon armou, soutenit hoc’h Ilis,\nHa conservit var an tron heritour Sant Louis.\nGrit santout ho puissanç da adversour ho cloar ;\nLaqit-àn en ho presanç da fonta evel coar ;\nGrit santout ho madelez d’ho pugale fidel ;\nRoit ar peoc’h en hon amzer da Franç, da Vreiz-Izel.\nO Douar a Vreiz-Izel ! ô brô qen desiret !\nPortion qer precius ! dénved abandonet !\nAvanç a ra va bloaziou, eur chanç mar ho qüelàn ;\nMes mervel a rin contant, m’am bez ar mennat-màn.\nFranç a zo c’hoas Catholiq. An templou digoret,\nAr bobl a red d’ar pardon ; rentet ar Bastoret.\nNe glêver a bep costez nemet cantiq a joa,\nAn Te Deum Laudamus, vive, vive, le Roi !\nBeniguet ra vo an heur m’am bo eur seurt qêlou :\nDisposit, ô va Doue ! neuze eus va deiziou.\nN’em bo qet hirroc’h beach da vont d’ar Barados,\nPe me yel dre Vreiz-Izel, pe me yel dre Vro Sauz.\nDet nobis Deus jucunditatem cordis et fieri pacem in diebus nostris. Eccl. 50.\nAVIS D’AR BOBL FIDEL\nEPAD AR BERSECUTION\nViriliter agite, et confortetur cor vestrum, omnes qui speratis in Domino. Psalm 30.\nO va orphelinet paour ! va faressionis !\nMar cüez etre ho taouarn ar c’hantiq-mâ en Breiz,\nDisqit principalamant ha grit attantion\nD’ar pez a meus lavaret var ar Religion.\nC’houi oll, tadou ha mamou, mestrou ha mestrezet,\nN’ho calvin qet d’ar brezel ; me voar oc’h oblijet\nDa chom var ho tieguez. Mes m’ho suppli, er guêr,\nRoit deus an oll vertuz an exempl hac ar scoër.\nNa zispartiit biqen, arruet a garo,\nDiouz feiz an Ilis Romen. Ne zit james vardro\nOffiçou an touerrien, ho pugale na c’houi :\nPastoret oc’h d’ho famill ; hoc’h ilis eo ho ti.\nDa sul, en coulz an offiç, en commun grit peden ;\nGoulennit participa en qement oferen\nA celebrer en deiz-se. Dreist peb tra grit reqis\nDiou pe deir güech ar sizun d’ho tud ar c’hatekis.\nBadezit ho pugale, ha grit dê abredic\nAnaout ha beza fidel d’an Ilis Catholiq,\nApostoliq ha Romen, ermès a behini\nEo impossubl d’ar C’hristen en em savetei.\nD’ar scolliou national, na da scol an intru\nNa gassit qet anezo. N’en deo qet absolu\nRet dezo beza savant ; mes, carout o ferc’hen\nHa gout servicha Doue, n’o deus affer a guen.\nPa gavint tud vertuzus, lest-e da demezi\nEn presanç Catholiqet, ha gant na vo hini\nDeus an ampechamanchou oc’h oppos aneze,\nSauf da supplei formou an Ilis goude ze.\nObservit ar Vigilou evel ar C’horaïs,\nHa qement solennite a virer en Ilis,\nNonpas an hugunodach a rêr en decadou,\nRac n’eller qet assambles servicha daou Autrou.\nD’en em reconcilia, laqit ho poan da glasq\nEur beleg fidel benac, hep gortos amzer Pasq ;\nHa ma na zeus, dre valeur, hini dre ar c’hontre\nCommuniit a galon, côvessit ouz Doue.\nEvel ar Sunamites, pe maouez Jerico,\nRoit support hac asistanç ; mes serrit ho qinou.\nBez o p’o da repui, marteze profetet,\nHo tigollo amplamant. Va entent a dleet.\nHac ho pez da restoli memes intantion,\nNa brenit qet a vadou digant an nation.\nDies eo restitui goude-ze d’ar perc’hen ;\nMadou goal acquisitet ne brosperont gant den.\nPrometti mar grit paea ho preudeur en arc’hant,\nLest ar paper a goste. Er fêçon m’oc’h eus c’hoant\nE ve grêt dêc’h, grit ive. Mirit ho mandajou\nDa baea ar Republiq, pa na ro qen gajou.\nEvitit, mar be possubl, ar bersecution ;\nMes pa vezot arrêtet, gant resination\nIt dirac ho parnerien. Ho cüella avocat\nEo ar mestr a zervichit hac ho conscianç vad.\nNa droublit qet ho speret da essa gout pénos\nNa petra da lavarat evit difen ho caus.\nPrudant evel ar serpant, douç evel ar goulmet,\nPardonit a greiz calon, hep discuill den abet.\nLavarit oc’h Catholiq, ha na lavarit qen\nBêr ha bêr, hac hep respont da guestionou vên,\nGoulennit digant Doue, hervez e bromesse,\nInspira dêc’h respontchou convenabl en heur-ze.\nMar bec’h neuze condaonet en tribunal impi :\nComzomp voell, mar bec’h cavet dign a verzerenti,\nO Christen predestinet ! rentit gloar da Zoue,\nHa grit jenerusamant sacrifiç ho pue.\nMe a vel an Eê digor prest d’ho tiguemeret.\nPebes joa ! pebes triomph ! dija eus preparet\nEun tron evit ho receo. Courach, servicher mat :\nNe zeus saler hep victor, na victor hep combat.\nAr vue ne dal pelloc’h ar boan d’e menaji,\nEvit ar pez zo bremâ a blijadur enni.\nRet vo dêc’h mervel eun deiz, ha biqen, me zo sur,\nNe ouffac’h caout d’hoc’h ene Barados qen assur.\nGant joa e tlefac’h dridal, ha nonpas bea trist,\nSouffr evit ar virione hac evit Jesus Christ ;\nRei bue evit bue. O mil bennos en heur\nHac evurus ar moment m’oc’h eus eur seurt faveur !\nMa ve capabl an Æles da goncev jalousi,\nE vent güelet avius eus ar verzerenti ;\nRac eus ar güir garantez eo ar merq visipla,\nHac en gloar ar Barados an degre huella.\nCoulz eo ar verzerenti evel ar vadiziant,\nHac enoraploch memes. Mar deus poan violant\nDa zouffr, n’en deo qet padus. Ar c’hraç, trec’h d’an natur,\nA chench alies memes ar boan en plijadur.\nEur pez terrubl a etof a ro eur marc’hadour\nEvit caout en paeamant eur pez bian a aour ;\nHa c’houi, evit eur momant a boan var an douar,\nHo po en eternite eur gurunen a c’hloar.\nHastit eta, bugale, disposi dre avanç\nPeb tra evit ar gombat ; reglit ho conscianç ;\nPedit Doue da derri ho coall habitujou ;\nRenoncit, ispicial, d’hoc’h attach d’ar madou.\nAntretenit etrezoch ar charite vrassa ;\nAmzer ho curunamant marteze a dosta.\nAncourajit ho preudeur, ha soutenit ar re\nA zo, siouas dê, risqet da drahissa ar Fe.\nEun dra a meus da c’houlen, hac a recommandàn :\nBisitit, me ho suppli, exortit ar re glàn ;\nExercit en o c’hever an offiç a bastor :\nEun amezec vertuzus zo bremâ eun tenzor.\nAllas ! pa deu ar c’hlénved eo brassa an danjer\nDa vont hep Sacramantchou. Difficil e qever\nEur bêleg mad da ober eur güir gôvession,\nIspicial en amzer ar bersecution.\nMe voar ervad en faveur eur paour agonisant,\nGant aoun na zizesperre, an Ilis a gonsant\nMa teuyo d’e absolvi eur bêleg sermantet,\nPa zeo impossubl dezàn caout hini all ebet.\nMes, nemet an absolven, hep nep Sacramant all,\nNa ell an den-ze receo digant ar bêleg fall ;\nHa c’hoas divoall da veza pervertisset gantâ,\nNa rei sujei da gristen d’en em scandilisa.\nEur Prinç a voe güell gantàn goechall souffr ar maro\nHa cedi e gurunen, eguet na voe receo\nAr gommunion deus daouarn eur bêleg heretiq ;\nGraç d’an neb a laqayo e exempl en pratiq.\nEvidoc’h-u, pa deuyo clénved d’oc’h afflija,\nSònjit dindan dorn Doue en em humilia,\nHa goulennit digantàn graç ar Sacramantchou,\nMar n’ho pe qet en effet ar boneur d’o receo,\nAr maro hep eur pilot a zo eur goal bassach.\nNac a hini, va Doue ! a ra bremâ naufrach !\nMes, hep caout presomption, m’ho conjur, me ho ped,\nHo Tad a vo ho parner ; na zizesperit qet.\nEn meritou Jesus-Christ, lagit ho confianç ;\nGant eur gred evel ennes bezit en assuranç.\nFidel oc’h bet d’e Ilis, fidel e vo d’e dro :\nMisericord a glasqit, misericord ho po.\nMes ar gontrition barfet, en defaut absolven,\nDreist peb tra zo necesser. Allas ! ha na ell den\nMeritout eur seurt faveur ; mes den ne dle ive\nDisfiout deus a buisssanç na madelez Doue.\nEn speret a binijen recevit ho clénvet,\nDa expia pec’hejou ho pue tremenet.\nRedoublit hoc’h esperanç, nevezait ho Fe,\nHa grit alies actou a garante Doue.\nHep gortos na ve arru hoch amzer divea,\nPa vo poent testamanti, goulennit da guenta\nSermant eus ho pugale, ma vint a re a re\nCatholiqet eveldoc’h ha fidel d’ar güir Fe.\nPa deuyo déc’h anduri caouajou poan grevus,\nEn ho torn ar Grucifi, poqit da dreid Jesus,\nHac ho panniou unissit gant re e bassion ;\nEn em excitit neuze d’ar güir gontrition.\nLavarit gant confianç ha gant eur feiz parfet\nDêc’h o-unan : Va Doue, pa n’am eus eur bêleg,\nEc’h anzavàn va c’hrimou ha va direglamant :\nN’am list qet da berissa var defot Sacramant.\nEvel ar paralitic, d’am goalc’hi er pincin\nNe meus den ; mes, va Doue, c’houi zo eur medecin\nHep applica remejou a rent salo an oll :\nSellit ouzin a drue, ha n’am list qet da goll.\nMe ho car a vir galon, hac a zo glac’haret\nDa veza bet eur moment memes hep ho caret.\nHo madelez infinit, va bue sacrilech,\nHo touçder ha va maliç am eston bep eil güech.\nPenos e meus-me gallet hoc’h ancouât, va zad ?\nAh ! n’ho poa grét em c’hever biscoas nemet peb mat ;\nVa c’hroui, va chonservi, ha digass d’am prena\nHo Mab, eus ho complesanç an objet santela.\nC’houi eo an urz eternel, ar Mestr oll-buissant,\nSourcen ar berfection, ha me poultr ha neant,\nA meus troublet an urz-se, manqet d’ho servichi,\nHa neglijet d’ho carout evel eun etourdi.\nPardon, va Mestr binniguet : ar vez, ar garante\nHac ar remors assambles a occup va ene.\nMe voar e rit eur miracl o tont d’am acqüitta ;\nMes eur miracl evidoc’h a zo nebeut a dra.\nCastiit, sqòit er bed-màn ; n’en deo qet ho tolliou,\nMes aoun d’ho coll, va Doue, a ra din sqüill daelou :\nChatimant a veritàn, a acceptan memes,\nRac ho justiç a garàn evel ho madelez.\nSònjit en ho crouadur, ha dre adoption\nUnan deus ho pugale ; va c’hred, va c’hotion\nEo Jesus-Christ e-unan, ho Mab muia-caret :\nN’en doc’h evit refusi netra en e reqet.\nNan, birviqen, va Doue, deus ho miscricord,\nVa ene na zizesper, pa meus evit support\nJesus, va mediator : mar deo bras va fec’het,\nBrassoc’h eo e veritou. Va accord a zo grêt.\nResolvet oun a vremàn, cousto din o gousto,\nDa dremen en ho servich ar rest eus va deiziou.\nVa zicourit, m’ho suppli, da chom bepret fidel,\nEvit, en ho carantez, beva, souffr, ha mervel.\nGraç demp, en heur divea, da gaout en hor c’halon,\nAbeurs ar Speret-Santel, eur seurt contrition.\nGoulennomp-hi a vremàn dre bedennou fervant,\nHac evit mervel ervad, bevomp santelamant.\nPedit evit an Ilis, yunit, grit œuvrou mat ;\nAn dorn e deus ho scòet a ell c’hoas ho cüellât.\nSecrejou ar Brovidanç a zo cuzet ouzoc’h :\nPa ve brassa ar brezel, e ve tosta d’ar peoc’h.\nPa sònjàn ho cüelin c’hoas, gant joa e teu ar gliz\nDa c’hlebia va daoulagad ; mes, allas ! evel piz\nE red anê an daelou, pa sònjàn qimiada :\nPardonit din, va Doue, ar sempladurez-mâ.\nDa soulaji eun nebeud va glac’har naturel,\nGreomp, en presanç Doue, promesse mutuel\nDa offr hor sacrifiçou ha bemdez orêson,\nMe evidoc’h, bugale, c’houi evit ho Person.\nNa eller hon separi an eil ouz eguile\nNemet evit eun amzer. En Barados Doue\nHep dale en em velfomp, ha cetu tremenet\nExil, daelou, nec’hamant, oll trubuillou ar bed.\nCourach-ta, nombric bian, ho tad a blich gantàn\nRei dêc’h e rouantelez. An dud just er bed-màn\nA renq beza eprouvet, evel ma renq an aour\nTremen dre dân ar fournies. Adieu, bugale baour...\nEn hano an Tad, ar Mab, hac ar Speret-Santel,\nUn Doue en tri Ferson, a behini an eil\nEn deus souffret evidomp maro ha passion,\nRecevit, deus va exil, va benediction.\nMemor esto (Domine) congregationis tuæ, quam possedisti ab initio. Psalm 73.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Reflexionou_christen_var_revolution_Franç/a-bezh&oldid=150596 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 27 Ebr 2019, da 10:00.