Diwan - Ar soubidigezh er c’hentañ derez\nDegemer > Dibab ar soubidigezh > Petra eo ar soubidigezh ? > er skol kentañ derez\nAr soubidigezh er c’hentañ derez\nDiv yezh, daou deñzor\nKregiñ a ra ar skol kentañ derez gant klas ar re vihan er skol vamm ha betek ar c’hlas 5 (CM2). Kerkent hag ar skol-vamm ez a ar skolaerien nemet e brezhoneg ganto, pep hini o vont diouzh e lusk etrezek an divyezhegezh. Er c’hentañ derez, ez eo boemus deskiñ lenn ha skrivañ kenkoulz e brezhoneg hag er yezhoù all.\nKarg ar skoazeller·ez v·mamm\nEmañ ar skoazeller·ez v·mamm e-barzh ar skipailh pedagogiezh : « Evit ar re vihan, pouezus eo klevout komz brezhoneg e kement degouezh ha dreist-holl e re na sell ket ouzh ar c’helenn (privezioù, porzh, mantell, boubou, glac’haroù…. Kaout meur a vrezhoneger a c’hello ar re vihan goulenn sikour diganto a zo pouezus. Lakaet e vint da dud a fiziañs gant ar vugale, a lavar Phil Le Lay, kenurzhier pedagogel ar c'hentañ derez. Ouzphenn se, dre ma n’int ket karget da briziañ al labour emaint aze evit frealziñ kentoc’h, ar pezh a gont evel just. »\n« Ne noazomp ket ouzh ar galleg peogwir eo ar vugale lorc’h enno mestroniañ, n’eo ket un deñzor pe daou ma‘ z eo an div yezh, a lavar Kristina Jégou, kelennerez e Diwan eus 1978 da 2019. Ar soubidigezh a laka kempouez etre ar galleg hag ar brezhoneg, lakaet int er memes live. Gouzout a rit, ne zesker ket lenn e brezhoneg ha da heul e galleg. Deskiñ a reer lenn ur wech nemetken hag e fin ar CP, klas ma kelennan, e oar an holl vugale lenn an div yezh en hevelep doare. Soñjal a reomp eo gwelloc’h kregiñ gant ar brezhoneg pa n’eo ket ur yezh ken komzet hag ar galleg er vuhez. »\n> Da lenn atersadenn glok Kristina Jegou en Télégramme\nHeuliet vez programmoù ofisiel an Deskadurezh Stad er skolioù Diwan. Ur wech desket gant ar vugale ur meizad pe un teknik nevez dre ar brezhoneg, n’o deus ket ezhomm adober an hevelep labour e galleg. Implij a reont ar barregezhioù nevez-mañ betek bezañ ken barrek e galleg hag e brezhoneg.\nMa n’eo ket heñvel al lusk araokadur hag en ur c’hlas unyezhek e tiskouez ar priziadennoù aozet gant an Deskadurezh Stad e tap skolidi Diwan disoc’hoù reizh e-keñver ar pezh a vez gortozet ganto e fin ar CM2.\nSpletoù an divyezhegezh abred\nE miz Meurzh 2018, da geñver ar c’hendalc’h aozet e Kemper gant Kelenn evit 40 vloaz ar rouedad he doa ar bsikoyezhoniourez Ranka Bujeljac-Babić kinniget spletoù an divyezhegezh abred. Skrivet he deus al levr « Ar bugel divyezhek – Eus ar bugaleaj bihan d’ar skol » (Odile Jacob, 2017)\n« Kerkent ha bet ganet e oar ar babig disheñvelaat ar yezhoù ! Diouzhtu e krog ar babig da zeskiñ pa vez e darempred gant ar gomzerien, tra ma ‘z eo gant an deskiñ e vez desket ar yezhadur, ar c’heriaoueg ha kement zo. Aze eo gwikefreoù all a zo lakaet da dalvezout.\n« Spletoù anaoudel a zo gant an divyezhegezh. Kizidikoc’h eo ar vugale. Lemmoc’h eo ho spered hag ar pezhioù-mañ a zeu abretoc’h eget ar re unyezhek. Ne dalv ket eo speredegoc’h ar vugale divyezhek met ar fed da dremen eus ur yezh d’eben a ra d’an empenn bezañ lemmoc’h. Techet eo ar vugale divyezhek da vont war-zu ar yezhoù all ha barrekoc’h e vint evit deskiñ un drede yezh. Mestroniañ div yezh zo mat evit digeriñ e spered d’ar yezhoù all.\n« Un dra digomprenus zo : broudet e vez an divyezhegezh gant ar saozneg, an alemaneg, ar spagnoleg... ha war un dro e vez didalvoudekaet ar yezhoù lakaet da yezhoù minorelezet : ar wolof, an tamoul, an arabeg, ar portugaleg, ar brezhoneg… Hollvedel eo va soñj : kement yezh kollet a zo ur c’holl evit Mab-Den. »\nGerioù-alc'hwez stag : soubidigezh kentañ derez skol vamm divyezhegezh


Gwastellerien bro Fisel war o leve - Spered ar vro - Le Télégramme\nGwastellerien bro Fisel war o leve\nE fin 2019 e oa bet serret o stal gant Christian Morzedec hag e vamm Jeannette. (Foto Dewi Siberil)\nBrudet e oa o gwastilli a-hed hag a-dreuz Kreiz Breizh. Christian Morzedec hag e vamm, Jeannette, o deus serret o stal e penn-kentañ miz Genver.\nBiskoazh kement all ! Erru eo ar bloaz nevez, ha n’eus bet gwerzhet gwastell ebet gant Christian Morzedec da geñver gouel ar Rouaned. D’ar 31 a viz Kerzu e oa bet klozet e vagazenn gantañ, 60 vloaz goude na vefe digoret gant e dud. « Un den kourajus ‘oa ma gwaz », he deus soñj Jeannette, mamm Christian. « En Oriant hag e Pariz ‘noa desket e vicher. Dalc’hmat ‘noa lâret : pa gallin ‘n em iñstalo ‘n em iñstalin ! » Setu ar pezh a oa bet graet e 1960 e-barzh un ti bihan eus bourk Rostrenn, gant peder zaol nemetken. A-bep seurt gwastilli a veze kavet eno. « Traoù simpl, met graet er gêr penn-da-benn, gant produioù deus ar vro : uioù, laezh, bleud… », eme plac’h Sant-Lubin c’hoazh.\nSavet e-tal ar forn\nE-pad un toullad bloavezhioù en deus labouret ar c’houblad yaouank sul, gouel ha pemdez, hep mont da vakañsiñ gwech ebet. Ingal e teue pratikoù da chaokat un draig dous en ur evañ ur banne kafe. Diwezhat e chome digor an nor, evel goude an abadennoù sinema, peotramant pa veze achu tantad gouel Maria Hanter-Eost. Etre div forniad e oa bet ganet Christian, n’eo ket gant ul loa arc’hant en e c’henoù, met gant un tamm chokolad koulz lâret ! Buan e voe lakaet ar mab pennhêr da reiñ an dorn. « Da vare ar pardon ‘vize roet dek sañtim din ‘vit pep plato servijet d’ar gliañted ! », emezañ en ur c’hoarzhin. Peadra d’ar mous bihan da vont d’ober troioù manej war plasenn ar bourk kozh goude-se. Met estroc’h evit c’hoari en doa graet ar c’hañfard avat : digant e dad en doa desket fardañ gwastilli lipous, ha klokaet e zeskadurezh gant levrioù keginañ. E 1990 en doa adkemeret stal e dud ha lakaet anezhi modernoc’h c’hoazh, gant muioc’h a blas ha produioù nevez. Derc’hel a rae Jeannette da zont teir gwech ar sizhun da sikour he mab. « D’ar meurzh ‘vize kontet brezhoneg gant ar beizanted ‘tae d’ar marc’had. Kliañted jentil ‘moe ! »\nDazont ar bourkoù bihan\nUr fin zo da bep tra memestra. D’an oad a 61 bloaz en deus choazet Christian mont war e leve. Klasket en deus war-lerc’h un den prest da adkemer e stal. En aner avat. « An dud n’hoûlont ket labourat ken deus ar mod-se, a lâr Jeannette, dipitet un tamm anezhi. Bremañ ‘choma ket magazenn ‘bet, pe dost, ‘ba ‘r ru-mañ. Arru eo trist Rostrenn, tout an traoù ‘h a sa an hent bras ». Ur cheñchamañt komañset pell zo dija, pa oa bet savet gourmarc’hadoù brasoc’h-brasañ hag e-maez ar bourk. Daoust ha ne vefe ket poent cheñch d’ar vazh, a-drugarez d’ar votadegoù da zont ? Ma ne fell ket da Ghristian embann e soñj war ar groaz evit ar poent, ne goll ket spi en amzer da zont memestra. Ne vern peseurt mod e ouio an den profitañ eus an amzer vak a vo gantañ, evit pesketa, c’hoari bridj… ha fardañ gwastilli eus ar c’hentañ evit e vamm hag e vugale-vihan !\nGwasteller : pâtissier.War e leve : à la retraite.Gouel ar Rouaned : l’Épiphanie.Pratikoù : des clients.Gouel Maria Hanter-Eost : la fête du 15 août.Pennhêr : fils unique.Sa : vers.Gourmarc’hadoù : grandes surfaces.


Beta Israel ((he) בֵּיתֶא יִשְׂרָאֵל, Beyte Yisra'el; geuzeg ቤተ እስራኤል, Beta ʾƏsrāʾel, modern Bēte 'Isrā'ēl, EAE: Betä Ǝsraʾel, "Ti Israel" pe "Kumuniezh Israel"), anavezet ivez evel Yuzevien Etiopia ((he) יְהוּדֵי אֶתְיוֹפְּיָה: Yehudey Etyopyah; geuzeg : የኢትዮጵያ አይሁድዊ, ye-Ityoppya Ayhudi) zo ur gumuniezh yuzev eus Etiopia. Bevet o doa e-pad kantvedoù e Rouantelezh Aksoum hag en Impalaeriezh Etiopian, e rannvroioù modern Amhara ha Tigrae. Ar brasañ eus ar gumuniezh a oa divroet da Israel e dibenn an XXvet kantved.\nBevañ a raent e norzh hag e biz Ethiopia, strewet e 500 kêriadennig war un tiriad ledan e-kichen pobladoù muzulman ha kristen. O doare Yuzevegezh zo anvet Haymanot, ur relijion israelit disheñvel diouzh ar Yuzevegezh rabinek. Evit doare e oant bet dispartiet eus ar c'humuniezhoù yuzev all er bed abaoe ur milved da nebeutañ. Doareoù disheñvel o deus da lakaat o relijion e pleustr e-keñver ar peurrest eus ar Yuzevegezh met klotañ a ra ouzh Yuzevegezh an eil Templ. Gouzañv a rejont heskinerezh relijiel hag un darn vras anezho a oa bet rediet da dreiñ ouzh ar Gristeniezh e-kerzh an XIXvet hag an XXvet kantved. Ar re droet a oa bet anvet Falash Mura. Ar gumuniezh kristen Beta Abraham, o dez kustumoù dam-israelit, o doa liammoù a-gozh ouzh ar Beta Israel moarvat.\nSkoulmet e oa bet darempredoù en-dro ouzh ar Yuzevien all e-kerzh an XXvet kantved, ar pezh a lakaas dizemglev e metoù ar rabined evit gouzout hag-eñ e oant yuzevien pe get, dreist-holl pa oa bet krouet Israel e 1948 : breud a savas neuze war an halac'ha kenkoulz ha war Bonreizh Israel. E 1977 e voe divizet e talvezje Lezenn an Distro evito ivez hag ez eas forzhig a dud Beta Israel da Israel gant sikour ar stad-se hag ar Stadoù-Unanet. E 2008 e oa tro-dro 119 300 a vBeta Israel er vro, 81 000 bet ganet en Etiopia ha 38 500 bet ganet en Israel.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Beta_Israel&oldid=1875111 »\nKemm diwezhañ d'an 14 Mae 2020 da 10:56\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 Mae 2020, da 10:56.


en ur ober - Wikeriadur\nen ur ober\nen ur ober /Distagadur ?/\nTroienn a verk e reer daou dra war un dro\n[...], pe en ur ober an neuz d'o frenañ en ur baeañ anezho an dekvet, da hirañ, eus ar pezh a dalvezent. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu 1, Brest, 1877, eil emb. Al Liamm 1977, p. 39.)\nDindan (dirak un anv hag a verk ur prantad)\n[...], Per hag Anna ar Zant a gollaz abred ho zad hag ho mamm, sammet, ho daou, en eur ober eiz dervez, gand eur barrad klenved tomm. — (Lan Inizan, Emgann Kergidu Lodenn 2, J.B. hag A. Lefournier, Brest, 1878, p. 170.)\nAdieu d'am iaouankiz, adieu d'am flijadur !\nMe 'm eus ho c'hollet hol, en eun ober eun heur. — (Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel 1, Pariz, 1890, 1971, p. 266.)\nHa setu, en eur ober daou zevezh, ma oa strafuilhet e gredennoù. — (Roparz Hemon, An Aotrou BIMBOCHET e BREIZH, Skridoù Breizh, eil emb. 1942, p. 44.)\n...Kollet he brezoneg ganti en eur ober daou viz... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)\nN'eo ket kap d'ober eur bellenn hloan en eur ober eun devez. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)\nAr meskl a boazo en eur ober eur berv. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 166.)\n... Kollet he brezhoneg ganti en eur ober daou viz... — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 65, 265.)\nEn eur ober seiz vloaz a zo moeien dit da zizlea da di. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)\nAr re-ze a boazo en eur ober ur berv. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)\nMe am-eus bet eiz bugel en eur ober trizeg vloaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)\nMa rejimant-me a oa bet adsavet teir gwech en eur ober eur bloaz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 464.)\n... Kollet (oa) he brezoneg ganti en ur ober daou viz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Troisième Partie, 1974, p. 237.)\nEn ur ober eizhtez :\nTri livr e-nevoa skañveet eno en eur ober eizteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Première Partie, 1966, p. 165.)\nHennezh e-nevoa gounezet tregont mil lur gand e rouejou en eur ober eizteiz. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 385.)\ngalleg : tout en faisant (fr)\ngalleg : en l'espace de (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=en_ur_ober&oldid=226732 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Kzu 2016, da 17:11.


Victor Henry - Wikipedia\nVictor Henry (Kolmar 17 a viz Eost 1850 - Sceaux 9 a viz C'hwevrer 1907) a oa ur yezhoniour gall a orin eus Elzas.\nGoude bezañ bet o kelenn e Douai hag e Rijsel e voe anvet e-giz kelenner war ar sañskriteg hag ar c'henyezhadur e skol-veur al lizhiri Pariz (Sorbonne) e 1888 er gador-gelenn a oa gant A. Bergaigne betek neuze. Ur skrivagner fonnus ha liesseurt eo bet. Anavezet eo e Breizh en abeg d'e Lexique étymologique des termes les plus usuels du breton moderne embannet e Roazhon e 1900. Desket en doa brezhoneg dre lenn ha dre gomz gant tud Plouganoù pa veze eno o vakañsiñ war an aod.\nAnavezet eo er broioù saoznek dre droidigezh e levrioù Précis de Grammaire comparée de l'anglais et de l'allemand ha Précis de grammaire comparée du Grec et du Latin.\nUl labour divent en doa kaset da benn war India ha yezhoù India. Setu amañ e oberoù pennañ :\nManuel pour étudier le Sanscrit védique (gant Abel Bergaigne, 1890)\nElements de Sanscrit classique (1902)\nPrécis de grammaire pâlie (1904)\nLes littératures de l'Inde: sanscrit, pâli, prâcrit (1904)\nLa Magie dans l'Inde antique (1904)\nLe Parséisme (1905)\nStudiañ a reas ivez yezhoù nebeut anavezet (e-giz an Innok, ar c'hetchwaeg, ar greunlandeg) ha rannyezhoù minorelaet (brezhoneg ; Le Dialecte Alaman de Colmar).\nUl levr iskis eo Le langage martien (ar meurzheg) embannet gant Maisonneuve et Larose e 1901. Bez' ez eus ennañ un diviz dezhañ un 40 frazenn bennak (gant war-dro 500 ger). Gant Mademoiselle Hélène Smith (ur mediom brudet eus Geneva) e voent desket, adlavaret ha lakaet dre skrid zoken e-pad ur veaj dindan deoghun war ar blanedenn Veurzh evel skouerennoù eus ar yezh komzet eno, ha displeget dezhi gant ur jubennour dizenkorfet.\nLexique étymologique des termes les plus usuels du breton moderne\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Victor_Henry&oldid=1784279 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 C'hwe 2018, da 11:59.


Aviel Jezuz-Krist hervez sant Yann - Diocèse de Quimper\nAviel Jezuz-Krist hervez sant Yann\nAn oll bajennou\n1 Pa ouezas Jezuz o-doa ar Farizianed klevet e houneze hag e vadeze muioh a ziskibien eged Yann, — 2 e gwirionez, Jezuz ne vadeze ket, med e ziskibien —, 3 e kuiteas Bro-Judea, hag e tistroas da Vro-Halilea. 4 Hag e ranke treuzi Bro-Zamaria.\n5 Digouezoud a reas en eur gêr euz Bro-Zamaria, anvet Sikar, damdost d’an douarou bet roet gand Jakob da Jozef e vab. Puñs Jakob a oa eno.\n6 Eet skuiz gand an hent, ez eas Jezuz da azeza war bord ar puñs. War-dro ar c’hwehved eur e oa.\n7 Dond a reas eur vaouez euz tud Bro-Zamaria da gerhad dour.\nJezuz a lavaras dezi :\n— « Ro din da eva ! »\n8 Rag e ziskibien a oa eet e kêr da brena peadra da zebri.\n9 Ar Zamaritanez a lavaras dezañ :\n— « Petra ! Te, eur Juzeo, a houlenn da eva diganin-me, eur Zamaritanez ? » .\nN’eus ket a zarempred etre ar Juzevien ha tud Bro-Zamaria.\n10 Jezuz a respontas dezi :\n— « Ma ’h anavezfes donezon Doue,\nha ma ouezfes piou a zo o lavared dit :\n« Ro din da eva »,\nTe eo a houlennfe digantañ,\nhag eñ a rofe dit dour beo » .\n11 Ar vaouez a lavaras dezañ :\n— « Aotrou, n’az-peus netra evid tenna dour hag eo don ar puñs. Euz peleh eta az-pevez an dour beo-ze ?\n12 « Ha brasoh e vefes eged on Tad Jakob e-neus roet deom ar puñs-mañ, hag e-neus bet evet dour anezañ, eñ, e vugale hag e loened ? »\n13 Jezuz ar respontas dezi :\n— « An neb a év euz an dour a zo amañ\ne-no sehed c’hoaz ;\n14 An neb, a-vad, a evo\neuz an dour a roin dezañ\nn’e-no ket sehed biken mui\nhag an dour a roin dezañ\na zeuio da veza ennañ\neur stivell hag a darzo\ne buez peurbaduz ».\n15 Ar vaouez a lavaras dezañ :\n— « Aotrou, ro din euz an dour-ze da eva, ma n’am-bo mui sehed, ha ma n’am-bo ket ezomm da zond amañ da gerhad dour ».\n16 Jezuz a lavaras dezi :\n— « Kerz da helver da bried, ha deus en-dro ».\n17 Ar vaouez a respontas :\n— « N’am-eus pried e-béd ».\n18 — « Gwir a lavarez, eme Jezuz, n’az-peus pried e-béd, rag pemp gwaz az-peus bet, hag an hini a zo ganit bremañ, n’eo ket da bried. Aze az-peus lavaret ar wirionez ».\n19 Ar vaouez a lavaras dezañ :\n— « Aotrou, gweled a ran ez out eur profet. On Tadou o-deus adoret Doue war ar menez-mañ, 20 Ha c’hwi a lavar eo da Jeruzalem eo mond da adori ».\n21 Jezuz a lavaras dezi :\n— « Dond a ra an eur\nha ma ne vo na war ar menez-mañ,\nnag e Jeruzalem\nho-po da adori an Tad.\n22 « C’hwi a ador ar pez n’anavezit ket,\nha ni ar pez a anavezom ;\nrag euz ar Juzevien eo e teu ar zilvidigez.\n23 « Med dond a ra an eur\n— ha bremañ eo —\nma vo an dud a wir relijion\noh adori an Tad a spered hag e gwirionez.\nAr seurt tud-se eo a glask an Tad d’e adori.\n24 « Spered eo Doue,\nhag an dud a ’fell dezo e adori\na dle henn ober e spered hag e gwirionez ».\n25 Ar vaouez a lavaras dezañ :\n— « Gouzoud a ran ez eus eur Mesiaz o tond, da lavared eo ar Hrist ; hennez pa vo deuet a zesko deom pep tra ».\n26 — « Me eo, eme Jezuz,\nme hag a gomz ganit ».\n27 Ha d’an ampoent e tigouezas e ziskibien. Souezet e oent o veza ma komze gand eur vaouez. Koulskoude, hini e-béd ne lavaras dezañ : « Petra emaout o klask ? », pe : « Perag emaout o komz ganti ? »\n28 Ar vaouez, neuze, a lezas aze he fod dour, hag a yeas e kêr da lavared d’an dud :\n29 — « Deuit da weled eun dén, hag e-neus lavaret din kement am-eus greet. Ha ne vefe ket eñ ar Hrist ? »\n30 Hag an dud dond er-mêz euz kêr da gavoud Jezuz.\n31 E-keid-se, an diskibien a bede Jezuz :\n— « Mestr, emezo, deus da zebri ».\n32 Med eñ a respontas :\n— « Me am-eus da zebri eur bevañs ha ne anavezit ket ».\n33 An diskibien neuze a lavaras kenetrezo :\n— « Ha bet e vije unan bennag o tigas dezañ da zebri ? »\n34 Jezuz a lavaras dezo :\n— « Setu amañ va bevañs :\nOber bolontez an hini\ne-neus va digaset er béd,\nha kas da benn e labour.\n35 « Ha ne lavarit-hu ket :\n« Pevar miz c’hoaz hag e vo an eost ? »\nSetu e lavaran deoh :\n« Savit ho taoulagad ha gwelit ar mêziou\npenaoz int gwenn dija evid an eost ».\n36 « An eoster a reseo e hopr\nhag a zastum frouez\nevid ar vuez peurbaduz,\ne seurt ma ’z eo laouen\nkoulz an hader hag an eoster.\n37 « Amañ a teu da wir ar pez a vez lavaret :\nUnan a had, unan all a ra an eost.\n38 « Me am-eus ho kaset, c’hwi, da eosti\nar pez n’ho-peus ket bet a labour gantañ.\nRe all o-deus labouret\nha c’hwi a zeu da zastum frouez o labour ».\n39 Kalz a Zamaritaned euz ar gêr-se o-doa kredet ennañ, ablamour da gomzou ar vaouez a roe an testeni-mañ : diskleriet e-neus din kement am-eus greet. 40 Rag-se, eur wech erruet beteg ennañ, ar Zamaritaned-se a bedas anezañ da jom ganto. Ha chom a reas eno daou zevez. 41 Kalz stankoh e teujont neuze da gredi ennañ ablamour d’e gomzou e-unan. 42 Hag e lavarent d’ar vaouez :\n— « N’eo ket mui diwar da lavarou-te e kredom, rag ni on-unan on-eus e glevet, ha gouzoud a reom eo eñ, e gwirionez, Salver ar béd ».\nPAREAÑS MAB AN OFISER\n43 Daou zevez goude ez eas kuit Jezuz ahano evid distrei da Vro-Halilea. 44 Evid gwir, diskouezet e-noa Jezuz ne vez ket enoret eur profet en e vro e-unan.\n45 Koulskoude, p’en em gavas e Bro-Halilea, e oe digemeret mad gand Galileiz eet int-i o-unan da Jeruzalem evid ar gouel, hag o-doa gwelet kement e-noa greet.\n46 Jezuz a zistro eta da Gana a Vro-Halilea, el leh m’e-noa troet an dour e gwin. Eno e oa eun ofiser d’ar roue, klañv e oa e vab e Kafarnaom. 47 O veza klevet e oa deuet Jezuz euz Bro-Judea da Vro-Halilea, e teuas d’e weled ha d’e bedi da ziskenn, ha da barea e vab dare da vervel.\n48 Jezuz a lavaras dezañ :\n— « Nemed ha gweled a rafeh sinou ha burzudou ne gredoh morse ».\n49 An ofiser a lavaras dezañ :\n— « Diskenn a-raog na varvo va mab ».\n50 Jezuz dezañ :\n— « Kerz, beo eo da vab ».\nKredi a reas an dén-se er gomz e-noa lavaret Jezuz dezañ, hag ez eas en hent.\n51 P’edo o tiskenn, e teuas e zervicherien en arbenn dezañ hag e lavarjont : « Beo eo da vab ». 52 Goulenn a reas outo da bed eur e oa en em gavet gwelloh. « Deh eo, emezo dezañ, d’ar zeizved eur , ez eo eet an derzienn dioutañ ».\n53 Gweled a reas an tad eo d’an eur-ze end-eün e-noa lavaret Jezuz dezañ : « Beo eo da vab ». Kredi a reas neuze, eñ hag oll e dud.\n54 Setu an eil sin a reas Jezuz goude beza distroet euz Bro-Judea da Vro-Halilea.\nTriwehved sizunvez war ar bloaz\t+\nTriwehved sizunvez war ar bloaz\nEuz an 2 d’an 8 a viz Eost 2020\nTriwehved sul war ar bloaz (A)\nMz 14, 13-21 (A)\n13 Pa oa bet klevet gand Jezuz, e oa maro Yann-Vadezour,\nNaontegved sizunvez war ar bloaz\t+\nNaontegved sizunvez war ar bloaz\nEuz an 9 d’ar 15 a viz Eost 2020\nNaontegved sul war ar bloaz (A)\nMz 14, 22-33 (A)\n22 Raktal goude m’e-noa Jezuz roet da zrebi d’an dud en\nUgentved sizunvez war ar bloaz\t+\nUgentved sizunvez war ar bloaz\nEuz ar 16 d’an 22 a viz Eost 2020\nUgentved sul war ar bloaz (A)\nMz 15, 21-28 (A)\n21 En em dennet e oa Jezuz e kostez Tir ha


Men emañ Puerto Rico\nPuerto Rico (ent-ofisiel: Kenglad Puerto Rico, saozneg: Commonwealth of Puerto Rico, pe Stad dieub kevredet Puerto Rico, spagnoleg: Estado Libre Asociado de Puerto Rico) zo un enezeg en Antilhez Brasañ, er Mor Karib, er reter d'ar Republik Dominikan, hag ur stad emren hag a zo stag ouzh Stadoù-Unanet Amerika. En hanternoz emañ ar Meurvor Atlantel, er c'hreisteiz ar Mor Karib.\nOuzhpenn enez Puerto-Rico ez eus inizi all kalz bihanoc'h, en o zouez Vieques, Culebra hag Isla Mona.\nSpagnoleg eo yezh ar boblañs hag ar yezh vroadel, ha saozneg ha spagnoleg ar yezhoù ofisiel. San Juan eo ar gêr-benn. Poent zo bet e tegouezhe eno divroidi eus Korsika.\nBreud a vez alies war statud an enezeg. Hervez ur referendom dalc'het e 2012, e oa 44% eus an dud evit dont da vezañ ur stad eus ar Stadoù-Unanet, 28% evit dont da vezañ ur stad kevredet pe ur stad dizalc'h, ha 26% evit ar c'henglad (statud a-vremañ).\nGant Kristof Kolomb e voe anvet Enez San Juan Bautista, en enor da Sant Yann ar Badezour, hag ar porzh a voe anvet Ciudad de Puerto Rico. A-benn ar fin eo aet anv Puerto Rico war an enez, ha hini San Juan war ar porzh a zeuas da vout kêr-benn an enez.\nPuerto Rico eo an anv ofisiel spagnolek, met ivez e saozneg abaoe 2002, ha Porto Rico, a zo chomet e galleg, n'eo ket mui an anv saoznek boas. Un anv all zo implijet gant tud an enez : Boriquén, eus Borikén, an anv e taino, yezh henbobl an enez, hag a dalv kement ha douar an aotrou kadarn.\nKorventenn Maria[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Puerto_Rico&oldid=1947947 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 14 C'hwe 2022, da 08:08.


Pajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/376 - Wikimammenn\nPajenn:Dizanv - Testamant Nevez Hon Aotrou hag Hor Zalver Jesus-Christ.djvu/376\ngen, breudeur, n’omp ket bugale ar plac’h esclav, mes bugale ar vreg-libr.\nRAG-SE choumit stard el liberte gant pehini hen deuz ar C’hrist rentet ac’hanoc’h libr, ha n’en em likit ket a-nevez dindan yeo an esclavach.\n(2) Me, Paol, a lavar deoc’h, penaos mar lakit circoncisa ac’hanoc’h, ar C’hrist na dalvezo deoc’h da netra. (l3) Ha testenia a ran ouz-pen da gement den a laka circoncisa anezhan, e rank derc’hel al lezen pen-da-ben. (4) Dispartiet oc’h ouz ar C’hrist, c’houi holl pere a glask en em justifia dre al lezen, kwezet oc’h e-meaz euz ar c’hras. (5) Rag, evidomp-ni a zo, dre ar Spered, en gortoz euz an esperans da veza justifiet dre ar feiz. (6) Rag er C’hrist Jesus ar circoncision na dal netra nag an dicirconcision ken neubeud, mes ar feiz hag a labour dre ar garantez. (7) Redec a reac’h ervad, piou hen deuz harzet ac’hanoc’h, ma na zentit mui ouz ar wirionez ? (8) An ali-ze na zeu ket euz an Hini hen deuz ho kalvet. (9) Eun tammic goell a laka an toaz holl da c’hoi. (10) Fizians em euz divar ho pen, dre an Aotrou, ne zonjfet ket otramant ; mes an hini a droubl ac’hanoc’h, piou-benag eo, a ranko dougen ar beac’h euz a gement-se. (11) Evidoun-me, breudeur, mar prezegan c’hoas ar circoncision, perag e persecuter c’hoas ac’hanoun ? Distrujet eo ar scandal euz ar groaz ! (12) Plijet gant Doue ma vije lammet kuit ar re a deu d’ho troubli !\n(13) Breudeur, galvet oc’h bet d’al liberte ; mes diwallit, var digarez al liberte-ze, da veva hervez ar c’hig ; mes deuit da blega an eil d’egile dre garantez. (14) Rag al lezen holl a zo en eur gomz hep-ken, houman : Karoud a ri da nessa evel-d’oud da-unan. (15) Mes mar deuit da gregi gant ho tent, ha d’en em zevori an eil egile, diwallit ne deufec’h da veza distrujet an eil gant egile. (16) Me a lavar eta : Baleit hervez ar Spered, ha na gontantit ket c’hoantegeziou ar c’hig. (17) Rag ar c’hig hen deuz c’hoantaennou control d’ar Spered, hag ar Spered, hen deuz ive control d’ar c’hig, hag an eil a stourm euz egile ; en hevelep doare na rit ket an traou a fellfe deoc’h da ober. (18) Mar d’och renet gant ar Spered, n’emoc’h ket dindan al lezen. (19) Hogen, oberou\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Dizanv_-_Testamant_Nevez_Hon_Aotrou_hag_Hor_Zalver_Jesus-Christ.djvu/376&oldid=125500 »


Marc'harid Sikilia - Wikipedia\nUr pennad Marc'harid Navarra zo ivez.\nMarc'harid Navarra pe Marc'harid Sikilia (1128–1183), a oa ur briñsez eus Navarra a zeuas da vout rouanez Sikilia goude dimeziñ da Guglielmo Iañ, roue Sikilia (1154–1166). Goude marv he fried e voe rejantez (1166-1171) e-pad bugeliezh o mab Guglielmo II.\nMerc'h e oa da García Ramírez roue Navarra ha d'e bried kentañ, ar briñsez norman Marc'harid de L'Aigle. Dimezet e voe en bugel da Guglielmo, pa ne oa nemet ur priñsig bihan, hag eñ pevare bugel ar roue Ruggero II.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Marc%27harid_Sikilia&oldid=1617942 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 C'hwe 2015, da 17:58.


Gant ar ger Bach e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Bach (disheñvelout).\nJohann Sebastian Bach (distagadur alamanek: /bax/) a oa ur sonaozour hag ograour alaman (31 a viz Meurzh 1685 en Eisenach, 28 a viz Gouere 1750 e Leipzig)\ne 1748, d'an oad a 61 bloaz\nElias Gottlieb Haussmann (1695-1774)\nGanedigezh 21 a viz Meurzh 1685\nMarv 28 a viz Gouhere 1750\nBroadelezh Dugelezh Sachsen-Eisenach\n(Hiziv : alaman)\nUr sonaozour eus ar marevezh barok e oa, enkorfet ennañ hag aroueziet gantañ ar pep gwellañ eus arz ar mare-se, hir ha padus e levezon war diorroadur ar sonerezh kornôgat. Anavezet e voe gant ar brasañ sonaozourien, Mozart ha Beethoven en o zouez, evel ur mestr n'oufed ket mont dreistañ.\nEspar eo e oberenn e pep keñver : gant ar rik hag ar pinvidik ma 'z eo gantañ kensoniezh, kerzenn ha kendonouriezh, ar peurechu m'eo ar stummoù, ar mestr m'eo a-fed teknik pe bedagogiezh, an uhel m'eo e awen ha niver e genaozadurioù. Mont a ra dreist an derezioù boas a ziforc'h koulzadoù ar stummañ, barr ar vrud hag an diskar : kenkoulz eo perzhioù e genaozaduroù yaouankiz hag ar re savet war an diwezhat.\n2 Hêrezh J.S. Bach\n2.1 Bugale J.S. Bach, tiegezh Bach\n2.2 An hêrezh sonerezhel\n4.1 Ar reizhiad niverenniñ BWV\n4.2 Kenaozaduroù heverk\n5 Jubennourien a-bouez\n6 Levrioù dave\nGanet eo bet Bach d'an 21 a viz Meurzh 1685 en un tiegezh a sonerien hag a embrege abaoe meur a remziad evel sonerien lez, kêr pe iliz e korn-bro Thüringen (Alamagn). En e gavout a ra er pempvet remziad abaoe an hendad koshañ anavezet, diouzh e anv Veit Bach a vije deuet er XVIvet kantved eus Hungaria, miliner ha soner amatour. Pa voe ganet, meur a zek e oa ar re Vach a embrege ar sonerezh ; bez' ez eo unan eus ar re bouezusañ e-touez an tiegezhioù sonerierien anavezet en istor ar sonerezh kornôgat a-bezh.\nDeiziad an 21 a viz Meurzh a zo hini an deiziadur julian en implij d'an ampoent e Eisenach, an deiziad diouzh an deiziadur gregorian a vije an 31 a viz Meurzh (an deiziad gregorian an hini a implijer evit e varv e Leipzig). Ar bugel diwezhañ eo diwar an eizh ganet eus Johann Ambrosius Bach (1645-1695), anezhañ soner kêr ha trompellour a lez, hag eus e bried Elisabeth bet ganet Lämmerhirt. Badeziet e vez hervez ar feiz lutherian d'an 23 a viz Meurzh en iliz Sant-Jorj (Georgenkirche).\nEn Eisenach e tremen e vugaleaj ; degemer a ra e zeskoni sonerezhel kentañ diwar e dad Johann Ambrosius Bach, ur violinour donezonet. Reizhet e vez ivez war ar sonerezh relijiel ha war an ograoù gant ur c'henderv d'e dad, Johann Christoph Bach a zo ograour iliz Sant Jorj. Daremprediñ a ra, adal e eizh vloaz, skol latin dominikaned Eisenach.\nE vamm a varv d'an 3 a viz Mae 1694. D'ar 27 a viz Du da heul ec'h addimez e dad gant un intañvez, Barbara Margaretha Bartholomäi, bet ganet Keul, met mervel a ra-eñ ivez ur sizhunvezhioù bennak war-lerc'h, d'an 20 a viz C'hwevrer 1695. D'an oad a zek vloaz, kollet e-giz-se gantañ e vamm hag e dad da heul, degemeret eo gant e vreur henañ oadet a bevar bloaz warn-ugent, Johann Christoph, skoliad Johann Pachelbel hag ograour en Ohrdruf. Er gêr-mañ e tarempred Johann-Sebastian al lise, ha tapout a ra un deskamant ledanoc'h eget e hendadoù ; e-touez e gamaladed klas ez eus unan eus e gendirvi, Johann Ernst Bach hag ur mignon feal, Georg Erdmann. Gant Johann Christoph e vez kaset pelloc'h e gelennadurezh sonerezhel ha stummet war ar c'hlavioù dre stokelleg. Johann-Sebastian a ziskouez bezañ donezonet-kenañ evit ar sonerezh (a zo muioc'h ez eus gantañ ur skouarn pakret) ha degas a ra e lod eus korvoder an tiegezh evel korist. Plijout a ra dezhañ eilañ ha studiañ oberennoù ar sonaozourien a zo diraezus dezhañ, ha pa vefe a-enep da youl e vreur henañ.\nD'an 19 a viz Genver 1700 e kuita Georg Erdmann Ohrdruf evit Lüneburg; Johann-Sebastian Bach a heuilh anezhañ kenkent hag ar 15 a viz Meurzh: etre ar c'hoant da adkavout e vignon hag an hini da skañvaat karg e vagadur digant e vreur henañ, a zo dimezet ha tad a familh, en deus graet e soñj war ar c'hemm pouezus-se moarvat.\nO vezañ ma oa berr an danvez gant e vreur, e tro da 1700 e teu Johann-Sebastian a-benn da vezañ degemeret en ul laz-kakañ masikoded (Michaelisschule e anv) e Lüneburg, ur gêr lec'hiet 200 km en hanternoz aleshont ma'z eas daveti war droad e-ser ur c'hamalad. Ouzhpenn d'ar sonerezh, e tapas deskiñ retorik, latin, gresianeg ha galleg. Anaoudegezh a reas gant Georg Böhm, soner eus ar Johanniskirche ha skoliad an ograour meur eus Hamburg Johann Adam Reinken. Hemañ diwezhañ her reizh war stil sonerezhel Alamagn an hanternoz. Damzaremprediñ a reas ivez e Lüneburg sonerien c'hall zivroet, pergen Thomas de la Selle, skoliad Lully : digarez en doa da zenesaat boazioù sonerezhel all ; eilañ a reas e he fezh oberenn ograoù Nicolas de Grigny, ha marteze e krogas da genskrivañ gant François Couperin.\nE-unan-penn dreist holl an hini e tezrann gant rikted kevrollennoù ar sonerien anavezet. Entanet ha kurius evel ma oa, ne terme ket a-raok kerzhet meur a zek kilometr evit mont da selaou sonerien, evel Böhm, Reinken ha Lübeck, ha zoken meur a gant evit Buxtehude veur.\nE 1703 ez eas d'ograouer d'Arnstadt. Redek a reas buan brud ar mailh-se evel soner ha primaozer.\nEtre 1707 ha 1708 e voe ograouer e Mühlhausen. Eno e skrivas e ganadenn gentañ, derou ur mell oberenn a liderezh a yelo d'he greskiñ e oberenn evit ograoù, testoù a ziskuilh ar gwellañ ar mailhoni, an donder hag ar vraventez pur m'eo deuet Bach da vezañ ar brasañ jubennour an holl amzerioù. Kenaozañ a raio e-kerz e buhez kanadennoù evit pemp bloavezh klok a gelc'hiad liderezh, da lavaret eo en tu-hont da dri-c'hant. Kollet eo bet meur a zek kenaozadur digantañ, ul lodenn vras anezho e-kerz ar maread-se. Er gêr-se ivez eo e eured gant e geniterv Maria Barbara, ma oa bamet gant he chemet a soprano. Da eo dezhañ en em gannañ evit dastum dezhi argouroù dereat hag evit ma kemerfe e wreg e blas en abadennoù (ne oa ket degemeret ar maouezed en tribun a enor betek an XIXvet kantved).\nEtre 1708 ha 1717, ograouer ha kentañ biolin e chapel dug a Weimar, edo en e gerzh an ograoù hag ivez laz klavioù ha kanañ an Dug. E-kerz ar c'houlzad-se e voe krouet ar bras eus e oberennoù evit ograoù (en o zouez an hini anavezetañ, an Toccata ha Fugenn e re leiañ BWV 565 ker-vrudet), eus e kanadennoù, eus e bezhioù evit klavisim awenet gant ar vistri meur italian ha gall. Met fellout a rae dezhañ kuitaat ar gêr-se ma kave hir e amzer enni. An Dug a Weimar a glevas ar c'heloù hag en reas prizoniad. Ret e voe d'ar priñs Leopold a Anhalt-Coethen dont d'e zieubiñ evit lakaat anezhañ da soner chapel e lez e Coethen.\nEtre 1717 ha 1723 e voe mestr a chapel e lez ar priñs Leopold a Anhalt-Cöthen. Ar priñs a zo anezhañ ur soner, evezhet ha kalvinour. Ar maread eürus-se m'emañ en e varr ar ro dezhañ an tu da skrivañ e oberennoù klaviel pennañ evit lud, fleüt, biolin (Sonadennoù ha partitaoù evit biolin a-unan), klavisim (kentañ levr ar « Stokelleg keidesaouek reizh »), gaolviolin (Heuliadoù evit gaolviolin a-unan), hag ar C'hwec'h Kengerzad Brandeburgat. Kavout a ra el lez-mañ an holl aezamant c'hoantaet a-fet archant ha mignoniezh. Met gant ur darvoud e vo eilpennet buhez Bach : marv e wreg Maria Barbara. Seul trebouletoc'h eo pa ne glev keloù eus marv hag obidoù Maria Barbara ken nemet goude dezhañ bezañ distroet eus Dresden. Dre-se e ra e soñj kuitaat al lec'h-se leuniet a gounioù ha tri abeg a vo kaoz eus e zisparti : n'helle ket kenaozañ a sonerezh sakr en ul lez kalvinour, ar pezh a vanke kalz dezhañ, hañval a ra eil gwreg an Dug bezañ un "amusa" ha Leipzig, lec'h m'eo vak ar garg a gantor, a rofe dezhañ ur vrud vrasoc'h en Impalaerded Santel kenkoulz hag e Polonia hag e Bro-c'hall (an Duc a Saks a zo Roue Polonia ha darempredet en deus lez Versailhez m'en deus dalc'het ganti liammoù mat). Tapout a ra kaout ar garg a gantor hag e kenaoz ar Basion hervez Sant Yann, kentañ oberenn liderezh o tont, gant gred, eus Cöthen.\nDelwenn e Leipzig\nEtre 1723 ha 1750, da lavaret eo ouzhpenn pemp bloaziad warn-ugent e Leipzig, e teu Bach war lerc'h Johann Kuhnau evel kantor an iliz lutherian sant Tomaz. Annezañ a ra eno gant e eil gwreg Anna Magdalena, merc'h ur soner meur eus lez Cöthen ha koristez en deus dimezet ganti e Cöthen. Kelenn a ra ar sonerezh, ar c'hatekiz hag al latin en div skol a iliz eus ar gêr: S.Tomaz evit ar re "baour" ha S. Nikolaz evit ar re "binvidik", met dav eo dezhañ ivez pourchas kevrollennoù niverus-tre evit an ilizoù, ur kanadenn evit pep Sul ha devezh gouel. N'eus ken nemet ur bleustradeg evit ar C'hanadennoù, met e kerz ar c'h-Kantor ez eus bet fiziet sonerien a-unan lugernus (an drompellourien) pe a live dreist, sonerien a-unan o tremen ha studierien ar c'h-Collegium Musicum. Al lazioù-kanañ, ne ouzer ket resis an niver a izili anezho, a hañval bezañ gouest da ganañ kevrennoù diaes. Bach en deus alies da c'houzañv gwarizi e geneiled a redi pergen ar skolidi da voikotiñ e gentelioù sonerezh. Ren a ra ur vuhez leun-barr a ouiziegezh, en ur sevel ul levraoueg arbennik war al levroniezh, an doueoniezh hag ar gevrinegezh. E wreg en skoazell kalz en e garg a g-Kantor en ur adskrivañ e holl gevrollennoù. Dre e garg a z-Director Musices en deus tu da heuliañ ar bodadegoù sonerezhel aozet e Kafedi Zimmermann evit bourc'hizien amatour a sonerezh ha da gemer perzh e breutadegoù ar Skol-Veur. Ne c’hwit digarez ebet da vont d'an opera e Dresden lec'h m'eo ograour e vab. E Leipzig eo e kenaoz ar bras eus e oberennoù sakr. Skrivañ a ra p'emañ er garg-se en tu-hont da 200 kanadenn, a chom 126 anezho. E Leipzig e skriv ivez ar pennoberennoù a zo eus ar c'h-Klavier-Übung, eil levr ar Stokelleg Keidesaouek Reizh, ar C'hinnigadur Sonerezhel, Arz ar Fugenn (manet nemeur diechu), ur mell oberenn evit ograou, met ivez peder Fasion (unan anezho gant daou laz-kanañ, ar Matthäus-Passion hollvrudet), ur Magnificat, 3 oratorio, hag e destamant sonerezhel, skrivet etre 1723 ha 1749: an Oferenn Veur e si leiañ.\nHêrezh J.S. BachAozañ\nBugale J.S. Bach, tiegezh BachAozañ\nJ.S. Bach en doe 20 a vugale gant div vaouez. Digant e bried kentañ, e geniterv, Maria Barbara Bach (1684-1720), en doe seizh bugel : Catharina Dorothea (1708-1774) ; Wilhelm Friedemann (1710-1784) ; Maria Sophia ha Johann Cristoph bet ganet d'ar 15 a viz Meurzy 1713, mervel a ra Johann devezh e ganedigezh ha Maria Sophia d'ar 17; Carl Philipp Emanuel, gwelloc'h anavezet dindan e lizherennoù-tal CPE (1714-1788) ; Johann Gottfried Bernhard (1715-1739); Leopold August (1718-1719).\nDa c'houde ec'h addimez gant ur ganerez a lez, merc'h eil henañ un trompellour, Anna Magdalena Wilcken en doe trizeg a vugale diganti : Christina Sophia Henrietta (1723-1726), Gottfried Heinrich (1724-1763), Christian Gottlieb (1725-1728); Elisabetha Juliana Friederica (1726-1781); Ernestus Andreas (Gwengolo-Here 1727), Regina Johanna (1728-1733), Christina Benedicta Louisa (badeziet d'ar 1añ a viz Genver 1730-4 a viz Genver 1730) ; Christina Dorothea (1731-1732) ; Johann Christoph Friedrich (1732-1795), Johann August Abraham (badeziet d'ar 5 a viz du 1753-6 a viz du 1733), Johann Christian (1735-1782), Johanna Carolina (1737-1781) ; Regina Susanna (1742-1809).\nAn hêrezh sonerezhelAozañ\nGant Johann-Sebastian en em gav ar sonerezh barok war un dro en e varr hag en e dermen. Kerkent ha marvet, ar soner ijinek-dreist a zo koulz lavaret ankounac'haet dre m'eo aet e-maez ar c'hiz, evel ar gendonouriezh bet kaset gantañ d'ur glokted dibar.\nAr vibien bet stummet gantañ Wilhelm Friedemann, Carl Philipp Emanuel, Johann Christoph Friedrich, Johann Christian a heulio hentoù disheñvel a oa bet divinet endeo gant Bach pa lavare « Carl Philipp Emmanuel a zo evel glaz Prusia, anavezet e vo met buan e tiaezhenno. Wilhelm Friedeman hepken a dapo ober e doull da badout ha pa ranko gortoz a-raok ober berzh ». En ur gemer harp war ar gelennadurezh sonerezhel zispar plantet en o fenn gant o zad en em daolo ar pevar mab buan war-du ar redenn rak-klasel a lañs neuze war ar Barok.\nNe oa ket disheñvel ar gont gant Wolfgang Amadeus Mozart e-unan, betek an devezh ma reas dezhañ ar baron Van Swieten, un den entanet gant ar sonerezh barok hag a oa en e gerz ul levraoueg sonerezhel pinvidik-kenañ, anavezout gant birvilh ul lodenn eus oberenn Bach hag Oratoriooù Händel. Mozart a dapas tennañ e vad eus an hêrezh divent -se, e zoare da genaozañ a voe kemmet un tu bennak, evel pinvidikaet, hep n'en dije ranket evit kelo-se dianzav e stil dezhañ e-unan : soñjal a reer pergen en e Requiem, er sinfonienn « Jupiter », a zo ar pevare luskad anezhi ur fugenn dre bemp mouezh skrivet e kendon eilpennek, e arroudennoù 'zo Die Zauberflöte, ha c'hoazh.\nLudwig van Beethoven a anaveze mat-tre oberenn Bach evit ar c'hlavisim, hag eñ yaouank e sone ul lodenn vras anezhi dre an eñvor. An Argemmoù Goldberg en deus kemeret da batrom a-benn kenaozañ e Argemmoù evit piano. War-dro fin e vuhez Beethoven a studias ivez Oferenn e si leiañ Kantor Leipzig. E giz-se, arz kendonouriezh Bach a awenas Beethoven evit kenaozañ e v-Missa Solemnis, oberenn a gomze war he divout evel pa vije « e vrasañ hini ».\nN'eo ken nemet e 1829 eo e lakas Mendelssohn, unan eus warlerc'hidi Bach e Sant Tomaz Leipzig seniñ en-dro Pasion hervez Sant Vazhev en Thomas-Kirche (Iliz Sant Tomaz). Evel-se e reas da galz a dud anavezout en-dro, en XIXvet kantved, ijin-dreist ar sonaozour ankounac'haet. Ar re romantel, alaman da gentañ, o deus neuze sammet an hêrezh-se, en ur azasaat anezhañ da goustoù ar XIXvet kantved, ha pergen Brahms e Vienna.\nDibaoe e chom e oberenn, distag diouzh emdroadur ar goustoù, an daveenn diziouerus hag dibar eus ar sonerezh kornôgat a-bezh. A-hervez Azia zoken a vije tapet gant ar birvilh, ha pergen Japan. Karl Straube a roas lañs, er bloavezhioù 1930 e Leipzig, d'un doare nevez da lenn oberennoù Bach gant lazioù klav ha kanañ nebeutoc'h niverus eget re jubennadurioù an XIXvet kantved ; Straube a sono ivez an oberennoù a reer teorikel anezho evel Arz ar fugenn (gant klaviaz evelato). Disoc'hiñ a raio an « adnevezadur barok »-se adalek ar bloavezhioù 1950, gant jubennourien evel Gustav Leonhardt hag e ziskibien niverus, pe Nikolaus Harnoncourt. Gustav Leonhardt ha Nikolaus Harnoncourt a vo ar re gentañ d'enrollañ an holl ganadennoù. Ret mat ivez menegiñ John Eliot Gardiner, a zo abaoe ar bloavezhioù 70 e penn ar Monteverdi Choir hag an English Baroque Soloists bet krouet gantañ. Kaset en deus da benn e 2000, da geñver 250vet deiz-ha-bloaz marv Bach ur gentaenn bedel : jubenniñ an holl ganadennoù sakr (chom a ra en tu-hont da 200 anezho) e-kerzh sonadegoù dre ar bed a-bezh e-korf ar bloavezh. Un dudenn e-touez ar re bouezusañ er mare-mañ a zo evel-just Philippe Herreweghe, a ren klaviaz ar Chapel Roueel hag ar Collegium Vocale e Gent. Harnoncourt, Leonhardt, Gardiner ha Herreweghe a zo e-touez ar pennoù ar muiañ priziet evit sonerezh Kantor Leipzig, kement dre spister ha mailhoni teknikel ha dre binvidigezh ar jubenniñ hag o eztaolusted.\nGlenn Gould a ziskuilho ivez holl ijin-dreist Bach en ur lakaat ar pouez war ar wiridigezh, kement ha war an dastalmerezh, dre-benn d'e jubennadennoù war ar piano. Glenn Gould a vo tizhet gantañ barr e alkimiezh sonerezhel en eil enrolladenn eus an Argemmoù Goldberg e 1981.\nHa pa vije jubennet fall, adkempennet (Jacques Loussier pe Wendy Carlos), treuzlec'hiet eus un eil klav d'egile, pe c'hoazh azasaet war un dastalm jazz, a zalc'h ar sonerezh-mañ e berzhioù kenedel, evel ma rofe pinvidigezh e framm ur pouez dister d'ar peurrest.\nMarcel Dupré a sone oberenn glok Bach evit ograou dre an eñvor, evel ma rae Helmut Walcha, an ograour alaman meur, dall anezhañ adal e oad-krenn, hen deskas dre selaou aketus.\n« E-tal hennezh, n'eo an holl re all ken nemet bugale », Robert Schumann ;\n« Paneve Bach, e kollfe an doueoniezh he divoud, a vije ar grouidigezh neuziek hag an netra ezkrerius », « Ma 'z eus unan a zo dleour-holl da v-Bach, ez eo Doue hennezh », Emil Michel Cioran, Silogismoù ar c'hwervoni, Gallimard ;\n« Treiñ a ra ar sonerezh, gant Bach, d'ur boud bev, loper ha gwiridik », Pierre Vidal.\n« Da gentañ ez eus Bach … ha da eil an holl re all . » Pablo Casals\n« Daoust d'am c'harantez vras evit kalz reoù all – ha n'emañ ket Beethoven ha Mozart ar re zisterañ – n'hallan ken nemet sevel a-du gant Casals : o mestroniañ a ra Bach holl. » Paul Tortelier\nBeethoven, en ur c'hoari gant anv Johann Sebastian Bach (Bach a dalvez kement ha gwazh en alamaneg) a gave dezhañ en dije degouezhet gwelloc'h Meer (ar mor) da veurded ha ampler e ijin.\nAr reizhiad niverenniñ BWVAozañ\nRenabl oberennoù Bach a voe savelet gant Wolfgang Schmieder hag anavezet eo gant an teskanv "BWV", a dalvez Bach Werke Verzeichnis ('Katalog Oberennoù Bach'). Embannet e voe e 1950. A-wezhioù e reer niverennoù Schmieder eus ar re BWV, pe c'hoazh e implijer S (evit Schmieder) e-lec'h BWV. Aozet eo ar c'hatalog dre zodennoù ha neket hervez red an amzer. E-touez an abegoù evit an dibab-se :\nDiasur eo deiziad oberennoù 'zo. Pa gaver un deiziad war gevrolennoù, e c'hell bezañ ken buan all hini m'eo bet adskrivet pe kempennet an oberenn.\nOberennoù Bach bet embannet etre 1850 ha 1905 gant ar "Bach Gesellschaft Ausgabe" a oa strollet dre rumm endeo. Kenkoulz e oa da Schmieder kenderc'hel gant ur boaz diazezet mat.\nBWV 1-222 eo ar c'hanadennoù, BWV 225-248 an oberennoù a-gor graet war ur skeul bras, BWV 250-524 ar c'horalioù ha kanennoù sakr, BWV 525-748 an oberennoù evit ograoù, BWV 772-994 an oberennoù all evit binvioù dre stokell, BWV 995-1000 ar sonerezh evit binvioù dre gerdin, BWV 1001-1040 ar sonerezh kambr, BWV 1041-1071 ar sonerezh klaviazel ha BWV 1072-1126 ar c'hanonoù ha fugennoù.\nRoll kenaozadurion J.S. Bach (e saozneg)\nKanadennoù BWV 4, BWV 6, BWV 21, BWV 78, BWV 106, BWV 140, BWV 136, BWV 198, BWV 146, BWV 177, BWV 127, BWV 35, BWV 51, BWV 56, BWV 82, BWV 201, BWV 205, BWV 208, BWV 211, BWV 212.\nPasion hervez Sant Yann, BWV 245 ;\nPasion hervez Sant Mazhev, BWV 244 ;\nOferenn e si leiañ BWV 232 ;\nOratorio Nedeleg, BWV 248 ;\nMotedoù, BWV 225 da BWV 231 ;\nToccata ha fugenn e re leiañ evit ograoù, BWV 565 hag un nebeud heuliadoù Rakkerz ha Fugenn evel BWV 542, 543, 544, 545, 582;\nArgemmoù Goldberg, BWV 988 ;\nAr c'hwec'h partitaoù evit klavisim, BWV 825 da BWV 830 ;\nImbroudennoù ha sinfoniennoù, BWV 772 da BWV 801 ;\nImbroudennoù, BWV 772 [Media:Bach-invention-01.mid]\nSinfonienn, BWV 787 [Media:Bwv787.mid] -->\nAr 6 heuliad saoz, BWV 806-811"" ;\nAr 6 heuliad gall, BWV 812-817"" ;\nAr Stokelleg Keidesaouek Reizh, BWV 846 da BWV 893 ;\nRakkerz I, BWV 846 [Media:Wtk1-prelude1.mid]\nSonadennoù ha partitaoù evit biolin a-unan, BWV 1001 da BWV 1006 ;\nHeuliadoù evit gaolviolin a-unan, BWV 1007 à BWV 1012 [kevrollenn]\nSonadennoù evit fleüt, BWV 1013, BWV 1020, BWV 1030 da BWV 1035 ;\nAr c'hwec'h kengerzad brandeburgat, BWV 1046 da BWV 1051 ;\nKengerzadoù evit biolin, BWV 1041, BWV 1042, BWV 1043 ;\nKengerzadoù evit klavisim, BWV 1052 à BWV 1065 ;\nHeuliadoù evit laz-seniñ, BWV 1066 à BWV 1070 ;\nAr C'hinnigadur sonerezhel, BWV 1079 ;\nArz ar fugenn, BWV 1080;\nMistri laz-seniñ : Karl Richter, Pablo Casals, Karl Munchinger, Gustav Leonhardt, Frans Brüggen, Nikolaus Harnoncourt, Jordi Savall, Reinhard Goebel, Philippe Herreweghe, Masaaki Suzuki, Sigiswald Kuijken\nGaolvioloñsourien : Pablo Casals, Paul Tortelier, Pierre Fournier, Janos Starker, Anner Bylsma, André Navarra, Mstislav Rostropovitch, Yo-Yo Ma\nBiolinourien : David Oïstrakh, Nathan Milstein, Georges Enesco, Yehudi Menuhin, Sigiswald Kuijken, Hilary Hahn, Arthur Grumiaux.\nSonerien dre stokelleg : Glenn Gould, Wanda Landowska, Edwin Fischer, Ralf Kirkpatrick, Helmut Walcha, Sviatoslav Richter, Marie-Claire Alain, Gustav Leonhardt, Michel Chapuis, Friedrich Gulda, André Isoir, Pierre Hantaï, Masaaki Suzuki, Murray Perahia, Pierre Réach, Rosalyn Tureck, Blandine Verlet, Scott Ross.\nVie de Johann Sebastian Bach, Johann Nikolaus Forkel : kentañ buhezskrid ar sonaozour (1802).\nJean-Sébastien Bach, Alberto Basso : diazlevr dave diwezhañ (Editions Fayard - 1984 evit an droidigezh c'hallek).\nTitl orin : "Frau Musica - La vita e le opere di J.S. BACH" (E.D.T./Musica - 1979).\nMoi JSB, Jean Pierre Grivois : Buhezskrid klok-kenañ er c'hentañ gour unan (Editions Héloïse d'Ormesson - 2005),\nBach en son temps, Gilles Cantagrel (Editions Fayard - juin 2003), ISBN 2-213-60007-4,\nLe Moulin et la rivière, air et variations sur Bach, Gilles Cantagrel - oberenn priziet gant Akademiezh Charles Cros hag Akademiezh an Arzoù-Kaer (Editions Fayard - Genver 2004), ISBN 2-213-60128-3.\nArgemmoù Goldberg BWV 988/1087\nOferenn e si leiañ BWV 232\nAr Stokelleg Keidesaouek Reizh BWV 846-893\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Johann_Sebastian_Bach&oldid=1985368 »\nDernière modification le 8 Ebr 2022, à 16:18\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 8 Ebr 2022, da 16:18.


Buhez ar Sent/1912/Fransez Karaksiolo - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1912/Fransez Karaksiolo\n◄ Klotild Fransez Karaksiolo Bonifas ►\nPevare devez a Vezeven\nSant Fransez Karaksiolo\nFransez, Askanio Karaksiolo dre e hano kentan, a oa ginidik eus a gêr Sancta-Maria, eus eul ligne uhel a rouantelez Napl. Abred e tiskouezas kaout eur garante vras evit ar Werc’hez, hag e tileze ar c’hoariou evit mont a-goste da lavaret e rozera. E zorn a veze bepred digor da rei aluzen d’ar paour, hag alïes e kave an dro da viret eun dra bennak eus e brejou da rei d’eze. E vamm, zoken, a renkas teuler evez warnan, rak kentoc’h eget lezel ar beorien hep tamm, e vije chomet e-unan. E c’hoant brasan oa derc’hel distlabe saë wenn e vadeziant, hag evit trec’hi war e blegiou fall e klaske bepred an tu da skwizan e gorf. N’oa ket awalc’h d’ezan diwall mat e ene, klask a rê ive, en pep doare, lakat an nesan d’ober eveltan.\nD’an oad a zaou vla warn-ugent, e gorf a oe goloët a lorgnez, hag en eun tôl, ar c’hlenved euzus-ze a lakas anezan da goll nerz ha gened e yaouankiz. Elec’h en em jalan, e trugarekaas Doue da vezan diskouezet d’ezan pegen buhan e tremen madou ha koantiri ar bed, hag e roas e c’her d’en em westlan d’ezan, ma teuje adarre da gaout ar yec’hed. Doue ne c’hede nemet an dra-ze eus e beurz, ha kerkent ar zant a bareas. Derc’hel a reas d’e c’her, ha prest goude ec’h eas da Napl da studian ar skianchou sakr.\nDaou vla goude e oe beleget. En em deuler a reas da gelenn ar beorien, ha dreist-oll, an dorfetourien kondanet d’ar maro.\nEun devez ma oa o pedi, e oe roët d’ezan eul lizer war e hano, eus abeurz e eontr Fabrisio Karaksiolo. E eontr e bede da vont d’e di d’en em glevet gantan ha gant eun all hanvet Adorno, evit sevel eun Urz neve a venec’h.\nMont a reas kerkent d’o c’haout. Ouz e welet, Fabrisio hag Adorno a oe souezet. N’eo ket d’ar zant, mes d’eur c’henderv d’ezan hag a zouge ar memes hano gantan eo e oa al lizer. Gwelet a rejont eno dorn Doue, hag en em dennjont o zri er-mêz eus kêr, evit klevet gwelloc’h mouez Doue er sioulder, ha kemer kuzul an eil digant egile diwar-benn ar reolen a dleent rei d’an Urz neve. Eur wech grêt ar reolen, Adorno hag Askanio a gemer hent Rom da ziskouez d’ar pab o labour ha da c’houlenn digantan e vennoz. Sixt V a oa neve savet c’hoaz war Gador sant Per. Digemer vat a reas d’an daou zen santel lha kaout a reas mat o reolen hag ar pez a c’hoantaent.\nDistrei a reont da Napl, d’en em stagan d’al labour, ha kaout a reont eun nebeut tud yaouank bodet endro da Fabrisiano. D’an 9 a viz ebrel 1589, e rejont holl o veuiou, hag Adorno a oe laket da zuperior. Diwar an de-ze, Karaksiolo a gemeras an hano a Fransez, abalamour d’an devosion en devoa evit sant Fransez Asiz.\nAdorno a varvas daou vla goude, ha Fransez a oe laket da zuperior war e lerc’h. War c’hoant ar pab, ec’h eas d’ar Spagn gant eun nebeut menec’h. Ar roue o digemeras mat, hag a roas d’eze eun ti. An dud a lez, pa glevjont petra oa c’hoarvezet, a reas d’ar roue dizrei war e lavar ha gourc’hemenn d’ar venec’h-ze kuitât ar vro a-benn dek devez.\nDilezet gant an dud, Fransez a droas ouz an Otrou Doue. Selaouet a oe, hag ar roue, elec’h e deuler er-mêz eus ar vro, a roas d’ezan urz da chom.\nGrêt e labour gantan er Spagn, Fransez a zistroas d’an Itali, hag e kendalc’has da vezan evit e venec’h eur skouer a bep seurt vertuziou. E holl amzer, en de, a dremene er beden, hag alïes, zoken, an darn vrasan eus an noz ; e gorf a gastize dre ar yun hag ar binijen. Er bla 1607, war e c’houlenn, e oe laket eur superior-all en e blas. Diwar neuze, e vevas en eun toull dindan ar vins. Eno, meur a wech, kannaded ar pab a deuas da ginnig d’ezan ar garg a eskob.\n« Nan, nan, emezan, en toull-man eo e fell d’in ober ma zilvidigez. »\nMervel a reas d’an 4 a vezeven 1608. N’en devoa c’hoaz nemet pevar bla ha daou-ugent. E gorf a oe kaset da Napl, hag ar burzudou a c’hoarvezas war e ve a lakas ar pab Pi VII d’hen merkan war roll ar zent, er bla 1807.\nPegen diboell eo an den !\nAn den a zo krouet evit sovetât e ene.\nDiboell  eo eta ha foll an neb a red war-lerc’h danve hag a deûz, hag a lak enne e fizianz.\nDiboell eo an neb a glask enoriou hag a ’n em skuiz evit kaout brud.\nDiboell eo an neb a glask an tu da vevan pell, hep klask an tu da vevan gwell.\nDiboell eo an neb a zo e holl breder gant an treo a vreman, a voenv en eun hunvre, ha ne ra netra da dizout an eürusted a bado da viken.\nLaket alïes en ho spered ar gomz fur-man : « Lagad an den ne skuiz ket o welet, nag e skouarn o selaou, » ha labouret da zistagan ho kalon diouz an treo a welet, evit he stagan ouz an treo ne welet ket. Rak ar re a heuilh an hent a zigor d’eze o skianchou  a zôtr o ene hag a goll gras Doue.\n↑ Jezuz-Krist skouer ar Gristenien ; Levr I, kentan pennad.\n↑ Skianchou. facultés, en galleg.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1912/Fransez_Karaksiolo&oldid=37816 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 Mez 2012, da 11:31.


Mata Hari (anv gwir : Margaretha Geertruida (Grietje) Zelle) a oa un dañsourez bet ganet d'ar 7 a viz Eost 1876 e Leeuwarden ha marv d'ar 15 a viz Here 1917 e Vincennes. Fuzuilhet eo bet e Frañs e-pad ar Brezel-bed kentañ peogwir e soñje d'an arme c'hall e oa ur spierez.\nMargaret Zelle a voe ganet e Leeuwarden (Friz). Merc'h e oa da Adam Zelle, ur gwerzher kasketennoù eus an Izelvroioù ha d'e wreg Antje van der Meulen. Pa oa 6 vloaz e tilojas he familh da Leiden. He mamm a varvas e1891 hag er memes bloavezh reas freuz-stal he zad. Klask a reas Margaret dont da vezañ skolaerez. Da 18 vloaz e timezas gant Rudolf MacLeod, hag eñ ofiser e morlu an Izelvroioù. Mont a rejont d'ne em staliañ en Indez neerlandat, hag e 1899 e voe ampoezonet unan eus o daou vugel gant ur vevelez hag a oa e karantez gant Rudolf Macleod. Pa zistroas da Europa e tremenas un nebeud mizioù e den Haag, eno e tispartias diouzh he gwaz hag a oa ul lonker feuls. E miz Du 1901 en em gavas e Pariz. Implijout a reas anv he gwaz, hag anvet e voe Lady MacLeod. Degemeret e vo en ur sirk evel marc'hegerez. E-pad nevezamzer 1905 e teuas da vezañ brudet a-drugarez d'he ferzh evel dañsourez erotek hag a-vaez-bro dindan an anv Mata Hari, hag a dalvez "heol" e maleg.\nMata Hari, dañsourez a-vaez-bro[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nEn Europa a-bezh e roas abadennoù neuze, hag ur seurt mojenn a ziwanas : ganet e vije bet e Java, ha war a enezenn-se he dije desket dañsal ha pediñ Chiva.\nMata Hari, ar spierez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nD'an 2 a viz Gwengolo 1916, e-keit ma oa o klask kaout un tremen-hent a-benn mont da Vittel, e kejas dre zegouezh gant ar c'habiten Ladoux, hag eñ e penn servijoù enep-spierezh gall. Kinnig a reas dezhi implijout he darempredoù hag hec'h aezamantoù da veajiñ a-benn labourat evit Frañs. Asantiñ a reas, ha prometet e voe dezhi ur million a lurioù. Biskoazh ne resevas ar sammad-se. A-benn chom e diavaez an emgannoù ez eas d'an Izelvroioù dre ar Rouantelezh-Unanet ha Spagn. Meur a ofiser a voe hoalet ganti, ha goulennataet e voe gant izili M15. Anzav a reas e laboure evit Frañs. Ne ouezer ket hag-eñ e livas gevier pe hag-eñ e laboure evit ar servijoù gall e gwirionez. E miz Genver 1917 e kasas kargad alaman e Madrid, major Kell e anv, ur gemennadenn skingomz da Verlin. Enni e taolenne labour ur spier anvet H-21. Klasket he doa Mata Hari hoalañ anezhañ. Tapet e voe ar gemennadenn gant ar servijoù gall, ha dre implij an titouroù a oa ganto e soñjjont e oa H-21 Mata Hari. An Alamaned o doa implijet ur c'hod aes da derriñ, ha soñjal a reer o doa graet a-ratozh a-benn kelaouiñ ar servijoù gall. D'an 13 a viz C'hwevrer 1917 e voe furchet he c'hambr er Champs-Élysées gant ar servijoù gall. Ne voe kavet prouenn splann ebet, nemet produioù louzaouiñ en he sac'h-dorn. En ur veskañ anezho e vefe bet tu da fardañ liv diwelus. Ar servijoù gall a dapas ivez pellskridoù enno prouennoù he doa resevet 20 000 lur a-berzh konsul Alamagn en Izelvroioù. Hi a lavaras he doa bet an argant-se goude ur pennad plijadur gantañ, padal ec'h embannas ar varnerien e oa un digoll goude bezañ roet « titouroù », met ne lavarjont ket peseurt titouroù e oa. Ne zegasas Mata Hari tamm titour ebet a vefe talvoudus, pe vefe evit an Alamaned, pe evit ar C'hallaoued, war-bouez unan diwar-benn ur spier doubl, hag a oa deuet a-benn d'en em silañ er rouedad alaman e-keit ma laboure evit ar C'hallaoued. Gallout a reer soñjal ivez e labouras dreist-holl evit an Emglev : azalek dibenn 1916 e voe karedig ur c'habiten rusian a laboure evit Frañs hag a oa anvet Vadim Maslov. Fellout a rae dezhi en em veñjiñ ivez rak ur wech e oa bet furchet c'hoariva Berlin gant an Alamaned hag kemeret o doa holl he dilhad feur-loened, hag a dalveze 80 000 lur gall en holl.\nAzalek fin ar brezel e voe kinniget evel gouzañverez digablus gant an Alamaned, hag e voe embannet n'he doa biskoazh labouret evit o servijoù spiañ.. E 1931 e teuas er-maez ul levr anvet "L'Espionnage pendant la guerre mondial". Er raktres e kemeras perzh istorourien, ofiserien ha spierien ivez. Hag ennañ e c'haller lenn : « Traoù a-bouez a reas Mata Hari evit Alamagn, kas a reas lizheroù evit titourerien a oa o chom en estrenvro pe e broioù hag a oa enebourien deomp... Mata hari a anaveze mat danvez an arme, dre ma oa bet summet e-barzh unan eus hor skolioù kelaouiñ gwellañ... Ur spierez a-feson e oa anezhi. » E 1937 e lakaas Fräulein Schragmüller (lesanvet « dimezell mezegez »)embann hec'h eñvorennoù buhez. Bet e oa bet o labourat e burev IIIC dindan and anv kuzh H21 en Anvers. En he levr e skrivas diwar-benn Mata Hari : « Hini ebet eus ar c'heloù a gasas a c'halljomp implijout, ha ne oa ket dedennus ar pezh a gasas deomp, pe a-fet arme, pe a-fet politikerezh. » Ouzhpennañ a reas memes tra : : « Reizh e oa e vefe kondaonet, kemend-se a glot gant spered kod an arme. »\nAdtapet diwar « https://br.bywiki.com/w/index.php?title=Mata_Hari&oldid=1635966 »


Buhez ar Sent/1894/Polikarp - Wikimammenn\nBuhez ar Sent/1894/Polikarp\n◄ Paol gounezet d’ar feiz Polikarp, Eskop ha Merzer Iann Krizostom ►\nar c’houec’hved var ’nn ugent a viz genver\nSANT POLIKARP, ESKOP HA MERZER\nPolikarp en devoue ann eur da anaout lod euz a ziskibien hor Zalver, ha dreist holl ann abostol sant Iann. Deski a reaz gantho ar pez o doa desket ho-unan gant Jezuz-Krist, ha pa oue deuet enn oad, sant Iann hel lakeaz da eskop e Smirn, enn Azii-Izela.\nGouarn a eure ann iliz-se epad dek vloaz ha tri-ugent, ha ken istimet oa abalamour d’he zantelez ha d’he vouiziegez ma oa kemeret gant ann holl evit ar c’henta eskop euz ar vro, Enn he gozni, ar gristenien ne felle d’ezho morse he lezel da denna he voutou he-unan; kement a respet o doa evithan ma veze mall gant peb hini anezho mont d’ho zenna diganthan evit gellout touch oc’h he dreid.\nSant Ignas a Antioch, o veza bet koundaonet d’ar maro gant ann impalaer Trajan, a oue kaset da Rom evit beza dispennet ha lonket gant al loaned gouez. Enn eur vont di, e tremenaz dre Smirn. Gant pebez joa e vriataz, eur vech c’hoaz abarz mervel, he vignoun ker Polikarp ! Ha Polikarp, dioc’h he gostez, gant pebez respet ne bokaz ket da jadennou ar merzer kalounek ! Ho daou oant bet diskibien da zant Iann, hag abaoue ec’h en em garient evel daou vreur. Sant Ignas en devoue plijadur ive o velet ann urs kaer hag ann devosion a rene etouez tud fidel Smirn, ha trugarekaat a reaz ann Aotrou Doue abalamour m’en doa roet d’ezho eur pastor ker mad ha ker santel.\nPolikarp a ieaz he-unan da Rom e tro ar bloaz 158, evit en em glevet gant ar pab sant Aniset divar benn ann deiz ma tliet ober gouel Pask. Bete neuze, ar gouel-ma a veze great enn Azii d’ar pevarzekved devez a loar veurs, evel m’edo ar c’hiz guech all etouez ar Iuzevien, hag e Rom, er c’hountrol, e veze kaset d’ar zul varlerc’h. Ar pab a ziskouezaz kaout eunn istim vraz evithan, hag eunn devez e reaz d’ezhan kana ann offerenn enn he blas.\nEpad m’edo e Rom, e c’hounezaz adarre d’ar guir feiz eur maread kristenien hag a ioa bet touellet da heul kredennou faoz gant ar fals doktored euz ann amzer-ze. Polikarp n’oa ket evit gouzanv ar re-ma, hag ober a rea kement a ioa enn he c’halloud evit alia ann dud fidel da dec’het dioutho. Eunn devez, unan anezho, he hano Marsion, a erruaz ganthan var ar ru. Raktal e troaz he benn evit miret na renkche kaozeal ouz ann den-ze. Mes Marsion a deuaz var ehun d’he gaout enn eur lavaret : « — Petra, ne anavezit ket ac’hanon? » Ar Zant a respontaz kerkent: « — Eo, anaout a rann mab hena ann diaoul. » Kement a heuz en doa ouz ar pez a ioa kountrol d’ar feiz ma lakea he vizied da stanka he ziskouarn pa gleve hano euz a eunn dra bennag evelse.\nPa oue distro euz a Rom, Polikarp a vevaz e peoc’h enn he eskopti betek amzer ann impalaer Mark-Aorel. Neuze e oue lakeat adarre ar gristenien d’ar maro en Azii, hag eun devez paianed Smirn a c’houlennaz ma vije kaset archerien da glask ar Zant. Ann dud fidel o doa bet c’hoant da guzat ho eskop ; mes kavet e oue dioc’h ann noz enn eur gambr varlaez.\nO veza diskennet d’ann traon, e lavaraz rei ho c’hoan d’ann archerien, hag e c’houlennaz digantho eur pennadik amzer da bedi. Bez’ en devoue he c’houlenn, ha chom a eure div heur dioc’htu da bedi enn he gambr. Goudeze ec’h en em lakeaz etre daouarn ann archerien. Hogen, ar re-ma a rea ho chefridi enn despet d’ezho, hag ho c’haloun a ioa tenereat o velet peger mad oa bet ar Zant enn ho c’henver.\nPa erruaz Polikarp dirak ar barner, hema a lavaraz d’ezhan rei he valloz da Jezuz-Krist. Mes ar Zant a respountaz : « — C’houec’h vloaz ha pevar-ugent zo abaoue ma servichann Jezuz-Krist. N’en deuz great biskoaz nemed vad d’inn, ha bemdez e resevann diganthan grasou nevez : penaoz e c’houfenn-me rei va malloz d’ann hini en deuz roet d’inn ar vuez ? Va C’hrouer eo, va Zalver ha va Zad ; va Doue eo, ha d’ezhan e tleann peb seurt respet ha va holl c’harantez. »\n« — Mad, eme ar barner, me zo o vont neuze da lakaat leusker al loaned gouez varnhoc’h.» — « Laoskit anezho pa gerot, » eme Polikarp. « — Ma n’oc’h euz ket aoun rak al loaned gouez, eme arbarner, me roio urs d’ho tevi ez veo. » — « Ann tan a reot evit va devi a vougo buhan, eme ar Zant; mes enn ifern ez euz eunn tan all, c’houezet gant Doue evit devi ann dud fall ha difeiz, hag ann tan-ze ne vougo biken. »\nAr bobl a ieaz enn egar o klevet ar c’homzou-ma. Redet a eure raktal da glask keuneud ha pa oue great eur bern anezho, e oue savet Polikarp var c’horre ha lakeat ann tan er bern dioc’h ann traon. Mes ar flammou a droaz a round ebiou d’ar Zant, evel eur vaout pe evel lien eur vag pa grog ann avel ennhan. O velet ar burzud-se, ar baianed aheurtet a reaz treuzi he gorf gant eunn taol kleze. He verzerenti a erruaz er bloaz 166 pe er bloaz 169 goude donedigez hor Zalver.\nSant Polikarp n’oa ket evit gouzanv ar fals doktored euz he amzer, ha pa gleve hano euz a eunn dra bennag kountrol d’ar feiz, e lakea dioc’htu he vizied da stanka he ziskouarn. Ar re a gomz a enep ar relijion hag ann Iliz a zo e guirionez bugale d’ann diaoul, tad ar gaou, hag ar gristenien gatholik a zo bugale da Zoue. Hogen, bugale Doue ne dleont kaout darempred ebed gant bugale ann diaoul. Tec’hit eta dioc’h koumpagnunez ar seurt tud-se, ha ne zigorit morse ho tiskouarn da zelaou ho c’homzou, na dor ho ti da reseo ho levriou pe ho c’hazetennou.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Buhez_ar_Sent/1894/Polikarp&oldid=23598 »


Ti-Feurm Ar Beller | consobreizh\nTi-Feurm Ar Beller\nBoued hag evajoùArtizaned Ti-Feurm Ar Beller , un tiegezh, un engouestl, un entan.\nUn nebeut fotoioù: Kinnig hollek: Ti-Feurm Ar Beller a zo un istor familh ha tud da gentañ, ur c'hoant da bezañ dizalc'h ha da brouiñ e c'haller bezañ labourer-douar ha doujañ d'an natur.\nRaktres div familh eo Ti-Feurm Ar Beller : ar gerent, Pierre ha Denise, o mab Jean-Pierre ha me Sandrine. Saverien konikled greantel oamp bet betek 1997. Ne oa ket mat deomp ken kenkoulz war an dachenn vuhezegel hag an hini ekonomikel. Divizout a reomp hon pevar « krouiñ » Ti-Feurm Ar Beller : ur raktres a vo douget ganeomp e-pad ur vloaz. E 1999 e vo roet deomp ar gratadur yec'hedel evit sevel ul lazhti har un arnodva evit treuzfurmiñ hor produioù.\nMerañ penn-da-benn an traoù eo hon het, « eus an edenn betek an asied ». Emgouestlet omp da gaout produioù a-feson hag heuliet ganeomp da bep prantad eus ar produerezh.\nEvit respont da c'houlenn hon arvalien e kinnigomp yer ha konikled klok pe didammet hag ivez ur spilhenn vras charkuterezh (kirinad, rilhetez, salzigoù, logedennoù, steakoù, pavezioù lipous). Notre volonté , le droit de bien manger de bons produits simples, sans adjuvants, conservateur, ni colorants.\nKemeret en deus hor mab henañ Erwan lec'h e zud-kozh abaoe miz Gwengolo 2014. Ober a ra war-dro ar poñsined un deiz anezho dreist-holl, betek ar bosañ hag an treuzfurmiñ. Prederiañ ha magañ a ra anezho.\nWar marc'hadoù Bro-an Oriant emaomp ha fellout a ra deomp en em ziorren war-zu ar pretioù a-galite pe an ispiserezhioù fin n'eo ket ar pouezusañ ar priz evito, ar galite ne lavaran ket.\nN'eo ket echu hon istor ha spi hon eus kenderc'hel da skrivañ anezhi gant pep hini a fello dezho kemer perzh. Gouzout a rit un tamm muioc'h diwar hor penn bremañ, kit da welout ac'hanomp war hol lec'h pe ar marc'hadoù.\nSkalfad ar produioù hag ar servijoù: Kig-yer : yar, kilhog, skilyar, houad, yar-Indez... Savet int war ar plouz ha gallout a reont pourmen er-maez kement a ma karint. Maget int gant ar greun produet gant an ti-feurm. Savet int e-pad 4 miz da nebeutañ evit kaout loened bras awalc'h, parfet ha blazus o c'hig.\nProduioù kig-yer : steakoù, pavezioù lipous, logodennoù, salzigoù ha chipolataoù, rilhetez.\nProduioù kig-lapin : salzigoù ha chipolataoù, kirinad, rilhetez.\n70% a giz-yer pe 70% a gig-lapin a zo er produioù-mañ, bet aozet en hon arnodva.\nLec'hioù gwerzhañ: Marc'hadoù Ploue al Lun, Lannarstêr ar Meurzh, Bubri ar Merc'her, Sant-Per-Kiberen ar Yaou, Keryado en Oriant ar Gwener, Merville en Oriant ar Sadorn, Plañvour ar Sul.\nAr stal er Feurm : Merc'her, Gwener ha Sadorn eus 9e betek 12e.\nFichenn identelezh an embregerezh Chomlec'h ar sez sokial: Bieuzen 56310 Bubri Pellgomz: 06 63 69 99 36 (Sandrine)06 38 91 52 43 (JeanPierre) Lec'hioù produiñ: Bubry\tDeiziad krouiñ: 01/04/1998 Niver a implijidi: 3 Stumm gwirel: SLABEK (stal labour-douar bevennet hec'h atebegezh)\tRUKAD: 41810530000010 Furmskrid darempred dre bostel\nLec'hienn Ti-Feurm Ar Beller\nBoued hag evajoùArtizaned


Emil Erlenmeyer war-dro 1863.\nRichard August Carl Emil Erlenmeyer, bet ganet e Wehen (Taunusstein) (Kengevread alaman d'ar mare-se) d'an 28 a viz Mezheven 1825 hag aet da Anaon en Aschaffenburg (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) d'an 22 a viz Genver 1909, a oa ur c'himiour alaman.\nGantañ eo e voe ijinet, e 1861, an orsel pikernek a zoug e anv hiziv an deiz c'hoazh.\nUn orsel Erlenmeyer,\n500 mL an endalc'had anezhañ.\nLabourioù pouezus a gasas da benn, e 1880, war an enolioù (alkenoù ur fonksion alkool staget oute) hag int taotomerioù an aldehidoù hag ar setonoù emaint e kempouez kimiek gante : graet e vez Pennaenn Erlenmeyer eus ar stad-se.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Emil_Erlenmeyer&oldid=1603756 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 5 Kzu 2014, da 07:54.


Pedro Pablo Kuczynski Godard (distaget [ˈpeðɾo ˈpaβlo kuˈtʃinski ɣoˈðaɾð] e spagnoleg), ganet d'an 3 a viz Here 1938 e Lima, anavezet evel PPK, zo un armerzhour hag ur politikour perouat. Dilennet eo bet da brezidant republik Perou e 2016. Kentañ Ministr Perou e oa bet eus miz Eost 2005 da viz Gouere 2006, ministr an arc'hant e oa bet a-raok ivez.\nGoude studioù e Perou, e Bro-Saoz hag e Stadoù Unanet Amerika eo bet Kuczynski o labourat er Stadoù Unanet, a-raok en em dreiñ war-zu ar politikerezh e Perou. Bet e voe kargoù uhel gantañ e Bank ar Bed hag er Font Moneizel Etrebroadel a-raok bezañ anvet e penn bank kreiz Perou. Ministr an Energiezh hag ar Mengleuzioù e voe er bloavezhioù 1980 ha ministr an arc'hant er bloavezhioù 2000. Kentañ Ministr e voe, dindan ar prezidant Alejandro Toledo e 2005-2006.\nMont a reas war ar renk e dilennadeg ar prezidant e 2011, met erruout a reas da drede en dro gentañ, goude Ollanta Humala ha Keiko Fujimori. Mont a reas war ar renk adarre e dilennadeg 2016, ha trec'h e voe en eil tro war Keiko Fujimori, met justik (50,12 % eus ar mouezhioù).\nLec'hienn ofisiel PPK (es)\nCIDOB (es) (ca) (en)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pedro_Pablo_Kuczynski&oldid=1787954 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 25 Meu 2018, da 11:59.


Seizved pennad — XVI - Wikimammenn\nSeizved pennad — XVI\nR. Prud’homme, 1903 (p. 219-223)\n◄ Distro da Vetani : eur figezen hag a oar ’n em difenn ’Kichen Jetsemani ; be ar Werc’hez. — Kann etre Armeniad ha Gresian Kleuzen an Agoni. — Petra a zigoueaz enni hag en liorz Jetsemani ►\n’Kichen Jetsemani : be ar Werc’hez. — Kann etre Armeniad ha Gresian.\nUgent munuten goude, e pozomp e-biou da Jetsemani, a zo ouz troad mene ar Gwe Oliv, ’læc’h e kroger da zevel pa deuer euz a Jeruzalem : ’stok da gær.\nE-traou deuz ar oetur adarre, ’vit mont da welet al liorz en em dennaz Jezuz enni goude e goan divezan, ar gleuzen vein a zo bet test d’e agoni, ha be e Vamm Zantel.\nBe ar Werc’hez en em gav tost d’ar Sedron, er penn-kroec’h euz traouien ar berejo, traouien Jozafat. Mervel a reaz, ’vel m’hon deuz gwelet, war ar mene Sion : mes aman e oa bet douaret he c’horf sakr. Eur gaer a iliz, savet ha had-savet meur a wech, a zo war he be, eur be goullou, ’vel hini hon Zalver. Rak, hen gout a ret, korf an Itron Varia na chomaz ket ennan da vreinan. Goude bean bet en douar epad tri de, e teuaz æled, a-beurz Doue, d’hen tennan ac’hane, ha d’hen sevel, leun a vue, d’ar baradoz. An Assomption a rer deuz ar myster-ze, hag an hano-ze a roer ive d’an iliz a zo bet savet ’vit delc’hel envor anean.\nTro war zro d’ei eo bet uhelaet an douar, en *hevelep doare ma zo kalz da zisken ’vit mont enni. Da gentan eur viñz ledan, a bep tu d’ei eur regennad tud laour o c’houlen an aluzen, a gas an nen betek ar porz-arauk. Goude e kaver c’hoaz hanter kant pazen adalek an nor-dal betek leur an iliz. Bet eo stoufel kement prenest a roe skierijen d’an diabarz : lampo e-leiz a zo e-pign ouz ar volz, mes *didan ec’h int holl, ha na welfemp taken e-bed panevert e teu ar zakrist armeniad, eur maout a zen, da sklerijenni anomp gant eur pennad golo.\nYa, eun den kaer eo hon ambrouger, hag eun den krenv ive, herve ’pez am euz klevet aboue. Ar 7et a viz ebrel 1902, de lun ar c’hazimodo, pa oad o paouez prennan an norjo da zerr-noz, e klefchet leuskel daou pe dri denn diabarz an iliz.\nRaktal ec’h eaz eun den da c’helvel tud ar polis.\nAn Au. Pacha, heñ e-unan, rener Jeruzalem, a ziskennaz hag, arru ouz toull ’nor, a c’hourc’hemennaz d’an daou zakrist, hini an Armeniaded ha hini ar c’hresianed, dont da zigeri d’ean.\nKerkent e trouz an alc’houe er grogen, hag e tro an nor war he marc’h. « Hanta ! penauz eman ar bed aman ganac’h ? Petra ho peuz-hu da leuskel tenno er c’hiz-ze ? Pelæc’h ’man egile, ar zakrist gresian ? - Fe vad, Au. Pacha, ’me an Armeniad, deuet mar plich, dam heuilh, hag e welfet. »\nHag i war eun dro en traou gant ar viñz vein.\nPac’h int arru war leur an iliz, « Setu ’nean aze, « autro, » e laraz an Armeniad d’ar pacha ’n eur diskoel d’ean en eur c’horn teñval eun dra bennag hanval aoalc’h ouz eur bakaden ereet gant liammo, mes eun dra a glaske finval hag a hirvoude. « Arsa, ’me ar gouarner, me ’gred oc’h sod ! Liammi an den paour-ze en eun doare ken kri ! Hag en eul læc’h a zellet c’hwi ’vel eul læc’h santel ! — Fe, autro, paneved ec’h on deut a-benn d’hen pakan, e vijen bet me paket gantan, ha paket viloc’h : kavet ho pije anon astennet aman war al leur, ha me maro-mik. Lausket ’neuz warnon tri denn gant e revolver, mes c’houitet ’neuz ac’hanon. Me neuze ’zo æt eün d’ean, ha, tapet ganin ma c’hreñv warnon, am euz lemet digantan e arm ha staget d’ean e izili an eil ouz egile. — Mad, ma fautr : n’out ket eun hanter-goas. »\nN’eo ket eta heb *abek e ræn bremazonn eur maout a zen eus ma Armeniad. Mes, ’michans, e sonj ma lennerien n’eo ket heb abek ive e savaz c’hoari gaer etrezan hag ar zakrist gresian. Oh ! nan, ha ’c’het da welet e oa peadra aman da lakat ar poultr da devi.\nAn de-’rauk, o defoa laket ar C’hresianed eur c’holoen lustrin neve war unan euz skabello an iliz, mes heb bean ’n em glevet gant an Armeniaded, a zo, kenkoulz hag i, perc’hen d’an iliz, Petra ’reaz neuze sakrist an Armeniaded al lun, pa oa alc’houeed an norjo war e gein ha war gein sakrist ar re all, nemet lakat eur gadren goat neve endro d’eun daulen a oa e-pign ouz be ar Werc’hez.\nNa oa ket peurechu gantan e labour pa glevaz leuskel eun tenn war hed taul d’ean, hag eun all goude, hag eun all c’hoaz.\nGoud a rer ’pez o c’hoarveaz goude : amzer aoalc’h am euz laket d’hen displegan, ha re amzer zoken : kazi drouk ’zo ennon breman o vean komzet d’am lennerien deuz an *hevelep skandal, goude ’oan krog da vont gante bete be hon Mamm Zantel. Koulskoude e kredan n’am euz ket kollet ’vit se o grad vad. Kement-man an euz roet da c’hout d’ê ec’h eo prest ar C’hresianed hag an Armeniaded, kristenien distag euz ar gwir Iliz, d’en em zibri etreze, ha ’vit an disteran tra.\nPiou breman a vo souezet, mar gwel ’nê o klask dibri ar gatoliked ? Ar C’hresianed dreist-holl a zo en o c’henver evel chas klanv : heskignuz ho c’hoant d’ê da grigi. Gwelet hon deuz ’nê en Betleem hag en Jeruzalem o harzal ouz bugale zant Fransez, hag o krigi enne betek sunan o goad. N’euz forz : ar re-man a dalc’h mad memes tra : evit netra na lauskfont al lod o deuz en iliz ar Ginevelez, hag en iliz ar Be Santel. Santout a reont eman dorn Frans o harpan ’nê ha, dre-ze, ec’h int hep aon.\nBreman ’zo kant hanter kant vla, siouaz ! na gavchont ket kement a skoazel euz he feurz, hag e renkchont tec’hel euz iliz an « Assomption », euz an iliz mac’h omp breman enni, hag a c’holo be ar Werc’hez vinniget.\nEman aboue etre daouarn ar C’hresianed hag an Armeniaded, a dalc’h enni bep a zakrist.\nPe ’c’h eo kaer iliz an « Assomption », pe na n’eo ket, n’on ket ’vit hen laret, pa n’am euz he gwelet nemet gant sklerijen eur gantoulik c’holo a douge ar zakrist armeniad. N’eo ket auterio a vank enni. Mes an hini ’zo ar bravan kempennet eo an hini o zo war be hon Mamm Zantel. Bean ’zo ’uz d’ean ’vel eun tok a bouez war bilhero moan hag a zo stignet war e du dindan eur gwiad gloan marigelled. Stoui ’reomp dirag ar be santel, ha, goude bean laret trugare da Zoue da vean miret euz ar breinadur korf dinam an Itron Varia, e c’houlennomp digantan, evidomp ha ’vit a re a garomp, ar c’hraz d’en em gavout da fin ar bed wardro ganti, korf hag ine, en gloar ar baradoz.\nEun induljans vras a dalv d’imp hon feden : mes gallout a reomp he gonid e-læc’h-all : bet eo staget gant ar pap Leon XIII ouz iliz Itron-Varia-Franz, o vean n’eman ket iliz an « Assomption » etre daouarn ar Gatoliked.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Seizved_pennad_—_XVI&oldid=104836 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Eos 2017, da 10:21.


Strollad Komunour Skos - Wikipedia\nStrollad Komunour Skos\nAr Strollad Komunour Skos (e saozneg: Communist Party of Scotland; e gouezeleg Skos: Pàrtaidh Co-Mhaoineach na h-Alba) a 'zo anv ur strollad komunour oberiant e Bro-Skos, bet krouet e 1991 goude ma oa bet divodet Strollad Komunour Breizh-Veur (SKB-V) (Communist Party of Great Britain) hag adsavet dindan an anv nevez Tu-kleiz Demokratel (Democratic Left). Meur a gomunour/ez e Skos a savas a-enep d'an diviz-se bete kemeret gant SKB-V ha krouet e oa bet gante da neuze Strollad Komunour Skos hag en em ezelañ a reas 280 ezel bnnak eus SKB-V d'ar strollad skosat nevez ha darempredoù mat en deus gant Strollad Komunour Skos ez-Sekretour-Meur Strollad Komunour Breizh-Veur, Gordon McLennan.\nEric Canning eo Sekretour Broadel ar Strollad hiziv.\nN'en deus ket kemret perzh er mouezhiadegoù e Skos betek-hen daosut ha m'eo bet soutnet gant ar Strollad kannaded/ezed Strollad Sokialour Skos (Scottish Socialist Party/Pàrtaidh Sòisealach na h-Alba) er bloavezhioù tremenet, ha sevel a ra a-du gant dishualded Skos.\nLec'hienn ofisel ar Strollad\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Strollad_Komunour_Skos&oldid=1475781 »\nStrolladoù komunour Skos\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 4 Ebr 2013, da 20:28.


Diforc'hioù etre adstummoù "Azteked" - Wikipedia\nDiforc'hioù etre adstummoù "Azteked"\nStumm eus an 2 Kzu 2009 da 14:08\n48 okted ouzhpennet , 10 vloaz zo\nRobot ouzhpennet: zh-yue:阿茲特克文明; Kemm dister\nStumm eus an 29 Du 2009 da 01:13 (kemmañ)\nD (Robot ouzhpennet: et:Asteegid)\nStumm eus an 2 Kzu 2009 da 14:08 (kemmañ) (dizober)\nD (Robot ouzhpennet: zh-yue:阿茲特克文明; Kemm dister)\nPa oa degouezhet ar [[Spagn]]oled en [[Amerika]], e kerzh ar XVIvet kantved, eo an Azteked a oa ar brasañ [[impalaeriezh]] bet gwelet morse e [[Kreizamerika]].\nAr meuriad [[chichimek]]-se a oa deuet, ha staliet diwezhat-tre e Mec'hiko, war lez al [[lenn Tekskoko]]. En ur ober ur c’hantved e voe savet gant ar [[Meksikas]] (an anv a rae an Azteked anezhe o-unan) o c'hêrig [[Tenochtitlan]] da ur gêr veur, mestrez war an « [[Emglev Tridoubl]] » galloudus.\n== Ar gevredigezh ==\n== Ar sport meur : ar belotenn pe c’hoari ar Tlachtli ==\nAr c’hoari-mañ a oa brudet-tre e Merc’hiko a bezh. Pal al ar c’hoari-mañ a oa lakaat ur volotenn kaotchouk en ur wallenn a-blom, staget da 3 vetrad eus an douar. Bez e oa daou wallenn evel-se, staget penn-ouzh-penn. Evit lakaat ar volotenn da dremen e-barzh, e oa ret e deurel gant an arzorn, ar glin… Met arabat e oa en ober gant an daouarn pe an dreid. Ma goueze ar volotenn e veze kastizet ar skipailh en doa faziet. Ar c’hoari e-unan a oa feulz a-walc’h. C’hoarvezout a rae alies e veze ur c’hoarier (atav soudarded) a gemere ar vollotenn en e c’hof ha kouezañ, marv war an taol. Ar c’hoari-mañ a oa relijiel a-walc’h, peogwir, da bep krogad e veze pariet gant ar c’hoarierien hag ar pinvidigezioù gounezet a oa strollet da sioulaat an doueed.\n== Ar relijion ==\n[[Tonatiuh]] : Doue an heol
\n[[Tlaloc]] : Doue ar glav
\n[[Huizipochtli]] : Doue ar brezel
\n[[Tezcatlipoca]] : Doue an noz hag ar brezel
\n[[Ketzalcoatl]] : Doue an den desket
\n[[Tititl]] : Doue an devezioù berr
\n[[Xochiquetzal]] : Doueez ar garantez hag ar bleunioù
\n[[Chantico]] : Dianavezet
\n[[Chicomecoat]] : Dianavezet
\n[[Tlazolteotl]] : Doueez an dud o vervel
\n[[Coatlicue]] : Mamm an doueed
\n[[Uixtocihualtioh]] : Doueez an holen
\n[[Xochipilli]] : Doue ar braventez, ar garantez, ar bleunioù, ar gouelioù hag ar [[sonerezh]]
\n[[Yacatecuhtli]] : Doue ar c’henwerzh
\n[[Xipe Totec]] : Doue an natur
\n[[Ehecatl]] : Doue an avel
\n[[Atlaua]] : Doue kozh ar Mec’hikaned
\n[[Centeotl]] : Doue ar mais
\n[[Chalchihuitlicue]] : Doueez ar sterioù hag al lennoù. Mignonez Tlaloc.
\n[[Chihuacoatl]] : Doueez an douar
\n[[Coyaulxauhqui]] : Doueez an noz
\n[[Ometeotl]] : Tad mab-den
\n[[Xutexulte]] : Doue ar pesketañ\n
[[Xolotl]] : Gevel Ketzalcoatl
\n[[Macuilxochtl]] : Doue ar grenarded
\n[[Xilonen]] : Doueez ar grenarded
\n[[Mayavel]] : Doue ar frouez-agav
\n[[Coyolxauhlqui]] : Doueez al loar
\n== Mojennoù aztek ==\n=== An diskenn d’an ifern ===\nEr relijion aztek, an hent a ziskenne d’an ifern a oa luziet ha diaes : e penn-kentañ, an den marv a ranke treuziñ ur ster du, heuliet e oa gant ur c'hi a diskoueze dezhañ an hent. Ar c'hi se a ranke bezañ na gwenn na du. Ma oa gwenn e c'helle respont : “Mestr, ma'z on gwenn eo peogwir on bet gwalc'het 'pad pell en dour ha m'eus ket c'hoant mont en-dro !“ Ma oa du e c'helle larout : “Mestr, du on, ne weli ket ac'hanon en dour-se !“ Goude bezañ treuzet ar ster, an den marv a zileze e c'hi, ha rankout a rae tremen etre daou menez, ha c'helle en em stekiñ an eil diouzh egile diouzh an digouezh.\tGoude e ranke pignaat war ur menez maen-gwer troc'hus-tre, treuziñ ur c'hoad stank kenañ hag a-benn ar fin e ranke tremen en ur park e lerc'h ma oa biroù o kouezañ warnañ. Hag ouzhpenn, e-pad an holl amprouennoù-se, un naeron a nij en e gichenn, o klask debriñ kalon an den-marv.\nGoude-se, an den marvet a arrue dirak Mictlantecutli ha Mictlanchiuatl ha rankout a rae reiñ ur maenig-jad a oa e-barzh e beg (ma n'en doa ket e kollet a-raok o huchal dre aon). Ma n'en doa ket familh an den-marv lakaet ar maenig-jad mañ e-penn kentañ e beg an hini marvet, e gantree emañ didermen.\n== Aozadur an arme ==\n=== Arme an Azteked ===\nEmgannerien a-feson oa an Azteked, ha stad sokial ur soudard a bigne gant e oberioù e-pad an emgann. Bezañ ur "brezeler erer" oa ar stad uhelañ oa tu pakout.\nAr soudarded n'o doa ket a bounner harnes houarn, kozh eo neuze e oa aes dezho fiñval buan hag aes en natur. An arme aztek oa neuze graet e penn kentañ tout eus bagadoù skañv ha prim, a lamme war o enebourien tapet ber. Met dilañset e oa an teknik-mañ er brezelioù etre an Europiz gant harnes ha armoù houarn.\nSoudarded all, "brezeler jagwar", oant gwisket gant groc'hen al loen. Ar re-se oa a lodenn pounner, solut, eus an arme, gorrekoc'h war an dachenn, met desavet da ober ar brezel a-stroll. Implij a raent ur seurt penngod gant ul lavneg "obsidienne" (maen tennet diouzh menezhioù-tan) ; ar macana (gouest memestra da droc'hañ ur mac'heger gant e marc'h e daou).\n== Ar brezel evit an Azteked ==\nAn Azteked a en em ganne da gemer douaroù ouzhpenn, hag evit ober prizonidi. Se zo kozh, evit ober aberzhioù d'o doueed o doa ezhomm eus tud.\nO douareoù oa simpl : ober brezeligoù fonnus gant bagadoù skañv d'ober un niver brasañ a brizonidi (lazhañ pe distruj oa ket o pal).\n= An impalaerien =\n1375-1395 : Acamapichtli
\n1395-1417 : Huitzilihuitl
\n1417-1427 : Chimalpopoca
\n1427-1440 : Itzcoatl
\n1440-1469 : Moctezuma Ier
\n1469-1481 : Axayacatl
\n1481-1486 : Tizoc
\n1486-1502 : Ahuitzotl
\n1502-1520 : Moctezuma II
\n1520-1521 : Cuitláhuac
\n1521-1525 : Cuauhtémoc
\n= An Istor =\n•12 a viz Here 1492 : Kristof Kolomb a ya betek ar Bahamas.
\n•1511 : Ur barr-amzer a vann ur garavell war aodoù Yucatán. Unan eus ar re chomet bev, Aguilar, war-lec'h bezañ bac'het gant an Azteked, a zo dieubet eizh bloaz goude gant Hernán Cortés. Un eil, Guerrero, en em vesk gant ar Maya (eurediñ a raio gant un nobl eus ar bobll)..
\n•1517 : Teir bag dindan gourc'hemenn Corodoba a zo adbountet gant Maya Yucatan ha Campeche. Moctezuma, impalaer aztek ar mare, o teskiñ donidigezh estranjourien iskis, gant an aon e vefe distro Quetzalcoatl (evel ma 'lar ar vojenn), a lak gedourien war an aodoù..
\n•1518 : Grijalva a heul kostezennoù Yucatàn hag eus golf Merc’hiko betek Tuxpan e lec’h ma’z eo resevet gant un degemer a feson..
\n•10 a viz C’hwevrer : Cortés a ya kuit eus Kuba gant 11 bag ha war-dro 400 den. Adkavout a ra Aguillar war kostezennoù Yucatàn, e Veracruz, e-lec’h ma raio un alliañs gant an Totonaked. Ar penn-tiern a ro sklavezed d’ar Spagnoled. En o zouez, e vez ur plac’h yaouank eus orin nobl a gomz maya ha nahuatl, ar « Malinche » a troio komzoù Cortès hag a roio dezhañ ur bugel. Ganti, evit ar c'hentañ gwech, Cortés a glevo komz eus pinvidigezioù an Azteked..
\n•Ebrel 1519 : Cortés a resev ur kalpiksk (ur c'hargad Moktezuma) a roio profoù e anv an impalaer, boued, dilhad e kotoñs pluenn, bravigoù... Ar c'h/kalpiksk a gaso da V/Moktezuma un diskrivadur eus an dud nevez degouezhet, ar pezh a lak Moktezuma hag e tlatoni e-barzh un douetañs-vras..
\n•2 a viz Gwengolo 1519 : Cortès a lak d'ar strad e bigi evit trec'hin pep mennozh da zizertiñ eus e soudarded, goude e kuito ar zonenn aodel.\nWar lec'h un harzerezh bihan, an Tlaxcaltèques hag o gopraerien Otomi a gendeuzio gant ar Spagnoled, mont a reont war-zu an draonienn kreiz..
\n•E Tlakskala, Cortès a resev kalpiksed all eus Moctezuma a klask dizaliañ anezhañ da vont d'e kêrbenn. Erruet e Cholula, kêr mignon eus an Azteked, Cortès a zesk e klask ar poblad enebiñ outañ : lakaat a ra da lazhañ miliadoù a dud ha distruj an idoloù.\nMiz Du 1519 : Moctezuma, o welout n'o doa e profoù hag e vurzhud levezon ebet war an lañs ha tagadennoù Spagnoleg, e klask tec’hout kuit. Met ar belegoù a zifenn anezhañ d’en ober. Krediñ a raio an impalaer e oa echu gant e vuhez, ober a raio memes un dibunadeg kimiad dirak an holl..
\n•8 a viz Du 1519 : Da vintin e erru ar Spagnoled e Iztapalapan. Kortes a zo degemeret gant Moctezuma ha gant briadoù dignitaireed. En em staliañ a ra ar Spagnoled e Palez Axayacatla..
\nDa miz Du 1519 betek Mezheven 1520 : Toul bac’het eo Moctezuma gant ar Spagnoled, ha ret eo dezhañ alies klask sioulaat fulor ar pobl. Ar Spagnoled a grog muioc'h muiañ da enebiñ diouzh an doueed, ha kemeret eo an aour d'an Azteked e-pad ma'z eo o aliañsed, an Tlaxcaltèque, o laer ar jad ha plumennoù prizius. .
\nE-pad esvezañs Cortès, e arme a profit eus ul lid relijiel evit lazhañ un niver bras a noblañsed. Ar poblañs fuloret a grog da enebiñ en un doare frank diouzh an estranjourien disakr, ha memes distro Kortes o klask sioulaat an traoù gant sikour Moctezuma vo ket trawalc'h d'en ober.\nLapidet eo Moctezuma (memes ma vez laret ivez eo bet lazhet a daol kountel gant ar Spagnoled). E miz mezheven, Cuitlahuac a kemer plas Moctezuma. .
\n•30 a viz Mezheven 1520 : Feuket gant marv Moctezuma, an Azteked (an holl) a kemer krog en o armoù da skarzhout ar Spagnoled (e bihan niver). Ar Spagnoled hag o alliañsed a deuio a benn da dec'hout kuit eus ar c'hêr, met ker e kousto dezho e vuhez ; kollet ganto un niver spontus a soudard. Anavezet eo an darvoud-mañ hiziv an deiz dindan anv an Noche Triste..
\n•E-pad 10 miz, Kortes a vod un arme d'ober ur brezel euzus e lec'h ma teuio a benn da izoliñ ar c'hêr-benn. Ur mank kreñv a voued ha dour (al lenn zo sallet) a grog er gêr, gant ar variol (deuet eus a-eeun eus Cuba), oc'h ober ur gwir lazhadeg. Cuitlahuac a varvo gant ar c'hleñved-red se. .
\n•Echu eo gant an impalaeriezh Aztek...\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/605006 »


Dizoloin Kemper e Breizh\nAblamour deus an daou ster eo bet anavezet Kemper, ur c’her brudet evit ar glad :Iliz veur st Kaourintin, tiez deus ar 16-17vet kantved, kaeoù an oded, kerenn Locmaria.Kemper ‘zo kerbenn ar vro Gerne gozh a bez ‘oa deus outi dija er c’houlz ar romaned.\nSavet eo bet tro dro an eskopti(an iliz veur), an hengoun hag ar brezelioù , a raog ma vefe staget Breizh deus bro C’hall.Rannet ‘oa Kemper e daou e pad pell, un tamm evit an eskob hag tu all deus ar rinier evit an duked e lec’h ‘voe savet ur c’hastell.\nLec’hiou pouezhusD’ober petraE kerne\nIliz veur St Kaourintin hag eskobti Kemper\nWar ar blasenn st Kaourintin man an daou savadur, testeni deus amzerioù gentan kemper, ha vammenn ar c’her. Baleet ‘vez e kreiz an istor, ha mirdi Breizh ‘zo ase evit kelenn ac’hanomp. An eskob Reynaud a zivizas e 1239 sevel un iliz veur ,war lec’h un iliz roman kozh, ha staget outi palez an eskibien,e lec’h man hirio an deiz mirdi Breizh. Betek an 19 vet kantved eo bet adreset ,braseaet pe nevesaet en dro an ti . An ti ‘vez kavet hirie a zo bet savet etre 1645 ha 1647 gant ar pennsaver Bertrand Moussin deus Kemper.\nUn harz Mogerioù a dres penn kentan ar c’her.E kreiz ker se a vez kavet toud ar vuhez, tiez ar chaloni hag ivez re ar vourc’hizien. En 19 vet kantved e oa bet dibabet ar c’harter se evit sevel galloud ar gumunenn hag ivez evit stalian mirdi Breizh pe c’hoazh sevel ar c’hoc’hu st François. An tiez mogerennoù koat a ra pinvidigezh endro ar c’her, ur seurt testeni deus skiant prenet hon hendadoù, savet deus ar14vet, betek an 19 vet kantved. Milldammoù koat peget ha staliet, peadra da vezan lorc’h hag ijinan ar pezh’oa kerioù Breizh gwechall gozh.\nKemper ker duked Breizh Anvioù evel « La Terre au Duc » deus straed la Herse betek hini « le Chapeau Rouge », Pe c’hoazh « la venelle du Pain Cuit » hag ivez « la venelle du Moulin au Duc » a ziskouez mat deomp e oa penn ar jeu an duked ase. Ur milin ha fornioù a oa dezho ivez. An “ terre au duc” a zo lec’hiet etre ar steir ,an Oded ha rakker “Bourg les bourgs” lec’h man leandi kozh an ursulined(hirie ur mediaoueg) hag ostelioù a bep seurt. Hirio an deiz a vez kavet ase savadurioù pouezhus ar sevenadur: c’hoariva Kerne ha kreizenn an arzoù nevez.\nAn Oded : bravan rinier Bro C’hall\nDeus ar vammenn er menezioù du betek penn an Oded (Bénodet), ar rinier a red a hed 62 km,o toullan un draonienn brav meurbet. Deus un tu ar vro Vigouden ha deus an tu all ar vro Fouenn hag ar veg en Atlantel….. War riblou ar ster deus St Goazeg betek ar penn ‘ vez kavet kastellioù pe tiez bras ha brav met ivez un endro burzhudus evit sportoù a bep seurt (kayak, bale…) dreist holl toullenn ar Stangala. E plegou ar rinier a zo koadou don, maeziou dic’hortozet : sell ase ar rinier vravan deus ar vro.\nLokmaria : ur geriadenn a bouezh\nWar an tu kleiz deus an oded man, er c’hreizteiz deus ar c’her kloz hag an iliz veur. Pa oa bet krouet al labouradeg pri e 1690, ur spered labourerien a savas er c’harter se. E lokmaria ‘vije kavet leun a tiez bihan, koztiez ivez, konversanted, magajennoù hag a wechoù tiez bravan ar pennoù bras gant liorzhoù kaer ; met ivez un iliz (XIvet ha XIIvet) hag ur priol e Lec’h ma vije ur strollad seurezed. Abati lokmaria a zo savadur kristen henan e Kemper, savet d’ar c’houlz aquilonia, An iliz kernitron a zo un testeni deus an arz roman e Breizh.\nAn embregerezh gachennoù a zo 1 km deus an Appart Hotel (8 straed ar Chanoine Moreau) E kreiz keriadenn Lokmaria. Moaien ‘zo mont da weladennin, evit mann, penaos ‘vez fardet krampouzh, kouignoù amann ha bep seurt gwastilli (da brenan ivez evit profan).\nKer benn ar failhans\nLiammet eo Kemper gant an douar pri abaoe 300 vloaz’zo. Tal kichen ar wispiderezh e kavfet mirdi ar failhans ,pe labouradeg Henriot Kemper. Pelloc’h er c’hreiz ker ‘zo ivez mirdi departamant Breizh.\nKemper ker al liorzhoù\nKemper’zo ivez un dachenn c’hlas gant 620 devezh ared a liorzhoù e bep korn deus ar c’her : liorzh ar « retraite », jardin ar peoc’h, hini ar c’hoariva Max Jacob, liorzh ar priol (anavezet liorzh dibar), menez Frugy, An draonienn Saint-Laurent. Ar vrasan dibab evit mont da vale en peoc’h e kreiz an natur karet.\nBep bloaz e pad ar miz gouere a vez ur sunvezh gouelioù, lec’h teu 250 000 a dud. An Appart’Hotel a zo staliet mat evit ho tegemer e pad ar festival Kerne. .Kavet’vo kelou war lec’hienn internet gouelioù kerne.\nCreac’h Gwen: tachenn dudi hag ar sportoù\nAn dachenn Creac’h Gwen ‘zo e kreizteiz kemper, a hed bae Kerogan .Dont ‘ra muioc’h mui a sportourien eno evit bageal met ivez: C’hoariou, skate –park, krab-gwez , poull neuial gant gwagennoù pe c’hoazh golf. Plij a ra d’an dud dont da debrin ase ivez, pe redeg un tamm. Bep bloaz ‘vez degemeret an « Open de Tennis de Quimper », hag ivez dibenn ar redadeg « descente de l’Odet ».\nPa teufet da vakansin aman e Breizh, deut da zizoloin keriou pouezhusan penn ar bed :


Accueil / À la Une / Féile na Gealaí : an iwerzhoneg, bev ha yaouank\nFañch Bihan-Gallic 22 juin 2017\nDerc’hel a rajed e Gaeltacht Ráth Chairn (Kontelezh an Mhí, Iwerzhon) etre ar 16vet hag an 18vet a viz Mezheven eil Féile na Gealaí (“Fest al Loar”), ur gouel sonerezh gouestlet d’an iwerzhoneg. Tud yaouank a bep korn eus a Vro-Iwerzhon, hag ur strollad tud eus a Vro-Skos, en em vodas da selaou ha da ganañ tonioù hengounel ha nevez savet. Kanerien eus a Republik Iwerzhon a zeuas, met ivez tud eus a C’hwec’h Kontelezh Norzh Iwerzhon (Emma Ní Fhíoruisce, J.J. Ó Dochartaigh), hag eus a Vro-Skos, Joy Dunlop ha Griogair Labhruidh, ur c’haner hip-hop ha sonerezh hengounel eus a vBaile a’ Chaolais, Bro-Skos. Dalc’het e oa war tachenn sport Ráth Chairn, gant ul leurenn savet a-ratozh-kaer hag un dachenn-gampiñ evit an holl. Ouzhpenn d’ar sonerezh e oa kinniget d’an arvesterien kemer perzh en abadennoù a bep seurt dre an iwerzhoneg, evel yoga, ur gentel gouezeleg Bro-Skos, un abadenn slam ha barzhoniezh iwerzhonek digoret d’an holl hag ul labouradeg diwar-benn penaos diorren ar gouezeleg er gevredigezh hep goulenn sikour digant an ensavadurioù ofisiel. Nepell diouzh tachenn ar gouel e oa kinniget da dud Ráth Chairn un deiz evit tiegezhioù ar gêriadenn, gant ur furlukin da zudiañ ar vugale dre o yezh kentañ.\nSavet e oa ar Gaeltacht (da lavaret eo al lec’h ma kaozeer iwerzhoneg evel yezh kentañ ar gevredigezh) e 1935, ouzhpenn dek vloaz goude dieubidigezh Bro-Iwerzhon, da sikour adc’hanidigezh an iwerzhoneg e Reter Iwerzhon. Roet e oa douaroù da dud eus a gConamara gant ar spi e vijent laouen da genderc’hel da gaozeal o yezh. Hiziv, ouzhpenn pevar-ugent vloaz da heul, kaozeet e vez c’hoazh an iwerzhoneg gant kalz tud er gêriadenn, ha mard eo yezh Bro-Iwerzhon en arvar zokennoc’h. Diskouez a ra degouezhadennoù evel Féile na Gealaí n’eo ket tud ’zo e-touez ar c’houezelegerien prest c’hoazh da zilezel o yezh hag o sevenadur.\nBez e oa kalz tud e-touez an arvesterien izili eus ar strollad Misneach («Nerzh-Kalon», distagañ /michnac’h/), ur strollad gouezelegerien yaouank hag a stourm da virout o yezh bev, ha da gas war-raok meizadoù politikel ha didrevadenniñ Bro-Iwerzhon dre yezh c’henidik ar vro. E-touez an dud a Vro-Skos edo izili eus Misneachd (distagañ /michnac’hk/), ur strollad stourmerien skosat diazezet hag awenet gant Misneach Bro-Iwerzhon. Krediñ a ra Misneach n’eo ket trawalc’h mont da brotestañ a-enep da bolitikerezh yezh ar Stad, hogen ret eo lakaat ar sevenadur hag ar gevredigezh da chom bev. Evito n’eus nemet ur ger-stur : Ná géill is tú beo – na bleg ket keit ma vi bev.\nPartager la publication "Féile na Gealaí : an iwerzhoneg, bev ha yaouank"


Doue r'e bardono - Wikeriadur\nDoue r'e bardono\n2.1 Troiennoù heñvelster\nSavet diwar an anv divoutin Doue, ar rannig-verb ra, an anv-gwan perc'hennañ e ha pardono (furm ar verb pardoniñ e trede gour an amzer-da-zont, en doare-disklêriañ)\nDoue r'e bardono /Distagadur ?/\nTroienn a reer ganti dre sevended pa veneger anv unan bennak aet da Anaon\n− « [...]. Me va-unan am eus gwelet Herri — Doue r' e bardono ! — o stagañ ar planken-se, ha c'hoazh e oa bet gwall-nec'het, o welout ac'hanon o tont d'an ampoent e-barzh an ti. [...]. » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 76.)\nRet eo din lavarout deoc'h, Job ha Lom, hervez m'o doa prometet, a oa o vont da c'houlenn ar bagoù, ar c'herdin hag ar bizhier-krog evit klask e goueled ar stêr Aon korf Herri — Doue r'e bardono ! — beuzet un nebeut devezhioù 'oa. — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 92.)\n− « Gouzout a rit ivez eo Herri hon eontr, beuzet, siwazh ! — Doue r'e bardono ! — [...]. » — (Jakez Riou, An Ti Satanazet, Skridoù Breizh, 1944, p. 76.)\ngalleg : Paix a son âme ! (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=Doue_r%27e_bardono&oldid=168663 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Her 2013, da 08:14.


Pajenn:Pompery - Quelennou var labour pe gonnidegues an douar, 1851.djvu/198 - Wikimammenn\nPajenn:Pompery - Quelennou var labour pe gonnidegues an douar, 1851.djvu/198\nMagadurez ar c’hezec zo eun dra talvoudus braz evit ar vro-mâ ; bez eo ispicial evit al léon, lec’h a verzer calz quézec. Abaoé ez eo disquennet quement-sé hô zalvoudégues, tieien ar c’harter-sé hô deus calz poan da veva ha da baéa hô c’hoan-mikellou stard. Pérag ez eo falled var ar c’hézec.\nLavarout a reer ez eo falled varnezhô abalamour dar chenchamanchou nevez c’hoarvezet, ac ivez abalamour hor c’hézec, pouner ha têo, nint quet mui doc’h doaré an ezommou zo bremâ. Guir eo, abaoé ez éoner calz enchou, dré ma viannaer pé gompezer ar zaoiou, é c’houlenner mont buanoc’h é quément guiz da zarempred an enchou.\nAr c’hézec labour scân ar ré vella evit an ol ezomou.\nAr c’hézec labour scaôn zo ar ré vella evit an ezomou nevez-zé. Cetu azé ar seurt a renquer guellad ha niverad, en oc’h clasq, evit ouenna, ar c’haëra quézec bro, doc’h an doaré a zo red evit ober ar guellidigues goulennet. Ar pez a zlé ispicial alia ar vaguer var ar guella seurt quézec dober, zo goul ar prener ac an ezaman guerza. Dré guément-sé, ar marc’h labour scaôn, pini verzer da bep oad, ac é saver eaz ha dimizus, a zo drest ini a c’houl ar brenourien a zaremprédont hor foariou ; bez en ar seurt ar muia\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Pompery_-_Quelennou_var_labour_pe_gonnidegues_an_douar,_1851.djvu/198&oldid=141407 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 9 Eos 2018, da 22:01.


Brezel ar c'houignoù — Wikipedia\nBrezel ar c'houignoù\nBombezadeg kreñvlec'h San Juan de Ulúa.\nBrezel ar c'houignoù (en spagnoleg Primera Intervención Francesa en México pe Guerra de los Pasteles) zo un aloubadeg graet gant armeoù Bro-C'hall e Mec'hiko etre Ebrel 1838 ha Meurzh 1839.\n1.1 E Kreisteizamerika\n1.2 E Mec'hiko\nE Kreisteizamerika[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nC'hoarvezout a reas ar brezel-se en un amzer ma klaske Bro-C'hall teurel troad en Amerika spagnek ha gounit he lec'h evit he marc'hadourezh, diwar-goust Spagn ha Bro-Saoz.\nE miz Meurzh 1837 e oa bet stanket ar Río de la Plata ouzh Arc'hantina hag Uruguay gant ar C'hallaoued. En amzer-se ivez e oa brezelioù diabarzh en Arc'hantina hag Uruguay, ha Bro-C'hall a roe skoazell da Fructuoso Rivera ha Juan Lavalle a-enep Manuel Oribe ha Rosas. Kemeret e voe Montevideo gant an emsavidi, tec'hel a reas ar prezidant da Arc'hantina.\nSkrivañ a reas ar beskonsul gall Aimé Roger d'e Gentañ Ministr e klasked reiñ ur c'hastiz a zoare da v-Buenos Aires hag a vije ur gentel vat d'ar stadoù amerikan all rak dereat eo da Vro-C'hall bezañ anavezet ma fell dezhi bout doujet.\nDizurzh a oa e deroù istor Republik Mec'hiko, entre fin Brezel Dizalc'hted Mec'hiko gant Spagn, ha deroù trevadennerezh douaroù hanternoz ar vro gant SUA. An estrenien a veze gwastet pe distrujet o madoù n'hallent ket kaout an disterañ digoll hag ar gouarnamantoù n'o doa na c'hoant na peadra da ginnig dic'haou da zen, Mec'hikaned pe estrenien.\nEn 1827 e oa bet sinet un emglev etre Mec'hiko ha Bro-C'hall, anvet Declaraciones Provisionales, diwar-benn a darempredoù da zont etre an div vro.\nDre ar baron Deffaudis, kannad gall, e krogas kenwerzhourien c'hall e Mec'hiko da gas klemmoù da Bariz ma voent resevet gant evezh. Entre ar c'hlemmoù-se e oa hini an aotrou Remontel,, perc'henn ur preti e Tacubaya, e-lec'h ma oa bet kargidi vec'hikan, dindan ar prezidant Santa Anna, o tebriñ en 1832, ha kaset war-draoñ un toullad kouignoù hep paeañ, ma c'houlenne un digoll a 60 000 peso.. Se zo kaoz eo anavezet e Mec'hiko evel Guerra de los Pasteles. Ouzhpenn-se, er bloavezh-se en-eeun, e voe fuzuilhet ur c'heodedad gall en Tampico, tamallet dezhañ ober preizherezh, ma voe gwashaet c'hoazh an darempredoù etre an div vro.\nUr c'houignaouer gall a lavaras e oa bet freuzet e stal gant drailherien hag a c'halvas Bro-C'hall hag ar roue Loeiz-Fulup Iañ. Ha Bro-C'hall neuze da c'houlenn 3 milion a lurioù-aour. Hag evel ma ne deue ket an arc'hant e kasas ar c'habiten a vor Bazoche, war ar fourgadenn 'Herminie, d'ober ar blokus ha reiñ da c'houzout arc'hadurioù Bro-C'hall. Bazoche avat a gavas ne oa ket armet mat, ha klañv e oa e vartoloded gant an derzhienn velen, ma c'houlennas bezañ aotreet da zistreiñ.,. Neuze e voe kaset ur bagad listri eus ar morlu gall dindan urzhioù an eilamiral Charles Baudin da stankañ an tremen war porzhioù Mec'hiko en aod ar Meurvor Atlantel, adalek Yucatán, e c'hreisteiz, betek ar stêr Río Grande. Er morlu-se e oa ur gorvetenn , la Créole, dindan urzhioù Priñs Joinville, mab d'ar roue gall Louis-Philippe Iañ.\nDont a reas ar C'hallaoued a-benn eus gwarnizon kreñvlec'h San Juan de Ulúa (gwelout ar pennad Emgann San Juan de Ulúa), rak gwall gozh e oa kanolioù arm Mec'hiko, ha savet e oa bet ar c'hreñvlec'h e koural (piedra mucara), ha se ne oa ket kenkoulz ha mein. dilestrañ a reas an arme c'hall d'ar 4 a viz Kerzu 1838 ha kemer a reas porzh Veracruz.\nSac'het e oa kenwerzh Mec'hiko, ma krogas ar vro da enporzhiañ adal porzh Corpus Christi e Texas, ha goude dreist ar Río Bravo. Gant aon e vije stanket porzhioù Texas gant Bro-C'hall ivez e voe savet ur milis e Texas hag a veze o tiwall bae Corpus Christi da virout ouzh ar Vec'hikaned. ,\nD'an 9 a viz Meurzh 1839 e tegouezhas ur bagad bras a listri saoz gant an amiral Richard Packenham. Disklêriañ a reas e oa o vont da dennañ war al listri gall ma choment da stankañ porzh Veracruz ha kuit ez eas ar C'hallaoued.\nGoude ar brezel-se e voe anvet Veracruz da gêr heroica, ha peogwir he deus bet da dalañ ouzh peder aloubadeg ez eo hiziv Cuatro veces heroica, peder gwech harozel.\nUr brezel all ouzh Bro-C'hall a voe en 1861, anvet Eil emelladenn Bro-C'hall e Mec'hiko.\n↑ Los Pasteles Más Caros de la Historia\n↑ Documents relatifs à la guerre entre la France et le Mexique et le blocus des ports du dernier par la première (copies et traductions authentiques publiées successivement à Paris), faisant partie du Nouveau recueil des traités depuis 1808 jusqu'à présent - Tome XV 1830 - 1838, embannet e Goettingen el levrdi librairie Dieterich en 1840, pp. 803-817\n↑ Jean Meyer ha Martine Acera, Histoire de la Marine française des origines à nos jours, Emannadurioù Ouest-France, 1994\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Brezel_ar_c%27houignoù&oldid=1558282 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 4 Meu 2014, da 10:34.