Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan/a-bezh - Wikimammenn\nMarvailhou ar Vretoned e-tal an tan/a-bezh\n< Marvailhou ar Vretoned e-tal an tan\nGloada ar Prad. Rakskrid gant Y.-V. Perrot\ne ti Prud’homme, 1907\nBREIZ DA VIRVIKEN !\nKONTADENNOU A BEP SEURT, KOZ HA NEVEZ\nSkeudennet gant Th. BUSNEL ha Job AR MOUELIK, Kelenner e Landivisiau\nE TI RENE PRUD’HOMME, LEORIER\nHOSTALIRI AR C’HROAZ-HENT\nI. — Roc’h Trevezel.\nWar zouarou Kerne, damdost da Roc’h Trevezel ez oa gwechall-goz eur c’hroaz-hent hag eun hostaliri brudet fall meurbet gant tud ar vro. Ti ebed a-dost ; setu perak hostiz ar c’hoaz-hent a c’helle ober an troiou falla hep na vije morse gouezet netra da just. Disﬁsiout a read, hogen den n’en doa gwelet netra. Hervez ar vrud, meur a zen a yoa bet lazet eno.\nEr goanv, pa veze tenval an noz, pa c’houeze an avel yen war ar meneziou, ar vesaerien diwezat o tont gant o denved, o deus kontet e klevent moueziou klemmus anaon an dud lazet o c’hournijal en-dro da Roc’h Trevezel. Hanter-spountet, ec’h hastent ober sin ar groaz evit na vije great droug ebed d’ezo.\nNemet an hini a zo bet eno e-unan den na lavaro ar spont a grog en tremener a ya en noz dre veneziou an Arez, ken dizolo, ken nebeut a diez war an henchou anezo.\nAr re a zo bet garo oc’h ar paour en o buez a deu dre eno da ober pinijen goude o maro, hervez ar re goz.\nEvit reiza bugale ar c’heariou a zo en-dro d’ar menez, n’eus nemet gourdrous o c’has war Roc’h Trevezel da dremen an noz gant an teuzed. Na vez ket ezom da lavaret diou wech.\nRoc’h Trevezel, goude menez Sant-Mikel, eo an huela menez eus chaden an Arez. Ac’hano ez eus eun taol lagad dudius var gorre Leon hag eul loden vrao eus a Vro-Gerne. ’Velkent kein duet ar menez a zo melkonius. N’eus eno na ti, na gwezen, na den, nemet eur mesaer bennak o c’haloupat war-lerc’h bandennadou denved treut meurbet, rak n’eo ket druz ar peuri, me lavar. Kerkent ha kuz-heol e weler anezo o tastum o loened, hag en hent war-zu ar gear, n’eo ket tizet e vefent gant eul lampon pe eur spontailh bennak.\nUnan eus ar vesaerien-ma eo en deus kontet d’in ar pez ez an d’am zro da zisplega d’eoc’h.\nII. — Hostaliri ar C’hroaz-hent.\n— « Aboue ez eus pell avad, keit ma n’eus mui, me gred, war an douar hini ebet eus ar re a veve en amzer-ze. Me gred zoken e oa e mare an Dispac’h, ar freuz vraz-se a zo bet e Bro-C’hall, brema ez eus ouspenn kant vloaz.\nN’oa ket ebat beza beo neuze, aotrou, abalamour ma ranke ar veleien tec’het en harlu pe mont da guzat evel torfetourien. N’oa ket a urz zoken da lavaret ar pedennou en tiez. An neb a vije kavet o pedi a veze ereet, kaset d’ar prizon ha kondaonet d’ar maro hep barnedigez. Kals a dorfetourien, a vuntrerien, a dud fall a bep seurt, a ye hag a deue dre ar vro hep ma vijent harzet. Dont a reant n’ouie den a beleac’h. Hon tadou koz Bretoned na garent tamm ebed an divroidi-ze, hag a zelle a-dreuz p’o divije da ober ganto. Gouzout a reant n’o doa an dud-se na feiz, na reiz, na Doue, na mestr, hag e oant rak-se gouest a hep seurt falloni.\nDoue ra viro, aotrou, e tirollfe c’hoaz warnomp eur seurt barr-amzer ! Evidoun e ve gwelloc’h ganen beza maro eget beva eus eur seurt buez ! »\n— « N’em eus ket bet digant Doue an donezon d’anaout an amzer da zont, emeve ; tenval eo an dremwel koulskoude, ha me gred e vezo kurun dizale. Ha na gavit ket, va mignon, ez a fall kenan an traou hirio dre ar bed ? Gwelit pebeuz brezel spountus a zo great dreoll ouz relijion santel an Aotrou Doue ! Argaset eo ar venec’h, ar breudeur, al leanezed ; an Iliz a zo gwasket ma ’z eo eun druez ! »\n— « Doue eo ar Mestr, aotrou ; ha kaer o devezo an dud, pa garo e vezo treac’h. Ar gaou n’en deus nemet eur mare, hag ar wirionez, abred pe ziwezat, na vank ket da sklerijenna zoken ar re a zo an dalla.\nGwechall-goz, eta, ez oa er C’hroaz-hent eun ti men, huel ha ledan, toet gant mein glas an Arez, teir renkennad prenestrou warnan. An ti-ma a zeblante beza bet savet a ratoz-kaer evit digemeret ar veachourien geiz sourprenet gant an noz war lein an Arez. Pebeuz fouge enno pa welent a ziabell ar goulou o lugerni e prenestrou an ti bras ! Hag e lavarent : « Bennoz da Zoue ! Ama da vihana e kavin eun tamm bara da lakaat etre va dent hag eur gwele da zigemeret va memprou skwiz-maro gant an hent am eus great !\nChomm a reas pell goullo. Setu ma oe klevet lavaret eun dervez a oe : « Deuet ez eus eun hostiz da jomm er C’hroaz-hent ! « — « Mad, a lavare an dud, gant na ray ket eus e di tavarn al laëron ! »\nAr Breizad, aotrou, a zo disfizius pa na anavez ket ! »\n— « Ha mad a ra emeve, n’eo ket mad rei ar galon d’ar c’henta deuet. »\n— « Pell a yoa edont eno, ha den na ouie c’hoaz netra an holl diwar o fenn. Gwir eo, an dud a lavare a bep seurt traou ; ar pez a zo sur eo na ouie den netra zur ebet. Hini ebet na grede mont betek eno, zoken en deiz.\nKenta ma oe gallet gouzout eun dra bennak eus an ti-ze ’oa gant eur pilhaouer eus ar Fouilhez, diskennet e Komanna da ober e vicher.\nHervez an den-ma, an hostiz nevez a yoa frammet mad, dremm zu d’ezan, gant eur varo hir evel moue eur marc’h, en e benn daoulagad ruz evel kefou tan ; e-kreiz e zremm ’oa eur fri kamm evel beg ar gaouen. Eur vaouezig dister, gwisket evel e kear. treut-gagn, liou an dienez war he gorre, a zeblante beza e c’hreg ; eur mab o doa hag a c’helle kaout trizek vloaz.\nEvit doare n’ea ket kaer ar bed ganto, p’eo gwir pa zigouezas ar pilhaouer, edont oc’h en em beilha. Hema na gredas ket o dieza, hag a jommas e toull an or da c’hedal ma vije dizroet ar peoc’h adarre. Eno e klevas meur a dra. Ar c’hreg kez a damalle d’he goaz skei warni ken alies ha bemdez, hi koulskoude oc’h ober gwella. ma c’helle evit plijout d’ezan. Ar mab e-unan a zave gant e dad. Pebeuz tra euzus !\nPa welas Gwitourius eun den harpet oc’h e zor, ez eas eur zac’had kounnar ennan, hag e savas e vouez:\n— « Petra rez-te aze, mab ar groug ? emeza. »\n— « Aotrou, n’hoc’h eus ket a druilhou da rei d’in ? Me zo o pilhaoua ! …\n— « A ! O pilhaoua ? Ma, kea da glask truilhou el leac’h ma kari. Ama na zalc’homp ket eus ar varc’hadourez-se. Kea, kea. buan gant da hent ! »\n— « Kenavezo eur wech-all, aotrou, ha ra vo Doue ganeoc’h ! »\n— « Dalc’h da Zoue ganes, klasker bara ! n’em eus ezom ebet anezan !… »\n— « Diouallit, aotrou !… »\n— « Diouall te kentoc’h na gemerfen va fuzuilh ganen, ha na ves goude lakeat oc’h ar ber !!!… Kea, pe me blanto ganes… »\nGwelet a rit, aotrou, c’houez fall a yoa. gant an ti-ze !\nIII. — Daou dorfed skrijus.\nAr brud eus an digemer great d’ar pilhaouer a yeas buan dre ar charter, hag an hostiz a oe barnet kalet.\nE-harz ar menez eur mintinvez e oe kavet eur c’harr hanter dorret ; ar perc’hen, pistiget oll, poan d’ezan o chomm a-zav, a rea ar pez a yoa en e c’halloud evit dresa e garr hag en em zresa e-unan. Pa oe goulennet outan petra oa c’hoarvezet, e respontas e oa bet taget, war-dro dek heur noz gant tri lampon, o doa e laeret ha lezet evel maro war an hent.\nNebeut amzer goude e teuas eur marc’hadour bras da dremen dre an hostaliri nevez.\nDont a rea eus a Landerne, e garr leun a varc’hadourez talvoudus, hag ez ea ganto da Geraes.\nAn heol a yoa kuzet eur pennad brao a yoa ; gouel du an noz ’n em lede war ar vro tro-war-dro, hag ar stered a unanou a entane bolz an env. Setu, eta, hor beachour sourprenet gant an noz. En eur c’horn-tro eus an hent hag hen gwelet a-bell eun ti bras sklerijennet kaer. « Alo, emezan, setu eun hostaliri ! Ama da vihana me a c’hello koania ha loja, mar bez youl Doue ! Poent a-walc’h eo d’in chomm a zav da ober eun ehan, rak skwiz oun ; va march ive en deus doare da gaout ezom eus eun dra bennak. Alo, Kokot, eun tammig kalon ! C’hoaz eur gammedig. »\nMont a reas da skei war dor an davarn.\nGwitourius e-unan a deuas da zigeri gant prez.\n— « Daoust, eme ar beachour d’an aotrou, na c’hellfac’h ket rei d’in lojeiz evit an noz ? Me a zo skwiz ha va marc’h ive ; chomm a ra c’hoaz ganeomp kals a hent da ober. »\n— « Eo, eo ! Deuit en ti, va den mad ! »\n— « Me ’zo eus a Landerne, ha da Geraes ez an gant ar varc’hadourez-ma. Gallout a refet ive lakaat ar c’harr hag ar marc’h er gwasked ? »\n— A dra zur ! N’ho pezet aon ebed ! Deuit da azeza ; bremaïk e vezo aozet eun tamm koan d’eoc’h… Alo, Anjel, emeza d’e c’hreg, e pe leac’h e chommez brema, treinerez ? Ama ez eus eun den dare da dremen gant an naon ! Hast affo ’ta, komerez ! »\n— « O, aotrou, kemerit hoc’h amzer !… Ac’han da varc’hoaz vintin… »\n— « Hag a zo gwir, va mignon ; an tammig itron-ze evelato a rafe mad mont buanoc’h en dro. Lavaret e vefe eo sounnet he divesker outi !…\nNebeut goude ar beachour a welas ar wreg o tont en ti, poan d’ezi o vale.\n— « Meuzdouet n’oc’h ket yac’h. itron, eme an diaveziad ; tenn eo ar bale evidoc’h ? »\n— « O, aotrou, na daolit ket evez ! Bremaïk me ya da aoza eun tamm koan d’eoc’h, hag ez eot da gousket pa gerrot ! »\n— « Amzer a-Valc’h em eus, itron. »\nE keit-se, ar mestr a yoa eat da doull an nor, hag a zafare gant unan bennak. Goustat hag izel e komzent, rak-se ar beachour na ententas ket nemeur a dra.\nKlevet a rea koulskoude :\n… « Eur marc’hadour pinvidik o loja ganeomp… Eun taol kaer !… Eur c’harrad marc’hadourez !… »\nAr vaouezig, eta, a ye war he fouezik ; evelato a-benn eur pennad he doe pourchaset eur zouben hag eun tamm kig sall poazet da lein. Na lavare ket nemeur a dra, anat e oa e tiwaske kals a boan, a gorf hag a spered sur a-walc’h.\nPourchaset e oe ivez eur gambr hag eur gwele, hag an aotrou a zavas da goms gant ar beachour.\n— « Evel-se ’ta. emeza, ez it gant ho marc’hadourez da Geraez. Ha n’ho peus-hu ket aon rak al laeron ? Dre an amzer-ma ez eus kals a Chouanted dre aze, ha na c’houlenfent ket gwell eget tapa krog en ho marc’hadourez ! »\n(Hag ar re Ruz pe C’hlaz, neuze ? Ar re-ze marvad a yoa kals onestoc’h ?)\n— « Doue, aotrou, a daol evez warnoun ! E lagad a vez bepred o para warnoun… Na gouezo ket eur vleven eus va fenn hep e aotre… »\nAn aotrou hostiz hen harzas.\n— « Petra ! C’houi a zo c’hoaz diot a-walc’h evit kredi er seurt sorc’hennou mad da sponta ha da viret gragez ha bugale en o roll ? An « Nasion » he deus diskleriet pell zo n’ez eus Doue ebed ! Ha ma vije bet unan, daoust hag-en en divije lezet dibenna e veleien ? »\n— « Aotrou, me a zo Breizad, ha gouzout a rit, eur Breizad a gred e Doue. Hen eo en deus lezet ober kement a zo c’hoarvezet. Pec’hejou tud Bro-C’hall a yoa pignet betek e gador, hag a c’houlenne kastiza. Kouezet eo warnomp buanegez an Holl-C’halloudeg ; hag evel e c’hoarvez alies en hevelep traou, ar re vad o deuz paeet evit ar re fall. Ar gwad divlamm a zo plijet muioc’h d’ezan evit n’en divije great hini brein ar bec’herien divezet. Eürus int brema, aotrou, e lein an envou !…\n« Ha ma tigouezfe d’in koueza etre daouarn tud kriz, an Doue a azeulan hag a garan a gavfe tro d’am zenna brao-tre eus a dre o daouarn !… »\n— « Na gredan ket, va mignon, eme an hostiz. Gwelloc’h eo d’eoc’h ober eveldomp. ha youc’hal ganeomp : « Bevet an Dispac’h ! »\n— « Me, aotrou, youc’hal ma vevo an Dispac’h ? Ze, dre va feiz, na rin morse, ha goude ma ve troc’het va gouzoug d’in !… »\nGwitourius en doe eur mousc’hoarz fall evel ar pec’hed ; e zaoulagad a luc’has an e benn, hag e lavare ennan e-unan : « Setu kig kristen d’in a-benn fenoz ! Da Zoue, m’hen tou ! n’az tenno ket a dre va daouarn !!!…»\nDebri a reas ar beachour eun tammig koan, dres ar pez a zo red evit chomm hep koueza d’an douar ; goude ar pez edo o paouez klevet, e galon n’oa mui digor d’an dibri, ha war e spered e poueze eur beac’h pounner meurbet. Na keuz en doa brema da veza lakeat e dreid en ti milliget-se ! Petra ’vije great d’ezan ?… Petra ’deuje da veza ?… Ha galloud a rache biken tec’het dibistik eus a dre daouarn ar vanden laeron-ze ?… Siouaz ! douetanz ebet mui evitan ’oa kouezet en eun toull laeron !…\nEtretant, kaset e oe da gousket, ha roet d’ezan eur pennad goulou rousin evit e sklerijenna.\nIV. — Kuzuilh dalc’het gant al laeron.\nToull kambr an diavezour a yoa e traon an ti, eur speuren goad hebken etrezi hag ar gegin.\nKerkent ha m’oa eat a ziwar-wel, e teuas tri den dishenvel bras en ti. Unan anezo a zeblante kaout daou ugent vloaz, an eil pemp bloaz ha tregont ; an trede a yoa eur c’hrennard a zaouzek pe drizek vloaz o c’hedal c’hoaz ar malvennou da ziouan war mantel ar mec’hi. Ha perak ive oa eat d’en em deurel ker yaouank e-mesk eur seurt tud ?\nGwitourius na zaleas ket da lavaret :\n« Tostaït, paotred !… Eur c’helou mat !… Komzomp izel ! Eu tu-all d’ar speuren ez eus eun aotrou pinvidik a ye da Geraez gant eur c’harrad marc’hadourez. Bremaïk ni welo petra da ober anezan. Ha, da genta, te paotr bihan, lavar petra ec’h eus great eus da zervez. »\n— « Me, eme Berig, a zo bet en eur geriaden a Blouneour-Menez. Epad n’oa den en ti… »\n— « Koms izel ! makast azen… pe e vimp klevet gant ar bourc’hiz a zo aze !… »\n— « … Evel-se ’ta, epad m’oa eat an dud d’ar parkeier, me am eus divarc’het dor eun ti, hag eat ebarz, em eus gallet digeri eun arbel ha godella ar pez a oa enni en arc’hant. Setu ama, aotrou ! »\nHag ar paotr a ziskargas e c’hodel leun a beziou aour.\n— « Mad, Perig, gounezet ec’h eus da goan !… Ha te, Minous, lavar d’eomp ’ta ar pez ec’h eus great ?\n(Minous e oa ar gwaz a bemp bloaz ha tregont pe war dro).\n— « Me a zo eat er mintin-ma war-zu Brasparts da welet ar foar. Kals a dud a yoa, aotrou ! O nag a dud a yoa ! »\n— « Ha goude ? pez didalvez ! »\n— « Al loened ’oa kaer ha ker, a lavared… »\n— « Petra ra an dra-ze d’in-me, tanfoueltr diboell ?… Lavar an taoliou kaer ac’h eus great… »\n— « O n’oa ket gwell eas, aotrou ober taoliou kaer hirio, kement a dud a yoa war an henchou ! »\n— « Ha n’ec’h eus great netra, klaoustre ? »\n— « Nan avad, aotrou ! »\n— « Hag e kav d’it, boned ar gounnar ! e roin lojeiz ha bara d’it evit ober netra ? Na zigasez ket d’in talvoudegez an dour a evez ! Setu eur pennad brao a amzer ma seblant beza maro da zaouarn ouzit !…\nHa te, Bastian ? »\n— « Me, aotrou, a zo bet war hent ar Fouilhez. Goude beza gedet pellik, setu eur c’harr o tont d’an daou-lamm ; ha me lammet oc’h penn ar marc’h. N’oa nemet eur vaouez er c’harr. Kemeret am eus plas en he c’hichen, hag em eus lavaret d’ezi e pleg he skouarn : « Ar yalc’h pe ar vuez, maouez ! »\n— « Nag an eil nag eben ! emezi. »\n— « Mad neuze, emeve, ema great ganeoc’h !… »\nKemeret em eus dre nerz ar pez a yoa ganti ; hag evel ma kaven ec’h enebe re galet, o lavaret d’in a bep seurt komzou kasaüs, me ’m eus kroget enni, hag he zaolet dreist ar c’harz. N’oun ket chommet enno da zellet en-dro d’in, e c’hellit kredi !\nSetu ama talvoudegez va labour ! »\nHag e taolas hanter kant skoed war an daol !\n— « Eun dervez mad, Bastian ! Te, da vihana, a labour ! Paeet e vezi…\nBrema, mignoned, gwelomp petra hon deus da ober eus ar bourc’hiz a zo o loja ganeomp fenoz ! Ar varc’hadourez a zo gantan a dalv aour ! Hogen, ma krogomp enno, e vezo red d’eomp ivez en em zizober eus an amprevan-ze. Me gred e vezo rust ar c’hrogad, rak kredabl ez eus armou gantan ! »\n— « Mar kirit, aotrou, eme ar Minous, me a yelo da ziouall an nor evit miret outan da dec’het… »\n— « Te, lost leue, az po da begement ganen-me warc’hoaz vintin, pa na fell mui d’it laza na laerez. N’em eus ezom ebet ac’hanout, na da ziouall an nor, na da ziouall ar prenestr zoken. Kea da gousket pa gari !…\nBastian, va mab ha me a vezo barrek da unan marvad, nemet an diaoul a ve en e gorf !\nHa mat e kavfes, Bastian, ober e varo d’al lakipod-ze araok warc’hoaz vintin ? »\n— « Ya, ya, aotrou, me a zo prest da ober kement a blijo ganeoc’h gourc’hemenn d’in. »\n— « Hag ez afes, Gwitourius, a lavaras Anjel, da lemmel e vuez digant eun den ha n’en deus great droug ebed d’it ? An den-ze a zo deuet ama da dremen an noz e peb fizianz !…\n— « Ro peoc’h. te, greg Lusifer, pe bremaïk az pezo va baz war da gein. Ar merc’hed n’o deus netra da welet en hor c’heusteuren ! »\n— « En hanv Doue, truez oc’h eun den divlam, hep difen ! »\n— « C’hoaz eur wech, sarr da c’henou, pe me az ﬂastro dindan va boutou !… Diouall na glevfen c’hoaz eur goms ganes ! »\nAnjel a davas dirak gourdrouzou ker spountus, o c’houzout, dre veza desket diwar he c’houst, a betra oa gouest al loen gouez he doa kemeret da bried. Eviti douetanz ebet mui edod o vont da laza an divroad, a grede kousket dienkrez.\nGant an euz ez eas da guzat e kougn huella an ti.\n— « Neuze, Bastian, kerkent hag hanter-noz ez i da gaout ar bourc’hiz, hag e sanki da goutellazen en e galon. Jukos, va mab, a vezo games, n’eo ket ezom az pefe da gaout dourn. Me a ya da ober eur c’housk. War-dro unnek heur hanter e savin da ober eun toull el liorz. Kerkent ha m’az pezo e lazet e taoli ar c’horf dre ar prenestr ; me a grogo ennan hag hen taolo en douar, ha morse den na ouezo petra ’vezo deuet da veza. Ententet mad ec’h eus, Bastian ? »\n— « Ya, ya, aotrou kabiten ; evel-se piz ha piz e vezo great ! »\n— « Mat, Bastian, roet ec’h eus da c’her ; fiziout a ran ennout. »\n— « Fiziout a c’hellit ; da hanter-noz me a vezo war zav. »\n— « Kenavezo bremaïk, Bastian ! »\n— « Kenavezo dizale, aotrou kabiten ! »\nV. — Ar Beachour en e doull kambr.\nGanet e oa en eur geriadennig a Blounger, e goueled Leon. Seiz vloaz a yoa edo o servicha en eur stal vras a Landerne.\nE gundu vat he doa great d’e vestr kaout ennan pep fizians. Kaset e veze dalc’hmat da Lesneven, da Landivicho, da Witevede, da Lannilis ha da Gastell zoken, gant karradou mat a varc’hadourez a dalvoudegez vras.\nDimezet e oa abaoue pemp pe c’houec’h vloaz, ha Doue en don digaset d’ezan tri grouadurig koant evel an heol. Labourat, poania a rea endra c’helle evit gounit peadra d’o sevel deread. Er gwel a ze na esperne netra.\nYann-Mikeal a reat anezan. Leun e oa a zoujanz Doue hag a garantez evit an nesa. Morse na deue eus e c’henou an disterra koms trenk eneb nikun. Na garie ket an trouz, ha kerkent ha ma vije echu e zervez gantan, ec’h en em denne d’ar gear ; eno edo e ebad.\nBiskoaz n’oa bet e Keraez, rak-se n’anaveze ket an hent, ha nebeutoc’h c’hoaz doare an tiez a gavche warnan. Eat oa hep diﬁzianz ebet e ti bras ar C’hroaz-hent. An nep a zo eün youlou e galon a gred eo an holl henvel outan. An oan na zonj ket nemeur e fallagriez ar bleiz.\nDaoust ha petra oa deuet da veza epad m’edo bodet al laeron evit e gondaoni d’ar maro ?\nPa oa digoret d’ezan dor ar gambr e tlie kousket enni, Yann-Mikeal a zerras war e lerc’h, hag e taolas eun taol-lagad en-dro d’ar gambr. Ar gwele n’oa ket fall, kempen e oa zoken ; taolen, kroaz na skeuden santel ebed ! eur mellezour, eur bodez wenn d’en em gempenn, eun daol-noz, setu holl arrebeuri an toull-ze ez ead ennan da c’hedal taol ar maro !… O sellet tost, Yann a gredas end-eün gwelet tachadou gwad dizec’het war ar zolier ha war ar mogeriou.\n« O dampret ! emezan kerkent, klaoustre ez eus bet lazet tud ama ! Doueti rean e oan kouezet etre skilfou al laeron ! O Va Doue ! truez ouz va greg ha va bugaligou ! »\nEn despet d’e skwizder na gredas ket mont en e wele. O veza lavaret eun tammig pater e lazas ar goulou, hag e stagas e skouarn oc’h toull an alc’houez. En doare-ze e klevas piz ha piz kement a lavared er gegin.\nE wad a vervas en e wazied pa glevas Gwitourius o lavaret da Vastian :\n« Bastian, va mab ha me a vo barrek da unan, nemed Paol Gornek a ve en a gorf… Te, Bastian, a ray e varo d’an den-ze araok warc’hoaz vintin !… »\n— « Deuit atao, muntrerien kriz, loened gouez, deuit pa gerot ! Va buez a zo etre ho taouarn, her gwelet a ran ; koulskoude me he gwerzo ker, ha na gouezin ket va-unan ! Avizet mad ez oun bet velkent o tigas va c’hontel ha va ﬁstolen ganen ! N’ouzor ket morse petra ’zo da c’hoarvezout !… Da hanter-noz, O deus lavaret ?… Na dle ket beza pell dioc’h hanter-noz, marvat ! Bremaïk, abenn eun hanter eur marteze, me a vo astennet aze, maro mik !… Aotrou Doue, truez oc’h eur pec’her paour ! Saveteit va ene, ha bezet truez oc’h va greg ha va bugale !… Roit d’am breac’h nerz Judit, ma taolin d’an douar pennou enebourien hoc’h hano santel !… »\nEdo c’hoaz o koms evel-se outan e-unan pa glevas safar. « Alo, emezan, deuet eo va heur ! Emaint erru ! »\nVI. — Ar C’hrogad.\nBastian ha Jukos chommet da gousket oc’h an daol a yoa nevez dihunet. Jukos a c’houlennas :\n— « Ped eur a verk ar moumeder ? »\n— « Hanter-noz nemet pemp ! »\n— « Da gontel a zo ganes ? »\n— « Dre gerniel an diaoul ! na garfen ket he lezel War va lerc’h. Eul laer na vez morse hep e gontel ! »\n— « Va hini em eus ive. Va ﬁstolen a zo ama en direten. »\n— « Prest out ? »\n— « Ya ! »\n— « Deomp neuze !… Kemer ar goulou ma welimp araok hag hen eo kousket. »\nBastian, evel kosa, a ye da genta. Hen eo a zigoras an nor goustat. Yann-Mikeal alkodet e gein oc’h ar gwele a c’houlennas :\n— « Petra glaskez ? »\n— « Da vuez ! eme Vastian o vont d’ezan var-eün. »\n— « Gortoz, kamalad ! eme ar marc’hadour. »\nHag hen leuskel eun tenn pistolen hag a yeas dres e kof ar muntrer digalon. Hema a-raok koueza a laoskas unan ive, hogen kement ec’h horjelle ma ’z eas e denn da skei gant ar voger. Bastian na zaleas ket da goueza d’an douar evel eur zac’had dilhad fank. Yann-Mikeal a zailhas warnan, hag a zankas e gontell e kalou an torfetour. Dies e kave, a dra-zur ; hogen, pe laza, pe beza lazet, n’oa ket evit mont a-dreuz. Hag, evel a vez lavaret :\nGweloc’h eo beza kiger eget leue !\nJukos a yoa chommet harp oc’h an nor. O welet ez ea ker fall an traou eus e du, e taolas e c’houlaouen d’an traon, hag hen ac’hano mar gouie, a-dreuz hag a-hed dre al lanneier. Kredabl en doa kollet e skiant vat. Galoupat a reas kement ma na oe mui klevet hano anezan er c’harter.\nBastian a varve, edo ar roc’hel gantan. Yann-Mikeal a deuas sonj d’ezan eus ar c’homzou klevet eur pennad a-raok : « Kerkent ha m’az pezo great e stal d’ezan e taoli e gorf dre ar prenestr !… »\nHag hen digeri ar prenestr ; hag o veza tapet krog e korf Bastian e taolas anezan er meaz hep lavaret ger. Gwitourius a begas ennan hag her c’hasas d’al liorz evit e zouara.\nPa oa eat kwit, Yann-Mikeal a zonjas :\n— « Petra rin-me brema ?… Tec’het hep va marc’hadourez pe mont dirak al laer bras d’o goulen ?… »\nVII. — Anjel o tiskoacha.\nEdo er zonjou-ze pa zigouezas greg Gwitourius. « Jezuz, ma Doue ! emezi, n’oc’h ket maro ’ta ? Klevet em eus tennou bremaïk, hag e kreden e oa maro an holl ama !… Na pebeuz tud kriz !… »\n— « Nan, evel a welit, n’eo ket marvet an holl. Me a zo c’hoaz war va zreid, a drugare Doue ! Marc’hadourez va mestr a jomm dindan krabanou an hostiz trubard ha muntrer, gwir eo ; hogen, na jommint ket pell avad ! »\n— « Pa hoc’h eus bet an eurvad d’en em zizober eus hoc’h enebour e teuot ive a-benn eus va gwaz lazer, fisianz em euz ! Me na c’houlennan ken nemed mont ac’han ar c’henta gwella. N’eo ket eur vuez a c’houzanvan ama trizek vloaz zo ! O, ne vo ket re abred d’in kaout adarre ar gwir da veva er reiz evel an dud onest !… Pa deuio ar pez fall en ti, na souezet e vezo oc’h ho kwelet, aotrou, rak ho kredi a ra en douar ! Marvad e sailho warnoc’h ’vel eul loen gouez war e breiz !… »\n— « Me na vezin ket lent ken nebeut ! »\n— « Tennit warnan dizamant ! Eun ober mat a refet, m’hen tou !… Chommit kuzet aze, adre an nor vras ; ha pa glevfet anezan o tont en ti, bezit war evez, ha dreist-oll na vankit ket ho taol !… Mont a ran da guzat… Chanz vat d’eoc’h, va den.\n— « Fizianz am eus e vezo Doue ganen betek penn. »\nEur pennadig goude al laer a deue er porz o sutal hag o kana evel eun den eürus. Edo c’hoaz er-meaz pa hopas :\n— « Ac’hanta, Bastian, e peleac’h e chommez ? Deus da eva eur banne chigoden, sec’hed a dleez kaout ! »\n— « Deus atao, Gwitourius, te da vihana n’az pezo mui na naon na sec’hed. Lazet awalc’h ec’h eus ; setu deuet da dro ! Ez eez da renta kount d’ar Barner bras !… »\nA veac’h e oa eat e dreid dreist an treuzou ma oe klevet eun trouz spountus. Yann-Mikeal en doa tennet, ha tennet mat, ken n’en doa ket zoken Gwitourius amzer da c’houzout a be du e tenned warnan. Eun eil denn laosket dioustu warlerc’h ar c’henta hen ledas war al leur-zi maro mik.\nYann na jommas ket eno da c’hedal an deiz. Mall bras en doa da vont eus al leac’h daonet-se. Mont a reas eta war eün d’ar marchosi da gerc’hat e varc’h, d’her sternia oc’h e garrad marc’hadourez. Hag hen en hent o veuli Doue d’e veza miret dioc’h eur maro kriz.\nAn nemorant eus e veach a dremenas hep droug ebed.\nVIII. — Gwitourius o vont gant an diaoulou.\nKerkent ha m’oa eat Yann-Mikea1 en hent e oe klevet en ti eun trouz spountus evel eun tarz kurun pa vez tost an arne.\nAnjel a yeas da guzat dindan an daol, o krena evel eur bern deliou. Nebeut goude e welas eur maread diaoulou bihan, du evel an huzel, daoulagad ruz tan en o fenn, eul lost hir o treina war-lerc’h pep-hini anezo. Dont a reant dre ar siminal, oc’h ober eur safar, eun drailh da vouzara an den ar gwella skouarnet. Da ziweza e teue Lusifer, prins an drouk-sperejou ; Anjel da vihana a gredas e oa hen. Nec’het meurbet e oe o klask gouzout da beleac’h ha d’ober petra ez ea ar vanden louzed-se. Asten a reas he fenn eun tammig, ha petra welas ? Korf Gwitourius astennet en e hed war leur an ti. hag an holl diaoulou en-dro d’ezan, o youc’hal, o c’hoarzin goap.\n… « Allo, Gwitourius, hor zervicher aketus, deus, deus ganeomp ! Deus, ma vezi paeet evit ar boan ac’h eus kemeret da blijout d’eomp. Deus, ma vezo tommet da dreid d’it. A ! A ! A ! Setu te etre hon daouarn ! A ! A ! A !… »\nSatanaz a c’houitellas, hag an holl diaoulou a davas. Hag e komzas evelen :\n« Gwitourius, abalamour d’an droug ec’h eus great ama, el leac’h-ma ha tro-war-dro, epad eur reujad bloaveziou, te a deuio bemdez dre ama pa skoy an hanter-noz, hag a ray ar muia ma c’helli a drouz. Goude-ze e kerzi war ar menez ha tro-dro ken na deuy an deiz. Gant ar c’henta bannou sklerijen e tizroï d’hon loch. Alo, mignoned, bugale-gaer Jupiter, sammit ar c’hamalad-ma, ma teuy da jomm ganeomp da Gersatan !… »\nAn neb a vije diwezat o tont d’ar gear a oa re zur da welet teuz Gwitourius en eur stum pe ’n eun all. Unan bennak her gwelas dindan spez eur c’hi du bras divent a yea dre foz an hent, e lost o ruza oc’h an douar, daoulagad luc’hedus en e benn, oc’h e c’houzoug eur jaden hir. An den na lavaras netra hag a gendalc’has da vont gant e hent. Eur pennad goude e klevas evel eur vanden dud o c’hoarzin. An tremener a hastas ober sin ar groaz, ha ne glevas mui netra.\nIX. — Ar C’houlaouen vurzudus.\nSeiz vloaz goude maro Gwitourius, daou goueriad eus a Gerroudoual a ’n em gave diwezat o tont d’ar gear ; bet oant o pardona er Relek. Dek heur noz e c’helle beza.\nAr c’hosa anezo a yoa perc’hen en e dra. Job ar Goff a read anezan ; egile oa Ivon ar Blez, mevel e kear Job, tud a zoujanz Doue o daou.\nEn eun taol kount, o sevel e benn, Job a wel eur c’houlaouen war ar Roc’h Trevezel.\n— « Sell ’ta, Ivon, emezan ; daoust ha na welez ket eur pez goulaouen du-ze war ar menez ? »\n« — O tanfoueltr ! eo avad, Job ! Daoust ha petra eo kement-se da lavaret ? »\n— « N’ouzon ket. Eun ene bennak e poan, kredabl !… »\n— « Sell, sell ! Ema o loc’h ! Erru eo war-zu ama, a ve lavaret. »\nE gwirionez, ar c’houlaouen a nije dreist kein an Arez, o vont war-zu ar zav-heol.\n— « Daoust, eme Ivon, da beleac’h ema o vont ? »\n— « Da iliz Itron-Varia ar Relek, marteze ! »\n— « Ma lavarfemp eun De profundis evit peoc’h eneou keiz ar Purkator ? »\n— « A greiz kalon, Job. »\nHag int da lavaret an De profundis gant kals a feiz.\nNa weljont mui netra da c’houde.\nA ziwar neuze zoken na oe mui klevet hano ebed eus Gwitourius ; kredabl e oa echu e binijen gantan war an douar.\nAnjel na jommas ket er C’hroaz-hent. Prestik goude an darvoud hon deus displeget ez eas da c’houlen beza digemeret en eur gouent, evit ober pinijen ar rest eus he buez. Eno e varvas goude beza roet d’an holl ar skouer eus ar c’haera vertuziou.\nNa jomm mui netra hirio eus hostaliri ar C’hroaz-hent.\nSetu aze, aotrou, traou bet tremenet er vro-ma. Ni n’hon deus ket o gwelet, hogen va zad koz, Doue r’her pardouno ! am eus klevet n’ouspet gwech o kounta anezo.\nSetu aze ive, aotrou, penaoz e vez a-wechou zoken er bed-ma kastizet gant Doue an nep a ra an droug.\nLanndi, 15 kerzu 1905.\nE ti an Aotrou Pendolog\nAN AOTROU PENDOLOG (eur baner en e zourn).\nSetu ama teir c’had er baner-man ; kemer ha kas anezo da di va mignon Bidoch. Kals e kar ar gedon ha kement-man a ray eur blijadur c’houek d’ezan. Hast affo, hag astenn da zivesker ; klevet a rez ?…\nYa, aotrou ; amzer hepken da lakaat va c’halabousen ha va boutou-ler.\nKea buan epad ma skrivin eur rouden-skritur pe ziou d’am mignon.\nAN AOTROU PENDOLOG (e-unan).\n(Skriva ha lenn uhel a ra peb ger). « Va Mignon ker, eur blijadur vras eo evidoun gellout kinnig teir c’had d’it. An dra-ze a ziskouezo d’it pegen evurus eo bet va abaden chaseal. Kredi a rafen ober gaou ouz hor mignoniach koz, o chom hep kas d’it peadra da ober evit morlarjez eun tam lip-e-bao. Lavar da Gatel lakaat he holl wiziegez da ober mad ar geusteuren. Da vignon koz, Pendolog ». (Koms a ra). Kement-man a ray, a gredan, ar vrasa plijadur d’am mignon Bidoch. Petra bennak an donezon ne dal nemeur, n’eo ket, evelato, eus an disterra kennebeut.\nYANN (berr e alan, a las e voutou dirak e vestr).\nAotrou, prest oun ; pa gerot ez in.\nMad eo !… Setu aman al lizer ha kemer ar banerad gedon-ze. ha kas anezo holl d’am mignon Bidoch. Klevet ec’h eus ?…\nA-benn koan e vezi distro, mechans ?\nOh ! ya, aotrou ; mar gellan, mes eur pennad mad a hent a zo ac’han di ; diskempen eo an henchou, hag ar baner a zo pounerik, mes n’eus forz, ne vin ket pell.\nDal, kemer eur banne evid ma savi gwelloc’h da zeuliou ; dreistoll, bez fur, ha diwall mad ouz ar bod-ilio.\nAotrou, bezit dizoursi. Eur banne a gavan mad, rak morse n’en deus great droug d’in. Gouzout a rit, aotrou, penaoz oun mad ha direbech evit kement hini a zo mad evidoun, evidoc’h c’houi dreist-holl, rak c’houi zo bepred leun a vadelez, a garantez, a…\nA-valc’h ! a-walc’h ! ha kea buan ; eur wech all e ri kudou d’in. Bez difre ha divorfil, rak mall bras am eus d’az kwelet distro evid kaout respont digant va mignon Bidoch ; mes, eur wech c’hoaz, diwall da veza touellet gand eur bod-ilio bennak.\nAotrou, bezit dinec’h, n‘ho pezo ket a leac’h da glem. (Yann a zalud hag a ya kuit en eur gana).\nKea d’an drotig,\nPaour keaz Yannig,\nHa kan bepred, war varc‘h ha war droad.\nBale seder ha kan a galon vad.\nPENDOLOG (en eur ziskouez Yann a zo sortiet).\nGant ma ray ar paotr-ze e dro !… heum !… heum !…\nEn hostaleri ar Marc’h Gwen.\nYANN (o sec’ha e dal).\nPaner villiget, kea gant ar gounnar !… Ar c‘hoz gedon-man a zo pouneroc’h eget na zonjfed. Ma Welchen da vihana eur c’harr pe eun azen bennak, e taolchen anezo war c’horre, mes na welan seurt… (O sevel e zaoulagad, Yann a wel hoslaleri ar Marc’h Gwen). Sell ta, setu eun hostaleri, hag e doare vat. Oh ! mes he anaout a ran, houma eo hostaleri ar Marc’h Gwen, ha ma ’z afen en ti ? Perak nan ? Dare oun gant ar zec’hed, hag eun tam kreun a dorfen braoik ive. Ar gwin, a leverer, n‘eo ket gwall-ger aman, hag ouspen, eun nebeud lip-e-bao ne rafe ket a zroug…, eur wech n’eo ket atao… Gwel ‘ta, Yann, petra zo ez yalc‘h ?… Ya, mes lavarout a reer penaoz en hostaleri ar Marc’h Gwen ne vez ket bepred founnus an traou… alies zoken evit arc’hant, e vez treut ar zouben… Oh ! sac’h an dien ! na me zo diot ! bez’ em eus aze er baner peadra da zibri… O tibri unan, e chomo c‘hoaz diou c’had evit an aotrou Bidoch, ha diou zo awalc’h evitan. Ouspen-ze, Va faner a vezo kals skanvoc’h… Buan, fidam-doustik ! an traou en-dro !… (Skei a ra war an nor gant e vaz).\nAR MEVEL (diredet)\nAn aotrou an deus c‘hoant da derri e zec’hed ?\nYANN (oc’h azeza hag o sec’ha e dal).\nHa terri va naoun ive. Hast affo, ha ro d’in eur voutailhad gwin koz ; goude e kemeri ar c’had-man evid he lakaat ouz ar berr ; buan avad, sac‘h panez, rak mervel a ran gand an naoun hag ar zec’hed.\nNe vo ket da zalea, aotrou !… (Eur c’had a gas gantan. hag e tistro gant gwin ha bara. Dioc’htu ez a kuit).\nYANN (e-unan, goude beza evet eur banne).\nAh ! foutre !… heman avad a zo gwin ! ya gwin mad, dreistoll pa vez sec‘h ae gornailhen ! Deomp atao, evid c’hoaz n’eo ket diwezat, hag amzer am eus da frikota eun tammik ha d‘ober va zro araok ar pardaez. Evelato, sac‘h-an-dien ! eun dra am laka gwall-nec’het : ar c’hoz tam lizer-man eo !… Petra a skriv va mestr d’e vignon Bidoch ? Ha mar koms d‘ezan a deir c‘had ! (Yann a skrab e skouarn). Hounnez avad a vezo eur zouben !… E gwirionez, ar pez a ran n‘e ket brao… Kemer a ran eun dra fiziet ennoun gant va mestr, laerez a ran anezan en eur laerez e vignon. Va c‘houstianz a damallo ac’hanoun, ha leac’h he devezo d’hen ober. Ar skeud eus ar goz gad-man am heulio e peb leac’h, en noz kouls hag en deiz… A-hend-all, duet oun gant an naoun, hag ar c’houez eus ar c’had-man a hillig va c‘halon, rak, siouaz ! n’em eus ket alies eun tam lip-e-bao !! (Eur werennad-all a ev en eun taol). Gwas-a-ze d‘an aotrou Bidoch !… Lavaret a reer atao penaoz eo red skei war an houarn pa vez tom, dibri ar beren pa vez dare, ha me jomfe heb dibri ar c’had pa ‘z eo poaz !\nEur pesketaer gant e linen pesketa war e skoaz hag eur baner ouz e vreac’h.\nSell ta, te eo, Yann ! Pebez chanz !…\nTrinka ’ri ganen, mechans ? n’en em welomp ket alies.\nEur banne ne ray ket a zroug, rak pell zo e valean hag, ouspen, eur blijadur eo trinka gant eur c‘hamalad koz eveldout.\nYANN (O skei war an daol)\nHop ! paotr ! buan, eur weren evid an aotrou ; hast affo ‘ta, troïdeller (Dont a ra ar c’heginer en eur zec’ha eur weren).\nYANN (d’ar c’heginer).\nAc’hanta, mont a ra da geusteuren en-dro ?\nAR PAOTR KEGINER\nOh ! aotrou, pebez jibeloten !! Peadra da lipat ho pemp biz hag ho piz meud. (Distrei a ra d‘ar gegin).\nPetra, te a ra eur jibeloten ?…\nYANN (en eur ziskarga gwin).\nYa da ! doubl-viou ! Eun tammig lein pe eun tammig friko… Etrezomp, kleo, ne baker ket gwall alies eun tam lip-e-bao.\nHag a zo gwir ! Eun nebeud ijin a zo red mat d‘eomp beb an amzer, anez e varvfemp gant an naoun. (Trinka reont).\nHa da zervez pesketa, petra leverez d’in anezan ?\nBiskoaz gwelloc’h, kamalad ! hag ar pesked a zo dija gwerzet.\nHag a zo mat, fidam-doustik ! Te avat a gas buan an traou en dro.\nYa kleo ! oh ! mes na lavari ger da zen ! Goustat en lavaran d’it… Sonj, va c’hamalad, penaoz em eus gwerzet, en ti an aotrou Kakouz, ar pesked am eus gallet da zifourcha eus e lenn e-unan.\nEvel m’hen lavaran d’it.\nMintoueller ! c’hoari mat a rez.\nHag an itron Kakouz he deus va faeët : hep marc’hata pemp real al lur, hag ouspen, an tammig Itron a lavare n’he doa biskoaz gwelet kaeroc’h pesked !… Eur banne chigoden am eus bet c’hoaz war ar marc’had.\n(A vouez izel o trei e benn). Estregedoun a oar touza e vestr ! (Kre) Ha n’ec’h eus ket aon da veza paket ?\nAon rak piou ? Aon rak petra ?… Daoust ha n’eo ket ar bobl a zo roue brema ?\n(Izel) Kement-man a ra vad d’am c’halon. (Kre) N’eus forz, taol evez mat, rak her gouzout a rez, eun tenn a zo a-walc’h da laza ar bleiz. (Diskarga ’ra adarre eur banne).\nAR PESKETAER (O trinka).\nD’az yec’hed koz, rak mall eo d‘in mont en-dro.\nYANN (O chacha war e vreac’h).\nPenaoz, na chomi ket da zibri eun tam jibeloten ganen ?\nNan, kamalad, da drugarekaat a ran evid da vadelez ha da galon vat. Dare oun gant ar c’housket… Kenavo eur wech all, ha neuze me a baeo d’am zro. (Rei a reont am dourn an eil d‘egile).\nFidouen… kuit eo eat, ha netra gwelloc’h, rak daleet en divije c’hoaz ac’hanoun. N‘eus forz, va c‘houstianz a ra debron d‘in… Sevel a ra em eneb… rebechou a ra d’in… Ah ! her gwelet a ran, n’eus peoc’h ebed evid an hini a dec‘h diwar an hent mat… Ha peur em bezo debret ar jibeloten-man ? Penaoz e c’hellin-me dibuna ar guden-man gant an aotrou Bidoch ha gant va mestr ?… (O skei war an daol gant ar voutailh). Heu ! paotr… poaz eo ar c’had (Ar mevel o tont d’ar red gant ar c’had).\nSetu aze, aotrou !\nMad eo, va faotr ; divorfil out. Selaou ‘ta, ne hellfes ket rei eur plad-all d’in pe eur skudel bennak evit lakaat ar friko-man a zebrin a-hed an hent, rag mall bras eo d’in mont kuit ?\nEo, aotrou, dioustu. (Mont a ra da gerc’het eur skudel e pehini e laka ar friko).\nMad dreist… An tam bara-aman a gasan ive ganen, ha beb an amzer e c’hellin diskolpa eur ginaouad hag e kavin berroc‘h an amzer. Dal, paotr, setu ar pae evit da labour ha gwerz-butun ouspenn. (Yann a bae ar mevel hag a ya kuit en eur gana) :\nPaour keaz Yannig… hag all.\nAR MEVEL (O tenna an traou diwar an daol).\nSetu aze eun hinkin avad !… Daoust hag ar c’homper-ze n’en defe ket great eur mestaol bennal ?… Gwella zo, en deus paeet mat ac’hanoun, gwerz ar butun am eus bet zoken. Anez em bije diskuilhet anezan dioustu d‘an archerien. N’eus forz, eur ger a lavarin d‘an otrou Mear, rak an oristal-ze a zo c‘houez fall gantan.\n« Va mignon ker, eur blijadur vras eo evidoun kinnig teir c’had d’it. An dra-ze a ziskouezo pegen evurus eo bet va abaden chaseal. Kredi a rafen ober gaou ouz hor mignoniach koz o chom hep kas d‘it peadra da ober evit morlarjez eun tamm lip-e-bao… Lavar da Gatel lakaat he holl wiziegez da ober mat ar geusteuren.\n« Da vignon koz : Pendolog. »\nGwelomp ’ta ar gedon kaër-ze.\nYANN (oc’h asten e baner).\nDalit, aotrou, setu i aman.\nBIDOCH (O tigeri ar baner, ne gav nemed diou c’had).\nMes, va faotr, ne welan nemet diou, ha koulskoude, al lizer a goms d‘in a deir c’had.\nYa, aotrou, teir c’had.\nMes, n’eus nemet diou c’had ez paner.\nYa, aotrou, diou c’had.\nAc’hanta, al lizer am eus lennet bremaïk dirazout a goms a deir c’had.\nEur wech c’hoaz, e-lec’h teir, ne welan nemed diou.\nAzen diot ma ‘z out, elec‘h teir n‘ec‘h eus nemet diou.\nAnzao freas d’in ez poa teir c’had da zigas a-bers va mignoun.\nTeir a leverez ! E pelec‘h ema an dervet rag n’ec’h eus aze nemed diou hepken ?\nMez, sac’h-an-dien ! ne ouzout na sou na dic’ha ! N’eo ket diou eo, pa lavaran teir.\nYa, aotrou, teir c‘had.\nBIDOCH (o skriva).\nRo peoc’h d‘in, ginou tartez ! rak sotoc‘h out eget ar boutou a zo ez treid. Dal, ro al lizer-man d‘am mignon Pendolog. Selaou c’hoaz ac’hanoun. Mar kavez pe mar klevez e ve, en eun tu bennak, spered ha skiant da werza, e rafes mat prena da lod… ezom ec’h eus.\nKenavo, aotrou, ha yec‘hed mad d’eoc’h (Ez a kuit).\nPebez ginaouek ! pebez diod ! ne ouzoun ket penaoz va mignon Pendolog a c’hell derc’hel en e di eur banezen evel hennez.\nYann distro eus e veaj\nPENDOLOG ha YANN\nYann, eun tammik out diwezat.\nYANN (o sec‘ha e dal).\nKredit ac’hanoun, aotrou ! Redet am eus ken na c’houezan.\nHeb ehana tamm ebet ?\nA ! aotrou, ken nebeut ma ne dal ket ar boan koms a gement-se !\nHa petra en deus lavaret d’it an aotrou Bidoch ?\nAl lizer-man en deus roet d‘in evidoc’h.\nPetra en deus lavaret diwar-benn ar gedon ? Laouen eo bet ouzit ?\nOh ! ya, aotrou, biskoaz n’em eus gwelet den laouennoc’h. Lavaret hag aslavaret en deus meur a wech penaoz ez oac’h ar gwella eus an holl vignoned… ha me ive, emezan, a yoa eur « bon garçon ».\nPENDODOG (A lenn al lizer a vouez huel).\n« Va mignon ker. Eur merk nevez a garantez a ziskouezez en eur zigas d’in eul loden eus ar pez ec‘h eus paket o chaseal. Lavaret a refed zoken penaoz out moumounik sant Hubert, rag eur maoud out evit dineiza ar gedon. Eun nebeut oun souezet evelato ouz da glevet o koms eus a deir c’had, ha Yann n’en doa nemet diou en e baner. Marteze n’az poa ket lazet mat unan eus an teir c’had, hag hounnez, a gredan, a zo eat e breskin eus a baner Yann, hag a zo o c‘hoari koukou en eun tu bennak… N’oun ket evit-se nebeutoc’h anaoudek d‘it, ha da drugarekaat a ran a greiz kalon, rak gant an diou c’had, Katel a raio d’eomp eur geusteuren, eur friko ha ne vanko ennan nemedout.\n« Da vignon anaoudek, Bidoch. »\nYann ! Yann ! Klevet mad ec’h eus ar pez am eus lennet war al lizer-man ? N’em boa-me ket lakeat er mintin-man teir c’had er baner ?\nHa va mignon Bidoch a lavar n’en deus bet nemet diou.\nAnzao a rez ive n’ec’h eus roet nemet diou ?\nBrema eo sklear hag anat evit an holl penaoz ec’h eus bet teir c’had da…\nRo peoc’h d’in, glaourennek… ha penaoz Bidoch n’en deus bet diganes nemet diou c‘had.\nYa, Aotrou, diou c’had !\nPeoc’h a roï, ginou tartez ?… ha selaou mat… eus a ziou c’had da deir.\nEur wech c’hoaz, peoc‘h a roï, marlounk ! Te a rafe d’in koll va skiant. Eur c’had a vank, ne dal ket ar boan d‘it klask digaresiou. Petra ec‘h eus-te great ganti ? Klaoustre ec’h eus bet an tanva anezi ?\nAh ! Ah ! Ah ! aotrou, c’houi n‘oc’h ket eun den ken diot hag ho mignon Bidoch, c‘houi zo eun diviner !!!\nDivez ar pez.\nEun dervez hor Zalver benniget a lavaras da zant Per :\n— « Ma ’z afemp da ober eun dro dre Vreiz-Izel, ar vro gaer-ze a zo enni kement a feiz ! »\n— « Ya da, eme zant Per, deomp ’ta ! »\nHag i en hent.\nGoude beza baleet pell bras, setu ma tigouezont e ti eur goveller.\n— « M’em eus naon ! » eme Borsier an Envou.\n— « M‘em eus ive ! eme ar Mestr. Deomp en ti-ma da welet ha ni a gavo eun dra bennak da zibri. »\nMont a rejont eta.\nHa setu eur goveller o tont daveto :\n— « Petra glaskit, va zud ? emezan d’ezo. »\n— « Ni a zo o veachi meur a zervez zo, ha n’hou deus netra evit terri hon naon !… Ma no pefe ar vadelez ?… »\nAr goveller n’o lezas ket da beur-echui o goulen :\n— « E feiz, Aotrou, ne doun ket pinvidik, n’eo ket bet darbet d’in beza, rak va banne chigoden a garan kals, re marteze ; evelato me gred e kavin eun tammig bara da rei d’eoc’h ho taou. »\nHa, keit ha ma komze evel-se, e oa eat da c’horre an ti. Dizevel a reas an dousier wenn a c’holoe an dorz, hag e troc‘has daou bez tamm bara, a ginnigas d’ar veajourien en eur lavaret :\n— « N’em eus nemet bara heiz da ginnig d’eoc’h, va zud keiz ; hogen, ar pez am eus a roan a galon vad ! »\n— « Bennoz d’it ! eme Jezuz. Ha brema, me fell d’in, d’am zro, paea ac’hanout dioc’h va giz, abalamour d’ar vadelez ac‘h eus diskouezet en hor c‘henver ; goulen ’ta tri zra diganen, ar pez a giri, ha me o roio d’it. »\n— « Goulen ar baradoz ! » eme zant Per d’ezan e pleg e skouarn.\n— « O ne ran ket, eme ar goveller. Goulen a ran ma chommo stag oc‘h ar skaon-ma kement hini a azezo warni, betek ma plijo ganen rei d’ezan e frankiz ! »\n— « A roan d‘it, eme hor Zalver. Ha goude ?\n— « Goulen ar Baradoz ! » eme zant Per adarre.\n— « Aze, em liorz, m’em eus eur wezen ber, hag a ro frouez kaer bep bloaz ; hogen mont a reont gant al laer. ha na c’hellan ket zoken o zanva. Mad, me garfe e chomfe al laer stag oc’h ar skourrou ken na zeuin, pa blijo ganen, da rei d‘ezan e frankiz. »\n— « Kement-se az pezo ive. Ha goude, petra az pefe c’hoant da gaout ? »\n— « Goulen ar baradoz, va filhor, » eme zant Per, evit an drede gwech.\n— « Ro peoc‘h d’in, gant da varadoz. Eur zac‘h em eus ama. Mad, me c‘houlen ez afe ennan kement hini a fellfe d’ezan ober droug d’in. »\n— « Kement-se ive a roan d’it. Allo, va mignon, kenavezo ha chans vad !… »\nMeur a vlavez a dremenas. Ha setu eun deiz an diaoul o tont betek ti ar goveller.\n— « Paotr, emezan dioc‘h-tu, deuet eo da eur. A-walc’h a vanneou ec‘h eus evet ; deus brema da domma da dreid !… »\n— « Ma, evelato ive ! n’oun ket inouet c‘hoaz war an douar koulskoude, kement a blijadur em bez en tavarniou ! »\n— « Deus, ha deus buhan, lakez, eme Baol gornok… »\n— « Eur pennadig c’hoaz, mar deo ho madelez… »\n— « Tamm ebed !… Sell ’ta, na pebeuz frouez kaer a zo aze !… Pell bras a zo n’em eus ket tanveat ar per ! Ma ’z afen da gerc‘hat unan ! »\nKer buhan lavaret, ker buhan great… Ploup ! eul lamm, hag hen er wezen. Debri a reas eur beren, ha diou ha teir, hag ouspenn zoken marteze. Hogen, pa glaskas disken, e welas a-walc’h e oa stag oc’h ar skourrou, ‘vel al labouz oc‘h ar glud. Setu hen o youc’hal mar doa eun druez e glevet.\n— « Lez ac‘hanon da zisken, tamm lakipod fall ! »\nHag e yude evel eun den daonet, e valloze, hag e toue.\n— « Ro d’in dek vloaz buez c’hoaz ! »\n— « Bez‘ e pezo. Lez ac’hanon da zisken ! »\n— « Disken ‘ta. »\nP’en doa lakeat e dreid marc‘h war an douar, Paol a lavaras gant eur vouez trenk :\n— « Te baeo an dra-ze d’in-me, boned ar groug ! »\nHag hen ac’hano. Da be leac’h ez ea ? D‘an ifern zur, da gas ar c’helou fall d’e vestr. Hema a c’halvas e vevelien en dro d’e gador ruz-glaou, hag a gontas d’ezo e abaden.\n— « O, eme unan anezo, evidon-me n’em bo ket aon razan. N’hoc‘h eus, Aotrou bras, nemet kas ac’hanon betek ennan, ha me raio d’ezan plega. Ya, me hen digaso d’eoc‘h. »\n— « Ma, eme Lusifer, kea ’ta, ha deus buan en dro. »\nHag an diaoul-all-ma da c’haloupad war-zu Breiz-Izel.\nHir e oa an hent, hag e tigouezas skwiz-maro e ti ar goveller.\n— « Setu tremenet an dek vloaz roet d‘it va den. Deuet eo eta da heur ziweza. Laka urz ez paperou, ha deus dillo ganen-me da Gersatan, rak eur rouller dispar oud bet. »\n— « Ya, ya, aotrou ; azezit aze eur pennad, bremaïk me yelo ganeoc’h. »\nSatanaz a azezas war ar skaon ; n’oa nemeti en ti.\n— « Brao ! Brao ! a lavaras ar goveller o c’hoarzin leiz e gof. Aze emaout ganti evit eur pennad, va faotr. »\nAn diaoul a fellas d’ezan sevel evit mont da zamma ar goveller divergont ; hogen, stag e oa ; ha kaer en doa an em zifreta, netra na rea, stag mad e oa. Hag e hope, hag e vleje da vouzara tud eur vro a-bez.\nAr goveller na rea van.\n— « Distag ac’hanon, ha me az lezo ! »\n— « Ro d’in dek vloaz-all da jomm war an douar ! »\n— « Hag e pezo… Distag ac‘hanon !… Buan avad, sach an ognez ! »\nAr goveller a roas d’ezan e frankiz.\nHag an diaoul ac’hano en eur lavaret d’ar goapaer :\n— « Ker e kousto d‘it. »\nMont a eure war-eün da gonta da Lusifer kement a yoa c’hoarvezet gantan.\n— « Evel-se ema kont gant al lounker-ze ! eme Lusifer, prins an drouk-sperejou. Mad, me a yelo va-unan, ha douetus bras e teuin a-benn anezan. »\nHa setu Lusifer o kemeret hent hor bro.\nAr goveller a yoa oc’h ehana da houarna eur marc’h.\n— « Setu ama va rouller, eme brins an diaoulou. Deuet ez oun d’az kerc’hat, libertin bras. Pell a-walc’h ec’h eus great goab ac’hanon. Allo buhan ’ta »\n— « Gortozit, me ho ped, eur pennadig c’hoaz… »\nHag o lavaret kement-se ez eas da vit ar zac’h burzudus. Anavezet en doa marvad prins an drouk-sperejou, rak c’hoant en doa da ober gwasoc’h d’ezan eget d’ar re a yoa bet en e raok.\nAn diaoul a yeas drouk ennan dre ma read d’ezan gedal hag edo o vont da gregi er goveller, pa lavaras hema gant eur vouez nerzus :\n— « Em zac’h !… »\nHag an diaoul bras o vont war e benn er zac’h, o yudal, o skrignal e zent, kement a gonnnar a yoa ennan.\nAr goveller a hastas prenna ’r zac’h war e breiz.\nGoude hen dougas war an anne, hag e skoas warnan gant eun horz eus holl nerz e zivreac’h, betek ma n‘he|le mui.\nAn diaoul a vleje, a youc’he, a c’houlenne truez.\n— « Truez ebed, pez vil, eme ar goveller, me a fell d’in ober brenn eus da eskern. »\n— « Goulen ganen kement a giri, eme Lusifer, ha me hen roio d‘it. Ehan da skei warnon. »\n— « Ro d‘in neuze dek vloaz-all da jomm beo. »\n— « Hag e pezo… Ehan ’ta da skei ; bruzunet oll eo va izili. »\nAr goveller a ziskoulmas al las, ha Satan a zilammas er-meaz o sakreal, o vallozi. Mont a reas ac’hano o chilgammat, kroumet oll evel eun den koz.\nPa erruas en ifern, an holl diaoulou bihan a oe sebezet o welet o mestr en eur stad ker reuzeudik. Na gredjont ket avad goulen digantan petra yoa c’hoarvezet… Abaoue eo e vez great an diaoul kamm anezan.\nDont a reas koulskoude an Ankou da welet ar goveller. Na ankounac’ha den ebed, siouaz ! Hag ar goveller a varvas d’e dro. Kerkent e ene a nijas d‘ar broiou dianvez. Ma tigouezas gant dor ar Baradoz. Ha setu hen o skei goustat warni. Den na zigoras. Marvad n’en doa ket skoet krenv a-walc’h. Hag hen o skei krenvoc’h. En dro-ma sant Per a glevas, hag e teuas da zigeri.\nO veza kornzigoret an nor e c’houlennas :\n— « Piou oc’h-hu ? »\n— « Me a zo eur goveller eus a vro Breiz ; dont a ran da c’houlen beza digemeret er Baradoz. »\n— « Sell ‘ta ! Ya, anaout a ran ac‘hanout. Sonj ec‘h eus em boa eun droiad lavaret d’it goulen ar Baradoz digant Jezuz. Na falvezas ket d’it. Ha brema, p’eo gwir out bet ker mignon d’ar gwin ardant, kea pelloc’h, rak na vezi ket digemeret ama. »\nAr paour keaz den a gendalc’has gant e hent dre ar broiou dizanav. Goude beza beachet pell bras, setu hen o tigouezout dirak eun nor houarn ruz. Hag hen da c’houlen digor. An ifern oa. Ar goveller na ouie ket lenn, setu perak na c’hellas ket lenn ar c’homzou skrivet war an nor vras :\nO c’houi hag a deu ama, lezit peb fizianz war ho lerc’h !\nUnan eus an diaoulou a zeuas da zigeri. Ar goveller a c’houlennas beza digemeret. mez an diaoul a yeas da c’houlen ali Lusifer. Hema a zeuas da welet petra yoa. Hogen, kerkent ha ma kouezas e zaoulagad war ar paour keaz Breizad, ec‘h en em roas da yudal ken na dregerne an ifern gant e youc’hadennou.\nEur pennad goude e lavaras :\n— « Nan, nan, biken na zigemerin ac’hanont ; ah ! n’em eus ket ankounac‘heat ar boan ac‘h eus great d’in brema zo nebeut bloaveziou. Kamm oun c‘hoaz zoken. Nan, nan, Breizad kriz ha digalon, kea pell ac’halen !… »\nAn nor a zerras kerkent.\nMa oe red d’ar goveller klask e leac’h-all.\nDizrei a reas war e giz, ha goude eun nebeud derveziou bale e tigouezas adarre gant ar baradoz. Evel en dro genta, sant Per a zeuas da zigeri d‘ezan.\n— « Devet oun adarre ! a zonjas-hen o welet ar porsier. »\n— « Lavaret em eus d’it na vi morse digemeret ama. Kea da c‘houlen digor izeloc‘h. »\n— « Bet ez oun, sant benniget ! Bet ez oun, hag ez eus lavaret d’in ive na vijen ket digemeret. Da be leac’h ez in-me ‘ta ? »\nEtretant, setu Salver ar bed o tigouezout.\n— « Petra zo ’ta, Per ? emezan. »\n— « Ema, ar rouller-ma eus a Vreiz-Izel eo en deus c’hoant da vont en ho paradoz. Mez me ne gavan ket. anezan din awalc’h eus eur seurt eurvad. »\n« — Ar Breizad-se, ar govelleer a roas d’eomp bep a damm bara pa ‘z ejomp da ober tro Vreiz. Eo, eo, ra zeuy em Baradoz. rak lavaret em eus, gwechall p’edon o prezek va Aviel : « Eurus ar re a zo trugarezus, rak kaout a raint o-unan trugarez ! »\nHag ar Breizad a yeas e Baradoz an Aotrou Doue.\n(kontet d’eomp e Landivisiau, d’an 23 a viz Ebrel 1906.)\n— « Glazou an Anaon ! » eme’r plac‘h koz Katell Morvan ; hag e kasas he dourn d’he zal evit ober sin ar groaz. O anaout mad a ra ar glazou-ze a zonas ken alies evit ar re a garie ar muia war an douar-ma ; setu perak e skrije gant ar c’hlac’har bep gwech ma tigoueze ganti o c’hlevet. Er bloavez-se adarre, ar mor — pebeuz debrer tud ! — ha n’an doa ket lammet diganti he diveza mab bihan, breur Mari-Anna, ken devot, kel laouen oc’h an holl, hag a vije bet eur martolod eus an dibab ? Hag ar wreg paour ankeniet a lezas he rozera da goueza war he barlen, o serra he daoulagad evit beza muioc’h unanet gant ar re he doa kement karet, eat da Anaon !\nEur baotrezig a zoare a yea en em zilet er zäl vras, hag a dostae oc’h ar vamm-goz, o vale war begou he zreid ; houma a zeblante kousket, astennet en he c’hador torchennet gant kolo.\n— « Mamm-goz, eme Vari-Anna a vouez izel, maro eo an tan. Ha lakeet e vezo keuneud en oaled ? »\nO klevet he merc’h vihan, Katell a zigoras he daoulagad, hag a zellas gant plijadur oc‘h an dremm yac’h a stoue var-zu enni.\n— « Ya, va merc‘h, ya ! emezi ; taol eur vriad keuneud munut war ar glaou evit adnevezi an tan ; red e vezo derc’hel kals tan en noz-ma, abalamour d’ezo da zont da domma ! »\nMari-Anna a yea kouezet d’an daoulin dirak an oaled ; santout a reas eur yenien skrijus o treuzi he c’horf, evel pa vije bet avel-dro o koueza war he diskoaz.\n— « Aon am eus, mamm-goz ! emezi. »\n— « Aon rak petra, va merc’h ? »\n— « Aon rak an nosvez-ma. »\nAn hini goz a gemeras eun ton rust :\n— « Ha n’a pefe ket a vez, va merc’h, o kousket ez eaz en eur gwele klos. keit ha m’ema an Anaon keiz, dre an noz du, o vont hag o tont dre an tiez o c’houlen pedennou ? A boan ma ve kavet mat kement-se evit ar re glanv hag ar vugaligou ! C‘houezek vloaz echu ec’h eus. va merc"h, hag out bras brema evel eur vaouez. Ped a-unan ganen. »\nMari-Anna a blegas he fenn hep lavaret ger. Lavaret a reas eur pennad goude :\n— « Bihanik oan c’hoaz pa varvas va mamm, n’eo gwir, mamm-goz ? »\n— « Mervel a reas da c’houel Maria Hanter-eost goude ma oas ganet. »\n— « Va zad, va breudeur, va eontr Yann a zo marvet holl war ar mor ? »\nHa mouez ar vamm-goz a gouezas evel eun taol kloc’h glazou evit respont :\n— « Holl ! »\n— « Hag… » — Mari-Anna a yeas tostoc’h d’he mamm-goz evit klevet gwelloc’h — « hag hoc’h eus gwelet anezo abaoue, mamm-goz ? »\nHep respont, houma a reas sin evit lavaret he doa o gwelet.\n— « Alies ? »\n— « Be wech na deu ket ar c’housked da voucha d’in va daoulagad. »\nMari-Anna a skrijas adarre hag a zastumas he mouchouar gloan war he diskoaz, o lavaret ken goustat ha ken izel ma krede na vije ket klevet :\n— « Riou em eus ! »\nKlevet e oe koulskoude.\n— « Pedomp, va merc’h ! » a respontas hepken ar vamm-goz, a ententas mat eo d’he c’halon he doa riou he merc’hig vat. Hag an diou vaouez, o c’hoefou harpet an eil oc’h egile, a voulc’has gant feiz peden an eal : Ave Maria ! Pedi reant a vouez izel, poan gouzout petra lavarent. Doue avad a gleve, hag ar werc’hez ive, m’oar vat.\nAn amzer a dremene ; pell a yoa na zone mui ar c’hleier ; tenval-zac’h oa er-meaz, ha n’oa ket eur stereden en oabl ; ha koulskoude eus pep siminal e save kouabrennou moged. An holl a yoa war zav, o pedi hag o c’hedal.\nAr vamm-goz a skoras he dourn war vreac’h Mari-Anna.\n— « Laka traou war an daol, va merc’h, emezi ; ema deuet an heur, ha bremaïk e vezint aze. »\nMari-Anna a zentas raktal ; sevel a reas, he memprou oll o krena, kouls ha pa vije bet an dersien ganti.\n— « Pet pladig a vo lakeat ? » a c’houlennas-hi. He mouez a yea evel halanad diveza eun den toc’hor.\nKatell goz a jommas eur pennad da zonjal… hag oc’h ober eun hejaden d‘he fenn e lavaras gant tristidigez :\n— « Kals ! Laka kals ; niverus e vezint er bloaz-ma ! »\nHep koms muioc’h, e chommas da zellet oc’h labour Mari-Anna ; houma a bourchase ar pred, sioulik, didrous ha gant urz. An dousier wanna sec’het el lanneg, c‘houez ar balan c’hoaz ganti, a oe ledet war an daol, testeni a enor rentet d’an dud pedet. Ar pladigou a yoa renket brao an eil e kichen egile ; ar gwer a stoke, ken tost oant. A ! traou a yoa war an daol avad !\nGoude beza lakeat ar c’hrampoez gwiniz du hag al leaz teo e-kreiz an daol, ar plac’h yaouank a deuas adarre da gichen he mamm-goz hag a jommas eno, he daouarn e kroaz, he daoulagad o para war al laonennou tan a strake laouen en oaled. Hep flach, ha kouls lavaret hep sonjal e netra, o veza bet treuzet adarre gant eur skrijaden, ar baotrez a lavaras o sevel he zellou etrezek he mamm-goz :\n— « Komzit ouzin, mamm-goz ! Na livirit netra… »\nAr vamm-goz a huanadas.\n— « Ar re yaouank a ra safar ; ar re goz avad a goms nebeut dre ma pouezont pep-tra. Hag e petra e sonjfen fenoz nemet er re a zo bet ama gwechall o nosvezia ganeomp en-dro d’an oaled-ma ? Eun amzer a oe hag edomp unnek da nebeuta ; abaoue avad bep bloaz ez a unan pe unan d’ar vered, hag an Anaon a deue da veza niverusoc’h evit pep gweladen nevez. »\n— « Ha brema na jomm mui nemedomp hon diou, mamm-goz ? »\n— « Ya, va bugel ; e kichen an deliennig nevez-c’hanet Doue en deus ankounac’heat ar skourr koz ; ra vezo meulet e hano santel ! An Anaon keiz a gavo da zibri ha da eva war an daol, evel kustum, eun tan mat en oaled, hag an eneou dilezet eur bedennig evit o zikour da beur-ober o finijen. »\n— « Mamm-goz, me a garfe pedi, hogen na c’hellan ket ! » a anzavas Mari-Anna.\n— « A ! ma vije bet beo c’hoaz va gwaz paour, eme Gatell, hennez en divije distaget d’it gwerz an Anaon ; kustum oa d’he c’hana da noz an Holl-Zent, rak, eun den a feiz krenv oa ! Goude e vije dilammet ar beden diwar da vuzellou evel ma strink an eienen eus an douar. »\n— « Kanit anezi d’in evelato, mamm-goz !… a c’houlennas Mari-Anna. Kement-se a zigaso sonj d’eoc’h eus an nosveziou-all, p‘edo hoc’h holl vugale en-dro d’eoc’h. »\n— « Mat, selaou neuze, va merc’h ! »\nHa Katell goz a ganas gant eur vouez krenerez ha tuoret, oc’h ober sin ar groaz bep eur mare.\n(Ankounac’heat am boa ton ha komzou, o c’havet em eus abaoue el leor kaer meurbet hanvet Barzaz-Breiz. Evit plijout d’am lennerien e kemeran an hardiziegez d’o lakaat ama) :\nKANAOUEN AN ANAON.\nHan’ Tad, ar Mab, ar Spered-Glan,\nYec’hed mat d’oc’h, tud an ti-man,\nYec’hed mat d’oc‘h var-bouez hor penn\nDeut omp d’ho lakat er beden.\nPa sko ar Maro war an nor,\nStok er c’halonou ar c‘hren-mor ;\nDa doull an nor pa zeu ‘r maro,\nPiou gant ar maro a yelo ?\nHogen, na vec’h ket souezet\nDa doull ho tor mar domp digouet :\nJezuz en deus hon digaset,\nD‘o tihuna mar doc’h kousket ;\nD‘ho tihuna, tud an ti-man,\nD’ho tihuna, bras ha bihan ;\nMa ’z eus, siouaz, truez er bed,\nEn han’ Doue hor zikouret !\nEn han’ Doue ! hor selaouet !\nEn han’ Doue pedet ! pedet !\nRag ar vugale na reont ket.\nGant ar re hon eus-ni maget,\nEz omp pell zo ankounac’het\nGant ar re hon eus-ni karet,\nHep truez ez omp dilezet.\nVa mab, va merc’h, c‘houi zo kousket\nWar ar plun dous ha blot meurbet,\nHa me ho tad, ha me ho mamm,\nEr purkator e-kreiz ar ﬂamm.\nC’houi zo er gwele kousket aes,\nAn Anaon paour zo diaes.\nC’houi zo er gwele kousket mat,\nAn Anaon paour zo divat.\nEul linser wenn ha pemp planken,\nEun dorchen blouz dindan ho penn,\nPemp troatad douar war c‘horre,\nSelu madou ar bed er be.\nNi zo en tan hag en anken ;\nTan dindanomp, tan war hor penn,\nHa tan war lae, ha tan d’an traou ;\nPedet evit an anaon !\nGwechall pa oamp e-barz ar bed,\nNi ‘boa kerent ha mignoned ;\nHogen breman, p’edomp marvet.\nKerent, mignoned, n’hon eus ket.\nPedet ar Werc’hez venniget\nDa skuilha eul lomm eus he lez.\nEul lomm war an Anaon kez.\nEus ho kwele prim dilammel.\nWar ho taoulin en em strinket,\nNemet kouet e vec‘h er c‘hlenved,\nPe gant ar maro kent galvet. Amen.\nEchu he c’hanaouen ganti, Katell a zavas en he zav sounn evel eur voger ; he dremm a deuas da veza difinv evel eur skeuden kizellet er mean ; he zellou a baras war dor an ti nevez-digoret goustat, didrous, evel gant eun dourn ha na weled ket. Eur youc’haden hanter vouget a deuas eus genou Mari-Anna. Ar vamm-goz a stardas he dourn war vreac’h ar plac’h yaouank o lavaret :\n— « Emaint aze ! »\nStardet an eil ouz eben, poan d’ezo o tenna o halan, an anken war o zal, o ividigou o lammet gant an dersien, an diou vaouez a c’hede.\nHa setu m’ en em gavas eun toullad mat a dud war an treuzou. Ar wazed, tokou ledan war o fennou, ar merc’hed klozet en o mouchouerou gloan du, a zouge holl eur rozera en o daouarn.\nTenval o dremmou, mut o zeodou, tud ar bed-all a deuas en ti gant eun urz kaer, hep bouta, hep sellet en-dro d’ezo, evel kollet en eur welidigez a yea en o diabarz ; hag, oc’h ober kammejou ha na reant tamm trouz, ez ejont en-dro d’an daol, pep-hini d’e leac’h. Ar re o doa bevet, karet, gouzanvet ha lenvet eno, en em gave holl ; n’oa chommet hini ebed a gostez ; hag an diou vaouez a c’hellas eas a-walc’h anaout o c’herent dispartiet diouto gant ar maro. Na oe ket hir ar weladen, hag evelkent e seblantas d’an diou zellerez beza padet ouspenn kant vloaz.\nHa neuze, evel ma ’z oant deuet, an eneou renket war diou linen a eas er-meaz hep beza sellet war o lerc’h.\nAn nor a zerras he-unan.\nPa zihunas Mari-Anna antronoz vintin gant son an Anjelus, evel m’oa kustum, edo astennet war vein yen an oaled — an tan a yoa maro pell a oa — an em gaout a reas skwiz… skwiz kenan… skwiz maro ; he memprou morzet a reas poan d’ezi, evel pa vije o tont eus ober eur veaj hir.\nEn he c’hichen, Katell goz a yea atao war he c’hador vourret, ar rozera etre he daouarn skarnilhet gant al labour hag ar bloaveziou ; he ene santel koulskoude, goustadik, hep poan, a yea eat da heul ar vanden Anaon !…\nTEIR BAZEN AR VAD\nPE KERLO AL LEAL\nBrema ’z eus ouspen kant vloaz ez oa e Plouelven, e bro Breiz, eun den diwar ar meaz, koz-koz, e hano Kerlo, leshanvet an den leal. Morse n’en doa great droug da zen ; morse n’oa eat diwar an hent mat.\nHa koulskoude, tra iskis ! Kerlo n’oa ket karet ; doujet e oa, kredi read e gomzou, e onestiz a yoa meulet gant an holl, mez n’oa ket karet.\nAr gwel anezan a lakae an holl da veza nec‘het, aounik zoken ; c’hoariou trouzus ar vugale. c’hoarzadennou skiltrus an dud yaouank, konchennou ar c’homerezed, a ehane a-grenn, ’dal m’e weled o tifourcha en eun tu bennak ; n’anavezed mignoun ebed d’ezan, hag e veve e-unanik en e doull-ti didrous.\nTenval e spered dre veza e-unan, ha skwiz o veva deiziou bepred henvel an eil ouz egile, Kerlo, an den eün, en doe eur mennoz :\n« N’oar ket eürus e Plouelven, emezan. Marvat ez eus dre ar bed broiou sederoc’h ar vuez enno. Mont a ran pelloc’h da glask an eürusted na gaver ket dre ama. »\nHa Kerlo a werzas e di, e zouarou ; ha neuze, leun e c’hodellou a beziou aour, ez eas da glask an eürusted.\nBale a reas e-pad pell amzer, treuzi a reas meur a wej ar mor divent, gwelet a reas keariou bras ha pinvidik, mont a reas dre vroiou dudius, dre goajou koz gant meur a gantved bloaveziou, el leac’h ma kleved kanaouennou dispar laboused dic’hiz ; pignat a reas war gern meneziou stok o c’herniou oc’h an oabl ; disken a reas e traoniennou doun ha didrous, a vev enno ar bastored ; chomm a reas a-zav dirak al lennou glas, hogen na gavas an eürusted e nep leac’h.\nKement e valeas, ar c’heaz, ma tigouezas e penn ar bed. Hag eno Kerlo a welas eur gear goant, an toennou great gant mein lugernus a skede dindan bannou an heol. Dont a rea eus ar gear-ze kanaouennou dudius, c’hoarzadennou laouen, moueziou tud yaouank o pedi. Tro-war-dro ez oa mogeriou gwer kristal, gant eun nor was ; Kerlo a lennas warni :\n« Ama ema bro an eürustet ;\n« Dont a ri ennan ma vezes kavet din. »\n« Alo ! eme Gerlo leun a levenez, setu me eta digouezet e penn va beaj hir ! N’em eus ket klasket en aner. Emaon o vont da danva an eürusted ! »\nTeir bazen a yoa etrezan hag an nor ; an hini genta a yoa en arc’hant, an eil en aour, hag an drede e diamant neat.\nKerlo a yea da bignat pa zeuas eun nerz vurzudus da staga e dreid e-barz ar bazen genta, hag e klevas eur vouez o lavaret d’ezan :\n« Petra ec‘h eus great evit dont ama ? »\n— « Hanvet oun Kerlo al Leal, a respontas ar Breizad. eun tammig lorc’h ennan. Kement-se a ro da entent n’en deus den netra da rebech ouzin. Na gredan ket em befe morse great an disterra droug, na great gaou ouz den. »\n— « Kaer eo kement-se, a dra-zur, eme ar vouez adarre, hogen n’eo ket a-walc‘h en em viret dioc’h ar pez a zo fall, beva hervez ar reiz ; traou all a zo e lezen Doue ; red eo c’hoaz ober ar vad, beza karantezus e-kenver an nesa. Hen ankounac’heat ac’h eus, Kerlo al Leal ; kea, dizro e-touez an dud, arabad e vezo d’it dizrei ken az po bet an hano a Kerlo ar Madoberer. An nor-ma neuze a zigoro evidout. »\nKerlo a blegas e benn, eun tammig mezek, hag a yeas ac’hano.\nDont a reas daou vloaz goude da skei var dor ar gear eürus. En dro-ma ec‘h hellas pignat war ar bazen genta, a yoa en arc’hant, evel a ouezer ; hogen, kaer en doe, na hellas ket mont war an eil ; ar vouez en doa klevet en dro genta a gomzas adarre.\n— « Petra ec’h eus great, Kerlo, evit beza digemeret ama ? »\n— « Deuet ’eus sonj d’in, eme Gerlo, eus eun den brokus, oun dleour d’ezan eus va madou ; pa oan yaouank ha paour e prestas d’in arc’hant da brena douar ha d’o labourat dioc‘htu ; pa falvezas d’in paea va dle, e nac’has kemeret ar vad diwar e arc’hant. Eat oun d’e gaout ; paour eo brema d’e dro hag em eus roet d’ezan an drederen eus va danvez. »\n— « Mat ec’h eus great, eme ar vouez ; diskouezet ec’h eus ez out anaoudek ; hogen plijadurus hag eas kenan eo ober vad d’ar re a zo bet mat en hor c’henver ; renta ar mad evit ar mad n’eo ken nemet ar bazen genta eus ar garantez. Kea, ha gra gwelloc’h c’hoaz. »\nHa Kerlo en hent. A benn daou vloaz e tizroas adarre. Er vej-ma ez eas war ar bazen aour, hogen, galloud ebed da vont war ar bazen huella.\n— « Kerlo, eme ar vouez kuzet, petra ec’h eus great evit beza digemeret ama ? »\n— « Eat oun da Vreiz-Izel, d’am c’hear a Blouelven ; galvet em eus d’am zi holl beorien ar barrez. hag em eus rannet etrezo an eil drederen eus va danvez. »\n— « Brav e kavan kement-se, eme ar vouez. Ober vad d‘ar re n’o deus great na vad na droug d’eomp, setu aze eil bazen ar garantez ; n’eo ket avad an hini huella ; kea, ha gra gwelloc’h c’hoaz. »\nHag, evit an dervet gwej. Kerlo a zistroas e touez an dud. E vleo a yoa deuet da veza gwenn, hogen evel bannou sklerijen a yoa en-dro d’e benn, eun earidigez a vadelez a yoa brema war e zrem, e leac‘h an ear fougeüs en deveze kent peurvuia.\nHep ma vije harzet gant netra, Kerlo a bignas ar bazen arc’hant, ar bazen aour hag ar bazen diamant, hag e skoas war dor al leac’h ma rene eun eürusted peurbadus. E galon, me lavar d’eoc’h a lamme meurbet en e greiz.\nAn nor a c’hourzigoras, hag ar vouez a anaveze a c’houlennas :\n— « Petra ec‘h eus great, Kerlo, evit beza digemeret ama ? »\n— « Eun enebour em boa, eme ar Breizad, eun den kalet ha kounnarus, a reas kals a zismeganz d’in. Bet oun oc’h e welet, lavaret em eus d’ezan ec’h ankounac’haen, hag em eus lezet gantan an drederen ziweza eus va danvez. »\n— « Ober vad d‘ar re o deus great droug d’eomp, satu aze huella pazen ar garantez. Deus ebarz, ha bez eürus, her gounezet ec’h eus. »\nAn nor a zigoras frank, Kerlo a yeas e-barz… Eno ema abaoue…\nAr Vretoned, azalek an heur genta, o deus lakeat o foan da blijout da « Rouanez Arvor ». Bep bloaz ez a eun niver bras anezo d‘he gwelet. en he c‘hear, e-harz meneziou ar Pirene. Tenn hag hir eo ar veaj ; n‘eus forz, ar Vretoned a ginnig o foan evit distro ar bec‘herien ouz Doue. Gouzout a reont he deus lavaret ar Werc‘hez e Lourd : « Pinijen ! Pinijen ! Pinijen ! » Da Vernadett a c’houlenne diganti petra he doa da ober, hi a respontas : « Pedi evit ar bec’herien. »\nHa neuze, plijadurus eo hen lavaret, ar Vretoned e Lourd a zo evel en eur « pardon » a Vreiz. O vont, e Lourd, hag o tizrei, na glever kouls lavaret nemet kantikou brezonek. O na dudius int da glevet, hor c’hantikou brezonek, pell evel-se diouz lanneier Breiz ! Na kaer int ivez, p’eo gwir, pa ganemp dirak kleuz ar garreg venniget dilennet gant Mari, an divroïdi en em vode en-dro d’eomp hag a c’houlene levriou evit kana ganeomp.\nKlevet a reamp bep eur mare sonjezonou ar C‘hallaoued hag ar Veljed : « Ar Vretoned pa ganont n’anavezont ket kaer ar « muzul » ; hogen, kana reont gant feiz hag a greiz o c‘halon ! Eun dudi eo o c’hlevet ! »\nEpad va beaj, meur a wej em eus bet peadra da gaout fouge eus va bro garet Breiz-Izel, ha n’eo ket me hepken, hogen ar goueriaded a yoa ganen ive a lavare : « Petra eo an dra-ze e-skoaz an dra-ma ‘n dra e Breiz ? »\nEat er-meaz a Vreiz, en tu-all d’an Naoned, e treuzomp plenennou hir kenan, enno douar du ha na ro kouls lavaret netra. Sur a-walc‘h an douar-ma a zo bet goloet a zour gwejall, rak kaout a reomp kals a ganoliou great evit digemeret an doureier. Ama, nebeut a wez, nebeut ive a geriadennou. Lavaret e ve emaomp en eur gouelec’h.\nAzalek eskopti ar Roc’hel betek Lourd, an ilizou a welomp a zo dister kenan, eun druez o gwelet ! Per, va c’hamarad-hent, a lavare d’in : « Anat eo n’eus ket kals a feiz dre ama. Ar c’hardiou ganeomp-ni a zo dereatoc’h eget an ilizou-ma ! » Henvel int oc’h tiez ar bourkou, nemet ez eus e penn eun tammig kloc’hdi henvel a-walc’h ouz eur c’hlud dubeed.\nDre ma tostaomp oc‘h Bourdel, ar gwiniennou a zeu da veza kaeroc‘h kaera. Hep dale na welomp mui nemet parkeier leun a vodou rezin. E meur a hini zoken e tastumed at re zare (hao) evit ober ar gwin. Eun hanter barriken ledan, savet war eur c’harr treinet gant diou vioc’h henvel a-walc‘h ouz ejenned, a ya hag a deu dre ar park evit digemeret ar rezin kutuilhet.\nAn hent-houarn a jach ac‘hanomp dreist ar « Gironde », eur ster lous he dour evel an hini a ziruilh diwar an henchou bras nevez goude ve bet eur glao bras.\nPrestik goude ez eomp e departamant al Lann. Ma Doue, kouls e vije henvel anezan departamant ar « pin ». Epad peder heur hent-houarn na welomp nemet sabr, gwez pin, kignet ha staget eur podig ouz pep-hini evit digemeret ar rousin a ziver anezo. Re inouus eo chomm da zellet outo, atao an hevelep taol-lagad ; setu perak va mignon Kristof a lavar d’in : « Kanit ’ta eur c’hantik brezonek ! » Dao ! hag eur c’hantik en-dro.\nDeuet eo an noz warnomp eur pennad zo. Hon horolaj-godel a verk eiz heur hag eur palefarz. Lavaret a reer d’eomp emaomp tost da Lourd ! O ! na tridal a ra va c’halon d’ar c‘helou-ze !\nDigouezout e Lourd.\nSetu ma welomp en huel eur groaz great gant goulou. Ar groaz-ma a zo savet war eun nadoz hag he deus nao c’hant hag eur metr bennak a huelded. N’eo ket dies koulskoude mont betek ar gorre. Evit dek real, eur c’har chachet gant eur fun a zibrad ac’hanoc’h, hag ho kas goustadik betek an neac’h, epad ma ‘z eus unan-all o tisken. Ac’hano, mar deo seac’h an amzer ez eus eun taol lagad dudius war meneziou brudet ar Pirene.\nPa hon deus gwelet ar groaz lugernus, an hevelep youc’haden a deu eus peultrin an holl berc’herined : « Magnificat ! » Magnificat evit beza great d’eomp digouezout e kear ar Werc’hez yac’h ha dienkrez.\nEur wej diskennet e kear, kenta tra a reomp eo klask hol lojeiz. N’oa ket eun dra zies da gaout. Unan eus hor mignoned, kustum da vont hep bloaz da Lourd, en doa skrivet diaraok evit miret d’eomp gweleou.\nPerc’herined Landivisiau, strollet en eur vandennig, a ya d’ar c’hao benniget da zaludi ar Werc’hez.\nBez’ e oa em eur maread re-all araozomp, o kana a greiz o c’halon meuleudiou an Itron-Varia, pep-hini e yez e vro.\nAr Vretoned a zigouez o kana ar c’hantik gallek ken anavezet e Lourd :\nDu pays d’Arvor,\nOù le sol est dur, où le cœur est fort,\nFiers de notre foi, notre seul trésor ;\nNous venons du pays d’Arvor.\nGoude e teu tro ar brezoneg, hag e kanomp :\nRouanez Arvor, holl ho saludomp,\nO Gwerc’hez dinam, ennoc‘h e kredomp !\nGoude eur beden sioulik great gant pep-hini e goueled e galon, a-nebeudou ar berc’herined a ya da gousket, ha n’eo ket hep ezom, rak skwiz omp.\nAr meurs, 19 Gwengolo.\nAr glao a gouez founnus pa ’z edmp da iliz ar Rozera evit an oferen a zeiz heur hag ar gommunion. Na kaer eo, e Lourd, dreist-oll, da vare an gommunion, klevet ar c’hantik : Elez euz ar Baradoz !… O toniou Breiz-Izel, par d’eoc’h n’eus ket e nep leac’h-all !\nDa zek heur ema an oferen-bred, lidet gant kals a veurded. Da vare ar gorreou e kaner « Adoromp oll. » Na vije ket bet gallet kaout kaeroc’h evit ar poent-se.\nPa deuomp er-meaz eus an iliz, ar glao a gouez atao. Nec’het eo an dud, hag e sonjomp : Ma kendalc‘h an amzer evelhen, gwaz a ze d’eomp ! Na vo ket brao ar perc’herinaj !\nOber a reer koulskoude ar brozesion goude lein, bete Kalvar ar Vretoned.\nAr c’hantikou brezonek a ya en-dro, ma ‘z eo eun dudi o c’hlevet. Ar gousperou a zo kanet goude war an toniou bras. N‘hellan ket tremen hep lavaret eur gomz diwar-benn prezegen an aotrou Marzin, person Gwiseni. Displega ’ra dirazomp an donezonou kaer en deus roet Doue d’ar Werc’hez Vari, eus he madelez e-kenver bugale Adam. Diskleria ra huel ha freaz ez eo dleour d’ezi eus e vuez. Hi eo he deus e viret da vont da goll, brema ez eus war-dro eur miz. Eat oa da besketa war eur vagig dister, pa oe kaset pell gant ar mor, hep gallout enebi. Tremen a reas an noz evel-se. war var da bep mare da veza lounket gant an tarsiou a yoa deuet da veza direiz. E zonj hag e beden, emezan, a yeas neuze d’an Itron-Varia, Sikour ar Gristenien. Da c’houlou-deiz, eur vatimant vras, o vont da Vilbao, a welas an dud paour — tri e oant — hag o digemeras er bourz. Lavaret a ra, en eur echui, na ehano da embann trugarez ha madelez Mamm Doue, keit ha ma vo buez ennan.\nO veza m’eo ker fall an amzer, na reer ket prozesion ar Zakramant, meulet ra vezo ! Kals a dud a gerz war zu ar pinsinou, da bedi evit ar re glanv a zouber e dour ar Werc’hez.\nBiskoaz, e nep leac’h all, n‘em eus gwelet pedi gant kement a feiz hag a ﬁzianz evel ma reer ama. Doujanz ar bed a zo lakeat gant an holl dindan o zreid. Pep-hini a bed hep teurel evez oc‘h ar pez a ra e nesa. Gwelet a reer zoken kals o pedi, o divreac’h e kroaz. Pet gwej n’he deus ket klevet ar Werc‘hez ar c’homzou-ma : Yec’hed ar re glanv, pedit evit hor c’hlanvourien ! Itron-Varia Lourd. roit ar pare d‘hor re glanv !\nMari n’helle ket chomm bouzar oc‘h pedennou ker birvidik. Eur plac’h yaouank, Mari-Renea Quélen, eus Gwipavas, ha na c‘helle mui na debri, na bale, na gwriat, en em gavas yac‘h goude beza bet soubet en dour. Klevet em eus he deus santet eur boan souezus epad m’edo er pinsin. Kredi rea edod o vruzuni he c’horf paour. Mari Quélen he deus, da c‘houde, heuliet ar berc’herined-all en holl lidou. Enor ha bennoz d‘hor Mamm vad !\nEpad an deiziou-ma meurbet benniget a dremenomp e Lourd, kals a re-all o deus kavet ar yec’hed pe, da vihana, eur wellaen. An holl dud poaniet a gav ama frealzidigez hag eun nerz nevez evit gouzanv hep klemm kement tra zies a zeu d’ezo, en o c‘horf pe en o ene.\nAbalamour m’eo kel lous an amzer, fenoz na vo ket a brozesion ar goulou. Mont a reomp d’hor gwele goude beza great eur weladen ziweza da Werc’hez ar c’hao.\nEvel-se, tost da-vad, e tremen derveziou ar perc‘herinaj.\nAmzer c’holoet, n‘eus ket a c’hlao koulskoude.\nGoude lein, prozesion at Zakramant a zo great gant kals a sked.\nTrizek pe bevarzek banniel ha teir pe beder groaz — en o zouez kroaz aour ha banniel Landivisiau a zo remerket kenan — ac‘h a araok an delten. Eun niver bras a veleien hag a wazed — ar merc’hed na vezont kel lezet da heuilh at brozesion-ma — a vale war diou renk, eur c’houlaouen war elum gant pep-hini. Na ganer nemet « Pange lingua », pe da vihana latin. Dirak iliz ar Rozera, ar glanvourien a zo renket a bep tu. Tenereet eo ar galon oc’h o gwelet. Ar belek a zoug ar Zakramant a ya da gaout pep-hini anezo evit rei d’ezan bennoz Hor Zalver benniget. Eur beleg hag en em zalc‘h e-kreiz an dachen a bed a vouez huel evel-hen :\nJesus, mab David, bezet truez ouzomp !\nAotrou, mar kirit, e c’hellit va farea !\nAotrou, grit d’in kerzet !\nAotrou, saveteit ac’hanomp ; emaomp o vont da goll !\nAr bobl en eur vouez a adlavar, war e lerc‘h, pep-hini eus ar goulennou-ze.\nHor Zalver, ken galloudus hirio e Sakramant an Aoter evel pa dremene dre vro ar Jude, Hor Zalver n’hell ket chomm hep klevet pedennou great gant kement a feiz. Meur a hini o deus bet ar yec’hed gant bennoz Jezuz, ha p‘eo echu ar brozesion, e weler anezo o sevel diwar ar gwele, ’leac‘h n’oant ket evit finval eur pennad araok. Red e vez d’ar re en em gav pare chomm reiz betek ma vez eat ar Zakramant en iliz. Anez da ze, eas eo entent pebez freuz a zavfe eno. Pa vez gwelet eur c’hlanvour bennak o sevel diwar e c‘holc’hed, ar bobl a ya d’ar red war-zu ennan. An holl a c‘hoanta e welet, steki e zourn outan… evel-se emaomp. An dud a volontez vat hag a zo falvezet ganto kemeret preder ouz ar re glanv, o c’has hag o digas, o deus mil boan o viret oc’h an dud pareet da veza breset dindan treid an dud. Va Doue, esaat a ran ama rei da intent d‘an dud traou ha na c’heller ket koulskoude displega en eun doare dereat . Red eo beza o gwelet evit gouzout mat pegement ez eont betek ar galon !\nHa koms a rin ive eus prozesion ar goulou ? Va fennad skrid — re hir koulskoude a-beun brema — a vankfe eun draïg bennak d‘ezan hep kement-se.\nGoude koan, pep-hini a bren eur c’houlaouen en unan eus ar staliou ken niverus e Lourd, hag a gerz war-zu plenen ar Rosera. Mont a reer neuze da ober an dro da Galvar ar Vretoned ha da skeuden sant Mikeal, eur c‘houlaouen war elum en dourn, en eur gana e brezonek :\nO burzud ! Massabiel,\nA dol sklerijen,\n’Vel an heol o sevel,\nWar bord an draonien.\nP’eo echu an dro ec’h en em voder dirak porched ar Rozera sklerijennet gant goulou elektrik. An iliz-veur ive a zo entanet betek at c’hilhog. Na weler nemel goulou dre-oll, war an dachen ha war ar skalierou hir hag huel a gas d’an iliz huella.\nP’eo renket an holl, setu ma kroger grant ar Gredo, kanet war an ton bras. N’em eus tamm envor ebed da veza biskoaz em buez gwelet eun dra bennak kaeroc’h eget an dra-ma. An daerou, daerou a levenez, a den c‘hoaz em daoulagad pa deu em spered ar zonj a gement-mna.\nAr yaou, 21.\nD’ar yaou, goude kreisteiz hon deus great Hent ar Groaz war menez Espelug, ema harpet outan ilizou ar Weledigez.\nPa jommont a-zav d’ar wej kenta, an aotrou Kerbaol, kure e Douarnenez a ra d‘eomp eur brezegen dispar en eur brezoneg c‘hoek meurbet. Displega ’ra dirazomp kenteliou ar Groaz. Ar groaz ! emezan, he c‘haout a reer e peb leac’h e Breiz-Izel, war an henchou bras, war an torgennou, en tiez ha zoken war beultrin eur maread Bretoned. Diskleriet ez eus brezel outi, ha c’hoant zo d’he diskar eus an holl lec’hiou ma c’hell beza gwelet gant an dud, eus ar berejou, diwar an henchou. Breiziz, c’houi a ouezo en em voda evit stourm kalonek enep eur seurt torfed, evel ma reas gwejall ho tadou koz, a varvas kals anezo o tifen o Doue hag o bro…\nPrezegennou evel houma a zo eun dudi o c’hlevet, ha sur oun eo eat war eün betek goueled kalon kement hini a yoa oc’h he selaou.\nDa unnek heur e tlied beza er Rosera evit an Adorasion. Pell araok eo leun an iliz, ha kals eus ar re a c’hortoz re ziwezat o deus poan o kaout eur skaon da azeza.\nAn aotrou Penndu, person Lambaol-Gwimilio a zav er gador. Epad eun heur e peder kalonek evit an Iliz, evit ar vro, evit ar vugaligou, e riskl bras da goll o eneou er skoliou dizoue, evit hon tud chomet er gear, evit ar re glanv. Hanter-noz eo, setu gwisket an oferen-bred. Kana reer a greiz kalon, hogen, anat eo ez eo skwiz ar moueziou.\nAma e fell d’in, araok kloza va fennad-skrid, kas eur gomz a anaoudegez-vat d’an aotrou Havas, person Trezelide, evit e ganaouennou hag e doniou brezonek c’hoariet war an « harmonium » gant kement a wiziegez. Rei a ran d’ezan da c’houzout ma n’her goar a-benn brema, en deus great kals a blijadur d’an holl.\nMont a reomp goude an oferen da welet Gwerc’hez ar C’hao, evit ar wej diweza a-barz mont kwit eus a Lourd. Pedi a ran kalonek evidon va unan. evit va mamm-Vro Breiz-Izel, va madoberourien, va c’herent, va mignoned ha kement o deus goulennet ouzin kaout sonj anezo e Lourd. Na skwizer ket dirak ar Werc’hez venniget ; hogen red eo, koulskoude, en em zispartia. Poket a ran d’ar garreg ha da boultren ar c’hao, an daelou em daoulagad, hag e lavaran kenavo d’an Itron Varia Lourd. Kenavo ! o ya, kenavo ! rak dont a rin c’hoaz d‘he gwelet. er bloaz a zen zoken, marteze. E Lourd ec’h en em gaver ken tost d’ar Baradoz, ma lavarer alies eo Lourd eur c‘hougn eus an Env diskennet war an douar, eun tanva eus ar Baradoz.\nDiv heur hanter eo, ha mall bras karga hor sailhou e feunteun ar Werc’hez evit has an tanva eus « pardon » Lourd d’ar re a zo chommet er gear.\nAmzer da zibri eur genaouad. hag e lammomp en tram evit mont da di an hent-houarn. Noz eo ha dre-ze n’eus ket nemeur a dud war zav, nemet ar berc’herined a gemer an tren kenta.\nDa beder heur dek e loc’homp eus a Lourd, hor c’halon beuzet en eul levenez dispar.\nO c’houi hag hoc’h eus eaz da vont, it da Lourd : dizrei a refet d’ar gear gwelloc’h, santeloc’h. Mont da Lourd a zo evel pa lavarfen ober eur pennadig « retred », ha gouzout a reer e ra vad atao tremen eun nebeudig derveziou en distro, e-unanik gant Doue hag e ene.\nI. — Klaodinaïg, pe Minorez Kerzadiou, e Plougastell\nII. — Hostaliri ar C’hroaz-Hent\nIII. — An teir c’had\nIV. — Goveller Breiz-Izel\nV. — An Anaon\nVI. — Teir bazen ar vad, pe Kerlo al Leal\nVII. — Ar Vretoned e Lourd (1905)\nVIII. — Tadig koz an Dienez\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Marvailhou_ar_Vretoned_e-tal_an_tan/a-bezh&oldid=159011 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Ebr 2020, da 14:48.


Pajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/22 - Wikimammenn\nPajenn:Sales - Introduction d’ar Vuez devot.djvu/22\nryou hac ar rouanes eus an oll vertuzyou, pa zeo ar berfection eus ar garanrez. Mar deo ar garantez ul leaz, an devotion eo an dien aneza ; mar deo ur blanten, an devotion eo ar bleun anezi, mar deo ur mean precius, an devotion eo an eclat a ra dezâ luguerni ; ha mar deo ur baum pe un ongant precius, an devotion eo ar c’huez mat anezâ, mæs ur c’huez an excellanta pehini a gonfort an dud, hac a rejouis an Elez.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Sales_-_Introduction_d’ar_Vuez_devot.djvu/22&oldid=118670 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 8 Eos 2018, da 14:35.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/304 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/304\nd’ehoc’h pec’hi. Euz ann nebeut a c’hounezit diouerit eul loden gant ar paour. Bezit devot evel Zita, mes er memes amzer bezit ato aketuz da holl deveriou ho stad. Grit dioc’htu hag heb grougnal kement tra a vezo lavaret d’ehoc’h. Evelse e viot ive istimet gant ho mistri, hag ar pez a zo guelloc’h c’hoaz, evelse e plijot da Zoue hag e c’hounezot ar baradoz.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/304&oldid=137498 »


taolioù-kaer - Wikeriadur\nSavet diwar an anv-kadarn taol-kaer hag an dibenn-ger -ioù\nFurm lies an anv-kadarn taol-kaer\nPa gomzan d'ezan eus va zaoliou kaer, e lavar d'in krenn ha krak : « Paour kez Skouarnek, emout adarre o fougeal ! » — (Ivon Krog, Klenved ar Medalennou, Ti-moulerez Sant-Gwilherm, Sant-Brieg, 1909, p. 39.)\nHa, daoust ma n'o deus bet gwechall Homer ebet da vrudañ taolioù-kaer o gwazed gouest, [...]. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 33.)\n[...], hag eus taolioù-kaer ar Chouanted o stourm ouzh ar Re C'hlas. — (Yeun ar Gow, E Skeud Tour Bras Sant Jermen, eil emb. Al Liamm, 1978, p. 42.)\nDiouzh klevet ar re gozh o deveze graet taolioù-kaer pa oant yaouank. — (Jules Gros, Le trésor du breton parlé Deuxième Partie, 1970, p. 509.)\nEus al lies bras a dud a oa oc'h arvestiñ ouzh an taol-kaer-se e pignas war-du an oabl ur youc'hadenn a estlamm. — (Jakez Konan, Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm, 1980, p. 60.)\ngalleg : exploits (fr)\nAdtapet diwar « https://br.wiktionary.org/w/index.php?title=taolioù-kaer&oldid=262087 »\nDernière modification le 13 Meu 2018, à 10:03\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 13 Meu 2018, da 10:03.


Bro C’hall a ranko sinañ Karta Europa ar yezhoù rannvroel : Jean-Luc BLEUNVEN\nBro C’hall a ranko sinañ Karta Europa ar yezhoù rannvroel\nKarta Europa ar yezhoù rannvroel a zo bet savet evit difenn ar yezhoù ha sikour an dud da implij anezho er vuhez prevez pe foran. 24 bro o deus sinet ha peur-sinet ar garta pell ‘zo dija, bro Alamagn, bro Spagn hag ar Rouantelezh Unanet en o zouez.\nP’eo bet sinet ar garta gant Bro C’hall e miz Mae 1999, p’edo Jospin kentañ ministr, e oa bet lavaret gant Bro C’hall e viche peur-sinet o lakaat e pleustr lod eus e fennadoù (39 war 98 en holl). Siwazh, kuzul ar vonnreizh en eus lavaret e miz Even 1999 ez a ar garta a enep d’ar vonnreizh, dre m’eo skrivet e eil pennad ar vonnreizh ez eo « ar galleg yezh ar republik ». N’eo ket aet war raok kalz an traoù abaoe, betek nevez ‘zo atao.\nKeloù mat eo bet p’en eus lavaret François Hollande e viche peur-sinet ar garta ma viche dilennet prezidant. Un toullad kannaded o deus labouret neuze a benn kinnig peseurt cheñchamantoù a vo ret ober er vonnreizh. Al labour-se a zo bet embannet gant Jean-Jacques Urvoas e miz Kerzu. Met siwazh n’eo sur e vo votet ar cheñchamantoù-se dizale, rak sevel a ra ar c’huzul stad a-enep.\nNe c’hellan ket bezañ a-du gant kement-mañ. Dipitet on o welet ez eus c’hoazh kalz tud e touez pennoù braz Paris oc’h enebiñ ouzh sevennadurioù ha yezhoù rannvroioù Bro C’hall.\nAsambles gant kannaded all e Breizh ha maread a gevredigezhioù sevenadurel e c’houlennan digant ar gouarnamant derc’hel d’e bromesa.


Pajenn:Riou - An ti satanazet.djvu/79 - Wikimammenn\nPajenn:Riou - An ti satanazet.djvu/79\nChom a rejont dilavar ur pennad.\nStad a oa en daou abostol, m’hel lavar deoc’h.\n— « Ha, dreist-holl, Lom, livirit emañ gwelloc’h ar voereb, ha ne fell ket dezhi gwelout den, na kar na par ! Rak, ma ’z a tud da welout anezhi, neuze e teuio tud da ziwall anezhi, e-pad an noz, ha kenavo an heritaj ! »\nJob a savas e benn eus ar foz, a-douez ar raden hir hag a daolas ur sell er waremm. Ne zaleas ket da stouiñ e benn, rak bolodoù un tenn fuzuilh a c’hwitellas dreist ar c’hleuz, hag a nijas tost dezhañ. »\n— « Manket ! » a lavaras un den.\nUr c’had a lammas er waremm hag, e tri pe bevar lamm he doa gounezet an tu all, an tan, ha neket ar plom, en he fenn a-dreñv. Pell, pell, war he lerc’h, ar c’hi a harzhe en ur waremm all.\n— « Ar chase a zo digor, Job, abaoe disul ; gouzout a rit ? »\nJob ha Lom a savas eus o foz dañjerus.\nEn hent, daou chaseour a dremenas. Unan a lavare :\n— « Deomp evel ar re all, da Garreg-al-Louarn. M’emañ Paolig eno, e vezo cholori. »\nJob ha Lom a chomas alvaonet. Soñjal a raent : Evel ar re all ? Marteze parrez Lotei a-bezh he doa kemeret hent Karreg-al-Louarn !\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Riou_-_An_ti_satanazet.djvu/79&oldid=142977 »


Ar c’hef hag ar c’hraou - Anjela Duval\nAr c’hef hag ar c’hraou\nVa Doue, memestra ! Pelec’h edo ma fenn ? Ret eo ‘velkent ‘vefen o kouezhañ em bugaleaj en dro-mañ ! Kouezhet eo an drubuilh war va memor. Biskoazh kemend-all ! Nann, biskoazh kemend-all n’ez eus bet degouezhet ganin, ya, an drubuilh he deus trec’het warnon. Noz an Nedeleg eo. Setu ar podhouarniad da virviñ, ha deuet eo ar mare da lakaat ar c’hef en tan, ar c’hef bras a dle padout eizh deiz, ‘n ur zeviñ un tammig bemnoz adalek noz an Nedeleg betek noz diwezhañ ar bloaz. Kef an Nedeleg ! Na kef an Nedeleg ebet n’am eus !\nMabig Jezuz, pardonit din an ankoua-mañ, biskoazh abaoe am eus soñj n’am eus gwelet an oaled da noz an Nedeleg hep ur c’hef, ur pikol kef derv sec’h. O ! Na poan a ra din bezañ torret an hengoun. Va zad, Doue da bardono e anaon binniget, a denne, a-ratozh, eus ur c’hleuz ur c’hef derv : souchenn ur wezenn bet diskaret diwar varc’h, ha chomet eno bloavezhioù ken ma vije brein ar gwrizioù ha ma ne chome nemet ar c’hef. Kalet evel houarn, deviñ a rae gorrek hag eizhtez e pade.\nDalc’het am boa an hengoun ; goude marv va zad eo me va-unan a denne ar c’hef ; un nebeud devezhioù kent Nedeleg, mamm a zegase da soñj din. Chomet va-unan- penn, biskoazh abaoe pemzek vloaz n’am boa ankouaet va c’hef. Ha setu fenoz a rankan klask ur vuchenn, ur vuchenn evel an dud all. Bez’ ez eus el loch unan sec’h, an hini ‘vez gant ar Boubenneg kozh o trailhañ skilhoù warni. Grozmolat a ray ar paotr kozh : pelec’h ‘vo aet e vuchenn ? Ur vuchenn faou n’eo ken, ne bado ket pell. Ne bado ket marteze un nozvezh ?\nN’he lakin ket en tan ken n’am bezo roet o adkoan d’al loened. O adkoan d’al loened ! O, Mabig Jezuz pardonit din ma ouelan en noz-mañ a zo un nozvezh a levenez. Met ivez perak hoc’h eus lamet diganin al loen a garen ar muiañ ? Al loen am sikoure da c’hounit va bara. Penaos ne ouelfen ket dirak he c’hraou goullo, va c’hazeg kozh ken mat ha ken doñv, na vanke dezhi nemet ar gomz. N’ez eus nemet daou devezh m’eo aet d’al lazhti. Ha gwelet a rit Mabig Jezuz pebezh strafuilh zo kouezhet war va spered, pa on aet betek ankouazh ar c’hef-Nedeleg.\nBiskoazh noz ‘n Nedeleg n’am eus tremenet ken trist ha ken digenvez : o soñjal, o vemoriñ, oc’h ober un distro war an amzer dremenet. An amzer evurus ma oamp tri, ha ma teue amezeien, ha ma veze kanet, ma veze c’hoarzhet, kontet kontadennoù kozh, c’hoariet domino, ma laken va botoù-koad war an oaled kent mont da gousket, ma veze mabig-jezuzoù sukr-roz enno en deiz war-lerc’h ar beure. Se ‘oa d’ar c’houlz m’edon bihan, ma ne ouezen netra all eus mister bras ar C’hinivelezh, netra nemet ‘oa un deiz a levenez m’o divije ar vugale binvidik c’hoarielloù kaer hag ar vugale baour un netraig bennak da heul ur mabig-jezuz sukr hag un aval mir.\nHa neuze ‘oa an dra espar-se : klevout ar c’hleier o son en noz, ha mont gant mammig da welout kraou ar Mabig Jezuz. Ar bugelig noazh gourvezet war un dornad plouz, ken truezus, an azen, an ejen oc’h astenn e benn evel da glask lipat ur blouzenn bennak. Da dommañ ar bugelig gant e alan, a lavare mamm. An deñved bihan, ken dinoaz, ken gwan, ar mesaer o tostaat evel ur sav-e-fri ; ar paotr du, a lavare mamm, ‘oa roue hag an doare kezeg-se ‘oa, hervez, daou gañval hag un dremedal. Hag ar steredenn. Ar Werc’hez, sant Jozeb ha n’oant ket nemeur brasoc’h eget ar Mabig Jezuz. Holl int chomet gravet em spered ha gouest a vefen a gredan da reiñ da bep hini eus tud ha loened ar c’hraouig ar memes lec’h hag ar memes emzalc’h.\nHunvre ? Hunvre dihun ! Hunvre glan ha laouen am distro da vugel. Ma sav ennon ur sorc’henn iskis : ober fenoz ur c’hraouig Nedeleg ! Met gant petra ‘ta ? Sede evel ul luc’hedenn, ur ger o tremen dre va spered : santigoù, santigoù Provañs ! Un deiz o tastum meinigoù ametist diwar an hent am boa merzet o doa darn trolinenn santi- goù, santigoù stouet. Ha ma rafen-me ur c’hraou Nedeleg netra nemet gant mein. Goude tout bez’ o defe talvoudegezh arouezel ; kenkoulz hag an tudennoù bihan plastr pe borselen. Dibab a ran em dastumadenn mein a bep ment, ivez a bep stumm, ha zoken a bep liv, gant m’o devo ur c’hostez plaen a-walc’h evit chom ‘n o sav, n’on ket figus war an drolinenn.\nHemañ gant daou du plat ‘vo an uhelgompezenn, warni ‘vo astennet un tamm plastik glas : ar peurvan, hag un hanter dousenn mein bihan a vo an deñved. Un doare maen-hir bihan vo ar mesaer… Hemañ beg moan ‘vo ar menez, an daou gromm-mañ harp-ouzh-harp ‘vo ar groc’h. E-barzh : un ejen brizh hag un azen glas-teñval. Hemañ gwenn ‘vo ar Werc’hez. Hemañ glas : sant Jozeb. Hemañ bihan roz : ar Mabig Jezuz. An tri-mañ stouet ken meurdezus ‘vo an tri Roue. Tri all brasoc’h : an tri gañval, amañ tri n’houlont e mod ebet chom ‘n o sav. Mat ! Harpet ‘vint er c’hañvaled : an tri vlenier. Chom ‘ra c’hoazh reoù vihan ken koant : tri floc’hig ‘n ur regennad a-dreñv an tri Roue. Ha bremañ an daou vihan du-mañ ? Daou gi… chom ‘ra c’hoazh daou all azezet da zerc’hel en o sav. Ma, bez’ ‘vint daou sav-e-fri. Hag ar steredenn ? Un nebeud taolioù sizailh ‘n un tamm paper chikolad, un neudenn ha sede ur steredenn a-us d’ar groc’h istribilhet ‘n ur bod pin. Echu eo va c’hraou Nedeleg. Ur c’hraou Nedeleg dispar ! Da vihanañ ur c’hraou Nedeleg dibar.\nHa daoust petra ‘soñj ar Mabig Jezuz ? Ha daoust petra ‘lavaro an dud ? Rak bez’ am eus ar meno d’e lezel aze e-lec’h m’emañ war ar prenestr. Un tammig levenez sioul zo ‘n em silet ennon. Ur frealz war va foan, va zrubuilh. Ur balzam war va gouli. Burzhud ar vein troet da graou Nedeleg ! Ha va buchenn o teviñ fur en tan ken gorrek hag ur c’hef derv. Peoc’h war an douar d’an dud a youl vat !\nG. S. — Berzh en deus graet ar c’hraouig giz nevez. Tri rumm a dud o deus c’hoantaet mein evit ober kement all.\nNoz an Nedeleg 1965


EIL LIZHER PÊR\n1 Simon-Pêr, servijer hag abostol Jezuz-Krist, d'ar re o deus bet da lod ur feiz eus an hevelep priz gant hon hini, dre reizhder Doue hag hor Salver Jezuz-Krist:\n2 Ra vo kresket ar c'hras hag ar peoc'h ennoc'h dre anaoudegezh Doue hag hon Aotrou Jezuz!\nE c'halloud doueel en deus roet deomp kement a sell ouzh ar vuhez\n3 Rak e c'halloud doueel en deus roet deomp kement a sell ouzh ar vuhez hag ouzh doujañs-Doue, dre anaoudegezh an hini en deus hor galvet dre e c'hloar hag e vertuz.\n4 Drezo eo bet roet deomp promesaoù bras-meurbet ha prizius, evit ma teuiot ganto da gemer perzh en natur Doue, o tec'hout diouzh ar breinadur a zo er bed en abeg d'an droukc'hoant.\n5 E kement-se eta, lakait hoc'h holl aked evit unaniñ asambles gant ho feiz ar vertuz, gant ar vertuz an anaoudegezh,\n6 gant an anaoudegezh an emvestroni, gant an emvestroni ar basianted, gant ar basianted an doujañs-Doue,\n7 gant an doujañs-Doue an hegarated a vreur, gant an hegarated a vreur ar garantez.\n8 Rak ma en em gav an traoù-se ennoc'h ha mar fonnont, e reont n'emaoc'h na didalvez na difrouezh en anaoudegezh hon Aotrou Jezuz-Krist.\n9 Met an hini n'emañ ket an traoù-se ennañ a zo dall, e weled a zo berr, hag ankounac'haet en deus eo bet glanaet eus e bec'hedoù tremenet.\n10 Rak-se, breudeur, bezit muioc'h-muiañ aketus da greñvaat ho kalvedigezh hag ho tibaberezh, rak en ur ober an traoù-se ne strebotot biken,\n11 hag evel-se e vo digoret frank deoc'h an antre e-barzh rouantelezh peurbadus hon Aotrou ha Salver Jezuz-Krist.\nTest eus splannder Krist\n12 Setu perak ne vankin ket da zegas da soñj deoc'h dalc'hmat an traoù-se, petra bennak ma o anavezit ha ma'z oc'h kreñvaet er wirionez a zo ganeoc'h.\n13 Rak krediñ a ran ez eo reizh din, keit ha ma vin en tabernakl-mañ, derc'hel ac'hanoc'h dihun dre alioù,\n14 o c'houzout e kuitain prest va zabernakl, evel m'en deus an Aotrou Jezuz-Krist roet din da anavezout.\n15 Met preder am bo d'ober ar pezh a zo ret evit ma c'hellot atav kaout soñj eus an traoù-se, goude ma vin aet kuit.\n16 Rak n'eo ket en ur heuliañ mojennoù savet gant ampartiz hon eus roet deoc'h da anavezout galloud ha donedigezh hon Aotrou Jezuz-Krist, met goude bezañ gwelet e splannder gant hon daoulagad hon-unan.\n17 Rak resevet en deus digant Doue an Tad enor ha gloar, pa voe kaset dezhañ ar vouezh-mañ eus ar c'hloar uhelañ: Hemañ eo va mab karet-mat, ennañ em eus lakaet va holl levenez.\n18 Ha klevet hon eus ar vouezh-se deuet eus an neñv, pa oamp asambles gantañ war ar menez santel.\nProfediezh ar Skritur\n19 Bez' hon eus ivez komz start-meurbet ar brofeded. Mat e rit en em stagañ outi, evel ouzh ul lamp o lugerniñ en ul lec'h teñval betek ma sklaerio an deiz ha ma savo steredenn ar mintin en ho kalonoù,\n20 en ur c'houzout da gentañ kement-mañ: profediezh ebet eus ar Skritur ne zeu eus santad an den e-unan,\n21 rak ar brofediezh n'eo ket bet degaset gwechall dre volontez an den, met tud santel Doue o deus komzet renet gant ar Spered-Santel.\n1 Met evel ma'z eus bet fals-profeded e-touez ar bobl, bez' e vo ivez en ho touez fals-kelennerien a zegaso e-kuzh disrannoù a gollidigezh, hag en ur nac'hañ ar Mestr en deus o dasprenet, e tennint warno o-unan ur gollidigezh a-daol-trumm.\n2 Kalz a heulio o hentoù a gollidigezh, hag en abeg dezho e vo droukkomzet diwar-benn hent ar wirionez.\n3 Dre zroukc'hoant e korvoint ac'hanoc'h gant komzoù touellus, met abaoe pell amzer ne ehan ket o c'hondaonidigezh da dostaat, hag o c'hollidigezh ne chom ket morgousket.\n4 Rak ma n'en deus ket Doue espernet an aeled o doa pec'het, hag en deus o zaolet en donderioù staget gant chadennoù a deñvalijenn evit bezañ dalc'het a-benn ar varn,\n5 ma n'en deus ket espernet ar bed kozh, hag en deus diwallet Noe, an eizhvet, prezeger ar reizhder, hag en deus degaset al liñvadenn-veur war ur bed dizoue,\n6 mar en deus kondaonet da vezañ distrujet kêrioù Sodom ha Gomora en ur rentañ anezho e ludu, evit o reiñ da skouer d'ar re a vevje e dizoujañs-Doue,\n7 ha mar en deus diwallet Lot, an hini reizh, a oa ankeniet gant kundu euzhus an dud fall-se,\n8 rak an den reizh-se, pa a oa o chom en o zouez, en ur welout hag en ur glevout, a c'hlac'hare bemdez e ene reizh en abeg d'o oberoù fallakr,\n9 an Aotrou a oar dieubiñ eus an temptadur ar re a zouj anezhañ, ha mirout ar re zireizh da vezañ kastizet da zeiz ar varn,\n10 dreist-holl ar re a gerzh hervez ar c'hig er c'hoantidigezh eus an hudurniezh, hag a zispriz ar vestroni. Rok hag hardizh, n'o deus ket aon da zismegañsiñ ar gloarioù,\n11 e-lec'h an aeled, petra bennak ma'z int brasoc'h e nerzh hag e galloud, ne zougont ket ur varnedigezh dismegañsus en o enep dirak an Aotrou.\n12 Met ar re-mañ, evel loened diskiant dre natur, ganet evit bezañ paket ha distrujet, a zroukkomz eus ar pezh ne gomprenont ket, hag e vint distrujet en o breinadurezh o-unan,\n13 o resev gopr o direizhder. Karout a reont bezañ bemdez er plijadurioù; tud saotr hag hudur, e kemeront plijadur en o zouellerezh o-unan pa zebront asambles ganeoc'h.\n14 O daoulagad a zo leun a avoultriezh, ne baouezont ket da bec'hiñ, o klask tapout an eneoù n'int ket diazezet mat, o c'halon a zo roet d'an droukc'hoant, bugale a vallozh int.\n15 O vezañ kuitaet an hent eeun, en em gollet int o heuliañ hent Balaam mab Beor, a garas gopr an direizhder,\n16 met a voe tamallet evit e zrougiezh: un azenez vut, o komz gant mouezh un den, a enebas ouzh follentez ar profed.\n17 Ar re-se a zo feunteunioù hep dour, koumoul kaset kuit gant un avel-dro, ha lakaet eo a-du evito dic'houloù an deñvalijenn da viken.\n18 Rak en ur lavarout komzoù c'hwezhet gant fouge, e tennont dre zroukc'hoantoù ar c'hig ha dre an hudurniezh tud o doa e gwirionez tec'het diouzh ar re a vev en diroll,\n19 o prometiñ dezho al librentez, petra bennak ma'z int o-unan sklaved d'ar vreinadurezh, rak dont a ra pep hini da vezañ sklav d'ar pezh a zo trec'h warnañ.\n20 Rak, goude bezañ en em dennet eus hudurniezh ar bed dre anaoudegezh an Aotrou ha Salver Jezuz-Krist, mar deuont d'en em reiñ a-nevez e-barzh ha da vezañ trec'het, o stad diwezhañ a vo gwashoc'h eget an hini kentañ.\n21 Rak gwelloc'h e vije bet dezho bezañ chomet hep anavezout hent ar reizhder, eget anavezout anezhañ ha distreiñ diouzh ar gourc'hemenn santel a oa bet roet dezho.\n22 Met c'hoarvezet eo bet ganto hervez ur c'hrennlavar gwir: Distroet eo ar c'hi d'ar pezh en doa distaolet, hag en em ruilhet eo ar wiz er fank goude bezañ bet gwalc'het.\nDonedigezh an Aotrou\n1 Re garet-mat, setu an eilvet lizher a skrivan deoc'h. En eil hag en egile e tihunan gant va alioù ho santimantoù glan,\n2 evit m'ho po soñj eus ar gerioù a zo bet lavaret diaraok gant ar brofeded santel, hag eus ar gourc'hemenn hoc'h eus resevet diganeomp-ni, ebestel an Aotrou ha Salver.\n3 Ret eo gouzout da gentañ e teuio en deizioù diwezhañ goapaerien a gerzho hervez o droukc'hoantoù o-unan,\n4 hag a lavaro: Pelec'h emañ promesa e zonedigezh? Rak abaoe ma kousk an tadoù, an holl draoù a zo chomet evel ma oant e penn-kentañ ar grouidigezh.\n5 Rak a-ratozh n'ouzont ket kement-mañ: An neñvoù a voe a wechall-gozh dre gomz Doue, kenkoulz hag an douar tennet eus an dour hag o padout en dour,\n6 ha dre gement-se e voe kollet ar bed eus an amzer-se, beuzet dindan an dour.\n7 Met an neñv hag an douar a-vremañ a zo miret dre an hevelep komz, lakaet a-du evit an tan da zeiz ar varn ha kollidigezh an dud na zoujont ket Doue.\n8 Koulskoude re garet-mat, na dremenit ket hep anavezout un dra: Evit an Aotrou un devezh a zo evel mil bloaz, ha mil bloaz evel un devezh.\n9 An Aotrou ne zaleo ket da gas da benn e bromesa, bez' ez eus lod a gred e tale, met diskouez a ra pasianted en hor c'heñver, dre ma ne fell ket dezhañ ez afe den da goll, met ma teufe an holl d'ar geuzidigezh.\n10 Ha deiz an Aotrou a zeuio evel ul laer en noz. En amzer-se an neñv a dremeno gant trouz bras, an elfennoù entanet a vo teuzet, an douar gant an oberoù a zo ennañ a vo devet holl.\n11 Pa zle an holl draoù-se eta bezañ teuzet, peseurt tud ne zlefec'h ket bezañ dre santelezh ho kundu ha dre ho toujañs-Doue,\n12 o c'hortoz hag oc'h hastañ donedigezh deiz Doue, ma tle ennañ an neñv entanet bezañ teuzet hag an elfennoù devet en em fontañ?\n13 Met hervez e bromesa, e c'hortozomp neñvoù nevez hag un douar nevez, e-lec'h ma vo ar reizhder o chom.\n14 Setu perak, re garet-mat, o c'hortoz an traoù-se, en em nerzhit da vezañ kavet er peoc'h, didarch ha didamall dirazañ.\n15 Kredit ez eo pasianted hir hon Aotrou ho silvidigezh, evel m'en deus skrivet deoc'h Paol hor breur karet-mat, hervez ar furnez a zo bet roet dezhañ.\n16 A-hend-all e ra evel-se en e holl lizhiri pa gomz enno eus an traoù-mañ; bez' ez eus en o zouez krafoù diaes da gompren, a vez distreset, evel ar Skriturioù all, gant an dud diouiziek ha diasur, evit o c'holl o-unan.\n17 C'hwi eta, re garet-mat, c'hwi a oar en a-raok, lakait evezh, gant aon na vefec'h hoalet c'hwi ivez gant touellerezh ar re ziroll, ha na zeufec'h da gouezhañ eus ho started.\n18 Met kreskit e gras hag en anaoudegezh hon Aotrou ha Salver Jezuz-Krist. Dezhañ ra vo ar c'hloar, bremañ hag evit ar beurbadelezh! Amen.