Istor Breiz, 1893/Rann 35 - Wikimammenn\nIstor Breiz, 1893/Rann 35\nJ.-A. Lefournier, 1893 (p. 763-813)\n◄ Atao ar Spount : Karrier, Robespierre, muntrerien divalo. Jorch Kadoudal, ar chouan braz ; lazerez Kiberon ; Lois seiteg ; ar Relijion respetet adarre e 1804 ; an ilizou digoret ; ar veleien vad o tont endro (naontekvet kanvet). Napoleon, Emperor abaoue 1804 beteg 1812. ►\nPEMPED NOSVEZ HA TREGONT\nAr chouantet a zo tud vad, hi zo guir gristenien,\nSavet da zifen hon bro, ha derc’hel hor beleien…\nAr chouantet a zeue euz a bep korn a Vreiz,\nEuz a Dreger, euz a Gerne, hag euz a Venet ivez !\nN’hellan kel lavaret deoc’h ar joa en em skignaz dre ar vro, o klevout oa maro Robespierre. Pegement ac’hanoc’h o deuz klevet ho zud o lavarout : Pignat em bije renket var ar chaffault ma na vije ket bet lakeet Robespierre d’ar maro. Koulskoude, en despet d’ar c’hoant a helle kaout an dud choumet e pen ar republik da ober peoc’h d’ar vro, ar peoc’h na helle ket beza paduz. Mogedi a ree c’hoaz an tyez devet gant ar republikanet ; goad ar gerent lazet ganto a oa toum c’hoaz ; hag ar parkeier a zouge ive merkou euz an eost distrujet ganto. An dud gret kement a zrouk dezo, oa en em dennet er c’hoajou ; aliez e teuent alesse da spounta ar re oa bet pen-kaoz euz ho malheuriou. Ar re-ze eo zo bet galvet chouantet euz hano tri breur hanvet Chouan, gant eun neubeut tud kalounek, hag o deuz kombattet ar republik. An darn-vuia euz ar chouantet a oa tud vad, a heulie skuer paotret ar Vendee, hag a gombatte evit ho feiz, ho relijion hag ho buhez.\nEvit lakaat disprija ar chouantet, ar republikanet a gassaz e Breiz tud euz ar galiou a zue ho bisaich evit na vijent ket anavezet, hag o kemerout hano eun den anavezet mad er vro, e rejont muntrou euzuz ; laza a reent tud fall ha tud vad, evel ma sonje dezo, evit kaout ho arc’hant.\nPennou ar chouantet oa da genta : Jorch Kadoudal, miliner kalounek, a gombattaz beteg ar maro, hag en deuz savet he hano ken huel ; Mercier he gonsort ; Guillemot, lezhanvet roue Bignan ; Gambier ha kals a re all, oll divar ar meaz, soudardet ar roue hag ar feiz. Ar re o doa beuzet pe dibennet an drederen euz tud ar rouantelez a ioue forz a enep ar chouantet. An aotrounet a gombatte assamblez gant ar chouantet oa guisket evelto, nemet e tougent var ho chupen eun arouden aour pe arc’hant en dro d’ho gouzoug ; pe aliessoc’h c’hoaz eur mouchouer guen en dro d’ar pen pe stag diouz ar vreac’h. Aveichou e tougent var ho zok eur gokarden ven, ar chapelet pe ar skapulær oa lakeet en dro d’ar gouzoug. Pa felle dezo beza dianavezet, na lakeent merk ebet var ho habit. Ar chouantet a zevas paperiou ar municipalite hag a ziskaraz guezen al liberte er ger a Guemene. Kalan, hanvet Salomon, oe paket gant ar re c’hlaz e kastel Kerdrean, tost d’ar Faouet ; kuzet oa var zu eur stol guele, lazet oe en hent gant ar re hen dalc’he prizouner, er mare ma o doa santet a dostee ar chouantet evit he savetei.\nAr peoc’h oa kinniget d’ar chouantet, ma lezent ho armou, hag anajent ar republik. Gounezet oa an darn-vuia anezo dre gomzou kaer. Charette, Fleuriot, Sapinaud, Kouetuz, Briak ha Trotouin, euz ar Vendee, a zeuaz da eur maner da bedir leo euz a Naonet evit ober peoc’h gant ar republik. Setu ar pez oa skrivet eno : Ar relijion vo enoret, ar veleyen vad galvet en dro. Paotret ar Vendee a zivoallo ho unan ho c’harter. Na ielo den euz ar Vendee da servich ar republik. Saet vo en dro an tyez devet gant ar republikanet, ha roet daou vilion arc’hant d’ar re o deuz kollet gant ar republikanet. Pa oe sinet ar peoc’h-ze, ha na badaz ket pell, rag ar republikanet na zalc’hont ket d’ho fromessaou, Charette hag he gonsortet a dremenaz placen vraz Naonet var varc’h, kokardennou ha plumachennou guen var ho zokou.\nDarn euz ar chouantet a Vreiz a zeuaz ive e Roazon, ha sinet oa ar peoc’h er maner La Mabilais. Lois Frotte ha Kadoudal na zeujont ket e Roazon, rag gouzout a reent ober peoc’h gant repulikanet zo goaperez.\nSetu eul lizer skrivet var gement-ze gant eun ofisour chouan da eur republikan : « C’hui lavar deomp distrei d’hor c’herriou ha renonç d’ar brezel. Ha kridi a ret ni zo deuet sod ? C’hui ra goab ac’hanomp. Perak goulen da genta hor fuziliou, leun eo hor parreziou euz ho soudardet ; œz vo deoc’h neuze laza neb a garfoc’h. Galvit da genta ho soudardet davedoc’h, ha neuze ni velo petra da ober. Da genta o peuz kinniget ar peoc’h d’ar chouantet ma dijent trahisset ho ofisourien. Breman a offrit ar pardon d’an oll chouantet ; mez n’euz nemet ar re zo kabluz euz eun drouk bennag o deuz ezom pardon. Ni n’euz gret nemet en em zifen a enep ar re a glaske lammout diganeomp ar vuhez ; ha ni gombatto evit kement-se beteg ar maro. Deg vloaz zo breman ni a oa gouarnet gant eur roue, evel-se a c’houlennomp beza gouarnet c’hoaz. Penaoz sonjeal ober deomp senti euz ar republik, ha neket abalamour dezi eo bet lazet hon tadou, hor mammou, breudeur, c’hoarezet, bugale, ha prizouniet ar re all. C’hui lavar e peuz roet al liberte d’ar vro. Pe seurt liberte eo oc’h hini ? ha c’hui zo liproc’h breman evit ne oac’h deg vloaz zo. Ha muioc’h a binvidigez, ha muioc’h a beoc’h oc’h euz-c’hui breman eget guech all ? ha muioc’h a joa, a gontantamant oc’h euz-c’hui ? Nan, nan, pelec’h ma eta ho liberte ? Ni zo tud christen, klevit mad, ni hon deuz eun ene da savetei, ha c’hui peuz lammet diganeomp hor beleyen ! Kemeret o peuz danvez an tuchentil hag an dud vad. Na c’houlennomp nemet guelout peb hini kaout he vir ; rentit ho madou d’an iliz, d’an duchentil. Ne rit ket, er c’hontrol, c’hui oar tenna ar vaz euz dorn an den evit skei gantan. »\nPa oa ret d’ar republikanet rei an arc’hant prometet ha renta ar madou laeret d’ho guir perc’hen, oa kavet digariou, ha ne oa gret netra euz ar pez oa bet prometet.\nEn amzer a barlantan deoc’h breman, e oa goal diœz kaout bara da zibri. Rag ar baysantet na felle ket dezo guerza ho ed gant aoun da gaout da beamant tammou paper galvet e gallek assignats, a serviche neuze da vouniz. Kuzat a reent ho oll draou, ha na verzent a galoun vad nemet d’ar chouantet. Ar brezel a gommanças adarre etre ar republikanet hag ar chouantet. Ar republikanet a c’hounezaz er c’hombajou a oe e Grandchamps, e Billy hag e Kamors. Koulskoude dont a ree da gaout ar chouantet tud euz parreziou Leon, euz a Vrest memez. Ar vartolodet, skuiz gant ar republik, na joument mui var ho batimanchou. Ret oa sarra an noriou e Brest evit ho derc’hel e ker. An oll dud-ze a heulie Jorch Kadoudal ar chouan braz. Evel-se oa an traou pa zeuaz Lantivy ha Leissegues gant c’huerc’h kant den euz ar Morbihan da gemerout poultr ar republikanet miret er Pont-Beuz e kichen Kastellin. Evit mont dy e renkjont tremen dre ar Faouet, Gourin, Skaer, Keraez ha Kastellin. Ugent leo a rejont ; ben kreiz-de oant e Pont-ar-Veuzen. Kampourcy ha pemzek soudard a vire ar poultr ; kaout a rejont, ouspen ar poultr a glaskent, triouerc’h mil liur arc’hant, ar pez na reaz ket a nec’h dezo. Taol a rejont er steir ar pez na hellent ket dougen gant ho c’hirri ; hag erruet oant en dro er Morbihan, pa glaske c’hoaz ar soudardet euz ar c’herriou tro-var-dro dre pe seurt hent mont var ho lerc’h.\nNeuze e oa kemeret eur gorveten republikan a bevarzek kanol, oa e mor Guenet, gant Iann Hermeli, martolod kalounek, ginidik euz Lokmariaker, en doa gantan tregont den iaouank eveltan. Kass a rezont d’ar chouantet ar pez e oa ebars ar gorveten-ze.\nTinteniak ha Boisberthelot a zeuaz neuze er Morbihan da zigass ar c’helou euz a Vro-Zaoz, ha setu petra a erruaz.\n26 Even 1795. — D’ar c’huerc’h var-nugent a viz even 1795, an dud exilet euz a Vreiz hag euz a Franç, a zeuaz var listri saoz er mor Karnak, e kichen Kiberon, evit dont da sikour ar chouantet. Eur iouaden a laouenedigez oe klevet var an aod pa zouaraz an dud-ze ; ar merc’het, ar vugale en em daole er mor beteg an daoulin evit kemer kentoc’h aze ar poultr hag ar fuziliou digasset dezo gant ar batimanchou saoz. Eno oa deuet an duchentil vrassa euz a Vreiz hag euz a Franç, kalz a veleyen, etouez ar re-man an aotrou Herce, eskop Dol, vikel apostolik hon Tad Santel ar Pab. C’huezek mil den en em gavaz e Kiberon, prest da gombatti evit ar feiz hag ar roue. Saet oa eun aoter var an aod ; an aotrou’n eskop a offerennaz evit repos ene ar roue iaouank Lois XVII, maro nevez oa. Goude oa kanet an Te Deum en enor d’ar roue Lois XVIII, hag evit trugarekat Doue euz an eur-vad o doa an dud-man da velout eur veich c’hoaz ho bro karet. Pegen braz laouenedigez evito ! nikun anezo n’en dije kredet neuze e oa ker tost evito pred ar maro.\nAn aotrou Herce a reaz digeri iliz Karnak hag ar re tro var dro, hag e oe kiniget eno sakrifiç santel an offeren.\nLois XVII, ar prins iaouank, oa bet kement goalgasset gant tud henveloc’h euz al loënet gouez eget euz tud, nemet e vijent deuet euz an Ifern, oa marvet gant ar vizer. An torfet-ze gret gant ar republikanet a enep eur bugel a zo avoalc’h evit ober mez d’ar Republik. Lois XVII en doa eun drem koant meurbet, eur speret dreist he oad, eur galon euz ar guella. En eun oad tener a ziskuezas he skiant lemm ha dudiuz ; goude beza bet o kozeal gant he vam, en em blije da ziskuez dezan len traou mad assamblez ganti, ar Rouanez a gemere he flijadur o c’hoari muzik evit he mab, hi a ree evintan toniou ha sôniou œz da gompren da eur bugelik, ha guelet vije var drem ar paotrik en doa skouarn digor d’ar muzik.\nEun abardaëz, e palez Saint-Cloud, he vam a ganaz dirazan ar werz-man :\nKousk, bugelik, sar da lagad,\nDa glemmou a ran va c’halon :\nKousk, va bugel, da vam ervad\nEn deuz beteg re d’ober kaon.\nAr c’homzou-ze a bikaz kalonik ar c’hrouadur a jome sioulik en he gador. C’hoar ar Roue, ar brinces Elisabeth, o velout anezhan ken sioul, a lavaraz en eur c’hoarzin : Evit ar veich-man, cetu kousket va niz Lois. Ar bugel a respontaz d’he voereb : O moereb, hag a heller kousket, pa gan va Mamm-Rouanez.\nKorfet brao, moan, mentet kaër, skanv da vale, he dal huel ha dizolo, diœz vije bet lavaret pe seurt sell en doa, evel sell eun œlik, gant he zaoulagad glaz gant malvennou du ; livet brao he visaich gant bleo melen, eur voden vleo a ziskenne var he ziouskoaz. Na kaera paotr oa ar prins iaouank ; na mad ha tener a oa kalon Lois XVII. Bez e oa henvel euz he vam dre he doare kaër, hag euz he dad Lois XVI dre ar vadelez. Ar re er guele, ar re a dostaë outan, ne oant ket evit en em virout d’he garet. He c’hinou na zigore nemet evit lavarout traou dudiuz. Nep er guele evit ar veich kenta, hen gave koant meurbet ; ar galon oa tenereet oc’h he glevout kaozeal. Ar vugale hag ar brinset a zo peurvuia evito ho unan, heman na oe ket evel-ze, atao o klask ober plijadur d’ar re all, silaou a ree nep a gomze gantan, seven ha deread oa evit an oll. Koulskoude prins oa, ha ne oa ket gouzanvuz, na felle ket dezan senti d’ar merc’het a c’hambr karget anezan, na zente nag evit mont da gousket, nag evit an heur da zevel euz he vele, senti a ree kerkent ma vele he vam o tont davetan.\nCetu ar bugel mad ha kaër-meurbet a roaz ar Republik d’ar c’here kriz Simon evit beza merzeriet. Abalamour oa mab d’ar Roue, abalamour ma oa e peb seurt doare eur c’hrouadur dreist ar re all ; abalamour da-ze oe merzeriet. Krouadur ker koant ma vije bet sellet outan gant joa, m’an dije tremenet dre eur ru ; krouadur hag a denne varnezan karantez ha teneredigez, oc’h he velout hebken. Piou e dije sonjet e c’helfe eun bennag kaout kassoni outan ; dirazan a dlie tevel kounar ha krizder, ha n’en dije dleet den kaout evintan nemet karantez.\nIa, abalamour ma oa koant ha mad ar c’hrouadurik seiz vloaz Lois XVII, abalamour oa mab d’ar Roue, a zeuaz Simon ar c’here da veza ar c’hrissa bourreo evintan.\nAhanta ! Kapet bihan, emezan, te zo deuet mud ? Me a zesko dit kaozeal, kana ar C’harmagnole ha ioual : Vive la République ; hag e jomez mud ! ha Simon a skoe gantan didruez. — C’hui, eme ar bugel, hellit va c’hastiza m’ar fazian ; mœz arabad eo deoc’h skei ganin, rag c’hui a zo kalz krenvoc’h evidon-me. — Me a zo mestr varnout, a responte Simon, loen fall ma zout, Kapet, hag e ran ar pez a garan ha Vive la Liberte hag an Egalite !!\nAr c’hrouadur royal a oa skuiz euz he amzer tremenet e prizon an Templ pa oe roet da verzeria da Simon ; an taoliou, ar boan gorf hag ar boan speret a lammaz digantan he yec’het, ha koll a reaz he oll nerz. Ne deo ket bet dibennet evel he dad, he vam hag he voereb, ne oa ket kasset kuit euz ar vro ; ar republikanet o deuz kavet an tu d’en em zizober anezan. Lavaret a reer e klevaz ar c’hrouadurik innosant, en eur vervel, moueziou œlet ar baradoz, o kana dezan fin he boaniou ker kalet.\nPa glevaz ar republikanet oa diskennet armee ar Francisien divroët e Kiberon, e lakejont er prizon an oll veleyen divar dro, tadou, mammou, priejou ha bugale euz ar re e oa en armee royal.\nAr jeneral Hoche a zeuaz gant eun armee vraz da gombati e Kiberon, ha goude kombajou rust, a c’hounezaz ar viktor. Tinteniak , kasset e kreis ar Morbihan da zestum tud iaouank ar vro evit an armee royal, oe lazet e kastel Koetlogon. Trec’het gant ar re c’hlaz, an armee royal en em gavaz poulzet var an aod etre ar mor euz eun tu, hag ar c’hanoliou euz eun tu all.\nAr re na hellent ket mont beteg al listri saoz oa paket pe lazet. Al listri saoz, en eur denna gant ho c’hanoliou var ar re c’hlaz, a laze ive lod euz an armee royal. Ar bagou na dosteent ket buhan avoalc’h da c’hoant pep hini ; oll e karjent beza eno, oll e klaskent pignat ebarz ; meur a vag a oe kollet, o veza re garget. An dud na hellent ket pignat en em daole var neun, hag a zalc’he mad d’ar bagou ; pelleet vijent a daoliou roenv. An dug a Levis, gouliet, en em stleje var bord an aod ; mœz na oe ket gouest da bignat er bagou ; daou Vreton hen gemeraz en ho divreac’h, hag o ioual var eur vag a oa pell, a leverjont dezo ne c’houlennent plaç nemet evit an den blesset, hag e chomjent da gombatti beteg ar maro. An aotrou Herce hag he vreur he vikel vraz a oa ive er mare-ze tost d’an aod ; eur vag ho gortoze evit ho c’hemer. Ha lezel a raimp-ni, eme an eskop d’he vreur, an dud paour-man heb sikour ho eneou : Ah ! va breur, n’ho dilezomp ket, guelloc’h deomp en em exposi d’ar maro hag ober hon dever a vælek ! Prizouniet oant eun neubeut goude gant beleyen all.\nVar dro pevar mil den euz an armee royal oa paket gant an aotrou Sombreuil, den iaouank, oajet var dro a eiz vloaz var nugent, en doa dalc’het gant ar gouraich ar vrassa beteg fin ar gombat, hag en doa kinniget he vuhez evit savetei he gonsortet. Roet oa dezo ar ger na vije lazet den ebet mar ho dije taolet ho armou, ha touet oa an dra-ze dre le. Allas ! ne oa ket pell e oant kasset e kichen Santez-Anna Venet, er ger Alre, evit beza barnet ha fuzillet en despet d’ar sermant roet dezo. Ar merc’het euz a bep kondition e Alre a gemeraz eur sourci karantezuz euz ar brizonerien, ha dalc’het vo atao sonch euz ho madelez hag euz ho zrugarez, hag ive euz ar relijion hag ar galoun vraz euz ar brizonerien.\nEskop Dol, gant an aotrounet Larchantel, vikel vraz a Gemper, Kerlouri, chaloni a Landreger, Larjez, person Pleumeur-Bodou, breur an aotrou’n eskop, beleyen all c’hoaz hag an aotrou Sombreuil, oe fuzillet ar re genta var blacen Guenet ; lavaret oa da Sombreuil daoulina : Ne stouan, emezan, nemet dirag Doue, a adoran. Chom a rin em zao dirazoc’h, c’hui ne doc’h nemet tud evel-doun ! An ofisourien c’hlaz o veza refuzet kondaoni ken an dud-ze d’ar maro, hag ar soudardet o veza dinac’het ho fuzilla, e oa ret klask soudardet estranjour evit kuntinui al lazerez. Fuzillet vije bemdez etre hanter-kant ha dek ha tri-ugent. Nikun anezo na fellaz kuzat he oad evit savetei he vuhez. Eun den iaouank flamm a c’houlenne d’he yountr Kergariou, ar martolod braz, ha kuzat a helle tri miz bennag euz he oad evit savetei he vuhez. Nan, eme Kergariou, arabat eo lavarout morse geier. Kergariou a ieaz d’ar maro diarc’hen evit beza henvelloc’h aze euz ar Zalver.\nJesril, den iaouank all, oa prizouniet, kasset oa gant ar re c’hlaz d’al listri saoz evit avertissa e oa aichuet ar gombat hag evit lavarout heana an tennou euz kanoliou ar Zaozon. Deuz buhan, deuz ganeomp er batimant, hag e vezi saveteet, eme dezan he gonsortet. Prometet em euz d’ar re c’hlaz mont en dro, eme Jesril, mont a renkan, va ger a zo roet. Koulskoude an den iaouank-man a zonje mad e vije bet lakeet d’ar maro gant ar republikanet, Ar re-ma na zalc’hent ket evel-se d’ho ger na d’ho fromessaou. Re a bræz oa ganto, evel ma leverent ho unan, guelout an aotrounet-ze o vont d’ar baradoz. Lazet e oant ha mervel a reent en eur ioual : Vive le Roi !\nNeubeut zo a famillou euz an noblanç e Breiz ha n’en deuz bet kar dezi lazet e Kiberon, pe fuzillet e Guenet, pe e Alre.\nGoude al lazerez vraz-ze, ar chouantet a choumaz eun neubeut spountet. Kadoudal a gommanças an hini kenta d’en em ganna adarre gant ar re c’hlaz e kichen Elven. Var dro hanter miz even, ar chouantet Ar Pab, Le Gris-Duval, Guillemot ha kals a re all oa lakeet er prizoun e Sant-Briek. D’an noz euz ar c’houezek a viz even 1798, Duviket, Rohu, Jorch Kadoudal, Mercier ha Karfort a zeuaz da glask ho dilivra. Lod anezo o doa kemeret guiskamant ar re c’hlaz, ha goulen a rejont ma vije digoret dezo ar prizoun abalamour e tigassent dy eun émigré, evel-se oa galvet an dud divroet, o doa kuiteet ar Franç evit tec’hout dirag ar maro. Mæz ne oa ket digoret dezo ar prizoun.\nD’ar c’houerc’h var’nugent a viz here, Mercier en doa dastumet he dud e koat Lorjes, dont a reaz en dro da Sant-Briek, gant Kerigan, Kourson ha Karfort, hag ar veich-man e oa dilivret ganto tri chant prizouner.\nEr bloavez-se 1798, an Directoire, neuze gouarnamant ar Franç, a gassaz e Breiz tud fall euz a Bariz guisket evel chouantet, a rede dre an oll barreziou hag a ree kalz a dorfejou. An dud fall-man a zeue barz an tyez el lec’h ma ouient e oa tud penvidik ; kemerout a reent eun trebez pe eur billik, hag o veza toumet anezo var an tan a lakeont tud an ty da azea varnezo ken o dijent diskuliet pelec’h oa ho zenzor. An torfejou-ze oa tamallet d’ar chouantet hag e oa eun abek evit persekuti goassoc’h ar veleyen hag an dud vad.\nC’hoar ha breur kaer Guillemot oe fuzillet e Radenak. An aotrounet d’Amphernet ha Lomenie Brienne oa fuzillet e Kemper. Brienne n’en doa nemet triouec’h bloaz ; rebeichet oe dezan gant ar varnerien da veza kuiteet ar vro da unek vloaz, da veza deuet en dro da drivec’h ! Cetu aze he grim ! Ne oa den neuze e Franç hag en dije ar gouraich da zifen an dud innoçant lakeet d’ar maro, ne oa nemet ar chouantet evit ho venji.\nNa joume mui nemeto, rak potret ar Vendee o doa kollet gant ar republik. La Rochejacquelein oa bet lazet er mare ma lavare d’he baysantet : Pa zin araok, deuit ivez ; mar ian var va c’hiz, skoit ganin-me ; ma teuan da veza lazet, venjit ac’hanoun-me. Stofflet ha Charette, daou all euz ar re vella, oe fuzillet. Charette a oe kemeret hag an dra-ze a reaz kement a joa d’ar republikanet, ma skrive unan d’ar jeneral Hoche : « O klevout oa paket Charette, ni a zo eet er meaz ac’hanomp gant al laouenidigez. Digouezet oa ar c’helou e Paris da eiz heur euz an noz. Ar pemp director o deuz lakeet embann an dra-ze, evel ma vije bet gounezet eur viktor braz. » Pa oa goulennet digant Charette abalamour da betra en doa gret ar brezel ? Evit difen va relijion, va roue ha va bro, emezan. Pevar mil den oa renket var blacen vraz Naonet evit he fuzilla. Na fellaz ket dezan beza mouchet evit receo taol ar maro, sell a reaz sioul euz ar fuzillou troet var he vruchet ha kommandi a reaz he unan an tennaden. Koueza a reaz, skoet gant ugent boul ploum, en eur ioual : Vive le Roi ! oajet oa a 33 vloaz.\nNag a veich eo bet klevet ar iouaden-ze n’em sevel etrezek an env en amzer maleuruz-ze ! Ar Franç a golle evel-se ar re vella euz he bugale. Ar merc’het hag an dud iaouank a c’hlebie mouchouerou guen e goad ar re oe dibennet pe fuzillet, ispicial pa oe lazet beleyen, hag ho mire en ho zyez gant kals a respet evel relegou.\nKals listri oa deuet er meaz euz porz Brest evit kombatti ar Saozon, lod anezo oa brevet gant ar goal amzer. Unan euz al listri-ze, galvet e gallek : les Droits de l’Homme, en em gollaz var ar c’herreg dirak Goazien (Audierne) : pemp kant korf maro oe taolet gant ar mor var an aod. Eur martolod euz ar c’harter-ze en em daolaz tregont gueich er mor, o klask savetei an dud paour-ze, hag a zeue gantan var an aod eun den kasi be veich.\nAn dra-man a zigass din da sonj euz Jean-Marie Kéméner, martolod euz a Grozon ; en em daolaz er mor ouspen anterkant gueich evit savetei ar re oa var bours an Arrogante, en em gollet e kichen Toulon e 1877.\nKemener a gemeraz eur sourci braz da lakaat douari ar re varo hag a lakeaz offerennou evito. Ree en doa gret. Euz a neuze en doa kollet he yec’het. Kemener, martolod var ar Souverain, en deuz bet ar groaz a enor !\nEvel m’euz kountet deoc’h diaraok, ne oa mui nemet ar chouantet da gombatti ken e Franç. Kadoudal na helle ket beza trec’het ker buhan ; hen a oa eur guir Breton, pennek, kalet d’ar boan, leun a galoun hag a skiant, stard d’he zever hag a c’houlenne dreist oll an oboissanç digant he baotret. Recevet en doa digant he grouer an nerz hag ar gallout a ra an dud estimet ; ar skiant hag ar pen ho sav huel. Jorch Kadoudal oa ar chouan braz. Pontbriand a gombatte euz tu an aochou Dinan. Pemzek mil den oa gant Jorch ha Guillemot pa zeuaz an daou-man da gombatti ar jeneral Hardy, e kichen Elven. Dubot ha Bonnaventure, euz a barrez Guiskriff, a gommande ar chouantet er c’harter-ze, La Boessiere, Keruzoret ha Kerbalannek a gommande paotret Leon. An aotrou Kerne a gommande chouantet Kerne, hogen en despet ma oa mad-tre ar c’habiten, ne oe ket kalz a chouantet er c’harter-ze. An aotrounet Du Rumin, Crezolles ha Trelon a gommande chouantet Landreger. Eun devez Kadoudal a zeuaz da gombatti gant pevar ugent chouant a enep ar jeneral Hardy ha pevar ugent glaz, ar republikanet a oa trec’het.\nErfin Kadoudal en em rezolvaz da ober ar peoc’h, rag guelout a ree n’en doa ket da herzel ouz eun armee hebken, mæz ouz oll soudardet gouarnamant ar Franç. Eur jeneral a lavaraz da Jorch : C’hui vo jeneral evel-doun, pe dibennet. Goustadig, respountaz Jorch, en eur hija he ben, na po ket anezan ker buhan. Kiniget oe da Jorch kant mil liur ha beza jeneral ; ne fellaz ket dezan, ober a reaz ar peoc’h hag a ieaz da Vro Saoz da c’hedal.\nNa vije ket mad din chom heb rei deoc’h da anaout an hini zo bet enor ar Vretonet e brezel ar chouantet. An den brudet mad-ze eo Georges Cadoudal. Blenier ar chouantet en doa c’huerc’h bloaz varnugent, he soudardet a zente ountan dre garantez. Hen oa eur c’hristen c’houek ; he soudardet a dlie beza kristen ; mont a reent bemdez, jeneral ha soudardet, var ho daoulin, ho fen dizolo e kreiz an dachen evit ar pedennou euz ar mintin, euz a c’hreizdez hag euz an noz. Jorch gant he speret mad ha lemm na ree ket a faë var an noblans, hervez ma ra kalz tud ber a speret ha paour a vertuz, evel ar vourc’hizien dizoue. En arme ar chouantet oant oll kement ha kement. Ne ket evel maz eo égalité gaouierez ar republikanet. Denchentil pe kouer oa ofiser hervez ma oa gouest da ren mad ar brezel. Jorch a vire ouz he zoudardet iaouank da eureuji araok fin ar brezel, gant aoun e vijent dalc’het er ger gant ar priejou nevez, ha na vijent ket chomet da gombatti. Touzet e vije bleo an hini a vanke d’al lezen-ze ; ar vez a vire ouz an dud iaouank da zizenti, rag na felle ket dezo a gren beza touzet e mesk bleo hir ar chouantet. Ar Vreiz en he bez a garie Kadoudal, piou n’en dije roët a volontez vad ugent kueich he vuhez evit divoal buhez Jorch, souten an urz vad, skoazel ar gwir relijion. An aotrou Lomelech, kure e Ploermel, en em rentaz prizouner d’ar soudardet c’hlaz, evit rei amzer da Jorch Kadoudal da bellaat diouto. Avoalc’h en doa gret ar bælek-ze evit beza lakeet d’ar maro.\nMæz Jorch a redaz varlerc’h ar re c’hlaz (soudardet ar republik) ha dre eur mirak evel ma oa kustum ar chouantet da ober, dont a reaz a ben da denna ar bælek mad euz daouarn an dud kriz-ze kalz niverussoc’h eget soudardet Doue hag ar Roue.\nJulian Kadoudal, he vreur, oe fuzillet e miz kerzu 1800 gant ar re c’hlaz e kichen Kerleano, ty karet meurbet gant ar C’hadoudalet, eno oant bet ganet. Jorch a zeuaz e Pariz, sonj teurel en traon ar c’henta konsul. D’an 9 a viz meurz 1804, Jorch Kadoudal oe gret prizouner. Kondaonet oe d’ar maro. M’an dije goulennet trugarez, en dije bet, oe lavaret dezan. Ne c’houlennin netra, emehe, An devez araog ma tlie beza lazet, oe kinniget dezan adarre eur paper da sina evit goulen he vuhez. Kent ma lennaz var ar paper : Aotrou Emperor, sklap a reaz ar paper d’an douar, rag kridi a re mad ez oa ar gwir gant ar Bourbonet ar Roueed koz, ha ne oa ket gant an Emperor. Daoulina a reaz neuze en or lavaret : « Mignonet, lavaromp ar beden euz an noz. » An devez varlec’h oa dibennet e Paris ar jeneral hag uneg euz he vignonet ; seiz euz an daouzek breton-ze a oa euz ar Morbihan.\nD’ar republikanet a roaz erfin Bonapart ho fegement. An den iaouank-man oa ar c’henta euz ho arme dre he skiant vraz ; koulskoude, disprij a ree ar republikanet. Taol a reaz anezo dre ar prenestr er meaz euz ar zall e oant o terc’hel ho c’huzuliou fall enni. Ar re-ze o doa gret kement a zroug e Franç. N’em lakat a reaz en ho flas, ar pez a reaz kals a laouenedigez d’an dud honest, ker skuiz da gaout eur gouarnamant ker fall hag hini ar republik.\nNeuze ar jeneral Bonapart oa kenta consul, da lavaret eo an hini kenta da gommandi ar Franç. Aichui a reaz ar brezeliou euz ar Vendee hag euz ar chouantet, en eur digeri an ilizou hag en eur c’hervel en dro ar veleyen vad.\nOh ! pebez laouenedigez evit an oll gristenien ! Ah ! piou ac’hanoc’h a hello kompren mad aoualc’h laouenedigez hon tud koz pa oe roet konje dezo da bidi Doue ha d’he servicha ! Ret vije deoc’h beza bet evelto, heb iliz da zaoulina ebarz, heb sakramanchou, heb sikour na kuzul ar veleyen vad evit kompren an eurusdet, ar joa a ravisse kalonou an dud fidel, bet ker maleuruz epad an dispac’h braz euz ar Franç, galvet e gallec : Revolution.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Istor_Breiz,_1893/Rann_35&oldid=168648 »\nKemm diwezhañ d'an 10 C'hwe 2021 da 19:44\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 C'hwe 2021, da 19:44.


Stumm eus an 4 Kzu 2012 da 16:46\nStumm eus an 4 Kzu 2012 da 14:17 (kemmañ)\nStumm eus an 4 Kzu 2012 da 16:46 (kemmañ) (dizober)\n[[Image:RhysapG.png|thumb|right|280px|Rhys ap Gruffydd, priñs Deheubarth, Priñs ar Gembreiz]]\n'''Rhys ap Gruffudd''' (1132 – [[28 a viz Ebrel]] 1197) a oa ur priñs [[kembre]]at a renas e [[Deheubarth]] adal 1155 betek e varv, hag a stourmas a-enep an [[Normaned]] ha [[Herri II (Bro-Saoz)|Herri II]], roue [[Bro-Saoz]].\nMab e oa da [[Gruffydd ap Rhys]], ha [[mab-bihan]] da [[Rhys ap Tewdwr]], roue Deheubarth, a oa bet lazhet en [[Aberhonddu]] e 1093 gant [[Bernard de Neufmarche]]. "Priñs Kembre" ha "[[Roue ar Vrezhoned|Priñs ar Gembreiz]]" a zo bet graet anezhañ e dihelloù zo<ref>''Princeps Wall[ie]'' en ur garta da Abati Chertsey ha ''Walliar[um] princeps'' e 1184 (Pryce, H., ''The Acts of Welsh rulers 1120-1283'', University of Wales Press, 2005, p.96-97).</ref>.\n"Priñs Kembre" ha "[[Roue ar Vrezhoned|Priñs ar Gembreiz]]" a zo bet graet anezhañ e dihelloù zo<ref>''Princeps Wall[ie]'' en ur garta da Abati Chertsey ha ''Walliar[um] princeps'' e 1184 (Pryce, H., ''The Acts of Welsh rulers 1120-1283'', University of Wales Press, 2005, p.96-97).</ref>.\nAnavet eo evel ''Yr Arglwydd Rhys'' (an aotrou Rhys), met marteze eo un anv a voe roet goude e varv<ref>Turvey pp. 91–2</ref>, ha breur e oa d'ar briñsez [[Nest ferch Rhys]].\nE 1155 eo e teuas da vout mestr Deheubarth. E 1158 e rankas sujañ d'ar roue saoz [[Herri II (Bro-Saoz)]] , hag a aloubas Deheubarth e 1163. prizoniet e voe Rhys, ha tennet e zouaroù digantañ. A-benn un toulladf sizhunioù e voe laosket da vont ha daskoret e voe un darnig eus e vadoù dezhañ. Emglev a reas Rhys gant [[Owain Gwynedd]] ha pa c'hwitas aloubadeg Kembre gant Herri II adarre e 1165 e c'hallas adkavout e zomani penn-da-benn.\nGoude marv [[Owain Gwynedd]], [[roue Gwynedd]] e 1170, e oa ar galloudusañ priñs a oa e Kembre.\n==Goude e varv==\nGoude e varv e voe aloubet ar pep brasañ eus rouantelezh Deheubarth gant an Normaned. E dad, [[Gruffydd ap Rhys]], a deuas a-benn da chom mestr war un darnig, douaroù all a voe adkemeret gant e vreudeur koshañ goude marv o zad Gruffydd.\n*[http://www.gtj100welshheroes.org.ukcom/en/subjectsbiography/5271thelordrhys Welsh heroes]\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:MobileDiff/1373211 »


Naziegezh - Wikipedia\n(Adkaset eus Nazied)\nAn naziegezh eo ideologiezh faskour ar "Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman" (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), anvet ivez NSDAP pe ar Strollad Nazi, a oa renet gant e Führer ("rener") Adolf Hitler.\nAlies e vez kaoz eus naziegezh pa reer meneg eus gouarnamant Alamagn etre 1933 ha 1945 ; eus an Trede Reich e komzer ivez. Dont a ra an anv eus an alamaneg Nationalsozialismus, NS e berr a-wechoù.\nAn dud a save a-du gant an ideologiezh nazi a grede er gouennoù hag a soñje dezho e oa ar « c'houenn arian » dreist an holl « c'houennoù » all.\nBiskoazh n'eus bet e strollad Adolf Hitler ur gelennadurezh resis diazezet war ar skiant, evel ma'z eo bet hini Karl Marx hag e heulierion Lenin, Stalin, Trotski, Pol Pot, Mao hag all.\nEn oberenn Hitler, Mein Kampf ("Ma stourm", 1925-1923), e kaver dreist-holl sorc'hennoù n'eus forzh peseurt riezelour dehouelour, penn-da-benn dre Europa, ha ne oant ket tezennoù skiantel pe vrizh-skiantel eztaolet fraezh, evel ma vez bepred er c'hontrol kredennoù ar stourmerion dianc'hwegonteizhat a ra dave da istor an emsav marksat abaoe 150 vloaz.\nKlask a rae Alfred Rosenberg bezañ lakaet da bennideologour an NSDAP er bloavezhioù 1930, met goap a veze graet outañ gant ar pennoù bras nazi all, dreist-holl gant Goebbels.\nN'eus ket bet evit gwir a strolladoù nazi ereet kenetrezo en ur framm politikel kreizennet, evel ma oa ar strolladoù komunour dre ar bed d'ur mare.\nDiazezet e oa ideologiezh an NSDAP war ar poentoù-mañ :\nBlut und Boden ("gwad ha douar") : gouennelouriezh hag aloubiñ broioù amezek ;\nVolksgemeinschaft ("Kumuniezh ar bobl a-bezh") : lakaat fin dre nerzh d'an holl stourmoù politikel ha klasel ;\nRassenkampf ("Stourm gouennel" ): enepyuzevegezh hag enepslavegezh dreist-holl, koulz ha diouennañ an dud siet (Eutanaziezh T-4) hag an dud heñvelrevel.\nFührerstaat ("Stad sturierezhel" ): diktatouriezh hollek un den, da lavarout eo Adolf Hitler.\nKoulskoude e oa divizet ul lodenn vras eus politikerezh ar gouarnamant nazi en un doare ad hoc, hag alies a-walc'h e veze tabutoù hiniennel etre pennoù-bras an Trede Reich.\n[[Hannah Arendt] : The Origins of Totalitarianism (1951) – (fr) Les Origines du totalitarisme, Gallimard, 2002 (ISBN 978-2-07-075804-3)\nIan Kershaw, Qu'est-ce que le nazisme ?, Gallimard, 1997 (ISBN 978-2-07-040351-6)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Naziegezh&oldid=1844840 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 6 Gwe 2019, da 15:25.


Accueil / Degemer / À la Une / Distro Gouel Broadel ar Brezhoneg d’an 19 ha d’an 20 a viz Mae\nTristan An Nedeleg 21 mars 2017\n‘Ba Langoned vo aozet Gouel Broadel ar Brezhoneg (GBB) ar bloaz mañ. E Langoned oa bet aozet dija e 1998. Hag un degemer a-feson a zo gant ar barrez ar bloaz-mañ c’hoazh. Ar gevredigezh Mignoned ar Brezhoneg eo a aoz an darvoud meur-se, an hini vrasañ gouestlet d’ar brezhoneg e 2017. Ur programm liesliv zo bet prientet gant an aozerien.\nAdlañsañ an Taol-Lañs : d’ar Gwener 19 a viz Mae, dindan ur chapito 400 plas. Digor eo an enskrivadurioù ha tu zo d’ar strolladoù a grou sonerezh e brezhoneg em lakaat war renk. Ar bloaz-mañ e c’hello an hini a zaio ar maout gantañ mont da soniñ e Gouel Etrekeltiek an Oriant, e Gouel ar Skeudennoù disheñvel e Brest aozet gant Canal iI Zef, hag e gouelioù all n’int ket termenet c’hoazh. Profet vo 3 devezh studio hag enrolladenn ur vaketenn d’ar c’hampion! Ur sapre taol brud eo bout loread An Taol-Lañs.\nUr film : A-drugarez d’ur c’henlabour gant France 3 Breizh, e vo skignet evit ar wech kentañ un teulfilm diwar benn istor GBB. Ar sevenour, Riwall Kermarrec zo o fouetañ bro e Breizh er mare-mañ hag o atersiñ bep sort a dud bet o kemer perzh e GBB gwechall. Skignet vo d’ar Gwener 19 a viz Mae e Sinema Kerne e Langoned.\nArvestoù ha tabutoù : Estroc’h evit riboulat vo kinniget ivez magañ ar preder. Meur a gendiviz a vo aozet d’ar Sadorn 20 a viz Mae. Bodet vo ar stourmoù ekologel, ar stourmoù evit ar yezh, stourm ar re vouzar ha stourm evit gwirioù ar merc’hed . Ar pal a vo lakaat an dud da eskemm. Bez vo ivez stourmerien o komz eus o tachenn, pe arbennigourien memes. Kavet e vo ur gêriadenn vras gouestlet d’ar brezhoneg met ivez ha nevez eo, da bed an niverel e brezhoneg. Hag arvestoù vo e-leizh evel-just. Un dibab ispisial evit ar vugale da skouer, kentañ kejadennoù ar sirk e brezhoneg, Kan ‘N Noz vo ar Fest noz Vras, hag ur pezh sonadeg gant arzourien liesseurt. Kampva, boued, stourm ha plijadur eta, e-pad daou zevezh. Chomit ket ‘bar gêr !\nPartager la publication "Distro Gouel Broadel ar Brezhoneg d’an 19 ha d’an 20 a viz Mae"\nBreizh gouel broadel ar brezhoneg langoned taol lans\t2017-03-21


Pajenn:Morvan - Kenteliou hag istoriou a skuer vad evit ar Vretoned, 1889.djvu/130 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Kenteliou hag istoriou a skuer vad evit ar Vretoned, 1889.djvu/130\nEur voutaillad zour a ioa eat ganhen euz a Lourd. Araok mont da gousket va fried a ziscargaz eur banne en eur scudel, hag a c’hlebias din c’hoas va zreid. Me a bede, e c’hellit cridi. Neuze e claskis sevel ; ha setu me em za. En em lacat a ris da vale, hag e valeen eas. Neuze e criis : Greg, pare oun ! Va fried a chome da zellet ouzin sebezet. Neuze e lavaras : Oh! Guerc’hez santel, hag ez euz ha ne gredont ket ! Oh, nag hi a zo mad ! hag e vouele gant laouenidigez.\nNeuze en em gaven ken eurus, ma liviris : red eo deomp mont da di an amezek.\n— Coeza a ri, a lavaras va fried.\n— Me valeo couls ha te.\n— Hag ar vugale a lezimp aze ep den var ho zro ?\n— Ar Verc’hez ho diouallo ; deomp.\nKemeret a ris va letern, ha setu ni en hent. Eun anter cardeurik bale on doa da ober dre eun hent dies. Sevel a rejont, ha me ho les da zonjal pe ger souezet e vouent. Hon amezeien zo tud vad ha tud a relijion tre. Rei a ris dezho da efa pep a vanne euz an dour a ioa deut ganhen. Antronoz, ep baz na netra, e zis da stasion Lesponey, eun anter leo dioc’h va zi. Itron mestr ar stasion a griaz oc’h va guelet : Sellit-ta, Jaffard o vale ! Oh ! eur burzud ! An oll a ioa souezet. Mont a riz a hed al linen ; ne c’helle ket va c’hamaradet cridi eo me a velent. Neuze e lavarent din : Mad ac’h eus great mont da Lourd.\nPa o deus va guelet o tont da Lourd hirio, va branellou ganhen em dorn, o deus lavaret : Setu Jaffard o vont da gas he vranellou da chapel ar Verc’hez ; nicun anezho n’en doa c’hoant goapaat.\nAzalek kaer beteg ama em eus baleet. Eun tamik poan am eus c’hoas ; n’oun ket lijer, mes esper am\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Kenteliou_hag_istoriou_a_skuer_vad_evit_ar_Vretoned,_1889.djvu/130&oldid=161867 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Mae 2020, da 10:02.


Accueil / À la Une / Terkerezh ar C’hoad-Hardy e Naoned\nPierre-Emmanuel MARAIS 19 novembre 2017\nD’ar sadorn 18 a viz Du, e kornog Naoned, eo bet aozet emvod kentañ ur c’hendiviz evit terkerezh un tiriad bras a-walc’h etre bali Juin ha straed an Alc’hweder, tiriad ar C’hoad-Hardy.\nUl lodenn deus raktres terkerezh ar Chantenay-izel eo. En traoñ deus an tiriad-se e chom savadurioù greantel hag un tammig pelloc’h emañ al Liger. Er c’hornog emañ karter poblek Bellevue hag er reter karter Chantenay.\nUr c’hant annezad bennak a zo deuet er sal-kêr evit selaou kinnig-gentañ ar raktres. Lavaret eo bet gant an eil-vaerez, n’eo ket stabil ar raktres c’hoazh daoust d’un nebeud traoù rakdivizet evel niver a annezidi nevez (pevar c’hant) ha c’hoant an ti-kêr da wareziñ tachennoù glas er C’hoad-Hardy.\nTabut ’zo bet memes tra. Annezidi ur straed hag a zo e-kichen, straed Arthur-Benoit, o deus aloubet un dachenn e norzh an tiriad. Aloubet ? Ket. Savet o deus liorzhoù, ur c’hlud-yer ha c’hoarioù evit ar vugale en un dachenn-fraost dilezet. Aotret eo bet an aloubennig-se e gwirionez.\nKoulskoude, kemer a reont perzh er c’hendiviz evit lakaat o soñj da vezañ sellet pizh. Fellout a ra dezho difenn o soñjoù en un tolpad-kêrel a chench kalz. Penaos degemer tud nevez e Naoned, ur 6000 den bennak bep bloaz e Naoned meurgêr ? Penaos mirout spered hag ene ar c’harterioù, sevel ur gêr eko-atebek hag ambroug youl an dud a c’hellfe bezañ lies evit lod ? Aze emañ an dalc’h. Stalieroù keodedel ’vo aozet gant un ajañs arbennik evit sevel kendivizioù. Ganto e vo heuliet ar c’hendiviz-se evit sklaeraat skodoù ar raktres. Berzh a vefe ma e teufe a-benn tud an ti-kêr hag an annezidi da liammañ al laz-hollek ha soñjoù an annezidi evit o c’harter.\nPartager la publication "Terkerezh ar C’hoad-Hardy e Naoned"\nbois hardy coat hardy Nantes naoned\t2017-11-19


Idou. — Lin ha Canap - Wikimammenn\nIdou. — Lin ha Canap\n◄ Pevare Pennad. — Penfillou labour Idou. — Lin ha Canap C’houec’hved Pennad. — Brouscon c’houennet a bep seurt ►\nIDOU - LIN HA CANAP.\nAr pennou mad A réont an éostou mad.\nN’ad quen nemet ar pez elles trempa. An neb ad eb teil e ra var netra.\nAnaout a reer idou ar guinis, ar segal, an eilz, ar c’herc’h. An ieotennou deus hor foënneier, péré zo envel avoalc’h oc’h an idou, zo ivez louzeier deus ar memes ouen ; mes nint quet laquet en envel ran, abalamour hô adou nint quet mad evit bevans an dud nac al loënnet.\nDeus a guement it, ar guinis eo ar pinvidica en danveziou gludec, ha dré-zé ar guella dober bara.\nAr guinis a c’houl douar crêo ac eun tamic priec, mes an douarou daou anter pri ha treaz creguennec plijont c’hoas muioc’h dezan ; bez eo ivez tost dan ochou é c’hader ar seurt guella. An douar renc beza quempennet ha teillet mad barz ada ; ar bloaves araoc é dlé beza bet dilouzaouet mad dré panezou pé Guinis var melchen bloas.\nbruscon al c’hoennet. Eller caout guinis mad, eb tremp, var melchen bloas, troed eun nebeut barz cala goan. Ne zeuonquet couls var melchennou an eilvet pé an drede bloavez, abalamour dal louzeier péré a c’hounézont quer buan an douar er vro-ni. Ar melchenou côz nint mad da gaout guinis nemet en douarou neat ha froujezus drest-ol deus an od ; enô zoquen ar guinis stoc alies pa ec’h ader var melchen bloas. Aliez veller ivez ar guinizou adet var melchen troêd, en douarou priec nostamant, beza dru avoalc’h quen né vezont dieuzet, ha couscoude nellont quet goude peurober hô greun, péini a zo goasquet ac a chom moan ; en oc’h teurel eul livadic teil, é viror oc’h an dichanz-ze.\nPa zeo an idou ré zru, gât aon né stoquéfent, e crenner anezo gât ar fals, ac e reer adarré divezatoc’h, mar bez ezom.\nQuement a seurt guinis.\nBez eus meur a ouen guinis ; ô ranna reer e diou loden : ar guinisou corbi ac ar guinisou barvec. Ar guinisou corbi a zo caëroc’h ac er c’hiz-zé ez int aliez essoc’h da verza. An idou barvec e teuont guelloc’h en douarou dister pétraman er ré zo eun tamic losq. An ad é renquer teurel dré zeves arat, zo eur Quellennou evit ada ar guinisou.\nboëzellad pé Eur boëzeilad anter, doc’h druioni an douar ha doc’h ar maré é c’hader. Ma vez roëz an douar, sec’h avoalc’h, caër an amzer, an ad a c’hlazo piz, eur boezellad a vezo trevoalc’h ; muioc’h a dleer teurel, ma ader dré amzer glao, en eur maré divezad, barz douar glib, rac, neuzé lod deus an ad né c’hlazont quet ; né labouront nemet nebeut goude ma zint deut e meaz, ac al lapousset hô deus amzer d’hô zanoad calz. Ada reer peurvuia dindan ar bom ; pa nequet ré bonner an douar, ar c’hiz-zé ar vella evit mirout d’oc’h an droug a ra al lapousset. Guelloc’h eo, velato, ada varc’horré, pa eller ober é maré, da lavarout er pemzec té quenta deus a viz du, ha golo gât an oguet ouarn en oc’h ober daou dol var an dachen.\nAn idou adet abred gât an oguet a zeuont ato da vad. Couscoude chanssussoc’h ez int pa zaléer an ada, en douarou pinvidic, gât aoun né zeufé an id da veza ré zru. Mirout a réer oc’h quement-sé, pa ader abred, en oc’h biannaat an tremp ha boëz ada tanoc’h. Peurvuia, an tieien hô deus nerc’h diguémérout ar c’hiz ada an idou gât an oguet. Evelsé a credont é c’harzo guelloc’h ar c’herc’hou dindan ar bom oc’h ar scorn. Discoëzet avoalc’h eo bremâ dan tieien tro ar Faou, penaoz, en douarou scanva, ar c’herc’hou laqueed didan zo goassoc’h tânoëd gât ar scorn evit ar ré e c’hadont var c’horré ; an idou iaouanc a réont guelloc’h griou, druoc’h ez int ha queffia réont muioc’h pa c’holoer an ad gât an oguet. An oguet braz evit golo, gred gât an aotrou Bodin, oc’h pini ez eus dent Oguet braz evit goloï deus an aotrou Bodin.\nAn idou calet ha luguernus roont eun toaz c’hoéussoc’h ac iroc’h evit ini a rô an idou tener ; bez int clasquet ivez dreist ar réal gât ar vilinérien ac ar Guinis meurs\nvolongerien ; ar guinizou meurs nem verzont mad, couzien e roont eun toas c’hoéus ha dré ma eo tanoc’h ar blusquen outô, ac e roont muioc’h a bleut ha nebeutoc’h a bren evit an idou goan. Neus, couls lavar, nemet ar seurt barvec e vez anavezet e breiz ; quentoc’h a stag an duen outé en douarou crê evit né Idou meurs corbi.\nra en douarou scan. Bez eus meur a ouen guinis meurs corbi é vizé talvoudus essaei en hor douarou priec ; étré-zô : eur seurt guen, é c’hader er c’hoalorn ac en diabarz eus ar Franz, digasset gât an aotrou Mauduit, ac e nem ziscoëz mad quichen Quimperlé ; eur seurt al ruz, deut deus coalorn bro an Allemantet en départamanchou tosta diouti, dléfé bez essaêet ivez. Pa zigasser idou névez er vro, ez eo guelloc’h ato digas ré ar vroiou Coalorn ; ré ar C’hreisté né quendalc’hont quet hô zoaré e Breiz.\nTri seurt duen clenvechou ar guinis.\nAn duen zo eur c’hlenvet ac a zigas ar bleut da veza eur poult du ha ﬂerius ; eun duen al, hanvet ar verquen, a stag oc’h ar c’horzennou ac oc’h an deliou, eur seurt al c’hoas en em stag oc’h ar pennou pa maint en hô blun, é vezont aliessoc’h var an eillou ha var ar c’herc’hou evit var ar guinizou. Evel var ar guinizou meurs, duen ar guinis, a stag goassoc’h oc’h lod doc’h ar guinizou goan : an idou deus ar vroiou Coalorn pé an idou tener, duanont aliessoc'h evit an idou calet ; an idou deus ar creisteiz né zuanont quet quen aliez.  Ar clenvet-mâ, pini né scoquet var an eillou nac ar c’herc’hou, a ra cals gaou dar guinis pa zeu ; bianaat a ra cals e zalloudegues. Evit é virout, é reer meur a dra, ac ispicial lacad an ad er râz : mes nerz ar râz evit mirout doc’h an duen neller quet roei da guir. A barz digoëzout Ned eo quet red da vir ez eo mad ar raz da virout an idou deus an duen.\neon da implijout ar guella louzou evit mirout doc’h eur c’hlenvet bennag, red a vize gouzout mad petra zo oc’h e c’has ; eb an anaoudegues quenta-ze, neller quet quenebeut gouzout an doaré guir da virout outhi : evelse, pa guir nouier quet petra zigas an duen, neller quet discoez en eun doaré squiantus, ar c’hiz da zerc’hel ar guinizou eb an droug-zé : ar râz né ra vad ebet d’an it nemet é hasta da guellidi. Meur a bloas zo, em eus eannet, abalamour dan discouëzadures oc’h eus lennet bremaïc, da lacat râz gât m’ad guinis ; couscoude, bremâ, quercouls ac er maré é heulien ar c’hiz-ze, né gaver biscoas eur pennet duannet em guinizou goan. An tieien zo em c’hichen hô devoa dilezet aro-z-an, ar c’hiz teurel an ad guinis er râz, eb caout duen en hô eost qué nebeut. An aotrou P. Joigneau, pini en deus gred eul leôr var quement seurt tremp, a lavar quement teil é pini é zeus enâ, dré é zoaré, eur seurt olen lavaret soud, a denner doc’h al ludu bezin, zo mad dreizt-ol Vad a ra daou seurt olen, lavaret olen potas ac olen soud.\nevit quement id ha quement ieoten ; lavarout a ra c’hoas penaos, an douarou priec, lec’h ez eus cals olen potas, ha quement seurt ludu, lec'h ez eus muioc'h c'hoas, miront doc’h an duen ha doc’h ar poultr du a stag oc’h an deliou, hanvet ar verquen.\nOlen soud tennet doc’h al ludu bezin, implijet lec’h râz gât an aotrou Dombasle.\nA-unan gat ar c’helennou-mâ, unan deus ar gouieca ini hô deus labouret douar, an aotrou Dombasle, en deus cavet an oalen soud ar guella tra da vesqui gât é ad guinis. Meur a labourer gouiec é deus euliet guiz an otrou Dombasle gât talvoudegues braz. Alfé beza coulz ta dilezel ar râz ha doura an ad guinis gât aulen boët teuzet en dour, pa eo guir quement Olen boët teuzet coulz ac ar râz.\nolen envel diontan zo guelloc’h evit ar râz dar guinisou, péré sunont ha clasquont an olen a guéont e douarou zo. Conscoudé, evel meur a ini allo caout guelloc’h quenderc’hel lacad ar guinis er râz, cetu eun doaré ober discouëzet gât an aotrou Dombasle, ac a zo bet cavet talvoudus gât quement ini é deus euliet : mesqui reer toëz eiz uguent lur ad, pevar Quiz discoëzet gât an aotrou Dombasle evit mesqui ar guinis er râz.\nlur râz beô ha créoc’h evit eul lur olen soud.  Né vruzuner ar râz, en oc’h é c’hliba eun tamic, nemet pa implijer anezâ. Scuilla reer ar râz var an ad, ac e c’hliber gât eiz scudellet dour, é pehini ez eo bet teuzet an olen ; goude higer mad ar bern, qué né vezo quemmesquet avoalc’h gât an ad.\nChench ha renevezi an adou a zo red eur vech an amzer.\nAn eves em eus laquet, meur a bloas zo, creteet gât meur a labourer douar squiantet, en deus roed da anaout dimé dré guir é zo red renevezi an adou a beb seurt, evit mirout al louzeier da vont da fal, ac ispicial ar guinizou. Al labourer aquétus a breno ta é ad en eur vro lec’h a vezo douar disenvel doc’h é ini ha guelloc’h c’hoas margal. Renevezi an ad zo ar guella miridigues oc’h an duen. Em labour-me, ar guinis meurs, pini zo ar seurt a zuan ar goassa, né deus droug ebet ar bloaves a renevezan an ad ; an eil bloaves e teu da zuani enn tam bennag, ha cresqui ato a ra an droug er bloavechou var lec’h. An ol tieien a oar er vad e renquer clasc ar c’haëra id dada ; ne quendalc’hin quet ta var ar guer ze. Eguis eo bet lavaret quentoc’h, dont a ra mad ar guinis en douarou scân, pa zint bet guelled avoalc’h gât treaz pé gât scotil.\nAr segal a zo eun it a nebeutoc’h a zalloudegues evit ar guinis. Né ader aneza nemet en douarou losc ha ré baour evit roei guinis. Dont a ra mad var lec’h an it-tu ha varlec’h quement tra en deus dilouzaouet ha roessed an douar. Né nem blich quet en eun douar ré grêo ha né zeuquet var melchen troed. Ar maré dé ada zo en diben ar miz éré pé er c’henta devechou eus a vis du. Guelloc’h eo e ada eun tamic abred, rac ar glaoeger, maré an ada, é réont droug Doaré ada ar segal.\nAn eilz a c’houl douar dru ha roês. Pa blich an douar dan it mâ, e tol ato eost founus. Ma né roesseer quet mad avoalc’h an douar, an eilz né dallo quet cals a dra. Rô a rear eul labour barz ar goan, eun al barz e ada, evit golo an teil ; rac an douarou crêo calmassont goassoc’h c’hoas, pa zint labouret er goan, ac er maré ez eus dour ebarz. Ada reer abaoé anter meurs betec an devechou quentâ deus a vis vaê. Pa vez glaoec an nevez-amzer, an eilz a zeuio guelloc’h en oc’h e ada eun tamic divezad, en douarou glib. Erves er maré-zé, droug al lapousset, péré zoquen, né lammont quet quer goas oc’h an it-mâ, nalquet beza braz, é dléer golo ato gât an oguet, evit ober e beroc’h ha gât nebeutoc’h ad.\nMeur a seurt eilz.\nBez eus meur a seurt eilz : el léon é c’hader ispicial an eilz a pidir renq ; e creis ar vro, da lavarout en dro da steir Brest, an eilz an aliessa adet zo ini a ziou renquennet, pini a zeu guelloc’h enô evit an eillou all. Quichen an od, ispicial é Ponabet, e hader eilz a c’houec’h rinquennet. Var an ochou tro var dro, darn doc’h an tieien adont ivez eilz goan, pini zo ân abred An eilz goan vize mad da roei brazit da droc’ha abred dal loënnet.\nabred, ac a rofé, ma vizé adet da gaout brazit, eun droc’h founus é maré. Bez eus nevez zo, daou seurt eilz en noaz, eus a béré ar blusquen zo quen tanô ha plusquen ar segal ; dléont roei nebeutoc’h a bren ha beza founussoc’h en hô bleut evit an eillou at. Ar c’henta seurt, digasset tro Castellin, hanvet eilz nantô, zo bian ha dister en é greun ; eguilé, adet é tro Moutroulez, ac anvet eilz ybrayala, zo caër dreist ol, dré déoder ha pouéz é greun, ac é dlé beza diguemmeret quentoc’h ac arseurt quenta. An Duani ra an eilz aliez.\nleusquer anvi ré, abalamour ma teufé avélou braz, alfed col calz doc’h ar greun. Leusqueur a reer ar c’herc’h eun nebeut devechou var é zram, ma vezo eassoc’h da zorna.\ndezâ. Mes ar guerzourien a guemmesc quement al ludu du ispicial, ma nalquet mui ober vad ebet. Fur eo ta teurel eves na gommer ludu du nemet gât marc’hadourien anavezet a bel zo ; guelloc’h a vizé zoquen goul cred abarz prena ha lacad eur marc’hadour louzou oc’h essaei mard eo mad. Teurel a reer pevar boezellad ludu du dré zéves arat.\nAr guinist-tu eoster en devechou divezad deus a vis guengolo ac é mis éré. Evel ar greunennou nanvont nemet an eil goudé ar réal, neller quet gortoi quen né vez ân avoalc’h, rac alfed col ar guella greun, abalamour ma tizil ha ma quellit goal vuan. Peurvuia é coler ato eun nebeut bennag, rac amzer fal digouez alies er maré zé doc’h ar bloas. Pa neoquet bet crazet an it-tu mad avoalc’h, é teu buan da nem doma er solier ; eun tiec aquétus a zivoalo ta dé vernia ré déo, mont a raï da zellet outan, higeraï anezan eur vech an amzer, quen né vezo deut craz avoalc’h da nem virout.\nAl lin a c’houl douar mad, quempennet ha roessed é doaré. Ada reer anezan er mis meurs ac er mis ebrel ; golo a reer an ad gât eun tol oguet scan. A-enep ar c’hanap, pini al beza laquet meur a vech doc’htu er memes douar, al lin né dlé dont adarré nemet ben eun nebeut bloavechou. Teilla reer téo an eost a vez laquet ar bloaves araoc, rac, dindan nerz eun tremp ré dost, al linennou a gresquefent dispar.\nZo divagus meurbed, a né zlé quet beza adet a vraz er vroiou a zouar dister.\nAl lin, pini zo eunan deus ar vrassa eost al léon, zo goal divagus dan douar ha goulen a ra cals tremp. An idou a zivag an douar ivez, mes rô a réont ho plouz dezô ; al lin a guemmer calz doc’h an druioni ha né rd netra dan douar. Er vroiou a zouarou dister, ha lec’h ez eo prim an teil né aliin quet cresqui an douar lin dreist ezommou an ti. En oc’h e zigas en darn vraz a zouarou paour zo e creis breis, elec’h a veller al lannéger ac ar brug golo an daou drederen pé ouspen deus an ol douarou, nalfed quet digueri tam douar, en eur vro en deus quement a ezom da gresqui é zouar labour. Ar ré gouiec er gonnidegues, péré en deus bet lin mad enô, é reont fal ta, fouguéa al lin ac alia an dud dada cals anezan er vroiou-ze ; mes, é quément lec’h ez eus douar mad ha calz tremp, al lin zo talvoudussoc’h da lacaad evid né zeo an idou, ispicial abaoé ez int eed quen dister en hô priz. Guerza reer mad pez a guerer a lin er stal leien nevez savet é Landerné.\nNed eo quet red comzout amâ deus ar c’hizou doura ha braéa é heulier er vro ; anavezet avoalc’h ez int. Bez eus é bro ar Flamantet, darn coalorn deus Quiz dizcoezet gât ar ﬂamantet.\nar Franç, quizou ada ha quempen al lin guelloc’h ha talvoudussoc’h evit ar ré-ni. An otronet hô deus savet eur stal vraz é Landerne, dober neud ha leien, hô deus clasquet Flamantet da ziscoëz hô c’hiz er vro ; digas a réont ar méchérourien-ze da guement tiec a choul anezo.\nquerden evit da veza nezet. Teilla reer téo ha laboura reer doun. Goude an ada, é vez gred er c’henta devechou eis a vis vaé, e teuller c’hoas eur guiscadic bruzunachou teil var c’horré. Red eo golo mad an ad, rac al lapousset a gar cals anezo. Eur vech disbluet ar c’hanap, e tenner anezo, nemet ar ré a zoug an ad, péré chomont en ho zâ quen né vezont ân avoalc’h. An ad deut er c’hanabegou roes zo caëroc’h ha guelloc’h evit ar ré dastumet lec’h é oa stanc ar c’hanap.\n↑ Caver e ti quement marc’hadour louzou.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Idou._—_Lin_ha_Canap&oldid=65235 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 31 Her 2014, da 14:54.


Buhez ar Zent. pages 466, 467. Encyclopédie Marikavel.\npages 466, 467\nC'houec'hvet devez warn-ugent a Vezeven\nSant Yan ha sant Pôl\nYan ha Pôl a oa daou vreur, ginidik eus a Rom hag a oa o serviji en ti ar brinsez Konstanz, merc'h an impalaer Konstantin, eur gristenez eus ar re wellan. Pa deuas o mestrez da vervel, o vezan n'he devoa bet nemet d'en em veuli aneze, e lôskas gante he holl feadra.\nAu daou vreur a ouezas lakat ar madou-ze da dalvezout, rak rannan rênt aneze war hanter etre ar beorien hag i.\nPa bignas an impalaer Julian war an trôn, e lakas goulenn oute dont da zerviji en e lez, evel m'oant bet en amzer Konstantin hage vugale; mes i a respontas ne oant tamm jalet da vont da zerviji gant eun nac'her-e-Zoue evel Julian, en devoa troet kein da Jezuz-Krist, hen badezet, evit heuilh relijion ar baganed.\nAn impalaer, kounnaret o klevet ar respont-se, a reas kemenn d'eze o doa dek devez d'ober o zonj, ha d'an dekvet, nemet roët o dije o ger da ginnig ezans d'an doueou ha da vont dindannan, e tleent bezan laket d'ar maro.\nYan ha Pôl, epad an deveziou-ze, a roas kement o devoa d'ar beorien, evit ma vijent skanvoc'h da nijal etrezek an Otrou Doue, ha m'o dije mignoned da rei an dorn d'eze da bignal war dreujou ar baradoz.\nD'an dekvet devez, Terensian, unan eus ofiserien vrasan al lez, a yeas d'o c'haout, skeuden an doue Jupiter gantan, hag a c'hourc'hemennas d'eze, en hano an impalaer, plegan o glin diraki; anez, emezan, e oa ar maro war o zeuliou.\nAn daou vreur a oa o pedi, hag a lavaras ec'h adorent Doue a deod hag a spered, ha n'o devoa aon ebet rak ar maro.\nTerensian, gant aon n'en em zavje ar bobl en e eneb, ma vijent lazet a-well d'an holl, o dibennas raktal en o zi, d'ar 26 a vezeven 362, hag a roas urz d'o sebelian didrousan ma c'helljed. Brudet a oe, zoken, e oant kaset d'an harlu; mes an drouk-sperejou a ziskuilhas ar wirione, rak mab Terensian, perc'hennet e gorf gant an diaoul, a oe pareet e-tal be ar verzerien. Goude ar mirakl-ze, Terensian hag e vab a gredas en Jezuz-Krist hag a c'houlennas ar vadeziant; war a leverer, i eo a skrivas bue ha merzerenti an daou vreur.\nAli d'or zervijerien\nSpered an den a zo ken skanv ma teu a nebeudou, ha hep gouzout d'ezan, kouls lavaret, da gemer plegiou ha doareou ar re ma vev gante.\nEvelse, e weler tud val ha, pa gouezont en eur barouz digristen, a 'n em goll, ha tud fall ha, pa gouezont en eur barouz kristen, a deu da wellât.\nC'houi eta hag a renk mont eus ar gêr da c'honid ho para, tôlet evez en ti biou en em gaout.\nAbarz lammat, gouve pelec'h,\nGant aon da derri penn pe vrec'h.\nKlasket, dreist pep tra, eun ti kristen; n'eo ket an arc'hant a ra an eürusted, ar relijion an hini eo.


Ar Re Yaouank - Wikipedia\nAr Re Yaouank a zo ur strollad festoù-noz savet e 1986 gant an daou vreur Guichen, Fredéric, (c'hoarier akordeoñs) ha Jean-Charles, (paotr e c'hitar). Tamm-ha-tamm e teuas sonerien all da vrasaat ar strollad, David Pasquet hag e vombard ha Gaël Nicol gant e viniou-kozh. E 1990 e teuas ur pempved den er strollad, Stéphane De Vito an hini eo, paotr ar gitar-boud. Deuet int a benn da sachañ trezeg ar festoù-noz ur bochad dañserien nevez, Yaouankoc'h !\n2 Goude Ar Re Yaouank\n3 An advodañ\n5 Liammoù war-zu an diavezh\nSonet o deus Ar re Yaouank tonioù hengounel pe savet ganto betek 1998, ar bloavezh ma 'n em zispartias an pemp komper. Diouzhtu pa vije kaoz eus Ar Re Yaouank en ur fest-noz bennak, e oa trawalc'h lakaat o anv evit ma vije leun chouk ar sal. A bep seurt tud a zeue da selaou ar strollad, ouzhpenn evit an dañserien festoù-noz, estreget e Breizh o deus c'hoariet, er Francofolies int bet gwelet ivez, hag all...\nMerket o devo da viken ar festoù-noz a-drugarez d'an nevezadurioù o deus degaset er sonerezh hengounel e Breizh. Gallout a reer lavarout zoken ez int bet e penn ar strolladoù hag o deus degaset brud d'ar festoù-noz er bloavezhioù 1990, o tisach hag o tedenn arvesterien yaouank, ha n'a oa ket bet ganet en un aergelc'h vreizhat. En ur mod, e c'heller gwelet un 'a-raok' hag ur 'goude' Ar Re Yaouank. O sonerezh a zo merket gant ur son "rock" (a-drugarez da c'hitar Stef de Vito ha da amplaadur ar son), un energiezh dibar (zoken int a gomze eus ur sonerezh un tamm tort) ha tonioù kempennet en un doare dreist en ur doujañ da luskoù ar sonerezh hengounel. Ar Re Yaouank an hini eo o deus sonaozet tonioù brudet mat evel "Breizh Positive", an dro "M-A-L" pe c'hoazh ar plinn "Ha Dall Ha Dall Doaned !".\nIskisat tra, ez eo e 1998, bloavezh o freuzadur, e voe skignet ar muiañ Ar Re Yaouank a-drugarez d'ar strollad rap-keltiek Manau hag a zivizas cheñch an ton "Breizh Positive" e "Panique Celtique".\nGoude Ar Re YaouankAozañ\nAlies-mat, e-kerzh ar festoù-noz e vez gwelet sonerien, bet er strollad, pe get..., o dediañ un ton d'Ar Re Yaouank, ar pezh a ziskouez ar roud o deus leusket war ar bed breizhek.\nN'eus paouezet hini ebet eus ar pemp soner da c'hoari goude freuzadur ar strollad, ar vreudeur Gichen o deus krouet o strollad (teir fladenn embannet dija, hag ur pevare a vo enrollet e 2011). Seniñ a reont tonioù leun a startijenn, tonioù eus Iwerzhon hag a blij kalz da Frédéric Guichen, tonioù da zañsal pe tonioù evit huñvreal evel an ton 'Dreams of Brittany' war ar bladenn gant ar memes anv.\nDavid Pasquet, diouzh e du, en deus heuliet unan mouezhioù bravañ Breizh, Denez Prijant a-raok krouiñ e strollad, an David Pasquet Group.\nGaël Nicol en deus kemeret perzh e-barzh meur a strollad, evel Bleizi Ruz, Angel I.K, Diwall pe Felix Virgo.\nAr pempved, Stéphane De Vito en deus c'hoariet en e-leizh a strolladoù, evel ar Guichen Quartet gant e zaou vignon, pe e-barzh strollad Pat O'May.\nUn taol-kaer a zo bet graet gant an Erer Kozh! Evit an 20vet gouel int deuet a-benn da advodañ ar strollad milvrudet, 13 vloaz goude ma oa bet divodet, war leurenn Glenmor, d'ar 14 a viz Gouere 2011. «Fier ha laouen omp da vat o tegemer Ar Re Yaouank ar bloaz-mañ. Pa oa deuet an daou vreur Guichen da stokiñ ouzh hon dor ne ouiemp ket petra 'oa o raktres, met setu, advodet eo ar pemp komper evit ur wech nemetken!» en deus lâret unan deus kenaozerien Festival brasañ Stad-C'hall.\n1992 : Fest-Noz Still Alive - (CD)\n1995 : Breizh Positive - (CD)\n1995 : Kleg Live - (CD)\n1997 : 3ème acte - (CD)\n1998 : Best Of - (CD)\n2013 : L'Intégrale - (4 CD)\nLiammoù war-zu an diavezhAozañ\nUl lec'hienn diwar-benn Ar Re Yaouank\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Ar_Re_Yaouank&oldid=1823747 »


Alegorienn al liverezh - Wikipedia\nJohannes Vermeer, e-tro 1666\nAlegorienn al liverezh (nederlandeg : De Schilderkunst), pe Arz al liverezh, pe c'hoazh Al livour en e stal-labour, a zo un eoullivadur bet savet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e-tro 1666. War ziskouez emañ e Kunsthistorisches Museum Vienna. Prenet e voe gant gouarnamant Aostria e 1946. Livadur brasañ Vermeer eo. En daolenn e weler ul livour o livañ ur patrom (ur plac'h) en e stal-labour. Ur prenestr a zo (ne weler ket anezhañ, met gwelout a reer efed ar gouloù er stal-labour), hag ur gartenn eus an Izelvroioù a zo ouzh ar voger.\n2 Arouezioù hag alegorienn\n4 An nazied hag an daolenn\nElfennoù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nN'eus nemet div dudenn en daolenn : ar patrom hag a livour. Soñjal a reer ez eo Vermeer a zo o labourat, met ne c'haller ket bezañ sur peogwir ne weler nemet kein an arzour. Elfennoù zo a zo dic'hortoz : ar c'hantolor alaouret hag al leur marmor a zo elfennoù a veze kavet e ti an dud pinvidik, ha ket e stalioù-labour arzourien. Ur gartenn eus ar 17 Proviñs Unanet a zo ouzh ar voger. Gwelout a reer ivez skeudennoù eus kêrioù pouezusañ an Izelvroioù. Embannet e voe gant Claes Jansz Visscher e 1636. Div gador a zo. Kalz kadorioù a weler en oberennoù Vermeer. Hervez arzistorourien zo e c'hallfent bezañ bet lakaet da ziskouez e fazi un den bennak.\nArouezioù hag alegorienn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKlio ha hi muzenn an Istor, eo a zo dodenn bennañ an daolenn. Gwiskañ a ra ur gurunenn lore, hag e talc'h un trompilh (un arouez eus ar brud) en he dorn. En he dorn all e weler ul levr gant Thoukydides, hag a glot gant ar pezh a lenner en Iconologia, ul levr a-zivout an arouezioù hag ar personeladurioù, bet skrivet er 16vet kantved gant Cesare Ripa.\nAn erer daoubennek, hag a oa arouez ar re Habsbourg hag a zo a-us d'ar c'hantolor, a c'hallfe bezañ un arouez eus ar feiz kristen. Katolik e oa Vermeer, ar pezh a oa rouez en ur vro brotestant. N'eus goulaouenn-gaor ebet er c'hantolor, marteze da aroueziñ lamedigezh ar feiz katolik. Er gartenn a zo ouzh ar voger e weler ur rog a zisrann an Izelvroioù etre norzh ha su (ar c'hornôg a zo e penn uhelañ ar gartenn, evel ma veze da gustum d'ar mare-se). Ar rog a zo una arouez eus an disrann etre ar Republik nederlandat en norzh, hag ar su hag a oa dindan beli ar re Habsburg. E kartenn Claes Jansz Visscher (Nicolaum Piscatorem) e weler an disparti etre Unvaniezh Utrecht en norzh, hag an trevadennoù er su.\nSalvador Dalí a implijas Alegorienn al liverezh en e daolenn Tasmant Vermeer a Delft hag a c'hall bezañ implijet da daol (1934).\nSoñjal a reer e plije kalz an daolenn da Vermeer : biskoazh ne werzhas anezhi, zoken pa oa diaes an traoù evitañ a-fet argant. E 1676 e roas Catharina, ha hi gwreg Vermeer, an daolenn d' he mamm Maria Thins, a-benn bezañ sur ne vefe ket gwerzhet a-benn resteurel kredourien. Anton van Leeuwenhoek, hag eñ sevenr testamant Vermeer, a embannas e oa bet roet da vamm-gaer Vermeer en un doare direizh.\nNe ouezer ket piv a voe perc'henn war an daolenn en 18vet kantved. Prenet e voe gant ar fizikour izelvroat Gerard van Swieten. Goude-se e voe roet d'e vab Gottfried van Swieten, ha goude-se da hêred Gottfried. E 1813 e voe prenet da 50 florin gant ar c'hont aostrian ha bohemian Czernin. Betek 1860 e soñjas d'an dud e oa bet livet gant Pieter de Hooch; peogwir ne voe ket brudet-treVermeer a-raok dibenn an 19vet kantved. Ouzhpennet e voe zoken sinadur de Hooch en daolenn. Thoré-Bürger hag an arzistorour alaman Gustav Friedrich Waagen a lakaas an daolenn da vezañ roet da vat da Vermeer. Lakaet e voe neuze war ziskouez e Mirdi Czernin e Vienna. Andrew W. Mellon ha tud all a glaskas prenañ an daolenn.\nAn nazied hag an daolenn[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGoude aloubidigezh Aostria gant an arme nazi e klaskas meur a benn-bras nazi, ar Reichsmarschall Hermann Göring en o zouez, prenañ an daolenn. A-benn ar fin ez eo Adolf Hitler hag a brenas anezhi digant ar c'hont Jaromir Czernin, evit 1,65 milion a Reichsmarkoù d'an 20 a viz Du 1940 . E 1945 e voe kavet an daolenn en ur vengleuz ma oa bet kuzhet gant oberennoù arzel all da ziwall na vije distrujet gant ar bombezadegoù. Roet e voe an daolenn da c'houarnamant Aostria gant an Amerikaned e 1946.\n↑ U.S. National Gallery: http://www.nga.gov/exhibitions/verm_6.shtm\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Alegorienn_al_liverezh&oldid=1787914 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 24 Meu 2018, da 19:33.