Abati Tyndyrn - Wikipedia\nTyndyrn hag an abati, 2015\nDiazezer Walter fitz Richard de Clare\nMamm-gozh Abati Cîteaux\nMamm Abati L'Aumône\nMerc'hed Abati Kingwood\nAbati Tinter Parva\nDaveennoù 51° 41' 49,2" N\n2° 40' 37,2" K\nAbati Tyndyrn hag he forzh\nAbati Tyndyrn e 1993\nAbati Tyndyrn (Abaty Tyndyrn e kembraeg, Tintern Abbey e saozneg) zo un abati bet savet en XIIvet kantved war lez kleiz ar stêr Wy e Tyndyrn, e Sir Fynwy, e gevred Kembre.\nAn abati sistersian kentañ e voe e Kembre, hag an eil eus an urzh-se savet e Breizh-Veur.\n1.2 En XIIvet kantved\n1.3 En XIIIvet kantved\n1.4 Un eil diazezer\n1.5 Dibenn ar Grennamzer\n1.6 An diskar\n2 Tres an abati\nDiazez[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGant Walter fitz Richard de Clare († 1138), aotrou norman-saoz Cas-gwent, e voe diazezet d'an 9 a viz Mae 1131.\nPetra bennak ma voe an eil staliadur graet gant "menec'h wenn" – lesanv ar sistersianed eo – e Breizh-Veur, hag an hini kentañ e Kembre, ne voe ket ar manati norman kentañ er c'horn-bro-se. Abaoe kreiz an XIvet kantved hag Emgann Hastings (1066) e oa bet staliet meur a brioldi beneadad gant an Normaned, hogozik an holl anezho o vezañ e dalc'h abatioù a oa e Bro-Saoz pe e Bro-C'hall. "Menec'h du", evel ma vez graet eus beneadiz, a oa e Cas-gwent, Trefynwy, Abergavenny hag e lec'h all.\nUr rummad tud nevez e oa hini Walter de Clare avat, ha dre euredoù e oa kar da William Giffard († 1129), eskob Winchester, en devoa roet d'ar venec'h wenn o ziriad kentañ e Breizh-Veur, e Waverley, Farnham, (Surrey) en 1123.\nMennet e oa Walter de Clare da lakaat ar sistersianed dindan e veli, setu e troas war-du abati L'Aumône en eskopti Chartres da gaout menec'h evit diazezañ un abati e Cas-gwent. Merc'h da abati Cîteaux, bet diazezet e 1098 gant Robert de Molesme, e oa L'Aumône, neuze e voe lakaet abati Tyndyrn da verc'h-vihan Cîteaux, evel abati Waverley a oa merc'h da L'Aumône ivez. Ur wech dre vare e teuas abad Cîteaux da weladenniñ ar verc'h-vihan betek 1330. Bep bloaz, hervez gourc'hemennoù Carta Caritatis ar sistersianed, e veze galvet abad Tyndyrn da gemer perzh er Chabistr Hollek, bodadeg veur an ebed, en abati Cîteaux.\nEn XIIvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nKoadeier a oa war glannoù ar stêr Wy, ar pezh a dalvezas d'ar chanter. Douaroù a voe roet d'an abati e Porthcasseg, Modesgate, Penterry ha Wilcrick. Nebeud goude e voe prenet Merthyrgeryn, ha Trelleck a voe roet d'an abati gant Richard de Clare († 1176). Neuze e voe ar rummad kentañ a venec'h o tiskar gwez evit astenn gorread o douaroù-gounit ha sevel atantoù en o c'hreiz. E-pad meur a gantved e chomas digemm stumm ar raktres o devoa kaset da benn a-hed an degadoù kentañ.\nAn abad Henry, a voe e penn an abati adalek 1148 betek 1157, e voe lusker ar predad-se. Ul laer e oa bet kent keuziañ, mont da sistersian ha gweladenniñ koulz Bernard de Clairvaux hag ar pab Inosant II.\nEn e c'houde e renas an abad William adalek 1169 ; pa ne zeuas ket a-benn da blaenaat an darempredoù etre Tyndyrn hag he c'hoar Waverley e rankas reiñ e zilez diwar urzh Cîteaux end-eeun e 1188. En hevelep mare e pellaas Tyndyrn diouzh reolennoù ar Chabistr Hollek, pa zegemeras deogoù digant Iliz Woolaston ha chapel Alvington e Gloucestershire.\nKerkent ha diazezet e tesachas abati Tyndyrn tud eus ar c'horn-bro da vont da venec'h ; da eizh vloaz hepken e voe gouest da gaout ur verc'h. Abati Kingwood e Gloucestershire e voe ar verc'h-se, bet diazezet e 1139 gant William of Berkeley ; ar priol Thomas of Tintern e voe an abad kentañ e Kingwood.\nE 1189 e voe William Marshal († 1219) aotrou Cas-gwent ha Tyndyrn ; e 1199 e voe kont Penfro hag aotrou Cúige Laighean en Iwerzhon. E 1201, p'en em gavas-eñ gwallgaset gant ur gorventenn war Mor Iwerzhon e tonkas ur marc'had gant doue ar Gristeniezh : un abati nevez a vije savet en Iwerzhon mar bije lezet e vuhez dezhañ. Pa voe distro da Gembre e tennas un eil bagad menec'h eus Tyndyrn hag en o c'hasas e 1203 da Iwerzhon da sevel abati e Tintern Parva ("Tyndyrn vihan") war ragenez Hook e-kichen Loch Garman ; de Voto, "diwar le", e voe lesanvet an abati nevez.\nEn XIIIvet kantved[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDiskennidi William Marshal a gendalc'has da bourveziañ abati Tyndyrn. E 1223-24 e voe roet douaroù-gounit dezhi gant William ar Yaouankañ († 1231) er gwalarn war lez dehoù ar stêr Wysg, e Monkswood hiziv, ma voe savet un atant hag ur chapel. Douaroù-gounit all a roas, en o zouez reoù bras e Rogerstone, war lez reter ar stêr Wy e mervent abati Tyndyrn. En eskemm ouzh ar roadoù-se e talc'has menec'h Tyndyrn ul lamp war elum war bez Isabel Marshal, kontez Penfro ha mamm William Marshal, a oa bet beziet en abati e 1220 – hervez reolenn Cîteaux ne veze ket beziet tud lik en abatioù, nemet e vijent bet madoberourien evit ar gumuniezh. A-hend-all, daou vab da Isabel, anvet Walter hag Anselm, a voe beziet d'o zro en abati e 1245, hag o c'hoar Matilda e 1248.\nE deroù an XIIIvet kantved, da heul ar profoù digant William Marshal ar Yaouankañ, e voe kaset ur mell chanter adsevel lod tammoù eus an abati hag astenn gorread an douaroù-gounid dre zistrouezhañ ha diskar gwez ; e 1282 e voe kastizet an abati gant ur mell tell-gastiz a 112 lur (£) en abeg ma oa bet diskaret 8 hektar (16 devezh-arat) a goadeg roueel e Woolaston hep bezañ bet aotreet da ober.\nPinvidik a-walc'h e oa abati Tyndyrn neuze : war-dro 1 214 hektar e oa gorread o douaroù-arat, ha tremen 3 000 dañvad a veze o peuriñ ; da 145 lur e save talvoudegezh he madoù, ar pezh a oa izeloc'h eget leve meur a vanati saoz met a lakae Tyndyrn da bempvet ti relijiel e Kembre – kement-se a ouzer dre un teul anvet Taxatio Ecclesiastica, bet embannet gant servijoù ar pab Nikolaz IV e 1291.\nUn eil diazezer[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDre eured Matilda e 1246 e tremenas Cas-gwent dindan beli an tiegezh Bigod, konted Norfolk. Unan eus he mibien-vihan, Roger Bigod (1245-1306), pempvet kont Norfolk, a voe marichal Bro-Saoz e lez ar roue Edward I Skoazell vras a roas da savidigezh iliz abati Tyndyrn, a oa bet boulc'het e 1269. War-dro ar bloavezh 1279 e profas d'an abati iliz Halvergate e Norfolk.\nE 1291 e voe Roger Bigod e droukc'hras ar roue, hag e troas da vat war-du Tyndyrn. E 1302 e roas dezhi e atant en Acle, Norfolk, a oa tremen 300 km diouti. Acle e voe spletusañ perc'hennadenn an abati – 1/4 eus he leve e oa e deroù ar XVIvet kantved. Ouzhpenn atant Acle e roas Roger Bigod hini Aluredeston (Alvington), Gloucestershire, en eskemm ouzh Plateland, anezho douaroù chomet fraost etre ar stêr Wy hag ar stêr Usk, ha douaroù-gounit e Modesgate en eskemm ouzh ur feurm.\nKen brokus e voe Roger Bigod ma voe lakaet da ziazezer gwirion abati Tyndyrn. E 1535, ar venec'h a roe c'hoazh an aluzen d'ar beorien pemp gwech ar bloaz evit diskuizh ene an den meur.\nDibenn ar Grennamzer[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUnan eus prenestroù an abati\nE deroù ar XIVvet kantved neuze e oa abati Tyndyrn e barr he brud hag he finborte. Goude bezañ degemeret deogoù talvoudek a-berzh iliz Lydd e Kent e 1326-27 ne voe mui lakaet kresk bras en he finvidigezh.\nAr roue Edward II a zeuas da dremen div nozvezh e Tyndyrn e 1326 ; degemeret e voe gant an abad Walter of Hereford, a voe e penn an abati adalek 1321 betek 1327. Hep mar e oa deuet ar roue da weladenniñ unan eus e servijerien gozh, John de Ispannia, a oa bet fiziet en abati e 1314, evel ma oa bet graet gant e dad Edward I e 1304 ; d'an daou zen-se e oa bet roet ar gwir da chom en abati hervez al lezenn saoz anvet cor(r)ody, ar pezh a oa nevez e Tyndyrn hag a zegase kargoù ouzhpenn, panevet evit pourchas bod ha boued da c'hrad an dud uhel-se a voe niverusoc'h-niverusañ gant an amzer.\nMeur a ziaester a savas en abati Tyndyrn a-hed ar XIVvet kantved, koulz war dachenn ar c'henurzh ha war hini ar merañ.\nEtre 1330 ha 1334 e voe tabut etre ar venec'h hag o amezeien abalamour da c'horedoù an abati war ar stêr Wy : ken uhel e oa ar stankelloù a oa bet savet ma virent ouzh ar bigi a dremen ; an aotrou Henry of Lancaster († 1345) a savas klemm ouzh ar roue abalamour ma ne c'helle mui ar pourvezioù tizhout he gastell ha kêr Drefynwy. Taget gant ar venec'h e voe kannaded ar roue a oa deuet da c'houlenn ma vije izelaet ar stankelloù.\nNebeut-ha-nebeut e troas an abati, evel meur a hini sistersian all, eus melestradurezh an atantoù da hini an aotrounez. Mui-ouzh-mui a zouaroù-gounit a voe lakaet e feurm, un doare da gaout leveoù digemm hag ingal. Broudet e voe ar c'hemm gant digresk an niver a vreudeur lik hag ar c'hresk war goproù al labourerien diavaez. A-greiz an argerzh-se ec'h erruas ar vosenn e Kembre, er bloavezh 1349, ar pezh a vihanaas muioc'h c'hoazh an niver a labourerien.\nUr skouer eus an emdroadur-se eo atant Merthyrgeryn : gant breudeur lik e oa meret e 1291, ha feurmet e oa ar pep brasañ anezhañ e 1388. A-hed ar c'hantved neuze e kendalc'has likadur armerzh an abati : en XIIvet ha XIIIvet kantvedoù e oa chomet ar galloud gant ar manac'h merer, a rae war-dro an holl vadoù hag a droe da abad peurliesañ, met er c'hantved war-lerc'h e rankas kilañ a-zirak ar maer, a oa lik. E 1402 e voe un hoberell eus ar c'horn-bro, John ap Wilcock, o verañ an abati ha 50 vloaz diwezhatoc'h e oa ar galloud gant ur par eus ar rouantelezh.\nDaoust d'ar vosenn e chomas abati Tyndyrn unan vras a-walc'h, pa chome enni 14 manac'h hag an abad John Wysbech e 1395.\nE deroù ar XVvet kantved e voe berr an arc'hant gant an abati, a-c'houde emsav Kembreiz kaset gant Owain Glyndŵr etre 1400 ha 1415 – e 1406 e skrivas ar roue Henry IV da eskob Hereford penaos e oa bet distrujet ha devet an abati gant an emsaverien.\nDiwar roadoù digant pirc'hirined e teuas arc'hant d'an abati, pa'z embannas ar venec'h e oa e Tyndyrn ur skeudenn vurzhudus eus ar Werc'hez Vari – ouzh dor gornôgel an abati e oa un delwenn anezhi na zeued ket a-benn da lemel, ha pa roas ar pab Gregor XII induljañsoù da neb a zeuje da weladenniñ an abati da geñver lod gouelioù kristen, gant ma rojent an aluzen d'ar venec'h.\nEr bloavezioù 1450 e voe meret an abati gant Sir William Herbert of Raglan, a voe anvet da zug Pembroke e 1468. Bloaz war-lerc'h e voe beziet en abati. Kent mervel, an dug en devoa pourchaset arc'hant evit savadur e vez ha kloastroù nevez.\nE dibenn ar XVvet kantvet e oa ur gêriadenn ouzh troad moger-dro an abati, ha bev-buhezek e oa ar c'henwerzh enni pa roe ar venec'h aotreoù da sevel stalioù ha tavarnioù ma veze gwerzhet kenderc'hadoù ar vro – bara, bier, kig hag all. Ar venec'h a vire ar gwirioù war ar c'henwerzh, ha telloù-kastiz a roent d'ar varc'hadourien-red a glaske gwerzhañ danvezioù hep aotre digant an abad.\nHans Holbein ar Yaouankañ, c. 1532\nMui-ouzh-mui a dud a oa o vevañ tro-dro d'an abati e deroù ar XVIvet kantved, ha lezennoù a voe embannet evit reoliañ o buhez : e 1528 e voe berzet c'hoari an diñsoù hag ar c'hartoù en aotrouniezh a-bezh, ha berzet ivez e voe c'hoari polotenn e diabarzh tachenn an abati.\nKenderc'hel a rae an abati da zegemer pourvezidi, koulz ha kouvidi a baee o chomadenn eno betek o marv. Mevelien a voe gopret : ur porzhier, ur c'hanner, un treizher, ur jolier zoken, an holl anezho gwisket gant un doneg arouez an abati warni.\nRichard Wyche e voe abad diwezhañ Tyndyrn, adalek 1521. Ret e voe dezhañ sevel enep merour an abati, Charles Somerset, kentañ kont Worcester (c. 1460-1526), a oa o klask lakaat e veli war an aotrouniezh a-bezh.\nD'ar mare-se ivez e oa an arc'heskob Thomas Wolsey (1473-1530) o serriñ tost da dregont manati bihan war zigarez ma ne veze na servijet Doue na miret relijion ebet enno. Gwir eo e oa aet da get al lusk speredel en devoa ganet an abati : den lik ebet ne savas e vouezh a-enep lamadennoù an arc'heskob er bloavezhioù 1520, ha nebeut-tre a dud a Iliz. Kement-se a vroudas danvez-preizherien pinvidigezhioù ar manatioù hag an abatioù.\nE deroù ar bloavezhioù 1530 en em gavas abatioù Kembre gwall wan e-tal al luskad a oa o sevel, ha ne oa den ebet evit o gwareziñ. Darev e oa ar vrientinien da lakaat o c'hrabanoù war ar preizh toc'hor ; niverus e voe ar re a glaskas bezañ e karantez Thomas Cromwell (c. 1485-1540), anezhañ Lord Great Chamberlain ar roue Henry VIII Bro-Saoz, alvokad divrall an Disivoud protestant saoz ha pennatizer al lemel manatioù.\nEr bloaz 1534 e voe embannet an Act of Supremacy kentañ, ul "Lezenn an Dreistbeli" a lakae ar roue Henry VIII hag e warlerc'hidi rag-eeun dindan beli Doue hag e penn Iliz Bro-Saoz. Ne c'hallas ket ar venec'h katolik roman displijout d'ar roue neuze, hag e miz Gwengolo ar bloaz-se end-eeun e voe galvet Richard Wyche, abad Tyndyrn, da vont betek al lez diwar gourc'hemenn Cromwell ; an abad a zeuas a-benn da ampellat ar veaj avat, war zigarez gouel Ganedigezh ar Werc'hez a oa da vezañ lidet e Tyndyrn.\nKrog e oa Cromwell da sellet pizh ouzh spletusted arc'hantel ar serriñ lod eus an 800 manati bennak a oa e Bro-Saoz hag e Kembre ; dav e oa dezhañ renabliñ o madoù ha kinnig un teuliad d'ar roue. E miz Genver 1535 e kasas ensellerien dre ar rouantelezh a-benn sevel ar renabl-se, a voe anvet ar Valor Ecclesisticus ; e-touez ar re binvidikañ e Kembre e oa abati Tyndyrn, gant ur c'horvoder bloazhiek a save da £192 – met pinvidikoc'h a-galz e oa abatioù Bro-saoz.\nBloaz war-lerc'h, e 1536, e voe kaset ensellerien d'ober war-dro aferioù speredel ar manatioù. E miz Meurzh ez erruas an doktor John Vaughan, leuriad Thomas Cromwell, en abati Tyndyrn ; a-c'houde e weladenn e skrivas d'ar roue e oa an abati unan eus an tiez a oa gwallgaset-bras, dre brouenn ar c'hleved . Un nebeud sizhunvezhioù diwezhatoc'h e voe embannet ul lezenn a c'hourc'hemenne ma vije serret kement manati nebeutoc'h eget 12 manac'h ennañ ha nebeutoc'h eget £200 a gorvoder bloaziek. War-dro 200 ti a yeas da get er bloavezhioù 1536 ha 1537, hag e 1540 e oa bet lamet an holl vanatioù hag abatioù.\nEvit a sell ouzh Tyndyrn, 12 manac'h a oa ennañ e 1536 ha da £238 e save e gorvoder bloaziek – ar pezh ne viras ket outañ a vezañ serret d'an 3 a viz Gwengolo 1536.\nRenablet ha priziet e voe madoù an abati kent bezañ kaset da deñzor ar roue. Ar savadur hag an douaroù a voe roet da Henry Somerset, eil kont Worcester (c. 1496-1549). Ne fellas ket d'ar perc'henn nevez bevañ e Tyndyrn.\nNe voe ket distrujet an abati kerkent : a-nebeudoù e voe dismantret ; e 1541 e voe teuzet plom an toennoù gant plomerien ar roue, hag e 1545 pe 1546 e paeas ar c'hont Henry £217 evit plom ha kleier o tont eus an abati aet da get.\nTres an abati[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nMMM XII-XIIIvet kantvedMMMMMMMMMMM An iliz, 1269 - 1330MMMMMMMMMMM Dibenn ar Grennamzer\n1 - Enkerzh orin\n2 - Salioù an abad\n3 - Sal-vevañ an abad\n5 - Lojeiz ann abad 6 - Prevezioù\n7 - Sal-vevañ ar venec'h\n8 - Sal-dommañ\n9 - Predva ar venec'h\n10 - Predva ar vreudeur lik 11- Kouskva ar vrudeur lik\n12 - Kegin\n13 - Kav\n14 - Komzlec'h diavaez\n15 - Kloastr 16 - Komzlec'h diabarzh\n17 - Chabistr\n18 - Kloastr an ospital\n19 - Salioù an ospital\n20 - Sekretiri 21 - Levraoueg\n22 - Porched an iliz\n23 - Korf-iliz\n24 - Chantele\n25 - Presbital\na - Kouldri • b - Kan-dizourañ • c Porzh • d - Diri an deiz • e - Tremen • f - Diri an noz • g - Tremen toet • h - Kador-sarmon\nAbati Tyndyrn e 1794\nDourlivadur gant J. M. W. Turner\nHiziv ne chom nemet dismantroù eus an abati, hogen dismantroù meurdezus hag a weler a-bell war ribl ar stêr Wy.\nGanto e voe awenet meur a varzh en XIXvet kantved, en o zouez William Wordsworth (1770-1850) a savas ur varzhoneg diwar-benn abati Tyndyrn (Lines Composed A Few Miles above Tintern Abbey) pe c'hoazh Alfred, Lord Tennyson (1809-1892) ha meur a livour ivez, evel Joseph Mallord William Turner (1775-1851).\nE 1901, ar Gurunenn a brenas an abati digant Henry Adelbert Wellington FitzRoy Somerset, 9vet dug Beaufort, en eskemm ouzh £15 000. Da savadur istorel e voe lakaet, ha kempennet gant ar Stad neuze.\n(en) David M. Robinson, Tintern Abbey, CADW:Welsh Historic Monuments, 2002 (ISBN 978-1-8576-0163-3)\n(cy) (en) Tintern.org Lec'hienn an abati\n(cy) (en) Cadw - Pajenn diwar-benn Abati Tyndyrn\n↑ E kêr La Colombe, hiziv ur ranngumun eus Beauce-la-Romaine, e departamant Loir-et-Cher.\n↑ E Saint-Nicolas-lès-Cîteaux (Côte-d'Or) e Bourgogne-Franche-Comté\n↑ Skrid-diazez Urzh Cîteaux, savet gant Étienne Harding, a voe trede abad Cîteaux e 1108. Ne voe ket nullet reolenn Sant Benead gant ar skrid-se.\n↑ Na droukveskañ gant Tintern Parva, a oa ur barrez e Kembre ; Tyndyrn evel m'emañ hiziv zo bet krouet dre vodañ parrez Tintern Parva en norzh ha parrez Chapell Hill er su.\n↑ (en) The "Taxatio" Manuscripts Online\n↑ Ren :[-1307.\n↑ Ren : 1307-1327\n↑ Bod ha boued roet dre garitez. Diwar ar c'hrennsaozneg corrodie, eus al latin krennamzerel corrodium "pourvezad".\n↑ Ren : 1399-1413.\n↑ (en) William Wordsworth (1798) : Lyrical Ballads, with a Few Other Poems, Dodo Press, 2007 (ISBN 978-1-4065-5093-1)\n↑ (en) Alfred Tennyson (1847), Tears, Idle Tears, in The Princess: A Medley (1847), Hard Press, 2006 - (ISBN 978-1-4069-4453-2)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Abati_Tyndyrn&oldid=1862417 »


Even | 2013 | Korn an dudi\nDielloù evit Even, 2013\nPosted: 27 Even 2013 in Stiradoù\nTikedennoù:Justified, stirad polis, western\nJustified a zo ur stirad amerikan bet krouet e 2010 gant Graham Yost evit ar chadenn FX.\nAn tudennoù pennañ a zo tennet eus un danevell gant Elmore Leonard, Pronto.\n4 bloavezh a zo bet skignet dija er Stadoù-Unanet, hag ur pempvet hini vo da zont e 2014.\nE Frañs eo bet skignet Justified war OCS Choc ha Série Club. A-hervezh e c’haller gwelet rannoù er mare-mañ war M6.\nRaylan Givens (c’hoariet gant Timothy Oliphant) a zo marshall e Miami.\nEr rann kentañ e lazh Raylan ur muntrer gopret gant ar mafia. Displegañ ‘ra ar marshall d’e bennoù bras n’en deus ket gellet ober mod all evit ‘n em zifenn (« It was justified », alese an titl) met den na gred anezhañ. D’e gastizañ e tivizont kas anezhañ da labourat el lec’h spontusañ ‘vitañ : Harlan County, Kentucky. Eno eo bet ganet Raylan ha fier e oa bezañ deuet a-benn da guitaat toull-revr ar bed-se ‘vit ur gêr vras. Seul ziaesoc’h distreiñ eno, dreist-holl dre heg.\nUr bedig-bed eo Harlan, ha setu Raylan o adkavout buan an dud a anaveze pa oa bugel.\nAva, ur fulenn a oa amourouz dioutañ pa oant o-zaou krennard, a zo o paouez fuzuilhañ he gwaz, Bowman Crowder, a oa kustum skeiñ ganti. C’hoant en deus ar familh Crowder lazhañ anezhi neuze. Diaes an traoù ‘vit Raylan a rank gwareziñ buhez ur plac’h a blij dezhañ hep kaout ar gwir (sañset) da « vezañ » ganti (« ne fouzher ket gant an testoù » eme e chef). Ha dreist-holl, rankout ra gwareziñ anezhi diouzh unan eus e vignoned gwellañ, Boyd Crowder, breur Bowman.\nDa heul e c’hoarvezh kalz traoù a vefe re hir da gontañ amañ dre ar munud : treiñ a ra sod Boyd gant ar relijion hag ar ouenn wenn, ar familh Crowder a glask bezañ mestr war marc’had an dramm e Harlan, traoù drol ‘vez graet gant Arlo Givens setu e rank Raylan klask lakaat e dad da guitaat an toull pa ne c’hell ket gouzañv anezhañ e gwir. Kudennoù a zo ivez gant Gary, gwaz nevez Winona, ez Raylan, setu e kred hi goulenn sikour gantañ. Hag a bep seurt traoù all…\nPlijout ‘ra kalz ar stirad-se din.\nBrav e kavan ar skeudennoù hag ar filmañ, c’hoarvezout ‘ra traoù nevez dibaouez (setu n’eo morse borodus), met hep na vefemp kollet, ha barrek-kenañ eo an aktourien. Ar re o c’hoari an tudennoù pennañ ‘vel just : Timothy Oliphant (Raylan), Walton Goggins (Boyd), Joelle Carter (Ava), Natalie Zea (Winona <3). Met ivez lod all, evel Damon Herriman, a c’hoari rol Dewey Crowe, ur c’henseurt bleup da v/Boyd.\nMa plij deoc’h an istorioù doare western un tamm e alian deoc’h groñs Justified neuze.\nFilm-tañvañ ar bloavezh-kentañ\nJustified en deus ivez lakaat ac’hanon da zizoloiñ ur strollad dreist, Gangstagrass, a gustum meskañ sonerezh bluegrass gant rap. Setu an ton ganto a servij da arlizh evit ar stirad.


Trede levr - VIII - Wikimammenn\nTrede levr - VIII\n◄ Red eo kuzet ez vuel enn hon ene ar grasou a zeu d’e-omp digant Doue Trede levr - VIII Red eo ober pep tra evit Doue, o veza ma’z eo ar penn kenta hag ar penn diveza euz a bep tra ►\nRed eo d’ann den en em izelaat dirak Doue.\n1. — Ann ene mad. — Komz a rinn ouz ann Aotrou Doue, petra-bennag ne d-ounn nemet poultr ha ludu. Mar talc’hann-me re a stad ac’hanoun, choui a zao em enep, ha va fec’hejou a zoug ive em enep eur gwir desteni, n’ounn ket evit her nac’h. Hogen mar teuann d’en em izelaat, d’en em zisprizout va-unan, ma ne zalc’hann stad e-bed ac’hanoun, ma en em lakaann poultr ha ludu evel ma’z ounn, neuze ho kras a zeuio daved-oun, hag ho sklerijen a dostai oc’h va c’haloun ; neuze ive kement stad a rann ac’hanoun-me, peger bihan-bennag ec’h hallfe beza, a vezo beuzet e gweled va neanded, a ielo da goll da viken.\nNeuze e tiskouezot d’in petra ounn, petra ounn bet hag e pe stad ounn-me kouezet ; rak ne d-ounn netra ha ne ouienn ket ann dra-ze. Mar bezann lezet gan-eu va-unan, ne d-ounn netra, ne d-ounn nemet distervez ; enn enep, mar teuit da zellet ouz-in, rak-tal e teu nerz d’in, va c’haloun a-nevez a zo karget a levenez.\nHag evit gwir, eunn dra zo hag am laka souezet eo e venn skoaziet evel-se enn eunn taol, hag e kemerfac’h ac’hanoun etre ho tivreac’h gant kemend a garantez, pa’z eo gwir ez ounn tennet hep paouez etrezek ann douar gant va fouez va-unan.\n2. — Dre ho karantez eo e rit kement-se, o vont em raok ac’hanoc’h hoc’h-unan, o rei d’in kemend am euz ezomm, o tiwall ac’hanoun dioc’h ar gwasa lammou hag, evit lavaret gwir, oc’h va zenna euz a boaniou ne ve den evit ho niveri, ker braz int.\nMe zo en em gollet oc’h en em garet re va-unan ; hogen me am euz ho kavet, va Doue, ha me am euz ive en em gavet va-unan, enn eur ho klask c’houi hep-ken, enn eur ho karet a wir galoun ; ha dre ar garantez ez ounn eat dounoc’h evit kent em neanded. O va Doue, leun a vadelez, c’houi a ra d’in muioc’h a vad eget na gredfenn da c’hedal ha da c’houlenn.\n3. — Ra viot meulet, va Doue, rak petra-bennag n’euz enn-ounn netra vad da denna ho krasou war-n-oun, koulskoude, dre ho madelez hag ho trugarez vraz-meurbed, ne baouezit da ober vad d’ar re zo-ken a zo dizanaoudek enn ho kenver hag a zo pelleet diouz-hoc’h. Grit ma tistroimp ouz-hoc’h, evit ma vezimp anaoudek-mad, izel a galoun ha leun a feiz, o veza ma’z oc’h hor silvidigez, hor furnez hag hon ners.\nEvel a weler er Skritur sakr, ann Aotrou Doue a zo trugarezuz-braz e-kenver ar bec’herien ; hogen n’en deuz truez e-bed ouz ar re en em briz re ho-unan. Stambouc’h ar galoun a zo ar penn-kenta euz a bep drouk ; stambouc’h ar galoun a zo pec’hed ann eal du a zavaz rag-eeun a-enep Doue. Doue en deuz lavaret : Me zo Jehova, va hano eo, ne roinn ket va gloar da hini all e-bed. Doue eta mar kastiz ar re zo c’houezet ho c’haloun, ne d-eo ket hep gwir abek ; rak bez’ e fell d’ezho beza hevel oc’h Doue ha beza Doue ho-unan. Na gwasa tra direiz ! Nag hen zo tra wasoc’h evit-se ? Eur pec’hed ker braz eo m’hon defe poan o kredi e ve anezhan war ann douar, ma n’her gwelfemp ket bemdez dirak hon daoulagad ha ma na oufemp ket ervad ez eo krog he c’hrisien enn hor c’haloun. Evit se eo e tarc’hao Doue war-n-ezhan gant kemend a nerz. Selaouit da genta ar c’homziou aman war-lerc’h a lavare Doue da Adam oc’h ober goap anezhan ; komziou c’houero int ken na zeu ar galoun da ienaat gant spount oc’h ho c’hlevet : Setu Adam deut da veza hevel ouz-omp. Adam enn noaz-glez a zo stlapet war ann douar milliget, Adam hag he bec’hed oc’h he heul ! Adam a ioa o paouez klevet ar c’homziou-man : Mervel a ri gant taol ar maro ! He vugale evelato a bec’h evel-t-han hag ho c’haloun a c’houez dreist-penn enn ho c’hreiz. Neuze ar Spered-Santel a lavar : Penaoz oud-te kouezet, te a ioa o sevel evel ar werelaouen, te a lavare enn da galoun : Pignat a rinn beteg ann env, azeza a rinn hueloc’h eget ar stered, hag hevel e vezinn oc’h ann Holl-C’halloudek. Setu bremaik e vezi stlejet enn ifern, e gweled al lagen vero ; red e vezo da bep-hini soubla he benn evit gwelet ac’hanod.\nLennit e levr ann Aviel ar mallosiou spountuz a zo bet distaget freaz d’ar Farizianed a ioa ho c’haloun oc’h en em c’houeza ; gwelit ive petra c’hoarvez gant ar re en em izela : rak-tal ez int didamallet : sellit oc’h ar vaouez-ze o ouela e-c’harz treid Jezuz ; en em izelaat a ra enn abek d’he fec’hejou, ha ne gred ket goulenn trugarez ; pidi a ra enn eur devel. Neuze hor Zalver a lavar gant truez : Kals a bec’hejou a vezo distaolet diwar-n-ezhi, o veza ma e deuz bet kals a garantez. Ann orgouil ervad ne oar ket petra eo karet ; dre gement-se c’hoaz ec’h anavezer anezhan ; bez’ ez eo, kouls lavaret, ar penn-skouer euz ann ifern. Digas a ra ar gasoni, ar warisi, ann dislealded, ann drouk fisians ; digas a ra dallentez ar spered ha kaleder ar galoun. Evel ma’z eo bet dislounket gant ann ifern, evel-se ann ifern o tigeri a lounk anezhan a nevez. Ne anavezomp netra all e-bed ken ; Doue hep-ken her goar.\nO va Doue, ho pezet truez ouz-in, me zo ho pugel paour ! Setu ec’h en em strinkann d’ann douar war va genou hag ec’h en em izelaann dira-z-hoc’h. Anaout hag ansao a rann ne d-ounn netra nemet distervez ha breinadurez, anaout a rann ne hellann netra ac’hanoun va-unan, ansao a rann e teufe kement-se holl d’am fellaat evit mad diouz-hoc’h, ma ne zeufac’h da astenn d’in ho tourn, Tad trugarezuz-meurbed, ha ma ne rofac’h ket d’in ho kras. Plijet gan-e-hoc’h he skuilla em ene. N’am dilezit ket, Aotrou Doue, saveteit ac’hanoun anez ez afenn da goll. O va Doue, ho pezet truez oc’h ho pugel paour.\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Trede_levr_-_VIII&oldid=88887 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 27 Mae 2016, da 13:03.


Akarian - Wikipedia\nAn akarianed (Akari pe Akarina) a zo artropoded bihan-tre : reoù 'zo a zo mikroskopek, un tregont mikrometr bennak ; ha reoù 'zo, brasoc'h, a vuzuilh betek 3 cm (ar megeled p'o devez evet gwad a-leizh da skouer). O c'horf a zo fetis dre ma'z eo peg o fenn a-raok ouzh o zeur. Hiziv an deiz ez eus bet kavet 50 000 spesad bennak er bed, met sur a-walc'h e sav an niver a spesadoù anezho d'ur milion hag en tu-hont. O doare bevañ (lec'h-bevañ, boued) n'en deus ket e geñver e-touez an araknided all.\nMeur a spesad a vev en douar pe en dour met an akarianed o devez a-wechoù darempredoù gant boudoù bev all — loen pe plant. Bez' ez eus kalz a spesadoù buhezsuner, reoù 'zo a zo kleñvedus evit ar plantoù, al loened pe an dud. E-touez ar re-se emañ ar megeled, ar "Sarcopte", kiriek eus ar rogn, ar varroa buhezsuner eus ar gwenan, pe c'hoazh akarianed ar boultrenn hag a zo kiriek da allergiezhioù tud 'zo.\nakarian : Tuckerella\nakarian : Varroa\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Akarian&oldid=1588047 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 19 Eos 2014, da 13:11.


Varlam Chalamov - Wikipedia\nPoltredoù gant an NKVD -1937)\nVarlam Tic'honovitch Chalamov (ruseg : Варлам Тихонович Шаламов) zo ur skrivagner rus ganet d'an 18 a viz Mezheven 1907 e Vologda ha marvet d'ar 17 a viz Genver 1982 e Moskov.\nBeleg reizhkredenn e oa e dad, hag abalamour da se en doe bec'h goude Dispac'h Rusia 1917.\nN'hallas ket Varlam Chalamov kenderc'hel gant e studioù uhel e Vologda, ma rankas mont da Voskov. Perzh a gemeras en ur bodad trotskiourien enebet ouzh galloud Jozef Stalin, ha skignañ a reas, e kuzh, al Lizheroù da Gendalc'h ar Strollad, anvet diwezhatoc'h Testamant Lenin, ma lavare an oberour diwall rak Stalin e penn ar Strollad. Harzet e voe d'an 19 a viz C'hwevrer 1929 ha kaset da dremen tri bloaz e kamp-labour Vichera, en Oural.\nE 1932 e tistroas Chalamov da Voskou, ma labouras evel kelaouenner. Adarre e voe kaset d'ar Goulag gant ar Spurjadegoù Bras d'ar 1añ a viz Genver 1937, goude harzet abalamour d'e « oberiantiz trotskiour enepdispac'hel », kondaonet da 5 bloaz, kaset da g-Kolyma, e reter pellañ an URSS\nHervez an embannadurioù gallek :\nRécits de la Kolyma, Verdier, 2013 (ISBN 978-2-86432-736-3)\nEssais sur le monde du crime, Gallimard, 1193, (ISBN 978-2-07-072987-6)\nVichéra, Slovo, 2000, (ISBN 978-2-86432-323-5)\nLes années vingt, Verdier, 1998, (ISBN 978-2-86432-259-7)\nLes années vingt – Cahier 2 : Réflexions d'un étudiant, Verdier, 2008, (ISBN 978-2-86432-554-3)\nTout ou rien, Verdier, 1993, (ISBN 978-2-86432-183-5)\nLa quatrième Vologda, Slovo, (ISBN 978-2-86432-553-6)\nCorrespondance avec Alexandre Soljenitsyne et Nadejda Mandelstam, Verdier, 1998, (ISBN 978-2-86432-205-4)\nCorrespondance avec Boris Pasternak et Souvenirs, Gallimard, 1991 (ISBN 978-2-07-072392-8)\nClaude Esteban, Ce qui retourne au silence, Farrago/Leo Scheer, 2004, (ISBN 978-2-84490-147-7)\nHanne Aga, L'écriture du trauma dans Les Récits de la Kolyma de Varlam Chalamov, L'Harmattan, 2000, (ISBN 978-2-7384-7841-2)\nGeorges Nivat, pennad en "Universalia" 1983, pp.548-549, (ISBN 978-2852293106)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Varlam_Chalamov&oldid=1927820 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 2 Gen 2022, da 17:38.


Journal de Renaud Camus, mardi 10 juillet 2018\ncréée le mercredi 11 juillet 2018, 18 h 14\nmodifiée le mercredi 11 juillet 2018, 18 h 33Plieux, mardi 10 juillet 2018, minuit & demi. La paysannerie dans l’ancienne France était comme la petite bourgeoisie aujourd’hui : c’était une classe si vaste ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~~~-~~~~~ ~~~~~~~~~-~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ de “société rurale”, ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~ : ~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~ campagnes.\nPierre ~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~-~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ de départ de ~~’~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~-~~~-~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~ serait-ce que pour ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~ ; ~~~ ~~~’~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~, ~~~~~~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~ ne le soupçonnais. ~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~ — ~~~~~~, ~~~~~~~, ~~~~~~~~~~~ —, ~~’~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ anciennes.\nL’architecture en est le ~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ : ~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ XIXe ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~ ~~~ XVIIIe siècle, et encore ~~~~~ ~~~~ — ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~~ —, ~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ “~~~~~~~~~~~~”, ~~~ fort à leur ~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~. ~~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~’~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~ ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ les travaux des ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~. ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~ ~~~ ~~~~ ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~~~, ~~’~~~~ ~~’~~~~~~~~ ~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~~ l’examen même superficiel ~~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~ ~~~~~. ~~~ ~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~. ~~’~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~ compte des châteaux ~~~ ~~~~~~~~, ~~~~~~ ~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~. ~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~~~~~, ~~~’~~~~~~~~’~~~~. ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~ de leurs demeures ~~~~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~~ : ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~ ~~~~~ l’âme, surtout.\nJe ne ~~~~~~~~ ~~~~~~~ ~~~~~~’~~ ~~~~~~, ~~~~~ ~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~ ~~~~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~ ~~~~~~~~ ~~~~ ~~~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~~~~~~~, par ~~~~ truchement, à partir d’elle. ~~~ ~~’~~ ~~~~~~~ ~~~~ ~~~ projet ~~ ~~~~~~~~~~~ ~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~~~ — ~~~ ~~’~~~~~~~ ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~~~, ~~~ ~~~ ~~~~~~~~~, ~~~ ~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~~, ~~~ ~~’~~~~~~~~~. ~~~ n’est qu’une idée ~~~~~ ~~~~~~~’~~~ ~~’~~~~~~. ~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~~~~~~~ ~~~’~~~~~ ~~~~~~~~~~~~ ~~~ ~~~~~ ~~~ ~~~~~~~ ~~’~~~~~~~~~~~~~~~~ (~~~ ~~~~~ ~~~~ ~~’~~~~~~~~~~).\nvoir l’entrée du mardi 10 juillet 2018 et ses 13 images dans Le Jour ni l’Heure


Santez Tereza Vihan - La vie de Ste Thérèse de l'Enfant-Jésus en BD et en breton, Bretagne, Régionalisme, Nos Rayons - Chiré\nSantez Tereza Vihan - La vie de Ste Thérèse de l'Enfant-Jésus en BD et en breton\n› Santez Tereza Vihan - La vie de Ste Thérèse de l'Enfant-Jésus en BD et en breton\nEditeur: EMGLEV AN TIEGEZHIOU (EDITIONS)\nUr plac'hig vihan e voe, ha neuze ur vaouez yaouank : da 24 bloaz e varvas. En ur gêr vihan e oa o chom, gant nebeut a dud he devoe darempredoù, ha, ken abred ha d'he femzek vloaz ez antreas en ur gouent kloastret en he c'hêr c'henidik.\nUgent vloaz war-lerc'h he zremenvan avat, e tisklerias sant Pius X ez eo "ar santez vrasañ eus an amzer kempred". E 1925, Pius XI he lakaas war roll ar sent ha da batronez ar misionoù, daoust ma voe berr-tre he beaj nemetañ, betek Roma ! E 1997, da geñver kantved deiz-ha-bloaz he donedigezh en Neñvoù, e kinnigas\nar pab Yann-Baol II he "hent speredel bihan" d'an holl gristenien, evel un hent asur-tre evit en em santelaat.\nLezet he deus war he lerc'h, war c'houlenn he superiorezed, tri dornskrid, a voe embannet en holl yezhoù ar bed, dindan an anv "Istor un ene".\nEn ur lenn ar skridoù-se e teujod da gompren pegen bras e voe kalonegezh, feiz, brokusted-ene, ha dreist-holl ar garantez evit Doue hag an nesañ, a leunie kalon ar plac'h vresk-mañ.\nSetu aze istor kaer, fromus ha dispar santez Tereza ar Mabig Jezuz hag an Dremm-Santel, a vez karet er bed a-bezh, hag a anavezer dreist-holl dindan anv "Santez Tereza vihan" pe "Santez Tereza Lisieux".\nISBN : 9782910493301\nTitre : Santez Tereza Vihan - La vie de Ste Thérèse de l'Enfant-Jésus en BD et en breton\nAuteur : LEHIDEUX (Guy)\nEditeur : EMGLEV AN TIEGEZHIOU (EDITIONS)\nSainte Thérèse de Lisieux - (CHL 01) LEHIDEUX (Guy) 7.50 €\nUne petite fille : Thérèse Martin, racontée aux enfants BERNOS DE GASZTOLD (Carmen), TEMPLE (B), JOCAS (B) 5.50 €\nThérèse de l´Enfant-Jésus - BHBV 08 RICHOMME (Agnès) 8.50 €\nThérèse la Petite VINCENT (Jacqueline), RAVEL (Jacques) 6.50 €\nThérèse, la petite fleur de Lisieux LA RONCIERE (Bénédicte de) 12.80 €\nThérèse - CD 21076 CDFP 14.90 €


Dispac'h Sevenadurel - Wikipedia\nAn Dispac'h Sevenadurel Meur Tavantel (sinaeg 無產階級文化大革命, pinyin wúchan jiejí wénhuà dà gémìng, berraet peurliesañ e 文化大革命 wénhuà dà gémìng Dispac'h Sevenadurel Meur pe c'hoazh 文革 wéngé, Dispac'h Sevenadurel), eo al lusk broadel bet aozet e Republik Pobl Sina gant Mao Zedong (1893-1976) adalek 1966 enep izili all eus Strollad Komunour Sina (SKS) ha kefredourien, e soñje da Vao Zedong ha d'e heulierien e oant o vont war-du ar gevalaouriezh.\nKrennañ ha kreñvaat an Dispac'h sinaat a oa c'hoarvezet e 1912 e oa ar pal e gwirionez. Gant skoazell lod renerien SKS, lesanvet 四人幫, sì rén bāng Tolpad ar Pevar  ez arveras Mao Zedong emsav divent ar studierien, ar Warded Ruz, evit divrudañ tu dehoù ar Strollad a oa kaset gant Liu Shaoqi (1898-1969), Peng Zhen (1902-1997) ha Deng Xiaoping (1904-1997).\nDre Sina a-bezh e voe strewet an Dispac'h Sevenadurel a-drugarez d'ar Warded Ruz, er c'hêrioù ha war ar maezioù, betek tizhout an holl labourerien hag ar soudarded ; en diwezh e troas d'ur ronkadeg troet enep Strollad Komunour Sina a oa o vont da goll mestroniezh.\nKuzulioù Gwerinel, enno labourerien, soudarded hag atebeien eus SKS, a voe savet en hogos an hanter eus ar Stad sinaat ; evel gouarnamantoù gwerinel ez aent en-dro evit merañ tachenn pe dachenn, ar pezh a ouezas Mao Zedong sterniañ dre lakaat ar C'huzulioù-se dindan ren SKS. Betek 1976 e padas ar C'huzulioù : er bloavezh-se e varvas Mao Zedong ha gant skoazell al Lu e teuas Deng Xiaoping a-benn da staliañ e strollad e penn Republik Pobl Sina. Kalet e voe ar gwaskadur, bac'het e voe Tolpad ar Pevar, ha boulc'het e voe ar Sokialouriezh gant perzhioù ar marc'hadoù a voe ar c'hammed kentañ war hent an distro da armerzh ar marc'hadoù kevalaour.\nHervez soñj ar media kornaouegel ne voe an Dispac'h Sevenadurel nemet un emgann evit ar galloud : Mao Zedong e felle dezhañ e adtapout gant harp e wreg Jiang Qing ha penn al Lu, Lin Biao (1907-1971) diwar goust politikel Liu Shaoqi ha Deng Xiaoping. Petra bennak ma 'z echuas an Dispac'h Sevenadurel e miz Ebrel 1969 gant IXvet Kendalc'h Strollad Komunour Sina e vezer boas da astenn e vare istorel a-hed ar stourm evit ar galloud, da lavaret eo eus 1966 betek 1976 pa zeuas Deng Xiaoping a-benn da ren war-lerc'h Mao Zedong.\nA-drugarez d'an Dispac'h Sevenadurel e c'hallas Mao Zedong adtapout ar galloud en devoa kollet da heul c'hwitadenn al Lamm Bras War-Raok (1958-1960). Uhel e voe ar priz evelato, pa renas an dizurzh politikel e-pad dek bloavezh, gant frapadoù feulster a-berzh ar Warded Ruz a dagas kement den a veze tamallet bezañ disleal ouzh SKS hag ouzh Mao Zedong.\nKlasket o deus an istorourien hag ar vredelfennerien kompren penaos e oa bet tizhet ker gwazh ur feulster hag un dizurzh kevredigezhel en abeg d'ur stourm evit ar galloud ; niverus eo bet ar studiadennoù bet embannet diwar-benn an dodenn e Sina hag e peurrest ar bed.\n1 Ar gwrizioù\n2 An deroù\n3 Distro Mao Zedong d'ar galloud\n4 An IXvet Kendalc'h\n5 Diveliadur Lin Biao\n6 Tolpad ar Pevar\nAr gwrizioù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nA-c'houde c'hwitadenn al Lamm Bras War-Raok e 1960 e chomas Mao Zedong e penn SKS hag ar C'huzul Soudardel Kreiz, hogen ret e voe dezhañ lezel ar galloud stadel etre daouarn Liu Shaoqi, anezhañ pennsezer nevez Republik Pobl Sina, ha Deng Xiaoping, anezhañ Sekretour Meur SKS. Nac'hañ a reas Mao Zedong koll e veli hag e levezon avat, rak pa welas Sina o tostaat da URSS en-dro e soñjas dezhañ e oa e zaou enebour o trubardiñ spered an Dispach Sinaat hervez doare ar pennsezer rusat Nikita C'hrouchtchov pa zinac'has Jozef Stalin e 1956.\nHag eñ 73 vloaz ha dic'halloud pe dost e 1966 e tivizas Mao Zedong stourm evit e vennozhioù hag o c'has war-raok a-dreuz Sina en desped da bolitikerezh ar renerien nevez. An Dispac'h Sevenadurel Tavantel Meur — da lavaret eo ur pezh mell stourmad kealoniezhel ma voe broudet ar soudarded hag ar yaouankizoù da damall kement den a bellae diouzh spered an Dispac'h Sinaat — a voe benveg e zistro d'ar galloud.\nFeuls-tre e voe ar stourmad : e-pad meur a vloavezh e voe an darn vrasañ eus renerien SKS hag eus ar gefredourien lezet er-maez eus ar vuhez foran en abeg ma oant "a-zehoù" hag "enepdispac'herien". Lod anezho, evel Liu Shaoqi, a varvas diwar ar gwallgasadennoù.\nNe vije ket bet eus an Dispac'h Sevenadurel ha distro Mao Zedong d'ar galloud hep skoazell digant daou zen a voe pouezus-bras e Sina ar mare-se : Lin Biao, ur soudard feal da Vao, ha Jiang Qing, gwreg Mao Zedong. Ganto o-daou e voe savet Tolpad ar Pevar diwezhatoc'h. Koulz Jiang Qing ha Lin Biao a reas gant arwazh Mao Zedong evit tagañ renerien all Strollad Komunour Sina a-benn kemer ar galloud da heul ar Sturier Meur. Bez' e c'haller lavaret neuze e voe an Dispac'h Sevenadurel ganet diwar c'hoant Mao Zedong da adtapout ar galloud ha diwar c'hoant izili dister SKS d'e dapout d'o zro war e lerc'h.\nD'an 2 a viz Gouere 1959 e voe dalc'het Kuzuliadeg Lushan, da lavaret eo VIIIvet Emvod Kuzul-kreiz Strollad Komunour Sina. E -kerzh an emvod e skrivas Peng Dehuai (1898-1974), Maodiern an Difenn, ul lizher evit abegiñ ouzh al Lamm Bras War-Raok hag ouzh Mao Zedong e-unan ; hemañ a damallas da Beng Dhuai tostaat d'an tu dehoù, ha d'an 23 a viz Gouere e voe Peng Dehuai bac'het hag erlerc'hiet kerkent gant Lin Biao, a bignas raktal en urzhaz ar galloud betek penn Lu Poblel an Dieubidigezh. Alese e tivizas Lin Biao un heuliad muzulioù evit kreñvaat fealded ar soudarded da gealoniezh SKS ha da Vao Zedong.\nGant ar mennozh-se e lakaas Lin Biao dastum 427 bomm a-berzh Mao Zedong a voe embannet e 1963 en ul levrig anvet Arroudoù ar Pennsezer Mao ("Pennsezer" oc'h ober dave da renk Mao Zedong en SKS hepken), a zo anevezet er C'hornôg evel al Levrig Ruz.\nUl levr all a voe embannet, anvet Deizlevr Lei Feng, ha lakaet da rekis evit ar soudarded yaouank. Lei Feng a oa ur soudard yaouank marvet dre wallzarvoud pa oa 22 vloaz hepken. Goude e varv e oa bet dizoloet e zeizlevr ma skrive kement striv a rae evit servij ar bobl hag ar Strollad en ur heuliañ alioù fur ar Pennsezer Mao. Levezonet-bras e voe yaouankizoù Sina gant skouer Lei Feng, petra bennak ma ouzer hiziv e oa an deizlevr bet skrivet gant servijoù bruderezh al Lu. Levrioù kentelius all a voe embannet etre 1964 ha 1971 a-gementadoù bras evit tizhout an holl soudarded yaouank a oa dindan beli Lin Biao hag e fealded d'ar Pennsezer Mao.\nAn deroù[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nTra ma oa Lin Biao oc'h atizañ azeul personelezh Mao Zedong e laboure Jiang Qing diouzh he zu. Dre ma oa-hi bet un aktourez e kemere perzh e buhez sevenadurel Sina hag e tifenne ar c'healioù dispac'hel en arzoù ; dre un oberenn lennegel end-eeun e krogas an Dispac'h Sevenadurel.\nE 1951 ez embannas an istorour meur ha besmaer Beijing Wu Han (1909-1969) ur pezh-c'hoari anvet 海瑞罷官 Hai Ruì Bàguan "Diveliadur Hai Rui" ; un doare nevez anezhañ a voe c'hoariet en opera Beijing e 1960 gant berzh bras. Fuloret e voe Mao Zedong gant ar pezh-c'hoari abalamour ma kredas dezhañ ez arvere Wu Han tudennoù eus tierniezh Ming evit ober dave d'an emgann etre ar Pennsezer ha Peng Dehuai, ha fuloretoc'h c'hoazh e voe gant skridoù damistorel all embannet gant Deng Te ha Liao Mosha, daou ezel eus Kuzul-kêr ivez, evit abegiñ outañ. Kalzik dalc'hidi Liu Shaoqi ha Deng Xiaoping a oa e Kuzul-kêr Beijing d'ar mare-se, ar maer Peng Zhen er penn anezho : setu aze gouzañvidi gentañ an Dispac'h Sevenadurel.\nPa verzas en devoa enebourien daer e Beijing ez eas Mao Zedong kuit da Shanghai en hañv 1965. Eno, e-kerzh emvod ar C'huzul-kreiz e miz Gwengolo, e c'halvas d'an emsav enep "kealoniezh kilstourmer ar vourc'hizien". E Shanghai e oa Mao Zedong o prientiñ e zistro, ha lañs a voe roet d'an Dispac'h Sevenadurel pa skrivas Yao Wenyuan, dindan levezon Jiang Qing ha gant harp al Lu, ur pennad taer a-zivout dislealded Diveliadur Hai Rui a voe embannet e Shanghai e Pemdezieg Lu an Dieubidigezh d'an 10 a viz Du 1965.\nPal Mao Zedong hag e heulierien a oa tagañ Liu Shaoqi ha Deng Xiaoping dre arloupañ war o dalc'hidi, ar pezh a lakaas renerien SKS en un enkadenn, pa oa Mao Zedong anavezet-reizh evel pennkealoniour ar Stad ha pa oa an abegadennoù ouzh renerien Beijing diazezet war ar gealoniezh-se end-eeun : diaes-bras e oa mont a-enep renerien SKS ha war an dro dislavarout Liu Shaoqi ha Deng Xiaoping a oa ivez uhel en urzhaz.\nEfedus e voe an tagadennoù koulskoude, pa anzavas Wu Han d'an 30 a viz Kerzu 1965 a-wel d'an holl en devoa graet ur fazi gant doare diwezhañ Diveliadur Hai Rui. Diwar kement-se e voe kresket ar gwask gant heulierien Mao Zedong ; d'ar 26 a viz Meurzh 1966, pa oa Liu Shaoqi o veajiñ ez-ofisiel e Pakistan hag en Afghanistan, e voe droukklozet Peng Zhen, maer Beijing. Gant skoazell Yao Wenyuan e Shanghai e voe lakaet Beijing dindan beli al Lu, a oa feal da Lin Biao ha Mao Zedong. Adal an darvoud-se e voe ar gazetenn Pemdezieg Lu an Dieubidigezh etre daouarn heulierien Mao Zedong; enni e voe, d'an 18 a viz Ebrel 1966, embannet ur pennad-stur istorel anvet Savomp banniel ruz soñjoù Mao Zedong ha bezomp oberiant e Dispac'h Sevenadurel Sokialour Meur. War an dro e roe ar pennad-stur-se un anv d'al lusk nevez hag en e lakae dindan ren al Lu. D'ar 1añ a viz Even 1966 e voe Pemdezieg ar Bobl, anezhi kazetenn SKS, dindan beli heulierien Mao Zedong d'he zro.\nDistro Mao Zedong d'ar galloud[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nDelwenn Mao Zedong\nwar Leurgêr ar Bobl e Chengdu\nPa voe ar media, al Lu hag ar gefredourien dindan beli Mao Zedong ne c'hallas mui Liu Shaoqi ha Deng Xiaoping derc'hel d'o mennozh — daoust dezhañ bezañ c'hwitet war al Lamm Bras War-Raok ha daoust da bennadurezhioù SKS bezañ savet a-enep dezhañ e oa deuet Mao Zedong a-benn da zistreiñ da bennlevier nemetañ. D'an 18 a viz Gouere 1966 e tistroas a Shanghai da Veijing hag e-kerzh XIvet Emvod Meur Kuzul-kreiz Burev Politikel Strollad Komunour Sina ez embannas lies disentezioù mennet da ziskar kement atebeg en devoa graet kammed pe gammed war hent ar gevalaouriezh. Da geñver an emvod-se ivez e voe ar Warded Ruz ganet ez-ofisiel, ar pal dezho kas Yaouankizoù SKS da get peogwir e oant feal da Liu Shaoqi. Pouezet e voe war ar bruderezh, ha taeroc'h-taerañ e voe an tagadennoù enep Deng Xiaoping ha Liu Shaoqi, "ar C'hrouchtchov sinaat". Diskarget e oa bet Liu Shaoqi eus kement galloud a oa, hogen e miz Du 1968 hepken e voe embannet e ziveliadur.\nEn eil c'hwec'hmiziad 1966 e voe reuz ha freuz e Sina a-bezh. Paouez a reas ar reizhiad kelenn da vont en-dro, ar Warded Ruz a oa o ren war Republik Pobl Sina dre guzulioù dispac'hel a gastize kement den a hañvale bezañ a-zehoù pe gilstourmer. Mao Zedong e-unan a voe souezhet gant feulster lod darvoudennoù, ha merzout a reas e oa stad politikel ar vro o vont dioutañ ; e miz Genver 1967 e kasas al Lu da lakaat urzh er vro, met betek 1968 e kendalc'has ar Warded Ruz da vezañ oberiant.\nUnan eus an nebeud atebeien na voent ket skarzhet eus ar galloud e voe ar Pennmaodiern Zhou Enlai (1898-1976), a ouezas toullañ e hent etre ar Warded Ruz, na oant ket d'e c'hrad, hag al Lu. Kalzik pennoù eus SKS hag eus al Lu a voe gwarezet gantañ diouzh tagadennoù ar Warded Ruz, tra ma chome-eñ diabeget abalamour ma chome diouzh tu Mao Zedong.\nUr wezh lakaet Liu Shaoqi ha Deng Xiapoing er-maez eus ar galloud e voe gounezet gant Mao Zedong hag e heulierien ar stourm evit mestroniezh ar Strollad hag ar Stad. A-benn embann stad nevez politikerezh ar vro e voe galvet IXvet Kendalc'h Strollad Komunour Sina.\nAn IXvet Kendalc'h[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nE miz ebrel 1969 e voe digoret ar C'hendalc'h, a gadarnaas galloud Mao Zedong pa voe dilennet en-dro a-unvouezh da Bennsezer SKS ha da Bennsezer Kuzul-kreiz al Lu. Ouzhpenn da gement-se e voe asantet da vennozhioù Mao Zedong evel kealoniezh ofisiel SKS hag ar Stad.\nLin Biao a voe dilennet da Vespennsezer SKS ha da erlerc'hier Mao Zedong.\nDisklêriet e voe diwezh an Dispac'h Sevenadurel, kinniget evel ur berzh bras a-drugarez da bobl Sina ha da Vao Zedong pa oant bet trec'h war ar gilstourmerien o devoa lakaet glannder kealoniezh ar reizhiad en arvar.\nPetra bennak ma voe klozet an Dispac'h Sevenadurel gant IXvet Kendalc'h SKS e oa bet gwastet framm ar Strollad, hini ar Stad ha hini ar gevredigezh dre skarzhañ izili eus SKS ha kefredourien ar vro. Pell goude ar C'hendalc'h e voe aspadennoù eus an Dispac'h Sevenadurel, ha kenderc'hel a reas ar stourmoù evit ar galloud a-hed ar bloavezhioù war-lerc'h.\nDiveliadur Lin Biao[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nGoude an IXvet Kendalc'h e voe sellet ouzh Lin Biao evel ouzh danvez Pennsezer ar Republik Poblel. Peogwir e oa bet anvet da erlerc'hier ofisiel Mao Zedong ha da Vespennsezer ar Strollad e hañvale bezañ pignet uhel a-walc'h en urzhaz evit na vezañ skarzhet kent bezañ den kreñvañ ar reizhiad. Kempleshoc'h e oa ar c'hoari e gwirionez.\nPa veze azeulet betek re gant Lin Biao e savas mar e Mao Zedong war divoud mennozhioù gwirion an den a hañvale bezañ e heulier fealañ. E-kerzh an IXvet Kendalc'h e c'hoarvezas tabut kreñv etre an daou zen abalamour ma c'houlennas groñs Lin Biao ma vije Mao Zedong dilennet da Bennsezer nevez Republik Pobl Sina war-lerc'h diskar Liu Shaoqi ; Mao a c'houlennas ma vije torret ar garg krenn-ha-krak : gouzout a ouie e vije bet sellet ouzh an Dispac'h Sevenadurel evel ouzh un taol-gwidre a-benn adtapout ar galloud politikel mar asantje kemer ar garg — dre nac'hañ ar galloud-se en em ginnigas evel un den trabaset gant ar gealoniezh hag ar Strollad hepken, ha n'eo ket gant e c'hoantoù dezhañ.\nPelloc'h c'hoazh e oa aet soñj Mao Zedong avat : pa oa bet Lin Biao anvet da Vespennsezer SKS ha da erlerc'hier Mao e-unan e rankje bezañ Bespennsezer ar Republik, hogen dre derriñ ar garg a Bennsezer e torre ivez ar garg a Vespennsezer hag ar Pennmaodiern Zhou Enlai hepken a chomje e penn ar Stad, ar pezh a grenne galloud Lin Biao e Sina.\nPa oa mui-ouzh-mui a zisfiz ennañ e-keñver lealded Lin Biao en devoa Mao Zedong kavet gwelloc'h na reiñ an disterañ tamm galloud ouzhpenn dezhañ ha lezel ar galloud gant e heulier gwirion Zhou Enlai.\nAdal neuze, daoust ma tiskouezent bezañ meulet evel trec'herien an Dispac'h Sevenadurel, e trenkas an darempredoù etre an daou zen. Abaoe miz Meurzh 1970, pa oa bet torret ar garg a Bennsezer ar Republik, e klaskas Lin Biao he staliañ en-dro evitañ e-unan gant harp un nebeud heulierien. Gant Zhou Enlai e voe diskuliet ar raktres tri bloaz diwezhatoc'h, ha brezel a voe etre Lin Biao ha Mao Zedong. Hennezh a reas evel m'en devoa graet gant Liu Shaoqi : e-lec'h tagañ Lin Biao war-eeun e tagas e heulierien. Unan eus ar re bennañ anezho e oa Chen Boda, a voe tamallet dezhañ bezañ "gourc'hleizour" gant Mao Zedong, a c'houlennas digant al Lu e harpañ en abegadenn-se ; asantiñ a reas ar bennsoudarded, ha buan e verzas Lin Biao e chome digenvez dirak tagadennoù Mao Zedong ha Zhou Enlai.\nMet kent em gavout en e unan da vat e klaskas Lin Biao enebargadiñ gant skoazell e vab Lin Linguo etre goañv 1970 ha nevezamzer 1971, ar pal dezhañ lazhañ Mao Zedong. Re ziwezhat e voe avat : trubardet e voe Lin Biao, war a hañval, gant unan eus e heulierien.\nDen ne oar diarvar penaos e varvas Lin Biao goude ma voe dizoloet e raktres. Ez-ofisiel e oa Lin Biao, e vab ha c'hwec'h heulier o tec'hel kuit war-du URSS pa varvjont-holl e gwallzarvoud o nijerez e gouelec'h Mongolia.\nTolpad ar Pevar[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nA-c'houde marv Lin Biao e voe kargoù dieub er Strollad, hag ur C'hendalc'h nevez a voe bodet e miz Eost 1973. Da neuze e voe embannet trubarderezh Lin Biao ha lakaet Jiang Qing, Yao Wenyuan ha Zhang Chunqiao da bignat en urzhaz peogwir o devoa c'hoariet ur perzh pouezus en Dispac'h Sevenadurel pa oant e Shanghai. Ganto e pignas un den yaouank hogozik dianav anvet Wang Hongwen a oa bet anvet da Vespennsezer ar Strollad dindan urzhioù Mao Zedong ha Zhou Enlai. Dindan an anv a Dolpad ar Pevar e voe ar pevar rener-se anavezet diwezhatoc'h.\nPetra bennak m'o devoe dastumet galloud e-kerzh an Dispac'h Sevenadurel ne c'hallas ket Tolpad ar Pevar kemer ar galloud goude marv Mao Zedong d'an 9 a viz Gwengolo 1976, rak ar Pennsezer Meur en devoe anvet Hua Guofeng da erlerc'hier nebeudik kent mervel.\nEmskiant e voe Hua Guofeng eus an emgann en devije da ren enep Jiang Qing hag he heulierien, setu e tivizas diouzhtu bac'hañ Tolpad ar Pevar. Barnet ha kondaonet e voent goude bezañ bet lakaet da vouc'hed holl bec'hedoù an Dispac'h Sevenadurel, ar pezh a voe an diwezh d'un degad a drubuilhoù a lezas goulioù don er gevredigezh sinaat.\nNe oa ket echu gant ar stourmoù evit ar galloud koulskoude : goude ma voe distroet Sina d'ur stad peoc'hus e teuas Deng Xiaoping a-benn da zivarc'hañ Hua Guofeng ha da vezañ ar Pennsezer Meur nevez adalek miz Kerzu 1978.\nE 1981 e voe advarnet darvoudoù an Dispac'h Sevenadurel, a voe disklêriet evel "an degad drastus", ha dizuet eñvor Liu Shaoqi 18 vloaz goude e varv.\nWar ur voger, aspadenn eus ul lugan eus an Dispac'h Sevenadurel : "Fiziañs diharz er Pennsezer Mao"\n(Skol-veur Wuhan, Hubei, Sina)\nP'en devoa al Lamm Bras War-Raok lakaet al labourerien-douar da c'houzañv e voe an Dispac'h Sevenadurel troet war-du ar gefredourien ha renerien ar Stad. Dre ma voe kalz kelennerien er skolioù-meur ha kement all a glaskerien tamallet da vezañ kilstourmerien e voe echu gant diorroadur teknikel ha kelennadurezhel Sina. E 1966 e voe torret an arnodennoù rekis evit mont d'ar skolioù-meur, hag adskrivet e voe rolloù ar c'helenn evit lakaat kealoniezh SKS pell a-us an danvezioù speredel ha skiantel a veze sellet outo evel "bourc'hizel". Ur remziad a-bezh a rankas tremen hep kelennadurezh uheloc'h eget adlavaret luganoù dispac'hel.\nFall e voe ivez an Dispac'h Sevenadurel evit sevenadur hengounel Sina. Jiang Qing hag he heulierien a zisklêrias brezel ouzh 四舊 sì jiù, "Ar pevar hendra" : ar boazioù kozh, an dilhad kozh, ar sevenadur kozh hag ar brederouriezh kozh. Ar Warded Ruz neuze a dagas oberennoù arzel, levrioù, azeuldioù ha savadurioù kozh en ur lakaat kefredourien hag atebeien d'en em abegiñ a-wel d'an holl peogwir e oant kilstourmerien.\nPeogwir ne oa sevenadur ebet e-maez azeul Mao Zedong e paouezas ar ouizieien da skrivañ hag an arzourien da grouiñ e-pad an Dispac'h Sevenadurel, ha kalz anezho a varvas dre feulster ar Warded Ruz. Lod all a gavas gwelloc'h emlazhañ, evel ar skrivagner meur Lao She (1899-1966). Jedet ez eus bet e voe miliadoù a dud lazhet gant ar Warded Ruz, ha tremen tri milion a izili eus SKS a c'houzañvas ganto.\nEn tu all d'an arz ha d'ar sevenadur e voe tizhet relijion hengounel Sina koulz hag ar skritur sinaek.\nKlozet e voe an darn vrasañ eus an azeuldioù boudaat ha daoat ha kaset e voe ar venec'h da vezañ adstummet. Taget e voe ar gonfusianegezh : strolladoù Gwarded Ruz a dagas kêr c'henidik Konfusius, Qufu, hag a zistrujas an darn vrasañ eus he glad arzel.\nEeunaet e voe ar skritur sinaek dre lezennoù bet embannet e 1956 ha 1964, ha kendalc'het e voe e-pad an Dispac'h Sevenadurel peogwir e oa ar skritur kozh un aspadenn eus an amzer dremenet.\nUn tamm mat eus an diforc'hioù sevenadurel a zo etre Sina ar c'hevandir ha Taiwan, Hong Kong pe Vakao zo heuliadoù eus an Dispac'h Sevenadurel, an efedoù anezhañ o padout betek hiziv an deiz.\n↑ Tavantel (a.g.) : a denn d'an dud a rank labourat en eskemm ouzh ur gopr evit kaout peadra da vevañ.\n↑ Mao eo anv ar familh, a vez lakaet da gentañ hervez ar c'hiz sinaat.\n↑ Kefredourien: tud a labour gant o spered hepken (en enep d'an dud a labour gant o daouarn) a-benn embann o mennozhioù pe difenn kaozioù ha talvoudoù.\n↑ Tolpad ar Pevar : gwreg Mao Zedong, Jiang Qing (1914-1991), Zhang Chunqiao (1917-2005), ezel eus Burev politikel SKS, Yao Wenyuan (1931-2005), ezel eus Kuzul-kreiz SKS, ha Wang Hongwen (1936-1992), beskadoriad SKS.\nCAVENDISH Patrick & GRAY Jack, Chinese Communism in Crisis : Maoism an the Cultural Revolution, Pareger, New York, SUA, 1968 (en)\nFAIRBANK John King, La grande révolution chinoise, Flammarion, Paris, 2011 ISBN 978-2-08-124550-1 (fr)\nHSÜ Immanuel C. Y., The Rise of Modern China, Oxford University Press, Oxford, SUA, 1999 ISBN 978-0-19-512504-7 (en)\nMacFARQUHAR Roderick & SCHOENHALS Michael, La dernière révolution de Mao — Histoire de la Révolution culturelle, 1966-1976, Gallimard, Paris, 2009, ISBN 978-2-07-078579-7 (fr)\nSONG Yongyi (dastumer), Les massacres de la Révolution culturelle, Gallimard, Paris, 2009, ISBN 978-2-07-035849-6 (fr)\nSPENCE Jonathan D., The Search for Modern China, W. W. Norton and Company, New York, 1991 ISBN 978-0-393-30780-1 (en)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Dispac%27h_Sevenadurel&oldid=1912812 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 10 Her 2021, da 16:09.


Pajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/20 - Wikimammenn\nPajenn:Morvan - Buez ar Zent, 1894.djvu/20\nSetu aze penaoz e poanie heb ehana da erruout enn huela pazenn euz ar zantelez. O veza prest da vervel, e lavare dalc’h-mad : « Va Doue, me a laka va ene etre ho taouarn. » Joa ar Baradoz a bare var he zal epad m’edo o reseo he zakramanchou diveza, hag antronoz e tremenaz e peoc’h d’ar pevar a viz genver euz ar bloaz 1588.\nAnjela ne grede ket, da genta, diskleria he fec’hejou d’he c’honfesour. Kalz tud zo hag a c’hoarvez ann dra-ze gantho, ha goulskoude, anez kovez mad ar pec’hejou, n’euz pardoun ebed da c’hortoz digant Doue. Petra vije deuet ar plac’h euruz-ma da veza ma vije bet marvet d’ann ampoent ma’z ea da gommunia heb anzao he fec’hejou gant lealded ? E leac’h beza etouez ar Zent er Baradoz, e vije brema etouez ar re zaonet enn ifern. Mes, gant sikour gras Doue, e c’hellaz erfin trec’hi ar vez e devoa. Ar c’hras-se ne vanko ket d’ehoc’h ken nebeut mar kirit he goulenn gant fizians hag humilite. Pedit ive ar Verc’hez Vari hag hoc’h eal mad da gaout truez ouzhoc’h ; it da ober eur retred pe da govez gant eur belek all, mar oc’h euz re a aoun o tiskleria ho pec’hejou d’ho konfesour ordinal : evelse, ne vezo ket diez d’ehoc’h diskarga ho koustians, ha goudeze, dre ann absolvenn a resevot, e viot lakeat adarre var hent ann Env n’euz fors peger braz pec’her e veac’h bet diagent.\nar pemped devez a viz genver\nBuez ar zant-ma a zo eunn eston klevet hano anezhi ; abalamour da ze n’he lakeomp ket ama evit servichout d’ehoc’h da skouer, mes evit rei d’ehoc’h da anaout peger braz eo furnez ha galloud ann Aotrou Doue.\nSimeon a ioa ganet e bourg Sisan er Silisii, hag a dremenaz he amzer genta o tiouall ann denved. Eunn devez ma ne c’helle ket ho c’has er meaz abalamour ma rea erc’h, ez eaz d’ann iliz gant he dad hag he vama. Eno e klevaz ar c’homzou-ma euz ann Aviel : « Euruz ar re a vouel ! Euruz ar re zo pur a galoun ! » Raktal e c’houlennaz ouz eunn den koz penaoz e c’hellje kaout\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Morvan_-_Buez_ar_Zent,_1894.djvu/20&oldid=137382 »


Pennoù Skoulm - Wikipedia\nPennoù Skoulm a zo ur strollad sonerien vreizhat, krouet e 1982. Pemp den a c'hoari er strollad-se.\nRonan Le Bars: pib-ilin\nChristian Lemaitr: violoñs\nJacky Molard: violoñs ha gitar bihan\nNicolas Quémener: gitar\nJean-Michel Veillon: fleüt\nKrouet eo bet ar strollad Pennoù Skoulm e 1982, gant kenwallerezh ar strolladoù Kornog hag Gwerz. Kentañ enrolladenn Pennoù Skoulm a zo bet graet e miz Du 1989, lakaet e oa bet e stumm ur c'hasedig, hag e 1994 eo bet advesket war ur bladenn mui tammoù muioc'h, gant Jacky Molard. Kalz a sonerien o deus kemeret perzh er strollad-se, da skouer evel Soaig Siberil a zo chomet bloavezioù a-raok leuskel e blas da Nicolas Quémener ha Patrick Molard.\nPennoù Skoulm a zo aet un tammig e pep lec'h en Europa hag ivez e SUA, d'ober sonadegoù pe festoù-noz. Sikouret en deus kalz 'barzh bed ar sonerezh breizhat.\nPennoù Skoulm en deus lakaet embann div bladenn evit ar poent. An hini gentañ a zo anvet «Fest-noz» aet eo maez d'an 20 a viz Here 1994 hag an eil anvet «Trikan» aet maez d'an d'an 2 a viz Meurzh 2009.\nMo peus c'hoant «Pennoù Skoulm » en deus ul lec'hien "MySpace Music".\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pennoù_Skoulm&oldid=1820896 »


16vet Foar vio e Landerne\nMeurzh 4 a viz Meurzh 2014\nAr 16vet Foar vio, e Landerne, a vo dalch’et d’ar 15 ha 16 a viz Meurzh. An tem a vo “Aliment’action” : 110 diskouezhour. staliou ha c’hoarioù evit ar vugale. Prezegennoù Boued ha boeson war al lec’h. pgz : 06 30 51 23 84\n... ha BREIZH KISS (“Osez la langue !”) Bep Sul etre 11:50 ha kreisteiz goude Bali Breizh (11h – 11:50) Setu distro Bali Breizh war skrammoù ar skinwel. Etre 11eur hag 11:50 hag etre 11:50 ha kreisteiz BREIZH KISS, ur sitcom fentus ha skañv, graet evit ar re o deus c’hoant ober anaoudegezh gant (...)\nGwener 27 a viz Kerzu 2013 gant Jacques\nKanit ha dañsit ! ... *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* er Trimaran d’ar 17 a viz Kerzu 2013 *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o* *o^*^o*\nAbadenn d’ar Yaou 28 a viz Du\nVrezhonegerien abadennoù d’ar Yaou diwezhañ ar miz\nBaleadenn war gwenojenn an aod\nGwener 19 a viz Ebrel 2013\nDeuit da lakaat patatez d’an 20 a viz Ebrel evit prientiñ Fest bras Dastum Bro Leon. Fest bras Dastum Bro leon a vo aozet d’an 10 a viz Eost e Gwiseni. Dastumet, kignet, poazhet ha debret vo ar patatez fouret e miz Ebrel. Goude merenn, e pad ar fest deiz, e vo poazhet ar pladoù patatez e (...)


The Winter's Tale, pe Ar gontadenn c'hoañv (met n'eo ket bet troet ar pezh e brezhoneg), zo ur pezh-c'hoari saoznek gant ar barzh saoz William Shakespeare skrivet er bloavezh 1610 pe 1611, embannet e 1623 .\n1 An istor er pezh\n1.1 Lodenn gentañ\n1.2 Eil lodenn\n2.1 Tud a bouez brasañ\n2.1.1 E Sikilia\n2.2 Tud all\nAn istor er pezhAozañ\nLeontes, roue Sikilia ha Polixenes, roue Bohemia, zo bet savet o-daou evel daou vreur. Deuet eo Polixène d'ober ur veaj ofisiel da Sikilia, ha setu Leontes taget gant ur barrad gwarizi. Kavout a ra dezhañ e vije bet e wreg Hermione oc'h avoultriñ gant e vignon a vihanik hage vije brazez diwarnañ. Hag eñ bac'hañ e wreg, ha klask kontammiñ e vignon. Met hennezh a deu a-benn da dec'hel gant skoazell Camillo, servijer feal e vestr Leontes, met n'eo ket evit sentiñ ouzh un urzh ken foll. Gwilioudiñ a ra Hermione er vac'h, ha genel Perdita. Kaset ar bugelig nevez c'hanet gant Antigonus betek un aod pell ma varvo. Hermione avat a dou ne vevo ket ken abalamour d'he dizenor ha pa vije anavezet gant ar roue eo faziet. Hag e-kerzh ar prosez graet dezhi gant he fried gwarizius e teu ar gannaded, a oa bet kaset da glevet orakl Delfi, da lavarout eo digablus ar rouanez. Neuze e teu Hermione da vout adarre ur vaouez vertuzius d'he fried, rouanez Sikilia, mamm e vugale, e wir garantez. Met re ziwezhat eo. Tamm levenez n'he deus ken Hermione war an douar, sur eo eus brud vat hec'h anv, en em lezel a ra da vervel. O mab Mamillius a varv ivez abalamour d'ar vezh o welout he mamm kaset kuit ha divrudet gant e dad.\nEchuiñ a ra al lodenn gentañ en un doare glac'harus, ar roue en anken abalamour d'e follentez, kiriek da varv e wreg ha hini e zaou vugel, kollet gantañ e wellañ mignon, Polixène, hag e servijer fealañ, Camillo\nPerdita avat n'eo ket marv. Dilezet eo bet war an aod, dindan ar gorventenn. Distrujet eo al lestr, beuzet Antigonus. Met kavet eo bet gant ur mesaer, ha savet eo gant e vab, ur seurt farouell.\nDont a ra an Amzer d'ober e dro, ha setu ni c'hwezek vloaz diwezhatoc'h. Deuet eo Perdita da vout ur gaer a vesaerez, o vont da zimeziñ gant Florizel, mab roue ar vro, gwisket evel ur mesaer. Met piv eo tad ar paotr, ma n'eo ket Polixène, mignon da Leontes gwechall, roue Bohemia (ur Vohemia iskis, en arvor!). Hag ar roue, klevet gantañ kaoz eus eured kuzh e vab, a gemer dilhad ur mesaer ivez, ha gant e servijer Camillo ez a da welout Fest an Douzerien ma vo graet an eured .\nPerdita e ri ar vesaerien, Anthony Frederick Augustus Sandys, war-dro 1866\nAntigonus, Leontes, ha Perdita. en Arvest 2, rann 3.\nTud a bouez brasañAozañ\nLeontes, roue Sikilia\nHermione, e wreg\nPaulina, plac'h a gambr gant Hermione\nAntigonus, pried Paulina, ha Sikiliad\nMamillius, mab Léonte ha Hermione\nPerdita, merc'h Léonte ha Hermione\nPolixenes, roue Bohemia\nFlorizel, mab Polixène\nArchidamus, aotrou e Bohemia\nUr mesaer kozh , adtad Perdita\nAr Furlukin , mab ar mesaer\nAutolycus, ur pilhaouer lampon\nAn Amzer , evel kor\nBrud vat zo d'ar pezh hiziv c'hoazh. E miz C'hwevrer 2009 e veze c'hoariet er Brooklyn Academy of Music e New-York (leurennet gant Sam Mendes) hag er Folger Elizabethan Theatre e Washington, D.C. (leurennet gant Blake Robison), .\nTri film zo bet graet:\nunan digomz e 1910 \nunan e 1968 gant Laurence Harvey evel Leontes.\nunan all graet gant Waris Hussein embannet e 2009 .\nUr film zo bet graet evit ar BBC en 1981 gant Jonathan Miller, leurennet gant Jane Howell, ha Jeremy Kemp an hini a oa Leontes. La BBC en a produit plusieurs autres adaptations.\nSellet er Wikimammenn : The Winter's Tale.\n↑ [http://www.imdb.com/title/tt0131137/ The Winter's Tale (1910)\n↑ [http://www.imdb.com/title/tt0063820/ The Winter's Tale (1968)\n↑ [http://www.imdb.com/title/tt1130910/ The Winter's Tale (2009)\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Winter%27s_Tale&oldid=1820647 »


Kanañ - Wikipedia\n(Adkaset eus Kanerez)\nKanañ, evel komz, a dalv implij ar vouezh, unan eus perzhioù gouenn an dud eo eta.\nNemet ne vez ket implijet heñvel en daou zegouezh. An hini a gomz a glask lavarout traoù ha bezañ komprenet gant an hini a selaou; an hini a gan a glask kanañ brav ha plijout d'an hini a selaou.\nUn arz eo ar c'han, evel al livañ, pa'z eus ennañ ampartiz hag ijin war un dro.\n1 Kan al loened\n2 Binvioù ar c'haner\n3 Mennad ar c'han\n4 Brud ar ganerien\n6 Kan ha barzhoniezh\n7 Gerioù deveret diwar ar wrizienn "kan"\n7.1 Gant ur rakger\n8 Gerioù kar dre ar ster\nKan al loenedAozañ\nLoened zo a gan ivez: laboused dreist-holl, hag ivez skrilhed, balumed. Met ne dalv ket ar c'han-se nemet da ziskouez ezhommoù, ha n'eo ket da grouiñ.\nKoulskoude n'eus ket par d'an dud da lakaat en o c'han traoù disheñvel a bep seurt, evel sonioù pinvidik ha gwevn, ijin, santimantoù.\nBinvioù ar c'hanerAozañ\nKan an aelez, gant William-Adolphe Bouguereau (1881).\nAr genoù ha kerdin ar vouezh eo binvioù ar c'haner. ganto eo gouest eo da ober sonioù kemmus hervez e ijin hag e faltazi.\nMennad ar c'hanAozañ\nA-bouez eo ar c'han en istor kevredigezhioù an dud. Kanañ a ra an dud evit o flijadur, evit ankounac'haat ar boan pa vezont o labourat (o labourat a-gevret alies) evit seveniñ lidoù o relijion a-wechoù, met ober gant ar c'han a zo bet ivez un arz priziet-tre a-hed ar c'hantvedoù.\nBrud ar ganerienAozañ\nN'eo ket heñvel brud ar ganerien hiziv ouzh hini dec'h.\nA-raok ar skingomz ne vezent anavezet nemet gant ar re a selaoue anezho e tier tud pinvidik, pe e tier arbennik: c'hoariva, opera, pe ilizoù ha chapelioù a-wechoù.\nBrud o deus ar ganerien a vicher hiziv dre ar skingomz, ar skinwel, ar pladennoù a werzhont, hag ar c'helaouennoù a bep seurt a ziskuilh gant piv e kouskont pe petra a soñjont eus ar politikerezh.\nTreuzkaset e vez arz ar c'han dre an drevezerezh peurliesañ, met desket e vez ivez e skolioù-sonerezh.\nKan ha barzhoniezhAozañ\nImplijet e vez alies ar ger kanañ evit ober anv eus dibunañ barzhonegoù, hag ar ger kan e-lec'h barzhoniezh. Kanerien zo o deus kemeret barzhonegoù tud all da ganañ ( Alan Stivell e brezhoneg Paco Ibáñez e spagnoleg, Brassens, ha Ferré e galleg)\nGerioù deveret diwar ar wrizienn "kan"Aozañ\nKanaouenn-santel, pe kantik\nkaner, ha kiniad\nkanmeuliñ, gwelout meulgan\nGant ur rakgerAozañ\nGerioù kar dre ar sterAozañ\nTonioù Kan ha diskan\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Kanañ&oldid=1732952 »\nDernière modification le 1 Gen 2017, à 17:21\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Gen 2017, da 17:21.


Deit, ni ho ped, Spered Santel - Ar Gedour\nAccueil>Actualités / Keleier>Deit, ni ho ped, Spered Santel\nEflamm Caouissin 9 juin 2019 Réagissez et donnez votre avis ! 141 Vues\nSul Gwenn santel deoc’h ! Sainte fête de la Pentecôte à vous !\nPartition & traduction disponible ici.\nDek devez goude an Asansion, an Ebestel a oa dastumet er Gamblid. Souden, e teuas eus an nenv eun trouz evel hini eun avel foll o c’houezan. Dre an ti, teodoù tan a ziskennas hag en em zispartias, unan war benn peb Abostol.\nHag ar Spered Santel o vezan karget o eneou, en em lakjont da gomz en pep seurt yez. Judevien deut evit Pask, eus a bep bro, ha diredet d’ar Gamblid war glevet ar c’heloù, a oa leun a estlamm ouz o selaou o komz pep hini anê en e yezh.\nDirak ar boblad tud-se, Per a embann neuze, heb aon, penaos ar Jezuz o deus krusifiet a zo Doue : “Grit pinijenn, emezañ, ha digemerit holl ar vadeziant evit gwalc’hi ho pec’hejoù”. En de-se, end-eün, eun tri mil bennak a dud a zeuas da greski niver an diskibien…


Milafranga - Wikipedia\nIliz Sant Bartolome (XVIIvet kantved)\n2 822 ann. (2019)\n43° 26′ 18″ Norzh\n1° 27′ 05″ Kornôg / 43.4383, -1.45138888889\nbihanañ 0 m — brasañ 131 m\nMilafranga (Vièlafranca pe Vilafranca en okitaneg; Villefranque e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Hiriburu, en Iparralde Euskal Herria, treuzet gant ar stêr Errobi.\nEn hanternoz emañ Baiona, er c'huzh-heol Basusarri, er c'hreisteiz Uztaritze ha Jatsu, er sav-heol Hiriburu ha Mugerre.\nIliz Yann-Vadezour, e Milafranga\nSaint-Martin-de-Basters e oa anv kozh al lec'h e galleg, hag ur salvetat en eskopti Baiona e oa en XIvet kantved. D'ar 24 a viz Eost 1343, da goulz fest ar gêriadenn, e c'hourc'hemennas maer Baiona stagañ pemp denjentil eus Lapurdi ouzh pilerioù pont Proudines, e traoñ kastell Miotz, ma voent beuzet gant al lanv. Meneget eo ar vojenn gant Taine en e levr Voyage aux Pyrénées, skeudennaouet gant Gustave Doré.\nUr pennadig e voe kendeuzet gant Hiriburu, hag adanvet Tricolore e-pad an Dispac'h gall (1794-1795).\nEmgannoù a voe en amzer Napoleon entre soudarded ar jeneral saoz Wellington ha re ar jeneral gall Soult a ziwalle an hent e Milafranga rak ar Saozon a oa o klask mont betek Baiona, ha dekmiliadoù a soudarded a voe oc'h en em gannañ.\nAr soudarded saoz (Spagnoled ha Portugaliz a oa ivez) a savas ur pont war an Errobo, d'o rejimantoù da dreuziñ. E Milafranga, d'an 9 a viz Kerzu 1813 e voe trec'h ar Saozon, dindan ar jeneral Hill, war arme c'hall Drouet d'Erlon. Goude e voent trec'h adarre en Hiriburu.\nEno e voe ganet Jean Saint-Pierre (1884-1951), skrivagner euskarek\nMaen-bez e-kichen iliz Sant Bartolome\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Milafranga&oldid=1732317 »


15 a viz Du 1923\n15 a viz Du 1923- 19 a viz Meurzh 1946\nSekretour-meur an URSS\nMa n'eus enebour ebet, ret eo e grouiñ, e flatrañ hag e binijennañ\nSkoed ha kleze ar Strollad\nAn NKVD – en ruseg: НКВД, berradur Народный комиссариат внутренних дел, pe Naródniy komissariat vnútrennikh del, Komiseriezh ar bobl evit an aferioù diabarzh , a oa ur rann eus gouarnamant an URSS lamm-ouzh-lamm d'ur ministrerezh, hini ar polis politikel hag a rae war-dro an aferioù diabarzh.\nKrouet eo bet d'ar 15 a viz Du 1923 diwar ar Gepeou ; e 1934 e voe lonket an OGPU gantañ, ha kannad kreizh ar ministrerezh Stad d'an URSS e voe neuze de facto betek an 19 a viz Meurzh 1946.\nTalañ ouzh an torfedoù ha diwall ouzh an urzh boutin e oa kefridioù pennañ an NKVD. Anavezet ez eo dreist-holl dre e obererezhioù mougañ e-pad mare ren Jozeb Stalin.\nEn NKVD e oa strollet nerzhioù reoliek polis foran an URSS, gant polis an hentoù, ar bomperien, gwarded an harzoù hag an dielloù. Anavezet mat ez eo evit e oberererezh tro-dro d'ar goulag hag evit bezañ bet e-karg bodad-ren diazez ar surentez-stad (GUGB), hendad ar KGB.\nAn NKVD zo kablus da vezañ pennkaoz da lazhadegoù ramzel e-maez pep justis, da vezañ graet war-dro sistem labour-ret ar c'hampoù-bac'h (goulag), hag ivez da vezañ pennkaoz forbannerezh pobladoù a-bezh ha hini ar Goulaked war-du tiriadoù goullo ar vro.\nKarget e oa an NKVD ivez gant diwall an harzoù soviedel ha gant ar spiañ, betek lazhadegoù politikel en estrenvro, levezoniñ ar gouarnamantoù estren ha reiñ harp da selloù Stalin e-touez ar strolladoù komunour er broioù er-maez eus an URSS.\nKommissarbefehl[kemmañ | kemmañ ar vammenn]\nUl lod eus an urzh Kommissarbefehl kinniget evel diell e-pad prosez Nürnberg\nAn oberiadur-brezel Barbarossa, tagadenn an URSS gant Alamagn an Trede Reich, a yeas muioc'h-mui war-zu ur brezel distruj tud e-serr ur brezel etre daou stad. Plas ar gomiserien politikel ha tud an NKVD a voe lakaet sklaer en degouezh-se dre un urzh anvet Kommissarbefehl hag a gondaone anezho d'ar marv trumm ur wech prizoniet gant an Alamanted. Unan eus rebechoù Prosez Nürnberg e voe.\nAdsevel eus ur c'hamion Mercedes Kamion erer du (chornyi voron) a veze implijet evit dezougen prizonidi an NKVD\nRestr:Victims of Soviet NKVD in Lvov, June 1941.jpg\nGouzañverien lazhadegoù an NKVD e Lvov, Even 1941\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=NKVD&oldid=1907509 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 26 Gou 2021, da 08:38.


Tenochtitlan, anvet ivez Mec'hiko, a oa kêr-benn an Impalaeriezh aztek, dezhi etre 8 ha 13,5 km² gorread. Diazezet e oa war-dro 1325 war un enezennig e-kreiz al lenn Texcoco. Diskaret e oa bet gant ar Spagnoled en un doare sistematek war urzh Hernán Cortés a lakaas sevel ur gêr nevez war ar memes lec'h.\nDa-heul dizoloadenn Amerika e 1492 gant Kristol Goulm a oa o klask un hent kenwerzh nevez evit kavout marc'hadourezhioù prizius, aour ha spisoù, e krogas neuze ur redadeg etre Stadoù trevadennel brasañ ar mare, Portugal ha Spagn, evit kenwerzhiñ, trevadenniñ ar c'hevandir nevez, avielañ ar pobloù "gouez" hag evit pinvidikaat o impalaeriezh.\nA-raok donedigezh ar Spagnoliz edo an Dolteked, aet diwar-wel war-dro ar bloavezh 1200, o vevañ war dachenn Mec'hiko a-hiziv. Er XIVvet kantved e tiskennas ur miliad Azteked, renet gant Tlacatecuhtli, eus an Norzh hag en em staljont e 1325 e Tenochtitlan, e-kreiz al lenn Texcoco, en un draonienn, en ul lec'h aes da zifenn, goude bezañ bet gwelet un erer war ur gaktuzenn en e skilfoù ur fiezenn Barbaria, hervez ar vojenn. E 150 bloaz e teuas ar bobl vrezelour-se da vezañ mestr war ar meuriadoù amezek, oc'h implijout gouiziegezhioù an Dolteked a veze sellet oute evel o hendadoù gant an Azteked. Tenochtitlan a zeuas da vezañ kêr-benn un impalaeriezh a 10-15 milion a annezidi, renet gant an Tlaoni. Betek 300 000 annezad a oa o chom enni. Komz a raent nahuatl, skrivañ gant hieroglifoù hag studiañ an astronomiezh. Krediñ a raent e meur a zoue, da skouer: Tlaloc (doue ar glav), Quetzalcoatl (ar sarpant pluñvek) ha Huitzilopochtli (doue ar brezel). Hervezo e oa ret o magañ evit daleañ fin ar bed.\nE penn un arme a 400 soudard, 15 marc'h, ha 10 kanol e oa Hernan Cortez pa erruas e 1519 e Kreizamerika. Un emglev a vignoniaj a dremenas gant an dTlaxkalteked, enebourien an Azteked. Pa antreas en Tenochtitlan er memes bloavezh da gejañ gant an impalaer Moktezuma II e voe sebezet o welet ar marvailh-se er gwernioù, gwarezet gant stankelloù, enni temploù, palezioù, ul lusk ekonomikel fonnus, ar marc'hadourezhioù nevez, lod anezhe gouestlet d'an noblañs; ar maiz, ar chokolad... Heuget e voe ivez o welet sakrifisoù tud a oa sañset gwareziñ an azteked rak ar gwalleurioù. Dinec'h e oa an Azteked o krediñ e oa kaset an estrañjourien-se gant o doueed. E gaou e oa rak aloubiñ a reas ar Spagnoliz Tenochtitlan ur wech kentañ, met argaset e voent. Un eil gwech e teujont a-benn da aloubiñ Tenochtitlan e 1521. Ouzhpenn sikour miliadoù a soudarded tlaxkaltek e oa abegoù all d'o zrec'h:\n• Stennadurioù a oa e diabarzh an impalaeriezh aztek abalamour d'ar pobloù sujet dezho\n• Ne anaveze ket an Azteked ar rod nag an houarn, o armoù a oa e mein hag e mein-gwer, hobregonet e oant gant dilhad kotoñs ha gwaregoù o doa hepken.\n• En tu all o doa ar Spagnoliz kezeg, klezeioù, kanolioù hag akebutoù, hag hobregonet e oant gant pezhioù houarn.\n• Ar stroñs mikrobian a lazhas kalz a amerindianed.\nE pevar bloavezh e oa bet distrujet un impalaeriezh meurdezus. Diskaret voe templ Huitzilopochtli evit sevel un iliz-veur en e blas. Dont a reas Fransiskaned, ha Dominikaned (avielourien) e 1523 evit stourm ouzh ar relijion aztek. Hispanizet voe ar pobloù-se er memes amzer o koll eta o lidoù, o gizioù, o relijion, o frankiz. Eus war-dro 12,5 milion a dud e tremenas ar boblañs da 1 milion e 1650, abalamour d'ar brezelioù, d'ar sklaverezh, ha d'ar c'hleñvedoù. Suj e chomas Mec'hiko d'ar Spagnoliz betek 1821.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Tenochtitlan&oldid=1984635 »\nKemm diwezhañ d'an 3 Ebr 2022 da 22:33\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 3 Ebr 2022, da 22:33.


(Adkaset eus Per-Jakez Helias)\nUn den er-maez eus an Emsav e chom e vuhez-pad, o klask ober gant e zaou sevenadur war un dro, o skrivañ kerkoulz e brezhoneg hag e galleg. Un den a-gleiz eo, tost-kar d'ar gomunisted : ezel eo deus ar strolladoù Ar Falz hag Emgleo Breiz. Embann a ra pennadoù er gelaouenn La Bretagne à Paris hag er gazetenn bemdeziek Ouest-France. Diwar ar gronikenn divyezhek embannet er gazetenn-se bep sizhun e sav e benn-oberenn Le Cheval d'orgueil, lakaet da zont er-maez doare ul levr e 1975. Ennañ e tispleg e yaouankiz ha buhez an dud anvet gantañ dre ar munud. Ar mod en deus da daolenniñ pep tra a laka e levr da vezañ kazimant ur studiadenn diwar-benn doare an dud da vevañ war ar maez gwechall er Vro Vigoudenn, evel ma vije bet savet gant un etnologour. Kerkent hag embannet e ra berzh spontus e levr. Troet eo e nouspet yezh hag anvet eo dre ar bed. Rebechet eo bet outañ koulskoude bezañ aozet un oberenn m'eo troet enni sevenadur Breizh hag ar brezhoneg war an amzer dremenet.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Pêr-Jakez_Heliaz&oldid=1912143 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 1 Her 2021, da 15:34.


Pajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/652 - Wikimammenn\nPajenn:Perrot - Bue ar Zent.djvu/652\nwar ar c’hlazen, eur pennadik an eil diouz egile, seier o bara en o c’hichen.\nWar-dro div heur hanter bennak, Melani, dihunet da gentan, a lavaras da Vaximin : « Deomp da welet pelec’h eman ar zaout, » hag e treuzjont ar waz, hag e kavjont o loened gourvezet ouz koste mene Gargas. Diskenn a rejont raktal da gerc’hat o zeier ; Melani a valee da gentan. En eun tôl, e chom a-zav, sebezet, o welet dirazi eur sklerder o kargan an draouien ; ha hi da lavaret d’ar pôtrig : « Deus buhan ’ta, da welet petra zo du-hont ! » Hag o vezan tostaet, e kavjont eun itron gaer, azezet elec’h ma oant bet o tibri o lein, he zreid ganti er feunteun dizec’het. Melani a oe strafuilhet : « O ma Doue ! » emezi, hag e lôskaas he baz da gouezan. « Dalc’h mat d’az baz, a lavaras d’ezi Maximin, abalamour d’it d’en em zifenn, ouz red. »\nNeuze an itron gaer a zavas en he zav, a groazias he daouarn war he feultrin, ha gant eur vouez flour evel hiboud an dour, e lavaras : « Tostaet, bugale ; n’ho pezet aon ebet ; me zo deut aman da zigas d’ec’h eur c’helou bras. » Hag o vezan grêt eun nebeut kammejou, en em gavas el lec’h m’oa bet ar vugale oc’h ober o hun-kreiste, hag e lavaras d’eze, an daerou o kouezan puilh eus he daoulagad : « Ma ne fell ket d’am fobl plegan, e vezo red d’in lezel brec’h ma Mab da gouezan warnan..... ken ponner eo, ma n’on mui evit he dougen. Roët am eus d’ec’h c’houec’h devez evit labourat ; miret am eus ar zeizvet, hag e zo poan ouz hen rei d’in ; an dra-ze eo a bonnera brec’h ma Mab.\n» Ar re a ve en hent gant ar c’hirri n’int ket goest da doui nemet dre hano ma Mab ; setu aze an daou dra a bonnera kement e vrec’h. Mac’h a an eost da goll, n’eo nemet abalamour da ze. Hen diskouezet am eus d’ec’h warlene, dre an avalou-douar ; n’ho peus grêt van ebet, ar c’hontrol eo ; pa gavec’h avalou brein, e pec’hec’h hag e touec’h dre hano ma Mab. Derc’hel a refont da vreinan, hag a-benn Nedeleg ne vezo ken.\n» Ma karont dizrei ouz Doue, ar vein hag ar c’herreg a droio en ed, hag an avalou-douar a zavo a vil-vern en douarou. »\nNeuze an itron gaer a c’houlennas ouz ar vugale :\n— Ha mat e ret-hu ho pedennou, bugale ?\n— Oh ! nan, itron, emeze, ken didroïdel ha tra, n’o greomp ket kaer.\n— Oh ! ma bugale, emezi, red eo lavaret mat ho pedennou, noz ha beure ; pa n’hallfet ket lavaret hirroc’h, leve-\nAdtapet diwar « https://br.wikisource.org/w/index.php?title=Pajenn:Perrot_-_Bue_ar_Zent.djvu/652&oldid=140946 »


Tal-y-cafn zo ur gêriadenn eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ e Dyffryn Conwy, e-kichen ar pont dreist ar stêr Conwy da vont eus Conwy da Llanrwst, un tammig er c'hreisteiz da gêriadenn Llansanffraid Glan Conwy.\nN'eus ket kalz tiez met ur gar zo, war linenn Rheilffordd Dyffryn Conwy. Dismantroù ur voudenn-gastell eus ar Grennamzer zo e Bryn Castell.\nEmañ Liorzh Bodnant nepell, er reter d'ar gêriadenn.\nAdtapet diwar « https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Tal-y-cafn&oldid=1707157 »\nKemmoù diwezhañ degaset d'ar bajenn-mañ d'an 23 Mez 2016, da 10:42.


Région_Bretagne - Kuzul sevenadurel Breizh nevez\nBep tri bloaz e vez nevesaet an 70 ezel eus Kuzul sevenadurel Breizh, anezho dileuridi frammoù peotramant tud arbennik war dachennoù arz, sevenadur ha glad liesseurt Breizh istorel. Karg en deus an ensav-se d’ober kinnigoù ha da reiñ e ali war ar politikerezhioù sevenadurel publik sevenet e Breizh. Goulennet e vez kuzul digantañ gant ar C’huzul-rannvro bep tro ma vez divizet war-bouez ar sevenadur da-geñver an dalc’hoù hollek. D’ar Sadorn 7 a viz Genver e oa bet degemeret 52% a izili nevez evit an 3e respetad-mañ. Kement-mañ a ziskouez ez eus startijenn hag e vez nevesaet mat an dud en 60 framm dileuriet (un drederenn zo nevez e KSB). Da-geñver an dalc’h digeriñ-se e oa bet besprezidant ar Rannvro, Loig Chesnais-Girard, oc’h adembann pegen stag eo ar strollegezh ouzh ar vodadenn aliañ-mañ ha n’he deus ket he far e Frañs (lakaet dindan kazel ar Rannvro e 2009 gant Jean-Yves Le Drian). Saludet en doa labour ar vodadenn e servij ar sevenadur, ha pouezet en doa war ar pezh a oa bet sevenet e-pad ar respetad tremenet (un danevell war ar gallaoueg, ur pezh studiadenn war ekonomiezh ar sevenadur hag a vo embannet a-benn nebeut...) hag aliet en deus d’hec’h izili bezañ evel « gedourien » war dachenn ar sevenadur, war dachenn treuzkas yezhoù Breizh er familhoù, al labour a-youl-vat... a-raok klozañ ar gaoz gant ar gerioù-mañ war sevenadur Breizh : « Ur chañs eo evit hor rannvro, lakaomp ar chañs-se da vezañ un nerzh !».\nPrezidant ha besprezidantez\nGant an 70 ezel eus ar C’huzul sevenadurel e oa bet dilennet Bernez Rouz, dileuriad Emglevioù-bro Breizh, da Brezidant nevez Kuzul sevenadurel Breizh, ha Claudine Perron, dileuriadez rouedad europat ar yezhoù bihanniver (European Bureau for Lesser-Used Languages), da vesprezidantez.\nBernez Rouz, bet e penn an abadennoù brezhoneg e Frañs 3, anavezet mat e Breizh evit bezañ brudet « Mémoires d'un paysan bas-breton », en doa embannet en deus c’hoant da welet ar C’huzul sevenadurel evel « ul lec’h pouezus ma c’heller santout plegoù sevenadurel hor c’hevredigezh ». Roet en doa da c’houzout e karfe « gwelet avel nevez an emsav sevenadurel o c’hwezhañ diwar labourioù KSB, liesseurt, liesyezh, digor ha gwriziennet, anat deoc’h ».\nAr burev nevez\nUr burev nevez a zo bet dilennet evit o harpañ da genurzhiañ labourioù ar C’huzul sevenadurel, ennañ paotred ha merc’hed kement-ha-kement evit ar wech kentañ :\nBernez ROUZ - Claudine PERRON\nAnnie BEGOT (Danse à Tous les Étages) - Tangi LOUARN (Kevre Breizh)\nCatherine LATOUR (Skol-Uhel ar Vro) – Erwan MOALIG (Daoulagad Breizh)\nLaurent DANIEL (Skol-veur Kreisteiz Breizh) - Aurélie ROUSSEAU (TV Roazhon)\nAlinn METAYER (Chubri) - Hervé LATIMIER (den dibabet)\nDalc’h kentañ ar vodadenn a vo kerkent hag ar Sadorn 28 a viz Genver evit studiañ raktres budjed kentañ ar C’huzul-rannvro evit 2017.\nLuc’hskeudennoù : Charles Crié\nGouzout hiroc’h diwar-benn Kuzul sevenadurel Breizh


Gwin Breizh - 7seizh.info\nHome Le Mag & Co Gastronomie Gwin Breizh\n[get Toènn eo bet skrivet ar pennad-mañ]\nA bep seurt liv zo mat mes ar ruz zo tad ! Kendalc’homp get Istor ar gwin e Breizh !\n-Gwin ar C’halianed :\nAn evet gwin er vro-mañ zo daet a bell-zo, a-c’houde an oad-houarn ( VIII-50 kent J-K, a pa veze dizalc’h ar c’halianed) e kaver roudoù e-leizh anezhañ en Europa geltiek.\nAn arkeologourion a labour er vro, a raer «Breizh» anezhi hiziv, a gav kantadoù a anforennoù digaset a vro Italia.\nKement a anforennoù o deus kavet en Europa geltiek ma klaskont ar penaos hag ar perag ! Gwin piv, penaos ha perak ?\nEvel m’hon eus gwelet ne veze ket savet ar gwin er vro, ha, sur awalc’h nend eo ket ‘vern piv a c’helle digas gwin a vro Italia devat Paoul pe Enez Eusa. Gant gwir-abeg e c’heller soñjal e veze prenet gwin get tud pinvidik-mor enta.\nPerak ? Divrannet eo an arkeologourion, hervez reoù zo en doe ar gwin un dalvoudigezh relijiel bras, hag implijet veze ar gwin e-pad ar lidoù dre ma hañval doc’h ar gwad, ha int da vout roet d’an doueoù a-zan an douar. Setu perak e vehe kavet kement a anforennoù gwin taolet ba lec’hioù sakr galian (evel e oppidum Corent).\n«Estroc’h an implij relijiel a veze !» eme arkeologourion arall ! E chantel Paoul, e kreiz-Breizh, ne hañval ket bout bet lidoù get ar gwin-se, gwin da evet get Mab-den enta.\nNe vern perak, ar c’halianed a chome brudet evit o evadegoù bras, gloezoù* lec’h ma rede ar gwin ruz hep bout mesklet get dour (pezh a souezhe romaned ha gresianed ha lakae dour en o gwin).\n-Krennamzer pe «gwinamzer» ?\nEn ur mod souezhus a-walc’h eo ar gristenidigezh eo he deus adroet e lañs d’ar gwin ha d’ar sevel gwin. Pourveziñ un nebeut doueoù get gwin a pa vezont kenlabourus eo un dra, mes, pourveziñ get gwin pobloù a-bezh a venn evet «gwad» o doue a zo diaesoc’h…\nSetu Europa o sevel gwin betak Norvejia ha Bro Skos enta.\nOuzhpenn-se e splet an amzer rak war dommaat ez a an traoù e-doug ar grennamzer. Gwin veze savet e pevar c’horn Breizh !\nEstroc’h evit gwin mat veze savet avat, ha gwiniegi Breizh a daole bihan (war-bouez e lec’hioù zo ag ar C’hreisteiz). E gwirionez ne oa ket un died pemdeziek evit an darn vrasañ ag ar vretoned, boeson an Iliz hag an dudjentil nend eo ken…\nGet an temzoù a za da vout stankoc’h-stank en Europa en dapas an dud da fardiñ diedoù nevez en ur lakaat louzoù ha temzoù er gwin a raed «razasol» anezhe.\nAr gwin-temz a lazhe div c’had en un tenn, gwin fall a c’helle bout evet aes en dic’hoût d’an dud, hag e chome pelloc’h.\n-an amzer o yenaat !\nBresk e chome darn vrasañ gwiniegi Breizh, a-getezh o deus kilet, da gentañ en arbenn ma veze diaesoc’h diaesañ gober mendem get an amzer o yenaat (adal an c’hwezekvet kantvet). Mare «an oadig skorn» e oa, trec’h eo bet àr holl winiegi an Normandi (ha bout e lavaront eo Gargantua en deus en o distrujet dre ma kave gwell ar chistr).\nEh ya ! Setu deuet giz ar chistr e Breizh ivez ! hep ma vehe ar gwall àr Gargantua !! Ouzhpenn-se an dud a c’helle preniñ aes arwalc’h gwin mat a-vaez vro.\nGwin Breizh a dale avat, en driwec’hvet kantvet e veze savet gwin e Bro Roazhon, hag en naontekvet kantvet e veze gwellet c’hoazh gwiniegi amañ hag ahont àr aodoù Kreisteiz Breizh (dreistholl er Morbihan hag e Bro Naoned)…\n-Muskadig dik !\nAr muskadig a hañval bout ar Mohikañ diwezhañ war lerc’h kement-se ! Kreñvoc’h e veze an evet gwin e Gevred Naoned a-werz zo, evet veze get an holl, tudjentil kerkoulz ha tud vunud. Setu ar c’hemm bras, lec’h arall e Breizh, ar bobl a rae get bier, chistr pe chouchen.\nGras d’he statud he doe Breizh war lerc’h bout arloupet get Bro C’hall, «province réputée étrangère» ma oe anezhi e c’helle gwerzhiñ he gwin get bihanoc’h a dailhoù. Berzh a reas ar Muskadig kaset a borzh Naoned trema ar Liger ha tramor enta.\nA dramor e teuas an diskoulm d’an «oadig skorn»; evel-se, en eizhvet kantvet, marc’hadourion ag an Izelvroioù a zigasas gete da Naoned ur blantenn-win dianav dre amañ a raer «melon» anezhi.\nAr «melon»-se a harp mat doc’h an anoued ! A-c’houdevezh ema ar gwin-se eo a vez savet tro dro d’al Liger.\n-Gwin a Vrest d’an Oural ?\nHa bremañ e tomma an amzer endro, tommaat un tamm mat memb, evel n’en deus ket graet biskoazh ! Ur c’holl bras e vo evit Mab-den hag e endro, neoazh e vo gounid evit ar gwin… Ar bed zo kriz me lâr deoc’h !\nAn dud gouiziek àr ar gwin a lavar ez ay ar Muskadig àr wellaat en amzer dazonet dre ma vo muioc’h a heol àr e rezin..\nAn deiz a hiniv e c’hell bout savet gwiniegi nevez pelloc’h en Hanternoz; saozon zo doc’h o sevel tro-dro Londrez dija, ha, hervez klevet nend eo ket gwin fall a reont !\nAr bed zo cheñch dicheñch, hag en em gavomp en un amzer a cheñchamantoù divent, ‘vern petra a zay diwezhatoc’h, bezit nebaon ! A-wael e c’hellimp c’hoazh komz brezhoneg ha pakiñ ur banne gwin gwenn mat a…Landerne !\n*Gloez : ar ger-mañ a dalv «friko» e brezhoneg Gwened («gloez-freilh») hag e kavomp e roud e amzer ar c’halianed just arwalc’h: «ulido». An hani anvet «Ulidorix» a oe «roe ar c’hloez» anezhañ.\nPrevious articleRichard Ferrand (député du Finistère) : « l’engagement de ratifier la charte des langues minoritaires et régionales va être tenu ! »\nNext articleEcrivéz don en Galo maoçion !\nCet été, le whisky crée la surprise en cocktail\nDéclarons la Bretagne zone hors TAFTA pour sauver nos éleveurs\nLe projet du salé au sucré du lycée Sainte-Thérèse à Quimper\npemmore 19 octobre 2016 At 21 09 54 105410\nBen j’y comprend un petit peu, mais j’ai 2 racines galo ça serait chouette d’avoir notre version.\nEt puis si vigne il y aurait ça serait en pays galo, de la Loire au sud morbihan, merci le réchauffement climatique pour ce délicieux gwin ru qui va arriver, c’est sur!