Зьмітрок Бядуля. Панас на небе (Паводле народнай казкі)\nПанас на небе (Паводле народнай казкі)\nПанас, папаўшы ў незнаёмае месца, пачаў азірацца па баках і скора ўцяміў, як і што: «Эт, язык да Кіева давядзе! Хто пытае, той не блудзіць». І давай у стрэчных-папярэчных дапытвацца:\n— А дзе ж тут, пане-дабрадзеі, дарога ў рай?\nСкрыдлатыя анёлы казелілі вочы на простую душачку, а ўсё ж ткі паказвалі дарогу ў рай, пэўныя, што тут ніякіх хітрыкаў няма; а калі чалавек смалой у вочы лезе, дык гэта не хаханькі якія.\n— Гэй! — крыкнуў Панас знадворку,— пусці, дзядзька, у рай!\nТут Панасу троху моташпа зрабілася. Успомніў ён, як аднаго разу перад папом шапкі не зняў. Успомніў, як маці яго памерла, дык ён не скора крыж на магіле ставіў, пакуль яму не ўдалося ўкрасці сасну з панскага лесу. І яшчэ шмат чаго прыпамінаў ён і пачаў чухаць патыліцу.\n— Панас... — палахліва, як перад ураднікам стоячы, адказвае Панас і апускае вочы.\n— Маліўся? — сур’ёзна пытаецца далей Пятро.\n— Бо, ведаеш, паночку, бо... бо... я... не ўмею... — душыўся Панас словамі, як бы гарачыя клёцкі глытаючы.\n— Ага, значыць, неакуратна маліўся,— адчаканьвае кожнае слова, як асэсар, Пятро.— А выпіваў акуратна? А жонку біў? А за гаспадаркай ніколі не глядзеў?\n— Ну, годзе! Годзе! — перабіў яго прачытанні Пятро і, з усмешкай гледзячы на Панаса, гладзіў сваю сівую бараду.— Добра, Панас, мо пойдзеш у рай, бо, ведама, ты невучоны. Але вось такая рэч — не пушчу цябе ў рай, покуль не навучышся хоць крыху грамаце. Прынамсі, будзеш сядзець там і паперы чытаць. А то прыкра, калі ты на ўсіх святых дурной варонай глядзець будзеш і ніхто голасу твайго не пачуе.\nПанас ткнуў кніжку за пазуху і папёр куды вочы глядзяць, маркотна апусціўшы голаў. Ён нават і надзею страціў папасці ў рай. Яму здавалася, што куды лягчэй галавой уніз хадзіць, чымся навучыцца грамаце. Але «як топішся, то за брытву хопішся» — кажуць людзі. І бедны Панас, не маючы жаданага ратунку, расчыніў кантычку і, як той бусел, скоса зірнуў на незразумелыя літары. Ой, як не хацелася яму папасці на цымус у пекла! «Купіў — не купіў, а патаргаваць можна»,— бадрыў ён сам сябе і сеў на камень сярод гасцінца. Утаропіў вочы ў кантычку і давай у стрэчнага-папярэчнага дапытвацца:\nЯк анёлы ні спяшаліся па сваіх справах, але бачачы, што чалавек проста са скуры вылазіць, што пот цурком льецца з лысіны, дык кожны ахвотна тлумачыў яму.\nПанас спачатку бэкаў-мэкаў, а праз тыдзень які ўжо нічога сабе чытаў. Праз два тыдні Панас так налаўчыўся, што патрапіў бы чытаць псалтыр на добрых хаўтурах пры чарцы гарэлкі. На зямлі яго пахавалі без папа, і дзяк не чытаў, бо жонка яго не мела чым за гэта заплаціць. Ад шчаслівай усмешкі Панас разявіўся чуць не на ўсё неба.\n— А што? Навучыўся?\nПанас падсунуў правае вуха. Яму здалося, што недачуў.\n— У пекла ідзі! — гнеўна крыкнуў Пятро.— Бач, які ты невучоны, якое ты «цёмнае мужыччо»! Вось і тваё апраўданне нікчэмнае. Чалавеку трэба толькі хацець. Бач, як хутка ты навучыўся чытаць, калі прыступілі, як той кажа, нажом да горла! Нябось, каб хацеў, дык бы на зямлі шмат чаго добрага зрабіў. А цяпер вон у пякельніцу, душа гультайская! Не мазоль мне вачэй, лайдацюга!\n— «Чаго ты»! — перадражніў яго Панас,— ці ж можна гэтак?\n— Ідзі, шальмец, у рай. Радачкі з табою не дасі...\nЗажыў Панас у раі як сыр у смятане. Пільна чытаў ён кантычкі, прыслужваў, падаваў люлькі святым. Але праз колькі часу ён там занудзіўся. Паляшук прывык да працы, без яе яму трудна жыць. Падмазаўся ён зноў да ключара Пятра:\n— Давай-ка, дзядзька, памагу табе каля брамы тупацца, а то аднаму, мабыць, цяжка.\nІ зрабіўся Панас памочнікам ключара пры браме раю. Калі душа якая ў браму стукалася, дык Пятро толькі ключ паверне, а Панас адчыняў вароты. Пятро гляне, ці варта ў рай пускаць, а Панас тым часам высуне лысіну, глядзіць, мо знаёмага спаткае. Часта гутарыў ён гэткім чынам з сваімі аднасяльчанамі, дапытваўся навін, і нічагусенькі. Паляшук усюды ў вус не дзьме.\n— А! І ты тут ёсць! — грымнула Тэкля, угледзеўшы Панаса.— Ну і неспадзеўкі! Ці не заблудзілася я? Бо тваё месца ў пекле...\n— Божанька, а мне цяпер рай горш пекла стане! — застагнаў Панас і з вялікага імпэту пераскочыў высокі паркан і наўцёкі.\nРаздзяліў ім Панас неба на шпуры і загадаў працаваць. Гэтак працуюць і па сягонняшні дзень. І сапраўды ім весела жывецца. Якое жыта там расце, якія лясы шумяць, дык толькі дзівіся!\n— Сонейка ўзышло! — кажуць людзі на зямлі. Радуюцца вясковыя і лёгка, і весела робіцца ім на душы.\nІ плачуць Панасавыя жанкі, а людзі на зямлі думаюць, што гэта дождж.\n— Зоркі гараць,— кажуць людзі на зямлі.\nЧасам Панас пачынае агонь выбіваць да люлькі ў таку, дзе парабкі цапамі жыта малоцяць.\n— Пярун б’е. Маланка паліць,— кажуць людзі на зямлі.\n— Снег падае! — кажуць людзі на зямлі.\nБорух там карчму залажыў на гасцінцы. Пайшлі гандлі, кірмашы, заработкі — проста не пахваліцца!\nБолей усяго гандлююць там дурнямі. Гэты гандаль усюды ходкі. Вы спытаецеся — нашто грошы? Як жа жыць без іх, калі як карчмару, таксама, не раўнуючы, і пану яны патрэбны. Без іх ані кроку. Нават і на неба выбрацца з пустымі кішэнямі трудна: не будуць званіць, не будуць спяваць псалмоў, не будуць маліцца за грэшную душу.\nАдно толькі палешукоў на небе непакоіць: лік хадакоў ад зямлі павялічваецца не па днях, а па гадзінах. Як ні расстаўляюць вартаўнікоў на граніцах, як ні строга з пашпартамі, а ўсё ж такі не могуць упільнаваць. Надта спрытны народ на зямлі: круць-верць — ніхто не агледзіцца, а ён ужо на небе... А там — рабі з ім што хочаш: не ідзе назад, хоць ты яго доўбняй.\nТэкст падаецца паводле выдання: Бядуля З. Збор твораў. У 5 т. Т. 2. Вершы ў прозе. Лірычныя імпрэсіі. Апавяданні.-Мн.: Маст. літ., 1986 г.- с. 135-140


Дададзена: 4.07.06 13:57 Загаловак паведамлення: НРМ\nНа прыроду разам з N.R.M.!\nНезалежны Рэспубліканскі Саюз Моладзі (ф/к Н.Р.М.) разам з гуртом Н.Р.М. абвяшчаюць а правядзеньні Першага Ўсеэнэрэмаўскага Сходу! Прасьцей: едзем на прыроду разам з Н.Р.М.! Мерапрыемства пройдзе 8-9 ліпеня на хутары, 80 км ад Менску. У праграме:\n- адпачынак на прыродзе ў добрай кампаніі;\n- сьвяткаваньне гадавіны ф/к;\n- прыняцьце канстытуцыі Н.Р.М.;\n- здымкі аматарскага кліпа на новую песьню гурта;\n- вялікі электрычны(!) канцэрт Н.Р.М.!\nЗапрашаюцца ўсе жадаючыя! Для зручнасьці арганізаваны адмысловы маршрут аўтобуса "Менск-хутар", які выяжджае зь Менску ў суботу а палове 11-й раніцы і прыводзіць усіх назад ў нядзелю ў другой полове дня. Кошт праезду - 5 у.а. Адказы на ўсе пытаньні па тэлефоне 689 40 48.\nДададзена: 4.07.06 13:59 Загаловак паведамлення:\nНе стала ставіць-такі гэта ў абвесткі, бо можа не ўсім цікава. Калі нехта лічыць інакш, закіньце.\nІ шчэ адное пытанне: у каго ёсць намёт? (магу ўзяць у арэнду за грошы) Я б можа, нат з дзіцём з'ёездзіла. У рэшце рэшт гэта на адну ноч і лета - час для вандровак.\nДададзена: 4.07.06 14:55 Загаловак паведамлення:\nВельмi цiкава! Калi атрымаецца, то можа паеду на мiнi-вэне Пантыак-Транс-Спорт (акрамя месца кiроўцы ёсьць яшчэ 8 месцаў). Цi атрымаецца паехаць зь сям`ёй не ведаю, але тое, што паеду я - амаль упэўнены. Калi што - пiшыце, дамовiмся.\np.s. Дарэчы, я так разумею Вы недзе ў Зялёным Лузе жывеце?! Я з Валгаградскай.\nДададзена: 4.07.06 15:06 Загаловак паведамлення:\nУра. Бярыце нас тады, а? Я буду з дзіцём. А намёт будзе патрэбны ці ў машыне можна змясціцца? А яшчэ можам стусавацца ды пагуляць разам\nДададзена: 4.07.06 15:37 Загаловак паведамлення:\nДобра. Два пытаньнi да высьвятленьня:\n1. Цi паедуць мае (ад гэтага залежыць цi разьмесьцiмся ў машыне на ноч, прынамсi дзеткам месца дакладна будзе);\n2. Цi не будзе якiх перашкод з машынай (я хваляваўся, што будуць - таму ў Ракаў не паехаў, а высьветлiлася што дарма).\nПа другому пытаньню мяркую ўсё будзе добра, а зь першым - паспрабую высьветлiць сёньня-заўтра (мае ў вёсцы).\np.s. А цi хопiць усiм месца ў адмысловым аўтобусе, бо я ведаю некаторых маладзёнаў з фэн-клюбу - iх там зашмат i ўсiм дакладна не хопiць.\np.p.s. Трэба высьветлiць маршрут падарожжа.\nДададзена: 4.07.06 15:55 Загаловак паведамлення:\nУ любым выпадку добра. Будзем толькі ўсцешаныя, калі дзетак будзе болей.\nТаму на ўсялякі пажарны паўтараю пытанне пра намёт: хто можа пазычыць намёт (ці прапанаваць там адное дарослае месца) (пазычанне магчымае за разумныя грошы)\nЦяпер пра маршрут. Вось што ё па спасылцы, якая прыведзеная вышэй\n1. Для тых, хто едзе на аўтобусе: грошы (5 у.а. з чалавека) несьці непасрэдна да аўтобуса. Сустракаемся а 10:30, мейсца будзе вядома бліжэй да суботы.\n2. Для тых, хто едзе сваім ходам (зь Менску ці зь іншых гарадоў):\n— на цягніку:\nхуткі цягнік Гродна-Масква, альбо нешта гэтага кшталту, ідзе позна ўвечары і рана зраніцы. Выходзіць на станцыі Валожын (ня блытаць з горадам Валожын, які знаходзіцца за 15 км.) і далей 20-30 хвілін пехатою ўздоўж ракі Буянкі ў накірунку на вёску Гародзькі. Хутар знаходзіцца ў 500 м ад вёскі.\nМожна дабірацца электрычкай да Маладэчна, а адтуль дызелем да станцыі Валожын.\n56 км па трасе на Гародню, затым 23 км па дарозе на Вільню. Будзе мост. Праз гэты мост на станцыю Валожын (яшчэ раз, ня блытаць з горадам Валожын!). Як дабрацца ад станцыі - гл. вышэй.\nТаксама ніжэй падрабязная мапа праезду. Калі заблукаеце, тэлефануйце 689 40 48 (абавязкова запішыце нумар!).\n3. Усім: з сабой мець намёты й спальнікі. Калі няма, паспрабуйце пазычыць у знаёмых, узяць на пракат. Пажадана, канешне, мець і намёт, і спальнік, але, на скрайні выпадак, хаця б апошні. Калі ўвогуле няма, бярыце коўдры.\n4. Усім: з сабой мець грошы на квіток на цягнік (на ўсялякі выпадак, калі зламаецца аўтобус) + 2 тысячы (сяброўскі ўнёсак ) на падарунак спадару Юрасю Ляўкову, аплату дамэна nrsm.org і, калі прыйдзецца, аплату таксі з апаратам на канцэрт.\n5. Усім: ежу было вырашана не набываць цэнтралізавана, таму запасайцеся тым, што вы любіце, з разьлікам на два дні. Вогнішча, прылады для шашлыкоў маюцца (пажадана ўзяць яшчэ свае, калі маюцца). Таксама бярыце ваду, піва й г.д. Зьвярніце ўвагу, што іншыя алькагольныя напоі мацней за піва ды віно забараняюцца! Таксама падумайце наконт посуду:талерка, лыжка, відэлец, нож, кубак.\nДададзена: 4.07.06 17:17 Загаловак паведамлення:\nДобра, маршрут паспрабую удакладнiць па мапе. Мае не едуць (нажаль жонка застаецца ў вёсцы дапамагаць бацькам). Месцаў у машыне (замест месца кiроўцы) 6 - толькi што пералiчыў (атрымалася памылiўся на 2 месцы ).\nВось, такiм чынам атрымоўваецца машына з 6 месцамi i жаданьне ехаць у вандроўку - далучайцеся (паспрабую зрабiць усё, каб зьдзейсьнiць усё, што пакуль плануем). Намёта ў мяне нажаль няма, але спаць магчыма ў машыне (для дзiцяцi будзе добра, а дарослым не вельмi ўтульна, бо яна не задуманая пад тое, каб у ёй спаць - высьветлiлася пад час камандыроўкi ў Маскву). Так цi iнакш нешта магчыма прыдумаць (сьмехам: я аднойчы ў багажнiку Масквiча спаў ). Да таго ж я яшчэ зь ёй не эксперэмэнтаваў (яно там неяк раскладаецца i атрымлiваецца амаль ложак, толькi невялiкi).\nДададзена: 4.07.06 17:36 Загаловак паведамлення:\nhttp://www.nrsm.org/images/mapa_schod.JPG Вось мапа.\nПакуль што ніхто больш не далучаецца... Я спадзяюся мы там не адныя будзем. А тое паглядзела фанклюб там усім па 20 год (ніжэй і 1 23) Буду там самай старой. а Насьця самай маладой\nДададзена: 4.07.06 17:41 Загаловак паведамлення:\nдзе купiць намёт?\nДададзена: 4.07.06 17:51 Загаловак паведамлення:\nЯ таксама не ведаю. Паедзем у Бігз з'ездзім, бо ў мяне спальніка нат няма... (А так можна і пад кустом ) У Спорт майстры забралі апошні спальнік пакуль я да яго дабралася і недарагі за 30 дал. Вось. Так што гэта я такая авантурыстка спадзяюся, што мне намёт пазычаць\nДададзена: 4.07.06 17:55 Загаловак паведамлення:\nА інтэрнэт вам навошта - каб у форумах сядзець?\nДададзена: 4.07.06 18:12 Загаловак паведамлення:\nМапу гэтую я ўжо бачыў, дзякуй! Усё роўна вазьму з сабой яшчэ адну, каб не згубiцца.\nНаконт узросту - далучуся!\nДададзена: 4.07.06 22:52 Загаловак паведамлення:\nмы з Валікам таксама думаем паехаць (без малога).\nАлег, на ўсялякі выпадак забіваем месца ў тваім вэне\nДададзена: 4.07.06 23:49 Загаловак паведамлення:\nЦытата з белрадыё.фм\n"На наступных выходных, 8-9 ліпеня, удзельнікі фан-клубу N.R.M ды іх сябры запрашаюцца на хутар пад Валожынам ля рэчкі Буянкі. Гэта ў 80 км ад Мінску. Будзе сустрэча фанаў ды электрычны канцэрт N.R.M. познім вечарам 8 ліпеня. Бадай упершыню музыкі будуць граць на хутары. Дабірацца можна цягнікамі, электрычкамі, дызелямі і аўтамабілямі."\nЯ працую ў суботу да абеду. А потым будзем выбірацца. Пастараемся матываваць дзеда пажыць суткі з Міронам. Возьмем з сабой намёт. Мабыць паедзем на сваёй машыне.\nЦэлая рэпетыцыя Басовішча атрымліваецца!\nАпошні раз рэдагавалася: Kryscina (5.07.06 12:12), усяго рэдагавалася 3 раз(ы)\nДададзена: 5.07.06 9:42 Загаловак паведамлення:\nДобра. Нас паболела!\nГурток "Ветахі" 42 pink_by 88177 27.09.10 2:38


Сіўчыкаў - Літвін (№35)\n“Я шчасьлівы чалавек...”\nГутарка пісьменьніка Уладзіміра Сіўчыкава з Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь Генрыкам Літвінам\n– Велешаноўны спадар амбасадар, Ваша прозьвішча лашчыць беларускі слых – менавіта літвінамі нярэдка зваліся нашыя продкі ў часы Вялікага Княства Літоўскага. Раскажыце, калі ласка, адкуль ідзе Ваш род, хто Вашы прашчуры і ці ёсьць у сямейным архіве генеалагічнае дрэва?\n– Мая сям’я – з вёскі, таму сямейныя гісторыі і паданьні шукаць нялёгка, бо амаль немагчыма знаходзіць пісьмовыя, дакументальныя крыніцы. А нялёгка па дзьвюх прычынах. Першая, гэта, кажучы па-польску, “rodzina chlopska”. Куды лягчэй расшукваць гісторыю радзіны людзям, што паходзяць са шляхты. А другая, што падчас другой сусьветнай вайны мая сям’я перажыла шмат цяжкіх момантаў. Спачатку загінуў у нямецкім лагеры мой дзед, потым мой бацька і ягоны старэйшы брат патрапілі ў лагер савецкі і, шчыра кажучы, мая бабуля тым часам зьнішчыла нават тое нямногае ў сямейным архіве, што было, – усё згарэла! Ёй падавалася, што паперы могуць быць небясьпечнымі, а падрасталі ж яшчэ і малодшыя дзеці...\nНяшмат было магчымасьцяў, але мы цікавіліся, адкуль такое прозьвішча. Калісьці продкі нашы патрапілі ў мясьціны непадалёк ад горада Красьністаў, што сёньня ў Люблінскім ваяводстве. Але патрапілі, напэўна ж, з Вялікага Княства. Верагодна, што адсюль і прозьвішча. Аднак далей за прадзеда мы ў сваіх пошуках не заглыбіліся. Менавіта ён, паводле сямейнай легенды, у 60-х гадах пазамінулага стагоддзя патрапіў на гэтае месца, бо трэба было дзесьці далёка хавацца ад перасьледу за ўдзел у паўстаньні 1863-1864 гадоў. Як вядома, на тэрыторыі Вялікага Княства вайсковыя дзеяньні праходзілі вельмі актыўна. Удзел у іх брала шмат людзей, а таму версія з прадзедам цалкам верагодная. Адначасова мы прапрацоўвалі і іншы варыянт, бо мой прадзед і мой дзед былі уніятамі. Таму мажліва, што яны ўцяклі з беларускай тэрыторыі, бо хацелі застацца уніятамі, а на тэрыторыі так званага Польскага каралеўства ці Прывісьленскага краю уніятаў не перасьледвалі яшчэ доўгі час. Толькі ў 1898 годзе быў выдадзены царскі дэкрэт, паводле якога уніятаў сталі лічыць праваслаўнымі. Быў вялікі супраціў, вядомыя нават уніяцкія пакутнікі. Майго дзеда пахрысьцілі ў лесе. З польскіх тэрыторыяў, што былі пад Аўстра-Венгрыяй, прыязджаў уніяцкі сьвятар і патаемна праводзіў набажэнствы і абрады, а ў тым ліку і хрост, які называўся хрост па-галіцыйску. У 1905 годзе выйшаў так званы Талеранцыйны акт, які дазваляў былым уніятам станавіцца або праваслаўнымі або католікамі. Нашая радзіна, як і большасьць іншых у Каралеўстве Польскім, абрала каталіцтва, бо лічыла сябе уніятамі-палякамі.\n– Спадар амбасадар, Вы разьняволена абыходзіцеся з датамі, гістарычнымі фактамі і дакументамі. З гэтага вынікае, што паводле адукацыі Вы – гісторык? Калі гэта так, дык які універсітэт заканчвалі і на якім гістарычным перыядзе, на якой тэматыцы сьпецыялізуецеся?\n– Я ніколі не прыхоўваў, што гісторыя – маё захапленьне і першая прафесія. Скончыў Варшаўскі універсітэт, потым рыхтаваў кандыдацкую работу ў Інстытуце гісторыі Польскай акадэміі навук, працаваў там навуковым супрацоўнікам. Праўда, нядоўга, бо alma mater я скончыў у 1982 годзе, кандыдацкую дысертацыю абараніў у 1988-м, а ўжо ў 1991 годзе патрапіў у палон да дыпламатыі. Цяпер спрабую быць актыўным як гісторык, але атрымліваецца хутчэй як хобі. І ўсё ж спадзяюся – тое, што раблю як гісторык, раблю на прафесійным узроўні. А ў дыпламатыю патрапіў, мабыць, таму, што першай сьпецыялізацыяй была “Гісторыя украінскіх земляў у межах Рэчы Паспалітай у ХVІІ стагоддзі”, а тэмай кандыдацкай – “Наплыў польскай шляхты на Украіну паміж Люблінскай уніяй і паўстаньнем Б. Хмяльніцкага”. Потым займаўся я шляхецкім самакіраваньнем і канфесійнымі пытаньнямі, гісторыяй Папскай дыпламатыі ХVІІ стагоддзя, а таксама тэорыяй дзяржавы ў другой палове ХV—першай палове ХVІ стагоддзя.\n– Неяк у прыватнай размове Вы сказалі, што чыталі кнігу нашага дасьледчыка Генадзя Сагановіча “Невядомая вайна: 1654-1667”. У ёй, на маю думку, разьбіваюцца многія стэрэатыпы беларуска-расейскіх дачыненьняў, бо ў нас не прынята было прызнаваць, што столькі гадоў маглі ваяваць між сабою народы, якія сёньня завуцца братнімі. А між тым Маскоўская дзяржава вынішчыла палову насельніцтва беларускіх земляў, прывяла ў заняпад эканоміку. Ці магчыма, на Вашую думку, гістарычная аб’ектыўнасьць з улікам нацыянальных інтарэсаў дзяржаваў ці яшчэ ад часоў летапісаў непазьбежныя суб’ектыўнасьць і выкананьне гісторыкамі пэўнага сацыяльнага заказу?\n– Думаю, што гэта нават не пытаньне “залатой сярэдзіны”. Трэба імкнуцца да аб’ектыўнасьці, аднак і ўлічваць, што 100-працэнтная аб’ектыўнасьць немагчымая хаця б таму, што кожны з гісторыкаў выхаваны ў пэўным асяродку, у пэўных гістарычных, грамадскіх, сямейных умовах. Таму я ніколі не адважыўся б сказаць, што ва ўсіх сваіх работах быў аб’ектыўны. Але стараўся і стараюся, імкнуўся не дазваляць сабе ня ўлічваць меркаваньні іншых бакоў, калі яны існуюць. Калі працаваў па гісторыі Украіны ў ХVІІ стагоддзі, дык улічваў напрацаванае як украінскай, так і расейскай гісторыяграфіяй, вывучаў работы заходнееўрапейскіх вучоных, а таксама амерыканскіх дасьледчыкаў, асабліва калі яны маюць беларускія, польскія, украінскія карані. Неверагодна важную ролю заўсёды надаю першакрыніцам. Але і іх стваралі людзі, якія часам суб’ектыўна ацэньвалі падзеі, інфармацыю. Але, паўтаруся, важна імкнуцца да аб’ектыўнасьці. І, разам з тым, мне здаецца, што вельмі небясьпечная поўная ўпэўненасьць некага, што ён цалкам аб’ектыўны. Можа, няма для дасьледчыка нічога горшага за гэткую ўпэўненасьць, бо страчваецца магчымасьць самаацэнкі.\n– І тады пануе прынцып – ёсьць маё меркаваньне і няправільныя?\n– Так, але ў падобных выпадках я насьцярожваюся.\n– Маю пэўны сантымент да гістарычнай постаці князя Багуслава Радзівіла, як да фактычнага заснавальніка майго роднага гораду Жодзіна. Ведаю, што дзякуючы раману “Патоп” Генрыка Сінькевіча і аднайменнаму фільму Ежы Гофмана стаўленьне да яго ў Польшчы выразна негатыўнае. Але, пагадзіцеся, фігура гэта складаная і неадназначная.\n– Сапраўды, Багуслаў Радзівіл – ахвяра Сінькевіча. Раманіста гэтага я вельмі люблю, але гэта ня значыць, што ўсё, што ён напісаў, трэба лічыць выдатным. Сінькевіч вельмі добра ведаў гісторыю, але найперш... выкарыстоўваў яе ў сваёй творчасьці. Магу нават расказаць анекдот, які ілюструе, як абыходзіўся ён з крыніцамі. Трэцяя частка трылогіі Сінькевіча – гэта “Пан Валадыеўскі”. У галоўнага героя там ёсьць маладая жонка па імені Барбара Езёркоўская. У рамане ёсьць і расказ пра гэтую Басю. Маўляў, у свой час у яе былі тры прэтэндэнты на руку і сэрца. Расказчык яе гісторыі падае і прозьвішчы трох прэтэндэнтаў, якія нібыта загінулі на вайне. Але ў аднаго гісторыка, які іранізаваў з Сінькевіча, я прачытаў, што сапраўдная Бася Езёркоўская была старая баба, якая паперажыла сваіх трох мужоў, і толькі чацьвёртым быў у яе Валадыеўскі! Я потым праверыў – у сапраўднай Валадыеўскай раней было тры мужы, але і сапраўдныя іх прозьвішчы супадалі з прозьвішчамі трох прэтэндэнтаў на руку Басі ў Сінькевіча! Што гэта значыць? А тое, што і гэтую гісторыю пісьменьнік ведаў, але гуляў, інтэрпрэтаваў факты, рабіў тое, што яму было патрэбна, што было зручна для ягоных раманаў.\nТое самае з Багуславам Радзівілам. У “Патопе” Сінькевічу быў патрэбны цынічны праціўнік галоўнага героя, як пэўны кантрапункт.\n– Многія літаратары кажуць, што адмоўнага героя лягчэй выпісаць, ён, як правіла, аказываецца больш рэльефным, больш выразным і запамінальным.\n– Згодзен, але гэта адзін момант. Другі палягае на тым, што ў рамане таго роду Сінькевічу быў патрэбны добры манарх, dobry krуl, і ён зрабіў Яна Казіміра добрым каралём. А на самой справе ўплыў караля на гісторыю тагачаснай Рэчы Паспалітай быў, на мой погляд, абсалютна негатыўны. Ён быў таленавітым палкаводцам, гэта ў яго атрымлівалася някепска, але ўсё астатняе – проста жахліва. Шляхта тады папросту пакінула Яна Казіміра, бо лічыла так: “Кароль мусіць быць спраўным чыноўнікам, а калі ня здольны выконваць свае абавязкі як сьлед, дык трэба яго замяніць.” Буйныя магнаты лічылі грамадзянамі, гаспадарамі дзяржавы найперш сябе. Яны лічылі, што караля можна папросту замяніць, а таму прымалі пратэкцыю караля Густава. Але яны не прынялі да ўвагі, што пад націскам мілітарысцкай Швецыі шмат чаго можа быць страчана назаўсёды. Было зроблена зашмат памылак, перш чым многія зразумелі – трэба вяртацца пад сьцягі Яна Казіміра.\nКнязь Багуслаў Радзівіл — вельмі яркая асоба, чалавек, у якога надзвычай насычанае жыцьцё, які зьяўляецца героем многіх гераічных падзеяў, але і афёр, авантур у Францыі, Нідэрландах, Англіі... Ён быў вельмі мужны, выдатны ваяр, некалькі разоў ахвяраваў немалыя грошы на абарону Вялікага Княства і Рэчы Паспалітай, быў шчодрым мецэнатам. Таму многае ў гэтай постаці неадназначна, але, калі верыць Сінькевічу, Багуслаў, акрамя ўсяго, яшчэ і злы дух Януша Радзівіла, а гэта абсалютная няпраўда. Таму трэба чытаць гістарычныя першакрыніцы, а ў тым ліку і “Аўтабіяграфію” Багуслава Радзівіла. Дарэчы, перакладзена яна на беларускую мову?\n– “Аўтабіяграфія” рыхтуецца цяпер да выданьня ў выдавецтве “Радыёла-плюс” ў перакладзе з польскай мовы Анатоля Бутэвіча.\n– Выдатна, бо гэта вельмі цікавая крыніца! Але ёсьць і іншыя дакументы таго перыяду. Як і князь Багуслаў Радзівіл, большасьць шляхты зрабіла кароткачасовы выбар на карысьць шведаў, але рабіць яго галоўным віноўнікам таго, што тады адбывалася, аніяк не выпадае. Тым больш, што да вайсковых дзеяньняў далучыўся электар Брандэнбургскі, які быў блізкім сваяком князя Багуслава...\n– Вы маеце на ўвазе курфюрста Фрыдрыха Вільгельма, кузена па матчынай лініі?\n– Так. Багуслаў быў на той перыяд хутчэй з ім, чым са шведамі. Але для гісторыкаў, а таксама для Сінькевіча было важна, што князь, можна сказаць, супрацоўнічаў з дзяржавай, якая пазьней стала атаясамлівацца з Прусіяй, якая, у сваю чаргу, адыграла вельмі негатыўную ролю ў лёсе Рэчы Паспалітай. Хоць і цяжка лічыць вінаватым у падрыхтоўцы падзелаў Рэчы Паспалітай Фрыдрыха Вільгельма, у нас ў Польшчы негатыўнае адценьне – як бы мы ні імкнуліся да аб’ектыўнасьці – заўсёды будзе класьціся на палітыкаў, што супрацоўнічалі з Прусіяй. У нас заўсёды застаецца пад увагаю, да чаго гэта прывяло. Але як гісторык скажу: каб належным чынам ацэньваць постаць князя Багуслава Радзівіла, трэба ўлічваць умовы той эпохі.\n– Давайце паспрабуем вярнуцца ў сучаснасьць. Раскажыце, калі ласка, як Вы патрапілі на дыпламатычную службу і ці быў Вас выбар краіны? Вы кажаце, што, мажліва, маеце беларускія карані, а як навуковец займаліся польска-украінскімі сувязямі.\n– Напачатку 90-х гадоў у нашым Міністэрстве замежных справаў шукалі людзей, а ў тым ліку і навукоўцаў, якія маглі б займацца пытаньнямі суседніх краінаў. У Менск тады патрапіла спадарыня прафесар Эльжбета Смулкова, а некалькі чалавек, якія займаліся украіністыкай, пайшлі на адпаведны напрамак. Украінскую мову я збольшага ведаў, а сьпецыялістаў па Украіне ў Польшчы было нямнога. Тады перада мною стаяла некалькі цяжкіх жыцьцёвых пытаньняў, а прапанова паехаць на Украіну амаль што ўсе з іх вырашала. У сярэдзіне 1991 году я выехаў у Львоў як шэф консульскага агенцтва, якое ператварылася потым у генконсульства. Потым быў у МЗС, чатыры гады прапрацаваў у Рыме, адтуль пераехаў у Маскву, пасьля зноў два гады ў Варшаве, а цяпер вось у Менску. Як бачыце, мае выезды пераважна супадаюць з навуковымі інтарэсамі.\n– А ці задавальняюць Вас умовы працы ў беларускай сталіцы і ці можна параўнаць іх з умовамі працы Вашага беларускага калегі ў Варшаве?\n– Цяперашнія ўмовы працы польскіх дыпламатаў далёкія ад таго, што людзі маюць у галовах з часоў Польскай Народнай рэспублікі, калі выезд у заходнія краіны з атрыманьнем выплатаў у далярах лічыўся немаведама чым. Сёньня гэта нармальная работа, але маладыя людзі, якія прыходзяць у дыпламатыю, маглі б атрымліваць куды большыя сродкі ў эканоміцы, у бізнесе. Новых людзей прымаць нам нялёгка, бо шмат патрабуем, а адносна нямнога даем. Але разам з тым някепска, асабліва калі гаварыць пра ўзровень шэфаў прадстаўніцтваў. Як чалавек з маёй прафесійнай падрыхтоўкай, я павінен быць задаволены. А калі параўноўваць варшаўскія і мясцовыя ўмовы, дык беларуская амбасада ў Варшаве знаходзіцца можа і ня так блізка ад цэнтра гораду, затое будынак вельмі добры, падрыхтаваны менавіта пад пасольства. Мой беларускі калега ў гэтым сэньсе паперадзе. Але будзем імкнуцца да таго, каб палепшыць свае ўмовы. Гэта найперш пытаньне часу і дамоўленасьцяў з беларускім бокам, хаця такі сусед Беларусі як Польшча мусіў бы мець такі будынак, які маюць літоўцы або, скажам, украінцы. Пабудаваць новае пасольства – нашая праграма. Трэба дамаўляцца наконт зямельнага ўчастка і рухацца далей.\n– Давайце паспрабуем наблізіцца да профілю і тэматыкі часопісу “Дзеяслоў”. Ці не маглі б Вы расказаць пра свае ўпадабаньні ў польскім і ў сусьветным мастацтве і літаратуры?\n– Многае зьмянілася пасьля таго, як я пачаў працаваць у МЗС, таму што павінен быў павысіць інтэлектуальную актыўнасьць. Не хацеў пакідаць займацца гісторыяй, а таму зрабіў яе сваім хобі. Але цяпер стала значна прасьцей – шмат што можна ўбачыць праз Internet. Да таго ж маю немалую бібліятэку і архіў, якія пасьпеў сабраць ад пачатку сваёй працы. Многае магу рабіць нават калі я далёка ад замежных архіваў і бібліятэк, але заўсёды з цеплынёй згадваю мажлівасьці, якія меў у свой час у Рыме.\nАле стараюся гэтаксама цікавіцца літаратурай, музыкай, гісторыяй культуры краіны, у якой працую. У Італію я патрапіў упершыню ў 31 год. Тады я падумаў: “Якое гэта было жахлівае абмежаваньне для нас, для людзей, якія жылі ў так званым сацыялістычным лагеры! Мы не маглі выхоўвацца ў непасрэдным кантакце з агульнаеўрапейскай культурнай спадчынай. Які, да прыкладу, мастацтвазнавец, што ня бачыў на свае вочы “П’ету” Мікелянджэла Буанароці?!”\nУ сувязі з гэтым шмат займаюся знаёмствам з краінай, дзе працую, – чытаю, гляджу кіно, шмат падарожнічаю. І ўсё ж мушу прызнацца, што асноўны багаж сусьветнай літаратуры набраў у 15-28-гадовым узросьце, а потым давялося аддаваць перавагу навуковай літаратуры. У апошнія гады моцнае ўражаньне было ад “Умовы” польскага аўтара Эўстахія Рыльскага. Думаю, была б яна цікавай і беларускаму чытачу. Гэта гісторыя салдата Напалеёнаўскага войска, які паходзіць з сям’і, што жыла на Наваградчыне.\nАле многае цяпер магу адкласьці, калі не падабаецца, пасьля 10-20 старонак. Да таго ж з узростам чалавек, мне здаецца, усё больш увагі надае мемуарам, дзёньнікам, дакументальным рэчам.\n– Пра гэта сьведчаць і рэйтынгі польскіх бестсэлераў за апошнія гады. Летась, да прыкладу, найлепш прадаваліся ў Польшчы не дэтэктывы, а мемуары, рэлігійныя рэфлексіі, інтэлектуальнай літаратура, літаратура факту і творы Рышарда Капусьцінскага, які, дарэчы, нарадзіўся ў Пінску і толькі падчас вайны выехаў у Польшчу, дзе стаў славутым публіцыстам і рэпартажыстам.\n– З узростам усё цяжэй прымаць інтэрпрэтацыі іншых людзей, куды цікавей зьбіраць факты і ацэньваць іх самому. Можа таму апошнімі тыднямі намагаюся канцэнтравацца на ўспамінах людзей, што жылі на тэрыторыі Беларусі. Мне гэта вельмі цікава.\n– А каго з беларускіх творцаў – пісьменьнікаў, мастакоў, музыкаў, кінематаграфістаў, дзеячоў тэатра – ведаеце і цэніце, з кім пасьпелі пазнаёміцца?\n– У маёй маладосьці не было мажлівасьці глыбока пазнаёміцца з беларускай культурай, але помню, што чытаў аповесьці Васіля Быкава ў канцы 70-х гадоў. Гэта была кніга выдавецтва PIW (Polski Instytut Wydawniczy). Пазьней я вяртаўся да ягонай творчасьці, хаця ў школе нас не вучылі, што ёсьць і беларуская літаратура. Пасьля знаёміўся з такімі класікамі, як Янка Купала і Якуб Колас, але ў нас, на жаль, ня так шмат, як хацелася б, перакладаў, а ў тым ліку і анталогій...\n– Тады трэба разам парадавацца, бо апошнім часам сітуацыя значна палепшылася. За апошнія два-тры гады ў перакладах на польскую выйшлі “Цынкавыя хлопчыкі” Сьвятланы Алексіевіч, “Калі вітаюцца душы” Рыгора Барадуліна і Васіля Быкава, “Каханак яе Вялікасьці” Уладзіміра Арлова, “Сьвята Новага году” Андрэя Хадановіча, “Лясная дарога. Версэты” Алеся Разанава, “Дыялогі з Богам” Валянціна Акудовіча, анталогія беларускай паэзіі ХV-ХХ стагоддзяў “Чала я не хіліў прад сілай”, анталогія маладой беларускай паэзіі “Пупок неба” і іншыя.\n– Што ж, апошняе з таго, што я чытаў, і праўда, выходзіла пры спрыяньні Калегіюма Усходняй Еўропы. Польскія аматары паэзіі змаглі пазнаёміцца з творчасьцю Арлова і Разанава, а на кнігу Андрэя Хадановіча вельмі цёпла адгукнуўся Павел Хюле.\nЗ мастакоў заўважыў Аляксея Марачкіна, а з рэжысёраў ведаю Віктара Дашука. Бо мы з ім сустракаліся і тое-сёе я пасьпеў паглядзець.\nДастаткова лёгка было мне зразумець значнасьць беларускага року: “N.R.M.”і іншыя гурты ў нас вядомыя. Да таго ж я з пакаленьня, якое вырастала на року. Таму тое, што чую з калекцыі майго старэйшага сына, ня ёсьць мне сюрпрызам.\n– Шмат стагоддзяў гістарычныя лёсы беларусаў і палякаў цесна зьнітаваныя. Нават сімвалы нацыянальных трагедыяў – Хатынь і Катынь – гучаць амаль неадрозна...\n– Мы сапраўды зьвязаныя вельмі цесна. Лёс Беларусі падчас вайны асабліва трагічны. А таму гаварыць пра гэта рацыянальна вельмі цяжка, бо тут найперш задзейнічаныя эмоцыі. Што тычыць падабенства назваў Катынь і Хатынь, дык баюся, што гэта невыпадкова. Мясьцінаў, зьвязаных з трагічнымі падзеямі, вельмі многа. Не выключаю, што Хатынь як мемарыял была выбраная савецкімі прапагандыстамі знарок.\n– Каб заблытаць, замяшаць з Катыньню?\n– Не скажу, што гэта маё сьцьверджаньне, але з такім меркаваньнем сустракаўся я неаднаразова. Значэньне гэтых месцаў кардынальна рознае, сувязь паміж імі толькі ў трагічнасьці падзеяў. І гісторыя гэтых мясьцінаў розная. Палякам вельмі важна і тое, што гісторыя Катыні – гэта гісторыя хлусьні! Надзвычай важна ня толькі тое, што закатаваныя там тысячы людзей, але і тое, што ўся моц прапаганды была сканцэнтраваная на тым, каб не дапусьціць праўдзівага слова пра тое, што там адбылося! Вялізныя намаганьні былі пакладзеныя на тое, каб прымусіць саміх палякаў забыць або ілжыва сьведчыць пра Катынь.\n– І ня толькі палякаў! У верасьні 1939 году на тэрыторыі Польшчы Чырвонай арміяй былі захопленыя каля 240 тысяч палонных, а ў красавіку-маі 1940 году каля 22 тысячаў польскіх грамадзянаў – палякаў беларусаў, габрэяў і украінцаў, – якіх утрымлівалі ў розных турмах і лагерах, расстралялі пад Катыньню, як расстрэльвалі іх пад Курапатамі і ў іншых месцах катаваньняў. Па-беларуску словы “Катынь” і “катаваньні” гучаць як аднакарэнныя, а таму асабліва злавесна. А між тым расейская вайсковая пракуратура і сёньня адмаўляецца прадаставіць Хамоўніцкаму суду ў Маскве матэрыялы справы па Катыні, сьцьвярджае, што большасьць са 183 (!) тамоў мае грыф “Абсалютна сакрэтна”. Але гістарычная памяць асэнсоўваецца і на мастацкім узроўні. Пра Катынь у аднайменным кінафільме Анджэя Вайды гаворыцца вельмі выразна і балюча.\n– Прапагандысцкая хлусьня пра Катынь і пра Курапаты – гэта зьдзек з гістарычнай памяці народаў. І палякам, і беларусам папросту загадвалі забыць пра гэта. А я помню, што ў школе нават само слова “Катынь” было забароненае.\n– Крыху, можа, расплывістае пытаньне. Ці можаце параўнаць жыцьцё людзей у Польшчы і на Беларусі?\n– Палякі ўсё ж не былі пад такім непасрэдным уплывам і ціскам Савецкага Саюзу і ўсяго, зьвязанага з яго існаваньнем, з трагічным уплывам на эканоміку і менталітэт. Мы шмат страцілі ў параўнаньні з заходнееўрапейцамі. У той час, калі яны разьвівалі этас, культ працы, у нас лічылася, што ня варта перапрацоўваць, бо ўсё ідзе на карысьць дзяржавы, а не асобы. На жаль, мы адставалі ад Захаду, але меньш за народы, што жылі ў межах СССР.\n– А ці падтрымліваеце Вы ідэю зьніжэньня кошту шэнгенскай візы для беларусаў? Нярэдка можна пачуць меркаваньне, што Захад ахвотна гаворыць пра дапамогу беларусам, а тым часам шараговаму грамадзяніну нялёгка патрапіць за межы краіны.\n– Гэта ня так, што Еўропа адкрытая для Беларусі і разам з тым выстаўляе высокі кошт візаў. Гэта дзьве розныя рэчы, два розныя парадкі.\nЕўропа хоча быць адкрытай, Польшча хоча быць адкрытай. Наш вопыт паказвае, што ад прыездаў беларусаў, украінцаў, расіянаў мы маем найперш прыбыткі. Калі паставіць штучны бар’ер, ён не дазволіць прыехаць звычайным людзям, а тыя, што нясуць бясьпеку, здолеюць атрымаць візы і заплаціць за іх. У нас, палякаў, былі вельмі танныя візы для беларусаў, бясплатныя для украінцаў і жыхароў Калінінградскай вобласьці, і пра гэты вопыт мы гаворым. Але зьніжэньне кошту візаў – гэта іншы парадак. Трэба дамаўляцца не з грамадствам, а з урадам. Ёсьць праблема і ў тым, як тэхнічна апрацаваць гэтае пытаньне ў межах цэлай сістэмы.\nПольшча была практычна адкрытай на Еўразьвяз з пачатку 90-х: палякі без праблемаў езьдзілі па ўсёй Еўропе. Аднак калі мы ўвайшлі ў Шэнгенскую зону? Толькі сёлета! Вось які доўгі перыяд ад пачуваньня сябе ў Еўропе да рэальнага ўваходу ў Еўразьвяз 1 мая 2004 году і ў Шэнгенскую зону 1 студзеня 2008 году.\n– Як Вы ацэньваеце працу тэлекампаніі “Белсат”? У нас на Беларусі, бывае, раздаюцца раздражнёныя і крытычныя галасы: маўляў, і сігнал цяжка прымаць, і спадарожнік ня той, і многія творчыя сілы адцягнутыя ў Польшчу, а вынікі, калі параўнаць фінансавыя і інтэлектуальныя выдаткі з уплывам на беларускую супольнасьць, абсалютна неадпаведныя.\n– “Белсат” – ініцыятыва канкрэтных людзей і канкрэтнага асяродку. Ініцыятыва тая разьвіваецца, знайшла падтрымку дзяржавы. Ідзе супрацоўніцтва і з іншымі краінамі, якія падтрымліваюць гэты праект. Насамрэч гэта грамадская ініцыятыва, зьнітаваная з людзьмі, якія зацікаўленыя гэтым праектам, а я не магу ацэньваць грамадскую ініцыятыву. Пра эфектыўнасьць тэлеканалу трэба было б запытацца ў гледачоў, у тых, да каго ён апелюе.\n– Не магу назвацца актыўным спажыўцом прадукту “Белсату”, але за стварэньне фільмаў кшталту “Слуцкі збройны чын”, пры ўсіх маіх прэтэнзіях і заўвагах, здымаю, як кажуць, капялюш.\n– Я сустракаю крытычныя ацэнкі з боку прадстаўнікоў улады і дастаткова пазітыўныя ацэнкі з боку прадстаўнікоў апазіцыі. Чуў таксама, што неўзабаве праграмы будуць трансьлявацца праз іншы спадарожнік, а з цягам часу і ўсё іншае наладзіцца.\n– Вось Вы згадалі крытыку прадстаўнікоў улады. А чым, на Вашу думку, можна патлумачыць нярвовую рэакцыю многіх афіцыйных асобаў на ўвядзеньне “карты паляка”, на якую, паводле некаторых эксьпертаў, можа прэтэндаваць чвэрць мільёна беларускіх грамадзянаў?\n– Ня бачу сэнсу шукаць прычынаў, акрамя тых, якія мы пачулі ў заявах беларускага МЗС, а потым і са словаў першай асобы дзяржавы.\nНу добра, прымаем пэўную занепакоенасьць беларускага боку: маўляў, пад сумненьне ставіцца тэрытарыяльная цэласнасьць Беларусі. Але няма аніякай нагоды бачыць сітуацыю ў падобным ракурсе. Гэта проста кампенсацыя, прычым хутчэй маральная, палякаў, якія жывуць у Польшчы, палякам, якіх Польшча пакінула без дапамогі, без кантактаў. Калі краіна сталася незалежнаю, аднавіліся і размовы, што трэба неяк вырашаць гэтае пытаньне, а ўрэшце выкрышталізавалася і думка пра закон, які ўрэгуляваў бы дапамогу палякам па-за межамі Польшчы. З боку беларускіх уладаў ёсьць сумненьні і занепакоенасьць, як мы будзем уводзіць карту паляка. Мы стараемся ўлічваць гэта ў сваёй працы, але калі ўжо прыняты закон, дык консулы і іншыя супрацоўнікі мусяць яго рэалізоўваць. Нам бачыцца, што аніякай пагрозы карта паляка не нясе. Палякі на Беларусі – гэта людзі, вельмі цесна зьвязаныя з краінай, даволі многа зьмешаных беларуска-польскіх шлюбаў. Няма супрацьстаяньня ці супрацьпастаўленьня “беларус—паляк”, тым болей, што можна помніць пра польскія карані, але лічыць сябе беларусам. Я ня бачу праблемы для Беларусі – як для грамадства, так і для дзяржавы, але нельга не заўважаць негатыўнага ўспрыняцьця “карты паляка” ўладамі. Мы стараемся весьці дыялог, тлумачыць сваю пазіцыю, даводзіць, што бясьпекі няма.\n– Дзякуй! Далей будзе разгорнутае пытаньне. У першым туры беларускай агульнанацыянальнай дыктоўкі, прысьвечанай 90-м угодкам Беларускай Народнай Рэспублікі, поруч з амбасадарамі Украіны, Вялікай Брытаніі, Славаччыны, Чэхіі, Злучаных Штатаў Амерыкі ўзяла ўдзел прэс-сакратарка Вашай амбасады Моніка Садкоўска. Але потым статус удзелу быў павышаны: праз некалькі дзён Вы асабіста напісалі дыктоўку паводле прадмовы Францішка Багушэвіча да паэтычнага зборніка “Дудка беларуская”, які, дарэчы, быў надрукаваны лацініцай у 1891 годзе ў Кракаве і перавозіўся на Беларусь кніганошаю і... будучым начальнікам Польскай дзяржавы Язэпам Пілсудскім. Гэта быў публічны акт падтрымкі беларускай мовы ці нешта большае? І ці мажлівая ў персьпектыве акцыя “ЕўраДыктоўка”, дыктоўка ад мора да мора, калі адначасна селі б пісаць дыктоўку беларусы, літоўцы, палякі і ўкраінцы?\n– Зразумела, гэта быў акт падтрымкі беларускай мовы. Мне здаецца цалкам заканамерным, што ў краіне прабываньня пасол бярэ ўдзел у мерапрыемстве, якое ўшаноўвае і падтрымлівае дзяржаўную мову. Тым болей, што гэта ў чымсьці польская ідэя. І мне падабаецца ініцыятыва агульнай... ці як вы сказалі?\n– Балтыйска-чарнаморскай ці нават еўрадыктоўкі!\n– Усё, дзякуючы чаму мы ўспамінаем сувязі, што вынікаюць з часоў першай Рэчы Паспалітай, мне вельмі даспадобы. Перш за ўсё як гісторыку і энтузіясту той дзяржавы. Зразумела, быў там і шэраг механізмаў, якія ня дужа хораша працавалі, але гэта была вельмі цікавая дзяржава, дзе суб’ектамі былі людзі на месцах, дзе надзвычай важным было самакіраваньне. Можа, у гісторыі Еўропы гэта была самая дэмакратычная дзяржава, а Канстытуцыя 3 Мая адкрывала шлях да сапраўднай грамадскай супольнасьці. Гэта нашая сумесная спадчына, вельмі важная сёньня для ўсёй Еўропы, а таму паўтару: усё, дзякуючы чаму мы будзем успамінаць і расказваць іншым пра Вялікае Княства і першую Рэч Паспалітую, вельмі важнае, вельмі карыснае і вельмі добрае. Я буду ўсё гэта падтрымліваць, а ідэю адначаснай дыктоўкі чатырох нацый лічу вельмі персьпектыўнай і прадуктыўнай.\n– Я вельмі рады, што Вы згадалі Канстытуцыю 3 Мая. Напачатку мая адны, як вядома, адзначаюць Дзень вясны і працы, а другія ўшаноўваюць Канстытуцыю 3 мая 1791 году, а таксама пашырэньне межаў Еўразьвязу і дзень вольнага друку. Як Вы лічыце, ці хутка беларусы далучацца да ліку другіх?\n– Мне, па шчырасьці, не падабаюцца дыскусіі наконт таго, хто зьяўляецца еўрапейцам, а хто не. Гэта як з народамі, – палякам ёсьць той, хто пачуваецца палякам, еўрапейцам ёсьць той, хто пачуваецца еўрапейцам. Ніхто ня ў праве казаць мне, ці еўрапеец я. Гэта ведаю я сам! Тое самае можа казаць кожны беларус, які пачуваецца еўрапейцам.\nЗ пункту гледжаньня гісторыі цывілізацыі Беларусь зьяўляецца часткаю еўрапейскай культурнай спадчыны. Цяжэй сёньня казаць пра палітычныя структуры. Усе мы ведаем, што сёньня ўлады Беларусі рэалізуюць, так сказаць, трэці шлях. Польшча прапаноўвае гэтай частцы Еўропы іншы шлях. Ідэальнага выбару няма ніколі, але найбольш эфектыўным нам бачыцца (і ў нас ужо ёсьць пэўны вопыт) выбар, зьнітаваны з Еўразьвязам. Гэта дастаткова хуткая мадэрнізацыя і палітычнай сістэмы, і эканомікі, і тэхналогіяў. І мы прапаноўваем гэткі выбар іншым. Але кожны вольны выбіраць што захоча.\n– Як Вы ацэньваеце 28-моўны “Беларуска-лацінска-еўрапейскі слоўнік” Лявона Баршчэўскага, што выйшаў сёлета ў Вроцлаве? Ці можна сказаць, што гэта адзін з прыкладаў беларуска-еўрапейскай інтэграцыі?\n– Гэта вельмі цікавае выданьне! У мяне ёсьць некалькі асобнікаў, і гасьцям з іншых краінаў, якія прыходзяць у пасольства, я перадаю гэты слоўнік як падарунак. Можа нават не такі ён важны як практычны падарунак, але вельмі значны як навуковы...\n– І нават як пэўны сімвал таго, што беларусы здольныя рабіць рэчы, якія можна падарыць любому адукаванаму еўрапейцу.\n– Так, гэта і сімвал, свайго роду сімпатычны сувенір. Прычым сама ідэя шматмоўнага слоўніка вельмі арыгінальная, беларуская.\n– На Беларусі стаяць чатыры помнікі Адаму Міцкевічу. Як Вы ставіцеся да ідэі ўсталяваць у Варшаве помнікі Янку Купалу і Якубу Коласу?\n– Пазітыўна. Але ўсё ж ня роўназначныя велічыні – помнік Міцкевічу ў Беларусі і помнік Коласу ў Варшаве...\n– Беларусы маюць ужо прыкры вопыт – мы паставілі помнік Аляксандру Пушкіну ў Менску, а помнік Купалу ў Маскве дагэтуль не адкрыты, хоць і была ўзаемадамоўленасьць з расейскім бокам.\n– А як зьвязаны з Беларусьсю Пушкін?\n– Пачаць хаця б з таго, што нянька Пушкіна Арына Радзівонаўна была беларускаю і выхоўвала будучага паэта на беларускіх казках...\n– Але калі я спытаўся б у вас, як зьвязаны з Беларусьсю Адам Міцкевіч, дык вы намнога больш маглі б гаварыць пра гэта?\n– Міцкевіч для Беларусі – ня толькі польскі паэт, а нашмат болей. Таму механічны абмен я ня ўводзіў бы. Купала для палякаў таксама вельмі важная постаць. Ён надаваў шмат увагі перакладам з польскай паэзіі, і нават за адно толькі гэта мы павінны паставіць яму помнік.\n– Прабачце, але заўважу тут, што і пачынаў свой творчы шлях Янка Купала як польскамоўны паэт: яго раньнія вершы былі напісаны на польскай мове!\n– Я, прызнацца, пра гэта ня ведаў...\n– Дасьледчык і перакладчык Уладзімір Мархель з год таму эпаціраваў публіку, калі ў інтэрв’ю “Радыё Свабода” заявіў, што напісаў за Янку Купалу дваццаць чатыры, калі не памыляюся, вершы.\n– Ён пераклаў тыя вершы (праўда аўтарства аднаго з іх досыць спрэчнае) маладога Купалы з польскай на беларускую мову. А Якуб Колас, як вядома, пачынаў пісаць на рускай мове.\n– Я не сьпецыяліст па Коласу і не памятаю пра ягоныя дачыненьні з польскімі пытаньнямі. Разам з тым, думаю так: механічная ўзаемнасьць – не заўсёды найлепшы шлях. Я б з задавальненьнем паспрыяў усталяваць помнік Купалу ў Варшаве. Той, хто ведае свайго суседа, ставіцца да яго прыязна. Мы баімся таго, чаго ня ведаем. Таму нам абсалютна неабходна пашыраць веды пра беларусаў, расіяаў, украінцаў, немцаў, чэхаў, славакаў, літоўцаў.\n– Спадар амбасадар, я ведаю, што Вы захапляецеся фотамастацтвам. Ці можна чакаць у персьпектыве – блізкай ці далёкай – Вашай персанальнай выставы ў Менску?\n– У мяне хутчэй ня сталыя, а спарадычныя перыяды заняткаў фатаграфіяй. І найчасьцей яны зьвязаныя з выездамі ў іншыя краіны. Так было на Украіне, у Італіі... На пачатку 90-х на Украіне я даязджаў да некаторых аб’ектаў і мясьцінаў можа нават першы. На Беларусь я прыехаў у верасьні, было шмат арганізацыйных турбот, але з вясны пачалі выязджаць у рэгіёны. Спадзяюся, што і фатаграфічны эфект будзе. Але да выставы яшчэ далёка.\n– Пэўная асоба ў нас няраз публічна самавызначалася як “праваслаўны атэіст”. А ці можна пачуць пра Вашы стасункі з інстытутам царквы, а дакладней, з касьцёлам?\n– Гэта вельмі інтымная частка жыцьця. Магу толькі сказаць, што я католік і з першых дзён сваіх жыў у каталіцкай сям’і.\n– Адзін з нашых знаных пісьменьнікаў параўнаў сваё жыцьцё з келіхам добрага чырвонага віна. З чым параўналі б сваё жыцьцё Вы?\n– Я крыху знаюся на італьянскіх вінах, але не рызыкнуў бы назвацца тонкім дэгустатарам. Здаецца, ня маю і такога таленту, каб рабіць з жыцьця літаратуру. Магу толькі сказаць, што адчуваю сябе вельмі шчасьлівым чалавекам. Як гісторык бачу, што мяне напаткала штосьці неверагодна цудоўнае. На свае вочы я бачыў, як зьмяніўся сьвет. Можа, ня сьвет, але Еўропа, прастора, у якой я жыў, дакладна зьмянілася. Лічу гэта вялікім шчасьцем. Я пачынаў вучыцца ва універсітэце ў 1977 годзе і, шчыра кажучы, ня меў надзеі, што буду колісь жыць у іншай, несацыялістычнай прасторы. Мне хацелася стаць гісторыкам, каб... зьбегчы. Зьбегчы ў іншы сьвет, у сьвет гісторыі, хоць і ведаў, што гэта будзе ўнутраная эміграцыя. Але потым адбыўся цуд – сьвет зьмяніўся! А да цуду гэтага быў прыналежны і чалавек, які ўсім палякам неверагодна важны – Ян Павел ІІ. Я быў на набажэнстве ў Варшаве ў 1979 годзе, калі Папа сказаў прарочыя словы пра тое, што зьменіцца аблічча гэтай зямлі (“Niech zst№pi Duch Twуj i odmieni oblicze ziemi, Tej ziemi”). Я бачыў сваімі вачыма, як мянялася аблічча ня толькі Польшчы, але і ўсёй Еўропы. Юнаком я думаў, што пражыву ў няволі, а аказалася, што я вольны чалавек. Нам была дадзена мажлівасьць выбіраць, і гэта штосьці неверагоднае. І таму, калі думаю пра сваё жыцьцё, думаю, што я шчасьлівы чалавек: мне сустрэлася штосьці вельмі важнае і я змог зразумець – адбылося неверагодна важнае. Чаго ж яшчэ хацець?\n– Вялікі дзякуй, спадар амбасадар, за шчырую і зьмястоўную гутарку найперш ад імя чытачоў “Дзеяслова”!


Хатняя старонка > Самы эфектыўны спосаб запомніць што заўгодна — гэта малюнак\nШто рабіць, калі часта ўзнікаюць цяжкасці з запамінаннем нават самых простых рэчаў, не кажучы ўжо пра тое, каб вызубрыць параграф з падручніка ці не надта вялікі верш? Не бяда: згодна з новым даследаваннем, самы эфектыўны спосаб запомніць што заўгодна — гэта... малюнак. На практыцы ён аказаўся нават больш эфектыўны, чым запіс тэксту, прагляд відэароліка і іншыя метады візуалізацыі.\nДаследчыкі сцвярджаюць, што пажылыя людзі, якія займаюцца маляваннем, могуць не проста захаваць, але і палепшыць сваю памяць пасля цяжкіх захворванняў, а таксама ў якасці прафілактыкі рызыкі развіцця такіх захворванняў, як дэменцыя і хвароба Альцгеймера.\nУ каманды Універсітэта Ватэрлоа добрыя навіны для тых, у каго заўсёды былі двойкі па маляванні ў школе: вам зусім неабавязкова маляваць добра. Сам факт таго, што вы малюеце ці адлюстроўваеце неабходную інфармацыю ў выглядзе простых, схематычных малюнкаў ужо адыгрывае вялікую ролю.\nДля даследавання былі адабраны 48 удзельнікаў — палова ва ўзросце прыкладна 20 гадоў, а другая палова прыкладна 80 гадоў — якіх папрасілі прайсці серыю практыкаванняў. Калі ім паказвалі паслядоўнасць слоў, яны павінны былі ці напісаць яе, ці паспрабаваць адлюстраваць. Пасля перапынку добраахвотнікаў папрасілі запомніць як мага больш слоў. Вядома, моладзь справілася з заданнем лепш за пажылых людзей, але вось што цікава: абедзве групы ў выніку запомнілі нашмат больш тых слоў, якія яны адлюстравалі на малюнку, а не запісалі тэкстам.\nЧаму так адбываецца? У даследчыкаў ёсць здагадка, што эфектыўнасць малявання крыецца ў некалькіх спосабах падачы адной і той жа інфармацыі: візуальнай, прасторавай, моўнай, семантычнай (г. зн. захоўваецца значэнне слова) і маторнай (сам фізічны акт малявання). Такім чынам, большая частка мозга застаецца актыўнай і ўдзельнічае ў захаванні канкрэтнай інфармацыі.\nНаступны раз, калі зберацеся на экзамен або будзеце рыхтавацца да важнага выступлення — паспрабуйце рабіць замалёўкі, а не проста раз за разам перачытваць тэкст.


Шматмільённая аўдыторыя гледачоў ведае і любіць яго бліскучыя гумарыстычныя маналогі «Збор на лікёра-гарэлачным заводзе», «Ракі», «Сідараў - касір». Ён запатрабаваны на канцэртах, глядач ідзе «на яго». Народ горача любіць артыста і шырока цытуе яго рэпрызы.\nЁн стварыў яркія вобразы ў кінематографе: Швондер ( «Сабачае сэрца»), Паплаўскі ( «Майстар і Маргарыта»), Саламон ( «Нябёсы запаветныя). Вядома, вы яго пазналі. Гэта народны артыст Расійскай Федэрацыі, акцёр тэатра мініяцюр - Раман Карцаў.\nАртыст з вялікай літары\nЁн нарадзіўся 1939/05/20 г у г. Адэсе. Усю творчасць Карцава (цяпер ён жыве і працуе ў Маскве) можна вытлумачыць як прызнанне ў любові да роднага горада дзяцінства. У яго ўнутраным свеце асаблівае месца займае адлюстраванне убачанага на прыморскіх вулачках, вясёлая іронія ад перажытага ім самім і яго сябрамі. Сакрэт поспеху творчасці артыста - у глыбіні разумення людзей, у чалавечнасьці. Здаецца, што ў ім як-то па-асабліваму пацешна і іранічна адлюстроўваецца ўвесь навакольны нас свет. Яму дадзены адмысловы дарунак: размаўляць з гледачом даверна, так, каб усё сказанае было людзьмі вядома. Таму-то і загараюцца вочы ў яго слухачоў, становіцца ім цёпла і радасна, а вусны расцягваюцца ў ўсмешкі.\nРаман Карцаў запатрабаваны як артыст. Будучы непапраўным аптымістам, Раман Андрэевіч і цяпер па-маладому выпраменьвае пазітыў на гледача нават у свае 76 гадоў. Ён валодае ўласнай непаўторнай харызмай. Яго творчыя вечары заўсёды праходзяць з аншлагам.\nКарцава яго пачалі называць пазней. Такі сцэнічны псеўданім узяў сабе Раман Кац - адэскі хлопец, якія мараць аб сцэне. У сям'і яго размаўлялі на мове ідыш. Дзед па лініі мамы служыў сінагагальны кантарам (спеваком). У час фашысцкай акупацыі сям'я Рамана панесла цяжкую страту: усе дзядулі і бабулі загінулі.\nНа шчасце, бацькі засталіся жывыя. Бацька будучага артыста Аншель Зельмановіч Кац да вайны гуляў нападаючым ціраспальскай футбольнай каманды. Ад яго Раман Карцаў пераняў любоў да футбола. Магчыма, на вайне яго выратавала добрая фізічная падрыхтоўка. Лёс берагла яго. Яму пашчасціла ўцячы з фашысцкіх канцлагераў смерці. Ён змог вярнуцца дадому толькі ў 1946 г. Пасля перамогі над фашысцкай Германіяй быў пасланы на вайну ў Маньчжурыі. Бацька далей працаваў трэнерам.\nПоўнае імя па бацьку мамы Рамана - Фуксман Сура-Лея Рувиновна. Яна працавала кантралёрам АТК на абутковай фабрыцы, была парторгом. На час вайны Раман Карцаў і яго брат разам з мамай знаходзіліся ў Омску. Іх, якія вярнуліся ў Адэсу, чакаў удар: жыллё сям'і аказалася занятым. Прытулілі сваякі. Было цесна і голадна. Жыццё сям'і нармалізавалася, калі вярнуўся бацька.\nСкончыўшы школу, Раман працаваў рабочым на швейнай фабрыцы. Яго захапленнем стаў драмгурток пры клубе маракоў. Самадзейнага акцёра заўважылі і ў 1960 г. прынялі ў тэатр "Парнас-2", дзе ён выступаў пад псеўданімам, які цяпер ва ўсіх на вуснах.\nУ тэатры ён знаёміцца са сваім сцэнічным партнёрам Віктарам Ільчанка. Праз два гады таленавітыя аднадумцы з'ехалі з Адэсы да Аркадзя Райкіна ў Тэатр мініяцюр.\nУ Аркадзя Ісаакавіча было чаму вучыцца! У яго ж камандзе працаваў іх зямляк, таленавіты аўтар мініяцюр - Міхаіл Жванецкій. Сведчаннем які вырас артыстычнага ўзроўню творчага тандэму Карцаў-Ільчанка стаў удзел ва Ўсесаюзным конкурсе артыстаў эстрады ў 1969 г. Яны жадалі расці далей. Аднак Аркадзь Язэпавіч аддаваў перавагу трымаць маладыя таленты ў цуглях, быў аўтарытарным адміністратарам.\nУ 1970 годзе, уцёк з-пад крыла мэтра ў родную Адэсу, арганізавалі свой тэатр мініяцюр Міхаіл Жванецкій, Віктар Ільчанка і Раман Карцаў.\nБіяграфія чалавека, у мінулым які насіў імя Рома Кац, змянілася дыяметральна. У маладых аднадумцаў, вядома ж, было шмат цяжкасцяў. У нейкім сэнсе было прасцей за спіной Аркадзя Ісаакавіча, лёгка вырашае ўсе сацыяльныя пытанні сваіх памочнікаў. Але затое цяпер Раман Карцаў выбудоўваў свой лёс сам.\nЗабягаючы наперад, скажам, што праз дзесяцігоддзе крэатыўныя адэсіты, якія дамагліся прызнання, вернуцца ў Маскву і будуць зноў выступаць на сцэне галоўнага тэатра мініяцюр краіны.\nКарцаў, марачы аб кінематографе, сур'ёзна працаваў над сваім акцёрскім майстэрствам. Сведчаннем таму з'яўляецца заканчэнне ў 1972 г. акцёрскага факультэта ГІТІСа. І свет кіно яго прыняў! Яго фільмаграфія пачалася з стужкі "Цяжкі дзень - панядзелак" і ўключае ў сябе любімыя народам кінапрацы: "Чароўны голас Джельсомино", "Біндзюжнік і кароль", "Сабачае сэрца", "Старыя клячы", "Прадказанне", "Нябёсы запаветныя". Ён годна гуляў з лепшымі артыстамі: Валянцін Гафт, Ліяй Ахиджаковой, Алегам Басілашвілі.\nПрыстойнасць Рамана Андрэевіча\nПазней ён сам дасць ацэнку свайму станаўленню. Ён вельмі ўдзячны ініцыятыўнасці свайго партнёра (на жаль, нябожчыка) Віктара Ільчанка. Гэта была яго ідэя ехаць да Райкіна. Карцаў схіляецца перад Аркадзем Язэпавіч, за сем гадоў выхавалі з двух адэскіх акцёраў-дылетантаў сапраўдных артыстаў. І, вядома ж, годна ацэньвае ролю свайго сябра, нястомнага генератара творчых ідэй і цудоўных тэкстаў - Міхаіла Жванецкого. Рамана Карцава ўласціва ніколі не забываць пра людзей, якія дапамагалі яму на розных этапах жыцця.\nЁн добры сем'янін. Яго тыл цяпер уяўляюць жонка Вікторыя Паўлаўна Кассинская, дачка Алена Кассинская, сын Павел Кассинский. Маюцца ўнукі: Леанід і Ніка (дзеці Алены).\nЯк і раней, жыве творчасцю Раман Карцаў. Фота захавалі яго за пісьмовым сталом невыпадкова. Бо, акрамя акцёрства, прызнаны майстар мініяцюр і характэрных эпізадычных роляў цяпер таксама паспяхова піша кнігі. Першы аўтарскі раман "Малой, Сухі і Пісьменнік" чакана быў аўтабіяграфічным. (Не цяжка ўгадаць, пра каго ідзе гаворка ў назве). Другі раман "Мне прысніўся Чаплін" знаёміць нас з унутраным светам самага Рамана Андрэевіча.\nВарта прызнаць, што абедзве кнігі карыстаюцца поспехам. Магчыма, з-за ўменні аўтара дамагацца поспеху ў працы. Ён сам растлумачыў, што сябе ўспрымае, хутчэй, не пісьменнікам, а акцёрам, імправізуюць на паперы. А знатакі яго таленту ведаюць, што ў імправізацыі Карцава перайграць няпроста.\nШто такое чорны гумар: сімптомы, асаблівасці, лячэнне\nПадалешнік еўрапейскі лечыць алкагалізм ... і не толькі


Блог пра радавод – прыватныя гісторыі і ня толькі\nСяння я паглядзела два відэа пра радавод, якія нагадалі мне пра тое, што я ўжо досыць даўно нічога не пісала і мала што рабіла ў справе ўласных пошукаў. Таму я сёння звярнулася да сваіх прадзедаў і крытычным вокам паглядзела на тое, што зараз маю. Што ў сваю чаргу навяло мяне на думку прызначыць сабе мэту, пасля якой я магла б спыніцца.\nДык вось, мэта мая ляжыць на паверхні, а зараз будзе занатавана тут. Я хачу па ўсіх (без выключэння) прамых лініях продкаў мець сем даследаваных і вызначаных пакаленняў. То бок 1+2+4+8+16+32+64. На дадзены момант я маю 1+2+4+8+16(2?)+ 27(18?)+36(23?). У мяне дагэтуль няма дадзеных пра шлюб маіх прадзедаў Варвары і Фёдара Лукашэвічаў і запісу аб нараджэнні Варвары. Гэта першая двойка з пытальнікам. Далей пытальнікаў яшчэ болей, бо нейкія лініі ўжо ёсць у радаводзе, але некай інфармацыі не стае, альбо я ўнесла іх базуючыся на гіпотэзах, якія трэба спраўдзіць. Таму сёння я стаўлю гэтую задачу і паглядзім, колькі спатрэбіцца часу, каб яе выканаць.\nА тут я пакіну два відэа, для натхнення. У першым Дзяніс Лісейчыкаў распавядае пра працу ў Нацыянальным гістарычным архіве:\nА ў другім Леся Пчолка пра свае пошукі і праект VEHA:\nAuthor radavodPosted on May 5, 2018 Leave a comment on Роздумы пра далейшыя пошукі\nУ мяне пытаюцца, што адбылося з блогам. Мне банальна не хапае часу, каб ім займацца і аднавіць папярэднія запісы. Але тым не менш, я працягваю пошукі, хоць і марудна.\nСёння, дзякуючы Барысаўскай тэме на форуме http://forum.vgd.ru я атрымала прывітанне з 1864 года. Цяпер я ведаю, дзе шукаць інфармацыю па прадзедавых продках (у нацыянальным гістарычным архіве, натуральна).\nПраз ДНК тэст маёй цёці і інструмент “ці сваякі твае бацькі” на gedmatch.com, я атрымала вынік, што ў маёй бабулі і майго дзеда быў адзін продак 4-5 пакаленняў таму. Цяпер трэба гэтую тэорыю спраўдзіць.\nА гэтай восенню я сустрэла немца з прозвішчам Хэрр (амаль як наша) і можна пашукаць у гэтым кірунку.\nГрандыёзных планаў гара, трэба выбраць прыярытэтныя 🙂\nAuthor radavodPosted on December 14, 2017 Leave a comment on Новыя знаходкі і здагадкі\nБабуля Ксенія і дзядуля Стэфан,\nпрысвячаю вам гэты запіс.\nВы жывеце ў нашых сэрцах і успамінах.\nКалі складаеш радавод, час не заўсёды найлепшы сябар. Пошук некаторых запісаў патрабуе цярпення і ў пэўным сэнсе ўдачы. Першапачатковымі крыніцамі для радаводу з’яўляюцца запісы аб нараджэнні, шлюбе і смерці, а таксама разнастайныя перапісы насельніцтва. Колькасць даступных дакументаў для цэнтральнай Беларусі сапраўды ўражвае і ў прынцыпе пошук можна весці бясконца. Аднак вельмі важна правільна паставіць задачу, сфармуляваць пытанне так, каб знайсці неабходны адказ. Першы крок бадай у кожнага пачынаецца з пошуку запісаў аб нараджэнні дзядоў ці прадзедаў (тых, хто нарадзіўся да 1917 г.). Адпраўной кропкай з’яўляецца вызначэнне правільнага храма (царквы, касцёла і г.д.).\nБацькі маёй мамы жылі ў в. Дубай (націск на першы склад) Столінскага раёну Брэсцкай вобласці. Я ведаю, што ў вёсцы ёсць царква, якая была пабудаваная за некалькі год да нараджэння маіх бабулі і дзядулі. Толькі не ўсё так проста, у Пінскім райне ёсць яшчэ адна вёска, якая называецца Дубае (націск таксама на першы склад) і адным з магчымых варыянтаў назвы гэтай вёскі ёсць Дубай. Не кажучы, што прыметнікі ўтвораныя ад назваў гэтых вёсак супадаюць, а адпаведна пад назвай Дубайская царква можа быць любая з дзвюх. Задачу ўскладняе тое, што абедзве вёскі адносіліся ў часы Расійскай імперыі да Пінскага ўезда… Зрэшты шлях праз церні да зоркі (лат. per aspera ad astra), як кажуць, ці ў нашым выпадку да вытокаў не мусіць быць лёгкім. Натуральна першая метрычная кніга, якую я замовіла апынулася з в. Дубае, а не Дубай. У выніку дадатковага пошуку ў часе і прасторы, патрэбнай царквой і адпаведна яе метрычнымі кнігамі стала царква ў Дубенцы (націск зноў на першы склад). Нібыта ўсё наладзілася, я знайшла запісы аб нараджэнні бабулі і дзядулі іх татаў, аднаго прадзеда і далей лінія Барычэўскіх спынілася… Праглядзеўшы запісы з 1842 году, я не знайшла ніякіх далейшых падказак. Было зусім незразумела адкуль у Дубаі узяліся Барычэўскія, бо іх літаральна было дзве сям’і, якія з’яўляліся маімі наўпроставымі продкамі.\nДалей цікавей, трэба праглядзець усе вёскі, адкуль патэнцыйна Барычэўскія маглі перасяліцца ў Дубай. Таму свой пошук я сканцэнтравала на прыблізных гадах нараджэння маіх продкаў і датах, калі яны маглі пабрацца шлюбам. У дадзеным выпадку знайсці запісы аб шлюбах было маім прыярытэтам, бо там будзе пазначаны ўзрост маладых, дзявочае прозвішча жонкі і месца іх пражывання.\nТры гады я замалася гэтым пошукам, не пастаянна, з перапынкамі, але ўвесь час безвынікова. Я праглядала запісы ў бліжэйшых вёсках, знайшла паралельна шмат іншых цікавых запісаў і накірункаў пошуку, але гэтыя шлюбы ўсё ніяк не трапляліся. Дубенец, Стахава, Плотніца, Месцамі Жоўкіна і Вуйвічы – гэта тыя вёскі, з якіх я праглядала запісы. І толькі ў гэтым месяцы я замовіла кнігу з царквы ў Вуйвічах за 1848-68 гады (ф. 136 вопіс 37 справа 87). І нарэшце я знаходжу патрэбны шлюб, і не адзін, а абова.\nУ момант, калі на старых старонках чужым подчыркам бачыш родныя імёны, хочацца ўскочыць і пачаць таньчыць ад радасці. Двойчы за мінулы тыдзень у мяне было такое пачуццё.\nТа дам: 30 студзеня 1849 году пабраліся шлюбам мае прапрадзеды Васіль Барычэўскі і Канстанцыя Радцэвіч.\nОколицы Боричевичъ Дворянин Василій Стефановъ Боричевскій православный вторым браком 49 Околицы Дубоя Вдова Констанція Антонова дочь дворянина Антона Родцевича Римско католическая вторым браком 31\nА 18 студзеня 1859 году пабраліся шлюбам мае прадзеды Ёсіп Барычэўскі і Франка Качаноўская.\nОколицы Боричевичи Дворянинъ Осипъ Михайловъ Боричевскій православный первымъ бракомъ 20 Околицы Дубоя Девица Францишка Матфеева дочь дворянниа Матфея Михайлова Качановскаго православная 18\nТакім чынма, таямніца з’яўлення Барычэўскіх у Дубаі раскрыта – абодва пераехалі ў вёску праз шлюб з мясцовымі дзяўчатамі. У іх былі розныя лёсы, яны былі рознага ўзросту, але праз гады праўнучка першага і ўнук другога пабраліся шлюбам.\nГэтыя запісы адказалі на два пытанні, але з’явіўся цэлы шэраг іншых. Хто былі продкамі Канстанцыі Радцэвіч і Францішкі Качаноўскай. У якім касцёле будуць каталіцкія запісы? Ці слушныя запісы былі ў рэвізскіх казках 1811 году? і т.п.\nТаму працяг абавязкова будзе.\nAuthor radavodPosted on March 22, 2015 May 5, 2018 Leave a comment on Доўга шуканыя шлюбы Барычэўскіх


Ці ўдасца Лукашэнку ляцець на двух крылах?\n15 люты 2007, 03:43\nВіталь Цыганкоў, Прага Як зьмяніліся геапалітычныя пазыцыі Беларусі ў выніку нафтагазавай вайны з Крамлём? Наколькі беззваротныя тыя прапагандысцкія і эканамічныя крокі, якія зрабілі Масква і Менск падчас гэтага канфлікту? Ці сапраўды Аляксандар Лукашэнка абірае мадэль самаізаляцыі (ні з Захадам, ні з Усходам) і што гэта прынясе беларускаму грамадзтву? Гэтыя ды іншыя пытаньні абмяркуюць у Праскім акцэнце -- з Вашынгтону расейскі палітоляг, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытуту сыстэмнага аналізу РАН Андрэй П''янткоўскі, з Кіеву – палітоляг, вядучы навуковы супрацоўнік Інстытуту палітычных і этнанацыянальных дасьледаваньняў НАН Украіны Аляксандр Дзергачоў, і з Менску рэдактар аналітычнага бюлетэню кампаніі БелаПАН Аляксандр Класкоўскі.\nЦыганкоў: Апошнімі днямі Аляксандр Лукашэнка даў некалькі знакавых інтэрвію. З замежнымі журналістамі прэзыдэнт Беларусі сустракаецца не так часта, звычайна, калі яму трэба нешта заявіць, зрабіць нейкае “пасланьне”. Які ж “мэсэдж” быў у апошніх гучных выказваньнях?\nПа-першае, зноў пра “барбарскія крокі Расеі”, але на гэты раз яшчэ больш жорстка, чым дагэтуль. Па-другое – “ня можа быць нават размовы” пра тое, каб Беларусь пагадзілася на “невыканальныя патрабаваньні” Эўразьвязу наконт свабоды СМІ, свабодных выбараў і вяршынства закону, якія летась былі вылучаныя Эўракамісіяй дзеля паляпшэньня адносін ЭЗ і Беларусі.\nЦі азначае гэта, што Лукашэнка канчаткова ўзяў курс на самаізаляцыю Беларусі, на тое, што рэжым ня будзе шукаць нейкія даброты ад Захаду і ня пойдзе ні на якую лібэралізацыю?\nП’янткоўскі: “Па-першае – гэта, канешне, “бывай Расея”. Ясна было, што Лукашэнка ўдаваў лепшага сябра Расеі, вялікага славяніна, аб’яднальніка народаў, дурыў расейскую палітычную эліту. А яна яму глядзела ў рот і чакала паглынаньня Беларусі ў склад Расеі. За гэта ён атрымліваў вялікія эканамічныя прэфэрэнцыі. Але так не магло працягвацца вечна, і нават самым рамантычным імпэрскім нацыяналістам у Маскве стала ясна, што ніякага аб’яднаньня з Беларусьсю ў тым сэнсе, як яны хацелі, ня будзе. І яны перайшлі да жорсткага прэсінгу Лукашэнкі...\nЦыганкоў: "Але, відаць ня ўсім стала ясна. І Зюганаў і Праханаў, якія наведалі Менск, і некаторыя дэпутаты ў Думе – яны відавочна на баку Лукашэнкі".\nП’янткоўскі: "... Вы мяне апярэджваеце. Усё, што я сказаў, найперш тычыцца Пуціна, які распазнаў Лукашэнку даволі хутка. Але ў Крамлі – я гэта ведаю -- усё яшчэ хапае людзей, якія вераць у магчымасьць цяпер ужо зьвяржэньня Лукашэнкі, каб з дапамогай нейкага іншага, больш вернага лідэра зацягнуць Беларусь у Расею.\nЛукашэнка трывала запісаны ў стан асабістых ворагаў Пуціна. Ён гэта разумее і тут яму нічога ня сьвеціць\nІ дадам яшчэ асабісты аспэкт. Мы бачым, якую вялікую ролю ў палітыцы Расеі адыгрываюць комплексы і эмоцыі першай асобы. Паглядзіце, што робіцца з небаракам Хадаркоўскім, палітыка з Грузіяй вызначалася стаўленьнем Пуціна да Саакашвілі. Лукашэнка трывала запісаны ў стан асабістых ворагаў Пуціна. Ён гэта разумее і тут яму нічога ня сьвеціць.\nАдсюль яго натуральны крок. І я заўсёды прадказваў, што калі гэта гульня ў інтэграцыю скончыцца, ён будзе разыгрываць і нацыянальную і заходнюю карту. Ён гандлюецца, і пакуль ва ўзаемаадносінах з Захадам для яго самая выгадная пазыцыя – ніякіх саступак па ўнутрыпалітычных пытаньнях”.\nЦыганкоў: “Як з Кіева бачыцца барацьба Крамля і афіцыйнага Менску? Некаторыя беларускія палітыкі, напрыклад, Зянон Пазьняк, выказваюць меркаваньні, што ўсё гэта гульня і хутка бакі вернуцца да інтэграцыі. “Інтэграцыя” працягваецца. І будзе працягвацца. Гэта толькі эўфімізм імпэрскай палітыкі. Тут не мяняецца нічога,” – піша Пазьняк. На вашую думку, наколькі незваротныя крокі, якія зрабілі Беларусь і Расея?”\nДзергачоў: “У поўнай ступені назад шляху ўжо няма. Але ў новым фармаце можа аднавіцца больш прагматычная супраца, і матывы будуць тыя самыя – блізкія народы, адзіная гісторыя, адзіная пэрспэктыва. Пры Лукашэнка Беларусь не набыла альтэрнатыўных варыянтаў разьвіцьця. Думаю, скончыўся той пэрыяд, калі Лукашэнка толькі дзякуючы абяцанкамі і саступкамі у ідэйна-палітычнай галіне меў вялікую эканамічную падтрымку і забясьпечваў пэўным узровень жыцьця.\nЗараз я думаю, Лукашэнка ня мае стратэгічных пэрспэктыў. Лукашэнка вымушаны рэагаваць на новыя крокі Расеі і абараняцца, каб не было зроблена нейкая апэрацыя па раскрутцы нейкага новага прамаскоўскага лідэра ў Беларусі. А пагроза з боку Расеі замены Лукашэнкі – яна больш істотная. Я пагаджуся з спадаром П’янткоўскім, што тут ёсьць і асабісты матыў паміж Лукашэнкам і Пуціным.\nЛукашэнка вымушаны рэагаваць на новыя крокі Расеі і абараняцца, каб не было зроблена нейкая апэрацыя па раскрутцы нейкага новага прамаскоўскага лідэра ў Беларусі. А пагроза з боку Расеі замены Лукашэнкі – яна больш істотная\nАле як лідэр краіны Лукашэнка страціў тую ўдалую для таго часу стратэгію, калі ён карыстаўся падтрымкаю Расеі і на гэтым базаваў усю беларускую сыстэму. Ён цяпер можа шантажаваць Захад тым, што адбудзецца дэстабілізацыя, і сотні тысячаў беларусаў кінуцца шукаць працу на Захадзе. Бо яны працуюць на тых вялікіх прадпрыемствах, якія існуюць дзякуючы таннай расейскай сыравіне і рынкам збыту ў Расеі. Пэрспэктыва руйнаваньня эканамічнай сыстэмы Беларусі, мяркую, палохае Эўропу, і думаю, што пэўныя саступкі і пэўныя праграмы дапамогі – гэта рэальна.\nАле гэта не стратэгічна, гэта на адзін-два гады. Далей патрэбны будуць сур’ёзныя рашэньні. Але ў самой Беларусі я пакуль ня бачу магчымасьцяў, каб нарадзілася новая сыстэма далейшага разьвіцьця Беларусі і ў эканамічным і ў агульнанацыянальным сэнсе”\nЦыганкоў: "Аляксандар Лукашэнка ўжо неаднаразова шантажаваў Захад тымі праблемамі, якія можа мець Захад у выніку дэстабілізацыі Беларусі. Спадар Класкоўскі, як вы адкажаце на тое ж пытаньне, што я задаю нашым удзельнікам – ці сапраўды кіраўнік Беларусі бярэ курс на самаізаляцыю, на пэўную палітычную аўтаркію? У яго няма іншых варыянтаў ці гэта часовы паварот?"\nКласкоўскі: “Думаю, што Аляксандар Лукашэнка ня хоча поўнай аўтаркіі, бо для малой і адкрытай беларускай эканомікі гэта проста пагібель. Нас самім ня трэба столькі трактароў, тэлевізараў і лядоўняў, колькі мы вырабляем. Нам трэба усё гэта прадаваць на замежныя рынкі, -- найперш на расейскі, бо на заходнім канкурэнцыя больш жорсткая.\nДумаю, што Аляксандар Лукашэнка ня хоча поўнай аўтаркіі, бо для малой і адкрытай беларускай эканомікі гэта проста пагібель. Нас самім ня трэба столькі трактароў, тэлевізараў і лядоўняў, колькі мы вырабляем\nЦяпер сутнасьць новай ліні, якую імкнецца праводзіць афіцыйны Менск, як мэтафарычна кажа сам Лукашэнка – “ляцець на двух крылах”. У іншым месцы ў яго прагучала – мы стаялі на адной назе, а цяпер на двух. Калі ж казаць без прыгожых мэтафар, то гэта спроба лявіраваць, балянсаваць, гуляць на нейкіх супярэчнасьцях паміж Масквой і Захадам.\nСтасункі паміж Крамлём і Захадам не ідылічныя, і гэта будзе доўжыцца ня год-два. Разьлік Лукашэнкі на тое, што для Захаду нейкія геапалітычныя інтарэсы акажуцца вышэйшымі за абстрактныя прыгожыя прынцыпы – дэмакратыі, правоў чалавека. Таму ён так і прапануе – давайце мы зробім нейкія паслабленьні, прыадкрыем дзьверы для капіталу, інвэстыцыях. Будзем супрацоўнічаць у нафтагазавай сфэры. Але – ня лезьце ў нашу ўнутрыпалітычную сыстэму!\nНа гэта зараз разьлік беларускага кіраўніцтва. Пытаньне ў тым, наколькі доўга так можна балянсаваць. Гэта залежыць ад некалькіх чыньнікаў, па-першае, наколькі сур’ёзна закусіла губу Масква, ці будзе яна фарсіраваць падзеі ў сэнсе замяшчэньня ўлады ў Беларусі. Там набягае хваля сваіх электаральных кампаніяў, і будзе не да Беларусі. Другі чыньнік – наколькі прынцыповым акажацца Захад, ці ён сапраўды будзе ціснуць і дамагацца зьменаў, ці нейкія прагматычныя інтарэсы выйдуць на першы плян. І трэці чыньнік – патэнцыял унутранай апазыцыі, - гэта асобная вялікая тэма. На жаль, на сёньня яе стан выглядае ня самым баяздольным, калі коратка”.\nЦыганкоў: “Калі мы кажам пра прынцыповасьць Захаду і пра тое, што Захад можа баяцца дэстабілізацыі Беларусі... Чаго канкрэтна можа баяцца Эўропа, якой нестабільнасьці ў Беларусі яны могуць баяцца?”\nКласкоўскі: “Найхутчэй могуць быць засьцярогі такога кшталту, што калі тут пачнуцца нейкія забурэньні, то ў гульню можа ўключыцца Крэмль, нейкія зьнешнія і прарасейскія сілы. Потым Захаду важна, каб пампаваліся энэргарэсурсы, каб не было патоку нелегальнай міграцыі. Калі ж пачнецца хаос і безуладзьдзе, то тут для іх могуць быць пэўныя непрыемнасьці. І пытаньне ў тым, наколькі можа быць дальнабачным Захад, каб паставіць вышэй дэмакратычныя ідэалы, а не нейкія часовыя прагматычныя інтарэсы”.\nЦыганкоў: “Аляксандар Класкоўскі зьвярнуў увагу на такую карціну, якая дэ-факта існуе апошнія некалькі гадоў – аўтарытарны беларускі палітычны рэжым спалучаецца з даволі адкрытай для зьнешняга сьвету, экспартнаарыентаванай беларускай эканомікай. Экспарт Беларусі ў краіны Эўропы ўвесь час павялічваецца. У сьвеце існавала і існуе даволі шмат падобных прыкладаў, калі эканамічная адкрытасьць зьнешнім рынкам не абавязкова спалучаецца з дэмакратыяй. Калі гэтая схема працуе, чаму гэта ня можа працягвацца далей?”\nП’янткоўскі: “Беларусь --гэта ўсё ж частка Эўропы, і тут патрабаваньне заходніх інстытуцыяў вышэй, чым для Пакістану ці Эгіпту. Я толькі што вярнуўся з лекцыі прэзыдэнта Літвы Адамкуса ў цэнтры Вудра Уільсана ў Вашынгтоне. Я якраз задаў пытаньне спадару прэзыдэнту, каб высьветліць ягоную рэакцыю наконт апошніх заяваў Лукашэнкі, -- спытаў яго, якой павінна быць стратэгія Эўразьвязу ў адказ на такія заляцаньні Лукашэнкі. Адчувалася, што гэтая тэма вельмі блізкая прэзыдэнту, ён доўга і падрабязна адказваў на маё пытаньне. Сутнасьць ягонага адказу была ў тым, што нават у самыя цяжкія дні адносінаў з Беларусьсю, у Літве, у адрозьненьні ад іншых эўрапейскіх дзяржаваў, ніколі не зачынялі каналы зносінаў і з беларускім народам і з кіраўніцтвам. Натуральна, казаў Адамкус, мы з вялікай зацікаўленасьцю паставімся да новых заяваў Лукашэнкі, але не коштам нашых прынцыпаў, якія мы падкрэсьліваем, -- і заўсёды будзем падтрымліваць дэмакратычныя сілы ў Беларусі”.\nЦыганкоў: “То бок больш перніка, а не бізуна?”\nЁн як выдатны палітык зараз бы бліскуча разыграў і нацыянальную і эўрапейскую карту, каб не ягоныя зьніклыя палітычныя праціўнікі. Вось гэта яму ў Эўропе ніколі не забудуць і не даруюць\nП’янткоўскі: “Я даўно заўважыў, што найбліжэйшыя суседзі, для якіх вельмі актуальныя тыя праблемы, пра якія мы казалі, -- і Польшча і Літва – маюць больш імкненьня выкарыстаць пернік, а не бізун.\nАле ёсьць адна страшная праблема для Лукашэнкі. Ён як выдатны палітык зараз бы бліскуча разыграў і нацыянальную і эўрапейскую карту, каб не ягоныя зьніклыя палітычныя праціўнікі. Вось гэта яму ў Эўропе ніколі не забудуць і не даруюць”.\nЦыганкоў: “Наколькі беларуская тэма прысутнічае ва ўкраінскім грамадзтве? Пасьля апошніх скандалаў Беларусі з Расеяй ці зьмянілася стаўленьне ў Кіеве да Беларусі з геапалітычнага пункту гледжаньня? Ці лічаць ва Ўкраіне, што Беларусь – гэта ўжо не зусім разам з Расеяй, а гэта нешта новае, самастойнае? І калі гэта так, то як да гэтага новага трэба ставіцца?”\nДзергачоў: “Украіна мае своеасаблівы і багаты досьвед адносінаў з Расеяй, пошуку магчымасьцяў адстойваць уласныя інтарэсы, спробы збліжэньня з Эўропай. У цэлым з украінскай пазыцыі Беларусь яшчэ ня дужа цікава, цяжка спадзявацца на тое, што ў Беларусі пачнецца штосьці падобнае на памаранчавую рэвалюцыю.\nЗь іншага боку, апошнім часам за Беларусьсю сталі больш сачыць -- паколькі зьяўляюцца новыя факты, якія варта аналізаваць. Былыя прыхільнікі экспарту памаранчавай рэвалюцыі апошнія месяцы абмяркоўваюць пытаньне ўзаемадзеяньне з Беларусьсю як двух краінаў-транзітэраў.\nКалі сёньня ў Менску гатовыя больш уважліва слухаць Кіеў, то трэба вырашаць пытаньні, якія накапіліся ў двухбаковых адносінаў. Найперш гэта дэмаркацыя мяжы, лібэралізацыя сумеснага гандлю. Нейкія станоўчыя рухі тут ёсьць, але ніякіх матываў збліжэньня ў нейкім антырасейскім фармаце тут не разглядаецца”.\nЦыганкоў: “Дэлегацыя беларуская ўжо была ў Кіеве, абмяркоўваючы энэргетычныя праблемы. Калі сёньняшнія тэндэнцыі працягнуцца, калі прыцісьне, што называецца, можна будзе Менску і Кіеву даволі хутка рашыць пытаньні паміж сабой, каб выступіць адзіным фронтам?”\nДзергачоў: “Нармальна было б, каб нам ня трэба было чакаць, каб ціск Расеі прымушаў нас гэтыя пытаньні вырашаць. Беларусь дагэтуль у Кіеве ўспрымалася як краіна, якая азіраецца на Маскву ў сваіх стасунках з Украінай. І калі гэта зьнікне хаця б з тактычных меркаваньняў, хаця б у сувязі з той сытуацыяй, якую патрапіў Лукашэнка – то ў Кіеве гатовыя скарыстацца такой магчымасьцю.\nБеларусь дагэтуль у Кіеве ўспрымалася як краіна, якая азіраецца на Маскву ў сваіх стасунках з Украінай\nАле стратэгічна штосьці зьмяніць можна будзе толькі тады, калі зьявіцца больш арганічная ўлада ў Беларусі, калі можна будзе весьці размову не з адной асобай, а калі дыялёг будуць весьці паміж сабой грамадзтвы. Украіна да гэтага абсалютна гатова. Беларусь у гэтым сэнсе чакае час нявызначанасьці, бо лукашэнкаўскі варыянт разьвіцьця вычэрпвае сябе, а новы ня можа ўзьнікнуць арганічна ў тым асяродзьдзе, якое склалася ў Беларусі”.\nЦыганкоў: "Лукашэнка насамрэч не імкнецца на Захад, а хоча яшчэ раз дамовіцца з Расеяй. А яго празаходнія рэвэрансы, хутчэй, трэба разглядаць як апошні пагражальны сыгнал Маскве" – такое меркаваньне ў інтэрвію "Российской газете" 9 лютага выказаў экспэрт Нямецкай рады ў вонкавай палітыцы Аляксандар Рар.\nАле я назаву толькі некаторыя крокі апошніх дзён. Адбылося падвышэньне тарыфу за пракачку нафты праз тэрыторыю Беларусі, пра што, дарэчы, расейскія кампаніі даведаліся праз СМІ. Транснефть зацьвердзіла праект будаўніцтва нафтаправоду ў абыход Беларусі. Аляксандар, ці можна казаць пасьля гэтых крокаў, што Беларусь ужо не настолькі азіраецца на Расеі, як гэта заўсёды бачылася з Кіеву, што яна ўжо гатовая весьці самастойную геапалітычную гульню?”\nКласкоўскі: “Думаю, што вяртаньня да той ідыліі, да так званай “братняй інтэграцыі” ўжо ня будзе. Разам з тым, натуральна, у гэтых інтэрвію Лукашэнкі, якія вы ўзгадвалі, ёсьць момант гульні на імпэрскіх фобіях Масквы. І прыкметна, што гэта дзейнічае – калі паглядзець на рэакцыю расейскіх медыяў. Хаця ніякіх рэальных саступак Захаду Лукашэнкам не было зроблена, расейская прэса пярэсьціць загалоўкамі кшталту “Здрадзіў”, “Зьмяніў курс”, “Пайшоў на Захад”, “Кінуў Расею” і гэтак далей – на такой гістэрычнай ноце. То бок, гэтыя фобіі спрацоўваюць і гэта дае магчымасьць паспрабаваць выгандляваць нейкія прэфэрэнцыі, падоўжыць пэрыяд разьвітаньня з датацыямі.\nНагадаю, хутка ў Расеі пачнецца паласа выбараў, і тут гэта тэза Лукашэнкі, што беларусы і расейцы адзін народ (дарэчы, вельмі паказальныя словы, бо некаторыя беларускія нацыяналісты ўжо гатовыя пляскаць у ладкі гэтак рыторыцы). Гэта “мэсідж” Лукашэнкі расейскаму электарату, каб праз яго рабіць ціск на Крэмль.\nІ тут шмат залежыць ад таго, ці здольны гэты рэжым трансфармавацца, ісьці на пэўныя саступкі ў палітычнай сфэры. На гэты конт ёсьць вялікія сумневы\nРазам з тым няма ілюзіяў, што адбудзецца вяртаньне да “брацкай інтэграцыі”, хаця не выключаю, што ў Лукашэнкі яшчэ мільгае думка згуляць на расейскім палітычным поле. Выбары – гэта заўсёды пэрыяд пэўнай крызы, нестабільнасьці. Але па вялікім рахунку мне здаецца, што “кропка звароту” пройдзена, і зараз абставіны будуць прымушаць беларускі рэжым шукаць дыялёгу, агульныя кропкі з Захадам. І тут шмат залежыць ад таго, ці здольны гэты рэжым трансфармавацца, ісьці на пэўныя саступкі ў палітычнай сфэры. На гэты конт ёсьць вялікія сумневы”.\nЦыганкоў: “Калі мы ўжо пачалі гаварыць пра расейскія выбарчыя кампаніі, -- як на іх можа прагучаць беларуская тэма? Як Аляксандар Лукашэнка можа выкарыстаць выбарчую кампанію ў Расеі?”\nП’янткоўскі: Ніяк яна ня будзе гучаць, і ніяк ён яе не выкарыстае. Бо ўвогуле ніякай кампаніі ня будзе, гэта не 1996, і нават не 2000 год. Уся інтрыга ў тым – ці сыдзе Пуцін (а яму вельмі хочацца пайсьці) ці атачэньне прымусіць яго застацца. Гэта вельмі востры канфлікт, і Лукашэнка тут ні пры чым.\nБеларуская тэма ніяк ня будзе гучаць, і ніяк Лукашэнка яе не выкарыстае. Бо ўвогуле ніякай прэзыдэнцкай кампаніі ня будзе, гэта не 1996, і нават не 2000 год\nУ калег прагучаў матыў, што Масква будзе шукаць цяпер нейкага прарасейскага палітыка. Але праблемы ў тым, што ў разуменьні Масквы прарасейскі – гэта той, хто пагодзіцца прынесьці Беларусь у якасьці суб’екта расейскай Фэдэрацыі. Але у Беларусі такога палітыка Масква ня знойдзе. Такога можна было знайсьці 10-15 гадоў таму. Парадокс у тым, што Лукашэнка, гэты “Гома саветыкус” і апошні дыктатар у Эўропе, у пэўнай ступені стаў бацькам беларускай незалежнасьці. За гэтыя гады ў краіне вырасла беларуская самасьвядомасьць, якой яшчэ не было ў пачатку 90-х”


Усе ў Высокае | Гарадзенская вясна\nУсе ў Высокае\nДа добрага хутка прывыкаеш. Такія думкі натуральным чынам лезуць у галаву, калі ў апошнім часе прыйшлося мне перасякаць мяжу праз пагранічны пераход Полаўцы — Пяшчатка, што ў Чаромхаўскай гміне. Змадэрнізаваны ў апошніх гадах пераход на фоне іншых пагранпераходаў у Кузніцы ці Баброўніках здаецца вельмі ўтульным і спакойным. Зразумела, гэта толькі першыя ўражанні. Бо, як здаўна вядома, на мяжы нічога невядома, апрача аднаго, што ты там становішся пакорлівым і паслухмяным прасіцелем у адносінах да ўсіх службоўцаў, якіх сустракаеш на сваёй дарозе. Таму пры добрым шанцаванні можна абярнуць у два бакі з Гайнаўкі ў Высокае і назад праз тры-чатыры гадзіны, але і звычайна засесці ў чаканні і на дзесяць гадзін, бо, напрыклад, павесіўся інтэрнэт. А без адсочвання і быцця ў сеціве чалавеку проста зараз не прасунуцца праз мяжу. Таму час чакання можна сабе аблегчаць размовамі ўсіх з усімі. Аднак тыя, хто мае свабодны цэлы дзень, патрапіць так звесці гадзіны перасякання мяжы, што з вялікім праўдападабенствам можа табе здавацца, што ты проста паехаў наведаць сваіх знаёмых і, не занадта спяшаючыся, атрымаў яшчэ задавальненне ад зробленых пры нагодзе пакупак.\nАле давайце па чарзе і без чэргаў. Самай вялікай пакуль перавагай перахода ў Полаўцах з’яўляецца адсутнасць аўтафураў. Аграмадныя грузавыя машыны і даўжэзныя іх чэргі — неад’емнае відовішча на ўсіх прапускных пунктах на ўсходняй мяжы Польшчы, Літвы і Украіны. А тут толькі легкавушкі. Аднак што і раз з’яўляюцца чуткі быццам мадэрнізаваная дарога з Бельска аж да самой мяжы мае пацягнуць сюды за сабой рух аўтафураў. А гэтага тут ніхто не хоча, бо дагэтуль на гэтым пагранпераходзе свае людзі і парадкі. Аніякія тут кантрабандысты, але законапаслухмяныя грамадзяне, у тым ліку і паважаныя ўсімі мясцовыя свецкія людзі, духоўныя, самаўрадавыя эліты паўднёвай часткі нашага ваяводства. Менавіта, як гавораць некаторыя наглядальнікі мяжы, мясцовыя палітыкі, калі хочуць атрымаць перамогу, усе пагалоўна абяцаюць, што пасля выбараў сваім памагатым дапамогуць у афармленні бясплатных гадавых віз. Беларуская віза ў пашпарце з’яўляецца гарантам поспеху ў мясцовай самаўрадавай палітыцы. Ці ж не знак часу? Уласнік такой візы адразу павышае сваю прэстыжнасць і становіцца аб’ектам зайздрасці з боку тых, хто не мае такой пячаткі ў сваім пашпарце.\nЖыхарам Гайнаўскага, Бельскага і Сямятыцкага паветаў пагранпераход у Полаўцах з’яўляецца пашытым па іх патрабаванні і ўяўленні акном на свет беларускай рэчаіснасці. Бо ж адразу на іх дарозе першым горадам, які іх сустракае, гэта не веліканы кшталту Гародні, Берасця ці хаця Ваўкавыска, але правінцыйнае, крыху санлівае Высокае. Для жыхароў Гайнаўшчыны, Бельшчыны ці Сямятыччыны пабыўка ў гэтым гарадку дае ім магчымасць адчування сябе як у сваёй роднай эканамічна-эстэтычнай прасторы. Перасекшы мяжу, ты паводзіш сябе руцінным чынам, так як штодзень едзеш займацца сваім справамі ў суседняе мястэчка, дзе можна танней набыць тавары для неабходнага карыстання. Ну і яшчэ тут адзін важны псіхалагічны момант у такіх паездках. Ты прыязджаеш у Высокае яшчэ з большай метраполіі. Для нашага, беларускага селяніна адчуванне сваёй важнасці ў якасці гараджаніна з’яўлялася ці ж не адным з важнейшых элементаў цывілізацыйнага росту і годнасці чалавека поспеху.\nТут не трэба баяцца тысяч машын як на вуліцах абласных ці ваяводскіх гарадоў. Добра ведаю многіх гайнавян і бяльшчан, якія, прыехаўшы ў Беласток, на Дайлідах, прадмесці горада, ставілі свае машыны, каб далей займацца сваімі справамі на гарадскім транспарце. Правілы дарожнага руху і сетку танных крам распрацуеш тут ужо праз дзве паездкі. Пачынаеш тады адчуваць і паводзіць сябе больш упэўнена. Бо ж ты прыехаў пакінуць тут свае цяжка заробленыя грошы. А іх аж не так і многа ў прыпушчанскім свеце. Шкада толькі, што першымі словамі, якія прыходзіцца заўсёды слухаць на мяжы ад беларускіх памежнікаў і мытнікаў, з’яўляецца магутнае «здравствуйте» замест «добры дзень». І тое ж самае ў Высокім. Дзе ж тая Беларусь? — пытаюцца некаторыя ў сваіх думках. Абы хутчэй атаварыцца і да наступнай паездкі ў таннейшыя месцы Высокага.\n15.08.2019 Тэгі: Яўген Вапа, Блог


Catholic.by - Urbi et Orbi: мір магчымы і неабходны, мір — адказнасць кожнага\n17.04.2022 22:22 Паводле: Vatican News\nФота Франко Арылья / Getty Images\nСярод закранутых ім тэмаў таксама сітуацыя на Блізкім Усходзе, у Афрыцы і Лацінскай Амерыцы.\nЯк паведаміла Беларуская рэдакцыя парталу Vatican News, сёлетнія святы Пантыфік назваў «ваеннай Пасхай».\n«Мы бачылі шмат праліцця крыві, шмат гвалту. Нашыя сэрцы таксама былі напоўнены страхам і пакутамі ў той час, як многім нашым братам і сёстрам давялося хавацца ў сваіх дамах, каб абараніцца ад бомбаў.\nНам цяжка паверыць, што Езус сапраўды ўваскрос, што Ён сапраўды перамог смерць, але гэта не ілюзія — сёння як ніколі гучыць велікоднае прывітанне: Хрыстус уваскрос!\nСёння, напрыканцы Вялікага посту, які, здаецца, не скончыцца, Ён патрэбны нам, як ніколі», — заўважыў Святы Айцец. Пасля двух гадоў пандэміі, калі, здаецца, настаў час выйсці з тунэлю нягод, аказалася, «што ў нас усё яшчэ жывы дух Каіна, які глядзіць на Абэля не як на брата, а як на суперніка, і думае пра тое, як ад яго пазбавіцца».\n«Сёння нам як ніколі патрэбны Той, хто стаіць сярод нас і зноў кажа нам: „Спакой вам!“», — падкрэсліў Папа.\n«Толькі Ён можа гэта зрабіць. Толькі Ён мае права сёння абвяшчаць нам мір. Толькі Езус, бо Ён нясе на сабе раны — нашыя раны. Гэтыя раны ўдвая нашыя: нашыя, таму што яны былі нанесены Яму намі, праз нашыя грахі, праз нашую цвёрдасць сэрца, праз братазабойчую нянавісць; яны нашыя яшчэ таму, што Ён нясе іх дзеля нас, Ён не адмовіўся ад іх на сваім праслаўленым Целе, Ён вырашыў захаваць іх, насіць на сабе заўсёды. <…> Раны на целе Уваскрослага Езуса з’яўляюцца знакам барацьбы, якую Ён вёў і ў якой перамог за нас, выкарыстоўваючы зброю любові, каб мы мелі мір, спазналі мір, жылі ў міры», — сказаў пастыр Паўсюднага Касцёла.\n«Няхай мір настане для шматпакутнай Украіны, якая так моцна пацярпела ад насілля і спусташэння ў выніку жорсткай, бессэнсоўнай вайны. Няхай хутка прыйдзе новы світанак надзеі ў гэтую страшную ноч пакут і смерці! Давайце выбіраць мір. Давайце перастанем гуляць мускуламі, калі пакутуюць людзі. Калі ласка, давайце не прывыкаць да вайны, давайце ўсе далучымся да закліку да міру з нашых балконаў і на нашых вуліцах! Няхай кіраўнікі дзяржаў прыслухаюцца да крыку людзей аб міры. Няхай паслухаюць гэтае трывожнае пытанне, зададзенае навукоўцамі амаль семдзесят гадоў таму: „Ці згодныя мы знішчыць чалавечы род, ці чалавецтва адмовіцца ад войнаў?“ (Маніфест Расэла-Эйнштэйна, 9 ліпеня 1955 года)», — нагадаў Папа.\nЁн вызнаў, што «ў сваім сэрцы носіць усіх шматлікіх ахвяр з Украіны, мільёны бежанцаў і ўнутрана перамешчаных асоб, сем’і, якія раздзяліліся, пажылых людзей, якія засталіся ў адзіноце, знішчаныя жыцці і зраўнаваныя з зямлёй гарады». Перад вачыма Папы паўстаюць дзеці-сіроты, якія ўцякаюць ад вайны.\n«Калі мы глядзім на іх, мы не можам не чуць іх крык болю і плач многіх іншых дзяцей, якія пакутуюць ва ўсім свеце, паміраючы ад голаду або адсутнасці лячэння; дзяцей, якія сталі ахвярамі жорсткага абыходжання і гвалту, і тыя, каму было адмоўлена ў праве нарадзіцца», — дадаў Святы Айцец.\nЁн назваў «прыкметай суцяшэння» адчыненыя для ўцекачоў дзверы дамоў еўрапейцаў. “Няхай гэтыя шматлікія ўчынкі міласэрнасці стануць благаслаўленнем для нашага грамадства, часам пашкоджанага эгаізмам і індывідуалізмам, і паспрыяюць таму, каб яно стала гасцінным для ўсіх», — пажадаў Папа.\nЁн спадзяецца, што канфлікт у Еўропе прымусіць звярнуць больш увагі на сітуацыю пакут і болю ў іншых рэгіёнах свету. Так, ён згадаў Блізкі Усход, які гадамі разрываюць падзелы і канфлікты, у тым ліку ізраільска-палестынскі, пажадаў міру для Лівана, Сірыі, Ірака і Лівіі. Папа заклікаў вернікаў маліцца за прымірэнне ў М’янме, «дзе рэалізуецца драматычны сцэнарый нянавісці і насілля», і ў Афганістане, «дзе насельніцтва пакутуе ад драматычнага гуманітарнага крызісу».\n«Няхай запануе мір на ўсім афрыканскім кантыненце», — заклікаў Пантыфік, гаворачы пра рэгіён Сахель, Дэмакратычную Рэспубліку Конга і Паўднёвую Афрыку.\nЁн згадаў і Лацінскую Амерыку, дзе насельніцтва ў выніку пандэміі перажывае пагаршэнне сацыяльных умоў, рост злачыннасці, гвалту, карупцыі і гандлю наркотыкамі, а таксама Канаду, дзе адбываецца складаны працэс прымірэння паміж Касцёлам і карэннымі народамі.\n«Дарагія браты і сёстры, кожная вайна мае наступствы, якія закранаюць усё чалавецтва: ад жалобы, да драмы бежанцаў, да эканамічнага і харчовага крызісу, прыкметы якога мы ўжо назіраем. Перад абліччам трывалых знакаў вайны і шматлікіх балючых няўдач у жыцці, Хрыстус, Пераможца граху, страху і смерці, заклікае нас не паддавацца злу і насіллю.\nДазволім сабе быць пераможанымі Хрыстовым мірам! Мір магчымы, мір неабходны, мір — гэта галоўная адказнасць кожнага!» — завяршыў сваё «мірнае» велікоднае пасланне Папа Францішак.\nАбноўлена 17.04.2022 22:46


Як змяніць размяшчэнне DoorDash - techking.by\nЯк змяніць размяшчэнне DoorDash\nDoorDash з’яўляецца адной з найбуйнейшых кампаній па дастаўцы ежы ў Злучаных Штатах, так як штаб-кватэра гэтай кампаніі знаходзіцца ў Сан-Францыска, штат Каліфорнія. Гэта дазваляе заказваць ежу ў любімых рэстаранах, знаходзячыся ў Інтэрнэце на тэлефоне або камп’ютары. Вы можаце замовіць ежу ў любым месцы, дзе вы знаходзіцеся. Такім чынам, вам цікава, як змяніць сваё месцазнаходжанне DoorDash? У гэтым артыкуле вы атрымаеце адказы на тое, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash і іншыя запыты.\nШто такое DoorDash?\nЦі ёсць абмежаванне на адлегласць для DoorDash?\nDoorDash дае вам заказы на аснове вашага месцазнаходжання?\nЦі можна змяніць размяшчэнне DoorDash? Ці можаце вы змяніць сваё размяшчэнне DoorDash?\nЯк змяніць сваё месцазнаходжанне на DoorDash на тэлефонах Android?\nЯк змяніць месцазнаходжанне на iPhone?\nЯк змяніць размяшчэнне DoorDash пасля замовы?\nЯк змяніць адпраўную кропку на DoorDash?\nЧаму я не магу змяніць адпраўную кропку на DoorDash?\nЦі магу я DoorDash у іншым стане?\nЦі магу я паглядзець, колькі штуршкоў у маім раёне?\nКалі вы нядаўна змянілі сваё месцазнаходжанне, але ўсё яшчэ хочаце замовіць любімую страву з вашай любімай платформы для заказу ежы, вы, вядома, будзеце схільныя ведаць, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash. Акрамя таго, некалькі карыстальнікаў DoorDash цікавяцца спосабамі змяніць месцазнаходжанне DoorDash пасля замовы. Прачытайце гэты артыкул да самага, каб атрымаць адказ. Але давайце спачатку растлумачым, што менавіта DoorDash з’яўляецца для людзей, якія з’яўляюцца новымі. Давай ныраць!\nDoorDash – гэта сэрвіс онлайн-замовы ежы па патрабаванні з Сан-Францыска, штат Каліфорнія, ЗША. Гэта адна з самых папулярных і вядомых кампаній па дастаўцы ежы ў ЗША. Ён злучае вас з усімі рэстаранамі ў вашым раёне, каб вы маглі заказваць ежу ў вашых любімых рэстаранах у Інтэрнэце.\nТак, на DoorDash існуе абмежаванне адлегласці ў 30 міль. Ліміт па змаўчанні складае 5 міль, але яго можна павялічыць да 30 міль.\nТак, вы будзеце атрымліваць заказы толькі з таго месца, на якое вы зарэгістраваныя. Паспрабуйце заставацца побач з рэстаранамі пад вашым месцазнаходжаннем і зарэгіструйцеся ў DoorDash.\nТак, можна змяніць месцазнаходжанне або адрас дастаўкі DoorDash. Вы можаце зрабіць гэта праз іх вэб-сайт або нават праз мабільнае прыкладанне.\nВы можаце змяніць сваё месцазнаходжанне ў праграме DoorDash на тэлефонах Android. Выканайце наступныя крокі, каб даведацца, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash:\n1. Адкрыйце праграму DoorDash.\n2. Націсніце на значок Акаўнта.\n3. Націсніце на опцыю Адрас, як паказана.\n4. Затым увядзіце новы адрас у радок пошуку новага адраса зверху. Выберыце адпаведны адрас са спісу згенераваных адрасоў.\nЗаўвага: пры неабходнасці вы можаце дадаць нумар дома і інструкцыі па дастаўцы.\n5. Выберыце любы з параметраў вываду і націсніце на опцыю Захаваць адрас.\nВы можаце выканаць наступныя крокі, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash на вашым iPhone:\n1. Адкрыйце прыкладанне DoorDash на вашым iPhone.\n2. Націсніце на значок уліковага запісу > параметр Адрас, як паказана ніжэй.\n3. Увядзіце новы адрас у радок пошуку новага адраса.\n4. Затым абярыце адрас са спісу прапанаваных адрасоў і націсніце на патрэбную опцыю выдачы.\nПраверце гэта: Як выдаліць фон з малюнка і зрабіць яго празрыстым\n5. Націсніце на опцыю Захаваць адрас, як паказана вышэй, каб змяніць месца для дастаўкі.\nЧасам можа здарыцца так, што вы памылкова абралі няправільнае месца дастаўкі і аформілі заказ. У такім выпадку вы можаце спытаць, ці магу я змяніць месцазнаходжанне DoorDash пасля замовы. Адказ – так. Вы можаце змяніць месца дастаўкі пасля замовы, выкарыстоўваючы наступныя крокі, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash:\nЗаўвага: вы можаце выбраць толькі адрас, які знаходзіцца ў межах месцазнаходжання рэстарана.\n2. Націсніце на значок Заказы ў ніжняй панэлі.\n3. Націсніце на Прагледзець заказ побач з вашым бягучым заказам.\n4. Націсніце на Даведка ў правым верхнім куце.\n5. Націсніце на опцыю Гэта нешта іншае, як паказана на малюнку.\n6. Націсніце на Змяніць адрас.\n7. Увядзіце новы адрас у поле Пошук новага адраса.\n8. Націсніце на Захаваць адрас.\n9. Паўтарыце крокі 3–6, а затым выберыце новы захаваны адрас у спісе.\nКалі вы пераехалі ў іншае месца, але ў тым жа горадзе, і хочаце абнавіць адпраўную кропку, вы можаце зрабіць гэта, выкарыстоўваючы наступныя дзеянні:\n2. Націсніце на опцыю Dash Now.\n3. Затым націсніце Так, калі папрасілі пацверджання. Ваша бягучае месцазнаходжанне будзе абноўлена ў якасці месца адліку, каб адразу ж працяжнік.\nПрычына, па якой вы не можаце змяніць адпраўную кропку на DoorDash, можа быць у тым, што служба DoorDash можа не падтрымліваць ваша бягучае месцазнаходжанне. Вы можаце паспрабаваць перайсці ў бліжэйшы раён, дзе вы зможаце ўбачыць актыўны варыянт Dash Now, каб змяніць месцазнаходжанне пачатковай кропкі.\nПраверце гэта: Лепшыя спосабы чытання навін на вашым iPhone або iPad\nТак, вы можаце DoorDash у іншым стане. Але ёсць дзве ўмовы:\nСэрвіс DoorDash павінен быць даступны ў гэтым стане.\nВы не можаце змяніць краіну. Вы можаце пераключаць толькі штаты, але не краіну.\nНе, вы не бачыце, колькі працяжнікаў у вашым раёне. Але вам не трэба турбавацца, бо вы заўсёды атрымаеце свае заказы своечасова.\nГэта былі найбольш частыя пытанні аб тым, як змяніць месцазнаходжанне DoorDash. Мы спадзяемся, што вы зразумелі рашэнні тых пытанняў, якія ўзніклі ў вас у галаве. Вы можаце паведаміць нам любыя запыты па гэтым артыкуле або прапановы па любой іншай тэме, па якой вы хочаце, каб мы зрабілі артыкул. Пакіньце іх у раздзеле каментарыяў ніжэй, каб мы ведалі.\nЯк адключыць гучнасць, націснуўшы на заднюю частку вашага iPhone\nЯк знайсці карту збояў у Google Meet\nЯк зрабіць дакументы Word даступнымі для запаўнення, але не для рэдагавання


25/08/2017 Сельская праўда Навіны 0\nЯк паведаміла ў рэдакцыю начальнік аддзела быту ўпраўлення працы, занятасці і сацыяльнай абароны райвыканкама Святлана Трафімчук, да новага навучальнага года аказана аднаразовая матэрыяльная дапамога сем’ям, якія выхоўваюць траіх і больш дзяцей, у памеры 40 рублёў на кожнага школьніка. Яе атрымалі 398 сем’яў на 787 дзяцей.\nДля малазабяспечаных сем’яў, якія апынуліся ў цяжкай жыццёвай сітуацыі, прадугледжана аднаразовая дзяржаўная адрасная сацыяльная дапамога. У нашым раёне яна аказана 19 сем’ям на 22 дзяцей.\nЗніжкі для ўладальнікаў картак\nЗ 1 жніўня ва ўсіх аптэках Брэсцкага РУП “Фармацыя” ўладальнікам банкаўскай разліковай карты “Моцная картка” прадастаўляюцца зніжкі да 5 працэнтаў ад кошту тавара, які набываецца за поўны кошт. Іх памеры: 5 працэнтаў на айчынныя тавары і 2 – на тавары замежнай вытворчасці. Зніжкі не распаўсюджваюцца на лекавыя сродкі, прыгатаваныя па індывідуальных назначэннях (рэцэптах) урачоў і ў якіх памер гандлёвай надбаўкі роўны ці меншы за памер зніжкі. Больш падрабязную інфармацыю можна атрымаць у аптэках Брэсцкага РУП “Фармацыя”, якія знаходзяцца ў нашым горадзе, аграгарадках Ленінскі і Крыўляны, а таксама ў санаторыі “Буг”.\nМузей сустракаў гасцей\nУ мінулую суботу ў Жабінкаўскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей завітала дачка першага краязнаўца нашага краю Паўла Філіпука Алена Цыбуля. Алена Паўлаўна сустрэлася з супрацоўнікамі ўстановы, пад час размовы з якімі расказала пра новыя цікавыя факты з жыцця Тадэвуша Касцюшкі, гісторыі Малых Сяхновічаў, лёсу драмлёўцаў, а таксама перадала ў фонды музея новыя экспанаты.\nНа наступны дзень установа поўнілася галасамі дзетак, якія завіталі сюды на музейныя заняткі “Звычкі добрыя і дрэнныя”. У час іх адбылася інтэрактыўная гутарка, дзеці праслухалі міні-лекцыю “У палоне шкодных звычак”, прайшлі тэст на супрацьстаянне ім, паўдзельнічалі ў ролевай гульні “Умей сказаць “не”. У канцы заняткаў зрабілі вывад: трэба сябраваць з добрымі звычкамі, каб быць здаровымі і ўпэўненымі ў сабе.\nНазваны лепшыя чытачы\n23 жніўня ў дзіцячай гарадской бібліятэцы падвялі вынікі летніх чытанняў “Кніжная палітра лета”. У гэты дзень супрацоўнікі бібліятэкі падрыхтавалі для юных чытачоў сапраўднае свята: правялі цікавую забаўляльную праграму, пад час якой хлопчыкі і дзяўчынкі з задавальненнем удзельнічалі ў гульнях і віктарынах па творах дзіцячых пісьменнікаў. У розных намінацыях былі названы свае пераможцы. Так, самымі актыўнымі чытачамі лета прызнаны Лізавета Афінская і Варвара Рамашка, цікаўнымі – Эліна Бялецкая, Ева Дзераўнюк, Максім Жмайлік, Раман Макарэвіч, Мацвей Ляшчына і Юрый Міхайлюк. Самай маленькай удзельніцай летніх чытанняў стала пяцігадовая Арына Бічук. Пераможцаў узнагародзілі граматамі і кнігамі.