Дружыны санітарныя на старце | Лепель. Лепельский край. Районная газета\n12.06.2015 464 Лепельскi край Комментариев нет\nЧатыры прадпрыемствы Лепельшчыны па штаце маюць санітарныя дружыны. У першую чаргу гэта ААТ “Лепельскі МКК”, што лагічна, вялікія вытворчыя магутнасці, выкарыстанне агрэсіўных рэчываў, у першую чаргу аміяку, патрабуе наяўнасці такой структуры. У абавязковым парадку сандружыны арганізаваны ў камунальных прадпрыемствах “Лепель” і “Бароўка”, а таксама ў ДЛГУ “Лепельскі лясгас”.\nРаз на год, традыцыйна ў пачатку лета, праводзіцца злёт санітарных дружын. Сёлета, на жаль, з-за вытворчай загружанасці на злёце адсутнічалі каманды КУВП ЖКГ “Лепель” і лясгаса.\nУ вызначаны час дружыны прыбылі на месца спаборніцтваў — на тэрыторыю былога ваеннага шпіталя. Цёплай адбылася сустрэча старых знаёмых. Удзельнікі каманд выступаюць таксама на турыстычных злётах, іншых мерапрыемствах, таму даўно ўжо знаёмыя, нават сябруюць. Хаця, як пасля сказалі арганізатары, каманды абнавіліся працэнтаў на 30 — 40.\nУ праграме былі спаборніцтвы на веданне і ўменне карыстацца аснашчэннем, правільнасць і хуткасць дзеянняў у ачагах камбінаванага паражэння, асобна ацэньвалася ўменне камандзіраў дзейнічаць у складанай, экстрэмальнай абстаноўцы. Першымі да практыкаванняў прыступалі прадстаўнікі каманды МКК. Яны выгадна адрозніваліся ад сапернікаў нават па знешнім выглядзе: новыя камбінаваныя касцюмы, эмблемы прадпрыемства. Аднак аўтара пры першай сустрэчы занепакоіў абутак — гумавыя боты.\n— Ці не сапрэюць у іх ногі ў такую спёку? — пытаюся ў камандзіра.\n— А калі хімічнае заражэнне, разліў небяспечных едкіх рэчываў? — парыраваў той. — Таму стараемся прадугледзець і быць гатовымі да любой пазаштатнай сітуацыі. Хаця, вядома, і нязручна.\nНа МКК галоўную патэнцыйную пагрозу нясе аміяк. І хаця за апошнія гады, пасля мадэрнізацыі вытворчага абсталявання, аб’ёмы яго зменшыліся ў разы, працаўнікі не губляюць пільнасць. Набыта патрэбнае абсталяванне, напрыклад, складныя санітарныя насілкі. У паходным стане яны займаюць мала месца, затое пры патрэбе можна разгарнуць і вынесці пацярпелага з зоны паражэння. Належным чынам былі ўкамплектаваны паходныя аптэчкі і сумкі, акрамя бінтоў і жгутоў у наяўнасці былі медыцынскія прэпараты, неабходныя пры аказанні экстранай медыцынскай дапамогі.\nКаманда КУВП “Бароўка” не мае такой вузкай спецыялізацыі, як сапернікі, выконвае самыя розныя задачы шырокага профілю: ад разбору завалаў да дзеянняў ва ўмовах тэхнагенных аварый. Іх задача — аказаць першую дапамогу пацярпелым на месцы здарэння да прыбыцця выратавальнікаў, медыкаў. Для гэтага яны таксама забяспечаны неабходнымі інструментамі і абсталяваннем, хаця і не такім дасканалым, як у сапернікаў.\nЗ першых жа этапаў сандружына МКК узяла добры тэмп, заняла лідзіруючыя пазіцыі. Усе заданні выконваліся з мінімальнымі штрафнымі баламі. Асабліва ўдала працавала каманда на заданні вынясення параненага з ачага паражэння. Пакуль дзяўчаты накладвалі павязкі ўмоўна параненаму таварышу на галаву і нагу, хлопцы шынай зафіксавалі пералом. Потым “пацярпелага” паклалі на насілкі і вынеслі з ачага паражэння да транспарту, які і павінен даставіць яго ў медыцынскую ўстанову.\nСпаборніцтвы завяршыліся ў другой палове дня. Удзельнікі разыходзіліся стомленыя, але задаволеныя. Ва ўсіх конкурсных заданнях перамагалі работнікі МКК. З аднаго боку, яно і не дзіўна, малакаперапрацоўшчыкі добра падрыхтаваліся, маюць добрыя традыцыі, з году ў год перамагаюць на раённых этапах, а на абласных, як правіла, уваходзяць у пяцёрку мацнейшых.\nЗавяршэнне спаборніцтваў папрасілі пракаменціраваць інспектара групы прапаганды і навучання РАНС Аляксандра Садоўскага:\n— Усе ўдзельнікі прадэманстравалі добрае веданне справы, гатоўнасць прыйсці на дапамогу. У любым выпадку яны атрымалі навык, і ў экстрэмальнай сітуацыі не разгубяцца, а будуць дзейнічаць, пастараюцца дапамагчы пацярпелым. Аднак спадзяюся, што ўсё ж ім гэтыя веды ў далейшым не спатрэбяцца.\n← “Плеценыя фантазіі”\nІмпульс футбольнай энергіі →


Дадатковы аб'ём шампунь і кандыцыянер - GLOBElife ☎ - moroccanoil Шампуні для валасоў\nДадатковы аб'ём шампунь і кандыцыянер - MOROCCANOIL - Шампуні для валасоў\nДадатковы аб'ём шампунь і кандыцыянер\nMOROCCANOIL - Шампуні для валасоў\nViewed 72108 times\nШампуні E BALSAMO дадатковы аб'ём\nЭкстра Аб'ём шампунь і кандыцыянер ўтрымліваюць Аргана алей і антіоксідантнымі пажыўных рэчываў, каб ачысціць, аддзяліць і вярнуць паўнату да валасоў. Дайце валасам бляск, кіравальнасць і рух, робячы іх лёгка паставіць у свае шэрагі. Формулы не ўтрымліваюць сульфаты, фасфаты і парабены, таму яны з'яўляюцца больш бяспечнымі для навакольнага асяроддзя і не будзе высыхаць, знікаць або выдаліць колер валасоў.\nспосаб прымянення : Экстра Аб'ём Шампунь, паколькі ён выкарыстоўвае формулу гідрафільнай высокую канцэнтрацыю, пачніце з выкарыстаннем вялікай колькасці вады, каб ператварыць шампунь ў багатай і багатай пены. Пры неабходнасці дадайце яшчэ вады. Масаж мякка на валасы і скуру галавы, каб стымуляваць аб'ёмныя ўласцівасці. Пры неабходнасці паўторыце. Прамыць і прытрымлівацца з дадатковай Кандыцыянер Volume.\nВыкарыстанне бальзама : асцярожна выдаліць лішнюю ваду і нанёс невялікая колькасць бальзама з высокай канцэнтрацыяй ад каранёў да рэшт. Пакіньце на 1-2 хвіліны. Добра прамыць.\nЎвільгатняе шампунь і кандыцыянер РАМОНТ\nшампунь і кандыцыянер рамонтнікаў Ўвільгатняюць прызначаныя для паслаблены ці пашкоджаны афарб�...\nшампунь і кандыцыянер рамонтнікаў Ўвільгатняюць прызначаныя для паслаблены ці пашкоджаны афарбаваных валасоў, хімічных рэчываў і цяпла сушкі. Яны аднаўляюць вал...


Понедельник, 08 марта 2021 21:42\nВыдавецтва «Адукацыя і выхаванне» працягвае рэалізацыю ўнікальнага кніжнага біяграфічнага праекта — выданне серыі «Вялікія князі ВКЛ». Толькі што пабачыў свет багата ілюстраваны нарыс «Сігізмунд Ягелон» дасведчанага гістарычнага пісьменніка, публіцыста Віктара ЧАРОПКІ «Сігізмунд Ягелон». Многія яго кнігі раней выходзілі як кнігі Вітаўта Чаропкі. Кніга прысвечана вялікаму князю літоўскаму…\nСлоўнік і лініі У лютаўскім нумары «Маладосці» вершы Паўла Міхалькевіча. Чытаеш яго падборку — з аднаго боку, усцешваешся, з другога — вельмі сумуеш. А падставы вось якія. Для мяне ў сучаснага (у прыватнасці беларускага) паэта вельмі паказальным заўсёды з’яўляецца вакабуляр (я мог бы сказаць «слоўнік», а сказаў…


Воўпа – найвялікшы драўляны касцёл Беларусі | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nМястэчка Воўпа, як мноства іншых знакавых мясцін Беларусі, незаслужана малавядомае не толькі для замежных гасцей, але і бальшыні беларусаў. Сёння мястэчка выглядае не вельмі прывабна, але кожны, хто сюды загляне, міжволі зверне ўвагу на велізны і велічны драўляны касцёл у стылі позняга барока, найбольшы з усіх драўляных касцёлаў у Беларусі.\nТэрыторыя касцёла абнесена плотам з колатага каменя з галоўным ўваходам праз браму з масіўных цагляных атынкованых слупоў. Справа ад касцёла асобна пабудаваная ў 1858 годзе двухроўневая вежа-званіца. Са старой званіцы перанеслі сюды званы (ліліся з папярэдніх у 1837 г.), а ў 1930 годзе, дзякуючы намаганням ксяндза Іпаліта Ядкоўскага, парафіяне набылі новы звон „Ян Хрысціцель”.\nЗа брамаю перад намі паўстае касцёл Яна Хрысціцеля з двума анёламі перад уваходам. Выклікае захапленне выклікае знакаміты галоўны алтар, які выкананы ў стылі ранняга барока невядомымі майстрамі ў гады 1634-1639 фундаваны Казімірам Сапегам. На цокалі алтара размешчаны картушы з гербамі заснавальнікаў – Казіміра і Тэадоры Сапегаў. Алтар рамантаваўся ў 1773, 1899, 1998 гадах.\nКасцёл у Воўпе мае даўнюю і цікавую гісторыю. У 1449 годзе кароль і вялікі князь Казімір Ягелончык перадаў маёмасць Алехна Судзімонтавічу ваяводу Віленскаму і канцлеру Вялікага Княства Літоўскага (1477-1490). Менавіта Алехна разам са сваёй жонкай Ядвігай у 1477 годзе заснавалі тут першы касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Хрысціцеля.\nУ 1511 годзе. Аляксандр, князь Гальшанскі і яго жонка Соф’я заснавалі пры касцёле капліцу ў гонар святой Ганны, Беззаганнага Зачацця найсвяцейшай Дзевы Марыі, Св. Св. Сафіі, Паўла і Аляксандра.\n29.07.1518 года гэты касцёл, напэўна, наведаў Мікола Гусоўскі, які прыехаў у Воўпу, каб напісаць завяшчанне Соф’і Гальшанскай.\nУ 1551 годзе верагодна праз Воўпу праходзіла жалобная працэсія з гробам каралевы Барбары Радзівіл у суправаджэнні караля і вялікага князя ВКР Жыгімонта Аўгуста. На ноч труну з целам каралевы заўсёды ставілі ў касцёле. А ў 1586 годзе не мог не наведаць службу у касцёле перад апошнім у жыцці паляваннем Стэфан Баторы.\nУ 1618 годзе з фонду віленскага біскупа Юстаса Валовіча на месцы старога касцёла будуецца новы і капліца Гальшанскіх была далучана да новага храма ў адно цэлае. У 1624 годзе Ваўпянскае староства набыў для свайго малодшага сына Казіміра Льва канцлер ВКЛ Леў Сапега. У 1630 годзе касцёл згарэў. Яго аднавілі з дрэва, каля 1640 года. Найверагодна, што менавіта ў той час і быў закладзены Ваўпянскі касцёл. Фундатарам галоўнага алтара, які захаваўся да нашых дзён, без сумневу, з’яўляецца князь Казімір Леў Сапега (1609-1656), тагачасны маршалак, і яго жонка Тэадора Крысціна з Тарноўскіх. Леў Казімір прымаў тут Караля і Вялікага Князя Уладзіслава з яго жонкай Цэцыліяй Рэнатай, пад час іх падарожжа ў Вільню. А 22 лістапада 1661 года ў Ваўпянскім касцёле адбыўся генеральны сход канфедэратаў Казіміра Жэромскага. Гэты касцёл стаяў амаль паўтара стагоддзя. У1773 годзе выявілі, што сцены касцёла спарахнелі, і на сродкі тагачаснага Ваўпянскага пробашча ксяндза Юзафа Казіміра Касакоўскага касцёл быў адноўлены. У касцёле ўсталявалі былыя алтары і 10 сакавіка 1776 года біскуп Іосіф Касакоўскі асвяціў касцёл Святога Яна Хрысціцеля. Гэты касцёл дзеіць і сёння. Верагодна не раз Воўпу наведвала Эліза Ажэшка. У 1905 годзе выйшла з друку яе аповесць “Гэдалі”, прысвечаная Воўпе і аднаму з яе жыхароў беднаму жыду Гэдалі…Дзякуючы аповесці Гэдалі стаў вядомым і палепшыў сваё матэрыяльнае становішча.\nСёння ў Воўпе на невялікай тэрыторыі акрамя апісанага касцёлу стаяць яшчэ тры храмы: на мясцовых могілках праваслаўная Петрапаўлаўская драўляная царква 1859 году (узведзена будаўніком Вайчынскім, перабудоўвалася ў 1945-ым) і невялікая каталіцкая капліца 1873 году. А непадалёк узвышаецца сучасная вялікая праваслаўная царква, будаўніцтва якой было скончана ў 2003 годзе.\nЛявон Карповіч, Луна-Воля, Беларускае Радыё Рацыя, фота Уладзіміра Хільмановіча\nВоўпаўскае вадасховішча і гідраэлектрастанцыя


Віктар Карамазаў. Бог з намі\nСнег, снег і снег.\nБела-бялюткае наваколле. Пароша лягла ўночы. Іскрыць, маладзенькая.\nНеба чысцюткае. Ані пярыначкі хоць бы ад выпадковае аблачыны. Ужо і глыбокае, і блакітнае.\nЗіма. Парыпваюць апошнія дні лютага.\nСонейка. Яно доўга хавалася ад нас у сваім космасе, ці, можа, яго нехта недзе ад нас хаваў, але вось з-за нейкае там заслоны, як з палону, вырвалася і радуе, нібы ўпершыню.\nІ навокал такія самыя белыя і сонечныя: палеткі, пералескі, вёсачкі, масточкі, дарожкі, чалавечкі...\nЯк у Максіма Гарэцкага:\n«Там пушча, там гай; там бор, там хмызняк; там балота з рэдкім лесам, там сыпучы пясок; вось — стужка вадзяная, вось — голы плех; вось — шэрстка нівы, і травы, вось — кучкі, хаткі...\nО мой край! О мой шлях!»\nА можа, усё гэта і вырвалася з яго вось тут, на гэтай самай дарозе, якою мы едзем у ягоную Малую Багацькаўку з Горак — ягоных таксама? Вось у гэтым полі?\nМы радыя, што едзем да яго. І дарога радая. І радуецца поле. І радуецца неба.\nНас вязе светлы і цёплы аўтобус. Нас шмат. Пісьменнікаў, мастакоў. Ёсць навукоўцы. Ёсць чыноўныя. Чыны.\nМы з Кудраўцом сядзім ля сонечнага акна і то размаўляем пра што-небудзь, то моўчкі радуемся хай сабе яшчэ зімоваму, але ўжо з вясновай усмешкаю дню. І ўся гэтая радасць не сама па сабе ў нас і навокал. Штосьці яшчэ яна абуджае, некуды кліча. Туды, дзе мы не былі, і туды нібыта, дзе ўжо былі.\nМайму суседу згадалася, як аднойчы пагодлівы дзень выманіў яго з Мінска. Спыніў за горадам спадарожны грузавічок, залез у кузаў, а там саломка свежая. Улёгся ў ёй, духмянай, і пакаціў у далёкі раён да сяброў студэнцкае пары. Тая дарога запамяталася мацней як іншыя, больш камфартабельныя. Больш ці менш? Куды ўжо ехаць больш камфортна, як у кузаве на свежай, з роднае ніўкі, саломе?\nНешта падобнае і я прыгадаў. Ціхую і цёплую ўкраінскую ноч. Як у Палтаве доўга і весела вячэраў з новымі сябрамі і як потым мне трэба было дабірацца да Днепрапятроўска, як мы шукалі туды транспарт, але было позна і ніякага транспарту не знаходзілася. На ўскраіне горада сябры пасадзілі мяне на спадарожны грузавік, і я паехаў. У кузаве былі людзі і было сена. Хто кімарыў, хто шаптаўся. А нейкі малады чалавек усю ноч чытаў вершы Тараса Шаўчэнкі.\nКаб зразумець паэзію тае ночы, трэба ўявіць яе таямнічую, у святле месяца, цемень, свежую, з ветрыкам, цяплынь пасля душнага дня, раўнюткі палтаўскі стэп, што імчаў насустрач, з цемені ў цемень, па абочынах дарогі — высокія пірамідальныя таполі, яркі круглы месяц за таполямі, які плыў небам паралельна з дарогаю, не адстаючы ад машыны, і задушэўна-мяккі голас:\nМинае літо. Шелестить\nЧи я живу, чи доживаю...\nНе адразу, неяк зусім непрыкметна ў тае арганічна-паэтычнае ночы мацнела мелодыя душы і той самы голас заспяваў:\nІ нехта яшчэ заспяваў: ціха, сардэчна.\nІ яшчэ... жанчына?..\nІ нехта побач са мною як быццам заплакаў.\nІ я таксама то шаптаў, то падпяваў для сябе, каб ніхто іншы не чуў, і думаў: Божа, як добра жыць, калі ёсць такое Слова, такое Пачуццё, такая Паэзія. Калі яны ў табе і па-за табою, уладараць табою і ўсім светам.\nВось і цяпер, як тады, думалася: добра жыць, калі ёсць Гарэцкі, ёсць Шаўчэнка, калі дзень на парозе вясны, дарога сонечная бяжыць у Багацькаўку...\nКалі ў нас ёсць выпакутаваная літаратура. Калі яна — у нас, мы — у ёй. Хораша!\nУ Доме літаратара дзіцячая навагодняя ёлка. Там і Алёнка. Пайшла ў вясёлым настроі — з бацькам і бабуляю. Усе свае песенькі панесла з сабою: «Цячэ вада ў ярок...» з найлюбімейшым апошнім радком «... а я малодзенька», прыпевачкі, сярод якіх і пра яблычак, што «на тарелочке»: «... надоела мне жена, пойду к девочке». Ну, думаю, у цішыні пасяджу, што-небудзь дапішу, дачытаю. Але адразу і засумаваў без Алёнчыных песенек. Апрануўся і падаўся ўслед за ёю на ёлку. Позна выйшаў — позна прыйшоў: ёлка ўжо адшумела. Я павярнуўся назад, на вуліцу.\nДадому вярнуўся вечарам, і сустрэла мяне Алёнка слёзкамі. Яе бяда была ў тым, што на вялікай ёлцы яна не спявала ніводнае песенькі. Не асмелілася. Але слёзкі высахлі. Алёнка запаліла на сваёй ялінцы ліхтарыкі, сабрала ўсіх зверанят, лялек, пасадзіла іх пад ялінкаю, абвясціла, што будзе спяваць народная артыстка, і знікла. Зноў з’явілася ўжо ў маміных чаравічках на высокіх абцасіках, у прыгожай блакітнай сукенцы, абсыпаная серпанцінам і мішурой, і гэтакая, уся ў агеньчыках, нібыта сама ялінка, заспявала: «Цячэ вада ў ярок...» Чым пакутавала, тое з яе і вылілася: «Ну што вы не пляскаеце?» І пляскалі ў далоні, і прасілі яшчэ спяваць. І яна спявала, яшчэ і яшчэ. Вось гэтак бы і на вялікае ёлцы. Не, там гэтакага быць не магло. Там было страшна: раптам не спадабаецца песенька, не папляскаюць — як будзе тое перажыць? Тут увесь сакрэт: ёй хочацца, каб яе зразумелі, для яе галоўнае — каб песенька ўсім спадабалася. Таму спяваць яна можа толькі дома, дзе ёй усе радыя, дзе ўсе лагодна ўсміхаюцца, просяць яшчэ і яшчэ: «Спявай!»\nА ўначы, пасля Алёнчыных песенек, да мяне прыйшоў мой хлопчык. Ужо колькі гадоў ён наведвае мяне па начах, у сне. Душу кожны раз разварушыць, і тады я днямі пра яго думаю.\nНа гэты раз спачатку адчыніліся дзверы ў хату, і з двара ўвалілася агромністае белае воблака. У тым воблаку быў бацька: высокі, хударлявы, белатвары, у доўгім паліто, зацярушаным снегам. Ён з пляча на падлогу скінуў цяжкі мех, развёў у бакі рукі, і ў ягоных абдымках апынуўся той самы хлопчык. Бог ты мой! Ды гэта ж я быў на руках у свайго бацькі.\nПотым бачыў чорнае начное акно за печчу, начную хату, у хаце казу белую, што зімою жыла ў запечку, бліскучыя ў цемені кашачыя вочы, таго самага хлопчыка на печы, як ён устаў, з-пад ватніка ў галовах выцягнуў белыя валёначкі, сунуў нагу ў адзін з іх, пагладзіў яго, цёпленькі, ручкамі, другую нагу сунуў у другі валёначак, яго таксама пагладзіў, нібы кацянятка ці сабачку, на галаву ўсцягнуў белую пушыстую шапку, зняў яе, пагладзіў у сябе на каленях, зноў надзеў, споўз з печы на ляжанку, з ляжанкі на лаўку, з лаўкі на падлогу. На ім ужо быў кажушок. Хлопчык стаяў ля парога, трымаўся за дзверы і, азіраючыся, глядзеў мне ў твар. А вочы былі сумныя-сумныя. Падалося, што ён зараз спытае ў мяне штосьці жорсткае. Я баяўся яго пытання. Бо здагадваўся...\nАднойчы ён з’явіўся да мяне ўвесь у слязах і спытаў, чаму я здрадзіў яму. Зразумець гэтае пытанне адразу я не змог, адразу нічога не змог яму адказаць, а ён усё роўна як і слухаць мяне не пажадаў — адвярнуўся і пайшоў. Праз колькі дзён я зноў спаткаў яго недзе на вуліцы, як быццам на той самай, якою я вадзіў ў школу свайго сынка. Кінуўся да яго насустрач, але ён знік. Я адчуваў, што ён недзе блізка, шукаў яго па незнаёмых дварах, падвалах і не знаходзіў. Ён як бы сачыў за мною, але не жадаў, каб я яго бачыў. Быццам хацеў мне штосьці сказаць і ў той жа час не жадаў мяне слухаць. А я ўжо ведаў, што ён — гэта я маленькі, я і ёсць, і ўсё гэта было жудасна — усведамляць, нібыта я падзелены на дзве палавіны, мінулую і цяперашнюю, і што яны, мае кроўныя і кроўныя між сабою, не могуць жыць разам. Усё гэта, вядома, былі сны, але ці мала і ў снах праўды? Я адчуваў страту самога сябе і прадчуваў штосьці жахлівае. Клаўся спаць і гадаў: убачу зноў свайго хлопчыка ці не ўбачу? Я вельмі хацеў бачыць яго. Хацеў спытаць, за што ён мяне пазбягае, чаму не рады сустрэчы са мною — самім сабою, хацеў з ім памірыцца, і ў той жа час баяўся сустрэчы. І вось аднойчы мой хлопчык зноў прыйшоў да мяне. Я ўгаварыў яго пабыць са мною, і ён застаўся. У нас нарэшце адбылася размова. Я спытаў, чаму ён мяне ненавідзіць. Гэта я даўно адчуваў. І ён зноў, як тады, пры першай сустрэчы, адказаў, што я яму здрадзіў. Яшчэ і спытаў, аднымі сумнымі вачыма, чаму я здрадзіў. Які гэта быў жах — гэтакае пачуць! Хіба можна здрадзіць самому сябе? Хіба не ён, мая крывінка, мне даражэйшы за ўсіх на свеце? Але ён адказаў, што цяпер усе людзі, калі вырастаюць, здраджваюць сваім маленькім хлопчыкам і дзяўчынкам, забіваюць іх, і што я такі самы, як усе, нягоднік, бо няма ў свеце большага жаху, як забіць свой пачатак, сваю чыстую ад прыроды душу. Я хацеў абняць свайго хлопчыка, прыгарнуць да сябе з усёй любоўю, што гарэла ўва мне да яго, але ён раптам знік. Я закрычаў ад болю... і прачнуўся. Сэрца калацілася моцна-моцна, быццам я доўга ўцякаў ад сваёй смерці.\nЦяпер мой хлопчык сышоў з ганка драўлянага настаўніцкага дамка, які стаяў у старым парку, ад ночы цёмным і ад снегу белым, пад поўняю. Моцны мароз звонка шчапаў дрэвы, але хлопчыку было цёпла. Гэтае ноччу бацька прывёз яму ў мяху валёначкі і зімовую шапку, сапраўдную мужчынскую, і хіба мог ён з гэтакім нечаканым багаццем спакойна сапці на печы? Палову зімы ён хадзіў у мамінай хустцы, і яму было сорамна, што на галаве жаночая хустка, у той час як у іншых хлопчыкаў мужчынскія шапкі. Не было і валёнак. На двор бегаў у бацькавых чунях альбо ў маміных бурачках, а ў школу хадзіў у адных шарсцяных шкарпэтках — дамок настаўніцкі, слава Богу, быў прыбудоваю да цаглянай школы. І вось — цяпер у яго былі валёначкі, шапка, кажушок! Усё — як у сапраўднага мужчыны. Як жа тут ляжаць на печы? Трэба некуды бегчы... Куды?.. Як гэта — куды? Ды вядома ж, праз школьны вялізны парк, па той самай алеі, дзе высозныя дрэвы, галлё высока ў небе, туды, дзе алея канчаецца і стаіць хатка, у якой жыве яна, дзяўчынка з ягонага першага класа, бежанка з Ленінграда — Эрка. Яна павінна ўбачыць яго ў шапцы і валёначках. Страшна ў парку ноччу. Раптам з цемені выскачыць воўк? Усе кажуць, што ваўкоў цяпер дужа многа, па начах у вёску прыходзяць. Але хіба ён можа сёння збаяцца ваўкоў? Вузкая, у глыбозным снезе, сцяжына вядзе пад дрэвамі далей і далей. Дзе ж тыя апошнія дрэвы? Дзе ж тая хатка? Жудасна маленькаму хлопчыку ў начным парку. Навокал не відаць ані агеньчыка, поўня аднаго яго высвечвае ўсяму свету, але і назад дарогі няма. Ды ўжо і хатка — вунь яна, з ганачкам. Цёмна ў вокнах. Дзверы зачыненыя. Ціша. Эрка спіць? Але ж яна калі-небудзь выйдзе на ганак? Яна абавязкова выйдзе — трэба чакаць. І ён чакае. У шапцы, валёначках і кажушку цёпла пад лаўкаю. Нават зусім не страшна. Як дома. А потым марозна рыпнулі дзверы. Сярод ночы на ганак выйшла гаспадыня. Узяла соннага хлопчыка на рукі і пазнала ў ім сына школьнага настаўніка. Унесла ў хату, запаліла святло і церла далонямі тварык, халодны, нібы льдзінка. Зняла кажушок, а валёначкі і шапку зняць з сябе ён не даў — палез на печ у шапцы і валёначках. Спіною прыціснуўшыся да цёплага коміна, сядзеў над Эркаю, як дзядок, а дзяўчынка спала, і ўсе ў хаце спалі, акрамя яго і гаспадыні, мамы Эрчынай, якая ў гэты час бегла праз парк да бацькоў хлопчыка, каб сказаць, дзе іхні сынок. Тая ноч ці не была ноччу яго першага кахання.\nБыць не можа — у першым класе каханне? Але тады — што ўсё гэта такое?\nУранні, пасля апошняй сустрэчы з хлопчыкам, я выйшаў у магазін па кефір. Ні кефіру, ні малака ў продажы не было, але людзі стаялі, чакалі. Прынеслі некалькі скрынак з малаком. Яго тут жа і расхапалі. Апошні пакет аказаўся ў руцэ ў старога. У той самы пакет учапілася і чырванашчокая дзеўка. Стары моцна трымаў пакет у руцэ. Адчуўшы, што ён яго не аддасць, дзеўка саўганула пакетам яму ў твар, і стары зваліўся на пустыя скрыні, абліты малаком. Я пасобіў яму стаць на ногі. Ён моўчкі выціраў рукавом твар, а дзеўкі ўжо не было. На яе месцы стаялі хлопцы і рагаталі.\nЯ ішоў па вуліцы. Мне насустрач ішлі людзі. Я глядзеў ім у твары, але бачыў старога. Я чуў голас свайго хлопчыка. Як ніколі раней, я верыў яму: забіць у сабе прыродную дабрыню да навакольнага свету, пяшчоту і спачуванне, узгадаваць у сваім сэрцы лжывасць, здраду і жорсткасць — ці не самае жахлівае гэта зладзейства і забойства? Можна, вядома, шукаць апраўданне. Можна даказваць, што вінаватыя сістэма, асяроддзе, дурное выхаванне. Але няма і не будзе нікому апраўдання перад судом свайго адзінага хлопчыка ці сваёй адзінае дзяўчынкі, калі не змаглі ўратаваць іх ад духоўнае смерці.\nШто чакае Алёнку? Ці знойдзе яна гэтакая, уся ў мілых песеньках, сённяшняя, згоду з той яшчэ невядомай нікому жанчынаю сваёй будучыні? Што, калі і тая... здрадзіць нашаму маленькаму дзіву прыроды — Алёнцы?\nКалядная раніца ясная, чыстая. Ноччу выпаў снег, падмарозіла. Аціх вецер. Сонейка ўзышло. Я ішоў праз парк сцяжынаю, схаванай пад начною парошаю, ужо размаляванай маладымі слядкамі. Куды вялі сляды гэтакай раніцай? Можа, у храм?\nСвята-Духаў сабор быў урачыста прыгожы. Калядныя свечкі прадавалі на плошчы, і людзі стаялі да іх у чарзе. У саборы ішла святочная служба. Там ачышчаліся і набывалі надзею, якой даўно няма ў будзённае мітусні, шукалі ісціну перад крыжам Збавіцеля. Людзей было шмат, трапіць у сабор было нялёгка, і я спусціўся з гары да Траецкага прадмесця, берагам Свіслачы выйшаў да нядаўна адноўленай царквы міраносіцы Марыі Магдаліны. І тут людзей было поўна, не прабіцца, але служба трансліравалася на ўсю ваколіцу.\nПад старымі таполямі, слухаючы калядную літургію, я згадаў Гарасіма Іванавіча Зубарава, сумленнейшага селяніна з вёскі Хацілавічы пад Крычавам. У святочныя і базарныя дні ён часта бываў у нашай крычаўскай хаце і пасля першае чаркі заўсёды іграў на бацькавай скрыпцы. Пра яго і бацьку, пра іх любоў да скрыпкі і сяброўства я пісаў у адным з першых сваіх апавяданняў «Дома», пісаў як пра вельмі моцнае маё ўражанне ў маленстве, але цяпер згадалася іх разважліва-добразычлівая спрэчка пра Бога. Бацька ў Бога як быццам не верыў, хоць у маладосці быў рэгентам у царкве і першы раз ажаніўся з дачкой святара. Мама была яго другой жонкаю, і яна мне пазней казала, што ў бацькі з Богам адбыўся разлад. Пра яго мінулае я ведаў мала, але ягоны недавер да Бога адчуваў, і калі ён па вечарах, не быўшы камуністам, штудзіраваў кароткі курс «Гісторыі ВКП(б)», і калі пытаўся ў госця:\n— Ну і пасобіў вам Божанька?\nАдзін да аднаго яны паважліва звярталіся на «вы».\n— А што? Пражыў — нікога не падмануў, не забіў, чужога не ўзяў.\n— Гэта ад сумлення. А што ад Божанькі?\nАднойчы са скрыпкаю на каленях Гарасім Іванавіч, прадчуваючы знаёмае бацькава пытанне, згадаў, як у вайну двойчы сустракаўся са сваім Анёлам-ахоўнікам. Першы раз — трапіўшы ў акружэнне, у сорак першым годзе. Была ноч, восень. Ён сядзеў у падлеску, прыхінуўшыся да дрэва, з рукава шыняля грэючыся цыгаркаю, як раптам над лесам убачыў светлую пляму. Яна набліжалася, ператваралася ў птушку. Бачыў крылы, галоўку, як у дзіцяці. Пачуў голас: «Ідзі за мною». Узяў рэчавы мех на плячо і пайшоў. Пляма то далёка ззяла, то блізка матлялася, вяла, хоць часам здавалася, што дарога безнадзейная, гіблая, на адным месцы кружыць. Але ўрэшце і сам з акружэння выйшаў, і хлопцаў вывеў, каторыя за ім пайшлі. А другая сустрэча з тым Анёлкам адбылася зімою на Доне. Рота сядзела ў акопе і чакала, калі падымуць у атаку. Наперадзе, на пагорку, ляжаў казацкі хутар, яго бралі другі дзень, паклалі шмат людзей, сваіх і немцаў, спалілі шмат тэхнікі, а ўзяць не маглі, немец усё адкідаў роту ў лагчыну. На світанні па акопе зноў прабегла каманда, каб рыхтаваліся да штурму. Пачала біць артылерыя, якую за ноч падцягнулі. І тады, у тых грымотах, пачуў Гарасім Іванавіч знаёмы голас: «Не бойся. Я з табою». Здзівіўся: зноў той самы Анёлак? Перад вайною і ў царкву не хадзіў, і ў Бога як быццам не верыў. Іншая справа быць Анёлку з немцам. У таго нават на рамяні, на блясе: «Gott mit uns». У кожнага немца. З ім, значыцца, Бог — з немцам? У каго б пра гэта спытаць? Тут Анёлак усё роўна як пачуў ягоныя думкі — кажа: «Бог з табою. З тваім ворагам Сатана. Ад яго Бог адвярнуўся». У тое, што Бог з ім, Гарасім Іванавіч, застаўшыся жывы, паверыў і пасля вайны ў святы і нядзельныя дні пачаў наведваць царкву. Аднойчы калгаснікі хацелі паставіць яго брыгадзірам, а начальства дазволу не дало, што верыў у Бога. Калі Гарасім Іванавіч пра гэта расказаў, мой бацька паспачуваў:\n— А маглі б і на старшыню калгаса выбіцца. Сумленне ёсць, зямлю ведаеце, франтавыя ўзнагароды таксама нештачка важаць.\nГэтыя думкі госцю не спадабаліся:\n— Бог вышэй за старшыню. Я ўжо колькі разоў паміраў, а не памёр. І жонка мая памірала, і дзеткі, Насця і Каця, але ж усе жывыя? Падаткі і голад душылі — не задушылі. Хіба гэтакае магчыма без Божае літасці? Краіна на маёй памяці колькі разоў у дамавіне ляжала, іншая даўно б пайшла ў хмары, як дым, а наша ўсё дыхае. Ну хіба ж без Бога гэтакае магчыма?\nБацька, памятаю, слухаў і маўчаў. А я з таго часу думаю: ці не паверыў тым разам і ён, бязбожнік, Гарасіму Іванавічу, ці не вярнуўся тады і ён да Бога ў душы, нікому пра тое не сказаўшы, ці не памірыўся тады з Богам і ці не пагадзіўся нарэшце, што Бог з намі?..\nЦяпер вось і я, дзівячыся, што вакол адбываецца, бачачы, як абылганы, абабраны, згвалтаваны народ паварочваецца да Бога, думаю так, як думаў Гарасім Іванавіч: чым жа яшчэ могуць быць моцныя людзі, калі ўсё, на чым спакон веку трымаліся зямля і яны самі, апляваныя і панішчаныя, калі ўсё святое збэшчана, а людзі жывуць? Мы ўсе — чым яшчэ моцныя і чым жывём? Якой яшчэ вераю, калі не той, што — Бог з намі.\nСпачатку, ува сне, пачуў бацькаў голас:\n— Сынок, ідзі да мяне.\nІ вось я іду. Па доўгай лесвіцы — усё ніжэй, ніжэй. Спускаюся ў змрочнае падзямелле, у пячору. Там шмат людзей. Агледзеўшыся, бачу, што гэта шкілеты: сядзяць, ляжаць, рухаюцца, ляскаючы касцьмі. І чарапы жывыя: чорнымі дзіркамі глядзяць на мяне з усіх бакоў. Кажуць, нібыта яны: «Скажы, настаўнік!» Патрабуюць: «Скажы!» У тым баку, куды глядзяць і кажуць, бачу бацьку. Ён сядзіць на вялізным камені, рукамі абхапіўшы жывот, пагойдваецца назад-наперад і стогне. Што з ім? Пакутуе, хапаючыся то за жывот, то за грудзі, то за горла, быццам сам сябе душыць, а шкілеты патрабуюць усё з большай упартасцю: «Скажы, настаўнік!» Ён намагаецца штосьці сказаць і не можа, і таму, бачу, пакутуе яшчэ мацней. А тыя патрабуюць: «Скажы!»\nЖахлівы крык раптам разрывае пячору. Шкілеты падхопліваюцца са сваіх месцаў у шаленстве: «Сказаў!.. О, настаўнік! Ты знайшоў адзінае Слова!.. Мы выратаваны!..» Мітусяцца, грымяць касцьмі, бягуць і крычаць: «Слова!.. Ён, успомніў Слова!..»\nРака касцей, чарапоў плыве з усіх бакоў міма мяне, а я стаю і не ведаю, што мне рабіць у гэтым патопе. Дзе бацька? Якое Слова ён сказаў? Чаму я не пачуў ягонае Слова?\nІ вось ужо пуста ў пячоры. Святло гасне. Ціха. Зноў — знаёмы голас:\n— Ідзі да мяне, сын.\nБацька сядзіць на тым самым камені. Я падыходжу да яго і пытаюся: «Чаму я не ведаю тваё Слова?» Але ён маўчыць. «Скажы мне Слова?» Маўчыць.\nУ пячоры з’яўляюцца новыя шкілеты. Іх усё болей.\nЯ думаю: вось калі зноў запоўняць пячору, бацька зноў будзе пакутаваць, адпакутуе і ўспомніць тое адзінае Слова выратавальнае, і тады мне трэба пачуць яго і разам з усімі шкілетамі выйсці з гэтае жахлівае цемры.\nАле дзе бацька? Шкілетаў ужо шмат, а яго няма. Куды ён дзеўся?\nПагрукваюць косці. Я чую абурэнне: «Ты што маўчыш, настаўнік?»\nЯны ў каго пытаюцца? Няўжо ў мяне? Бацькі ж няма? Значыцца, у мяне — ягонага сына? А што я ім скажу, калі не ведаю бацькавага Слова?\nЯны патрабуюць усё грамчэй: «Скажы! Успомні!»\nЯ пакутую. Я хапаюся за жывот, за грудзі, за горла, за галаву: якое яно — тое Слова? Дзе мне яго ўзяць? Я ніколі яго не ведаў — як я магу яго ўспомніць? І я крычу:\n— Бацька!.. Дзе ты?.. Скажы Слова!..\nІ прачынаюся ад свайго крыку. Гарачы. Мокры. Дыхаю цяжка, быццам мяне душылі. Няўжо сам сябе? Выцягваў з сябе тое адно-адзінае Слова? З гэтакімі пакутамі?..\nА хто паверыць?..\nЗноў адліга, якая для самаадчування горшая за мароз. Ужо не першы раз за зіму возера вызвалілася ад лёду і зноў плаваюць качкі, якіх мы з Алёнкаю прыходзім падкормліваць.\nУ мокрых чорных дрэвах крычыць вараннё. Я пакідаю возера, каб не чуць гэтую брыдоту. Але ад чарады, што засела ў дрэвах, нейкі воран ляціць за мною. Я іду далей і далей, у глыбіню парку, каб ён мяне там не знайшоў, але ён у мяне над галавою пералятае з дрэва на дрэва і ўсё крычыць, цяжка і брудна, да хрыпаты, як прарочыць чорны дзень. Іду хутчэй, пятляю сцежкамі, шыбую напрасткі па кустах, а ён мяне не адпускае. Выходжу на алею, што вядзе да праспекта Машэрава, але і воран вылятае на алею. Знікае, змаўкае. І раптам я-ак крумкне мне ў самае вуха, з трэскам, з нейкай пячорнай хрыпатасцю, ажно я ўздрыгваю — спыняюся. Э-э, думаю, у пачвары вышэйшы пілатаж, пікіруе, быццам у галаву дзеўбануць наровіць. Крыві жывой захацеў? Падлюга! Я выходжу на праспект, зварочваю на бераг Свіслачы. Тое крумканне з галавы не выходзіць.\nПрыходзяць думкі пра смерць.\nЗрэшты, пісьменнік заўсёды павінен думаць пра смерць. Шэдэўры літаратуры часцей за ўсё ствараюцца з вострым адчуваннем блізкае смерці.\nАдчуванне смерці робіць пісьменніка дэмакратычным, роўным з усімі смяротнымі. Яно дае яму выйсце да глыбіняў людскога жыцця.\nАдчуванне смерці пазбаўляе пісьменніка ад спакусаў разбэшчанага побыту і ўлады. Яно прымушае ўвесь час узвышацца над бездухоўна-атлусцелым натоўпам.\nАдчуванне смерці робіць пісьменніка філосафам.\nАдчуванне смерці прымушае пісьменніка выходзіць з чарады. Не баяцца адзіноты і помсты той самай чарады, бачыць сябе арганічнай часцінкаю, жывой пясчынкаю неабдымнага і магутнага цела прыроды і вяртацца да яе зноў.\nАдчуванне смерці вядзе пісьменніка да Бога, але не дзеля ратунку ад смерці, а дзеля служэння ў жыцці і смерці.\nЦяжка жыць з заўсёдным адчуваннем смерці. Але цяжка ўсяго толькі ў той меры, у якой цяжка быць сапраўдным пісьменнікам. Вянок з церняў — самы пачэсны яму вянец.\nТак жыў Максім Гарэцкі. Так і сказаў: «Слава жыццю! Слава і смерці!»\nУ смерці наша вечнасць. А жыццё — толькі дзеля таго, каб зразумець гэтую жорсткую ісціну.


26 верасень 2017, 15:46\nПошукі Максіма Мархалюка. 23 верасьня 2017 году\nАдзінаццатыя суткі шукаюць 10-гадовага Максіма Мархалюка, які зьнік у Новым Двары Сьвіслацкага раёну. Па-ранейшаму ніякіх сьлядоў Максіма ня выяўлена. Сьледчы камітэт завёў сёньня крымінальную справу паводле ч. 2 арт. 167 КПК.\n1. Абставіны зьнікненьня\nПершыя паведамленьні ў СМІ пра зьнікненьне Максіма Мархалюка зьявіліся 18 верасьня. У зводцы гаварылася, што ў міліцыю зьвярнулася маці 10-гадовага хлопчыка і паведаміла, што каля 20.00 увечары 16 верасьня ён паехаў на ровары ў бок лесу каля сваёй вёскі і зьнік. Ужо а 22 гадзіне 16 верасьня Максіма пачалі шукаць — бацькі, аднавяскоўцы, супрацоўнікі міліцыі і МНС. У лесе знайшлі ровар хлопчыка, пакет з грыбамі, але болей ніякіх сьлядоў.\n2. Дзе гэта адбываецца\nУсе падзеі адбываюцца ў вёсцы Новы Двор Сьвіслацкага раёну на ўскрайку Белавескай пушчы. Хата Мархалюкоў стаіць на ўскрайку вёскі, побач зь лесам. Мэтраў за 500 ад хаты ў лесе збудаваны шалаш, дзе Мархалюкі сушаць грыбы.\nУжо ў панядзелак 18 верасьня на пошукі Максіма выйшлі ня толькі міліцыянты і супрацоўнікі МНС, а і настаўнікі ягонай школы, старшаклясьнікі, жыхары Новага Двара і навакольных вёсак, прыехалі валянтэры з розных гарадоў Беларусі.\n3. Пра Мархалюкоў\nМаксіму Мархалюку 10 гадоў. Паводле міліцэйскай зводкі, ён выглядае на 8–9 гадоў, быў у сініх спартовых штанах, карычневым швэдры з капюшонам, вішнёвай безрукаўцы.\nМаці Валянціна Мікалаеўна робіць тэхнічкай у школе, бацька Валеры Мікалаевіч — рабочы мясцовага сельгаспрадпрыемства.\nСпадарыня Валянціна сказала Свабодзе, што яны абхадзілі ў пошуку Максіма ўсё навакольле і днём і ноччу, агледзелі балота і закінутыя дамы, прачэсвалі лес, але безвынікова. Старэйшы брат Максіма Саша (скончыў ужо вайсковую вучэльню) сказаў, што брат папярэдзіў яго: маўляў, паходзіць толькі па ўскрайку лесу і вернецца дадому. Ён таксама кажа, што Максім адзін далёка нікуды не хадзіў, што ў той дзень ні з кім не сварыўся. Паводле Сашы, ягоны брат мог напалохацца чарады зуброў — там, дзе Максім пакінуў свой ровар і кошык, было багата зубрыных сьлядоў.\nУ першыя дні, як хлопчык зьнік, бацькі зьвярнуліся да варажбітак і экстрасэнсаў — тыя нібыта казалі, што хлопчык жывы.\n4. Вэрсіі пошукавага штабу\nПраз 10 дзён па зьнікненьні Максіма Мархалюка Сьледчы камітэт распачаў крымінальную справу паводле ч. 2 арт. 167 КПК.\nАртыкул пастанаўляе пачынаць справу, калі цягам 10 дзён ад падачы заявы аб зьнікненьні чалавека выявіць яго месцазнаходжаньне не ўдалося. Раней сьледчыя казалі пра адсутнасьць прычын меркаваць, што хлопчык стаў ахвярай злачынства.\nАсноўная вэрсія, якой на працягу дзесяці дзён прытрымліваліся ў пошукавым штабе, — хлопчык заблукаў у лесе.\nТэрыторыя лесу разьбітая на квадраты, кожны зь іх правяраецца. У штабе кажуць, што шукальнікі прайшлі да той максымальнай адлегласьці, якую мог пераадолець хлопчык за гэты час. Па-ранейшаму ў пошуку задзейнічаныя верталёты і бесьпілётнікі зь цеплавізарамі. Пошукі працягваюцца.\n5. Галоўная небясьпека ў пушчы\nПаводле каардынатара шукальніцка-ратавальнага атраду «Анёл» Крысьціны Басавай, якая двойчы выяжджала ў Новы Двор шукаць Максіма, самае небясьпечнае для хлопчыка — дзікія жывёлы, непраходныя балоты і само надвор’е.\n«За гэтыя дні мы сустрэлі і зуброў, і ваўка, і дзікоў, і казулю, — кажа спадарыня Крысьціна. — На тыдні былі дажджы, мокра і студзёна. Гэта ўсё вельмі складана нават для падрыхтаванага дарослага чалавека».\n6. Што кажуць людзі\nМясцовыя цьвердзяць, што хлопчык падрыхтаваны і зьнікнуць у лесе так проста ня мог. Многія зь месьцічаў лічаць, што яго маглі напалохаць зубры, і дапускаюць, што ён там проста хаваецца.\nПраўда, тыя ж мясцовыя дадаюць, што падобных выпадкаў у іх вёсцы ніколі раней не здаралася. Маўляў, і дзеці вясковыя добра ведаюць, куды можна пайсьці, а куды ня варта. Пра Максіма кажуць, што зь незнаёмымі людзьмі ён нікуды б не пайшоў і тым болей нікуды б не паехаў.\n7. Маштабная пошукавая апэрацыя\nАпэрацыю па пошуку Максіма назвалі самай маштабнай у Беларусі.\nПраз тыдзень пасьля зьнікненьня Максіма ў Беларусі быў абвешчаны збор усіх шукальніцка-ратавальных атрадаў. У мінулыя выходныя ў пошуках хлопчыка бралі ўдзел некалькі тысяч чалавек. Акрамя супрацоўнікаў міліцыі, вайскоўцаў, памежнікаў, міліцыянтаў, супрацоўнікаў МНС, у Новы Двор прыехалі шукальнікі з усяе Беларусі, валянтэры са Смаленскай вобласьці і Літвы.\n8. Неймаверная колькасьць валянтэраў\nСамая вялікая колькасьць шукальнікаў назіралася ў выходныя дні. Па афіцыйных зьвестках, у суботу ў Новы Двор зьехаліся звыш дзьвюх тысяч шукальнікаў. Адмыслоўцы адзначалі, што многія людзі наагул ня мелі ніякага вопыту ў падобных апэрацыях, часам папросту ня ведалі, як сябе паводзіць і што рабіць.\nТым ня менш усіх разьбілі на групы, кожная зь якіх атрымала свой квадрат пошуку.\nВалянтэры кажуць, што хадзілі лесам і балотамі па 10 гадзін, часам пад дажджом. Але ніякіх сьлядоў Максіма выявіць нікому не ўдалося. Каардынатар шукальніцка-ратавальнага атраду «Анёл» Крысьціна Басава, нягледзячы на рознага кшталту недахопы ў арганізацыі, лічыць, што пошукі вядуцца на самым высокім узроўні.\n«Так, напачатку былі праблемы і нават не было адзінага каардынацыйнага пункту, куды б сьцякалася інфармацыя ад усіх пошукавых групаў. Але за вельмі кароткі час адмыслоўцы здолелі ўпарадкаваць каардынацыю і накіраваць людзей на пошукавыя мерапрыемствы. Здолелі накарміць людзей, абагрэць і даць месца для адпачынку. У гэтым удзельнічалі ўсе. Проста людзі насамрэч былі матываваныя на тое, каб знайсьці Максіма», — сказала Басава.\nПаводле Крысьціны, тыя, хто ня змог прыехаць і дапамагчы ў пошуку, пераводзілі грошы на разьліковы рахунак шукальніцка-ратавальнага атраду. І гэта, кажа яна, таксама вялікая дапамога.\n9. Ці можа дзіця выжыць у лесе так доўга\nКаардынатар шукальніцка-ратавальнага атраду «Анёл» Кірыл Голубеў, які сёньня каардынуе працу шукальнікаў у Белавескай пушчы, кажа, што верагоднасьць таго, што хлопчык жывы, рэальная. Паводле яго, былі выпадкі, калі чатырохгадовае дзіця, якое зьнікала ў тайзе, выжывала на працягу 10 сутак.\n«Мы мяркуем, што хлопчык яшчэ жывы. Пошукі працягваюцца, ніякіх новых сьлядоў Максіма ня выяўлена, але мы верым і шукаем», — кажа Кірыл Голубеў.\nКамандзір шукальніцка-ратавальнага атраду «Анёл» Сяргей Коўган сказаў Свабодзе, што апэрацыя мае статус пошукава-ратавальнай.\n«Справа ў тым, што цяпер у лесе асабліва няма чым харчавацца. Я разумею, што паляўнічы яшчэ мог бы сабе здабыць ежу, але ж ён не паляўнічы, гэта ж толькі падлетак, і цяжка ўявіць, чым бы ён тут мог харчавацца», — кажа Коўган.\n10. Апэрацыя працягваецца\nПаводле афіцыйнай інфармацыі, 25 верасьня ў шуканьні Максіма было задзейнічана звыш 500 чалавек. Пошукі працягваюцца, ніякіх новых сьлядоў Максіма пакуль ня выявілі.\nПошукі хлопчыка ў Белавескай пушчы абрастаюць містыкай, знайсьці яго не ўдаецца


ЛУКАШЭНКА СУПРАЦЬ “НАДЗВЫЧАЙШЧЫНЫ”\nУчора афіцыйна было паведамлена, што міністар унутраных справаў Беларусі Ўладзімер Навумаў прыняў рашэньне перавесьці міліцыю на ўзмоцнены рэжым нясеньня службы, каб ня даць узьнікнуць у Беларусі падобным да маскоўскай сытуацыям.У прыватнасьці, узмацнілася ахова беларуска-расейскай мяжы, вакзалаў, амбасадаў, месцаў масавага знаходжаньня людзей.\nАднак пазьней выступіў Аляксандар Лукашэнка і заявіў зусім супрацьлеглае: маўляў, і так існуе жорсткая патрабавальнасьць да сілавых структураў, таму няма ніякай неабходнасьці узмацняць іх працу.\n(Лукашэнка: ) “Таму я не прымаў нейкіх дадатковых надзвычайных захадаў дзеля ўмацненьня, але папярэдзіў усіх сілавікоў, каб яны вельмі акуратна і ўважліва ставіліся да сваёй службы па ахове нашага грамадзтва. Ніякай “надзвычайшчыны” ў Беларусі няма і ня будзе”.\nУ МУС Беларусі гэтыя словы выклікалі пэўную разгубленасьць, міністар Навумаў не прыйшоў на справаздачу ўраду ў нацыянальны сход, а ягоны намесьнік Аляксандар Шчурко адмаўляўся кантактаваць з журналістамі.\nПаводле апошніх зьвестак,у Маскве ў закладніках апынуліся каля дзясятка беларускіх грамадзянаў. Там часам Аляксандар Лукашэнка сёньня рыхтаваўся да заўтрашняга візыту ў Бахрэйн і Кувэйт. Адметна, што ўкраінскі прэзыдэнт Леанід Кучма спыніў свой візыт у Харватыю, каб каардынаваць спробы дзеля вызваленьня 30 грамадзянаў Украіны, якія таксама апынуліся ў палоне чачэнскіх захопнікаў.\nАкрамя таго, прэсавы сакратар Аляксандра Лукашэнкі Натальля Пяткевіч паведаміла, што ніякага пасланьня з выказваньнем спачуваньня расейскім уладам беларускі лідэр не накіроўваў, былі толькі ягоныя выказваньні ў інтэрвію журналістам. Адмысловы ліста У.Пуціну і не прадугледжваецца, як і нейкія асаблівыя захады адносна закладнікаў-беларусаў з боку беларускага лідэра. Гаворыць прэсавы сакратар А.Лукашэнкі Натальля Пяткевіч:\n(Пяткевіч: ) “Усё гэта неправераныя зьвесткі, колькі там беларускіх грамадзянаў, і ці ёсьць яны там у прынцыпе. Пра два чалавекі ўжо вядома, а ўсё астатняе... Учора амбасадар зрабіў заяву, у МЗС пастаянна працуюць і, натуральна, прэзыдэнт усю інфармацыю атрымлівае”.\nТым часам у нацыянальным сходзе ні ўчора, ні сёньня канчаткова не прынялі сваёй заявы наконт падзеяў у Маскве. Сёньня на сумесным паседжаньні савету рэспублікі і палаты прадстаўнікоў усё ж вырашылі неяк адрэагаваць, але не змаглі дамовіцца наконт тэксту заявы і прагаласаваць.\nУсё гэта абурыла апазыцыйнага дэпутата Вольгу Абрамаву.\n(Абрамава: ) “Да гэтага часу я ў шоку з прычыны адсутнасьці публічна выказанай рэакцыі. Расейцы чакалі ад беларускага парлямэнту выказваньня падтрымкі. Гэта дзіўная для мяне сытуацыя, калі кіраўніцтва парлямэнту ня лічыць патрэбным праявіць ініцыятыву ў такім важным пытаньні”.\nКалега Абрамавай Валеры Фралоў лічыць, што апошнія заклікі Лукашэнкі дзейнічаць у гэтай крызыснай сытуацыі больш рашуча неадэкватныя сытуацыі. Сам спадар Фралоў разважае, ці трэба яму паводле прыкладу ўкраінскіх парлямэнтароў накіравацца ў Маскву, каб паспрыяць вызваленьню з палону беларускіх грамадзянаў:\n(Фралоў: ) “Ня ведаю, можа быць, стэлефануюся з Барысам Яфімавічам Нямцовым, можа, і ёсьць неабходнасьць, я ўсё-такі Масхадава ведаю — у мінулым мой таварыш. І калі ёсьць такая неабходнасьць, я з задавальненьнем адгукнуся, як і многія дэпутаты”.


25 люты 2010, 00:54\n24 лютага а палове на шостую вечара ў Менску да цэнтральнага ўваходу ў лякарню Кіраўніцтва справаў прэзыдэнта, дзе ўжо дзесяць дзён Рыгор Барадулін знаходзіцца ў аддзяленьні рэанімацыі, прыйшлі сябры, пісьменьнікі і чытачы, каб перадаць паэту кветкі і віншаваньні з днём народзінаў. Народнаму паэту Беларусі сёньня споўнілася 75-гадоў.\nВіншавальнікаў на ўваходзе ў лякарню сустрэла папераджальная шыльда, што патрапіць туды можна толькі па адмысловых пропусках, а перадача кветак і падарункаў у аддзяленьне рэанімацыі забаронена. Таму сябры паэта патэлефанавалі жонцы Рыгора Барадуліна, якой дазволена яго наведваць, каб яна выйшла з палаты і прыняла падарункі. Валянціна Міхайлаўна выйшла ў добрым настроі.\n«Я пачытала яму ўсю прэсу, каторую прыслалі на гэты час, — і часопісы, і газэты, „Звязду“, „Народную Волю“, „Полымя“, „Маладосьць“, усе лісты і паштоўкі, каторыя прышлі, пакарміла, пасьля пагулялі зь ім трошачку. Адным словам, слава Богу, што ўсё самае страшнае ў мінулым. Ужо і ў яго настрой нейкі ёсьць. Але вершаў яшчэ не складае, яшчэ да гэтага не дайшло».\nУладзімер Някляеў перадае віншаваньні Валянціне Барадулінай.\nНапярэдадні споўнілася 49 гадоў шлюбу сужэнства Барадуліных, таму сёньняшняе пажаданьне спадарыні Валянціны сабе і мужу выглядае адпаведна:\n«Дай Бог дажыць да залатога вясельля!»\nУ ліку тых, хто прыйшоў сёньня перадаць Рыгору Барадуліну віншаваньні зь юбілеем, літаратары Ўладзімер Някляеў, Уладзімэр Арлоў, Барыс Пятровіч, Леанід Дранько-Майсюк, палітык і перакладчык Лявон Баршчэўскі, чытачы і прыхільнікі яго творчасьці. Вось што сказаў адзін зь іх:\n«Гэта ж Рыгор Барадулін тут! Таму я і прыйшоў сюды. Я купіў яго кніжку ліставаньня з маці і ўсю ноч праплакаў...»\nУладзімер Арлоў прынёс у падарунак статуэтку Еўфрасіньні Полацкай.\nСтаршыня Саюзу беларускіх пісьменьнікаў Алесь Пашкевіч сказаў, што сёньняшняе завочнае віншаваньне Рыгора Барадуліна не адмяняе ягонай вялікай вечарыны, якая адбудзецца пазьней.\n«Што тычыцца маштабных вялікіх вечарынаў, то мы зь сябрамі агулам вырашылі пачакаць выздараўленьня Рыгора Іванавіча і гледзячы яму ў вочы сказаць яму ўсё тое харошае, шчырае, што мы зьбіралі цягам доўгіх месяцаў. І зрабіць гэта ў прысутнасьці аўтара ў вялікай чытацкай аўдыторыі. Дай Бог, каб гэта хутчэй адбылося».\nЗа хутчэйшае выздараўленьне Рыгора Барадуліна прыхільнікі ягонай творчасьці супольна маліліся сёньня ўвечары ў Чырвоным касьцёле.\nРыгор Барадулін: фота жыцьця


22 ліпеня ў Мінску адкрыецца Тыдзень фінскай кухні\nУ рамках святкавання юбілею незалежнасці Фінляндыі ў Мінску 22–29 ліпеня пройдзе Тыдзень фінскай кухні.\nФінская кухня – гэта перш за ўсё чыстыя натуральныя прадукты і мінімальная колькасць інгрэдыентаў у стравах. Нягледзячы на прастату, фінская кухня, на думку гіда Мішлен, – адна з самых яркіх і прыкметных гастраномій свету. Да таго ж, за апошнія 10 гадоў высокая міжнародная кухня зрушылася ад папулярных і складаных італьянскай і французскай у бок нардычнай.\nФіны заўсёды шанавалі мясцовыя прадукты і кулінарныя традыцыі скандынаўскай кухні, але пры гэтым выкарыстоўвалі ўласныя, інавацыйныя падыходы да яе. У дадзеным выпадку вядомая фінская сціпласць адышла на задні план – на першае месца выйшаў здаровы гонар за нацыянальную кухню.\nФінляндыя – сапраўдны Кландайк для знаўцаў чыстай і натуральнай ежы, багатай на пажыўныя рэчывы. Чыстыя глебы, паветра, вада, доўгія летнія дні і прахалодныя тэмпературы – усё гэта ўзмацняе водар дзікіх ягад, надае непаўторны смак грыбам і свежым травам. Ну і, вядома, ніякае фінскае застолле не абыходзіцца без рыбы, якая насяляе найчысцейшыя вадаёмы. Гэта, бадай, самая распаўсюджаная і папулярная страва ў Фінляндыі, якая падаецца ў любым выглядзе: запечаная, вяленая, смажаная, вараная. Цікавая асаблівасць фінскай кухні – смелае спалучэнне рыбы і розных відаў мяса ў адной страве.\nПаколькі лета ў паўночным паўшар’і кароткае, фіны імкнуцца максімальна атрымаць асалоду ад гэтай паравіны года: двары і паркі поўныя адпачывальнікаў, якія гатуюць на адкрытым агні. Ежу на грылі гатуюць нават на балконах. Стацыянарныя грыль-устаноўкі можна знайсці ў Фінляндыі ў месцах адпачынку па ўсёй краіне.\nУ гонар 100-гадовага юбілею незалежнасці Фінляндыі было падрыхтаванае спецыяльнае меню “Фінляндыя 100” – з рэцэптамі нацыянальнай кухні, якія прапануецца выкарыстоўваць пры правядзенні святочных мерапрыемстваў. Усе стравы адлюстроўваюць першародную прыроду Фінляндыі, яе дары, ад лясных прадуктаў да злакаў. Пры планаванні меню ўлічвалася старажытная фінская культура ежы і пітва, а таксама фінскія прыправы.\nЗ унікальнымі фінскімі стравамі можна будзе пазнаёміцца падчас правядзення кулінарнага тыдня, да якога далучыліся папулярныя мінскія ўстановы: Тhe Pub, Свабоды, 4, Kitch’n Brasserie, Ферзь, Beans & Leaves, Хороший год, Чехов, Золотой гребешок. Іх меню папоўняцца небанальнай сезоннай картай, а кухары змогуць прадэманстраваць свой прафесіяналізм і ўменне ўвасабляць найлепшае з кожнай кулінарнай гісторыі ў канкрэтную страву.\nНа працягу тыдня госці змогуць прадэгуставаць такія стравы як сёмга, марынаваная з бураком і гарэлкай, агурочнае марожанае з падліўкай з сметанковага хрэну з кропам, салата з лясных грыбоў з вэнджанай бульбай і мусам з смятаны і эстрагону, качыная грудка з маслам з чорных парэчак, печаным яблыкам і сасновай шышкай, фінскі чарнічны пірог (Mustikkapiirakka), прыпушчаная свініна на хлебным праснаку, фінскія салодкія блінцы, грыбны пірог з заварным крэмам, Herukka (пірог з парэчкай), Kalalaatikko (фінская запяканка з рыбай) і многае іншае. Але не толькі ежай, а яшчэ і напоямі падтрымалі мінскія ўстановы фестываль фінскай кухні. Так, у бары “Хороший год” можна будзе прадэгуставаць “Лінію Манергейма” – сэт з херасу і партвейну.\n29 ліпеня на Фестывалі фінскага танга ў Мінску будзе працаваць вялікі фуд-корт. Фінскую кухню на свяце прадставяць The Pub, Свабоды, 4, Имбирь, АртКук, Minsk City Food Truck, Оливье, Мишуген Андитафель.\nУ фестывалі возьмуць удзел прадстаўніцтвы фінскіх кампаній, якія працуюць у Беларусі. Удзельнікі змогуць пакаштаваць экалагічна чыстыя прадукты. Брэнд Sibylla прапануе паспытаць арыгінальныя мясныя вырабы. Канцэпцыя гэтага скандынаўскага фаст-фуду – выдатны смак і высокая якасць інгрэдыентаў. Найчысцейшыямалочныя прадукты прадставіць кампанія Valio, якая з’яўляецца найбуйнейшым малочным бізнесам і брэнд-лідарам у Фінляндыі, які аб’ядноўвае каля 6000 малочных фермераў.\nЗа выпечку на свяце будуць адказваць “Мінскхлебпрам” і фінская кампанія Leipurin, якая правядзе сапраўднае Свята хлеба з майстар-класамі па выпечцы. Самых маленькіх (і не толькі) удзельнікаў фестывалю парадуе смачнае марожанае Yattis ад СТАА “Інгман марожанае”, а напоі будуць прадстаўленыя ААТ “Лідскае піва” – адным з найбуйнейшых сучасных піваварных прадпрыемстваў у Беларусі, якое, дарэчы, з’яўляецца часткай фінскага канцэрна OLVI Group.\nГенеральным спонсарам Фестывалю фінскага танга выступае кампанія Wärtsilä.\nДа ўдзелу ў Фестывалі фінскага танга далучыцца самы сапраўдны Санта Клаўс / Ёўлупуке з фінскай Лапландыі. Хэдлайнерамі фестывалю выступяць папулярныя фінскія артысты – спявак і танцор Тээму Ройванен, які быў прызнаны каралём танга 2014 года, танцоры фінскага танга Ханна Оянаха і Віле Іманен, а таксама і штукар-ілюзіяніст Ёні Паканен.\nДа фінскіх артыстаў далучацца беларускія. Са 100-гадовым юбілеем незалежнасці Фінляндыю павіншуюць Георгій Калдун, група Litesound, музычны праект Bon Voyage, аркестр “Алімпія Класіка” і іншыя выканаўцы.\nДля гасцей і гледачоў фестывалю будуць арганізаваныя танцавальныя майстар-класы ад прафесійных фінскіх і беларускіх танцораў. Тэрыторыю фестывалю падзеляць на тэматычныя зоны, дзе можна будзе пагуляць у фінскія гарадкі і фларбол, паспрабаваць свае сілы на аўтаномным скаладроме ад кампаніі Paroc, падтрымаць дабрачынныя і сацыяльныя праекты. Бізнес-сектар будзе прадстаўлены фінскімі кампаніямі Planix, Archiline і Ponsse. Не будуць абдзеленыя ўвагай і юныя ўдзельнікі свята, для якіх кампаніі Suomi Kids і Teknos арганізуюць адмысловыя гульнявыя зоны: на дзіцячай пляцоўцы пройдзе забаўляльная праграма з фарбамі, фотазонай, роставай лялькай-аленем і лоўляй рыбы.\nФестываль фінскага танга пройдзе 29 ліпеня на плошчы Свабоды ў Верхнім горадзе, адкрыццё – а 13.00.\nВ БЕЛАРУСИ ОТКРЫЛСЯ ПЕРВЫЙ МУЗЕЙ МОРОЖЕНОГО "БЕЛЫ ПОЛЮС"\nОфисным служащим не нужны канцелярские принадлежности. Им нужна еда!\nВ Корее стартовал фестиваль национальной еды\nКиевляне увековечили леденец.\nФранцузское шоколадное царство


Антыфашысту Максіму Ягнешку прысудзілі тры гады «хіміі» | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nАнтыфашысту Максіму Ягнешку прысудзілі тры гады «хіміі»\nСуд Ленінскага раёна Гародні прысудзіў Максіму Ягнешку тры гады «хіміі».\nМаладзён быў асуджаны па артыкуле 186 Крымінальнага Кодэкса «Пагроза забойства» за ўчынак, здзейснены ў 2015 годзе. Судовы працэс над хлопцам адбываўся каля 2 месяцаў у закрытым рэжыме, і сяброў антыфашыста і журналістаў запрасілі толькі на абвяшчэнне прысуду.\nХлопец лічыць сам працэс і прысуд надуманым і помстай за тое, што ён адмовіўся ў 2015 годзе супрацоўнічаць з міліцыянтамі.\n— Гэты было выгадна і міліцыянтам, якія распачыналі гэтыя справы і тым жа пацярпелым. Прысуд абсалютна несправядлівы, бо я нічога, ніякіх супрацьпраўных дзеянняў не рабіў. Я лічу, што міліцыянты цяпер спрабуюць максімальна задавіць усе магчымыя праявы субкультурных, палітычных і любых іншых моладзевых рухаў. А цяпер яны ўзяліся за хлопцаў-антыфашыстаў.\nІгар Банцар, лідар антыфашыстоўскага гурта «Mister X»:\n— Што тычыцца гэтага судовага працэсу, дык з самага пачатку было відавочна, што нешта пайшло не так, калі так званы «пацярпелы» яшчэ на судзе адмаўляецца ад сваіх сведчанняў, і калі суддзя робіць судовы працэс закрытым. Вядома, што ёсць шмат пытанняў.\nЯгнешка збіраецца бліжэйшымі днямі абскардзіць рашэнне ў Гарадзенскім абласным судзе і спадзяецца дабіцца перагляду рашэння суда ніжэйшай інстанцыі.\nУ супрацоўніка Радыё Рацыя канфіскавалі на мяжы кнігі\nУ Нью-Джэрсі паліцэйскі выцягнуў мужчыну з-пад колаў цягніка


Транзітныя войны: Расія гатовая, а Беларусь сама пацерпіць ад пагроз на адрас ЕС | Навіны Беларусі | euroradio.fm\nГалоўная / Транзітныя войны: Расія гатовая, а Беларусь сама пацерпіць ад пагроз на адрас ЕС\nАпошняму хаўрусніку беларускіх уладаў трэба стабільнае выкананне кантрактаў.\nБеларусь перакрыла ветку нафтаправода "Дружба", якая вядзе ў Польшчу, 17 лістапада. Тлумачыцца ўсё пазапланавым рамонтам прыкладна на тры дні. Аб'ёмы па транспартаванні нафты ў Еўропу на месяц пакуль не карэктаваліся.\nПазапланавыя рамонты — нармальная сітуацыя, аднак гэта адбылося пасля пагроз Лукашэнкі перакрыць Еўропе газ і на фоне абвастрэння міграцыйнага крызісу. Для беларускіх уладаў транзіт нафты і газу не раз быў козырам для палітычных маніпуляцый.\nЕўрарадыё даведалася ў экспертаў, хто страціць больш ад спынення прапампоўкі па Беларусі і ці стане Расія падтрымліваць транзітныя войны Беларусі з Еўропай.\nАбысціся можна і без "Дружбы"\nКалі закрыты польскі кірунак нафтаправода "Дружба", значыць, Германія таксама не атрымае нафты.\n— Цалкам магчыма, што нейкая тэхнічная непрыемнасць была на гэтай ветцы. Нічога ненатуральнага і надзвычайнага ў гэтым няма. Але на фоне палітычных падзей гэта ўсё-ткі насцярожвае, — кажа партнёр кансалтынгавай кампаніі RusEnergy аналітык Міхаіл Круціхін. — Калі гэта зацягнецца, могуць узнікнуць пытанні да аператара веткі "Дружба".\nПакуль пра страты праз перакрыццё веткі гаварыць рана, бо тры дні — гэта невялікі тэрмін, а план на месяц не карэктаваўся.\nАналітык дапускае, што сітуацыя можа вырашыцца непрадказальна і рамонт раптам зацягнецца. Да гэтага ў Расіі даўно падрыхтаваліся.\n— Заявы або дзеянні Лукашэнкі я прадказваць не магу. Там ужо даўно не відаць ніякай логікі, ні разліку, ні ветлівасці ў дачыненні да суседніх дзяржаў, — працягвае Міхаіл Круціхін. — Прапампоўка важная не толькі для расійскіх кампаній, але і яшчэ для пяці краін. Па закрытым кірунку ідзе Польшча і Германія, а ў паўднёвым баку — Славакія, Чэхія і Венгрыя.\nСлавакіі, Чэхіі і Венгрыі складана замясціць пастаўкі па трубе, затое Польшча і Германія могуць без праблем атрымліваць сыравіну па моры.\n— Будуць лагістычныя непрыемнасці, але тым не менш замясціць можна. Нагадаю, што ў студзені 2008 года прэзідэнт Пуцін пагадзіўся з ідэяй "Транснафты" наогул закрыць транзіт праз Беларусь у гэтыя пяць краін. Матывавалі ў "Транснафце" такую прапанову палітычнай непрадказальнасцю беларускага кіраўніка.\nРасія засцерагла сябе ад непрадказальнасці Лукашэнкі\nТранзіт па "Дружбе" ўсё ж захаваўся, але ў расійскай Унечы, дзе труба разыходзіцца на Мазыр і Наваполацк, з'явілася яшчэ адно адгалінаванне — да Усць-Лугі. Там ёсць марскі порт.\nСхема нафтаправода "Дружба" / dw.com\n— Так званая Балтыйская трубаправодная сістэма — 2. У выпадку чаго можна наогул не прапампоўваць нафту праз Беларусь, а пусціць яе на Балтыку, адпраўляць танкерамі праз Усць-Лугу. Так што Расія сябе засцерагла ад такіх фокусаў з боку Мінска.\nНа думку намесніка кіраўніка эканамічнага дэпартамента расійскага Інстытута энергетыкі і фінансаў Сяргея Кандрацьева, абмяжоўваць транзіт нафты, напрыклад, некалькі месяцаў будзе цяжка і найбольш балюча для самой Беларусі. Бо гэта страты выручкі "Гомельтранснафта Дружбы". Летась яна склала 619,1 млн рублёў.\n— У Расіі ёсць прафіцыт трубаправодных магутнасцяў. І магутнасцяў, якія дазваляюць перакідваць транзіт на іншыя кірункі.\nПастаўкі ў Польшчу і Германію па БТС-2 не прывядуць да сур'ёзных страт для расійскіх кампаній, упэўнены эксперт.\n— Вырастуць расходы, звязаныя з перавалкай і арганізацыяй такіх замяшчальных паставак. Але гэта здзяйсняльна, і Польшча звярталася да такога роду дзеянняў, калі была сітуацыя з бруднай нафтай. Пастаўкі па "Дружбе" былі абцяжараныя досыць доўгі час.\nРаботнікі "Гомельтранснафта Дружба" / transoil.by\nЧым больш будзе праблем з Беларуссю, тым больш магчыма, што еўрапейскія спажыўцы будуць мяняць маршруты паставак энергарэсурсаў.\n— Праблемы ў Польшчы і Германіі будуць, толькі калі адначасова спыніцца наогул уся прапампоўка нафты. Але фактычна гэта будзе азначаць сур'ёзны крызіс у стасунках з Расіяй.\nГульня небяспечная і Расіі не цікавая\nРасійскія кампаніі не зацікаўленыя ў тым, каб Беларусь вяла транзітныя войны з Еўропай ці нават пагражала гэтым, як у выпадку з транзітам газу ў Еўропу.\nПяскоў: Лукашэнка не ўзгадняў з Крамлём заявы пра спыненне транзіту газу\n— Ім трэба, каб транзіт быў стабільны, каб абавязацельствы па пастаўках выконваліся, — кажа Сяргей Кандрацьеў.\nНават пагрозы могуць дэстабілізаваць сітуацыю на рынку.\n— Яны [пагрозы. — Еўрарадыё] падаюць сігнал расійскім кампаніям, якія маюць уласнасць у Беларусі, ажыццяўляюць транзіт праз тэрыторыю краіны, што гэтыя пастаўкі могуць быць спыненыя ў любы момант супраць іх волі. Класічны прыклад — "Газпрам трансгаз Беларусь". Гэтыя кампаніі дазваляюць функцыянаваць з прыбыткам буйным структурам і, адпаведна, падтрымліваць занятасць, падаткі і гэтак далей.\nТаму гэта небяспечныя заявы і іх падтрымка ў Расіі перабольшаная. На ўзроўні медыя і асобных экспертаў неяк афіляваных з беларускімі ўладамі ці з Саюзнай дзяржавай, — можа быць. Але ў цэлым гэта досыць небяспечная гульня, — рэзюмуе Сяргей Кандрацьеў.


Канвертаваць Танзанійскіх шылінгаў (TZS) і Унцый паладыю (XPD) : Калькулятар абменнага курсу\nТанзанійскіх шылінг (TZS) і Унцый паладыю (XPD) Курс валют пераўтварэнні калькулятар\nГэта Танзанійскіх шылінг і Унцый паладыю пераўтваральнік да цяперашняга часу з абменнымі курсамі з 29 сакавік 2020.\nКалі ласка, увядзіце суму, якую ў полі злева ад Танзанійскіх шылінг. Выкарыстоўвайце "абмен валют", каб зрабіць Унцый паладыю валюты па змаўчанні. Націсніце на Унцый паладыю або Танзанійскіх шылінгаў канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nТанзанійскіх шылінг гэта валюта, у Танзанія (Аб'яднаная Рэспубліка Танзанія, TZ, ТЗА). Сімвал TZS можа быць запісаная TSh. Сімвал XPD можа быць запісаная Pd Oz. Танзанійскіх шылінг дзеліцца на 100 cents. Абменнага курсу Танзанійскіх шылінг Апошняе абнаўленне 29 сакавік 2020 ад Yahoo Finance. Абменнага курсу Унцый паладыю Апошняе абнаўленне 28 сакавік 2020 ад Kitco. TZS каэфіцыент мае 5 ўважаецца лічбаў. XPD каэфіцыент мае 5 ўважаецца лічбаў.


Недосып: 7 жудасных пабочных эфектаў 🌡 Хатні Онлайн Доктар\nНедосып: 7 жудасных пабочных эфектаў\nЗакрывацца вочы - гэта самае бяскрыўднае, што можа адбыцца з вашым арганізмам з-за недахопу сну. Расказваем пра астатнія магчымыя наступствы расказваем:\nУсё проста: без сну ў арганізма няма сіл на тое, каб функцыянаваць. Таму вы будзеце ўпадаць у дрымоту ў самых нечаканых месцах: на нарадзе, у цягніку, у аўдыторыі. Дзённая дрымотнасць - гэта першая прыкмета таго, што вам трэба класціся крыху раней.\n"Мозгу неабходны сон, Каб замацаваць ўспаміны, перажыць важныя падзеі, эмоцыі і правесці "чыстку" пасля напружанага дня ", - кажа псіхіятр Алекс Дзімітраў.\n2. Перапады настрою\nНедахоп сну прыводзіць да павышэння ўзроўню кортізола - "гармону стрэсу". Таму пасля ночы за працай мы становімся капрызнымі і раздражняльнымі, ды і наогул пачынаем востра на ўсё рэагаваць.\n3. Набор вагі\nКалі мы не высыпаецца, у нас у крыві падае ўзровень лептыну - гэты гармон адказвае за пачуццё сытасці. Таму мозг адпраўляе нас на пошукі чаго-небудзь патлусцей і покалорийней. Мы пераядаць і, у канчатковым выніку, пачынаем набіраць лішнія кілаграмы.\nУ сярэднія стагоддзі была такая катаванне: не даваць чалавеку спаць.Людзі пачыналі бачыць галюцынацыі і схадзілі з розуму. А яшчэ з-за недосыпа пагаршаецца зрок, з'яўляюцца правалы ў памяці і развіваецца апушчэнне верхняга стагоддзя.\n5. Хваробы сэрца\nТак, калі вы рэгулярна заседжваўся ў сацсетках па начах, вы ў зоне рызыкі. Гіпертанія, інфаркт, арытмія - усё гэта спадарожнікі недосыпа. Даследаванні Еўрапейскага Таварыства кардыёлагаў паказвае: калі мужчына сярэдняга ўзросту спіць менш 5 гадзін у дзень, у яго ў 2 разы павышаецца рызыка "буйных ускладненняў з боку сардэчна-сасудзістай сістэмы".\n6. Зніжэнне лібіда\nЯкі ўжо тут сэкс, Калі вы засынаеце, ледзь галава закране падушкі. А ўсё з-за таго, што ў вас паніжаны ўзровень тэстастэрону. Акрамя таго, недосып прымушае арганізм выпрацоўваць менш народкаў. А гэта азначае, што ў вас зніжаюцца шанцы стаць бацькам.\n7. запаволенага рэакцыя\nНедахоп сну выклікае пачуццё дэзарыентацыі: вы можаце страціць кошт часу і нават забыцца, дзе знаходзіцеся. Таму пасля сутак няспання нельга садзіцца за руль: даследаванне 2017 года паказвае, што дрымотнасць - гэта галоўная прычына ДТЗ. На яе долю прыпадае ў сярэднім 20% усіх аварый у развітых краінах.\nКалі ўсё гэта вас не напалохала, і вы маюць намер прынесці сон у ахвяру працы ці вучобе, чытайце нашу артыкул "Как не спаць усю ноч і перажыць наступны дзень".\nГлядзіце відэа: Бессань, Хранічны недосып (анімацыя)\nЦёмныя кругі пад вачыма: як ад іх пазбавіцца? →\nРак сліннай залозы: сімптомы, сучасныя метады лячэння\nЯк перамагчы боль ноччу і днём\nУсё што трэба ведаць пра бранхіце\nРеналоф супраць мачакаменнай хваробы\n3 лічбы для неўміручасці\nУратных камяні ў нырках


ІДЭЯ РУБРЫКІ "ЗНАЁМСТВА Ў НЯДЗЕЛЮ"\n"Кто хочет иметь друзей, тот и сам\nдолжен быть дружелюбным;\nи бывает друг более привязанный,\nнежели брат". (Притчи Соломона)\nНа адной з сустрэч адказных пар Мікалай і Таццяна Меляшкевічы прапанавалі суполкам з розных куточкаў краіны прыкласці намаганні для таго, каб усталяваць больш цесныя адносіны паміж сабою.\nМы вырашылі падтрымаць гэту прапанову і заснавалі нядзельную рубрыку "Знаёмства ў нядзелю", дзякуючы якой мы атрымалі магчамасць кожную нядзелю знаёміць вас з гісторыямі знаёмства, жыццёвымі каштоўнасцямі і прынцыпамі сямей нашага руха.\nЗапрашаем і вас да актыўнага ўдзела у развіцці гэтага праэкта і прапануем запоўніць і даслаць нам анкету, якую можна знайсці на ўкладцы "Шаблон".\nМаксім і Аліна\nМЫ ПАЗНАЁМІЛІСЯ падчас падарожжа у Мадрыд, дзе праходзіла сустрэча моладзі з Папай Бенедыктам XVI. Наша першая сустрэча адбылася на парозе францускага пасольства. Знаёмства тады не адбылося, але кожны з нас звярнуў увагу.\nУжо падчас першай стацыі ў Празе Максім пачаў аказваць знакі увагі, але асаблівае ўражанне аказалі не маленькія падарункі ці прыемныя кампліменты, а згубленныя сандалі:)) Справа у тым, што ў Максіма нехта "пазычыў" на пляжы сандалі і вяртаўся у аўтобус ён ўжо босы. Памятаю, што мне вельмі спадабаліся яго адносіны да гэтага інцэдэнту і праблемаў наугул. Ён не злаваўся, не сапсаваў нікому настрой, а толькі радаваўся таму, што ўся Барселона засталася ў яго на пятках. Менавіта тады я ўпершыню падумала аб тым, якім цудоўным мужам ён будзе:)) На наступны дзень мы выпадкова згубіліся у Таледа і самі не зразумелі як знайшлі адзін аднаго.\nАндрэй і Ганна\nНАША ГІСТОРЫЯ ПАЧАЛАСЯ амаль 9 гадоў таму. Я, Ганна, прыехала з маленькага горада Гродзенскай вобласці ў горад Баранавічы паступаць ва універсітэт разам са сваёй сяброўкай, якая тут ужо вучылася і наведвала касцел Св.Зыгмунта. Пасля ўступных экзаменаў яна прывяла мяне ў касцёл і пазнаёміла з моладдзю. Вось там я і звярнула ўвагу на хлопца, які быў на некалькі гадоў старэйшы за мяне, даволі вясёлы і прывабліваў сваімі прыгожымі вачыма. Але ён не звяртаў на мяне асаблівай увагі. Прайшло некалькі месяцаў, я ўжо была студэнткай-першакурсніцай, якая імкнулася старанна вучыцца і не забіваць сабе галаву хлопцамі. Як і раней прыходзіла ў той самы касцёл, праводзіла час з моладдзю. І вось у адзін дзень нешта здарылася: гэты хлопец пачаў аказваць мне знакі павагі, праводзіў да дому. Як ён сам потым расказваў, у яго адкрыліся вочы і пачаў заўважаць тое, што не бачыў раней. Вось так мы і пачалі сустракацца. Андрэй цярпліва чакаў амаль 5 год пакуль я вучылася, таму што я для сябе вырашыла , што спачатку трэба скончыць вучобу, а потым ужо думаць пра шлюб і сям'ю.


Галоўная » Навіны » «Міхась Стральцоў пісаў цяжка — як дровы сек»\n— Спадарыня Алена, у кнізе зьмешчаныя і вашыя ўспаміны. Думаю, што і чытачам «Свабоды» будзе цікава даведацца, дзе і пры якіх абставінах вы ўпершыню ўбачылі Міхася Стральцова?\n— Вы прыгадалі Мазыр, куды Стральцоў трапіў у 1981 годзе (у лячэбна-працоўны прафілакторый, гэтак званы «ЛТП»). Ведаю, што вы пра гэта ня любіце ўспамінаць. Але — мяне гэта ўразіла — многія вершы, якія пазьней увайшлі ў кнігу «Мой сьвеце ясны», датаваныя якраз мазырскім пэрыядам яго жыцьця. Яму там усё ж пісалася…\n— Так, у многіх лістах з Мазыра Міхась дасылаў новыя вершы, ён, дарэчы, працаваў там у бібліятэцы… Але мне сапраўды ня хочацца прыгадваць той час. Скажу толькі, што Мазыр — гэта быў адзіны спосаб уратаваць яго жыцьцё і ягоны талент… Што да прыгаданай кнігі «Мой сьвеце ясны», то яна выйшла зь вельмі прыгожымі ілюстрацыямі мастака Аляксандра Шэверава. Міхась любіў узяць яе ў рукі, задаволена ўсьміхаўся. Нават папрасіў мяне адзін асобнік разабраць па старонках і зрабіць нешта накшталт паспарту, каб потым у рамках павесіць у кабінэце.\n— Міхась быў абыякавы да адзеньня, да рэчаў ня першай неабходнасьці, але за кнігі мог аддаць апошні рубель. З усіх крамаў улюбёнымі ў яго былі кнігарні. Кніг у хаце заўсёды было многа. Цікава, што чытаў ён адразу некалькіх аўтараў. Любіў гэта рабіць лежачы. Ляжыць на канапе з кнігай Блока, а тут жа на падлозе — разгорнуты Зошчанка, а побач зь ім Чэхаў. Зь беларускіх вельмі любіў Брыля, Адамовіча, Барадуліна, быў у захапленьні ад Максіма Гарэцкага. Чытаў, перачытваў, рабіў выпіскі, зачытваў іх мне. Я ўжо не кажу пра Багдановіча…\n— Сябры былі — і задушэўныя, і ня вельмі… Вельмі цаніў Стральцова і шмат дапамагаў нам Алесь Адамовіч. Каб падтрымаць матэрыяльна, прасіў Міхася перакладаць яго кнігі на беларускую мову. Помніцца, Адамовіч атрымаў ганарар 800 рублёў — на той час вялікія грошы — і ўвесь аддаў Міхасю. Блізкімі сябрамі былі таксама Віктар Карамазаў, Анатоль Кудравец, Карлас Шэрман, Аляксей Зарыцкі, Фама Варанецкі. А самым задушэўным быў Рыгор Барадулін. Ён нам тэлефанаваў часам па пяць-шэсьць разоў за дзень. Калі раніцай, то першым яго пытаньнем было: а што ў цябе на сьняданак? І калі Міхась пералічваў, Рыгор Іванавіч цешыўся: «Ну, дык ты жывеш, як пан». Часта слухаўку брала дачка Алеся і адразу крычала на ўсю кватэру: «Мішачкін! Цябе Грышачкін да тэлефону кліча!»\n— Не, ён усё ж быў сынам дырэктара школы, і гэта адыграла сваю ролю. Вялікі ўплыў на Міхася ў маленстве аказаў дзед па маці Міхал Кузьміцкі. Водгалас гэтага сяброўства дзеда з унукам якраз і чуцён у названым апавяданьні. Але Міхась быў сябрам афіцыйнага Саюзу пісьменьнікаў, я працавала ў выдавецтве ЦК КПБ. І калі нарадзілася Алеся, мы, як і многія, баяліся яе пахрысьціць, бо ведалі, што пры цэрквах былі людзі, якія даносілі. А мая маці настойвала… І аднойчы я ня вытрымала — дазволіла ёй пахрысьціць унучку, але нікому пра гэта не казаць. І вось аднойчы ў выходны дзень яны разам аднекуль вяртаюцца, і Алеся мне расказвае, што яны з бабуляй былі ў тэатры. Там усе — і дарослыя, і дзеці — лёталі высока-высока. Я слухала і думала, што яны, мабыць, у цырк хадзілі. А потым, кажа дачка, выйшаў дзед у вышытай сукенцы і напусьціў дыму, а потым пачаў вадой пырскацца… Тады я зразумела, дзе яны былі, але Міхасю нічога не сказала. А неяк да нас прыехаў маскоўскі крытык Валянцін Аскоцкі. Яны сядзелі, размаўлялі зь Міхасём, і Валянцін пачаў расказваць, што ў Маскве пайшла мода хрысьціцца. А Міхась гаворыць: «А ў нас у Менску ціха. Я і сам няхрышчаны, і малая наша». Тут я ня вытрымала: «Ты, можа, і няхрышчаны, а пра Алесю чаму так гаворыш?» Ён зірнуў на мяне: «Хіба цешча пастаралася?» Я пераказала яму Алесіну гісторыю з «тэатрам». Як мне падалося, ён быў задаволены.\n— Міхась Стральцоў — бацька трох дачок: Вікторыі і Веранікі (ад першага шлюбу) і вашай Алесі. Але, наколькі я ведаю, прозьвішча Стральцоў носіць адзін з унукаў…\nТэгі: Міхась Стральцоў


18 верасень 2015, 09:31\nУ Фэйсбуку зьявілася інфармацыя, што былы палітвязень, беларускі добраавотнік Васіль Парфянкоў, які ваюе на Данбасе, паранены ў баі пад Пяскамі.\nЯк паведамляе суполка ў Фэйсбуку «Згуртаваньне Патрыётаў», 13 верасьня ў Пясках ў раёне 14.30 адбыўся бой паміж сэпаратыстамі і батальёнам АУН. У выніку былі забітыя тры баевікі, некалькі байцоў АУН атрымалі раненьні. Сярод іх — Васіль Парфянкоў з пазыўным «Сябра».\n«Пасьля спрацоўваньня сыгнальнай ракеты хлопцы высунуліся на перахоп варожай ДВГ (дыверсійна-выведвальная група), адбыўся кантактны бой, нашых абстралялі з АГСа (станковы кулямёт — РС), пяцёра параненыя. Хлопцаў даставілі ў шпіталь Днепрапятроўска, адзін у рэанімацыі, астатнія ў стабільным стане — жыць будуць», — адзначаецца ў паведамленьні.\nЯк паведаміла Свабодзе сяброўка Парфянкова актывістка Юлія Сьцяпанава, зьвязацца з Васілём Парфянковым пакуль не ўдаецца. Нумары тэлефонаў, празь якія ён раней зьвязваўся зь сябрамі ў Беларусі, не адказваюць. Таксама невядома, у якім шпіталі ляжыць Васіль Парфянкоў. Юлія Сьцяпанава кажа, што ёй дакладна вядома, што ён паранены ў ногі, адчувае сябе здавальняюча.\nВасілю Парфянкову 32 гады. Падчас прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году быў актывістам каманды Ўладзімера Някляева, зьбіраў подпісы. Прымаў удзел у Плошчы 19 сьнежня 2010 году. Быў арыштаваны і абвінавачаны ва ўдзеле ў масавых беспарадках. Ягоны прысуд стаў самым першым па «справе 19 сьнежня» — Парфянкоў атрымаў 4 гады калёніі. У жніўні 2011 году памілаваны Лукашэнкам і вызвалены.\nУ 2012 і 2013 годзе двойчы быў асужданы за парушэньне ўмоваў прэвэнтыўнага нагляду: спачатку быў арыштаваны на 6 месяцаў, потым — асуджаны да 1 года пазбаўленьня волі. Быў вызвалены 5 сьнежня 2014 году.\nПасьля вызваленьня накіраваўся на Данбас, ваюе ў складзе добраахвотніцкага батальёну АУН.


Узнікненне і развіццё Старажытнарускай дзяржавы\nГлавная Коллекция "Otherreferats" История и исторические личности Узнікненне і развіццё Старажытнарускай дзяржавы\nТэма: "Узнікненне і развіццё Старажытнарускай дзяржавы"\n1. Перадумовы адукацыі ўсходнеславянскага дзяржавы\n2. Узнікненне, станаўленне і росквіт Кіеўскай Русі\n2.1 Аб'яднанне земляў і плямёнаў усходніх славян\n2.2 Развіццё дзяржаўнасці на Русі ў першай палове Х арт\n2.3 Сацыяльна-эканамічны і дзяржаўны лад Кіеўскай Русі\n2.4 Развіццё Старажытнарускай дзяржавы ў часы княжання Святаслава\n2.5 Развіццё дзяржавы за Уладзіміра Святаславіча\n2.6 Вадохрышча Русі\n3. Працэс распаду Кіеўскай Русі\n3.1 Феадальнай раздробненасці Русі\n3.2 Распад Кіеўскага дзяржавы\nстаражытнаруская феадальная раздробленасць\nБольш за адзінаццаці стагоддзяў таму ўсходнія славяне стварылі сваё першае дзяржава. Летапісы і іншыя помнікіі старажытнарускай літаратуры называюць яе Руссю, або Рускай зямлёй, навукоўцы гісторыкі - Кіеўскай, або Старажытнай Руссю. Яна належала да самых, культурным, найбольш эканамічна і палітычна дзяржаў сярэднявечча. На вялізнай прасторы ад Чорнага да Белага мораў, ад Карпацкіх гор да Волгі жылі русічы. Яны вырошчвалі хлеб і разводзілі быдла, мелі развітыя рамёствы і промыслы, рускія купцы былі вядомыя на таргах Багдаду і Канстанцінопаля, Кракава і будкі Вялікага булгары і Итилью. Магутнай, высокаразвітай і цэласнай была матэрыяльная і духоўная культура Кіеўскай Русі. Яе народ узводзіў велічныя каменныя храмы і прыбранае драўлянае жыллё, ствараў магутныя фартыфікацыйныя збудаванні сваіх вялікіх і малых гарадоў, будаваў на тысячы вёрст ахоўныя валы супраць качэўнікаў. ... На ўвесь свет славіліся вырабы старажытнарускіх майстроў. У Кіеве, а затым у Ноўгарадзе і іншых гарадах Русі складаліся летапісы, у якіх апісвалася слаўнае мінулае і аналізавалася сучасную жыццё. Старажытнарускі народ тварыў сваю вусную гісторыю ў выглядзе паданняў і легенд, песень жонак і былін, іншых фальклорных помнікаў. Кіеўская Русь шмат важыла ў палітычным жыцці Еўропы і Блізкага Ўсходу. З ёй вымушаныя былі лічыцца візантыйскія імператары і Хазарскі хапаць. За полтысячелетия Старажытнаруская дзяржава засланяла сабой еўрапейскі свет і Візантыю ад качэўнікаў. Кіеўская Русь зрабіла вялікі ўклад у сусветнай гісторыі IX-XIII стст., Таму цікавасць да яе не суціхае сярод навукоўцаў сучаснага свету.\nКрыніцамі аднаўлення гісторыі Кіеўскай Русі з'яўляюцца пісьмовыя і речови (археалагічныя) помнікі. Галоўнымі пісьмовымі крыніцамі з'яўляюцца летапісе: "Аповесць мінулых гадоў", Кіеўскі, Галіцка-Валынская, Наўгародскія, Суздальскі, Маскоўскі, Ніканаўскі і інш. Нямала каштоўнага дадаюць і іншыя пісьмовыя помнікі - кодэксы і запісы нормаў права, княжацкія зямельныя граматы і г.д..\nУсходнія славяне пачынаючы з VI-VII стст. рассяліліся на велізарнай тэрыторыі Усходняй Еўропы, утвараючы саюзы плямёнаў. "Аповесць мінулых гадоў" складзена пяць стагоддзяў назад, малюе грандыёзнае палатно гэтага рассялення: "Славяне прыйшлі і селі па Дняпры і назваліся палянамі, а іншыя - драўляне, таму што селі ў лясах, а іншыя селі паміж Прыпяццю і Дзвіной і назваліся дрыгавічамі, іншыя селі па Дзвіне і назваліся палачане, - за ракой, якая ўпадае ў Дзвіны і называецца Палата. Тыя ж славяне, якія селі каля возера Ільмень, называліся сваім імем - славянамі ... А іншыя селі па Дзясне, і па Сямі, і па Суле і назваліся паўночнікамі. "Гэты працэс рассялення ў цэлым завяршыўся ў VIII-IX стст.\nПершым этапам адукацыі дзяржавы ва ўсходніх славян было адукацыю на працягу VII - першай паловы IX ст. перад дзяржаўных утварэнняў - Палянскага княства Кія, Дулибо-Валынскага саюза і інш. Ўсходнеславянскія саюзы плямёнаў ўяўлялі сабой выразныя этнакультурныя супольнасці, якія мелі пэўныя лакальныя асаблівасці. Пасля, спараджэнне родаплемяннога ладу - вялікія і малыя саюзы плямёнаў ў ходу развіцця ўсходнеславянскага грамадства паступова перараслі ў адукацыі больш высокага сацыяльна-палітычнага ўзроўню - племянныя княства.\nКарэнны прычынай адукацыі дзяржавы ва ўсходніх славян як і ва ўсіх іншых народаў, было ўзнікненне сацыяльна неаднароднага грамадства, гэта значыць, грамадства з прыватнай уласнасцю, маёмасных няроўнасцю, сацыяльным расслаеннем. Узмацненне руху насельніцтва (у гандлёвых сувязяў, войнаў, перамяшчэння сельскага насельніцтва ў горада), нарастанне сацыяльнай напружанасці перараслі якія рэгулююць функцыі роду і патрабавалі прынцыпова новага рэгулятара - публічнай улады з магутным апаратам прымусу, падмацаваным ідэалагічнай сістэмай. Усходнія славяне знаходзіліся на тым узроўні сацыяльна-эканамічнага развіцця, якое стварае ўнутраныя перадумовы для ўзнікнення дзяржавы. Галоўнымі іх заняткамі былі ральнічае земляробства, рамёствы, гандаль. Істотна ўдасканаліліся асноўныя сельскагаспадарчыя і перапрацоўчыя прылады працы. Удасканаленне прылад працы падвышала прадукцыйнасць працы і ўраджайнасць збожжавых культур. Хутка развівалася металургія і іншыя рамёствы. Утварыліся горада, асобныя з якіх ператварыліся ў палітычныя цэнтры племянных саюзаў.\nАсаблівасцю і дадатковым стымулам генезісу дзяржаўнасці ва ўсходніх славян была абвостраная патрэба ў арганізацыі абароны ад знешняй пагрозы - у першую чаргу з боку хазар, аб'яднаных у магутны каганат, а таксама варагаў, Візантыі, Польшчы.\nФарміраванне дзяржаўнага апарату стымулявала таксама перспектыва атрымання вялікіх прыбыткаў ад вялікіх гандлёвых шляхоў у выпадку наладжвання іх утрымання і аховы. Асабліва гэта тычылася шляху "З вараг у грэкі".\nГалоўнымі прыкметамі існавання дзяржаўнасці ў раннесярэднявечнай грамадстве сучасныя гісторыкі лічаць наяўнасць ўлады, адчужанай ад народа, размяшчэнне насельніцтва па тэрытарыяльным прынцыпе і сцягвання даніны для ўтрымання ўлады. Можна дадаць да гэтага як абавязковы прыкмета атрымання ў спадчыну ўлады князем. Ва ўмовах Кіеўскай Русі Х ст. канкрэтнымі формамі дзяржаўнасці былі: княжанне зямель (падпарадкаванне ўлады дзяржаўнага цэнтра тэрыторый племянных княстваў) і распаўсюджванне на гэтыя землі сістэм збору даніны, кіравання і судаводства.\nПершымі кіеўскімі князямі, існаванне якіх зафіксавана летапісцамі, былі Аскольд і Дзір. Палянскі княства Кія, Аскольда і Дзіра стала этнакультурных, палітычных і сацыяльных цэнтрам, вакол якога ў канцы IX ст. пачала расці рускае дзяржава. Магчыма, летапісец Нестар меў падставы, робячы пад 860-м годам запіс аб паходзе Аскольда і Дзіра на Канстанцінопаль, адзначыць, што з таго часу "пачалася называцца Руская зямля".\nТакім чынам, слова "Русь" паўстала не як этнонім, а як палітычная назва дзяржаўнага аб'яднання, якое першапачаткова аб'ядноўвала толькі палян, драўлян, дереговичив і Чарнігаўскую частка паўночнікаў. У апошняй чвэрці IX ст. ўлада кіеўскіх князёў распаўсюджваецца на палачан і смаленскіх крывічоў.\nВырашальны крок на шляху да ўсходнеславянскай дзяржаўнасці было зроблена ў канцы IX ст. Каля 882г. наўгародскі князь Алег з жонкай спусціўся Дняпром, узяў Смаленск, Любеч, потым хітрасцю захапіў Кіеў, забіў кіеўскіх князёў Аскольда і Дзіра і абвясціў Кіеў сталіцай сваёй дзяржавы: "Так будзе Кіеў маці градам рускім". З таго часу паступаюць сістэматычныя звесткі аб развіцці дзяржаўнасці на Русі.\nКняжанне Алега ў Кіеве (882-912) пачалося паводле сведчання "Аповесці мінулых гадоў" па стварэнні апорных пунктаў цэнтральнай улады ў племянных княжанні гарадоў, з ўстанаўлення спачатку прыблізнага парадку спагнання даніны на падуладных князю землях. Нестар распавядае аб паступовым распаўсюдзе ўлады Кіева на зямлі незалежных раней племянных княстваў. Былі далучаны зямлі ільменскіх славен і пскоўскіх крывічоў. Зямлі інкарпараваны ў дзяржаву княстваў адразу ж абкладаліся данінай, на іх распаўсюджваліся сістэмы судаводства і адміністрацыі. Так ўтваралася дзяржаўная тэрыторыя Старажытнай Русі.\nНастойлівая дзейнасць Алега па стварэнні дзяржавы дала добрыя вынікі: у апошнія гады яго праўлення ў Кіеве ўлады князя падпарадкоўваліся паляны, ільменскіх Славенія, паўночнікі, крывічы, радзімічы, драўляне, выкрыў, магчыма, Дулебы і харваты, а таксама неславянскія племянныя аб'яднання - чудзь і мера.\nУ часы княжання Алега ажывілася эканамічнае развіццё грамадства. Будаваўся стольны град Кіеў. Старажытнаруская дзяржава часоў Алега заставалася ўсё ж такі не дастаткова кансалідаванай. Улада кіеўскага князя ў землях племянных княстваў была яшчэ слабой, часам фармальнай, а сістэмы кіравання, сцягвання даніны і судаводства - прымітыўнымі і дзейнічалі час ад часу, калі прыязджалі княжыя дружыннікі з Кіева. Але краіна была, як у свой час, эканамічна развітай і мела вялікую ваенную моц, аб чым сведчыць сама магчымасць ажыццяўлення пераможнага ваеннага паходу Русі на Візантыю ў 907г. Пісьмовыя пагаднення Кіева з Канстанцінопалем 907 і 911 гадоў сталі першымі палітычнымі актамі маладой дзяржавы.\n2.2 Развіццё дзяржаўнасці Русі ў першай палове Х ст\nНа працягу першай паловы Х ст. кіеўскія князі настойліва і паслядоўна з'ядноўвалі ў агульным дзяржаве племянныя княства ўсходніх славян. Справа Алега, па сведчанні "Аповесці мінулых гадоў", 912р. працягнуў яго пераемнік Ігар. Ён зноў далучыў да дзяржавы княжанне абвінавачаны і дрэўлян, што адступіліся было пасля весткі пра смерць Алега.\nНа 40 гг Х ст. прыпала новая ўспышка ваеннай актыўнасці старажытнарускай пануючай верхавіны. Кіеўскі князь распаўсюдзіў сваю ўладу на ўсходні Крым і Тамань. Ігар здзейсніў два вялікіх паходу на Візантыю, мелі на мэце як абарона паўднёвых рубяжоў, так і забеспячэння выгод для рускіх гандлёвых людзей у Канстанцінопалі і іншых грэцкіх гарадах.\nВялікія і маленькія вайны прыносілі славу і багацце князям і старэйшым дружыннікам. Разам яны адрывуЦі ад мірнага працы шмат народа, у войнах гінулі тысячы людзей, што саслаблялі эканоміку дзяржавы. Галоўным жа крыніцай забеспячэння войскі зброяй, харчаваннем, коньмі заставалася сцягвання даніны, якую князі імкнуліся ўвесь час павялічваць. Асабліва жорсткім быў збор полюдья, што ў Х ст. ішло непасрэдна на ўтрыманне ваеннай дружыны. Менавіта пад уплывам сваіх дружыннікаў князь Ігар, сабраўшы адзін раз полюдья ў зямлі драўлян, вярнуўся туды, каб спагнаць яго другі раз, за ??што быў забіты паўсталымі 944р. Са смерцю Ігара скончыўся першы этап у развіцці дзяржаўнасці на Русі.\nАдзіны вядомы з летапісу сын Ігара - Святаслаў быў яшчэ хлопчыкам, і на княжацкі трон сёлы яго жонка Вольга. Яна жорстка падавіла паўстанне драўлян вясной 945р., Штурмам атрымаўшы іх галоўны горад Искоростень, забіўшы древлянских князёў і шмат воінаў. Разам княгіня, верагодна, зразумела, што прыйшоў час ўсталяваць памер даніны, перш за полюдья, з залежнага насельніцтва, што яна і зрабіла. Вольгай таксама былі ўладкованыя апорныя пункты цэнтральнай улады на месцах, адміністрацыйная жа і судовая сістэмы распаўсюджаныя на ўсе падуладныя Кіеву зямлі племянных княстваў.\nУ часы Вольгі хваляваўся, упрыгожваўся і мацавалася стольны град Русі. З княжанне Вольгі можна звязваць наступ 2. Етапу ў развіцці старажытнарускай дзяржаўнасці. Ён адзначыўся візітам Вольгі ў Канстанцінопаль каля 946р. Упершыню ў гісторыі кіраўнік Старажытнарускай дзяржавы ішоў у Візантыю на чале мірнага амбасады. Вынікам гэтага візіту было хрышчэнне Вольгі і заключэння саюзнай руска-візантыйскага пагаднення.\n2.3 Сацыяльна-эканамічны і дзяржаўны лад Кіеўскай Русі IX-Х ст\nМагутнае дзяржава стварыла спрыяльныя ўмовы для хуткага развіцця прадукцыйных сіл. Гаспадарчы прагрэс апынуўся ў значным распаўсюдзе прылад працы іх жалеза, выцясненні прымітыўных сістэм земляробства, развіцця рамёстваў, гандлю і гарадоў.\nКіеўская Русь IX-Х стст. яшчэ не ведала класавага прылады. Таму ўсходнеславянская дзяржаўнасць нарадзілася ў грамадстве, што заставалася родаплемянных. Можна назваць 1. Рускае дзяржава надплеминною, бо ў ёй ўлада не толькі аддзялілася ад масы народа, але і паднялася над самай племянной верхавінай, набыла індывідуальны характар ??і стала спадчыну. Старажытнаруская дзяржава была арганізавана па тэрытарыяльнай прыкмеце, чым прынцыпова адрознівалася ад папярэдніх ёй племянных княстваў.\nДля дзяржаўна-адміністрацыйнага прылады Кіеўскай Русі была характэрная такая рыса, як федэратыўная прылада. Вялікакняская ўлада мала ўмешвалася ва ўнутраную жыццё далучаных зямель. Іх абавязак абмяжоўвалася выплатай даніны, а таксама удзелам у ваенных паходах кіеўскага князя.\nЛетапісцы малююць старажытнарускіх уладальнікаў канца IX-Х стст., Як тыповых жонак князёў. Вядома дарадцамі князя былі толькі старэйшыя дружыннікі: яны ўтваралі і апарат кіравання, судаводства і збору даніны.\nНядоўгі княжанне ў Кіеве сына Вольгі Святаслава (964-972) поўная амаль бесперапыннымі паходамі і бітвамі. Падчас княжання Святаслава Старажытнаруская дзяржава была пашырана і ўмацавана. Ён вярнуў у склад Кіеўскай Русі племянное княства вяцічаў, якое трапіла пад уладу хазар. Для гэтага яму прыйшлося здзейсніць паход у міжрэчча Акі і Волгі.\nПа тым, 968р., Святаслаў задаў паразы Хазарскага каганата. Далей Святаслаў ўмяшаўся ў вайну паміж Візантыяй і Балгарыяй. Таго ж 968 г. печанегі раптам напалі на Кіеў. Своечасова папярэджаны ганцом Святаслаў спешна вярнуўся ў стольны град і адагнаў печанегаў. Бесперапынна ваюючы 5 доўгіх гадоў, ён некалькі запусціў дзяржаўныя справы.\nАднак было б аднабакова і няправільна разглядаць Святаслава выключна як заваёўніка. Святаслаў правёў адміністрацыйную рэформу, перад тым як адправіцца ў другой і апошні паход у Балгарыю. Старэйшага сына Яраполка ён пасадзіў намеснікам у Кіеве, малодшага Алега - у Оўручы, а пазашлюбнага сына - Уладзіміра ён паслаў правіць ад свайго імя ў Ноўгарад. Гэтае мерапрыемства паклала пачатак дзяржаўнай рэформе, у выніку якой уся старажытнаруская дзяржава апынулася пад уладай адной княжацкай дынастыі.\nДругі паход Святаслава на Балгарыю не меў поспеху. Вяртаючыся ў Кіеў Святаслаў загінуў у баі з печанегамі.\nПаміж яго сынамі разгарэлася барацьба за ўладу. Алег і Уладзімір не жадалі прызнаваць брат вярхоўным князем. У сваю чаргу Яраполк вырашыў ўтаймаваць братоў і стаць адзіным уладальнікам Русі. З гэтай мэтай ён у 977р. адправіўся з войскам на Овруч. Алег прайграў яму бітву і загінуў. Уладзімір не стаў чакаць пакуль Яраполк нападзе на яго. Ён набраў войска з варагаў і ў 978 рушыў на Кіеў. У кароткай вайне паміж братамі Яраполк загінуў, і 11 чэрвеня года, па сведчанні аўтара сярэдзіны XI ст. Якава Мниха, Уладзімір князем у Кіеве.\nГісторыкі характарызуюць дзяржава часоў Уладзіміра як раннефеадальныя манархію. Гэта вызначэнне ў значнай ступені з'яўляецца ўмоўным. Значэнне выбітнай фігуры Уладзіміра заключаецца ў тым, што сваёй дзейнасцю ён як бы злучыў 2 эпохі: позні родаплемянных і раннюю феадальную.\nКалі Святаслаў шукаў славы ў бітвах, яго сын Уладзімір - у мірнай перабудове дзяржавы. Каля 988 г. Уладзімір працягнуў адміністрацыйную рэформу бацькі, адхіліў ад улады племянных правадыроў, а на іх месца пасадзіў сваіх сыноў. У аддаленыя зямлі князь адправіў сваім намесьнікам верных яму баяраў. Ён становіцца вярхоўным уладаром ў краіне. З тых часоў Кіеўская Русь становіцца аб'яднаным дзяржавай.\nПры Уладзіміры ў цэлым завяршыўся працэс складання дзяржаўнай тэрыторыі, вызначыліся яго мяжы, што ў цэлым супадалі з этнічнымі межамі ўсходнеславянскай этнакультурнай супольнасці. На ўсходзе Кіеўская Русь дасягнула міжрэчча Акі і Волгі, на захадзе - Днястра, Карпат, Заходняга Буга, Нёмана, Заходняй Дзвіны, на поўначы - Чудскага, Ладажскага і Анежскага азёр, на поўдні - Дона, Росі, Сулы і Паўднёвага Буга.\nНа працягу IX - першай трэці XII ст. дзяржаўнае, грамадскае, эканамічная і культурная жыццё Старажытнай Русі канцэнтравалася ў Кіеве і вакол Кіева, у Сярэднім Прыдняпроўе. Неўзабаве па зацвярджэнні ў Кіеве Уладзімір пачаў будаўніцтва гарадской крэпасці плошчай каля 10га.\nКнязь прыкладаў вялікія намаганні да ўмацавання рубяжоў дзяржавы. У канцы Х ст. была створана велізарная па размаху (валы прасьціраліся амаль на 1000 км.) складаная і разгалінаваная сістэма валаў, крэпасцяў, умацаваных гарадоў, якая павінна была абараніць Русь ад печанегаў.\nУладзіміра можна назваць першым рэфарматарам Русі. Акрамя адміністрацыйнай ён правёў і судовую рэформу. У летапісе Нестара чытаем, што Уладзімір разам з дружыннікамі клапаціўся пра «Статут земляны", гаворка ішла аб выпрацоўцы закона, які б рэгуляваў прававыя адносіны ў грамадстве. Родаплемянныя грамадства стала перарастаць у раннефеадальныя.\nГода княжання Уладзіміра ў Кіеве некаторыя гісторыкі называюць волатаўскай эпохай у гісторыі Кіеўскай Русі. Тады паспяхова і хутка ўзводзілася велічнае будынак дзяржавы, дзеялася яркая і самабытная культура яго народа, а пераможныя поспехі рускай зброі праславілі краіну на ўвесь сярэднявечны свет.\n"Выбар веры", зроблены ў 988 годзе князем Уладзімірам Святаславічам, не здаецца выпадковым. Да візантыйскай арбіты маладую Рускую дзяржаву падштурхоўвала і традыцыйнае прыцягненне, і эканамічна-гандлёвыя інтарэсы, здаўна злучаныя шляхам з вараг у грэкі, і агульнапалітычных разлікі.\nВадохрышча Уладзіміра і яго жаніцьбы на сястры візантыйскага імператара ўвяло кіеўскіх уладаў да хрысціянскай сям'і еўрапейскіх кіраўнікоў.\nЗ імем Яраслава звязаны і росквіт старажытнарускай культуры, перш за кніжнасці. Вакол Яраслава склаўся гурток з прадстаўнікоў старажытнарускай інтэлектуальнай эліты.\nПры Яраславе Уладзіміравіча Кіеўская Русь дасягнула зеніту свайго росквіту і магутнасці, стаўшы ў шэраг з галоўнымі краінамі сярэднявечнага свету: Візантыяй і Германскай імперыяй. Але яго сыны не змаглі падтрымаць дзяржава на тым узроўні, на які яна ўзвысіліся за іх дзеда і бацькі.\nРаздробленасць, якая ахапіла Русь у XI-XIII стст., Атрымала назва феадальнай, паколькі ў яе аснове была эвалюцыя феадальных адносін. Пад абаронай Кіеўскага дзяржавы развіліся прадукцыйныя сілы, павялічылася вытворчая здольнасць селяніна. Пры такіх умовах ўзрасла каштоўнасць зямлі, якую ведаць імкнулася ператварыць у сваю прыватную ўласнасць. За кошт супольных земляў расла колькасць баярскай-княжацкіх уладанняў - вотчын. На працягу другой паловы XI - першай паловы XII ст. у краіне сфармаваўся клас буйных землеўладальнікаў - баярства. Яны становяцца значнай эканамічнай, а такім чынам і палітычнай сілай. Інтарэсы баярства былі сканцэнтраваны перш за ўсё на мясцовых інтарэсах, а не агульнадзяржаўных. Новая сацыяльна-эканамічная сітуацыя патрабавала набліжэння ўлады да месцаў, да зямлі. Зямля давала цяпер значна больш прыбытку, чым паспяховыя ваенныя экспедыцыі. Адначасова прагрэсавальнай феадалізацыі грамадства ўзмацняла сацыяльную напружанасць, якая патрабавала адпаведнага рэгулявання. Удзельныя князі, якія кіравалі ў той ці іншай зямлі, пад ціскам мясцовага баярства і ўласных зямельных інтарэсаў імкнуліся да ўздыму свайго княства за кошт інтарэсаў суседзяў.\nЭканамічнай асновай тагачаснага грамадства было натуральнае гаспадарку, не стварала неабходных перадумоў для аб'яднання.\nПерадумовай распаду Кіеўскай Русі, пастаянным крыніцай унутраных праблем былі велізарныя яе памеры. У яе склад ўваходзілі розныя плямёны, якія так і не склалі адзінай народнасці ў межах краіны і былі аб'яднаны толькі уладай вялікага князя і царквы.\nУжо пасля смерці Яраслава Мудрага (1054) Кіеўскае дзяржава ўсё больш саслабляецца і трушчыць на мала ці зусім не звязаныя паміж сабой феадальныя княства. Адзінства Кіеўскага дзяржавы паслабляліся складаным парадкам пасада ў спадчыну ў княжым клане Рурыкавічаў, спараджаў ўсобіцы. З мэтай іх ліквідацыі перад тварам палавецкай пагрозы у 1097 г. у Любечы пад Кіевам князі сабраліся на свой першы з'езд. Яны заключылі пагадненне, па якім агульная да "вотчына" распадалася на тры аддзеленыя "вотчыны" старэйшых ліній Яраслававай хаты - Ізяславіча, Святаславіча і Усеваладавічам. Так быў упершыню абвешчаны прынцып спадчыннага валодання падуладнымі тэрыторыямі: "Кождо ды трымае Отчын сваю". Але пастановы Любецкага і наступных княжых з'ездаў: Витичивского 1100р., Золочивского 1101 і Долобского 1103 - апынуліся нямоглыя ўтаймаваць княжыя звады.\nПасля смерці кіеўскага князя Святаполка і паўстання кіяўлян ў 1113 вялікакняскі стол заняў Уладзімір Манамах (1113-1125). Зрабіў ён гэта не гвалтоўна, а па запрашэнні кіеўскіх баяр, тым самым пазбегнуўшы парушэнні пастановы Любецкага з'езду. Заняўшы вялікакняскі стол Манамах здолеў аднавіць палітычнае адзінства большасці рускіх зямель. Цэнтралізацыйнымі палітыку працягваў таксама яго сын Мсціслаў (1125-1132). Але яму выпала быць апошнім з кіеўскіх князёў, пры якіх Кіеўскае дзяржава захоўвала сваё адзінства.\n3.2 Распад Кіеўскай Русі\nДа сярэдзіны XII ст. на тэрыторыі былой Кіеўскай Русі сфарміравалася каля 15 княстваў, кожнае з якіх жыло самастойным палітычным жыццём, толькі намінальна прызнаючы старейшинство вялікага кіеўскага князя. У пачатку XIII ст. паняцце старейшинства наогул знікае.\nТрыццаць пяць гадоў (1146-1181) праходзяць у пастаянных змяненнях князёў і амаль бесперапынных войнах за Кіеў, вельмі негатыўна паўплываўшы на дабрабыт горада і зямлі, тым больш, што некаторыя прэтэндэнты (з дынастый чарнігаўскай і Суздальскай) запрашалі ў саюзнікі палавецкіх ханаў у сваіх паходах на Кіеў, і гэтыя нападу полаўцаў аралі зямлю. Некалькі разоў Кіеў выпрабоўвае больш ці менш моцных пагромаў.\nКіеў і Кіеўская зямля наогул у працягу XII ст. хутка прыходзяць у заняпад. Шмат прычын спрыяла гэтаму. Цюркская міграцыя падарвала дабрабыт Палянскай зямлі, за выключэннем паўночнага кута яна некалькі разоў ператваралася ў пустыню, насельніцтва адліваў, гаспадарка ў засмучэнні, і гэты заняпад дабрабыту зямлі адбівалася на яе старой сталіцы. Гандаль вельмі трывала ад заняпаду паўднёвых і ўсходніх гандлёвых шляхоў, на якіх рух быў калі не спынена зусім, то звязана з вялікімі цяжкасцямі і наогул аслабеў пасля таго як цюркскія арды зацвердзіліся ў стэпах і выцеснілі адтуль славянскае насельніцтва. Адасабленне земляў былых правінцый Кіева, развілі ў сабе свае ўласныя цэнтры і адцягнулі значную частку ваенна-гандлёвага класа, гэтай "Русі", непадзельна імкнуліся раней у Кіеў, ўплывала таксама на паслабленне апошняга. І ў давяршэнне за ўсё паўстагоддзя бесперапыннай смуты, войнаў за кіеўскі прастол, спусташэнне зямлі і самога горада. Багацце і бляск Кіева пачалі знікаць, а гэта, у сваю чаргу, адбівалася і на яго палітычнай ролі.\nУ першай палове XIII ст. Кіеў цалкам адыходзіць на другі план. Моцныя і больш дальнабачныя князі ўжо грэбуюць ім як пазіцыяй безнадзейнай і ствараюць новыя палітычныя цэнтры. Барацьба за Кіеў ідзе далей, але змагаюцца за яго толькі менш значныя князі. Нарэшце, новая азіяцкая нашэсце мангола-татарскай арды ў сярэдзіне XIII ст. канчаткова падрывае ўсякае значэнне Кіева і руйнуе дзяржаўную арганізацыю зямлі, дэзарганізуе княжацка-дружыны парадак на ўсёй прасторы предстепного сярэдняга Падняпроўя.\nКарыстаючыся агульнай панікай, зробленай татарамі ў 1240 г. насельніцтва і асабліва гарадскія абшчыны пачынаюць разбіваць рамкі княжацка-дружынай ладу. Зямля, раскладаючыся на асобныя абшчыны, якія кіруюцца сваімі дробнымі князямі або саветам старцаў, вярталася да ранейшага стану грамадскай раздробненасці, якая папярэднічала адукацыі цэнтралізаванага Кіеўскага дзяржавы.\nКіеўская Русь была магутнай дзяржавай сярэднявечнай Еўропы, якая гуляла вялікую ролю як у гісторыі ўсходнеславянскіх народаў так і ў сусветнай гісторыі. Адукацыя вялікага і моцнага Старажытнарускай дзяржавы спрыяла грамадска-эканамічнаму, палітычнаму і культурнаму развіццю ўсходніх славян, значна ўзмацняла іх у барацьбе з вонкавымі ворагамі.\nЭканамічная і ваенная моц, актыўныя выступу на міжнароднай арэне вылучылі яе ў лік вядучых краін сярэднявечнага свету. Паспяхова адбіваючы напады стэпавых качэўнікаў, Русь адыграла ролю шчыта, які прыкрыў заходне-еўрапейскую цывілізацыю з усходу. Старажытная Русь мела вялікі аўтарытэт і ўплыў на міжнароднай арэне і яе ўмяшанне ў той ці іншай канфлікт бывала дастаткова, каб стрымаць яго.\nКіеўская Русь мела высокі ўзровень эканамічнага развіцця. Высокапрадукцыйнымі былі земляробства і жывёлагадоўля, рамёствы і промыслы, а энергічныя і багатыя рускія купцы былі вядомыя ці ледзь не ва ўсім тагачасным свеце. Рускія людзі стварылі шмат духоўную і матэрыяльную культуру.\nТрадыцыі Кіеўскай Русі апынуліся настолькі жывучымі і моцнымі, якія дайшлі да нашых дзён, атрымаўшы новае жыццё ў матэрыяльнай і духоўнай культуры ўкраінскі, рускіх і беларусаў.\n"Гісторыя Украіны". Дапаможнік. Пад рэд. В.А.Смолия, - К., 1997\n"Гісторыя Украіны". Вучэбны дапаможнік для студэнтаў негістарычнага спецыяльнасцяў. - М.: Цэнтр падрыхтоўкі абітурыентаў, 1998\nГрушэўскі М.С. Нарыс гісторыі ўкраінскага народа. - 2-е выд. - К.: Лыбидь, 1991.\nкурсовая работа "Узнікненне і развіццё Старажытнарускай дзяржавы" скачать\nАсаблівасці дзяржаўных інстытутаў старажытнарускага дзяржавы. Гісторыя станаўлення дзяржаўных інстытутаў у Маскоўскай дзяржаве пад уплывам традыцый сацыяльна-палітычнага развіцця Русі і Залатой Арды. Патыхае Маскоўскай дзяржаве ў XIII-XVI стагоддзе.\nдипломная работа [69,4 K], добавлен 29.05.2012\nПрагрэс у Русі дамангольскага перыяду ў многіх сферах грамадскага жыцця. Палітычная раздробленасць - заканамерны этап развіцця Старажытнай Русі. Тры палітычных цэнтра на Русі у ХІ-XIII ст. Ўзвышацца Уладзіміра-Суздальскае, Галіцка-Валынскае княства.\nреферат [23,8 K], добавлен 27.04.2012\nДругие документы, подобные "Узнікненне і развіццё Старажытнарускай дзяржавы"


06 студзень 2012, 13:04\nАляксандар Круты піша, што на 29 лістапада ён знаходзіўся ў менскім СІЗА на Валадарскага і там чакаў «этапу ў Навінкі на прымусовае „лячэньне“ ад сумленьня».\n«Было б дзіўным, калі б судова-мэдыцынская экспэртыза не разгледзела ў мяне самы галоўны беларускі дыягназ», — зазначае вязень.\nЁн піша, што знаходзіцца ў камэры № 29 «для асоб, вызваленых ад крымінальнай адказнасьці». «Сам факт існаваньня такіх камэр у беларускіх турмах зьяўляецца прыкладам клясычнага аксюмарану і варты ўважлівага вывучэньня. На мой суд мяне не дапусьцілі. Увесь час з моманту затрыманьня да майго пераезду ў псыхіятрычную бальніцу не ўваходзіць ні ў якія тэрміны пакараньня», — напісаў у лісьце Круты.\nЗьмясьціць Аляксандра Крутога ў такі стацыянар пастанавіў суд у сьнежні 2011 году. Дачка вязьня, Інэса Крутая, ня згодная з рашэньнем суду. На яе думку, бацьку пакаралі за тое, што ён адстойваў сваю пазыцыю, — паведамляе праваабарончы цэнтар «Вясна».\nДачка лічыць, што перасьлед бацькі зьвязаны са справай аб тэракце ў менскім мэтро, па якой яна праходзіла пацярпелай, а бацька абараняў яе інтарэсы. У час працэсу Аляксандар Круты задаваў суду «нязручныя пытаньні» і прапаноўваў адмяніць сьмяротную кару. Інэса Крутая мяркуе, што бацьку ўзялі пад варту, каб адхіліць ад удзелу ў судзе.\n20 верасьня Крутога затрымалі паводле абвінавачаньня ў хуліганстве.