Беларускі фальклор • ДОКУМЕНТЫ • БЕЛАРУСЬ\nнайти похожие → Главная → БЕЛАРУСЬ → Беларускі фальклор\nСкачать бесплатно! Научная работа на тему Беларускі фальклор. Аудитория: ученые, педагоги, деятели науки, работники образования, студенты (18-50). Minsk, Belarus. Research paper. Agreement.\nБеларускі фальклор 4\nLibmonster ID: BY-1045384604\nНа календары вечнасці - XXI стагоддзе, эпоха навукова - тэхнічнай рэвалюцыі, эпоха біёнікі і электронікі... Узброены ведамі чалавек ужо абганяе сёння самую смелую казачную фантазію, самыя няўрымслівыя мары. Фантазію казак абганяе, а сама казка, як ні дзіўна, не старэе, у нябыт не адыходзіць. Можна нават сказаць - наадварот, у апошні час попыт на гэты від вуснапаэтычнай народнай творчасці прыкметна ўзрос і працягвае павышыцца. Гэта датычыць, зразумела, і беларускага казачнага эпасу, беларускай казкі...\nЗмест: 1. Беларускiя казкi 1.1 Казкі пра жывёл 1.2 Чарадзейныя казкі 1.3 Сацыяльна – бытавыя казкi 2. Анекдоты 3. Легенды 4. Прымхліцы 5. Паданнi 6. Бываліцы 7. Замовы 8. Песні 8.1 Калыханкі. 8.2 Дзяцячыя песні 8.3 Гістарычныя песні 8.4 Чумацкія песні 8.5 Прыпеўкі 9. Прыказкі і прыслоўі 10. Загадкi Казка На календары вечнасці - XXI стагоддзе, эпоха навукова - тэхнічнай рэвалюцыі, эпоха біёнікі і электронікі... Узброены ведамі чалавек ужо абганяе сёння самую смелую казачную фантазію, самыя няўрымслівыя мары. Фантазію казак абганяе, а сама казка, як ні дзіўна, не старэе, у нябыт не адыходзіць. Можна нават сказаць - наадварот, у апошні час попыт на гэты від вуснапаэтычнай народнай творчасці прыкметна ўзрос і працягвае павышыцца. Гэта датычыць, зразумела, і беларускага казачнага эпасу, беларускай казкі. Жывая цікавасць, якую выклікае беларуская народная казка ў сучаснага чытача, не выпадковая: яна абумоўлена, несумненна, яе высокімі ідэйна - мастацкімі якасцямі і непаўторнай нацыянальнай своеасоблівасцю. Глыбокая народная мудрасць, высокая паэтычнасць вобразаў, нязломная і светлая вера ў чалавека, у яго сілы і магчымасці, маральная цнатлівасць і чысціня, непараўнаны, непераймальны гумар і вострая сатыра, прастата і даступнасць зместу, займальнасць апавядання і, нарэшце, сапраўднае моўнае чарадзейства, - вось некаторыя з гэтых вартасцей, якія заўсёды прываблівалі і прывабліваюць да беларускай казкі ўдзячных чытачоў і слухачоў. Казкамі завуцца такія слоўныя творы народа, у якіх дзейнікамі з’яўляюцца або фантастычныя істоты, або зверы, або людзі, зазвычай уздольненыя асаблівымі якімі-небудзь якасцямі. Усе беларускія казкі класіфікуюцца звычайна па трох асноўных раздзелах: казкі пра жывёл, чарадзейныя казкі і сацыяльна - бытавыя. Казкі пра жывёл лічацца найбольш старажытнымі па паходжанні, змястоўнай сутнасцю сваёй яны ўзыходзяць яшчэ да такіх ранніх форм першабытнага светапогляду, як анімізм (адушаўленне) і антрапамарфізм (ачалавечванне). Трэба бачыць у іх таксама і далёкія водгукі татэмізму - адной з самых старажытных рэлігій чалавецтва, сутнасць якой складала вера ў татэма - агульнага для данага роду і якой-небудзь жывёлы ці расліны продка. Казкі аб жывёлі складаліся тады, калі даўнаму чалавеку прыходзілася мець справу са звярамі, бараніцца ад іх, забіваць іх на ежу. Чалавек бачыў у звяроў вялікую сілу, хітрасць, жыццё грамадамі, уменне перадаваць свае думкі, нейкую мову без слоў, але з адпаведнымі гукамі. Грозныя звяры выклікалі ў яго страх і пашану, ён прыносіў ім ахвяры як вышэйшым за сябе істотам, як і багам. Па сваім змесце казкі аб жывёлах выглядаюць злучэннем чалавечага і жывёльнага элемента. Чалавек паказаў асаблівасці жывёл, выходзячы з сваіх уласных асаблівасцей. У нашых казках фігуруюць звяры, жывучыя ў нашых лясах (хітрая лісіца, дурнаваты і злосны воўк, дабрадушны мядзведзь, труслівая зайка), хатняя жывёла (кот, каза ці казёл, баран ці аўца, сабака, бык, конь, свіння), птушкі (пятух і курыцца, гусь, дрозд, сава, варона, верабей, дзяцел), а таксама часам – рак, жаба, муха, шаршэнь, пчала, мурашка і інш. Чарадзейныя казкі па сваім паходжанні таксама належаць да найбольш старажытных. Галоўнае ў іх зместе - гэта мары і спадзяванні людзей на лепшае жыццё ў будучым, іх імкненні пакараць сабе сілы прыроды і перамагчы сацыяльнае зло, а таксама іх барацьба з чужаземнымі ворагамі - заваёўнікамі. Гэты змест раскрываецца своеасабліва - у вобразах і карцінах фантастычных, звышнатуральных, цудадзейных. Сярод навелістычных сацыяльна - бытавых казак найбольш каштоўнасць у беларускім фальклоры маюць, несумненна, казкі антыпанскія і антыцаркоўныя, пазначаныя вострай сацыяльнай накіраванасцю. Колькасць і тых і другіх вельмі значная. Прычыну гэтага трэба бачыць у тым, што беларускі селянін цярпеў не толькі жорсткі сацыяльны прыгнёт, увасоблены ў вобразе пана - прыгонніка, але таксама цярпеў і жахлівы ўціск нацыянальны і рэлігійны. Адмоўны персанаж баларускіх антыпрыгонніцкіх казак - амаль заўсёды - пан-чужаземец, які не толькі лупіў тры скруры з мужыка, але яшчэ і таптаўся па ягонай душы, насміхаўся з яго мовы і звычаяў, бесперапынна абражаў яго нацыянальную годнасць. Гэтак жа бязлітасна, як з панамі, абыходзіцца герой беларускіх казак і са «святымі айцамі» ўсіх масцей : папамі, ксяндзамі, дзякамі. Прадметам сатырычнага адлюстравання ў антыклерыкальных казках часцей за ўсё з’яўляюцца такія тыповыя рысы духоўнікаў, як ханжанства і крывадушнасць, прагавітасць і нахабства, паразітызм і амаральнасць. Значную частку беларускага казачнага эпасу складаюць творы, у якіх высмейваюцца і ганьбуюцца розныя заганы ў чалавечым характары - такія, скажам, як непачцівыя адносіны да бацькоў, нетактоўнасць, зайздрасць, дурнота, імкненне пажывіцца за чужы кошт і многія іншыя. Гэтыя творы, адлюстроўваючы этычныя погляды народа, яго маральныя прынцыпы, яго разуменне дабра і зла, называюць усе рэчы сваімі імёнамі, недвухсэнсоўна і ясна, не прыбегаючы да алегорый, не карыстаючыся намёкамі. Многія з іх з’яўляюцца ўзорамі сатырычнай і гумарыстычнай творчасці народа. Лёс розных жанраў беларускага казачнага эпасу склаўся неаднолькава. Сярод сучасных запісаў казак пра жывёл і чарадзейных новых, не вядомых раней сюжетаў, амаль не сустракаюцца. У параўнанні з гэтымі казкамі, жывыя традыцыі якіх відавочна затухаюць, пэўнай жыццястойкасцю і жыццяздольнасцю вылучаюцца казкі сацыяльна - бытавога зместу і рэалістычнага характару. Характэрныя змены назіраюцца ў змесце і паэтыцы тэкстаў, якія бытуюць : прыкметнае парушенне і разбурэнне кананічнай формы, адаптацыя фабулы ў адпаведнасці з сучаснымі ідэйна - эстэтычнымі патрабаваннямі, адчувальныя, з аднаго боку, страты ў апісальнасці, у маляўнічасці, у казачнай абраднасці і , з другога боку, узмацненне прытчавасці, прыспешванне цікавасці і скарачэнне шляху да закладзенага ў творы маральна - філасофскага сэнсу, жыццёвага ўрока, павучання. Тлумачыцца гэта не толькі сучаснымі ўмовамі бытавання казак, але і псіхалогіяй сённяшняга спажыўца фальклору. За доўгія стагоддзі свайго існавання народная казка ўвабрала ў сябе пачуцці і думкі многіх пакаленняў, абагульніла сацыяльны і мастацкі вопыт тысяч і мільёнаў людзей, і таму набыла такія ідэйна - мастацкія вартасці, такую глыбіню зместу і дасканаласць паэтычнай формы, што і сёння можа служыць адным з магутных сродкаў маральнага, сацыяльнага і эстэтычнага выхавання моладзі. Анекдот Адносіны да анекдота ў сучаснай айчыннай фалькларыстыцы можна характарызаваць як досыць супярэчлівыя. На думку адных даследчыкаў народнай творчасці, анекдоты - гэта тыя ж самыя сацыяльна - бытавыя казкі, толькі значна меншага, невялікага аб’ёму ; прынцыповых адрозненняў ад названага жанру казак у іх няма. Ёсць, аднак, і іншы пункт гледжання, паводле якога анекдот, пры ўсёй яго несумненнай блізкасці да сацыяльна - бытавой казкі, з’яўляецца асобным жанрам народнай вусна - апавядальнай творчасці. Больш таго - жанрам незвычайна актыўным і жыццяздольным у нашы дні, чаго нельга сказаць ні пра казкі, ні пра легенды і прымхліцы, ні пра паданні і бываліцы. У чым жа трэба бачыць жанравую адметнасць анекдота ў параўнанні з казкамі? Па-першае, анекдот - твор цалкам сатырычнай або гумарыстычнай прыроды, твор абавязкова, папросту кажучы, смешны. Па-другое, анекдот вызначаецца гранічнай сцісласцю мастацкай формы; у адрозненне ад казкі, ён абавязкова аднаэпізодны, не ведае разгорнутай экспазіцыі, дыялог яго вельмі не многаслоўны, дзеянне завязваецца, развіваецца і даходзіць да кульмінацыі імгненна. Па-трэцяе, гэта - эстэтычны «эфект нечаканасці» ў канцоўцы твора: анекдот абавязкова заканчваецца неспадзяванай сатырычнай або гумарыстычнай развязкай, у якой скандэнсавана ўся ударная сіла камічнага, увесь смех. У аснову многіх анекдотаў пакладзены, трэба думаць, сапраўдныя недарэчныя, смешныя выпадкі і здарэнні, якія мелі месца ў жыцці. Але ў большасці сваёй яны, несумненна,- плод фантазіі народа, яго жывога, дасціпнага розуму. Легенды З усіх жанраў гэтак званай неказачнай фальклорнай прозы найбліжэй да казак, дакладней - да чарадзейных казак, стаяць легенды. Легенда, як народнае мастацкае апавяданне вызначаецца, па-першае, своеасоблівым спалучэннем рэальнага і фантастычнага, звычайнага і дзівоснага, па-другое, пачаткова-зыходнай устаноўкай на вытлумачэнне і, па-трэцяе, выразна павучальным характарам. У легендах шмат фантастычнага - непараўна больш, чым у блізкіх да іх духам даўніны гістарычных паданнях аб далёкім мінулым. Прынцыповая розніца між імі ў тым, што паданне рэальны жыццёвы факт упрыгожвае, аздабляе выдумкай, у тым ліку - фантастычнай, а легенда імкнецца выдуманае, створанае фантазіяй выдаць за сапраўднае, за рэальнае. Апрача таго, дзівосныя з’явы і падзеі ў легендах вытлумачваюцца - чаго мы ніколі не бачым у казках. Легенда прыйшла ў наш фальклор і заняла ў ім сваё адметнае месца ў часы ўсталявання на землях усходніх славян хрысціянства. Прыйшла на змену больш старажытнай за яе язычніцкай прымхліцы, якую, аднак, не выцесніла, а пачала жыць і развівацца побач, многае ўзяўшы ад сваёй папярэдніцы і яшчэ больш - ад самой жывой рэчаіснасці новай эпохі. У аснову легендарнага сюжэта эвычайна кладзецца якісці цуд, неверагоднае здарэнне, з удзелам і людзей і істот звышнатуральных, з умяшаннем сіл цудадзейных. Пра што складаліся легенды? Пра стварэнне свету, пра паходжанне жывёл, птушак і насякомых, пра святых і Бога, пра пекла і рай, пра віну і пакаранне за яе, пра дабрачыннасць і ўзнагароджанне за яе, пра чалавечую долю і смерць - і пра многае іншае. Прымхліца Прымхліца (ад слова - прымха) - гэта невялічкае вуснае апавяданне аб нейкім незвычайным, цудадзейным і, як правіла, «страшным» здарэнні, удзельнікам ці сведкам якога нібыта быў сам апавядальнік або добра знаёмы ці нават блізкі яму чалавек. Якія ж гэта такія страшныя, цудадзейныя здарэнні? Ну, скажам, сустрэча з нячысцікам, з вурдалакам, з дамавіком, са змяіным царом, з русалкаю і з іншымі падобнымі істотамі - прадстаўнікамі гэтак званай ніжэйшай народнай дэманалогіі. Вытокі гэтага цікавага, самабытнага жанру апавядальнай вуснапаэтычнай творчасці тояцца ў глыбокай даўнасці, у пэўных асаблівасцях старажытнага светапогляду, у дахрысціянскіх язычніцкіх уяўленнях. Асновай для яго ўзнікнення і далейшага развіцця паслужыла вера чалавека ў існаванне надпрыродных сіл, у магчымасць розных чарадзейна-магічных пераўтварэнняў, дзівосных праяў і цудаў. Галоўная вызначальная рыса прымхліц у тым, што усе яны, без выняткку, звязаны з такою з’явай светапогляднага парадку, як прымхлівасць. Паданне Паданне, будучы таксама, як казка ці легенда, вусным мастацкім апавяданнем, ад гэтых папярэдніх істотна адрозніваецца тым, што зместам сваім звязана з якой-небудзь канкрэтнай падзеяй гістарычнага жыцця-быцця народа і прымацавана да пэўнай мясцовасці. Часцей за ўсё яно (паданне) вырастае з нейкай падзеі мясцовай гісторыі. Устаноўка на гістарызм - найбольш характэрная рыса падання. Адсюль і грамадская функцыя паданняў перш за ўсё - пазнавальна-інфармацыйная. Істотнай прыкметай многіх паданняў з’яляецца іх растлумачальны характар - імкненне даць адказ на пытанні: адкуль што ўзялося, як ўзнікла і гэтак называецца. Вытлумачыць, напрыклад, паходжанне і назвы пэўных населёных пунктаў, рэк і рэчак, азёр і крыніц, курганоў, лесу, паляны, балота і інш. У беларускім фальклоры большасць паданняў менавіта такога зместу. Астатнія - іх меншасць - звязаны з лёсам і жыццём пэўнай асобы, канкрэтнага чалавека, нечым выдатнага і цікавага. Што да асаблівасцей мастацкай формы падання, то яна не вызначаецца той традыцыйнай кананічнасцю, устойлівасцю кампазіцыйна - структурных элементаў, што ўласціва казкам. Сюжет у ім, як правіла, аднаэпізодны, часам і зусім няма выразна акрэсленага сюжета, няма і такіх характэрных для казачнай прозы кампанентаў, як агульныя месцы, пастаянныя формы, дыялог, зачын, канцоўка. Бываліца Бываліца - вуснае мастацкае апавяданне пра жыццё і надзеі не так далёкага мінулага, расказанае адметнай, «складнай», рытмізаванай і збольшага рыфмаванай мовай. Тэмай, зместам, характарам адносін да рэчаіснасці бываліцы блізкія да бытавых казак. З казкамі іх збліжае тое, што у іх, таксама, як і у казках, шмат выдумкі. Але выдумка найбольш такая, што не выходзіць за рамкі рэальнага магчымага. У адрозненні ад казак бываліца не карыстаецца традыцыйнымі прыёмамі казачнай паэтыкі. Галоўнае, што вызначае ўласнае жанравае аблічча бываліцы, што аб’ядноўвае досыць разнародныя і ў тэматычных і ў мастацкіх адносінах творы, - гэта іх складная, блізкая да вершаванай, мова. Замовы Так завуцца слоўныя творы чалавека, якімі ён спрабаваў кіраваць сіламі прыроды на сваю карысць. Стварыліся замовы пад уплывам анімізму. Першабытны чалавек, пад уплывам свайго анімістычнага настрою, знайшоў душу не толькі ў жывых і нежывых рэчах, але і перамены ў іх стане, розныя з'явы ў прыродзе ўвасобіў, прадстаўляў іх у тым ці іншым вобразе, лічыў іх за нешта матэрыяльнае і жывое. Водле даўнага погляду нашага народа, трасца, напрыклад, ёсць страшная мокрая баба, якая хапае неасцярожных людзей і трасе, пакуль не замардуе. Азнакаю таго даўняга часу было поўнае яднанне чалавека з прыродаю. Першабытныя людзі думалі, што з усёю прыродаю можна гаманіць, як і з жывым стварэннем. I ці то з просьбамі, ці то з пагрозамі ды загадамі звяртаўся чалавек да розных прыродных сіл і з’яў. Як да жывых, падобных сабе істот, звяртаўся ён да сонца, месяца і зорак, да зямелькі, вады і агню, да вятроў і хмар, каб яны рабілі тое, што было ў яго ў патрэбе. Казаныя першы раз з увасабленнем рэчаў і прадметаў і з вялікім пачуццём, а таму і чулым і прыгожым словам, даючы, як здавалася людзям, патрэбныя вынікі,— замовы пераходзілі з вуснаў у вусны, з роду ў род. Калі з далейшым духовым развіццём чалавека мяняўся і яго погляд на прыроду, мяняўся болей ці меней і характар замоў і кола іх ужытку. Але замовы былі ўва ўсіх ведомых з гісторыі народаў у часе ўсякіх перажываных імі культур і дайшлі ў гушчы малапрасвечаных людзей аж да нашых дзён. 3 прыняццем нашымі дзядамі хрысціянскай культуры шмат што ў даўнейшых паганскіх замовах робіцца ўжо неадпаведным новаму светапогляду. Гэтыя замовы ў тым-сім мяняюцца. Апроч таго, хрысціянскія Духаўнікі, каб зручней згубіць нялюбыя для іх паганскія замовы, пушчаюць у ход малітвы, складзеныя на ўзор тых замоў, але ўжо на грунце хрысціянскага светапогляду. I вось гэтыя малітвы-замовы мяшаюцца ў народнай практыцы з паганскімі замовамі. Дый, наогул, замова і малітва — паняцці сходныя, толькі ў замове пераважае загад, а ў малітве просьба. Змест замоў ахопліваў усё жыццё першабытнага чалавека: былі замовы ад хвароб, ад урокаў і г. д. I да нашага часу дайшло шмат замоў, патрэбных, як здавалася цёмнаму чалавеку, пры ўсякай жыццёвай прыгодзе. Шмат ёсць любоўных замоў, сярод якіх «прываротных» болей, чым «адваротных». Вось прыклад любоўнае замовы, якая мае на мэце «прывярнуць» любоў хлапца да дзяўчыны: Зоры мае ясныя, Зоры мае красныя, Палудзённыя I палуношныя, Прыдзеце! Як у печы ад агню жарка, Каб я была жалка Па гэты час, па гэту мінуту! Замовы ад зубнога болю найчасцей складаюцца з размовы з месяцам ці з мерцвякамі, напрыклад: «На шчырых барах, на цёмных лясах, на махах, на балотах, на гнілых калодах стаіць хатка, у тэй хатцы ляжыць там раб божы (гаворыцца імя апошняга з пахава-ных на могільніку людзей). Раб божы мярцвец! ці баляць у цябе зубы ці не? — Не.— Ну, няхай жа не баляць і мне». Замоў ад урокаў таксама надта многа, бо вера ў урокі дагэтуль жыла ў народзе. Вось прыгожая замова ад урокаў: «Ідзіце, уроцы, на мхі, на балоты, на гнілыя калоды, на ніцыя лозы, дзе людзі не ходзяць і птушкі не лятаюць, петухоў голас не заходзіць». Песні Песні неабрадавыя. Неабрадавыя песні завуцца яшчэ і бытавымі. Сюды належаць: 1) калыханкі і дзяціныя песні, 2) любоўныя песні, 3) песні аб сямейным жыцці, а таксама: 1) гістарычныя, 2) прыгонныя, 3) чумацкія, 4) казацкія, 5) жаўнерскія і інш. Калыханкі пяюцца маткамі маленькім дзецям. Маці пяе спачатку найбольш просценькія калыханачкі з жыцця жывых стварэнняў. После ўжо, калі дзіця падрастае, яна пяе калыханкі даўжэйшыя і мудрэйшыя. Часам у форме калыханак маці над люлькаю вылівае сваё гора, пеючы аб прыгоне, аб цяжкім жыцці і да т. п. Найболын любяць маленькія дзеці ката. Калыханак пра ката многа. Пяюцца гэтыя калыханкі, як і ўсе наогул, у рытм калыханню: «А-а, коця, не вурчы, а ты, дзетка, спі-маўчы...» і г. д. Ёсць калыханкі аб курах, галубах, зязюльках, аб казе, жуку і інш. Некаторыя нашы паэты карысталіся формаю калыханак у сваёй лірыцы, укладаючы ў іх змсст грамадзянскага, любоўнага і да т. п. характару (напрыклад, «Калыханка» Ф. Багушэвіча). Калі дзеці падрастуць, ім пяюць розныя песні-прыгаворкі, як «Кую-кую ножку, паеду ў дарожку», «Сарока-варона кашку варыла, дзетак карміла», «Ішоў бай па сцяне», «Сіўка-варонка, куды паляцела?» і інш. Некаторыя з іх адбіваюць фантазію дужа даўнага паходжання побач з бытам пазнейшага часу. Па такіх песнях знаёмяць дзяцей з найболын даступнымі іх разуменню прадметамі і з'явамі і даюць розныя адказы, каб у цікавым для дзяцей духу здаволіць іх вялікую пытлівасць. Дзіцячыя песні, што пяюць самі дзеці, часам выглядаюць адарванымі кавалачкамі ад даўных абрадавых песень-замоў, як, напрыклад: «Дожджык, дожджык, рубані» або «Дожджык, дожджык, перастань», а некаторыя з іх складзены самымі ж дзяцьмі пад уплывам дарослых людзей. Тут і песні аб сонейку, аб дожджыку, тут і песні-вылічэнні, каму з дзяцей бегчы ў гульнях даганяць другіх дзяцей, насмешлівыя песні над дзяцьмі або над кім іншым. Гістарычныя песні малююць якое-небудзь выдатнае здарэнне ў жыцці народа, захапіўшае ўвагу многіх людзей і захаванае ў іх памяці. Гістарычных песень у нас мала, бо народ жыў воддаль ад палітычнага жыцця, пад уціскам чужых культур, і ў яго характары стварылася безуважнасць да шырэйшых гістарычных падзей. Аднак некаторыя гістарычныя падзеі адбіліся ў дайшоўшай да нас вуснай народнай паэзіі, напрыклад, у вясельных песнях дружына маладога раўнуецца з татарамі, а ў адной песні даецца абраз татарскага пастою: У чыстым полі бяроза стаяла, На бярозе зязюля кувала. Годзе, годзе, зязюля, куваці, Бо ўжо едуць татары бярозу рубаці. Ты, бяроза, хілява, бялява, Чаму ў полі ты не вясёла? Чаму, бяроза, суха — не зялёна? Як жа мне зялёнай быці? Пада мною татары стаялі, Татары стаялі, голле рубалі, Голле рубалі, карэнь выбівалі, Крынічнай вады дабывалі, Сваіх коней напавалі... Захавалася гістарычная песня аб абароне Крычава: Падымалісь чорны хмары, Неба пакрывалі,— Прыхадзілі злы татары, Пад Крычавам сталі; Запалілі стары Крычаў,— Канцы запылалі... Наш Івашка падыймаўся, Людзі ў рады сталі: Палілася кроў, змяшалась 3 чорнаю зямлёю,— Злы татары падаліся Уцякаць гурбою; А Івашка гоніць, гоніць, Голасна смяецца, Што татарва уцякае, Аж хахол трасецца. Захавалася песня аб бітве з маскоўцамі пад Воршаю: Ой у нядзельку параненьку Ўзыйшло сонейка хмарненька, Ўзыйшло сонейка над борам, Па-над Селецкім таборам... А ў таборы трубы граюць, Да ваяцкае парады зазываюць. Сталі рады адбываці, Адкуль Воршу дабываці: А ці з поля, а ці з лесу, А ці з рэчкі невялічкі? Пастанавілі павесці бой ад рэчкі. Білі з самапалаў, з гармат, аж урэшце: Масква стала наракаці, Места Воршу пакідаці; А як з Воршы уцякалі, Рэчку невялічку пракліналі: — Бадай ты, рэчка, сто лет высыхала. Як нашая слава тут прапала; Бадай высыхала да сканчэння свету, Што нашай славанькі ўжо нету,— Слава Воршы ўжо не горшы... У гэтай песні апісваецца бітва, якая была 8 верасня 1514 г. на рацэ Крапіўне. Маскоўскія ваяводы, Чалядзін і Голіца, пасварыліся і, хоць мелі 80 тысяч войска, былі дашчэнту разбіты 35 тысячамі беларусаў і літоўцаў пад камандаю Канстанціна Астрожскага. Такі вынік бітвы зрабіў вялікае ўражанне на народ, і таму злажылася песня. Захавалася песня аб змаганні Радзівіла са шведамі; хоць ён казаў матцы: «Я тром-пяцём не паддамся», але «от тры шведы наскачылі, Радзівілу ухапілі, зараз ножанькі скавалі, назад ручанькі звязалі». Тады «Радзівіла страпянуўся»: Ўсе жалезы паляцелі I вяроўкі загудзелі! Схапіў шаблю, востры меч Пагнаў шведаў у свет прэч. Тут бачым нахіл народнай творчасці ідэалізаваць выдатнага ваяку. Чумацкія песні злажыліся ў нас таму што нашыя сяляне даўней ездзілі ў Крым па соль, «чумачылі». Чумак — вось гэткі селянін, што ехаў туды на паўгода, на год, а каб не набрацца там чумы, прасмальваў сваю вопратку смалою. У дарозе ён мог і захварэць і памерці, тужыў па жонцы і дзецях, з гора не мінаў карчомкі, прычым канчалася справа часам так, што ён прапіваў сваіх валоў і свой воз. Аб гэтых чумацкіх перажываннях і прыгодах і пяецца ў чумацкіх песнях. Самы папулярны матыў — смерць чумака на чужыне, вестку аб чым прыносяць дамоў яго валы. Казацкія і жаўнерскія песні выяўляюць жыццё казака і жаўнера (салдата). Ёсць у іх і любоўныя матывы, адбітак сямейнага жыцця, сляды гістарычных падзей. Пашыраны матыў: смерць казака ў полі, яго размова з канём, просьба да каня, каб ён бег дамоў і пераказаў бы казацкай радзіне або любай дзяўчыне аб яго смерці. Прыпеўкі — песні з 4, 6, 8 і болей радкоў. Яны прыпяваюцца ў часе скокаў або пяюцца і так, але зазвычай пад музыку. У іх многа гумару, жартаўлівасці, вясёласці. Найболыы любоўных і сатырычных прыпевак. Але змест цяперашніх прыпевак ахоплівае, можна сказаць, усё жыццё. Бо цяпер прыпеўкі зрабіліся самастойным і вельмі пашыраным відам вуснае паэзіі. Форма іх і матыў сталі больш адказваць умовам сучаснага жыцця. 3 гэтае прычыны шыбкае развіццё прыпевак пачалося ў фабрычных працоўных масах. Пры машыне павольную жніўную песню пяяць немагчыма. А прыпеўкі — шыбкія, кароткія, аднаматыўныя песенькі. Пашыранасць прыпевак з горада перадалася і на вёску. Тут змест іх бярэцца пераважна з сялянскага жыцця. Але наогул цяперашняя прыпеўка не адстае ад усяго жыцця. Не паспее з'явіцца што-небудзь новае ў жыцці, як ужо з'яўляюцца і належныя прыпеўкі. Складаюцца яны паасобнымі людзьмі, але вусна, зараз падхопліваюцца і ідуць у масы. Часта бывае так, што бярэцца гатовая частка з даўнейшае прыпеўкі, дадаецца новая частка, і яшчэ адна прыпеўка ідзе ў свет, як, напрыклад, пашыраная цяпер у Віленшчыне: Я на дзежцы сяджу. Пад дзежкаю каша,— Вы не думайце, паны: Беларусь не ваша... У часе вайны на польскім фронце чырвонаармейцы злажылі прыпеўку: Паравоз, паравоз, Дзе твае вагоны? Легіёны — дуракі, Б'юцца за пагоны. Прыказкі і прыслоўі Прыказкамі завуцца кароткія і складныя выразы, якія вобразна выказваюць закончаную думку. Напрыклад: дзе араты плачаць, там жняя скачаць. Тут вобраз: араты плачаць, жняя скачаць, а думка: дзе зямлю ўрабляюць, не шкадуючы працы, там бывае добрая ніва. Другі прыклад: пакуль цэп у руках, патуль хлеб у зубах. Тут вобраз: у руках цэп, у зубах хлеб, а думка: хлеб і наогул магчымасць жыць здабываецца працаю, а хто не працуе, той не будзе мець і хлеба. Вобраз у прыказцы памагае нам успрымаць думку; думка, звязаная з вобразам, робіць на нас большае ўражанне, лепей успрымаецца і даўжэй застаецца ў памяці. Прыказка, змяшчае ў сабе пераносны сэнс; думка ў ёй ахоплівае не адзін які-небудзь ведамы нам выпадак, а можа характарызаваць многа аднародных выпадкаў, падобных да ведамага нам. Калі б мы сказалі: калода гнілая, ды сук смаляк, разважаючы над ведамаю нам калодаю, біць яе ці не біць,— дык гэта не была б прыказка. Калі ж гэты выраз ужываецца ў пераносным значэнні, як агульная вобразная характарыстыка выпадкаў, у якіх лёгка было б дасягнуць мэты (пабіць гнілую калоду), каб не адна якаясь нясходаная перашкода (сук смаляк),— дык выраз гэты робіцца прыказкаю. Побач з прыказкамі стаяць і прыслоўі — такія выразы, у якіх няма поўнае закончанае думкі, як стульнага вываду з развагі, але якія вобразна і ў пераносным значэнні характарызуюць прадмет ці з'яву. Выраз: калода гнілая, ды сук смаляк — больш прыслоўе, чым закончаная прыказка, бо яна больш характарызуе з'яву, чым дае паважную думку. Прыказка навучае, а прыслоўе толькі ажыўляе мову і думанне, даючы кароткую вобразную характарыстыку, як у выразах: ані вухам не вядзе; дзяцей — як бобу; бяжыць, як жару ўхапіўшы; абое-рабое і інш. Прыказкі творацца ў сувязі з якім-небудзь характэрным выпадкам як кароткі і трапны вывад з развагі аб гэтым выпадку. Напрыклад, прыказка: выйграў, як Заблоцкі на мыле стварылася ў сувязі з такою прыгодаю купца Заблоцкага. Завёз ён жыта за граніцу, выменяў на мыла, а каб не плаціць мытнага збору, павёз мыла кантрабандаю, схаваўшы яго на дне судна. У дарозе пратачылася на дно вада, і мыла размякла... 3 часам забываецца, калі, дзе, як і з кім гэтак здзеелася, а вывад з разваг аб быўшай падзеі ідзе ў народ як прыказка ці прыслоўе для характарыстыкі чагось падобнага. Гэткі ж вывад можа быць зроблены не з праўдзіва быўшага ў жыцці выпадку, а з узятага з казкі, з апавядання. Напрыклад, прыказка: круці не круці, а трэба ўмярці ўзята з казкі аб тым, як смерць наўчыла варажбіта пазнаваць хваробу: калі ён убачыць смерць у нагах хворага, той палепшае, калі — у галавах, дык памрэ; калі варажбіт захварэў сам і ўбачыў смерць у сябе над галавою, ён павярнуўся к ёй нагамі, але смерць ізноў стала ў галавах і сказала: «Круці, кум, не круці, а трэба ўмярці». Некаторыя прыказкі і прыслоўі зайшлі к нам ад другіх народаў, трапілі ў народ з кніг і г. д. Што да зместу прыказак і прыслоўяў, дык ёсць між іх такія, што маюць змест вельмі даўнага пахаджэння. Ды і ў пісьмо прыказкі сталі трапляць вельмі даўна, як устаўкі ў тэксце памятак старой літаратуры. Збіраць жа і запісваць нашы прыказкі этнографы сталі толькі з палавіны 19-га веку. Цікаўная прыказка-насмяханне запісана пад 984 годам у адной літаратурнай памятцы кіеўскага пісьменства аб нашым племі радзімічах. Кіеўскі аўтар-патрыёт, з прыемнасцю адзначаючы перамогу на рацэ Пішчане рускага ваяводы Воўчага Хваста над радзімічамі, якія баранілі сваю незалежнасць ад рускага княства, змяшчае складзеную рускімі з гэтае прыгоды прыказку: «темь і русь корятся радімічем, глаголюшче: пішчаньці — волчья хвоста бегають». Назоў ракі, сходны з дзеясловам «пішчэць», і прозвішча ваяводы стварылі ігрою слоў пераноснае значэнне, і ўтварылася прыказка. У «Одпісах» 1573— 4 гг. Аршанскага старасты Філона Кміты, маючых і літаратурна-гістарычную цану, змешчана колькі прыказак, запісаных этнографам Насовічам і ў другой палавіне 19-га веку: «Колі утопілі, топор давалі, а выплывші ні топорішча» (у Насовіча: як ратавалі, тапор давалі, а выратавалі — ані тапарышча); «Хромого волка за лісіцу стало» (станець хромага ваўка за лісіцу); «Тая баба на двое ворожіла» (надвое бабка варажыла); «Як доробіло ліхо, прорежутся і зубы» (як даробіць ліха, прарэжуцца і зубы); «Мы от ворот, а он дырою вон» (ты ад варот, а ён цераз плот); «I каші не хочу, і по воду не іду» (і кашы не хачу, і па ваду не іду); «Ожогшіся на молоце, велено на воду дуть» (апарыўшысь намалацэ — і на ваду студзіш). Падобна да той рускай прыказкі аб радзімічах ёсць у нас нямала прыказак, звязаных з гісторыяй, ці такіх, што характарызуюць гістарычны быт, напрыклад: — Мсціслаў не аднаго сціснуў (гаворыцца ў сувязі з местам Мсціслаўлем, быўшай цытадэллю на ўсходзе Вял. [ікага] кн. [яства] Літоўскага, не раз пабіваўшай ворагаў. — За Саса было досыць хлеба і мяса, а настаў Панятоўскі — стаў хлеб не такоўскі (характарызуюцца часы князёў Вялікага княства Літоўскага саксонскай дынастыі і караля Панятоўскага). — Батура — сабачча натура (адбіваецца пагляд нашага народа на караля Стэфана Баторыя). — Вот тут статут і канступацыя (прыказка свавольнае шляхты з часоў судовых распраў па статутах Вялікага княства Літоўскага. — Іжыца, дубец к спіне бліжыцца (аб даўнейшым трудным навучанні па славянскіх кнігах, у часе якога і білі). — Гаварыў бы па-польску, ды язык конскі (насмяханне над людзьмі, якія даўней ламаннем мовы на польскі лад хацелі паказаць сваю панскасць ці падслужыцца пану). — Як наша мова: дзе да ідзе, ідзі ды хадзі; а як маскоўская мова: бярэ ды дзярэ, ды і чорт іх разбярэ, хто каго дзярэ (прыслоўе аб наезджых з Расіі чыноўніках, якія абдзіралі наш народ і высмейвалі яго «некультурнасць»). — Хоць ты мяне капут, дык я табе не галём (з вайны 1812 г.). Многія прыказкі характарызуюць даўнейшыя эканамічныя адносіны ў нашым краі, цяжкое становішча сялян, прыгнечаных панамі, і звязаны з гэтым быт: — А і дзе пекла? А ў Альбрэставе! (Альбрэставам зваўся адзін фальварак манахаў-езуітаў, дзе дужа цяжка жылося сялянам-работнікам). — Калі паны лікуюць, тады мужыкі без хлеба таскуюць. — Гэта, мужык, атлас! Ад нас, паночак, ад нас! — На сем двор адзін тапор: адзін рубіць, а Іцэсцера ў кулак трубяць (гаворыцца аб беднай вёсцы). — Чорт душу выме, а пан скуру здыме. — Баяцца не цівуна, а яго бізуна. — Бабёр дабёр, толькі каб свае скуры за яго не аддаў (за паляванне на панскіх баброў цяжка каралі). — Голад не дзядзіна, з'ясі і крадзена. — Калі не пад'ясі і святых прадасі. — Пушны хлеб не голад, а пасканная сарочка не нагата. — Галоднаму асцюлькі не колюцца. — Голы разбою не баіцца. — Багатыр дзівіцца, чым худак жывіцца. — Багатаму чорт дзяцей калыша. Прыказкі адбіваюць народны светагляд, часам вельмі даўныя вераванні і абрады: — Пакланіся кусту, а ён дасць хлеба лусту. — Нашто таму богу маліцца, які нас не слухае. — Каторы бог намачыў, той і высушыць. — Бога хвалі, дый чорта не гняві. — Балота без чорта не бывае. — Сказаў бы, ды печ у хаце (значыцца: не скажу з пашаны да месца, дзе жыве Хатнік, дух дзеданачальніка роду). — 3 грашмі і Копшы дагадзіш (Копша — магільны бог; даўней з нябожчыкамі клалі грошы, каб яны маглі заплаціць на тым свеце за сваё месца). — Соль табе ў вочы, галаўня ў зубы (прыслоўе супроць ліхога чалавека, узятае з замоваў). Ёсць прыказкі, якія характарызуюць клас людзей: напрыклад, аб духавенстве ў нас ёсць такія прыказкі: — Алтарысты і арганісты — усе на рукі не чысты; — У папа, кажуць, дзве рукі: адна — што ксціць, другая — што бярэць, а той, што даець,— той няма. — Не для Ісуса, а для хлеба куса (ідуць у папы дзеля спакусы на смачнейшы хлеб). Некаторыя прыказкі характарызуюць агулам усіх жыхароў якога-небудзь горада ці мясцовасці: — Магілеўцы кулажнікі: кулагу на локаць прадаюць, а на палец прыбаўкі даюць. — Ах ты, мсціслаўскі недасека! (маскоўскі ваявода Трубяцкі выразаў у 1654 г. блізу ўсіх жыхароў Мсціслаўля, і з таго часу стварылася гэткае прысло,ўе). — У Слуцку ўсё не па-людску. — У Нясвіжы людзі хіжы: салому таўкуць — бліны пякуць, сена смажуць — бліны мажуць. — Кепска кала Віцебска, а ў Воршы яшчэ горшы. —Майстар з Міра: што цяў — то і дзіра. — Майстар з Калугі: не так, дык і ў другі. Ёсць каляндарныя прыказкі, асабліва — звязаныя з земляробскім календаром. — Грамніца — зімы палавіца. — Пытаецца люты, ці добра абуты. — Марац кусае за палец. — Май — коням сена дай, а сам на печ уцякай (засцярога, што і ў маі бываюць халады, і можа спатрэбіцца сена). — Ілля наробіць гнілля (ліпнёвыя дажджы). — Калі грыбна, то і хлебна (земляробская прымета). Разгледжаныя прыклады толькі больш выразна паказваюць пахаджэнне, даўнасць або характэрныя раздзелы прыказак, але яны — саменькая , нязначненькая частачка ўсяго таго багацця, якое зазвычай ужываецца ў штодзеннай мове народа. У народе ёсць такія аматары казаць прыказкамі і прыслоўямі, што аб іх злажылася свая жартаўлівая прыказка-характарыстыка: «Без прыказкі і з лаўкі не зваліцца». Этнограф Насовіч, які сабраў прыказак і прыслоўяў некалькі тысяч, кажа, што прыказкі складаюць для нашага народа «звычаёва-практычную філасофію», што «ўсе выпадкі чалавечага жыцця, усе ўчынкі, як добрыя так і дрэнныя, і ўсякую нават развагу аб чым-небудзь» народ наш «падводзіць пад мярыла сваіх прыказак». Прыказкамі навучаюць: — Хто пытае, той не блудзіць. — Кінь перад сабою, знойдзеш за сабою. — Паволі едзеш, далёка будзеш. — Як пасцелешся, так і выспішся. — Болей слухай, а меней гавары. — Усюды добра, а дома лепей. — Не кажы гоц, пакуль не пераскочыў. — Гні дрэўца, пакуль гнецца і г. д. Прыказкамі жартуюць, развесяляюць у смутках, падаюць надзею, падахвочваюць рухацца, жыць: — Табе і ўміраць некалі будзе. — Баба з калёс, калёсам лягчэй. — Бяда, як дуда: станеш дуць — слёзы самі ідуць. — Загляне сонца і ў наша ваконца. — Пад ляжачы камень і вада не цячэ і г. д. Прыказкамі высмейваюць заганы, засцерагаюць ад памылак: — Спадзяваўся мядзведзь на мёд — і не еўшы спаць лёг. — Улезеш у нерат — ні назад, ні наперад. — Да пары збан ваду носіць. Часам гэтае лёгкае высмейванне і засцераганне пераходзіць у сатыру, больш колкую іронію і нават сарказм: — За вачыма свету не бачыць. — Воўк не сабакі баіцца, а звягі яго. — На чыім возе ехалі, таму і песенкі спявалі. — I з неба сарваўся, і зямлі не дастаў. — Андрэй Кузьме родны Хвёдар. — Каўнер шырокі, а пяты голы. — Не дай бог свінне рог. — Выпінаецца, як скурат на агні і г. д. Калі прыгледзімся да слоўнай формы прыказак, дык найперш адразу пачуем музыкальнасць мовы, рытм, сугучнасць або і рыфму. Кожная поўная прыказка складаецца як бы з дзвюх частак, прычым адна частка з'ясняе другую (Да пары збан ваду носіць: вушка адарвецца, і збан разаб'ецца) або выцякае, як следства з прычыны (Кроў не вада: разліць шкада), або адна частка звязваецца з другою праз умову (Калі курэц, то насі люльку і тытунец) г. д. Рыфма і сугучнасць (няпоўная рыфма) у прыказках бываюць даволі -часта: — Я гэтую бяду пальцам развяду. — Горка рэдзька, ды ядуць, ліха замужам, ды ідуць. — За свой грош усюды харош. — Голы, як біч, востры, як меч. — Да Міколы няма дабра ніколі і г. д. Бываюць і свайго роду алітэрацыі — як бы падбор слоў з аднолькавымі гукамі, якія паўторваннем даюць музыкальнасць: — Ні села ні пала, дай бабе сала. — Мужык дурны, як варона, а хітры, як чорт. На правах прыказак і прыслоўяў ходзіць шмат розных словатвораў, як жартаўлівых перайманняў пяяння птушак, напрыклад, салаўя: — А ў лядзе, у лядзе мужык сала пёк-пёк-пёк, круціў-круціў-круціў — тррр... сала кап-кап-кап, цячэць-цячэць-цячэць, кусь! скорагаворак: — Гэты калпак не перакалпакоўваецца; выразаў, якімі характарызуюць нягучнасць мовы пры пэўным укладзе слоў: — Ці іці ці не іці? або жартаўліва паказваюць падобнасць нашае мовы да іншых моў, напрыклад, да французскай: — Міллян лён трэ, Андрэй рэпу жрэ і інш. Загадкi Загадкі падобны да прыказак па вобразнасці думкі і па слоўнай форме. Але ёсць і вялікая розніца. У прыказцы даецца ясная формула думкі, а ў загадцы гэтая слоўная формула скрывае загаданы прадмет, даючы толькі нейкую прымету яго, часам вельмі далёкую, вельмі наіўна звязаную з яго праўдзівымі асаблівасцямі. Прыказка навучае, а загадка як бы спрабуе мудрасць чалавека ці выклікае ў яго напружанасць думкі, развівае войстрасць думання. Загадкі — творчасць далёкага ад нас часу, ужо чужая для нас па сваім духу і па сваіх заданнях. У іх адбіваецца на наш погляд ужо наіўная сама па сабе і дзяціная па форме выяўлення мудрасць даўнейшага чалавецтва. Псіхалагічныя прычыны стварэння гэтага віду слоўнай творчасці мы можам зразумець ці, лепей кажучы, адчуць хіба прыблізна, калі станем наглядаць працэс думання ў людзей разумных і нахільных разважаць, але неадукаваных: у іх ёсць добрыя думкі, але яны б'юцца ў абмежаным полі, як птушка ў клетцы. Цяпер новыя загадкі ў народзе блізу не творацца. Цяпер загадкі — дзяціная пацеха, якая развівае ў іх думанне і фантазію. Дарослыя людзі толькі зрэдку, вольным святочным часам і, так сказаць, у памяць мінулага, загадваюць загадкі, каб развесяліць кумпанію ці зрабіць прыемнасць дзецям. Загадкі сустракаюцца ў вельмі даўных казках і абрадавых песнях,— найчасцей такія: — IIIто бяжыць без повада? (Вада). — Што расцець без кораня? (Камень). — Што гарыць без полымя? (Зара). — Што бела не белячы? (Лебедзь). — Што чорна не чэрнячы? (Воран). I калі разглядаць дайшоўшыя да нас загадкі па зместу, дык можна заўважыць, што адны з іх адбіваюць яшчэ першабытны светагляд чалавека, міфічныя вобразы, другія стварыліся ў эпоху лавецтва і скатаводства, трэція — у абставінах земляробскае працы, чацвертыя сведчаць аб належнасці іх аўтараў ад таго часу, калі ўжо людзі ўмелі чытаць і пісаць і г. д. Болыпасць нашых загадак звязана з нашым сялянскім бытам — даўнейшага або і цяперашняга часу. Характэрнаю асаблівасцю загадак з'яўляецца параўнанне, прычым у даўнейшых загадках яно выглядае як бы ўвасабленнем загаданага прадмета ў вобразе прадмета вядомага, напрыклад: «бегла ліска каля лесу блізка: ані яе здагнаць, ані яе бег спазнаць (варыянт: «...ні сцежкі, ні дарожкі, толькі залатыя рожкі»),—загадка на сонечнае і месячнае святло, на маланку. Зазвычай параўнанні бяруцца з бліжэйшага навакольнага жыцця. Прадметы загадваюцца ў пазнейшых загадках абы-якія, а ў даўнейшых — сілы і з'явы прыроды, людзі, жывёлы і расліны і больш значныя рэчы штодзеннага ўжытку. 3 сіл і з'яў прыроды, апрача сонца ці сонечнага святла, часта загадваюцца загадкі яшчэ і на месяц, зоркі, гром, агонь, ваду, зямлю, вецер і інш. Напрыклад: — Пасцелена дзяруга, на дзярузе рассыпан залаты пясочак, а пасярод залаты крайчык (Зорнае неба і месяц). — Крыкнуў вол на сто гор (Гром). — Чорная карова ўсіх людзей пакалола, а белая ўстала, усіх пападымала (Ноч і дзень). — Ляціць без крыл па сто міль (Вецер). Аб чалавеку, чалавечым жыцці і розных частках чалавечага цела, аб жывёле і ўсякіх жывых стварэннях загадак вельмі многа — як даўнейшых, так і зусім нядаўных. — Прыйшоў хтось, узяў штось; ганіся за ім — неведама за кім (Смерць). — Дзве жнейкі цераз мяжу жнуць, адна другой не бачаць (Вочы). — За белым бярэзнічкам талалайка грае (Язык). — Без рук, без ног, а поўзаець (Вужака). — Ляціць конь заморскі, іржэць ён па-польску; хто яго заб'ець, сваю кроў пральець (Камар). — Ляжала пакуса, мяса ні куса, чораы, як воран, а равець, як мядзведзь (Жук). — Ні вокан ні дзвярэй — поўна хатка людзей (Пчолы). — Семсот сарочак, семсот намётак, а дунець вецер, адкрываець іх да гола цела, хоць і адзежа на мне ўся цэла (Курыца). Многа загадак і на расліны, прычым у некаторых з раслінамі загадваецца рака, каменне і інш.: — Адзін кажаць: пабяжым, другі кажаць: паляжым, а трэці кажа: паківаемся (Рака, каменне, трыснік). — Без рук, без ног на дрэва лезець (Хмель). — Стаіць палка, на палцы — галка; я магу прысягнуць, што там болей як тысяча (Мак). — Поўна бочачка круп, а наверсе струп (Мачынка) — У маленькім гаршчэчку смачненькая кашка (Гарэх). — Сядзіць паня ў каморы, яе косы на дворы (Морква). — А ў лазе на адной назе (Грыб). Яшчэ болей загадак з земляробскага і наогул нашага сялянскага быту, з надворных і хатніх абставін і г. д.: — Ходзіць па саломе — не зашастае (Сонца). — Сівыя галубчыкі па падзямеллю скачуць (Лемяшы). — Увесь свет корміць, а сама не есць (Саха). — Ішло браткоў пяць, а на вясну іх сляды знаць (Барана). — Сам тонак, як паясок, мой востранькі насок, як выйду на поле ваяваці высокіх панічоў у злаце: яны на мяне лезуць, а мае зубкі іх рэжуць (Серп). — Маленька-крывенька, а ўсё поле зваюе (Серп). — Стаіць Рыгор паміж гор, кіямі падпёршыся (Вятрак). — Два вяпры між сабою б'юцца-сякуцца, аж з іх пена цячэць (Жорны і мука). — Як ляжыць — ніжэй ката, а як станець — вышэй каня (Дуга). — А пры боку каліта — поўна злота наліта (Печ). — Як прысыплеш, дык паменее,— як адсыплеш, дык паболее (Дзверы). — Крыж на крыжы, сёлькі-толькі, хто ведае колькі (Клубок). — У лесе сцята, у каморы ўзята, ляжыць — маўчыць, возьмеш на рукі — плача (Скрыпка). — У лесе радзілася, на вяселле згадзілася (Скрыпка). — У ліпавым кусце мядзведзь равець (Цымбалы). — Еду, як па небу, пад сабою сонца бачу (У чаўне). — Ішоў чалавек дарогаю, ажно ўдвох сена грабуць. Калі брат з сястрой — спешна вам, а мужык з жаной — смешкі ды жарты.— А не брат з сястрой, не мужык з жаной,— мая матка яе матцы свякроўка была (Бацька з дачкою). Ёсць загадкі, прыдуманыя пісьменнымі людзьмі або звязаныя з жыццём, у якім ужо ёсць не толькі каса, серп, іголка ці замок, але і гадзіннік. Гэтыя загадкі — найчасцей пазнейшага пахаджэння, хоць і не ўсе, некаторыя маглі з'явіцца і вельмі даўно (як, напрыклад, загадка на пісьмо): — У «небе» ёсць, у «зямлі» няма, у «бабе» дзве, а ў «дзеўцы» ні аднае (Літара «б»). — Бела поле, чорна насенне,— хто не ўмее, той не пасее (Кніга). — Хто гаворыць без языка? (Пісьмо). — Ідзе-ідзе, а з месца не сойдзе (Гадзіннік). Як бачым, некаторыя загадкі маюць і паважную думку (саха ўвесь свет корміць), многія з іх вызначаюцца вялікай вобразнасцю (крыкнуў вол на сто гор) і музыкальнасцю мовы: рытмам, рыфмаю, рознымі сугучнасцямі. Тут мы знаходзім, як зазвычай у народнай слоўнай творчасці, многа эпітэтаў: залаты пясочак, белы бярэзнічак, смачненькая кашка, сівыя галубчыкі, востранькі насок, маленька-крывенька (аб сярпе); параўнанняў: камар — конь заморскі, іржэць па-польску, жук — чоран, як воран, равець, як мядзведзь, мачынка — бочачка, каласы — высокія панічы ў злаце, серп — рэжа, як зубкамі, і тонак, як паясок, печ — каліта, налітая золатам, прычым кожная загадка — гэта параўнанне, якое робіцца асабліва эфектным, калі прадмет, пасля належнага падрыхтавання думкі, разгадан, бо гром грыміць, як вол на сто гор раве, а цымбалы іграюць, як мядзведзь у кусце раве, і г. д. 3 тропаў у прыказках асабліва многа 1) метафар, бо пераноснае значэнне на грунце падобнасці ўражанняў ад розных прадметаў з'яўляецца характэрнаю асаблівасцю загадак: вада бяжыць, камень расцець, вол крычыць, конь ляціць, камар іржэць, хмель лезець, серп ваюе, вятрак падпёрся кіямі, скрыпка плача, пісьмо гаворыць, гадзіннік ідзе; ізноў жа, загадка, узятая ў суцэльнасці — тая ж метафара (кніга — белае поле, пасеянае чорным насеннем). 2) Далей, што да алегорый, дык алегарычнае параўнанне і метафара складаюць сутнасць загадак, як віду слоўнай творчасці; алегорыя ж ёсць пашыраная метафара, так што «белае поле, пасеянае чорным насеннем» — алегорыя, алегарычны вобраз кнігі, «вол? які крыкнуў на сто гор» — алегорыя грому, і што ні загадка — то алегорыя. 3) Многа і ўвасабленняў, якія таксама грунтуюцца на метафары, як на ажыўленні нежывога прадмета пераносам на яго асаблівасцей з прадметаў жывых (сонца — ліска, гром — вол, вочы — жнейкі, морква — паня з косамі, жорны — вяпры). 4) Ёсць і гіпербалы: вол крычыць на сто гор, камар увелькі з мядзведзя, у мачынцы — болей, як тысяча, на курыцы — семсот сарочак, а тож 5) іронія: камар іржэць па-польску, равець, як мядзведзь, ён жа — «пакуса: мяса ні куса». 3 фігур асабліва часта ў загадках бываюць паўтарэнні тых самых слоў, выразаў і адназначных або блізкіх слоў і выразаў: ані здагнаць, ані спазнаць, ні сцежкі, ні дарожкі, залаты пясочак — залаты крайчык, прьшшоў хтось — узяу штось, семсот сарочак — семсот намётак, адзін кажаць — другі кажаць, без рук — без ног, б'юцца — сякуцца, крыж на крыжы, сёлькі-толькі, брат з сястрой — мужык з жаной — а не брат з сястрой — не мужык з жаной, ёсць — няма — дзве — ні аднае, ідзе-ідзе. Ужо з гэтых прыкладаў мы бачым, што ёсць у мове загадак рытм, але некаторыя з іх проста можна выпісваць вершам. Рыфмы: ліска — блізка, здагнаць — спазнаць, хтось — штось, чоран — воран, пабяжым — паляжым, палка — галка, круп — струп, у каморы — на дворы, у лазе — на назе, каліта — наліта, сёлькі-толькі — колькі, сцята — ўзята, паясок — насок; сугучнасці і алітэрацыі: бела не белячы, чорна не чорнячы, ні сцежкі — ні дарожкі, вол — гор (прычым перад словам «вол» стаіць слова з гукам «р» — крыкнуў), забелым — талалайка — бярэзнічкам — грае, прычым само слова «талалайка» з'яўляецца гукапераймальным, ляціць конь заморскі — іржэць ён па-польску, равець — мядзведзь і інш. Прыклады, узятыя з такога бяднейшага віду слоўнае творчасці, як загадкі, асабліва яскрава гавораць, якое ж вялікае багацце вобразаў, мастацкіх форм, музыкальнасці мовы можна знайсці ў песнях, казках, каб вучыцца па гэтых узорах строіць сваю мову вобразна і музыкальна. У нашых жа класічных пісьменнікаў мы, апрача гэтага, знойдзем і багацце ідэй. ЛІТАРАТУРА: 1. “Гісторыя беларускае літаратуры” Максім Гарэцкі. Мінск “Мастацкая літаратура” 1992. 2.«Народныя казкі-байкі, апавяданні і мудраслоўі» пад рэдакцыяй Н. С. Гілевіча. 3.«Дрэва кахання», складальнік А. І. Гурскі.\nКомментируем публикацию: Беларускі фальклор\nБеларускі фальклор [Электронный ресурс]: электрон. данные. - Минск: Белорусская цифровая библиотека LIBRARY.BY, 16 февраля 2003. - Режим доступа: https://library.by/portalus/modules/belarus/readme.php?subaction=showfull&id=1045384604&archive=refhis1126089824&start_from=&ucat=& (свободный доступ). – Дата доступа: 23.10.2020.\nБеларускі фальклор // Минск: Белорусская цифровая библиотека LIBRARY.BY. Дата обновления: 16 февраля 2003. URL: https://library.by/portalus/modules/belarus/readme.php?subaction=showfull&id=1045384604&archive=refhis1126089824&start_from=&ucat=& (дата обращения: 23.10.2020).\nПолностью готовые для научного цитирования ссылки. Вставьте их в статью, исследование, реферат, курсой или дипломный проект, чтобы сослаться на данную публикацию №1045384604 в базе LIBRARY.BY.


У Карэліі прапалі тры беларускі\n30.07.2007 / 12:41\nАд пасёлку Нюхча Беламорскага раёну тры жанчыны з групы беларускіх турыстаў пайшлі зьбіраць ягады і не вярнуліся.\nАд пасёлка Нюхча Беламорскага раёна тры жанчыны з групы беларускіх турыстаў пайшлі збіраць ягады і не вярнуліся.\nЯк паведамляе прэс‑служба Паўночна‑Заходняга рэгіянальнага цэнтра Міністэрства надзвычайных сітуацый Расіі, група турыстаў з 11 беларускіх грамадзян у пошукава‑выратавальнай службе не рэгістравалася, маршрут руха не ўзгадняўся.\n27 ліпеня па заяўцы турыстаў верталёт Мі‑8 Паўночна‑Заходняй авіябазы аховы лясоў зрабіў аблёт квадрата, які пазначылі беларусы. Наступным днём ла пошука былі прыцягнуты тры групы пашукавікоў‑выратавальнікаў МНС Расіі ў складзе 10 чалавек і 4 мясцовых жыхароў.\n29 ліпеня ў Нюхчу дадаткова накіравалі 4 чалавекі з МНС, верталёт Мі‑8 і 4 чалавекі з авіядэсантнай групы Паўночна‑Заходняй базы аховы лясоў, аператыўная група Галоўнага ўпраўлення МНС па Рэспубліцы Карэлія. У Беламорску створаны аператыўны штаб. Пошук працягваецца.


11 студзень 2006, 06:37\nЗ траўня 2003 году, згодна з пастановай Саўміну, усе платныя паслугі, незалежна ад формы ўласнасьці мэдычнай ўстановы, падаткам на даданую вартасьць не абкладаліся. Цяпер, згодна з новым Указам прэзыдэнта, падаткам ня будзе абкладацца толькі “мэдычна-сацыяльная дапамога па дагляду за хворымі пры стацыянарным лячэньні”. Паводле дакумэнту, “такія паслугі аказваюцца выключна дзяржаўнымі ўстановамі толькі асобам пажылога ўзросту, доўгажыхарам, інвалідам з хранічнымі захворваньнямі”. Усім астатнім давядзецца плаціць падатак. Такім чынам, усе платныя мэдычныя паслугі і ў дзяржаўных установах, і ў прыватных цэнтрах за кошт дадатковага падаткаабкладаньня павысяцца прыкладна на 18 %.\nУ Міністэрстве аховы здароўя атрымаць камэнтар не ўдалося: начальнік аддзелу прадпрымальніцкай дзейнасьці і цэнаўтварэньня цягам дня быў то ў міністра, то выходзіў па іншых справах. Ягоная намесьніца без дазволу начальства гаварыць адмовілася.\n(Намесьніца начальніка: ) “Толькі праз кіраўніцтва. У любой сытуацыі. Ён проста выйшаў. Тэлефануйце пазьней”.\nКіраўніца аднаго прыватнага стаматалягічнага цэнтру так пракамэнтавала сытуацыю.\n(Стаматоляг: ) “Мы ўжо былі вымушаныя павысіць цэны на паслугі на 5%. Пакуль ніякіх тлумачэньняў зьверху нам не паступала, але, я думаю, прыйдзецца павялічыць кошты на матар’ялы. Натуральна, гэта выльецца ў падаражаньне паслугаў для насельніцтва. Канешне, стаматалягічныя паслугі і цяпер ня танныя для насельніцтва, але цэны падвысяцца, я думаю, на 15-20%”.\nПераважная бальшыня насельніцтва, не сакрэт, лечыць зубы ў прыватных цэнтрах і платных кабінэтах паліклінік, бо за высокаякасныя імпартныя матар’ялы для плямбаваньня ўсё адно даводзіцца плаціць… Так што самыя запатрабаваныя стаматалягічныя паслугі стануць яшчэ даражэй.\nА што думае наконт чарговага падаражаньня мэдычных паслугаў народ?\n(Карэспандэнтка: ) “Ці карыстаецеся вы платнымі паслугамі?”\n(Спадарыня: ) “Так, я карыстаюся платнымі паслугамі. У асноўным, гэта прыватныя мэдычныя цэнтры. Натуральна, кошты там занадта высокія, каб іх яшчэ ўздымаць. Я лічу, што гэта неразумна.\n(Карэспандэнтка: ) “А 18% – гэта істотна для вас будзе?”\n(Спадарыня: ) “Так, гэта даволі істотна – 18%!”\n(Жанчына: ) “У дзяржаўных установах сядзець у чэргах у мяне абсалютна няма часу. Таму даводзіцца часьцяком плаціць. Хаця ўся гэта мэдычная дапамога “вылятае ў капейчыну”. Натуральна, гэта вельмі моцна ўдарыць па кішэні”.


Ці з'яўляецца атлусценне хваробай? Даведайцеся ВСЕ пра гэтую тэму ТУТ!\nКрэм ад целлюліта: адкрыйце для сябе лепшыя брэнды на рынку!\nЗдароўе\t 13 лютага 2018\nЦі з'яўляецца атлусценне хваробай? Даведайцеся ўсё пра гэтую тэму тут!\nатлусценне - гэта хвароба? Ну ... Клапаціцца пра свой знешні выгляд сёння становіцца ўсё больш і больш бачным у свеце, няхай гэта будзе сярод жанчын, мужчын, маладых людзей, дарослых, дзяцей ці пажылых людзей, гэтая звычка набывае ўсё больш прыхільнікаў, асабліва людзей якія маюць лішнюю вагу.\nАле самае галоўнае для ўсіх - усведамляць, што кантроль над вагой - гэта ўжо пытанне не эстэтыкі, а якасці жыцця і перш за ўсё здароўя.\nАтлусценне - гэта праблема, якая закранула значную частку насельніцтва, але тады ўзнікае пытанне, ці з'яўляецца атлусценне хваробай? Калі вы хочаце даведацца адказ на гэтае і многія іншыя пытанні пра атлусценне, працягвайце чытаць гэты артыкул!\nШто такое атлусценне?\nАтлусценне - гэта захворванне, якое характарызуецца лішкам тлушчу ў арганізме, які звычайна прыносіць альбо можа прынесці з сабой шэраг шкоды і ўскладненняў, звязаных са здароўем гэтага чалавека.\nЯго з'яўленне можа быць звязана з генетыкай сям'і, альбо, як і ў большасці выпадкаў, з дрэнным харчаваннем, калі звычайна людзі, якія адпавядаюць гэтай карціне атлусцення, ядуць больш, чым марнуюць сваю энергію, ствараючы назапашванне тлушчу, які вельмі шкодзіць здароўю.\nАле тады атлусценне - гэта хвароба?\nТак, атлусценне - гэта хранічнае захворванне, якое характарызуецца лішкам тлушчу ў арганізме, і на розных этапах свайго развіцця яно можа прывесці да іншых захворванняў, такіх як дыябет, высокае крывяны ціск, артрыт, хваробы сэрца і інсульт, а таксама шэраг ускладненняў здароўе гэтага чалавека, дзе гэта можа прывесці нават да смерці.\nТакім чынам, нават калі вы не адчуваеце ніякіх сімптомаў, пры залішняй вазе важна паспрабаваць схуднець і пры неабходнасці звярнуцца па медыцынскую дапамогу.\nМы ўсе ведаем, што схуднець няпроста, і яго нельга дасягнуць за адну ноч, але за некалькі месяцаў намаганняў вы зможаце дасягнуць вагі, якога так моцна хочаце.\nПрычын атлусцення некалькі, і таму мы падзелім іх на некаторыя тэмы.\nАтлусценне ад няправільнага харчавання\nПераважная большасць людзей, якія ў цяперашні час класіфікуюцца як атлусценне, звязана з дрэнным харчаваннем, якое звычайна грунтуецца на штодзённым рацыёне, багатым тлустай і прамысловай ежай, акрамя таго, што яго суправаджаюць хуткія закускі, такія як фаст-фуд.\nАтлусценне ад недахопу фізічнай актыўнасці\nЛюдзі, якія звычайна не займаюцца фізічнай актыўнасцю, таксама пакутуюць атлусценнем, бо ўся энергія, набытая ў іх рацыёне харчавання, не выдаткоўваецца належным чынам, назапашваючыся ў выглядзе тлушчавай тканіны (тлушчу) па ўсім целе.\nАкрамя таго, сталы ўзрост, другасныя захворванні, такія як гіпатэрыёз і генетычныя фактары, таксама могуць уплываць на павелічэнне залішняй вагі, таму таксама важна вывучыць прычыну гэтага захворвання.\nЛячэнне атлусцення можа вар'іравацца ў залежнасці ад сітуацыі, паколькі кожнае з іх можа мець розныя захворванні і сімптомы, аднак простае змяненне ладу жыцця можа дапамагчы вам пазбегнуць гэтай вялікай ацэнкі атлусцення ў Бразіліі.\nЗменіце свой рацыён!\nУ вас няма іншага выбару. Першае, што вам трэба зрабіць, гэта змяніць свае харчовыя звычкі, гл. Некалькі парад па гэтым пытанні!\nешце кожныя 3 гадзіны\nПрацяглыя гадзіны без ежы прымушаюць людзей спальваць больш мышачнай масы і назапашваць больш тлушчу.\nЧасцей за ўсё штодзённая спешка не дазваляе выбраць час, каб зрабіць перапынак для перакусу, і таму мы рэкамендуем браць з сабой садавіну, ёсць кожныя 3 гадзіны і працягваць новую дыету.\nПазбягайце смажанай і апрацаванай ежы\nГэтыя прадукты звычайна шкодныя для здароўя і адкорму, і таму мы рэкамендуем ужываць арганічныя прадукты, яны маюць неабходныя для здароўя пажыўныя рэчывы.\nУкладвайце грошы ў гарбату\nЁсць некалькі саветаў па гарбаце, якія істотна ўплываюць на дыету для пахудання. Некаторыя з іх - гэта белыя і зялёныя гарбаты, ужывайце ад 3 да 4 кубкаў гэтых гарбат у дзень.\nРэгулярна займайцеся (За дзівоснымі парадамі па хатніх практыкаваннях, Клікніце тут!)\nПрытрымлівайцеся гэтых парад, і, без сумневу, вы зможаце выйсці з атлусцення, бо атлусценне - гэта хвароба і патрабуе лячэння!\nQUITOLAN - разумныя валакна, якія паглынаюць і выводзяць тлушч!\nЯк мы бачылі ў тэксце вышэй, атлусценне лічыцца хранічным захворваннем, якое наносіць арганізму некалькі шкод.\nІ вельмі важна зрабіць правільны выбар і пачаць працэс пахудання, пакуль не позна.\nПарады, якія вы можаце праверыць вышэй, неабходныя для здаровага пахудання, аднак ёсць дадаткі, якія могуць і паскораць гэты працэс.\nЁсць дадаткі, якія могуць палегчыць працэс пахудання, робячы яго не пацярпелым і не шкодным для вашага здароўя. Гэта выпадак з Китоплан.\nКитоплан - гэта поўная, магутная, 100% натуральная дабаўка, якая дасягае найбольшага поспеху на рынку.\nЯна мае адзіную мэту - спыніць лішнюю вагу і атлусценне з дапамогай харчовых валокнаў.\nПравільна, зараз вы можаце атрымаць больш здароўя і цела, пра якое вы заўсёды марылі з Quitoplan.\nНацісніце тут, каб даведацца больш пра QUITOPLAN\nКвітаплан: Чым ён можа мне дапамагчы?\nШто адбываецца, так гэта тое, што эксклюзіўная формула Китоплана пры кантакце з целам ператвараецца ў гель, які дзейнічае, паглынаючы лішні тлушч, выводзячы яго разам з калам, выклікаючы тым самым страту вагі.\nНа працягу першых 5 тыдняў вы ўжо бачыце значныя вынікі і можаце страціць да 11 кілаграмаў. Дзіўна, ці не так?\nКитоплан - гэта натуральны дадатак, зацверджаны Anvisa, які не выклікае пабочных эфектаў. Набываючы прадукт, вы ўсё яшчэ маеце права на эксклюзіўныя рэкамендацыі з поўным і багатым матэрыялам пра здароўе, страту вагі, рэцэпты, навучанне і шмат іншага.\nДзе можна набыць гэты дадатак? Колькі?\nНабыць дадатак можна зручна і хутка, камфортна дома, праз афіцыйны сайт. Толькі афіцыйны сайт прапануе эксклюзіўныя перавагі і перавагі.\nТак што не губляйце час, зайдзіце на афіцыйны сайт, выберыце паміж трыма прапановамі(1 гаршчок 12 разоў 19,78 R $, 5 збанкоў 12 разоў 44,50 R $, 3 збанка 12 разоў 32,64 R $)) той, які найбольш адпавядае вам і вашым патрэбнасцям, зрабіце плацеж з дапамогай крэдытнай карты або банкаўскага лістка. І ўсё, хутка прадукт паступіць у ваш дом бяспечна і канфідэнцыйна.\nНацісніце на кнопку ніжэй, каб хутчэй атрымаць доступ да афіцыйнага сайта.\nПаглынаюць і ліквідуюць тлушч\nСКАНЧАЕЦЦА АЦЭРНІСТВАМ І ПЕРАВЯСКАЙ ВАГАЙ\nБОЛЬШ ЭНЕРГІІ І УТЫЛІЗАЦЫІ\nЦі былі сумневы ў тым, што атлусценне ў артыкуле - гэта хвароба? Пакіньце нам каментарый!\nКіноа: Перавагі і спосаб выкарыстання\nПілінг: даведайцеся, як праходзіць працэдура!\nДыета па групе крыві


Галоўная ➠ Розныя вырабы ➠ Кошык з бяросты\nАпублікавана 16.07.2013 11:41\nпляценне з бяросты кошыкі\nСёння мы пагаворым аб старым рускай рамястве - вырабах з берасцяной кары. Бяроста - экалагічна чысты, устойлівы і пластычны матэрыял.\nЯна воданепранікальная і трывалая. Але ўсе гэтыя карысныя ўласцівасці як-то забываюцца пры поглядзе на вырабы з бяросты, іх прыгажосць і зачараванне. А кошык з бяросты - гэта, напэўна, першая сумка рускага чалавека.\nЗ бярозавай кары можна рабіць розныя скрынкі (мал. 1), корабы (мал. 2) і кошыкі (мал. 3,4).\nДно для круглай або авальнай кошыкі лепш выразаць з фанеры або шчыльнага кардона. Сценкай кошыкі будзе служыць шырокая берасцяная паласа – разверсткі. Разверстку трэба выгнуць у адпаведнасці з формай дна, а атрыманае рабро вышмараваць клеем, дакладна таксама склейваюцца і краю разверсткі. Геніяльна просты спосаб вырабу невялікі берасцяной кошыка. Існуе іншы спосаб злучэння краёў берасцяных вырабаў: на 1 баку робяць зубчыкі, а на іншым прарэзы, атрымліваецца, што злучаючы берасцяныя краю, іх як бы зашпільваюць на гузікі.\nГатовую кошык можна дэкараваць стужкамі, тканінай або выразанымі з бяросты фігуркамі. Вельмі прыгожа глядзяцца мяккія плеценыя кошык, іх можна сплесці, пераплятаючы тонкія стужкі бяросты. Методыку пляцення кошыкі з бяросты глядзіце на фота ніжэй.\nНа стварэнне гэтага артыкула аўтара натхніла кніга "Умелыя рукі".


Прызначаная дата разгляду касацыйнай скаргі палітвязьня Жамчужнага - Віцебская вясна\nДа гэтага Барысаўскі раённы суд адмовіў Жамчужнаму ў задавальненьні скаргі за першае вынесенае спагнаньне.\nМіхаіл Жамчужны адзначае, што ціск, які ён зьведаў цягам за апошнія паўгода, у тым ліку зьмяшчэньне яго ў ПКТ, ідзе не з самой калёніі. Ён кажа, што былі тэлефанаваньні пра ўзмацненьне ўвагі да яго, пры гэтым хтосьці з адміністрацыі калёніі іх ігнараваў, хтосьці выбачаўся перад ім, а хтосьці – выконваў.\n“Нагодаў да спагнаньняў я не даваў, паводжу сябе стабільна, ніяк не вылучаюся, канфліктаў з асуджанымі не падтрымліваю. Асуджаныя шчыра зьдзіўленыя неадэкватнасьцю спагнаньняў”, – піша палітвязень у лісьце.\nНагадаем, у ліпені 2015 году Міхаіл Жамчужны быў асуджаны Віцебскім абласным судом на 6 гадоў пазбаўленьня волі ў калёніі строгага рэжыму. 23 кастрычніка судовая калегія па крымінальных справах Вярхоўнага суду разгледзела касацыйную скаргу і прызначыла Жамчужнаму больш суворае пакараньне – шэсьць з паловай гадоў пазбаўленьня волі. Яго прызналі вінаватым у наўмысным выдаваньні зьвестак, што складаюць службовую таямніцу, і ў незаконным набыцьці сродкаў для таемнага атрыманьня інфармацыі, што складае службовую таямніцу.\nЯшчэ ў гэтым разьдзеле: « Умовы адбыцьця пакараньня палітвязьнем Жамчужным пагоршыліся\tАдміністрацыя калёніі лічыць Жамчужнага схільным да экстрэмізму і дэструкцыйнай дзейнасьці »


Аддаў сваё жыццё за іншага. Сёння — успамін святога Максімільяна Марыі Кольбэ - Часопіс «Ave Maria»\nАддаў сваё жыццё за іншага. Сёння — успамін святога Максімільяна Марыі Кольбэ\n14.08.2020 | Святыя і благаслаўлёныя\n14 жніўня ў Каталіцкім Касцёле адзначаецца ўспамін святога Максімільяна Марыі Кольбэ, які 79 гадоў таму ахвяраваў сваё жыццё за іншага чалавека ў канцэнтрацыйным лагеры ў Асвенцыме.\nЯк апавядаў сам будучы святы, ва ўзросце 12-і гадоў яму з’явілася Маці Божая, якая трымала ў руках дзве кароны: белую — сімвал чысціні, і чырвоную — сімвал мучаніцтва. «Якую ты выбіраеш?» — спыталася ў падлетка Багародзіца. Максімільян без ваганняў выбраў абедзве.\nФранцішканскі манах і місіянер, Максімільян Марыя Кольбэ актыўна распаўсюджваў культ Марыі Беззаганнай. З гэтай мэтай ён заснаваў апостальскі рух «Рыцарства Беззаганнай» і выдаваў часопіс «Рыцар Беззаганнай», які доўгі час выходзіў на тэрыторыі Беларусі, у Гродне.\nНатхнёны пабожнымі памкненнямі святога Максімільяна часопіс для дзяцей «Маленькі рыцар Беззаганнай» быў найбольш папулярным каталіцкім перыядычным выданнем на беларускай мове, адрасаваным маленькім чытачам.\nУ лютым 1941 г. айца Максімільяна арыштавала Гестапа. Пасля трох месяцаў зняволення манах быў скіраваны ў канцэнтрацыйны лагер у Асвенцым. У ліпені таго ж года з лагера ўцёк адзін зняволены, што стала прычынай нялюдскай карнай акцыі, прыдуманай гітлераўцамі. З усяго бараку, у якіх трымалі людзей, кожны дзясяты быў асуджаны на смерць ад голаду. Сярод няшчасных быў вызначаны таксама Францішак Гаёўнічак, муж і бацька сям’і.\nАйцец Максімільян дабравольна прапанаваў узамен за яго ацаленне сваё жыццё. Два тыдні працягвалася галодная пакута, падчас якой айцец Максімільян суцяшаў і духоўна падтрымліваў асуджаных разам з ім. Урэшце напярэдадні ўрачыстасці Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі манах, які адзіны яшчэ заставаўся ў жывых, быў забіты смяротнай ін’екцыяй фенолу.\nУ 1971 г. папа Павел VI абвясціў Максімільяна Кольбэ благаслаўлёным, а 10 кастрычніка 1982 г. папа Ян Павел ІІ кананізаваў святара, які аддаў сваё жыццё за іншага чалавека, даўшы такім чынам сведчанне сапраўднай Хрыстовай любові да бліжняга.\nДарагія чытачы, на старой версіі нашага сайта змешчаны экст кнігі святога Максімільяна Марыі Кольбэ «Даручэнне сябе Беззаганнай». Гэтая кніга — асноўны прынцып духоўнага жыцця і шлях дасягнення святасці для св. Максімільяна Марыі Кольбэ, які ў 1917 г. разам з субратамі-францішканамі заснаваў Рыцарства Беззаганнай (Militia Immaculatae). Запрашаем да чытання!


Дыета: рэкамендацыі, без якіх не абысціся - Дыеты 2017 - строгія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс 2017\nстрогія сукенкі - Мода 2017 - Модны Жаночы Часопіс ⇒ Дыеты 2017 ⇒ Дыета: рэкамендацыі, без якіх не абысціся\nПраблема зрываў часцей за ўсё знаходзіцца ў вобласці псіхалагічнай - нейкай залежнасці ад пэўнай ежы і ў галіне ляноты - тут і так усё ясна. Для таго каб не марнаваць дарма час паспрабуйце ўзяць сябе ў рукі і дасягнуць жаданага вынік паспрабуйце выканаць некалькі нескладаных рэкамендацый, разам з якімі сядзець на дыеце будзе значна прасцей.\nГэта выдатны спосаб худнець, асабліва ў тым выпадку, калі дыета разлічана на працяглы тэрмін.\nЗавядзіце дзённік - хоць папяровы, хоць электронны, намалюйце ў ім табліцу і заносіце ў яе кожны дзень дадзеныя аб тым, чаго вы хочаце дасягнуць, што вы з'елі, колькі ў гэтай ежы змяшчалася калорый, вугляводаў і тлушчаў, колькі вы выпілі вады, колькі разоў вы елі, якія вашыя аб'ёмы і вагу. І так кожны дзень. Метад дзённіка вельмі дысцыплінуе і дазваляе адсочваць сітуацыю, то, як яна развіваецца і якія вашыя дасягненні.\nА ці трэба вам гэта?\nСесці на дыету - справа даволі адказнае, бо яна прадугледжвае змяненне прывычнага харчавання і многія абмежаванні. Задайце сабе пытанне: ці сапраўды трэба вам худнець і дзеля чаго? Калі ў вас няма дакладнага адказу на гэтае пытанне - не садзіцеся на дыету, гэта будзе бескарысна. Вырашайцеся на гэта толькі ў тым выпадку, калі цвёрда ведаеце, навошта вам гэта трэба.\nМэты павінны быць выразнымі і паэтапнае\nСтаўце сабе выразныя мэты і выконвайце іх паэтапна. Напрыклад, не варта ставіць мэта схуднець на 20 кілаграмаў, за нявызначаны тэрмін. Пастаўце мэта схуднець на 5 кілаграм за бліжэйшы месяц. Затым, дасягнуўшы гэтай мэты, пастаўце наступную - схуднець яшчэ на 5 кілаграм за наступны месяц. І гэтак далей. Вашыя поспехі будуць выдатным стымулам, а цвёрды графік будзе дысцыплінаваць.\nНе бяжыце наперадзе паравоза\nПрацяглыя дыеты мяркуюць паступовае зніжэнне вагі. Не чакайце, што за бліжэйшыя два дні вы схуднееце на 10 кілаграм. Гэтага не здарыцца, а вось марныя чакання могуць прымусіць вас кінуць дыету. Ня трэба гэтага рабіць - будзьце гатовыя да таго, што вы будзеце худнець павольна, але дакладна.\nДыета павінна быць карыснай\nТак-так, менавіта так. Бо дыетычнае харчаванне павінна быць збалансаваным і ўключаць у сябе пажыўныя рэчывы. У адваротным выпадку арганізм пачне супраціўляцца і спальваць ня тлушч, а мышачную тканіна - і пахуданне замарудзіцца.\nЦярпі, казак, а то ...\nПасля таго як вы падабралі сабе дыету - шануйце яе правільна. Нават калі вам стане сумна, ці падасца, што крытычна вага ўжо скінуты і можна расслабіцца - падумаеш, засталося ўсяго-то некалькі кілаграмчык ... Не, так рабіць нельга. Таму, выбіраючы дыету, паспрабуйце падабраць такую, якая задавальняла бы вас ва ўсіх адносінах.\nПіце - шмат і правільна\nСтарайцеся піць пабольш просты або мінеральнай вады без газу. Разнастайных газіровак, асабліва салодкіх піць нельга - яны вельмі каларыйныя, нават тыя, на якіх напісана «лайт».\nНе трэба галадаць\nНя забараняйце сабе перакусваць паміж асноўнымі прыёмамі ежы. Дазвольце сабе перакусіць гароднінай, асабліва добрыя для такіх перакусаў гародніна зялёнага колеру.\nЕшце з задавальненнем\nА для гэтага - не лянуецеся рыхтаваць сабе дыетычныя стравы. Усё, што ўваходзіць у дазволены рацыён вашай дыеты павінна для вас быць смачным - так вам будзе значна лягчэй вытрымаць марафон пахудання.\nНе варта казаць сабе, што «больш ніколі» не будзеце есці любімых каларыйных прадуктаў - шакалад, марозіва, чыпсы, фісташкі. Строгая забарона заўсёды выклікае жаданне парушыць яго. Тым больш, ваша дыета не будзе доўжыцца вечна, і ў вас яшчэ будзе магчымасць атрымаць асалоду ад сваімі любімымі прадуктамі.\nЗрывы бываюць ва ўсіх - і яны праходзяць\nЧасам нават у самых дысцыплінаваных людзей здараюцца зрывы: цяжкі дзень, стрэс, хранічная стомленасць, дэпрэсія могуць справакаваць жаданне «заесці» або «запіць» алкаголем дрэнны настрой. Калі гэта здарылася - дайце сабе магчымасць цалкам расслабіцца і ня лайце сябе за парушэнне дыеты. На наступны дзень спакойна вазьміце сябе ў рукі і працягвайце яе.\nХоць бы рабіце пешыя прагулкі на свежым паветры. Добра, калі вы прызвычаіць сябе рэгулярна выконваць нескладаны комплекс фізічных практыкаванняў - гэта прымусіць арганізм расходаваць больш энергіі, а значыць, і працэс пахудання будзе працякаць хутчэй.\nІ трохі пра прыгажосць\nДля таго каб і падчас дыеты захоўваць здаровы і квітнеючы выгляд, паспрабуйце збалансаваць сваё харчаванне такім чынам, каб у вашым рацыёне абавязкова былі: кісламалочныя прадукты, рыба, таматавы, гранатавы і ананасавы сок, птушка, гародніна і садавіна - бо акрамя стройнай фігуры вам яшчэ патрэбныя густыя, бліскучыя валасы, свежая скура, і прыгожыя пазногці.\nПапярэдні Тэкст Да чаго прыводзіць захапленне дыетамі?\nНаступная Артыкул Худнеем на мёду


Багдан Мышэнка: «Прыйдзецца забіць у апошнім туры» - Тарпеда-БЕЛАЗ\nБагдан Мышэнка: «Прыйдзецца забіць у апошнім туры»\nБагдан Мышэнка, прызнаны найлепшым гульцом матчу з мінскім «Тарпеда», ярка адсвяткаваў першае ўзяцце варот суперніка, і мы самі да канца паядынку былі ўпэўненыя, што наш паўабаронца папоўніў свой галявы запас. Але ў пратаколе гол запісалі на абаронцу сталічнай каманды. Зрэшты, гэта не змяніла нашых намераў пагутарыць па выніках матчу менавіта з Багданам.\n– Вядома, прыемна, што перамаглі, тым больш сталічнае «Тарпеда» – нядрэнная каманда, якая змагалася за выжыванне, а значыць, як і наш папярэдні супернік «Луч», павінна была выкладвацца на ўсе дзвесце адсоткаў. У прынцыпе, так і атрымалася. Натуральна, сваю ролю адыграла хуткае выдаленне ў суперніка, нам стала крыху лягчэй, але і без гэтага, я ўпэўнены, перамога была б на нашым баку. Бо мы што планавалі, то і ўвасобілі на поле, а значыць, зрабілі сваю працу якасна. Праўда, лік мог быць і больш значным, але, на жаль, мы не рэалізавалі шэраг сваіх момантаў, ды і брамнік мінчукоў не раз іх выручыў.\nПра тое, што першы забіты мяч ў пратакол быў запісаны, як аўтагол, даведаўся, калі ўжо пакінуў стадыён. Натуральна, крыўдна, тым больш, на мой погляд, абаронца гаспадароў сустрэўся з мячом, калі той ужо перасёк лінію варот. Але на першым месцы для мяне, як і для іншых, камандны вынік. Галоўнае, што мы перамаглі і здабылі тры ачкі. А сваім паклонам я хацеў аддзячыць нашых заўзятараў, якія, нягледзячы на марознае надвор’е, прыехалі ў Мінск і горача нас падтрымлівалі на працягу ўсяго матчу. Я вельмі хацеў рэабілітавацца, так як даўно не забіваў, але заўжды адчуваў цёплую падтрымку чорна-белай тарсіда. І паверце: гэта дарагога варта.\nШто ж, значыць, прыйдзецца прыкласці ўсе намаганні і забіць у заключным туры. Тым больш што нам неабходна ўзяць рэванш у БАТЭ за паражэнне ў першым крузе. Карыстаючыся выпадкам, хачу запрасіць усіх жыхароў Жодзіна, і не толькі, нягледзячы на надвор’е, 2 снежня прыйсці на футбол. Я думаю, будзе ярка і горача – як на футбольным поле, так і на трыбунах.


Беларуская - Пасланне, 2. снежань 2017 - 17 Videos Messagio di Medjugorje - Medjugorje Message - December 2, 2017 - 2 dicembre 2017 - Our Lady of Medjugorje - pda.medjugorje.ws\nwww.medjugorje.ws » PDA version » Medjugorje Videos » 17 Videos Messagio di Medjugorje » Беларуская - Пасланне, 2. снежань 2017 - 17 Videos Messagio di Medjugorje -- Medjugorje Message - December 2, 2017 - 2 dicembre 2017\n“Дарагія дзеці, я звяртаюся да вас як Маці, Маці справядлівых. Маці тых, хто любіць і пакутуя, Маці святых. Мае дзеці, вы таксама можаце быць святымі, гэта залежыць ад вас. Святыя тыя, хто бязмежна любіць Нябеснага Айца, тыя, хто любіць Яго больш за ўсё. Таму, дзеці мае, заўсёды імкніціся стаць лепшымі. Калі вы спрабуеце быць добрымі, вы можаце стаць святымі, нават калі вы не думалі пра сябе так. Але калі вы думаеце, што вы добрыя, вам не хапае пакоры і гонар аддаляе вас ад святасці. У гэтым неспакойным свеце, поўным небяспек, вашы рукі, апосталы маёй любові, павінны быць зложаны на малітве і гатовыя да спраў міласэрнасці. Таму , дзеці мае, складайце мне ў дар ружанец, ружы, якія я так люблю. Мае ружы- вашы малітвы сэрцам утвораныя, а не проста вуснамі прамоўленыя. Мае ружы- ваша праца, эфект малітвы, веры і любові. Мой Сын, калі быў маленькім, сказаў мне, што будзе мець шмат дзяцей, якія будуць прыносіць мне шмат руж. Не магла зразумець яго. Цяпер я ведаю, што гэта вы тыя дзеці, вы якія прыносіце мне ружы, калі больш за ўсё любіце майго Сына, калі моліцеся сэрцам, калі дапамагаеце самым бедным. Гэта мае ружы. Гэта вера, якая робіць усё ў жыцці з любоўю, не ведаючы гонару, заўсёды гатовая дараваць, ніколі не судзіць. Заўсёды трэба старацца зразумець свайго брата. Таму, апосталы маёй любові, маліцеся за тых, хто не можа любіць, за тых, хто не любіць вас. За тых, хто зрабіў вам зло, за тых, хто не зведаў міласці майго Сына. Мае дзеці, гэта тое, што я патрабую ад вас, і памятайце: маліцца, гэта значыць любіць і дараваць. Дзякуй. ”\nPrevious : Українська - Послання, 2 грудень 2017\nNext : Nederlands - Boodschap, 2 december 2017


4 Выдатныя практыкаванні для шлюбных зносін для вашых адносін - Палепшыць Зносіны Ў Шлюбе\nГалоўная / Палепшыць Зносіны Ў Шлюбе / 10 выдатных практыкаванняў на шлюбныя зносіны для пар\n10 выдатных практыкаванняў на шлюбныя зносіны для пар\nТры і тры практыкаванні\nВыкарыстоўвайце выказванні «Я»\nБесперапыннае актыўнае праслухоўванне\nВіктарына адзін аднаго\nПадай мне руку\nШто такое эфектыўнае зносіны ў шлюбе?\nЗносіны - залог шчаслівых і квітнеючых адносін. Гэта вельмі важная частка, асабліва там, дзе датычыцца любові.\nГэта акт перадачы значэнняў ад адной сутнасці альбо групы да іншай з дапамогай узаемаразумення знакаў, сімвалаў і семіятычных правілаў.\nЭфектыўная камунікацыя - гэта працэс абмену ідэямі, думкамі, ведамі і інфармацыяй, пры якім мэта альбо намер выконваюцца найлепшым чынам.\nЗносіны дазваляюць двум людзям сабрацца і адкрыць свае рэальнасці. Гэта павялічвае блізкасць і дазваляе парам выліваць свае сэрцы, не баючыся быць асуджаным.\nДаследаванні паказалі, што пары, якія эфектыўна маюць зносіны, маюць значна больш працяглыя і шчаслівыя шлюбы ў параўнанні з тымі парамі, якія не маюць зносін.\nЗносіны палягчаюць усё, таму што менш сакрэтаў і больш даверу. Калі вы можаце адкрыта гаварыць пра што заўгодна, не трэба было б гэта хаваць. Такім чынам, праблем было б менш.\nЗначэнне камунікатыўных практыкаванняў для пар\nНельга адмаўляць той факт, што з цягам часу зносіны, як правіла, памяншаецца. Можа не хапаць тэм, пра якія можна штодня размаўляць, і размовы могуць стаць аднастайнымі.\nНапамін пра тое, як правільна мець зносіны, можа дапамагчы вам падтрымліваць лініі сувязі нават пасля трыццаці гадоў шлюбу.\nПрактыкаванні для шлюбных зносін вельмі распаўсюджаны і дапамагаюць многім людзям штодня лепш размаўляць.\nГэтыя практыкаванні па зносінах паміж шлюбам і адносінамі дапамагаюць вам мець натуральныя зносіны з вашым партнёрам. Мы склалі спіс камунікатыўных практыкаванняў, якія могуць быць карыснымі, таму чытайце іх.\n1. Пазітыўная мова\nЛюдзі, як правіла, успрымаюць рэчы, сказаныя на пазітыўнай мове і ў тон, больш сур'ёзныя, чым тыя, што кажуць у негатыўнай мове. Даследаванне пацвердзіла, што важна не толькі тое, што вы кажаце, але вельмі важна, як вы гэта кажаце.\nПадтрыманне станоўчага тону і мовы - гэта вельмі эфектыўнае практыкаванне для шлюбных зносін.\nПастаяннае выкарыстанне негатыўных выразаў можа выклікаць у вашага партнёра адчуванне нападу і абвінавачвання. Лепшы спосаб выключыць гэты негатыў са сваіх адносін - сказаць як мага больш адмоўнага.\nГэта можа падацца заблытаным, але гэта не так.\nНапрыклад, калі вы адчуваеце, што кашуля зялёнага колеру не падыходзіць вашаму партнёру, замест таго, каб сказаць: 'Мне не падабаецца ваша кашуля', вам варта сказаць 'Я думаю, што чорная выглядае на вас значна лепш'.\n2. Адчуванне пустаты\nШмат людзей скардзяцца на тое, што часам у іх узнікаюць цяжкасці з тлумачэннем партнёраў. Звычайна яны даюць апраўданне 'адчуваць сябе пустым'.\nКалі ўзнікаюць падобныя сітуацыі, рэкамендуецца прачытаць услых розныя сцэнарыі, напрыклад: 'Калі вам не падабаецца мая ежа' 'Калі вы прыходзіце позна дадому' 'Калі вы гуляеце з дзецьмі', а потым працягвайце, кажучы 'Я адчуваю сябе ___. '\nМяркуецца, што ў нарыхтоўцы ўзнікаюць эмоцыі, якія вы адчуваеце ў гэты пэўны час. Гэта адна з самых уражлівых практыкаванняў для зносін пар, якія могуць быць выкарыстаны ў адносінах як умацавальнік зносін.\n3. Метад прагназавання\nЯшчэ адно эфектыўнае практыкаванне ў шлюбных зносінах - метад прагназавання.\nГэты метад сцвярджае, што пары, як правіла, завышаюць магчымасць таго, як яны будуць рэагаваць на тую ці іншую сітуацыю, у адрозненне ад таго, як іх партнёр будзе рэагаваць на тую ці іншую сітуацыю.\nВы можаце абмежаваць сябе рабіць здагадкі, адзначаючы некалькі розных сітуацый і прадказваючы, як адрэагуе ваш партнёр.\nГэта дае месца для дыскусіі адносна пачуццяў, праблем, якія могуць узнікнуць у будучыні, недаверу і г.д.\n4. Зносіны вачыма\nГэта невербальнае практыкаванне, якое абнуляецца выключна на сувязі з вачыма.\nУ гэтым занятку пара сядзіць адзін у аднаго ў спакойнай абстаноўцы, дазваляючы ім расслабіцца.\nЗатым яны падтрымліваюць глядзельны кантакт на працягу пяці хвілін, не зрываючыся і не адварочваючыся. На працягу гэтага часу пара павінна дазволіць усплыць іх самым глыбокім пачуццям і эмоцыям.\nПраз пяць хвілін пары павінны распавесці пра свой вопыт, як і што яны адчувалі, і паспрабаваць перадаць словамі адчуванні, якія яны адчулі.\nДаведаўшыся пра перажыванні адзін аднаго, пара павінна даць сабе магчымасць падумаць, чым падзяліўся іх партнёр, і ацаніць іх адносіны, і наколькі добра яны змаглі зразумець невербальныя сігналы і жэсты.\nТаксама сочыце: пары глядзяць адзін на аднаго на працягу 4 хвілін запар.\n5. Тры і тры практыкаванні\nГэта практыкаванне ў шлюбных зносінах вельмі простае, але вельмі эфектыўнае. Вам і вашаму партнёру прыйдзецца пасядзець асобна ў ціхім месцы з лістом паперы і ручкай.\nЦяпер вы павінны напісаць правільныя тры рэчы, якія вам падабаюцца ў партнёра, і тры рэчы, якія вам не падабаюцца ў партнёра.\nЗатым гэты спіс будзе прадстаўлены адзін перад адным у нейтральнай абстаноўцы. Вам абодвум трэба пагаварыць пра кожную напісаную рэч і спакойна абмеркаваць.\nНі адзін з вас не павінен адчуваць сябе пакрыўджаным альбо засмучаным падчас размовы пра спіс. Вазьміце рэчы, якія вам не падабаюцца вашаму партнёру, у добрым настроі і паспрабуйце гэта ў рэшце рэшт змяніць.\n6. Выкарыстоўвайце выказванні «Я»\nПаказанне пальцаў, крытыка, абвінавачванне і ганьбаванне - гэта класічныя метады, якія пары спрабуюць выкарыстоўваць для ўзаемадзеяння адзін з адным.\nНа жаль, гэтая тактыка не збліжае іх і не дапамагае звязацца з вашым партнёрам. Гэты выбар прыводзіць да разрыву сувязяў, паломкі, раз'яднанасці і ненадзейных сувязяў паміж парамі.\nКалі мы засмучаныя альбо злыя, намнога бяспечней выказваць сябе з дапамогай выказвання 'Я'. З дапамогай гэтага метаду мы бярэм на сябе адказнасць за свае пачуцці і мінімізуем віну.\nДаследаванне паказала, што выкарыстанне І-мовы дапамагло знізіць верагоднасць таго, што абмеркаванне канфліктаў апусціцца ў спіраль варожасці.\nВыказванне 'Я' ў выражэнні сябе дае намнога лепшыя вынікі ў збліжэнні з людзьмі ў нашым жыцці. Гэта дазваляе нам валодаць сваімі пачуццямі і забяспечваць бяспеку і блізкасць у нашых сувязях з усімі, з кім мы маем зносіны.\n7. Бесперапыннае актыўнае праслухоўванне\nЯшчэ адно простае, але магутнае практыкаванне ў зносінах называецца Безупыннае актыўнае праслухоўванне.\nХоць мы можам успрымаць сябе як карыснага, даючы інструкцыі альбо тлумачачы, як штосьці зрабіць, наш партнёр можа інтэрпрэтаваць гэта паводзіны як тое, што нам заўсёды трэба 'мець рацыю'.\nМы ў цэлым павінны адчуваць сябе пачутымі, зразуметымі і задуманымі, і гэта дзейнасць можа падтрымаць і вас, і вашага саўдзельніка.\nПачніце з таго, што ўсталюеце гадзіннік для гэтага занятку (тры-пяць хвілін) і дазвольце партнёру пагаварыць.\nЯны могуць абмяркоўваць усё, што займае першае месца ў іх думках - праца, школа, вы, дзеці, таварышы ці сям'я, стрэс - гэта ўсё разумная гульня.\nПакуль яны размаўляюць, ваша адказнасць - паспрабаваць наогул не размаўляць, пакуль не знікнуць гадзіны. Проста наладзіцеся і паглыніце ўсё.\nУ той час як вы можаце не размаўляць у гэты час, вам дазволена аказваць невербальную падтрымку альбо спачуванне з дапамогай невербальных рэплік і жэстаў.\nУ момант, калі гадзіннік выключыцца, пераключыцеся і паспрабуйце яшчэ раз выканаць практыкаванне.\nАкрамя таго, не забудзьцеся зарэгістравацца ў партнёра і папрасіць іх растлумачыць любыя моманты, якія вы не ўпэўненыя, каб пераканацца, што вы чуеце, што яны кажуць, і разумееце іх пункт гледжання.\nЗаданне такіх пытанняў, як 'Ці можаце вы сказаць мне больш падрабязна пра гэта', можа дапамагчы вам зразумець.\n8. Успамінайце разам\nПерагляд і захаванне старых успамінаў - выдатнае практыкаванне для пар, якія адчуваюць настальгію і памятаюць, чаму яны любяць і клапоцяцца адно пра аднаго.\nУ гэтым практыкаванні пачніце з таго, каб не займаць час з дня і праводзіць час адзін з адным. Засяродзьцеся на тым, каб успомніць свае старыя ўспаміны, альбо выкарыстоўвайце альбомы, старыя лісты, падарункі і нават паведамленні, якімі вы маглі б абмяняцца.\nРаскажыце, як вы сябе адчувалі ў тыя часы; вы выявіце, што заўсёды ёсць нешта, чаго вы не ведалі пра свайго партнёра.\nРазмаўляючы пра старыя ўспаміны, вы робіце іх яшчэ больш каштоўнымі і набліжаеце адзін да аднаго.\n9. Віктарына адзін аднаго\nНаколькі добра вы ведаеце свайго партнёра? Ці вы думаеце, наколькі добра ведаеце свайго партнёра?\nВось як вы можаце гэта даведацца. Падрыхтуйце набор пытанняў пра свае сімпатыі і антыпатыі альбо старыя ўспаміны і здарэнні. Перадайце пытанні партнёру і пачніце віктарыны адзін аднаго.\nПамятаеце, што мэта гэтага практыкавання - пацешыць сябе і лепш даведацца адзін аднаго, а не сумаваць і не асуджаць партнёра за памылковыя адказы.\n10. Падай мне руку\nГэта дзівоснае практыкаванне для зносін пары - пра ўдзел. Падчас гэтага\nпрактыкаванне, пара павінна выканаць заданне разам.\nПрактыкаванне заключаецца ў тым, што ў вас абодвух будзе звязана адна рука за спіной. Гэта азначае, што вы павінны цалкам супрацоўнічаць і ўдзельнічаць у пераканаўчай вербальнай камунікацыі для эфектыўнага выканання даручэння.\nГэта неверагодны метад разабрацца ў тым, хто больш адміністрацыйны і хто выступае ў ролі лідэра ў адносінах.\nЗ дапамогай гэтага практыкаванні вы зможаце зразумець, наколькі добра вы спраўляецеся са стрэсам і ціскам у пары, а калі вам усё ж не ўдаецца, вы можаце пачаць шукаць спосабы працаваць над гэтымі падводнымі камянямі ў пары.\nперавагі маўчання ў адносінах\nрозніца паміж гневам і крыўдай


У Менску зноў спрабуюць дамовіцца пра спыненьне агню ва Ўкраіне і вызваленьне закладнікаў\n19 травень 2015, 18:10\n19 траўня ў Менску праходзяць паседжаньні працоўных падгруп па бясьпецы і гуманітарных пытаньнях, створаных у рамках трохбаковай кантактнай групы па Ўкраіне. Перамовы праходзяць у закрытым фармаце ў комплексе «Дыпсэрвіс-Хол».\nСярод асноўных праблемаў, якія абмяркоўваюцца на перамовах, — спыненьне агню і тэрміновае вызваленьне ўсіх закладнікаў.\nПра гэта паведамляе ў Facebook прадстаўнік украінскага прэзыдэнта Ірына Герашчанка:\n«Асноўныя тэмы: тэрмінова вызваліць усіх закладнікаў; гуманітарныя грузы, якія павінны прайсьці ўвесь неабходны мытны кантроль; выкананьне пагадненьня аб спыненьні агню. Фармат, як бы хто ні хацеў яго зьмяніць, трохбаковы і нязьменны: Украіна — Расея — АБСЭ», — піша Герашчанка.\nРашэньне пра пачатак працы чатырох падгрупаў — па эканоміцы, па гуманітарных пытаньнях, па палітычных пытаньнях і па бясьпецы — было прынята 6 траўня ў Менску на сустрэчы трохбаковай кантактнай групы па ўрэгуляваньні сытуацыі ва Ўкраіне ў фармаце Украіна — АБСЭ — Расея з удзелам прадстаўнікоў самаабвешчаных Данецкай і Луганскай «народных рэспублік». Працу кожнай падгрупы каардынуе прадстаўнік АБСЭ.\n14 траўня ў Менску прайшло першае паседжаньне падгрупы па эканамічных пытаньнях, на якім абмяркоўваліся пытаньні аднаўленьня банкаўскай сыстэмы ў шэрагу рэгіёнаў Данецкай і Луганскай абласьцей.\nУкраінскія войскі ўзялі ў палон спэцназаўцаў ГРУ\nПарашэнка: Прыйшоў час ачысьціць Украіну ад сымбаляў камунізму\nУ Сырыі праз 9 месяцаў перапынку аднавіліся перамовы па новай Канстытуцыі


16 красавік 2018, 15:12\nПаліцыянты ў першых шэрагах надзелі процівагазы. Таксама паліцыя папярэдзіла дэманстрантаў, што прынятае рашэньне аб разгоне дэманстрацыі.\nАрмянская служба Радыё Свабода вядзе наўпроставую трансьляцыю з цэнтру Ерэвану:\nБойкі, блякада мэтро і мастоў. У Ерэване праходзіць акцыя грамадзянскага непадпарадкаваньня\nРаней апазыцыйны дэпутат Нікол Пашыньян заявіў, што ён і трое яго калегаў хочуць прайсьці «да месца працы» — у Нацыянальны сход.\nРаней паліцыя выставіла кардон у пачатку праспэкта Баграмяна, дзе разьмешчаны будынак Нацыянальнага сходу.\nНамесьнік начальніка паліцыі Ерэвану Валерый Асіп’ян заявіў, што прапусьціць толькі дэпутатаў. Аднак Пашыньян заявіў, што яму не павінны паказваць, дзе і як яму ісьці на працу. Ён заявіў, што разам зь ім ідуць журналісты і запісаныя да яго на прыём грамадзяне. Пасьля гэтага пачалося супрацьстаяньне.\nСёньня з самай раніцы сотні актывістаў і студэнтаў, якія падтрымліваюць рух на чале з Міколам Пашыньянам, блякавалі шэраг цэнтральных вуліц і скрыжаваньняў армянскай сталіцы, што паралізавала рух транспарту на многіх участках гораду.\nТак пратэстоўцы спрабуюць прадухіліць падаўжэньне ўлады Сэржа Саргсьяна ўжо на пасадзе прэм’ер-міністра. Галасаваньне па кандыдатуры экс-прэзыдэнта ў парлямэнце намечана на 17 красавіка.\nКраіна пераходзіць да парлямэнцкай форме праўленьня. Кіраваць дзяржавай стане прэмʼер-міністар. Кіроўная Рэспубліканская партыя Армэніі 14 красавіка вылучыў на гэтую пасаду Сэржа Саргсьяна, які з 2008 па 2018 гады займаў пасаду прэзыдэнта.


Хочам садавіны? Амалодзім сад!\nОпубликовано: 26.10.2013 16:25:22\nНекаторыя віды абрэзкі пладовых раслін можна і нават рэкамендуецца праводзіць не толькі ўвесну, але і ўвосень\nНапрыклад, калі трэба амаладзіць стары сад. Ці калі яму патрэбна аптымальная абрэзка — мяккае рэгуляванне і асцярожнае выпраўленне формы, а не радыкальная падрэзка. Акрамя таго, восеньская абрэзка можа спатрэбіцца тым дрэвам, якія былі зламаны ветрам ці пашкоджаны хваробамі.\nКарэктыруючую падрэзку праводзяць на маладых дрэвах і часам на кустах, каб надаць ім вызначаную форму ці жаданую будову кроны. Парою патрабуецца таксама падтрымная падрэзка і падрэзка ў мэтах прарэджвання. Пры гэтым яе старыя галіны і сукі, якія можна вызначыць па іх таўшчыні і цёмнаму колеру кары, выразаюць у самога заснавання. Дзякуючы лепшай асветленасці як у ніжняй, так і ў верхняй частцы расліны ўтворацца новыя парасткі. У выніку дрэва амалоджваецца, добра цвіце і пладаносіць. Да падрэзкі ў мэтах прарэджвання выдаляюцца дзікія парасткі, вадзяныя парасткі, раздвоеныя, якія нагадваюць відэлец, галіны і сукі, якія зрасліся і перакрыжоўваюцца, а таксама хворыя і адміраючыя.\nПерыядычная падрэзка выкарыстоўваецца ў дачыненні да жывых загарадзей, фігурна падстрыжаных шматлікіх кустоў, да раслін, якія цвітуць у канцы лета — пачатку восені, а таксама да мнагалетнікаў. Так падтрымліваецца іх першапачатковая форма, і, акрамя таго, такая падрэзка забяспечвае багатае цвіценне. Нізкарослыя кусты, якія цвітуць у канцы лета — пачатку восені, расліны і шматлікія кусты, у якіх цвітуць аднагадовыя парасткі, апрацоўваюць пасля цвіцення ці ўвесну. Дарэчы, прышчэпныя і кустовыя ружы, якія цвітуць раз у год, выдатна пераносяць штогадовую падрэзку.\nПры вызначаных акалічнасцях ці з эстэтычных меркаванняў, калі трэба, каб буйныя расліны страцілі значную частку сукоў і галін, праводзяць амаладжальнае абразанне. У дачыненні да вялікіх старых дрэў яно патрабуе адмысловых ведаў, прылад і дапаможных сродкаў накшталт пад’ёмных калысак. Шматлікія кусты добра пераносяць радыкальную падрэзку да нямногіх кароткіх парасткаў. Яна неабходна, калі расліны не падразалі на працягу некалькіх гадоў, і яны ў выніку агаліліся ў ніжняй частцы. Вядома, некаторыя віды абразання патрабуюць глыбокіх ведаў. Такую працу лепш даручыць прафесіяналам. Але ёсць агульныя рэкамендацыі, якія тычацца найбольш часта выкарыстоўваемых відаў абразання, якія павінны дапамагчы садоўніку-аматару ў набыцці элементарных навыкаў. Неабходные прылады ў гэтай справе — вострыя нажніцы, нож і піла.\nАсноўнае правіла — праводзіць абразанне трэба на 5 мм вышэй вонкавай пупышкі. Калі разрэз размешчаны блізка, яна можа засохнуць. Калі ж занадта высока над ёю — высахне частка галінкі, размешчаная над пупышкай. Тоўстыя сукі трэба спілоўваць паэтапна, каб пазбегнуць пашкоджанняў кары на ствале. Сукі адпілоўваюць на некаторай адлегласці ад ствала, пакідаючы невялікае патаўшчэнне. У выніку расліна ўтворыць пакрываючыя рану новыя ткані, і паверхня зрэзу загоіцца адносна хутка.\nПравільнае абразанне практычна не змяняе вонкавы від расліны, радыкальныя меры — выключэнне.\nРазрэз не павінен быць занадта глыбокім і параніць апорныя галінкі, але ў той жа час не павінны заставацца выступаючыя з іх пянёчкі. Каб забяспечыць добры рост расліны, заўсёды трэба выдаляць дзікія парасткі, якія вырастаюць ад каранёў і маюць іншы від і іншую форму лісця; хворыя, адміраючыя і пашкоджаныя сукі, галінкі; выраслыя ў відзе відэльца буйныя раздвоеныя галінкі, калі яны растуць блізка адна да другой.\nУ старых дрэў часта неабходна выдаляць тоўстыя галіны і сукі. Калі зрабіць гэта неасцярожна, могуць утварыцца доўгія рваныя раны, якія лечацца вельмі цяжка і прычыняюць вялікую шкоду. Таму галіну спілоўваюць па частках. На вызначанай адлегласці ад месца злучэння са ствалом яе спачатку падпілоўваюць знізу прыблізна на палову таўшчыні галіны. А другое надпілоўванне робяць ужо з верхняга боку на невялікай адлегласці ад першага і таксама да паловы дыяметра. Магчыма, галіна зломіцца ў месцах спілу ўжо пад уздзеяннем уласнай вагі, і на яе месцы застанецца пянёк. Наступнае — канчатковую спілоўку праводзяць ужо па галінкаваму колцу, гэта значыць, у месцы злучэння са ствалом. Калі рана вялікая, дадаткова асцярожна падраўноўваюць краі зрэзу вострым нажом і потым пакрываюць сродкам для апрацоўкі зрэзаў.\nІ памятайце: абрэзку саду лепей праводзіць пасля заканчэння руху сокаў.\nСвятлана КАЛТОВІЧ, кандыдат сельскагаспадарчых навук


Дзяржэпартамэнт ЗША заявіў аб «зьверствах» Расеі ў Крыме\n17 сакавік 2015, 08:47\nКраіны Захаду заклікаюць Расею спыніць акупацыю Крыму і пагрозу міру ў Эўропе.\nЗа апошні год сытуацыя з правамі чалавека ў Крыме рэзка пагоршылася, узрасьлі рэпрэсіі ў дачыненьні да этнічных суполак і рэлігійных меншасьцяў, у прыватнасьці, крымскіх татараў, пачалося сыстэматычнае грэбаваньне асноўнымі свабодамі, гаворыцца ў заяве Дзяржаўнага дэпартамэнта ЗША.\nМясцовыя жыхары затрымліваліся, падвяргаліся допытам, зьнікалі, няўрадавыя арганізацыі і незалежныя СМІ былі выгнаныя з паўвострава.\n«Гэтыя зьверствы зьяўляюцца непрымальнымі, і мы заклікаем Расею спыніць далейшыя злоўжываньні», — адзначаецца ў заяве.\nУ сувязі зь першай гадавінай анэксіі Крыму краіны Захаду заклікалі Расею спыніць гэтыя парушэньні.\nУ заяве Дзярждэпартамэнта ў сувязі з гадавінай «рэфэрэндуму» ў Крыме, які названы «ўяўным» і такім, які адбыўся з відавочным парушэньнем заканадаўства і Канстытуцыі Ўкраіны, гаворыцца, што ЗША зноў асуджаюць галасаваньне, якое не было добраахвотным, празрыстым і дэмакратычным.\n«Мы не прызнаем спробы анэксіі і заклікаем прэзыдэнта Пуціна спыніць акупацыю Крыму», — адзначаецца ў заяве.\nУ заяве ўтрымліваецца напамін, што год таму расейскія вайскоўцы ўзялі пад кантроль ключавыя ўрадавыя будынкі і інфраструктуру Крыму. Насельніцтва Крыму было вымушанае пайсьці на рэфэрэндум, які паставіў яго, як адзначаецца ў заяве, перад ілжывым выбарам: альбо далучэньне да Расеі, альбо незалежнасьць Крыму. Праз два дні Расейская Фэдэрацыя анэксавала сувэрэнную тэрыторыю Ўкраіны, парушыўшы 70 гадоў міжнароднага парадку, адзначае Дзярждэпартамэнт.\nНа гэтым тыдні Расея працягвае спробы зацьвердзіць сваю цынічную і падрыхтаваную акцыю, якую называюць «вызваленьнем» Крыму. У сувязі з гэтым мы пацьвярджаем, што санкцыі, зьвязаныя з Крымам, захаваюцца да таго часу, пакуль акупацыя будзе працягвацца, гаворыцца ў заяве. Злучаныя Штаты працягваюць падтрымліваць сувэрэнітэт Украіны, тэрытарыяльную цэласнасьць, і права на самавызначэньне, адзначаецца ў заяве Дзярждэпартамэнта.\nАналягічную пазыцыю занялі ўрады Нямеччыны і Вялікабрытаніі, якія выступілі з заявамі на гэты конт. Прэсавы сакратар ураду ФРГ Штэфэн Зайбэрт падкрэсьліў, што яго краіна падтрымлівае Ўкраіну ў яе міжнародна прызнаных межах і абвінаваціў Маскву ў стварэньні пагрозы для міру ў Эўропе. Прадстаўнік ФРГ нагадаў, што Бэрлін не прызнае анэксію Расеяй Крыму і назваў леташні рэфэрэндум незаконным. Ён таксама адзначыў занепакоенасьць ураду ФРГ у сувязі з пагаршэньнем сытуацыі з правамі чалавека ў Крыме, дзе нярускае насельніцтва зазнае перасьлед.\nКітай рэкамэндуе вырашаць лёс Крыму на перамовах