Усё за дзень, 22 кастрычнік 2013\n22:22, 22 кастрычнік 2013\nМагілёўскія праваабаронцы прайгралі суд гарвыканкаму\n22 кастрычніка Ленінскі суд Магілёва не задаволіў скаргі праваабаронцаў Барыса Бухеля і Аляксея Колчына на рашэньне Магілёўскага гарвыканкаму.\n21:09, 22 кастрычнік 2013\nБылы палітвязень Павал Севярынец увечары 22 кастрычніка адказаў на пытаньні журналістаў і аднадумцаў, якія прыйшлі павітаць яго з вызваленьнем.\n20:46, 22 кастрычнік 2013\nЭкс-прэм'ер Украіны Юлія Цімашэнка, якая адбывае сямігадовы тэрмін зьняволеньня, згодная на варыянт «частковага памілаваньня» — на час лячэньня за мяжой.\n19:49, 22 кастрычнік 2013\nЯк дабіцца выбараў начальнікаў. Жывая Свабода з Аленай Ціхановіч ад 20-й\nРазмова пра шанцы правядзеньня рэфэрэндуму зь Юрасём Губарэвічам, намесьнікам кіраўніка Руху «За свабоду».\n19:01, 22 кастрычнік 2013\nЯкія пэрспэктывы постсавецкай інтэграцыі? Калі і як скончыцца «калійная вайна»?\n17:51, 22 кастрычнік 2013\nХто скраў найбольш — таму дзяржава прапануе кампэнсаваць нанесеную шкоду і вызваляе ад крымінальнай адказнасьці.\n17:33, 22 кастрычнік 2013\nЦі дастаткова беларуская дзяржава плаціць пэнсіянэрам? Жывая Свабода зь Сяргеем Абламейкам ад 18-й гадзіны\nУ Беларусі з 1 лістапада ў сярэднім на пяць працэнтаў падвышаюцца пэнсіі. Пэнсіянэры і эканамісты сьцьвярджаюць, што на пэнсію ў краіне пражыць немагчыма\n17:20, 22 кастрычнік 2013\n22 кастрычніка. Сьвет вачыма Радыё Свабода\nРасьследаваньне самагубчага выбуху на поўдні Расеі, пратэст апазыцыі ў Маскве, падрыхтоўка да выбараў у Грузіі і форум у Кіргізстане, каб ўратаваць сьнежных барсаў – у аглядзе навін з краін, на якія вяшчае Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода.\n17:11, 22 кастрычнік 2013\nПэнсіянэры пра падвышэньне пэнсіяў: «Гэта ж курам на сьмех!»\nУ Беларусі з 1 лістапада падвышаюцца пэнсіі. Як да гэтага ставяцца самі пэнсіянэры і як яго ацэньваюць эканамісты?\n17:06, 22 кастрычнік 2013\nЗьнешні доўг Беларусі складае 12,4 мільярда даляраў, трэба яшчэ 8\nСяргей Чалы: «Беларусь будзе вымушаная больш танныя даўгі кампэнсаваць больш дарагімі»\n17:02, 22 кастрычнік 2013\n16:57, 22 кастрычнік 2013\nАршанцы ў Расею — па прадукты, расейцы ў Воршу — па кватэры\nКалі беларусы па-ранейшаму едуць у Расею, каб набыць харчы або бытавую тэхніку, то грамадзяне Расеі ўсё часьцей укладаюць грошы ў беларускую нерухомасьць\n15:49, 22 кастрычнік 2013\n15:42, 22 кастрычнік 2013\nПаводле Інстытуту нацыянальнай памяці ў Польшчы, ня выключана, што блізу 600 палякаў (сярод якіх было 27 жанчын і 15 непаўналетніх), схопленых у гэтак званай «Аўгустоўскай аблаве», былі вывезеныя ў Беларусь ды расстраляныя на колішнім польскім вайско\n15:36, 22 кастрычнік 2013\nКалегія па крымінальных справах Вярхоўнага Суду Беларусі 22 кастрычніка адмяніла сьмяротны прысуд Аляксандру Грунову.\n15:31, 22 кастрычнік 2013\nХто праігнаруе Аляксандра Лукашэнку?\nШто здарыцца, калі журналісты праігнаруюць прэсавыя канфэрэнцыі кіраўніка Беларусі? Паводле якога крытэру падбіраюць журналістаў на сустрэчы з Лукашэнкам? Чаму кіраўнік Беларусі зрэдку сустракаецца з журналістамі незалежных СМІ? Ці можна гаварыць, як Павал Шарамет, пра лакейскую журналістыку на прэсавых канфэрэнцыях Лукашэнкі, калі журналісты апладзіруюць пры словах пра расстрэл бяз суду і сьледзтва? Гэта ды іншае ў «Свабодзе бяз гальштукаў» абмяркоўваюць журналіст Эўрарадыё Зьміцер Лукашук, аглядальнік Свабоды Юры Дракахруст. Вядучая — Ганна Соўсь.\n15:16, 22 кастрычнік 2013\n15:15, 22 кастрычнік 2013\nАбмяркоўваюць журналіст Эўрарадыё Зьміцер Лукашук, які задаваў вострыя пытаньні Аляксандру Лукашэнку пасьля выбараў 2010 году, і аглядальнік Свабоды Юры Дракахруст. Вядучая — Ганна Соўсь.\n15:03, 22 кастрычнік 2013\nЯк віцебскія дзяўчаты сталі «русскими девушками» для туркмэнскіх студэнтаў\nАдзін з туркмэнскіх студэнтаў патлумачыў Радыё Свабода пасаж пра «расейскіх дзяўчат» для закрытай туркмэнскай вечарыны.\n14:50, 22 кастрычнік 2013\nБайкатаваць «Эўрабачаньне-2014» і забараніць трансьляцыю гэтага конкурсу ў Беларусі з-за ўдзелу ў ім Канчыты Вурст, якая прадстаўляе Аўстрыю, заклікаў у пэтыцыі на сайце сhange.org 26-гадовы Арцём Кірашоў з Барысава.\n13:54, 22 кастрычнік 2013\nРасея траціць лідэрства ў здабычы энэрганосьбітаў\nКалі цяперашнія тэмпы здабычы нафты і газу ўтрымаюцца да канца гэтага году, дык у 2014 год Злучаныя Штаты ўвойдуць як найбольшы сусьветны вытворца гэтых энэрганосьбітаў.\n13:29, 22 кастрычнік 2013\n«Закрытую вечарыну для туркмэнскіх хлопцаў і расейскіх дзяўчат» адмянілі\nАдміністрацыя клюбу «Зебра» вырашыла яе ня ладзіць празь вялікую колькасьць нэгатыўных водгукаў у інтэрнэце.\n13:13, 22 кастрычнік 2013\nПершы сьнег на Віцебшчыне\nУ заходніх рэгіёнах вобласьці — Глыбокім, Паставах, Шаркоўшчыне — сьнег, які выпаў увечары 21 кастрычніка, ляжыць і дагэтуль.\n12:43, 22 кастрычнік 2013\nМарголін: «Выканаць плян па ВУП немагчыма»\nВалавы ўнутраны прадукт (ВУП) Беларусі за першыя тры кварталы сёлетняга году вырас на 1,1%. Такія дадзеныя прыводзяцца на афіцыйным сайце Нацыянальнага статыстычнага камітэту Беларусі.\n12:19, 22 кастрычнік 2013\n«У Літву будзе прыяжджаць усё больш беларусаў, яны будуць старацца мець замежную валюту, набываць нерухомасьць у Літве».\n12:14, 22 кастрычнік 2013\nТрохдзённая жалоба па ахвярах выбуху ў Валгаградзе\nУ Валгаградзе (Расея) абвешчаная трохдзённая жалоба.\n12:06, 22 кастрычнік 2013\nПэнсіі падвысяцца амаль на 5%\nПаводле ўказу Аляксандра Лукашэнкі, у Беларусі з 1 лістапада падвышаюцца пэнсіі.\n11:24, 22 кастрычнік 2013\nКрычаў: «Вольны горад» прайграў суд\n22 кастрычніка Крычаўскі суд задаволіў пазоў Чэрыкаўскай перасоўна-мэханізаванай калёны № 280 супраць незалежнай газэты «Вольны горад» з Крычава.\n10:55, 22 кастрычнік 2013\nЦі зьяўялецца карупцыя шырокараспаўсюджанай ва ўрадзе вашай каіны? 36% апытаных грамадзянаў Беларусі станоўноўча адказалі на гэтае пытаньне.\n10:48, 22 кастрычнік 2013\nПра гэта Радыё Свабода паведаміў расейскі адвакат Сулеймана Керымава Юлі Тай.\n10:39, 22 кастрычнік 2013\nУ Расеі заяўляюць, што кіраўнік Беларусі Аляксандар Лукашэнка падчас прэсавай канфэрэнцыі 21 кастрычніка фактычна запатрабаваў ва «Уралкалія» выкуп за арыштаванага ў Менску гендырэктара прадпрыемства Ўладзіслава Баўмгертнэра.\n10:13, 22 кастрычнік 2013\nУ Валгаградзе (Расея) абвешчаная трохдзённая жалоба. 6 чалавек загінулі і дзясяткі пацярпелі ад выбуху ў аўтобусе. Тэракт учыніла сьмяротніца. Відэа Reuters.\n08:47, 22 кастрычнік 2013\nУ сталіцы Аўстраліі легалізавалі аднаполыя шлюбы\nРэгіянальны парлямэнт аўстралійскай сталічнай тэрыторыі ўхваліў законапраект, які дазваляе аднаполым партнэрам рэгістраваць шлюбы.\n08:25, 22 кастрычнік 2013\nПрэзыдэнт ЗША Барак Абама заявіў, што ягонай краіна пераглядае мэтады збору выведнай інфармацыі, якімі карыстаюцца спэцслужбы.\n08:03, 22 кастрычнік 2013\nСтрэляніна ў Нэвадзе: 2 чалавекі загінулі\nНавучэнец сярэдняй школы ў амэрыканскім штаце Нэвада забіў зь пісталету настаўніка і параніў двух сакурсьнікаў. Пасьля гэтага нападнік сьмяротна параніў сябе.\n00:01, 22 кастрычнік 2013\n22 кастрычніка 1944 у Менску адкрыўся музэй Вялікай айчыннай вайны\nНедзе да 1947 году Менск і сам па сабе быў неблагім ваенным музэем, якую вуліцу ні вазьмі. Падабраныя проста на менскіх вуліцах трафэі можна было разглядзець на выставах, што ладзіліся проста пад адкрытым небам.\nУжо сёньня, 22 кастрычніка: прэсавая канфэрэнцыя вызваленага Севярынца\n21:50, 21 кастрычнік 2013\nЧаму беларускія ўлады ня хочуць вызваліць усіх палітвязьняў? Якое значэньне ў справе эўраінтэграцыі Ўкраіны мае справа Юліі Цімашэнкі?\n21:40, 21 кастрычнік 2013\nАд «Тэрмінатара» да «Жыве Беларусь» — па-беларуску\nНекалькі тыдняў таму на Youtube зьявіўся першы канал з аглядамі кіно па-беларуску. Іх робіць 14-гадовы Багуслаў Цыганкоў\n21:28, 21 кастрычнік 2013\nАляксандар Лукашэнка выказаў сваю незадаволенасьць працай наднацыянальных органаў\n20:37, 21 кастрычнік 2013\nЧаму сёньняшняя прэсавая канфэрэнцыя Аляксандра Лукашэнкі не прыцягнула вялікай увагі мэдыяў?\n20:22, 21 кастрычнік 2013\nНа вашы пытаньні падчас онлайн-канфэрэнцыі адказаў былы палітвязень, сустаршыня аргкамітэту па стварэньні партыі БХД Павал Севярынец.\n20:20, 21 кастрычнік 2013\nПараненых з Валгаграду забіраюць спэцыяльным самалётам\nСамалёт міністэрства надзвычайных сітуацый Расеі прыбыў у Валгаград для эвакуацыі цяжкапараненых у выніку выбуху аўтобусу для лячэньня у Маскву.\n19:51, 21 кастрычнік 2013\nЖывая Свабода з Ганнай Соўсь ад 20-й: Сяргей Панізьнік, Сяржук Бахун і кінаагляды па-беларуску\nУ гэтай гадзіне жывога эфіру\n19:16, 21 кастрычнік 2013\n19:03, 21 кастрычнік 2013\nСяргей Панізьнік: Праўда пераможа\nПаэт Сяргей Панізьнік падчас сваёй паездкі ў Прагу наведаў праскую студыю Свабоды і расказаў, што зьвязвае яго з Чэхіяй і што з чэскага досьведу адраджэньня нацыі варта пераняць беларусам.\n18:41, 21 кастрычнік 2013\nНа Магілёўшчыне імкліва разбураецца Быхаўскі замак. На кансэрвацыю нестае грошай.\n18:16, 21 кастрычнік 2013\nЭўрапейскі суд па правах чалавека ў Страсбуры адмовіўся выносіць рашэньне па пазовах сваякоў польскіх вайскоўцаў, якіх расстралялі ў Катыні ў 1940 годзе, да Расеі.\n17:38, 21 кастрычнік 2013\nВыбары ў мясцовыя саветы пройдуць да 25 сакавіка\nВыбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі пройдуць не пазьней за 25 сакавіка 2014 году.


Штукары ў чатрулетка - ВІДЭА ЧАТ - лайф знаёмства - жывыя стрым!\nБясплатныя спаткання Ў Сапара.\nНаш сайт для тых, хто Шукае рэальныя знаёмствы з людзьмі Ў СапараКалі вы ўжо стаміліся ад Зносін толькі ў інтэрнэце і Хочаце сапраўдных адносін, то перастаньце зацягваць. Рэгістрацыя на нашым сайце бясплатная І займае мала часу.\nБясплатныя знаёмства ў Немуро, Вакканай, Атару, Томакомай, Хакодатэ, Кітамі, Асахигава, Кушира, Румойя, Эбэцу, Абасири Наш Сайт для тых, хто шукае Рэальныя знаёмствы з людзьмі ў Сапара. Калі вы ўжо стаміліся ад Зносін толькі ў інтэрнэце і Хочаце сапраўдных адносін, то перастаньце зацягваць. Рэгістрацыя на нашым сайце бясплатная І займае мала часу. Даведайцеся, хто з Вашых сяброў І знаёмых ужо ёсць на Нашым сайце.\nСпатканне з Дзяўчынкамі\n19 гадоў, дзяўчынка, Tomboy\nПакуль я ў Новасібірску і Збіраюся пераехаць у Санкт-Пецярбург Прыкладна ў верасніХацелася б ведаць людзей, з Якімі можна пагутарыць, для пачатку, А потым, калі атрымаецца. Знешні выгляд.\nСтройнае целасклад, вышыня - 1,68 - 1,70, кароткія светлыя валасы, Регулярна з 2007 года. Я працую з людзьмі, якія, Як і я, не баяцца, Іх рысы асобы здаюцца прыемнымі, Шукаю адэкватнага і дасведчанага суразмоўцы. Мяне не хвалюе, дзе ты жывеш. Мне сямнаццаць. Бісексуал.\nЯ магу шмат чаго расказаць, Але галоўнае, што я магу Вылучыць, гэта тое, што я Даволі добра сябе вядзе і Адукаваны малады чалавек.\nЯ спакойна стаўлюся да палення І алкаголю, я стала бісэксуалаў Не таму, што гэта модна, А таму, што мяне па-Сапраўднаму прыцягвае мой падлогу.\nУ мяне шмат хобі і Захапленняў, але я часта хварэю. Гэта толькі малая частка таго, Што я магу табе сказаць.\nЖывы размова Ў Севільі Пазнаёмцеся з Дзяўчатамі і\nПазнаёмцеся з новымі людзьмі ў Выдатным горадзе СевілліГэта радзіма бою быкоў і Фламенко, а мясцовы херас вядомы Ва ўсім свеце. Прыгожы і элегантны, як сеньярыта Падчас экстравагантнасці, горад менш за Ўсё падобны на музей.\nШукаю сяброў, цікавых суразмоўцаў, а Можа быць, і сваю доўгачаканую каханне.\nсамая вялікая і хуткарослая сацыяльная Сетка ў свеце. Тысячы людзей маюць зносіны і Сустракаюцца кожны дзень дзякуючы онлайн-знаёмстваў. Прагуляйцеся з сябрамі па Севільі, Цэнтральнай плошчы або адпачніце ў Парку Марыі-Луізы, дзе шмат Зеляніны, фантанаў і альтанак, каб расслабіцца. Запросіце каханага чалавека ў адзін З бараў горада і атрымаеце Асалоду ад фестывалем фламенко. Разам са Знаёмства онлайн вы Не будзеце самотныя, многія людзі Чакаюць, каб сустрэцца з вамі. Стварыце свой уласны профіль, загружаць Фатаграфіі, дзяліцеся ўражаннямі, майце зносіны Ў чаце, фліртуйце і влюбляйтесь. Далучайся да онлайн-знаёмстваў, не Марнуй час марна, пазнаёмся сёння.\nБясплатныя спаткання З мужчынамі Ў Нэльсане, Сайт\nДобры дзеньВы знаходзіцеся на старонцы онлайн Знаёмства з мужчынамі ў Нэльсане. Тут вы можаце прагледзець Профілі Знаёмстваў незамужніх мужчын з горада Нэльсан бясплатна без рэгістрацыі. Пасля рэгістрацыі, якая зойме некалькі Хвілін, у вас будзе доступ Да зносін з мужчынамі і Хлопцамі, якія жывуць у іншых гарадах. Усіх, хто хоча сустрэцца, знайсці Каханне, знайсці сваю другую палоўку, Ажаніцца ці выйсці замуж у Горадзе Нэльсан, добра адпачыць.\nСпаткання Ў Мер-Ог-Ромсдале Для сур'Ёзных адносін.\nСпаткання з мужчынамі, з дзяўчатамі Праз Інтэрнэт, як і многія Іншыя сэрвісы -індустрыі, даўно сталі Часткай нашага жыццяВы чуеце шмат гісторый аб Тым, што Знаёмства праз Інтэрнэт Дапамаглі вам знайсці роднасную душу І стварыць моцную сям'ю Ў будучыні, але ёсць і Іншая тэндэнцыяПаводле статыстыкі, у 2015 годзе Колькасць разводаў перавысіла 58, а Шлюб доўжыўся не больш года. У чым праблема.\nСайт знаёмстваў у Мер-ог-Ромсдале Палоўка дапаможа вам знайсці Роднасную душу сапраўды для вас, Адносіны з якой развіваюцца найбольш спрыяльна. Наш сайт дае рэйтынг сумяшчальнасці Для кожнага чалавека, які з Вамі і выводзіць онлайн-знаёмства Для сур'ёзных адносін на Новы ўзровень, і ўсе паслугі На сайце прадастаўляюцца бясплатна. ПАВАЛ.50 ГАДОЎ.ДАЎНЫМ-ДАЎНО, ШТО ЁН НЯДОБРЫ ОЛКАС ЖИЗНЕРАДНЫЙ МУЖЧЫНА ГУМАР ПРИСУДУЕТ.ХОЧА ЗНАЙСЦІ ДОБРУЮ ЖАНЧЫНУ ДЛЯ ЖЫЦЦЯ ЛЮБОВІ І ЎЗАЕМНАГА ШЧАСЦЯ.ДЗЕЦІ НЕ З'ЯЎЛЯЮЦЦА ПЕРАШКОДАЙ. Павінна быць, любімы мужчына ад 40 да 52 гадоў. Перавага: упэўнены, высокі ўзровень, прысутнасць Разведкі вітаецца.\nУсе астатнія падрабязнасці можна знайсці Ў перапісцы і асабіста. Хацелася б сустрэцца з прыстойным Чалавекам, без шкодных звычак, пажадана З былым вайскоўцам, каб стварыць Сям'ю. Прывітанне ўсім. Я звычайны чалавек з звычайнымі жаданнямі. Напішыце мне, я абавязкова адкажу Людзям, з якімі ёсць узаемныя Сімпатыі і агульныя інтарэсы Мы Пазнаёмімся, пагутарым Палова знаёмстваў з Сумяшчальнасцю і магчымасцю адразу ж Знайсці сваю палоўку праз інтэрнэт. У нас ёсць усе сайты Знаёмстваў пры ўмове абсалютна бясплатна. Толькі спаткання для сур'ёзных Адносін і шлюбу.\nСпаткання Ў Чжэцзяне Для сур'Ёзных\nСпаткання з мужчынамі, з дзяўчатамі Ў Чжэцзяне праз Інтэрнэт, як І многія іншыя паслугі -індустрыі, Даўно сталі часткай нашага жыццяВы чуеце шмат гісторый аб Тым, як онлайн знаёмствы дапамаглі Вам знайсці секунду вы таксама Можаце зрабіць моцную сям'ю Ў будучыні, але ёсць і Іншая тэндэнцыя. Паводле статыстыкі, у 2015 годзе Колькасць разводаў перавысіла 58, а Шлюб доўжыўся не больш года. У чым праблема.\nРазам мы жывем 5 гадоў\nСайт знаёмстваў у Жецзян-Палоўцы Дапаможа вам знайсці роднасную душу Сапраўды для вас, адносіны з Якой развіваюцца найбольш спрыяльна. Наш сайт паказвае рэйтынг сумяшчальнасці Для кожнага чалавека, які з Вамі, і такім чынам выводзіць Онлайн-знаёмства для сур'ёзных Адносін у Чжэцзяне на новы Ўзровень, і ўсе паслугі на Сайце прадастаўляюцца бясплатна. ПАВАЛ.50 ГАДОЎ.ДАЎНЫМ-ДАЎНО, ШТО ЁН НЯДОБРЫ ОЛКАС ЖИЗНЕРАДНЫЙ МУЖЧЫНА ГУМАР ПРИСУДУЕТ.ХОЧА ЗНАЙСЦІ ДОБРУЮ ЖАНЧЫНУ ДЛЯ ЖЫЦЦЯ ЛЮБОВІ І ЎЗАЕМНАГА ШЧАСЦЯ.ДЗЕЦІ НЕ З'ЯЎЛЯЮЦЦА ПЕРАШКОДАЙ. Павінна быць, любімы мужчына ад 40 да 52 гадоў. Перавага: упэўнены, высокі ўзровень, прысутнасць Разведкі вітаецца. Добры дзень. Мы добрая пара дзве дзяўчыны, 35 і 37 гадоў. Мы абодва плануем нарадзіць. Для гэтага мы шукаем: здаровую, Спартыўную, без шкодных звычак, інтэлектуальна Развітую, з больш высокім узроўнем Адукацыі моладзі. Усе астатнія падрабязнасці можна знайсці Ў перапісцы і асабіста. Я хацеў бы сустрэцца з Годным чалавекам, без шкодных звычак, Пажадана з былым вайскоўцам, каб Стварыць сям'ю.\nЯ звычайны чалавек з звычайнымі жаданнямі. Я не праводжу шмат часу На сайце. Напішыце мне, я абавязкова адкажу Людзям, з якімі ёсць узаемныя Сімпатыі і агульныя інтарэсы пазнаёмімся, Пагутарым роднасная душа - гэта знаёмства Ў Чжэцзяне, сумяшчальнае з розумам І магчымасцю адразу ж знайсці Сваю палоўку праз інтэрнэт. У нас ёсць усе сайты Знаёмстваў пры ўмове абсалютна бясплатна. Толькі спаткання для сур'ёзных Адносін і шлюбу.\nСпаткання з мужчынамі, з дзяўчатамі Ў Комароме праз Інтэрнэт, як І многія іншыя сэрвісы -індустрыі, Даўно ўвайшлі ў наша жыццё\nСайт знаёмстваў у Комароме Палоўка Дапаможа вам знайсці роднасную душу Сапраўды для вас, адносіны з Якой развіваюцца найбольш спрыяльна.\nНаш сайт паказвае рэйтынг сумяшчальнасці Для кожнага чалавека, які знаходзіцца З Вамі і выводзіць онлайн Знаёмства для сур'ёзных адносін У Комароме на новы ўзровень, І ўсе паслугі на сайце Прадастаўляюцца бясплатна. Адносіны паміж мужчынам і жанчынай Настолькі складаныя, што ў іх Немагчыма ўсталяваць правілы.\nКожная сустрэча ўнікальная, кожная сітуацыя ўнікальная.\nТут, вядома, можна напісаць сказаць І зрабіць, але гэта будзе падман.\nДля паспяховага знаёмства неабходны вопыт, І толькі ён можа дапамагчы.\nГэтыя правілы з'яўляюцца абагульненнем Практычнага вопыту і таму актуальныя Ў любой сітуацыі. Няма ні прыстойных, ні непрыстойных Месцаў для сустрэч. Няма ніякіх добрых або дрэнных Прапаноў для пачатку. Кожная дзяўчына - гэта прастора, і Ад яе настрою і капрызе Залежыць, ці будзе тая ці Іншая рэч правільнай. Тое, што было для яе Сёння, не падыходзіць ні да Якога заўтрашняга дня.\nТаму, нават пры дбайным падыходзе, Поспех знаёмстваў не гарантаваны.\nГэта значыць, што ты павінен Спакойна ўспрымаць няўдачы. Калі што-то не працуе, Гэта не твая віна. Вы павінны пачаць зносіны з Пэўнай прычынай, і праўдзівай пры гэтым. У гэтым выпадку дзяўчыне становіцца Цікава: яны хочуць з ёй Пазнаёміцца, або проста просяць. У краме можна прыкінуцца, што Ў цябе не вельмі добрыя Вочы і ты не бачыш Этыкеткі на прадукце: Можаш дапамагчы Мне прачытаць. Гэта таксама стварае жаночую жаль, Што з'яўляецца плюсам для мужчыны. На вуліцы, вы можаце сказаць, Што не можаце знайсці падыходны дом. Пасля першага заявы або пытання Са словамі таму што ўжываецца. Гэта даказана сацыяльнай псіхалогіяй. У рэшце рэшт, людзям падабаецца, Калі ім тлумачаць.\nСкажы мне, якая наступная прыпынак.\nВы мясцовы. Дамы збіраюць інфармацыю пра людзей, Якая ў іх прыродзе. Яны цікавяцца ўсім.\nІмя сябе. Некаторыя людзі даюць візітоўкі пры Першай сустрэчы, а некаторыя нават пашпарта. А жанчыны чытаюць, з цікаўнасці. Карацей кажучы, не саромейцеся казаць Аб сабе, гэта дапамагае. Калі яна любіць цябе, яна Патэлефануе або напіша цябе. А калі няма, то суда Не будзе. Па-дурному практыкавацца ці каму-Небудзь што-то даказваць. Табе не падабаецца. Добра, давай знойдзем іншую. Дзяўчыны рэдка пачынаюць сустракацца без Выразнай мэты. Дзяўчынкі выглядаюць паэтычна і цьмяна. На самай справе, кожная жанчына Хоча пэўных рэчаў: замужжа, грошай, Дзяцей, забаў. Пакажыце ёй, што мэта будзе дасягнутая. Таму вам трэба казаць аб Вашым поспеху ў грамадстве. Пакажыце, што ў вас шмат Знаёмых, што ў вас шмат Людзей з пазычаныя ў вас Грашыма, што яна ўвесь час Мае патрэбу ў вас на працы.\nПадчас развіцця размовы выпадкова згадаць, Што вы, напрыклад, маеце ўласную Кватэру катэдж, машыну і г.\nДля дзяўчыны важна, каб мужчына Пазнаёміўся з ёй, таму што Яна асаблівая.\nТаму ваша стаўленне заўсёды простае: Кажуць, што ў такіх умовах Вы звычайна нікога не сустрэнеш, Але на гэты раз звярнулі Ўвагу на яе прычоску вочы, Рост, гаворка. Жанчына, якая дакажа табе адваротнае, Але не дай Бог, каб Ты пагадзіўся. Твая зямля стаіць да апошняга, І тады поспех гарантаваны. Ўдалага спаткання.\nЗнаёмствы і Чат 1 У Самаркандзе, Уваход\nПаказаць пошукавую форму Я ёсць: Мужчына Шукае жанчыну не мае Значэння, калі дзяўчына мужчына Узрост: - Дзе: Самарканд, Узбекістан з фотаздымкамі Зараз на сайце Новыя асобы шукаюццаПашыраны пошук профіляў з фотаздымкамі І дадзенымі хлопчыкаў і мужчын, Дзяўчынак і жанчын для самых Сур'ёзных і простых онлайн Знаёмствы, стасункі, зносіны, сустрэчы, каханне І сяброўства.\nГэта дапаможа вам пазнаёміцца з Прыгожымі дзяўчатамі жанчынамі або сімпатычнымі Хлопцамі мужчынамі ў горадзе Самаркандзе Вельмі хутка і абсалютна бясплатна Без рэгістрацыі.\nПашыраны пошук знаходзіць найбольш падыходных Карыстальнікаў з Вашага горада ці Іншых гарадоў Расіі, СНД ці Нават іншых краін. Калі вы не з горада Самарканда, то вы можаце выбраць Свой горад і пачаць знаёміцца Са сваімі суайчыннікамі і суайчыннікамі Бясплатна, якія зарэгістраваныя тут вельмі шмат. Калі дзяўчына сэксуальная: у вопратцы Або без. Што дапамагае жанчыне раскрыць сваю сэксуальнасць.\nЛюдзі разыходзяцца ў меркаваннях па Гэтай тэме. У жаночых часопісах вам параяць Старанна хаваць свае перавагі.\nУ рэшце рэшт, гэта акажа Ціск на каманду мужа.\nфантазія, якая малюе сілуэт пад адзеннем. Жанчыны ў вульгарнай вопратцы, асуджаюцца Ў такіх часопісах. Яны могуць прыцягнуць толькі сваіх. Рэакцыя Марыі на паводзіны Стэфана Засталася спакойнай. Яна ўжо прывыкла да такога Праявы мужчынскага эга. Часам, для яе, былі часы, Калі Марыя адчувала сябе лялькай, Якую ўсе хацелі пахваліцца. Таму што Сцяпан спрабаваў зрабіць Яе як мага больш падобнай На многіх сваіх сяброў.\nКаментары: 1 хлусіць і прыдумляць Розныя рэчы.\nЧасам даводзіцца крыху хлусіць ў Імя адносін. Дастасавальна гэта да здабылі сваю Перамогу праз махлярства - вось у Чым пытанне. Некаторыя рэчы цяжка назваць нават хлуснёй. У некаторых выпадках пажадана падфарбаваць Што-небудзь, каб прыцягнуць цікавасць І аднавіць адносіны. Дайце чалавеку ведаць, што вы Адзіны ў гэтай справе. Каментары: 1. І ўсё ж я - моцнае Звяно: гэта мая ўдача. Такім чынам, вы шукалі мужчыну Ў інтэрнэце, і ваш пошук Даў вам добрыя вынікі, вы Сядзіце ў кафэ на першым спатканні. Як ты павінен паводзіць сябе Ў гэты момант. Ты павінен быць сабой, і, Па меншай меры, не вульгарным. Калі вы досыць вольныя, вы Павінны мець цікавасць і любоў Да гэтага. Каментарыі: 1. Першая сустрэча з бацькамі або Вобраз добрай дзяўчынкі. Калі вашы адносіны дасягнулі такой Стадыі, то віншую: мужчына ставіцца Да вас больш чым сур'Ёзна, таму што думайце самі За сябе, ён нікога не Прывядзе да сабе дадому. Такі крок сведчыць аб тым, Што ён сур'ёзна ставіцца Да сваёй каханай, і ў Яго ёсць асаблівыя планы. Першая сустрэча з бацькамі вашага Мужа - гэта вельмі асаблівы момант. Каментары: 1 Гараскоп абяцаў мне Пазнаёміцца з ведзьмай. Відавочна, што гэта ўжо адбылося. Мы ўсталёўваем асвятляльныя прыборы любой Сілы і памеру, структура прыбора, Ад мяккай да вельмі жорсткай, Ўстаноўка на асобе заказчыка паказваецца, У адпаведнасці з прэцэдэнтам нявыплаты Першага доўгу.\nЛіхтар для вачэй ТАА АДЗІН Прадстаўнік больш справядлівага полу аддае Перавагу вушы, наадварот, чалавек аддае Перавагу вочы.\nЭратычныя сэксуальныя пазіцыі нумары 153. Людзі глядзяць на даму ў вуха. што самы багаты чалавек - гэта Той, хто задаволены невялікай колькасцю, Таму што гэта задавальненне кажа Аб багацці прыроды.\nMänner aus dem Westen - aus\nсайты знаёмстваў відэа жанчыны відыачат з дзяўчатамі без рэгістрацыі відэа чаты дзе пазнаёміцца з дзяўчынай відэа знаёмства з дзяўчынай бясплатна відэа інтым знаёмства пазнаёміцца без рэгістрацыі знаёмства для дарослых рэгістрацыі відыачат бясплатная рэгістрацыя чат рулетка 18 без рэгістрацыі


Назва Начная аблога 5 кастрычніка\nПартал tut.by адзначае сёньня 7-годзьдзе. З гэтай нагоды на форуме парталу можна ўбачыць віншаваньні, да якіх далучаецца і “Начная аблога”.\nlunniy_malchik прапануе: “Для пачатку трэба адвучыць гэтых людзей лаяцца матам і мачыцца ў ліфце».\nml_forever не разумее: “А прычым тут мабільнікі? Нармальны чалавек ня будзе крычаць у трубку на ўвесь аўтобус, гэтак жа сама як ня будзе мачыцца ў ліфце і праз слова мацярыцца».\nmrkonopko: “А я вось пэрыядычна ў транспарце на тынэйджараў наязджаю за гэта. Дапамагае. Яны таксама разумеюць, што гэта непрыстойна, таму часьцей за ўсё пры першай заўвазе затыкаць катрынку».\nhead_of_babulka: “Прапаную наогул забараніць мабільнікі, як у маёй любімай Паўночнай Карэі».\nУ Сеціве зьявіўся краязнаўчы сайт talka.info" «Талька і навакольлі". Сабралі матэрыялы і зрабілі сайт мясцовыя вучні разам са сваёй настаўніцай Натальляй Ільініч, якая натхняе на краязнаўчую і дасьледчую працу ўжо якое пакаленьне мясцовых школьнікаў. Сайт нагадвае вялікі краязнаўчы музэй — столькі там зьмешчана зьвестак пра гісторыю, славутых людзей, прыроду, паходжаньне назваў навакольля.


26 травень 2020, 15:59\nСьвятар Васіль Гасінец просіць Міністэрства аховы здароўя правесьці службовую праверку ў сувязі са сьмерцю 36-гадовага сына Андрэя, у якога выявілі COVID-19. Скаргу айцец Васіль аднёс у Міністэрства больш як тыдзень таму.\nЁн лічыць, што лекары паліклінікі № 28, да якіх некалькі разоў зьвяртаўся сын, занадта доўга яго не шпіталізавалі і павінны быць за гэта пакараныя.\n«Сын некалькі разоў хадзіў у паліклініку, некалькі разоў лекар прыходзіў дадому, але яго не шпіталізавалі, — кажа айцец Васіль. — Мы зь ім жылі ў адной кватэры і захварэлі адначасова. Мяне шпіталізавалі, у мяне была пнэўманія і каранавірус. А сын яшчэ заставаўся дома, прычым сымптомы ў яго былі цяжэйшыя, чым у мяне. Быў кашаль, потым пачалі балець рэбры. Кашаль у мяне быў ня так доўга, пакуль амаль тыдзень ляжаў у рэанімацыі. А лекарам шпіталя трэба цалаваць рукі і кланяцца да зямлі».\nАйцец Васіль лекаваўся ў шпіталі МУС, бо раней служыў у міліцыі. А сын, супрацоўнік Дэпартамэнту аховы па Першамайскім раёне Менску, не пасьпеў прымацавацца да шпіталя МУС, дый на здароўе ніколі ня скардзіўся.\nАндрэй памёр 5 траўня ў 10-й менскай бальніцы, калі айцец Васіль ляжаў у аддзяленьні пульманалёгіі. Сына шпіталізавалі толькі 23 красавіка.\n«Калі б яго ў час шпіталізавалі, чысла 19-га ці 21-га, ён бы застаўся жывы. У яго быў рост 196 сантымэтраў, у яго не было ніякіх хранічных захворваньняў», — кажа айцец Васіль.\nАтрымаўшы адказ зь Міністэрства аховы здароўя, айцец Васіль плянуе зьвярнуцца ў суд, пракуратуру і Сьледчы камітэт.


Матэрыялы з тэгам «Наталля гардзіенка» | Новы Час\nНеўзабаве з’явіцца новая кніжная серыя, якая будзе распавядаць пра беларускую дыяспару ва ўсім свеце. Першыя чатыры кнігі гэтай серыі ўжо рыхтуе вядомая даследчыца беларускай эміграцыі Наталля Гардзіенка.\nПасля доўгага перапынку з'яўляецца магчымасць сустрэцца ў Мінску з патрыярхам беларускай эміграцыі. У жніўні Янку Запрудніку споўніццца 90 гадоў.\nЯк выглядае Топ-10 найлепшых беларускіх кніг у жанры «непрыдуманай літаратуры»? Што чакае гэты жанр пасля атрымання беларускага Нобеля? Кнігі якіх аўтараў да выдання зацвярджае КДБ? Гутарка "Радыё Свабода" са старшынёй секцыі літаратуры нон-фікшн пры Саюзе беларускіх пісьменьнікаў Наталляй Гардзіенка.


Пётр Касціньскі: Катэгорыя “палітычны вязень” у сучасным сьвеце не павінна існаваць – Свабоду палітвязьням!\nПётр Касціньскі: Катэгорыя “палітычны вязень” у сучасным сьвеце не павінна існаваць\nПалітыкі краін Эўразьвязу дэкларуюць, што сытуацыя з правамі чалавека, зь вязьнямі сумленьня ў Беларусі пільна адсочваецца. Менавіта гэтыя асьпекты зьяўляюцца прадметам крытыкі дзеяньняў афіцыйнага Менску. У сваю чаргу з пазыцыяй праваабаронцаў, апазыцыі Захад сапраўды салідарны, выказвае меркаваньне Пётр Касціньскі, экспэрт Польскага Інстытуту міжнародных справаў.\nПётр Касціньскі: На старонцы міжнароднай праваабарончай арганізацыі “Libereko” дакладна ўказана, што сем асобаў ў Беларусі, якія прызнаныя вязьнямі сумленьня, знаходзяцца за кратамі за абарону правоў чалавека, гэта прадстаўнікі апазыцыі, праваабаронцы, а таксама ў сьпісе яшчэ пяць асобаў асуджаных за анархічны рух. Зразумела, што ўлады краіны адмаўляюцца ад існаваньня палітычных вязьняў, характарызуючы іх як крыміналькаў. З свайго боку апазыцыя абвяргае гэту інфармацыю, сьцьвярджаючы адваротнае. Але наяўнасьць палітычных вязьняў сур’ёзна непакоіць суседнія дэмакратынчыя краіны. Увогуле пра сытуацыяю з правамі чалавека ў Беларусі цяпер нельга казаць, што яна палепшылася, альбо пагоршылася. Насамрэч сытуацыя досыць доўгі час складаная. Дакладна нельга сказаць, што ўсё добра.\n– Але ці досыць інфармаваныя Заходнія палітыкі пра сытуацыю з правамі чалавека і з палітычнымі вязьнямі ў Беларусі? Якія захады Эўразьвяз можа прадпрыняць для выказваньня салідарнасьці і хутчэйшага вызваленьня асуджаных за палітычныя погляды?\nПётр Касціньскі: Як раз Эўразьвяз ўжо зрабіў досыць шмат крокаў. Перадусім гэта ўвядзеньне санкцый, сярод якіх і візавыя і эканамічныя абмежаваньні ў адносінах да беларускіх чыноўнікаў, некаторых прадпрымальнікаў. І нават нягледзячы на гэта, Эўразьвяз досыць выразна дае сыгнал, што Брусэль гатовы да вядзеньня дыялёгу з афіцыйным Менскам. Праўда, базавым прынцыпам пачатку дыялёгу зьўляецца патрабаваньне вызваленьня палітычных вязьняў. І гэты сыгнал не можа быць незаўважаным, альбо незразумелым для ўладаў краіны. Тым больш, што перад самітам Усходняга партнэрства, які адбудзецца ў лістападзе ў Вільні, гэтыя сыгналы яшчэ больш яскравыя. Эўразьвяз сапраўды жадае дыялёгу, але ён немагчымы ў больш шырокім фармаце, пакуль за кратамі ў краіне вязьні сумленьня.\n– Можам дапусьціць, што ўлады Беларусі чуюць гэтыя сыгналы, але ці будуць яны пачутыя сапраўды?\nПётр Касціньскі: Гэтае пытаньне перадусім да ўладаў Беларусі. Дваякасьць жа афіцыйнага Менску ў тым, што на словах часта агучваецца жаданьне сесьці за стол перамоваў. Часам высылаюцца такія сыгналы. Але досыць складана зразумець, наколькі гэтыя памкненьні адпавядаюць рэчаіснасьці, ці готовыя ўлады краіны вызваліць палітвязьняў, каб распачаць дыялёг. Праўда, тут агаваруся, патрабаваньні Эўразьвязу вызваліць палітвязьняў не азначае, што гэта патрэбна, каб толькі распачаць дыялёг. Як раз не гэта зьяўляецца галоўнай мэтай. Размова ідзе пра базавы прынцып, увогуле проста недапушчальная наяўнасьць вязьняў толькі за свае палітычныя погляды. І тут не істотна, пра якую краіну вядзем размову, пра палітычны строй краінаў. Увогуле катэгорыя “палітычны вязень” у сучасным сьвеце, тым больш ў Эўропе, не павінна наагул існаваць.\n– Магчыма Менск і Брусэль не могуць знайсьці паразуменьня ў тым, што сапраўды, па-рознаму ўспрымаюць і рэчаіснасьць і высланыя сыгналы адзін да аднаго? Калі для Захаду – гэта прынцыповая пазацыя, то для ўладаў Беларусі нейкая палітычная гульня?\nПётр Касціньскі: Тут нагадаю, што ў краінах былога сацлягеру знаёмства з дэмакратыяй збольшага пачалося толькі пасьля развалу Савецкага Саюзу. Таму і функцыянаваньне ў дэмакратычнай краіне, ці больш-меньш дэмакратычнай мае досыць кароткую гісторыю, таму досьвед зусім невялікі. Але ўсяму гэтаму трэба вучыцца, чаму так, а не інакш, як выконваць закон, правы чалавека, правы грамадзян, як даваць шанцы і магчымасьці апазыцыі для працы, але гэта толькі адзін бок. Другі бок заключаецца ў наступным: кожная краіна – незалежная, яна самастойна павінна рэгуляваць свае законы. Таму ўмяшальніцтва ў справы краіны збоку іншай дзяржавы – нядобрая справа. Але калі кажу нядобрая – гэта не значыць, што не варта. Часам існуе неабходнасьць сказаць іншай краіне, што такія крокі – кепскія. Але ўсё роўна гэта іншая краіна, таму можна толькі сказаць, ці падказаць. З іншага боку можна ўвесьці санкцыі, спыніць гандаль, заблакаваць мяжу. Але нельга ўмяшацца і замест саміх грамадзян краіны звонку ўсталяваць дэмакратыю, таму магчымасьць ўплыву на іншых досыць сьціплая. Справа з дэмакратыяй, са свабодай слова, а таксама з вызваленьнем палітычных вязьняў павінна вырашацца перадусім грамадзянамі гэтай, а не іншай краіны.


Праз якія паўгадзіны, калі добра ўцямнела, яны выбраліся са свайго снежнага сховішча. Абодва скалелі, надта азяблі ногі, хацелася адразу прыпусціць на лыжах, каб як сагрэцца. Але перш трэба было агледзецца. Уночы рух на піашы паменшаў, ішлі адзіночныя машыны, некаторыя слаба свяцілі падфарнікамі. Навокал было ціха і пуста, снежную далячынь з хмызняком зацягнула вечаровай імглой, хмарнае неба без зор нізка навісла над цьмяным начным прасторам. Іваноўскі рашыў ісці на ўсход уздоўж шашы, далёка не адхіляючыся ад яе, каб бачыць увесь на ёй рух. Ён думаў, што як і той раз, увосень, базу павінны выдаць машыны.\nЯны хутка спусціліся са свайго пагорка, па рыхлым снезе перайшлі лагчыну. Дваццаці хвілін хапіла на тое, каб добра ўгрэцца і нават замарыцца. Што ні кажы, а напамінала аб сабе мінулая ноч. Да таго ж, у адрозненне ад учарашняга, Іваноўскі адразу адчуў пры хадзе болын моцны боль у хворай назе, міжвольна ён ступаў ёю асцярожней, болей налягаючы на здаровую. Праўда, ён стараўся прывыкнуць да гэтага свайго болю, думаў, як-небудзь абыдзецца, разыдзецца, авось рана яму не пашкодзіць. Але, падняўшыся на чарговы пагорак, лейтэнант адчуў, што трэба адпачыць. Тады ён трохі расслабіў нагу, цяжар цела перанёс на здаровую і, каб Півавараў, які падыходзіў следам, не заўважыў нічога, зрабіў выгляд, што аглядаецца, хоць аглядацца не было чаго. Шаша была побач, яна ляжала пустая; наперадзе не шмат было ўгледзець, моцны ўсходні вецер пругка дзьмуў у твар, ад яго слязіліся вочы.\n– Ну як, Піваварчык? – знарок жартаўлівым голасам запытаўся лейтэнант.\n– Упарыўся нават.\n– Ну, давай далей.\nАзіраючыся па баках, яны прайшлі яшчэ, мабыць, з гадзіну, зводдаль абышлі край якогась ляска, хвойнік, нейкія будынкі ля дарогі – пасля ўчарашняга абстрэлу з хутара Іваноўскі стараўся трымацца ад будынін далей. Шаша амаль скрозь ішла прама, без паваротаў, гэта аблягчала арыенціроўку, і лейтэнант толькі зрэдку пазіраў на компас – правяраў напрамак.\nНастрой яго быццам нават палепшыўся. Півавараў ішоў па пятах, не адстаючы ні на крок, і лейтэнант, спыніўшыся, запытаўся з некаторай жвавасцю ў голасе:\n– Піваварчык, што ты ў жыцці бачыў?\n– Ну, ты. У жыцці, кажу, што ты бачыў?\nПівавараў паціснуў плячамі.\n– Кніжак хоць ты пачытаў?\n– Кніжак пачытаў, – не адразу, нібы ўспамінаючы, адказаў баец. – Усяго Жуль Верна, Копан Дойла, Вальтэра Скота, Марка Твэна...\n– А Гайдара?\n– І Гайдара. Яшчэ Дзюма, усё, што дастаў, прачытаў.\n– Ого! – здзівіўся лейтэнант і нават з некаторай павагай паглядзеў на Піваварава. – I калі ты паспеў столькі?\n– А я захварэў у шостым класе і паўгода не вучыўся. Ну і чытаў. Усё перачытаў, што ў бібліятэцы было. Мне з бібліятэкі насілі.\nТак, мабыць, гэта цудоўна – прахварэць паўгода і прачытаць усю бібліятэку. Колькі ён марыў захварэць у дзяцінстве ды і ў вучылішчы, але болей трох дзён яму хварэць не ўдавалася. Здароўе яго заўжды было добрае, і чытаў ён нямнога, хоць цікавыя кнігі выклікалі ў яго трапяткую да хвалявання радасць, і кніжак, лепшых чым творы Гайдара, яму ў сваім жыцці чытаць не давялося. I то ў дзяцінстве. Пасля стала не да літаратуры – пайшлі кніжкі іншага зместу.\nНаўкола па-ранейшаму было ціха, увогуле спакойна, як бывае спакойна толькі далёка ад перадавой. Іваноўскі ішоў цяпер без учарашняй паспешлівасці, замінаў прыкметны цяжар у нагах і боль раны, які прыкметна запавольваў ягоныя рухі. Праўда, пакуль боль гэты можна было трываць, і, каб не надта засяроджвацца на ім, лейтэнант стараўся скіраваць сваю ўвагу на іншае, нават старонняе. У думках ён цяпер быў ля ягоных байцоў, якія пад камандай Дзюбіна вярталіся да сваіх. Напэўна, ужо ідуць ля ракі, поплавам. Добра, калі не занесла лыжню, яна дапаможа зарыентавацца. Зрэшты, Дзюбін, напэўна, і без таго запомніў дарогу, а ў выпадку чаго дапаможа карта. Карта на вайне – каштоўнасць, шкада толькі, што не заўжды хапае гэтых вось карт.\nУвесь час не выходзіў з галавы Хакімаў. Вядома, напакутуюцца з ім не дай бог, асабліва пры пераходзе лініі фронту. Цяпер з ім не ўскочыш, не рванеш на лыжах, трэба ўсё паўзком, па-пластунску. Але хоць бы прайшлі. Праўда, Дзюбін, напэўна, сумее, павінен прайсці. Дзюбін і растлумачыць начальніку штаба іх няўдачу, неяк апраўдаецца за групу і за яе камандзіра. Хаця пры чым камандзір? Хто мог падумаць, што за якіх два тыдні так многа зменіцца і немцы вывезуць базу?\nСябе Іваноўскі не адчуваў вінаватым ні ў чым, – здаецца, ён зрабіў усё, што было магчыма. Тым не менш нейкі паганы чарвячок вінаватасці варушыўся ў ягонай душы, быццам лейтэнант усё ж недагледзеў чаго і ў выніку не апраўдаў Даверу. Менавіта гэты неапраўданы давер трывожыў яго болей за ўсё. Цяпер лейтэнант аж скаланаўся ад думкі, што з усёй гэтай задумы можа раптам нічога не выйсці.\nІваноўскі выдатна ведаў, як можна адным нейкім учынкам спляжыць усю сваю рэпутацыю. Аднойчы з ім было такое, што, падвёўшы чалавека, ён так і не змог вярнуць яго добрыя да сябе адносіны.\nНезадоўга перад тым Ігару споўнілася чатырнаццаць гадоў, і ён пяты год жыў у Кублічах – невялікім ціхім мястэчку ля самай польскай граніцы, дзе ў пагранкамендатуры служыў ветэрынарам бацька. Забаў у мястэчку было нямнога. Ігар хадзіў у школу, сябраваў з хлопцамі, а ў вольны час прападаў на каменданцкай стайні. Коні былі, можа, самым вялікім захапленнем яго дзяцінства. Колькі ён перачысціў іх, перакупаў, колькі паездзіў конна – у сядле і без сёдлаў! Гады тры запар ен не заўважаў нічога вакол, апроч коней; кожны дзень пасля ўрокаў бег на стайню і вяртаўся з яе толькі на ноч, каб назаўтра да прыходу дзяжурнага зноў быць там. Пагранічнікі жартавалі часам, што Ігар – нязменны днявальны на іхняй канюшні, і ён бы з задавальненнем згадзіўся штодзень дняваліць, калі б не ўрокі ў школе.\nНа стайні заўжды было мноства цікавага, пачынаючы ад кармлення і вадапою, чысткі скрабком і шчоткай і канчаючы ўрачыстым рытуалам вывадкі з пастраеннем, мітуснёй чырвонаармейцаў, прыдзірлівай строгасцю начальства, якое насоўкамі правярала чысціню конскіх бакоў. Было штось бязмерна захапляючае ў коннай яздзе, занятках па вальтыжыроўцы, але асабліва захапляла яго рубка лазы на пляцы за стайняй, калі ўздоўж рада стаякоў з лазовымі прутамі галопам скакалі кавалерысты, направа і налева секучы канцы гэтых прутоў. А чаго варта была джыгітоўка самага ліхога конніка ў атрадзе славутага лейтэнанта Хакасава!\nАле вывадку, рубку, джыгітоўку ён назіраў збоку, сам не прымаючы ў іх удзелу – яго яшчэ не пускалі ў строй і нават ні разу не дазволілі сесці з шашкай на каня. Іншая справа – купанне. На мурожным беражку возера, ля пясчанай водмелі стаяла старая, пагрызеная конавязь, і амаль кожны спякотны поўдзень да яе прыводзілі потных, змораных коней. Тут ужо Ігар адводзіў душу, плёскаўся да таго часу, пакуль апошні конь не выходзіў з возера.\nЗвычайна ён прыязджаў на Мілцы – маладой рыжай кабыле з танканогім брыкастым жарэбчыкам. Мілка была замацавана за камандзірам аддзялення сяржантам Міцяевым, з якім у Ігара склаліся зусім асаблівыя, можа, нават незвычайныя між хлапчуком і дарослым адносіны. Гэты Міцяеў хоць і служыў тэрміновую, але, у адрозненне ад іншых дваццацігадовых байцоў-пагранічнікаў, здаваўся Ігару амаль старым, з парэзаным маршчынамі тварам, цяжкою хадой і нязграбнай марудлівасцю пажылога вясковага дзядзькі. Родам Міцяеў быў аднекуль з Сібіры, дома ў яго засталіся дарослыя дочкі, і ён даўным-даўно павінен быў бы прызвацца ды і адслужыць сваю службу, калі б не нейкая блытаніна ў яго дакументах, дзе значылася, што Міцяеву ўсяго толькі дваццаць гадоў. Як гэта сталася, не мог растлумачыць і сам Міцяеў, які толькі лаяў нейкага п’янага дзяка ў царкве, з ласкі якога яму давялося служыць разам з тымі, хто мог быць яму зяцем.\nКоні для Міцяева не былі ў навіну, напэўна, за свой век ён перавадзіў іх нямала і таму ахвотна давяраў сваю Мілку ўвішнаму сыну ветэрынара. Ігар карміў яе, чысціў, мыў і выгульваў, у той час як Міцяеў вучыў ды пахвальваў, а то і проста адпачываў, смокчучы сваю цыгарку ў курылцы. Здаралася, што ён нават заступаўся за свайго памочніка перад ягоным бацькам, калі той ушчуваў сына за доўгую адсутнасць дома, што, вядома, не магло не адбівацца на ўроках. Адносіны ў яго з Міцяевым увогуле склаліся такія, што лепшых не пажадаеш, і стары Іваноўскі не раз казаў, што гэты сібірак, напэўна, заменіць хлопцу і бацьку. Ігар не пярэчыў, ён лічыў, што Міцяеў і на самай справе лепшы за бацьку, які не жыў з маці, любіў часцяком выпіць і зусім не песціў увагай свайго самапаса-сына.\nАднойчы звычайныя турботы з коньмі былі парушаны невялікай падзеяй – на возера прывезлі лодку. Прывёз яе на параконнай фурманцы старшына Белуш, які тут жа апрабаваў яе на вадзе і аб’явіў, што лодка належыць самому каменданту – капітану Зарубіну і што ніхто не павінен дакрануцца да яе пальцам. Каб гарантаваць гэтую яе недатыкальнасць, Белуш прыладзіў ланцуг і прымкнуў лодку да стаяка конавязі. Лодка амаль усё лета праляжала на прывязі, Зарубін ёю не карыстаўся, і местачковыя хлапчукі згаралі ад такога зразумелага жадання паплаваць на ёй па возеры.\nНеяк раз надвячоркам, калі коні былі ўжо выкупаны і стаялі на прывязі, а днявальныя пайшлі ў камендатуру вячэраць, Ігар узяў сваю вуду і пайшоў на пратоку лавіць акунёў. Клявала, аднак, кепска, і ён ужо сабраўся перайсці на іншае месца, як з алешніку вылезлі Колька Бароўскі і Яша Фінкель, школьныя яго сябры. Пасля нядоўгай размовы яны далі зразумець, што есць магчымасць «стырыць» камендантаву лодку і сплаваць на ёй да другога берага, дзе сінеў вялікі хваёвы лес і дзе ніхто з іх яшчэ не быў. Ігару гэта задумка здалася надта зваблівай: каго з местачковых хлопцаў не захапляў той бераг, дабрацца да якога было дужа цяжка – перад ім ляжала топкае, з праваллем балота ў вусці пратокі, у якой, казалі, жыве вадзянік. Было звабліва завалодаць лодкай, але на конавязі заставаўся дзяжурным Міцяеў, які адказваў за гэтую лодку перад самім капітанам Зарубіным. Праўда, гэтую прычыну тут жа адвёў Колька, сказаўшы, што Міцяеў мірна спіць пад кустом на папоне, а што датычыць замка, дык ён тут жа паказаў Ігару вялікі ключ ад бацькавага хлява з дрывамі, які замыкаўся такім жа замком, як і лодка Зарубіна. Ігару нічога болей не заставалася, як узяць гэты ключ і спакойна адамкнуць замок лодкі.\nВёслаў у іх, аднак, не было, яны знайшлі доўгую яловую жэрдку і звалаклі лодку на водмель. Спярша адпіхваліся жардзінай, пасля пачалі грэбці рукамі, лодка выплыла на сярэдзіну, і тут аказалася, што яна дужа рассохлася на беразе і праз яе барты ручаямі ліецца вада. Выліваць ваду не было чым, яны спрабавалі выплёскваць яе рукамі, але лодка ўсё больш асядала кармой у ваду, і неўзабаве хлопцам давялося спешна пакінуць судна. Насёрбаўшыся цёплай вады, яны неяк дабраліся да берага. Лодка ж спакойна сабе затанула.\nМіцяеў ля конавязі спаў так моцна, што нічога не ўчуў, а хлопцы высушыліся на пагорачку і да вечара ўжо былі дома. Назаўтра, ведама, пачаліся пошукі прапажы, аказалася, што хтось бачыў паблізу ад купальні местачковага распусніка Цёмкіна, на якога тут жа і склалі пратакол. Спрабавалі дапрасіць таксама і Ігара, які з раніцы быў ля коней, але дзяжурны Міцяеў не мог нават уявіць свайго памагатага ў ролі злодзея і паручыўся ў яго невіноўнасці. I калі праз дзень Ігар усё ж прызнаўся Міцяеву ў сваёй віне, той спярша не паверыў. Давялося паказаць месца на возеры, дзе неглыбока на ілістым дне затанула лодка, якую хутка паднялі і прыцягнулі на бераг. Убачыўшы яе, Міцяеў толькі плюнуў у пясок і адышоўся ўбок, нават не зірнуўшы на свайго памочніка. Іх двухгадовае сяброўства на тым і скончылася. Да самай дэмабілізацыі Міцяеў не сказаў хлопцу ніводнага слова, быццам не заўважаў яго, не адказваў на яго прывітанне, пры сустрэчы праходзіў міма, нават не пазіраючы ў яго бок. Ігар не крыўдаваў, ён ведаў: гэтая пагарда была ім заслужана.\nНа іхнім шляху неўзабаве аказаўся рэдзенькі малады хвойнік – пасадка, яны хутка прайшлі яго між роўных радоў падросту, і раптам абодва спыніліся. На самым узлеску, пэўна, была дарога, па якой цяпер некуды ўбок марудна, віхляючы на выбоінах, паўзлі ў цемры машыны. Спачатку Іваноўскаму здалося, што ён зблытаў напрамак і выйшаў да той самай шашы. Але хутка ён зразумеў, што гэта зусім не шаша, а, напэўна, якая паваротка з яе ўбок. Але чаму на гэтай паваротцы машыны?\nСтаіўшыся, ён нядоўга пастаяў на ўзлеску. Машыны паўзлі зусім блізка, пярэдняя ішла з уключанымі фарамі, віхляючы па калдобінах крытым высокім кузавам. Тры іншыя машыны, што ішлі следам, былі таксама высокія і крытыя, – што яны везлі, немагчыма было зразумець. Але той факт, што машыны з’язджалі ўбок з галоўнай магістралі, наводзіў лейтэнанта на некаторыя прыемныя думкі. Болей не пад’язджаючы да гэтай дарогі, ён павярнуў на ўзлеску ўслед за машынамі.\nЦяпер ён ішоў вельмі марудна, часта спыняўся і слухаў. Далёкі нутраны гул дызеляў нейкі час яшчэ быў чуваць, пасля, заглушаны павевам ветру, неяк адразу сціх. Іваноўскі паправіў на сабе дзягу з цяжкой гранатай, азірнуўся на Піваварава. Той быў побач; прыціхлы ў прадчуванні небяспекі, ён ледзьве спраўляўся са сваім дыханнем.\n– Ану, паглядзім, што там. Ты адстань трошкі...\nПівавараў кіўнуў, таўхануў локцем вінтоўку, рэмень ад якой наўкось перарэзаў яго белыя ў маскхалаце, вузкія грудзі. Ведама, трохі слабаваты аказаўся яго памочнік, але тут і дужы напэўна не вытрываў бы. Зашорхаўшы па снезе лыжамі, Іваноўскі пайшоў па ўзлеску.\nХвойнічак хутка скончыўся, наперадзе быў ручай або рэчка з кустоўем па берагах, Іваноўскі з прыкметнай натугай зморанага чалавека перабраўся цераз яе і яшчэ прайшоў полем. Нечакана для сябе ён убачыў дарогу – дзве глыбока прарэзаныя ў снезе аўтамабільныя каляіны. Каб не пераходзіць яе і не згубіць у цемры, ён вярнуўся назад і на некаторай адлегласці пайшоў полем.\nВёска паявілася нечакана хутка – без адзінага гуку, без бляску святла, з шэрага паўзмроку перад ім раптам вьшікла страха хлеўчука, за ёю другая, і лейтэнант тут жа ў думках вылаяў сябе за неасцярожнасць – ад вёскі трэба было трымацца далей. Толькі ён наважыў павярнуць у поле, як перад ягоным позіркам за вуглом хлеўчука мільгануў характэрны абрыс гусенічнага ўсюдыхода. Тут жа было і яшчэ нешта, незразумела грувасткае ў паўзмроку. Тонкая патарчака ад яго высілася ў небе, і, паўзіраўшыся крыху, лейтэнант зразумеў, што гэта антэна. Вядома, у вёсцы не магло быць ніякае базы, затое магло размясціцца на ноч якое тылавое ці маршавае падраздзяленне немцаў.\n– Бачыў? – ціха запытаўся Іваноўскі ў напарніка.\n– Што гэта, як думаеш?\nПівавараў толькі цепнуў плячом, ён не ведаў, што гэта, як не ведаў таго і лейтэнант, які цяпер звяртаўся да яго, як да роўнага. Калі б было ў яго пяць або дзесяць байцоў, Іваноўскі нізашто б не дазволіў сабе такога ў адносінах да іх панібрацтва, але цяпер для яго гэты Півавараў быў больш чым баец. Ён быў першы яго памочнік, ягоны намеснік, галоўны яго дарадца – іншага тут узяць не было дзе.\nВыкінуўшы ўбок лыжу, Іваноўскі развярнуўся ў поле, Півавараў павярнуў таксама, яны крута ўзялі ў абход вёскі. Але, крыху прайшоўшы па снежным полі, лейтэнант спыніўся пры думцы: а раптам гэта які-небудзь буйны штаб немцаў? Штаб ім спатрэбіўся б нават болей, чым тая злашчасная база, якую немаведама дзе было шукаць уначы.\nХвіліну ён пастаяў на ветры ў роздуме, згадваў, што можна было зрабіць. Побач чакаў Півавараў. Баец разумеў, мабыць, што камандзір рашаў штосьці важнае для абодвух, і чакаў гэтага рашэння са спакойнай салдацкай вытрымкай, А Іваноўскі думаў, што, ведама, лепей бы абысці гэта асінае гняздо, але, можа, спачатку варта было падкрасціся бліжэй, разведаць – авось надарыцца што-небудзь зручнае і ім пашанцуе болей, чым з той базай.\nПакуль яны стаялі так у нерашучасці, дзесьці ў вёсцы бліснула плямка святла, штось асвяціла на снезе і тут жа пагасла. Гэты выпадковы пробліск нічога не вытлумачыў ім, але паказаў у цемры напрамак, пэўнае месца. Мабыць, там была вуліца, і лейтэнант урэшце наважыўся падысці да яе бліжэй, каб зразумець, што там адбываецца.\n– Так, Піваварчык, прыадстань. I паціхеньку – за мной!\nПівавараў згодна кіўнуў, Іваноўскі рашуча адштурхнуўся палкамі і пайшоў да вёскі.\nСпярша на ягоным шляху паявіўся стары паламаны плот, праз дзірку ў якім ён выйшаў на гарод і ў начным паўзмроку наткнуўся на тонкія дрэўцы з кустоўем – падобна, на мяжы двух гародаў. Ён павярнуў крыху ўбок і пад прыкрыццём гэтых дрэўцаў пайшоў па неглыбокім снезе да цемнаватых сілуэтаў будынін. Вакол па-ранейшаму было ціха, халаднавата, парывамі дзьмуў вецер, у паветры коса несліся негустыя сняжынкі. Ніякіх пэўных гукаў сюды не далятала, але ўсё ж па якіхсьці невыразных прыкметах Іваноўскі ўгадваў прысутнасць у вёсцы чужых, якімі цяпер маглі быць толькі немцы. Адчуваючы, што вось-вось нешта для яго адкрыецца, ён асцярожна ішоў да будынкаў.\nЗусім ужо блізка горбілася заснежаная страха хлява, ля якога крывабока тырчэў падскубаны з аднаго боку і падпёрты жардзём стажок. Дрэўцы межавай пасадкі тут разам канчаліся, крайняй у радзе была раскідзістая грушка з таўставатым, прыкметным сярод танканогага вішняку камлём. Убачыўшы яе зводдаль, Іваноўскі падумаў, што за гэтым грушавым камяльком, мабыць, трэба прысесці, перачакаць. Але ён яшчэ не дайшоў да грушкі, як зусім невядома адкуль ля стажка паявілася нейкая постаць у расшпіленай даўгаполай вопратцы, і ён, скалануўшыся, сцяміў: немец! Немец ад нечаканасці на секунду знерухомеў, пільна ўгледзеўся ў яго, але тут жа, мабыць, спакайнеючы, пракартавіў здаля:\n– Es schien, ein Russe...1\nІваноўскі нічога не зразумеў і, мабыць, надта рэзка рвануў рукаятку аўтамата, які вісеў на яго грудзях. Затвор гучна шчоўкнуў у цішы, немец, зразумеўшы памылку, прыдушана крыкнуў і вёртка кінуўся па снезе ад стажка – наўскос, цераз гарод, да суседняга дома. На секунду разгубіўшыся, Іваноўскі прысеў і, здаецца, своечасова: тут жа ад будынін бухнуў адзіночны стрэл, куля гучна шчоўкнула ў намерзлым голлі кустоўя. Але ён ужо быў напагатове і з калена коратка тыркнуў чаргой па шэрым вугле за парканам, пасля другой чаргой – ніжэй, па ўцекачу, які ўжо быў гатовы схавацца ў цень будыніны. Апошнія яго кулі былі, аднак, лішнія – немец адразу ткнуўся галавой у снег і застыў там; Іваноўскі тут жа выкінуў левую лыжу на разварот, схапіў адну палку. Другую, спяшаючыся, ен упусціў у снег і толькі нагнуўся за ёй, як у цемры двара зноў пыхнула чырвоным агнём, і ён ціха войкнуў ад глыбокага, вострага ўдару ў плечы. Адразу адчуў, што паранены, знячывелы шалёна рвануўся на лыжах з гэтага гарода, туды, дзе нецярпліва чакаў яго Півавараў.\nПрамарудзіўшы напачатку, немцы падарылі яму чвэрць хвіліны дарагога для яго часу. Ён ужо праскочыў палову межавых прысадаў, як яны толькі пачалі выбягаць з двароў на гарод. Хтось закрычаў там, камандна і строга, і чалавек пяць іх пусцілася за ім наўздагон. Ён добра іх бачыў, азірнуўшыся, і на секунду, відаць, разгубіўся, цямячы, спыніцца яму каб агнём з ППД збіць іх увішнасць, або хутчэй бегчы ў цемру. Але хутчэй у яго ўжо не выходзіла, ён хутка слабеў ад болю і ледзьве ўпраўляўся з лыжамі.\nЗзаду некалькі разоў стрэлілі – часта і не дужа гучна, бадай, з пісталетаў, але ён усё ж адарваўся ад даганятых, цяпер трапіць у яго было цяжка. I ўсё ж адна куля ўдарыла кудысь пад ногі, ён, не азірнуўшыся, прыгнуўся ніжэй і з усіх, хутка слабеючых сіл стараўся прарвацца з гарода. Але вось і яшчэ адна куля працягнула вісклівую сваю струну над самай яго галавой, ён падхапіў аўтамат, каб выпусціць назад чаргу, як аднекуль спераду моцна і гучна бабахнула раз і другі. Ён зразумеў радасна, амаль паратоўча – гэта Півавараў; стрэл свае трохлінейкі ён бы пазнаў дзе хочаш. Тым часам з паўзмроку амаль насустрач яму адзін за адным бліснулі тры частыя ўдары, кулі прайшлі зусім побач, але ен ужо нёс у сабе ўпэўненасць: свая куля яго не зачэпіць.\n– Хутчэй, таварыш лейтэнант!\nІваноўскі ўпаў, трохі не дайшоўшы да плота, але не ад болю ў грудзях, які хутка авалодваў усёй яго правай паловай цела, а таму, што не хапіла дыхання. Ён задыхнуўся. Але ён ведаў, што Півавараў ужо дзесь побач і не пакіне яго.\nВыплюнуўшы з рота снег, ён тут жа паспрабаваў падняцца, але ногі яго дзіўна пацяжэлі, да таго ж заміналі скрыжаваныя пры падзенні лыжы. Адна з іх зусім саскочыла з яго нагі, тады ён тузануў другой і таксама вызваліў яе з рамянёў. Ззаду і яшчэ хлопнула некалькі стрэлаў, але яго, здаецца, ужо не даганялі, іх затрымаў Півавараў, які і выбег да яго з прыцемак.\n– Таварыш лейтэнант!..\n– Ціха! Дай руку.\n– Я ўлажыў там аднаго! Хай цяпер сунецца...\nЗдаецца, ён і не надта здзівіўся яго раненню, хутка памог падняцца, але байца, мабыць, займала іншае, і ён нават не спрабаваў таго ўтаіць. Падобна было, што ён і не здагадваўся, як проста цяпер іх маглі забіць тут абодвух.\nЛейтэнант хацеў быў сабраць лыжы, але зноў у галаве ў яго закружылася, і ён ткнуўся плячом у мяккі марозны снег. Півавараў, напэўна, толькі цяпер зразумеў стан камандзіра і, скінуўшы са сваіх ног лыжы, кінуўся на дапамогу.\n– Што вас, здорава, га? Таварыш лейтэнант!\n– Нічога, нічога, – выціснуў з сябе Іваноўскі. – Памажы.\nТрэба было як мага хутчэй адсюль уцякаць, з хвіліны на хвіліну іх маглі дагнаць немцы. Півавараў раптам прымоўк і, падтрымліваючы лейтэнанта, павёў яго кудысьці ў цемру, далей ад вёскі, у поле. ІваноўскІ пакорна валокся па снезе, заплятаючыся нагамі, у галаве яго хмельна кружылася, здавалася, вось-вось пачнуцца ваніты. Два разы ён выплюнуў на снег штосьці цёмнае, не адразу сцяміўшы, што гэта кроў. «Добра атрымаў!.. Добра атрымаў!..» – думаў ён амаль са злараднасцю, як пра кагось іншага, не пра сябе.\nЯны не азіраліся, і без таго было зразумела, што ззаду не ўціхаў вэрхал, раздаваліся крыкі. Праўда, стрэлаў ужо не было, але трывожлівыя галасы ззаду падганялі іх болей за стрэлы. Відаць, немцы высыпалі на ваколіцу або, можа, ішлі следам. У Іваноўскага ўжо ўсё было мокра ад поту і крыві, на баку праз бязь маскхалата праступіла вялікая цёмная пляма; ён загнана дыхаў, плюючы на снег крывянымі згусткамі. Некалькі разоў абодва яны падалі, але Півавараў тут жа ўскокваў, хапаў лейтэнанта пад пахі, і яны зноў хістка і няроўна валакліся ў шэрым марозным сутонні, пятляючы па зімовым, прадзьмутым усімі вятрамі полі.\nКалі ўжо зусім знясілелі абодва, лейтэнант, неяк выплюнуўшы крывавую пену, прамычэў: «Стой!» – і ўпаў бокам на снег. Побач упаў Півавараў. Ужо нідзе не было нічога чуваць і не відаць нічога, нават не зразумець было, у якім баку вёска. Думалася, што яны апынуліся на краі свету, дзе няма ні сваіх, ні немцаў, і Півавараў, аддыхаўшыся, сеў на снезе.\n– Зараз перавяжам, – сказаў ён, лапаючы па кішэнях у пошуках бінта. – Куды вас?\n– У грудзі. Пад рукой во...\n– Нічога, нічога! Зараз перавяжу. А я таму як даў, дык адразу... Другі, гляджу, драла... Цэлую абойму выпусціў!\nІваноўскі адкінуўся на спіну, зняў дзягу, расшпіліў ватоўку, Півавараў сцюдзёньші рукамі абмацаў цела. Кроў, якая багата намачыла адзенне, пачала ўжо астываць і пякла на марозе, як лёд. Зрэшты, пёкся, магчыма, снег, якога набілася ўсюды, лейтэнант скаланаўся ад дрыжыкаў, але трываў моўчкі. Баец туга абкруціў яго грудзі двума ці трыма пакетамі, моцна завязаў канцы.\n– Вельмі баліць?\n– Ды ўжо ж, баліць, – раздражнёна адказаў Іваноўскі. – Усё, зашпілі дзягу.\nПівавараў памог камандзіру зашпіліць на ватоўцы дзягу, абцягнуў падол маскхалата. Памалу лейтэнант пачаў грэцца, хоць цела яго па-ранейшаму білі дробныя нервовыя дрыжыкі.\n– Не трэба было туды ісці, – сказаў баец, выціраючы аб штаны запэцканыя крывёй рукі.\n– Што ж ты не сказаў раней?\n– Дык я не ведаў, – паціснуў адным плячом Півавараў.\n– А я ведаў? – раздражнёна кінуў лейтэнант.\nЁн разумеў, што робіцца злы і несправядлівы і што Півавараў тут ні пры чым, што ва ўсім ён вінаваты сам. Але менавіта ўсведамленне гэтай вінаватасці больш за ўсе і злавала Іваноўскага. Так, цяпер ён уліп, загубіў сябе і, мабыць, гэтага байца таксама, канчаткова праваліў важнае заданне з базай, нічога не дабіўся ў вёсцы. Але зрабіць інакш – абысці бокам базу, штаб, гэтую вёску і тым зберагчы сябе – ен не мог. На такой вайне гэта было б злачынствам.\n– Дыскі давайце сюды. I аўтамат таксама. Я панясу, – ціха сказаў Півавараў, і Іваноўскі моўчкі згадзіўся – цяпер, вядома, ён многа несцІ не мог.\nСабраўшы ў сабе рэшту сілы, ён толькі павярнуўся, каб сесці на снег.\n– Што ж, трэба ісці.\n– Ага, давайце вунь туды. Як ішлі, – ажывіўся Півавараў. – Яй-богу, тут недзе павінна быць вёска.\n– Ну. У нейкую вёску трэба. Без немцаў каб.\nМабыць, так, падумаў Іваноўскі. Цяпер ім толькі і застаецца прыбіцца ў якую-небудзь вёску, да сваіх людзей, болей няма куды дзецца. Ён проста не адразу зразумеў, як крута гэта яго раненне мяняла ўсе яго планы. Цяпер, мабыць, трэба болей клапаціцца пра тое, каб не трапіць да немцаў. Базы яму ўжо не бачыць...\n1 Мне здалося, рускі... (ням.)


28 чэрвень 2012, 21:35\nАле гэта ня проста дзень, у які чарговым разам ушаноўваецца памяць народнага паэта. Таямнічыя абставіны ягонай сьмерці выклікаюць цікавасьць і прымушаюць дасьледчыкаў год ад году вылучаць разнастайныя вэрсіі. Больш-менш сыходзяцца ў адным: 28 чэрвеня 1942 году Янка Купала ўпаў у лесьвічны пралёт гатэля «Масква». Аднак што гэта было — няшчасны выпадак, самагубства ці забойства — адназначнага адказу ніхто ня мае.\nКолькі гадоў таму Ўладзімер Някляеў зрабіў уласнае дасьледаваньне абставінаў сьмерці Янкі Купалы і прыйшоў да высновы, што гэта было забойства.\nНа Вайсковых могілках у Менску сёньня адбылося ўрачыстае ўшанаваньне памяці паэта — «Жальбіны», якія ўжо шмат гадоў ладзяць супрацоўнікі Дзяржаўнага літаратурнага музэю.\nВыступоўцы, сярод якіх былі прадстаўнік афіцыйнага саюзу пісьменьнікаў Георгі Марчук, галоўная рэдактарка газэты «Літаратура і мастацтва» Тацьцяна Сівец, галоўны дырэктар замежнага вяшчаньня Беларускага радыё Навум Гальпяровіч, збольшага казалі звыклыя словы пра «зналчнасьць творчасьці» і «адданасьць роднай зямлі».\nВыступіў на сьвяце і прафэсар Вячаслаў Рагойша, які прывёз на магілу паэта букет кветак, сабраных у Ракаве.\nСпадар Рагойша лічыць, што беларусам важна ведаць усе акалічнасьці жыцьця генія ўзроўню Янкі Купалы, у тым ліку тое, як менавіта ён памёр:\nРагойша: «Любое нам цікава. Тым больш сьмерць, таму што яна вельмі загадкавая. У красавіку ж месяцы Купала быў каля Казані. Яго хацелі адправіць, гэтаксама як і Коласа, у Ташкент. Але ён не захацеў. Сказаў, што будзе блізка каля сваёй зямлі, бо „ведаю, што яна вызваліцца“, хоць трэба было чакаць доўгія тры гады. І вось яму прыходзіць з ЦК Кампартыі Беларусі з Масквы пісьмо. Там сказана, што яго ўключылі ў камітэт па сьвяткаваньні шасьцідзесяцігодзьдзя Якуба Коласа. І просяць паведаміць, якія ён мае прапановы. Можаце ўявіць, як успрыняў гэта пісьмо Купала?! У яго ў пачатку ліпеня юбілей, а ў Коласа толькі ў пачатку лістапада. А пра Купалу ніякай пастановы не прынялі. Гэта ня проста так! Тут многа ёсьць загадак. І пісалі шмат — Барыс Сачанка, Георгі Колас... Сьледчыя працавалі пасьля сьмерці, прычым тры арганізацыі: ваенная выведка (бо гэта гатэль „Масква“, туды проста так ня пройдзеш), пракуратура і маскоўская міліцыя. Ніводзін з архіваў пакуль не даступны. Кажуць, што нібыта праз 75 гадоў раскрываецца. Сёньня вось 70 год, дай Бог, праз 5 гадоў усё раскрыецца. А пра такога чалавека цікава і важна ўсё ведаць».\nАмаль адзіным, хто наўпрост зьвярнуўся да загадкі Купалавай сьмерці, быў пісьменьнік Анатоль Бутэвіч, намесьнік старшыні Рэспубліканскай грамадзкай рады па справах культуры і мастацтва пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь:\n«Высілкі і намаганьні сапраўды былі зробленыя. Я ў тым ліку далучаўся да гэтага працэсу. Некалькі гадоў таму, дзякуючы таму, што ў Маскве ёсьць добра знаёмыя людзі, я хацеў паспрыяць таму, каб гэтую загадку разгадаць. Паднялі былі дакумэнты ў архівах. Але сказалі, што, на жаль, дакумэнты не захаваліся. Нібыта яны былі зьнішчаныя. Ня ведаю, ці так на самой справе. Але мяне пакуль не пакідае надзея. Ёсьць яшчэ людзі ў Маскве, якія маюць доступ да архіваў. Можа, прыйдзе час, і мы гэта ўсё разгадаем. Я бачыў тыя дакумэнты, якія былі складзеныя адразу пасьля сьмерці Купалы, данясеньні, спасылкі на пракуратуру. Значыць, недзе павінны быць дакумэнты. Я ня веру, што яны ўсе былі зьнішчаныя. Хвасты, што называецца, павінны застацца. Рана ці позна гэтая загадка будзе разгаданая. Дай Бог, знойдуцца людзі, якія дапамогуць сьцерці пыл з гэтай справы. Гэта нам трэба зрабіць дзеля гістарычнай справядлівасьці. Гэтая разгадка ніякім чынам ня кіне ценю ані на асобу Купалы, ані на ягоную творчасьць, ані на ягонае жыцьцё. Таму што ва ўсіх сваіх праявах Купала быў нацыестваральным паэтам. Нам пра яго важна ведаць кожны крок, кожную дэталь, кожны эпізод жыцьця».\nСуполка ТБМ сьвяткуе ўгодкі Купалы і Коласа


Музычны падарунак — "Беларускі сувенір" | Несвиж. Нясвіжскія навіны. Новости Несвижа. Районная газета\nМузычны падарунак — “Беларускі сувенір”\n29.03.2014 564 nneditor Комментариев нет\nУ Нясвіжскай дзіцячай школе мастацтваў адбыўся канцэрт фартэпіяннай музыкі, які даваў народны артыст Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь, прафесар Ігар Алоўнікаў.\nВыдатны піяніст, ён праявіў сябе яшчэ і як цудоўны расказчык, захапіўшы ўвагу юных і дарослых слухачоў аповедамі пра музыку і музыкантаў.\nПасля заканчэння Маскоўскай кансерваторыі Ігар Уладзіміравіч убачыў, што ў беларускіх кампазітараў мала фартэпіяннай, але шмат сімфанічнай, балетнай і опернай музыкі. Таму ён вырашыў самастойна рабіць транскрыпцыі некаторых твораў для фартэпіяна. Так, увазе слухачоў ён прадставіў два фрагменты з музыкі Анатоля Багатырова да драмы Лермантава “Маскарад” – “Вальс” і “Мазурка”. Гэты кампазітар – лаўрэат Сталінскай прэміі за оперу “У пушчах Палесся” – больш за 20 гадоў быў нязменным рэктарам Беларускай кансерваторыі, выхаваў шмат таленавітых музыкантаў.\nПасля Багатырова яшчэ 20 гадоў кіраваў гэтай славутай навучальнай установай Уладзімір Алоўнікаў – бацька Ігара Алоўнікава. Музыкант-франтавік, ён здаваў свой выпускны экзамен у кансерваторыі 22 чэрвеня 1941 года. Затым пайшоў у Падольскае артылерыйскае вучылішча і, закончыўшы яго па паскоранай праграме, дадаў да сваіх дзвюх спецыяльнасцей “кампазітар” і “піяніст” яшчэ адну – артылерыст. З баямі прайшоў франтавы шлях ад Затокі, што пад Адэсай, да возера Балатон у Венгрыі. Магчыма, менавіта таму Уладзімір Алоўнікаў звязаў сваю творчасць у асноўным з ваенна-патрыятычнай песняй. Яму належыць і славутая “Радзіма мая дарагая”, што стала пазыўнымі Беларускага радыё.\nІгар Алоўнікаў зрабіў некалькі апрацовак для фартэпіяна твораў свайго бацькі. Адну з іх – “Запрашэнне да вальса” – ён сыграў для нясвіжскіх слухачоў.\nДля іх таксама прагучалі фрагменты з балета Г. Вагнера “Святло і цень” – “Варыяцыі Анешкі” і “Оргія фанатыкаў”.\nВельмі цікавым быў і расказ пра творчасць артыста СССР Яўгена Глебава, чые балеты “Мара”, “Выбранніца”, “Альпійская балада” і “Маленькі прынц” сталі вядомымі далёка за межамі Беларусі. Апошні, напрыклад, быў пастаўлены не толькі ў суседняй Расіі, але і ў Фінляндыі і іншых краінах далёкага замежжа. Калі дадаць сюды кароткае, але вельмі мастацкае тлумачэнне “Маленькага прынца” А.дэ Сент Экзюперы, то стане зразумелым, чаму ўрыўкі з аднайменнага балета – “Адажыо маленькага прынца” і “Танец баабабаў” – літаральна зачаравалі залу.\nСваё выступленне Ігар Алоўнікаў завяршыў “Беларускім сувенірам” Яўгена Глебава з цыкла “Харэаграфічныя навелы”, які і стаў для нясвіжскіх слухачоў сімвалічным падарункам на памяць – памяць доўгую і добрую.\n← Трек — 8 Марта\nНашествие чистой воды, или Кто ездит по городу с фильтрами? →\nВечар сустрэчы — вечар сюрпрызаў!


Публікацыі па тэме «эміграцыя» | Новы Час\n«Ваенны камунізм з ручным кіраваннем». Яраслаў Раманчук пакінуў Беларусь\nБеларускі эканаміст Яраслаў Раманчук пакінуў краіну. Тыдзень таму сілавікі прыйшлі да яго з ператрусам. Зараз Раманчук пражывае ў Кіеве.\nНавумчык: Перад тым, як прыняць рашэнне пра эміграцыю, сыходзьце з самых дрэнных прагнозаў\n«Эміграцыя — адно з найцяжэйшых рашэнняў, якое чалавек можа прымаць у сваім жыцці», — мяркуе Сяргей Навумчык.\nЖурналіст Зміцер Лукашук таксама пакінуў Беларусь\nПра вымушаны ад'езд Зміцер паведаміў у сваім фэйсбуку.\nЖурналістка БелаПАН Таццяна Каравянкова пакінула Беларусь\nЖурналістка БелаПАН Таццяна Каравянкова з'ехала з Беларусі 9 ліпеня.\nПісьменнік Віктар Марціновіч разважае на budzma.by пра цяперашнюю хвалю эміграцыі і яе магчымыя перспектывы ў замежжы.\nУладзімір Колас: Апазіцыйны цэнтр перамясціўся за мяжу\nCтаршыня Рады беларускай інтылігенцыі Уладзімір Колас распавёў, якая роля адводзіцца апазіцыі ў сённяшніх умовах.\nІлля Дабратвор, які з'ехаў за мяжу з пяццю дзецьмі: У Варшаве працую таксістам і ў масоўках кіно\nГрамадскі актывіст, які месяц таму з’ехаў у Польшчу, распавёў «Народнай Волі», ці складана з пяццю дзецьмі пачынаць на новым месцы «жыццё з нуля».\nТэлевядоўца, шоумэн, спявак, акцёр Дзяніс Дудзінскі, які летась выказаўся супраць гвалту сілавікоў, прайшоў праз турму на Акрэсціна і нядаўна з прычыны пераследу ўладаў быў вымушаны разам з жонкай Кацярынай Раецкай з'ехаць ва Украіну. Дзяніс расказаў «Свабодзе Premium» пра першыя дні ў Кіеве, рэакцыю бацькоў на адʼезд, патлумачыў, як сілавікі прымушаюць людзей рабіць «прызнанні» на камеру, а таксама выказаўся пра адказнасць тых, хто вінаваты ў вымушанай эміграцыі тысячаў беларусаў.\nУ Мінску на Казлова, 28 ужо некалькі дзён раніцай выстройваюцца доўгія чэргі. У будынку знаходзіцца Дэпартамент кантролю якасці адукацыі Мінадукацыі — адзінае месца ў Беларусі, дзе можна «легалізаваць» для замежных краін свой дыплом аб адукацыі. Сёлета тут назіраецца асаблівы ажыятаж, піша «Еўрарадыё».\nЗ верасня да мая Польшча выдала звыш 10 тысяч візаў беларускім праграмістам і іх сем’ям\nПрадстаўнікі IT-сектара працягваюць з'язджаць за мяжу. Часам рэлакуюцца нават цэлымі фірмамі.\nПалітычны аналітык Арцём Шрайбман выехаў ва Украіну пасля абвінавачванняў Пратасевіча\n«Я цяпер ва Украіне, дабіраўся акольнымі сцежкамі, як дакладна — не скажу, можа спатрэбіцца камусьці яшчэ», — сказаў ён «Нашай ніве».\nАдразу пасля леташніх выбараў некаторыя беларускія музыкі ў мэтах бяспекі з’ехалі за мяжу — думалі, што на кароткі час, але засталіся там надоўга. AFISHA.TUT.BY паразмаўляла з галасамі беларускага пратэсту, якія не ў краіне ўжо больш за паўгода: запыталіся, чаму эмігравалі, чым жывуць і як уяўляюць той дзень, калі вернуцца ў Беларусь.\nАдвакат Міхаіл Баднарчук напісаў заяву з просьбай выключыць яго са складу Мінскай гарадской калегіі адвакатаў. Фота заявы, датаванай 27 красавіка, ён апублікаваў на днях Facebook. У ім ён просіць выключыць яго з калегіі з 30 красавіка.\n$5 тысяч толькі падаткамі. Колькі бюджэт Беларусі губляе, калі з'язджае адзін айцішнік?\nЗаснавальнік і дырэктар IT-кампаніі Belhard Group Ігар Мамоненка падлічыў, што міграцыя аднаго IT-спецыяліста з Беларусі пазбаўляе краіну $30 тысяч долараў у год.\nУ Польшчы налічылі амаль 10 тысяч беларускіх студэнтаў\nКолькасць беларускіх студэнтаў у Польшчы павялічылася за апошні год. Усяго ў гэтай краіне навучаецца больш за 9,7 тыс. чалавек з Беларусі, паведаміў прэзідэнт адукацыйнага фонду «Перспектывы».\nУ Літве кажуць пра ўсплёск нелегальнай міграцыі праз мяжу з Беларуссю\nПасля леташніх прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі і пагаршэння стасункаў Літвы з рэжымам Лукашэнкі літоўскія памежнікі затрымліваюць усё больш нелегальных мігрантаў. Пра гэта паведамляе «Delfi».\nМедыкі працягваюць з'язджаць. Карлаў універсітэт прыняў 8 студэнтаў з Беларусі, сярод іх — выдатнікі вучобы\nГрупа прыбыла ў Чэхію пару тыдняў таму, пераважна гэта студэнты апошніх курсаў з выдатнымі залікоўкамі. Пасля каранціна яны праходзяць моўныя курсы, каб вучыцца па-чэшску, распавядае «Наша Ніва».


Адзін сумнавядомы інтэкгратар назваў прадпрымальнікаў "вшивыми блохами". Гэта з пазіцыі рынкавага сацыялізму. А як вядома, з рознымі насякомымі і ворагамі "рынкавага сацыялізму" усе "чэсныя" людзі павінны весці непрымірымую барацьбу.\nВельмі цікавы і пераймальны вопыт такой барацьбы дэманструюць улады Свіслацкага раёна. Яны вельмі удала скарысталі момант, калі мясцовыя прыватныя гандляры арганізавана падтрымалі агульнарэспубліканскі страйк прадпрымальнікаў і … развалілі мясцовы рынак. Зраўнавалі крытыя месцы, паламалі лаўкі. Няма рынка- няма праблемы. Вось такая бітва за светлую будучыню.\nЯшчэ цікавей, што рынак належыў не ўладатрымаўцам, не мясцоваму райспажўсаюзу, а таварыству з абмежаванай адказнасцю "Будтэп". Сапраўднай прычыны такога кроку з боку ўладаў так ніхто і не даведаўся. А што ж "блохі"? Яны выжылі. І цяпер моўчкі распаўзліся па ўсёй Свіслачы; адзін дзень - тут, другі - ў іншым месцы. Карацей кажучы - бясконцая антысанітарыя. Ніхто ніякіх умоў для гандлю не зрабіў узамен, нават месца новага не вызначылі, хоць мясцовы райспажыўсаюз нібыта браўся за гэтую справу.\nЯк заўсёды крайнімі засталіся простыя людзі. Яны даўно прызвычаіліся да ўтульнага і шматлюднага па пятніцах Свіслацкага рынку, набывалі тое, што ўсё радзей з'яўляецца ў дзяржаўных крамах, эканомілі на гэтым немалую капейчыну. Усе задаюць адно пытанне: "Навошта было ламаць?" Але ад гэтага ні холадна ні горача мясцовым барацьбітам за ўраджай і аб'яднаўцам з голай збанкрутаванай імперыяй. Хіба яны хоць раз думалі галовамі? Усе іх дзеянні, па-мойму, ідуць ад іншага месца.


Што стаіць за новымі ператрусамі? – Свабоду палітвязьням!\nШто стаіць за новымі ператрусамі?\n27.09.2017 Апублікавана ў Навіны\nЗранку 26 верасня супрацоўнікі крымінальнага вышуку правялі шэраг ператрусаў у сацыяльных актывістаў Мінска.\n“Я думаю ўсе гэта разлічана якраз на тых, да каго прыйшлі, – пракаментаваў сітуацыю сайту palitviazni.info былы палітвязень Мікола Дзядок. – Прычына: удзел людзей у трывалых анархісцкіх ініцыятывах і спроба нанесці прэвентыўны ўдар перад магчымай восеньскай хваляй пратэстаў”.\nЯк стала вядома, вобшукі прайшлі ў доме выканаўчага дырэктара грамадскага аб’яднання “Экадом” Марыны Дубінай, журналісткі-фрылансера Марыны Кастылянчанка, некаторых іншых актывістаў анархісцкага руху. Пад час вобшуку канфіскаваныя кампутары, сімволіка сродкі мабільнай сувязі і літаратура. Пра затрыманні пакуль невядома.\nМагчыма, вобшукі звязаныя з крымінальнай справай па частцы 2 арт. 339 КК (хуліганства, здзейсненае групай асобаў), узбуджанай па факце падпалу кактэйлямі Молатава бігборда ў Івацэвічах 28 ліпеня. Па гэтай крымінальнай справе справе праходзяць двое сацыяльных актывістаў: жыхар Івацэвіч Ігар і мінчанін Кірыл Аляксееў, які змешчаны ў Баранавіцкі СІЗА. Тады група невядомых анархістаў спаліла рэкламны білборд. На білбордзе было напісана: «Сіла закона ў яго выкананні». Пазней відэа падпалу патрапіла ў сацыяльныя сеткі, паведамляе БелаПАН.\n“Анархісты і сацыяльныя актывісты гэта дэ-факта адное і тое ж, – кажа Мікола Дзядок. – Проста гэта эўфемізм, які нярэдка выкарыстоўваецца журналістамі, калі яны па нейкай прычыне не хочуць пісаць “анархісты”. Апошнія працуюць і ўдзельнічаюць не толькі ў анархісцкіх ініцыятывах і арганізацыях, але і ў экалагічных, гендерных, антыфашысцкіх, праваабарончых. Думаю, усё гэта разлічана якраз на тых, да каго прыйшлі. Прычына: удзел людзей у трывалых анархісцкіх ініцыятывах і спроба нанесці прэвентыўны ўдар перад магчымай восеньскай хваляй пратэстаў”.\nМікола Дзядок мяркуе, што нельга выключаць новыя ператрусы і справы супраць прадстаўнікоў анархісцкага руху.\n“Іх колькасць будзе расці прапарцыянальна актыўнасці анархістаў”, – дадае ён.


Адкрыццё выставы «Бывай, мільянер! Грашовае абарачэнне на Гродзеншчыне ў канцы XVIII – пачатку ХХІ ст.» — Установа культуры Гродзенскi дзяржауны гiсторыка-археалагiчны музей | museum-grodno.by\nГлавная > События > Адкрыццё выставы "Бывай, мільянер! Грашовае абарачэнне на Гродзеншчыне ў канцы XVIII – пачатку ХХІ ст."\nАдкрыццё выставы «Бывай, мільянер! Грашовае абарачэнне на Гродзеншчыне ў канцы XVIII – пачатку ХХІ ст.»\n1 ліпеня ў Сенатарскім зале Новага Замка адчыніла свае дзверы выстава, прысвечаная грашоваму абарачэнню на нашых землях. Папяровыя грошы, што выйшлі з абароту і сталі аб’ектам калекцыянавання, у нас прынята называць бонамі, а само іх збіранне – баністыкай. Грошы – адзін з самых старажытных аб’ектаў збірання, яны заўсёды былі творам мастацтва і выклікалі цікавасць.\nПапяровыя грошы на беларускіх землях выкарыстоўваюцца больш за дзвесце гадоў. Насельніцтва прыняло іх як зручны сродак плацяжу. Экспанаты выстаўкі “Бывай, мільянер!” расказваюць пра грошы не толькі як пра прадмет калекцыянавання, але і як пра рэальны плацёжны сродак. На простых прыкладах можна даведацца, як функцыянавала грашовая сістэма ў асобныя гістарычныя перыяды з канца XVIII да пачатку ХХІ ст., якія былі заробкі, колькі людзі трацілі на ежу, вопратку, іншыя рэчы.\nУ адкрыцці выставы прынялі ўдзел прадстаўнікі ААТ “Белаграпрамбанк”, студэнцкая моладзь і проста цікаўныя гродзенцы. Яны атрымалі магчымасць паўдзельнічаць у спецыяльнай віктарыне, прысвечанай гісторыі беларускіх грошай.\nВыстаўка прысвячаецца дэнамінацыі беларускага рубля. Яе аўтары спадзяюцца, што з’яўленне новых грошай, як папяровых, так і металічных, дапаможа беларускаму рублю заняць трывалае месца ў сусветнай сістэме грашовых адносін.


Супраць галоўрэда «Вячэрняга Магілёва» могуць распачаць крымінальную справу | Правы чалавека ў Магілеве\nBy mspring 13.11.2017 13.11.2017 СОЦЫУМ\nНадзея Леўчанка назвала ЛГБТ «пачварамі» і «перакрутамі». Актывіст Валянцін Цішко адрэагаваў заявай у Следчы камітэт.\n13 лістапада. Магілёў-Маладзечна. Алесь Святліцкі\nНапрыканцы кастрычніка газета «Вячэрні Магілёў» апублікавала матэрыял «Чаму замежнікі павінны нас вучыць, як гадаваць дзяцей». У ім аўтар Ігаэль Йягуда абвінаваціў ЛГБТ і гендэрную палітыку дзяржавы ў «разбэшчанасці дзяцей», «прыёме вычварэнцаў на працу» і «падрыхтоўцы навальнят».\nЛГБТ-актывіст Валянцін Цішко адрэагаваў скаргамі ў КДБ, Міністэрства інфармацыі і пракуратуру, пра што мы пісалі 1 лістапада.\n3 лістапада партал TUT.by папрасіў пракаментаваць сітуацыю галоўнага рэдактара «Вячоркі» Надзею Леўчанку.Жанчына адказала абразамі ў адрас ЛГБТ-супольнасці:\n«Паглядзіце Кодэкс аб сям’і. У нас нідзе не напісана штосьці пра гэтых вычварэнцаў. Ну ня падабаецца ім нешта – хай едуць у Германію, выходзяць замуж, жэняцца на такіх жа, як самі, вырадках. У перапіску я з імі не ўступаю – шмат гонару для іх. Чаму ў нас можна выйсці на плошчу ў Менску, выступаць супраць урада, трансляваць гэта на ўсіх сайтах? А як кранеш педэрастаў – усё, выццё поўнае. Што гэта за каста недатыкальных? Як быццам у нас праблем больш няма: колькі дзяцей у хоспісах, колькі старых, хворых, экалогія якая, дармаеды нейкія. Ну бегае сярод іх некалькі вычварэнцаў. Гэта ганебная з’ява. І ранней ад гэтага лячылі. І цяпер іх лячыць трэба. Ну маеце вы свае гэтыя скрыўленні – так сядзіце з імі дома ў сваёй спальні, ня трэба гэта выносіць напаказ. Гэта палавая распуста. Трэба ўмацаваць інстытут сям’і, шлюбу. У рэшце рэшт, у нас дэмаграфічная сітуацыя падае. Калі яны будуць жыць сумесна, хто ў нас дзяцей нараджаць будзе?».\nВалянцін Цішко лічыць, што галоўны рэдактар абласнога выданні не павінна дазваляць сабе такія выказванні. Ён накіраваў у Магілёўскі міжраённы аддзел Следчага камітэта заяву з просьбай праверыць словы Надзеі Леўчанкі на распальванне варожасці. Калі СК прызнае правату Цішко, супраць галоўрэда «Вячоркі» могуць распачаць крымінальную справу.\n– Складанасць у тым, што закон у Беларусі не прадугледжвае прамой адказнасці за распальванне варожасці на глебе сэксуальнай арыентацыі. Затое можна прыцягнуць да адказнасці за распальванне варожасці па сацыяльных і іншых прыкметах. У гэтыя вось “іншыя” прыкметы, я лічу, можна ўключыць і выказванні Надзеі Леўчанкі, – лічыць Цішко.\nЁн дапускае, што рэдактар газеты пазбегне пакарання, аднак упэўнены – каментар, які дазволіла сабе Леўчанка, па-за ўвагай пакідаць нельга:\n– Я ўсё ж такі спадзяюся, што яе прыцягнуць да адказнасці. Але нават калі не – усё роўна на такія рэчы трэба рэагаваць, – паведаміў актывіст.\nСледчы камітэт адмовіўся спыняць крымінальную справу супраць Станіслава Паўлінковіча\nTagged: Tagged: Валентин Тишко/Вечерний Могилев/Надежда Левченко/Следственный комитет/сми\nPrevious post: Фотафакт: дарогу ў вёсцы пад Магілёвам рамантуюць смеццем\nNext post: Мова варожасці ў Магілёўскай вобласці. Трэці квартал


Прадстаўнікі штаба Бабарыкі сустрэліся з кіраўнікамі дыпмісій | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nКаардынатар штаба прэтэндэнта ў прэзідэнты Віктара Бабарыкі Марыя Калеснікава і адвакат Ілля Салей сустрэліся з кіраўнікамі дыпламатычных місій краін Еўразвязу, Вялікабрытаніі і ЗША. Аб гэтым паведамляецца ў афіцыйным телеграм-канале Бабарыкі.\n«Шчыра дзякуем нашым еўрапейскім і амерыканскім калегам і сябрам за магчымасць падзяліцца нашым бачаннем сітуацыі, а таксама за ўвагу да Беларусі і падтрымку беларускага народа», – гаворыцца ў паведамленні. Падрабязнасці сустрэчы не раскрываюцца.\nБылы кіраўнік «Белгазпрамбанка» Віктар Бабарыка цяпер знаходзіцца ў СІЗА КДБ. Ён, а таксама яго сын і кіраўнік яго ініцыятыўнай групы Эдуард былі затрыманыя 18 чэрвеня па падазрэнні ў здзяйсненні эканамічных злачынстваў. Вядома, што ім прад’яўленыя абвінавачванні, але адвакатам забаранілі паведамляць, па якіх артыкулах Крымінальнага кодэкса. Беларускія праваабаронцы і «Міжнародная амністыя» прызналі Бабарыку і яго затрыманых паплечнікаў палітычнымі вязнямі.\nЕўразвяз уводзіць візы для грамадзян ЗША\nЮрыст штаба Бабарыкі: Мы дагэтуль не ведаем, чаму не прынялі…


Алесь Суша: «В Лондоне я увидел то, что хотел: «Букварь» 1618 года существует...»\nОпубликовано: 28.05.2019 09:36:21\nЗ вядомым скарыназнаўцам, кандыдатам культуралогіі Алесем СУШАМ можна гаварыць бясконца. Такое ўражанне: пра нашу культурную спадчыну ён ведае ўсё. Сыпле адмысловымі фактамі пра першадрукара Скарыну, гісторыю кнігадрукавання, першы ў свеце 400-гадовы беларускі «Буквар», які, дарэчы, спадар Алесь сам адшукаў у Лондане і стаў ініцыятарам яго факсімільнага выдання. Асноўную ж сваю задачу як скарыназнаўцы даследчык пастанавіў радыкальна — прывесці Скарыну ў народ, памяняць уяўленне грамадства пра яго як забранзавелага класіка, раскрыць спадчыну. Наконт бібліятэкі Алесь Суша перакананы: яе каштоўнасць у працы не для паліц, а для людзей, у даступнасці і запатрабаванасці фондаў.\n– Апошнім часам мы пачалі пераасэнсоўваць кніжныя помнікі не толькі ў дачыненні да факсімільных выданняў, але ў цэлым да працы з кніжнай спадчынай. І ў практыцы, і на тэарэтычным узроўні сталі раскладаць ідэю, дзеля чаго нам вяртаць гістарычныя каштоўнасці ў Беларусь, займацца іх вывучэннем, апісаннем, алічбоўкай, — Алесь Суша ўзгадвае пытанне, якое стала вельмі актуальным…\nНасамрэч у Беларусі захавалася зусім невялікая частка нацыянальнай кніжнай спадчыны. У адрозненне ад архітэктурных помнікаў, якія цяжка перанесці ў іншае месца, кніжныя цярпелі ў першую чаргу. Яны і гараць, лёгка вывозяцца, законна ці незаконна выкупляюцца. Многія фонды панішчаны падчас войнаў.\nАлесь Суша прыводзіць даведку:\n— Напрыклад, перад пачаткам Другой сусветнай у нашых фондах было каля двух мільёнаў дакументаў (кніг, газет, часопісаў), а па яе завяршэнні засталося дзесьці 320 тысяч (16 працэнтаў ад першапачатковай колькасці). Прычым вывезены або знішчаны на месцы былі самыя каштоўныя рэчы, і толькі невялікая частка вярнулася назад. Адпаведна, мы можам жаліцца на цяжкі лёс, можам спрабаваць прэтэндаваць на вяртанне і прадпрымаць альтэрнатыўныя крокі кшталту факсімільнага выдання, алічбоўкі, але толькі ў тым выпадку, калі пра гэтую спадчыну будуць ведаць.\nКнігазнаўца прывёў прыклад 90-х гадоў, калі пра фонды Нацыянальнай бібліятэкі многія мелі слабае ўяўленне. Напрыклад, ладзіліся паездкі ў той жа Лондан, каб паглядзець кнігі Скарыны, хоць яны прысутнічалі ў сваіх фондах.\n— І гэта не толькі праблема грамадства, але найперш наша, — расстаўляе акцэнты суразмоўца. — Бібліятэка недастаткова старалася для таго, каб зрабіць фонды даступнымі, вядомымі. Каб тыя каштоўнасці, якія ў нас ёсць, былі запатрабаваныя. Тыя ж кнігі Скарыны ў 1925 годзе куплены ў Ленінградзе, бо 100 год таму ніводнай з іх ужо не засталося ў Беларусі. Але праз нейкі час пра гэта многія забыліся, спадчына першадрукара сышла з глыбокага грамадскага абмеркавання.\nНавукоўца ўпэўнены, што для грамадства важна не так фізічная прысутнасць кніжных помнікаў у прасторы Беларусі, а іх ментальны, ідэйны вобраз у свядомасці. Не так важна і месца захоўвання. У дзяржаўных зборах краіны толькі дзесяць кніг Скарыны, а ў Расіі — больш за 300. І трапілі яны туды ў даўнія часы на легальных умовах. Да расіян — ніякіх прэтэнзій. Наадварот, дзякуем, што захавалі. Экспанаваць не праблема. Шмат важней, ці ёсць цікавасць да гэтай тэмы ў грамадстве.\n— Як аказалася, ёсць. Калі правільна падаць, разрэкламаваць, заахвоціць. Да 500-годдзя кнігадрукавання на выставу «Францыск Скарына і яго эпоха» мы прывезлі 61 кнігу першадрукара з пяці краін свету. Экспазіцыі, прысвечаныя Бібліі, Скарыну, Буквару, збіралі дзясяткі тысяч наведвальнікаў літаральна за месяц. Гэта для нас быў вельмі яркі досвед. Зразумелі, што менавіта ў гэтым кірунку трэба працаваць — на грамадства, а не на паліцы, — абагульняе даследчык.\nКніжны дыямент краіны — Нацыянальная бібліятэка Беларусі — вынаходзіць розныя ідэі, каб зацікавіць наведвальніка. Напрыклад, выстава «Беларускі Буквар» пра ўсе чатыры стагоддзі яго гісторыі. Арганізатары паказалі першыя падручнікі і давялі гісторыю ажно да нашых дзён. Госці ахвотна шукалі сваю першую кніжку, якая злучыла розныя пакаленні. Асабліва зацікавілі Буквары першых гадоў савецкай улады.\n— Гэта быў залаты век беларускай букварыстыкі. Тады штогод выдавалася літаральна па 10 Буквароў, альтэрнатыўных, для розных катэгорый насельніцтва і на розных мовах — беларускай, рускай, літоўскай, польскай, ідышы. Натуральна, яны адрозніваліся зместам, формаю, акцэнтамі. Мяняліся і каштоўнасці ў іх. У першых дамінуюць хрысціянскія, і гэта зразумела, бо адукацыя таго часу грунтавалася на хрысціянскай традыцыі, а ў савецкі перыяд месца рэлігіі занялі лозунгі, ідэі сацыялістычнага грамадства, камуністычнай партыі, звесткі пра палітычных дзеячаў, — расстаўляе акцэнты Алесь Суша.\nПа прызнанні даследчыка, змест некаторых Буквароў сёння выклікае жах. Але гэта адлюстраванне эпохі: «У нашым Савецкім Саюзе налічваецца звыш 50 000 цэркваў, яны маюць 150 тысяч штук званоў. Гэта складае 137 097 тон медзі і 24 193 тоны волава. З гэтага металу мы зробім трактары, паравозы. Метал званоў пойдзе на параходы і аэрапланы». І на гравюры мы бачым звезеныя званы, якія грузяцца ў вагоны на шляху да пераплаўкі. Такія рэчы пра многае сведчаць. У Букварах ва ўсе часы ў сканцэнтраванай форме сабраны важнейшыя каштоўнасці грамадства. Гэта вельмі сімвалічная кніга, якую субяседнік ставіць нават у адзін шэраг з Бібліяй і Канстытуцыяй.\n— Узгадваю і яшчэ адну грандыёзную выставу «Буквары народаў свету», прывезеную ў значнай ступені з-за мяжы, амаль 1500 падручнікаў на 600 мовах свету. Праз іх удалося паказаць квет каштоўнасцей усёй чалавечай цывілізацыі. Што важна, гэтыя і многія іншыя мерапрыемствы прайшлі да 400-годдзя беларускага Буквара. Навукоўцы з 25 краін свету з’ехаліся на вялікую канферэнцыю. Аўтары сучасных Буквароў правялі майстар-класы. Плюс шэраг выдавецкіх праектаў, адукацыйныя праграмы, сустрэчы, лекцыі, выступленні. Шырока падтрымалі тэму сродкі масавай інфармацыі. Гэта і ёсць спроба зацікавіць грамадскасць, наблізіць да культурнай спадчыны, патлумачыць каштоўнасць і сутнасць… Гэта і ёсць — працаваць не для паліц. І самае важнае, што ўдалося зрабіць, — беларусы пачалі асэнсоўваць: нам ёсць чым ганарыцца. Мы прыдумалі тэрмін Буквар, па якім вучацца многія народы свету.\n— Менавіта вы аўтар ідэі, што беларускі «Буквар» першы ў свеце. Адшукалі яго ў лонданскай бібліятэцы і праініцыявалі факсімільнае аднаўленне…\n— Гадоў 12—15 таму мы працавалі над зводным каталогам «Кніга Беларусі», прысвечаным якраз беларускай кнізе незалежна ад месца захоўвання, пачынаючы ад часоў Скарыны да нашых дзён. Я заўважыў выданне, якое для мяне падалося вельмі незвычайным і нечаканым — гэта «Буквар», які фактычна па часе ці не самы першы ў свеце з такой назваю. У пераважнай большасці энцыклапедый, падручнікаў, манаграфій, навуковых даследаванняў напісана, што гісторыя Буквара пачынаецца ад дзейнасці магілёўскага выдаўца, друкара Спірыдона Собаля, які ў 1631 годзе выдаў адпаведную кнігу. У Оршы каля Куцеінскага манастыра ў гонар гэтай падзеі ўсталяваны памятны знак. І тут я бачу кнігу, якая датуецца больш раннім часам і мае, здаецца, назву «Буквар». Здаецца, бо вельмі складана было ідэнтыфікаваць. Па вялікім рахунку, як я зразумеў: ніводны з беларускіх даследчыкаў не меў магчымасці пабачыць гэтую кнігу на ўласныя вочы, таму ў навуковай прасторы яна заставалася напаўміфічнай або наўпрост адсутнічала. І ўжо намнога пазней, у 2015 годзе, калі мы актыўна працавалі над праектам па факсімільным узнаўленні кніжнай спадчыны Францыска Скарыны, я наведаў Лондан і паралельна азадачыўся пытаннем: ці няма магчымасці пабачыць той самы беларускі «Буквар». Па вельмі лаканічных апісаннях, якія мне атрымалася знайсці, ён якраз знаходзіўся ў Лондане ў прыватнай бібліятэцы таварыства лонданскіх юрыстаў Мідл Тэмпл. Фактычна паўзакрытая бібліятэка, да якой дабрацца дапамагла Міжнародная асацыяцыя беларусістаў, у прыватнасці тамтэйшыя даследчыкі і вельмі паважаныя ў Брытаніі людзі. Найперш заручыўся падтрымкаю Джыма Дынглі — вядомага беларусіста, брытанскага выкладчыка, прафесара. Я пабачыў тое, што хацеў: кніга пад назваю «Буквар», якая датуецца 1618 годам, існуе. Гэта стала для мяне вялікім персанальным адкрыццём, ідэя «Буквара» засела ў галаве. Набліжалася яго 400-годдзе. Тады мы задумаліся: чаму б не адсвяткаваць? Хоць юбілей не стаяў у планах і дзяржаўных праграмах, не было ініцыятыў з боку грамадскіх ці навуковых арганізацый, мы вырашылі паспрабаваць…\n— І атрымалася грандыёзнае свята з цікавымі праектамі, экспазіцыямі і чытаннямі. Да таго ж створана факсімільнае перавыданне першага ў свеце «Буквара».\n— Сапраўды. Адны мы такую падзею наўрад ці адолелі б. На добрую ідэю адгукнуліся партнёры, спонсары. Менавіта такі фармат апошнім часам мне падаецца вельмі ўдалым для рэалізацыі культурных праектаў, калі да іх далучаюцца ўстановы бізнесу ці прыватныя кампаніі. Вельмі шчыльна працавалі з Белінвестбанкам. Замежная ініцыятыва — ад Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця, цэнтральны офіс якога якраз знаходзіцца ў Лондане. У тым ліку наш праект займеў вялікую падтрымку ад Міністэрства замежных спраў і асабліва беларускага пасольства ў Вялікабрытаніі. Міністэрства адукацыі замовіла навуковае даследаванне «Буквара», далучыліся навукоўцы з БДУ. Супольнымі намаганнямі ўсё атрымалася.\n— Вы вядомы скарыназнаўца, напісалі пра першадрукара дзясятак кніг, адкрылі многа новых фактаў. Чаму зацікавіліся біяграфічнай і кніжнай спадчынай менавіта Францыска Скарыны?\n— Як і ў выпадку з Букваром, усё атрымалася амаль выпадкова. Ніколі не думаў, што буду займацца на глыбокім узроўні Скарынам і яго спадчынаю. Па адукацыі і кірунку навуковых заняткаў я культуролаг. Пастаянна завітваў у Нацыянальную бібліятэку яшчэ студэнтам, а ў 2004 годзе быў запрошаны на працу ў аддзел рэдкай кнігі. Ведаў, што кнігі Скарыны тут захоўваюцца, бачыў іх нячаста, толькі на выставах. Быў знаёмы з цудоўнымі працамі Яўгена Неміроўскага і Георгія Галенчанкі — двух класікаў, знакамітых скарыназнаўцаў, якія шмат зрабілі для вывучэння гістарычнага шляху нашага першадрукара і яго спадчыны. Пасля іх немагчыма нават адно новае слова сказаць. Не я адзін так думаў. Пасля вялікага буму даследаванняў і іншых ініцыятыў у 80-х — пачатку 90-х, калі святкавалася 500-годдзе з дня нараджэння першадрукара, фактычна тэма замёрла. Пра Скарыну амаль перасталі абараняць дысертацыі, пісаць манаграфіі, праводзіць выставы, сустрэчы, канферэнцыі, тэма перастала гучаць. Мне падаецца, тут дзве прычыны. Па-першае, сапраўды шмат было зроблена. Прасцей кажучы, патрабавалася аддаць паўжыцця, каб адкрыць хоць адно новае слова. Я ўпэўнены, што менавіта таму амаль ніхто з даследчыкаў не хацеў займацца гэтай тэмай. Другая прычына: Скарына стаў недасягальна святым. Ён ператварыўся ў міфічнага героя на занадта высокім п’едэстале — забранзавелы класік, які праз гэта перастаў быць цікавым.\nТЫМ часам набліжаўся юбілей беларускага кнігадрукавання. У каардынацыйным плане — больш за 500 мерапрыемстваў. Тэатральныя конкурсы, навуковыя праекты, канферэнцыі, сустрэчы, паездкі па краінах, «круглыя сталы». Усяму стрыжань — факсімільнае ўзнаўленне спадчыны Скарыны. Працоўная тэма для Алеся Сушы стала навукова-прафесійнай, а задача перарасла ў глыбокую зацікаўленасць. З афіцыйных папер, планаў, тлумачэнняў пачалі складвацца больш грунтоўныя тэксты, якія сталі кніжкамі…\nПытаюся, што спадару Алесю і яго камандзе ўдалося дасягнуць у скарыназнаўстве? Упершыню зрабілі сістэматычны ўлік усіх вядомых асобнікаў Скарыны з вельмі дэталёвым аналізам, апісаннем асаблівасцей і характарыстык кожнага. Стварылі выключна каштоўную электронную калекцыю «Скарыніяна». Яшчэ адна заслуга — некаторае ажыўленне Скарыны, пра яго ў шырокім доступе з’явіліся зразумелыя кнігі. Навуковыя працы пісаць шмат прасцей, чым расказаць пра гэтае пытанне папулярна.\n— Можа быць, трошкі дапамагло, што ў мяне дзеткі малыя, адпаведна ў размовах з імі адпрацоўваліся мова і стыль падачы матэрыялу, — раскрывае карты даследчык.\nКарацей, многа зроблена для пераходу Скарыны ў народ, расказалі пра яго як пра чалавека, які жыў, кахаў, меў жонку і дзетак. Па сутнасці, ён выконваў вельмі рызыкоўны інвестыцыйны праект, знайшоў на гэта грошы, працаваў са спонсарамі, рабіў абгрунтаванне свайго бізнес-плана. Канкрэтна рызыкаваў, за пазыкі брата трапіў у турму, быў завязаны ў вельмі сур’ёзныя інтрыгі дзяржаўнага ўзроўню.\n— Я дайшоў нават да вельмі «непрыстойных» абагульненняў, на якіх дагэтуль стаю і магу абгрунтаваць: Скарына быў дыверсантам і шпіёнам. Словам, мы паказалі асветніка з розных бакоў — як рэальнага чалавека, які зрабіў вялікую справу, а калі так, то ён не проста цікавы, але і становіцца прыкладам для іншых. Вялікі педагагічны патэнцыял Францыска Скарыны не толькі ў кнігах, але і ў прыкладзе яго жыцця, — падагульняе Алесь Суша.\n— Ці вядомы нашчадкі Скарыны — нашы сучаснікі?\n— Праблема ў тым, што Францыск Скарына не быў шляхцічам, адпаведна яго радавод вельмі складана прасачыць, ды і полацкія дакументы таго часу вельмі слаба захаваліся. Верагодна, першадрукар быў звязаны з бернардынскім ордэнам у Полацку, і, магчыма, па бернардынскіх і часткова віленскіх архівах штось атрымаецца знайсці. Род Скарынаў быў вядомы ў Полацку ў XVI—XVIII стагоддзях. Хутчэй за ўсё яго дзеці адсюль з’ехалі, але, верагодна, засталіся нашчадкі брата, больш аддаленая радня. Прозвішча Скарына было распаўсюджана не толькі ў Полацку. Сёння яно сустракаецца на Полаччыне, Гомельшчыне і ў іншых мясцінах Беларусі.\n— Вы ўзначальваеце Міжнародную асацыяцыю беларусістаў, якая аб’ядноўвае беларусазнаўцаў свету незалежна ад іх паходжання.\n— Для мяне вялікі гонар узначаліць яе пасля такога навукоўца, знакамітага дзеяча і выключнага чалавека, як Адам Восіпавіч Мальдзіс, ён кіраваў арганізацыяй 15 гадоў. Пасля на гэтай пасадзе былі Сяргей Запрудскі і акадэмік Міхаіл Касцюк. Міжнародная асацыяцыя беларусістаў дзейнічае амаль тры дзесяцігоддзі, праводзіць міжнародныя кангрэсы, згуртоўвае даследчыкаў па ўсім свеце. Асабліва шмат іх аказалася ў блізкіх да нас суседніх краінах — Расіі, Украіне, Польшчы, Літве, Латвіі, а таксама ў Вялікабрытаніі, Германіі, Венгрыі, ЗША, Канадзе... Беларусазнаўцы вельмі зацікаўлены ў кантактах між сабою, абмене інфармацыяй, магчымасці сабрацца на супольных вялікіх кангрэсах.\n— Ведаю, калі прыступалі да старшынёўства, мелі на мэце ўдасканаліць арганізацыю, так бы мовіць, памяняць яе стыль працы.\n— Гэта арганізацыя навукоўцаў, яна даволі артадаксальная па сабе. Сур’ёзна яе не зменіш, не трансфармуеш, але некаторыя новыя моманты заўжды можна адладзіць. Зараз асацыяцыя трошку амаладзілася і памяняла формы працы. Развіваем сферу сацыяльных сетак, якія сапраўды адкрылі новыя магчымасці для кантактаў, абмену, інфармавання. Вялікую ролю іграюць міжнародныя двухбаковыя канферэнцыі і сустрэчы. Падабаецца, што асацыяцыя ўключана ў вялікія і важныя грамадскія працэсы. Дабрацца да таго ж першага «Буквара» было б проста нерэальна без МАБу. Гэта выключны рэсурс, які можа адыграць вялікую ролю ў вывучэнні нашай краіны, бо нярэдка многія каштоўныя крыніцы па роднай гісторыі знаходзяцца якраз у замежных зборах.\n— Жадаю вам новых адкрыццяў, якія для нас стануць сапраўдным нацыянальным гонарам, а для вас — крыніцай сілы і натхнення!


ЧАРАДЗЕЙ АДПАЧЫВАЎ У ЧАРСЦВЯДАХ | Новости района | | Ушачский район | Ушачи | Новости Ушач | Новости Ушачского района | Ушачский райисполком\nЧАРАДЗЕЙ АДПАЧЫВАЎ У ЧАРСЦВЯДАХ\nБеларуская зямля, па якой мы ходзім, тоіць у сабе мноства цікавых адкрыццяў. Адно з такіх нядаўна зрабілі на Ушаччыне беларускія археолагі: на беразе Чарсцвядскага возера знойдзены фрагменты загараднай рэзідэнцыі полацкіх князёў 12 стагоддзя. Гэтая навіна разляцелася ўжо па ўсёй краіне, а свае знаходкі навукоўцы лічаць унікальнымі.\nАртэфакты з глыбіні вякоў\n– Упершыню ў археалогіі Беларусі нам удалося ідэнтыфікаваць загарадную рэзідэнцыю князёў, якая знаходзілася на гэтым месцы ў 12-м стагоддзі. Ні ў Тураве, ні ў Брэсце не знойдзена такіх лакалізаваных рэзідэнцый, у вас адзіная кропка на карце Беларусі, дзе яна адзназначна была, – сустракаючы нас у Чарсцвядах, пачынае распавядаць старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Марат Васільевіч Клімаў, які ўжо больш двух дзясяткаў гадоў займаецца раскопкамі і пад кіраўніцтвам якога на працягу трох тыдняў на Ушаччыне працавала археалагічная экспедыцыя.\nЧаму менавіта наш раён? Трэба сказаць, што любым раскопкам папярэднічае вялікая навуковая работа і спецыяльная археалагічная разведка, падчас якой вывучаюцца помнікі, аналізуецца мясцовасць, робяцца адпаведныя вывады. “Гісторыкі адзначалі, што ў 15-16 стагоддзях у Чарсцвядах існаваў ваяводскі двор, але мы дапусцілі, што заснаваны ён значна раней і належаў князю. Тым больш што на тэрыторыі раёна былі знойдзены артэфакты, якія сведчылі, што ў недалёкіх вёсках Славені і Ляхі ў 12-13 стагоддзі ўжо меліся пасяленні. Звычайна князь надзяляў сабе самыя лепшыя землі вакол свайго горада і ў тых жа гістарычных звестках значылася, што паўднёвы чарсцвядскі двор быў самым моцным”, – гаворыць М.Клімаў.\nУ двух раскопах памерам больш за 30 квадратных метраў на беразе возера спецыялісты адшукалі фрагменты двух будынкаў: гаспадарчай пабудовы і жылой – з печчу і астанкамі чалавека. Пад зямлёй могуць знаходзіцца яшчэ не менш дзесяці. Нягледзячы на тое, што цэнтр сядзібы пакуль знайсці не ўдалося, доказаў што тут сапраўды былі ўладанні князёў падчас раскопак знайшлося нямала. Напрыклад, гірка-разнавага, якой узважвалі срэбра і манеты. Частка жаночага ўпрыгожання, якое сялянкі не насілі. Невялікі нож – жалеза ў той час вельмі шкадавалі і іх рабілі малымі па памерах, пласціну ад нажа – з бронзы.. Адшукалі ключ ад унутранага замка, бранебойны наканечнік стралы з жалеза. У раскопе знайшлося нямала рыбалоўных кручкоў ці іх абломкаў, а таксама гліняных грузілаў для сетак – не дзіўна, што на беразе такога вялікага вадаёма займаліся рыбалоўствам. Трапіла археолагам і шмат фрагментаў керамікі 11-13 стагоддзяў, а таксама пазнейшага часу. А вось знойдзены крэмень дае падставы меркаваць, што ўвогуле гісторыя Чарсцвяд пачалася яшчэ ў эпоху неаліта! Аб тым, што на беразе тутэйшага возера жылі і адпачывалі статутныя асобы, сведчаць і фрагменты візантыйскіх амфар, якія прызначаліся для транспарціроўкі розных тавараў, але часцей за ўсё – віна. Кавалак люлькі для табака галандскай вытворчасці – таксама сур’ёзны артэфакт: такія рэчы ў той час мог дазволіць сабе далёка не кожны чалавек, хіба толькі купцы і феадалы. Але самай каштоўнай знаходкай, хоць і самай маленькай, археолагі лічаць кніжную зашпільку эпохі Ефрасінні Полацкай, вырабленую з бронзы. “У той час кніга была надзвычай каштоўнай рэччу, чыталі іх знатныя людзі. Знайшоўшы яе, упэўніліся, што мы на правільным шляху”, – зазначыў Марат Васільевіч, дэманструючы трафеі.\nНазваць канкрэтныя імёны князёў, якія маглі тут жыць, навукоўцы не могуць. Тэарэтычна, гэта мог быць легендарны Усяслаў Чарадзей, пры якім Полацкае княства дасягнула найбольшага росквіту.\nМагчыма, што падчас міжусобных войнаў паміж княствамі рэзідэнцыя была спалена.\nНа раскопкі – з усёй краіны\nЯк вы ўяўляеце сабе работу археолагаў? Пэўна, з вялікай рыдлёўкай у руках, якія да сёмага поту капаюць зямлю ўглыб. Насамрэч усё зусім інакш. Рыдлёўка патрэбна гэтым спецыялістам, толькі каб зняць невялікі верхні пласт, далей на ўзбраенні – невялікі савок ды пэндзаль. У сваёй рабоце гэтыя людзі вельмі далікатныя – рыдлёўкай ці моцным ударам можна пашкодзіць каштоўныя і крохкія артэфакты.\nНакіроўваючыся да месца раскопак, чакала ўбачыць вялікае ўглыбленне, аказалася, што знаходкі ляжаць не далёка ад паверхні. “Гэта ў вялікіх гарадах прыходзіцца ўглыбляцца ледзь не да трох метраў, а на падобных сельскіх пасяленнях зусім не. Напрыклад, першы раскоп у Чарсцвядах – адзін метр і 20 сантыметраў. А другі, як бачыце, пакуль менш метра, а ў нас ужо колькі напрацовак! Мясцовыя людзі казалі, што нават калі капалі бульбу, знаходзілі нямала рэшткаў керамікі і іншых прадметаў”, – расказвае М.В.Клімаў.\nТрэба сказаць, што пасля сябе археолагі пакідаюць роўны прыгожы ўчастак, на якім хоць адразу можна садзіць агародніну – у дасканала перабранай зямлі практычна не застаецца каменьчыкаў.\nШтодня апошнія тры тыдні ў Чарсцвядах працавала 15-25 чалавек. Прычым, спецыялістаў і студэнтаў сярод іх зусім нямнога, абсалютная большасць – валанцёры, якія не маюць гістарычнай адукацыі, а такі занятак для іх з’яўляецца хобі і адпачынкам на прыродзе, пра які мараць увесь год. Ва Ушацкі раён на раскопкі з задавальненнем прыехалі не толькі з суседніх Полацка і Глыбокага, а і з Мінска, Гомеля, Брэста, Слуцка і многіх іншых гарадоў краіны, некаторыя нават цэлымі сем’ямі з дзецьмі. Непадалёк ад месца работ размясціўся немалы палатачны гарадок, палявыя ўмовы і капрызы надвор’я ніяк не пужалі апантаных такой цікавай справай добраахвотнікаў.\nЧарсцвядская археалагічная экспедыцыя днямі скончана, але гісторыкаў і археолагаў Інстытута гісторыі НАН Беларусі яшчэ чакае шмат работы: знаходкі будуць рассартыраваны, пашпартызаваны, накіраваны на даследаванні. У сваю чаргу кіраўнік экспедыцыі Марат Васільевіч Клімаў паабяцаў вярнуцца на Ушаччыну ў снежні, каб выступіць перад вялікай аўдыторыяй з грунтоўнай і цікавай лекцыяй і прэзентацыяй па выніках раскопак. Але думаецца, што навукоўцы наведаюцца ў раён яшчэ не раз, бо багатая на гісторыю ўшацкая зямля, пэўна, тоіць у сабе нямала падобных сюрпрызаў.\n15 жніўня археолагі Беларусі і краін Еўропы адзначаюць сваё прафесійнае свята. Цікава, што толькі ў суседняй Украіне яно з’яўляецца дзяржаўным. Менавіта ў гэты дзень будучыя спецыялісты гэтай рэдкай прафесіі праходзяць пасвячэнне ў археолагі.