Вобраз старца ў п’есе Янкі Купалы «Раскіданае гняздо»\nУ ацэнцы драмы Я.Купалы «Раскіданае гняздо» наша літаратуразнаўства ўжо даўно схілілася да вызначэння яе сутнасці як твора рамантыка-сімвалічнага, глыбока філасофскага, дзе ўздымаюцца адвечныя праблемы дабра і зла, шчасця і нядолі, пошукаў будудчыні, дзе аўтар паказаў мноства шляхоў, якія выбіраюць для сябе беларусы . Вядомы і той рэальны грунт, які выспеліў гэты твор, адсюль — ягоны «моцны рэалістычны пласт» (П.Васючэнка).\nП’еса вылучаецца і тым, што сярод вобразаў-персанажаў нельга выдзеліць галоўнага, у кожнага — свая асабістая, і ў той жа час тыповая, надзвычай балючая жыццёвая драма, у кожнага — свой выбар, свой шлях. І ў гэтым плане вобраз Старца, які з’яўляецца ў п’есе толькі два разы, на яе пачатку і ў фінале, ёсць гэткім жа значным, як і тых герояў, з якімі сустракаемся праз увесь твор. Старац якраз і ёсць жывым увасабленнем таго нялёгкага шляху — жабрацтва, на які ўрэшце становіцца маці Марыля з малодшымі дзецьмі, але і спрадвечнай народнай мудрасці, носьбітам хрысціянскіх ідэяў дабра, трываласці, даравання.\nСтарац — гэта і ягоны сацыяльны статус, і адначасна — імя. Імя, дадзенае ад нараджэння, даўно ўжо страчанае праз бясконцыя вандроўкі. Яно засталося дзесьці ў мінулым, ужо быццам і не рэальным, дзе засталіся сям’я, хата, зямля. Няма той супольнасці, дзе б неабходна было вылучаць яго сярод іншых, называць па імені. Ён не звязаны з іншымі людзьмі тымі шматлікімі сувязямі, якімі звязаны кожны, хто мае працу, сям’ю, дом. Старац як бы па-за ўсім гэтым, таму яму непатрэбны асабісты знак — імя. І ў гэтым плане ён — вольны. І ад імя, і ад людзей. Але — залежны ад іх міласэрнасці і спагады, бо «усяляк бывае… Хто хлебам, хто каменнем, а кожны нечым ды кіне» [2, с.208]. Тут Купала абыгрывае біблейскае: «Ці ёсць сярод вас такі чалавек, які, калі папросіць сын ягоны ў яго хлеба, камень падаў бы яму?» (Мацвея, 7х9). Ці не адсюль — тыя беды, што адбываюцца з светам і людзьмі, якія адкінулі высокі маральны закон, дадзены чалавецтву праз Біблію?\nСтарац пачынае п’есу, яму дадзена першае слова. І гэтае слова — «так». Не адмаўляе, сцвярджае. Слова не толькі спрадвечнай беларускай згоды, але і сцверджання свайго. Што ж сваё ужо тут, у першай рэпліцы, сцвярджае герой? Усёпераможную сутнасць дабра: «Ліха перамелецца, і ўсё добра будзе» [2, с.205]. Праўда, пры адной умове: «Ніколі не трэба здавацца». Таму ніяк нельга пагадзіцца з тым, што філасофія Старца — філасофія ўдаванага заспакаення, улагоджвання, цярпімасці» [3, с.199]. Бо якраз супраць гэтага — цярпімасці да няпраўды, духоўнага гвалту — скіраваны адзін з самых палымяных ягоных маналогаў, што гучыць як «магутны маніфест» (Дз.Санюк), у якім звяртаецца да моладзі («Нам, старым, іншае рэч: мы не жывём, а толькі дажываем» [2, с.258]), тых, хто стаіць на парозе сваёй будудчыні, хто выбірае свой шлях, хто мае сілы: «Ганьба таму, хто, вочы на ўсё заплюшчыўшы, будзе ісці ўцёртай здавён сцежкай няпраўды і бяспраўя, думаючы, што іначай быць ніколі не можа і што не ў яго волі змяніць стары парадак бессумленнага жыцця! Ганьба таму, хто, радзіўшыся ў ярме, валочыць яго пакорна, як вол стары, не парываючыся нават хоць на час выпрагчыся з гэтага ярма, паганячага пачуццё яго чалавеча! Ганьба таму!» [2, с.258]. Шматкроць паўторанае, глыбока прачутае, выгукнутае з усёй сілай пачуцця (клічная інтанацыя) «Ганьба таму!» — хіба гэта не ёсць шчырай і ўпэўненай падтрымкай тым, хто здольны «нечага шукаць, нечага дабівацца». Мяркуем, несправядліва лічыць, што гэта — «яго павучальныя тырады — фікцыя, падманны рыгарызм, звычайны папулізм, разлічаны на слабых духам людзей…» [3, с.199]. Маналог разлічаны на падтрымку найперш Сымона, сына Зяблікаў, які шукае сваё, хай нават памыляецца, але — не сядзіць склаўшы рукі і не жадае іх апусціўшы пакорна ісці ўслед за маці. «Старцу — як сцвярджае Дз.Санюк, — блізкае імкненне Сымона да дабра і шчасця, калі герой хоча змяніць несправядлівае грамадства з яго воўчымі законамі» [4, с.108].\n«Я сам быў маладым!» — гэта не проста згадка пра адляцеўшую маладосць. Гэта сцверджанне далучанасці, хай і ў мінулым, Старца да справаў тых, хто, як ён кажа, імкнецца «не папусціцца». Падкрэслім, «адвага наша — адно… Не твая, а — наша. Не адлучае сябе, колішняга, а ў душы і цяперашняга, ад маладых, смелых і адважных.\nПадказваючы Сымону, павучае яго мудра, імкнучыся схіліць да роздуму. Большасць даследчыкаў якраз і падкрэсліваюць мудрасць героя як адну з самых уласцівых яму рысаў: «Старац — купалаўскае ўвасабленне адвечнай мудрасці» (А.А.Лойка), «мудрэц з народнага асяроддзя» (Дз.Санюк), «з мудрай разважлівасцю выслухоўвае ўсе навіны» (П.Васючэнка), «Старац, дасведчаны чалавек, нясе людзям векавую народную мудрасць» (А.В.Сабалеўскі). Сама мова героя, перанасычаная прыказкамі, фразеалагізмамі, сведчыць пра яго сапраўды народную мудрасць.\nТактоўнасць, уменне выслухаць суразмоўцу, павага да думкі іншых, — хай нават цалкам супрацьлеглай ягоным поглядам, — хіба гэта адзнакі «ідэалогіі ўступніцтва, мяккасці» (В.Максімовіч)? Прымаючы думку іншых, ён не змяняе сваёй, паважаючы выбар іншых, застаецца ізноў жа пры сваім.\nЧаму Старац ужо ў першым сваім маналогу «расхвальвае» сваё жабрачае жыццё: «Жыву сабе і гора ніякага не знаю. Торбачкі за плечы, кій сукаваты ў рукі і хаджу сабе, як ні ў чым не бывала, па дарожках-пуцявінках» [2, с.205]. Ці сапраўды, як сцвярджае П.Васючэнка, «ідэалізуе сваё становішча жабрака, вечнага вандроўніка, … каб суцешыць Зяблікаў, прымірыць іх з вымушаным выбарам»? Ці, як лічыць В.Максімовіч, «герой выглядае вялікім ідэалістам, самападманнікам, калі празмерна ідэалізуе сваё становішча жабрака, вечнага вандроўніка»? Як падаецца, нельга цалкам прыняць першага доваду, бо з гэтай «ідэалізацыяй» упершыню мы сустракаемся, паўторымся, ужо ў першым маналогу п’есы, калі жывым быў яшчэ гаспадар і жабрацтва Зяблікаў было яшчэ не гэткай пэўнай перспектывай. Тым больш нельга прыняць другое. Занадта мудры, разважлівы наш герой, каб падманваць сябе. За гэтым ягоным маналогам бачыцца нам і прыхаваная скруха, і тая ж магутная самаіронія, смех скрозь слёзы, якою дасканала валодаў Купала, скарыстаўшы ўжо ў першым сваім надрукаваным вершы «Мужык». Наіўную фразу юнага яшчэ Данілкі: «Вось табе дык добра, дзедка,: з адной хаты выкінуць, дык у другую пойдзеш», — пакідае без адказу: кожнаму павінна быць зразумела, як гэта добра.\nТак, Старац прымае жабрацтва для сябе, бо ўсяго толькі «дажывае», а не жыве на белым свеце. Іншых жа на гэты шлях не кліча (такіх заклікаў у п’есе няма), але не адмаўляецца ўзяць з сабою, калі героі ўжо падрыхтаваны да такога няпростага кроку. Гэтак, як не адмаўляе нікому ў малітве: «Я за ўсіх малюся». Таму нельга згадзіцца з А.А.Лойкам: «І першы, і другі (Старац і Незнаёмы) гавораць на раскіданым сялянскім гняздзе адно і тое ж: агітуюць» [1, с.201]. Старац якраз і не агітуе. Падказвае, радзіць, аналізуе, прыгадвае, прадказвае. Бо галоўнае ў ягонай філасофіі жыццёвай мудрасці — не перашкаджаць чалавеку выбраць свой шлях і самому прайсці па ім. «Чалавек мусіць сам, без прынукі і націску, рабіць свой выбар іначай значнасць гэтага выбару абясцэньваецца» [1, с.142], — слушна даводзіць П.Васючэнка. Больш за тое, «калі чалавек выбраў нават служэнне злу — то на гэта яго права і яго воля. І нельга насіллем павярнуць чалавека да дабра, бо гэта толькі выкліча за сабой зло яшчэ большае... Старац ніколі не будзе адбіраць волю ў чалавека, які сцвярджае сваю самастойнасць праз пошукі невядомага, так як гэта робіць Сымон» [4, с.108].\nЦі можна сцвярджаць, што «Старац пазбаўлены не толькі духоўнай радзімы, але, як аказваецца, і радзімы увогуле», як піша пра тое В.Максімовіч і працягвае: «Так яму зручней». Герой, як нам падаецца, з вялікай скрухай згадвае, што і сам — «з такога гнязда». З раскіданага, зруйнаванага. Ці была ў тым ягоная віна? Гэтак жа, як віна кожнага з сям’і Зяблікаў. Гэта вялікая бяда, няшчасце, трагедыя для земляроба — страта ўласнай зямлі, хаты. Тое гняздо, радзіма, жыве ў памяці Старца, у ягоным сэрцы, таму няшчасце Зяблікаў яму зразумелае герою: «Гняздо раскідалался, і птушкі разбегліся якая дзе-куды. Ведаю, ведаю! Сам я з такога гнязда» [2, c.254]. У чым жа зручнасць? Нічога не мець — значыць, нічога не страціць? Ці можна літаральна ўспрымаць словы Старца: «Добра мне так. Смачна ем, спакойна сплю. Ведаю, што не абкрадзе мяне злодзей, не аграбіць разбойнік» [2, с.255]. Хіба гэта не смех скрозь слёзы? І хіба нельга верыць у ягоную шчырасць, калі герой, спачуваючы Зяблікам, кажа: «Дрэнна, вельмі дрэнна… Свайго не меўшы, — трэба легчы спаць не еўшы» [2, с.205]. Пэўна, гэтак «лёгка», не еўшы, і даводзілася неаднойчы класціся спаць нашаму герою.\nСтарац добра разумее, што «сіла людская не заўсёды на дабро ідзе». Гэтым папярэджвае ад культу сілы, «ад празмернай актыўнасці ў сваіх дзеяннях, калі, — як піша З.Санюк, — губляецца ясная перспектыва і знікае ўсялякая мяжа паміж дабром і злом» [4, с.108].\nТое ж, што Старац «не здольны… паспачуваць шчыра, па-сапраўднаму», В.Максімовіч перакрэслівае сам, вышэй гаворачы пра «жаданне зразумець кожнага і адгукнуцца на яго боль, і здольнасць захапіцца чалавекам і пашкадаваць яго, … шчыра жадаючы дабра абяздоленым і прыніжаным» [3, с.199]. Аўтар артыкула вяртаецца да ўжо адкінутага параўнання-супастаўлення вобразу Старца з горкаўскім Лукой з п’есы «На дне», якое актыўна выкарыстоўвалася ў мінулыя часы савецкага літаратуразнаўства.\nДля маці Марылі Старац — чалавек блізкі, зразумелы. І лёс ягоны гэткі ж, як у іхняй сям’і. Колісь меў і зямлю, і гняздо. Ён не нейкі, невядома адкуль прышлы, без роду і племені — незнаёмы. Таму і ісці за ім, сваім чалавекам, хай нават у свет, у жабракі — не так страшна.\nШлях жабрацтва асабліва выразна паўстае перад асірацелай сям’ёй пасля самагубства Лявона. Марыля шые торбы. Адбываецца гэта якраз у сярэдзіне п’есы, у трэцім акце. Шые, прычытаючы. А прычытанне тое — як на хаўтурах. Бо, рыхтуючыся да жабрацтва, развітваецца з ранейшым ладам жыцця, хавае, як у магілу, свае ранейшыя спадзяванні. У яе маналогу — нараканне на долю-долечку, на бяду, якая гэтак раптоўна звалілася на няшчасную сям’ю. Мова рытмізаваная, скарыстаны поўторы, словы з памяншальна-ласкальным значэннем. Маці Марыля галосіць на праўдзівай магіле — сваім зруйнаваным гняздзе: «Не судзіла долечка скарыстаць з свайго дабрыца, як усе добрыя людзі карыстаюць. Падумаць толькі! Добры быў лянок; палола яго, рвала, слала, а як улежаўся — сушыла, мяла, удваіх з Зоськай нітачку па нітачцы вывелі… па Грамніцах кросны паставіла… колькі сценак наткала… На кашулі сабе, нябожчыку і дзеткам ткала. Звалілася бяда, і ўсё пайшло марна: заместа кашуль — торбы шыю! Эх! эх! Сабе і дзецям — жабрацкія торбы» [2, с.232].\nВідаць, маці ўжо ўнутрана падрыхтавана да жабрацтва. Пэўнага рашэння яшчэ няма. (Пра тое ж і Зоська: «Мы яшчэ не жабракі, мамка!») А торбы шые. Бо заўсёды беларусы былі практычнымі, запаслівымі, прадбачлівымі, імкнуліся падрыхтавацца і да добрага, і да благога. Марыля шые торбы гэтак, як беларускія жанчыны спрадвеку рыхтавалі сабе строі ў апошні шлях, каб не перакладаць гэты клопат на іншых, каб застала бяда знянацку. Вось ужо сапраўды: «Не заракайся ад турмы і ад сумы». Шые на ўсялякі выпадак. На вельмі нават верагодны выпадак. І калі торбы пашытыя, то яны абавязкова некалі прыдадуцца. Гэта як стрэльба, што ў пачатку п’есы вісіць на сцяне, а ў канцы — павінна выстраліць. Шлях жабрацтва для найбольш неабароненай часткі сям’і — прадвызначаны. Маці ведае гэта: «Не сягоння, то заўтра, пазаўтра будзем імі» (жабракамі).\nАктуальна, як прароцтва, гучаць словы Страца: «Аб торбах не павінны забывацца нават і тыя, што на пасадах сядзяць» [2, с.261].\nЗяблікі збіраюцца жабраваць толькі тады, калі ўжо невыносна болей заставацца. Калі гняздо разбурана дашчэнту, калі з боку маёнтка шугае полымя. Страшная, чорная восеньская ноч. Вар’яцкія гавэнды Зоські дадаюць і без таго жудаснай карціне сыходны, апакаліптычны настрой. Усё ахутана цемрай, жахам, безвыходнасцю. Хіба не мае рацыі Старац: «Скаранне Божае валіцца на гэтую зямлю няшчасную… Вялікім горам і зніштажэннем кожны тут куток ваш напоўнен»? [2, с.260]. Адчуванні герояў — адпаведныя: «Яшчэ раз як здарыцца гэткая ночка з пажарам, то я зусім памру ад страху» (Данілка), «Сілачкі мае не хапае далей тут гібець» (Марыля). Так, тут ужо — не жыццё. Гібенне. Смерць. Іншага выбару для іх — старой, хворай, змарнаванай нялёгкай доляй кабеты і малых дзяцей — няма. Жабрацтва — выйсце ў безвыходнасць.\nНяхай нават жабрацтва «ў нечым сімвалізуе тут разняволенасць» (П.Васючэнка), але гэтая разняволенасць — для маладога мастака, які прагне новага, нязведанага, для Данілкі. Не для маці Марылі, гаспадыні, жанчыны паважанага веку.\nЖабрацтва здольна разбэсціць чалавека, ператварыць яго ў раба, праз пастаяннае прыніжэнне (згадаем вобразы жабракоў з драматычнай аповесці М.Гарэцкага «Антон» ці з паэмы Я.Коласа «Сымон-музыка»), няздольнасць ды і няўменне інакш зарабляць на хлеб, калі нараджэнне здаровага, без яўнага калецтва, дзіцяці лічыцца бядой, якую ж трэба выправіць, што вядзе да абсурдных, пачварна-жудасных учынкаў (як у апавяданні З.Бядулі «Ашчаслівіла»).\nЦі змогуць гэтыя аднесеныя ветрам беларусы сабрацца на сваім вялікім сходзе, знайсці калісьці сваю новую зямлю? Надта ўжо няпэўная перспектыва ў іх шляхах. Зрабіцца жабраком, страціўшы ўсё, лёгка. А вось праз жабрацтва, якое павінна хоць бы захаваць жыццё, ці здольны будуць юныя беларусы стаць на свае ногі, стаць гаспадарамі, з маленства просячы міластыню? Тым больш страшным і няпэўным выглядае іншы шлях, куды ідуць Сымон і Зоська — шлях скрозь цемру, дзе могуць тварыцца, як кажа Незнаёмы, «вельмі і вельмі страшэнныя рэчы».\nУ канцы п’есы Сымон з Зоськай знікаюць у цемры, а Старац выводзіць Марылю з малодшымі дзецьмі з гэтай страшнай ночы. Ён ідзе наперадзе. І ў літаральным, і ў пераносным сэнсе: ягоная бяда — жабрацтва — прыйшла да яго раней. Ён навучыўся жыць з ёю. І ў гэтым для яго — чалавека, які дажывае — выратаванне. Але для тых, хто стаіць перад будучыняй — выпрабаванне. І вельмі нават небяспечнае. Выпрабаванне на тое, каб не страціць у бясконцых вандроўках сябе, не стаць проста старцамі на сваёй зямлі. Жабракі, пэўна, напачатку вымушана, а пасля ўжо неяк машынальна ўсё скіроўваюць на адно — як напоўніць свае торбы. Чалавек траціць вельмі важную часцінку сваёй душы, перастаўшы ўспрымаць прыгожае як самакаштоўнасць, калі ўсё, нават найдалікатныя сімвалы красы — кветкі — прышпільваюцца да торбы — каб болей кідалі. Гэта вялікая небяспека: адмова ад красы, як спажытку духоўнага дзеля спажытку матэрыяльнага.\nРознавектарныя шляхі беларусаў, сыход са сваёй зямлі — ці не ёсць гэта пачаткам канца? Куды падаліся беларусы са свайго раскіданага гнязда? Ці не шукаюць яны свайго ў чужым? У забароненым за саветамі вершы «Перад будучыняй» (1922), Я.Купала ўздымаў тыя ж пытанні пра гістарычныя шляхі беларусаў, са скрухай пісаў пра духоўнае і матэрыяльнае жабрацтва, няздольнасць стаць гаспадарамі на сваёй зямлі:\nБрыдзём, паўзём у свет — скрозь неўпапад…\n1.\tГл. Лойка А.А. Гісторыя беларускай літаратуры. Дакастрычніцкі перыяд. У 2 ч. Ч.2. — Мн., 1989. — С.196; Васючэнка П. Драматургічная спадчына Янкі Купалы: Вопыт сучаснага прачытання. — Мн., 1994. — С.126.\n2.\tКупала Я. Поўны збор твораў у 9 т. Т.7. Драматычныя паэмы і п’есы. — Мн., 2001.\n3.\tМаксімовіч В. Па шляху абнаўлення // Полымя. — 2003. — № 4.\n4.\tСанюк Дз. Сілы смерці і нябыту // Першацвет. — 1993. — № 1.


Раніцай 21 жніўня ў дворыку будынка па адрасе Зыбіцкая, 6 развесілі сушыцца адзенне. Дзіўная інсталяцыя прыцягнула ўвагу мінакоў і офісных работнікаў гэтага будынка. Многія ўжо паспелі падзяліцца фатаграфіямі ў сацыяльных сетках.\nЯк аказалася, такім чынам арганізатары фестывалю «Тбілісоба» вырашылі пазначыць пункт збору рэчаў для дабрачыннага праекта KaliLaska. Пункт прыёму адзення будзе працаваць у чацвер і пятніцу ад 14-й да 16-й. Прымаць плануюць непатрэбныя майкі, шорты, сукенкі і іншыя прадметы гардэроба — усё гэта павінна быць у добрым стане. Арганізатары папярэджваюць загадзя: дзіравыя шкарпэткі ў вас не возьмуць.\nЧастка сабраных рэчаў пойдзе на ўпрыгожанне фестывалю «Тбілісоба». Арганізатары фестывалю грузінскай культуры «Тбілісоба», які пройдзе ў Мінску 24 жніўня, у гэтым годзе вырашылі дадаць атмасфернасці святу пры дапамозе развешанай над галавой бялізны — характэрнай асаблівасці, якую адзначаюць усе турысты, якая зазірнула ў Тбілісі. Падобныя інсталяцыі збіраюцца ўсталяваць на час фестывалю адразу ў некалькіх дворыках Верхняга горада.\nУжо ў гэтую нядзелю адзежу развесяць на паркоўцы па адрасе Герцэна, 2а, дзе будзе працаваць грузінскі гастрападворак «Баржомі». Тут госці свята змогуць пачаставацца віном і ежай, паслухаць жывую музыку, згуляць у даміно і шахматы разам з прафесіяналамі са школы «Юны стратэг», наведаць маркет KaliLaska — з адзеннем, упрыгожаннямі і посудам — і купіць і вінілавыя пласцінкі з альбомамі грузінскіх выканаўцаў у LongPlay.\nДабрачынны праект KaliLaska ужо доўгі час ператварае добрыя, але непатрэбныя адным людзям рэчы ў карысныя для іншых. Штомесяц арганізацыя прымае ад беларусаў рэчы — адзенне, абутак, кнігі і многае іншае — і перадае іх тым, што жыве ў нястачы.


http://spring96.org/be/news/2364 2005 2005-04-26T10:00:00+0300 2005-04-26T10:00:00+0300 1970-01-01T03:00:00+0300 be Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nАмбасадары Літвы і Латвіі Ёнас Паслаўскас і Майра Мора 25 красавіка наведалі ў турэмным шпіталі былога міністра і амбасадара Беларусі ў Рызе Міхаіла Марыніча, які адбывае тэрмін паводле абвінавачваньня, якое міжнародныя праваабарончыя арганізацыі і краіны Захаду лічаць палітычна матываваным. Спадар Марыніч перанёс у турме інсульт.\nПаводле Майры Моры, спадар Марыніч абрадаваўся, што Латвія нарэшце прадстаўленая ў Беларусі амбасадарам, а не часова павераным як да гэтага часу. На ўмовы свайго ўтрыманьня Міхаіл Марыніч ня скардзіўся.\nПаводле спадарыні Моры, начальнік турэмнага шпіталю паведаміў, што пасьля 9 травеня да Міхаіла Марыніча яшчэ раз выклічуць цывільных лекараў для абсьледаваньня. Майра Мора зазначыла, што яна з іншымі калегамі-амбасадарамі хацела б перадаць спадару Марынічу патрэбныя лекі. (паводле Радыё Свабода)


Сімпозіум, прысвечаны Сакрату Яновічу | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nСімпозіум, прысвечаны Сакрату Яновічу (абноўлена)\nПра творчасць Сакрата Яновіча гавораць у Беластоку беларускія і польскія даследчыкі. Галоўнай тэмай міжкультурнага сімпозіума, які праходзіць у мясцовым універсітэце, стала тэма трансгранічнасці ў творчасці выбітнага пісьменніка і публіцыста. Сярод удзельнікаў – гарадзенскі паэт Анатоль Брусевіч, на думку якога ў літаратуры Сакрата – сапраўды няма межаў:\n– Па-першае, гэты пісьменнік выдатна пісаў творы не толькі па-беларуску, але і на польскай мове. Гэта першы фактар. Па-другое, ён цікавы не толькі палякам, як бачым, але і вельмі цікавы беларусам. Асабліва цікавы на польска-беларускім памежжы, паколькі ягоная творчасць, як падаецца, напрыклад, гарадзенцам, вельмі блізкая ментальна і паводле іншых рэчаў да літаратуры менавіта Гарадзеншчыны, таму гэта пісьменнік з’яўляецца трансгранічным.\nУ другой палове дня ў межах канферэнцыі запланаваная дыскусія, сярод удзельнікаў якой – пісьменнік Міхась Андрасюк, акцёр Яанна Стэльмашук-Троц, галоўны рэдактар “Часопіса” Юры Хмялеўскі ды іншыя асобы. Таксама арганізатары анансавалі выхад напрыканцы снежня кнігі, прысвечанай творчасці Сакрата Яновіча.\n“Сакрат Яновіч. Пісьменнік транспамежны”. На міжнародны сімпозіум з такой назвай запрашае філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта. Выбітнага польска-беларускага пісьменніка і публіцыста прыгадаюць не толькі даследнікі яго літаратурнай спадчыны, але і тыя, хто ведаў яго асабіста. Гутарка пойдзе пра творчасць Сакрата Яновіча ва ўмовах яго транспамежнага існавання, – кажа адна з арганізатараў імпрэзы, выкладчыца беластоцкага ўніверсітэта Гражына Харытанюк-Міхей.\n– Сакрат Яновіч – гэта таксама пэўнае асяроддзе. Гэта асяроддзе літаратуры не толькі беларускай, але і польскай. Ён на памежжы беластоцка-гарадзенскім. Гаварыць выключна ў катэгорыях “толькі беларускі” ці “толькі польскі” нельга. Як нельга казаць без кантэксту. Менавіта таму мы і ладзім гэты сімпозіум як міжнародны.\nГэты сімпозіум – таксама своеасаблівая прэзентацыя кнігі пра творчасць Сакрата Яновіча, паведаміла ў нашым эфіры прафесар Беластоцкага ўніверсітэта Данута Завадская. Выданне кнігі запланаванае да канца года і рыхтуюць яго як польскія, так і беларускія навукоўцы.\n– З аднаго боку, будуць польскія і беларускія навукоўцы, а з другога боку – усе, хто ведаў Сакрата Яновіча альбо чытае яго. У кнізе і на сімпозіуме будуць наступныя раздзелы. Першы – прысвечаны творчасці. Другі – пераклады. І яшчэ адна частка – успаміны. Апошняя будзе на сімпозіуме звязана яшчэ з фільмам.\nНа сімпозіуме „Сакрат Яновіч. Пісьменнік транспамежны” ў Беластоцкім універсітэце, акрамя навуковых дакладаў па творачасці пісьменіка і публіцыста, таксама запланаваны прагляд дакументальнага фільма пра Сакрата Яновіча.\n“Вельмі прыемны і сціплы чалавек”, – такім Сакрата Яновіча запомніла Шырын Акінэр з Кембрыджскага ўніверсітэта ў Лондане. З творчасцю Сакрата яна пазнаёмілася дзякуючы беларускай бібліятэцы ў Вялікабрытаніі ды айцу Аляксандру Надсану, і адразу вырашыла перакласці мініяцюры Яновіча на ангельскую мову. Цяпер навукоўца думае над перавыданнем гэтых перакладаў:\n– Гэта мая просьба, мая надзея, што мы можам перавыдаць па-новаму гэтыя празаічныя мініятуры на ангельскай мове і распаўсюджваць гэта. Можа праз выдавецтва ў Англіі, можа праз амбасаду ў Англіі, нам трэба падумаць, як мы можам распаўсюджваць яго творы, бо ён сапраўды цікавы пісьменнік.


Палітычнае аблічча Францыі можа істотна змяніцца, а эміграцыя ў гэтую краіну можа стацца надзвычай складанаю пасля шэрагу апошніх тэрактаў у французскай сталіцы, выказала такую думку Belsat.eu беларуска Аліса Сыраквас, якая ўжо 11 год жыве ў Парыжы.\nСпадарыня Аліса даведалася пра тэракты, калі да яе пазваніла маці ейнага каханага хлопца з пытаннем, ці ў яе ўсё ў парадку.\n«Калі я пачула пра вялікую колькасць ахвяраў, першае мае пачуцці – страх. Я сама адразу ж пачала званіць сваім блізкім, каб даведацца, што яны ў бяспецы», – расказала парыжанка з беларускімі каранямі.\nАдзін з калегаў па працы спадарыні Алісы прызнаўся, што знаходзіцца ў бары акурат непадалёк ад аднога з месцаў, дзе прагучала страляніна. Працаўнікі бару дзеля бяспекі сваіх кліентаў спусцілі на вокны і ўваходы жалезны занавес.\nЖыхары Парыжу праявілі высокую арганізацыю і не паддаліся паніцы, адзначае нарадзінка Менску. Паколькі ў французскай сталіцы перастала хадзіць метро, шмат хто меў цяжкасці, каб даехаць да дому, але іх ахвотна прымалі на начлег іншыя парыжане. Спадарыня Аліса сама прыняла на ноч сваю сяброўку-францужанку, пасцяліўшы ёй на падлозе.\n«Парыж яшчэ не адышоў ад шоку, – распавядае нарадзінка Менску. – Вуліцы – пустыя, бо паліцыя праз медыі прасіла ўсіх заставацца ўдома, але чуваць сірэны, гукі ад верталётаў. Пакуль я не спаткала, каб нехта некага вінаваціў, нехта пра некага кепска выказваўся. Усе пакуль проста ў шоку. Парыж нібы ў дэпрэсіі».\nСпадарыня Аліса аднак не выключае, што ў будучыні крайнія палітычныя сілы ў Францыі стануць яшчэ больш папулярнымі. Прадстаўнік правых можа ў сваю чаргу перамагчы на прэзідэнцкіх выбарах у 2017 годзе.\n«Мне вельмі б не хацелася і я спадзяюся, што гэтага не будзе, але ў грамадстве могуць узрасці негатыўная адносіны да мусульманаў. Маю надзею, што французы ўсё ж будуць у стане адрозніць тэрарыстаў ад звыклых вернікаў-мусульман», – заўважае спадарыня Аліса.\nЯна аднак мяркуе, што эміграваць у Францыю стане цяжэй, бо ўлады могуць зрабіць больш жорсткім міграцыйнае заканадаўства.\nІншая беларуска з Францыі Аляксандра Шаварына прызнаецца, што асколкам на стадыёне «Стад дэ Франс» параніла аднаго з ейных французскіх знаёмых.\n«Пацярпелых усіх у кучу сабралі і адвезлі ў лякарню. Інфармацыі аб загінулых я не знайшла. Не агалошвалі спісаў. Шмат хто так і не ведае, што сталася з іхнымі блізкімі. Я жыву ў прыгарадзе. Сябры, хто жыве ў самым цэнтры, пішуць, што ўсюды паліцыя, вайсковых шмат са зброяй… усе пяць лініяў метро зачыненыя. Людзі ў шоку, у паніцы. Парыж ачэплены. Будзе шмат кантролю бліжэйшымі днямі. Расказваюць, што ў некаторых месцах плануецца нешта накшталт каменданцкага часу», – адзначае спадарыня Аляксандра.\nАляксандра Шаварына 5 гадоў жыве ў Францыі\nБліжэйшыя выходныя эмігрантка з Беларусі збіраецца правесці дома ды нікуды асабліва не выходзіць: «Сказаць што не страшна – гэта схлусіць».\nСпадарыня Аляксандра лічыць, што правільным шляхам для Францыі ў абароне ад тэрарызму можа быць абмежванне эміграцыі з арабскіх краінаў.\n«Тут сапраўдны прахадны двор. Я баюся, што гэта будзе выглядаць не вельмі паліткарэктна, але, шчыра кажучы, я даўно перакананая, што Францыю, прабачце, запаланілі імігранты з «арабістану». Вядома не ўсе з іх дрэнныя, але фільтр быць павінен. Трэба ўводзіць нейкі кантроль. У Францыі, на жаль занадта гіпертрафаванае паняцце свабоды і талерантнасці, а гэта абарочваецца супраць дзяржавы», – мяркуе жыхарка парыжскага прадмесця.\nМаксім Ярашэвіч, Гарась Валатовіч, belsat.eu\nТэгі: беларусы за мяжой, здарэнні, Парыж, тэракт, тэракт у Парыжы, Францыя


У Астравецкім раёне два камбайнерскія экіпажы намалацілі па дзве тысячы тон!\nНа Астравеччыне завяршылася ўборачная кампанія збожжавых. Хлебаробы раёна сёння дажыналі апошнія гектары ў РУП “Астравецкі” саўгас “Падольскі”: працяглы час улезці на некаторыя ўчасткі было немагчыма з-за празмернай вільготнасці і дажджлівага надвор’я.\nНа дапамогу аграрыям саўгаса сёлета прыйшлі хлебаробы КСУП “Гудагай” і “Гервяты”.\nПершымі ў раёне дзве тысячы тон, як дарэчы, і першую запаветную тысячу, намалаціў камбайнерскі экіпаж КСУП “Гервяты” – Аляксей Масейка і Вячаслаў Бабарыка. Сёння шэраг “двухтысячнікаў” папоўнілі камбайнер Яўген Грабоўскі і яго памочнік Аляксандр Ермаковіч з КСУП “Гудагай”.\n– 31 жніўня скончылі ўборку ў нашай гаспадарцы – КСУП “Гудагай”. Першага верасня мы былі ўжо на палях саўгаса, – расказаў камбайнер Яўген Грабоўскі. – Думаю, сёння да канца дня цалкам справімся. Прыемна, што нашу працу заўважаюць і адзначаюць.\nСтаршыня райкама прафсаюза работнікаў аграпрамысловага комплексу Юрый Адула павіншаваў камбайнераў з выдатным вынікам, а таксама ўручыў ім памятныя дыпломы. Акрамя гэтага, камбайнеры і іх памочнікі, якія намалацілі дзве тысячы тон збожжа, атрымаюць грашовую прэмію на рахунак асабістай грашовай карткі.


Wipe Clean ПВХ абрусы для дзяцей, Кітай Wipe Clean ПВХ абрусы для дзяцей Вытворцы, пастаўшчыкі, фабрыка - H&F (TIANJIN) TECHNOLOGY CO., LTD\nВы тут: Галоўная>прадукты>Нятканая падкладка для абрусаў серыі матэрыялаў\nПрацерці пвх абрусы для дзяцей\nВыцірайце абрус з ПВХ\nПВХ пластыкавая плёнка\nВыкарыстоўваецца ў хатні / офісны стол, камп'ютная тканіна. хімічная прамысловасць, гальванічнае пакрыццё, электралітычная падкладка бака, ізаляцыйная падушка, цягнік, упрыгожванне салона аўтамабіля і дапаможныя матэрыялы.\nПВХ тсурвэткі, ідэальна падыходзіць для выкарыстання ў памяшканні / на адкрытым паветры, напрыклад, для вечарынак, святаў, урачыстасцей, вяселляў, пікнікоў, грамадскага харчавання, кафэ, асаблівых выпадкаў, вячэр, абедаў, закусак, барбекю, фуршэтаў і іншага.\nВага грама: 20-260GSM\nТаўшчыня ПВХ: 0.08 ~ 0.30 мм\nПакет: 50 м / рулон\nДызайн: больш за 2000 відаў\nТаварны знак: ВЧ\nДля абруса ў рулоне спакуйце празрысты ліст з ПВХ; Дзве індывідуальныя этыкеткі на кожным канцы рулона; Выкарыстоўвайце адаптар для паперы, каб закрыць кожны канец рулона, што робіць рулон прыгожым; Для гатовай абрусы спакуйце ў адпаведнасці з вашым запытам.\nНятканы звышмоцны вінілавы абрус! абароніць ваш абрус ад плям і дазволіць вашаму бялізну, цвёрдай драўніне цвёрдых парод або аздабленні ззяць. Лёгка падоўжыце тэрмін службы абедзеннага стала, стальніц ці крэслаў і выберыце розныя памеры. Гэты ліст можна лёгка выразаць, заклеіць альбо зашыць, каб ён адпавядаў патрэбным вам памерам і быў устойлівым да расцяжэння і раздзіраючы. Акрамя таго, за гэтым лістом лёгка даглядаць, і яго можна чысціць за лічаныя секунды толькі вільготнай тканінай.\nДаступныя спецыяльныя памеры і тыпы ўпакоўкі.\nУнікальнасць: бліскучая паверхня і раскоша; Выкарыстоўвайце трывалы і здаровы спосаб - пазбягайце кранання друкарскай фарбы на паверхні абруса.\nАсаблівасці: Воданепранікальны, Лёгкі сыход, Чысткае сціранне, Добрая друк, Камфортнае пачуццё.\nАбрусы з ПВХ ідэальна падыходзяць для асяроддзя, дзе заўсёды можа адбыцца разліў, напрыклад для дзяцей" гульнявыя зоны, кафэ, школы і г.д., і іх можна выцерці на працягу хвіліны-двух. эй, яны выкарыстоўваюцца для забавы дзяцей, падрыхтоўкі ежы і абслугоўвання кліентаў штодня.\nNoн-тканыя задняя бок\n2000 відаў або дызайн OEM\nКавалак: устаўка, вешалка, каляровая паштоўка, мяшок OPP, этыкетка, скрынка\nРулон: ПВХ-плёнка, этыкеткаl, скрынка.\nкавалак: 0.35 кг рулон: 8 кг\nБольш за 100 дызайнаў, 195 каляровых афарбовак.\nВысокая якасць друку\nПадкладка з нятканага матэрыялу / бавоўны / фланелі\nМыецца пры тэмпературы 30 ℃, мыецца з тыльнага боку пры нізкіх тэмпературах.\nабрусы з вінілавым пакрыццём BTX-001\nБАВОНАВЫ ТКАНІННЫ СТАРТ\nАЧЫСТЫ ПВХ ВІНІЛАВЫ СТАРОК ДЛЯ АЧЫСТКІ ПРАЦЫ


Грузія заяўляе пра новую пагрозу ад Расеі | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nГрузія заяўляе пра новую пагрозу ад Расеі\n“Свет змагаецца з эпідэміяй, а Расея вярнулася да правакацый у Грузіі”. Такім запісам у Twitter прэзідэнт Саламэ Зурабішвілі адрэагавала на ўзнаўленне бардэрызацыі Паўднёвай Асетыі.\nАдначасна грузінскія эксперты заявілі пра ваенную пагрозу Расеі, якая палягае ў з’яўленні ля берагоў Абхазіі “падраздзялення радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай абароны Чарнаморскага флоту”. На думку Тбілісі, гэта можа быць “працягам” крытыкі МЗС РФ на адрас рэспублік былога СССР, на тэрыторыях якіх ЗША адкрылі рэферэнс-лабараторыі. Так нядаўна ЗША адкрылі ў Грузіі амерыкана-грузінскі Цэнтр грамадскай аховы здароўя імя Рычарда Лугара.\nРаботы па абсталяванні мяжы паміж Грузіяй і Паўднёвай Асетыяй аднавіліся ў раёне сяла Тахтысдзіры Карэльскага муніцыпалітэту. Тбілісі лінію, якая аддзяляе экс-аўтаномію ад астатняй тэрыторыі, лічыць адміністратыўнай мяжой, якая павінна быць празрыстай і ў значнай ступені ўмоўнай. У Паўднёвай Асетыі, якая абвесціла незалежнасць, гэтую мяжу называюць дзяржаўнай з усімі наступствамі і атрыбутыкай: памежнымі слупамі, банерамі, калючым дротам.\n“У той час як свет змагаецца з агульным ворагам і міжнародная салідарнасць стала абавязковай, акупацыйны рэжым працягвае і ўзмацняе правакацыйныя дзеянні і паказвае сваё сапраўднае аблічча”, – піша Зурабішвілі. Пратэст прэзідэнта Грузіі падтрымалі МЗС Украіны, Літвы, сустаршыні Жэнеўскай групы па перамовах аб прэвенцыі напругі на Паўднёвым Каўказе.\nфота з старонкі Зурабішвілі ў facebook\nЯна Балквадзэ: Міша робіць каласальную справу\nГрузія: ці стане прэзідэнтам краіны жанчына?\nУ чэрвені Беларусь наведае прэзідэнт Грузіі\nПрэзідэнт Грузіі перапыніла візіт у Менск з-за беспарадкаў у Тбілісі\nКолькасць галасоў: 660


27 лістапад 2013, 17:44\nСтудэнты на майдане ў Кіеве\nРадыё Свабода падсумавала, што пацягне за сабой падпісаньне Кіевам Пагадненьня аб асацыяваным сяброўстве з Эўразьвязам (у тым выпадку, зразумела, калі яно адбудзецца).\nПагадненьне аб асацыяцыі, у тым ліку і ўсёабдымнае пагадненьне аб свабодным гандлі (DCFTA), не азначае раптоўны, масавы прыток грашовых сродкаў ЭЗ у розныя сэктары ва Ўкраіне. Эўразьвяз ужо даў каля 1 млрд. эўра Ўкраіне ў выглядзе грантаў у 2011-13 гады і гатовы забясьпечыць дадатковыя 600 мільёнаў эўра, калі Кіеў дамовіцца пра $15 млрд. крэдыт з Міжнародным валютным фондам (МВФ). Але гэтыя сумы ляжаць па-за межамі Пагадненьня.\nА вось што робіць пагадненьне – дык гэта адчыняе рынак ЭЗ для ўкраінскіх кампаніяў, рынак з 500 мільёнамі спажыўцоў і ВУП 12,9 трыльёна эўра, што складае прыкладна пятую частку сусьветнай эканомікі. Цяжка вызначыць, колькі менавіта Кіеў атрымае ад DCFTA, але некаторыя незалежныя экспэрты лічаць, што Ўкраіна можа разьлічваць на штуршок росту яе ВУП больш чым на 6 адсоткаў на працягу наступнага дзесяцігодзьдзя. Тыя ж дасьледаваньні таксама паказваюць, што больш нізкія тарыфы і ўзмацненьне канкурэнцыі прывядзе да зьніжэньня коштаў некаторых спажывецкіх паслугаў на 12 адсоткаў цягам дзесяці гадоў.\nШто ўтрымлівае Пагадненьне?\nУ адпаведнасьці з Пагадненьнем, Украіна павінна прыняць каля 350 законаў ЭЗ. Некаторыя зь іх тычацца аховы навакольнага асяродзьдзя або стандартаў бясьпекі дарожнага руху, але найбольшы эканамічны эфэкт будуць мець законы, зьвязаныя з гандлем. Лічыцца, што ўкраінскія экспарцёры здолеюць зэканоміць каля 500 мільёнаў эўра на імпартных пошлінах амаль адразу.\nУкраіна мае невялікую перавагу, калі гаворка ідзе пра ўвазную пошліну. Гэта таму, што, у адпаведнасьці з Пагадненьнем, ЭЗ адкрываюць свае рынкі для ўкраінскіх тавараў на працягу сямі гадоў, пакуль Украіна будзе мець да дзесяці гадоў, каб адкрыць свой рынак для тавараў Эўрапейскага Зьвязу – і да 15 гадоў для яго аўтамабільнага сэктару.\nАльбо прыклад з сельскагаспадарчай і прамысловай прадукцыяй, якая складае значную частку гандлю ЭЗ з Украінай. Паводле DCFTA, ЭЗ імгненна скароціць імпартныя тарыфы на больш чым 80 адсоткаў на ўкраінскі экспарт сельскагаспадарчай прадукцыі, у той час як Украіна будзе рабіць тое ж самае толькі адносна паловы сельскагаспадарчых тавараў з ЭЗ. Для прамысловасьці лічбы яшчэ больш кантрастныя: ЭЗ неадкладна скароціць імпартныя тарыфы амаль на ўсе украінскія прамысловыя тавары, у той час як Кіеў зробіць тое ж самае для менш за палову прамысловых тавараў з ЭЗ.\nЯкія іншыя зьмены адбудуцца ва Украіне?\nКраіна будзе абавязаная прыняць некаторыя законы, якія нададуць імпульс эканоміцы. Напрыклад, Украіна ўніфікуе свае законы аб канкурэнцыі з заканадаўствам ЭЗ, а гэта азначае, што картэлі і манаполіі, у тэорыі, будуць залежаць ад дзейнага заканадаўства. Украіна таксама ўвядзе сыстэму кантролю дзяржаўнай дапамогі, аналягічную ЭЗ.\nТаксама будзе створаны мэханізм ўрэгуляваньня гандлёвых спрэчак на падставе мадэлі Сусьветнай гандлёвай арганізацыі, і гэта можа стварыць больш жорсткія абмежаваньні па часе на працэдуры арбітражнага разбору, у прыватнасьці тыя, якія тычацца надзённых энэргетычных спрэчак.\nУкраіна прыме заканадаўства ЭЗ аб дзяржаўных закупках. За выключэньнем абаронных закупак, украінскія пастаўшчыкі будуць мець поўны доступ да дзяржаўных закупак рынку ЭЗ, на які прыпадае больш як 2 трлн. эўра, або 16 працэнтаў ВУП Эўразьвязу.\nЦі адрозьніваецца Пагадненьне з Украінай ад пагадненьняў з балканскімі краінамі?\nУ нейкім сэнсе яны падобныя ў тым, што пагадненьні даюць доступ да рынкаў ЭЗ і што краіны павінны прыняць неабходнае заканадаўства Эўразьвязу. Але на гэтым падабенства сканчаецца. Краіны Заходніх Балканаў упэўненыя, што яны ў адзін цудоўны дзень зробяцца дзяржавамі – сябрамі ЭЗ. Гэта азначае, што яны будуць абавязаныя ўніфікаваць усё заканадаўства. Але фінансавых сродкаў яны атрымаюць значна болей – так, ЭЗ укладзе ў Сэрбію ў дзесяць разоў больш на душу насельніцтва, чым ва Украіну.\nЗрэшты, усе вышэйназваныя выгоды Ўкраіна атрымае толькі ў выпадку падпісаньня Пагадненьня аб асацыяваным сяброўстве, шанец жа такога падпісаньня пасьля апошніх заяваў афіцыйнага Кіева зьведзены да мінімуму.


Хлеба Усходняя Еўропа ежа\nЧытач прадставіў гэты яечны свабодную квашаная аржаны хлеб рэцэпт. Яна дала ўказанні для хлебопечкі, які мне не належыць. Ён працуе так жа добра, запечаны ў звычайнай печы. Квашаная дадае характэрны моцны пах добрага жытняга хлеба, не маючы, каб зрабіць закваскі стартар, які можа заняць некалькі дзён, калі не тыдняў. Гэта вільготнае і мае прыемную храбусткую скарыначку. Я выкарыстаў мукі агульнага прызначэння замест мукі хлеба і цёмнага кукурузнага сіропу замест патакі, і рэцэпт апынуўся добра. А вось Пакінутая аржаны хлеб Рэцэпты .\n2 1/4 шклянкі мукі (для хлеба)\n1 шклянку мукі (жыта)\n2 1/4 чайнай лыжкі дрожджы (1 пакет, імгненны)\n3/4 шклянкі вады (цёплай)\n1 сталовую лыжку меласы\n2 чайныя лыжкі кмену (насенне)\n1 шклянку квашеной капусты (добра дрэнаваныя, ня апалоскваюць)\n1 яйка (білі з 1 чайнай лыжкай вадой або раслінным алеем, каб пачысціць на ўваскрослага тэсту)\nУ вялікай місцы ці міксеры стэнда, ўзбіце муку і дрожджы. У асобнай місцы змяшайце 3/4 шклянкі цёплай вады, сметанковае масла, карычневы цукар, патака, соль і кмен. Трансфер у міску з пакутай і дрожджамі, і злёгку змяшаць. Дадаць квашаную капусту і змяшаць да атрымання тэсту шарыкавых формаў. Месіце з гакам тэсту на працягу 3 хвілін, або 5 або больш хвілін ўручную, каб актываваць клейкавіну. Перакласці ў змазаную міску, накрыйце і дайце падняцца, пакуль не падвоены ў цёплым месцы. Гэта можа заняць да 2-х гадзін і больш.\nПаліто 9x5-цалевы баханка рондаль з распырсквальнікам. Перанясіце цеста на злёгку пасыпанай мукой паверхні. Замясіць некалькі абаротаў і прыціснуць ў прастакутнік, які складае 10 цаляў у шырыню. Скруціце з адной доўгай боку, прыціскной швы разам, дробка канцы разам і месца, шво бокам уніз у падрыхтаваную рондаль хлеба. Шчотка з алеем або яечна-воднай сумесі. Накрыйце змазанай поліэтыленавай плёнкай і дайце падняцца ў цёплым месцы, пакуль не падвоены. Гэта можа заняць да 2-х гадзін і больш.\nЦяпло духоўку да 350 градусаў і выпякаць да імгненнага чытання тэрмометр рэгіструе 190 градусаў, ад 40 да 50 хвілін, але пачаць праверку на працягу 30 хвілін. Выдаліць з духоўкі і выдаліць з рондаля баханкі. Астудзіць цалкам на рашотцы.\nЯк зрабіць пуэрториканец Вада Хлеб (Пан-дэ-Агуа)\nМеню традыцыйных Паўднёвай Амерыкі калядных страў\nЗапечаныя Ranch Курыныя Сцягна


Гарадзенскі драўляны лямус знаходзіцца ў крытычным стане\nГродзенскія гісторыкі звярнуліся ў пракуратуру, пiша “Твой Стыль“.\n“Лямус ХVІІІ ст., які месціцца на тэрыторыі былога брыгіцкага кляштару, знаходзіцца зараз у крытычным стане”, – кажа Андрэй Чарнякевіч, кандыдат гістарычных навук, выкладчык кафедры эканамічнай тэорыі ГрДзУ.\n– У чым менавіта праблема?\n– Ёсць помнік гісторыі архітэктуры, які занесены ва ўсе спісы, прысутнічае на старонках шматлікіх энцыклапедыяў і даведнікаў, які зараз знаходзіцца ў крытычным стане.\nКаб пераканацца ў гэтым, дастаткова прайсці праз браму былога дыспансэру і агледзець будынак разам з ягоным наваколлем.\nГэта не адзіны помнік у Гродна, які знаходзіцца пад пагрозай разбурэння, але сітуацыя з лямусам ускладняецца тым, што сам будынак менавіта драўляны. Справа ў тым што ў Гродна не існуе сёння школы рэстаўрацыі і, ў першую чаргу, драўляных будынкаў. З гэтай праблемай мы сутыкнуліся ў “Новым Свеце”, але гэта ўжо пабудовы ХХ ст.\n– Чым унікальны лямус?\n– Калі на хвіліну ўявіць сабе гісторыю Гродна з яго пажарамі, войнамі і г.д., становіцца зразумелым, што лямус наўпрост не павінен быў захавацца – адбылося так толькі таму, што ён стаяў за мурамі брыгіцкага кляштару. Для мяне гэта помнік, які знаходзіцца на адным узроўні з Каложай. Зараз жа на вачах ён проста руйнуецца.\n– Што канкрэтна адбываецца?\n– Апошнім разам я быў там паўтары тыдні таму і бачыў, што вялікая колькасць драўляных элементаў ужо знішчана, падмуркі знаходзяцца ў жудасным стане, пасля апошніх гаспадароў (псіхіятрычнага дыспансэра – аўт.) унутры дасюль ляжыць смецце, ніякіх датчыкаў пажарнай бяспекі наогул няма, больш за тое – недалёка знаходзіцца “месца для палення”…\nНа ўсё гэта варта звярнуць увагу!\n– Наколькі я ведаю, на тэрыторыі былога кляштару зараз вядуцца рэстаўрацыйныя працы…\n– Так, але невядома, ці ўключаны лямус у праект, і якім ён будзе наогул. Зараз працы вядуцца за кошт каталіцкага касцёлу, і ці знойдзе ён грошы на лямус і якія – сказаць цяжка.\nЯ хачу верыць у тое, што каталіцкае духавенства таксама зацікаўленае, але той стан, у якім сёння знаходзіцца помнік, на жаль, не дае мне такіх магчымасцяў. Дарэчы, шыльды аб тым, што гэты помнік ахоўваецца дзяржавай я на ім так і не ўбачыў.\n– Чаму зварот менавіта ў пракуратуру?\n– Таму што ў нас ўжо ёсць невялікі досвед карыснага супрацоўніцтва: сумеснымі намаганнямі былі вернутыя разныя драўляныя дзверы на будынак па вул. Карбышава.\nЗ іншага боку, гэта адзіны варыянт, пры якім грамадская ініцыятыва можа супрацоўнічаць з дзяржавай – праз звароты, скаргі і г.д. Наколькі гэта будзе эфектыўна – паглядзім.


Японцы — Вікіпедыя\nЯпонцы (яп.: 日本人) — народ ва Усходняй Азіі, асноўнае насельніцтва Японіі. Жывуць таксама ў іншых краінах Азіі, Заходняй Еўропы, Паўночнай і Лацінскай Амерыкі. Агульная колькасць — 122 406 300 чалавек (2022).\n122 406 300\nЯпонія — 120 474 000\nБразілія — 383 000\nЗША — 844 000\nПеру — 157 000\nФранцыя — 30 000\nСінгапур — 39 000\nТайланд — 71 000\nПродкі японцаў апынуліся на Японскіх астравах у выніку 3 буйных міграцый. Асноўнай стала апошняя, якая адбылася паміж III і VI стагоддзямі з Усходняй Азіі. Наяўнасць гэтай міграцыі была ўсталявана ў выніку генетычных даследаванняў толькі ў пачатку XXI стагоддзя. Народная матэрыяльная культура японцаў шмат у чым адаптавана да спецыфічных умоў Японскага архіпелага, дзе большасць тэрыторый пакрыты гарамі, часцяком здараюцца землетрасенні, існуюць істотныя кліматычныя адрозненні паміж поўднем і поўначчу.\nНягледзячы на шматвекавую ізаляванасць, духоўная спадчына японцаў фарміравалася дзякуючы вонкавым уплывам. Гэта адносіцца і да японскай мовы, што фактычна з’яўляецца ізалятам. Для яе ўласцівы наяўнасць асобных дыялектаў, форм ветлівасці і вельмі складаная сістэма пісьма. Але большасць слоў, якімі карыстаюцца сучасныя японцы, калісьці былі запазычаны з іншых моў.\n2 Унутраныя групы\n3.6 Народная творчасць\n5.3 Іншыя рэлігіі\nАсноўны артыкул: Гісторыя Японіі\nЗгодна старажытным японскім міфам, запісаным у VIII стагоддзі, першы японскі імператар Дзіму Тэна паходзіў ад багіні Аматэрасу, а праз яе — ад багоў Ідзанакі і Ідзанамі, стваральнікаў Японскіх астравоў. Ён і яго нашчадкі паступова пашыралі дзяржаву, якая стала вядома як Японія. У XVIII стагоддзі гэтыя міфы былі адроджаны і да 1946 года выкладаліся ў школах як афіцыйная версія паходжання японцаў. З XVII стагоддзя высоўваліся і іншыя версіі агульнага паходжання японцаў з карэйцамі і паўднёвымі кітайцамі, ад перасяленцаў з Вавілона, Іўдзеі і нават Старажытнай Грэцыі.\nЗ 1878 года пачалося навуковае вывучэнне японцаў і іх гісторыі з дапамогай метадаў археалогіі, пазней — мовазнаўства і антрапалогіі. У выніку навукоўцы высветлілі, што першыя людзі з’явіліся на Японскіх астравах каля 35 000 гадоў таму. Меркавана іх нашчадкі стварылі неалітычную культуру Дзёмон. У апошняй траціне 1 тысячагоддзя да н. э. сфарміравалася культура Яёй, прадстаўнікі якой займаліся сельскай гаспадаркай. Першыя дзяржаўныя ўтварэнні, у тым ліку протаяпонская дзяржава, узніклі не раней за перыяд Ямата (з канца III да пачатку VIII стагоддзяў).\nУ першай палове XX стагоддзя культура Дзёмон найчасцей атаесамлялася з айнамі, а японцы разглядаліся як іх прамыя нашчадкі. Больш дбайнае антрапалагічнае вывучэнне неалітычных касцякоў і касцякоў сучасных айнаў і японцаў разбурыла ўяўленне аб прамой пераемнасці паміж сучаснымі айнамі і насельніцтвам Японіі ў каменным веку. Навукоўцы пільна прыгледзеліся да эпохі Яёй, калі культурныя змены суправаджаліся антрапалагічнымі. Меркавалася, што японцы паходцяць або ад перасяленцаў гэтага перыяду з Карэйскага паўвострава, або адначасова ад перасяленцаў і тубыльцаў з эпохі Дзёмон. Абмяркоўваліся магчымасць удзелу ў этнічных працэсах выхадцаў з Паўднёва-Усходняй Азіі, якія мелі аўстралоідныя рысы, і нават еўрапеоідаў.\nГенетычныя і палеагенетычныя даследаванні канца XX — пачатку XXI стагоддзяў змянілі агульную карціну паходжання японцаў. Яны паказалі, што людзі Дзёмон паходзілі пераважна з усходу і паўночнага ўсходу Азіі. Гіпотэзы аб міграцыйнай плыні з Паўднёва-Усходняй Азіі не падцвердзіліся, хаця працягваюць высоўвацца некаторымі даследчыкамі. У канцы Дзёмон кліматычныя ўмовы пагоршыліся, што выклікала скарачэнне насельніцтва і зрабіла магчымай міграцыю перасяленцаў Яёй. Тым не меней, сучасныя японцы маюць толькі 13 % генетычнай спадчыны насельнікаў эпохі Дзёмон і 16 % генетычнай спадчыны насельнікаў эпохі Яёй. Найбольшы генетычны ўнёсак зрабілі прадстаўнікі трэцяй дагэтуль невядомай буйной міграцыйнай хвалі з Усходняй Азіі ў эпоху Кафун.\nАсноўны артыкул: Насельніцтва Японіі\nАсноўная частка японцаў Японскіх астравоў адносіцца да субэтнічнай групы ямата (яп.: 大和), назва якіх паходзіць ад аднайменнай правінцыі, адкуль згодна традыцыі пачалося пашырэнне Японскай імперыі ў старажытнасці. Першапачаткова яна ўжывалася ў дачыненні да японцаў сярэдневякоўя. З канца XIX стагоддзя, калі да Японіі былі далучаны каланіяльныя валоданні, так сталі называць японскіх перасяленцаў, каб адрозніваць іх ад карэннага насельніцтва, а таксама прадстаўнікоў іншых ускраінных тэрыторый, што сяліліся ў калоніях. Ямата вызначаліся як прадстаўнікі асобнай расы. У нашы дні назва ямата ўжываецца для падкрэслівання культурных адрозненняў ад рукюйцаў, айнаў і банінцаў.\nБуракумін (яп.: 部落民 «вясковыя жыхары») — спадчынны пласт грамадства, які вылучыўся ў феадальны перыяд, паколькі яго прадстаўнікі займаліся «нячыстымі» з пункту гледжання будызму прафесіямі мяснікоў, гарбароў, магільшчыкаў, катаў і звычайна жылі адасоблена ў паселішчах каля гарадоў. Ніжэйшыя з такіх ізгояў эта маглі быць бяскарна забітыя самураямі, калі здзяйснялі злачынства. У 1871 годзе яны атрымалі грамадзянскія правы, роўныя з астатнімі японцамі, аднак у адносінах да іх захавалася прымхлівае стаўленне. Напрыклад, лічылася, што яны маюць цёмныя пляміны падпахамі.\nУ нашы дні буракумін складаюць ад 1 да 4 млн чалавек. Яны не абавязкова заняты «нячыстымі» прафесіямі, але іх сацыяльная дыскрымінацыя пры кантактах з іншымі японцамі, прыёме на працу і заключэнні шлюбаў не знікае. Значная колькасць буракумін вымушана супрацоўнічае з якудза. З 1922 года дзейнічае рух за правы «недатыкальнай» часткі грамадства. З 1980-х гадоў ён мае падтрымку з боку дзяржаўных органаў.\nАсноўны артыкул: Рукюйцы\nРукюйцы (яп.: 琉球民族) — карэнныя насельнікі астравоў Рукю, адметная субэтнічная група японцаў. У XV — XIX стагоддзях існавала асобная Рукюйская дзяржава, анексаваная Японіяй толькі ў 1879 годзе. Гэта значыла страту традыцыйных форм кіравання і кантролю над зямлёй і рэсурсамі, а таксама выцісканне іх моўных і культурных асаблівасцей. У другой палове XX стагоддзя узнік рух за правы рукюйцаў. У 2008 годзе Камітэт па правах чалавека ААН заклікаў Японію прызнаць рукюйцаў карэнным народам з адпаведнымі правамі.\nЗбор чайнага лісця (1914).\nЗ эпохі яёй асноўным заняткам жыхароў Японскага архіпелага з’яўляецца сельская гаспадарка. Яе асаблівасці ў значнай ступені абумоўлены геаграфіяй краіны. З-за выцягнутасці астравоў з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад амаль на 3 000 км вылучаюцца рэгіёны з розным кліматам. Так, на Акінаве сярэднегадавая тэмпература вагаецца ад +14 °C да +32°C, а на Хакайда — ад −4 °C да +21°C. Большая частка паверхні пакрыта гарамі. У 2018 годзе апрацоўвалася толькі 12,13 % усіх тэрыторый. Першай вядомай земляробчай культурай было проса. Пазней распаўсюдзіліся рыс, пшаніца, соя, шаўкоўніца, чай, каноплі і інш. У старажытнасці прымітыўныя метады апрацоўкі зямлі прыводзілі да неўраджаяў і голаду, напрыклад у 730 і 1180 гадах. У XII — XIV стагоддзях пачалі шырока ўжывацца ўгнаенні, адбор насення і вырошчванне азімых.\nУ канцы XII — сярэдзіне XIII стагоддзяў у Японіі ўкаранілася сістэма буйных сядзіб сёэн з унутранай эканамічнай і ваеннай адміністрацыяй. Сёэн займалі найбольш урадлівыя тэрыторыі. Іх уладальнікі і карыстальнікі перадавалі зямлю ў арэнду сялянам. Хаця сяляне набылі высокі прававы статус, крыху ніжэй за самураяў, яны абкладаліся значнымі выплатамі і падаткамі, іх перамяшчэнне абмяжоўвалася. У горных раёнах шырока ўжывалася лядная сістэма якіхата, калі сяляне выпальвалі і самастойна ад пана апрацоўвалі пэўныя надзелы. Аднак яна не давала ўстойлівых прыбыткаў. Эканамічная залежнасць сялян ад памешчыкаў захоўвалася да сярэдзіны XX стагоддзя.\nНайбольш важнай сельскагаспадарчай культурай здаўна з’яўляўся рыс. Да 1760 года ён быў не толькі ежай, але і валютай. Нават пасля з’яўлення металічных грошай кошт тавараў вызначаўся мерамі рысу. Недахоп раўнін вымушаў сялян будаваць тэрасы на горных схілах. Рысаводства патрабавала шмат ручной працы. Яна ўключала высадку расады, праполку, збор, прасушку і веянне збожжа. Тым не меней, земляробства рана інтэнсіфікавалася дзякуючы выкарыстанню севазваротаў і ўгнаенняў. У якасці ўгнаенняў найчасцей ужывалі гной, травяны кампост, хатні попел. У адсутнасці жывёльнага гною карысталіся чалавечым калам. Эдыкт 1649 года загадваў сялянам правільна збіраць фекаліі і попел, каб ім не шкодзіла дажджавая вада. Кал гараджан, якія спажывалі болей бялковай ежы, лічыўся лепшым за сялянскі. Яго дастаўкай на палеткі займаліся жыхары асобных паселішчаў. Існаваў нават рынак фекалій. Поруч з гэтым вырабляліся штучныя ўгнаенні з прадуктаў рыбалоўства. Японскія сяляне ведалі карысць бабовых сідэратаў.\nЖывёлагадоўля доўгі час не адыгрывала значнай ролі. Часткова гэта тлумачыцца будысцкімі традыцыямі і забаронамі, быццам бы ўведзенымі імператарамі ў ранні перыяд гісторыі. Нават у XIX стагоддзі еўрапейскія вандроўнікі здзіўляліся з-за адсутнасці пашаў і свойскай жывёлы ў вёсках. Японцы звычайна трымалі на мяса невялікую колькасць сабак, свінняў і курэй. Каровы ўжываліся часцей як гужавыя жывёлы. Ялавічына каштавала дорага. Малако лічылася лекам, а не ежай. Невысокія коні таксама былі рэдкімі. У 1687—1709 гадах былі выдадзены так званыя «Загады аб спагадзе да жывых істот», якія ахоўвалі як свойскую, так і дзікую жывёлу.\nАдным з найбольш важных заняткаў для забеспячэння здаўна было рыбалоўства. Рыбу лавілі пераважна з дапамогай пастак у моры, рэках і азёрах, капалі штучныя сажалкі для трымання карасёў і карпаў. У перыяд сёгуната Такугава вылучаліся асобныя вёскі рыбакоў, жыхары якіх не толькі забяспечвалі суайчыннікаў морапрадуктамі, але таксама патрулявалі ўзбярэжжа і перавозілі грузы. Вялікія выдаткі на куплю і ўтрыманне лодак і снасцей вымушалі рыбакоў аб’ядноўвацца, ствараць брыгады ўласнікаў на чале агульнага старасты. Дзякуючы вынаходніцтву празрыстай шаўковай лёскі рыбалоўства з вудай ператварылася ў папулярнае баўленне часу, годнае нават для вышэйшых колаў грамадства.\nЯпонцы знакаміты рознымі рамёствамі. Некаторыя з іх, напрыклад ткацтва, доўгі перыяд заставаліся дадатковымі заняткамі ў адносінах да астатніх. Ткацтвам займаліся пераважна жанчыны ў час, вольны ад астатняй працы. Першапачаткова тканіны выраблялі з лубяных і канапляных валокнаў. Шаўковыя тканіны мелі права апранаць толькі прадстаўнікі вышэйшых колаў. У XVI стагоддзі на поўдні Японіі пачалі вырошчваць бавоўну. Лёгкія і ўтульныя баваўняныя тканіны карысталіся попытам сярод шырокіх колаў, але каштавалі дорага, асабліва на поўначы, дзе бавоўна не расла. Для эканоміі матэрыялу японскія гаспадыні сшывалі вопратку з асобных баваўняных лапікаў, фарбавалі іх з дапамогай індыга і карычневага пігмента какішыбу з сока няспелай хурмы. Калі ў XIX стагоддзі была пабудавана тэкстыльная прамысловасць, яе вырабы былі даражэйшыя за хатнія, што вызначыла доўгае існаванне саматужнай вытворчасці.\nУжо ў канцы I тысячагоддзя н. э. у якасці самастойнага прафесійнага занятку вылучылася металургія. У 735 годзе ў Нары японскія майстры ўсталявалі бронзавую статую Буды, для вырабу якой здабылі і выплавілі 490 тон медзі. Японскія кавалі распрацавалі тэхналогіі фармоўкі вадза і такумі, што дазвалялі атрымоўваць высокаякасныя стальныя вырабы, у тым ліку зброю. Прыбытковым спецыялізаваным заняткам таксама была вытворчасць посуду са звычайнай абпаленай керамікі, фаянсу, шкла і дрэва. З Кітая праз Карэю былі запазычаны метады атрымання шоўку ў IV стагоддзі да н. э., паперы і ксілаграфічнага друку — ў VII стагоддзі. Друкаваная рэклама ўзнікла ў Японіі ў 1683 годзе, амаль на 100 гадоў раней, чым у Заходняй Еўропе.\nАсноўны артыкул: Японская кухня\nЯпонскія кулінарныя традыцыі фарміраваліся з сярэднявечча, калі для захавання прадуктаў пачала шырока ўжывацца ферментацыя, былі распрацаваны асноўныя прыправы, з’явіліся соевае малако, прэсны хлеб, рысавая і грачаная локшына, ежа з кавалкаў рыбы і ферментаванага рысу — правобраз сучасных сушы. Пры імператарскім двары падтрымліваўся пэўны этыкет піцця сакэ, ужываліся палачкі для ежы. У перыяд Эда японцы пазнаёміліся з такімі прадуктамі, як бульба, кукуруза, фасоля, чырвоны перац. Асноўнымі месцамі развіцця кулінарнага мастацтва сталі гарады, дзе дзейнічалі спецыялізаваныя гастранамічныя ўстановы для заможных гараджан. Простыя рамеснікі снедалі двойчы на дзень — зранку і пасля працы. Іх звычайная ежа складалася з варанага рысу, марынаванай гародніны і зялёнага чаю. Прыкладна тым жа самым сілкаваліся простыя самураі. Буйныя феадалы звычайна мелі некалькі памяшканняў для прыгатавання ежы і арганізоўвалі супольныя застоллі для шматлікіх сваякоў і служак.\nТым не меней, традыцыі харчавання ў Японіі не бесперапынныя. У перыяд Мэйдзі часцей пачалі ўжываць мяса і яйкі. Калі раней было вядома ўжыванне кацінага і сабачага мяса, то да канца XIX стагоддзя яно перастала карыстацца попытам. Затое пашырыўся попыт на ялавічыну. Стылістыка прыгатавання ежы спрасцілася. Усе прадукты былі падзелены на пяць каляровых груп (зялёны, чырвоны, жоўты, белы і чорна-фіялетавы) і шэсць густаў (горкі, кіслы, салодкі, востры, салёны і далікатны). У нашы дні японцы часцей ужываюць еўрапейскія прадукты і стравы — малочныя вырабы, дражджавы хлеб, піва, піцу, марынаваныя селядцы і г. д.\nСучаснае японскае традыцыйнае адзенне вафуку (яп.: 和服) уключае кімано, розныя аксесуары да яго, а таксама абутак. Кімано ў выглядзе прамых лапікаў тканіны, сшытых разам, вядома з IX — XII стагоддзяў. Да перыяду Эда яно ператварылася ў верхнюю вопратку для мужчын і жанчын, якая называлася касадэ («кароткія рукавы»). Касадэ апранаў кожны японец, незалежна ад узросту, полу і сацыяльна-эканамічнага становішча. У тых рэдкіх выпадках, калі японец уступаў у кантакт з іншаземцамі, прыкметным адрозненнем было тое, што яны не мелі касадэ. Канчатковы выгляд і назву кімано набыло толькі ў перыяд Мэйдзі. Іншая традыцыйная верхняя вопратка: лёгкія строі самуэ і дзынбэй, прасторныя доўгія штаны хакама, кашуля шытагі, а таксама рукюйскае адзенне русоу.\nТрадыцыйны абутак часцяком нагадвае сандалі. У мінулым ён вырабляўся з саломы, канапляных вяровак або дрэва, хаця ў нашы дні ўжываюцца і сучасныя матэрыялы. Абутак гета на драўлянай аснове з высокім уздымам першапачаткова выкарыстоўваўся як рабочы, але пазней стаў паўседзённым. Скураны абутак дзіка-табі, падобны на боты, пашырыўся толькі ў пачатку XX стагоддзя.\nДом Хакогі, першапачаткова ўзведзены ў 806 годзе.\nТрадыцыйная народная архітэктура японцаў пачала складвацца ў эпоху Кафун, калі сялянскія і арыстакратычныя паселішчы набылі тып сядзібы. Сялянскія сядзібы мелі ясна акрэсленыя межы, былі разлічаны на адну пашыраную сям’ю і ўключалі жылыя і гаспадарчыя пабудовы. Сядзібы арыстакратаў агароджваліся, знутры змяшчаліся склады для збожжа і зброі. Пахаванні арыстакратаў адбываліся ў асобных курганах. Гэта сведчыла пра жорсткі сацыяльны падзел грамадства, самастойнасць асобных гаспадарак знутры абшчыны, з’яўленне матэрыяльнай асновы для культу сямейных продкаў. У далейшым вялікія сялянскія паселішчы набылі раскіданую планіроўку, калі сямейныя сядзібы будаваліся на прыдатных надзелах на пэўнай дыстанцыі адна ад іншай. Арыстакратычныя паселішчы ўмацоўваліся і набылі замкнёную планіроўку. Вакол іх паступова фарміраваліся гарадскія паселішчы з прамавугольнай планіроўкай. На Хакайда пераважалі сядзібы хутарскога тыпу.\nАрхітэктурныя асаблівасці шмат у чым вызначаліся геаграфіяй. Вільготны клімат вымушаў ладзіць высокія выбітныя дахі для абароны жытла ад сезонных тайфунаў. Найбольшае распаўсюджанне набылі лёгкія каркасныя канструкцыі з падлогай, прыўзнятай над зямлёй, са стойкамі, што абапіраюцца на падмуркавы камень. Такі тып пабудовы «падскокваў» падчас землятрусаў. Прыкладам з’яўляецца стыль сельскіх хат гасшо (яп.: 合掌), захаваны ў гістарычных вёсках Сіракава-го і Гакаяма. Ён вядомы з XVII стагоддзя. Сваю назву стыль набыў дзякуючы высокім двухсхільным дахам, што нагадваюць аднайменны малітоўны знак дзвюх злучаных далоняў. Структурная прастора хат гасшо знутры падзелена на тры ці чатыры ўзроўні для жылля і працы (напрыклад, для вырошчвання шаўкавічных чарвякоў і вырабу паперы).\nУ XVII — XVIII стагоддзях у гарадах распаўсюдзіўся стыль драўляных пабудоў мачыя (яп.: 町屋). Яны нагадвалі доўгія вузкія прамавугольнікі з 2 паверхамі, што ўзводзіліся уздоўж вуліцы. На першым паверсе пярэдняя вузкая частка адводзілася для крамы, у задняй месціліся жылыя памяшканні, якія выходзілі да маленькіх унутраных дворыкаў. Дамы будаваліся шчыльна адзін да іншага, так што стваралі ўражанне асобнага блоку адзінай выцягнутай канструкцыі. Сапраўды, часцяком мачыя пэўнай вуліцы мелі аднаго ўладальніка, які здаваў іх у арэнду.\nСядзібы арыстакратаў у значнай ступені змяніліся ў перыяд панавання стылю шоін (яп.: 書院; XV — сярэдзіна XIX стагоддзяў), для якога былі характэрны шырокія ўнутраныя прасторы для баўлення часу і дэманстрацыі сваёй магутнасці. Ядро рэзідэнцыі складаў цэнтральны будынак амоя (яп.: 母屋). Ад яго вялі калідоры, звязаныя з меншымі па памерах дадатковымі пабудовамі, падзеленыя рассоўнымі дзвярыма ці перагародкамі. Важную ролю адыгрываў вялікі прыёмны пакой, накрыты дахоўкай, са скляпеністай столяй, утрымоўваемай скошанымі калонамі. Падлогу крылі цыноўкамі татамі, на сцены чаплялі ў шахматным парадку паліцы, ад дажджу пакой ахоўвалі драўляныя аканіцы.\nУ эпоху Мэйдзі японскія архітэктары стваралі жытлы, якія знешне нагадвалі еўрапейскія, аднак унутраныя пакоі заставаліся традыцыйнымі для краіны. Вясковыя паселішчы набылі лінейную планіроўку, паколькі ўзводзіліся ўздоўж дарог. Хуткі рост гарадоў суправаджаўся будаўніцтвам меншых спадарожных паселішчаў, дзе жылі рабочыя прадпрыемстваў і абслуга гараджан. З цягам часу яны зліваліся з асноўным горадам і ператвараліся ў прадмесці. Пасля адукацыйнай рэформы 1949 года ў цэнтрах паселішчаў узніклі грамадскія цэнтры комінкан (яп.: 公民館), дзе размяшчаліся школы, бібліятэкі, арганізоўваліся супольныя мерапрыемствы.\nВясковая сядзіба ў стылі гасшо.\nМачыя ў Кіёта.\nРэзідэнцыя ў стылі шоін (Кіёта).\nБудынак першага комінкан (1940-я).\nСям’я японскага бізнесмена Араі Роічы ў 1933 годзе.\nПершаснай сацыяльнай адзінкай з’яўляецца сям’я. З ёю шчыльна звязаны асоба, рэпутацыя, абавязкі і адказнасць чалавека. Сям’я разглядаецца як кадзоку — грамадская ячэйка, род, у мінулым — прыналежнасць да родавых прывілегій, а таксама як сэ — сямейная гаспадарка. Відавочна, сям’я як злучнасць жыхароў адной сялянскай сядзібы вылучылася ўжо ў эпоху Кафун. З ёю непарыўна злучаны культ продкаў, што практыкуецца ў сінтаізме. Пад уплывам будызму і канфуцыянства ідэалам сям’і было пашыранае аб’яднанне з трох пакаленняў сваякоў. Яна павінна была ўключаць слуг, рабочых, прынятых на выхаванне дзяцей. На чале такой сям’і стаяў бацька, які перадаваў спадчыну старэйшаму сыну. У рэчаіснасці, ідэал часцяком быў недасяжным з-за малой працягласці жыцця, унутрысямейных канфліктаў, адсутнасці дзяцей. Апошняе часцяком вырашалася дзякуючы ўсынаўленню. Усынаўлялі не толькі малых дзяцей, але і зяцёў. Да XIX стагоддзя нормай лічылася палігінія.\nВызначэнне сям’і як крэўнароднаснага аб’яднання з’явілася ў заканадаўстве толькі ў 1889 годзе. Прычым, на чале сям’і стаяў бацька. Хуткае павелічэнне працягласці жыцця пасля II Сусветнай вайны прывяло не да пашырэння сямейных гаспадарак, а да незалежнасці малых нуклеарных сямей. Пашыраныя сем’і захоўваюцца пераважна ў сельскай мясцовасці. Пры гэтым, працягвае існаваць абавязковая рэгістрацыя сем’яў касэкі. Зарэгістраваным главою сям’і могуць быць мужчыны і жанчыны, хаця найчасцей рэгіструюць мужчыну. Закон 1998 года гарантуе магчымасць атрымання гадавога адпачынка для дагляду немаўлят як жанчынам, так і мужчынам.\nСацыяльнае распластаванне грамадства Японіі ўзнікла да сярэднявечча. Найбольш ясны выгляд яно набыло ў перыяд Эда, калі вылучыліся 4 асноўныя класы. Галоўным быў клас воінаў-самураяў. Вышэйшае месца ў ім займалі даймё. На чале краіны стаяў імператар, улада якога мела болей духоўны характар. Рэчаіснае кіраванне знаходзілася ў сям’і сёгунаў. Ніжэй за самураяў стаялі сяляне. Яшчэ ніжэй — рамеснікі. Гандляры, акцёры, служкі складалі ніжэйшы клас. Такі парадак падтрымліваўся законамі, што рэгламентавалі апрананне пэўнай вопраткі, ужыванне ежы і напіткаў, выкарыстанне прадметаў раскошы сярод прадстаўнікоў усіх сацыяльных груп. Жорсткая сістэма палітычнага кіравання падтрымлівалася прысягай і ідэалам адданасці.\nПаступова выявілася неадпаведнасць законаў і рэчаіснасці. Аб’яднанне краіны сёгунамі Такугава спрыяла ўсталяванню міру. Матэрыяльнае становішча самураяў і сялян вагалася ў залежнасці ад ураджаяў рысу, у той час як гандляры хутка багацелі. Да XIX стагоддзя павелічэнне насельніцтва прывяло да з’яўлення беззямельных сялян і самураяў без сталых даходаў. Бедныя сяляне былі вымушаны спалучаць сельскую гаспадарку з сезоннымі рамёствамі. У 1590 годзе было забаронена рабства, але розныя схемы выкарыстання прымусовай працы захаваліся. Падчас рэформ Мэйдзі сёгуны згубілі ўладу. Яна перайшла да імператара і парламента. Былі абвешчаны роўныя правы для прадстаўнікоў розных класаў, дазволена іх свабоднае перамяшчэнне па краіне.\nУ другой палове XX стагоддзя грамадства набыло сучасныя рысы з характэрнай сацыяльнай аднастайнасцю і дэмакратычнымі органамі ўлады. Тым не меней, некаторыя традыцыйныя рысы захоўваюцца, у тым ліку існаванне манархіі. Эканоміка доўгі час кантралявалася дзайбацу, карпарацыямі, што належылі некалькім магутным сем’ям. Негалосныя правілы рэгулююць працоўную і дзелавую культуру, у якой вылучаюцца жорсткасць, адсутнасць празрыстасці і павольнае прыняцце рашэнняў. У нашы дні адбываецца далейшае рэфармаванне, якое суправаджаецца скандаламі і супраціўленнем буйных менеджараў. Крытыкі адзначаюць захаванне розных форм дыскрымінацыі ў дачыненні да меншасцей.\nЯпонскі фальклор развіваўся ў шчыльнай залежнасці ад будызму і сінтаізму. Традыцыйна ў ім прынята вылучаць наступныя катэгорыі:\nмукасібанашы — апавяданні пра даўніну;\nнамідабанашы — самотныя гісторыі;\nабакебанашы — гісторыі пра прывідаў;\nангаэшыбанашы — аповеды пра помсту за дабразычлівасць;\nтанчыбанашы — дасціпныя апавяданні;\nварайбанашы — гумарэскі;\nёкубарыбанашы — апавяданні пра сквапнасць.\nУ народных апавяданнях часцяком сустракаюцца гумарыстычныя і дзіўныя персанажы, а таксама фантастычныя істоты накшталт жывёл са звышнатуральнымі ўласцівасцямі, цмокаў, бадхісатваў, багоў камі, духаў-монстраў ёкай, дзіцячых духаў капа і кавака, прывідаў юрэй. Галоўнымі героямі часцяком становяцца хлопчыкі з незвычайным паходжаннем — хлопчык, знойдзены ў персіку, хлопчык-асілак Кінтара, мініятурны хлопчык Ісун-башы і г. д. Са звяроў, магчыма, найбольш шырока сустракаецца вобраз лісы-пярэваратня. Лісічка-пярэварацень дапамагае разбагацець чалавеку, які ўратаваў яе ад смерці. Яна ператвараецца ў кацёл, у варанога каня, у маладую прыгажуню («Удзячнасць лісічкі»). У казцы «Манах і ліса» лісічка ператвараецца ў прыгожую дзяўчыну, але аказваецца падманутай хітрым манахам. Кульгавая лісічка з аднайменнай казкі, наадварот, перахітрыла лісіц, якія насмяяліся з яе нязграбнасці, адпомсціўшы ім за крыўду.\nНайбольш важныя сінтаісцкія міфы былі занатаваны ўжо ў эпоху ранняга сярэднявечча. У іх склад увайшлоў гераічны эпас, паколькі старажытныя постаці абагаўляліся. У XII стагоддзі ў будысцкіх кляштарах нарадзіўся звычай суправаджаць аповеды манахаў дэманстрацыяй світкаў эмакі з малюнкамі. Ад яго паходзіць традыцыя «папяровай драмы» камішыбай — прафесійнага пераказу міфаў і казак з дэманстрацыяй папяровых малюнкаў. Апошні ўздым традыцыі назіраўся падчас Вялікай дэпрэсіі, калі беспрацоўныя ператвараліся ў пераказчыкаў. Яны вандравалі на ровары ад паселішча да паселішча, гандлявалі цукеркамі і арганізоўвалі паказ малюнкаў з пераказам гісторый.\nВідовішчнае мастацтва мае глыбокія старажытныя карані, але на яго развіццё аказвалі сталы ўплыў традыцыі, запазычаныя ў Кітаі і Карэі. Так, у Японіі прынята вылучаць нацыянальныя танцы кунібуры-но-утамай і запазычаныя танцавальныя відовішчы гагаку, што арганізоўваліся пры двары манархаў з V стагоддзя. У VIII стагоддзі з Кітая ў Японію трапілі комплексныя відовішчы сангаку. Яны спарадзілі ў сярэднявеччы формы саругаку, якія суправаджаліся танцамі, акрабатыкай, фокусамі і ў адрозненні ад гагаку былі даступныя шырокай аудыторыі. На іх аснове ўзнікла драматычнае мастацтва но і камічны тэатр кёген. У перыяд Эда яны былі рэгламентаваны, а акторскія трупы набылі афіцыйнае прызнанне. У замежных краінах болей вядомы японскі тэатр кабукі. Ён бярэ пачатак у XVI стагоддзі. Першымі акторамі былі жанчыны і юнакі. Калі жаночыя і юнацкія кабукі былі забаронены нібы з-за распусты, узніклі яра-кабукі, дзе ўсе ролі ігралі акторы-мужчыны.\nДэкараваны фаянсавы посуд. Перыяд Мэйдзі.\nТэатральныя відовішчы аказалі непасрэдны ўплыў на традыцыйныя танцавальныя школы:\nХанаягі Ру ўзнікла як частка забаў, што ладзілі гейшы;\nФудзіма адрозніваецца дынамічнасцю, узнік дзякуючы акторам кабукі;\nВакаянагі — яшчэ адзін стыль, што бярэ пачатак ад актораў кабукі;\nНісікава развіваецца з канца XVII стагоддзя;\nБанда папулярны сярод актораў кабукі, паколькі ў ім важнае значэнне надаецца рухам.\nУ сярэднявеччы ўзнікла японская мастацкая мініяцюра на кнігах-скрутках. У перыяд Мэйдзі, калі ўрад падтрымліваў еўрапейскія віды мастацтва, амерыканец Эрнест Феналоса, выкладчык універсітэта ў Токіа, выступіў за адраджэнне мясцовых стыляў. У 1882 годзе ён упершыню ўжыў у дачыненні да іх слова ніхонга. Ён сцвярджаў, што для японскага мастацтва характэрны выкарыстанне контураў, скарочаная каляровая палітра, адсутнасць ценяў, спрошчанае адлюстраванне рэчаіснасці. Першасным тэарэтыкам ніхонга стаў яго вучань Акакура Какудза. Прадстаўнікі гэтага напрамку стварылі на аснове старых традыцый сучасны адметны жывапіс. Прыкладна ў той жа час набыло развіццё татуіроўкі з традыцыйнымі матывамі. Раней татуіроўка прыраўноўвалася да таўравання і лічылася рысай дэкласаваных элементаў. Першымі яе адкрытымі прыхільнікамі сталі замежныя маракі.\nЯпонцы таксама актыўна развівалі прыкладное мастацтва. Мясцовыя майстры славяцца перагародчатай эмаллю фаянса, лакіраваным посудам, афарбоўкай тканін, вырабам разных шпілек нэцкэ, лялек, тэатральных і рытуальных масак. Далёка за межамі Японіі вядома мастацтва складвання фігурак з паперы — арыгамі. Асаблівым відам мастацтва можна лічыць садоўніцтва. Для дызайна японскіх садоў уласціва спалучэнне прыродных элементаў з прыкладным дэкорам, які мае свой сімвалізм. Так, масткі сімвалізуюць мастацкія пачуцці, а каменныя ліхтары — чатыры асноўныя стыхіі (агонь, ваду, зямлю і вецер). Ландшафты садоў мяняюцца на працягу года, каб кожны сезон быў адлюстраваны адметным для яго хараством.\nАсноўны артыкул: Японская мова\nАсноўны артыкул: Японская пісьменнасць\nРодная мова японцаў — дзевятая па распаўсюджанасці ў свеце. Акрамя Японіі, афіцыйна ўжываецца ў Палау. Разам з дыялектамі рукюйцаў складае асобную ізаляваную моўную сям’ю. Высоўваюцца гіпотэзы пра яе сувязь з алтайскімі або карэйскай мовамі, аднак яны з’яўляюцца даволі спрэчнымі. Моўная лексіка адметна вялікай колькасцю запазычанняў. 49 % сучасных слоў — канга, маюць кітайскае паходжанне, хаця значна трансфармаваны пад мясцовым уплывам. 16 % слоў паходзяць з еўрапейскіх моў. Толькі 30 % слоў — ямата катоба, што маюць уласна японскае паходжанне. Акрамя дыялектаў у японскай мове існуюць формы ветлівасці — кудакета (простая гаворка), тэйней (простая ветлівая форма) і кейга (вельмі ветлівая форма). Кожная з іх ужываецца адносна груп людзей з розным сацыяльным статусам.\nНайстаражытнейшыя вядомыя помнікі пісьмовасці на Японскіх астравах — запісы імён кітайскімі іерогліфамі на мячы і люстры, зробленыя ў V — VI стагоддзях. У VII — XII стагоддзях сфарміраваліся 3 паралельныя сістэмы японскага пісьма. Першая кандзі — ідэаграфічная, дзе кожнае слова прадстаўлена асобным знакам. Другія дзве хірагана і катакана — складовыя. У нашы дні японская пісьмовасць прадстаўлена ўсімі 3 сістэмамі, што робіць яе вельмі складанай. Тым не меней, японцы — адзін з найбольш пісьменных народаў у свеце.\nЗ японскай мовы паходзяць словы «анімэ», «арыгамі», «бансай», «дзюдо», «дзэн», «каратэ», «кімано», «манга», «ніндзя», «рыкша», «сумо», «сушы», «тайфун», «тофу», «цунамі» і інш., якія шырока ўжываюцца прадстаўнікамі розных моў свету.\nУ 2020 годзе 183 млн жыхароў Японіі мелі дачыненне да пэўнай рэлігійнай канфесіі. Большасць з іх належыць да будыстаў (84,8 млн) і сінтаістаў (88,9 млн). У сукупнасці гэта значна перавышае ўсё насельніцтва Японіі. У 2017 годзе Міжнародная асацыяцыя Гэлапа[en] паведала, што 87 % японцаў адносяць сябе да атэстаў і агностыкаў. Неадпаведнасць дадзеных тлумачыцца тым, што колькасць вернікаў усталёўваецца ў адпаведнасці са штогадовымі справаздачамі рэлігійных арганізацый. Яны могуць завышаць лічбы, фіксаваць выпадковых наведвальнікаў як чальцоў канфесій. Акрамя таго, значная колькасць вернікаў можа адначасова належыць да розных канфесійных устаноў. Колькасць атэістаў і агностыкаў вызначаецца дзякуючы апытанням, дзе дадзеныя выбаркі пераносяцца на ўсіх жыхароў.\nБудысцкая памінальная служба.\nБудызм у форме дзэн быў распаўсюджаны з суседняй Карэі ў перыяд Асука. Гэта спрыяла знаёмству японцаў са здабыткамі іншаземных культур, з’яўленню пісьмовасці і літаратуры. Ужо ранняе японскае заканадаўства адлюстроўвала прывілігіраванае становішча будысцкіх манахаў, хаця ім забаранялася займацца магіяй, трымаць прыватныя храмы, а ў болей позні перыяд — пакідаць кляштары.\nЗ 701 да 1945 гадоў асноўным прынцыпам дзяржаўнай рэлігійнай палітыкі быў нагляд за рэлігійнымі арганізацыямі ў інтарэсах дзяржавы. Будысцкія святары і самі ўмешваліся ў палітыку. У сярэднявеччы ў кляштарах нават меўся нізкарангавы штат манахаў, якія займаліся ваеннай справай. Сумную славу набылі манахі кляштара Энракудзі каля Кіёта, якія на працягу некалькіх стагоддзяў з дапамогай гвалту распраўляліся з апанентамі і пагражалі імператарскаму двару, пакуль у 1571 годзе Энракудзі не быў спалены самураямі. У перыяд Эда будысцкія храмы ператварыліся ў адміністрацыйныя адзінкі.\nУ VIII — IX стагоддзях вылучыліся 2 асноўныя напрамкі будызму. Першы развіваў містычнае вучэнне і карыстаўся падтрымкай імператараў. Другі імкнуўся да спрашчэння будысцкіх рытуалаў і ўключэння мясцовых рэлігійных культаў. Папулярнасць будызму сярод простых парафіян была абумоўлена тым, што кляштары сталі важнай часткай мясцовых супольнасцей, адчынялі школы і бібліятэкі, давалі ежу і прытулак для тых, хто мае патрэбу. Манахі дапамагалі будаваць дарогі, масты і ірыгацыйныя збудаванні, фактычна размяркоўвалі ўзносы багатых на карысць астатніх чальцоў грамадства.\nУ 1868—1912 гадах японскія імперскія колы праводзілі палітыку сімбуцу бунры — адмежавання ад будызму сінтаісцкіх культаў і ператварэння сінтаізму ў афіцыйную рэлігію. Тысячы будысцкіх храмаў былі зачынены, а іх землі канфіскаваны, будысцкім манахам прапаноўвалася або вярнуцца да цывільнага жыцця, або стаць сінтаісцкімі святарамі. У канцы XIX стагоддзя прыхільнікі будызму ў Японіі пачалі рэфармаванне, накіраванае на паляпшэнне духоўнай адукацыі, арыентацыю на сярэдні клас грамадства, падкрэсліванне важнасці прыватных здольнасцей і самаўдасканалення. Пасля II Сусветнай вайны будысты выступілі за пакаянне ў ваенных злачынствах, актыўна ўдзельнічалі ў барацьбе за мір, аказвалі матэрыяльную дапамогу суайчыннікам.\nУ нашы дні будысцкія арганізацыі Японіі падзелены на 13 асноўных напрамкаў. У 2006 годзе дзейнічала 85 994 будысцкіх храмаў з болей за 100 000 святароў. Будысцкія абрады адыгрываюць выключную ролю ў пахаванні, каля храмаў звычайна месцяцца могілкі.\nАсноўны артыкул: Сінтаізм\nХрам сінтаісцкай секты сенрык’ё.\nСінтаізм, назва якога значыць «шлях багоў» паходзіць ад старажытных анімістычных вераванняў у багоў і духаў камі і культа продкаў, якія да VI стагоддзя былі моцна лакалізаваны і не ўяўлялі сабою адзіную рэлігію. Пасля распаўсюджвання будызму, знаёмства японцаў з даасізмам і канфуцыянствам сінтаісцкія культы ўвабралі многае з запазычаных вераванняў. Яны працягвалі існаваць, паколькі афіцыйна прыняты будызм не патрабаваў поўнай адмовы ад мясцовых багоў і рытуалаў. У VIII — XII стагоддзях некаторыя сінтаісцкія камі нават былі атаесамлены з будыцкімі святымі. Сінтаісцкія рытуалы трапілі ў практыку будысцкіх манахаў.\nУ XVIII стагоддзі частка інтэлектуалаў імкнулася да сістэматызацыі і адасаблення сінтаізму. Але час наспеў толькі ў перыяд Мэйдзі, калі з’явілася патрэба ў рэлігійным абгрунтаванні сацыяльна-палітычных змен. Сінтаізм быў рэарганізаваны, цалкам аддзелены ад будызму і ўключаны ў структуру дзяржаўнага кіравання. Адным з вышэйшых бостваў была абвешчана Аматэрасу, продак першага імператара. Дзяржава кантралявала прызначэнне святароў, што займаліся ачышчэннем сінтаісцкіх культаў ад будызму. Сінтаізм спрыяў абагаўленню імператара, навязваў дактрыну перавагі японцаў перад іншымі народамі, апраўдваў імперскія заваёвы. Хаця ў 1945 годзе сінтаізм быў абасоблены ад дзяржаўнага кіравання, імператарская сям’я не адмовілася ад сінтаісцкіх культаў.\nПаколькі сінтаізм не мае сваіх заснавальніка, догмы і свяшчэннага пісання, то ў нашы дні ўзнікае пытанне, ці трэба яго наогул лічыць самастойнай рэлігіяй? Характэрна, што нягледзячы на высокую колькасць вернікаў, што фіксуюць сінтаісцкія арганізацыі, толькі 2 % апытаных прызнае сябе сінтаістамі. Тым не меней, сінтаізм шчыльна звязаны з культурай японцаў. Мэтай большасці сінтаісцкіх рытуалаў з’яўляецца адпужванне злых духаў праз ачышчэнне, малітвы і дары камі. Сінтаісцкія святыні разглядаюцца як месцы шанавання і жытло камі. Святарамі, якія часцяком жывуць пры храмах, могуць быць як жанчыны, так і мужчыны. Яны маюць права браць шлюб і мець дзяцей. Большасць вернікаў звяртаецца да сінтаісцкіх рытуалаў падчас вяселля, рэлігійных святаў мацуры, ахвотна карыстаецца сінтаісцкімі абярэгамі.\nРазам з будызмам у Японію трапілі веды пра канфуцыянства і даасізм. Аднак канфуцыянства распаўсюджвалася пераважна як філасофія, а даасізм аказаў уплыў на развіццё мясцовага мастацтва. З 1542 года, калі былі ўсталяваны першыя кантакты паміж японцамі і партугальцамі, пачалося распаўсюджванне хрысціянства. Адным з найбольш вядомых хрысціянскіх місіянераў, які наведваў Японію, быў Францыск Ксаверый. Да канца XVI стагоддзя колькасць хрысціян магла дасягаць 300 000 чалавек. Аднак у 1587 і 1597 гадах сёгунат забараніў місіі. 5 лютага 1597 года ў Нагасакі былі закатаваны 26 хрысціян, у тым ліку 6 францысканцаў. Пасля гэтага пераслед хрысціян набыў сталы характар. Толькі ў 1622 годзе было забіта 128 вернікаў. У 1636—1637 гадах хрысціяне, пераважна сяляне, арганізавалі паўстанне, задушанае феадаламі. У Нагасакі доўгі час існавала традыцыя выяўлення хрысціян для далейшага пакарання праз абражэнне хрысціянскіх сімвалаў. Тым не меней, калі ў 1873 годзе забарона на хрысціянства была адменена, сваю прыхільнасць да яго здолелі легалізаваць каля 20 000 гараджан.\nУ нашы дні хрысціянства розных накірункаў спавядае ад 1 млн да 2 млн японцаў. Такім чынам, хрысціяне складаюць адносна невялікую меншасць. Большасць з іх належыць да пратэстанцкіх плыняў. Дзейнічаюць 3 каталіцкія дыяцэзіі ў Токіа, Нагасакі і Осацы і 3 епархіі Японскай Праваслаўнай Царквы.\n↑ Merin Sever, Japanese Mythology and Nationalism: Myths of genesis, Japanese identity, and Familism\n↑ Jared Diamond, In Search of Japanese Roots\n↑ М. В. Воробьёв, Древняя Япония: историко-археологический очерк\n↑ Martin Colcutt, Early Japan (50,000 BC — 710 AD)\n↑ YAYOI PERIOD AND THE ORIGIN OF MODERN JAPANESE PEOPLE\n↑ JOHN TRAVIS, Jomon Genes. Using DNA, researchers probe the genetic origins of modern Japanese\n↑ Yusuke Watanabe, Izumi Naka, Seik-Soon Khor, Hiromi Sawai, Yuki Hitomi, Katsushi Tokunaga & Jun Ohashi, Analysis of whole Y-chromosome sequences reveals the Japanese population history in the Jomon period\n↑ Livia Gershon, DNA Analysis Rewrites Ancient History of Japan\n↑ Pierre‑François Souyri, Criticising Colonialism in pre‑1945 Japan\n↑ Japan’s hidden caste of untouchables\n↑ L. Keith Brown, Ethnic Diversity and the Origins of the Japanese\n↑ Who Are the Burakumin, Japan’s 'Untouchables'?\n↑ Ryukyuans (Okinawans) — Minority Rights Group\n↑ The Okinawa Problem: The Forgotten History of Japanese Colonialism and Ryukyuan Indigeneity\n↑ Climate and Average Weather Year Round in Okinawa\n↑ A Guide On Hokkaido’s Weather & Climate\n↑ Agricultural Land (% Of Land Area) — Japan — Trading Economics\n↑ Food & Agriculture in Ancient Japan\n↑ Feudalism in Medieval Japan\n↑ Japan: Memoirs of a Secret Empire . Farmer\n↑ Farming with Fire: Revaluing a Japanese Agricultural Tradition\n↑ RICE CURRENCY — Encyclopedia of Money\n↑ Kayo Tajima, The Marketing of Urban Human Waste in the Early Modern Edo/Tokyo Metropolitan Area\n↑ Alan Macfarlane, Domesticated animals in Japan\n↑ Hisashi TSURUOKA, Shoguns and Animals\n↑ Kalland, A. Fishing Villages in Tokugawa Japan — Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 1995\n↑ Short History Of Japanese Textiles\n↑ Treasure in ancient trash: Learning about Japan’s history through metals waste\n↑ Ken’ichi Iida, Origin and development of iron and steel technology in Japan\n↑ JAPANESE SILK — Facts and Details\n↑ Unlocking the mystery of Japan’s perfect paper\n↑ The History of Woodblock Printing in Japan\n↑ Japanese Advertising History Edo Period\n↑ History of Japanese Cuisine\n↑ Nobuo Harada, A Peek at the Meals of the People of Edo\n↑ Hanley, S. Everyday Things in Premodern Japan: The Hidden Legacy of Material Culture\n↑ Japan — Food in Every Country\n↑ Japanese Traditional Clothing — A Short Guide\n↑ The Surprising History of the Kimono\n↑ The difference between Samue and Jinbei\n↑ Hakama — Hanna Fiedler\n↑ Shitagi — Samurai Shirt used as Armor\n↑ Traditional Costume that Represents Okinawa’s Culture and National Features, the «Ryusou»\n↑ Types of Japanese Traditional Footwear\n↑ 8 Types of Traditional Japanese Footwear — Culture Trip\n↑ Village settlement patterns: the homestead emerges\n↑ Japanese — Settlements\n↑ Historic Villages of Shirakawa-go and Gokayama\n↑ Japan Atlas: Gassho-style Farmhouses\n↑ MACHIYA: THE JAPANESE TRADITIONAL TOWNHOUSE\n↑ Shoin Architecture\n↑ Christine Manzano Visita, JAPANESE CULTURAL TRANSITION: MEIJI ARCHITECTURE AND THE EFFECT OF CROSS-CULTURAL EXCHANGE WITH THE WEST\n↑ It is Time for Japanese Kominkan to Flower Again\n↑ Family — Japanese Culture — Cultural Atlas\n↑ Satoshi Sakata, Historical Origin of the Japanese Ie System\n↑ Japan — Mating And Marriage, Gender Roles, Masculinity And Men’s Suicide, Decreasing Number Of Children\n↑ Social Order: The Four Classes\n↑ Edo Period: Pre-conditions for Industrialization\n↑ The Meiji Restoration and Modernization\n↑ Japanese — Sociopolitical Organization\n↑ David A. C. Addicott, The Rise and Fall of the Zaibatsu: Japan’s Industrial and Economic Modernization\n↑ Japanese Working Culture: The Good, the Bad, and the Getting Better\n↑ NOBUYUKI DEMISE, Business Ethics and Corporate Governance in Japan\n↑ 'There is no discrimination in Japan': survey results show statement is far from true\n↑ Japanese folklore and mythology — New World Encyclopedia\n↑ Адамовіч, Г. Літаратурная класіка ў параўнальным вывучэнні: дапаможнік. — Мінск: БДПУ, 2009\n↑ Vicki Stroud Gonterman, Japanese Paper Drama Tradition: Kamishibai\n↑ Gagaku (Japanese Imperial Court Music and Dance)\n↑ Introducing the world of Noh : Origins and History\n↑ The Beginning — History of Kabuki\n↑ What is Japanese dance? Explains the characteristics and origins of the five major schools, and their relationship with Noh and Kabuki\n↑ Nihonga — Concepts & Styles — The Art Story\n↑ Irezumi: Explore the Ancient Techniques and Evolution of Traditional Japanese Tattoos\n↑ Japanese Gardens — History, Types, Elements, and More\n↑ Daniel J. Vogler, An Overview of the History of the Japanese Language\n↑ Japanese Language — Encyclopedia of Japan\n↑ Japanese Language History and Facts\n↑ Japanese Alphabet: The 3 Writing Systems Explained\n↑ 2020 Report on International Religious Freedom: Japan\n↑ Most Atheist Countries 2021\n↑ Japanese Zen Buddhist Philosophy\n↑ Tokihisa Sumimoto, RELIGIOUS FREEDOM PROBLEMS IN JAPAN: BACKGROUND AND CURRENT PROSPECTS\n↑ Martin Repp, Buddhism and Violence in Premodern Japan\n↑ Politics And Religion: Politics And Japanese Religions\n↑ Buddhism in Ancient Japan — World History Encyclopedia\n↑ Shinbutsu bunri — the separation of Shinto and Buddhism\n↑ Frédéric GIRARD, CRISIS AND REVIVAL OF MEIJI BUDDHISM\n↑ Religion Buddhism in Modern Japan\n↑ Shinto history\n↑ Shinto — World History Encyclopedia\n↑ Social Change in Shinto and Meiji Japan\n↑ Shinto and nationalism\n↑ Shimada Hiromi, Religious Faith and the Emperor as a Symbol of the State\n↑ Shinto — Japan Guide\n↑ Japanese Confucian Philosophy\n↑ Taoism & Taoist Philosophy in Japanese Art and Culture\n↑ THE MARTYRS OF JAPAN\n↑ CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Japanese Martyrs — New Advent\n↑ The Desperate Rebels of Shimabara: The Economic and Political Persecutions And the Tradition of Peasant Revolt\n↑ Yvette Tan, The Japanese Christians forced to trample on Christ\n↑ Christianity in Japan\nАдамовіч, Г. Літаратурная класіка ў параўнальным вывучэнні: дапаможнік. — Мінск: БДПУ, 2009. — ISBN 978-985-501-715-9.\nБеларусь ― Расія ― Японія: матэрыялы першых Астравецкіх краязнаўчых чытанняў, прысвечаных памяці Іосіфа Гашкевіча / Рэдактары: А. Мальдзіс, Г. Брэгер, Д. Чарнышэвіч. — Мінск: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. — ISBN 985-6419-10-7.\nБеларусь-Японія: Матэрыялы другіх міжнар. чытанняў, прысвеч. памяці І.Гашкевіча, Мінск — Астравец, 9-10 кастр. 2002 г. / Уклад. Пятровіч, Т., Мальдзіс, А.. — Мінск: Беларус. кнігазбор, 2003. — ISBN 985-6638-93-3.\nЯпонцы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя. — С. 294. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1), ISBN 985-11-0035-8.\nTotman, C. A history of Japan. — Oxford: Blackwell Publishing, 2005. — ISBN 1-4051-2359-1.\nЯпонцы на Вікісховішчы\nЯпонцы: Краіны і іх культуры (англ.)\nЯпонія, культура Японіі\nНародныя казкі з Японіі (англ.)\nЯпонская кухня (англ.)\nТрадыцыйная народная музыка Японіі (англ.)\nЭлементы японскай народнай архітэктуры (англ.)\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Японцы&oldid=4127238"\nАпошнія змены 23 мая 2022 а 01:21\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 01:21, 23 мая 2022.


Памочнік Прэзідэнта — інспектар па Віцебскай вобласці Анатоль...\nСуббота, 04.09.2021 10:14 | Рубрика: Власть и люди\nЖыхар гарпасёлка пытаўся, калі завершыцца абсталяванне вуліцы Калінінскай. Як патлумачылі заяўніку, сёлета на гэты аб’ект не выдзялялася фінансаванне, а таму поўнасцю абноўленай вуліца стане пры наяўнасці сродкаў. А жыхарам вёскі Увалокі неабходны ямачны рамонт вуліцы. Адказ задаволіў: ямачны рамонт дарогі будзе зроблены на працягу месяца.\nЗ аграгарадка Глыбачка паступіла пытанне аб перадачы на абслугоўванне ЖКГ каналізацыйнай сістэмы ў 25 дамах, пабудаваных на ільготных умовах. Каналізацыйная сістэма ў іх аддзелена ад астатняга пасёлка і пакуль нікому не перададзена на абслугоўванне. Анатоль Канстанцінавіч даручыў мясцовай уладзе вырашыць гэтую праблему.\n«Мы ўсім задаволены, Ушачы прыгажэюць і развіваюцца, адзінае, чаго не хапае, — гэта лазні», — пенсіянерка з гарпасёлка агучыла праблему, якая хвалюе і многіх іншых ушачан. Як вядома, некалькі гадоў таму будынак лазні быў прызнаны аварыйным, і яна была зачынена. Зараз наладжаны падвоз у грамадскую лазню ў Арэхаўне, ва ўсіх жадаючых ёсць магчымасць трапіць у саўну ў фізкультурнааздараўленчым комплексе. Між тым адпрацоўваецца пытанне будаўніцтва новай лазні ці пераабсталявання пад яе якоганебудзь іншага будынка. Анатоль Ліневіч даручыў мясцовай вертыкалі вырашыць праблему на працягу 2022 года.\nЗ прыватнай праблемай на прыём грамадзян прыйшла ўшачанка. Падчас перагону жывёлы ў Старынцы статак ААТ «Ільюшынскі» пашкодзіў вырашчаную агародніну на падворку яе пажылой маці, і цяпер бакі не могуць дамовіцца аб кампенсацыі ўрону. «Жыццёвае пытанне, якое трэба вырашыць, выслухаўшы і адных, і другіх. Спецыяльная камісія зоймецца пошукамі шляхоў справядлівага вырашэння праблемы», — адзначыў Анатоль Канстанцінавіч.\nБылі і тыя, хто прыйшоў выказацца на розныя тэмы. Напрыклад, дачнік з Корсакава выказаў свае меркаванні наконт дарожнага падатку, вяртання сродкаў па ашчадных кніжках узору СССР і па некаторых іншых пытаннях.\nІнспектар па вобласці адзначыў, што традыцыйна ў розных рэгіёнах людзей часцей хвалююць пытанні добраўпарадкавання, рамонту дарог у сельскіх населеных пунктах.\nАгучаныя дарожныя недапрацоўкі будуць выпраўлены, пытанне перадачы сетак каналізацыі, адкрыцця лазні ўзяты на кантроль.\nАнатоль Ліневіч таксама сустрэўся з працоўным калектывам Ушацкага філіяла аблспажыўтаварыства. Памочнік Прэзідэнта пацікавіўся станам спраў у арганізацыі, якая займаецца гандлёвым абслугоўваннем не толькі свайго, а і іншых раёнаў вобласці. Ушацкім кааператарам зараз няпроста канкурыраваць з буйнымі гандлёвымі сеткамі, тым не менш яны працягваюць займаць лідзіруючыя пазіцыі сярод іншых філіялаў Белкаапсаюза. «Як кажуць, паглядзі, як у суседа, і зрабі лепей. Трэба шукаць розныя спосабы прыцягнення пакупнікоў, новыя плошчы. Большы прыбытак на прадпрыемстве — вышэйшая заработная плата», — адзначыў Анатоль Канстанцінавіч.\nРаботнікі філіяла выкарысталі магчымасць і таксама абмеркавалі з памочнікам Прэзідэнта пытанні сацыяльнага абслугоўвання і развіцця раёна.\nАвтор: Вольга КАМАРКОВА, Ушачы.


KETO DIET купіць капсулы ад 7 Руб. у Беларусі\nАфіцыйны сайт Keto Diet\nБяспечная страта вагі праз кетоз\nКупіць Keto Diet\nKeto Diet капсулы атрымаць для зніжэння вагі\nБяспечная страта вагі праз кетоз з Keto Diet – унікальны прэпарат, заснаваны на прынцыпах працы кето-дыеты, дазваляе хутка спальваць тлушчавыя праслойкі пры захаванні калорийного рацыёну.\nЗапоўніце заяўку на афіцыйным сайце, Вы можаце атрымаць прэпарат для страты вагі па цане 7 Руб. . Аператар звяжацца па пакінутага нумара тэлефона і аформіць дастаўку тавару паштовым адпраўленнем у любы пункт прызначэння ў Беларусі .\nKeto Diet – унікальны прэпарат, які змяняе метабалізм\nПраблема лішняга вагі турбуе даволі вялікі працэнт насельніцтва. Паводле статыстычных дадзеных, больш за трэць грамадзян краіны Беларусь, якія пакутуюць ад атлусцення розных стадый. І калі спачатку гэта здаецца не такой ужо вялікай праблемай, то ў далейшым лішні вага прыводзіць да вельмі сумных наступстваў. Велізарная нагрузка на рухальныя суставы і сардэчна-сасудзістую сістэму, разбурэнне печані, хваробы псіхічнага характару, усё гэта – толькі малая частка таго шкоды, што наносіць лішні вага нашаму здароўю. Але як з гэтым змагацца?\nДыеты могуць быць вельмі знясільваючымі фізічна. Далёка не кожны зможа сілай волі скараціць колькасць спажыванай ежы ўтрая, а то і замяніць звыклыя смачныя прадукты выключна на гародніну і садавіна. А спорт карысны далёка не ўсім, бо акажа яшчэ большую нагрузку на аслабленыя суставы. Але сучасная медыцына прапануе простае і даступнае рашэнне - бяспечная страта вагі праз кетоз з дапамогай Keto Diet. Прыроднае сродак хутка перабудоўвае абмен рэчываў і прымушае арганізм спальваць у першую чаргу назапашаныя тлушчы, а не хутка засваяльныя вугляводы.\nЦяпер на афіцыйным сайце Keto Diet праходзіць распродаж рэшткаў партыі прадукту, цана зніжана на 50%! Успейте купіць эфектыўныя капсулы для пахудання да заканчэння тэрмінаў акцыі.\nЛішні вага можа з'явіцца па розных прычынах, як генетычнага, так і паводніцкага характару.\nГенетычная схільнасць да паскоранага набору вагі гуляе важную ролю, цяжка захаваць стройную постаць, калі ўся сям'я схільная да паўнаце.\nХарчовыя звычкі – у іх уваходзіць не толькі набор спажываных прадуктаў, але таксама іх колькасць, і частата прыёму ежы. Адно курынае крылца надвор'я не зробіць, але, калі з'ядаць па смажанай курыцы кожны вечар – гэта хутка адаб'ецца на постаці.\nНедахоп фізічнай актыўнасці – праца ў офісе, звычка праводзіць выходныя на канапе перад тэлевізарам, усё гэта не дае арганізму спальваць атрыманыя з ежай калорыі ў дастатковым аб'ёме, ўтворыцца тлушчавая праслойка пад скурай і ва ўнутраных органах.\nГарманальныя збоі – цяжарнасць або перыяд клімаксу часта могуць справакаваць нечаканы набор вагі з-за засмучэнні эндакрыннай сістэмы і наднырачнікаў.\nПсіхалагічны фактар – харчовыя звычкі могуць станавіцца нездаровымі, калі чалавек трапляе ў стрэсавую сітуацыю і адзіным выратаваннем для яго становіцца ежа. Хоць багатае пераяданне і супакойвае людзей з харчовымі засмучэннямі, яно ў той жа час наносіць непапраўную шкоду арганізму.\nЯкую пагрозу нясе атлусценне для здароўя?\nЛішні вага павялічвае ціск на пазваночнік і каленныя суставы, правакуе развіццё артрыту, артрозу.\nУ людзей з лішняй вагой значна павышаны рызыка развіцця інфаркту міякарда нават у раннім узросце.\nАтлусценне можа выклікаць сур'ёзныя комплексы датычна знешняга выгляду і псіхічны стрэс. Чалавек пачынае цурацца людзей, становіцца замкнёным, яму не падабаецца адлюстраванне ў люстэрку, і ён пачынае мацней заядаць гэты стрэс, узнікае замкнёнае кола, з якога няма выйсця.\nМожна доўга пералічваць тыя последствию, да якіх можа прывесці лішні вага, лепш вырашыць праблему атлусцення раз і назаўсёды – капсулы Keto Diet дапамогуць вам хутка схуднець без найменшага дыскамфорту і небяспекі для здароўя.\nЯк з праблемай лішняга вагі спраўляецца Keto Diet\nАсаблівасць багаты тлушчамі дыеты і яе асноўныя прынцыпы заключаюцца ў тым, што не трэба скарачаць агульная колькасць спажываных калорый у рацыёне, дастаткова толькі па магчымасці выключыць вугляводы і замяніць іх тлустымі кіслотамі і вавёркамі. Пераважныя масла, сыры, яйкі, арэхі і розныя мясныя прадукты. Пры гэтым колькасць вугляводаў у штодзённым спажыванні не павінна перавышаць 50 грамаў, і пажадана атрымліваць іх з зялёных гародніны, зеляніны, таму што ў салодкіх і мучных прадуктах велізарная колькасць хуткіх вугляводаў, што не дазволіць схуднець.\nВа ўмовах недахопу вугляводаў арганізм будзе вымушаны перайсці да кетозу – расшчапленню і акіслення тлушчаў, для атрымання з іх энергіі. Такім чынам пачнецца плыўнае пахуданне арганізма, а вы не будзеце адчуваць голаду, бо харчуецеся абсалютна нармальна.\nПераход арганізма на кетоз даволі працяглы, спатрэбіцца больш двух тыдняў, каб цалкам замяніў у харчовай ланцужку глюкозу тлушчамі - кетонами. У гэтым прамежку могуць узнікаць галаўныя болі, слабасць, дрыжыкі і пагаршэння самаадчування.\nАле унікальныя капсулы Keto Diet дазваляюць скараціць час пераходу на спажыванне кетонаў за ўсё да 1 гадзіны і значна паскорыць працэс пахудання, за кошт натуральнай стымуляцыі метабалізму.\nЧаму варта выбраць менавіта Keto Diet\nПерад многімі біядабаўкамі і сродкамі, якія абяцаюць хуткае пахуданне, капсулы Keto Diet валодаюць прыкметнымі перавагамі:\nВам не трэба галадаць або мардаваць сябе трэніроўкамі, зніжэнне вагі адбываецца плаўна і паступова, на скуры не ўтвараюцца расцяжкі, што часта бываюць пры экстраным пахуданні.\nКапсулы таксама аказвае агульнаўмацавальнае і танізавальнае дзеянне на арганізм, знікае апатыя, павышаецца настрой і з'яўляецца энергія.\nПаскараецца абмен рэчываў, з арганізма выводзяцца застаялым таксічныя рэчывы і дзындры. Паляпшаецца кровазварот, сродак валодае антіоксідантнымі і амаладжальнымі ўласцівасцямі, зніжаючы ўздзеянне свабодных радыкалаў на арганізм.\nKeto Diet не ўтрымоўвае хімічных кампанентаў або агрэсіўных рэчываў, здольных выклікаць алергічныя рэакцыі і іншыя пабочныя эфекты. Прыродная формула выпрабоўвалася у Парыжы, пры ўдзеле 3000 чалавек, 96% з іх пацвердзілі, што прыём капсул дапамог ім скінуць лішні вага ад 4 да 9 кг за месяц прымянення.\nСклад Keto Diet\nКапсулы ўтрымліваюць толькі кампаненты прыроднага паходжання, эфектыўна дзейнічаюць у комплексе. Яны ўзмацняюць дзеянне адзін аднаго і не нясуць пагрозы для здароўя.\nЭкстракт гуараны – гэта расліна вядома сваім уласцівасцю паскараць спальванне тлушчу – яно стымулюе працэс термогенеза і перыстальтыку кішачніка, паляпшаючы страваванне.\nВыцяжка зялёных кававых зерняў – магутны антыаксідант з танізавальнымі ўласцівасцямі, паляпшае крывацёк ва ўсе арганізме, выводзіць таксіны з унутраных органаў.\nВітаміны групы D – дапамагаюць печані эфектыўна расшчапляць тлушчы і засцерагае ад залішняй нагрузкі, перашкаджаюць расшчапленню вугляводаў.\nКетоновые солі – паскараюць ўваходжанне ў стан кетоза, дапамагаючы расшчапляць тлушчавыя адклады, выкарыстоўваючы іх у якасці асноўнага энергетычнага крыніцы.\nВы можаце замовіць натуральны блокаторы для хуткіх вугляводаў ўсяго за 7 Руб. (якія кошт у іншых краінах) (у Беларусі) , калі аформіце заяўку пакупніка на афіцыйным сайце. Пазбаўцеся ад лішняга вагі і падарыце сабе тое цела, якое вы заслугоўваеце!\nСтанислав, 44 гадоў, Мінск\nНіколі б не падумаў, што похудею да 70 кг. Мой вага заўсёды быў прыстойна за 100, і гэта мяне не хвалявала, пакуль не пачатак сваволіць сэрца. Адкінуўшы галаданне і іншыя небяспечныя для здароўя дыеты, я паспрабаваў капсулы Keto Diet з тлушчамі дыетай і не пралічыўся. Вага сыходзіў плаўна, а пачуцці голаду не было, наадварот, я быў нават больш бадзёры, чым звычайна!\nТамара, 34 гадоў, Гомель\nСкінула на гэтых капсулах 13 кг за пару месяцаў. Лічу, вынік добры, ёсць яшчэ над чым працаваць, але зусім хутка худнець – шкодна для здароўя, а тут усё адбываецца плаўна і незаўважна, проста кушаешь і худнееш.\nВалерия, 32 гадоў, Гомель\nЛепшае сродак, што я спрабавала, вага замацаваўся і не расце, хоць зараз я і дазваляю сабе цукеркі ці шакалад. Атрымалася схуднець амаль у два разы, пры гэтым – вельмі лёгка, амаль без змен самаадчування.\nБарацьба з лішнім вагой ніколі не бывае просты, бо гэта барацьба з уласнымі звычкамі, арганізмам, а часцяком і генетычнымі асаблівасцямі арганізма. Я рэкамендую сваім кліентам у Беларусі спалучаць Keto Diet з кето-дыетай, як найбольш мяккай і камфортнай для пацыента. Капсулы дапамагаюць мякка увайсці ў стан кетоза і паскараюць страту вагі, не ўплываючы на самаадчування, і, што важна – не шкодзячы здароўю, бо склад сродкі пераважна натуральны.\nЯечная дыета на 4 тыдні: меню і вынікі\nЯечная дыета на 4 тыдні - гэта лёгкі спосаб скінуць да 10-25 кг вагі. Сілкаванне па выразным меню, распісаныя рэкамендацыі і смачныя рэцэпты дапамогуць вам наблізіцца да фігуры мары.\nЯк правільна рабіць планку для пахудання: парады і рэкамендацыі для пачаткоўцаў\nКарысныя ўласцівасці планкі для здароўя і для пахудання. Правільная тэхніка выканання і тыповыя памылкі. Колькі ж трэба стаяць у планцы для пахудання?\n1 красавік 2022\nТОП-9 эфектыўных дыет пры падвышаным халестэрыну ў крыві\n20 базавых правіл харчавання пры павышаным халестэрыне. ТОП-9 дыет і прыкладнае меню на тыдзень для нармалізацыі ліпіднага абмену. Што можна і нельга есці: дазволеныя і забароненыя прадукты.


Магілёўскія мастакі прадставілі свае творы на выставе “Хронікі аднаго года” (відэа) - Магілёўскі Рэгіён\nМагілёўскія мастакі прадставілі свае творы на выставе “Хронікі аднаго года” (відэа)\nБольш за 70 твораў магілёўскіх мастакоў, сяброў “Саюза мастакоў Беларусі”, пабачылі наведвальнікі вернісажу ў Выставачнай зале Музея гісторыі Магілёва.\nЯк распавяла “Магілёўскаму рэгіёну” дырэктар музея імя Бялыніцкага-Бірулі Святлана Строгіна, удзел у выставе, якая адкрылася 4 верасня, узялі каля паўтара дзясятка мастакоў. Прычым там не толькі магілёўцы, але і майстры з Крычава.\nПаводле вядомага магілёўскага скульптара Андрэя Вараб’ёва, цяперашняя выстава – гэта аднаўленне мастацкіх сустрэч у такі цяжкі год. Мерапрыемства не шырока не афішыравалася, але тым не менш на яго прыйшло даволі многа аматараў мастацкай творчасці.\nСвятлана Строгіна, у сваю чаргу адзначыла, што выстава адлюстроўвае не толькі тое, што стварыў мастак у гэтым годзе, але і як ён асэнсоўвае для сябе ў гэтым годзе і што адчувае. І менавіта гэта ёсць, напэўна, найбольш каштоўным момантам “Хронік аднаго года”.\nНягледзячы на тое, што гэты цяжкі 2020 год яшчэ не завяршыўся, Святлана Строгіна пажадала, каб наступны год быў больш шчаслівы, больш плённы, і “хай кожнаму з вас шчасціць”.\nЗавершыцца выстава 29 верасня.\nУладзімір Лапцэвіч. Фота: Уладзімір Лапцэвіч. Відэа: Яўген Глушкоў\n85 запросы за 2,231 сякунды.


хто хоча за 50 еўра пагуляць на радзівілаўскім більярдзе?\nдзірэктар прынял рэшэніе\nцікава, а паспаць у псеўдаложку князя Альбрэхта колькі будзе каштаваць?\nаўтар міжволі падпісаў яго вельмі трапна: "Кровать, на которой, по мнению реставраторов, мог опочивать князь Радзивилл"\nаўтарытэтны эксперт — пра безгаловую “музеіфікацыю” Нясьвіскага замка\nдля даведкі: кіраўнік "рэстаўрацыі" -- Сяргей Друшчыц\nновая вежа Нясьвіскага замка: такая ці не?\nтакая, як старая\nне такая, як старая\nне такая, але мне падабаецца\nлепшая за старую\nгоршая за старую\nГісторыя з няправільнай вежай-цыбулінай цягнулася 8 гадоў -- ад ліпеня 2004 года, калі на замку, адноўленым на канец XVIII стагоддзя, з'явіўся купал з пачатку XVI. Усе гэтыя гады грамадскасць і адмыслоўцы выказвалі пратэсты супраць такой гістарычнай неахайнасці.\nНа новую-старую вежу збіралі грошы ўсім светам -- ад беларускіх фізічных асобаў і прадпрыемстваў да прадстаўнікоў роду Радзівілаў. Новая вежа разам з працамі па яе мантажы абыйшлася прыкладна ў 1,5 мільярды рублёў. Яе вага 15 тон. Адмысловы кран працаваў на замку крыху больш за двое сутак -- аператыўна разабралі стары купал і паднялі ўгару новы.\nАд гэтага моманту ўсе сувеніры, здымкі і паштоўкі з вежай-цыбулінай робяцца рарытэтамі, а замак нарэшце здабыў свой сапраўдны выгляд -- якім яго памяталі многія пакаленні князёў Радзівілаў.\nМінулы раз вежа выглядала "безгаловай" у 2004 годзе -- перад усталяваннем "цыбуліны". Фота Анатоля Бутэвіча\nЗамены вежы-цыбуліны неаднойчы патрабавалі гісторыкі і архітэктары. Пра гэта ў свой кожны прыезд у Беларусь кажа і 94-гадовая Эльжбета Радзівіл -- апошняя прадстаўніца роду, якая да вайны жыла ў замку.\nАнатоль Бутэвіч: "Агулам было пералічана 1,5 мільярда. Я асабіста пералічыў 500 тысяч рублёў. Хачу падкрэсліць, што сума была сабраная за невялікі прамежак часу. І ў гэтым я бачу вялікую заслугу міністра культуры Паўла Латушкі, які асабіста звяртаўся на многія прадпрыемствы з просьбаю ахвяраваць грошы".\nНагадаем, памылковы купал-цыбуліна з'явіўся на замкавай вежы ў 2004 годзе. Аднаўляючы вежу пасля пажара, тагачасны кіраўнік рэстаўрацыі спадар Бачкоў зрабіў менавіта такое сканчэнне вежы, абапіраючыся на гравюру Макоўскага пачатку XVII стагоддзя. Аднак вежа-цыбуліна адразу зазнала небывалую хвалю крытыкі, бо астатні замак адноўлены на другую палову XVIII стагоддзя.


Пажыццёвы абанемент можна атрымаць у Брэсцкім краязнаўчым музеі | Брестский Курьер\nПажыццёвы абанемент можна атрымаць у Брэсцкім краязнаўчым музеі\nДля гэтага трэба выйграць спаборніцтва напрыканцы шэрагу лекцый і экскурсій.\nЛекцыі адбываюцца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі ў рамках праграмы “Гісторыя для імбрыкаў” («История для чайников»). На апошняй, на тэму “Грошы. Гісторыя з кішэні”, пабываў карэспандэнт “БК”.\nІшлося пра грошы. Тыя, хто прыйшлі, — даведаліся пра “жаночыя” і “мужчынскія” грошы на адным з аддаленых астравоў Акіяніі – камяні вагой ад некалькі сот грамаў да дзвюх тон, металічныя і папяровыя грошы ў свеце, а збольшага пра скарбы Беларусі і Берасцейшчыны.\nКацярына Лютыч, супрацоўніца навукова-экспазіцыйнага аддзела музея, якая займаецца арганізацыяй сустрэч, патлумачыла:\n“Мы маем сваю групу ў сеціве, “ВКонтакте”. Называецца так, як і праграма. Ужо 91 сябар у нас. Выкладваем таксама інфармацыю на музейным сайце. Ужо было 5 сустрэч. Будзе яшчэ некалькі. А напрыканцы арганізуем спаборніцтва – гістарычны квэст. Можна будзе выйграць білет на пажыццёвае наведванне музея і яго пяці філій”.\nА ці ёсць білет у натуры? Аказалася, так. Папрасіў паказаць. Спадарыня Лютыч, падумаўшы крыху, выдала яшчэ адну таямніцу. На выпадак, калі пераможную суму пунктаў упоравень набяруць два ўдзельнікі квэсту, у яе ў шуфлядзе ёсць яшчэ адзін дадатковы білет.\nТак што наперад! Усё прадумана. У любым выпадку, будуць толькі пераможцы.\nЯўген БЯЛАСIН (фота аўтара)\nСледующая статья 11 наркопритонов закрыли в Брестской области с начала года\nПредыдущая статья Паромная переправа через Припять снова работает