የልማድ አቤቱታ የፍርድ ጥራት ላይ ያለው ተፅዕኖ | Ethiopian Reporter Amharic Archive\nባለፈው ሳምንት የአማራን የፍርድ ቤት ማሻሻያ ፕሮግራም መሠረት አድርገን የፍርድ ጥራት አንዱ በማሻሻያው ግምገማ የታየ ችግር መሆኑን አንስተናል፡፡ የአማራው ጠበቃ በጥናታቸው ከገለጹአቸው ለፍርድ ጥራት መጓደል አስተዋጽኦ ከሚያደርጉ ውጫዊ ምክንያቶች አንዱ ተከራካሪዎች ለፍርድ ቤት የሚያቀርቡዋቸው አቤቱታዎች መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ በዚህ ጽሑፍ ይህንን ነጥብ በአጭሩ ለመመልከት እንሞክራለን፡፡ በሕጋችን አቤቱታ እንዴት ይጻፋል? በተግባር ሕጉ ተፈጻሚ የማይሆነው ለምንድን ነው? ከሕጉ ያፈነገጠው ልማዳዊ የአቤቱታ አጻጻፍ የፍትሕና የፍርድ ጥራት ላይ ምን ዓይነት አስተዋጽኦ አድርጓል? ምንስ መፍትሔ ሊጠቆም ይችላል? የሚሉትንና ተመሳሳይ ጭብጦች በዚህ ጽሑፍ ለመዳሰስ ተሞክረዋል፡፡\nመኳንንት ከሕግ ትምህርት ቤት ተመርቆ ሲወጣ ግር ያለው ነገር የትምህርቱና የአተገባበሩ ልዩነት ነው፡፡ በአብዛኛው በንድፈ ሐሳብ አስተምህሮና ትንተና ላይ የሚተኮረው ትምህርቱ በተግባር ከሚታየው የፍርድ ቤት ነባራዊ ሁኔታ ጋር አልታረቅ ብሎት ተቸግሯል፡፡ ይህን ችግሩን ያባባሰው ደግሞ ከቤተሰቡ አንዱ የወራሽነት የምስክር ወረቀት ከፍርድ ቤት እንዲሰጠው በማሰብ አቤቱታውን እንዲያዘጋጅለት ሲጠይቀው ነው፡፡ አቤቱታውን አዘጋጅቶ ለቤተሰቡ አባል ቢሰጠውም በአንዱ ክልል ከሚገኘው የወረዳ ፍርድ ቤት የገጠመው ነገር ሌላ ነው፡፡ ቤተ ዘመዱ በፍርድ ቤቱ አቤቱታው በትክክል አለመጻፉ ተነግሮት በፍርድ ቤቱ ደጃፍ ከሚገኙት ራፖር ጸሐፊ ተጽፎ እንዲመጣ ተመከረ፡፡ ሰውየውም የተባለውን ፈጽሞ አቤቱታው ተቀባይነት አግኝቶ የወራሽነት የምስክር ወረቀት አገኘ፡፡ የመኳንንትና የራፖር ጸሐፊው አቤቱታ ልዩነት ቀላል ነበር፡፡ የመኳንንት አቤቱታ ፍሬ ነገሩን በአጭር የሚገልጽ፣ የሕግና የማስረጃ ትንተና የሌለው፣ ግልጽ ዳኝነትን የሚጠይቅ ነበር፡፡ የራፖር ጸሐፊው አቤቱታ ግን ረዥም፣ ውስብስብ የሕግ ቃላትን የሚጠቀም፣ በብዙ የሕግ ድንጋጌ የተዘበዘበ ነበር፡፡ ይህን የተረዳው መኳንንት አምስት ዓመት የተማረበት የሕግ ትምህርት ሥልጠና የማይፈልግና በፍርድ ቤት ተግባራዊ ረብ የሌለው መስሎት ተከዘ፡፡ የተወሰኑ ዓመታትን በሕግ ሙያ አገልግሎት ካሳለፈ በኋላ ግን ለዘመናት የዳበረውን ልምድ መስበር አስቸጋሪ ስለመሰለው ራሱን በተወሰነ ደረጃ ከተለመደው አሠራር ጋር አቀራረበ፡፡ አሁን ለአቤቱታ ርዝመት ጭንቀት የለውም፣ የሕግ ድንጋጌዎችን በዓይነት ለመዘብዘብ፣ የሕግና የማስረጃ ትንታኔዎችን ለማግተልተል ቀዳሚ አይገኝለትም፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ፍርድ ቤቶች የአሠራር ማሻሻያ በማድረግ፣ የሬጅስትራርና ተያያዥ ሥራዎችን የሚሠሩ ሰዎች ከሕግ ትምህርት ቤት የተመረቁ፣ የሕግ ሥልጠና ያገኙ መሆናቸው የተወሰነ ለውጥ ማምጣቱን ያምናል፡፡ ያም ሆኖ አሁንም የአቤቱታ ፎርም፣ ይዘት፣ እና ሕጋዊ ብቃት አሰፋፈር/አተያይ ላይ ምሉዕ ለውጥ አለመምጣቱን መኳንንት ያምናል፡፡ ሰሞኑን ያጋጠመው የሬጅስትራር ሠራተኞች ድርጊት ለዚህ አስረጅ ነው፡፡ መኳንንት ሕጉን ተከትሎ ያዘጋጀውን የመከላከያ መልስ ምንም ዓይነት የሕግ ድንጋጌ ያልጠቀሰ መልስ የሕግ አቤቱታ አይሸትም ሲሉት እጅጉን ተበሳጨ፡፡ ጸሐፊውም ይህን በሰማ ጊዜ ትንተና ባይበዛውም በዚህ ጽሑፍ የአቤቱታን ምንነት፣ መሥፈርት፣ የብቃት አተያይ በአጭሩ ለግንዛቤ በሚመች መልኩ ለመዳሰስ ሙከራ አደረገ፡፡\nአቤቱታ ምንድን ነው?\nበዕለት ተዕለት የሕይወት ተሞክሮ ለማንኛውም አካል በቃል ወይም በጽሑፍ የሚቀርብ ጥያቄ፣ ማመልከቻ፣ ይግባኝ አቤቱታ ይባላል፡፡ በሕግ ሙያ ግን ‹‹አቤቱታ›› ወይም ‹‹Pleading›› የሚለው ቃል በፍርድ ቤት የሚቀርብ ማመልከቻን ሁሉ የሚያካትት አይደለም፡፡ ፍርድ ቤት ለመዋሉ ማስረጃ የሚጠይቅ፣ የውሳኔ ግልባጭ እንዲሰጠው የሚጠይቅ ወዘተ በሕጉ ቃል አቤቱታ አቅርቧል ለማለት አያስችልም፡፡ ለቃሉ ፍቺ የሚሰጠው ብላክስ የሕግ መዝገበ ቃላት ‹‹Pleading is a formal document in which a party to a legal proceeding (esp. a civil lawsuit) sets forth or responds to allegations, claims, denials or defenses›› በሚል ይገልጸዋል፡፡ በዚህ ትርጉም መሠረት አቤቱታ ማለት በአንድ የሕግ ሙግት ተከራካሪ የሆነ ወገን ሙግት ለመጀመር ወይም ለቀረበ ጥያቄ፣ ዳኝነት፣ ክህደት ወይም መከላከያ መልስ ለመስጠት የሚያቀርበው መደበኛ ሰነድ ነው፡፡ በዚህ ፍቺ መሠረት አቤቱታ መብት የሚጠየቅበት ወይም ለቀረበ ጥያቄ መልስ የሚቀርብበት ነው፡፡\nየኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግም ለአቤቱታ ተመሳሳይ ትርጉም ይሰጠዋል፡፡ አንቀጽ 80(1) የአቤቱታ ጽሑፍ ማለት ከሳሽ የማጠይቀውን ሁሉ ዘርዝሮ የሚገልጽ ጽሑፍ፣ ተከሳሽ የሚሰጠውን የመከላከያ ጽሑፍ፣ የተከሳሽ ከሳሽ የሚያቀርበውን የክስ ጽሑፍ፣ የይግባኝ ማቅረቢያ ጽሑፍ ወይም በሌላ ዓይነት ተጽፎ ለፍርድ ቤት የሚቀርብ የክስ መነሻ ወይም ለዚሁ የሚሰጠውን መልስ የሚመለከት ማናቸውም የጽሑፍ ማመልከቻ ማለት ነው ሲል ትርጉም ይሰጠዋል፡፡ ከዚህ ትርጉም በመነሳት አቤቱታ ማለት ሙግት ለመጀመር ወይም ለተጀመረ ሙግት መልስ ለመስጠት የሚቀርብ የጽሑፍ ማመልከቻ መሆኑን መረዳት አያስቸግርም፡፡ ሕጉ በገላጭነት (By illustration) እንደገለጸው የክስ፣ የመልስ፣ የይግባኝ ማመልከቻ ከአቤቱታ ምድብ የሚወድቁ ናቸው፡፡\nየአቤቱታ ዓላማን ማወቅ ይዘቱን ለመወሰን ጠቃሚ ይሆናል፡፡ አቤቱታን ከዓላማው ውጭ ማዘጋጀት ለፍትሕ የሚጠቅምና ሙግትን የሚያዘገይ ስለሚሆን የተወሰኑ የአቤቱታ ዓላማዎች ለመጥቀስ እንሞክር፡፡ በመጀመሪያ የአቤቱታ ዓላማ የተከሰሰ ወገን የቀረበበትን ክስ ማሳወቅና ተከሳሹ የበኩሉን መከላከያ እንዲያቀርብ መርዳት ነው፡፡ ከሳሽ በሚያቀርበው የክስ አቤቱታ ተከሳሽ ማን፣ በምን የሕግ ወይም የውል መሠረት፣ ምን እንደከሰሰውና ምን እንደሚፈልግ ይረዳበታል፡፡ ሁለተኛው አቤቱታው ለፍርድ ቤቱ ያለው ጥቅም ነው፡፡ ለፍርድ ቤት የሚቀርቡ አቤቱታዎች ፍርድ ቤቱ ጭብጥ እንዲመሠርት፣ የሙግቱን ወሰንና የሚቀርቡትን ማስረጃዎች እንዲወስን ይረዱታል፡፡ ከሳሽ በአቤቱታው እንዲወሰንለት የጠየቀው ተከሳሹ ግን የካደው የፍሬ ነገር ወይም የሕግ ክርክር በፍርድ ቤቱ ጭብጥ ሆኖ ይመሠረታል፡፡ በሙግት ሒደት ተከራካሪ ወገኖች ከተመሠረቱት ጭብጦች ወሰን ያለፈ ክርክር ማቅረብ የማይችሉ ሲሆን፣ በግራ ቀኙ የሚቀርበውና በፍርድ ቤቱ የሚመረመረው ማስረጃም ከጭብጡ ጋር የተያያዘ ይሆናል፡፡ ስለዚህ በሕጉ መሠረት የተዘጋጀ አቤቱታ ዓላማ ፍርድ ቤቶች ግራ ቀኙን የሚያከራክረውን ነጥብ እንዲለዩ ማስቻል ነው፡፡ ሌላው የአቤቱታ ዓላማ ፍትሕ እንዲመጣና ሙግት እንዲፋጠን ማስቻል ነው፡፡ አቤቱታ በተከራካሪ ወገኖች መካከል ያለውን እውነታ በዝርዝር ካስቀመጠ ፍርድ ቤቱ ጉዳዩን በሚገባ ተገንዝቦ ፍትሕ ለመስጠት ያስችለዋል፡፡ የአቤቱታው ይዘት ደግሞ ረዥም፣ የማይገባ፣ ውስብስብና የተደበላለቀ ከሆነ ሙግትን የሚያዘገይ በመሆኑ፤ አቤቱታ በማጠሩ ግን ሙሉ ሐሳብን በመግለጽ ፍትሕ እንዲፋጠን የመርዳት ዓላማ ይኖረዋል፡፡\nአቤቱታ ከላይ የተገለጹትን ዓላማዎች ለመፈጸም ሕጉ ባስቀመጠው ደንብ መሠረት ሊፈጸም ይገባል፡፡ ሕጉ አቤቱታ በአዘገጃጀቱ፣ በሚከተለው ፎርምና በይዘቱ ሊከተላቸው የሚገባቸውን መሥፈርቶች በግልጽ አስቀምጧል፡፡ እነዚህ መሥፈርቶች በደምሳሳው የአቤቱታ የቴክኒክ /Technical requirements/ እና የሕግ /Legal requirements/ መሥፈርቶች በሚል ሊጠሩ ይችላሉ፡፡ ቴክኒካል የሚባሉት ከአዘገጃጀትና ከሚከተሉት ፎርሞች ጋር ተያይዞ በሕጉ የተቀመጡ መሥፈርቶች ሲሆኑ፣ አቤቱታ ቴክኒካል መሥፈርቱን ማሟላቱን የማረጋገጥ ኃላፊነት የሬጅስትራሩ ነው፡፡ በሥነ ሥርዓት ሕጉ ትርጓሜ መሠረት ‹‹ሬጅስትራር›› ማለት የፍርድ ቤት መዝገብ ሹሙንና ረዳቱን ወይም በፍርድ ቤቱ መዝገብ ቤት ውስጥ የሚገኙትን የመዝገብ ሠራተኞችና ጸሐፊዎች አጠቃልሎ የሚይዝ ቃል ነው፡፡ በአሁኑ የፍርድ ቤት አሠራር የሬጅስትራር ሥራዎች በአብዛኛው በአንድ ሰው የሚከወኑ ሥራዎች ሲሆን፣ ሌሎቹ ረዳቶች ከምዝገባ፣ ከጽሑፍ፣ ከማኅተም ወዘተ ጋር የተያያዙ ሥራዎችን ይሠራሉ፡፡ የአቤቱታ የሕግ ብቃት /Legal sufficiency/ የሚታየው በዳኞች ሲሆን፣ ይህም አቤቱታው በይዘቱ ሕጉ የሚጠይቀውን መሥፈርት ስለማሟላት አለማሟላቱ የሚረጋገጥበት ነው፡፡\nአቤቱታ ሊያሟላቸው የሚገቡ የቴክኒካል መሥፈርቶች ከአቤቱታ አዘገጃጀትና ከፎርም ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ የሥነ ሥርዓት ሕጉ በአንቀጽ 80(2)፣ 92፣ 93፣ 222፣ 223፣ 234፣ 327-330 በዝርዝር ያስቀመጣቸው ሲሆን፣ ዋናዋናዎቹን ለመመልከት እንሞክር፡፡ በአንቀጽ 80(2) ላይ ሦስት መሥፈርቶች ተቀምጠዋል፡፡ በዚህ ድንጋጌ መሠረት የመጀመሪያው መሥፈርት ማንኛውም የአቤቱታ ጽሑፍ ሁሉ በቀለም የተጻፈ ወይም በታተሙ ፎርሞች በቀለም ጽሕፈት የተሞላ ወይም በጽሕፈት መኪና የታተመ መሆን አለበት፡፡ ሁለተኛው መሥፈርት አቤቱታው በሥነ ሥርዓት ሕጉ አንደኛ ሠንጠረዥ በአባሪነት ከታተመው ፎርም ጋር ተመሳሳይ መሆን አለበት፡፡ ሕጉ የተለያዩ ፎርሞች እንደ ጉዳዩ ዓይነት ያዘጋጀ ሲሆን፣ ተከራካሪ ወገኖች አቤቱታቸው በተመሳሳይ ፎርም እንዲኖረው ሊያደርጉ ይገባል፡፡ ፎርሙ አቤቱታዎች በወጥነት ተመሳሳይ እንዲሆኑ፣ መሠረታዊ ፍሬ ነገሮች እንዳይቀሩ እንዲሁም የገለጻው ቅደም ተከተልን ለመረዳት እንዲያስችል የሚያደርግ በመሆኑ ጠቃሚነቱ አጠያያቂ አይደለም፡፡ ያም ሆኖ አቤቱታ እንደ ጉዳዩ አግባብነት ሊጠብ ሊሰፋ፣ ሊያጥር ሊረዝም እንደሚችል ግንዛቤ ሊወስድ ይገባል፡፡\nከአንቀጽ 80(2) ሊወስድ የሚገባው ዋና የቴክኒክ መሥፈርት አቤቱታው ፍሬ ነገርን እና ፍሬ ነገርን ብቻ የሚገልጽ፣ መብት የሚጠየቅበትን ወይም የመከላከያውን ምክንያት በአጭሩ የሚገልጽ ወይም የያዘ መሆን ይገባዋል፡፡ ይህ መሥፈርት በአብዛኛው በተግባር የሚጣስ በመሆኑ አጽንኦት ሊሰጠው ይገባል፡፡ አቤቱታ ሊገልጽ የሚገባው ፍሬ ነገርን ለዚያውም ጠቃሚ ፍሬ ነገር /Material fact/ ብቻ ነው፡፡ አቤቱታ የሕግ ትንተና፣ የማስረጃ ገለጻ፣ መደምደሚያ ሊገልጽ አይገባም፡፡ ፍሬ ነገር ማለት ጠቃሚ የሆኑ ቃላትን በመጠቀም የተከወነውን ድርጊት፣ የተፈጸመውን ነገር መዘርዘር ማለት ነው፡፡ ጭብጥ ለመመሥረት የማይጠቅሙ፣ መብትን የማያስረዱ፣ ዳኝነት የማያስፈልጋቸውን ፍሬ ነገሮች ማካተት ፍትሕን ስለሚያጓትት መጨመሩ ተገቢ አይደለም፡፡ ለምሳሌ ብድር ወስዶ ያልከፈለን ሰው ለመክሰስ የሚቀርብ ክስ በሁለቱ ወገኖች መካከል የብድር ውል መፈጸሙን /ዓይነቱን፣ ቀኑንና ቦታውን/፣ በውሉ ግዴታ ተከሳሽ ያለበትን ግዴታና አለመፈጸሙን፣ እንዲሁም የሚጠይቀውን ዳኝነት ዝርዝር /ያልከፈለው ዋና ገንዘብ፣ ወለድ፣ ወጪ ወዘተ./ እንዲከፈለው መጠየቅ ይኖርበታል፡፡ ከዚህ ውጭ የሕግ ትንተና ማያያዝ ካስፈለገ በተለየ ሰነድ በተጨማሪነት ማያያዝ ይገባል፡፡ ሆኖም ይህ አሠራር በተግባር ባለመኖሩ ደፍሮ ያቀረበ ተከራካሪ ወገን ከሬጅስትራሩ እምቢታ ሊያጋጥመው ይችላል፡፡ ሌላው ፍሬ ነገር ሊገለጽ የሚገባው በአጭሩ ነው፡፡ በተለይ የሕግ ባለሙያ ክህሎት የሚገለጸው ሐሳብን በአጭር ቃላት በመግለጽ በመሆኑ ችላ ሊባል የማይገባው መሥፈርት ነው፡፡ አቤቱታ ከረዘመ ተከሳሽ የቀረበበትን ክስ ለመረዳት ይቸግረዋል፤ ዳኛውም ጭብጥን ለመመሥረት ፈተና ይሆንበታል፡፡ አንዳንድ የሕግ ባለሙያዎች እንደሚሉት የአቤቱታ አስተጣጠር ከሴቶች አጭር ቀሚስ አስተጣጠር ጋር ይመሳሰላል፡፡ አጭር ቢሆንም አስፈላጊ/ጠቃሚ የሆነውን ነገር የሚገልጽ (የሚሸፍን) ሊሆን ይገባል፡፡ አቤቱታም አጭር ሆኖ ፍሬ ነገር በሚገባ የሚገልጽ ሊሆን ይገባዋል፡፡\nሌሎች የቴክኒክ መሥፈርቶች አቤቱታውን ማረጋጥ፣ በአቤቱታው ላይ መፈረምና ለጉዳዩ ማስረጃ የሚሆኑትን የሰነድና የሰው ማስረጃዎች ዘርዝሮ ማቅረብ ነው፡፡ የማረጋገጥ ዓላማ ሙግቱ እውነትን መሠረት አድርጎ እንዲከናወንና በሐሰት የቀረበ ክርክር ካለ በሐሰት ማስረጃ /Perjury/ ተከራካሪውን ወገን ለመጠየቅ ነው፡፡ አቤቱታ ላይ መፈረም ፈቃድን ከመግለጽ፣ አቤቱታውን ያቀረበውን ሰው ድጋፍ ከመግለጽ ጋር የሚያያዝ ነው፡፡ ‹‹ማስረጃም ኋላ በሚደረገው የሙግትና የማስረጃ መስማት ደረጃ የሚኖሩትን ክርክሮች ለተከራካሪው ወገንና ለፍርድ ቤቱ መግለጽ ነው፡፡ ፍሬ ነገርና ማስረጃ ክስ፣ መከላከያ፣ መልስ ሲቀርብ ተጠቃለው ካልቀረቡ ኋላ በሚደረገው ሙግት ያልተጠቀሰውን ፍሬ ነገር/ማስረጃ መሠረት አድርጎ ሙግት ማቅረብ አይፈቀድም፡፡ ሕጉ አቤቱታን በማሻሻል፣ አዲስ ማስረጃ የሚቀርብበትን ሁኔታ የሚፈቅዱ የተለያዩ ድንጋጌዎች ስላሉት የተወሰኑ መፍትሔዎች ባያጠፉም፤ ሕጉ በጠባቡ ስለሚተረጎም ተከራካሪ ወገኖች አቤቱታቸውን ሲያዘጋጁ ፍሬ ነገርና ማስረጃዎችን አጠቃለው እንዲያቀርቡ ይመክራሉ፡፡\nከላይ የተመለከትናቸው የቴክኒክ መሥፈርቶች አለመሟላታቸው በሬጅስትራሩ ከተረጋገጡ ተከራካሪ ወገን አቤቱታው ይሰረዝበታል፤ እናም አስተካክሎ በመጣ ጊዜ እንደገና የሚታይለት ይሆናል፡፡ ሆኖም ሬጅስትራሩ ተገቢ ባልሆነ ምክንያት ካልተቀበለው የፍትሐ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 232 በሚፈቅደው መሠረት በአምስት ቀናት ለዳኛው ቅሬታ ሊያስገባ ይችላል፡፡ የአቤቱታው የቴክኒክ መሥፈርት መሟላቱ በሬጅስትራሩ ከተረጋገጠ ግን የሕግ ብቃቱ ይመረመር ዘንድ አስፈላጊው የሬጅስትራር ሥራ ተፈጽሞ ለዳኛው ይቀርብለታል፡፡ ዳኛው አቤቱታው የክስ ምክንያት መኖሩን፣ የሥረ ነገር ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት መቅረቡን፣ ሕጉ በሚጠይቀው መሠረት ክሱ፣ መልሱ፣ ወይም ይግባኙ መዘጋጀቱን ወዘተ. በመመርመር የሕግ ብቃቱን መርምሮ ብይን ይሰጣል፡፡ ይህ የዚህ ጹሑፍ ዓላማ ባለመሆኑ የሕግ ብቃት ምንነቱን፣ የምርምራ ውጤቱን ወዘተ. በዚህ ጹሑፍ አንመለከተውም፡፡\nበተግባር የሚስተዋሉ ክፍተቶች\nከተመለከትናቸው የአቤቱታ ደንቦች ውስጥ ምን ያህሉ በአግባቡ እንደሚፈጸሙ ለማወቅ ጥናት ይጠይቃል፡፡ ጥናቱ ይህንን ያህሉ ፍርድ ቤት የሚቀርቡ አቤቱታዎች በሕጉ መሠረት ሳይሆን በልማድ የሚዘጋጁ ናቸው ለማለት ካልሆነ በቀር አተገባበሩን ከዕለት ተዕለት ተሞክሮ መግለጽ አስቸጋሪ አይሆንም፡፡ ፍርድ ቤቶች የሚቀርቡት አብዛኞቹ አቤቱታዎች በሕግ ባለሙያዎች (በጠበቆች፣ በነገረ ፈጆች፣ ነፃ የሕግ ድጋፍ በሚሰጡ ተቋማት) የሚዘጋጁ አይደሉም፡፡ ሰማንያ በመቶ የሚሆነው የአገራችን ሕዝብ በገጠር አካባቢ መኖሩን፣ የሕግ ባለሙያዎች ቁጥር ማነስና የሚጠይቁት ዋጋ የሚቀመስ አለመሆኑን ወዘተ. ካሰብን ይህን መደምደሚያ መቀበል ለህሊና አይጎረብጥም፡፡ አብዛኛው አቤቱታ የሚዘጋጀው በሕግ ሙያ ባልሠለጠነ ራፖር ጸሐፊ ወይም በባለጉዳዩ በመሆኑ የሕጉን መሥፈርት ስለማሟላታቸው ምስክርነት ማግኘት ይከብዳል፡፡ በመነሻችን የተመለከትነው የመኳንንት አጋጣሚ ነባራዊ ሁኔታው የሚወክል ነው፡፡ አቤቱታው እንደነገሩ ይዘጋጃል፤ በእርግጠኝነት የሚያሟላው የማረጋገጥ፣ የፊርማ፣ የማስረጃ ዝርዝር የማያያዙን ሁኔታ ነው፡፡ አቤቱታው ከሚዘጋጅበት ፎርምና የቃላት አጠቃቀም አንፃር ሰፊ ክፍተቶች ይታያሉ፡፡\nአንዳንዶቹ አቤቱታዎች ረዥም፣ ጠቃሚ ያልሆኑ ፍሬ ነገሮችን የሚዘበዝቡ ናቸው፡፡ ወደ ጉዳዩ በቀጥታ ከመግባት ይልቅ ከጉዳዩ ጀርባ ያለውንና የማይያያዝ ጉዳዩን በማንሳት በብዙ ገጽ የሚቀርብ አቤቱታ አለ፡፡ እንዲህ ዓይነት አቤቱታ ለሚከላከለው ሰው አስቸጋሪ፣ ለፍርድ ቤትም ጭብጥ ለመመሥረትና ጉዳዩን መርምሮ ፍርድ ለመስጠት ያስቸግረዋል፡፡ የዚህ ምንጩ አለማወቅና በዳኞች ላይ የሚታጣ መተማመን ነው፡፡ አንዳንዱ ነገር ሲያበዛ ጉዳዩን ያስረዳ ይመስለዋል፡፡ ለራሱ እስኪገርመው ድረስ በቃል ሙግት የሚያቀርበውን ሃተታ በክስ ወይም በመከላከያ መልስ አቤቱታው ላይ ያካትተዋል፡፡ ሁለተኛው የዚህ ችግር ምንጭ ዳኞች ጉዳዩን ሊረዱት ስለማይችሉ፣ የትኛውን ጭብጥ አድርገው የትኛውን እንደሚተው፣ በየትኛው የሕግ ድንጋጌ ውስጥ እንደሚወድቅ እንደሚወስኑ ለማወቅ ስለሚያስቸግር ሁሉንም ዘብዝቦ የማቅረብ ልማድ ነው፡፡ ዳኛው ከአቤቱታው ፍሬ ነገሩን እንጂ ዋናውን የሕግ ክርክር ስለማይረዳ አቤቱታውን አሳጥሮ ክሱ ሲሰማ የማሳመን ብቃትን ተጠቅሞ ዳኛውን ማሳመን ተገቢ ነው፡፡\nአንዳንዶቹ አቤቱታዎች ከፍሬ ነገር ይልቅ የሕግ ሙግትና የማስረጃ ትንተና የሚበዛባቸው አሉ፡፡ እነዚህ አቤቱታዎች ትንሽ ፍሬ ነገር ብዙ የሕግ አንቀጽ የሚይዙ ሲሆን፣ አንዳንድ የሕግ ባለሙያዎች የሕግ ዕውቀታቸውን ለመራቀቅ የሚጠቀሙበት መድረክ አቤቱታ ሆኗል፡፡ ሕጉ እንዲህ ዓይነት የሕግና የማስረጃ ትንታኔዎች በተጨማሪ ጽሑፍ እንዲያያዝ ቢጠይቁም፣ የሕግ ባለሙያዎቹ ከማያያዝ ይልቅ በአቤቱታ ማካተት ይቀናቸዋል፡፡ አንዳዴም ክርክር ለማራዘምና ለማወሳሰብ ሆን ብለው የሚጨምሩ ባለሙያዎች አይጠፉም፡፡ ራፖር ጸሐፊዎቹማ የሚያካትቱት የሕግ ድንጋጌዎች ብዛት ደንበኞቻቸውን የሚያስደስት ይመስል መዘብዘብ መርሃቸው ሆኗል፡፡ ከላይ በመግቢያው እንደተመለከትነው መኳንንትን የመሰሉትን የሕግ ባለሙያዎች የሕግ አንቀጾች ካልበዙ የሕግ ባለሙያ አቤቱታ አቤቱታ አይሸትም በማለት አንዳንድ ሬጅስትራሮችም ተፅዕኖ ያደርጋሉ፡፡ እንዲህ ዓይነት አስተሳሰብ ጠቃሚ ፍሬ ነገሮች እንዲታለፉ፣ ጉዳዩ በአግባቡ እንዳይረዳ የማድረግ ውጤት ስላላቸው ሃይ ባይ ይፈልጋሉ፡፡\nየእነዚህ ችግሮች ውጤት የሥነ ሥርዓት ሕጉ ዓላማ እንዳይፈጸም ማድረግ ነው፡፡ እንደሚታወቀው የሥነ ሥርዓት ሕግ ዓላማ አንድን ለፍርድ ቤት የቀረበ ጉዳይ ፍትሐዊ በሆነ መልኩ፣ በፍጥነትና ኢኮኖሚን ባገናዘበ መልኩ እልባት መስጠት ነው፡፡ አቤቱታ ረዥምና ውስብስብ ከሆነ፣ የፍሬ ነገር ገለጻ ሳይሆን የሕግና የማስረጃ ትንተና ከሆነ ጉዳዩን ለመረዳት ያስቸግራል፡፡ ዳኞች ተገቢውን ጭብጥ ለመመሥረት፣ ማስረጃ ለመስማትና ፍርድ ለመስጠት ይቸገራሉ፡፡ አለበለዚያም ጉዳዩ ወዳልተፈለገ ውጤት ሊገፋ ይችላል፡፡ ይህም ፍትሕ እንዳይኖር በማድረግ የግለሰቦች መብት እንዲበደል የማድረግ ውጤት ይኖረዋል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ሕጉን ያልተከተሉ አቤቱታዎች (ርዝመትና የትንታኔ ብዛት) ጉዳዮች በፍርድ ቤት በፍጥነት እንዳይስተናገዱ በዚህም የተነሳ ተከራካሪዎች ብዙ ወጪ እንዲያወጡ ምክንያት ይሆናል፡፡ ለፍርድ ጥራት መጓደልም የራሱ አስተዋጽኦ ይኖረዋል፡፡ ዳኛው ጭብጡን እንዳይረዳው፣ እንዲወሳሰብበት፣ ለማሳጠር በመሞከር ወሳኝ ፍሬ ነገር እንዲዘል፣ ክርክሩ መስመር እንዲለቅ የማድረግ አቅም ይኖረዋል፡፡\nመፍትሔው ሊጠቁሙት እንጂ ሊፈጽሙት ቀላል ላይሆን ይችላል፡፡ ሥርዓትን ከልማድ ማላቀቅ ፈጣኝ ስለሆነ፡፡ አንዳንድ የሃይማኖት አባቶች ከሰይጣን ልማድ ይፈትናል ይላሉ፡፡ ያም ሆኖ የተወሰነ ነገር ማለት ይቻላል፡፡ እስካሁን የተወሰዱት የተለያዩ መፍትሔዎች እንደተጠበቁ ሆነው ተጨማሪ ሥራዎች ያስፈልጋሉ፡፡\nየችግሩ ምንጭ ሕጉ ሳይሆን አሠራሩ በመሆኑ መፍትሔው አሠራሩን ማስተካከል ነው፡፡ ተከራካሪዎች፣ ጠበቆችና ነገረ ፈጆች ሕጉን ተከትለው አቤቱታ እንዲያዘጋጁ ማስገደድ ያስፈልጋል፡፡ ሬጅስትራሮች በምክንያት በሕጉ መሠረት፣ ዳኞች አቤቱታዎች አጥረውና ግልጽ ሆነው እንዲቀርቡ ትዕዛዝ በመስጠት፣ ፍርድ ቤቶች ግንዛቤ ማስጨበጫ መርሃ ግብሮችን በማዘጋጀት ለውጥ እንዲመጣ ጥረት ማድረግ ይገባል፡፡ ሕጉን ካልተከተልን ልማዱ ወጥነት ወደሌለው አሠራር ይወስደናል፡፡ ከላይ በመግቢያ የተመለከትነው መኳንንትም ያጋጠመው ችግር የተማረው ትምህርት ትክክል ባለመሆኑ ሳይሆን የተማረው በልማድ በመሻሩ ነው፡፡ በዘመናዊ ዓለም የሕግ ሥርዓቱ ከሕጉ ልማዱን የሚመረጥ ከሆነ የፍርድ ቤት ሙግቶች አሰልቺ፣ ኢ ፍትሐዊና የተንዛዙ ስለሚሆኑ ባለድርሻ አካላት ትኩረት ሰጥተው ሊንቀሳቀሱ ይገባል፡፡


“ሆቴሎቼን ያወደሙ ሶስት ዕዳ አለባቸው የኃይሌ ላብ፣ የኃይሌ ደምና የኃይሌ እንባ” ሻለቃ ኃይሌ ገ/ሥላሴ — HATRICKSPORT\nሀትሪክ ሰሞንኛ ሀትሪክ ስፖርትጋዜጣ ዜናዎች\n“ሆቴሎቼን ያወደሙ ሶስት ዕዳ አለባቸው የኃይሌ ላብ፣ የኃይሌ ደምና የኃይሌ እንባ” ሻለቃ ኃይሌ ገ/ሥላሴ\nJuly 25, 2020 Yishak belay\n“መንግስት ሊከፍለኝ ይገባል፤… ሆቴሎቼን የገነባሁት ላቤንና ደሜን አፍስሼ ነው”\n“ሆቴሎቼን ያወደሙ ሶስት ዕዳ አለባቸው የኃይሌ ላብ፣ የኃይሌ ደምና የኃይሌ እንባ”\nሻለቃ ኃይሌ ገ/ሥላሴ\nበእርግጥም ሰውዬው ቀደም ሲል እንደተሠራለት “ፅናት” (Endurance) እንደሚ ባለው የግል ታሪኩን እንደሚ ያጠነጥነው ፊልም በጥንካሬው ፀንቶ የቆመ ሰው ነው፤ ከ290 ሚሊዮን ብር በላይ የሚገመት ንብረት ወድሞበትም ፊቱ ላይ የመረበሽ ስሜት አለማየቴ በጥንካሬው የስኬቱን ቁልፍ የጨበጠው ጀግናው አትሌታችን ኃይሌ ገ/ስላሴን የማደንቅበት ቃላት አጥቻለሁ፡፡ በእርግጥ አልፎ አልፎ ብቅ የሚለው ቁጭቱ ከውስጡ እየተብሰለሰለ ይሆን እንዴ? የሚል ጥያቄ ቢያጭርብኝም ከእሱ ይልቅ የተበተኑት ሠራተኞቹና የቤተሰቦቻቸው ህይወት በጣም ያሳስበኛል ማለቱ እንዳከብረው አድርጎኛል፡፡\nየአርቲስት ሀጫሉ ሁንዴሣን ግድያ ተከትሎ ሁለት ባለ ሶስት ኮከብ ሆቴሎች ላይ ጉዳት የደረሰበት አትሌትና ከፍተኛ የቢዝነስ ሰው የሆነው ኃይሌ ገ/ስላሴ ከደረሰበት ጉዳት ሳያገግም ውስጡም ባልተረጋጋበት ሁኔታ ጊዜውን ተሻምቶ የሀትሪክ ጋዜጣ ኤክስኪዩቲቭ ኤዲተር የሆነው ጋዜጠኛ ይስሀቅ በላይ ከ290 ሚሊዮን ብር በላይ ውድመት ደርሶብህ እንደሰው ቆመህ እየሄድክ ነው? በደረሰብህ ነገርስ በመማረር ምነው ከዚህ ሁሉ ይሄን ሀገር ጥዬ ልብረርስ አላሰኘህም? ሲል ውጤታማውን ግን ደግሞ በጣም ጠንካራውን ሰው በደረሰበት ጉዳት ዙሪያ አናግሮት እንደሚከተለው አቅርቦታል፡፡\nሀትሪክ፡- ኃይሌ በመጀመሪያ በአንተም በሌሎች ኢትዮጵያዊያን ንብረት ላይ በደረሰው ውድመትና ጉዳት እንዲሁም ህልፈተ ህይወት የተሰማኝን ጥልቅ ሀዘን ለመግለፅ እወዳለሁ…\nኃይሌ፡- …. በጣም አመሰግናለሁ…\nሀትሪክ፡- በሁለቱም ሆቴሎችህ ላይ የደረሰው ውድመት ከባድ እንደሆነ አውቃለሁ እስቲ በሻሸመኔና በዝዋይ ባሉት ሆቴሎች ላይ የደረሰውን ከአንተ አንደበት ልስማው?\nኃይሌ፡-ምን ከእኔ ትሰማለህ ተብሎ… ተብሎ አልቋል፤ ሻሸመኔና ዝዋይ በሚገኙ ሁለት ባለ ሶስት ኮኮብ ሆቴሎች ላይ ነው ውድመት የደረሰው፤ በተለይ ትልቅ ኢንቨስትመንት ያደረኩበት የሻሸመኔው ሆቴል ሙሉ በሙሉ ወድሟል፤ ከዚህ በኋላ የሻሸመኔው ሆቴል ታሪክ ሆኖ ቀርቷል፤ እሱ ከዚህ በኋላ ወደ ሆቴልነት አይመለስም፤ ሆቴል አናደርገውም፤ የዝዋዩም ቢሆን የሻሸመኔውን ያህል አይሁን እንጂ ጉዳት ደርሶበታል፤ የመሰባበር፣ የዕቃ ዝርፊያ በተለይ ተካሄዶበታል፤ ምናልባት ትንሽም ቢሆን ተስፋ ያለው እሱ ነው ከአንድ አመት በኋላ ወደ ስራ እንመልሰዋለን ብለን እናስባለን፡፡\nሀትሪክ፡-ይሄ ሁሉ የንብረት ውድመት በገንዘብ ሲተመን ምን ያህል ብር ይሆናል?\nኃይሌ፡-…እንግዲህ ወደፊት በደንብ ሲገመት ሂሣቡ ከፍ አልያም ዝቅ ሊል ይችላል፤ እስካአሁን ባለው ግመታ ግን ከ290 ሚሊዮን ብር በላይ የሆነ ውድመት ደርሶብናል፡፡\nሀትሪክ፡- 290 ሚሊዮን?\nኃይሌ፡- ምነው… አነሰብህ?\nሀትሪክ፡- ምን ያንሳብኛል በጣም በዝቶብኝ ነው እንጂ፡፡\nኃይሌ፡-እንግዲህ በደንብ በባለሙያ ሲታይ ከዚህም ሊበልጥ ይችል ይሆናል፡፡\nሀትሪክ፡-ኃይሌ 290 ሚሊዮን ብር በጣም ብዙ ነው፤ ይሄን ያህል ውድመት የደረሰበት ሰው መንገድ ላይ ብቻውን እያወራ ቢሄድ ጨርቁን ጥሎ ሊታመም ሊያብድ የሚችልበት አጋጣሚ ሁሉ አለ፤ ኃይሌስ የ290 ሚሊዮን ብር ውድመት ደርሶበት ቆሞ እየሄደ ነው? እንደ ሰውስ ይስቃል ይጫወታል?\nኃይሌ፡-(በጣም ሳቅ)… ምን ይሆናል ብለህ ጠብቀህ ነበር? አሁን ደውለህ የምታወራኝ እኮ እንደሰው ቆሜ ስለምሄድ፣ ብቻዬን ስላማላወራና ስላልታመምኩ ይመስለኛል፤ በዚህ ግርግር ከእኔ ሆቴል በላይ ገንዘብ የማይገዛው የወገኖቻችን ህይወት እኮ ተነጥቋል፤ ጥረው ግረው ያፈሩት ሆቴልና ንብረት በአንድ ሌሊት ዶጋ አመድ ሆኖ ጎዳና ወጥተው የሚያለቅሱ እኮ ብዙ ናቸው፡፡ ይሄንን ስታይ የእኔን እረሣዋለሁ፤ በእርግጥ እኔንም አበሳጭቶኛል ዘርፌ ሳይሆን ላቤን አፍስሼ እግሬ ደምቶና ነፍሮ ባመጣሁት ገንዘብ ንብረቴ ሲወድም ሳይ ያማል፤ ግን ከእኔም የከፋ እንዳለ ሳስብ ሀዘኔን እረሣዋለሁ፡፡\nሀትሪክ፡- የሆቴሎቹ በዚህ ደረጃ መውደም ብዙ ነገር እንድታጣ በማድረጉ በኩልስ ምን ትላለህ?\nኃይሌ፡- … አትሳሳት የሆቴሉ ወረቀት ነው እንጂ የእኔ ሆቴሉ የእኔ አይደም፤ ብል ይቀለኛል፣ ከእኔ ይልቅ ሀገር እንደሀገር ዜጋ እንደ ዜጋ ተጠቃሚ ናቸው፤ አንድ እወነት ልንገርህ በሁለቱም ሆቴሎች ከ400 ያላነሱ ሠራተኞች አሉ በእነሱ ስር የሚተዳደሩ ከሶስትና ከአራት የበለጡ ቤተሰቦች አሉ ልብ በል እንግዲህ ይሄ ውደሙት በዋናነት የሚጎዳው እነዚህን ወገኖቼን ነው፤ የኃይሌ ቢወድም ሌላ ቦታ ሄደው ይቀጠራሉ እንዳትል ሻሸመኔም ዝዋይም ያሉት ሆቴሎች በሙሉ ወድመዋል፡፡ ውድመቱ መንግሥት የሚያገኘውን ከፍተኛ ታክስ እንዲሁም ሠራተኞቹ ቤተሰቦቻቸው የሚያስተዳድሩበትን ጥቅም ነው ያጡት፡፡ እኔን በተመለከተ እንግዲህ የሻሸመኔውም ከተመሠረተ ወደ 10 አመቱ አካባቢ ይመስለኛል፤ አንድም ሣንቲም ወደ ኪሴ አልከተትኩም እንደውም አሁን ኮሮና በመጣ ጊዜ ደሞዝ ሁሉ ከዚህ ነው የምልከው ኃይሌ በሆቴሉ ተጠቀመ ካልከኝ አንድ ቀን ሻሸመኔ ባድር ወይም ዝዋይ ላይ አንድ ቀን ሻይ ጠጥቼ የምመለሰው ነው፤ የወደፊቱን ብለን ካልተፅናናን በስተቀር ከዚህ ውጪ ያገኘሁት ነገር የለም፡፡\nሀትሪክ፡- ኃይሌ አንተ ለሀገር የማይዘነጋ ብዙ ውለታ የዋልክ ሰው ነህ፤ በሀገርህ ልትከበር የተለየ ቦታ ሊሰጥህ ንብረትህ ሊጠበቅ ሲገባ ስድስት ጊዜ ተመላልሰው ሲያወድሙብህ ምን ተሰማህ? ሀገሬን አስከብርኩ ወይስ ሀገሬን በደልኩ የሚል ምሬት በውስጥህ አልተፈጠረም?\nኃይሌ፡- የእኔ ስሜ እንደ ሸክላ በቀላሉ የሚሰባበር አይደለም ጥቂት ሰዎች በእኩይና በሰይጣናዊ ሥራ ተነሳስተው ያደረጉትን ነገር የኢትዮጵያ ህዝብ ጉዳይ አድርጌ የማስብ ትንሽ አዕምሮ ያለኝ ሰው አይደለሁም፤ ደግሞም በኢትዮጵያዊን በህዝቤ አንዳችም ጥርጣሬው ስለሌለኝ በዚህ ደረጃ አላስብም፡፡ ደግሞም ይሄ ድርጊት እኮ የተፈፀመው በተልዕኮ ነው፤ የተፈፀመው ነገር እኮ የኢትዮጵያዊያን ባህሪ አይደለም፤ በእርግጥ ድርጊቱን የፈፀሙት ኢትዮጵያዊ ቋንቋ ኢትዮጵያዊያ መልክ ነው ያላቸው፤ እነሱን የላኩብን ያሰማሩብን ግን ኢትዮጵያዊ እኮ አይደሉም፡፡ ከኋላ ያሉት ኢትዮጵያዊ ቢሆኑ የኢትዮጵያ ደም ቢኖራቸውማ ኖሮ ሆቴሉን እንዴት አድርጌ እንደገነባሁት በላቤና በደሜ የተገነባ እንደሆነ ስለሚያውቁ ይሄን አያደርጉም ነበር፡፡\nሀትሪክ፡-ከንግግርህ ስረዳ ከጀርባ ሌላ አካል አለ የምትል ይመስላል?\nኃይሌ፡- … ምን ጥያቄ አለው… አዎን አለ? እያደግን መምጣታችን አባይን በራሳችን አቅም መገደባችን ሠላማቸውን እንቅልፋቸውን ያሳጣቸው የውጪ ሀገራት አሉ፤ የራሣቸውን ቅጥረኞች ምንም የሚያውቁ ሰዎችን መልምለው በማሰማራት ሀገራችን ስትታመስ ማየት የሚናፍቁ ወገኖች ያደረጉት ነገር ነው፡፡ እኔ ዝዋይን ያቃጠሉት የዝዋይ ሰዎች ናቸው አልልም፡፡ ሻሸመኔን በአንድ ሌሊት ያወደሙት የሻሸመኔ ሰዎች አይደሉም፡፡ ምናልባት ሻሸመኔ ላይ የሚጠቁሙ ሰዎች ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ የእከሌን አንድዱ የእከሌን ተው የሚሉ? ከዚህ ውጪ በአይሱዙ ተጭነው መጥተው አይደለም እንዴ እሳት ሲያርከፍክፉና ሲያነዱ የነበሩት ከእነዚህ ሰዎች ጀርባ የውጪ ኃይሎችና እነሱ የቀጠሯቸው ቅጥረኞች አሉ፡፡\nሀትሪክ፡- .. የሆነውን ነገር ስታይ ውስጥህ ምን አለ?\nኃይሌ፡- በነገራችን ላይ ጉዳዩን የአንድ የኃይሌ ጉዳይ አድርገህ ብቻ አትውሰደው፤ ይሄ የሀገር ጉዳይ ነው፡፡ የኃይሌ ንብረት ሣይሆን የሀገር ንብረት ነው የወደመው፤ ማውራት ካለብን እንደ ሀገር ነው፡፡ እንደዚህ አይነት ድርጊት የሚፈፅሙ አንድ ማወቅ ያለባቸው ነገር እኔ ዘርፌ አይደለም ሆቴል የገነባሁት ላቤን አንጠፍጥፌ ደምቼ ነው የገነባሁት፤ ደም የገበርኩበት ስራ ነው፡፡ ሁሌም ላቤን ደሜን አፍስሼ የገነባሁትን ንብርት ያለሀጢአቱ ሲያወድሙት ሣይ በድርጊታቸው አዝኜ አንብቻለሁ፡፡ እኔ እኮ አንድ ማራቶን ሮጬ ስጨርስ ጫማዬ በደም ተጥለቅልቆ እግሬ ነፍሮ ነው የምጨርሰው፡፡ አንድ ማራቶን ከሮጥኩ በኋላ ለስምንት ቀን ጫማ ማድረግ እያቃተኝ እየተሰቃየሁ ነው የምኖረው፤ እኔ እኮ ያኔ ስሮጥ የነበረው ለኬንያ ወይም ለግብፅ አይደለም፡፡ የግብፅን ባንዲራ ይዤ አይደለም ስሮጥ የነበረው፡፡ የሀገሬን ነው ግብፅን እኔ አላውቃትም የማውቃት በህዳሴ ግድብ እንቅፋትነቷ ነው፡፡ ደሜን አፍስሼ ላቤን ዘርቼ የሠራሁት ሀብት ሲወድም ከልቤ አልቅሻለሁ፡፡ ይሄንን ላደረጉት አካላት አንድ ነገር ማለት እፈልጋለሁ፡፡\nኃይሌ፡- … ተልኮ የሰጡት ተልዕኮ ያስፈፀሙትም የሶስት ነገር እዳ አለባቸው የኃይሌ ላብ፣ የኃይሌ ደምና የኃይሌ እንባ አለባቸው፤ የሆነውን ሁሉ ፈጣሪ ይመለከታል፤ እዚህ ምድር ላይ ተሽሎክሉከው ከፍርድ የሚያመልጡ ሊመስላቸው ይችላል፤ መቼም ቢሆን ግን ከፈጣሪ ዋጋቸውን ከማግኘት አያመልጡም፤ እንዳልኩህ ሶስቱ ነገሮች እረፍት ይነሷቸዋል የኃይሌ ላብ፣ የኃይሌ ደምና የኃይሌ እንባ፤ በኃይሌ ላይና በወገኑ ላይ ይሄ ሁሉ ውድመት ደርሶ አምላክ ዝም የሚል ይመስልሃል? የኃይሌ ደምስ አይጮህም?\nሀትሪክ፡-ኃይሌ የአለም ህያው አትሌት በመሆንህ በርካቶች ዜጋቸው እንድትሆን ሲያግባቡህ ሲለምኑህ እንደነበር ከድሮ ጀምሮ አውቃለሁ፤ የሆላንድ የክብር ዜግነት እንዳለህም እንደዚሁ አውቃለሁ፤ እንደውም ነገሮች በአንተ ላይ በተደጋጋሚ ከመድረሳቸው አንፃር በመማረር ከዚህ ሁሉ ለምን ሀገሬን ጥዬ የሠላም ኑሮዬን አልኖርም በማለት ሀገር ጥለህ የመሄድ ሃሣብ ለሰከንድም ቢሆን በአዕምሮህ መጥቶ አያውቅም?\nኃይሌ፡- …በፍፁም … ከዚህ በላይ በሞት መስዋዕትነት ጭምር ለመክፈልም ዝግጁ ነኝ እንጂ ሀገር ጥዬ ስለመሄድ አሜሪካ ወይም አውሮፓ ስለመሄድ ለሰከንድም ያሰብኩበት ጊዜ የለም፡፡ እኔ ሀገሬን የምወድ ሰው ነኝ፤ ኢትዮጵያ ለምትባለው ሀገር ክብርና ዝና ነው ላቤንና ደሜን ሳፈስ የነበረው፡፡ ከዚህ በላይም ቢመጣ በፍፁም እዚሁ ሀገሬ እሞታለሁ እንጂ ሀገሬን ጥሎ ስለመሄድ አዕምሮዬ ለሰከንድም ቢሆን አስቦ አያውቅም፤ ብፈልግ ኖሮ ከወዲሁም አለኝ 24 አመት ሙሉም እዚህ ውስጥ ነበርኩኝ፤ ግን ከዚህ በላይ መከራና ፈተና ቢመጣም አላደርገውም፡፡\nሀትሪክ፡-በደረሰው ነገር የቤተሰቦችህ ስሜትስ?\nኃይሌ፡-… እነሱም ሰዎች ናቸው፤ እንኳን በራሳቸው ሰውና ንብረት ቀርቶ በሌላውም ላይ ሲደረስ በጣም የሚያዝን ልብ አላቸው፡፡ ከዚህ በመነሣት እነሱም እንደማንኛውም ሰው አዝነዋል፣ ተበሰጭተዋል በጣም የሚገርምህ ግን ባለቤቴም ልጆቼም በጣም ጠንካሮች ናቸው፤ ከወደመው ንብረት በላይ የሚያስቡትና የሚጨነቁት ለእኔ ነው፡፡ የምንፈልገው አንተን ነ በማለት የሚያስቡት ለእኔ ነው፤ ስለዚህ እኔም እነሱን መረበሽና ማስጨነቅ ስለማልፈልግ ብስጭቴንም ንዴቴንም ውጪ ጥዬ ነው የምገባው፡፡ ምክንያቱም እኔ ተስፋ ከቆረጥኩ እነሱም ተስፋ ይቆርጣሉ፤ እኔ ኬክ ከቆረጥኩ ደግሞ እነሱም ኬክ ስለሚቆርጡ በዚህ መንገድ መሄድን ነው የምመርጠው፡፡\nimage © walta tv\nሀትሪክ፡- በኦሮሚያ ነው በቢዝነሶችህ ላይ አደጋ የደረሰውና ከደረሰብህ ነገር በመነሣት በብስጭት ወደዛ ክልል ሄጄ ኢንቨስት አላደርግም በሚል ከራስህ ጋር ያወራህበት አጋጣሚስ ነበር?\nኃይሌ፡-… እኔ የምጠላው ይሄንን ነው ወደዚህ ክልል ወደዛ ክልል የሚባል ነገር የለም፤ ታውቃለህ እኔ እኮ የተገኘሁት ከኦሮሚያ ክልል ከአርሲ ክፍለ ሀገር ነው፤ የዚህ ክልል ተወላጅ ነኝ በቋንቋ በኩል አማርኛ ልናገር እችላለሁ፤ ሌላው ኦሮምኛ፣ ትግሪኛና ጉራጊኛ ልናገር ይችላል ቋንቋ ሌላ ጉዳይ ነው፡፡ እንደውም አንድ ቁርጥ ያለ ነገር ልንገርህ ይሄን ድርጊት የሚያደርጉ ተስፋ ይቁረጡ እንጂ እኔ በፍፁም ተስፋ አልቆርጥም፡፡ ኦሮሚያ ላይ ንብረት ስለተቃጠለ ኦሮሚያ አቃጠለ ብዬ የማስብ ሰው አይደለሁም፡፡ እንደውም በዚህ አጋጣሚ አንድ ትልቅ ነገር ልንገርህ አዳማ ላይ አንድ ደረጃውን የጠበቀ ትልቅ ሆቴል ሰሞኑን ወደ ስራ ይገባል፤ አሁንም ለአንተ አልነግርህም እንጂ ሌላም ትልቅ ፕሮጀክት ኦሮሚያ ውስጥ አለኝ እሱንም አስቀጥላለሁ እንጂ አላቆምም፤ እንዳልኩህ ይሄን የሚያደርጉ ተስፋ ይቁረጡ እንጂ እኔ ተስፋ አልቆርጥም፡፡\nሀትሪክ፡- ኃይሌ አንተ ካለህ ታዋቂነትና አለም አቀፍ ዝና ከደረሰብህ ነገር በመነሣት ደውለው የተሰማቸው ስሜት የገለፁልህ ታላላቅ የባህር ማዶ ሰዎች የሉም? ሚዲያዎችስ አላሳደዱህም?\nኃይሌ፡- ፤.. ኡው… በጣም ብዙ ናቸው የማልጠብቃቸውና የማልገምታቸው ሰዎች ናቸው የደወሉልኝ እነሱ እንደውም የሀገር ጉዳይ መሆኑን ትተው ወደ እኔ በማዞር “ኃይሌ ኃይሌ” ማለቱን ነው የመረጡት፤ እኔ ግን በሀገር የመጣ በውጭ ሀገሮች ረዣዥም የጥፋት እጆች የተቀነባበረ ሴራ ነው ብዙም አትጨነቁ ስላቸው አንዳንዳቹ እንደውም አታይም እንዴ እንኳን ኢትዮጵያ በዲሞክራሲ ሰለጠነች በተባለችው ሀገር አሜሪካ በአንድ ሰው በፍሎይድ ሞት የደረሰውን ውድመትና የተቀጣጠለውን ተቋውሞ አላየህም ብለው መልሰው ሊያፅናኑኝ ሞክረዋል፤ እንደ እውነት ከሆነ ብዙዎች ትላልቅ የውጪ ሰዎች ደነግጠው ደውለውልኛል፡፡\nኃይሌ፡- ይሄው አንተን ጨምሮ ደውላችሁልኝ አይደል፤ ከውጪ ብዙ ሚዲያዎች ጠይቀውኛል፤ ጉዳዩን የኃይሌ ብቻ አታድርጉ በሚል ለቃለ ምልልስ ፍቃደኛ አለመሆኔን ገልጬ በር ዘግቻለሁ እንጂ ብዙዎች ሞክረዋል፡፡ ግን እንዳልኩህ ምንም ቢደርስብኝ ምንም ብትሆን ሀገሬ ስለሆነች በር ዘግቻለሁ፡፡\nሀትሪክ፡- ከዚህ በኋላ ከመንግሥትም ይሁን ከሚመለከታቸው አካላት ምን ትጠብቃለህ?\nኃይሌ፡- መንግሥት ዜጎቹ ነን፤ የሚጠበቅብኝን ታክስ ስከፍል ኖሪያለሁ፤ ለመንግሥት ማድረግ ያለብኝን ሣደረግም እንደዚሁ፤ አሁን መንግሥት በተራው ለእኔ ሊደርስ ይገባል፤ መንግሥት ሊከፍለኝ ይገባል ያኔ ነው የህመሜ መጠን ጋብ የሚለው፤ ነገ ዛሬ ሳይባል ይሄ ተግባራዊ ሆኖ የበተናቸውን ሠራተኞች ሰብስበን ወደ ሥራ ልንገባ ይገባል፡፡ መንግሥት አልጠበቀንም፣ ይጠብቀናል ብለን አምነናቸው የተኛን ሰዎች አይተው ደርሰው ሊያድኑን አልቻሉም፤ ጭራሽ አንዳንዶቹ የተባባሪ ያህል ቆመው እያዩ ነው ንብረታችን የወደመውና መንግሥት ለእነሱ ከያዘው በጀትም ቢሆን ቀንሶ ሊከፍለኝ ይገባል፡፡\n← ሀትሪክ ስፖርት ጋዜጣን በተለያዩ የሀገር ውስጥ እና የባህር ማዶ ዘገባዎቿ ዘወትር ቅዳሜ በገበያ ላይ ያገኟቷል።\nኢንስትራክተር አብርሐም መብርሀቱ ወደ ወልቂጤ ከተማ ? →


በምስራቅ እና በደቡብ አፍሪካ የኢኮኖሚ ተፅኖ – Arada Online\nHome > ኢኮኖሚ > በምስራቅ እና በደቡብ አፍሪካ የኢኮኖሚ ተፅኖ\nበምስራቅ እና በደቡብ አፍሪካ የኢኮኖሚ ተፅኖ\nArada, 1 day ago 0 17 min read 0\nከቪቪ -19 አንፃር ፣ እያንዳንዱ ሀገር ደህንነቱ የተጠበቀ እስከሚሆን ድረስ አገሪቱ ደህና አይደለችም – የእኛ ጥልቅ ትስስር እና እርስ በእርሱ የሚደጋገሙ ተጨባጭ እውነታዎች እውነታ ነው ብለዋል ፡፡ (ምስል: – wikimedia / numista.com)\nበቪቪ -19 ቁጥር እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የኢንፌክሽኖች ስርጭት እና በዓለም አቀፍ ደረጃ በገንዘብ ፣ በፖለቲካ እና በማህበራዊ ስነ-ህንፃ ግንባታ ላይ የተዛመደው የፍርሃት ስሜት – ይህንን ልዩ ወረርሽኝ በዘመናችን ከማንኛውም የተለየ ያደርጋቸዋል።\nእስከዛሬ (26 ማርች 2020) እ.ኤ.አ. በ 197 አገራት ውስጥ በድምሩ የተረጋገጠው የኢንፌክሽን ብዛት በ 18,589 ሞት በድምሩ ከ 416,686 በላይ ሆኗል ፡፡ ለሁለት ወራት ያህል ፣ ኮቪ -19 በማኅበራዊ ትስስር ፣ በኢኮኖሚ የተሳሰሩ እና ለለውጥ ለውጥ ዝግጁ ስላልነበሩ ሀሳቦቻችንን እንደገና ቀይሯል ፡፡\nየቪቪ -19 ኢንፌክሽኖች እና ግድያዎች እየተበራከቱ ሲሄዱ የመጋለጥ እድልን ለመቀነስ የኳራንቲን እና ማህበራዊ የርቀት እርምጃዎች ፣ የጉዞ እገዶች እና ገደቦች ፣ የተዘጉ የክልላዊ እና ብሄራዊ ድንበሮች እና የጤና ግንኙነቶች በዓለም ዙሪያ ተስተካክለዋል ፡፡\nቻይና እንዳሳየነው የቪቪ -19 ን ስርጭትን ለመቆጣጠር ጠንካራ የሆነ የጥላቻ ባህሪ ብቻ ነው። የዓለም ጤና ድርጅት (ኤች.አይ.ቪ) የተወሰኑ መንግስታት በተለይም የበለጸጉ ኢኮኖሚዎችን የዘገየ ፈጣን ምላሽ በመስጠት ላይ ትችት ሰንዝረዋል ፡፡ እነዚህ አገራት በተለይም በአውሮፓ እና በሰሜን አሜሪካ የሳይንስን እና የቪቪ -19 ን አካሄድ ያልተረዱ በመሆናቸው የሰዎችን የመጀመሪያ የጤና ችግር ድንገተኛ ችግር ለማስተዳደር “በጣም ትንሽ ፣ በጣም ዘግይተዋል” ብለው ይከሳሉ ፡፡ኦህቡድ ፣ 2020)\nቻይና የተስፋፋ ምልክቶችን ለመያዝ እና ለመቆጣጠር ከወሰ’sት እርምጃዎች በኋላ አውሮፓ አሁን የቫይረሱ ዋና ማዕከል ሆናለች ፡፡ እ.ኤ.አ. ከማርች 2020 ጀምሮ በቻይና አዲስ የቪቪ -19 ጉዳዮች በ 1% በታች ወደቀ (ኦህቡድ ፣ 2020)\nኮቭ -19 በአፍሪካ\nበዓለም ዙሪያ ከ 2,455 የሚበልጡ የቪቪ -19 መልካም አጋጣሚዎች በአፍሪካ ተመዝግበዋል ብሏል ፡፡ማን፣ 26 ማርች 2020)። በአሥራ ሁለት አገሮች ውስጥ በአሁኑ ጊዜ የአከባቢ ስርጭትን እየተመለከቱ ሲሆን እጅግ በጣም የተለያዩ የሕዝባዊ መረጃዎች ብዛት ሲታይ በአፍሪካ ያለው የኮቪ 19 ን ቅርፅ እና ተፅእኖ ከአውሮፓ ፣ ከእስያ እና ከሰሜን አሜሪካ በጣም የተለየ ሊሆን ይችላል ፡፡\nየፍተሻ ቁሳቁሶች እና የህክምና አቅርቦቶች እ.ኤ.አ. በጥር 2020 በበሽታው መጀመሪያ ላይ ሁለቱን ብቻ በመቃወም 45 የሚሆኑት የአፍሪካ አገራት በቫይረሱ እንዲመረመሩ ያስቻሉት የመኪኖች እና የህክምና አቅርቦቶች ወደ አህጉሩ ወደተለያዩ ሀገራት ተልከዋል ፡፡ አፍሪካ ፣ 36 ፈጣን ፈጣን ምላሽ ቡድኖች ፡፡ ስልጠናው የእነሱን የስለላ ሁኔታ ለማሻሻል እና የመከታተያ ችሎታን በመረጃ አሰባሰብ ፣ በሪፖርት ማድረጊያ እና በምርመራ (ዋንግ ፣ 2020)\nየአፍሪካ የጤና ተጋላጭነቶች\nኮቭ -19 እ.ኤ.አ. በዕድሜ የገፉትን የበለጠ ይነካል ተብሎ ይነገራል ፣ ይህ ግን ከሌላው የዓለም ክልሎች ጋር ሲነፃፀር አነስተኛ ቁጥር ያለው የአለም ክልል የሆነችው ለአፍሪካ ቀዝቃዛ ምቾት ነው ፡፡ ለአፍሪካ ለቪቪ -19 ተጋላጭነት ተጋላጭነት ከበታች የጤና ሁኔታ ጋር በጣም የተዛመደ ነው ፣ በዚህም አፍሪካውያን ያልተመጣጣኑ ድርሻ አላቸው ፡፡\nየዓለም ጤና ድርጅት በክልሉ ውስጥ በኤች አይ ቪ የተለከፉ 26 ሚሊዮን ሰዎች መኖራቸውን ይገምታል ፣ ይህም የሰውነትን የመቋቋም አቅም የሚያዳክም ነው ፡፡ በአፍሪካ ውስጥ ከ 58 ሚሊዮን በላይ ህጻናት የተመጣጠነ ምግብ እጦት እየተሰቃዩ እና እጦት እየተሰቃዩ በመሆናቸው በአፍሪካ ውስጥ ያሉ ወጣት ወጣቶች ከሌላው የዓለም ክልሎች በበለጠ ተጋላጭ ሊሆኑ እንደሚችሉ ሙሉ በሙሉ የሚያረጋግጥ ነው ፡፡\nበአፍሪካ የጤና ስርዓቶች እንደ ወባ እና ኢቦላ ያሉ ቀጣይነት ያላቸውን የበሽታ መቋቋም ችግሮች ለመቋቋም ቀድሞውኑ ተዘርግተዋል ፡፡ እ.ኤ.አ. በ2015-16 በምዕራብ አፍሪካ ውስጥ የኢቦላ ወረርሽኝ ውጤቶች ለደም ችግር ተጋላጭ የሆኑ ጥቂት ሀብቶች እንዲሁም ለእናቶች ጤና ፣ ለደም ግፊት እና ለስኳር ህመም ህክምና የሚፈልጉ ጥቂቶች ናቸው ፡፡ዋንግ ፣ 2020) የጤና ባለስልጣናት ተመሳሳይ የክልል ኮቪ -19 ወረርሽኝ ካሉበት ተመሳሳይ አዝማሚያ ይፈራሉ ፡፡\nከቪቪ -19 ያለው ዓለም አቀፍ ኢኮኖሚያዊ ውድቀት\nበመጀመሪያ ፣ የዓለም መሪዎች የቻይናን መነሻ ያመጣውን ወረራ በማስመሰል ለዓለም ኢኮኖሚ ከባድ ፣ ግን አጭር መምታት አስበው ነበር ፡፡\nአሁን እስከ መጋቢት 2020 መገባደጃ ድረስ በአመቱ የመጀመሪያ አጋማሽ ላይ የ V ቅርጽ ያለው ቅናሽ ፣ በሚቀጥለው በሚቀጥለው ማገገም የማይታሰብ ነው (ኤሊዮት ፣ 2020) የኢኮኖሚ ትብብር እና ልማት ድርጅት (ኦ.ሲ.ዲ.) እ.ኤ.አ. ከ 2008 የገንዘብ ቀውስ ወዲህ ቫይረሱ በዓለም ኢኮኖሚ ላይ ትልቁን አደጋ ተጋላጭ መሆኑን አስጠንቅቀዋል ፡፡\nቫይረሱን ለመያዝ የሚወሰዱ እርምጃዎች ብሄራዊ መቆለፊያዎች ፣ ማህበራዊ መዘናጋት ፣ የፋብሪካ መዘጋት እና የጉዞ ገደቦች የአቅርቦት ሰንሰለትን ፣ የአካል ጉዳትን ቀንሰዋል ፣ ሸቀጣ ሸቀጦችን ይመቱ እና በራስ ላይ ወደ ታች ክብ ልፋት ልከዋል ፡፡ ኮቪድ -19 በአቅርቦት እና በፍላጎት በኩል በድንጋጤ በፍጥነት ኢኮኖሚያዊ ቀውስ እየሆነ ያለ ድንገተኛ የጤና ችግር ነው ፡፡\nከዚህ በታች ያለው ሥዕል እንደሚያሳየው በወረርሽኙ ላይ ሁለቱም የረጅም እና የአጭር ጊዜ ውጤቶች አሉ ፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃም ይሁን በሀገር ደረጃ ወይም በግለሰብ ደረጃ ኢንፌክሽንን ለማስወገድ የሚወሰዱት እርምጃዎች ሁሉ “ርምጃው” ማለት ነው ፡፡ ወደ ማህበራዊ እና የንግድ ሥራ እንቅስቃሴዎች ከስቴቶች እገዳዎች በመነሳቱ ወደ ንግድ እና ለት / ቤት መዘጋት የሚወስድ የረጅም ጊዜ ኢኮኖሚያዊ ውጤት የሚያስከትሉ የእርምጃዎች ምድብ ነው ፣ በመጨረሻም ወደ አነስተኛ ወጭ እና ማህበራዊ ይተረጎማል። እንቅስቃሴ (ኢቫንስ እና ከዚያ በላይ ፣ 2020)\nኢኮኖሚስቶች እና ተንታኞች የረጅም ጊዜ ተፅእኖ ወደ ዓለም አቀፍ ዕድገት እንደሚመራ ያሰላሉ። ከዚህ በታች ባለው ስእል ፣ ኢኮኖሚያዊ ትብብር እና ልማት ድርጅት (OECD) ፣ ከ 2 እስከ 1.5 በመቶ አካባቢውን ለማሳደግ የእድገት ትንበያዎችን ገምግሟል ፣ ይህም ከቪቪ -19 ወረርሽኝ ወረርሽኝ ግማሽ በፊት ግምታዊ ግምታዊ ነው ፡፡OECD, 2020) ይህ ዝቅተኛ እድገት ከዓለም ኢኮኖሚ ዋጋ 1 ትሪሊዮን ዶላር ይጠፋል (ሃት ፣ 2020)\nበታህሳስ ወር 2019 በቻን ፣ ቻይና ውስጥ ከተከሰተው የኮርኔቫቫይረስ ወረርሽኝ ጀምሮ ተለዋዋጭ የአየር ንብረት ገበያዎች አስከትለዋል ፡፡ እ.ኤ.አ. ማርች 2020 ከተመዘገበው ጥቂት ታሪካዊ ደረጃዎች ጋር የነዳጅ እና የአክሲዮን ዋጋዎች እንዲወድቁ አድርጓቸዋል ፡፡\nቻይና ከዓለም ትልቁ የነዳጅ አስመጪ ናት እና አብዛኛው ሀገሪቱ አሁንም በቁጥጥሯ ውስጥ ያለች ሲሆን ፣ ሌሎች በርካታ አገራት መቆለፊያ ማስፈጸምን እና ድንገተኛ ሁኔታዎችን ለማስፈፀም ድንገተኛ ሁኔታዎችን ለማስፈፀም የአለም አቀፍ ኢነርጂ ድርጅት (አይኢኤ) በዓለም አቀፍ ደረጃ የመጀመሪያውን ጠብታ እንደሚተነብይ ተንብየዋል ፡፡ በአስር አመት ውስጥ ጥያቄ (ሃት ፣ 2020)\nአይኢኤአ በየወሩ ለማርች 2020 ሪፖርት ዓመታዊ አመቱን በ 90 ኪ.ባ / ሰ ላይ ያደርገዋል ፡፡ አሁን ያለው የዘይት ዋጋ እ.ኤ.አ. መጋቢት 23 ቀን 2020 እ.ኤ.አ. በ 22.43 ዶላር በአንድ እስያ ውስጥ የኢኮኖሚ ቀውስ ለመዝጋት ቅርብ ነው (እ.ኤ.አ.) እ.ኤ.አ.የዓለም ዘይት ፣ 2020 እ.ኤ.አ.)\nተንታኞች እንደሚገምቱት በሩሲያ እና በሳውዲ አረቢያ መካከል ያለው የዋጋ ጦርነት የዓለምን ስኬታማ ካፒታልን ለኦ.ፒ.ፒ. እ.ኤ.አ. ማርች 2020 ሳውዲዎች እ.ኤ.አ. በ 2017 የምርት ውጤታቸውን ትተው ገበያው በርካሽ በሆነ ዘይት አጥለቅልቀው ነበር ፡፡ እርምጃው በቪቪ 19 (19) ምክንያት እየቀነሰ ያለው ፍላጎት እያሽቆለቆለ በሚሄድበት ጊዜ ዋጋዎችን ለማሳደግ የሚያግዝ ጥልቀት ያለው የምርት መቆራረጥ ለመተግበር ፈቃደኛ አለመሆኑን ለሩሲያ ጥሪ ምላሽ ሰጠ።ፎርት ፣ 2020)\nእንደ ሊቢያ ፣ አልጄሪያ ፣ ናይጄሪያ ፣ አንጎላ እና ጋና ላሉት የነዳጅ ዘይት አምራች እና ወደውጪ ሀገራት የነዳጅ ዋጋ ተለዋዋጭነት ከፍተኛ ተፅእኖ አለው ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 2014 የነዳጅ ዋጋ ማሽቆልቆሉ በአህጉሪቱ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳደረ ሲሆን እ.ኤ.አ. በ 2014 ከሰሃራ በታች ያለው ክልል ከ 5.1 በመቶ ወደ 2016 ወደ 1.4% ዝቅ ብሏል ፡፡Brookings, 2020) እ.ኤ.አ. ከ 2014 ጋር ሲነፃፀር በቪቪ -19 ወረርሽኝ ወቅት የነበረው የነዳጅ ዋጋ በአጭር ጊዜ ውስጥ ወድቆ በሦስት ወር ጊዜ ውስጥ 54% ቀንሷል ፡፡\nየአፍሪካ ዘይት አምራች አገራት ብሄራዊ በጀቶችን በገንዘብ ለመሸፈን በነዳጅ ገቢ ላይ ጥገኛ ያደርጋሉ ፡፡ በአንድ በርሜል ወደ 60 ዶላር ገደማ ዋጋ ባለው እጅግ ከፍተኛ በሆነ የነዳጅ ዋጋ ላይ ብሔራዊ ገቢ አግኝተዋል (ብሉበርግ ፣ 2020)\nየጋና የናይጄሪያ እና የአንጎላ ትንበያ ፣ የአህጉሪቱ የመጀመሪያ እና የሁለተኛ ደረጃ አምራቾች እና ላኪዎች በቅደም ተከተል በዚህ ዓመት ቢያንስ ቢያንስ ከ 1.5 ቢሊዮን ዶላር በታች አዲስ የነዳጅ ግኝት ለማግኘት ያገ’sቸው ተስፋዎች ተደምጠዋል ፡፡ ቻይና የአንጎላ ትልቁ አስመጪ ነች እና ዝቅተኛ በሆነችው አንጎላ ኢኮኖሚያዊ አቅም ለአየር ሁኔታ የመቋቋም አቅሟ የአለም አቀፍ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ዝቅተኛ ነው ፡፡ (SET ፣ 2020) ፡፡\nብልሹ እና ተለዋዋጭ ገበያዎች የዘመናችን ቅደም ተከተል ይመስላሉ ፣ እ.ኤ.አ. እስከ መጋቢት 23 ቀን 2020 ድረስ ቁልፍ ማውጫዎች ቀንሰዋል ፡፡ የወረርሽኙ መቋረጦች በሚቆምበት ጊዜ አለመረጋጋት ባለሀብቶች በመደበኛ ዋጋ ጥሩ አክሲዮኖችን እንኳን እንዲሸጡ ገፋፍቷቸዋል (እ.አ.አ. 2020) ፡፡ ትልቁ አሸናፊዎች ውድቀቱን የሚጠብቁት እና አጭር ጨረታ የሚጠብቁት ናቸው ፡፡\nየአፍሪካ / ቻይና ግንኙነት\nእ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. ከ 2009 ጀምሮ ቻይና ከአፍሪካ ትልቁ የንግድ አጋር ሆና ትይዛለች ፡፡ አሁን ፣ በቫይረሱ በተጋለጠው በዚህ የሽብር ጊዜ ውስጥ ተንታኞች መጀመሪያ ወደ ቻይና የሚመለከቱት የኢኮኖሚን ተፅእኖ ለማመላከት ነው። የቻይና ከተሞች አሁንም በቁጥጥሮች ውስጥ ናቸው ፣ የማምረቻው ዘርፎች በከፍተኛ ፍጥነት ቀንሰዋል ፣ በውስጥ ተጓዙ እና ወደተቀረው ዓለም ሙሉ በሙሉ መቆም ብቻ ነው ፣ እና የሸቀጦች ዋጋ ወድቆ ነበር።\nየተሻሻለው እጅግ በጣም ከፍተኛ ኃይል ማለት ከቻይና ጋር በንግድ እና በቱሪዝም ላይ ጥገኛ የሆኑ ዝቅተኛ እና መካከለኛ ገቢ ያላቸው ሀገሮች ምንም እንኳን በእነዚያ ሀገሮች ውስጥ የሚታየው የ 19-ል ኢንፌክሽኖች በዓለም አቀፉ ግራፍ ላይ ባይሰሩም እንኳ የቫይረሱ ጠባይ ይሰማቸዋል ፡፡\nየቤጂንግ ቤልት እና የመንገድ አነሳሽነት በኢውሮፓ አህጉር እና ከዚያም በላይ የተለያዩ የመሰረተ ልማት ፕሮጄክቶችን ከመንገድ እና ከባቡር ሐዲዶች እስከ የኃይል ማመንጫዎች ድረስ ድጋፍ አድርጓል ፡፡ በ 2000 ኪ.ሜ በቀላል የነዳጅ ቧንቧ መስመር እና ሙሉ በሙሉ የተጠናቀቀው ሌጎስ-ኢባዳን የባቡር ሐዲድ ግንባታ መቆም የጀመረው የቻይናውያን ግብረ ኃይል ከቻይናውያን የጨረቃ አዲስ ዓመት በፊት የካቲት 2020 (እ.ኤ.አ.) እ.ኤ.አ. የካቲት 2020 (እ.ኤ.አ.) ጀምሮ ገና በቦታው ባለመገኘቱ ነው ፡፡ኪቲሞ ፣ 2020 እ.ኤ.አ.)\nየአፍሪካ / ቻይና ንግድ እና ምርቶች\nከዘይት በተጨማሪ የአፍሪካ ሌሎች ምርቶችም ከቻይና ሀብቶች ጋር በቅርብ የተቆራኙ ናቸው ፡፡ በኢንዱስትሪ ምርቶች ውስጥ ያለው የዋጋ ንረት የሃብት ጥገኛ ምጣኔ ሀብቶችን እየመታ ነው ፡፡\nየኮንጎ ምርት ወደ ውጭ መላክ የኤክስፖርት መጠን ወደ 70% የሚሆነው GDP ሲሆን ከጠቅላላው GDP 50% የሚሆነው ወደ ቻይና ይላካል (ስሚዝ ፣ 2020)\nየመዳብ ዋጋዎች በ 7% ቀንሰዋል ፣ ይህ ደግሞ ከዋና አቅራቢዎች ወደ ውጭ የሚላኩትን ዋጋ ዝቅ ያደርገዋል – ዛምቢያ ፣ ኮንጎ ሪ theብሊክ እና ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪ Republicብሊክ ፡፡\nየአፍሪካ የመዳብ ነጠብጣብ አካባቢ 70% የዓለም የድንጋይ ከሰል ምርት የሚያመነጭ ሲሆን በዓለም ዙሪያ ከፍተኛ መጠን ያለው የሊቲየም እና ሌሎች ያልተለመዱ ማዕድናት ፍላጎትን ይሰጣል ፡፡\nቻይና የድንጋይ ከሰል እና ያልተለመዱ ማዕድናት አስመጪ ነች ፣ በሞባይል ስልኮች ፣ በኤሌክትሪክ መኪና ባትሪዎች እና በሂ-ቴክ ቴክኖሎጅዎች ውስጥ የዓለም መሪ በመሆን (ስሚዝ ፣ 2019) ቻይና በማዕድን ዘርፍ ውስጥ በማዕድን ዘርፍ ውስጥ ኢንቨስት ማድረግም ከፍተኛ ነው ፡፡ ከጠቅላላው ቻይና ማሽቆልቆል ጋር ተያይዞ በእነዚህ የንግድ ሥራዎች ላይ ኢንቨስትመንቶችም ዝግ ብለዋል ፡፡\nየደቡብ አፍሪካ ጠቅላላ ምርት ወደ ቻይና ከሚመጡት አጠቃላይ ምርቶች ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑት Chrome ፣ ማንጋኒዝ እና የብረት ማዕድናት ናቸው ፡፡ የእነዚህ ማዕድናት አነስተኛ ፍላጎት የእነዚህ የማዕድን ኩባንያዎች አክሲዮኖች እንዲደናገጡ አድርጓቸዋል (ታይምስ ቀጥታ ፣ 2020)\nእንደ ቡና ፣ ሻይ ፣ ሮዝ አበባዎች እና ኮኮዋ ያሉ ለስላሳ ምርቶችም በቻይናውያን ፍላጎት ምክንያት እየተሰቃዩ ናቸው ፡፡ ማሽቆልቆሉ ሩዋንዳ ፣ ጋና ፣ ኢትዮጵያ ፣ ኬንያ እና አይ Ivoryሪ ኮስት ላይ ተጽዕኖ ያሳድራሉ (ኦኮት ፣ 2020) እ.ኤ.አ. ጃንዋሪ 2020 ቻይና ሁሉንም የእንስሳት እርሻዎች ካቆመች በኋላ የደቡብ አፍሪካ የአሳ እርባታ ኢንዱስትሪ መምታት ጀመረች ፡፡ የአገሪቱ የድንጋይ ሎብስተር አዝመራ 95% የሚሆነው አብዛኛውን ጊዜ ለቻይና ይሸጣል ፡፡\nበ ‹ቻት› ተመራማሪዎች መሠረት ከሰሃራ በታች ያሉ ከሰሃራ ወደ ውጭ የሚላከው ገቢ ወደ 420 ሚሊዮን ዶላር ሊደርስ ይችላል ፡፡ በአንጎላ ፣ በኮንጎ ፣ በሴራሊዮን ፣ ሌቶሆ እና በዛምቢያ በኤክስፖርት እና በቱሪዝም በኩል በኢኮኖሚ እጅግ የተጋለጡ እንደሆኑ ተሰይመዋል (SET ፣ 2020) ፡፡\nየቻይና ተስማሚ የዋጋ አሰጣጥ እና ብቃት ያለው የሎጂስቲክስ በዓለም አቀፍ ፍላጎት እና አቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ ወሳኝ ተጫዋች እንድትሆን አድርጓታል ፡፡ ብዙ የአፍሪካ አገራት እንደ ጨርቃጨርቅ ፣ ኤሌክትሮኒክስ እና የቤት ዕቃዎች ባሉ የቻይናውያን ምርቶች ላይ ጥገኛ ሆነዋል ፡፡\nየኬንያ የሞምባሳ ወደብ የኡጋንዳ ፣ ሩዋንዳ ፣ ቡሩንዲ ፣ የኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪ Republicብሊክ እና ደቡብ ሱዳን የሚሸጡ የክልል ትራንስፖርት እና አቅርቦት ሰንሰለት ማዕከል ሆነች (ኦኮት ፣ 2020) እ.ኤ.አ. ከየካቲት 2020 ጀምሮ ሞምባሳ ዝቅ ያሉ የጭነት መርከቦችን የሚመዘግብ ሲሆን በ 37 ስረዛዎች እና በቀጣይ 104 የጊዜ ሰሌዳዎች ላይ እስካሁን ድረስ በእርግጠኝነት አይታወቅም – አብዛኛዎቹ ከቻይና ናቸው ፡፡ ይህም በወደቦች በኩል እና በአቅርቦት ሰንሰለቱ ላይ የተመጣጠነ ተፅእኖዎችን በመላክ ከወደቡ ከሚሠራው የባቡር ጭነት አገልግሎት ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል (ኪቲሞ ፣ 2020 እ.ኤ.አ.)\nበአህጉሪቱ በሺዎች የሚቆጠሩ አነስተኛ-መካከለኛ መጠን ያላቸው ኢንተርፕራይዝ ድርጅቶች በሰንሰለት አቅርቦት ሰንሰለት በማቅረብ እና ትልልቅ አክሲዮኖችን ለማከማቸት አለመቻላቸውን ተከትሎ ለመዘጋት ተገድደዋል ፡፡ ቻይና ከምታስመጣቸው ምርቶች እስከ 40% የሚሆነውን የቻይና ትልቁ ምንጭ ገበያ ናት ፡፡ ከኬቪ -19 ድንገተኛ ወረርሽኝ ጀምሮ የኬንያ አስመጪዎች እና አነስተኛ ነጋዴዎች ማህበር እንደሚለው (ኪቲሞ ፣ 2020 እ.ኤ.አ.) ከሁሉም የዩጋንዳ አስመጪዎች አንድ አራተኛ ከቻይና እንዲሁም ከመላው የደቡብ አፍሪካ ልብስ እና የጨርቃ ጨርቅ 60% ይመጣሉ (ኢቫንስ እና ከዚያ በላይ ፣ 2020)\nከቪቪ -19 ጉዳዮች ጋር በከፍተኛ ሁኔታ ከቀነሰ በኋላ በርካታ በመንግስት የተያዙ የቻይና ኢንዱስትሪዎች ወደ ሥራቸው እየተመለሱ ናቸው ፣ ነገር ግን በግል ባለቤትነት የተያዙ ኢንዱስትሪዎች እና በእርግጥ የቻይና የኢኮኖሚ ሞተር የሆኑ ትናንሽ ኩባንያዎች ናቸው። አሻንጉሊቶችን ፣ ጨርቃጨርቅዎችን እና የሸማች እቃዎችን ያመርታሉ እናም ከሠራተኞቹ ጋር ገና ያልነበሩበት ቁሳቁስ በማጣታቸው እና በገለልተኝነቱ መለኪያዎች ሳቢያ አሁንም ስራ ፈት አልነበሩም ፡፡ (ኢቫንስ እና ከዚያ በላይ ፣ 2020)\nየአውሮፕላን ኢንዱስትሪው በቁጥር ልኬቶች ምክንያት በዓለም ዙሪያ የንግድ ሥራ ማሽቆልቆል ትልቅ የቪቪ -19 አደጋ ነው ፡፡ በበሽታው መጀመሪያ ላይ አብዛኛው ኪሳራ የተመካው የቻይናውያን የቱሪስት ገበያ ዝቅተኛ ቢሆንም ፣ በአሁኑ ወቅት በአውሮፓ ያለው ቫይረሱ በዓለም አቀፍ ደረጃ መስፋፋት በዘርፉ ውስጥ ያሉትን ፍላጎቶች በሙሉ አጥቷል።\nኮቪ -19 እ.ኤ.አ. ሁሉም የዓለም አየር መንገድ አቅም እስከ 15% ድረስ አጥፍቷል ፣ ይህም ሁሉም ተሸካሚዎች በአየር ላይ ተንጠልጥለው ለመቆየት ከባድ እርምጃዎችን እንዲወስዱ አስችሏል ፡፡ (ብሉበርግ ፣ 2020) ከዚህ በታች ያለው ግራፍ የአውሮፓ ህብረት (ኢንፌክሽንስ) ኢንፌክሽኖችን መጠን ለማስቆም አገራት ያስቀመ theቸውን የመከሊከያ ህጎች በማስመሰል የአየር መንገዱን አቅም ያመለክታሉ ፡፡\nየሚከተለው ዓለም አቀፍ አየር መንገዶች እየወሰዱ ያሉትን የ draconian እርምጃዎች ዝርዝር የሚከተለው ነው-\nዱቼቼ ሉፋሃንሳ ኤን.ኢ. የአውሮፓ ትልቁ አቅራቢ 700 አውሮፕላኖችን በመጣል 95% መቀመጫዎችን ያስቀራል\nበመንግስት ባለቤትነት የተያዘው ዱባይ አየር መንገድ ኤሚሬትስ አብዛኞቹን የተሳፋሪ መርከቦቻቸውን አውርዶ ከ 145 ወደ 13 የሚደርሱ መድረሻዎችን በመቀነስ ደመወዝ ወደ ግማሽ ያጠፋል ፡፡\nየብሪታንያ አየር መንገድ በቀጣዮቹ ሁለት ወራት ውስጥ የ 75 በመቶ ሥራዎችን ለመቀነስ ተዘጋጅቷል\nየአውስትራሊያ አቅራቢ ፣ Qantas አየር መንገድ በመጋቢት 2020 ሁሉንም ዓለም አቀፍ ስራዎች ያቆማል ፣ የቤት ውስጥ ስራዎችን በ 60% ይገድባል እና ለጊዜው 30,000 ሰራተኞችን ያጠፋል ፡፡\nበአሜሪካ የሚገኘው ዴልታ አየር መንገድ ስራዎቹን በ 70% ቀንሷል ፡፡\nበአብዲቢ ላይ የተመሠረተ ኢግሃድ “አየር ማረፊያ” A380 መርከቦቹን እና “ነዋሪ” ከሚባሉት የጠቅላይ ሚኒስትር አገልግሎት ክፍል ጋር እያረገበ ይገኛል ፡፡\nድንግል አትላንቲክ በረራዎቹን 80 በመቶ ለመቀነስ እና ሰራተኞቻቸው ያለ ስምንት ሳምንቶች ያለ ክፍያ ፈቃድ እንዲወስዱ ጠይቀዋል\nየአየርላንድ አየር መንገድ ተሸካሚ ራያየርir በ 80% አቅሙን በመቁረጥ መላውን መርከቦ groundን ለማቋረጥ እያሰበች ነው\n(ብሉበርግ ፣ 2020)\nበአፍሪካ አህጉር አየር መንገዶችን ኪሳራ ለማስቀረት ተመሳሳይ እርምጃዎችን ወስደዋል ፡፡ ወረርሽኙ ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ዘርፉ 4.44 ቢሊዮን ዶላር ገቢውን አጥቷል ፡፡ ከዓለም አቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማህበር (አይኤአአ) በተገኘው መረጃ መሠረት ለመጋቢት እና ለኤፕሪል 2020 በአለም አቀፍ መጽሐፍት ውስጥ 20% ቅናሽ እና በአገር ውስጥ የቤት ውስጥ የ 15% ቅናሽ አሳይቷል ፡፡\nየደቡብ አፍሪካ አየር መንገድ (ኤስ.ኤ.ኤ.) እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እስከ ግንቦት 2020 መጨረሻ ድረስ መንግስት በደቡብ አፍሪካ የብሔራዊ አደጋ ብሔራዊ ሁኔታን ለታወጀው መንግስት ከታወጀ በኋላ እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እስከ ግንቦት 2020 ድረስ ሁሉንም ዓለም አቀፍ በረራዎች ሰርledል ፡፡ በተጨማሪም ተጨማሪ 124 የክልል በረራዎች እንዲሁ ወድቀዋል ፡፡ኦማርጅ ፣ 2020)\nየ 1.6 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ ያስከተለውን ብልሹነትና ብልሹነት ተከትሎ ከዓመታት በኋላ ኪሳራ ለማስቀረት ችግረኛ የሆነው የደቡብ አፍሪካ መንግሥት ባለቤትነት አየር መንገድ እ.ኤ.አ. በታህሳስ ወር በቢዝነስ ማዳን ታወቀ ፡፡\nየኬንያ አየር መንገድ ከቪቪ -19 ተፅእኖ በፊት ለመዳን ጦርነት ተጋርጦ ነበር ፣ ከዓመታት በኋላ ዕዳ እየጨመረ እና የመንግስት ብልሹነት ክሶች (ኩኦ ፣ 2020)\nሮያል አየር ማርክ ፣ አየር መንገድ ታንዛኒያ ፣ አየር ሞሪሺየስ ፣ ግብፅ አይር ፣ ሩዋንዳአር ፣ ኤስኤኤ እና ኬንያ አየር መንገድ ወደ ቻይና መጓዝ እና መጓዝን አግደዋል ፡፡ በሌላ በኩል ለአፍሪካ በጣም ትርፋማ አገልግሎት ሰጭ ለሆነው ለኢትዮ Airlinesያ አየር መንገድ እንደ ቻይና መንገዶች ሁሉ እንደተለመደው የንግድ ሥራ ነው ፡፡ አየር መንገዱ ወደ ቻይና በየሳምንቱ የ 35 ሳምንቱን በረራዎች ለማገድ ጥሪውን አስተላል theል ፣ ይህ እርምጃ የቪቪ -19 መስፋፋትን አይቀንሰውም በማለት ተከራክሯል ፡፡Logupdate አፍሪካ ፣ 2020)\nየጉዞ ውድቀት እጅ ለእጅ ተያይዞ ቱሪዝም ፣ የእንግዳ ተቀባይነት እና መዝናኛ። የተሰረዙ ብሄራዊ ክብረ በዓላት ፣ የስፖርት ዝግጅቶች ፣ ባህላዊ እና ሃይማኖታዊ ልምዶች ፣ ሥነጥበብ ፣ ሙዚቃ እና ሥነጽሑፋዊ ክብረ በዓላትና ኮንፈረንስ ከፍተኛ የሥራ ስምሪት ኪሳራ እየደረሰባቸው ያሉትን ኢንዱስትሪዎች እየቀነሱ ናቸው ፡፡\nየኢኮኖሚ ተጋላጭነት ጠቋሚዎች\nየታገደ ኢን investmentስትሜንት ፣ ንግድ እና የመንቀሳቀስ ነፃነት በዓለም አቀፍ ደረጃ ማሽቆልቆልን ያስከትላል እንዲሁም ኢኮኖሚያቸውን ለአደጋ ያጋልጣሉ ፡፡ ነገር ግን ተጋላጭነቶች በሌሎች ውስጣዊ ወይም ብሄራዊ ሁኔታዎች ተወስነዋል ፡፡ ወረርሽኙ በአፍሪካ አገራት ውስጥ ከፍተኛ የሆነ የኢንፌክሽኑ መጠን ላይ መድረሱ እና ከፍተኛ የሆነ የህብረተሰብ ስርጭት መኖር ካለበት (የቫይረስ ኢንፌክሽኖች ከአካባቢያዊ ሰዎች መካከል) የከባቢው ምርታማነት እና በሁሉም ዘርፎች ላይ የአከባቢ ዋጋ ሰንሰለቶች የበለጠ ተጽዕኖ ይደረግባቸዋል ፡፡ የብሔራዊ ሽፋኖች ጤና ፣ የዕዳ ደረጃ እና የገንዘብ ምንዛሬ ሁኔታ ለዚህ ኢኮኖሚያዊ ተጋላጭነት የሚጨምሩ ሁሉም ውስጣዊ ነገሮች ናቸው ፡፡\nከዚህ መረዳት ፣ SET (2020) የአንድን አገር ሁኔታ ለመገምገም የሚረዳ ብዙ መለኪ አመልካቾችን የያዘ ማውጫ ጠቋሚ አካቷል ፡፡ ከ 10 ቱ ጉልህ ጠቋሚዎች መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል ፡፡\nየተረጋገጠ የቪ -19 ጉዳዮች\nየቁልፍ አየር መንገዶችን መቀነስ እና መሰረዝ\nከቻይና ጋር ጠቅላላ ንግድ በ GDP መቶኛ (ከቻይና ወደ ውጭ የሚላክበት እና የሚጭነው)\nውስጣዊ የቻይና ቱሪዝም\nየውጭ ቀጥተኛ ኢን investmentስትሜንት (የተጣራ የውጭ ምንዛሪ% በ GDP ፣ እንዲሁም በቻይና የውጭ ኤፍዲአይ)\nየውጭ ዕዳ በ% GDP ውስጥ\nየአሁኑ የጤና ወጪ እንደ GDP በመቶ\nየጤና እንክብካቤ ተደራሽነት እና ጥራት\nእንደ% ህዝብ ስደተኞች\nከእነዚህ አመላካቾች ውስጥ ብዙዎቹ ቀስ በቀስ ከሚለዋወጡት ተለዋዋጮች የተወሰዱ ስለሆኑ ከጊዜ በኋላ በትክክል አስተማማኝ ሊሆኑ ይችላሉ ፡፡ የተረጋገጠ የኢንፌክሽን መጠን እና የጉዞ ገደቦች ላይ ለውጦች ምናልባትም ከሁለቱ ይበልጥ ተለዋዋጭ እና ለከባድ ለውጦች የተጋለጡ ሊሆኑ ይችላሉ። እነዚህ የአመላካቾችን ክብደት እና አገሮችን በግራፍ ላይ ምደባ ላይ በእጅጉ ሊነኩ ይችላሉ ፡፡\nከ “SET” ዘዴ ስዕል በመነሳት ኢትዮጵያ ፣ ጋና ፣ ሱዳን ፣ ዛምቢያ እና ቡሩንዲ የኮvid-19 ን ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖ አነስተኛ የመቋቋም አቅም ያላቸው አምስት የአፍሪካ አገራት ናቸው ፡፡ እነዚህ አገሮች በዝቅተኛ ደረጃ ላይ ባሉ የጤና ሥርዓቶች እና ተፅእኖዎች ላይ ተፅእኖዎችን የመቋቋም አቅማቸው ውስን ስለሆነ ከፍተኛ ዋጋ አላቸው ፡፡ (SET ፣ 2020) ፡፡ በግራፉ ላይ ከተዘረዘሩት ከ 50 ቱ የመቋቋም አቅም ካላቸው አገራት ውስጥ ግማሾቹ በአፍሪካ ውስጥ ይገኛሉ ፡፡\nየገንዘብ እና የፋይናንስ ፖሊሲ እርምጃዎች ፈጠራዎች ጥምረት ለቪቪ -19 ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖ ባለብዙ ገጽታ ምላሽ ለመስጠት ያስፈልጋል ፡፡\nየታችኛውን ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ ለመያዝ ሲሉ በዓለም ዙሪያ እና በአፍሪካ የሚገኙ ማዕከላዊ ባንኮች ያልተለመዱ እርምጃዎችን ወስደዋል ፡፡ ነገር ግን ብዙ ተንታኞች የሚስተካከለው የቁመት መቀነስ በተሰካ ቁስል ላይ ፕላስተር ብቻ እንደሆነ ይስማማሉ።\nበርካታ ከሰሃራ በታች ያሉ የአፍሪካ መንግስታት በቴክኒካዊ ውድቀት ላይ ናቸው ፣ ከክልሉ ትልቁ ኢኮኖሚ ፣ አንጎላ ፣ ደቡብ አፍሪካ እና ናይጄሪያ በተለይ ተጋላጭ ናቸው ፡፡ ከቪቪ -19 ተፅእኖዎች ጋር ሲዋሃዱ ፣ ገበያዎች በሚያንቀራፉ ገበያዎች እና የሥራ አጥነት መጨመር ጋር ተያይዞ ፣ የዋጋ ቅነሳዎች ጥሰቱን ሊያደናቅፉ የሚችሉ መለኪያዎች ብቻ እንደሆኑ ተደርገው ይቆጠራሉ ፡፡\nየተጠራው ነገር የንግድ ተቋማት የአጭር ጊዜ ቀውስ እና የገንዘብ ፍሰትን ለመቋቋም እንዲረዱ የታቀዱ እርምጃዎች ናቸው ፡፡ እንደ ኢጣሊያ ፣ ዴንማርክ ፣ ቻይና እና አሜሪካ ባሉ countriesላማ የተደረጉ እፎይታዎች እየተስፋፉ ነው ፡፡\nበርካታ የአፍሪካ አገራት በተለይ ለተፈናቀሉት አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች ኢኮኖሚያዊ ድጋፍ ፓኬጆችን ማራዘም ችለዋል ፡፡ በኮቪ -19 ጭንቀት ውስጥ ላሉት ኩባንያዎች ጊዜያዊ የቅጥር እፎይታ መርሃግብር እንደሚደረግ ደቡብ አፍሪካ አስታውቋል ፡፡ ይህ ዕቅድ በሥራ አጥነት ኢንሹራንስ ፈንድ ውስጥ የደመወዝ ክፍያቸውን ለመደጎም ለማይችሉ ኩባንያዎች የገቢ ኪሳራዎችን ለመደጎም በቀጥታ ለሠራተኞቹ ደመወዝ ይከፍላል (ቾቲያ ፣ 2020)\nበርካታ የግብር ሕጎች ለታመሙ የኤስኤምኤስኤዎች በብዙ የአፍሪካ አገራትም ዘና ብለዋል ፡፡ ሞሪሺየስ ፣ ኬንያ እና ደቡብ አፍሪካ በሚቀጥሉት ጥቂት ወራት ውስጥ የተጨማሪ እሴት ታክስ ተመላሾችን ያስፋፋሉ እንዲሁም የግብር ክፍያዎች ምድቦችን ለሚመለከተው የገቢ አገልግሎቶች ያለምንም ቅጣቶች ያራዝማሉ። በእነዚህ ሀገሮች ውስጥ ያሉ ባንኮች ከነባር ተቋማት ጋር ለተጎዱ ነጋዴዎች የብድር ክፍያ እንዲታገድ እና እንዲራዘም መመሪያ ተሰጥቷቸዋል (እንዲሁም ከፍተኛ የብድር ወሰን እንዲሰጡ ይፈቅድላቸዋል)ቾቲያ ፣ 2020፣ ሮይተርስ ፣ 2020፣ ማዕከላዊ ባንክ ፣ 2020)\nየእንፋሎት ፓኬጆች ኢኮኖሚያዊ ሁኔታን ማሳደግ እና የጤና ወጪን ከፍ ማድረግን ጨምሮ እየጨመረ የመጣውን ወረርሽኝ ወረርሽኝ ለመሸፈን የሚያስችል ገንዘብ መስጠት ይችላሉ ፡፡ ለብዙ የአፍሪካ ሀገሮች የማነቃቂያ ፓኬጆች አቅማቸው አነስተኛ አይደለም ፣ ነገር ግን ይህ ማለት የገንዘብ ምላሾች ሙሉ በሙሉ ከካርዶች ጠፍተዋል ማለት አይደለም። የምጣኔ ሃብት ባለሙያዎች በበጀት ዓመቱ ብድር ከመጨመር ይልቅ አሁን ካለው የበጀት መስመር ዕቃዎች ገንዘብን እንዲያዞሩ ይመክራሉ (ካሮል እና ቪልjoን ፣ 2020).\nይህ እርምጃ ተጨማሪ የጤና ሀብቶችን እና ሌሎች የመያዣ እርምጃዎችን ይደግፋል ፡፡ በርካታ የአፍሪካ ሀገራት ከሚወስ theቸው መንገዶች አንዱ ይህ ነው ፣ ግን እንደ ኬንያ ያሉ በጣም በኢኮኖሚያዊ ሁኔታ የተጋለጡ ሀገሮች መቋቋም እንደማይችሉ ይተነብያሉ ፡፡ ኬንያ አሁን ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት የ 350 ሚሊዮን ዶላር አስቸኳይ እርዳታ እየፈለገች ነው ፣ አብዛኛው ወደ ብሔራዊው በጀት የሚመራ ነው። ለኬቪ -19 የተሻለ ምላሽ ለመስጠት ኬንያ የጤናውን ዘርፍ ለመደገፍ ከ 60 ሚሊዮን ዶላር ዶላር በፊት ወደ የዓለም ባንክ ቀርባለች (ሮይተርስ ፣ 2020)\nበዓለም ዙሪያ መሪዎችና ከፋይናንስ ኢንዱስትሪው ጋር ጥልቅ ትብብር የትብብር -19 ን የሰውን እና ኢኮኖሚያዊ ወጪን ለመግታት ቅድመ ሁኔታ ነው ፡፡ አስፈላጊ የሆነው ነገር መንግስታት እና ኃያላን ዓለም አቀፍ ተቋማት እንዲጠቀሙ የተገደዱበት የኤጀንሲ ስሜት ነው ፡፡ ደንቦችን ፣ የዜጎቻቸውን ጥቅም በሚመለከት የኢኮኖሚ ውሳኔዎችን ለማድረግ ውሳኔዎችን የሚመለከቱ ደንቦችን እና የቅጣት ሁኔታዎችን ማሻሻል ፣ ኒዮ-ሊበራል ሥነ-ስርዓት በተለምዶ የመንግስት ጣልቃ-ገብነቶች እና ቅድሚያ የሚሰጣቸውን የገቢያ ፍላጎቶች ያስገኛሉ ፡፡ ቪቪ -19 የጉልበት ሥራን ፣ የውድድር ደንቦችን እና የዋጋ ሸቀጦችን እና አገልግሎቶችን ዋጋ ሙሉ ለሙሉ እንዲቀበል ሁኔታውን የሚያስተካክል ቀውስን ያሳያል ፡፡\nየተባበሩት መንግስታት ዋና ሃላፊ አንቶኒዮ ጉuterres ዓለም አቀፍ ውድቀት ሊከሰት እንደሚችል አስጠንቅቀዋል ፡፡ “ይህ ከዓለም መሪ ኢኮኖሚዎች የተቀናጀ ፣ ወሳኝ እና ፈጠራ ፖሊሲ እርምጃ የሚፈልግበት አፍታ ነው። እኛ ከዚህ በፊት ታይቶ የማያውቅ ሁኔታ ውስጥ ነን እና የተለመደው ህጎች ከእንግዲህ ተግባራዊ አይሆኑም ፡፡\nለቪቪ -19 ጉዳይ ፣ እያንዳንዱ ሀገር ደህንነቱ የተጠበቀ እስከሚሆንበት ጊዜ ድረስ ደህና የሆነ ሀገር የለም – በጥልቀት የተገናኘን እና እርስ በእርሱ የሚደጋገሙ ተጨባጭ እውነታዎች እውነታ ፡፡ ይህ ወረርሽኝ ቀደም ሲል ሊቋቋሙት የማይችሏቸውን ህጎች ፣ በተለይም ኢኮኖሚያዊ የረጅም ጊዜ ዘላቂ መዋቅራዊ እኩልነትን ጠብቀው የሚቆዩ ወይም የቆዩ እንዲሆኑ ይፈልጋል ፡፡ ዲኤም\nኒና ካላጋን እና ማርክ Swilling ፣ የአፍሪካ የትኩረት ፕሮጀክት ፣ በትራንስፎርሜሽን ለ ውስብስብ ስርዓቶች ማዕከል ፣ እስልበርንች ዩኒቨርሲቲ ፡፡ በ Bowalm Law Firm ድጋፍ የገንዘብ ድጋፍ።\nኒና ካላጋን እና ማርክ Swilling\nአስተያየቶች – እውቀትዎን እና ተሞክሮዎን ያጋሩ\nመሆን ያለብዎት እባክዎን ሀ Maverick Insider አስተያየት ለመስጠት እዚህ ይመዝገቡ ወይም ቀደም ሲል ኢንስፔክተር ከሆኑ\nTags\t#በምስራቅ\t#በደቡብ\t#ተፅኖ\t#አፍሪካ\t#እና\t#የኢኮኖሚ\nየኢትዮ regionያ የትግራይ ክልል ድንገተኛ አደጋ ኮሮኔቫይረስ አስታወቀ\nናይሮቢ በንግግር እና በጽሑፍ በእንግሊዝኛ አፍሪካን ትመራለች\nየኳታር ጂ.ሲ.ሲ / ጂ.ሲ.\nArada, 3 months ago 5 min read\nቦይንግ ፣ አውሮፕላን በትላልቅ የዱባይ አውሮፕላን ማረፊያዎች ላይ ጥርጣሬ ነበረው\nየኤን.ኤን አዛዥ ለአሳፋቅ አል-አንሻት-ጦር ሰራዊት የነዳጅ ወደቦችን በማቀናበር ላይ ጣልቃ አይገባም\nየምስራቅ አፍሪካ ግመል ወተት ንግድ የምግብ እና የጤና ኢንዱስትሪዎች አብዮትን ያሻሽላል\nኢኮኖሚያዊ ዕድገትን ለማስቀጠል ለሴቶች ደህንነት ቅድሚያ መስጠት ስታንዳርድ


የሳምባ ምችና ሊወሰዱ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች – የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት\nየሳምባ ምችና ሊወሰዱ የሚገባቸው ጥንቃቄዎች\n— August 5, 2021 comments off\nልጆች በክረምት ወራት በወንዞች አካባቢ የሚጫዋዎቱ ሲሆን፤ ይህ ለበሽታ ከማጋለጡ ባለፈ በጎርፍ ሊወሰዱ ስለሚችሉ ልጆች ጥንቃቄ ማድረግ እንደሚኖርባቸው ዶክተር ሄኖክ ዘውዱ፣ የሕፃናት ህክምና ስፔሻሊስትና የ“ልጅ በዕድሉ አይደግ መፅሐፍ” ደራሲ መክረዋል።\nዶክተር ሄኖክ እንደሚሉት ከክረምትና ከቀዝቃዜ ጋር ተያይዞ የመተንፈሻ አካላት ህመሞች ይከሰታሉ። ከእነዚህም ዋነኛው የሳንባ ምች ነው። ይህ በሽታ በቫይረስ በባክቴሪያ እንዲሁም በፈንገስ አማካኝነት የሚሰራጭ መሆኑን መክረዋል፡፡\nእንደ ዶክተር ሄኖክ ገለጻ ሪስፓይራቶሪ ሲንሲቺአል ቫይረስ ግንባር ቀደም የሳምባ ምች መንስኤ ነው። ሌሎች እንደ ኢንፍሉዬንዛና ፓራ ኢንፍሉዬንዛ ቫይረሶችም ተጠቃሽ ናቸው፡፡ ስትሪፕቶኮካል ኒሞኒያ ደግሞ ከባክቴሪዎች ተጠቃሽ ነው፡፡ በዚህ ባክቴሪያ የሚከሰተው የሳንባ ምች እጅግ አደገኛና ለአብዛኛዎቹ ከሳንባ ምች ጋር ለተገናኙ ጉዳቶችና ሞት ምክንያት ነው፡፡\nይህን ካልን ዘንዳ ሕፃናትን ለሳንባ ምች አጋላጭ የሆኑ ነገሮች ምን ምን ናቸው? የሚለውን እንመልከት። ሕፃናትን ለሳንባ ምች የሚያጋልጡት አለመከተብ፤ የምግብ እጥረት፤ የቫይታሚን ዲ እጥረት (ሪኬትስ)፤ በቤት ውስጥ ለጭስ መጋለጥ (ቤት ውስጥ ማብሰል በተለይ በከሰል)፤ ተፈጥሯዊ የሳንባ ችግሮች፤ የልብ በሽታ የሰውነት የበሽታ አቅም መከላከል መቀነስ ለምሳሌ በኤች.አይ.ቪ. ኤድስ ምክንያት ናቸው።\nለመሆኑ የሳምባ ምች ምልክቶች ምንድን ናቸው? የሚለውን ጥያቄ ስመልስ ይላሉ ዶክተሩ፤ የአፍንጫ ፈሳሽ መብዛት፤ ትኩሳት፤የትንፋሽ መፍጠን፤ የትንፋሽ ማጠር፤ የምግብ ፍላጎት መቀነስ፤ ማቃሰት፤ የደረት ህመም፤ የከንፈር መጥቆር ዋነኞቹ የሳንባ ምች ምልክቶች በመሆናቸው እነዚህን ምልክቶች ያሳየ ሕፃን ቶሎ ወደ ህክምና ተቋም መሄድ አለበት፡፡\nበቤተሰብና በማህበረሰብ ደረጃ የሳምባ ምችን ለመከላከል የሚረዱ ስትራቴጂዎች መከተል እንደሚገባቸው የሚናገሩት ዶክተር ሄኖክ እነዚህም ክትባት ማስከተብ፤ የተመጣጠነ ምግብ ለሕፃናት መስጠት፤ማዕድ ቤት ላይ ብቻ ማብሰል እንዲሁም ጭሳጭስ በቤት ውስጥ አለማጨስ፤ የእንሰሳት መኖሪያን ከሰው መለየት፤ የእጅ ንፅሕናን መጠበቅ፤ ከታመመ ሰው ጋር ንክኪ አለማድረግ ናቸው።\nሳምባ ምች (ኒሞኒያ) ማለት የሳምባችን የታችኛው እና የመጨረሻው ክፍል መቆጣት እና መታመም ነው:: እንደሚታወቀው ሳምባችን ለሰውነታችን ኦክስጅን የሚባለውን ጠቃሚ አየር የምናስገባበት እና ካርቦንዳይኦክሳይድ የሚባለውን የተቃጠለ አየር የምናስወግድበት አካላችን ሲሆን፤ ይህ አካል ደሞ ኒሞኒያ በሚባለው በሽታ ሲጠቃ ሳምባችን ውስጥ ያሉ ህዋሳት በከፍተኛ መጠን ስለሚቆጡ አየር የሚቀያየርበት የሳምባ ቅንጣት አካላት(Alveolus) በፈሳሽ ነገር ይሞላል፤ በዚህም ምክንያት ሰውነታችን በቂ የሆነ ኦክስጅን አያገኝም::\nየልጆች ሳምባ እና አየር ቧንቧዎች በደምብ ያልዳበሩ እና ጠባብ ስለሆኑ በቀላሉ ሊዘጉ እና ሊታመሙ ይችላሉ። በወቅቱ ካልታከሙም እስከ ሞት ሊያደርሳቸው ይችላል::\nእንደ ዓለም የጤና ድርጅት(WHO) መረጃ መሰረት በ2017 ብቻ በዓለም ላይ 808,694 ዕድሜያቸው ከ 5 ዓመት በታች ያሉ ሕፃናት በሳምባ ምች ምክንያት ህይወታቸውን አጥተዋል የሚሉት ዶክተር ሄኖክ፤ ይህም ከአጠቃላይ የልጆች ሞት 15 በመቶውን የሚይዝ መሆኑን እስረድተዋል::\nበተለይ ከ 5 ዓመት በታች ያሉ ልጆች ላይ የሳምባ ምች ብዙ ጊዜ መንስኤው ቫይረሶች ሲሆኑ የሚጀምረውም ከጉንፋን መሰል ምልክቶች ነው:: ልጆችን ለሳምባ ምች(ኒሞኒያ) የሚያጋልጡ ነገሮች የሚከተሉት ናቸው፡፡\n1. የላይኛው የትንፋሽ አካላት ኢንፌክሽን ለምሳሌ ጉፋን፤ የቶንሲል ኢንፌክሽን እና የመሳሰሉት\n2. ቤት ውስጥ የሚጨሱ ማንኛውም የጭስ ዓይነቶች ለምሳሌ የሲጋራ የከሰል እና የእንጨት ጭሶች በሀገራችን በከፍተኛ መጠን ብዙ ሕፃናትን ለሳምባ ምች እያጋለጣቸው ይገኛል::\n3. ዝቅተኛ የበሽታ መከላከል አቅም (በምግብ እጥረት ወይም በተለያዩ በሽታዎች ምክንያት)\n4. በጣም ተጠጋግቶ መኖር እና በቂ የሆነ የአየር ዝውውር በሌለበት ቤት እና አካባቢ መኖር፡፡\n5. የሳምባ እና የልብ የአፈጣጠር ችግሮች፡፡\n6. የቫይታሚን ዲ እጥረት(ሪኬትስ)፦ በተለይ ፀሐይ በደምብ ያልሞቁ ሕፃናት ለሳምባ ምች ተጋላጭ ናቸው::\nእንደ አጠቃላይ የመተንፈሻ ህመሞች ብርድ የሚባል በሽታ ጋር ሲያያዙ እንመለከታለን። ይህ ብርድ የሚባል በሽታ አለ ወይስ የለም ለሚለው ጥያቄ ስናልፍ በዘመናዊ ህክምና ብርድ የሚባል በሽታ ባይኖርም በቀዝቃዛ አየር የሚባባሱ በሽታዎች ሊኖሩ ይችላሉ የሚል አስተሳሰብ እንዳለ ዶክተሩ ያስረዳሉ። ለምሳሌ አንዳንዴ አለርጂ ዓይነቶች በቀዝቃዛ አየር ስመጣ ሳል ሊያመጡ ወይም ሊያባብሱ ይችላሉ::\nበተለይም በክረምት ወራት ልጆች ትምህርት ቤት ዝግ በመሆኑ በመኖሪያ አካባቢያቸው በውሃ፣ በጎርፍ የመጫወት ነገር ያሳያሉ። ይህ ደግሞ ሕፃናቱን ለበሽታ ከማጋለጡም በላይ በጎርፍ ሊወሰዱ ስለሚችሉ ወላጆች በኃላፊነት ልጆቻቸውን መጠበቅ የሚገባቸው መሆኑን ዶክተር ሔኖክ አሳስበዋል።\nአዲስ ዘመን ሐምሌ 29/2013\nየ‘ወያኔ’ ሀገር አፍራሽ በትር ያረፈበት – የትምህርቱ ዘርፍ\nበኮሮና ወረርሽኝና በግጭት የተፈጠሩ ጫናዎችን የማስወገድ እንቅስቃሴ\nበአሻባሪው ህወሓት ጉዳት ለደረሰባቸው ሴቶችና ህጻናት የተሰጠው ሰብአዊ ድጋፍ\nከታሪክ ተምሮ ታሪክ የመፍጠር ኃላፊነት ወጣቱ ላይ ተጥሏል


ጠቅላይ ሚኒስትሩ አርሶ አደርን ጨምሮ ከአርቲስትና ከተማሪ ጋር ለምርጫ ይወዳደራሉ | Justice4Ethiopia\n← ተቃዋሚ ፓርቲዎች በምርጫ ቅስቀሳ መልዕክታችን ላይ የቅድሚያ ምርመራ እየተደረገ ነው ሲሉ ከሰሱ\nየሰማያዊ ፓርቲ ነጻነት ለፍትሃዊ ምርጫ ሰላማዊ ሰልፍ የአዲስ አበባው ሰልፍ በህወሃት ፖሊስ በሀይል ተቋርጧል →\nጠቅላይ ሚኒስትሩ አርሶ አደርን ጨምሮ ከአርቲስትና ከተማሪ ጋር ለምርጫ ይወዳደራሉ\nPosted on March 29, 2015\tby Desalegne Abebew Syit\nጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦና ሕዝቦች ክልል በወላይታ ዞን በቦሎሶሶሬ ሁለት የምርጫ ክልል ገዥው ፓርቲን በመወከል ለፓርላማ እንደሚወዳደሩ ታወቀ፡፡\nጠቅላይ ሚኒስትሩ በሚወዳደሩበት የምርጫ ክልል ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር ተፎካካሪ የሚሆኑ ዕጩዎችን ያቀረቡት ፓርቲዎች ደግሞ አዲስ ትውልድ ፓርቲ (አትፓ)፣ መድረክና ሰማያዊ ፓርቲዎች ናቸው፡፡ በእነዚህ ፓርቲዎች አማካይነት ጠቅላይ ሚኒስትሩን ለመፎካከር የቀረቡት ደግሞ አትፓን በመወከል አርቲስት ደስታ ደአ፣ መድረክን የወከሉት አርሶ አደሩ አቶ ተስፋዬ ኃይሌና ሰማያዊ ፓርቲን የወከሉት ተማሪ ቀኙ ሴባ የተባሉ ዕጩዎች ናቸው፡፡\nበ1987 እና በ1992 ዓ.ም. በተካሄዱ ምርጫዎች የደቡብ ክልል ምክር ቤት አባል የነበሩት አቶ ኃይለ ማርያም፣ ደቡብ ክልልን በምክትልነትና በፕሬዚዳንትነት አስተዳድረዋል፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ በ1997 ዓ.ም. ለፓርላማ ተወዳድረው የፓርላማ አባል ከሆኑ በኋላ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የማኅበራዊ ጉዳዮች አማካሪ፣ የሕዝብ አደረጃጀትና ተሳትፎ አማካሪና በፓርላማ የመንግሥት ተጠሪ ሆነው መሥራታቸው አይዘነጋም፡፡ እንደገና በ2002 ዓ.ም. ተወዳድረው ፓርላማ ከገቡ በኋላ፣ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው ተሹመዋል፡፡ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ከዚህ ዓለም በሞት ከተለዩ በኋላ ከመስከረም 11 ቀን 2005 ዓ.ም. ጀምሮ በጠቅላይ ሚኒስትርነት በማገልገል ላይ ይገኛሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ አሁን ለሦስተኛ ጊዜ ነው ለፓርላማ የሚወዳደሩት፡፡\nበዚሁ የምርጫ ክልል ቦሎሶሶሬ ሦስት ደግሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ አቶ ተክለ ወልድ አጥናፉም እንዲሁ ገዥው ፓርቲን ወክለው፣ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለሚደረገው ምርጫ እንደሚወዳደሩ ለማወቅ ተችሏል፡፡\nበዚሁ በደቡብ ክልል ስልጤ ዞንም እንዲሁ ከፍተኛ የአገሪቱ ባለሥልጣናት ገዥው ፓርቲን ወክለው ከተለያዩ ተቃዋሚ ፓርቲ ዕጩዎች ጋር ውድድር ያደርጋሉ፡፡\nበስልጤ ዞን ከሚወዳደሩት ዕጩዎች መካከል የመከላከያ ሚኒስትሩ አቶ ሲራጅ ፈጌሳ፣ የመንግሥት ኮሙዩኒኬሽን ጽሕፈት ቤት ዋና ኃላፊ አቶ ሬድዋን ሁሴንና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክትል የመንግሥት ተጠሪ ወ/ሮ ሙፈሪያት ካሚል ተጠቃሽ ናቸው፡፡\nአቶ ሲራጅ ፈጌሳ የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) እና ሰማያዊ ፓርቲን ከሚወክሉ ዕጩዎች ጋር የሚወዳደሩ ሲሆን፣ አቶ ሬድዋን ሁሴን ደግሞ ከመድረክ ዕጩ ጋር ይወዳደራሉ፡፡ ወ/ሮ ሙፈሪያት በሚወዳደሩበት የቅባት ምርጫ ክልል ለሕዝብ ተወካዮች የሚወዳደሩ ብቸኛ ዕጩ ናቸው፡፡\nከዚህ በተጨማሪም በክልሉ የሲዳማ ዞን በኦሮሬሳ የምርጫ ክልል የትምህርት ሚኒስትሩ አቶ ሽፈራው ሽጉጤ መድረክን ከሚወክል ዕጩ ተወዳዳሪ ጋር ይወዳደራሉ፡፡\nበደቡብ ክልል ከመንግሥት ከፍተኛ ባለሥልጣናት በተጨማሪ ታዋቂ የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲ አመራሮችም እንዲሁ ተፎካካሪ ሆነው ቀርበዋል፡፡\nየተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮች ከሆኑት መካከል በ1992 እና በ1997 ምርጫ አሸንፈው የፓርላማ አባል የነበሩት ታዋቂው ፖለቲከኛ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ መድረክን ወክለው በሐድያ ዞን ሲቄ 02 የምርጫ ክልል ይወዳደራሉ፡፡\nበዚሁ ዞን ሶሮ 02 የምርጫ ክልል ደግሞ የፌዴራል ጉዳዮች ሚኒስትር ዶ/ር ሽፈራው ተክለ ማርያም ከሰማያዊና ከመድረክ ተወካዮች ጋር ይወዳደራሉ፡፡\nበክልሉ ከሚወዳደሩ ሌሎች የተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮች መካከል የመድረክ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ጥላሁን እንደሻው በሰገን ሕዝቦች ዞን ቡርጂ የምርጫ ክልል የሚወዳደሩ ሲሆን፣ በሲዳማ ዞን ሐዋሳ ምርጫ ክልል ደግሞ የአንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትሕ ፓርቲ (አንድነት) የፖለቲካ ጉዳዮች ኃላፊ አቶ ሲዳ ኃይሌ ይወዳደራሉ፡፡\nየቤቶች፣ የከተማ ልማትና የኮንስትራክሽን ሚኒስትሩ አቶ መኩሪያ ኃይሌም እንዲሁ ገዥው ፓርቲን ወክለው በክልሉ ጉራጌ ዞን እዣ 1 የምርጫ ክልል ከቅንጅትና ከሰማያዊ ፓርቲ ዕጩዎች ጋር ይወዳደራሉ፡፡\nከዚህ በተጨማሪም በክልሉ ሌሎች ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት እንደሚወዳደሩ ለማወቅ ተችሏል፤ ከእነዚህም መካከል የንግድ ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ያዕቆብ ያላ፣ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ዴኤታ ወ/ሮ ታደለች ዳለቾና የቀድሞ የውኃ ሀብት ሚኒስቴርና የወቅቱ የስኳር ኮርፖሬሽን ዋና ዳይሬክተር የሕዝብ ግንኙነት ጉዳይ አማካሪ የሆኑት አቶ አስፋው ዴንጋሞ የሚጠቀሱ ናቸው፡፡


ካርዲናል ብርሃነየሱስ፣ እግዚአብሔር የሰጠንን አዲስ ዓመት በመጠቀም በእምነትና በተስፋ ለሰላም እንጸልይ ብለዋል። - የቫቲካን ዜና\n† ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሊቀ ጳጳሳት ዘካቶሊካውያን የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርሰቲያን ጳጳሳት ጉባኤ ፕሬዝዳንት\nካርዲናል ብርሃነየሱስ፣ እግዚአብሔር የሰጠንን አዲስ ዓመት በመጠቀም በእምነትና በተስፋ ለሰላም እንጸልይ ብለዋል።\nብፁዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፌል የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ሊቀ ጳጳሳት ዘካቶሊካውያን፣ የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርሰቲያን ጳጳሳት ጉባኤ ፕሬዝዳንት፣ የ2014 ዓ. ም የዘመን መለወጫ በዓልን በማስመልከት በአገር ውስጥ እና በውጭ አገር ለሚገኙ ምዕመናን እንዲሁም በጎ ፈቃድ ላላቸው በሙሉ መልዕክት አስተላልፈዋል። ካርዲናል ብርሃነየሱስ በመልዕክታቸው እግዚአብሔር በልግስናው የሰጠንን አዲስ ዓመት በመጠቀም በእምነትና በተስፋ ለሰላም እንጸልይ ብለዋል።\nክቡራት እና ክቡራን ፣ የብጹዕ ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፌል መልዕክት ከዚህ በታች እንደሚከተለው ይነበባል፥\n“እግዚአብሔር ሆይ ከዘመናት እሰከ ዘመናት መጠጊያ ሆነኸናል” (መዝ 90፥1)\nብፁዓን ጳጳሳት ፣ ክቡራን ካህናት ፣ ገዳማውያንና/ውያት ፣ ክቡራን ምዕመናን ፣ በጎ ፈቃድ ያላቸሁ ሰዎች ሁሉ ፣ ክቡራንና ክቡራት\nከሁሉ አስቀድሜ ለመላው ምዕመናንና የአገራችን ሕዝቦች እንኳን ከዘመነ ማቴዎስ ወደ ዘመነ ማርቆስ በሰላም አሸጋገራችሁ በማለት መልካም ምኞቴን በኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርሰቲያን ስም እገልፅላችኃልሁ።\nካርዲናል ብርሃነየሱስ፣ የ2014 ዓ. ም የዘመን መለወጫ በዓልን በማስመልከት ያስተላለፉት መልዕክት።\nእግዚአብሔር አምላካችን ከዘመናት እስከ ዘመናት መጠጊያ ሰለሆነን ወሰን በሌለው ባለጠግነት ጥበብና ኃይል ሁሌም እናሞግሰዋለን። ምክንያቱም ሁሉም የሚኖረው ከእርሱ በእርሱ ለእርሱ ነውና። እግዚአብሔር በልግስናው አዲስ ዓመትን ስጥቶናል። ስለሆነም በሙሉ ልባችን እናመሰግነዋለን። እርሱ ሁሌም የተለያዩ ዓመታትን በመስጠት እየተንከባከበን ያሻግረናል። በአዲስ ፀጋም ይጎበኛናል ።\nእግዚአብሔር ጥበብ ነው። ሁሉን ያውቃል ሁሉንም ፈጥሮ በሥርዓትና በውበት ይመራል እኛ ደግሞ የብርሃን ልጆች የሆንን እንቅልፍ እንዳይወስደን መትጋትና መበርታት ይገባናል። ፈጣሪያችን ሰዎች ዘመንን በሚገባ እንዲጠቀሙበት ልዩ ልዩ ስጦታዎችን ሰጥቷቸዋል። ስለሆነም በእግዚአብሔር ፊት ጊዜ አይቆጠርምና እርሱን እያመሰገንን በሰጠን ሁሉ በሙሉ ፈቃድ እንሥራበት። የእግዚአብሔርን ፈቃድ ተረድተን በሙሉ ልባችን ስንፈጽመው እምነታችን እየበረታ ይሄዳል ዋጋችን ትልቅ ይሆናል።\nበሮሜ 5፥1-2 ቅዱስ ጳውሎስ "በኢየሱስ ክርስቶስ ሰላምን እንያዝ" ይላል። እንደሚታወቀው ሰላም የፍቅር ፍሬ ነው። እግዚአብሔር ከእኛ ከሰዎች ጋር እርቅን ያደረገው ፍቅርን በልባችን በማፍሰስና በሙላት በመስጠት ነው። እኛም ይህን ፍቅር ተቀብለን እግዚአብሔርንና ሰዎችን በሙሉ ልባችን ልንወዳቸው ይገባል።\nእግዚአብሔር ሰላምን ይወዳል አለመግባባትንም ሁሉ ይጠላል። ሰላምን የሚወዱና ሰላምን የሚፈጥሩ እግዚአብሔርን መስለው በትህትና ይታዘዛሉ። ሰላም ሰላምን ይፈጥራል። አለመግባባትም ቢኖር በመልካም ቃል በመመካከር የሰዎችን ሕይወት ሁሉም ወገኖች መታደግ ይኖርባቸዋል።\nዘመን ሲለወጥ ሰማይንና ምድርን በእነርሱም ያለውን የፈጠረውን አምላካችንን እንደምናመሰግነው ካለንበት የጨለማ መንፈስ ወጥተን ወደ ብርሃን መንፈስ ሁላችንም መመለስ አለብን። በጊዜያችን የጦርነት አስከፊነትን ከአንድም ሁለቴ አይተናል ስለዚህ መጥፎ ክስተት አስከፊነትና በሕዝቦቻችን፣ በቤተሰቦቻችን ሰላመጣው ስቃይ መልዕክቶች የጻፍን ስንሆን በዚህ በአዲስ ዓመትም በእምነትና በተስፋ አድርገን በድጋሚ ስለ ሰላም እንጸልያለን። የእግዚአብሔር ቃል በማቴዎስ ወንጌል እንደሚለው ሰዎችን የሚያስታርቁ፣ የተጣሉትን ይቅር ተባባሉ የሚሉ የእግዚአብሔር ልጆች ይባላሉ። ስለዚህ በአገር ውስጥም ሆነ ከአገር ውጭ ሰለ ሰላምና እርቅ የሚሠሩትን እንደ እምነታችን የምናበረታታ ሲሆን የጥላቻ ንግግር የሚያባብሱ ዜናዎችንና ትንታኔዎችን አስወግደው በዚህ አዲስ ዓመት ፍቅርና እርቅን የሚሰብኩ እንዲሆኑ እንጸልያለን እንመኛለን።\nሁላችንም መንፈሳችን በእምነት ብርሃን እንዲበራ ያስፈልጋል። ምክንያቱም የእምነታችን ብርሃን ደካማ ሲሆን መንፈሳዊ ነገሮቻችን ይደበዝዛሉ። እምነታችን ብርቱ ከሆነ ግን ጌታን በየቀኑ በሚገጥሙን አስቸጋሪ ነገሮች ውስጥ እናየዋለን። ሰለዚህ ወደ እርሱ ለመቅረብ እንትጋ በችግርም ጊዜ ወደ እርሱ ተመልሰን እንጸልይ።\nሐዋርያት ችግርና መከራን እንደተሻገሩ እኛም በዙሪያችን ያሉ ነፋሶች ብርቱና ተለዋዋጭ ቢሆኑብን፤ ተስፋ አስቆራጭ ቢመስሉንም መሪያችን የሆነውን ፈጣሪያችንን ይዘን በእርሱ ታድሰን አዲሱን ዓመት እንቀበለው ለራሳችንና ለተተኪው ትውልድ መልካም ነገር ለማስተላለፍ በብርሃን እንጓዝ። ወንጌል ለሁላችንም የብርሃን ልጆች እንሁን ይለናል ።\nየተወደዳችሁ ምዕመናን በዚህ የዘመን መለወጫ በዓል በተለመደው ቸርነታችሁ ድሆችን፣ የተቸግሩትን፣ ከቤት ንብረታችው የተፈናቀሉትንና የተሰደዱትን በመርዳት ክርስቲያናዊ ግዴታችሁን እንድትወጡ አደራ ማለት እንወዳለን። ሐዋርያው ጳውሎስ እንደሚለው “ሰውን መርዳት ለእግዚአብሔር የሚደረግ መስዋዕት ነውና”።\nበመጨረሻም በተለያዩ አገሮችና ቦታዎች የምትገኙ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን፣ በየሆሰፒታሉና በየቤታችሁ የምትገኙ ህሙማን፣ በጦርነትና በግጭት መካከል ያላችሁ ልጆቻችን ሁላችሁ እና በየማረሚያ ቤቱ የምትገኙ የሕግ ታራሚዎች እንኳን ለ2014 ዓ.ም የዘመን መለወጫ በዓል አደረሳችሁ በማለት አዲሱን ዓመት ለሁላችንም የሰላም፣ የጤና፣ የፍቅርና የአንድነት ያድርግልን። በጦርነትና በዘር ጥላቻ ምክንያት የተከፋፈሉትን ቤተሰቦች፣ በኮሮና ሰቃይ የተጎዱትን እግዚአብሔር በምሕረቱ እንዲጎበኛቸው እንፀልያልን ።\nየተባረከና የተቀደሰ አዲስ ዓመት ይሁንልን!\nእግዚአብሔር ኢትዮጵያንና ሕዝቦቿን ይባርክ!!\nየኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተክርሰቲያን\nጳጳሳት ጉባኤ ፕሬዝዳንት\n11 September 2021, 08:45


Ethiopian Semay: 2019\nየሐመልማል አባተ ባንዳዊ ተልዕኮ በኤርትራ! ከጌታቸው ረዳ (Ethio Semay) January 1, 2020\nየሐመልማል አባተ ባንዳዊ ተልዕኮ በኤርትራ! ከጌታቸው ረዳ (Ethio Semay)\nከዚህ በታች የምትመልከቱዋቸው ወታደሮች ከ18 አመት በፊት ባቀረብኩት ትችት እቅርቤው የነበረው ማሕደር ውስጥ ነው። ፈቶግራፎቹ የምታየዋቸው ሙርከኞች፤ ሻዕቢያና ወያኔዎች በአሜሪካኖች የስለላ ሳተላይት መረጃ እየታገዙ ባገኙት ዕድል አርበኞች ኢትዮጵያዊያን፤ ወታደሮች ለሻዕቢያ ምግብ እንዲያዘጋጁ በተገደዱበት ወቅት እንጀራ ሲጋግሩ።ኢትዮጵያ ምርኮኛ ወታደሮች ለሻዕቢያ ምግብ አቅርቦት በቆላማ በረሃ ውስጥ በዶሮ ዕርባታ ያሰማራቸው አርበኞች ወታሮቻችን።ኢትዮጵያ ወታደሮች በሳሕል በረሃ ውስጥ አትክልት እየተከሉ ፍራፍሬ በመልቀም ለሻዕቢያ ምግብ እየለቀሙ ተክል ለቀማ ያሰማራቸው ጀግኖች። ሻዕብያ በሰሓል ሐሩራማ በረሃ ውስጥ በጉልበት ሥራ በአስፋልት ስራና ጉድጓድ ቁፋሮ ያሰማራቸው ናቸው።\nካሁን በፊት ነጭ ባንዴራ አውለብላቢዎች በሚል ተከታታይ ክፍሎች ያሉት ጽሑፍ ማቅረቤ ይታወሳል። በነዚህ ክፍሎች ውስጥ በርካታ የኢትዮ-ሰማይ አንባቢዎች “ነጭ ባንዴራ አውለብላቢዎች ምን ማለት ነው ብለው ጠይቀውኝ ነበር። ዛሬም ያልገባቸው ቢኖሩ ሁለት ትርጉም ያለው ቢሆንም ፖለቲካዊ ትርጉሙ ግን ሰላማዊያን ማለት ሳይሆን “ከሃዲዎች/እራሳቸውን ለምርኮ እጃቸውን ያስረከቡ/ ማለት ነው። በ2011 ዓ.ም ጸረ አማራ የኦሮሞዎች መንግሥት የመሠረተው የኦነጉ ኮሎኔል አብይ አሕመድ ከነገሠ ወዲህ ‘ነጭ ባንዴራ’ እያውለበለቡ ከውጭደ አገርና ከውስጥ አገር እጃቸውን ለሙርኮ ያስረከቡ በርካታ ሰዎች የተቸሁበት በ4 ክፍል የተከፈለ ትችት ማሳተሜ ይታወሳል።\nነጭ ባንዴራ የሚያውለበልቡ የፖለቲካ ሰዎች ለምሳሌ “የአንዱአለም አራጌ” ንግግር “አብይ አሕመድ እንደኛ ሰው ነው “በሆነ አጋጣሚ ወደ ሥልጣን የወጣ እንደ ማንኛውም ፍጡር ሰው የሆነ እንጂ የተለየ ክንፍ የለውምና እባክችሁ ታገሱት” ያለው ምግግሩ እንደምሳሌ ስትመለከቱ “ህጻናት እና አረጋውያን በጎስታፖው “በኦነጋዊያን ኦፒዲኦ ፖሊሶችና ከንቲባዎች” ከቤቶቻቸው እየታነቁ ወደ ጎዳና የተወረወሩ፤በቡልዶዘር ለፈረሰባቸው እርጉዞች፤ እናቶች፤ ቤቶቻቻው ስለፈረሰባቸው ‘ትምህርታቸው የተጓጎለባቸው ህጻናትን” እና እምባ ለሚያቀርሩ አዛውንቶችን!! ነው “ታገሱት” የሚለው ተማጽኖ ስትመለከቱ የነጭ ባንዴራ አውለብላቢነት ጥሩ ምሳሌ ነው። “ፕረዚዳንት ለመሆን ወደ ምርጫ እገባለሁ” የምትለን ምላስዋ ከሰሞን ወደ ሰሞን የሚለዋወጠው ግማሽ ኦሮሞ ግማሽ አማራ የሆኑት ‘አስቴር በዳኔ” ም ሆነች ‘መሰረት አበራ’፤ እንዲሁም ታማኝ በየነ፤ አል ማርያም፤ሳሙኤል ፈረንጅ፤ኩኩ አቤሰሎም… ወዘተ የመሳሰሉ ምሁራን በዚያ ረድፍ ሰይሜ የተቸሁባቸው 4 ምዕራፎችን ማየት ይረዳል።\nከተማሩ ሰዎች ውጭ የኪነት ሰዎች የባሰ አሽቃባጮች ሆነው የሕዝባችንን ሰቆቃ እንዳይደመጥ ከፍተኛ ሚና በመጫወት ሥልጣን ላይ ያለው ፋሺስታዊና ወንጀለኛው የኦፒዲኦ መሪዎችን እየካቡ ፍጹም ወደ ሙሴነት በመለወጥ በሙዚቃና በግጥም እያጀቡ ሰቆቃው እንዲታፈን በማድረግ ሚና ተጫውተዋል።\nካሁን በፊት አዝማሪና ዳንኪረኛው “መኳንንት መለሰ” ምርጥ ኢትዮጵያዊ እየተባለ አገር ውስጥም ዋሺንግቶንም መጥቶ በነበረበት ወቅት "የካቡት" የወያኔ አጫፋሪም “በግንቦት ወር ውስጥ ፋሺስታዊ ስርዓት” ይዞልን የመጣውን ወያኔ ወደ አዲስ አባባ የገባበትን ወር ለመዘከር በሚል “ዘር ማጥፋት ወደሚካሄድበት” “ራያ” ወደ ተባለው የወያኔ ጎራ ‘በመሄድ ሲጨፍር በቪድዮ የተሰራጨውን መተቸቴን ተከታታዮቼ የምታስታውሱት ነው።\nበኪነት በኩል በርካቶቹ በፈረንጆች ዘመን አቆጣጠር በጁን 2018 “የሰላም መሪ” ብሎ የዘፈነው ሻምበል በላይነህም ፤ፋሲል ደሞዝ ፤ መስፍን በቀለ የመሳሰሉ ከፍተኛ የሕሊና አጠባ አዲሱን ትውልድና ባጠቃላይ ማሕበረሰባችን በማጃጃል ስራ የተጫወቱት ሚና ብዙ ነው። አንዳንዶቹ ኢሳያስን በማወደስ አብይ ከመምጣቱ ፊት ኤርትራ ኤርትራ እያሉ ሲደልቁ የነበሩ በርካታ አዝማሪወች አሉ። ከዚያም አብይና ኢሳያስ በሉአላዊነታችንና በተሰውት አርበኞች ወታደሮቻችን ህይወት እየተሳለቁና እየተቃቀፉ ሲቀልዱብንም አዝማሪዎች እጃቸውን አስገብተው ለመሳለቁ ድምቀት ሰጥተዋል። ዛሬም እንደ እነ ሓመልማል አባተ የመሳሰሉ ቀባጣሪዎች ኤርትራ ድረስ በመሄድ በተሸናፊነት መንፈስ እየተነዱ ብሔራዊና ሰብኣዊ ወንጀል ተጠያቂ ለሆነው ‘ቅጥረኛውና ጸረ ማራው የፋሺስቱ’ የአብይ አሕመድ ተልዕኮ ለማሳካት “ሸብረክ” ብለው በመቀበል መለስ ዜናዊ የተባለ ‘ኤርትራዊው ሻዕቢያ’ በሥልጣን እያለ ለሻዕቢያ የቆመውን ጥብቅናው ተግባራዊ ለማድረግ መለስ የፈረመውን አገር የመሸጥ ‘ሕገ ወጥ’ ስምምነት በሙዚቃ በማጀብ የሻዕቢያን ሉኣለዊነት ለማሞገስ “በታላቁ የወያኔዎችና ኦሮሞዎች ሴራ” ተካፋይ ሆነው የአገራችንን ታላላቅ ሉዓላዊ ጥያቄዎች እንዲዳፈኑና አርበኞቻችን እንዲረሱ፤ ከቶውኑ አዲስ ትውልድ ኢትዮጵያ የተበደለቺውን “የሕግና የታሪክ አመጽ” እንዳያወሳ ተጨማሪ እንቅፋት ለማጠናከር ሃመልማልና አብረዋት የሄዱት አደግዳጊዎች በአንክሮ ታዝበናቸዋል።\nዳላስ ቴክሳስ አሜሪካ የምትኖር አርበኛዋ የሐረር ወረቅ ጋሻው (ኢትዮጵያ ወርቅ ጋሻው) የኢትዮጵያ ሙርከኞች ወታደሮች ለማስፈታት ከኢሳያስ አፈወርቂ ዘንድ ለመደራደር ወደ መረብ ምላሽ (ኤርትራ ምድር) ሄዳ ስትደራደር የለበሰቺው የሃገርዋን ኢትዮጵያ ሰንደቃላማ ነበር። እንደዚህ ያሉ አርበኞች አንስት አርበኞቻችንም ስናስታውስ ኩራት ሲሰማን እንደ እነ ሃመልማል አባተ የመሳሰሉ ደግሞ ማፈሪያዎች ሆነው ታሪክ ይመዘግባቸዋል።\nየነ ሓመልማል ወደ ‘ባሕረ-ነጋሽ’ ዘልቆ የጠላት ባንዴራን ማውለብልብ ቅጂው መሰሪው ‘መለስ ዜናዊ” አዝማዎሪዎቹን ወደ አስመራ እየላከ “ኤርታዊት ኣዶ እዚ’ኹሉስ ኣይሳላኽንዶ” (ኤርትራዊት እናት ይህ ሁሉ ጀግንነትና ድል ያንቺ የማህጸንሽ ፍሬ እኮ ነው” እያሉ የኢትዮጵያን እናቶች ግን “ጀግኖች የማይወልዱ” እያሉ ወንጀል ሲሰሩት እንደነበረው ሁሉ ዛሬ በባለተራዎቹ በኦሮሞዎች መንግሥት የተላከቺው ሓመልማልና መሰል አለቅላቂዎች “በወንድማማችነት ሴራ ስም” ባለፈው ሰሞን ተመሳሳይ የጸረ ኢትየጵያ ፕሮፓጋንዳ ሥራ የሰራቺው (ደባራ- ደረቅ ፊት) ‘ሓመልማል አባተ’ የተባለች አሽቃባጭ አዝማሪት “ከረንን ያላያ፤ምፅዋን ያላየ ይፍረደኝ” እያለች ስለ ከረን ጀግንነት እና ስለ ምፅዋ ስታወድስላቸው መስማት እጅግ አንጅት ያሳርራል።\nይህ እንዳይበቃት ሲነማ ኦዴን በተባለው ጣሊያን በገነባው የሲኔማ አዳራሽ ተገኝታ “ፈልጌ እጥቼው የነበረው ጉብል ፤ በሩ ሲከፈት አገኘሁት ጉብል“ (ፓራፍሬዝ) እያለች “በረከት መንግሥትአብ” እንወዳሃለሁ! እናከብርሃለን!” እያለች ጸረ አማራና ጸረ ኢትዮጵያ ግጥም ሳይጨምር የማይዘፍን የሻዕቢያው ሎሌ “በረከት መንግሥትአብ” በሕዝብ ፊት እየዘለለች ስታሽቃብጥለት መስማት የማሃይምነትዋ መጠን ቀይ መስመር ያለፈ ነበር።\nያ አልበቃ ሲላት ፡በሻዕቢያ ፍቅር የተለከፈ “ፍቅር ዩቱብ” የታባለ አብይና የሻዕቢያ አሕመድ ፕሮፓጋንዳ ክፍል” ስለ ጉዞዋ ምን አንደተሰማት ጠይቋት “በማታውቀው የፖለቲካ ስራ ገብታ ስትፈተፍት” መስማት ደግሞ ሌላው አስገራሚ ነገር ነበር።\nስዘፈነፈላችላቸው ኤትራኖች እያለቀሱ’ ነበር ስትል ፡ የምትላቸው ‘ስለ ኢትዮጵያ ያለቀሱ’ መስሏታል (የኤትራኖች ስነ ልቦና የማያውቁ የመሃል አገር ሰዎች ሁሌም ይገርሙኛል)። አለቀሱ የምትላቸው “ብዙዎቹ አባቶቻቸው ኤርትራ ለውግያ መጥተው እዛው ደቅለዋቸው ፤ ፋታ ባልሰጣቸው ባስቸጋሪው ወቅት ቤተሰቦቻቸውን መስብሰብ ሳይችሉ ቀርተው እዘው ባሕረ ነጋሽ ትተዋቸው የሄዱ የወታደር ልጆች ናቸው። እያሰለፉት ያለው ነውረኛ ዘረኛነት አስናፋቂው የኢትዮጵያ ሙዚቃ ተጨምሮበት ወላጆቻቸው የጠፉባቸው ዜጎቻችን ‘አምባቸው ሲያቀርሩ’ አይታ “ነፈዝዋ ሓመልማል አባተ” እንደምታወራው “ለኢትዮጵያ ፍቅር አድሮባቸው አይደለም።\nየሚገርመው ደግሞ ኤርትራኖች ድሮም ዛሬም ለኢትዮጵያ ያላቸው ፍቅር አልተለወጠም ትላለች።\nእስኪ ላስታውሳት ኤርትራኖች በ1983 ምን እንዳደረጉ።\nከመጽሐፌ ቀንጭቤ ላስነብባችሁ፤-ለመረጃ እንዲሆናችሁ ከዚህ በታች የማቀርበው አጭር ቃለ መጠይቅ ተደርጎላቸው የመሰከሩት የ ‘ዋ! ምፅዋ' ደራሲ “የኦሮሞ ተወላጅ ናቸው”\n“ዋ ምፅዋ” ደራሲ መቶአለቃ ታደሰ ቴሌ እንባ እየተናነቃቸው ከካሳሁን ሰቦቃ (አውስትርአሊያ ራዲዮ) ጋር ባደረጉት ቃለ መጠይቅ ስለ ኢሳያስ ፖሊሲ እናስታውስሽ።\nይህ ሁሉ ወንጀል እንዴት ተደርጎ ድሮውንም ኤርትራኖች ለኢትዮጵያውያን ፍቅር ነበራቸው ተብሎ በአለቅላቂ አዝማሪዎች በእንደ እነ ሀመልማል አባተ ይደሰኮርብናል። ኢትዮጵያ በደለቻቸው? እንዴትስ ተደርጎ ይህ ሁሉ በአማራ ላይ ግፍ ይፈጸማል። በምርኮኞች እንኳ አማራ ወታደሮች እየተለዩ በልዩ መዝገብ እየተለዩ ለሥቃይ እንደተዳረጉ ከሙርኛው ኦሮሞ ታደሰ ተሌ አይን ምስክርነት ሰምታችኋል። አዝማሪዎች አደብ አድርጉ! ምፅዋ ላይ አልጌና ላይ ከረን ላይ ባረንቱ ላይ ባድመ ላይ የፈሰሰው ደም እና የተዘራው አጥንታቸው በላያቸው ላይ ስትጨፍሩ እሾህ ሆኖ ይውጋችሁ!\nየነ ኮለኔል ተሾመ ተሰማ ጥይት ምጽዋ ባሕር ውስጥ ሆኖ ዛሬም ጥሪው ህያው ሆኖ ያስተጋባል!\nድል ለኢትዮጵያ! ውርደት ለሻዕቢያ ባንዴራ አውለብላቢዎች!\nየፈረንጆች ዓመት ለምታከብሩ ዜጎች መልካም አዲስ አመት ያድርግላችሁ!


አንድ ክርስቲያን የሆነ ሰው ገና ዳግም ካልተወለደች አህት ጋር ጋብቻ ሊመሰርት ይችላል? - Iyesus Q&A\nአንድ ክርስቲያን የሆነ ሰው ገና ዳግም ካልተወለደች አህት ጋር ጋብቻ ሊመሰርት ይችላል?\nመጽሀፍ ቅዱስ የሚለው ነገር አለ ወይ? ምን ያስትምርናል?\nApr 6, 2011 በ መንፈሳዊ በ ስም-አልባ የተጠየቀ\nካልተወለደች ማለት በእናትዋ ማህጸን ያለች ማለት ነው?\nOct 27, 2011 በ ስም-አልባ አስተያየት ተሰጥቶበታል\nጠያቂው "ካልተወለደች" ብቻ ሳይሆን ያለው "ዳግም ካልተወለደች" ነው ያለው። ስለዚህ የሚያወራው ስለ ዳግም ልደት ወይም ዳግም መወለድ ነው።\nስለ ዳግም መወለድ ደግሞ የሚከተሉትን ጥቅሶች ከመጽሃፍ ቅዱስ ማንበብ ይበልጥ ግንዛቤ ይሰጣል፦\nየዮሐንስ ወንጌል 3:3\n1ኛ የጴጥሮስ መልእክት 1፡23\n1ኛ የጴጥሮስ መልእክት 1፡35\nበ1ኛ ቆሮንቶስ ምዕራፍ 7 ላይ ሐዋርያው ጳውሎስ በትዳር ነክ ዙሪያ በተለይ ላላገቡ ወንዶችና ሴቶች ምክር ይሰጣል። ምክሩን የሚጀምረው በቁጥር 1 ላይ "ስለ ጻፋችሁልኝስ ነገር“ በማለት ነው። ይህም የቆሮንቶስ ቤተክርስቲያን አማኞች በትዳር ዙሪያ የተለያዩ ጥያቄዎች ልከውለት እንደነበር የሚያሳይ ነው።\nጳውሎስ በዚህ ምዕራፍ ከሚመልሳቸው ጥያቄዎች መካከል "ሴት ባልዋ ከሞተ በኋላ ሌላ ባል ማግባት ትችላለች ወይስ አትችልም?“ የሚል ይገኝበታል። ወንድ ሚስቱ ከሞተች በኋላ ማግባት እንደሚችል ለቆሮንቶስ አማኞች ግልጽ ነበር። ነገር ግን ሴትም ባሉዋ ከሞተ በኋላ ሌላ ባል ማግባት መቻሉዋ ለቆሮንቶስ ሰዎች ጥያቄ የሆነባቸው ይመስላል። ጳውሎስ እንግዲህ ይሄንን ጥያቄ ሲመልስ፤ ሴት ባልዋ ከሞተ በኋላ ነጻ እንደሆነችና የወደደችውን ሰው ለማግባት ነጻነት እንዳላት ይናገራል። ሆኖም የወደደችውን ሰው ሲባል በጌታ ያልሆነ ሰው ማለት እንዳልሆነ ለመግለጽ "በጌታ ይሁን እንጂ" በሚለው ቃል ግድብና አጥር ሰርቶለታል።\n1ኛ ወደ ቆሮንቶስ ሰዎች (የድሮው ትርጉም)\n7፥39ሴት ባልዋ በሕይወት ሳለ የታሰረች ናት፤ ባልዋ ቢሞት ግን በጌታ ይሁን እንጂ የወደደችውን ልታገባ ነጻነት አላት።\n7፥39አንዲት ሴት ባሏ በሕይወት እስካለ ድረስ ከእርሱ ጋር የታሰረች ናት፤ ባሏ ቢሞት ግን፣ የፈለገችውን ሰው ለማግባት ነጻነት አላት፤ ሰውየው ግን በጌታ መሆን አለበት።\n1 Corinthians 7:39 (NIV)\nለዚህ ጥያቄ የጳውሎስ መልስ እንግዲህ ማግባት ትችላለች ነገር ግን የምታገባው ሰው የግድ በጌታ መሆን አለበት ወይም አማኝ መሆን አለበት የሚል ነው።\nሌላው በዚሁ በ1ኛ ቆሮንቶስ ምዕራፍ 7 ላይ ጳውሎስ የሚመልሰው ጥያቄ ጌታን ከመከተላቸው በፊት በተጋቡ ባልና ሚስት ዙሪያ የተነሳ ጥያቄ ነው። ይህም ወንዱ ወይም ሴቷ ጌታን መከተል ቢጀምሩ፤ ከማያምነው የትዳር ጉዋደኛቸው ጋር መፋታት አለባቸው ወይ? የሚል ነው። ሐዋርያው ጳውሎስ የማያምን ባል ወይም የማታምን ሚስት ላላቸው ክርስቲያኖች የሚመክረው ምክር፤ የማያምነው የትዳር ጉዋደኛ ከሚያምነው ጋር እምነቱን ተቀብሎ እኖራለሁ እስካለ ድረስና የማያምነው መለየት እስካልፈለገ ድረስ፤ መፋታት እንደሌለባቸው ነው። ነገር ግን የማያምነው የትዳር ጉዋደኛውን እምነት መቀበል ካቃተውና መለያየት ከፈለገ መለየት ይችላል እንጂ ለትዳር ብሎ አማኙ እምነቱን መተው እንደሌለበት ይመክራል።\n1ኛ ወደ ቆሮንቶስ ሰዎች 7\n12ሌሎችንም እኔ እላለሁ፥ ጌታም አይደለም፤ ከወንድሞች ወገን ያላመነች ሚስት ያለችው ቢኖር እርስዋም ከእርሱ ጋር ልትቀመጥ ብትስማማ፥ አይተዋት፤ 13ያላመነ ባል ያላት ሚስትም ብትኖር ይህ ከእርስዋ ጋር ሊቀመጥ ቢስማማ፥ አትተወው።\n15የማያምን ግን ቢለይ ይለይ፤ ወንድም ቢሆን ወይም እኅት እንዲህ በሚመስል ነገር አይገዙም፤ እግዚአብሔር ግን በሰላም ጠርቶናል።\nይሄ የማያምን የትዳር ጉዋደኛ ያሉዋቸው ትዳራቸውን ይፍቱ ወይም አይፍቱ የሚለው ጥያቄ በቆሮንቶስ መነሳቱና ጳውሎስም ይሄንን ጥያቄ አንስቶ መልስና ምክር መስጠቱ ራሱ፤ የሚያምን ከማያምን ጋር መጋባት የተለመደ እንዳልሆነ የሚያሳይ ነው። የቆሮንቶስ ክርስቲያኖች መደበኛ ጋብቻቸውን የሚፈጽሙት በጌታ ካመኑና እርሱን ከሚከተሉ ጋር እንጂ ካላመኑ ጋር እንዳልሆነ የሚያሳይ ነው።\nከላይ ካየናቸው ክፍሎች በተጨማሪም ሐዋርያው ጳውሎስ በ2ኛ ቆሮንቶስ ምዕራፍ 6 ላይ አማኞች በማይመች አካሄድ ከማያምኑ እንዳይጠመዱና እንዳይያዙ ያስተምራል።\n14 ከማያምኑ ጋር በማይመች አካሄድ አትጠመዱ፤ ጽድቅ ከዓመፅ ጋር ምን ተካፋይነት አለውና? ብርሃንም ከጨለማ ጋር ምን ኅብረት አለው? 15 ክርስቶስስ ከቤልሆር ጋር ምን መስማማት አለው? ወይስ የሚያምን ከማያምን ጋር ምን ክፍል አለው? 16 ለእግዚአብሔር ቤተ መቅደስም ከጣዖት ጋር ምን መጋጠም አለው? እኛ የሕያው እግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ነንና እንዲሁም እግዚአብሔር ተናገረ እንዲህ ሲል፦ በእነርሱ እኖራለሁ በመካከላቸውም እመላለሳለሁ፥ አምላካቸውም እሆናለሁ እነርሱም ሕዝቤ ይሆናሉ። 17-18 ስለዚህም ጌታ። ከመካከላቸው ውጡና የተለያችሁ ሁኑ ርኵስንም አትንኩ ይላል፤ ሁሉንም የሚገዛ ጌታ። እኔም እቀበላችኋለሁ፥ ለእናንተም አባት እሆናለሁ እናንተም ለእኔ ወንድ ልጆችና ሴት ልጆች ትሆናላችሁ ይላል።\nበዚህ ክፍል "በማይመች አካሄድ አትጠመዱ" የሚለው ሐረግ የተለያዩና እኩያ ያልሆኑ የከብት ዝርያዎች፤ ለምሳሌ በሬና አህያ፤ አንድ ላይ በአንድ በቀምበር ሲጠመዱ አይነት የሚያሳይ መልእክት ነው ያለው። የእንግሊዝኛውም ትርጉም ይሄንኑ ነው የሚያጎላው "Be ye not unequally yoked together with unbelievers“ ሁለት ወደ ተለያየ አቅጣጫ ለመሄድ የሚፈልጉ በሬዎች ወይም አንድ በሬና አንድ ፈረስ ወዘተ ሁለት የማይመጣጠኑ እንስሶች በአንድ ቀንበር ሥር ሲጠመዱ ያለውን አይነት ሥዕል በመሳል፤ ለሁለቱም የማይመችና በቀላሉም ሊወጡበት የማይችሉት ቀንበርና ወጥመድ እንደሆነ የሚያሳይ ነው።\nምንም እንኳን ይህ ክፍል በቀጥታ ስለ ትዳር የተጻፈ ባይሆንም፤ ትዳርንም ይመለከታል። ምክንያቱም አማኞች ከማያምኑ ጋር ሊጠመዱበት ከሚችሉት ከማናቸውም ቀንበር በላይ በጣም ከባዱና በቀላሉም ሊወጡበት የማይችሉት የትዳር ቀንበር ነውና። ከማናቸውም ወዳጅነትና ጉዋደኝነት ይበልጥ ሁለት በደም የማይዛመዱ ሰዎችን ሕይወታቸውን ሁሉ አብረው እንዲኖሩ የሚያስርና የሚያጣብቅ ከትዳር የበለጠ ቀንበር የለም።\nበሚያምንና በማያምን በሁለት ፈጽሞ በማይመጣጠኑ ሰዎች አንገት ላይ ትዳርን የሚያክል ሰዎችን እስከ ሞት ድረስ የሚያሥር ኃይለኛ ቀንበር መጫን፤ ትልቅ ኃላፊነት የጎደለው ድርጊት ነው ብዬ አምናለሁ። ሳይመጣጠኑ ቀንበር እላያቸው ላይ ስለተጫነ አንዳቸው አንዳቸውን መጎተትና ማወላገዳቸው አይቀሬ ነው። ይህም ለእነርሱ የማጅራት መላላጥ ሲብስ ደግሞ የቀንበሩንም ስብራት ሊያስከትል የሚችል ነው። ለሁለቱም እንደማይመቻቸው ግልጽ ነውና።\nእንግዲህ ካላይ ከመጽሐፍ ቅዱስ በሚያምኑና በማያምኑ ሰዎች መካከል ትዳርን መመሥረት እንደማይገባ አይተናል። ከዚህ በተጨማሪም፤ ከራሴና ከሌሎችም የትዳር ሕይወት ልምድ ተነስቼ ትዳርን የሚያክል ብዙ ውስብስብ ችግርና ፈተና ያለበትን ትልቅ የሕይወት ጉዳይ፤ በቀላሉ እንዳታየው እመክርሃለሁ። እንኳን እምነትን በሚያክል ጉዳይ ሳይስማሙ ይቅርና፤ በአንድ እምነትም ሆነው እግዚአብሔር ካልረዳ የትዳር ኑሮ ትልቅ ፈተናዎች ያሉበት መብሰልና ትዕግስትን የሚጠይቅ ጉዳይ ነው። ገብቶ በኋላ ከመቆጨት ከአሁኑ በቁምነገር ከልብ ልትጸልይበትና ልታስብበት የሚገባ ነገር ነው። የመጽሐፍ ቅዱስንም ትምህርት ችላ ባትል መልካም ነው። ቃሉ የተፈተነና እውነተኛ ነውና። ለራስህ የወደፊት ሕይወት ስትል ይሄንን እንዳታደርግ አጥብቄ እመክርሃለሁ። ባልተመጣጠነ የትዳር ቀንበር ታሥሮ ደስተኛ መሆን እጅግ ከባድ ነውና።\nበመጨረሻም፤ አንዳንዶች ራሳቸውን እንደሚያታልሉት፤ ካገባኋት በኋላ ወደ እምነት አመጣታለሁ ብለህ ራስህን አታታል። በዚህ የጉም ተስፋ አንዳንዶች ተታልለው ፍዳቸውን ያያሉና በዚህ ፈጽሞ ባልተጨበጠ ተስፋ ላይ ግዙፉን ትዳርን እንዳትመሠረት። ላላመኑት ወንጌልን እንድንሰብክ እንጂ ከእነርሱ ጋር ትዳር መሥርተን አንድ ቀን ያምኑ ይሆናል እያልን ተስፋ እንድናደርግ እግዚአብሔር አልላከንምና።


የኦሮሚያ ተቃውሞና ትምህርት፡ “መስከረም 3 እንገናኝ!” ~ Horn Affairs - Amharic\nAmharic, Articles, EPRDF, Ethiopia, News, Opposition politics, Oromia, Social, የኦሮሚያ ተቃውሞ - Oromo Protests\nየኦሮሚያ ተቃውሞና ትምህርት፡ “መስከረም 3 እንገናኝ!”\nSunday, March 13, 2016 @ 4:44 pm Seyoum Teshome የ17 ዓመት ገደማ ወጣት ነው። በወሊሶ ከተማ የገረሱ-ዱኪ የመሰናዶ ት/ት ቤት የ11ኛ ክፍል ተማሪ ሲሆን ትክክለኛ ስሙን አላውቅም። ስም መያዝ ስለማይሆንልኝ ሁሌ “ቀዮ!” እያልኩ እጠራዋለሁ። እስከ የትምህርት ሰዓት ድረስ ሱቅ ውስጥ ይሰራል። የትምህርት ሰዓት ሲደርስ ታናሽ ወንድሙ ይተካውና እሱ ወደ ትምህርት ቤት ይሄዳል። ቀዮ ቀልጣፋና ጠንቃቃ ልጅ ነው። ትምህርቱ ላይም ጎበዝ እንደሆነ ታናሽ ወንድሙ ሲያወራ ሰምቻለኹ። ከዕድሜውም ትንሽ ቀደም ብሎ የበሰለ ይመስላል። ዘወትር ከሱቁ በረዳ ላይ ከሚቀመጥ ጎልማሳ ሽማግሌ ጋር ካልሆነ በስተቀር ከእድሜ እኩዮቹ ጋር ሱቁ በረዳ ላይ ተሰባስቦ ሲጫወት አይቼ አላውቅም። ሰሞኑን ግን ነገሮች አየተለዋወጡ እንደሆነ መታዘብ ይቻላል። ለምሳሌ፣ በፈረቃ ይሰሩ የነበሩት ወንድማማቾች ሁለቱንም በተመሣሣይ ሰዓት ሱቅ አገኛቸው ነበር።\nዛሬም ሱቅ ሄጄ ነበር። ለወትሮው ገና ከሩቅ “ቀዮ” ስል ደስ በሚል ፈገግታ የሚቀበለኝ ልጅ ዛሬ አጠገቡ ቆሜ ስጠራው እንኳን አልሰማኝም። የ17 ዓመት ወጣት ሳይሆን የ71 ዓመት አዛውንት ሽማግሌ ይመስል፣ አገጩን በእጁ መዳፍ አስደግፎ አቀርቅሮ መሬቱን ያያል። በመጀመሪያ የሆነ ነገር በተመስጦ እያየ መስሎኝ ነበር። ከዛ፣ እኔም ወደ መሬት አቀርቅሬ የሆነ የሚንቀሳቀስ ነገር፣ በቃ…ጉንዳን ወይም ሌላ ነገር ፈለግኹ። ምንም እይታ ውስጥ የሚገባ ተንቀሳቃሽ ነገር የለም። ወደ እሱ ዞሬ ስመለከት፣ አሁንም እንደዛው እንደተተከለ ነው። እንደገና በእሱ እይታ አቅጣጫ አቀርቅሬ ማየት ጀመርኩ። ተሞልተው የተጣሉ የሞባይል ካርዶች፣ ተከፍተው የተጣሉ ቆርኪዎች፣ የማስቲካ ሽፋን ልጣጮች፣ የሲጋራ ቁሪዎች፣… ሌላ ምንም የተለየ እይታ የሚስብ ነገር የለም። ነገሩ ገርሞኝ፣ “ቀዮ” ብዬ ስጎነትለው ግዜ፣ ከእንቅልፉ እንደባነነ ሰው ግራ ተጋብቶ ተመለከተኝ? ትንሽ ቆየና “ወይኔ! በቃ ትምህርቴ ከንቱ ሆኖ ሊቀር ነው?” አለኝ። “ቀዮ” ላለፉት ሦስት ወራት መልስ ያልተገኘለትን ጥያቄ ነው የጠየቀኝ። በእርግጥ ህዳር 25/2008 ዓ.ም በአምቦ ዩኒቨርሲቲ የወሊሶ ካምፓስ የተጀምሮ፣ ከሳምንቱ ወደ 50ሺህ የሚጠጋ ህዝብ ያሳተፈ ተቃውሞ በወሊሶ ከተማ ከተካሄደ በኋላ መደበኛ የመማር-ማስተማር ሂደት ለተወሰነ ግዜ መቋረጡ የማይቀር ነበር። ለምሳሌ፣ በዚያን ሰሞን ከ2000 የካምፓሱ ተማሪዎች ውስጥ 300 ተማሪዎች ብቻ ቀርተው ነበር። ወዲያው ግን ከተማሪዎቹ ጋር ተከታታይ ውይይት ተደርጎ የ1ኛ ሴሜስተር ትምህርት ተጠናቆ አሁን 2ኛው ሴሜስተር ተጀምሯል። በከተማዋ ባሉት የ2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ያለው ሁኔታ ግን ከዚህ የተለየ ነው። በተለይ፣ ከታህሳስ ወር መጀመሪያ እስካለፈው የየካቲት ወር ድረስ ትምህርት አልነበረም ማለት ይቻላል። የ2ኛ ደረጃና የመሰናዶ ተማሪዎች የ1ኛ ሴሜስተር የማጠቃለያ ፈተና የተቀመጡት ለሦስት ተከታታይ ቀናት ያልተሳካ ሙከራ ከተደረገ በኋላ ነው።\n“ቀዮ” ከትላንት (ሐሙስ) በኋላ በወሊሶ ከተማ በሚገኘው የገረሱ-ዱኪ የመሰናዶ ደረጃ ት/ት ቤት ተማሪዎች “ላነሳናቸው ጥያቄዎች ተገቢውን ምላሽ አልተሰጠንም” በሚል ትምህርታቸውን ለማቋረጥ ወስነዋል።በዚህ ምክንያት አንዳንድ ቤተሰቦች ለልጆቻቸው መልቀቂያ እያወጡ ወደ ወልቂጤ፣ አዲስ አበባና ሰበታ የመሳሰሉ ከተሞች ሄደው እንዲማሩ እየላኩ እንደሆነ ለማወቅ ችያለሁ። ጉዳዩን ለማጣራት የት/ት ቤቱ መምህር ወደሆነ ጓደኛዬ ጋር ስልክ ደውዬ የነበረ ሲሆን ምላሹ በጣም አስደንጋጭ ነው። ወደ 500 የሚጠጉ የትምህርት ቤቱ ተማሪዎች በራሳቸው ግዜ ተሰብስበው “መስከረም 3/2009 እንገናኝ!” በማለት የዚህ ዓመት ትምህርታቸውን ለማቋረጥ እንደወሰኑ ነግሮኛል። በተመሣሣይ፣ በወሊሶ ዙሪያ ካሉት ውስጥ የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች የሦስት ት/ት ቤቶች ተቆጣጣሪ ወደ ሆነ ግለሰብ ደውዬ የነበረ ሲሆን፣ እስካሁን በ1ኛ ደረጃ ት/ት ቤቶች ትምህርት እንዳልተቋረጠ፣ ሆኖም ግን የመሰናዶና የ2ኛ ደረጃ ተማሪዎች አቋርጠው ከተመለሱ እዚህም ተመሣሣይ ችግር ሊከሰት እንደሚችል ገልፆልኛል።\nበቴክኒክና ሞያ እና በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ውስጥ የመማር-ማስተማሩ ከሞላ-ጎደል እየተካሄደ ነው። ሆኖም ግን፣ ለምሳሌ፡-ከአንድ ወር በፊት አከባቢ በወሊሶ ፖሊ-ቴክኒክ ኮሌጅ የመማሪያ ክፍል ውስጥ ቦንብ (ወይም ቤት ውስጥ የተሰራ ፈንጂ) ፈንድቶ በንብረት ላይ ጉዳት አድርሷል። በተመሣሣይ፣ ከሁለት ሳምንት በፊት በአምቦ ዩኒቨርሲቲ የወሊሶ ካምፓስ እና በፖሊ-ቴክኒክ ኮሌጅ ቅጥር-ግቢ ፊት-ለፊት የተቃውሞ እንቅስቃሴ ለመጀመር ሙከራ ተደርጎ ነበር። በቀናት ልዩነት ውስጥ በካምፓሱ ቅጥር ግቢ በሚገኘው ደረቅ የሳር-ድርቆሽ ባልታወቁ ግለሰቦች በእሳት ተለኩሷል። እነዚህና የመሳሰሉ ክስተቶች በተጠቀሱት ተቋማትም ቢሆን ሁኔታው አስተማማኝ እንዳልሆነ ያሳያል።\nከላይ በዝርዝር ለመግለፅ የሞከርኩት በዋናነት እንደ አንድ የወሊሶ ከተማ ነዋሪ፣ በከተማዋና በዙሪያዋ ስላለው ሁኔታ ነው። በሌሎች ቦታዎች ስላለው ሁኔታ በግሌ መታዘብ እና መረጃ ማሰባሰብ ሊያዳግተኝ ቢችልም፣ በተለያዩ የምዕራብ ሸዋ፣ አርሲና ሐረርጌ ከተሞች ተመሳሳይ ሁኔታ እንዳለ መገመት ይቻላል። እርግጥ ነው። በአጠቃላይ፣ ሁኔታው በክልሉ ለተነሳው የህዝብ ተቃውሞ ከሚመለከታቸው አካላት ተገቢው ትኩረትና ምላሽ እንዳልተሰጠው የሚያሳይ ነው።\nበእርግጥ ሁሉም ባለ-ድርሻ አካላት ለችግሩ ዘላቂ መፍትሄ ለመስጠት በሚያስችል መልኩ ተንቀሳቅሰዋል ማለት አይቻልም። የችግሩ መንስዔው በዋናነት ከመልካም አስተዳደር እጦት ጋር ተያይዞ በህዝቡ ውስጥ የተፈጠረ ብሶት እንደሆነ ተገልጿል። በተመሣሣይ፣ ዘላቂ መፍትሄ መስጠት የሚቻለውም የችግሩን መንስዔ በመለየት አስፈላጊው የማስተካከያ እርምጃ ሲወሰድ ነው።\nመንግስት እንደ ወሊሶ ባሉ የክልሉ ከተሞች በመልካም አስተዳደር እጦት ምክንያት በተከሰተው ያለመረጋጋት ምክንያት በሕይወትና ንብረት ላይ ለደረሰው ጉዳት ይቅርታ ጠይቋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ እንደ “ቀዮ” ያሉ የአከባቢው ወጣቶች ላለፉት ሦስት ወራት ትምህርታቸውን በሚገባ ሳይማሩ ቀርተዋል። በወቅቱ የነበረው አለመረጋጋት እንዳለ ሆኖ፣ የመማር-ማስተማር ሂደቱ እስካሁን ተቋርጦ የቆየው፤ በተለይ የ2ኛ እና የመሰናዶ ደረጃ ተማሪዎች “ጓደኞቻችን፣ አስተማሪዎቻችን፣ እንዲሁም ቤተሰቦቻችን ያላግባብ በጥይት ተገድለዋል፣ በሃይል ተደብድበዋል፣ በጅምላ ታስረዋል፣ …በዚህ ላይ መንግስት አስቸኳይ ምላሽ ይስጠን?” የሚል ጥያቄ አቅርበው የነበረ መሆኑና፣ እስካለፈው ሳምንት ድረስ ከሚመለከተው አካል ተገቢውን ምላሽ ሳያገኙ በመቅረታቸው ነው።\nከላይ በተጠቀሰው መልኩ፣ በወሊሶ ከተማ የሚገኙ የ2ኛና የመሰናዶ ደረጃ ተማሪዎች የዘንድሮን የትምህርት ዘመን ላለመማርና በቀጣዩ አመት መስከረም 03/2009 ዓ.ም ለመገናኘት ወስነዋል። በእርግጥ፣ መንግስት ችግሩን ተቀብሎ በአስቸኳይ የማስተካከያ እርምጃ ባለመውሰዱ ምክንያት፣ የእነዚህ ልጆች የትምህርት ዕድል እንዲህ በከንቱ ሲባክን ማየት በጣም ያሳዝናል። አሁንም ቢሆን ለመፍትሄ ግዜው አልረፈደም። በተለያየ ደረጃ ያሉ የመንግስት አካላት ለጉዳዩ ትኩረት ሰጥተው፤ ከተማሪዎች፣ መምህራን፣ የተማሪ ቤተሰቦች እና ሌሎች ባለ-ድርሻ አካላት ጋር በመመካከር ለችግሩ አስቸኳይ መፍትሄ ሊሰጠው ይገባል። በመጨረሻም፣ ከሦስትና አራት ወራት በፊት የአዲስ አበባ ማስተር ፕላንን መነሻ በማድረግ የተቃውሞ እንቅስቃሴ ሲነሳ መንግስት “ፀረ-ዴሞክራሲ እና የመልካም አስተዳደር እንቅፋት” (farra dimokarsiin fi fara bulchisa gaarii) በሚል የኃይል እርምጃ ተወሰደ። ትላንትና መንግስት “ፀረ..” እያለ በሃይል ለመደምሰስ የሞከረውን ጥያቄ፤ ከ200 በላይ ሰዎች ከተገደሉና በሺህዎች የሚቆጠሩ ከታሰሩ በኋላ “ጥያቄው ዴሞክራሲያዊ ነው… ችግሩም በመልካም አስተዳደር እጦት ምክንያት የተፈጠረ ነው” ለማለት በቃ። ምላሽ አሰጣጡ ‘የህዝቡ ጥያቄ አግባብነት በሞተው ሰው ብዛትና በጠፋው ንብረት መጠን’ የሚመዘን ይመስላል። ዛሬ’ስ፣ ከቃል “ይቅርታ!” ባለፈ፤ በግፍ ለተገደሉና ለተጎዱ ተገቢውን ካሣ እንዲከፍል፤ በጅምላ የታሰሩትን እንዲፈታ፣… ስንት ህፃናትና ወጣቶች የትምህርት ዕድላቸውን “መሰዋዕት” ማድረግ አለባቸው?\nPrevious Postጦርነት የአቅም ማነስ ምልክት ነውNext Postያልተጋበዙት ምሁራን ጥያቄዎች Recent Posts ከኢትዮጵያዬ ወደ ኢትዮጵያችን


የማይቀረው ለውጥ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን መጎብኘቱ አይቀርም! | ደጀ ብርሃን dejebirhan ' : ''; var month = [1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12]; var month2 = ["Jan","Feb","Mar","Apr","May","Jun","Jul","Aug","Sep","Oct","Nov","Dec"]; var day = postdate.split("-").substring(0,2); var m = postdate.split("-"); var y = postdate.split("-"); for(var u2=0;u2\nየማይቀረው ለውጥ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን መጎብኘቱ አይቀርም!\nባልተዘጋጀችበትና በማትፈልገው ለውጥ የሚደርስባት ጉዳት ከባድ ነው!\nክፍል ሁለት / ነሐሴ 21/ 2005/\nበክፍል አንድ ጽሁፋችን ስለለውጥና የለውጥ አስተሳሰብ ጥቂት ለማለት ሞክረን ነበር። ጊዜውን ጠብቆ በመጣው ለውጥ ሳቢያ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ስላቋቋመችው የለውጥ ማስታገሻ መንገድና ስለኢየሱሳውያን/ JESUIT/ አመሰራረት መንስዔም በመጠኑ አስቃኝተናል። ስለጀስዊትስ ዓላማና ግብ በዝርዝር እዚህ ላይ እንዳንሄድ የተነሳንበት ርእስ መሠረተ ሃሳብ ይገድበናልና ትተነዋል። አንባቢዎቻችን ተጨማሪ መረጃ ያገኙ ዘንድ በዚህ ሊንክ እንዲገቡ እንጠቁማለን።/http://www.biblebelievers.org.au/jesuits.htm የጀስዊትስ መመሥረት የአዲስ አስተሳሰብና የለውጥ እንቅስቃሴን ባያቆምም የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያንን ከመፈራረስ በተወሰነ መልኩ አግዟታል። ወደማትፈልገውና ወዳላሳበችው የለውጥ መንገድ እንድትንሸራተት ያስገደዳት ሲሆን የነበራትን የሮማን ህግና ደንብ በየሀገራቱ ውስጥ ከመትከል ይልቅ የየሀገራቱን ባህልና ወግ ከካቶሊክ አመለካከት ጋር እያስማማች ለመጓዝ ረድቷታል። ለምሳሌ ኢትዮጵያ ውስጥ አብዛኛው ሕዝብ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት ተከታይ እንደመሆኑ መጠን የኢትዮጵያ ካቶሊክም ኢትዮጵያዊ ካቶሊክ እንዲመስል እንጂ ቫቲካናዊ ካቶሊክ እንዲመስል ስለማይጠበቅበት ማንኛውም የቤተ ክርስቲያን ሥርዓት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ግልባጭ ነው። ታንዛንያ ስንሄድ ደግሞ ታንዛንያዊ ቋንቋ፤ ባህልና ወግን ይከተላል። ሌላ ቋንቋ፤ ባህልና ሥርዓት አምጥቶ ከመጫን ይልቅ ሕዝቡ በሚኖርበት ቋንቋ፤ ባህልና ሥርዓት ሲያስተምሩት ውጤታማ መሆኑ አይጠረጠርም። ሐዋርያው ጳውሎስም ያደረገው እንዲሁ ነበር። ያልተገረዘ ወደ መገረዝ አይሂድ ማለቱ ወንጌል ማለት አይሁዳዊውን ሥርዓት በሌላ ሕዝብ ላይ በመጫን የሚፈጸም እንዳልሆነ መግለጡ ነበር። እንኳን ግእዝን አማርኛን በውል ለማይሰማ ለሸኮ መዠንገር ሕዝብ ሄደህ የያሬድ የቅዳሴ ዜማ ነው ብለህ ብትጮህለት ለምሥጋናህ እንዴት አሜን ሊል ይችላል? ክርስትና የሰዎችን ቁጥር የማብዛት ጉዳይ ባይሆንም ወንጌል ያልደረሳቸውን ለማዳረስ ትክክለኛው መንገድ እኛ የምንኖርበትን ሥርዓትና ሕግ በማያውቀው ሌላ ሕዝብ ላይ የመጫን ጉዳይ ሳይሆን ኢየሱስ ክርስቶስ የሕይወታችን መድኃኒት መሆኑን ከማስተማር ባለፈ አሳማ በመብላትና ባለመብላት የማትገኘውን የጽድቅ መንገድ በላተኛውን በመከልከል ሊሆን አይችልም።\nበዚህ አንጻር የካቶሊክ ተገዳዳሪ ሆኖ ለመጣው አዲስ የፕሮቴስታንት ዓለም ያልተፈለገውን የለውጥ መንገድ ለመጀመር ምክንያት ሆኗል። በ 12ኛው ክ/ዘመን መገባደጃ ላይ ካቶሊክ የፈጠረችውን የመካነ ንሥሐ/ purgatory/ ጽንሰ ሃሳብ የግድ ህግ እንደሆነ ማስተማርን ለመተው ተገዳለች። ኃጥእ ሰው ንስሐ ሳይገባ ከሞተ፤ የንስሐ ቦታ በሰማይ አለው የሚለው ጸረ ወንጌል አስተሳሰብ በአዲስ ለውጥ እንቅስቃሴ ተቀባይነቱን አጥቷል። በእርግጥ ይህ አስተምህሮ ዛሬም ሳይጠፋ ተጠብቆ በሀገራችን ይገኛል። መጽሐፈ ግንዘት «እምድኅረ ሞቱ ለሰብእ አልቦቱ ንስሐ» ሰው ከሞተ በኋላ የንስሐ ጊዜ የለውም» ቢልም ፍታትና ተስካር ንስሐ ሳይገባ የሞተውን ሰው ሥርየት ለማሰጠት የሚደረገው ሥርዓት አሁን ድረስ አለ። በካቶሊክ አስተምህሮ ላይ ከተነሳው የለውጥ ጥያቄ አንዱ ይህ ነበር።\nማርቲን ሉተር ባነሳው ባለ 95 አንቀጽ የለውጥ ጥያቄ ምክንያት ካቶሊክ ውጥረት ውስጥ የገባች ሲሆን ይህ አዲስ የለውጥ አስተሳሰብና የአውሮፓ የኢንዱስትሪ አብዮት አዲስ የእምነት መንገድ ይዞ በመምጣቱ እንደአሸን የፈሉ ሃይማኖታዊ ስሞችና አስተምህሮዎች ብቅ ብቅ ለማለት ችለዋል። ምንም እንኳን የወንጌል መሠረት በሌለው አስተምህሮ ምክንያት አዲስ ለውጥ የተነሳ ቢሆንም አዲሱ የለውጥ አስተሳሰብም ራሱ ሌሎች ችግሮችን ማስከተሉ አልቀረም። ከላይ ስንገልጽ እንደቆየነው ለውጥና የለውጥ አስተሳሰብ በሂደት እየተገመገመ እርምጃ መወሰድ ሲቻል ችግሩ አናሳ የመሆኑን ያህል ያለምንም ዝግጅት በአዲስ የለውጥ አስተሳሰብ መመታት በራሱ ችግሮችን መውለዱ አይቀሬ በመሆኑ በወቅቱም አውሮፓ በአዳዲስ መጤ ባህልና አስተምህሮ፤ አልፎ ተርፎም በስመ ክርስትና ደም የሚያፋስስ ውጤትን አስከትሎ ነበር። ከ1618- 1648 በፕሮቴስታንትና በካቶሊክ መካከል የተደረገው የ30 ዓመት ጦርነት ተጠቃሽ ነው። የካቶሊክ ጫናና ኃያል የሥልጣን መንሰራፋት የሰለቻቸው ገዢዎች የፕሮቴስታንትን ነጻ አስተሳሰብና ሸክም የሚቀንስ አስተምህሮ በሚደግፉ ክፍሎች መካከል ብዙ ፍጅት አስከትሎ የ8 ሚሊዮን ህዝቦችን ሕይወት የቀጠፈ ነበር። አዲሱን ለውጥ በይበልጥ የደገፉት የሉተር መነሻ የሆነችው ጀርመንና አስተሳሰቡን በፍጥነት የተቀበሉት ስካንዲናቪያን ሀገሮች ማለትም አይስላንድ፤ ኖርዌይ፤ ስዊድን፤ ዴንማርክና ፊላንድ ከፕሮቴስታንቱ የለውጥ አመለካከት ጋር ቆመው ታይተዋል። ጦርነቱ ከበረደና ካቶሊክ በነዚህ ሀገሮች የነበራት ኃይል ከወደቀ በኋላ ሀገራቱ ከኢንዱስትሪው አብዮት ጋር በአዲስ አስተሳሰብ የተቀላቀሉ ሲሆን በአንጻራዊነት የተረጋጋ ኢኮኖሚና ለኑሮ ምቹ የሆኑ ሀገራት ለመሆን የቻሉበትን እመርታ ሲያዝመግቡ ለካቶሊክ ጥብቅና ቆመው የነበሩት ስፔን፤ ጣሊያን ፓርቱጋል፤ ቀደም ሲል የነበራቸውን ኃያልነት እያጡ ሲመጡ ተስተውሏል። ይሁን እንጂ በስመ ሃይማኖት የተደረገው ጦርነት ዋነኛ መነሻው አዲስ ለውጥንና አስተሳሰብን ለመቀበል በመፈልግና ባለመፈለግ መካከል የተከሰተ የሁለት ጽንፍ የተቃርኖ ውጤት በመሆኑ ለውጡን ለመፍታት የተኬደበት መንገድ በአስከፊነቱ ተመዝግቧል።\nሁኔታዎች እየተረጋጉና እየጠሩ ሲሄዱ የካቶሊክ ኃያልነት የግድ ሊሰክን ችሏል። የአዲስ ለውጥ አስተሳሰቦችን እያደኑ ለማጥፋት መሞከር ይልቅ በተመሳሳይ መልኩ መጽሐፍ ቅዱስን ማስተማርና ለለውጡ መነሻ የሆኑ ጉድለቶችን ማረም እንደሚገባ እንደታመነበት ከዚያ በኋላ የተወሰዱ ማስተካከያዎች የለውጥ ፍንጭ ሆነው ታይተዋል።\nእንደተቃዋሚ የተመዘገበው የፕሮቴስታንቱ አዲስ የእምነት መንገድ ቶሎ በመስፋፋት የሀገራት ወይም የሕዝቦች የእምነት መገለጫ ለመሆን ጊዜ አልወሰደበትም። እምነቱ ለሃይማኖት በሚደረገው የሥርዓት ሕግ ላይ ብዙም ትኩረት ስለማይሰጥ በተንዛዛ ሥርዓትና ሕግ ለተሰላቸ ሕዝብ እረፍት ያስገኘ ያህል በመቆጠሩ ተቀባይነቱ ትልቅ ነበር።\nይሁን እንጂ የፕሮቴስታንቱ አዲስ የእምነት አስተሳሰብና መጽሐፍ ቅዱስን ብቻ መሠረት ያደረገ አስተምህሮ አለኝ የሚልበት ተመካሂ አስተሳሰብ በራሱ ወጥ ስላልነበረ ወደ መፈረካከስና መበጣጠስ መሄዱ አልቀረም። በዚህ የተነሳ ልዩ ልዩ ስሞችንና የአስተምህሮ መንገዶችን የያዙ ክፍልፍሎች ከዚህም ከዚያም ብቅ ብለዋል። በመካከላቸው የእምነትና የሥርዓት ሽኩቻ አልፎ አልፎ ቢከሰትም አዲስ የለውጥ አስተሳሰብና የእምነት አስተምህሮ አውሮፓን ማጥለቅለቁን አላቋረጠም።\nአውሮፓ እየተረጋጋችና ወደኢንዱስትሪው አብዮት በመግባት ኢኮኖሚዋ እያደገ የመጣበት ሁኔታ ስለነበር ከአዲስ የለውጥ አስተሳሰብ ጋር ከመስማማት በስተቀር ለግጭት ጊዜ እንደሌላት በማሳየት ለእድገትና ለለውጥ ዝግጁ ሆናለች። ከ 1760 እስከ 1860 ድረስ የተመዘገበው የኢኮኖሚ እድገት ትልቅ ነበር። የውሃ ፤ የእንፋሎትና የንፋስ ኃይልን የመጠቀም ፈጠራ ትልቅ እመርታ ላይ በመድረሱ በአዲስ የለውጥ አስተሳሰብ ውስጥ መግባቷን ያመላከተ ነበር። ይህም የጨርቃ ጨርቅ፤ የወረቀት፤ የመስታወት፤ የብረታ ብረት፤ የእርሻ፤ የኬሚካል፤ የማእድን ወዘተ ውጤቶች መገኘት እንዲሁም የባቡር፤ የመንገድ፤ የቤት ግንባታ እንዲስፋፋ ማስቻሉ ከተመዘገቡት መልካም የእድገት ምልክቶች ውስጥ የተከታቱ ነበሩ።\nያለማንም ከልካይ መጽሐፍ ቅዱስን በአደባባይ መስበክ፤ ማስተማር፤ አማኙ በሥነ ምግባርና በግብረ ገብነት የታነጸ እንዲሆን ለማስቻል አዲሱ የእምነት አስተሳሰብ ትልቅ ሚና ተጫውቷል። በዚህም የተነሳ ከአውሮፓ ሀገራት 96% ክርስቲያኖች መሆን የቻሉ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ አብዛኛው በየቤተ እምነቱ እየተገኘ በእለተ እሁድ የሚጸልይ እንደነበር መረጃዎች ያሳያሉ።\nይሁን እንጂ ለውጥ ሂደት እንደመሆኑ መጠን አውሮፓ በአዲስ የእምነት ለውጥ ስትጠመቅና በአዲስ የእድገት ጎዳና ላይ ስትገሰግስ ነገሮች ባሉበት ጸንተው የሚሄዱ ባለመሆናቸው ሌላ የለውጥ አስተሳሰብና ተግዳሮት ከፊት ለፊቷ መደቀኑ አልቀረም። የኢንዱስትሪው እድገት የሚያመጣው ጫናና የየእምነት አስተምህሮው ወጥ ያለመሆን ጉድለት ሌላ ለውጥ እንዲመጣ ያስገደዱ ሁኔታዎች ሲሆኑ አውሮፓ ለዚህ ተግዳሮት የሚሆን ዝግጅት ባለማድረጓ ትልቅ ኪሳራ ውስጥ ትገባ ዘንድ እንደገፋት ማወቅ ይቻላል። የኢንዱስትሪው እመርታ ሰዎች ለእምነት የነበራቸውን ግንዛቤ ሸርሽሮታል። የእምነት ዓይነቱ መበራከትና የሥነ ምግባር ጉድለቱ ተጠራቅሞ አማኙን ከእምነት ተቋማት እንዲርቅ ያደረገበትን ሁኔታ ሂደቱ ፈጥሯል። አውሮፓውያን መሪዎች ርካሽ ሀብትና ጉልበት ለኢንዱስትሪዎቻቸው ለማግኘት አፍሪካን ወደመቀራመት እንዲሁም በ1ኛውና በ2ኛው ዓለም ጦርነት የደረሰው ውድመት እያንሰራራ የነበረውን የእምነት ትጋት አደብዝዞታል። በዚህም የተነሳ ሰዎች ለእምነት ያላቸው ጥንካሬ ተሸርሽሮ ወደእምነት የለሽነት ወይም የግል እምነት ተከታይነት አለያም ስለምንም ሳያስቡ ዝም ብሎ እየበሉ መኖር ወደሚል ባህል ሊለወጥ ግድ ሆኗል። ካቶሊክን የሚቃወምና አዲስ የእምነት ፈለግን የፈጠረው የለውጥ እንቅስቃሴ በተራው በሌላ የለውጥ ምች መመታቱ አልቀረም። 96% (ከመቶ)የነበረው የአውሮፓ ክርስቲያን ቁጥር እስከ 1980ዎቹ ድረስ ወደ 74% አሽቆልቁሎ ነበር። ዛሬ በፈረንሳይ ብቻ 40 ከመቶው እምነት የለሽ ወይም ስለእምነት ጉዳይ ደንታ የለሽ ለመሆን በቅቷል። አዲሱን የለውጥ አስተሳሰብ ገቢራዊ በማድረግ ረገድ አስቀድሞ በተሰራና በተጠና መልኩ ቀናውን ተቀብሎ አሉታዊውን መጣል የሚቻልበት ሁኔታ ቢኖር ኖሮ ካቶሊክን የአንጃ መፍለቂያ ባላደረጋትም ነበር። አንጃዎችም የተቀበላቸውን የአዲስ ትውልድ አስተሳሰብ እየሸረሸሩ ወደሞት ለሚነዳ የእምነት ጠላትነት አሳልፈው ባልሰጡትም ነበር። አንድ የእንግሊዝ ሃይማኖታዊ ተቋም ስለአውሮፓ የእምነት መዳከም ገፊ ምክንያቶች ምን እንደሆኑ ጥናት አድርጎ የደረሰበት መደምደሚያ በአምስት ዋናና በሌሎች ንዑሳን ርዕሶች አጠቃሎታል።\nለዚህ ጽሁፍ መነሻ ሃሳብ ገላጭ የሆነውን እንዲሁም ለሃይማኖትና አማኞች መዳከም መንስዔ ተደርገው ከተመዘገቡት ውስጥ ስድስት ነጥቦች እዚህ ላይ እንጠቅሳቸዋለን።\nለአውሮፓ የእምነት ማሽቆልቆል ዋና ዋና ገፊ ምክንያቶች፤\n1/ የኢንዱስትሪው አብዮት በሚፈልገው የሰው አቅምና በሚወስደው ረጅም የሥራ ጊዜ ሳቢያ የክርስቲያኖች አእምሮ ያለእረፍት መባከኑ፤\n2/ ኢንዱስትሪው በየጊዜው በሚፈጥረው ትንግርታዊ እድገትና ጥበብ የሰው ልብ መማረኩ፤ ያልነበሩና የማይታወቁ ልምዶችን፤ ባህሎችንና ሥነ ምግባርን የሚያላሽቁ ክስተቶች መምጣታቸው፤\n3/ የኑሮ ምቾትና ድሎት መጠን የለሽ በመሆኑና የአእምሮ ድንዛዜን በማስከተሉ፤\n4/ የቤተክርስቲያን መሪዎች የምግባር ጉድለትና የስህተት አስተምህሮዎች መበራከት፤\n5/ ተረካቢው ትውልድ ለሳይንስና ለትምህርት እውቀት ራሱን አሳልፎ በመስጠት፤ ሃይማኖት የትርፍ ጊዜ ሥራ ወይም የተስፈኞች ዓለም ጉዳይ አድርጎ መመልከቱ፤\n6/ እግዚአብሔር የለሾች የፖለቲካ ሥልጣኑን ቦታ መረከባቸው ፤ በዋናነት ይጠቀሳሉ።\nበነዚህና በተጓዳኝ ምክንያቶች ሳቢያ ዛሬ ከአውሮፓ አባል ሀገራት ውስጥ 51% ብቻ በእግዚአብሔር መኖር የሚያምኑ እንደሆነ መረጃዎች ያሳያሉ።\nየጽሁፋችን ዓላማ ስለአውሮፓ የለውጥ፤ የእድገትና የአሉታዊ ክስተቶች ትንተና መስጠት ሳይሆን እነዚህን ገፊ ምክንያቶች መጥቀስ ያስፈለገው ወደኢትዮጵያችን በመመንዘር የአፄያዊው በደርግ፤ የደርጉ ደግሞ በአብዮታዊ ዲሞክራሲ የአዳዲስ ለውጥ አስተሳሰቦች ኩነት መለወጥ፤ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን የት እንዳደረሳት የምንመለከትበት መስታወት እንዲሆነን ነው። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የተከታዮቿ ቁጥር ከየት ተነስተው የት ደረሱ? የአውሮፓውን የፕሮቴስታንት ጎራ በርቀት ታየው የነበረችው ቤተ ክርስቲያን በማኅበር አባልነት አብሮአት መቀመጥ የመቻሉ ምክንያት ምንድነው? ስለወንጌልና ስለሥርዓት፤ ስለስብከትና ስለድኅነት ያለው አስተምህሮ፤ ስለመሪዎች የምግባር ዝቅጠትና የአስተዳደር ጉድለት የት ደርሷል? የሚለውን እንድንመለከት ያግዘናል። ነጃሺ የሚባል ኢትዮጵያዊ ንጉሥ እንደሌለ ስትከራከር ነጃሺ የተባለው ሰው የተቀበላቸው 75 ሰዎች ቁጥር ዛሬ ካለበት የኢስላም ቁጥር ደረጃ የደረሰበትን አመክንዮ ማወቅ አለመፈለጓን ለመመልከት አጋዥ የሚሆኑን ነጥቦች ስለሆኑ እዚህ ላይ ጠቅሰናቸዋል። ስለሆነም ከላይ በተዘረዘሩት 6 ርዕሶች መነሻ በአብዛኛው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን እንደትልቅነትዋ እና የፕሮቴስታንቱ ጎራ እንደአዲስ የእምነት ባህል ያለበትን ደረጃ በቀጣይ ጽሁፍ ለመመልከት እንሞክራለን። ለውጥ የሂደት ውጤት በመሆኑ ለውጥ ስለሚያስከትለው ውጤት አስቀድሞ ራስን ከእውነታው ጋር ማገናኘት ጉዳቱን ይቀንሳል ነው። ( If you can change before you have to change, there will be less pain) የተባለውም ለዚህ ነው።\nWhat is up nice to see you again.you know you guys you doing outstanding &glamorous job I love it.awesome I don't have a word to say u thank you.in general you guys are our envoy.\nአንዳንድ ጊዜ የምታስነብቡት ጽሑፍ መረጃዊ ነው ቢያሰኘውም የሀሳቡ አሰነዛዘር የሚመሳስለው ከአንድ ባለሙያ ጋዜጠኛ የሚቀርብ እይታን መስሎ ነው። ይህንን ያልኩበት ምክንያት የዚህ ብሎግ አቋም በአጠቃላይ መልኩ ሲታይ እንደ ተቀዋሚ ወገን እንጂ እንደ ቤተ ክርስቲያኗ ልጅነት የተቋርቋሪነት ወኔ ስለሚያንሰው ነው። ለምሳሌ ያህል በማኅበረ ቅዱሳን ላይ የምታስነብቡት አላስፈላጊ ያልሆነና ከእውነት ጋር ያልተዛመደ መሆኑን ሳየው ከላይ እንደጠቀሳችሁት ለፕሮንቴስታዊው እርምጃም ሆነ ለሌላውም አፍራሽ ወገን ተጨማሪ ቁጥር እየሆናችሁ እንደመጣችሁ እየታየኝ ነው። ማቅን እንደምሳሌ አነሳሁ እንጂ ለእግዚአብሔር ክብር ምስጋና ይድረሰውና በሀገራችን ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ብዙ ማኅበራት ለቤተ ክርስቲያን አለኝታ እንዳሉ እናንተም የምታውቁት ነው። በጽሁፉ ምንም ቅሬታ የለኝም ነገር ግን አንድን ነገር ስለቤተ ክርስቲያን በምታነሱነበት ጊዜ እንደ ሶስተኛ ሰው ሳይሆን እንደቤተኛ ሆናችሁ መሆን አለባችሁ አለበለዚያ ግን አንድ ጥያቄ በእርግጠኝነት ይነሳል ይሄውም ለመሆኑ ለቤተ ክርስቲያን የምታደርጉት አስተዋጽኦ በእናንተ በኩል ምንድነው? ትችት ብቻ ከሆነ ግን ይህ የሰነፍ ሥራ ነው። ዛሬ በብሎግ የሚቀርብ ነገር አስትማሪም ወይም አጥፊ ነው ስለዚህም ትችትም አስተማሪ ከሆነ ገንቢ ስለሚሆን ጠንካራውን ከደካማው ጎን እየለያችሁ ብታቀርቡት ዓላማው ለቤተ ክርስቲያን ይበጃል። አለበለዚያ ግን መልካሙንም ነገር ጥላሸት መቀባት ከሆነ ሰዎች ናችሁና የራሳችሁም ኅሊና አንድ ቀን ፈራጅ ነው።\nለአቡነ ገብርኤል ጥሪ የሀዋሳ ምእመናንና የሰ/ት/ቤት ወጣቶች ምላሽ ሰጡ!\nቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ አገልግሎቷን እንድታድስ የተቋቋመ ትምህርት ቤት\nየማኅበረ ቅዱሳን የተሸፈነ ማንነት በአሜሪካ ተገለጠ!


የኦነግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መግለጫ - Kaliti Press\nYou are at:Home»ዜና»የኦነግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መግለጫ\nየኦነግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ መግለጫ\n1. ባሁኑ ጊዜ የሚስተዋሉትን የፖለቲካ ችግሮች ከመፍታት አንፃር ለረጅም ዘመናት በኦነግ እና በኢትዮጵያ መንግሰት መካከል የነበረዉን አለመግባባት በጠረጴዛ ዙሪያ ዉይይት ለመፍታት ነሐሴ 01,2010 ዓ.ም ስምምነት መደረሱ የሚታወስ ነዉ፡፡ ሆኖም ይህ ስምምነት በሚፈለገዉ መጠን እና ፍጥነት ወደ ተግባር ሳይቀየር ቀርቷል ወይም ሂደቱ ተጓትቷል፡፡ ከዚህም የተነሳ ኦነግ የፖለቲካ ሥራዉን በነፃነት እንዳያከናዉን እክል ገጥሞታል፡፡ ከዚህም ጋር በተያያዘ ድርጅቱ ለፖለቲካ እና ህዝብ ማደራጃ ሥራ የከፈታቸዉ ቢሮዎቹ በተላያዩ ቦታዎች ተዘግቶበታል፣ የድርጅቱ አባላት እና ደጋፊዎች ታስረዋል እንድሁም ከስራ የማባረር እና ማስፈራራቶች በተለያዩ ቦታዎች መኖራቸዉ ስምምነቱን የሚቃረኑ ተግባራት ናቸዉ፡፡\nምንም እንኳን የኦሮሞ ነፃነት ሰራዊትን በተመለከተ በመግባባት እና በሰላማዊ መንገድ ለመጨረስ ስባል ለአባገዳዎች ተላልፎ የተሰጡ ቢሆንም የሰላማዊ ትግሉ ምህዳር በተለያዩ እንቅፋቶች የተሞላ ነዉ፡፡ ይህ ሆኖ ሳለ ኦነግ የሀገሪቱን ችግር በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት እንዲሁም ነባራዊዉን ሁኔታ በትግስት እና በቆራጥነት ለመወጣት ብሎም ትግሉን ወደፊት ለመግፋት የገባዉን ቃል በድጋሚ ያድሳል፡፡ በኦነግ እና በኢትዮጵያ መንግስት መካከል ያለዉን ያለመግባባት በሰላማዊ ንግግር ይፈታ ዘንድ በኤሪትራ የተደረሰዉን ስምምነት ወደ ተግባር እንዲቀየር ኦነግ በሙሉ ልብ የሚሰራ መሆኑን በድጋሚ ያረጋግጣል፡፡ ከዚህም ጋር ተያይዞ በተለያዩ እስር ቤቶች ስቃይ እየደረሰባቸዉ ያሉትን የኦነግ አባላት እና ደጋፊዎች በአስቸኳይ እንዲፈቱ በተጨማሪም በኦሮሞ ህዝብና ሌሎችም ላይ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እና የፖለቲካ መብቶች በደል ያደረሱ አካላትም በአስቸኳይ ለህግ እንድቀርቡ ኦነግ አጥብቆ ይጠይቃል፡፡\n2. ብሔር ብሔረሰቦች በትግላቸዉ ያገኙትን መብት ማስጠበቅን በተመለከተ ብሔር ብሔረሰቦች ለረዥም ዓመታት ባደረጉት መራራ ትግል የፌዴራል ስርዓትን በማዋቀር ብሔር ብሔረሰቦች ማንነታቸዉን የማስከበር እና እራስን በራስ የማስተዳደር መብት በመጠኑም ቢሆን አግኝቷል፡፡ ነገር ግን አንዳንድ ሀይሎች ይህንን የፌዴራል ስርዓት አፍርሶ በብሔር ብሔረሰቦች ፈቃድ ላይ ያልተመሰረተ፣ የማንነት እና ራስን በራስ የማስተዳደርን መብት ዕዉቅና የማይሰጥ የድሮ ስርዓትን በአንድነት ስም በሀይል መልሶ በህዝቦች ጫንቃ ላይ ለመጫን ሰፊ ዘመቻ ከፍቷል፡፡ የፌዴራል ስርዓቱን ለማፍረስ የሚደረገዉ መጠነ ሰፊ የሆነ አፍራሽ የፖለቲካ ዘመቻ ከፍተኛ እልቂት እና ዉጥንቅጥን ሊያስከትል የሚችል በመሆኑ ኦነግ ይህንን የፖለቲካ ሸፍጥ በጽኑ የሚቃወም ሲሆን፤ እንዲሁም የህዝቦች ሙሉ መብት ይከበር ዘንድ አጥብቆ ይታገላል፡፡ በተጨማሪም የፀረ ፌድራልዝሙ ዘመቻ እንዳይሳካ ኦነግ በተለየ ትኩረት ይሰራል፡፡\n3. ፊንፊኔን አስመልክቶ የኦሮሞ ህዝብ በፊንፊኔ ላይ ተፈጥሯዊ፣ ታሪካዊ እና ህጋዊ የባለቤትነት መብት አለዉ፡፡ በፊንፊኔ እና ኦሮሚያ መካከል የሚኖረዉ ድንበር ሳይሆን አስተዳደራዊ ወሰን ብቻ ነዉ፡፡ ፊንፊኔ የኦሮሚያ እምብርት እና ዋና ከተማ ናት፡፡ ሆኖም፣ ኦነግ በፊንፊኔ ነዋሪ የሆኑ የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦች እና ባዕዳን መብት በሕግ የተጠበቀ መሆኑን ከዚሁ ጋር ያረጋግጣል፡፡ ከዚህ ጉዳይ ጋር በተያያዘ ፊንፊኔን አመኃኝቶ ሌላ የፖለቲካ ፍጆታ ለማጋበስ ሲባል የጥላቻ እና አፍራሽ ፕሮፖጋንዳ የሚነዙት ወገኖች ከዚህ እኩይ ተግባራቸዉ በአስቸኳይ እንድታቀቡ ኦነግ ያሳስባል፡፡\n4. የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶች ህብረትን በተመለከተ የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶች ህብረት የኦሮሞ ህዝብ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ጥያቄዎችን በመፍታት ረገድ ከፍተኛ አስተዋፆ ይኖረዋል፡፡ የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶች ህብረትን ዕዉን ማድረግ የሁሉም ኦሮሞ ህዝብ ፍላጎት እና ጥያቄም ነዉ፡፡ በኦሮሞ እና ኦሮሚያ ህልዉና ላይ የተጋረጠዉ አደጋ በሁላችን ህልዉና ለይ የተጋረጠ እንደመሆኑ መጠን፤ የኦሮሞን እና ኦሮሚያን ህልዉና ከጥፋት ለመታደግ የሁሉም የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶች ሃላፍነት መሆኑን ኦነግ ያምናል፡፡ ስለሆነም፣ የኦሮሞ ፖለቲካ ድርጅቶችን ህብረት በአስቸኳይ ዕዉን በማድረግ ህዝባችን በፍጥነት መብቱን እንዲጎናጸፍ ኦነግ ይህን ጉዳይ አስመልክቶ የምሠራ ኮሚቴ አዋቅሮ ወደ ሥራ አስገብቷል፡፡ የኦሮሞ ህዝብም ይህን ህብረት ዕዉን ይሆን ዘንድ የራሱን ድጋፍ እንድሁም አስፈላጊ ጫና እንድያሳድር ኦነግ አጥብቆ ይጠይቃል፡፡\n5. የተገኙ ፖለቲካዊ መብቶችን ማስጠበቅን በተመለከተ ብሔር ብሔረሰቦች ለጥያቄዎቻቸዉ ተገቢ መልስ መስጠት የሚችል አመራር እና መንግስትን ለማደራጀት ይችሉ ዘንድ የመደራጀት፣ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ፣ የመንቀሳቀስ፣ ቢሮ የመክፈት፣ የፈለጉትን ፓርቲ የመደገፍ እና ያልፈለጉትን የመቃወም መብቶች ሙሉ በሙሉ መከበር አለባቸው፡፡ እነዚህ መብቶች በህገመንግስቱ የተረጋገጡ ቢሆኑም በተለያዩ መንገዶች የፖለቲካ ምህዳሩ እየጠበበ መምጣቱ ተጨባጭ እዉነታ ነዉ፡፡ በመሆኑም መንግስት የፖለቲካዉን ምህዳር ለማስፋት የገባዉን ቃል እንዲያከብር ኦነግ በድጋሚ ያስታዉሳል፡፡ ሁሉም የሀገሪቱ ብሔር ብሔረሰቦች በከፈተኛ ትግል ያገኙትን መብቶች አጥብቆ በመያዝ የተጀመረዉን የሽግግር ለዉጥ እንዳይደናቀፍ ብሎም ወደኋላ እንዳይመለስ የራሳቸዉን ድርሻ እንዲያበረክቱ ኦነግ በጥብቅ ያሳስባል፡፡\nPrevious Articleታሪክ ለፖለቲካ ማወዛገቢያነት መዋል አለበት? – ኢሳት ከመ/ር ታዬ ቦጋለ ጋር ያደረገው ውይይት ክፍል ሁለት\nNext Article ኢሳት ዕለታዊ የዛሬ ዕለተ ረቡዕ


Ethiopia Zare - ”የአደአው ጥቁር አፈር” ጋዜጠኛ ወይስ የፓርቲ ካድሬ? (ያያ አባቦር)\nያያ አባ ቦር - ከሂዩስተን\nባለፉት 48 ወራት ውስጥ ያነበብኳቸውን የአማርኛ መጻሕፍት ሳስብ ሦስት መጻሕፍት በውስጤ ያኖሩት ደስ እስከወዲያኛውም ባይደበዝዝ ደስ ይለኛል። ዘነበ ፈለቀ (የብዕር ስሙ ነው) የፃፈውን ”ነበር”፤ የፕሮፌሠር መስፍን ወልደማርያምን ”የውድቀት ቁልቁለት” እና አንዳርጋቸው ፅጌ የፃፈውን ”ነፃነትን የማያውቅ ነፃ አውጪ” የተሰኙት መጻሕፍትን መጥቀሴ ነው።\nእነሆ አራተኛው መጽሐፍ ደግሞ በዚህ ባሳለፍነው ወር ለመነበብ በቅቶ ነፍሴ አድናቆት የቸረቻቸውን መጻሕፍት ቁጥር ወደ አራት ከፍ አደረገው። በተስፋዬ ገብረአብ የተፃፈው ”የጋዜጠኛው ማስታወሻ”።\nእነዚህ አራት መጻሕፍት ልብወለድ ወይንም የሕይወት ታሪክ ትረካዎች አይደሉም። ይልቁንስ የቁርጥራጭ ማስታወሻዎች ጥርቅም ናቸው እንጂ። ለዚህ ጽሑፍ መነሻ የሆነኝ ወይንም ግፊት የፈጠረብኝ የተስፋዬ ገብረአብ ”ማስታወሻ” ነው።\nይህ መጽሐፍ ገና ገበያ ላይ ከመዋሉ በፊት ጀምሮ (ሶፍት ኮቲው በኢ-ሜይል) ተሰራጭቷል። በአውሮፓና በሰሜን አሜሪካ የሚኖሩ (ዳያስፖራው) ኢትዮጵያዊያን ”ጉዳያችን ነው” ብለው በድረ-ገጽና በየሻይ ቡናው መቅመሻ ቤት ተነጋግረውበታል። ተደብረውበታል።\nአብዛኞቹን ”ዋው!” ያሰኘው ጉዳይ ፀሐፊው የወያኔን ወይም የኢህአዲግን ገመና አጋለጠው፤ ወያኔን ገልቦ ነውሯን ፀሐይ አስሞቀው ዓይነት ነገር ነው።\nይህን ጽሑፍ ከማዘጋጀቴ በፊት ”ኢትዮጵያን ሪቪው” እና ”ኢትዮ ሚዲያ” በተባሉ ድረ-ገጾች ላይ የወጡትን ሁለት ጽሑፎች ናሙና ይሆኑኝ ዘንድ ይሁነኝ ብዬ አነበብኳቸው።\nፕሮፌሠር ጌታቸው ኃይሌ ”የመጽሐፍ ግምገማ” መሠል ነገር በኢትዮጵያ ሪቪው ላይ ጽፈዋል። ፕሮፌሠሩ ጽሑፉን የፃፉት በእርግጥ መጽሐፉን ለግምገማ ይሁን፤ ፀሐፊውን ለማድነቅ ይሁን ወይንም መጽሐፉ ሰበብ ሆኗቸው የልባቸውን ለመተንፈስ አልመው ይሁን አላወኩም።\nፕሮፌሠር ጌታቸው ኃይሌ፦ በተስፋዬ ገብረአብ ከዓመታት በፊት የተደረሰውን አነጋጋሪ መጽሐፍ አስመልክተው በሰነዘሩት በዚህ ሃሳባቸው ”ቆሻሻና ኃይማኖተ ቢስ ህዝብ” ያሉት የትኛውን ህዝብ እንደሆነ ምናልባት አንድ ቀን ሲለይላቸው ይነግሩን ይሆናል። ያም ሆነ ይህ ወረቀት ላይ መትፋት ነውር ነው።\nሌላው ፀሐፊ ”ኢትዮጵያ ይንጋልሽ” በሚል (የብዕር ሥም መሆን አለበት) ሥም በኢትዮ-ሚዲያ ላይ ስድስት ገፅ አስተያየት የፃፉት ናቸው። የእኒህኛው ፀሐፊ ብዕር የተሞላው ቀለም የኢህአዲግ ጠበል የተቀላቀለበት ይመስላል። የቃል አጠቃቀማቸውም ወያኔያዊ ነው። ፅሑፋቸው በርካታ ቃሎችን ቢዘራም አብይ ጭብጡ ”በተስፋዬ መጽሐፍ ላይ እየተንጫጫችሁ ዋናውን የፀረ-ወያኔ ትግላችሁን አትዘንጉ ...” የሚል መካሪ፤ ጥሪ አቅራቢ ብሎም የአዛኝ ቅቤ አንጓች ይመስላል።\nተስፋዬ ገብረአብ በመጽሐፉ ውስጥ በተለይም ከገፅ 291 እስከ 294 ላይ የኢትዮ-ሚዲያ ድረ-ገጽ አዘጋጅ (ባለቤት) መሆኑ የሚነገርለትን ግለሰብ ስብዕና ኩስ ቀብቶታል። ለዚህም ነው መሰል የኢትዮ-ሚዲያ ድረ-ገጽ በተስፋዬ መጽሐፍ ላይ የሚያቀርበው አስተያየት አሉታዊ ድምፀት ያለው ነው።\n”ኢትዮጵያን ሪቪው” ተብሎ የሚታወቀው ድረ-ገጽ ደግሞ የተስፋዬ መጽሐፍን በተመለከተ የሚያቀርበው አስተያየት አዎንታዊነቱ ይበረታል። ሰዎች መጽሐፉን ገዝተው እንዲያነቡትም ማስታወቂያ እየሠራለት ይገኛል።\nእኔ እንደሚመስለኝ ተስፋዬ ገብረአብም፤ ኤልያስ ክፍሌም ሆነ አብርሃ በላይ ይራገጡ እንጂ ጥርስ የሚሳበሩ ዓይነቶች አይደሉም። ለእኔ በሦስቱ መሀከል ያለው እውነተኛ ልዩነት ሊከሰትልኝ የሚችለው በመለስና በኢሳያስ መሀከል ያለው ልዩነት ግልፅ ሲሆንልኝ ብቻ ይመስለኛል። ”የዘመድ ጥል ... የሥጋ ትል” እንዲሉ ዓይነት።\nተስፋዬ ገብረአብ መጽሐፉን ካሳተመው በኋላ በድምፅ ቃለምልልስ ያደረገው ከአንድ የአዲሶቹ የኢትዮጵያ ነፃ አውጪዎች ሬድዮ ጣቢያ ጋር ነው። በአፍላ ነፃ አውጪዎች ጉያ ስር መጣበቅ ዕጣ ክፍሉ የሆነው ተስፋዬ፤ ነገ ከእነማን ጋር በድል አድራጊነት አዲስ አበባ መግባት እንዳለበት ከወዲሁ አስልቶ የጨረሰም ይመስላል።\nበአንድ ፓልቶክ ላይ ቀርቦ ሰሞኑን እንደተናገረውም ከደቡብ አፍሪካ አስመራ ደርሶ ተመልሷል። ”የጋዜጠኛው ማስታወሻ” ክፍል ሁለትንም አሥመራ ሆኖ እንደሚፅፈው ገልጧል። የእነ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ ነፃ አውጪ ድርጅት አምባሳደር ሆኖ መሄድ ስላለመሄዱ ግን በይፋ የተናገረው ነገር የለም።\nየተስፋዬ መጽሐፍ ልብወለድ አይደለም። ስለሆነም ስለጭብጥ፤ ስለሴራ፤ ስለገፀ-ባሕሪይ አሳሳል፤ ስለ ታሪክ አወቃቀር፤ ስለመቼት፤ ስለቋንቋ ... እየተባለ የግምገማ ብልት የሚወጣለት ወይም የትችት ብዕር የሚቀሰርበት አይደለም። ”ቁርጥራጭ” ያላቸውን ማስታወሻዎች አሰካክቶና አሰናስሎ ተነባቢ፤ ትኩረት ሳቢ መጽሐፍ ለማድረግ የተጠቀመበት የአፃፃፍ ስልትና የቋንቋ አጠቃቀሙ አበቅ የለሽ ነው።\nየሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን አጠናቅቆ፤ የማትሪክ ቆሌ ስለጠመመበት በደብረዘይት ውስጥ ”ሀብታም” የሚባሉ ሰዎችን ልጆች እያስጠና በሚያገኘው ሳንቲም ኑሮውን መደጎም ባለመቻሉ ወታደርነት መቀጠሩን የሚያውቁ ሰዎች ዩኒቨርሲቲ ገብቶ ሥነ-ጽሑፍ ያጠና መሆኑን ሲናገሩ ሂዩስተን ውስጥ በአንድ አጋጣሚ ሰምቻለሁ።\n”ዩኒቨርሲቲ” የሚባለው ነገር የሥነ-ጽሑፍ ሕግ መማሪያ እንጂ የሥነ-ጽሑፍ መገብያ አለመሆኑን ልነግራቸው ዳድቶኝ ”ምን አገባኝ” ብዬ ተውኩኝ። ኢትዮጵያዊ መሆን ለዚህ-ለዚህ ካልጠቀመኝ ለመቼ ሊሆነኝ ነው?\nከተስፋዬ ገብረአብ ጋር በቅርብ የተዋወቅሁት እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር ከ1981 ጀምሮ በመሆኑ መጽሐፉ በቀረበበት የቋንቋ ብስለት መደነቅ አልቻልኩም። ለአጫጭር ልብወለድ ፅሑፎቹና ለአንዳንድ ግጥሞቹ አድናቆት የሰጠሁት ገና ድሮ ነውና። ”የቡርቃ ዝምታ” የተሰኘውን መጽሐፉን ያነበበ ሰው ደግሞ ለሰውዬው ሥነ-ፅሑፋዊ የቋንቋ ውበት ቢደነቅ ነው የሚገርመኝ።\nፀሐፊው ከላይ ባነሳነው የራዲዮ ቃለ-ምልልስ ላይ ወዳነሳቸው ጉዳዮች እንመለስ። ከያሬድ ጥበቡ ጋር ባደረገው በዚህ ቃለ-መጠይቅ ላይ ዓይነተኛ ትኩረት የነበረው፦ ለኢህአዲግ ይሠራ በነበረበት ወቅት የሚያምንበትን ለመፃፍ ነፃነት እንዳልነበረውና ነፃነቱን ደቡብ አፍሪካ ከገባ በኋላ መጎናፀፉን ነው።\nእስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ኢትዮጵያ ውስጥ የነበርን ሰዎች እስከምናውቀው ድረስ ይኽ ሰው ከማንም የኢህአዲግ ግልገል ካድሬዎች በላይ የሚያምንበትን ሲፅፍ ኖሯል። የህዝብ አለኝታ በሆኑ ምሁራንና የህዝብ አንደበት በሆኑ የነፃው ፕሬስ ውጤቶች ላይ ያለአንዳች ገደብ ተሳልቆባቸዋል። በሥልጣንና በካድሬነት ሥራ ዘመኑ ከ”ይበልታ” በስተቀር ማንም በክፉ ዓይን ያየው የመንግሥት ሹም አልነበረም። እርሱ በመጽሐፉ ውስጥ ባይጠቅሰውም በአንድ ወቅት ”የፕሬስ ሕግን በመተላለፍ” ተብሎ ክስ ተመስርቶበት ከእኛ ከነፃው ፕሬስ ጋዜጠኞች ጋር ልደታ በሚገኘው ከፍተኛ ፍርድ ቤት በተከሳሽ ሳጥን ውስጥ ቆሞ ተመልክቼዋለሁ። በእርሱም ቢሆን ምንም የደረሰበት ቅጣት አልነበረም። ቀድሞውኑም ”እፎይታም ይከሰሳል” የሚል ድራማ በእኛ ላይ ለመሥራት ነበርና።\n”ኢትዮጵያ ውስጥ እያለሁ በነፃ ኅሊና የመፃፍ ወኔ አልነበረኝም” ብሎናል ተስፋዬ አባ ደፋሩ በሬድዮ ምልልሱ። በመጀመሪያ ደረጃ ተስፋዬ ወኔ ያለው ሰው አይደለም። አስፈላጊ ከሆነ ለወደፊቱ የምንነቃቅሳቸው እውነታዎች ሞልተዋል።\nበሌላ በኩል፦ ትልቁና እውነተኛው ጀግንነት (የወኔ መፈተኛ) የሚገለፀው በነፃነት ነሺዎች መሀከል በመሆን (የግንባር ሥጋ ሆነው) በነፃ ሳቢና ያዩትንና የሰሙትን ግፍና ተግባር ማጋለጥ፤ የህዝብን ነፃ ስሜት ማንጸባረቅ፤ ለዚህም ሲባል ማንኛውንም ዋጋ መክፈልና ቆራጥ መሆን መቻል ነው እንጂ ፕሪቶሪያ ተቀምጦ ስለ አዲስ አበባ መፃፍ የምን የኅሊና ነፃነት፤ የምን ወኔ ይጠይቃል? ከተቻለ ጫት፤ ካልተቻለም ጥሩ አረቄ መቼ አነሰ?\nማስታወሻዎቹን ለማቀነባበበርና መጽሐፍ አድርጎ ለማውጣት ስምንት ወሮችን እንደተጠቀመ የተናገረው ይኽ ሰው ”መጽሐፉን ፅፌ ስጨርስ ነፃ ሆንኩኝ!” አለ። ”እንኳን ደስ አለህ! እንኳንም ለነፃ መሬት በቃህ!” ከማለት ወዲያ እንዲህ ያለውን ግብዝነት ስለምን ይከራከሩታል?\n”... የህወሓት አባልና ካድሬ ሆኜ ከአሥር ዓመታት በላይ እንደመሥራቴ፤ የኢትዮጵያ ፖለቲካና የህወሓት / ኢህአዲግ ጉዳይ በቀጥታ ይመለከተኛል።” (ገፅ 6) ሲል በመጽሐፉ መግቢያ ላይ ካድሬነቱን የሚያውጀው ታጋይ ተስፋዬ፤ በዚሁ መግቢያ ጽሑፉ በገፅ 7 (ሰባት) ላይ ደግሞ፦\n”... በጋዜጠኝነት ሙያ ከኢህአዲግ ጋር በሠራሁበት ወቅት ያወቅኋቸውን ሚስጥሮች ሁሉ ግን እዚህ አላካተትኩም።” ይለናል። ”ለምን?” ቢሉ የጋዜጠኝነትን ሥነ ምግባር ለመጠበቅ። ”ለመሆኑ ሰውዬው ታጋይ ካድሬ ወይም የፓርቲ ፕሮፓጋንዳ ሠራተኛ ነበር ወይስ ጋዜጠኛ?” የሚለውን ጥያቄ እናቆየውና እርሱ ”ሚስጥሮች” ብሎ ገለባ ሊያለብሳቸው ስላሰበው ነገር አንድ እንበል።\nበመጀመሪያ ደረጃ ተስፋዬ በመጽሐፉ ውስጥ የጠቀሳቸው የኢህአዲግ ባለንብረቶች ጉዳይ ለእኔና እኔን ለመሰሉ ኢትዮጵያውያን አዲስ አይደሉም። ያላየና ያልሰማ ቢደነቅበትም አይፈረድበትም።\nአብዛኞቹ ጉዳዮች በአንዱ ወይንም በሌላው መንገድ የኢትዮጵያ ነፃ ፕሬስ አባላት በይፋ ሲፅፉበትና በሹክሹክታም ሲሳለቁበት የቆዩት የአደባባይ ሚስጥሮች ናቸው። በርካታ የነፃው ፕሬስ አባላትም እነዚያን የወያኔ እርኩስ ተግባራትና የሹማምንት ቅሌት በማጋለጣቸው ሲታሰሩ፣ ሲገረፉ፣ ሲገደሉ፣ በገንዘብ ሲቀጡ፣ ሲሰደዱ ... ”አበጀህ” ብለው የኢህአዲግን ”መንግሥት” ሲያንቆለጳጵሱት ከነበሩት ካድሬዎች መሐከል አንዱ ተስፋዬ ገብረአብ ነው። በየትራፊኩ መብራት ላይ መኪናውን አቁሞ አንገቱን በመስታወት አውጥቶ የሚዝትብን ”ወያኔም” አልነበረምን?\nበሌላ በኩል ተስፋዬ ሚስጥር ሊጠብቅለት አሳሩን የሚያየው ሥርዓት ከቶውንም ከህዝብ የተደበቀ ሚስጥር ኖሮት አያውቅም። ”ሚስጥሩ ነው” ቢባል እንኳን የዘረፋ፣ የግድያ፣ የአፈና፣ የማሰቃያ፣ የውንብድና፣ የውስልትና ... ጉዳዮች ናቸው። እነዚህ ወንጀሎች ደግሞ በሀገርና በህዝብ ላይ የተፈፀሙ መሆናቸው እየታወቀ የተስፋዬ ገብረአብ የጋዜጠኝነት ሥነምግባር ሊሸፋፍናቸው ይንደፋደፋል። ይኽ ደግሞ የጋዜጠኝነት ሥነ ምግባር ሳይሆን ”የታጋይነት ሥነ ምግባር” ነው መባል የሚኖርበት፤ ቢባልም የሚያምርበት።\nተስፋዬ በእርግጥ ጋዜጠኛ የመሆን ሕልም ነበረው። ወደ ጋዜጠኝነት የሚወስደውን መንገድም መጓዝ ጀምሯል። ሆኖም ግን ካድሬነት ከመንገድ ላይ ጠልፎት መጀመሪያ ሐረር ወደሚገኘው የደርግ ወታደራዊ ፖለቲካ ትምህርት ቤት ውስጥ ወርውሮ ጣለው። ከዚያም ከደብረታቦር አሽቀንጥሮ ተከዜ ሸለቆ ውስጥ ወተፈውና ጋዜጠኝነትን እንደተመኘው ቀረ።\nየኢህአዲግ አገዛዝ የመጀመሪያውን የፕሬስ ሕግ ሲያወጣ ከደነገጋቸው አንቀፆች መሐከል አንዱ ”ማንኛውም የፕሬስ ውጤት የዋና አዘጋጁን እና የምክትል ዋና አዘጋጁን ስም የመፃፍ ግዴታ አለበት” (አንቀጹ ቃል በቃል አልተገለፀም) የሚል ነው። ከዚህም አልፎ የአንድ የፕሬስ ውጤት አዘጋጅና ምክትል ዋና አዘጋጅ ከሚኖሩበት ቀበሌ ሠላማዊ ዜጋ ስለመሆናቸው የሚገልጽ ደብዳቤ አፅፈው (ከቀበሌ መታወቂያ በተጨማሪ) በማስታወቂያ ሚኒስቴር በፕሬስ ሥራ ፈቃድ ምዝገባና ቁጥጥር መምሪያ ፋይል የማድረግ ግዴታ ተጥሎባቸዋል።\nይኽ ”ለሁሉም እኩል ይሠራል” የተባለው ሕግ ባለበት ወይም በነበረበት ሁኔታ ውስጥ ነው ተስፋዬ ገብረአብ የእፎይታ መጽሔትና ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ሆኖ ሲሠራ ከነምክትል አዘጋጁ በብዕር ሥም ሲጠቀም ማንም ጠይቆት የማያውቀው።\nተስፋዬ ገብረአብ የዋና አዘጋጅነት ስሙ ”ዋለልኝ ብርሃነ” (ለዋለልኝ መኮንንና ለብርሃነ መስቀል ረዳ መታሰቢያ እንዲሆን የተዘየደ ይመስላል) ሲሆን፤ ምክትል ዋና አዘጋጅ የነበረው ሻለቃ መኩሪያ መካሻ ደግሞ ”ሡልጣን አባዋሪ” በሚል ሥም ይጠቀም ነበር።\nየህወሓትን ክፍፍል ተከትሎ የበረከት ስምዖን መብረቅ ወርዶባቸው እፎይታም ተዘግቶ ተስፋዬም በድንጋጤ እስከ ፕሪቶሪያ እስከፈረጠጠበት ጊዜ ድረስ እንዲህ ዓይነት የውንብድና ሥራ ሲሰራ እንደነበር እናውቃለን።\nይኼ ሰው ነው እንግዲህ ”ጋዜጠኛ ነኝ” ብሎ የጋዜጠኝነትን ሥነምግባር ለመጠበቅ በሥራ አጋጣሚ ያወቃቸውን የኢህአዲግ ባለሥልጣናት የሚስጥር ፍርፋሪ ስለመደበቁ የሚነግረን።\nከያሬድ ጥበቡ ጋር ባደረገው ቃለ ምልልስ ”እኔ የአደአ ጥቁር አፈር ነኝ” ያለው ተስፋዬ ገብረአብ ጋዜጠኛ ሳይሆን የህወሓት / ኢህአዲግ ፕሮፓጋንዳ ታጋይ ካድሬ ነው። የሚያምርበትም ቃጭል ይኼኛው ነው።\nደቡብ አፍሪካ ገብቶ ንግድ ከጀመረ በኋላ የጋዜጠኝነቱን አክሊል ደፍቶም ቢሆን ለወደፊቱ ይሠራበት እንደሁ እንጂ ላለፈው ማንነቱ መግለጫ ሊሆን ከቶውንም አይችልም።\nከዚህም በመነሳት ነው ”የጋዜጠኛው ማስታወሻ” የተባለው መጽሐፉ እንደገና የሥም ዳቦ ሊቆረስለት ይገባል እምለው። እኔ በበኩሌ ”የታጋዩ ማስታወሻ” ወይም ”የካድሬው ማስታወሻ” ተብሎ ይሰየም ዘንድ ምኞቴ ነው። ተስማሚውን ለምርጫ አቅርቤአለሁ።\nከኢትዮጵያ ዛሬ፦ ይህ ጽሑፍ በሰሜን አሜሪካ ቺካጎ ውስጥ በሚታተመው ”ናፍቆት ኢትዮጵያ” የተሰኘ መጽሔት ላይ ያያ አባቦር የተሰኙ ፀሐፊ ”የአደአው ጥቁር አፈር ጋዜጠኛ ወይስ የፓርቲ ካድሬ?” በሚል ርዕስ ጽፈውት የታተመ ነው። የያያ አባቦርን ይህንን ጽሑፍ ተከትሎ የ”ጦማር” ጋዜጣ ባለቤትና ዋና አዘጋጅ በፈቃዱ ሞረዳ ”እኔም ማስታወሻ አለኝ” በሚል ርዕስ በ”ናፍቆት ኢትዮጵያ” መጽሔት ላይ የበኩሉን ብሏል። ጋዜጠኛና ደራሲ ተስፋዬ ገብረአብ ደግሞ በኢትዮ ሚዲያ ፎረም ላይ በቅርቡ ”የግንቦት ማስታወሻ” በሚል ርዕስ አንድ ጽሑፍ አስነብቧል። ሦስቱም ፀሐፊዎች ያስነበቧቸው ጽሑፎቻቸው ተያያዥነት ያላቸው ሆነው ስላገኘናቸው የሦስቱንም ፀሐፊዎች ዕይታና አስተያየት አቅርበናቸዋል።


ግንባታዎችና የትራፊክ ፍሰቶች የመንገድ ሕግ የሚያከብሩት መቼ ይሆን? | ሪፖርተር Ethiopian Reporter Amharic\nወትሮውንም የሦስት መንግሥት ተቋማት የሚመስሉት የቴሌኮም፣ የውኃና ፍሳሽ እንዲሁም የመንገድ ግንባታ የሚመለከታቸው ተቋማት አንዱ የሠራውን ሌላው እያፈረሰ፣ አንዱ የገነባውን ሌላው እየናደ፣ ያንዱን ሥራ ሌላኛው እንዳሻው እያዘበራረቀ አሁንም ድረስ በለመደ አሠራራቸው ቀጥለዋል፡፡\nከሰሞኑ የምናየውም ይህንኑ ያሳብቃል፡፡ በየቦታው የምናያቸው የእግረኛ መንገድ ቁፋሮችም ይህንን ይመሰክሩልናል፡፡ ተራ መንገዶች፣ ቀለበት መንገድ ውስጥ የሚገኙ የእግረኛ መንገዶች ሳይቀሩ ተቆፋፍረው አገሩን የምስጥ ኩይሳ የወረረው እስኪመስል ድረስ በየቦታው የአፈር ክምር ይታያል፡፡ ጉድባ እዚህም እዚያም ተቆፋፍሯል፡፡ አስቂኝ የሚሆነው ደግሞ የቆፈሩትን አፈር፣ ያወጡትን ድንጋይ እንደነገሩ እየመለሱ፣ የራሳቸውን ቱቦ ወይም የሽቦ መሥመር በሲሚንቶ እየለሰኑ የሚገኙት ተቋማት አድራጎት አስገራሚ የሚባል ነው፡፡\nእንዲህ ያለው ያፈጀ አሠራር ዛሬም ድረስ የሚተገበር በመሆኑ መንገዶች ተጣበዋል፡፡ የተቆፈሩ መንገዶችን ሽሽት እግረኛው ወደ መኪና መንገዶች እየገባ ፍትጊያ ሲገጥም ይታያል፡፡ የትርምርስ አገር፡፡ ከመንግሥታዊ ተቋማቱ ባሻገር በየጥጉ ሽቅብ የሚፈሉት ሕንጻዎች የሚያደርሱትን ጉዳት ቁብ የሚለው አልተገኘም፡፡ ማዘጋጃ ቤትም ምን ቸገረኝ ያለ ይመስል ነገር አለሙን ትቶታል፡፡ መገንባቱ የሚደገፍ ሆኖ ሳለ፣ ጠጠርና አሸዋ የሚገለበጠው መንገድ ዳር ከሆነ፣ አሸዋና ሲሚንቶ የሚቦካው መንገድ ዳር ከሆነ፣ ብረታብረቱና አጠናው የሚኮለኮለው በመንገደኛው መንገድ ላይ ከሆነ ምን የሚሉት ግንባታ ነው? የጋራውን እያፈራረሱ የራስን መገንባት ምንኛ የዕድገት መገለጫ ይሆን?\nከዚህ ጎን ለጎን በመንገድ አጠቃቀም ላይ የሚታየው የአሽከርካሪው ባህርይ ሳይጠቀስ አይታለፍም፡፡ የትራፊክ ባለሙያዎች እንዲገልጹት በእውነትም በአብዛኛው አሽከርካሪ ችግር የበዛበት፣ እግኛን ማስቀደም ነውር የሚመስለው ነው፡፡ ያለጥሩንባ መኪና የነዳ የማይመስለውም ስንቱ ነው፡፡ አንዳንዱማ እንኳንና በመንገዱ ገብተውበት፣ በትክክለኛው የእግኞች ማቋረጫ መንገድ (ዜብራ) ሳይቀር እየተሻገረ ያለውን እግረኛ ሸርፎ በማጠምዘዝ ቀድሞ ለማለፍ የሚሽቀዳደም ነው፡፡ ይባስ ሲልም በዜብራ ማቋረጫው ላይ የሚተላለፉትን በጡሩምባ የሚያደናብር፣ በሚጋልብበት ፍጥነት እየከነፈ መጥቶ በግድ የሚቆም የትዬ ለሌ ነው፡፡\nለዚህ ሁሉ ችግር የተለያየ ምክንያት ሊቀርብ ይችላል፡፡ የሾፌሮች ማን አለብኝነት፣ የእግረኛው ደንታ ቢስነት፣ የመንገዶች ጠባብ መሆን ወዘተ. ሊጠቀሱ ከሚችሉት ችግሮች መካከል ናቸው፡፡ በሬዲዮና በቴሌቪዥን የሚለፈፈው መሠረቱን የሳተ ትምህርት አሰጣጥና አደጋ ዲስኩር እንዳለ ይቆይና አንዳንድ አባባሎችን ግን እንፈትሽ፡፡\nየትራፊክ ፖሊስ ባልደረቦችም ሆኑ አጉራ ዘለል ሾፌሮች እግረኛ መንገድ ሲያቋርጥ በፍጥነት መሻገር አለበት የሚሉት ፈሊጥ ተደጋግሞ ይደመጣል፡፡ በመሠረቱ እግረኛ ለራሱ ደኅንነት ሲል ይህን ማድረጉ መካሪ ባላሻው ነበር፡፡ ነገር ግን ደንብ የሚያከብረውም አሽከርካሪውም ተባብረው እግረኛው በዜብራ መንገድ ሲያቋርጥ በፍጥነት አይደለም የሚለው አነጋገራቸው እርምት የሚሻ ይመስለኛል፡፡ ተደጋግሞ መባል ያለበትና መከበርም የሚገባው አባባል የሚሻገር እግረኛ ኖረም አልኖረ አሽከርካሪው እግረኞች ወደ ሚያቋርጡበት መንገድ ሲቃረብ ፍጥነቱን ቀንሶ መሆን እንዳለበት የሚያሳስበው ነው፡፡\nየመንገድ ሕግ እግረኛው ሲያቋርጥ በፍጥነት በሩጫ ወዘተ. ይሁን የሚል ተቀጥላ የለውም፡፡ ይህ ማለት በመንገዱ የሚጠቀሙ አካል ጉዳተኞች፣ አቅመ ደካሞች፣ ነፍሰ ጡሮች፣ ህጻናት እንዲሁም የቤት እንስሳት ወደ ክፍለ አገር ሲወጣ እንደሚታየው የዱር እንስሳት በትራፊክ አደጋ እንዲያልቁ ከበየን የማይተናነስ የአንድ ወገን አገላለጽ ነው፡፡ እንደ እውነቱ መሆን የነበረበት በእግረኛ ማቋረጫ መንገዶች ላይ ፍጥነቱን የማይቀንስ፣ እግረኞችን በጡምሩምባ የሚያተራምስ፣ መሪ እየጠመዘዘ የሚያሸማቅቀው በሙሉ መቀጣትና አደብ መግዛት እንዲችል የሚያደርገው አሠራር መተግበር ነበር፡፡\nሩቅ ሳንሄድ ቅርባችን ሩዋንዳ ውስጥ የዚህ ዓይነት አሠራር አላቸው፡፡ እግረኛው በትክክለኛው የማቋረጫ መንገዱ መሠረት እስከተሸገረ ድረስ ለምን አትሮጥም፣ አትከንፍም ብሎ ነገር የለበትም፡፡ ይልቁንም የተገላቢጦሹን እግረኛው ሲያቋርጥ በነበረበት ወቅት ዝግ የማይል ሾፌር፣ ለእግረኛ ክብር የማይሰጥ አሽከርካሪ በትራፊክ ደንብ ተላላፊነት ይከሰሳል፡፡ ይቀጣል፡፡ እርግጥ በዚህ አገር የማይከበሩ የእግረኛ ሕጎች ከሆኑት ውስጥ የትራፊክ መብራት ማክበር ተጠቃሽ ነው፡፡ ማንም ጉዳዬ ሳይለው ቀይና አረንጓዴ ሲያበራ የሚውለው የእግረኛ መብራት እንዲከበር፣ እንዲለመድ ማድረግ ተገቢ ይሆናል፡፡ ሌሎች አገሮች ስለወደዱ ብቻም ሳይሆን ሕግ ስለሚያስገድዳቸው፣ ባያከብሩት ስለሚቀጣቸው የእግረኛ መብራቶችን አክብረው ይጠቀማሉ፡፡ የሚያልፍ መኪና ኖረም አልኖረ፣ ቀይ የበራበት እግረኛ እስኪለቀቅ ድረስ ቆሞ የሚጠባበቅባቸው አገሮች እዚሁ አፍሪካችንም ውስጥ አሉ፡፡\nስለዚህ ሕግ የማስከበር ግዴታ ያለበት አካል ሕግ ማስከበር ያለበት በተሰጠው ኃላፊነት መሠረት እንጂ በልምምጥ መሆን የለበትም፡፡ እግረኛም ሆነ አሽከርካሪ አደጋ ቢደርስ ተጎጂነቱን በማሰብ ጥንቃቄ ማድረግ የህልውና ጉዳይ ስለመሆኑ በነጋሪ ሊደሰኮርለት አይገባውም፡፡ በዚህ ሳያበቃ ግን በሕግ ተጠቃነት እንዳለበት አውቆም መንቀሳቀስ ግዴታው እንደሆነም ሊገነዘብ በሚገባው መልኩ እንዲንቀሳቀስ መደረግ አለበት፡፡\n(ያንታለም በሰማይ፣ ከአዲስ አበባ)


ዳንኤል በቀለና ብርቱካን ሚደቅሳ? ታዬ ድንደስ? - ሰርፀ ደስታ | ዘ-ሐበሻ የዕለቱ ዜና | ZeHabesha Ethiopian News | ዜና ለሁሉም 24/7 ዘ-ሐበሻ የዕለቱ ዜና | ZeHabesha Ethiopian News | ዜና ለሁሉም 24/7\nዳንኤል በቀለና ብርቱካን ሚደቅሳ? ታዬ ድንደስ? – ሰርፀ ደስታ\nሰሞኑን በዶ/ር ዳንኤል በቀለ የሚመራው ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን የጥናት መረጃውን ለሕዝብ ይፋ በማድረጉ ብዙ ሰው እየተቀባበለ ጉድ ሲል አይቻለሁ፡፡ ይሄ ግን ለእኔ ብዙ አዲስ አደለም፡፡ እኔ የኦሮሞ የጥላቻና የዘር ፖለቲካ ከዚህም የከፋ አደጋ ይዞ እንደሚመጣ መናገር ከጀመርኩ ቆይቻለሁ፡፡ በጣም አደገኛ የሆነ መርዝ እንዳለ ደግሞ ያወኩት በስማ በለው ሳይሆን በራሴ በሕይወቴ አልፌበት ነው፡፡ ከሁሉም ከሁሉም ግን ነገሮች ይበልጥ ያስደነገጡኝ አሁን ለውጥ ተብሎ ወያኔ ወደመቀሌ ስትሄድ የመንግስትን መዋቅር አብይ አህመድና ቡድኑ በኦሮሞ ከተቆጣጠረ በኋላ እንደ ትግሬው ወያኔ ትንሽ እንኳን መታገስ አልቻሉም የመጀመሪያ ዓላማቸው አማራውን ሌላውንም መጤ ከኦሮሚያ በማጽዳት ያለውን ሐብት ሁሉ ዘርፈን እንበለጽጋለን የሚል ትልቅ ዘመቻ ሲደረግ በማስተዋሌ ነው፡፡ በኦሮሞ የዛሬው ምሁር በሉት ፖለቲከኛ አስተሳሰብ አዲስ አበባን ከተቆጣጠረ ወሎን ወደራሱ ካመጣ ሁሉም ነገር በእጁ ያለ ሆኖ የሚሰማው በጣም በሚያሳዝን ደረጃ የወረደ እይታ ያለው ነው፡፡ እኔ በሕዝብ ላይ እንደ ሕዝብ አንዳች ነገር አልፈርድም፡፡ የኦሮሞ ገበሬማ ዛሬም የእነሱ መሣሪያ እየሆነ በመከራ ነው ያለው፡፡ ዛሬም ከመሬት እየተነቀለ ነው፡፡ ይሄ እርግማን የተመቻቸው ፊደልን ቆጠርን የሚሎ ኦሮሞ አሁን በአብዛኛው ሳይሆን አይቀርም እኛ ምን ጉድ ናቸው የምንለውን አስተሳሰባቸውን እነሱ በጣም ተዋህዷቸው እንደ ትክክለኛ ነገር እያሰቡት ነው፡፡\nበሰሞኑ በእነ ዳንኤል የምርመራ ውጤት የኦሮሞ የጤና ባሙያዎች ለተጎዱ ሰዎች በማንነታቸው ምክነያት ሕክምና መስጠት እምቢ እንዳሉ የጸጥታ አካላቱ ደግሞ የተጎዱት ሕክምና እንዳያገኙ ሲያደርጉ እንደነበር አንብበናል፡፡ እንግዲህ በየትኛውም የጠላት ጦርነት እንኳን በሕይወት የያዝከውን ጠላት እንደ ሰብዓዊ ፍጡርነትህ ሕክምና ታደርግለታለህ፡፡ እንግዲህ ተጎድቶ አላክምም ያለ ምን አልባትም በሕክመና ሆን ብሎ ሊገድልህም ይችላል፡፡ ይሄ በግልጽ ሊተባበል የማይቻል ዛሬ ላይ ብዙ የኦሮሞን ምሁርና ወጣቱን የተለከፈው ልክፍት ነው፡፡\nበጣም ጓደኛ ነን ብዬ ሳምናቸው የነበሩ ዛሬ ዘመኑ የኦሮሞ ነው በሚል በምን ያህል አስፈሪ ሁኔታ እንደተቀየሩ እኔ አውቃለሁ፡፡ ነገሩ ዛሬ የተቀየሩ ሳይሆን ለረጅም ጊዜ ውስጣቸው ደብቀውት የነበረ የጥላቻ ዘረኝነትና የበታችነት ስሜት መሆኑን የገባኝ አሁን ነው፡፡ ጓደኛ ስል ዝም ብሎ ተራ ጓደኝነት አይምሰላችሁ፡፡ እኔን የሚመስለኝ በጣም የምንተማመን ነበር፡፡ ስለዚህ ጉዳይ እንድ ቀን ሙሉውን እውነት አስነብባችሁ ይሆናል፡፡ እኔ የኦሮሞ ኦፒዲበሉት ኦነግ ያው ናቸው ዘረኝነታቸውን አሳምሬ አውቃሉ፡፡ እኔ በማንነቴ ሊጎዱኝ ብዙዎች ሞክረዋል፡፡ ጓደኞቼ የሆኑት ግን በዚህ ደረጃ ናቸው ብዬ ገምቼ አላውቅም፡፡ ዛሬ በኦሮሞነት አብሮ ከሚጋጋው እኔ በቅንነት ጓደኛቸውም እንደሆንኩ ልባቸው ያውቃል፡፡ እንደማንኛውም ሰው ለጓደኛ መሆኔ ነበር እንጂ ዋጋ ልቀበልበት ያደረኩት ነገር የለም፡፡ አንዳንዶቹም በሕወታቸው ዛሬ ለመኖር ምክነያት የሆንኩላቸው አሉ፡፡ ይገርመኛል፡፡ ዛሬ እንደዛ አደለንም፡፡ አውሬነታቸው ዛሬ ጊዜው የኦሮሞ መስሏቸው ድንገት ባርቆባቸዋል፡፡ ያሳዝናል፡፡ ለነገሩ ከትግሬ ወያኔዎችም እንዲሁ ያለ ነገር ገጥሞኛል፡፡ የእነሱ ግን በእነዚህ ደረጃ የከፋ አደለም፡፡ ሕሊና መዳኘት ካቆመ ሐይማኖት ብትል ባሕል ምንድናው? ምንም? አዝናለሁ፡፡\nዳንኤል በቀለ ማንነቱ አያስፈልገኝም በፊት ሲናገር እንደነበረው ዛሬም ያንኑ ተናገረ እንጂ፡፡ አንዳንዶች ዳንኤል ዘር ማጥፋት አላለም ሲሉም ትንሽ ሊወቅሱ ሞክረዋል፡፡ እንግዲህ ዘር ማጥፋት ነው አደለም የሚለውን ራስህ ተወጣው ሁሉን ነገር ዳንኤል እንዲሰራልህ አትፈልግ፡፡ በምርመራ ሪፖርቱ የተዘረዘሩት እኮ ግልጽ ናቸው፡፡ ዘር ማጥፋት እንደሆኑና እንዳልሆኑ በሕግ ፊት ማቅረብ እንግዲህ የሁሉም ድርሻ ነው፡፡ ይሄ የምርመራ ውጤት ከምርመራው ጀምሩ ከፍተኛ ፈተና እንደነበር ግልጽ ነው፡፡ በዚህም ሪፖርት ለመካተት እጅግ አስከፊ የሆኑ ጎዳዮችም ወደኋላ እንደተደረጉ እንገምታለን፡፡ ምክነያቱም ሁሉ ነገር ለሕዝብ ይፋ አይደረግምና፡፡ እጅግ ዘግናኝ ነውና፡፡\nተጨማሪ ያንብቡ: ለምን የሳሙኤል ዘሚካኤል ጉዳይ ያን ያህል ያስደንቀናል? (በትረ ያዕቆብ)\nእንግዲህ ሁላችንም እናስተውል፡፡ ዛሬ ነገሮችን እየተለማመድን መጥተን በጅምላ መገደል ሳይሆን በግፍ የተገደሉንም በግፍ መገደላቸው ሳያንስ እጅግ አሳቃቂ በሆነ ሁኔታ በጅምላ ሲቀበሩ አይተናል፡፡ ገዳዮች ባለስልጣን በሆኑባት አገር ይሄ ምንም ችግ የለውም፡፡ ዜጎቼ የሚላቸው መንግስት ቢኖር ሲጀምር እንዲህ ባለ አረመኔያዊ ሁኔታ አይገደሉም ሲቀጥል ድንገት እንኳን ቢሆን አስከሬናቸው እንደየእምነታቸው፣ ባሕላቸው ከዛም በላይ አሳቃቂ ሁኔታ በመገደላቸው ጭምር በልዩ ክብር ባረፈ ነበር፡፡ ከወያኔ የተቀዱት የዛሬዎቹ ባለስልጣናት እንግዲህ የመንግስትን ስልጣን በያዙበት ምን እንጠብቃለን? ግፍ በኢትዮጵያ ሞልቶ እየፈሰሰ ነው፡፡ እርግጥ ነው ከበደኖ ጀምሮ ብዙዎች የማያውቁት አረመኔነት በስንት ቦታ ተፈጽሟል፡፡ የሆነ ሆኖ የዛሬ 6 ዓመት ገደማ በሊቢያ በረሀ ልጆቻችን አንገታቸው በሰይፍ ተቀልተው በሞቱ ጊዜ እጅግ ምርር ብሎን አዝነን ነበር፡፡ ከዛ በኋላ በደቡብ አፍሪካ ጥቁሮች በወገኖቻችን ላይ ሲደርሱ የነበረው ከነነፍሳቸው በእሳት ማቃጠልን ጨምሮ አይተን ምን አረመኔዎች ናቸው ብለን ነበር፡፡ ዛሬ በይፋ ሊያውም ባለስልጣናቱ የሚመሩት ከሊቢያውም ከደቡብ አፍሪካውም የከፋ አረመኔነት በአገራችን እየሆነ ነው፡፡ በየፌስቡኩና ዩቲውቡም የሰውን አስከሬንና አሳቃቂ የሆኑ ምስሎችና ትዕይንቶችን መለጠፍ ምናችንም ሆኖ እየተሰማን አደለም፡፡ አረመኔነትን መለማመድ እንዲህ ነው፡፡ አዝናለሁ\nመቼም ከአሁን በኋላ ኦሮሞ ሆኖ በስልጣን ላይ ያለ ጤነኛ አስተሳሰብ አለ ብለን ላናምን በተግባር በሚደረጉ ነገሮች አይተናል፡፡ ኢትዮጵያውያንን ለማታለለ ኢትዮጵያዊ መስሎ የመጣው ጠ/ሚኒስቴር ተብዬው ዋና ኢላማው ከኢትዮጵያዊነት እስካሁንም በሞታቸው እንኳን ያላፈገፈጉት አማራና ኦርቶዶክስ እንደሆኑ በተግባር አሳይቶናል፡፡ ሌላ ሌላውን ትተን አሁን ባለው የአብይ አህመድ የስልጣን ሰንሰለት ስንት ኦርቶዶክስ አለ? ስንትስ አማራ አለ? አማራ ስል አማርኛ ተናጋሪ ማለቴ አደለም፡፡ ብዙዎች አማርኛ አፍመፍቻቸው የሆነ አማራ ጠሎች አሉና፡፡ ባፈው አብይ አህመድ ወደመተከል አቅንቶ የነበረው ጉሙዝ አማራንና ሌሎች እነሱ ቀዮች የሚሏቸውን ለማረድ ምክነያታዊነታቸውን በሚዲያ ሊያቀርብልን ነበር፡፡ በተለይም የችግሩ ዋና መሠረት አማሮች እንጂ ጉሙዞች አደሉም የሚለውን አስተሳሰብ በሰፊው ለማናፈስ፡፡ ለዛም ነበር በቀጥታ ጉዳዩ የሚመለከተውና በቅርበትም የሚገኘው የአማራ መገናኛ ብዙሐን እያለ ኦቢኤንን ይዞ የሄደው፡፡ ይህ ግለሰብ (አብይ) እስከዛሬ የነበረውን ተቀባይነት እንደ ከለለ ተጠቅሞ የመንግስትን መዋቅር ከኦርቶዶክሳውያንና ከአማሮች ሲያጸዳ እንደነበር እናውቃለን፡፡ ጴንጤ ከሆነ በተለይ ደግሞ ጴንጤነትን ከኦሮሞ ያቀናጀ ከሆነ የትኛውም ስልጣን ላይ ሲያስቀምጥ አይተናል፡፡ ዛሬ የውጭ ጉዳይ አአማካሪ ያደረገው ሌንጮ ባቲ ኦነግ የሆነ በዜግነቱ አሜሪካዊም እንደነበር እናውቃለን፡፡ በሎስ አንጅለስ የኮነሲላ ኃላፊ አድርጎት የነበረውም ብርሐነ መስቀል መስፈርቱ ይሄው ነበር፡፡ ሌላው አስቂኝ ነገር የባህርዳር ከንቲባ ተደርጎ የነበረው ግለሰብ ከእነአካቴውም ባህርዳር ላይ የማይኖር ጴንጤ ብቻ ስለሆነ ከንቲባነቱ የተሰጠው አዲስ አበባ ቆጭ ብሎ ባሕርዳርን ሲዘርፍ ከርሞ በመጨረሻ አዲስ አበባም ስላልተመቸው ቶሮንቶ ካናዳ የባህርዳር ከንቲባ ሆኖ ከርሞ አይተናል፡፡ እነ ዳንኤል ክብረት ሲጀምር ምን ስልጣን እንዳለው ባይገባኝም ዋናው ከኦርቶዶክሶች ጥያቄ እንዳይነሳ ማደናገሪያ ሆኖ የተቀመጠ እንደሆነ አያለሁ፡፡\nተጨማሪ ያንብቡ: የዛሬው የኢትዮጵያ ችግር ተጠያቂው ማን ነው - ሰርጸ ደስታ\nሑሉም ሰው ሊያስተውል የሚገባው በተለይ ኦርቶደክስና አማራ የሆነ ሕዝብ በቂ ውክልና ነው እንዲኖረው ሊያስብ ግድ ይለዋል እጂ በዘረፋና በነፍስግድያ በአሳዳጊያቸው እዚህ በደረሱ ጴንጤ ባለስልጣናት ተወክሎ ፍትህና ሠላም አገኛለሁ ብሎ እንዳያሰብ፡፡ የችግሩ ቁልፍ እዚህ ጋር ነው ያለው፡፡ ሌላ ቀርቶ በሰራዊቱም ውስጥ ትልቅ ክፍተት እየተፈጠረ ያለው ከዚህ የመነጭ ነው፡፡ በነገራች ላይ ኦሮሞም ቢሖን ኦርቶዶክስ ከሆነ ሲጀምር ከነፍጠኛ ባልተናነሰ ነው የሚታየው ወደ ስልጣን እንዲመጣ አይፈለግም፡፡\nከላይ እነዳንኤልን አንስቼአለሁ፡፡ ዳንኤልና ብርቱካን በቀደመው የወያኔ ዘመን የግፍ ቀማሾች መሆናቸው ያመሳስላቸዋል፡፡ በዛን ዘመን ሁለቱንም ለሕሊናቸው የኖሩ ሆነው በሕዝብ ዘንድ ትልቅ ከበሬታ አቅኝተዋል፡፡ ዳንኤል ለዛ ለነበረው ሕሊና ዛሬም የተገዛ ይመስላል፡፡ ብርቱካንስ? እንደሚገባኝ ብርቱካን ወደ ምርጫ ቦርድ ኃላፊነት ከመጣች ቡርዱን በማደራጀትና የምርጫ ደንቦችንም በማሻሻል ቆይታለች፡፡ ለመሆኑ ግን አሁን ባለው ሕገ መንግስት ኢትዮጵያ ውስጥ ምርጫ መካሄድ አለበት? የሚለው የእኔ ትልቁ ጥያቄ ነው፡፡ ለመሆኑ ክልሎች እየተጠቀሙበት ያለው ሕገ-መንግስት የሚባለው የመምረጥና መመረጥ መብቱን የሚሰጠው ለዜጎች ነው ወይስ ክልሉ ለተሰጠው ብሔረሰብ፡፡ በግልጽ ኦሮሚያ የኦሮሞ እንጂ የአማራ ወይም የትግሬ ወይም የሱማሌ አደለም፡፡ በክልሉም መምረጥም መመረጥም የሚችሉት ኦሮሞ ብቻ ነው፡፡ የሕግ አዋቂዋ ብርቱካን ይሄን ወዴት አደገርጋው ይሆን ዛሬ ከብልጽግና ቡድን ጋር ወግና ምርጫ መደረግ አለበት የምትለው፡፡ እሷንም ኦሮሞነት ጠልፏት ወይስ ሌላ? ከአማራ ክልል ሕገ-መንግስት በቀር ሁሉም ክልሎች የዜጎችን መብት አይፈቅዱም፡፡ በግልጽ፡፡ አብይና ቡድኑ ይሄንን ነው ቀባብቶ ሊያልፈው የሚፈልገው፡፡ ለመሆኑ ወደፊትም ለአዳማ በኦሮሞነት ከወለጋና አርሲ እየመጣ ከንቲባ ሊሆን ነው? ለነገሩ ለአዲስ አበባም እንደዛው ነው፡፡ ምርጫ ይደረግ ከተባለ እንደግዲህ እንያችኋ፡፡ አሁም አማራና አጋው በሞላበት በመተከል ጉሙዝ ሊያስተዳደር ነው? ወይስ አዋሳን ሲዳማ ነኝ በሚል የእኔ ነው እያለ ሊፈነጭ፡፡ እስኪ ወላይታና ሲዳማ አዋሳ ላይ ለሕዝብ ነጻ ተደርገው ይወዳደሩ፡፡ ማን ይበልጥ ድምጽ ያገኛል? ሁሉም ይጠንቀቅ፡፡ አሁንም ያለንበት ሁኔታው ራሱ አደገኛ ነው፡፡\nሌላው የኦሮሞ ባለስልጣናት እነ ታዬ ደንደአ የባሰባቸው ይመስላል፡፡ ጥሩ አደለም፡፡ ባለፈው አብንን ከኦነግ ጋር የሚሰራ እነ አምባቸውን ያስገደለ ምናምን የሚል የአብይ የቁማር መልዕክት መሠለኝ ሲዘራ ነበር፡፡ መቼም የተላከ ምን ማለት ነው ብሎ እንኳን ማሰብ አልቻለም፡፡ ለመሆኑ ኦነጉ ታዬ ደንደአ ነው ወይ ክርስቲያን ወይስ በለጠ፡፡ ለምን በግልጽ ኦነግ እንደሆነ የሚታወቀው ታዬ አብንን ከኦነግ ጋር ያበረ ሲል …. ለነገሩ እስክንድርንም እኮ ከእነጀዋር ጋር እየተናበቡ ስትል የዛሬዋ የአብይ የአዲስ አበባ ከንቲባ ተብዬ ስትናገር ነበር፡፡ በዚህም እስክንድር ዛሬ እስር ቤት ነው፡፡ አንድ ቀን ግን እሷ ያለችበትን ቦታ መያዙ አይቀርም፡፡ የእነአብይ ሴራ የት እንደሚደርስ እናያለን፡፡ ብልጽግናን ከአማራ ክልል የሚያስወግድ አብን እንደሆነ አሁን ፈርተዋል፡፡ ለዛ ነው እነታዬ ደንደአ እንዲህ የሚያስለፈልፋቸው፡፡ ባልደራስ የዛሬዎቹን የአዲስ አበባ ዘራፊ ወሮበሎች በሕዝብ ምርጫ ከሆነ ጠራርጎ እንደሚያስወጣቸው ግልፅ ነው፡፡ አብይ በሻሻ ሄዶ ሊመረጥ ይችላል ሆኖም ተመልሶ አሁን ያለበት ቦታ አይመጣም ነበር፡፡ እውነተኛ ምርጫ ቢካሄድ፡፡ ታዬ ዛሬ አስቂኝ የሚመስል ነገር ጽፎ አነበብኩ አብይን የገለጸበት በተግባር የሸገር ፓርኮችን በመስራት ያሳየን መሪ ሲል ነበር፡፡ እንዲህ ያሉ ሰዎች አገር እየመሩ ምን ሊጠበቅ እንደሚችል አይገባኝም፡፡ ጠ/ሚኒስቴሩ ራሱ የኢትዮጵያ ልክ ሲለው ነበር የከተማ መናፈሻን ሥራ፡፡ እንደው ለመሆኑ እንዴት እንዴት ነው የሚያስቡት እነዚህ ሰዎች? የከተማ መናፈሻ መስራት የጠ/ሚኒስቴሩ ወይስ የከተማው መዘጋጃ፡፡ ሲጀምር ተሰሩ የተባሉት መናፈሻዎች በክፍለ ከተማ ሊሰሩ የሚችሉ ተራ ነገሮች እንጂ የከተማውም ልዩ ሥራ አደሉም፡፡ አንዳንዴ ለቱርስት ለመሳብ ይሉሀል፡፡ ችግሩ ሁሉም የመጡት ከወያኔ ሥሪት እንጂ እውቅት የሚባል ነገር አልፈጠረባቸውም፡፡ ቱሪስት ገንዘቡን አውጥቶ የአዲስ አበባን መናፈሻ ለማየት ከመጣ እብድ መሆን አለበት፡፡ ቱሪስቶች ኢትዮጵያ የሚመጡት ታሪካዊ ቦታዎችንና የተፈጥሮ ቦታዎችን ለመጎብኘት እንጂ መናፈሻ ለመጎብኘት አደለም፡፡\nተጨማሪ ያንብቡ: የማለዳ ወግ ... ተቀልባሹ ብዙሃኑ ድምጽ እና ተሰሚው የጥቂቶች ድምጽ | * ቴዎድሮስን እልፍ አዕላፍ እንወደዋለን ጥቂቶች ይጠሉታል\nመናፈሻ አይጎበኝም አላልኩም በአለማችን የሚጎበኙ ታላላቅ የአትክልት ግቢዎች(ጋርደኖች አሉ)፡፡ ለምሳሌ በ ኒዘር ላንድ የሚገኘው ከውከንሆፍ ቱሊፕ በመባል የሚታወቅው አበባ ቦታ በሚከፈትበት አጭር አንድ ወር ገደማ ጊዜ ውስጥ ብቻ ከ1.5 ሚሊየን ሕዝብ በላይ ይጎበኘዋል፡፡ ይሄን ቦታ እኔም ለመጎብኘት እድሉን አግኝቻለሁ፡፡ ድንቅ ነው፡፡ ይልቁንስ ዛሬ የቁማር አንድ አካል የሆነው ጣናን ከእምቦች ባሻገር እንደ ከውክነሆፍ ልዩ ጋርደን በማደረግ ትልቅ የቱርስት መዳረሻና የአካባቢውንም ሕይወት በሚቀይር መልኩ ለመስራት የሚያስችል የንድፈ ሐሳብ ነበረኝ፡፡ ይሄን ሐሰብ የደረሳቸው ባለሥልጣናት አሉ፡፡ ሆኖም ያው እንደ አዲስ አበባው የከተማ ወንዞች ፕሮጀክት ሊያበለሹት እንደሚችሉ እገምታለሁ፡፡ በነገራችን ላይ የአዲስ አበባ ከተማ ወንዞችን ማጽዳት ንድፈ ሐሳብ ከ8 ዓመት በፊት አዘጋጅቼ የከተማው የሚመለከታቸውን ለማነጋገር ሞክሬ ነበር፡፡ ማን የሰማሀል? ታዬ ሆይ የምትጽፈውን የሚያነቡት ምንም የማያቀው እናንተ እንደ እቃ የምትነግዱበት የኢትዮጵያ ደሀ ሕዝብ ሳይሆን ብዙ ልምድና እውቀት ያላቸውም ባለሙያዎች እንደሆኑ አስተውል፡፡ አብይ አህመድ የአረንጓዴ አሻራ የሚለውም የእሱ ሥራ አልነበረም፡፡ ሥንት ባለሙያዎች ባሉበት፡፡ በነገራችን ላይ ለአንባቢዎቼ እኔ ከምንም ተነስቼ አላወራም፡፡ በተግባር ለአገሬ የቻልኩትን ሁሉ ሞክሬ ነው፡፡ ችግኝ መትከል ከተባለ እኔ ከ1 ሚሊየን ያላነሰ የዛፍ ችግኝ ከምንም በመነሳት አፍልቼ ለተከላ አከፋፍያለሁ፡፡ የአቋቋምኳቸው የዛፍ ችግኝ ጣቢያዎች ቀጥለው ብዙ ሚሊየን አፍልተው ይሆናል፡፡ አብይ አህመድና እንደ ግርማ አመንቴ ያሉ ኦነግ ባለሙያ ነን የሚሉ ዛሬ ከፍተኛ ወጪ ከመንግስት ካዝና እያወጡ እንደሚበትኑትና በቢሊየን ተክለናል እንደሚሉት ሳይሆን የማወራው ስለሙያዊ ክህሎት ነው፡፡ በየዓመቱ እንደ በቆሎ ማሳ ዛፍ የሚተከልበት መሬት ሪፖርት መደረጉ ሳያንስ ገንዘብ ወጥቶባቸው የተፈሉ ችግኞች እንኳን በአግባቡ እንደየ ባሕሪያቸው በሚመቸው ቦታ ሆነው ለውጤት እንዳይሆኑ እየተደረገ ነው ያለው እውነታ፡፡ ለእነታዬ እንግዲህ እንዲህ ያለቦታው ገብቶ መቦጫረቁ ሳያንስ የሰዎችን ሥራ እያበላሸ የተሰጠውን ቦታ ላይ መስራት የነበረበትን ሥራ አንዳች ሳይሰራ እየቆመረ ያለው አብይ ነው መሪ፡፡ መከላከያውን ሠራም ይለናል፡፡ መከላከያው ቢሰራ ነው ከውስጥ በተነሱ ወንበዶዎች በገዛ ጓደኞቻቸው ጦርነት የተከፈተው? ይሄ ነው ከብሔር ጽድቷል እየተባልን ሲነገረን የነበረው? ለማንኛውም መከላከያው ውስጥ ከዛም በከፋ ኦሮሞ-ኦነጋውያንም ከወያኔዎች ጋር እንደነበሩ ብንገምት ስህተት አይሆንብንም፡፡ በተለይ ተመርዞ መጣ የተባለው የሰሜን እዝ አዛዥ ነበር የተባለው አነጋጋሪ ነው፡፡ ሌሎችም እንዲሁ፡፡ ታዬ ደንደአ ተረጋጋና የራስህን ኦነጋዊነት ሴራህን ብታስተውል ጥሩ ነው፡፡ በአጠቃላይ እየሆነ ያለው የሚበጃችሁ አይመስለኝም፡፡\nግሩም ነው፤ እግዚአብሔር ፊቱን ያዙርልን። መንጋቱ አይቀርም፤ ይነጋል። እሥኪነጋ ግን ጨለማው መበርታቱ ያለ ነው። ለማንኛውም ጥሩ ልቦና አለን የምንል በርትተን እንጸልይ።\nጎበዝ ትግሬዎች ኢትዮጵያን ሊወጉ ዋሻ ቆፍረው ምግብም አከማችተው ውስጡ ገቡ በከፈቱት ጦርነት ተሸንፈው ወደ ዋሻው ገቡ። የሌሊቱ ጅብም ሰው በጣም ስለለምደና የቀን ጅቦችን እየበላ ሆዱ ስለሰፋ ምሽጉ ውስጥ ያገኛቸውን የቀን ጅቦች መብላት ጀምሯል። እንዳይጮሁ ውጭ ሁነው ጀነራል አበባውና ጀነራል ባጫ ደበሌ ይጠብቃሉ ዝም እንዳይሉ የሌሊት ጅብ አንዱን ሳይጨርስ ሌላውን እየበላ ነው። ለማዘንም ለመሳቅም የቸገረ ነገር። የዛሬው ኦነግና ምልምሎቹ እጣ ፈንታችሁ ከዚህ የተለይ አይሆንም። ወደ ልቦናችሁ ተመለሱ ብትችሉ


Juan Eslava Galán. የታሪክ መጽሐፎቹን መከለስ | ወቅታዊ ሥነ ጽሑፍ\nሁዋን እስላቫ ጋላን፣ እውቅና ያለው እና ታዋቂው የጃን የታሪክ ልብ ወለድ ጸሐፊ, የተወለዱት አርጃኖ እንደ ዛሬ ያለ ቀን 1948. እንደ ሥራው ግዙፍ ነው ፣ የእሱ የቅርብ ዘይቤ እና አስደሳች የትረካ መንገድ ታሪካዊ ድርሰት ፣ ልብ-ወለድ እና ልብ-ወለድ ያልሆኑ በጣም አስፈላጊ ቀዳዳ አስገኝተዋል በትላልቅ ስሞች መካከል ዘውግ በጣም መረጃ ሰጭው ገጽታ ውስጥ። ስለዚህ ያንን የልደት ቀን ለማክበር እኔ እሰጣለሁ የተወሰኑትን ርዕሳቸውን ገምግማለሁ የበለጠ ተወካይ. እና እነሱ ብዙዎች እንደሆኑ።\n1 ሁዋን እስላቫ ጋላን\n2 አንዳንድ ስራዎች\n2.1 የመጀመሪያው እና ሁለተኛው የዓለም ጦርነቶች ለጥርጣሬ ተናገሩ\n2.2 የሩሲያ አብዮት ለጥርጣሬ ተናገሩ\n2.3 የካቶሊክ ነገሥታት\n2.4 የፕራዶ ቤተሰብ\n2.6 ዳቦ እና እርጥብ የመውሰጃ ታሪክ\nሁዋን እስላቫ ጋላን\nየደብዳቤዎች ሐኪም በታሪካዊ ዘውግ በተነበበው እና በተከታዮቹ ድርሰቶች የተካነ ፣ ኤስላቫ ጋላን ሀ ሁሉንም ቅጦች እና ዘመን የተጫወተበት ቦታ እንደ ብዙው ሰፊ ሥራ ይሠሩ. ከቀደመ ታሪክ ጀምሮ እስከ አሁኑ ጊዜ ድረስ እና በእርግጥ በታሪክ ውስጥ በጣም አስፈላጊ የሆኑትን ጊዜዎች ሁሉ ማስተናገድ ፡፡ እና እሱ በሚያደርገው መንገድ መንገር ቀላል አይደለም ፡፡ መረጃው ይፋ ከሆነ ሀ ቀላል እና አስደሳች ዘይቤ የበለጠ አድናቆት አግኝቷል። ግን ኤስላቫ ጋላን እንዲሁ የተፃፈ ልብ ወለድ ልብ ወለድ መጻሕፍት አሉት ዘውጉን ሳይተው. የተወሰኑትንም ከእሱ ጋር ፈርሟል የውሸት ስም በኒኮላስ ዊልኮክስ ፡፡\nብዙ ማዕረጎች ስላሉት እኔ በጣም ተወካዮቹን እመርጣለሁ ፡፡\nየመጀመሪያው እና ሁለተኛው የዓለም ጦርነቶች ለጥርጣሬ ተናገሩ\nምን አልባት በጣም የታወቀው እና ከዚያ ጋር «ለተጠራጣሪዎች» ፣ የተለመደው መለያ መስመር የእነሱ ርዕሶች። የ XNUMX ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽን ያካተተ በጣም አስገራሚ እና አስከፊ ታሪካዊ ጊዜ ለሆኑ አፍቃሪዎች እና አድናቂዎች ፡፡ ሀ በሰነድ እንደተሞላው ጉብኝት፣ ግን በጣም የተደረገው ለማንበብ ቀላል፣ በ የዓለም ውድድሮችበመሣሪያዎች ወይም በስትራቴጂዎች በዝግመተ ለውጥ ምክንያቶች እና በእርግጥ ዋና ተዋንያንን በማድመቅ ፡፡ እና ሁሉም በየቦታው በአፈ ታሪክ ተደምጠዋል ፡፡\nየሩሲያ አብዮት ለጥርጣሬ ተናገሩ\nተመሳሳይ በዚህ ርዕስ ይከሰታል ፣ የት በቅጹ ውስጥ እንደገና እንደ አስቂኝ ቀልድ በፍጥነት ታሪክ፣ ስለመራው ሁሉ ነገር ነው ድል በዘመናዊ ፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ወሳኝ ክስተት የሆነው የሩሲያ አብዮት ፡፡ አንድ ግምገማ የሮማኖቭ አመጣጥ ፣ ማን ነበር ራስputቲን ወይም እንዴት ሄደ ካርል ማርክስየሩሲያ ገበሬዎችን በደረሰበት ሰቆቃ ውስጥ ማለፍ ፣ እስከሚደርስ ድረስ ቦልsheቪክ. በተጨማሪም ሁሉም የበርካታ ተዋንያን ሴራዎች ፣ ጥቃቶች እና የሕይወት ታሪኮች አከባቢዎች ፡፡\nበአገራችን ታሪክ ውስጥ በጣም አስፈላጊ የሆኑትን ሁለት ቁምፊዎችን እንዴት ላለማከም? ካስቲል ኢዛቤል I እና የአራጎን ዳግማዊ ፈርዲናንድ የመጀመሪያዎቹን ድንጋዮች አኑሩ የዘመናዊ እስፔን መሠረት ፣ የወደፊቱ ግዛት መሠረቶች። ግን ደግሞ በመብራት መካከል ጥላዎች ነበሩ ፡፡\nስለ መታሰቢያ ርዕስ የፕራዶ ሙዚየም 200 ኛ ዓመት የምስረታ በዓል ባለፈው ዓመት የተካሄደው ፡፡ በዚህ አጋጣሚ ኤስላቫ ጋላን በእቅድ ውስጥ ሙዝየሙን እንድንጎበኝ ጋብዞናል የቤተሰብ አልበም. ስለዚህ በእያንዳንዱ ክፈፍ ላይ ይቆማል ለተሳነው እያንዳንዱ ሰው እራሳችንን እናስተዋውቅ፣ ከነገሥታት እስከ ታዋቂ ወይም ተራ ሰዎች ፡፡ እንዲሁም ከአንድ ወይም ከሌላ ሥዕል በስተጀርባ ስለነበረው ነገር ፣ ስለ ተረት ታሪካቸው ወይም ስለ ሚቀመጧቸው ምስጢሮች ይነግረናል ፡፡\nኤስላቫ ጋልንም የተሰጡ መጽሐፍት ስብስብ አለው የስፔን ታሪክ ዋና ኃጢአቶች፣ ስለእነሱ ለማወቅ የሚፈልጓቸውን እውነታዎች በሚሰበስቡበት። ይህ ነበር ሁለተኛ ጥራዝ፣ ከታዋቂዎች ታሪኮች ጀምሮ በታሪካዊ ክፍሎች በኩል ስግብግብነትን የሚመለከት ባንዶሌሮስ ከ XNUMX ኛው ክፍለዘመን እስከ የፖለቲካ እስረኞች ሥራ እ.ኤ.አ. ቫል ዴ ሎስ ካኢዶስ. እና እንደ እሱ ያሉ ገጸ-ባህሪዎች እንኳን ዳዮኒ እና አስደናቂ ጥቃቱ።\nዳቦ እና እርጥብ የመውሰጃ ታሪክ\nእና እንዴት ይችላሉ ምግብ በስፔን ታሪክ ውስጥ? በዚህ ርዕስ ውስጥ ኤስላቫ ጋላን እስከዚህ ድረስ ለእኛ ገምግሟል ወጥ ቤትዎ እና መጋገሪያዎችዎ, ከአያቶቻችን ሰው በላዎች ከአታpuርካ ፣ በማለፍ ሮማኖች እና ግብዣዎቻቸው ወይም ሳህኖች እና ምግብ አመጡ ሙስሊም ወይም አይሁዶች ፡፡ ከአዲሱ ዓለም የመጣውንም አይረሳም ፡፡ ሁሉም በዱካዎቹ እና በብዙዎች የታጀበ ተረቶች በጣም ሞተሊ ቁምፊዎች።.\nወደ መጣጥፉ ሙሉ መንገድ ወቅታዊ ሥነ ጽሑፍ » ስነፅሁፍ » ፀሐፊዎች » Juan Eslava Galán. የእሱ የታሪክ መጽሐፍት እና ልብ ወለድ ክለሳ\nየእሱ ልብ ወለድ ‹ሴኦሪታ› በጣም ወድጄዋለሁ ፣ በጥሩ ሁኔታ ተመዝግቧል እና አዝናኝ ፡፡ አመሰግናለሁ\nለኮንሱሎ መልስ ይስጡ