የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት 4 | በጦርነቱ አጀማመር አጨራረስና ዉጤቱ ዙሪያ ያሉ የተለያዩ አመለካከቶችና የሃሳብ ሙግቶች ~ Horn Affairs - Amharic\nBy Colonel Aschenaki Gebretsadik on Monday, June 19, 2017 @ 11:12 pm\n(የዚህን ፅሁፍ የመጀመሪያ ክፍል ለማንበብ በዚህ ሊንክ፡ ሁለተኛ ክፍል ለማንበብ በዚህ ሊንክ እና ሦስተኛ ክፍል ለማንበብ በዚህ ሊንክማግኘት ይችላሉ)\n++ ‹‹ ጦርነቱ እንደተጀመረ ሰሞን . . . የዚህ ጽሁፍ አቅራቢ የጦርነቱ የፖለቲካዊ ግቡ ምን እንደሆነ [ስጠይቅ] . . . ጄ/ል አበበ “ጥያቄዉ በጣም ጠቃሚ ነዉ፡፡ ሆኖም አሁን መልስ ከመስጠት ይልቅ ሁላችሁም ከዚህ ስብሰባ በኋላ በየግላችሁ አስቡበትና እኛም ከሚመለከተዉ ጋር ተነጋግረን መልስ እንሰጣችኋለን” ነበር ያሉት፡፡ . . . በወቅቱ በስብሰባዉ ላይ የነበሩት የአየር ኃይሉ ም/አዛዥ አሁን በህይወት የሌሉት ጄ/ል ኃይሌ ጥላሁን የጆቤ ምላሽ አስቆጥቶአቸዉ ከተቀመጡበት በድንገት በመነሳት ቁጣ በተቀላቀለበት አነጋገር “ሌላ ቀጠሮ መስጠት አያስፈልግም፤ መልሱ ግልጽ ነዉ፡፡ መንግስት በግልጽ ያስቀመጠዉ የጦርነቱ ግብ አለ፡፡ እኛ የኤርትራን ሉአላዊነት በመድፈር ለመዉረርና ቅኝ ግዛት ለማድረግ አልተነሳንም፡፡ ወደ ጦርነት የምንገባዉ የተነጠቅነዉን ለማስመለስ ነዉ” በሚል በቁጣ ተናገሩ፡፡ ጆቤ የጄነራሉን መለስ እንዳልሰሙ ሆነዉ ችላ ብለዉ ከማሳለፍ ዉጭ አጸፋ ምላሽ አልሰጡም፡፡ ››\n++ ‹‹ በደርግ ዘመን የሶማሊያ ጦር በእብሪት አገራችንን ወርሮ ህዝባችንን ያለምህረት ሲጨፈጭፍ እያየች አሜሪካ ራሳችንን ለመከላከል እንኳን እንዳንችል አድርጋ አሰቀድሞ ገንዘብ የተከፈለበትን መሳሪያ መከልከሏ ሳያንስ ….. ሌላዉ ቀርቶ የጦር መሳሪያ በማቀበልና በምክር ሲረዳን የነበረዉ የሶቭዬት መንግስት ሳይቀር ከአሜሪካ መንግስት በተደረገበት ጫና ሳቢያ የሶማሊያን ጦር እንዳንበቀልና ወደ ሶማሊያም ዘልቀን እንዳንገባ ነጋ ጠባ ይጨቀጭቁ ነበር፡፡ በወቅቱ ኮ/ል መንግስቱ ኃይለማሪያም የሶማሊያን ጦር የመበቀል ጽኑ ፍላጎት የነበራቸዉ ቢሆንም ነገር ግን የሶቭዬት ባለስልጣናት ጎትጎታ በተለይም የአሜሪካንን ማስፈራራት በጭራሽ መቋቋም እንደማይችሉ በመረዳታቸዉ ወራሪዉ ጦርን የመደምሰሱ እቅድ እንዳይተገበር ይልቁንም ለወራሪዉ ጦር መንገድ ተከፍቶለት በሰላም ለቆ እንዲወጣ ለማድረግ ተገደዉ ነበር፡፡ ››\n++ ‹‹ በባለፈዉ ጦርነት አንዳንድ ወላጆች “ልጆቻችን መስዋእት መሆናቸዉ ካልቀረ ባድመ ቀርቶብን አሰብ ላይ ብንረባረብ ይሻል ነበር” ሲሉ ተደምጠዉ ነበር፡፡ እነዚህ ወላጆች የልጆቻቸዉ በጦር ሜዳ ወድቆ መቅረት የሚጸጽታቸዉ የአሰብ ገዳይ ትዉስ ሲላቸዉ ነዉ፡፡ ዛሬ አንዳንድ ፣የመንግስት ባለስልጣናትም የዚሁ ዓይነት አዲስ አስተሳሰብ እንዳላቸዉ እናዉቃለን፡፡ ችግሩ ግን ይሄን እምነታቸዉን ወደ መድረክ አዉጥተዉ በግልጽ ለመወያየት የፓርቲያቸዉ ባህል አይፈቅድላቸዉም፡፡ . . . እንኳን ተራዉ አባል ቀርቶ ቁልፍ የሚባሉ የፓርቲዉ አመራሮችም ቢሆኑ ያቺዉ አስቀድሞ አቋም ከተያዘባት ጉደይ ዉጭ አዲስ አመለካከታቸዉን ለዉይይት ወደ መድረክ ለማቅረብ ድፍረት የላቸዉም፡፡ ስለዚህ ጉዳዩ በአብዛኛዉ የፓርቲዉና የመንግስት አመራርና አባላት ዘንድ እየታመነበትም ነገር ግን የፓርቲዉ የመስመር መቀልበስ ተደርጎ እንዳይቆጠር በስህተቱ መግፋት ተመራጭና እጅግ የቀለለ ሆኗል፡፡ አንድ ቀን አንድ ደፋር ወደ መድረክ አስከሚያወጣ ድረስ ይቀጥላል፡፡ ››\n++ ‹‹ በተለይም የኢሳይያስን “ተአምረኛ ምሽግ” የተመለከተ ሰዉ የኤርትራ ሰራዊት በዚህ ፍጥነት ይሸነፋል ቢሎ ለመገመት መቸገሩ አይቀርም፡፡ የሻእቢያ ምሽግ በ2ኛዉ አለም ጦርነት ወቅት ፈረንሳዮች የጀርመንን ማጥቃት ለመግታት ያስችላል ቢለዉ ለዓመታት ሲገነቡት የኖሩትን ማጂኖት ላይን (maginote line) ከሚባለዉ ምሽግ ጋር በማይተናነስ ደረጃ ሻዕቢያ ከሁለት ዓመት ላላነሰ ጊዜ ሲገነባ የከረመበትና አሌክስ ላስት የተባለዉ የቢቢሲ ዘጋቢ እጅግ አጋኖና አዳንቆ ለዓለም ህዝብ እንዲደርስ ያደደረገዉን ምሽግ የኢትዮጵያ አንበሶች በአጭር ጊዜ ዉስጥ እንዳልነበር ማድረጋቸዉን የሻእቢያ አመራሮች ሲገነዘቡ ከዚያ በኋላ አጉል መንደፋደፍ እንደማያዋጣ በመረዳታቸዉ ጦርነቱን በሆነ ዜዴ ካላስቆሙ በስተቀር ኪሳራዉ በፍጹም ከሚቋቋሙት በላይ ሆኖ ያለ ወታደር እንዳይቀሩ በመስጋት በፊት ያጣጣሉትን የአፍሪካ ህብረትን ዉሳኔ ለመቀበል ተገደዋል፡፡ ››\n++ ‹‹ በወቅቱ በዲፕሎማሲ አቅም ችግር ምክንያት የኛ የሆኑትን ተከራክሮ ህጋዊ ባለቤትነታችንን ማረጋገጥም ሆነ በጦርነቱ ሰለባ በመሆናችን የሚገባን ካሳ ማስወሰን ተስኖን እያለ የበለጠ ትልቅ ስህተት ደግሞ በደንብ ሳናረጋግጥ ባድመ ለኛ ተወስኗል ብሎ መንገስት መግለጫ መስጠቱና ህዝቡን ያለአግባብ ካስጨፈረ በኋላ ግን መንግስት እንዳለዉ ሳይሆን ባድመ ለኤርትራ መወሰኑን ሲታወቅ ህዝቡ ምንድነዉ ሊያስብ የሚችለዉ? በሃገር ሉአላዊነትና በብሄራዊ ጥቅም ላይ ያን ያህል ግደለሽነትና ሃላፊነት የጎደለዉ ድርጊት መደረግስ ነበረበት እንዴ? አንዴ ስህተት ከተፈጠረ በኋላ ደግሞ የሚመለከተዉ የመንግስት አካል ለተፈጠረዉ ስህተት ተገቢዉን ማረሚያ መስጠትና ህዝብን ይቅርታ መጠየቅም ሲገባዉ አላደረገም፡፡ ››\n++ ‹‹ ባድመን እንልቀቅላችሁ እንዳንል ባድመ የተፈረደዉ ለኤርትራ ነዉ፡፡ ብንለቅላቸዉም እንደዉለታ አይቆጥሩትም፡፡ አሰብ ደግሞ ከመጀመሪያዉኑ በይገባኛል ጥያቄም አላነሳንበትም፡፡ በሌላ አባባል አሰብ የኤርትራ መሆኑን አምነን የይገባኛል ጥያቄ እንደማናነሳ አረጋግጠናል ማለት ነዉ፡፡ “ሰጥቶ የመቀበሉ “ጉዳይ በሁለቱም ወገኖች ተቀባይነት ቢያገኝ እንኳን ምን ሰጥተን ምን ልንቀበል እንደምንችል ግልጽ አይደለም፡፡ እኛ ከኤርትራ የምንፈልገዉን እንጂ እነሱ ከእኛ ምን ሊጠይቁ እንደሚችሉ ብዙም ግልጽ አይደለም፡፡ ››\n++ ‹‹ ይህ የሻዕቢያ ብልጠት በታሪክ የሚናዉቀዉን የሃኒባልን አጥቂ ኃይል መቋቋም እንደማይቻል በመረዳት ኪሳራን ለመቀነስ ብሎ ፋቢዮስ (fabius) ሲጠቀም ከነበረዉ “Fabian strategy” ተብሎ በሚታወቀዉ ስልት ሰራዊቱን ወደኋላ እንዲያፈገፍግና ቦታ እንዲቀያይር በማድረግ ከአጠቃለይ ድምሰሳ መትረፍ የቻለበት ዜዴ ይመስለኛል፡፡ ሻዕቢያ ኪሳራዉን በመፍራት ከምሽግ ወጥቶ ለመዋጋት ፈጽሞ አልሞከረም፡፡ ሜዳ ላይ ወጥቶ ራሱን ጭዳ የሚያደርግበት ምክንያትም አልነበረም፡፡ ››\nበኢትየጵያና በኤርትራ መካከል የተደረገዉ ጦርነት ከመነሻዉ አስከ ፍጻሜዉ በአብዛኛዎቹ ጉዳዮች ላይ መግባባት የራቀዉ ለአስካሁንም በአወዛጋቢነቱ ቀጥር አንድ ብሄራዊ አጀንዳ ሆኖ የቀጠለ ነዉ፡፡ ጦርነቱ የሚታወሰዉ በርካታ ወታደሮቻችን የተሰዉበት ጦርነት በመሆኑ ብቻ ሳይሆን በጦርነቱ ዙሪያ ባሉ አብይ ጥያቄዎች ላይ መግባባት እንዳይኖረን ያደረገ በመሆኑ ጭምር ነዉ፡፡\nየሃሳብ ሙግት ከሚነሳባቸዉ ጉዳዮች መካከል የሻዕቢያ ወረራ ደንገተኝነት ፤ወደ ጦርነቱ ስንገባ ባስቀመጥነዉ ስትራቴጂዊ ዓላማ ፤በተገኘዉ ድልና በተከፈለዉ መስዋትነት ትርፍና ኪሳራ ላይ ፤የሻዕቢያን ሰራዊት መደምሰስ ጉዳይ ላይ፤በኤርትራን ግዛት የመቆየት ጉዳይ ላይ፤ የባህር በር (አሰብ ወደብ) በድጋሚ የማስመለስ ላይና በመጨረሻም በኃይል ያስከበርነዉን በድርድር ስለተነጠቅንበት ሁኔታ ጥቂቶቹ ናቸዉ፡፡ በአንዳንዶቹ ላይ የግል አስተያየቴን ለማካፈል እሞክራለሁ፡፡\n1/ ወደ ጦርነቱ የገባንበት ህጋዊ አግባብነት፤ የጦርነቱ ፖለቲካዊና ወታደራዊ ግቡ\nኤርትራ ወረራ ማድረጓና በድንበር አካባቢ የነበሩትን ዜጎቻችን ላይ ጥቃት መፈጸሟና ከቀዬያቸዉ ማፈናቀሏ እንደታወቀ በኢትዮጵያ መንግስት በኩል በጉዳዩ ላይ ማብራሪያ ከመጠየቅ ጀምሮ ጦራቸዉን አስወጥተዉ ጥያቄ ካላቸዉ ለመነጋገር ዝግጁ መሆናችንን ለኤርትራ አቻቸዉ ቢገልጹም ተገቢዉን ምላሽ ባለማግኘታቸዉ የሁኔታዉን አሳሳቢነት በመረዳት ለሀገሪቱ ህግ አዉጭ በማቅረብ ጉዳዩን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት እንዲሞከርና ሻዕቢያ ለሰላማዊ መፍትሄ ፈቃደኛ ካልሆነና ችግሩን በሰላም መፍታት የማይቻልበት ሁኔታ ከተፈጠረ በኃይልም ቢሆን ሉአላዊነታችን የማስመለስ እርምጃ እንዲወሰድ በፓርላማ አቅርበዉ አስወስነዋል፡፡\nአጠቃላይ አካሄዱ ሲታይ፡–\nአንደኛ:- ችግሩን በሰላማዊ መንገድ ለመጨረስ እድሉ ዝግ ላይደረግ በቅድሚያ ሰላማዊ ጥረት እንዲደረግና ሻዕቢያ ሰላማዊዉን መንገድ አሻፈረኝ ካለ ወደ ጦርነት መግባትን እንደ መጨረሻ አማራጭ (military solution as last resort)በመዉሰድ ሉአላዊነታችንን ለማስመለስ አስከመጨረዉ እንደምንፋለም ግልጽ የሆነ አቋም የስቀመጠ፤\nሁለተኛ:- ወደ ጦርነት የተገባዉ በሃገሪቱ ፓርላማ ሰፊ ክርክር ተደረጎ በመጨረሻም ፓርላማዉ በድምጽ ብልጫ በማስወሰን መሆኑና ሁሉም ነገር በህግ አዉጭዉ ፈቃድና እዉቅና (authorization) የተከናወነ መሆኑ፤\nሶስተኛ:- ወደ ጦርነቱ ከመግባታችን በፊት ግልጽ ፖለቲካዊ ግብና ስትራቴጂ (clear political objective and strategy) ማስቀመጣችንና በዘፈቀደ ዘለን የገባንበት ጦርነት አለመሆኑ፤\nአራተኛ:- የጦርነቱ ግብ በኃይል የተነጠቅነዉን ሉአላዊነታችንን በማስመለስ ላይ ብቻ የተገደበ እንጂ ከዚያ ያለፈ ትርፍ ፍለጋ ዓላማ ያለዉ አለመሆኑ፡\nአምስተኛ:- ጦርነቱን ለማካሄድ ቢቻል ባለን አቅም የግድ ከሆነ ደግሞ ሀገሪቱን በማይጎዳ ደረጃ የግድ የሚያስፈልገንንና የጎደለንን ብቻ ለማሟላት የጦር መሳሪያ ግዢ እንዲከናወን አቅጣጫ የተቀመጠበት መሆኑ፤\nስድስተኛ:- ጦርነቱ እየተካሄደ በነበረበት ወቅትም ቢሆን መንግስት ከልማት ስራዉ ለአፍታም ትኩረቱን ሳይነፍግ እየተዋጋንም ቢሆን እናመርታለን በሚለዉ ብህል መሰረት በተቻለ መጠን ልማቱ እንዳይሰተጓጎል ያልተቆጠበ ጥረት ማድረጉና እንደ ደርግ ሁሉን ነገር ወደ ጦር ግንባር ሳይል ሃላፊነት የተሞላበት ትክክለኛ አቅጣጫ መያዙ፤\nሰባተኛ:- ጦርነቱን ያለፍላጎታችን የገባንበትና እንጂ እኛ የጀመርነዉ ባለመሆኑ እኛ ሰለባ የነበርን(victim) መሆናችን እየታወቀም መንግስት ከጦርነቱ ጎን ለጎን ሰፊ ዲፕሎማሲያዊ ስራ በመስራት የዉጭ ድጋፍ ለማትረፍ የቻለበት መሆኑ ወዘተ በጥቂቱ የሚገለጹ ናቸዉ፡፡\nባጠቃላይ ሀገሪቱ በጦርነት ላይ የነበረች መሆኑ ባይካድም ነገር ግን መንግስት ሁሉም ነገር ከገደብ እንዳያልፍና በተለይ የህዝቡ ኑሮ ላይ መመሰቃቀል እንዳይፈጠርና በደርግ ጊዜ እንደነበረዉ ሀገሪቱ ወደ ትልቅ የጦር ካምፕነት ሳትቀየር ከጦርነቱ ቀጠና ያለዉ ህዝብ ብዙም ሳያጎሳቆልና ብዙም ሳይማረር ጦርነቱን ፈጥነን ለመጨረስ የሚያስቸል ህጋዊ አካሄድ ነዉ የተከተለዉ፡፡\nPhoto – Assab port, Red Sea, Djibouti\n2/ በጦርነቱ ዙሪያ ሲሰጡ የነበሩ አስተያዬቶችና ሲንጸባረቁ የነበሩ አመለካከቶች\nከጦርነቱ ጋር ተያይዞ በገዥዉ ፓርቲ ዉስጥ ተፈጥሮ ነበር ከተባለዉ ሽኩቻና የአቋም ልዩነት ያህል ባይሆንም በህብረተሰቡ ዉስጥም የተለያዩ አመለካከቶች ሲንጸባረቁና አስተያቶችም ሲንሸራሸሩ ነበሩ፡፡ አስተያዬቶቹን እንደወረደ ላቅርባቸዉ፡፡\nአስተያየት አንድ፡ ጦርነቱ የኢህአዴግ የአመራር ድክመት ዉጤት ነዉ\nይህን የሚሉት ወገኖች መነሻ የሚያደርጉት ኢህአዴግ ቢቻል ስልጣን ከመያዙ በፊት ካልሆነም ራሱን ወደ መንግስትነት ከቀየረ በኋላ (ከሽግግሩ ዘመን ጀምሮ) ከኤርትራ ጋር (ከሪፌሬንደሙ በፊት )በሁለቱ አገሮች የወሰንና ድንበር ጉዳይ ላይ አንድ ዓይነት ህጋዊ ስምምነት ማድረግ ነበረበት፡፡ ኢህአደግ ለኤርትራ እንደ መንግስት እዉቅና መስጠቱ በራሱ እንደ ችግር የሚታይ አይደፈለም፡፡\nነገር ግን ህዝበ ዉሳኔዉ ከመደረጉ በፊት ወደፊት የኢትዮጵያ ጥቅም ላይ አደጋ በማያስከትል ሁኔታ ዋስትና ሊሆን የሚችል ስምምነት ማድረግ ይገባዉ ነበር፡፡ ከዚህ ጋር አብሮ እየተነሳ ያለዉ ጉዳይ በሽግግሩ ወቅት መንግስት የንግድ ስምምነት ለማድረግ ከመቻኮል (ለዚያዉም እነሱን የበለጠ ተጠቃሚ ያደረገ )ይልቅ ቅድሚያ ሰጥቶ የደንበር ጉዳይ ላይ አንድ መቋጫ አበጅቶ ቢሆን ኖሮ ይሔ ሁሉ ጣጣ ባልመጣ ነበር የሚል ነዉ፡፡\nአስተያየት ሁለት፡- ጦርነቱ የኢህአዴግ የዲፕሎማሲ ድክመት ማካካሻ ነዉ\nይህ አመለካከት ከቶኒ ቤን አባባል ጋር የሚስማማ ይመስላል ፡፡ ቶኒ እንዳለዉ ሁሉም ጦርነት የዲፕሎማሲ ድክመት ዉጤት ነዉ፡፡ (“All war represents a failure of diplomacy“) ይህን አስተያዬት ሲሰነዝሩ የነበሩ አንዳንድ ሰዎች መነሻ የሚያደርጉት በተወሰነ ደረጃ እዉነትነት የነበራቸዉን ሁኔታዎችን እንደ ማስረጃ በመጥቀስ ነዉ፡፡\n“በሁለቱ አገሮች መካከል ችግር እየተፈጠረ መሆኑን መንግስት ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ ችግሩን በሰላማዊ መንገድ ለመፍታት ያደረጋቸዉ ሙከራዎች ቢኖሩም ነገር ግን ዉጤት አልባ መሆናቸዉ፤ ከጦርነቱ በኋላም በህግ መድረክ በተደረጉ ክርክሮች እኛ ተጎጂዎችና ወረራ የተፈጸመብን የጦርነቱ ሰለባዎች መሆናችን በግልጽ እየታወቀ ነገር ግን ኤርትራን የበለጠ ተጠቃሚ የሚያደርግ ዉሳኔ እንዲወሰን የተደረገዉ በኛ የማስረጃ አቀራረብና ባጠቃለይ የክርክር ድክመት ነዉ„ ባዮች ናቸዉ፡፡\nአስተያት ሶስት፡- የጦርነቱ መነሳት የኤርትራን ቅጥ ያጣ ብዝበዛና የሁለቱን አገሮች የተዛባ ግኑኝነት የሚያስቀር ስለሆነ መልካም አጋጣሚ ነዉ\nይሄ አመለካከት የተሳሳተ አመለካከት አይመስለኝም፡፡ ሁለቱ አገሮች ግኑኝነት የተመሰረተበት መርህ ለህዝቡ ብዙም ግልጽ ያልነበረና በተግባርም ህዝቡን እጅግ ሲያበሳጭ የቆየ በመሆኑ ጦርነቱን በዚህ መልክ ማዬታቸዉ የሚያስገርም አይመስለኝም፡፡ ህዝባችን በኤርትራዉያን አያያዝ ሁኔታ ደስተኛ አልነበረም፡፡\nበገዛ አገራችን ዉስጥ እንደፈለጉ የሚፈነጩበትና ኤርትራ ዉስጥ በሚኖሩ ኢትዮጵዉያን ወገኖቻችን (አብዛኛዎቹ የትግራይ ተወላጆች ናቸዉ፡ ላይ እያሳዩ የነበረዉ ንቀትና አድሎአዊ አሰራር እየሰማ ህዝቡ መከፋቱ እዉነት ነዉ፡፡ ተራዉ የሀገሪቱ ዜጋ ፖለቲካዊ ትንታኔ ለመስጠት አቅም ቢጥረዉም ቢያንስ ግን በዜግነቱ አንድ የተበላሸና መስመሩን የሳተ ነገር መኖሩን ለመረዳት አይችልም ብሎ ማሰብ በራሱ ሞኝነት ነዉ፡፡\nበሀገርና በህዝብ ላይ እየተሳራ ያለን በደል ለመረዳት የግድ የተማረ ፖለቲከኛ መሆን አያስፈልግም፡፡ የተበላሸ ነገር ስለመኖሩ ህዝባችን በየዕለቱ በየቦታዉ ሲታዘባቸዉ የነበሩት ሁኔታዎች ምስክር ናቸዉ፡፡ በየገጠሩ ባሉ ትናንሽ ገበያዎች ሳይቀር የኤርትራ ሰሌዳ የተለጠፈባቸዉን ባለተሳቢ የጭነት መኪናዎች ማዬት የተለመደ ነበር፡፡\nትንሽ ገንዘብ በለጥ እያደረጉ ገበሬዉን እያታለሉ በየቀኑ ጤፍና ቡና እየጫኑ ወደ ኤርትራ ሲያጓግዙ ህዝቡ ያይ ነበር፡፡ በአንድ ጊዜ የኑሮ ዉድነትና የዋጋ መናር እንዲፈጠር ያደረጉት ኤርትራዉያን ናቸዉ፡፡ በመሃል አገር በተለይ አዲስ አበባ ዉስጥ በዬትኛዉም አቅጣጫ ዞር ዞር ብሎ የቃኘ ሰዉ የሚያያቸዉ ሰማይ ጠቀስ ፎቆች አብዛኛዎቹ የኤርትራዉያን መሆኑን ሲረዳ የሚሰማዉ ንዴት ቀላል አይደፈለም፡፡\nየነዳጅ ቦቴዉ ወዘተ ሁሉ የነሱ ሰሌዳ የተለጠፈበት እንደ ነበር ህዝቡ እያዬ ለምን ተበሳጨ ብሎ ማሰብ ትክክል አይመስለኝም፡፡ ስለዚህ የዚህ ሁሉ የገንዘብ ምንጭ ደግሞ ከኛዉ ንግድ ባንክ በተገኘ ብድር መሆኑ ደግሞ የበለጠ ያበግናል፡፡ በወቅቱ እንዲያዉም አንዳንድ ሰዎች በብስጭት ሲገልጹ እንደነበረዉ ኢህአዴግ ሻእቢያ ለዋለለት ዉለታ አስቀድመዉ በተስማሙት መሰረት ለተወሰኑ አመታት ኢትዮጵያን እንዳሻዉ እንዲበዘብዝ በይፋ ፈቃድ የሰጠዉ ነበር ያስመሰለዉ፡፡\nከዋና ከተማዉ አስለገጠር ትናንስ ከተሞች ሁሉ በዘመቻ መልክ ተሰማርተዉ ትላልቅ የመንግስትና ህዝባዊ ተቋማትን ንብረት እየዘረፉ ወደ አስመራ ሲያግዙ እንደነበር ህዝቡ በወቅቱ በስፋት የሚያዉቀዉ ሃቅ ነዉ፡፡ በየመዝናኛ ቦታዉ ሁሉ በየአዝማሪዉ ቤት በሙሉ የተቆጣጠሩት እነሱ በመሆናቸዉ ጎራ ብሎ ለመዝናናትም አዳጋች የነበረበት ሁኔታ ነበር፡፡ አዝማሪ አቁመዉና እኛን ለመስደብ አስቀድሞ የተዘጋጀ ካሴት ዘፈን በመልቀቅ እዚሁ ሃገራችን ዉስጥ ሆነዉ ኢትዮጵያዉንን ሲያንቋሽሹ እየሰማ ህዝቡ በትዕግስት አልፏቸዋል፡፡ ህዝቡ ይሄ ሁሉ ዉርደት ሆን ተብሎ በኢህአዴግ የተቀነባበረ አድርጎ ነዉ የቆጠረዉ፡፡\nአስተያየት አራት:- ጦርነቱ በግርግር ያጣነዉን አሰብ ወደብን ለማስመለስ መልካም አጋጣሚ ነዉ፡፡ ይህን እድል አለመጠቀም ሞኝነት ነዉ\nኤርትራን እንዳለ መመለስ ባይቻል እንኳን አሰብ ወደብን ለማስመለስ ሌላ ጊዜ ብንመኝም የማናገኘዉ መልካም አጋጣሚ ነዉ የተፈጠረልን የሚል አስተያዬት ያላቸዉ ወገኖች ቀድሞዉኑ በኤርትራ መገንጠል በጭረሽ ያልተዋጠላቸዉና በዚህ ምክንትም ሲበግኑ የነበሩ፤ ከኤርትራ መገንጠልም በላይ ደግሞ እጅግ ያስቆጫቸዉ እንዴት ኢትዮጵያን የምታክል ትልቅ አገር ያለ ባህር መዉጫ ትቀራለች በሚል ጥያቄ ሲያነሱ የነበሩ እንደሆነ ለመረዳት አያዳግትም፡፡\nአስተያየት አምስት:- ጦርነቱ የኤርትራ መንግስት ከኢትዮጵያ ተነጥሎ መኖር እንደማይችል በመረዳቱ ሁለቱን አገሮች እንዲቀላቀሉ ለማድረግ ሆነ ብሎ የፈጠረዉ ዜዴ ነዉ\nይሄ አስተያዬት ያዉ ከላይ ከጠቀስኩት የኤርትራን ነጻ አገርነት ካለመቀበል የመነጨ ሆኖ ነገር ግን አንድ ቀን በሆነ ተአምር መልሶ የመቀላቀል ነገር (reunification) ሊመጣ ይችላል በሚል ተስፋ አጋጣሚዎችን ሲያልሙ የነበሩ ህልመኞች አስተያዬት ይመስለኛል፡፡ መልካም ነገር ማለም አንዳችም ክፋት ባይኖረዉም ነግር ግን ባዶ ቅዠት የሚያስመስልባቸዉ ግን ህልማቸቸዉን እዉን ለማድረግ እነሱ ሊሰሩት ከሚገባ ስራ ይልቅ ከኤርትራ መጠበቃቸዉ ነዉ፡፡ ኢትዮጵያ ኤርትራን በጦርነት ስለተቆጣጠረች ብቻ አንድነት ሊፈጠር ይችላል ብሎ ማሰብ ሞኝነት ነዉ፡፡\n3/ የኤርትራን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ የመደምሰስ ቅዤት\nየሻእቢያን ሰራዊት የመደምሰስ ጉዳይ ላይ ዛሬም ከአስራ ስምንት ዓመታት በኋላም እንደ አዲስ ሲጠቀስ ይታያል፡፡ “ያኔ በዚያ ጦርነት ወቅት የሻዕቢያን ሰራዊት እንዳለ ድምስሰነዉ ቢሆን ኖሮ ይሄ ሁሉ ትንኮሳ አይደርስብንም ነበር” በሚል በወቅቱ በሀገሪቱ (በገዢዉ ፓርቲ) አመራር ዉስጥ የልዩነትና የመከፋፋል ዋነኛዉ መንስኤ ስለነበረዉ ጉዳይ ከዚህ ሁሉ ዓመታት በኋላም እንደገና ሲነገር ይሰማል፡፡ በተለይም የኤርትራ ትንኮሳ ዜና በተሰማ ቁጥር በተለያዩ የሕትመት ሚዲያዎች ላይ የሚሰጡ ትንታኔዎች“ የመደምሰስ” ጉዳይን ትክክለኛነት ለማሳያነት በመጥቀስ ነዉ፡፡\nከዚህ በኋላ ግን ተመሳሳይ ጥቃት ቢፈጸምብን አስከ አጠቃላይ ድምሰሳና ከዚያም በላይ በመሄድ የሻእቢያን አገዛዝ በኃይል መቀየር ድረስ መሄድ አለብን የሚል አስተያዬትም ለመንግስታችንም ለሻእቢያም ለማስጠንቀቅ የታሰበ የሚመስል መልእክትም አሁንም ድረስ በስፋት እየተነገረ ነዉ፡፡\nይሁን እንጂ በጦርነት ጊዜ አንዱ የሌላዉን አገር ሰራዊት ሙሉ በሙሉ አስከ መደምሰስ የሚደርስ እርምጃ መዉሰድ አለበት የሚባል ፍላጎትን በተግባር እዉን ለማድረግም አዳጋች ከመሆኑም ሌላ ከአለም አቀፍ ህግም ሆነ ከሞራል አንጻር ተቀባይነት የሌለዉና አንዳችም ወታደራዊም ሆነ ፖለቲካዊ ጠቀሜታ የማያስገኝ ነዉ፡፡ በወቅቱ ወደ ጦርነቱ ስንገባ መንግስት ያስቀመጠዉ ፖለቲካዊ ዓላማና ስትራቴጂ ዉስጥ የሻዕቢያን ሰራዊት ሙሉ በሙለ በመደምሰስ አገሪቱን ያለ ወታደር ማስቀረትም ሆነ አመራሩን አዉርዶ በሌላ መተካት ይገባናል የሚል የጦርነት ዓላማ የነበረን አይመስለኝም፡፡\nበርግጥ የማይካድ ነገር በወቅቱ የዚህ ዓይነት ፍላጎት የነበራቸዉ እንዳሉና የሀገሪቱን አመራርንም ሲጎተጉቱና ጫና ሲያደረጉ እንደነበር ይታወሳል፡፡ የዚህ ዓይነቱን አጠቃላይ ድምሰሳ ላይ የጸና አቋም የነበራቸዉ ከገዥዉ ፓርቲ ከፍተኛ አመራሮችም ሆነ ከመከላከያ ከፍተኛ ጄኔራሎች መካከል እንደነበሩ በሚገባ የሚታወቅ ነዉ፡፡ ይሁን እንጂ እንደ መንግስት ሲታይ እንደዚያ ዓይነት ገደብ የለሽ የጦርነት ዓላማ አልነበረዉም፡፡ ለጦርነቱ ፈቃድ(authorization) የሰጠዉ የሃገሪቱ ህግ አዉጭም ስለዚህ ጉዳይ(ድምሰሳ) የሚያዉቀዉም በዚህ ጉዳይ የወሰደዉም አቋም አልነበረም፡፡\nበዚያን ግዜ ብቻ ሳይሆን ዛሬም ቢሆን ይህ አመለካከት ተገቢነት የማይኖረዉ የሻዕቢያን ሰራዊት እንዳለ ደምስሰን አመራሩንም አስወግደን የኤርትራን መሬት ወደ እኛ እናካትታለን የሚባል ግብ በመንግስት እንደ ዕቅድ ያልተያዘ መሆኑ ብቻ ሳይሆን አግባብነት የለለዉና እዉን ለማድረግም የማይቻል ስለነበር ጭምር ነዉ፡፡\nለመሆኑ የኤርትራን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ መደምሰስ ለምንስ ያስፈልጋል? የሌላዉን አገር መንግስትንስ በኃይል አዉርዶ በሌላ መቀዬርም ሆነ ስርአቱን ማፍረስስ (enforced regime change) ተገቢነቱ ምን ያህል ነዉ?\nሻዕቢያ በወቅቱ ለጦርነት ካሰለፈዉ ሩብ ሚሊዮን አካባቢ ይገመት ከነበረዉ ሰራዊት ዉስጥ ቢያንስ አንድ አራተኛ አካባቢ በጦርነቱ አጥቷል፡፡ ይህም በቁጥር ሲሰላ ከስድሳ ሺህ (60 ሺህ) የሚሆን ማለት ነዉ፡፡ ሻዕቢያ ለአስራሰባት ዓመታት ከደርግ ጋር ሲያካሂድ በነበረዉ ጦርነት ላይ ከመቶ ሺህ በላይ ታጋዮቹ የሞቱበት ኪሳራ ሲታሰብ ራሱ በቆሰቆሰዉ በአሁኑ ጦርነት እጅግ አጭር በሆነ ጊዜ ዉስጥ ያን ያሀል የሰዉ ኃይል ማጣቱ ጉዳቱ ከባድ እንደሆነበት ለመረዳት አያዳግትም፡፡\nበዚህ ጦርነት በሻቢያ ላይ ያን ያህል ጉዳት ስናደረስ በኛ በኩል አንዳችም መስዋእትነት ሳንከፍል በነጻ ያመጣነዉ ድል አድርገን መቁጠር ያለብንም አይመስለኝም፡፡ የከፈልነዉ መስዋእትነት ሻዕቢያ ላይ ከደረሰዉ ጉዳት ጋር ሲጻጸር በእጅጉ አነስኛ ቢሆንም ጭራሽ አልተጎዳንም ማለት ግን አይደለም፡፡ ስለዚህ የሻዕቢያን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ የማዉደም ዓላማ ራሱ ትክክል ባይሆንም ነገር ግን እናደርግ ብንል እንኳን አሁን ከከፈልነዉ የበለጠ መስዋእትነት ልንከፍል እንደምንችል እንዴት ይዘነጋል?\nሻዕቢያ ጦርነቱ እንደማያዋጣዉ ሲያዉቅ ያደረገዉ ነገር ቢኖር በሰራዊቱን ላይ ሊደርስ የሚችለዉን ጉዳት ለመቀነስ እንዲያስችለዉ ወደኋላ እያፈገፈገ ከአንዱ ምሽግ ወደ ሌላ ምሽግ፤ ከአንዱ መከላከያ ወረዳ ወደ ሌላ መከላከያ ወረዳ እያፈገፈገ ኪሳራዉን በመቀነስ (minimize casualties) እድሜዉን የማራዘም ስልት ሲጠቀም እንደነበር እናስታዉሳለን፡፡\nይህ የሻዕቢያ ብልጠት በታሪክ የሚናዉቀዉን የሃኒባልን አጥቂ ኃይል መቋቋም እንደማይቻል በመረዳት ኪሳራን ለመቀነስ ብሎ ፋቢዮስ (fabius) ሲጠቀም ከነበረዉ “Fabian strategy” ተብሎ በሚታወቀዉ ስልት ሰራዊቱን ወደኋላ እንዲያፈገፍግና ቦታ እንዲቀያይር በማድረግ ከአጠቃለይ ድምሰሳ መትረፍ የቻለበት ዜዴ ይመስለኛል፡፡ ሻዕቢያ ኪሳራዉን በመፍራት ከምሽግ ወጥቶ ለመዋጋት ፈጽሞ አልሞከረም፡፡ ሜዳ ላይ ወጥቶ ራሱን ጭዳ የሚያደርግበት ምክንያትም አልነበረም፡፡\nሻዕቢያ በቆፈረዉ ምሽግ ተማምኖ ኢትዮጵያን መድፈሩ ትልቅ ስህተት እንደሆነ ተረድቷል፡፡ አሁን ደግሞ የተረፈዉን ሰራዊቱን ገላጣ ሜዳ ላይ አድርጎ ሁለተኛ ስህተት ለመስራት አይሞክርም፡፡ እኛም እንደዚያ ያደርጋል ብለንም አንጠበቅም፡፡ ያም ሆነ ይህ በዚህ ጦርነት ሻዕቢያ ከፍተኛ ጉዳት የደረሰበትና ጉዳቱም እጅግ የተሰማዉ ቢሆንም ነገር ግን ሙሉ በሙሉ የዉጊያ አቅሙን አጥቷል፤ ከጠብ ጫሪ ባህሪይዉ ተላቋል፤ የስጋት ምንጭ መሆንም አቁሟል ብሎ ማሰብ አይቻልም፡፡ እንደ እዉነቱ ከሆነ ሻዕቢያ ከጦርነቱ ላይ ከደረሰበት ጉዳት ይልቅ በጦርነቱ ሽንፈት ተከትሎ የተፈጠሩ አጠቃላይ ቀዉሶች እጅግ የጎዳዉ እንደሆነ መረዳት ይቻላል፡፡\nበርግጥ ይሄ ቀዉስ በድህረ-የጦርነት ሽንፈት ሁልጊዜም የሚከሰት የተለመደ ጉዳይ ነዉ፡፡ ዛሬ ሻዕቢያ በኢትዮጵያ ላይ ያንን የመሰለ ግዙፍ ሰራዊት አሰልፎ ጦርነት ሊገጥም የሚችልበት ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ አቅም፤ የህዝብ ድጋፍና አመቺ ፖለቲካዊ ሁኔታዎች የሉትም፡፡\nነገርግን በዉክልናና በተዘዋዋሪ መንገድ ሰላማችንን ከመበጥበጥ ተቆጥቦ አለማወቁ፡፡ ለማንኛዉም ሻቢያን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ ለመደምሰስ የታለመ የጦርነት እቅድ ባይኖረም ባለመደረጉ እንደ ጉድለትና የጦርነት ግባችንን እንዳላሳካን ተደርጎ የምንቆጭበት አይደለም፡፡\n4/ መከላከያ ሰራዊታችን የሻዕቢያን ሰራዊት አሳዶ የመደምሰስ ግስጋሴዉን አቁሞ ወደ ኃላ ወደ ራሱ ይዞታ እንዲመለስ መደረጉ\nመከላከያ ሰራዊታችን የሻዕቢያን ወራሪ ሰራዊት ከድንበራችን ካስወጣ በኋላ አያሳደደ የመደምሰስ እርምጃ መዉሰድ እንደ ጀመረ ብዙም ሳይገፋበት ማጥቃቱን አቁሞ ወደ ኋላ ወደ ራሱ ይዞታ እንዲመለስ ተደርጓል፡፡ የዚያ ዓይነት የመንግስት ዉሳኔ ይኖራል ተብሎ በጭራሽ ያልተጠበቀና ድንገተኛ ስለነበር ትእዛዙ ተሰጥቶ ሰራዊታችን ወደ ኋላ እንዲመለስ ሲደረግ ለብዙዎቹ የሰራዊታችን አባላት ሁኔታዉ አስደንጋጭ ሆኖ ነበር፡፡\nየሻአቢያን ሰራዊት አሳዶ በመደምሰስ ሻእቢያ በለኮሰዉ ጦርነት የወደቁት ጓዶቹን ደም ለመበቀል ጉጉት ለነበረዉ ሰራዊታችን ማጥቃቱን እንዲያቆም የተሰጠዉን ድንገተኛና ያልተጠበቀ ትእዛዝ አላስከፋዉም ማለት አይቻልም፡፡ የሰራዊታችን አባላት በወቅቱ ግራ መጋባት ብቻ ሳይሆን የቁጭት፤ የብስጭትና የተታለናል ስሜት አንደተሰማቸዉም ግልጽ ነዉ፡፡\nመንግስት ይህን ያልተጠበቀ ዉሳኔ ሲወስንም ሰራዊቱን በኤርትራ መሬት መቆዬትም ሆነ ወደ ፊት መግፋትን ከወታደራዊ ፡ ከፖለቲካዊና ህጋዊ ተገቢነትና አዋጭነት አንጻር በሚገባ አጢኖና ጥቅሙና ጉዳቱን ገምግሞ ይመስለኛል፡፡ መንግስት በተለይ የጦር ኃይሉ ጠቅላይ አዛዥ የነበሩት (ነፍሳቸዉን ይማርና) ጠ/ሚ መለስ ዜናዊ በወቅቱ ይህንን ትዕዛዝ ከመስጠታቸዉ አስቀድመዉ የሚመለከታቸዉን ከፍተኛ የጦር አዛዦችን አማክረዉ የወሰኑት ዉሳኔ እንደሆነ ይሰማኛል፡፡\nበወቅቱ አቶ መለስ ሰራዊታችን ወደፊት መግፋት ይችል እንደሆነ ጠይቀዉ አዛዦች ከዚያ በላይ መግፋት እንደማይቻል ገልጸዉላቸዉ እንደነበር ከጦርነቱ በኋላ ከከፍተኛ መኮንኖች ጋር ባደረጉት ስብሰባ ላይ ሲጠቅሱ ሰምቻለሁ፡፡ የጦር አዛዦቹ መልስ “አንችልም!” የሚል ሳይሆን “ይቻላል!” የሚል ቢሆን ኖሮም አቶ መለስ “ዉጊያዉን ቀጥሉና አስመራ ድረስ ዝለቁ” የሚል ትዕዛዝ እንደማይሰጡ እንዲሁ በደመነፍስ መገመት አያዳግተኝም፡፡\nምክንያቱም ጦርነቱ የተጀመረዉም የሚካሄደዉም ለወታደራዊ አስፈላጊነት ብቻ ተብሎ አይደለምና፡፡ አዛዦች ዉጊያዉን የመቀጠል ፍላጎቱ ቢኖራቸዉ እንኳን ለነሱ (ለጄኔራሎቹ) ፍላጎት ተብሎ የሚካሄድ ጦርነት አይኖርም፡፡ ስለዚህ ሰራዊቱ ወደ ፊት መግፋቱን አቁሞ ወደ ኃላ እንዲመለስ የተደረገዉ አዛዞች “አይቻልም” የሚል መልስ ስለሰጡዋቸዉ ብቻ ተብሎና ምናልባትም የአሜሪካንን ግልምጫ ፈርተዉ አይመስለኝም፡፡\nከዚያ ይልቅ ያን ማድረግ ተገቢ አይደለም ብለዉ ስላሰቡ ይመስለኛል፡፡ ጦርነትን እንደመልካም አትራፊ ንግድ የሚቆጥሩ ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ እንደዚህ ዓይነት ሰዎች ጦርነቱ በማንኛዉም መንገድ ቶሎ እንዲቋጭ አይፈልጉም፡፡ ስለዚህ በተለያዩ መንገዶች ጦርነቱን ለማራዘም ይጥራሉ፡፡ ሲያሻቸዉም ያሻጥራሉ፡፡ ሆን ብለዉም ሲቪል አመራሩን በመገፋፋትም ሆነ በማስፈራራት መንግስት ወደ ጦርነቱ ሲገባ መጀመሪያ ካስቀመጠዉ ግብ ዉጭ ጦርነቱን በመለጠጥ ቶሎ እንዳያልቅ ያደርጋሉ፡፡ ይሄ በደርግ ግዜም ጭምር የታየ ችግር ነዉ፡:\nከጦርነቱ ጋር ተያይዞ አለመግባባቶች የተነሱት በአንድ አጋጣሚ ብቻ አልነበረም፡፡ በመጀመሪያ የሰላም ሃሳቡን መቀበል አለመቀበል ላይም ሰፊ ልዩነት ነበር፡፡ በጦርነቱ ዝግጅት ስፋትና በትጥቅ ግዢ ላይም ልዩነቶች ነበሩ፡፡ የጦርነቱ አላማና ስትራተጂ ምን መሆን አለበት በሚለዉ ላይም አንድ ዓይነት መግባባት አልነበረም፡፡\nጦርነቱ አንዴ ከተጀመረም በኋላ በመሃል የሚነሱ አለመግባባቶችም ነበሩ፡፡ ሰራዊታችን የሻዕቢየን ሰራዊት እያሳደደ በነበረበት ወቅት ማጥቃቱን አቁሞ ወደ ኋላ እንዲመለስ ሲደረግም በዉሳኔዉ ደስተኛ ያልነበሩ ነበሩ፡፡ የኤርትራ ሰራዊት በሚፈለገዉ ደረጃ አልተደመሰሰም በሚልም ሰፊ ልዩነት ነበር፡፡ በመጨረሻም የድንበር ከሚሽኑ ዉሳኔ ላይም ዉሳኔዉን ተቀብሎ በመሄድና ዉሳኔዉን እምቢተኛ የመሆን የአቋም ልዩነት ነበር፡፡\nከሁሉም በላይ ሰፊ ልዩነት የተፈጠረዉ ከዚህ ቀደም አለአግባብ አሳልፈን የሰጠነዉን የባህር በር ጉዳይ አሁን እልባት መስጠት አለብን የሚል አቋም ባላቸዉና የአስብ ጉዳይ ጨርሶ እንዲነሳባቸዉ በማይፈልጉ መካከል የተፈጠረዉ ሰፊ ልዩነት ነዉ፡፡ ከጦርነቱ ጋር በተያየዘ ለዉዝግብና ለጠብ መነሻ ከሆኑ በርካታ ጉዳዮች መካከል ዛሬም ድረስ መግባባት ያለተፈጠረበት እንዲያዉም በቆየ ቁጥር የበለጠ የልዩነት መነሻ ሆኖ አስካሁንም የዘለቀ ጉዳይ ቢኖር ይሄዉ የባህር በር ጥያቄ ይመስለኛል፡፡\nበሌሎች ጉዳዮች ላይ ከገዥዉ ፓርቲ ጋር ልዩነት የነበራቸዉ ሁሉ በሂደት ወደ አንድ አመለካከት መምጣት የቻሉ ቢሆንም እስካሁንም የጋራ መግባባት ሊያዝ ያልተቻለበት ብሄራዊ ጉዳይ ቢኖር የባህር በር መዉጫ ጥያቄ ነዉ፡፡ የባህር በር ጠቀሜታ ላይ ልዩነት የለም፡፡ የባህር በር የግድ ያስፈልገናል የሚሉት ይሄን ፍላጎት እንዴት እዉን ማድረግ እንደሚቻል የሚሰጡት የመፍትሄ መንገድ የለም፡፡\nበተመሳሳይ ሁኔታ የወደብና የባህር በር መዉጫ ጉዳይን ገሸሽ የሚሉ ወገኖች የተሻለ መፍትሄ ሲያቀርቡ አይታዩም፡፡ ልዩነቱ ግን እንደቀጠለ ነዉ፡፡ ከላይ በጥቅል የተጠቀሱት ልዩነቶችና አለመግባባቶች በገዢዉ ፓርቲና በመንግስት አመራሮች ዉስጥ ብቻ ሳይወሰኑ በመከላከያ ከፍተኛ አመራሮች ዉስጥም ተንጸባርቆ እንደነበር እናስታዉሳለን፡፡\nበዚህ ጦርነት ላይ ዙሪያ የተፈጠሩ ልዩነቶች ምን ያህል ከባድ እንደሆኑ ማሳያ የሚሆነዉ በመሪ ድርጅቱ አመራሮች ዉስጥ መከፋፈል በመፈጠሩና በዚያ ጦስ ለዘመናት ካገለገሉበት ድርጅት መወገዳቸዉ ነዉ፡፡ ይሄዉ ክስተት በሰራዊቱ አዛዦችንም የነካ ነዉ፡፡\nበዚህ መሰረት በዚሁ የጦርነቱ ጦስ ከሰራዊቱ ለመሰናበት ከበቁት መካከል ኤታማዦር ሹም ሌ/ጄ ጻድቃን ገ/ተንሳይ፤ የመከላከያ አስተዳደር ዋና መም ሃላፊ የነበሩት ሜ/ጀ ታደሰ ጋዉና እና የኢፌድሪ አየር ኃይል ዋና አዛዥ የነበሩት ሜ/ጄ አበበ ተ/ሃይማኖት (ጆቤ) ይገኙበታል፡፡ የሌሎቹን ትቼ ጄ/ል አበበን ለአብነት ከጠቀስኩ በቂ ይመስለኛልና ወደሳቸዉ ላምራ፡፡\nሜ/ጄኔራል አበበ በሻዕቢያ ሰራዊት የመደምሰስና ከተቻለም የሻእቢያ አመራርን በኃይል የማስወገድ ጉዳይ ላይ ከሁሉም በላይ ደግሞ የባህር በር የማስመለስ ጉዳይ ላይ ከአመራሩ ጋር ሰፊ ልዩነት እንደነበራቸዉ አንዳንድ ፍንጮችን የተመለከትኩት ገና ጦርነቱ እንደተጀመረ ሰሞን ጀምሮ ነዉ፡፡\nአየር ኃይል አዛዥ የነበሩትን ጄ/ል አበበን ጦርነቱ እንደተጀመረ ሰሞን የአየር ኃይል መኮንኖችን ሰብስበዉ ስለወረራዉና ቀጣይ የጦርነቱ ዝግጅት ማብራሪያ በሚሰጡበት ወቅት የዚህ ጽሁፍ አቅራቢ የጦርነቱ የፖለቲካዊ ግቡ ምን እንደሆነ ሰራታችን ምናልባት ድል ከቀናዉ የት ድረስ መዝለቅ እንዳለበት ጦርነቱ አበቃ የሚባለዉም አሰብ ወደብ፤ አስመራ ፤ ወይንም የት ስንደርስ እንደሆነ ጥያቄ መጠየቄን በስብሰባዉ ላይ የነበሩ ብዙዎቹ ያስታዉሳሉ፡፡\nበዚያም ወቅት ለዚህ ጥያቄ የጄ/ል አበበ ምላሽ ወይም ሪአክሽን አቋማቸዉን ግልጽ ያደረገ ነበር፡፡ ያን በዚህ መንገድ ለመረዳት ባልበቃም በኋላ ልዩነት መፈጠሩን ካወኩ በኋላ ነዉ የጆቤ መልስ ለመስጠት የማመንታታቸዉ ምስጢሩ የተገለጸልኝ፡፡ ጄ/ል አበበ በወቅቱ በቀጥታ መልስ መስጠቱን አልፈለጉም፡፡ ጥያቄዬን በዝምታ ማለፍም አልቻሉም፡፡\nያሉት ነገር ቢኖር “ጥያቄዉ በጣም ጠቃሚ ነዉ፡፡ ሆኖም አሁን መልስ ከመስጠት ይልቅ ሁላችሁም ከዚህ ስብሰባ በኋላ በየግላችሁ አስቡበትና እኛም ከሚመለከተዉ ጋር ተነጋግረን መልስ እንሰጣችኋለን” ነበር ያሉት፡፡ ጆቤ በቀጥታ መልስ ከመስጠት ይልቅ ለሌላ ግዜ የቀጠሩት ለጥያቄዉ የሚመጥን መልሱን ስለማያዉቁ አልነበረም፡፡ ነገር ግን ለጦርነቱ የተቀመጠዉ ግብ ላይ ያላመነቡበት ነገር ስለነበረ ነዉ፡፡\nበወቅቱ በስብሰባዉ ላይ የነበሩት የአየር ኃይሉ ም/አዛዥ አሁን በህይወት የሌሉት ጄ/ል ኃይሌ ጥላሁን የጆቤ ምላሽ አስቆጥቶአቸዉ ከተቀመጡበት በድንገት በመነሳት ቁጣ በተቀላቀለበት አነጋገር “ሌላ ቀጠሮ መስጠት አያስፈልግም፤ መልሱ ግልጽ ነዉ፡፡ መንግስት በግልጽ ያስቀመጠዉ የጦርነቱ ግብ አለ፡፡ እኛ የኤርትራን ሉአላዊነት በመድፈር ለመዉረርና ቅኝ ግዛት ለማድረግ አልተነሳንም፡፡ ወደ ጦርነት የምንገባዉ የተነጠቅነዉን ለማስመለስ ነዉ፡፡ …..ወዘተ” በሚል በቁጣ ተናገሩ፡፡ ጆቤ የጄነራሉን መለስ እንዳልሰሙ ሆነዉ ችላ ብለዉ ከማሳለፍ ዉጭ አጸፋ ምላሽ አልሰጡም፡፡\nይሄ ነገር ድጋሚ ሳይነሳ ቆይቶ በሌላ ግዜ መቀለ ላይ በነበረ ጥቂት ስታፎች ብቻ በነበርንበት ስብሰባ ላይ አሁንም መልሼ ጆቤን ተመሳሰይ ጥያቄ ጠይቄ የነበርኩ ብሆንም ጥያቄን እንዳልሰሙ በዝምታ ከማለፍ በስተቀር የተለየ ምላሽ አልሰጡም፡፡ ለስብሰባዉ ካበቃ በኋላ ግን የጆቤ አማካሪ ሆነዉ እየሰሩ የነበሩት ጄ/ል ተጫነ መስፍን ለብቻ ጠርተዉኝ “አንተ ሰዉ ምንነካህ ይሄን ጉዳይ ለምን አትተወዉም?፡፡ ይሄ ጉዳይ እኮ ችግር ሳይኖርበት አይቀርም፡፡” በማለት በአባታዊ ተግሳጽ ተቆጡኝ፡፡\nበወቅቱ በጉዳዩ ዙሪያ ምን ችግር እንዳለ ባይገባኝም በኋላ እንደተረዳሁት ግን ጆቤ ቢያንስ የባህር በር (አሰብ ወደብን) ለማስመለስ ጽኑ ፍላጎት እንደነበራቸዉ ነገር ግን መንግስትን ላለማሳጣትም ይሁን ወይንም ምንም ማድረግ እንደማይችሉ በመረዳት መሆኑን ባላዉቅም ሁኔታዉን በዝምታ ማለፋቸዉን ነዉ፡፡ ጦርነቱ አስከሚያበቃ ድረስ በነበሩ ግዜያት ከዚህ አቋማቸዉ ወይም ፍላጎታቸዉ ጋር የሚጣጣም የተለየ ትእዛዝ ወይም መመሪያ ሲሰጡ አላስታዉስም፡፡ በጦርነቱ አካሄድ ላይ ከመንግስት ፍላጎት ዉጭ ያፈነገጠ በተግባር ያደረጉት አንድም የተለየ እንቅስቃሴ አልነበረም፡፡ በአየር ኃይሉ ግዳጅ አፈጻጸም ላይ በቀጥታም ሆነ በተተዘዋዋሪ ከሳቸዉ ጋር ግኑኝነት ለነበረን አመራሮች ከመንግሰት ፍላጎት ጋር የሚጋጭ የተዛባ ትእዛዝ ወይም መመሪያ መስጠታቸዉን አላስታዉስም፡፡\nለማንኛዉም ይሄን ጉዳይ ያነሳሁት በጦርነቱ ዙሪያ በተቀመጠዉ ግብና በአፈጻጸሙ ላይ በሀገሪቱ አመራር ደረጃ ብቻ ሳይሆን በተወሰኑ ወታደራዊ ልሂቃኑ አካባቢም ልዩነት እንደነበረና ወደ ጦርነቱ ሲገባም ከነልዩነቱ እንደነበር ለመጠቆም ነዉ፡፡ ይህ ልዩነት በጦርነቱ አካሄድ ላይ የራሱን ተጽእኖ መፍጠር አለመፍጠሩን እርግጠኛ ሆኘ መናገር አልችልም፡፡\nጦርነቱ ተራዝሞ ቢሆን ኖሮ ልዩነቱ በግልጽ በመዉጣት ወደ ተዋጊዉ ሰራዊትም በመዝለቅ በሚፈጠረዉ የአቋም ልዩነት ለከፍተኛ አደጋ ሊዳርገን ይችል እንደነበር እገምታለሁ፡፡ ደግነቱ ግን ጦርነቱ በአጭሩ መቀጨቱ ሊፈጠር ከሚችል አደጋ አድኖናል ማለት እችላለሁ፡፡\nየኤርትራን ሰራዊት ለመደምሰስ ተብሎ ወደ ዉስጥ የመግፋት ጉዳይ ሊያመጣ ይችል ከነበረዉ ጥቅም ይልቅ ጉዳቱ የከፋ ሊሆን በቻለ ነበር፡፡ ምክንያቱም፡-\nአንደኛ:- ኤርትራን የመቆጣጠር ወይም ኤርትራ ዉስጥ የመሰንበት ጉዳይ ወደ ጦርነቱ ስንገባ እንደ ዓላማ ያልያዝነዉና ተገቢም ባለመሆኑ፤\nሁለተኛ:- የኤርትራን አመራር ለኛ ፍላጎት በጉልበትና በኃይል የማስገዛት ዓላማ ተገቢነት የሌለዉና የረባ ጠቀሜታም ስለማያመጣልን ነዉ፡፡ ስለዚህ ጉዳይ ክላስዊትዝ (“we may/should not need to render the enemy powerless, in order to impose our will on the enemy…) ብሎ ነበርና፡፡\nሶስተኛ:- አንዳንድ ሰዎች ኤርትራን ተቆጣጥረን አገዛዙን ካስጨነቅነዉ ድርድሩ በኛ ፍላጎት መሰረት እንዲያልቅ ሊያግዘን ይችል ነበር ቢሉም ነገር ግን የሰዉ መሬት ይዘን መደራደር በድርድሩ ላይም ይሄን ያህልም በጎ አስተዋጽኦ የማያመጣና እንዲያዉም ሊጎዳን የሚችል ነበር፡፡ ለነገሩ የአልጄርሱ ስምምነት የተደረገዉም እኛ በኤርትራ ግዛት ዉስጥ እያለንና ወታደራዊ የበላይነት በነበረን ወቅት ነበር፡፡\nአራተኛ:- የኤርትራን መሬት ይዞ መቆዬቱ ከኤርትራ ህዝብ ጋር ለዘለቄታዉ የሚያጣላን በመሆኑ፡-\nአምስተኛ:- የሌላዉን አገር መንግስት በኃይል ለመቀዬር ማሰብ (enforced regime change) በራሱ ችግር ያለበት አስተሳሰብ በመሆኑ ፤ምክንያቱም የኤርትራ ህዝብ የቱንም ያህል ኢሳይያስን ቢጠላ ከፍላጎቱ ዉጭ በባእድ ጦር ግፊት አገዛዙ እንዲወገድ የሚፈልግ ስለማይመስለኝ ነዉ፡፡\nስድስተኛ:- ሰራዊታችን የበለጠ ወደፊት በገፋና በጠላት ድንበር ዉስጥ የበለጠ በቆዬ መጠን ከፍተኛ ኪሳራ ሊያስከትልበት ስለሚችል በእጃችን የገባዉን ድልም በሂዴት ልንነጠቅ እንችል ነበር፡፡ ከዚህም ሌላ ያገኘነዉን አለም አቀፍ ድጋፍ አሳጥቶን በተቃራኒዉ ለከፍተኛ ማዕቀብ ሊዳርገን የሚችል ነበር፡፡\n5/ የሻዕቢያን አገዛዝ በማስጨነቅ ለኛ ፍላጎት ተገዢ ለማድረግ ተብሎ በኤርትራ ግዛት የመቆየት ጉዳይ\nበዚህ ረገድ ሲሰጡ የነበሩ አስተያየቶች በእንድ በኩል ሰራዊታችን የኤርትራ ግዛት ዉስጥ የተወሰነ ግዜ እንዲቆይ በማድረግ በተለያዩ መልኮች የሚገለጽ ጫና በማሳደር ሻእቢያን ለፍላጎታችን ተገዥ ማድረግ እንችል ነበር የሚል ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ የኤርትራ ህዝብም ቢሆን ሻዕቢያ በለኮሰዉ ጦርነት እጅግ በመሰላቸቱና ሻእቢያን ክፉኛ በመጥላቱ በግዛታቸዉ ዉስጥ መቆየታችንንም ሆነ አገዛዙን ለመቀየር በሚደረገዉ ጥረት ብናግዛቸዉ አንዳችም ተቃዉሞ አያሰሙም ነበር የሚል ነዉ፡፡\nይህን መነሻ በማድረግ የሰራዊታችንን ከኤርትራ ግዛት በፍጥነት ለቆ መዉጣቱን እንደ ስህተት እንዳንዶቹ ደግሞ እንደ ክህደት የቆጠሩም ነበሩ፡፡ የዚህ ዓይነት አቋም የነበራቸዉ ሰዎች በጠላት ግዛት ዉስጥ መቆዬትን ህጋዊ ጣጣዉን ወደ ጎን ትተን እንደዚሁ በወታደር ዓይን ብናዬዉ እንኳን ከከፈልነዉ መስዋእትነት የበለጠ መክፌል ብቻ ሳይሆን አስከነጭራሹ በሽንፈት ተዋርደንም ልንባረር እንደምንችል የዘነጉ ይመስለኛል፡፡\nበሰዉ አገር ዉስጥ ወይም ጠላት ባልነዉ አገር ህዝብ መሃል ሆኖ መዋጋት አደገኛ መሆኑን መንግስት ከበቂ በላይ ልምድ ያለዉ ይመስለኛል፡፡ የኢትዮጵያ ጦር ወደ ዉስጥ በጥልቀት እንዲገባ ተደርጎ በያዘዉ የጠላት ይዞታ ዘለግ ላለ ጊዜ እንዲቆይ ቢደረግ ኖሮ በሰላም ተመልሶ መዉጣት ስለመቻሉ ማንም በርግጠኝነት መናገር አይችልም፡፡ ሰራዊታችን ወደ ፊት በገፋ ቁጥር መስዋእትነቱና ኪሳራዉ እየጨመረ ስለሚሄድ በእጃችን ገብቶ የነበረዉን ድል ያለዉዴታችን ልንነጠቅም እንችል ነበር፡፡\nለነገሩ ወደ ፊት መግፋት ብንችል እንኳን አስከዬት ድረስ ነበር መሄድ የነበረብን? አስመራ ፤ ምጽዋ፤ ሳዋ፤ ወይስ ናቅፋ ድረስ? የጠላትን መሬት ተቆጣጥረን እንቆይ ከተባለም ለምን ያህል ጊዜ ነዉ መቆዬት የሚገባን? ለጊዜዉ ድል ተገኝቷል፤ ጠላት እየሸሸ ነዉ ተብሎ በጭፍን ወደ ዉስጥ መግባት የቀለለዉን ያህል ለቆ መዉጣቱ ቀላል ላይሆን ይችል ነበር፡፡\nጦርነቱ ዉስጥስ ለምን ያህል ጊዜ መቆዬት እንችል ነበር? ጦርነት በተራዘመ ቁጥር በሁሉም ረገድ ኪሳራዉ እየበዛ እንደሚሄድ የዘነጋነዉ ይመስላል፡፡ በታሪክ”የፓይሩስ ድል” (pyrrus victory)ተብሎ እንደሚጠራዉ ድልን በማንኛዉም ኪሳራ ለማምጣት ተብሎ ሰራዊቱ እስከሚያልቅ ድረስ በጭፍን በዉጊያ መቀጠል በአሁኑ ዘመን ፈጽሞ የሚያዋጣ አይደለም፡፡\nየጥናታዊቷ ቻይና ወታደራዊ ጠበብት ሳን ዙ(453-221 B.C.) እንደሚለዉ “ጥሩ የጦር መሪ (ጄነራል) ድልን ያለ አንዳች ጦርነት ማግኘት የሚችል ነዉ፡፡ የትኛዉም አገር ቢሆን ከተራዘመ ጦርነት ጥቅም አያገኝም” ነበር ያለዉ፡፡ በተመሳሳይ ሁኔታ ልክ እንደ ሳን ዙ የፕሩሺያዉ እዉቅ ወታደራዊ አሳቢ ክላዉስዊትዝ የጠላትን ሰራዊት የዉጊያ ፍላጎት ማሳጣት እንጂ ሰራዊቱን እንዳለ መደምሰስ ተገቢ እንዳልሆነ ያስረዳል፡፡\nበ2ኛዉ የአለም ጦርነት ወቅት (በታላቁ የአርበኝነት ጦርነት )የሶቭዬት ጦር ባልተዘጋጀበት መጥፎ አጋጣሚ የናዚ ጄርመን ጦር ምንም የረባ መከላከል እንኳን ሳይገጥመዉ በአጭር ጊዜ ዉስጥ ብዙ ሺህ ኪሎ ሜትሮችን አቋርጦ በርካታ የሶቭዬት ግዛቶችን ለምሳሌም ቤይለሩሲያን፤ ኡክሬይንን፤ የባልቲክ ሪፖብሊኮችን (ክልሎችን) ሙሉ በሙሉ ተቆጣጥሮና በከፊል ደገሞ የሩሲያን ሪፖብሊክ (በዚያን ወቅት አንድ ክልል ነበረች) ግዛት በእጁ አስገብቶ ከዋናዉ ከተማ ከሞስኮ በቅርብ ርቀት የቤተ-መንግስቱን የክሬምሊንን ህንጻ ማዬት በሚያስችለዉ 25 ኪ/ሜ ርቀት ላይ ደርሶ እያለ በኋላ የሶቭዬት ህብረት ህዝብና ሰራዊቱ በአደረጉት ርብርብ ከጀርመን ወራሪ ሰራዊት በህይወት ተርፎ ወደ ሃገሩ የተመለሰዉ ለወሬ ነጋሪ ያህል ብቻ የሚሆን ጥቂት እድለኞች ብቻ ነበሩ፡፡ አብዛኛዉ ተገደለ፡፡ በጣም በርካታዎቹ ተማረኩ፡፡\nከዚያ በኋላ የሶቭዬት ቀይ ጦር በማጥቃቱ በመበረታታቱ በድል ላይ ድልን እያገኘ የናዚ መቀመጫ ወደ ሆነዉ በርሊን ድረስ በመዝለቅ የናዚን ስርአት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ መንኮታኮት ከፍተኛ ሚና ለመጫወት እንዳበቃዉ ይታወሳል፡፡ ታዲያ እኛም የዚህ ዓይነቱ ክፉ እድል እንደማይገጥመን እንዴት እርግጠኛ መሆን እንችላለን?\nሌላዉ በአንዳንድ ወገኖች እንደ ቀላል እየተቆጠረ የነበረዉ ከኃያላኑ መንግስታት በተለይም ከአሜሪካ መንግስት በየጊዜዉ ሲሰጥ የነበረዉ ማስጠንቀቂያና ማስፈራሪያን ነዉ፡፡ ምንም ጠቀሜታ ለማናገኝበት ነገር ጦርነቱን ወደ ዉስጥ ገፍተንበት እንደ አንዳንዶች ምኞት ሻዕቢያን ከስልጣን ለማዉረድ ብንሞክር ሊጣልብን ይችል የነበረዉን ማዕቀብ መቋቋም የምንችልበት አቅም አይኖረንም ነበር፡፡\nጭራሽ አስመራ ገብተን መንግስትን ለመገልበጥ ብንሞክር ኖሮማ አሜሪካ በማእቀብ ብቻ ሳትገደብ ወታደራዊ ኃይል አስከመጠቀም ልትደርስ እንደምትችል መዘንጋት ያለብን አይመስለኝም፡፡ በዚያን ወቅት እኮ አሜሪካ ከኛ መንግስት ይልቅ ለኤርትራ የመወገን አዝማሚያ ይታይባት እንደነበር በኛ መንግስት በሚገባ የሚታወቅ ነበር፡፡\nአንዳንድ ሰዎች አይናችንን ጨፍነን ጦርነቱን ለምን አልቀጠልንም ከሚል ቁጭት ይመስላል ማዕቀብ ቢደረግብንም እንኳን ይሄን ያህል የተጋነነ ጉዳት አያስከትልብንም ነበር ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ይሄ ግን የተሳሳተ አመለካከት ይመስለኛል፡፡\nበደርግ ዘመን የሶማሊያ ጦር በእብሪት አገራችንን ወርሮ ህዝባችንን ያለምህረት ሲጨፈጭፍ እያየች አሜሪካ ራሳችንን ለመከላከል እንኳን እንዳንችል አድርጋ አሰቀድሞ ገንዘብ የተከፈለበትን መሳሪያ መከልከሏ ሳያንስ ለዚያድ ባሬ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መሳሪያ በማቀበልና የሞራል ድጋፍ በመስጠት ስታበረታታ እንዳልነበረችና የወራሪዉ ጦር አስከ ድሬዳዋ ድረስ እንደደረሰ ሁሉ እያወቀች በዝምታ እያዬች ቆይታ እኛ እንደምንም ብለን ከመከላከል ወደ ማጥቃት ተሸጋግረን የወራሪዉን ጦር ማሳደድ ስንጀምር ማጥቃቱን እንድናቆም ከትእዛዝ የማይተናነስ ማስጠንቀቂያ ነበር የሰጠችን፡፡\nሌላዉ ቀርቶ የጦር መሳሪያ በማቀበልና በምክር ሲረዳን የነበረዉ የሶቭዬት መንግስት ሳይቀር ከአሜሪካ መንግስት በተደረገበት ጫና ሳቢያ የሶማሊያን ጦር እንዳንበቀልና ወደ ሶማሊያም ዘልቀን እንዳንገባ ነጋ ጠባ ይጨቀጭቁ ነበር፡፡ በወቅቱ ኮ/ል መንግስቱ ኃይለማሪያም የሶማሊያን ጦር የመበቀል ጽኑ ፍላጎት የነበራቸዉ ቢሆንም ነገር ግን የሶቭዬት ባለስልጣናት ጎትጎታ በተለይም የአሜሪካንን ማስፈራራት በጭራሽ መቋቋም እንደማይችሉ በመረዳታቸዉ ወራሪዉ ጦርን የመደምሰሱ እቅድ እንዳይተገበር ይልቁንም ለወራሪዉ ጦር መንገድ ተከፍቶለት በሰላም ለቆ እንዲወጣ ለማድረግ ተገደዉ ነበር፡፡\nበወቅቱ የኛ ሰራዊት የሶማሊያን ወራሪ ሰራዊት ለመደምሰስ ብቃቱም ቁጭቱም እያለዉ የአሜሪካንን ቁጣ በመፍራት ብቻ ሳይደረግ ቀርቷል፡፡ የሶማሊያ ወራሪ ሰራዊት የጅግጅጋን ከተማ ቤቶች የጣራ ልባስ ቆርቆሮ፤ በርና መስኮት ሳይቀር እየነቃቀሉና ከየቤቱ የዘረፉትን ንብረት ሁሉ ይዘዉ ሲሄዱ እያዩ ከመብገን ዉጭ የኛ ሰራዊት የመንግስት ትዕዛዝ ስለሆነባቸዉ ብቻ በዝምታ አሳልፈዉታል፡፡\nአሜሪካ በዉጭ ግኑኝነት ፖሊሲዋ በኢትዮጵያና ከኤርትራ ጋር ሚዛኑን የጠበቀ እኩል ወዳጅነት ለመፍጠር መሞከሯ ባይቀርም በተግባር ሲታይ ግን ወደ ኤርትራ ያደላ ነበር፡፡ ይሄ ሁኔታ አስከቅርብ ጊዜ ድረስ ቀጥሎ ነበር፡፡ ለምሳሌ ጦርነቱ እንደተቀሰቀሰ ኢትዮጵያ ለደህንነቷ ሰግታ ኤርትራዊ ዜግነት ያላቸዉን ወደ ሀገራቸዉ መሸኘቷን ተከትሎ የአሜሪካ መንግስት የኢትዮጵያን እርምጃ የሚተች ጠንከር ያለ መግለጫ ማዉጣቱ ይታወሳል፡፡\nበአንጻሩ የኤርትራ አይሮፕላኖች በመቀሌ አይደር ትምህር ቤት ህጻናት ላይ ያደረሱትን አረመናዊ ጭፍጨፋ አስመልክታ አሜሪካ ድርጊቱን በይፋ አላወገዘችም፡፡ ከዚያ ይልቅ ምንም እንዳልተፈጠረ ዝምታን መርጣለች፡፡ በተጨማሪ የኤርትራ ወታደሮች ዛላምበሳን ሙሉ በሙሉ በዶዘርና በፈንጂ ሆን ብለዉ አፈራርሰዉ ወደትቢያ መቀየራቸዉንና በትግራይ በጦርነቱ ቀጠና ከ170000 ባለይ ነዋሪዎች ከቀያቸዉ መፈናቀላቸዉን አሜሪካ እያወቀች ድርጊቱን አላወገዘችም፡፡\nበጦርነቱ ሂዴትም አሜሪካ ወደ ኤርትራ ያደላ አቋሟን በተለያዩ አጋጣሚዎች ስታንጸባርቅ ነበር፡፡ እንግዲህ አሜሪካ ሁልጊዜም ኢትዮጵያ ለዉጭ ወረራ በተጋለጠችና አደጋ ላይ በወደቀች ቁጥር ለወራሪዉ ጥብቅና የመቆሟና በኢትዮጵያ ላይ ጫና ማሳደሯ በተደጋጋሚ የታዬ ጉዳይ ነዉ፡፡ በሶማሊያ ወረራ ወቅት ለወራሪዉ ለዚያድባሬ ድጋፍ ማድረጓ ለዚህ ማሳያ ነዉ፡፡\nዛሬ አሜሪካ ለኢትዮጵያ በሁሉም ነገር ወዳጅ መሆኗ ያጋጣሚ ሳይሆን በኢትዮጰያ መንግስት ዉስጣዊ ጥንካሬ የመነጨና በተጨማሪ ከኢትዮጵያ ጋር መወዳጀት ለራሷ ለአሜሪካም እንደሚበጃት በመገንዘቧ እንጂ ለኛ የተለየ ፈቅር ስላላት እንዳልሆነ ለመረዳት አያዳግትም፡፡\nለማንኛዉም በጦርነቱ ወቅት የኢትዮጵያ መንግስት ለአሜሪካ ማስፈራሪያና ዛቻ ተንበርክኮ ነበር የሚለዉ ትችት ኃላፊነት የጎደለዉና ሚዛናዊ ያልሆነ ትችት ይመስለኛል፡፡ መንግስት በወቅቱ ማስጠንቀቂያዉን ችላ በማለት አልህ ቢጋባ ኖሮ ሊፈጠር በሚችለዉ ቀዉስ ተመልሰን መንግስትን መዉቀሳችን አይቀርም ነበር፡፡ ስለዚህ መንግስት በነበረበት ኃላፊነት ጥንቃቄ ማድረጉ የሚያስመሰግነዉ እንጂ ሊያስወቅሰዉ የሚችል አይደለም፡፡\nየሻቢያን ሰራዊት እንዳለ መደምሰስና ህዝቡንና ሀገሪቱን ያለ ወታደር የማስቀረት ሃሳብ በራሱ የተዛባ ከመሆኑም ሌላ የኤርትራን ህዝብ አንገት በሃፍረት የሚያስደፋና የሚያሸማቅቅ በመሆኑ በፍጹም የሚደገፍ አልነበረም፡፡ ድል የተሸናፊን ወገን ሞራልና ክብር የሚነካና አዋራጅ መሆን የለበትምና፡፡\n6/ ጦርነቱ ያስከተለብን ዘርፈ ብዙ ጉዳት\nለሁለት ዓመት አካባቢ በዘለቀዉ ጦርነት እኛም ሆን ኤርትራ እንደሀገር የደረሰብን ዘረፈ ብዙ ጉዳት ቀላል አይደለም፡፡ የእነሱን ለነሱ ትተን በኛ በኩል በወታደራዊ፤ በሰብአዊ ፤በኢኮኖሚያዊዉ፤ በልማት ፤ በማህበራዊና በፖለቲካዊ መልኩ የሚገለጹ በርካታ ጉዳቶች አድርሶብናል፡፡\nከሁሉም በላይ ተጠቃሽ የሚሆነዉ በዚሁ ጦርነት ጦስ በአስርሺዎች የሚቆጠሩ ወታደሮቻቸን በጦርነቱ በጀግንነት ሲፋለሙ መዉደቃቸዉና በርካቶች ቁስለኛ መሆናቸዉ፤እንዲሁም በሻዕቢያ አይሮፕላኖች በመቀለ አይደር ት/በት ላይ በተደረገ አረመናዊ ጭፍጨፋ 58 ህጻናት ተማሪዎች የሞቱበትና በቁጥር 185 አካባቢ የሚሆኑ ተማሪዎችና ሌሎች ሰዎች ከፍተኛ የአካል ጉዳት ተጎጂ የሆኑበት ዘግናኝ ክስተት መቼም ቢሆን የሚረሳ አይደለም፡፡\nበተጨማሪ በጦርነቱ ቀጠና የነበሩ አርሶአደሮች በሻዕቢያ በግፍ መጨፍጨፋቸዉና 350 ሺህ የሚጠጋ ህዝብም ከመኖሪያ ቀዬዉ ተፈናቅሎ ለችግር የተጋለጠበትና በተለይ በዛላአምበሳ ደግሞ ከተማዉ እንዳለ በዶዘር፤ በመድፍና በፌንጂ ሆን ተብሎ የፈራረሰበት ከስተት ጦርነቱ ያደረሰብንን ጉዳት በሚገባ የሚያሳይ ነዉ፡፡ ኢኮኖሚያዊ ችግሮችን በተመለከተም በጦርነቱ መካካል ከልማት ስራችን ላለመታቀብ መንግስት ጥረት ማድረጉ ባይቀርም መጀመሪያዉኑ ደካማ የነበረዉ ኢኮኖሚያችን ይበልጥ መንኮታከቱና የልማት ስራችን መቀዛቀዙ የግድ ነበር፡፡\nበጦርነቱ ሳቢያ አስተማማኝ ደህንነት አለመኖር ምክንያትም ቱሪዝም እጅግ በመቀዛቀዙ ማግኘት ይገባን የነበረዉን ቀላል የማይባል የወጭ ምንዛሪም አሳጥቶናል፡፡ ጦርነትና ልማት በጭራሽ አብረዉ የማይሄዱ አጥፊና ጠፊ በመሆናቸዉ በኢኮኖሚያችንና በተለመደዉ የህዝባችን ህይወት ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሶብናል፡፡ ለጦርነቱ ማካሄጃ መሳሪያ ለመግዣ ያወጣነዉ የዉጭ ምንዛሪም ቀላል አልነበረም፡፡\nበሚሊዮን የሚቆጠር ዶላር ማዉጣታችንን የዉጭ መረጃ ምንጮች በስፋት ሲዘግቡት ቆይተዋል፡፡ ቢቢሲ በጦርነቱ መጨረሻ አካባቢ ባሰራጨዉ ዜና ከኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ፖሊሲ ጥናት ኢንስትቲዩት አገኘሁ ብሎ እንደጠቀሰዉ መረጃ ከሆነ አገራችን ሁለት ዓመት አካባቢ የዘለቀዉ ጦርነት ምክንያት ከ2.9 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር በላይ እስወጥቷቷል፡፡\nጦርነቱ እንደተጀመረ መንግስት በፊት ያልነበረ ከፍተኛ የሰዉ ኃይል፤ መሳሪያና የፋይናነስ አቅም ጦርነቱን ለማገዝ ሞብላይዝ ማድረግ ስለነበረበት ብዙ ዉጭ አስወጥቶታል፡፡ የሰራዊቱ ቁጥርም በፊት ከነበረዉ 60 ሺህ አካባቢ ከነበረዉ ወደ 350ሺህ ከፍ እንዲል ተደርጓል፡የመከላከያ በጄቱም ከጦርነቱ በፊት ከነበረዉ ፡95 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ($95m) ወደ 777 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር($777m) አድጓል፡፡\nበዚህ መሰረት በወቅቱ የመከላከያዉ ፍጆታ የአጠቃላይ የሀገሪቱን ባጄት 49.8% ለመሆን በቅቶ ነበር፡፡ ደግነቱ ጦርነቱን ፈጥነን አጠናቀን ወደ ልማታችን ሳንመለስ ጦርነቱ ዘለግ ላለ ግዜ ቆይቶ ቢሆን ኖሮ ምን ያህል ጉዳት ሊያስከትልብን ይችል እንደነበር ለመገመት አያዳግትም፡፡ ”\nከጦርነቱ በፊት በሀገሪቱ ዉስጥ ሰፍኖ የቆየዉን ሰላማዊና የተረጋጋ ሁኔታ ተማምነዉ መጥተዉ የነበሩ የዉጭ ኢንቬስተሮች በጦርነቱ ምክንያት ለቀዉ በመዉጣታቸዉ ቁጥራቸዉ እጅግ ሊያሽቆለቁል ችሎአል፡፡ ከጦርነቱ በፊት በቁጥር 217 የሚሆኑ ንብረትነታቸዉ የዉጭ ባለሃብቶች የሆኑና ስራ የጀመሩ ፕሮጄክቶች በጦርነቱ ምክንያት አብዛኛዎቹ ስራ በማቆማቸዉ ቁጥራቸዉ ባንድ ግዜ ወደ 47 አሽቆልቁሎ ነበር፡፡ በተጨማሪ ከጦርነቱ በፊት ስራ ለመጀመር ፈቃድ ወስደዉ ከነበሩ በቁጥር 13700 ከሆኑ የሀገር ዉስጥ ባለሀብቶች መካካል በጦርነቱ ምክንያት ስራ ለመጀመር የቻሉት 1467 ብቻ ነበሩ፡፡\nበጦርነቱ ወቅት በዉጭ ባለሃብቶች የተመዘገቡ ኩባኒያዎች ኢንቬስትሜንት መጠን በአማካይ በ800% አካባቢ ቅናሽ አሳይቷል፡፡ መንግስት በወቅቱ የዉጭ ኢንቬስተሮችን ለማግባባት ብዙ ጥረት ቢያደርግም እነሱ ግን ሁኔታዎች አስከሚረጋጉ በተለይም በሁለቱ አገሮች መካካል የሰላም ስምመነት አስኪደረግ ድረስ መጠበቅን መርጠዋል፡፡ የቱሪዝም ገቢ መቀነስ በራሱ ጉዳቱ ቀላል አልነበረም፡፡ ከጦርነቱ በፊት የቱሪስቶች ቁጥር በአንድ ዓመት ብቻ 111,371 ጎብኝዎች እንዳልነበሩ በጦርነቱ ወቅት እጅግ አሽቆልቁሎ ወደ 90,847 ወርዶ ነበር፡፡\nይህ ቁጥር ለሆቴሎች፤ ለትራንስፖርት ዘርፍ ካመለጠን ገቢ ጋር ሲዳበል በዉጭ ምንዛር ገቢያችን ላይ ያስከተለዉ ጉዳት እጅግ ከፍተኛ እንደነበር ለመረዳት አያዳግትም፡፡ ፤በጦርነቱ ሳቢያ የደረሰብን ጉዳት ተዘርዝሮ አያልቅም፡፤በተለይ የዉጭ ተራድኦ ረገድ የደረሰብን ጉዳት እጅግ አስደንጋጭ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ በፊት በየምክንያቱ ያግዜን የነበሩ የዉች ለጋሽና እርዳታ ሰጪ ድርጅቶች ፊታቸዉን በማዞራቸዉ በፊት እናገኝ ከነበረዉ $700m ወደ $500m በመዉረዱ የ200 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ቅናሽ አሳይቷል፡፡\nበጦርነቱ ወቅት የግብርና ምርት በእጅጉ በመዳከሙ ለምግብ ፍጆታየሚዉል ምርት 62% በመቀነሱ የህዝባችንን የምግብ ዋስትና ለማረጋገጥ አዳጋች ሆኖብናል፡፡ በወቅቱ የግብርና መቀዛቀዙና በአጋጣሚዉም የድርቅ መከሰት፤እንዲሁም ድሮ ሲንጠቀምበት የነበረዉ የባህር መዉጫና መግቢያ በር (አሰብ ወደብ) በመዘጋቱ እርዳታ ከዉጭ ለማስመጣትና ወጪና ገቢ ንግድ ለማድረግ የማንችልበት ሁኔታ በመፈጠሩ ሀገራችንና ህዝባችንን ለከፍተኛ ጉዳት መዳረጉ እርግጥ ነዉ፡፡\nበዚህ ላይ ደግሞ ከጦርነቱ ጥቂት ቀደም ቢሎ በአሰብ ወደብ ላይ ተከማችቶ ማጓጓዣ ይጠብቅ የነበረዉ ከ200000 ቶን በላይ የዕርዳታ እህልና 140 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር የሚገመት ልዩ ልዩ ንብረቶች በሻዕቢያ በመዘረፋቸዉ ለኛ ጉዳቱ ቀላል አልነበረም፡፡ መንግስታችን ቢያንስ እህሉን እንኳን አስቦ በቅድሚያ ለማስነሳት ተስኖት ነበር፡፡ ከሁሉም በላይ ሁኔታዉን አስቸጋሪ ያደረገዉ ጦርነቱ በቆየበት ሁለት ዓመታት ዉስጥ እኛም ሆን ኤርትራ ከዉጭ ለጋሾችና አበዳሪዎች አንዳችም እርዳታና ብድር እንዳናገኝ በመከልከላችን ያስከተለብን ቀላል የማይባል ችግር ነዉ፡፡\nጦርነቱ ካስከተለዉ ኢከኖሚያዊና ማህበራዊ ጉደት ሌላ ፖለቲካዊ ጉዳቱም አጅግ ከባድ ነበር፡፡ ከኤርትራ ጋር በቀላሉ የማይፈታ የጠላትነት ሁኔታ መፈጠሩ እንዳለ ሆኖ በራሳችንም ዉስጥ በተለይም በገዥዉ ፓርቲ አመራሮች መካከል በዚሁ በጦርነቱ ጦስ የተፈጠረዉ መከፋፈል ለበርካታ ነባር የድርጅቱ አመራሮች መልቀቅ ምክንያት ሆኗል፡፤ችግሩ በፖለቲካ አመራሩ አካባቢ ብቻ ሳይገደብ የመከላከያ ተቋሙንም የነካ በመሆኑ ጥቂትም ቢሆኑ ቁልፍ አመራር ላይ የነበሩ የሰራዊቱ አዛዦች ከሰራዊቱ ለመሰናበት አብቅቶአቸዋል፡፡\nበዚሁ መከፋፈልና የአመራሮችም መገለልና ከጦርነቱ ጋር ተያያዞ በተፈጠሩ አንዳንድ ቅሬታዎች ምክንያትም በመከላከያ ሰራዊቱ አባላት ዘንድም የመከፋት ስሜት መፈጠሩ አልቀረም፡፡ በተለይ በገዥው ፓርቲ አመራር ዉስጥ በተፈጠረዉ መከፋፈል ምክንያት ሁኔታዉ ተቃዋሚዎች በጭራሽ ያልጠበቁት መልካም አድል ስለሆነላቸዉ ከጥቂት ዓመታት በኋላ በተደረገዉ 1997 ምርጫ ገዥዉ ፓርቲ የነበረዉን በርካታ የፓርላማ ወንበር ለማጣት ተገዶአል፡፡\nበአጠቃላይ ጦርነቱ ተገደን የገባንበት ቢሆንም በሁሉም ረገድ ያሰከተለብን ጉዳት እጅግ የሚያሳምም ነበር፡፡ የቀድሞዉ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ በማንኛዉም ሰበብ ለሚደረግ ጦርነት እጅግ የመረረ ጥላቻ እንዲኖራቸዉ ያደረጋቸዉና ሁልግዜም የጦርነት ነገር በተነሳባቸዉ ቁጥር ክፉኛ የሚያንገሸግሻቸዉ ዋናዉ ምክንያት ይሄዉ በሀገር ላይ የሚያስከትለዉ ዘርፈ ብዙ ጉዳት ስለሚያዉቁ እንደነበር ለመረዳት አያዳግትም፡፡\n7/ በጦርነቱ ከተከፈለዉ መስዋእትነት አንጻር ትርፍና ኪሳራዉ\nጦርነቱ በኢትዮጵያ ድል አድራጊት ከተጠናቀቀ በኋላ ብዙ ሰዉ “ከጦርነቱ ምን አገኘን? ምንስ አጣን?” በማለት ትርፍና ኪሳራን ወደ ማስላት ነዉ የገባዉ፡፡ “ይህን ያህል መስዋእትነት ከፍለን ዬት አለ አሰብ ወደብን ያስመለስነዉ?”፤ “ሻዕቢያን ከስልጣን መቼ አወረድንና ነዉ ድል ተገኘ የምትሉት?”፤ “የሻቢያን ሰራዊትስ መቼ ደመሰስንና ነዉ ስለ አሸናፊነታችን የምታወሩት” “የደማንላትና የሞትንላትስ ባድመ ዬት አለችና ነዉ ስለ ድል ማድረጋችን የምታወሩት” ወዘተ የሚሉ ነበሩ፡፡\nየተከፈለዉ መስዋትነት ቀላል ባይሆንም የተገኘዉን ድል ማሳነስ ግን ትልቅ ስህተት ነዉ፡፡ ይሄ ችግር በህብረተሰቡ ዉስጥ ብቻ ሳይሆን በሰራዊቱ ዉስጥም ተንጸባርቆ እንደነበር አስታዉሳለሁ፡፡ ከጦርነቱ በኋላ በተካሄዱ በርካታ የዉይይት መድረኮች ላይ አስቀድሜ የጠቀስኩት የጦርነቱን ድል ላይ አምኖ ያለመቀበል አመለካከት የነበረና ሲሆን በሂደት ግን ሊስተካከል ችሏል፡፡\n7.1/ በሻዕቢያ ወረራ ሳቢያ በኃይል የተነጠቅነዉንና ያጣነዉን በኃይል ማስመለስ መቻላችን ትልቅ ድል ነዉ\nእንደኛ ያለፍላጎቱ ተገዶ ወደ ጦርነት ለገባ ወገን ድል የትርፍና ኪሳራ ጉዳይ አይደለም፡፡ የጦርነቱ ሰለባ የሆነዉ ወገን ቢቻል በሰላማዊ መንገድ (በድርድር) ካልተቻለም ደግሞ በኃይል መንገድም ቢሆን የተነጠቀዉን ማስመለስ ይጠበቅበታል፡፡ የተነጠቀዉን ለማስመለስ ያለፊላጎቱ ወደ ጦርነት የሚገባ ወገን ከጦርነቱ በፊት የነበረዉን ሁኔታ ማስመለስ ከቻለ ተጨማሪ ትርፍ ፊለጋ መሄድ አይጠበቀበትም፡፡ የራሱን ማስመለስ ከቻለ ከጦርነት ለመዉጣት እንደ በቂ ሁኔታ ነዉ የሚቆጥረዉ፡፡\nበሻዕቢያ በተቃጣብን ወረራ የተደፈረዉን ሉአላዊነታችንን ለማስመለስ ያደረግነዉ ጦርነትም ከዚህ አንጻር መታዬት ያለበት ይመስለኛል፡፡ ከጦርነቱ በፊት የነበረንን በሻዕቢያ ወረራ ሳቢያ ተነጥቀን የነበረዉን በቦታዉ ማስመለስ ችለናል፡፡ ወደ ጦርነት ስንገባ ካስቀመጥነዉ የጦርነቱ ግብ አንጻር ካየነዉ ያገኘነዉ ድል የጠበቅነዉንና ማግኘት የሚገባንን ነዉ፡፡\nለምሳሌ ጥቂቶቹን ቀጥዬ ልጥቀስ፡-\n* የተወሰደብንን መሬት አስመልሰናል፡፡ በዚህም ሉአላዊነታችንን አስከብረናል፡፡\n* የፈረሰዉን መስተዳደር በቦታዉ እንዲተካ አድርገናል፡፡ ለሉአላዊነታችንና ነጻነታችን መግለጫ የሆነዉን ሰንደቅ አላማችንን ነጻ ባወጣነዉ መሬታችን ላይ የድል ዜማ እየዘመርን በታላቅ ክብር እንድትዉለበለብ አድርገናል፡፡\n* የሻዕቢያን የዕብሪት ወረራ በመቀልበስ የመስፋፋትና የጥገኝነት ህልሙንም አክሽፈናል፡፡\n* በሻዕቢያ ሰራዊት ላይ ከፍተኛ ኪሳራ አድርሰናል፡፡ ለወደፊቱ እንዳይደፍረን ትምህርት ሰጥተነዋል፡፡\n* ኤርትራ በአለም አቀፍ መድረክ ከፍተኛ ዉግዘት እንድደርስባትና ማእቀብ እንዲጣልባት ማድረግ ችለናል፡፡ በሽብርተኝነት ጎራ እንድትመደብ አድርገናል፡፡ ለዚህ ሁሉ ኤርትራ ለገባችበት ምስቅልቀል ሁኔታ ተጠያቂዉ ራሱ ሻዕቢያ እንጂ የእኛ መንግስት አይደለም፡፡ መንግስት ያደረገዉ ነገር ቢኖር ራሱን ከሻዕቢያ ትንኮሳ አየተከላከለ የሻዕቢያን ድርጊት ለዓለም ማህበረሰብ ማጋለጥ መቻሉ ነዉ፡፡\n* ኢትዮጵያ በምትከተለዉ ፌዴራላዊ ስርአት ሳቢያ ትበታተናለች የሚለዉን ሟርት ፉርሽ ያደረገና እንዲያዉም ከምንጊዜም በላይ የህዝቦች አንድነትና ጥንካሬ የታዬበት እንደሆነ በተግባር ያረጋገጥንበት ነዉ፡፡ በዚህ ረገድም የሻዕቢያ ስለእኛ የነበረዉ ግምገማ እጅግ የተሳሳተ መሆኑን እንዲረዳ ማድረግም ችለናል፡፡\n* ጦርነቱ የኢትዮጵያ ህዝብና መንግስት በቀላሉ የማይበጠስ ጠንካራ ትስስር እንዳላቸዉና ቢያንስ በሀገር ሉአላዊነት ጉዳይ ላይ ህዝቡ ከመንግስት ጎን እንደሚሰለፍ በድጋሚ ያስመሰከረ ነዉ፡፡ ፡\n* መከላከያ ሰራዊታችን የሀገሪቱን ደህንነት፤ የሕዝቦችን ሉአላዊነትና ብሄራዊ ጥቅም ለማስከበር የሚችል አስተማማኝ ብቃት ያለዉ መሆኑን ለጠላትም ለወዳጅም ያረጋገጠበት አጋጣሚም ነዉ፡፡\n7.2/ አብዛኛዉ ህዝብ ዋነኛ የጦርነቱ ማጠንጠኛ ድል አድርጎ በብዙ ተስፋ የጠበቀዉ የባህር በር (የአሰብ ወደብ) ጉዳይ መፍትሄ ያገኝ ይሆናል በሚል ነበር\nእንደሚታወቀዉ ወደ ጦርነቱ የገባነዉ ወደን ሳይሆን ያለፍላጎታችን ተገደን ነዉ፡፡ ወደ ጦርነቱ ስንገባ የያዝነዉ ዓላማ በሻቢያ ያጣነዉን የማስመለስ ጉዳይ እንጂ ኤርትራን በቅኝ ግዛትነት የመግዛት፡ አሰብ ወደብን የመቆጣጠር፤የሻዕቢያን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ የመደምሰስና ስርአት መቀየር አልነበረም፡፡\nመንግስት “የጦርነቱ ዓላማ” ብሎ ያስቀመጠዉ ላይ ህዝቡ ምን ያህል ግልጽ ሆኖለት እንደነበር በርግጠኝነት ለመናገር ባልቻልም “ከባድመ ማስለቀቅ” በለጥ ያለ ነገር ለማግኘት ማሰቡና መመኘቱ አልቀረም፡፡ በተለይም “አሰብ ወደብን የማስመለስ” ጉዳይ ከሁሉም የበለጠ ትኩረት የተሰጠበት ስለነበረ ህዝብ በዚህ ረገድ ከጦርነቱ አንድ ነገር መጠበቁ እርግጥ ነዉ፡፡\nከጦርነቱ በኋላ ያ የተጠበቀዉ አለመፈጸሙን ሲረዳ በጦርነቱ የተገኘዉ ዋናዉ ጉዳይ ሁሉ ዋጋ እንደለለዉ ተደርጎ ተቆጠረ፡፡ አስመራ ድረስ ዘልቀን አገዛዙን ከስልጣን አለማዉረዳችንና የሻዕቢያን ሰራዊት ሙሉ በሙሉ አለመደምሰሳችን በህዝቡ ዘንድ እንደጥያቄ የተነሳና የተጠበቀም አልነበረም፡፡ የዚህ ዓይነቱ ዓላማ ካለም ሊኖር የሚችለዉ በፖለቲከኞችና በመንግስት አመራሮች አካባቢ ብቻ ተወስኖ የነበረ ነዉ የሚመስለኝ፡፡\nህዝቡ ግን “ስለ ሰራዊት ድምሰሳና የኤርትራን አገዛዝ ማዉረድ” ጉዳይ ስላልተነገረዉና የሚያዉቀዉ ነገርም ስላልነበር ከጦርነ አልጠበቀም፡፡ ስለዚህ የኢሳይያስ መንግስት ከስልጣን አለመዉረዱን ሲያዉቅ ህዝቡ የተለየ ስሜት አልተሰማዉም፡፡ ከዚህ ይልቅ ህዝቡ በተስፋ የጠበቀዉና ሳይሆን ሲቀር ደግሞ ተገኘ በተባለዉ ድል ላይ ጥያቄ ያነሳዉ የባህር በር (የአሰብ ወደብ) ማስመለስ አለመቻላችን ነዉ፡፡\nእንኳን አሰብ ወደብን ማስመለስ ቀርቶ ከነጭራሹ ብዙ ሺህ ሰራዊት ገብረን ነጻ ያወጣነዉን ባድመን ጭምር በተዛባ የፍርድ ዉሳኔ ማጣታችን ህዝቡን እጅግ አበሳጭቶታል፡፡ “እሽ ከሆነስ ሆነና አሰብ ወደብንስ እንኳን እንዴት ማስመለስ አልተቻለም” የሚለዉ ጥያቄም ተደጋግሞ ይሰማ የነበረና ለመንግስትም በጣም አስጨናቂ ሁኔታ ነበር፡፡\nመንግስት የህዝቡን ስሜት ሰከን ለማድረግ በባህር ጉዳይ የተለያዩ አመራጮች እንዳሉ ከመግለጽ ባይቆጠብም ህዝቡ ምን ያህል ተቀብሎታል በሚለዉ ላይ በእርግጠኝነት መናገር አይቻልም፡፡ “ያለ አሰብ ወደብ መኖር ይቻላል” የሚለዉ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ይዘት ያለዉ ረቀቅ ያለ የካድሬ ትንተና ለተራዉ ህዝብ ቶሎ የሚገባዉ አይደለም፡፡ አሰብ ወደብ “ከሸቀጥ ማራገፊያነት” በበለጠ ለደህንነታችን አስፈላጊ መሆኑን ህዝቡ የካድሬ ትንተና ሳያስፈልገዉ ራሱ ጠንቅቆ የሚረዳዉ ነዉ፡፡\nከዚያ በኋላ ባሉት ጊዜያት የባህር በር ጉዳይ ዳግመኛ የማይነሳ ያለቀለት ጉዳይ ተደርጎ ቢታሰብም የሆነ አጋጣሚ በተከሰተ ቁጥጥር ስለ አሰብ ወደብ ጉዳይ እንደ ገና ማንሳት የግድ እየሆነ መጥቷል፡፡ ወደ ፊትም ምን ያህል ከህዝብ አይምሮ መፋቅ እንደሚቻል አይገባኝም፡፡ የሚገርመዉ ደግሞ በወላጆቻቸዉ ከተነገራቸዉ ዉጭ ስለ አሰብ ወደብ ለማወቅ አንዳችም እድል ያልነበራቸዉ ከ83ዓ/ም በኃላ የተወለዱ ወጣቶች እንኳን ሳይቀሩ ወደብ አልባ መሆናችንን በቁጭት መንፈስ ሲገልጹ መስማት ነዉ፡፡\nስለባህር በር ማሰብና ስለ አሰብ ወደብ መወያየት የጦረኝነት፤ ያለመሰልጠንና የደደብነት ጉዳይ አይመስለኝም፡፡ የራስ ያልሆነን ነገር የመፈለግ ጉዳይም አይደለም፡፡ ከዚያ ይልቅ ለኢትዮጵያ ዘላቂ ጥቅም የመቆም ጉዳይ ነዉ፡፡ የባህር በር ጥያቄ የአንድ ፓርቲ ወይም የአንድ ብሄር የግል ጉዳይ ሳይሆን የመላዉ የኢትዮጵያ ህዝቦች ጉዳይ ነዉ፡፡ የዚህ ትዉልድ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን ለመጪዎቹ ትዉልዶችም የማሰብ ጉዳይ ነዉ፡፡\nመንግስታችን በተለይ ገዢዉ ፓርቲ ኢህአዴግ በህዝብ የሚወደስበትና የሚመመሰገንበት በርካታ ጉዳዮችን መዘርዘር ቢቻልም የባህር በር ጉዳይ ሲነሳ ግን ህዝቡ በሆዱ ቅያሜ መያዙ እርግጥ ነዉ፡፡ ለኢህአዴግ ከፍተኛ ፍቅር ያላቸወና ስለኢህአዴግ ዓላማ ራሳቸዉን አሳልፈዉ እሰከመስጠት የማይመለሱ ሰዎች ሳይቀሩ የአሰብ ወደብ ጉዳይ፤ የባህር በር አልባ የመሆናችን ጉዳይ ሲነሳ ሽምቅቅ ይላሉ፡፡\nልክ እጅግ የምንወዳቸዉና የምናከብራቸዉ ወላጆቻችን ላይ የሆነ ጉድፍ ወይም እንከን ሲገኝ የሚሰማን ዓይነት ስሜት ማለት ነዉ፡፡ ወላጆቻችን ስማቸዉ በክፉ እንዲነሳ አንፈልግም፡፡ ግን ደግሞ የሰሩትን ተገቢ ያልሆነ ጥፋት መደበቅ ሳንችል የምሰማን ጥሩ ያልሆነ ስሜት ዓይነት ማለት ነዉ፡፡\nየኢትዮጵያን ህዝብ ለኢህአዴግ ካለዉ አመለካከት አኳያ ደጋፊና ተቃዋሚና ገለልተኛ በሚል በቀላሉ በሶስት ምድብ ብንከፍለዉ ሁሉንም ማለትም ደጋፊዉንም ተቃዋሚዉንም ሆነ ገለልተኛዉን በአንድ ላይ እንዲቆሙ ያደረገ ጉዳይ ቢኖር የባህር በር (አሰብ ወደብ) ጉዳይ ነዉ፡፡ በእኩል ደረጃም ባይሆን ሁሉም በወደብ ጉዳይ አህአዴግን ተቀይመዉታል፡፡\nየህዝቡ ቅያሜ መነሻም የኢህአዴግ መንግስት የኢትዮጵያን ንብረት ማስመለስ እየቻለ ፍላጎቱ ስለሌለዉ ብቻ ወደብ አልባ ለመሆን ተገደናል የሚል ነዉ፡፡ ኢህአዴግ (መንግስት) በግድ በጉልበት በጦር ኃይል አሰብ ወደብን መቆጣጠር አለበት የሚል አስተሳሰብ ያለ አይመስለኝም፡፡ የዚህ ዓይነት አመለካከት ካለ እኔ ራሴ አጥብቄ እቃወማለሁ፡፡ ነገር ግን አየተባለ ያለዉ መንግስት በህጋዊና ዲፕሎማሲያዊ መንገድ ጥረት ቢያደርግ ያለጥርጥር ሊሳካ ይችል ነበር የሚል ነዉ፡፡\nኢህአዴግ ፍላጎት እንዳለዉ አሳይቶ በህጋዊ መንገድ ለማስመለስ ሙከራ አድርጎ ባይሳካ ህዝቡ ቅረታ ባልኖረዉ ነበር፡፡ ነገር ግን ፍላጎቱም የለዉም ነዉ እየተባለ ያለዉ፡፡ ፍላጎት የማጣት ጉዳይም ብቻ ሳይሆን ሌሎች አንዳችም የተለዬ የፖለቲካ ዓላማ የሌላቸዉና በሀገር ተቆርቋሪነት ስሜት ብቻ በጉዳዩ ላይ አስተያዬት የሚሰጡ ዜጎችን በክፉ ዓይን ያያል የሚል ነዉ፡፡ አሰብ ወደብን ለባለቤቱ ለኢትዮጵያ ህዝብ በህጋዊ መንገድ ለማስመለስ በግላቸዉ ጥረት የሚያደርጉ ዜጎችንም ሆን ብሎ ያሸማቅቃል ነዉ እየተባለ ያለዉ፡፡\nመንግስታችን ለዬትኛዉም ዓይነት ዓላማ ተብሎ የሚደረግን ጦርነት እንደሚጠላ ይታወቃል፡፡ ጦርነትን ስለሚጠላም የግድ ካልሆነ በስተቀር ወደ ጦርነት አንደማይገባ በተደጋጋሚ ሲገልጽ አድናቆትን አተረፈ እንጂ “ለምን ጦርነት ወዳድ አልሆነም” ብሎ የወቀሰዉ የለም፡፡ ምናልባት ኢህአዴግ ለጦርነት ያለዉ የመረረ ጥላቻ ተጭኖት “የአሰብ ወደብ ጉዳይ ጦርነት ቀስቃሽ ስለሚሆንብኝ ይቅርብኝ” በሚል ከሆነ ኢህአዴግ ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ህዝብም ቢሆን ጦርነትን የሚጠላ በመሆኑ መንግስታችን በዚህ ረገድ ሃሳብ ሊገባዉ አይገባም፡፡\nነገር ግን ኢህአዴግ ስለ አሰብ ወደብ ጉዳይ መነጋገር የማይፈልገዉ እዉነት አሰብ ወደብ የኛ ንብረት ስላልነበረ ነዉ? እዉነት አሰብ ወደብ ከግመል መፈንጫነት ያለፈ ሌላ የረባ ጥቅም የሌለዉ ስለሆነ ነዉ? አሰብ ወደብን አንዲትም ጥይት ማስተኮስ ሳያስፈልግ ሰላማዊና ህጋዊ በሆነ መንገድ በማግባባት፤በድርድርም ይሁን በመሟገት ለማስመለስ መሞከር ጦርነት ቀስቃሽ የሚሆንበትና ጦረኛ የሚያሰኝበት አግባብስ ምንድነዉ ነዉ?\nኢህአዴግ በወደብ ጉዳይ የመከራከሩን አስፈላነት ባያምንበት እንኳን ለህዝቡ አክብሮት ብሎ የህዝብን ጥያቄ ተቀብሎ አግዙኝ ቢል የኛ መሆኑን በማስረጃ አስደግፈዉ በማሳመን ሊያስፈጽሙ የሚችሉ በርካታ ኢትዮጵያዉያን ምሁራን ይኖራሉ ብዬ ስለማስብ ኢህአዴግ የዚህ ዓይነት ምሁራንን አሰባስቦ ቢያማክራቸዉ ዉጤት ሊገኝ እንደሚችል ጥርጥር የለኝም፡፡ ኢህአዴግም ዘለዓአለም የወደበወ ጉዳይ በተነሳ ቁጥር ከመሸማቀቅ ሳይሻለዉ አይቀርም፡፡\nሩሲያ ክሬሚያን በኃይል ወደ ራሷ የደባለቀችበት፡በምስራቅ ኡክሬይን ባሉ ግዛቶች አፍቃሪ ሩሲያ የሆኑት ዶንስኪና ዶንባስ ግዛቶች ከኡክሬይን ለመገንጠል ትግል የተጀመረዉ በሩሲያ የቅርብ እገዛና ቆስቋሽነት መሆኑ፡፡ ሩሲያ ከጀፓን ጋር ኩርል አይላንድ በሚባለዉ በጃፓን አዋሳኝ የሆነ ይዞታ ለብዙ ዓመታት ስትወዛገብ የቆየችበት (ለዚህ ተብሎ የተደረገዉን የ1904 ጦርነትም አይዘነጋም)፤ ደቡብ ቻይና ባህር (south chaina sea) በሚባለዉ የባለቤትነት ጉዳይ ላይ የይገባኛል ጥያቄ በማንሳት ቻይና ፤ቬትናም፤ፊሊፕንስ፤ታይዋን፤ማሌይዢያና ቡሩኔል ለዓመታት ሲወዛገቡ የቆዩበት፤ቻይና በተጨማሪ ከጃፓን ጋር ሰንካኩ (senkaku island) በሚባለዉ ደሴት ምክንያት ለብዙ ዓመታት እየተወዛገቡ የመቆየታቸዉ ምስጢር ፤ታላቋ ብርታኒያ ከሀገሯ ስምንት ሺህ ማይልስ ርቀት ላይ የሚገኘዉን ፎክላንድን ይገባኛል ምክንያት ከአርጀንትና ጋር የጦፈ ጦርነት ዉስጥ የገቡበት መነሾ ወዘተ እነዚህና ሌሎች ያልተጠቀሱ አብነቶች የሚጠቁሙን ቁምነገር ቢኖር የባህር በር፡ ደሴቶችና የባህር ዉስጥ ሃብት ወዘተ ጉዳይ አቅም ሌለለዉ አገር ካልሆነ በስተቀር የትኛዉም ለሀገሩ ተቆርቋሪ የሆነ መንግስት በቸልታ የማያልፈዉ የሉአላዊነት ትልቅ የብሄራዊ ጥቅም ጉዳይ መሆኑን ነዉ፡፡ እነዚህ አገሮች ለንግድ እንቅስቃሴ ሊያገለግላቸዉ የሚችል ሌላ አማራጭ የባህር በር መዉጫ ሲላልነበራቸዉ ሳይሆን የሀገር ደህንነት ጉዳይ ስለሆነባቸዉ ነዉ፡\nየአሰብ ወደብ ነገር ከኢኮኖሚያዊ ፋይዳዉም በላይ ለደህንነታችን/ሉአላዊነታችን ወሳኝ መሆኑን ከአስርና ከሃያ አመት በፊት ከነበረዉ በተሻለ አሁን ግልጽ የሆነ ይመስለኛል፡፡ አሁን አሁንማ መንግስትም ቢሆን የባህር በር ጉዳይን ከኛ በበለጠ መገንዘብ ሳይጀምር እንዳልቀረ አንዳንድ ምልክቶችን እያየን ነዉ፡፡\nበባለፈዉ ጦርነት አንዳንድ ወላጆች “ልጆቻችን መስዋእት መሆናቸዉ ካልቀረ ባድመ ቀርቶብን አሰብ ወደብ ላይ ብንረባረብ ይሻል ነበር” ሲሉ ተደምጠዉ ነበር፡፡ እነዚህ ወላጆች የልጆቻቸዉ በጦር ሜዳ ወድቆ መቅረት የሚጸጽታቸዉ የአሰብ ወደብ ገዳይ ትዉስ ሲላቸዉ ነዉ፡፡ ዛሬ አንዳንድ ፣የመንግስት ባለስልጣናትም የዚሁ ዓይነት አዲስ አስተሳሰብ እንዳላቸዉ እናዉቃለን፡፡ ችግሩ ግን ይሄን እምነታቸዉን ወደ መድረክ አዉጥተዉ በግልጽ ለመወያየት የፓርቲያቸዉ ባህል አይፈቅድላቸዉም፡፡\nእንኳን ተራዉ አባል ቀርቶ ቁልፍ የሚባሉ የፓርቲዉ አመራሮችም ቢሆኑ ያቺዉ አስቀድሞ አቋም ከተያዘባት ጉደይ ዉጭ አዲስ አመለካከታቸዉን ለዉይይት ወደ መድረክ ለማቅረብ ድፍረት የላቸዉም፡፡ ስለዚህ ጉዳዩ በአብዛኛዉ የፓርቲዉና የመንግስት አመራርና አባላት ዘንድ እየታመነበትም ነገር ግን የፓርቲዉ የመስመር መቀልበስ ተደርጎ እንዳይቆጠር በስህተቱ መግፋት ተመራጭና እጅግ የቀለለ ሆኗል፡፡ አንድ ቀን አንድ ደፋር ወደ መድረክ አስከሚያወጣ ድረስ ይቀጥላል፡፡\nበርግጥ መንግስታችንም ቢሆን በጦርነቱ ግዜ ጠንከር ያለም ባይሆን በዉስን ደረጃ ለአሰብ ወደብ ፍላጎቱ ተቀስቅሶ እንደነበር ለማወቅ የቻልነዉ በኋላ ዘግየት ብለን ነዉ፡፡ መንግስት በጦርነቱ ወቅት ለአሰብ ወደብ አንዳችም ፍላጎት ሳያሳይ ሰራዊቱን ሁሉ በምዕራብና በሰሜን አቅጣጫ ብቻ አከማችቶ አሰብ ወደብ ላይ አንዳችም የረባ ጦርነት ሳይደረግ ነዉ ጦርነቱ የተጠናቀቀዉ የሚለዉ የአንዳንድ ሰዎች አስተያዬት የተሳሳተ መሆን ብቻ ሳይሆን ዝም ብሎ በጭፍን የተሰጠ አስተያዬት ይመስለኛል፡፡\nምክንያቱም ልክ እንደ ሌሎች ግንባሮች በአሰብ ወደብ አቅጣጫም ሰራዊታችን ከፍተኛ ተጋድሎ ሲያደረግ እንደነበረና ቀላል የማይባል መስዋእትነትም እንደተከፈለበት ይታወቃልና፡፡ እንዲያዉም ከጦርነቱ በኋላ በጦርነቱ ዙሪያ ላይ በተደረገዉ ስብሰባ ላይ የቀድሞዉ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ሲናገሩ እንደሰማሁት በጦርነቱ ወቅት መንግስት አጋጣሚዉን በመጠቀም አሰብ ወደብን ለማስመለስ ጥረት ማድረጉንና ነገር ግን በሌሎች ግንባሮች በነበረዉ ጫና ምክንያት ሰራዊታችን ከፍተኛ ጥረት ቢያደረግም አሰብ ወደብን ለመቆጣጠር እንዳልቻለ ገልጸዉ ነበር፡፡ ነገር ግን ይህ የአቶ መለስ ንግግር በዚያዉም ሰብሰባ ላይ ተነግሮ ከዚያ ስብሰባ ዉጭ እንዳይወጣ በመደረጉ ህዝቡ በወደብ ጉዳይ ላይ የኢህአዴግ መንግስት የዚህ ዓይነት ከህዝቡ ፍላጎት ጋር የሚጣጣም አቋም እንዳለዉ የሚያዉቀዉ ነገር የለም፡፡\nየኢህአዴግ መንግስት የባህር በር ጉዳይ ጨርሶ እንደማያሳስበዉና እንዲያዉም ጥያቄዉ ሲነሳ በተለያዬ መንገዶች ጥያቄዉን እንደሚያዳፍን ተደርጎ የሚሰጠዉ አስተያዬት ትንሽ የተጋነነና ሚዛናዊነት የጎደለዉ ይመስለኛል፡፡ አስቀድሜ እንደገለጽኩት የወደብ ጉዳይን ከብዙዎቻችን በበለጠ መንግስት የሚገነዘብ ይመስለኛል፡፡ በየዓመቱ ለጂቡቲ ወደብ 730 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር እንደምንከፍልና የራሳችን ወደብ ቢኖረን ኖሮ ከዚህ ግማሽ ያህሉን ማዳን እንደምንችል ይህ ለልማታችን ከፍተኛ ጉዳት መሆኑን መንግስታችን በሚገባ ይገነዘባል፡፡\nወደብ አልባ መሆናችን በኢኮኖሚያችን ላይ ካሳደረዉ ጫና በበለጠ ለደህንነታችንም ስጋት እየፈጠረ መሆኑንም መንግስት ዘግይቶም ቢሆን አሁን ለመረዳት የቻለ ይመስለኛል፡፡ ጠቅለይ ሚኒስትራችንም ከሁለት ዓመት በፊት አሰብ ወደብ አካባቢ እየተፈጠረ ያለዉን መሬት የመቀራመት ሁኔታ አስግቶአቸዉ ማስጠንቀቂያ መስጣቸዉ መንግስትም በጉዳዩ ላይ እያሰበበት መሆኑን የሚያመላከት ነዉ፡፡ የሚያሳዝነዉ ግን እኛ እንደ ቀልድ ንቀን በጣልነዉ የአሰብ ወደብ ላይ ለኛ ወዳጅ ያልሆኑ አገሮች ጦር ካምፕ መመስረታቸዉና ወደፊት በአካባቢዉ ለሚነሳ አለመረጋጋት ሰለባ መሆን መቻላችን ነዉ፡፡\nአገራችን ወደብ አልባ መሆኗ የኢትዮጵያ መንግስት በቀላሉ ሊያየዉ የሚገባ ጉዳይ አይደለ፡፡ አነዳንድ ሰዎች ከኢትዮጵያ ዉጭ ሌሎች አሰራ ሁለት አካባቢ የአፍሪካ አገራት፤ በአዉሮፓ አምስት፤ በኤሽያ ስድስት አገራት ወደብ አልባ መሆናቸዉን በማስታወስ ለኢትዮጵያ መጽናኛ ይሆን ይመስል ጥያቄዉን ለማጣጣል ይጥራሉ፡፡ ሌሎች አገሮች ወደብ አልባ መሆን እኛን የሚመለከተን ጉዳይ አይደለም፡፡ የራሳቸዉ ጣጣ ነዉ፡፡ “እኛ ብቻ አይደለንም ወደብ የሌለን” የሚል ማግባቢያ ሆን ብሎ ህዝብን ለማሞኘት ካልሆነ በስተቀር የባህር መዉጫ በር ጥያቄአችንን አንድንተዉ የሚያደርገን አይደለም፡፡ የሀገራችን አንድ አካል የነበረችዉ ኤርትራን ማጣታችን ሳያንሰን አንጡራ ሃብታችን የነበረዉን የአሰብ ወደብን ማጣት ፈጽሞ ተቀባይነት የለዉም፡፡\nኢትዮጵያን የምታህል ትልቅ ሀገር ወደብ አልባ ሆና ትንሿ ኤርትራ የሁለት ወደብ ባለቤት የምትሆንበት ምክንያት አይኖርም፡፡ እኛ ወደብ አልባ ለመሆን የተገደድነዉ የአርትራ ህዝብ ፊላጎት ስለሆነ ሳይሆን በእኛዉ በራሳችን ድክመትና ቸልተኝነት ምክንያት በመሆኑ ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለዉ ነዉን ፡፡ መከላከያ ሰራዊታችን እንደሆን እንኳን የራሳችንን የባህር በር የማስመለስ ጉዳይ ይቅርና ከሀገሩ ዉጭ ለሌላዉ አገር ህዝብ ደህንነት የሚዋደቅ ሰራዊት ሆኖ እያለ በባህር በር ጉዳይ መንግስታችን አጉል መቅለስለሱ ፈጽሞ ተቀባይነት አይኖረዉም፡፡\nመንግስታችን በኃይል መንገድ የወደብ ባለቤት ለመሆን የሚደረግ ሙከራ ላይ አሁንም ከቀድሞዉ የተለየ የአቋም ለዉጥ ባያደርግም ከቅርብ ግዜ ወዲህ ግን በሰላማዊ መንገድ ጉዳዩን መጨረስ ይቻላል የሚል እምነት እየያዘ የመጣ ይመስለኛል፡፡ መንግስት በአሁኑ ወቅት ከምንጊዜም በበለጠ በዓለም አቀፍ መድረክ ያተረፈዉን ትልቅ ተደማጭነትና ከበረታ በመጠቀም ሰላማዊ በሆነ መንገድ ወደፊት የወደብ ባለቤት ሊያደርግን እንደሚችልና ይህንንም አንድ ቀን ተግባራዊ ሆኖ እንደማዬዉ እምነቴ ነዉ፡፡\n“የኢፌድሪ መንግስት (ኢህአዴግ) አገርቱን ወደብ አልባ አደረጋት፤ከኢትዮጵያ ጥቅም ይልቅ ለኤርትራ ይከራከራል” የሚሉ ሁሉ መሳሳታቸዉን በድፍረት የምንናገርበት ዘመን እንዲመጣ እመኛለሁ፡፡ ቢቻል ቢቻል በዚህ ጉዳይ ሰፊ እዉቀትና ትምህርቱ ያላችሁ ኢትዮጵያዉያን ምሁራን ኢህአዴግ ሳይጠይቃችሁም ቢሆን ሰብሰብ ብላችሁ ጠለቅ ያለና ህጋዊ ድጋፍ የሚያስገኝ ጥናት አዘጋጅታችሁ ለመንግስታችን ብታቀርቡና መንግስትን በዚህ ጉዳይ ለማነቃቃት ብትሞክሩ ለሀገርቱ ትልቅ ዉለታ ነዉ፡፡\nበተረፈ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ለቀድሞዉ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ ልባዊ ከበረታ ካላቸዉ ማድረግ የሚገባቸዉ አንድ ትልቅ ጉዳይ ቢኖር መለስ ከአቅማቸዉ በላይ ሆኖና በሌላ አስገዳጅ ምክንያት የሰሩት ስህተት ካለ እሳቸዉ ስህተቱን በማረምና በማስተካከል የሳቸዉን ስም በማስጠበቅ እንጂ ስህተታቸዉን በማስቀጠል አይደለም፡፡ ከዚህ አኳያ ለጠ/ሚ ኃይለማርያም ትልቅ ፈተና የሚሆነዉም የባህር በር ጉዳይ ነዉ፡፡\nክቡር ጠቅላይ ሚኒስትራችን ከአቶ መለስ ጋር የሚስተካከል ቦታ በታሪክ ለማስመዝገብ እጅግ እንደሚከብዳቸዉ ግልጽ ነዉ፡፡ አዲስ ተአምር የሚሰኝ ነገር ሰርተዉ እንዳያሳዩን የመለስ አሻራ የሌለበት አንድም ግዙፍ አጀንዳ ማግኘት ይቸግራል፡፤በእኔ በኩል አንድ ያልተደፈረችና ያልተመለሰች የህዝብ (ብሄራዊ) አጀንዳ አለች፡ እሷን ማሳካት ቀርቶ ጀምረዉ ሳይጨርሱ ቢያልፉ ከመለስ ያልተናነስ ቦታ በታሪክ ይኖራቸዋል፡፡ ያም ጉዳይ ሀገሪቱን የባህር በርና የራሳችን ወደብ ባለቤት ማድረግ ነዉ፡፡\n8/ በጦር ሜዳ በደማችን ያገኘነዉን ድል በድርድር መድረክ እንደዋዛ ተነጠቅን\nሻዕቢያ ጥቃት ሰንዝሮ ወደ ጦርነቱ ሲገባ በቅድሚያ ዉስጣችንን ፈትሾና ግምግሞ በራሱ እይታ ለሱ ጥቃት ተጋላጭ የሚያደርገን ድክመት እንዳለን ተረድቶ በአጭር ጊዜ ዉስጥ ብትንትናችንን እንደሚያወጣ ተማምኖ ነዉ፡፡ በርግጥ ሻዕቢያ ግምገማዉ የተሳሳተ መሆኑን ለመገንዘብ የቻለዉ ጦርነቱ እንደተጀመረ ሁሉም ነገር እሱ ካሰበበት ዉጭ መሆኑን ሲረዳ ነዉ፡፡\nሻዕቢያ ይፍጠንም ይዘግይም በመጨረሻ የኢትዮጵያ ሰራዊት እንደሚያሸንፍ መገንዘብ ከጀመረ በኋላም ከጦርነቱ አንድ የሆነ ነገር ይዞ ካልሆነ በስተቀር እንዲሁ በባዶ እጅ መዉጣትን አልፈለገም፡፡ ሻዕቢያ ስትራቴጂያዊ ድንገተኝነትን ተጠቅሞ ፈጣን ዉጊያ በማድረግ የተወሰነ ድል ሊያገኝ እንደሚችልና የተወሰነ መሬትም በመቆጣጠርም የኢትዮጵያን መንግስት በኃይል ለፍላጎቱ ተገዢ ማድረግ እንደሚችል እርግጠኛ ሆኖ ነበር፡፡\nሻዕቢያ ለዚህ ታሳቢ ያደረገዉም የኢትዮጵያ ህዝብ የተከፋፈለና በቅራኔ የተሞላ፤ አርስ በርሱ ከመባላት ዉጭ ተባብሮ ሊወጋኝ አይችልም፡፡ ሰራዊቱም ደካማ ስለሆነ ሊቋቋመኝ አይችልም የሚል ግምገማ ይዞ ነዉ፡፡ ሻዕቢያ አነስ ያለችም ብትሆን ግን ደግሞ ትኩረት የምትስብ ድል በፍጥነት በማምጣት ያችን ይዞ ቶሎ ወደ ድርድር ካልገባ ኢትዮጵያ ሰራዊት ግዜ ካገኘ ተጠናክሮ የማታ ማታ ጉድ ሊሰራዉ እንደሚችል ገምቷል፡፡\nለመደራደሪያ የምትሆነዉን የሆነች ነገር ይዞ ወደ ህግ መድረክና ወደ ድርድር ከገባ ይብዛም ይነስም የሆነ ፖለቲካዊ ድል ሊያመጣለት እንደሚችል አስቧል፡፡ ሻእቢያ ለራሱ ህዝብ ሊያሳይ የሚችላት ትንሽ ግን ደግሞ ጠቃሚ የሆነች ፖለቲካዊ ድል ማግኘት እንደበቂ ሁኔታ ቆጥሮና ያን አስልቶ ነዉ ወደ ጦርነቱ በድፍረት ዓይኑን ጨፍኖ የገባዉ፡፡\nሻዕቢያ ጦርነቱ አንዴ ከተነሳ በኋላ አለምአቀፍ ጣልቃገብነት እንደሚኖር ቀድሞዉኑ ስለሚያዉቅ ወደ ራሱ እንዲካተቱ የፈለጋቸዉን ቦታዎች (የኢትዮጵያ መሬት) በህጋዊ መንገድ ባለቤትነቱን ማረጋገጥ እንደሚችል እርግጠኛ ነበር፡፡ ከኢትዮጵያ ጋር በሚያዋስነዉ ድንበር የግዛት ይገባኛል ጥያቄ በህጋዊ መንገድ ያልተቋጨና ድንበሩም ያልተከለለ በመሆኑ ወደ ፊት ችግር ሊፈጠር እንደሚችል ሻዕቢያ አስቀድሞ የጠረጠረ ይመስላል፡፡\nሻዕቢያ እንዳሰበዉ ሳይሆን ሰራዊቱ እዚህም እዝያም ድል ማጣቱና የኤርትራ መሬት በሰራዊታችን ቁጥጥር ስር እየሆነ መሄዱና ጭራሽ ሰራዊታችን ወደ ዉስጥ እየገሰገሰ መሄዱ ብዙ ቢያሳስበዉም ዉሳኔዉን መቀበሉን ከገለጸ ፋታ ሊያገኝ እንደሚችል በደንብ አስልቷል፡፡ ለዚህም ነዉ በድንገት የአፍሪካ ህብረትን ዉሳኔን መቀበሉና ለድንበር ኮሚሽኑ ዉሳኔ ተግባራዊነት ሽንጡን ገትሮ ሲከራከር የነበረዉ፡፡\nሻዕቢያ ወደ ጦርነት የገባዉ ለመሬት ቢሎ ባይሆንም አንዴ ጦርነት መቀስቀሱ ካልቀረ በዚያ አጋጣሚ ግርግር በመፍጠር የዓለምን ትኩረት በመሳብ እሱ የፈለጋቸዉን ቦታዎች በህጋዊ መንገድ ወደ ራሱ ማጠቃለል ያስችለኛል የሚል ስሌት አስልቶ ነዉ፡፡ ሻዕቢያ በወታደር ኃይል በጉልበት የኢትዮጵያን መሬት ይዞ ለመቆዬት እችላለሁ የሚል ሃሳብ ፈጽሞ የነበረዉ አይመስለኝም፡፡\nበጉልበት ከሚያደርገዉ ይልቅ በህጋዊ መንገድ ግን ማሳካት እንደሚችል ከፍተኛ እምነት ይዞ ነዉ ወደ ጦርነቱ የገባዉ፡፡ በርግጥ ሻእቢያ በጦርነቱ ተሸናፊ መሆኑና ሰራዊቱ ማለቁ ብዙም አላስጨነቀዉም፡፡ ከዚያ ይልቅ አስቀድሞ ያሰበዉንና የተመኘዉን ማግኘት ስለቻለ እጅግ ደስተኛ ነዉ፡፡\nሻዕቢያ በጦርነቱ ማሸነፍ ቢችል ባይጠላም አሁን ካገኘዉ የተሻለ ነገር እንደማያገኝ የተረዳ ይመስላል፡፡ ስለዚህ ወታደራዊ ሽንፈቱ ብዙ አላሳሰበዉም፡፡ መጀመሪያዉኑ ሁለት አማራጮች ይዞ ነዉ ወደ ጦርነቱ የገባዉ፡፡ ሁለቱም አመራጮች ሻዕቢያ ወደ ፈለገዉ ግብ እንደሚያደርሱት ተማምኗል፡፡\nአንደኛዉ አመራጭ ቢቻል በጦርነቱ አሸንፎ የፈለገዉንም በኃይል ማግኘት ሲሆን ሌላዉ አማራጭ ደግሞ በጦርነቱ ተሸንፎም ቢሆን የፈለገዉን በግርግር በድርድር ስም ማግኘት ናቸዉ፡፡ ሻዕቢያ የመጀመሪያዉ አማራጭ ባይሳካለትም ተሸንፎም እያለ በህጋዊ መንገድ የፈለገዉን ማግኘት በመቻሉ ሁለተኛዉ አማራጭ የሰመረተለት ይመስላል፡፡\nየሻዕቢያ ብልጠት ሲታሰብ ሮጀር ፊሼርና ዊሊያም ዩሪ የተባሉ ምሁራን “Getting To Yes:Negotiating Agreement Without Givinging” በሚል ርእስ ለህትመት ባበበቁት መጽሀፍ ላይ ባላጋራን በሙግት መርታት የሚቻልበትን አማራጭ መንገዶች ያስተዋወቁትን በሚገባ አጥንቶ የገባ ይመስላል፡፡\nእነዚህ ምሁራን በጠቀሱት ምርጥ የድርድር አማራጮችን ይዞ በመግባት ባላጋራን በመርታት የፈለጉትን የማስወሰን ስልት (Best Alternative To a Negotiated Agreement(BATNA) ጋር በሚመሳሰል መልኩ ሻዕቢያ የጠበቀዉንና ያሰበዉን አግኝቷል፡፡ ለዚያዉም የጦርነቱ ቆስቋሽም ተሸናፊም ሆኖ እያለ ማለት ነዉ፡፡ ኤርትራ አንዱ ባይሳካ ሌላዉ ሊሳካ ይችላል በሚል የተሻለ አመራጮችን ይዛ የቀረበች ይመስላል፡፡ በተገኘዉ ዉጤት ወይም የፍርድ ዉሳኔም እጅግ ደስተኛ ነች፡፡ የብልጠቷ ብዛት የራሷ ያልሆነዉን መሬት (ለምሳሌ ባድመ) ለማግኘትም መቻሏ ነዉ፡፡\nበኛ በኩል ግን የሰጡንን ተቀብለን ለመዉጣት የቆረጥን አስመስሎብናል፡፡ በተጠቀሰዉ ጽሀፍ ዉስጥ “አትና” ( ATNA) በሚል ምህጻረ ቃል የሚጠራ ስልት አለ፡፡ (ATNA – Any Alternative To A Negotiated Agreement) እንደማለት ነዉ፡፡ በዚህ አቀራረብ መሰረት ተደራዳሪዉ ጠባብ አማራጭና ደካማ ማስረጃ ይዞ ስለሚቀርብና ቢሸነፍም ቢያሸንፍም ለዉጤቱ ብዙም ሳይጨነቅ የተወሰነለትን ብቻ በጸጋ ተቀብሎ መሄድን የሚመለከት ነዉ፡፡\nበርግጥ አንዳንዴ ብዙም እርባና በሌለዉ ነገር ላይ ዘላለም እያለቃቀሱ ጊዜ ከማባከን ወዲያ ሰጥቶ መገላገሉና ወደ ልማቱ መመለሱ ጥሩ ሊሆን ይችላል፡፡ ነገር ግን አንዳንድ ጉዳዮች እጀግ ከበድ ያሉ ይሆኑና ዝም ተብሎ የሚጣሉ አይሆኑም፡፡ ሁኔታዉን በአንክሮ የሚከታተሉ ሚሊዮኖች ባሉበት ሁኔታ ፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ የአስር ሺዎች ደም የተገበረበት ጉዳይ ከሆነ እንደዋዛ ልተዉት ቢፈልጉም በጅ አይልም፡፡\nበእኛ ሁኔታም ባድመን ለማስለቀቅ የተከፈለዉ መስዋእትነት መብዛት ቦታዉን ትልቅ ፖለቲካዊ ዋጋ እንዲኖረዉ አድርጎታል፡፡ ቦታዉ ከጦርነቱ በፊት ብዙም የማይታወቅ የዉጭ ሰዎች ቀርቶ ብዙዎቻችን ኢትዮጵያዉያን ሳንቀር “ባድመ ” በሚል ስም የሚጠራ ቦታ አስቀድመን የማናዉቅ ብዙ ነበርን፡፡ የት እንድሚገኝ ለማወቅ አንዱ ሌላዉን እስከመጠየቅ የደረሰበትና በካርታ ላይ ፈልጎ ለማግኘትም አዳጋች የነበረ ነበር፡፡\nይሁን እንጂ ባድመ አሁን ከጦርነቱ በኋላ ከአድዋ ባልተናነሰ ስሙ ተደጋግሞ የሚነሳ ቦታ ሆኗል፡፡ ስለዚህ “ባድመ” ሲባል ፖለቲካዊ ትርጉሙ ከፍተኛ በመሆኑ መላዉ የኢትዮጵያ ህዝብ በሚያምንበት አሳማኝ ምክንያት ካልሆነ በስተቀር በቀላሉ አሳልፎ መስጠት የሚሞከር አይደለም፡፡\nየኢትዮጵያና የኤርትራ ህዝቦች ለዘላቂ ወዳጅነት ሲሉ አንዱ ለሌላዉ የሚሰጠዉና አንዱ ከሌላዉ የሚቀበለዉ ነገር ሊኖር ይችላል፡፡ ለምሳሌ የአስብ ወደብ ጉዳይ ለኛ ለባለቤቶቹ መልቀቅ ከፈለጉ እኛ ባድመንምም ሆነ ሌላ የግድ ያስፈልጉናል የሚሉትን መሬት ብንለቅላቸዉ ሁለታችንም አንጎዳም፡፡ ይሄ በምኞት ደረጃ ካልሆነ በስተቀር በተግባር ግን አስቸጋሪነቱ አያጠያይቅም፡፡\nአንዳንድ ሰዎች ጉዳዩን በቀጥታ ከኢሳይያስ ጋር በማቆራኘት ኢሳይያስ በስልጣን ላይ ባለበት ወቅት ሊተገበር አይችልም ይላሉ፡፡ በርግጥ ኢሳይያስ ስልጣን ላይ እያሉ የሚሞከር አይደለም፡፡ ችግሩ ግን ኢሳይያስ በሌላ ሰዉ ቢተኩም ተግባራዊ ማድረግ ቀላል ላይሆን ይችላል፡፡ አስቸጋሪነቱ ደግሞ በይበልጥ ለእኛ ሲሆን እሱም የኤርትራን ቀልብ ለመሳብና ሊያጓጓት የሚችል በምትኩ ልንሰጣት ያዘጋጀነዉ ነገር ባለመኖሩ ነዉ፡፡\nምክንያቱም ባድመን እንልቀቅላችሁ እንዳንል ባድመ የተፈረደዉ ለኤርትራ ነዉ፡፡ ብንለቅላቸዉም እንደዉለታ አይቆጥሩትም፡፡ አሰብ ወደብ ደግሞ ከመጀመሪያዉኑ በይገባኛል ጥያቄም አላነሳንበትም፡፡ በሌላ አባባል አሰብ ወደብ የኤርትራ መሆኑን አምነን የይገባኛል ጥያቄ እንደማናነሳ አረጋግጠናል ማለት ነዉ፡፡ “ሰጥቶ የመቀበሉ “ጉዳይ በሁለቱም ወገኖች ተቀባይነት ቢያገኝ እንኳን ምን ሰጥተን ምን ልንቀበል እንደምንችል ግልጽ አይደለም፡፡ እኛ ከኤርትራ የምንፈልገዉን እንጂ እነሱ ከእኛ ምን ሊጠይቁ እንደሚችሉ ብዙም ግልጽ አይደለም፡፡\nሻዕቢያ በዚህ ሁሉ መካከል ፈጽሞ ያልጠበቀዉና ተአምር የሆነበት ነገር የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት እንደዚህ በአጭር ጊዜ ዉስጥ ድል ማግኘት መቻሉን ነዉ፡፡ ሻዕቢያ የኋላ ኋላ መሸነፉ እንደማይቀር አዉቆና ሽንፈቱንም ለመቀበል ራሱን አሳምኖ እያለ ነገር ግን በዚህ ፍጥነት ይሆናል ብሎ ባልጠበቀዉ አጭር ጊዜ ዉስጥ መሸነፉና ኪሳራዉም ሊቀበለዉ ከሚገባዉ በላይ መሆኑ (beyond tolerable level of casualties) ፈጽሞ ያልጠበቀዉ ነዉ፡፡\nበተለይም የኢሳይያስን “ተአምረኛ ምሽግ” የተመለከተ ሰዉ የኤርትራ ሰራዊት በዚህ ፍጥነት ይሸነፋል ቢሎ ለመገመት መቸገሩ አይቀርም፡፡ የሻእቢያ ምሽግ በ2ኛዉ አለም ጦርነት ወቅት ፈረንሳዮች የጀርመንን ማጥቃት ለመግታት ያስችላል ቢለዉ ለዓመታት ሲገነቡት የኖሩትን ማጂኖት ላይን (maginote line) ከሚባለዉ ምሽግ ጋር በማይተናነስ ደረጃ ሻዕቢያ ከሁለት ዓመት ላላነሰ ጊዜ ሲገነባ የከረመበትና አሌክስ ላስት የተባለዉ የቢቢሲ ዘጋቢ እጅግ አጋኖና አዳንቆ ለዓለም ህዝብ እንዲደርስ ያደደረገዉን ምሽግ የኢትዮጵያ አንበሶች በአጭር ጊዜ ዉስጥ እንዳልነበር ማድረጋቸዉን የሻእቢያ አመራሮች ሲገነዘቡ ከዚያ በኋላ አጉል መንደፋደፍ እንደማያዋጣ በመረዳታቸዉ ጦርነቱን በሆነ ዜዴ ካላስቆሙ በስተቀር ኪሳራዉ በፍጹም ከሚቋቋሙት በላይ ሆኖ ያለ ወታደር እንዳይቀሩ በመስጋት በፊት ያጣጣሉትን የአፍሪካ ህብረትን ዉሳኔ ለመቀበል ተገደዋል፡፡\nየአልጄርሱ ስምምነት የተደረገዉ ኢትዮጵያ በጦርነቱ ከፍተኛ የወታደራዊ የበላይነት በያዘችበትና ሰራዊታችን በኤርትራ ይዞታ ዉስጥ በነበረበት ሁኔታ ነዉ፡፡ ስለዚህ የባድመንና የሌሎች አካባቢዎች ያለአግባብ ወደ ኤርትራ የመካለል ጉዳይ ኤርትራ ለቀን መዉጣታችን ያመጣዉ አይደለም፡፡\nችግሩ የወታደራዊ የበላይነት የማጣት ጉዳይ ሳይሆን አደራዳሪ ሸምጋዮች (mediators) የችግሩን ስረ- መሰረትና የሁለቱን አገር ህዝቦች ታሪካዊ ትሰስር በሚገባ ሳይረዱ በድንበር ማካለል ጉዳይ ላይ ብቻ በማተኮር ችግሩን ለዘቀታዉ ሊቀርፍ የማይችል የተዛባ ዉሳኔ በመስጠታቸዉ ነዉ፡፡ በርግጥ መንግስታችን የወከላቸዉ ተደራዳሪዎች የማስረጃ አቀራረብና የመደራደር (የማስረዳት) አቅም ዋነኛዉ የሽንፈታችን ምክንያት ቢሆንም ነገር ግን አጠቃላይ ሁኔታዉ የተቋጨበት አግባብ ሰራዊታችን ኤርትራ ድንበር ዉስጥ ባለመቆየቱና አስመራ ድረስ ባለመገስገሳችን የተፈጠረ አይደለም፡፡\nበወቅቱ በዲፕሎማሲ አቅም ችግር ምክንያት የኛ የሆኑትን ተከራክሮ ህጋዊ ባለቤትነታችንን ማረጋገጥም ሆነ በጦርነቱ ሰለባ በመሆናችን የሚገባን ካሳ ማስወሰን ተስኖን እያለ የበለጠ ትልቅ ስህተት ደግሞ በደንብ ሳናረጋግጥ ባድመ ለኛ ተወስኗል ብሎ መንገስት መግለጫ መስጠቱና ህዝቡን ያለአግባብ ካስጨፈረ በኋላ ግን መንግስት እንዳለዉ ሳይሆን ባድመ ለኤርትራ መወሰኑን ሲታወቅ ህዝቡ ምንድነዉ ሊያስብ የሚችለዉ? በሃገር ሉአላዊነትና በብሄራዊ ጥቅም ላይ ያን ያህል ግደለሽነትና ሃላፊነት የጎደለዉ ድርጊት መደረግስ ነበረበት እንዴ? አንዴ ስህተት ከተፈጠረ በኋላ ደግሞ የሚመለከተዉ የመንግስት አካል ለተፈጠረዉ ስህተት ተገቢዉን ማረሚያ መስጠትና ህዝብን ይቅርታ መጠየቅም ሲገባዉ አላደረገም፡፡\nበጣም ወሳኝ በሆነ የሉአላዊነትና የብሄራዊ ጥቅም ጉዳይ ላይ አንድ ባለስልጣን እንዳሻቸዉ መግለጫ ከመስጠቱ በፊት ከሚመለከተዉ የሀገሪቱ አመራር (በተለይ ከጠ/ሚሩ) ጋር በቅድሚያ መመካከር የነበረባቸዉ ይመስለኛል፡፡ ቢቻልም በሀገሪቱ ህግአዉጭ ወይም በካቢኔ ደረጃ መነጋገር ያለባቸዉ ይመስለኛል፡፡ በወቅቱ ስለ ባድመ ለኛ መወሰን የገለጹት ባለስልጣን በህዝቡ ላይ ለመቀለድና ለማታለል ፈልገዉ ወይም የጉዳዩን ክብደት ሳይረዱት ቀርተዉም አይመስለኝም፡፡ ከዚያ ይልቅ በስህተት እንደሆነ ይገባኛል፡፡\nነገሩ የበለጠ ግራ የሚያጋባዉ ግን ይህን ያደረገዉ አንድ የመንግስት ቃል አቀባይ ወይም የሆነ ጋዘጤኛ ቢሆን ኖሮ ምንጩን ሳያጣራና ሳያረጋግጥ አቀረበ ተብሎ እንደነገሩ በተግሳጽም ሆነ በይቅርታ ሊታልፍ ይችል ነበር፡፡ ነገር ግን በወቅቱ ይህን ትልቅ ጉዳይ ለህዝብ ያወጁት ከመንግስት ቁንጮ አመራሮች አንዱ የነበሩትና በድርድሩ ጉዳይም ከሁሉም የበለጠ ኃላፊነት የነበራቸዉ ሰዉ መሆናቸዉ ነዉ፡፡\nማንም ይሁን ማን ስህተት መፈጠሩ ከታወቀ ወዲያዉኑ የእርምት መግለጫ መስጠትም ሆነ በሰለጠነዉ ዓለም እንደሚደረገዉ ደግሞ ሕዝብን ይቅርታ መጠየቅ እየተቻለ ያን ባለማድረጋቸዉ ቀድሞዉኑ በስህተት ሳይሆን ሆነ ተብሎ የተደረገ አስመስሎታል፡፡ በዚህ ምክንያትም ህዝቡ ክፉኛ እንደተቀየመ መካድ አይቻልም፡፡ ስህተቱ በግላቸዉ የፈጠሙት ከሆነ ራሳቸዉ ይቅርታ መጠየቅ ይገባቸዉ ነበር፡፡ ስህተቱ የመንግስት ከሆነ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ራሳቸዉ ይቅርታ መጠየቅ ነበረባቸዉ፡፡ አስካሁን አንዱንም አላየንም፡፡\n9/ በተገኘዉ ድልና ለሉአላዊነታችን ሲባል በከፍልነዉ መስዋእትነት ላይ እኩል አረዳድ የለንም\n9.1/ በተገኘዉ ድል ላይ ከግንዘቤ ማነስ የመነጨ የአመለካከት ችግር መኖር\nብዙዎቻቸችን ከጦርነቱ ስንጠብቅ የነበረዉ ድል ተመሳሳይ ያለመሆን ምክንያት በጦር ሜዳ ድል ምንነት ላይ ካለን የተዛባ አመለካከት የመነጨ ይመስላል፡፡ ጠላትን ማሸነፍ ሲባል በተለምዶ በስፖርቱ ዓለም ከምናዉቀዉ በጣም የተለየ ነዉ፡፡\nበእግር ኳስ ጫወታም ይሁን በአትሌትክስ ዉድድር አሸናፊዉን ለመለየት የሚያስችል ከሞላ ጎደል ግልጽ የሆነ መስፈርት ከመኖሩም ሌላ ዳኞች ተሰይመዉ ይፈርዳሉ፡፡ ከነሱም ሌላ ተመልካቾችና የሚዲያ ሰዎች በሚሰጡት አስተያዬት ተሸናፊዉንና አሸናፊዉን ለመለየት አያዳግትም፡፡ ሁለቱም ማለትም አሸናፊዉም ተሸናፊዉም ዉጤቱን በጸጋ ተቀብለዉ ይሄዳሉ፡፡ በስፓርት ማሸነፍ የሞት ሽረት ጉዳይ ስላልሆነ ተሸናፊዉ ሌላ ጊዜ እንደሚያሸንፍም ተማምኖ ራሱን ያዘጋጃል፡፡ ጦርነት ግን ሰላማዊ ከሆነዉ ስፖርት የሚለየዉ ሞትና የንብረት ዉድመት ስላለዉ ብቻ አይደለም፡፡\nበጦርነት አሸናፊና ተሸናፊን የሚዳኝ ዳኛ አለመኖሩም ጭምር ነዉ፡፡ አሸናፊዉንና ተሸናፊዉን ለመለዬት የሚያስችል ሁሉንም ሊያስማማ የሚችል አንድ ወጥ ድንጋጌ ወይም ደንብም የለም፡፡ ፈረንጆች “There are no established or even universally accepted rules or conditions for winning in war.” እንደሚሉት ማለት ነዉ፡፡ ለዚህ ተብሎም የሚሰየም ዳኛም የለም፡፡\nበጦርነት ሁለቱም ወገኖች በየራሳቸዉ እይታ በቂ ነዉ ብለዉ ያሰቡትን ይዘዉ ይወጣሉ፡፡ አንዱ ወገን አሸነፍኩ ብሎ ሲጨፍር ሌላዉም ወገን በተመሳሳይ አሸንፌአለሁ ብሎ ህዝቡን ወደ አደባበይ አስወጥቶ ሊያስጨፍር ይችላል፡፡ አዲስ አባባም ሆነ አስመራ ባገኙት ድል ደስታቸዉን ለመግለጽ በአንድ ቀንና በተመሳሳይ ሰዓት አደባባይ ሊወጡ ይችላሉ፡፡ እኛ በጦርነቱ ድል አደረግን ብለን መስቀል አደባባይ ላይ ስንጨፍር የኤርትራ መንግስትም በተመሳሳይ ሁኔታ በተለየ መንገድ ድል አድራጊነታቸዉን በሳባ ስታዲየም ህዝቡን ሰብስቦ በደስታ ሲያስጨፍር እንዳልቀረ እገምታለሁ፡፡\nየጦርነቱ ዉጤት ለሁለቱም ተጻራሪ ወገኖች አንጻራዊ ነዉ፡፡ የአንዱ ትልቅ ድል (big win) ለሌላዉ ትልቅ ሽንፈት (big lose) መሆን የግድ አይደለም፡፡ ሌላዉ ወገን አገኘሁት የሚለዉ ትልቅ ድል ለሌላዉ ወገን አንዳንዴ ጭራሽ እንደ ሽንፈት ላይቆጥር ይችላል፡፡ የጦርነቱ ድል አድራጊነት ሁለቱም ወገኖች በየራሳቸዉ በሚያደርጉት ግምገማ (assessment)የሚወሰን ነዉ ማለት ነዉ፡፡\nበጦር ሜዳ የተገኘዉ ወታደራዊ ድል የፖለቲካ ዓላማዉን እዉን ካላደረገ ጦርነቱ ትርጉም አልባና አጉል መላላጥ ነዉ የሚሆነዉ፡፡ አንዳንዴ በግንባር ያለዉ አዛዥ በጠላት ላይ ባገኘዉ ወታደራዊ ድል ባለመርካት ጠላትን በደንብ አስከ መጨረሻዉ መደምሰስ አለብኝ በሚል ሀሳብ ለተጨማሪ ዉጊያ ሲዘጋጅ በመሃል ያለዉ ኮማንድ ወይም የሀገሪቱ ከፍተኛዉ ፖለቲካ አመራር “የፈለግነዉን አግኝተናል „በምል ዉጊያዉን አስቁሞ ድል ሊያዉጅ ይችላል፡፡\nየፖለቲካ አመራሩ ለድል ያለዉ አረዳድ (perception) ከጦር ጄኔራሎች የተለየ ሆኖ ቢገኝ የሚያስገርም አይደፈለም፡፡ ሁለቱም ድልን የሚያዩበት መነጽር እጅግ የተለያዬ ነዉና፡፡ ስለዚህ አንዳንዴ በፖለቲካ አመራሩ ዉሳኔ ግራ የተጋባ ሰዉ ድል የሚባለዉ ይሄ ነዉ ማለት ነዉ? (“Is that really a win?” ብሎ ቢጠይቅ አይገርምም፡፡\nበመጀመሪያዉ የገልፍ ጦርነት ወቅት ሳዳም ሁሴን በጦርነቱ ብዙ ጉዳት ደርሶበትና ሰራዊቱ እጅግ ተመናምኖበት እያለም “ጦርነቱን አሸንፈናል” እያለ መፎከሩም ከዚህ የመነጨ ነዉ፡፡ በወቅቱ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ጦርነቱ በእነሱ አሸናፊነት መጠናቀቁን ለህዝባቸዉና ለመላዉ ዓለም ሲያበስሩ ሳዳምም በበኩላቸዉ “ያሸነፍነዉ እኛ ነን” ማለታቸዉ አይዘነጋም፡፡ ምክንያቱም ለሳዳም ትልቁ ፖለቲካዊ ግባቸዉ አገዛዛቸዉን ሳይነካ ማስቀጠል መቻላቸዉ (regime survival objective) ስለነበር ባሰቡትም መሰረት አገዛዙና ስርአቱ እንዳለ መቀጠል በመቻሉ ሳዳም በተገኘዉ ድል እጅግ ደስተኛ ነበሩ፡፡\nስለዚህ ከሳዳም እይታ አንጻር ሲታይ በጦርነቱ የተፈጠረዉ ሁኔታ እንደሰጉት ባለመሆኑ የተገኘዉን ዉጤት እንደ ስትራቴጂያዊ ድል አድርገዉ ለመቀበል ለሳቸዉ ከበቂ በላይ ነበር፡፡ ሳዳም በጦር ሜዳ ከፍተኛ ጉዳት እንደደረሰባቸዉ ባያጡትም የዉጊያ መንፈሳቸዉና ፍላጎታቸዉ (will) እንዳለ በመሆኑ በሌላ ጊዜ እንደገና በማንሰራራት ለሌላ ጦርነት ዝግጁ መሆን እንደሚችሉ ያዉቁ ነበርና፡፡\nበጦርነት ድል ማድረግ (አሸናፊነት) መመዘን ያለበትም ካመጣዉ ፖለቲካዊ ዉጤት አንጻር ነዉ፡፡ ጦርነት የፖለቲካ አላማን ለማሳከት ታስቦ የሚደረግ አስከሆነ ድረስ ድሉም መመዘን ያለበት ከፖለቲካ ስኬት አንጻር ነዉ፡፡ በጦርነት አሸናፊ ሆኛለሁ የሚለዉ ወገን ያገኘዉ ወታደራዊ ድል ፖለቲካዊ ግቡን ማሳካት የቻለ መሆኑን እርግጠኛ ሲሆን ብቻ ነዉ፡፡ ክላስዊትዝ (Carl von Clausewitz) እንደሚለዉ “ፖለቲካዊ ዓላማ የጦርነቱ ግብ ነዉ፡፡ ጦርነትም የዓላማ ማሳኪያ መሳሪያ ነዉ፡፡ ስለዚህ ጦርነት ከዓላማዉ ዉጭ ሊካሄድ አይገባዉም፡”፡ (“The political object is the goal, war is the means of reaching it, and the means can never be considered in isolation from their purposes.”)\nበዚህ ረገድ ያለዉ ችግር ያለ አንዳች ፖለቲካ ዓላማ ወደ ጦርነት የመግባት ጉዳይ ብቻ አይደለም፡፡ ይብዛም ይነስም ፤ትክክልም ይሁን የተሳሳተ ያለ አንዳች ዓላማ ወደ ጦርነት የሚገባ አገር አይኖርም፡፡ ነገር ግን የጦርነት ፖለቲካዊ ዓላማ ወይም ግብ ግልጽ የሆነ፤የተገደበና፤ ሊደረስበት የሚችል መሆን አለበት፡፡ ያለበለዚያ ጦርነቱ ለሁሉም ችግሮች መፍትሄ እንዲያመጣ መጠበቅ አይቻልም፡፡\nኮሊን ኤስ.ግሬይ እንዳለዉ “we cannot wage war to end all wars or to establish a permanent universal empire and imperium.” አሸናፊዉ ምጥን ያለ ግብ ከለለዉና ከጦርነቱ ከሚገባዉ በላይ አብዝቶ ከጠበቀ ካንዱም ሳይሆን ጭራሽ ሽንፈት ሊጎናጸፍ ይችላል፡፡ ለትርፍ ፍለጋ ተብሎ የበለጠ የመሻት ጉዳይ ሁኔታዉን የበለጠ ያባብሰዋል እንጂ ዋናዉን ችግር አይቀርፍም፡፡\nተሸናፊዉ ወገንም ተሸናፊ የሚሆነዉ ወደ ጦርነት የገባበትን ዋነኛ ፖለቲካዊ ግብ ማሳከት ባለመቻሉ እንጂ ሁሉንም ችግሮች ሊፌታ ሲላልቻለ አይደለም፡፡ አሸናፊዉ ያገኘዉን ምጥን ያለ ፖለቲካዊ ስኬት በቂ ነዉ ብሎ ራሱን ካለሳመነና ሌላ ተጨማሪ ፍለጋ ዉስጥ ከገባ ፤ በተመሳሳይ ሁኔታ ተሸናፊዉም ወገን ብዙ ኪሳራ ሳይደርስበት ብዙ ሳያጣ ሽንፌቱን አምኖ ለመቀበል ካልፈለገ ጦርነቱ ማለቂያ ስለማይኖረዉ የኋላ መዘዙ ለሁለቱም የከፋ ይሆናል፡፡ ሁለቱም ተፋላሚ ወገኖች ያገኙትን ይዘዉ ከጦርነቱ በመዉጣት በሚፈጠረዉ ሰላም የበለጠ ተጠቃሚ እንደሚሆኑ ካልተረዱ በስተቀር ዉጊያዉን መቼም ላያቆሙ ይችላሉ፡፡\nአሸናፊዉ የሚያስፈልገዉን ያህልና ተቀባይነት ያለዉን ስኬት ካገኘ ከጦርነት ለመዉጣት እንደ በቂ ሁኔታ ማዬት ይገባዋል፡፡ በጣም የተመጠነ ግብ ካለማስቀመጥ የተነሳ ብዙ ነገር ተፈልጎ የሚደረግ ጦርነት በእጅ ያለዉንም የሚያሳጣ ሊሆን ይችላል፡፡ የተገኘዉን ድል ጠብቆ ከማቆየት ይልቅ ተጨማሪ ድል ለማምጣት በመመኘት አንዳችም የሚያበረታታ ተስፋም ሆነ በቂ አቅም ሳይኖር በጦርነቱ ዓይንን ጨፍኖ መቀጠል ራስን ለሽንፈት መዳረግ ነዉ፡፡\nየኛም ሁኔታ ከዚህ አንጻር መታየት ይኖርበታል፡፡ ከመንግስት ከፍተኛ አመራሮች ጀምሮ በፖለቲከኞችም ሆነ በህዝቡ ዘንድ በጦርነቱ ባገኘነዉ ድል ላይ አንድ ዓይነት አመለካከት ባለመኖሩ አንዱ በተገኘዉ ድል ሲኮራ ሌላዉ ድሉን ሲያጣጥል ማዬት የተለመደ ሆኗል፡፡\nችግሩ የሚመነጨዉ በአንድ በኩል ጦርነትን ለጦርነት ተብሎ እንደሚካሄድ ክስተት እንጂ ለፖለቲካ ዓላማ ማስፈጸሚያነት ወይም በኃይል የተነጠቅነዉን በኃይል ለማስመለስ ተብሎ መካሄድ ያለበት አድርገን ካለመገንዘብ የመነጨ መሆኑ ነዉ፡፡ በተጨማሪ በኃይል ያጣነዉን ማስመለስ መቻልን እንደ በቂ ሁኔታ ባለመቁጠር ጠላት ደካማና ተሸናፊ ስለሆነ ብቻ ተጨማሪ ትርፍ ነገር ለማምጣት ብለን ጦርነቱን መቀጠል እንዳለብን ከማሰብ የሚመነጭ ችግር ነዉ፡፡ ለዚህም ነዉ ባገኘነዉ ድል ያለመርካት ነገር የመጣዉ፡፡\nጦርነትን ከፖለቲካ ዓላማ ዉጭ በማየት ለሁሉም ችግሮች መፍትሄ ማምጣት እንደሚችል ካሰብን በተገኘዉ ድል ስለማንረካ ትርፍ ፍለጋ መሻታችን አይቀርም፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ ሰፊ ጥናት እንዳደረገ የሚታወቀዉ ቡን ባርቶሎምስ(Boone Bartholomees)በጦርነት ሁሉንም ችግሮች መፍታት እንደማይቻል ይገልጻል፡፡ “..it is certainly possible to succeed in a war without achieving everything one sought or resolving all the extant issues. Winning implies achieving success on the battlefield and in securing political goals, but not, for whatever reason, reaching total political success.”\nበጦርነቱ ማሳካት የፈለግነዉ ፖለቲካዊ ግብ ላይም ስምምነት ላይኖረን ይችላል፡፡ አንዳንዱ የጦርነቱን ዓላማ ሰፋና ለጠጥ አድርጎ ሊያስብ ይችላል፡፡ የዚህ ዓይነቱ ሰዉ በጦርነቱ ያሰበዉ ሁሉ ባለመገኘቱ በስንት ኪሳራ የተገኘዉን ድል ለመቀበል ሲቸገር ይታያል፡፡ አንዳንዶቻችን የሚቆጠርና የሚጨበጥ ነገር ካላሳዩን በስተቀር አሸናፊነታችንን አምነን ለመቀበል እንቸገራለን፡፡\nለምሳሌ ምን ያህል የጠላትን መሬት ተቆጣጠርን? አሰብ ወደብን አስመልሰናል?ባድመ፤ ጾረና ወዘተ በማን እጅ ናቸዉ? ናቅፋ ድረስ ደርሰናል? ስንት ታንክ አቃጠልን? ወዘተ በሚል በቁጥር የሚገለጽ ነገር ካልሆነ በስተቀር እንደ ድል ለመቀበል እንቸገራለን፡፡ ስንት የጠላት ወታደር ገደልን?ለሚለዉ መልስ ካለገኛን ከዚያ በመለስ ያለዉ ድል ድል አይመስለንም፡፡ ፈረንጆች “body count syndrom” ይሉታል፡፡ የቁጥር ልክፍት እንደማለት ነዉ፡፡ በዚህ ምከንያትም በጦርነቱ አሸናፊነታችን እየታወቀ በተገኘዉ ድል ላይ ግን እኩል ደስተኛ ላንሆን እንችላለን፡፡\nለምሳሌ ሉአላዊነታችንን አስከብረን የተያዘብንን መሬት አስለቅቀን የፈረሰዉን መስተዳደር መልሰን ማቆማችንን፤ በጦርነቱ ምክንያት ተደነቃቅፎ የነበረዉን ሰላም አግኝተን በአንድ ልብ ወደ ልማት መዞር መቻላችን እንዲሁም በሻዕቢያ ሰራዊት ላይ የደረሰዉ ቀላል የማይባል ጉዳትና በኤርትራ መንግስትና በህዝቡ መካከል፤ በራሱ በአገዛዙ ዉስጥም ሽንፈታቸዉን ተከትሎ የተፈጠረዉ ቀዉስ ወዘተ ሁሉ እንደ ድል የማይቆጥሩ ወገኖች ሊኖሩ ይችላሉ፡፡\nየጠላት ሰራዊትን ሙሉ በሙሉ ሳንደመስስ ፤የጠላትን ዋና ከተማ ሳንቆጣጠር፤ ተጨማሪ መሬት ወደ ራሳችን ሳናካትት፤ኢሳይያስን ከስልጣን ሳናወርድ ወዘተ እንዴት ድል ተገኘ ትላላችሁ ብሎ የሚቆጣ ሊኖር ይችላል፡፡ በዚህ ረገድ ባገኘነዉ ድል ላይ የተለያዬ አመለካከት ለመያዛችን አንዱ መነሾ መንግስት ወደ ጦርነት ለመግባት መንግስት ሲሰናዳ ያስቀመጠዉ ዓላማ ወይም ግብ ላይ ህዝቡ በተለያዩ መንገዶች እንዲያዉቅና እንዲወያይበት ካለመደረጉ የመነጨ ሊሆን ይችላል፡፡\nህዝቡ ይቅርና በአመራሮችና በፖለቲከኞች ዘንድም በጦርነቱ ግብ ላይ አንድ ዓይነት አቋም መያዝ እንዳልተቻለ ይታወቃል፡፡ ጦርነት የማይቀር ከሆነ ሁልጊዜም ህዝቡና መንግስት እንዲሁም ፖለቲከኞች በጦርነቱ ፖለቲካዊ ዓላማ ላይ ግልጽ አረዳድ እንዲኖራቸዉ ማድረግ ተገቢ ነዉ፡፡ ቀደም ብሎ የተቀመጠዉ የፖለቲካ ዓለማ በጦርነቱ ሂዴት እንዳስፈላጊነቱ ሊቀየር የሚችልበት አጋጣሚም ስለሚኖር በየጊዜዉ ህዝቡን ማሳወቅ ይገባል፡፡ ያለበለዚያ ከጦርነቱ ዓላማ ላይ ስምምነት ከለለ ከጦርነቱ በኋላ ዉዝግብ መነሳቱ የማይቀር ነዉ፡፡ በተለይ የመከላከያ ስራዊቱ ከላይኛዉ አመራር አስከ ታችኛዉ መሰረታዊ አባል በጦርነቱ ዓላማና ግብ ላይ ጥርት ያለ አረዳድ እንዲኖረዉ ማድረግ የግድ ነዉ፡፡\n9.2/ የጦር ሜዳ ድልን ያለ መስዋአትነትና ያለ ኪሳራ የመሻት የተዛባ አመለካከት\nበየትኛዉም ጦርነት ላይ የህይወት መስዋእትነት መክፈል የግድ ነዉ፡፡ ያለኪሳራ የሚመጣ ድል ብቻ ሳይሆን ጥሩ ተሸናፊ ለመሆንም የተወሰነ ዋጋ መክፈል የግድ ነዉ፡፡ ከኪሳራ ነጻ የሆነ (lose-free war) ጦርነት አይኖርም፡፡ በጦርነት ላይ የተገኘዉን ድልና ለዚያ ተብሎ የተከፈለዉን መስዋእትነት በማነጻጸር ኪሳራዉ ያለቅጥ የበዛ ከሆነ፡ድሉን የማጣጣል አዝማሚያ በሁሉም አገር የተለመደ ነዉ፡፡ ወታደራዊ ድሉ ተፈላጊዉን ፖለቲካዊ ግብ በሚፈለገዉ ደረጃ ካላመጣና በዚያ ላይ ደግሞ የተከፈለዉ ኪሳራ የበዛ ከሆነ ሁልጊዜም ጥያቄ ማስነሳቱ የግድ ነዉ፡፡\nህዝቡ “ለምን ይሄን ያህል መስዋእትነት መክፈል አስፈለገ? ከዚህ ባነሰ ኪሳራ ተመሳሳይ ድል ማምጣት አይቻልም ነበር ወይ?”የሚል ጥያቄ ሊያነሳ ይችላል፡፡ አንዳንዱ ደግሞ “እንደዚህስ ከሚሆን ቢቀርብን ይሻል ነበር” የሚልም ይኖራል፡፡ የሀገሪቱ ፖለቲካ አመራሮች በዚህ ጉዳይ ላይ ለህዝቡ በግልጽ ማስረዳት ይገባቸዋል፡፡ ህዝብ ዓላማዉ ግልጽ ላልሆነ ጦርነት ብቻ ሳይሆን ሙሉ የሕዝብ ድጋፍ ያገኘ ጦርነትም ቢሆን ከመጠኑ ያለፈ መስዋእትነትን (ኪሳራን) በጸጋ ለመቀበል አይፈልግም፡፡\nየአሜሪካ ፖለቲከኞች ይህ የህዝብ አመለካካት ስለሚስፈራቸዉ ሚጢጢ ለሆነች ጠላትም ያልተመጣጠነና እጅግ ከፍተኛ ወታደራዊ ኃይልን ለመጠቀም ይመርጣሉ፡፡ የእኛንና የአሜሪካንን ህዝብ በጦርነት ከሚከፈል መስዋእትነት ላይ ባላቸዉ አመለካከት ወይም ዝንባሌ አንጻር ስናነጻጸር የአሜሪካ ህዝብ ኪሳራን በጸጋ የመቀበል ሳይሆን ኪሳራን የመፍራት (casualty phobic) ልማድ አለዉ፡፡ አሜሪካኖች ከጦርነቱ የሚፈልጉትን ድል አግኝተዉም ቢሆን ሂሳብ ወደ ማወራረድ ይገባሉ፡፡ ለምንስ ይህን ያህል ጉዳት ሊደርስብን ቻለ ? የሚል ጥያቄ ያነሳሉ፡፡\nበአንጻሩ የኛ ህዝብ ድሉ ይምጣ እንጂ መስዋእትነቱ የቱንም ያህል ቢሆን ብዙ የሚያሳስበዉ አይመስልም፡፡ ኪሳራን በጸጋ የመቀበል ወይም የመሸከም (casualty tolerance) ባህል አለዉ ማለት ይቻላል፡፡ ምናልባት ይህ ባህላችን በሀገር ጉዳይ ላይ ለሉአላዊነት ሲባል የፈለገዉን ያህል መስዋእትነት ለመክፈል ቁርጠኛ የመሆን የቆዬ ባህላችን ኢትዮጵያዉያን ለየትኛዉም ጠላት የማይንበረከኩ፤ነጻነታቸዉንም የማያስደፍሩና ሁልጊዜም አሸናፊ እንዲሆኑ በማድረግ ረገድ የበኩሉን አስተዋኦ ያደረገ ይመስለኛል፡፡ ሁልጊዜም ተወራሪዎችና ተጠቂዎች የመሆናችን ቁጭት በሀገር ሉአላዊነት ላይ ለመጣ ጉዳይ ማንኛዉንም ኪሳራ ለመቀበል እንዳናመነታ ያደረገን ሳይሆን አይቀርም፡፡\nእኛ ሁልጊዜም ወደ ጦርነት የምንገባዉ ትርፍ ፍለጋ አይደለም፡፡ የኛ አላማ ሁልጊዜም አለመደፈርና ካልሆነም የተነጠቅነዉን ማስመለስ ነዉ፡፡ ለኛ ጉዳዩ የትርፍና ኪሳራ ጉዳይ ሳይሆን የመብት፤የክብር ፤የሉአላዊነት ጉዳይ ነዉ፡፡ በሰብአዊ ፤ኢኮኖሚያዊዉና ማህበራዊ አንጻር ብዙ ጉዳት ደርሶብን ሊሆን ይችላል፡፡ ኪሳራዉ የበዛ በመሆኑ ሊቆጠቁጠን ይችላል፡፡ ኪሳራን ለመቀነስ ጥረት ማድረግ አስፈላጊነት ባያጠያይቅም ነገር ግን ኪሳራን ፈርተን ሉአላዊነታችንን (መብታችንን) ሳናስከብር መቀመጥ አንችልም፡፡\nየመስዋአትነታችን መብዛት ካገኘነዉ ድል ጋር የማይጣጣምና የበዛ መስሎ ሊታየን ይችላል፡፡ የመስዋእትነቱ ወይም የኪሳራዉ መብዛት የተገኘዉን ድሉ ሊያደብዘዉ መቻሉ እርግጥ ነዉ፡፡ ነገር ግን በድንገት ጥቃት ተፈጽሞብን ያገኘነዉን ድል በመስዋእትነት መብዛትና ማነስ መለካት አይኖርበትም፡፡ አሜሪካኖች መስዋእትነትን መፍራታቸዉ ከዉጭ ጥቃት ተሰንዝሮባቸዉ ሳይሆን እነሱ ራሳቸዉ ብዙ ሺህ ማይልስ እያቆራረጡ ትርፍ ፍለጋ በሰዉ አገር ላይ ጦርነት እያወጁ ስለሆነ ለሞት ሽረታችን ብለን ከምንዋጋዉ ከኛ ጋር መነጻጸር አይገባዉም፡፡\nይህ ማለት ግን እኛም ምክንያታዊ ያልሆኑና በአመራር ድክመት የመነጩ ኪሳራዎችም ሲኖሩ ዝም ብለን በጸጋ መቀበል አለብን ማለት አይደለም፡፡ በጦርነት ኪሳራን ለመቀነስ የሚያስችሉ ሁኔታዎችን በሚገባ መስራት ያስፈልጋል፡፡ ይህ በወታደሩ ዉስጥ ብቻ ሳይሆን በይበልጥም በፖለቲካ አመራሩ አካባቢ መስራት የሚገባቸዉ ብዙ ነገር ይኖራል፡፡ ከሁሉም አስተማማኝ ኪሳራ መቀነሻ ዜዴ አለ ከተባለ “ሁሌም ዝግጁ ሆኖ መገኘት” ስለሆነ ሰበብ ሳያበዙ የሀሪቱን መከላከያ ብቃት ለማሳደግና የወትሮ ዝግጁነቱን ለመጠበቅ የሚያስችሉ ስራዎችን ያለመታከት መስራቱ ነዉ የሚበጀዉ፡፡\n10/ ተገቢ ነዉ የሚባለዉ ኪሳራስ ምን ያህል ነዉ?\nጠላት ጥቃት የሚሰነዝረዉ ወይም ጦርነትን የሚጭረዉ ያለምንም ዓላማ ሳይሆን ማግኘት ይገባኛል ብሎ ያሰበዉንና የራሱ ያልነበረዉንም ጭምር ብዙ ትርፍ ለማግኘት አቅዶ ነዉ፡፡ ያን ዓላማዉን ለማሳካትም ሊገጥመዉ የሚችለዉን ኪሳራም በቅድሚያ አስልቶና አመቺ ጊዜ ጠብቆ ነዉ፡፡ ስለዚህ ጠብ የጫረዉ ወገን (aggressor) ዓላማዉ ትርፍ ፍለጋ ስለሆነ ባልጠበቀዉ ሁኔታ ገና አነስተኛ ኪሰራ እየደረሰበት መሆኑን ሲረዳ ከጦርነቱ ፈጥኖ መዉጣትን ይመርጣል፡፡\nበሌላ በኩል ጥቃት የተሰነዘረበትና ያለ ዉዴታዉ በግድ ወደ ጦርነት የገባዉ ወገን ራሱን ለመከላከል የሚከፍለዉ መስዋዕትነት የትኛዉንም ያህል የበዛ ቢሆን ለመቀበል ዝግጁ ነዉ፡፡ የሞት የሽረት በሆነ ጉዳይ ላይ፤ የነጻነት የሉአላዊነትና የመብት ጉዳይ ላይ በቂ ነዉ ወይም በዛ የሚባለዉ የኪሳራ መጠኑ ምን ያህል እንደሆነ ማንም መገመት አይችልም ፡፡ በኢንግሊዘኛዉም የተለመደ “No price is too high to pay for one,s freedom.” አባባል ይህንኑ ሃሳብ የሚያጠናክር ነዉ፡፡\nሁልጊዜም ከጦርነቱ በኋላ የተገኘዉን ድልን ለዚያ ተብሎ ከተከፈለዉ ኪሳራ ጋር የማነጻጸር ነገር የተለመደ ነዉ፡፡ ኪሳራ ሲባል በጦርነቱ ላይ ያጣነዉን የሰዉ ኃይልና ቁሳቁስ እንዲሁም ጦርነቱን ለማካሄድ የዋለዉ ኢኮኖሚ ሁሉ ተደማምሮ የሚታይ ነዉ፡፡ ሊደል ሃርት (Liddell Hart) “ድል የአሸናፊዉን ኢኮኖሚ ፣ወታደራዊ አቅምና ህብረተሰቡን የሚያደቅ ከሆነ ረብ የለሽ ነዉ” ይላል፡፡ (“a victory is useless if it breaks the winner’s economy or military or society”)፡፡\nይሁን እንጂ አሰቀድሜ እንደገለጽኩት የጦርነቱ ሰለባ የሆነዉ ወገን ማንኛዉንም መስዋእትነት ከፍሎ ሉአለዊነቱን ከማስከበር ዉጭ ሌላ አማራጭ ስለሌለዉ በጦርነቱ ላይ የደረሰበት ኪሳራ የሚቆጠቁጥ ቢሆንም እንኳን ኪሳራዉን በጸጋ ለመቀበል ይገደዳል፡፡ ጠብ ጫሪዉ ወራሪ ወገን ግን የደረሰበት ኪሳራ እጅግ ይቆጠቁጠዋል፡፡ በራሱ ቆስቃሽነት ለደረሰበት ኪሳራ ወደፊትም እጥፍ ድርብ ዋጋ ይከፍልበታል፡፡ ብዙ ጊዜም እንደታዬዉ ጦርነት ቆስቋሹ መንግስት ስልጣን አስከመልቀቅና ለፍርድ አስከመቅረብ የደረሰ የከፋ ነገር ሊገጥመዉ ይችላል፡፡ ወደ ጦርነት በራሱ ቆስቋሽነት የገባ አገር ሽንፈት ከገጠመዉ ምነዉ በቀረብኝ አስኪል ድረስ ብዙ ችግሮች ይገጥሙታል፡፡\nስለዚህ የጦርነት ኪሳራ ለተሸናፊዉና አሸናፊዉ፤ ለወራሪዉና ለተወራሪዉ ፤ለአጥቂዉና ጥቃት ለተሰነዘረበት ወገን በእኩል ደረጃ አይመዘኑም፡፡ ተጠቂዉ አገር (የጦርነቱ ሰለባ) ኪሳራዉን ለመቀነስ ያስችሉ የነበሩ የዥግጁነት ስራዎችን አስቀድሞ ሳይሰራ ተዘናግቶና ራሱን ለጥቃት አጋልጦ የተቀመጠ ከሆነ ጦርነቱን እንደምንም ብሎ ማሸነፉ ባይቀርም የሚደርስበት ኪሳራ ግን ከፍተኛ ነዉ የሚሆነዉ፡፡ ተገቢዉን ጥንቃቄ እያደረገ ቢቆይ ኖሮ ጠላት ጭራሽ ለጥቃት እንዳያስብ ማድረግም ይችል ነበር በሚል ሊጠየቅበት ይችላል፡፡ በሰላም ጊዜ መስራት የሚገባዉን ካለመስራት የተነሳ ራሱን ለጥቃት አጋልጦ ከተቀመጠ ብዙ እጅግ ብዙ ኪሳራ ካልከፈለ በስተቀር ወራሪን ኃይል ለመመከት እንደሚያዳግተዉ ግልጽ ነዉ፡፡\nለዚህ አብነት የሚሆነን ከክርስቶስ ልዴት በፊት እንደ ነበረዉ የእፕሩስ (Epirus) ንጉስ የነበረዉ ፓይረስ (Pyrrhus) በሮማ ላይ ድል ለማግኘት የከፈለዉ ኪሳራ ብዛት ከዚያ በኋላ ሌላ ተመሳሳይ ጦርነት ድጋሚ ቢነሳ ፈጽሞ መቋቋም በማያስችለዉ ደረጃ ኃይሉ የተመናመነበት ሁኔታ ተፈጥሮ ነበር፡፡ ሮማዉያን ግን ለጊዜዉ ቢሸነፉም እንኳን በቂ ኃይል ለማቀብ በመቻላቸዉ በሌላ ጊዜ ተመልሰዉ እንደሚያሸንፉ እርግጠኛ ነበሩ፡፡\nተከላካይ ወይም ተጠቂ ስለሆንክ ብቻ የቱንም ያህል ኪሳራ ከፍለህ ሉአላዊነትህን ማስከበር አለብህ ማለትና ኪሳራዉ አንዳችም ጥያቄ አይነሳበትም ማለት ለየቅል ናቸዉ፡፡ ሉአላዊነትን ማስከበር መቻል ለዚያ ተብሎ ለተከፈለዉ ኪሳራ ማካካሻ አይሆንም፡፡ ስለዚህ ድል መገኘቱ አንድ ጥሩ ነገር ሆኖ ነገር ግን ኪሳራዉ ያለቅጥ የበዛ ከሆነ አነስ ባለ ኪሳራ ድል ማምጣት አይቻልም ነበር ወይ? የሚል ጥያቄ መነሳቱና ማከራከሩ አይቀርም፡፡ ኪሳራዉን ለመቀነስ የሚያስችል(casualty minimizing measures) ምን እርምጃ ተወሰደ የሚል ግምገማ ማድረግም የሚጠበቅ ነዉ፡፡\nጉዳዩ ሂሳብ የማወራረድ ዓይነትም ባይሆን በስልጣን ላይ ያለዉን መንግስት ኃላፊነት የመወጣት ብቃት የሚመዘንበት ትልቅ አጋጣሚ ተደርጎ ስለሚቆጠር ነዉ፡፡ መንግስት የሰዉ ኃይል ብልጫ መኖርን ተማምኖ በሰዉ ማዕበል ጦርነትን ማሸነፍ ይቻላል በሚል የተሳሳተ ግምት አንዳችም ዝግጅት ሳያደርግ የሚቀመጥ ከሆነ የዚህ ዓይነት መንግስት እምነት የሚጣልበት አይሆንም፡፡ በሀገራችን የኤርትራ የተቃጣብንን ወረራ ለመመከት በተደረገዉ ጦርነት የከለፈልነዉ መስዋትነትና የተገኘዉ ድል በሚመለከት የተደረገ ህዝባዊ ዉይይትም ሆነ የመንግስት ይፋ መግለጫ ስላለለ የራሴን አስተያየት መስጠት ያዳግተኛል፡፡\nለሉአላዊነታችን ማንኛዉንም ኪሳራም ቢሆን ከፍለን ማስመለሳችን ተገቢ ነዉ እላለሁ፡፡ ሁልግዜም ለዉጭ ጥቃት ሰለባ ለሆነዉ ለኛ ከዚህ የተለየ አማራጭ የለንም፡፡ ነገር ግን በሰላም ግዜ ተገቢ ጥንቃቄ ሳናደርግ ተዘናግተን በመቀመጣችን ብቻ ራሳችንን ለጥቃት በማጋለጥ ከሚገባዉ በላይ ኪሳራ ለመክፈል የምንገደድበት መጥፎ ተሞክሮአችን ሊታረም እላለሁ፡፡ ከኤርትራ ጋር ያደረግነዉ ጦርነትም መታየት ያለበት ከዚህ አንጻር ነዉ፡፡\n11/ ድሉ ትልቅ ትርጉም የሚኖረዉ ከጦርነቱ በኋላ ዘላቂ ሰላም ማምጣት ሲቻል ነዉ\nብዙዎቹ የሚስማሙበት ነገር ብዙ መስዋእትነት ተከፍሎበትም ድል ከተገኘም በኋላ ዘላቂ ሰላም ማስፈን በጣም አስቸጋሪ መሆኑ ነወ፡፡ አንዳንዴ በጦርነቱ ወታደራዊ ድል ተገኝቶም ሰላም ላይመጣ ይችላል፡፡ በጦርነት ድል ማድረግና ሰላምን ማስፈን የተለያዩ ነገሮች ናቸዉ፡፡ ወታደራዊ ድልን ተከትሎ ሰላምና መረጋጋት (peace & stability) ካልሰፈነና የነበረዉ ሁኔታ በቦታዉ ከልተመለሰ ተገኘ የተባለዉን ድል ትርጉም አልባ ያደርገዋል፡፡ በዚህ ምክንያትም ነዉ ከድል በኋላም ሰላምን ማምጣት አለመቻል ከሽንፈት ተለይቶ አይታይም የሚባለዉ፡፡ ፈረንጆች (winning war but losing peace) እንደሚሉት ማለት ነዉ፡፡\nፖለቲከኞች ወደ ጦርነት ለመግባት የሚጣደፉትን ያህል ከጦርነቱ ለመዉጣት ብዙም አይጨነቁም፡፡ ሌላዉ ቀርቶ ወደ ጦርነቱ ከመግባታቸዉ በፊት የጦርነቱን ዓላማ አንጥረዉ ማስቀመጥ ይቸግራቸዋል፡፡ የጦርነት ዓላማና ስትራቴጂ አስቀምጠዋል ቢባል እንኳን በጥቂት ሰዎች ፍላጎት ላይ የተመሰረተ፡ እጅግ የተለጠጠ ምክክርም ያልተደረገበትነሰ አማራጭ አስተያዬትም ያልተሰጠበትና ምናልባትም ጭራሽ ያልተወያዩበት ሊሆን ይችላል፡፡ ህዝቡንማ ጭራሽ ስለሚዘነጉት የጦርነቱን ትክክለኛ ዓላማም አይገልጹለትም፡፡ ልጆቹ ለየትኛዉ ዓላማ ተብሎ መሞት እንዳለባቸዉ ህዝቡ የሚያዉቀዉ ነገር ላይኖር ይችላል፡፡\nከሁሉም በላይ የከፋዉ በጦርሜዳ ለሚዋደቀዉ ሰራዊትና አዛዦች ግልጽ የሆነ ግብ ሳያስቀምጡ ፖለቲከኞች ወታደሩን በደመነፍስ ወደ ዉጊያ መስገባታቸዉ ነዉ፡፡ ፖቲከኞች ራሳቸዉ ጦርነቱ መቼ ሊያበቃ እንደሚገባዉ አያዉቁም፡፡ ወታደሩ በጦርሜዳ አንዱን ሲያሳካ በፊት ያልነበረ ሌላ ተልዕኮ እየሠጡት እድሜ ልኩን በጦር ሜዳ እንዲበሰብስ ያይርጉታል፡፡ ፡\nጦርነት የሀገሪቱ ፖለቲካ አመራር ወይም የፖሊሲ አዉጭዎች (policymakers) ዝንባሌና እምነት የሚንጸባረቅበትና በአመራሩ ፍላጎት ተጽኢኖ ስር የወደቀ መሆኑ ባይቀርም ነገር ግን ፖሊሲ አዉጭዎች ወታደራዊ ኃይልን በተግባር ለሚጠቀሙት የጦር መሪዎች (አዛዦች) ከጦርነቱ ምን እንደሚፈልጉና ጦርነቱ እንዴት ባለ ሁኔታ ማብቃት እንዳለበት አስቀድመዉ ማስረዳት ይገባቸዋል፡፡\nበኛ ሁኔታም የኤርትራን ሰራዊት ከኛ ይዞታ ካስወጣንና መስተዳድራችንንም በቦታዉ ከተካን በኋላ ወደፊት የመግፋትና ያለመግፋት ጉዳይ እንደ ጥያቄ እንዴት ሊነሳ ቻለ? ጄነራሎቹ አስቀድሞ አልተነገራቸዉም ነበር እንዳይባል አስተያየታቸዉ እንደተጠየቀና ማጥቃቱ እንዲቆም ቅድመ ስምምነት እንደነበረ መረጃዉ አለ፡፡ ታዲያ ይሄ ሁሉ ጫጫታ ለምን ተፈጠረ? ወይንስ ተነግሮአቸዉም እያለ አላመኑበትም ማለት ነዉ? ለምንድነዉ ይህ ሁሉ ዉዝግብ ለመነሳት የቻለዉ? የምንፈልገዉን አግንተናልና ከዚህ በኋላ ጦርነቱን ከዚህ በላይ መግፋት የለብንም የሚል አቋም የነበራቸዉ ሰዎች ለኤርትራ የወገኑ ተደርጎ እንዲቆጠርባቸዉ የተደረገበት ምክንያትስ ተገቢ ነበር እንዴ?\nጦርነት እንዴት ማብቃት እንዳለበት የመረዳት ችግር በኛ ብቻ ሳይሆን እንደ አሜሪካ ባሉትም አካባቢ ብዙ ግዜ ሲያወዛግብ ይታያል፡፡ በመሰረቱ የጦርነቱ የመጨረሻዉ መዳረሻ ግብ (end-state) ብቻ ሳይሆን ጦርነቱ የሚቆምበት ሁኔታም አብሮ በቅድሚያ መታሰብ አለበት፡፡ ከጦርነቱ ለመዉጣትም እሰቀድሞ የታሰበበት የጦርነት ማብቂያ(ከጦርነት መዉጫ) ግብ ሊኖረን ይገባል፡፡\nስለዚህ የሀገሪቱ መንግስት ጦርነቱን መቼ እንዲጠናቅ እንደሚፈልግ ግልጽ የሆነ ከጦርነት መዉጫ ግብ ማስቀመጥና ለአዛዦች ማስረዳት ይገባዋል፡፡ ከዚያ ዉጭ ግን አስቀድሞ ባልታሰበበት አጋጣሚ ላይ በድንገት ተነስቶ ዉጊያ (ማጥቃት) እንዲያቆሙ ሲያዝ በግንባር ያሉ አዛዞች ግራ መጋባታቸዉና ጥያቄ ማንሳታቸዉ አይቀርም፡፡ ይህም አላስፈላጊ ወደ ሆነ ዉዝግብና ቅራኔ ዉስጥ ይከታል፡፡\nይህን ሃሰብ የበለጠ ግልጽ ለማድረግ አንድ አብነትን መጥቀስ ተገቢ ይመስለኛል፡፡\nበሳዳም ሁሴን ስትመራ የነበረችዉ ኢራቅ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 2/1990 ዓ/ም ላይ ኩዌትን ወረረች፡፡ ያን ተከትሎም የአሜሪካዉ ፕሬዝዳንት ቡሽ በኢራቅ ላይ ስለሚወስዱት እርምጃ ከመከሩ በኋላ ለጥቃቱ ግልጽ የሆነ የብሄራዊ ፖሊሲ ግብ (national policy objectives) አስቀመጡ፡፡ ከግቦቹ ዉስጥ ሁለቱን ብቻ ለመጥቀስ ያህል “ያለምንም ቅደሜ ሁኔታ የኢራቅ ጦር በአስቸኳይ ኩዌትን ለቆ እንዲወጣ ማድረግ“ የሚልና “የፈረሰዉን የኩዌትን ህጋዊ መስተዳድር መልሶ ማቋቋም“ የሚሉ ናቸዉ፡፡ (“… Immediate, complete, and unconditional withdrawal of all Iraqi forces from Kuwait; Restoration of Kuwait’s legitimate government.”):፡\nበእቅዱ መሰረትም የሳዳም ጦርም ተቀጥቅጦ ኩዌትን ለቆ እንዲወጣ ከተደረገና የፈረሰዉም መስተዳደድር መልሶ ከተቋቋመም በኋላ አሜሪካኖች የተሟላ ድል ተገኝቷል ለማለት ተስነኗቸዉ ነበር፡፡ ምክንያቱም ጦርነቱ ቢያበቃም ከጦርነቱ በኋላ የተሟላ ሰላምና መረጋጋት መፍጠር ባለመቻሉ ነዉ፡፡ ከዚህም ሌላ ሳዳም ሁሰን ስልጣን ላይ እስካለ ድረስ ለወደፊቱ ተመሳሳይ ችግር እንደማይፈጥር እርግጠኛ መሆን አይቻልም የሚል አዲስ ነገርም መጣ፡፡\nእንዲያዉም አንድ በጦርነቱ የተማረከ የኢራቅ ጄነራል ስለዚሁ ጉዳይ ለአሜሪካኖች እንደገለጸዉ “የእባቡን አካል ከጥቅም ዉጭ አድርጋችኋል፡፡ ነገር ግን ዋናዉን ጭንቅላቱን ገና አልነካችሁትም” በማለት የአመራሩ ራስ የነበሩት ሳዳም ስልጣን ላይ አስካሉ ድረስ ችግሩ ተቀርፏል ለማለት እንደማይቻል በሚገባ ገልጾ ነበር፡፡ “You have destroyed the body of the snake, but you missed the head” ነበር ያለዉ፡፡\nየኢራቅ ጦር ኩዌትን ለቆ ከወጣና የፈረሰዉ መስተዳድርም በቦታዉ ከተተካ በኋላ ከዚያ በላይ በጦርነቱ መግፋት ሆን ተብሎ ኢራቅን ያለ ሰራዊት ባዶ ለማስቀረትና የሀገሪቱን መሰረተ ልማት መዉደም ተደርጎ ስለሚቆጠርና ህገወጥም ስለሆነ በአስቸኳይ ጦርነቱ መቆም ይገባዋል በሚል ለፕሬዝዳንቱ በቀረበዉ ምክረ- ሀሳብ መሰረት ፕሬዝደንቱም የኢራቅን ጦር በመደምሰስ ሊገኝ ከሚችለዉ ወታደራዊ ጥቅም ይልቅ ሊያስከትል የሚችለዉ ፖለቲካዊ ኪሳራ (political cost) እንደሚያመዝን በመረዳታቸዉ ማጥቃቱ በአስቸኳይ እንዲቆም አድርገዋል፡፡\nይህ እንዳለ ሆኖ ጦርነቱ ካበቃ በኋላ የተፈጠረዉ ሁኔታ ግን አሜሪካኖችን ብዙ ነገር ለማስተማር የበቃ ሁኔታ ነበር፡፡ ይሄዉም በታቀደዉ መሰረት ግቡ ከተሳካ በኋላ ማለትም የኢራቅ ጦር ኩዌትና ለቆ ከወጣና መስተዳድሩ በቦታዉ ከተተካ በኋላ የህብረብሄራዊዉ ጥምር ጦር አዛዥ ቀጥሎ ምን ማድረግ እንዳለባቸዉ ባለማወቃቸዉ ግራ ተጋብተዉ ነበር፡፡\nጦርነቱ ከተገመተዉ ባጠረ ጊዜ ድል ሲያስገኝ ቀጥሎ መወሰድ ስለሚገባዉ አርምጃ የሚያወቅ አልነበረም፡፡ ምክንያቱም የጦሩ አዛዥ የተቀመጠላቸዉን ግብ ካሳኩ በኋላ በራሳቸዉ ፍላጎት ያለሀገሪቱ ፖለቲካ አመራር ፈቃድ አንዲትም ጋት ወደፊት መግፋት ወይም ሌላ እርምጃ መዉሰድ እንደማይፈቀድላቸዉ ጠንቅቀዉ ስለሚያዉቁ ጠቅላይ አዛዡን (ፕሬዝዳንቱን) መጠየቅ ነበረባቸዉ፡፡ በዚህ መሰረትም ፕሬዝዳንቱ ያደረጉት ነገር ቢኖር ከጦርነቱ በፊት ታስቦበት ያልተቀመጠ አዲስ ግብ ለማስቀመጥ ተገደዱ፡፡ እሱም “ኬዌት ጠንካራ ወደ ሆነ ዲሞክራሲያዊ ስርአት እንድትገባ ማገዝ” የሚል ነበር፡፡\nበፊት ያልነበረ ዲሞክራሲያዊ ስርአት በኩዌት የመመስረት ሃሳብ እንደ አንድ ግብ ተቀመጠ ማለት ነዉ፡፡ በርግጥ በወቅቱ በርካታ ፖለቲከኞች “ስራ ከምፈታ ልጄን ላፋታ” እንደሚባለዉ የሀገራችን አባባል ሰራዊቱ ያለስራ ከሚቀመጥ ለወደፊት በኢራቅም ሆነ በአካባቢዉ አስተማማኝ ሰላም እንዲፈጠር ለማድረግ መሪዉን ሳዳምን ከስልጣን የማስወገድ አዲስ ግዳጅ ለሰራዊቱ እንዲሰጥ ፕሬዝዳንቱን መጎትጎታቸዉ ባይቀርም ፕሬዝዳንቱ ግን ይሄን ሃሳብ አልተቀበሉም፡፡\nለማንኛዉም ከዚህ ሁኔታ መማር የምንችለዉ የጦርነቱ ግብ በማንኛዉም ወቅት ላይ የሀገሪቱ ፖለቲካ አመራር ሊቀይር ወይም ሊያሻሽል እንደሚችል ወታደራዊ አዛዦች ከጠቅላይ ኣዛዣቸዉ ከተቀመጠላቸዉ ግብ ዉጭ ያለ ፈቃድ አንድትም ጋት ወደፊት መግፋት እንደማይችሉ እንዲሁም ከጦርነቱ መቼ መዉጣት አንደሚገባ ገና ከመጀመሪያዉ ሊታሰብበት የሚገባ እንጂ በድንገት የሚደረግ አለመሆኑን ነዉ፡፡\nየኤርትራ ወረራ እኛ ፈልገን የገባንበት ሳይሆን ሉአላዊነታችን በመደፈሩ ምክንያት ለዚያዉም ችግሩን በሰላም ለመጨረስ ያደረግነዉ ጥረት በለመሳካቱ ምክንያት ተገደን የገባንበት ነዉ፡፡ ብዙ መስዋእትነት ቢያስከፍለንም በኃል የተነጠቅነዉን ሁሉ በኃይል ማስመለስ ችለናል፡፡ ከሁሉም በላይ በጦርነቱ ምክንያት ተቀዛቅዞ ወደ ነበረዉ የልማት ስራችን በአንድ ልብ ተመልሰን የህዝባችንን የልማት ጥያቄ ለመመለስ ጥረት እደረግን ነዉ፡፡\nይህ እንዳለ ሆኖ በህዝባችን ዘንድ በድሉ እርካታ እንዳይኖር ያደረገ አንድ ጉዳይ ቢኖር የባህር በር ጉዳይ ነዉ፡፡ ወደ ጦርነት ስንገባ እንደ እቅድ ያልያዝነዉ ቢሆንም መንግስት ወደፊት በተለየ መንገድ መፍትሄ ያገኝለታል ብለን እንጠብቃለን፡፡ ከኤርትራ ጋር አስካሁን የተቋጨ ነገር አለመኖሩና በመካከላችን ዘላቂ ሰላም አለመፈጠሩ ጦርነቱ ካበቃም በኋላ ከስጋት ነጻ መሆን አልቻልንም፡፡ መንግስት በቅርብ ግዜ ዉስጥ አንድ መፍትሄ ያመጣል ብለን ተስፋ እናደርጋለን፡፡


ፍትህ የሌለው እርቅ ሥራ እንደሌለው እምነት የሞተ ነው! – በላይነህ አባተ | ethiopanorama.com | ethiopanorama.com\nፍትህ የሌለው እርቅ ሥራ እንደሌለው እምነት የሞተ ነው! – በላይነህ አባተ\nዛሬም እንደ ትናንቱ ከምሁራን እስከ እኔ ቢጤ ተራ ዜጎች ስለብሔራዊ እርቅና ይቅር ባይነት ይደሰኩራሉ፡፡ የብሔራዊ እርቅንና ይቅር ባይነትን ጠቀሜታ ለማሳየትም በአፓርታይድና በደቡብ አፍሪካ ጥቁሮች የተፈፀመውን እርቅ በማስረጃነት እንደ ውዳሴ ማርያም ይደግማሉ፡፡ በደቡብ አፍሪካ “እርቅ” እንደሰፈነ በምዕራባውያን አቀንቃኝነትና በእኛ ተቀባይነት ተዘፍኗል፡፡ ስለዚህ እርቅ ዘፍነን ባናባራም ፍትህ ግን እንጦሮጦስ እንደ ወረደች ደም የጎረሱት የደቡብ አፊርካ ወንዞች፣ የሕዝብን ጩኸት ያስተጋቡት የደቡብ አፍሪካ ተራሮች፣ የታጋዮችን ስቃይ ያዳመጡት የደቡብ አፍሪካ ከርቸሌዎች ብቻ ሳይሆኑ የአፓርታይድ መሪዎችም ያውቁታል፡፡ በዚህ ፍትህ እንደ ጭቃ ተረግጣ እርቅ እንደ ጎርፍ ወረደበት በሚባለው ደቡብ አፍሪካ ዛሬም ገዳይና የገዳይ ወገን እንደ ሥጋጃ ተንፈላሶ፣ የተገዳይ ወገን ግን እንደ ቆርበት ተቆራምዶ ይኖራል፡፡ ይህ ፍትህ አልባው የደቡብ አፍሪካ እርቅ ገዳዮችን ጠቅሟል፤ የተገደሉትን ግን ከመቃብር በጦር ወግቷል፡፡ ከመቃብር በጦር የተወጉትን ዜጎች እንደ ውቃቢ ዶሮዎች ለኢፍትሐዊ እርቅ ገብረው የሟች ወገኖች እርምን እየጠሸቀሙ መኖርን ቀጥለዋል፡፡ እንደ ዓባይ የፈሰሰው ደም ፏፏቴ ግን ዛሬም “የፍትህ ያለህ!” እያለ ይጮኻል፡፡\nእንደ ደቡብ አፍሪካ ሕዝብ እኛም አራጅና ታራጅ ሆነን አራጆች ደማችንን እንደ ፋሲካ በግ ሲያፈሱት ታራጆችም እንደ ፍሪዳ ስንሰዋና ስንበላ ኖረናል፡፡ የሰማእታት ወገኖችም የደቡብ አፍሪካን እርቅ እየጠቀስን አራጆችን ነፃ እሚያወጣውን የእርቅ ዘፈን ከሰማእታትን አስከሬኖች በተሰራ ደረጃ መዝፈንና መደለቅ ጀምረናል፡፡ ከድለቃው በስተጀርባም ካራጆች ጋር ውል አስረን የታረዱትን እርም ለመብላት የቋመጥን ይመስላል፡፡ ይህንን ለመብላት የቋመጥነውን እርም የተባረከ ጮማ ለማስመሰልና የእርቅ ሐዋርያ ለመባልም መጽሐፍ ቅዱስ መጥቀሱን ቀጥለናል፡፡\n“የእርቅ” ሐዋርያት ሆይ! መጽሐፍ ቅዱስ ከየትኛው ምዕራፉ እርቅን ከፍትህ ነጥሉ ሲል ያስተምራል? “ኢፍትሐዊ እርቅን ፈጥሙ!” የሚልን ምዕራፍ የትኛው መጋቢ ብሉይና መጋቢ ሐዲስ ሊጠቅስ ይችላል? ቅዱሱ መጥሐፍ እርቅን ከፍትህ ነጥሉ ካላለስ ካራጆቻቸው ውል አስረን ኢፍትሀዊ እርቅን እንድንፈጥም የታረዱት ሰማእታት መቼ ፈርመውልናል? አራጆች ከነነፍሳቸው ገደል የወረወሯቸው፣ የአራጆችን ካራ ሲሸሹ አውሬ የበላቸው፣ በአረመኔዎች ብትር ማሰብ የተሳናቸውና ሌሎችም ያካል ጉዳተኞች በእነሱ ስም ፍትህን ረግጠን “የእርቅ” ውል እንድናስር መቼ ቃላቸውን ሰጥተውናል? በማን ህይወት ማን ከአራጆች ኢፍትሐዊ ውል አስሮ ሰላሙን ይተኛል? በማን የስቃይ ማገዶ ማን ከአረመኔዎች እርሾ ተበድሮ እንጀራውን ይጋግራል?\nውል አሳሪዎች ሆይ! በግፍ የረገፉት ሚሊዮን ዜጎች እንኳን ለናንተ ለወላጆቻቸው፣ ለልጆቻቸው፣ ለወንድሞቻቸውና ለእህቶቻቸውስ ኢፍትሐዊ እርቅ እንዲፈጸምብቻው ባውራ ጣታቸው ፈርመው አልፈዋል ወይ? የፍትህ መብታቸውን እንደ ገዳዮቻቸው እንድትገፉ ለናንተ መብቱን አስረክበዋል ወይ? “ያለፈው አልፏል! የሞተ ሞቷል” ብላችሁ በ “እርቅ” ከረጢት ቋጥራችሁ እንደ ፍሪዳ ፈርስ ከወረወራችኋቸው እናንተስ ካራጆቻቸው ትሻላላችሁ ወይ? “ያለፈው አልፏል! የሞተ ሞቷል” በሚል ኢሞራላዊና ድውይ አስተሳሰብ እስራኤላውያን ዜጎቻቸውን እንደ ፍሪዳ ፈርስ በእርቅ ቋጥረው ቢወረውሩ የሂትለር ጀኔራሎች ዛሬም እየታደኑ ለፍትህ ይቀርቡ ነበር ወይ?\nየዛሬውን አያርገውና እርቅን፣ ሽምግልናን፣ ፍቅርንና ሰላምን “ተኛ ወዲያ ፉጨት ማሞጥሞጥ” እስተሚያሰኝ ቀደምት አባቶቻችን ተክነውባቸው ነበር፡፡ እነዚህ የተካኑባቸው መንፈሳዊ እሴቶችም ድንቅነሽ ሰው መሆን ከጀመረችበት ወይም አዳም ከተፈጠረ ጀምሮ ያለምንም ፖሊስ በሰላምና በፍቅር እንዲኖሩ አስችለዋቸው ነበር፡፡\nእነዚህን የፍትሀዊ እርቅ እሴቶች ከሰው አራጅ ወንበዴዎች፣ ከእንጨት ሽበት ሽማግሌዎችና ከቀበኛ የሃይማኖት መሪዎች ብንጠብቅ ኢፍትሀዊ እርቅ ሽመታ ደቡብ አፍሪካ ባልኳተን ነበር፡፡ ኢፍትሐዊ እርቅ ሽመታ ደቡብ አፍሪካ መኳተናችን “የዓባይን እናት ውሀ ጠማት” አሰኝቶ አስቆዘመኝ፤ በትዝታ መንገድም ወደ አደኩበት ፍትሐዊ እርቅ ወሰደኝ፡፡\nልጅ ሳለሁ ሁለት ጎረምሳ ወንድማማች ያጎቴ ልጆች መንገድ ገፍተው የተከሉትን ተክላቸውን የረገጠ አንድ ሰው ፈነከቱ፡፡ ከብዙ ውጣ ውረድ በኋላ ፈንካቾችና ተፈንካቹ ለእርቅ ተስማሙ፡፡ የፈንካቾቹ አባትና ሌሎች አጎቶቼ ሽማግሌ የመምረጡን ዕድል ሙሉ በሙሉ ለተፈንካቹ ሰጡ፡፡ ይህንን ሽማግሌ የመምረጡን እድል የተረከበው ተፈንካችም የፈንካቾችን አባት፣ አጎታቸውንና የእኔን አባት ለሽምግልና መርጧቸው እርፍ አለ፡፡ ተፈንካቹ ለሽምግልና የመረጣቸው የፈንካቾች አባት፣ ሌላው አጎታችንና አባቴ የተጣለባቸው አደራ ከሰማይ የወረደ ያህል ተሰማቸው፡፡ ይህ አደራ የከበዳቸው እነዚህ ሽማግሌዎች ባንድ ድምፅ በልጆቻቸው ፈርደው ከዚያ በፊት በዚያ ዘመን ለእንደዚህ ዓይነት እርቅ ተከፍሎ የማይታወቅ ገንዘብ እንዲከፍሉና ድንጋይ ተሸክመው እግሩ ስር ወድቀው ተፈንካቹን ከልብ ይቅርታ እንዲጠይቁ አድርገው አስታረቁ፡፡ በሽማግሌዎች ፍትሐዊ እርቅ የረካው ተፈንካችም “ፍትህ ይበቃኛል” በሚል መንፈስ የሰጡትን ገንዘብ አልቀበልም ብሎ መለሰው፡፡ ፈንካቾችም ገንዘቡን አንቀብለም ብለው ትተውለት ሲሄዱ ሌላ ጊዜ ከደጃፋቸው ጣለለቻው፡፡ ሽምግልናው እርቅን ወለደ እርቅም ፍትህን አነገሰ፡፡ ፍትህን ያነገሰው እርቅም ሰላምና ፍቅርን አሰፈነ፡፡ የሰፈነው ፍቅርም ለጋብቻ አደረሰ፡፡\nይኸንን የመሰለ ሰላምና ፍቅር የሚያነግሱ የእርቅ እሴቶቻችን በገዳይ ገዥዎች፣ ገዳዮች እንደ ችግኝ በተከሏቸው የሃይማኖት መሪዎችና ገዳዮችን በሚላላኩ ሽማግሌዎች ጥቅሙ እንዳለቀ ድሪቶ ተወርውረዋል፡፡ በእነዚህ እሴቶች ምትክም ጉልበተኛ እንዲያሸንፍበት ፈረንጅ የሸመነውን የድርድር (ሚዴሽን) ሸማ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ ሸምተው ዘርግተዋል፡፡ ይህንን ከምዕራባውያን የሸመቱትን የድርድር ሸማ እየጎተቱም ወንጀልን መሸፋፈን ከጀመሩ ውለው አድረዋል፡፡ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ በግፍ የተገደሉትን ወገኖቻችንን ፍትህ ነፍገው ከምዕራባውያን በሸመቱት የድርድር እራፊ አጥንታቸውን እንደ ችቦ አስረው፣ እንደ ጎርፍ የወረደውን ደማቸውን እንደ ስፖንጅ መጠው እንደ ወጥ ቤታቸው ቆሻሻ ጥለውታል፡፡ ይኸንን ፍትህን የገደለ ድርድራቸውንም ብሔራው እርቅ ብለው ሰይመው ሽምግልናንና እርቅን እስተንፋሳቸውን አፍነው ሰውተዋቸዋል፡፡ እነ ኤፍሬም ይስሃቅ እንደ እኔ አባትና አጎቶች ጥጋበኛ ፈንካቾችን በግፍ ከተፈነከተው እግር እንዲወድቁ ሳይሆን በግፍ የተፈነከቱትን ከአረመኔ ፈንካቾች እግር ወድቀው ይቅርታ እንዲጠይቁ አድርገዋል፡፡ በዚህ ኢሰብአዊና ኢሞራላዊ ድርጊታቸውም በሞቱት ነፍስ፣ በተጎዱት ህይወት፣ በእኛ ህሊናና በመለኮት ኃይል ቀልደዋል፡፡\nእንደዚህ ዓይነቱን ኢፍትሀዊ እርቅ የሚያዳውሩ የእርቅ ሸማ ሰሪዎች ዛሬም እንደ አሸን ፈልተዋል፡፡ ኢፍትሐዊ እርቅ በሙታን ነፍስ፣ በሰው ህሊናና በመለኮት ኃይል ከመቀለዱም ባሻገር የወንጀለኛን እድሜ ያራዝማል፤ የፍትህ እጦትን ህመም ያባብሳል፤ የተበዳይን መከራ ያራዝማል፣ ዋንጫ ተቀባይ ወንጀለኞች እንዲፈጠሩም ምቹ ሁኔታ ይፈጥራል፡፡ ኢፍትሀዊ እርቅ የዛሬዎቹን አራጆች ነፃ ካወጣቸው ኢፍትሐዊ እርቅን የሚተማመኑ አራጆች ዋንጫውን ላለመቀበላቸው ዋስትናችን ምን ይሆናል? መለኮት የፈጠረውን ሰው ያረደ ነፍሰ ገዳይስ እንዴት በኤፍሬም ይስሃቃዊ እርቅ ነፃ ይወጣል?\nፍትሀዊ እርቅ ብቀላን አስወግዶ በፍቅርና በሰላም ስለሚያስኖር ልንፈፅመው ይገባል፡፡ ፍትህን ያገለለ እርቅ ግን ገዳዩን አድኖ ተገዳዩን ደጋግሞ ስለሚገድል የህሊና እረፍትና ሰላምን ይነሳል፡፡ ስለዚህ ዛሬ በእኛ ባቅመ ቢሶች ባይሳካም አቅም ያለው ሲፈጠር ሰማእታት የዛሬ ሚሊዮን ዓመትም ቢሆን ፍትህ ያስፈልጋቸዋል፡፡ እየለገምን አቅም አጥተን ከቀረንም ፍትህ የሚከበርባቸው እንደ ሆላንድ ያሉ አገሮች ከፍትህ ችሎት ያቀርቧቸዋል፡፡\nወንጀለኞች ከፍትህ ችሎት ለመቅረብ በሰው ደም እንደ ቅንቡርስ ያበጡት ሥጋዎቻቸው ቆመው መሄድ አይኖርባቸውም፡፡ ወንጀለኞች ከመቃብር ምስጥ እየበላቸውም ስማቸውና ሰይጣናዊ ግብሮቻቸው እየተዘረዘሩ ከፍትህ ችሎት መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ፍትህ ከፍትህ ችሎት ስትገኝ የፍትህ አባት መለኮትና ፍትህ ናፋቂ ሕዝብም ይደሰታል፡፡ መለኮትና ሕዝብ ሲደሰቱም ፍቅር እንደ አበባ ይፈካል፤ ሰላምም እንደ መንፈስ ይሰፍናል፡፡\nፍቅርን እንደ አበባ የሚያፈካና ሰላምን እንደ መንፈስ የሚያሰፍን እውነተኛ እርቅ ከፍትህ ይመነጫል፡፡ ይኸንን ፈር ስተን በኢፍትሐዊ እርቅ ገደል እንደ ነፋስ ከነጎድን “እዘጭ እምቦጭ” ብቻ ሳይሆን መንደባለልም ይመጣል፡፡\nልግመኛነታችንን፣ አቅመ ቢስነታችንን፣ ፍርሀታችንን፣ መሐል ሰፋሪነታችንን፣ አድርባይነታችንንና ከርሳምነታችንን ለመሸፋፈን የሰማእታትን አፅም በእርቅ እራፊ ጠቅልለን እንደ ማድ ቤት ቆሻሻ ለመጣል መንፈራገጡን ማቆም ይኖርብናል፡፡ ይኸንን መንፈራገጥ ካላቆምን እንደ ቆሻሻ የጣልነው የሰማእት ህይወትና ታሪክ በጥኑ ይወቅሰናል፡፡ በአሰመሳይ ሃይማኖተኛነት፣ በአጉል ሽምግልና፣ በስመ ምሁርነት፣ በእታይ እታይ የአገር አውራነት ወይም ከእውነት በሚያላትም ይሉኝታ ወገባችን አደግድገን የኢፍትሀዊ እርቅን ዘፈን በከበሮ ከደልቅን የሰማእታት ነፍስ በምድርም በሰማይም ይፋረደናል፡፡\nእውነተኛ እምነት ከሥራ ውቂያኖስ እንደሚቀዳው እውነተኛ እርቅ ከፍትህ ባህር ይጨለፋል፡፡ ይህ ካልሆነ ያዕቆብ በመልክቱ “ሥራ የሌለው እምነት … የሞተ … (፪፡፲፯) እንዳለው ፍትህ የሌለው እርቅም የሞተ ይሆናል፡፡\nሰማእታት የፍትህን ፍሬ ይቀምሱ ዘንድ ሥኖር ሥጋዬ ሳልፍም ነፍሴ ይጮኻል፡፡ አመሰግናለሁ፡፡\nታህሳስ ሁለት ሺ አስር ዓ.ም.\n← በአዋጁ ላይ የብሄራዊ ደህንነት ምክር ቤቱ ፀሃፍ የመከላከያ ሚንስትሩ ሳይሆኑ የጠቅላይ ሚንስትሩ ፅፈት ቤት ኃላፍው ናቸው – ደረጀ ገረፋ ቱሉ ዶ/ር አክሎግ ቢራራ የልባቸውን ተናገሩ – የአማራ ልሂቃን የአማራን መደራጀት እስከመቼ ይገፉታል? →


Hastelloy C-276 ምን ዓይነት ቁሳቁስ ነው? የ Hastelloy C-276 ቁሳቁስ ጥሩ ነው?-ኢንዱስትሪ ዜና-ሀይናን ኪንቱኦ ቴክኖሎጂ Co., Ltd.\nጊዜ 2021-07-29 HITS: 5\nየምርት ስም: Hastelloy/C-276/UNS N10276\nበአለም አቀፍ ደረጃ፡- Hastelloy, C-276, INCONEL Alloy C-276, HC-276, Hastelloy C-276, UNS N10276, W.-Nr. 2.4819፣ ATI C-276፣ Nicrofer 5716 hMoW-Alloy C-276፣ NAS NW276/ NiMo16Cr15Fe6W4\nየሥራ አስፈፃሚ ደረጃዎች ASTM B575/ASME SB-575፣ ASTM B574/ASME SB-574፣ ASTM B622/ASME SB-622፣ ASTM B619/ASME SB-619፣ ASTM B366/ASME SB-366፣ ASTM B564/ASME SB-564\nዋና ዋና ክፍሎች: ካርቦን (ሲ) ≤ 0.01, ማንጋኒዝ (ኤምኤን) ≤ 1.00, ኒኬል (ኒ) ≥ 57, ሲሊከን (ሲ) ≤ 0.08 ፎስፎረስ (P) ≤ 0.04, ሰልፈር (ኤስ) ≤ 0.03, ክሮሚየም (ሲአር) 14.5 ብረት. (ፌ) 16.5～4.0፣ ሞሊብዲነም (ሞ) 7.0～15.0፣ ቱንግስተን (ደብሊው) 17.0～3.0፣ ኮባልት (ኮ) ≤4.5\nአካላዊ ባህሪያት: C-276 ጥግግት፡ 8.9ግ/ሴሜ 3፣ መቅለጥ ነጥብ፡ 1325-1370 ℃፣ መግነጢሳዊነት፡ የለም\nየሙቀት ሕክምና: በ 1150-1175 ℃ መካከል የሙቀት ጥበቃ ለ 1-2 ሰአታት, ፈጣን የአየር ማቀዝቀዣ ወይም የውሃ ማቀዝቀዣ.\nመካኒካል ባህሪያት; የመጠን ጥንካሬ፡ σb≥690Mpa፣ የትርፍ ጥንካሬ σb≥275Mpa፡ ማራዘም፡ δ≥40%፣ ጥንካሬህ ≤100 (HRB)\nየዝገት መቋቋም እና ዋና አጠቃቀም አካባቢ;\nHastelloy C-276 ቱንግስተንን የያዘ ኒኬል-ክሮሚየም-ሞሊብዲነም ቅይጥ ነው። በጣም ዝቅተኛ የሲሊኮን-ካርቦን ይዘት ያለው እና ሁለንተናዊ ፀረ-ዝገት ቅይጥ ተደርጎ ይቆጠራል. ቅይጥ የሚከተሉትን ባህሪያት አሉት: ①በሁለቱም ኦክሳይድ እና ቅነሳ ከባቢ አየር ውስጥ አብዛኞቹ የሚበላሹ ሚዲያ በጣም ዝገት የመቋቋም አለው. ② ለጉድጓድ፣ ለክራቭስ ዝገት እና ለጭንቀት ዝገት እጅግ በጣም ጥሩ የመቋቋም ችሎታ አለው። የሞሊብዲነም እና የክሮሚየም ከፍተኛ ይዘት ቅይጥ ክሎራይድ ion ዝገትን የሚቋቋም ያደርገዋል፣ እና የተንግስተን ንጥረ ነገር የዝገት መቋቋምን የበለጠ ያሻሽላል። በተመሳሳይ ጊዜ C-276 ቅይጥ እርጥበታማ ክሎሪን, ሃይፖክሎራይት እና ክሎሪን ዳይኦክሳይድ መፍትሄዎችን ከመበላሸት ከሚከላከሉ ብቸኛ ቁሳቁሶች ውስጥ አንዱ ነው, እና እንደ ፈርሪክ ክሎራይድ እና መዳብ ክሎራይድ ባሉ ከፍተኛ የክሎራይድ መፍትሄዎች ላይ ከፍተኛ ተጽእኖ ይኖረዋል. የዝገት መቋቋም. ለተለያዩ ስብስቦች ለሰልፈሪክ አሲድ መፍትሄዎች ተስማሚ ነው እና ለሞቃታማ የሰልፈሪክ አሲድ መፍትሄዎች ሊተገበሩ ከሚችሉ ጥቂት ቁሳቁሶች ውስጥ አንዱ ነው።\nየመገጣጠም ቁሳቁሶችን እና የመገጣጠም ሂደትን መደገፍ; Hastelloy C-276 ብየዳ ቁሳዊ ከ ERNiCrMo-4 ብየዳ ሽቦ እና ENiCrMo-4 ብየዳ ዘንግ ተመርጧል, ብየዳ ቁሳዊ መጠን Φ1.0, 1.2, 2.4, 3.2, 4.0 ነው, እና የትውልድ ቦታ: United States Hastelloy, United States ነው. ግዛቶች SMC እና ዶይቸ ኒኬል፣ ብየዳ ሂደት እና መመሪያዎች ለማግኘት መደወል አቀባበል ናቸው.\nየአክሲዮን ሁኔታ፡- C-276 alloy plate stock size 0.38mm-45mm, የአሞሌ ክምችት መጠን Φ12mm-Φ320mm,የቧንቧ እቃዎች እና ሌሎች በደንበኞች ፍላጎት መሰረት ሊበጁ ይችላሉ. የቁሳቁስ ማምረቻ ቦታዎች በዋናነት በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ Hastelloy Haynes, በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ SMC, በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ATI እና በጀርመን ውስጥ ThyssenKrup VDM ያካትታሉ. ዋናውን የቁስ ሰርተፍኬት፣ የጉምሩክ መግለጫ እና የትውልድ ምስክር ወረቀት ያቅርቡ።\nየ Hastelloy C-276 ዋና የምርት ቅጾች Hastelloy C-276 እንከን የለሽ ቧንቧ, Hastelloy C-276 በተበየደው ቧንቧ, Hastelloy C-276 ባር, Hastelloy C-276 ሳህን, Hastelloy C- 276 መጠምጠሚያውን, Hastelloy C-276 አንጥረኞች.\nየማመልከቻ መስኮች የሚከተሉትን ያካትታሉ: ኃይል ማመንጫ desulfurization እና denitrification የአካባቢ ጥበቃ, petrochemical መሣሪያዎች, የድንጋይ ከሰል ኬሚካል ኢንዱስትሪ, fluorine ኬሚካል ኢንዱስትሪ, ጥሩ የኬሚካል ኢንዱስትሪ, PTA, አቪዬሽን ማምረቻ, የባሕር ዳርቻ መድረክ, የባሕር ውኃ desalination, የወረቀት ማሽን, የመድኃኒት መሣሪያዎች, ሙቀት ልውውጥ መሣሪያዎች, ኤሌክትሮ ኬሚስትሪ, ብረት, የኑክሌር ኢነርጂ. , ኢንዱስትሪዎች እና ምርቶች እንደ ክሎ-አልካሊ, የመርከብ ግንባታ, የሲሚንቶ ማምረቻ, የተቀናበሩ ቦርዶች, አሴቲክ አንዳይድ, የጨው እና የሰሌዳ ሙቀት መለዋወጫዎች, የቤሎው ማስፋፊያ መገጣጠሚያዎች, ወዘተ.


‹‹ይድረስ ላንቺ›› ተፃፈ ከስድስተኛ ተከሳሽ - በዘላለም ክብረት - ETHIOFORUM-ኢትዮፎረም\n‹‹ይድረስ ላንቺ›› ተፃፈ ከስድስተኛ ተከሳሽ - በዘላለም ክብረት\nUnread post by zeru » 22 Aug 2014 14:09\nተፃፈ ከስድስተኛ ተከሳሽ\nወዳጄ ልቤ ከቶ እንደምንድን ነሽ? እውን እኔና አንቺ በአለም ስንኖር ሌላ የመገናኛ ዘዴ አጥተን ወደ snail mail እንመላለሳለን ብለሽ አስበሽ ታውቂያለሽ? ለማንኛውም እንዲህ ሆነ፡፡ ጥጋበኛ ሰው ያስቀናኝ ጀምሮልሻል፣ ጥጋበኛ እንዲህ የሚለው ትዝ አለኝ፡፡\n‹‹ ….ደብዳቤ ቢጽፉት እንደ ቃል አይሆንም፣\nእንገናኝ እና ልንገርሽ ሁሉንም….››\nየደላው! ቢያሻው በደብዳቤ፣ ሲፈልግ በአካል እያማረጠ እኮ ነው፡፡ ለእኔ አሁን ባለሁበት ሁኔታ ሁለቱም ቅንጦት ነው (ወይ ደብዳቤው አይደርስሽም ወይም አንቺን ማየቴ ሊገደብ ይችላል)፡፡ ቆይ ትንሽ የጎን ወሬ ላዋራሽና ምክንያቱን እነግርሻለሁ፡፡ ‹‹አንቺ›› ተብለሽ በዚህ ደብዳቤ ስለተጠቀስሽው ‹‹አንቺ››ና ይሄን ደብዳቤ ለሚያነቡ ወዳጆች የዕምነት ክህደት ቃሌን በትንሹ ላስፍር፡፡\nእመቤት ሲልቪያ ፓንክረስት የኢትዮጵያ ፍቅረኛ (Ethiopian by choice) ዱቼ ሞሶሎኒ እትዮጵያን በወረረ ጊዜ፤ ወራሪው ሃይል በመላው ኢትዮጵያ ‹‹ የኢትዮጵያን ስም እያነሱ መፃፍ ክልክል ነው›› የሚል ያልተፃፈ አዋጅ አውጆ እንደነበር ይነግሩናል፡፡ በዚህም ምክንያት ፀሀፍቱና አዝማሪያኑ ስውር መጠሪያ መጠቀም ስላስፈለጋቸው እስከ ዛሬ ድረስ ተወዳጁ ሕዝባዊ ዘፈን አንቺ ልጅ አንቺ ልጅ እንደ ስውር የፍቅር ዘፈን ተበርክቷል፡፡ በዘፈኑ ‹‹አንቺ ልጅ ›› የተባለችውም ኢትዮጵያ ናት፡፡ እኔስ በዚህ ዘመን ‹ይድረስ ለባለ ታሪኩ›፣ ‹ይድረስ ለባለ ንብረቱ›… እንደሱ የሀዘን ደብዳቤ ርእስ ‹ይድረስ ለኢትዮጵያ › በማለት ፋንታ ‹ይድረስ ለአንቺ› ለማለት ስውር መጠሪያ ተጠቅሜያለሁ? ፤ በፍፁም! ጌቶች እንደሚሉት ሕገ መንግስቱ የመናገር ነፃነቴን ሙሉ ለሙሉ አስከብሮልኛልናi\nቧልቱ ይቆየንና በዚህ ደብዳቤ ርዕስ ዙሪያ ያለማንም አስገዳጅነት የእምነት ክህደት ቃሌን ላስፍር አንቺ የተባለችው ኢትዮጵያ አይደለችም፡፡ ‹አንቺ› የኔዋ ሀቢቢ ግን ባለሽበት ይድረስሽ፡፡ ውዴ እንግዲህ በዚህ ደብዳቤ ያለፈውን እያነሳሁ እነግርሻለሁ፡፡ወይ ትስቂያለሽ (ሳቅሽ እንዴት ያምራል?) ወይ ደግሞ ታዝኛለሽ (እኔን!)\nይህንን ደብዳቤ የመፃፍ መብት\nእነሆ ላንቺ ስለሆነው ሁሉ ላጫውትሽ ስጀምር፤ በመነሻው ያሰብኩት ነገር ይሄን ደብዳቤ የመፃፍ ሕጋዊ መብት አለኝን? የሚለውን ጥያቄ ነው፡፡ ለዚህም መነሻዬ አሁን ያለሁበት ሁኔታ ነው፡፡ በመጀመሪያ “ሕገ-መንግስታዊ ስርአቱንና ሕገ-መንግስቱን በሀይል ፣በዛቻና በአድማ ለመናድ በመምከር/ በመናድ” ወንጀል ተጠርጥሬ የታሰርኩ ቢሆንም፤ በታሰርኩ በ23ኛው ቀን ወንጀል ወንጀልን፤ ጥርጣሬ ሌላ ጥርጣሬን እየወለደ የተለያዩ የሽብር ተግባራትን ለመፈፀም ለማሴርና ለማነሳሳት ወንጀል ተጨማሪ ጥርጣሬ በፓሊስ ዘንድ በማሳደሬ የክፋት ልኬ ከፍ ያለ ሲሆን፤ በመጨረሻም ሕገ-መንግስቱን እንደ እያሪኮ ግንብ ለመናድ በመሞከር፤ ሕብረተሰቡን ደግሞ ከሚተነፍሱት የሰላም አየር ለማቆራረጥ ከማሰብ የተለያዩ የሽብር ተግባራትን ለመፈፀም ሲንቀሳቀስ ተይዟል በሚል ወንጀሎች ተከስሼ በማረፊያ ቤት እገኛለሁ፡፡ ይሄን ሁሉ የምነግርሽ ‹ለ አንቺ› አዲስ ነገር ነው በማለት አይደለም፡፡ ይልቁንስ ያለሁበት የእስር ሁኔታ ደብዳቤ ካንቺ ጋር እንዳልፃፃፍ ይከለክለኛልን? የሚለውን ለማስረዳት በማሰብ ነው፡፡\nመቼም አሁን ያለሁበት ሁኔታ ተገቢ ነው ብዬ ባላምንም ‹ ዋስ ጠበቃዬ ነውና› ስለመብቴ ስናገር ያን የፈረደበት ህግ መጥቀሴ አልቀረም፡፡ ታዲያስ በእስር ላይ ያለ ሰው ከወዳጁና በሕይወቱ ጋር ደብዳቤ ሊፃፃፍ ምን ገደብ አለበት? ይላል ስል፤ ስለፌደራል ታራሚዎች አያያዝ የወጣ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 138/1999 በአንቀፅ 18 ላይ "ታራሚዎች (ተጠርጣሪዎች) ከማረሚያ ቤቱ (ከማረፊያ ቤቱ) ውጭ ካሉ ሰዎች ጋር መፃፃፍ ይፈቀድላቸዋል፡፡ ሆኖም ለጥበቃ ስራ ተቃራኒ የሆነ ተግባር እንዳይፈፀም በፅሁፎቹ ላይ ቁጥጥር ይደረጋል" በማለት የኔና አንቺ ደብዳቤ መፃፃፍ በሕግ የተፈቀደ ነገር እንደሆነ ደንግጎልናል፡፡ አሜን! (እንዲያው ይሄ ልጅ አሁንስ ተስፋዬ.. ማነው ? ሕጉ አይደለምን... የሚል የጅል ዘፈኑን አላቆምም እንዴ? ብለሽ እንደማታሾፊብኝ እምነቴ ነው) ጓድ ሌኒን በዛች የፒተርስበርግ እስር ቤት ውስጥ ደብዳቤ መፃፃፍ አትችልም ተብሎ ተከለከለ እርሱ ግን የ Russia Social Democratic Party ን ፕሮግራም መፅሀፍ ውስጥ በየመስመሮቹ መሀል በ Invisible Ink በመፃፍ ታሪክ ስራ፡፡ እነሆ እኔ ግን በትናንት ሌኒኒስቶች (ፋና)፤ በዛሬ አሳሪዎቻችን መልካም ፈቃድ ደብዳቤ የመፃፃፍ ሕጋዊ መብቴ ተከብሮልኝ ይሔው በነጩ ወረቀት ላይ እንደ ሕዳሴው ባቡር እፈነጭበታለሁ፡፡\nአበባዬ- አፄ ሀይለስላሴ ከማንኛውም ባለስልጣን በሕይወት ዘመናቸው የበለጠ የቀረቧቸው የነበሩት ከ1934-1948 ድረስ ለ14 ዓመታት በፅህፈት ሚንስትርነት ያገለገሏቸውን ፀሀፊ ትዕዛዝ ወልደ ጊዎርጊስ ወልደ ዮሀንስን እንደ ነበር ነግሬሻለሁ? ወዳጅነትና ፍቅር ያልፋልና ሀይለስላሴና ወልደ ጊዎርጊስ ተጣሉ፡፡ የአፄ ሀይለስላሴ መንግስት መፅሀፍ ፀሀፊ አቶ ዘውዴ ረታ የወልደጊዎርጊስን መጨረሻ ሲተርኩ፡፡\n‹‹ ፀሃያማው ሚያዚያ 17/1948 ቀን ለ ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሀንስ እንደ ሌሎቹ ቀናት ብሩህ ሁና ነበር የነጋችው፡፡ ብሩህ ሁና እንደምታመሽም አልተጠራጠሩም ነበር፡፡ ምን ያደርጋል! ያች ክፉ ሰኞ የወልደጊዎርጊስ ከፍተኛ ስልጣን መጨረሻ ሆነች፡፡ በእኩለ ቀን ገደማ ቤተ መንግስት ተጠርተው ከፅህፈት ሚንስተርነታቸው ተነስተው የአሪሲ ጠቅላይግዛት ደረሳቸው››\n(መፅሀፉ አጠገቤ ስለሌለ ቃል በቃል አልጠቀስኩም)\nወልደጊዮርጊስ ተሽረው ከቤተ-መንግስት እንዲርቁ የተደረገበት ምክንያት የሀይለስላሴን ወንበር በሰዒረ መንግስት ለመገልበጥ አስበዋል በሚል ምክንያት ነበር፡፡ወልደጊዎርጊስን እዚህ ጋር ማንሳቴ የሚያዚያ 17 ስለት እኔም ጋር በመድረሷ ነው፡፡ ውዴ! የእኔዋን ሚያዚያ 17/2006 ዓ.ም ውሎ እንደ ዘውዴ ረታ ስተርክልሽ ይሔን መሳይ ይሆናል፡፡\n‹‹ ፀሃያማዋ ዓርብ ሜያዚያ 17/2006 ዓ.ም አጀማመር እንደ ወትሮው አልነበረም፡፡የጠዋት ትምህርት ክፍለ ጊዜ እንዳይረፍድብኝ እየተቻኮልኩ ወደማስተምርበት (የመጨረሻ ክላስ ነበር) አምቦ ዩንቨርሲቲ ስሄድ፤ ተማሪዎች አዲስ የተዘጋጀውን የአዲስ አበባ ከተማ መሪ እቅድ ‹ሕገ-መንግስታዊ አይደለም በሚል መነሻ የተለያዩ መፈክሮችን እያሰሙ ሰላማዊ ሰልፍ ወጥተው ነበር፡፡ ሰልፉ ሰላማዊ በሆነ መንገድ ተካሂዶ እንደተጠናቀቀ በሰልፍ ምክንያት የቀረውን የመጨረሻ ክላስ ሚያዚያ 18/2006 ዓ.ም ለማካሄድ ተማሪዎቼ ጋር ቀጠሮ ይዤ ብለይም ‹ሰው ያቅዳል ፣ እግዜር ይስቃል› እንደሚባለው ሆነና በዛች ሚያዚያ 17/2006 ዓ.ም ማምሻ ላይ እንደ ወልደጊዎርጊስ ወልደ ዮሃንስ ‹የመንግስትን ዙፋን በሕዝባዊ አመፅ ልትነጥቅ አሲረሀል› በሚል ክስ በቁጥጥር ስር እንደዋልኩ የደህንነት ግሪሳዎች (8 ወይም 9 የብሄራዊ መረጃና ደህንነት አባላት ) አበሰሩኝ፡፡\nነገሩ ብዙም አልገረመኝም፡፡ ትንሽ ያበሳጨኝ አቶ ዘላለም ለጥያቄ ስለምንፈልጎት አዲስ አበባ የፌደራል ወንጀል ምርመራ ዘርፍ (ማእከላዊ) ነገ ጠዋት 3 ሰዓት እንዲገኙ ብለው በስልክ ቢጠሩኝ ‹እሺ ነገ ሶስት ሰአት ላይ ክላስ አለኝ ከክላስ ወደ 9 ሰዓት አካባቢ አመጣለሁ › ብዬ የምቀርበውን ሰው ይሔን ሁሉ ሀይል ከሁለት መኪና ጋር በመመደብ ላከበረኝ መንግስቴ ‹ጉዳት› ባሰብኩ ግዜ ነው፡፡ ላክባሪዬ ውለታ መላሽ ያርገኝ i\nዓለሜ- ደብዳቤዬን እያነበብሽው እንደሆነ ተስፋ አለኝ፡፡ በቁጥጥር ስር ውሏል የምትለው ሀረግ ድሮም ትንሽ ፈገግ ታደርገኝ ነበር፤ አሁን ደሞ እኔን በቁጥጥር ስር ለማዋል ከአዲስ አበባ የመጣው የደህንነት ቡድን መሪ የመሰለኝ እድሜው ትንሽ ገፋ ያለ ሰው አንድ ሶስቴ ስልክ እየደወለ (ለማን ይሆን) ‹በቁጥጥር ስር አውለነዋል› እያለ መልክት ሲያስተላልፍ ስሰማ ፈገግ ማለቴ አልቀረም፡፡ ሀሳቤ ልቤ ፣ ይሄውልሽ ከስራ ቦታዬ ‹ሀገር ሰላም› ሕዝባዊ አመፅ ለመቀስቀስ አስበሃል በሚል ጥርጣሬ በቁጥጥር ስር የዋልኩት እንዲህ እንደገለፅኩት ነበር፡፡ ከሚያዚያ 17/2006 -ሀምሌ 11/2006 ዓ.ም ያሉት 84 ቀናት የተደጋገሙና ሕይወት አልባ በመሆናቸው እንዲሁ ከማሰለችሽ 5 ሁነቶችን ልፃፍልሽና ዘና በይ፡፡ ከሁነቶቹ በፊት ግን ስለ 84 ቀናቱ አጭር መግለጫ ልስጥሽ፡፡\nየመጀመሪያዎቹን 75 ቀናት በፌደራል ወንጀል ምርመራ ዘርፍ (ማዕከላዊ) ጥብቅ ጥበቃ ክፍል (Siberia) ውስጥ 5 ቁጥር የተባለ 4 ሜትር በ5 ሜትር የሆነችና 5 ፍራሾችን በምትይዝ ክፍል ውስጥ ከረምኩ፡፡ ክፍሉ የተፈጥሮ ብርሀን በምንም አይነት መንገድ (ቀንን ጨምሮ) የማይገባበት ሲሆን፣ ለ24 ሰዓታት የመብራት ብርሀን ይበራበታል፣ መብራት ሲጠፋ በጄኔሬተር ሀይል ይተካል፡፡ ጄኔሬተሩ ነዳጅ ሲጨርስ ደግሞ ቀንም ሆነ ማታ ጨለማ ነው ባትሪ፣ ሻማ፣ ማንኛውንም አይነት ሰዓት መያዝ አይቻልም፡፡ ጠዋት 12 ላይ ለ10 ደቂቃ ፤ ማታ ከ10 ሰዓት አስከ 12 ሰዓት ለ 10 ደቂቃ ሽንት ቤት ለመጠቀም የክፍላችን በር የሚከፈት ሲሆን፤ በቀን ውስጥ ከ15 – 20 ደቂቃ ለሚሆን ጊዜ ደግሞ ከክፍላችን በየተራ ወጥተን ነፋስ/ፀሀይ እናየለን፡፡ ከዛ ውጭ በቀን ውስጥ ከ23 ለሚበልጠው ሰዓት የክፍሉ በር ዝግ ሲሆን ጮክ ብሎ ማውራትና መዝፈንም ቅጣት ያስከትላል፡፡\nወዳጄ በነዚህ 75 ቀናት ስንት ‹አሸባሪ› ወዳጆችን አፈራሁ መሰለሽ፡፡ መንግስቴ የ 15 እና የ14 ዓመት ልጆችን በአሸባሪነት ጠርጥሮ እንደሚያስርም ለመረዳት ችያለሁ፡፡ አብረውኝ በእስር የነበሩት ወዳጆቼ ጥርጣሬ አጅግ የተለየ ነው፡፡ ከአል-ሸባብ አስከ ኦብነግ እስከ ኦነግ እስከ የቤኒሻንጉል ጉምዝ ሕዝቦች ነፃ እውጭ ግንባር እስከ አቂዳ(አዲስ የሽብር ቡድን)… ስቃይን መማር ጥሩ ነውና ሁለት ለሚሆኑ ቀናት ብቻዬን በመታሰሬም solitary confinement ን experience ለማድረግ ‹ታድያለሁ›፡፡ በርግጥ ብቻዬን ታስሬ ነበር ከምል ካንቺ ሀሳብ ጋር ታሰርኩ ብል ይቀለኛል፡፡\nአምስቱን ሁነቶች ዘንግቼ ስለ ስቃዬ ተንዛዛሁብሽ ይሆን? ለዚህ ተግባሬ በእስረኛ ቋንቋ ‹ተፀፅቻለሁ›፡፡ በቃ ወደ ጉዳዮቹ፡፡ ከዚህ በታች የምገልፃቸው ሁነቶች የ84 ቀናቱ የእስር ወቅት (የምርመራ) ጊዜ ምን እንደሚመስል እንደነበር ያስረዱሻል ብዬ አስባለሁ፡፡ (ሁሉም በእውነት እኔ ላይ የደረሱ ጉዳዮች ናቸው)፡\n1. ተማሪዎቼን እንዳላበላሻቸው በማሰብ በቁጥጥር ስር ስላዋለኝ አመሰግናለሁ\nሚያዝያ 17/2006 ከምሽቱ 2 ሰዓት ጀምሮ ከምኖርበት አምቦ ከተማ ወደ አዲስ አበባ ከደህንነቶች ጋር በቤት አውቶሞቢል እየተጓዝኩ ነው፡፡ አንድ ልጅ እግር ደህንነት ጠየቀኝ\n‹‹ዘላለም የህግ መምሕር ነህ አይደል..››\nደህንነቱ፡ "ስንት ጠበቆች ዳኞች ማፍራት ሲጠበቅብህ አንተ ‹ልማቱን ካላደናቀፍኩ› ማለትህ እጅግ ያሳዝናል፡፡ ለማንኛውም እንኳን ተማሪዎቹን ሳታበላሻቸው በጊዜ በቁጥጥር ስር ዋልክ፡፡ ኧረ\tለመሆኑ ከውጭ ስንት ሽህ ደላዮችን አግኝተሻል? Any way በልማታችን ቀልድ የለም" አለኝ፡፡ (እኔም ባስተማርኩባቸው 4 አመታት ስንት ተማሪዎችን ‹እንዳበላሸሁ › እያሰብኩና ልማታችን\tበወለደው የአስፋልት መንገድ ፏ ብዬ ከምሽቱ 3፡50 ላይ ማዕከላዊ ከቸች፡፡\n2. አላማችሁ ምንድን ነው?\nእመቤቴ - መንግስት ሕዝባዊ አመፅ ለመቀስቀስ አሲራችኋል፤ ለዚህም በቂ ማስረጃ አለኝ በማለት ያሰረን ቢሆንም መንግስት ሀሳቡ እውነት ይሆንለት ዘንድ የእኛን ‹አዎ አሲረናል› የሚል መልስ በማባበልና በሀይል ለማግኘት ከመሞከር ውጭ ሌላ ያቀረበው አንዳችም ማስረጃም ሆነ መረጃ(በጠ/ሚንስትሮች ቋንቋ) አልነበረም/የለምም፡፡ ለዚህም ይመስላል በማእከላዊ የቆየሁባቸው ቀናት ምርመራው በሙሉ ‹አላማችሁ ምንድን ነው?› በሚል ሕይወት አልባና አሰልቺ ጥያቄ የተሞላው፡፡ እኔም የዚህ ጥያቄ ሰለባ ሁኜ ከረምኩልሽ፡፡ እንዲህ ላጫውትሽ፣\nመርማሪ ፖሊስ (በተደጋጋሚ) - እንደ ዞን 9 አላማችሁ ምንድን ነው?\nእኔ፡ ዓላማችን ግልፅ ነው፡፡ ማንም ብሎጋችንን የተመለከተ ሰው በቀላሉ ሊረዳው ይችላል፡፡ባጭሩ የተለያዩ ተረኮችን የሚያስተናግድ እና ሕብረተሰባዊ ተዋጾን የሚያሳድግ ፕሮፋይል ነው፡፡\nመርማሪ ፖሊስ፡ እሱ ሽፋን ነው፤ እውነተኛ ዓላማችሁን ተናገር?\nእኔ፡ ከዚህ የተለየ አላማ የለንም!\nመርማሪ ፖሊሱ እንድንመልስለት የሚፈልገው ‹ከበላይ አካል› ይዞ እንዲመጣ የታዘዘውን መልስ፤ “አላማችን እንደ ጭቃ ተረግጦ፤ እንደ ገል ተቀጥቅጦ የሚገኘውን ጭቁን የኢትዮጵያ ሕዝብ ከተጫነበት ቀንበር ነፃ ማውጣት ነው፡፡ ለዚህም መሳካት ሕዝባዊ አመፅ ማደራጀትን እንደ ዋነኛ ዓላማ አድርገን ነው የተቋቋምነው፡፡”\nሲሆን ይህ ደግሞ ከአላማችን ጋር የማይገናኝ መንግስታዊ ፍላጎት በመሆኑ እንዲህ አይነት መልስ ከእኔ ማግኘት እንደማይችል የተረዳው መርማሪ በተደጋጋሚ አስብበት በማለት ይሰናበተኝ ነበር፡\n3. ከመርማሪዎች ጋር የነበረኝ ቆይታ\nየእኔ ፅጌሬዳ አላማችን እንደ ቡድን ባይጠይቁኝ ኑሮና የግል ዓላማዬን ቢጠይቁኝ አላማዬ ‹አንቺ› እንደሆንሽ ከመናገር ወደኋላ እንደማልል ታውቂያለሽ አይደል? የሆንሽ ‹አሸባሪ› ነገር፡፡ Any way ምርመራዬ ቀጥሎልኛል፡፡ ሁለት መርማሪዎች እየተፈራረቁ ገራሚ ገራሚ ጥያቄዎችን እየጠየቁኝ ነው፡፡ እነሆ ፡\nመርማሪ ፖሊስ፡ ከአለም መሪዎች ማን ማንን አግኝተህ ታውቃለህ?\nመርማሪ ፖሊስ፡ እኛ እኮ ያለመረጃ አይደለም እየጠየቅን ያለነው፡፡ ጉድ ሳይመጣብህ ብትናገር ይሻላል፡፡\nእኔ፡ እስኪ አስታውሱኝና ምን እንደተነጋገርን ልናገር፡፡ በርግጥ ባለፈው የኔልሰን ማንዴላ ማስታወሻ ፕሮግራም በ አፍሪካ ህብረት በተከበረበት ወቅት ጠ/ሚ ሀይለማርያም ደሳለኝ አግኝቻቸዋለሁ፡፡ ሌላ\tየማስታውሰው የለም፡፡\nመርማሪ ፖሊስ፡ ህም! እሺ ዘንድሮ ኦባማ ፊት ንግግር ለማድረግ ከተመረጡ 3 ኢትዮጵያውያን አንዱ አንተ አይደለህም? አሜሪካ በ አፍሪካ ጉዳይ ምን አግብቷት ነው፡፡ ወጣት አመራሮች ምናምን\tእያለች የምታሰለጥነው?\nእኔ፡ ‹‹እንዴ ኦባማ ፊት ንግግር ነው ያልከኝ? ድንገት ከታሰርኩ በኋላ ተመርጬ (በማሾፍ ድምፀት) ከሆነ አላውቅም፡፡ወይ በስም መመሳሰል ሊሆን ይችላል፡፡ አሜሪካ በአፍሪካ ጉዳይ ምን አግብቷት\tነው? ላልከኝ ግን ወጣቶችን Empower ማድረግ ችግር ያለው አይመስለኝም ፤ ደግሞ በረሀቡም በድርቁም ጊዜ ርዳታ የምታደርገው እኮ አሜሪካ ነች፡፡ ምን አግብቷት ነው የምትረዳው አይባልም\tመቼም?!››\nመርማሪ ፖሊስ፡ አሁን ዘመኑ የልማት ነው፤የምን ረሀብ ነው የምታወራው? በል ተወው፡፡\n(‹ፈሪ ውሃ ውስጥ ያልበዋል› ሰምተሻል ውቤ? መንግስቴ ብቻውን እየሮጠም ፍርሃቱና ስጋቱ ብዛቱ፡፡ የሚቆጨኝ ነገር ከዓለም መሪዎች ማን ማንን አግኝተሃል? ‹ስባል› ከሲሪላንካ ፕሬዜዳንት ጋር ተገናኝቼ ወደ ደቡብ አሜሪካ ፔሩ በመጓዝ ማቹፒቹን ጎብኝቻለሁ ብዬ ብናገር ኑሮ፤ ክሳችን ላይ ‹ከሲሪላንካ መንግስት ባገኘው የገንዘብና የመሳሪያ ድጋፍ ወደ ፔሩ በመጓዝ ሕገ-መንግስት እንዴት እንደሚናድ በማቹፒቹ ኮረብታ ስልጠና ወስዶ ተመልሷል፡፡ ለዚህ እንደ ማስረጃ ይሆን ዘንድ ላፕቶፔ ውስጥ የተገኙት ከ300 በላይ የቼጉቬራ ምስሎችና Machu Pichu: The Mecca of Hippies” የሚል ባለ 22 ገጽ ‹ሰነድ› አብሮ ይያዝልኝ ነበር፡፡ ሲያበሳጭ\n4. ‹አሸባሪው› ገብረሕይወት ባይከዳኝና ሀገሪቱን በሀራጅ የመሸጥ ጉዳይ\nፍቅር አደከምኩሽ አይደል?! ልጨርስ ስለሆነ ትንሽ ታገሺኝ፡ በዛውም ‹ፍቅር ታጋሽ ነው› የሚለውን Paulian ወንዴነት፤ ‹ፍቅር ታጋሽ ናት› በሚል ማስተካከያ እንድናርመው፡፡ የዚህ የምርመራ ነገር እኮ አላልቅልኝ አለ፡፡ በእስሬ ወቅት ሌላው በተደጋጋሚ እንዳስረዳ ስጨቀጨቅበት የነበረው ጉዳይ ‹ኒዮ-ሊብራልነቴና ልማትና ዲሞክራሲ ጎን ለጎን አብረው ይሄዳሉ ማለቴ ነበር፡፡\nመርማሪ ፖሊሶቹ እየተቀያየሩ ስለኢህአዴግ የፖሊሲ ትክክለኛነት ‹ያስረዱኝ› ነበር፡፡ “አንተ ምን ጎደለብኝ ብለህ ነው ነጭ አምላኪ የሆንከው ? ትንሽ የተስፋ ጭላንጭል ስናይ አንተና ጓደኞችህ አይናችሁ ለምን እንደሚቀላ እስኪ ንገረን ? ይህች አባቶቻችን ‹በደምና በጾም› ያቆዩልንን አገር አንተና ያንተ ትውልድ ግን ውበቷ እና ድንቅነቷ ላስጎመጃቸው ነጮች ለመሸጥ መደራደር ጀመራችሁ….” እያሉ ‹በባንዳነት› ሲከሱኝ ከረሙ፡፡ የሀገሪቱ ውበትና የነጮች በውበቷ መጎምጀት ነገር ሲነሳ ጊዜ ‹አንቺ› ትስቂ ዘንድ የሚከተለውን አንቀፅ አሻግሬ ታደሰ የተባሉ ፀሐፊ ከ 50 ዓመት በፊት ‹እኔና አንተ› ካሉት ጽሁፋቸው ላይ እጠቅስልሻለሁ\n"ኢትዮጵያ እጅግ ያማረች፤ የተዋበች ፤የተደነቀች፤ላያት ሁሉ የምታማልል፤የምታዘናጋ…….ናት፡፡ ዓይኗ የብር አሎሎ መለሎ ከአጥቢያ ኮከብ የተፎካከረ….. ነው፤ አገራችን ኢትዮጵያ ፅጌረዳ መስላ የሰኔን ቡቃያ ትመስላለች፡፡ የመስከረም አበባ ሆና በሩቅ ትስባለች፤የመስህቧ ኃይል ማግኔት ምስጋን ይንሳው፡፡ አገራችን ኢትዮጵያ ጥርሷ እንደ በረዶ ሆና ለፈገግታ ያህል ትንሽ ከንፈሯን ስትገልፀው እንኳንስ ለሰው ግብዙ መልዓክ ያብዳል፡፡ ኢትዮጵያ ፀጉሯ የሀር ነዶ ነው፤ኢትዮጵያ አጠረች ፤ረዘመች፤ወፈረች፤ብሎ ስለአካሏ መናገር አይቻልም፡፡ እንዲያው ዝም ይሻላል፡፡ በጠቅላላው ኢትዮጵያ ውበቷ ሰነፉን ይገድላል፡፡ ብርቱውን አነሁልሎ ያሳብዳል፡፡ እግዚአብሔር፤ኢትዮጵያን ሲፈጥር በብዙ ተራቋል፤ተጠቧል፤ ውበቷ በሩቅ ይስባል፤ አጥንትም ይሰብራል፤አዕምሮን ይሰውራል፡፡ ይገርማል!" ይላሉ፡፡\nምንም እንኳን ውበት እንደተመልካቹ ነው ቢባልም፤ መርማሪዎቹ በዚህ ዓይነት Vulgar Natioanlism ሰክረው እኔና የእኔ ትውልድ ሀገሪቱን ‹በውበቷ ለሰከሩ› ነጮች ልንሸጣት እንደተዋዋልን እየነገሩኝ ነው፡፡ ይገርማል! ዲሞክራሲን ከልማት እኩል ማስኬድ ነውር የለበትም፤ ተገቢም ነው ማለት እንደ አገር ሽያጭ ውል የሚቆጠርበት ብሎም ‹ሩቅ አስባ ሩቅ ለማደር እየተጋች ያለችን አገር› መንገድ ላይ በጠረባ ለመጣል የተደረገ ሙከራ ተደርጎ የሚወለድባትና ‹አሸባሪ› የምንሰኝባት፣ ‹ለፈገግታ ያህል ትንሽ ከንፈሯን ስትገልጠው እንኳን ሰውን ግብዙን መልዓክ የምታሳብደው ኢትዮጵያ!\nሊቁ ገብረሕይወት ባይከዳኝ ‹ልማትን ሲተች› “እውቀት በሌለው ሕዝብ አገር መንገድና የምድር ባቡር ቢሰራ ሕዝቡ እንዲደኸይ ያፋጥናል እንጂ አይጠቅመውም፡፡ ጥቅሙ ከርሱ ጋር የሚገበያዩ አዋቂ ሕዝቦች ነው” በማለት ‹ልማት ብቻውን ዋጋ የለውም› ሲል ይበይናል፡፡ ገብረሕይወት የእኛው ትውልድ አባል ቢሆን ኖሮ “የኢኮኖሚ እድገቱን በመካድ፤ ሕዝቡ በአዕምሮ መናወጥ ምክንያት የዘረጋነውን የባቡር ሀዲድ ፈነቃቅሎ እንዲጥልና ሌሎች የሽብር ተግባራትን እንዲፈፀም በማነሳሳት ‹ወንጀል›” መመርመሩና መከሰሱ አይቀሬ ነበር፡፡\nውዴ! ያን ‹አሸባሪ› ሳቅሽን ሳስብ በፀረ-ሽብር ሕጉ መሠረት ጉዳይሽ ሊታይ ይችላል የሚል ስጋቴ የበዛ ነው፡\n5. ናፍቆቴ ሆይ!\nእንዲያው ለዚህ 84 ቀናት ውስጥ የሆንኩትን ሁሉ እንዳልፅፍልሽ እንዳትሰለችብኝ ፈራሁ፡፡ እያንዳንዱን ሁነት በ Diary መልክ ከትቤ እንዳልክልሽ በነዛ ቀናት ውስጥ ብዕርም ሆነ ነጭ ወረቀት ይዞ መገኘት ‹ከፍ ብሎ አንገትን፣ ዝቅ ብሎ ባትን› ባያስቆርጥም ዛቻና ዱላን ማስከተሉ አይቀርም ነበርና ልከትብ አልቻልኩም፡፡ እንዲሁ በደፈናው ግን አንዳንድ ጉዳዮችን ብዘረዝርልሽ፡\nበነዛ ክፉ ቀናት ከምሽቱ 12 ሰዓት እንቅልፍ መተኛትን ለመድኩ፡፡ ይሔም ነገር መልካም እንደሆነ አየሁ፡፡ ምክንያቱም ሌሊት ከእንቅልፍ ተቀስቅሰው ራቁታቸውን ሲደበደቡ አድረው ከ 3 እና 4 ሰዓታት ቆይታ በኋላ በነፍስ ወደ መኝታ ክፍላችን የሚመጡ የእስር ጓደኞቼን (Cellmates) ስቃይና ሰቆቃ ላለመስማት፡፡\nበ2004 ዓ.ም የፌዴራል ፖሊስ ‘Cyber crime Laboratory’ ተቋቁሟል መባሉን ሰምቼ ‹እንግዲህ cyber criminal ሁሉ የት ትገቢ? አለቀልሽ!› ብዬ ነበር፡፡ በጊዜ ቀጠሮ ጊዜ እንደተረዳሁት ደግሞ ‹ያለችን አንዲት ኮምፒውተር ናት የእነዚህ ልጆች ዳታ በአንድ ኮምፒውተር መርምረን መጨረስ ስላልቻልን የጊዜ ቀጠሮ ይሰጠን› ሲባል ነው፡፡ አረ እንዲያውም ‹እስኪ Anti-virus ካለህ ኮምፒውተሬ ላይ ጫንልኝ› ተብዩ ሁሉ ነበር፡፡ ‹ለሽብር ተግባራት› መመርመሪያ ያልሆነ ‘Cyber crime laboratory’ ለመች ሊሆን ነው?\nአንድ ቀኑንና ወሩን በማላስታውሰው ቀን አንድ ጎልማሳ የታሰርንበትን ክፍል አስከፍተው ገቡና እያንዳንዳችን መጠየቅ ጀመሩ፡\n- ‹አንተ ከየት ነው የመጣኸው?› (አንድ ተማሪ ወዳጄን)\n- ‹ከሀሮማያ ዩኒቨርስቲ›\n- ‹አሀ እናንተ ናችኋ…..›\n- ‹አንተኛውስ ከየት ነው የመጣኸው?!›\n- ‹ከወለጋ ዩኒቨርስቲ›\n- ‹አሁን ኦሮሚያ ብትለማ ምን የሚያስከፋ ነገር አለው?!....›\n- ‹አንተስ ከየት ነው የመጣኸው› (እኔን ነው)\n- ‹ከአምቦ ዩኒቨርስቲ›\n- ‹ሕዝቡን እርስ በርስ አጋጭታችሁ ከተማዋን በደም ያጠባችኋት እናንተ….›\n- ‹አረ እኔ ከግጭቱ በፊት ነው የታሰርኩት›\n- ‹በእውነት ነው የምልክ እድለኛ ነህ፡፡ የኦሮሚያን ልማት ተቃወመ ተብለህ በታሪክ አለመስፈርህ በጣም እድለኛ አድርጎሀል፡፡›\n(ለመሳቅ ሁላችንም የጎልማሳውን ከክፍል መውጣት እየተጠባበቅን እኮ ነው ውዴ) - ሁሉ ቧልት የሆነበት ሀገር!\nበነዚህ ሁሉ የጉድ ቀናት ለምን እንደታሰርኩ ትክክለኛውን ምክንያት የሚነግረኝ አካል ፍለጋ ሁሌም አስብ ነበር፡፡ መታሰሬ ግን አያስገርመኝም፤ አያስከፋኝም! ደስታን በሔድኩበት ሁሉ እፈልጋለሁ፤ የእድል ነገር ሆኖ ደስታም ከእኔ አይርቅም፡፡ ፍቅሬ ለረጅም ዘመናት ‹የሰው የመኖር አላማ ማወቅ ነው› የሚለውን Aristotlian (አሪስቶትሊያን) አስተምህሮ በልቤ ይዤ እኖር ነበር፤ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ‹የመኖር ዓላማ መደሰት ነው› የሚለው አስተምህሮ በአርስቶትሉ ‹የማወቅ ዓላማ› ደባልቄ ይሔው እየተደሰትኩልሽና እያወቅሁልሽ እገኛለሁ፡፡ ‹አንች› የደስታዬ ምንጭ፡\n‘‘Thanks to you….For you exist’\nስለክሴና ስለተስፋዬ ሌላ ደብዳቤ እፅፍልሻለሁ፡፡\nP.S አሳሪዬ ሆይ ልብ ይስጥህ!\n[left]\tያንችው ዘላለም[/left]\n[left]\tከብዙ ፍቅር ጋር![/left]\nSource: https://www.facebook.com/notes/zone9/%E ... 3286561500\nRe: ‹‹ይድረስ ላንቺ›› ተፃፈ ከስድስተኛ ተከሳሽ - በዘላለም ክብረት\nUnread post by selam sew » 03 Sep 2014 13:35\nይድረስ ለወዳጄ ከ6ተኛ ተከሳሽ- ክፍል ሁለት (በዘላለም ክብረት)\nከ6ተኛ ተከሳሽ ዘላለም ክብረት\nየኔ ፅጌረዳ ሰላም ላንች ይሁን! እንዴት ነሽልኝ? ባለፈው የፃፍኩልሽን ቧልታይ የበዛበት ደብዳቤ አነበብሽው ይሆን? ዛሬ ደግሞ ስለክሴ፣ ስለከሳሼና ስለአጠቃላይ ሁኔታዎች ልጽፍልሽ አሰብኩ፡፡ እንግዲህ በዚህ ደብዳቤ ትንሽ ኮስተር ሳልል አልቀርምና ከወዲሁ ይቅርታን እለምናለሁ፡፡\nከታሰርኩበት ሚያዝያ 17/2006 ጀምሮ በጣም ሲገርመኝ የነበረው ነገር የፖሊስ/የመንግስትና የሕግ ታላቅ እኩያ ነው፡፡ መንግስት ሁሌም ሕግን ለማሸነፍ በሙሉ ድል ‹ተጠርጣሪዎ› ለመክሰስ ችሏል፡፡ ከተያዝኩበት ደቂቃ ጀምሮ አውቆ በሚመስል መልኩ የተለያዩ የፍትሕ አካላት እያንዳንዱን የሕግ አንቀፆች በተግባር ሊጥሏቸው ማየቴ ነበር የመገረሜ ምክንያት፡፡\nለሕጎቹና ለሕግ አካላቱ ቅርብ በመሆኔ ምክንያት የመንግስት አካላቱ ይወስዷቸው የነበሩትን የተለያዩ ርምጃዎች በሕጉ አይን በማየቴ ሊሆን ይችላል የሕግ ጥሰቱ እጅግ ጎልቶ የታየኝ፡፡\nየፍተሸ ፈቃድ (Search Warrant) ከእሰር ማዘዣ (Arrest Warrant) ጋር በአንድ ወረቀት ላይ ተደባልቆ በመምጣቱ ገና ከመታሰሬ ነው የሕጉ ነገር ያሳሰበኝ የጀመረው፡፡ ሕግ ስንማር የፍተሻ ፈቃድ ከእስር ማዘዣ ተለይቶ እንደሚመጣ፣ በፍተሻ ፈቃዱ ላይ ሊፈተሸ የተፈለገው ነገር በግልፅ ሊቀመጥ እንደሚገባ፣ ፍተሻ ከጠዋቱ 12 ሰዓት እስከ ምሽቱ 12 ሰዓት መከናወን እንዳለበት …ብንማርም ‹ፖሊስ› በታሰርኩበት ወቅት አንዱንም የሕግ አንቀፅ ላለማክበር ያሰበ በሚመስል መልኩ የፍተሻ ፈቃድን ከእስር ፈቃድ ሳይለይ፣ ፍተሻውን ከምሽቱ 12 ሰዓት በኋላ በመጀመር፣ በፍተሻው ምን ማግኘት እንደሚፈልግ የማይገልፅ የፍተሸ ፈቃድ በማሳየትና እኔ ስጠይቅም ለመናገር ፍቃደኛ ባለመሆን… ሕጉን‹ንዶ ንዶ› የኔን የግለሰቡን መብቶች በዜሮ በማባዛት ‹ወንጀልን የመከላከል ርምጃውን› ጀመረው፡፡ በፍተሻ ወቅት የሚፈለገው ነገር ምንነት አለመገለፁም ፖሊስ ‹ለጠረጠረኝ› ሕገ-መንግሥቱንና ሕገ-መንግሥታዊ ስርዓቱን በኃይል፣ በዛቻና በአድማ የመናድ ወንጀል እንደ ኤግዚቢት የያዛቸው ‹ማስረጃዎች› ምንነት ይገልጣቸዋል፡፡\nበፍተሻ ወቅት ፖሊስ ከቤቴ በኤግዚቢትነት ከያዛቸው ‹እቃዎች› መካከል 90 በመቶው ገበያ ላይ ያሉ መጽሐፍት ሲሆኑ ከነዚሀም መካከል የPaulo Coelho “By the river paedra I set down and wept’ PV.I.Lenin ‘what is to be done’ የአፄ ሱስንዮስ ዜና መዋዕል፣ የፍቅረስላሴ ወግደረስ ‹እኛና አብዮቱ›… ጨምሮ ሌሎች መፅሀፍት የሚገኝበት ሲሆን፤ የተለያዩ የሙዚቃ ሲዲዎችም በኤግዚቢትነት ተይዘዋል፡፡\n(የሚገርመው ፍተሻው ሕገወጥ መሆኑን ‹ለፖሊስ› በተደጋጋሚ ብናገርም ‹ብርበራ ከጀመርን በኋላ ልናቋርጥ አንችልም›፣ የሚያስፈልገንን ነገር አንተ ልትነግረን አትችልም… የሚሉ መልሶች በመስጠት ‹አዲዮስ ሕግ› የሚል አሰራር ከመከተላቸውም በላይ በቤቴ የተገኘ እንደ ‹አዲስ ራእይ› አይነት መፅሄቶችን የብርበራው መሪ የሆኑ ግለሰብ ለበታች መርማሪዎች ‹ተዉት እሱ የኛ ነው› የሚል አመራር እየሰጡ ግርምቴን አብዝተውት ነበር፡፡ ጉዳዩን አስቂኝ የሚያደርገው ደግሞ በፍተሸው ወቅት ቤቴ ውስጥ ከተያዙት ‹ኤግዚቢቶች› መካከል አንዱም እንኳን ለክስ ማስረጃ ሁነው አለመቅረባቸው ነው፡፡ ይህ ነው እንግዲህ ለህግ ት/ቤት ‹search is not a fishing expedition in which the police grabs every thing › ተብለን የተማርነው፡፡)\nየእስርና የምርመራ ጊዜ ደግሞ ፖሊስ ሕጉን ለመጣስ ሆን ብሎ የተጋ በሚያስመስለው መልኩ ሕጉ ግድ ሳየሰጠው የፈለገውን ሲያደርግ የከረመበት ወቅት ነው፡፡ በዚህ ወቅት ነው ‹እኛ የሚያሳስበን የአንተ የአንድ ግለሰብ መብት ሳይሆን፣የሰማኒያ ሚሊዮን ሕዝብ ደህንነት ነው› የተባልኩት(ውዴ! Ayn Rand እንኳንም ይሔን ሳትሰማ ሞተች አላልሽም?)፡፡ በዚህ ወቅት ነው ‹የሽብር ሕጉን ጥርስ አውልቃችሁ አምጡ የሚለን ከሆነ ጥርስ ከማውለቅ ወደኋላ አንልም› ብሎ ፖሊስ ሕገ-መንግስቱንና የዜጎች መብትን በአንድ ላይ ሲቀብራቸው የተመለከትኩት፡፡ (‹ሕገ -መንግስቱ የሀገሩ ህጎች በሙሉ የበላይ ሕግ ነው› የሚለው የህገ መንግስቱ አንቀፅ በምድረ በጋ የተደነገገ እንደሆነ ግንዛቤ ለመጨበጥ ችያለሁ)፡፡ በዚህ ወቅት ነው፡ የፍርድ ቤቱ ትእዛዝ እንዲፈፀምልኝ ለጠየኩት ጥያቄ ‹ሂድ ከዚህ!የማነው?! ፍርድ ቤት ማነው እኛን የሚያዘው? ከፈለገች ዳኛዋ ራሷ ትፈፅምልህ…› የሚል መልስ ‹ከህግ አስከባሪ ፖሊስ› የተሰጠኝ፡፡\n‹‹ምን አይነት ዘመን ነው ፣ የተገላቢጦሽ፤\nአህያ ወደ ቤት፣ ውሻ ወደግጦሽ፡፡\nይሏል እንዲህ ነው፡፡ በዚህ ወቅት ነው፤ ምንም አይነት ሕጋዊ መብቶቼ ሳይነገሩኝ ‹ለምርመራ የተቀመጥኩበትና ብሎግ ላይ የተፃፉ ፅሁፎች የእኔ ‹የእምነት ክህደት ›ቃል እንደሆኑ ተደርገው መፃፍ እንዳለባቸው ትእዛዝ የተሰዘጠኝና በእምነት ክህደት ቃሌ ውስጥ ወይ ‹ጥፋተኛ ነኝ› ማለት አለያም ባዶውን መተው እንጂ ‹ጥፋተኛ አይደለሁም› የሚል ነገር መስፈር እንደማይችል የተረዳሁትና ‹ለምን?› ብዬ ስጠይቅም ‹ከበላይ አካል የመጣ ትዕዛዝ› እንደሆነ የተነገረኝ፡፡ (ማሬ፣ ዕድለኛ ባልሆን ኖሮ እንደ ‹አንድ› አባሪዬ ‹ህገ መንግስቱ ተከብሮ እያለ፣ ሕገ-መንግስቱ ይከበር ‹በማለቴ ጥፋተኛ ነኝ› ብለህ ፈርም ተብዬ መከራዬን አይ ነበር፡፡)በዚህ ወቅት ነው፤ መንግስቴ በመጀመሪያ ‹በሽብር ወንጀል› ባይጠረጥረኝም የፀረ-ሽብር ሕጉ አንቀፅ 14 በሚያዘው መሰረት ስልኬን ከግንቦት 2005 ዓ.ም ጀምሮ በመጥለፍ ንግግሬን ሁሉ ሊያደምጥ እንደነበር የተረዳሁትና ‹‹እንዴ ‹የሽብር ተግባራትን ለመፈፀም የማሴር ወንጀል› የተጠረጠርኩት ከታሰርኩ ከ23 ቀናት በኋላ ነው፤ ይሄም ፖሊስ እስከታሰርኩበት 23ኛ ቀን ድረስ በሽብር ጉዳይ ምንም አይነት ጥርጣሬ ያልነበረው ሲሆን ታዲያ ስልኬን አንድ አመት ለሚሆን ጊዜ እንዴት የፀረ ሽብር-ሕጉን ጠቅሶ ሊጠልፍ ቻለ?›› ብዬ ለጠየኩት ጥያቄ መልሱ ዝምታ እንደሆነ የተረዳሁት፡፡ (በነገራችን ላይ ስልኬ ለረጅም ጊዜ ቢጠለፍም ለማስረጃነት የቀረበብኝ ከአባሪዎቼ ጋር ‹ሻይ-ቡና እንበል እስኪ ብለን ያወራናቸው ወሬዎች ሲሆኑ፤ካንቺ ጋር ያውራናቸው ወሬዎች በማስረጃነት ባለመምጣታቸው ቅር መሰኘቴን በዚህ አጋጣሚ እገልፃለሁ፡፡)\nግርምቴ ብዙ ቢሆንም እንዳይሰለችሽ በማሰብ አንድ የመጨረሻ ግርምቴን ልንገርሽና ሌላ ጉዳይ ላይ እናልፋለን፡፡ የእስር፣ የምርመራ፣ የብርበራ … ሁሉ ዓላማ ተጠርጥረው የተጠረጠረበትን ወንጀል የሚያረጋግጥ መረጃ ለማግኘት ቢሆንም ከሁለት ወራት ለሚበልጥ ጊዜ፣ እጅግ የተራዘመ ምርመራ ተደርጎብኝ የቀረበብኝን ክስ ስመለከት ብዙ ነገሮች አስገረሙኝ፡፡ ቀዳሚው ጉዳይ የተከሰስኩበትን ‹የሽብር ተግባር ለመፈፀም የማሴር ወንጀል› በሚመለከት በምርመራ ወቅት አንድም ጥያቄ ያልቀረበልኝ ሲሆን፤ ይሄም ነገር ታዲያ የምርመራው አላማ ምን ነበር? እንድል አድርጎኛል፡፡ ሌላው ገራሚው ጉዳይ የሀገሪቱ ከፍተኛ የምርመራ ሂደት እንዲህ ቧልትና እያንዳንዱን እንቅስቃሴውን ከሕጉ ጋር በመላተም እንደሚያከናውን መገንዘቤ ነው፡፡ ታዲያ ‹ፖሊስ› ህግን ለመጣስ ካለው ትጋት የበለጠ ምን አስገራሚ ነገር አለ ውዴ?!\nThe Fridgegate Scandal እና ሌሎችም …\nእኔ አሁን ደግሞ ወደ ክሴ ልውሰድሽ እስኪ ክሴን ባጭሩ ለማስረዳት ያክል (ምንም እንኳን ክሱ ግልፅ ባይሆንም፣ እኔ እንደመሰለኝ)፤ ‹የሽብር ቡድን በማቋቋም (ከሽብርተኛ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት ለማድረግ የሚልም ‹ይመስላል›)በሀገር ውስጥ የተለያዩ የሽብር ድርጅቶችን (ሰውን ለመግደል የሕብረተሰቡን ጤና ለከፍተኛ አደጋ ለማጋለጥ፣ እገታ ወይም ጠለፋ ለመፈፀም፣ ንብረት ለማውደም፣ በተፈጥሮ፣ በታሪካዊና በባሕላዊ ቅርሶች ላይ ጉዳት ለማድረስ፣ የህዝብ አገልግሎቶችን ለአደጋ ለማጋለጥ ወይም በቁጥጥር ስር ለማዋልና ለማበላሸት) በመዘጋጀት፣ በማሴር፣ በማነሳሳትና በመሞከር የሚለው የመጀመሪያውና ዋነኛው ክሴ ሲሆን፤ሁለተኛው ክሴ ደግሞ ያች የፈረደባት ‹ሕገ-መንግስትንና ሕገ-መንግስታዊ ስርዓቱን የመናድ ወንጀል ነው፡፡\nሁለቱም ክሶቼ የቅጣት ጣሪያቸው እስከ ሞት ድረስ መሆኑን መግለፄም አያስከፋሽም ብዬ አስባለሁ፡፡ (ዘጠኝ ሞት መጥቶ ከደጅ ቁሟል ቢለው፣ ስምንቱን ተውና አንዱን ግባ በለው› አለ የሞት ዳኛ፡፡ እንደዳኛው ‹አንዱን ሞት ግባ› ብዬ ከመጋበዜ በፊት ብዙ የማጫውትሽ ጉዳይ አለኝና አስኪ ተከተይኝ ውቤ)\nከሳሼ ‹የሽብር ተግባራትን› ልፈፅም እንደተዘጋሁና እንዳሴርኩ እንዲሁም ‹ሕገ-መንግስቱንና ሕገ-መንግስታዊ ስርዓቱን በሀይል ለመናድ› እንደሞከርኩ ለማስረዳት ያቀረቡልኝ የማስረጃ ዝርዝርን ስመለከት ግን የአሳሪዎችን ፍላጎት ‹ወዲህ› መሆኑን የተረዳሁት፡፡\nበምርመራ ወቅት አንድም ጥያቄ ያልቀረበልኝ ‹የሽብር ድርጊት› ዋና ‹ወንጀሌ› ሁኖ ሲመጣ አሳሪዬ ጋር ያለው ፍላጎት ሙሉ ለሙሉ የወንጀል እንዳልሆነ ያስረዳኝ ሲሆን፤ በሰነድ ማስረጃነት ከቀረቡብን ብዙ ገራሚና አስቂኝ ‹ማስረጃዎች› መካከል ‹የሽብር ተግባራትን ከሽብርተኛ ድርጅቶች ጋር በመሆን ለመፈፀም እንዳሴርን› ያስረዳል ተብሎ የቀረበው ዋነኛና ብቸኛ ማስረጃም ከጓደኛዬና አባሪዬ አንደኛ ተከሳሽ፣ ሶልያና ሽመልስ (ክሷ In Abesntia) እየታየ ያለችና በአንድ ቀጠሯችን ፖሊስ ከ Interpol ጋር በመሆን ለመያዝ ጥረት እያደረገ እንደሆነ የገለፁት በጥብቅ የምትፈለግ ‹አሸባሪ› ቤት በሌለችበት ፖሊስ ላደረገው ብርበራ ማቀዝቀዣ Fridge ዙሪያ ‹አገኘሁት› ያለው ግንቦት ሰባት የተባለ ፓርቲ በታህሳስ 2005 የወጣ የአባላት የውስጥ Newsletterና ቀኑ በሰነዱ ላይ ያልተመለከተ ሌላ የዚሁ ፓርቲ ሰነድ ነው፡፡\nውዴ ለመረጃ አንች ከእኔ ትቀርቢያለሽና ከላይ ስለጠቀስኩት ‹ሰነድ› ጉዳይ ብዙ ሰምተሻል የሚል ግምት አለኝ፡፡ እኔ ያለኝን መረጃ እና የዚህ ሰነድ ስለክስ ሒደቱ ሊኖረው ስለሚችለው አመላካችነት አንዳንድ ወሬዎችን እያመጣን እንተክዝ እስኪ፡፡\nመቼም አሜሪካ ግሩም ሀገር ነው፡፡ ብዙ ነገሮች እንደቅሌት (Scandal) እየሆኑ ሲወጡ የምናይበት የቅሌቶች ሁሉ ቅሌት ድሞ የRichard Nixon ነው ‘The Watergatge scandal’ ይሉታል፤ ኒክሰን በ1972 ለተደረገው ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ መረጃ ለማግኘት በማሰብ በ Washington DC የሚገኘውን የዲሞክራቲክ ፓርቲ ICT ዋና መሥሪያ ቤት Watergate የተባለው ሕንፃ ውስጥ) እንዲበዘበዝ በማስደረጋቸውና ይሄም ድርጊታቸው በፕሬሱ ይፋ በመሆኑ ኒክሰን ከስልጠናቸው ተዋርደው እንዲለቁ ሆነ፡፡\nየWatergate ብዝበዛን ተከትሎ ብዙ ሐረጎች ለብዙ ሁነቶች መግለጫ በመሆን ይቀርቡም ጀመር ለምሳሌ ‘The Watergate Burglars’ ‘The Saturday Night Massacre:- ‘United States Vs Nixon’…. (የእያንዳንዷን ዝርዝር Google እያደረግሽ እንደምታይው ተስፋ አለኝ አበባዬ)፡፡ ከዛም በኋላ የተለያዩ ቅሌቶችን ከWatergate ጋር እያያያዙ መጥራት የተለመደ ነው፡፡ አሁንም ሌላ ምሳሌ ‘The Monicagate’ የፕሬዚዳንት ክሊንተንን የወሲብ ቅሌት ለመግለጽ)፣( ‘The Nipplegate’ (በ2003 ዓ.ም ጃኒት ጃክሰን በLive የቴሌቪዥን የሙዚቃ ዝግጅት ላይ ባልታሰበ ሁኔታ ያጋጠማትን የጡት ጫፍ (Nipple) መራቆትና በቴሌቪዥን የቀጥታ ስርጭት ታሪክን የቀየረ ሁነት ለመግለፅ)፤\nይሔን ሁሉ ማለቴ ወዴት ለመሔድ አስቤ እንደሆነ ሳትረጂው አትቀሪም ፍቅር፡፡ ከላይ ወደጠቀስኩልሽ ግንቦት 7 የተባለ ፓርቲ ሰነድ ጓደኛችን ቤት ተገኝ ስለመባሉ ጉዳይ ላስረዳሽ አስቤ ነው፡፡ ተገኘ የተባለው ሰነድ ላይ ጓደኛችን ወክለው ቤቷን ሲያስፈትሹ የነበሩት እናቷ ‹ይህ ሰነድ ፖሊስ ከፋይሉ ጋር ይዞት የመጣው ሰነድ ነው፡፡ እዚህ ቤት የተገኘ አይደለምና እዚህ ቤት ተገኘ ብዬ ልፈርም አልችልም› ማለታቸው በሰነዱ ላይ በግልጽ የተመለከተ ሲሆን፤ ሰነዱ ተገኘ የተባለበት ቦታ ደግሞ የጉዳዩን አስገራሚነት ያንረዋል- ማቀዝቀዣ (Fridge)! (በነገራችን ላይ ፖሊስ የወንጀል ‹ማስረጃ› ከውጪ ይዞ ቤት ውስጥ በመጣል ‘Eureka’ ‹ማስረጃ› አገኘሁ የሚልበት ልማድ አዲስ አይደለም፤ በኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) ጉዳይ የተከሰሱ ብዙ ሰዎች የዚህ ዓይነት ‹ፖሊስ አመጣሽ› ማስረጃዎች ሰለባ መሆናቸውን እያነበብን/እየሰማን ነው የጎለመስነው፡፡ ፖሊስን ወደቤታቸው ፈትሸው ከማስገባት ጀምሮ የተለያዩ ፖሊስን የመጠበቅ አስቂኝ ተግባራትን በቤት ብርበራ ወቅት እንደሚያከናውኑ ስንለውም ኖረናል፡፡ አስቢው እስኪ ውዴ፤ ሕዝብ ፖሊስን ሲጠብቀው የሚኖርበት ሀገር!)\nለማንኛውም ይህ ‹ Fridge ማስረጃ› ‹አገኘሁ› የሚለው የፖሊስ ተግባር ነው… ‘The Fridgegate Scandal’ እንድል ያደረገኝ፡፡ እስርም፣ ክስም፣ ‹ማስረጃም›…. ከአሳሪዬ በኩል መምጣቱ ‹ፍርድም› ከአሳሪዬ በኩል ሊመጣ ይችላል የሚል ስጋት ውስጥ ቢከተኝም ተስፋ አልቆርጥም! ወዳጄ ‘The Fridgegate scandalን’ እንደ አንድ የክስ ሒደቱ ማሳያ ማቅረቤ ‘The Fridgegate Burgalrs’ ለፍትሕ ይቀርባሉ ብዬ በማሰብ አይደለም ወይም በባለስልጣኖቻችን መካከል ‘The Renaissance Massacre’ ተከስቶ ስልጣን ይለቃሉ የሚል ቅዠትም የለኝም፤ይልቁንም (በክርክሩ ሒደት የምናየው ቢሆንም) የቀረቡብን የሰነድ ማስረጃዎች አስቂኝነትና ምን እንደሚያስረዱ ካለመታወቃቸው አልፎ እንዲህ የአሳሪዎቻችን የቅሌት ተግባራት ውጤት መሆናቸውን ከ Alexander Hamilton የFederaliot Paper Number 78:\n“The Judiciary is ‘beyond comparison the weakest of the three department of power”\nቃል ጋር አንድ ላይ ስመለከተው ‹ማስረጃ› ፈጣሪው› እና ጠንካራው አሳሪያችን ‹ደካማውን› ፍርድ ቤት እንዳይጫነው ብሰጋ ነው፡፡ ቢሆንም ግን ሁሌም ተስፈኛ ነኝ፡፡ ማሬ በሕግ ቋንቋ (በልሳን) ትንሽ አውርተን ወደ ሌላ ጉዳያችን እንሂድ፡፡ ያን ረጅም የምርመራ ሂደት አልፈንና ሕግ-አስፈፃሚው ሂደቱን እንዲያስጠብቁ በሕግ-አውጭው የወጡትን የስነ-ስርዓትና መሰረታዊ የመብት መጠበቂያ (Procedual and substantive) ሕጎችን አንድ በአንድ እየሰባበረ ለሕግ ተርጓሚው አካል ያቀረባቸውን ‹የወንጀል ድርጊት ማሳያ ማስረጃዎችን› በሕግ ትምህርት ቤት ‘The Fruits of Poisonous free’ የተባሉት ሲሆኑ፤ ተስፋዬም ከሶስቱ የመንግሥት አካላት ደካማ የተባው ሕግ ተርጓሚው አካል የቀረበለት ነገር በትክክል ‹ፍሬ› እንዳልሆነ ይገነዘባል የሚል ሲሆን፤ ያ ካልሆነም ‹ፍሬው› ከተመረዘ ዛፉ ለሕግ ተርጓሚው አካል በግድ ካልገመጥ አይለውም አይባልም፤ ዛፉን ለመመረዝ አካል ፍሬውን ለማስገመጥ አይሰንፉምና፡፡ ፍቅር! ለማንኛውም ተስፋ ጥሩ ነው፡፡\nመንግስቱ ኃይለማርያም ደሳለኝን (MHD) አየኋችሁ\nየኔ እመቤት! እውነት እውነት እልሻለሁ እንደ መታሰር ያለ አስተውሎትን የሚያሳድግ ነገር የለም፡፡ ምክንያቴን ከነማስረጃዬ አቀርባለሁ፡፡ ያኔ በዞን ዘጠኝ እያለሁ (ከመታሰሬ በፊት) ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝን አጠር አድርገን ‘HMD’ በሚል አፅርሆት እንጠራቸው ነበር፡፡ መታሰሬ ግን ዓይኔን አበራልኝና የእስከዛሬው አጠራራችን የፊደል መፋለስ እንዳለበት ለመረዳት ችያለሁ፡፡ እንዴት?\nጠቅላይ ሚኒስትሩ ስለሽብር፣ ስለእስርና ስለመንግስታቸው አቋም በቅርቡ ተጠይቀው የሰጡትን ምላሽ በኢቲቪ ተመለከትኩ፡፡ ‹‹እነዚህ አሸባሪዎች ከአስመራ እስከ ሞቃዲሾ የተዘረጋው የሽብር ሰንሰለት አካላት ናቸው (በነገራችን ላይ በቅርቡ የቀድሞው የጋምቤላ ክልል ፕሬዚዳንት ከደቡብ ሱዳን ጁባ ተይዘው መምጣታቸውን ተከትሎ የሽብር ሰንሰለቱ ከአስመራ-ሞቃዲሾ-ጁባ ተለጥጦ ሶስት ማዕዘን መስራቱን መንግስት እየገለፀ ነው) ጋዜጠኛ ነኝ፣ ብሎገር ነኝ እያሉ የሽብር ዓላማን ማንገብ አይቻልም፡፡ እናንት ጋዜጠኞችም ተጠንቀቁ….›› አይነት ዱላ ቀረሽ ዛቻ ሲያሰሙ ተመልክቼ እንደሰውየው ‹ ኃይለማርያም አሁንስ መንግስቱን መንግስቱን መሰልከኝ ማለቴ አልቀረም፡፡ ለዛም ነው ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ መንግስቱ ኃይለማርያም ደሳለኝን (MHD) የሚለውን ስያሜ አፌ ላይ አልጠፋ ያለው፡፡\nእንደዱሮው ‹ይሄ በፍርድ ቤት የተያዘ ጉዳይ ስለሆነ አስተያየት መስጠት አልፈልግም› ማለት ቀረና እንደዳኛ ግራና ቀኝ የተቀመጡትን ጋዜጠኞች እየገላመጡ ቢሯቸው ውስጥ ፍርድ ስጡኝ፡፡ ሌላው ሁሉ ይቅር በሕግ ፊት ነፃ ሆኖ የመገመት ሕገመንግስታዊ መብቴን ያክብሩ አላልኩም፡፡ ባይሆን የቀረበብኝን ‹ማስረጃ› ተመልክተው ፍርድዎችን ይስጡም አልልም፡፡ ግን ግን ‹ለባንዲራ ፕሮጀክታችን› (የሕዳሴው ግድብ) ማሰሪያ ይሆን ዘንድ የሁለት ወር ደመወዜን ለቦንድ መግዣ (ምንም እንኳን ለቦንድ ግዢ ጠቅላላ ክፍያ ሳልጨርስ ከስራ በመሰናበቴ ምክንያት ደመወዜ ቢቋረጥም) መስጠቴን እንደውለታ ቆጥረው በቤተ-መንግስት የዘረጉት ‹የፍርድ ችሎት› ላይ ምህረት ቢያደርጉልኝ ምን አለ? ‹ወርቅ ላበደረ ጠጠር፣ እህል ላበደረ አፈር› ይሰጡታልን?\nውቤ! ለማንኛውም በጠቅላይ ሚኒስትሩ የተበየነብንን የሽብርተኝነት ካባ በፍርድ ቤት እንደማይፀናብን ተስፋ አደርጋለሁ፡፡\nአፈ ንጉስ ነሲቡ መስቀሉ ከ1874 ዓ.ም ጀምሮ ወደ 30 ዓመት ለሚሆን ጊዜ በዳኝነት የተለያዩ የኢትዮጵያን ነገስታት ያገለገሉ ሲሆን ፍርዳቸው እጅግ ከባድና ጠንካራ ስለነበር በዘመኑ ‹እባክህ ከነሲቡ ፊት አታቁመኝ› እየተባለ ይለመን እንደነበር መርስኤ ሀዘን ወልደቂርቆስ በዓይን ያዩትን፤ በጆሮ የሰሙትን፤ ከትበው ይነግሩናል፡፡ በተመሳሳይ ጉዳይ በንጉሱ ዘመን አርሲ፣ አሰላ ላይ እጅግ ጨካኝ ደኛ ተሹመው ፍርዳቸው ከባድ ከመሆኑ የተነሳ ‹አቤት አቤት፤ የአሰላው ፍርድ ቤት› እስከመባል ደርሶ እንደነበር አሁንም ማስረጃችን ታሪክ ነው፡፡\nውዴ! ይሔን የምፅፍልሽ የእኛው ዘመንን ‹የነሲቡ ችሎት› አስመለክቶ ትንሽ ነገር ብዬሽ ደብዳቤዬን ልቋጭልሽ በማሰብ ነው፡፡ አዋጅ ቁጥር 652/2001 (የፀረ-ሽብር አዋጅ) ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ በሽብር ጉዳዮች ላይ ስልጣን (Juridiction) ያለው የፌዴራል ከፍተኛው ፍርድ ቤት እንደሆነ በመደንገጉ የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት 4ተኛ ወንጀል ችሎት የተለያዩ በፀረ-ሽብር ሕጉ የተከሰሱ ግለሰቦችንና ቡድኖችን ጉዳይ እያየ የቆየ ሲሆን፤ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ‹የፀረ-ሽብር ሕጉ ሰለባዎች› እየተበራከቱ በመሔዳቸው ምክንያት 4ተኛውን ወንጀል ችሎ ለማገዝ በማሰብ 19ኛ ወንጀል ችሎ የሽብር ጉዳዮችን በማዬት ላይ ይገኛል፡፡\nበፀረ ሽብር ሕጉ ተከሰውኖ 4ተኛ ወንጀል ችሎት ቀርበው ነፃ የወጡ (Acquit) ሰዎች ብዛት ለጊዜው ለማወቅ ባልችልም እጅግ በጣም ትንሽ እንደሆኑ ግን እርግጠኛ ነኝ፡፡ ይህ የሆነው ችሎቱ ከሌሎች ችሎቶች የተለየ በመሆኑ እንዳልሆነም አስባለሁ፡፡ ይልቁንም ችሎቱ የሚይዛቸው ጉዳዮች በፀረ-ሽብር ሕጉ አግባብ ለማየት ስለሚገደድ ነው፡፡ መቼም የፀረ-ሽብር ሕጉን አሳፋሪነትና ጅምላ ጨራሽነት ላንች እንዳዲስ በመንገር ጊዜሽን አላባክንብሽም፡፡ ለዛም ነው በዚህ ዘመን ‹እባክህ ከ4ተኛ ወንጀል ችሎት ፊት አታቁመኝ› ወይም ‹አቤት አቤት፣ 4ተኛው ወንጀል ችሎት› ብንል ብዙም የማያስገርመው፡፡ የፀረ-ሽብር ሕጉ ከሚሰጠው ሰፊና ጠቅላይ የሆነ የወንጀል ትርጉም አንፃር ከልብ ወለዳዊው ‘Moratorium on the Brain’ አዋጅ ጋር በተነፃፃሪ መቆም የሚችል ከመሆኑም በላይ በሽብር ጉዳይ የተሰየወን ችሎትም እጅግ አሳፋሪ ያደርገዋል፡፡\nእንግዲህ የእኛም ጉዳይ የ4ተኛ ወንጀል ችሎት እህት ከሆነው 19ነኛ ወንጀል ችሎት እየታዬ የሚገኝ ሲሆን የፀረ-ሽብር ሕጉም ‹ሰለባ› ፍለጋ በችሎታችን ተገኝቷል፡፡ እንግዲህ አበባዬ ጉዳያችን በፀረ-ሽብር ሕጉ ከመታየቱ ጋር ተያይዞ ስራ አስፈፃሚው አካል ‹ማስረጃ› ፈጥሮ የከሰስን መሆኑ ነው ችሎቱን ‹የነሲቡ ችሎት› ያደረገው፡፡ ለማንኛውም ግን ይሄን ስታነቢ ታዲያ ‹ከአንበሳ መንጋጋ፣ ማን ያወጣል ስጋ› ብለሽ ተስፋ እንደማትቆርጪ አምናለሁ፡፡ እኔና አንች እኮ ተሸንፈን አናውቅም ውዴ፡፡ ሁሌም ማሸነፍ፣ ሁሌም ሌላ ተስፋ ማድረግ፣ ሁሌም ደስተኛ መሆን፣ ሁሌም መዋደድ የሕይወት ግባችን አይደለምን ? ታዲያ ይችን ክስ በድል እንዳንወጣት ማን ያግደናል? ምን አልባት አሳሪያችን፡፡ Hamilton በድጋሚ ጠቅሼልሽ ተስፋችንን አለምልመን እንለያይ፡\n‘The Judiciary (…) has no influence over either the sword or the purse (…) It may truly be said to have neither force nor will, but merely judgement’\nከብዙ ፍቅር ጋር!