ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት የኢትዮጵያ ባህልና ሥልጣኔ አነሳሱና አመጣጡ- ክፍል ሁለት | ለ አእምሮ – Le'Aimero ©\n← የኢትዮጵያና ኤርትራ ሕብረት – የውይይት ሃሳብና ግንዛቤ\nየትላንት ለዛሬው፤ የዛሬው ለትላንት ? እስከመቼ ? →\nየኢትዮጵያ ባህልና ሥልጣኔ አነሳሱና አመጣጡ (PDF)\n(ካለፈው የቀጠለ /ክፍል አንድ)\nበአዋጅ የክርስትና ሃይማኖት የአገሪቱ የኢትዮጵያ ዋና መመሪያ ሃይማኖት ሁኖ ለአራት መቶ አመታት፣ በተከታታይ በአገለገለበት በክርስቲያኑ ንጉሥ፣ በአሸማ ዘመን፣ የመጀመሪያው የነብዩ መሐመድ ተከታዮች፣ነፍሳቸውን ለማዳን ፣ በነብዩ ምክር ኢትዮጵያ ድረስ መጥተው፣ ስደትና ጠለላን፣ እንክብካቤም ጭምር ጠይቀው ፣ የመጀመሩያውን የሞስሊሞች መንደር፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ይቆረቁራሉ። ቁጥራቸው ትንሽ ነበር።\nየመጀመሪያው የኢትዮጵያ፣ የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች ደግሞ፣ መንደራቸውን ኢትዮጵያ ውስጥ የዘረጉት፣ የቆረቆሩት ማለት እንችላለን፣ በመጀመሪያው ክፍለ ዘመን፣ ብዙም ሳይቆይ በቀጥታ ከክርስቶስ ልደት በሁዋላ ነው።\nየክርስትና ሃይማኖት፣ ወደ ኢትዮጵያ ዘልቆ የገባው በሁለት መንገድ ነው። እምነቱን አምጥቶ ያስተዋወቀው፣ መጽሐፍ ቅዱስ ላይ እንደሰፈረውና አሁንም ድረስ ማንበብ እንደሚቻለው፣ የንግሥቲቱ የእቴጌ ካንዳኬ የግምጃ ቤት ኃላፊ የነበረው፣ እየሩሳሌም ላይ በዲዯቆኑ በፊሊፖስ ከተጠመቀ ወዲህ ነው። ይህ ሰው፣ ሠረገላ ውስጥ ተቀምጦ፣ የነቢዩ ኢሳያስ መጽሐፉ ላይ እንደሰፈረው፣ ትንቢት ሲያነብ፣ መልአኩ ወርዶ ፊሊፖስን እንዲያነጋግረው ያዘዋል።…..እሱም ጃንደረባው የክርስቶስን ቃል ተቀብሎ እዚያው ተጠምቆ ክሪስተያን ይሆናል። „…የአመነ የተጠመቀ፣ የእግዚአብሔርን ቃል የተቀበለ“፣ ይህ እራሱ፣ እንደዚህ ዓይነቱ፣ እርምጃ ምን አይነት ሕብረትና አንድነት፣ ከዚያም አልፎ መተሣሰርን በሰው ልጆች ዘንድ፣ በእነሱ መካከል እንደሚያመጣ፣ መገመቱ ከባድ አይደለም ።\nይህ ሃይማኖት፣ ኢትዮጵያ ደርሶ፣ ከቤተ መንግሥት ወጥቶ፣ በየመንደሩ ተስፋፍቶ፣ አገሪቱን ሁሉ አዳርሶ በመጨረሻው የሕዝቡ እና የንጉሠ ነገሥቱ ፣ በሰላም የአገሪቱም፣ ልዩ መለያ ሃይማኖት ሁኖ የወጣው፣ በንጉሥ ኢዛና ዘመን መንግሥት፣ በ330 ዓመተ ምህረት ላይ ነው። በዚህም የምዕራቡን ዓለም –ሌሎቹማ ትላንትና ነው ተጠምቀው ክርሰቲያን የሆኑት – በተለይ የሮምን መንግሥት ቀድመን እኛ የክርስትና ሃይማኖት ተቀብለን፣ የዓለም የፖለቲካ መድረክ ላይ ብቻችንን ብቅ ብለናል።\nሮም የክርስትናን ሃይማኖት የተቀበለቸው፣ የሕዝቡዋም ሃይማኖት ያደረገቺው፣ አርፍዳ፣ በ391 ዓመተ ምህረት ላይ ነው።\nይህ ሁኔታ ደግሞ፣ አውሮፓያኖች መጽሐፍ ቅዱስን ይዘው ሌሎቹን የአፍሪካና የእሲያን ወንድሞቻችንን „አጥመቀው“፣…አታለው፣ አገራቸውን ወረው ባሪያ ሲያደርጉ፣ እኛን ለመያዝ፣ የምናውቀውን የክርስቲያና ትምህርት፣ መልሶ ለማስተማር፣ ፈጽሞ ሰሚ ጆሮ ኢጥዮጵያ ውስጥ አጡ። እንዲያውም ፈልገው አላገኙም። ሰውም ሰብስበው ለመያዝ አልቻሉም። ጥርስ ግን፣ አንዳዶቹ ነክሰውብን፣ ኢትዮጵያን ለመያዝ በጦር ታጅበው መጥተዋል።\nግን ኢትዮጵያ በመጀመሪያው ክፍለ ዘመን ከክርስትና ሃይማኖት ጋር ተዋወቀች እንላለን እነጂ፣ እራሱ ክርስቶስ ከእናቱ ከቅድስት ማሪያምና ከዮሴፍ ጋር ተሰዶ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ከርሞ ፣ እንደሄደም ቤተ-ክርስቲያናችን፣ ኮርታ በደንብ፣ ታስተምራለች።\nይህን አሁን እናንሳ እንጂ፣ ኢትዮጵያ ከአንዱ ኃያል አምላክ ከእግዚአብሔር ጋር የተዋወቀችው፣ አንድ ሺህ ከክርስቶስ ልደት በፊት ነው። እሱም በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ እንደተጻፈውና ኢትዮጵያም ከተቆረቆረችበት፣ ከተመሰረተችበት አፈ-ታሪክ፣ እሱም ላይ በትክክል እንደሰፈረው፣ (አይዞአችሁ!… ሁሉም ሕዝብና ሁሉም መንግሥታት የእራሱ የሆነ አፈ ታሪክ አለው፣ …. ሮምን የቆረቆሩት ሁለቱ ወንድማማቾች፣ ሮሚዎስንና ሮሙለስን፣ አንዲት ተኩላ ናት ይባላል ጡዋት ማታ ጡትዋን ሰጥታ አጥብታ ያሰደገቻቸው፤ ይህንንም ጣለያኖች ኮርተው ይተርካሉ፣… የሌሎቹንም የአመጣጥ ታሪክ ጊዜ ከአላችሁ፣ አገላብጣችሁ ተመልከቱ…) በንግሥት ሳባ ዘመን፣ በንጉሥ ሰለሞን ጊዜ ነው።\nበዕውቀቱ ተደንቃ ይላል መጽሐፉ፣ በጥበቡ ችሎታ ተገርማ ይላል፣ ይኸው ማንም የማይደርስበት የኢትዮጵያ ሚቶሎጂ፣ በሥነስርዓቱ የሰፈረበት „ ክብረ ነገሥት“ የሚባለው፣ መጽሐፋችን፣ ያቺ ወጣት ንግሥት፣ ብድግ ብላ ወደ እየሩሳሌም ወረደች ይለናል።።\nንግሥት ሳባ ወደ ኢየሩሳሌም ወርዳ እዚያ ሰንብታ ስትመለስ፣ ዕውቀት ና ጥበብ ብቻ ሳይሆን ወንድ ልጅም ጸንሳ ትመለሳለች። ስሙንም ምንልክ ቀዳማዊ ትለዋለች። ምንልክ አድጎ አባቱን ሰለሞንን ለማየት፣ በሃያ አመቱ ወደ ኢየሩሳሌም ይወርዳል። ከዚያ ይዞልን የመጣው — ይህ ነው ወሳኙ ቦታ–ኢትዮጵያ አገራችንን ከሌሎች ሕዝቦች ታሪክ ሁሉ፣ እንደገና ፍጽም ልዩ የሚያደርጋት፣ አድርጎአትም እስከ አሁን ጊዜ ድረስ ያቆያትን ( ይህን ከአውቀንበት ደግሞ፣ እንደ ዓይን ብሌናችን ከጠበቅነው፣ እስከ ዘለዓለሙም ድረስ፣ ልዩ አድርጎ የሚያቆያትን) የትም የማይገኝ ምርጥ ሐብት፣ ይህ ወጣት ምንሊክ ከኢየሩሳሌም ይዞልን ተመልሶአል።\nዛሬ ዋናው ታቦቱ፣ ምንልክ ያኔ ይዞት የመጣው የሙሴ ጽላቱ፣ አክሱም ጽዮን ተቀምጦ ከ50 ሺህ የሚበልጡ የተባረኩ ቅጂ ታቦቶች፣ ደግሞ በኢትዮጵያ ምድር፣… በኤርትራም በሁሉም ቦታ በአገራችንን ሜዳና ሸንተረር (ዕብዶች እየተሳለቁ የሚሉትን ጨርሶ አትስሙ) ተተክለው፣ ተበትነው ይገኛሉ። እንደሸረሪት ድር፣ እንደ አጥር እንደ ማግና ድር፣ አንድ ላይ ሰብስቦ እኛን ያኖረን።\nኢትዮጵያ ብቻ ናት በንግሥት ሳባና በቀዳማዊ ምንልክ ጊዜ አገራችን ከገባው ከአይሁድ ሃይማኖት በቀጥታ፣ መጽሐፉ ላይ እንደሰፈረው፣ ወደ ክርስትና ሃይማኖት የተሸጋገረቺው።\nከአራት መቶ የክርስትና ሃይማኖት ዘመን በሁዋላ ነው፣ እንግዲህ፣ ነቢዩ መሐመድ „እኔ እስከምጠራችሁ ድረስ ወደ ኢትዮጵያው ርህሩህ ንጉሥ ሂዱ፣ እሱ እናንተን ተቀብሎ እምነታችሁና አስተሳሰባችሁ ሳይረብሸው፣ ያስተናግዳችሁዋል፣ ይጠብቃችሁዋልም፣“ ብሎ ወደ ኢትዮጵያ ያኔ ሚስቱንና ልጁን፣ ከእነሱም ጋር ወጣት ተከታዮቹን የላካቸው።\nተቻችሎና ተከባብሮ ፣ ተደማምጦና ተነጋግሮ አብሮ መኖርን፣ ለየት፥ያለ አመለካከትና ለየት፥ያለ እምነትን ማንም ሰው፣ እንደ መብቱ እንደፈለገው መከተልና ማምለክን አንደሚችል፣ ከኢትዮጵያው ንጉስ … ከእሱ፣ ስደተኞችን ተቀብሎ ከማስተናገድ እርምጃ፣እኛ ዛሬ መመልከት እንችላለን። እንደዚህ ዓይነቱን አብሮ የመኖር ጥበብ ንጉሡ ከየት አመጣው? እንደዚህ ዓይነቱን የአስተዳደር ብልሃትና ዘዴ ማን አስተማረው?\nእንደዚህ ዓይነቱ የአስተዳደር ጥበብና ዕውቀት፣ የግድ ከውጭ መምጣት የለበትም። የሚያስቡ የሰው ልጆች ከተንቀሰቃሽ ሕይወት ከዚያም፣ ከሚያገኙት ተመክሮና ልምምዶች እራሳቸው፣ በቂ ትምህርት ቤቶች፣ እነሱ፣ ስለሆኑ፣ ብዙ ዕውቀቶችን አባቶቻችን እንደሰበስቡ መገመት ይቻላል።\nግን በአባቶቻቸው ሥራ የማይተማመኑትን ጠርጣሪዎች ለማረጋጋት፣ ከሁለት ቦታ፣ ይህ ዕውቀት ከውጭም መጥቶአል ብሎም መናገር ይቻላል።\nአንደኛው ፣ ጽላቱ ላይ ፣ እኛ ዝቅ ብለን የምንሰግድለት ታቦቱ ላይ፣ እንደተጻፈው፣ „ ….አትግደል፣ አትስረቅ፣…እናትና አባትህን አክብር…“ይላል። ይህን ቃል፣ ይህን ሕግ፣ ሕግ- አክባሪዉ (የዛሬውን ካድሬ ድርጊት ለጊዜው እንርሳ) የኢትዮጵያ ሕዝብና ነገሥታት፣ ያከብራሉ፣ የፈጣሪያቸውም ትዕዛዝ ስለሆነ ይከተላሉ።። በማክበራቸውም፣ ለየት ያለ ሐሳብና እምነት የሚከተለውን፣ እንግዳም ቢሆን ጥሩ አድርገው፣ ያስተናግዳሉ።\nሁለተኛው ፣ አማኙ የኢትዮጵያ ሕዝብና የኢትዮጵያ ነገሥታቶች፣ ተቀብለውት የሚተዳደሩበት፣ እንደ መመሪያቸውም አድርገውም ለረጅም አመታት የሚመሩበት ነገር አለ። እሱም፣ ረፈድ ያለው፣ የጥንታዊው ቤተክርሰቲያን አስተማሪ ፣ አጉስቲኖስ ስለ መልካም አስተዳደር ከማስተማሩ በፊትና ፣ ይህን የሚቀጥለውን ቃል ከመናገሩ በፊትም ፣ የአስተዳደር ሰዎች በኢትዮጵያ የተቀበሉትም ትምህርት አለ። አሱም፣ በአጭሩ ንጉሥ ሰለሞን የአባቱን ዙፋን ወርሶ ቅባ ቅዱሱን ከመቀባቱ በፊት እግዚአብሔርን ለምኖት፣ ያገኘውም፣ እንደተጻፈው፣ ጸጋ ነው።\nየአጉስቲኖስ ቃልና ትምህርትን እናስቀድመው። „….የአንድ ሕዝብና መንግሥት፣ የሁሉም መተዳደሪያ ደንብ የሆነውን ሕግ፣ አንድ ሰው፣ ወይም አንድ ቡድን ያንን ሕገ-መንግሥት ሸሮ፣ የእራሱን፣ ለእራሱ ብቻ የቀደደውን ሕግ ተክሎ፣ የነበረውን ሥርዓቱን እንዳለ አጥፍቶ፣ የእራሱን አዲስ ሕገ ወጥ አዋጅ በአገሪቱ ላይ ከአወጀ፣ ይህ መንግሥት፣ ከዘራፊ ሽፍቶች፣ ሥርዓት ከሌላቸው ወረበሌች፣ ከጨረባ ተዝካር ምንም የምለየው ነገር የለም…“\nያለው አነጋገር ፣ አገራችን ኢትዮጵያም፣ እንደዚህ ዓይነቱ፣ አስተሳሰብ ሰርጎ እንደገባም መገመት ይቻላል። እንዴት?\nአንደኛው መንገድ በግሪክ አስተማሪዎች- ቀደም ተብሎ እንደተጠቀሰው- ወደ ኢትዮጵያ መግባትና እና ግሪክ አገር ወርደው፣ ፍልስፍና ታሪክ፣ ሒሳብና የሕንጻ ሥራ፣… በተማሩ ተምረውም በተመለሱ፣ ኢትዮጵያኖች በኩል ነው።\nሁለተኛው ከአይሁድ ሃይማኖት ትምህርት ጋር ወደ አገራችን የገባው የዳዊት መዝሙር፣ የነብያት ጽሑፍ፣ ኦሪት ዘፍጥረት፣ እንበለው፣ እነዚህ ሁሉ ቀላል ነገሮች አይደሉም። መልካም ሥነ-ምግባር፣ ኤቲክና ቀና አመለካከት የሚመነጩት አፍልስፍና ትምህርት ብቻ ሳይሆን፣ ከሃይማኖት ትምህርትም ነው።\nንጉስ ሰለሞን፣ የቀዳመዊ ምንልክ አባት፣ ቅባ ቅዱሱን ተቀብቶ ዘውዱን ከመድፋቱ በፊት፣ መጽሐፈ ነገሥት ቀዳማዊ ምዕራፍ ፫ ላይ እንደምናነበው –ይህ የሚከተለው አረፍተ ነገር ቀላል አይደለም– እግዚአብሔር በሕልሙ ተገልጦለት“…ምን ዓይነት ነገር መርቄ እነድሰጥህ ትገልጋለህ?“ ሲለው ወጣቱ ሰለሞን ከፈጣሪው ከአምላኩ የተመኘው፣\nትምህርት፣ ትልቅ ትምህርት፣ ፖለቲከኛ ለመሆን ለሚፈልግ አንድ ሰው ፣ ወይም ደግሞ ነኝ ብሎ ለቆመ ሰው፣ ግሩም ትምህርት የሚሰጥ ስለሆነ፣ እንዳለ መልሼ እዚህ ላይ አነሳለሁ። እጠቅሳለሁ።\nሰለሞን፣… ሐብትን፣ ዝናን፣ ረጅም እድሜን፣ ጠላቶቹን የሚያጠፋበት ጠንካራ ክንድና ጠንካራ ጦር እግዚአብሔር፣ እንዲሰጠው አልተመኘም።\nይልቅስ: የጠየቀው ይህን ነው። እንደዚህ አለው:-\n„….አቤቱ አምላኬ ሆይ ፣ እኔን ባሪያህን በአባቴ በዳዊት ፋንታ አንግሠኽኛል። እኔም መውጫዬንና መግብያን የማላውቅ ታናሽ ብላቴና ነኝ። ባሪያህም ያለው አንተ በመረጥኸው ሕዝብህ፣ ስለ ብዛቱም ይቆጠር ዘንድ በማይቻል በታላቅ ሕዝብ መካከል ነው። ስለዚህም ሰምቶ በሕዝብህ ላይ መፍረድ ይችል ዘንድ መልካሙንና ክፉውንም ይለይ ዘንድ ለባሪያህ አስተዋይ ልቡና ስጠው። አለዚያማ በዚህ በታላቅ ሕዝብ ላይ ይፈርድ ዘንድ ማን ይችላል?“\nመጽሐፉ በዚህ ጥሩ ምሳሌ ኃላፊነት ተቀብለው አንድን ሕዝብ፣ አንድን የቆየ ጥንታዊ አገር ለመምራት ለሚፈልጉ ፖለቲከኞች ለማስተማር የፈለገው፣ የአንድ ፖለቲከኛ ፣ ዋና ዓላማ በሥልጣን ባልጎ የግል ሐብትን ማካባት፣ ዝናና እን ሹመትን ማዳበር፣ ተንኮልና ጥላአቻን በሰው ልጆች ዘንድ መዝራትን ….ሳይሆን፣ ክፉና ደግን ለይቶ፣ ሕዝብና አገር አደጋ ላይ እንዳይወድቅ፣ ፍትህንና ፍርድን አምጥቶ፣ ሰላምን ማስፈንና ማሽጸዳደር እንደሆነ፣ እላይ ከጸጸረከ ታሪክ እንመለከታለን።\nአንድ ሺህ አመት ከንጉሥ ሰለሞን ዘመን በሁዋላ ደግሞ፣ ወደ አገራችን የመጣው የክርስትና ሃይማኖት ደግሞ፣ ስለ ፍቅር፣ ስለወንድማማችነት፣ ስለአንድነት፣ ስለሰላም፣ ስለ ነጻ ሰውና ስለነጻነት፣ እነዚህ ሁሉ ምን እነደሆኑ፣ በሰፊው ያስተምራል። ከዚያም አልፎ፣ ጠላትህን ሳይቀር ውደደው ይላል። ከዚያም ትምህርት ኢትዮጵያ ብዙ ወስዳለች።\nሕግና ሥርዓት፣ ሰብአዊ መብት የማይከበርበት፣ ነጻነት የሌለበት፣ ሃይማኖት የጠፋበት ቦታ፣ ምን ዓይነት አሰቃቂ ወንጄሎች በሰው ልጆች ላይ እንደተፈጸሙ፣ እሩቅ መሄድ አያስፈልግም፤ የ20 ኛውን ክፍለ-ዘመን ወንጀልን፣ መለስ ብሎ በተለያይ አገሮች መመልከት በቂ ነው።\nበግሪክ ፍልስፍና፣ በአይሁድ ሃይማኖት፣ በክርስትና ትምህርት አገራችን ኢትዮጵያ እነዘህን ሶስቱን፣ የተለያዩ ግን ደግሞ የተወራረሱ፣ አመለካከቶች ጨፍልቃ በአእምሮ ደረጃ የእራሱዋ አድርጋ ትመራ ነበር። በሁዋላ እንዳየነው የእስልምና ሃይማኖት ቀስ እያለ እየተስፋፋ ከአገሪቱ ሁኔታ ጋር እራሱን ያስተዋውቃል።\nይህም ሃይማኖት ልክ እንደ ክርስትናውና እንደ አይሁዱ ሃይማኖት፣ ኢትዮጵያ ሲደርስ ከአርብ አገሮች የተለየ – ኢትዮጵያዊ መልክ ያለው አካሄዱን ይዞአል። አለባበሳቸውን ማየት ይበቃል። አመጋገባቸውን፣ እራሱ መጠጣቸውን፣ ከዚያም አልፎ ትዳራቸውን፣ ልጆች አሰተዳደጋቸውን…እነዚህን ሁሉ ከግምት ውስጥ አስገብቶ ከአረቦቹ ጋር ማነጻጸር ያስፈልጋል።\nልክ በኢትዮጵያ ክርስቲያንና በአውሮፓ ወይም በአፍሪካ ክርስቲያኖች መካከል ልዩነት እንዳለ ሁሉ፣ በአረብ አገር እስላሞችና በኢትዮጵያ ሞስሊሞች መካከል ትልቅ ልዪነት በሁለቱ መካከል አለ። በነገራችን ላይ በኢትዮጵያ አይሁዶችና በሌላው ዓለም በሚገኙ አይሁዶች መካከል እንደዚሁ ትልቅ ልዩነት እናያለን። ከአንድ ምንጭ የተቀዱ፣ ከአንድ ቦታ የፈለቁ ባህልና ሥልጣኔ፣ ሌላ አካባቢ ሲደርሱ፣ ከቦታ ቦታ ይለያያሉ፣ የሚባለውም ለዚህ ነው።\nእነዚህ ሦስቱም አራቱም ሃይማኖቶችና እምነቶች (አራተኛው የግሪኮች ፍልስፍና ነው፣ የፋርሱ፣ ዛራሁስተስ፣ ኢትዮጵያ ገብቶ ነበር የሚሉ ጸሐፊዎች አሉ) ምንም እነኳን በክርስቲያን ሃይማኖት ሥር ተቻችለውና ተከባብረው ጎን ለጎን ቢኖሩም፣ ሁለት ጊዜ በተለያዩ ዘመናት እነዚህ ሃይማኖቶች፣ እኔ እሻላለሁ፣ እኔ እበልጣለሁ ብለው ጦርነት ከፍተው፣ ተናንቀው ሕዝቡን አፋጅተዋል። ጥንታዊ ቅርሶችን አውድመዋል።\nየእስልምና ሃይማኖት ኢትዮጵያ ገብቶ ቀስ እያለ ሰባት መቶ አመት ከተስፋፋ በሁዋላ በመካከለኛው ክፍለ-ዘመን ኢማም አሕመድ ኢብራሂም፣ ግራኝ መሐመድ ወይም አሕመድ ግራኝ ፣ በእሱ መሪነት በቱርኮች ድጋፍና መሣሪያ ብርታት፣ በሠይፍና በእሳት አገሪቱን ወደ እስላም ሃይማኖት ቀይሮ „የሻሪያን ሕግ በሱዳን በሱማሌና በኢትዮጵያ“ ይህ ሰው፣ ለመዘርጋት ተነስቶ ነበር።\nልክ የአይሁድ ሃይማኖትን በኢትዮጵያ መልሶ ለማቋቋም፣ በአሥረኛው ክፍለ ዘመን አካባቢ ተነስታ፣ በደረሰችበት ቦታ ሁሉ ገዳሞችንና ቤተክርስተያንን ፣ መጽሐፍት ቤቶችንና ትላልቅ ቤተ መንግሥቶችን፣ ጥንታዊ ከተማዎችንንና መንደሮችን፣ እሳት ለኩሳ እንዳቀጠለችው „ዮዲት ጉዲት“፣ ግራኝ፣ የነብዩ መሐመድን ቃል ጥሶ፣ ድፍን ኢትዮጵያን እስላም ለማድረግ፣ በደረሰበት ቦታ ሁሉ እሳት እየለቀቀ፣ እንደገና ፈልገን የማናገኛቸውን ታሪካዊ ቅርሶች፣ እነዚህ ሁለት ጦረኞች፣ እኩል አጥፍተዋል። እንኳን እነሱ የእነ መንግሥቱ ኃይለማሪያምም ካድሬዎች አዲስ አበባ ላይ መጽሐፍቶችን – አሁን ከአልተረሳ አቃጥለዋል።\nግን ያ ሁሉ ሁኖ፣ ሁለቱም ሶስቱም ሃይማኖቶች፣ ከዚያ በሁዋላ፣ ለአለፉት አምስት መቶ አመታት ተቻችለው አብረው ኖረዋል።\nእስከአሁን ድረስ መለስ ብዬ የኢትዮጵያን ባህልና ሥልጣኔ ወሳኝ ሁነው በአገሪቱ ላይ፣ እስከ 20ኛው ክፍለ – ዘመን አጋማሽ ድረስ፣ ኮሚኒዝም የሚባለው ፍልስፍና እና ትምህርት፣ ይህን የወጣቱ ትውልድ ሃይማኖት ልንለው እንችላልን፣ አገራንችን ገብቶ፣ ከመስፋፋቱ በፊት፣ ማህተማቸውንና አሻራቸውን በኢትዮጵያ ጥለው የሄዱ(!) ምሶሶዎች\nብዬ የአነሳሁአቸው፣ አበይት ነገሮች፣ ሁለት ናቸው።\nአንደኛው፣ ለማስታውስ ከሶስት ሺህ አመት በላይ በተከታታይ የአንድነት ምልክት ሁኖ የቆየው ዘውድና፤\nሁለተኛው፣ እንደዚሁ ከሶስት ሺህ አመት በላይ በኢትዮጵያ ሥር ሰዶ ባህላችንን የወሰነው፣ የአንድ አሃዱ አምላክ፣ ሃይማኖት ነው። ይህ ሃይማኖት የሞራል ኮዶችን፣የኤቲክ መስመሮችን፣ ጥሎልን ሄዶአል።\nበዚህ አቀራረቤ ከአድማጮቼ ወይም ከአንባቢዎቼ ከመሰናበቴ በፊት፣\nሦሰተኛውን ፣ የኢትዮጵያ፣ ባህልና ሥልጣኔ እንደዚሁ ለረጅም ሺህ አመታቶች ያጀበውን ተጨማሪ ምሶሶ እንዳይረሳ፣ እንደዚሁ አሁን አነሳለሁ።\nእሱም፣ ለእናት አገራችን ለኢትዮጵያ ያለን፣ እስከ ሞት መስዋዕትንት የሚያደርሰውን ፍቅር ነው። ይህም ፍቅር ተበጥሶ እንዳይጠፋ፣ በተከታዩም እንዳይረሳ፣ በሥነ – ሥርዓቱ እንድ ልጅ ሲወለድ፣ በተወለደ በአርባ ቀኑ የሚወሰደውን፣ እርምጃ ነው።\nከወላጅ እናቱ ጋር የሚያስተሳስረውን እትብታቡን፣ ከተወለደ በሁዋላ ከእናት አገሩ መሬት ጋር መተሳሰሩን የሚያረጋግጠው፣ ቃል-ኪዳን ነው። ይህም፣ በመጨረሻ እትብታቡ የተቀበረበት ቦታ ሰውዬው/ሴትዮዋ መቀበር አለበት የሚለው ውሳኔ ነው። የልጅ እትብታብ፣ የተወለደበት ቦታ ይቀበራል። ለምን?\nያ ማለት፣ እትብታብህ የተቀበረበት፣….አገርህን ፣ ድንበርህን፣ ግቢህን፣ መሬትህን፣ ዘመድና ቤተሰብህን፣ ደብርና ገዳምህን፣ ቅዱስ የጸሎት ቤትህንም፣ እርሻህንና ከብትህን፣ ዱርና ገደሉን ጫካውንና ሜዳውን፣ ባሪያ አድርጎ ሊሸጥ ከሚመጣ ጠላት ፣ በጦርና በጋሻህ፣ በክንድህና በጭንቅላትህ፣ በደምህ ፣ በሕይወት እስከ አለህ ድረስ፣ ጠብቀው ማለት ነው።\nእስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በውጭ አገር በስደት ሆነ በሥራ፣ ትዳር መሥርተው ልጆች ወልደው የሚኖሩ ቤተሰቦች፣ የልጆቻቸውን እትብታብ፣ ኢትዮጵያ ድረስ አምጥተው እንደ አባቶቻቸው ይቀብሩ እንደነበር አውቃለሁ። አሁን ማነው የሚጨነቅላት?\nሦስተኛው አገሪቱን አንድ አድርጎ የያዘው ምሶሶ „…መገንጠል፣ ከኢትዮጵያ፣ ግዛትና መንግሥት መገንጠል …“ የሚባለው ፈለጥ ሳይስፋፋ፣ ከዚያ በፊት፣ „ የአገር-ፍቅር“ የሚባለው፣ ትምህርት ደማችን ውስጥ ገብቶ ነበር። ዛሬ ግን በብዙዎቹ፣ ዘንድ ይህ ነገር መቀለጃ ሁኖአል። ለምን? ምን ሆነን?… ምንስ ነክቶን?\nወረድ ብዬ እግረ መንገዴን፣ እናንትን ሳላሰለች የማነሳላችሁ ሌሎቹ ሁለቱ ነጥቦች ደግሞ፣ በኢትዮጵያ መንፈስና በኢትዮጵያ ነፍስ፣ በአእምሮ ጥንካሬአችን ላይ ወሳኝ ቦታ ይዘው እዚህ በአደረሱን ጉዳዮች ላይ ነው። ለመሆኑ ምንድናቸው እነሱ?\nአንደኛው ፣ ማንም ኢትዮጵያዊ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ኮርቶ፣- አሁን እሱም እንደ ሌሎቹ ጉዳዮች ተረስቶአል- ፣ እራሱን በእራሱ ዓይን የሚያይበት፣ መነጽር ፣… ወይም መስተዋት ነው።\nፈጣሪ አምላክ እኛ ልጆቹን (ነብዩ ኢሳያስ እንዳለው) የእሱ ምርጥ ልጆች አደርጎ መርጦ መውሰዱ ሲሆን፣ ከዚሁ ጋር አከታትዬ ማንሳት የምፈልገው፣ ወይም ለጊዜው የመጨረሻው እኛን ኢትዮጵያኖችን፣ አንድ አድርጎ ሰብሰቦ እንደ ችቦ የያዘው፣ ሁለተኛው ነጥብ ደግሞ፣ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ – እሱም ተረስቶአል መሰለኝ- „ እኔ ጥቁር ነኝ፣ ነገር ግን ውብ ነኝ…“ የሚለው፣ ትልቅ ዓረፍተ ነገር ነው። በኋላም ጥቁር አሜሪካኖችም ዘረኝነት ላይ ትግል በ60 ዎቹ ዘመን ሲያውጁ፣ ይህን ተቀብለው „I am black & Proud“ ይሉ እንደነበር አስታውሳለሁ!\nይህ ዓረፍተ ነገር፣ እንደዚህ ዓይነቱ አመለካከት፣ ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያኖች ይህ ነው የማይባል አንዳች መንፈስ ሰጥቶ እስከ ዛሬ ድረስ አቆይቶናል።\nልጅ ሁኜ የተማርኩትን እንደገና ላንሳው:-\n„….እኔ ጥቁር ነኝ፣ ነገር ግን ውብ ነኝ…“ ይላል።\n„እንደ ቄዳር ድንኳኖች እንደ ሰሎሞንም መጋረጃዎች።\n…እኔ የዱር ጽጌረዳ ፣ የቄለም የሱፍ አበባ ነኝ…“ቀጥሎ ይላል።\n„በእሾህ መካከል እንዳለ የሱፍ አበባ…“ ብሎም ይዘልቃል።\n(መሓልየ መሓልይ ዘሰሎሞን ተመልከት)\nእዚይው ላይ ቀደም ሲል „….እናንተ የእየሩሳሌም ቆነጃጂት ሆይ፣“ – ብሎ ይጀምራል።\nበመካከሉም „…ጸሓይ መልኬን አክስሎታልና ጥቁር ስለሆንኩ አትዩኝ…“ ብሎም ይጠይቃል።\nበቀጥታ ደግሞ፣ ለመድገም፣ ተመልሶ „…እኔ ጥቁር ነኝ ነገር ግን ውብ ነኝ፣\n… የዱር ጽጌረዳ የቄለም የሱፍ አበባ ….\nበእሾህ መካከል እንዳለ የሱፍ አበባ…“ እያለ ኮርቶ ይጣራል።\nይህ አባት ለልጁ የጻፈለት ይሆን? ወይስ ልጅ ከአባቱ ጥበብ ሰብስቦ ለኢትዮጵያ የተናገረው፣ቃል?\nእንግዲህ ይህ ከሦሰት ሺህ አመት በላይ የኢትዮጵያኖችን ፣ አመለካከት እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ማንንም ሳይፈሩ፣ ጠብቆ ያቆየውና የጠረበው፣ እምነትና ትምህርት፣ ይህቺን አገር ከሌሎቹ አገሮችና መንግሥታት በታች እራሳቸውን ዝቅ አድርገው እንዲያዩ፣ ምን ጊዜም አላደረጋቸውም። እንዲያውም፣ ጠንካራ የመንፈስ ብርታት ሰጥቶአቸው፣ እስከ 20ኛው ክፍለ-ዘመን መጨረሻ ድረስ አቆይቶአቸዋል።\nአሁንስ፣ ወዳጆቼ እንዴት አድርጋችሁ ነው እረሳችሁን የምታዩት? ….እስቲ እራሳችሁን ጠይቁ ? መልሱ ደግሞ በእጃችሁ ነው።\nሳላንዛዛው ሐሳቤን ዛሬ በአንድ ግንዛቤ ሸብ ላድርገው።\nብዙ መንገዶች በታሪካችን ፣ሌሎቹ ሲወድቁና ሲነሱ፣ እኛ ኢትዮጵያኖች፣ ብቻችንን ተጉዘናል። አንድ ትልቅ ቁም ነገር ላይ፣ ግን ሳንደርስ የጀመርነውን መልካም መንገድ እራሳችን ባልሆነ ትምህርትና ፍልስፍና ሳናውቅበት ቀጭተነው፣ ይኸው ዛሬ ተበታትነን፣ የአውሬ፣… የተኩላ፣… የጅቦች ራት ለመሆን በጨለማ ዓለም ውስጥ፣ መውጫና መግብያው በማይታወቀው ጫካ ውስጥ፣ ሁላችንም ወድቀን ፣ ተዘርተን፣ እንገኛለን።\nለአገራችን ነጻነት፣…. የባዕድ ሰው ጥገኛ አሽከር፣ ….ባርነትን፣ ጨርሶ የማንወድ፣ኢትዮጵያኖች፣ አገር አቋርጠው ሊይዙን የመጡትን ጠላቶች ሁሉ የፈለገውን ያህል መስዋዕትንተ ከፍለን፣ የአገራችንን ፣ የባነዲራችንን ነጻነት ጠብቀን እስከ ዛሬ ድረስ (ይህ የእኛ ሳይሆን የአባቶቻችን ሥራ ነው) ቆይተናል።\nግን የዚያኑ ያህል፣ እኛ የዛሬው ትውልድ (አባቶቻችንን ብቻ መክሰስ እንወዳለን፣ እንጂ ) ከጨለማ ወደ ብርሃን፣ „ከባርነት“ ወደ ሙሉ ነጻነት፣ ሰበአዊ ክብሩና መብቱ የማንም ሰው፣ ትልቅ ይሁን ትንሽ፣ በማንም ( ኮሚኒስት ይሁን ነጻ- አውጪ፣ ሽፍታ ይሁን፣ ተገንጣይ፣ ዲሞክራት ይሁን ሶሻሊስት፣ ወታደር ይሁን፣…ቄስ ወይም ኢማም….) እንዳይረገጥ፣ እንዳይደፈር፣ የፈለግነውን ፣ ማድረግና መተው፣….መጻፍና መናገር፣ መመራመርና መጠየቅ…መተቸትና መቃወም፣ በሕግ ለተረጋገጠብት የፓርላማ ሥርዓት፣ እጅ ለእጅ ተያይዘን ፣ ብድግ ብለን ተነስተን አለመታገላችን፣ የሚያሳዝን ስለሆነ መጠቀስ ያለበት፣ ይቅርታ አድርጉልኝ፣ ጉዳይ ነው። ይህም ስለሆነ፣ ይህቺን ነገር አነሳለሁ።\nየእያነዳንዱ ኢትዮጵያዊ ዜጋ ሙሉ ነጻነት ጉዳይ፣ ደግሞ፣ በቀጠሮ ገና ሃምሳና መቶ አመት የሚሰጠው፣ የአራዳ፥ልጆች ጨዋታ አይደለም። ይህ መብት፣ ከእግዚአብሔር የተሰጠ ነው። ከፍጡሮች ሁሉ፣ ከእንስሶችና ከአራዊቶች ሁሉ፣ ለእኛ በአምሳሉ የሰጠን መብት፣በምላሳችን እነድንናገርበት፣ በአእምሮአችን እንድናስብበት፣ በእጃችንን እንድነጽፍበት ነው።…. መናገር መጻፍ፣ ማመዛዘን፣ ክፉን ደጉን ለይቶ፣ መመልከት፣ ዱሮም የነበረ፣ አሁንም ያለ መብት ነው።\nይህን መብት ከጨበጥን፣ የኢትዮጵያ ባህልና ሥልጣኔና እንደሌሎቹ፣ ኃያላን መንግሥታት፣ አድጎ አብቦ ደርቶ የማይታይበት ምንም ምክንየት የለም። ቁም ነገሩ፣ ያለው፣ የነጻነት አዋጁን፣ ሁሉም ሰው በአለበትና በቆመበት ቦታ፣ በቤቱም፣ በደጁም በየሜዳው ማወጅ ላይ ነው።\nለምንድነው አሁን እንደዚህ ዓይነቱን አስተሳሰብ ወደ መ ጨ ረሻው ላይ ያነሳሁት?\nአሁን፣ ጌጥ ስለሆ ነና አላፊው አግዳሚ ው በየአለበት ስለሚ ያነሳው አይደለም ።አይም ሰላችሁ።\nስንት ሰው „ዲሞ ክራሲ እኔ ሥ ልጣ ኑ ላይ ብ ወ ጣ አመ ጣ ላችሁ ዋለሁ!“ ብሎ እንደቀለደብን ሁላችንም እናውቃለን። ስንት ሰው በነጻነት ስም አሳቦ ሥልጣኑ ላይ ጉብ ብሎ እነደቀለደብንና እንዳሾፈብን ሚሥጢር አይደለም።\nያልዋሹንም ሰዎችና ድርጅቶች አሉ። በጊዜው „ የላብ አደሩን እና የገበሬውን ወይም የወዝአደሩን ….አምባ ገነን መንግሥት እናመጣላችሁዋለን „ ብለው፣ በአወጡት ፕሮግራማቸው ላይ፣ በይፋ፣ እነሱ ነግረውናል። ግን እኛ፣ ስንት ሰው እነደሆን ባላውቅም፣ ሞኝ ሁነን፣ ሳይገባን ይህን ሐሳባቸውን ተቀብለናል።\nእንግዲህ ኢትዮጵያን ለማ ዳን እንደዚህ ዓይነቱን ቀልድ ቆሞ ወደ ቁም ነገሩ፣ እላይ ወደ አልኩት ወደ ነጻ ዜጋ መ ብ ት ጉዳይ መ መ ለስ ሁላችንም ይኖርብ ናል። ደግሞ ም አለብ ን።\nየሚ ቀጥለው ጽሑ ፌ በም ሁርና በፖ ለቲካ፣ ትርጉም ላይ ያተኩ ራል።\nሰለ ትሩፋት፣… ሰለ ምግባረ ሰናይ ፣ ….ስለ መልካም ሥራ፣ …ስለ ተግሣጽና ምክር ፣ ስለ የኢትዮጵያ የትምህርት አሰሳጥ፣…ስለ ሥልጣን ተዋረድ፣ወይም …ስለ ኤቲክና ሞራል፣ ወይም፣… ሰለ ኢትዮጵያ እሴቶች ፣…. ስለነዚህ ሁሉ፣ አላነሳሁም።\nአልፌም ሄጄ፣ ስለ የሰው ልጆች ባህሪ ( ኮንዲስዮ ፣ ሁማና ) በሰፊው፣ ለመናገር፣ እኔ አልሞከረኩም።\nምንም የሚያጣድፈን ነገር የለም። ተመልሰን፣ ተራ በተራ፣ እንመጣበታለን። ግን አንድ አስምሬበት ለማለፍ የምፈልገው ነገር ቢኖር፣ ውድ አገራችን ኢትዮጵያ፣ ትላንት፣ እንደ እንግሊዝና አሜሪካ፣… ፈረንሣይና ጀርመን ፣…ሩሲያና ጃፓን፣ የተፈጠረች አይደለችም።\nአርግጥ እነሱ ግሩም ፖለቲካ ተከትለው፣ ምን የመሰለች አገር፣ ከእኛ በሁዋላ መሥርተዋል። „ግሩም ፖለቲካ“!… አልኩ?… ምን ማለቴ ነው?\nለመሆኑ፣“…ግሩም ፖለቲካ“ የሚለውን ነገር ለጊዜው እንተውና በጅምላ ለመሆኑ፣ „ፖለቲካ“… ምንድነው?ብለን እንጠይቅ።\nፖለቲካ!… ሰውን ማጋጭት፣ አገር ማናጋት፣ ቀዶ እና ሰነጣጥቆ እንደ ገና መልሶ መስፋት? ….ወይስ ፖለቲካ ማለት …የመደብ ትግል ማወጅ፣ የነበረና የቆን ነገር ደምስሶ በአዲስ ( ከአለፈጣሪውና አድራጊው በስተቀር) ማንም ሰው በማያውቀው መተካት? ለመሆኑ ፣ ከብሔርና ከመደብ ትግል ሌላ ለየት ያለ ፖለቲካ በኢትዮጵያ አለ ወይ?\nከአለስ እሱ ምን ይባላል?\nዕውነትም፣ „ፖለቲካ“ የጀርመኑ ኦቶ ቮን ቢስማርክ እንደሚለው „ ቆሻሻ“ ነገር ነው? ወይስ ፖለቲካ „ዕጹብ ድንቅ ዕንቁ“ የሆነ ነገር ነው?\nፖለቲካ ! ሕዝብን አሰባስቦ ለዚያ ሕዝብና ለዚያች አገር ጥሩ ነገር መሥራት ነው? ወይስ፣ የእራስን ጥቅም ብቻ አሳዶ የተቀረውን መርሣት?…. ፖለቲካ ፣ ለመሆኑ ምንድ ነው?\nማነው አሁን ፖለቲከኛ ከእኛ መካከል? ምን ዓይነት ፖለቲከኛ …ለመሆኑ፣ ፖለቲከኞች ከየት መጡ?…እነሱ ማን ናቸው ? የፖለቲከኛ መመዘኛ ሚዛኑ ምንድነው? ፖለቲከኞች ለጠብና ለነገር ነው ፣ የተፈጠሩት? ወይስ ጥሩ አማራጭ መንገድ ለአገሩቱም ለሕዝቡም ለማቅረብ? ለመሆኑ ፖለቲከኛ ያስፈልጋልናል ወይ?…. ምን ያህል ዘመን በሥልጣን ላይ መቆየት አለባቸው? ዕድሜ ልካቸውን? ወይስ አራት አመት?… እንክርዳዱን ከስንዴ እንዴት መለየት ይቻላል?\nስለፖለቲከኞች እና ስለ ምሁሮች ፣ በአጠቃላይ ረብሻ ስለአነሱ ረብሻ፣ ከእናካቴው ስለ ማንም ሳይጠይቃቸውና ሳይለምናቸው ፣ „ልምራ“ ስለሚሉት „ፍጡሮች“ የሚቀጥለው ጽሑፍ፣ ያተኩራል።\nአዚህ ውሰጥ ስለ መንግሥት አመሰራረትም አነሳለሁ። ከእሱም ጋር ሌሎቹን ጉዳዮች ሁሉ ወደፊት እጠቅሳለሁ።\nአንድ የረሣሁት ነገር ቢኖር ይህ ነው። እሱም:- ” የክርስቲያን ሃይማኖት፣ በገባበት አገር ሁሉ ( ይህ ትልቅ ቁም ነገር ነው) እያንዳንዱን ሕዝብ የአኗኗር ባህልና ዘዴ ሳቀይር እንደፈለጉት (በዚህ ከሌሎቹ ሃይማኖቶች ይለያል)ኢንዲኖሩ የሚፈቅድ ሃይማኖት ነው።” በዚህ ምክንያት፣ “የደቡቡ፣ ሕዝቦች አኗኗር ከሰሜኑ የተለየ ” የሚመስለ። ይህ ስለሆነ ግን እነዚህም ሆኑ እነዚያ የሰሜኑም ሆነ የደቡቡ፣ የምስራቁም ሆነ የምዕራቡ፣ የመሃል ሃገሩም ሆነ የዳርዮሹና የጠረፉ ፤ አንዱ ከሌላው ያነሰ ወይንም የላቀ “ኢትዮጵያዊ” አይደለም፣ አይደሉም። ለመሆኑ የሰውልጅስ የተፈጠረው ከየትስ ሆነና!\nThis entry was posted in ሌሎች / others, ማህበራዊና ፖለቲካ /Social & political, ባህላዊና ማህበራዊ /Cultural & social, ታሪክና ባህል. Bookmark the permalink.


ኢትዮጵያ ወታደሮቿን ከሶማሊያ እያስወጣች ነው፣ ሱዳን ወታደሮቿን ወደ ድንበር አስጠግታለች - EthioExplorer.com\nEthiopian troops in Somalia, Photo The East African- FILE\nዋዜማ ራዲዮ- በትግራይ ክልል ታጣቂ ሀይልና በፌደራሉ መንግስት ወታደሮች መካከል ግጭት መቀስቀሱን ተከትሎ ኢትዮጵያ ወታደሮቿን ከጎረቤት ሶማሊያ ማስወጣት መጀመሯን በቦታው ከሚገኙ ምንጮች ስምተናል። ወታደሮቹ በትግራይ የተቀሰቀሰውን ግጭት ተከትሎ ድጋፍ እንዲሰጡ ዕቅድ ስለመኖሩም ተነግሯል።\nከባድ መሳሪያ የታጠቁት የኢትዮጵያ ስላም አስከባሪ ወታደሮች ከነመሳሪያቸው ከሶማሌዋ ጌዶ ግዛት በብዛት ወደ ኢትዮጵያ ድንበር መመለሳቸውን የአፍሪካ ህብረት ስላም አስከባሪ ሀይል ምንጭ ለዋዜማ ተናግረዋል።\nበተመሳሳይ ጊዜ የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ልዩ ሀይል ወታደሮች ወደ ድንበር ተንቀሳቅሰው በንቃት ድንበር እየጠበቁ መሆኑ ተሰምቷል።ረቡዕ ዕለት የፌደራሉ መንግስት ባለስልጣናት ወደ ጅጅጋ ተጉዘው በድንበርና ክፍለ አህጉታዊ የፀጥታ ጉዳዮች ላይ ከክልሉ መንግስት ጋር ምክክር አድርገዋል።\nየኢትዮጵያ ወታደሮች ከሶማሊያ መውጣት መጀመር አመታት ላስቆጠረው የሶማሊያ ሰላም ማስከበር ሀይል ትልቅ ፈተና ሊሆን እንደሚችል እየተነገረ ነው። ይሁንና ኢትዮጵያ ምን ያህል ወታደሮችን ለማስወጣት እንዳቀደች አልታወቀም። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በቅርቡ በሶማሊያ ያሉትን ሰባት መቶ ያህል የአሜሪካ ወታደሮች ለማስወጣት ማቀዳቸውን ይፋ አድርገው ነበር።\nበተያያዘ ዜና የዩናይትድ ስቴትስ የውጪ ጉዳይ ሚንስትር ማይክ ፓምፒዮ በትግራይ ክልልና በፌደራል መንግስቱ መካከል የተፈጠረው ግጭት በአስቸኳይ እንዲረግብ ሁሉም ወገኖች ግጭት ከማባባስ እንዲቆጠቡ አሳስበው ” ህዝባዊ ወያነ ሀርነት ትግራይ በፌደራሉ መንግስት የጦር ካምፕ ላይ ጥቃት ማድረሱ እጅግ አሳሳቢ ጉዳይ ነው” ብለዋል።\nበትግራይ ክልልና በማዕከላዊው መንግስት መካከል የተፈጠረውን ግጭት የእንግሊዝና የሲውዲን መንግስታትም አውግዘው ለችግሩ ሰላማዊ እልባት እንዲበጅለት መክረዋል።\nበሌላ በኩል በትግራይ የተከሰተው የፀጥታ ቀውስ ያሳሰባት ሱዳን ወታደሮቿን ወደ ድንበር አስጠግታለች። በተለይ በገዳሪፍ በኩል በርከት ያለ ወታደር ያሰፈረች ሲሆን የሀገሪቱ ስራዊት በድንበር አካባቢ የሚኖረውን እንቅስቃሴ በንቃት እንዲከታተል ትዕዛዝ ተሰጥቶታል።\nየሱዳኑ ጠቅላይ ሚንስትር አብደላ ሀምዶክ ረቡዕ ዕለት ለጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ ስልክ ደውለው በተፈጠረው ችግር ዙሪያ ተወያይተዋል። ከሶስት ቀናት በፊት የሱዳን ወታደራዊ ምክር ቤት ስብሳቢ አብዱል ፈታ አል ቡርሀን ኢትዮጵያን የጎበኙ ሲሆን በፀጥታ ትብብር ጉዳዮች ላይ ከጠቅላይ ሚንስትር አብይ አህመድ ጋር ስፊ ውይይት አድርገው ነበር። [ዋዜማ ራዲዮ]\nTo reach Wazema Editors- —–[email protected]\nThe post ኢትዮጵያ ወታደሮቿን ከሶማሊያ እያስወጣች ነው፣ ሱዳን ወታደሮቿን ወደ ድንበር አስጠግታለች appeared first on Wazemaradio.\nPrevious Postውጤቱ ተጠናቆ ያልገባው የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ እና የመራጮች ድምጽ\nNext Postበአሜሪካ ምርጫ አሸናፊውን እስካሁን ያላወቅነው ለምንድነው? – BBC News አማርኛ


በኢትዮጵያ ያለው ገዥው አካል በማዕድኑ ዘርፍ የሚያካሂደውን ሙስና በማደብዘዝ እና በመሸፋፈን ንጹህ መስሎ ለመታየት እና ዓለም አቀፋዊ ተቀባይነትን ለማግኘት በማሰብ በአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት(Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)) ለተባለው ድርጅት ዕጩ አባል ለመሆን እንደገና ለሁለተኛ ጊዜ ይፍጨረጨራል፡፡ የገቢ ምልከታ ተቋም/Revenue Observation Institute የቦርድ ሊቀመንበር እና የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI የቦርድ አባል የሆኑት አንቶኒ ሪቸር እንደሚሉት ከሆነ እ.ኤ.አ በ2010 ኢትዮጵያ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI አባል ለመሆን ያቀረበችው ጥያቄ ውድቅ ተደርጎ ነበር፣ ምክንያቱም የኢትዮጵያ ‘የበጎ አድራጎት እና ማህበራት ድርጅት አዋጅ (Proclamation on Charities and Societies) የሲቪክ ህዝብ ማህበራት ቡድኖች ሙሉ በሙሉ ነጻ ሆነው እና በሂደቱም ላይ ትርጉም ያለው ተሳትፎ እንዳያደርጉ የሚከለክል ደንቃራ በመሆኑ ነው የሚል ድምዳሜ ሰጥቷል፡፡ ቦርዱ ‘የበጎ አድራጎት እና ማህበራት ድርጅት አዋጅ’ በስራ ላይ እንዳይውል ኢትዮጵያ ‘እስካልሰረዘች ድረስ የዓለም አቀፉ ድርጅት አባል እንድትሆን በተጨባጭ እንደማይፈቅድ ውሳኔ አስተላልፏል’፡፡ አንድ አገር ለአባልነት ጥያቄ አቅርቦ ውድቅ ሲደረግበትበአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነትተነሳሽነት/EITI ታሪክ የመጀመሪያው ብቸኛው ድርጊት መሆኑ እና እንዲሁም ደግሞ ለዚህእርምጃ መሰረት ሆኖ የቀረበው በግልጽከሰብአዊ መብት ጥሰት ጋር የተያያዘ መሆኑ ነበር፡፡\nየአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI “የመንግስታት፣ የኩባንያዎች፣ የሲቪል ማህበረሰብ፣ የመዋዕለ ንዋይ አፍሳሾች እና የዓለም አቀፋዊ ድርጅቶች ጥምረት“ ሲሆን ይህም “በጠንካራ ሆኖም ግን ለለውጥ ክፍት የሆኑ የኩባንያዎች ክፍያ እና ከተፈጥሮ ዘይት፣ ጋስ እና ከማዕድን የሚገኙ የመንግስት ገቢዎች በሰነድነት የሚታተሙበት እና የሚከሰቱ ውስንነቶች የሚቀነሱበት የአሰራር ሂደት“ የሚተገብር ዓለም አቀፋዊ ድርጅት ነው፡፡ በግልጽ ለማስቀመጥ፣ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ተጠያቂነትን እና ግልጽነትን ለማሳደግ በአባል አገራት የሚገኙ ኩባንያዎች እና መንግስታት በአምራች ማአድን ኢንዱስትሪዎቻቸው የሚገኙትን ገቢዎች በግልጽ ለማሳወቅ ዓላማን ያደረገ ዓለም አቀፋዊ ተቋም ነው፡፡ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI “የገቢን ግልጸኝነት በአካባቢ ደረጃ መስፈርት በማውጣት “ እንዲተገበር በማደረግ በስፋት ይታወቃል፡፡\nበአትዮጵያ ያለው ገዥው አካል፣ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI የተባለው ዓለም አቀፍ ድርጅት አባል መሆንን ይፈልጋል፡፡ አባል ለመሆን የሚፈልገው ግን በማዕድኑ ዘርፍ በእውነተኛነት ላይ የተመሰረተ ግልጽነት እና ተጠያቂነት ያለው አሰራር ለማስፈን አይደለም፡፡ ሆኖም ግን እውነተኛው ዓላማው በሙስና የተዘፈቀውን የማዕድን ዘርፍ ለውጭ መዋዕለ ንዋይ አፍሳሾች ገበያ ለማቅረብ እንዲመቸው የእውነተኛነት መታወቂያ እና ለመልካም አስተዳደር እና ለጥሩ ገበያ መለመድ ከአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ፈቃድ እና በገዥው አካል የአባልነት ጥያቄውን ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ያቀረበው ከተቋሙ የእወቅና ድጋፍ በማግኘት የወደፊት ዓለም አቀፍ የመዋለ ንዋይ አፍሳሾችን እና የገንዘብ ተቋማትን በአገሪቱ መልካም አስተዳደር እንዳለ እና ደህንነት እንዲሰማቸው ለማስመሰል ታማኝነት በጎደለው መልክ የማታለል ዘዴ በመጠቀም ገዥው አካል ከፍተኛ ለሆነ ግልጽነት እና በእርግጥም ተጠያቂነት ለማስፈን ተግባራዊ እንቅስቃሴ ያደረገ መሆኑን እንዲያምኑ ለማድረግ ነው፡፡ ይህ ሁኔታ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን ለማታለል ድፍረት የተሞላበት ንቀት፣ ስልታዊ የድርጊት መርሀ ግብር እና በሀሰት ላይ በተመሰረተ መልኩ በአገሪቱ ውስጥ የፖለቲካ መረጋጋት እንዳለ በማስመሰል እና በማዕድኑ ዘርፍ አስተማማኝ የሆነ ደህንነት መኖሩን እንዲጠብቁ በማድረግ መዋዕለ ንዋይ አፍሳሾች ያልጠረጠሩትን ነገር በላያቸው ላይ ለመጫን ነው፡፡\nእውነታው ግን ገዥው አካል ለእራሱ ዜጎች የግል ንብረት ወይም መዋዕለ ንዋያቸውን በአገር ውስጥ ለሚፈያስሱ ባለሀብቶች ንብረት ዋስትና የሌለው እና አጠቃላይ በሆነ መልኩ ሲታይ ግን በተቃራኒው ምቹ ያልሆነ ከባቢያዊ የንግድ ስርዓት ሁኔታ ዘርግቶ የሚገኝ ነው፡፡ እ.ኤ.አ በ2014 ኮፋክ/COFACE የተባለው ዓለም አቀፋዊ ድርጅት ባቀረበው ዘገባ መሰረት በዓለም አቀፍ ደረጃ በአገሮች መካከል የሚሰጥ የኢንሹራንስ ብድር እና የብድር አገልግሎት አስተዳደር ኢትዮጵያ ያለችበትን ሁኔታ እንዲህ በማለት ድምዳሜ ሰጥቷል፣ “አስቸጋሪ የንግድ ከባቢያዊ ሁኔታ በተንሰራፋበት፣ የማህበራዊ ዘርፍ መረጃ እጥረት ባለበት ሁኔታ፣ ሙስና እና የግል ዘርፉን በማስገደድ ከውድድር ውጭ ማስወጣት“ እንደ መርህ በተያዘበት ሁኔታ ልማት እንደማይታሰብ ይፋ አድርጓል፡፡\nየኢትዮጵያ የማዕድን ዘርፍ “ሙስናን ማዕከል“ ያደረገ ነው፣\nበኢትዮጵያ ያለው የማዕድን ዘርፍ የሙስና ማዕከል እና የተግባር መገለጫ እንዲሁም የባለስልጣኖች የሙስና ድርጊት እና የማታለል ወንጀል ማሳያ ነው፡፡ እ.ኤ.አ በ2012 የዓለም ባንክ “በኢትዮጵያ ሙስናን መመርመር“ በሚል ርዕስ ባቀረበው መጠነ ሰፊ ሪፖርት መሰረት በኢትዮጵያ በሙስና ተተብትበው ከተያዙ የኢኮኖሚ ዘርፎች መካከል የማዕድኑ ዘርፍ አንዱ መሆኑን አረጋግጧል፡፡\nየዓለም ባንክ “በኢትዮጵያ የማዕድን ዘርፍ” ውስጥ “ሰባት ዓይነት የሙስና አደጋዎችን” ነቅሶ ያወጣ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ “ሶስቱ ዋነኛ አደጋዎች” ተብለው የቀረቡት “ፈቃድ በማውጣት፤ በፈቃድ አያያዝ ላይ በሚደረጉ ስምምነቶች እና በማዕድን ገቢዎች ላይ” የሚደረገው ሙስና ነው፡፡“ ሌላው አሳሳቢው የሙስና ዓይነት “ከካሳ ክፍያዎችና ከአካባቢ ነዋሪዎች ግዴታ፤ ኮንትራክተሮችና አምራቾች ከማዕድን ካምፓኒዎች ጋር ከሚያደርጓቸው የስምምነት ውሎች፤ ከካምፓኒዎች ምርቶች ጥራት መዝቀጥ እና የማዕድን ምርቶችንና መሳሪያዎችን ከመዝረፍ“ አንጻር የሚደረጉ የሙስና ዓይነቶች ናቸው፡፡\nየዓለም ባንክ በግልጽ እንዳስቀመጠው “ፈቃድ በማውጣት ሂደት ጊዜ” “ባለስልጣኖች ፈቃድ ለማውጣትና ለመስጠት፤ ፈቃድ በቶሎ አውጥቶ ለመስጠት ወይም ደግሞ ብዙ ጉዳት የማያመጡ የፈቃድ ሁኔታዎችን ለመስጠት ከማዕድን ካምፓኒዎች ህጋዊ ባልሆነ መንገድ ገንዘብ ይወስዳሉ ወይም ጉቦ ይቀበላሉ፡፡ ሌላው ተመሳሳይ አደጋ ባለስልጣኖች ፈቃድ በሚሰጡበት ወቅት ፈቃድ ከሚሰጡት ካምፓኒ ጋር በስውር ለእራሳቸው ድርሻ እንዲኖራቸው ስምምነት ያደርጋሉ፤ ፈቃድ ለመስጠት የመሬት ባለቤትነትን ሊያገኙ ይችላሉ፤ የተወሰነ ድርሻ በአክሲዮን መልክ ወይም ከትርፍ የተወሰነ ድርሻን ይጠይቃሉ፤ ለእራሳቸው ወይም ለጓደኞቻቸው ቅድሚያ ምዝገባ እንዲያደርጉላቸው ከፈቃድ አውጭዎች ጋር ይሞዳሞዳሉ፡፡” በፈቃድ ስምምነት አያያዝ ጊዜ የማዕድን ካምፓኒ ባለቤቶች ሆን ብለው የማዕድን ስምምነቶችን (ለምሳሌ ያህል የአካባቢ፤ የጤና እና የደህንነት ህጎችን እንዲሁም በአካባቢው የማዕድን ካምፓኒው በኃላፊነት የመጠየቅ ደረጃና ሁኔታን ያካትታል) በስራ እንዳይውሉ ያጨናግፋሉ፡፡\nበማዕድን ገቢ አሰባሰብ ጊዜ የማዕድን ካምፓኒ ባለቤቶች ለመሬት መጠቀሚያና ለታክስ የሚያደርጓቸውን ወጭዎች ለመቀነስ ሲባል ሆን ብለው ያመረቱትን ምርት መጠንና ትርፋቸውን በማሳነስ ወጭዎችን ከፍ ያደርጋሉ፡፡ ገዥው አሰተዳደር ከማዕድን ካምፓኒዎች የሚገኘውን ገቢ በትክክል ለማወቅ ነጻ የሆነ የማረጋገጫ አካል የለውም፡፡ ለመሬት መጠቀሚያና የገቢ ግብር መጠን በአጠቃላይ የሚወሰነው የማዕድን ካምፓኒዎች በአመኑት የምርት መጠንና ትርፍ ላይ ተመስርቶ ነው፡፡ ምክንያቱም በፌዴራል፤ በክልልና በከተሞች አስተዳደር ያሉ የፈቃድ ሰጭ ባለስልጣኖች በካምፓኒዎች ስላለው ሀብት የሚገልጽ ዝርዝርና ተጨባጭ መረጃ ስለማይገኝ ነው፡፡ ከዚህ የተነሳ የማዕድን ካምፓኒዎች ካፒታላቸውንና የስራ ማስኬጃ ወጫቸውን ከፍ ሲያደርጉ ምርቶቻቸውንና የሚገኘውን ትርፍ ደግሞ ዝቅ ያደርጋሉ፡፡ የማዕድን ፈቃድ አሰጣጥና የገቢ ማጭበርበር ክስተት መኖሩ ሲረጋገጥ የማዕድን ካምፓኒ ባለቤቶች በመንግስት አካላት እርምጃ እንዳይወሰድባቸውና የሚመለከታቸው አይተው እንዳላዩ እንዲያልፏቸው ኃላፊነቱ ላላቸው ባለስልጣኖች ጉቦ ይሰጣሉ፡፡\nእ.ኤ.አ የ2012 የዓለም ባንክ ዘገባ በማዕድን ዘርፉ እስከ አሁን በተጨባጭ በተግባር የታዩና የተመዘገቡ የሙስና ዓይነቶች የሚከተሉትን ያካትታሉ፡ ጉቦ መቀበል፤ የሀሰት መረጃ መስጠት፤ በህገወጥ መንገድ ከማዕድን ካምፓኒዎች ገንዘብ መውሰድና ነጻነታቸውን ዝቅ አድርጎ ማየት፤ እና የውስጥ ህገወጥ መረጃዎችን በመጠቀምና ነጻነት የሌላቸወን ካምፓኒዎች በማጭበርበር ለአካባቢው ነዋሪዎች የተመደበውን ካሳ መስረቅ ሲሆኑ ሰፋ ባለ መልክ በማዕድን ዘርፉ የሚካሄዱ የሙስና ዓይነቶች ናቸው፡፡ በዓለም ባንክ ተመዝግበው የሚገኙ በመጥፎ ምሳሌነታቸው በግልጽ የሚታዩ ለህሊና የሚሰቀጥጡ የሙስና ዓይነቶች የሚከተሉትን ያካትታል፣\nአንድ የማዕድን ካምፓኒ የስራ ፈቃድ ለማውጣት ከፍ ያለ ገንዝብ መክፈል ይጠበቅበታል፡፡ ታላላቅ ባለስልጣኖችና የካምፓኒ ባለቤቶች ይህንን ገንዝብ በሚስጥር ይይዙና ገንዘቡ በውጭ ባንክ አካውንት ለባለስልጣኖች እንዲደርስ ይደረጋል፡፡\nአንድ ባለስልጣን የማዕድን ካምፓኒ ባለቤቱን የስራ ፈቃዱ በቶሎ እንዲወጣለት ከፈለገ ለለጋሽ ድርጅት በርከት ያለ ገንዘብ መስጠት እንደሚጠበቅበት ይነግረዋል፡፡ ለጋሽ ድርጅቱ ሀቀኛ መስሎ ቢታይም ለባለስልጣኖች ለግል ወይም ደግሞ ለቤተሰቦቻቸው ጥቅም ከመዋል ወይም ለፖለቲካ ፓርቲ ክፍያ ሊውል ይችላል፡፡\nየማዕድን ካምፓኒ የስራ ፈቃድ ለማውጣት እንዲችል ካለው አሰራር አንጻር የጤናና የደህንነት ዕቅድ እንዲያቀርብ ሊጠየቅ ይችላል፤ ነገር ግን ባለስልጣኑ ለካምፓኒ ባለቤቱ ጉቦ ካልከፈለ በስተቀር ተጨማሪና አላስፈላጊ የጤናና የደህንነት ግዴታዎች እንደሚጭንበት ይነግረዋል፡፡\nየማዕድን ካምፓኒ የስራ ፈቃድ ለማውጣት የአካባቢ ጥበቃ ዕቅድ እንዲያቀርብ ሊጠየቅ ይችላል፤ ይህም የሚያቀርበው ዕቅድ የአካባቢውን የውኃ አቅርቦት ከመርዛማ ኬሚካሎች በአስተማማኝ ሁኔታ ላያስወግድ ይችላል፡፡ አስተማማኝ የመርዛማ ኬሚካሎች ቁጥጥር ለማድረግ ወጭው ከፍተኛ ሊሆን ይችላል፡፡ ሰለዚህ የተጓደለውን የቁጥጥር ስርዓት በመከተል ካምፓኒው ብዙ ወጭ ላለማውጣትና በተጓደለው ሁኔታ ለመስራት እንዲችል የስራ ፈቃዱን ለሚሰጠው ባለስልጣን ጉቦ ይሰጣል፡፡\nባለስልጣኖች ከማዕድን ካምፓኒው ትርፍ ድርሻ እንዲኖራቸው ሊጠይቁ ይችላሉ፡፡ የማዕድን ካምፓኒው ባለቤት የስራ ፈቃድ በባለስልጣኑ ውሳኔ መሰረት አገኛለሁ በሚል እምነት ለባለስልጣኑ ዘመድ ከማዕድን ፕሮጀክቱ ነጻ የትርፍ ድርሻ ሊሰጠው ይችላል፡፡\nባለስልጣኖች በድብቅ በእራሳቸው ለተያዙ ካምፓኒዎች የስራ ፈቃድ ሊሰጡ ይችላሉ፡፡ ባለስልጣኖች የስራ ፈቃድ ሊጠየቅበት የሚችል መሬት በድብቅ ያገኛሉ፡፡\nአንድ ባለስልጣን የአንድ የማዕድን ቦታ የስራ ፈቃድ ይወጣበታል የሚል ግንዛቤ ካለው ባለስልጣኑ የስራ ፈቃዱ ከመውጣቱ በፊት መሬቱን ቅድሚያ ሊያከራየው ይችላል፡፡ የስራ ፈቃዱ ከተሰጠ በኋላ ግን የመሬቱ ዋጋ ሊጨምር ይችላል፡፡ በዚህም መሰረት ባለስልጣኑ ወይም ባለስልጣኗ በመሬቱ ላይ ያለውን ወይም ያላትን የመሬት ባለቤትነት መብት በመጠቀም ለመሸጥ ወይም ለካምፓኒው የስራ ፈቃድ በመስጠት ለማከራየት ይችላሉ፡፡\nካምፓኒዎች የተሰጣቸውን የስራ ፈቃድ በህገወጥ መልክ ሊሸጡ ይችላሉ፡፡ ባለስልጣኖች የስራ ፈቃድ የምዝገባ ስራን ማጭበርበር ሊፈጽሙ ይችላሉ፡፡\nአንድ በመንግስት መ/ቤት መምሪያ የማዕድን ስራ ፈቃድ ለማውጣት የሚያስችል ባለስልጣን አንድ ካምፓኒ የስራ ፈቃድ ማውጣት እንደሚፈልግ አስቀድሞ ሊያውቅ ይችላል፡፡ በመሆኑም ባለስልጣኑ ካለው ግንኙነት አንጻር የቢዝነሱ ሰው በዚያ ቦታ ላይ በፍጥነት የስራ ፈቃድ ማውጣት እንዲችል ሊያሳስበው ይችላል፡፡ ባለስልጣኑ ለቢዝነሱ ሰው የስራ ፈቃዱን ሊሰጠው ይችላል፡፡ ከዚያም የማዕድን ካምፓኒው ከቢዝነሱ ሰው ጋር የስራ ፈቃዱን ይገዛውና የቢዝነሱ ሰው ከባለስልጣኑ ጋር ትርፍ ሊጋራ ይችላል፡፡\nአንድ አሳሽ ማዕድን ያለበትን ቦታ ሊያገኝ ይችላል፡፡ በቦታውም ላይ ምልክት በማድረግ ጉዳዩ ወደሚመለከተው የስራ ፈቃድ ሰጭ አካል በመቅረብ የባለቤትነት ሰርቲፊኬት ማግኘት እንዲችል ሊያመለክት ይችላል፡፡ ሙሰኛ ባለስልጣን ግን ይህንን ግኝት ተቀብሎ አስሶ ባገኘው ስም አይመዘግብም፤ ይልቁንም የቢዝነስ ጓደኛ በመፈለግ በቢዝነስ ጓደኛው ስም እንዲመዘገብ ያደርጋል፡፡ ይኸ ሙሰኛ ባለስልጣን በመጀመሪያ አስሶ ያገኘውን ሰው ሀሰት በመንገር የማዕድኑን ሀብት ከእርሱ በፊት ሌላ እንዳገኘው ይነግረዋል፡፡\nባለስልጣኖች ዘመዶቻቸው የኮንትራት ስምምነት በመፈራረም ተጠቃሚ እንዲሆኑ ህገወጥ በሆነ መልኩ ከማዕድን ካምፓኒ ባለቤቶች ጋር እንዲፈራረሙ ያደርጋሉ፡፡ ፈቃድ ሰጭው አካል ኮንትራቱን ከመስጠት አንጻር ወይም ማህበረሰባዊ የልማት ዕቅድን ከማምጣት አኳያ በካምፓኒው ሙሉ ወጭ ብዙ የመሰረተ ልማት ስራዎችን መስራት እንደሚጠበቅበት ለካምፓኒው ይነግረዋል፡፡ ለምሳሌ ካምፓኒው መንገድ፤ ትምህርት ቤት ወይም ሆስፒታል እንዲገነባ ወይም አንዲጠግን ሊገደድ ይችላል፡፡ በዚህ መሰረት የመንግስት ባለስልጣኑ አንዱን ወይም ከዚያ በላይ የሆኑትን የመሰረተ ልማት ስራዎች ኮንትራት በድብቅ ለባለስልጣኑ ዘመድ በኮንተራት እንዲሰጥ ይነገረዋል፡፡\nባለስልጣኖችና የአካባቢ ማህበረሰብ መሪዎች ለአካባቢው ማህበረሰብ አባላት መድረስ ያለባቸውን ካሳዎች ይበላሉ፡፡ የማዕድን ስራ ካምፓኒዎች ለማህበረሰቡ የሚሰጡ ካሳዎች ዋጋ ከትክክለኛው ግምት በታች ዝቅ እንዲል ለባለስልጣኖች ጉቦ ይሰጣሉ፡፡\nየአካባቢ ኗሪ ማህበረሰብ አባላት በመሬት የስራ ፈቃዱ መሰረት በሀሰት መሬቱን እንዳገኙ ይናገራሉ፡፡ ኮንትራክተሮችና አምራቾች በተጭበረበሩ የጨረታ፣ ይዞታዎችና ችግር ያለባቸውን ስራዎች በመደበቅና በማጽደቅ ይሰማራሉ፡፡\nየማዕድን ካምፓኒዎች ስለማዕድኖች ዓይነትና ጥራት ወይም ደግሞ ለአጽዳቂዎች ጉቦ በመስጠት የተሳሳተ መረጃ በመስጠት ሙስና ይሰራሉ፡፡ በአሁኑ ጊዙ ይህ ዓይነቱን ሙስና በሚመለከት በኢትዮጵያ ላይ ከፍተኛ ጥናት በመካሄድ ላይ ይገኛል፡፡\nየኢትዮጵያን የማዕድን ዘርፍ እንደማስመሳያነት?\nበስልጣን ላይ ያለው ገዥው አካል ከማዕድኑ ዘርፍ ከሚገኘው ገቢ ጋር በተያያዘ መልኩ በሀሰት ላይ የተመሰረተ የማስመሰያ ምናባዊ የማታለል ጨዋታ በመጫወት ላይ ይገኛል፡፡ በቅርቡ የገዥውን አካል ዋቢ በማድረግ በወጡ መረጃዎች መሰረት “የኢትዮጵያ መንግስት በያዝነው ዓመት የመጀመሪያዎቹ 11 ወራት ከማዕድኑ ዘርፍ በአገሪቱ ውስጥ በባህላዊ የአመራረት ዘይቤ በተሰማሩ አምራቾች አማካይነት ተመርቶ ወደ ውጭ ከተላከው ምርት 419 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር የውጭ ምንዛሬ አግኝቷል፡፡ ከዚሁ ወደ ውጭ ከተላከው የማዕድን ምርት በመጠን የወርቅምርት ከፍተኛውን ደረጃ በመያዝ 409.1 ሚሊዮን ዶላር የውጭምንዛሬ ያስመዘገበ ሲሆን ለጌጣጌጥ የሚውል ድንጋይ እና ታንታለም እንደየቅደም ተከተላቸው 9.3 ሚሊዮን እና 1.6 ሚሊዮን ዶላር በማስመዝገብ የሁለተኛ እና የሶስተኛነት ደረጃን ይዘዋል፡፡ ይህም ገቢ የተገኘው 7,878.3 ኪ/ግ ከሚመዝን ወርቅ፣ 20,126.3 ኪ/ግ ከጌጣጌጥ ከሚውል ድንጋይ እና 32.95 ቶን የሚመዝን ደግሞ ከታንታለም የተገኘ ነው… ከፍተኛ የሆነ የአመራረት ዘይቤን በመከተል በአገሪቱ ውስጥ ወርቅ በማምረት ስራ ላይ ተሰማርቶ የሚገኘው ሚድሮክ/MIDROC የተባለው ብቸኛ ኩባንያ ነው፡፡“ ሌሎች ዘገባዎች እንደሚጠቁሙት “በአጠቃላይ ከአገሪቱ ወደ ውጭ ከሚላከው ምርት ውስጥ የማዕድን ምርት 23 በመቶ ድርሻ በመያዝ ለኢትዮጵያ ሁለተኛ የውጭ ምንዛሬ ማስገኛ ለመሆን በቅቷል፡፡“ እዚህ ላይ ሊነሳ የሚችለው ዋናው ጉዳይ ግን የሳጥኑን መክፈቻ ቁልፍ ከያዙት ሰዎች በስተቀር በማዕድን ዘርፉ የተመረተው ምርት በትክክል ምን ያህል ገቢ እንዳስገኘ በእርግጠኝነት የሚያውቅ የለም፡፡ ገዥው አካል ከማዕድኑ ዘርፍ የተገኘው ገቢ ምን ያህል እንደሆነ የሚያጣራ ነጻ የሆነ ምንም ዓይነት የአሰራር መንገድ ስለሌለ ከኩባንያዎች በሚገኙ ዘገባዎች ላይ ብቻ በመመስረት መገመት እንደሚኖርበት ይናገራል፡፡ እንዴት የሚመችነገር ነው እባካችሁ! እውነታው ግን ከማዕድኑ ዘርፍ ምርት ከሚገኘው ገቢ ዋናዎቹ ተጠቃሚዎች ሀብቱን በብቸኝነት የተቆጣጠሩ የገዥው አካል ቡድኖች፣ ለእነዚህ ቡድኖች አቀባባይ ሆነው በማዕድን ምርት ንግዱ ስራ ላይ በግንባር የተሰማሩ ሰዎች እና “በህዝባዊ ወያኔ ሃርነት ትግራይ” ቁጥጥር ስር ያሉ ሌሎች ድርጅቶች ናቸው፡፡ ከማዕድን ፈቃድ ሽያጭ እና በህገወጥ መንገድ ከማዕድን ምርት ዘርፉ የተገኘው ገንዘብ በተያያዘ መልኩ እየተፈጸመ ያለውን ሙስና ስፋት እና ጥልቀት ምን ያህል እንደሆነ ማንም በእርግጠኝነት ማወቅ አይችልም፡፡ ሆኖም ግን ከወርቅ ማምረቻ ቦታዎች በቅርብ ርቀት ከሚገኙ ጥርጊያ የአውሮፕላን ማረፊያዎች በመቶዎች ኪሎ የሚቆጠር የወርቅ ምርት ያለምንም ፍተሻ በአውሮፕላን እየተጫነ ከአገር እንደሚወጣ አስተማማኝነት ያላቸው የዓይን እማኞች ምስክርነታቸውን በመስጠት ላይ ይገኛሉ፡፡ እንግዲህ እንዲህ ያለ ድፍረት የተሞላበት እና ዓይን ያወጣ የማዕድን ምርት ዘረፋ በተንሰራፋበት ሁኔታ ነው ገዥው አካል ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ዓለም አቀፋዊ ተቋም አባል ለመሆን በመፈለግ የአባልነት ጥጣቄ እያቀረበ ያለው፡፡\nየአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ለምንድን ነው የገዥውን አካል የአባልነት ጥያቄ ውድቅያደረገው?\nየአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI እ.ኤ.አ በ2011 ባረቀቃቸው ህጎቹ የሲቪል ማህበረሰቡ ነጻ ሆኖ መስራት እና ሙሉ ተሳትፎ ማድረግ መቻል ለዕጩነት እና ለአባልነት የመምረጫ መስፈርት የመሰረት ድነጋይ መሆኑን በግልጽ አስቀምጧል፡፡ ለአባልነት ብቁ ሆኖ ለመገኘት በኢትዮጵያ ያለው ገዥው አካል “የሲቪል ማህበረሰቡን ተሳትፎ ሊያዉኩ የሚችሉ እንቅፋቶችን ማስወገድ እና ገዥው አካል “የሲቪል ማህበረሰቡን መሰረታዊ የሰብአዊ መብቶች እና በአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI የሚሳተፉ ኩባንያዎች ተወካዮችን መብት ማክበር ይኖርበታል፣“ ገዥው አካል “ለሲቪል ማህበረሰቡ እና ለኩባንያዎች በስራ እንቅስቃሴ ተሳትፎ ሂደት ጊዜ ምንም ዓይነት እንቅፋቶች እንደማይኖሩ ማረጋገጥ አለበት፡፡“ እንዲሁም “ለሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እና ኩባንያዎች አስፈላጊ የሆኑ ህጎችን፣ ደንቦችን እና አስተዳደራዊ ህጎችን እንዲሁም የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን ተግባራት በተጨባጭ ለመተግበር የሚያስችሉ ማዕቀፎችን ለማመቻቸት ዋስትና መስጠት አለበት፡፡“\nከዚህም በላይ ገዥው አካል “የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን የስራ ማዕቀፎችን ከሚያጠቡ ወይም ደግሞ የህብረተሰቡን በነጻነት የመወያየት ዕድል ከሚያደናቅፉ ተግባራት መታቀብ አለበት፣“ እንዲሁም “የሲቪል ማህበረሰቡ እና የኩባንያዎች ተወካዮች በግልጽነት እና በተፈጥሮ ሀብቶች አያያዝ ጉዳዮች ላይ ነጻ ሆነው መወያየት እንዲችሉ ማረጋገጥ ይኖርበታል፡፡“ ገዥው አካል የሲቪል ማህበረሰብ ቡድኖች የብዙ ባለድርሻ ቡድኖች አባላት ሆነው እንዲሰሩ ማረጋገጥ አለበት፡፡ እንዲሁም “በፖሊሲ ጉዳዮችም ከመንግስት እና/ወይም ከኩባንያዎች ነጻ ሆነው መስራት አለባቸው፣“ እናም “ያለምንም መሰናክል ወይም ጭቆና ከሚፈልጓቸው ቡድኖችም ጋር አብረው ነጻ ሆነው መስራት ይኖርባቸዋል፡፡ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI በግልጽ የሚፈልገው “የሲቪል ማህበረሰቡ ቡድኖች፣ ኩባንያዎች እና ወኪሎቻቸው ስለ የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ሀሳቦቻቸውን ያለምንም ስጋት፣ ግዳጅ እና የበቀል ስሜት ሳይኖርበት በነጻነት ሀሳቦቻቸውን መግለጽ እንዲችሉ“ ለማድረግ እና “በአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ላይ ተሳትፎ ያላቸው የሲቪል ማህበረሰብ ቡድኖች በEITI በሚደረጉ ህዝባዊ ውይይቶች ላይ ግልጽ ተሳትፎ እንዲያደርጉ ሙሉ ነጻነት ማግኘት አለባቸው፡፡“ በማለት ህጉን በማያሻማ ሁኔታ በግልጽ አስቀምጦታል፡፡\nየሲቪል ማህበራት ተቋማት በኢትዮጵያ ባለው ገዥው አካል ከእንቅስቃሴ ውጭ ተደርገዋል፣\nእ.ኤ.አ የወጣው የ2009 የገዥው አካል የበጎ አድራጎት እና ማህበራት ህግ አዋጅ ቁጥር 621/2009/Charities and Societies Proclamation No. 621/2009 በኢትዮጵያ ያሉ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶችን ሙሉ በሙሉ በሚባል መልኩ ለማጥፋት አዋጁን መሳሪያ አድርጎ ተጠቅሞበታል፡፡ እ.ኤ.አ በ2008 ረቂቅ አዋጁን በጥሞና በማየት “የበጎ አድራጎት እና ማህበራት ረቂቅ አዋጁን መመርመር“ በሚል ርዕስ ረዥም ትንታኔ አቅርቤ ነበር፡፡ በዚያ ትንታኔዬ ላይ አዋጁ ጠቀሜታ የሌለው መሆኑን በማመን ይህ አዋጅ የማይጠቅም በመሆኑ ለምን መወገድ እንዳለበት 10 አሳማኝ ምክንያቶችን ዘርዝሬ አቅርቢያለሁ፡፡ እንዲህ በማለትም የክርክር ጭብጤን አቅርቢያለሁ፡፡ የአዋጁ ዋና ተልዕኮ ገዥው አካል የህግ ማፈኛ አድርጎ በማቅረብ ያነጣጠረው የሲቪል ማህበራት ተቋማትን በመገደብ እና ህልውናቸውን በማጥፋት ተቋማቱ የዴሞክራሲያዊ ተግባራትን በማሳለጥ ስጋት ይፈጥሩብኛል በሚል ልሳናቸውን አስቀድሞ ለመዝጋት እና ከሚጠብቀው ፍርሀት ለመገላገል የታለመ ነው ብዬ ነበር፡፡ አዋጁ የሲቪል ማህበራት ድርጅቶችን በዘፈቀደ እና ምንም ዓይነት የህግ ምርመራ ሳያደርግ መቆጣጠር የሚያስችል የዘፈቀደ እና ያልተጠበቀ ለውጥ ሊያስከትል የሚችል የተለጠጠ እና ያልተገደበ ስልጣን እንደ ፍርድ ቤት ዳኛ መርምሮ ሳይሆን እንደፈለገው እንዲያደርግ ለበጎ አድራጎት እና ማህበራት ድርጅት ኃላፊ ስጥቷል፡፡ አዋጁ ሳይፈለግ የመጣ በበጎ አድራጎት ደርጅቶች እና ማህበራት የውስጥ ጉዳዮች ላይ በኃይል የተጣለ፣ ለጥቃቅን ነገሮች ሁሉ ትኩረት በመስጠት በተቋሞቹ የውስጥ ጣልቃገብነት ላይ እጁን ያስገባ እና ምክንያታዊ ያልሆኑ እና በጣም አስቸጋሪ የሆኑ እንዲሁም እራሱ ገዥው አካል የማይተገብራቸውን የገንዘብ ተጠያቂነትን ሊያስከትሉ የሚችሉ ከሚታሰበው በላይ የተንዛዙ መስፈርቶችን በማቅረብ ድርጅቶቹ እንዳይሰሩ ሽባ ማድረግን ዓላማ ያደረገ ነው፡፡ አዋጁ ለመቅጣት የወጣ እና የበጎ አድራጎት ድርጅቶች እና ማህበራት አባል መሆን እና ተሳትፎ ማድረግም እንዳይቻል ለማስፈራሪያነት የወጣ ነው፡፡ በመጨረሻው የክርክር ጭብጤም ላነሳው የምፈልገው ጉዳይ አዋጁ ህገመንግስታዊ ያልሆነ፣ የማይመች እና የሚቆጠቁጥ እንዲሁም አድሏዊ ነው፡፡ ዓለም አቀፉ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቱ ሂዩማን ራይትስ ዎች/Human Rights Watch የአዋጁን መውጣት ተከትሎ አዋጁ የማያሰራ መሆኑን ለመግለጽ የሚከተለውን ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ነበር፣ “የዚህ አዋጅ የታሰበው ውጤት እና በተግባር እየታየ ያለው ተጨባጩ እውነታ እንደሚያሳየው ማንኛውም የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅት መንግስት ሳያጸድቀው እና ሳይፈቅድ ምንም ዓይነት ስራ መስራት እንደማይችል በግልጽ ያስቀመጠ ነው፡፡“ በተደጋጋሚ እንደምለው በኢትዮጵያ በስልጣን ላይ ላለው ገዥው አካል ስለህገመንግስት፣ የህግ የበላይነት እና ስለተጠያቂነት ማስተማር ማለት መስማት እና መናገር ለተሳናቸው ዱዳዎች ከመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስ እየጠቀሱ እንደመስበክ ወይም ደግሞ በጥቁር የባልጩት ድንጋይ ላይ ውኃ እንደማፍሰስ ይቆጠራል፡፡\nእ.ኤ.አ በፌብሯሪ 2010 የዩናይትድ ስቴትስ ረዳት ጸሐፊ ማሪያ ኦቴሮ የበጎ አድራጎት እና ማህበራት አዋጅን አስመልክቶ ያላቸውን ስጋት በቅርቡ ላረፉት ለአቶ መለስ ዜናዊ እንዲህ በማለት ገልጸው ነበር፣ “ይህ አዋጅ በኢትዮጵያ የሲቪል ማህበረሰቡን ሚና የሚጎዳ ነው“ ብለው ነበር፡፡ አቶ መለስ ግን የሴትዮዋን ስጋት ወደ ጎን ገሸሽ አደረጉት፡፡ ሆኖም ግን አዋጁ በኢትዮጵያ ያሉትን የበጎ አድራጎት እና ማህበራት ተቋማትን ወዲያውኑ ማክሰም ጀመረ፡፡ እንደ አንድ ዘገባ ከሆነ “እ.ኤ.አ በ2010 መጀመሪያ አካባቢ ብዛታቸው 4,600 የነበረው የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች በሶስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብዙዎቹ እንዲከስሙ ተደርገው በመንገዳገድ ላይ የሚገኙ 1,400 ብቻ ሆነው ተገኙ፡፡ ከመክስም የተረፉት ወደ 30 በመቶ ብቻ መሆናቸው ሲታይ ሁኔታው አስደንጋጭ መሆኑን ያመላክታል፡፡ መረጃዎቼ እንደሚያስረዱት በህይወት ከተረፉት ድርጅቶች መካከልም የአብዛኞቹ ድርጅቶች የሰው ኃይል በ90 በመቶ ወይም በበለጠ ቅናሽ አሳዬ፡፡“ በግልጽ ለማስቀመጥ አዋጁ በኢትዮጵያ በሶስት ወራት ጊዜ ውስጥ 70 በመቶ የሚሆኑትን የሲቪል ማህበራት ድርጅቶችን ከስራ ውጭ አድርጓል! በተመሳሳይ ወር ገዥው አካል ቀደም ሲል የተቋቋሙትን የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤን እና የኢትዮጵያ የህግ ባለሙያ ሴቶች ማህበርን የእነዚህን ሁለት ጠንካራ ተቋማት አቅማቸውን ለማሽመድመድ በማሰብ ዓላማቸው እና የሚፈጽሟቸው ተግባራት ከህግ አግባብ ውጭ ነው በማለት ወንጅሎ የባንክ ሂሳቦቻቸውን በመዝጋት ንብረቶቻቸውን አገደ፡፡\nእ.ኤ.አ በ2012 ገዥው አካል አስር መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን/NGOs ከአዋጁ በተጻራሪ መንገድ ሲንቀሳቀሱ አገኘኋቸው በሚል ሰበብ መዝጋቱን እና ሌሎች በደርዝን የሚቆጠሩት ደግሞ የማይገባ ባህሪ በማሳየት ላይ ናቸው ያላቸውን ተቋማት እውቅና እንደሚሰርዝ በመዛት አወጀ፡፡ ገዥው አካል በተጨማሪም የሌሎች 17 የሚሆኑ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ጉዳይ በመጣራት ላይ ያለ መሆኑን ተናገረ፡፡ ገዥው አካል እርምጃውን 400 የሚሆኑ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ከአዋጁ በተጻራሪ እየተንቀሳቀሱ ነው የሚል ሰበብ ከሰጠ በኋላ በቀጣይ አስፈላጊ እርምጃ እንደሚወስድባቸው በማስረገጥ ዝቷል፡፡ እ.ኤ.አ በኖቬምበር 2012 ሄንሪክ ቦል ፋውንዴሽን/Heinrich Boll Foundation የተባለ በዴሞክራሲ እና በሰብአዊ መብቶች ዙሪያ የሚሰራ የጀርመን አገር መንግሰታዊ ያልሆነ እርዳታ ሰጭ ድርጅት ንብረቱን ሸክፎ በሚሰራቸው ስራዎች ላይ የተጣሉትን እገዳዎች በመቃወም ከሀገር ለቅቆ ወጣ፡፡\nእ.ኤ.አ በፌብሯሪ 2013 ገዥው አካል በሶስት መንግስታዊ ባልሆኑ ድርጅቶች ላይ ማለትም አንድ ኢውሮ/ One Euro፣ የእስላም ባህላዊ እና የምርምር ማዕከል/the Islmaic Cultural and Research Center፣ እና የጎሄ ህጻናት፣ ወጣቶች እና ሴቶች የልማት ድርጅት/the Gohe Child, Youth and Women Development Organization የተባሉ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን “ህገወጥ የኃይማኖት እንቅስቃሴ” ማድረግ የሚል ክስ በማቅረብ ስራቸውን በማቆም ከሀገር እንዲለቅቁ አድርጓል፡፡ እንዲሁም እ.ኤ.አ በ2013 “በአሜሪካ ዓለም አቀፍ የልማት ድርጅት/US Agency for International Development የገንዘብ ድጋፍ ሲንቀሳቀሱ ከነበሩት 29 የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ውስጥ 27ቱ ከአዋጁ ህግ በተጻራሪ መልኩ የሚንቀሳቀሱ ናቸው ብሎ ፈርጇቸዋል፡፡“ እ.ኤ አ. በ2013 ሂዩማን ራይትስ ዎች/Human Rights Watch የተባለው ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅት አዋጁን በማስመልከት የሚከተለውን ዘገባ አቅርቧል፣ “የኢትዮጵያ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች አዋጅ በዓለም ላይ ያሉ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን የስራ እንቅስቃሴ ለመቆጣጠር ከወጡ ጨቋኝ ህጎች ውስጥ አንዱ ነው… እ.ኤ.አ ከ2010 ጀምሮ በኢትዮጵያ የሲቪል ማህበረሰቡ የእንቅስቃሴ ምህዳር፣ የፕሬስ ነጻነት፣ እና በሰላማዊ መንገድ ተቃውሞን የመግለጽ መብት እየጠበበ መጥቷል፣“ በማለት ዘገባውን ቋጭቷል፡፡\nእ.ኤ.አ የ2014 የቤርቴልስማን የሽግግር አመላካች መለኪያ/Bertelsmann Transformation Index የሚከተለውን ዘገባ አቅርቧል፣ “በጨቋኝ ህጎች ምክንያት የብዙሀን መገናኛ እና የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች እንቅስቃሴ ተዘግቷል፣ የሠራተኛ እና የሙያ ማህበራት መንግስት ቀንብቦ ባስቀመጠው ማዕቀፍ ውስጥ መግባት ወይም ደግሞ እንደ ቀድሞው የመምህራን ማህበር መክሰም፣“ የሚል ሆኗል፡፡ የሚያስገርመው እውነታ ግን በአሁኑ ጊዜ በአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIየሚገኙት የሲቪል ማህበረሰብባለድርሻ አካላት ማለትም ግሎባል ዊትነስ/Global Witness፣ ኦፕን ሶሳይቲ ረቨኑ ዎችኢንስቲትዩት/Open Society Revenue Watch፣ ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽል/Transparecny International፣ ከብዙጥቂቶቹ ሲሆኑ በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያእንዲንቀሳቀሱ ቢፈልጉ አይፈቀድላቸውም! እንዲህ ሆኖ እያለም ገዥው አካል በሚያስገርምቀልድ ነገር አቀራረብ እና እራሱን በሀሰት ጀቡኖየሞራል ስብዕና ያለው በማስመሰል ከእነዚህ ድርጅቶች ጋር ለመገናኘት እና የሲቪልህብረተሰብ ተቋማት በነጻ መንቀሳቀስ እንደሚችሉበተግባር ያለውን ቁርጠኝነት በአስመሳይነት ለዓለም ህዝብ ለማሳወቅየሚያደርገው ሽርጉድ የማለቱ ጉዳይ ነው፡፡\nየአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ስነስርዓቶች ላይ መቀለድ፣ በኢትዮጵያ ያለው ገዥአካልየማጭበርበር ድርጊት መቆም አለበት፣\nበኢትዮጵያ ያለው ገዥው አካል በአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ላይ የጀመረው ማጭበርበር እና የዕጩ አባልነት ማመልከቻ ሰነድ ማቅረብ በተቋሙ ስነርዓት ላይ እያደረገ ያለውን ቀልድ ያመላክታል፡፡ ገዥው አካል የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ዋና ዋና መርሆዎች እና ለሲቪል ማህበረሰብ መብቶች ጥበቃ በግልጽ የተቀመጡትን መስፈርቶች በሚገባ እያወቀ በዓይነ ደረቅነት የተቋሙ አባል ልሁን ብሎ የአባልነት ጥያቄ ማቅረቡ በእውነቱ አሳፋሪ ድርጊት ነው፡፡ የዕጩ አባልነት ማመልከቻው ለምን ጉዳይ እንደቀረበ በመጀመሪያ ሊመረመር ይገባል… የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን አባላት እና የእራሱን የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን ክብር እና የድርጀቶቹን መርሆዎች የሚጥስ እና የሚያዋርድ ግልጽ ዘለፋ እና እንዲሁም ድርጅቶቹ ከአስርት ዓመታት ባላይ የሙስና ገመድ በሚገመድባቸው ሙሰኛ አገሮች ላይ ግልጽነት እና ተጠያቂነትን ለማምጣት አበርትተው ሲሰሩ በቆዩ ድርጅቶች ላይ ማፌዝ ነው፡:\nየገዥው አካል የንቀት ዘለፋ መርሀግብር ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ማህበረሰብ ለመታየት አለመቻል እና የተቋሙን የቦርድ አባላት ለማጭበርበር፣ ለማታለል እና በቦርዱ ዓይን ላይ አፍዝዝ አደንግዝ ለመጣል መሞከር የዱሮ አባባልን ስለተኩላ እና የበግ ለምድ ሁኔታ በተለይም ስለኢትዮጵያ ተኩላ መሰሪነት በበጎች መካከል ገብቶ ጸሎት ላድርስ ካለው ጋር ተመሳሳይ ነው፡፡ ገዥው አካል እውነተኛ ባህሪውን ማለትም ተኩላዊ፣ ገዳይ፣ ስግብግብ፣ ለሙስና ክፍት የሆነ፣ ሙሰኛ፣ ትርፍ አጋባሽ እና በማንኛውም ሞራላዊ ብቃቱ የበከተ መሆኑን ለዓለም ህዝብ በማሳወቅ ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ዕጩ አባል ለመሆን ማመልከቻ ለማስገባት ይፈልጋል፡፡\nበአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ያሉት ሁሉም ሀሳቦች ግልጽነት እና ተጠያቂነትን ማስፈን ናቸው፡፡ ገዥው አካል በአሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ ያሉትን የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶችን እንቅስቃሴ የማቋረጡን ኃላፊነት ለመውሰድ ፈቃደኛ ካልሆነ ብቸኛ ዓላማው ግልጽነት እና ተጠያቂነት ከሆነ ድርጅት ጋር በእርግጠኝነት አባል ለመሆን ግምት ሊኖረው የሚችለው በምን ዓይነት መስፈርት ነው? የቀበሮ ባህታዊ በበጎቹ መንጋ መካከል ጸሎት ማድረስ ይችላልን? የትኛው የአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI አገር ነው ከእንደዚህ ያለ የዘቀጠ ዕጩ አባል ጋር አብሮ መወያየት የሚሻው?\nየገዥው አካል ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI ዕጩ አባልነት ጥያቄ ተቀባይነት ከማግኘቱ በፊት እራሱገዥው አካልበአሁኑ ጊዜ ያለውን አፋኝ የበጎ አድራጎት እና ማህበራት አዋጅ በመሻር በምትኩ ሲቪል የሆነ የሲቪል ማህበረሰብህግ፣ ግብረገብነት ያለውእና የሰለጠነ ህግ በማውጣት ለአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITI- ኢትዮጵያ የተቋማዊግልጽነት እና እውነተኛ ጽኑአቋም/Ethiopia Institutional Transparency and Integrityንን ማስፈን ይጠበቅበታል ግዳጅም አለበት፡፡\nየአምራች ኢንዱስትሪዎች የግልጽነት ተነሳሽነት/EITIን ክህደት በተሞላበት ስብዕና ለማታለል የመሞከር ጨዋታ እና ከዕውነተኛ ስብዕናው ውጭ በሆነ መልኩ ተገቢነት የሌለው ዓለም አቀፋዊ ክብር ለማግኘት የሚደረገው ሚስጥራዊ ሸፍጥ መጋለጥ እና መቆም አለበት!\nኢትየጵያ በክብር ለዘላለም ትኑር!\nየካቲት 18 ቀን 2006 ዓ.ም\nየመጫወቻ ሜዳቸውን ያጠበቡት እስክንድር እ...\nከሰፊው ምህዳር ወደ ፓርቲ ጉሮኖ፤ ለምን? ማን ምን ያተራል? ከ�\nየፍቅርና መተሳሰብ ተምሳሌት የሆነውን የል...\nፍቅርና መተሳሰብ ተምሳሌት የሆነውን የገናን በዓል ስናከብር\nየታየ ደንድአ “የድል አብሳሪነት” R...\nየኦሮሚያው ኦዴፓ/ኢህአዴግ/ብልፅግና ጽ/ቤት ቃል አቀባይ (አፈ