የዛሬ ፅሁፌን እንዳዘጋጅ የገፋፉኝ ሁለት ነገሮች ናቸው። አንደኛው በፍቅር እስከ መቃብር ላይ ተመርኩዞ የተሠራው የቴዲ አፍሮ ሙዚቃ ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ደብረማርቆስ ከተማ ላይ የተሠራው የታላቁ ደራሲ፣ ዲፕሎማትና አርበኛ የክቡር ዶ/ር ሐዲስ ዓለማየሁ ሐውልት ነው።\nቴዲ አፍሮ /ቴዎድሮስ ካሣሁን/ ፍቅር እስከ መቃብርን መሠረት አድርጐ ግሩም የሆነ ሙዚቃ አቀንቅኗል። በዚህ መጽሐፍ ውስጥ ያሉ ርዕሠ ጉዳዮችን በተለይም ገፀ-ባህሪያቱን፣ ደራሲውን እና ተራኪውን ወጋየሁ ንጋቱን ሳይቀር ለዛ ባለው ሙዚቃው ሌላ ፍቅር ሰርቶላቸዋል። ፍቅር እስከ መቃብር መጽሐፍ በኢትዮጵያ የሥነ-ጽሁፍ ታሪክ ውስጥ ወደር የማይገኝለት ልቦለድ ታሪክ ነው። ፍቅር እስከ መቃብር ዘመን አይሽሬ /Eternal/ ብለን የምንጠራው የጽሑፎች ሁሉ ቁንጮ ነው። ታዲያ ወደዚህ መጽሐፍ ንባብ የገባ ሰው ሁሉ በመጽሐፉ ፍቅር ተሳስሮ እንደሚቀር ይታወቃል። ፍቅር እስከ መቃብር መፅሐፍ በውስጡ ያለው ታሪክ ሲነበብ፣ አንባቢውን ራሱ በፍቅር ወጀብ አላግቶ፣ አላግቶ የፍቅር እስረኛ የሚያደርግ ተአምረኛ መጽሐፍ ነው። ቴዲ አፍሮም በመጽሐፉ ፍቅር ወድቆ ይህን የመሰለ ግሩም ዜማ አቀነቀነ። ከራሳችን፣ ውስጣችን ካለው ታሪካችን ላይ መሠረት አድርጐ ሙዚቃ መስራቱ አንዱ ስኬቱ ነው። እንዲህ ዓይነት ግዙፍ ኢትዮጵያዊ ቅርሶችና ታሪኮች ላይ መሠረት ተደርገው የሚቀርቡ የኪነ-ጥበብ ስራዎች የታዳሚን ቀልብ በቀላሉ የመውሰድ አቅም አላቸው። ከዚህ ሌላም ከያኒው ራሱ በሀገሩ ታሪክ ላይ ተመስጦ የጥበብ ስራዎቹን ማቅረቡም ምን ያህል የዕውቀት አድማሱም ሰፊ እንደሆነ ማሳያም ነው። አንድ ከያኒ የአገሩን እና የሕዝቡን ታሪክ ሲያውቅ በሕዝቡ ውስጥ ግዙፍ ሆኖ ብቅ ይላል።\nቴዲ አፍሮ ፍቅር እስከ መቃብርን ሲዘፍነው የመጀመሪያው አቀንቃኝ አይደለም። በ1995 ዓ.ም እጅጋየሁ ሽባባው /ጂጂ/ መጽሐፉን መሠረት አድርጋ “አባ ዓለም ለምኔ” የተሰኘ ውብ ዜማ አቀንቅናለች። በዚህ መጽሐፍ ላይ መሠረት አድርጐ ዜማ ማቀንቀን እንደሚቻል ያሳየች ቀዳሚት ባለቅኔ ነች።\nጂጂ ለቴዲ አፍሮ፣ የታላላቅ ርዕሠ ጉዳዮች መነቃቂያው /inspiration/ የሆነች ይመስለኛል። ምክንያቱም ፍቅር እስከ መቃብርን እርሷ 1995 ዓ.ም ተጫውታዋለች። እርሱ ደግሞ በ2009 ዓ.ም ተጫወተው። አባይን በተመለከተ ጂጂ ከ15 ዓመት በፊት አቀንቅናለች። ቴዲ አፍሮ ደግሞ በቅርቡ ተጫውቶታል። አድዋን በተመለከተ ጂጂ በ1980ዎቹ መጨረሻ ላይ ድንቅ አድርጋ አዜመችው። ቴዲ አፍሮ ደግሞ እርሷ ካቀነቀነች ከ13 ዓመት በኋላ አድዋን ውብ አድርጐ ሠራው። ብዙ ነገሮችን ሳይ ጂጂ የቴዲ መነቃቂያ ትመስለኛለች። እርግጥ ነው ሁለቱም አቀንቃኞች የአንድ ዘመን ወኪሎች ናቸው። እነርሱ በተፈጠሩበትና ባደጉበት አስተሳሰብ ውስጥ ነው ማቀንቀን የሚፈልጉት። የርዕሠ ጉዳይ ምርጫቸውም ተመሳስሎ ማሳየቱ ከፈለቁበት ሕዝብና አስተሳሰብ ውስጥ ይመነጫል። ፕሮፌሰር ኃይሌ ገሪማ እንዳሉት “ነበልባል ትውልድ እየመጣ ነው። ከነዚህም ውስጥ እጅጋየሁ ሽባባው /ጂጂ/ እና ቴዲ አፍሮ ናቸው። የኢትዮጵያን ሙዚቃ ባልተጠበቀ ፍጥነት ወደ ላይ አመጠቁት” ብለው ነበር። ኃይሌ ገሪማ ለጂጂ ሙዚቃ የነበራቸውን ፍቅር ሳስታውስ ወደር አላገኘሁላቸውም።\nወደ ርዕሰ ጉዳዬ ልመለስ። ፍቅር እስከ መቃብር ብዙዎችን በፍቅር የጣለ መጽሐፍ ነው። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሥነ-ጽሑፍ ዲፓርትመንት ውስጥ ላለፉት 50 ዓመታት የጥናትና ምርምር ፅሁፎች ሲሰሩበት የኖረ መጽሐፍ ነው። አያሌ የዩኒቨርሲቲው ተማሪዎች የድግሪ፣ የማስተርስ እና የዶክተሬት ድግሪያቸውን ለማግኘት ፍቅር እስከ መቃብር ላይ የምርምር ፅሁፎቻቸውን አቅርበዋል። ሌሎች ምሁራን ተመራማሪዎችም ፍቅር እስከ መቃብርን በልዩ ልዩ ርዕሠ ጉዳዮቹ ላይ ተመርኩዘው ጥናት ሠርተዋል። የውጭ አገር ሰዎች ሳይቀሩ መጽሐፉ ላይ ተመራምረዋል። መጽሐፉ በእንግሊዝኛ ቋንቋም ተተርጉሟል። በኢትዮጵያ የሥነ-ጽሁፍ ታሪክ ውስጥ ፍቅር እስከ መቃብር የአያሌዎችን ቀልብ በመሳብ ወደር አይገኝለትም። ይህን መጽሐፍ በጥናትና በምርምር ፅሁፎቻቸው ከፍ ከፍ አድርገው የሰጡን ምሁራን ሁሉ ሊታወሱ ሊመሰገኑ ይገባል።\nበርዕሴ ላይ “የፍቅር እስከ መቃብር - ፍቅረኞች” ያልኩትም እነዚህን አካላት ሁሉ ለመጠቃቀስ ፈልጌ ነው። በዚህ መፅሐፍ ታሪክ ውስጥ ከሁሉም በላይ “ፍቅር” ናቸው ብዬ የማስበው ደራሲውን ክቡር ዶ/ር ሐዲስ ዓለማየሁን ነው። ይሄን የሁላችንም ፍቅር የሆነውን መጽሐፍ 1958 ዓ.ም ያበረከቱልን የደራሲነት ግዙፍ ስብዕና ሐዲስ ዓለማየሁ እፊቴ ተደቀኑ። አቤት ትዝታ! ትዝ አሉኝ።\nበህይወት ዘመኔ እስካሁን በሠራሁበት የጋዜጠኝነት ሙያዬ ቃለ-መጠይቅ ካደረኩላቸው የዚህች አገር ፈርጦች መካከል በእጅጉ ደስ የሚለኝ ከእርሳቸው ዘንድ ሄጄ ስለ ብዙ ነገር ያጫወቱኝ ወቅት ነው። ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁን በ1994 ዓ.ም እና በ1995 ዓ.ም ቃለ-መጠይቅ ያደረኩላቸው ሲሆን፤ ለሦስተኛ ጊዜ ለሌላ ቃለ-መጠይቅ ቀጠሮ በያዝንበት ቀን ህይወታቸው አለፈች። ክቡር ሐዲስ ሆይ ታላቅነትዎ፣ ከሁሉም በላይ ትህትናዎን ፈፅሞ አልረሳውም።\nውድ አንባቢዎቼ፤ እስኪ አንድ ነገር እንጨዋወት። በዚሁ መፅሐፍ ውስጥ ሦስቱን ዋና ዋና ገፀ-ባህሪያት አስቧቸው። ሰብለ ወንጌልን፣ በዛብህን እና ጉዳ ካሣን። እነዚህ ሦስት ገፀ-ባህሪያት አንድም ሦስትም ናቸው። አንድ የሚያደርጋቸው፣ ባሰቡት አቋማቸው፣ ለወደዱት ጉዳይ ፍፁም ራሳቸውን መስጠታቸው፣ በፍቅርና በዓላማ ተገማምደው እስከ ወዲያኛው ማለፋቸው፣ በአንድ ጉድጓድ መቀበራቸው አንድ ያደርጋቸዋል። ፍቅር እስከ መቃብሩም እሱ ነው። ሦስት የሚያደርጋቸው ደግሞ ሦስቱም ከየራሳቸው የኋላ ማንነት እና ተፈጥሮ አመጣጣቸው የተለያየ መሆኑ ነው። እነዚህ ከሦስት ማንነት ውስጥ የወጡ የሐዲስ ዓለማየሁ ፍጡሮች የኢትዮጵያን ሥነ-ጽሑፍ ዋልታና ማገር ሆነው እነሆ 50 ዓመታት ሙሉ ተገዳዳሪ ሳይኖርባቸው ብቻቸውን ውብ ሆነው እንዳማረባቸው አሉ።\nሰብለና በዛብህ በሁለት ሰብአዊያን መካከል የሚንበለበል የፍቅር እቶን ውስጥ የተቀጣጠሉ ቢሆንም ከዚያ ባለፈ ደግሞ የሁለት ዓለም ሰዎችን ወክለው የአንድን ማኅበረሰብ አወቃቀር የሚያሳዩ ናቸው። ሰብለ ከባላባት ወገን፣ በዛብህ ከአነስተኛው ማኅበረሰብ ክፍል። የነዚህ ሁለት ዓለም ሰዎች ፍቅር ውስጥ የሚመጣ ጉድ የተባለ ግጭት ፍጭት አለ። እናም ሐዲስ ዓለማየሁ ያንን የማኅበረሰብ አወቃቀር ልዩነትና አንድነት ሊያሳዩን ፍቅር ፈጠሩ። በፍቅር ውስጥ ያለ ማኅበረሰባዊ እቶን ሲፈነዳ ሲቀጣጠል አሳዩን። ጉዱ ካሣ የተባለ ጉድ ፈጥረውም ማኅበረሰቡን የሚያርቅ፣ የሚተች፣ የሚያሄስ፣ ችግሩን ነቅሶ የሚያሳይ እና መፍትሄ የሚሰጥ የሊቆች ሊቅ ወለዱ። የጐጃሙ ዲማ ጊዮርጊስ የቅኔ ዩኒቨርሲቲ ያፈራው ጉዱ ካሣ ኢትዮጵያ እንዳትፈርስ፣ በሥርዓት እንድትገነባ እንዲህ ብሎ ነበር፡-\n“የማኅበራችን አቁዋም የተሰራበት ሥርዓተ-ልምድ፣ ወጉ ሕጉ እንደ ሕይወታዊ ሥርዓተ-ማሕበር ሳይሆን ህይወት እንደሌለው የድንጋይ ካብ አንዱ በአንዱ ላይ ተደራርቦ የላይኛው የታችኛውን ተጭኖ፣ የታችኛው የላይኛውን ተሸክሞ እንዲኖር የተሰራ በመሆኑ ከጊዜ ብዛት የታችኛው ማፈንገጡ ስለማይቀርና ይህ ሳይሆን ህንፃው በሙሉ እንዳይፈርስ እንደገና ተሻሽሎ ሰውን ከድንጋይ በተሻለ መልክ የሚያሳይ የህያውያን አቁዋም ማኅበር እንዲሰራ ያስፈልጋል።”\n/ፍቅር እስከ መቃብር፤ ገፅ 122/\nለመሆኑ እንደ ጉዱ ካሣ አይነት ማኅበረሰባዊ ፈላስፋ አለን ወይ? አንዱ ሌላውን ተጭኖ መኖር እንደሌለበት የሚነግረን። አንዱ ሌላኛውን ከተጫነ ከጊዜ ብዛት የታችኛው እምቢ ብሎ ይወጣል። የታችኛው ሲወጣ ካቡ ይፈርሳል፤ ሀገር ይፈርሳል እያለ በውብ ምሳሌ ኢትዮጵያን የሚያስተምር የዲማ ጊዮርጊሱ ጉዱ ካሣ ጠቢብ ነበር።\nእናም ሐዲስ ዓለማየሁ እንዲህ አይነቶቹን ገፀ-ባህሪያት ፈጥረው፣ የፍቅር ልቦለድ የሆነ መነፅር ሰክተውላቸው ኢትዮጵያን እንድናያት፣ እንድንመረምራት እና የሚያስፈልጋትን ሥርዓት እንድንገነባላት እኚህ ጉደኛ ደራሲ ከ50 ዓመታት በፊት በውብ ድርሰታቸው ነግረውናል። ማን ይስማ!?\n1994 ዓ.ም እቤታቸው ሄጄ ቃለ-መጠይቅ ሳደርግላቸው በውስጤ ብዙ ነገር ተመላለሰብኝ። ፍቅር እስከ መቃብር። በዛብህ ሞተ። ሰብለ ከበዛብህ ሌላ ፈፅሞ መኖር አትፈልግም። መነኮሰች። ቆብ ጫነች። እሷም ሞተች። አጐቷ ያ ታላቅ ፈላስፋ ለዕውነት ብሎ የኖረና የሞተው ጉዱ ካሣም ተቀላቀላቸው። እነዚህን ገፀ-ባህሪያት የፈጠሩት ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ እድሜና ጤና ተጫጭኗቸው በተንጣለለው ሳሎናቸው ውስጥ በተዘረጋው የማረፊያ አልጋ ላይ ጋደም ብለዋል። ትክ ብዬ አየኋቸው። ፍፁም ትህትና፣ ራሳቸውን ዝቅ አድርገው የመቅረብ ተፈጥሯቸው ይሄው እፊቴ ላይ ዛሬም አለ። ይታየኛል።\nደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ባለቤታቸው ወ/ሮ ክበበፀሐይ ከሞቱ በኋላ ምንም ዓይነት ትዳር አልመሰረቱም። ብቻቸውን ከቤተሰባቸው ጋር ነው የሚኖሩት። ሳያገቡ፣ የአብራካቸውን ክፋይ ሳያዩ አረጁ። ደከሙ። እናም ገረመኝ። ግን ጠየኳቸው። “ጋሽ ሐዲስ፤ ባለቤትዎ ወ/ሮ ክበበፀሐይ ካረፉ በጣም ረጅም ዓመታት ተቆጠሩ። በነዚህ ዓመታት ግን እርስዎ ምንም ዓይነት ሌላ ትዳር አልመሰረቱም። ይህ ለምን ሆነ? ምክንያትዎ ምንድን ነው?” አልኳቸው።\nጋሽ ሐዲስ የግራ እጃቸውን ከፍ አደረጉልኝ። እጃቸው ላይ ቀለበት አለ። ግራ ስጋባ እንዲህ አሉኝ። ይህን ቀለበት ያሰረችልኝ ክበበፀሐይ ነች። እኔም ለእሷ አስሬያለሁ። እሷ ድንገት አረፈች። እዚህ ጣቴ ላይ ያለው እሷ ያሰረችልኝ ቀለበት ነው። ቀለበቱን አልፈታችውም። ሳትፈታው አረፈች። ስለዚህ ይህን ቀለበት ከኔ ጣት ላይ ማን ያውልቀው? ካለ እሷ፣ ካለ ክበበፀሐይ ይህን ቀለበት ከጣቴ ላይ የሚፈታው የለም አሉኝ።\nለመሆኑ ከዚህ በላይ ፍቅር እስከ መቃብር አለ ወይ? ሐዲስ ዓለማየሁ ማለት የፍቅር እስከ መቃብር መፅሐፍ ዕውነተኛ ገፀ-ባህሪ ነበሩ። የፃፉትን ልቦለድ በእውናቸው የኖሩ የፍቅር አባት ናቸው። ሰብለወንጌል፣ በዛብህ እና ጉዱ ካሣ ማለት ሐዲስ ዓለማየሁ ናቸው። ፍቅርን ፅፈው ብቻ ሳይሆን ኖረውት ያለፉ እውናዊ ፍጡር! ጋሽ ሐዲስ፤ አቤት የስብዕናዎ ግዝፈት! እንዴት አድረጌ ልግለፀው?\nየፍቅር እስከ መቃብር ፍቅረኞች በጣም ብዙ ናቸው። በዋናነት ራሳቸው ሐዲስ ዓለማየሁ ናቸው። ሌላው ይህን ታሪክ በጥብጦ ያጠጣን ተራኪው ወጋየሁ ንጋቱ ነው። መፅሐፉ ላይ ጥናትና ምርምር ያደረጉ ሊቃውንትም የመፅሐፉ ፍቅረኞች ናቸው። ጂጂ እና ቴዲ አፍሮም በመፅሐፉ ፍቅር ወድቀው እኛንም ጣሉን። ፍቅረኛው በጣም ብዙ ነው።\nየኢትዮጵያን ሥነ-ጽሁፍ ጣሪያውን ያሳዩን ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ደብረ-ማርቆስ ከተማ ላይ ሐውልታቸው ከሰሞኑ ቆመ። ምስጋና ለደብረማርቆስ ዩኒቨርሲቲ! ይህች ደብረማርቆስ ሌላ እጅግ አስደናቂ ደራሲም ወልዳለች። ተመስገን ገብሬ ይባላል። በብዕሩም ሆነ በዕውቀቱ በዘመኑ ሊቅ የነበረ አርበኛ ነው። ተመስገንን ስጠራ ዮፍታሔ ንጉሴ መጣብኝ። ባለቅኔው፣ ተወርዋሪ ኮከቡ ዮፍታሔ ከዝህቺው ደብረማርቆስ ዙሪያ ሙዛ ኤልያስ ተወልዶ ያደገ የዚህች አገር የቴአትር፣ የመዝሙር፣ የግጥም ሊቅ የሆነ አርበኛ ነው። መላኩ በጐ ሰው የተባለ ልክ እንደ ዮፍታሄ ገናና የነበረ ሊቅም ከደብረማርቆስ ወጥቷል። የዛሬው ትውልድም ሐውልት ብቻ የሚሰራ እንዳይሆን የነዚህን ታላላቅ ሰብዕናዎች ማንነት መከተል ይገባዋል።\nበትውልድ ውስጥ እየተቀጣጠለ የሚሄድ ፍቅር የሰጡን ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ በሙዚቃው ጂጂን እና ቴዲ አፍሮን ቀልብ ወስደው ዛሬም እንደ አዲስ ፍቅር እስከ መቃብር ያሰኙናል። አቶ ሐዲስ ከአርበኝነቱ እና ከደራሲነቱ ባሻገር የሰሩትን መልካም ነገር ላስተዋውቅና የዛሬ ጽሁፌን ላብቃ።\nሐዲስ ዓለማየሁ በድርሰት ስራዎቻቸው በኢትዮጵያዊን ዘንድ እጅግ ጎልተው ወጡ እንጂ መተዳደሪያቸው የመንግስት ስራ ነው። የኢትዮጵያን መንግስት በአምባሳደርነት እና በሚኒስትርነት ሲያገለግሉ የቆዩ ናቸው። ከኢጣሊያ ወረራ በኋላ በተቋቋመችው ኢትዮጵያ ማለትም ከ1937 ዓ.ም እስከ 1938 ዓ.ም ድረስ በኢየሩሳሌም የኢትዮጵያ አምባሳደር ነበሩ። ቀጥሎም በአሜሪካን ሐገር በዋሽንግተን ዲሲ በኢትዮጵያ ሌጋሲዮን ውስጥ ከራስ እምሩ ጋር ሆነው በአምባሳደርነት ለአራት ዓመታት ሰርተዋል። ኒውዮርክ ውስጥም የኢትዮጵያ አምባሳደር ነበሩ። ቀጥሎም ከኒውዮርክ መልስ ማለትም ከ1953-1958 ዓ.ም በለንደን እና በኔዘርላንድስ ውስጥ አገልግለዋል። ስለዚህ ሐዲስ በዋነኛነት አምባሳደር ነበሩ። በዚህ የአምባሳደርነት ስራቸው ደግሞ የዋሉትን ውለታ ዛሬ እንዘክረዋለን።\nየፊታችን ግንቦት 17 ቀን 2009 ዓ.ም 54ኛ ዓመቱን የሚያከብረው የአፍሪካ ሕብረት መቀመጫው ኢትዮጵያ እንደሆነ እስከ ዛሬ ድረስ አለ። ለዚህም ደግሞ በተከታታይ የመጡት የኢትዮጵያ መሪዎች አስተዋፅኦም ከፍተኛ ነው። የአፍሪካ ሕብረት ከመመስረቱ አራት ዓመታት በፊት የተቋቋመው የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን /ECA/ ነው። ይህ መ/ቤት ታህሳስ 20 ቀን 1951 ዓ.ም አዲስ አበባ ላይ ተቋቋመ /ተመሰረተ/።\nየአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን እንደ ዋነኛ ዓላማ አፍሪካን ለማጠንከርና ለማጎልበት ኢኮኖሚ ወሳኝ በመሆኑ በጋራ ትስስር ሐገሮች ወደ አንድ አህጉራዊ ህልም መምጣትን የሚያመቻች ተቋም ሆኖ አገልግሏል። ይህም የአፍሪካ ሐገሮች በጋራ ለሚያቋቁሙት የአፍሪካ ሕብረት እንደ መሰረታዊ የመአዘን ድንጋይ ሆኖ አስተዋፅኦ አድርጓል። የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን /ECA/ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲሆን የደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ አስተዋፅኦ ከፍተኛ እንደነበር የሕይወት ታሪካቸው ያወሳል።\nየአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ከመቋቋሙ በፊት ሐዲስ ዓለማየሁ ኒውዮርክ ውስጥ በአምባሳደርነት ይሰሩ ነበር። እዚያ ሆነው አንድ ነገር አሰቡ። የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲመሰረት። ይህን ሃሳባቸውን ለንጉሥ ኃይለስላሴ ፃፉ። በወቅቱ ንጉሡ በጉዳዩ ወዲያውኑ አልተስማሙም ነበር። ሐዲስ ዓለማየሁም ስለ ጉዳዩ ጠቀሜታነት በተከታታይ ደብዳቤ ይፅፉላቸው ነበር።\nንጉሥ ኃይለሥላሴ ለምን ወዲያው ሀሳቡን አልተቀበሉትም? አንዳንድ ሰዎች እንደሚሉት ከሆነ የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን አዲስ አበባ ውስጥ ከሆነ የበርካታ ሐገር ዜጎችም አዲስ አበባ ውስጥ የስራ ቦታቸው ይሆናል። በዚህ የተነሳ ሁሉንም የሚታዘብ የውጭ ተመልካች ይመጣብናል። ስለዚህ እንቅስቃሴያችን ሁሉ ይፋ ይሆናል። ይሔ ደግሞ ለመንግስት ስርዓት አመቺ አይሆንም በሚል ምክንያት እንደሆነ ይገልፃሉ። በኋላ ግን በአዲስ አበባ ውስጥ እንዲቋቋም ጃንሆይ ፈቀዱ።\nዓፄ ኃይለሥላሴ ከመስማማታቸው በፊት ግን አራት ሐገሮች ጽ/ቤቱ እንዲሰጣቸው ጠይቀው ነበር። ከእርሳቸው ለአንደኛቸው ሊሰጥ በጥናት ላይ ነበር። በኋላ ኢትዮጵያ ስትጠይቅ ተሰጣት። እንዴት ተሰጣት የሚለውም ሌላው ጥያቄ ነበር።\nእንደ ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ገለፃ ኢትዮጵያ ጽ/ቤቱ እንዲሰጣት ያደረገችው በዘዴ ነው። ጉዳዩ እንዲህ ነው። ጽ/ቤቱን ገንዘብ አውጥቶ በቋሚነት የሚሰራው የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ነው። የሀገሮች ምላሽ ደግሞ ለጽ/ቤቱ መስሪያ የሚሆን ቦታ መስጠት ብቻ ነው። ሐገሮቹ የመስሪያውን ገንዘብ አያወጡም። ኢትዮጵያ ዘግይታ ጥያቄውን ስታቀርብ ግን አንድ መላ ቀይሳ ነበር። ይህም ቦታውን በነፃ እሰጣለሁ፤ የሕንፃውን ማሰሪያ ወጪም እራሴው እችላለሁ። የተባበሩት መንግሥታት ገንዘቡን አያወጣም አለች። በዚህ ምክንያት ከኋላ የመጣችው ኢትዮጵያ የጽ/ቤቱ ምስረታን በአሸናፊነት ተቀበለች። ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁም በሕይወት ዘመናቸው እጅግ ደስ ያላቸው የዚያን ቀን ነው። ምክንያቱም ከበስተኋላ ሆነው የዚህ ሐሳብ ጠንሳሽም ግፊት አድራጊም እርሳቸው ስለነበሩ ነው።\nዛሬም ከአዲስ አበባ ከተማ ውብ ሕንጻዎች መካከል አንዱ የሆነው የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን /ECA/ ጽ/ቤት የተመደበው ቦታ 26ሺ ሜትር ካሬ ነው። ስለዚሁ ኪነ-ሕንፃ አሰራር አቶ በሪሁን ከበደ በፃፉት መጽሐፍ እንዲህ ይላሉ¸\nሕንጻው የተለያዩ ክፍሎች አሉት። አንድ የጉባኤ አዳራሽ ፣ የኮሚቴ መሰብሰቢያዎች፣ ስድስት ክፍሎች ለአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሲዮን ሠራተኞችና ከዚህ ኮሚሲዮን ጋር የሥራ ግንኙነት ላላቸው ለኢትዮጵያ መንግሥት ለጽ/ቤቶች የሚያገለግሉ 140 ክፍሎች፣ ከነዚህ ሌላ ለባንክ፣ ለፖስታ፣ ለቴሌግራፍና ለአየር መንገድ የሚያገለግሉ ክፍሎች አሉት። ዋናው የመሰብሰቢያ አዳራሽ የዝግጅቱ ፕላን ለሊቀ መናብርቶቹ የመቀመጫዎች ብዛት 8 ለዋና መልዕክተኞች 86፣ ለመልዕክተኞች 168፣ ለታዛቢዎችና ለልዩ ልዩ ወኪሎች 58፣ ለፀሐፊዎች 16፣ ለተርጓሚዎችና ለኦፕሬተሮች 16፣ ለልዩ ልዩ እንግዶች 37፣ ለጋዜጠኞች 106፣ ለተመልካች ሕዝብ 220 በድምሩ 715 መቀመጫዎችን የያዘ ነው።\nይህን ለመስራት የወሰደው ጊዜ 18 ወር ብቻ ሲሆን የጨረሰውም ገንዘብ አምስት ሚሊዮን አራት መቶ ሰላሳ ብር እንደሆነ አቶ በሪሁን ከበደ “የአፄ ኃይለስላሴ ታሪክ” በተሰኘው መጽሀፋቸው በገፅ 470 ውስጥ ገልፀዋል። በፅሁፋቸው ውስጥ እንዳብራሩት የጉባኤው አዳራሽ የተቀመጠበት ቦታ 3ሺ 600 ሜትር ካሬ፣ ለጽ/ቤቶቹና ለስድስቱ ኮሚቴዎች መሰብሰቢያ አዳራሽ ስድስት ክፍል የፈጀው ቦታ 5500 ሜትር ካሬ፣ ለባንክ፣ ለፖስታ ቤት፣ ለቴሌግራፍና ለአየር መንገድ መ/ቤት የተሰራበት ቦታ 4500 ሜትር ካሬ እንደሆነ ጽሁፉ ያስረዳል።\nይህን ትልቅ ስራ ያከናወነችው ኢትዮጵያ ናት። ከበስተጀርባ ሆነው ታላቁን ሕልም እውን ያደረጉት ደግሞ ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ናቸው። የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ታህሳስ 20 ቀን 1951 ዓ.ም ተከፈተ።\nያ ወቅት ለብዙ የአፍሪካ ሐገሮች ጨለማ ነበር። ምክንያቱም ከቅኝ አገዛዝ ገና አልወጡም። በመከራ ውስጥ የሚዳክሩበት ነው። ከነርሱ ውስጥ ዘጠኝ ሀገሮች ብቻ ነፃ ወጥተው ነበር። እነርሱም\n3- የተባበሩት አረብ ሪፐብሊክ (ግብፅ) ፣\n9- ጊኒ ነበሩ።\nለነዚህ ዘጠኝ ሀገራት የምታበራይቱ ፀሐይ ለሌሎም በቅኝ ግዛት ስር ለሚዳክሩት እንድታበራ ትግላቸውን ቀጠሉ። ሀገሮች ነፃ መውጣት ጀመሩ። ተበራከቱ። አፍሪካ ከባርነት ነፃ የወጣች አዲስ አህጉር ሆነች። ግንቦት 17 ቀን 1955 ዓ.ም ላይ ነፃ የወጡ 32 የአፍሪካ ሐገሮች አዲስ አበባ ላይ የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን አቋቋሙ። የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ከዚህም አልፎ የብዙ አስተሳሰቦችና ፍልስፍናዎችም ድምር ውጤት ነው።\nለምሳሌ የፓን አፍሪካኒዝም ፍልስፍናዎችን የሚያራምዱ እነ ማርክስ ጋርቬይ፣ ኢትዮጵያዊው የህክምና ሊቅ ዶክተር መላኩ በያን እና ሌሎም ከ1920ዎቹ ጀምሮ የሚያቀነቅኗቸው አስተሳሰቦች እየሰፉ መጥተው የደረሱበት ደረጃ ነው። የአፍሪካ ህብረት! ጉዞው ገና ይቀጥላል። ፓን አፍሪካኒዝም ይመጣል። “United States of Africa” ይመጣል ተብሎም ይጠበቃል።\nእነ ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ሀሳቡ ጽንስ እንዲሆን አድርገዋል። ፅንሱም ተወልዶ እያደገ ነው። በ50 ዓመታት ውስጥ ሁሉም የአፍሪካ ሐገሮች ከቅኝ አገዛዝ ስርዓት ወጥተዋል። ቀጥሎም ባህላቸውን፣ ታሪካቸውን፣ ፖለቲካቸውን፣ ኢኮኖሚያቸውን እያስተሳሰሩ መሔድ እንዳለባቸውም አውቀዋል።\nየአፍሪካ ሐገሮች ትልልቅ ህልሞችን አልመው ነበር። ለምሳሌ በ1950ዎቹ አጋማሽ ጀምሮ ለ25 ዓመታት የሚቆይ ፕሮግራም በትምህርት ሚኒስቴሮቻቸው በኩል አቅደው ነበር። ይህም መሐይምነት ከአፍሪካ ምድር በ25 ዓመት ውስጥ እንዲጠፋ። ምክንያቱም በቅኝ የመገዛቱ አንዱ ምክንያት መሐይምነት ስለሆነ ነው። ግን ይሄ የ25 ዓመታት እቅድ አሁንስ እምን ደረጃ ላይ ነው ብሎ ማየት ከአፍሪካ ሐገራት ይጠበቃል።\nደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ግን ለንጉሥ ኃይለሥላሴ እዲህ አሏቸው፡- መሐይምነትን ከኢትዮጵያ ለማጥፋት የትምህርት ሚኒስቴር በጀት በጣም ትንሽ ነው። መጨመር አለበት እያሉ በጣም ተከራከሩ። ሳይጨመርም ቀረ። በወቅቱ ሐዲስ የትምህርት ሚኒስቴር ነበሩ። በጀቱ አልስተካከል ሲል ሐዲስ ስራቸውን በገዛ ፈቃዳቸው ለቀቁ። በኋላም ወደ ለንደን አምባሳደር ሆነው ተላኩ። ሐዲስ ከሄዱ በኋላ የጠየቁት በጀት ተለቆ ነበር። የሚገርም ነው።\nአፍሪካ የብዙ ነገሮች ሀብት ባለቤት ነች። ይህን ሐብቷን ተጠቅማ የበለፀገች አህጉር እንድትሆን የህብረቱ ትልቅ የቤት ሥራ ነው። ደራሲ ሐዲስም ከአስር ዓመታት በፊት እንደገለፁት ትምህርት ላይ ብዙ መስራት ተገቢ ነው።\nበድርሰቶቻቸው የምናውቃቸው እኚህ ደራሲ ታላቅ ዲፕሎማት እንደነበሩ በጥቂቱም ቢሆን የዛሬው ፅሁፌ ያስረዳል። ሐዲስ ዓለማየሁ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ዋና ዳይሬክተር ሆነው አገልግለዋል። ከዚያም በምክትል ሚኒስትርነት ማዕረግ ሰርተዋል። በአምባሳደርነት አገልግለዋል። ግን አነሳሳቸው ከቆሎ ተማሪነት፣ ወደ መምህርትን፣ ከመምህርነት ወደ የቴአትር ፀሐፊነት፣ ከፀሐፊነት ወደ አርበኝነት ከአርበኝነት ወደ ዲፕሎማትነት እና ታላቅ ደራሲነት የመጡ ናቸው።\nበድርስት ዓለም ውስጥ በልዩ ልዩ ጉዳዮች ፅፈዋል። ለምሳሌ\n1. የትምህርትና የተማሪ ቤት ትርጉም 1948 ዓ.ም\n2. ፍቅር እስከ መቃብር ልቦለድ ታሪክ 1958 ዓ.ም\n3. ወንጀለኛው ዳኛ (ልቦለድ) 1974 ዓ.ም\n4. የእልምዣት (ልቦለድ) 1980 ዓ.ም\n5. ትዝታ 1985 ዓ.ም\nከነዚህም ሌላ ኢትዮጵያ ምን አይነት ስርዓት እንደሚያስፈልጋት እና ልዩ ልዩ ቴአትሮችን ከሰላሳ ዓመታት በፊት ሲፅፉ ኖረዋል።\nእኚህ ደራሲና ዲፕሎማት በኢጣሊያ ወረራ ዘመን በአርበኝነት ሲታገሉ በፋሽስቶች ተማርከው ወደ ኢጣሊያ ሀገር ተግዘው ታስረዋል። ጣሊያን እስር ቤት ውስጥ እያሉ ኢትዮጵያ ከፋሽስቶች ወረራ ተላቀቀች። ግን ሐዲስ ከእስር አልተፈቱም ነበር። ሐገራቸውና ህዝባቸው ነፃ ሲወጡ ሐዲስ ገና ነፃ አልወጡም ነበር። በኋላ እንግሊዞች ጣሊያንን ሲወሩ ሐዲስ ዓለማየሁን እና ጓደኞቻቸውን እስር ቤት አግኝተዋቸው ለቀቋቸው። ወደ ሐገራቸው መጥተው የዲፕሎማትነት እና የደራሲነት ስራቸውንም የቀጠሉት ከዚህ በኋላ ነበር።\nሐዲስ ዓለማየሁ ከትንሽ ተነስተው ትልቅ ቦታ የደረሱ የትውልድ ተምሳሌት ናቸው። “አባታቸው አለማየሁ ሰለሞን ከጎጃም ክፍለ ሐገር መተከል ወረዳ ኤልያስ ከተባለ የትውልድ አምባቸው ተነስተው ወደ ጎዛምን ወረዳ እንዶደም ኪዳምህረት ድንገት አቀኑ። በዚያው ከወ/ሮ ደስታ ዓለሙ ጋር ተገናኙ። ወ/ሮ ደስታ እንዶዳም ተወልደው፣ እንዶዳም አድገው፣ በኋልም ለወግ ማዕረግ በቅተዋል። ከአቶ ዓለማየሁ ሰለሞን ጋር ትዳር የመሰረቱት በዚሁ ቦታ ነው። በትዳራቸውም ጥቅምት 7 ቀን 1902 ዓ.ም የበኩር ልጃቸውን ሐዲስን ወለዱ” ብዙም አብረው ሳይቆዩ ተለያዩ፡ ፈጣሪ ያገናኛቸው ታላቁን ደራሲና ዲፕሎማቱን ሐዲስ ዓለማየሁን እንዲወልዱ ብቻ ነበር። እንኳንም ወለዱት!\nየአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን 1951 ተመስርቶ፣ ከዚያም የአፍሪካ አንድነት ድርጅት 1955 ዓ.ም እንዲመጣ ብዙ ውለታ ውለዋል። ዛሬ ሐዲስን የጠቀስነው ከዚሁ አምድ ጋር የተገናኘ በመሆኑ ብቻ ነው። ለምሳሌ የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን ታህሳስ 20 ቀን 1951 ዓ.ም የተመሰረተ እለት ጉባኤውን በሊቀመንበርነት እንዲመሩ የተመረጡት ክቡር አቶ አበበ ረታ ናቸው። በኋላ ደርግ የረሸናቸው ሰው ናቸው። ስለ እርሳቸውም ምንም አልተባለም። ሌሎችም ነበሩ። እነ ከተማ ይፍሩ፣ እነ ክፍሌ ወዳጆ እና ሌሎችም።\nደራሲ ሐዲስ አለማየሁ ኢትዮጵያ ምርጥ ደራሲዎችሽን ጥሪ ስትባል ከፊት የሚሰለፉ፣ ኢትዮጵያ ምርጥ ዲፕሎማቶችሽን ጥሪ ብትባል ከፊት የሚመጡ፣ ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞችሽን ጥሪ ብትባል ከነግርማ ሞገሳቸው ብቅ የሚሉ የታላላቅ ሰብዕናዎች ባለቤት ነበሩ። ግን ጭንቅ የሚለኝ አንድ ነገር አለ። እንደነ ሐዲስ አለማየሁ አይነት ሰዎችን እያፈራን ነው ወይ? ኢትዮጵያ ሆይ እንደነ ሐዲስ አለማየሁ አይነት ሰዎችን ውለጂ፣ ማህፀንሽም የተባረከ ይሁን።\nበኮንስትራክሽን ዘርፍ ከሚጠቀሱት ባለሃብቶች መካከል አንዱ የሆኑትና የአንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትሕ ፓርቲ የቀድሞ ከፍተኛ አመራር ኢንጂነር ዘለቀ ረዲ «የ21ኛው ክፍለ ዘመን መሳፍንቶች እና ኢትዮጵያን እንደሃገር የማስቀጠል ፈተና» በሚል ርዕስ ያዘጋጁት መጽሐፍ ከአንድ ወር በኋላ ለንባብ እንደሚበቃ ተገለጸ።\nኢ/ር ዘለቀ ረዲ የመጽሐፉን አጠቃላይ ይዘትና ዝግጅት አስመልክቶ በሳፋሪያን አዲስ ሆቴል ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ የመጽሐፉ ትኩረት የኢትዮጵያን ማንነት በጥልቀት የሚዳስስ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ የምትባል ሀገር ማንናት፣ ኢትዮጵያ ድሮና ዘንድሮ ምን ዓይነት ገጽታ አላት፣ እድገቷ ምን ይመስላል፣ የኋሊት ነው ወይስ ወደፊት? የሚሉትን ርዕሰ ጉዳዮች የሚዳስስ መሆኑን ኢ/ር ዘለቀ በገለጻቸው ወቅት አስረድተዋል። መጽሐፉ በተለይ የዘመነ መሳፍንት እና የተራማጅ አስተሳስብን በማነጻጸር ኢትዮጵያ በየትኛው አስተሳሰብ ላይ ስለመሆንዋ ለመዳሰስ መሞከሩን ገልጸዋል። የዘመነ መሳፍንት አስተሳሰብ ከሀገር ጥቅም ይልቅ የግል ጥቅምን የሚያስቀድም መሆኑንና እስከዛሬ ሀገሪቷ በዚህ አስተሳሰብ የቱን ያህል ጉዳት እንደደረሰባት የሚገለጽ ሀሳብ በመፅሐፉ መስፈሩንም ተናግረዋል።\nበ200 ገጾች የተሰናዳው ይኸ መጽሐፍ በሰኔ ወር ለንባብ ይበቃል ብለው እንደሚገምቱ የገለጹት ኢ/ር ዘለቀ፤ የመሸጫ ዋጋው ለጊዜው አለመወሰኑንና ከመጽሐፉ የሚገኘውን ገቢ ግን ለአንድ የበጎ አድራጎት ድርጅት ለማዋል ዕቅድ እንዳላቸው አስታውቀዋል። ኢንጂነሩ አያይዘውም በመጽሐፉ ዝግጅት ሒደት ጋዜጠኛ ዮናስ ወ/ሰንበት በአዘጋጅነት ከፍተኛ ሚና እንደነበረው የጠቀሱ ሲሆን ሌሎችም በዝግጅቱ ላይ አስተዋጽኦ የነበራቸውን ግለሰቦች በስም በመጥቀስ ምስጋና አቅርበዋል።\nከነገ በስቲያ ሚያዚያ 27 ቀን 2009 ዓ.ም የአርበኞች ቀንን እናከብራለን። ዛሬ እኛ እንድንኖር ስንቶች ወድቀውልናል። ሕይወታቸውን ሰጥተውልናል። ሁሉንም መዘርዘር አይቻልም። ግን ጐላ ጐላ የሚሉትን የጥበብ ሠዎችን ብቻ ለመቃኘት እሞክራለሁ።\nበአማርኛ ሥነ-ጽኁፍ ውስጥ ታላላቅ የሚባሉ ደራሲያን ለኢትዮጵያ ሀገራቸው ከፍተኛ መስዋእትነት ከፍለዋል። እስኪ እነሱን ደግሞ ጥቂት እንዘክራቸው።\nፋሽስት ኢጣሊያ በ1929 ዓ.ም ኢትዮጵያን ስትወር በሐገሪቱ ኢኰኖሚያዊ እና ማኅበራዊ ህይወት ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጥራለች። በአምስት ዓመታት ቆይታዋም ተዘርዝሮ የማያልቅ ኢሰብአዊ ድርጊት በዜጐች ላይ ፈፅማለች። አያሌ የኢትዮጵያ የፅሁፍ ሠነዶችና ታሪኰችን አውድማለች። የሥነ-ፅሁፍ ዘርፉን ብቻ እንኳን ስንቃኝ ፋሽስት ኢጣሊያ በርካታ የኢትዮጵያ ደራሲያን እና የጥበብ ሰዎች እንዲታሰሩ፣ እንዲሰደዱ እና እንዲሰቃዩ አድርጋለች። ከዚሁ ጋር ተያይዞም ለፋሽስት ኢጣሊያ ያደሩ የኢትዮጵያ ደራሲዎች፣ ባለቅሬዎችና የኪነ-ጥበብ ሰዎች ነበሩ። በዛሬው ፅሁፌ ወራሪዋን ጣሊያንን የተፋለሙ እና የደገፉ የጥበብ ሰዎቻችንን እቃኛለሁ።\nጣሊያኖች ኢትዮጵያን ከመውረራቸው ከአንድ ዓመት በፊት ጀምሮ ወረራው አይቀሬ መሆኑን የተገነዘቡ ታላላቅ ደራሲያን ነበሩ። ከነዚህም ውስጥ አንዱ ተመስገን ገብሬ ነበር። ጋዜጠኛ እና ደራሲ የነበረው ተመስገን ገብሬ፣ በ1928 ዓ.ም እና ከዚያም በፊት ጣሊያኖች ኢትዮጵያን ሊወሩ ነው በማለት በየአደባባዩ ህዝብ እየሰበሰበ ንግግር ያደርግ ነበር። ኢትዮጵያዊያን በቅርቡ የሚመጣባቸው ጠላት ምን ያህል የተደራጀ እና የተዘጋጀ እንደሆነ ያስረዳቸው ነበር። ይህ ግዙፍ የኢጣሊያ ጦር ወደ ኢትዮጵያ ከመጣ ህዝቡ እንዴት መከላከል እና ሀገሩን መጠበቅ እንዳለበት ተመስገን ገብሬ በየአደባባዩ ይናገር ነበር። በተለይ ደግሞ ዛሬ ሀገር ፍቅር ቴአትር ቤት ተብሎ በሚጠራው እና በዚያን ዘመን የሀገር ፍቅር ማኅበር ተብሎ በሚታወቀው ስፍራ ከሌሎችም ጓደኞቹ ጋር በመሆን ህዝቡን ያስተምር ነበር።\nፋሽስት ኢጣሊያኖችም አዲስ አበባን በተቆጣጠሩበት ወቅት ቅድሚያ ሰጥተው ከሚያድኗቸው ሰዎች መካከል አንዱ ተመስገን ገብሬ ነበር። ተመስገን ከኢጣሊያኖች ራሱን እየሸሸገ በርካታ የአርበኝነት ስራ ሲሰራ ቆይቷል። ለምሳሌ ለአርበኞች በከተማ ውስጥ ያለውን መረጃ ያቀብል ነበር። ልዩ ልዩ የኢትዮጵያ ቅርሶች በጣሊያኖች እንዳይወድሙ ከእንግሊዞች ጋር ሆኖ ወደ ለንደን እንዲሄዱ አድርጓል። ከነዚህም ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ከግዕዝ ወደ አማርኛ የተተረጐመው ግዙፍ የብራና መፅሐፍ ይገኛል። ተመስገን በአደራ መልክ ከአገሩ ያስወጣው ይሄው ብራና ዛሬም ድረስ እንግሊዝ ውስጥ ይገኛል።\nከዚህ በተረፈም ተመስገን ገብሬ በየካቲት 12 ጭፍጨፋ ወቅት እጅግ ዘግናኝ ድርጊቶችን ያየ ሲሆን፤ እሱ ራሱም እስረኛ ሆኖ በተአምር አምልጦ ወደ ሱዳን ይሰደዳል። እዚያም ሆኖ ለንደን ውስጥ ካሉት የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገስት ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ዘንድ መልዕክት እየተቀበለ ለአርበኞች ይልካል። ከአርበኞች ተቀብሎ ለንጉሱም ይልካል። በስደት ያሉትን ኢትዮጵያዊያንን ሱዳን ውስጥ ያስተምር ነበር። “ሊግ ኦፍ ኔሽን” ላይ ጃንሆይ ንግግር ሲያደርጉ በርካታ መረጃዎችን ፅፎ የላከላቸው ይኸው አርበኛ ደራሲ ነው።\nተመስገን ገብሬ ኢጣሊያ በሽንፈት ከኢትዮጵያ ምድር ተጠቃላ እንድትወጣ ከፍተኛ ሚና ከተጫወቱ አርበኞች አንዱ ነው። ከነፃነት በኋላም ወደ ሀገሩ መጥቶ እጅግ ታዋቂ ጋዜጠኛ እና የስነ-ጽሁፍ ባለሙያ ነበር። “የኤርትራ ድምፅ” ተብላ የምትታወቅ የመንግስት ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ነበር። ከዚህ በተረፈም ኤርትራ ከእንግሊዝ የሞግዚት አስተዳደር እንድትላቀቅ ከሲልቪያ ፓንክረስት ጋር ሆኖ አያሌ ተግባራትን አከናውኗል።\nተመስገን ገብሬ ጐጃም ውስጥ ደብረማርቆስ ከተማ በ1901 ዓ.ም ተወልዶ፣ በትምህርቱም ከቤተ-ክህነት እስከ ዘመናዊ ት/ቤት ድረስ የተማረ፣ የአዳዲስ አስተሳሰቦች ፈጣሪ የነበረ ደራሲ ነው። በ1941 ዓ.ም በ40 ዓመቱ የተመረዘ ነገር በልቶ ህይወቱ ማለፉ ይነገራል። ተመስገን በኢትዮጵያ ታሪክ የመጀመሪያዋ የአጭር ልቦለድ መፅሐፍ እንደሆነች የምትታወቀዋን “የጉለሌው ሰካራም” የምትሰኘዋ መፅሐፍ ደራሲ ነው። ከዚህም ሌላ “ሕይወቴ” በሚል ርዕስ የፃፋትም የህይወት ታሪኩን የምታወሳው እጅግ ተወዳጅ መፅሐፍ እስከ ዛሬ ድረስ ትነበባለች።\nመላኩ በያን ለሀገራቸው የሰጡት ሙያዊ ድጋፍ\nከሀዋርድ ዩኒቨርሲቲ በዶክትሬት ድግሪ በ1928 ዓ.ም የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ሆነው ከመመረቃቸው በፊት በአሜሪካ የኢትዮጵያ ወኪል ሆነው እያገለገሉ ነበር። የኢትዮጵያዊያንና የአፍሪካ አሜሪካዊያን ግንኙነት እንዲስፋፋ ብርቱ ትግል አድርገዋል። የተለያዩ ኢትዮጵያዊያንም ወደ ምዕራቡ ዓለም ሄደው ዘመናዊ ትምህርት እንዲያገኙ እያደረጉ ነበር። ኢጣሊያ ኢትዮጵያን ስትወር ሁሉንም እቅዶቻቸውን ትተው ወረራው በኢትዮጵያ ህዝብ ላይ እያስከተለ ያለውን ጉዳትና ውጤትም መጥፎ ሊሆን እንደሚችል ለአሜሪካዊያንና ለካሪቢያን ዜጐች ያስረዱ ነበር።\nበህክምና ከተመረቁ በኋላም ወረራው ሲፈፀም ወደ ሀገራቸው ተመለሱ። ወዲያውም ወደ ኦጋዴን ከኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ጋር በመሆን የቆሰሉ ወታደሮችን ያክሙ ጀመር። በወቅቱ በጅጅጋ፣ በደገሃቡር እና በጐሬ የተዋጣለት የሕክምና አገልግሎት አበርክተዋል።\nእ.ኤ.አ በህዳር ወር 1935 ዓ.ም ጃንሆይ ከአዲስ አበባ ተነስተው ወደ ሰሜኑ ጦር ግንባር ሲጓዙ ዶ/ር መላኩም ከኦጋዴን ተጠርተው የንጉሱ ልዩ ሐኪም በመሆን ወደ 120ሺ ለሚጠጉ ቁስለኞች ህክምና ሰጥተዋል። በወቅቱ ከኢትዮጵያዊያን በርካታ ሰዎች በመጐዳታቸው የንጉሱም ጦር ወደ አዲስ አበባ እንዲመለስ ትዕዛዝ ተላለፈ። እስከዚያው ድረስ ግን ዶ/ር መላኩ የንጉሱ ልዩ ሐኪም፣ አስተርጓሚ፣ ፀሐፊና ቃል አቀባይ ሆነው ይሰሩ ነበር።\nአዲስ አበባ እንደገቡም ራስ ካሣ ንጉሱ ከሀገር ወጥተው በወቅቱ “ሊግ ኦፍ ኔሽን” ተብሎ በሚጠራው ለተባበሩት መንግስታት ድርጅት አቤቱታ እንዲያቀርቡ ሀሳብ ሰጡ። ሌሎች ሹማምንት ሀሳቡን ተቃወሙት። ብላታ ታከለ የተባሉ አርበኛ ንጉሱ እዚህ እንደ ቴዎድሮስ በሀገራቸው መዋጋት እንዳለባቸው ተናገሩ። ሌሎች አርበኞች ደግሞ ንጉሱ እንዳይሄዱ ከመንገዳቸው ለማሰናከልም አሴሩ። ዶ/ር መላኩ ግን ምንም ሀሳብ አልሰጡም ነበር።\nአፄ ኃይለሥላሴ ወደ አውሮፓ በስደት ሲጓዙ ዶ/ር መላኩም አብረዋቸው ተጓዙ። ንጉሱ እ.ኤ.አ ሰኔ 30 ቀን 1936 ዓ.ም በሊግ ኦፍ ኔሽን ታሪካዊውን ንግግር አደረጉ። ሆኖም ከአባል ሀገሮቹ ቀና ምላሽ አላገኙም ነበር። በዚህ ወቅት ቀደም ሲል የንጉሱን ከሀገር መውጣት ይቃወሙ የነበሩት አርበኞች ትክክል እንደነበሩ ዶ/ር መላኩ ተቀበሉ። “የቀረን ተስፋ እዚያው በሀገራችን ፀረ-ቅኝ አገዛዝ ትግላችንን ማፋፋም ነው። በዚህም ምክንያት በመላው ዓለም የሚገኙ ጥቁሮች ከጐናችን ይቆማሉ” ሲሉ ተናገሩ።\nበመቀጠልም ዶ/ር መላኩ እ.ኤ.አ በመስከረም 1936 ዓ.ም በአሜሪካ የኢትዮጵያ ተወካይ ሆነው ከእንግሊዝ ሀገር ወጡ። አሜሪካ እንደደረሱም የአውሮፓ ቆይታው ስሜታቸውን ክፉኛ እንደነካው ገልፀዋል። እንግሊዝ ሀገር እያሉ ከታዋቂዋ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች እና ከኢትዮጵያ አፍቃሪዋ ከሲልቪያ ፓንክረስት እና ከፕሮፌሰር እስታንሊ ዮናስኪ እና ከሌሎች ጥቂት እንግሊዛዊያን በስተቀር ሁሉም ማለት ይቻላል ኢትዮጵያ ብቻዋን ጦርነቱን ድል ማድረግ አትችልም የሚል እምነት ነበራቸው ብለዋል።\nአሜሪካ እንደደረሱም በእርዳታ ማሰባሰብ ተግባር ላይ ተሰማርተው ለኢትዮጵያ አርበኞች ከፍተኛ ውለታ አበርክተዋል። በርካታ ጥቁር አሜሪካዊያንን በየቀኑ እየሰበሰቡ “እኛ በቅኝ መገዛት የለብንም፣ አርበኞች በዱር በገደል ጠላቶቻችን ከሀገራችን ለቀው እስከሚወጡ ድረስ ይዋጋሉ፤ ጥቁሮች ያሸንፋሉ” በማለት ንግግር ያደርጉ ነበር።\nትግሉን ለማፋፋም የኢትዮጵያ ድምፅ “The Voice of Ethiopia” የተሰኘ ጋዜጣ ማሳተም ጀመሩ። በዚህ ጋዜጣ የሀገሪቱን ታሪክ፣ የሕዝቡን ህይወት፣ ፀረ-ቅኝ አገዛዝ ትግልን፣ የነፃነትን ክቡርነት ወዘተ … እየፃፉ ያሰራጩ ነበር። በኋላም “የኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ፌዴሬሽን” የተሰኘን ድርጅት አቋቋሙ። በዚህም ድርጅት ጥላ ስር የኢትዮጵያ ወዳጆችና ደጋፊዎች ተሰባሰቡ። ጋርቬይ ይመራው የነበረው “The Universal Negron Improvement Association” አባላትም ይቀላቀሉት ጀመር። የዶ/ር መላኩ በያን እንቅስቃሴ የተባበሩት የአፍሪካ አሜሪካዊያን ማኅበርን መመስረት ነበር። በዚህም ዓለም አቀፍ እውቅና፣ ክብር አግኝተውበታል።\nበመካከሉ ግን ጋርቬይ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ከጥቁሮች ነጮችን ይወዳሉ እያለ መናገር ጀመረ። በዚህ ጊዜ ከዶ/ር መላኩ በያን ጋር ግጭት ውስጥ ገቡ። ይህ የጋርቬይ ንግግር ፍፁም ሀሰት እንደሆነ ልዩ ልዩ ማስረጃዎችን እያቀረቡ ለደጋፊዎቻቸው አስረዱ። ገለፃቸውም አሳማኝ ነበር።\nዶ/ር መላኩ ከባለቤታቸው ዶሮቲ ጋር በመሆን በሚያደርጉት ትግል የአያሌ ጥቁር አሜሪካዊያንን ድጋፍ አግኝተዋል። “ለነፃነት መፋለሚያው አሁን ነው” ተስፋፊዎችን በኅብረት እንቃወም። ሊግ ኦፍ ኔሽንን እናውግዝ። ጣሊያንን እናውግዝ። ነፃ የጥቁሮች ሀገር ይኑር እያሉ በየተሰባሰቡበት እየተናገሩ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ተከታዮች አፍርተዋል።\nየፀረ-ቅኝ አገዛዝ ታጋይ፣ የነፃነት ተሟጋች፣ የጥቁር ኅብረት ናፋቂ የሆኑት ዶ/ር መላኩ በያን ለሀገራቸውና ለህዝባቸው ልዕልና ሲሉ በየስፍራው እንደዋተቱ በኒውዮርክ ከተማ እ.ኤ.አ ግንቦት 4 ቀን 1940 ዓ.ም ከዚህች ዓለም በሞት ተለዩ።\nወትሮም ሲናፍቁት የነበረውና ሲታገሉለት የኖሩት የፋሽስቶችን ውድቀት ሳያዩ በማለፋቸው ብዙዎች ይቆጫሉ። ጣሊያኖች ድል ተደርገው ሊወጡ አንድ ዓመት ሲቀራቸው ነበር ያረፉት።\nከጋርቬይ ጋርም አንድ የሚያደርጋቸው ሁለቱም የአፍሪካ ወዳጆች ሁለቱም የዘር መድልዎን ተቃዋሚዎች ጭቆናን በደልን ታጋዮች በመሆናቸው ለነፃነት በተደረገው ትግል ሁሉ ሲታወሱ ይኖራሉ።\nበአገራችን የዶ/ር መላኩ በያን ስም የሚያስጠራ ጐዳናም ሆነ ሐውልት የለም። ይሁንና ስድስት ኪሎ በሚገኘው የካቲት 12 ሆስፒታል ውስጥ በዶ/ር መላኩ በያን የተሰየመ የህክምና ማዕከል መኖሩን ምን ያህሎቻችን እናውቅ ይሆን?\nቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሴ\nበ1887 ዓ.ም ጐጃም ውስጥ ደብረኤልያስ በተባለ ቦታ የተወለደው ዮፍታሔ ንጉሴ በኢትዮጵያ ውስጥ ቴአትርን እና መዝሙርን በማስተማር እና በማስፋፋት ግንባር ቀደም ከያኒ ሆኖ ይጠራል።\nይህ የኪነ-ጥበብ ሊቅ ልክ እንደ ተመስገን ገብሬ ሁሉ ህዝብ እየሰበሰበ ከኢጣሊያ ወረራ ህዝቡ እንዴት መከላከል እንዳለበት ያስተምር ነበር። ጣሊያኖች አዲስ አበባን ሲቆጣጠሩ በእጅጉ ከሚፈለጉ ሠዎች መካከል አንዱ እርሱ ነበር።\nደሙን ያፈሰሰ ልቡ የነደደ\nበአርበኝነቱ ታጥቆ ጠላት ያስወገደ\nንጉሱን አገሩን ክብሩን የወደደ\nነፃነቱን ይዞ መልካም ተራመደ።\nገናናው ክብራችን ሰንደቅ አላማችን፣\nእጅግ ያኰራሻል አርበኝነታችን።\nእያለ መዝሙር ያዘምር ነበር።\nዮፍታሔ በኢትዮጵያዊያን ባንዳዎች ጠቋሚነት ጣሊያኖች ሊይዙት እቤቱ ሲመጡ ራሱን ቀይሮ ቄስ መስሎ ከአዲስ አበባ ጠፍቶ በዱከም በኩል አድርጐ ከአርበኞች ጋር ተቀላቀለ። ከዚያም ወደ ሱዳን ተሰደደ። በአምስት ዓመቱ የጦርነት ወቅት ከሱዳን ወደ ኢትዮጵያ በስለላ መልክ እራሱን ቀይሮ እየመጣ ለአርበኞች ልዩ ልዩ ነገር እያቀበለ ይመለስ ነበር። ከዚህም ሌላ ልዩ ልዩ መቀስቀሻ ግጥሞችን እና ቅኔዎችን እየፃፈ በየጦር አውድማው ይልክ ነበር። የፋሽስቶች ግብዐተ መሬት እስከሚጠናቀቅ ለሀገሩ ብዙ የከፈለ ከያኒ ነው።\nዮፍታሔ ንጉሴ በ1933 ዓ.ም ጣሊያኖች ድል ሲመቱ የቀዳማዊ ኃይለስላሴ የጉዞ ማስታወሻ ፀሐፊ ሆኖ ከሱዳን እስከ አዲስ አበባ ድረስ መጥቷል። ከዚያም ግሩም የሆነ የፅሁፍ ሠነድ አዘጋጅቶ አውጥቷል።\nዮፍታሔ ንጉሴ በቴአትር ዘርፉ ከሚታወቁለት ስራዎቹ መካከል “አፋጀሽኝ”፣ “እያዩ ማዘን”፣ “የሆድ አምላኩ ቅጣት”፣ “ምስክር”፣ “እርበተ ፀሐይ”፣ “ታላቁ ዳኛ”፣ “የሕዝብ ፀፀት” እና ሌሎችም ይገኛሉ። በመዝሙሩም በኩል ቢሆን በቀዳማዊ ኃይለስላሴ ዘመን ብሔራዊ መዝሙር የፃፈ ታላቅ ሀገር ወዳድ ከያኒ ነበር። በ1935 ዓ.ም ደግሞ የሕግ መወሰኛ ምክር ቤት ም/ፕሬዝዳንት ሆኖ አገልግሏል።\nዮፍታሄ ንጉሴ ሰኔ 30 ቀን 1939 ዓ.ም ቀን ስራውን በሰላም ሲሰራ ውሎ፣ ማታ እቤቱ ገብቶ ተኛ። ጠዋት ላይ ግን አልጋው ላይ ሞቶ ተገኘ። የዚህ ታላቅ አርበኛ እና ደራሲ አሟሟትም ምስጢር ሆኖ እስከ አሁን ድረስ አለ።\nበ1902 ዓ.ም ጐጃም ውስጥ ደብረማርቆስ አውራጃ፣ ጐዛምን ወረዳ፣ እንዶዳም ኪዳነምህረት በተባለች ስፍራ የተወለዱት ታላቁ ደራሲ፣ አርበኛና ዲፕሎማት ሐዲስ አለማየሁ በኢትዮጵያ ሥነ-ፅሁፍ ውስጥ እጅግ ጐልተው የሚጠሩ ናቸው። እኚህ ደራሲ በኢጣሊያ ወረራ ወቅት አያሌ ውጣ ውረዶችን አሳልፈዋል።\nጣሊያን ኢትዮጵያ ስትወር ደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ ከራስ እምሩ ኃይለስላሴ ጦር ጋር በመሆን ፋሽስቶችን በልዩ ልዩ አውደ ውጊያዎች ሲፋለሙ ቆይተዋል። በመጨረሻም ተማርከው በፋሽስቶች እጅ ይወድቃሉ። ከዚያም ወደ ጣሊያን ሀገር ሄደው እንዲታሰሩ ተፈረደባቸው። ሊፓሪ /Lipari/ ወደተባለ ደሴት ተወሰዱ። ቀጥሎም በሳንባ ምች ስለታመሙ ወደ ሉንጐ ቡክ ወደተሰኘ ስፍራ ተዘዋወሩ። እዚያ ደግሞ እንደ ደጃዝማች ግርማቸው ተ/ሐዋርያት ያለ ታላቅ ደራሲም ታስሯል።\nበአጠቃላይ ሐዲስ ዓለማየሁ በኢጣሊያ እስር ቤት ወደ ሰባት ዓመታት ታሰሩ። ኢትዮጵያ ከኢጣሊያ ወረራ ነፃ መውጣቷን እስር ቤት ሆነው ሰሙ። በእሰርም ቢሆኑ የሀገራቸው ነፃ መውጣት አስደሰታቸው። ከነፃነት በኋላ ማለትም በ1936 ዓ.ም በእንግሊዞች እና በሌሎች ጦረኞች ትግል ከእስር ቤት ወጥተው ወደ ሀገራቸው ኢትዮጵያ መጥተዋል።\nሐዲስ ዓለማየሁ ከነፃነት በኋላም በእየሩሳሌም የኢትዮጵያ አምባሳደር፣ በአሜሪካን የኢትዮጵያ አምባሳደር፣ ከ1943 ዓ.ም እስከ 1953 ዓ.ም በተባበሩት መንግስታት የኢትዮጵያ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር፣ ከዚያም በብሪታኒያ በኔዘርላንድስ እና በልዩ ልዩ ቦታዎች የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆነው የሰሩ ሲሆን፤ በሀገራቸውም ትምህርት ሚኒስቴር ውስጥ ከጃንሆይ ስር ሆነው በሚኒስትርነት አገልግለዋል።\nሐዲስ ዓለማየሁ በድርሰቱም መስክ “ተረት ተረት የመስረት (1948)”፣ “የትምህርትና የተማሪ ቤት ትርጉም (1948)”፣ “ፍቅር እስከ መቃብር (1958)”፣ “ኢትዮጵያ ምን ዓይነት አስተዳደር ያስፈልጋታል (1966)”፣ ወንጀለኛው ዳኛ (1974)፣ “የልምዣት (1980)”፣ “ትዝታ (1985)” የተሰኙ መፃህፍትን አበርክተዋል። ከቀዳማዊ ኃይለስላሴ የሽልማት ድርጅትም በሥነ-ጽሑፍ ዘርፍ ተሸላሚ ናቸው። በ1992 ዓ.ም ደግሞ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ሰጥቷቸዋል። ሐዲስ ዓለማየሁ በ1996 ዓ.ም በ94 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል።\nደጃዝማች ግርማቸው ተ/ሐዋርያት\nጥቋቁር አናብስት /Black Lions/ በተሰኘው መፅሐፉ ውስጥ ኖርዌጂያዊው ሞልቬር፣ ግርማቸው ተ/ሃዋርያት እ.ኤ.አ ኖቬምበር 21 ቀን 1915 ዓ.ም ሐረርጌ ውስጥ ሂርና ተብላ በምትታወቀው ስፍራ መወለዳቸውን ይገልፃል። በኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ ዓለም ውስጥ በግንባር ቀደምትነት ከሚጠቀሱት ደራሲያን መካከል አንዱ የሆኑት እኚህ ታላቅ ደራሲ፣ በኢጣሊያ ወረራ ወቅት ብዙ ስቃይ አሳልፈዋል።\nግርማቸው ተ/ሃዋርያት የማይጨው ጦርነት ሲደረግ ጃንሆይን ተከትለው ዘምተው ነበር። በኋላ ከልዑል አልጋወራሽ አስፋው ወሰን ኃይለስላሴ ጋር ሆነው ወደ አዲስ አበባ እንዲመለሱ ተደርጓል። ኢጣሊያ አዲስ አበባን በተቆጣጠረችበት ወቅት እርሳቸው ወደ ጅቡቲ ተሰደዱ። እዚያም አየሩ አልስማማ ስላላቸው ወደ ሀገራቸው ተመለሱ። እርሳቸው በሚመለሱበት ወቅት ደግሞ ሞገስ አስገዶም እና አብርሃም ደቦጭ ግራዚያኒ ላይ ቦምብ የወረወሩበት ጊዜ በመሆኑ ግርማቸውም በቁጥጥር ስር ዋሉ። ጣሊያኖቹም ግርማቸውን ወደ ኢጣሊያ አገር ወስደው አሰሯቸው። አሲናራ በተባለች ደሴት ላይ ከታሰሩ በኋላ ሐዲስ ዓለማየሁ እና ራስ እምሩ ኃይለሥላሴ ወደታሰሩበት ሊፕሪ ደሴት ተዘዋወሩ። ከዚያም አነስተኛ መንደር ወደሆነችው ካላቡሪያ ተሸጋገሩ። በአጠቃላይ ለሰባት ዓመታት ኢጣሊያ ውስጥ ታሰሩ።\nየሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሊያበቃ ሲል በጄኔራል ዊልሰን የሚመራ የእንግሊዝ ጦር እነ ግርማቸው ያሉበትን ስፍራ ይቆጣጠራል። እናም እነ ግርማቸው ተ/ሃዋርያት ከሰባት ዓመታት እስር በኋላ በ1935 ዓ.ም ተፈቱ። በመጀመሪያ ካይሮ፣ ከዚያም ምፅዋ፣ ቀጥሎ አስመራ በመጨረሻም አዲስ አበባ ገቡ።\nትምህርታቸውን በፈረንሣይ ሀገር የተከታተሉት ደጃዝማች ግርማቸው ወደ ሀገራቸው ከመጡ በኋላ በስራው መስክ፣ በ1935 ዓ.ም የማስታወቂያ ሚኒስቴር ዋና ዳይሬክተር፣ በስዊዲን የኢትዮጵያ መንግስት ጉዳይ ፈፃሚ፣ በ1950 ዓ.ም ደግሞ አምባሳደር ሆነው ተሾሙ፡ ከ1952 እስከ 1953 በምዕራብ ጀርመን የኢትዮጵያ አምባሳደር ሆኑ። የጐሬ ጠቅላይ ግዛት እንደራሴም ሆነው ሰርተዋል።\nግርማቸው ተ/ሃዋርያት በድርሰቱ ዘርፍም በ1947 ዓ.ም አርአያ የተሰኘ ረጅም ልቦለድ ፅፈዋል። ይህ ልቦለድ በዘመኑ የት/ቤት የሥነ-ጽሑፍ ማስተማሪያ ሁሉ ሆኖ አገልግሏል። ዛሬም ድረስ የሥነ-ጽሑፉ ምሁራን እንደማጣቀሻ የሚጠቀሙበት መፅሐፍ ነው። ከዚሁ በመለጠቅም ቴዎድሮስ ታሪካዊ ድራማ ፅፈዋል። ስለ አፄ ቴዎድሮስ ማንነት እና ስብዕና ለመጀመሪያ ጊዜ የቴዎድሮስን አወንታዊ ጐን ላይ ተመርኩዞ የተፃፈ ቴአትር ነው። ከዚህ በተጨማሪም አድዋ የሚል ተውኔትም ፅፈዋል።\nደጃዝማች ግርማቸው ተ/ሃዋርያት በዘመነ ደርግ 8 ዓመታትን በእስር ተንገላተዋል። እስር ቤት እያሉ ህመም ስላስቸገራቸው ለህክምና ወደ ውጭ ሀገር ሄዱ። ሞልቬር እንደፃፈው ከሆነ ጥቅምት 25 ቀን 1980 ዓ.ም በ72 ዓመታቸው እኚህ የኢትዮጵያ ታላቅ ደራሲና ዲፕሎማት ማረፋቸውን ገልጿል።\nበጅሮንድ ተክለሐዋርያት ተ/ማርያም\nየደጃዝማች ግርማቸው አባት ናቸው። የተወለዱት እ.ኤ.አ በ1884 ዓ.ም በአንኰበርና በደብረብርሃን መካከል ባላቸው መንደር ነው። የተማሩት ደግሞ ሩሲያ ነው። ውትድርናን እና ፈረንሣይ ደግሞ ጥበብን እንደተማሩ ይነገርላቸዋል። የእርሻም ትምህርት ተምረዋል። በጅሮንድ ተክለሃዋርያት በኢትዮጵያ ታሪክ የመጀመሪያውን ቴአትር ማለትም “ፋቡላ የአውሬዎች ኰሜዲያ” የተሰኘውን ተውኔት ፅፈው በ1913 ዓ.ም ለመድረክ አብቅተዋል።\nበጅሮንድ ተክለሐዋርያት፣ በተማሩት የጦር ትምህርት ፋሽስቶችን ለመፋለም ስትራቴጂ ነድፈው ነበር። ከጃንሆይ ጋር ባለመግባባታቸው ስኬታማ ሳይሆን ቀርቷል። በኋላም በዚሁ ጦርነት ሳቢያ ወደ ጅቡቲ ተሰደዱ። ቀጥሎ ወደ ኤደን፣ ከዚያም ወደ ማዳጋስካር ተሰደው ኖረዋል። በነዚህ ግዜያትም ከውጭ ሆነው ለአርበኞች ልዩ ልዩ መዋጮዎችን፣ ወረጃዎችን እና ምስጢሮችን ይልኩ ነበር።\nበጅሮንድ ተክለሃዋርያት ተ/ማርያም የፃፉ የራሳቸውን የህይወት ታሪክ የሚያወሳ መፅሐፍም አላቸው። ኦቶባዮግራፊ (የህይወት ታሪክ) ይሰኛል። በጅሮንድ ተክለሃዋርያት ኢትዮጵያን የገንዘብ ሚኒስቴር ሆነው አገለግለዋት ነበር። በ1969 ዓ.ም ሐረር ውስጥ ያረፉ ሲሆን ቀብራቸው የተፈፀመው ደግሞ ድሬዳዋ ቅዱስ ሚካኤል ቤተ-ክርስትያን ነው።\nስንዱ ገብሩ የደራሲነታቸውን ያህል የአርበኝነታቸው ታሪክም እጅግ ጐልቶ የሚታይ ነው። ጥር 6 ቀን 1907 ዓ.ም በአዲስ ዓለም ከተማ የተወለዱት ስንዱ ገብሩ ትምህርታቸውን በሀገር ውስጥ ሲከታተሉ ቆይተው ከዚያም ለከፍተኛ ትምህርት ሲውዘርላንድ ሄድ ተምረዋል።\nእኚህ ሴት አርበኛ እና ደራሲ፣ ኢትዮጵያ በጣሊያን ስትወረር ወደ ጐሬ በመዝመት ከፍተኛ ተጋድሎ ፈፅመዋል። ልዩ ልዩ ቀስቃሽ ግጥሞችን እየፃፉ ለየ አውደ ውግያው ውስጥ ለሚሳተፉ አርበኞች ይልኩ ነበር። ለዚሁ ለሀገራቸው ነፃነት ሲዋደቁ በጠላት እጅ ወድቀው ተማረኩ። ከዚያም አዚናራ ተብሎ በሚጠራው የኢጣሊያ የባህር ወደብ ላይ ታሰሩ።\nከነፃነት በኋላም ደሴ በሚገኘው የወ/ሮ ስህን ት/ቤት ዳይሬክተር፣ አዲስ አበባ የሚገኘውን የእቴጌ መነን የሴቶች ት/ቤት የመጀመሪያዋ ሴት ዳይሬክተር ነበሩ። በፓርላማ ውስጥም የመጀመሪያዋ የሴት የፓርላማ አባል ሆነው ሰርተዋል።\nሰንዱ ገብሩ በ1942 ዓ.ም “የልቤ መፅሐፍ” የተሰኘና በብዙዎችም ዘንድ የተወደደ ስራቸውን አሳትመዋል። እጅግ በርካታ ያልታተሙ የልቦለድ፣ የግጥም እና የቴአትር ስራዎች አሏቸው። ቴአትሮቻቸው አብዛኛዎቹ ለመድረክ በቅተዋል። እነዚህም “አድዋ”፣ “የኢትዮጵያ ትግል”፣ “ከማይጨው መልስ”፣ “የታደለች ህልም” እና ሌሎችም በርካታ ስራዎች ይገኛሉ። ስንዱ ገብሩ የከንቲባ ገብሩ ልጅ ሲሆኑ እህታቸው እማሆይ ፅጌማርያም ገብሩ ደግሞ እስከ አሁን ድረስ በእየሩሳሌም ገዳም ውስጥ በህይወት ያሉ ታላቅ የረቂቅ ሙዚቃ ሊቅ ናቸው።\nብላቴን ጌታ ኅሩይ ወ/ስላሴ\nበአጠቃላይ ሲታይ የኢትዮጵያ ደራሲዎች ከፋሽስቶች ጋር ከፍተኛ ትግል አድርገዋል። እንደ ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወ/ስላሴ ያሉ ታላላቅ ደራሲያንም በስደት ባሉበት ስፍራ ለምሳሌ ከእንግሊዝ ሀገር ሆነው ብዙ ለፍተዋል። የሀገራቸው በጠላት እጅ መውደቅ በጣሙን ያሳስባቸውና ያንገበግባቸው ነበር።\nየኖርዌዩ ተወላጅ ሞልቬር ስለ ኅሩይ ሲፅፍ እንዲህ ብሏል፤ ኅሩይ በወረራው ተጨንቀዋል። ይህ ወረራም መቼ አንደሚቀለበስ አያውቁትም፤ ይሄም አስጨንቋቸዋል።\n(Hiruy was suffering mentally because of the Italian Occupation of Ethiopia, especially as he was not sure whether the country world never is free again.)\nበጣም የሚያሳዝነው ግን ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወ/ስላሴ ያረፉት ጣሊያን ኢትዮጵያ ውስጥ እያለች መስከረም 9 ቀን 1931 ዓ.ም ሉክሰንበርግ ውስጥ ነበር። ከነፃነት በኋላም በ1940 ዓ.ም አፅማቸው ከለንደን ወደ አዲስ አበባ መጥቶ በቅድስት ስላሴ ቤተክርስትያን አርፏል።\nየኢትዮጵያ ደራሲያን ለምሳሌ እንደ መኰነን እንዳልካቸው፣ ልዑል ራስ እምሩ ኃይለስላሴ፣ እና ሌሎችም የከፈሉት መስዋዕትነት እጅግ ግዙፍ ነው። በተቃራኒው ደግሞ ከጣሊያኖች ጋር ሆነው፣ ለኢጣሊያኖች ወግነው ብዙ የፃፉ የኢትዮጵያ ደራሲዎች አሉ። ከነዚህም ውስጥ በአፍሪካ ቋንቋ ለመጀመሪያ ጊዜ ልቦለድ የፃፈ እየተባለ የሚጠራው ነጋድራስ አፈወርቅ ገ/እየሱስ (ዘብሔረ ዘጌ) ነው። ከርሱ በመለጠቅም ነጋድራስ ተሰማ እሸቴም ለኢጣሊያኖች አግዘው ልዩ ልዩ መጣጥፎችን አቅርበዋል። ከበደ ሚካኤልም በጦርነቱ ወቅት ከኢጣሊያኖች ጋር ነበሩ። (እነዚህንና ሌሎችን ጨማምሬ በሌላ ጊዜ አጫውታችኋለሁ።)\nበኢትድጵያ የጽሁፍ ታሪክ፤ የመጣጥፍ፣ የአርቲክል ወይም ሃሣብን እና እምነትን ወግን፣ ባሕልን፣ ትዝታን ወዘተ በብዕር በመግለጽና፣ ውብ አድርጐ በመፃፍ አሰፋ ጫቦን የሚያክል ሰው ማግኝት ይከብዳል፡፡ ብዕሩ ወርቅ ነበር፡፡ ለዛ ያለው፡፡ አማርኛ ቋንቋ በአሰፋ ጫቦ ብዕር ውብ ናት፡፡ አቤት ገለፃ፤ አቤት ትረካ፤ አቤት የብዕር ጨዋታ፤ አቤት ትዝታ፤ አቤት ወግ፤ ይህን ሁሉ አጣን፡፡ ጋሽ አሰፋ ጫቦ አረፈ፡፡\nጋሽ አሴ፤ ምን ልበልህ? አረፍክ? ተለየኸን? ወይስ ሞትክ? ያ ብዕርህን የት ነው የማገኝው? ጋሽ አሴ የነፍስ ፀሐፊ ነበርክ፡፡\nኢትዮጵያ ሆይ፤ የጽሑፍ ጀግኖችሽን ፊት አውራሪዎችሽን ግለጪ ብትባል በመጀመሪያ ረድፍ ላይ ስማቸው ተጠርተው ከሚቀመጡት መካከል ጋሽ አሰፋ ጫቦ አንዱ ነው፡፡\nአሰፋ ጫቦ በትካዜ፣ በእንጉርጉሮ እና በትዝታ አለም ውስጥ ሆኖ የፃፋቸው መጣጥፎች ከይዘታቸው ባሻገር ቋንቋው ተአምር ነው፡፡ የሥነ-ጽሑፍ ብቃቱ የቃላቱ ሕብረ-ድምፅ፣ ኮሚክ ገለፃዎቹ ትረካዎቹ ወደር የሌለው ፀሐፊ ያሠኙታል፡፡ የአሰፋን ፅሁፍ ማንበብ ከጀመርን ረሐብ ይረሣል፣ ሌላ ነገር ማሠብ አይቻልም፡፡ ከጽሁፉ ጋር መጓዝ ከአሠፋ ጫቦ የትዝታ ፈለግ ጋር እየወጡ እየወረዱ መጓዝ ብቻ፡፡ አሠፋ ጫቦ ሳናስበው ከዚያች ከትውልድ ቀኤው ጨንቻ ይወስደናል፡፡ ስለ ጨንቻ ጽፎ አይጠግብም፡፡ ጨንቻ የእርሡ ብቻ ሣትሆን የእኛም እንድትሆን አድርጓል፡፡\nአሰፋ ጫቦ ታሪክ አዋቂ ነው፡፡ የኢትዮጵያና የሕዝቦችዋን ቀደምት ታሪኮች ጠንቅቆ ያወቀ ነው፡፡ በዚህ ታሪክ ውስጥ የሕዝቦችን ግኑኙነት ትስስር፣ ውጣ ውረድ በጥልቀት የተረዳ ነው፡፡ ይህ ታሪክ አዋቂነቱ ለሚጽፋቸው ርእሰ ጉዳዮች እንደ ሰበዝ እየተመዘዙ የሚያጫውቱ፣ እውነታን አስረግጠው የሚያስረዱ ናቸው፡፡\nአሰፋ ጫቦ የሕዝብ ታሪክ ተንታኝ ነው፡፡ ይህች ኢትዮጵያ የምትባል አገር በውስጥዋ የያዘቻቸውን ሕዝቦች በታሪክ ሂደት ውስጥ ያሳለፉትን ውጣ ውረድ በሚገባ ያወቀ እና የተረዳ በመሆኑ ይጽፍባቸዋል፡፡ ሲጽፍ ሕዝቦችን በፍቅር የሚያስተሣስር እንጂ የሚለያየ አይደለም፡፡ የሕዝቦች መተባበርና አንድነት የትልቋ ኢትዮጵያ ዋልታና ማገር መሆኑን የተረዳ ሠው በመሆኑ ሁሌም የፍቅር ፀሐፊ ነው፡፡\nአሰፋ ጫቦ ተንታኝ ነው፡፡ እዚህም እዚያም የተበጫጨቁ ታሪኮችን ገጣጥሞ በመተንተን በቃላት ቤት ይሠራል፡፡ በቃላት መንደር ይሠራል፡፡ በቃላት ሀገር ይሠራል፡፡ በቃላት ኢትዮጵያዊነት ላይ ይገነባል፡፡\nአሰፋ ጫቦ የቋንቋ ቱጃር ነው፡፡ የአማርኛ ቋንቋ የመግለጽ ብቃት ከሚያሣዩ ፀሐፊያን መካከል አንዱ አሰፋ ጫቦ ነው፡፡ ውስብስብ ርዕሠ ጉዳዮችን ውብ በሆነ የአማርኛ ለዛ በመግለጽ የሚገዳደረው የለም፡፡ የአማርኛ ቋንቋ መፍቻ እና መገጣጠሚያ በእጃቸው ካሉ ፀሐፊያን መካከል አሰፋ ጫቦ ቶሎ ብሎ ከፊት የሚሠለፍ ነው፡፡\nአሰፋ ጫቦ በኢትዮጵያ ፍቅር የተለከፈ ፀሐፊ ነው፡፡ ነጋ ጠባ ስለዚህችው ኢትዮጵያ ነው የሚጽፈው፡፡ የተነቃነቁ የታሪክ ክፍተቶችን ለመሙላት ብዙ ይጥራል፡፡ አሜሪካ ተኝቶ ሕልም የሚያየው ኢትዮጵያ ውስጥ ነው፡፡ ኢትዮጵያ በሕልሙ ትመጣለች፤ በሕልሙ ታሠቃየዋለች፡፡ በሕልሙ ይኖርባታል፡፡ በሕልሙ ያልምላታል፡፡ የአሰፋ ሕልም ኢትዮጵያ ነች፡፡ ሕልሙን በእውኑ ይጽፈዋል፡፡ ኢትዮጵያ እና አሰፋ ሐይለኛ ቁርኝት አላቸው፡፡ ከአፈሯ ቢነጠልም ሁሌም ከትውልድ ቦታው ከጨንቻ አይጠፋም፡፡ በትዝታ ፈለግ ጨንቻ ነው፡፡\nአሰፋ ጫቦ ሊቅ ነው፡፡ ኢትዮጵያ እህህ ብላ አምጣ ከወለደቻቸው ሊቆች መካከል አንዱ አሰፋ ጫቦ ነው፡፡ በትምህርትና በስራ ልምድ በንባብና በጥናት ያካበተው የአሰፋ ጫቦ ጭንቅላት በብዙ መልኩ የተሟላ ነው፡፡ ከዚያ ከሞላው የእውቀት ማዕድ እየቆነጠረ ውብ በሆነው የአፃፃፍ ለዛው ሲመግበን የኖረ የዘመናችን ብርቅዬ ፀሐፊ ነበር፡፡\nአሰፋ ጫቦ የፖለቲካ ሊቅ ነው፡፡ ፖለቲከኛ ነው ካልኩት በአንድ የፖለቲካ አስተሣሠብ አጥር ውስጥ ይቀመጥብኛል፡፡ ለእኔ አሰፋ ፖለቲከኛ አይደለም፤ የፖለቲካ ሊቅ እና በብዕሩ የሚተነትናቸው ጉዳዮች ሰፊ እና ጥልቅ ናቸው፡፡ የፖለቲካ ትንታኔው ማጠንጠኛ ሐረጉ የኢትዮጵያ አንድነት ነው፡፡ የትልቋ ኢትዮጵያ ምስል ነው፡፡ የአሰፋ ብዕር በተወሣሠበው የፖለቲካ ልዩነቶች ውስጥ ልዩ ልዩ ቅመሞችን በቃላት እያዘጋጀ ኢትዮጵያን አሻግረን እንድናይ የሚያደርግ የዘመናችን ቅን ብዕረኛ ነበር፡፡\nአሰፋ ጫቦ ኮሚክ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የብዕረኞች ታሪክ ውስጥ በፅሁፎቹ ለዛ እያሣቀን ዕንባ በዕንባ የሚያደርገን ሌላኛው ጳውሎስ ኞኞ ነው፡፡ እንዲህ አይነቱን ሰው ፈረንጆቹ “ሂዩመሪስት” ይሉታል፡፡ እልም ባለ አሣዛኝ እና አስለቃሸ ታሪክ ውስጥ ከቶን ዝም አይልም፡፡ ከዚያ ሠቆቃ ውስጥ ቀስ ብሎ የሚያወጣን አስቂኝ ጉዳዮችን እያነሣ ነው፡፡ ሕይወት እንዲህ ናት፡፡ አንዴ ታስለቅሳለች፤ ሌላ ጊዜ ደግሞ ታስቃለች፡፡ አሰፋ ጫቦ መራሩን ጣፋጩንም እያዋዛ አጥግቦ የሚያበላን የቃላት ባለሃብት የነበረ ብርቅ ፀሐፊ ነው፡፡\nአሰፋ ጫቦ ድልድይ ነው፡፡ የአሰፋ ምድቡ ከዚያ ትውልድ ቢሆንም፣ሲያገለግል የኖረው አሁን እስካለው ትውልድ ድረስ ነው፡፡ ያለፈውን ታሪክ እያስታወሠ፣ አሁን ካለው ጋር እያስተሣሠረ፣ መጪዋን ኢትዮጵያ የሚያሣይ አሻጋሪ ፀሐፊ ነበር፡፡ በአሰፋ የብዕር ድልድይ ላይ ብዙ ታሪኮች አሉበት፡፡ ድልድዩ ብዙ ደም፣ ብዙ አጥንት የተከሠከሠበት ነው፡፡ ድልድዩ ግጭት አለበት፡፡ ድልድዩ ታሪክ አለት፡፡ ድልድዩ ሕዝብ አለበት፡፡ ይህ ድልድዩ ስደት አለበት፡፡ ድልድዩ መሰዋዕትነት አለት፡፡ ይህ የትውልድ ድልድይ እንዳይሠበር አሰፋ ብዙ ፅፏል፡፡ እናም አሰፋ ጫቦ የትውልድ ድልድይ ሠርቶ የሚያሻግር የዘመናችን ተወዳጅ ፀሐፊ ነበር፡፡\nአሰፋ ጫቦ አለማቀፍ እውቀት ያካበተ ነው፡፡ አሰፋ በሚፅፋቸው መጣጥፎች ውስጥ ሃሣቦቹ ግዙፍ የሚሆኑለት በንባብ ያካበተው አለማቀፍ እውቀቱ ጥልቅ በመሆኑ ነው፡፡ ብዙ ማጣቀሻ ታሪኮች አሉት፡፡ የምድሪቱን ታሪክ ቆርጥሞ የበላ ሊቅ ነው፡፡ እናም በሚፅፋቸው መጣጥፎች ውስጥ የሃሣብ ቱጀር ነው፡፡ ብስሉንም ጥሬውን፣ጣፋጩንም ጐምዛዛውን፣ ሙቁንም ቀዝቃዛውን፣ ሀዘኑንም ሀሴቱንም ሁሉንም ነገር በውብ ቋንቋ መፃፍ የሚችል የዚህ ዘመን የተሟላ ፀሐፊ ነበር፡፡\nጋሽ አሴ፤ ስለ አንተ ስንቱ ይጠቀሣል? እኔስ ምን ልበል? አንድ ፅሁፍ ለመፃፍ ስነሣ ካንተ መጣጥፎች ውስጥ አንዱን መዘዘ አድርጌ ማንበብ አለብኝ፡፡ አንተ የመፃፍ መነቃቂያ ነህ፡፡ ሠው ውስጥ ያለውን የፅሁፍ ሆርሞን የምትቀሠቅስ ማትጊያ ቅመም ነህ፡፡ ምን ግዜም የማትረሳ የፀሐፊያን ብላቴን ጌታ ነህ! አንተ እንደምትኰምከው ሁሉ የቅርብህ ወዳጅህ፣ የእስር ቤት ጐደኛህ የሆነው የአዲስ አድማስ ጋዜጣ ዋና አዘጋጁ ነብይ መኰንን ስለ አንተ መሰከረ፡፡ በደርግ ማዕከላዊ እስር ቤት ታስራችሁ በነበረበት ወቅት ያንተን ማንነት የሚያሣይ ምስክርነት አቀረበ፡፡ ነብይ ከዕንባው ጋር እየታገለ ስለ አንተ አወራ፡፡ ሲያወራ እያለቀስኩ ሣኩኝ፡፡ በለቅሶዬ ውስጥ አሣቀኝ፡፡ ጋሽ አሰፋ ማለት እንዲያ ነው፡፡ በለቅሶ ውስጥ የሚያስቅ፡፡ ነብይ መኰንን ስለ ጋሽ አሰፋ ጫቦ እንዲህ አለ፡-\nከአሰፋ ጫቦ ጋር አብረን ነበር የታሠርነው፡፡ እስር ቤት ሣለን ብዙ ነገሮች ያደርግ ነበር፡፡ ከነዚህም ውስጥ በኪሮሽ ሹራብ ይሠራ ነበር፡፡ በእጁ ሹራብ ይሠራል፡፡ አንድ ቀን እዚያ እስር ቤት አብረውን የነበሩ ታሣሪዎች ፍርድ ቤት የሚቀርቡበት እለት ነበር፡፡ ለፍርድ ቤት መከራከሪያ እንዲሆናቸው አሰፋ ጫቦን ፃፍልን አሉት፡፡ እሺ አላቸው፡፡ ጉዳያቸውን ጠየቀ፡፡ አሰረዱት፡፡ ከዚያም ረጅም የፍርድ ቤት መከላከያ ደብዳቤ ፃፈላቸው፡፡ እነርሡም አመስግነውት ሄዱ፡፡ ፍ/ቤትም ደብዳቤውን አቀረቡ፡፡ ከዚያም ከፍርድ ቤት ሲመለሡ አሰፋ ጫቦ ሹራብ እየሠራ አገኙት፡፡ ገረማቸው፡፡ ያንን የመሠለ የሕግ ክርክር ደብዳቤ የፃፈላቸው ሊቅ እስር ቤት ውስጥ ሹራብ ይሠራል፡፡ እነዚህ እስረኞች እንዲህ ብለው ጠየቁት፡- አሴ አሁንም ይህን ሹራብ ትሠራለህ? አሉት፡፡ አሴም መለሰ፡- ሕግ ስለተማርኩ ዶርዜነቴ ይነጠቃል እንዴ? ዶርዜ እኮ ነኝ አላቸው፡፡\nነብይ መኰንን ሁለተኛውን ትዝታውን አወጋን፡፡\nእዚያው እስር ቤት እያለን የማይፈቀዱ በርካታ ነገሮች አሉ፡፡ ከነዚህም ውስጥ እስረኛ ምስማርና ስለት ያላቸውን ነገሮች ፈፅሞ ይዞ መገኘት የለበትም ይባላል፡፡ ምክንያቱም እስረኛው ራሡን በስለት እንዳያጠፋ ስለሚፈራ ነው፡፡ እንደየታሠረበት ሁኔታ ሚስጢር እንዳይወጣ እና ከምሠቃይ ራሴን ላጥፋ ብለው እስረኞች በራሣቸው ላይ አደጋ እንዳያስከትሉ ስለት ነገር ተከልክሏል፡፡ ለአሠፋ ጫቦ ግን አንድ ደግ ፖሊስ አንዲት ቢላዋ ሠጥቶት ነበር፡፡ ብርቱካን ፍራፍሬ እየቆራረጠ እንዲበላበት ነበር የሠጠው፡፡ ታዲያ አንድ ቀን እስረኛው ዘንድ ቢላዋ ተገኘ፡፡ ወንጀል ስለሆነ ተጠራ፡፡ የተጠራው የእስር ቤቱ ሐላፊ ዘንድ ነበር፡፡ ሐላፊው ፈሪ ነው፡፡ ከላይ ያሉትን አለቆች ይፈራል፡፡ አሰፋ ጫቦ ደግሞ ደፋር ነው፡፡ አይፈራም፡፡ ፈሪ የእስር ቤት አዛዥ እና ደፋር እስረኛ ተገናኙ፡፡ የእስር ቤቱ አዛዥ አሰፋ ጫቦን እንዲህ ጠየቀው፡-\nቢላውን ለምን ያዝከው? ወንጀል መሆኑን አታውቅም? ይለዋል፡፡\nአሰፋ እንዲህ መለሰ፡-\nምኑ ነው ወንጀል? ቢላዋ ብይዝ ምንድን ነው ችግሩ? ለማለት ጥያቄውን በጥያቄ ይመልሣል፡፡\nየእስር ቤቱ አዛዥም በቢላዋው ራስህን ብታጠፋስ? ራስህን ብትገልስ? ይለዋል፡፡\nአሰፋም እንዲህ መለሰ፡-\nእኔ የምፈራው እናተ ትገሉኛላችሁ ብዬ እንጂ ጭራሽ እኔው ሆንኩ የምፈራው? አለ፡- ነብይ መኰንን፡፡ ከዕንባው ጋር እየታገለ አውግቶናል፡፡\nአሰፋ ሜቦ የአንደኛ እና መለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምሀርቱን ጨንቻ እና ሻሸመኔ፣ የሁለተኛ ደረጃ አዲስ አበባን (ኮከብ ጽባሕ) ተምሯል፡፡ ወደ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ወይም ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርስቲ በመግባት በሕግ ትምህርት በከፍተኛ ውጤት ተመርቋል፡፡ ገና በልጅነቱ ዓለማቀፍ ጉዳዮች ላይ ሀገሩን ወክሎ በመሔድ በዕወቀት አደባባይ ወደር የማይገኝለት ኢትዮጵያዊ ሆኖ የተመለሰ የቀለም ቀንድ ነበር፡፡\nበስራው አለም ከብዙ በጥቂቱ በሕግ አማካሪነት፣ ሲቪል አቭዬሽን አስተዳደር፣ አገር አስተዳደር ሚኒስቴርና የምድር ባቡር ኩባንያ ውስጥ ሰርቷል፡፡ አውራጃ አስተዳዳሪም ነበር፡፡ የፖለቲካ ፓርቲ መስራች በመሆን በዘመነ ደርግም ሆነ በዘመነ ኢህአዴግ ተካፍሏል፡፡ በ1984 ዓ.ም ኢትዮጵያን ለቆ እስከሚወጣበት ጊዜ ድረስ የኢትዮጵያ የሽግግር መንግስት ምክር ቤት አባልና በግሉም የሕግ ጠበቃ ነበር፡፡\nአሰፋ ጫቦ ወደ ኢትዮጵያ የጽሑፍ አለም ውስጥ እንደ ክስተት ብቅ ያለው በ1950ዎቹ አጋማሽ ላይ ነው፡፡ እርሱ እንደሚናገረው መጀመሪያ ለጋዜጦች የፃፍኩት በ1956 ዓ.ም ጎጃም ባህር ዳር እያለሁ “ፖሊስና እርምጃው” ላይ ነበር፡፡ አድሮ ውሎ “ፖሊስና እርግጫው” እንለው እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ የባህር ዳርን ከተማ ለማስፋፋት በተጀመረ እቅድ ሳቢያ ኗሪ የነበረው ከቤቱ፣ ከቀዬው፣ ከርስቱ እየተነቀለ ሀብት ላለው ይታደል ስለነበር ያ ቆጥቁጦኝ የፃፍኩት ይመስለኛል፡፡ ርዕሱን አላስታውሰውም፡፡ “ጎጃሜው ተነቀለ!” የሚል ይመስለኛል፡፡ ምናልባት እርግጡ ያ ባይሆንም መንፈሱ ያ ነበር፡፡ ከአውራጃ ገዢውና ከማዘጋጃ ቤቱ ሹም ተግሳፅ ደርሶብኝ በዚያው አለፈ፡፡ ከዚያ ወዲህ አልፎ አልፎ ቢሆንም ብዙ የፃፍኩ ይመስለኛል” ይላል አሰፋ ጫቦ፡፡\nአሰፋ ፃፈ አይባልም፡፡ አዘነበ ነው፡፡ ብዙ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ሃሳብ ሰጥቷል፡፡ አሰፋ የሓሳብ ሰው ነው፡፡ አሣቢ (Thinker) ነው፡፡ የሐሣብ ተጓዥ ነው፡፡ በሐሣብ ውስጥ የማያሳየን ዓለም የለም፡፡\nአሰፋ ሲናገር ወጥቼ ቀረሁ ይላል፡፡ “ከ25 ዓመት በላይ ሆኖኛል፡፡ በ11 ያክል የአሜሪካ ግዛቶች ኖሬያለሁ፡፡ ያልኖኩባቸውን ወይ ነድቼ ወይም ከአየር አይቻለሁ፡፡ ያ ሁሉ ሆኖ ግን ህልም ባየሁ ቁጥር፣ ሰመመን ውስጥ በገባሁ ቁጥር፣ የኢትዮጵያ መሬት፣ የኢትዮጵያዊያን ፊት ብቻ ነው የሚታየኝ፡፡ አንዳንዴ “አሜሪካ ነው ያልተቀበለኝ ወይስ እኔ ነኝ ያልተቀበልኩት?” በል በል ያሰኘኛል” ይላል ባለጣፋጭ ብዕሩ አሰፋ ጫቦ፡፡\nአሰፋ ሲፅፍ እንዲህ ብሏል፡፡ መለስ ብዬ ሳየው “ምነው ባላልኩት!” የምለው ብዙ አላገኘሁም፡፡ ሰፋ ቢል፣ የተሻለ ቢብራራ ኖሮ የምለው ብዙ አግኝቻለሁ፡፡ “በነጋታው ሲያዩት ቁልጭ ብሎ መታየት” የነበረ፣ ያለና የሚኖርም ነው፡፡ ሁሉም ላይ ባይሆን ጥቂቶች ላይ አንዳንድ ነጥቦች አነሳለሁ” ብሎ የትዝታ ፈለግ የተሰኘውን መፅሐፉን በሚከተለው መልኩ ያስተዋውቀናል፡፡\n“ለመሆኑ ማነው ነፍጠኛ’ን አሁንም ለየት ባለ መልኩ አየዋለሁ፡፡ በግል ከማውቀው ከጋሙ ጎፋ፣ በተለይም ጨንቻና መንደርደሪያ አድርጊ የነፍጠኛን ማንነት ውስጡን ከፍቶ ለማየት ሙከራ ነበረ፡፡ በትግሬው ስሁል ሚካኤል የተጀመረው፣ ዘመነ መሣፍንት ተብሎ የሚታወቀው እስከ ቴዎድሮስ የነበረው አንድ መቶ ዓመት ኦሮሞ ኢትዮጵያን ያስተዳደረበት (የገዛበት) ዘመን ነበር፡፡ ኦሮሞው ግዛታቸው እስከ ሐማሴን ይደርስ እንደነበር ታሪክ ይነግረናል፡፡ ከዚያ ቀጥሎ የነበረው መስፋፋት የምኒልክ ደቡብ ኢትዮጵያን መውረር ነበር፡፡ ይህ ኢትዮጵያን በብሔረሰብ ስብጥር፣ በባህል፣ በሐይማኖትና በሁለንተናው ፍፁም አዲስ መልክ የሰጠ ነው፡፡ የዛሬይቱ ኢትዮጵያ የዚህ (እና ከዚያ በፊት የነበሩ) ከፍተኛ የህዝቦች እንቅስቃሴ ውጤት ነች፡፡ ከእኔ የሚሻሉ ባሙያዎች ይህንን ውስጡን ከፍተው ቢያሳዩን በታሪክነቱ ብቻ ሳይሆን ዛሬ የሚታየውን አንዳንዴ የተዛባ የሚመስለውን የፖለቲካና የታሪክ ውይይትና ክርክር ደርዝና መሠረት ያለው ያደርገዋል የሚል እምነትም፣ ተስፋም ነበረኝ፡፡ አሁንም ሊጤንበት የሚገባው በአብዛኛው ክፍአት መስክ ይመስለኛል” በማለት ጋሽ አሰፋ ሃሳብ ይሰነዝራል፡፡ ይቀጥልና ይህን ይላል፡\n“ኢትዮጵያን ይማሯት!” በወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ለነበሩት ለአቶ መለስ ዜናዊ የፃፍኩት ግልፅ ደብዳቤ ነው፡፡ በመጠኑ ታሪክን መሠረት አድርጎ በወቅቱ የነበረውን ሁናቴ የሚዳስስና መፍትሔ የሚመስል የሚጠቋቁም ደብዳቤ ነበር፡፡ የኤርትራን ጉዳይ፣ በተለይም በኤርትራና በትግራይ መካከል የነበረውን ታሪካዊ ቅራኔ የሚነካካ ነው፡፡ ደብዳቤው የተፃፈበት ዘመን ይርዘም እንጂ መሠረታዊ እውነቱ ዛሬም እዚያው ነው፡፡ ዛሬም ታላቂቱን ኢትዮጵያ የሚሹ፣ የሚያልሙ፣ ከአድማስ ባሻገር ማየት የሚፈልጉ፣ የሚችሉ፣ ልብ ሊሉት የሚገባው ነጥቦች እንደተጠበቁ ናቸው ብዬ አምናለሁ፡፡ በወቅቱ የነበረው ገና “ነበረ” አልሆነም፡፡ ዛሬም “ነው” ነው፡፡ ይላል አሰፋ ጫቦ፡፡\n“ትዝታ ነው የሚርበኝ” የግሌ የተወለድኩበት መንደር፣ ጨንቻን፣ የወጣሁበትን ጋሞን በወፍ በረር የሚዳስስ ነው፡፡ በተሳካ ሁኔታ ያየሁ/ ያሳየሁ ይመስለኛል፡፡ አንድ እንግሊዝ አገር የሚኖር ጓደኛዬ ኢትዮጵያ ደርሶ ሲመለስ፣ “ጨንቻም ሔጄ ነበር! አለኝ፡፡ “ምነው? በደህና? እዚያ ዘመድ አለህ እንዴ?” ስለው፣ “ምነው ከጨንቻ ነኝ አላልከንም እንዴ!” ብሎ ሣቁን ለቀቀው፡፡ ትዝታዬ ጎብኝም አስገኘ ማለት ነው፡፡ ስለ አካባቢያቸው፣ ስለ ት/ቤታቸው፣ ስለ መንደራቸው ማለት/መፃፍ ለሚፈልጉ የመጀመሪያ ረቂቅ ይሆናል ብዬ ተስፋ አደርጋሁ፡፡ ወረቀት ላይ የማስፈሩ ነገር እንጂ ትዝታ የማይበርደው ያለ አይመስለኝም” ብል ፅፎልናል ጋሽ አሰፋ፡፡\n“በሬ ከአራጁ ጋር ይውላል” ማዕከላዊ እስር ቤት፣ ጨለማ ቤት ስለማውቀው ስለጎንደሬው ዶ/ር ካሳሁን መከተ ነው፡፡ ዶ/ር ካሣሁን ያኔም አሁንም ሳስበው ይደንቀኛል፡፡ለየት ያለ ነበር ማለት እችላለሁ፡፡ ማጥ ውስጥ ተዘፍቆ የገባበትን ማጥ አያውቅም ነበር፡፡ አንዳንዴ “ማወቅ አይፈልግም ነበር!?” የሚልም ይመጣብኛል፡፡ ዶ/ር ካሣሁን “እንደወጣ ቀረ!” ከሆኑት ብዙ ኢትዮጵያዊያን በጣም ከሚያሳዝኑኝ ውስጥ የሚደመር ነው” ሲል ጋሽ አሰፋ የትውልድ ቤተ-መዘክር እንደሆነ በፅሁፍ ያስታውሰናል፡፡\n“እንዲህ መለስ ብለው ሲያዩት” ስለ ማዕከላዊ እስር ቤት ነው፡፡ እዚያ 10 ዓመት ከ6 ወር ከ6 ቀን ኖርኩኝ፡፡ መኖር ካልነው! በሕይወቴ አንድ ቤት ረዥሙን ጊዜ የኖኩት እዚያ ነበር፡፡ ይህ ወፍ በረር እንጂ ያንን ሲኦል በሙሉ የሚገልፅ አይደለም፡፡ በአንድ ሰውም፣ በአንድ ፅሁፍም፣ በአንድ መፅሐፍም ተነግሮ፣ ተወስቶ የሚያልቅ አይመስለኝም፡፡ ከደርግ ጋር የሚበቃው/ የሚያበቃ መስሎኝም ነበር፡፡ ብሶበት እንደቀጠለ ስሰማ ሁለንተናዬ ይደማል፡፡ በሌላ በትዝታዬ ወይም በሕይወት ታሪክ (Memoir) ወይም በደርግ ታሪክ እመለስበታሁ፡፡ ለዛሬው ይኸኛው በጨረፍታ ያሳይ ይሆናል የሚል ተስፋ አለኝ” በማለት የትዝታ ፈለግ በተሰኘው መጽሐፉ መግቢያ ላይ ፅፏል፡፡\n“የሞተ ተጎዳ” አድፍጠው ማጅራቴን መትተው ጥለው ለእስራት የወሰዱኝ ምሽት የሚያስታውስ ነው፡፡ መታሰሬ አይቀሬ መሆኑን ከተገነዘብኩ ሰንብቶ ነበር፡፡ ምን መልክ ይዞ እንደሚመጣ እርግኛ አልነበርኩም፡፡ የነበርኩበትን ፎቅ (Apartment) እንዳያሸብሩት አስቤ ማታ ማታ መዝጊያውን ሳልቆልፍ መተውም የጀመርኩ ይመስለኛል፡፡ ይኸኛው የሚቀጥው የአስር ዓመት ተኩል ጉዞዬ እንዴት እንደተጀመረ የሚገልጽ ነው፡፡ የፈሩት ባይደርስ ጥሩ ነበር ማለት ምኞት ነው፡፡\n“የሞተ ተጎዳ” ያልኩት የኔን እድል ያላገኙ እንደወጡ የቀሩትን ቁጥር ስፍር የሌላቸው ኢትዮጵያዊያን ለመዘከር ነው” ይላል ጋሽ አሴ፡፡ አፕሪል 23 ቀን 2017 አረፈ፡፡ በመጨረሻም እሱ ራሱ እንደወጣ ቀረ! ጋሽ አሴ ፈጣሪ ነፍስህን በገነት ያኑራት!!!\n/የሰንደቅ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍልም በአቶ አሰፋ ጫቦ ሞት የተሰማውን ሐዘን እየገለፀ ለወዳጅ ዘመዶቹ መጽናናትን ይመኛል/\nበቴአትር ጥበብ ጠቀሜታ ላይ ክርክር የተጀመረው ገና ከክርስቶስ ልደት በፊት በ400 አ.አ አካባቢ በፕሌቶ እና የፕሌቶ ተማሪ በነበረው በአርስቶትል ነው። የሶቅራጥስ ደቀመዝሙር የነበረው ፕሌቶ በምድር ላይ ያለው የትኛውም በስሜት ህዋሶቻችን የምንረዳው አለም የማናየው እና በስሜታችን የማንረዳው አለም ነፀብራቅ ነው የሚል ፍልስፍና አለው። ከዚህ ፍልስፍናው በመነሳት ኪነ-ጥበብ ዋጋ የሌለው ነው ይላል። ይህ የፕሌቶ አባባል ኪነ-ጥበብ የእውነተኛው (የገሀዱ) አለም ነፀብራቅ ነው የሚለውን አስተሳሰብ በመቃወም የቀረበ ሲሆን ለፕሌቶ የገሀዱ አለም እራሱ የማይታየው እና የማይዳሰሰው አለም ነፀብራቅ ነው እንጂ እውነት አይደለም። ስለዚህም የኪነ-ጥበብ ስራ ከእውነት ሁለት እጅ የራቀ ስለሆነ ዋጋ የሌለው እንደሆነ ይናገራል።\nቪንሲትባሪ የተሰኘው ፈላስፋ ፊሎሶፊ በተሰኘው መፅሐፉ ‘‘ጥበብ በተመልካቹ ትክክለኛ እውቀት የማይሰጥ ነው ብሎ ስለሚያምን ፕሌቶ ዘ ሪፐብሊክ በተሰኘው መፅሐፍ ውስጥ ቦታ የሚሰጠው አይደለም’’ ሲል ያስቀምጣል።\nየፕሌቶ ተቃውሞ በአውሮፓ ታሪክ የጨለማው ዘመንን ተከትሎት በመጣው ከ9 መቶ ዓመተ ምህረት እስከ 11ኛው እና 12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በነበረው መካከለኛው ዘመን ውስጥም በቤተክርስቲያን ሰዎች አማካኝነት ቀጥሎ ነበር። በተለይ የመካከለኛው ዘመን ቤተክርስቲያን ቴአትር ከሃይማኖት እውቀቶች ውጪ ይሰብካል፤ ሰዎችን ያሳስታል ብላ ስለምታመን የትኛውም ስፍራ እንዳይታይ መአቀብ ጥላ ነበር።\nልክ እንደ መካከለኛው ዘመን ቴአትር ምንም አይጠቅምም በሚል ሙሉ በሙሉ መአቀቡ አይጣልበት እንጂ ሶሻሊዝምን በሚከተሉ ሀገሮችም ቴአትር (በተለይ እውናዊ ቴአትር) ለማኀበራዊ ለውጥ የማይጠቅም፤ የላብ አደሩን ትግል ወደፊት የማያራምድ፣ ውበትን አብዝቶ እና እውቀትን አሳንሶ ስለሚሰጥ ሰዎች እውቀት በቀላሉ እንዲያገኙ የማያደርግ ጥበብ እንደሆነ ያስቀምጣሉ።\nከሶሻሊስት እና አምባገነን ሀገሮች በተቃራኒው ቴአትር ምንም አይነት አስተምሮታዊ እና ማኀበራዊ ፋይዳ ሊኖረው አይገባም የሚሉት ጥበብ ለጥበብ ደንታ (Art for Art sake) አቀንቃኞች ናቸው። የዚህ ሀሳብ አቀንቃኞች ‘‘ጥበብ ምንም ጥቅም አይሰጥም’’ ብለው ሲነሱ ከሶሻሊስት ሀገሮች እጅጉን በተለየ መንገድ ነው። የሶሻሊስት ሀገሮች ቴአትር ልብ ስለሚያንጠለጥል፣ እጅጉን ለውበት ስለሚጨነቅ በቀላሉ እውቀትን አያስተላልፍም በሚል ተነሳስተው ቴአትር አይጠቅምም ይላሉ። የጥበብ ለጥበቡ ደንታ አቀንቃኞች ደግሞ ቴአትር ለማስተማር እና ለማሳወቅ ሲል ልብ አንጠልጣይነትን ወይም ውበትን አይፈጥርም። ስለዚህ ማስተማርም ማሳወቅም የለበትም ይላሉ። በዚህም ሀሳብ ተነሳስተው የጥበቡ ለጥበቡ ደንታ አቀንቃኞች የቴአትርን የማስተማር እና የማሳወቅ ባህሪ ከውስጡ አውጥተው ውበትን ብቻ በስራቸው ውስጥ ይፈጥራሉ ያሳያሉም።\nዘ ቴአትር የተሰኘው መፅሐፍ፤ በተለይ ቴአትር በፀሐፌ-ተውኔቱ ምናብ የሚፈጠር ሰለሆነ ተመልካቹ ፀሀፌ-ተውኔቱ ያነሳውን ሃሳብ አምኖ ለመቀበል እና ለውጥን ለማምጣት ቁርጠኝነትን ላያሳይ ይችላል በማለት የቴአትርን ጠቀሜታ የሚያጠይቁ ሰዎች እንዳሉ አንስቶ ይገኛል።\nኢማኑኤል ካንት በመባል የሚታወቀው ፈላስፋም ቴአትር ከቁምነገር ይልቅ ወደቀልድ የሚያደላ ነው በማለት ጥቅም የሌለው እንደሆነ ይናገራል።\n‘‘ቴአትር አይጠቅምም’’ የሚለው አስተሳሰብ በመፃህፍት ብቻ ሳይሆን በአጠገባችን ያሉ ሰዎችም እምነት ነው። በአንድ ወቅት ‘‘ቴአትር ያስተምራል፣ ያሳውቃል እንዲሁም ለመኀበራዊ ለውጥ ይጠቅማል የምትሉት ውሸት ነው’’ በማለት ክርክር የተገጠመበትን ሁኔታ አስታውሳለሁ። ቴአትር አይጠቅምም የሚሉት ወገኖች ‘‘ቴአትርን ለማስተማሪያነት ስታቀርበው ስህተት የሆኑ ነገሮችን ለማረሚያ ነው። ለምሳሌ ሴተኛ አዳሪነት ጥሩ አይደለም ብለህ ለማለት በምትሞክርበት ጊዜ አንተ መጥፎ ነው ያልከውን በቅን ጎኑ የሚወስዱት አሉ። ሌላው ሰዎች በባህሪያቸው መሞከር የሚፈልጉ ፍጡራን ናቸው። ስለዚህ መጥፎ ነው ያልከውን ነገር ሊሞክሩ ይችላሉ። በዚህ አይነት ሁኔታ ብዙ መጥፎ የሆኑ ነገሮችን ልታስተምር ትችላለህ’’ ይላሉ። በተለይ ሃይማኖታዊ አቋም ያላቸው ቴአትሮች ለአለማዊ (መጥፎ) ተግባር ከዋለ አለማዊነትን (መጥፎነትን) የሚሰብክ ነው ብለው ያስባሉ።\nቴአትር አይጠቅምም ከሚለው ሀሳብ ወጥተን ቴአትር ይጠቅማል ወደሚለው ሀሳብ ስናመራ የቴአትር ጠቀሜታ መነገር የጀመረው ከፕሌቶ አስቀድሞ እንደነበር መገመት ይቻላል። ምክንያቱም ፕሌቶ ቴአትር አይጠቅምም የሚለውን ሀሳብ ለማንሳት ከሱ አስቀድሞ ቴአትር ይጠቅማል፣ እውነተኛው አለምም የተቀበለው ነው የሚል ሀሳቡ መኖር ስለነበረበት ነው።\nከላይ በተደጋጋሚ ያነሳነው የፕሌቶ ተቃውሞ የገጠመው የራሱ ደቀመዝሙር በነበረው በአርስቶትል ነው። ለአርስቶትል እውነት በስሜት ህዋሳችን የምንረዳው ሁሉ ነው። ሰው እና በገሃዱ አለም የሚገኝ ነገር ሁሉ ለአርስቶትል እውነት ነው። ሰው ስንል ደግሞ ስጋ እና መንፈስ (ስሜት) ያለው ፍጡር ነው። ነገር ግን መንፈስ ወይም ስሜት ተጨባጭ አይደለም። ተጨባጭ አይሁን እንጂ ሰዎች ስለ አለም ያላቸውን እምነት አጭቀው የሚያኖሩበት ነው። አንድ የኪነ-ጥበብ ሰራ ደግሞ ከያኒው በመንፈሱ ውስጥ ስለአለም ያለውን አመለካከት የሚያወጣበት ነው። ስለዚህ ለአርስቶትል ቴአትር ኢ-ተጨባጭ የሆነው የሰው ልጅ ስሜት ተጨባጭ ሆኖ የሚገለፅበት ነው።\nይህንን የአርስቶትልን ሀሳብ የሚደግፈው የሳይኮአናሌስስ አባት ተብሎ የሚጠራው ሲግመንድ ፍሮይድ ነው። ለፍሮይድ ሰው ሊያስታውስ የማይፈልጋቸውን ትላልቅ ፍላጐቱን እና ድርጊቱን የሚደብቅበት የአእምሮ ክፍል አለው። ነገር ግን ፍላጎቱን እና ድርጊቱን ደብቆ ለሁሌውም ማቆየት አይቻለውም። ስለዚህም ፍላጐቱ እና ድርጊቱ በህልሙ በንግግሩ በድርጊቱ ሳያውቀው ይገለፁበታል፤ በፀፌ ተውኔቱም በውስጡ ያጨቃቸውን ፍላጎቶች ሳያውቀው ይፅፋቸዋል። ስለዚህም ኪነ ጥበብ ሊታወስ የማይፈለግ ነገር ግን ሊረሳ የማይችል ፍላጐት ወይም የተደበቀ ማንነት መግለጫ ነው።\nአርስቶትል ፖየትሪ “POITERY” የተሰኘው መፅሐፍ ውስጥ ጥበቡ ከታሪክ ይልቅ አለም አቀፋዊ የሆነ እና የአለምን እውነት በውስጡ የያዘ እንደሆነ ያስቀምጣል። አለም አቀፋዊ ከመሆኑ ባሻገር ተፈጥሮን በትክክል የሚገልፅ ነው ይላል። እንደውም ፍልስፍናዊ ስለሆነ ህይወትን በመመርመር ፍፁም እውነት የሆነውን የአለም ገፅታ ይናገራል ብሎ ፅፏል።\nፕሌቶም እኛ እውነተኛ (ገሀድ) ብለን የምናምነው አለም እውነት ነው ብሎ አያስብም። ስለዚህም ነው ቴአትር የእውነተኛው አለም ነፀብራቅ አይደለም የሚለው እንጂ እውነት ያልሆነው አለም ቅጂ እንደሆነ ግን በተዘዋዋሪ ይናገራል። እንደውም ለመኀበራዊ ለውጥ ካልዋለ መአቀብ ሊጣልበት እንደሚገባም ይናገራል።\nከ1866-1952 የኖረው የኢጣሊያኑ ፈላስፋ ቤንዴቶ ክሮብ ልክ እንደ አርስቶትል ሁሉ ቴአትር ከአእምሮ የሚወጣ እንደሆነ ያስባል። ከአርስቶትል በተለየ ሁኔታ ክሮስ ጥበብ ስለ አነድ ነገር የጠለቀ እውቀት የሚሰጥ ነው ብሎ ያስባል።\nቴአትር እውቀት ይሰጣል ከሚለው አስተሳሰብ በተጨማሪ ቴአትር ሰዎች የደረሱባቸውን ፖለቲካዊ ተፅእኖዎች የሚቃወሙበት እንደነበር ታሪክ ያወሳል። በተደጋጋሚ ስሙን ያነሳነው አርስቶትልም ትራጄዲ የከፍተኛውን (የነገስታቱን) ኮሜዲ የዝቅተኛውን ማኀበረሰብ ህፀፅ ማሳየት አለበት ሲል ይበይናል። በርግጥም በግሪክ የቴአትር ታሪክ ውስጥ ቴአትር ፖለቲካዊ ብልግናዎችን የማጋለጥ ጠቀሜታ ነበረው። በተለይ የግሪክ ጥንታዊ (ኦልድ) ኮሜዲ ተብሎ የሚጠራው ዘመን ፖለቲካዊ ሀሳቦችን እና ድርጊቶችን በመሄየስ ቀዳሚውን ስፍራ የያዘ ጥበብ እንደነበረ ዊኪፒዲያ የተሰኘው የመረጃ መረቡ ያወሳል። ስለዚህም ቴአትር ፖለቲካዊ ስህተቶችን ማሳየት አንዱ ጠቀሜታው ነው ብሎ ማስቀመጥ ይቻላል።\nከክርስቶስ ልደት በኋላም የነፃነት ቴአትር (Theatre for liberation)፣ የጭቁኖች ቴአትር (Theatre of the oppressed)፣ የሴታዊነት ቴአትር (Feminist theatre) ወዘተ በመባል የሚጠሩት የቴአትር አይነቶች ሰዎች ለለውጥ እንዲነሱ በማድረግ የትግል መሳሪያ የመሆንን ግልጋሎት የሰጡ እና እየሰጡ የሚገኙ ናቸው።\nከላይ አንስተናቸው የነበሩት የሶሻሊስት ሀገራትም ቴአትር አይጠቅምም ብለው አልቀሩም። ይልቁንም የቴአትርን ውበት የመፍጠር አቅም በመቀነስ እና የማስተማር አቅሙን በማጉላት አመክኖአዎ፣ ኤፒክ (Epic) የተሰኘ ቴአትር አይነት ፈጥረው ቴአትርን በእጅጉ ተጠቅመውበታል። እንደ ብረሽት የመሳሰሉ ሰዎች የፈጠሩት አመክኖአዊ ቴአትር ሶሻሊስት በሆኑ ሀገሮች ማኀበረሰቡን ማርክሳዊ ፅንሰ ሀሳቦች በማጥመቅ፤ ላብ አደሩን በማደራጀት እና ለለውጥ ትግል በማንቀሳቀስ ጠቅሟል።\nቴአትር በታሪክ ውስጥ ፖለቲካዊ ጠቀሜታ ብቻ አልነበረም የነበረው። ለቴአትር በሯን ዘግታ የነበረችው የመካከለኛው ዘመን ቤተክርስቲያንም በሯን ለቴአትር ክፍት ካደረገች በኋላ ወንጌልን ማስፋፊያ አድርጋዋለች።\nአሁን ባለንበት ዘመን ከፍተኛ ማኀበራዊ ፋይዳ እየሰጠ የምናገኘው ቴአትር ለልማት (Theatre for Development) የተሰኘው ነው። ፖለቲካዊ ቴአትሮች ህዝቡን በፖለቲካው ላይ ለውጥ እንዲያመጣ የመቀስቀስ፣ የማደራጀት፣ የማታገል እና ለውጥ እንዲያመጣ የማድረግ ሚና እንደነበራቸው ሁሉ ቴአትር ለልማትም በአንድ ጎኑ ፖለቲካዊ ግልጋሎት የሰጠ ቢሆንም በሌላ ጎኑ ግን ደሀ የሆነውን ህዝብ ኢኮኖሚያዊ ችግሮችን እንዲቀርፉ ደሀነት ያመጡበት ችግሮች ምን እንደሆነ ከማሳየት ጀምሮ ለውጥ ማምጣት እስኪችሉ ድረስ እረድቷቸዋል።\nዘ ቴአትር የተሰኘው መፅሐፉ የቴአትርን ጠቀሜታ ከታሪክ፣ ከፍልስፍና እና ከሳይንስ ጋር ተነፃፅሮ የሚቀመጥ ነው በማለት ከላይ ከተቀመጠበት ሁኔታ በተለየ መልኩ ያሰፍረዋል።\nይኸውም ቴአትር ከታሪክ ይልቅ በአንድ ወቅት የተፈጠረን ሁኔታ በደረቁ የማይዘገብ በመሆኑ ለተመልካቹ አንድን ታሪካዊ ክስተት ከነስሜቱ ያቀርባል። ለምሳሌ በ1998 የተፈጠረው ግርግር በቴአትር መልክ ሲቀርብ በወቅቱ በግርግሩ ላይ የነበሩት ሰዎች ምን ያደርጉ ምን ይሉ እንደነበር እና ስሜታቸው እንዴት እንደነበር በፊት ለፊት በማሳየት ታሪካዊ ክስተቱን እንደነበር አድርጎ ይገልፃል። ሌላው ከታሪክ ይልቅ በአንድ ታሪካዊ ክስተት ወቅት በየጎጡ እና በየሰፉ የተፈጠሩ ሁኔታዎችን ከትውልድ ወደ ትውልድ ያስተላልፋል።\nፍልስፍና ነጠላ ሰዎች ለአለም ያላቸው አመለካከት በመሆኑ ለማኀበራዊ ፍልስፍናዎች ትኩረት የማይሰጥ ነው። ከዚህ አንፃር የቴአትር ጠቀሜታ ከማኀበራዊ ኑሮ እና አመለካከቶች ውስጥ ፍልስፍናዊ አመለካከቶችን ነቅሶ በማውጣት የማሳየት ሚና ይኖረዋል።\nቴአትር እንደ ሳይንስ አንድን ማኀበረሰብ የመመርመር፣ የማጥናት ሚና ይጫወታል። እንደ አይታዬ ቴአትር ያሉት ቴአትሮች አንድ ማኀበረሰብ ለአንድ ነገር ያለውን አመለካከት ለመመርመር የሚረዱ ናቸው።\nቴአትር ለተመልካቹ ከሚሰጠው ጥቅም በዘለለም ለከያኒውም የመንፈስ እርካታን ይሰጣል። ለከያኒው የሚሰጠው የመንፈስ እርካታ ብቻ ሳይሆን የገንዘብ ጠቀሜታንም ነው።\nከያኒያኑ ከቴአትር ገንዘብ እያገኙ ህይወታቸውን መምራት መቼ እንደጀመሩ በትክክል ባይታወቅም የቴአትር ምሁራን ግን በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በኢጣሊያን የነበሩትን እነ ኮሜዲያ ዴላ አርቴን ይጠቅሳሉ። ከዛ ጊዜ ጀምሮም ቴአትር ለከያኒው የገንዘብ ምንጭ በመሆን እስከ ዛሬ እያገለገለ ይገኛል። ከያኒው እና ኪነቱ ገንዘብ ባገኙ ቁጥር ለሰሩበት ግብርን ስለሚከፍሉ ለሀገር ውስጥም ገቢን የማስገባት ጥቅም እየሰጡ እስከ ዛሬ ቆይተዋል።\nብዙ ሰው የትንሳኤን በአል ለማክበር ወደ እየሩሳሌም እየሔደ ነው። እውነትም እየሩሳሌም ብዙ ነገሮች አሉ። ነገር ግን የኛው ቅዱስ ላሊበላ እዚሁ ኢትዮጵያ ውስጥ ዳግማዊት እየሩሳሌምን መስርቷል። ላስታ ላሊበላ! ቡግና ወረዳ፣ ሮሐ ከተባለች ቦታ። ትንሳኤን እዚያ ነኝ። ስለዚህ ባወራለት ስለማልጠግበው ቅዱስ ላሊበላ በዚህ ሕማማት ውስጥ ትንሽ ባጫውታችሁስ?\nየላሊበላ ቤተሠቦች የዛጉዌ ሥርወ-መንግሥት ነገስታት ናቸው። አባቱ ዣን ሥዩም ይባላል። እናቱ ኪዮርና ትባላለች። የተወለደው ቡግና አውራጃ ላስታ ውስጥ በ1101 ዓ.ም እንደሆነ የቤተ-ክርስትያን መረጃዎች ያመለክታሉ። በተወለደ ጊዜም ንቦች እንደከበቡት ይነገራል። ንቦች ማር ባለበት ቦታ አይጠፉም። እናም ላሊበላ ማር ሆኖ ሣይታያቸው አልቀረም። አፈ-ታሪክ እንደሚያወሣው ላሊበላ የሚለው መጠሪያ ስሙም የተገኘው ከዚሁ ከማር ጋር በተያያዘ ነው። ላል ማለት ማር ሲሆን ላሊበላ የሚለው ሥም ማር ይበላል የሚል ትርጉም እንደሚሠጥ ይነገራል። ይህ እንግዲህ ከዛሬ 800 አመታት በፊት በነበረው የአገውኛ ቋንቋ ውስጥ ያለ ትርጉም መሆኑ ነው።\nላሊበላ በተወለደ ጊዜ ስለ እሡ ብዙ ነገር ይነገር ነበር። ይህም የአባቱን ዙፋን እንደሚወርስ፣ ኢትዮጵያ ላይ እንደሚነግስ ሀገረና ሕዝብ እንደሚመራ ታላቅ ሠው እንደሚሆን በስፋት ይነገር ነበር። በዚህ ምክንያት ያባቱ ልጆች የሆኑት ወንድሙ እና እሕቱ ይጠሉት ነበር። ላሊበላን ለማጥፋት ይጥሩ ነበር።\nላስታ ውስጥ ታዋቂ የቤተ-ክሕነት ሠው የሆኑት አፈ-መምህር አለባቸው ረታ እንደሚተርኩት ከሆነ ያባቱ ልጅ እህቱ ላሊበላን መርዝ አበላችው። እንዲሞት። እናም ሞተ። ግን ደግሞ ከሞቱም ነቃ። ምክንያቱም ፈጣሪ ጊዜክ አልደረሠም አለው። ጌታም እንዲህ አለው፡- አንተ ላሊበላ በስሜ አብያተ-ክርስትያናትን ታንፃለህ። ላንተም መጠሪያ ይሆናሉ። የክርስትያኖችም መሠብሠቢያ ትሠራለህ ይለዋል።\nላሊበላም ለጌታ እንዲህ ይጠይቀዋል፡- ሰለሞን እንኳን እየሩሳሌምን ሲሠራ ዝግባውንም ፅዱንም ከፋርስ እና ከልዩ ልዩ ቦታዎች እያመጣ ነው። እኔ በየትኛው አቅሜ ነው አብያተ-ክርስትያናትን የማንፀው? ይለዋል።\nጌታም እንዲህ መለሠ፡- ከአንድ ቋጥኝ ድንጋይ ትፈለፍላለህ። አንተ ላሊበላ አንፅካቸው እንድትባል ነው እንጂ የማንፃቸው እኔ ነኝ አለው። ከዚያም ላሊበላ ከሞተበት ነቃ ይላሉ አፈ-መምህር አለባቸው ረታ የቤተ-ክርስትያንን ገድለ ላሊበላ እየጠቃቀሡ።\nሌላው የላሊበላ ታሪክ እንደሚያወሣው በመንድሙ እና በእህቱ አማካይነት ችግር ቢደርስበትም ራዕይ ታይቶት ትዳር ይመሠርታል። ባለቤቱ መስቀል ክብሯ ትባላለች። የተጋቡት በቁርባን ነው። ነገር ግን ከወንድሙ እና ከእህቱ የሚደርስበትን ጫና ለመቋቋም ከባለቤቱ ጋር ሆኖ ተሠደደ። እሡ ወደ እየሩሳሌም ሔደ። ባለቤቱ ደግሞ አክሡም ውስጥ አባ ጴንጤሊዮን ከሚባል ገዳም ገባች።\nላሊበላ በእየሩሳሌም 12 አመታት ያሕል ቆየ። በዚህ ጊዜ በርካታ ትምህርቶችን ቀሠመ። እብራይስጥ እና አረብኛን መናገር መፃፍ ቻለ። ከብዙ ሠዎች ጋር ተገናኝ።\nበመጨረሻም ላሊበላ ከእየሩሳሌም ወደ ሐገሩ መጥቶ አባ ጴንጤሊዮን ገዳም ውስጥ የምትገኘውን ባለቤቱን መስቀል ክብሯን ይዟት ወደ ላስታ ይመጣል። ወንድሙ ሐርቤይ ደግሞ የኢትዮጵያን ሕዝብ ሠብስቦ ጠበቀው። ድንጋይ ተሸክሞ ይቅርታ ጠየቀው። ወንድሜ ላሊበላ እንድትሠደድ ያደረኩ እኔ ነኝ። ለዚህም ስራዬ ጌታ ሲገፅፀኝ ቆይቷል፤ እናም ይቅረ በለኝ አለው። ላሊበላም ይቅርታ አደረገለት። ሐርቤይም የኢትዮጵያን ንጉስነት ትቶ ለላሊበላ ሠጠው። ጌታ ነግሮኛል። የኢትዮጵያ ንጉሥ አንተ ላሊበላ ነህ አለው። እናም የስልጣን ሽግግሩ ከሐርቤይ ወደ ላሊበላ በሠላም ተሸጋገረ።\nንጉሥ ላሊበላ ወደ ኢትዮጵያ የፖለቲካና የአስተዳደር ሕይወት ውስጥ በ1157 ዓ.ም ብቅ አለ። ላሊበላ ቄስ እና ንጉስ ነው። እጁ ላይ መቋሚያና መስቀል፣ አንደበቱ ላይ ትህትናና አስተዳደር የበዙበት የ12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አስገራሚ መሪ ሆኖ መጣ።\nቀደም ሲል በፈጣሪ እንደተነገረው የሚታወቀውንም የአብያተ-ክርስትያናቱን ግንባታ ጀመረ። በ23 አመታት ውስጥ 10 አብተ-ክርስትያትን ከአለት ፈልፍሎ ሠራ። እነዚህ አብያተ ክርስትያናት ዛሬም ድረስ የሠው ልጅ ምስጢራት ሆነው አሉ። እንዴት እንደታነፁ በግንባታው ላይ ማን እንደተሣተፈ፣ እንዴትስ እንደታሠቡ ወዘተ የሚተነትን የኪነ-ሕንፃ ፈላስፋ አልተገኘም። በዚህም ምክንያት የብዙ ጭቅጭቆች እና ውዝግቦች ምክንያት ሆኖ ለበርካታ አመታት ቆይቷል።\nየአብያተ-ክርስትያናቱ የአሠራር ምስጢር ባለመታወቁ የተነሣ የሐይማኖት ሠዎች መላዕክት ላሊበላን እያገዙት በ23 አመታት ሠርቶ አጠናቀቃቸው ይላሉ። ቀን እሡ እየሠራ ሌሊት መላዕክት እሡ የሠራውን አጥፍ እያረጉለት ተሠርተው ተጠናቀቁ የሚሉ በርካታ የቤተ-ክርስትያን መረጃዎች አሉ።\nበሌላ መልኩ ደግሞ የውጭ ሀገር የኪነ-ሕንፃ ባለሙያዎች ናቸው የሠሯቸው የሚሉ ፀሐፍትም አሉ። የላሊበላን ኪነ-ሕንፃዎች ለመጀመሪያ ጊዜ መጥቶ በማየት እና ለአለም በማስተዋወቅ ረገድ ፖርቹጋላዊውን ቄስ ፍሪንሲስኮ አልቫሬዝ የሚደርስ የለም። አልቫሬዝ በ1520 ዓ.ም ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ከጐበኘ በኋላ The Portuguese Mission in Abyssinia የተሠኘ ግዙፍ መፅሃፍ አሣተመ። በዚህ መፅሃፍ ውስጥ ስለ ቅዱስ ላሊበላ ኪነ-ሕንፃዎች አሠራር የሚከተለውን ብሏል፡-\nእነዚህን የቅዱስ ላሊበላን አብያተ-ክርስትያናት ላላያቸው ሠው ይህን ይመስላሉ ብዬ ብናገር የሚያምነኝ የለም። ነገር ግን ስለ እነሡ የምፅፈው ሁሉ እውነት መሆኑን በሐያሉ በእግዚአብሔር ስም እምላለሁ በማለት ፅፏል። አልቫሬዝ ያየውን ነገር ማመን አልቻለም ነበር። ላላያቸው ሠው ደግሞ ይህን ይመስላሉ ብሎ ማስረዳትም ከባድ ነው። ማንም አያምነኝም ብሎ ሠጋ። እናም ቄሡ አልቫሬዝ ማለ፤ ተገዘተ።\nበአልቫሬዝ መፅሃፍ ውስጥ ሌላው አጨቃጫቂ ጉዳይ አብተ-ክርስትያናቱን ማን ሠራቸው የሚለው ነገር ነው። አልቫሬዝ እንደፃፈው ማነው የሠራቸው ብሎ ሲጠይቅ ፈረንጆች ናቸው የሠሯቸው ብለው ቄሶች ነገሩኝ ብሏል።\nየሐገራችን ታዋቂ ፀሐፊዎቸ ሣይቀሩ የላሊበላን ኪነ-ሕንፃዎች ሣይቀሩ የላሊበላን ኪነ-ሕንፃዎች የሠሯቸው የውጭ ሀገር ሠዎች እንደሆኑ ጭምር ፅፈዋል። ለምሣሌ ታላቁ ኢትዮጵያዊ ደራሲ ብላቶን ጌታ ኀሩይ ወ/ስላሴ በ1921 ዓ.ም ባሣተሙት ዋዜማ በተሠኘው መፅሐፋቸው ተክለፃዲቅ መኩሪያ የኢትዮጵያ ታሪክ አክሱም ኑቢያ ዛጉዌ በተሠኘው በ1931 ዓ.ም ባሣተሙት መጽሐፍ ብርሃኑ ድንቄ አጭር የኢትዮጵያ ታሪክ ብለው በ1941 ዓ.ም ባሣተሙት መጽሐፍ ዶ/ር ሥርጉው ሀብለስላሴ Ancient and Medieval Ethiopian History በተሠኘው መጽሐፋቸው እና ሎሎችም ጎምቱ የኢትዮጵያ የታላላቅ የታሪክ ፀሐፊዎች የላሊበላ ኪነ-ሕንፃዎች አሠራር ላይ የውጭ ሀገር ሠዎች ተሣትፏቸውን ፅፈዋል። እነዚህ ደራሲያን ፅሁፋቸው የተጠቀሙበት ምንጭ የውጭ ደራሲያንን ፅሁፍ ነው።\nእነዚህን ፅሁፎች ሁሉ ያነበበችው እና ከእንግሊዝ ወደ ኢትዮጵያ የመጣችው ሲልቪያ ፓንክረስት በላሊበላ አብያተ ክርስትያናት አሠራር ላይ ሠፊ ጥናትና ምርም ጀመረች። ከጥናቷ ውስጥ ዋነኛው ጉዳይ አለምን መዞር ነበር። እንደ ላሊበላ አብያተ-ክርስትያናት ጋር የሚመሣሠሉ ኪነ-ሕንፃዎች በሌሎች ሐገሮች መኖርና አለመኖራቸውን ለማረጋገጥ አለምን አሠሠች። ከዚያም አንድ ውጤት ላይ ደረሠች።\nሲልቪያ ፓንክረስት Ethiopia :- A Cultural History የተሠኘ ግዙፍ መጽሐፍ አሣተመች። በዚህ በፅሃፍ ውስጥ የቅዱስ ላሊበላ አብተ-ክርስትያናት አሠራር የአለማችን ብርቅዬ ጥበቦች መሆናቸውን ገለፀች። በአለም ላይም በየትኛውም ሀገር ይህን መሳይ ጥበብ እንደማይገኝ ፃፈች እንደ ሲልቪያ አባባል እነዚህ የቅዱስ ላሊበላ ኪነ-ሕንፃዎቸ የኢትዮጵያዊያኖች ብቻ ጥበቦች ናቸው በማለት ገለፀች። የውጭ ሀገር ሠዎች ሠርተዋቸው ቢሆን ኖሮ ተመሣሣያቸውን በሌላ ሀገር አገኝ ነበር። ነገር ግን አላገኘሁም እያለች ሲልቪያ ፅፋለች።\nሲልቪያ ስትገልፅ ላሊበላ የአክሡም ዘመን ቀጣይ ኪነ-ሕንፃ ነው። ይህ ጥበብ በኢትዮጵያ ውስጥ እያደገ እና እየበለፀገ መጥቶ ላሊበላ ዘንድ ሲደርስ በእጅጉ ፍፁምነትን ተላብሶ መውጣቱን ፅፋለች። ሲልቪያ ላሊበላን ጨምሮ አያሌ የኢትዮጵያን ታሪኮች በመፃፍ በአለም ላይ ያስተዋወቀችን ታላቅ እንግሊዛዊት ናት። ሲልቪያ ኢትዮጵያ በኢጣሊያ ወራሪ ሐይል ስትወረር ለሐገራችን የታገለች የቁርጥ ቀን ወዳጃችን ናት። ወደ ኢትዮጵያም መጥታ እዚሁ ኖራ ነው ይህችን አለም በሞት የተሠናበተችው። በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ኃይማኖትም ተጠምቃ የክርስትና ስም ወጥቶላት ኖራለች። ቀብሯም የተፈፀመው እዚሁ ቅድስት ስላሴ ካቴድራል ነው።\nየሲልቪያ ፓንክረስት ብቸኛ ልጅ የሆኑት አንጋፋው የታሪክ ሊቅ ኘሮፌሠር ሪቻርድ ፓንክረስትን ስለ ላሊበላ አብተ-ክርስትያናት አሠራር ተደጋጋሚ ቃለ-መጠይቅ አድርጌላቸው ነበር። እርሣቸው ሲናገሩ ኢትዮጵያ ውስጥ ከላሊበላ በፊት ከ150 በላይ አብያተ-ክርስትያናት ከቋጥኞች እየተፈለፈሉ ተሠርተዋል። ያ ጥበብ እያደገ መጥቶ ነው ላስታ ቡግና ውስጥ፣ ቅዱስ ላሊበላ ካለምንም የኮንሥትራክሽን ስህተት ብርቅዬ ኪነ-ሕንፃዎችን ገነባ። ይሔ ጥበብ የመነጨው ከዚሁ ከኢትዮጵያ ውስጥ ነው በማለት ሪቻርድ ፓንክረስት ይገልፃሉ።\nየኢትዮጵያ እስራ ምዕት/ሚሊኒየም/ን በማስመልከት አንድ ዶክመንተሪ ፊልም በ1999 ዓ.ም ከጓደኞቼ ከኤሚ እንግዳ እና ከአመለወርቅ ታደሰ ጋር በመሆን ሠርተን ነበር። ፊልሙ የ1፡30 ሲሆን ሙሉ በሙሉ ትኩረቱን ያደረገው በቅዱስ ላሊበላ ኪነ-ሕንፃዎችና ታሪክ ላይ ነበር። የፊልሙ ርዕስ Lalibela:-Wonders and Mystery ይሠኛል። በአማርኛ ላሊበላ ትንግርትና ምስጢራት ልንለው እንችላለን።\nበዚህ ፊልም ውስጥ በርካታ የታሪክ ሠዎች የኪነ-ሕንፃ ባለሙያዎች እና ተንታኞች ተሣትፈውበታል። ፊልሙ እ.ኤ.አ 2007 ዓ.ም ለንደን የሚገኘው የብሪትሽ ሙዚየም ምርጥ የአፍሪካ ዳክመንተሪ ብሎት ለንደን ውስጥ ቀኑን ሙሉ እንዲታይ አድርጐታል። ከዚያ በኋላ ደግሞ በልዩ ልዩ የአውሮፓ ከተሞች አንዲሁም በአሜሪካ የአለም ባንክ ጽ/ቤት እና በበርካታ ስቴቶች እንዲታይ ተደርጓል።\nይህ ፊልም የተሰራበትት የአቀራረፅ ጥራቱ እና ቴክኖሎጂው የረቀቀ ሆኖ አይደለም። ፊልሙ የተወደደው በውስጡ ባለው የቅዱስ ላሊበላ ታሪክ ነው። በሠው ልጁ ታሪክ ውስጥ ኘላኔቷ ካሏት ትንግርቶች መካከል አንዱ ላሊበላ በመሆኑ ነው።\nላሊበላ ፎቅ ቤትን ወደ ላይ አይደለም የሰራው። እለት እየፈለፈለ ወደ ታች ነው የሠራው። ሰዓሊ እና ቀራፂ የሆነው የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲት የሥነ-ጥበብ መምሕር የሆነው በቀለ መኮንን ሲናገር የሰው ልጅ ወደ ታች ፎቅ ቤት የሠራው እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ ነው ይላል። እሡም ቅዱስ ላሊበላ ነው።\nዶ/ር አያሌው ሲሣይ የአገው ሕዝቦችና የዛጉዌ ሥርወ መግንስት ታሪክ የተሠኘ መፅሐፍ አላቸው። በዚህ መጽሐፋቸው ውስጥ ስለ ዛጉዌ ሥርወ መንግሥት እና ስለ ነገስታቱ ብዙ ማብራሪያ ሠጥተዋል። በተለይ ስለ ቅዱስ ላሊበላ ሲፅፉ የዚህ ንጉስ ዘመን መንግሥት የኢትዮጵያ የብርሃን ዘመን እንደነበር አውስተዋል።\nበአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህር የሆነው አርክቴክት ፋሲል ጊዮርጊስ በላሊበላ ኪነ-ሕንፃዎች አሠራር ጥበብ በፍቅር የወደቀ ሠው ነው። ምክንያቱም የአብራኩን ክፋይ ልጅን ቤተ-ላሊበላ በማለት ስም ሰይሞለታል። ላሊበላ ለራሡ ማረፊያ የሚሆን ቤት አልሠራም። ቤተ-መንግስቱ የት እንደሆነ አይታወቅም። ነገር ግን በርካታ አብያተ-ክርስትያናትን አሣንጿል። ለዚያም የአሠራራቸው ምስጢር እስከ ዛሬ ድረስ ምን እንደሆነ አይታወቅም። ስለዚህ ፋሲል የላሊበላን ቅንነት እና ጥበበኝነት ለማስታወስ የልጁን ስም ቤተ-ላሊበላ በማለት ሰየመው።\nየዚህች ኘላኔት ድንቅዬ ስራ ነው ላሊበላ በማለት የሚናገሩት ኘሮፌሰር ዴቪድ ራፍካይንድ ናቸው። ኘሮፌሰር ራፍካይንድ በአሜሪካ እና በአውሮፓ የታወቁ የአርክቴክቸር /የኪነ-ሕንፃ/ ታሪክ ተመራማሪ ናቸው። እርሣቸው ሲናገሩ ላሊበላ እንዴት እንደተሠራ ማወቅ አስቸጋሪ ነው ይላሉ። ለምሣሌ አለት ሲፈለፈል ምን ታስቦ ነው? አርክቴክቱ ማነ ነው? ምን ላይ ዲዛይኑ ተሠራ? የመሣሠሉት ጥያቄዎች በሙሉ መመለስ አይችሉም። ስለዚህ ምስጢር ወይም Mystery ነው በማለት ኘሮፌሰር ዴቪድ ራፍካይንድ ይገልፃሉ።\nላሊበላ ቄስ ሆኖ ሲቀድስ፣ ንጉስ ሆኖ ሀገረ ኢትዮጵያን የመራ የ12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ስመ ገናና መሪ ነበር።\nኢትዮጵያን በአለም ላይ ስመ ገናና እንድትሆን ካደረጓት ስራዎች መካከልም የቅዱስ ላሊበላ ፍልፍል ኪነ-ሕንፃዎች ናቸው። የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሣይንስ እና የባሕል ድርጅት እፁብ ድንቅ ከሆኑ የሠው ልጅ ስራዎች መካከል አንዱ አድርጓቸው በአለም ቅርፅነት ከመዘገባቸው ቆይቷል። ላሊበላ በሠራቸው ስራዎች ዛሬም ድረስ ኢትዮጵያ ትጠቀማለች።\nዛሬ ምሽት ላይ የገና በአል ላስታ ላሊበላ ውስጥ እጅግ በደመቀ ሁኔታ ይከበራል። ከሐገሪቱ ልዩ ልዩ ስፍራዎች የመጡ ምዕመናን እና ከአለም ዙሪያ ገናን ላስታ ውስጥ ለማክበር የሚመጡ ሠዎች 10 የላሊበላን ረቂቅ ኪነ-ሕንፃዎችን ያያሉ።\n5ኛ ቤተ-ደብረ ሲና /በጣራው ስራ ቤተ-ሚካኤል፤ ቤተ ጐልጐታና የሥላሴ መቅደስ\nበብቸኛነት ራሡን ችሎ የሚገኝ\nበሰሞነ ህማማት በተለይ የቅዱስ ላሊበላ እና የጌታችን የመድሃኒታችን የእየሡስ ትንሳኤ በአል በተለየ ሁኔታ ይከበራል።\nዶ/ር አያሌው ሲሣይ በመጽሐፋቸው ሲገልፁ የአከባበሩ ሥነ-ሥርዓት በሌሎች የኢትዮጵያ አብያተ ክርስትያናት በሙሉ ከሚደረገው ለየት ያለና እጅግ በጣም የደመቀ በጣሪያ-የለሸ ቦታ ላይ የሚከናወን ነው። የአስሩ የላሊበላ አብያተ-ክርስትያናትና የዙሪያ ገቡ አድባራት ካህናት/መዘምራን ዲያቆናት ቀሳውስት/ በጥንግ ድርግብ፣ በሸማ፣ በካባ፣ በማጌጥ እና ማበሸብረቅ መቋሚያ፣ ፀናጽል፣ ከበሮ፣ መስቀል፣ ዣንጥላ እና የመሣሠሉትን ይዘው ግማሾቹ ማሚጋራ ተብሎ በሚታወቀው በቤተማርም የቋጥኝ አጥር ዙሪያ ከላይ ወጥተው በመደርደር ሲሰለፉ ቀሪዎቹ በበኩላቸው ከታች ከግቢው ከወለሉ በመሆን ቤዛ ኩሉ ዓለም ዮም ተወልደ ይላሉ። ሲተረጐምም የዓለም መድሐኒት ተወልደ። የሚለውን የቅዱስ ያሬዳን ዕዝል ዜማ ተራ በተራ እየተቀባበሉ ይወርብታል። ይዘምሩታል።\nላሊበላ ኪነ-ሕንፃው ተአምር፤ ሐይማኖታዊው ክብረ-በዓል መንፈስን የሚያፀዳ ቦታው የተባረከና የቅዱሣን ደብር ነው። ላስታ ላሊበላን እንያት።\n“ማንበብ ሙሉ ሰው ያደርጋል” በሚል መሪ ቃል በደብረማርቆስ ከተማ ጎዛምን ሆቴል የስነ-ፅሁፍ ምሽት መሰናዳቱን ዘመራ መልቲ ሚዲያና ፕሮዳክሽን አስታወቀ። ቅዳሜ (ሚያዝያ 7 ቀን 2009 ዓ.ም) ከምሽቱ 11፡30 ሰዓት የሚጀምረው ይህ የጥበብ ድግስ አንብበው ለወገን የሚያጋሩት ማንኛውንም አይነት መፅሐፍ በማበርከት መሳተፍ እንደሚቻል አዘጋጆቹ ተናግረዋል። የተሰበሰበው መፅሐፍ ለህዝብ ቤተ መፅሐፍት እንደሚበረከት የተጠቆመ ሲሆን፤ በመፅሐፉ የውስጥ ገፅ ላይ የለጋሹን ስምና ፊርማ እንዲኖርበትም አዘጋጆቹ ጠይቀዋል። የስነ-ፅሁፍ ምሽቱን ለመታደም አንድ መፅሐፍ እንደመግቢያ ይዞ መገኘት በቂ ሲሆን፤ ከጥበብ ድግሱ ባለፈ የመፅሐፍ ንባብን ለማበረታታት የሚያግዙ መጣጥፎች፣ የወግና የስነ-ግጥም ስራዎች እንዲሁም ጭውውቶች እንደሚቀርቡ የፕሮግራሙ አዘጋጆቹ ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናግረዋል።\nቅድስና ከረከሰውና ከተበላሸው የስጋ ህይወት ውጭ ባለው ሌላኛው መንፈሳዊ ህይወት ውስጥ ለመኖር የሚመጣ ዓለም ነው። ቅዱስ ሲባል ሙሉ ህይወቱን ለሰማይ አምላክ የሰጠ፣ ከኛ ምድራዊያን የዓለም ህዝቦች በጣም በተሻለ ለፈጣሪ የቀረበ ነው።\nይህ ከላይ በርዕስነት የቀረበው ሃሳብም እንደኛ ስጋና ነብስ ተሰጥቶት ባይንቀሳቀስም በውስጡ ፍፁም መንፈሳዊ ህይወትን የሚቃኝ ነው። ከመንገዶች ሁሉ ወደ ፈጣሪ የሚወስደውን የተሻለ መንገድ የሚመራን፣ ብርሃን ረጭቶልን የነፍስን ደማቅ ዓለም የሚገልፅልን እና የሃሰትን መንገድ እንዳንሻ የሚያደርግ ነው ይላሉ የእምነት ሰዎች።\nበዘመናዊው የዲሞክራሲ ፅንሰ ሃሳብ ውስጥ ሲዳክሩ የነበሩ እና በሶሻሊዝም መርህ ውስጥ ጭልጥ ብለው ወዛደራዊ ዓለማቀፋዊነት፣ የላብ አደር፣ ብሎም በማርክሲስት ሌኒኒስት ፍልስፍና ህግጋት ይመሩ የነበሩ ሰዎች ሀሳቡን አይቀበሉትም። የነሱ ቅዱሳት ሌሎች ናቸው። እነዚህን ሁለት ፅንፎች ለማወዳደር ጊዜውም መድረኩም አይበቃም። ይሁን እንጂ ለሚሊዮኖች የመንፈስ ምግብ ስለሆኑት ቅዱሳን መፃህፍት ለዛሬ ትንሽ እናውጋ።\nበረጅሙ ወደ ኋላ መለስ ብለን እንንደርደርና እንነሳ። ከክርስቶስ ልደት በፊት በ850 አመተ ዓለም ስነ-ፅሁፍ ሱሜሪያዊያን፣ ቻይናዊያን፣ ግሪኮችና ሮማዊያን ዘንድ እንደ ዳበረ ታሪክ ያወሳል። ይህ የስነ-ፅሁፍ ፈለግ ከእምነቱም በአለማዊ ህይወቱም እያጣቀሰ ነበር ሲራመድ የቆየው።\nወደ ሀገራችን ኢትዮጵያም ስንመጣ በተለይ በአራተኛው ክፍለ ዘመን ወይም እ.ኤ.አ በ340 አመተ ዓለም ንጉሥ ኢዛና ከባዕድ አምልኮ ወደ ክርስትናው ዓለም ሲገባ አዳዲስ ነገሮች መጡ። አንደኛው በተለይ ለብዙ ዘመናት ከተንሰራፋው ባዕድ አምልኮ ወጥቶ ክርስትናው ላይ ወዳጅነት ሲመሰረት በቃል ስብከት ከማድረግ በተጨማሪ በጽሁፍም የተጀመረበት ወቅት በመሆኑ ነው። ቅዱስ ሃሳቦች በጽሁፍ መስፈር የጀመሩበት ጊዜ መሆኑ በታሪክ ድርሳን ውስጥ ቁልጭ ብሎ ሰፍሯል።\nበቀደመው ዘመን ለተጠራበት ነገር ሁሉ አለሁ ብሎ ግንባር ቀደም የሚሆነው የግዕዝ ቋንቋ ለዚህም እምነት መስፋፋት አለበት ብሎ ከተፍ ያለው እሱ ነበር። በተለይ የክርስትናው እምነት ውስጣቸው ገብቶ ፍፁም ሀሴትን የሚሰጣቸው ሰዎች ግዕዝ የመላዕክት ቋንቋ ነው ሲሉ በስፋት ይሰማሉ።\nበመጀመሪያ ደረጃ የጽህፈቱ ተግባር ያቀናው መፅሐፍ ቅዱስን ወደ መተርጐም ነው። ከመፅሐፍ ቅዱስም በመጀመሪያ የተተረጐመው ብሉይ ቀጥሎም ሀዲስ ኪዳን ነበር።\nከብሉይ ኪዳን ጋር ሲነፃፀር አጭር ነው። ሁለቱም የተተረጐሙት በግዕዝ ነው። ግዕዝ የትርጉም ስራ ማከናወኛ ሆነ የተባለውም ከዚህ ዘመን ጀምሮ ነው። በተለይ ብሉይ ኪዳን እንደየ አተረጓጐሙ እና ሁኔታው አንዳንድ ችግሮች ነበሩበት የሚሉ የስነ-መለኮት ተመራማሪዎች ያጋጥሙ ነበር።\nአንዳንድ ሰዎች ብሉይ ኪዳን የተተረጐመው ከኢብራይስጥ ነው ይሉ ነበር። ሌሎች ደግሞ ኧረ ተው ከግሪክ ቋንቋ ነው ትርጓሜ የመጣው” ብለው ምንጩን ለማግኘት ደፋ ቀና የሚሉ ታታሪ ተመራማሪዎች አሉ። እባካችሁ የጠራውን አንዱን እውነታ ንገሩን ብለው ዳር ቆመው ወሬ የሚጠብቁ እንደ እኔ አይነት ሰዎችም መኖራቸውን አትዘንጉ። አለቃ ኪዳነወልድ ክፍሌ ብቻ ናቸው የተተረጐመው ከግሪክ ቋንቋ ነው በማለት በሙሉ ልብ የተናገሩት።\nእነዚህ ቅዱሳት መፃህፍት የተተረጐሙት በሃይማኖት ምክንያት ከሶሪያ ተሰደው የመጡ መነኮሳት እንደሆኑም ሹክ የሚሉ ፀሀፍት አሉ። እነዚህ ፀሐፊዎች የሚያነሱት መረጃ ደግሞ እንደ ቄስ፣ አርባ የመሳሰሉ ቃላትን በመንቀስ የተገኙት ከሶርያ ነው የሚል አዝማሚያ አላቸው።\nበቅርቡ አንድ ጆሽዋ የተባለ አይሁዳዊ ፎቶግራፍ አንሺ ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ነበር። የመጣበት ምክንያት ስለ ቤተ-እስራኤላውያን የብዙ ሺ አመታት የኢትዮጵያ ቆይታና ተግባር በፎቶ ግራፍ ሊያነሳ ነበር። በርግጥም ብዙ ነገር ተሳክቶለታል። ይህን ሰው አግኝቼው ኢትዮጵያን እንዴት ትገልፃታለህ አልኩት። ጆሽዋም ፈገግ ብሎ አንዳንዴ ሀገሬ እስራኤል ያለሁ የመስለኛል አለኝ። ምነው አልኩት። እሱም የተለመደውን ፈገግታውን እያሳየኝ ኢትዮጵያ ውስጥ እስራኤል በጣም ትጠቀሳለች። በየቤተ ክርስትያኑ የእስራኤል አምላክ ይባላል። በላሊበላ አብያተ ክርስትያናት፣ በጐንደር አብያተ መንግሥታት ግድግዳ ላይ ሁሉ የዳዊት ኮከብ አለ፣ ቄሶቹ ስማቸው ‘ካህን' ይባላል። እኔ ሀገር ደግሞ ‘ካህን' ይባላሉ። እነዚህንና የመሳሰሉት ነገሮች ሳይ ሀገሬ ያለሁ እየመሰለኝ ነው አለኝ።\nኢትዮጵያ ሀገራችን ከብዙ ሀገሮች ጋር በነበራት ግኑኙነት የተነሳ ከየሀገራቱ የምታገኛቸውን ታላላቅ ምልክቶችና አርማዎች በማስታወሻነት በቤተክርስትያኖቿ ውስጥ አስቀምጣቸዋለች። በተለይም ደግሞ ከክርስትናው እምነት በፊት የነበሩትንም አርማዎች ሁሉ ከየሀገራቱ ተጠቅማባቸዋለች። አንዳንዱን ደግሞ ወደ ሀገርኛም ቀይራ ከራሷ እምነትና ቀኖና ጋር አዋህዳቸዋለች። ለምሳሌ ኦርጅናሌው የዳዊት ኮከብ ምልክት ከ800 አመታት በሆናቸው ቤተ-ክርስትያኖች ውስጥ ይገኛል። አስገራሚው ነገር ይኸው ምልክት ወደ ኢትዮጵያውኛ ተቀይሮ መሀሉ ላይ የመስቀል ምልክት ተደርጐበት የቅዱስ ላሊበላ ማህተም ነው ይባል ነበር።\nከዚህ ሌላ በህንድ ሀገር ውስጥ የፀሐይ ምልክት ነው የሚባለው የስዋስቲካ አርማ በሀገራችን አብያተ ክርስትያናት ከአንድ ሺ አመታት በላይ አገልግሎት ላይ ውሏል። ዛሬም በየሄድንበት ታሪካዊ የእምነት ቦታዎች ላይ ሁሉ እናየዋለን። ኢትዮጵያ የየሀገራቱ የታሪክ ማህደር ሆና መቆየቷን የምታስመሰክርባቸው ሁኔታዎች በርካታ ናቸው ማለት ይቻላል። በአጠቃላይ ግን ይህን ምልክት አዶልፍ ሂትለር ለአገዛዙ ዘመን አርማ አድርጐት መቆየቱም መረሳት የለበትም።\nወደ ጀመርነው ቅዱሳን መፃህፍት እንመለስ። እስከ ሰባተኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ቅዱሳን መፃህፍት ወደ ኢትዮጵያ በሙሉ ተተርጉመው አልቀዋል። በዚህም የግዕዝ የቃላትና የመንፈስ ሀብቱ በልፅጓል። እንዲያውም ከራሱ አልፎ ለዓለም ስነ-ጽሁፍ አንድ ውለታ አድርጓል። ለምሣሌ መጽሐፈ ሔኖክ በሌላው ዓለም በጦርነትና በተለያዩ ምክንያቶች ጠፍቶ ነበር። በኋላ በግዕዝ ውስጥ ተገኘ። ከግዕዝ ውስጥ ተተርጉሞ እንደገና ለዓለም ተሠራጭቷል። በሀገራችን የቋንቋ አርበኛ ወይም ጀግና ቢኖር ኖሮ ግዕዝ ቋንቋ ላበረከተው ውለታ ከዩኔስኰ አንዳች ነገር ያስደርግ ነበር። ከታሰበ አሁንም ግዜ አለ።\nግዕዝ ከቅዱሳት መፃህፍት ሌላ የሃይማኖት ማስተማሪያ ሰነዶችም እንደተፃፉበት የቋንቋ ሊቁ ዶ/ር አምሳለ አክሊሉ በጥናታቸው ላይ ገልፀዋል። ከእነዚህ ውስጥም የሚከተሉትን ማየት ይቻላል።\nቄርሎስ የትርጉም መፅሐፍ ነው። መፅሐፉ ስሙን የወሰደው መግብያው ውስጥ በፃፈው ሰውዬ ቄርሎስ በሚባለው ሰውዬ ነው። ምሁራን እንደሚናገሩት ቄርሎስ መግቢያውን እንጂ መፅሐፉን በጭራሽ አልፃፈውም ይላሉ።\nይህ መፅሀፍ ሦስት ክፍሎች አለት፡-\n1. የቄርሎስ መግብያ ሀተታ\n2. ስለ ክርስቶስ፣ ስለ ሥላሴ ባህሪ የተሰጠን ሀተታ የሚያካትቱ ናቸው።\nሀተታው ክርስቶስን መሠረት አድርጐ ነው የተፃፈው። ልዩ ልዩ የትምህርት ፅሁፎችም አሉበት። ይህ መፅሐፍ የተተረጐመበት አመት በስድስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን እንደሆነ Weischer የተባለ ሰው እ.ኤ.አ በ1971 በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር መጽሔት ላይ ፅፎታል።\nበኢትዮጵያ ውስጥ በትርጉም ስራ እኔ በበኩሌ ከፍተኛ ቦታ የምሰጠው መጽሐፍ ቢኖር ይሄኛው ነው። ጉዳዩ አስገራሚ ነው።\nይህ ፅሁፍ /ትርጉም/ የስነ-ፍጥረት ሀተታ ነው። ስለ ልዩ ልዩ እንስሳትና ማዕድናት የተፈጥሮ ባህሪ በሰፊውና በጥልቀት የሚገልፅ መፅሐፍ ነው። የመፅሀፉ ዓላማ የክርስትና እምነት ማስተማርና ማስፋፋት ነው። ታሪክ ፀሐፊዎች እንደሚያስረዱት መጽሐፉ በግብፅ እስክንድርያ ከ200-300 ድህረ ክርስቶስ በሦስት ቋንቋ የተፃፈ ነው ይላሉ።\nለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ግዕዝ የተተረጐመው ከግሪክ ነው። ወደ ኢትዮጵያም እንዲገባ ምክንያት ሆነውታል ተብለው በሰፊው የሚነገርላቸው ሶርያዊያን መነኮሳት ናቸው። ኮንቲሮሲኒ የተባሉት አጥኚ ገለፁት የሚባለው እውነታ፣ መጽሐፉ የተተረጐመው የመጀመሪያዎቹ ቅዱሳት መፃህፍት ከተተረጐሙ በኋላ እንደሆነ ነው። ይህ መጽሐፍ በመካከለኛው ዘመን ሰፊ ተቀባይነት የነበረው ሃሳብ እንደነበር ይወሳል። በኋላ ግን ይላሉ አጥኚዎች፣ ጉዳዩ ዋጋ እያጣ የመጣው ዘመናዊ የሳይንስ እውቀት እየተስፋፋ ሲመጣ እንደሆነ ይገልፃሉ። ኢትዮጵያ ውስጥ ግን ዛሬም ተቀባይነቱን ሳይለቅ በቀሳውስት ዘንድ ለዘለዓለም ይኖራል።\nበግብፅ ውስጥ በተለይም በሰባተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ስርዓተ መነኮሳት ተስፋፍቶ እንደነበር የቋንቋን ውልደትና እድገት የሚያጠኑ ምሁራንም ሆኑ ስነ-መለኮታውያን ያስረዳሉ። ኢትዮጵያ ደግሞ ከአራተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከግብፅ ጋር የጠበቀ ግንኙነት ስለነበራት ይህ የምንኩስና እና የብህትውና ህይወት በዚህችው ሀገር ተስፋፍቶ ኖሯል። ዛሬም እያየለ መጥቷል። ከግብፅም ሆነ ከማንኛውም ሀገር በልጧል። የሀገራችን ገዳማት ውስጥ ምንኩስናው ተበራክቶ ይታያል።\nለጊዜው ሰፊ ጥናት ያልተደረገበት አባ ባኮምዮስ የሚባል ሰው ግብፅ ውስጥ የብህትውና ኑሮ ጀመረ። ይህ መነኩሴ ራሱ ባህታዊ ብቻ አልሆነም። ህግም አውጥቷል። እሱ ያወጣው ህግ በግሪክና በላቲን ተፅፎ በዓለም ላይ ተበትኗል። በዚህ መሠረት ስርአተ መነኮሳት በሚል ርዕስ ኢትዮጵያ ውስጥ ተተርጉሟል። ለኢትዮጵያዊያን መነኮሳት መንገድ ጠራጊና መሪ እንዲሁም መሠረት ሆኗል። ከኢትዮጵያ የቤተ-ክርስትያን ህግጋትና ሁኔታ ጋር ተስማሚ እንዲሆን ነው የተተረጐመው:: ዛሬ ኢትዮጵያን የመነኮሳት ምድር ያደረጋት መጽሐፍ እሱ ነው እያሉ ብዙዎች ጣታቸውን ይቀስሩበታል።\nቀሳሪዎቹ ደግሞ ከእምነት ኬላ አምልጥው በአለማዊው ህይወት አስበው፣ አውጥተው፣ አውርደው ቃላት የሚሰነዝሩ ናቸው። የዓለም ፖለቲካዊ አካሄድ ግምት ውስጥ በማስገባት ማብራሪያ ይሰጣሉ። የዛሬዋን ግብፅ ጠቁመው ለኢትዮጵያ የሰጠችንን ‘የቤት ስራ' በትጋት እየሰራንላት ነው እያሉ በአደባባይም ባይሆን በባንኮኒ ጨዋታ የሚያወጉኝ ምሁራን አሉ።\nምሁራኑ የአባይን ወንዝ ጉዳይ የጨዋታ መክፈቻ አድርገው ወደ ታላቁ ሀሜት ይገባሉ። አንደኛው ሀሜት እነዚህ የእምነት ቀኖናዎች፣ ዶግማዎች ጠንካራ ትዕዛዞች ወዘተ. ድሮ ድሮ ከግብፅ ወደ ኢትዮጵያ ሲሰነዘሩ የቆዩ ነበሩ። ግብፆቹ እርግፍ አድርገዋቸው ሲተው ኢትዮጵያዊያኖቹ ደግሞ የበለጠ አስፋፍተዋቸው ይዘዋቸዋል። እናም ቆም ብለን አሰብ አድርገን የአባይን ጨዋታ እናምጣ ይላሉ።\n‘እምነት እየጠነከረ ሲሔድ ድህነትን ያስከትላል’ የሚል ቀመር ያላቸውም አሉ። እንደ ማስረጃም የሚያዩት የሃይማኖት ሰዎችንም ወይም መሪዎችን የፈሰሰ ውሃ እንኳን አያቀኑም የሚሏቸው በርካታዎች ናቸው። ሃይማኖታዊ ስርዓተ ትምህርቱም ተስፋፍቶ በመላው ህዝብ ላይ የስራን ባህል እንዳይቀንስ የማንቂያ ደወል ቢጤ ጥቆማ ያደርጋሉ በዓለማዊ መንገድ የሚያስቡት ሰዎች። ከ366 የአመቱ ቀኖች ውስጥ ስራ አይሰራባቸውም የሚባሉት ተቆጥረው ሲወጡ አስደንጋጭ ነው። ስለዚህ ጥንቡን የጣለውን የድህነት ገጽታችንን መለስ ብለን መመልከትና አንኳሩን ምክንያት ማወቅ አለብን።\nኤፒክ ምንድን ነው?\nኤፒክ በጥንት ግሪካዊያን ዘንድ የዳበረ ስነ-ፅሑፍ ሲሆን ረጅም፣ ተውኔታዊ ሳይሆን ተራኪ፣ ጀግናዊ ግጥም ነው። የሰውን ልጅ ታላላቅ ክንዋኔዎች፣ ጥበቦች፣ አፈ-ታሪኮች፣ ሌሎችንም የሀገርና የህዝብ ታሪኮች የያዘ ነው።\nየኤፒክ ገፀ-ባህሪያት ሁለንተናዊ /Universal/ ናቸው። ከራሳቸው እድል ጋር የሰዎችን ወይም የሀገርን እድል ይዘው ስለሚነሱ ታላላቅ ጀግኖች /Hero's/ የሚያትት ነው።\nለምሳሌ ያህል ግሪካዊው ዓይነ ስውር ደራሲ የነበረው ሆሜር ሁለት መፃህፍትን ፅፏል። ኦልያድ እና ኦዲሴይ የተሰኙ። የኦልያድ ገፀ-ባህሪ Achilles ይባላል። አኪሊስ የጦር ጀግና ሲሆን በሱ ምትክ ጓደኛው ይሾማል። እንዲህ አይነት ትራጄዲ የሚደርስባቸው ገፀ-ባህሪያት በስነ-ፅሁፍ ውስጥ አኪሊስ ታይፕ /Achilles Type/ በመባል ይታወቃሉ።\nየኦዲሴ ገፀ-ባህሪ ኦዲስስ /Odysseus/ ሲሆን ከጦር ሜዳ ቤቱ ለመድረስ መከራውን ያየ ሰው ነው። ቤቱ ሲደርስ ሌላ ችግር ተፈጥሮ ይጠብቀዋል። ይህ ዓይነት ትራጄዲ የሚገጥማቸው ገፀ-ባህሪያት /Odysseus Type/ ይባላሉ።\nየኤፒክ መቼት እጅግ ሰፊ ነው። በምድር፣ በሰማይ፣ በባህር፣ በአውሎ ነፋስ፣ በጫካ ... ሊፈፀም ይችላል።\nበኤፒክ ውስጥ ገፀ-ባህሪያት ከፍተኛ ትግሎችን ያደርጋሉ። የማይታወቁ መናፍስት፣ የማይታወቁ ኃይሎች ሁሉ ተሳታፊ ይሆናሉ። ይህም ማለት በታሪኩ ውስጥ መለኮታዊ ኃይላት ሁሉ ተሳታፊዎች ናቸው።\nበአቀራረቡ ከፍተኛ የትረካ ብልሀት የሚታይበት ነው። በግጥም፣ በምጣኔ፣ በሉአላዊ /Elevated/ ቋንቋ የሚቀርብ ነው። የጥበብን አማልክት እየተማፀነ የመሄድ ዘዴ አለው።\nታሪኩ በንግርት /Foreshadowing/ አልያም በምልሰት /Flashback/ ሊቀርብ ይችላል። ብቻ እንደ የሁኔታው“ እና አመቺነቱ ይቀያየራል።\nበታሪኩ ውስጥ የሚካተቱት ገፀ-ባህሪያት በአብዛኛው ታላላቅ ገዢዎች፣ ሀብት እውቀት ፀጋ ያላቸው ብቻ ልዕለ ሰብአዊያን ናቸው።\nኤፒክ የአንድ ዘመንን ታሪክ ብቻ አያወሳም። በዘመነ ሂደት ውስጥ የሚታዩትን ለውጦች እንቅስቃሴዎች እየመዘዘ ውብ በሆነ ቋንቋ ያሳየናል።\nኤፒክ በሁለት ይከፈላል። አንደኛው የቃል /Oral ወይም Primary epic/ በመባል ሲታወቅ ሁለተኛው ደግሞ የፅሁፍ /Written ወይም Secondary epic/ ይባላል።\nከሆሜር ኤፒኮች ሌላ በዓለም ከሚታወቁት ውስጥ በ10ኛው ክፍለ ዘመን የተፃፈው የዴንማርክን ታሪክ የሚገልፀው Beowulf የተሰኘው መፅሐፍ ነው። መፅሐፉ የDanish Kingdom Beowulf የተባለው ጀግና ሆርትጋር ከተማን ለመታደግ ከድራጐን ጋር ያደረገውን ትግል የሚያወሳ ነው።\nሌላው በቨርጂል የተፃፈው Aeneid የተሰኘው ኤፒክ ነው። በ14ኛው ክፍለ ዘመን የተፃፈው ይኸው የሮማ ኤፒክ ብትሮይ መውደቅ በኋላ ስለነበረው Aeneid ስለተባለው ጀግና የተፃፈ ነው።\nTasso የተባለው ፀሐፊም Jerusalem delivered የተሰኘ ኤፒክ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ፅፏል። ኤፒኩ የክሩሴድ /የመስቀል/ ጦርነትን የሚያሳይ እና የየሩሳሌምን ነፃ መውጣት የሚገልፅ ነው።\nParadize lost እና Paradize regain የተሰኙትም መፃህፍት ከዚህ ሰልፍ የሚቀላቀሉ ናቸው።\nዛሬ ዛሬ ግን የኤፒክ ፅሁፎች አይፃፉም። ጀግና ደራሲ ስለጠፋ ነው የሚሉ አሉ። ኢትዮጵያ ደግሞ ይህን ስነ-ፅሁፍ ሳትሞክረው እስከ አሁን ድረስ አለች። አንድ የኤፒክ ጀግና ትወልድ ይሆን?\nከነገ በስቲያ አርብ መጋቢት 29 ቀን 2009 ዓ.ም ከምሽቱ 11፡30 ጀምሮ በዋቢ ሸበሌ ሆቴል ውስጥ የትንሣኤን በዓል ምክንያት በማድረግ ግጥም እና በገና 3 የሥነ -ጽሑፍ ምሽት የተሰኘ ፕሮግራም ይካሔዳል።\nፕሮግራሙን ያዘጋጀው ኢጋ ሚዲያ እና ኮሚኒኬሽን ሲሆን የዘንድሮውም መርሃ ግብር ለሦስተኛ ጊዜ እንደሚካሔድ ለሰንደቅ ጋዜጣ በላከው መግለጫ ጠቁሟል። በዚሁ አርብ ምሽት ላይ በሚካሔደው ዝግጅት ወጣት እና አንጋፋ ገጣሚያን እንደሚሳተፉ የገለፀ ሲሆን፣ ከነዚህም ውስጥ ሰለሞን ሳህለ፣ ደምሰው መርሻ፣ መስፍን ወ/ተንሳይ፣ ምልዕቲ ኪሮስ፣ ምንተስኖት ማሞ፣ ረድኤት ተረፈ እና ሌሎችም እንደሚገኙበት ገልፆልናል። ከዚህም በተጨማሪ የግልና የቡድን የበገና ድርደራ (ከ20 በላይ በሚሆኑ የበገና ደርዳሪዎች፣ የቡድን የመሰንቆ ጨዋታ ወግ፣ እንጉርጉሮ እና ሌሎችም የኪነ-ጥበብ ዝግጅቶች በመሶብ የባህል ሙዚቃ ቡድን ታጅበው እንደሚቀርቡ ተገልጿል። በዚህም ዝግጅት ላይ ሁሉም የማህበረሰብ ክፍል ተገኝቶ እንዲታደም ጥሪ ቀርቦለታል።


የማልዌር ማጥቃት. ችግሩን እንዴት እንደማሳካት - የሴምፕል ጠቃሚ ምክሮች\nኒች ቻየስኮቭስኪ ሴልታልት የተባለ ከፍተኛ የደንበኛ ተሳታፊ ሥራ አስኪያጅ ቫይረሶች እና ማልዌር በጣም የተራቀቁ ፕሮግራሞች እንደሆኑ ይናገራሉ. እነሱን ለማስወገድ ብዙ ጊዜ እና ኃይል ይጠይቃል. አንዳንድ ጊዜ እነዚህን ነገሮች ማስወገድ አንችልም, እናም ከአንድ ፋይል ወደ ሌላ ፋይል መስራታቸውን ይቀጥላሉ.\nየጸረ-ቫይረስ መሳሪያዎች እና ሶፍትዌሮች ህጋዊ እና አስተማማኝ አይደሉም ማለታችን ስህተት አይደለም. ኮምፒተርን (Comparatives) ያወጣው ዘገባ እንደሚያሳየው የተለያዩ የደህንነት መሳሪያዎችን የሚገመግም እና የሚፈትሽ ድርጅት, ምርጥ ፀረ-ቫይረስ ሶፍትዌር 98% ከማልዌር እና ቫይረሶች አይበልጥም. በመቶዎች እስከ ሺዎች የሚቆጠሩት ቫይረሶች እና ተለዋዋጭዎቻቸው በይነመረብ ላይ ንቁ ናቸው, ስለዚህ ሁሉንም ማወቅ እና ማስወገድ በጣም አስቸጋሪ ነው. አብዛኛዎቹ ግምቶች ብዛት ያላቸው የጸረ-ቫይረስ ሶፍትዌሮች ዋጋቸው ምንም እንደማያሳዩ ያሳያል.\nአንዴ ስርዓትዎ ከተበከለው በኦፕሬተሩ ስርዓት ላይ የሚከሰቱ ጉዳቶች ምን ያህል እንደሆነ ማወቅ አስቸጋሪ ይሆንብዎታል. የኮምፒውተር ባለሙያዎች ሳይቀሩ ትክክለኛውን መረጃና መረጃ ሊሰጡዎት አይችሉም. በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታዎች ውስጥ የተበላሹ ፋይሎችን እንዴት እንደሚጠግን እና ወደነበረበት ለመመለስ እንዴት እንደሚቻል ማወቅ አንችልም. አንዳንድ ቫይረሶች የኮምፒተርዎን ስርዓት ያስገባሉ, እና rootkits ን ጨምሮ በርካታ ችግሮችን ይፈጥራሉ. የኮምፒተርዎ ዘዴ ከቫይረሶች እና ከተንኮል-አዘል ዌር የተጠበቁ ስለሆኑ እድለኛ ካደረጉ በተቻለ ፍጥነት እርምጃዎች መውሰድ አለብዎት.\nቫይረሶችንና ሌሎች ማልዌርን ማስነሳት\nእርምጃ ከመውሰዳችን በፊት ስለ ማልዌር እና ቫይረሶች ሁሉንም ማወቅ በጣም አስፈላጊ ነውእነሱ. ማልዌር ለተለመዱ አጭቆሮ የኮምፒተር ፕሮግራሞች እና መሳሪያዎች ለአጭር ጊዜ ጥቅም ላይ ይውላል. ስለ rootkits, ስፓይዌር,ቫይረሶች, እና ትሮጃኖች. ሁሉም ለኮምፒውተርዎ ስርዓት ጎጂ ናቸው ተብሎ የሚታሰቡ የተለያዩ የተንኮል አዘል ዓይነቶች ናቸው. ተንኮል አዘል ዌር ተፈጥሯልበሁለቱም በ pranks እና በኮሌጅ ተማሪዎች. የኮምፒውተር ባለሙያዎች ሳይቀሩ በተለያዩ ፕሮግራሞች እገዛ ይፈጥራሉ. የተደራጁ የኮምፒተር ቡድኖች አሉቴክኒሻኖች እና ልዩ ባለሙያተኞች ብዙ የኮምፒተር መሳሪያዎችን ለመያዝ እና ለመቤዠት ይጠየቃሉ. የማኅበራዊ ዋስትና ቁጥሮችዎን መፈለግዎን ይቀጥላሉ,የክሬዲት ካርድ ዝርዝሮች እና ሌሎች የግል መረጃዎች. የብልግና ምስሎችን እና የጨዋታ ድር ጣቢያዎችን ከመጠቀም መቆጠብ አለብዎት. በድር ላይ ጠቅ ላለማድረግ አስፈላጊ ነውየማይታወቁ የኢሜይል ዓባሪዎች, የፋይል ማጋሪያ መሳሪያዎችን, ህገ-ወጥ ሶፍትዌሮች, ቪዲዮ እና የሙዚቃ ድርጣቢያዎችን ይከላከሉ. በጣም የታወቁ ትንንሽ ምሳሌዎች ጥቂቶቹ BitTorrent, Frostwire,እና ሎሜል. በማይታወቁ የማንነት መለያዎች የመጡ ኢሜይሎችን አይክፈቱ. እንዲሁም እነሱ እንደሚተማመኑ እርግጠኛ ካልሆኑ በስተቀር አገናኞቻቸውን ጠቅ ማድረግ አያስፈልግዎትምደህንነት. ከማይታወቅ ምንጮች ፋይሎችን ማውረድ የለብዎትም. CNET, Tucows, SourceForge እና FileHippo ደህንነታቸው የተጠበቁ ድር ጣቢያዎች ናቸው እና በማንኛውም ጊዜ መጠቀም ይችላሉ. አንተ(ቫይረሶች እና ተንኮል አዘል ዌር ይዘው ሊሆኑ እንደሚችሉ ሁሉ) በሰንደቅ ማስታወቂያ ላይ ጠቅ ማድረግ የለባቸውም.\nእውነተኛ እና ህጋዊ ጸረ-ቫይረስ ፕሮግራሞችን ብቻ መጠቀም አስፈላጊ ነው. የተለያዩ ፕሮግራሞችን ያጣምሩ እና በኮምፒተርዎ ውስጥ የተለያዩ ስካነሮችን ያካሂዱ. አቫስት ለዚህ ፍጹም ምሳሌ ነው. ይህ በዓለም ዙሪያ በሚገኙ ብዙ ሰዎች ጥቅም ላይ ውሏል. እንደ Facebook ያሉ የማህበራዊ ማህደረ መረጃ መገለጫዎች በሚጠቀሙበት ጊዜ የጓደኝነት ጥያቄዎችን ከማይታወቁ ሰዎች መቀበል የለብዎትም. የቅርብ ጊዜ ስሪቶችን በመደበኛነት ለመጫን እና ለማውረድ የዊንዶውስ ዝማኔዎችን ያዘጋጁ. ብዙዎቹ እነዚህ የትርጁማን ቅጂዎች ሙሉውን ደህንነትን የሚያስጠብቁ ናቸው እነዚህ ምንጮች ላይ እምነት ሊጥሉ ይችላሉ. MySpace እና Twitter አንዳንድ ደህንነታቸው ያልተጠበቀ የኮድ ስርዓቶች ሊኖራቸው ይችላል, ስለዚህ እነዚያን የማህበራዊ አውታረመረብ ድርጣቢያዎች ሲጠቀሙ ጥንቃቄ ማድረግ አለብዎት Source .


ጾም እና በክፉዎች ክፋት ላይ ጸሎት | የጸሎት ነጥቦች\nአዲስ በር የጸሎት ነጥቦች ጾምና ጸሎትን ክሳዕ ክንደይ ክንደይ ከም ዝመጽእን ይሕብር\nመዝሙረ ዳዊት 7: 9 የ ofጥኣን ክፋት ያጥፉ ፤ ጻድቁ እግዚአብሔር ልብንና ልብን ይፈትናልና ፤ ጻድቁን አቁም ፡፡\nIngም እና ጸሎቶች በጣም አቅም ያላቸው መሳሪያዎች ናቸው መንፈሳዊ ውጊያ. በኃይል ትምህርት ቤት ውስጥ የበላይ ለመሆን የሚፈልግ ማንኛውም አማኝ ለመደበኛ ጾምና ጸሎት መሰጠት አለበት ፡፡ ዲያቢሎስ በቃላት ብቻ መቋቋም አይችልም ፣ እርሱ በጥሬ ሀይል ሊቋቋመው ይችላል ፣ እናም በጾም እና በምንፀልይበት ጊዜ ሁሉ ጥሬ ሀይልን ከእግዚአብሔር ያዝዛሉ ፡፡ ዛሬ በጾምና በጸሎቶች ላይ እንሳተፋለን ፡፡ ዛሬ የምንኖርበት ዓለም በክፋት ተሞልቷል ፣ እናም እስከ ተነሣን እና የዲያቢሎስን ክፋትን በጸሎት እስክንቃወም ድረስ ፣ ዲያቢሎስ ማሸነፉን ይቀጥላል ፣ ግን ያ በጭራሽ ሊሆን አይችልም ፡፡\nስለ ክፉዎች ክፋት ስንናገር የምንናገረው ዛሬ በሰይጣን ወኪሎች በዓለም ላይ ስለሚፈጸመው ክፋት ነው ፡፡ ሰዎች ይበልጥ ራስ ወዳድ ፣ መሠሪ እና አሳቢ እየሆኑ መጥተዋል ፡፡ ዓለም ዛሬ በሰዎች ጨቋኝ ተሞልቷል ፣ የጉልበትዎን ፍሬ እንዲያዩ የማይፈቅድልዎት ሰዎች። እነሱ ከማቆምዎ በፊት እነሱን ማቆም አለብዎት። ይህ ጾም እና ጸሎቶች በከባድ ክፋት ሰለባ ለሆኑት እና በክፉ ሰዎች ለሚሰቃዩ እና ለተጨቆኑ አማኞች ናቸው ፡፡ መነሳት አለብዎት ፡፡ ዝም በማለቱ ዲያቢሎስን ማሸነፍ አይችሉም። የተዘጋ አፍ የተዘጋ ዕጣ ፈንታ ነው ፡፡ የክፉ ሰለባ ከሆኑ ፣ ተነሱ እና ጾም አውጁ ፣ (ከፍተኛው 3 ቀናት ፣ ከ 6am እስከ 6 pm) ፣ ይህንን ጾም እና በክፉዎች ክፋት ላይ ጸልዩ ፡፡ እምነትዎን ይልቀቁ እና በቤተሰብዎ እና በቤተሰብዎ ውስጥ ክፋትን ያስወግዳሉ ፡፡ ይህንን ጸሎቶች ሲፀልዩ በሕይወትዎ ውስጥ ያሉ ክፋቶችና ክፋቶች ሁሉ በኢየሱስ ስም ሲጨርሱ አይቻለሁ ፡፡ ሕይወትዎን የሚያሠቃይ ማንኛውም ክፉ ወንድ ወይም ሴት በኢየሱስ ስም መለኮታዊ ፍርድ ይመጣሉ ፡፡ ይህንን ፀሎቶች በእምነት ዛሬ ይፀልዩ እና ነፃነትዎን ይቀበሉ ፡፡\n1. አባት ሆይ ፣ በኢየሱስ ስም እግዚአብሔርን እንደሚመልስ ጸሎት ስለማውቅ አመሰግንሃለሁ\n2. አባት ሆይ ፣ ዛሬ በድፍረት ወደ ጸጋው ዙፋንህ መጣሁ እናም ምህረትን ተቀበልኩኝ እናም በችግር ጊዜ ጸጋን አገኘሁ ፡፡\n3. አባት ሆይ ፣ በኢየሱስ ስም ተነሳና ከጠላቶቼ ሁሉ ጠብቀኝ ፡፡\n4. አባት ሆይ ፣ በህይወቴ ሁሉ ክፉ ሰው ፊት በኢየሱስ ስም ኃያል ሁን\n5. በህይወቴ ውስጥ የተደበቀውን ማንኛውንም መጥፎ ነገር ሁሉ አሁን በኢየሱስ ስም እንዲወጡ አዝዣለሁ\n6. እኔ በኢየሱስ ስም የክፉዎችን ሁሉ አጠፋሁ ፡፡\n7. የክፉዎችን ልብስ ሁሉ በኢየሱስ ስም አጠፋሁ ፡፡\n8. በእኔ ላይ ያሉ የክፉዎች እቅድ ሁሉ አሁን በኢየሱስ ስም ይጠናቀቁ\n9. የእኔን እድገት ለመቃወም የክፉ ሰዎች ክፋት ሁሉ ፣ በኢየሱስ ስም በእሳት ይበትናል\n10. አባት ሆይ ፣ በኢየሱስ ስም መሻሻል ውስጥ የጠላትን እያንዳንዱን መሳሪያዎች ብስጭት አውጃለሁ\n11. ኦ ጌታ ሆይ ፣ በህይወቴ እና ዕድልዬ በህይወቴ እና በእድገቴ ላይ የነፃነት በረራዎችን በኢየሱስ ስም ክፈት\n12. በህይወቴ ላይ ያሉ የክፉዎች ምኞቶች ሁሉ በኢየሱስ ስም ወደዚያ ይመለሱ\n13. የሕያው እግዚአብሔር አምላክ እሳት በእኔ ላይ የክፉ እቅዶችን ሁሉ በኢየሱስ ስም ያጠፋሉ\n14. መለኮታዊ ጉብኝቴን አሁን በኢየሱስ ክርስቶስ ስም እቀበላለሁ\n15. እኔ በኢየሱስ ስም እድገቴን የሚቃወሙትን ሁሉ ለመቃወም ተዋጊ መላእክትን እለቃለሁ\n16. በህይወቴ ከማስታረቅ በስተጀርባ ያሉትን ሀይሎች ሁሉ በኢየሱስ ስም እገሥጻለሁ\n17. በሕይወቴ ውስጥ የዲያቢሎስን ውሸቶች ሙሉ በሙሉ እንዲጠፉ በኢየሱስ ስም አዘዝሁ\n18. ከእድገቴ ጋር የሚቃረን ማንኛውም መጥፎ ወኪል ዛሬ ፣ እኔ ሁሉም ክፉ እቅዶችዎ በእራስዎ ጭንቅላት ላይ እንደሚመለሱ ዛሬ አስታውቃለሁ\n19. በእኔ ላይ የተላለፉትን እርግማን ሁሉ እረገማለሁ እናም አሁን በኢየሱስ ስም ወደ ላኪዎቻቸው እመልሳቸዋለሁ\n20. እርኩስ መሠዊያ ሁሉ በእኔ ላይ ይሠራል ፣ በኢየሱስ ስም እሳት ያዙ ፡፡\nቀዳሚ ጽሑፍበህልም ውስጥ የጠፋ ባል ላይ ጸሎቶች\nቀጣይ ርዕስከመዳን ቤዛ የኃጢያት ፀሎቱ\nማዱኬ ጆንቦስኮ ኦክቶበር 12, 2020 በ 11: 24 am


የ"ዋቄፈና" እምነት ምንድን ነው? የዋቄፈና እምነት ተከታዮችን በወንጌል ለመድረስ ምን ያስፈልጋል? - Daily Injera\nPosted On %PM, %29 %870 %2018 %22:%Sep\tWritten by\tNaol Befkadu\nየዋቄፈና ተጽዕኖ በእኔ ላይ ብቻ ሳይሆን በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ ጭምር ነው። የፊታችን እሁድ መስከረም 20 እጅግ በጣም ብዙ ህዝብ የሚሳተፍበት አመታዊው የኢሬቻ በአል ቀን ነው። ይህ ኢሬቻ በአል ቀን ታዲያ የዋቄፈና እምነት አንዱ እና ዋነኛው መገለጫው ነው። በዚህም ምክንያት የዋቄፈና ተጽዕኖ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊም ጭምር ነው ቢባል ማጋነን አይደለም።\nየዋቄፈና እምነት በኢትዮጵያ እንዲሁም አንዳንድ መረጃዎች እንደሚያሳዩት በአፍሪካ ዋና ዋና ሃገር በቀል ኃይማኖቶች ከሚባሉት መካከል አንዱ ነው1። ይህ እምነት ከኦሮሞ ህዝብ ባህል እና ታሪክ ጋር ለረጅም ዘመናት የተቆራኘ እምነት ነው። እንደ ፈረንጆቹ አቆጣጠር በ2007 በተደረገው የሕዝብ እና ቤቶች ቆጠራ ከኦሮሞ ሕዝብ ወደ 3.3 በመቶ የሚደርሰው ህዝብ የዚህ እምነት ተከታይ ነበር 2። በአሁኑ ጊዜ ይሄ ቁጥር ወደ 3 በመቶ ዝቅ እንዳለ ይነገራል። አንዳንዶች ደግሞ አብዛኛው ህዝብ ባህላዊውን ሃይማኖት (ዋቄፈናን) ከእስልምና ጋር ወይንም ከክርስትና ጋር ቀይጦ ነው የሚያመልከው ይላሉ። ሁለቱም መረጃዎች የሚያስኬዱ ይመስላሉ።\nወደ እምነቱ ምንነት ስንመጣ "ዋቄፈና" የሚለው ቃል "ፈጣሪን ማምለክ" የሚል ትርጓሜ አለው። "ዋቃ" ማለት አምላክ ማለት ነው።\nየ "ዋቄፈና" አምላክ / "ዋቃ"\nቀደም ብለን እንደየነው "ዋቃ" ማለት አምላክ ማለት ነው። ልዩ ስም አይደለም የወል ስም ነው። ኦሮሞ ክርስትያኖችም ቢሆኑ ይህንኑ ቃል ተወሰው አምላካቸውን ለመጥራት ይጠቀሙበታል። በዋቄፈና እምነት መሰረት "ዋቃ" የሚከተሉት ባህሪያት እንዳሉት ይነገራል-\n• በቁጥር አንድ ነው! (የዋቄፈና እምነት በአንድ አምላክ ነው የሚያምነው)\n• ያልተፈጠረ ነገር ግን የሁሉ ፈጣሪ የሆነ ነው\n• ከሁሉ በፊት እርሱ ነው፤\n• ዋቃ ሁሉን ይይወዳል\n• ሁሉን ይችላል\n• ሁሉን ያውቃል\n• በሁሉ ቦታ ይገኛል\n• ንጹህ/ቅዱስ ነው\n• የእውነት ምንጭ እና ወዳጅ ነው\n• ክፋትን ፣ ወንጀልን ፣ ሐጢአትንና ሃሰትን አይታገስም\n• በማንም አይመሰልም! ስለዚህም በዋቄፈና እምነት ፍጡርን (ምስልን ፣ ዛፍን ፣ ወንዝን፣ ተራራን ) መመሰል የተከለከለ ነው3።\nየዋቄፈና እምነት የራሱ የሆነ የእምነት መጸሐፍ ባይኖረውም እንኳ በተከታዮቹ ዘንድ ከላይ የተዘረዘሩት የዋቃ ባህርያት በሙሉ ይታወቃሉ። ከዚህ በተረፈ የዋቄፈና እምነት በጸሎት የሚያምን ሲሆን ዋቃ በየትኛውም ቦታ ተከታዮቹን ጸሎት እንደሚሰማም እምነቱ ያስተምራል። ይህ ብቻም አይደለም በአንዳንድ የዋቄፈና አማኞች ማሕበረሰብ ዘንድ ደግሞ ዋቃ ጸሎትን መስማት ብቻ ሳይሆን ከዚም አልፎ በ"ቃሉ" (ሲነበብ "ሉ" ይጠብቃል) አልፎ ይናገራል የሚል እምነት አለ። "ቃሉ" የሚባሉት ሰዎች እንደ ካህን ወይም ቄስ ሆነው ያገለግላሉ። ጸሎትን ወደ ፈጣሪ ሲያደርሱ የፈጣሪን መልእክት ደግሞ ለእምነቱ ሰዎች ያደርሳሉ ተብሎ ይታመንባቸዋል4። ከዚህም በላይ እንደ ኃይማኖት መሪ ተደርገውም ይቆጠራሉ። ይህም ማለት በክርስትና ቄስ እንደምንለው በዋቄፈና ደግሞ "ቃሉ" እንላለን ማለት ነው።\nየዋቄፈና እምነት አመታዊ የምስጋና እና ቡራኬ ቀን (ኢሬቻ) አለው። ኢሬቻ ማለት "ምስጋና" ማለት ነው። አብዛኛውን ጊዜ የመስቀል በዓል በዋለ በቀጣዩ እሁድ የሚደረገው የኢሬቻ በአል በተለያዩ ቦታዎች የሚደረግ ሲሆን አባገዳው እና ሌሎች የእምነቱ አባቶች በተገኙበት ሕዝቡ በጨለማ የሚመሰለውን ክረምቱን ላሳለፈውን ለአምላኩ በአንድነት ምስጋናውን ያቀርባል ፣ ስለመጪውም ዘመን ልምላሜ እና ሰላም አምላኩን ይለምናል እንዲሁም በአባቶች መሪነት ለሕዝቡ ቡራኬ ይደረጋል።\nታዲያ ይህ ኢሬቻ ቀን ሃይማኖታዊ ብቻ ሳይሆን ባህላዊም ይዘት ስላለው ክርስትያኑም ሙስሊሙም ኦሮሞ በአንድነት ከዋቄፈታው ጋር አብሮ የሚያከብረው ቀን ነው። ይህ ታዲያ በክርስትያኖች ዘንድ አንዳንድ ጥያቄን ከዚህ በፊት ሲያስነሳ የነበረ አሁንም ድረስ ሃሳብ ለመስጠት ጥንቃቄን የሚሻ እንደሆነ የሚነገርበት ጉዳይ ነው።\nየዋቄፈና እምነት በእግዚአብሔር ቃል ሲመዘን\nየዋቄፈና እምነት ምንም እንኳ "ባህላዊ እምነቶች" ከሚባሉት ተርታ የሚሰለፍና የራሱ የእምነት መፀሐፍ የሌለው ቢሆንም ዋና ዋና የሚባሉት የእምነቱ መሰረቶች ከክርስትና አስተምህሮ ጋር እጅግ ይቀራረባሉ። በክርስትና እና በዋቄፈና መካከል ባለው መመሳሰል እጅግ ከሚገረሙ መካከል አንዱ እኔ ነኝ። ይህንን መመሳሰል በሚቀጥለው ሰንጠረዥ መመልከት እንችላለን።\nበክርስትና እና በዋቄፈና መካከል ያለው መመሳሰል እንዲህ እያለ ይቀጥላል። ይህም "… ስለእግዚአብሔር ሊታወቅ የሚችለው ግልጽ ነው። ምክንያቱም እግዚአብሔር ለእነርሱ ግልጽ አድርጎታል። ዓለም ከተፈጠረ ጀምሮ የማይታየው የእግዚአብሔር ባሕርይ ይኸውም ዘላለማዊ ኀይሉና መለኮትነቱ፣ ከፍጥረቱም በግልጽ ይታያል" (ሮሜ 1:19-20) የሚለው የመጸሐፍ ቅዱስ ሃሳብ እውነት እንደሆነ ያረጋግጥልናል። ምክንያቱም ዋቄፈና ፍጥረትን በመመልከት ብቻ የፈጣሪን ባህሪይ ማወቅ ችሏልና። የእግዚአብሔር ባህሪያት በዋቄፈና እምነት ውስጥ በትክክል መገለጣቸውን መካድ አይቻልም።\nሆኖም ግን ዋቄፈና ሙሉ የሆነውን የእግዚአብሔርን ለሰው ልጆች ያለውን እቅድ እና የማዳን ሃሳብ የያዘውን መገለጥ አላሟላም። በዋቄፈና ለኃጢአት ስርየት ልመና፣ ለክፉ ስራ ማካካሻ ደግሞ መልካም ስራ ነው። ነገር ግን የኃጢአት ስርየት እንደተደረገ የሚያስረዳ ምንም ማረጋገጫ የለም። ምክንያቱም ሰዎች እንጂ ወደ አምላክ የሚለምኑት አምላክ ምንም ስለማይናገር።\nስለዚህም ምንም እንኳ አንድ የዋቄፈና እምነት ተከታይ እጅግ በጣም እግዚአብሔርን ለማወቅ የቀረበ መገለጥ አለው ብለን ብናምንም የመዳንን እውነት ጨብጧል ብለን ግን አናምንም። መጽሐፍ "የጌታን ስም የሚጠራ ሁሉ ይድናል" (ሮሜ 10:13) ደግሞም "ኢየሱስ ጌታ እንደሆነ በአፍህ ብትመሰክር እግዚአብሔር ከሙታን እንደስነሳውም በልብህ ብታምን ትድናለህ" (ሮሜ 10:10) ነው የሚለው። ሰው ለመዳን የማካካሻ ስራ ወይንም ልመና ማቅረብ ሳይሆን በቀራኒዮ መስቀል ላይ የተሰራውን የጌታ የኢየሱስን ሞት ለሰው ልጆች እንደሆነ ማመን አለበት። ዋቄፈና ይህ መገለጥ ይጎድለዋል።\nስለዚህ በዋቄፈና በዋናነት የመገለጥ ጉድለት እንጂ ልክ እንደ እስልምና ወይንም ሌሎች ኃይማኖቶች የስህተት አስተምህሮን አናገኝም። ሆኖም ምንም እንኳ ጥሩ የሚባል ትምህርት እግዚአብሔር ቢኖረውም ለመዳን የሚያበቃ ግን አይደለም።\nየዋቄፈና እምነት ካህናት ተብለው የሚታመኑት "ቃሉ" (ሲነበብ "ሉ" ይጠብቃል) የተባሉት ሰዎች ማንነት ሌላ ጥያቄ እንድናነሳ ያስገድደናል። "ቃሉ" በእምነቱ ሰዎች ዘንድ እጅግ በጣም የሚፈሩ እና የሚከበሩ ሲሆኑ በአምላክ እና በሰው መሐልም መካከለኞች ናቸው ተብሎ ታመንባቸዋል። ቀድሞ የዋቄፈና እምነት ተከታዮች የነበሩ ኋላ ወደ ክርሰትና የተቀየሩ ሰዎች እንደሚመሰክሩት ከሆነ እነዚህ ሰዎች ("ቃሉ") ግንኙነታቸው ከእግዚአብሔር ጋር ሳይሆን ከሌሎች መናፍስት ጋር ሊሆን እንደሚችል የተለያዩ ፍንጮች አሉ።\nመቼም የባህላዊ እምነት ነገር ሆነና ነገሩ በዋቄፈናም በተለያዩ የአፍሪካ ባህል እምነቶች ዘንድ የሚስተዋለው ችግር አለ። እነዚህ "ቃሉ" የተባሉት ሰዎች ምንም እንኳ በከተሜው ተከታዮች ዘንድ አሁን እየተረሱ ቢሆንም አሁንም ድረስ በገጠር አከባቢ ባሉ የእምነቱ ተከታዮች ዘንድ እንደ አዋቂ ተቆጥረውና ተከብረው እንዳሉ መረጃዎች አሉኝ። ይህም ለዋቄፈና አማኞች እንድናዝን ያስገድደናል። "ቃሊቻ" የሚለው ቃል የተገኘው "ቃሉ" ከሚለው እንደሆነም ይነገራል። ታዲያ የ"ቃሉ"ን አገልግሎት የሚጠቀሙ የዋቄፈና እምነት ተከታዮች ባለማወቅ ከክፉ/አጋንንት/ መንፈስ አሰራር ጋር በ"ቃሉ" አማካይነት ግንኙነት እያደረጉ እንደሆነ ማወቁ ደግሞ እጅግ ያሳዝናል።\nዋቄፈና አና ሆራ አርሰዲ\nየዋቄፈና እምነት ተከታዮች ዋቃን ለማመስገን በአመት አንድ ጊዜ በሕብረት በመሰብሰብ የምስጋና እና የቡራኬ ቀን ያሳልፋሉ። ይህ በአል ኢሬቻ ሲባል በደመቀ ሁኔታ በየአመቱ በቢሾፍቱ ከተማ በሆራ ሃይቅ (ሆራ አርሰዲ) ዙርያ ይደረጋል። ኢሬቻ በሌሎች ቦታዎችም ይደረጋል ነገር ግን ደማቁ እና አሁን አሁን እንደውም በሚልዮን የሚቆጠር ሕዝብ እንደሚካፈልበት የሚነገርለት የቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ኢሬቻ በአል ነው።\nአስቀድሜ እንደገለጽሁት የኢሬቻ በአል ላይ ብዙ ጊዜ ተገኝቼ አውቃለሁ። በዓሉ የሁሉ ፈጣሪ የሆነ አምላክ የሚመሰገንበት እንደሆነም አውቃለሁ። በተለይ ካደግሁ በኋላ ግን አንዳንድ በኢሬቻ ላይ አያቸው የነበሩ ነገሮች ስለ ኢሬቻ ጥያቄ እንዳስነሳ አስገድደውኛል።\nክርስቲያን ኦሮሞ እና ኢሬቻ\nዋቄፈና እምነት አስቀድመን እንዳየነው አምላክን በምንም ነገር አይመስልም። አምላክ የማይታይ ነገር ግን በሁሉ ስፍራ የሚገኝ እንደሆነ ይታመንበታል። ሆኖም ግን በኢሬቻ በአል ላይ አንዳንድ በሌሎች ባህላዊ ሃይሞኖቶች እንደምንመለከተው ከጥንቆላ ጋር የሚያያዙ/የሚመስሉ/ ነገሮችን አይቻለሁ። "ኦዳ" የተሰኘውንና የኦሮሞ ሕዝብ ምልክት ተደርጎ የሚቆጠረውን ዛፍ ግንድ በቅቤ የመቀባት እና መሰል ወጣ ያሉ ልምምዶችን አስተውያለሁ። የዋቄፈና አምነት በአንድ በኩል ፈጣሪ በምንም እንደማይመሰል ሲገልጽ በሌላ በኩል ደግሞ እንዲህ አይነቱ ከጥንቆላ አሰራር ጋር የተቀራረበ ልምምዶችን መያዙ ጠንቀቅ ብለን እንድንመለከተው ያስገድደናል። እነዚህ ልምምዶች ስለኢሬቻ ያለኝን አመለካከት ዝቅ እንዲል ያስገድዱኛል። ይህንን አይነቱን ነገር በተረዱ ጊዜ ኢሬቻ በአል ላይ መሳተፍ ያቆሙ የኦርቶዶክስና የፕሮቴስታንት ተከታዮችን አውቃለሁ።\nየኢሬቻን በአል መካፈል የሚሹ ክርስትያኖችም በአሉ የኦሮሞን ባህል ስለሚያንጸባርቅ እንደሚካፈሉ ይገልጻሉ። ይህ መልካም ሆኖ ሳለ የበዓሉ አላማ ግን በዋናነት ፈጣሪን ማመስገን ነው፤ ወይንም መንፈሳዊ ትርጉም ነው ያለው። ስለዚህ ይህንን መንፈሳዊ ትርጉም ክርስትያኖች መጋፈጥ ይችላሉ? ምክንያቱም የኦሮሞን ባህል እንደኦሮሞነት ማክብር እና መካፈል መልካም ቢሆንም እንደ ክርሰቲያን ደግሞ ነገሮችን መመርመር እና መፈተን ይበልጥ አስፈላጊ ነው። ስለዚህም ክርስቲያን ኦሮሞ ኢሬቻን በአል ከመካፈሉ በፊት አስቀድሞ የመንፈሳዊ ሕይወቱን መመርመር አለበት ባይ ነኝ። በአከባቢው በአል ብቻ ሳይሆን ተጓዳኝ የክፉ መናፍስት አሰራር እንዳለ ተረድቶ እርሱን ሁሉ ተቋቁሞ ቀኑን ማሳለፍ እንዳለበት አስቀድሞ ማወቅ አለበት። ባህላዊን ብቻ ሳይሆን መንፈሳዊ ዝግጅትንም እየተካፈለ እንዳለ መረዳት አለበት። "መንፈስን ሁሉ አትመኑ፤ ነገር ግን መናፍስት ከእግዚአብሔር መሆናቸውን መርምሩ" (1ኛ ዩሐ 4፡1)\nይህ ብቻም አይደለም ምንም እንኳ የአባቶቹ ቡራኬ መልካም ቢሆንም የእምነቱ አባቶች ግን እንደጻድቃን መቆጠር የለባቸውም። ክርስቲያን ኦሮሞ ይህንን ጥንቃቄ ማድረግ አለበት። የእምነቱን አባቶች እንደ ልዩ ነገር በመቁጠር "ልመናቸው ካላገኘኝ ስኬት ይርቀኛል" በሚል ፍራቻ ወደ ኢሬቻ መሄድ የለበትም። ክርስቲያን የመጨረሻው ትልቅ የተባለውን ባርኮት በክርስቶስ ኢየሱስ በሰማያዊ ስፍራ አግኝቷል (ኤፌ 1፡3)። ስለዚህ እምነት አባቶቹን በእድሜ እንደገፉ አባቶች ምርቃት ብቻ ነው መውሰድ ያለበት።\nበመጨረሻም የእሬቻን በዓል ለማክበር የሚሄዱ ክርስቲያን ኦሮሞዎች ጽንፍ ከወጣ ባህላዊነት ራሳቸውን መጠበቅ አለባቸው ባይነኝ። በባህል አስፈላጊነት እና ባህልን መቀበል እንዳለብን አምናለሁ። እንደውም ይህንኑ ባህል ለወንጌል መጠቀሚያ ማድረግ እንደሚቻልም እረዳለሁ። ነገር ግን ባህላዊነትን አልደግፍም። ባህላዊነት ማለት በባህል መታሰር ፣ በባህል መታወር ማለት ነው። በባህል ማታሰር ደግሞ ወደ ጠባብ አስተሳሰብ እና ዘረኝነት ሊያመራ ይችላል። ክርስቲያን ኦሮሞ ከዚህ ራሱን ጠብቆ ባህሉን በመቀበል ለእግዚአብሔር ክብር ማድረግ ይገባዋል። ኢሬቻም በዚሁ መልኩ መታየት እና መቃኘት አለበት።\nባህላዊ ሃይማኖቶች በአንድ በኩል ባህላዊነትን ሲያራምዱ በሌላ በኩል አጉል እምነትን ሊያራምዱ ይችላሉ። ዋቄፈናም ለእንደዚህ አይነት ልምምድ የተጋለጠ ነው። ስለዚህ ለክርስቲያን ኦሮሞዎች ጥንቃቄ ሲያስፈልግ ለዋቄፈና እምነት ተከታዮች ደግሞ እውነተኛውን የመዳንን መገለጥ የሚሰጠውን ወንጌል ይዘን ልንደርስላቸው ይገባል።\nእናስ እንዴት እንድረሳቸው?\nበመጨረሻም እንዴት እንደምንደርሳቸው እንይ። ከብዙ ዋቄፈና እምነት ሰዎች ጋር ቁጭ ብዬ የማውራቱን እድል አግኝቼ ነበር። አብዛኛውን ጊዜ በወንጌል ምስክርነት ምክንያት። ከውይይት ጊዜያቶቼ የተማርኳቸውና ለዋቄፈና እምነት ተከታዮች ወንጌልን ለማድረስ ቢደረጉ ብዬ የምመክራቸው እንዲህ ባጭሩ ላስቀምጣቸው፡-\n• ቋንቋ ወሳኝ ነው! ቢቻል ወንጌልን የሚመሰክረው ሰው የኦሮሚኛን ቋንቋ መናገር የሚችል ይሁን፣\n• የዋቄፈናን እምነት ከማድነቅ እና ከክርስትና ጋር ከሚያመሳስለው እውነቶች መነሳት (ከጋራ መሰረት መጀመር)፣\n• የዋቄፈናን ጉድለት መረዳት። የዋቄፈና ትልቁ ጉድለት ኢየሱስ ነው። ስለዚህ ኢየሱስን "አዳኝ" በሚለው አውድ ማስተዋወቅ፣\n• ዋቄፈናዎች ቀለል ያለ ኑሮን ይወዳሉ። አምላክ በሁሉ ቦታ እንዳለ ስለሚረዱ ቤተ ክርስቲያን መሄድ ፣ መጸሐፍ ቅዱስ ማንበብ ቶሎ አይረዱም ስለዚህ አለማቻኮል፣\n• በተረፈ ባሉበት አካባቢ እንዲጸልዩ ማበረታታ እና ጸሎታቸው እንዳያቋርጡ መምከር ብሎም መከታተል።\nእነዚህ የዋቄፈና እምነት ተከታዮችን ለመድረስ እንደሚረዱ አምናለሁ!\nየዋቄፈና እምነት ተከታዮችን መድረስ አለብን! ለመድረስ እምነታቸውን እንወቅ ፣ የሚያስፈልገውን መስዋዕትም እንክፈል። "የጌታን ስም የሚጠራ ሁሉ ይድናል" እንደተባለ የጌታን ስም በእምነት ጠርተው እንዲድኑ የተነቃቁ ቋንቋውንና ባህሉን የሚያውቁ መልዕክተኞች ይነሱ! አሜን!\n1. Mulugeta Jaleta Gobenooromo; Indigenous Religion: Anthropological Understanding of Waaqeffanna-Nature Link, With Highlight on Livelihood in Guji Zone, Adola Redde and Girja Districts, A thesis submitted to the department of Social Anthropology, College of Social Science Addis Ababa University, June 2017, p.4\n2. Census (PDF), Ethiopia, 2007\n3. 4. Workinesh Kelbessa, Traditional Oromo Attitudes towards the Environment, Social Science Research Report Series, no. 19, page 22, 26\nLast modified on %PM, %29 %912 %2018 %23:%Sep\nNaol Befkadu Kebede (BTh, student of MA in Ministry and Medical Doctorate student at AAU) is the founder and contributor of Lechristian Blog, an online ministry that aims to redeem cultures for the glory of God and to inspire and encourage believers for the completion Great Commission. Naol has authored an Amharic book titled "ተነሺ ፤ አብሪ" (2015) that motivates young believers for a meaningful and radical life.


ቢሜ: - ሶፍትዌር እንደ አገልግሎት ቢዝነስ ኢንተለጀንስ | Martech Zone\nየመረጃ ምንጮች ቁጥር እያደገ ሲሄድ ፣ የንግድ ችሎታ (BI) ስርዓት እየጨመረ ነው (እንደገና) ፡፡ የንግድ ሥራ ብልህነት ስርዓቶች በሚያገናኙዋቸው ምንጮች ላይ በመረጃ ላይ ሪፖርት ማድረግ እና ዳሽቦርዶችን እንዲያዳብሩ ያስችሉዎታል ፡፡ ቢሜ እንደ አንድ አገልግሎት (ሳኤስኤስ) የንግድ ኢንተለጀንስ ሲስተም ሲሆን በመስመር ላይም ሆነ በግቢው ዓለም ውስጥ በተመሳሳይ ቦታ እንዲገናኙ ያስችልዎታል ፡፡ ከሁሉም የውሂብ ምንጮችዎ ጋር ግንኙነቶችን ይፍጠሩ ፣ ጥያቄዎችን ይፍጠሩ እና ያከናውኑ እና ዳሽቦርዶችዎን በቀላሉ ይዩ - ሁሉም በ BIME በሚያምር በሚታወቅ በይነገጽ ውስጥ።\nBIME በርቀት እና በእውነተኛ ጊዜ የሚሰራ ፣ እንደ “ቀጥታ አንባቢ” ሆኖ ሊሠራ ይችላል። ሆኖም ፣ ውሂብዎን በደመና ውስጥ እንዲያስተናግዱ አይፈልግም። ሆኖም ይህ ምርጫ ብዙ ጥቅሞች አሉት ውሂብዎን በማንኛውም ጊዜ እና ቦታ ይድረሱበት. በመረጃው መጠን ላይ በመመርኮዝ ውሂብዎን ያለማቋረጥ ወደ ዴጃ ቮ ፣ ቢሜዲቢ ወይም ጉግል BigQuery.\nከ BIME ጋር ግልጽ እና ወጥ የሆነ አቋም አለዎት መጠይቅ ሞዴል በሁሉም ውሂብዎ ላይ። ለመተንተን የሚፈልጓቸውን “ነገሮች” በመስመሮች እና አምዶች ውስጥ ያስገቡ እና ጨርሰዋል። ከዚያ ያጣሯቸው ወይም ያጭዷቸው ፡፡ ነገሮችን በንቃት በቡድን ይሰብሰቡ ፣ ውስብስብ በሆኑ ህጎች ላይ ተመስርተው ያጣሯቸው ወይም በሌሎች ቁጥሮችዎ ላይ የለውጥ ተፅእኖ ይለኩ ፡፡\nበ BIME መፍጠር ይችላሉ በይነተገናኝ ምስሎች በመረጃዎ ውስጥ የተደበቁ አዝማሚያዎችን እና ቅጦችን ያሳያል። ተከታታዮቹን በማጣራት ወይም መሠረታዊውን መረጃ በመግለጥ እነሱን መቅረጽ ይችላሉ ፡፡ ሁሉም ነገር በአነስተኛ የቦታ መጠን ውስጥ እጅግ በጣም ብዙ መረጃዎችን ለማሳየት የታቀደ ነው ፡፡ ለምሳሌ የቀለም እና የመጠን ኢንኮዲንግን መጠቀሙ ወይም በሰፊው የገበታ ማበጀት አማራጮች መጫወት ይችላሉ ፡፡\nያነፃፅሩ የእርስዎን የድር ትንታኔ መረጃ ከጀርባ ቢሮዎ ጋር ትክክለኛውን የዘመቻዎን ROI በተመን ሉህ በጀትዎ ላይ ይለኩ። ሁሉም በአንድ ነጠላ ዳሽቦርድ ውስጥ። የ BIME ን ስሌት ባህሪዎች እና መለኪያዎች ፣ ዓለም አቀፍ ተለዋዋጮች ፣ ቡድኖች ፣ ስብስቦች እና ሌሎች የተሰሉ አባላትን በመጠቀም መረጃዎን ከየትኛውም አቅጣጫ ማየት ይችላሉ ፡፡\nየፌዴሬሽን የውሂብ ጎታዎችን ኃይል ይክፈቱ በ መጠይቅ ብሌንደር. የመጠይቅ ቋንቋ ፣ ፋይል እና ሜታዳታ ቅርጸቶች ምንም ቢሆኑም ተጠቃሚዎች በደርዘን የሚቆጠሩ ምንጮችን መጠየቅ እና ምክንያታዊ ማድረግ ይችላሉ ፡፡ QueryBlender ተጠቃሚዎች ከጥንት የቀመር ሉሆች እና ትላልቅ የግንኙነት ጎታዎች ከጉግል አናሌቲክስ ፣ ከጉግል አፕሊኬሽኖች ፣ ከ salesforce.com ወይም ከአማዞን ድር አገልግሎቶች በቀጥታ በሚለቀቅ መረጃ ላይ ማንኛውንም መረጃ እንዲቀላቀሉ እና እንዲያመሳስሉ ያስችላቸዋል ፡፡\nነገሮችን በንቃት በቡድን ይሰብሰቡ ፣ ውስብስብ በሆኑ ህጎች ላይ ተመስርተው ያጣሯቸው ወይም በሌሎች ቁጥሮችዎ ላይ የለውጥ ተፅእኖ ይለኩ ፡፡ የቢሜእ የሂሳብ ማሽን የሚፈልጉትን ሁሉ አለው ፣ እና እንዲያውም የበለጠ ፡፡ ኮድ ለመጻፍ አትፍሩ; በጣም የተለመዱ ስሌቶችን ለማመንጨት የሚያምር የተጠቃሚ በይነገጽ አለን ፡፡ የድህረ-ፕሮሰሲንግ አማራጮች ሰዓታት ይቆጥብልዎታል እና አንድ ነጠላ ቀመር ሳይጽፉ የተለመዱ ስሌቶችን እንዲያገኙ ያስችሉዎታል ፡፡\nበየ ቢሜ ፈቃድ በ 20 ዳሽቦርዶች ፣ 10 የውሂብ ግንኙነቶች ፣ 1 ዲዛይነር እና ያልተገደበ ዳሽቦርድ ተመልካቾች ይጀምራል ፡፡\nመለያዎች: የ Amazon የድር አገልግሎቶችBigQueryቢሜዲቢየንግድ ችሎታደጄይ ugoogle Analyticsየጉግል መተግበሪያዎችጉግል BigQuerysalesforce.com


2B መሬት እና አዲስ ህግ ከሰባት ቀን እስከ ዛሬ\nአንታላ ጠበቃ የወንጌል ኦርሻል የሕግ ቢሮ, የሽምግልና ጽ / ቤት > የደን ህግ > 2B መሬት እና አዲስ ህግ ከዛሬ እስከ ዛሬ\nደኖች ላይ የእኛ ሕግ ለሚመለከተው sui መዋቅር አላቸው. የደን የመንደሩ እና የደን cadastre ደንቦች መካከል ያለውን ችግር ለመፍታት የታሰበ አይደለም በኋላ አሁንም ሊጠናቀቅ አይደሉም ደን ብሔራዊ ጉዳይ ሆኗል በየቀኑ ይህን ጉዳይ መፍትሔ ለማምጣት ያለመ አንድ ሥራ 2B የመሬት ህግ ነው.\nጥቅጥቅ ያለውን ደን ሙሉ በሙሉ መረዳት ይቻላል. ምንም እንኳን የደንነትን ትርጉም ቢያስረዳም ደንቡን በወቅቱ መግለፅ በጣም አስቸጋሪ ነው. ምክንያቱም ዛፉ ዛፎች በሙሉ ስለማይኖር ደኖችን ለመጥቀስ አያስፈልግም. የዚህ ፍቺ ምንጭ የተቀመጠው በሕግ ቁጥር 1 ዐ መጀመሪያ ላይ ነው.\nበእኛ ሕግ ውስጥ የደን ዛፎች ተብለው የማይቆጠሩ ቦታዎች በአንድ ዓይነት ህግ ቁጥር 1.of 2 የተገደቡ ናቸው. ከጫፍ ውጪ ከጫካው ላይ መወገድ አንድ አይነት ህግ 2 ነው. ይህ የአሁኑን 2B ችግር መሠረት ነው.\nደኖች ርዕሰ ያለ በዚህ ጉዳይ ላይ በአጭሩ ወደፊት ሕግ ተገቢ ይሆናል ገደብ ውጭ ቦታዎች ናቸው. የመጀመሪያው ጥናት 1961 ሕገ ወሰን ጫካ ውጭ ተዛማጅ ፍላጎቶች ጋር ተካሂዶ ነበር. ይህ ርዕስ ያለውን ህገ መንግስት ውስጥ የምትገኝ ሲሆን ይህም ደን ድንበር ተወግዷል መሠረት በፊት የደን ንብረት ያጡ ሰዎች 169 እና 170 ቦታ xnumx.madde ነው. መውረስና እና የመሬት መዝገብ xnumx.madde ተገዢ ሊሆን አይችልም TMK ደኖች መሠረት አይቻልም.\nየደን ዕቅዱ በአጠቃላይ ደንቦች ላይ መፍትሄ ሊያገኝ ስለማይችል በዚህ ረገድ በርካታ ልዩ ዝግጅቶች ተደርገዋል. አስፈላጊ የሆኑት በአጭሩ መጠቀስ ይኖርባቸዋል. ይህ በአብዛኛው ሕግ 3116 ነው. ለመጀመሪያ ጊዜ በዱር የተፈጠረ ትርጓሜ የተደረገው በዚህ ህግ ነው, እና ቅሪተ አካሉ እንደ ጫካ ተደርጎ ይቆጠራል. ሁለተኛው ዝግጅት 4785 ነው. በዚህ ዝግጅት ከዚህ ዝግጅት በስተቀር ሁሉም የድንጋይ ዝርጋቶች በስተቀር ካዝና በስተቀር ዜጎች ወደ ብሔረሰብነት አይለወጡም. ደኖቹ እንደገና እንደ ደኖች ይቆጠሩ ነበር, ነገር ግን ደኖች በደንነታቸው አልተቆጠሩም. በወጣው ደንብ 5658 መሠረት ብሔራዊው ደኖች በ "4785" ደንብ መሠረት ለባለቤቶች ተመለሱት.\n2B መሬት - የአሁን ሁኔታ\nበጣም ቅርብ የሆነው ደንብ, አብዛኛዎቹ ተፈጻሚነት ያላቸው, የጫካውን ግልጽነት, ግልጽ እና ሰፊ በሆነ መልኩ የሚርቀው የ 6831 ሕግ ነው. ይህ ህግ የተለያዩ ለውጦችን አድርጓል. እነኚህ በሕጉ መሠረት 1744 ተካሂደዋል እና የደን ገደብን እንደ አስተዳደራዊ ድንበር ማስተካከያ ተደርጎ ይቆጠራል. ከዚህ በተጨማሪ የደን ድንጋጌዎች 2896 በተሻሻለው ደንን ከጫካ ጋር በማያያዝ ለደን እና ሌሎች ነዋሪዎች የተለየ ደረጃ ለማሻሻል ተወስዷል. ከጫካ ጫካዎች ጋር የተያያዘ የዱር መንደሮች ሕገ-መንግሥታዊ ድንጋጌ 6831 ሕገ-ወጥነት ያለው ሲሆን ቦታዎቹን ከጫካ ጫካዎች ለባለቤቶቹ ለመሸጥ ታቅዶ ነበር. የ 2924 ሕግ ቁጥር 3302ም ተሻሽሏል, እና ከጫካው ወሰን ላይ ተወስዶ ወደ 6831 ተቀንሷል.\nምክንያት ግን ኃይል ገባ ደን ድንበር 2001 ሕግ ቁጥር ውጭ ቦታዎች ሽያጭ መፍቀድ 4706 እኛ ዓመታት ውስጥ ግምጃ ማውራት ናቸው የሕግ ጉዳይ መፍትሄ አለመኖር እነዚህን ሕጎች ሽያጭ ያለውን ሕገ ፍርድ ቤት xnumx.madde ተሰርዟል በመፍቀድ. ምክንያት ህግ እና በሕገ ቅራኔዎቹ ወደ ፓርላማው 3 xnumx.madde በማድረግ ሁለት ጊዜ ሊሻሻል ግን እነዚህ ለውጦች ፓርላማ በ ፕሬዚዳንት ተመለሱ ነበር. ይህ ፓርላማ የተዘጋጀ ሲሆን ሕግ ቁጥር 169 አውጥተዋል በዘህ.\nሕዝቦች መካከል ያለውን ሐረግ xnumxb ፊት በሕግ ስለ ምን: እኛ መጥቀስ ይኖርብናል. የጫካው ሕግ 2 / b አንቀጽ መሠረት, በመስክ በትክክል, የወይን, የአትክልት, የፍራፍሬ, በወይራ ዛፎች, የተለያዩ የእርሻ ቦታዎች, እንዲሁም እንደ hazelnut, እንዲህ ያሉ መሬቶች ጋር ግጦሽ እንደ የግጦሽ የእንስሳት እርባታ ከተሞች እና መንደሮች መዋቅሮች ጠቃሚ ሆኖ ተገኝቷል ደን ተፈጥሮ ጠፍቷል የጅምላ 2 / b መሬት ተብለው የት በአጭሩ የመኖሪያ አካባቢዎች. ምድሪቱ የደን መሬት ማለት ነው ይህም ውስጥ በተሸፈኑት አካባቢ ያላቸውን ብቃት ጊዜ ያጡ እውነታ ቢሆንም.\nበዚህ አካባቢ ሄክታር xnumxb የሕዝብ ኢንቨስትመንት የያዘ xnumxb አካባቢዎች ድምር የማግኘት ቱርክ 2 / ለ ሄክታር መሬት ላይ. 410 110 / ለ አካባቢ አንታሊያ xnumxb ሄክታር ሳለ 41 7 / ለ አመቺ የመሬት አንካራ xnumxb ሄክታር መሬት ውስጥ, 2 35 ሺህ ሄክታር ጋር Balikesir አንታሊያ ትኩር በዚያ ሳሉ\n2B ህግ እና ግብ\nማን ነው 2B ማስፈራራት?\nየ 2B የማመልከቻ ጊዜ እና የክፍያ ቅጽ እና ለተጨማሪ ዝርዝሮች ጠቅ ያድርጉ.


ደስ ብሏታል! የህይወት ትርጉሟን ብትጠየቅ “እሱ ነው” ብላ የምትመልስበት ልጇ ሁለት ዓመት፤ ሞላው ዛሬ፡፡ ለልደቱ የሚያስፈልጉትን ነገሮች ከከተማ ለመግዛት ልትወጣ ነው፡፡ ልጇ ተኝቷል፡፡ ይዛው ብትሔድ ገዝታ ከምትመለሰው ዕቃ ጋር ስለማይመቻት ለጐረቤቷ ለሀዊ አደራ ብላት ሄደች፡፡\nማርገዟ ግድ ብሎት እንደሁ እንጃ በአንዱ ቀን እንደሚያገባት ነገራት፡፡ በዛው እለት ከሰዓት ኤርሚ በመኪና ተገጨ፡፡ ሬሳውን አመጡላት፡፡ ታላቅ ደስታ እና ሃዘን ግማሽ ቀን ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ጐበኝዋት፡፡ … ዛሬ የፍቅሯ ቅሪት የሆነው የሁለት ዓመት ልጇ ብቻ ነው ያላት - አቤት ስትወደውው!!\nየምትፈልገውን ገዛዝታ ወደ ቤቷ እያመራች፣ ሰፈሯ መዳረሻ ላይ ጩኸት የሰማች መሰላት፡፡ እርምጃዋን አፈጠነች፡፡ በትክክል ጩኸት ሰምታለች፡፡ የበለጠ ፈጠን ፈጠን አለች፡፡ ቤቷን ከርቀት ተመለከተችው “የፈጣሪ ያለህ!” የሚል ቃል ከአንደበቷ ወጣ፡፡ ትልቅ ቁሳዊ ሃብቷ የሆነው ቤቷ፣ በእሳት ይንበለበላል፡፡ እንደ ደመራ ጧ ብሎ እየነደደ ነው፡፡ ባላት ሃይል እየተጣደፈች ወደ ቤቷ ገሰገሰች፡፡\n… ጐረቤቶቿ እሳቱን ለማጥፋት ይተጋሉ፡፡ አካባቢው የጩኸት ሰፈራ ቦታ መስሏል፡፡ ዙሪያዋን ማተረች፡፡ አንድ ነገር ከአዕምሮዋ አቃጨለ - ልጇስ!!\n“ልጄስ!?” ስትል ጮኸች፡፡ የሰሟት ተደናገጡ፡፡ ይሄ ለነሱ አዲስ ነው፡፡ ልጇ፣ ልጇ… ያ ሲኮላተፍ የሚወዱት ህፃን … ያ የሁሉ ዓይን የሚሳሳለት ልጅ የት ነው ያለው? ከእሳቱ መሃል ሊሆን ይችላል? ምነው ታዲያ እስካሁን ድምፁን አልሰሙም? … ባለ በሌለ አቅማቸው እሳቱ ላይ ተረባረቡ፡፡ ከደቂቃዎች በኋላ፣ እሳቱ ጠፋ፡፡ ጥቂት ሰዎች ወደ ውስጥ ዘለቁ፣ ዙሪያቸው በጭስ ተሸፍኖ ለማየት ያዳግታል፡፡\nወደ ውስጥ የዘለቁት ሰዎች ከጭሱ እየታገሉ ይፈልጋሉ፤ ህፃን ሙሴን፡፡ “እዚህ …እዚ…ጋር…” ሲል ተጣራ አንድ ወጣት፣ ወደ ኋላ እያፈገፈገ፡፡ ሁሉም ወደ እሱ መጡ፡፡ የገጠማቸው፣ የሚሰቀጥጥ ትዕይንት ነበር፡፡\n“ኧረ እባካችሁ ልጄን…!?” ራሔል በዙሪያዋ ያለውን ሁሉ ትጠይቃለች፡፡ ወደ ቤቱ ገብተው የነበሩት ሰዎች አንድ ነገር በጨርቅ ተጠቅልሎ እንደያዙ እጅብ ብለው ወጡ፡፡ ራሔል ወደ ሰዎቹ ቀረበች፡፡ አተነፋፈሷ ልክ አይደለም፡፡ ሰዎች በጨርቅ የሸፈኑትን ለመግለፅ የፈሩ ይመስላል፡፡ አስፈሪ ድባብ …፡፡ በመሃል አንድ አባት በሚንቀጠቀጥ እጃቸው ጨርቁን ገለጡት፡፡ በእሳት የጠቆረ፣ ተለብልቦ የከሰለ የሰው ገላ፡፡ ከላዩ ጭስ የሚተን የህፃን ሙሴ ሰውነት፡፡ ከብቸኝነት ባህር ያሻገራት ሙሴ! የራሄልን ህይወት የሚመራው ሙሴ!\nታላቅ ሀይል የተሞላች ዓይነት ለያዥ አስቸገረች፡፡ እልጇ በድን ላይ ትወድቃለች፣ ትዘላለች፣ ትፈርጣለች … እንደምን ይይዟታል፡፡\nደግፈው ከአንድ ዛፍ ሥር አስቀመጧት፡፡ በተቆራረጠ ድምፅ “ኤርሚዬ …ኤርሚ … መሄድህ ሳያንስ … ልጃችንንም ጠራኸው? … እሺ … እኔስ ማን አለኝ? ከእንግዲህ ማን አለኝ?” መልስ የምትጠብቅ ዓይነት አፍታ ትቆይና የማይሰማ ነገር ታወራለች፡፡\nየሚንከራተቱ ዓይኖቿ ዙሪያውን ከተበታተኑት ዕቃዎች መሃል አንድ ስዕል ላይ አረፉ፡፡ የገብርኤል ስዕል ነበር፡፡ ሶስቱን ደቂቅ ከእሳት ሲያወጣ፡፡ የሷ ልጅ ከሶስቱ ህፃናት መካከል የለም! በእሳት የጠለሸውን ስዕል እያየች ገብርኤልን ታዘበችው፡፡\nምነው የእሷን ልጅ ከእሳት አላወጣውም? ልጇ ምን አጥፍቶ ነበር? ለጣኦት የተሰዋ ምግብ መቼ ቀመሰ? ገብርኤልን በውስጧ ስትጠላው ይሰማታል፡፡ … በመሃል አንድ ነገር ጭንቅላትዋን መታው፡፡ ወደ ከተማ ከመሄዷ በፊት አብርታ የወጣችው ሻማ ትዝ አላት፡፡ ሳታጠፋው ነበር የሄደችው፡፡ አዎ ያ ሻማ ነው ልጇን ያቃጠለው፡፡ ወደ ገብርኤል ምስል አይኗን ስትመልስ፣ ገብርኤል የሚስቅባት መሰላት - የለበጣ ሳቅ፡፡ ብሽቀት ተሰማት፡፡ ብሽቀቷ ሳቅን ወለደ፣ ግራ የሚያጋባ ሳቅ፡፡ በዙሪያዋ ያሉት ግራ ተጋቡ፡፡ ትስቃለች፣ ታቆምና እንደገና ከት ብላ ትስቃለች - ጨለማ ውስጥ መወርወር የፈጠረው ሳቅ፡፡ … ፍንጥር ብላ ተነሳች … ተነስታ መሮጥ ጀመረች፡፡ ተከትለው ሊይዝዋት አልቻሉም፡፡ … ሮጠች … ሮጠች … ለጊዜው ወዳልታወቀ ዓለም፡፡\nበመንገዱ መሃል የምትጮህ፣ የምትለፈልፍ፣ ወዲህ ወዲያ የምትሮጥ ሴት፡፡ “ኧረ ተቃጠላችሁ! … ኧረ … እሳት…!...” የጀመረችውን አረፍት ነገር ሳትጨርስ “ልጄን … ልጄን … ልጄን አውጡልኝ፣ እሳት በላው ልጄን … ኡኡ…” እየተሯሯጠች የተቀጣጠሉትን ቆሻሾችን ለማጥፋት ትሞክርና ያቅታታል፣ ዙራያዋን እያየች ትጮሃለች፡፡ ስራዬ ብሎ የሚያያት የለም፡፡ ከተማው ለምዷታል፡፡ እሳት ስታይ ልምዷ ነው፣ በተለይ ህዳር ላይ፣ ህዳር ሲታጠን፡፡\nRead 2247 times\tLast modified on Saturday, 29 September 2012 09:41


የ ‹CHP's Yarkadaş› የሃዲያዳባ ባቡር ጣቢያ መቼ እንደሚከፈት ጠየቀ | RayHaber\nቤትቱርክማርማራ ክልል34 ኢስታንቡልCHP Yarkadaş, Haydarpaşa ባቡር ጣቢያ እንዲከፈቱ ሲጠየቁ\n04 / 01 / 2017 34 ኢስታንቡል, የከተማ ውስጥ የባቡር ሀዲድ ዘዴዎች, የመጓጓዣ ባቡሮች, የባቡር, አጠቃላይ, KENTİÇİ የሽርሽር ስርዓቶች, ቱርክ\nየሃይፓርሳሽ መቼ እንደሚከፈት የጠየቀችው-CHP ኢስታንቡል ምክትል ባሪስ ያካዳሹ, የተቋረጠው የባቡር ሐዲድ መስመር ሙሉ በሙሉ እንዲቋረጥ ይደረግ እንደሆነ ጠየቀ.\nየሃይፕላታስ ባቡር ጣቢያ ከተሰኘው ባቡር መስመር እና በጂብዜ እና ሼክ-ያኒኮቭ መካከል የተዘረጋውን የባቡር ሀዲድ በማሳደስ ምክንያት 1 በየካቲት 2012 ቆሞ ነበር.\nየቻይናው ፕሬዚዳንት አህመድ አርሰን ለሪፐብሊካን ፕሬዚዳንት ጥያቄ ምላሽ እንዲሰጡ የቀረበውን ጥያቄ አስገብተዋል.\nየ 1-Haydarpaşa ባቡር ጣቢያ, መደበኛ የባቡር መስመር አገልግሎቶች, Gebze እና Izmit-Yeniköy መስመር እድሳት በመደረጉ ምክንያት, 1 በየካቲት 2012 ቆሙ. በዚህም ምክንያት ከኤስታንቡል ወደ አናቶሊያ የሚመጡ የተለመዱ የባቡር አገልግሎቶች ለዘጠኝ ዓመቱ ያህል አልነበሩም. ዜጋው በምሽት በ Istanbul እና በአንካራ መካከል እንደ ኤዶዶሉ ኢስስፒሪ, ፋቲ ኢኪስፒሪ የመሳሰሉ አውሮፕላኖችን ለመጎብኘት እድል ነበረው.እንደ ልክ ፈጣን ባቡር, የሌሊት ጉዞዎችን የማድረግ እድል ያላቸው የተለመዱ መስመሮች ሙሉ በሙሉ ይሰረዛሉ? በዓለም ላይ ከፍተኛ ፍጥነት ባላቸው ባቡሮች የሚንቀሳቀሱ ሀገሮች በተለመደው መስመሮች በአነስተኛ ርቀት እና የጥገና ወጪዎች ሙሉ በሙሉ ይሰርዙታል ወይንስ ዜጎቻቸው በጀታቸው እና በጊዜያቸው መሠረት ከሁለት አማራጮች ተጠቃሚነት ይቀጥላሉን?\n2- ጠቅላይ ሚኒስትር Binali Yildirim የመጓጓዣ ሚኒስትር ሆነው ሲያገለግሉ, 3 በ ኢስታንቡል ውስጥ ባለ መጋቢት ወር ላይ አንድ የብረት ባቡር አውደ ጥናት ተከበረ እና ሐዲፓሳ ከመልሶ ስራው በኋላ በባቡር ጣቢያ ውስጥ እንደሚሰራ ያውጃል. ለሃምስ አምስት አመታት ያህል ዋና የባቡር ሀዲዶች የተዘጉበት የሃይሳፕታሲ ባቡር ጣቢያ መቼ ይከፈታል?\n3- Gebze-Haydarpaşa እና Sirkeci-Halkalı የመስመር እድሳት ለመስጠቱ 19 በጁን 2013 ላይ ቆሞ ስራዎቹ በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ እንደሚጠናቀቁ ተገለጸ. ለምንድነው ስራዎቹ ለምን ወደ 90 ሰዓት ቢቆዩም ስራው ለምን አልተጠናቀቀም? የታቀደው መቼ ነው?\n4- ለ 24 ለስፔን ድርጅት OHL Dimetronic የተሰራውን መስመር ማደስ እና መስጠት ያለበት ማነው? በወሩ መጨረሻ ላይ ለሌላ ኩባንያ የተሰጠ 24 ለምን አልተሰጠም ወይንስ መንግስት ለምን እራሱ አላደረገም?\n5-Spanish OHL Dimetronic በ 2015 ተጨማሪ ጊዜ ተሰጥቶታል. Halkalı- መስከረም 2016 በመስመር ላይ በ 2016 መጨረሻ ላይ የ Ayrılıkçeşme-Pendik መስመርን ለመጨረስ ተዘጋጅቷል. ምንም እንኳን 2017 ወደ ውስጥ ቢገባም, ይሄ እንደዛ አይሆንም. ግዴታውን ለሁለተኛ ጊዜ ያላሟላ ከድርጅቱ ጋር የሂሳብ ልውውጥ ተደርጓል?\n6- ኢስታንቡል-አንካራ ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ባቡር መስመር 25 ሐምሌ 2014 ተከፍቷል. በፒንዲክ እና ሃይፐርፓሳ መካከል ያለው ክፍል ለዘጠኝ / ዘጠኝ ዓመታት ባለመጠናቀቁ ከፍተኛ የፍጥነት ባቡር አገልግሎት ከፒንዲክ ተሠርተዋል እንደዚሁም እንደዚህ ዓይነቱ ረጅም ጊዜ ሊጠናቀቅ ያልቻለው? አውሮፕላኖቹ ከፔንቺክ በመኖራቸው ምክንያት በኢስታንቡል እና በአንካራ መካከል የሚጓዙ አብዛኞቹ ተሳፋሪዎች በከፍተኛ ፍጥነት ባቡር አይመርጡም. በዚህም ምክንያት በ Istanbul-Ankara ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ባቡር መስመር ላይ የተገነባው የ 2,5 ዓመተ ምህረት ምን ዓይነት የስራ ፈላጊ ችሎታ ነው? ኢስታንቡል-አንካራ ከፍተኛ ፍጥነት ያለው የባቡር መስመር በታቀደው አቅም ላይ የሚጀምረው መቼ ነው?\nባራ ያርዳş: - “በኢት Istanbul Becauseር ሰዎች ምክንያት በሜትሮ ምክንያት”\nኢስታንቡል - አንካራ ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ባቡር መስመር\nየ Ayrılıkçeşme-Pendik መስመር\nGebze-Haydarpaşa የመንገዶች በረራዎች\nከፍተኛ ፍጥነት ያለው የባቡር ኦፕሬሽኖች\nየሀይድራባ ባቡር ጣቢያ


አውርድ: የማቃናት ኤሌክትሪክ ማሞቂያ: ቲዎሪ እና ቴክኖሎጂ - ውርዶች\nEconologie.com » Téléchargements » አውርድ ኢንጅነሪንግ ኤሌክትሪክ ማሞቂያ: ቲዮሪ እና ቴክኖሎጂ\nየኤሌክትሪክ ማሞቂያ በኤሌክትሮማግኔቲክ ርቀት: መርህ እና ቴክኖሎጂ በጄን ካልቤል, ላረሌክ.\nየኤሌክትሮማግኔቲክ ሙቀት ማሞቂያ መሰረቱ በሁለት አካላዊ ክስተቶች ላይ የተመሰረተ ነው.\n1. የኤሌክትሮማግኔቲክ ማነቃቂያ\n2. የጁሉ ውጤት\nየኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንደክሽን ለኤሌክትሪክ የሚመሩ ቁሳቁሶች (ብረቶች) የማሞቂያ ዘዴ ነው ፣ እንደ መቅለጥ ወይም ማሞቂያ ብረቶች ላሉት ለብዙ የሙቀት ሂደቶች በተደጋጋሚ ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡\nየኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንደክሽን ልዩነቱ በቀጥታ በሚሞቀው ቁሳቁስ ውስጥ ሙቀትን ማመንጨት ነው ፡፡ ይህ ልዩነት ከተለመደው መደበኛ የማሞቂያ ዘዴዎች ጋር ሲነፃፀር በተለይም የማሞቂያ ጊዜዎችን መቀነስ እና ከፍተኛ ምርትን መቀነስ ወይም በጣም በአካባቢው የማሞቅ እድሉ ብዙ ጥቅሞች አሉት።\nየተካተቱት ከፍተኛ የኃይል መጠኖች በጣም ፈጣን የማሞቂያ ዋጋዎችን ለማግኘት ያስችሉታል ፡፡\n2 የሰውነት መርሆዎች\n2.1 ኤሌክትሮማግኔቲክ ውስጣዊ 3\n2.2 የጁል ውጤት\nየ XhenX ጥልቀት\nየ 3 ኢንፍራሬሽን የልማት ቅስቀሳዎች 3.1 አጠቃላይ ነክ ገፅታዎች\n3.2 የኃይል አቅርቦት እና ጀነሬተር\nበተጨማሪም ለማንበብ ያውርዱ: - Laigret ፕሮጀክት: ከተፈጥሯዊ ቅባቶች የማፍላቱ ዘይት ማመንጫ\n4 የመግቻ ማሞቂያ ባህርያት\n4.1 የኃይል ማስተላለፍ: የቀላል ስሌት መለኪያ\n4.2 የኤሌክትሪክ ኃይል\n4.3 የኃይል አካል\nየ 4.4 የማራገቢያ ሙቀት ጠባዮች\n5.1 ኢንችት ውስጣዊ ብረታ ብረት ብረት ውስጥ\n5.3 የብረት ማጠንከሪያ ማጠንከሪያ\n7 ማጣቀሻዎችና ማጣቀሻዎች\nተጨማሪ እወቅ: ማሞቂያ ማሞቂያ\nፋይሉን ያውርዱ (የዜና መጽሄት ምዝገባ ሊጠየቅ ይችላል)- ተመጣጣኝ የኤሌክትሪክ ማሞቂያ: - ቲዮሪስትና ቴክኖሎጂ\n← አውርድ: Whispergen Small Domestic Cogenerator\nአውርድ-ከእንጨት የተሠራ የነፋስ ኃይል ማመንጫ ተርባይን ከ ‹ኤ› እስከ ‹Z› በራስ-መገንባት →


በከፍተኛ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ፊት “በመርህ ላይ ማምጣት” በሚል መንፈስ መማራችንን መቀጠል አለብን ፡፡ እኛ ከተራቀቀው ቴክኖሎጂ ተምረን በቆራጥነት ፈጠራ እና በቀድሞዎቹ ላይ ተመስርተን እንደገና መጫወት አለብን ፡፡\nየhenንዘን ሲቺ የ R & D መምሪያ ከገበያ ጋር በሚጣጣም እና በሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ልማት ላይ በማተኮር በሳይንስ እና በቴክኖሎጂ አማካኝነት ጠንካራ ሀገር የማድረግን እምነት ሁል ጊዜ በመከተል ዋና ዋና የቴክኒካዊ መሰናክሎችን በማቋረጥ ላይ ይገኛል ፡፡ የአገራችን ሳይንሳዊ ምርምር ግስጋሴ እና ብሔራዊ ኢንዱስትሪን እንደገና ማደስ ፡፡ ከዓመታት ከባድ ልማት በኋላ የቻይና ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ኢንዱስትሪ አካባቢያዊ ተሟጋች እና መሪ በመሆን የቻይናን ልማት ከቻይና ከተሰራው እስከ “ቻይና ኢንተለጀንት ማምረቻ” ድረስ ያበረታታል ፡፡\nየፅናት መንፈስን ማክበር ፣ በጥራት ማሻሻያ ሙሉ ተሳትፎ ፣ የቅርብ ጊዜውን ዓለም አቀፋዊ ቴክኖሎጂ ዘወትር ለመምጠጥ ፣ የምርት ጥራት ማሻሻል ፣ የደንበኞችን ፍላጎት ማሟላት ፣ በከባድ የገበያ ውድድር በደንበኞች ዘንድ ጥሩ ተቀባይነት አግኝቷል ፣ የትእዛዝ መጠኑ ከዓመት ወደ ዓመት እየጨመረ ነው .\nየኤሌክትሮኒክ ምርቶች ለጤና እንክብካቤ ኢንዱስትሪ እንደ የምርመራ ፣ የክትትልና የህክምና መሳሪያዎች ትልቅ አስተዋጽኦ አድርገዋል ፡፡ በኤሌክትሮኒክ ቴክኖሎጂ ልማት የእነዚህ የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎች የሕክምና ትግበራዎች ያለማቋረጥ በማደግ ላይ ናቸው ፣ የበለጠ ቀልጣፋ እና ጥልቀት ያላቸው ይሆናሉ ፣ ይህም ወደ ያልተገደበ አዳዲስ ዕድሎችን ያስከትላል ፡፡ የእነዚህ የሕክምና መሣሪያዎች ዋና ነገር ፒ.ሲ.ቢ. በሕክምና ኢንዱስትሪ ውስጥ ፒ.ሲ.ቢ የሕክምና መሣሪያዎችን ልዩ እጥረቶች ለማሟላት በጣም ልዩ ነው ፡፡ ሜዲካል ፒ.ሲ.ቢ (ሲ.ፒ.ቢ.) እንዲሁ በሚጠቀሙበት ወቅት ተጣጣፊ ሆኖ እንዲሠራ ያስችለዋል ፣ ይህም ለውስጣዊም ሆነ ለውጭ የህክምና መሳሪያዎች በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡\nፒሲቢ እንዲሁ በማኑፋክቸሪንግ ፣ በፋብሪካዎች እና በአቅራቢያ ባሉ ፋብሪካዎች ውስጥ በስፋት ጥቅም ላይ ይውላል ፡፡ እነዚህ ኢንዱስትሪዎች ከፍተኛ ኃይል በሚጠይቁ ከፍተኛ ኃይል የሚሰሩ ወረዳዎች የሚመሩ ከፍተኛ ኃይል ያላቸው ሜካኒካዊ መሣሪያዎች አሏቸው ፡፡ ለዚህም ፣ አንድ የተወሳሰበ የመዳብ ሽፋን በፒሲቢው አናት ላይ ተሸፍኗል ፣ እንደ ውስብስብ የኤሌክትሮኒክስ ፒ.ሲ.ቢ. ሳይሆን እስከ 100 አምፔር ድረስ አለው ፡፡ ይህ እንደ አርክ ብየዳ ፣ ትልልቅ የሰርቮ ሞተር ድራይቮች ፣ የእርሳስ አሲድ ባትሪ መሙያዎች ፣ የወታደራዊ ኢንዱስትሪ እና የልብስ ጥጥ አሻሚነት ባሉ መተግበሪያዎች ውስጥ ይህ በጣም አስፈላጊ ነው ፡፡\nየምርት ጥራት ማረጋገጫ ፣ ከፍተኛ ብቃት ፣ ከፍተኛ ቁሳቁስ ፣ ከፍተኛ ጥራት ፣ ከፍተኛ ቅልጥፍናን ለማቅረብ ፣ በአንዱ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ውስጥ ሽያጭ ፣ ሙያዊ ጥራት ያለው አገልግሎት ለእርስዎ\nየኤሌክትሮኒክ ምርቶችን ለማምረት ፒሲቢ በስፋት ጥቅም ላይ ውሏል ፡፡ ያለ PCB ያለ ዘመናዊ የኤሌክትሮኒክስ መረጃ ኢንዱስትሪ ፈጣን እድገት አይኖርም\nኩባንያው “ሙያዊ መሆን ፣ አሳማኝ መሆን” ከሚለው የድርጅት አሠራር ፅንሰ-ሀሳብ ጋር ሁልጊዜ የሚጣበቅ ሲሆን ለደንበኞች የቅድመ-ሽያጭ እና ከሽያጭ በኋላ ቴክኒካዊ አገልግሎቶችን እንዲያቀርብ የሚያስችል ሙያዊ የቴክኒክ ቡድን ገንብቷል ፡፡\nከሽያጭ በኋላ ጥራት ያለው አገልግሎት ፣ የ ‹አገልግሎት መጀመሪያ› ፅንሰ-ሀሳብን እየተከተልን ቆይተናል ፣ በሁሉም ኢንዱስትሪ ውስጥ ከሽያጭ በኋላ የሚሸጡ አገልግሎቶችን በሙሉ ለእርስዎ ለማቅረብ እንጠብቃለን ፣ የተገላቢጦሽ አር እና ዲ ቴክኒካዊ ችግሮችን ሁሉ ለመፍታት ፡፡\nPIC16F1937 ቺፕ ዲክሪፕት\nጥራት የድርጅቱ ነፍስ ነው ብለን እናምናለን እናም የኤሌክትሮኒክስ ኢንዱስትሪን ጊዜ የሚወስድ ፣ የላቀ የምህንድስና እና የማኑፋክቸሪንግ አገልግሎቶችን ይሰጣል ፡፡ ታማኝ ደንበኞች ደጋግመው ከእኛ ጋር ይሰራሉ ፣ እናም አዳዲስ ደንበኞች ስለ መልካም ስም ሲሰሙ አጋርነት ለመመሥረት ወደ ሲቺ ይመጣሉ ፡፡ ከፍተኛ ጥራት ያለው አገልግሎት ለእርስዎ ለመስጠት በጉጉት እንጠብቃለን!\nደንበኞችን ሙያዊ ፣ ቀልጣፋ እና ምቹ የመፍቻ አገልግሎት ቺፕ ዲክሪፕሽን ቴክኖሎጂ ቺፕ ዲክሪፕሽን አገልግሎት ለመስጠት\nHenንዘን ሲቺ ቴክኖሎጂ Co., LTD በ 2000 የተቋቋመ ሲሆን እኛ በ1-32 ንብርብሮች ፒ.ሲ.ቢ ውስጥ በፍጥነት ተሰማርተናል ፣ የጥገና እና የሁሉም የሕክምና መሣሪያዎች መለዋወጫዎች ልማት ፣ አውቶማቲክ መቆጣጠሪያ መሣሪያዎች እና የሞባይል የመገናኛ መሳሪያዎች ፡፡ እኛ እንደ ፒሲቢ ስብሰባ ፣ ፒሲቢ ቅጅ ፣ ፒ.ሲ.ቢ (CB) ፣ አይሲ ክራክ ፣ ፒ.ሲ.ቢ. ዲዛይን ፣ አይሲ ዲክሪፕት ፣ ቺፕ የተገላቢጦሽ ዲዛይን ፣ የ SMT ፕሮሰሲንግ ፣ የፒ.ሲ.ቢ. የፈጠራ ሥራ ፣ የመጀመሪያ ምርት እና ደቡ ...\nHenንዘን ሲቺ ቴክኖሎጂ Co., LTD በ 2000 ተቋቋመ በ1-22 ንብርብሮች ፒ.ሲ.ቢ ውስጥ በፍጥነት ተሰማርተናል ፣ የጥገና እና የሁሉም የሕክምና መሳሪያዎች መለዋወጫዎች ልማት ፣ አውቶማቲክ መቆጣጠሪያ መሳሪያዎች እና የሞባይል የመገናኛ መሳሪያዎች ፡፡ እኛ እንደ ፒሲቢ ስብሰባ ፣ ፒሲቢ ቅጅ ፣ ፒ.ሲ.ቢ (CB) ፣ አይሲ ክራክ ፣ ፒ.ሲ.ቢ. ዲዛይን ፣ አይሲ ዲክሪፕት ፣ ቺፕ የተገላቢጦሽ ዲዛይን ፣ የ SMT ፕሮሰሲንግ ፣ የፒ.ሲ.ቢ. የፈጠራ ሥራ ፣ የመጀመሪያ ምርት እና አርም ...


ፍሮላ-የመሣሪያ ስርዓትዎን ሙሉ ገጽታ ባለው WYSIWYG ሀብታም ጽሑፍ አርታዒ ያሳድጉ | Martech Zone\nየጽሑፍ አርታኢ የሚፈልጉትን መድረክ የሚያዘጋጁበት መድረክ ምንጊዜም ቢሆን ከጀመሩ - ምን ያዩታል - ምን ያገኛሉ?WYSISYG) ፣ ምን ያህል ከባድ ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ። በኢሜል አገልግሎት አቅራቢ ውስጥ ስሠራ ፣ ምላሽ ሰጭ ለማድረግ የሰራ አርታኢን የማዳበር እና የመሞከር ሥራ ደንበኛ ኢሜል ኤች.ቲ.ኤም. ቀላል አይደለም ፡፡\nየጽሑፍ አርታኢው የተያዙትን ይዘቶች በከፍተኛ ሁኔታ በሚያሻሽል መድረክ ውስጥ ሊያካትቱዋቸው ከሚፈልጓቸው ነገሮች ውስጥ አንዱ ነው ፣ ግን የወራት ወይም የዓመታት ልማት መፈለግ የለበትም ፡፡ የፍሮላ አርታኢ ለልማት ቡድንዎ ሁሉንም ለማቀላቀል ክብደቱ ቀላል ፣ በጥሩ ሁኔታ የተዋቀረ ፣ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ቀላል የሆነ ፈጣን ፈጣን የበለፀገ የጽሑፍ አርታዒ ነው። ታዋቂ ማዕቀፎች.\nየፍሮላ አርታኢ ዲዛይን ባህሪዎች\nዘመናዊ ንድፍ - ተጠቃሚዎች ዝም ብለው የሚወዱት ጥሩ ዘመናዊ በይነገጽ።\nሬቲና ዝግጁ - የበለጠ ዝርዝር ፣ የተሻሉ ውበት እና ጥርት ያሉ ቅርጸ-ቁምፊዎች።\nገጽታዎች - ነባሪውን ወይም ጨለማውን ገጽታ ይጠቀሙ ፣ ወይም የ LESS ገጽታ ፋይልን በመጠቀም የራስዎን ገጽታ ይፍጠሩ።\nቀልጣፋ በይነገጽ - ፍሮላ የበለፀገ የጽሑፍ አርታኢ ተጠቃሚዎች ለመጠቀም ተፈጥሯዊ በሚሆኑት በጣም በቀላሉ በማይታወቅ በይነገጽ በኩል የተሟላ ተግባራትን ያቀርባል ፡፡\nብቅ-ባዮች - ለአስደናቂ የተጠቃሚ ተሞክሮ አዲስ ፣ ቅጥ ያላቸው ብቅ-ባዮች ፡፡\nየ SVG አዶዎች - በቤት ውስጥ የተሰሩ የ SVG አዶዎች ፣ በማንኛውም መጠን የሚያምር የሚመስሉ ሊለወጡ የሚችሉ የቬክተርሪያ አዶዎች ፡፡\nብጁ ዘይቤ - WYSIWYG HTML አርታዒ መልክን ለመለወጥ እና በሚፈልጉት መንገድ እንዲሰማው ልዩ የማበጃ መሳሪያ ያለው ብቸኛው ነው ፡፡\nብጁ የመሳሪያ አሞሌ - በጣም ብዙ አዝራሮች? ምናልባት በትክክለኛው ቅደም ተከተል ላይሆን ይችላል? በእያንዳንዱ ማያ ገጽ መጠን ላይ በአርታዒው የመሳሪያ አሞሌ አሠራር ላይ ሙሉ ቁጥጥር አለዎት።\nብጁ ሁሉ መንገድ - ሁሉም ነገር ሊበጅ ወይም ሊበጅ ይችላል-አዝራሮች ፣ ተቆልቋዮች ፣ ብቅ ባዮች ፣ አዶዎች ፣ አቋራጮች ፡፡\nተለጣፊ የመሳሪያ አሞሌ - የአርትዖት ተሞክሮዎን ለማቃለል የ WYSIWYG አርታዒው የመሳሪያ አሞሌ ወደ ታች ሲወርዱ በማያ ገጹ አናት ላይ ይቀራል ፡፡\nየመሳሪያ አሞሌ ማካካሻ - የበለፀገ የጽሑፍ አርታዒው የመሳሪያ አሞሌ በድር ገጽዎ ላይ ካለው ራስጌ ጋር መደራረብ የለበትም ፣ ለእሱ ማካካሻ ያዘጋጁ።\nከታች በኩል የመሳሪያ አሞሌ - የ WYSIWYG HTML አርታዒ መሣሪያ አሞሌን አቀማመጥ በቀላሉ ከላይ ወደ ታች ይቀይሩ ፣ እንዲሁም ተለጣፊውን የመሣሪያ አሞሌ ወይም ማካካሻ ይጠቀሙ።\nሙሉ ማያ - ከፍተኛ መጠን ያላቸውን ይዘቶች ማስተናገድ ትልቅ የአርትዖት ቦታ ይጠይቃል። የሙሉ ማያ ገጽ አዝራሩ የአርትዖት ቦታውን ወደ አጠቃላይ የድር ገጽ ቦታ ያሰፋዋል።\nሙሉ ገጽ - አንድ ሙሉ የኤችቲኤምኤል ገጽ መፃፍ እና ማረም እንዲሁ ይቻላል ፡፡ ለኢሜሎች ጠቃሚ ነው ፣ ግን ብቻ አይደለም ፣ የኤችቲኤምኤል ፣ የ HEAD ፣ የአካል መለያዎች እና የ DOCTYPE መግለጫ አጠቃቀም ይፈቀዳል ፡፡\nIframe - የ WYSIWYG HTML አርታዒ ይዘት iframe ን በመጠቀም ከቀሪው ገጽ ሊነጠል ስለሚችል ምንም ዓይነት የቅጥ ወይም የስክሪፕት ግጭቶች የሉም ፡፡\nየፍሮላ አርታኢ አፈፃፀም ባህሪዎች\nበፍጥነት - ከዓይን ብልጭታ በስድስት እጥፍ ፈጣን ፣ ሀብታሙ የጽሑፍ አርታኢ ከ 40 ሚ.ሜ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ይጀምራል ፡፡\nክብደቱ ቀላል - በ 50 ኪባ ብቻ በተንቆጠቆጠው እምብርት የመጫኛ ፍጥነትን ሳይቀንሱ አስገራሚ የአርትዖት ተሞክሮ ወደ መተግበሪያዎ ማምጣት ይችላሉ ፡፡\nተሰኪን መሠረት ያደረገ - ሞዱል አወቃቀር የ WYSIWYG HTML አርታኢን የበለጠ ቀልጣፋ ፣ ለመረዳት ቀላል ፣ ማራዘሚያ እና ጥገና ያደርገዋል።\nበአንድ ገጽ ላይ ብዙ አርታኢዎች - በተመሳሳይ ገጽ ላይ አንድ ወይም አስር የጽሑፍ አርታኢዎች? ልዩነት አይሰማዎትም ፣ ጠቅ በማድረግ ብቻ እንዲጀመሩ ያዘጋጁዋቸው ፡፡\nHTML 5 - የፍሮላ ሪች ጽሑፍ አርታኢ HTML 5 ደረጃዎችን በማክበር እና በመጠቀም ተጠቃሚ ሆኖ ተገንብቷል ፡፡\nሲ.ኤስ.ኤስ 3 - ሲ.ኤስ.ኤስ 3 ን ከመጠቀም ይልቅ የተጠቃሚውን ተሞክሮ ለማሻሻል ምን የተሻለ መንገድ አለ? ረቂቅ ተጽዕኖዎች አርታኢውን የበለጠ ያሳድጋሉ።\nየፍሮላ አርታዒ የሞባይል ባህሪዎች\nAndroid እና iOS - የ Android እና iOS መሣሪያዎች የተፈተኑ እና የተደገፉ ፡፡\nየምስል መጠን መጠን - የፍሮላ ሪች ጽሑፍ አርታኢ በተንቀሳቃሽ መሣሪያዎች ላይ እንኳን የሚሠራ የምስል መጠን ያለው የመጀመሪያው WYSIWYG HTML አርታዒ ነው ፡፡\nየቪዲዮ መጠን - ቪዲዮዎች በሚጫወቱበት ጊዜም እንኳ መጠኖችን መጠኑን ያስተዋውቃል ፡፡ እና በእርግጥ ፣ በሞባይልም ይሠራል ፡፡\nምላሽ ሰጪ ንድፍ - እርስዎ እያርትዑ ያሉት ይዘት ምላሽ ሰጭ ይሆናል ፡፡ የእነሱ WYSIWYG HTML አርታኢ መቶኛዎችን በመጠቀም የምስል መጠንን ማስተናገድ ይችላል።\nየመሳሪያ አሞሌ በስክሪን መጠን - በሀብታም የጽሑፍ አርታኢ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ የመሳሪያ አሞሌ ለእያንዳንዱ ማያ ገጽ መጠን ሊበጅ ይችላል።\nየፍሮላ አርታኢ SEO ባህሪዎች\nኤችቲኤምኤል ንፁህ - ፍሮላ የበለፀጉ የጽሑፍ አርታዒያቸውን የኤችቲኤምኤል ውጤትን በራስ-ሰር የሚያጸዳ ስልተ ቀመር ሠራ። ያለምንም ጭንቀት ይጻፉ ፣ የ WYSIWYG HTML አርታዒ በፍለጋ ሞተሮች ለመጎተት በመጠባበቅ በጣም ንፁህ ውጤት ያስገኛል።\nየምስል Alt መለያ ድጋፍ - የምስል አማራጭ አሳሹ ምስሉን ማሳየት ካልቻለ የሚታየው ጽሑፍ ነው ፡፡ እንዲሁም የፍለጋ ሞተሮች የሚጠቀሙበት ጽሑፍ ነው ፣ ስለሆነም ችላ እንዳትሉት ፡፡ በአርትዖት ምስል ብቅ-ባይ ውስጥ አማራጭ ጽሑፍ ሊዘጋጅ ይችላል።\nየአገናኝ ርዕስ መለያ ድጋፍ - የአገናኝ ርዕስ ዋና የ ‹SEO› ተጽዕኖ እንዳለው ባይታወቅም ተጠቃሚዎች በድር ጣቢያዎ በኩል በቀላሉ እንዲጓዙ ይረዳቸዋል ፡፡ ያን ያህል አስፈላጊ አይደለም ፣ ግን መኖሩ ጥሩ ነው ፡፡ በአገናኝ ብቅ-ባይ ውስጥ የአገናኝን ርዕስ ያዘጋጁ።\nየፍሮላ አርታኢ ደህንነት ባህሪዎች\nፍሮላ WYSIWYG HTML አርታኢ ከኤስኤስኤስ ጥቃቶች ጋር ጠንካራ የመከላከያ ዘዴ አለው ፡፡ በአብዛኛዎቹ ሁኔታዎች ፣ በዚህ ጉዳይ በጭራሽ መጨነቅ አይኖርብዎትም ፣ ግን አሁንም በአገልጋይዎ ላይ ተጨማሪ ቼኮች እንዲያደርጉ እንመክራለን ፡፡\nከድጋፍ ጋር ሁሉም የኤችቲኤምኤል ባህሪዎች፣ አርታኢው ወደ 34 የተለያዩ ቋንቋዎች ተተርጉሟል ፣ በራስ-ፍለጋ እና በ ‹ስፔል› ቼክ የ RTL ድጋፍ አለው ፡፡\nፍሮላ እንኳን አንድ አለው ዎርድፕረስ ተሰኪ አርታኢውን ከእርስዎ የ WordPress ጣቢያ ጋር ለማዋሃድ።\nየፍሮላ የመስመር ላይ ኤችቲኤምኤል አርታኢን ይሞክሩ ፍሮላን ያውርዱ\nመለያዎች: አርታዒፈጣን አርታዒየ html አርታዒሀብታም ጽሑፍ አርታዒጽሁፍ አርታኢየዎርድፕረስ አርታኢwysiwygwysiwyg አርታኢ\nበመጠቀም የፍለጋ ውጤቶች ውስጥ ደረጃን ለማሻሻል በጣቢያዎ ላይ የ ‹SEO› ዕድሎችን እንዴት መለየት እንደሚቻል ማሾም


ሊዲያ ታፈሰ የአለም ከ17 አመት በታች ሴቶች ዋንጫ ጨዋታዎችን በዳኝነት ትመራለች – Soccer Ethiopia\nሊዲያ ታፈሰ የአለም ከ17 አመት በታች ሴቶች ዋንጫ ጨዋታዎችን በዳኝነት ትመራለች\nቃለ መጠይቅ| 11-01-2009\nኢንተርናሽናል አርቢቴር ሊዲያ ታፈሰ በጆርዳን አስተናጋጅነት በሚደረገው የአለም ከ17 አመት በታች ሴቶች ዋንጫ ላይ እንዲዳኙ ከተመረጡ ዳኞች አንዷ ሆናለች፡፡\nየ2008 የኢትዮጵያ ሴቶች ፕሪሚየር ሊግ ኮከብ ዳኛ ሆና የተመረጠችው ሊዲያ በዳኞች ዝርዝር ውስጥ የገባች ብቸኛዋ ኢትዮጵያዊት ስትሆን ከአፍሪካ ከተመረጡት 2 ዳኞች አንዷ ለመሆን በቅታለች፡፡ ሊዲያ በ2015 የካናዳ የአለም ሴቶች ዋንጫ ጨዋታዎች ላይም መዳኘቷ የሚታወስ ነው፡፡\nየአለም ከ17 አመት በታች ሴቶች ዋንጫ በጆርዳን አስተናጋጅነት መስከረም 20 የሚጀመር ሲሆን ሊድያ ታፈሰ የፊታችን አርብ ወደ ጆርዳን የምታቀና ይሆናል፡፡\nሶከር ኢትዮጵያ ስለ ምርጫው ፣ ጉዞዋ እና ተያያዥ ጉዳዮች ከሊዲያ ታፈሰ ጋር ያደረገችውን ቃለምልልስ በዚህ መልኩ አቅርበነዋል፡፡\nኢትዮዽያውያን ዳኞች በኢንተርናሽናል መድረኮች ያላቸውን ተሳትፎ እንዴት ትመለከችዋለሽ?\nአሁን ላይ በጣም የተሻለ ነገር አለ፡፡ ከዚህ ቀደም በነበረው የመታየት እድላችን አናሳ ነበር፡፡ ምክንያቱም ለሀገራት ምደባ ተብሎ አንድ ጨዋታ ነበር የሚመጣው፡፡ በአሁን ጊዜ ግን በአዲሱ አሰራር መሰረት የስፔን ፣ የፈረንሳይ ፣ የፖርቹጋል እና የእንግሊዝኛ ተናጋሪ ሃገራት በሚል ተከፋፍሎ በሚሰጡ ኮርሶች ላይ በምታሳየው ብቃት ብዙ የመታየት እድል ታገኛለህ፡፡ ስለዚህ አንድ ዳኛ ራሱን ለማብቃት ጠንክሮ ከሰራ ብዙ እርምጃ መራመድ ይችላል፡፡\nበጆርዳን የአለም ከ17 አመት በታች ሴቶች ዋንጫ አላማሽ ምንድነው?\nየተሻለ ነገር ለመስራትና ከምድብ ማጣሪያ ጨዋታ ውጭ ከሩብ ፍፃሜ አንስቶ እስከ ፍፃሜ ጨዋታ ድረስ ያሉትን ወሳኝ ጨዋታዎችን በብቃት ለመዳኘት በሚገባ ተዘጋጅቻለው፡፡\nበዳኞቻችን አቅም ላይ ሁልጊዜም ጥያቄዎች ይነሳሉ. . .\nእግር ኳስ በስህተት የተሞላ ነው፡፡ ስህተቱም ነው ውበት መሆን የሚችለው፡፡ በእኛ ሀገር ነው ከባድ የሚሆነው እንጂ በሌላው አለም ፕሮፌሽናል ዳኞች በታላላቅ ውድድሮች ላይ ትልልቅ ስህተቶችን ይፈፅማሉ ፤ ያውም ዘመናዊ መሳሪያዎች በተሟሉበት ሁኔታ፡፡ ነገር ግን እንደትልቅ ጉዳይ አይታይም፡፡ እኛ ሀገር ደግሞ ብዙ ነገሮች ባልተሟሉበት ሁኔታ ስህተት ይኖራል፡፡ ጥፋት የሚሆነው ስህተቱ ሲደጋገም ነው ። ከአንዱ ስህተት ወደ ሁለተኛው ሲኬድ እየታረመ መሄድ እንዳለበትና ስህተቶችን ተቀብለን ማረም እንዳለብን አምናለው፡፡ ነገር ግን ስህተት የእግር ኳስ ውበት እንደሆነ አምናለው ፤ ህዝቡም ሊቀበለው ይገባል፡፡\nየዳኞቻችንን አቅም እንዴት ትገልጭዋለሽ ?\nጥሩ ነው፡፡ በአሁን ጊዜ አቅም ያላቸው ጥሩ ጥሩ ወጣት ዳኞች እየመጡ ነው፡፡ ሀገራችን ላይ ለዳኝነት የሚሰጠው ትኩረትና አስተሳሰብ በጣም የወረደ ነው፡፡ ሰዎች ወደዚህ ሙያ ለመምጣት ፍርሃት አላቸው፡፡ ዳኛ ላይ ያለው ስድብ ፣ ወቀሳ እና ውግዘት ስለሚበዛ አዳዲስ አቅም ያላቸው ዳኞችን ለማውጣት ያስቸግራል፡፡ በተቻለ አቅም ባሉን ኢንስትራክተሮች አማካኝነት ጥሩ ስራዎች እየተሰሩ ነው፡፡ ወደፊትም ጥሩ አቅም ያላቸው ዳኞች ይወጣሉ፡፡\nበ2008 ኮከብ ዳኛ ሆነሽ ተመርጠሻል፡፡ የውድድር ዘመኑን እንዴት ታይዋለሽ ?\nለኔ ጥሩ የተሻለ አመት ነበር፡፡ በተመደብኩባቸው ጨዋታ ሁሉ ጥሩ ብቃቴን አሳይቻለው ብዬ አስባለው፡፡ በተለይ በሀዋሳ የሴቶች ፕሪሚየር ሊግ የማጠቃልያ ውድድር የፍፃሜው ጨዋታን በዙርያዬ ብዙ የተነሱ ነገሮች ነበሩ፡፡ እነዛን ለማጥፋት እና አቅሜን ማሳየት ስለነበረብኝ ያንን በተግባር ያሳየሁበት አመት ስለሆነ ከሽልማት በላይ የረካሁበት አመት ነበር ። ከሀገር ውጪ ደግሞ ካፍም ሆነ ፊፋ በመደቡኝ ጨዋታዎች ላይ ጥሩ ዳኝቻለሁ፡፡ ወደ ፖርችጋል ለ15 ቀን በመሄድ የአውሮፓ ቡድኖችን አጫውቻለው፡፡ ጥሩ ጊዜ ነበር፡፡\nወደፊት ወደ ዳኝነቱ መግባት ለሚፈልጉ ሴቶች ያለሽ መልእክት ምንድን ነው ?\nወደ ሙያው የሚገቡ አዳዲስ ዳኞችን በምችለው አቅም ለመደገፍ ዝግጁ ነኝ፡፡ አሁንም ቢሆን በማሰልጠን ከውጭ የማገኛቸውን ልምዶች በማካፈል ፣ ጨዋታዎችን በማየትና ምን ማድረግ እንደሚገባቸው በመንገር እያገዝኩ ነው፡፡ በተለይ አቅም ያላቸው ሴት ዳኞች እንዲበዙ የማስተላልፈው መልእክት ከክልል ፣ ከክፍለ ከተማ ፣ ከትምህርት ቤት ዳኞች መጥተው ስልጠና ከሚወስዱ ይልቅ በሴቶች እግር ኳስ ተጫውተው ያቆሙ ተጫዋቾች የዳኝነት ኮርስ ቢወስዱ በጣም የተሻለ ነው፡፡ ምክንያቱም እግር ኳስ ምን እንደሚፈልግ ስለሚረዱ እና ልምድ ስላላቸው ወደዚህ ሙያ ቢመጡ መልካም ነው፡፡\nዳኝነት ትልቅ ስራ ነው ፤ ጥሩ ክፍያም አለው፡፡ ስለሆነም በማንበብ ፣ ስልጠናዎችን በመውሰድ እና ልምምድ በአግባቡ በመስራት የተሻለ ደረጃ መድረስ እንደሚቻል መልክቴ ነው፡፡\nPrevious Post: የኢትዮጵያ U-17 ብሄራዊ ቡድን በአስቸጋሪ ሁኔታዎች ለመልሱ ጨዋታ ዝግጅት ጀመረ\nNext Post: የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ መርሃ ግብር ይፋ ሆኗል