Oni Wirikipai ti gu Sanza Nga ga Ataranda | Study\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Nyaneka Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Serbian Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Ko ki fu ataranda bisue fu gu ni, ki fu ra ue fu gu ni, ki fu ru sa fu gu ni.”—MT. 25:15.\nTipagine Yesu ape gu kpiapai ti ni nga ga ataranda?\nGini regbo Bairasunge nika ye ka bi fuo sunge ti ni?\nGinipai ani awirikaha ti gi kpiapai re?\n1, 2. Tipagine Yesu ape gu kpiapai ti ni nga ga ataranda?\nROGO gu sanza nga ga ataranda, Yesu ayugupa gu sunge si aida mbedimbedi apefuoko mangihe. Si naida aida ani girogo gu sanza re yo mbiko si nabi ruru aKristano dunduko, singia i na gu maabangirise nga ga raka ngbangbaturũ yo watadu ga raka auru kpotosende.\n2 Yesu ape gu sanza nga ga ataranda re ni karagapai kuti gu sanahe gako abawiriki afuhe tipa “ina pa ga[ko] ye ti ni, na pa digida rago.” (Mt. 24:3) Ngba gi gene re, gu sanza re nadigisotihe ti gi gaani regbo re, na si nga gupai ani ainopa du Yesu ti ni na ome kindo beko.\n3. Gini apai ani awirikaha ti agu akpiapai du ni kekehe rogo Matayo kapita 24 na 25?\n3 Gu sanza nga ga ataranda wakina agu asanza du biama du ni kekehe rogo Matayo 24:45 kuti 25:46. Gu kura asanza du biata nafura tipa ruru kangara moyambu, ngasu adee bawe, na akandoro gbiati ameme a nga papara ga Yesu karagapai kuti gu sanahe nabipa gu goapai nayugopa yangara arame. Rogo agu asanza du biama re dunduko, Yesu afura tipa agu apai i nika ino ruru apefuoko ti ni ti yangara arame. Gu sanza nga ga kanga, ngasu adee, na ga ataranda, si fu mbedimbedi apefuoko. Rogo gu sanza nabipa ruru moyambu, ko afura tipa gu umba rika nga ga mbedimbedi aboro ko afu gu sunge fuyo nga ga riga gako aborokporo ti yangara arame nga i du ni ruruyo na tatamana. Rogo gu sanza nga ngasu adee, ko anyakasipa gupai nga mbedimbedi aKristano dũ si nika ida i mbakaditiyo na kini ngere angera, ki ini gupai nga Yesu nika yeaye ono zanga ino gu uru ko nika ye ti ni watadu regbo. Rogo gu sanza nga ga ataranda, Yesu ayugu gupai nga, si naida mbedimbedi aKristano nimangi gayo sunge zanga nyomoro. Yesu ape gu yangada sanza nga ga akandoro na ameme fu agu aboro du na maabangirise ka raka auru kpotosende ane. Ko anyakasi gupai nga, si naida i du ni ruruyo na kini undo mbedimbedi awirinako auru kpotosende ane. * Ani gbenga berãrani awere kuti gu sanza nga ga ataranda.\nBAIRASUNGE AFU MARÃ FU GAKO ABAMANGISUNGE\n4, 5. Da kumba watadu bairasunge aru kubani, na ataranda narukuba gine?\n4 Oni gedi Matayo 25:14-30. Gaani awaraga asakirogoyo nga gu kumba watadu bairasunge du rogo gu sanza re nga Yesu, na ko amere ho ko aga ni ku ngbangbaturũ yo rogo gu garã nangia 33. Rogo gu sanza du mbata fuhe, Yesu aya ko nika mera ku gi ngbii yo, nga “ka dia ngbi ni gako ki yega.” (Rk. 19:12) I aafunga pagbia fu Yesu ti gu regbo ko aga ku ngbangbaturũ yo nibasa te. * Kuba gure, ko ‘asungu pati kumbabe Mbori, tona ti gu rago re, ko nangera daho i ka manga avurako ni ni gbada nduko.’—Eb. 10:12, 13.\n5 Gu kumba du rogo gu sanza re adu na ataranda beko muambe, na si angia bakere marã ti agu aregbo re. * Mbata fu ko ndu ku gi ngbiiyo, ko akparaka ataranda ti gako amoyambu, na ki idi i sonosi gu marã re ti gu regbo ko nika dunga ho ya. Wakina gu kumba re, Yesu adu na nyanyakipa he beko mbata fu ko ga ku ngbangbaturũ yo. Ginihe du nangiaha? Gako sunge naadu.\n6, 7. Ginipai ataranda aru kubaha?\n6 Yesu anyakasipa gako sunge tungusapai na yugopai. (Oni gedi Ruka 4:43.) Vurube gako sunge tungusapai, ko asopo gu bino narengbe ka zuko wenengai ku mbatayo. Mbata kusayo, ko ape gupai fu gako abawiriki nga: “Oni tumba nga bangironi, ka ngera nga ku ati yo, si ima vura avura wa ka i ke he ake.” (Yo. 4:35-38) Gupai naadu berãko yo angia ka dungura gu dungu aboro naadu na wene kpotoyo yo i da ni gako abawiriki. Wakina wene basopobino, Yesu arengbanga ka mbu ngerafuo gako ati naima rẽ tipa ke ahe rogoho te. Sidu, ngbutuko fuo zingako be kpio na mbata fu gako ku ngbangbaturũ yo, ko afu nyanyakipa sunge fu gako abawiriki niya: “Oni ndú tie, ki sa arikaaboro dunduko ni abawiriki.” (Mt. 28:18-20) Rogo gi gene re, gu nyanyakipa sunge Yesu afuhe fu gako abawiriki angia sunge tungusapai.—2 Kor. 4:7.\n7 Gini digisopai tie rengbe ani kada kutini? Ho Yesu afu gu sunge ni fu apefuoko nga ga sa aboro ni abawiriki, si adu wa ka i ya ko afu “gako ahe ku be yo” du nga ataranda. (Mt. 25:14) Ka pepai taata, agu ataranda re nga sunge tungusapai ka sa aboro ni abawiriki.\n8. Wa vura duhe nga agu amoyambu re agbia marã ni bakiakia, ginipai bairayo aaidaha beyo?\n8 Rogo gu sanza nga ga ataranda, bairasunge afu ataranda bisue fu kura moyambu, fu guni ue, na guru sa fu guni. (Mt. 25:15) Wa vura duhe nga agu amoyambu re dunduko agbia marã ni bakiakia, bairasunge aaida i mangisunge na gu marã ko afuhe fuyo, du rogoyo nga ka mangasunge tungusapai wai rengbehe na omeyo. (Mt. 22:37; Koro. 3:23) Rogo bambata sa kama agarã, tona ti rago Pendekote rogo gu garã nangia 33, apefuo Kristo atona mangasunge na agu ataranda re. Gu kitabu nga Amokedi nafura tipa wai i amangisunge tungusapai na sa boro ni abawiriki. *—Amo. 6:7; 12:24; 19:20.\nMANGASUNGE NA ATARANDA TI YANGARA ARAME\n9. (a) Ginipai gu ruru amoyambu ue amangihe na gayo ataranda, na ginipai gipai re ayugoho? (b) Gini sunge “kura akandoro” amangaha?\n9 Ti digido rago, gbe tona rogo 1919 ka ndu ku mbatayo, ga Kristo ruru mbedimbedi aKristano auru kpotosende aima digo nimangisunge na ga Bairayo ataranda. Wakina bambata moyambu na gu ue ni, gu mbedimbedi aKristano re namangasunge na omeyo dũ na gu he du beyo. Ndupai ho tipa ani asadi ka ino guni nagbia ataranda bisue na guni nagbia ataranda ue te. Rogo gu kpiapai re, agu amoyambu ue re dunduko namangisunge nyanyaki na ki ye na marã kuriihe. Gini sunge agu aboro du namaabangirise ka raka auru kpotosende amangaha? Nyanyakipa sunge! Ga Yesu kpiapai nga ga akandoro na ameme nayugo gupai furani nga agu aboro du namaabangirise ka raka auru kpotosende na gu sunge beyo nga ka undo mbedimbedi awirina Yesu rogo tungusapai na yugopai. Rogo gi kpakarakpakara yangara arame re, agi arika dunduko ue re namangasunge nyanyaki wa ‘rimbasa akandoro sa’ ka sa aboro ni abawiriki.—Yo. 10:16.\n10. Gini nyanyaki gopai nayugo padu Yesu na ome Kindo beko?\n10 Bairasunge aaida surungba gu sunge re kuru akura. A wa ani nifura tipaha mbata, gu gako ruru abawiriki naadu rogo bambata sa kama agarã aima kiiso gako ahe. Na ginipai du tipa gi yangara aregbo re gi sanza nga ga ataranda re adigisotihe ti ni re? Ga Yesu ruru amoyambu ima mangasunge ni bakerehe ka tungusapai na ka sa aboro ni abawiriki nga gu sunge naamanganga mbata ya. Gu sunge i amangaha rogo zegino dunduko naye na dungu kama akutu nga ga vovo abawiriki ku dagba abatungusipa Kindo rogo agarã dũ, na si nasa sunge tungusapai na yugopai ni gu babakere pai nayugo padu Yesu na ome Kindo beko. Bairayo na ngbarago nirengo!\nKristo fu gu nyanyakipa sunge nga ga tungusapai fu gako amoyambu (Oni bi genewaraga 10)\nGINI REGBO BAIRASUNGE NIKA YE KA BI FUO GAKO SUNGE TI NI?\n11. Ginipai nasarani ani dakuti gu digisopai nga Yesu nika bi fuo sunge ti regbo bakere gberãngbi?\n11 Yesu nika ye ka bi fuo gu sunge gako amoyambu amangaha bara ti digido bakere gberãngbi barambeda. Ginipai sarani ani dakuti gi digisopai re? Rogo gu gako sangbanebi du rogo Matayo kapita 24 na 25, ko afura tipa pa ye ko. Ho ko aafura ni tipa sapangbanga ti regbo bakere gberãngbi, ko aya aboro nika “bi Wiri boro ko niye rogo mai ngbangbaturũ” yo. Ko angarasi gu gako abawiriki nika raka ti yangara arame i ningere angera kindi niya: “Oni aina nga ni gu uru gaoni Gbia ka ye te,” “bambiko Wiri boro naye ti gu saa oni aberã nga pa ha ya.” (Mt. 24:30, 42, 44) Sidu, ho Yesu aya ni wẽ ‘baira agu aboro sunge ki ye re, ki wisigi yo,’ ko aafura tipa ho ko nika ye ni ka sapangbanga ti digido gi sino raka re. *—Mt. 25:19.\n12, 13. (a) Wai du bairasunge na akaragapai fu agu amoyambu naadu ue, na tipagine? (b) Gini regbo i nikadikohe ti ni ni yangaraha ti mbedimbedi aKristano? (Oni bi gu sanduki nga “Karagapai ti Regbo Kpio.”) (d) Gini mosoro agu aboro nga akandoro nika gbiaha?\n12 Ringbisihe kuti gu sanza re, ho bairasunge aye ni, ko abi gu moyambu nadi ataranda bisue na guni nadi ra ue dunduko ni ruruyo, na i agasi ra na agu akura ra kurii ra. Bairayo ape bangisapai fuyo nga: “Mo amangi he wenengai, wene kangara boro sunge nga mo; mo amangi agu apai du ni umba ha wenengai, mi aasia pa bakere apai foro.” (Mt. 25:21, 23) Ginipai tie rengbe ani ka berãha tipa Bairasunge nga Yesu ho ko nika ye ni ka sapangbanga rogo gako taarimo?\n13 Agu aboro narukuba agu amoyambu du ue re, i nga gako mbembedi abawiriki namangasunge nyanyaki, i nika dikohe tiyo mbata fu bakere gberãngbi tona. (Yugo. 7:1-3) Yesu nika fu gayo mosoro nga ga ga ku ngbangbaturũ mbata fu Aramegido. Agu aboro du namaabangirise ka raka auru kpotosende naundo awirina Kristo ti sunge tungusapai, i nika sapangbanga yo ni akandoro na i nika gbia gu momu nga ga raka auru kpotosende rogo ga Mbori Kindo.—Mt. 25:34.\nGBEGBERẼ NYOMORONYOMORO MOYAMBU\n14, 15. Ya mo Yesu aape gupai nga dungu mbedimbedi awirinako nika du ni gbegberẽ airanyomoro? Oni sakingo rogoyo.\n14 Rogo gu sanza re, gu yangara moyambu re akpisidi gako taranda kusende yo kuba mangasunge na ni watadu ka ndu ka maa gu marã re ku baigo marã yo. Gu moyambu re adu na gbegberẽ sino, bambiko ko amangipai kia ti gupai bairasunge aaidaha. Bairako aya ko nga “gbegberẽ iranyomoro.” Bairasunge adi gu taranda naadu beko na ki furu fu guni naadu na ataranda bawe. I aba gu gbegberẽ moyambu re “ku rogo gu bitimo du zegi yo.” “Yo kpe ka du ni na ri ngba rinde.”—Mt. 25:24-30; Rk. 19:22, 23.\n15 Moyambu sa dagba ga bairasunge amoyambu yo aigi gako taranda, ya mo gure nga Yesu aaida ka ya bete mbedimbedi aKristano nika du ni gbegberẽ yo na ni airanyomoro? Oó. Oni kparia gupai si apehe. Rogo gu kpiapai nga ga ruru kangara moyambu, Yesu afura tipa gu gbegberẽ moyambu naata akurako. Yesu aafuranga ku mbatayo nga gbegberẽ rika nga ga amoyambu nika duadu ti ni te. Kuba gure, ko aza gu ruru moyambu re tipa ka sino ko danga wa ga gu gbegberẽ sino moyambu re ya. Wakina gure a, rogo gu kpiapai nga ga ngasu adee bawe, ko aapenga gupai nga bete mbedimbedi apefuoko nika du wa mumungo ngasu adee bisue te. Kuba gure, ko afu zahe fu awirinako tipa gupai rengbe ka manga yo ka i tona ka yukuro na ki zanga mbakadatiyo. * Nibi gupai i nafura tipaha ane, si rẽarẽ ka dakuti gu digisopai nga Yesu aayanga wẽ dungu mbedimbedi aKristano nika du ni gbegberẽ airanyomoro ti yangara arame te. Kuba gure, Yesu aaza mbedimbedi apefuoko tipa i nimangisunge amanga kindi na gu ataranda i afu ra fuyo ki zanga manga gupai rengbe ka sayo i du ni gbegberẽ moyambu.—Mt. 25:16.\n16. (a) Ginipai ani awirikaha ti gu sanza nga ga ataranda? (b) Wai du gi kekeapai re naziasi gaani giarogopaiyo tipa gu sanza nga ga ataranda? (Oni bi gu sanduki nga “Giarogo gu Sanza nga ga Ataranda.”)\n16 Gini apai ue ani awirikaha ti gu sanza nga ga ataranda re? Bambatapai nga, Bairasunge nga Kristo fu gu sunge fu mbedimbedi amoyambu ko abihe na nyanyaki paha nga sunge tungusapai na sa aboro ni abawiriki. Ue pai nga, Kristo naida ani dunduko ani mangisunge tungusapai zanga piriga ti ni. Ka ani mangi agi apai re, Bairasunge nika fu mosoro tipa gaani idapase, pa ngera ani angera kindi na padu ani ni rururani.—Mt. 25:21, 23, 34.\n^ genewaraga 3 I fura tipa ruru kangara moyambu rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Bamburu 1, 2013, kpewaraga 27-28, genewaraga 8-10. I fura tipa ngasu adee rogo gu kekeapai ye mbata fu gere rogo gi magazini re. I sakipai tipa gu sanza nga ga akandoro na ameme rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Tanvuo 15, 1995, kpewaraga 23-28, rogo pa-Ingirisi na i fura tipaha a rogo gu kekeapai ngbefuo gere rogo gi magazini re.\n^ genewaraga 4 Oni bi gu sanduki nga “Agu Awiratise du Dagba gu Sanza Nga ga Ataranda na ga Marã.”\n^ genewaraga 5 Ti regbo Yesu, taranda sa adunga adenario nga 6,000. Ka singia bamangisunge anaagbia denario sa rogo uru sa, si aniidi nimangisunge tipa agarã 20 ka gbia taranda sa.\n^ genewaraga 8 Fuo kpio amokedi, Satana akusi samungu, nga gu nadi dungu kama agarã. Ti gu regbo re, gene aadunga ho tipa ka tungusapai ka sa aboro ni ndikidi ga Kristo abawiriki te. Ono si adu nga ariapai nika manga ti regbo ‘ke ahe’ nga yangara arame. (Mt. 13:24-30, 36-43) Oni bi gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Bamburu 1, 2013, kpewaraga 15-18.\n^ genewaraga 11 Oni bi gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Bamburu 1, 2013, kpewaraga 13-14, genewaraga 14-18.\n^ genewaraga 15 Oni bi genewaraga 13 nga ga gu kekeapai nga “Ya mo Oni Anye Kaa ‘Ngera’ Angera Kindi?” du rogo gi magazini re.\nAgu Awiratise du Dagba gu Sanza Nga ga Ataranda na ga Marã\nGu sanza nga ga ataranda na marã na dungu awiratise dagbaha. Si dunduko nafura tipa gu kumba naadu na pagbia beko, mbata fu ko mere ko ayambu gako amoyambu ki fu marã fuyo na ki ruguyo nga i kiisi gu marã re. Ho gu kumba re ayego ni, ko asana gako amoyambu tipa wai i mangisunge na gu marã re. (Mt. 25:14-30; Rk. 19:12-27) Rogo agu asanza re dunduko, bairasunge (1) narukuba Yesu, na amoyambu (2) narukuba gako mbedimbedi abawiriki. Rogo agu apangbanga re dunduko bairasunge afu marã fu gako amoyambu (3) narukuba gu nyanyakipa mamu nga ga sa aboro ni abawiriki. Agu apangbanga re dunduko na zahe rogoho fu ga Yesu abawiriki tipa gupai rengbe ka manga ka si du nga i sonosi gu sino nga ga gu gbegberẽ moyambu re.\nKaragapai ti Regbo Kpio\nNaatona rogo bambata sa kama agarã, mbedimbedi aKristano aima gbia ataranda, na i du wa ka i karagapai tipa wai i amangasunge tungusapai. Aguyo nika kpi ni ruruyo mbata fu bakere gberãngbi tona na gbia gayo yangara dikohe ti regbo kpio yo. Ono tie, ga Yesu kpiapai tipa ataranda nafura tipa gu yangara karagapai gu mbedimbedi aKristano nika du ni unga yo ti regbo bakere gberãngbi nika karagaha.\nGiarogo gu Sanza nga ga Ataranda\nGu Regbo Bairasunge ka fu Mosoro fu Amoyambu Ti Ni.\nKuru sakarogoyo: Rogo gu garã nangia 1919, Yesu afu mosoro fu gako mbedimbedi amoyambu auru kpotosende ni fuko kura asunge fuyo.\nVovo sakarogoyo: Ho Kristo nika ye ni, ko nika fu mosoro fu gako ruru mbedimbedi amoyambu ni diako yo ku ngbangbaturũ yo.\nGu Gbegberẽ Iranyomoro Moyambu.\nKuru sakarogoyo: Gu gbegberẽ iranyomoro moyambu re nga gu mbedimbedi aKristano naaká ka tungusapai bara rogo agu agarã nangia 1914.\nVovo sakarogoyo: Yesu aapenga gupai nga gu rika nga ga mbedimbedi apefuoko kinaho nika da ni gbegberẽ moyambu te. Kuba gure, ko aza apefuoko tipa gupai rengbe ka manga ka i aberã na kini mangipai ngba gu gene rengbe ka sako ko biyo ni gbegberẽ iranyomoro moyambu.


MO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bicol Bulgarian Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Maltese Mam Mambwe-Lungu Maya Mazatec (Huautla) Mixe Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Polish Portuguese Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tahitian Tatar Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Vietnamese Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nAGU APAI NANDU NA GUPAI DU TI KPOTOHO | YA MO MO NAIDA KA WIRIKA ZIAZIA KEKEAPAI?\nAboro ima ino aDezire Yekova tipa gayo sunge tungusapai. Ya mo mo ini gupai nga ani na wisigo Ziazia Kekeapai na aboro rogo zegino dunduko?\nRogo 2014, aDezire Yekova bangeyo naima susa 8,000,000 awisigi Ziazia Kekeapai na aboro rogo aringara nga 240 bangeyo ambeda kuti 9,500,000 rogo adiwi dũ. * Nirengo, bange agu aboro nawisigo Ziazia Kekeapai na ani ima susa bange agu aboro du rogo aringara ni basasa nga 140!\nTipa ka manga gi sunge yugopai re, aDezire Yekova nakusa aZiazia Kekeapai, abuku, amagazini, na gu kura awaraga du tipa wisigo Ziazia Kekeapai bangehe ambeda kuti birioni sa na beberehe na agarã dũ rogo afugo nga 700! Gi bakere sunge kusa awaraga re naundo aboro i wiriki Ziazia Kekeapai rogo afugoyo yo.\nKatlego, du South Africa yo aya: “Mi anaaida nga ka wirikapai ho mi adu ni sukuru yo te, ono gi wirikapai re ima ngba tire. Na agu apai mi awirikihe aima fu wasa fere!”\nBertha, du Mexico yo aya: “Gu wirikapai re aima karagapai kuti gimi asanahe dunduko na agu akuraha.”\nEziquiel, du Brazil yo aya: “Ani amanga gu wirikapai re kina kpure yo na ti gu regbo nangba tire. Gini kurapai berewe ka mi aidaha!”\nViniana, du Australia yo aya: “Ani anaamanga gu wirikapai re tipa aminiti 15 kuti 30 ti gu kura aregbo ni gbanga ti gu re, kina gupai na ni ngba tire.”\nAimé, du Benin yo aya: “Mi atumongo tipa gu wirikapai re te, kina ngbare nazere!”\nKaren, du Northern Ireland yo aya: “Gu boro nawiriki Ziazia Kekeapai na mi adu na zerangbaduse na wenesino. Ani asonosi wene pabakure dagbarani.”\nDenton, du England yo aya: “Badungu aboro na wirika Ziazia Kekeapai zanga i da ni aDezire Yekova.”\nAKARAGAPAI KUTI AGU ASANAHE ABORO NAASANAHA DEDEDE TIPA GU MBAKADAPAI NGA GA WIRIKA ZIAZIA KEKEAPAI\nWai du i amanga gi wirikapai re?\nAni nadia riiapai ni bakiakia nga ga Ziazia Kekeapai na ki wisigi agu averesi nandu na agu riiapai re. Ni kpiapai, Ziazia Kekeapai nafu akaragapai kuti agu asanahe du wa gere: Da nga Mbori? Gini asino du ti Mbori? Ya mo rimoko ti ni? Wari du ko ni? Ya mo ani rengbe ka mbeda na Mbori? Gu kpakarapai duho nga ka ino bara wari du agu akaragapai re ni rogo Ziazia Kekeapai.\nTipa ka undo aboro i gbia karagapai, ani namangasunge dedede na gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? * I akusi gi buku re tipa ka undo aboro i girogo gu bangua ayugopai nga ga Ziazia Kekeapai. Si nakoda wirikapai tipa Mbori, Yesu Kristo, rungo nga ga aboro, zinga be kpio, kparakpee, na kura dungu riiapai.\nTi gini regbo na wari rengbe oni ka manga gi wirikapai re ni?\nOni rengbe ka manga gi wirikapai re ti gu regbo na rogo gu ba ngba tiro.\nBange asaa wai gi wirikapai re adiaha?\nBadungu aboro namaa saa sa watadu susi gure rogo aposo dũ tipa ka wirika Ziazia Kekeapai. Ono gu bagizo regbo nga ga gi wirikapai re ima rengba ka du kusende ti gure. Ani rengbe ka mangaha kina kuti gu regbo mo aidaha. Kura aboro naawirikapai tipa aminiti 10 watadu 15 rogo aposo dũ.\nBakio marã wai i adiaha tipa gu wirikapai re?\nGu wirikapai re na agu awaraga oni awirikapai rogoho i atumongo tipaha te. Gipai re nandu sa na gu rugapai Yesu apehe fu gako abawiriki nga: “Oni adihe gbua, oni fúku he tigaoni kina wo gbua.”—Matayo 10:8, NW.\nBagizo regbo wai gi wirikapai re nika diaha dunduko?\nBagizo regbo nga ga gu wirikapai re nabi kina ro. Gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? na riiapai rogoho nga 19. Mo ima rengba ka sia kapita sa ki wirikihe watadu gu buku re dũ tipa gu bagizo regbo mo aidaha.\nYa mo si nika ida mi daada ni Dezire Yekova?\nOó. Ani ima ino gupai nga si naida ani irisi ga aboro rengo nga ga sia gupai i aida ka ida kutini. Ono tie, agu aboro gbia gu bangua inohe nga ga Ziazia Kekeapai, ima rengba ka manga gu siapai i naima inopai tipaha wenengai.\nWari rengbe mi ka gbia kura apai ni?\nGu bangiriba nga ga Internet nga jw.org/zne nafura tipa agu aida na mangaapai nga ga aDezire Yekova.\nWai rengbe mi ka sanahe tipa wirika Ziazia Kekeapai?\n^ genewaraga 4 Ani na wisigo Ziazia Kekeapai na aboro ni basasa watadu na umba badona nga ga aboro.\n^ genewaraga 9 ADezire Yekova du nakusaha. I ima kusa gi buku re bangehe naima susa amirioni 230 rogo afugo naima susa 260.\nUndo Fu Aborokporo\nEziquiel aya: “Ho diare atona wirika Ziazia Kekeapai ni, mi aima bi bakere ariapai rogo ri yo. Gaani ramukporo aima ye ka ngba. Mi adu na nyemu ka ino gupai ri aawirikaha, mi ki tona ka wirika Ziazia Kekeapai a. Gupai mi awirikihe asa re mi du ni wene boro. Wirika Ziazia Kekeapai aye na gaani aborokporo ku rogo ba sa.”\nKaren aya: “Ho mi atona wirika Ziazia Kekeapai ni, mi ambu dia kere angua kuti kpoto re yo, mi ambu bakere mbira buda, na ki wiriki wai ka mbu bakere zizinga. Gimi bambu awere ni gigirihe na ni wene mbakadimbakadihe. Mi nakpinyemu gimi aborokporo na kini mangi agu apai ngbatiyo. Mi na bakere ngbarago awere.”\nViniana aya: “Kura aboro aabisira re tipa wirika Ziazia Kekeapai. Ono kumbami asoganga gimi diaberã te, ko aya: ‘Sunge tire na gupai aboro apehe te. Mi naida ka biro mo nimangi gupai du ni wenehe na si nga gupai ngba tire. Mo ka kuti gamo wirikapai.’ Si ima sa gaani ramukporo si du ni wenehe!”


Luk 14 | `DAD | STEP | Sabat naa taka bun, Jesus, Farisia tamo uyu irouya taka nẽ fõ bun, saaf yõya nigin ilen, idi an Jesus ololo difen.\nJesus Farisia Tamo Taka Nẽ Fõ Bun\n1Sabat naa taka bun, Jesus, Farisia tamo uyu irouya taka nẽ fõ bun, saaf yõya nigin ilen, idi an Jesus ololo difen. 2Jesus wagen an, tamo taka bou didĩya nigin darau yaledig anĩ ibodon. 3Jesus, Farisia tamo, lo keleĩ tamo geid to fedin, “Sabat naa bun, dagi el fediya anĩ lo dõ fiya de, sã?” 4Anĩ ere, idi mutũ difaren. Anĩ nigin, Jesus tamo anĩ yale, el fiye kel sur fiyẽ di, ilen.\n5Agef fen, ĩ idi to difen, “Ã taka, Sabat naa bun, kesu be, bulmakau be taka kuren isilauf, ã kaisã bagai to dĩ wasagauf de?” 6Age ye di, idi od solof irõya kisi feleya sã.\n7Jesus, tamo tebol bun modoũ malabag anĩ gei dife di, ile fen, ĩ idi yaab od enei irokenẽdin, 8“Tamo kayau ado bagu fiya nẽ tar bun, aib õ iweignõf are, modoũ malabag anĩ to walouf, ere nigin, tamo taka õ wal yõya iweignen be. 9Age fouf are, ã uru iweigneim marau isi, õ irokonõf, ‘Ogon modoũ anĩ, tamo enei wenẽ.’ Age ye di, õ mama yo ken, modoũ dumen bagai anĩ walouf. 10Anĩ ere, õ iweignõf are, modoũ dumen anĩ walouf, ago di, iweignom marau isiyouf, ĩ õ irokonõf, ‘Mou, modoũ biya bun godo urou usel.’ Age fe di, õ modoũ malabag anĩ wale di, ã iweigneim turã tar ganan meleid bun õ yanã odug adouf. 11Ere nigin, aib taka yogo yana yalesef, fau lai fesilauf, aib taka ĩ yogo yana lai fesilef, Negur ĩ yana yalesauf.”\n12Age ye fen, Jesus fõ marau irokenen, “Sain õ gaa atun saaf be, bõ saaf wenẽdiyou fenẽ, ogon mou tar, naud turã tar, sirag tar be, nẽ tã tar safina inid adodo to uweignẽdiyouf, agouf, idi aba diweignõf, anĩ bun õ mala solo difonõf. 13Anĩ ere, sain õ tar unouf, maleg, bouweid sesen, yeid kirorõya, meleid ifofakeleya anĩ uweignẽdiyouf, 14agouf, Negur õ el yõf. Idi aba õ ke de difonõya kisi feleya sã, anĩ ere, madur tamo neid mata kel fãya bun, Negur õ mala solo ifonõf.”\nTar Odug Nẽ Yaab Od\n15Tamo tebol bun weim dibodon anidi takam, od enei karĩ ye fen, ĩ Jesus irokenen, “Negur nẽ tanon tar bun tamo saaf yãf anĩ, ĩ el fiya ado.”\n16Jesus solof iron, “Tamo taka tar odug dodok fe fen, musei iweignẽdin. 17Tar sain bun, ĩ iweignẽdin anidi irokenẽdiyouf nigin yogon ferfer sur fen, ‘Usig, gama ereb ereb ganan dodok felel.’\n18“Anĩ ere, idi ganan de tekelei gen galã od dinon. Uyulil ĩ iron, ‘Aya gama bagai kabĩ na alen, anĩ nigin, aya anĩ ailau fenẽ alauf. O malalon ado, aya to asiyouf.’\n19“Taka iron, ‘Aya bulmakau ten na alen, anĩ idi naig fiya anĩ ailau fenẽ elef. O malalon ado, aya to asiyouf.’\n20“Takag iron, ‘Aya gama bagai kayau mata alen nigin, aya isiya kisi feleya sã.’\n21“Ferfer kel ile, ne odug od enei irokenen. Age fe di, fõ marau name sane fen, yogon ferfer irokenen, ‘Kaisã bagai ule, taun nẽ naab odug, naab nanaal ado dõ wo fen, maleg, bouweid sesen, meleid ifofakeleya, yeid kirorõya anidi guri urou usi.’\n22“Ferfer iron, ‘Odug, õ urom are mogo age afel, anĩ ere, modoũ fau lolokã.’\n23“Age ye di, odug yogon ferfer irokenen, ‘Naab uyok ule fen, fonõ fonõ naabur tamo kayau idi anĩ disiyouf nigin totol bagai urokenẽdi di, disi, neu fõ isokosauf. 24Aya ã arokeneik, aya tamo idi aweignẽdin anidi taka, neu tar bun saaf bagai to kobũ de dilouf.’”\nKisi Es Wo Fen, Jesus Dõ Wouf\n25Tamo kayau musei, Jesus weim dile fen, ĩ falei yel, idi irokenẽdin, 26“Taka ĩ aya gein isif, ne tama, sina, ne kayau, kesu tar, ne tura tar, main tar, yogon matag to itorõf are, ĩ neu dõ fiya tamo wõ youf nigin kisi feleya sã. 27Takag, taka ĩ yogon aa tetek to faali fe fen, aya dõ fiyaf, ĩ neu dõ fiya tamo wõ youf nigin kisi feleya sã.\n28“Ã taka, fõ meluk taka inoya nigin orouf are, ĩ tetun ibod ken, fõ inolauf nigin moni kisi feleya ado be anĩ es fouf, age fiya sã de? 29Ere nigin, ĩ fõ gariya ino mã, inoleya to kisi falauf are, tamo kayau ganan anĩ dile fen, kasã difiye ken, 30dirõf, ‘Tamo enei fõ kare fen, anĩ ere, inoleya kisi feleya sã.’\n31“Takag, king taka, king taka ado kusĩ douf nigin, ĩ ten tausen kusĩ tamo adom, king taka tuwenti tausen kusĩ tamo ado kusĩ disif anĩ, kusĩ bun wal fiyẽya kisi feleya be sã be anĩ, tetun ibod ken, es fouf, age fiya sã de? 32Ĩ to kisi falauf are, ĩ king taka fau gerõ ifar mog, wowor fiya tamo sur fedi di, idi komo fiya nigin to difiyẽf. 33Age fiya gen bagai, ã taka ĩ, ereb ereb ganan ĩ ado anĩ to itorõf are, ĩ neu dõ fiya tamo wõ youf nigin kisi feleya sã.\n34“Anĩ nigin, sol ĩ biya, anĩ ere, in kai sa kalauf are, naig fe di, ĩ baban kai youf? 35Sol age fiya are, teneub ado falei fiya nigin ado, gaar te ado falei fiya nigineg to biya, anĩ nigin dirailedig.\n“Aib ĩ karĩya nigin weder ado, utornẽ karĩ youf.”


(trg)="1"> 3 Oni Natingidaha ?\n(trg)="2"> 4 Yekova Nafu Wasa Furani Rogo Gaani Fudifudiapai Dunduko\n(trg)="3"> Wa vura duhe nga , ani dunduko nagbiatirani na fudifudiapai gbiati agberãngbi , Yekova nafu gu wasa furani ani aidaha .\n(trg)="4"> Gi kekeapai re nafugö gu nyanyakipa ahe duho rengbe ani ka mangasunge na ni ka gbia ndikidi wasa awere na kumbatayo .\n(trg)="5"> 9 Oni Moi Ngbaduroniyo Fuo Agu Aũkumuko Nga ga Toro\n(trg)="6"> Gi kekeapai re nika undo rani ani mangipai kuti gupai Yesu ayuguhe rogo gu gako kpiapai naadu tipa gu babagiahe naagbata ambia fongo .\n(trg)="7"> Si nika undo rani a ani wisigi gaani bipai tipa gu sunge tungusapai nga gu nabatasa unga nga gu i nafuhe fu aKristano na tipa gu rengo ani nawirikihe vuru agu agarã yo susi .\n(trg)="8"> 14 Ya mo Mo Rengbe ka Zanga Maaberã Ro Fuo Kina Bibi Boro Sa ?\n(trg)="9"> 16 Ya mo Oni Anyasa Riipa Atagbagapai ki Banda Zereda ?\n(trg)="10"> 21 “ Maku dú Foro Tipa Ga Tatamana ”\n(trg)="11"> 22 Oni Moi Bangironi Fuo Gupai Nyakipaha Gbe\n(trg)="12"> 27 Oni Songodi ga Yekova Bakere Pagbia !\n(trg)="13"> Gu badungu apai du ti aboro rogo raka yo ima rengba ka sa yo bangiriyo go ti gupai du na nyanyakipaha .\n(trg)="14"> Gi kekeapai re nika undo rani ani du na tambuahe tipa padu ga Yekova bakere pagbia na nyanyakipaha na ani ki girogo wai yo rengbe ani ka songoda ha .\n(trg)="15"> 32 Oni Ini Gipai Re ?\n(trg)="1"> “ Mbori wasa dunduko ; nafu wasa fu rani rogo gaani gberãngbi yo dunduko . ”  — 2 KOR .\n(trg)="2"> 1 :  3 , 4 .\n(trg)="3"> ABIA : 38 , 6\n(trg)="4"> Tipagine rengbe ani ka maabangirani ti ni nga rogatise gbiati gu raka nga ga ramukporo nika duadu na bete fudifudiapai ?\n(trg)="5"> Wai du kparakpee afu wasa fu kura agu aboro peke yo payo rogo Ziazia Kekeapai ?\n(trg)="6"> Gine rengbe mo ka mangaha ka fu wasa fu kura aboro ?\n(trg)="8"> Wai du Yekova afu wasa furani rogo gaani fudifudiapai yo , na gini kido Fugoko afuhe ?\n(trg)="9"> WIRINA sa ni bakuparanga nga guko ani ka yamba ko nga Eduardo afura fu sosono bakumba naima manga rogatise nga Stephen tipa gupai nga gu naafuda ko .\n(trg)="10"> Eduardo aaberãkurii gupai ani agedaha rogo 1 AKorindo 7 :  28 nga : “ Agu yo namanga [ rogatise ] , pai afúda boroyo afuda . ”\n(trg)="11"> Ko asanahe nga , “ Ginipai du nga gu ‘ nafuda borose ’ re , na wai du rengbe mi ka mangapai kutini ka si du nga mi mangi rogatise ? ”\n(trg)="12"> Mbata fu Stephen fu karagapai kuti gu sanahe re , ko asana Eduardo nga ko makianga kurapai nga gu gu mokedi nangia Pauro akehe , du nga Yekova nga “ Mbori wasa dunduko ; nafu wasa fu rani rogo gaani gberãngbi yo dunduko . ”  — 2 Kor .\n(trg)="13"> 1 :  3 , 4 .\n(trg)="14"> Yekova nirengo nga gu Barani du na nyemuse , na ko nafu wasa furani ho ani agbiatirani ni na kpakaraapai .\n(trg)="15"> Si ima rengba kadu nga Mbori aima songoda ro na ki yugu gene foro vurube Fugoko yo .\n(trg)="16"> Ani ima rengba kadu na kido nga ko naida wenepai tipa rani , kina wai ko aaidaha tipa gako amoyambu bakuru kusayo .  — Oni gedi Yeremaya 29 : 11 , 12 .\n(trg)="17"> Gini asanahe ani ka gbia karagapai kutini ?\n(trg)="18"> Si nirengo nga , ani ima rengba ka mangapai kuti gaani fudifudiapai wenengai ka si du nga ani ima ino guhe naye na ni .\n(trg)="19"> Na gure nga kina boro gu rengo duho tipa gu fudifudiapai nga ga rogatise gbiati gu nga ga ramukporo .\n(trg)="20"> Gine du tie nga bete agu apai nga gu rengbe ka ‘ fuda borose ’ nga gu Pauro afura tipaha ?\n(trg)="22"> Pa ino ani gipai re rengbe ka undo rani ani sovura kuti gaani fudifudiapai .\n(trg)="24"> Gini apai du ‘ nafuda borose ’ ?\n(trg)="25"> Ani nageda gupai Mbori agumbaha ti tonatona gu pangbanga yo nga ga ga aboro raka nga : “ Boro nihe bani . . . na nani , ki ka kuti diani , i ki du wa boro sa . ”\n(trg)="26"> ( Bam .\n(trg)="27"> P .\n(trg)="28"> 2 :  24 ) Yekova agumba agu afugo re ti gu regbo ko anungusi gu bambata rogatise nga ga aboro .\n(trg)="31"> 3 :  23 ) Dedede , gu pagbia nga ga kumbakudee nadiaba gu nga ga avungu dee .\n(trg)="32"> Mbori ima fu pagbia fu kumba nga ko du ni rii diako .\n(trg)="33"> ( 1 Kor .\n(trg)="34"> 11 : 3 ) Gipai re ni taataha fu kura vovo kumbakuadee na dereakumba te .\n(trg)="35"> Ringbisihe kuti Fugo Mbori , si naida diakumba idi kuti gupai nga kumbari du nikaa fu arugapai furi angianga avunguri ya .\n(trg)="37"> Dedede , vovo bakabangirise natona ho diakumba agumba gupai ni fu kumbari nga , “ Mi na vuse . ”\n(trg)="38"> Dedede , bakabangirise riipa gupai nga ri nika tona kakaza ti gu regbo du ri na vuse watadu kusa , nafurii gu ngbarago arogotise nidu nani tipa gu gude i apido ru re .\n(trg)="39"> Na gu kura apai nika ngeange nga gu nikaa ida marã ti gu regbo re na kumbatayo nga gu si nika ida i bipaha .\n(trg)="42"> Gipai re nasa kumbakudee ko bihe nga bangirise ima go tiko mbiko gupai nga diako nadia bakere regbo kaa ngera kina fuo gude .\n(trg)="43"> Tipa bagude tigako , ko nada na vovo atindiro nga gu si aida ko tindihe .\n(trg)="44"> Agu atindiro du kuriko nakio mbiko vovo boro kinaho si aida i ngere fuoni .\n(trg)="45"> 6 - 8 .\n(trg)="46"> Wai du rengbe zangada ka ye na gberãrago ?\n(trg)="47"> Gu kura kpakarapai kinaho berewe nga gu nafuda arogotise .\n(trg)="48"> Si rengbe kadu nga i naida ka vunga gude na omeyo dũ ono ka i avunganga ya .\n(trg)="49"> Ho diakumba adunga ni na vuse ya , ri ima rengba kadu na bakere gberãrago kpotoriyo .\n(trg)="51"> ( Snz .\n(trg)="52"> 13 : 12 ) Ti agu aregbo i aakeka Ziazia Kekeapai ti ni , zangada anaaye na bakere gbarasa rimo .\n(trg)="53"> Dia Yakobo nangia Raere adu rogo bakere igirã ho ri abi kina wirinari ni ri nivungu agude .\n(trg)="54"> ( Bam .\n(trg)="55"> P .\n(trg)="56"> 30 :  1 , 2 ) Agu amokedi namangasunge rogo agu aringara duhe ni sino aboro rogoho kadu na aborokporo ni dunguyo , aboro naasasana yo dedede nga tipagine i avunganga agude ti ni ya .\n(trg)="57"> Wa i avura kaa fu wene karagapai nga gu du rogo birĩ yo , agu aboro re rengbe ka ya , “ Wo du , ani nika kpara akpara fu Mbori tipa roni ! ”\n(trg)="59"> Fuani , ri ki da ti gu garã ka boro avunganga rogoho ya .\n(trg)="60"> Ri aidi kuti gupai nga , ri aima du na bakere gberãrago , mbiko ri aini gupai nga ri ambisa nga gari nyemupai berewe rogo gi sino raka re te .\n(trg)="61"> Ri na kumbari adiberã ka dia kura kungbo gude kaa sungo na u .\n(trg)="62"> Ono wa si avura duwo , ri aya : “ Mi nidu kindi na rungo kpotore yo .\n(trg)="63"> Mi aima inoho nga pa dia mi kungbo gude adunga sa wa gu ka mi nivungu kina boro wire te . ”\n(trg)="64"> Ziazia Kekeapai ima gumba gupai nga gu dee nga Kristano “ abata mbiko batika gude . ”\n(trg)="65"> ( 1 Tim .\n(trg)="66"> 2 :  15 ) Ono gipai re ayugongo gupai nga vunga gude watadu du na agude nika sari ri gbia nyenye unga te .\n(trg)="67"> Kuba gure , si nayugo gupai nga gu dee du na awiiri ti ni ka ngerafuo yo na ka ngerafuo gu kura apai nga ga kporo , regbo aadunga beri kaa perimo na kaa rimisotiri ku rogo agu apai yo nga ga kura aboro te .\n(trg)="68"> ( 1 Tim .\n(trg)="69"> 5 :  13 ) Ono wa vura duhe wo , ri ima rengba kaa gbia tiri kindi na agu akpakarapai nga ga rogatise gbiati ramukporo .\n(trg)="70"> Wai du boro narengbe ka mangapai kuti kpio gani boro ni nakpinyemu ni ?\n(trg)="71"> ( Oni bi genewaraga 9 , 12 )\n(trg)="72"> Wai du du kpio badiarogatise ni gu fudifudiapai du kia ?\n(trg)="73"> Ho ani afura ni tipa agu apai nafuda arogotise , gu kuraha kinaho sa nga gu paha arengbanga ka ye ku berãse yo ni ipo ya .\n(trg)="74"> Kpio badiarogatise .\n(trg)="75"> Nirengo , gu fudifudipai kia badungu aboro agbiatiyo na ni nga ho gayo badiarogatise akpi ni .\n(trg)="76"> Gere nga gu fudifudipai si narengbe kadu nga gu boro gani badiarogatise nakpi re aaberãnga ha nga si nika manga ni rogo gi sino raka re te .\n(trg)="77"> AKristano ima ida ngutete kuti ga Yesu kidohe nga ga gu zinga be kpio naye kumbatayo .\n(trg)="78"> ( Yo .\n(trg)="79"> 5 :  28 , 29 ) Gine gu maabangirise re amangaha fu gu badiarogatise du ni ungani ?\n(trg)="80"> Si nafu bakere wasa funi .\n(trg)="81"> Gere nga gu kura gene gu Barani du na nyemuse vurube Fugoko afu undo gbiati wasa fu agu aboro nagbiatiyo na fudifudiapai ngbaha .\n(trg)="82"> Ani bingo wai kura ga Mbori amoyambu adu kusayo , na ki gbia undo ti gu wasa Yekova afuhe .\n(trg)="84"> ( Oni bi gu sura duti tonatonaha . )\n(trg)="85"> Dia Erikana ko akpinyemu ri gbe nangia Ana agbia tiri na fudifudipai .\n(trg)="86"> Ri angia irazangada baraho yuwari nangia Penina aavunga agude ni .\n(trg)="87"> ( Oni gedi 1 Samuere 1 :  4 - 7 . )\n(trg)="88"> Penina anaasoapai kuti Ana “ garã na garã . ”\n(trg)="89"> Gipai re aye na kere egerã gbiati gberãrago fu Ana .\n(trg)="90"> Ri agbata wasa ni kpara ri fu Yekova tipa gupai re .\n(trg)="91"> Nirengo , “ ri akpara kindi bara bangiri Yekova . ”\n(trg)="92"> Ya mo ri aaberãha nga Yekova nika karagapai akaraga kuti gari kpee ?\n(trg)="93"> Si nawira wa ri amaabangiri amaa wo .\n(trg)="94"> Ka si vura du kina wai , “ kpakpuri adu nga na rungo berewe ” te .\n(trg)="96"> 1 :  12 , 17 , 18 ) Ri adu na kido nga Yekova nika fu gude afu furi watadu ko nika mbisa gari zingo ngba kura gene .\n(trg)="97"> Wai du rengbe kparakpee ka fu wasa furani ?\n(trg)="98"> Wangia ani kpakpa aboro na kini raki rogo gi zegino du kutiibe Satana re , fudifudiapai tigaha nikaa manga rani amanga kindi .\n(trg)="99"> ( 1 Yo .\n(trg)="100"> 5 :  19 ) Ono tie , nairiwo wai ngbaha ka ino gupai nga Yekova nga “ Mbori wasa dunduko ” !\n(trg)="101"> Gene sa rengbe ani ka gbia undo ngbaha ka mangapai kuti gaani fudifudiapai nga vurube kparakpee .\n(trg)="102"> Ana akusuko agu apai naadu ngbaduriyo fu Yekova .\n(trg)="103"> Wakina gure a , ho ani agbiatirani ni na fudifudiapai , ka ani penga kina gupai sa gbua nafuda rani fu Yekova ya .


Ginipai Ziazia Kekeapai Agumbaha Tipa Raka Gbiati Kpio?\nHo ani ageda gu pangbanga ni du tipa kusaahe du rogo gu buku nga ga Ziazia Kekeapai nga Bambata pai, ani nawirika gupai yo nga gu bambata kumba nangia Adamu, Mbori aya fu ko: “Agu angua du ati yo dunduko mo nirí zuzuhe ari a wa mo akpi nyemu he; ono gu ngua nga ngua ina wenepai na gbegberẽpai ka mo rí nga zuzuhe ya, bambiko ni gu rago ka mo ri zuzuhe mo akpí akpi ni rengo.” (Bambata Pai 2:16, 17) Gu fugo re nayugoho ziazia nga ka Adamu agisangba ga Mbori rugute, ka ko akpingo te ono ka ko aandu kindi kumbatayo kaa raka ati Edene yo.\nSi nafu kina gberãrago tie nga, kuba gupai nga Adamu sia ka giasangba na ki raki nyeanye kindi, ko asia ka basa ga Mbori zahe na ko ki ri gu ngua i aima ya fuko ka ko ringa ha ya ho diako nangia Eva afuhe ni fuko. (Bambata Pai 3:1-6) Sangbana gu basa sangba re kindi na ome ku rani areme. Gu mokedi nangia Pauro asaki rogo gipai yo re wa gere: “Wa gbegberẽpai akuru ku zegino mbiko boro sa, kpio ki du mbiko gbegberẽpai; si du kpio andu andu ti ni sa aboro dũ, bambiko i aingi ainga dũ.” (ARomo 5:12) Gu “boro sa” re nga Adamu. Ono ginihe nangia gu ingapai re, na tipagine si andu ti ni kuti kpio?\nGupai Adamu amangihe re—ki ta ino aino nibasa sangba Mbori watadu ka kuo gako ndiko—nga ingapai. (1 Yoane 3:4) Na mosoro ingapai nga kpio, a wa Mbori agumbaha fu Adamu. Ka Adamu—gbiati agu atitako naaye kumbatayo—anye ni ruruyo kuti ga Mbori zahe, ka i adunga na ingapai te na ka i ahianga kpio te. Mbori aambakada nga aboro i kpi te ono i raki—nyeanye kindi.\nKango ho ti gupai nga ‘kpio andu andu sa aboro dũ,’ a wa Ziazia Kekeapai nagumbaha te. Ya mo kura papara rani ho naraka fuo kpio rani? Badungu kura aboro ima rengba ka ya ii, gu kura papara rani kinaho nga mbisimo akpingo ya. Gipai re kini du wa ka i ya gupai Mbori apehe fu Adama angia ziree. Ngba gini gene duhe wo? Ka si du nga papara rani nandu ka raka rogo kura ba fuo kpio rani, kpio dunga ni sangbana ingapai wa gu Mbori agumbaha te. Ziazia Kekeapai naya: ‘Mbori arengba nga na gumba zire te.’ (AEbere 6:18) Gu rengo duho nga, Satana du naagumba ziree ho ka aya ni fu Eva we: “Oni akpí nga wa sa te.”—Bambata Pai 3:4.\nGu re kini ye na gu sanahe nga, Ka si du nga mburu gu yugopai nga he kina rogo rani yo akpingo ya nga mbisimo rii ziree, ginihe tie ni naamanga fuo kpio?\nZIAZIA KEKEAPAI NARUGUSA APAI TI GENEHE\nGu pangbanga du rogo Bambata Pai du tipa kusaahe naya: “Yekova Mbori ki mangi kumba rogo nvutu sende, ki ongo onga unga ku õko yo; kumba ki du ni unga mbisimo.” Kuti gu sasa Ziazia Kekeapai nga, New World Translation gu fugo nga, “unga mbisimo” si i asaha nga “unga boro” i asaha ti gu fugo du rogo pa-Ebere nga, ne’phesh, * du rogo yo nga “onga raki raki he.”—Bambata Pai 2:7, mo bi gu kekeapai du bandu waraga yo.\nZiazia Kekeapai napehe ape ziazia nga i aakusanga aboro ni basasa na mbisimo nga gu akpingo ya te. Kuba gure, aboro ni basasa nga “unga mbisimo.” Si du nga ndu gupai ka mo vura gbata gupai re agbata ti ni vuru, pai ho mo nika bihe rogo Ziazia Kekeapai nga “mbisimo akpingo te” te.\nWa duhe nga Ziazia Kekeapai ayanga he kina rogo aboro yo nga mbisimo akpingo ya te, tipagine du badungu apambori ayugo gupai ti ni du kia? Karagapai kuti gipai re na karaga rani kuti gu Ezipeta nadu mbata.\nGU YUGOPAI NGA GA APAGANO AGBANDAKA\nHerodotus nangia bakeke kuru apangbanga nga ga aGiriki ko rogo bisue kama agarã Mbata fu Batika Kristo (M.B.K.), aya we aEzipeto nangia “gu bambata aboro nasongodi gu yugopai nga mbisimo akpingo te.” Gu kura kuru sino mangapai nga ga aBabero abi gupai na tooni paha nga mbisimo akpingo te. Ti gu regbo Gu Aregizanda Pako Akii Gbe adi Middle East rogo gu garã nangia 332 M.B.K., agu abawisigipai nangia ga aGiriki yo aima gbandaka gi yugopai re, na si ki ima gbandaka ni ipo rogo gu bariwara ngbii nga ga aGiriki.\nPai ho mo nika bihe rogo Ziazia Kekeapai nga “mbisimo akpingo te” te\nRogo bambata sa kama agarã Fuo Batika Kristo (F.B.K.), agu abaworimo nangia aYudo gbiati gu sangisangi pambori nangia Essenes na aFarusi, ayugu gupai nga mbisimo nabata abata rogo boro yo ti regbo kpio. Gu buku nga ga aYudo nga, Jewish Encyclopedia aya: “Gu ida nga mbisimo akpingo te aye fu aYudo be aGiriki vurube gu ziree yugopai nangia ga Plato.” Wakina gure a, gu bakeke kuru apangbanga naadu rogo bambata kama agarã nangia Josephus ada kuti gupai nga gu yugopai re aadunga kuti Ziazia Kekeapai te, ono kuti gu “ida nangia ga awiri aGiriki”, nga gu ko abihe nga si angia dunguradungura apangbanga be gayo abagumba kuru apangbanga.\nWa gi sino aGiriki re amaaha pai, si atona ka gbandaka, agu aboro naamanga tiyo nga i nga aKristano adi gi yugopai nga ga apagano re a. Ringbisihe kuti gu bakeke kuru apangbanga nga Jona Lendering, “Plato aberẽ gupai nga mbisimo rani adu mbata rogo bawene ba na awere si naraka rogo gbegberẽ zegino nga gu naasaha taata tipa ka koda ga Plato ziree yugopai na ga aKristano.” Ngba gi gene re, “aKristano” adi gu ida nga ga apagano nga mbisimo akpingo te na ki saha ni papara gayo aida.\nONI ‘ARA NI RIRONI BE RENGO’\nRogo bambata kama agarã, gu mokedi nangia Pauro agumba gi zahe re: “Toro nagumba ha zukazuka ya rogo kusa rago agu yo nikati ku sa yo ti idapase, niidi pa agu atoro nga airanangahe, na gu yugopai nga ga adaimona,” (1 Timoteo 4:1) Agi afugo re ima da ti rengo nzunzu! Gu ida nga mbisimo akpingo te nga kpiapai sa dagba “gu yugopai nga ga adaimona.” Ziazia Kekeapai asongodanga gi yugopai re te, na mburuhe rogo gu ziree pambori nangia ga apagano nadu mbata gbiati aziree yugopai.\nAni na ngbarago mbiko Yesu aya: “oni aína rengo aina, ki ra ni rironi be rengo.” (Yoane 8: 32) Dia gu rengo nga ga Ziazia Kekeapai, ima fu ranirii furani be agu ayugopai naba gberãrago ti Mbori, gbiati agu amangaapai nga gu nasonosa gu badungu apai nga ga apambori. Kurigure, gu rengo du rogo Fugo Mbori yo ima fu ranirii furani be sino atitase gbiati irisokpiahe nga gu nakoda tihe na pa kpio.—Mo bi gu sanduki nga, “ Wari du gu Kpikpiyo Ni?”\nBakusirani aakusanga aboro tipa i raki gbua ti agarã 70 watadu 80 ri kpotosende na ki ga ka ndu ka ra gayo raka nabaha rogo kura ba te. Gako ringbisapai angia aboro raki nyeanye kindi auru kpotosende ane ni agu awiriko nagia sangbako. Gi ga Mbori ringbisapai re nayugo gako nyemuse tipa aboro, na paha agberãnga te. (Maraki 3:6) Bake papara Atambuahe atakipandehe ki ya: “Ruru aboro adía kumbo ringara, ki nye anye kindi.”—Atambuahe 37:29.\n^ genewaraga 9 Gu kura sasa afugo Ziazia Kekeapai wa gu nga, King James Version gbiati gu nga Catholic Douay Version naya gu fugo nga ne’phesh nga, “unga mbisimo,” baraho gu dungu sasa-afugo du areme wa gu nga The New English Bible; aya ni, “raki raki he,” New International Version, na The Jerusalem Bible watadu Today’s English Version naya “ka tona raka.”\nYa mo Aboro Rengbe ka Raka Nyeanye Kindi?\nBete agarã kusayo, awisigipa apai atingidipa gu kurukuru ahe naraka tii ime yo i akuru baraha nga gu i aidi kuti gupai nga si ima raka tipa akutu agarã, na si wa si nga gu kurukuru ahe raki ki susi rakiraki ahe dunduko auru kpotosende. Gu kurukuru ahe re nga Posidonia oceanica, ngbatunga gu nvuo nakura tii baime yo, nga gu du rogo gu baime nga Mediterena bangbanda Sepania na Kupurio.\nKa si du nga kurukuru ahe ima rengbe ka raka tipa dungu agarã, ginipai tigaha du tipa aboro? Kura aboro-birĩ-inohe nga aguyo nawisigopai tipa gbinza na gu kido nga raka nga ga boro ima rengba ka gizo ni gbangaha. Ni kpiapai, buku sa nafura tipa gipai re na badungu vovo apai rogoho aboro-birĩ-inohe aweteka ha tipa gipai re. Si ngia gi wetekapai re nika du na wene sangbanaha kurii bagiza raka nga ga aboro, boro ho inihe te.\nGu ndikidi maabangirise du tipa raka nyeanye kindi adigongo tie kina kuti agu aboro-biri-inohe du areme te. Ziazia Kekeapai nayugo pa Bakusirani, Yekova Mbori, na si naya: “Bambiko gugaabi unga du be ro.” (Atambuahe 36:9) Ko du Yesu Kristo aya tipa ko rogo kparakpee: “Nyenye unga nga gere, nga i ini ro nga bangisa ndikidi Mbori, na gu ko mo akedi ko, nga Yesu Kristo.” (Yoane 17:3) Nirengo, ani nika gbia nyenye unga ni mosoro tipa gu bakere asadatise ani amangaha tipa ka ino Yekova Mbori na Wiriko nga Yesu Kristo na kini fu ngbarago fu yo.\nAbaweteke apai idi kuti gupai nga, kura kurukuru ahe wa ngbatunga gu nvuo du tii ime yo re ima raka tipa dungu kutu agarã\nWARI DU GU KPIKPIYO NI?\nNi wiri guruhe, Ziazia Kekeapai naya kpikpi aboro gu du murã yo, nasungudo zingabekpio. (Yoane 5:28, 29) I arungongo watadu kaa gbia imisiri te, bambiko “kpikpi aboro aina nga pai te.” (Batungusipai 9:5) Rogo ga Yesu yugopai, ko aringbisi kpio kuti dudunguro rame. (Yoane 11:11-14) Sidu, ndupai ho tipa ani nigunde be agu aboro ti ni rame watadu kaa zungodi yo ni fu ani motumo fuyo te. I arengbanga ka undo rani watadu ka imisa rani te, bambiko “sunge rogo Baatoro kpikpi aboro yo te, berãpai na inahe na tatamana a te.” (Batungusipai 9:10) Ono tie, vuru be zingabekpio, Mbori nika dia kpio kusayo.—1 AKorindo 15:26, 55; Yugoti 21:4.\nGini Ndupai si Aida ti ni mo Kido Kuti Agu Apai Ziazia Kekeapai Agumbaha\nAni ima rengba ka du na gu kido nga agu apai Ziazia Kekeapai agumbaha ima rẽ tipa ani kido kuti ni. Tipagine du he tini wo? Mo wisigingo agi agopai re:\nBaenge kehe: Ziazia Kekeapai na rukutu akitabu rogoho 66. Akumba 40 nakehe vuru regbo nga 16 kama agarã, natona rogo 1513 M.B.K. ki da mbembedi kuti 98 F.B.K. Wa vura duhe wo, agu apai du rogoho ni kodikodihe na si atagbaganga tihe te. Gipai re nayugo gupai nga ndikidi Baenge ke Ziazia Kekeapai nga gu Mbori Du na Tanduapai Dũ. Ko naagumbapai fu abakehe tipa i kehe.\nAgu Apangbanga du Rogoho ni Kina Ruruhe: Agu apai du ni kekehe rogo Ziazia Kekeapai kina kuti agu apangbanga i naima wisigoho ki bihe ni kina rengo. Gu buku nga A Lawyer Examines the Bible ape gupai nga: “Baraho i amanga agu ambakadapai ni nga ga nyemuse, kuru apangbanga na agu aziree aboro apekaha, gbiati agu apai namangi rogo kura rago si ngere wa gupai naima manga nzunzu. . .agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai nape pa gu ramediwi na gu ba gupai re amangi rogoho na futufutu he dunduko.”\nSi Nagumba Agu Apai Nga Ga Birĩ-inohe Ni Kina Ruruhe: Anga Ziazia Kekeapai nga kitabu nga ga Birĩ-inohe (Sayanisi) te. Ono ho si afura ni tipa agu apai nga ga birĩ-inohe, si nagumbaha ni kina ruruhe. Ni kpiapai, rogo kapita 13 na 14 nga ga gu kitabu nga Pa Amotumo, i aima fu andiko fu aYisaraere tipa pa girisotise na pa kpara gu boro nawoka ti aboro kusayo bakuruyo mbata fu aboro rugutiyo na pa agbiro gbiati agu ahe nafu kaza. Ziazia Kekeapai nafura tipa kpotosende nga si ni kirikiri he na ni asiasihe, nga gu pai aboro birĩ-inohe aaruganga tiyo na ni ya da ti ngbafuo kama agarã kusa.—Eyobo 26:7; Yesaya 40:22.\nGere gbua nga bete akpiapai tipa ka yugo gupai nzunzu Ziazia Kekeapai apehe ho si agumba gupai ni nga: “Ziazia Kekeapai dunduko si aye be ga Mbori Toro si ki rengbe tipa yugopai, tipa zapai, tipa ruga aboro, na tipa raba aboro rogo rurupai.”—2 Timoteo 3:16.\nGu maabangirise du tipa kpikpi aboro Wai du Rengbe mo Kadu na Kido Nga I Azinga Azinga?\nZiazia Kekeapai nafu wene ndupai ue tipa du nakido kuti zingabekpio.\nGupai Ziazia Kekeapai Agumbaha Tipa Raka Gbiati Kpio\nWari Ani Andu Kuhoni Fuo Kpio Rani?


2Ti 2 | `MVA | STEP | Natugu, ngau urere kaiko Nanaranga marou ne tadokidoki-ba Kristus kaiboang nena-lo be neda nge odio gokaiboang.\nKristus Iesus Malipi Ne Emakadia-uia Dapurapura\n1 Natugu, ngau urere kaiko Nanaranga marou ne tadokidoki-ba Kristus kaiboang nena-lo be neda nge odio gokaiboang. 2 Be sule ngau usulesuletaki mata-ita kokoko matadi-o be kulongo nge godoki be tamoata uia iboadu malipi kita taememaki daemaki-uia nge luma-dio gosalangaki. Tamoata uia bokainaina ka masa alauri daboadu tamoata be aine takadi dasuledi.\n3 Be ngau urere kaiko Kristus Iesus eunung ne iauia bokana be sururu keka didokidoki bokana nge godokidoki. Bakara, Nanaranga masa zazanga uia ngangko. 4 Bokai mtonanga be gokaua: Tamoata koai-bagi tekena-lo isoaki nge tagona-tina iboadu malipi-ramo takadi ngaememaki. Maka ma malipi ne ngaedi nge ono tamoata idoki be koai-bagio inangai ka ngaemaki be suri dauia kana. 5 Bokainatuka-la, tamoata teke tago iboadu panana-lo ngauasa-ba be lumaluma ono uasanga teke ngadokia-ba. Tago-la. Panana mata nedi ngatagadi masa ngauasa. Tago be tago. 6 Be bokaina-la, tamoata uma-lo malipi imamalo ka kangkang matamata uaroeadi dipura nge ania ngapura-mua kana. 7 Pile upilepile ngaedi nge ilom-lo golelenaki, bakara Tanepoa masa ngadumaiko be gokauataki-doi.\n8 Izamaizama malipi nem-lo nge Iesus Kristus ilom nganiani. Ngai ka mate-lo be marangaka ipura. Ngai Debiti tubu, Pile Uia-la ngau usulesuletaki ipile bokana. 9 Pile* Uia usulesuletaki ngae lili-nao ka anakonako bokana oarige kaiboangdi ane diuaura be sururu udokidoki. Ata Nanaranga pile ne nge tago oarige kaiboangdi oti uauradi dipurapura. Tago-la. 10 Nge bokai ka Nanaranga tamoata be aine ne alauri ngauketidi kana lilidi-o be ukaikaingaka be sururu ngaedi udokidoki. Bokai masa Nanaranga malama nena-lo nem kusoaki dasukoaki.\n11 Pile toira be digere ngaedi nge moimoi be kalingodi,\n“Ngai zaiza tamate-budu masa ngai zaiza moauriuri tasoaki.\n12 Takaiboang be sururu tadokidoki-la masa ngai zaiza be anuatanepoa bokana tasukoaki. Murida tanangai masa ngai muri ngananga-kita be taleua.\n13 Moimoi kita pilenga tago tatagatagadi, ata ngai tago muri inangananga-kita. Maka ma ngai tago iboadu nena-la ngabolesi.”\nKristus Malipilipi Ne Iauia\n14 Kana ngaedi nge izamaizama tamoata be aine nem goilo-kauakauatakidi. Gopile-kaidi be moaki Nanaranga mata-nao be pile-ramo diebulobulongaki. Pile bokainaina nge kalingodi tagotago, be nge ono-ba ka tamoata maka pile ngaedi dilongolongo nge gamanadi dipura. 15 Gopipi-tina be gomalipilipi be ono Nanaranga iboadu bokai ngarangakiko, “Kaiko kumalipi uia.” Gomalipilipi uia, tamoata-la malipi ne tago imamakaki bokana. Be malipi ngaedi nge tamoata-la Nanaranga pilenga moimoi be kalingodi adoado isulesuletaki bokana goememaki. 16 Pile kalingodi tagotago tago Nanaranga rerengana-lo nge gosibosibongaki-tina. Pile bokainaina ka tamoata direrepekidi be mata goalakadi diememaki be Nanaranga diperepereki. 17 Pile bokainaina nge poake kanabiabia tamoata kusi-nao ngaeno be kusi ngakangkani bokana. Tamoata rua ara-diaru Aimeneas be Piletus nge bokainaina-diaru. 18 Diaru ambe pile moimoi be kalingo nge diperekiaru be lauaba-nao ka disoakiru. Bokainatuka disulesuleru, “Kita mate-lo be marang neda ambe ipura-doi.” Bokai disulesuleru be ambe tamoata alu lama uniangadi digoalangaki. 19 Ata Nanaranga ambe ariri-moane be ariri-daidai inaguraki. Be ariri ngaedi nge pile ngaedi ane diuau, “Tanepoa ikaua naita-guma ka ngai ne.” Be takadi bokai, “Tamoata naita nena-la mangata irangaki ngai Tanepoa tamoata ne nge mata goalakadi muri ngananga.”\n20 Bokainatuka mto: Pera kanabiabia tekena-lo nge tabira be tabira-baba kokoko dieno. Aludi ‘siliua’ be ‘gol’ oti ka diemaki, be alu kai be kateka-poasa oti diemaki. Tabira ngaedi nge alu ono bong bibia-lo moanakonga, be alu nge ono izamaizama moanakonga. 21 Bokaibe tamoata naita muzi goalakadi imurinadi nge nena-la iaka-goazai be dokia ipura be tabira ono bong bibia-lo moanakonga bokana ipura. Maka ma ngai ambe dokia be burenga ipura, be kalukanaka ipura be ono Biabiadi ne malipi ne uia ngaemakini kana.\n22 Bokaibe kaiko Timoti Biabiadi nem malipi ne goememaki kana nge bokai gomuzimuzi: Amuna mata nedi ono rerengadi dimamambuaki nge gosibosibongaki-tina. Be gokaikai-tina be mata adoadodi gotagatagadi, lama gounia-tina, be reretaka mata be ilo-uia mata kaiko-lo daeno. Tamoata ilodia-lo girikidi tagotago zaiza be Tanepoa ngaduma-kaming kana be kamakilakilai. 23 Ata kaiko egore ngaongaodi be egore kaua tago teke ono ieno nge gosegeaki-tina. ▼\n▼ Egore bokainaina nge gosegeaki-tina: Nanaranga tamoata ne dimate iboadu lama gounadi, be mata ono muzigoala emakadi dipurapura nge iboadu goememaki-la.\nBakara, kaiko kukaua egore bokainaina nge ebulo be eung dieleluaki. 24 Maka ma bokai gokaua: Tanepoa malipilipi kana nge moakina-tina iebulobulo be ieunung. Moaki be moaki-tina. Tanepoa malipilipi kana nge tamoata moarunga ngailo-uiauiatakidi, tamoata takadi ngasulesuledi-uia, be moaki oaikiki-la be isegesegeakidi. 25 Be tamoata maka dierekeikei nge malielie-ba be giriki nedi ngadoadoraki. Baraoa tamoata maka dierekeikei nge Nanaranga ngasumoaladi be ilodi dabuiri be pile moimoi be kalingo dakauataki, 26 be kaba bokai daita Satang* sausau nena-lo ka disoaki, be dairatu. Satang ka idokidi be sausau nena-lo inangadialako be rerenga ditagatagadi.


Joh 15 | `SLL | STEP | Ena Yisas ha aine yu ditongwi, “Ena hopi erin dungwo meri na moliwa. Molgere te Nabe iwe, er hong yal momia.\nYisas “Na hopi erin dungwo meri moliwa,” dungwo ha\n1 Ena Yisas ha aine yu ditongwi, “Ena hopi erin dungwo meri na moliwa. Molgere te Nabe iwe, er hong yal momia. 2 Mongure na gaminahobi er yolang sungwo meri monua. Monia Nabe grang wine olkinanga hobi, yolang tau miling holkungwo meri monanua. Monangere Nabe hopi yolang di si olungwo meri ni yalhobi ere yu ni aidolangwo pamua. Te Nabe grang wine onanga hobiwe, hopi yolang dining bai engwo, miling miki weni hongwo meri monia. 3 Mongere ha di ni tega ogolo pire haya sigare kule u wai onua. 4 Pire u na molga mala i na tege ere molo. Monanga, na ere u ni monga mala i molere, ni kene ol ni teralua. Ena er yolang ta di si olinga nin bangi dire miling hongwo hano? I ta holkimia. Te ni yalhobi u na na tege ere molkinanga er yolang miling holkungwo meri monanga pamua. 5 Ena na iwe, hopi erin dungwo meri molgere, ni yalhobi yolang dungwo meri monua. Molere yal ta u na na tege ere monangere, na ni kene ol ni teralga yal iwe, tal dime dire ole mol i nanua. Te na yal ta aki di ni tekiralga yal iwe, tal dime dire ta onanga paikimua. 6 Te yal ta na na tega ere molkinanga, er yolang bai olungwo meginungwo meri monania. Bai olungwo iwe, yal ta kri di pire endo dongwo bani olamua. Olangwo meri, God ni yalhobi ere para yu ol ni tenamua. 7 Ena ni yalhobi u na na tege erere, na ha diga a i si ware monanga, molere na tal ta ol na tenama di pire, sirin bol na tenanga meri, na wine ole, ol ni teralga pamua. 8 Ni tal wai dime dire ol monanga, ari hobi ni hanere, God hang a yuwo olamua. Ena olangwiwe, na pir tere dolna boliwa, dinanga, ha wo kara dinanua. 9 Nabe yong miling na na tomia. Na tongwo meri, na ere yu yona milna ni yalhobi ni teiwa. 10 Yona milna ni tega hobi molio. Na Nabe grang ha wine olere, yong miling tongwo bani molga meri iwe, ni yalhobi ere yu na grana ha wine onga i, yona milna ni tega bani monanga pamua. 11 Na yona milna horega wai ni yalhobo monga bani kunung bere panama di pire, ha i di ni teya, ere ni yalhobi monga bani pai wa dire pai nama. 12 Na grana ha iwe, memini yu pamia, na yona milna ni tega meri iwe, ni ereyu ari enin tau hobi yon milni to. 13 Yal ta enin tau hobi pring ire gol tenangwo yali, arihobi yong miling tere mongwo i, mo hora kumua dinaminue. 14 Ni yalhobi yu onana dire di ni teya, onangiwe, na yona yal weni monanua. 15 Honagi ari hobi irang singaba tal ta olala dire nomani si pungwo i, honagi yal hobi ta han po sikimia. Yu ongwo i pire, na honagi ari ni yal hobi monua di ni tekiralia. Na Nabe grang bani piriga meri doling bole di tibi ol ni tere yona yal hobo di ni teya. 16 Ni yalhobi na ta na pare enanga paikimia. Na ni yalhobi ni pare ere igere, mol pai oli pire, tal wai dime dire onana dire di ni teiwa. Onangiwe, ya wine ole pai monangwo monamua. Yu olere, na hana a i si ware mole, Abe sirin bol tenanga meri, wine ole ni tenamua. 17 Grana ha di ni teya, ari hobi para yon milni tere molio.\nArihobi Yisas gamahobi kiang pai tenangwo ha\n18 “Ena God molkimia dire pir tekungwo hobi, ni yalhobi yong ki e ni tenamia. Tenangwiwe, hanere, o, singaba Kraist homa yong ki e tongwo pamia di hananua. 19 Te pir na tere wakina, God pir tekungwo hobi hanere yong ki e ni tekungure. Tekimba, na ni yalhobi ni pare egere, pir na tenga hanere, yong ki e ni tomua. 20 Na homa di ni tegarai yu pamia, Honagi ari hobi mo yu pire irang singaba a ime olangwo paikimia, ha i ogolo pirio. Ari tau na ol gogo dal na tongwo meri ni yalhobi ere para yu ol ni tenangwo pamua. Te yalhobi na grana ha wine onangwiwe, oli pire ni gran ha para wine onangwo pamua. 21 Pamba, Nabe na nu sungwo yal i maing pir po sikimia, na gamna hobo monia, ni hanere gran wine olkire tal gogo ol ni tenamua. 22 Te na u tibi pire ha maing di tekia, tal nigi dongwo ol wangwo pring pai tekungure. Tekinamba, na u tibi pire ha maing di teya, pimba, pirikiwa dinangwo paikimia, tal nigi dongwo ol wangwo pring pai tomua. 23 Te yal tau yong ki e na tongwiwe, na tani taman. Nabe para yong ki e tomua. 24 Te na tal wai olkia, ari hobi tal nigi dongwo ol wangwo pring pai tekungure. Tekinamba, na ari tal ongwo meri olkire, tal guma hon dongwo miki weni olga, hamba, yong ki e na tomua. 25 Tongwiwe, na tani taman. Nabe para e tomua. E tongwo maing iwe, homa Lo awa ha ta omaga u nima ongwo yu pamia, ‘Yalhobi yong ki ya mone e na tomua.’\n26 “Ena di gon gan ole yon a ura dinangwo yal ta Nabe kina momia, na bai nu sigere, ure aang mol ni tenamua. Yal iwe, God Kwiang ha pangwo hong yal momia. Nabe mongwo bani pisole, ure na hana i di tibi ol ni tenamua. 27 Tenangure ni yalhobi na honagi kebering holga bani kina ereho moli ubilgarai pire na maing ereyu di ba bolio.


Luk 18 | `DAD | STEP | Age ye fen, Jesus, in dõ fiya tar idi faimud kosẽya nigin tuweid to yũf anĩ ifelnẽdiyouf nigin, yaab od taka irokenẽdin.\nKayau Waab Tuwa To Yu Kelen Nẽ Yaab Od\n1Age ye fen, Jesus, in dõ fiya tar idi faimud kosẽya nigin tuweid to yũf anĩ ifelnẽdiyouf nigin, yaab od taka irokenẽdin. 2Ĩ iron, “Taun taka bun, es fiya tamo taka ibodon, ĩ Negur to kumĩ fiyẽdig, tamog to iwesnẽdig. 3Taun anĩ bun an, kayau waab taka ibodon, ĩ es fiya tamo bun toku kel fen, yogon kiwai mala solo ifenẽf nigin irokenẽyai yedig.\n4“Es fiya tamo ĩ kaisã to karĩ fiyen, anĩ ere, dum ĩ yogo nigin iron, ‘Aya Negur to kumĩ afiyek, tamog to awesnẽdif, 5anĩ ere, kayau waab enei toku morõ ifanaf nigin, in morõ anĩ ail fen, kayau ĩ irok anĩ age afouf, anĩ bunem ĩ to kel fen, morõ ifanauf!’”\n6Jesus age ye fen, iron, “Es fiya tamo sane, ereb ĩ iron anĩ karĩg. 7Negur yogon igirnẽdin anidi, bõ ado gaa ado diweig dirokenẽdig nigin, ĩ lo nẽ madur fiya to ifenẽdiyouf de? Ĩ sain meluk to karĩ fiyẽdiyouf de? 8Aya ã arokeneik, ĩ kaisã bagai lo nẽ madur fiya ifenẽdiyouf. Anĩ ere, Tamo Naal isiyouf sain bun, tenebur ein ĩ momoiya fotou fouf de?”\nFarisia Tamo Taka, Takis Yaleya Tamo Ado Nẽ Yaab Od\n9Tunĩ idi dogo nigin amã madur bagai de fen, tunĩ meleid irim lai difedidig anidi bun, Jesus yaab od eneig irokenẽdin, 10“Tamo uru tempel bun kosẽ douf nigin diselen, taka Farisia tamo, taka takis yaleya tamo. 11Farisia tamo ifar fen, yogo nigin kosẽ yen, ‘Negur õ de ayok, aya tamo tunĩ gen sã, bẽ diledig, sane age difedig, seseirã dinodig, takis yaleya tamo enei geneg sã. 12Aya uub tekelei bun naa uru kuri au fen, ereb ereb ganan aya alef anĩ, ten teke tekelei õ afonõdig.’\n13“Anĩ ere, takis yaleya tamo ĩ so rel ifaren. Ĩ saa iluneg to itad fen, anĩ ere, ĩ akor yu ken, iron, ‘Negur, aya nigin waũ inõf, aya mosor temelou.’\n14“Aya ã arokeneik, Farisia tamo anĩ sã, takis yaleya tamo enei, Negur mala bun ĩ madur fen, fõ bun ilen. Ere nigin, taka ĩ yogo yana yalesef, Negur ĩ yana lai fouf, taka ĩ yogo yana lai fef, Negur ĩ yana yalesauf.”\nKesu Nanaal Jesus Geid\n15Takag, tamo kayau, Jesus kesu momoug kobũ fediyouf nigin ĩ wagen guri difeid disin. Age dife di, in dõ fiya tar anĩ dile fen, idi ou difiyẽdin. 16Anĩ ere, Jesus kesu ĩ wagen iweigneĩd fen, iron, “Utornẽdig len, kesu nanaal aya wageun disiyouf, idi to katũ wedig, ere nigin, Negur nẽ tano are eig fediya neid. 17Aya ã momoi arokeneik, aib taka ĩ, Negur nẽ tano, kesu naal age fiya gen to yalouf are, ĩ Negur nẽ tanon to bagai ilauf.”\nUyu Irouya Tamo Safina Musei Ado\n18Uyu irouya tamo taka Jesus to fiyen, “Tise biya, aya ere naig afe fen, mata faimud ibodkeleya alouf?”\n19Jesus ĩ irokenen, “Ere nigin õ aya anĩ biya wiyaf? Aibem taka biya sã, Negur yogo dogol. 20Õ ĩtãfiya keleĩ: ‘Õ seseirã to unouf, õ tamo taka to ukesiyouf, õ to bẽ walouf, õ taka nigin idegẽya od to urõf, sinã tamã yeneid walesauf.’ ▼\n▼18:20Eksodas 20:12-16; Diuteronomi 5:16-20\n21Age ye di, ĩ iron, “Enei ganan aya kesu naalun dõ afef asin.”\n22Jesus enei karĩ ye fen, ĩ irokenen, “Õ fau tekelei anĩ inĩ sã. Ogon safina ganan na nigin sur wo fen, maleg tamo weneĩd, agouf anĩ õ saa ilun safina biya adouf. Ago wol fen, usi, aya dõ wiya.”\n23Anĩ ere, ĩ od enei karĩ ye fen, wau fatuk gudũ fen, ere nigin, ĩ safina musei biya ado. 24Jesus ĩ lege fiye ken, iron, “Safina musei adodo tamo, Negur nẽ tano bun ileya nigin, gai malai bagai! 25Momoi, kamel ĩ, gabar iwaya nẽ nil ku bun ileya nigin, karika bagai, safina musei ado tamo, Negur nẽ tano bun ileya nigin, malai bagai.”\n26Idi od anĩ karĩ de fen, to difen, “Age fiyauf are, aim anĩ mata ibodkeleya anĩ yaleya nigin kisi feleya?”\n27Anĩ ere, Jesus solof iron, “Ereb tamom age fiya nigin kisi feleya sã anĩ, Negur age fiya nigin kisi feleya.”\n28Pita Jesus irokenen, “Ulef, amã õ dõ mayõf nigin, ereb ereb ganan amã ado anĩ matoron!”\n29Age ye di, Jesus idi irokenẽdin, “Aya ã momoi arokeneik, aib taka fõ, kayau, tura tar, sina tama tar be, gere tar, Negur nẽ tano nigin itoron, 30ĩ mala solo musei bagai sain enĩ bun yalouf, ĩ dumen isiyouf buneg mata faimud ibodkeleya yalouf.”\n31Age ye fen, Jesus, in dõ fiya tar tuwelf firen geif iroule irokenẽdin, “Ulegef, ada Jerusalem teselef, ereb ereb ganan Tamo Naal nigin profet ditoton anĩ, fau kisi falauf. 32Ĩ fau haiden Israel sã anidi imeid bun ilauf. Idi ĩ fau diselinẽf, kono difiyẽf, disisnẽf, wagĩ difiye ken, dukesiyouf. 33Naa towo bun, ĩ fau baban mata kel fã youf.”\n34Anĩ ere, dõ fiya tar, enei ganan taka to kelein. Od anĩ nẽ gariya idi bun iminen, agef fen, idi ĩ ereb nigin irok anĩ to kelein.\nMaleg Tamo Mala Ifofakeleya Anĩ Mala Fara Felen\n35Sain Jesus Jeriko kelẽ fiyẽ mog, tamo taka mala ifofakeleya, naab yerin nonĩ yef ibodon. 36Ĩ tamo kayau musei disi dilef ya karĩ ye fen, ereb wõ yef anĩ nigin to fedin. 37Idi ĩ dirokenen, “Jesus Nasaret tamal isi ilef.”\n38Age de di, ĩ iweig iron, “Jesus, Dawid Naal, aya nigin malalon yõ!”\n39Tamo uyu dilen anidim sakã difiye ken, foro yalauf nigin dirokenen, anĩ ere, ĩ wade bagai iweig iron, “Dawid Naal, aya nigin malalon yõ!”\n40Jesus dẽ yel fen, tamo ĩ wagen dirou disiyouf nigin irokenẽdin. Ĩ isi melsã di, Jesus ĩ to fiyen, 41“Aya õ ere age afonõf ani, õ oroyok?”\nTamo anĩ solof iron, “Odug, aya malau kelẽ yalau fenẽ.”\n42Age ye di, Jesus ĩ irokenen, “Malã fara wol, ogon momoiya anim el yom.” 43Kaisã bagai, ĩ mala fara fel fen, Jesus dõf, Negur yana yalesen. Tamo kayau ganan anĩ dile fen, idig Negur yana dalesen.


la guerre, madame. paul géraldy. georges crès e - Buy Old Books of the First World War at todocoleccion - 57477930\nOficial Time TC: 09:10:11 TR: 39 ms.


Anotogi Ngago Wik Yisu Kilisiyegi Langaira Taitus 3\n1 Yongkambanu nigi puwiliyegi ngai puwiligi puwili keya yombanu yemanewiliyegi panga yungke kiliyaweki yei. Puwiligu kisi piyengki kerewiyiweki yei keya puwili watabi wazono piyengka miziweki wok mabiyeng kangkere mizaweki yei. 2 Puwili yongkambanuwiliyegi kaile kisi nagani yei ma ngalik keli yongomo mizi nagani yei kapura pilik segeya yongkambanu mabuwiliyegi ya kuzige keleyi keya yombanu mamokyegi ya puwiligiyeng yalektago kolaweki yei.\n3 Nogo pelik kai, teni were kaile kaile koya keya Anotogi ngagoragi nagerewiyi miza keya yombanuwiligu teni ngago yogorikyengko teni ikuyogorik keleya. Teni makngezego keli tonuguyengko kira orowei mizi piyengki teni kiriwei miza keya watabi korikwekkiyengki teni wilek kang tiya mana koya logo teni makngezeyegi wilik kagowing keleyiweki. Teni nazuwagawiliyegi kaile kaile keleyageya koya keya watabi nazuwagawiligiyengki ma puwiligu miziyengki yagolok miza. Yombanuwili teniyegi kumbak miza keya teni puwiliyegi kumbak miza. 4 Kapura Anoto teni yaliya wazayibekki wazonora keya kelira tabundawekke 5 pugu teni yaliya wazaya. Teni makngezego pangka mizayengki wiyeke pugu teni yaliya wazaya ono, a’a’, yalek pigi teniyegirago teni yaliya wazaya. Anotogo tenigi yungkeyeng kaigesa logo wik keremiziweki keya pigi Kung Walekpokko tenigi kazing kumbekki Anotoyegi leweng wik yoluweki keleyageya wizimowei teni kemenak yaliya wazaya. 6 Tenigi wiyeke Yisu Kilisi teni yaliya wazayabokko mizagewiyege Anotogo Kung Walek pugubek teniyegi keremungke panu yana 7 logo pigi wazono tonugu weiyagi langai ono kapura pugu yeik yani purago teni pi kiling pangka wazayi keya teni pigi kalogolibek mizawili legi tonugu wilekpek keya yuke yolu pura weiweki logo purik pelik, teni pi kiling paka ngalege wik koyimiweki. 8 Ngago mabek nogo kozak kai piyeng wameikyengko. Ni ngago nogo mabek kozak kai piyeng yongkambanuwiliyegi kozak yeimo, purik piyeng wazonoyengko keya piyeng mizi puwiliyegi saweliyeng. Piyeng mawiyengka kozak yeiyageya purik Anotoyegi ngizi kumuli puwili wazono mizagi piyengki wilibek wilek kang tiya maniweki.\n9 Kapura yombanu Anotogi ngago piyengki wiyeke ngalik kela yongomo mizi puwiliyaga koweige koyizo ma walakawiligi yeikyengki kozak keli puwili ma sisik kameneng mizi puwili ma Mosegi loyengki wiyeke ngalik kela yongomo mizi puwili, purik piyeng yeik ulakyeng kani. 10 Yombanu ngizi kumuliwili sanga miziweki keleyibokyegi kang nara ma neyau ngalik meimo keya tamizeige pi ngoluk mabilik mizi mabura piyegi kezanga manimo. 11 Nogo kumularik yombanu pilikpok kailebek purik ini iwaka wizinda keya kaile pugu miziyengko pi kailebek mizi.\n12 Ne yereng Nikopoli meiraga yolu purik mabura neyegi keriyi lewaweki kozang mizimo logo purik ne yogo Atema keya yogo Tikika niyegi wezayeli puwekke. Ne ngong kabenengmek lewagelagiyeng yereng puraga mizagi sawiya mena.\n13 Keya yogo Sinasi ngagozak mizi puwiliyegi sawelibokyegi saweliweki yawe kozang mizimo keya yogo Apolorau logo piyau kangkere keleyimo keya piyau watabi orowei kangkiyeng pangka pangka miza makne keriyimo. 14 Keya yongkambanu Yisuyegi ngizi kumuli tenigi puwiliyegi yei mabura puwili watabi wazonoyeng wilibek mizageyaweki yei keya yongkambanu watabi puwiliyegi sawelagi nayendau ono pilik puwiliyegi saweliweki. Puwiligi yolu pura ngizi panuweki pilik mizizo yei.\n15 Ne kiling Yisuyegi ngizi kumuli pelege yolu puwili wangane puwiligiyeng iniyegi wezameli puloge. Anotoyegi ngizi kumuli logo teniyegi keli puwiliyegi wangane tonuwagira wezameli puloge.\nAnotogi wazono tonugu weiyagi langai ono pugu yani pura ini mabuwili kiling wizei pani.


YAI GUMAN GUNOM KAM Luka 4\nSatan Yesu ari moikeinga akaiyom tei moingua ka kea ei tome\n1 Ena Yoane Yesu nuwi mora bui tongoro Yai Gumam Muromom fure Yesu si di tongoro ena Yoran nuwi ma dere fungoro ena Murom Sumuna kon opom di tongoro ari moikeinga akaiyom tei furo 2 ena yo tei moingoro Satan yaromi ka kea ei te moingoro ena aro kakom 40 fume. Te kakom tei Yesu kua kopuna ta nekere ena okome kakom i mora goungoro Yesu meran goingoro 3 ena Satan yaromi “Ne Yai Gumam wam moranga kongo dunguai ne di erengere kopuna epemere darame,” epe di tongoro 4 ena Yesu ka mokom bairo Satan epe di tome: “Epe benaika faikeme. Ka mapunom epe dume: ‘Ari yokamai kua towane nowainga faikeme,’ dume,” di tome.* Diu 8:3 5 Di tongoro ena Satan yaromi Yesu akiro fu iwa furo ena kene kene wom eiro mangi ikom akaiyom muruwo opom di tero 6 “Na mangi ikinam akainam i muruwo nan kiapam yai moiye. Ena iran kiapam beikai yai ta ‘Towaiye,’ diro towaiye. Ena kiapam beikai te akainam tai ta ta dunguai muruwo erowaye.* Mt 28:18; Yo 14:30 7 Koma ne na kanam akire dowanga ena tai i muruwo ne tainum duwame,” di tongoro 8 ena Yesu ka mokom bairo Satan epe di tome: “Yai Gumam kam mapunom ama epe dume: ‘Ne Ari Wanopanum Yai Gumanum kam towane akire duwanie. Te ne yokamai yaromi towane kokonanom inanie.’ epe dungua iran i na ne nenen kanum akire di erekenaiye,” epe di tome.* Diu 6:13 9-11 Di tongoro ena Satan Yesu akiro Yerusarem tei furo Yura ari fi mun ei teinga iki ori biromdi kopu iwa de tero ena “Ka mapunom epe dume: ‘Yai Gumam nuwi kokonan gan yokamai ewi dowangoro ure ne kiapanum moraimie,’ epe dume. Te ka mapunom ama epe dume: ‘Yokamai okonomdi akore akire di erowaingoro ena kongo ta ne kaunum boikenanie,’ dungoro ne Yai Gumam wam moranga ena ne tawa arere moire ure sire ako mangi fo! Ne bei niki de erekenamie,” epe di tongoro* Sam 91:11-12 12 ena Yesu ka mokom bairo “Nemane. Kam mapunom ama epe dume: ‘Ne Ari Wanopanum Yai Gumanum ka kea ei tekeyo!’ dume,” epe di tongoro* Diu 6:16; 1 Ko 10:9 13 ena Satan ka kea ei tongua mapunom i muruwo mora goungoro ma dero “Okome na uro Yesu tokoi ka kea ei towaiye,” di firo fume.* Ip 2:18; 4:15\nAri iki birom ori Nasareti tei moinga yokamai Yesu mounom wako teime\n14 Fungoro ena Murom Sumuna yoporam boingua Yesu tongoro inako dero Gariri man tei ikom akaiyomdi fungoro ena yaromi kam wayom Gariri man man tei muruwo fume. 15 Ena yaromi fu Yura ari yokamai ka nuwi si ereinga ikinom ikai fure ka nuwi si ere moingoro ena ari yai opai muruwo yaromi kam akire dime.\n16 Ena Yesu kon koro koro furo okome fu iki birom ori Nasareti ume. Te koma yaromi gan gawo moingua Nasareti tei moi furo erowai tome. Ena yaromi iron kakom kakom ari ka nuwi si ereinga iki ikai funguamere ena epena ama epe furo arero “Yai Gumam kam mapunom kerowaiye,” di moingoro 17 ena yokamai ka mapunom yai Aisaiya boingua kam i di teingoro a fura dero epe boingua kanume:* Ais 61:1-2\n18-19 Ari Wanopanom Murom Sumuna na moiki tei umie. Yaromi na gunom boi narongoro na fu ari guwai gai ako nekenainga kuwanom yokamai moraingi tei furo gunom kam di mari de erowaiye. Ena na fure ‘Kan iki fainga ari ne yokama kan iki fainga i ma dere mena fiyo! Te ari okonom murom gi dinga ne yokama tokoi kon kaniyo! Te ne yokamai kianom ari bei niki de ereinga akire di erowaika bire de erowaime. Te Ari Wanopanom ari akire di erowangua kakom umie,’ duwaro beika yaromi na nawi dome.\nepe kanere kerere 20 ena a kumo siro tokoi pepa kiapam yai tero ame dongoro te ari yai opai ka nuwi si ereinga iki ikai tei moinga toren ikaneingoro 21 ena yaromi mapunom boiro “Epena na Yai Gumam kam i kereika ne yokamai fingai i mukom faimie,” di erongoro 22 ena yokamai muruwo “Yaromi kawom dumie,” diro te ka nokapu dungua inokore munmane eire “Aiya! Yaromi Yosefe wam moimba ka nokapu dumie,” epe dime.* Lk 3:23; Yo 6:42\n23 Ena Yesu “Na mora fikai ne yokamai ka epe di narowaimie: ‘Nupi kiapam yaiyo, ne ganum nenen bei nokapu do! Te ne Kapanem tei ari bei erengamere epe ne nenen akainumdi tawa ama epe beyo! Ne benanga i no yokamai mora firapunie,’ epe di narowaimba 24 na kawom epe di ereiye: ‘Ka mapunom yai u ikomdi ure ka dungua ariyoma fi kun dai tekeimie,’ epe di ereiye. 25-26 Te na ka ta kawom epe di erowaiye: ‘Komariki yai Iraiya moingua kakom tei kamun kuwokawo fere dero nimi sikengua ena noniki suraiye furo te kapa okonom koro muruwo te okonom koro gam towane fungoro ena meran ori wom fuka diro man man fume. Te kakom i opai werai munmane Yuria ikinom akainom tei moimba Yai Gumam Iraiya yaromi awi dongoro fu Yura opai werai yokamai moingi tei kime. Ma deiyo! Yaromi awi dongoro fu opai werai ta moingui tei fume. Oparomi Yura opai moikemba Sairon ikinom akainom tei moiro te iki birom ori Sarefa tei kei faime.* 1 Kin 17:1–18:1 27 Te okome ka mapunom yai Eraisa moingua kakom Yura ari mantai gainga yokamai munmane moimba Yai Gumam yokamai nenta bei nokapu de erekengoro nokapu moikeime. Ma deiyo! Yai Gumam Siria yai Neiman towane bei nokapu de tome,’ na epe di ereiye,” di erongoro* 2 Kin 5:1-14 28 ena ari muruwo ka nuwi si ereingai ikom ikai tei moinga ka i firo nomanenom niki ori wom de fire 29 ena arere “No yokamai yaromi fiasi guwom dowaro bepunie,” diro Yesu akire gure mena dere akire fu kopu iki birom ori ta dungui tei fimba 30 Yesu yokamai moingi suna tei furo mora fu dome.\nYai ta murom niki dongua moi tongua Yesu bei de tome\n31 Ena Yesu dere fu iki birom ori Kapanem tei fume. Kapaniyam ikinom i Gariri ikinom akainom suna tei dumie. Ena Yura ari iron kakom tei yaromi furo ari ka nuwi si erongoro 32 ena yaromi ka wau fike diro nuwi si erongua iran ari yokamai kam i fire ganom nouro dime.* Mt 7:28-29; Yo 7:46 33 Te yai ta Yura ari ka nuwi si ereinga ikinom ikai tei moime. Yaromi dem miriyom ikai koi Satan muromom niki dongua moi tongoro ena u ori wom boiro * Mt 8:29; Lk 8:28 34 “Aiya! Nasareti yai Yesuyo, ne no yokama tora bei norowaro une? Ne ure no yokama bei niki de norowanga i faikeme. Na ne moinga mapunom ekaniye. Ne Yai Gumam yo tongua yai moinie,” epe dungoro* Yo 6:69 35 te Yesu kura kam di tero “Ne ka dikeyo! Ne yaromi dem miriyomdi ma dero u mena fo!” di tongoro ena Satan murom bei moiro yaromi fiasi ari moingi suna tei de tomba bei niki de tekero u mena ume. 36 Ungoro ari muruwo ganom nouro dire nenen ka di ipo ka dero “Aiya! Yaromi ka yoporam boire te kiapam bengua kam diro murom niki deinga yokamai ka di erongoro u mena wime. Ena yaromi tora beire ka epe dume?” epe dime. 37 Ena iran Yesu kam wayom fu akai koro koro fume.\nYesu bei moiro ari munmane nupi fainga yokamai bei koi de erome\n38 Ena Yesu ka nuwi si ereinga ikom tei ma dero fu Saimon ikom ikai fume. Ena Saimon imam biyai nowai ori gai iro gam murom sungoro yokamai Yesu “Oparomi akire di towane,” diro yana di teingoro 39 ena Yesu fu opai moingui teina tei furo arero moiro “Ne ganum murom sungua i mora gounamie,” epe di tongoro murom sungua mora goume. Ena kene kene wom eire oparomi arere kua kopuna kenom beire ari erome.\n40 Ena okome aro u oropo taro naro bengoro ari bei moiro arinoma nupi mapunom mapunom fainga yokamai endire Yesu moingui tei wingoro yaromi okom ari yai opai moingi towane towane eiro tokoi bei nokapu de erome. 41 Te Satan murom niki deinga yokamai furo ari yai opai munmane denom minom ikai koi moinga ena dere u mena furo ka ori diro “Ne Yai Gumam wam moinie,” dingoro yaromi kura kam di erome. Yokamai mora fingai yaromi Yai Gumam “Ari akire di erowame,” diro awi dongua yaromi moingua iran Yesu bei moiro “Ka dikeiyo!” di erome.* Mt 8:29; Mk 3:11-12\nYesu Yura akai koro koro furo gunom kam di mari dome\n42 Ena koimoi kamun takongoro Yesu akai tei ma dero akai ta ari moikeinga akaiyom tei fungoro ena ari yai opai yaromi wandou fure kanere moingui tei fure “Yaromi ema dero kiname,” diro “Tawa yo moro!” di teimba yaromi bei moiro 43 “E e, na furo Yai Gumam ari kiapanom bei erongua gunom kam ari koro koro muruwo moingi tei ama di mari de erowaiye. Yai Gumam na nawi dongua ka i di erowaro wiye,” dume. 44 Ena iran yaromi furo Yura ari man man muruwo moingi tei wan furo fu ka nuwi si ereinga iki iki ikai koi fure gunom kam di mari de erome.* Mt 4:23\n*4:4: Diu 8:3\n*4:6: Mt 28:18; Yo 14:30\n*4:8: Diu 6:13\n*4:9-11: Sam 91:11-12\n*4:12: Diu 6:16; 1 Ko 10:9\n*4:13: Ip 2:18; 4:15\n*4:17: Ais 61:1-2\n*4:22: Lk 3:23; Yo 6:42\n*4:25-26: 1 Kin 17:1–18:1\n*4:27: 2 Kin 5:1-14\n*4:32: Mt 7:28-29; Yo 7:46\n*4:33: Mt 8:29; Lk 8:28\n*4:34: Yo 6:69\n*4:41: Mt 8:29; Mk 3:11-12\n*4:44: Mt 4:23


2 Korintus 9 (GALELA)\n1Igogou, o kia naga moi ma ngale o roriwo o pipi o Gikimoi Awi nyawa o Yerusalemka gena ngohi upa he tinidelefo nginika.\n2Sababu ngohi tanako qaboloka, kanaga to ngini nia gaeli gena foloisi qaputuru la ona niariwo, de nia giliri tosimane qabolo o Makedonia ma nyawaka. Ngohi totemo onaka, "Nanga dodiao ipipiricaya o Akhayaka ona magena o taungu ipapasaka isidailako qabolo so manga roriwo o pipi gena yahikeka." De ngini nia sininga ma loha la nihike gena ona yoiseka, de ona o Makedoniaka yasigaro la yadadala lo yomode o roriwo o pipi yohike.\n3Ngaroko komagena, ka qaloha o Titus de ma dodiao yasinoto ona magena ngohi tasulo la ikahika iqoma nginika, ma ngale ona ngini iniriwo la nia roriwo o pipi gena niaaturu. So ngohi tongongano done ma orasi tomasidiado nginika, de ngini nia aturu qaboloka, maro ngohi totemo qabolo o Makedonia ma nyawaka. Upa sidago ai demo kiaka nia giliri tosimamane gena ka ma demo bato.\n4Sababu nagala o Makedoniaka ma nyawa asa ngohi imote done ma orasi ngohi tahika nginika, de nakoso ngini nia roriwo o pipi gena niaaturu waasi de, awadede, ngomi asa de mia maqeka de komagena lo ngini nimaqe, sababu ngohi iqomaka nia giliri tosimane qaboloka.\n5Komagena so ngohi tosininga ka qaloha ona yaruwange tasulo la ikahika iqoma nginika, ma ngale ngini nia roriwo o pipi kiaka o ngongike nijajajika gena ona aku yaaturu. Komagena taaka la ma orasi ngohi tahino de qangodu magena asa isidailako qabolo, de isikelelo nia roriwo o pipi gena kanaga nihike de nia sininga isosanangi, upa de nigegego.\n6Niosininga o demo manena: O nyawa la kanaga yodato ma cunu, done ma sopo lo asa ka ma cunu. De o nyawa la kanaga yodato ilamo, done asa ma sopo lo ka ilamo.\n7Ngone o nyawamoi-nyawamoi bilasu pahike de nanga sininga isosanangi, maro o kia naga iqomaka ngone pasitatapu qaboloka. Upa pohike de nanga sininga qatubuso de upa lo ka ma ngale inasulo sidago ngone posininga bilasu pahike. Sababu o Gikimoi wadodara o nyawa kiaka kanaga yahihike manga sininga de ma nalika.\n8De o Gikimoi de Awi kuasa aku ngini winidogo o bi moi-moi qaloloha gena qangodu, so nginika o kia naga ikurangi gena qangodu niamake sidago nia kurangi moi lo asa ihiwa. La o bi loha moi-moi gena qangodu ngini aku niaaka ma ngale o nyawa niariwo.\n9O nyawa la kanaga yahike de manga sininga qaloloha imatero maro o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O Gikimoi de Awi sininga qaloloha wahike o nyawa isususaka, Awi sininga ma loha gena ma bati lo ihiwa."\n10O Gikimoi o gisisi wonahike ngone pototoroka de lo o doro ma sopo wonahike maro nanga ino. So komagena lo igogou Una asa o kia naga de maena nginika gena wodogo, sidago ngini aku nifoloi la niahike kanaga o nyawa de manga kurangika.\n11De o ngeko moi-moi idala o Gikimoi asa ngini winihike de ma boloili la ngini aku de nia sininga foloisi qaloloha niahike o nyawaka. So done ma orasi to ngini nia roriwo o pipi gena ngomi miatota o nyawa isususa o Yerusalemka, de o nyawa yadala asa manga sukuru yatide o Gikimoika.\n12To ngini nia roriwo o pipi nihihike gena upa cawali o Gikimoi Awi nyawa yariwo, duma magena ma ngale lo o nyawa yadadala asa manga sukuru yatide o Gikimoika.\n13Sababu ma orasi ona magena to ngini nia roriwo o pipi gena yakelelo, de ona asa o Gikimoi iwigiliri. Sababu ona asa aku yakelelo igogou ngini o habari qaloloha ma ngale ma Kristus gena niopiricaya de lo niosigise, sidago lo de nia sininga qaloloha niahike onaka de lo o nyawa ma somoaka.\n14De ma ngale ngini gena ona de manga sayangi ilamo so isumbayang, sababu kagena nginika kanaga o Gikimoi Awi laha ilalamo gena imanara foloisi qaputuru.\n15Hino la ngone nanga sukuru patide o Gikimoika, sababu igogou to Una Awi ngongike gena qaloha icarawa.


Luk 6 | `KQC | STEP | Sabati meda yokoiri, Iesu ma ini usi dina vene sa witi muro idari nana diyadi. Ini usi dina vene yaku witi di ini ada koma resi ini vanari fufuta resi irigamadi.\nb6.3–4:1 Sam 21.1–6\nf6.22:1 Pet 4.14\ng6.23:2 Chr 36.16; Acts 7.52\nj6.40:Mt 10.24–25; Jn 13.16, 15.20\nSabati di ni kaitena ago\n1 Sabati meda yokoiri, Iesu ma ini usi dina vene sa witi muro idari nana diyadi. Ini usi dina vene yaku witi di ini ada koma resi ini vanari fufuta resi irigamadi. a 2 Pharisee vene be yaku ni kaiteyadi, “Sabati meda di ago gira yaku nido bi makai ga refo vo nido.”\n3 Iesu ni kabai resi niyo, “Ya bi bura veyadi beika David ini amiye sa yaku reyadi mirona medari rauna reyadi ri. b 4 Ina yaku Sei di yava ideri dui resi Sei rofu mana beredi moisi irisi ini vene ka maro. Ago gira ya nido una rofu bi tabu Sei ma amiye utari naivo vene maka bi mina beredi irigedi.” c\n5 Resi niyo, “Amiye di Mida bi Sabati meda di ini Warika Amiye.”\nVana kevo amiye\n6 Sabati meda yokoiri, usausa yavari dui resi amiye oteimaro ri, mironari bi amiye ini vana rama kevo nufa baku reyo. 7 Ago gira oteimana vene be ma Pharisee vene kiya Iesu vegamadi, gokai rego mina Sabati medari ini no dada nisi tourage regedi, mina amiye moi buni rigo ri. 8 Idu mina vene di mokena bi sena vesi mina vana kevo amiye rofu niyo, “Dadisi mina vene di nemokori are re.” Dadisi are reyo ri, bi 9 ina vene ni kaitesi niyo, “Beika vegu bi buni ago gira dudu Sabati medari regiya? Vana magiya o esika magiya? Amiye di vegu moi rigiya o umuyegiya?” 10 Resi ina vene yokoiyokoi rofu nene resi mina amiye rofu niyo ▼\n▼ 6.10niyo;bura bedakaigubuyo resi niyonufa.\n, “Yi vana ae roto ri.” Resi reyo ri, bi ini vana dubusa dairi buni niyo.\n11 Idu mina vene di mokena gubuyo yaku vata baiyo ma iniye ni vabi regamadi Iesu rofu beika regedi mina.\nIesu ini ni feidena vene tuero moiyo\n12 Mina ariri bi, Iesu omuna yokoiri usausa nigi boyo, urusa doba Sei rofu usausa nigamo. 13 Aru uveyo ri, ini usi dina vene raka nisi tuero moisi ini roka maro bi ni feidena vene: 14 Simon (ini roka yokoi Iesu yaku ka niyo bi Peter) ma ini usika Andrew; James ma John, Philip ma Bartholomew, 15 Matthew ma Thomas, Alphaeus di mida James, ma Simon Zealot, ▼\n▼ 6.15 ZealotMina bi Rome vene meki regamo amiye yokoi. Auna rena ago di ini oteimana ago ideri baku re.\n16 James di mida Judas ma Judas Iscariot, kaere bi gabi Iesu di ini muyena ida riyo amiye.\nIesu amiye oteimasi gauka moi buni riyo\n17 Kamini Iesu ina vene sa vakoi deyadi ma nomuri ini usi dina vene taugade sa are reyo. Judea gagani vene ma Jerusalem vene taugade, ma Tyre ma Sidon kone vene taugade ka minari; 18 ini okiyadi bi Iesu di ini sina neidegi ma ini gauka moi buni reyainedi. Ma kaere vima no ini rovaitari ka Iesu negau deyadi ina yaku moi buni regamo. 19 Amiye tau Iesu avaka moigika vo nisi regamadi adina vava ina rofu yakugamo ri, bi amiye tau buni nigamadi.\nAda rena ma iriyeduka rena\n20 Iesu yaku ini usi dina vene rofu vesi niyo,\n“Ya irava vene bi ada regedi,\nadina Sei di ourefeidena amena sana bi yi!\n21 Gua, ya rauna rededi vo nisi bi ada regedi;\nSei yaku yi iruku ya mago mironi ma yi uka bere nigedi!\nGua, ya isaka nidedi vo nisi bi ada regedi;\nyoga nigedi mironi!\n22 “Amiye yaku ya rofu gubuyo regedi ri, ya fufuta magedi ri, ago no ya rofu nibigedi ri ma yi roka moi no regedi ri, Amiye di Mida usi dina dada, bi ada regedi! f 23 Mina medari, mina rega vata nigo ri, bi ada resi adena ufa, adina yi obini omari moigedi bi tora. Idu ini tutubena vene ka mina vegu yokoimaka Sei di ago niyadi vene rofu sena reyadi. g\n24 “Idu no baigo mironi ya kaere gua bi gugura tau vene,\nyi vegu moi buni rena bi gua moigedi mini!\n25 No baigo mironi, ya gua kaere iruku tau iridedi;\nrauna regedi mironi!\nNo baigo mironi ya kaere gua yoga nidedi bi;\nisaka niga guruo amegedi mironi!\n26 “Amiye tau yaku ya ni buni regedi ri, bi no baigo ya rofu; yi tutubena vene yaku mina ago yokoimaka Sei di ago nidedi ofa vene rofu nigamadi.\nUka mana tuma vene rofu\n27 “Na neidededi vene ya rofu nida: yi tuma vene rofu uka ma; ya rofu gubuyo rededi vene rofu bi buni re. 28 Ya karaini rededi vene rofu bi buni toragade ma; ya no rededi vene rofu bi Sei rofu usausa ni. 29 Amiye yokoi yaku yi ragena famago ri, bi berou ka ma kumo famaraine. Amiye yokoi yaku yi ideri varuka moigo ri, bi ferei kaini yi fafau varuka ka ma. 30 Kaere ya rofu ya usa nigo ri, bi mina ma; ma kaere ya rofu yi beika be moigo vo nisi, dairi ya marainedi bi ga ni. 31 Ya ura rededi amiye yaku ya rofu buni rebigedi kana, ya ka ina rofu makai refa. h\n32 “Ye ya uka madedi vene maka uka magiya vo nisi bi gokai resi Sei buni toragade ya mago? Vegu no rededi vene ka ina rofu uka madedi vene maka rofu uka madedi! 33 Ma ya rofu buni rededi vene maka rofu buni regiya vo nisi bi gokai resi Sei buni toragade ya mago? Vegu no rededi vene ka makai rededi! 34 Ya ya diba ina dairisi ya magedi vo nisi maisa ri, bi gokai resi Sei buni toragade ya mago? Vegu no rededi vene ka vegu no rededi vene rofu madedi, maradi kana dairi moigi maka! 35 Idu yi tuma vene rofu uka ma. Vegu buni ina rofu resi masi ya rofu dairi moigiya di mokena bi ga moke. Makai dudu bi yi buni toragade moigiya resi ya bi Sei Odoro Iniye di ini mida vene. Adina ina kaya kaere amiye ina rofu ni buni de rededi vene ma vegu no rededi vene rofu ka mokei tora redo. 36 Amiye rofu iriyeduka re, yi Baba ka bi iriyeduka ya rofu redo kana.\nAmiye be rofu kota rena\n37 “Amiye di no rofu ga mokei no refa, ma Sei yaku ka yi no rofu mokei no de rego. Amiye be di nori ga ema, ma Sei ka yi nori de ya emago. Amiye di vegu no mokei toto nifa, ma Sei yaku yi vegu no mokei koina nigo. 38 Amiye be rofu ma, ma Sei yaku ya rofu mago. Yi dura moi vata baigo ri moi varakavaraka resi besa ma vata baibigo regasa rausi rebigo, kamini ya bi ya rofu beika rau regedi bi uka bere nigiya. Adina ya amiye gokai toe madedi kana, Sei yaku mina toe dairi ya mago.”\n39 Ma Iesu yaku mokena ago ina vene rofu niyo, “Ne taufa amiye yaku ne taufa amiye bi de ourefeidego. Makai vakoi sokuri gogo keto regedi. i 40 Usi dina amiye yaku bi oteimana amiye de ebu rego, idu oteimado mokena tau mina ina tau noibanu yaku moigedi ri bi mo, ina oteimana amiye kana nigedi. j\n41 “Beika resi bubudo yi dubuini di nemokori bi veisa, idu yabo reta yi nemokori bi de ni dodi reisa? 42 Gokai ida dudu, yi dubuini nigiya, ‘Dubu na ferei kumo yi nemokori bubudo amedo mina moigida,’ ma ya kaya yi nemokori yabo reta amedo bi de veisa? Ofarosi amiye, yi nemokori yabo reta amedo mina siko moi etagae regiya, mamo vei mona resi yi dubuini di nemokori bubudo amedo mina moi etagae re.\nYabo ma ini rama\n43 “Yabo buni yaku rama no de aido, ma yabo no yaku rama buni de aido. 44 Yabo yokoiyokoi bi ini rama dudu veitao regiya. Imiye yabori fuka de butu regiya. Waini di meko ka imiye yabo rofu de butu regiya. k 45 Amiye buni yaku ini ukari beika mokedo bi buni dada, vegu buni moi baido. Amiye no yaku ini ukari beika mokedo bi no dada, vegu no moi baido, adina vena yaku beika nido bi ukari amedo kana. l\nYava rina amiye remanu\n46 “Ya vene bi na rofu bi ‘Warika Amiye’ vo nidedi, idu beika resi na yaku nida kana bi de rededi? 47 Amiye tau na rofu baisi, nai ago neidesi nida kana regedi bi ya oteimagida, ya bi gokai kana amiye. 48 Ina bi amiye yokoi yava akugamo kana, kono goisi guri iniye resi fore fafau ini yava moi are reyo. Kamini abata deyo ri, koru yaku nesi ini yava uyo ri de moi kita reyo, adina bi mina yava bi aku mona reyo dada. 49 Amiye kaere yaku nai ago neidesi de rego bi amiye yokoi kana kaere bi ini yava vasa fafau reyo; abata yaku ini yava uyo ri, bi minari maka yai reyo — ini mina yai reyo bi no iniye!”


Mar 6 | `KQC | STEP | Iesu ini usi dina vene sa mina sana feresi ini tora niyo taoniri dairiyo.\nf6.14–15:Mt 16.14; Mk 8.28; Lk 9.19\nj6.34:Num 27.17; 1 Kgs 22.17; 2 Chr 18.16; Ezek 34.5; Mt 9.36\nIesu bi Nazareth ri fufuta maradi\n1 Iesu ini usi dina vene sa mina sana feresi ini tora niyo taoniri dairiyo. 2 Sabati medari usausa yavari amiye rofu oteimagi kora reyo. Amiye taugade vima diyadi ini beika niyo neideyadi ri, iniye niyadi, “Goidu mina baku reyo? Mina mokena tora moiyo bi beika? Gokai dudu Sei di vava nufa vegu redo? 3 Ina bi mina yava rina amiye, Mary di mida ma ini dubuiyaka bi James, Joseph, Judas ma Simon? Ini tobaiyaka ka minari amededi ba?” Ye minari bi Iesu rofu gedu maradi.\n4 Iesu yaku mina vene rofu niyo, “Gagani tau vene Sei di ago nido amiye yaku vei odoro regamadi, idu ini tora niyadi rauturi bi ini davatu vene ma usika ourena yaku bi de.” a\n5 Ini vima diyo adina bi amiye ini uka vari gira de maradi. Ye minari bi Sei di vava nufa vegu moi ogau de riyo, idu gauka vene aisi maka ini vana moi fafau aiyo ma buni niyadi.\nKamini Iesu bi rauturautu amiye ago ni oteimaro. 7 Ini usi dina vene tuero raka nisi ni egogo resi remanuremanu dudu ni feideyo. Ina yaku vava vima no fafau ina vene rofu maro. 8 Resi niyo, “Gugura bi yokoi de idari moigedi, idu yi yukana maka – iruku be de ma dura bi de ma fore yi foketari aina ka de. b 9 Resi yi yuka ro maka bi rigedi.” Ka niyo, “Varuka yokoimaka akugedi. 10 Bema goina yava yaku ya ni dui regedi bi minari dui resi amefa mamo mina taoni feresi digedi. 11 Bema taoni yokoiri dui regedi ma de ya moi dui regedi o yi ago de neidegedi ri, bi yi yuka di budoka usi eyarei feresi kamini digedi. Ye mina bi ini vegu makai regedi yaku bi vei mama rego.” c\n12 Kamini disi ago buni ni rausi reyadi, dada amiye yaku neidesi vegu no fereyagane. 13 Minari bi vima no taugade amiye di rovaitari umeki regamadi ma gauka bi diga di ona yaku rovaitari rausi regasa moi buni rigamadi. d\nJohn Baptist di muyena\n14 Ye kini Herod ▼\n▼ 6.14 kini Herod:Herod Antipas, Galilee di ourefeidena amiye.\nyaku beika vata nigamo bi neideyo, adina bi Iesu di ini roka bi gagani tauri ogau nigamo. Amiye be yaku nigamadi, “John Baptist muyena gutuna dadi rae resi vegu niyo. Resi bi vava nufa vegu buni moisi redo.” f\n15 Idu be yaku niyadi, “Ina bi Elijah.”\nMa be yaku niyadi, “Ina bi Sei di ago nido amiye kaere bi senagisenagi Sei di ago nido amiye nokoi kana.”\n16 Herod yaku mina neideyo ri bi niyo, “Ina bi John Baptist, kaere bi ini ada nugai feideyaka ma ina bi dubusa dairisi vegu niyo!” 17 Herod ina kaya ago ni gira reyo ma John moisi ini yuka ukita risi dibura yavari aiyadi. Herod mina reyo ini adina bi Herodias kaere bi ina yaku meyo bi ini dubuini Philip di rema. g 18 Adina John Baptist yaku Herod toga nigamo, “Yi dubuini di rema ▼\n▼ 6.18 yi dubuini di rema:yi abuata.\nmeyo bi tabu.”\n19 Mina dada Herodias ini uka esika John rofu bi toragade ma ini ura bi ina umuyego vo nigamo, idu ina rofu ida de. 20 Herod bi John rofu ori regamo, adina bi ina diba John bi mokena rorobo amiye ma amiye kikifa, mina dada buniri maka aigamo. Ina sina neideyo ri, bi ini mokena neuneu niyo. Idu, ini ura bi ini sina neidegi vo niyo.\n21 Herodias ini mokegamo meda bae okiyo ri, bi Herod di ini vata niyo di medari ina yaku ini ourefeidena vene, ruda vene di toratora ma Galilee di ourefeidena vene raka nisi irakuna ina rofu maro. 22 Herodias di vefa ▼\n▼ 6.22Herodias di vefa;bura bedakai biIni vefa Herodiasnufa.\ndui resi adena usi Herod di ini okiyadi vene sa di uka moi ada reyo. Ye kini yaku mina rema niyo, “Ya ura beika magida? Yi beika ura regiya bi ya magida.” 23 Sina taugade dudu mina rema niyo, “Gua ya nida mini beika na usa nigiya bi ya magida, ye nai ourefeidena amena sana mina berou rofu tu ya magida.”\n24 Mina rema minari maka yaku nesi ini nono ni kaiteyo, “Beika bodo ni kaitegida?”\nMa ini nono ya niyo, “John Baptist di ini ada.”\n25 Mina rema evade maka dairi nesi kini rofu ni guba reyo, “Nai ura bi ya yaku ruika maka John Baptist ini ada biyo odorori aisi na ma!”\n26 Minari maka kini bi iriyeduka no niyo, idu ina bi gokai ni rego, adina bi sina taugade ini okiyadi vene di ini budari ina rofu niyo. 27 Dada evade ini iya rena amiye ni feidesi ago gira niyo John di ini ada moi baiyaganedi. Ma dibura yavari nesi John di ada nu buru reyo. 28 Resi biyo odorori ae baisi mina rema mida maro, ma ina yaku dadisi bi ini nono maro. 29 John di ini usi dina vene mina neideyadi ri, bi desi ini rovaita moisi guri aiyadi.\nIesu yaku amiye 5,000 ubua reyo\n30 Kamini ini ni feidena vene bi ina sa amei desi bi ini beika reyadi kana ma beika oteimaradi kana mina nigamadi. 31 Minari bi amiye taugadegade ma nega baiga neyadi, dada iriiri di meda bi de, ye niyo, “Ya yaku maka na sa baigedi ma disi mafumafu sanari sifere regifa.” 32 Ye vanagiri keu risi iniyeiniye mafumafu sana nokoiri diyadi.\n33 Idu boyadi ri amiye kaere ina vene vei mama niyadi bi taoni tau gutuna raga resi sena bogamadi ini boi okigedi sana. 34 Ye Iesu bi seriri okisi amiye utuma veyo ri bi ina rofu iriyeduka reyo, adina bi mamoe kaere dogo amiye bi de kana, dada Iesu yaku ina vene rofu ago taugade ni oteimagi kora regamo. j 35 Ma meda bi uriyenau eta rofu niyo ri, bi ini usi dina vene bi ina rofu baisi niyadi, “Mina gagani bi maike ma ari bi koina nido mini. 36 Bema buni bi mina vene ni feidegiya ma deyagane goina negau rautu ma taoniri iruku voi resi iriyagane.”\n37 Idu Iesu yaku niyo, “Ya yaku iruku magedi ma iriyagane.”\nMa niyadi, “Una yaku 200 siriva fore ▼\n▼ 6.37 siriva fore:Siriva fore yokoimaka bi rautu amiye di moimai meda yokoiri di ini davana kana. (Mt 20.2 baku re).\ndudu beredi voi resi mina vene magifa ma irigedi ba?”\n38 Ma Iesu yaku niyo, “Bema yi beredi nufa vo nisi bi disi vegiya.”\nYe baku reyadi ri, bi niyadi, “Beredi 5 ma oyena remanu mini.”\n39 Kamini Iesu yaku ina vene rofu niyo bi amiye tau neinei dudu mutaka odoro ameinu reyadi. 40 Dada amiye bi tau neinei be bi 100 ma be bi 50 dudu ameyadi. 41 Minari Iesu yaku beredi 5 ma oyena remanu moisi omari nesi bi buni toragade Sei rofu maro ri, bi beredi moi odesi togatoga ini usi dina vene magamo ma amiye tau neinei dudu rau reyadi. Ina ka oyena remanu moi odesi amiye tau neinei dudu rau reyadi. 42 Ye ina tau noibanu iriyadi ma uka bere niyadi. 43 Ma ini usi dina vene yaku de iriyadi beredi ma oyena sa foroka tuero moiyadi. 44 Ye rumana vene kaere mina iriyadi bi 5,000.\nIesu koru fafau nana reyo\n45 Gua maka Iesu yaku amiye taugade ni feidegamo ri, bi ini usi dina vene vanagiri keu resi ina siko Bethsaida ri, koru moka tora berou eta rofu baiyadi. 46 Amiye yuata niyo koina niyo ri, bi omuna ika yokoiri bosi usausa niyo. 47 Urusa niyo ri, vanagi bi koru moka tobo ramari, ye Iesu bi inaike konori ameyo. 48 Nei reyo ri, bi ini usi dina vene bi fayo rena bi gira iniye nigamo, adina bi ina bi aura baigamo sana seira risi baigamadi dada. Ye ari uvego atafuri ini vene rofu boyo, koru fafau ma nana rega bogo. Ina bi ini vene ebu rego vo niyo. ▼\n▼ 6.48ebu rego;oina rofu yova rigo.\n49 Idu Iesu bi koru fafau nana regamo vegasa mokeyadi mina bi monogo. Kamini imuna niyadi, 50 ina tau vesi ori reyadi dada.\nIdu Iesu yaku evade niyo, “Uka gira nifa! Mina bi na; ori ga refo.” 51 Kamini vanagiri ina vene sa keu riyo ma aura amuta niyo. Ini usi dina vene bi vima disi ago koina niyadi, 52 badina ini adari diba de amiye 5,000 ubua reyo ri ini uka forovai reyadi dada.\nIesu Gennesaret ri gauka vene moi buni riyo\n53 Kamini koru moka tora ugasi Gennesaret konori okiyadi ri, minari vanagi ukita riyadi. 54 Ye vanagi fereyadi ri, amiye yaku Iesu bi sena maka vei mama reyadi. 55 Ma amiye raga resi berouberou Gennesaret konori ini gauka ekamari uakaisi moi okigamadi, mina bi neideyadi Iesu ini goidu amegamo sanari. 56 Ye Iesu goidu soka regamo ri, rauturautu neinei o taoni o gagani maketi sanari gauka moi baigamadi. Iesu rofu guyaguya nigamadi, gauka vene yaku ini varuka metona maka avaka moisi buni nigedi. Ye kaere avaka moiyadi bi tau noibanu buni niyo.