Agu Apai Ani Awirikaha ti Azire Ari (Eyobo 12:7-9)\nCOVER SUBJECT Asanahe Tipa Agu Aboro du Ngbangbaturũ Yo\nCOVER SUBJECT Yuguyugupai Tipa Agu Aboro du Rogo gu Ngbangbaturũ I Abingo ho Ya\nAgu Apai Ani Awirikaha ti Azire Ari du Para rogo Ziazia Kekeapai Yo\nLefèvre d’Étaples—Ko Akpinyemu Rungorungo Aboro Rugu Tiyo na Fugo Mbori\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Dia gu Rengo Nga ga Ziazia Kekeapai Zanga Bee\nGinipai Ziazia Kekeapai Agumbaha?\nNgbaõbambu Sinziri | Na. 6 2016\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bicol Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Maltese Mam Mambwe-Lungu Mauritian Creole Maya Myanmar Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nias Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“Ono mo sána, . . . azire ari, ami agúmba pai foro. Da dagba agi ahe re dunduko aina nga ya be Yekova namangi gere, ya?” —Eyobo 12:7, 9.\nAGARÃ 3,000 kusayo, gu tita aYisaraere nangia Eyobo aima ino gupai nga azire ari nape dungu apai furani tipa gu mangasunge nga ga Mbori. Gaami mangaapai nasa ra ami du ni kpiapai gbiati pa masaku. Rogo Ziazia Kekeapai yo, badungu agu apai i ayugoho tipa azire ari nayugo nyanyakipa pai furani tipa raka gbiati gaani pagume na Mbori. Ani bingo bete akpiapai.\nYO AMBIRAMBIRA NABI BAMBU TIPA RA NI\nAgu aboro naaraka Yerusarema yo aima inopai wenengai tipa ambirambira, ami ana dua gaami bambu rii abambu yo. Agura adua ga ami abambu ri ga Soromo yekaru yo. Si wa ka i ya, agu ambirambira naana dua gaami bambu rii yekaru yo ana bihe na agarã dunduko nga ba bandahe, nga gu ba ami ani rengbe ka vunga awira ku rogoho zanga gbegberẽpai mangi ra.\nBake papara Atambuahe 84 angia boro sa dagba awiri Kora yo, nga gu ko naana mangasunge yekaru yo tipa poso sa tifuo adiwi sita aima bi bambu agu ambirambira re yekaru yo. Ko akpinyemu ka du wa agu ambirambira nadua nyenye ba rogo ga Yekova bambu yo re. Ko apoi kuari ki ya: “Ako Yekova nga ga arimbasa ko nangba gamo abanye! Mbisimore nakpi nyemu ga Yekova avurukporo, ii, he namaka re tipa ha a; kpotore yo nangbiko na borore a tipa unga Mbori. Ii, bavurukporo nabi bambu ru, mbirambira nabi bambu tipa ru a, yo u ka ma pararu ku ho ni, nga gamo abamotumo, Ako Yekova nga ga arimbasa ko, gi Bakindo nga gi Mbori!” (Atambuahe 84:1-3) Ya mo ani, gbiati gaani paranga aboro ni du na kina gu bangisa tambuahe re tipa ga Yekova bambu na kidu na nyemu kaa dungura tirani dedede na ga Mbori aboro?—Atambuahe 26:8, 12.\nGONYO ARI YO U INI GAU ARAGO\nGu nebi nangia Yeremaya akepai ki ya: “Gonyo ari yo u ini gau arago.” Ko aima inopa ga agonyo ta vuru ringara mokido. Bangbanda Marungu na Zerekpe, agonyo naima susa 300, 000 i nagedi ra ninaaguari vuru Afirika kaa ga ku Putu yo ti gene ngbongbo rago nga ga Yaradene. Gu regbo du kina rogorayo ni naapehe fura tipa ami karaga tira ku bara yo kitö nada. Wakina kura azire, “ami rugu tira na pa rago gaami yega.”—Yeremaya 8:7.\nGu buku nafura tipa gu ta nga ga Azire naya: “Pa ga azire ta kina rogo ra yo.” Yekova Mbori aima maa gu tatamana ku rogo ra yo nibipa ga ami regbo ta, ono ko afu gu rengbanapai fu aboro nga ka ino regbo na rago ahe. (Ruka 12:54-56) Gu inohe Mbori afuhe fu aboro tipa i ini gu regbo ani araka ti ni re kia ti gu tatamana nga ga agonyo. Agu aYisaraere nadu ti regbo Yeremaya ainongo agu apai i aino apai ti ni te. Mbori agumba ndu gupai re ki ya: “I gindiga ga Yekova pai, gini tatamana du rogo yo yo?”—Yeremaya 8:9.\nAreme, ani na dungu nduapai berani nayugo gupai nga ani naraka ti gu regbo Ziazia Kekeapai ayambaha nga “kusa rago.” (2 Timoteo 3:1-5) Ya mo mo awirika agonyo ki inipa ‘arago’?\nDINGIMO NABI HE TUTURŨ\nI ima fura tipa dingimo bara dunguhe rogo Ziazia Kekeapai na kpiaru ni badunguhe Ringara Mokido yo. U naraka ri mbia yo, Ziazia Kekeapai naya: “Yo u namaa rago ni tipa nya ka zia ru, bangiriru nabi he tuturu ku sa yo.” (Eyobo 39:27-29) Bangiri dingimo na ome tini ni kerehe, na si nangera tuturũ wa (kirometere 1) ka bi ndakuta.\nKina wai dingimo abihe “tuturu ku sa yo,” kina wo Yekova abi raka kumbatayo. Rogo gi gene re, Yekova Mbori naya: “Nataki pande pa digidapai ti tonatona rago na pa agu ahe ata manga nga ya bakuru yo.” (Yesaya 46:10) Ka ani aka kuti gako arugute, ani ima rengba ka gbia undo ti gako tatamana gbiati wai ko angera tuturũ.—Yesaya. 48:17, 18.\nZiazia Kekeapai naringbisa agu aboro aringbisa nakido kuti Yekova kuti dingimo: “Ono agu yo nakida kuti Yekova i aúngasi omeyo, i agúka wa adingimo.” (Yesaya 40:31) Dingimo namanga sunge na guhe du tii puporu yo tipa kaa kusa fofoi wege. Ho dingimo agbia tiru ni na zera rago, u nazaraga puporu si ni ke kirikiri pati gu ba du fofoi wege rogoho kuari gbe. Dingimo akidongo kina kuti gu ome du puporu na ni tipa ka gu ni gbangaha te. Wakina gure a, agu aboro nakido kuti Yekova ima rengba ka ngera koyo du ko ni nga gu boro nakido yo tipa “gu bakere tandu susi.”—2 AKorindo 4:7, 8.\n“A WA KONDO NADUNGURA AWIRU KU TII PUPORU”\nKondo na awiru\nPoso sa mbata fu kpi Yesu, ko aru ka ngana gu bakere bagbata nangia ga aYudo ki ya: “Ako aboro Yerusarema, aboro Yerusarema, ninaimo anebi, ki nizumudi agu yo i akedi yo fuo roni! mi akpi nyemu dungura awironi a wa kondo nadungura awiru ku tii puporu bara wãi, ka oni aida nga ha ya!”—Matayo 23:37.\nGu nyanyaki nyemupai du rogo azire yo nga ka banda awira. Agu azire na mbakada bambura sande wa akondo, si aida ami ngere wenengai tipa gu kerepai rengbe ka ye. Ka nakondo bi nzagu u ni ke kirikiri ariyo u nata ngbaru ka yugo pa kerepai fu awiru, na awiru nayaara ni ipo tipa ka gbia bandahe tii puporu yo. Awiru nagbia nzereme a tii puporu yo be uru na bakere mai. Kinawo a Yesu aaida ka fu bandahe gbiati nzereme nga ga toro fu aboro Yerusarema. Areme, Yesu naya ani ye fuoko tipa ka gbia nzereme gbiati bandahe be gaani ambugo gbiati gu bakabangirise nga ga raka.—Matayo 11:28, 29.\nNirengo, badungu apai duho rengbe ani ka wirikaha ti azire. Wa mo nikaa bi gaami mangaapai mo asadi ka bingo gu veresi nafura tipa ra. Ambirambira undongo ro aundo mo du na tambuahe tipa ga Yekova bambu iriso. Mo ngere ku be Mbori tipa ndikidi maabangirise nga gu nika undo ro mo ni gu wa kina dingimo. Mo ye fuo Yesu tipa gu rengo nga ga toro nga gu nika banda ro wa kina wai pupo nakondo ni naabanda awiru. Na agonyo undongo ro mo ni ngere angera tipa agu apai nayugopa yangara areme.\nWai Rengbe Mo ka Mbeda na Mbori?\nMo bingo wai Mbori adegatuko sa akpee, wai si aida ani kpari fuko, na gu kura apai si aida ani mangihe ka mbeda na Mbori.\nNa. 6 2016 | Gu Yuguyuguapai Nga ga Ngbangbaturũ\nNGBAÕBAMBU SINZIRI Na. 6 2016 | Gu Yuguyuguapai Nga ga Ngbangbaturũ


Heb 9 | `DAD | STEP | Bar itenẽya tubu anĩ, seli yabiya nigin nun ado fen, seli yabiya nẽ modoũ tenebur eineg adon.\nTenebur Negur Nẽ Salafat Bun Seli Yabiya\n1Bar itenẽya tubu anĩ, seli yabiya nigin nun ado fen, seli yabiya nẽ modoũ tenebur eineg adon. 2Salafat taka dinon. Aab malabag anĩ bun, yal nẽ tibog, tebol ado, bret sesewi difen anĩ an ifaredin, modoũ are Modoũ Fateul dedig. 3Gabar Modoũ Fateul bun ibodok anĩ dumen, aab taka Modoũ Fateul Bagai dedig ibodon, 4an gol alta aa gaula sumeĩ nigin tõ fiyadig ado, bar itenẽya nẽ bogis gol nem ganan kerũ feleya ibodon. Bogis enei bun, gol darum mana ado, Aron nẽ manig sana wõ yen ado, meein bedu bar itenẽya itoton ado ifaredin. 5Bogis teten Fula Fiya Medeĩya Negur nẽ engel Serubim difaren, wayeid yarirĩ dife, bogis mala dede difen, bogis mala are modoũ, Negur an mosor yaleledig. Anĩ ere, amã enei nigin gama to dir mafalauf.\n6Sain ereb ereb ganan age de dodok difel fen, pris idi Negur nẽ kabĩ dalouf nigin, aab malabag bun naa ganan diledig. 7Anĩ ere, pris mudur dogol, aab Modoũ Fateul Bagai dedig gabar dumen ibodok anĩ bun, yar tekelei bun sain tekelei dogol iledig. Ĩ naud sã to bagai iledig. Ĩ yogo nigin ado, tamo kayau neid mosor to kelei ken dinon anĩ nigin naud Negur ifenẽdig. 8Enei bunem Awa Uur Fateul, salafat fateul urug bagai dinon anĩ fau ifar mog, Modoũ Fateul Bagai bun ileya nigin, bobog fau kã feleya sã anĩ ifelnẽdin. 9Enei are gama sain enei nigin malakanon. Are ofa ado yaro sesewi fiya Negur difenen anim, Negur seli yabidig tamo yogon wau kare keleya kisi feleya sã anĩ ifelnẽdif. 10Safina age fediya anĩ, are saaf, naan yõya ado, amuyẽ lilik fiya nẽ tobonunã fire fire dogol. Age fediya anĩ, are bouwa buru nẽ lo, kabĩ yalef ile, suma mata nẽ sain bun.\nKristus Nẽ Naud\n11Kristus ĩ, ereb ereb biya mogo wõ yen anĩ nẽ pris mudur isin. Ĩ salafat fateul odug, biya bagai bun isour yale ilen, salafat fateul are tamom to dinon, are ereb kare fen enei nẽ tomina sã. 12Ĩ meme ado bulmakau naal nẽ naud ado to ilen, anĩ ere, ĩ Modoũ Fateul Bagai bun, yogon naud bunem, sain tekelei dogol isour yale ile fen, ada nigin kel gei fiya faimud ibodkeleya anĩ yalen. 13Meme ado bulmakau nẽ naud ado, bulmakau gober naal yã difalege di, isaikelen anĩ nẽ aas nem, idi amuyẽ lilik fiya sã anidi tetedin wiri dife di, idi amuyẽ lilik fele di, bouweid fili yedig. 14Are momoi youf are, Kristus nẽ naud naig fe yenẽf! Ĩ Awa Uur faimud ibodkeleya bunem, yogo bouwa amuyẽ sã, Negur bun sesewi fen. Yogon naud anim, ada wauda laa bun ileya nẽ tobonunã bun tamal kulo fadalef, anĩ bunem, ada mata ibodõya Negur aruna talouf.\n15Gariya enei nigin, Kristus ĩ bar itenẽya mata nẽ atun tamo, anĩ bunem, tamo Negurem iweignẽdin anidi, faimud ibodkeleya akor, are Negur age afouf yen anĩ dalouf. Ere nigin, bar itenẽya tubu bun, mosor dinon anidi, nedi mosor bun tamal yalelnẽdiyouf nigin, ĩ laa fen.\n16Fadim anĩ kabĩ yalouf nigin, fadim yun tamo ĩ mogo laa fen are yaorouf, 17ere nigin, fadim are, tamo laa fe di dogol, kabĩ yaledig. Fadim yun tamo fau mata ibod mog, fadim anĩ to bagai kabĩ yaledig. 18Age fiya nigin, bar itenẽya tubug naud sã to kabĩ yalen. 19Moses lo bun ĩtãfiya ganan tamo kayau ganan wogõ fiyeĩd fen, ĩ bulmakau naal ado meme nẽ naud, naan ado yale falei fe fen, sipsip siwi giriya ado aa hisop were nem, lo buk bun ado tamo kayau ganan bun wiri fen. 20Moses iron, “Enei are bar itenẽya nẽ naud, are Negur ã dõ gouf nigin irokenein.” ▼\n21Naab tekelei anĩ bunem, ĩ salafat fateul ado sesewi fiya nẽ safina ganan bun naud wiri fen. 22Momoi, lo bun irok, melsã ereb ereb ganan naud bunem kulo falauf, are naud to fi falauf are, mosor nigin weder to tu kalauf.\n23Anĩ nigin, saa ilun nẽ safina anĩ nẽ malakanon, sesewi fiya enei bunem kulo feledig, anĩ ere, saa ilun nẽ safina dogo, sesewi fiya enei wal fiya bunem, age fedig. 24Kristus ĩ modoũ fateul tamom dinon, are modoũ fateul momoi bagai nẽ malakanon anĩ bun to ilen. Ĩ saa ilun bagai anĩ bun ile fen, Negur mala bun ada nigin wõ yen. 25Pris mudur ĩ, yogo naud sã, yaro naud ado, yar ganan Modoũ Fateul Bagai bun iledig. Anĩ ere, Kristus ĩ yogo bouwa baba baban sesewi fouf nigin saa ilun to ilen. 26Kristus ĩ age fem are, teneub kare fiya sain bunem isin are, ĩ sain musei darau yalem. Anĩ ere, gama idikeleya sain enei bun, ĩ yogo bouwa sesewi fe fen, mosor yalelauf nigin, sain tekelei dogol wõ yen. 27Tamo ganan sain tekelei dogol gare douf, anĩ dumen, Negur es fediyouf. 28Age fiya gen, Jesus ĩg tamo kayau musei neid mosor yalel kenẽdiyouf nigin, yogo bouwa sesewi fe, tekelei fen. Ĩ baban isiyouf, are mosor yaleleya nigin sã, anĩ ere, tamo idi ĩ tari difef anidi kel gei fediyouf nigin.


Jam 2 | `DAD | STEP | Turau tar, ã, neda fula fiya medeĩya nẽ Odug Jesus Kristus nigin momoi gef nigin, ã wauĩ wenẽgef anĩ dogol to lo walagauf.\nÃ Wauĩ Wenẽgef Anĩ Dogol To Lo Walagauf\n1Turau tar, ã, neda fula fiya medeĩya nẽ Odug Jesus Kristus nigin momoi gef nigin, ã wauĩ wenẽgef anĩ dogol to lo walagauf. 2Tamo taka ĩ, ãgenei guru fiya bun ima sai gol ado kolos biya ifoun ken, isi di, maleg tamo taka kolos tubu adog namen isiyouf. 3Ã tamo kolos biya ado anĩ el ge lo weleg fen, “Ogon ibodõya modoũ biya bagai yeir,” ge fen, maleg tamo urokenẽgouf, “Õ an ufar,” be “Õ yeu gariyan tenebur ubod,” wiyẽgouf are, 4ã atun es ge fen foi gen, agog fen, kisi gariya sane bunem es fiya tamo wõ gen.\n5Karĩg, turau tar oboiyou! Negur ĩ, tenebur tamo kayau meleid bun maleg anidi momoiya bun kisi feleya bagai wõ de di, Negur nẽ tano ĩ nigin waud laa fedig anidi afenẽdiyouf yen anĩ, idi akor dalouf nigin to igirnẽdin de? 6Anĩ ere, ã maleg anidi anĩ meleĩ irim uledigen. Tamo safineid adodom to lai diyeĩdig de? Idim ã kot bun to guri diyeĩ dirouleyeĩdig de? 7Idim, Kristus yana biya anĩ bunem ã iweigneĩdig anĩ, to yana sane dinodig de?\n8Ã, momoi bagai, neda King nẽ lo, Negur nẽ Itotoya bun ibodok, “Õ ogo nigin waũ laa fef gen, nẽ tã nigineg ago waũ laa fouf,” ▼\nanĩ dõ gouf are, ã biya ago gef. 9Anĩ ere, ã wauĩ wenẽgef anĩ dogol lo walagauf are, ã mosor unog fen, lo bunem, ã lo wal fiya tamo wowã gef. 10Ere nigin, taka ĩ lo ganan dõf fen, lo tekelei dogol wal fouf are, ĩ lo ganan wal fef. 11Aib ĩ iron, “Õ seseirã to uno,” ▼\n▼2:11aEksodas 20:14; Diuteronomi 5:18\nĩ eig yeg iron, “Õ taka to ukeis.” ▼\n▼2:11bEksodas 20:13; Diuteronomi 5:17\nÕ seseirã to unof, anĩ ere, taka ukesiyouf are, õ lo wal fiya tamo wõ wouf.\n12Idi, lo karika ifenẽdidig anim, es fediyouf age fediya gen wogõg fen, dõ gouf, 13ere nigin, Negur, es fiya wau yũya sã anĩ, aib wau yũya sã bun inouf. Taka ĩ taka nigin wau yũya ifelnẽf are, ĩ es fiya anĩ wal fouf, ere nigin, ĩg Negurem wau yũya ifelnẽf.\nMomoiya Ado Dõ Fiya\n14Turau tar, tamo taka aya momoi auf ye fen, to dõf age fouf, ĩ ere biya age fouf? Momoiya age fiyam tau isennẽf? 15Turada be mainada taka ĩ, kolos ado saaf naa teke tekelei yõya nẽ sã. 16Ã takam ĩ irokenẽf, “Wau inosiya bun ule, aya õ de ailiyok, uruwa wale fen, wõ el wo,” age ye fen, ĩ bouwa buru isennẽya nigin ereb taka to age fouf, ĩ ere biya age fef? 17Naab age fiya bagai, momoiya yogo dogol, dõ fiya bunem to isennek, are laa fef.\n18Anĩ ere, takam irõf, “Taka momoiya ado, taka dõ fiya ado.” Kisi age fiya are kũ fenẽya.\nOgon momoiya, dõ fiya sãf are, naig fe di, aya õ momoiya ado ya anĩ keleĩ youf? Anĩ ere, aya, neu dõ fiya bunem, aya momoiya ado ya anĩ afelnõf. 19Õ Negur tekelei ibodok ya anĩ momoi wof. Are de! Kaa seseneg age de momoi de fen, kumĩ tererẽ dedig.\n20Õ neneya bagai, õ momoiya dõ fiya sã are, ege bagai ya anĩ keleĩ you fenẽ de? 21Ada tubuda Abraham yogo naal Isak alta bun Negur sesewi fiyẽf nigin age fen bun, ereb ĩ age fen bunem, Negur ĩ madur bagai to fiyen de? 22Õ, yogon momoiya ado yogon dõ fiya bagu de kabĩ dale di, yogon momoiya, ereb age fen anĩ bunem, kisi felen anĩ ulef. 23Anĩ bunem, Negur nẽ Itotoya eig ye irok anĩ kisi felen, “Abraham Negur nigin momoi yen, age fe di, Negur Abraham madur bagai yen,” ▼\nage ye fen, Negur Abraham nigin neu mou yen. 24Anĩ bun, õ ulef, are tamo ĩ ereb age fef anĩ bunem, Negur ĩ nigin madur bagai yef, momoiya dogol bunem sã.\n25Age fiya bagai, Rahab naab kayau ĩg, kofo fiya tamo gei feid fen, naab taka bunem sur fedin anĩ bunem, Negur Rahab nigin to madur bagai fiyen de? 26Bouwa uur sã are laa fef age fiya gen, momoiya dõ fiya sã are laa fef.


Joh 4 | `GDN | STEP | Parisi ragidai mu kataitagubu da Iyesu e iyapanaiyoma siruwa-tamiyawa ka ropani kawaya ko apunu Diyoni e iyapanaiyoma siruwatamiyawa ka eba ropani. Mu notamaga ki ka Iyesu e ororeya mena kataiwena ki pokere e kipu ubupu tawana Diyudiya kamadubu manako ade wirawena tawana Gariri kayawena. (Ki ka eba Iyesu e eya ubupu iyapana siruwatapu ko ki ka e tadeyau kabukabuwa ragidai mu kwaetagubu.)\nIyesu tawana Sameriya mu ridimaga mosi mete yonatagubu\n1 Parisi ragidai mu kataitagubu da Iyesu e iyapanaiyoma siruwa-tamiyawa ka ropani kawaya ko apunu Diyoni e iyapanaiyoma siruwatamiyawa ka eba ropani. Mu notamaga ki ka Iyesu e ororeya mena kataiwena ki pokere e kipu ubupu tawana Diyudiya kamadubu manako ade wirawena tawana Gariri kayawena. (Ki ka eba Iyesu e eya ubupu iyapana siruwatapu ko ki ka e tadeyau kabukabuwa ragidai mu kwaetagubu.)\n4 Tawana Diyudiya yo Gariri paunau ka tawana Sameriya. Iyesu nuwaiya ka tawana ki mete kayawagana waina-pupu, 5 ki pokere e ika bauwena ka e ade kaniyawa da madega paunau wadawa makeya ka e natere mo si ka Saika bauwena. E ika bauwena ka e midi makariwena ki pokere e kanibu awana usirai mo uruba rabineya ki madaneya kwarisiwena tondubu. Takari kawaya ka oragai apunai Diyaikapu uruba ki ukwapupu manako waira ki e gubagai Diyosepa umani sibu ki pokere iyapana karako awana usirai ki si Oragai Apunai Diyaikapu Awanai Usirai simupu.\n7 Iyesu e tadeyau kabukabuwa ragidai natere ki rabineya bani dai gimarapamana ki nana kayatagubu ko Iyesu e eya mena ika awana usirai ki madaneya tondawa. E ika tondawa ka tawana Sameriya ragidai mu ridimaga mosi awana miniyana ki nana ika bauwena manako Iyesu ridi ki sibu, wagubu ke; “Awana dai mini tege da nau kubarani.”\n9 Karako ka Diyu ragidai yo tawana Sameriya ragidai mu rabinamaga ka mubo mubo eba eyaka mena ki pokere ridi ki denai Iyesu sibu, wagubu ke; “Kau ka Diyu apunai ko nau ka Sameriya ridai. Kau badidi pokere nau awana miniyana negeyana nuwegei?”\n10 E inako wagubu ko Iyesu denai wagubu ke; “Mamanuga God e puyo kau negeyana wagubu ki kau katainugubena ade nau karako awana miniyana tegeyana nidibuwani apunai nau mete kataisinibena ki kau nau genesinibena manako nau iya maramara idiwana ki awanai kau negebena.”\n11 Iyesu inako wagubu manako ridi ki e ade sibu, wagubu ke; “Bada, uruba yau ka rowarowa kawaya ko kau awana kororai mo eba wadibi. Iya awanai nene nuwagibi ki kau badidi maba mini? 12 Nu ripakwarakwaranuga Diyaikapu awana usirai yau ukwapupu manako e eya munuiyoma ade e papaiyoma mete kina awana yau kubamawa. Ko kau karako nuwegei da kau ka nu kawainuga Diyaikapu e maba ko ade esida bo?”\n13 Ridi ki inako wagubu ko Iyesu e ade sibu, wagubu ke; “Iyapana nima awana yau kuburoto ki ka e aita awana gobai ade yogono. 14 Ko iyapana nima awana nau kweyani ki kuburoto ki ka e aita ewa awana gobai eba yogono. Awana nau e kweyani ki aita e rabineya awana yabai maba maramara usirapono manako e iya maramara tondono kaniyono.”\n15 Ridi ki yona ki wainapupu ka e denai Iyesu sibu, wagubu ke; “Bada, kau awanagi ki mini tege kubarani da nau awana gobani eba yogono manako ewa awana yau ki kai mo eba umoni.”\n16 Ko Iyesu denai e sibu, wagubu ke; “Kau kayanuwagi kau nobomogi siyo bananapi mete ewapuru nau bamaneya baiwagi.”\n17 “Nau nobomoni pa mena.”\nRidi ki inako wagubu, 18 manako Iyesu denai wagubu ke; “Kau yona mibai nuwagibi. Kau karako nobomogi pa mena. Kau naiya apunu ida daikere mena tauwapi da kamaditapi ko apunu karako mete iwu ki e ka eba kau nobomogi.”\n19 Ridi ki e eya sisiyai siyawa ki wainapupu ka e denai wagubu ke; “Sidiyei Kabukabuwa Apunai, nau wainapakani da kau ka Mamanuga God e bonanai wainapiyei nuwegei apunai mosi. 20 Nu Sameriya ragidai nu ripakwarakwaranuguma kweya yau kawareya Mamanuga God bameya guriguritagamawa idiwa. Ko wi Diyu ragidai wi iwagamu da Mamanuga God e si tepapamana watai ka natere Diyerusaremu rabineya.”\n21 Ridi ki inako wagubu ko Iyesu denai e sibu, wagubu ke; “Ridi, nau yona yau nidiyani ki kau naigida mena wainapi; Kau ka nu tawana bani rabineya gurigurigamana ki nene notapiyei. Ko ki ka eba gwede kawaya mosi. Mamanuga God e ka eba iyapana kaina maba ko e ka ade Keyai ki pokere nu e bameya gurigurigamu ki ka nu nuwanuga notanuga eyaka mena e mena sumapamu were e eya Keyai ki pokaiya mibai supasupai mena e bameya gurigurigamu. Nu guriguri-gamana watai ka asusu yabayababa eba wata eyaka mena ko nu badidi maba gurigurigamana ki ka eba asusu. Mara baiyagisi, ena mara ki wana bauwena, da iyapana ubumoto Mamanuga God bameya supasupai mena inako guriguritogomono idiwono. Ko wi Sameriya ragidai wi ka nima si tepa-piyamu bameya guriguriwagamu ki e wi naigida eba kataigau. Iya ka Diyu ragidai nu paunanugu baiyagisi ki pokere nu nima si tepapemei ki nu mena katainugu. Nau yona yau nidi-buwani ki kau naigida mena wainapi.”\n25 Iyesu inako wagubu manako ridi ki denai wagubu ke; “Nau kataineya da Mesaiya ki ka nu Iya Negeyana Apunai Keriso e baiyagisi ki ka e iya waunai wadamana yonai ki kuduba nu ka-buwaniyoto.”\n26 Ko Iyesu denai wagubu ke; “Iya Negeyana Apunai ki karako bauwena kau mete yonaigemei nau yau kena.”\n27 Ki makeya ka e tadeyau kabu-kabuwa ragidai ade wiratagubu bau-tagubu. Mu Iyesu ridi ki mete yona-tagamawa emitampu ki ka mu baba-tagubu ko mu yona mo e eba simupu; ‘Kau nuwageya gwede?’ bo ‘Kau badidi pokere ridi ki mete yonaiwagamu?’ Mu inako mo eba manumupu.\n28 Ridi ki awana kororai ika kama-dubu manako wirawena garugaru mena natere ki kayawena iyapana ika idiwa tadebu, wagubu ke; 29 “Kebomuri da apunu mosi nau naiya badidi kwae-sugekeya ki sisiyai kuduba matarau nau sidibu ki empumuri. E ka nu Iya Negeyana Apunai Keriso burida ba bauwena bo?” 30 Ridi ki inako wagubu manako e iyapana bananatapu Iyesu bameya kayatagubu.\n31 Iyapana ki waunai kebomawa makeya ka Iyesu e tadeyau kabukabuwa ragidai ika bani waramupu manako Iyesu simupu, tagubu ke; “Nidiyei Kabukabuwa Apunai, kau yabi bani dai kupi.”\n32 Ko e denai mu tadebu, wagubu ke; “Nau naubo banini dai nau bamaneya uburau ko bani ki wi eba kataigau.”\n33 Mu wainamupu da e pa bani kaina nene wagubu ki pokere mu mubo manu kasiwaratagubu, tagubu ke; “Iyapana mo bani dai tepupu bauwena e kwebu bo?”\n34 Ko Iyesu denai wagubu ke; “Nau banini ka nau Mamai God e badidi wagubu ki kuduba nau kwaesugani ade e upi tegebu ki kuduba nau kewopani. Nau banini ka ki kena. 35 Wi iwagamu da; ‘Siragamu apeya apeya kewoyagisi ki ka maura marai baiyagisi’. Ko nau waigugu mo suwagani wainapumuri; Wi yabuga kokora empumuri. Bani kuduba wana raiwena da raupomuigomu. 36 Raupomutagamu ragidai ka aita denai gwede bagi mosi yadini, mibai ka maramara idiwana kaiwana bani ki mu tepiyamu. Ko upitagamu ragidai ade raupomutagamu ragidai ki ka aita ewa ka mu ewapuru mena mamamatogo-mono idiwono. 37 Wi iwagamu da; ‘Apunu mosi upiyagisi ade mosi raupomuyagisi’. Wi inako iwagamu ki ka wi yona mibai iwagamu. 38 Kokora ki nau wi raupomuigamana ki nana tononiyani kokora ki ka iyapana dai ki naiya mena upitagubu ko wi ka bani ki pa irimagere mena raupomuiwagi.”\n39 Tawana Sameriya ragidai ki Iyesu bameya bautagubu ka mu e diriwai kwaetagubu manako simupu, tagubu ke; “Kau eba kayanuwagi ko nu mete yewe idiwomu.” Mu inako tagubu ki pokere Iyesu mara apeya mu mete ika idiwa. Ridi ki naiya badidi kwae-wagawa ki sisiyai Iyesu e matarau sibu ki pokere ridi ki ubupu Iyesu sisiyai iyapana tadeyawa umawa. Iyapana yona ki wainamupu ka mu dai Iyesu sumamupu.\n41 Iyesu Mamanuga God e yonai ika Sameriya rabineya iyapana tadeyawa kabukabuwa tondawa da kamadubu ka mu ropani kawaya e yonai sumamupu, 42 manako mu ridi ki simupu, tagubu ke; “Kau naiya nidibi ko karako ka nu e yonai nu nubo wenagunugere waina-mipi ki pokere nu e sumapemei. E ka iyapana kuduba, madega kauwagau madega posiwagau nu Iya Negeyana Apunai ki ba bauwena yau kena.”\nIyesu apunu kawai mosi e gubagai iyapupu\n43 Mara apeya ki kewowena eweya ka Iyesu tawana ki kamadubu manako tawana Gariri kayawena. 44 E iyapana naiya tadebu, wagubu ke; ‘Mamanuga God e bonanai wainapiyau wagau apunai ki tawana tawana umono da iyapana e diriwai kwaetogomono ko e ebo tawaneya baiyagisi ki ka e eya iyapanaiyoma e diriwai eba kwaetagisi.’ 45 Iyesu iyapana naiya inako tadebu ko e karako tawana Gariri bauwena ki ka e eya iyapanaiyoma ika idiwa e diriwai mete kwaetagubu. E natere Diyerusa-remu rabineya ‘Mamanuga God Nu Raurunibu Poragai’ ki kawareya badidi kwaewagawa ki mu mubo yabumugere emupu kewowena ki pokere mu karako e mamamai kwaetagamawa.\n46 Iyesu ika tondawa da kamadubu, manako wirawena natere Kaina ade kayawena. Natere Kaina rabineya ka e naiya awana kasiga mo wirapupu manako awana ‘waeni’ wenapupu ki tawanai. Natere ki rabineya ka apunu kawai mosi ika bauwena ki e gubagai sigira kawaya mo ukwarawa. Ko e gubagai ki natere Kaina rabineya eba tondawa ko e natere Kaponiyamu tondawa. 47 Apunu ki Iyesu ika bau-wena sisiyai wainapupu ka e kayawena e bameya bauwena manako sibu, wagubu ke; “Nau gubagani sigirawena powagana kwaewagau ki pokere kau nau mete kaigamu natere Kaponiyamu manako nau gubagani iyapi.”\n48 Ko Iyesu denai wagubu ke; “Wi nau matakirani empiyamu ki wi nau sumasiniyamu ko wi nau matakirani eba empiyamu ki wi nau eba sumasiniyamu.”\n49 Iyesu inako wagubu ko apunu ki e ade sibu, wagubu ke; “Kaiwawoni, nau yona mibai kau nidiyakani; Nau gubagani powagana kwaewagau ki pokere garugaru mena yabi da nau mete kaigamu.”\n50 Apunu ki yona ki kawareya inako wagubu ki pokere Iyesu e empupu, manako denai sibu, wagubu ke; “Kau gubagagi eba poyagisi. Kau wiranuwagi kau kaubo tawageya kayanuwagi.”\nApunu ki Iyesu yonai ki sumapupu manako e wirawena e ebo tawaneya kayawena. 51 E kayawena kaniyawa da yawatau ka e kowakowaiyoma dai ki natere Kaponiyamu were bibi bau-tagubu, tagubu ke; “Kau gubagagi iyawena tondau.”\n52 Munu ki e mamai yona ki waina-pupu ka e bibi bautagubu ragidai ki denai manutapu, wagubu ke; “E gwede mara iyawena?”\nKo mu tagubu ke; “Ki ka mara yomi madega napusi eyaka mena wadawa ki makeya ki ka e midi muyai ki kewo-wena manako e iyawena.” 53 Munu ki e mamai yona ki wainapupu ka e notai wagubu ke; “Akae, mara yomi madega napusi eyaka mena ki makeya ka Iyesu nau sidibu, wagubu ke; ‘Kau gubagagi eba poyagisi.” E notai ki notapiyawa kaniyawa da e tawaiya bauwena ki ka e eya ade e wainai ade e munuiyoma kuduba mete kina Iyesu sumamupu.\n54 Iyesu karako tawana Gariri tondawa. Naiya mena, e tawana Diyudiya eba kayawena ki makeya, ka e awana ‘waeni’ ki matakirai ika kwae-wena. Ko e karako ade bauwena ka e munu iyapupu ki matakirai kwaewena.


1Ti 1 | `GDN | STEP | Nau waretani Simosi, nau waitanibuwani da kau karako Iyesu sumapiyei ki pokere nau gubagani mibai ka kau. Nau mamagi Poru kau okagi yau tonopakani. Nu iya negeyau apunai Mamanuga God ade nu puyo wadamana nawanai idiwei ki negeyana apunai Keriso Iyesu mete kina ki mu nau winesinimupu sidimupu da nau mu bigabigamaga kwaesugana ki nana tonosinimupu. Kau paeregi ki denai bita kaubo wadana ko ki ka Mamanuga God e rikapupu deni mena kau wadinibu bagi. E ade nu Kaiwawonuga Keriso Iyesu mete kina mu karako kau nuwanuwa-nimoto nuwabagi negeni manako waitanimoto da mu kau nene kwae-tagubu ki mibai kau naigida mena katainuwagi wetawetara.\n1 Nau waretani Simosi, nau waitanibuwani da kau karako Iyesu sumapiyei ki pokere nau gubagani mibai ka kau. Nau mamagi Poru kau okagi yau tonopakani.\n12 Nau naiya nu Kaiwawonuga Keriso Iyesu siyekeya siyasiya ade gayagayasugekeya e iyapanaiyoma mete giritamekeya pasutamekeya. Ko Mama-nuga God e nau nuwanuwasinibu ki pokere nau paereni ki e surupupu manako Keriso wagubu da nau baganai ade nau winesinibu e eya kasiyarai tegebu da nau e upi kwaesugana ki nana. E nau bamaneya inako kwaewena ki pokere karako ka nau e paraupakani e si esida tepapakani. Nau naiya badidi kwaesugekeya ki mibai nau niya eba kataineya. Nau notababa tondekeya ade suma eba sumasugekeya, ko Mamanuga God e nau nuwaboyani wainapupu. 14 Nu Kaiwawonuga bagi kawaya nau nene kwaewena. Nau paereni ki denai bita naubo wadana ko ki e deni mena rikapupu manako e puyoi awana taparai maba nau kawarineya kwebu wira nau wadisinibu bagi. Iyesu Keriso pokaiya ka e nota kwarikwarisi ki notai nau tegebu ade e sumapana ki nana ki kasiyarai e nau mete tegebu.


YAI GUMAN GUNOM KAM 1 Korin 13\nYai Gumam gama yokamai denom minom ari mun fi erowainga kam\nEna ne yokamai Yai Gumam kokonan nokapu benaro beinga ka di erowaika fi goi iyo!\n1 Na ari iki iki moinga yokamai kanom nuwi si narekeingai duwaikai te na kamundi nuwi kokonan gan yokamai kanom nuwi si narekeinga ama duwaipa na denam minam ari mun fi erekenaika ena bero i nokom faikengua dungamere bo towa singa nokom unanan dunguamere na epe moraiye. 2 Te na kam mapunom di mari dowaika te na Yai Gumam inokore engua eke dere dungua muruwo mora firaika te na Yai Gumam kam mapunom muruwo ama mora firaika te na Yai Gumam fi ki ori wom si tere kopu ta “Ne tawa dere koro fo!” di towaika ena kopu koro tei fumba na denam minam ari mun fi erekenaika ena na tai noromanga tai moraiye.* Mt 17:20 3 Te guwai gainom i muruwo ire ari kuwanom erowaika te na Yai Gumam kokonan beika ari niki de fi narere “No e dongua gaipungi tei fiasi de erowapune,” di narere ena fiasi de nareimba na denam minam ari mun fi erekenaika Yai Gumam meina narokename.\n4 Ena no yokamai denom minom ari mun fi eropunga mapunom epe benapune: No yokamai kene kene eiro ari kura kam di erekenapune. No ari kanom fire akire di erowapune. No ari tai kan munmane ako neinga yokamai niki de fi erekenapune. No nonon kanom akire dikenapune. No kou kou ama eikenapune.* Ro 13:10 5 No ari kanom ime dekenapune. No nonon tainom i fi mokokenapune. No denom minom api kuawom sikenapune. No ari bei niki de norowainga mapunom kerekenapunba no fi moikere mokom bai erekenapune.* Fir 2:4 6 Te ari yokamai tai niki dongua benainga no mun fikenapunba ari yokamai tai nokapu benainga mun firapune.* Ro 12:9 7 Te no denom minom ari mun fi eropunga ari yokamai bei niki de norowainga no denom minom gore duwapunga niki de fikenapune. Te kakom kakom no yokamai inokore nokapu ari ei erowapune. No yokamai “Ari kakom kakom tai niki dongua benaime,” di fikenapunba “Okome ari tai nokapu benaime,” di firapune. Te ari yokamai bei niki de norowainga no tongi kinapunba no erowai te morapune.* 1 Pi 4:8\n8 Ena no denom minom ari mun fi eropunga kakom goukenamba no Yai Gumam kam mapunom di mari dowapunga kakom i gouname. Te no ari iki iki kanom nuwi si norekeinga duwapunga ari kanom dinga yokamai firainga kakom i gouname. Te no fipunga tarom i ama gouname. 9 Te epena no tai muruwo fikepune. Ena muruwo fikepunga kam mapunom muruwo ari di mari de erekepunba 10 Yai Gumam kakom engua unangua no yokamai yo tongua ari fuka duwapunga ena no tai muruwo fikenapungamere gounangoro ena tai ta ta muruwo firapune. 11 Te na gan gawo moika gan ka dunguamere na ka epe diye. Te gan gawo tai kanonguamere na epe tai kaniye. Te gan gawo inokore enguamere na epe inokore eiye. Na epe beipa okome na erowai tero gan gawo bengua mapunom ma deiye. 12 Ena epena no tai ta ta muruwo fikepunga ari “No gumanom kanapune,” diro furo kanimba kewa dekengua ena nokapu kankeingamere no tai kan muruwo epe fikepune. Epe fikepunba okome ari toren kanere gumanom kawom kaningamere no tai kan muruwo epe firapune. Epena Yai Gumam na moika mapunom muruwo fimie. Ena epemere okome Yai Gumam moingua mapunom na firaiye.* 1 Yo 3:2 13 Ena no yokamai Yai Gumam fi ki si topunga mapunom i goukename. Te no yokamai “Yai Gumam ka dungua mukom faname,” epe di fipunga mapunom i goukename. Te no yokamai denom minom ari mun fi eropunga mapunom i ama goukename. Goukenamba no yokamai denom minom ari mun fi eropunga mapunom mapunom i orinan bepunba no yokamai Yai Gumam fi ki si topunga i mapunom gawo bepune. Te no “Yai Gumam ka dungua mukom faname,” epe di fipunga mapunom i ama gawo bepune.* 1 Te 1:3; 1 Yo 4:16\n*13:4: Ro 13:10\n*13:5: Fir 2:4\n*13:7: 1 Pi 4:8\n*13:12: 1 Yo 3:2\n*13:13: 1 Te 1:3; 1 Yo 4:16


Luk 18 | `GVF | STEP | Gawlima kobe nomanin suna sinege erekire ana di God te milama dire, Yesu ka di bile dire iru di yalin kobe tongwa,\nAbal ta ka kol pirungwa yal aa ki di na to, dungwa ka di bile dungwa\n1 Gawlima kobe nomanin suna sinege erekire ana di God te milama dire, Yesu ka di bile dire iru di yalin kobe tongwa, 2 “Ena ogu ai ta ka kol pirungwa yal ta milere, God guman kuril de kanekire, te ibal para nomanin pire yalin kobe tekemua. 3 Ogu ai i abal weray ta milere, yalini milungwa gul morin morin ure kawan dire iru di te milungwa, ‘Na kayminan ibal ka kol erebinga, i ka kol pire aa ki di na to.’ 4 Dire morin morin ungure, ka kol pirungwa yal i, manaa baan araway di tomba, yalini iru pirungwa, ‘God guman kuril de kanekire, te ibal para nomanin pire tekebinba, 5 abalini ure taalime ere na tomia, ena ka kol pire aa ki di teralwa. Tekerabinga ena inanin si milangure, buul kunabinwa.’” 6 Dire Singaba Yesu iru dungwa, “Ka kol pirungwa yal digan, ka dungwa i main piro. 7 Yalini iru ere milemia, ena God paale suna ere ingwa ibal kobe girungwa taangwa gala dire ana di milangwa, God ka kol pire aa ki di ibalin kobe tenamua. Sinege ere mile aa ki di tenamo? 8 Ka dirala piro. Yalini gin taran ka kol pire aa ki di tenamua. Di tenamba, Na U Ibal Obinga Yal gariba gul kwi urabinga, pire gi dungwa ibal milamo?”\nParasi te takis ingwa yal bole erungwa main, Yesu ka baan dungwa\n9 Ena ibal taw kobe, “Ibal wai milebinwa,” dire, te ibal para nigi de kanungure, Yesu ka di bile dire iru di ibalin kobe tongwa, 10 “Yal sutan ana di God terala dire Yuda ka main ogu bil ere ala omua. Yal ta Parasi milungure, te yal ta kobile moni takis ingwa yal milemua. 11 Parasi inin baan ta milere, ana dire iru dungwa, ‘O God, ibal kobe para kunibe nerere, te ki erere, te abal kunibe irere, te kal main iru erungwa i, na ta erekiwa. Te kobile moni takis ingwa yal milungwi ime, kal ki erungwa mere, na ta erekiga, ena i maki ye teiwa. 12 Sare kaun kaun are kaun sutan, morin morin na komina manaa dire mawal ere miliwa. Na kalkan para iga, anan kole kole muru obin si ye paale taminin taranta i teiwa.’ 13 Dimba kobile moni takis ingwa yal taw tayan mile, kane yebe erekire mabin a birere, i kwi bile iru dungwa, ‘O God, na kal digan ere taalime eriga yal milia, i miriin pire na to.’ 14 Yesu iru eremia, ena ka dirala piro. Kobile moni takis ingwa yal ere ogin ongure, kal digan ere taalime erungwa God kire di erimba, yal ta iwe, kal digan ere taalime erungwa kire di ere tekungure, imore ere omua. Ibal para mile na yal singaba mile goma yerabina di pirangwa, u main nangwa paimba, yal ta mile na yal digan mile u main nala di pirangwa, ena singaba mile goma yenamua.”\n15 Ena Yesu gamege kaale kal wai ere tenama dire, ibal kobe gamege awli Yesu milungwa gul ongwa. Omba gawlima kobe kanere, kan tongwa. 16 Tomba Yesu mile, “Gamege ere wo,” dire gala dire iru dungwa, “Gamege kobi na miliga gul urala di unangwa, i iru koban si tekio. Gaan iru milungwa God kenin ere ke milungwa ai ali painamua. 17 Ka ta di i terala piro. Gamege mile, ‘I na kenin ere milo,’ di God tongwa mere, i ibal kobe ama iru di tekenanga, ena God kenin ere ke milungwa ai suna ta pekenanwa.”\n18 Ena Yuda ibal yal singaba ta ure iru sirin bile Yesu tongwa, “Nil si tongwa yal waiye, ta konagi wai erabinga, mile pairabingal pairabine?” 19 Dungure Yesu iru di yalini tongwa, “Na yal wai miliga i tameran iru di na tene? Ibal ta wai ta milekungwi, God inin tawle wai milemua. 20 I Mose kile kaman ka piringi. Abal te gi kunibe ikio, ibal si gulekio, kalkan kunibe nekio, kakiibi digwane waa tekio, nenin manin ai yebe di to.” 21 Dungure yalini ka iru dungwa, “Malia ka dinga i, kumil mile wiina eriga, te malia yal mile wiina ere miligal miliwa.” 22 Dungwa i, Yesu pirere ka iru di tongwa, “Kal ta i erekinga, kal i eranga painamua. Pi i bona aa te nenga ibal tere, kobile moni ire aa te nekungwa ibal obin si to. Tenanga kamin gul bona aa te nenanwa. Nere ure na munan kol duulan bilo.” 23 Dungure pirere bona binanbile aa te nongwa, guman wai kane miriin wen pirungwa.\n24 Miriin wen pirungwa Yesu kanere ka iru dungwa, “Bona binanbile aa te nongwa ibal, God kenin ere ke milungwa ai suna nangwa, nega wen dinangwa paamua. 25 Bolima kamel kay kiibanin kuun yongwa suna ali nangwa, konagi nega dimba, aa te nongwa yal God kenin ere ke milungwa ai suna ali nangwa, konagi nega wen dimua.” 26 Dungure ibal kobe pirere iru dungwa, “Ibena God aa ki di tenangure, sigare kule u wai name?” 27 Dungure Yesu ka iru dungwa, “Kal ta ibal kobe ta erekinangwa, God erangwa paamua.”\n28 Dungure Pita iru dungwa, “Na yal kobe garibanan pisere i duulin bilebingirawa.” 29 Dungure Yesu iru di yalin kobe tongwa, “Na kawen dirala i piro. God kenin ere ke milungwa ai ibal kobe suna nama di pire, ogin gul te ebininbi te kebin abin kobe, te nen man kobe, te wan abin kobe kalkan kobi iru piserangwa, 30 ena ibal malia maalungwa kaun kalkan binanbile ire, te kamin kaun ta u maribe nangwa, mile painangwal painamua.”\n31 Yesu gawlima kobe anan kole kole muru kawnan milin sutan baan ta awli pire, ka iru di tongwa, “Ena piro, na yal kobe Yerusalem ai pire, Na U Ibal Obinga Yal kal para erabinga, goma ka kebe yal kobe dungwa mere u maribe namua. 32 Na awli gariba baan ta nen kobe tenangure, yalin kobe ka di sutaw ere na tere, gain ka si na tere, ebil para si na tenamua. 33 Yalin kobe bolima gain galan yongwa kuba aa te na sinangure gulalba, kaun sutakobe wei sinangure, na kwi alalga God iru ere na tenamua,” dungwa. 34 Ka iru dimba gawlima kobe pirekungure, ka iray main aal kule di maribe erekungwa. Yesu ka dungwa yalin kobe main pirekun erekungwa.\n35 Yesu Yeriko ai u maala ongure, omilin gi dungwa yal ta kombil binan amin di mile komina kaan di milungwa. 36 Ibal binanbile u ongwa kiraan pirere, iru sirin bile ibal tongwa, “Takal ere wiria di mileme?” 37 Ibal kobe, “Nasarete ai nen Yesu ware u omua,” di yalini tongure, 38 gala dire iru dungwa, “Yesu, i yal bil Debiti gawlin milinga, miriin pire na to.” 39 Ibal taw yalini guman kol milungwa kan tere, “Sime milo,” di tomba, yalini ama gala bil dungwa, “Debiti wan milinga miriin pire na to.” 40 Dungure Yesu u mile yal ta i Yesu milungwa gul awli unangwa, kiraan di tongwa. U maala ungure Yesu iru sirin bile yalini tongwa, 41 “Kal ta i ere terabinga, takal nomanin si pirine?” Dungure yalini maan iru di tongwa, “Singabo, omilan pilaa dinama dire, nomanin si piriwa.” 42 Dungure Yesu dungwa, “Kano, i pire gi dinga mere, u wai enwa,” dungwa. 43 Yalini gin taran omilin pilaa dungure, Yesu duulin bile pire maki ye God tongwa. Ibal kobe binanbile u ku bilungwa kanere, deminin si ana di God tongwa.


Mar 16 | `DAD | STEP | Sabat naa bure fele di, Maria Magdala, Maria Jems sina, Salome anidim dile, Jesus bouwa bun wã difouf nigin, moul sumeĩ biya na gei difen.\n1Sabat naa bure fele di, Maria Magdala, Maria Jems sina, Salome anidim dile, Jesus bouwa bun wã difouf nigin, moul sumeĩ biya na gei difen. 2Uub nẽ naa matu bun ▼\nbonimei bagai, we kurã fel mog, idi matmat bun naab diyok dile fen, 3idi abob to difen, “Aim matmat bobog bun meein wele fel kanadauf?”\n4Age de fen, meleid diran, idi meein odug biya anĩ wele feleya dilen. 5Idi meku namen dilen, tamo gaũ taka gabar lalau ifounkel, ima biya melem ibod mog, dile fen, terẽ den.\n6Ĩ iron, “To terẽ wog, ã Jesus Nasaret tamal aa tetek bun dun anĩ umirnẽgef. Ĩ mogo fã yel! Ĩ ein sã. Idi ĩ dinenẽ yenen modoũ anĩ uleg. 7Anĩ ere, uleg, in dõ fiya tar Pita geid urokenẽdig, ‘Ĩ ketem Galili ilef. An ĩ ulogouf, ĩ irokenein kilei.’”\n8Idi terẽ de fen, waud firagagaũ felen, anĩ nigin, kayau idi ulolõ deis, meku ditor diyawon. Idi kumĩ den nigin, aib taka to dirokenen.\n[Itotoya tunĩ kulu bagai od gariya dino fen, ditoton anĩ bun, Mak 16:9-20 to ibodok.]\nJesus Maria Magdala Bun Wõ Yen\n(Matyu 28:9, 10; Jon 20:11-18)\n9Jesus, uub nẽ naa matu bun bonimei bagai, fã ye fen, ĩ Maria Magdala bun ketem wõ yen, kulu Jesus kaa sesen sewen kayau anĩ bun irudin. 10Ĩ ile, idi Jesus geid diyon anidi, waud gudũf fen, marudim difen anĩ irokenẽdin. 11Idi, Jesus mata fã yel, kayau ĩ ilel ya anĩ karĩ de fen, waud to momoi den.\n12Dum in dõ fiya tar uru naab diyok dile mog, Jesus bouwa fire bunem, idi atun wõ yen. 13Age fe di, idi keku de disi, an difaren anidi dirokenẽdin, anĩ ere, idi nigineg to momoi den.\n14Dum idi Ilewen, saaf doko dibod mog, Jesus idi bun wõ ye fen, ou fiyẽdin, ere nigin, idi Jesus fã yel mog, dilen anĩ to momoi de fen, waud katĩ difelen nigin.\n15Jesus irokenẽdin, “Ã teneub ganan bun uleg fen, biya od tamo kayau ganan urokenẽdig. 16Taka ĩ momoi ye fen, naan yalef are, ĩ kel yalouf, taka ĩ to momoi yef are, es fiya bun inenẽf. 17Momoi def idi, uris enidi idi bun wõ youf, idi aya yanau nem kaa sesen dirudiyouf, idi od mata mata wogõ douf. 18Idi imedim gogour dale diroudiyouf, takag, laa nẽ mũ sane dãf, to mũ idenẽdiyouf, takag, idi dagi tamo bun imeid dino di, dagi sa kalauf.”\nJesus Saa Ilun Irou Iselen\n19Odug Jesus irokeneĩd bure fele di, Negur Jesus yale, saa ilun irou isel, Negur ima biyalẽ ibodok. 20Anĩ nigin, in dõ fiya tar dile, teneub ganan bun biya od wogõ den. Age dife di, Odug idi ado kabĩ yale di, uris bunem yogon od anĩ megeir fen.


Paradizo Auru Kpotosende pa Musumo du Watadu Ndikidipai?\nCOVER SUBJECT Gu Sanahe Nafuda Dungu Aboro\nCOVER SUBJECT Ginipai Ziazia Kekeapai Agumbaha Tipa Raka Gbiati Kpio?\nHo gu Boro Ani Akpinyemu ni Awoka ni Kina Kuti Kpio\nElias Hutter na Gako Ziazia Kekeapai Rogo Pa-Ebere\nA Nyanyakipa Kidohe Rogo Tooni Fugo Ebere\nNgbaõbambu Sinziri | Na. 4 2017\nMO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mongolian Moore Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Navajo Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\nGu barutiriivura nangia Gordon abi gako ati nga ga Edene rogo gu rago nga Praslin, seychelles rogo gu garã nangia 1881\nParadizo! Gu burosua du tipa ndu ku rogo kura arago du na wene kpia arago rogoho, nayugo gupai furani nga ka ani ndu ku rogo kura “paradizo” ani nika ongoda yo na bangirani ki go ti gaani abakabangirise dunduko gbiati gaani kpakaraapai. Ono wa ani nainihe dunduko, ho ani andu ni ku rogo gu ba re kini karaga tirani ku kpurani yo, gu rengo du tipa raka nanye kina rogo baha a wa ani ambuhe.\nWa vura duhe wo, gu ngbarago du ani na ni tipa paradizo na bakere ome ti ni. Pai ho rengbe ani ka mangaha te, ono ani rengbe ka bakabangirani nga: ‘Ya mo “paradizo” nga bawene musumo te? Ka si du wo, tipagine du aboro na ngbarago ti ni tipaha? Na ya mo ka si da nirengo nzunzu?’\nTipa dungu agarã aboro aima du na ngbarago tipa paradizo. Tipa kura aboro, gupai naba nyemuhe tiyo nga pa giayo pa gu paradizo i nagumba paha rogo Ziazia Kekeapai nangia “ati ku uroyo Edene yo.” Gine naasa gu ati re si du ni wene bibihe? Gu pangbanga re naya furani: “Yekova Mbori ki moi ati ku uroyo Edene yo; ko ki moi gu kumba koyo ko amangi ko. Yekova Mbori ki mangi angua dunduko si nisono ti sende, nga gu ngba bi he nga gu ngba tipa riahe.” Gu ati re aima ngba na si kidu ni bawene ba. Gu ngba kisusi nga, si adu “na ngua unga a bebere ati yo.”—Bambata Pai 2:8, 9.\nKurii gure, gu pangbanga du rogo Bambata Pai fura tipa adi biama naafu ati Edene yo. Adi ue dagba agu adi re ani naima inopai tipaha areme—nga Idekere gbiati Ferata. (Bambata Pai 2: 10-14) Agi adi ue re nafu ku rogo gu papara baime nga ga Parasa si nakura rogo gu ringara i ayambaha awere nga Iraq, naadu ni ga aParaso mbata.\nParadizo nga ga kpotosende nga papara ga aParaso ũkumbo. Bakpengua nga ga aParaso ko rogo 16 kama agarã rogo gu bambu banda kuru ahe tipa yugoho nga ga Philadelphia du Pennsylvania Amerika yo, ayugu bawene ati na ndugu pati ni, na angua rogoho gbiati ambumbudo ni wene mbakadi mbakadihe. Gu fugo nga “ati na ndugu pati ni” aParaso nayambaha berewe nga “paradizo,” na wai gu bakpengua re afura tipaha nayugo pa wai Ziazia Kekeapai naringbisi gu bawene ati nangia ga Edene.\nNirengo, i ima kepa gu pangbanga du tipa paradizo rogo dungu afugo na rogo dungu angbatunga auru kpotosende. Ho aboro andu ni ku rogo kura papara zegino, i nandu na kina pa gu ndikidi paradizo naadu mbata berãyo yo, nga gu naima kodatihe na aida gbiati paturẽ tipa dungu agarã, nga gu nasona yee. Zavura areme, aboro nafura tipa agu aba du ni bawenehe nga si nga paradizo.\nBete agu aboro nagbata kuruahe aya i ima kura bara gu paradizo naingi. Ni kpiapai, Charles Gordon nangia barutiriivura nga ga Britain ko aya, ho ko andu ni ku rogo gu ringara nga Seychelles rogo gu garã nangia 1881, rago aima ngba tiko ka bi gu bawene ba nga Vallée de Mai i ayambaha awere nga World Heritage site—nga gu ko aya tipaha si nga ati nga ga Edene. Rogo 15 kama agarã, bagbata kuru ahe ni boro Italia nangia Christopher Columbus aabakabangiriko singia ko ima mbeda ka bi gu ati nangia ga Edene ho ko ada ni rogo gu kisanga nga ga Hispaniola, i ayambaha awere nga Dominican Republic gbiati Haiti.\nGbakigbaki kpia paradizo, agu abuku i akusaha awere na gbakigbaki kpia kuru arago rogoho yo naima susa 190, badunguhe nayugo Adamu na Eva ati Edene yo. Kuraha sa dagbaha nga kpia gbakigbaki rago naadu rogo 13 kama agarã nangia ga Beatus rogo gu rago nga Liébana. Ti tonatona gi gbakigbaki ahe re, tooni gbagbahe adu yo na tukpuhe ti ni na paradizo ki du beberehe yo. Adi biama kini fu rogoho, agu adi re nga, “Idekere” “Ferata,” “Indus,” gbiati “Yaradene,” agi adi re aye rogo atukpu rago biama, nga gu rengbe ka yugo pa gbataka gu pambori nga ga aKristano rogo apapara kpotosende biama. Ngbatunga gu kpiapai re nayugo gupai nga, wa vura duhe nga gu ndikidi ba paradizo adu rogoho aima inga, kpiaha kindi ri aboro yo ni gu bawene ba ngba kisusi.\nAboro ini John Milton naadu rogo 17 kama agarã, mbiko gu gako waraga ko akehe nga Paradise Lost (Paradizo Aingi) riimburu gu pangbanga du rogo Bambata Pai tipa ga Adamu ingapai na pa kusayo yo ati Edene yo. Rogoho yo, ko afura tipa pa karaga gu kidohe berewe du tipa nyenye unga ku auru kpotosende fu aboro, ni taka ko pande gupai nga: “Fuoho tie kpotosende dunduko nika da ni paradizo.” Fuo gipai re, ko ake kura tangaratangara apai riihe adu nga, Paradise Regained (Karaga Paradizo Berewe Kubaha).\nSi tie ziazia nga, pa inga gu paradizo nga ga kpotosende nga gupai du rogo gu pangbanga nga ga aboro. Tipagine tie bangiri aboro nago ti ni tipaha? Nduhe nga, a wa Gbakigbaki Kpia Paradizo ayugoho, “abaweteke kuru ahe ima sa giiyo na pa gu ba gu paradizo re adu rogoho yo ni wia.”\nDungu aboro pambori naberã gupai nzunzu nga, gu yangada ba i nika raka rogoho nga ngbangbaturũ yo angianga auru kpotosende ane ya. Wa vura duhe wo, Ziazia Kekeapai naya rogo Atambuahe 37:29 we: ‘Ruru aboro adía kumbo ringara, ki nye anye kindi.’ Wa duhe nga gaani zegino nga paradizo areme te, gini maabangirise duho nga gi kidohe re nika digiso tihe adigiso? *\nGU RENGO DU TIPA PARADIZO KPOTOSENDE\nYekova Mbori, nakusi gu ndikidi paradizo nadu mbata ima kido rani ka karaga gu paradizo naingi re berewe kubaha. Ngba gini gene? Mo tingidi gupai nga, Yesu ayugupai furani tipa ani ni kpari nga: “Ga ngbi yé, Ani mángi rogo kpotosende wa mo akpi nyemu he, wa du he ngbangbaturũ yo.” (Matayo 6:10) Gu Kindo re nga zogarago du vurube Yesu Kristo nga gu nika dia gu zogarago nga ga aboro dunduko kusayo. (Daniere 2:44) Tii gu Kindo re, gupai Mbori akpinyemuhe tipa paradizo kpotosende nika ‘mánga.’\nMbata kusayo, ga Mbori toro asa Yesaya ko fura tipa agu apai nika manga rogo gu Paradizo kido yo paha re. Gu gbegberẽ apai nambusa aboro areme nika go kusayo. (Yesaya 11:6-9; 35:5-7; 65:21-23) Ani nazungodi ro mo di bete aminiti ka geda agu averesi re rogo gamo Ziazia Kekeapai yo. Mangaha wo nika saro mo ini agu apai Mbori nika mangaha fu aboro giasangba. Agu aboro nika raka rogo paradizo nika du na ngbarago, na Mbori ki idi na gayo pai, nga agu apai Adamu azangaha.—Yugoti 21:3.\nTipagine rengbe ani ka du ti ni na gu maabangirise nga Paradizo kpotosende nga pa musumo te, ono si nga ndikidipai? Bambiko Ziazia Kekeapai naya fura ni we: “Angbangbaturũ nga ga Yekova angbangbaturũ, ono kpotosende ko afu fu awiri aboro.” Gu maabangirise nga ga Paradizo auru kpotosende nga pai sa “gu Mbori, arengba nga na re zire ya, akido pa ha mbata rago nikaenga.” (Atambuahe 115:16; Tito 1:2) Nga gu bawene maabangirise Ziazia Kekeapai afuhe furani—Paradizo nyeanye kindi!\n^ genewaraga 15 Kura pai berewe nga rogo Koran, veresi nga 105 sura 21, Al-Anbiya’ [Nebi], naya: “Ruru aboro dagba gimi amoyambu nika dia kumbo ringara.”\nGa Mbori Ringbisapai Tipa Aboro Nga Gine?\nWaigu raka nika du rogo vovo zegino tigu regbo kpotosende nika satihe ni paradizo?\nNa. 4 2017 | Ginipai Ziazia Kekeapai Agumbaha Tipa Raka Gbiati Kpio?\nNGBAÕBAMBU SINZIRI Na. 4 2017 | Ginipai Ziazia Kekeapai Agumbaha Tipa Raka Gbiati Kpio?


Oni Tingidipa Aguyo Namangasunge Kindo ti Aregbo Dũ | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndebele Ndonga Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n‘Ani natingida pa gaoni mangapai nga ga idapase na gaoni sunge nyemuse.’—1 TESA. 1:3.\nGini asunge nga ga kindo agu aKristano naadu mbata anaamangaha, na wai kura aboro anaaundo yo?\nGini sunge nga ga kindo du ti gi gaani regbo re ngba tiro?\nWai rengbe oni ka undo gu boro namangasunge tungusapai ti aregbo dũ?\n1. Gini akpiapai duho tipa agu aboro natingidipa agu aboro namangisunge fu Yekova kakaka?\nGU MOKEDI nangia Pauro atingidipa aguyo namangisunge nyanyaki tipa wene pangbanga. Ko akepai ki ya: ‘Ani natingida pa gaoni mangapai nga ga idapase na gaoni sunge nyemuse na gaoni hipai nga ga maabangirise rogo gaani Gbia Yesu Kristo yo, barangba gaani Mbori nga Barani.’ (1 Tesa. 1:3) Nirengo, Yekova natingidapa gu gako amoyambu dunduko namangasunge fu ko singia agu apai du tipa yo nasayo i mangihe ni bakerehe watadu ni toonihe.—Eb. 6:10.\n2. Ginipai ani nika wisigoho rogo gi kekeapai re?\n2 Dungu gu ga Yekova amoyambu naadu mbata na aguyo du awere ima mbupa kura gayo apai tipa ka mangasunge fuko ti aregbo dũ. Ani bingo pai tipa agu aboro namangisunge rogo bambata sa kama agarã. Ani nika wisigopai a tipa agu angbatunga mangasunge kindo ti aregbo dũ duho areme na ki bi wai rengbe ani ka tingidapa aguyo fu tiyo ka mangasunge kindo ti aregbo dũ.\nAGU AKRISTANO NAADU MBATA KUSAYO\n3, 4. (a) Wai kura awirina amangisunge kindo mbata kusayo? (b) Gini aundo i anaagbiaha be kura awirina?\n3 Ngbutuko fuo Yesu zi bapatiza, ko atona gu sunge si adu nga si nika manga rogo zegino dunduko. (Rk. 3:21-23; 4:14, 15, 43) Fuo kpiko, gako abawiriki angbembatayo rogo kiiso sunge tungusapai. (Amo. 5:42; 6:7) Gu Kristano nangia Firipo amangisunge ni batungusi wene pangbanga na ni mokedi Paresitina yo gbiati agu kurayo a. (Amo. 8:5, 40; 21:8) Pauro gbiati kura amokedi atungusipai rogo dungu aringara. (Amo. 13:2-4; 14:26; 2 Kor. 1:19) Ni kpiapai, Sira, Marako gbiati Ruka amangisunge ni abakeapai. (1 Pet. 5:12) Agu aKristano nga adee amangisunge wa sa na gi ruru akumba re. (Amo. 18:26; Rom. 16:1, 2) Gu wene akpiapai nga ga agi aKristano i akehe rogo Vovo Ndiko re, ho ani agedaha ni, si naundo rani ani bi gupai nga Yekova nabi gu sunge gako amoyambu amangaha na kikiipaha.\n4 Wai agi aboro re anaagbia marã ka songoda tiyo na ni? Ti kura aregbo, akurayo aKristano anaagama ahe agama fuyo na kini fu kura aundo fuyo, ono i anaasananga yo tipaha te. (1 Kor. 9:11-15) Kura aboro gbiati adungurati anaasongoda yo ni nyemuhe. (Oni gedi Amokedi 16:14, 15; AFiripoio 4:15-18.) Pauro gbiati gako abadiasunge anaamangasunge amanga ka songoda tiyo na ni.\nAGU AWIRINA NAMANGASUNGE KINDO TI AREGBO DŨ AREME\n5. Ginipai kura arogotise agumbaha tipa mangasunge kindo ti aregbo dũ?\n5 Areme a, dungu awirina nafutiyo ka mangasunge kindo ti aregbo dũ rogo dungu angbatungaha. (Oni bi gu sanduki nga “ Agu Asunge Nga ga Kindo ti Aregbo Dũ Duho.”) I nabi gayo sunge wai? Gure nga gu sanahe rengbe oni ka sana yo na ni, na si nawira wa oni nika gbia undo agbia ka oni mangihe wo. Oni bingo gi kpiapai re: Wirina sa naima mangasunge ni bazakigene, kparakpara bazakigene, mokedi, na ki mangisunge Betere yo rogo kura ringara aya: “Mi nabihe nga mangasunge kindo ti aregbo dũ nga gu wene siapai mi amangihe. Ho garã re adu 18, si aidi mi siapai bangbanda nduge ku yunivasiti yo, mangasunge marã, watadu mangasunge ni bazakigene. Mi ima bi gupai nga bangiri Yekova agonga ti wai boro ambupa gani apai ka mangasunge fuko te. Mi ima mangasunge na gu tatamana watadu gu ome Yekova nafuhe fere ngba dungu agene, nga gupai mi aarengbanga ka mangaha ka mi asia kura apai nga ga zegino ya.” Diako aya: “Agu asunge dunduko ani namangihe, si ima undo re mi sono rogo toro yo. Ani ima bi wai Yekova nabanda rani na kini rugu rani ngba dungu agene, nga gupai kaa manganga furani wa ka ani asia ka raka fiõfiõ raka ya. Mi naatambua Yekova na aʹuru dũ tipa gaani raka kuti sunge kindo ti aregbo dũ.” Ya mo mo naida ka bi gamo raka wa gure?\n6. Gini kido si aida aboro dunduko du na ni nibipa wai Yekova abi apai?\n6 Nirengo, agu apai du tipa kura aboro ambunga yo i mangisunge kindo ti aregbo dũ awere te. Ani ima rengba kadu na gu kido nga Yekova nabi gayo sunge na nyanyakipa ha. Oni berẽnga pa aguyo Pauro ayambu rimoyo rogo Firemona 1-3, kodihe na agu aboro dunduko naadu rogo gu dungurati naadu Korosai yo. (Oni gedihe.) Pauro aima tambua yo, na kinawo Yekova adu a. Teketeke a, Barani nabi gayo sunge na nyanyakipa ha. Wai tie rengbe oni ka songoda aguyo namangasunge kindo ti aregbo dũ awere?\n7, 8. Sunge abazakigene nakoda ginipai, na wai rengbe kura aboro rogo dungurati ka undo yo?\n7 Wakina agu abatungusi wene pangbanga naadu mbata kusayo, zaaza abazakigene nangarasa gu dungurati du yo rogoho gbe. Dunguyo naasada kaa dia asaa 70 kuti tungusapai rogo adiwi ni basasa dunduko. Wai rengbe oni ka undo yo?\n8 Wirina sa nga nazakigene aya: “Abazakigene nidu ngangara rogo toro yo mbiko i natungusapai na aʹuru dunduko. Ono wa vura duhe wo, i naida aida na ngarasaro.” (Rom. 1:11, 12) Kura wirina sa namangisunge ni nazakigene tipa bete agarã aya tipa agu abazakigene du rogo gari dungurati wẽ: “I namangasunge nyanyaki zanga digidoho. Na ri agumba kurapai berewe nga ho kura awirina ayamba yo ni tipa riahe watadu ka fu wiri marã fuyo, i na tambuahe tipa gipai re na si nayugo gupai fuyo nga kura aboro naberã payo aberã.”\n9, 10. Ginipai kura awirina namangihe tipa ka undo agu abazakigene du rogo gayo dungurati?\n9 Ya mo oni na nyemu ka undo abazakigene gene tungusapai yo? Nazakigene du rimo ri nga Bobbi azungodihe ki ya: “Ani naida undo gbe bebere poso.” Kura nazakigene du kina rogo gu dungurati re ape kurapai ki ya: “Si ima kpakara ka gbia boro ka kuru na ni fuo bebere uru.” Kura wirina namangasunge awere rogo gu Betere nga ga Brooklyn afura tipa gu regbo ri angia nazakigene ki ya: “Kura wirina nadu na tarambiri beri aya, ‘Ka boro adunga ho ka mo ndu na ní ka tungusapai ya, mo niyambu re, mi nika kura na mo.’ Ri aima undo re mi mangisunge abazakigene.” Shari aya: “Fuo tungusapai, agu abazakigene nga abakuparanga nidu dedede nisayo. Oni ima rengba ka yamba yo tipa gaoni irisombori nga ga aborokporo dedede. Ho oni ayamba yo ni tipa ka manga kura apai na yo, si nasayo i nye nyanyaki.”\n10 Wirina sa mangisunge ni nazakigene tipa agarã nambeda kuti 50 afura tipa gu regbo ri amangisunge abazakigene na agu awirina nga anakuparanga ki ya: “Gaani abaakumba anaandu kaa bi abazakigene fuo adiwi ue. I anaasana rani tipa wai du kpotorani, gu sunge marã ani amangaha na singia apai ho ani abakabangirani na ni. I aima ida ka undo rani. I anaaye kaa bi rani rogo gu ba ani aaraka rogoho tipa ka ino singia ani naida undo.” Gipai re rengbe ka tingida roni na pa gu tambuahe Pauro adu na ni tipa wai gu kumba naadu Efesa yo angerefuo ko.—2 Tim. 1:18.\n11. Mangasunge ni kparakpara bazakigene nakoda gine?\n11 Si ni pa maku fu agu aboro du na kparakpara abazakigene rogo gayo adungurati. Dungu agi awirina re nafu tiyo kaa dia asaa 130 kuti tungusapai rogo adiwi dunduko. I nadia kina bete regbo kuti sunge marã watadu i amanganga ha te, mbiko i nadia bakere regbo kuti tungusapai na i naundo rogo dungu agene. Be-basunge nafu wiri marã fuyo tipa si undo yo i moiberãyo kuti tungusapai.\n12. Wai rengbe abaakumba na kura awirina ka undo kparakpara abazakigene?\n12 Wai rengbe ani ka undo kparakpara abazakigene? Bakumba sa namangasunge rogo be-basunge ninafura dedede na dungu abazakigene aya: “Si naida abaakumba fura afura na yo tipa ka ino agu apai du tipa yo, na i ki ini wai rengbe yo ka songoda yo. Kura awirina nabihe nga i nangerafuo kparakpara abazakigene rogo apai dunduko mbiko i nafu wiri marã afu fuyo tipa si undo yo, ono agu awirina du yo dagbayo ima rengba ka undo yo rogo dungu agene.” Wakina abazakigene, kparakpara abazakigene na ngbarago ho i agbia aboro ni ka kura na yo gene tungusapai yo. Ya mo oni rengbe ka undo rogo gi gene re?\nUNDO AGU ABABIAPAI NINAATA ATA\n13, 14. (a) Ginipai si aida ani tingidihe tipa agu ababiapai ninaata ata? (b) Ginipai oni abihe nga si rengbe oni ka mangaha tipa ka undo yo?\n13 Aboro naabi agu ababiapai ninaata ata na adiayo ni agu aboro naima nyaka rogo toro yo. Gipai re nga kina rengo, ono i naida ngarasaro aida, agu aboro ka i kuru na yo gene tungusapai yo, na i naida aida ka zambuasi tiyo a. Na ginipai ka mangi ka si du nga i ti na kaza i ki dika yo ku bambungua yo? I adu na bakere ngbarago ka si du nga awirina naundo yo na agu ahe zingoho amanga yo na kini berẽpa yo. Ruka nangia “munganga” na kingia bake gu kitabu nga ga Amokedi aima ngerafuo ga Pauro azingo gbiati gu kura awirina nanaata kaa biko adungurati.—Koro. 4:14; Amo. 20:5–21:18.\n14 Agu ababiapai ninaata ata na adiayo naida wene abakure. Kura babi adungurati sa aya: “Si nawira wa abakureami ima ino gu regbo mi aida ngarasaro ti ni. I naasana re na asanahe, na gipai re naundo re mi peke agu apai du tipa re fuyo. I nadegatuyo fere wenengai si kini sa gupai nga i undo re ni bakerehe.” Agu ababiapai ninaata ata na adiayo na tambuahe ho awirina aberãpa yo ni.\nONI SONGODI AGUYO NAMANGASUNGE BETERE YO\n15, 16. Gini asunge aboro Betere amangaha, na wai rengbe ani ka songoda yo?\n15 Rogo zegino dunduko, agu aboro namangasunge Betere yo nasongoda gu sunge nga ga Kindo rogo agu ringara be-basunge angera kuriihe. Kangia gaoni dungurati na aboro Betere rogoho, wai rengbe oni ka yugo gupai nga oni natingidapa yo atingida?\n16 Ho i ada ni ni bambataha Betere yo, i ima rengba kaa berãpa gayo aborokporo gbiati gu wene abakureayo i ambuyo. I adu na bakere ngbarago ka agu aboro du Betere yo gbiati aguyo du rogo gayo vovo dungurati zi bakure na yo! (Mk. 10:29, 30) Gu sunge i amangaha nambu regbo ambu fuyo i ndu tipa adunguratise na tungusapai rogo aposo dũ. Ono tie, aregbo kinaho aboro Betere amanga kura asunge fuo nyasa yo sunge. Ho agu aboro du rogo gayo dungurati arugatiyo ni na gipai re na ki yugu gupai nga i na tambuahe tipa gu sunge i amangaha, aboro dunduko nagbia undo.—Oni gedi 1 ATesaroniko 2:9.\nUNDO AGU AWIRINA NAMANGA SUNGE KINDO ROGO KURA ARINGARA\n17, 18. Mangasunge kindo rogo kura ringara nakoda gini apai?\n17 Agu awirina namangasunge kindo rogo kura aringara nagbiatiyo na gu kparakaapai nga ka inido tiyo na agu ariahe du rogo gu rago re, afugo, asino aboro, na agu apai du yo kia ti agu apai i nainidihe. Tipagine i aida aida ti ni ka gbiatiyo na agi apai re?\n18 Kura amokedi namangasunge tungusapai rogo gu rago rengbe dungu aboro ka gbia undo ti gu rabahe i agbiaha. Be-basunge nameka wene abambu fu amokedi na kini fu wiri marã fuyo si niundo yo na agu apai zingoho amanga yo. Agu awirina namangasunge rogo kura aringara, i nakeda yo ku rogo be-basunge, watadu i undo na meka abe-basunge, agu aba i asafugo rogoho, aBambu Bakere Adunguratise, watadu aBambu Kindo. Gu kura apai kinaha i amangaha fuyo wa fu riahe fuyo na bambu tipa ka ra rogoho. Wakina aboro Betere, i nandu tipa adunguratise dedede na kini tungusipai rogo gu rago du yo rogoho, sidu, i naundo rogo dungu agene.\n19. Ginipai si aida ani tingidihe tipa agu aboro namangasunge kindo rogo kura aringara?\n19 Wai rengbe oni ka tingidapa agi awirina re? Si naida oni tingidi gupai nga, ti tonatonaha, i arengbenga ka inido agu ariahe du rogo gu rago re te. Si naida oni tingidi gipai re ho oni ayambayo ni tipa riahe; oni rengbe ka sanayo tipa gu riahe rengbe yo ka rihe watadu gu i aida ka asadaha. Oni du na zerangbaduse wa i nikaa wirika gu fugo na sino agu aboro du rogo gu rago re. Si ima rengba ka dia yo na regbo tipa i girogo agu apai dunduko oni agumbaha, ono oni ima rengba ka undo yo i ini wai kaa yamba afugo. I naida aida ka wirikapai!\n20. Gini wene gene rengbe ani ka tingidapa agu aboro namangasunge kindo gbiati avunguyo ngbaha?\n20 Wa agi awirina re aima kuti sunge kindo, avunguyo nagbinza a. Kangia avunguyo nga aDezire Yekova, si nawira wa i idi gupai nga awiriyo nye kina kuti ngba gayo sunge. (3 Yo. 4) Nirengo, ka avunguyo aida na undo, agi awirina re ima rengba ka manga gupai rengbe yo ka mangaha tipa ka undo. Ono wa vura duhe wo, agu awirina du rogo gu ba du avungu agu awirina namangasunge kindo rogoho ima rengba ka ngerafuo gi gbinza avunguyo re ho i aida undo ni. Oni tingidi gupai nga agu awirina namangasunge kindo, i namanga nyanyakipa sunge rogo zegino areme. (Mt. 28:19, 20) Ya mo oni watadu gaoni dungurati rengbe ka undo avungu agu awirina namangasunge kindo?\n21. Agu awirina namangasunge kindo nabi gu undo na ngarasaro kura aboro afuhe wai?\n21 Agu awirina namangasunge kindo ti aregbo dũ, i amanganga ha tipa ka gbia marã te, ono i namangaha fu Yekova na kura aboro. I na bakere tambuahe tipa gu undo rengbe oni ka fuhe. Kura wirina sa namangasunge kindo rogo kura ringara aya: “Ka boro vura ke kina wiripai foro ka yugo gani tambuahe na ni, si nayugo gupai nga kura aboro naberãpa ro aberã na i na ngbarago tipa gu sunge mo amangaha.”\n22. Mo nabi mangasunge kindo ti aregbo dũ wai?\n22 Mangasunge fu Yekova ti aregbo dũ nga pa maku nirengo. Akpakarapai kinaho i agbiatiyo na ni, arugapai kinaho si aida i ndu kuti ni, na si naida aida i ringbisi gayo sunge. Na agi apai re nambakada yo tipa gu nyenye sunge napido ga Yekova ruru amoyambu dunduko rogo gako Kindo. Ani dunduko ‘nitingidinga pa gu mangapai atingida nga ga idapase na gu sunge nyemuse’ nga ga agu aboro namangasunge kindo ti aregbo dũ.—1 Tesa. 1:3.\nAgu Asunge Nga ga Kindo ti Aregbo Dũ Duho\nAbazakigene naadia asaa 70 kuti tungusapai rogo adiwi dunduko, na i natungusapai na gu dungurati du yo rogoho watadu rogo agu aba du bakere zingo abatungusipai rogoho.\nKparakpara abazakigene naadia asaa 130 kuti tungusapai rogo adiwi dunduko, na i naakeda yo dedede ku rogo agu aba du na bakere zingo abatungusipai rogoho.\nAgu ababiapai ninaata ata naabiko dungu adungurati, na i nangbembatayo rogo tungusapai na kini undo adungurati rogo dungu agene.\nAboro Betere namangasunge rogo be-basunge watadu agu aba i asafugo rogoho tipa ka undo na fuka awaraga watadu kaa rugaapai rogo gu ringara gu be-basunge re angerakuriihe.\nAmokedi i naakeda yo dedede ku rogo agu aringara agianga gayo ya. Dungu amokedi naadia asaa 130 kuti tungusapai rogo adiwi dunduko.\nAgu amoyambu namangasunge dudua abambu rogo dungu aringara nandu ku rogo dungu aringara ka undo na meka abe-basunge, aba-sa-afugo, Abambu Kikindigi Adunguratise, na aBambu Kindo.\nAgu awirina nadudua aBambu Kindo nagbia rabahe tipa dudua aBambu Kindo na i naundo na meka arago rogo gayo aringara.


Col 3 | `GVF | STEP | God mile Kirisito aa tongure alungwa mere i ibal kobe para iru mere ale kwi milinwe. Kwi milinga iwe, kamin ai kal imo di painangwal painangwa kal iru tawle nomanin tegi do. Te kamin mina iwe, Kirisito God aan wen kol amin di mile kalkan para muru kobaan mile kenin ere ke mile milemue.\nKirisito gulere alungwa mere God na ibal para aa te alungure milebinga\n1 God mile Kirisito aa tongure alungwa mere i ibal kobe para iru mere ale kwi milinwe. Kwi milinga iwe, kamin ai kal imo di painangwal painangwa kal iru tawle nomanin tegi do. Te kamin mina iwe, Kirisito God aan wen kol amin di mile kalkan para muru kobaan mile kenin ere ke mile milemue. 2 I ibal kobe kamin mina kalkan wai dungwa, nomanin si pire gumanin mina yeyo. Gariba gul kalkan para wei sinangwa, i nomanin si pire gumanin mina ta yekio. 3 Ta yekinanga main iwe. Gulungwa ibal kobe gariba kal dungwa ai i si waremo? Ai i si ta warekimia, ena i ibal kobe iru mere milinga, ai i si ta warekio. Te mile pai erere mile painangal painanga main iwe, God yalini Kirisito milungwa pire i ibal kobe kenin ere ke milungure, mama mile painangal painanwe. 4 I ibal kobe mile pai eringa, Kirisito komin kanin taran wen milemue. Milere Kirisito kwi ure u bawa dinangwa kaun, i ibal kobe bole ereko u bawa dire yalini naabile aw dungwa para irere milanwe.\nNa ibal para ibanan sigare kule milebinga\n5 Ena i ibal kobe gariba kal nigi dongwa ere kal piril sungwa main main ere waringa, i kirara pisero. Kalin kan diga i iru paamia. Yal abal kunibe irere, te gi abal kane daan gule irere, te kalkan kunibe irala direre, te kal ki erungwa main erala direre, te kal para den inanin girere irala di piringa, kalkan kobi i kirara pisero. Te den inanin girungure ere warungwa iwe, galbale kobile deminin si tongwa mere main iray iru mere ere waremue. 6 Ibal kobe kal nigi dongwa iru ere milungwa, ena God den gule ibalin kobe tenangwa paamue. 7 Goma i ibal kobe gaynin kal iru piringa maangwa, duulin bile ere warere, ibalin kobe bole ware milinwe.\n8 Milinba malia kal piril sungwa para muru i pisere mun kal waa to. Den ki yere ibal ta tekio. Den gule ibal tekio. Kal ki ere ibal tekio. Gain ka si ibal tekio. Kalibain di ibal tekio. 9 I ibal kobe goma main ki paangwa ere waringa pisere ibanin sigare kule Kirisito main paangwa mere iru mile pai eringa, ena inin inin kakiibi dire bawle tekio. Ibanin sigare kule milinga iwe, God pire pol sinana dire, te yalini mile pai erungwa mere i iru milana dire, God iru ere i te milemue. 11 God iru erungwa paimia, ena, “Yuda milungwa ibal kole milemua, te Yuda ta milekungwa ibal kole milemua, te gain bile erungwa yal kole milemua, te gain bile erekungwa yal kobe milemua, te main pire pol sekungwa ibal milemua, te dimin gul bomai kamin ibal milemua, te nil konagi ibal kole milemua, te ibal singaba kole milemua,” dire ibal iru obin ta si i tekenamue. Ta si i tekenangwa main iwe, Kirisito kulungwa kobi para muru Kirisito kobaan milere, te yalini ibalin kobe para muru den miriin suna pai milemue.\nGod wan abilin kobe mile pai erangwa main di tongwa\n12 Ena i ibal kobe kal dime dire ere mile God wan abilin milana dire, i paale suna ere ingure milinwe. Yalini den miriin i ibal kobe tomue. Tomia ena miriin pire ibal tere, te aa te wai ere ibal tere, te inin kaanin pire yaa ime sire, te girin ta di milekire mone mone di erere, te nigi de pire i tenangwa i pire unin si milere, te main iru mile pai ero. 13 Te i ibal kobe milinga suna yal ta mile, “Kal digan ere na tere pirin pai ibalini teiwa,” dinangwa, ena tongwa yal i pire gogo ere mile pirin gule ere ibalini to. I ibal kobe kal digan ere taalime eringa, Singaba Kirisito pirin iray gule ere i tongwa mere, i ama iru pirin gule ere ibal kobe to. 14 Iru tawle eranga tamama. I ibal kobe inin inin denin miriin te ibeya ero. Eranga ena kalkan kaya di tega eringa, mama dinangure mile pai wai i maribe ere milanwe. 15 I nomanin susu si pire, takal erala di piranga, ena kol ta i nala dinangure, Kirisito denin miriin aa te ura di i tenangure, kol i nala di piranga kol i, dime di po. I ibal kobe Kirisito miin gain te yobilagi dungwa mere milinga den taran milana dire, God den aa te ura di i tere paale suna ere imue. I maki ye God te milangal milo. 16 Kirisito ka main di i tongwa nomanin si suna yeyo. Yenanga milin u maribe namue. I ibal kobe nomanin paangwa pire pol sinanga, ena inin inin ka nil si te ibeya ere kiraan aa tere di to. Denin miriin suna wai pire deminin si God tenanga kaun ka main geril dire, te ka main geril kayma wai paangwa di to. 17 I ibal kobe ka dire, te kal ta erala di piranga, i Singaba Yesu kaan gale yebe ere, “Na Abe God ere na tenga wai piriwa,” di tere deminin si God terere eranga paamue.\nWin ebin te nen man te gaan kobe mile pai erangwa main di tongwa\n18 Ena abal kobe, i wininbi giran wiina ere tere milo. Ka main pire gi dinga abal milinga, iru ere tenanga paamue.\n19 Yal kobe, i ebininbi denin miriin tere si waire si dawle mile kal gogo ta ere tekio.\n20 Kumil gi kobe, i Singaba Yesu Kirisito pire gi di tenga, ena i nenin manin giran wiina ere te milo. Tenanga God wai kanamue.\n21 Nen man kobe, i gaan kule yenga nigi de pire i tere guman ta yaa i tekenama dire, kal gogo ta ere tekio.\nNil konagi yal kobe te singaba kobe mile pai erangwa main di tongwa\n22 Nil konagi ibal kobe, i ibal kobe gariba gul yal singaba ka para dungwa pire wiina ero. Na konagi eriga yal singaba kane wai pire na tenama di pire, yal kobe konagi iru ere warungwa mere, i iru ta erekio. Iru ta erekinanba, Singaba Kirisito gun ye tenga mere iru pire konagi ere singaba kobe to. 23 Kongai para muru eranga, konagi ere ibal terala di pirekire, Singaba Kirisito konagi ere oisa tenga mere, ere yal singaba kobe to. 24 Ibal para konagi erangwa, ena Yesu Singaba kanere goma aan kere yere, “Tobe iru teralwa,” dungwa mere tenangwa paamia pire konagi ere to. Tere Singaba Kirisito konagi te milingiray. 25 Ibal kobe kal ki erangwa, ena ki ere tenangwa mere, God maan iru si kole erangwa paamue. Ibal para kuunin kuunin milama di God iru kanere maan iru si kole erangwa paamue.


Gal 5 | `BIG | STEP | Kilisigu ini Mosegi lo tonugu wiyagi langai ono piyengka ini iza. Tegi ini yongkambanu izawili mizara koyiweki keya ini loyengko ngereke ngaiwili mizara yolu nagani.\n1Kilisigu ini Mosegi lo tonugu wiyagi langai ono piyengka ini iza. Tegi ini yongkambanu izawili mizara koyiweki keya ini loyengko ngereke ngaiwili mizara yolu nagani.\n2Ne Paulugu iniyegi yei puragi kerewiyi, purik tamizeige inigu nawili yombu korik inuguyengki korik yeke ngalege piyeng ngeli pani keleyi logo ini Anoto kiling pangka wazayiweki mabura Kilisigu inigi wiyeke miza pura yeik ulakta mizi yagenda. 3Ne mawinda mabilik kai, tamizeige nak ngago yombu korikwekki korik yeke ngalege puwek ngeliweki kai puragi kiriwei mizi mabura pi Mosegi lo nayengkirau kemenak kiriwei mizagirikki kai. 4Ini lorago miziweki kai piyengki kiriwei mizirikku Anoto kiling pangka wazayiweki mizi puwili Kilisi kiling yolu puraga ini makngezego ini makngeze ngela logo Anotogi wazonorago ini wezaya. 5Kapura teni nawiliyegirik Anotogi Kung Walekpekki kozandago mizagewiyege teni Anotogo ngezebek kiling kemenak pangka wazayiweki teni wilekpek keya ngai yuke yolu, purik teni ngizi kumuli logo wilek kang tonuguyeng Kilisiyegi ngalege wiyi kopong. 6Purik teni Kilisi Yisu kiling sawelawekke teni yombu korikyengki korik yeke ngalege piyeng ngela ma ngela ono miza kele kapura purik Kilisigu teni yaliya wazaya puragi solorik ono segeya solorik yongkambanuwiligu ngizi kumuli logo wilek kang puwiligiyeng Kilisiyegi ngalege wiyi purikku logo puwiligu yongkambanu nawiliyegi keli purago walimizi.\n7Ini Kalesiyawili kazing Anotoyegi wilek kangyeng ngalege wiyi pumokko pangka panu mizageya koyawili kapura takko kanda inugu kazing wameik lewengke kiriwei mizi pura wizamiweki keleya? 8Anotogo ini ngezebekki yango keya marekngangwili keleyiweki koli keleyi legi pugurau ini kazing kokowa lewengke iza orowei kuna ono. Logo pilik mizabok Anotoyaga wiriyabekki langai ono pi kailebekyaga wiriyabek, 9purik ngago lang pelik mei purikki kiriwei, Yezi songono nazikki wilitikku mizagewiyege lewak nak mabok ngori purik pangka. 10Teni mabuwili Yemizibek kiling sawela kopong nogo kumularik ini nogo kai puragi ei mizagi keya iniyegi lelewe keleyi puwili tawili miza kele kapura Anotogo puwili ngangang yanagi.\n11Tamizeige ne ngoluk puwiligu kisilik yombuwili yombu korikyengki korik yeke ngalege puwek ngeliweki kozak yeiyageya kesak nangki Yudawiligu ne ngangang keleni? Tamizeige ne yombu korikwekki korik yeke ngalege puwek ngelirikku Anotogo yongkambanuwili yaliya wazayagi yeiyageya kesak Yudawili ngago nogoragi kiyebuk mizi kak ono. Kapura nogo kairik Anotogo yongkambanu Kilisi puwiligi wiyeke yengeleileige ibeng sa purikki ngizi kumuli puwili yaliya wazayagi yei logo Yudawili kiyebuk wizigeya ne ngangang keleni. 12Yuda waligeleyi ini lelewe mizibene keleyi keya yombu korikyengki korik yeke ngalege piyeng ngeliweki ngalowei mizi puwili nangki keliliktikki kiriwei korik ngezewiligi piyeng ngelagelega wiyi ono. 13Keya ini ne kiling Kilisiyegi ngizi kumuli puwili Anotogo ini ulogo piyegi wiriyibene ngago yeiya logo Mosegi loyengko iniyegi ngai onoweki. Pangka, logo iniyegi loyengko ngai ono kapura korik inuguyengki kelirago iniyegi ngaiweki mizi nagani. Segeya nakko nakyegi keli pura nakko nakyegi saweli puraga walimizi. Tamizeige ini pilik mizi purik ini Mosegi lo mabiyengki kiriwei mizagi. 14Purik lo Mosego teni yana piyeng mabiyeng ngago ngai puragi yungke kopong teni makngezego teniyegi keli pilik teni mabuwiliyegirau kelagirikki kai. 15Kapura tamizeige ini nakko nakyegi kiyebuk mizi keya nakko nak sela niweki mizi mabura kazing kumbekki inigi puluweng neneng ngelagi kani waberek panu.\n16Logo nogo iniyegi pelik yei, ini Anotogi Kung Walekpokko inigi yungka inugu miziweki kozak yeiyageya piyengki kiriwei mizi logo ini pilik mizi purik mabura ini korikwekko keli piyengki kira orowei mizi piyengki kiriwei mizi yagenda ono. 17Purik korikwekko keliyeng Anotogi Kung Walekpokko tonugu miziweki keli piyeng nolo uli keya Anotogi Kung Walekpokko tonugu miziweki keli piyengko korikwekko keliyeng nolo uli. Piyau nakko nakyegi kiyebuk mizi logo tenigi yungke ngai keli logo teni wazono mizi ma kaile mizi mizayengka iza warara koyiweki. 18Mena, tamizeige ini Anotogi Kung Walekpokko inugu miziweki kairagi ini kiriwei mizi mabura iniyegi Mosegi loyengko mawinda ngai ono.\n19Kazing korikwekki piyeng tonugu kimeike pakeli logo piyeng peyeng, kazing yongkambu weiya puwili namelegi kerekpu onobek ma nakki yongokpu onomele kiling iwek kolimok, ma kazing yongkambu weiya ono puwili namele ma nak kiling iwek kolimok, ma kazing kaile mizimok, ma kazing inigi tepekke pangka onoyeng mizi ma kerewiyi ma kozak kelagi langai onoyeng kozak kelimok, 20ma kazing anoto ikuyogorikwiliyegi ingeyau laliyi keya ngago meimok, ma kazing watagak ngeli ma watagak kaigesimok, ma kazing nakko nakyegi kumbak mizimok, ma kazing ini makngezegi tepekke ngalik kela yongomo mizimok, ma kazing nakko miziyengki ma nakki watabi piyengki yagolok kopong sisik mizimok, ma nakko nakyegi senze meimok, ma kazing sisik kameneng mizimok, ma kazing watabi mabiyeng nakki kekeweki kerezi mizimok, ma kazing nawiligu nawili lelek melimok, ma kazing nakko nakyegi ngai miza logo sanga mizimok, 21ma kazing nakki piyengki yagolok mizimok, ma kazing yombanu ula logo ibeng mizimok, ma kazing kai nameli keya mizimok, ma kazing ngeragi keya kai namelageya koyimowei kisageli meiya melimok, ma kazing kaile kaile pilik piyeng. Nogo ulogo iniyegi yeiya pilik, nogo weik ngereke mabilik iniyegi yeiweki, yombanu kazing yaka pobilik piyeng mizageya koyimowei yolu puwilirau yereng Anotogo ngai puraga kiliya yabelagi ono.\n22Kapura Anotogi Kung Walek yombanu nakki yungke yolubokki ngizirik lewagela wazamirik peyengko, kazing yongkambanuwiliyegi kelimok, keya kazing wilik kagowindago kolamok, keya kazing wilek kambek ngezege sara yolumok, keya kazing yelakkelek yolumok, keya kazing kuzigemok keya kazing nawiliyegi wazono keleyimok, keya kazing watabi mabiyengki ngizi mizimok, 23keya kazing ni makngeze kulengkebek mizimok, keya kazing keli ni makngezegi piyengki ngaigi langai pumok. Logo lo naragorau kazing pumokko yolu pilik puwiliyegi ngalik kai ono. 24Logo Kilisi Yisugi puwili korik ngezewiligiyengka keli piyeng kiling korowali piyeng mabiyeng miziweki kozang ulumi pura yengeleileige weik nili ula. Tegi korikwekki keli purago mawinda teniyegi ngai ono. 25Tegi Kilisiyegi ngizi kumuli puwili Anotoyegirik kazing kumbekki lewengke wik legi teni Anotogi Kung Walek tenigi yungka tonugu wok mabiyeng miziweki kozak yeiyageyabokko kaiyengki teni kiriwei miziweki. 26Teni yeik teni makngezegiyeng yongolok meiweki keli nagani keya teni nawili sisik mizibene keleyi nagani keya teni kazing izakkazek mizimok mizi nagani. Tamizeige teni pilik mizi purik teni kazing kumbekki tenigi puluweng kaile kaile kelemi yagenda.


Oni Kido Kuti Yekova ti Aregbo Dũ! | Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Fijian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Sango Serbian Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tshiluba Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Ako oni nga aboro, oni nikída kuti ko na arago dunduko.”—TAM. 62:8.\nTipagine Yekova naakaraga nga pai ti ni kuti akparakpee ni kina boro ipo ya?\nGini wasa oni agbiaha ti gu ga Yekova kidohe du rogo 1 AKorindo 10:13?\nGini apai rengbe ka undo roni oni sonosi gaoni kido kuti Yekova na ki nyakasi gaoni pagume na ko?\n1-3. Wai du ga Pauro kido kuti Yekova adu ni nyakasinyakasihe? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\nSI ADU ni kpakarapai kadu ni Kristano Roma yo. Bambiko i abira yo tipa gu we nazo rago yo rogo gu garã nangia 64 Fuo Batikayo Kristo, na ki kiti ngbangayo nga i nasoga kura aboro, na aboro aasoga yo ni kerehe. Ka mo angia Kristano ti gu regbo re, wo ka i anaazio ro dedede na mo kini gbia nyanyaki ambusa. Wo ka mo anaabi awirinamo kere anya ni sipi yo na i kini kenge aguyo kuti ngbunduru ngua na kini zo aguyo i nihasi rago yuru.\n2 Si nawira wa gi kere regbo re du nangia gu ue regbo Pauro adu bambukiso Roma yo ti ni. Ya mo gu kura aKristano aye ka undo ko? Si nawira wa Pauro abaka bangiriko abaka ti tonatonaha, mbiko ko akepai fu Timoteo nga: “Rago gi bambata sapangbanga a nga boro sa nadu fere te.” Wa si avura du wo, ko aima ino gupai nga boro adu kinaho naaundo ko. Ko aya: “Ono Gbia naru pati re ki nyakasi re.” Yesu aima fu gu ome fuko ko aidaha. Wai du gipai re aundo ko? Oni bingo gu sangbanapai namangi, ko aya: “I abatasi re be ngba bahũ.”—2 Tim. 4:16, 17. *\n3 Berãkurii gipai namangi Pauro re aima nyakasa ko, si aundo ko ko kido kuti Yekova na ki undo ko ko hi agu apai ko agbia tiko na ni ti gu regbo re na gu narengbe ka manga ko ku mbatayo. Nirengo, ko ape gupai nibasa nga: “Gbia akusa re be gbegberẽ mangapai dũ.” (2 Tim. 4:18) Pauro aima ino gupai nga ka aboro avuranga ka undo ko ya, gu undo Yekova na Wiriko afuhe nga ndikidihe!\nMAMU TIPA KA “KÍDA KUTI YEKOVA”\n4, 5. (a) Da rengbe mo ka gbia undo be ni ti aregbo dũ? (b) Wai rengbe mo ka nyakasa gamo pagume na Yekova?\n4 Ya mo mo abingo tiro nga mo nagbia tiro na akpakarapai nisaro? Si rengbe kadu nga zingo sunge, soapai sukuru yo, kaza, watadu gu kura apai naba gberãrago tiro. Watadu mo sanahe tipa undo, ono ka i aundongo ro ya. Nirengo, gu kura apai kinaho aboro arengbanga ka nyasa riipaha ya. Ti ngbatunga agu aregbo du wa gure, ya mo gu rugute naya, oni “kída kuti Yekova” nga kungbopai gbua? (Snz. 3:5, 6) Ya mo kido kuti Yekova nga kungbopai? Wagu sa te! Gu undo naye be Yekova nga ndikidihe, a wa duhe rogo agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai.\n5 Kuba gupai nga ani du na gberãrago ho duhe ni nga aboro arengbanga ka undo rani te, si naida ani bi gu regbo re wakina gu Pauro abihe nga regbo tipa ka kido kuti Yekova nga ko nika undo rani aundo. Si nika nyakasa gaani kido kutiko na ki sa gupai nga gaani pagume na ko du ni ndikidihe.\nDU NAKIDO NA NYANYAKIPAHA TIPA GAANI PAGUME NA YEKOVA\n6. Tipagine rengbehe kadu ti ni ni kpakarapai ka kido kuti Yekova ho du ani ni rogo kerepai?\n6 Ya mo mo rengbe ka peka agu apai nafuda ro fu Yekova rogo kparakpee yo na ki gbia zereda berãro yo mo na ini gupai nga mo ima manga gupai si naida mo mangihe? Mo ima rengba kadu na zereda berãro yo nirengo! (Oni gedi Atambuahe 62:8; 1 Petero 5:7.) Manga mo ho wo nika sa gupai nga mo sonosi wene pagume na Yekova. Wa vura duhe wo, si ima rengba kadu ni mbumbupai ka kido nga Yekova nika fu guhe afu furani ani aidaha. Tipagine? Mbiko Yekova akaraga nga pai nibasa kuti akparakpee te.—Tam. 13:1, 2; 74:10; 89:46; 90:13; Abak. 1:2.\n7. Tipagine Yekova akaraganga pai ti ni nibasa kuti gaani akparakpee ti aregbo dũ ya?\n7 Tipagine Yekova akaraganga pai ti ni nibasa kuti agu apai ani asanako tipaha ya? Oni tingidi gupai nga ko ringbisi gaani pagume na ko kuti gu pagume du dagba agude na bayo. (Tam. 103:13) Gude arengbanga kadu na kido nga agu ahe dunduko ni asana bani tipaha ni nika gbiaha agbia ti gu regbo ni asanahe tipaha te. Si rengbe kadu nga guhe gu gude re asanahe tipaha ni aidanga ha aida nzunzu te. Gu kura ahe kinaho si aida i sungudi wene regbo tipaha. Agu akuraha arengbanga ka undo gu gude re watadu gu kura aboro te. Kurigure, ka bagude amangapai kuti agu apai dũ gude asanahe tipaha si rengbe ka sa gupai nga bagude da ni kanga fu wirini. Wakina gure a, Yekova arengbanga ka karagapai niˈipo furani tipa guhe ani aidaha te na gipai re tipa kina gaani wenepai. Gure nga gako rengo wangia ko Bakusirani, Bairarani, na ni gu Barani du ngbangbaturũ yo. Ka Yekova amanga agu apai dunduko ani akpinyemuhe si ima rengba ka gbarasapa gu pagume du dagbarani na ko.—Oni ringbisinga ha na Yesaya 29:16; 45:9.\n8. Ginipai Yekova akido rani na ni nibipa gaani arungbura?\n8 Gu kurapai rengbe kadu nga Yekova ima inopai tipa gaani arungbura. (Tam. 103:14) Sidu, ko ambunga rani ani hipai kina ngba gaani ome te, ono ko naundo rani aundo. Rengo ngaha nga, gu kura aregbo kinaho rengbe ani ka berãha nga ani arengbanga ka hipai te. Ono Yekova nakido rani nga ko ambunga gako amoyambu i mbu susi gu rengbe yo ka hihe te. Ni rengo ko “ambakada gene kura be he” ambakada furani. (Oni gedi 1 AKorindo 10:13.) Sidu tie, ani na wene ndupai berani ka kido nga Yekova ima ino gupai rengbe ani ka hihe.\n9. Ginipai si aida ani mangihe ka ani bihe nga ani agbianga karagapai kuti gaani kparakpee niˈipo te?\n9 Ho ani agbianga zereda ni berãrani yo nibasa tipa gupai ani nakpari tipaha ya, si naida ani sungudi gu Ko nika undo rani ti wene regbo. Oni tingidi gupai nga ko na zerangbaduse, bambiko ko na nyemu ka batasarani. “Yekova nasunguda roni ti nika du na undahe fu roni; si du du ko ti ni ni kiisikiisi pako ka ina pai fu roni. Bambiko Yekova nga Mbori ruru sarangbanga; maku du fu agu yo dunduko nasunguda ko.”—Yes. 30:18.\n“NGBA BAHŨ” YO\n10-12. (a) Wai rengbe apai kadu ni kpakarakpakaraha fu gu Kristano nangerafuo kazakaza gume ni? (b) Wai rengbe kido kuti Yekova ti regbo kpakarapai kadu na ome kurii gaani pagume na Yekova? Oni funga kpiapai.\n10 Ho du mo ni rogo kpakarapai, mo ima rengba ka bi tiro wakina Pauro si ki du wa ka i ya mo ima mbeda ku “ngba bahũ” yo. Gere nga gu regbo si na ima kpakara ka kido kuti Yekova, ono si ni nyanyakipa pai ani kido kutiko. Ni kpiapai, ani ya nga mo nangerafuo borokporo nga gu ni du na bangabanga kaza. Si ima rengba kadu nga mo ima kpara tipa tatamana na ome. * Ka mo mangi agu apai dunduko si aida mo mangihe, ya mo mo arengbanga ka gbia zereda berãro yo ni ino mo gupai nga Yekova nabi ro abi na ko nika undo ro aundo mo nye ni ruru ro te?—Tam. 32:8.\n11 Oni rengbe ka bihe nga Yekova aundo nga roni te. Na amunganga ima rengba ka gumba dungu apai furoni. Singia agu agumeroni oni adu nakido nga i rengbe ka fu wasa furoni, rengbe ka sa raka furoni ni kpakarakpakaraha. Si naida oni ningere ku be Yekova tipa undo. Na oni nimbedi na ko. (Oni gedi 1 Samuere 30:3, 6.) Ho oni nika gbia undo ni be Yekova, gaoni pagume na ko nika nyaka.\n12 Linda * aini gupai nga rengo du nga gipai re ho ri aangera ni fuo kazakaza avunguri. Ri aya, “Ti agu aregbo re, mi, kumbami gbiakuti kawire ainongo gupai ka ani mangihe te. Ani abi tirani ti kura aregbo nga gene berani te. Ho ani angerani kusayo ani nabi wai abi nzunzu Yekova aundo rani. Ko anyakasi rani na ki fu guhe furani ani aidaha, zavura ti gu regbo ani anaabi tirani nga ani ainongo gupai si aida ani mangihe te.”\n13. Wai kido kuti Yekova aundo gu kura wirina sa ri dibe akpakarapai?\n13 Kido kuti Yekova nika undo rani ti gu regbo du ani rogo kpakarapai. Ti gu regbo kumbaku Rhonda angianga Dezire Yekova ya aida i mbutiyo, i abi kere kaza ti kawiri. Bete adiwi kusa, dia kawiiri akpi. Ho ri abi tiri ni nga ri ima tona ka hu be gi kereapai ri agbia tiri na ni re, ri atona ka mangasunge abazakigene. Ngbutuko fuo gure, nari akpi. Ginipai naundo Rhonda ri du na diabese? Ri ape gupai nga: “Mi anaafura na Yekova na auru dũ, zavura tipa rukutu adiaberã. Mangaha wo sa Yekova ko du ni ndikidi boro fere. Si asare mi ni kido kuti Yekova angianga kuti tire watadu kuti kura aboro ya. Na gu undo ko afuhe fere adu ni ndikidihe, ko afu agu ahe fere mi aidaha. Ni sangbanaha, mi ima bi wai Yekova naundo re.”\nZavura kina dagba gaani aborokporo asada ima rengba ka gbia rani tipa gaani pagume na Yekova (Oni bi genewaraga 14-16)\n14. Gini kido rengbe ruru Kristano kadu na ni ho i nakusi gumeni ni rogo dungurati?\n14 Oni bingo gi kurapai re. Ani yanga i kusi gumero rogo dungurati. Vurube gu wirikapai nga ga Ziazia Kekeapai mo ima ino wai si aida i nimangipai na gu boro i nakusi ni rogo dungurati. (1 Kor. 5:11; 2 Yo. 10) Wa vura duhe wo, si ima rengba kadu ni kpakarapai tipa ka mangapai kuti gu diaberã nga ga kusa boro rogo dungurati. * Ya mo mo rengbe kadu na kido nga gu Bamo du ngbangbaturũ yo nika nyakasa ro anyakasa tipa mo ru nyanyaki ka mangapai kuti agu arugapai nga ga Ziazia Kekeapai nibipa gu boro i nakusi ni rogo dungurati? Ya mo mo nabihe nga si nga momu foro tipa mo nyakasi gamo pagume na Yekova nidu mo mbembedi na ko?\n15. Tipagine Adamu abasasangba Yekova ti ni ati Edene yo?\n15 Nibi gipai re, oni berẽnga tipa gu bambata kumba nangia Adamu. Ya mo ko aidi kuti gupai nga ko rengbe ka basasangba Yekova ki nye kaa raka araka kindi? Oó, bambiko Ziazia Kekeapai naya “i ananga nga Adama te.” (1 Tim. 2:14) Tipagine tie ko abasasangba ti ni? Adamu ari gu zuzu ngua diako afuhe fuko mbiko gu nyemuse ko adu na ni koyo du ri ni. Ko adegetuko fu diako kuba gupai nga ko degetuko fu gako Mbori nga Yekova.—Bam. P. 3:6, 17.\n16. Da si aida gaani nyemuse du ni nyanyakihe tipa ni, na tipagine?\n16 Ya mo gipai re nayugo gupai nga si aidanga ani du na nyanyaki nyemuse koyo du agumerani ni te? Wagusa te! Ono si naida gaani nyemuse du ni nyanyakihe gbe koyo du Yekova ni. (Oni gedi Matayo 22:37, 38.) Gipai re tipa kina gu wenepai nga ga agumerani, singia i nairiso Yekova awere watadu i airisonga ko te. Mo ni nyakasi gamo nyemuse tipa Yekova ni kido mo kutiko. Ka si du nga pa kusayo gumero rogo dungurati naba rungo tiro, mo peke agu apai nafuda ro fu Yekova rogo kparakpee yo. * (Rom. 12:12; Frp. 4:6, 7) Mo mangisunge na gu regbo du mo rogo kpakarapai ka sa gamo pagume na Yekova si du ni ndikidihe. Gipai re nika undo ro mo du na kido kuti Yekova tipa gu wene sangbanapai rengbe ka kura.\nGU REGBO ANI KAA SUNGUDO\nOni yugu gaoni kido kuti Yekova ni tungusa oni pai dedede\n(Oni bi genewaraga 17)\n17 Tipagine i abatasi Pauro ti ni “ngba bahũ” yo? Ko aya, “ya mi taki pande tungusapai sirisiri, aGendiria gi he dunduko.” (2 Tim. 4:17) Ani nakido nga, wa ani kaa tungusapai wa Pauro anaamangaha, Yekova nika “kpamia” agu ahe akpamia furani ani aidaha. (Mt. 6:33) Wa du ani ni abatungusipa Kindo, Yekova ima “asia pa wene pangbanga furani,” na ko nabi rani ni gako “abadiasunge.” (1 Tesa. 2:4; 1 Kor. 3:9) Ka ani du zaaza tingba ga Mbori sunge, si nika du furani taata ani sungudi gu regbo ko nika undo rani ti ni.\n18. Ngba gini agene rengbe ani ka sonosa gaani kido kuti Yekova na ki nyakasi gaani pagume na ko?\n18 Gere nga regbo tipa ani nyakasi gaani pagume na Mbori. Ka si du nga pai ho naba bakabangirise tirani, si naida ani mangisunge na ni ka mbeda koyo du Yekova ni. Ni rengo, ka ani ageda fura Mbori na kini berẽkuriihe, kini kpari fuko zanga piriga, na kini mangi agu apai nga ga toro, ani rengbe kadu na kido nga ko nika batasarani be agu apai nagbia rani awere na gu nika ye ku mbata yo.\n^ genewaraga 2 Si ima rengba kadu nga gu “ngba bahũ” yo Pauro afura tipaha re nga kina boro ndikidi bahũ watadu si aru ku ba kurapai.\n^ genewaraga 10 I ima kusa gu kura kekeapai nga gu rengbe ka undo aKristano i rengbe ka hi akaza na ka undo agu aboro na ngerafuo aborokaza. Oni bi gu Awake! nga ga\nWegebe 8, 1994;\nWegebe 8, 1997;\nMerekoko 22, 2000; na


1. adj; = ostrogoth, = ostrogote\n1) ист. остготский\n2) разг. варварский, дикий\n2. m, f перен.; = ostrogoth, = ostrogote\nварвар, дикарь, хам, мужлан


Mar 8 | `GVF | STEP | Ena kamin kaun iray, ibal kobe binanwenbile kwi u ku bile milimba, komina nenangwa ta dikungwa. Ta dikungure Yesu, “Ere wo,” dire gala di gawlima kobe tere ka iru di tongwa,\n1 Ena kamin kaun iray, ibal kobe binanwenbile kwi u ku bile milimba, komina nenangwa ta dikungwa. Ta dikungure Yesu, “Ere wo,” dire gala di gawlima kobe tere ka iru di tongwa, 2 “U ku bile milungwa ibal, are kaun sutakobe na bole para milere, komina nenangwa ta dekungwa na miriin pai pire teiwa. 3 Ibal kobe kenan gulungwa nusi ogin eralba, kol baan omilin maalamua. Ibal taw kobe tayan ware umua.” 4 Dungure gawlima kobe ka iru di tongwa, “Abila ai pene yomia, komina birete nere kuunin biinangwa, alde i terabine?” 5 Dungure iru sirin bile tongwa, “I komina birete tamintan dime?” Dungure waa dire, “Anan kole muru kole sutan dimua,” dungwa.\n6 Dungure Yesu mile, “Amin do,” di ibal taminin tongwa. Di tere komina birete anan kole muru kole sutan i aa terere, maki ye God tere, bege dire gawlima kobe ibal kobe obin sinama dire, gawlima kobe tongure, obin si ibal taminin kobe tongwa. 7 Nil kabe megemaa taw para dungwa, Yesu irere maki ye God tere, “I para obin si to,” dire di gawlima kobe tongure, obin si tongwa. 8 Ibal kobe nere kubin maangure, komina bege dungwa imo dungure, gal anan kole muru kole sutan gule muulungwa. 9 Ibal binanwenbile, tausen sui sui mile nongwa. Nongure, Yesu nusi kole kole erere 10 yalini te gawlima kobe para sipe ala pirere, pi Dalmanuta gariba gul ongwa.\nParasi kobe kal guman kwi dungwa i maribe ere na tenanga kanabinwa dungwa\n11 Ena Parasi kobe urere ka bolebilin dire iru di yalini tongwa, “Kamin mina kal guman kwi dungwa, ta i maribe ere na tenanga kanabinba?” Dire suan kanala dire ka iru di tongwa. 12 Di tongure, yalini nigi de pire miriin sire iru dungwa, “Ibal malia maalungwa, tameran kal guman kwi dungwa u maribe naangwa kanala di pireme? Na kawen di terala piro. Ibal malia maalungwa kal guman kwi dungwa, taw i maribe ere tekeralwa.” 13 Direre Parasi kobe milungwa gul piserere, sipe ala pire nil benge binan kole ere ongwa.\nParasi te Kerodi, ka dungwa sidina di u bil nangwa, nai kane milo\n14 Ena komina yuungwa gawlima kobe nomanin si pirekungure, komina birete taran tawle sipe ala imo dungwa. 15 Yalini kan tere iru di yalin kobe tongwa, “Parasi te Kerodi, yalin kobe komina birete u bil ongwa mere, yalin kobe ka dinangwa sidina di u bil nangwa, i nai kane milo.” 16 Ka dungwa i pirere yalin kobe diria ere iru dungwa, “Na yal kobe komina birete ta dekungwa mere, yalin ka iru di bile dimua.” 17 Dungwa Yesu pirere ka iru di tongwa, “Komina ta dekungwa mere, ka iru tameran diria ere miline? I ta kane pol sikino? I ta pire pol sikino? I nomanin paikimo? 18 I omilin kulinba ta kanekino? I kiranin kulinba ta pirekeno? I nomanin paimba, nomanin si pirekeno? 19 Na komina birete anan kole muru bege dire ibal kobe binanwenbile, tausen anan kole muru tobingire, komina imo dungwa gal tamintan gule muuline?” Dungure yalin kobe maan dire iru di tongwa, “Anan kole kole muru kawnan milin sutan gule muulebinwa.” 20 Dungure ka iru di tongwa, “Na komina birete anan kole muru kole sutan ibal kobe binanwenbile, tausen sui sui tobingire, komina imo dungwa gal tamintan gule muuline?” Dungure yal kobe maan dire iru di tongwa, “Anan kole muru kole sutan gule muulebinwa.” 21 Dungure yalini ka iru di yalin kobe tongwa, “Na ka morin morin di i teiba, i pire pol sikino?” dungwa.\nYesu Besaida yal ta omilin gi dungwa, aa te pilaan pai tongwa\n22 Ena Yesu te gawlima kobe para, Besaida ogu ai pi bawa dungwa. Bawa dungure yal ta omilin gi dungwa, ibal kobe awli Yesu milungwa gul urere, kawan dire iru dungwa, “Yalini u wai nama di gain aa te piro.” 23 Dungure, Yesu omilin gi dungwa yal i, aan aa terere awli ogu gul mena ongwa. Pirere ebil si omilin mina bilere aan aa daw sire iru sirin bile tongwa, “I kal ta kanino?” 24 Tongure yalini kane yebe erere iru dungwa, “Ibal kaniiba eri kalkan ku tongwa mere, iru kaniwa.” 25 Dungure Yesu kwi ama yalini omilin aa daw sungure, tena yulin bile kanere kalkan para muru u maribe ongwa wai kanungwa. 26 Kanungure, nusi inin ogin ere iru di tongwa, “Ogu ai malge iray, malia pikio, inin oginin po,” dungwa.\nPita mile, Yesu God konagi erungwa yal Kirisito milemua, di maribe erungwa\n(Mat 6:13-20; Luk 9:18-21)\n27 Ena Yesu te gawlima kobe ain i pisere, pi Sisaria Pilipai ogu ai ongwa. Pirere kol baan Yesu iru sirin bile gawlima kobe tongwa, “Ibal kobe na milebingi pirere, takal waa dire na kaanan galeme?” 28 Sirin bile tongure, yal kobe ka iru di tongwa, “ ‘Yon nil bile tongwa yal milinwa,’ dungure te yal taw kobe mile, ‘Elaya milinwa,’ dungure te yal taw kobe mile, ‘God ka kebe yal ta milinwa,’ dimua.” 29 Dungure Yesu sirin bile tongwa, “Ibal kobe iru dimba, na milebingi pirere, takal waa dire na kaanan galine?” Dungure Pita sinaa dire, “I God konagi erungwa yal Kirisito milinwa,” dungwa. 30 Dungure Yesu kiraan aa tere, “Ibal ka iru di maribe erekio,” dungwa.\nYesu inin gulere kwi alalwa, dungwa\n31 Ena Yesu ka nil si gawlima kobe tere iru dungwa, “Na U Ibal Obinga Yal miliga, ibal gain giil pire na tenamua. Yuda ibal ka main ogu singaba kobe, te ka main kenin erungwa yal bil kobe, te ka main nil si tongwa yal kobe yalin kobi, na ka diga ka di kile di mena eramua. Na si gulamba, girungwa taangwa are kaun sutakobe wei sinangure, alalwa.” 32 Dire ka iru di gawa dungure, Pita awli baan ta pire kan tere, “I kan dingai kwi dikio,” dungwa. 33 Dimba, Yesu kiruul sire gawliman kanere, Pita kan tere iru dungwa, “Satan, i ere tayan po. God nomanin si pirungwa mere, i iru nomanin si pirekinwa. Ibal nomanin si pirungwa meri, i iru nomanin si pirinwa,” dungwa.\n34 Ena Yesu mile, ibal kobe para wen milungwa, te gawlima kobe para, “Ere maala wo,” di gala dire iru di tongwa, “Yal ta na munan kol duulin bilala di pirangwa, ena yalini gain kal pirungwa maangure manaa di tere, te na giil pire gulabinga mere, yalini giil pire gulere, na duulin bilamua. 35 Yal ta inin gain pire tere mile painangwal painangwa, nomanin tegi dinangwa u main nangwa paamua. Na inan miligire, te na guunan kanan para dungwa pire unin sinangwa, ena yal i mile painangwal painamua. 36 Yal ta gariba kal para wen aa te nenamba, iban u mena ongwa, takal iname? 37 Iban u mena nangwa, yal ta mile pairalgal pairala dire, takal tobe tename? Tobe ta tekenangurawa. 38 Ibal malia maalungwa kobaan pisere u yal pire, te kal digan ere taalime erungwa milemua. Ibalin kobi milungwa gul yal ta i na inan mile, te na guunan kanan diga pire ki erangwa, Na U Ibal Obinga Yal eme na para pire ki ere yal i teralwa. Na Abe naabilungwa bole uralga, te yalini angel para urabilgire, yal ta i pire ki ere teralwa,” dungwa.