Luk 9 | `KQC | STEP | Kamini Iesu di ini usi dina vene tuero raka ni egogo resi vava maro, vima no tau meki regi ma gauka vene moi buni regi.\na9.3–5:Lk 10.4–11; Acts 13.51\nb9.7–8:Mt 16.14; Mk 8.28; Lk 9.19\nc9.19:Mt 14.1–2; Mk 6.14–15; Lk 9.7–8\ne9.23:Mt 10.38; Lk 14.27\nf9.24:Mt 10.39; Lk 17.33; Jn 12.25\ng9.28–35:2 Pet 1.17–18\nh9.35:Is 42.1; Mt 3.17, 12.18; Mk 1.11; Lk 3.22\nj9.48:Mt 10.40; Lk 10.16; Jn 13.20\nl9.54:2 Kgs 1.9–16\nn9.61:1 Kgs 19.20\nIesu yaku ini usi dina vene tuero ni feideyo\n(Mt 10.5–15; Mk 6.7–13)\n1 Kamini Iesu di ini usi dina vene tuero raka ni egogo resi vava maro, vima no tau meki regi ma gauka vene moi buni regi. 2 Resi ni feideyo, Sei di ourefeidena amena sana di sina ni digedi resi gauka vene moi buni riyaganedi. 3 Ina vene rofu niyo, “Gugura bi yokoi de idari moigedi: yukana bi de, baige bi de, iruku bi de, ma fore bi de. Varuka yokoimaka akugedi. a 4 Goina yavari dui regedi maka minari amegedi mamo mina taoni ferei digedi. 5 Bema taoni yokoiri dui regedi ma de ya moi dui regedi o yi ago de neidegedi ri, bi yi yuka di budoka usi eyare mina taoniri feresi kamini digedi. Ye mina bi ini vegu makai regedi yaku bi vei mama regedi.”\n6 Rauturautu kamini digasa ago buni ni digasa gauka vene moi buni rigamadi.\nHerod rofu eva riyo\n(Mt 14.1–12; Mk 6.14–29)\n7 Herod, kaere bi Galilee di ourefeidena amiye, yaku Iesu ini beika redo sina neideyo ri, bi ini mokena forovai iniye reyo, adina bi amiye be yaku nigamadi bi John Baptist bi vegu ni rou reyo. b 8 Amiye be yaku nigamadi bi Elijah ogau niyo, ma be yaku nigamadi bi sena Sei di ago nido amiye yokoi vegu ni rou reyo. 9 Kamini Herod yaku niyo, “John di ada bi niyaka dada, nugai feideyadi; idu mina bi goina amiye di ini sina mina neideida?” Ini mokena tora bi Iesu vego vo nisi.\nIesu yaku amiye taugadegade ubua reyo\n(Mt 14.13–21; Mk 6.30–44; Jn 6.1–14)\n10 Ini ni feidena vene Iesu rofu dairiyadi bi ini beika tau reyadi kana mina nigamadi. Ina sa taoni roka Bethsaida ri iniye koina bosi afeyadi. 11 Amiye taugade yaku neideyadi ri, bi ina usi boyadi. Ina vene rofu faiva nisi Sei di ourefeidena amena sana di ago ni oteimagamo, ma kaere gauka nufa vene yaku buni maina regamadi bi moi buni rigamo.\n12 Uriyenau niyo ri, bi ini usi dina vene tuero yaku bosi niyadi, “Amiye ni feide kumo rauturi ma gagani sanari disi ini varena sana ma ini iruku maina reyagane, adina una bi bakubaku de sanari amesifa.”\n13 Idu Iesu yaku niyo, “Ya yaku iruku magedi ma iriyagane.”\nIna vene ni kabai resi niyadi, “Una sa bi beredi vana berou autu ma oyena remanu maka. Yi mokenari bi mina amiye tau di iruku voi regifa ba?” 14 (Gokai rumana vene bi 5,000 kana.)\nIesu yaku ini usi dina vene rofu niyo, “Amiye nifa kumo 50 dudu kana ameyagane.”\n15 Mina kana rei vau reyadi ri, 16 bi Iesu yaku beredi vana berou autu ma oyena remanu moisi omari ne resi bi buni toragade Sei rofu magasa bi beredi ma oyena moi odeyo. Resi ini usi dina vene maro amiye tau neinei dudu rau regi. 17 Ye ina tau noibanu iriyadi ma ini uka bere niyadi. Ma ini usi dina vene yaku iruku tuta butu risi foroka tuero moi vata baiyadi.\nPeter yaku ni okuyo Iesu bi Keriso\n(Mt 16.13–19; Mk 8.27–29)\n18 Meda yokoiri, Iesu inaike usausa niyo ri, bi ini usi dina vene bi ina sa ameyadi. Kamini ina vene ni kaitesi niyo, “Amiye tau yaku nidedi na bi kaere vo nidedi?”\n19 Ni kabai resi niyadi, “Be yaku nidedi ya bi John Baptist, be yaku nidedi bi Elijah, ma be yaku nidedi bi sena Sei di ago nido amiye yokoi vegu nisi dairiyo.” c\n20 Ka ni kaitesi niyo, “Ma ya vene bi gokai? Ya yaku nidedi bi na bi kaere?” d\nPeter yaku ni kabai resi niyo, “Ya bi Sei di Keriso.”\nIesu ini esika ma muyena di ago niyo\n(Mt 16.20–28; Mk 8.30—9.1)\n21 Kamini Iesu yaku ago gira maro, “Mina dada amiye yokoi ga ni oteimafa na bi kaere.” 22 Ina ka niyo, “Amiye di Mida bi esikaesika tau moiyaine ma tora vene, Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma ago gira oteimana vene yaku fufuta magedi. Mina dada ina bi umuyego ma gabi meda regodenuri dubusa dadigo.”\n23 Iesu yaku ina tau noibanu rofu niyo, “Kaere amiye na usi digiya vo nisi bi ya kaya maka ni de resi meda neinei yi satauro moisi na usi baigiya. e 24 Kaere yi vegu mokesi regiya, bi yi vegu de moigiya, idu ya kaere na dada yi vegu moke toto nigiya, ya bi yi vegu moigiya. f 25 Beika buni bi mina kono tora noibanuri baku resi yi vegu eyaregiya? 26 Bema amiye yokoi na dada ma nai ago dada maena rego, Amiye di Mida ini Baba di vabarari ini akeke naivonaivo vima sa okigo ri, ina rofu ka maena rego. 27 Rama ya nida, ya bedakai minari bi de muyegedi idu ina bi Sei di ourefeidena amena sana dego vegedi.”\nIesu veyadi ini rovaita bi idana\n(Mt 17.1–8; Mk 9.2–8)\n28 Mina vegu meda vana berou autu regode koina niyo ri, Iesu yaku Peter, James ma John afesi omunari usausa Sei rofu nigi boyadi. g 29 Usausa niyo ri, bi ini rovaita idana niyo, ma ini varuka bi feyo kamanika iniye niyo. 30 Resi bi amiye remanu sa sina nigamo. Mina amiye remanu bi Moses ma Elijah, 31 vabara iniye dudu ogau niyadi. Ini sina bi Jerusalem ri gokai muyesi Sei di ini sina moi rama aigo. 32 Peter ini asiyaka sa bi vare muyeyadi. Varena dudu dadisi nei reyadi ri, Iesu di ini vabara ma ina sa are regamadi amiye remanu veyadi. 33 Kamini ina rofu etaga rededi ri, Peter yaku Iesu rofu niyo, “Ourefeidena amiye, bi buni una bi minari! Una bi karaga regode akugifa, nokoi bi yi, nokoi bi Moses di, ma nokoi bi Elijah di.” (Ina bi ina diba de beika ago nigamo bi.)\n34 Mina niyo ri, seuya yaku desi ina bou reyo; mina seuya ada gabireri ma ori reyadi. 35 Ago goroka mina seuya gutu baisi niyo, “Mina bi nai Mida, nai vo niyaka amiye — ina bi neidefa!” h\n36 Mina goroka koina niyo ri, Iesu inaike are regamo. Idu beika vata niyo vesi bi de niyadi. Ma mina medari, amiye yokoi ni oteimana de beika veyadi bi.\nIesu yaku mida vima no sa moi buni riyo\n(Mt 17.14–18; Mk 9.14–27)\n37 Aru uveyo ri, bi mina omunari gutu dairi neyadi ri, bi amiye toragade ya baku reyadi. 38 Kamini mina amiye tau fogori, amiye yokoi raka nisi niyo, “Oteimana amiye, ya rofu usa nida, baisi nai mida — nai mida yokoimaka vegiya! 39 Be aruri, vima no yaku moido ri, bi raka ni tavoi resi moi tururu redo ri, bi ini vena kabudo baido. Mina yaku togatoga esika masi vegu giragira dudu maka ini rovaitari de feredo! 40 Na yi usi dina vene usa niyaka mina vima no umeki reyaganedi, idu anua reyadi.”\n41 Iesu yaku ni kabai resi niyo, “O gua uka vari gira de mana ma mokena no vene, gokaisanu ari doba ya sa ameida? Meda gokaisanu ya sa moimai regida? Yi mida na rofu moi baifo.”\n42 Mina mida Iesu rofu boyo ri, vima no yaku mida konori maku nesi moi tururu reyo. Idu Iesu yaku mina vima no rofu ni kaka resi mida moi buni resi ini baba dairi maro. 43 Amiye tau tururu resi Sei di vava veyadi ri.\nIesu dubusa ini muyena di sina niyo\n(Mt 17.22–23; Mk 9.30–32)\nIna tau Iesu yaku beika reyo mina tururu reyadi ri, bi Iesu yaku ini usi dina vene rofu niyo, 44 “Toto ga nifo na beika ya nigi reida bi! Amiye di Mida bi amiye rofu moi magedi.” 45 Idu ini usi dina vene bi ini adari de ufateyadi beika niyo. Mina sina bi ini adari de dui reyo, ini mokenari de negau niyo, dada ina diba de mina sina bi beika ni kaitena mokena ka de moiyadi ori reyadi dada.\nKaere bi tora iniye?\n(Mt 18.1–5; Mk 9.33–37)\n46 Iniye kayamo kamini reyadi, kaere bi tora iniye, i 47 idu Iesu ina diba beika mokegamadi ri, bi dada mida keika yokoi moisi ina atafu moi are resi 48 ina vene rofu niyo, “Kaere amiye yaku mina mida nai roka dudu faiva nisi, ina ka na faiva nigo. Ma kaere yaku na faiva nisi bi na ni feideyo amiye ka faiva nigo. Adina bi, kaere yi fogori, ini mokenari roka tora de bi, ina bi tora iniye.” j\nKaere ya rofu no de nido bi yi\n49 John yaku niyo, “Ourefeidena amiye, una bi amiye nokoi veyafa yi rokari vima no umeki regamo, ma una yaku niyafa ga reyagane, ini adina bi una sa usi dina de amiye.”\n50 Iesu yaku niyo, “Ga ni vaifa, adina kaere ya rofu no de, ina bi yi.”\nSamaria gagani rautu vene Iesu rofu gedu maradi\n51 Iesu omari moi bogedi meda negau nigamo dada uka gira dudu Jerusalem ri digi neyo. 52 Ina yaku ini naivo vene siko Samaria rautu yokoiri ni feideyo ma dui resi ini amena sana ni tore regi. 53 Minari amededi vene yaku bi gedu maradi, adina bi Jerusalem ri digi neyo dada. 54 Ini usi dina amiye remanu James ma John yaku mina vegu veyadi ri niyadi, “Warika Amiye, gokai mokeisa, ita omari nigifa ma desi vai vau rego ba?” ▼\n▼ 9.54Bura bedakai biElijah reyo kanaka nufa.\n55 Idu kero resi emaro. ▼\n▼ 9.55Bura bedakairesi niyo, “Ya ya diba de ya bi beika Vima di, adina Amiye di Mida amiye di vegu moi vegu rigi ogau niyo. Ina bi ini vegu moi no rigi ogau de niyo”ka nufa.\n56 Kamini rautu yokoiri boi neyadi.\nAmiye kaere Iesu usi digi mokededi\n57 Ida bodedi ri, bi amiye yokoi yaku ina rofu niyo, “Ya goinari digiya bi ya usi dibigida.”\n58 Iesu yaku ina rofu niyo, “Sufa auna bi ini fore ruba nufa ma erena odoro didedi bi ini buri nufa, idu Amiye di Mida di varena sana bi koina.”\n59 Yokoi rofu ka niyo, “Na usi bae.”\nIdu niyo, “Warika Amiye, na ferei kumo bosi nai baba kaere muyeyo moi guri aigida kumo.”\n60 Idu ina rofu niyo, “Muyena vene ferei kumo ini muyena iniye moi guri aiyagane. Ya bi bosi Sei di ourefeidena amena sana di ago ni ogau re.”\n61 Yokoi yaku ka niyo, “Warika Amiye, ya usi baigida, idu nai yava vene kokora nigida kumo.” n\n62 Idu Iesu yaku ina rofu niyo, “Amiye yokoi, ini vanari gadi moi gira resi muro di moimai kora resi nei kero rei fufuta rofu nei resi bi Sei di ourefeidena amena sanari moimai rena bi buni de nigo.”


Ga Yesu Motumo—Nga “Ziazia Ũgamahe” Be Barani | Tipa Wisigoho\n“Wene gamahe dunduko, na ziazia ũgamahe dunduko . . . naye . . . yo du Ba ni.”—YAK. 1:17.\nABIA: 148, 5\nGINIPAI GA YESU MOTUMO AMANGAHA NIBIPA . . .\nziasi rimo Yekova?\ngu zogarago nga ga ga Mbori Kindo?\ndigiso ga Mbori ringbisapai?\n1. Gu mbakadapai naadu tipa motumo tumorii nasa gini amaku si du taata?\nGA Yesu Kristo motumo tumorii naye na badungu amaku. Gu mbakadapai naadu tipa fu motumo tumorii nazaka gene fu agu awiri Adamu dunduko nakpinyemu rurupai i da niyangaraha ni papara ga Mbori ngbadimokporo. Ga Yesu motumo nasaha taata furani a ani gbia gu momu nga ga raka nyeanye kindi na ngbarago. Berewe a, ga Kristo motumo namanga bakere apai kisusi gu gbua nga kafu wene raka fu aboro giasangba kumbatayo. Padu Yesu na nyemu ka kpi tipa ka songoda ga Yekova ruru mangaapai akaragapai kuti gupai naadu na nyanyakipaha tipa aboro dunduko auru kpotosende ane na ngbangbaturũ yo.—Eb. 1:8, 9.\n2. (a) Ginipai du na nyanyakipaha fu aboro ngbangbaturũ yo na auru kpotosende ane du rogo ga Yesu kparakpee yo? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.) (b) Ginipai ani ka wisigoho rogo gi kekeapai re?\n2 Agarã ue mbata fu Yesu kpi na ki fu motumo tumorii, ko ayugupai fu gako abawiriki nga i naakpara niya: ‘Barani du ngbangbaturũ yo, Ani írisi rimoro airisa. Ga ngbi yé, Ani mángi rogo kpotosende wa mo akpi nyemu he, wa du he ngbangbaturũ yo.’ (Mt. 6:9, 10) Tipa ka kiiso gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo, ani bingo gu ngbaya du dagbaha na pa ziasi rimo Mbori, gu zogarago nga ga ga Mbori Kindo, na pa digiso ga Mbori ringbisapai.\n“ANI ÍRISI RIMORO AIRISA”\n3. Rimo Yekova narukuba gine, na wai du Satana agberesi gu ziazia rimo re?\n3 Yesu afura tipa irisa rimo Mbori watadu ziasihe ni bambatapai rogo gako kpia kparakpee yo. Rimo Yekova narukuba agu apai dunduko du tipa Ko nga padu ko ni bawene ko, ni iʹiriwo ko, na ni ziazia ko. Ti gu kura regbo Yesu aakparakpee, ko ayambu Yekova nga “Ziazia Buba.” (Yo. 17:11) Wa duhe nga Yekova ni ziazia ko, agu arugute na andiko dunduko ko akusaha ni ziaziaha. Wa vura du gipai re wo, Satana asakipai ati Edene yo nga si arunga fu Mbori ko moi arugute fu aboro te. Ho Satana ape ziree ni kuti Yekova, ko agberesi ziazia rimo Mbori.—Bam. P. 3:1-5.\n4. Wai du Yesu afubee tipa ziasi rimo Mbori?\n4 Ono tipa Yesu tigako, ko aima kpinyemu rimo Yekova nzunzu. (Yo. 17:25, 26) Yesu afubee tipa ziasi ziazia rimo Mbori. (Oni gedi Atambuahe 40:8-10.) Gu wene gene Yesu araki gako raka auru kpotosende ngbaha ayugu gupai nga si daada na ki ruaru tipa Yekova moi arugute fu amaraika gbiati aboro. Ho Satana asa Yesu ko kpi kere iʹigirã kpio ni, Yesu anye ni ruruko fu Bako du ngbangbaturũ yo. Ho Yesu anye ni ni ruruko, ko ayugu gupai nga rengberengbe boro ima rengba ka giasangba ga Mbori ruru arugute ngba rengberengbe gene.\n5. Wai du rengbe ani ka fubee tipa ka ziasi rimo Mbori?\n5 Wai du rengbe ani ka yugoho nga ani ima kpinyemu rimo Mbori? Rogo gaani mangaapai yo. Yekova nakpinyemu gupai nga ani du ziazia. (Oni gedi 1 Petero 1:15, 16.) Gipai re nayugo gupai nga ani nairiso kina Yekova sa na ani nagiasangba ko na ngbaduraniyo dunduko. Zavura ho i arungosi rani ni, ani namanga ome tipa ka raka ringbisihe kuti gako ruru arugute na andiko. Ho ani amanga rurupai ni, ani nambu imarani si hasirago na rogo gi gene re, si kini ye na taarimo kuti rimo Yekova. (Mt. 5:14-16) Wangia ani ziazia aboro, ani nayugo gupai na gu gene ani araka gaani raka ngbaha nga, ga Yekova andiko ni bawenehe na runga ga Satana kitangbangase te. Ho ani amanga ingahe ni, a wa ani ainga ainga dunduko, ani nasa berãrani nzunzu na ki ne manga agu apai ayengo na irisa fu Yekova ya.—Tam. 79:9.\n6. Tipagine Yekova narengbe ka bi rani ti ni nga ruru aboro wa vura du ani ni kpakpa aboro?\n6 Riimburu gu motumo tumorii nga ga Kristo, Yekova navu agu aboro ingapai nayugo idapase rogo mangaapai yo. Ko naida agu aboro ni airisiko nga aguyo nakparatiyo fuko. Yekova natakapande mbedimbedi aKristano ni ruru awiriko na agu aboro du dagba “gu kura akandoro” ni ruru abakureako. (Yo. 10:16; Rom. 5:1, 2; Yak. 2:21-25) Sidu, zavura awere, ga Yesu motumo naundo rani ani du na wene pagume na Barani na ani fubee tipa ka ziasi rimoko.\n“GA NGBI YÉ”\n7. Gini amaku ga Yesu motumo azaka gene tipaha tii ga Mbori Kindo?\n7 Rogo ga Yesu kpia kparakpee yo, ko azungodi Mbori berewe nga: “Ga Ngbi yé.” Gini ngbaya du dagba ga Yesu motumo na ga Mbori Kindo? Ga Yesu motumo nazakagene tipa i dungura agu aboro du bangeyo nga 144,000 tipa i mangisunge ni abakindo gbiati aboromotumo na Kristo ngbangbaturũ yo. (Yugo. 5:9, 10; 14:1) Yesu gbiati gu kura aboro ko nika zogarago na yo, i nika zogarago rogo ga Mbori Kindo, i nika sa gu ngbatunga aboro dunduko du na giasangba i gbia undo ti ga Yesu motumo vuru agarã yo sa kutu. Kpotosende nika da ni paradizo, na ruru aboro dunduko nika da ni rengberengbeyo, ki kodi gu papara ga Mbori ngbadimokporo du ngbangbaturũ yo na gu du auru kpotosende ane kina sa. (Yugo. 5:13; 20:6) Yesu nika fitika rii gu bakuru woo nga Satana na ki di gu gbegberẽ apai kusayo dunduko gako samungu aye na ni ku rogo zegino.—Bam. P. 3:15.\n8. (a) Wai du Yesu aundo gako abawiriki i bipa wai nyakipa ga Mbori Kindo? (b) Wai du ani asongoda ga Mbori Kindo areme?\n8 Ho Yesu adu ni auru kpotosende, ko aundo gako abawiriki i bi pa nyaka ga Mbori Kindo. Nibasa fuo Yesu zi bapatiza, ko atakipande “gu wene pangbanga nga ga ga Mbori ngbi” ku rogo tuturũ arago. (Rk. 4:43) Ho Yesu aafura ni na gako abawiriki niyangaraha mbata fu ko ga ku ngbangbaturũ yo, ko aruguyo nga i du ni adezire ko ki da ku “digida sende yo.” (Amo. 1:6-8) Si adu nga vurube gu sunge tungusapai nga ga Kindo, aboro rogo zegino dunduko nika gbia momu ka wirikapai tipa ga Yesu motumo na ki da ni avuru ga Mbori Kindo. Areme, ani nasongoda ga Mbori Kindo ni undo ani agu awirina Kristo du auru kpotosende ni manga ani gu sunge nga ga tungusa gu wene pangbanga nga ga Kindo rogo zegino dũ.—Mt. 24:14; 25:40.\n“ANI MÁNGI . . . WA MO AKPI NYEMU HE”\n9. Tipagine du du ani ti ni na kido nga Yekova nika digiso gako ringbisapai adigiso tipa ngbatunga aboro dunduko?\n9 Ginipai du Yesu aaida ka pehe ho ko ayani wẽ: “Ani mángi . . . wa mo akpi nyemu he”? Yekova nga Bakusiahe. Bara sa ko nape gupai nga pai mangi, si namanga nibasa. (Yes. 55:11) Ko ambunga ga Satana samungu si ká na Gako ringbisapai tipa ngbatunga aboro dunduko te. Ho rago aenge ni, ga Yekova ringbisapai tipa kpotosende angia si hi be rengberengbe awiri Adamu na Eva. (Bam. P. 1:28) Ka Adamu na Eva akpi zanga vunga gude, ka gu ga Mbori ringbisapai nga i hiisi kpotosende na awiriyo re adanga ti rengo te. Sidu, tingbafuo Adamu na Eva ingipai, Yekova ambuyo i vungu agude. Vurube ga Yesu motumo, Mbori nafu momu fu agu aboro dunduko nayugo idapase i da ni rengberengbeyo na ki raki nyeanye kindi. Yekova ima kpinyemu aboro, na gako ringbisapai du nga aboro giasangba raki kina boro wai ko aaidaha ti tonatonaha.\n10. Wai du ga Yesu motumo nika undo agu aboro naima kpiko?\n10 Na ginipai tigaha du tipa agu abirioni aboro nakpiki zanga i gbia momu ka ino Yekova na ka mangasunge fuko? Ga Yesu motumo naza gene tipa i zingisi agu aboro naima kpiko. Gu Barani nga boro nyemuse du ngbangbaturũ yo nika zingisayo azingisa berewe na ki fu momu fuyo i wirikipai tipa gako ringbisapai na ki gbia nyenye unga. (Amo. 24:15) Yekova naida aboro raki, angianga i kpiki ya. Wa duhe nga ko nga Baenge unga, ko nika du ni Ba agu aboro dunduko i nika zingisayo. (Tam. 36:9) Nairiwo wai tie si adaada Yesu yugu gupai furani nga ani kpari nga: ‘Barani du ngbangbaturũ yo.’ (Mt. 6:9) Yekova ima fu nyanyakipa sunge fu Yesu nga ga zingisa kpikpi aboro. (Yo. 6:40, 44) Rogo Paradizo, Yesu nika digiso gu gako sunge i nafuhe fuko ‘nga kadu ni zingabekpio, na ni unga.’—Yo. 11:25.\n11. Ginipai Mbori akpinyemuhe tipa “bakere rimbasa aboro”?\n11 Ga Yekova weneringise tipa kina bete aboro gbua te, mbiko Yesu agumba gupai nga: ‘Gu ni namanga gu pai Mbori akpi nyemu he ni nga wirinami, na dawire, na nina.’ (Mk. 3:35) Gupai Yekova akpinyemuhe nga “bakere rimbasa aboro” ka i agedanga yo ya rogo aringara dũ na angbatunga aboro na afugoyo dũ da ni airisiko. Agu aboro du na idapase kuti ga Kristo motumo na namanga gupai Mbori akpinyemuhe, i rengbe arengba kadu dagba agu aboro nika tangbayo nga: “Gaani bata ye be gaani Mbori nasunga auru mbatabakindo, na be Wiri Kandoro a!”—Yugo. 7:9, 10.\n12. Wai du du ga Yekova ringbisapai tipa aboro giasangba ni yuguyuguhe rogo kpia kparakpee yo?\n12 Ga Yekova ringbisapai tipa aboro giasangba niyugu yuguhe rogo ga Yesu kpia kparakpee yo. Na ngbaya kuti gi kparakpee re, ani mangingo ome amanga ka ziasi watadu ka irisa rimo Yekova. (Yes. 8:13) Rogo rimo Yesu yo nitihe nga “Yekova Nga Bata,” na gaani bata vurube ga Yesu motumo naye na irisa gbiati taarimo kuti rimo Yekova. I nika mangasunge na ga Mbori Kindo tipa aboro giasangba gbia undo ti ga Yesu motumo. Nirengo, kpia kparakpee nakido rani nga he ho rengbe ka sa gupai Mbori akpinyemuhe si zanga manga te.—Tam. 135:6; Yes. 46:9, 10.\nMO YUGU GAMO TAMBUAHE TIPA GA YESU MOTUMO\n13. Gaani bapatiza nayugo gine?\n13 Nyanyakipa gene sa ani ayugo gaani tambuahe ngbaha tipa ga Yesu motumo nga ka kpara tirani fu Yekova riimburu gaani idapase kuti ga Yesu motumo na ki zi bapatiza. Gaani bapatiza nayugo gupai nga “ani ni ga Gbia rani.” (Rom. 14:8) Si nayugo gupai nga ani nasana Mbori tipa wene sangbakpotoseyo. (1 Pet. 3:21) Yekova nakaragapai kuti gu sanahe re ni mangako sunge na kure Kristo ko atumo na ni ka giriso rani. Ani na bakere kido nga ko nika fu agu ahe afu dunduko furani ko nakidopaha.—Rom. 8:32.\nNgba gini agene du ani ayugo gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo? (Oni bi genewaraga 13, 14)\n14. Tipagine i azinahe ti ni furani nga ani kpinyemu akuarani?\n14 Gini kura gene rengbe ani ka yugo gaani tambuahe tipa ga Yesu motumo ngbaha? Wa duhe nga agu apai dunduko Yekova amangaha du na nyemuse rogoho, gako nyemupai du nga airisiko dunduko yugu nyemuse ni bangua sinoyo. (1 Yo. 4:8-11) Ani nayugo gupai nga ani naida kadu ni “awiri gu [Barani] du ngbangbaturũ yo” ho ani akpinyemu kura aboro ni. (Mt. 5:43-48) Gu rugute nga ka kpinyemu kura aboro, si nga ue rugute fuo gu nga ka kpinyemu Yekova. (Mt. 22:37-40) Nyanyakipa gene sa ani ayugo gaani nyemuse ngbaha fu kura aboro nga ka irisa gu zinahe nga ga tungusa gu wene pangbanga nga ga ga Mbori Kindo. Ho ani ayugo nyemuse ni fu kura aboro, gure nga ani nayugo kpia ga Mbori taarimo. Nirengo, nyemu Mbori nadu “ti rani nzunzu” ho ani airisa gu zinahe ni nga ka kpinyemu kura aboro, gbe awirinarani.—1 Yo. 4:12, 20.\nGA YESU MOTUMO NAYE NA ‘ZEREDA YO DU GBIA NI’\n15. (a) Gini amaku ani agbiaha awere be Yekova? (b) Gini amaku napido rani?\n15 Mbori nambupai furani ti gaani aingapai dũ ka ani du na idapase kuti ga Yesu motumo. Fugo Mbori nakido rani nga i rengbe arengba ka “gbandaka” gaani aingapai. (Oni gedi Amokedi 3:19-21.) A wa ani abihe kusayo, Yekova nadia gako amoyambu du ni mbedimbedi yo na toro ni awiriko riimburu ga Yesu motumo. (Rom. 8:15-17) Tipa agu aboro tigayo nga “kura akandoro,” si wa ka i ya Yekova ima gba waraga na rimoyo ti ni nga ko nika dia yo ni awiriko. Tingbafuo ani da ni rengberengbe rani na ki bati ti regbo yangara asada, ka pepai ni masaku, Yekova nika du na bakere ngbarago ka maa fuobeko ti gu waraga re na ki di rani ni agu awiriko du auru kpotosende no. (Rom. 8:20, 21; Yugo. 20:7-9) Yekova nakpinyemu awiriko nyeanye kindi. Gu undo aboro nika gbiaha ti ga Yesu motumo nika nye anye kindi. (Eb. 9:12) Gi gamunihe re ho paha nika gberã te. Boro ho watadu tandu ho rengbe ka diaha berani kusayo te.\n16. Wai du ga Yesu motumo aundo rani ani du na ranirii nzunzu?\n16 Pai ho rengbe Bakitingbanga ka mangaha tipa ka ká na agu aboro dunduko saberã yo ka i danga niyangaraha ni papara ga Yekova aborokporo ya te. Yesu aye ku auru kpotosende na ki kpi “bara sa” kindi. Rogo gi gene re, i aima tumo motumo tumorii bara sa kindi. (Eb. 9:24-26) Si nadia gu gbarasarimo kusayo dunduko ani adihe ti Adamu. Mbiko ga Kristo motumo, ani ima bata be gu sunge kanga nga ga gi zegino du kutiibe Satana re, na ani arakanga berewe ni gunde be kpio te.—Eb. 2:14, 15.\n17. Ginipai ga Yekova nyemuse ayugoho foro?\n17 Ga Mbori akidohe dunduko nika daada ti rengo. Kina wai agu andiko nga ga kusikusiahe amanga zanga kpa, Yekova nika manga agu apai amanga dunduko ko na kidopa ha furani. Ko aʹarianga tiko te. (Mara. 3:6) Yekova ima fu bakere ahe furani kisusi gu gamunihe gbua nga ga raka. Ko ima fu gako nyemuse furani. “Ani ini gu ga Mbori nyemuse du ti ko sa rani ki idi pa ha. Mbori nga nyemuse.” (1 Yo. 4:16) Kpotosende dunduko nika da ni bawene paradizo, na agu aboro dunduko du auru kpotosende nika yugo kpia ga Mbori nyemuse. Ani kodinga fugo rani akoda sa na ga Mbori ruru aboro du ngbangbaturũ yo ni ya: “Maku dú fu gaani Mbori, na taarimo, na tatamana, na tambuahe, na irisa, na ome, na tandu, nye anye kindi! Amina.”—Yugo. 7:12.


1Ti 1 | `DAD | STEP | Aya, Pol, Negur neda Isennadaya ado Kristus Jesus neda wauda iseya neid nigiya od bunem Kristus Jesus nẽ aposel wõ aun,\n1Aya, Pol, Negur neda Isennadaya ado Kristus Jesus neda wauda iseya neid nigiya od bunem Kristus Jesus nẽ aposel wõ aun,\n2Timoti, momoiya bun neu kesu bagai, bun pas enei atotof.\nTamada Negur ado neda Odug Kristus Jesus neid wau ifenẽya, wau yũya ado, wau inosiya, õ bun ibodõf.\nIdegẽya Lo Tai Fiya Tamo Nigin Weder Irouya\n3Aya Masedonia provins alauf sain bun, aya õ totol bagai arokonon, Efesus an ubod ken, tamo tunĩ urokenẽdi di, idegẽya keleĩ anĩ baban to tai difediyouf. 4Ago di, idi nenerĩ ege ado ibor idikeleya sã dir difedidig anĩ so difediyouf. Age fediya are momoiya bunem Negur nẽ kabĩ yaleya ban, luwa irouya dogol dalesedig. 5Weder irouya od enei nẽ gariya are, wau laa fiya, are ĩ wau karẽtut, es fiya kisi biya ado, momoiya bagai bun tamal isidig. 6Tunĩ enei bunem diya dile, od kaũ sã wogõya bun dilelen. 7Idi lo tai fiya tamo wõya orodif, anĩ ere, idi ereb wogõ def ado, ereb nigin totol dinof are idi keleĩ sã.\n8Ada keleĩ, taka ĩ lo dõf el fouf are, lo ĩ biya. 9Ada keleĩ, lo ĩ madur tamo nigin to inof, ĩ lo wal fiya, idodõya, Negur dudum fiya, mosor temeleid, idi fateul sã, idi buru naumeĩ nigin kisi difedig, idi sineid temeid tar didenkesif, tamo yukesiya, 10noliya, tamo tutur kayau tutur noliya, ferfer inouf nigin tamo bẽ yaleya, idegẽya, momoi nẽ od wa fiya, ereb ganan ifelnẽya biya wal difef anidi nigin lo inof. 11Ifelnẽya biya anĩ, biya od fula fiya medeĩya, Negur el fiya barikã aya wogõya nigin ifanan anĩ susu felef.\nOdug Nẽ Wau Ifenẽya Pol Bun Ilen\n12Aya neda Odug Kristus Jesus megeir ifanan anĩ de afiyek, ere nigin, ĩ aya yogon od dõ fiya biya anĩ ile fen, in kabĩ alouf nigin igirnan. 13Aya kulu kono fiya tamo, tadũ fediya tamo, seye tamo, anĩ ere, aya wau yũya ifanan, ere nigin, aya to kelei ken, momoiya sa ken, age afen. 14Neda Odug nẽ wau ifenẽya, Kristus Jesus nẽ momoiya wau laa fiya ado, mugi bagai aya bun foula felen.\n15Od enei momoi bagai, ganan dale fen, momoi douf nigin: Kristus Jesus mosor tamo kel gei fiya nigin tenebur isin. Idi atun aya sane bagai, idi ganan wal fediya. 16Anĩ ere, gariya eig fiya nigin, aya wau yũya ifanan, are aya mosor temeleid ganan wal fediya bun, Kristus Jesus in imatẽya mugi bagai aya bun ifelnẽdin, anĩ bunem idi momoi douf anidim dile fen, ĩ nigin momoi de fen, mata ibodkeleya anĩ dalouf nigin ĩ age fen. 17Gama King ibodkeleya, ĩ mata ibodkeleya, ileya kisi feleya sã, Negur yogo dogol anĩ bun yana ado fula fiya medeĩya gai gai ibodkalauf. Momoi.\n18Timoti, neu kesu, aya tai fiya od eig fiya afonok, are õ nigin profet od wogõya yenen anĩ dõ wo di, õ sã biya kusĩ wouf nigin. 19Momoiya ado wau karẽtut biya urou kafĩ wol. Tunĩ anĩ ditoraran nigin dogo neid momoiya tadũ difelen. 20Age difen atun are Himeneus Aleksanda ado, idi Negur to kono difiyẽf anĩ keleĩ youf nigin, Satan ima bun anenẽdin.


Moma Club Zaragoza\nAv. Cesar Augusto 42\nDe noche en Zaragoza,\tClubs.Reserva en Moma ClubMoma Club no dispone todavía de reserva online :-(\nElectro-house, house, techno - Añadir etiquetas\nServiciosDJ's Residentes: Juancho de la Iglesia,\nOpiniones de Moma Club - Deja tu opinión\nme gustaria contactar con este bar, alguien sabe de un correo electronico o telefono para poder localizar al dueño.\nrespondan lo mas rapido posible gracias!Para finalizar la noche\nEs una discoteca situada al lado del casco de Zaragoza. Si todavía te queda ritmo y marcha en el cuerpo después de las 4 o 5 de la mañana, este es tu sitio. Puedes bailar house, tecno, lo que se te ocurra. La música es muy ruidosa y sueles encontrarte a gente muy variopinta a esas horas de la noche. Es para aguantar hasta los...Leer más »¿Has estado aquí? Deja tu opinión* Todos los campos son obligatoriosHay errores en el formulario, revisa los siguientes campos:Tienes que poner un título a la opinión de al menos 5 letras.El campo de opinión debe contener al menos 10 palabras.Debes marcar cuántas estrellas le darías al establecimiento.\nAv. Cesar Augusto 42Zaragoza, 50004\nSitios cerca de Moma Club


Gini Ngbatunga Nyemuse Naye na Ndikidi Ngbarago? | Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Alur American (Fugo ni Bee) Amharic Amis Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Bolivia (Fugo ni Bee) Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Costa Rican (Fugo ni Bee) Croatian Cuban (Fugo Ni Bee) Czech Czech Republic (Fugo ni Bee) Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fijian Filipino (Fugo ni Bee) Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Franch (Fugo ni Bee) French Ga Garifuna Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Greek (Fugo ni Bee) Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Honduras (Fugo ni Bee) Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Jula Kabiye Kabuverdianu Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean (Fugo ni Bee) Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malawi (Fugo ni Bee)) Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Panamanian (Fugo ni Bee) Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Ponapean Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Portuguese (European) Punjabi Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian (Fugo ni Bee) Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak (Fugo ni Bee) Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zambian (Fugo ni Bee) Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\n“Rago nangba ti agu aboro du gayo Mbori nga Yekova!”—TAM. 144:15.\nABIA: 28, 25\nWai du rengbe ani ka ne kpinyemu tirani ni bakerehe kisusi?\nAgu aboro nakpinyemu marã, tipagine adunga yo ti ni nzunzu na ngbarago ya?\nWai du rengbe ani ka wisigo gu bipai du ani na ni tipa gbia ngbarago?\n1. Tipagine du gi regbo ani araka ti ni re ni gu regbo du kia ti kura aregbo?\nREGBO aadunga mbata rogo gu pangbanga yo nga ga ga aboro raka wa gi regbo ani araka awere ti ni re te. A wa Ziazia Kekeapai afura tipaha kumbatayo, Yekova nadungura “bakere rimbasa aboro, . . . dagba rika aboro dunduko, na angbatunga yo, na aboro, na angbatunga afugo dunduko.” Agu aboro ko aadungura yo re nga gu “nyanyaki rikaaboro” du na ngbarago bangeyo naima susa amirioni muambe nga aguyo “namanga pa [Mbori] uru na yuru.” (Yugo. 7:9, 15; Yes. 60:22) Badungu aboro aadunga mbata wa gure nga aguyo nakpinyemu Mbori na kini kpinyemu akurayo te.\n2. Gini ngbatunga iraira nyemuse du ti agu aboro angianga abakurea Mbori ya? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.)\n2 Ono wa vura duhe wo, Ziazia Kekeapai ga Mbori toro adu kugiipa kehe afura kumbatayo a ki ya ti gi gaani regbo re, agu aboro angianga abakurea Mbori ya nika du na gu ngbatunga nyemuse tiyo du ni irairaha, du nga gu nyemuse nga ga gbangbati. Gu mokedi nangia Pauro akepai nga: ‘Rogo kusa rago aboro akpi kina nyemu tiyo, ki du ni airakpinyemumarã, i akpí nyemu sangba borose susi nyemu Mbori.’ (2 Tim. 3:1-4) Gi ngbatunga nyemuse nga gu du ti agu aboro naberã kina patiyo re andunga sa na gu nyemuse nga ga aKristano te; si kia ti ni. Merafuo agu asasa nga ga gbangbati ayengo na gu ngbarago fu aboro i aidaha te. Nirengo, gu ngbatunga nyemuse re nasonosa gbangbati rogo zegino, si kini sa raka ni kpakarakpakaraha fu aboro dunduko.\n3. Ginipai ani nika wisigoho rogo gi kekeapai re, na tipagine?\n3 Pauro aima ino gupai nga gu nyemuse nga ga gbangbati nika maapai na si nika du ni asada fu aKristano. Sidu, ko afu gu zahe fuyo nga i “kpára” tiyo ti agu aboro du na gu ngbatunga nyemuse tiyo du ni irairaha. (2 Tim. 3:5) Ono tie, ani arengbanga ka ne gu ngbatunga aboro re rogo apai yo dunduko te. Sidu tie, wai du rengbe ani ka kpara tirani ti gu sino nga ga zegino nga gu ke rani ake kirikiri re na ki mangi nyanyaki asadatise ka sa ngbarago ti Yekova nga Mbori nyemuse? Ani bingo wai du gu nyemuse Mbori aida ani du na ni kia ti gu nyemuse i nafura tipaha rogo 2 Timoteo 3:2-4. Mangaha wo nika undo rani ani ini gu ngbatunga nyemuse si aida ani yuguhe, nga gu naye na ndikidi ngbarago.\nNYEMU MBORI WATADU NYEMU BOROSE?\n4. Tipagine agberãnga ha ti ni kadu na bete nyemuse tipa tirani ya?\n4 Ga Mbori toro adu kugii gu mokedi re ko ke gupai nga, “aboro akpi kina nyemu tiyo.” Ya mo gberẽhe agberã ani kpinyemu tirani? Oó, pai ho gberẽ ti ni te, si naida aida ani kpinyemu tirani. Wo du Yekova akusi rani. Yesu aya: ‘Agu aboro ini mo yo dunduko mo nikpi nyemu yo wa mo akpi nyemu tiro.’ (Mk. 12:31) Ka ani akpingo nyemu tirani ya, ani arengbanga ka kpinyemu kura aboro te. Ani nageda gupai berewe a rogo Ziazia Kekeapai yo nga: ‘Akumba kpí nyemu adiayo a wa boroyo. Gu ni nakpi nyemu diani ni nakpi nyemu tini. Bambiko a nga boro sa nasoga boroni te, kina mbu ti ni na banda ha.’ (Ef. 5:28, 29) Si tie ziazia nga si naida aida ani du na bete nyemuse tipa tirani.\n5. Wai du du agu aboro nakpinyemu tiyo kisusi?\n5 Gu kpinyemu tise i nafura tipaha rogo 2 Timoteo 3:2, anga si nga gu wene nyemuse nga gu daada te. Si nga gu nyemuse nga ga gbangbati. Agu aboro kpinyemu tiyo kisusi naberãpa tiyo kisusi wai si aida i berẽhe. (Oni gedi ARomo 12:3.) Gu yangarapai i aberãpaha rogo raka yo nga kina patiyo. I aberãnga pa kura aboro kandara tooni te. Ho i amanga ingahe ni, i nabira kina kura aboro tipaha kuba gupai nga ka idapa gayo ingahe. Gu ngbatunga aboro naberã kina patiyo re na ngbarago nzunzu te.\n6. Gini sangbanapai naye ti kpinyemu Mbori?\n6 Wene abawirikipai tipa Ziazia Kekeapai nagumba gupai nga Pauro agumbapa kpi kina nyemu tise ni bambataha dagba agu asino yo nika maapai ti yangara areme mbiko si du nakusa gu kura asino re. Ono tipa agu aboro tigayo nakpinyemu Mbori, i na agu asino tiyo du kia. Ziazia Kekeapai nagumba gupai nga gu nyemuse Mbori aida ani naayugoho na ngbanya dagbaha na ngbarago, zereda, zerangbaduse, weneringise, wenesino, idapase, zera, gbiati zatise. (Gara. 5:22, 23) Bake papara atambuahe ake gupai nga: “Rago nangba ti agu aboro du gayo Mbori nga Yekova!” (Tam. 144:15) Yekova nga gu Mbori du na ngbarago, na gako aboro na kina ngbarago a. Kurigure, ga Yekova amoyambu wa agu aboro nakpi kina nyemu tiyo na du na nyemu gupai nga kina aboro naafu he fuyo te, i nagbia ngbarago ti futiyo ka mangapai tipa ka undo kura aboro.—Amo. 20:35.\nWai du rengbe ani ka ne kpi kina nyemu tirani? (Oni bi genewaraga 7)\n7. Gini asanahe nika undo rani ani wisigi gaani nyemuse tipa Mbori?\n7 Wai du rengbe ani ka ino singia wai ani akpinyemu tirani naida ka furii wai ani akpinyemu Mbori? Oni bingo gu rugute du rogo AFiripoio 2:3, 4 nga gu naya: “Ka oni mángi nga pai na vura na ruka wa sa ya, ono gu ni bérẽ pa kura ni rogo umbasi gani berã ya ni ngba susi ni. Ka oni bérẽ nga pa kina gaoni pai ya, ono oni bérẽ pa ga akuaroni apai.” Ani rengbe ka sana tirani nga: ‘Ya mo mi namangasunge na gu rugute re rogo gimi raka yo? Ya mo mi naasada nzunzu ka manga gupai Mbori akpinyemuhe? Ya mo mi naagbata gene kaa undo kura aboro rogo dungurati na gene tungusapai yo?’ Taatapai ngaha ka futirani tipa ka undo kura aboro te. Si naida boro mangi bakere asadatise amanga na ka mbupa kura gani apai. Ono ginipai rengbe ka fu bakere ngbarago furani kisusi gu nga ka ino gupai nga ani nasa ngbarago ti Bakerepa Bakindo zegino dũ?\n8. Ginipai nyemuse tipa Mbori nafõngbadu kura aboro yo i mangihe?\n8 Nyemuse tipa Mbori ima sa kura aboro i mbu agu asunge nga gu ka ye na bakere marã fuyo tipa gupai nga ka mangasunge fu Yekova ni bakerehe gbe. Ericka nga guri naraka Amerika yo nga munganga. Ono kuba gupai nga ri gbata bakere marã tingba sunge amunganga, ri ada ni nazakigene na ri gbiati kumbari ima tungusapai rogo badungu aringara. Ho ri aberã ni kusayo, ri naya: “Gu weneapai namangi furani ho ani aaundo ni rogo gu dagbarago nagumba kura fugo kia, gbiati agu abakure ani nazihe, ima kumukosi rani nzunzu. Mi kindi nga munganga, ono pa manga mi sunge na bakere gimi regbo gbiati gimi ome ka undo aboro i hu rogo toro yo na tipa ka ngerafuo gu zingo nga ga dungurati naye na bakere ngbarago fere.”\nKUMUKO KU NGBANGBATURŨ YO WATADU AURU KPOTOSENDE NO?\n9. Tipagine nyemu marã ayengo ti ni na ngbarago ya?\n9 Pauro akepai nga aboro nika du ni “airakpinyemumarã.” Bete agarã kusayo, bazakigene sa Ireland yo atungusipai tipa Mbori fu kura kumba. Gu kumba re akusi gako wiri mangu marã ki kusi kpe marã rogoho ki yaru kuari yo ki gumba gupai nga, “Gi mbori du re!” Wa vura duhe nga badungu aboro arengbanga ka pehe gbayaga wa gu kumba re te, zegino ima hi be agu aboro nakpinyemu marã gbiati agu ahe rengbe marã ka ngbehe. Ono tie, Ziazia Kekeapai nafu zahe nga: “Gu ni nakpi nyemu marã, marã anyasa nga gani nyemuhe te; watadu gu ni [nakpi] nyemu badungu ahe na mokiisa ku ri he.” (Batu. 5:10) Gu ngbatunga aboro re nikaa ida kadu na kina bakere marã kindi, na ho i kaa manga bakere ome ni ka dunguraha, i nika ye na “dungu arungo” kuti tiyo.—1 Tim. 6:9, 10.\n10. Ginipai Agura akehe tipa kumuko gbiati rungo?\n10 Rengo ngaha nga, ani dunduko naida aida kadu na marã berani. Marã nabanda boro abanda tooni. (Batu. 7:12) Ono ya mo boro rengbe nzunzu kadu na ngbarago ka si du nga ni na kina agu ahe beni si aidaha tipa raka ni? Ii, ni ima rengba kadu! (Oni gedi Batungusipai 5:12.) Agura wiri Yake akepai nga: “Ka mo fú nga rungo fere watadu aũkumuko a ya; ono mo rígi re ni kina gu riahe rengbe fere.” Si taata ani ini gu ndupai ko aaidanga ti ni kadu ni kere irarungo ya. A wa ko andu kumbatayo ka saka rogoyo, ko aaidanga kadu ni asadiasadi ko ka dĩ he te mbiko dĩ arengbe ka ye na wasiro kuti rimo Mbori. Ono tipagine ko akpari ti ni nga ko aidanga kumuko te? Ko akepai nga: “Mi ka mbi, ki oro rimoro, ki ya, ‘Da nga Yekova?’” (Snz. 30:8, 9) Si nawira gupai nga aboro kinaho mo naima ino yo nga aguyo nakido kuti gayo aũkumuko kuba kido kuti Mbori.\n11. Gini rugute Yesu afuhe tipa marã?\n11 Agu aboro nakpinyemu marã arengbanga ka sa ngbarago ti Mbori te. Yesu aya: “A nga boro sa ka ra fu abaira ue te; bambiko ni asóga gu ni sa, ki kpi nyemu gu ni; watadu ni aká kuti gu ni sa, ki payasi pa gu ni. Ka oni ata ra nga fu Mbori nira fu ũzegino a te.” Ko atona fugo ni peko gupai nga: “Ka oni dúngura nga ũkumuko ni gaoni zegino ya, no ayawe agbarasa ahe ni na gbegbe, no airadĩ akua bambu ni nidĩ ahe; ono oni dúngura ũkumuko ni gaoni ku ngbangbaturũ yo; yo ayawe agbarasa nga ahe ni na gbegbe ya, yo airadĩ akua nga bambu ni nidĩ ahe ya.”—Mt. 6:19, 20, 24.\n12. Wai du rengbe raka taata raka ka saha furani taata ani mangisunge fu Mbori? Oni funga kpiapai.\n12 Badungu aboro bi gupai nga raka taata raka nasa yo i du na bakere ngbarago na i du na bakere regbo beyo ka mangasunge fu Yekova. Jack nga guko naraka Amerika yo abagi gako bakere kporo gbiati gako sunge marã mbiko gupai nga ko ainihe nga pa mangako ho wo nika saha taata fuko ko mangisunge abazakigene na diako. Ko aya: “Si aadunga ni taatapai ka baga gu bawene kpurani re gbiati gaani dagbangua nga gu naadu rogo gaani ringara te. Ono tie tipa dungu agarã, mi anaayego basunge yo ku kporo na bakere gberãrago mbiko agu akpakarapai mi aagbia tire na ni yo. Diare nga guri naamangasunge abazakigene adu ti aregbo dũ na ngbarago. Ri anaaya fere, ‘Gimi bairasunge ngba kisusi abairasunge dũ!’ Wa duhe nga mi namangasunge bazakigene amanga awere, ani dunduko namangasunge fu kina gu ngisa Boro re, nga Yekova.”\nWai du rengbe ani ka ne kpinyemu mara? (Oni bi genewaraga 13)\n13. Wai du rengbe ani ka wisigo gu bipai du ani na ni tipa marã?\n13 Tipa ka wisigo gu bipai du ani na ni tipa marã, ani rengbe ka bi wai nzunzu ani narengbe ka karagapai kuti agi asanahe re kina boro ngbaduraniyo: ‘Ya mo mi ima ida nzunzu kuti gupai Ziazia Kekeapai apehe tipa marã, na ya mo mi naraka ringbisihe kutini? Ya mo sunge marã nga bambatapai rogo gimi raka yo? Ya mo mi nabi aũzegino na nyanyakipaha kisusi gimi pagume na Yekova gbiati aboro? Ya mo mi nakido nzunzu kuti Yekova nga ko nika ngera angerafuo gimi azingo?’ Ani ima rengba kadu na gu kido nga, ko ambunga ngerafuo agu aboro nakido kutiko te.—Mt. 6:33.\nGBATA YEKOVA WATADU GBATA NGBARAGO?\n14. Gini ngbatunga bipai du ni ruruhe tipa agu apai nga ga ngbarago?\n14 A wa i afura tipaha kumbatayo, badungu aboro areme ‘nakpinyemu sangba borose.’ Kina wai agberẽnga ha kadu na wene bipai nga gu daada tipa tise na tipa marã ya, kinawo a agberãnga ha kadu na gu bipai daada tipa agu apai nga ga ngbarago ya. Yekova aidanga gupai nga ani mbu agu apai dunduko nga gu rengbe ka sa ngbarago tirani te. Ziazia Kekeapai nangarasa ruru aboro nga: “Mo ndú, ka ri ga riahe na ngbarago, ki nimbiri ga imekakue na ngbarago kpotoro yo.”—Batu. 9:7.\n15. Gini ngbatunga ngbarago i nafura tipaha rogo 2 Timoteo 3:4?\n15 Ue Timoteo 3:4 nafura tipa agu aboro namerã fuo agu apai nga ga ngbarago ki zanga berãpa Mbori. Wene bawirikipai sa akepai nga: “Gi [veresi] re ayugongo gupai nga i gu duadu na bete nyemuse tipa Mbori te. Si nayugo gupai nga i akpingo nyemu Mbori kandara tooni te.” Nairiwo gu nyanyaki zahe nga ni re fu agu aboro nasonosa bakere nyemu agu apai nga ga ngbarago! Gu fugo nga “akpí nyemu sangba borose” ima rẽ na agu aboro ‘merẽ gayo kina gene berã pa nyemu ahe rogo gi unga re.’—Rk. 8:14.\n16, 17. Gini kpiapai Yesu amoihe nibipa agu apai nga ga ngbarago?\n16 Yesu adu na ruru bipai tipa agu apai nga ga ngbarago. Ko anduandu tipa pumbo “diade” na tipa “bakere pumbo.” (Yo. 2:1-10; Rk. 5:29) Ho imekakue anyasi ni ti regbo gu pumbo diade re, ko asa ime ngba iˈiriwo gene yo ku rogo imekakue yo. Na ti gu kura regbo aboro aabisira Yesu mbiko ko aarihe na kini mbirihe, ko ayuguhe fuyo ziazia nga gayo bipai aarunga te.—Rk. 7:33-36.\n17 Ono wa si avura duwo, Yesu aafunga tiko tipa gu raka nga ga kina ngbarago te. Ko aperesipa agu apai nga ga Yekova mbatayo na ki futiko kakaka ka undo kura aboro. Tipa gupai nga badungu aboro gbia unga, ko aidihe ka kpi kere iˈigirã kpio ti ngbundurungua. Ho Yesu aafura ni fu apefuoko, ko aya: “Maku fu roni ho aboro ka paa ni na oni, ki nirungosi roni, ki nigumba dungu apai kuti rimoroni ni wia tipa re. Oni sámbua tironi asambua, ki ningi angi; bambiko gaoni mosoro du ngbangbaturũ yo kii gbe: bambiko kina wo i amangi anebi nadu mbata fu roni.”—Mt. 5:11, 12.\nWai du rengbe ani ka ne kpi kina nyemu agu apai nga ga ngbarago? (Oni bi genewaraga 18)\n18. Gini asanahe nika undo rani ani ini bakio wai ani akpinyemu agu apai nga ga ngbarago?\n18 Wai du rengbe ani ka ino bakio wai ani nakpinyemu agu apai nga ga ngbarago? Si naida ani sana tirani nga: ‘Ya mo mi peresipa aũngbarago mbatayo fu dunguratise gbiati tungusapai? Ya mo mi na nyemu ka mbu kura agu apai ngba tire mbiko mi naida ka mangasunge fu Mbori? Ho mi agbata aũngbarago ni, ya mo mi naaberã pa gu bipai du Yekova na ni tipa gimi asiapai?’ Ka si du nga ani ima kpinyemu Mbori nzunzu, ani anenga kina agu apai sa ani nainihe nga si nika ba gberãrago tiko te ono ani nika ne agu apai a ani abihe nga si ima rengba ka ba gberãrago tiko.—Oni gedi Matayo 22:37, 38.\nWAI KADU NA NGBARAGO\n19. Ada kaa dunga nzunzu na ngbarago ya?\n19 Ga Satana zegino ima rungosi aboro tipa agarã wa 6000, na digido gu gako zegino re ima mbeda kada. Kpotosende ima hi be agu aboro nakpinyemu tiyo, marã, gbiati agu apai nga ga ngbarago ni bakerehe kisusi. I nga agu aboro du na nyemu kina guhe rengbe yo ka gbiaha be kura aboro, nga agu aboro nabi agu apai i akpinyemuhe na nyanyakipaha kisusi rogo gayo raka yo. Ka gu ngbatunga aboro re dunga nzunzu na ngbarago te. Kuba gure, a wa bake papara atambuahe akehe: “Rago nangba ti gu ni du na ga Yakoba Mbori ni gani mounda, nga gu ni namaa bangirini koyo du Yekova ni, nga gani Mbori.”—Tam. 146:5.\n20. Wai du gu nyemuse nga ga Mbori naye na ngbarago foro?\n20 Nyemuse tipa Mbori nazambua azambua dagba ga Yekova aboro yo, na agarã dunduko ani ange kina kumbatayo. Gure nga gu gopai nayugo gupai nga ga Mbori Kindo nazogarago na barambeda, si nika ye na agu amaku ku auru kpotosende ani arengbanga ka berã kandara berẽberẽ paha ya. Ndikidi ngbarago nga gu nanyeanye kindi naye ti manga gupai Mbori akpinyemuhe, na ti ino gupai nga ani nasa ngbarago ti Bakerepa Boro kisusi. Na agu aboro nakpinyemu Yekova nika du na ngbarago nyeanye kindi! Rogo gu kekeapai ngbefuo gere, ani nika bi agu asino gu nyemuse nga ga gbangbati akusaha na ki bi gu kparakparapai du dagbaha na agu asino du ti ga Yekova amoyambu.


JW Gaani Raka Nga ga AKristano na Gaani Sunge Ringbisa regbo nga ga Tanvuo 30-Ngbangba 5, 2017\nMO GEDIHE ROGO Abua Abui Acholi Afrikaans Aja Albanian Alur Amharic Arabi Armenian Assamese Ateso Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bambara Baoule Bashkir Basque Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Bissau Guinean Creole Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Chuvash Cibemba Cinamwanga Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon French Ga Galician Garifuna Georgian German German (Fugo ni Bee) Gokana Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Konkani (Roman) Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Laotian Latvian Lenje Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mende Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Odia Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (European) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romanian Romany (Greece ku Sudiyo) Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Valencian Venda Vezo Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zapotec (Lachiguiri) Zulu\n“Awironi Nga Akumba na Agu Awironi Nga Ade i ki Nigumba Pai”: (Amini. 10)\n[Tonatona Afugo Tipa gu Buku Nga Yoere.]\nYoe 2:28, 29—Mbedimbedi aKristano namangasunge fu Yekova ni gako abagumbapai (w02 8/1 kpe. 28 genewa. 4-5)\nYoe 2:30-32—Kina agu aboro nika kpara ti rimo Yekova nika bata ti gu rago nga ga Yekova du ni bakere he ni iiriwoho gbe (w07 11/1 kpe. 5 genewa. 2)\nYoe 2:12, 13—Ginipai agi averesi re ayugoho furani tipa ndikidi saberã? (w07 11/1 kpe. 5 genewa. 5)\nYoe 3:14—Gini rago nangia “ngboongboorago ba siaapai”? (w07 11/1 kpe. 5 genewa. 3)\nGeda Ziazia Kekeapai: (Amini. 4 watadu kusende ti ni) Yoe 2:28–3:8\nNdu Fuo Boro ti Bambata Regbo: (Amini. 2 watadu kusende ti ni) Gu karte nayugo bara JW.ORG\nKaragatise Fuo Boro: (Amini. 4 watadu kusende ti ni) Gu karte nayugo bara JW.ORG—I aima fu gu karte re ti bambata regbo. Mo tona fugo kina riihe, na ki digisihe ni yugo mo vidio fu ni rogo jw.org.\nWisigo Ziazia Kekeapai na Boro: (Amini. 6 watadu kusende ti ni) lv kapi. 17 genewa. 3-5\nYekova Naundo Rani Ani hi Aasada: (Amini. 9) Oni moi gu vidio nga, Yekova Nga Tumbatumba Gbata Fere (video category INTERVIEWS AND EXPERIENCES). Fuoho, mo sana agu aboro du pati dunguratise na agi asanahe re: Gini aasada ga Henschel aborokporo agbiatiyo na ni? Gini ome rengbe gu idapase gbiati kakuti ruru mangaapai nga ga avunguagude ka du na ni kurii awiriyo? Wai gu rengbe Yekova ka nyakasa ro wakina gu ko anyakasi wiriba Henschel?\nMo Du Ni Bakurea Yekova—Jehovah’s Name: (Amini. 6) Oni moi gu vidio nga, Mo Du Ni Bakurea Yekova—Jehovah’s Name (video category CHILDREN). Fuoho, mo sia rukutu agude ki yambu yo kurii tambara yo, na ki sana yo nga: Rogo rimo Yekova yo nga gine? Gini ahe Yekova akusihe? Wai gu rengbe Yekova ka undo ro?\nGu Wisigo Ziazia Kekeapai Nga ga Dungurati: (Amini. 30) ia kapi. 3 genewa. 14-21; na sanduki ti kpe. 30, gbiati fugöpai ti kpe. 32\nGaani Raka Nga ga AKristano na Gaani Sunge Ringbisa regbo nga ga Tanvuo 30–Ngbangba 5, 2017


Act 20 | `SLL | STEP | Ena Epesas arihobi u howa di pisolungure, Pol Yisas pir tere grang wine ongwo hobi di ku bole nimni monama dire krehaman tere, “Ni timi molo. Na ere Masedonia ominua” ditere ere ongwi.\nPol Masedonia pire aidole Griki ongwo ha\n1 Ena Epesas arihobi u howa di pisolungure, Pol Yisas pir tere grang wine ongwo hobi di ku bole nimni monama dire krehaman tere, “Ni timi molo. Na ere Masedonia ominua” ditere ere ongwi. 2 Pi oo tabil tabil i Yisas pir tongwo hobi Yisas ol wai ol na tongwo ha maing di tere krehaman ha di tere tere ongwi. 3 Pi Griki ganba molere haba sui tai dire si gongwi. Si golere Pol ere Siria nala di pimba, Yuda ari ha holere na si gonama di pire pisole, hon siina di Masedonia nala di pungwi. 4 Pungure Biria malgi yal Piras wang Sopata ire, Tesalonaika yal su Aristakas Sekandas ire, Debi yal Gaias ire, Esia probins yal Timoti, Tikikas, Tropimas ire dire, yalhobi Pol kina ereho ongwi. 5 Ongwo hobi iwe, ere pi Troas malgi molere na unaminga kwi han mongwi. 6 Mongure na yalhobi homena breti u bir hongwo nere mongwo erin haung i wai sungure, Pilipai malgi aidole sipi ala pire nir bani hamen haung ana hol pai muru wai sungure ere pi Troas mominga i, hamen haung ana hol pai muru hol pai sutani momingi.\nPol Troas malgi pire Yutikas gongwo uleng yungure airungwo ha\n7 Ena Sarebir haung ginangwo na yalhobi homena breti bigi di nenamna dire u ku bomingi. U ku bomingere Pol ongi ere nalga dimia dire ha maing gobari weni di na tongwi. 8 Di na tongwo mominga oo ala i kewa lampi miki weni domia hane momingi. 9 Momingere sinamo yagaling ta Yutikas hona windoa bani ami di molere, ulgi si gima dire ul pangwi. Ul pare boi di yangwi. Yangwiwe, oo mini bani weni dimia yangure arihobi guru di manbi pire bol goma di hangwi. 10 Hangure Pol emgi ya pire gongwo kumil i kulere, “Yal i ta golkimia, miling ya dimua,” dungwi. 11 Dire hon mo werang mibi pire homena breti bigi dire akun ol engwo i nongwi. Ne pisolere, emgi hon ainere ha maing dite mongure hamen tangwi. 12 Tangure, aidole Pol ere ongwi. Ere ongure yalhobi yagaling boi dungwo yali i aule ire ongure, si hon ere ya momia hanere, wai pungwi.\nPol Troas pire aidole Mailitas ongwo ha\n13 Ena na gina homa sipi ala pire, pi Asos malgi pa dimingi. Pa diminga malgi iwe, Pol, “manbi uralia, ni homa pire Asos malgi kwi molo”, di na tomia kwi momingi. 14 Momingere Pol u pa dire sipi ala ungure ere pi Mitilini malgi omingi. 15 Pire pare tanangwo hon ere Kaios malgi omingi. Pire pare tanangwo hon ere Semos malgi omingi. 16 Pi pare tanangwo hon ere Mailitas malgi omingi. Omingere Pol molere, “Esia probins Epesas malgi nalba, Pentikos erin haung mala umia, nalga meri gi dire, ere Yerusalem pire erin molalua” dipungwi.\nPol Epesas ha maing oo kene ongwo hobi molo di tere, ere ongwo ha\n17 Ena di pire yal ta bai nu si Epesas malgi olere, “Epesas malgi Yisas pir tere ha maing kene ongwo hobi wo ditenana po,” dire nu si olungure pire aule ire ungwi. 18 Aule ire u pa dungure Pol mole yu ditongwi, “Na homa Esia probins ure hongebe weni mol pai oli uminga, hanirayo, 19 te Yuda arihobi na ol gogo dal na terala dire wara kengwo haniraba, na Yulang Hong Yisas honagi ol tere, nan hana a ime olere honagi nimni mole ol tega hanue. 20 Na ni yalhobi mona pana dire kulni pire ha maing ta di ni tekiwe. Na ni yalhobi oon malgi mole ha maing tani a nimni mole yu wanana dire para weni di ni teiwe. 21 Na haung haung Yuda ari te Griki arihobi kraung are yu di teiraya, tal nigi dongwo ol wanga aidole, nomani si kulu sire, God tani i guman bani ere wa molere, Yulang Hong Yisas wa di pire pire molo dire, di ni teirawa. 22 Omaga God Kwiang yona wu bungure na Yerusalem nalga kwiana wi dimia. Nalga arihobi na tal ta ol na tenam mo, tekinam mo, maing pir po sikiwa. 23 Sikiba God Kwiang awa ha yu di na tomia, ni ganba guliya galeng talime ni monga bolimbani u tibi nangure hani pananua di na tomiraya. 24 Tomiraba, na ol na tenangwo i golalga kul ta pirikiwa. Yulang Hong Yisas honagi i na ana bani engwo meri wine ole ol wai si pisolala di pire waiya, tal gogo ol na tenangwo golalga kul ta pire wakiwa. Honagi i na ana bani engwiwe, God pirari pare, hamen ha kuria wai to bir hole i ure, pule a siribi si na tongwo meri, arihobi boling kul te molalga molala di piriwa. 25 Ni yalhobi monga sina i ware God kene ol na tongwo hol nibil di ni tega pire hane onua. Oniba emgi na hon gumana hankinanga pamua. Hankinanga pire omaga ha di tibi ol ni teiwa. 26 Na God tal onangwo i haya awa ha di ni tega pinba pire, a i si wakire hogal ai endo de pangwo bani pire gul inangiwe, nin hani panamia, na hana ta paikinamua. 27 Na God nin nomani si pungwo meri di tibi ol ni tega i, gai gole ta dikiwa. 28 Ni yalhobi nin kwian kul pir tere molio. Yisas pir tere ha maing pungwo ari tau God Kwiang i ku bole ni yalhobi ani bani emia, ogolo kene wai ol te molio. God Wang golere algi nan bina simia. Sungure God hanere nan bina a holo simia. Sungwo hobi iwe, kun sipi sipi mongwo meri momia ta wu bonama di pirikia. Kene wai ol monana pio. 29 Na nalgere kru di wangwo yalhobi tau ure, ari Yisas pir tere mongwo hobi ha maing hol si pera di tere na uga holi dolna bolo ditenangure ari miki pir tenanua. 30 Te ni monga sina i enin tau hasu dire ha maing hol aidole hol kwalin ta namna wo dinangure ari miki pir tenanua. 31 Yu onana dire di ni teya ni yalhobi nin ogolo gaun kene ole molio. Me erin sui tai dire na ni yalhobi handere ha maing nir si tere haining me moliwa. 32 Ena omaga na ni yalhobi ni aule i pire God aling bani olgere monanua. Mongere God pirari yong miling ura awai ni yalhobi monga bani pai monamua. Pai monangure ni yalhobi nimni mole God ol wai ol na tongwo ha i a i si ware monanua. Mole tal dime dire onama dire nu ke tongwo hobi kina monanua. 33 Ni yalhobi monga sina i yal ta bona gana moni tobo galsina talhan enga hobi na irala dire han don ta golkiwa. 34 Na gamnahobo i homena bring si tega hangiwe, na nan ana pera dire honagi ole tobo ire bring si tega hanua. 35 Na honagi nega dire olere, nimni molkungwo hobi aki di tega meri ni yalhobi ere yu onana dire nibil di ni teiwa. Yulang Hong Yisas, ni tal ta i a nenangiwe, wai pinanba, a nere yal ta tenangiwe, wai weni pinanua di na tongwo irai nomani si piminua.” 36 Ena Pol ha i dite pisolere, arihobi kina ikwi bole God ha ditongwi. 37 Dite pisolungure arihobi ure kule hai me tere ere po ditongwi. 38 Ditere “ni na gumana hon hankinanua dinga irai na yalhobi nan monaminga hair gonaminua” dire nigi de pungwi. Pire mongure Pol sipi ala ongwi.


YAI GUMAN GUNOM KAM 1 Timoti 5\nTimoti mapunom nokapu yai opai yokamai bei kenom bei erowame\n1 Ena ne ari dumanom yokamai kura kam di erekenba ne aunum ka wira dire di tengamere epe ne bei moire yokamai ka wira dire epe di ero! Te nenen emenuma kenom bei erengamere epe ne gaima gako yokamai epe kenom bei ero!* Lew 19:32 2 Te ne nenen manum kenom bei tengamere epe ne opai dumanom yokamai kenom bei ero! Te nenen kepenuma kenom bei erengamere epe ne ama gako yokamai kenom bei ero! Ena ne “Mapunom niki dongua bei erekenaiye,” diro ne ama gako yokamai kenom nokapu bei ero!\nOpai werai yokamai kanom\n3 Ena ne opai werai yokamai arinoma moikeinga yo moinga kanom fire akire di ero! 4 Akire di erenba opai werai oparomi wam bo apom bo awam kui engua morainga yokamai koma nenen ikinomdi kam mapunom kokonan beire oparomi akire di towaime. Yokamai epe benainga ena yokamai nenom manom awanoma meina mokom bai erowaingoro ena Yai Gumam yaromi mun kan erowame. 5 Dumba opai werai ta gan kui nekengua nenen yo moranguai oparomi Yai Gumam fi ki si tere aro kakom bo kama kakom tei ka make ei tere “Akire di naro!” di tome.* Lk 2:37; 18:7 6 Dumba opai werai ta mapunom kou kou benangua ena ne “ ‘Oparomi kuiyam yokori moimie,’ dikeiyo! Oparomi kuiyam mora goime,” duwame. 7 Ena ne opai werai yokamai kanom i Yai Gumam gama di mari de erowanga ena yokamai kon niki dongui tei kinaime. 8 Kawom, nenta ariyoma a kenom bei erekenangua i faikemba nem mam a kenom bei erekenangua i ori wom faikeme. Yaromi epe a kenom bei erekenangua fi ki si tongua konom ma dongoro ena ari fi ki si tekeinga yokamai mapunom niki dongua beimba yaromi mapunom niki dongua bengua moko iwa fume.\n9 Ena opai werai oparomi noniki 60 ime dowanguai te oparomi yai towane efem biyai moranguai ena ne “Oparomi kua kopuna suwo ire nowame,” diro kam munom ganom boro! 10 Te ari yai opai kaninga oparomi kon nokapu wan moimo? Te oparomi gan kui engua kiapanom nokapu bei eremo? Te oparomi ari akai bam ta yokamai kua kopuna eremo? Te oparomi Yai Gumam gama yo teinga yokamai kaunom biyom sumo? Te oparomi ari tai niki dongua fuka di erongua yokamai akire di eremo? Te oparomi kokonan mapunom mapunom nokapu imo? Ena ne oparomi kam wayom firanga nokapu duwangua ena kam munom ganom boro!* Ip 13:2\n11 Ena opai werai yokamai noniki 60 ime dekenaingai ne kanom i munom ganom boikeyo! Yokamai “Yai ta tokoi kau enapune,” di firo ena Kirisito kokonanom beinga ma dowainga i faikename. 12 Yokamai nenen ka koma diro “No yokamai Kirisito kokonanom benapune,” dinga ma deinga ena iran Yai Gumam ipu si erowame. 13 Te tai mapunom ta ama yokamai firo beimie. Yokamai kokonan beikeinga yo moiro ena fu iki dungui dungui muruwo fure ka noromanga ka dime. Te yokama epe towane beikemba yokamai koro koro furo ka kapo kapo dire te ari koropane kokonanom “Akire di erowapune,” diro faikengua beimie.* 2 Te 3:11 14 Ena na epe di fika opai werai koi yokamai yai tokoi kau eiro gan kui eiro nenen ikinom kiapam benaime. Yokamai epe benaingai ena nonon kianoma yokamai kanom ka si norowainga konom dikemie.* 1 Ko 7:9 15 Dumba opai werai yokamai suwo koropane epena Yai Gumam mounom wako tere Satan yaromi dourom boime. 16 Ena opai ta fi ki si tongua oparomi ariyoma suna tei opai werai suwo morainga ena oparomi nenen opai werai i kiapanom bei erero kua kopuna gai kuki akire di erowame. Opai werai yokamai ariyoma kiapanom bei erowainga i faingua ena ari Yesu fi ki si teinga yokamai furo opai werai yokamai kiapanom bei erowaingai faikeme. Ena opai werai yokamai ariyoma kiapanom bei erowainga ena ka mapunom ikom kiapam beinga yokamai opai werai yokamai gan kui nekeinga nenen yo morainga yokamai kiapanom bei erowaimie.\n17 Ena ne yokamai bei moiro ari mokoinga Yai Gumam gama kiapanom nokapu bei ereinga yokamai kanom akire di erere bei nokapu wom de ereiyo! Te yokamai Yai Gumam gunom kam ari di mari de erere ka kirawa si ereinga ne yokamai kanom kawom akire diyo!* 1 Ko 16:18; Fir 2:29; 1 Te 5:12 18 Te no mora fipunie. Kam mapunom “Ne non burumakau kui mukom ekinguai giram i ako fere koikeiyo! Non i kui suwo nowangua fanamie,” epe dungua ena ari Yai Gumam kokonan beinga yokamai meina erowapune. Te ka mapunom ta i “Kokonan gan yokamai meina inaimie,” ama epe dume.* Mt 10:10; 1 Ko 9:9-11 19 Ena te yai ta ure “Yai mokongua Yai Gumam gama kiapanom bei erongua yaromi bei unanan domie,” duwangoro ne ka i fikeyo! Dumba yai surai bo yai suraiye bo ka i epe wom duwainga ena ne firo!* 2 Ko 13:1 20 Ena ari ori Yai Gumam gama kiapanom beinga suwo koropane yokamai bianom benaingai ena gama yokamai kuku borainga ne ari muruwo okonom muromdi tei moiro ari ori bianom faingua imari de erowangere ena iran ari bianom beikeinga yokamai ama kuri firaimie.* Gar 2:14; Ef 5:11\n21 Ena Yai Gumam mapomdi te Kirisito Yesu mapomdi te Yai Gumam kamundi nuwi kokonan gan nou kei ei erongua yokamai mapunomdiri na ka fainguamere yoporam boiro ne di erowaiye. Ena ne na giranam gore do! Te ne “Yaromi yai ori moimbo yai kuwanom moimbo?” di fire tai bei erekeyo! Te ne “Yaromi na arinam moimbo moikembo?” di fire tai ama bei erekeyo! Tamanangua ne yo tongua mapunom toka beyo! 22 Te nenta Yai Gumam kokonan benaro bengua ne kene kene eire gunom boire okonum birom kopu eikeyo! Te ari yokamai bianom benainga ne gere ama beikenba ne yo tere moro!\n23 Ena ne maranum kipi kaingua te ne kakom kakom nupi fai moingai ena nuwi towane yo nekenba ne nuwi wain gawo toka ama no!\n24 Ena Yai Gumam ari ipu suwangua kakom kungua koma ari suwo koropane bianom fainguai imari dongoro no kanupune. Te ari suwo koropane bianom faingua eke dere dumba okome umari unamie. 25 Te epemere ari suwo koropane mapunom nokapu beingai imari dongoro no kanupune. Te ari suwo koropane yokamai tai mapunom nokapu beingai ama kakom kakom eke dere dumba okome umari unamie.\n*5:1: Lew 19:32\n*5:5: Lk 2:37; 18:7\n*5:10: Ip 13:2\n*5:13: 2 Te 3:11\n*5:17: 1 Ko 16:18; Fir 2:29; 1 Te 5:12\n*5:18: Mt 10:10; 1 Ko 9:9-11\n*5:20: Gar 2:14; Ef 5:11


Mar 10 | `KQC | STEP | Ma ina bi mina sana feresi Judea gagani rofu bosi Jordan Koru rofu ugaro. Resi amiye toragade dubusa egogo reyadi, ma ini vegu dudu dubusa ni oteimaro.\na10.4:Deut 24.1–4; Mt 5.31\ne10.11–12:Mt 5.32; 1 Cor 7.10–11\ng10.19:Ex 20.12–16; Deut 5.16–20\nh10.31:Mt 20.16; Lk 13.30\nk10.43–44:Mt 23.11; Mk 9.35; Lk 22.26\nIesu yaku mesi ferena di ago oteimaro\n1 Ma ina bi mina sana feresi Judea gagani rofu bosi Jordan Koru rofu ugaro. Resi amiye toragade dubusa egogo reyadi, ma ini vegu dudu dubusa ni oteimaro.\n2 Pharisee vene be yaku bi ini uka maina regi ina rofu bosi ni kaiteyadi, “Ye rumana yaku rema mesi ferena bi tabu de ba?”\n3 Iesu yaku ni kabai reyo, “Moses bi beika ago gira ya maro?”\n4 Ina yaku niyadi, “Moses bi ago ni diyo bi rei mama regi bi fefa bura risi rema bi ni feidegiya.” a\n5 Iesu yaku niyo, “Yi uka mukuna dada Moses bi makai ida dudu ago gira bura riyo. 6 Ye ini adinari gutuna beika baika vata niyo ri, ‘Sei yaku bi rumana ma rema riyo.’ b 7 ‘Mina ini adina bi, rumana ini baba nono feresi etae rigo resi ini rema sa rovaita gogo nigedi.’ ▼\n▼ 10.7Bura bedakai biresi ini rema sa rovaita gogo nigedinufa de.\n, d 8 Ye ina bi remanu de, idu ‘yokoimaka nigedi.’ 9 Mina dada beika Sei yaku moi gogo risi yokoimaka reyo, bi amiye yaku ga moi etagae reyagane.”\n10 Ye, mina yavari amegamadi ri, Iesu ini usi dina vene dubusa yaku ni kaiteyadi mina ago di adina dada. 11 Ni kabai reyo, “Kaere amiye ini rema feresi rema bouna mego ri, ina bi koa rego mina rema bouna dada. e 12 Ma rema yaku ini rumana ka feresi ma rumana bouna mego ri, ina bi koa rego.”\n13 Amiye bi mida keikakeika afei baigamadi Iesu yaku avaka moiyainedi, idu ini usi dina vene yaku ni vai regamadi. 14 Iesu mina veyo ri, gubuyo resi ina vene rofu niyo, “Mida keikakeika bi ferefo kumo na rofu baiyagane; ga meki refo, adina Sei di ourefeidena amena sana bi mina kana vene di. 15 Rama iniye ya nida, kaere amiye yaku Sei di ourefeidena amena sana mida keika kana de moigo vo nisi, bi mina sana togatoga de dui rego.” f 16 Kamini mida keikakeika binu masi vana fafau aigasa buni toragade maro.\n17 Iesu bi ida nana regamo ri, amiye yokoi raga resi baiyo, Iesu di budari efuka imi risi usa niyo, “Oteimana amiye buni, beika regida bi toga amena di vegu moigida?”\n18 Ma Iesu ni kaiteyo, “Beika resi na rofu bi buni vo nisa? Amiye yokoi bi buni de; Sei iniye maka bi buni. 19 Ya ya diba ago gira di ago bi: ‘Ga amiye umuye; koa ga re; ga dumaduma re; amiye di vegu ga ofa ago ni; ga amiye rofu moi ofa nina dudu; yi baba ma nono di ago neide.’” g\n20 Mina amiye yaku niyo, “Oteimana amiye, na keikari gutu mina kana vegu ago moi gira rei baida.”\n21 Iesu mina amiye vesi ada dudu uka masi rofu niyo, “Nokoi maka bi ya de reyo; bogiya yi gugura tau mina sero resi ini fore irava vene magiya, resi yi gugura buni bi omari baku regiya. Resi na usi bae.” 22 Mina ago neideyo ri, ini mokena moi toe riyo. Ini uka yaku rena iniye reyo, adina bi ina bi gugura tau toragade nufa.\n23 Iesu bi ne kero resi ini usi dina vene ni oteimaro, “Gugura tau vene bi gira iniye Sei di ourefeidena amena sanari dui rena bi!”\n24 Ini usi dina vene bi ini agori tururu reyadi. Idu Iesu bi dubusa niyo, “Midamida, gokai gira toe sa Sei di ourefeidena amena sanari dui regiya! 25 Kamelo yaku niduru nemokori dui rego bi aita, idu gugura tau nufa amiye yaku Sei di ourefeidena amena sanari dui rena bi gira iniye.”\n26 Ina vene bi mina ago rofu besa tururu iniye reyadi, resi iniyeiniye niyadi, “Kamini kaere yaku vegu moigo?”\n27 Iesu bi ne resi ina vene rofu niyo, “Amiye yaku rena bi de. Idu Sei rofu de; tau rena bi aita iniye.”\n28 Peter yaku ina rofu nigi kora reyo, “Ya usi digi uni gugura taugade fereyafa.”\n29 Iesu yaku niyo, “Rama iniye ya nida, amiye yokoi yaku ini yava, o ini usika ourena, o ini tobaiyaka, o ini nono baba, o ini mida o ini kono na ma ago buni dada fereyo vo nisi 30 bi gua mina midari ari tau 100 kana, ini usika ourena, ini tobaiyaka, ini mida, ini kono, ka esikaesika moi tora rigida. Resi gabi baigedi medari mina, ari neinei amena vegu moigo. 31 Idu amiye toragade kaere bi ourededi bi gabi nigedi, ma gabi nidedi vene yaku ouregedi.” h\n32 Iesu ma ini usi dina vene bi Jerusalem bogamadi ri, Iesu bi idari oureyo, ma ini usi dina vene bi tururu reyadi ma kaere usi diyadi vene ka ori reyadi. Dubusa ini amiye tuero moi gaima riyo rofu beika ina rofu vo nigo mina niyo. 33 Iesu yaku niyo, “Una bi Jerusalem bosifa, ma Amiye di Mida Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma ago gira ni feidena vene rofu magedi. Ina vene yaku nigedi muyeyaine ma tutubena dava bouna vene rofu magedi umuyegedi dada. 34 Ina rofu ni kurusi ayaka su regedi, usi umuyegedi. Gabi meda regoderi, dubusa dadigo.”\nJohn ma James di usa\n35 Resi James ma John, Zebedee di mida ina rofu baisi niyadi, “Oteimana Amiye, uni ura bi beika ya rofu usa nigifa bi una rofu re.”\n36 Iesu ni kaiteyo, “Ya ura rededi bi beika ya rofu regida?”\n37 Ina vene ni kabai reyadi, “Una nokoi bi yi vana rama rofu aigiya ma nokoi yi enana rofu aigiya yi vabarari.”\n38 Idu Iesu yaku niyo, “Ye beika usa nidedi bi ya ya diba de. Ya regedi ba de, na yaku duduka regida biyori ye duduka regedi o babatiso regedi na yaku babatiso regida kana ba de?” i\n39 Ina vene yaku ni kabai reyadi, “Mina bi regifa.”\nIesu yaku ina rofu niyo, “Na yaku duduka regida biyori ya duduka regedi ma babatiso regedi babatiso regida kana. 40 Idu nai vana rama rofu amena ma enana bi na yaku de ya magida. Mina sanasana bi kaere ini dogo rei tore reyadi vene di.”\n41 Kamini amiye vana ufo yaku mina neideyadi ri, ina bi uka gubuyo reyadi James ma John rofu. 42 Iesu yaku ina vene raka nisi ni egogo resi niyo, “Ya ya diba tutubena dava bouna di ourefeidededi vene kaere vei mama yaku amiye fafau ourefeidededi; ma ini roka nufa tora vene yaku ini vava dudu beika vegu rigedi amiye ini gabireri rofu ago gira nidedi. j 43 Ya rofu bi de, idu ya kaere tora nigiya vo nisi, ina bi yi naivo amiye nigo. k 44 Ma ya kaere ura reisa ya ouregiya, ya bi mina tau di ini naivo amiye nigiya. 45 Adina Amiye di Mida deyo ka, diya amiye yaku ini naivo reyaganedi, idu ina bi amiye di naivo regi ma ini vegu magi, amiye taugade di vegu no reyadi davana regika.”\nIesu yaku amiye ne taufa ini roka Bartimaeus moi buni riyo\n46 Jericho taoniri okiyadi. Ye Iesu ma ini usi dina vene ma amiye tauvakoi mina taoni gutuna feregamadi ri, ne taufa amiye, ini roka bi Bartimaeus, bi ida negau amegamo. Ina bi Tameus di mida ka usausa nigamo amiye. 47 Neideyo bi Iesu Nazareth amiye bi mini, kamini raka niyo, “Iesu, David di Mida, na iriyeduka re!”\n48 Amiye tau ago gira masi babo niyainedi niyadi, idu besa roka ni gira resi niyo, “David di Mida, na iriyeduka re!”\n49 Iesu are resi niyo, “Raka nifa.”\nMa ina yaku amiye taufa rofu raka nisi niyadi, “Uka gira ni! Are rei girari. Ina bi ya raka nido.”\n50 Ye ini bou varuka evade maka makusi dadi are resi Iesu urana diyo.\n51 Iesu yaku ni kaiteyo, “Ya ura reisa bi beika ya rofu regida?”\nNemoko taufa amiye yaku niyo, “Oteimana amiye, na ura reida bi dubusa vegida.”\n52 Ma Iesu yaku niyo, “Digiya, yi uka vari gira yaku ya moi buni riyo.”\nEvade maka ini ne areyadi ma Iesu idari usi digi kora reyo.


MO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bicol Bislama Bulgarian Cakchiquel (Central) Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Rutoro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongan Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“BAASI ima rengbe ka ndu, ono gu boro china re nye!” Si nga gupai Alexandra ambu be giaha ho ri asungu ni baasi yo tipa ka kura ti gu ngbanda rago du bangbanda aringara ue nga ga Amerika ku sudiyo. Ri akuru rogo baasi tipa ka bi ginipai naamanga, ri abi kumba ni boro gu ringara nga China ko ni sota na pa aboro Spain tipa ka sakapai tipa gako awaraga ta ku rogo kura ringara fu agu aboro du ti ngbanda rago. Wa si adu nga, Alexandra aamanga gu dunguratise nga ga aDezire Yekova rogo gu fugo nga ga aboro China, ri afu ti ri tipa ka undo ka saka rogo gu fugo yo re.\nGu kumba re ape gupai nga awaraga nga ga ta nidu beko dunduko kuti ndiko, ono airadi ni ima dihe gene gbiati gako marã. Ni bambataha, gu banzengere re aaidanga kuti ni te na ko aberẽhe nga Alexandra adu kina rogo gu kuo ndiko re. Ni yangadaha tie, gu banzengere re aidi kuti gupai re, ono gu boro adunga na awaraga be ni nga ga nduge ku rogo kura ringara ya, si aaida ni tumo marã atumo. Wa marã aadunga beko ya, Alexandra afu marã fu ko nga adorari 20. Gu kumba re afu bakere tambuahe fu ri na ki gumba gupai nga ko nika karaga ru susi adorari 20. Alexandra ape gupai nga, ri aangeranga tipa mosoro te, ono ri adu na ngbarago tipa ka undo mbiko ri abihe nga si nangia wenepai ka mangaha. Ri afu agu awaraga fu gu kumba re du mburuhe ri Ziazia Kekeapai na ki ngarasi ko ko wiriki Baibiri na aDezire Yekova.\nSi ni pa ngbarago ka gia pangbanga fu gamahe wa gere, na zanga kapa kina gu bangisapai re agu aboro du rogo apambori amangaha gbiati agu aboro adunga na pambori ya. Ya mo ka mo afu tiro ka gamahe ngba gu gene re? Si nga wene sanahe, bambiko Yesu aya: “Fu he ngba ti dia ha.” (Amokedi 20:35) Si a nga gupai aboro biri-inohe naidi kuti ni bambiko abawetekepai bi gupai nga gamahe ni wenehe tipa ro. Ani bingo ngba gini agene du gipai re wo.\nGU “BORO NAGAMA HE ESUESU”\nBadungu akpiapai nayugo gupai nga gamahe gbiati ngbarago nandu kina sa ti kura aregbo. Gu mokedi nangia Pauro ake gupai nga, “Mbori nakpi nyemu kina gu boro nagama he esuesu.” Ko aafura tipa agu aKristano nafu agamahe tipa ka undo akurayo aidipase ti kere regbo. (2 AKorindo 8:4; 9:7) Pauro aayanga i afuhe mbiko i adu na ngbarago te. Pauro agumbaha ziazia nga—i adu na ngbarago bambiko i aima rengba ka gamahe na ki undo kura aboro.\nNirengo, kuti kura wisigopai sa, gamahe “nasa gu papara berã boro du tipa gbia ngbarago si koditihe na ki kusi gu sangbanapai ‘nga ga wasa.’” Gu kura abawisigipai bi gupai nga, “fu marã fu kura boro nafu ngbarago fu gu boro nafu ru gbiati gu ni nadia ru susi gu ngbarago naye ti gbirisa yo ru kuti tiyo.”\nYa mo mo abingo gupai nga, nibipa agu apai du tipa ro, bakere pai ho rengbe mo ka mangaha te? Gu rengo du ti ni nga, aboro dunduko ima rengba ka gbia gu ngbarago du ti gamahe “esuesu.” Ho mo afu he ni na ruru bipai, anga si naida si du ni kina kikiihe mbata te. Boro sa dagba aDezire Yekova yo akedi gari pangbanga fu agu aboro nake agi amagazini re na gari gamahe, ri aya: “Rogo agi agarã re dunduko mi naafu kina wiri tooni marã Bambu Kindo yo. Yekova Mbori ima fu he fere gbe susi gu mi naafuhe. . . . Tambuahe tipa ka saha fere taata tipa mi fu gimi gamahe tipa ga Yekova sunge.”\nAnga fu gamahe sa nga kina marã te. Dungu agene duho tipa ka gamahe.\nGAMAHE NI WENEHE TIPA KPOTORO\nGamahe naye na wenepai foro gbiati kura aboro\nBaibiri naya: “Gu boro naina pai ni namanga wenepai tipa kina mbisimoni, ono kere boro naimisa kina tini.” (Asanza 11:17) Wene sino aboro nga aboro gamahe, nafu tiyo, gayo regbo, gayo ome, na kini ngerafuo aboro gbiati kura dungu apai. Agi apai i amangaha rogo raka yo re nafu undo fuyo rogo dungu agene, gupai duho nga gamahe ni wenehe tipa kpotose.\nAbawisigipai bi gupai nga agu aboro nafu tiyo kaa undo akurayo ambunga gbe be ima kpotose, igirã gbiati gberãrago te. Gu susi gbe nga, i na ngbarago tipa wene kpotose. Gamahe naundo kpoto gu boro aundo nambu be bangabanga kaza, wa gu kaza nga ga berã watadu HIV. Si yugu gupai berewe a nga, agu aboro mbu kere mbira buda ki futiyo ka undo kura aboro, si nasa gayo gberãrago si du ni betehe na ki undoyo tipa i ne ti ku rogo kere mbira buda berewe.\nKa si du nga wo duhe tie, si nafu gu berãpai nga “nunga, inapai, gbiati weneringise ambunga ba tipa gbegberẽ berã nye berãrani yo te.” Gamahe nazogosa bete gberãrago gbiati gu kaza nga ga kure. Na agu aboro zanga gayo abadiarogatise rogo kpio yo na hu be gayo gberãrago ni ipo ka i fu tiyo kaa undo kura aboro.\nKapa ho tipa gipai re te. Gamahe naye na wenepai foro.\nGAMAHE NGA GUPAI NASIRA ASIRA\nYesu angarasi apefuoko ki ya: “Oni fu he, i ki fu he fu roni; si ki rengbe gbe, i asi he asi, nizigizo ho, si ki niuka auka, kina wo i ka fu he fu roni. Bambiko na gu moduka oni ka nduka he na ni, i anduka he na kina ha fu roni berewe.” (Ruka 6:38) Ho mo agamahe ni, aboro nadia gu gamo sino nga ga gamahe re kugume na ngbarago na i ki du ni agamuhe a. Gamahe naye na kodatise gbiati pabakure.\nGamahe naye na kodatise gbiati pabakure\nAgu abawetekepai nawirikapai tipa kodatise bi gupai nga, “agu aboro du na wenesino tiyo nangarasa kura aboro i pekefuo gayo wene sino.” Nirengo, “gedapai tipa gu mangaapai nga ga weneringise nasa aboro i du ni agamuhe.” Sidu, ringbisihe kuti kura wisigopai sa, “bangisa boro sa ima rengba ka du na maapai kuri dungu aboro watadu kama aboro, aguyo kinaho ni abingo yo ya na ni aagbianga yo a ya.” Ka pehe rogo kura afugo, bangisa gamahe sa ima rengbe ka du namaapai kurii badungu aboro si ki gbataka rogo dagbarago. Ya mo mo akpingo nyemu ka raka rogo ngbatunga dagbarago wa gure te? Nirengo, bakere undo duho ka aboro awirika fu gamahe.\nKpiapai sa nayugo gu wene maapai si aye na ni amangi rogo gu rago nga Florida, Amerika yo. Badona nga ga aDezire Yekova afu tiyo tipa ka undo tifuo gu bakere bavugumo namangi. Wa i aapido aũsunge rogo gu kporo si adu nga i namangasunge rogoho, i abi gupai nga gu ndugu nga ga kura murakporo aima gberã na i kini fu tiyo ka mbakadaha. Gu murakporo re ake waraga fu rii-basunge nga ga aDezire Yekova fuo bete aregbo kusa ki ya: “Mi nikaa fu tambuahe fu roni nyeanye kindi, dagba agu aboro mi abiyo, mi abi gupai nga i nga bawene aboro kisusi.” Du na tambuahe nasako ko kedi gamahe i mangi gu kparakpara sunge na ni aDezire Yekova amangaha.\nPEKAFUO GU KPIAPAI NGA GA BAKERE BAGAMUAHE\nAboro biri-inohe wetekepai ki bi gupai nga, “bangua arugute kinaho aboro adiaha ti undo kura aboro.” Gu wisigopai re naya, “agude nawirika wai ka mangapai na aboro mbata fu i tona fugo.” Tipagine? Ziazia Kekeapai nafu karagapai kuti gipai re ho si aya ni, i ambakadi aboro “ni kpiako,” si du i asonosa gu bangisa asino ti ni nga ga Mbori.—Bambata Pai 1:27.\nGamahe du dagba gu iiriwo asino nga ga Bakusirani nga Yekova Mbori. Ko ima fu unga furani gbiati agu ahe ani aidaha tipa ka du na ngbarago. (Amokedi 14:17; 17:26-28) Ani rengbe ka inido tirani gbe na gu Barani du ngbangbaturũ yo gbiati gako ringbisapai tipa rani ni wisigo ani Fugoko, nga Baibiri. Gi buku re nayugo gupai Mbori namangihe tipa gaani ngbarago kumbatayo. * (1 Yoane 4:9, 10) Wa duhe nga, Yekova nga bakere bagamuahe na i akusi rani rogo kpiako yo, si akpakaranga tipa ka ino gupai nga pa wirika Mbori—ni fu gamahe—ni wenepai foro na si nasa ngbarago tiko te te.—AEbere 13:16.\nMo natingidapa Alexandra, i ni fura tipa ri ti tonatona gi kekeapai re? Ginipai namangi tipa gari pangbanga? Wa vura duhe nga, gu kura boro ri adu nari baasi yo aya furi ri ima ba gari marã, gu kumba ri aundo ko re ayambu abakureako ku rogo gu gbata gu baasi re aandu ka nye rogoho, na i akaraga gu gari marã i adi ru ni bape nangia adorari 20. Kurigure, gu kumba re amangipai kuti gu berãpai Alexandra afuhe na ki tona wirika Ziazia Kekeapai. Ri adu na ngbarago tipa ka bi ko berewe fuo adiwi biata ti regbo gu bakere dunguratise nga ga aDezire Yekova i aamangaha rogo pa aboro China rogo gu gbata nga Peru. Tipa ka yugo gako tambuahe tipa gupai Alexandra amangihe fu ko, ko ayambu ri gbiati agu aboro dunduko nandu na ri tipa bakere dunguratise i ye ka rihe rogo gako mataamu.\nGamahe gbiati undo kura aboro naye na bakere ngbarago. Gu susi gbe nga, ka si du nga mo naundo aboro i inidi tiyo wenengai na gu boro nga Mburu wene agamahe dunduko, nga—Yekova Mbori! (Yakoba 1:17) Ya mo mo nagbia undo ti ngbatunga agu agamahe re?\n^ genewaraga 21 Tipa ka ino kura dungu apai, mo bi gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho? ADezire Yekova akusihe na si kina rogo gaani bangiriba nga ga Internet nga www.jw.org/zne. Mo ngere tii AGU AHE DUHO > ABUKU NA KURA AWARAGA.


‘Oni gi Sangbare ki Rugutironi na Ni’—Marako 7:14 | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Marathi Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Nahuatl (Central) Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tlapanec Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Zande Zulu\n“Oni gi sangbare a wa du oni dunduko, ki rugu tironi na ni.”—MK. 7:14.\nnga ga tunga musutada?\nnga ga agbooro?\nnga ga gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro?\n1, 2. Tipagine dungu aboro aagianga rogo agu apai Yesu apehe ti ni ya?\nBORO rengbe arengba ka gia fugo boro ni nifura na ni ki ini fugo gu boro re. Ya mo si rengbe kadu na undo funi ka si du nga ni agianga rogo gupai gu boro re apehe te? (1 Kor. 14:9) Wakina gure a, dungu aboro nagi gupai Yesu aapehe. Ko anaafura na yo rogo gu fugo i agiaha agia. Ono tie, anga i dunduko narugutiyo narogo afugoko yo te. Mbiko gipai re, Yesu aya fuyo wẽ: “Oni gi sangbare a wa du oni dunduko, ki rugu tironi na ni.”—Mk. 7:14.\n2 Tipagine dungu aboro aaruganga tiyo ti ni narogo gupai Yesu apehe ya? I adu na iraira bipai gbiati gbegberẽ aberã tipa ko. Yesu aya tipa yo wẽ: “Oni mbu gu rugute nga ga Mbori ni rengo ka ka kuti sinoroni!” (Mk. 7:9) Agi aboro re aagianga rogo afugoko yo te. I aaidanga ka aria gayo gene mangapai na gayo bipai te. Tuyo adu ni haha, ono ngbaduyo yo adu ni kisikisihe. (Oni gedi Matayo 13:13-15.) Wai tie rengbe ani ka ino singia ngbaduraniyo ni zazaha tipa ka gbia undo ti ga Yesu yugopai?\nONI GBIA UNDO TI GA YESU YUGOPAI\n3. Tipagine abawiriki arugutiyo ti ni na afugo Yesu?\n3 Si naida ani pekefuo gu kpiapai nangia ga ga Yesu abawiriki. Ko aya tipa yo wẽ: “Bangironi ni betedi he, bambiko si nabi he; na turoni, bambiko si nagia pai.” (Mt. 13:16) Gako abawiriki aru wai ka rugatiyo na ni baraho kura aboro aaruganga tiyo ni na ni ya? Bambatapai nga, i adu na nyemu ka sanahe na ka wetekapai tipa ka gia rogo afugo Yesu yo. (Mt. 13:36; Mk. 7:17) Uehe nga, i adu na nyemu ka sonosa agu apai i aidipaha ngbaduyo yo. (Oni gedi Matayo 13:11, 12.) Biataha nga, i adu na nyemu ka mangasunge na agu apai i agihe na ki rugutiyo na ni na rogo gayo raka yo gbiati ka undo kura aboro.—Mt. 13:51, 52.\n4. Tipa ka rugatirani na ga Yesu akpiapai, gini apai biata si akodaha?\n4 Ka ani aida ka rugatirani na ga Yesu akpiapai, si naida ani pekefuo gu kpiapai nangia ga gako ruru abawiriki. Gipai re nakoda apai a biata. Bambataha nga, si naida ani di regbo tipa ka wisigo afugo Yesu na kini berẽkuriihe, na kini mangi wetekapai, gbiati sana wene asanahe. Si nika sarani ani du na inohe. (Snz. 2:4, 5) Fuo gure, si naida ani bi wai gu inohe re andu sa na gupai ani aima inoho mbata, na kini rugutirani na gaha undo. Gure nika nasarani ani du na rugatinapai. (Snz. 2:2, 3) Ni yangaraha, si naida ani mangisunge na gupai ani nawirikihe, na ki mangihe rogo gaani raka yo. Gure nika nasarani ani du na tatamana.—Snz. 2:6, 7.\n5. Oni funga kpiapai nasakarogo gu kparakparapai du dagba inohe, rugatinapai, na tatamana.\n5 Gini kparakparapai du dagba inohe, rugatinapai, na tatamana? Ani funga kpiapai tipaha wa gere: Ani ya mo gu ru bebere gene tarambiri kini ye na ome koyo du mo ni. Bambatapai nga, inohe na saro mo ini gupai nga tarambiri du naye re. Fuo gure, rugatinapai na saro mo bi gupai nga ka mo ru kinaho kindi, si nika fõ ro afõ. Ni yangaraha, tatamana na saro mo guari ngbagene gu tarambiri re kusayo. Si du si airiwongo ti ni tirani ya ka bi gupai nga Ziazia Kekeapai nanyakasa rani ani “ká kuti ndikidi tatamana.” Si nga gaani unga!—Snz. 3:21, 22; 1 Tim. 4:16.\n6. Gini asanahe biama ani nika wisigoho ho ani nikaa sakapai ni tipa ga Yesu akpiapai? (Oni bi sanduki.)\n6 Rogo gi kekeapai re na gu ngbefuoho, ani nika wisigopai tipa akpiapai saba Yesu amangisunge na ni. Ho ani kaa wisigoho ni, ani nika sana agi asanahe du re: Rogo gu kpiapai yo re nga gine? (Si naundo rani ani du na inohe.) Tipagine Yesu ape gi kpiapai re ti ni? (Si nasarani ani du na rugatinapai.) Wai rengbe ani ka mangasunge na ni ka undo tirani na kura aboro? (Gere nga tatamana.) Ni yangaraha, ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n7. Rogo gu kpiapai nga ga tunga musutada nga gine?\n7 Oni gedi Matayo 13:31, 32. Rogo gu ga Yesu kpiapai nga ga tunga musutada nga gine? Gu tunga re narukuba gu pangbanga nga Kindo kodihe na surungba tungusapai nga gu dungurati nga ga aKristano. Wakina tunga musutada “du ni toni he ti atunga dũ,” gu dungurati nga ga aKristano atona ni wiri umbaha rogo gu garã nangia 33 F.B.K. Ono tie, bete bawe agarã kusa, gu dungurati re asono ni kina boro ipo. Si ada niba bakerehe kisusi. (Koro. 1:23) Pa sonaha adu ni wenehe mbiko Yesu aya furani wẽ “agu azire du ari yo” aye “ki nisusungu ti abehe.” Agi azire re narukuba agu aboro du na ruru ngbaduyo yo na gbia gu riahe nga ga toro, nzereme, na bambu rogo gu dungurati nga ga aKristano.—Oni ringbisinga ha na Yezekere 17:23.\n8. Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gu kpiapai nga ga tunga musutada?\n8 Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re? Ko amangisunge na gu iiriwo gene tunga musutada asona ngbaha tipa ka yugo gu ome du ga Mbori Kindo na ni tipa ka kio, ka banda, na ka diabe agu akpakarapai dunduko naaida ka rugusaha. Natona rogo 1914, gu ga Mbori riigbu du auru kpotosende nasona ngba iiriwo gene! (Yes. 60:22) Agu aboro nakodatiyo na gi riigbu re ima gbia gu bawene bandahe nga ga toro. (Snz. 2:7; Yes. 32:1, 2) Kurigure, gu gene agu apai nga ga Kindo asona ngbaha nayugoho nga he ho rengbe ka rugusaha te, mbiko si nadiabe akpakarapai dunduko.—Yes. 54:17.\n9. (a) Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gu kpiapai nga ga tunga musutada? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n9 Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gi kpiapai nga ga tunga musutada re? Si rengbe kadu nga ani naraka rogo gu dagbarago du aDezire Yekova rogoho ni kina beteyo watadu rogo gu ba aboro adianga gaani tungusapai kugume niipo ya. Ono tie, pa tingida ani gupai nga gu mbakadapai nga ga Kindo rengbe ka diabe akpakarapai dunduko na nyakasa rani ani hipai. Ni kpiapai, ho gu Wirina nangia F. E. Skinner ada ni India yo rogo 1926, kina bete aDezire Yekova gbua naadu rogo gu ringara re. Ti tonatonaha, sonakumbatayo adu gbua tooni, na i aya tipa sunge tungusapai yo wẽ “i naturã ha aturã.” Ko anye kuti tungusapai na ki bi wai gu pangbanga nga ga Kindo adibe akpakarapai. Awere, aDezire Yekova nga 37,000, na agu aboro naadu gugorö pati Tingida Pakpio Yesu adu nga 108,000. Berewe a, oni bingo gu kura kpiapai du tipa wai gu mbakadapai nga ga Kindo asono. Rogo kina gu bangisa garã gu Wirina nangia Skinner ada India yo, sunge tungusapai atona a Zambia yo. Awere, abatungusipai yo nga 170,000 na agu aboro naadu pati Tingida Pakpio Yesu rogo 2013 angia 763,915. Gure nayugoho nga boro 1 dagba aboro 18 Zambia yo naye tipa Tingida Pakpio Yesu. Nairiwo gu sonakumbatayo re!\n10. Rogo gu kpiapai nga ga agbooro nga gine?\n10 Oni gedi Matayo 13:33. Rogo gu kpiapai nga ga agbooro nga gine? Gi kpiapai re a nafura tipa gu pangbanga nga ga Kindo na sangbanaha. Gu “ngungo” re narukuba rikaaboro dunduko, na gu agbooro re kini rukuba wai tungusapai agbandaka gu pangbanga nga ga Kindo. Ono tie, aboro naabi musutada abi si nisono, ono i arengbanga ka bi agbooro si ni fuko ti tonatonaha te. Si nadia regbo adia tipa i bi gaha surungba sunge.\n11. Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gu kpiapai nga ga agbooro?\n11 Tipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re? Ko ayugu gupai nga gu pangbanga nga ga Kindo na ome ti ni ka gbataka rogo arago dunduko na ka manga ariapai. Gu pangbanga nga ga Kindo re ima da “digida sende yo.” (Amo. 1:8) Ono tie, aboro naabingo gu ariapai gu pangbanga re amangaha dedede te; agu akuraha namanga zanga i inipai tipaha. Ono ariapai kinaho, angianga kina nge aboro sa ya, ono wai si aria sino agu aboro nadia gu pangbanga re kugume du na arago dunduko re.—Rom. 12:2; Ef. 4:22, 23.\n12, 13. Oni funga agu akpiapai nayugo wai sunge tungusapa Kindo nasono kina wai duhe tipa gu kpiapai nga ga agbooro?\n12 Si nadia dungu agarã adia tipa aboro bi surungba sunge tungusapai. Ni kpiapai, arogotise nga Franz na Margit namangasunge rogo gu kura be-basunge awere, i amangisunge rogo gu be-basunge du Brazil yo rogo 1982, na ki tungusipai rogo gu kura tooni gbata. Dagba agu aboro i atona wirikapai na yo, dee aduho na awiiri biama. Gu bambata wiri garãko adu nga 12, ko angia boro-zee na kini gbu be wirikapai. Fuo i di yo rogo gu ba re, gene aadunga beyo tipa kaa wirikapai na agi aboro re te. Fuo agarã 25, i gbia momu ka ndu ka bi gu rago re. Ginihe i agbiaha yo? Dungurati naadu na abatungusipai rogoho 69, na abazakigene nga 13 naaye tipa adunguratise ku rogo gu vovo Bambu Kindo du yo. Na ginipai naadu tipa gu tooni gude nangia boro-zee re? Ko awere nga barii gu gbuu nga ga abaakumba! Wakina gu agbooro du rogo ga Yesu kpiapai, gu pangbanga nga ga Kindo asono ki aria gu raka nga ga dungu aboro, agu arogotise re aima du na ngbarago ka bi gipai re!\n13 Gu ome du gu pangbanga nga ga Kindo na ni ka aria ga aboro raka ni yuguyuguhe rogo agu aringara naka na sunge tungusapa Kindo. Si ima kpakara ka ino wai sunge tungusapai nagbataka rogo ngbatunga aringara wa gure, na kina ngbarani ninaazera ka bi surungbaha. Ni kpiapai, ani bingo gu ringara nga Cuba. Gu pangbanga nga ga Kindo ada yo rogo 1910, na gu Wirina nangia Russel ki ndu koyo rogo 1913. Sonakumbatayo adu yo tooni. Ginipai ani abihe awere Cuba yo? Abatungusipai yo awere nga 96,000 natungusa wene pangbanga, na agu aboro naadu pati Tingida Pakpio Yesu rogo 2013 adu nga 229,726. Gure nga boro 1 dagba 48 naye tipaha. Zavura rogo agu aringara i kanga na sunge tungusapai rogoho ya, gu pangbanga nga ga Kindo ima da rogo agu aba agu aDezire Yekova du yo aainongo ho nga si ada yo ya. *—Batu. 8:7; 11:5.\n14, 15. (a) Wai rengbe ani ka gbia undo ti gupai ani awirikaha ti gu kpiapai nga ga agbooro? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n14 Wai rengbe ani ka gbia undo ti gupai Yesu ayuguhe furani rogo gu kpiapai nga ga agbooro? Ho ani aberã ni kurii gupai ga Yesu kpiapai ayugoho, ani nabihe nga ndupai ho ani bakibangirani na pa wai gu pangbanga nga ga Kindo nika da fu agu amirioni aboro ata gianga ha ya te. Yekova ima ino gupai rengbe ko ka mangaha. Ono gaani sunge nga gine? Fugo Mbori nakaragapai niya: “Mo rũ ga tunga wiso, ka mo mbú nga rũ he nyemu ya; bambiko mo aina nga pa gini gu nikaida te, watadu ga wiso watadu ga nyemu, watadu si ue nikaida aida dũ.” (Batu. 11:6) Rengo ngaha nga, si aidanga bangirani go ti kpara fu Mbori tipa gu pangbanga nga ga Kindo du na diabese rogo agu aringara naka na sunge tungusapai te.—Ef. 6:18-20.\n15 Kurigure, si aidanga ani du na gberãrago ka si du nga ani abingo wene sangbana gaani sunge te. Si aidanga ani napayasipa “gu uru nga ga rukutu apai” te. (Zek. 4:10) Kusa, surungba gu sunge re ima rengba ka kio ni bakere kisusi wai ani aaberãha.—Tam. 40:5; Zek. 4:7.\nGU BABAGIAHE NANDU NUNGURO NA GU OKÕOKÕ MOSORO\n16. Rogo gu kpiapai du tipa gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro nga gine?\n16 Oni gedi Matayo 13:44-46. Rogo gu kpiapai du tipa gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro nga gine? Ti rago Yesu, kura ababagiahe anaandu tuturũ wa ku India yo tipa ka ngbeka ambia fongo yo. Gu babagiahe du rogo gi kpiapai re narukuba agu aboro du na ruru ngbaduyo yo namanga ome tipa ka mbisa gu gayo azingo nga ga toro. Gu ‘bakere geno mbia fongo’ re narukuba gu nyanyakipa rengo nga ga Kindo. Fuo babagiahe inipa nyaka gu mbia fongo re, ko adu na nyemu ka baga gako ahe dunduko tipa ka ngbehe. Yesu afura a tipa gu kumba naamangasunge ati yo na ki bi gu mosoro i “aoko ho.” Gi kumba re aadunga wa babagiahe te mbiko ko aandunga andu ka gbatanga gi mosoro re te. Wakina babagiahe, ko adu na nyemu ka baga gako “ahe dunduko” tipa ka ngbehe.\n17. Tipagine Yesu ape gu kpiapai ti ni nga ga gu babagiahe nandu nunguro na gu nga ga okõokõ mosoro?\n17 Tipagine Yesu ape agi akpiapai du ue re ti ni? Ko ayugu gupai nga aboro nagbia rengo ngba agene ni bakiakia. Gu kura aboro nagbataha agbata na kini mangi ome tipa ka gbiaha. Gu kurayo agbatanga ha te ono i ki ima gbiaha, mbiko boro naaye na ni fuyo. Ka si vura du nga i agbiaha wai, agu akumba re ni basasa abipa nyaka guhe i agbiaha na i ki mangi ome tipa kadu na ni beyo.\n18. (a) Wai rengbe ani ka gbia undo ti agi akpiapai du ue re? (b) Ginipai si ayugoho furani tipa Yekova na Yesu?\n18 Wai rengbe ani ka gbia undo ti agi akpiapai du ue re? (Mt. 6:19-21) Mo sananga tiro nga: ‘Ya mo mi na gu bipai naadu ti agi akumba re? Ya mo mi nabi rengo na kikiipaha wakina gure? Ya mo mi nyemu ka mbupa kura gimi apai tipa ka gbiaha, watadu mi nambugene fu kurapai wa agu apai nabipa raka si gbeberã re ti ni kusayo?’ (Mt. 6:22-24, 33; Rk. 5:27, 28; Frp. 3:8) Ka ani du na bakere ngbarago tipa gbia ani rengo, kinawo gaani diaberã nika nyaka tipa ka maaha ni bambatapai rogo gaani raka yo.\n19. Ginipai ani nika wirikaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n19 Ani yugungo ho ayugo nga ani ima degaturani nzunzu na ki rugutirani na rogo agu akpiapai nga ga Kindo re. Ani tingidi gupai nga, ani amanganga ha gbua tipa ka ino rogoyo te, ono ka manga agu apai ani nawirikihe behe. Rogo gu kekeapai ngbefuo gere, ani nika wisigopai yo tipa kura akpiapai biata na ki bi gupai rengbe ani ka wirikaha behe.\n^ genewaraga 13 Ngbatunga akpiapai wa gere ima manga rogo agu aringara du wa Argentina (2001 Yearbook, kpewaraga 186); East Germany (1999 Yearbook, kpewaraga 83); Papua New Guinea (2005 Yearbook, kpewaraga 63); na Robinson Crusoe Island (Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Banzinga 15, 2000, kpewaraga 9).\nHo mo ageda ga Yesu akpiapai ni, mo sananga tiro na agi asanahe re:\nRogo gi kpiapai re nga gine?\nTipagine Yesu amangisunge ti ni na gi kpiapai re?\nWai rengbe mi ka mangasunge na gupai mi nawirikihe rogo gi kpiapai re?\nGinipai gi kpiapai re ayugoho fere tipa Yekova na Yesu?


Rev 20 | `GVF | STEP | Ena iru kanere pare, angel ta kamin ai pisere ere ime ungwa, na kaniwe. Angel iray iwe, yalini mile kol gaul ai kana giran ki milin aa tere, te ain yobilagi kan sen bilkaw para aa tomue.\nSatan me erin wan tausen kanin pai milungwa\n1 Ena iru kanere pare, angel ta kamin ai pisere ere ime ungwa, na kaniwe. Angel iray iwe, yalini mile kol gaul ai kana giran ki milin aa tere, te ain yobilagi kan sen bilkaw para aa tomue. 2 Iru aa te ire urere, oniba bil iray aa gi dire me erin binanwenbile, wan tausen, kan iray kule paalemue. Oniba bil milungwa iwe, goma oniba ta milere yalini Satan milemue. 3 Angel iray Satan pusi kol gaul ai ali erere, kana giran mama yaale gariba kana giran du ere yomue. Satan me erin wan tausen gariba gul bilkaw ibal ta ta para milungwa bawle tekenama dire, kana giran iru kol yaalemue. Kamin kaun baan araway iray mili nangwa, wei sinangure pare, kamin kaun baan tawle kanin gule ere Satan tenamue.\n4 Ena iru kanere pare, yal bil kenin ere ke milungwa bol te ibal kobe bol iray amin di milungwa para na kaniwe. Kaniga ibalin kobi ka kol ere ibal tenama dire, God yobilaan iru pai tomue. Yesu ka main di maribe erungwa, te God ka dungwa, ibal kobe ka sutan i di gawa dimia, ena yal ton ibalin kobe si gulungure, ibalin kobi iban para milungwa na kaniwe. Ibalin kobi ana dire deminin si kabe biin te kabe biin i kobile galbale ta tekere, te kabe biin ibal maabin mina te aan mina minin ganin bile paalimba, ibalin kobi minin ganin i ole bilekemue. Ibalin kobi sigare kule si kwi yere, Kirisito bole me erin wan tausen kenin ere ke mile milemue. 5 Te gulungwa ibal malia kwi ta alekungwa iwe, kaun iray sigare kule si kwi ta yekire, me erin wan tausen wei sinangwa kaun, sigare kule si kwi yenamue. Goma ibal kobe sigare kule si kwi yongwa iwe, gulere alungwa ta goma iru erungwa paamue. 6 Ibal kobe kaun iray goma gulere alangwa, ena ibalin kobe wai pire miriin painamue. Enderin gaul ai mile painangwal painangwa main ibalin kobi iru ta mile paikinamue. God te Kirisito ka main kenin erungwa ibal milungwa mere, ibalin kobi iru milere, me erin wan tausen Kirisito bole kenin ere ke mile milamue.\nSatan kirara u sutaw nangwa\n7 Ena me erin wan tausen wei sinangure pare, Satan kanin paangwa, gule ere tenamue. 8 Gule ere tenangure gariba gul bilin ibal ta ta para kobil kuman te geril bomai kole kole milungwa, yalini ibalin kobi bawle terala dire, u kole kole namue. Ibalin kobi ibal digan milere, kaan Gogo te Megogo. Pirin nil makalua wanin mege mege dungwa mere, ibalin kobi iru binanwenbile kura bilama dire, Satan ibalin kobi i ku bilamue. 9 U ku bilere gariba kole kole para maale si suulu di warere, God ibalin gawliman kobe te God ogin ain ta yalini wai kanungwa wenabe dire i suna erimba, kamin ai enderin bil ere ime ure ibalin kobi dere de taa namue. 10 Ibalin kobi kiraan sire bawle tongwa yal Satan milungure, God yalini pusi enderin de paangwal paangwa ai eramue. Ain iray ain yobilagi kaan sulpa enderin de paingwa, nega wen dungure, God kabe biin te yalini ka kebe yal para ai iray kaya yal sui pusi ali eramue. Ibalin kobi para ali milungwa, girungwa taangwa para gain giil pire milangwal milamue.\nGod ka kol bil ere ibal tenangwa\n11 Ena iru kanere pare, yal bil kenin ere ke milangwa bol bil ta pege kanere, te yal ta bol iray bolimina amin di milungwa para na kaniwe. Yalini milungwa ain kamin te gariba pisere kirara ere wei sungure, ibal kamin te gariba kwi ta kanekimue. 12 Te gulungwa ibal maangwa te yaangwa para, kenin ere ke milungwa bol guman mina ale milungwa kaniwe. Ibal kobe mile pai erungwa mere, ka minin ganin iru buku mina bile paalungwa, buku iray polaa dungure, te ibal mile painangwal painangwa, ibalin kobi kaan buku ta mina bile paalungwa, para polaa dimue. Gulungwa ibal goma mile pai erungwa, buku iray ka minin ganin bilungwa mere, God ka kol ere gulungwa ibal tere pirin pai tomue. 13 Pirin nil ali gulungwa alungure, te gulungwa ain te ibanin milungwa ain para alungure, ibalin kobi goma mile pai erungwa mere, God ka kol ere tere pirin pai ibalin kobi tomue. 14 Tomia ena gulungwa main te gulungwa ibal ibanin baan ta milungwa main pusi enderin de paangwal paangwa ai eremue. Ibal enderin de paangwal paangwa ai nangwa kirara kawen gulemue. 15 Ibal mile painangwal painangwa ibalin kobi kaan buku ta mina bile paalimba, ibal taw kobe kaan buku iray mina ta bile paalekenangwa, ena God ibalin kobi pusi enderin de painangwal painangwa ai eremue.