Mar 14 | `KQC | STEP | Passover ma Beredi Yeast de Feidena di Irakuna bi meda remanu maka niyo mina irakuna regedi di. Ma Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma ago gira oteimana vene bi ida maina regamadi suiri Iesu moisi umuyegedi di.\nf14.24:Ex 24.8; Jer 31.31–34\ni14.49:Lk 19.47, 21.37\nIesu umuyegedi di sina\n1 Passover ma Beredi Yeast de Feidena di Irakuna bi meda remanu maka niyo mina irakuna regedi di. Ma Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma ago gira oteimana vene bi ida maina regamadi suiri Iesu moisi umuyegedi di. a 2 Mina vene yaku niyadi, “Idu mina irakuna fuofuori bi de regifa, adina bi amiye yaku una gubuyo resi ruda regedi baebu.”\nIesu bi Bethany ri diga ini adari moi rausi reyo\n3 Bethany taoniri amegamo ri, Simon kaere sena bi refera amiye di yavari iruku irigamo. Rema yokoi bi siua yokoi ideri diga di sisika buni ini roka nard mina moi baiyo. Diga iniye bi fore toragade dudu voi rededi ma mina siua bi fore roka alabaster dudu riyadi. Mina rema yaku siua ini diga nufa uratokuyo rofu Iesu di adari rausi reyo. b 4 Minari amededi vene bedakai bi gubuyo resi iniyeiniye niyadi, “Beika resi mina diga ini sisika buni bi maku tavoi reyo? 5 Mina diga ini sisika buni, bi besa 300 siriva fore ▼\n▼ 14.5 siriva fore:6.37 baku re.\nvoi reyagadu resi fore bi gugura nufa de vene maragadu!” Ina vene bi mina rema rofu di gubuyo dudu, ago gira niyadi.\n6 Idu Iesu yaku niyo, “Mina rema ferefa! Ya bi beika resi ina rofu toe madedi? Ina bi na rofu vegu buni vayavaya reyo. 7 Gugura nufa de vene bi ya sa toga amegedi resi goina medari yi mokegedi bi mina vene aedegedi. Idu na bi toga ya sa de amegida. d 8 Ina beika rego bi reyo mini; ina yaku diga nai rovaitari rausi reyo bi dobau na guri aigedi dada na dogo reyo. 9 Rama iniye ya nida, kono tora noibanuri bi mina ago buni ni rausi regedi, ma ka mina rema yaku ini beika reyo mina oteimagedi, ina ka mokeyagane.”\nJudas yo niyo Iesu tautore regi\n10 Kamini Judas Iscariot, kaere bi Iesu di usi dina amiye tuero yokoi yaku bi Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene rofu boyo Iesu ina vene rofu tautore regi. 11 Mina neideyadi ri, bi ada toragade resi Judas rofu ni tore reyadi fore magedi vo niyadi. Ye Judas bi ida maina reyo, gokai ida dudu Iesu ina vene di vanari aigo.\nIesu yaku Passover di iruku ini usi dina vene sa iriyadi\n(Mt 26.17–25; Lk 22.7–14,21–23; Jn 13.21–30)\n12 Ouresi medari, Beredi Yeast de Feidena di Irakunari, Passover di mamoe di mida ori sisika reyadi ri, Iesu ini usi dina vene yaku ni kaiteyadi, “Goinari ya yaku yi ura reisa sanari bogifa rofu yi iruku irina sana dogo regifa ma yi Passover di iruku irigiya?”\n13 Ye Iesu yaku ini usi dina vene remanu ni feidesi niyo, “Taoniri bosi mironari amiye nokoi koru urena adodisi ya baku rego. Ina usi bofo 14 ma ina yaku yavari dui rego. Mina yava amiye ni oteimafo, ‘Oteimana amiye yaku niyo, Goina daiyutu bi ya ma nai usi dina vene sa Passover di iruku irigifa?’ 15 Mina yava amiye yaku odorori daiyutu tora ya oteimago. Mina bi sena veuka reyadi. Mironari uni iruku dogo refo.”\n16 Ini usi dina amiye remanu bi mina sana feresi taoniri dui resi beika sina Iesu yaku ni oteimaro mina veitao reyadi. Ye ina vene bi minari Passover di iruku dogo reyadi.\n17 Kamini uriyenau niyo ri, Iesu bi mina amiye tuero sa okiyadi. 18 Amesi iruku irigamadi ri, Iesu yaku niyo, “Na bi rama iniye ya nida, ya nokoi yaku na tautore rego — kaere na sa iriiri redo.” e\n19 Ina vene bi uka esika resi iniye yokoiyokoi Iesu rofu niyadi, “Rama na bi ide ba?”\n20 Iesu yaku ni kabai reyo, “Mina bi ya yi fogori tuero nokoi, kaere bi ini beredi siua ideri na sa moido. 21 Amiye di Mida bi muyego ina dada nisi bura reyadi kana. Idu mina amiye bi iriyeduka, kaere bi Amiye di Mida tautore reyo! Ina ini buni bi, ina bi vata de niyagadu!”\nWarika Amiye di iriiri\n22 Ina vene bi iruku irigamadi ri, Iesu bi beredi moisi buni toragade masi uroki resi ini usi dina vene magasa niyo, “Moifo, mina bi nai rovaita.”\n23 Kamini biyo moisi buni toragade masi ina vene rofu maro ma gaga reyadi. 24 Resi ina vene rofu niyo, “Mina bi nai dava uka ago rido. Mina bi amiye taugade rofu bogo. f 25 Na bi rama iniye ya nida, na mina waini di meko bi dubusa de irigida mirona medari mamo, kaito Sei di ourefeidena amena sanari mo waini ruaka irigida.”\n26 Kamini yauta nisi yakusi Olive yabo di ikari boyadi.\nIesu yaku Peter ina rofu ni sui rena ogau niyo\n27 Kamini Iesu yaku ina vene ni oteimaro, “Ya vene bi raga disi na feregedi, mina bi sena ini bura riyadi, ‘Mamoe nari redo amiye umuyegida ri, mamoe iniye bi rerevaida nigedi.’ g 28 Idu gabi dadi rae regida ri, na siko Galilee ri ourei bogida.” h\n29 Idu Peter yaku niyo, “Mina tau bi ya feregedi, idu na bi de!”\n30 Iesu yaku ni kabai reyo, “Na bi rama iniye ya nida, gua urusari, kokoro yaku uru remanu raka nina koderi, ya ya kaya bi uru regode na rofu ni sui regiya.”\n31 Peter ago ni gira resi niyo, “Na kaya ya sa muyegida vo nisi, ya kaya ni sui de regida.”\nIni asiyaka vene ka Peter yaku niyo kana dudu maka niyadi.\nIesu Gethsemane ri usausa niyo\n32 Ina vene bi gagani roka Gethsemane ri boyadi, ma Iesu yaku ini usi dina vene rofu niyo, “Ruika minari amegedi ma na bi usausa nigida.” 33 Ina sa bi Peter, James ma John afesi kamini ini uka bi esika tora reyo. 34 Ina yaku ini amiye regode ni oteimaro, “Nai muyena ida ne rei veyaka adina nai vima bi esikaesika redo. Minari amesi nemoko kikifo.”\n35 Ne itua nana rei bosi konori keto resi usausa niyo ye buni mirona meda nemoko ina rofu bi orefaraine. 36 Iesu yaku niyo, “Madini Baba, vegu toragade ya rofu bi aita maka. Mina esikaesika di biyo bi na rofu moi. Nai mokena dudu bi de, idu yi mokena dudu maka regiya.”\n37 Kamini ina bi ini usi dina vene rofu dairisi veitao reyo ma ina vene bi varegamadi. Peter rofu niyo, “Simon, ya bi vareisa ba? Ya bi meda nemoko nokoi maka bi nemoko kiki de regiya ba?” 38 Ye ina rofu niyo, “Nemoko kikigasa usausa ni kumo mokena no yaku ga ya uketo reyaine. Vima bi yaku redo idu rovaita bi afi reyo.”\n39 Dubusa disi mina ago dubusa usausa niyo. 40 Kamini dairi okisi bi dubusa varegamadi veitao reyo, adina varei muyeyadi. Ina vene bi diba de ina rofu bi beika nigedi.\n41 Uru regodenu dubusa dairisi ina vene rofu niyo, “Ya vene bi besa sifere regasa varededi ba? Kaini! Meda bi okiyo. Vefo, Amiye di Mida bi tautore resi vegu no rena vene di vanari aiyadi. 42 Dadifo! Una bi dinadi! Ve nai tautore rena amiye bi baido mini!”\nIesu moi gira reyadi\n43 Iesu bi sina nigamo ri, Judas, kaere bi amiye tuerori yokoi, bi ogau niyo. Amiye toragade ina sa bosi ini vanari bi bainasi ma gai moi vau reyadi, kaere bi Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma ago gira oteimana vene ma tora vene ni feideyadi. 44 Kamini Judas gokai rego di ida bi sena ari fereyo mina amiye tau sa niyo, “Kaere fuka regida amiye bi rama mini, moisi afei digedi yi nari gira regedi gabireri.”\n45 Judas okiyo ri bi Iesu urana bosi niyo, “Oteimana amiye,” resi fuka reyo. 46 Ye vanau moisi moi gira reyadi. 47 Kamini ina atafuri are rega amedo amiye yaku bainasi moisi Sei ma amiye utari naivo amiye tora di ini naivo redo amiye di anema nugai feideyo. 48 Iesu yaku ina vene rofu niyo, “Na bi duma rena amiye, resi ya vene bi bainasi ma gai dudu desi na afegi baiyadi ba? 49 Ari taugade na bi ya vene sa, Sei ni vakena yava ideri amiye oteimaga maka, resi ya vene bi na moina de reyadi. Idu Sei di ago di bura reyadi mina moi rama aiyainedi.” i\n50 Ye ini usi dina vene bi ori disi ina rofu fereyadi.\n51 Mida godua nokoi bi varuka keika iru maka risi Iesu usi bogamo. Kamini mina amiye moigika reyadi, 52 idu ini varuka keika fereyo rofu fai sara raga reyo.\nIesu kanisoro di nemokori are reyo\n(Mt 26.57–68; Lk 22.54–55,63–71; Jn 18.13–14,19–24)\n53 Iesu bi afei boyadi Sei ma amiye utari naivo amiye tora rofu resi Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene, tora vene ma ago gira oteimana vene tau bi egogo reyadi ina adinari. 54 Peter bi gaima nisi Iesu usi boyo. Resi mina Sei ma amiye utari naivo amiye tora di yava ida nefauri dui riyo. Mironari yava nari vene sa ameinu resi ita imigamo. 55 Sei ma amiye utari naivo vene di warika vene ma kanisoro vene tau bi ago di adina maina regamadi gokai dudu Iesu umuyegedi, idu ina vene bi ago di adina be de baku reyadi. 56 Amiye taugade bi ofaofa dudu Iesu ni kake rigamadi, idu ini sina bi de rama aiyo.\n57 Amiye bedakai bi are resi sina ofa ina rofu nigamadi resi niyadi, 58 “Una neideyafa ini beika niyo, ‘Amiye vana yaku akuyadi Sei ni vakena yava bi ukerova rigida meda regodenuri bi ma nokoi akugida, amiye yaku akuna de mina akugida.’” j 59 Mina sina niyadi mina ka rama aina de reyo.\n60 Resi mina Sei ma amiye utari naivo amiye tora yaku dadisi ina vene di nemokori Iesu ni kaiteyo, “Ya bi ni kabai de regiya ba? Mina ago ya rofu ni kake rededi bi beika be nigiya?”\n61 Idu Iesu bi bere nisi ago nokoi de ni kabai reyo. Dubusa Sei ma amiye utari naivo amiye tora yaku ni kaiteyo, “Ya bi Keriso kaere bi Sei buni iniye di Mida ba?”\n62 Iesu yaku niyo, “Mina bi na; resi Amiye di Mida bi Vava Iniye di vana rama rofu ameibigo resi seuya omari baibigo ma vegedi.” k\n63 Kamini Sei ma amiye utari naivo amiye tora bi iniye di ini varuka uesi resi ni kaiteyo, “Beika resi nisi una bi mina ago di adina besa ni maina resifa? 64 Sei di roka moi no rigika ago bi neideyadi mini. Ye ya yaku mokededi bi gokai?” l\nIna taugade yaku niyadi muyego bi buni.\n65 Resi bedakai bi ina rofu ayaka su resi ini nemoko bi fafa risi vana kumu risi ugasa niyadi, “Gabi rofu di vata nigo ago ni!” Resi yava fore nari rededi vene yaku moisi bi ini ragena fafa riyadi.\nPeter yaku Iesu ni sui reyo\n(Mt 26.69–75; Lk 22.56–62; Jn 18.15–18,25–27)\n66 Mina ituari Peter bi yava ida nefauri amegamo ri Sei ma amiye utari naivo amiye tora di naivonaivo rema mida yokoi baiyo. 67 Ina yaku Peter veyo bi ita imiga amegamo resi nesi niyo, “Ya ka Iesu Nazareth amiye sa.”\n68 Idu ina yaku ni sui reyo, “Na na diba de ya beika nisa bi nai adari ufatena de redo,” nisi ida vena etofarori yakuyo. Kamini mina ituari maka kokoro raka niyo. ▼\n▼ 14.68Bura bedakai biKamini mina ituari kokoro raka niyonufa de.\n69 Kamini mina naivonaivo rema mida yaku Peter dubusa veyo amiye sa are regamadi resi niyo, “Mina amiye ka nokoi mini.” 70 Idu Peter dubusa ni sui reyo.\nGabi ituari are regamadi vene yaku Peter rofu niyadi, “Rama iniye ya ka nokoi mini, adina bi ya ka Galilee amiye.”\n71 Kamini iniye fafau ni karaini resi iniye ni warika resi niyo, “Mina amiye ya vene yaku ni dodi rededi bi na na diba de!”\n72 Mina fuofuori kokoro dubusa raka niyo. Kamini Peter bi beika Iesu yaku niyo ago mina mokeyo, “Kokoro uru remanu raka nina koderi ya bi uru regode na rofu di ni sui regiya.” Mina mokena yaku uyo ma isaka niyo.


Luk 6 | `NOU | STEP | Iesu uso ambojimbi de Jew embomei da tumondebain ari iji de buro emboro da beji mi biae edo pepeta ero uso ambojimbi mi ungoda agodari awa bejedo ungo pisa awa budo kandedo indisera.\nPHARISEE EMBOBO IESU NGANEGA ISERA\n1 Iesu uso ambojimbi de Jew embomei da tumondebain ari iji de buro emboro da beji mi biae edo pepeta ero uso ambojimbi mi ungoda agodari awa bejedo ungo pisa awa budo kandedo indisera. 2 Edo Pharisee embobo nenei mi sisera, “Ingo ro edo awodo evi? Nangoda agodari mi sira awa tumondebain ari iji de buro eove.”\n3 Setero Iesu mi mina sisira, “Ingo gitijigari nembodiba David de uso embomei de ungo iji ainde beji mi ambudo ro isera ainda kiki ingo ajigedo gaeta? Mamo da agodari mi sira awa ambe ingari Mamo da yei rorou ititera awa priest mi indadi rate embo nenei mi mana indadera. 4 Awarate David Mamo da oro da torido ambe ingari rorou Mamo da yei ititisera awa budo umo indise nenei uso otatao da itiri ungo deda indisera.” 5 Sedo Iesu uso mina sari atae ise sisira, “Na Mamo da mei bugudo embo isena awa tumondebain ari iji isena ainda wasiri awa simba ena.”\nEMBO INGO AMBARI EWAMEI ISIRA\n6 Edo Jew embomei da tumondebain ari iji nei Iesu Jew embobo da dada ari oro da embo atopapotisira. Jew embobo da dada ari oro da awa embo da uso ingo be ambari awa anumbedo atisira. 7 Edo Pharisee embo nenei de agodari da atopapotegari de awa iji ewamei budo Iesu bekuba adi sedo eura edo isera awasedo ungo Iesu simba edo gogo ise kotisera, “Umo tumondebain ari iji de embo ari ewamei adera amone umone buria adira.” 8 Awarate Iesu ungo ro kotera awa gido embo ingo ambari da yei sisira, “Erido naso yei da po.” Setiri embo awa erido bugudo Iesu da jo da dederisira.\n9 Edo umo ainda derido atiri Iesu embo da yei sisira, “Na ingoda yei nganega adena. Ingodenaso agodari mi tumondebain ari iji de embo nenei kondade orase sita mo ko embo nenei da yei biae orase siri? Ingodenaso agodari mi embo nenei soregorase sita mo ko embo nei doro betarase siri?”\n10 Sedo umo diti pigedo embo berari awa gido embo ainda yei sisira, “Iso ingo besugedo dagaiya eio.” Setiri embo awa uso ingo sekago besuguriri ingo ewamei isira. 11 Edo embo awawa tini gambari edo ungosuka Iesu da yei ro adera awa ge mina sara isera.\nIESU AMBOJIMBI 12 KATABURISIRA\n12 Iesu umo umosuka Mamo gada ge sadi sedo doriri da vivitisira. Vitido ainda tumba de atise Mamo gada ge sisira. 13 Edo sipo de Iesu mi setiri uso ambojimbi berari uso yei bugusera. Ungo bugero Iesu mi embo 12 kataburisira. Katabedo Iesu mi embo 12 ainda jawo Itari Mambari Embobo ititisira. 14 Edo eiawa ungoda jawo ra. Simon uso jawo Iesu mi Peter ititisira edo uso namendi Andrew. 15 James de John de Philip de Bartholomew de Matthew de Thomas de James Alphaeus da mei de Simon Rome gitijijigegari embo awa durido dodo wosorase isira ainde edo Judas James da mei de Judas Iscariot umo amboda Iesu indiga sisira ainde.\nIESU ATOPAPOTISE EMBO EURI EWAMEI\n17 Iesu uso ambojimbi de doriri dodo wosedo yei ewamei da dederisera. Edo embo jiwae be Judea busu de Jerusalem nati de edo Tyre busu de Sidon nati ewa beda awa Iesu da yei bugusera. 18 Bugudo Iesu mi ungoda karu amburo neinde kainde jiwae awa ari ewamei orase edo ungo uso ge dengoro orase bugusera. Edo embo asisi bebegae mi joda atima isera amimi Iesu da yei bugoro ari berari ewamei orase bugusera. 19 Edo embo berari awa Iesu jigadi jarima isera ainda be awa umo gorobe de buro ise iri berari jebugurera awasedo.\n20 Iesu uso ambojimbi gosise sisira, “Imo rora ae embo gido iaviri eio ainda be awa rora Mamo da topo berari awa iso topo awasedo. 21 Edo imo boroko beji tambutesa awa dubo ewamei eio ainda be awa Mamo mi imo undadira awasedo. Edo imo boroko ji sesa awa iaviri eio ainda be awa iro jiradesa awasedo.\n22 “Embo mi na God da mei embo isena awasedo ingo ujo ae ise ge biae ingoda yei sise ingo wasiri biae etewa sadera awa dubo ewamei ewo ko Mamo mi ingoda riroga nembodiba utu da sia ira awasedo. Embo ingo dedo gaedo era ainda mamoumbogo awa Mamo da binga sari embo da yei awodo isera.\n24 “Imo rora jiwae embo boroko esa re awa biae ra ainda be awa ingo matu ingoda riroga betewa awasedo. 25 Imo boroko indari jiwae buresa re amboda awa iso yei re biae adira ko imo baimana tambadesa awasedo. Imo boroko iro jiresa re amboda iso yei re biae ra ko dubo vevera tambudo ji sadesa awasedo.\n26 “Boroko embo berari imo jasiga era te amboda iso yei re biae ra. Edo ruvegeove embo ingo dedo gaedo era ainda mamoumbogo re da awodo ge busari da binga sari embobo jasiga edo isera.\n27 “Awarate ingo naso ge ingewa ainda yei sena, Gitopo iso dubo buio. Edo embo iso yei tini gambari era ainda yei ewamei eio. 28 Embo iso jawo da ge biae sera ainda yei ewamei eio. Embo iso yei wasiri biae era, embomei awasedo Mamo da yei gegata eio. 29 Edo embo amemi imo sogo be nei da doro gido sogo be nei itio dore. Edo embo amemi iso ombari boro gido seio ombari nei de daedo bore. 30 Embo amemi rora ro itasase sari re itio. Embo amemi rora iso topo awa bari sekago iso yei itarase seose. 31 Edo imo embo nenei mi iso yei orase dipapa esa da awodo embo nenei da yei eio.\n32 “Imo embo imo dubo burera awa dubo burise embo nenei dubo bae esa mo ro edo Mamo mi iso yei riroga ewamei itarase kotesi? Edo embo ari bebegae edo era amone daedo da awodo edo era. 33 Imo embo iso yei ewamei era ainda yei ewamei esa mo rawodo edo riroga badi kotesi? Edo embo bebegae awa emboro ainda pepeta edo era. 34 Imo embo nenei da yei rora itido sekago badi dipapa esa mo ro edo imo rirogo badesa awa kotesi? Embo bebegae rora embo bebegae da yei itido sekago badi dipapa edo era. 35 Awodo aera awodo eose. Gitopo iso dubo burise ewamei eio. Embo nenei da yei rora itio awarate sekago itoro badi sedo nganega eose. Imo awodo embo nenei da yei adesa awa imo teta Mamo da embomei mi arago adesa. Mamo mi iso riroga nembodiba sia etiri atira. Mamo embo bebegae uso yei ategae edo era ainda yei umo jo edo ira. 36 Da awodo imo jo ari embo nenei da yei eio.\n37 “Imo embo nenei kasae adesa awa Mamo imo mana kasadira. Imo embo nenei bekuba eose ainda be re Mamo mi imo bekuba adi ta rora awasedo. Imo embo nenei mi iso yei biae oro kotembedo doadesa awa Mamo mi iso wasiri bebegae awa kotembedo doadira. 38 Imo embo nenei da yei kando itadesa awa Mamo mi iso kando itadira. Mamo mi iso yei kiambu awa mana itadira te teta embo mi indari bondo da kando berugedo era da awodo itadira. Mamo mi iso yei kando jiwae be jiwae itadira awasedo imo kando berari awa budo tembari sago ae adesa. Kando tega rawodo itadesa tega da awodo awa Mamo mi iso yei kando awodo awa itadira.”\n39 Edo Iesu mi inia kiki eiawa sisira, “Embo ditiguba ari mi mana embo ditiguba ari nei awa gitijigadira ko ungo etoto awa koto da duradera. 40 Gari eura ira embo ainda jiro gari awa kiambu awarate uso atopatari da jiro gari awa nembodiba ra. Jiro gari eura ira embo awa buro okain adira awa amboda awa uso jiro gari awa teta uso atopatari da da awodo.\n41 “Ro edo ri momono iso namendi da diti da awa gosise dodo ri dewo iso diti da awa imo kotae esi? 42 Ro edo iso namendi da yei sesi iso diti da ri momono awa bane sesi ko imo iso diti da ri dewo atira awa imo gae esi? Imo ise sarago ari embo imo giti iso diti da ri dewo awa budo gido awa namendi da diti da ri momono awa badesa.”\n43 Edo Iesu ungo atopapotise sisira, “Ri ewamei mi mana be biae adira edo ri biae mi mana be ewamei adira. 44 Edo imo ri da be awa gido awa ri amomo ro ri awa gadesa. Ri bebe de mi mana sisira be adira edo ri nenei bebe de mi mana sigore be adira. 45 Embo ewamei da kotari jo da awa ewamei kotise ari ewamei ira te embo biae da kotari jo da awa biae ari bebegae ira. Embo umo rori awa gadewa uso ge sadira ainda.\n46 “Ingo na gitijigari sedo ewa te ingo na ro sena awa ae edo ewa. Ro edo awodo edo evi? 47 Embo da mi naso ge ingadi bugudo ge ingido ge awa kera edo ira awa nanemi embo awa rawodo ri awa ingoda yei ujugano gadewa. 48 Embo awa teta embo mando eiedo ititisira awa inge. Tutuvi uro tu be tuda ngambedo tutuvi derido ganuma wawara etiri wosedo amimi etiri tutuvi awa goroba edo dederisira. Ainda amboda umo bojedo mando awa dorisira te mando awa wasiri ae ko ainda be awa embo awa uso mando awa itido gogo isira awasedo. 49 Edo embo naso ge ingido awodo ae edo ira awa ujugano gadewa. Embo awa uso mando tutuvi awa derido gogo ae rate busu tamo da uso mando awa ititisira. Edo umo bojetiri mando awa burigi be dudurisira edo biae be isira.”


“Gu Zereda Nga ga Mbori Nagasi Rugatinapai Dunduko”—AFiripoio 4:7 | Study\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Amis Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bolivia (Fugo ni Bee) Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Cuban (Fugo Ni Bee) Czech Czech Republic (Fugo ni Bee) Dangme Danish Digor Douala Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Edo Efik English Estonian Ewe Fijian Filipino (Fugo ni Bee) Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Franch (Fugo ni Bee) French Ga Garifuna Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Greek (Fugo ni Bee) Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Korean (Fugo ni Bee) Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Mixe Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Romanian (Fugo ni Bee) Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovak (Fugo ni Bee) Slovenian Solomon Islands Pidgin South Africa (Fugo ni Bee) Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\n“Gu zereda nga ga Mbori nagasi rugatinapai dunduko, si abánda kpotoroni yo.”—Frp. 4:7.\nABIA: 39, 47\nGini apai ani awirikaha ti gupai namangi gu mokedi nangia Pauro Firipoi yo?\nGini akpiapai nga ga Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga Yekova rengbe ka manga gupai ani aberãnga paha ya?\nGinipai si aida ani mangihe tipa ka nye na “gu zereda nga ga Mbori”?\n1, 2. Ginipai namangi Firipoi yo nga gu naasa gupai nga i ba aPauro na Sira ku bambukiso yo? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.)\nGU REGBO re nga bara bebere yuru. Amokedi ue nga Pauro gbiati Sira gu du bambukiso yo, rogo gu paparaha du ku dimoyo, rogo gu gbata nga Firipoi. I kisi andu yo nyanyaki ni angboro, giiyo yo naigirã kindi be gu kpata i nadihe. (Amo. 16:23, 24) Nairiwo wai apai naˈariatihe ni kina boro ipo! Zanga i ini, zingizingi ndurumo aboro aziyo ki gbeyo ku bangbeahe yo na i ki saringbanga yo ni kina boro ipo. I asipi aroko tiyo na ki taki yo ni kerehe na angbangbaki. (Amo. 16:16-22) Gure angia kere iraira sarangbanga! Pauro nga guko nangia vuru gu ringara nga Roma aima rẽ tipa i saringbanga ko ngba wene gene. *\n2 Wa Pauro nasungu rogo bitimo, ko naberãkurii agu apai namangi ni gu uru re. Ko naberãpa agu aboro nga ga Firipoi yo. Kandara bambutiria nga ga aYudo rogo gayo gbata wa gu kura agbata nga gu Pauro nandu ku rogoho te. Nirengo, si naida agu aboro pambori nga ga aYudo du yo naadunguratiyo kina ku pangbadimo bakporo pangba ime. (Amo. 16:13, 14) Wa du he re, ya mo si wo mbiko gupai nga kandara agu akumba nga aYudo yo da ti bawe te, nga gu bange aboro si aidaha tipa i du na bambutiria beyo? Si tie ziazia nga aboro Firipoi namanga rukö ni kerehe na padu yo ni avuru Roma. (Amo. 16:21) Ya mo si rengbe kadu nga gu ndupai re du sa yo i naaberãha nga agi aYudo nga aPauro na Sira re nga avuru Roma te? Singia ginipai du, gu rengo duho nga i bayo ku bambukiso yo zanga na nduhe.\n3. Tipagine Pauro aarengbanga ka rugatiko ti ni na pa bayo ko ku bambukiso yo ya; Ono wa si avura duwo, gini ngbatunga bipai ko adu na ni?\n3 Isoke Pauro naberã aberã kurii agu apai a namangi bete adiwi kusayo. Ko adu mbiti gu Baime yo nga Aegean du Asia Minor yo. Ho Pauro adu ni yo, ziazia toro azako bara dunguhe ka ko tungusinga pai rogo gu kura ngbatunga arago ya. Si adu wa ka i ya ziazia toro aatuturã ko tipa ko ndu ku rogo gu kura ba kia. (Amo. 16:6, 7) Ono ku rogo gini ba? Karagapai aye rogo yuguyugupai yo ho ko adu ni Turoa yo. I agumba gupai fu Pauro nga: “Oni si ku Makedonia no.” Na gu ngbatunga goapai nga gu naayugo gupai ziazia Mbori aaidaha re, Pauro aidi gu yambahe re ni kina boro ipo. (Oni gedi Amokedi 16:8-10.) Ono ginipai namangi fuo gure? Ngbutuko fuo ko da Makedonia yo, i abako ku bambukiso yo! Tipagine du Yekova ambu gipai re si mangi Pauro ti ni? Bagizo regbo wai si adu nga ko nika diaha ku bambukiso yo? Ka si vura du nga Pauro aaberã ni bakerehe kurii agi asanahe re, ko ambungaha si gberesipa gako idapase gbiati gako ngbarago te. Ko gbiati Sira atona ka ‘kpara na kini bi aimina fu Mbori.’ (Amo. 16:25) Gu zereda nga ga Mbori aima zeresa kpotoyo yo na berãyo yo.\n4, 5. (a) Wai du rengbe gupai du tipa rani kadu wa gu naadu tipa Pauro? (b) Wai du apai aˈariatihe tipa Pauro wa ikpirogumba?\n4 Isoke wakina Pauro, si rengbe kadu nga regbo niidu kinaho rogo gamo raka yo nga gu mo abi gupai nga mo aapekafuo gu ngbembatayo nga ga ga Mbori ziazia toro, ono tie, ka apai amanganga wa gu mo aaberãha ya. Mo agbia tiro na kpakaraapai, watadu mo agbia tiro na gupai nga gu naaida mo mangi bakere ariapai rogo gamo raka yo. (Batu. 9:11) Wa mo nikaa ngera kusayo, isoke mo ima rengba kaa bakabangiro nga tipagine Yekova ambu kura ngbatunga apai ti ni si mangi. Ka si du nga wo du duhe, gine rengbe ka undo ro mo nihipai ahi kindi ki du na bakere kido kuti Yekova? Tipa ka gbia karagapai kuti gu sanahe re, ani karaganga tirani berewe kuti gu pangbanga du tipa Pauro na Sira.\n5 Wa aPauro na Sira abi abia tambuahe, apai tona ka manga kina ti mburu kuraha nga gu i naaberãnga paha ya. Wakina ikpirogumba, bazigizo tona ka manga. Ngbadimo bambukiso ki za nga gbägäzä. Agu ahe i avodi zizi aboro na ni zaki dunduko. Pauro za babanda bambukiso ka ko imingo tiko ya. Babanda bambukiso na gako aborokporo dunduko zi bapatiza. Wa rago nagiri, abasapungbanga nga ga gu gbata re kedi abaira aparanga i ndu ka kusa aPauro na Sira. Agu abanyaki re ya fuyo i guari zezeredi rogo gu gbata re. Fuo kurayo bara gupai tie nga aPauro na Sira nga avuru Roma, agu abasapungbanga re bihe nga ingahe du i amangihe ka bayo ku bambukiso yo, sidu, i nitiyo ki gasi agu akumba re kusayo. Ono aPauro na Sira aka nga i naida ka fu sene mbata fu gu vovo wirinayo nazi bapatiza nga Rudia. Kurigure, i amangisunge na gu momu re ka ngarasa awirina. (Amo. 16:26-40) Nairiwo wai apai aye ka ariatihe ni kina boro ipo!\nSI “NAGASI RUGATINAPAI DUNDUKO”\n6. Ginipai ani nika sakapai tipaha awere na ki fuguhe kusa?\n6 Ginipai ani awirikaha ti agu apai namangi re? Yekova rengbe ka manga gupai ani aberãnga ha ya, sidu, si aidanga ani naabakabangirani ho du ani ni barangba asada te. Zanga kapa, gupai re aima zio ngbadu Pauro yo, a wa duhe ni yuguyuguhe rogo gupai yo ko akehe kusa fu agu awirina naadu Firipoi yo tipa bakabangirise gbiati gu zereda nga ga Mbori. Ani sakingo pai mbata tipa agu afugo Pauro du rogo AFiripoio 4:6, 7. (Oni gedihe.) Fuani, ani nika fugö gu kura akpiapai nga ga Ziazia Kekeapai du tipa wai Yekova amangi gupai aboro aaberãnga ha ya. Niyangaraha, ani nika sakapai tipa wai rengbe “gu zereda nga ga Mbori” ka undo rani ani hipai na kidu na bakere kido kuti Yekova.\n7. Ginipai Pauro anyakasipaha ho ko ake waraga ni kusa fu agu awirina naadu Firipoi yo, na ginipai rengbe ani ka wirikaha ti afugoko?\n7 Kango ti ni te nga ho agu awirina naadu Firipoi yo agedi gu waraga ni Pauro akehe fuyo, i aima tingida gupai namangiko na wai i aaberãnga ha nga Yekova nika mangapai wa gu ko amangihe re ya. Ginipai du Pauro aaida ka yugoho fuyo? Gu memepai ko aaida i wirikihe nga: Ka i bakingo bangiriyo ya. I mangi kparakpee, fuani i ki gbia gu zereda nga ga Mbori. Ono oni tingidi gupai nga “gu zereda nga ga Mbori nagasi rugatinapai dunduko.” Rogo gu fugo re yo nga gine? Gu kura abasafugo nasa gu fugo re nga “susi amaabangirise dunduko” watadu “susi agu asogima pai nga ga boro dunduko.” Gupai nzunzu Pauro aaida ka gumbaha nga, “gu zereda nga ga Mbori” ima ngba kisusi guhe rengbe boro ka berãpaha. Sidu, wa vura duhe nga, na gu bipai nga ga aboro, ani arengbanga ka ino wai rengbe ani ka kura rogo kpakaraapai yo te, Yekova ima inoho, na ko rengbe ka manga gupai ani aberãnga paha ya.—Oni gedi 2 Petero 2:9.\n8, 9. (a) Wa vura duhe nga Pauro agbiatiko na iraira mangaapai Firipoi yo, gini wenepai naaye mbiko agu apai namangiko re? (b) Tipagine agu awirina naadu Firipoi yo arengbe ka dia afugo Pauro ti ni na nyanyakipaha?\n8 Wa agu awirina naadu Firipoi yo aaberãkurii agu apai namangi rogo agu agarã bawe fuo agu apai namangi Pauro re, si aima rengba ka nyakasa yo. Agu apai Pauro akehe re angia rengo. Wa vura duhe nga Yekova ambu iraira mangaapai si mangi, niyangaraha, si aye na “pa banda wene pangbanga na pa nyakasa ha.” (Frp. 1:7) Agu abasapungbanga nga ga gu gbata re arengbe ka berã mbata bara ue mbata fu i mangi gu vovo dungurati nga ga aKristano naadu rogo gayo gbata re na ai pai. Isoke mbiko ga Pauro mangaapai, si ambu gene fu gako badia nunguro nangia gu munganga nangia Ruka ko nye kina Firipoi yo tingbafuo aPauro na Sira guari yo. Rogo gu gene re, Ruka arengbe ka fu kura aundo fu gu vovo aKristano naadu rogo gu gbata re.\n9 Nirengo, ho agu awirina naadu Firipoi yo agedi ga Pauro waraga ni, i aima ino gupai nga agu afugoko re aangianga afugo gu bawirikipai sungu gbua rogo gani biro te. Pauro aima gbiatiko na kere akpakarapai; ono wa si avura duwo, ko ayugu gupai nga ko adu na “gu zereda nga ga Mbori.” Nirengo, ho Pauro akepai ni fu agu awirina re, ko adu ni zizi ko ku kporo Roma yo. Ono ko aayugo gupai kindi nga ko adu na “gu zereda nga ga Mbori.”—Frp. 1:12-14; 4:7, 11, 22.\n“KA ONI ÍDI NGA FU PAI SI FUDI RONI WA SA YA”\n10, 11. Ginipai si aida ani mangihe ho ani abakabangirani ni ni kerehe tipa kpakarapai, na ginipai rengbe ani ka maaberã rani tipaha?\n10 Gine rengbe ka undo rani ka ani idinga fu pai si fudi rani wa sa ya na ani gbia “gu zereda nga ga Mbori”? Afugo Pauro fu AFiripoio nayugo gupai furani nga ziga nga ga bakabangirise nga kparakpee. Sidu, ho ani abakabangirani ni, si naida ani peke agu apai nafuda rani re rogo kparakpee yo. (Oni gedi 1 Petero 5:6, 7.) Oni kpari fu Yekova kidu na bakere idapase, ki ini gupai nga ko naberã paroni aberã. Oni kpari fuko “ni tambuahe,” du nga ka tingidapa gaoni amaku. Gaani kido kutiko nika kio bakere gbe ka ani tingidi gupai nga ko rengbe ka manga “bakere gbe si ki moi pai susi gu ani aõ na gu ani aberã dunduko.”—Ef. 3:20.\n11 Wakina gupai naadu tipa aPauro na Sira Firipoi yo, kina ngbarani rengbe ka zera ka bi gupai Yekova amangaha furani. Si arengbanga kadu ni kere iˈiriwoho te, ono si ti aregbo dunduko nga gupai ani aidaha. (1 Kor. 10:13) Rengo ngaha nga, gipai re ayugongo ho nga ani sungu gbua zanga mangapai kini sungudi kina Yekova ko mangipai kuti gaani akpakarapai te. Si naida ani mangipai ringbisihe kuti gaani akparakpee. (Rom. 12:11) Rogo gu gene re, gaani mangaapai nayugo gupai nga gaani rengo du ani akpara tipaha, na si kini fu guhe rengbe Yekova ka fu maku kuriihe. Ono ti kina gu ngisa regbo re, si naida ani ini gupai nga Yekova ni zizi ko ka mangapai sa kina kuti gupai ani asanahe tipaha, gu ani asogimaha, na gu ani aberãha te. Ti gu kura aregbo, ko natunguo rani ni manga ko gupai ani aberãnga paha ya. Ani wisigingo bete apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai nga gu nanyakasa gaani kido kuti gu tandu du Yekova na ni ka manga gupai furani ani aberãnga paha ya.\nAGU AKPIAPAI NGA GA YEKOVA KO NIMANGI AGU APAI ABORO AABERÃNGA PAHA YA\n12. (a) Ginipai Bakindo Izikiya amangihe ho Bakindo Saneriba nga ga aAsuro ko aserekpohe ni? (b) Ginipai ani awirikaha ti gu gene Yekova anyasi gu kpakarapai re ngbaha?\n12 Wa ani aweteka Ziazia Kekeapai, ani nabi badungu akpiapai nga ga Yekova ko nimangi agu apai aboro aaberãnga paha ya. Bakindo Izikiya araki ti gu regbo Bakindo Saneriba aye na vura kuti Yuda rogoho na ki zi agu abaakporo dunduko nangia ga Yuda kparakusayo ti Yerusarema. (2 Aba. 18:1-3, 13) Fuo gure, Saneriba ki sa tiko fuo Yerusarema. Ginipai Bakindo Izikiya amangihe ho ko agbiatiko ni na gu kere serekpohe re? Ko akpari fu Yekova na ki gbata rugute be gu ga Yekova nebi nangia Yesaya. (2 Aba. 19:5, 15-20) Izikiya aˈasadi ka yugo gako ruru berã ni tumo ko gu marã Saneriba aaidaha beko. (2 Aba. 18:14, 15) Fuo bete regbo kusa, ko ki mangi mbakadapai tipa ru nguru. (2 Peka 32:2-4) Ono wai du gupai re anyasi? Yekova akedi maraika ni ki imi ga Saneriba asekere rogo yuru sa nga 185,000. Nirengo, kandara Izikiya aaberãnga ha nga pai nika manga wa gure te!—2 Aba. 19:35.\nGinipai ani awirikaha ti gupai namangi Yosefa?—Bam. P. 41:42 (Oni bi genewaraga 13)\n13. (a) Ginipai ani awirikaha ti gupai namangi Yosefa? (b) Wai du pai amangi tipa dia Abarayama nangia Sara nga gu ri aaberãnga paha ya?\n13 Oni bingo gupai namangi gu paranga kumba nangia Yosefa nangia wiri Yakobo. Ho Yosefa adu ni bambukiso Ezipeta yo, ya mo ko ainingo gupai nga i nika maa ko ni ue nyanyakipa boro rogo gu ringara re watadu Yekova nika mangasunge na ko tipa ka batasa gako aborokporo be gomoro? (Bam. P. 40:15; 41:39-43; 50:20) Zanga kapa, agu apai Yekova amangihe aima susa agu apai Yosefa aaberãha. Oni berẽnga a tipa gu tita Yosefa nangia Sara. Ya mo gu gbinza dee nangia Sara re ainingo gupai nga Yekova nika sari ri vungu wiiri, angianga ka sa gu gude gbua gari kanga avunguru ni wiiri ya? Pa vunga Sara Yisaka aima susa agu apai dunduko ri arengbe ka berãha.—Bam. P. 21:1-3, 6, 7.\n14. Gini kido rengbe ani kadu na ni kuti Yekova?\n14 Nirengo, ani amaanga bangirani nga Yekova nika dia gaani akpakarapai ngba iˈiriwo gene mbata fu vovo zegino da te; ani amaanga bangirani a nga iˈiriwoapai mangi rogo gaani raka te. Ono ani ima ino gupai nga gu Mbori naaundo gako amoyambu ngba iˈiriwo gene, ko nga Yekova gaani Mbori. (Oni gedi Yesaya 43:10-13.) Gi kido re naundo rani ani du na idapase kutiko. Ani ima ino gupai nga ko rengbe ka manga ai gupai si aidaha tipa ka fu ome furani ani mangi gako pai. (2 Kor. 4:7-9) Ginipai ani awirikaha ti agi apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re? A wa agu akpiapai nga ga Izikiya, Yosefa, na Sara ayugoho, Yekova rengbe ka undo rani ani dibe gupai nangera wa ka boro dinga behe te ka si du nga ani nye ni ruru rani Fuko.\nYekova rengbe ka undo rani ani dibe gupai nangera wa ka boro dinga behe te ka si du nga ani nye ni ruru rani fuko\n15. Gine nika undo rani ani nye na “gu zereda nga ga Mbori,” na si namanga mbiko gine?\n15 Wai du rengbe ani kaa gbiatirani na kpakaraapai ani ki du kindi na “gu zereda nga ga Mbori”? Nibanda ani gaani wene pagume na gaani Mbori nga Yekova. Ani rengbe kadu na gu ngbatunga pagume re sa kina “rogo Kristo Yesu yo,” nga guko naafu gako raka ni motumo tumorii. Pa fu motumo tumorii nga gu kura iˈiriwopai berewe Barani amangihe. Yekova namangasunge na motumo tumorii ka dada gaani aingapai, si kini mbugene furani ani du na gigiri sangbakpotoseyo na ani mbedi na ko.—Yo. 14:6; Yak. 4:8; 1 Pet. 3:21.\nSI NIKA BANDA KPOTORANI YO NA GAANI ABERÃ\n16. Gini sangbanapai nakura ho ani agbia “gu zereda nga ga Mbori” ni? Oni yugungo ho na kpiapai.\n16 Gini sangbanapai nakura ho ani agbia “gu zereda nga ga Mbori nagasi rugatinapai dunduko” ni? Ziazia Kekeapai nakaragapai nipe he gupai nga si nika ‘bánda kpotorani yo na gaani berã rogo Kristo Yesu yo.’ (Frp. 4:7) Gu ndikidi fugo sayo ho nga ‘bánda,’ si angia gu fugo nangia ga abanzengere. Si aayugopa badona nga ga abanzengere nga aguyo i afu gu sunge fuyo nga ga banda bakporo bakuru kusayo. Firipoi angia gu ngbatunga bakporo re. Avuru Firipoi anaara yuru zezeredi mbiko i aima ino gupai nga abanzengere adu kinaho naabanda ngbadimo gayo bakporo. Wakina gure a, ho du ani ni na “gu zereda nga Mbori,” kpotoraniyo na berãrani yo nadu zezeredi. Ani ima ino gupai nga Yekova naberãpa rani aberã na ko naida ani du na diabese. (1 Pet. 5:10) Padu ani na gu inohe re nabanda rani ka bakabangirise watadu gberãrago funga rii omerani ya.\n17. Gine nika undo rani ani du na kido ho ani ka gbiatirani ni na apai kumbatayo?\n17 Fuo regbo ngbutuko, ngbatunga aboro dunduko nika gbiatiyo na gu bakere gberãngbi naamanganga mbata auru kpotosende ane ya. (Mt. 24:21, 22) Ani ainongo wai apai nika du tipa rani wa du ani ni basasa dunduko te. Ono tie, ndupai ho ani bakibangirani kisusi te. Wa vura duhe nga ani ainongo agu apai dunduko Yekova nika mangaha te, ani ima ino gaani Mbori. Agu apai ko amangihe kusayo nayugo gupai furani nga, ka kina ginipai vura kaa manga vurũ, Yekova ti aregbo dunduko nadigiso gako ringbisipai adigiso, na ti gu kura aregbo, ko namangaha ngba gu gene aboro aberãnga nga ko nika mangaha ngbaha ya. Agu aregbo dunduko Yekova amangaha wo furani nasa rani ani bi “gu zereda nga ga Mbori nagasi rugatinapai dunduko” ngba kura vovo agene.\n^ genewaraga 1 Si nawira gupai nga Sira angia kina vuru Roma a.—Amo. 16:37.


Heb 6 | `KUE | STEP | Yeglpre nono komnaiye Yesus pre kamambuno beke noriko punga ikra keunde dikre ana nono ende ye mina suna pindre, ana yake wu yagl ambu dimbigl enamga. Geglkwa mambuno yeglpre nono nomano yake tenaglkwa kamambuno i mere dikre, te goraglkwa pre dikre te God wedi pirngi dinaglkwa ya,\nNono giglendi mogl God wakai ere norambuka pre sugl kan moramga\n1 Yeglpre nono komnaiye Yesus pre kamambuno beke noriko punga ikra keunde dikre ana nono ende ye mina suna pindre, ana yake wu yagl ambu dimbigl enamga. Geglkwa mambuno yeglpre nono nomano yake tenaglkwa kamambuno i mere dikre, te goraglkwa pre dikre te God wedi pirngi dinaglkwa ya, 2 te baptais sraglmere eraglkwa ▼\n▼ 6:2Yomba tau yegl prikwa, Pol Kristen baptais pre ta dikrukwa. Ba ye dungwa i nigl pai God ongumuglo mina wu wakai enaglkwa, i Juda yomba mambuno yegl duglo beglkwa.\nya te onguno yomba mina sraglmere tembe yenaglkwa ya te geglkwa andigl ende ukor enaglkwa ya te okuwo geglkwa ya kor-moraglkwa kot mina yumbu sinambuka i giugl aimande inaglkwa kamo i ningadi dikramga, ipre nono yagl ambu dinbi ka beke teingwa pirmere yegl piramga. 3 God sragl kanekane eriyo dinan i pra ye dumere yegl eramga.\n4 Yomba ta God ambuglangemo i-kondindre te heven taragl wakai ungwa ya te Holi Spirit ingwa i ye duwo ere kan kondingwa. 5 Ana yombamo i God kamo wakai i pirkan orkwa. Okuwo God yombuglomo sraglmere kongun ere wu pene enambuka i ye pirkan orkwa 6 Ana yombamo i yange sindre God mokono teimbi, akeple dimbi ye nomano yakete ende ikine unaglkwa, kuno erekrukwa, sraglpre, ye mambuno kinde erimara i mina God Wam kor dagl endi-prak mina singwa, i ana yomba prapra kandre ye nangiye ka-sinaglkwa pre yegl orkwa.\n7 Ana kamun sungwa enge makan ake tomungo ana kaiya mokna wakai bogl mongo mere koglkwa, ana ereyaglkwa yomba kaiya moknamo sindre ana God wakai ere norme dingwa. 8 Ba makan i mina kewan ya te kugl kinde boran ana igle mangagl pangwa pre makan i kinde yongwa, ipre makanmo i okuwo donga mina detenge erambuka.\n9 Yeinomga wagle, no ka giglendi yegl ene dite kondumga. Ba na pirkan erika taragl wakai ene mina kau sungwa ikra God ene akeple dindre ere-inan wakai moraglkwa. 10 God yomba kinde ta moglkrukwa, ene ye yombama wakai kandre ana akeple ditengwa mambuno i ombuno dungo God kangwa, te erme akeple dite pai meglkwa ipre ene kongun erikwa i God ta kinde kondokrambuka. 11 No punga ene prapra kongun yombuglo ere ama eremogl embi enge dundinambuka, ene pirngi dingwa i ake gidi meglmbi ana wu yoko pikrambuka yegl eran engemo i plau dinambuka i mongomo inaglkwa ipre no wakai punga. 12 No ene yombutno dokinaglmedi ta pirkunga, ba ene pirngi dingwa yomba mambunono erimere kuno yegl ere te kiendi mogl ana God okuna taragl ta inaglme dipanduglkwa ikra inaglkwa.\nGod ka ta dipanduglkwa i nono i pirngi kaima dinamga\n13 Okuna God ka yegl dipandigl Abraham tongwa enge i ana yomba ta mogl-mitna ende God engran ana yombamo i kangiye mina God ka gidi dinambuka manga. Ana yene kangiye mina ka kaima gidi dungwa. 14 Te God ka yegl dungura, “Na mambuno wakai kaima eretendre te erimbo ene gawanma wu merkinde kaima enaglkwa.” ▼\n▼ 6:14Stat 22:17\n15 Ana Abraham kiendi mogl sugl wakai ere kanmoglko ana God ka dipandigltre taragl tenagle dungwa taraglmo ikra tongo yungwa.\n16 Yomba ta ka kaima di kamo si gidi dinagledi piran ana yomba kande ta mogl ye engrukwa i kangiye dagltre, ka kaima we dinan ana ye kamo gigle dungwa pre yomba ye kamo engre atne endinamnedi erikwa i kuno erekrukwa. 17 God okuna ye yomba akeple dina pre ka giglendi dipanduglkwa ikra ye ombuno kaima di i-nongugl ende noragledi orkwa i yegl, ye ka dungwa i nomane suwo suwo yei kondokrambukra. Ye kamo sigigle dina pre ka kaima we dungwa. 18 Yegl pre erme ka suwo pangwa, i ka di giglendi panduglkwa i ya te ka kaima we dungwa, ye ka suwo i ta kondokrambuka, ipre nomano giglendi pangwa ana nono mukundi ye moglmara pi, God taragl noragle dungwa ipre nomane sigigle dindre sugl moramga. 19 God ka wakai dinoro sugl molo dungwa i anka wakai gigle dungwa mere yegl nono kuiyano akegi dungo mounga. Ana ankamo i ende God yungumo mina gagl alap kogl getndigo kula akete mawagl pamara i suna ongwa. 20 Ana Yesus okuna kana kula igle ende suna ongwa i nono akeple dina pre ongwa. ▼\n▼ 6:20Buglayungu yomere yomere enge suwarata, Israel yomba prisno kande kongunmo kande suwarata pangwa. Ye ofa erikwa bormai i yend “rum tambu tru” pindre tandaglme koko endina pre orkwa. God yene yungumo i kula sunakra ye yene mole dungwa. Wok Pris 6 ya Hibru 9:1-7 ongwa i kanamga. Kaima erme Yesus wu pris kande moglkwa. Te God yungumo heven yongwa imbo ye kongun ere yagl ambu tandaglmeno koko ende kondungwa. Hibru 2:17 te 4:14 te 8:2 igle kanamga.\nSraglpre, ye ende suna pi pris ana Melkisedek pris moglmere yegl mogltre te ye pris kande aimande aimande moglkwa.


YAI GUMAN GUNOM KAM Aposel 22\nAp 9:1-19; 26:12-18\n1 “Emenamao, Aunamao, Nenamao, ne yokamai na kanam duwaika fiyo! Nanan koro koro wan fuka mapunom duwaro beye,” epe di erongoro 2 yokamai ka finga yaromi Yura ari kanom dungoro ena yokamai giranom kum wom siro ferako dekero moingoro ena Pauro ka ta dume. 3 “Na Yura yai moimba na manam iki birom ori Tasisi i Sirisia man tei dunguai moiro na kui nongoro okome na iki birom ori Yerusarem tawa ure erowai teiye. Na fu Gamarie munom ganom iki fukoro yaromi no awanoma kanom mapunom muruwo wom di mari de naromie. Ena iran ne yokamai yoporam boiro Yai Gumam dourom boingamere epe na yoporam boiro Yai Gumam dourom boiye.* Ap 5:34 4 Te na furo ari yai opai Yesu konom dourom boiro wan moinga yokamai bei niki de erere yokamai okonom kan koiro ‘Ei goraime,’ di fire endire kan iki fure deiye.* Ap 8:3; 22:19 5 Te fi mun ei teinga yai ori bo te kaunsel yokamai muruwo ‘Na kanam dika i kawom dume,’ duwaime. Yokamai Yura arinoma Damasusi tei moinga ka munom ganom boi erere nareingoro ena na ‘Damasusi fure Yesu gama okonom kan koiro endiro Yerusarem tei unaikoro yokamai ganom kipi kaingua erowaime,’ diro fuiye. 6 Ena na wan furo Damasusi dungui teina tei fukoro ena oromene kakom kene kene eire kewa ori wom kamundi dere ako na moiki tei uro dongoro 7 na ako mangi tei faikoro ka nokom ta epe di naromie, ‘Sauro, Sauro, ta bengoro ne na bei niki de narene?’ di narongoro 8 ena na ka mokom bairo ‘Ari Wanopanomyo, ne eramom?’ di teikoro ‘Na Yesu Nasareti yai moiye. Ne na bei niki de nare moinie,’ di narongoro 9 ari na gere ama winga yokamai kewa keranom i kanimba yokamai ka di narongua mapunom fikeime. 10 Ena na ka ta di teiye, ‘Yai Ori yo, na epena tora benaiye?’ di teikoro ena Yai Ori i ‘Ne arere fu Damasusi tei fo! Ne akai tei morangero yai ta ure na ne gunom boi ereika kokonan di erowamie,’ di narongoro 11 kewa i keranom ori wom sungua na okonam murom fura domba taikan kanaika faikengoro ena ari na gere winga yokamai na okonam akore nandiro Damasusi tei fime. 12 Ena akai tei yai ta moime. Yaromi kam i Anania. Yaromi Mose ka di guwo dungua kawom gore dungoro Yura ari muruwo Damasusi moingai ‘Yaromi yai nokapu moime,’ dime. 13 Ena yaromi na moiki tei ure ‘Na arinam, Sauroyo, ne okonum murom fura do!’ di narongoro ena kene kene eire na okonam murom fura dongoro na yaromi kaniye. 14 Ena yaromi ka ta dume. ‘Ya, no awanoma Yai Gumanom bei moiro “Yaromi na inokore ei fika firo yai yo tongua yaromi kanero na ka dika ama firame,” diro ena ne gunom boi erome. 15 Yai Gumam ne gunom boi erongua ena ne tai ta ta kaninga te ka finga ari yai opai muruwo di mari de erowanie. 16 Ena ta bengoro ne yo kiapam moine? Ne arero fure Yesu kam fi ki si tenga nuwi buiro ne bianum faingua kore dowame,’ epe di narome.* Ap 2:21\n17 Ena okome na Yerusarem inako dero furo Yura ari fi mun ei teinga iki tei ka make eiro na kuwan kanika 18 Ari Wanopanom Yesu moiro ‘Ya, ne tawa na kanam mapunom dinba ari yokamai kanam fikenainga iran ne Yerusarem ma dere bu di fo!’ epe di narongoro 19 ena ‘Ari Wanopao, yokamai nenen ka finga koma na “Yura ari ka nuwi si ereinga iki koro koro dungui tei fure ari yai opai ne fi ki si ereinga yokamai kan si erowaipore bei niki de erowaiye,” dire fuiye.* Ap 8:3; 26:9-11 20 Te koma yai Sitiwin ne yai opai imari de erongua yaromi si goinga kakom na ama moiro “Yaromi si goinga i faimie,” diro te yaromi si goinga yokamai gainom suna gai kiapam beiro moiye,’ epe di tekoro * Ap 8:1 21 ena Ari Wanopanom i epe di narome, ‘Ne fo! Na ne ewi fakai wom dowaika na ne ewi ari Yura ari moikeinga yokamai moingi tei dowaiye,’ epe dume,” Pauro epe dungoro * Ap 9:15; 13:2 22 ena ari yokamai Pauro ka koma dungua fimba epena yaromi ka epe dungua yokamai niki de firo ka yoporam boiro nokom ori wom diro “Yaromi si goiyo! Yaromi yokori morangua i faikeme,” epe diro * Ap 21:36 23 ka yoporam wom boiro diro te gainom suna kui sire fiasi iwa dere kuwan ako kumo siro fiasi teme iwa deingoro 24 ena iran kiminem yai ori bei moiro ka kiminem yokamai epe di erome, “Ne yokamai yaromi akire iki ikai fiyo! Te ari yai opai ka u ori wom yaromi boi teinga mapunom firaro beika ena ne yokamai yaromi kupa siyo!” epe di erongoro ena yokamai Pauro akire fime. 25 Ena kiminem yokamai Pauro suwaro beinga okom kauwom kan koinga Pauro kiminem yai ori tei arire moingua ka epe di tome, “Yokama Roma ari kanom kereinga na kanam ama kereingai iran ne yokamai ka kori di narekeinga iran kupa nainainga faimbo?” di tongoro * Ap 16:37-38 26 ena kiminem yai ori ka i firo dere fu kiminem kiapanom yai ori moingui tei fure “Ya, yaromi Roma yai moingua tora bengoro ne tai epe benanie?” di tongoro 27 ena kiminem kiapanom yai ori fu Pauro moingui tei furo “Yae, ne Roma yai moimbo di naro?” diro mina wako tongoro Pauro “O, na Roma yai moiye,” dungoro 28 ena kiapanom yai “Na meina munmane deika na Roma yai fuka diye,” epe dungoro ena Pauro “Ne epe benba koma na nenam manam Roma ari moipikoro ena yokamai Roma ari kanom kereinga na kanam ama kereime,” epe dungoro 29 ena ari yokamai Pauro kupa suwaro beinga dere fingoro te kiminem kiapanom yai ori “Yaromi Roma yai moingoro okom kauwom kan sen koiye,” di firo kuri fime.* Ap 16:38\nPauro fu Yura ari kaunsel kuku boingi tei furo nenen kam mapunom di mari dome\n30 Ena ongo kiminem kiapanom yai ori furo Pauro okom kauwom kan koinga bei dere te Yura ari Pauro ka kori di towaro beinga mapunom firaro bengua “Fi mun ei teinga ari ori ne yokamai te kaunsel ari ne yokamai ure kuku boiyo!” ka epe di de erongoro ena ari yokamai kuku boingoro yaromi Pauro akire yokamai kuku boinga suna tei dome.\n*22:4: Ap 8:3; 22:19\n*22:16: Ap 2:21\n*22:21: Ap 9:15; 13:2\n*22:22: Ap 21:36\n*22:25: Ap 16:37-38


Mo Nikpí Nyemu Kuaro wa Mo Akpi Nyemu Tiro | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Moore Ndebele Ndonga Nepali Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“Kura ha [rugute] wa kina ha nga gere, nga, Mo nikpí nyemu kuaro wa mo akpi nyemu tiro.”—MT. 22:39.\nAda nzunzu nga gaani amurakporo?\nTipagine idi mo ti ni kuti gupai nga ani rengbe arengba ka yugu nyemuse fu gaani amurakporo, na si naida ani yuguhe ayugo?\nGinipai du tipa nyemuse 1 AKorindo 13:4-8 afura tipaha?\n1, 2. (a) Ginipai Yesu apehe ki ya si nga ue bangua rugute? (b) Gini asanahe ani nika wisigopai tipaha?\nFARUSI sa asana Yesu tipa ka asadako ki ya: “Bayugupai, dagba arugute dunduko gini gu susi?” A wa ani afura tipaha rogo gu kekeapai ye mbata fu gere, Yesu akaragapai nga “gu rugute nga bakumba ha susi si nga gere” nga: “Mo kpí nyemu Gbia nga ga Mbori kpotoro yo dunduko, na mbisimoro dũ, na ga berã dũ.” Ko agbia kurapai nga: “Kura ha wa kina ha nga gere, nga, Mo nikpí nyemu kuaro wa mo akpi nyemu tiro.”—Mt. 22:34-39.\n2 Yesu aya si naida ani kpinyemu gaani amurakporo wa ani akpinyemu tirani. Sidu, si naida ani sana tirani nga: Ada nzunzu nga gaani amurakporo? Wai rengbe ani ka yugo nyemuse fuyo?\nADA NZUNZU NGA GAANI AMURAKPORO?\n3, 4. (a) Gini kpiapai Yesu amangisunge na ni tipa ka karagapai sa gu sanahe nangia: “Da nga kuare”? (b) Wai boro Somorona aundo gu kumba abatuka ata ko ki mbuko ko ni samba asamba? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n3 Ho ani afura ni tipa murakporo, gupai nayara ku berãraniyo nga agu aboro naraka pati rani watadu gu wene abakurearani. (Snz. 27:10) Ono ani bingo gupai Yesu apehe ti gu regbo gu kumba naabi tiko nga ko ru gbe asanako nga: “Da nga kuare?” Yesu amangisunge na gu kpiapai du tipa gu boro Somorona naadu na nyemu kurani tiní. (Oni gedi Ruka 10:29-37.) Ani rengbe ka ya si aidi gu gbiamotumo nangia Yisaraere na boro Revi mangipai wa gu wene boro Somorona re ho i abi gu kumba abatuka ata ko ki mbuko ko ni samba asamba. Ono tie, i asusi ko asusa zanga manga wiripai. Kina boro Somorona naye ka undo ko, nga gu boro naadu dagba agu aboro naabi ga Moize aNdiko abi na kikiipaha ono ka aYudo aidanga nayo ya.—Yo. 4:9.\n4 Gu boro Somorona re amangi ome tipa ka husa gako aoro na ki kusuko nzeme gbiati imekakue kutini. Gu marã ko afuhe fu boro tipa ni ngerefuo ko nangia adenario ue re, si angia gu marã abamangisunge anaagbiaha kina gu ka i mangisunge tipa aʹuru ue. (Mt. 20:2) Sidu, si taata boro ini gu boro nzunzu nangia murakporo fu gi kumba abatuka ata ko re. Gi ga Yesu kpiapai re nayugo gupai furani nga si naida nunga gaani amurakporo du tirani na ani kini kpinyemu yo.\nGa Yekova amoyambu zaaza tipa ka yugu nyemuse fu gayo amurakporo (Oni bi genewaraga 5)\n5. Wai aDezire Yekova ayugu nyemuse fu gayo amurakporo ti regbo gu gberango mangi barambeda?\n5 Si ima kpakara ka gbia agu aboro du na nunga tiyo wa gu naadu ti gu boro Somorona re, gbe rogo gi “kusa rago” du dungu aboro rogoho ni airasakparakpa, airaerã, na akpingo nyemu wenepai ya. (2 Tim. 3:1-3) Ni kpiapai, kpakarapai ima rengbe ka kura ti regbo gberango. Ani bingo gupai namangi ti gu regbo bakere bavugumo amangi Amerika yo rogo gu gbata nga New York City rogo Tanvuo 2012. Rogo gu papara gbata gu bavugumo re agbarasi ahe rogoho ni bakerehe, abatuka andu ka tona dĩ ahe kina be agu aboro karaba (électricité) aadunga beyo gbiati kura ahe ya. Rogo gu bangisa rago re, aDezire Yekova amangi mbakadapai tipa ka undo tiyo kodihe na kura aboro. ADezire Yekova namanga ngbatunga agi apai re mbiko i nakpinyemu gayo amurakporo. Gini kura agene rengbe ani ngbaha ka yugo nyemuse fu gaani amurakporo?\nAGU AGENE RENGBE ANI NGBAHA KA YUGO NYEMUSE FU GAANI AMURAKPORO\n6. Gini undo rengbe ani ka fuhe fu gaani amurakporo rogo Ziazia Kekeapai yo?\n6 Oni fu undo fu aboro rogo toro yo. Ani namanga gipai re ni asada ani ka gbeberãyo kuti gu “wasa” du rogo Ziazia Kekeapai. (Rom. 15:4) Nirengo, ani nadu ni wene amurakporo fuyo ho ani ayugo gu rengo ni du rogo Ziazia Kekeapai fuyo ti regbo tungusapai. (Mt. 24:14) Nairiwo gu momu du ani na ni nga ka takapande gu pangbanga nga ga Kindo gu “Mbori nga ga maabangirise ko” nafuhe!—Rom. 15:13.\n7. Gini rugute Yesu afuhe, na tipagine du ani ti ni na ngbarago ka mangaha?\n7 Oni mangi fuyo a wa oni akpinyemu i mangi furoni. Gere nga gu rugute Yesu afuhe ti regbo gu gako Tungusapai Naadu Rii Bagangara yo ki ya: “Agu apai dunduko oni akpi nyemu aboro nimangi he fu roni, oni nimángi kina ha fu yo a; bambiko gi nga rugute re na sangba anebi.” (Mt. 7:12) Ho ani amangapai ni fu kura aboro wa gu Yesu apehe re, ani namangapai ringbisihe kuti “rugute” watadu aNdiko (Bambata Pai dakuti Pa Fu Rugute ni Ue he) na “sangba anebi” (agu akitabu nga ga sangbaanebi du rogo Kuru Ndika). Gu ngbatunga kekeapai re nayugo ho nga Mbori afu maku afu fu agu aboro nayugo nyemuse fu akurayo. Ni kpiapai, Yekova aya vurube Yesaya wẽ: “Oni ká kuti ruru sarangbanga, ki mangi rurupai, . . . Boro maku nga gu ni namanga gere.” (Yes. 56:1, 2) Maku du ngaha furani mbiko ani namangapai fu gaani amurakporo rogo nyemuse yo.\n8. Tipagine si aida ani kpinyemu avurarani ti ni, na ginipai rengbe ka manga ni sangbanaha?\n8 Oni kpinyemu avuraroni. Yesu aya: “Oni agi he wa i agumba ha ya, ‘Mo kpí nyemu kuaro, ki sogo vuraro.’ Ono ya mi fu roni wẽ, Oni kpí nyemu avuraroni, ki kpari tipa aguyo narungosi roni; oni ki du ni awiri gu Baroni du ngbangbaturũ yo.” (Mt. 5:43-45) Kina gu bangisapai re gu mokedi nangia Pauro apehe ti gu regbo ko aya: “Ka vuraro du na gomoro, mo ki rigi ni ariga, ka ni du na gomoro ime, mo ki fu he afu fu ni ni mbiri he.” (Rom. 12:20; Snz. 25:21) Ringbisihe kuti ga Moize aNdiko, si aniidi boro zaki ga sogoni nya ka tindiro ti kurii ru. (Gate 23:5) Ka pai mangi wa gure, agu aboro nasogote i nada ni abakure. Mbiko gu nyemuse aKristano ayugoho, dungu agu aboro nangia asogorani aima aria gayo aberã. Ka ani yugu nyemuse fu sogo rani, zavura fu kere arungosi rani, ani du na ngbarago ka bi gupai nga kura aboro kina dagbayo ka di rengo kugume.\n9. Ginipai Yesu apehe tipa du na zereda dagba tirani na awirinarani?\n9 “Oni péke fuo zereda na aboro dunduko.” (Eb. 12:14) Nirengo, gipai re nakoda awirinarani, mbiko Yesu aya: “Ka mo agama ga gamahe bamotumo yo, mo ki tingidi he si ngia pai dagba roni na wirinamo, mo ki he ga gamahe barangba bamotumo yo, ki guari, mo ki mbakadi pai dagba roni na wirinamo mbata, mo nikaye ka gama ga gamahe.” (Mt. 5:23, 24) Mbori nika fu maku afu furani ka ani akpinyemu awirinarani na kini mangi ome tipa kadu na pazereda nayo.\n10. Tipagine si aidanga ani naagbata aingahe ti ni ti aboro ya?\n10 Ka oni naagbatanga kina aingahe ti aboro ya. Yesu aya: “Ka oni sápu nga ngbanga boro ya, i ka sapa ngbanga roni a. Bambiko gu sapangbanga oni ka sapa ngbanga na ni, kina ha i ka sapa ngbanga roni na ni a; na gu moduka oni ka nduka he na ni, i andúka he na kina ha fu roni. Tipagine mo nabi gu toni he du rogo bangiri wirinamo ti ni, ono mo ata ruga nga tiro na gu bakere he du kina rogo bangiro te? Mo awira pa ya fu wirinamo wãi, ‘Mi dí gu toni he du bangiro yo;’ wa du gu bakere he re kina bangiro yo? Irabiriki nga mo, mo dí kina gu du bangiro yo mbata; bangiro ki ha mo nikadia gu he du bangiri wirinamo yo.” (Mt. 7:1-5) Nairiwo wai gupai re ayugo gupai furani nga si aidanga ani naagbata aingahe ti kura aboro baraho du gaani ni niba bakerehe!\nGU WENE GENE RENGBE ANI NGBAHA KA YUGO NYEMUSE FU GAANI AMURAKPORO\n11, 12. Rogo gini gene ani ayugo nyemuse ngbaha fu gaani amurakporo?\n11 Wene gene kinaho si aida ani yugu nyemuse ngbaha fu gaani amurakporo. A wa si adu tipa Yesu, si naida ani tungusi gu wene pangbanga nga ga Kindo. (Rk. 8:1) Yesu azinaha fu apefuoko nga i “sa arikaaboro dunduko ni abawiriki.” (Mt. 28:19, 20) Ka ani mangi ome tipa ka manga gi sunge re, gure nga ani naundo gaani amurakporo i mbu gu bakere gene nandu sa kpio ki ye ku rogo gu umba gene nandu sa nyenye unga. (Mt. 7:13, 14) Nirengo, Yekova nafu maku afu kurii gu ngbatunga manga ome re.\n12 A wa si adu tipa Yesu, ani naundo aboro i ini gu gayo azingo nga ga toro. (Mt. 5:3) Nibi agu aboro nadiaha kugume, ani namanga ome tipa ka yugo ga “Mbori wene pangbanga” fuyo. (Rom. 1:1) Agu aboro nadia gu wene pangbanga nga ga Kindo kugume nambakadapai dagbatiyo na Mbori vurube Yesu Kristo. (2 Kor. 5:18, 19) Ka ani atungusa wene pangbanga, gure nga ani nayugo nyemuse rogo nyanyakipa gene.\n13. Mo nidu wai ho mo afura ni na aboro tipa agu apai nga ga Kindo?\n13 Ho ani akaraga tirani ni ka bi agu aboro ani atungisipai fuyo na kini wiriki Ziazia Kekeapai nayo, si nafu ngbarago furani ka undo yo i raki ringbisihe kuti ga Mbori ruru arugute. Gipai re naye na bakere ariapai rogo gu raka nga ga agu aboro nawirika Ziazia Kekeapai. (1 Kor. 6:9-11) Nirengo, si nafu ngbarago furani ka bi wai Mbori aundo agu aboro “i aima ringbisa yo sa nyenye unga” i mangi ariapai rogo gayo raka kadu na wene pagume na ko. (Amo. 13:48) Tipa dungu aboro, zanga du na maabangirise nasatihe ku rogo ngbarago, na bakabangirise ki satihe kuti kido kuti gu Barani du ngbangbaturũ yo. Nairiwo wai ani nidu na ngbarago ka bi wai vovo aboro amanga sonakumbatayo rogo toro yo! Ya mo oni aidanga kuti gupai nga si nipa maku ka yugo nyemuse fu gaani amurakporo ngba wene gene wangia ani abatakipande pa Kindo te?\nWAI FUGO MBORI ASAKA ROGO NYEMUSE YO\n14. Oni penga agu apai nyemuse amangaha du rogo 1 Akorindo 13:4-8.\n14 Ho ani amangapai ni na gaani amurakporo, ka ani aamanga agu apai Pauro apehe tipa nyemuse, si rengbe ka dia kura akpakarapai kusayo ki ye na ngbarago gbiati amaku be Mbori. (Oni gedi 1 AKorindo 13:4-8.) Ani wisigingo pai ni wiri guruhe tipa gupai Pauro apehe tipa nyemuse na ki bingo wai rengbe ani ka manga agi apai re na gaani amurakporo.\n15. (a) Tipagine si aida ani hipai ti ni na kidu na weneringise? (b) Gini nduapai si aidanga ani mbu kpihe na tangbaduse ti ni?\n15 “Nyemuse nahi pai ni gbanga ha, ki du na weneringise.” A wa Mbori nahipai na kidu na weneringise koyo du aboro ingapai ni, kinawo si aida ani hipai na kidu na weneringise koyo du akuarani ni ti agu aregbo i ainga watadu i amangapai zanga berã ku rogoho. “Nyemuse akpi nga he te,” sidu, ndikidi nyemuse arengbanga ka mbu rani ani kpi akuarani tipa gayo ahe watadu agu amomu i agbiaha rogo dungurati te. Kurigure, ka nyemuse du tirani, ani atanga ngbadurani watadu ka manga rukö te. Nirengo, “ngera enda na gu kpoto boro yo du na ruka, na we atara nga ga gbegbere boro, si nga ingapai.”—Snz. 21:4.\n16, 17. Wai rengbe ani ka mangapai ringbisihe kuti 1 AKorindo 13:5, 6?\n16 Nyemuse rengbe ka sarani ani mangipai ngba iriʹiri gene fu gaani amurakporo. Si aidanga ani mbu pe ziree, dĩ, watadu kura apai si sarani ani kuo ga Yekova arugute te. Nyemuse rengbe ka sarani a ka ani naaberãnga kina gaani apai ya, ono, ani berẽpa agu apai ngba ti akuarani.—Frp. 2:4.\n17 Ndikidi nyemuse azinganga niipo te na “si aberã nga gbegberẽpai kuti boro te,” watadu kaa geda gu gbegberẽ apai aboro amanga rani na ni te. (1 Tesa. 5:15) Ka ani kpipai kuti boro, ani afunga ngbarago fu Mbori te, gure du wa ani nabanda gu we nika su ki imisi rani gbiati gu kura aboro. (Pa Mot. 19:18) Nyemuse nasarani ani ngi mbiko rengo, ono si ambunga rani ani ‘ngi mbiko irairapai te,’ ka si vura du nga gu boro nasoga rani kerepai mangi ni watadu ni narungo, si anginga te.—Oni gedi Asanza 24:17, 18.\n18. Ginipai ani awirikaha tipa nyemuse rogo 1 AKorindo 13:7, 8?\n18 Ani bingo gu kurapai Pauro asakihe tipa nyemuse. Ko aya nyemuse “nambu pa apai dunduko.” Kangia boro ingipai kuti rani na ki sanahe tipa mbupai, nyemuse nafõngbaduraniyo ani mbupai funi. “Gaha idapase” adigongo te, du rogoyo nzunzu nga nyemuse naida kuti agu apai dunduko du rogo Fugo Mbori yo na kini sarani ani tambuahe tipa gu riahe nga ga toro ani agbiaha. “Gaha maabangirise” rogo agu apai du ni kekehe rogo Ziazia Kekeapai adigongo te, na si nasarani ani fura na kura aboro tipa gu maabangirise du ani na ni. (1 Pet. 3:15) Ani nakpara na kini moibangirani tipa gu wene surungba pai nika ye mbiko agu aʹasada ani gbiatirani na ni. “Gaha hi pa apai anyasa nga te,” si nasarani ani hi agu aingapai aboro namangi rani na ni, arungosi, na aʹasada. Kurigure, “nyemuse adíga nga te.” Gere nga agu asino nika du ti ruru aboro ti gu regbo ani ka raka gu raka adigongo ya.\nONI KPINYEMU GAONI AMURAKPORO WAKINA TIRONI\n19, 20. Gini arugute nga ga Ziazia Kekeapai nafõngbaduraniyo ani niyugu nyemuse fu gaani amurakporo dedede?\n19 Ka ani amanga agu arugute nga ga Ziazia Kekeapai, si nika sarani ani yugu nyemuse fu gaani amurakporo dedede. Gu ngbatunga nyemuse re nadia aboro dunduko kugume, angianga kina aguyo nga ngbatunga rani ya. Si naida ani tingidi gupai Yesu apehe naya: “Mo nikpí nyemu kuaro wa mo akpi nyemu tiro.” (Mt. 22:39) AYekova na Yesu naida ani kpinyemu gaani amurakporo. Kangia ani ainongo gupai si aida ani mangihe nibipa gaani amurakporo te, ani kpari fu Mbori ko fu gako ziazia toro si undo rani. Manga ani he wo nika sa gupai nga ani gbia amaku be Yekova na ki undo rani ani mangiapai rogo nyemuse yo.—Rom. 8:26, 27.\n20 Gu zinahe du tipa kpinyemu gaani amurakporo i nayambaha nga “bakindo rugute.” (Yak. 2:8) Fuo Pauro fura tipa agu arugute naadu rogo ga Moize aNdiko yo, nga: “Ka kura rugute du ho, i gbia ha kina ku rogo gi pai re nga, ‘Mbisimo akuaro du ti ro a wa du gamo.’ Nyemuse amanga nga gbegberẽpai fu kurani te; si du digisi nyemuse rugute ti ni.” (Rom. 13:8-10) Sidu, si naida ani niyugu nyemuse ayugo kindi fu gaani amurakporo.\n21, 22. Tipagine si aida ani kpinyemu Mbori ti ni gbiati gaani amurakporo?\n21 Wa ani kaa berãkurii ndu agu apai si aida ani yugu nyemuse ti ni fu gaani amurakporo, si adu ni wenehe ani berẽkurii gu fugo Yesu naya Bako “nafu uru si kuru tipa agu yo nga gbegberẽ yo na agu yo nga wene yo a, ki kedi mai tipa ruru aboro na iraira yo a.” (Mt. 5:43-45) Si naida ani yugu nyemuse fu gaani amurakporo, ka i vura du ni gbegberẽ aboro watadu ni wene yo vurũ. A wa ani nifura tipaha mbata kusayo, gu wene gene rengbe ani ka yugu nyemuse ngbaha nga ka tungusa gu wene pangbanga nga ga Kindo fuyo. Nairiwo agu amaku napido gaani amurakporo ka si du nga i karagapai wenengai kuti gu wene pangbanga re!\n22 Dungu nduapai du berani tipa ka kpinyemu Yekova. Na dungu agene duho rengbe ani ka yugo nyemuse ngbaha fu gaani amurakporo. Ka ani ayugo nyemuse fu Mbori na fu gaani amurakporo, gure nga ani nairisa gupai Yesu apehe tipa agi apai re. Kurigure, ani nafu ngbarago fu gu Barani du ngbangbaturũ yo nga Yekova.


1Jo 3 | `DAD | STEP | Tamada, ada bun, wau laa fiya fatuk bagai ifanadan, anĩ nigin, Negur, ada in gere tar yedig. Are ada age fiya. Teneub enei ada nigin keleĩ sã, ere nigin, teneub enei ĩ nigin keleĩ sã.\n1Tamada, ada bun, wau laa fiya fatuk bagai ifanadan, anĩ nigin, Negur, ada in gere tar yedig. Are ada age fiya. Teneub enei ada nigin keleĩ sã, ere nigin, teneub enei ĩ nigin keleĩ sã. 2Turau tar oboiyou, ada gama Negur nẽ gere tar. Age fe di, ada naig be fiya bagai wowã tauf, are fau yaor fiya sã. Anĩ ere, ada keleĩ, ĩ isyouf sain bun, ada ĩ gen wowã tauf, ere nigin, ada ĩ bagai anĩ tailauf. 3Aib taka ĩ bun wau iseya anĩ ado, ĩ karẽtut bagai gen, ĩ yogo karẽtut ouf.\n4Aib taka mosor inof, ĩ lo wal fef. Momoi bagai, mosor are lo wal fiya. 5Anĩ ere, ã keleĩ, ĩ ada neda mosor yalelauf nigin wõ yen. Agef fen, ĩ bun mosor sã. 6Taka ĩ bun ibodok, ĩ mosor to inof iledig. Taka ĩ mosor inof iledig, ĩ to ilen be, oo, ĩ nigin keleĩ san.\n7Neu kesu tar, ã takam to idegneĩf. Aib taka ĩ ereb madur age fef, Odug ĩ madur bagai gen, ĩ madur. 8Aib taka ĩ ereb mosor age fef, ĩ Satan nẽ, ere nigin, Satan ĩ gariya bunem mosor inof isin. Negur Naal ĩ, Satan nẽ kabĩ anĩ daũ falauf nigin wõ yen. 9Taka Negur bunem gõ fen, ĩ mosor to inof iledig, ere nigin, Negur nẽ faat ĩ bun ibodok. Ĩ mosor inof ileya kisi feleya sã, ere nigin, ĩ Negur bunem gõ fen. 10Ada ai anĩ Negur nẽ gere tar ado, ai anĩ Satan nẽ gere tar anĩ, naig tafe keleĩ youf, are eig fiya. Aib taka ĩ ereb madur to age fef, ĩ Negur nẽ kesu sã, aib taka ĩ yogon tura nigin to wau laa fef, ĩg Negur nẽ kesu sã.\nAbob Nigin Wauĩ Laa Fouf\n11Od enei ã gariya bunem karĩ gen, are ada abob nigin wauda laa fouf bagai. 12Ã Kain gen to ago gouf, ĩ Satan nẽ fen, yogo tura yukesin. Ere nigin ĩ yogo tura yukesin? Ere nigin, yogon tobonunã are sane fen, yogo tura nẽ tobonunã are madur. 13Turau tar, teneub enei nẽ tamo kayau sane diyeĩf are, to terẽ gouf. 14Ada keleĩ, ada laa tator ken, mata ibodõya bun telen, ere nigin, ada neda turada tar nigin wauda laa fef. Aib taka ĩ to wau laa fef, ĩ laa bun ibodok. 15Aib taka ĩ yogon tura nigin to orof, ĩ tamo yukesiya tamo, agef fen, ã keleĩ, tamo yukesiya tamo ĩ bun, mata ibodkeleya sã.\n16Ere anĩ wau laa fiya naig tafe ada keleĩ youf, are eig fiya. Jesus Kristus ĩ ada nigin yogon mata itoron. Anĩ nigin, adag turada tar nigin neda mata tatorõf bagai. 17Aib taka ĩ safina ado fen, yogon tura lau fiya bun ibodok anĩ ile fen, ĩ nigin wau to yuk, Negur nẽ wau laa fiya naig fe ĩ bun ibodok? 18Neu kesu tar, ada od be, sigorada wogõya bunem wauda to laa fouf, anĩ ere, age tafedig ado momoi bun age tafouf. 19Anĩ bunem, ada momoi bagai nẽ anĩ, ada keleĩ youf, age tafe fen, ada wauda yogon mala bun si inouf, 20ada neda wauda, ada nigin kafĩ fiya ifanadauf sain anĩ buneg, age fouf. Ere nigin, Negur ĩ neda wauda wal fiya, agef fen, ĩ ereb ereb ganan nigin keleĩ.\n21Turau tar oboiyou, ada wauda kafĩ fiya to ifanadauf are, ada Negur mala bun kumĩ sã totol tafar fen, 22ereb ada ĩ to tafiyek anĩ, ĩ bun tamal talouf, ere nigin, ada yogon ĩtãfiya dõ tafe fen, ereb ĩ orof anĩ age tafef. 23Yogon ĩtãfiya are eig fiya. Negur Naal, Jesus Kristus nẽ yana nigin momoi tau fen, ĩ ada irokanadan kilei, abob nigin wauda laa fouf anĩ. 24Idi yogon ĩtãfiya dõ difef anidi, ĩ bun dibodok, agef fen, ĩ idi bun ibodok. Ĩ ada bun ibodok anĩ, naig tafe ada keleĩ youf, are eig fiya. Ada Awa Uur ifanadan anĩ bunem, ada anĩ keleĩ.


1Th 4 | `DAD | STEP | Od idĩya nigin, turamã tar, amã, ã Negur wau al fiya wenẽgouf nigin naig ge ufaragauf nigin mafelnein, are gama agog ufaregef. Gama amã ã enei baba baban ago gouf nigin to mayei ken, Odug Jesus bun totol bagai marokeneik.\nMata Ibodõya Bun Negur Wau Al Fiya Ifenẽya\n1Od idĩya nigin, turamã tar, amã, ã Negur wau al fiya wenẽgouf nigin naig ge ufaragauf nigin mafelnein, are gama agog ufaregef. Gama amã ã enei baba baban ago gouf nigin to mayei ken, Odug Jesus bun totol bagai marokeneik. 2Odug Jesus nẽ totol bunem, amã ã faded fiya mafenein, are ã keleĩ.\n3Negur nẽ oroya are ã fateul wowã gouf anĩ, are ã noli tobonunã sese wiyẽgouf. 4Ã mugu mugu bouweĩ kulatun ge di, fateul fen, yeneĩ biyauf nigin keleĩ youf. 5Haiden Negur keleĩ sam, noli nigin mudureid ditenẽdig gen to ago gouf. 6Enei bun, takam ne tura sane to age fiyẽf, idegẽya bunem morõ to ifenẽf. Amã mogo marokenei ken, wedereĩ maroun, are Odug fau mosor age fediya ganan nigin tamo mala solo ifenẽdiyouf. 7Negur ada amuyẽ adouf nigin to iweignadan, anĩ ere, fateul ibodõya nigin iweignadan. 8Anĩ nigin, taka ĩ od enei idodõf, ĩ tamo to idodnek, are Negur in Awa Uur Fateul ifeneĩdig anĩ idodnek.\n9Gama tureĩ tar nigin wauĩ laa fiya anĩ nigin amã to matotkeneĩf, ere nigin, ã aug abob nigin wauĩ laa fouf nigin Negurem ifelnein. 10Momoi, ã tureĩ tar ganan Masedonia provins ganan bun difaref anidi nigin wauĩ laa fedig. Anĩ ere, turamã tar, ã baba baban ago gouf nigin totol bagai marokeneik.\n11Amã marokenein gen, ã molol ibodõya nigin kisi totol walogouf, ãgenei kabĩ nigin kisig fen, aug imeim kabĩ walogouf. 12Anĩ bunem, ãgenei ibodõya bun tamo serẽ temeleid dileyei ken, anini douf, taka bun to utobõgouf.\n13Turamã tar, amã ã gare den onudi nigin to keleĩ youf anĩ to oromak, takag, tamo tunĩ ganan, wau iseya sã gen wauĩ gudũ fouf anĩ to oromak. 14Jesus laaf fen, kel fã yen nigin ada momoi tauf, anĩ nigin, Negur, idi Jesus bun gare den anidi, Jesus geid guri feid isiyouf nigin momoi tauf. 15Odug nẽ od bunem, amã ã marokeneik, are ada fau mata tabodok, Odug isiyouf bun tafaref ada, idi gare den anidi to bagai wal tafediyouf. 16Odug yogo bagai saa ilunem isiyouf, ait odugem irõ di, engel uyu irouya nẽ ait ado, Negur nẽ taur bunem iweig di, Kristus bun gare den anidi ketem fafã douf. 17Anĩ bure fele di, ada fau mata tabod ken, tafaref anĩ geif, idi geid bagu fada fen, lalo bun kutũ fada se, Odug fotou fiya nigin saa ilun irou iselnadauf. An ada Odug geid mata gai gai tabodkalauf. 18Anĩ nigin, od enei bunem abob wau talesauf.


Wai Mbori Amangapai Ti Genehe Ringbisihe Kuti Fugoko | Tipa Wisigoho\n“Agu Abatungusipa Kindo du Ringara ANgirisi yo, Oni Zingi Rameyo!”\nMO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Czech Republic (Fugo ni Bee) Dangme Danish Digor Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Franch (Fugo ni Bee) French Ga Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Korean Korean (Fugo ni Bee) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Mixe Mongolian Moore Motu Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South Africa (Fugo ni Bee) Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\n“Yekova amoi mburu zegino be tatamana; be rugatinapai ko ambakadi angbangbaturũ ti ni.”—SNZ. 3:19.\nABIA: 15, 16\nGinihe sa ro mo idi kuti gupai nga Yekova nga Ba mangiapai ti genehe kisusi aboro dũ?\nTipagine rẽhe arẽ ti ni ka dakuti gupai nga airisi Yekova nikaa mangapai amanga ti genehe?\nWai du gu rugute du rogo Fugo Mbori yo aundo rani ani nye ni gigiri rani, ki banda zereda gbiati kodatise?\n1, 2. (a) Wai du kura aboro akaragapai kuti gupai nga Mbori na riigbu beko? (b) Gini apai ani nika sakapai tipaha rogo gi kekeapai re?\nYA MO Mbori na riigbu beko? Kura aboro naape gupai nga, “Si aidanga riigbu duho kaa fu rugapai foro te. Gupai si aidaha bero nga mo du na pagume na Mbori.” Ya mo ru gu bipai re aru? Ginipai agu arengo duho ayugoho?\n2 Rogo gi kekeapai re, ani nika wisigo agu agopai nayugoho nga Yekova nga gu Mbori angianga ga ruguzuruguzu apai ya, ko nga wene Ba mangiapai ti genehe kisusi aboro dũ. Ani nika bi wai a si aida ani mangipai kuti agu arugapai ani agbiaha be ga Yekova riigbu. (1 Kor. 14:33, 40) Naatona rogo bambata sa kama agarã Fuo Batikayo Kristo, na ti gi gaani regbo re, Ziazia Kekeapai aima digo ni undo gu papara ga Yekova riigbu du auru kpotosende ane tipa si mangi gu bakere sunge nga ga tungusa wene pangbanga. Mbiko ani nakakuti gupai du rogo Ziazia Kekeapai yo, na kini pekefuo agu arugapai riigbu afuhe, ani nabanda gu du gigiri, zereda, na kodatise nga ga dungurati naabaha dunduko.\nYEKOVA NGA WENE BA MANGIAPAI TI GEHEHE KISUSI\n3. Ginihe nasa ro mo idi kuti gupai nga Yekova nga wene Ba mangiapai ti gene kisusi?\n3 Kusikusiahe nayugoho nga Mbori nga wene Ba mangiapai ti gene kisusi. Ziazia Kekeapai naya: “Yekova amoi mburu zegino be tatamana; be rugatinapai ko ambakadi angbangbaturũ ti ni.” (Snz. 3:19) Ani ini kina “bete [ga Mbori] apai,” na “ani nagia kina rukutu wiri apai tipa ko!” (Eyo. 26:14) Ono wa vura duhe wo, kina gu wiri ngbarangbara inohe du ani na ni tipa kpotosende gbiati gu kura ahe duwa ha, akerekuru, gbiati badona akerekuru, nasa rani ani idi kuti gupai nga agi ahe du ariyo re ima du ni mbakadimbakadihe kina ti genehe. (Tam. 8:3, 4) Abadona akerekuru na amirioni akerekuru rogoho, nga gu nake ariyo naabaha dunduko kina ti genehe. Nirengo, kpotosende gbiati gu kura ahe duwa ha re, naake pati uru kina ti genehe si ki duwa ndiko kinaho si apeka fuoho! Zanga kapa, gu kere kpakarakpakara gene du ahe rogoho rogo haurago naundo rani ani ini gupai nga Yekova nga guko “nafu ngbangbaturũ” na kpotosende ima rẽ tipa ani taasi ko, ka nye ni rururani fuko, na ka irisoko.—Tam. 136:1, 5-9.\n4. Tipagine du birĩ-inohe arengbanga ti ni ka karagapai kuti dungu asanahe ya?\n4 Birĩ-inohe ima yugo dungu apai furani tipa haurago gbiati kpurani nga kpotosende, na si ima undo rani rogo dungu apai yo nga ga raka. Ono dungu asanahe duho birĩ-inohe akaraganga pai kutini ya. Ni kpiapai, abawisigipa agu ahe du ariyo arengbanga ka pe wai nzunzu furani haurago akuru te watadu gu ndupai du ani gbiati kura rakirakiahe ti ni auru Kpotosende te. Berewe a, badungu aboro arengbanga ka saka rogo gu ndupai yo du ngbatunga aboro dunduko ti ni na nyemu ka raka nyeanye kindi te. (Batu. 3:11.) Tipagine du du badungu nyanyakipa asanahe ti ni wa gure aboro agbianga akaragapai kutini ya? Ndupai sa nga, badungu aboro birĩ-inohe gbiati gu kura aboro nasonosa kina agu aberã angianga ga Mbori ya na i idi kuti gupai nga ahe akuru nisaha. Ono Yekova ima karagapai rogo gako Buku yo kuti agu asanahe du ngbadu aboro yo rogo arago dunduko.\n5. Ngba gini agene du ani akido kina kuti agu andiko nga ga sino zegino?\n5 Gaani apai naabaha naru kina kurii agu andiko nga ga sino zegino nga gu aʹarianga tihe ya Yekova asigiraha. Abarẽke karaba, abavodimbepe ime, abakama tiyara (avion), gbiati amunganga, gayo asunge naabaha naru kina kurii agi andiko re. Ni kpiapai, amunganga naakido kuti gu rengo nga kpoto aboro dunduko kina sa. Sidu, munganga naagbatanga bara gu ba agbata du bagunda boro rogoho te. Ani dunduko naairisa agu andiko airisa nga ga sino zegino. Ka boro idi ka gu ari ngua yo wa zire, ni ima rengbanga ka ti ki kpi!\nAGU APAI MBORI NAMANGIHE TI GENEHE\n6. Tipagine du rengbe ani ka maabangirani ti ni nga airisi Yekova nikaa mangaapai ti genehe?\n6 Nirengo, Mbori ambakadi haurago ni iʹiriwoho ti genehe. Sidu tie, si nirengo nga ani ima rengba ka maabangirani nga Yekova naida airisiko mangiapai kina ti genehe. Nirengo, tipa ka mangaha wo, Mbori ima fu Ziazia Kekeapai tipa si ngbe furani kumbatayo. Ka ani raki zanga na gu undo nga ga ga Yekova riigbu gbiati gako arugute, si rengbe ka ye na bakere gberãrago gbiati arungo furani.\n7. Ginihe nayugoho nga Ziazia Kekeapai nga gu buku du kina ti genehe?\n7 Anga Ziazia Kekeapai gbua nga gu dunguradungura akitabu nga ga aYudo gbiati aKristano te. Kuba gure, si nga gu buku du ti genehe ga Mbori toro adu kugii pa kehe. Agu akitabu du rogo Ziazia Kekeapai yo naabaha na ngbanya dagbaha na akuraha. Tona rogo Bambata Pai yo kuti Yugoti, si na gu meme riipai rogo yo nga ga Ziazia Kekeapai, du nga pa dia gbarasarimo kusayo ti ga Yekova bakere pagbia na pa digiso ga Mbori ringbisapai tipa kpotosende vurube gako Kindo tii ga Kristo zogarago, nga gu ‘tita dee’ i akido pako.—Oni gedi Bambata Pai 3:15; Matayo 6:10; Yugoti 11:15.\n8. Tipagine du rengbe ani ti ni ka ya aYisaraere anaamangaapai ti genehe?\n8 Agu aYisaraere naadu bakuru kusayo angia kpia wai Mbori amangapai ti genehe. Ni kpiapai, tii ga Moize aNdiko, “agu ade naadungura tiyo ka amanga apai pati ngbadimo bamburoko dungurati” aamangapai kina ti genehe. (Gate 38:8) Wai aYisaraere anaaguari na gayo bataya gbiati banye anaamanga kina ti genehe. Kusa, Bakindo Davide akparaka aRevi gbiati aboromotumo i nimangisunge rogo abadona. (1 Peka 23:1-6; 24:1-3) Na ho aYisaraere anaagiasangba Yekova ni, i anaagbia maku nga gu naana sayo i nimangipai kina ti genehe, i kidu na zereda gbiati kodatise.—Pa Rug. 11:26, 27; 28:1-14.\n9. Ginihe nayugoho nga gu dungurati nga ga aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã anaamangapai kina ti genehe?\n9 Gu dungurati nga ga aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã anaamangaapai kina ti genehe, na si aima gbia undo ti agu arugapai nangia ga riigbu bipasunge, nga gu riigbu bipasunge naadu mbata nga amokedi. (Amo. 6:1-6) Kusa, i arimisi kura awirina ku rogo gu riigbu bipasunge re. (Amo. 15:6) I anaagbia arugute na arugapai a vurube agu awaraga ga Mbori toro adu kugii agu akumba nangia papara gu riigbu bipasunge re watadu aguyo naana mangasunge mbembedi na gu riigbu bipasunge re. (1 Tim. 3:1-13; Tito 1:5-9) Wai du adungurati anaagbia undo ti pekafuo agu arugapai nangia ga riigbu bipasunge?\n10. Gini sangbanapai nakuru ho gu bambata adungurati nga ga aKristano apekefuo agu andiko ni riigbu bipasunge afuhe? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.)\n10 Oni gedi Amokedi 16:4, 5. Agu awirina riigbu bipasunge akedi yo apeke pa “agu andika fu akanisa i ka kuti ni, gu amokedi na abaakumba arũ he nadu Yerusarema yo.” Wa adungurati aapekafuo agu andiko re, “akanisa ki nyaki rogo idapase yo, ki nge ange na uru.” Ya mo pai ho rengbe ani ka wirikaha ti gu pangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re nibipa mangapai rogo ga Yekova riigbu areme?\nYA MO ONI NAPEKAFUO ARUGAPAI?\n11. Wai du si aida agu akumba i naasia yo mangipai kuti agu arugapai i agbiaha be ga Mbori riigbu?\n11 Ginipai si aida agu aboro du rogo gu Rondo Nga ga Be Basunge watadu gu Rondo Nga ga Ringara, babi adungurati, gbiati abaakumba rogo dungurati mangihe ho i agbia arugapai ni areme be ga Yekova riigbu? Ga Yekova Buku naruga rani dunduko nga ani du na giasangba gbiati ranigose. (Pa Rug. 30:16; Eb. 13:7, 17) Ba ho rogo ga Yekova riigbu tipa gu toro nga ga bisirapai watadu samungu te, mbiko ngbatunga gu sino re ima rengba ka gbarasapa gaani nyemuse, zereda na kodatise nga ga adungurati. Rengo ngaha nga, ruru Kristano ho rengbe ka ida ka yugo gu sino nga ga zanga irisa gbiati zanga du ni ruruse Dioturepe adu na ni te. (Oni gedi 3 Yoane 9, 10.) Ani ima rengba ka sana tirani a nga: ‘Ya mo mi nafubee tipa agu aboro du patire du wenengai rogo toro yo? Ya mo mi naadia agu arugapai kugume ni ipo na kini songodihe nga gu agu awirina nangbe kumbatayo afuhe?’\n12. Gini ariapai i amangihe nibipa wai ka sia moundo abaakumba gbiati abaakumba?\n12 Oni makianga pa gu diaberã Riigbu Bipasunge namangihe barambeda. “Asanahe be Agedihe” rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Ngbangba 15, 2014, apepa gu ariapai i amangihe nibipa wai i asia aboro ni abaakumba gbiati moundo abaakumba. Gu kekeapai re ape gupai nga gu riigbu bipasunge naadu rogo bambata sa kama agarã aidihe fu agu ababiapai nata ata i ni sia aboro. Na ngbanya na gu kpiapai re, naatona rogo Mbirinvuo 1, 2014, ababi adungurati aima digo ni sia abaakumba gbiati moundo abaakumba. Babi adungurati naasada ka ino agu akumba i nafura tipa yo ya i rẽ tipa i siayo na ka rengba du ko ki kuru gene tungusapai yo na yo. Babi adungurati nawisigo ga gu wirina re aborokporo a wenengai. (1 Tim. 3:4, 5) Gu gbuu nga ga abaakumba gbiati babi adungurati nawisigo agu apai du rogo Ziazia Kekeapai yo tipa gu boro rẽ ka mangasunge moundo abaakumba gbiati abaakumba.—1 Tim. 3:1-10, 12, 13; 1 Pet. 5:1-3.\n13. Wai du rengbe ani ka songoda agu arugapai ani agbiaha be abaakumba?\n13 Si naida ani pekefuo agu arugapai nga ga Ziazia Kekeapai ani agbiaha be abaakumba. Gi ruru ababanda akandoro du rogo ga Yekova riigbu re, gu “ziazia” arugapai du rogo ga Mbori Buku yo du nangbe fuyo kumbatayo. (1 Tim. 6:3) Oni tingidinga gu rugute nangia ga Pauro tipa agu aboro namanga utukuru rogo dungurati. Gu kura aboro adu yo ‘naamanganga sunge wa sa ya, ono i adu ni adingbiti pai.’ Wa goapai ayugoho, abaakumba aima zungodi yo ono ka i agianga gu rugute re ya. Wai du ka dungurati amangipai na gu ngbatunga aboro re? Pauro afu rugapai nga: “Oni bí nga gu boro re, ka oni kódi nga tironi na ni ya.” Gu rugute re aapingo kina kubanisa te mbiko si ape gupai nga ka i bingo ngbatunga gu boro re ni kare ya. (2 Tesa. 3:11-15) Areme, abaakumba rengbe ka manga gumbapai nga gu nafu zahe tipa gu boro kakuti manga gupai nagbarasa rimo dungurati, wa gunga mbakadapa rogatise na zanga idipase. (1 Kor. 7:39) Wai du mo amangapai ka si du nga abaakumba bihe nga si daada i fu gu ngbatunga gumbapai re? Ka si du nga mo ima ino gu boro i nafura tipa ni re, ya mo mo ambu koda tiro na ni? Gamo nyemuse na pa ru mo nyanyaki ima rengba ka sa gu boro re ni mbu gani gbegberẽ mangaapai. \nONI BANDA PADU GIGIRI, KIDU NA ZEREDA GBIATI KODATISE\n14. Wai du rengbe ani ka fubee tipa ka banda dungurati ni gigirihe?\n14 Ani rengbe ka banda gu padu gigiri nga ga dungurati rogo toro yo ni peka ani fuo agu arugute du rogo Fugo Mbori yo. Oni berẽnga pa gupai naamangi bakuru kusayo rogo gu dungurati naadu Korinda yo. Pauro aima futiko ka tungusapai rogo gu gbata re, na ko aima kpinyemu gu “ziazia” awirinako naadu yo. (1 Kor. 1:1, 2) Ono nairiwo gu gberãrago ko adu na ni ho si adu ni nga ko mangipai kuti gu pa bari i aambuhe ambu si nimangi rogo gu dungurati re! Pauro afu rugapai fu abaakumba nga i fu gu kumba re fu Satana, du rogoyo nga ka kusako kusayo rogo dungurati. Si aaida abaakumba di gu “agbooro” kusayo naadu dagba aboro tipa ka banda dungurati ni gigirihe. (1 Kor. 5:1, 5, 6, 12) Ho ani asongoda gu diaberã ni nga ga abaakumba ka kusa gu boro ingapai kusayo aidanga ka saberã ya, gure nga ani naundo ka banda dungurati ni gigirihe na isoke ka sa gu boro re ni saberã ni na ki gbata ga Yekova mbupai.\n15. Wai du rengbe ani ka banda zereda rogo dungurati?\n15 Gu kura kpakaraapai adu kina Korinda yo si aaida i mangipai sa ni. Gu kura awirina aandu na awirinayo ku ngbangayo. Pauro asana yo na nyanyakipa sanahe nga: “Ka oni vura hi irairapai si mangi wãi?” (1 Kor. 6:1-8) Ngbatungapai wa gure ima kura areme a. Ti gu kura aregbo, kura awirina rogo toro yo aima manga mbakadapai nga ga sunge marã ono pa gayo marã ki gberẽ na isoke i ki tona ka bira wirinayo nga ni abiriki yo. Gu kura aboro ima ndu na awirinayo ku ngbangayo, ono ga Mbori Buku naundo rani ani ini gupai nga, gu ngba nga pa gaani ahe gberẽ ti gu nga ani ye na pazee kuti rimo Mbori watadu ka fuda gu zereda nga ga dungurati.  Rengo ngaha nga, tipa ka nyasariipa kere akpakarapai, si naida ani mangipai kuti ga Yesu rugute. (Oni gedi Matayo 5:23, 24; 18:15-17.) Ho ani amangaha ni wo, ani nafubee tipa gu kodatise nga ga airisi Yekova.\n16. Tipagine du si aida ani moibangirani ti ni nga ga Mbori aboro nika du na kodatise?\n16 Ga Yekova Buku nayugo gu ndupai furani si aida ani moibangirani ti ni tipa ga Mbori aboro du ni kodikodi yo. Bake papara Atambuahe abibia nga: “Oni ngére, nga gu wenepai na wenerago a ka awirina sungu sa na berã sa!” (Tam. 133:1) Ho aYisaraere anaagiasangba Yekova ni, i anaamangapai kina ti genehe na kidu ni kodikodi yo. Ho Mbori afura ni kumbatayo tipa gupai si adu nga gako aboro nika du rogoho, ko aya: “Mi amáa yo kina sa wa akandoro rogo ndugu ra.” (Mika 2:12) Kurigure, Yekova afura kumbatayo vurube gu nebi nangia Zefania ki ya: “Mi asá gu fugo nga ga aboro ni nzunzu fugo [nga ga gu rengo du rogo Ziazia Kekeapai yo], ya i dunduko ki yambu he ti rimo Yekova ki nimangi pako kina ku bani sa.” (Zef. 3:9) Nairiwo gu tambuahe du ani na ni tipa kadu na gu momu nga ka iriso Yekova na kodatise!\nAbaakumba, oni mangi ome ka undo gu boro rogo toro yo mangi irairapai (Oni bi genewaraga 17)\n17. Tipa ka banda gu kodatise nga ga dungurati na padu gigiri, wai du si aida abaakumba mangipai na gu boro mangi irairapai?\n17 Tipa ka banda gu kodatise nga ga dungurati na si kidu gigiri, si naida abaakumba mangipai ni ipo na rogo nyemuse yo ka si du nga wirina mangi kere ingapai. Pauro aima inoho nga anga Mbori nakpi nyemurani akpi gbua te, na Ko abingo iraira mangapai ki zanga mangapai sa ni a te. (Snz. 15:3) Sidu, Pauro amanganga ndundu ka ke Bambata aKorindo te nga gu waraga naadu na nyanyaki rugute rogoho ono kidu na nyemuse. Ue aKorindo nga gu ko akehe bete adiwi kusa, nayugoho nga i aima manga sonakumbatayo mbiko abaakumba aima mangapai kuti ga Pauro rugute. Ka si du nga Kristano mangi irairapai mbata fu ni inihe, si naida agu akumba du na inohe asadi ka ruga ni ni gu sino nga ga zera.—Gara. 6:1.\n18. (a) Ngba gini agene gu rugute du rogo Fugo Mbori yo aundo agu adungurati naadu rogo bambata sa kama agarã? (b) Ginipai ani ka sakapai tipaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n18 Si tie ziazia nga gu rugute du rogo ga Mbori Buku yo ziazia toro adu kugii pa kehe, aundo agu aKristano naadu rogo bambata sa kama agarã Korinda yo na rogo kura arago tipa i nye gigiri, ki banda zereda na kodatise rogo gayo adungurati. (1 Kor. 1:10; Ef. 4:11-13; 1 Pet. 3:8) Ni sangbanaha, agu awirinarani naadu ti gu regbo re aima rengba kadu na diabese rogo sunge tungusapai yo. Nirengo, Pauro arengbe ka ya i aima tungusa wene pangbanga “rogo arago tii ngbangbaturũ yo dũ.” (Koro. 1:23) Areme, i nagbandaka gu inohe du tipa ga Mbori bawene ringbisapai rogo zegino dunduko mbiko gu bakere ome agu aboro du ni kodikodi yo rogo riigbu amangaha. Gu kekeapai ngbefuo gere nika fu gu kura goapai nayugoho nga agi aboro re nabi Ziazia Kekeapai na nyanyakipaha na i ima diaberã ka iriso gu Bakerepa Bakindo nga Yekova.—Tam. 71:15, 16.\n^  (genewaraga 13) Oni bi Organized to Do Jehovah’s Will, kpewa. 134-136.\n^  (genewaraga 15) Ka oni aida ka inopai tipa gu ngbatunga apai rengbe Kristano ka ndu na kurani ti ni ku ngbanga yo, oni bi gu buku nga “Oni Bánda Tironi Rogo ga Mbori Nyemuse Yo” kpe. 223, rukutu kekeapai bandu he yo.


Heb 3 | `GVF | STEP | Ena iru diga paamia, kabin sire dorimil mile nomanin naabilungwa ka main enan kobe, kamin ai God i bole milana dire, “I wo,” dire gala di i tomue. Yesu milungwa main i pire nomanin suna yeyo. Na ibal kobe ka main di gawa dibinga, Yesu ka main i kenin ere milungwa yal bil milama dire, God yalini nusi ime eremue.\nMose kaan aa te yebe erimba, Yesu kaan maa kora kule aa te yebe wen erungwa\n1 Ena iru diga paamia, kabin sire dorimil mile nomanin naabilungwa ka main enan kobe, kamin ai God i bole milana dire, “I wo,” dire gala di i tomue. Yesu milungwa main i pire nomanin suna yeyo. Na ibal kobe ka main di gawa dibinga, Yesu ka main i kenin ere milungwa yal bil milama dire, God yalini nusi ime eremue. 2 God gawliman kobe muru milungwa suna, Mose ka main konagi wai wen erungwa mere, God konagi Yesu, “Ero,” di tongwa, Yesu para pire wiina eremue. Yesu konagi iray erama dire, God yalini paale suna ere imue. 3 Yal ta ogu kiingwa ibal kanere, “Ogu wai dimua,” dimba, ogu kiingwa yal i kaan aa te yebe wen eremue. Iru erungwa mere, ibal Mose kaan aa te yebe erimba, Yesu kaan aa te yebe wen erungwa kuunin paamue. 4 Te ogu kiingwa main iwe, ogu ta ta para dungwa ibal kobe ogu iray kiimba, God kalkan para muru ere yomue. 5 God gawliman kobe muru milungwa suna, Mose ka main konagi wai erere, te God eme ka ta di maribe erangwa mere di ibal tere, nil konagi iru ere God tomba, 6 Kirisito nil konagi yal ta milekire God Wan milemia, ena yalini gawliman kobe para muru kenin ere ke milemue. Na ibal kobe God pi tegi yobinga, main i aa gi di pirabinga, te yalini kal wai ere na tenama di pire main i para aa gi di pirabinga, ena God gawliman kobe milabinwe.\nIbal kobe God ka dungwa pire wiina ta erekinangwa ibalin kobi God bole erin dorimil ta milekenangwa\n7 Ena main paangwa i God Kegemama Iban ka iru di paalungwa paangwa,\n8 “God ka dungwa malia piranga, ena goma ka dungwa pire wiina te erekinga mere, malia iru ta erekire, te girin di ta milekio. I ibal kobe gariba simi yongwa gul mile God ka dungwa pire wiina ta erekire, i yalini suan kaninga mere, i malia iru girin di milekio. 9 God ka iru dungwa, ‘I sanamoi gilekume me erin yal sutan aan kawn muru na mile pai eriga main kanimba, ibalin kobi kal digan ere taalime erungwa na suan kanemua.’ 10 Kal iru eremia, ena na denan gule ibalin kobi tere ka iru diga, ‘Ibal kobe inin nomanin si pire kal ki ere warere, te na mile pai eriga mere, main i duulin bile ta warekimua.’ 11 Dire na maabinan mina aa taw sire ka iru diga, ‘Ibalin kobi ure na bole erin dorimil ta milekenamua.’”\nIsirel ibal God ka dungwa pire wiina ta erekungwa mere na ibal kobe iru ta erekirabinga paangwa\n12 Na ka main enan kobe, i ibal kobe milinga suna, ibal ta nomanin gule daalin sire ka main pire gi dikire, mun kal waa God tenangwa mere, ibal ta iru ta milekenama dire, i kanekun ere milo. 13 Ka main minin ganin bilungwa paangwa di i tega, “Malia dimua,” dungwa iwe. Dungwa ka main iray malia di i tomia, ena kal digan ere taalime eringa kela kule ka di i tenangwa, girin di ta milekenana dire, are kaun kaun inin inin aa ki di te ibeya ero. 14 Te Kirisito bole pena gale u taran pire milebilga main iwe. Goma na ibal kobe kawn kule Kirisito pi tegi yobinga, aa gi di pire milabingal milabinga main paamue. 15 Te ka main minin ganin main para iru dire bilungwa paangwa,\n“God ka dungwa malia piranga, ena goma ka dungwa pire wiina ta erekinga mere ta erekire, te girin ta di milekio.”\n16 Te ibena God ka dungwa pire wiina ta erekime? Ibal kobe Isipi piserungure Mose awli ungwa, ibalin kobi God ka dungwa pire wiina ta erekimue. 17 Me erin yal sutan aan kawn muru God ibena den gule tome? Ibal kobe kal digan ere taalime erungwa, yalini den gule ibalin kobe tongure, ibalin kobi ai simi yongwa gul mile gulemue. 18 God maabin mina aa taw sire, “Ibal kobe na bole erin dorimil ta milekenamua,” dungwa ibena milama dire, di bile dime? Yalini ka dungwa pire wiina ta erekungwa, ibal kan dimue. 19 Iru paimia ena ibalin kobi ka main pire gi ta dekungwa, God ibalin kobe bole erin dorimil ta milekungwa kanebinwe.


1Th 4 | `GDN | STEP | Kowaniyoma, nu oka yau kewopamana kwaigemei ko iyapana Mamanuga God e yabuiya badidi maba idiwana da e nu mamamanuga wagana ki yonai ka nu karako kawareya wi ade nidimei yau kena. Nu katainugu da nu naiya badidi nidimipi teyateyama ki wi makeya makeya inako kwaiwagamu idiwu ko nu karako nu Kaiwawonuga Iyesu e si pokaiya ragiragi kawaya kawareya wi ade nidimei da wi mara-mara inako mena kwaiwogoi yamoi.\nNu badidi maba idiwomu da Mamanuga God nu mamamanuga yagisi?\n1 Kowaniyoma, nu oka yau kewopamana kwaigemei ko iyapana Mamanuga God e yabuiya badidi maba idiwana da e nu mamamanuga wagana ki yonai ka nu karako kawareya wi ade nidimei yau kena. Nu katainugu da nu naiya badidi nidimipi teyateyama ki wi makeya makeya inako kwaiwagamu idiwu ko nu karako nu Kaiwawonuga Iyesu e si pokaiya ragiragi kawaya kawareya wi ade nidimei da wi mara-mara inako mena kwaiwogoi yamoi. 2 Wi badidi maba idiwana ki kabuwai ka nu Kaiwawonuga Iyesu kasiyara negebu ki pokaiya nu wi nidimeya teyateyama. E kabuwai ki kuduba ka wi kataigubu kewowena.\n3 Mamanuga God e nuwaiya ka wi e yabuiya bagi supasupai mena e nene idiwana ki nana. Ki pokere ridi yo apunu, wi taku maba igida yauda asusu eba kwaiwogoi iwoi ade didiwa mete eba ukwopoi. 4 Wi apunu eyaka eyaka ridi tauwamana wainapiyamu ki ka wi Mamanuga God e yabuiya ade iyapana kuduba mu yabumugu mete kina waina nobomo wi iyaga bagi supasupai mena idiwoi. 5 Iyapana kwaiyanai Mamanuga God eba kataimugu ragidai taku maba iwana ki poisiyasiyai wainapiyamu notamaga ki deneya tainitamiyau ki mu maba wi inako eba kwaiwogoi. 6 Ki pokere, yau nene ka nau yona yau ade suwagani wainapumuri; Kau waretagi eba giripiyowa ade e eba rauru kawa-kawarapiyowa. Nu naiya mena ragiragi kawaya wi nidimeya ki nu karako kawareya wi ade nidimei yau kena; Iyapana nima inako kwaeyogono ki ka Mamanuga God aita ewa bita kawaya mosi e kweyoto. 7 Mamanuga God nu winenibu da nu midimama berai inako eba kwaigamana ki nana ko e nuwaiya ka nu e yabuiya iya bagi supasupai e nene mena idiwana ki nana wagubu. 8 Ki pokere iyapana nima yona yau kwenupiyau ki ka e eba nu yonanuga kwenupiyau ko Mamanuga God e eya Keyai Tanai Bagi Kawaya puyo negebu ki e yonai e kwenupiyau.\n9 Wi suma sumaiwagamu ragidai deni deni nota kwarikwarisi kasiwara-igamana ki yonai nu oka pokaiya mo wi eba kabuwaniyamu mibai ka Mama-nuga God e ebo mena nota kwarikwarisi ki notai wi kabuwanibu kewowena. 10 Nu sumanuga eyaka mena ragidai kuduba tawana Makedoniya rabineya idiwu ki mu bamamugu ka wi mara-mara bagi kawaya inako kwaiwagamu nota kwarikwarisitamiyamu idiwu. Ki pokere kowaniyoma; Nu karako yona yau mena wi nidimei; Wi bagi kawaya kwaiwagamu ki wi eba kamadumuri ko kawareya kawareya inako mena kwaiwogoi yamoi.\n11 Nu naiya mena wi nidimipi, iwagibi ke; ‘Kau nima rabinagi tatatawai ki kau kwarisinuwagi rabinagi pakarayagisi. Kau nima kowagiyoma mu yonamaga nuparanugei nuwegei ki kau nupara kamadi. Ade kau nima imagei tondei ki kau kaubo idagi kasiyarayogono pokaiya kupowa tondowa.’ 12 Wi inako kwaiwogoi ki ka wi baniga digumau uburono manako iyapana suma eba sumatagamu ragidai wi eminimono wiwiranimono ade wi werega mete togomono.\nNu Kaiwawonuga Iyesu ade wirawagana bauwagana ki yonai\n13 Kowaniyoma, nu karako iyapana popotagubu ragidai mu yona-maga wi nidimana wainapemei. Iyapana iya wadamana nawanai eba idiwu ragidai ki mu ka nuwaboya rabineya idiwu mibai ka mu kowa-muguma popotagisi ki ka mu deni mena kayatagisi ko ewa mo eba emitamini. Ko nu Iyesu sumapemei ragidai nu nuwaboya inako eba wainapomu mibai ka nu katainugu da Iyesu powena ade iyawena kipu ubupu ki pokere iyapana gwedewau e sumapamawa da popo-tagubu ki ka Mamanuga God mu waratamini da mu aita ewa Iyesu mete wiratagisi baitagisi.\n15 Nu Kaiwawonuga badidi wagubu ki nu karako makeya makeya wi nidimei yau kena; Nu Kaiwawonuga ade wira-yagisi baiyagisi makeya ki ka iyapana popotagubu ragidai yabiri iyatagisi kimoto ubumoto ko nu iyaiya idiwei ragidai ki nu ka mu ewamugu yamamu. 16 Mara ki makeya ka Mamanuga God e bawiwi yagisi ade aneya kawaimaga e bonanai ragiragi kawaya wena siyonoto ki nu mete wainapamu manako nu Kaiwawonuga kunuma kamadini kaworoto. Ki makeya ka iyapana gwedewau Keriso e naureya idiwa da popotagubu ragidai ki mu yabiri iyatagisi kimoto ubumoto. 17 Ki eweya ka Mama-nuga God uburoto nu iyaiya idiwei Keriso sumapemei ragidai kwananiyoto teniyoto popotagubu ragidai ki mete ewapuru yamamu manako nu Kaiwawonuga oroguma kawareya iyarau bananapamu. Bananapamu manako nu e mete mara-mara idiwomu kaiwomu. 18 Ki pokere yona yau pokaiya ka wi wibo wibo deni deni togi kasiwaraiwogoi idiwoi.