Oni Sungudihe! | Study\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Batak (Toba) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Fijian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Korean Krio Lamba Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndebele (Zimbabwe) Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Sango Serbian Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Ka si du wa si ayé yee, mo súngudi he.”—ABAK. 2:3.\nABIA: 32, 45\nGini nduapai du berani nasarani ani idi kuti gupai nga ani naraka rogo yangara arame?\nTipagine si aidanga ani mbupa ima digido zegino si sarani ani zanga ngera rogo toro yo ya?\nWai rengbe ani ka yugo na ni nga ani nasungodo pa digo gi sino raka re?\n1, 2. Ginipai ga Yekova aboro aima digo nimangihe?\nGA YEKOVA amoyambu aima digo nisungudi pa bi ga Mbori sangbaanebi si nidigisitihe. Ni kpiapai, Yeremaya apepai ni sangbaanebi nga i nika gbarasa Yuda, na gere nga gupai namangi ho aBabero agbarasihe ni rogo gu garã nangia 607 M.B.K. (Yere. 25:8-11) Ga Mbori toro adu kugii Yesaya ko pepai tipa ku mbatayo nga Yekova nika karaga aYisaraere berewe ku rogo gayo ringara ki ya: “Maku du fu agu yo dunduko nasunguda ko.” (Yes. 30:18) Mika gako sangbanebi afura a tipa ga Mbori aboro naadu mbata aya: “Mi angéra koyo du Yekova ni.” (Mika 7:7) Tipa dungu kama agarã, ga Mbori amoyambu aima digo nisungudi ka bi wai gu sangbanebi naadu tipa Masiya watadu Kristo nika digiso tihe.—Rk. 3:15; 1 Pet. 1:10-12. *\n2 Gu ga Mbori amoyambu a du ti gaani regbo re aima digo nisungudi ka bi wai gu kura sangbaanebi du tipa Masiya nika digiso tihe. Vurube ga Masiya Kindo, Yekova nika nyasariipa gu gbegberẽ apai narungosi aboro na ki batasi gako aboro be gi zegino du tiibe Satana re. (1 Yo. 5:19) Sidu tie, si naida ani naangera angera kindi na kidu na rubangirise nga gi zegino re ima mbeda ka digo.\n3. Gini sanahe rengbe ka kura ka si du nga ani ima pido pa digo zegino tipa gbanga regbo?\n3 Wangia ani ga Yekova amoyambu, ani na nyemu ka bi gupai Mbori akpinyemuhe si ‘nimángi rogo kpotosende wa duhe ngbangbaturũ yo.’ (Mt. 6:10) Ono tie, fuo dungu aboro bihe nga gi zegino re nadia regbo ni gbangaha zanga si digi, i tona ka bakabangiriyo nga, ‘Ya mo wene nduapai ho tipa ka nye kuti sungudo pada gu uru re?’ Ani wisigingo pai tipaha.\nTIPAGINE SI AIDA ANI SUNGUDIHE TI NI?\n4. Gini bambata ndupai nasarani ani ngere angera kindi?\n4 Ziazia Kekeapai nangarasa rani nga ani du na ruru bipai tipa gu gbarasahe nika manga ku mbatayo rogo gi zegino re. Yesu aya fu apefuoko wẽ “oni ngére tie.” (Mt. 24:42; Rk. 21:34-36) Gere nisaha nga wene ndupai tipa ani sungudihe, mbiko si nga gupai Yesu aya ani mangihe! Nibi gipai re, ga Yekova riigbu nga wene kpiapai. Agu awaraga si akusaha aima digo ni ngarasi rani ani “ngere tipa ye gu uru nga ga Mbori” na kini moibangirani kuti gu ga Mbori kidohe nga ga vovo zegino.—Oni gedi 2 Petero 3:11-13.\n5. Tipagine duhe ti ni furani ni nyanyakipa pai ani ningere ti gi gaani regbo re?\n5 Wa vura duhe nga si adu ni wenepai fu aKristano i sungudi pa digo zegino kama agarã kusayo, si a na nyanyakipaha furani areme. Tipagine? Mbiko ani naraka ti gu regbo Kristo azogarago ti ni. Gu kpiapai nayugopa du ko na ome kindo beko atona rogo gu garã nangia 1914. Na pa gberã apai kina ku mbatayo gbiati pa tungusapa Kindo, nga agu apai nayugo gupai nga ani naraka ti “digida rago.” (Mt. 24:3, 7-14) Wa duhe nga Yesu ayugongo pa wai gu bagizo regbo re nika du mbata fu digido zegino da te, si naida ani du na rubangirise na kini ngere angera kindi.\n6. Tipagine si aida ani du ti ni na kido nga apai nika gberã kina ku mbatayo wa ani ambeda kuti digido zegino?\n6 Ani ima rengbe ka sanahe nga: Ya mo anga gi “digida rago” re nafura tipa gu regbo ku mbatayo si adu nga agu apai du rogo zegino nikaa gberã kina ku mbatayo te? Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga gbegberẽ apai nikaa maapai rogo “kusa rago.” (2 Tim. 3:1, 13; Mt. 24:21; Yugo. 12:12) Sidu, si naida ani ini gupai nga agu apai namanga rogo zegino awere nikaa gberã kina ku mbatayo kisusi.\n7. Ginipai Matayo 24:37-39 ayugoho tipa agu apai du rogo zegino rogo yangara arame?\n7 Ono oni naberãha nga apai nika gberã ki da wai mbata fu “bakere gberãngbi” da? (Yugo. 7:14) Ni kpiapai, ya mo oni namaa berãroni nga avura nika manga rogo aringara dunduko, ka aboro dunduko adu nga na riahe ya, na akaza ki ni mangi rogo angbadimo akporo dũ? Ti agu aregbo re, zavura agu aboro ni naati kango Ziazia Kekeapai nika ida kuti gupai nga gu sangbaanebi nga ga Ziazia Kekeapai nadigiso tihe. Ono tie, Yesu aya dungu aboro nika ‘inongo’ padu ko na ome kindo beko ya, i nika manga kina agu apai ngbatiyo rogo raka yo daho regbo ka digo ni. (Oni gedi Matayo 24:37-39.) Sidu, Ziazia Kekeapai ayugongo gupai nga sino raka nika gberã rogo yangara areme kisusi asusa tipa ka sa aboro ngbaome i idi kuti gupai nga digido raka nambeda kada te.—Rk. 17:20; 2 Pet. 3:3, 4.\n8. Gini gopai du gbaiga fu agu aboro nairisa gu ga Yesu zinahe du tipa “ngera” angera kindi?\n8 Ono tipa agu aboro nadigi niirisi ga Yesu arugute idi kuti agi akpiapai re, i ima inoho nga si du wa ka si digisitihe gbaiga ngba gu gene nika gbeberãyo i ‘ningere’ angera. (Mt. 24:27, 42) Na gere nga gupai natona ka manga tona rogo 1914. Natona ti gu regbo re ka ndu ku mbatayo, apapara agu akpiapai nayugo padu Kristo na ome kindo beko aima digo ni digisitihe. Nirengo, ani naraka awere rogo “digida rago” nga gu guru regbo nandu kuti digido gi gbegberẽ zegino re tipa i gbarasihe.\n9. Gini nduapai nasarani ani nye kaa sungudo pa digido gi zegino re?\n9 Ono tipagine tie si aida aKristano sungudihe ti ni? Ani nasungodo ho mbiko gure nayugo gaani giasangba fu Yesu Kristo. Na ani ima rugatirani a na pa gupai nga Kristo awere na nazogarago. Gu maabangirise du ani na ni, anga mburuhe ri gu kungbopai gbua idi ani he te, ono mburuhe rii gu gopai du rogo Ziazia Kekeapai nga gu nasarani ani nye ka ngera angera kindi wa ani asungodo gi gbegberẽ zegino re si digi.\nANI NIKA SUNGUDOHO DATI GINI REGBO?\n10, 11. (a) Ginipai Yesu ambakadi gako abawiriki tipaha? (b) Ginipai Yesu apehe fu apefuoko i mangihe ka si adu nga i sungudi pa digido zegino tipa gbanga regbo ka si adanga ya? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n10 Agurani kinaho naima digo ningere rogo toro yo tipa dungu agarã. Ono tie, si aidanga ani mbupa ima digido zegino si rungburasi rani rogo toro yo ani ki mbu sungudo ho te. Ani mbakaditirani na kini pidi pada Yesu nga gu boro nika gbarasa gi gbegberẽ zegino re. Oni tingidi gupai nga Yesu angarasi apefuoko ki ya: “Oni bánda tironi abanda, oni ngére angera ki nikpari; bambiko oni aina nga ragoho te. Si wa ka boro nye rogo kura ringara, ni naguari kpuni ki asia paha fu gani aboro sunge, ki kparaka sunge fu yo ni ba sa sa, ki ya fu sungudi ngbadimo ni ningere angera. Oni ngére a wo, bambiko oni aina nga ni gu rago irakporo ka yega te, ka ni yega a nyemu na bebere yuru, na ho kondo nakua ni, a wiso a - ko ka tunguo roni atunguo oni ra ara. Gu pai mi agumba fu roni kina ha mi agumba fu aboro dũ, oni ngére angera.”—Mk. 13:33-37.\n11 Fuo apefuo Yesu ini gupai nga Kristo ima tona ka zogarago rogo 1914, i ambakaditiyo nibasa mbiko i aaberãha nga digido zegino nika da ti gu regbo re. I amangihe wo ni kiiso yo gayo sunge tungusapai. Yesu ayugu gupai nga ko nika ye ‘nyemu na ho kondo nakua ni.’ Ginipai ka gako abawiriki arengbe ka mangaha ka si adu nga gipai re mangi? Ko aya fuyo: “Oni ngére” angera. Pa ima digido rago koyo aarengbanga ka sayo i mbu berãpaha riyo yo wagusa te.\n12. Ginihe Abakuka asana Yekova tipaha, na wai du Mbori akaragapai fuko?\n12 Ani bingo gupai naadu tipa gu nebi nangia Abakuka Mbori afu sunge fuko ko ndu ka pe pa gbarasa Yerusarema ku mbatayo. Ti gu regbo ko ada yo, aboro aima inopai tipa gu zahe naadu tipa gbarasa gu gbata re tipa dungu agarã. Apai aima da kuti gu bangiriba nga ‘gbegberẽ aboro ake pati ruru yo kirikiri, na pa sarangbanga ki da ni irairaha.’ Sidu, si airiwonga ka bi gupai nga Abakuka asanahe ki ya: “Ako Yekova, mi ka akpara ni gbanga ha waĩ tipa undahe”? Kuba gupai nga Yekova karagapai kuti gi sanahe re nibasa, ko akido gi ruru nebi re nga gu pa gbarasahe ko afuraha tipaha re, “si aíma nga te.” Mbori aya fu Abakuka wẽ “mo súngudi he.”—Oni gedi Abakuka 1:1-4; 2:3.\n13. Gini berãpai ka Abakuka arengbe kadu na ni, na tipagine ka si arengbe ti ni kadu ni pa zanga tatamana?\n13 Oni berẽnga gupai nga ka Abakuka ada na gberãrago na ki berẽ gupai nga: ‘Mi aima digo nigipa gbarasa Yerusarema tipa dungu agarã. Na ka si du nga regboho ata mbedanga te? Rẽnga ha mi ni tungusipa ha wa ka i ya i nika gbarasa gi gbata re barambeda te. Mi nika mbuhe fu kura aboro.’ Ka Abakuka atona ka berã ngbatunga agu aberã re, ka gu pagume naadu dagbako na Yekova aima gberã, na ka pa gako raka agberẽ agbera ho ka aBabero agbarasi Yerusarema ni!\n14. Tipagine rengbe ani ti ni kadu na kido nga ka ani moi bangirani tipa digido zegino, ani adunga na gberãrago te?\n14 Rogo vovo zegino, ani aduadu na ndupai berãni tipa ka berãkuriipa agu agopai dunduko naadu tipa digido zegino nga si aima manga nirengo. Berãkurii wai apai amanga rengbe ka nyakasa gaani kido kuti Yekova gbiati gu gako akidohe ata manganga ya. (Oni gedi Yosua 23:14.) Ani nika du na ngbarago tipa Mbori nga gu boro ‘ini rago ahe na regbo na gako tandu,’ ko nazungodi rani ani raki na rubangirise mbiko “digida apai dunduko nambeda.”—Amo. 1:7; 1 Pet. 4:7.\nANI TA SUNGUDO HO KINI MANGIPAI AMANGA!\nYa mo oni natungusapai zaaza? (Oni bi genewaraga 15)\n15, 16. Tipagine du he ti ni nga tungusapai zaaza nga gu wenepai rengbe ani ka mangaha awere?\n15 Si naida ani du na maabangirise nga ga Yekova riigbu nikaa aundo rani aundo tipa kaa tingida rani na agu apai nga si naida ani ta raka kini mangisunge fu Mbori. Anga agi atingidapai re gbua tipa ka sarani ani mangisunge fu Mbori ti aregbo dunduko te, ono si tipa ka undo rani ani ini gupai nga agu apai nayugo padu Kristo awere na ome Kindo beko nadigiso tihe. Gini wene gene rengbe ani ngbaha ka mangapai kuti gu regbo ani araka ti ni awere? Nirengo, ani du si abi rani tipa ani gbata ga Mbori Ngbi na gako rurupai ni tungusa ani wene pangbanga zaaza.—Mt. 6:33; Mk. 13:10.\n16 Wirinarani sa ni dee aya: “Ka ani atungusapai tipa ga Mbori Kindo, ani rengbe ka batasa aboro be gu kere kpio rengbe ka ye ku mbatayo.” Ri ima ino gupai du tipa batasa aboro, mbiko ri na kumbari abati ti gu regbo gu kurungba rimoho angia Wilhelm Gustloff arindo rogo gu garã nangia 1945. Zavura ti gu kere regbo re, boro ima rengba kadu na iraira biapai tipa guhe nyakipaha. Gu wirinarani re atingidipa gu dee naata ngbari nga: “Gimi mangu! Gimi mangu! Gimi afongo! Gimi afongo naabaha ima nye vuru kurungba yo. Pa gimi ahe dunduko ima gberã!” Ono tipa gu kura aboro tigayo, i amangi ome tipa ka maa gayo raka ngbapai tipa ka batasa agu aboro naati ku rogo kere zezere ime. A wa agu aboro re amangihe, kinawo du ani amanga ome tipa ka batasa aboro. Si naida ani tungusipai ni ipo ka undo kura aboro i bati be gu gbarasahe nika manga ku mbata barambeda.\nYa mo mo namanga adiaberã ni tatamana tipa gupai nga ka pai gbenga berãro ti gupai nga kaa ngera angera kindi ya? (Oni bi genewaraga 17)\n17. Gini nduapai du berani tipa ka ida kuti gupai nga digido gi zegino re rengbe ka ye wa ikpirogumba?\n17 Agu apai namanga rogo zegino nayugo gupai ziazia nga agu asangbanebi nga ga Ziazia Kekeapai nadigiso tihe na digido gi zegino re ima mbeda kada. Sidu, si aidanga ani berẽ gupai nga bakere regbo gu nyeanye koyo kindi tipa gu “nyarinde” du na ‘gbangaru bawe’ du paru rogo Yugoti 17:16 gbarasi Babera Duna Bakere Ome Ti Ni nga bariwara ngbii zire pambori gi zegino re te. Si naida ani tingidi gupai nga ‘Mbori amaa sangbako ku kpotoru yo’ tipa u mangi gipai re na gipai re ima rengba ka manga wa ikpirogumba! (Yugo. 17:17) Imanga pa da digido gi zegino re berewe te. Wene ndupai kinaho si aida ani degeturani ti ni kuti gu zahe Yesu fuhe ki ya: “Oni bánda tironi, oni ka hisa kpotoroniyo na bakere riahe, na kpibuda, na berãpa gi unga re, gu rago ki da re nibasa wa kina gbina naza.’’ (Rk. 21:34, 35; Yugo. 16:15) Ani dinga berã adia awere tipa ka mangasunge fu Yekova zaaza na ki du na kido nga ko “namanga pai fu agu yo nasunguda pa” ko.—Yes. 64:4.\n18. Gini sanahe ani nika sakapai tipaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n18 Wa ani apido gi zegino re si digi, si naida ani degeturani adega kuti agu afugo gu bawiriki nangia Yuda, si naya: “Abadiangba, oni ta sonosa tironi rogo gaoni ziazia idapase, nikpari rogo Ziazia Toro yo, oni bánda tironi rogo ga Mbori nyemuse yo, ki ningere fuo ga gaani Gbia Yesu Kristo inapai sa nyenye unga.” (Yuda 20, 21) Ono wai du rengbe ani ka yugoho nga ani nasungudo ga Mbori kidohe tipa vovo zegino na ani nangera ku mbatayo tipaha? Gere ni kangia gu riipai ani nika wisigopai tipaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere.\n^ genewaraga 1 Ka oni aida ka ino gu sangbaanebi du tipa Masiya na wai si adigisitihe, oni bi kpewaraga 200 rogo gu buku nga Gini Apai Nzunzu Ziazia Kekeapai Ayugoho?


Mo Fu Kpotoroyo Tipa Agu Apai du ni Kekehe | Tipa Wisigoho\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Mi Ima Gbia Undo ti Ta na Airatatamana\nOni fu Irisa fu Aguyo Rẽhe Fuyo\nOni du na Idapase—ki Mangi Diaberã na Tatamana!\nOni Mangisunge fu Yekova na Kpotoroniyo Dunduko!\nYa mo Mo Afu Kpotoroyo Tipa Agu Apai du ni Kekehe?\nDu ni Bakure Ho du Pabakure ni Rogo Kpakarapai\nGu Rimo du Paha Rogo Ziazia Kekeapai yo ti Kpoto gu Runge Naadu Bakuru Kusayo\nNgbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati) | Marungu 2017\n“Agi apai [re] . . . si [adu] ni keke he tipa za rani, nga agu yo ye digida rago ku auru yo.”—1 KOR. 10:11.\nABIA: 11, 29\nGINIPAI RENGBE MO KA WIRIKAHA TI AGU AINGAHE NGA GA AGI ABAKINDO RE?\nAsa na Yosafata\n1, 2. Tipagine ani nika wisigo agu akpiapai ti ni nga ga abakindo biama nangia ga Yuda?\nKA MO bi boro ni nazerenge bangirigene kini ti, ya mo mo du nga na rubangirise ka mo andu ti gu gene re te? Ka ani wisigipai tipa agu aingahe nga ga kura aboro, si rengbe ka undo rani ka ani mangingo kina gu bangisa aingahe re ya. Kina gu bangisapai re a du tipa gu gaani gene raka nga ga toro. Ani ima rengba ka wirika nyanyakipa apai ti agu aingahe nga ga kura aboro, kodihe na agu aingahe keyo paha rogo Ziazia Kekeapai.\n2 Agu abakindo biama nga ga Yuda ani awisigipai tipa yo rogo gu kekeapai naaye mbata fu gere amangisunge fu Yekova na kpotoyo yo dunduko. Ono wa si avura duwo, i aima manga kere aingahe. Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti agu apai namangi yo re, na wai du rengbe ani ka ne gu ngbatungapai re? Berãkurii agi akpiapai re rengbe ka undo rani ani gbia undo ti agu apai i akehe mbata kusayo tipa gaani wirikapai.—Oni gedi ARomo 15:4.\nKIDO KUTI GU TATAMANA NGA GA ABORO NAYE NA GBERÃNGO\n3-5. (a) Wa vura duhe nga kpoto Asa yo adu dunduko koyo du Yekova ni, gini kpakarapai ko agbiatiko na ni? (b) Ginipai narengbe ka sa Asa ko kido kuti aboro ho Basa ayeni na vura sa Yuda?\n3 Ani makianga pai tipa gupai naadu tipa Asa na ki bi wai rengbe Fugo Mbori kadu na maapai kurii gaani raka. Asa akido kuti Yekova ho aborovura nga ga Etiopia ayeni sa Yuda; ono wa si avura duwo, ko akidongo kuti Yekova ho Basa nangia bakindo aYisaraere atona ni ka nyakasa gu gbata nangia Rama nga gu naadu ti ngbanda ga Asa kindo te. (2 Peka 16:1-3) Nibipa gupai re kusa, Asa akido kuti gako tatamana na ko ki fu marã mobirimo fu Bakindo Benadada nangia ga Suria ko tipa gupai nga ko sovura kuti Basa. Ya mo gu ga Asa birĩ re adu na diabese? Ziazia Kekeapai nagumba gupai nga “ho Basa agi he ni, ko ki mbu dua Rama, ki mbu gako sunge.” (2 Peka 16:5) Sidu, ga Asa birĩ aima du na diabese ti tonatonaha!\n4 Ono wai du tie Yekova abi gupai Asa amangihe re? Mbori akedi gu boro naafura kubako nangia Anani ko fu nyanyaki rugute fu Asa mbiko ko akidongo kuti Yekova te. (Oni gedi 2 Pekapai 16:7-9.) Anani agumba gupai fuko nga, “Si du mo adu na avura kindi tona awere na ku mbata yo a.” Basa aima guari kusayo ti Asa; ono tie, Asa na gako aboro agbiatiyo na avura ti regbo gako yangara zogarago dunduko.\n5 A wa ani abihe rogo gu kekeapai naaye mbata fu gere, Mbori awisigi kpoto Asa yo na ki bihe nga si adu dunduko Fuko. (1 Aba. 15:14) Bangiri Mbori, ga Asa ranigose fu Mbori adu ni wenehe na ki ima da kuho Mbori aidaha kuhoni. Ono wa si avura duwo, si aidi ko gbia sangbana gako gbegberẽ mangaapai agbia. Gine naasa Asa ko kido kuti Benadada na kuti tiko, kuba gupai nga ko kido kuti Yekova, ho pai adu ni dagbako na Basa? Ya mo ko arengbe ka berãha nga giatise na kura ringara watadu mangaapai kuti agu abirĩ nga ga sovura arengbe ka kusa wene sangbanaha kisusi gbata undo be Mbori? Ya mo gbegberẽ rugute du boro afuhe fuko nasako ko mangipai wa gure?\n6. Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti ga Asa ingahe? Oni yugungo ho na kpiapai.\n6 Ya mo gu pangbanga nga ga Asa afõngbaduraniyo ani wisigi gaani gene mangaapai? Ho ani agbiatirani ni na gu kpakaraapai naima furii omerani, si rengbe kadu taata ani bi gu ndupai si aida ani kido kuti Yekova ti ni. Ono ginipai ani naamanga ho si adani ti mangaapai kuti gu rukutu wiri apai nga ga raka naaʹuru dunduko? Ya mo ani naasa tirani koyo du gu berã ni nga ga aboro ni asada ani ka mangapai ngba gu gene ani abihe nga si ngba? Watadu ani naangera tipa agu arengo du rogo Ziazia Kekeapai yo na kini asadi ka wirikapai ti ni, rogo gu gene re ani kini yuguhe nga ani nakido kuti ga Yekova agene tipa ka mangapai kuti kpakaraapai? Ni kpiapai, ti gu kura regbo, mo rengbe ka gbia sogote be gamo aborokporo nibipa ndu sa adunguratise watadu bakere adunguratise. Mo sana Yekova ko yugu gene foro na ki undo ro mo ini gu wene gene rengbe mo ka mangapai ngbaha kuti gu kpakarapai re. Watadu ginipai ka mangi ka si du nga i mbu ro ti sunge, na si kidu ni kpakarakpakaraha foro tipa mo gbia kura sunge? Ho mo nikaa fura ni na gu boro rengbe ka dia ro tipa sunge, ya mo mo agumba gupai kindi funi nga mo nikaa ndu tipa adunguratise ti bebere aposo dedede? Ka ani vura kaa gbiatirani na kina gini kpakaraapai vurũ, si adu ni wenepai ka irisa agu afugo bake papara atambuahe nga gu naya: “Mo fú ga pai ku be Yekova; ki kida kuti ko a, ko amánga pai tipa ha.”—Tam. 37:5.\nGINIPAI RENGBE GBEGBERẼ ABAKURE KA MANGA RO NA NI?\n7, 8. Gini aingahe Yosafata amangihe, na sangbanaha angia gine? (Oni bi gu sura duti tonatonaha.)\n7 Na ginipai tigaha du tipa wiri Asa nangia Yosafata? Badungu wene asino naadu tiko. Ho Yosafata aakido ni kuti Mbori, badungu weneapai ko amangihe. Ono wa si avura duwo, ko aima manga gbegberẽ adiaberã a. Ni kpiapai, ko adi wiri gu gbegberẽ bakindo nangia Aba nga guko naazoga gu kindo naadu ku nodiyo ni dee fu wiriko. Na wa gu nebi nangia Mikaya avura ka za Yosafata vurũ, ko akodi tiko kuti Aba ka sovura kuti aSurio. Ho vura aamanga ni, Yosafata abati be kpio nga kpokoto. Fuani ko ki karagatiko ku Yerusarema yo. (2 Peka 18:1-32) Mbiko gupai re, gu nebi nangia Yeu asanako nga: “Mo ka unda gbegberẽ boro, ki nikpi nyemu agu yo nasoga Yekova?”—Oni gedi 2 Pekapai 19:1-3.\n8 Ya mo Yosafata awirikipai ti gu ingahe re? Wa vura duhe nga ko adu kindi zaaza na nyemu ka sa ngbarago ti Mbori, si nangera wa ko aawirikanga pai ti gupai ko amangihe na Aba gbiati gu zahe Yeu afuhe te. Yosafata azi kura gbegberẽ bakure berewe. Bara gere, ko azi bakure na vura Mbori nangia Bakindo Azaya wiri Aba. Yosafata gbiati Azaya ambakadi abakurungba kina sa, nga gu naima gberã be baime ka si amanganga gupai i ambakadihe tipaha ya.—2 Peka 20:35-37.\n9. Wai du rengbe gbegberẽ abakure kadu na maapai kurii gaani raka naabaha?\n9 Si naida pa geda ani gu pangbanga du tipa Yosafata fõngbaduraniyo ani wisigi gaani raka. Ngba gini gene? Ho ani abi agu apai ni dunduko naadu tipa Yosafata, ko angia wene bakindo. Ko amangi gupai naadu ni ruruhe na ko “nanagbata Yekova na kpotoko yo dũ.” (2 Peka 22:9) Wa si avura duwo, ko aadunga ni gu boro ka sangbana gbegberẽ bakure adunga na maapai kurini ya te. Oni tingidi gi sanza ga Mbori toro adu kugii pa kehe re: “Gu boro nata na boro tatamana ni adú ni iratatamana a, ono gu badiata nga ga mumungo aboro, ima azía yo wa sa.” (Snz. 13:20) Si rengbe kadu nga ani naida ka undo agu aboro du na nyemu rengo tipa i ye ku rogo rengo yo. Ono wa vura duhe wo, Yosafata ambidi ka kpi mbiko gako kpamiatise na Aba. Wakina gure a, ka ani akpamia tirani na agu aboro airisongo Yekova ya, si rengbe ka ye na kerepai kurirani.\n10. (a) Ginipai rengbe ani ka wirikaha tipa rogatise be Yosafata? (b) Ginipai si aida ani moihe ku berãrani yo ho ani agbiatirani ni na gu kpakaraapai nga ga gbegberẽ kpamiatise?\n10 Ginipai rengbe ani ka wirikaha ti gupai namangi Yosafata re? Kristano ima rengba ka tona ka kpinyemu gu boro akpingo nyemu Yekova ya, kini berẽ gupai nga ni arengbanga ka gbia wene badiarogatise dagba ndikidi aKristano te. Watadu agu agume Kristano nga azanga idipase rengbe ka sosoda ni nga ni mangi rogatise ni ipo ‘mbata fu ni gbinza.’ Kurigure, kura aboro rengbe kadu na gu bipai kura wirina adu na ni nga guri naya: “Gupai naima du tipa rani nga ani naida nyemuse na kadu na boro berani.” Ginipai si aida Kristano mangihe? Berãkurii gupai namangi Yosafata ima rengba ka undo rani. Dedede, ko anaangera koyo du Mbori ni tipa ko yugu gene fuko. (2 Peka 18:4-6) Ono ginipai namangi ho Yosafata akodi tiko ni na Aba, nga guko naadunga na nyemuse tipa Yekova ya? Si aaida Yosafata moi gupai ku berãko yo nga bangiri Yekova nangera tipa agu aboro du ngbaduyo yo dunduko koyo du ko ni. Ti gi gaani regbo re a, bangiri Yekova “naora koyo na kono auru kpotosende no dunduko,” na ko regerege “ka yugo tiko na pa nyaka” furani. (2 Peka 16:9) Ko ima giatiko na gupai du tipa rani na ko nakpinyemurani akpi. Ya mo mo na idapase nga Mbori nika mbisa gu nyemupai ambisa ngba wene gene du mo na ni tipa ka gbia boro ka kpinyemu ni? Mo du na kido nga, regbo kinaho ko nika mangaha amanga!\nOni du na rubangirise na gu kerepai du ti kpamiatise na azanga idipase (Oni bi genewaraga 10)\nKA MO MBUNGA KPOTOROYO SI DA NA RUKÖ YA\n11, 12. (a) Wai du Izikiya ayugu gupai naadu kpotokoyo? (b) Tipagine du Izikiya abati ti ni be ga Mbori zinga?\n11 Gupai ani awirikaha be Izikiya nakoda kpotoseyo. Ti gu kura regbo sa, Bawisigi kpotoseyo akusi gupai kuyangura naadu kpoto Izikiya yo. (Oni gedi 2 Pekapai 32:31.) Ho Izikiya aawoka ni ni kerehe, Mbori afu yuguyugupai fuko nga gu naayugo gupai nga ko nika hu ahu, si angia kirima uru naakaraga tihe kusayo. Si nawira gupai nga, agu abazogo nga ga Babera akedi aboro i ye ka inopai tipa gu yuguyugupai re. (2 Aba. 20:8-13; 2 Peka 32:24) Izikiya akusi gupai naadu kpotokoyo ho i “ambu” ko ni nisako, ko ayugu “agu ahe dunduko nadu rogo gako bambuiga kikiipaahe” fu agu aboro Babera re. Gi pamungo re akusi “agu apai dunduko nadu [kpoto Izikiya] yo.”\n12 Ziazia Kekeapai agumbanga gupai furani naasa kpoto Izikiya yo si da na rukö te. Ya mo si rengbe kadu nga gu diabese ko adu na ni kurii aAsuro du watadu gupai nga Mbori ahusi ko ngba iʹiriwo gene? Ya mo si aye mbiko agu ‘aũkumuko naadu beko kisusi na irisa’? Ka si vura du kina wai, mbiko gupai nga Izikiya adu na rukö, ko “amanga nga wenepai berewe wa Yekova amangi wenepai fu ko te.” Nagberẽ gupai re! Wa vura duhe nga ko aima rengba ka kparadatiko fu Mbori nga ko amangisunge Fuko na kpotokoyo dunduko, kura aregbo kinaho ko aima ba gberãrago ti Yekova. Ono tie kusa, “Izikiya aumbasi tiko,” sidu, ko gbiati gako aboro ki bati be ga Mbori zinga.—2 Peka 32:25-27; Tam. 138:6.\n13, 14. (a) Gini regbo rengbe Yekova ka ‘mburani nisarani tipa ka asada rani’? (b) Wai du rengbe ani ka mangapai kuti gu tambuahe ani agbiaha mbiko gu wenepai ani namangihe?\n13 Wai du rengbe ani ka gbia undo ti geda gu pangbanga du tipa Izikiya na kini berẽkuriihe? Oni tingidi gupai nga, ga Izikiya rukö akuru gbayaga ngbutuko tingbafuo Yekova dibe Saneriba na ki husi ga Izikiya kere kaza. Tipa rani tigani, ka si du nga ani mangi gupai du ni bawenehe, ya mo si rengbe kadu nga Yekova ‘nambu rani ka asada rani,’ tipa gupai du kpotoraniyo kuru kuyangura? Ni kpiapai, wirina rengbe ka mangasunge nyanyaki ka mbakada gumbapai na ki fuhe barangba badungu aboro. Badungu aboro ki fu tambuahe fuko tipa gu gumbapai re. Wai du ko nika mangapai kuti gu tambuahe i afuhe re?\n14 Ho aboro afu tambuahe ni furani, si ni wenepai ani mangipai kuti gu fugo Yesu naya: “Ho oni amangi ahe ni dunduko wa i arugu roni ti ni, oni yá tigaoni, ‘Ani nga mumungo amoyambu; ani mangi kina gu nga gaani pai.’” (Rk. 17:10) Ani ima rengba ka wirika gu kurapai ane ti gupai namangi Izikiya re. Gu sino nga ga rukö ayugu tihe tiko mbiko ko “amanga nga wenepai berewe wa Yekova amangi wenepai fu ko te.” Ka ani aberãkurii gu badungu weneapai Mbori namangihe furani, si nika undo rani ani ne gu sino Yekova asogaha. Ani rengbe kaa fura na tambuahe tipa Yekova. Ko ima fu Ziazia Kekeapai gbiati ziazia toro tipa si songodi gako aboro.\nONI DU NA RUBANGIRISE HO ONI AMANGA ADIABERÃ NI\n15, 16. Tipagine du Yosiya azanga ga Yekova bandahe ti ni gbiati raka ko?\n15 Niyangaraha, gini zahe rengbe ani ka gbiaha ti gupai namangi gu wene bakindo nangia Yosiya? Oni bingo gupai nasa gupai nga i dibe ko na ki imiko. (Oni gedi 2 Pekapai 35:20-22.) Yosiya “ki ndu kuti” Bakindo Neko nga ga Ezipeta ko na vura, wa gu bakindo re avura ka ya pai dagbako na Yosiya te vurũ. Ziazia Kekeapai nape gupai nga afugo Neko aye “ngba Mbori yo.” Tipagine tie Yosiya andu ti ni tipa vura? Ziazia Kekeapai agumbanga ha te.\n16 Wai du tie ka Yosiya arengbe ka inoho nga afugo Neko aaye be Yekova? Gupai ka ko amangihe nga ka sana Yeremaya nga guko naadu dagba gu ruru anebi naadu ho. (2 Peka 35:23, 25) Ono pai ho nayugo gupai nga ko amangihe wo te. Berewe a, Neko aandu ku Karekimisa yo tipa ka sovura kuti “gu kporo” kia, angianga kuti Yerusarema ya. Kurigure, rimo Mbori aadunga rogo gupai re te, mbiko Neko aapenga gbegberẽpai bara Yekova watadu bara gako aboro a te. Sidu, iraira diaberã du Yosiya adihe nga ka sovura kuti Neko. Ya mo pai ho rengbe ani ka wirikaha ti gipai re? Ho ani agbiatirani ni na kpakaraapai, si ni wenepai furani ani wisigi gupai Yekova akpinyemuhe nibipa gupai re.\n17. Ho ani agbiatirani ni na kpakaraapai, wai du rengbe ani ka zanga manga gu ngbatunga ingahe Yosiya amangihe?\n17 Ho kpakaraapai akura ni, gupai si aida ani mangihe nga ka wisigo agu arugute du rogo Ziazia Kekeapai yo tipa gupai re na ki asadi ka wirikapai ti ni ngba gu gene daada. Ti gu kura aregbo, ani ima rengba ka sana abaakumba. Si rengbe kadu nga ani ima berãkurii gupai ani nainihe tipa gupai re, na ani ima manga wetekapai rogo gaani awaraga. Ono wa vura duhe wo, gu kura arengo ima rengba kadu ho nga ga Ziazia Kekeapai si aida ani berẽkuriihe, nga gu rengbe bakumba ka undo rani ani wisigihe. Ni kpiapai, wirina ima ino gupai nga ri na gu sunge beri nga ga tungusa wene pangbanga. (Amo. 4:20) Ono tie, na ka si dunga ri na mbakadapai ka ndu gene tungusapai yo rogo gu kura uru, ono kumbari angianga idipase ya kini idi gupai nga ri sungu kporo. Ko ki pe gupai furi nga rogo agi aʹuru ninaasusa were re i aasungongo sa kporo te, na gu kurapai kinaho ko aida i mangihe kina sa wa aborokporo. Ri ima rengba ka wisigo agu averesi nga ga Ziazia Kekeapai nafura tipa gu ngbatunga apai re, wagu nga ka giasangba Mbori na ka sa aboro ni abawiriki. (Mt. 28:19, 20; Amo. 5:29) Ono si naida ri berẽpa gu ranigose a nga ga diakumba na kadu na ruru berã. (Ef. 5:22-24; Frp. 4:5) Ya mo kumbari ká aká kindi nga ka ri ndunga gene tungusapai yo ya, watadu gupai gbua ko aidaha nga ri nye kina rogo gu uru re tipa ka manga kurapai? Si naida ani du na ruru berã wa ani agbata ka manga gupai Mbori akpinyemuhe na kini asaditise kadu na wene sangbakpotoseyo.\nONI KAKUTI ZIAZIA KPOTOSEYO NA KINI NGI\n18. Wai du rengbe mo ka gbia undo ti wisigo agu apangbanga du tipa agu abakindo biama i nafura tipa yo rogo gi kekeapai re?\n18 Wangia ani kpakpa aboro, ti gu kura aregbo, ani ima rengba ka manga agu aingahe agu abakindo biama ani nafura tipa yo re amangihe. Ani ima rengba ka (1) kido kuti gu tatamana nga ga aboro ka ani ainongo ho ya, (2) ka zio gbegberẽ abakure, (3) kadu na rukö, watadu (4) ka manga adiaberã zanga wisigo gupai mbata Mbori aidaha. Nangba sino Yekova nga guko nabi gu wenepai du rogo rani yo, kina wai ko abi gu wenepai naadu rogo agu abakindo biama re! Yekova nabi wai abi a ani akpinyemuko na wai du ani na nyemu ka mangasunge fuko ni bakerehe. Sidu, ko ima fu agu akpiapai nga ga zahe furani tipa gupai nga ani ne manga kere aingahe. Ani berẽnga aberã kurii agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re na kidu na tambuahe mbiko Yekova fuhe furani!\nNGBAÕBAMBU SINZIRI (GU DU TIPA DUNGURATI) Marungu 2017


MO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Aymara Baoule Batak (Toba) Bulgarian Cakchiquel (Central) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Cibemba Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hmong (White) Hungarian Iban Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Japanese Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Luo Luvale Macedonian Malagasy Maltese Mam Maya Mazatec (Huautla) Moore Myanmar Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Norwegian Nyaneka Nzema Ossetian Otetela Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Quechua (Bolivia) Quichua (Imbabura) Romanian Runyankore Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swedish Tagalog Tahitian Tatar Tetun Dili Thai Tigrinya Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Venda Vietnamese Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nMbori Bipai Tipa Vura Bakuru Kusayo\nAboro aarungosi akurayo. Agu aboro i aarungosi nangia aYisaraere re i akpari fu Mbori kakaka tipa undo, ono i agbianga undo ti gu regbo re te. I angia ga Mbori aboro bakuru kusayo. Agu aboro naarungosiyo re angia aboro gu nyanyaki ringara nangia Ezipeta. (Gate 1:13, 14) Tipa dungu agarã, aYisaraere aapido Mbori kusiyo tii gu gbegberẽ zogarago nangia ga aEzipeto. Niyangaraha, ga Mbori regbo tipa ko mangipai ada. (Gate 3:7-10) Ziazia Kekeapai nape gupai nga kina boro Mbori nitiko naasovura kuti aEzipeto. Ko aye na agberãngo kurii aEzipeto gu tingbafuo kuraha, na fuani ko ki gbarasi bakindo Ezipeta na gako aborovura ku Zamba Baime yo. (Atambuahe 136:15) Yekova Mbori ayugu tiko ni nyanyaki “boro sovura” kuba gako aboro.—Gate 15:3, 4.\nGu rengo nga Mbori nitiko naasovura kuti aEzipeto nayugoho ayugo nga ko asoganga avura dunduko te. Ti gu kura regbo, ko aidihe fu gako aboro nga aYisaraere i sovura. Ni kpiapai, ko afu zinahe fuyo i sovura kuti aboro Kanana nangia amangi kere gbegberẽ apai. (Pa Fu Rugute ni Ue he 9:5; 20:17, 18) Ko arugu ga aYisaraere Bakindo nangia Davide ko sovura kuti aFereseto nga aguyo naarungosi aYisaraere. Na Mbori ayugu wai ka sovura fu Davide na ko kidu na diabese.—2 Samuere 5:17-25.\nAgu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai re nayugo gupai nga, ho aboro aamanga gbegberẽpai ni na kini rungosi aYisaraere, Mbori aidipa vura tipa ka banda gako aboro na ka banda ndikidi irisombori. Ono oni bingo gu nyanyakipa pai du biata re tipa agu avura Mbori anaaida paha re.\nKINA MBORI NAANA DIABERÃ TIPA GU BORO SI ANAAIDA NI SOVURA. Ti gu kura regbo sa, Mbori aya fu aYisaraere wẽ: “Oni asó nga gi vura te re.” Nduhe angia gine? Mbori nitiko si adunga ko nika sovura kubayo. (2 Pekapai 20:17; 32:7, 8) Ko aima mangaha wo tipa dungu aregbo, wa ngbatunga gu du ti tonatona gi kekeapai re. Ti gu kura aregbo, Mbori afu zinahe fu gako aboro nangia aYisaraere i so agu avura ko aima idapaha, nga agu avura naadu tipa ka dia Ringara Mokido na ka bandaha.—Pa Fu Rugute ni Ue he 7:1, 2; Yosua 10:40.\nKINA MBORI NAANA DIABERÃ TIPA GU REGBO GU NGBATUNGA AVURA RE ANAAMANGA TI NI. Si aaida ga Mbori amoyambu sungudi gu regbo Mbori nika sovura kuti agu aboro naarungosi yo na nanaamanga gbegberẽ apai patiyo re. Ti gu regbo i aasungudo re, si aidanga i tona ka sovura nitiyo te. Ho i animangihe ni wo, rago anaagberã ti Mbori nayo. Nirengo, Ziazia Kekeapai nayugo gupai nga, ho aYisaraere anindu ni sa vura zanga Mbori idihe fuyo, sangbanaha aningia kina gberãngo. *\nWa vura duhe nga Mbori anaasovura kuti aKanano, ko aima banda aguyo, ngbatunga boro wa Raba na gari aborokporo\nRAGO ANGBANGA TI MBORI NA KPIO ABORO KODIHE NA GBEGBERẼ ABORO TE. Yekova Mbori nga Baenge unga na Bakusi aboro. (Atambuahe 36:9) Sidu tie, ko na nyemu ka bi aboro i ni kpiki te. Ono tie, si nafu kina gberãrago nga, kura aboro nata gbegberẽ buro ka rungosi akurayo na ka imoyo. (Atambuahe 37:12, 14) Ti gu kura regbo, Mbori anaaida i sovura kuti gbegberẽ aboro tipa ka dia gu ngbatunga gbegberẽpai re kusayo. Na wa si avura duwo, rogo agu agarã dunduko ko aidihe fu aYisaraere i so ngbatunga agu avura re, ko adu kindi na “nunga” na ko “aipo nga na zinga” kuti avura aYisaraere te. (Atambuahe 86:15) Ni kpiapai, ko afu ndiko fu aYisaraere nga, mbata fu i sovura kuti kura agbata, si anidu nga i “tingidi pa zereda” fuhe mbata tipa gupai nga agu aboro naaraka rogo agu agbata re i gbia momu ka aria gayo gene mangaapai na ka i asonga vura nayo ya. (Pa Fu Rugute ni Ue he 20:10-13) Rogo gu gene re, Mbori ayuguhe nga ‘rago angba nga tiko tipa kpio gbegberẽ boro te, ono gu ngba nga gbegberẽ boro sa tini ti gani pai ki nye ni ungani.’—Yezekere 33:11, 14-16. *\nRogo gu kekeapai susi kusayo re, ani bi gupai nga Mbori abi vura bakuru kusayo ni wene gene tipa ka nyasariipa arungosiro na gbegberẽ mangaapai. Ono Mbori du naadu na rengo beko ka diaberã tipa gu regbo agu avura re anaamanga ti ni na gu boro si aaida ni so gu vura re angianga aboro nanaamanga gu diaberã re ya. Na ya mo Mbori anaasovura gbua na nyemu ka imo aboro? Si aadunga wo te. Nirengo, ko nasoga zuu. (Atambuahe 11:5) Ya mo ga Mbori bipai tipa vura aima ye ka ariatihe ho Wiriko nga Yesu Kristo atona gako sunge tungusapai ni rogo bambata sa kama agarã?\n^ genewaraga 7 Ni kpiapai, ti gu kura regbo sa, aYisaraere asovura na aAmareko na aKanano na i ki dibe aYisaraere mbiko Mbori aaruganga yo nga i sovura te. (Pa Geda Aboro 14:41-45) Tingbafuo dungu agarã kusa, gu ruru Bakindo nangia Yosiya arimisi tiko ku rogo gu vura Mbori aaidanga paha ya, na gi mangaapai re asako ko zanga gako raka.—2 Pekapai 35:20-24.\n^ genewaraga 8 AYisaraere aatingidanga pazereda mbata fu i sovura kuti aKanano te. Tipagine? Mbiko Mbori afu agarã 400 fu aKanano i aria gayo gbegberẽ gene mangaapai. Ti gu regbo aYisaraere aye ka sovura kuti aKanano re, i aˈarianga tiyo ti gayo gbegberẽ mangaapai te. (Bambata Pai 15:13-16) Sidu, si adunga i gbarasiyo dunduko kusayo. Ono tie, agu aboro dagba aKanano yo naasa gayo berã aima bata.—Yosua 6:25; 9:3-27.


Oni Nyakasi Gaoni Idapase Kuti Gupai du Oni na Maabangirise Tipaha | Study\nMO GEDIHE ROGO Acholi Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Digor Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Fon Franch (Fugo ni Bee) French Ga Georgian German German (Fugo ni Bee) Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Hungarian (Fugo ni Bee) Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Korean (Fugo ni Bee) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mexican (Fugo ni Bee) Mingrelian Mixe Mongolian Moore Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan (Fugo ni Bee) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portugal (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\nABIA: 54, 55\nWai du gu ga Yekova amoyambu naadu mbata abanda gayo idapase si du ni nyanyakihe?\nGini weneapai du berani ho tipa ka nyakasa gaani idapase?\nGini aundo ani agbiaha ti du na nyanyaki idapase?\n1, 2. (a) Rogo gini gene du du gu maabangirise nga ga aKristano kia ti gu maabangirise du rogo ga Satana zegino? (b) Gini nyanyakipa asanahe ani nika wisigopai tipaha awere?\nNANGBA gu wene maabangirise dube ndikidi aKristano re! Ani dunduko singia mbedimbedi aKristano watadu gu “kura akandoro,” namaa bangirani tipa ka bi ga Mbori bambata ringbisapai si ni digisitihe gbiati pa ziasi rimo Yekova. (Yo. 10:16; Mt. 6:9, 10) Ngbatunga agu amaabangirise re nga gu nyanyakipa amaabangirise ani angera kumbatayo tipaha. Ani a nakpinyemu gu kidohe du tipa gbia nyenye unga singia rogo “vovo angbangbaturũ” watadu rogo “vovo kpotosende.” (2 Pet. 3:13) Ti kina gu regbo re, ani namaa bangirani tipa ga Mbori aboro nizugo azugo kindi kumbatayo rogo toro yo.\n2 Agu aboro a du ni papara ga Satana zegino na kina maabangirise a tigayo, ono i ima rengba ka bakabangiriyo singia gayo maabangirise ada ti rengo. Ni kpiapai, amirioni aba ake namaa bangiriyo tipa ka ba gu marã agbia i amaaha tipa aboro baha, ono i arengbanga kadu na kido nga i abaha te. Ono tipa ndikidi idapase tigaha, si nga “ndikidi he” du ani namaabangirise tipaha nga aKristano. (Eb. 11:1) Ono wa vura duhe wo, oni ima rengba ka bakabangironi nga, wai du rengbe gaoni maabangirise kada nzunzu nirengo? Na gini aundo du ti du na nyanyaki idapase kuti gupai du oni na maabangirise tipaha?\n3. Ga ndikidi aKristano idapase naruriipa gini rengo?\n3 Idapase nga gu sino i avunganga aboro ingapai na ni ya; si akuranga ti boro nisaha a te. Gu idapase nga ga aKristano nga surungba gu mangapai nga ga ga Mbori ziazia toro nga gu namangasunge ti agu aboro du na wene ngbaduyo yo. (Gara. 5:22) Ziazia Kekeapai ayanga wẽ Yekova na idapase watadu si naida ko du na idapase te. Bambiko Yekova du na tanduapai dũ na kidu na tatamana, pai ho rengbe ka ká na ko ti digiso gako ringbisapai te. Gu Barani du ngbangbaturũ yo, ko ima du na kido ka digiso gako kidohe nga ga fu maku fu aboro, na si bangiriko wa ka i ya si ima manga. Sidu, ko naya: “Apai aima nyasa.” (Oni gedi Yugoti 21:3-6.) Ga Kristano maabangirise naruriipa gu rengo nga Yekova nga “yososo Mbori,” ko namanga agu apai dunduko ko akidohe tipaha.—Pa Rug. 7:9.\nONI WIRIKIPAI TI AGU AKPIAPAI NGA GA IDAPASE NAADU MBATA\n4. Gini maabangirise gu ruru akumba na adee naadu mbata fu regbo aKristano adu na ni?\n4 AEbere kapita 11 tangara rimo akumba na adee 16 naadu na idapase tiyo. Gu boro ga Mbori toro adu kugii ni ni kehe afura tipa yo na gu kura aboro nga “i adu na adezire tipa yo mbiko gayo idapase.” (Eb. 11:39) I dunduko naadu na ‘ndikidi maabangirise’ nga Mbori nika kusa ‘tita dee’ nga guko nika gbarasa ga Satana samungu kusayo na ki digisi ga Yekova bambata ringbisapai. (Bam. P. 3:15) Gi ruru aboro dunduko re akpiki mbata fu gi ‘tita dee’ nga Yesu Kristo re zaki gene tipa raka ku ngbangbaturũ yo. (Gara. 3:16) Wa si avura duwo, ani na tambuahe tipa gupai nga Yekova ambunga pa gako ringbisapai te, i nika zingisa yo i raki auru kpotosende ane na kpotoyo ni rengberengbehe.—Tam. 37:11; Yes. 26:19; Osea 13:14.\n5, 6. Ginipai Abarayama na gako aborokporo amoi bangiriyo tipaha, na wai du i abanda padu yo na nyanyaki idapase? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n5 AEbere 11:13 nafura tipa agu aboro naraki mbata fu regbo aKristano nga: “Agi yo re nakpi rogo idapase, ka i adia nga akidohe ya, ono i abi he mbata yo ki nipoi kuti ni tuturũ.” Boro sa dagba agi aboro re angia Abarayama. Ya mo ko akakuti gu maabangirise nga ka raka kutiibe ‘tita dee’ na ngbarago? Yesu aima fu karagapai kuti gu sanahe re ho ko aafura ni na asogoko nga: “Rago angba angba ati baroni nga Abarayama ko bi ragore; ko ki bi he, rago ki ningba angba ti ko.” (Yo. 8:56) Kina gu bangisapai re naadu tipa Sara, Yisaka, Yakobo, na kura dungu aboro namoi berãyo tipa Kindo kumbatayo, “du baduaha nga Mbori ni bamangihe a.”—Eb. 11:8-11.\n6 Wai du Abarayama na gako aborokporo abanda pa gayo idapase si du ni nyanyakihe? Si nawira wa i awirikipai tipa Mbori ni dega yo tuyo fu gu ruru aboro naadu mbata, ni gbia yo yuguyugupai be Mbori, watadu geda gu kuru awaraga naafura tipa Mbori. Gu nyakipaha anyaka gbe nga, bangiriyo aagonga ti gupai i awirikihe te ono i abi ga Mbori akidohe gbiati gupai ko akpinyemuhe na nyanyakipaha na kini berẽkuriihe. Mbiko wa gayo maabangirise adu ni ungaha, agi akumba na adee re aima mbakadatiyo tipa ka hi akpakarapai ka nye niruru yo fu Mbori.\n7. Gini ahe Yekova nafuhe furani tipa ani sonosi nyanyaki idapase, na ginipai si aida ani mangihe na agu ahe re?\n7 Tipa ka banda gaani idapase si du ni nyanyakihe, Yekova ima fu Fugoko furani nga Ziazia Kekeapai naabaha. Tipa ani gbia “maku” na “wenepia” watadu kadu na diabese, ani duwa ka ani aageda Fugo Mbori na aʹuru dunduko ka gene du. (Tam. 1:1-3; oni gedi Amokedi 17:11.) Fuo gure, wakina agu airisi Yekova naadu mbata fu regbo aKristano, si naida ani berẽkurii ga Mbori akidohe na kini mangi gupai ko akpinyemuhe. Yekova ima fu maku a furani ni fuko gu bakere riahe nga ga toro furani vurube ‘kangara moyambu du na tatamana.’ (Mt. 24:45) Rogo gi gene re, ka ani abi gupai ani awirikaha na nyanyakipaha, agu ariahe nga ga toro Yekova afuhe, ani nika du wa kina agu aboro naadu na idapase mbata kusayo na naadu na ‘ndikidi maabangirise’ tipa Kindo.\n8. Wai du rengbe kparakpee ka nyakasa gaani idapase?\n8 Kparakpee a nga gu kura nyanyakipa pai naaundo agu adezire naadu mbata fu regbo aKristano gayo idapase du nyanyaki. Gayo idapase anaanyaka ho Mbori anaakaragapai ni kuti gayo akparakpee. (Nem. 1:4, 11; Tam. 34:4, 15, 17; Dan. 9:19-21) Ani ima rengba ka peka agu apai du ngbaduraniyo a fu Yekova, ki ini gupai nga ko agia rani agia na ki nyakasi rani tipa ani hipai na ngbarago. Na ho ko akaragapai ni kuti gaani akpee, gaani idapase na nyaka ni bakerehe. (Oni gedi 1 Yoane 5:14, 15.) Wa duhe nga idapase nga papara zuzu toro, si naida ani “sána he” tipa ga Mbori toro, a wa Yesu azungodi rani tipa ani mangihe.—Rk. 11:9, 13.\n9. Kupati kpara tipa tirani, ada berewe rengbe ani ka kpara tipa yo?\n9 Ono tie, si aidanga gaani kparakpee ngia kina sanahe tipa Mbori undo rani sa te. Ani rengbe ka tambua Yekova tipa gako “iiriwo mangaapai” na aʹuru dunduko mbiko ‘ka i gedinga’ ha te! (Tam. 40:5) Na berewe a, si naida gaani kparakpee yugu gupai nga ani ‘natingidapa aguyo du ni vodivodi yo [bambukiso yo], ki du wa ka ani du ni vodivodi rani na yo.’ Na si naida ani kpari tipa agu azingo du awirinarani na ni rogo zegino dunduko, gbe ‘aguyo du ni abazogo rani.’ Kina ngbarani ni naazera ka bi wai Yekova naakaragapai kuti gaani akparakpee rogo zegino dũ!—Eb. 13:3, 7.\nI AKA KA MBUPA GAYO IDAPASE\n10. Gini kpiapai du berani nga ga ga Mbori amoyambu nga aguyo na ká ka mbupa du yo niruru yo, na ginihe naafu ome fuyo tipa i mangihe wo?\n10 Rogo AEbere kapita 11, gu mokedi nangia Pauro asakipai tipa agu aʹasada dungu ga Mbori amoyambu i ayambanga rimoyo ya ahi he. Ni kpiapai, gu mokedi re afura tipa agu adee naadu na idapase tiyo awiriyo akpiki ono kusa i ki gbiayo fuo i zingisiyo be kpio. Fuani ko afura tipa aguyo nga “i aida nga ka bata be he ya; bambiko i akpi nyemu ka dia wene zingabekpio susi gure.” (Eb. 11:35) Wa vura duhe nga ani arengbanga ka ino gini aboro naadu berã Pauro yo te, a wa si adu tipa Nabota na Zekaraya, i asopodi yo na ambia tipa gia yo sangba Mbori na manga gupai ko akpinyemuhe. (1 Aba. 21:3, 15; 2 Peka 24:20, 21) Daniere na abakureako aima du na momu tipa ka mbupa du yo niruru yo tipa ka ‘ida ka bata.’ Ka pepai ni masaku, gayo idapase kuti ga Mbori ome aundo yo tipa i ‘kisi ngba abahu’ na “ki nibisi gu ome nga ga we.”—Eb. 11:33, 34; Dan. 3:16-18, 20, 28; 6:13, 16, 21-23.\n11. Gini aʹasada bete anebi ahihe mbiko gayo idapase?\n11 Mbiko gayo idapase, ngbatunga anebi wa Mikaya na Yeremaya agbiatiyo na asada “wa aboro asawia yo . . na be bafa yo ku bambukisa yo.” Aguyo wa Eriya, “ata rogo angbakungba na auru abaagangara na rogo asimbia, na rogo asima nga ga sende.” I dunduko nahipai bambiko i adu na gu “ndikidi he, du aboro na maabangirise mbiko ho.”—Eb. 11:1, 36-38; 1 Aba. 18:13; 22:24-27; Yere. 20:1, 2; 28:10, 11; 32:2.\n12. Da nga wene kpiapai rogo hi aʹasada yo, na ginihe naundoko ko mangihe wo?\n12 Fuo Pauro fura tipa akumba na adee nga aidipase, ko afura tipa gu kura boro nyaki gani kpiapai kisusi ga agu aboro re dunduko nga gaani Gbia Yesu Kristo. AEbere 12:2 naya: “Mbiko gu ngbarago nadu fu ko ku mbata yo, [ko] ki basa pa gaha zee, ki ima sunga pati kumbabe gu mbata nga ga Mbori.” Nirengo, si naida ani “mákia” pa ga Yesu kpiapai nga ga idapase ti regbo kere aʹasada wenengaĩ. (Oni gedi AEbere 12:3.) A wa si adu tipa Yesu, agu aKristano naadu mbata nakpidipa gayo idapase wa gu bawiriki nangia Andipa aka ka mbupa du ko niruru ko. (Yugo. 2:13) Si adu nga i nika gbia gu mosoro nga ga ga ku ngbangbaturũ yo nga gu niima susa “wene zingabekpio” agu aboro idapase naadu mbata anaangera tipaha kumbatayo. (Eb. 11:35) Si nawira wa fuo tona ga Mbori Kindo ka zogarago rogo 1914, gu ngbatunga ruru mbedimbedi aKristano naara rogo kpio re azingi be kpio na ki ga ku ngbangbaturũ yo tipa ka zogarago na Yesu kurii aboro.—Yugo. 20:4.\nAGU AKPIAPAI NGA GA IDAPASE DU TI GAANI REGBO RE\n13, 14. Gini aʹasada Rudolf Graichen agbiatiko na ni, na ginihe naundoko ko hipai?\n13 Amirioni airisimbori ti gi gaani regbo re napekafuo ga Yesu kpiapai ni maa yo berãyo fuo gayo maabangirise zanga mbu aʹasada si rungburasi gayo idapase. Ani bingo gu kpiapai naadu tipa Rudolf Graichen, i abatika ko Germani yo rogo gu garã nangia 1925. Ko natingidapa agu asura atingida naafura tipa agu apai du rogo Ziazia Kekeapai yo naadu ti kpoto gayo vurobambu. Ko akepai nga, “sura sa aafura tipa waru na wiri kandoro, gude na mama, wiri bagara na bahu, ami dunduko kidu rogo zereda tooni gude kini nungusi ra. . . . Ngbatunga agu asura re aima du na bakere ome kurii re.” (Yes. 11:6-9) Wa vura duhe nga ani agbia dungu arungosiro be aNazi tipa dungu agarã na kusa be agu asekere nangia ga Germani yo [Communist Stasi of East Germany], Rudolf akakuti gako nyanyaki idapase tipa gu paradizo ni kadu auru kpotosende ane.\n14 Gu kura nyanyaki asada Rudolf agbiatiko na ni angia pakpio nako, nakpi be gu kaza duwa bakofo rogo gu bataya nangia ga zizi aboro [Ravensbrück], gbiati wai ko abi bako ko nirungbura rogo idapase yo ki dati gu bangiriba nga ka maa fuo beko ti waraga ka yugoho nga ko berewe nga Dezire Yekova te. Tingbafuo i kusi Rudolf bambukiso yo, ko agbia gu sunge nga ga babi adungurati na fuani i ki yambu ko tipa gu Sukuru Nga ga Girada. I ki kedi ko ni mokedi ku rogo gu ringara nga Chile ko ki da yo niba bi adungurati berewe. Ono agu aʹasada Rudolf agbiatiko na ni aadigongo te. Garã sa fuo manga ko rogatise na kura wirina ni mokedi, fogo wiriyo ni degude akpi. Kusa, bawene diako garãri adu nga 43, akpi a. Rudolf aima hi agu aʹasada re dunduko, wa si avura du nga ko agbinza na kini du na kaza, ko aamangasunge kindi ni bazakigene na ni bakumba ti gu regbo gako pangbanga akuru rogo Buza 1, 1997, rogo Ngbaõbambu Sinziri rogo pa-Ingirisi ti akpewaraga 20-25. \n15. Gini vovo kpiapai duho berani nayugo wai aDezire Yekova ahi arungosiro kidu na ngbarago?\n15 ADezire Yekova nangi kindi tipa gayo maabangirise wa vura duhe nga i narungosi yo kindi. Ni kpiapai, dungu awirinarani du ni zizi yo bambukiso Eritrea yo, Singapore yo, na South Korea yo, na dungu agi awirina re i nazio yo mbiko mangayo pai kuti agu afugo Yesu nazahe ti mangasunge na basape. (Mt. 26:52) Dagba agi akama awirinarani du bambukiso yo re, aguyo nga Isaac, Negede, na Paulos ima raka ku bambukiso Eritrea yo tipa agarã naima susa 20! I aidanga ha fuyo tipa i undo sosono avunguyo na i mangi rogatise te, agi awirina re nye niruru yo wa vura duhe vurũ nga i namanga yo gbegberẽ. Wai i angera na ngbarago kpakpuyo yo, a wa duhe rogo gaani bangiriba nga jw.org, si nayugo ho nga gayo idapase ni nyanyakihe. Zavura kina agu aboro nabanda yo, i nairisa yo airisa tipa du gayo idapase ni nyanyakihe.\nYa mo mo nagbia undo ti agu akpiapai nga ga idapase du ti gi gaani regbo re rogo gamo dungurati? (Mo bi genewaraga 15, 16)\n16. Wai du rengbe nyanyaki idapase ka banda ro?\n16 Dungu ga Yekova aboro kinaho naagbianga tiyo na kere arungosiro ya. Gu kura apai kia na asadi gayo idapase. Dungu yo aima hi zingo mosoro watadu rungo be agu avura i asoho rogo gayo aringara gbiati agu agberãngo naye be ome zegino. Aguyo wa Moize na atita aYisaraere rogo gu gene nga i aima mbu gu wene raka nga ga gi zegino re watadu taarimo. I nasota nyanyaki tipa ka zanga mbutiyo fu gu raka nga ga agi aũzegino re, nga raka gbangbati. Ginihe du naasa yo i mangi gipai re? Gayo nyemuse tipa Yekova gbiati gu nyanyaki idapase du yo na ni kuti gako kidohe nga ko nika nyasariipa irairaapai dunduko na ki fu mosoro fu gako ruru amoyambu nga nyenye unga rogo gu vovo zegino rurupai nika du rogoho.—Oni gedi Atambuahe 37:5, 7, 9, 29.\n17. Ginipai mo nadiberã tipa ka mangaha, na ginipai ani ka sakapai tipaha rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n17 Rogo gi kekeapai re, ani ima bi wai rengbe berãkurii ga Mbori akidohe gbiati kparakpee dedede narengbe ka nyakasa gaani idapase. Gure rengbe ka sarani ani hi agu aʹasada naasada gaani idapase wa ani nikaa maabangirani tipa gu “ndikidi he, du aboro na maabangirise mbiko ho.” Ono gu gene Ziazia Kekeapai asakapai tipa idapase ngbaha nakoda dungu apai a wa gu kekeapai ngbefuo gere nika yugoho.\n^  (genewaraga 14) Oni bi gu kekeapai a nga “Despite Trials, My Hope Has Remained Bright” rogo gu Awake! nga ga Zerekpe 22, 2002, nga gu nape gu pangbanga du tipa ga Andrej Hanák raka nga guko du Slovakia yo.


MO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Alur Amharic Amis Arabi Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese (Sichuanese) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (European) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nDEDEDE aboro naida ka raka na ngbarago. Ono rogo gi yangara arame re, aboro dunduko nagbiatiyo na agu akpakarapai nga gu du “nikpakarakpakaraha ka mangapai sani,” NW. (2 Tim. 3:1) Iraira mangaapai, kaza kpotose, zingo sunge marã, rungo kpotoseyo, watadu gu kuraapai nga gu naye na bakabangirise gbiati bakere gberãrago, ima rengba ka sa kura aboro yeeye i zanga gu ngbarago du yo na ni. Zavura ga Mbori amoyambu ima rengba kadu na bakere gberãrago ki zanga gu ngbarago du yo na ni. Ka i ya pai wa gure mangi ro, wai du rengbe mo ka gbia ga ngbarago berewe?\nTipa ka gbia karagapai kuti gu sanahe re, bambatapai nga si naida ani ini guhe nga ndikidi ngbarago, na wai du kura aboro nanye na ngbarago i ki vura du rogo aˈasada vurũ. Na ani nika wirika gupai rengbe ani ka mangaha ka banda gaani ngbarago na zavura ki kiisihe.\nGINIHE NGA NGBARAGO?\nSi naida ani ini gupai nga du na ngbarago kia ti kungbo mongo. Ani yugungo ho na kpiapai: Tifuo boro mbiri bakere buda, ni nakpihe kini tona kaa moma bakere mongo. Ono tie, ho buda akata ni bangirini yo, ni amomanga berewe te, ni na karaga tiní berewe ku rogo gu raka hi be gberãrago gbiati kpakaraapai. Gu mongo ni naamoma ha re naangianga ndikidi ngbarago te.—Snz. 14:13.\nOno ngbarago tigaha, nga gu bangabanga sino du kpotorani yo. I sakirogoyo nga si nga “ho kpotoboroyo angi ni mbiko gu wenepai mangi funi watadu mbiko gu wenepai du ni na maabangirise tipaha.” Ndikidi ngbarago nanyeanye kindi singia apai tipa rani wenengai watadu si wenengai te. (1 Tesa.1:6) Nirengo, boro ima rengba kadu ni fudifudi ni be pai ono ni ki duadu kindi na ngbarago kpotoniyo. Ni kpiapai, i ata amokedi tipa tungusapa Kristo. Ono wa si avura duwo, i ‘aguari barangba abororondo, rago ningba angba ti yo mbiko wa i aya i are are nahi wasiro tipa rimoko.’ (Amo. 5:41) Si ziazia nga, i anginga mbiko gupai nga i ata yo te. Ono ni du yo ni ga Mbori amoyambu, i agbia ndikidi ngbarago mbiko i abanda gayo padu ni ruruse fuko.\nI avunganga boro na gu ngbatunga ngbarago re te; si asonanga nibasa vuru umba regbo yo a te. Tipagine adunga ha ti ni wo ya? Bambiko ndikidi ngbarago nga papara zuzu ga Mbori ziazia toro. Na gu undohe nga ga ga Mbori toro, ani ima rengba ka sonosa ‘vovo borose,’ nga gu nakoda ngbarago. (Ef. 4:24; Gara. 5:22) Na ho ani asonosa ngbarago ni, ani ima rengba ka diabe gu fudifudiapai nga ga raka.\nAGU AKPIAPAI SI AIDA ANI WIRIKIHE\nYekova aaberãpa weneapai si mangi auru kpotosende ane, angianga gu gbegberẽ apai ani abihe dedede areme re ya. Ono wa vura duhe wo, gu gbegberẽ mangaapai re adianga ga Yekova ngbarago kusayo tiko te. Fugo Mbori naya: “Ome du rogo gako ba na ngbarago.” (1 Peka 16:27) Kurigure, gu weneapai gako amoyambu amangaha nafu ‘ngbarago ku kpoto Yekova yo.’—Snz. 27:11.\nAni rengbe ka wirika Yekova ni zanga du ani na bakere gberãrago ho apai amanganga ni wa gu ani aaberãha ya. Kuba gupai nga ani zanga gaani ngbarago, ani rengbe kaa berãkurii gu weneapai du berani awere na kini pidi gu weneapai ngba kisusi na zerangbaduse nika ye kumbatayo. *\nDungu akpiapai kinaho rogo Ziazia Kekeapai yo nga ga agu aboro naabanda gayo ngbarago kindi i ki vura du vurũ rogo akpakarapai yo. Abarayama ahi agu apai namoi raka ko ngbapai yo na agu akpakarapai naagbia ko be aboro. (Bam. P. 12:10-20; 14:8-16; 16:4, 5; 20:1-18; 21:8, 9) Wa Abarayama avura kaa gbia tiko vurũ na agu akpakarapai re, ko abanda gako ngbarago kpotokoyo. Wai du ko amangi gipai re? Ko adu na gu maabangirise nga ga raka rogo vovo zegino tii ga Masiya zogarago. (Bam. P. 22:15-18; Eb. 11:10) Yesu aya: “Rago angba angba ati baroni nga Abarayama ko bi ragore.” (Yo. 8:56) Ani rengbe ka wirika Abarayama ni berã ani kurii agu angbarago du ku mbatayo.—Rom. 8:21.\nWakina Abarayama, gu mokedi nangia Pauro na gako badiasunge nangia Sira amoiberã yo fuo ga Mbori akidohe. I adu na nyanyaki idapase, na i abanda gayo ngbarago wa i avura du vurũ rogo akpakarapai yo nga ga raka. Ni kpiapai, tingbafuo i ta yo ni kerehe na ki bayo ku bambukiso yo, ‘ho si adu ni wa ka bebere yuru da i aakpara kini bi aimina fu Mbori.’ (Amo. 16:23-25) Kupati gu nga ka gbia ome ti gayo maabangirise, Pauro na Sira adu na ngbarago bambiko i aambu mbiko rimo Kristo. Ani rengbe ka wirika Pauro na Sira ni tingida ani gu wenepai naye mbiko iriso Mbori ni rururani.—Frp. 1:12-14.\nAreme, gaani riigbu nga ga awirina na badungu wene akpiapai rogoho nga ga agu aboro nabanda gayo ngbarago i ki vura du rogo akpakarapai yo vurũ. Ni kpiapai, rogo Ngbangba 2013, kere bavugumo i ayamba rimoho nga Super Typhoon Haiyan amangi Philippines yo, ki gberesi akporo nga ga aDezire Yekova bangehe aima susa 1,000. George, nga gu ko si aima gbarasa kpuko rogo gu gbata nga Tacloban, aya: “Wa gupai re navura manga awirina vurũ, i kindi na ngbarago. Mi ainongo wai ka mi gumbapa gu ngbarago du ani na ni te.” Ka ani vura gbiatirani na gini riko kere akpakarapai vurũ, ani ima rengba ka nye na ngbarago ka ani aaberãkurii agu apai Yekova namangihe furani na kidu na tambuahe tipaha. Gini kurahe berewe Yekova nafuhe furani nga gu nafu kura ndupai furani ani du na ngbarago?\nGU NDUAPAI DU ANI NA NGBARAGO TI NI\nGu bakere ndupai du ani na ngbarago ti ni nga pa gaani pagume na Mbori. Oni berẽnga pa gipai re: Ani ima ino Bakindo Zegino Dunduko. Ko nga , Barani, gaani Mbori na Bakurearani!—Tam. 71:17, 18.\nAni nabi gu gamahe nga ga raka na nyanyakipaha gbiati gu rengba du ani na ni ka gbia ngbarago ti ni. (Batu. 3:12, 13) Wa du ani ni agu aboro Yekova nagbe yo koyo du ko ni, ani ima rugatirani na gupai Mbori akpinyemuhe tipa rani. (Koro. 1:9, 10) Sidu tie, ani naraka gu raka du na ndikidi rogoyo ti ni na arugapai berani ani araka kutini. Ono tipa badungu aboro tigayo, i ainongo gu ringbisapai du tipa raka te. Tipa ka nyakasa gu kparakparapai du dagbarani na agu aboro re, Pauro akepai ki ya: “‘Agu apai bangirise abi nga ha ya, tue agia nga ha ya, nga agu apai boro aberã nga pa ha wa sa a ya, si nga agu apai dunduko Mbori ambakadi tipa agu yo nakpi nyemu ko.’ Ono Mbori ayugu he fu rani rogo Toro yo.” (1 Kor. 2:9, 10) Ya mo ani anginga mbiko ino ani gupai Yekova akpinyemuhe na gako ringbisapai te?\nAni makianga gu kura pai Yekova namangihe berewe fu gako aboro. Ya mo ani adunga na ngbarago bambiko i ima rengba ka mbupai furani ti gaani aingapai te? (1 Yo. 2:12) Mbiko ga Mbori inapai, ani na gu maabangirise nga vovo zegino nika du ane barambeda. (Rom. 12:12) Zavura awere, Yekova nafu dungu wene abakure furani nga aguyo ani airisoko na yo. (Tam. 133:1) Fugo Mbori nakido rani a nga Yekova nabanda gako aboro be Satana na gako adaimona. (Tam. 91:11) Ka ani aaberãkurii agi amaku dunduko naye be Mbori re, ani nika du na bakere ngbarago.—Frp. 4:4.\nWAI KA KIISO GAMO NGBARAGO\nYa mo gu Kristano naima du na ngbarago rengbe ka kiiso gani ngbarago? Yesu aya: “Gumba mi agi apai fu roni re. gi ngbarago du rogo roni, gaoni ngbarago moi pai.” (Yo 15:11) Ya mo gipai re ayugongo ho nga gaani ngbarago ima rengba ka kio te? Mo rengbe ka ringbisa gu ome mo amangaha ka kiiso gamo ngbarago kuti wai i ariga we ka si bisingo ya. Mo du wa ka mo aariga ha na nyake tipa si naaki aki kindi. Wakina gure a, si naida mo naariga tiro ariga kindi rogo toro yo tipa ka kiiso gamo ngbarago. Mo tingidi gupai nga: Ga Mbori ziazia toro du naye na ngbarago. Sidu, mo rengbe ka kiiso gamo ngbarago ni sana mo Yekova rogo kparakpee yo dedede tipa ziazia toro na ni berã mo kurii Fugoko gako toro adu kugiipa ke he.—Tam. 1:1, 2; Rk. 11:13.\nMo rengbe ka kiiso gamo ngbarago a ni manga mo agu apai nasa ngbarago ti Yekova. (Tam. 35:27; 112:1) Tipagine? Si wo mbiko i akusi rani ani “gúnde ti Mbori, ki ka kuti gako arugute; bambiko gere nga gu pai dunduko nga ga boro.” (Batu. 12:13) Ka pehe rogo kura afugo, i akusi rani ani naamanga gupai Mbori akpi nyemuhe. Sidu tie, ho ani airiso Yekova ni, ani nagbia bakere ngbarago rogo raka yo. *\nAGU AUNDO DUTI DU NA NGBARAGO\nHo ani akiiso gu ngbarago ni ani agbia be Mbori, ani nagbia kura dungu aundo. Ni kpiapai, gu Barani du ngbangbaturũ yo nika du na ngbarago na ani wa ani nikaa ndu kumbatayo kindi kaa irisoko na ngbarago ka ani vura du kina rogo gini akpakarapai yo vurũ. (Pa Rug. 16:15; 1 Tesa. 5:16-18) Berewe a, ka ani du na ndikidi ngbarago, ani nika soga pekafuo aũzegino na ki mbupa gaani apai tipa ga Mbori Kindo. (Mt. 13:44) Ho ani abi gu weneapai ni naye mbiko gipai re, gaani ngbarago nakio, ani kidu na ngbarago tipa tirani, na ani ki sa kura aboro i du na ngbarago a.—Amo. 20:35; Frp. 1:3-5.\n“Ka mo du na ngbarago awere na kidu wenengai rogo raka yo, si nawira gupai gbe nga kpotoro nika duadu wenengai kumbatayo.” Gure nga gupai bawetekeapai sa agumbaha rogo gu yunivasiti nga ga Nebraska nga gu du Amerika yo tingbafuo ko wisigi bete apai nga gu nabipa kpotose. Gupai re nandu sa na gupai Ziazia Kekeapai agumbaha, nga gu naya: “Wasawasa kpoto boro yo du wa wene ngua kaza.” (Snz. 17:22) Nirengo, wa mo nikaa kiiso gamo ngbarago, kpotoro ima rengba ka du wenengai.\nSidu, wa vura duhe nga ani naraka rogo kpakarakpakara aregbo, ani ima rengba ka sonosa ndikidi ngbarago nga gu nika nyeanye kindi wa ani nikaa gbia ziazia toro ni sana ani he tipaha rogo kparakpee yo, ni wisigo ani pai, na ni berã ani kurii Fugo Yekova. Ani nakiiso gaani ngbarago a ni berã ani kurii agu amaku du berani awere, ni wirika ani gu idapase nga ga kura aboro, na ni gbata ani gene ka manga gupai Mbori akpinyemuhe berani. Rogo agi agene re dunduko, ani ima rengba ka gbia gupai i nagumbaha rogo Atambuahe 64:10, nga gu naya: “Ruru boro ngí angi rogo Yekova, ki fu tini ku be ko.”\n^ genewaraga 10 Kumbatayo, ani nika sakapai tipa gu sino nga hipai rogo gi zungudizungudi kekeapai nga gu nafura tipa “zuzu toro” re.\n^ genewaraga 20 Tipa gu kura agene berewe ka kiiso gamo ngbarago, mo bi gu sanduki nga “ Gu Kura Agene Rengbe Mo ka Kiiso Gamo Ngbarago Ngbaha.”\nGu Kura Agene Rengbe Mo ka Kiiso Gamo Ngbarago Ngbaha\nMo raki taata raka.—Rk. 12:15.\nKa mo naaberãnga pa manga gupai arẽnga omero na ni ya.—Mika 6:8.\nSi naida gu regbo mo namoihe (tipa sunge marã, sukuru, ngi mbaro, na gu kura apai) mbu regbo ambu foro tipa mo mangi agu asasa nga ga toro.—Ef. 5:15, 16.\nMo du na ruru bipai tipa tiro na tipa gu kura aboro.—Frp. 4:5.\nZereda—Wai du Rengbe Mo ka Gbiaha?\nHipai—Naundo Rani Ani du na Maabangirise\nMangapase—Nga gu Sino I Ayugoho Rogo Fugo yo na Rogo Mangapai Yo


Oni Nye Niruru Roni fu Yekova Mbori Awa Davide na Yonatana Amangihe | Study\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Yekova Ima Sare Mi du na Diabese Rogo Gako Sunge\nYekova Aya Tiko “Wene Badiare”\nOni Wiriki Wene Abakurea Yekova\nOni Mangisunge fu Yekova na Ngbarago ti Aregbo Dũ\nOni Nye Niruru Roni fu Yekova\nOni Wirikipai be ga Yekova Ruru Amoyambu\nFROM OUR ARCHIVES Gu Tarambiri Nanaafura Afura Amirioni Aboro Ainipai Tipaha\nNgbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati) | Wegebe 2016\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) English Estonian Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Javanese Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee)\n“Yekova du dagba rani na mo, na dagba angbatungare na ngbatungro a, nye anye kindi.”—1 SAM. 20:42.\nABIA: 43, 31\nWai du wiri Bakindo Saura nangia Yonatana adu niruru ko fu Yekova?\nWai du rengbe ani kadu niruru rani fu Yekova ka ani bi gupai nga gu boro du na pagbia ni arẽnga ani irisi ni te?\nWai du rengbe ani ka nye niruru rani fu Yekova ka si du nga aboro agianga tiyo na ndu gaani mangaapai te watadu i mangi furani gbegberẽ?\n1, 2. Tipagine gu pagume naadu dagba Yonatana na Davide adu ti ni ni wene kpiapai nga ga du ni ruruse?\nSI NAWIRA wa kina ngba Yonatana naazere ka bi wai tooni Davide asovura kuti Goriata. Awere tie Davide ru barabangiri ba Yonatana nga Bakindo aYisaraere ‘na ri Feresto beko.’ (1 Sam. 17:57) Si nawira wa rago ima ngba ti Yonatana na gu wingbaduse nangia ga Davide. Si tie ziazia nga Mbori aima du na Davide, “mbisimo Dawidi ki ngba ti mbisimo Yonatana, Yonatana ki nikpi nyemuko.” Nirengo, Yonatana ‘amangi kidohe na Dawidi, bambiko [Yanatana] akpi nyemu [Davide] wa kina boro mbisimoko.’ (1 Sam. 18:1-3) Yonatana anye niruru ko fu Davide rogo gako raka yo nabaha.\n2 Yonatana anye niruru ko fu Davide, si ki vura du nga Mbori asia Davide ko du ni bakindo nga ga aYisaraere. Yonatana aabakabangiriko tipa Davide ti gu regbo Saura aagbata ko ka imoko. Tipa Yonatana ngarasi bakureako, ko andu ku rogo ugu-ngbii-ngume birengua yo. Yonatana ‘anyakasi ko rogo Mbori yo.’ Yonatana aya: “Ka mo gunde nga ya. . . ; mo nikadu ni bakindo tigamo ku ri aYisaraere, mi adu fuo ro tigimi.”—1 Sam. 23:16, 17.\n3. Ginipai paha anyaki ti Yonatana kisusi padu ko niruru ko fu Davide, na wai du ini ani gipai re? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\n3 Du ni ruruse nga gupai aboro aidaha rogo zegino dunduko. Ono tie, ani ima rengba ka zanga wirika nyanyakipa pai ka si du nga ani natambua kina padu Yonatana niruru ko fu Davide ki zanga berãpa du ko niruru ko fu Mbori. Tipagine Yonatana abi Davide ti ni ni bakureako angianga ni vurako ya? Si tie ziazia nga, pai adu kinaho paha anyaki bangiri Yonatana kuba mbatabakindo. Oni tingidi gupai nga Yonatana aundo Davide na ki “nyakasi ko rogo Mbori yo.” Si tie ziazia nga, du ni ruruse fu Mbori nangia gu bambatapai naadu ngbadu Yonatana yo. Nirengo, du ni ruruse fu Yekova nangia mburu padu ko ni ruruko fu Davide. Na i dunduko ue naraki kuti gu mozunga i amangihe dagbayo nga: “Yekova du dagba rani na mo, na dagba angbatungare na ngbatungaro a, nye anye kindi.”—1 Sam. 20:42.\n4. (a) Ginihe rengbe ka sarani ani du na ngbarago gbiati rengbabepai? (b) Gini apai ani ka wisigopai tipaha rogo gi kekeapai re?\n4 Wangia ani aKristano, ani atambuanga kina gu du ni ruruse duti kura aboro te; ani ni rururani fu gaani aborokporo, abakurearani, na akuarani airisimbori. (1 Tesa. 2:10, 11) Ono gini ngbatunga du ni ruruse si aida si du ngbadurani yo ni bambataha? Nirengo, si naida ani du ni rururani fu Guko naafu unga furani! (Yugo. 4:11) Ka ani banda gu padu ni ruruse re si nika fu ndikidi ngbarago furani gbiati rengbabepai. Ono ka ani aida ka nye ni rururani fu Mbori, si naida ani zi tirani kutiko zavura ti gu regbo du ani rogo kere asada. Rogo gi kekeapai re, ani nika wisigo wai ga Yonatana kpiapai narengbe ka undo rani ani nye ni rururani fu Yekova rogo akpakarapai biama: (1) ho abaira pagbia amanganga rurupai ni ya, (2) ho duhe ni furani ni kpakarapai kadu niruru rani, (3) ho aboro agianga tiyo ni na ndu gaani mangaapai ya, na (4) ho padu ni ruruse atagbagatihe ni na gupai ani akpinyemuhe.\nHO ABAIRA PAGBIA AMANGANGA RURUPAI NI YA\n5. Tipagine si adu ti ni ni mbumbuhe fu aYisaraere i du niruru yo fu Mbori baraho Saura adu ni ni Bakindo?\n5 Wa vura duhe nga Mbori aima mbeda Saura nangia ba Yonatana ni bakindo, Saura aye kada kusa ni irakeretu na Yekova ki sogoko. (1 Sam. 15:17-23) Wadu he nga Mbori adianga Saura nibasa kusayo ri mbatabakindo te, gako mangaapai adu ni asada fu agu aboro ko aazoga yo na agu aboro naadu mbembedi na ko. Si adu fuyo ni kpakarapai tipa kadu ni ruruyo fu Mbori baraho gu bakindo nasungu ri “ga Yekova mbatabakindo” aamanga gbegberẽ apai ni.—1 Peka 29:23.\n6. Ginihe nayugu na ni nga Yonatana anye ni ruruko fu Yekova?\n6 Ho Saura atona ka yugo gu toro ni nga ga basasangba, wiriko nga Yonatana anye ni ruruko fu Yekova. (1 Sam. 13:13, 14) Gu nebi nangia Samuere aya: “Yekova ambú nga gako aboro te, mbiko rimoko du ni bakere he.” (1 Sam. 12:22) Yonatana ayuguhe nga ko ima ida kuti gipai re ho rimbasa agu asekere nangia ga aFereseto yo bangeyo adu nga 30,000 aserekpo aYisaraere ni. Saura adu na asekere gbua beko 600, na kina ko na Yonatana naadu na ũvura beyo! Ono wa si avura du wo, Yonatana andu ku rogo gu ba aFereseto adu rogoho na kina gako bazadi ũvura patiko. Yonatana aya: ‘Anga he ho ka dingiso Yekova ti batasa aboro na dungu aboro watadu na umba yo a te.’ Agi aYisaraere naadu ue re aimi akumba 20 rogo gayo bataya. Sidu tie, “bazigizo ki wo ti sende; si du bakere kiga adu ti ni gbe.” Apai ki vundu tihe aFereseto ki tona ka imo tiyo. Rogo gi gene re, ga Yonatana idapase kuti Mbori asatihe ku rogo diabese yo.—1 Sam. 13:5, 15, 22; 14:1, 2, 6, 14, 15, 20.\n7. Wai du Yonatana amangipai na bako?\n7 Zavura ti gu regbo ga Saura pagume na Mbori atona ka gberã, Yonatana amangapai amanga kuti gu rurupai bako anipehe. Ni kpiapai, i asovura sa tipa ka banda ga Mbori aboro.—1 Sam. 31:1, 2.\n8, 9. Wai du rengbe ani kadu niruru rani fu Mbori ho ani airisa agu aboro ni du na pagbia beyo?\n8 Wakina Yonatana, ani rengbe arengba ka nye ni ruru rani fu Yekova ni giasangba abaira pagbia a wa Mbori aidaha, ka si vura du vurũ nga i namanga agu apai angbanga ya. Ni kpiapai, gu boro du na pagbia beni basunge yo ima rengba kadu ni irabiriki, ono ka si vura duwo, si naida ani irisi ni airisa bambiko ani dunduko du kutii gu pagbia nga ga “abaira tandu.” (Oni gedi ARomo 13:1, 2.) Nirengo, ani dunduko rengbe ka nye niruru rani fu Yekova ni irisa ani agu aboro ko nafu pagbia fuyo.—1 Kor. 11:3; Eb. 13:17.\nGene sa rengbe ani kadu ni rururani ngbaha fu Yekova nga ka fu irisa fu gu gaani badiarogatise angianga idipase ya (Oni bi genewaraga 9)\n9 Olga du Amerika yo  anye niruru ri fu Mbori ni irisa ri kumbari zavura ti agu aregbo si anidu furi ni kpakarapai. Tipa dungu agarã, rago aangbanga tiko na padu ri ni Dezire Yekova te. Ko anaape gbegberẽ afugo furi na kini senge ri, ka ko afuranga ku ngbari ya, na kini gundesi ri nga ko nika roga agude na ki mbu ri. Ono Olga aakaraganga gbegberẽpai fuko te. Ri amangi ome tipa kadu ni wene diakumba ni manga ri riahe fuko, zunda gako aroko, na kini ngerefuo agumeko. (Rom. 12:17) Ho si ani daada ni, ri anigasi ko tipa agu asungo naanidu kua agumeko yo watadu abakureako. Ni kpiapai, ho ko aaida ka ndu nunguro ni ku rogo gu kura gbata ku kporokpee bako yo, ri ambakadi agude na ki mbakadi agu ahe si aaidaha tipa gu nunguro re. Ri asungudi kumbari ngbadimo gayo kanisa da ti gu regbo agu ambakadapai naadu kanisa yo anyasi ni. Tingbafuo dungu agarã, gako bipai atona ka ariatihe mbiko gu hipai na gu irisa nangia ga Olga. Awere ko nagasa ri ku Bambu Kindo yo, na ko naangarasa ri tipa adunguratise, na ti kura aregbo ko naandu andu a tipa adunguratise na ri.—1 Pet. 3:1.\nHO DUHE NI FURANI NI KPAKARAPAI KADU NIRURU RANI\n10. Wai du Yonatana aini gu boro si aaida ko du ni ruruko funi?\n10 Mbiko wa Saura aima diaberã tipa ka imo Davide, si adu ni kpakarapai fu Yonatana ko du niruru ko. Wa si avura du nga Yonatana amangi mokido na Davide, ko anye kindi niruru ko a fu bako. Ono Yonatana aima ino gupai nga Mbori aaida na Davide angianga Saura ya. Sidu tie, Yonatana aperesi padu ko niruru ko fu Davide angianga fu Saura ya. Ko aya fu Davide ko ndu ka gbu na ko kini fura wenengai bara ko fu Saura.—Oni gedi 1 Samuere 19:1-6.\n11, 12. Wai du gaani nyemuse tipa Mbori aundo rani ani diberã kadu niruru rani fuko?\n11 Du ni ruruse fu Mbori aundo kura wirinarani sa nga Alice du Australia yo ri ini da si aida ri du niruru ri funi. Ho ri atona wisigo Ziazia Kekeapai ni, ri anaape gu wenewene apai ri anaawirikaha fu agumeri. Kusa Alice ape gupai fu gari aborokporo nga ri amanganga pumbo Krisimasi na yo berewe te. Ri asakipai fuyo tipa gipai re, ono gupai re asatihe ku rogo kere zinga yo. I abihe nga ri ima sa giiri kuti gari aborokporo. Alice aya: “Niyangaraha, nina aya mi berewe nga wiiri te. Gipai re aba kina gberãrago tire bambiko mi aima kpinyemu gimi aborokporo. Wa si avura duwo, mi adiberã nga Yekova na Wiriko nika du ni bambata aboro ngbadure yo, na mi ki zi bapatiza rogo gu bakere dunguratise namangi ti gu regbo re.”—Mt. 10:37.\n12 Ka ani aadunga na rubangirise ya, du ni ruruse fu zegino, fu sukuru, watadu ambaro ima rengba ka gbarasapa du ani niruru rani fu Mbori. Ni kpiapai, rago anaangba ti Henry kaa ngi gu mbaro i atuturaha ni wiribe (chess). Gako sukuru nanaangbe he dedede ho asukuru anaamanga abaangirã ni tipa ka bi gini boro ini ngi gu mbaro re gbe, na ko aaida ka manga ome tipa kadu ni wene bangi gu mbaro re. Ono ko aya: “Tooni tooni, padu mi niruru re fu sukuru atona ka diaba padu mi niruru re fu Mbori. Agu ambaro i angihe ti digido aposo atona ka diaba gimi apai nga ga Kindo. Mi adiberã ka zanga du dagba agu aboro nangi gu mbaro re.”—Mt. 6:33.\n13. Wai du rengbe du ni ruruse fu Mbori ka undo rani ani mangipai kuti agu akpakarapai nga ga agume?\n13 Si ima rengba kadu ni kpakarapai furani tipa kadu niruru rani ti gu kura aregbo fu agumerani ni bakiakia. Ni kpiapai, Ken aya: “Mi anaaida kaa ndu ka bi gbinza nina dedede na kidu na nyemu ri niye kaa sungo na ani ti gu kura aregbo a. Ono anina na diare anaagianga tiyo te. Ti tonatonaha, mi ainongo ginipai ka mi mangihe te, mbiko mi aidanga ka manga gupai nika sa ngbarago ti guni na ki ba gberãrago ti guni te. Fuo gure, mi abi gupai nga diare nga bambata boro si aida mi du niruru re furi. Sidu, mi amangipai na tatamana nga gu naaru aru bangiiri.” Du ni ruruse fu Mbori gbiati du na irisa tipa Fugoko asa Ken ko gbia ngarã ka saka ndu gupai fu diako si aaida ri di nako ti ni kugume na ki saki ndu gupai a fu nako si aaida ri irisi diako ti ni.—Oni gedi Bambata Pai 2:24; 1 AKorindo 13:4, 5.\nHO ABORO AGIANGA TIYO NI NA NDU GAANI MANGAAPAI YA\n14. Wai du Saura amangi fu Yonatana gbegberẽ?\n14 Padu ani ni rururani fu Yekova rengbe kadu ngba kpakarapai ka si du nga gu boro du na pagbia beni ni agianga tiní na gaani ndu mangaapai te. Yonatana aima gbiatiko na gi kpakarapai re. Bakindo Saura Mbori asia ko, aima inopa gu bakure naadu dagba wiriko na Davide, ono ko agianga tiko na ndu gayo pabakure te. Saura afu pa zee fu Yonatana na ki zingi kutiko ni kerehe. Ono tie, Yonatana airanga bape te. Ko awonga rogo padu niruru ko fu Mbori watadu Davide te, nga gu boro si adu nga ni nika da ni bakindo aYisaraere fuo bete regbo.—1 Sam. 20:30-41.\n15. Ka si du nga wirina mangi furani gbegberẽ, ginipai si aida ani mangihe?\n15 Rogo gu dungurati nga ga Yekova areme, ani arengbanga ka ya i rengbe ka mangapai fu boro ngba iraira gene wa gure te. Ono tie, agu aboro nangbembatayo rogo apai nga kpakpa aboro na i ima rengba ka zanga giatiyo na rogo gaani ndu mangaapai. (1 Sam. 1:13-17) Ka si du nga pai mangi rani wa gure, si naida ani nye niruru rani fu Yekova.\nHO PADU NI RURUSE ATAGBAGATIHE NI NA GUPAI ANI AKPINYEMUHE\n16. Gini ngbatunga apai si aida ani du niruru rani fu Mbori rogoho angianga fu kina gaani nyemupai ya?\n16 Saura angarasi Yonatana ko mangi kina gupai na ngbatiko. (1 Sam. 20:31) Ono padu ni ruruse fu Mbori asa Yonatana ko zi bakure na Davide kuba gbata kina gupai na ngbatiko nga kadu ni bakindo. Ani ima rengba ka wirika ga Yonatana zanga du na gbangbati ka ani moi gupai kurirani yo nga Yekova naida na gu boro “nazunga he ka si vura mbusa ni, ni asa nga ha te.” (Tam. 15:4) Yonatana “asa nga” tiko ti gako zungahe fu Davide te; na si aidanga ani sa tirani kusayo a ti gaani kidohe te. Ni kpiapai, ka si du nga si ni kpakarapai ani mangapai kuti gu mbakadapai nga ga bagaahe ani amangihe, padu ani niruru rani fu Mbori na gu irisa du ani na ni tipa Ziazia Kekeapai rengbe ka sarani ani mangipai kuti gupai ani apehe. Na ka si du nga apai andu nga rogo gaani rogatise wa gu ani aaberãha te? Nyemuse tipa Mbori nika fõ rani ani nye niruru rani koyo du gaani badiarogatise ni.—Oni gedi Maraki 2:13-16.\nManga ani pai kuti gu mbakadapai nga ga bagaahe ani amangihe ima rengba ka asada padu ani niruru rani fu Mbori na gu irisa du ani na ni tipa Ziazia Kekeapai (Oni bi genewaraga 16)\n17. Wai du gi wisigopai re naundo ro?\n17 Ho ani aberã ni kurii gu kpiapai nga ga Yonatana, ya mo ani aidanga ka wirika gako du ni ruruse fu Mbori te? Si aidanga ani peke kina fuo agu apai ani akpinyemuhe te. A wa si adu tipa Yonatana, ani du niruru rani fu Yekova nidu ani niruru rani fu gako aboro, zavura aguyo ka ba gberãrago tirani. Ho du ani ni niruru rani fu Mbori ti gu regbo du ani rogo kpakaraapai, ani nasa ngbarago kpotokoyo na gipai re nafu bakere wasa furani. (Snz. 27:11) Ka ani nye niruru rani fu Yekova, ani nika bi wai abi ko nika mangapai ni wenehe fu agu aboro na kpinyemu ko. Rogo gu kekeapai naye fuo gere, ani nika wirikapai yo ni wisigo ani gu mangaapai nga ga du ni ruruse na zanga du ni ruruse naadu ti agu aboro naadu ti rago Davide.\n^  (genewaraga 9) I ima aria kura agu arimo keyo ho re.\nNGBAÕBAMBU SINZIRI (GU DU TIPA DUNGURATI) Wegebe 2016


Yekova Nayugo Ngbagene Unga fu Gako Aboro | Tipa Wisigoho\nMO GEDIHE ROGO Acholi Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Angolan (Fugo ni Bee) Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bicol Brazilian (Fugo ni Bee) British (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Dutch Ecuadorian (Fugo ni Bee) English Estonian Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Javanese Kannada Kikamba Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mongolian Moore Ndau Ndebele (Zimbabwe) Nepali Nias Norwegian Nyungwe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sena Serbian Serbian (Roman) Shona Sidama Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Spanish (Fugo ni Bee) Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tok Pisin Tshwa Turkish Turkmen Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Waray-Waray Wolaita Yoruba Zande Zapotec (Isthmus)\n“Gene du re, oni ndú ngba ha.”—YES. 30:21.\nABIA: 32, 48\nWai du Yekova ayugu gene fu aboro ti rago Noa na Moize?\nGini vovo ngbembatayo Yekova ayuguhe fu aKristano?\nWai du rengbe ani ka yugoho nga ani nangera ku be Mbori tipa ko yugu gene furani?\n1, 2. (a) Gini kekeapai nabatasi unga dungu aboro? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.) (b) Gini ngbembatayo dube ga Mbori aboro nga gu rengbe ka batasa ungayo?\n“MO RU, MO NGERE, MO DEGETURO.” Agi afugo re aima batasa dungu ga aboro raka. Agarã wa 100 kusayo, bakere kekeapai adu bangirigene rogo gu ba gatara (train) anaagu rogoho rii gene Amerika ku nodiyo na agi afugo re. Nduhe angia gine? Tipa gupai nga ka atarambiri gunga bangirigene ho gatara ayeni si ki foho ya. Degatue kuti gu zahe re aima rengba ka batasa unga.\n2 Yekova namanga bakere pai kisusi gu kekapai nafu zahe fu aboro. Ko naru bara bangiri gako aboro na kini yugu gene fuyo sa nyenye unga, nga gu adunga na kerepai ti ni ya. Kurigure, ko namangapai wa wene babanda akandoro fu gako akandoro, kini yambu ra ami ndu ngba wene gene, na kini za ra tipa ami ne gu gene rengbe ka ye na kerepai fura.—Oni gedi Yesaya 30:20, 21.\nYEKOVA AIMA DIGO NIYUGU GENE FU GAKO ABORO\n3. Wai du ga aboro raka ada ngbagene kpio?\n3 Rogo gu pangbanga nga ga boro, Yekova aima fu arugute tipa apai watadu ka ngbembatayo. Ni kpiapai, ati Edene yo, Yekova afu arugute narengbe ka ngbembatayo fu aboro sa nyenye unga gbiati ngbarago. (Bam. P. 2:15-17) Ka Adamu na Eva adegetuyo sa agu arugute re, ka i aima bata be gu kereapai nga ga raka naahi be arungo na ki digi rogo kpio zanga maabangirise. Ono kuba gupai nga Eva gisangba, ri adegeturi sa agu arugute si awira wa si aye be gu nya naadu na paru kusande. Kurigure, Adamu adegetuko sa fugori nangia fugo gu boro nakpi akpi. I dunduko ue na aria giiyo na gu wene arugute nangia ga Bayo. Ni sangbana gupai re, ga aboro raka naabaha ada ngbagene kpio.\n4. (a) Tipagine si aaida ti ni na gu kura arugute fuo nyasa Ime Akangbii? (b) Wai du vovo ndupai ayugupa ga Yekova berãpai?\n4 Ti regbo Noa, Mbori afu arugute nga gu nabatasi unga. Fuo nyasa Ime Akangbii, Yekova afu zahe tipa mangasunge na kure. Tipagine si aida na agi arugute re ti ni? Vovo ndupai adu kina ti ni. Yekova aandu ka fu anya ni riahe fu aboro. Sidu, si aaida na vovo arugute, ko aya: “Ono oni ari nga gu pasio du kure rogo ho nga unga ha te.” (Bam. P. 9:1-4) Gi vovo ndupai re ayugu gupai nga unga nga ga Mbori. Wangia ko Bakusiahe na ni Bafu-Unga, ko na rengo beko tipa ka maa arugute nibipa unga. Ni kpiapai, ko arũndiko nga si aidanga aboro ni imi akurayo te. Mbori nabi unga gbiati kure ni ziaziaha, na ko asarangbanga gu boro asara na gbarasapaha.—Bam. P. 9:5, 6.\n5. Ginipai ani nika wisigoho, na tipagine?\n5 Ani bingo bete akpiapai nayugo wai Mbori anaangbembatayo fu gako aboro vuru kama agarã yo. Gi fugöpai re nika nyakasa gaani diaberã tipa ka pekafuo ga Yekova ngbembatayo ku rogo vovo zegino yo.\nVOVO RIKAABORO, VOVO ARUGUTE\n6. Tipagine si adu ti ni ni nyanyakipa pai fu ga Mbori aboro i degetuyo sa agu andiko Mbori afuhe fu Moize, na gini bipai si aaida aYisaraere du na ni?\n6 Ti regbo Moize, Yekova afu arugute tipa sino mangapai gbiati wai ka irisombori. Tipagine? Ndupai kinaho gipai re aakodaha. Tipa agarã naima susa kama agarã ue, atita Yakobo araki tii gu zogarago nangia ga aEzipeto rogo gu ba naima hi be iriso kangba aboro, akpiahe, gbiati gu kura amangapai naafunga ngbarago fu Mbori ya. Ho ga Mbori aboro abati ni be gu rungosiro nangia ga aEzipeto, si aida i fu vovo arugute fuyo. Si adu nga ga Mbori aboro nika raka angianga wa zizi aboro berewe ya, ono ni agu aboro du na ranirii tii ga Yekova aNdiko. Gu kura awaraga nape gupai nga gu fugo Ebere nga “ndiko” tarãha aenge ti agu apai duwa “rugaapai, ngbembatayo, na rugute.” Ga Moize aNdiko adu wa bandahe be gu gbegberẽ mangapai gbiati gu mangaapai nga ga pambori nangia ga kura ngbatunga aboro. Ho aYisaraere anaadegatuyo ni fu Mbori, i anaagbia amaku. Ho i animbu ko ni, i anaagbiatiyo na kerepai ni sangbanaha.—Oni gedi Pa Fu Rugute ni Ue he 28:1, 2, 15.\n7. (a) Oni sakingo ndu gupai Yekova afu arugute ti ni fu gako aboro. (b) Wai du Ndiko angbembatayo fu aYisaraere?\n7 Si aaida na arugute a tipa gu kura ndupai. Ndiko aayugu kura nyanyakipa pai tipa ga Yekova ringbisapai. Si angia paye Masiya nga Yesu Kristo. ANdiko ayuguhe ziazia nga aYisaraere angia aboro ingapai. Si ayugu gupai a fuyo nga i naida na motumo, gu rengberengbe motumo nika dada gayo ingapai. (Gara. 3:19; Eb. 10:1-10) Kurigure, Ndiko adu tipa ka banda gene ngbatunga Masiya na ka yugo ko ho ko ka dani. Nirengo, gu Ndiko re adu wa bayugupai watadu “babanda” tipa ka ndu na aboro koyo du Kristo ni.—Gara. 3:23, 24.\n8. Tipagine si aida gu nyanyakipa arengo naadu rogo ga Moize aNdiko yo ngbe furani kumbatayo?\n8 Wangia ani aKristano, ani ima rengba ka gbia undo ti agu arugute naadu rogo agu aNdiko yo Mbori afuhe fu aYisaraere. Rogo gini gene? Ani ima rengba ka berã na ki wisigi gu nyanyakipa arengo naadu rogo gu Ndiko re. Wa vura duhe nga ani tii agu andiko re te, ani ima rengba ka bihe ni guhe nangbe kumbatayo furani rogo gaani raka yo na aˈuru dunduko gbiati gu gene ani airiso gaani Mbori nga Yekova ngbaha. Ko aidi i ke agi andiko re ku rogo Ziazia Kekeapai tipa wa ka ani wirikipai behe, tipa gaha bangua arengo ngbe furani kumbatayo, na ani bi agu arugute nga ga mangapai du fu aKristano na nyanyakipaha. Oni degenga turoni kuti gupai Yesu agumbaha nga: “Oni agi he wa i agumba ha, ‘Ka mo mángi nga bari ya.’ Ono ya mi fu roni wẽ gu ni nangana de ni nyemu ri ni ima manga bari na ri kpotoni yo.” Rogo gi gene re, anga si naida ani ne kina manga bari sa te ono berãpai kodaba na gu kura aboro.—Mt. 5:27, 28.\n9. Gini vovo ndupai naasaha ni nyanyakipai pai fu Mbori ko fu vovo arugapai?\n9 Fuo Yesu da ni Masiya, Yekova afu vovo arugute na ki yugu dungu apai tipa gako ringbisapai. Gipai re adu wo mbiko gu kura vovo ndupai berewe nakuru. Rogo gu garã nangia 33 Fuo Batikayo Kristo, Yekova aka gu rikaaboro nangia aYisaraere na ki idi na gu vovo dungurati nangia ga aKristano.\nNGBEMBATAYO FU GU VOVO RIKAABORO NGA GA TORO YO\n10. Tipagine gu dungurati nga ga aKristano agbia vovo andiko ti ni, na wai du si adu kia ti gu nangia ga aYisaraere?\n10 Rogo bambata sa kama agarã, gu ga Mbori aboro naaye ku rogo gu dungurati nangia ga aKristano agbia vovo arugute tipa irisombori na mangaapai. Gi ga Mbori amoyambu re adu tii vovo mozunga. Ga Moize aNdiko adu fu aYisaraere. Ono tipa agu aYisaraere nga ga toro yo, si adu nga i nika ye dagba dungu angbatunga aboro na apai kidu tipa yo ni bakiakia. Nirengo, “Mbori akpara nga aboro te; ono dagba rika aboro yo dunduko gu ni nagunde ti ko, ki nimangi rurupai, kina ni ngba ti ko.” (Amo. 10:34, 35) Ga Moize aNdiko i akehe ti mbia abanda aYisaraere rogo Ringara Mokido. Tipa agu aYisaraere nga ga toro yo, “ga Kristo rugute” angia gu bangua arengo i akehe ngbaduyo yo. “Ga Kristo rugute” adu fu aKristano na si anaafu undo fuyo rogo agu aba dunduko i araka rogoho.—Gara. 6:2.\n11. Gini apai ue du rogo ga Kristano raka yo du “ga Kristo rugute” na maapai kuriihe?\n11 Si adu nga agu aYisaraere nga ga toro yo nika gbia bakere undo be gu ngbembatayo nga ga Mbori na Wiriko. Ngbutuko mbata fu Yesu mangi vovo mozunga, ko afu nyanyakipa azinahe ue. Gu sa adu tipa tungusapai. Na gu kuraha kidu tipa gu mangapai nga ga apefuoko na wai si aaida i mangi fu akurayo aidipase. Agi arugute re adu fu aKristano dunduko; rogo gi gene re, ndikidi airisimbori dunduko areme singia aguyo naga ku ngbangbaturũ yo watadu aguyo du na maabangirise auru kpotosende duhe tipa yo.\n12. Ginipai naadu ni vovoho tipa sunge tungusapai?\n12 Ani bingo kina gu tungusa wene pangbanga si adu nga Yesu nika ida apefuoko mangihe. Gu gene si adu nga i nika tungusaha ngbaha gbiati gu bakio rago si adu nga i nika tungusaha rogoho adu ni vovoho. Rogo tonatona kama agarã, aYisaraere anaadia gu kungbo aboro adia kugume ho i aniye ni ku Yisaraere yo ka iriso Yekova. (1 Aba. 8:41-43) Gipai re adumbata fu Yesu fu gu zinahe du rogo Matayo 28:19, 20. (Oni gidihe.) Ko aya fu gako abawiriki i “ndú” fuo aboro dunduko. Ti rago Pendekote rogo gu garã nangia 33 Fuo Batikayo Kristo, gopai aima du ho nga Yekova ima aria gako mbakadapai, nga ko naida i tungusipai rogo zegino dunduko. Gako ziazia toro aundo aboro wa 120 rogo gu vovo dungurati re tipa i fura rogo afugo ni bakiakia ngba iiriwo gene fu aYudo na agu aboro nasa tiyo ku rogo gu pambori nangia ga aYudo. (Amo. 2:4-11) Fuo gure, si aaida i tungusi gupai re a rogo gu dagbarago nangia ga aboro Somorona. Kusa, rogo gu garã nangia 36 Fuo Batikayo Kristo, gi sunge re akii berewe na ki kodi gu dagbarago nangia ga agu azanga yeratise nangia aGendiria. Oni ima rengba ka ya gu dagbarago nangia ga tungusapai re akii ti gu “guga” nangia ga aYudo ki da nga gu “bariwara ime” nga ga rikaaboro dũ.\n13, 14. (a) Ga Yesu “vovo rugute” nakoda gine? (b) Ginipai ani awirikaha be gu kpiapai Yesu amoihe?\n13 Awere tie, ani furanga tipa gu gene ani amanga ngbaha fu akuarani aidipase. Yesu akusi “vovo rugute.” (Oni gedi Yoane 13:34, 35.) Anga gi rugute re naida ani yugu nyemuse sa fu akuarani kina rogo agu apai yo ani amangaha na aˈuru dunduko rogo raka yo te, ono ka ida ka kpi tipa awirinarani. Gere nangia gupai ga Moize aNdiko aapenga ha ya.—Mt. 22:39; 1 Yo. 3:16.\n14 Yesu ayugu wene kpiapai rogo gipai re. Ko akpinyemu gako abawiriki na ki mbupa kura gako apai tipa yo. Gu ngbatunga nyemuse re aayugo gupai nga ko ima rengba ka kpi tipa gako abawiriki, ono gere nga gupai Yesu ambakadi tiko tipa ka mangaha. Na si a nga gupai ko aaidaha be gako abawiriki, kodihe na ani nga ani du na nyemu ka mangaha wo. Ani ima rengba ka ndu ngba agu agene du na kpakaraapai gbiati kpio ngbaha tipa awirinarani aKristano.—1 Tesa. 2:8.\nRUGAPAI TIPA GAANI REGBO NA TIPA KUMBATAYO\n15, 16. Gini vovo aˈariapai dube berani awere, na wai du Mbori angbe furani kumbatayo?\n15 Gbe fuo Yesu sia “kangara moyambu,” ko nafu gu riahe nga ga toro fu gako aboro ti ragoho. (Mt. 24:45-47) Gu riahe nga ga toro re nakoda gu nyanyakipa arugapai du tipa vovo aˈariapai.\n16 Ani naraka ti gu regbo Ziazia Kekeapai ayambaha nga “kusa rago,” na bakere gberãngbi gu du kumbatayo nga gu naamanganga mbata ya. (2 Tim 3:1; Mk. 13:19) Kurigure, i aima do Satana na gako adaimona ngbangbaturũ yo na ki bayo ku auru kpotosende, na si ki ye na rungo fu agu aboro du auru kpotosende. (Yugo. 12:9, 12) Kurigure, Yesu zinahe furani tipa ani mangi gu nyanyakipa sunge tungusapai naamanganga mbata ya fu rikaaboro dunduko na ngbatunga afugoyo dũ!\n17, 18. Wai du si aida ani mangipai kuti agu arugapai i afuhe furani?\n17 Si naida ani mangisunge na agu aũsunge tungusapai ga Mbori riigbu afuhe. Ya mo mo naida ka manga gipai re? Ya mo mo namangasunge na agu arugapai i afuhe ti regbo adunguratise tipa wai rengbe ani ka mangasunge na agi aũsunge re wenengai? Ya mo mo nabi agi arugapai re wa Mbori du nangbe foro kumbatayo?\n18 Nirengo, tipa kaa gbia ga Mbori amaku agbia kindi, si naida ani degeturani kuti agu arugapai dunduko ko afuhe furani vurube dungurati. Ka ani du na gu sino nga ga giasangba, si nika undo rani ani pekefuo arugapai ti regbo gu “bakere gberãngbi” nika nyasariipa ga Satana zegino re kusayo. (Mt. 24:21) Fuo gure ngbutuko, ani nika ida na vovo arugapai tipa raka rogo vovo zegino auru kpotosende ane nga gu nika du zanga na gu mangapai nga ga Satana.\nI nika zaka kitabu rogo Paradizo auru kpotosende ane tipa ka fu arugute furani rogoho tipa wai ka raka rogo vovo zegino (Oni bi genewaraga 19, 20)\n19, 20. Gini kitabu i nika zakaha, na sangbanaha nika ngia gine?\n19 Ti rago Moize, aYisaraere aida na vovo arugapai, na Mbori ki fu aNdiko fuyo, kusa, gu dungurati nga ga aKristano apekefuo “ga Kristo rugute.” Wakina gure a, Ziazia Kekeapai natingida rani nga i nika zaka kitabu tipa ka fu arugapai furani rogoho rogo vovo zegino. (Oni gedi Yugoti 20:12.) Si nawira wa gi kitabu re nika du na agu apai rogoho Yekova nika idaha be aboro ti gu regbo re. Ka aboro dunduko wisigi agi apai re kodihe na aguyo i nika zingisa yo be kpio, i rengbe ka ino gupai Mbori aidaha beyo. Gi kitabu re nika sarani ani ini ga Yekova aberãpai. Mbiko gu wene giarogo Fugo Mbori yo agu aboro nika du Paradizo yo nika du na ni kodihe na gupai i nika yugoho rogo gu vovo kitabu re, i nika manga fu akurayo wenengai rogo nyemuse, irisa, gbiati kiki. (Yes. 26:9) Oni berẽnga kina pa gu yugopai nika du ti gu regbo re tii gu ngbembatayo nga ga gu Bakindo nga Yesu Kristo!\n20 Nyenye unga napido agu aboro namangapai wenengai kuti “agu apai du ni keke he rogo akitabu.” Agu aboro nika kakuti gayo ruru mangapai fu Mbori ti regbo gu yangara asada re, Yekova nika ke rimoyo nyeanye kindi rogo “kitabu unga.” Gure nika ngia bakere mosoro nirengo! Sidu, ka ani RU ka wisigo Fugo Mbori, na ki NGERE tipa ka gia gu rogoyo duhe na ni furani, na ki DEGETURANI tipa ka giasangba ga Mbori arugute awere, ani rengbe ka ngera kumbatayo tipa ka bata ti regbo bakere gberãngbi na ki ndu kumbatayo tipa kaa wirikapai kindi tipa gaani tatamanatatamana Mbori nga Yekova.—Batu. 3:11; Rom. 11:33.