Mbakada Rikaaboro Tipa “gu Yugopai Nga ga Gbia” | Wisigopai\n“Gbiakporo, . . . ki idi pase tie, niiriwo gu yugopai nga ga Gbia.”—AMO. 13:12.\nWai ga Yesu abawiriki agbia undo be gu Zereda Nga ga aRomo?\nRogo gini gene agu aKristano naadu mbata amangisunge wenengai nibi wai apai adu taata fu aboro i nita, na gini undo i agbiaha ti ino dungu aboro pa-Giriki?\nWai ga aRomo andiko gbiati pa gbandaka aYudo aundo gu sunge ga Yesu abawiriki aamangaha?\n1-3. Ga Yesu abawiriki agbiatiyo na gini ngbatunga kpakaraapai tipa ka tungusa wene pangbanga “fu arikaaboro dũ”?\nYESU KRISTO afu gu sunge fu gako abawiriki naadunga ni taataha ya. Ko afu zinahe fuyo nga: “Oni ndú . . . ki sa arikaaboro dunduko ni abawiriki.” Si adu nga wa i nikaa amanga gi sunge re, gu ‘wene pangbanga nga ga ngbi re i tungusihe rogo zegino dunduko mbiko ndika fu arikaaboro dũ.’—Mt. 24:14; 28:19.\n2 Abawiriki aima kpinyemu Yesu gbiati gu wene pangbanga re. Ono wa si avura du wo, si nawira wa i aabaka bangiriyo abaka tipa wai i arengbe ka manga gi sunge re. Na kurigure, i adu ni kina umbayo. Yesu i atungusapa ko ki ya ko nga Wiri Mbori, avurako aima imoko. Aboro abi gako abawiriki nga i nga “airainahe te.” (Amo. 4:13) Ono si adu nga i nika tungusa gu pangbanga naadu kia ti gu yugopai nangia ga agu agbia pambori i ayugupai fuyo tipa asino atitase. I aabingo abawiriki na kikiipa yo rogo gayo ringara te. Na ka ani ringbisihe kuti gu bariwara ngbi nangia ga aRomo, ngbatunga aYisaraere adu ni kina wiri toonihe gbua.\n3 Kurigure, Yesu aima pe gupai fu gako abawiriki nga, i nika sogayo, ki rungosiyo, na ki imi aguyo. (Rk. 21:16, 17) Na si adu nga i nika sovura kuti abasamungu, ziree anebi, na ingapai amaa pai a. (Mt. 24:10-12) Ka si avura du nga aboro di gayo pangbanga kugume, wai ka i arengbe ka tungusaha da ku “digida sende yo”? (Amo. 1:8) Ngbatunga gu kpakarapai re aima fu gberãrago fuyo!\n4. Ginihe nangia sangbana tungusa wene pangbanga?\n4 Wa ga Yesu abawiriki avura kaa gbiatiyo na akpakarapai, i atona ka tungusapai Yerusarema yo na Somorona yo na rogo zegino dũ. Abawiriki agbiatiyo na dungu kpakaraapai, ono vuru agarã yo 30, wene pangbanga adu nitungusi tungusihe “rogo arago tii ngbangbaturũ yo dũ” na ‘rogo kpotosende dunduko, na kini zuku zuzuhe na ki nimoi pai.’ (Koro. 1:6, 23) Ni kpiapai: Mbiko gupai gu mokedi nangia Pauro agumbaha na ki mangihe rogo gu kisanga nga Kupurio, gu ga aRomo babipai nangia Serugio Pauro, “ki idi pase tie, niiriwo gu yugopai nga ga Gbia.”—Oni gedi Amokedi 13:6-12.\n5. (a) Gini kidohe Yesu afuhe fu gako abawiriki? (b) Nibi gupai namangi rogo bambata sa kama agarã, ginipai gu kura aboro ada kutini?\n5 Ga Yesu abawiriki aima ino gupai nga i arengbanga ka nyasa gu sunge re ni tiyo te. Yesu ape gupai nga ko nika duadu na yo na ziazia toro nika undo yo aundo. (Mt. 28:20) Gu kura apai kinaho naamanga ti gu regbo re rogo zegino naundo yo i tungusipa Kindo. Buku sa aya: “Si nawira wa bambata sa kama agarã nangia gu regbo naadu ni wenehe tipa ka dia gu vovo kanisa re kugume. Rogo ue kama agarã, aKristano atona ka pe gupai nga Mbori du naasa gupai re si mangi tipa tungusapai ndu ku mbatayo.”—Evangelism in the Early Church.\n6. Ginipai ani nika wisigoho (a) rogo gi kekeapai re? (b) rogo gu ngbefuo gere?\n6 Ziazia Kekeapai afuranga tipa wai Mbori amangi apai tipa ka sa sunge tungusapai taata si gbandaka ku rogo arago te. Ono gu rengo duho nga: Yekova aaida i tungusi wene pangbanga ono ka Satana aidanga na ni ya. Rogo gi kekeapai re, ani nika wisigo agu apai naasa sunge tungusapai si du taata rogo bambata sa kama agarã ki susi gu kura aregbo. Rogo gu kekeapai ngbefuo gere, ani nika wisigo gu vovo apai namanga awere nga gu nasarani ani tungusi wene pangbanga ki da na ni ku digido sende yo.\nGU ZEREDA NAADU TI REGBO AROMO\n7. Ginihe nangia gu Zereda Nga ga aRomo, na tipagine paha anyaki ti ni?\n7 Ngba kura agene, ga aRomo zogarago aye na dungu aundo fu aKristano rogo bambata sa kama agarã. Ni kpiapai, i anaayamba gu regbo re nga gu Zereda Nga ga aRomo. Gu Bariwara Ngbii Nga ga aRomo asa apai ni wenehe fu agu aboro naadu rogoho. Ti kura aregbo, “pa avura na serekpo avura” anidu adu a wa Yesu agumbaha. (Mt. 24:6) Ga aRomo abanzengere agbarasi Yerusarema rogo gu garã nangia 70 Fuo Batika Kristo, na apangbanga avura anidu adu ti ngbanda gayo arago. Ono tie, tipa agarã wa 200 natona ti gu regbo nangia ga Yesu, zereda aima du rogo gayo ringara. Buku sa naya: “Rogo gu pangbanga nga ga aboro, zereda aadunga ni gbangaha wa gure te, na fuo gure, zereda aadunga berewe dagba dungu aboro wa gu namangi re a te.”\n8. Gu zereda naadu ti gu regbo re aundo aKristano wai?\n8 Bawisigipai tipa agu aida nga ga apambori nga Origen naadu rogo bambata sa kama agarã aya: ‘Ka si adu ni kpakarapai ka tungusa gu yugopai nga ga Yesu rogo zegino dunduko ka akindo adu ni dunguhe ti gu regbo re, bambiko akumba rogo arago dunduko kaa da ni abanzengere ka banda gayo ringara. Mbiko gipai re, wai ka gi yugopai re adu na diabese mbiko si ayugopa zereda na si aidanga ha fu aboro i iribape te? Kina gu ka si adu nga ariapai amangi rogo arago dunduko na zereda kidu a wa Yesu apehe.’ I arungosi atungusi wene pangbanga rogo ga aRomo ringara, ono i adu ni bayee aboro na i ki gbia undo ti gu zereda naadu ti gu regbo re.—Oni gedi ARomo 12:18-21.\nSI ADU TAATA TIPA KA NDU NUNGURO\n9, 10. Tipagine si adu ti ni ni wenepai fu abawiriki tipa i ni ta rogo ga aRomo Ringara?\n9 Gu wene agene naadu rogo ga aRomo ringara re aima undo aKristano. ARomo aima du na wene nyanyaki abanzengere beyo. Tipa gayo abanzengere ndu ku gene vurayo niipo, si aida na wene agene na aRomo aima ino wai ka mbakadaha. Ga aRomo abambakadi agene ambakadi agene naima susa amairo 50,000 (akirometere 80,000) naakoda gayo agbata. Agu agene re akuru dagba abire, rogo ugu-ngbii-ngume, na rii abaagangara.\n10 Kupati gu wene agene naadu beyo, i anaata bangiri ime nga amairo 17,000 (akirometere 27,000). Nirengo, i anaamangasunge na agu agene kurungba naadu bangiri ime wa 900 nga gu naandu ku rogo dungu agbata. Rogo gi gene re, aKristano aima rengba ka ta rogo ringara aRomo dunduko. Akpakarapai adu kinaho, ono gu mokedi nangia Pauro aima rengba ka ta zanga waraga rogo gu ringara re. Abasunge aadunga ho naasasana aboro tipa waraga te. Akuadi andiko anaagunde agunde be gu mbusa nangia ga aRomo, sidu kpakarapai aadunga bangiri agene te. Kpakarapai aadunga ti ta bangiri ime te bambiko abatuka aadunga te. Wa vura duhe nga Pauro ahi pa gberã kurungba bara dunguhe na akpakarapai bangiri ime, Ziazia Kekeapai apenga gupai nga abatuka amangi ko gbegberẽ bangiri gene te.—2 Kor. 11:25, 26.\nFUGO AIMA UNDO\nMangasunge na Codex asaha taata tipa aboro ini mangasunge na averesi (Oni bi genewaraga 12)\n11. Tipagine abawiriki amangisunge ti ni na pa-Giriki?\n11 Dungu aboro naape pa-Giriki ti gu regbo re na si ki sa fugo dagbase taata na ki sa gupai nga agu adungurati nga ga aKristano du na kodatise. Mbikopa zio Bakindo Aregizanda dungu arago, pa-Giriki ada ni gu fugo dungu aboro anaapehe. Rogo gi gene re, si asa gupai nga ga Mbori amoyambu ni fura na ngbatunga aboro dunduko, na gipai re asa gupai nga wene pangba gbandaka. Kurigure, agu aYudo naaraka Ezipeta yo aima sa Ziazia Kekeapai ku rogo pa-Giriki. Aboro aima ino gu Ziazia Kekeapai i ayambaha nga Septuagint, na agu apefuo Yesu naadu ti gu regbo re anaadia apai adia rogoho. AKristano abi gupai nga pa-Giriki adu ni wenehe tipa ka kepai mbiko si adu na dungu afugoho rogoho naadu ni wenehe tipa saka agu apai nga ga toro.\n12. (a) Ginihe nga codex, na gini wenepai naadu ti mangasunge na ni? (b) Gini regbo aKristano atona mangasunge na ni?\n12 Wai ka aKristano arengbe ka mangasunge na Ziazia Kekeapai gene tungusapai? Kaĩkaĩ awaraga adu ni rõrõihe, si anaaida i ni kai he aká na kini zakihe mbiko kekepai anidu ti kpakpuhe sa. Gu Kitabu Wene Pangbanga nga ga Matayo nisaha arengbe ka hiiso kaĩkaĩ waraga sa nabaha. Si du i akusi gu buku i anaakehe na bee nga codex. Si angia akpewaraga i adungura ha ku rogo bangisa ba sa. Gu boro nagedaha anirengbe ka zakaha na ki bi gu veresi ni aidaha niipo. Wa vura duhe nga ani ainongo gu regbo nzunzu aKristano atona mangasunge na ni te, kura buku sa naya: “Agu aKristano naadu rogo zegino dunduko atona ka mangasunge na ni rogo ue kama agarã, ono si nawira wa si aima duho wa agarã 100 kusayo.”\nWAI GA AROMO ANDIKO AUNDO\n13, 14. (a) Wai Pauro amangisunge na padu ni boro Romo? (b) Wai ga aRomo andiko afu undo fu aKristano?\n13 Agu andiko nga ga aRomo adu rogo gu bariwara ngbii re dũ, na agu aboro ringara nga aRomo adu na kura arengo beyo na boro arengbanga ka manga yo na pai te. Pauro amangisunge na gu rengo ko adu na ni ni boro Romo bara dunguhe. Ho i aida ka ta Pauro ni Yerusarema yo, ko asana baira asekere nga ga aRomo ki ya: “Ru taka oni gu boro nga Romo, wa i ata sapa nga ngbanga ni ya?” Si arunga te. Ho Pauro ape gupai ni nga i avunguko ni boro aRomo, “agu yo naye ka sana ko nita ko ki guari pati ko tie ni ba sa; bairarivura ki gunde a ho ko aini ni ya Romo nga ko, bambiko wa ko avo ko.”—Amo. 22:25-29.\n14 Padu Pauro ni boro aRomo asa gupai nga i mangi pai fuko kina kuti ga aRomo andiko Firipoi yo. (Amo. 16:35-40) Baringbisipa bakporo amangisunge na ga aRomo andiko tipa ka za agu aboro nazingi Efesa yo na ki gbandaka yo. (Amo. 19:35-41) Ho Pauro adu ni Kaisaria yo, ko amangisunge na gu rengo naadu tipa ka songoda gako idapase barangba Kaisara. (Amo. 25:8-12) Rogo gi gene re, ga aRomo andiko asa apai taata fu abawiriki i ni “banda wene pangbanga na pa nyakasa ha.”—Frp. 1:7.\nPA GBANDAKA AYUDO\n15. Wai gu aYudo agbandaka rogo bambata sa kama agarã?\n15 Si nawira wa kurapai kinaho naundo aKristano tipa gayo sunge tungusapai du taata nga aYudo aima gbandaka rogo agu aringara aRomo azihe dunduko. Kama agarã kusayo, aAsuro na aBabero aima ga na aYudo ku rogo gayo aringara. Rogo bisue kama agarã M.B.K, aYudo aima du rogo agbata 127 rogo ga Paraso bariwara ngbii. (Est. 9:30) Ho Yesu adu ni auru kpotosende, aYudo aima du Ezipeta yo, Afirika Pavuruhe ku Nodiyo, ringara aGiriki yo, Asia Minor yo, na Mesopotamia yo. Agu aboro naadu rogo ga aRomo Bariwara Ngbii adu nga amirioni 60, na agu aYudo naadu dagbayo angia amirioni biama. Agu aba dunduko aYudo anaandu ku rogoho, i anaadia gayo pambori na yo wa sa.—Mt. 23:15.\n16, 17. (a) Rogo gini gene pa gbandaka aYudo aundo dungu agu aboro nangianga aYudo ya? (b) Gini gene irisombori nangia ga aYudo abawiriki adihe kugume?\n16 Mbikopa gbandaka aYudo, dungu agu aboro nangianga aYudo ya ainidi tiyo na gu papara Ziazia Kekeapai nga Kuru Ndika. I awiriki gupai nga bangisa ndikidi Mbori sa na agu aboro namangasunge fuko naraka kuti agu arugute nga ga ruru mangapai. Kurigure, Kuru Ndika ahi be sangbaanebi tipa Masiya. (Rk. 24:44) AYudo na aKristano dunduko aima rugatiyo na gupai nga Fugo Mbori du nangia Kuru Ndika, na si naasaha taata fu Pauro ko rengbe ka sakapai na agu aboro ngbaduyo yo aakpinyemu rurupai. Mbiko gipai re, Pauro anaandu ku rogo agu bambutiria nga ga aYudo na kini sakipai na yo riipa Ziazia Kekeapai.—Oni gedi Amokedi 17:1, 2.\n17 AYudo aima sigira wai ka irisombori. I anaadungura tiyo rogo abambutiria na rogo gu kura aba tipa ka manga adunguratise. I anaabi abia, kini kpari fu Mbori, na kini sakipai rogo Ziazia Kekeapai. Kina gu bangisapai re namanga areme rogo agu adungurati nga ga aKristano.\nMBIKO GA YEKOVA UNDO\n18, 19. (a) Wai agu apai namangi rogo bambata sa kama agarã asa apai taata? (b) Agu apai saki ani pai tipaha re nasa roni oni bi Yekova wai?\n18 Agu apai ani nawisigipai tipaha re du naasa gupai nga tungusa wene pangbanga du na diabese. Gu Zereda Nga ga aRomo, wene agene, bangisa fugo rogo zegino, ga aRomo andiko, na pa gbandaka aYudo nangia agu apai naundo ga Yesu abawiriki i mangi gu sunge Mbori afuhe fuyo nga ga tungusapai.\n19 Biama kama agarã kusayo, ga aGiriki wene bawirikipai nangia Plato aya: “Mbumbupai du ngaha nga boro ini gu boro namangi gi zegino re na du ni baha, na ka ani vura inoko, ani arengbanga ka pepako fu aboro dunduko te.” Ono tie, Yesu aya: “Agu apai ka aboro amanga nga ha ya, ka Mbori mangi he amanga dunduko.” (Rk. 18:27) Bakusiahe naida aboro gbiako na ki iniko. Kurigure, Yesu aya fu apefuoko: I ‘sa arikaaboro dunduko ni abawiriki.’ (Mt. 28:19) Mbiko ga Yekova Mbori undo, si taata tipa ani mangi gi sunge re. Gu kekeapai ngbefuo gere nika yugo wai gi sunge re amanga areme.


“Mo kpí nyemu Gbia nga ga Mbori”—Mat 22:37 | Wisigopai\nCOVER SUBJECT Gu Kaza du Rogo Zegino Dunduko\nCOVER SUBJECT Ga Mbori Bipai nga Ginihe Tipa Vugundö?\n“Mo Kpí Nyemu Gbia Nga ga Mbori”\n“Mo Nikpí Nyemu Kuaro wa Mo Akpi Nyemu Tiro”\nYa mo Oni Nabi Agu Arungbura du ti Aboro wa gu Yekova Abihe?\nOni Undo Kura Aboro I da Ti Gayo Asasa\nYa mo Mo Ahianga gu Kpakuto Nga ga Unga?\nGini Maabangirise du fu Agu Atita Re Nakpiki?\nNgbaõbambu Sinziri | Banzinga 2014\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitumbuka Cibemba Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Dangme Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kannada Kazakh Kikaonde Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Korean Krio Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Maltese Marathi Maya Mexican (Fugo ni Bee) Moore Ndebele Ndonga Nepali Ngabere Norwegian Nzema Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian (Fugo ni Bee) Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tshiluba Tsonga Turkish Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Venda Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“Mo kpí nyemu Gbia nga ga Mbori kpotoro yo dunduko, na mbisimoro dũ, na ga berã dũ.”—MT. 22:37.\nKpinyemu Mbori nga gine?\nTipagine si aida ani kpinyemu Yekova ti ni?\nWai rengbe ani ka yugo gaani nyemuse tipa Yekova Mbori?\n1. Ginihe naasonosi gu nyemuse du dagba Mbori na Wiriko?\nWIRI Yekova nga Yesu Kristo aya: “Mi nakpi nyemu Buba.” (Yo. 14:31) Ko aya berewe wẽ: “Ba nakpi nyemu Wiriko akpi.” (Yo. 5:20) Iiriwopai ngaha ka gia gipai re te. Nirengo, Yesu aima du niga Mbori “bangbasia boro sunge” tipa dungu agarã mbata fu ko ye ku auru kpotosende ane. (Snz. 8:30) Ho aYesu na Yekova aamangasunge ni sa, ko awiriki dungu apai tipa asino Bako na kidu na dungu nduapai beko tipa ka kpinyemuko. Nirengo, padu yo dedede kina sa naasa gi gayo nyemuse re si sono.\n2. (a) Nyemuse nakoda gine? (b) Gini asanahe ani nika sakapai tipaha?\n2 Nyemuse nga du na bakere nyemu boro kpotoroyo. Gu bake papara Atambuahe nangia Davide aya: “Ako Yekova, gi ome, mi nakpi nyemu ro.” (Tam. 18:1) Gere nga gu bipai si aida ani du na ni tipa Mbori mbiko ko nakpinyemu rani. Ka ani agiasangba Yekova, ko nika yugo gako nyemuse furani. (Oni gedi Pa Fu Rugute ni Ue he 7:12, 13.) Ya mo ani rengbe ka kpinyemu Mbori nzunzu wa ani abingo ko ya? Kpinyemu Yekova nga gine? Tipagine si aida ani kpinyemuko ti ni? Na wai rengbe ani ka yugo gaani nyemuse tipa Mbori?\nGU NDUPAI RENGBE ANI KA KPINYEMU MBORI TI NI\n3, 4. Tipagine duhe ti ni furani taata ani irisi Yekova?\n3 “Mbori nga Toro”; ka ani bingo ko te. (Yo. 4:24) Ono wa vura duhe wo, si kindi taata ani kpinyemu Yekova, na Ziazia Kekeapai nazinahe furani nga ani akpinyemuko. Ni kpiapai, Moize aya fu aYisaraere wẽ: “Oni kpí nyemu Yekova nga gaoni Mbori na kpotoroni yo dũ, na mbisimoroni dũ, na omeroni dũ.”—Pa Rug. 6:5.\n4 Tipagine si aida ani du ti ni na bakere nyemu Mbori tirani? Bambiko ko akusi rani na nyemu agu apai nga ga toro na ki fu momu furani ani yugu gu nyemuse re. Ho ani ambisa gu gaani azingo ni nga ga toro, gaani nyemuse tipa Yekova nasona na ani kidu na bakere ngbarago. Yesu aya: “Aboro ngbarago nga agu aboro inipa gu gayo azingo nga ga toro bambiko gu kindo nga ga ngbangbaturũ nga gayo.” (Mt. 5:3, NW) Nibi gupai kura aboro aya tipaha wẽ i abatika boro na nyemu irisombori, kura buku sa naya: “Kina iriworago nazio rani ka bi gupai nga, aboro aima digo nigbata ka iriso gu boro nga bakerepa boro kisusi.”—Man Does Not Stand Alone, by A. C. Morrison.\n5. Wai ini ani he nga si agberãnga ka gbata Mbori te?\n5 Ya mo si ni gbegberẽpai ka gbata Mbori? Oó, mbiko ko naida ani iniko. Gu mokedi nangia Pauro ape gipai re gbaiga ti gu regbo ko aatungusapai fu agu aboro naadungura tiyo ku Areopaga yo. Gipai re amangi barabangiri gu yekaru nangia Paratenono i aduaha fu Atena nangia gu dee-mbori naadu rogo gu Atenai naadu mbata. Mo berẽnga kina gupai nga mo gu du yo wa Pauro afura tipa “gu Mbori namangi zegino na ahe dunduko rogo yo,” fuani ko sakipai nga Mbori arakanga “rogo agu abambuirisa i nadua ha ni be te.” Gu mokedi re gbia kurapai kutini nga, Mbori ‘amangi arika aboro dunduko wa sa i ima auru kpotosende dunduko, ko aringbisi agu arago i afu fuyo, na ngbanda gayo banye. Mbori amangihe wo aboro gbata ko, wa i akpinyemu ka rugatiyo na pako, singia ka i da ti inida ko. Ono ko aturãnga na ani wa sa te.’ (Amo. 17:24-27) Nirengo, aboro rengbe arengba ka ino Mbori. ADezire Yekova bangeyo naima susa amirioni saba na beberehe ima ‘rugatiyo na pako nirengo’ na i nakpinyemuko akpi.\nGUPAI KPINYEMU MBORI AYUGOHO\n6. Gini rugute Yesu aya si nga “bakumba ha susi” dagba arugute yo dunduko?\n6 Si naida gaani nyemuse tipa Yekova ye kina boro ngbaduraniyo. Si nga gupai Yesu apehe ti gu regbo Farusi asanako nga: “Bayugupai, dagba arugute dunduko gini gu susi?” Yesu akaragaha fuko ki ya: “Mo kpí nyemu Gbia nga ga Mbori kpotoro yo dunduko, na mbisimoro dũ, na ga berã dũ. Gu rugute nga bakumba ha susi si nga gere.”—Mt. 22:34-38.\n7. Ginihe nga kpinyemu Mbori na (a) ‘kpotorani yo dunduko’? (b) ‘mbisimorani dũ’? (d) gaani ‘aberã dũ’?\n7 Ginipai Yesu aaida ka pehe ho ko aya ni wẽ si naida ani kpinyemu Mbori na ‘kpotorani yo dunduko’? Ko aaida ka ya ani kpinyemu Yekova na gaani nyemuapai dunduko, nunga gbiati bipai. Si naida ani kpinyemuko a na ‘mbisimorani dũ’ watadu ungarani na gaani raka. Kurigure, si naida ani kpinyemuko na gaani ‘aberã dũ’ watadu gaani inohe dunduko. Gu memepai duho nga ani kpinyemu Yekova nyanyaki zanga kapa.\n8. Kpinyemu Mbori rengbe ka sarani ani mangi ginihe?\n8 Ka ani kpinyemu Mbori na kpotorani yo, mbisimorani, na gaani aberã dũ, ani nika du ni wene abawiriki Fugoko, na kini mangipai ringbisihe kuti gako ringbisapai, na kini tungusi gu wene pangbanga nga ga Kindo zaaza. (Mt. 24:14; Rom. 12:1, 2) Ka ani du na ndikidi nyemuse tipa Yekova, si nika mbedisa rani koyo du ko ni. (Yak. 4:8) Nirengo, ani arengbanga ka tangara agu nduapai dunduko si aida ani kpinyemu Mbori ti ni te. Ono tie, ani wisigingo pai tipa betehe.\nGU NDUAPAI SI AIDA ANI KPINYEMU MBORI TI NI\n9. Tipagine ani akpinyemu Yekova ti ni nga Bakusirani na ni Bagamu ahe furani?\n9 Yekova nga Bakusirani na ni Bagamu ahe furani. Pauro aya: “Ani ni ungarani, ki nita ata, ki du kina ho rogo ko yo.” (Amo. 17:28) Yekova ima fu bawene kporo furani nga kpotosende. (Tam. 115:16) Ko nafu riahe furani na gu kura ahe ani aidaha tipa raka. Si du Pauro aya ti ni fu agu airisikpiahe naadu Rusetura yo wẽ: “Gu Mbori du ni ungako, . . . ko ahe rika aboro ahe dunduko i peke kina gayo agene mbata ni agu arikayo nasusi. Wo si adu ono ko ahe nga dezireko te, wa ko animangi wene pai, ki fu mai fu roni ngbangbaturũ yo, na rago ida riahe gbe, ki hihisi kpotoroni yo ni riahe na ngbarago.” (Amo. 14:15-17) Anga gere nga gu ndupai si aida ani kpinyemu Bakere Bakusirani na ni Bagamu ahe furani te?—Batu. 12:1.\n10. Ginipai si aida ani mangihe tipa wai Mbori asa apai taata i di ingapai tirani na kpio?\n10 Mbori nasa gupai nga i di gu ingapai ani adihe ti Adamu kusayo tirani. (Rom. 5:12) Nirengo, “Mbori amoi dezire gako nyemuse fu rani nikpi Kristo tipa rani wa ani adu ni aboro ingapai.” (Rom. 5:8) Zanga kapa, ngbaduraniyo na bakere nyemuse tipa Yekova mbiko ko nasaha taata furani i mbupai furani ti gaani ingapai ka ani saberã ki idi na ga Yesu motumo.—Yo. 3:16.\n11, 12. Rogo gini gene Yekova nafu maabangirise furani?\n11 Yekova nafu ‘maabangirise si hiisi rani na ngbarago na zereda.’ (Rom. 15:13) Gu maabangirise Mbori afuhe furani naundo rani ahi agu apai naasada gaani idapase. Gu mbedimbedi aKristano nika ‘ngarã angarã da ti kpio, i nika fu kpakpari unga fuyo ngbangbaturũ yo.’ (Yugo. 2:10) Agu aboro du na maabangirise ka raka auru kpotosende, ka i kakuti ruru mangapai, i nika raka rogo Paradizo. (Rk. 23:43) Gaani karagapai nga gine kuti agi amaabangirise re? Ya mo ani na ngbarago, na zereda kodihe na nyemuse fu gu Boro ‘nagamahe dunduko, na ziazia ũgamahe dunduko’?—Yak. 1:17.\n12 Mbori fu gu maabangirise nga ga zinga be kpio furani. (Amo. 24:15) Nirengo, ani nidu na bakere gberarago ho gaani boro akpi ni, ono mbiko gu maabangirise nga ga zinga be kpio, ani ‘arungonga wa kura aboro adunga na maabangirise tiyo ya te.’ (1 Tesa. 4:13) Mbiko gu nyemuse du Yekova Mbori na ni, ko na nyemu ka zingisa gu ruru aboro du wa Eyobo. (Eyo. 14:15) Ani berẽnga pa gu ngbarago ani ka gbiatirani ni na ho i nika zingisayo aboro ni be kpio auru kpotosende ane. Nairiwo wai gipai re asa rani ani kpinyemu gu Barani du ngbangbaturũ yo nga gu boro fu gu bawene maabangirise nga ga zinga be kpio re furani!\n13. Gini agopai nayugo na ni nzunzu nga Mbori nangera angerafuo rani?\n13 Yekova nangera angera nzunzu fuo rani. (Oni gedi Atambuahe 34:6, 18, 19; 1 Petero 5:6, 7.) Wa duhe nga ani ima ino gupai nga Mbori nidu dedede na nyemu ka undo agu aboro du ni ruruyo fuko, ani nabi tirani nga ngba barani angba mbiko ani nga papara agu ‘akandoro nga ga banambu’ ra. (Tam. 79:13) Kurigure, gako nyemuse nika du ni yuguyuguhe vurube gupai ko nika mangaha tipa rani rogo gu Kindo Nga ga Masiya. Fuo gu Bakindo ko nasia ko nga Yesu Kristo nyasiriipa zuu, rungosi, na gbegberẽ mangaapai, aboro giasangba nika gbia maku na ki du na zereda kpaima. (Tam. 72:7, 12-14, 16) Ya mo mo aidanga kuti gupai nga ngbatunga gu maabangirise re nafu ndupai furani ani kpinyemu Mbori na kpotorani yo, mbisimorani, omerani, na gaani aberã dũ te?—Rk. 10:27.\n14. Gini bawene momu Mbori nafuhe furani?\n14 Mbori ima ngba na ani ki fu gu momu furani nga ani mangisunge ni gako aDezire. (Yes. 43:10-12) Ani nakpinyemu Mbori wa ko nafu gi momu re furani ani songodi gako bakere pagbia na ani fu ndikidi maabangirise fu aboro rogo gi kere zegino re. Kurigure, ani nafura fu aboro rogo rengo na idapase mbiko ani natakapande gu wene pangbanga du mburuhe rii Fugo ndikidi Mbori nafu gu maabangirise nika manga amanga. (Oni gedi Yosua 21:45; 23:14.) Nirengo, dungu nduapai du ho rengbe ani ka kpinyemu Yekova ti ni gbiati agu amaku ko afuhe furani. Ono wai rengbe ani ka yugo gaani nyemuse fuko?\nAGU AGENE RENGBE ANI KA YUGO GA ANI NYEMUSE FU MBORI NGBAHA\n15. Wai rengbe wisigo Fugo Mbori na kini mangihe ka undo rani?\n15 Oni wisigi Fugoko kakaka na kini mangihe. Manga ani he wo nayugo gupai nga ani ima kpinyemu Yekova na ani naida fugoko du furani wa ‘imarago ngbagene’. (Tam. 119:105) Kangia ani naagbiatirani na fudifudiapai, ani rengbe ka gbia wasa be ngbatunga agi akidohe re naya: “Gu kpoto yo naima be rungo ingapai, Ako Mbori, mo apáyasi nga ha te.” “Ako Yekova, ga weneringise azi re. Wa du sakapai ku kpotore yo ni badungu he, gamo wasawasa apai nangarãsa mbisimore.” (Tam. 51:17; 94:18, 19) Yekova nainopai fu agu aboro narungo, na kina gu bangisa nunga re du ti Yesu koyo du aboro ni. (Yes. 49:13; Mt. 15:32) Wisigo Ziazia Kekeapai rengbe ka sarani ani inipa gu nyemuse du Yekova na ni tipa rani nga gu si aida ani yugu kinaha a fuko.\n16. Wai rengbe kparakpee dedede ka undo rani gaani nyemuse tipa Mbori sono?\n16 Oni kpari fu Mbori dedede. Gaani kparakpee nambedisa rani koyo du “gu ko ninagia kpetambuahe” ni. (Tam. 65:2) Ho ani aino gupai ni nga Mbori nakaragapai akaraga kuti gaani akpee, gaani nyemuse tipa ko nakio. Ni kpiapai, si rengbe kadu nga ani aima bi gupai nga ko ambunga rani asada dibe rani te. (1 Kor. 10:13) Kangia ani na bakabangirise na ani ki sana Yekova rogo kpee yo, ani rengbe ka gbia “gu zereda nga ga Mbori” adunga gu kuraha wa ha ya. (Frp. 4:6, 7) Ti kura aregbo, ani ima rengba ka kpara kukiri wa gu Nemaya amangihe na ki bi gupai nga Mbori ima karagapai kutini. (Nem. 2:1-6) Ho ani “akpatagara kuti kpe” ni na ki ini gupai nga Yekova nakaragapai akaraga kuti gaani zungoditise, gaani nyemuse tipa ko nasona na gu kido du ani na ni nga ko nika undo rani aundo ani sovura kuti kura apai naasada gaani idapase.—Rom. 12:12.\n17. Kangia ani nakpinyemu Yekova, wai rengbe ani ka bi nduge tipa adunguratise?\n17 Oni saha ni sinoroni kaa ndu kuba agu adunguratise nga ga dungurati gbiati akikindigihe. (Eb. 10:24, 25) AYisaraere anaadungura tiyo tipa ka degatuyo fu Yekova na kini wirikipai beko wa ka i ruho ka gunde ti gako aNdiko na kini mangihe. (Pa Rug. 31:12) Ka nyemu Mbori du tirani, si adunga furani ni tindiro ka manga gupai ko akpinyemuhe te. (Oni gedi 1 Yoane 5:3.) Sidu, ka ani mbunga kura apai si sarani ani bi adunguratise na paha kusende ya. Si aidanga ani mbu pai si gbarasipa gu gaani bambata nyemuse ani adu na ni tipa Yekova te.—Yugo. 2:4.\n18. Gu nyemuse du ani na ni naundo rani ani mangi ginipai tipa wene pangbanga?\n18 Oni yugu gu ‘rengo nga ga wene pangbanga’ kakaka. (Gara. 2:5) Gu nyemuse du ani na ni tipa Mbori nafõngbaduraniyo ani fura tipa gu Kindo Nga ga Masiya nga Wiri Mbori nga ko nika ora rogo “pa rengo” ti regbo Aramegido. (Tam. 45:4; Yugo. 16:14, 16) Nairiwo gu ngbarago du ani na ni ka du dagba agu aboro nasa aboro ni abawiriki na kini undo yo i wirikipai tipa ga Mbori nyemuse gbiati gako kidohe tipa vovo zegino!—Mt. 28:19, 20.\n19. Tipagine si aida ani bi gu ga Yekova mbakadapai ti ni du tipa ngerafuo akandoro na nyanyakipa ha?\n19 Oni du na tambuahe tipa gu mbakadapai Mbori namangihe ka ngerafuo gako akandoro. (Amo. 20:28) Agu abaakumba nga aKristano nga gamahe be Yekova, i namangapai dedede tipa gaani wenepai. Abaakumba wakina “bagbuko be yuge, ni okooko ba be gugugu yuge, wa ime rogo gene ime rogo ugurago, wa nzereme bambia rogo gu ringara mbu ambu.” (Yes. 32:1, 2) Ani nidu na ngbarago ka si du nga ani gbia gu ba rengbe ani ka gbu rogoho ti regbo mai watadu ti regbo bavugumo. Ho uru naafa ni ni bakerehe, ani nidu na ngbarago ka ga kutii nzereme. Agi amasaku re naundo rani ani bi wai abaakumba afu undo furani rogo toro yo. Ka ani agiasangba agu aboro nangbembatayo rogo apai yo dagbarani, gure nga ani nayugo wai ani abi “agamahe rogo aboro yo” na kikiipaha na kini yugu gaani nyemuse tipa Mbori na tipa Kristo nga Barii dungurati.—Ef. 4:8, NW; 5:23; Eb. 13:17.\nYekova ima fu agu ababanda akandoro nadegatuyo na kini ngerefuo akandoro (Oni bi genewaraga 19)\nGAONI NYEMUSE TIPA MBORI NI SONO ASONA KINDI\n20. Kangia nyemu Mbori kina tironi, wai rengbe oni ka karagapai kuti Yakoba 1:22-25?\n20 Kangia oni na wene pagume na Yekova, oni nika ngia ‘amangipai angianga agipai gbua ya.’ (Oni gedi Yakoba 1:22-25.) Gu boro ‘namangapai’ ni na gu idapase du surungbaha ni yuguyuguhe rogo kakaka tungusapai, na nduge tipa adunguratise. Ka oni kpinyemu Mbori nzunzu, oni gisangba gako ‘ziazia rugute,’ agianga kina gu nabipa agu apai dunduko ko akpinyemuhe beroni sa ya.—Tam. 19:7-11.\n21. Ginihe rengbe yo ka ringbisa gaoni kparakpee kutini?\n21 Ka nyemu Yekova Mbori du tironi, si nika sa gupai nga oni naakpara fuko dedede. Davide aringbisi kparakpee kuti gu motumo nangia ga guzuguzu fuõngua naadu rogo gu mozunga nga ga aNdiko ki ya: “Mo ídi he gi kpetambuahe dú wa wene fuõngua bara bangiro, tumba abere ku ari ki du wa gu motumo nga ga nyemu!” (Tam. 141:2; Gate 30:7, 8) Gaoni zungaditise, sarawatise, gbiati agu apai oni atambua Mbori na ni dunga adu wakina wene guzuguzu fuõngua nga gu narukuba kparakpee.—Yugo. 5:8.\n22. Gini ngbatunga nyemuse ani nika fura tipaha rogo gu kekeapai naye fuo gere?\n22 Yesu aya ani kpinyemu Mbori na gaani amurakporo. (Mt. 22:37-39) A wa ani ka bihe rogo gu sakapai du tipa gi sino re, gu nyemuse du ani na ni tipa Yekova na gako bangua arugute nga ga Ziazia Kekeapai nika undo rani ani nifura wenengai na akuarani gbiati gaani amurakporo.\nBanzinga 2014 | Ga Mbori Bipai Tipa Vugundö\nNGBAÕBAMBU SINZIRI Banzinga 2014 | Ga Mbori Bipai Tipa Vugundö


Gu Bakere Adunguratise Nga ga aDezire Yekova Naadu ti Tonatonaha Mexico City Yo\n“Gini Regbo Ani Nika du na Kura Bakere Dunguratise Berewe?”\nGU DIWI nga Ngbangba rogo 1932 ima mbeda ka digo rogo gu gbata nga Mexico City. Rogo poso sa kusayo, agu awe du bangiri gene nanungusa aũnduge atona mangasunge rogo gi garanvugaranvu gbata du na aboro rogoho naima susa mirioni sa re. Ono awere, fura tipa agu awe re nga kuru pangbanga. Agu aboro pangbanga nga ga gu gbata re ima tona fura tipa gupai du rogo gi poso re. I ima dudua akamera, na i awere ba rugo gatara yo, napido gu kparakpara gino nga Joseph F. Rutherford, nga guko nga bangerekuriisunge nga ga Watch Tower Society. Agu awirina du rogo gu gbata re ima ye a ka dia Wiriba Rutherford kugume, nga guko ye tipa gu bakere dunguratise nga ga uru biata.\nGu magazini nga The Golden Age ape gupai nga, “Kango ti ni te nga pa gi bakere dunguratise re nika nye tipa gba regbo ni gu nyanyakipa pai nga ga Rengo rogo gu ringara nga Mexico.” Ono ginipai naasa gi bakere dunguratise aboro adu pati ni gbua nga 150 re si du ni nyanyakipa bakere dunguratise?\nMbata fu gu bakere dunguratise re, zuzu Kindo adu gbua tooni Mexico yo. Naatona rogo 1919, i atona manga umba bakere adunguratise yo, ono fuo agarã kusa, bange adungurati aima ye ka umba. Ho i azaki be-basunge ni Mexico yo rogo 1929, si aangera wa ka i ya apai nika ngba angba. Ono tie, akpakarapai adu kinaho naaga na apai kusayo. Ho i afu rugute ni nga aboro mbu koda sunge marã na sunge tungusapai, kura zingizingi wirina sa nga guko naana mangasunge kparaka awaraga ambu dungurati na ki zaki gako badona nga ga wisigo Ziazia Kekeapai. Ti kina gu bangisa regbo re, babiapai nga ga be-basunge amangi iraira mangapai, na si ki idi i moi kura boro kubako. Gu ruru aDezire Yekova naadu Mexico yo aida nyakasaro.\nTi gu regbo Wiriba Rutherford andu ko yo, ko anyakasi gi ruru awirina re nifu ko bawene agumbapai ue nga ga bakere dunguratise gbiati nyanyakipa agumbapai bisue rogo radio. Gere nangia bambata regbo awirina mangisunge na radio tipa ka gbandaka wene pangbanga vuru gu ringara nga Mexico dũ. Tingbafuo bakere dunguratise, gu vovo babiapai i amoi ko ambakadi pa sunge, na awirina kini ndu kumbatayo zaaza na sunge tungusapai na Yekova kini fu maku fuyo.\nGu bakere dunguratise namangi rogo 1941 Mexico City yo\nRogo gu garã naangbe fuo gure, i amangi bakere adunguratise ue rogo gu ringara re, i amangi gu rogo gu gbata aba kurungba aru rogoho nga, Veracruz na i ki mangi gu Mexico City yo. Gu nyanyaki sunge awirina aamangaha gene tungusapai yo aima tona kusa wene asangbanapai. Rogo 1931 abatungusipai adu yo nga 82. Fuo susa agarã bawe kusa, bange agu awirina naadu yo aima susa gu namba re bara bawe! Abatungusipai nga 1,000 naaye ku Mexico City yo tipa gu bakere dunguratise nangia ga 1941.\n“GU TUNGUSAPAI NGA GA BANGIRI AGENE”\nRogo gu garã nangia 1943, aDezire Yekova amangisunge na kekeapai tipa ka takapande gu bakere dunguratise riihe angia “Free Nation’s” nga gu naamangi rogo agbata nga 12 Mexico yo. * Gu kekeapai re adu ti kpe awaraga nga gu i aabaha goyo yo, kuraha ti ngbaduyo, kuraha kugii yo yo, na gere angia gu gene nga ga tungusapai aDezire Yekova atona mangasunge na ni rogo 1936.\nKpe magazini nga ga 1944 nayugo awirina Mexico City yo na kekeapai bangirigene\nMangasunge na gu kekeapai re aima du na diabese, si ki sa gupai nga gu magazini nga La Nación pe gupai nga: “Rogo gu bambata uru nangia ga bakere dunguratise, i ape gupai fu aDezire nga i yambu kura aboro. Rogo kura giro rago, aboro aima nge ki hi rago.” Rago aangbanga ti gu Kanisa Nga ga Katoriko na gipai re te, na i ki tona kaa soga aDezire Yekova. Wa i avura kaa gbiatiyo na sogote, agi awirina naagundenga re ya aandu kindi kumbatayo kaa tungusapai bangiri agene. La Nación atingidi gupai a nga: “Aboro dunduko rogo gu gbata re aima biyo . . . akumba—na adee—i nitungusipai na kekeapai.” Gu kekeapai re ayugu sura awirina bangiri agu agene nga ga Mexico City. Kekepai adu tii gu sura re nga: “Gu tungusapai nga ga bangiri agene.”\n“AGU ABA RAME NAADU NI FIÕFIÕ HO NA NI FOFOI HE KISUSI PIGO RII ASIMINDI”\nRogo agu agarã re, badungu aDezire Yekova aamanga bakere ome tipa kaa du pati gu bakere adunguratise naamanga Mexico yo. Badungu aboro anaaye rogo tuturũ agbaria, nga gu ka agatara adanga rogoho ya watadu adunga agene ku rogoho a ya. Sidu, agu aboro naandu tipa bakere dunguratise anaandu na adongi watadu na nduyo tipa arame tipa ka da pati ba gatara si di yo yo ku rogo gu gbata bakere adunguratise anaamanga rogoho.\nBadungu aDezire Yekova nangia airarungo, i adu na rengba ka gbia kina marã nduge, angianga marã yego ya. Ho i anida ni, i anaazora fuo awirina rogo gu gbata re, na i anaadia yo kugume wenengai ku rogo akpuyo. Kura awirina anaara ara rogo aBambu Kindo. Ti kura regbo sa, bange awirina wa 90 azoro be-basunge yo, kini pi ri “akarotoni nga gu i aaingidihe ni ba 20.” Pangbanga rogo Yearbook ape gupai nga agu awirina re abi agi abarame re ni “fiõfiõ ho na ni fofoi he kisusi pigo rii asimindi.”\nTipa agu awirina naima du na tambuahe re, dungura yo tiyo kupati bakere dunguratise aima du na nyanyakipaha kisusi agu aome dunduko i amangihe re. Areme, wa bange abatungusipai Mexico yo ambeda ka da ti mirioni sa, gu toro nga ga tambuahe re kindi rogo yo yo. * Rogo gu garã nangia 1949, gu be-basunge du Mexico yo aya tipa awirina wẽ: “Gu kpakaraapai i andu rogoho azeresanga gayo kakaka nyemuse tipa rengo te bambiko agu aregbo dunduko ani amanga bakere dunguratise, si nga gupai i aza kaa fura tipaha tipa gbanga regbo na gu sanahe awirina naasanaha asana kindi nga, gini regbo ani nika du na kura bakere dunguratise berewe?” Gu tingidapai re nga rengo areme kina wai si adu mbata.—Gaani kuru apangbanga Central America yo.\n^ genewaraga 9 Ringbisihe kuti gu Yearbook nangia ga 1944, gi bakere dunguratise re asa gupai nga “aboro ini aDezire Yekova Mexico yo.”\n^ genewaraga 14 Rogo gu garã nangia 2016, aboro bangeyo nga 2,262,646 Mexico yo adu pati Tingida Pakpio Yesu.\nWai I Ami Tunga Kindo Ni Bambataha Portugal Yo\nWene Pangbanga Agbandaka Ireland Yo Mbiko Agumbapai\n“Ani Adu Zaaza Kidu na Bakere Nyemuse Ngbadurani Yo Kisusi gu Naadu Mbata”\n“Gene ho Du ni Gbegberẽhe Watadu ni Gbangaha te”


Agu Apangbanga du Tipa ga Boro Raka: Ani Agbia ga Mbori Weneringise Arẽnga Aboro Tipaha ya | Douglas Guest\nGa Yekova Ringbisapai Nika Digiso Tihe Adigiso!\nGa Yesu Motumo—Nga “Ziazia Ũgamahe” Be Barani\nGU PANGBANGA DU TIPA GA BORO RAKA Ani Agbia ga Mbori Weneringise Arẽnga Aboro Tipaha ya Ngba Dungu Agene\nYekova Nangbembatayo fu Gako Aboro\nDa Nangbembatayo fu ga Mbori Aboro Areme?\nFROM OUR ARCHIVES “Gene ho Du ni Gbegberẽhe Watadu ni Gbangaha te”\nNgbaõbambu Sinziri (Gu du Tipa Dungurati) | Wegebe 2017\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Dangme Danish Digor Douala Dutch Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian (Fugo Ni Bee) Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kannada Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lingala Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mingrelian Mongolian Moore Motu Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tongan Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uzbek Venda Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nAni Agbia ga Mbori Weneringise Arẽnga Aboro Tipaha ya Ngba Dungu Agene\nGu pangbanga re nga fugo Douglas Guest\nBUBA nangia Arthur, angia gu kumba naana gunde ti Mbori, na ko adu na gu maabangirise nga kada ni gu batungusipai nga ga Mesodiste. Ono tie, gupai ko aasogimaha re aʹariatihe ho ko agedi gu waraga ni nga ga aBawiriki Ziazia Kekeapai na ki tona ka kodatiko na yo. Ko azi bapatiza rogo 1914 ho garãko adu ni nga 17. Bambata Vura Nga ga Zegino aamanga ti gu regbo re, na i ayambuko tipa sunge asekere. Bambiko gupai nga ko aidanga ka sovura te, i asari ngbanga ko ku bambukiso yo tipa adiwi bawe rogo gu Bambukiso Nga Kingston du Ontario, Canada yo. Ho i akusi Buba ni, ko atona ka mangasunge tungusapai ti aregbo dunduko ni bakparaka abuku pambori (bazakigene).\nRogo 1926, Arthur Guest amangi rogatise na Hazel Wilkinson, nga gu ri nari awiriki rengo rogo 1908. I avungu re rogo Zerekpe ti rameru 24, 1931, i avungu agude biama na mi nangia ue riyo. Iriso Yekova angia nyanyakipa pai rogo gaani raka yo wa ani angia aborokporo, na ga Buba dudunguro irisa tipa Ziazia Kekeapai asonosi nyenye tambuahe rogo rani yo tipa Fugo Mbori. Ani anaamanga gu sunge tungusapai nga ga tanga ti akporo dedede wa ani angia aborokporo.—Amo. 20:20.\nKPARATISE KUSAYO TI AGU APAI NGA GA ZEGINO NA KINI MANGI SUNGE ABAZAKIGENE WA BUBA\nGu Ue Vura Nga ga Zegino atona rogo 1939, na rogo gu garã nangbefuo ho i arugusi gu sunge nga ga aDezire Yekova Canada yo. Asukuru anaamanga agu apumbo nangarasa aboro i du zaaza tipa gayo ringara nga gu naakoda iriso beere na kini bi bia taasarimo ringara. I anaakusa re gbiati sosono dawire nga Dorothy ku zagiyo ho agi apumbo re anaamanga ni. Gu nazeresi ngbare nga, rogo kura uru sa, gaani nayugupai aidi ka ba zee bangireyo ni ya ri wẽ iragunde gbua nga mi. Tingbafuo sukuru, agu akuare ani adu nayo sukuru yo azubo re na kpata na ki nari re ku sande. Ono gu zubohe re anyakasi gimi diaberã kaa gia “sangba Mbori agia susi ga aboro”—Amo. 5:29.\nRogo Bamburu 1942, ho garãre adu ni nga 11, i abapatizi re rogo tangi nga ga ime nga gu naadu rogo ati. Mi anaagbia ngbarago ti mangasunge ni gu bazakigene namangasunge ti regbo ongoda (i ayambaha awere nga moundo abazakigene) ti agu aregbo i anaafu ongoda furani sukuru yo. Fuo garã sa kusa, mi akodi tire na kura awirina biata tipa ani naandu na yo kaa tungusapai fu abagbangua nga aguyo naaraka rogo gu rago i aafunga ha fu boro tipa tungusapai ya Ontario ku nodiyo.\nMi ada ni bazakigene rogo Merekoko ti rameru 1, 1949. Wadu he nga i aame be-basunge ti gu regbo re, I ayambu re mi ndu kaa undo sunge na mi ki da ni boro Betere nga ga Canada rogo Banduru 1. I afu sunge fere ba gbingbida awaraga yo na mi awiriki mangasunge na gu makana nga ga gbingbida awaraga. Mi amangisunge yo yuru tipa dungu aposo, kaa gbingbida gu trakte nga gu naafura tipa gu rungosiro ga Yekova aboro aagbia ha Canada yo.\nKusa, ho mi aamangasunge ni rogo gu Gbuu Nga ga Sunge Tungusapai, mi asasana abazakigene nga aguyo naaye ni agino ku be-basunge yo ho i aandu ni ka mangasunge Quebec yo, nga gu ba naadu na rungosiro rogoyo ni kerehe. Boro sa bangbanda agu agino re angia Mary Zazula naadu Edmonton, Alberta yo. Avungu Mary angia aboro gu pambori nga ga Orthodox, ho ri na sosono kawiri nga Joe aká ka mbu wisigo Ziazia Kekeapai ni, avunguyo adoyo kusayo kporo. Rogo Banzinga 1951, i dunduko ue azi bapatiza, na tingbafuo adiwi sita kusa, i atona sunge tungusapai ni abazakigene. Rago aima ngba tire na wai Mary adu rogo toro yo ho mi aasasana ri ni. Mi ki nya fu tire wẽ, ‘Ka kurapai akuranga akura ni gbegberẽhe ya, si nangera wa gi degude re du mi nika dia ri.’ Kusa ti ngbafuo adiwi ribua, ani arogo tirani rogo Ngi ti rameru 30, 1954. Kusa ti ngbafuo poso sa, i ayambu rani ani ye tipa gu rabahe nga ga gu sunge nga ga gu babiapai ninaata ata, na tipa agu agarã ue naangbefuo gure ani amangisunge rogo gu badona adungurati du Ontario ku nodiyo.\nWa gu sunge tungusapai namanga rogo zegino dunduko aakio kina kumbatayo, i amangi yambahe tipa amokedi. Ani aberẽ gupai nga ka singia ani aima rengba ka raka Canada yo na gu zere naadu yo garã gbiati agu angungu naadu yo kitö, ani ima rengba ka raka rogo ai ba kini mangi ai sunge. Ani anyasi namba 27 riko nga ga gu Sukuru Nga ga Girada rogo Bamburu 1956, na rogo Ngbangba ani ki ndu ku rogo gu rago i akedi rani ku rogoho nga Brazil.\nSUNGE AMOKEDI BRAZIL YO\nHo ani adani rogo gu be-basunge du Brazil yo, ani agbiatirani yo na pa aboro Portugal. Tingbafuo ani wiriki wai kafu sene na ka gumbapai ngbari tipa miniti sa tipa fu magazini, i ayambu rani ani tona nduge gene tungusapai yo. I afu gu berãpai furani nga, ka irakporo du na nyemupai, ani gedi gu veresi funi nafura tipa raka tiibe ga Mbori Kindo. Rogo gaani bambata uru gene tungusapai yo, dee sa adege turi furani wenengai, sidu, mi ki gedi Yugoti 21:3, 4, fuani he ki maare! Kpotore ainidonga gu faarago naadu rogo gu rago re te, na si adu ni gu kpakarapai naandu kina kumbatayo.\nGaani sunge ni amokedi adu rogo gu gbata nga Campos, du awere na adungurati rogoho 15. Ho ani adani yo, kina kparakpara badona naadu rogo gu gbata re gbiati ga amokedi kporo nga gu naadu na awirina ni adee rogo ho biama nga: Esther Tracy, Ramona Bauer, Luiza Schwarz, na Lorraine Brookes (du awere nga Wallen). Gimi sunge rogo gu kporo re angia kaa zunda aroko na kini ye na nyake tipa manga riahe. Rogo kura uru sa tingbafuo nyasa ani wisigo Ngbaõbambu Sinziri Rago Sa Sunge nyemu, geno aye fuo rani nga guni ani aaberãnga pani nga ni naye ya. Gu regbo ngaha re ani asungu kaa peka pa agu apai ani amangihe ni gu uru re, diare ki tai tiri tigari rii basungo kaa ongoda. Ho ri atumba riri ni kuari, woo akuru tii gu basungo yo re na aboro ki tona ka taka ngbayo da ho mi aimi ru ni!\nTingbafuo ani wiriki pa aboro Portugal, tipa garã sa, i amoi re ni babi adungurati. Ani araki gu raka naadu taata rogo agu arago naadunga na karaba rogoho ya, kini ra ri aira, na kini ta rii dongi gbiati gu ngbagida dongi agbe ru. Ti regbo tua nga ga tungusapai rogo gu dagbarago i aafunga ha fu boro tipa tungusapai ya, ani andu na gatara ku rogo kura wiri umba gbata du rii agangara yo na ani ki tumo mara tipa bambu kaa ra rogoho. Be-basunge akedi amagazini 800 furani ani mangisunge na ni gene tungusapai yo. Ani anaandu ku rogo gu biroo i akeda ahe ku rogoho kaa dia akorotoni amagazini yo na kini tindihe ku rogo gu ba ani aaraka rogoho.\nRogo 1962, i amangi Gu Sukuru Nga ga Sunge Kindo rogo ringara Brazil dunduko fu agu awirina nga akumba na adee nangia amokedi. I afu gu sunge fere nga ga ta kaa yugo pai rogo agu asukuru re dunduko tipa adiwi sita, ono zanga na Mary tingbafuo re. Mi ayugu pai Manaus yo, Belém yo, Fortaleza yo, Recife yo, na Salvador yo. Mi amangi mbakadapai tipa bakere dunguratise nga ga aʹuru biata rogo gu bakere bambu tabia aboro aini paha dunduko Manaus yo. Bamai ana ki gberesipa mbirimbiri ime na ki mbu rani zanga na wene ba tipa riahe ti regbo bakere dunguratise. (Ti agu aregbo re, i anaafu riahe afu fu aboro ti regbo bakere adunguratise.) Mi asana asekere tipa undo na wene sino kikiipa boro nga ga asekere ko ki mangi mbakadapai ka ye na mbirimbiri ime kupati gu bakere dunguratise re tipa agu arame biata re dunduko, na ko akedi asekere i dua abambu nzereme ue tipa manga riahe tiihe na kini ri riahe tii gu.\nMbure ku gene yugopai yo, Mary amangi dezirepai rogo gu gbata aboro aadunga na nyemu kaa fura tipa Ziazia Kekeapai rogoho ya. Agu aboro re aye ku Brazil yo rogo gu ringara nga Portugal ka manga marã. Ri aarengbanga ka tona wisigo Ziazia Kekeapai na boro kandara sa te, sidu, ri ki ya fu kura aboro Betere wẽ, “Gu yangada ba mi aidanga ka raka rogoho ya rogo zagino nga Portugal.” Si aaimanga te ani ki gbia waraga yambahe tipa nduge ka manga sunge Portugal yo. Ti gu regbo re, i aima rugusa gaani sunge tungusapai yo, ono ani aidipa gu sunge re wa gupai re avura zigbä Mary vurũ ti tonatonaha.\nGAANI SUNGE PORTUGAL YO\nAni ada Lisbon, Portugal yo rogo Buza 1964. Ga aboro Portugal aboro bitimo aarungosi awirinarani yo ni kerehe. Bambiko gipai re, si adu ni wenepai ani da zanga awirina ye ka uda rani na ani ne kodatise na agu aDezire Yekova naadu yo. Ani aasungo rogo bambu rame ti marã nipidi irangbii i idipa raka furani yo. Fuo ani gbia gaani waraga nga gu naasaha taata furani ani raki rogo gu rago re, ani atumo marã tipa kporo kaa raka rogo ho. Rogo Ngi 1965, ani afura ku be-basunge yo niyangaraha. Nairiwo gu bakere ngbarago ani adu na ni ho ani amangi gaani bambata dunguratise ni fuo adiwi bisue!\nAni agi gupai nga aborisi anaagbada ku rogo agu akporo nga ga awirina naaʹuru dunduko. Bambiko gupai nga irangbii akiso aBambu Kindo akiso, awirina anaamanga adunguratise kina rogo akporo. Akama awirina i aziyo ku borisi yo tipa ka sasana yo. Aborisi anaarungosi yo na kini asadi kaa mangayo ngba ome i kusi rimo agu awirina naanungusa adunguratise. Ni sangbana gipai re, awirina ada kuti gupai nga kaa mangasunge na kina bambata rimo yo, wa José watadu Paulo, angianga na arimo bayo ya. Sidu, ani amangi kinaha a.\nFu gu riahe nga ga toro fu awirinarani angia nyanyakipa pai furani. Gu sunge I afuhe fu Mary angia kaa keka awirina agu amagazini naadu tipa wisigoho gbiati kura awaraga ti gu kurahe tipa si kusihe ni dunguhe.\nNYAKASAPAI KUBARA WENE PANGBANGA NGBANGA YO\nRogo Banzinga 1966, i ape kere ngbanga rogo gu bambu ngbanga du Lisbon yo. I aye na aboro gu dungurati dunduko nga ga Feijó naadu 49 tipa ka wisigo yo ngbanga yo tipa gupai nga i amangi gu dunguratise rogo kporo irangbii aaidanga paha ya. Mi ambakadi yo tipa gu ngbanga re ni manga mi tire wa gu basapungbanga nafura kuba irangbii. Ani aima ino gupai nga ani adianga be gu ngbanga re te, ono ani aini gupai nga sangbanaha nika manga bakere dezirepai amanga. Gaani bainiparugute adigisi gako nyakasapai ni peko fugo Gamariere nga guko naadu rogo bambata sa kama agarã. (Amo. 5:33-39) Aboro pangbanga aima fura tipa gu ngbanga re, na i asaringbanga agu awirina naadu 49 re ku bambukiso yo ni bakiakia, tona ti arame 45 kuti adiwi bisue na beberehe. Ani na bakere ngbarago ka gumba gupai nga gaani ngangarã bainiparugute aidi pa wisigo Ziazia Kekeapai na ki tona ye kupati adunguratise mbata fu kpio ko.\nRogo Banduru 1966, i amoi re ni babiapai nga ga be-basunge na mi anaadia bakere regbo kuti agu apai nabipa ndiko. Ani amangipai na omerani dunduko tipa ka sigira gu ranirii ka irisombori nga ga aDezire Yekova Portugal yo. (Frp. 1:7) Niyangaraha, rogo Banduru ti rameru 18, 1974 i asigira gu irisombori nga ga aDezire Yekova kuti ndiko. Wiriba Nathan Knorr na Frederick Franz, naamangasunge rogo gaani bakere basunge nga ga zegino, aye ku Portugal yo ka gbia ngbarago na ani wa sa ti regbo gu nyanyakipa dunguratise namangi Oporto yo na Lisbon yo nga gu bange aboro adu pa tini dunduko nga 46,870.\nYekova azakigene tipa tungusapai gbandaka rogo agu akisanga naape pa aboro Portugal, nga gu nakodi agu aringara nga Azores, Cape Verde, Madeira, na São Tomé and Príncipe. Rogo 1988 i ame gu bakere bambu si aidaha tipa be-basunge nga gu ani adu na zingo tipaha. Rogo Zerekpe 23 nga ga gu garã re, Wiriba Milton Henschel akpara gu mekemeke abambu re barangba aboro bange yo adu nga 45,522. Si adu ni pangbarago awirina 20 karagatiyo ka ye kadu pati gu babakerepa dunguratise re nga aguyo namangisunge mbata ni amokedi Portugal yo.\nANI AGBIA UNDO TI AGU AKPIAPAI NGA GA AGU ABORO DUNI RURUYO\nVuru agu agarã yo nasusi, kodatise na ruru awirina aima sonosa gaani raka ni bakerehe. Mi awiriki nyanyakipa pai ti undo Wiriba Theodore Jaracz ti regbo nduge ka bi be-basunge. Gu be-basunge ani andu ka bihe re adu rogo kpakarapai, na Rondo Be-Basunge aima manga ai gupai i arengbe ka mangaha tipa ka undo, ono ka i arengbanga ya. Sidu, Wiriba Jaracz angarasiyo ki ya: “Regbo gere awere ani mbu ba fu ziazia toro si mangisunge.” Na bangire agonga ti gupai Wiriba Franz apehe dungu agarã kusayo ho Mary gbiati re andu ni ku Brooklyn yo te. Ho ani asungu ni nyemu na kura aboro, ani aya fu Wiriba Franz ko digisi gaani sungo ni peka ko pai tipa gu dungu agarã ko nadihe kuti ngba ga Yekova sunge, Ko aya: “Gimi rugute furoni nga: Oni nye sa na ga Yekova riigbu ti regbo weneapai na ti regbo kpakarapai. Si nga gu riigbu namanga gu sunge Yesu azinahe fu gako abawiriki i mangihe nga, ka tungusa gu wene pangbanga du tipa ga Mbori Kindo!”\nMi gbiati diare ima gbia bakere ngbarago ti manga kina boro gupai re. Ani nabi agu anduge ani anduhe ka biko abe-basunge na kikiipaha. Agu anduge re afu momu furani ani yugu gaani tambuahe tipa gu sunge paranga aboro na sosono aboro amangaha ni ruruyo na ka ngarasa yo i naandu kina kumbatayo ti ngba gu kparakpara momu du beyo nga ga mangasunge fu Yekova.\nDungu agarã susi, na garã rani ima susa 80 awere. Mary nawoka awoka dedede. (2 Kor. 12:9) Fudifudiapai ima kpuruwa gaani idapase na ki nyakasi gaani diaberã ka kakuti ruru mangaapai. Ho ani aberãkuriipa gaani raka ni kusayo, nirengo, ani ima ida kuti gupai nga ani ima gbia gu weneringise nga ga Yekova arẽnga aboro tipaha ya, ngba dungu agene. *\n^ genewaraga 29 Ho i aambakada gi kekeapai re ni tipa ka kusaha, Douglas Guest akpi ni ruruko fu Yekova rogo Tanvuo ti rameru 25, 2015.\nNGBAÕBAMBU SINZIRI (GU DU TIPA DUNGURATI) Wegebe 2017


“Mo aoko agi apai re be airatatamana na airainahe, ki yugu he fu toni agude.”—RK. 10:21.\nGini apai mangi barambeda nayugo gupai nga Yekova naida aida na gu yugopai du ziazia na ni taataha?\nGu gene ani asakarogo Ziazia Kekeapai ngbaha, wai si atona kaa ariatihe tooni tooni?\nWai i akpuruwa gaani giarogopaiyo tipa ga Yesu akpiapai?\n1. Ginihe Yesu “angi rogo Ziazia Toro” yo mbikoho? (Oni bi gu sura du ti tonatonaha.)\nYA MO mo rengbe ka berã wai apai adu fu Yesu Kristo wa ko “angi rogo Ziazia Toro”? Si rengbe kadu nga mo nabi kpakpuko yo si ni kiki na ko ki ningere na ngbarago. Ginihe du sako ko du wo? Ko kedi gako abawiriki nga 70 i ndu ka tungusa wene pangbanga nga ga ga Mbori Kindo. Ko naida ka ino wai i nika manga gi sunge ko nafuhe fuyo re. Dungu avura wene pangbanga du i ni, ngbatunga aboro wa gu wene abawirikipai nga abakeapai na aFarusi. I sa dungu aboro i nibi Yesu wa gu boro adunga sunge tiní ya nga kungbo basekengua na gako abawiriki nga agu aboro aadunga “ni tatamana aboro [ya na] ni airainahe” a ya. (Amo. 4:13; Mk. 6:3) Wa vura duhe wo, amokedi karagatiyo gene gi sunge re yo na ngbarago. I ima tungusapai fu aboro na adaimona ki vura ka sovura kutiyo vurũ. Ginihe naasa yo i du na ngbarago gbiati wingbaduse?—Oni gedi Ruka 10:1, 17-21.\n2. (a) Wai du Yesu aringbisi gako abawiriki kuti agude? (b) Ginihe naaundo ga Yesu abawiriki i girogo gu nyanyaki arengo nga ga toro?\n2 Mo bingo gupai Yesu apehe fu Yekova: “Mi natambua ro, ako Buba, Gbia ngbangbaturũ na sende, bambiko mo aoko agi apai re bangiri airatatamana na arugutinapai, ki kusi he fu fogo agude; ii, Buba, bambiko wo si angba bangiro.” (Mt. 11:25, 26) Rengo ngaha nga, Yesu aaidanga ka ya gako abawiriki angia ndikidi agude fuko te. Kuba gure, ko aini gupai nga gako abawiriki adu wa agude ringbisihe kuti gu wene abawirikipai naadu rogo gu ringara re naabitiyo nga airatatamana nga yo. Gu nyaki anyaka gbe nga, Yesu ayugupai fu gako abawiriki i du wa agude du na umbasitise na nawirikapai be aboro. (Mt. 18:1-4) Gini undo i agbiaha ti gu gayo umbasitise re? Mbiko ziazia toro, Yekova aundo yo i girogo gu nyanyaki arengo nga ga toro baraho agu airatatamana na wene awirikipai nanaasawia yo ainongo pai ya mbiko kiso Satana bangiriyo na mbiko gayo rukö.\n3. Ginipai ani nika wisigoho rogo gi kekeapai re?\n3 Nirengo, Yesu aima du na ngbarago! Ko adu na ngbarago ka bi wai Yekova ayugu gu dudunguro arengo nga ga toro fu agu aboro naadu na payo kusende si ki vura du nga i aadunga na bakere inohe te vurũ. Ko adu na ngbarago nga Bako ima ida na gu gene ko ayugopai ngbaha. Ya mo Yekova ima aria sinoko, na wai du ko ayugoho kindi nga ko naida aida na gu yugopai re? Wa ani kaa sakapai tipa ka gbia karagapai, ani nika bi gupai nga si nafu ngbarago furani a wa si adu tipa Yesu.\nSAKA ROGO DUDUNGURO ARENGO FU ABORO DŨ\n4. Rogo gini gene du gu aakpura Ngbaõbambu Sinziri ni gu gamahe naye be Mbori?\n4 Vuru agu agarã susi barambeda kusayo, agu ayugupai nga ga toro ani agbiaha vurube ga Yekova riigbu ima du taata tipa aboro girogoyo. Ani bingo akpiapai biata. Bambataha nga, Ngbaõbambu Sinziri * akuru rogo pa-Ingirisi i ayambaha nga simplified edition du ni aakpuraha. Si ni bawenehe na kingia gamahe be Mbori fu agu aboro ainongo pa-Ingirisi wenengai ya watadu natakpata na gedapai. Avunguagude bi gupai nga si ima sa awiriyo i ni wisigipai sa na yo mbiko si nga gu bangua gene gaani riahe nga ga toro aye ngbaha. Dungu aboro ima keka awaraga tipa ka yugo gayo tambuahe tipaha. Wirina sa aya ri anaaidanga ka karagapai pati Wisigo Ngbaõbambu Sinziri te. Ri aya: “Mi anidu na zee.” Ono awere berewe te! Fuo manga ri sunge na gi vovoho re, ri akepai ki ya: “Mi nakaragapai awere ni dunguhe, na mi agunde nga berewe te! Mi natambua Mbori na gbiati roni a.”\n5. Gini wenepai du tipa gu vovo Ziazia Kekeapai i naakpurasi afugoho re?\n5 Uehe nga, i akusi vovo Ziazia Kekeapai i nafugu afugoho rogo pa-Ingirisi nga New World Translation of the Holy Scriptures rogo Tanvuo 5, 2013. * Dungu averesi du afugoho ni wiri umbaha, ono wa vura duhe wo, si aʹarianga rogoho yo te. Ni kpiapai, Eyobo 10:1 adu na afugo rogoho 27, ono si awere nga 19; Asanza 8:6 adu na afugo rogoho 20, ono si awere nga 13. Agi averesi re, si taata ka giarogoyo rogo gi vovo Ziazia Kekeapai re. Nirengo, kura wirina raki ni ruru ko tipa gbanga regbo ku rogo rengo aya: “Mi gedi gu kitabu nga Eyobo rogo gi vovoho re, na mi ki bihe nga gere nga bambata regbo tipa mi gii tire na rogoyo.” Dungu awirina pepai wakina gure a.\n6. Gini bipai du oni na ni tipa gu vovo giarogopaiyo du tipa Matayo 24:45-47?\n6 Biataha nga, oni bingo gu vovo giarogopaiyo mangi barambeda kusayo. Ni kpiapai, rago aima ngba tirani na gu vovo giarogopaiyo du tipa “kangara moyambu,” du rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Bamburu 1, 2013. (Mt. 24:45-47) I asakipai yo nga gu badona nga ga agu awirina du rogo Riigbu Bipasunge nga kangara moyambu na agu aboro dunduko nari gu riahe nga ga toro nga mbedimbedi aKristano na “kura akandoro,” i nga “aboro kporo.” (Yo. 10:16) Nairiwo gu ngbarago du ani na ni tipa ka wirika ngbatunga rengo wa gure na ka yugoho fu kura aboro! Gini kura gene berewe Yekova nayuguhe na ni nga ko ima ida na gu yugopai du taata tipa ka giarogoyo?\nGU SAKAROGO ZIAZIA KEKEAPAI DU TAATA\n7, 8. Gini kpiapai nga ga agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai narukuba gu kura apai?\n7 Kangia mo aima digo nimangisunge fu Yekova tipa dungu agarã, si nawira wa mo aima bi wai gaani awaraga natona ka sakapai tipa gu dungu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai. Rogo gini gene? Mbata kusayo, wo gaani awaraga anaafura dedede tipa gu kura apangbanga rogo Ziazia Kekeapai nga si nafura tipa bakerepai ku mbatayo. Ya mo ndupai ho tipa ani sakipai tipa agu apangbanga du rogo Ziazia Kekeapai wa gure? Ii. Ni kpiapai, Yesu afura tipa ‘gupai i aina apai ti ni nga ga Yona nangia nebi.’ (Oni gedi Matayo 12:39, 40.) Yesu asakipai ki ya Yona araki vuru tĩo yo nga gu narengbe kadu ni gako murö ka si adu nga Yekova abatasanga ungako te, gure nangia sangbanebi tipa wai Yesu nika raka ku murö yo.\n8 Ziazia Kekeapai na gu kura sangbaanebi rogoho narukuba gu kura apai. Gu mokedi nangia Pauro aima sakapai tipa agu akuraha ni dunguhe. Ni kpiapai, gu pagume naadu dagba Abarayama na Agara gbiati Sara narukuba gu pagume naadu dagba Yekova na gu rika aboro nangia aYisaraere gbiati gu papara ga Yekova riigbu du ngbangbaturũ yo . (Gara. 4:22-26) Teketeke a, banye na yekaru, Uru Dada Ingapai, gbiamotumo, na gu kura apai nangia ga ga Moize aNdiko adu nga “kirima gu wene apai nikaye.” (Eb. 9:23-25; 10:1) Si ni wenepai tipa ka wisigopai tipa ngbatunga gu sangbaanebi re. Ya mo ani rengbe ka ya tie wẽ agu aboro dunduko, apai, na agu ahe du rogo Ziazia Kekeapai nga kirima kura aboro watadu kurapai?\n9. Wai i asakipai tipa gu pangbanga nga ga Nabota mbata kusayo?\n9 Mbata kusayo, wo gaani awaraga anaaya agu apai re dunduko narukuba kura apai. Ni kpiapai, oni wisigingo gu pangbanga du tipa Nabota nga gu boro Nakindo Izebere asaringbanga ni wia na ki imiko tipa gupai nga kumbari nangia Aba rengbe ka dia gako ati bakakue. (1 Aba. 21:1-16) Rogo gu garã nangia 1932, gaani waraga aya gu pangbanga re nga sangbaanebi. Si adu nga Aba na Izebere narukuba Satana na gako riigbu; Nabota narukuba Yesu; kpioko narukuba pakpio Yesu. Ono tie, dungu agarã kusa, gu buku nga “Let Your Name Be Sanctified,” nakuru rogo 1961, si aya Nabota nga mbedimbedi aKristano, na Izebere narukuba ziree aKristano. Sidu, pa imo Izebere Nabota narukuba rungosi mbedimbedi aKristano rogo yangara arame. Tipa dungu agarã, gu pangbanga re aima ngarasa gu idapase nga ga ga Mbori aboro. Ono tipa gine tie i aria gu giarogopaiyo re ti ni?\n10. (a) Wai rubangirise naundo na saka agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai? (b) Ginipai gaani awaraga agbe berãse areme gbe kutini?\n10 Sidu, vuru agu agarã yo susi, Yekova ima undo “kangara moyambu” tipa i du na bakere rubangirise. Gi rubangirise re ima undo yo i zanga ka yamba apangbanga dunduko rogo Ziazia Kekeapai nga sangbanebi, i namangaha sa kina gu ka i ini nirengo nga kina boro sangbanebi du. Kurigure, i bi gupai nga gu kura apangbanga i asakipai tipaha mbata kusayo, si ima kpakara fu aboro i girogoyo. Gu ngbatunga yugopai nga da narukuba da na tipagine, si ima rengba kadu ni kpakarapai ka inoho, ka tingidaha, na ka mangapai kutini. Gu bakere bakabangirise berewe duho nga, ka si du nga ani gbe berãrani kina kuti gu futufutuapai du rogo gu pangbanga du rogo Ziazia Kekeapai re, ani arengbanga ka mangapai kuti agu arugute du vuruhe yo te. Sidu, ani nabihe areme nga gaani awaraga namangasunge areme na agu apai du taata, agu apai du tipa idapase, hipai, sinombori, na gu kura nyanyakipa asino rengbe ani ka wirikaha ti agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai. *\nGa Nabota kpiapai nayugo nyanyakipa pai furani (Oni bi genewaraga 11)\n11. (a) Gini giarogopaiyo du ani na ni awere tipa gu pangbanga du tipa Nabota, na tipagine gako kpiapai angarasa rani ti ni? (b) Tipagine gaani awaraga nambu fura tipa gu kura apangbanga nga si nga sangbaanebi?\n11 Gini giarogopaiyo tie du ani na ni awere tipa gu pangbanga nga ga Nabota? Ani girogoyo awere rogo gu gene du taata. Gu ruru kumba re akpi, angianga ni sangbanebi tipa Yesu ya watadu mbedimbedi aKristano ya, ono mbiko ko angia gu boro naakakuti ruru mangapai. Ko akakuti ga Yekova aNdiko aboro ki vura ka rungosiko vurũ. (Geda 36:7; 1 Aba. 21:3) Gako kpiapai nangarasa rani mbiko ani dunduko niima rengba ka gbiatirani na ngbatungapai wa gure. (Oni gedi 2 Timoteo 3:12.) Aboro dunduko rengbe ka giarogoyo, ka tingidaha na ka mangapai kuti gupai nangarasa gaani idapase re.\n12. (a) Gini digisopai si aidanga ani da kutini ya nibipa agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai? (b) Tipagine du ani ti ni awere na wene sakarogo gu dudunguroapai nga ga toro? (Oni bi gu kekeapai du bandu waraga yo.)\n12 Ya mo ani rengbe ka ya agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai na kina agu arugute si aida ani mangihe angia na gu kura arogoyo ti ni ya? Oó. Areme, gaani awaraga nafura gbe tipa wai agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai atingida rani na kurapai. Si nawira wa gaani awaraga afuranga berewe tipa agu apangbanga nga ga Ziazia Kekeapai dunduko ya si nga sangbaanebi te. Ni kpiapai, ani ima rengba ka ya gu padu ni ruruse nangia ga Nabota ti regbo rungosi na kpio re natingida rani na pa wai Kristo adu ni ruru ko gbiati mbedimbedi aKristano. Ono tie, ani ima rengba ka tingidapa wai ga Gbia “kura akandoro” akakuti gayo idapase. Gu ngbatunga yugopai du taata re, Mbori du nayugoho furani. *\nGU SAKAROGO GA YESU AKPIAPAI YO DU TAATA\n13. Gini kpiapai nayugo na ni nga ani nasakapai awere tipa ga Yesu akpiapai ngba taata agene?\n13 Yesu Kristo angia gu bakerepa Bayugupai naraki auru kpotosende ane. Gako wenewene ayugopai nakoda akpiapai. (Mt. 13:34) Agu akpiapai re ni wenehe mbiko si nasaka nyanyaki apai taata tipa aboro berẽkuriihe na si kini zi ngbaduyo yo. Ya mo gaani awaraga asakanga ga Yesu akpiapai tipa dungu agarã kina ngba taata agene te? Kina boro rengo du! Anga ani adu na ngbarago tipa ka gbia wene giarogopaiyo tipa ga Yesu kpiapai nibipa agbooro, tunga musutada, na pio atĩo rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nangia ga Bamburu 1, 2008 te? Ani ima inoho awere wenengai nga agi akpiapai re nafura tipa ga Mbori Kindo na gu diabese duhe na ni tipa ka dungura apefuo Kristo rogo gi gbegberẽ zegino re.\n14. (a) Wai ani asakirogo gu sanza du tipa boro Somorona? (b) Na wai gi ani rogoyo awere?\n14 Ono ginipai du tipa gu kura futufutu apangbanga, watadu asanza Yesu afura tipaha? Agu akuraha narukuba gu kura apai na sangbaanebi; na agu akuraha nga arugute tipa mangapai. Ono gini gu nga rengo? Vuru agu agarã yo susi, karagapai aima du ziazia. Ni kpiapai, oni bingo gu gene ani anaasaka gu ga Yesu sanza nga ga boro Somorona ngbaha. (Rk. 10:30-37) Rogo 1924, Ngbaõbambu Sinziri aya gi boro Somorona re narukuba Yesu; gu gene tona Yerusarema yo ka ndu ku Yereo narukuba gu samungu aboro amangihe Edene yo; agu airadĩ naadu bangiri gene narukuba kikindigi aba bagaahe; boromotumo gbiati boro Revi narukuba apambori. Areme, gaani awaraga natingida rani nga gi sanza re nayugo gupai nga si naida ani undo agu aboro dunduko du rogo zegino na naida na gaani undo, gbe rogo toro yo. Ya mo rago angbanga tirani ka bi gupai nga Yekova nasa gako yugopai si du ziazia te?\n15. Ginipai ani nika wisigoho rogo gu kekeapai ngbefuo gere?\n15 Rogo gu gaani kekeapai ngbefuo gere, ani nika wisigopai tipa gu kura ga Yesu sanza nga ga ngasu adee bawe. (Mt. 25:1-13) Wai Yesu aaida apefuoko girogo gupai gu sanza re ayugoho rogo gi yangara arame re? Ya mo agu apai, agu ahe na aboro dunduko du rogo gu pangbanga re narukuba bakerepai ku mbatayo? Ya mo ko aaida apefuoko mangisunge na ni ni gupai rengbe yo ka wirikapai behe si undo yo rogo gi yangara arame re? Ani nika bihe yo.\n^ genewaraga 4 Gi aakpura Ngbaõbambu Sinziri re, i akusi bambataha rogo pa-Ingirisi rogo Bamburu 2011. Natona ti gu regbo re, i ima asada ka kusaha rogo gu kura afugo a.\n^ genewaraga 5 Mbakadapai gudu ho awere tipa ka sa gi vovo Ziazia Kekeapai re ku rogo gu kura afugo yo.\n^ genewaraga 10 Ni kpiapai, gu buku nga Oni Wiriki Gayo Idapase sakipai ni gbangaha tipa gu raka nga ga aboro 14 rogo Ziazia Kekeapai yo. Agu apai re naruriipa agu apai rengbe ani ka mangaha, angianga kina gupai narukuba kurapai ya ono ndikidi sangbanebi.\n^ genewaraga 12 Nirengo, Fugo Mbori na apai rogoho si awira wa si ni “kpakarakpakara ha tipa rugati na paha,” kodihe na gu kura apapara ga Pauro awaraga. Ono tie, abake Ziazia Kekeapai dunduko ziazia toro adu kugiiyo na pa kehe. Kina gu bangisa ome re naaundo ndikidi aKristano i girogo rengo yo zavura “gu dudungura apai nga ga Mbori,” na si du nasaha taata fu gu berãrani nga ga ingapai re.—2 Pet. 3:16, 17; 1 Kor. 2:10.


Oni Naambeda Koyo Du Yekova Ni Ti Aregbo Dũ (Yakoba 4:8) | Wisigopai\nMO GEDIHE ROGO Afrikaans Albanian Amharic Arabi Argentinean (Fugo ni Bee) Armenian Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bicol Brazilian (Fugo ni Bee) Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Czech Danish Dutch Efik English Estonian Ewe Finnish French Ga Georgian German Greek Greenlandic Guarani Haitian Creole Hebrew Hiligaynon Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Kazakh Kinyarwanda Kirghiz Korean Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Luo Malagasy Malay Maltese Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Ndebele Ndonga Nepali Norwegian Nzema Oromo Pangasinan Polish Portuguese Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Sepedi Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swati Swedish Tagalog Tahitian Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Uzbek Venda Vietnamese Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zulu\n“Oni mbédi na Mbori, ko ki mbedi na oni.”—YAK. 4:8.\nONI RENGBE KA SAKAROGOYO?\nWai rengbe ani kadu na ruru bipai tipa gu vovo ahe nakura gbiati ngerafuo kpotorani?\nWai rengbe ani kadu na ruru bipai tipa marã na sambuotise?\nWai gu rengbe ani ka nye mbembedi na Yekova?\n1, 2. (a) Gini ahe nga ga Satana ‘abawagi’? (b) Ginihe nika undo rani ani mbedi na Mbori?\nYEKOVA MBORI akusi aboro na gu nyemupai nga i naambeda nako. Ono tie, Satana naida gupai nga ani berẽ wa kina ko, nga ndupai ho ani mbedi na Yekova te. Gere nga gu ziree Satana aima digo nigbaragihe natona tigu regbo ko anangi Eva ati Edene yo. (Bam. P. 3:4-6) Rogo gu pangbanga yo nga ga aboro, dungu aboro aima merafuo gi iraira bipai re.\n2 Si aidanga ani ti kurogo gi ga Satana gbina re te. “Zingo ina gako bawagi ti rani te.” (2 Kor. 2:11) Satana naʹasada ka turũso rani ti Yekova nisako rani ani mangi iraira siapai. A wa ani abihe rogo gu kekeapai ye mbata fu gere, ani ima rengba ka manga ruru siapai tipa sunge, aũngbarago, na agu apai nabipa gaani aborokporo. Gi kekeapai re nika undo rani ani ini wai ka mangasunge na gu vovo ahe nakura, ngerafuo kpotorani, marã, na sambuotise rogo gaha bangiriba, na si nika sarani ani “mbédi na Mbori.”—Yak. 4:8.\nGU VOVO AHE NAKURA\n3. Wai rengbe ani ka mangasunge na gu vovo ahe nakura ngba wene gene watadu irairaha?\n3 Rogo zegino areme, dungu aboro namangasunge na gu vovo ahe nakura. Ka ani mangisunge nani ngba wene gene, si ima rengba ka undo rani. Inga mangasunge nani rengbe ka turũso rani tigu Barani du ngbangbaturũ yo. Ani furanga tipa kompiuta. Gi magazini ani agedaha re, i akehe na ki kusihe na kompiuta. Kompiuta ima rengba kadu niwene ũsunge tipa ka weteka apai, ka fura na gaani aboro, na ti kura aregbo niwene aũngbarago. Ka si du nga si ima ngba tirani, ani ima rengba ka dia bakere regbo kupati ni. Agu aboro nakusaha nasa aboro i naberã gupai nga si naida i duna gu vovoho nakura beyo. Nikpiapai, kura paranga akusi wirimbia ko vukoyo nigbuko ka bagaha tipa ka ngbe gu vovo kompiuta nani nakuru. Nagberẽ gupai ko amangihe re!\n4. Wai wirina sa adibe gu gbegberẽ mangasunge na kompiuta naadu tiko?\n4 Si nigbegberẽpai ka si du nga ani mbu gu vovo ahe nakura si gbarasi gaani pagume na Yekova. Jon, * garãko ambeda kuti 30, ape gupai nga: “Mi ima ino gupai nga Ziazia Kekeapai naya si naida ani ngbe regbo tipa agu apai nga ga toro. Ono ho si adani tipa mangasunge na kompiuta mi aidanga ka mbu mangasunge nani te.” Jon anaabi tiko dedede nga, ko anaamangasunge na Internet da ku bebere yuru. “Ho mi anibi tire ni nga mi ima mbu gbe, si anidu fere nikpakarapai tipa mi guari pati fura na aboro rogoho watadu mi mbu bi gbegberẽ avidio.” Tipa ka ne gi gbegberẽpai re, Jon arẽ gako kompiuta nga si naakiiso nisaha tigu regbo gako saa rame anida.—Oni gedi AEfeso 5:15, 16.\nAvunguagude, oni undo awironi i mangisunge na gu vovo ahe nakura na tatamana\n5, 6. (a) Gini atindiro du avunguagude nani? (b) Wai rengbe avunguagude ka undo awiriyo tipa i zi wene abakure?\n5 Avunguagude, si aidanga oni ini gu futufutu apai awironi amangaha dunduko te, ono si naida oni ini wai aino i amangasunge na gayo kompiuta. Ka oni mbunga yó i nizaki agu abangiriba nga ga Internet nga gu duna wasiwasi kodaba, ambaro zuũ, sangba atoro, na i nizi gbegberẽ abakure na aboro rogo Internet bambiko kina gupai gbua nga oni aidanga i di gaoni regbo ya te. Ka oni mbu yó i nimangihe wo, i nika berãha nga, ‘Wa avungurani amaanga berãyo fuo rani ya, gbegberẽpai ho ti ni te.’ Ni du oni ni avunguyo, gaoni sunge du nga ka banda rukutu awironi kodihe na gu ngangara yó ti gupai rengbe ka turũso yó ti Yekova. Zavura anyaa ami nabanda awira abanda be gbegberẽpai. Oni berẽnga wai na urusi na rengbe ka zinga pati wiru ka boro aida ka manga ru gbegberẽ!—Oni ringbisinga ha na Osea 13:8.\n6 Oni undo awironi tipa i nikodi tiyo na agu awirina nga wene kpiapai rogo dungurati, nga paranga aboro na sosono aboro. Na oni tingidi gupai nga awironi naida oni di regbo naayo! Sidu, si naida oni gbia regbo tipa ka moma naayo, ka ngi mbaro naayo, ka mangasunge naayo, na ki “mbedi na Mbori” wa du oni dunduko. *\n7. Tipagine ani aida ka duna wene kpotorani ti ni?\n7 “Mo areme wai?” Gi sanahe re nayugo gu rengo du tipa ga aboro raka. Bambiko pa mbu bambata avungurani Satana ko turũsi yó ti Yekova, ani dunduko nambu be kaza. Ga Satana ringbisapai nga aboro naakaza, bambiko ho ani akaza ni, si furani nikpakarapai tipa ani mangisunge fu Yekova. Na ka ani kpi, ani arengbanga ka mangasunge fuko berewe te. (Tam. 115:17) A wa du sino aboro, ani naida ka manga gupai ka sa kpotorani sidu wenengai. Na si naida ani naa bakabangirani abaka tipa du kpoto awirinarani wenengai a.\n8, 9. (a) Wai rengbe ani ka ne bakere bakabangirise tipa kpotorani? (b) Gini amaku ani agbiaha ti du ani na ngbarago?\n8 Ono tie, si aidanga ani naabaka bangirani abaka kindi tipa kpotorani te. Gu kura aboro nanyakasapa gu kura ariahe, ngua kaza, watadu agu ahe nambakada kpotose kisusi pa tungusa gu wene pangbanga nga ga Mbori Kindo. Nirengo, i rengbe kaa berã gupai nga i naundo kura aboro. Wa vura duhe wo, si aidanga ani nafura tipa akaza, agu ahe nambakada kpotose, na wai ka mangasunge nani mbata fu adunguratise Bambu Kindo yo, watadu ti regbo bakere adunguratise na tingbafuoho te. Tipagine?\n9 Ani nadungura tirani tipa ka fura tipa agu apai nga ga toro na ka kiiso gaani ngbarago, nga papara ga Mbori zuzu toro. (Gara. 5:22) Ti agu aregbo duwa gure, fura tipa gaani akaza na agu adawa rengbe ka husa ha rengbe arengba ka gbe berãrani ti agu apai nga toro na ki ba gberarago ti kura aboro. (Rom. 14:17) Ga boro diaberã du ni tiní ka ngerafuo kpotoni wai ní aidaha. Kurigure, boro ho rengbe ka husa akaza dunduko te. Zavura bawene munganga, ní na gbinza agbinza na kaza ki zi ní azio na niyangaraha niki kpi kusayo. Ani arengbanga ka gizasi gaani raka nibaka ani bangirani nyanyaki tipa kpotorani te. (Rk. 12:25) Kurigure, “wasawasa kpoto boro yo du wa wene ngua kaza.”—Snz. 17:22.\n10. (a) Gini asino ngba ti Yekova gbe? (b) Gini regbo ani nika da na wene kpotose?\n10 Wakina gure a, si agberãnga ani naaberãpa ngbanya rani te. Ono si aidanga ani asadi ka wega gu fuo gbinza dunduko du tirani kusayo te. Agu afuo gbinza re nayugo pa nyaka ani, na si nga pa irisa. Nikpiapai, Ziazia Kekeapai nayaa: “Nvue nga kpakpari taarimo fu boro; ni nibi he be kina gu pai nga ga rurupai.” (Snz. 16:31) Wo du Yekova abi rani, na gere nga gu bipai si aida ani du nani. (Oni gedi 1 Petero 3:3, 4.) Ya mo si nipatatamana ka maa gaani raka ngbapai i gba rani watadu i fu gu dawa furani nika sa kpotorani si du niwene bibihe? “Ga Yekova ngbarago” abinga pa gu garã du ani nani watadu pa gu ngbanya duti kpotorani te, si nga mburu gu gaani ndikidi ngbanya naye kina boro kpotorani yo. (Nem. 8:10) Kina rogo vovo zegino sa ani nika duni na wene kpotose zanga kaza na niparanga rani. (Eyo. 33:25; Yes. 33:24) Si naida ani mangi gu siapai nga ga tatamana na kidu na idapase kuti ga Yekova akidohe. Si nika undo rani ani duna ngbarago awere rogo raka yo na ka ani abakanga bangirani gbe tipa kpotorani ya.—1 Tim. 4:8.\n11. Wai rengbe marã kadu ni gbina?\n11 Marã nga gbegberẽhe te, na si agberãnga ka manga gu sunge marã du niruruhe te. (Batu. 7:12; Rk. 19:12, 13) Ono tie, sonosa “nyemu marã” rengbe ka sarani ani turũ ti Yekova. (1 Tim. 6:9, 10) “Berã pa zegino,” na bakere bakabangirise tipa agu ahe nasongoda gaani raka, rengbe arengba ka gberesa parani rogo toro yo. Kinawo a du “gu nangahe nga ga ũkumuko,” nga gu iraira bipai du aboro nani nga si naye na nyenye ngbarago na ngbabase. (Mt. 13:22) Yesu aima pehe ziazia nga, “boro” arengbanga ka mangasunge fu Mbori gbiati aũkumuko te.—Mt. 6:24.\n12. Gini agbina duho areme tipa gbia marã, na wai rengbe ani ka nehe?\n12 Iraira bipai tipa marã rengbe ka ndu na ani sa iraira mangapai. (Snz. 28:20) Gu kura awirina naaida ka gbia bakere marã niipo, si asayo i tona ka ba ake na kini nangi kura aboro rogo dungurati i merefuo yó. Ti kura aregbo, awirina nadia bape be akurayo rogo dungurati na ki kidohe nga i nika gasaha na bakere marã kuriihe. Kangia airaangbu nga ani, ani ima rengba ka idapa gu sunge marã rengbe ka ingisa bakere marã berani. Ani duna rubangirise. Anga taatapai ngaha tipa ka gbia bakere marã vuru umba regbo yo te.\n13. Wai gu du ga Yekova bipai tipa marã kia ti gu nga ga aboro?\n13 Ho ani agbáta ga Yekova ‘ngbi ni mbata, na gako rurupai,’ ko nafu maku kurii gaani asadatise na ki fu agu ahe furani ani aidaha. (Mt. 6:33; Ef. 4:28) Ko aidanga ani nayukuro ti regbo dunguratise bambiko ani nadia bakere regbo kutingba sunge watadu ka sungo Bambu Kindo yo kini bakibangirani tipa marã te. Dungu aboro pati rani areme idi kuti gupai nga ka i di bakere regbo tipa gbata bakere marã, i nika du na wene raka kumbatayo na apai kidu fuyo taata. Na gere nga agu sásá i amaaha fu awiriyo. Yesu ayugu gupai nga, gu berãpai re arunga te. (Oni gedi Ruka 12:15-21.) Gipai re na tingida rani na gupai naadu tipa Geazi, nga guko naberẽ gupai nga ko rengbe kadu ni iraangbu na kidu na wene pagume dagbako na Yekova.—2 Aba. 5:20-27.\n14, 15. Tipagine si aidanga ani kido ti ni kuti marã nga si naye na ngbabase ya? Oni funga kpiapai.\n14 Gu kura adingimo kinaho narindo ku ime yo bambiko ami ambunga gu kiki tĩo ome aadunga tira tipa ka tumba ru ya. Ya mo pai wa gure rengbe ka manga Kristano? Wirina du rimoko nga Alex ni bakumba ape gupai nga: “Mi ningia gu boro niima ino banda marã. Kangia mi uka sazundu riise nibakerehe mi na karagaha betehe kurogo gaha kopo.” Ko aberã gupai nga ka ko gbia gu kura marã, ko rengbe ka mbu gu sunge ko amangaha na ki tona sunge abazakigene. Ko atona ka wisigopai tipa agu ahe i angbeka na kini bagihe, na ko amangisunge na gu marã dunduko naadu beko tipa ka ngbeka agu ahe re. Ko adi marã a nibape tipa ka ngbe gu kura dungu ahe nani! Kuba gure, gino agu ahe re azoro. Ko ape gupai nga: “Mi adiberã nga mi duwa ka mi mangi ome ka gbia gu gimi marã re berewe.” Ko aberẽhe nga gino agu ahe re nika tumba tihe atumba berewe.\n15 Tipa dungu adiwi, Alex anaaberã kina pa gako ahe. Si adu fuko ni kparapai tipa ka berẽpa agu apai nga ga toro, na rame anaazio ko ngbapai. Ono tie, gino agu ahe re aatumbanga tihe berewe te. Pa gako marã agberẽ ko ki bagi kpuko. Ko ayaa: “Mi aba bakere gberarago ti gimi aboro kporo.” Ono ko aima wirika nyanyaki pai ti gipai re. “Mi ini gupai nga gu boro nakido kuti gi ga Satana zegino re ní duwa ka ní gbia tiní na bakere gberarago.” (Snz. 11:28) Nirengo, ka ani akido kuti gu marã du berani watadu gu ome ani amangaha tipa ka gbia marã rogo gi sino raka re, gure wa ka i ya ani nakido kuti “mbori gi zegino re” nga Satana. (2 Kor. 4:4; 1 Tim. 6:17) Fuo gure, ko aria gako raka si du tata “tipa wene pangbanga.” Ka mo sanako awere, ko rengbe ka pe gupai foro nga, gipai re aima sa ko na gako aborokporo i duna ngbarago na ki mbedi na Yekova.—Oni gedi Marako 10:29, 30.\n16. Wai du wene sambuotise kia ti gbegberẽhe?\n16 Ka ani asambuo tirani tipa agu apai ruaru, si agberãnga te. Nikpiapai, si naida ani sambuo tirani asambuo bambiko ga Yekova Adezire nga ani. (Yere. 9:24) Bambiko gipai re, ani na asada ka manga wene adiaberã dedede na kini pekefuo gu ga Mbori arugute du tipa ruru mangaapai. Ono ka ani aaberã gbe tipa kina tirani naapa gaani bangiriba, si ima rengba ka turũso rani ti Yekova.—Tam. 138:6; Rom. 12:3.\nKuba gupai nga oni naa baka bangironi tipa sunge rogo dungurati, oni gbia ngbarago rogo sunge tungusapai!\n17, 18. (a) Oni funga agu akpiapai nga ga Ziazia Kekeapai du tipa airarukö na aboro umbasitise. (b) Wai wirina sa aambunga rukö si turũsi ko ti Yekova ya?\n17 Ziazia Kekeapai na dungu akpiapai rogoho tipa agu aboro nangia airarukö gbiati aguyo naadu na umbasitise. Bakindo Davide aduna umbasitise kini kido kuti Yekova tipa ko yugu gene fuko, na Yekova afu maku fuko. (Tam. 131:1-3) Ono Yekova ambusi agu Abakindo nangia airarukö nga bakindo Nebukadenesara na bakindo Beresasara. (Dan. 4:30-37; 5:22-30) Zavura areme a, kura apai kinaho rengbe ka asada gaani umbasitise. Ryan nga moundo abaakumba du garãko nga 32, aguari ki ga kurogo gu kura dungurati. Ko ayaa: “Mi aberẽ gupai nga mi nika dani bakumba niipo ono garã sa asusi ka si amanganga wo ya.” Ya mo si aaida Ryan zingi, na kidu na gu berãpai nga abaakumba du afuranga bara ko wenengai tipa i moiko ni bakumba ya? Ya mo ka ko ambu rukö si turũsi ko ti Yekova na gako aboro ki mbu nduge tipa adunguratise? Kangia mo du, ginipai ka mo amangihe?\n18 Ko ayaa: “Mi agedi agu apai dunduko du rogo gaani awaraga nga gu naafura tipa maabangirise.” (Snz. 13:12) “Mi aye ka bi gupai nga si naida mi wiriki kadu na zerangbaduse na umbasitise. Si aida mi mbu Yekova ko raba re.” Ryan ambu maaberã ko tipa agu apai du tipa ko, na ki di gako regbo ka undo kura aboro rogo dungurati na gene tungusapai yo. Fuoho aimanga te ko ki tona wirika Ziazia Kekeapai na dungu aboro. Sangbako nga: “Ho mi ada ni bakumba tingbafuo garã sa na beberehe, si adu fere wa pa musumo. Mi aima mbu bakabangire tipaha mbiko mi agbia bakere ngbarago rogo sunge tungusapai yo.”—Oni gedi Atambuahe 37:3, 4.\nONI NYE MBEMBEDI NA YEKOVA!\n19, 20. (a) Wai gu rengbe ani ka zanga mbugene fu agu apai ani amangaha si zanga turũso rani ti Yekova? (b) Gini akpiapai si aida ani pekefuoho tipa ka nye mbembedi na Yekova?\n19 Agu apai dunduko ani na wirikihe rogo gi kekeapai re na gu ye mbata fuhe, si na bakere undo tipa gaani raka. Ani na sambuo tirani nidu ani niga Yekova amoyambu. Agu aborokporo duna ngbarago gbiati agu aboro du na wene kpotoyo, si nga ga Yekova agamahe. Ani ima ino gupai nga sunge marã naundo rani ani gbia agu ahe ani azingo tipaha. Ani ima ino gupai a nga zambuasitise nafu ngbarago furani na gu vovo ahe nakura rengbe arengba ka undo rani. Ono merefuo agu ahe re ti gbegberẽ regbo, na ngba gbegberẽ gene, watadu ngba gu gene si narengbe ka gberesa pa gaani iriso ngbaha ima rengba ka turũso rani ti Yekova.\nKa he turũsi nga roni ti Yekova ya!\n20 Gere nga gupai Satana aida si mangi. Ono tie, oni ima rengba ka ne gu ngbatunga gbegberẽpai re ka si manginga roni na gaoni aborokporo ya! (Snz. 22:3) Oni nye mbembedi na Yekova. Ani na dungu akpiapai nga ga Ziazia Kekeapai nga gu naruga rani tipa gipai re. Enoka na Noa “anata na Mbori.” (Bam. P. 5:22; 6:9) Moize “aru nyanyaki, nibi gu ko ka bangirise abi nga ko ya.” (Eb. 11:27) Yesu anaagbia undo gbe be Mbori bambiko ko anaamanga kina agu apai nangba bangiri ko. (Yo. 8:29) Si naida ani wiriki gayo kpiapai. “Oni ngí angi dedede; ka oni pirigi nga ti kpara kpe ya. Oni fu tambuahe rogo apai dũ.” (1 Tesa. 5:16-18) Na ka ani mbunga ai pai si turũsi rani ti Yekova ya!\n^ genewaraga 4 Ndikidi rimoko ngaha te.\n^ genewaraga 6 Oni bi gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga w06 11/1 Ti gu riipai nga “Wene Arugute Tipa Sonosa Agude.”


Ka Boro Imisiro—Ho Du ‘Pai ni Bangirani Kuti Kuarani’ (AKorosaio 3:13)\nWaraga be Riigbu Bipasunge\nBAMBATA PAPARAHA “Mi Agbáta Ingiingi Ra”\nUE PAPARAHA Bakabangirise—Apai “Nagbisa Rani Kirikiri”\nBIATA PAPARAHA Ka Boro Imisiro—Ho Du ‘Pai ni Bangirani Kuti Kuarani’\nBIAMA PAPARAHA Gu Sangbakpotoseyo Nakitangbangase—Mo “Girisi Re be Gi Ingapai!”\nBISUE PAPARAHA Mo Karagatiro fuo ‘Babanda Mbisimoro’\nMo Karagatiro fuo Yekova\nMO GEDIHE ROGO Abua Afrikaans Albanian American (Fugo ni Bee) Amharic Arabi Armenian Australian (Fugo ni Bee) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Basque Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chile (Fugo ni Bee) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Cibemba Cinyanja Colombian (Fugo ni Bee) Croatian Cuban (Fugo Ni Bee) Czech Damara Dangme Danish Douala Drehu Dutch Edo Efik English Estonian Ewe Fijian Finnish Finnish (Fugo ni Bee) Franch (Fugo ni Bee) French Ga Galician Georgian German German (Fugo ni Bee) Gokana Greek Greenlandic Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Indonesian (Fugo ni Bee) Isoko Italian Italian (Fugo ni Bee) Japanese Japanese (Fugo ni Bee) Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Korean (Fugo ni Bee) Krio Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lenje Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mexican (Fugo ni Bee) Mixe Mizo Mongolian Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Puebla ku Nodiyo) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Ngabere Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Peruvian (Fugo ni Bee) Pidgin (Cameroon) Polish Polish (Fugo ni Bee) Portuguese Portuguese (European) Punjabi Quebec (Fugo ni Bee) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian (Fugo ni Bee) Samoan Sango Sena Sepedi Serbian Sesotho (Lesotho) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo Swati Swedish Tagalog Tahitian Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Valencian Venda Venezuelan (Fugo ni Bee) Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe (Fugo ni Bee) Zulu\nKa Boro Imisiro—Ho Du ‘Pai ni Bangirani Kuti Kuarani’\nWirina du rimori nga Linda aya: “Kura wirina rogo dungurati akitingbanga re nga mi adĩ gari marã. Ho kura awirina rogo dungurati ainihe ni, i aima ida kuti ni. Ni yangaraha, gu wirina re ape gupai fere nga ri ima giapai tipa gu marã re, mi nadĩ ru te. Wa vura duhe nga ri aima hõ mbupai bere, mi abihe nga mi arengbanga ka mbupai fu ri te mbiko gu pazee nagbia re.”\nYA MO gupai namangi Linda nga idipase imisiri re mangingo ro? Si nafu kina gberãrago nga, gu mangapai nga ga kura awirina ima fuda kura aboro si ki gberesipa yo rogo toro yo. Ya mo ngbatunga pai wa gure tipa ro?\nYa Mo Boro ho Rengbe ka ‘Kpara Rani ti ga Mbori Nyemuse’?\nNirengo, si ima rengba ka kpakara furani ani mbupai ho kuarani idipase aimisa rani ni. Nirengo, si naida aKristano du na nyemuse dagbatiyo. (Yoane 13:34, 35) Ho kuarani idipase aingapai ni kuti rani ni, si naimisa rani ni kerehe.—Atambuahe 55:12.\nZiazia Kekeapai ima pe gupai nga aregbo kinaho ga aKristano mangaapai asa gupai nga akurayo du na pai ‘bangiriyo kutiyo.’ (AKorosaio 3:13) Wa vura duhe wo, ho kuarani idipase aimisa rani ni, si taata ka hihe te. Ya mo pai ho rengbe ka undo rani? Ani bingo apai biata nga gu Ziazia Kekeapai agumbaha:\nGu Barani du ngbangbaturũ yo ima ino agu apai dunduko namanga rani. Yekova nabi agu apai dunduko namanga rani, kodihe na gu iraira mangaapai ani agbiatirani na ni na gu imisiri si aye na ni. (AEbere 4:13) Kurigure, rago angbanga ti Yekova ho ani arungo ni te. (Yesaya 63:9) Ko ambunga “rungosi,” “gberãngbi,” watadu kura gako moyambu ní ‘kpara rani ti ga Mbori nyemuse’ te. (ARomo 8:35, 38, 39) Si naida gupai a nga ka ani mbunga apai watadu boro ni kpara rani ti Yekova ya.\nAnga mbupai nga ida na gbegberẽpai te. Ho ani ambupai ni fu agu aboro mangi rani na gbegberẽpai, anga gure nga ani ima ida na gupai mangi yo ho re te. Mo tingidi gupai nga, Yekova aidanga na ingapai te, ono ko nambupai ka si du nga wene ndupai kinaho tipa ko mangihe wo. (Atambuahe 103:12, 13; Abakuka 1:13) Ho Yekova aya ni furani ani mbupai fu akuarani, gure nga ko naida ani wiriki ko. “Ko aká nga kuti gako zinga kindi a te.” —Atambuahe 103:9; Matayo 6:14.\nHo ani akpingo pai ni ya, ani nagbia undo agbia. Ngba gini gene? Mo bingo gi kpiapai re. Mo tumba mbia nga gu arõanga ya, mo ki zadihe kuari. Si arengbanga ka du ni kpakarapai foro ka si du nga mo nazada gu mbia re tipa wiri guru regbo te. Ono na ka si du nga mo asadi ka zadaha tipa gbanga regbo? Bero igirã aigirã gbe ka mo zadihe ki da ti dungu aminiti, ti saa sa, watadu susi gure. Barõa gu mbia re aˈarianga tihe te. Ono ka si du nga mo nazadaha tipa gbanga regbo, bero ima rengba ka taya kina ku mbatayo. Kina gu bangisapai re du tipa kpipai. Ho ani akpipai ni ni gbangaha, ka si vura du ni kina toonihe, si rengbe kaa imisa rani kina ku mbatayo. Si du nga ndu gupai Yekova angarãsa rani ti ni ka ani kanga kuti kpipai ya. Nirengo, ho ani ambupai ni, ani nagbia undo agbia.—Asanza 11:17.\nHo ani akpingo pai ni ya, ani nagbia undo agbia\n“Mi Abi Tire Nga Yekova du Nafura Fere”\nGinipai naundo Linda ka ri kpingo pai kuti gu wirina namangi ri gbegberẽ re ya? Pai sa dagba agu apai naundo ri nga, ri aberẽkurii gu nduapai Ziazia Kekeapai angarãsa rani ti ni ani mbupai. (Atambuahe 130:3, 4) Pa ino Linda gupai nga ho ani ambupai ni fu akuarani Yekova nambupai a furani aima fõ ri gbe. (AEfeso 4:32–5:2) Nibipa wai gi bipai re adu na ome kurii ri, ri aya: “Mi abi tire nga Yekova du nafura fere.”\nFuo bete regbo, Linda aima ye ki mbu gu kpipai ri adu na ni. Ri aima mbupai fu gu wirina re, na i awere nga wene anakure. Linda nandu ku mbatayo kindi na mangasunge fu Yekova. Si naida mo du na gu kido nga Yekova nika undo ro aundo mo mangi kina gu bangisapai re a.\nWirina du rimori nga Marie aya: “Ho mi ambu rengo ni, mi ada ni zingizingi boro.” Ono geda gaani waraga sa atingidi ri na pa wai du Yekova ni bawene ko na pa gako nyemuse. Fugori nandu ku mbatayo niya: “Wa mi agedihe, gimi nyemuse tipa ko asono berewe.” Tipa ka rugatiro na ndu gupai Yekova ambupai ti ni na wai ko amangaha gbiati wai rengbe ani ka wirika ko, mo bi agu apai i akehe rogo gu Ngbaõbambu Sinziri nga ga Ngbangba 1, 2012, ti kpewaraga 23-32.