Mwaghavul Bible - Gospel of John | Unicode\nMwaghavul of Nigeria.\n1 Pugyet ɗin nshee akuɗang Naan ki̶ leyil ɓe Po ni ɗi. Po ni ashak ki̶ Naan. Po ni a Naan. 2 Po ni ashak ki̶ Naan pugyet ɗi nshee. 3 Naan le mbii mo jir a shi wuri. Ndi̶ghi̶n mbii ɗi Naan wuri le mo jir, ɓe Naan le mo a shi wuri. 4 A Po ni a kuk mu seen. Seen ɗiisi ni j`i ki̶ peeɓang ngurum mo. 5 Peeɓang ni ɓangpee mɓut nkoo, amma ba peenkoo ni mak se koghorong nkaa ni kas. 6 Naan lop mee gwar ɗi sum fi̶ri a Joon. 7 Wuri j`i a mpeku wuri satpo ɗi ngurum mo nkaa peeɓang ni, mpeku gurum mo ki̶ling, ku mo cínzeen ɗi mpo ɗi wuri sat ni. 8 Ba jí a wuri shikáa fi̶ri a peeɓang ni kas, amma jí wuri j`i a mpeku wuri c`in langting ɗi nkaa peeɓang ni. 9 A ɗiisi ni a peeɓang ɗi azeen-nzeen ni, ɗi ni ɓangpee ngurum mo, ɗi moo j`i ndi̶ghi̶n yil ɗiisi. 10 Gyet Po ni ɗi ndi̶ghi̶n yil ni. Naan leyil ni ɗi a shi Po ni, jir ki̶si, ɓe ba yil ni man Po ni kas. 11 Wuri j`i ndi̶ghi̶n yil fi̶ri, amma nyem fi̶ri mo kwar lap wuri. 12 Amma nyem ɗi mo lap wuri jir, ki̶ mo cínzeen sum fi̶ri, ɓe wuri cín iiko mmo, mpeku mo ɗee ɗi a jep kì̵ Naan mo. 13 Ba a kaaɗi moo làa-làa mo, ndi̶ghi̶n mi̶se ɗi gurum moo loghot kì̵ c`in ni kas, amma a pu Naan ɗi. 14 Po ni cighi̶r ɗee a gurum. Wuri gam ki̶ ɗiiret ki̶ zeen, ki̶ wurii tong ndi̶ghi̶n mun. Mu naa ɗiiɗes fi̶ri, ɗiiɗes ɗi ni a mu làa mi̶ndong pe puun fi̶ri ɗi. 15 Joon c`in langting nkaa wuri. Joon ɗiyeep ɗoo wuri sat nee, "A gwar ɗi wan sat ne 'wurin nj`i aɓwoon fi̶na, ɗi wuri a ɗiiɗes met nwan. Mpeeɗi pugyet wuri ɗi, ɓe ba mo kì̵ làa wan kas.' " 16 A mpee ɗes ki̶ ɗiiret fi̶ri, ɓe mun jir mu kat mbii mo ɗes, ɗiiret nkaa ɗiiret. 17 Gyet Naan wuri cín Waar mo a nsar kì̵ Mosis, amma Naan wuri cín ɗiiret ki̶ zeen mmun a mpee Jesu Kristi. 18 Ba mee gurum kì̵ kyam naa Naan kas koo ɗiɓen. See a Làa fi̶ri ɗiimi̶ndong, ɗi wuri a kaa Naan puun fi̶ri si, ɗi wuri tong pu puun ɗi zak, a wuri kám Naan mmun. 19 Parmeeci si, ɓe nyemnan-nan mu nyem Yahudi ɗi mon nJerusalem, mo lop pris mo, ki̶ Livai mo, ku mo so tal pu Joon nee, "Wugha a weye." 20 Ɓe ba Joon kwar lap ni mmo kas, amma wuri lap, ki̶ wuri sat zeen mmo nee, "Ba wan a Kristi kas." 21 Ɓe mo waa ba tal pu wuri nee, "Ɗangɓe wugha a weye? A wugha a Ilaija wa?" Joon wuri lap mmo nee, "Waash ba a wan kas." Ɗangɓe mo tal pu wuri nee, "Wugha a ngusatpo kì̵ Naan si wa?" Wuri lap mmo nee, "Waash!" 22 Mo sat nwuri nee, "Ɗang wugha a weye? A sat mee mbii mmun, mpeku mu kat mbii ɗi mun nso mu sat ɗi nyem ɗi mo lop mun. Wugha aa pet sak a weye?" 23 Joon wuri lap mmo nee, "Wan a ɗoo ki̶ ngupetpee a yil, ɗi wuri sat nee, 'Wu ɗak ar kì̵ Daa.' (Kaaɗi ngusatpo ki̶ Naan Aizaya sat si.)" 24 Das ɗi nyem Farisi mo lop mo ni, 25 mo baa tal pu wuri nee, "Katɗang ba wugha a Kristi kas, ki̶ ba wugha a Ilaija kas, ki̶ ba wugha a Ngusatpo kì̵ Naan ɗi gyet Naan sat ne wuɗin nlop si kas. Ɓe a me le ɗang aa c`in baptisma ye?" 26 Joon lap mmo nee, "Wan ki̶n c`in baptisma ngurum mo a shi am, amma mee gwar wurii ɗar ɗi naar fuu ɗi ba wu man kas. 27 A wuri a ngo ɗi wurin nj`i aɓwoon fi̶na, ɗi koo a teng kwaghazak fi̶ri, ɓe ba ɗiiret fi̶na ni mak mpeku wan fwoon ni kas." 28 Mo satpo ɗiisi mo jir a mBetani, nkoghop puus ki̶kàa mu dung nJodan, a peeɗi Joon wurii c`in baptisma ɗi. 29 Daɗaar ni, ɓe Joon wuri naa Jesu wurii j`i pe wuri ɗi. Ɓe Joon sat nee, "Wu naa Laatum kì̵ Naan ɗi wuri mang shikbish ki̶ yil ni! 30 A wuri a ngo ɗi wan ki̶n sat nee, 'Mee gurum wurii j`i mɓwoon fi̶na, ɗi wuri a ɗiiɗes met nwan, mpeeɗi pugyet wuri ɗi, ɓe ba mo ki̶ làa wan kas.' 31 Ba j`i wan man wuri kas, amma mbii ɗi ni leɗang wan j`i, ki̶ wan c`in baptisma ngurum mo shi am, a mpeku wan le ku nyem Isreil mo man wuri ɗi." 32 Joon wuri c`in langting ni, wuri sat nee, "Wan naa Riin ki̶ tong aɗeng sham kaa mɓul si, ni sham lang nkaa wuri. 33 Ba jí wan man wuri kas. See a ngo ɗi wuri lop wan kun c`in baptisma ngurum mo shi am, a wuri sat nwan nee, 'Ngo ɗi a naa Riin sham lang nkaa wuri, ɓe a wuri a ngo ɗi wurin nc`in baptisma ngurum mo shi Riin Ɗiiɓang.' 34 Azeen-nzeen, wan naa Riin Ɗiiɓang sham lang nkaa wuri, mpeemi̶ni ɓe wan cín langting nee, gwar ɗiisi a Làa kì̵ Naan." 35 Daɗaar ni zak, ɓe Joon wurii ɗar ashak ki̶ nyemlop fi̶ri mo vul. 36 Kaaɗi wuri naa Jesu ki̶ mwaan, ɓe wuri sat nee, "Wu naa Laatum kì̵ Naan!" 37 Kaaɗi nyemso ndang Joon ɗiivul ni mo ki̶ling mbii ɗi wuri sat ni, ɓe mo yaghal so ndang Jesu. 38 Jesu cighi̶r naapee, ɓe wuri naa moo j`i ndang wuri. Ɓe wuri tal pu mo nee, "Wuu tang a meye." 39 Mo lap nwuri nee, "Rabbai, (ɗi shii ki̶ mi̶ni a Ngukám,) aa tong a neye?" Ɓe Jesu lap mmo nee, "Wu j`i ku wu so wu naa ɗi." Ɓe mo so naapee ɗi wurii tong ɗi. Mo wet ashak ki̶ wuri, har pee ni wul karfe feer ɗii mu kansi̶ghi̶n. 40 Memee ndi̶ghi̶n nyem ɗiivul ɗi mo ki̶ling sat ki̶ Joon ɗang mo so ndang Jesu, a Andru ɗyemni̶ghi̶n ki̶ Simon Pita. 41 A wuri shee so tang ɗyemni̶ghi̶n fi̶ri Pita, ɓe wuri sat mPita nee, "Muu kat Masiya." (Ɗi shii kì̵ mi̶ni a Kristi.) 42 Ɗangɓe Andru so ki̶ Pita pe Jesu ɗi. Kaaɗi Jesu naa Pita, ɓe wuri sat nee, "A wugha a Simon làa kì̵ Joon. Mon mpet wugha a Kefas, ɗi ni a Pita." (Ɗi shii kì̵ ni a nee, wugha ɗee a kaa jwak si.) 43 Daɗaar ni, ɓe Jesu yaghal so nGalili. Wuri taa kat Filip a ar. Ɓe Jesu sat nwuri nee, "A j`i ndang wan." 44 Filip wuri a nguyil mBetseda, ɗi ni a yil ki̶ Andru ki̶ Pita. 45 Filip so kat Nataniyel, ɓe wuri sat nNataniyel nee, "Muu kat ngo ɗi gyet Mosis ki̶ nyemsatpo kì̵ Naan, mo ran po nkaa wuri ndi̶ghi̶n po Naan ɗiisi̶ghi̶r si, a po nkaa Jesu ngu Nazaret làa kì̵ Josep." 46 Nataniyel sat nFilip nee, "Kyet mee mbii ɗiiret mmak put ndi̶ghi̶n yil nNazaret wa?" Ɓe Filip lap nwuri nee, "A j`i mmun so ku a naa ɗi." 47 Jesu naa Nataniyel ki̶ j`i pe wuri ɗi, ɓe wuri satpo nkaa wuri nee, "Wu naa ngu Isreil ɗii mu zeen, ɗi ba wurii c`in ɗung kas!" 48 Nataniyel tal pu Jesu nee, "Cirang a man wan ɗi ye?" Jesu lap nwuri nee, "Akuɗang Filip ki̶ pet wugha, kaaɗi wugha nder tingkoon sí, ɓe ki̶n naa wugha." 49 Ɗangɓe Nataniyel lap nee, "Ngukám, wugha a Làa kì̵ Naan! Wugha a mishkagham mu nyem Isreil mo." 50 Jesu lap nwuri nee, "A mpeeɗi wan sat ne, wan naa wugha kaaɗi aa tong nder tingkoon sí, a ni leɗang a cínzeen aa? Wughan nyaghal a naa mbii ɗi mo met nɗiisi mo." 51 Jesu sat nwuri zak nee, "Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun, wun nnaa ɗengnaan a wuwang, ki̶ wun nnaa nyemlop kì̵ Naan mon nkàa ki̶ sham nkaa Làa kì̵ Gurum."\n1 Parpuus ɗiikun, ɓe mo ɓàl mee ɗik nKana mu yil nGalili. Ni̶ghi̶n kì̵ Jesu wura so ɗi a pee ni. 2 Mo sat nJesu ki̶ nyemso ndang Jesu mo, ku mo so ɗi a peeɗik ni. 3 Kaaɗi am anab ni kyes, ɓe ni̶ghi̶n kì̵ Jesu wura sat nwuri nee, "Ba mo kuɗi ki̶ mee am anab kas." 4 Jesu lap nwura nee, "Naa ɗiisi, ba a wii nsat wan mbii ɗi wan nc`in kas, mpeeɗi ba pee fi̶na ni ki̶ wul kas." 5 Ɗangɓe ni̶ghi̶n fi̶ri wura sat nyemɗak ni mo nee, "Mbii ɗi wuri sat nwun jir, ɓe wu c`in." 6 A peemi̶ni, ɓe mee ciin jwak mo ɗi peemee, ɗi nyem Yahudi moo le am ɗi mpee vwang sut, mpeku mo ɗee ɗi a ɗiiɓang. Koo ciin ɗiiɗang ye ɓe nii se tughul am mo peemee-peemee. 7 Jesu sat nyemɗak ni mmo nee, "Wu gam ciin ɗiisi ni mo shi am." Ɓe mo gam mo ɓwer-ɓwer. 8 Wuri sat mmo nee, "Wu yak am ni yaksi, wu so ki̶ ni ngo ɗiiɗes ɗi wurii tap kì̵ seriɓet mu ɗik ni." Mo yak so ki̶ ni nwuri. 9 Kaaɗi ngo ɗiiɗes mu ɗik ni wuri kyam, ɓe ni kì̵ cighi̶r ɗee a am anab, ba wuri man peeɗi mo kat ni ɗi kas. Amma a nyemɗak ɗii mu ɗik ni mo man ɗak. Ɓe wuri satpo mmish mat ni nee, 10 "Gurum moo shee cín a am anab ɗiishang nshee, aɓwoon ɗi gurum mo kì̵ shwaahi̶ɓi̶l, ɗang mo cín ɗi ba ni shang yaa ɗin nshee ni kas mmo. Amma wugha tap a sok am anab ɗiishang ni, see yaksi ɗang a kuɗi aa cín ngurum mo aa?" 11 Ɗiisi a mbii lukshik ɗi Jesu shee c`in ndi̶ghi̶n Kana mu yil nGalili. A mpeemi̶ni, ɓe Jesu kám ɗiiɗes fi̶ri, ki̶ nyemso ndang Jesu mo cínzeen nwuri. 12 Aɓwoon mi̶ni, ɓe Jesu wuri so nKaparnahum, ashak ki̶ ni̶ghi̶n fi̶ri, ki̶ ɗyemni̶ghi̶n fi̶ri mo, ki̶ nyemso ndang Jesu mo zak. Mo so yém ɗi nyil mi̶ni mpee rep teer mo lee. 13 Kaaɗi pee ni kus ki̶ wul mpee c`in retnyit mu Canɗel mu nyem Yahudi mo. Ɓe Jesu wuri kàa nJerusalem. 14 Kaaɗi Jesu ɗel ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, ɓe wuri kat nyemseet randong mo, ki̶ tum mo, ki̶ mɓul mo, ki̶ nyempi̶ring shaghal mo nkaa nwor. 15 Ɓe wuri mang teng ɗak ngwam ɗishik, wuri ceen gurum ni mo, ki̶ tum ni mo, ki̶ randong ni mo, ku mo pwat aku ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni. Ki̶ wuri bi̶rep teebul kì̵ nyempi̶ring shaghal ni mo, ki̶ wuri tiit shaghal ni mo zak. 16 Wuri sat nyemseet mɓul ni mo nee, "Wu hi̶r mbii ɗiisi mo wu pwat ki̶ mo aku mpesi, taji wu le lu kì̵ puun fi̶na ɗee a kasuwa kas." 17 Kaaɗi nyemso ndang Jesu mo naa mbii ɗiisi, ɓe mo panpo ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda ki̶ Naan nee, "Wal ɗi wan ki̶ ni mpee lu fugha, ɓe nii caan putughup nwan a kaa wus si." 18 Ɗangɓe nyemnan-nan mu nyem Yahudi ni mo tal pu wuri nee, "Aa c`in, a mbii aapo ɗiiɗang, ɗi ni kám mmun nee, wugha ki̶ iiko mpee c`in mbii ɗiisi mo ye?" 19 Jesu wuri lap mmo nee, "Katɗang wu ship Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ɗiisi, ɓe wan mbaa ɗik ni ɗi ndi̶ghi̶n teer kun." 20 Nyem Yahudi mo sat nee, "Gyet mo hos ɓit mo laarfeer baapeemee mpee ɗik Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ɗiisi, amma wugha sat ne wughan mmak ɗik ni ndi̶ghi̶n teer kun aa?" 21 Amma Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ɗi Jesu wurii satpo nkaa ni, a shin fi̶ri. 22 Aɓwoon ɗi Naan wuri kì̵ yaghal ki̶ Jesu a peemúut, ɗangɓe nyemso ndang Jesu mo pan nee, jí wuri kì̵ ten sat aasi, ki̶ mo cínzeen mbii ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n po kì̵ Naan nkaa mbii ɗi Jesu wuri ki̶ sat ni. 23 Kaaɗi Jesu wuri ɗi nJerusalem ntiit kì̵ retnyit mu Canɗel mu nyem Yahudi mo, ɓe wuri c`in mbii aapo mo ɗes a yit kì̵ gurum mo, mpeemi̶ni ɓe gurum mo ɗes mo cínzeen nwuri. 24 Amma ba Jesu wuri cínzeen mmo kas, mpeeɗi wuri man putughup furu mo jir. 25 Ba nii mee koghop ni ku mee gurum satpo nwuri nkaa mi̶se kì̵ gurum mo kas, mpeeɗi wuri shikáa fi̶ri, wuri man mbii ɗi mo ndi̶ghi̶n putughup furu mo jir.\n1 Mee ngu Farisi ɗi, ɗi sum fi̶ri a Nikodimus, wuri a memee mɓut nyem ɗiinan-nan mu nyem Yahudi mo. 2 Gwar ɗiisi wuri so pe Jesu ɗi mpar, wuri sat nwuri nee, "Ngukám, mu man nee, wugha put a pe Naan ɗi a sham, mpeeɗi ba mee gurum mak c`in mbii lukshik ɗi wugha c`in si mo kas, katɗang ba a Naan ashak ki̶ gwar ni kas." 3 Jesu lap nwuri nee, "Azeen-nzeen wan sat nwugha nee, katɗang ba mo shee làa gurum ɗi mpoo kas, ɓe ba wurin mmak ɗel ndi̶ghi̶n mulki kì̵ Naan kas." 4 Nikodimus tal pu Jesu nee, "Cirang mon mbaa làa gurum ɗi aɓwoon ɗi wuri ki̶ ɗee a ngunan ye? Wurin mmak baakàa ɗi ndi̶ghi̶n ɓut kì̵ ni̶ghi̶n fi̶ri, ku wura baa làa wuri ɗi zak aa?" 5 Jesu lap nwuri nee, "Azeen-nzeen, wan sat nwugha ba mee gurum mmak ɗel ndi̶ghi̶n mulki kì̵ Naan kas. See mo baa làa gurum shi am, ki̶ Riin, akuɗang. 6 Mbii ɗi gurum làa, ɓe ni a mu gurum, mbii ɗi Riin làa ɓe ni a mu Riin. 7 Taji ni aapo nwugha kas, mpeeɗi wan sat nwugha nee, 'See ting mo baa làa wun ɗi zak aku.' 8 Kut nii cut peeso a peeɗi ni riɓet, wugha ki̶ ki̶ling tungpee ni, amma ba a man peeɗi ni put ɗi j`i kas, koo a peeɗi nii riɓet so ɗi kas. Ni aasi zak, ki̶ koo a weye ɗi mo làa wuri ndi̶ghi̶n Riin." 9 Ɗangɓe Nikodimus tal pu Jesu nee, "Cirang ɗangɓe mmi̶ni mmak c`in ye?" 10 Jesu lap nwuri nee, "Ashee, wugha ɗi wugha a ngukám ɗiiɗes mu nyem Isreil mo, ɓe ba a man mbii ɗiisi kas aa? 11 Azeen-nzeen ki̶n sat nwugha nee. Mun muu sat a mbii ɗi mu man, ki̶ muu c`in langting a nkaa mbii ɗi muu naa zak, amma wu kwar cínzeen nlangting funu ni. 12 Wan ki̶n sat mbii ɗi mu yil ɗiisi mo nwun, ɓe ba wu cínzeen kas, ɓe cirang ɗang wun ncínzeen, katɗang wan satpo nwun nkaa mbii ɗi mo a mu ɗengnaan ye? 13 Ba mee gurum kì̵ kyam kàa a ɗengnaan kas, see a Làa kì̵ Gurum ɗi wuri tong a ɗengnaan sham. 14 Kaaɗi gyet Mosis ɗiyeep nw`oo ɗi mo ɗak ni shi boong nkaa shiyeep a naar yil, ɓe ni a ting mon nɗiyeep Làa kì̵ Gurum aasi zak. 15 Mpeku koo weye ɗi cínzeen nwuri, ɓe gwar mi̶nin nkat seen ɗiiso ngaa-ngaa." 16 "Mpeeɗi Naan wal mun gurum ɗi mun ndi̶ghi̶n yil ni jir, har wuri lop Làa fi̶ri ɗiimi̶ndong sham, mpeku koo weye ɗi cínzeen nwuri, ɓe ba ngo mi̶nin mmuut kas, amma nwurin nkat seen ɗiiso ngaa-ngaa. 17 Ba Naan wuri lop Làa fi̶ri sham ndi̶ghi̶n yil ni a mpeku wuri tokɗiyeel ɗin ngurum ɗi mo ndi̶ghi̶n yil ni kas, amma a mpeku mo kat ɓam ɗi mpee wuri. 18 Koo weye ɗi wuri cínzeen nLàa kì̵ Naan, ɓe ba mon ncanɗiyeel muut ngo mi̶ni kas. Amma ngo ɗi ba wuri cínzeen kas, ɓe mo kì̵ ten canɗiyeel muut ngo mi̶ni, mpeeɗi ba ngo mi̶ni cínzeen nLàa kì̵ Naan ɗiimi̶ndong kas. 19 A ɗiyeel ni nɗiisi, peeɓang ni sham ndi̶ghi̶n yil ni, amma gurum mo wal mpeenkoo met mpeeɓang ni, mpeeɗi ɗak furu mo a ɗiibish. 20 Koo weye ɗi wurii c`in ɗak ɗiibish, ɓe wurii kwar a peeɓang ni, ki̶ ba wuri riɓet j`i kus ki̶ peeɓang ni kas, mpeku taji ɗak fi̶ri ɗiibish ni mo ɗee agaak. 21 Amma ngo ɗi wurii mwaan ndi̶ghi̶n zeen, ɓe wurii j`i a peeɗi peeɓang ɗi, mpeku gurum mo naa ɗi agaak nee, ɗak ɗi wurii c`in ni mo a shi ɓam kì̵ Naan." 22 Aɓwoon ɗiisi, ɓe Jesu ki̶ nyemso ndang wuri mo yaghal so nyil nJudiya. Jesu wuri pan tong ɗi ashak ki̶ mo, ki̶ wuri c`in baptisma. 23 Joon wuri c`in baptisma ndi̶ghi̶n Anon kus ki̶ Salim zak, mpeeɗi am ɗiiɗes ɗi mpeemi̶ni. Gurum moo pwat so pe wuri ɗi, mpeku wuri c`in baptisma ɗi mmo. 24 (Ntiit ki̶ mi̶ni, ɓe ba mo kì̵ yaa Joon shaghat nlushaghat kas.) 25 Ɓeetshik yaghal nnaar ki̶ pak nyemlop kì̵ Joon mo, ki̶ mee ngu Yahudi, nkaa vwang sut mpeku mo ɗee ɗi a ɗiiɓang. 26 Mo j`i pe Joon ɗi, mo sat nwuri nee, "Ngukám, gwar ɗi jí wun ashak ki̶ wuri mɓin dung nJodan si, ɗi jí a c`in langting nkaa wuri sí, wuri nkaa c`in baptisma, har koo weye ki̶ so pe wuri ɗi." 27 Ɗangɓe Joon lap mmo nee, "Ba mee gurum mak kat mee mbii kas, see Naan cín nwuri. 28 Wun shikáa fuu wun a langting fi̶na, kaaɗi wan ki̶n sat nwun si, nee, 'Ba wan a Kristi kas, amma wan a ngulop ɗi mo lop wan j`i a ti̶leng nwuri.' 29 Ngu matpoo a wuri a mish mat. Shaar ki̶ mish matpoo ni, wurii ɗar kus, ku wuri ki̶ling mbii ɗi ngu matpoo wuri nsat ɗi. Wurii kat retnyit zam, mpee ki̶ling ɗoo ki̶ mish matpoo ni. Ni aasi zak, retnyit mi̶na nii gam. 30 Ni a ting wuri ɗee a ɗiiɗes, ku wan ɗee ɗi a ɗiilee. 31 "Gwar ɗi wuri tong aɗeng sham, wuri ɗes met kaghar ni mo jir. Gwar ɗi wuri a mu yil ni, ɓe wuri a mu yil, ki̶ wurii katpo a nkaa mbii mu yil ni mo. Gwar ɗi wuri tong aɗeng sham, wuri ɗes met kaghar ni mo jir. 32 Wurii satpo a nkaa mbii ɗi wuri ki̶ naa mo, ki̶ ɗi wuri kì̵ ki̶ling zak, amma ba mee gurum lappo langting fi̶ri ni kas. 33 Ngo ɗi lappo fi̶ri, ɓe gwar mi̶ni ki̶ kám agaak nee, Naan wuri a nguzeen, azeen-nzeen. 34 Gwar ɗi Naan lop, a wurii satpo ɗi Naan sat mo, mpeeɗi Naan wuri ki̶ gam gwar ni hakyeng shi Riin fi̶ri. 35 Puun ni wuri wal nLàa ni zam, har wuri ki̶ le mbii mo jir a nsar ki̶ làa ni. 36 Koo a weye ɗi wuri cínzeen nLàa ni, ɓe gwar mi̶ni ki̶ seen ɗiiso ngaa-ngaa. Amma gwar ɗi wuri kwar Làa ni, ɓe ba gwar mi̶ni nkat seen kas, mpeeɗi tughup kì̵ Naan nɗee nkaa gwar mi̶ni har vit."\n1 Kaaɗi nyem Farisi mo ki̶ling nee, Jesu wurii kat nyemso ndang wuri mo ɗes, ki̶ wurii c`in baptisma mmo ɗes met nJoon. 2 Ba a Jesu wurii c`in baptisma ni ngurum mo shikáa fi̶ri kas, amma a nyemso ndang Jesu moo c`in. 3 Kaaɗi Jesu ki̶ling mi̶ni, ɓe wuri yaghal yit yil nJudiya ni, ku wuri baaso nkoghop nGalili. 4 Wuri yaa ar ni ɗel a nSameriya. 5 Jesu j`i wul mmee yil ɗi moo pet ni a Sikar, ni kus ki̶ rep mee yil ɗi gyet Jekop cín nɗyem fi̶ri Josep ɗi nin nSameriya. 6 Mee tughun am mu Jekop ni ɗi mpee mi̶ni. Kaaɗi mwaan ni ɗughur nJesu, ɓe wuri tong ɗi mpo tughun am ni, kaa puus a naar si. 7 Ɗangɓe mee mat Sameriya wura j`i mpee yak am, ɓe Jesu sat wura nee, "Yi cín pak am ni nwan shwaa." 8 (Nyemso ndang Jesu mo kì̵ ɗee so ndi̶ghi̶n birni ni mpee seet mbiise.) 9 Ɗangɓe mat Sameriya ni wura lap nwuri nee, "Cirang ɗang wugha ɗi wugha a ngu Yahudi aa tal am shwaa pu wan, ɗi wan a mat Sameriya ye?" (Mpeeɗi ba mee mbii ki̶ kaat nyem Yahudi mo ki̶ nyem Sameriya mo kas.) 10 Jesu lap nwura nee, "Katɗang ɗi yi man zughum ɗi Naan wurii cín ngurum mo, ki̶ ngo ɗiisat nyi nee, yi cín pak am nwan shwaa si zak, ɓe ɗi yin nɗang pu wuri, mpeku wuri cín am mu seen ɗi nyi." 11 Mat ni wura sat nwuri nee, "Daa ba wugha ki̶ mbii yak am kas, ki̶ zak, tughun am ni a ɗiijurung. Wugha kat am mu seen ni a neye? 12 Wugha met mpuun funu Jekop ɗi gyet wuri sul tughun ɗiisi ni mmun me? Har gyet wuri shikáa fi̶ri, ashak ki̶ jep fi̶ri mo ki̶ long fi̶ri mo, moo shwaa am ɗi ni ndi̶ghi̶n tughun ɗiisi ni." 13 Jesu lap nwura nee, "Koo weye ɗi wuri shwaa am ɗi ni ndi̶ghi̶n tughun ɗiisi, ɓe neen am mbaa tu wuri ɗi zak. 14 Amma koo weye ɗi wuri shwaa am ɗi wan ncín nwuri, ɓe ba neen am mbaa tu wuri ɗi zak kas har ngaa-ngaa. Am ɗi wan ncín nwuri ni, nin nɗee a kaa am tuɓut ɗi nii kaa, nin ncín seen ɗiiso ngaa-ngaa ngwar ni." 15 Mat ni wura sat nee, "Daa, a cín pak am mi̶ni nwan, mpeku taji neen am baa tu wan ɗi, kun naa mbaaj`i mpee yak am ɗi mpesi zak kas." 16 Ɗangɓe Jesu sat nwura nee, "Yi so yi pet mish fii ku wu j`i ɗi." 17 Mat ni wura lap nee, "Ba wan ki̶ mish kas." Jesu lap nwura nee, "Yi sat azeen, ba yi ki̶ mish kas. 18 Yii c`in ɗik mmish mo paat, gwar ɗi yii tong ashak ki̶ wuri yaksi, ba wuri a mish fii kas." 19 Mat ni wura sat nwuri nee, "Daa, wan man yaksi nee, wugha a ngusatpo kì̵ Naan. 20 Gyet puun funu nyem Sameriya moo seyil nNaan a nkaa jwak ɗiisi. Amma, wun nyem Yahudi mo, wu sat ne, ni ret ku mo seyil nNaan a nJerusalem ɓejee ɗak." 21 Ɓe Jesu sat nwura nee, "Mat, yi cínzeen nwan. Pee nii j`i, ɗi ba gurum mon nseyil nDaa nkaa jwak ɗiisi, koo a nJerusalem kas. 22 Wun nyem Sameriya mo, wuu seyil a mbii ɗi ba wu man kas, amma mun nyem Yahudi mo, mu man ngo ɗi muu seyil nwuri. Mpeeɗi ɓam ni put a pe nyem Yahudi mo ɗi. 23 Amma pee nii j`i, har ni kì̵ ten j`i wul, ɗi nyem ɗi moo seyil nNaan shi zeen, mon nseyil nDaa a ndi̶ghi̶n Riin, ki̶ shi zeen zak. Daa wurii tang a nyem ɗi moo seyil nwuri shi zeen mo. 24 Naan wuri a Riin, mpeemi̶ni, ɓe nyem ɗi moo seyil nwuri, ɓe ni a ting ku mo seyil nwuri ndi̶ghi̶n Riin, ki̶ shi zeen zak." 25 Mat ni wura sat nwuri nee, "Wan man ne Nguɓam ɗi moo pet wuri a Kristi wurin ndung j`i, katɗang wuri j`i, ɓe wurin nkám mbii mo mmun jir." 26 Jesu lap nwura nee, "Wan ɗi ki̶n katpo ki̶ yi si, a wan a Kristi ni." 27 Ntiit ki̶ mi̶ni, ɓe nyemso ndang Jesu mo baaj`i wul. Ni aapo mmo zam, mpeeɗi mo j`i kat wuri nkaa katpo ki̶ mat. Amma ba memee furu tal ne, yii tang a meye? Koo ne, aa katpo ki̶ wura a mpee meye kas. 28 Ɗangɓe mat ni wura yaghal yit tughul am fi̶ra ɗi, ɓe wura baaso ndi̶ghi̶n birni ni, wura so sat ngurum mo nee, 29 "Wu j`i wu naa gwar ɗi wuri sat mbii ɗi wan ki̶n kyam c`in mo jir! Koo kyet a wuri a Kristi ni wa?" 30 Ɗangɓe gurum mo pwat ɗi mbirni ni, ku mo so pe Jesu ɗi. 31 Kaaɗi mat ni wura ki̶ so, ɓe nyemso ndang Jesu mo ɗang pu wuri, mo sat nee, "Daa, a se mbiise." 32 Amma Jesu wuri lap mmo nee, "Wan ki̶ mbiise ɗi ba wu man kas." 33 Nyemso ndang Jesu ni mo sat ki̶ shak nee, "Kyet mee gurum ki̶ j`i ki̶ mbiise nwuri wa?" 34 Jesu wuri sat mmo nee, "Mbiise fi̶na ni a ɗi wan cín ɗyen ki̶ ngo ɗi wuri lop wan, mpeku wan gam ɗak fi̶ri ɗi zak. 35 Wun wuu sat nee, 'ɗee tar mo ɗi feer ɓe waap mang.' Wan sat nwun, wu naa maar mo, ɓe wun nnaa ɗiɓen mo ki̶ nung mak ɗiip. 36 Moo kwat nguɗiip ni wuri, ki̶ wuri kyak ɗiɓen ni j`i ki̶ ni pee seen ɗiiso ngaa-ngaa, mpeku ngukop ni, ki̶ nguɗiip ni, mo kat retnyit ɗi ashak. 37 Po ɗi moo sat ni azeen nee, 'Mee gurum ki̶ kop, ɓe mee gurum nyaghal ɗiip.' 38 Wan lop wun mpee ɗiip mbii ɗi ba jí wu shwaajeel mpee kop ni kas. Jí a mee gurum mo shwaajeel mpee kop ni, amma wun wu se a wun ki̶ mee das mo." 39 Nyem Sameriya mo ɗes mo cínzeen nJesu mpee po ɗi mat ni wura sat nee, "Wuri sat mbii ɗi wura ki̶ kyam c`in mo nwura jir." 40 Kaaɗi nyem Sameriya mo j`i pe Jesu ɗi, ɓe mo ɗang pu wuri, ku wuri tong pe mo ɗi, ɓe Jesu wuri c`in teer vul ɗi nyil ki̶ mo ni. 41 Pak gurum mo ɗiki̶ ɗes, mo cínzeen mpee po fi̶ri ni. 42 Ɗangɓe mo sat mmat ni wura nee, "Yaksi mun, mu cínzeen, ba a mpee po ɗi wii sat ni ɓejee kas, amma a mpee po fi̶ri ɗi mun mu ki̶ling shikáa funu, ki̶ mu man azeen nee, a wuri a Nguɓam mu yil ni." 43 Aɓwoon kì̵ teer mo vul ni, ɓe Jesu wuri yaghal yit yil nSameriya, ɓe wuri so nyil nGalili. 44 (Mpeeɗi Jesu shikáa fi̶ri wuri kì̵ ten sat nee, ba mee ngusatpo kì̵ Naan wurin nkat ɗiiɗes nyil fi̶ri kas.) 45 Kaaɗi wuri so wul nGalili, ɓe nyem Galili ni mo kaat wuri, mpeeɗi mo ki̶ naa mbii ɗi wuri kì̵ c`in nJerusalem a pee retnyit mu Canɗel, mpeeɗi jí mumo ki̶ kàa ɗi nJerusalem a pee retnyit mu Canɗel ni zak. 46 Jesu wuri waa baaj`i nKana, nyil nGalili, a peeɗi jí wuri cighi̶r ki̶ am ku ni ɗee a am anab sí. Ndi̶ghi̶n yil nKaparnahum, ɓe mee ngo ɗiiɗes ɗi, ɗi làa fi̶ri a gok. 47 Kaaɗi ngo ɗiiɗes ni wuri ki̶ling ne Jesu wuri ki̶ yaghal nJudiya ki̶ wurii baaj`i nyil nGalili, ɓe wuri so ɗang Jesu, mpeku wuri so bar làa fi̶ri ɗi wurin ndung muut ɗi. 48 Jesu sat nwuri nee, "Katɗang ba wu naa a mbii aapo mo, ki̶ mbii lukshik mo kas, ɓe ba wu mak cínzeen kas." 49 Ngo ɗiiɗes ni wuri sat nee, "Daa a j`i mmun mu so, kasɓe làa fi̶na nin mmuut." 50 Jesu sat nwuri nee, "A so, làa fugha ni wurin mbar." Gwar ni wuri cínzeen po ɗi Jesu sat nwuri, ɓe wuri yaa ar waa. 51 Kaaɗi wuri a ar so waa ni, ɓe ki̶rom fi̶ri mo j`i kaat wuri, mo sat nwuri nee, "Làa fugha wuri ki̶ bar." 52 Ɓe wuri tal pu mo nee, "Làa ni bar a pi̶rang ye?" Mo lap nwuri nee, "A doghon-doghon kaa karfe mi̶ndong mu puus, ɓe cilem ni ɓwot wuri." 53 Ɗangɓe puun ni wuri pan nee, doghon a ntiit ki̶ peemi̶ni, ɗi Jesu sat nwuri nee, "Làa fugha wurin mbar." Mpeemi̶ni, ɓe wuri shikáa fi̶ri, ki̶ nyemtulu fi̶ri mo cínzeen jir. 54 A mbii lukshik ɗiivul ɗi Jesu c`in aɓwoon ɗi wuri yaghal yit nJudiya, ku wuri j`i ɗi nGalili mmi̶ni.\n1 Aɓwoon ɗiisi, ɓe mee retnyit mu nyem Yahudi mo ni ɗi, ɓe Jesu wuri kàa nJerusalem. 2 Ndi̶ghi̶n Jerusalem ni, kus ki̶ polu kì̵ tum mo, ɓe mee am tuwan ɗi, ɗi moo pet ni a Betseda shi li̶po mu nyem Yahudi mo. Mo ɗik mee kapuk mo ɗi paat. 3 Ndi̶ghi̶n kapuk ɗiisi ni mo, ɓe nyemgok mo ɗes, moo naa nsaam ɗi, kaa vum mo, ki̶ kundung mo, ki̶ nyem ɗi sut furu mo fii. [Moo tong gong tungpee ki̶ am ni. 4 Mpeeɗi shiparci-shiparci, ɓe mee ngulop kì̵ Naan wurii sham tung am ni, ɓe kat ngo ɗi wuri shee sham mɓut am ni, ɓe wurin mbar, koo ɗi shwal fi̶ri ni a kiyeet kì̵ shwal ɗiiɗang ye.] 5 Mee gwar wuri ɗi, ɗi wuri kì̵ c`in ɓit mo laarkun baapokun, ki̶ shwal. 6 Kaaɗi Jesu j`i wul pu tuwan ni, ɓe wuri naa gwar nii saam, wuri man nee, gwar ni kì̵ hos ɓit mo ɗes ki̶ shwal ni, Jesu sat nwuri nee, "Aa riɓet ku mo bar wugha me?" 7 Ngugok ni wuri lap nee, "Daa, ba wan ki̶ mee ngo ɗi wurin mmang wan shee sham ki̶ wan mɓut am ni, ntiit ki̶ ɗi am nii tungpee ɗi kas. Kat baa ki̶n yaghal mpee sham ɗi mɓut am ni, ɓe mee gurum kì̵ taa ti̶leng nwan." 8 Jesu sat nwuri nee, "A yaghal a mang mbiisaam fugha a so!" 9 Abet ɓe gwar ni wuri ɗee a ɗiibi̶bar. Wuri mang mbiisaam fi̶ri, ɓe wuri so. Parmi̶ni, a parpuus nookɗi. 10 Mpeemi̶ni, ɓe nyem Yahudi mo sat ngwar ɗi Jesu bar wuri nee, "Cicinsi a puus Nookɗi, ba ni ret ku a mang mbiisaam fugha kas." 11 Gwar ni wuri lap mmo nee, "A ngo ɗi wuri bar wan, a wuri sat nwan nee, Wan mang mbiisaam fi̶na kun so ɗi." 12 Mo tal pu wuri nee, "A we a ngo ɗiisat nwugha nee, a mang mbiisaam fugha, a so ye?" 13 Gwar ɗi Jesu bar ni, ba wuri man ngo ɗi bar wuri ni kas, mpeeɗi Jesu kì̵ ten yaghal yit po tuwan ni, mpee ɗuu kì̵ gurum ɗi mo ɗi a pee ni. 14 Aɓwoon mi̶ni, ɓe Jesu naa gwar ni ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes, ɓe wuri sat ngwar ni nee, "Yaksi a naa aa bar! A nook c`in shikbish, ku taji mee mbii ɗiibish met ɗiisi waa baa kat wugha ɗi zak kas." 15 Ɗangɓe gwar ni wuri so sat nyem Yahudi mo nee, a Jesu bar ɗi. 16 Mpeemi̶ni, ɓe nyem Yahudi mo ɗoghom tang ar ɗi mon ncínjeel nJesu, mpeeɗi wuri bar gurum parpuus Nookɗi. 17 Jesu lap mmo nee, "Puun fi̶na wuri nkaa ɗak har yaksi, ki̶ wan nkaa c`in ɗak aasi zak." 18 Mpee po ɗiisi, ɓe nyem Yahudi mo waa si̶ghi̶t tang a ar ɗi mon ntu Jesu ɗi, mpeeɗi ne ba wuri tep a Waar mu puus Nookɗi ɓejee ɗak kas, amma nee, Naan a puun fi̶ɗi. Ɗiisi ni kám nee, wuri lekáa fi̶ri, a ntiit kì̵ Naan. 19 Jesu sat mmo nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun. Ba Làa ni wurii mak c`in mbii mo a mmi̶shin kas, see a mbii ɗi wuri naa puun kì̵ c`in. Mpeeɗi mbii ɗi puun wurii c`in mo jir, ɓe Làa ni wurii c`in a mo zak. 20 Puun wuri wal nLàa ni, a mpeemi̶ni, ɓe wuri kám mbii ɗi wurii c`in mo shikáa fi̶ri jir nLàa ni. Har wurii kám ɗak ɗi mo met nɗiisi nLàa ni, mpeku ni si̶ghi̶t aapo ɗi nwun. 21 Kaaɗi puun wurii yaghal ki̶ gurum mo a peemúut ki̶ seen, ɓe Làa ni wurii cín seen koo weye ɗi wurii riɓet zak. 22 Ba puun wurii tokɗiyeel mee gurum kas, amma wuri yit tokɗiyeel ngurum mo jir a nsar kì̵ Làa ni. 23 Mpeku koo weye, ɓe cín ɗiiɗes ɗi nLàa ni, kaaɗi moo cín ɗiiɗes mpuun ni si. Ngo ɗi ba wuri cín ɗiiɗes nLàa ni kas, ɓe ba gwar mi̶ni cín ɗiiɗes mpuun ɗi wuri lop Làa ni kas mmi̶ni. 24 "Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun nee, koo weye ɗi wuri ki̶lingpo fi̶na, ki̶ wuri cínzeen ngo ɗi wuri lop wan, ɓe ngo mi̶ni ki̶ seen ɗiiso ngaa-ngaa. Ba mon ntokɗiyeel nwuri kas, mpeeɗi wuri kì̵ ten yit ar muut ni, ku wuri so ɗel ɗi ndi̶ghi̶n seen. 25 Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun nee, pee nin ndung j`i, har ni kì̵ ten j`i, ɗi nyem mumuut mon nki̶ling ɗoo kì̵ Làa kì̵ Naan. Nyem ɗi mo ki̶ling, ɓe a mon nkat seen. 26 Kaaɗi puun wuri ki̶ seen shikáa fi̶ri, ɓe wuri le ku Làa ni ki̶ seen shikáa fi̶ri zak. 27 Wuri cín iiko ɗii mu tokɗiyeel nLàa ni, mpeeɗi wuri a Làa kì̵ Gurum. 28 Taji mbii ɗiisi mo aapo nwun kas, mpeeɗi pee nin ndung j`i, ɗi nyem ɗi mo kì̵ murap jir, mon nki̶ling ɗoo kì̵ Làa ni. 29 Ki̶ mon nyaghal ndi̶ghi̶n ki̶cir zak. Nyem ɗi mo c`in mbii ɗiiret, ɓe mon nyaghal so a pee seen, amma nyem ɗi mo c`in mbii ɗiibish, ɓe mon nyaghal so a peeɗi mon ncanɗiyeel ɗiibish ɗi mmo." 30 "Ba wan mak c`in mee mbii mmi̶san kas, see a mbii ɗi wan ki̶ling, ɓe ki̶n tokɗiyeel a ɗishik. Ɗiyeel fi̶na ni a ɗin ndi̶re, mpeeɗi ba wan ki̶n c`in a ɗyen mukáa fi̶na kas, see a ɗyen kì̵ ngo ɗi wuri lop wan. 31 "Katɗang wan c`in langting nsan fi̶na, ɓe ba langting fi̶na ni azeen kas. 32 A mee ngo ɗiici ki̶ c`in langting fi̶na, ki̶ wan man nee, langting ɗi wurii c`in nkaa wan ni azeen. 33 Jí wu lop gurum mo so pe Joon, ɓe wuri c`in langting ɗi azeen nkaa wan. 34 Ba wan ki̶n kak a langting mu gurum kas. Amma wan satpo ɗiisi nwun nkaa Joon, a mpeku wu kat ɓam ɗi. 35 Jí Joon wuri a kaa fitila ɗi nii lap, ki̶ nii ɓangpee si, mpee rep pee lee. Ɓe jí wu kat retnyit hakyeng ki̶ ɓangpee fi̶ri ni. 36 Amma langting ɗi wan ki̶ ni, ni ɓal met mu Joon. Ɗak ɗi puun wuri cín nwan mpee c`in, ɗi wan nkaa c`in mo, a ɗak ni moo c`in langting nkaa wan nee, a puun wuri lop wan. 37 Puun ɗi wuri lop wan, wuri shikáa fi̶ri, wuri c`in langting nkaa wan zak. Ba wuu kyam ki̶ling ɗoo fi̶ri kas, ki̶ ba wuu kyam naa wuri shi yit kas. 38 Ki̶ ba po fi̶ri nii tong ndi̶ghi̶n putughup fuu mo kas, mpeeɗi ba wu cínzeen nLàa fi̶ri ɗi wuri lop kas. 39 Wuu naa ntang takarda kì̵ Naan mo, amma a takarda ɗiisi moo cín langting nkaa wan. 40 Jir ki̶si, ɓe wu kwar j`i pe wan ɗi, mpeku wu kat seen ɗi. 41 "Ba wan ki̶n tang a ɗiiɗes pu gurum mo kas. 42 Amma wan man wun, ba wuu wal nNaan ndi̶ghi̶n putughup fuu mo kas. 43 Wan j`i ndi̶ghi̶n sum kì̵ puun fi̶na, ɓe wu kwar wan. Katɗang mee gurum j`i ndi̶ghi̶n sum mukáa fi̶ri, ɓe wuu lap a ngo mi̶ni. 44 Wun nyem ɗi wuu tang a ɗiiɗes pu shak, ba wu mak tang a ɗiiɗes ɗi ni put a pe Naan ɗi wurin mmi̶shin kas. A mpeemi̶ni, ɓe ba wu cínzeen nwan kas. 45 "Taji wu pan nee, a wan nso ki̶ kaara fuu pe Daa ɗi kas. A Mosis ɗi wuu gangkáa nkaa wuri, a wurin nso ki̶ kaara fuu. 46 Katɗang ɓe ɗi wu cínzeen Mosis, ɓe ɗi wun ncínzeen nwan zak, mpeeɗi gyet Mosis wuri ran po nkaa wan. 47 Kaaɗi ba wu cínzeen mbii ɗi wuri ran mo kas, ɓe cirang wun ncínzeen ɗi mpo fi̶na mo ye?"\n1 Aɓwoon mi̶ni, ɓe Jesu wuri yaghal can am bahar mu Galili ɗel, ɗi moo pet ni a am bahar mu Tiberiyas. 2 Gurum mo ɗes mo so ndang nwuri, mpeeɗi mo kì̵ naa mbii lukshik ɗi wuri c`in mpee nyemgok mo. 3 Jesu ki̶ jeplop fi̶ri mo kàa tong a ɗeng guus. 4 Retnyit mu Canɗel mu nyem Yahudi mo ni j`i kus. 5 Jesu ɗiyeep yit fi̶ri, ɓe wuri naa gurum mo ɗes moo j`i pe wuri ɗi, ɓe wuri sat nFilip nee, "Mun nseet mbiise ɗi nin mmak gurum ɗiisi mo jir a neye?" 6 Jesu satpo ɗiisi, a mpeku wuri kyam Filip ɗi, mpeeɗi wuri shikáa fi̶ri, wuri kì̵ ten man mbii ɗi wurin nc`in. 7 Filip wuri lap nee, "Koo ɗi mu seet a mbiise mu shaghal zinariya ɗari vul, ɓe ba nin mmak ku koo weye, kat rep pak se ɗiɓen kas." 8 Ɗangɓe memee mɓut njeplop kì̵ Jesu mo, ɗi sum fi̶ri a Andru ɗyemni̶ghi̶n kì̵ Pita wuri sat nee, 9 "Mee làa zi̶lang ɗi mpesi, wuri ki̶ bred mo paat, ki̶ pupwap mo vul. Amma rep mi̶ni mmak a me mpee ɗuu gurum mo ɗes kaa ɗiisi si ye?" 10 Jesu sat mmo nee, "Wu sat nɗuu kì̵ gurum ni mo tong nyil, nkaa ɗem ɗi ni tap mi̶lep mpesi." Ɗangɓe gurum ni mo tong nyil. Mɓut nɗuu kì̵ gurum ni mo, ɓe daas mo wul duɓu paat. 11 Jesu wuri mang bred ni, ɓe wuri c`in aduwa mu pi̶lang Naan nkaa ni, ɓe wuri ɓàk ni nyem ɗi moo tong nyil ni, ki̶ wuri ɓàk pupwap ni mmo aasi zak. Ɓe koo weye se hi̶ɓi̶l. 12 Kaaɗi mo se hi̶ɓi̶l, ɓe Jesu sat njeplop fi̶ri mo nee, "Wu kyak kaghar bred ɗi ni ɗee ɗi, mpeku taji ni wat kas." 13 Ɗangɓe mo kyak kaghar bred ni jir, ɓe ni gam kacik mo kaghapaat baavul. 14 Kaaɗi gurum mo naa mbii lukshik ɗi Jesu c`in, ɓe mo sat nee, "Azeen-nzeen gwar ɗiisi a ngusatpo kì̵ Naan, ɗi gyet Naan sat nee, wuɗin lop j`i ndi̶ghi̶n yil ni si." 15 Kaaɗi Jesu man nee, mon ndung j`i mang wuri shiɓal, mpeku mo le wuri ɗee a mishkagham, ɓe wuri baakàa aɗeng guus mmi̶shin. 16 Kaaɗi kansi̶ghi̶n c`in, ɓe jeplop kì̵ Jesu mo sham mpo am bahar. 17 Mo ɗel jirgi am, ɓe mo can am bahar mpee ɗel so nKaparnahum. Kaaɗi pee ni kì̵ rii, ɓe baa Jesu kì̵ j`i pe mo ɗi kas. 18 Ɗangɓe am bahar ni tungpee, mpeeɗi mee kut ɗiiɗes ɗiiɓal nii cut am ni. 19 Jeplop ni mo kì̵ c`in mwaan nkaa am ni kaa meel kun koo feer si, ɓe mo naa Jesu wurii mwaan j`i pe jirgi ni ɗi. Ɓe ki̶i̶rmuut yaa mo. 20 Amma Jesu wuri sat mmo nee, "Taji ki̶i̶rmuut yaa wun kas, a wan." 21 Ɗangɓe mo riɓet, ɓe mo mang wuri ndi̶ghi̶n jirgi am ni ashak ki̶ mo. Abet-abet ɓe jirgi ni so wul mpoɗi̶ghi̶r nkoghop nyil ɗi moo so ɗi. 22 Daɗaar ni, ɓe kaghar nyem ɗi mo ɗee ɗi nkoghop mɓin am canɗar ni, mo naapee, ɓe ba mee jirgi kuɗi kas, see a memee mi̶ndong ɓejee, ki̶ zak, mo man ne ba doghon Jesu wuri kì̵ ɗel ndi̶ghi̶n jirgi ashak kì̵ jeplop fi̶ri mo kas. Jeplop ni mo so a mmusut. 23 Pak jirgi am ɗi mo tong nTiberiyas j`i ɗi, mo j`i wul kus ki̶ peeɗi doghon gurum mo se bred ɗi si, aɓwoon ɗi Daa wuri kì̵ c`in aduwa mu pi̶lang nkaa ni. 24 Kaaɗi ɗuu gurum ni mo naa ne ba Jesu ki̶ jeplop fi̶ri mo ɗi a pee ni kas, ɓe mo shikáa furu mo ɗel mɓut jirgi am mo, mpeku mo so ɗi nKaparnahum mpee tang Jesu. 25 Kaaɗi gurum ni mo kat Jesu mɓin am canɗar ni, ɓe mo sat nwuri nee, "Daa, a j`i a wul mpesi a pi̶rang ye?" 26 Jesu lap mmo nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun, wuu tang wan, ba a mpeeɗi wu naa mbii aapo mo kas, amma a mpeeɗi wu se bred har wu hi̶ɓi̶l. 27 Taji wu c`in ɗak mpee tang mbiise ɗi nii ki̶lak kì̵ wat kas, amma wu c`in ɗak a mpee mbiise ɗi nii tong har mpee seen ɗiiso ngaa-ngaa, ɗi Làa kì̵ Gurum wurin ncín ni wun. Mpeeɗi Naan puun wuri kì̵ ten cín iiko nwuri mpee c`in mbii mi̶ni mo." 28 Ɗangɓe mo tal pu wuri nee, "Mun nc`in a me, mpeku mu gam ɗyen kì̵ Naan ɗi ye?" 29 Jesu lap mmo nee, "A ɗak ɗi Naan wurii riɓet ku wu c`in, mpeku wu gam ɗyen fi̶ri ɗi nɗiisi, wu cínzeen ngo ɗi wuri lop." 30 Mo sat nwuri nee, "Katɗang ni aasi, ɓe wughan nc`in a mbii lukshik ɗiiɗang nyit funu ɗi mun nnaa, mpeku mu cínzeen ɗi wugha ye? Wugha mak c`in a meye? 31 Gyet puun funu mo se manna a naar yil, kaaɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan si nee, 'Naan wuri lop bred tong aɗeng sham mmo se.' " 32 Jesu sat mmo nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun, ba gyet a Mosis cín bred ɗi ni tong aɗeng sham ɗi mpuun fuu ni mo kas. A puun fi̶na wuri cín bred ɗi ni azeen sham mmo aɗeng. 33 Mpeeɗi bred mu Naan ni tong aɗeng sham, ɗi nii c`in seen nyil ni." 34 Mo tal pu wuri nee, "Daa, a cín bred ɗiisi ni mmun shidaar-shidaar." 35 Jesu wuri sat mmo nee, "A wan a bred ɗi nii cín seen ngurum mo. Ngo ɗi wuri j`i pe wan ɗi, ɓe ba neen nkyam láa nwuri kas, ki̶ ngo ɗi wuri cínzeen nwan, ɓe ba neen am mbaa tu wuri ɗi zak kas har ngaa-ngaa. 36 Wan sat nwun nee, wuu naa wan, amma jir ki̶si, ɓe ba wu cínzeen kas. 37 Nyem ɗi Daa wurii cín mo nwan, ɓe moo j`i pe wan ɗi. Ngo ɗi wuri j`i pe wan ɗi, ɓe ba wan nceen wuri kas, koo ɗiɓen. 38 Wan tong aɗeng nsham ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, ba a mpeku wan c`in ɗyen mukáa fi̶na ɗi kas, amma a mpeku wan c`in ɗyen kì̵ ngo ɗi wuri lop wan sham ɗi. 39 A ɗyen kì̵ ngo ɗi wuri lop wan ni nɗiisi, mpeku taji wan vwet memee ndi̶ghi̶n nyem ɗi wuri cín mo wan kas. Amma mpeku wan yaghal ɗi ki̶ mo jir parkyes kì̵ yil ni. 40 A mbii ɗi puun fi̶na wurii riɓet ni nɗiisi, mpeku koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri naa Làa ni, ki̶ wuri cínzeen nLàa ni zak, ɓe ngo mi̶nin nkat seen ɗiiso ngaa-ngaa, ki̶ wan nyaghal ki̶ gwar mi̶ni parkyes kì̵ yil ni." 41 Ɗangɓe nyem Yahudi mo ɗoghom katpo ndagham-ndagham nkaa Jesu, mpeeɗi wuri sat nee, wuɗi a bred ɗi ni tong aɗeng sham. 42 Mpeemi̶ni mo sat nee, "Ba a Jesu làa kì̵ Josep nɗiisi kas aa? Ba mu man puun fi̶ri ki̶ ni̶ghi̶n fi̶ri mo kas aa? A me le ɗang wuri sat yaksi ne, wuɗi tong aɗeng sham ɗi ye?" 43 Jesu lap mmo nee, "Taji wu katpo ndagham-ndagham ki̶ shak kas. 44 Ba mee gurum mak j`i pe wan ɗi kas, see koo a Daa ɗi wuri lop wan, wuri ɗul ngo ni j`i aku, ɗangɓe wan nyaghal ki̶ ngo ni parkyes kì̵ yil ni. 45 Mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ nyemsatpo kì̵ Naan mo nee, 'A Naan wurin nkám mmo jir.' Koo weye ɗi wurii ki̶ling, ki̶ wurii kám pu Daa zak, a ngo mi̶nin nj`i pe wan ɗi. 46 Ba mee gurum kì̵ kyam naa Daa kas, see a ngo ɗi wuri put pe Naan ɗi, a wuri kì̵ naa Daa. 47 Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, ngo ɗi wuri cínzeen, ɓe wuri ki̶ seen ɗiiso ngaa-ngaa. 48 Wan a bred ɗi nii cín seen ngurum mo. 49 Gyet puun fuu mo se manna a naar yil, ɓe mo murap. 50 Amma ngo ɗi wurin nse bred ɗi ni tong aɗeng sham ɗi, ɓe ba wurin mmuut kas. 51 Wan a bred ɗi nii cín seen ngurum mo, ɗi ni tong aɗeng sham. Koo weye, ɗi wuri se bred ɗiisi, ɓe wurin nkat seen ɗiiso ngaa-ngaa. Bred ɗi wan ki̶ ni, ni a san fi̶na ɗi wan ncín ni, mpeku gurum ɗi mo ndi̶ghi̶n yil ni mo kat seen ɗi." 52 Nyem Yahudi mo ɗoghom ɓeetshik ki̶ shak, mo sat nee, "Cirang ɗangɓe gwar ɗiisi wurin ncín shin fi̶ri mmun se ye?" 53 Jesu sat mmo nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun, katɗang ɓe ba wu se luwa kì̵ Làa kì̵ Gurum, ki̶ wu shwaatoghom fi̶ri kas, ɓe ba wun ki̶ seen ndi̶ghi̶n suk fuu kas. 54 Ngo ɗi wurii se luwa fi̶na, ki̶ wurii shwaatoghom fi̶na, ɓe wuri ki̶ seen ɗiiso ngaa-ngaa. Ɓe wan nyaghal ki̶ ngo mi̶ni parpuus kyes kì̵ yil ni. 55 Mpeeɗi luwa fi̶na ni a mbiise ɗi ni azeen, ki̶ toghom fi̶na ni a mbii shwaa ɗi ni azeen zak. 56 Ngo ɗi wuri se luwa fi̶na, ki̶ wuri shwaatoghom fi̶na zak, ɓe a wurii tong ndi̶ghi̶n wan, ki̶ wan ndi̶ghi̶n wuri zak. 57 Kaaɗi puun fi̶na ɗi wuri ki̶ seen wuri lop wan, ɓe wan ɗi ki̶ seen a mpee puun zak. Ni aasi, ngo ɗi wuri se wan, ɓe ngo mi̶ni ki̶ seen a mpee wan. 58 A bred ɗi ni tong aɗeng sham ni nɗiisi, ba ni a kaa bred ɗi gyet puun fuu mo se, ɓe mo murap si kas. Ngo ɗi wuri se bred ɗiisi, ɓe wurin nkat seen ɗiiso ngaa-ngaa." 59 Jesu satpo ɗiisi mmo, a kaaɗi wuri nkaa kám ngurum mo ndi̶ghi̶n mee lu kì̵ Naan nyil nKaparnahum. 60 Kaaɗi nyemso ndang Jesu mo ɗes mo ki̶ling po ɗi wuri sat ni mmo, ɓe mo sat nee, "Po ɗiisi ni luk zam, a we mmak lap ni ye?" 61 Amma mpeeɗi Jesu man ndi̶ghi̶n putughup furu ne, nyemso ndang wuri moo katpo nɗagham-nɗagham nkaa po mi̶ni, ɓe wuri sat mmo nee, "A po ɗiisi ni le ku wu baa mɓwoon aa? 62 Katɗang ɓe wu naa Làa kì̵ Gurum wuri waa baakàa aɗeng, a peeɗi jí wuri ɗi yam ee? 63 A Riin kì̵ Naan wurii cín seen, ba ɓal kì̵ gurum ni ki̶ mee koghop ni kas. Po ɗi wan sat nwun si mo, a mo a Riin, ki̶ a mo a seen zak. 64 Pak mo ɗi ndi̶ghi̶n wun, ɗi ba mo cínzeen kas." Mpeeɗi pugyet ɗin nshee, ɓe Jesu wuri man nyem ɗi ba mo cínzeen kas, ki̶ wuri man ngo ɗi wurin nyaghal seet wuri zak. 65 Jesu wuri sat zak nee, "A ni le ɗang ɗi wan sat wun nee, 'Ba mee gurum mak j`i pe wan ɗi kas, see koo a Daa le ku ngo ni j`i pe wan ɗi.' " 66 Kaaɗi mo ki̶lingpo ɗiisi, ɓe pak nyemso ndang Jesu mo ɗes mo baa shiɓwoon. Ba mo kuɗi ki̶ so ndang wuri kas. 67 Mpeemi̶ni ɓe Jesu sat njeplop fi̶ri ɗiikaghapaat baavul si mo nee, "Wun wuu riɓet baa shiɓwoon zak me?" 68 Simon Pita lap nee, "Daa, mun nwaa mu baa mu so a pe we ɗi ye? A wugha ki̶ po mu seen ɗiiso ngaa-ngaa. 69 Muu ten mu cínzeen, ki̶ mu man nee, wugha a ngo ɗiiɓang mu Naan." 70 Jesu sat mmo nee, "Ba gyet wan bi̶lip wun a kaghapaat baavul kas aa? Amma memee mi̶ndong ndi̶ghi̶n wun, wuri a Shetan." 71 (Wurii satpo ɗiisi a nkaa Judas ɗyem kì̵ Simon Iskariyot mmi̶ni, mpeeɗi a wurin nyaghal seet Jesu, wuri a memee ndi̶ghi̶n jeplop kì̵ Jesu ɗiikaghapaat baavul ni mo.)\n1 Aɓwoon ɗiisi, ɓe Jesu wuri mwaan shipee-shipee nkoghop nyil nGalili. Ba wuri riɓet mwaan so ndi̶ghi̶n yil nJudiya kas, mpeeɗi nyemnan-nan mu nyem Yahudi moo tang wuri mpee tu. 2 Kaaɗi retnyit mu nyem Yahudi mo, ɗi ni a mu tong mb`it mo ni kus. 3 Ɓe ɗyemni̶ghi̶n kì̵ Jesu mo sat nwuri nee, "A yaghal a so ndi̶ghi̶n yil nJudiya mpeku nyemso ndang wugha mo naa ɗak ɗi aa c`in si mo ɗi zak. 4 Ba mee ngo ɗi wuri riɓet ku gurum mo man wuri, wurii c`in mee mbii a si̶sok kas, kaaɗi wugha ki̶ c`in mbii ɗiisi mo si, ɓe a yit ku gurum mo jir mo man wugha." 5 Koo a ɗyemni̶ghi̶n kì̵ Jesu mo, ɓe ba mo cínzeen nwuri kas. 6 Jesu sat mmo nee, "Ba pee fi̶na ni ki̶ wul kas, amma wun ki̶ pee koo pi̶rang ye. 7 Ba gurum ɗi mu yil ni mo kwar wun kas, amma mo kwar a wan, mpeeɗi wan ki̶n c`in langting nkaa mo nee. Mbii ɗi moo c`in mo, mo a ɗiibish. 8 Wun wu so ɗi a pee retnyit ni. Ba wan nso a pee retnyit ɗiisi ni kas, mpeeɗi ba pee fi̶na ni ki̶ wul kas, ni kuɗi." 9 Kaaɗi wuri satpo ɗiisi mo, ɓe wuri ɗee ɗi ndi̶ghi̶n yil nGalili ni. 10 Amma aɓwoon ɗi ɗyemni̶ghi̶n fi̶ri mo ki̶ so a pee retnyit ni, ɓe Jesu wuri yaghal so ɗi a pee ni a si̶sok zak. Ba wuri so agaak kas. 11 Nyem Yahudi mo tang wuri ɗi a pee retnyit ni, mo tal nee, "Gwar ni wuri a neye?" 12 Ɗuu gurum ni mo ɗoghom satpo ki̶ shak caghat-caghat nee, "wuri a ngo ɗin ndi̶re" Amma pak mo sat nee, "wuri a ngunum gurum mo." 13 Amma ba mee gurum mak satpo nkaa wuri agaak kas, mpeeɗi gurum ni mo ki̶i̶r nyemnan-nan mu nyem nJudiya mo. 14 Kaaɗi mon nnaar mu retnyit ni, ɓe Jesu wuri yaghal kàa nLu kì̵ Naan ɗiiɗes, wuri ɗoghom kámpo Naan ngurum mo. 15 Ni aapo nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo, mo sat nee, "Cirang ɗangɓe gwar ɗiisi wuri kat man ɗiiɗes, ɓe ba wuri kì̵ kyam so mmakaranta kas ye?" 16 Jesu lap mmo nee, "Mbii ɗi wan ki̶n kám ni, ba ni a mi̶na kas, amma ni a mu Naan ɗi wuri lop wan. 17 Katɗang ɓe mee gurum ki̶ riɓet c`in ɗyen kì̵ Naan azeen-nzeen, ɓe wurin mmanshii kì̵ mbii ɗi wan ki̶n kám ni ne, kyet ni a mu Naan aa? Aa koo ki̶n satpo ni a shikáa fi̶na ye? 18 Ngo ɗi wurii satpo mpee káa fi̶ri, ɓe wurii tang a ɗiiɗes mukáa fi̶ri mmi̶ni. Amma ngo ɗi wurii tang a ɗiiɗes mpee ngo ɗi wuri lop wuri, ɓe ngo mi̶ni wuri a nguzeen. Ba mee mbii ɗiibish ɗi ndi̶ghi̶n wuri kas. 19 Ba gyet Mosis cín Waar nwun kas aa? Jir aasi, ɓe ba mee gurum ndi̶ghi̶n wun tap Waar ni mo kas. A me le ɗang wuu tangpee tu wan ye?" 20 Ɗuu gurum ni mo sat nJesu nee, "Wugha ki̶ riin ɗiibish! A wee tang tu wugha ye?" 21 Jesu lap mmo nee, "Wan c`in mbii lukshik a mi̶ndong ɓejee parpuus Nookɗi, ɓe ni aapo nwun jir. 22 Wu pan, gyet Mosis wuri sat nwun ku wu can-can, amma ba gyet a Mosis shee sat ne wu can-can ni kas, gyet a puun fuu mo shee can-can ni wun, ki̶ wuu can jep mo parpuus Nookɗi. 23 Katɗang ɓe wuu can jep mo parpuus Nookɗi, mpeku taji mo tep Waar kì̵ Mosis kas, ɓe a me le ɗang wuu langtughup ki̶ wan, mpeeɗi wan bar gurum ki̶n ndi̶ng parpuus Nookɗi ye? 24 Taji wu tokɗiyeel shi mbii ɗi wu naa shi yit kas, amma wu tokɗiyeel a nkaa zeen." 25 Pak nyem Jerusalem mo sat nee, "Ba a gwar ɗi moo tang wuri mpee tu sí nɗiisi kas aa? 26 Wu naa wuri nkaa katpo agaak, ɓe ba mee gurum sat mmee mbii nwuri kas! Meeɓe, nyemnan-nan mo ki̶ man nee, a gwar ɗiisi wuri a Kristi ni azeen. 27 Mun mu man peeɗi gwar ɗiisi wuri put ɗi, amma katɗang Kristi wurin nj`i wul, ɓe ba mee gurum mman peeɗi wuri put ɗi kas." 28 Kaaɗi Jesu nkaa kám ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, ɓe wuri sat mmo shi ɗoo ɗiiɗes nee, "Wun wu man wan, ki̶ wu man peeɗi wan put ɗi zak. Ba wan j`i a mpee káa fi̶na kas, amma wan j`i a mpee ngo ɗi wuri lop wan. Wuri a nguzeen, ki̶ ba wu man wuri kas. 29 Wan man wuri, mpeeɗi wan put a pe wuri ɗi, ki̶ a wuri lop wan." 30 Mpee po ɗiisi, ɓe mo tang peeɗi mon nyaa wuri ɗi, amma ba mee gurum mak lesar nkaa wuri kas, mpeeɗi ba pee fi̶ri ni ki̶ wul kas. 31 Amma, gurum mo ɗes ndi̶ghi̶n ɗuu kì̵ gurum ni mo, mo cínzeen wuri, ki̶ mo sat nee, "Katɗang Kristi wurin nj`i wul, ɓe wurin nc`in mbii lukshik ɗi mo waa met mbii ɗi gwar ɗiisi wuri c`in si mo aa?" 32 Nyem Farisi mo ki̶ling nee, ɗuu kì̵ gurum ni mo nkaa sat mbii ɗiisi nɗagham-nɗagham nkaa Jesu, ɓe mo ɓàlpo ashak ki̶ pris ɗiinan mo, ku mo lop nyemtap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes mo, mpeku mo so yaa Jesu ɗi. 33 Jesu wuri sat nee, "Wan ntong ashak ki̶ wun mpee reppee lee, ɗangɓe wan mbaaso pe ngo ɗi wuri lop wan j`i. 34 Ɗangɓe wun ntang wan, amma ba wun nkat wan kas. Mpeeɗi peeɗi wan nso ɗi, ɓe ba wun mmak so ɗi kas." 35 Ɗangɓe nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nshak nee, "Gwar ɗiisi wurin nyaghal so a neye, ɗi har mun nyaghal mu tang wuri, ɓe ba mun nkat wuri kas ye? Kyet wurin nso a pe nyem funu ɗi mo a ti̶tiit ndi̶ghi̶n nyem Heleni mo, mpeku wuri kám ɗi nyem Heleni mo wa? 36 A me a shii kì̵ po ɗi wuri sat nee, 'Wun nyaghal wu tang wan, ɗangɓe ba wun nkat wan kas si ye?' Ki̶ nee, 'Peeɗi wan nso ɗi, ɓe ba wun mmak so ɗi kas zak ye.' " 37 Parpuus ɗi retnyit mu tong mb`it nii kyes, ɗi ni a puus ɗiiɗes ni, ɓe Jesu wuri yaghal ɗar, wuri sat shi ɗoo ɗiiɗes nee, "Katɗang neen am tu mee gurum, ɓe wuri j`i pe wan ɗi, ku wuri shwaa ɗi. 38 Koo a weye ɗi wuri cínzeen nwan, kaa mbii ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan si nee, 'Am ɗi nii cín seen nin nkaa put ɗes ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri.' " 39 Jesu satpo ɗiisi ni a nkaa Riin ɗi nyem ɗi mo cínzeen nwuri, mon nyaghal lap ni, mpeeɗi har yaksi, ɓe ba gurum mo ki̶ lap Riin ni kas. Mpeeɗi ba Naan wuri kì̵ yaghal ki̶ Jesu ndi̶ghi̶n ɗiiɗes kas aku. 40 Kaaɗi gurum mo ki̶lingpo mi̶ni, ɓe pak gurum ni mo sat nee, "Azeen-nzeen gwar ɗiisi wuri a ngusatpo kì̵ Naan." 41 Ɓe pak mo sat nee, "A wuri a Kristi." Amma pak mo waa sat nee, "Kyet Kristi wurin mput a nyil nGalili wa? 42 Mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan nee, 'Kristi wurin mput a ndi̶ghi̶n dang mu Devid, ndi̶ghi̶n Betlehem zak, laayil ɗi gyet Devid wuri tong ɗi.' " 43 Ɗangɓe ɓàkshak ni ɗel nnaar ki̶ ɗuu gurum ni mo mpee Jesu. 44 Pak gurum moo riɓet yaa wuri, amma ba mee gurum lesar nkaa wuri kas. 45 Nyemtap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes mo waa baaso pe pris ɗiinan-nan mo ki̶ nyem Farisi mo, ɓe mo tal pu nyemtap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni mo nee, "A me le ɗangɓe ba wu yaa wuri wu j`i ki̶ wuri kas ye?" 46 Nyemtap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni mo lap nee, "Ba muu kyam ki̶ling mee gurum satpo kaa gwar ɗiisi si kas!" 47 Nyem Farisi mo lap mmo nee, "Ashee! Wuri kì̵ num wun aasi zak wa? 48 Kyet wu kat mee gurum ndi̶ghi̶n nyem ɗiinan-nan mo, koo ndi̶ghi̶n nyem Farisi mo ɗi moo cínzeen nwuri wa? 49 Amma nyem ɗi mo cínzeen ndi̶ghi̶n ɗuu kì̵ gurum ɗiisi mo, ba mo man mee Waar kì̵ Mosis kas. Mo a nder kì̵ ɗiyeel kì̵ Naan." 50 Nikodimus ɗi jí wuri ki̶ so pe Jesu ɗi mpar, wuri a memee mɓut mmo, wuri tal pu mo nee, 51 "Kyet Waar funu ni sat nee, mu canɗiyeel ɗiibish ngurum katɗang ba muu ki̶ling pu wuri, mpeku mu man mbii ɗi wuri c`in ɗi akuɗang kas wa?" 52 Mo lap nwuri nee, "Wugha a ngu Galili zak wa? A tang takarda kì̵ Naan riret, ɓe a nnaa nee, ba mee ngusatpo kì̵ Naan nkyam put nGalili kas." [ 53 Koo ngo ɗiiɗang ye, ɓe wuri yaghal so ntulu fi̶ri.\n1 Jesu wuri yaghal kàa aɗeng Jwakpaat. 2 Daɗaar ni mɓít-mɓít, ɓe wuri waa baaj`i ɗel ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes. Ɗuu gurum mo ɗes mo j`i pe wuri ɗi, Jesu tong nyil, ɓe wuri ɗoghom kám mmo. 3 Ɗangɓe nyemkám Waar kì̵ Mosis mo, ki̶ nyem Farisi mo, mo j`i ɗel ki̶ mee mat ɗi mo yaa wura nkaa c`in ngaa, ɓe mo le wura ɗar a naar. 4 Mo sat nwuri nee, "Ngukám, mo yaa mat ɗiisi wura nkaa c`in ngaa. 5 Ndi̶ghi̶n takarda mu Waar funu, ɓe Mosis wuri sat mmun nee, 'Mu car kiyeet ki̶ mat kaa mi̶ni si shi ndi̶ng har wura muut.' Wugha sat a me nkaa mi̶ni ye?" 6 Mo c`in tal ɗiisi a mpeku mo kyam wuri ɗi, ki̶ zak, ku mo kat mee mbii ɗi mpee so c`in mwaanaa fi̶ri. Amma Jesu ɗoghom, ɓe wuri ran-ran shi ni̶kongsar fi̶ri nyil. 7 Amma kaaɗi mo vuun ntal ni pu wuri, ɓe Jesu wuri yaghal ɗar a ting, wuri sat mmo nee, "Ngo ɗi ba wuri ki̶ shikbish mɓut nwun kas, ɓe wuri shee bák wura shi ndi̶ng." 8 Jesu wuri waa baa ɗoghom ɗi zak, ɓe wuri ran-ran shi ni̶kongsar fi̶ri nyil. 9 Kaaɗi mo ki̶lingpo mi̶ni, ɓe mo ɗoghom pwat shimi̶ndong-shimi̶ndong. Gwar ɗi wuri kun met mmo jir, a wuri shee put, har mo j`i pwat kyes, ku ɗee a Jesu ɗi mmi̶shin, ki̶ mat ni wuraa ɗar ɗi a pee ni zak. 10 Jesu ɗiyeep yit naa wura, ɓe wuri sat nwura nee, "Mat, nyem ɗi moo riɓet car yi ni mo a neye? Ba mee ngo mak canɗiyeel mu muut yi kas aa?" 11 Wura lap nee, "Waash Daa", Jesu sat nwura nee, "Ba wan canɗiyeel ɗiibish yi kas zak. Yi so waa, amma taji yi baa yi c`in shikbish ɗi zak kas."] 12 Jesu wuri baa sat mmo zak nee, "Wan a peeɓang mu yil ni. Ngo ɗi wuri j`i ndang wan, ɓe ba wurin mmwaan ndi̶ghi̶n peenkoo kas. Amma wurin nkat peeɓang mu seen." 13 Nyem Farisi mo sat nJesu nee, "Wugha aa c`in a langting mpee káa fugha, ba langting ni azeen kas." 14 Jesu lap mmo nee, "Koo ɗi wan ki̶n c`in a langting mpee káa fi̶na, ɓe langting fi̶na ni azeen, mpeeɗi wan man peeɗi wan put ɗi nj`i, ki̶ wan man peeɗi wan ndung so ɗi zak. Amma ba wun, wu man peeɗi wan put ɗi nj`i kas, koo a peeɗi wan ndung so ɗi kas zak. 15 Wun wuu tokɗiyeel ngurum mo a shi pan mu yil ɗiisi, ba wan ki̶n tokɗiyeel mee gurum kas. 16 Amma koo ɗi wan tokɗiyeel mmee gurum, ɓe ɗiyeel fi̶na ni a nkaa zeen, mpeeɗi ba wan tokɗiyeel ni a mmi̶san kas, amma muu tokɗiyeel ni ashak ki̶ puun fi̶na ɗi wuri lop wan. 17 Mo kì̵ ran ndi̶ghi̶n takarda Waar fuu zak nee, 'Katɗang gurum mo vul mo c`in langting nkaa mbii, ɓe ni azeen.' 18 Wan ki̶n c`in langting mpee káa fi̶na, ki̶ puun fi̶na ɗi wuri lop wan, wuri c`in langting mpee wan zak." 19 Mo tal pu wuri nee, "Puun fugha ni wuri a neye?" Jesu lap nee, "Ba wu man wan kas, ki̶ ba wu man puun fi̶na kas zak. Katɗang ɗi wu man wan, ɓe ɗi wun mman puun fi̶na zak." 20 Jesu satpo ɗiisi mo a kaaɗi wuri nkaa kám mmo ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes, a peeɗi moo le kwati mu lap mbiizughum mo ɗi. Amma ba mee gurum yaa wuri kas, mpeeɗi ba pee fi̶ri ni ki̶ wul kas. 21 Jesu baa sat mmo zak nee, "Wan ndung so, ɓe aɓwoon ɗi wan ki̶n so, ɓe wun ntang wan, ki̶ wun mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo zak. Peeɗi wan ndung so ɗi, ɓe ba wun mmak so ɗi kas." 22 Po ɗiisi ni le ku nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nee, "A me a shii kì̵ po ɗi wuri sat ne, 'Peeɗi wurin ndung so ɗi, ɓe ba mun mmak so ɗi kas ye?' Wurii tang a tu shin aa?" 23 Jesu lap mmo nee, "Wun a mu yil ni, amma wan tong aɗeng nsham. Wun a mu yil ɗiisi, amma ba wan a mu yil ɗiisi kas. 24 Wan ki̶n ten sat nwun nee, wunn mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo. Mpeeɗi katɗang ba wu cínzeen ne, wan a Kristi kas, ɓe wunn mmurap ndi̶ghi̶n shikbish fuu mo." 25 Mo tal pu Jesu nee, "Wugha a weye?" Jesu lap mmo nee, "A wan a gwar ɗi wan satpo nwun nkaa wuri nshee si. 26 Wan ki̶ mbii mo ɗes, ɗi wan nsat nkaa wun, ki̶ mbii mo ɗes ɗi wan ncanɗiyeel ɗiibish nwun ɗishik zak. Amma ngo ɗi wuri lop wan, wuri azeen. Mbii ɗi wan ki̶ling mo pu wuri, ɓe wan ki̶n sat a ni ngurum mo zak." 27 Ba mo man nee, Jesu wurii satpo mmo a nkaa Daa kas. 28 Ɗangɓe Jesu wuri sat nee, "Katɗang mon nɗiyeep Làa kì̵ Gurum nkaa shiyeepyoghom ɗangɓe wun mman nee, a wan a wuri, ki̶ zak wun mman ne, ba wan mak c`in mee mbii mmi̶san kas, amma wan ki̶n sat a mbii ɗi puun fi̶na wuri ki̶ kám mo nwan. 29 Ngo ɗi wuri lop wan, wuri ɗi ashak ki̶ wan zak. Ba wuri yit wan mmi̶san kas, mpeeɗi wan ki̶n c`in a mbii ɗi mo tong ɗyen nwuri shidaar-shidaar." 30 Kaaɗi Jesu satpo ɗiisi mo, ɓe gurum mo ɗes mo cínzeen nwuri. 31 Jesu sat nyem Yahudi ɗi mo cínzeen nwuri si mo nee, "Katɗang wu ɗyel kám fi̶na mo ndi̶ghi̶n putughup fuu mo, ɓe wun a nyemso ndang wan ɗi azeen mo. 32 Ɗangɓe wun mman zeen ni, ɓe zeen nin nle ku wu put mɓut ɗak ki̶rom mu shikbish mo zak." 33 Mo lap nwuri nee, "Mun a dang mu Abraham, ba muu kyam ɗee a ki̶rom kì̵ mee gurum kas. A me le ɗang a sat nee, wun mput mɓut ɗak ki̶rom fuu ye?" 34 Jesu lap mmo nee, "Wan sat azeen nwun. Jir koo a ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri c`in shikbish, ɓe wuri kì̵ ɗee a ki̶rom kì̵ shikbish ni. 35 Ngo ɗi wuri a ki̶rom, ɓe ba wurii mak tong ndi̶ghi̶n tulu har ngaa-ngaa kas, amma a laalu wurii tong ɗi har ngaa-ngaa. 36 Katɗang ɓe Làa ni wuri le ku wu ɗee a mukáa fuu, ɓe wun nɗee a mukáa fuu azeen-nzeen. 37 Wan man nee, wun a dang mu Abraham, amma jir ki̶si, ɓe wuu tang ar mpee tu wan, mpeeɗi ba wu cínzeen po fi̶na kas. 38 Wan ki̶n sat a mbii ɗi puun fi̶na kám nwan, amma wun wuu c`in a mbii ɗi wu ki̶ling pe puun fuu ɗi." 39 Mo lap nwuri nee, "A Abraham a puun funu." Jesu sat mmo nee, "Katɗang ɗi wun a jep kì̵ Abraham mo, ɓe ɗi wun nc`in ɗak ɗi gyet Abraham wuri c`in mo zak. 40 Amma yaksi, wun ndung tang ar mpee tu wan. Wan ɗi wan sat zeen nwun, ɗi wan ki̶ling pe Naan ɗi. Ba gyet Abraham wuri c`in mbii kaa mi̶ni si kas. 41 Wun wuu c`in a ɗak ɗi puun fuu kì̵ c`in." Mo lap nwuri nee, "Ba mo làa mun a aaknuk mo kas, mun ki̶ puun a mi̶ndong ɗi wuri a Naan." 42 Jesu sat mmo nee, "Katɗang ɗi Naan wuri a puun fuu, ɓe ɗi wun nwal nwan ɗi wan ɗi mpesi, mpeeɗi wan tong a pe Naan ɗi nj`i. Ba wan j`i a shikáa fi̶na kas, amma a Naan wuri lop wan. 43 A me le ɗang ba wu manshii kì̵ po fi̶na mo kas ye? A mpeeɗi ba wu mak gung mpeku wu ki̶lingpo fi̶na mo ɗi kas. 44 A Shetan a puun fuu. Wun wuu c`in a mbii ɗi puun fuu ki̶ riɓet. Pugyet ɗi nshee, ɓe wuri a ngutukáa, ki̶ ba wurii mak ɗar nkaa zeen kas, mpeeɗi ba mee zeen ɗi ndi̶ghi̶n wuri kas. Wurii c`in ɗung, mpeeɗi mi̶ni a mi̶se fi̶ri. Wuri a nguɗung, ki̶ wuri a puun mu nyemɗung mo zak. 45 Amma wan ki̶n sat zeen nwun, ɓe ba wu cínzeen nwan kas. 46 A we ndi̶ghi̶n wun ɗi wuri mak kám ni agaak nee, wan ki̶n kyam c`in shikbish ye? Katɗang wan ki̶n sat azeen nwun, ɓe a me le ɗang ba wu cínzeen nwan kas ye? 47 Ngo ɗi wuri a mu Naan, ɓe wurii lekom mpee ki̶lingpo ɗi mo a mu Naan. Mbii ɗi ni le ɗang ba wuu lekom mpee ki̶ling kám fi̶na ni kas, a mpeeɗi ba wun a mu Naan kas." 48 Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo lap Jesu nee, "Mun mu sat a ndi̶re ne, wugha a ngu Sameriya, ki̶ wugha ki̶ riin ɗiibish kas aa?" 49 Jesu lap mmo nee, "Ba wan ki̶ riin ɗiibish kas. Wan ki̶n le ɗiiɗes a puun fi̶na, amma wun wuu toklong nwan. 50 Ba wan ki̶n tang a ɗiiɗes mpee káa fi̶na kas, amma mee ngo ɗi, ɗi wurii tang ɗiiɗes ni mpee wan, a wurii tokɗiyeel zak. 51 Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri lappo kám fi̶na mo, ɓe ba wurin mmuut kas har ngaa-ngaa." 52 Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nwuri nee, "Yaksi, mpee po fugha, ɓe mu man nee, wugha ki̶ riin ɗiibish. Gyet Abraham wuri kì̵ muut, ki̶ nyemsatpo kì̵ Naan mo kì̵ murap zak. Amma wugha sat nee, koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri tap kámpo fugha mo, ɓe ba wurin mmuut kas. 53 Wugha ɗes met puun funu Abraham ɗi gyet wuri kì̵ muut si me? Gyet nyemsatpo kì̵ Naan mo kì̵ murap zak! Wugha aa lesak a weye?" 54 Jesu wuri lap nee, "Katɗang wan ki̶n le ɗiiɗes nsan, ɓe ba ɗiiɗes fi̶na nii koghop ni kas. A puun fi̶na wuri le wan a ɗiiɗes. Wuri ɗi wuu pet wuri a Naan fuu. 55 Koo ɗi wuu sat nee, wuri a Naan fuu, ɓe ba wu man wuri kas. Amma wan man wuri. Katɗang wan sat ne, ba wan man wuri kas, ɓe wan ɗee a nguɗung kaa wun si. Amma wan ki̶n sat nwun nee, wan man wuri, ki̶ wan ki̶n tap ki̶ po fi̶ri mo zak. 56 Puun fuu Abraham wuri kat retnyit mpee naa puus j`i fi̶na, wuri ki̶ naa ni, ɓe wuri kat retnyit zam." 57 Nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo sat nwuri nee, "Ba wugha kì̵ wul ɓit laarpaat kas, ɓe cirang ɗang a sat nee aa kyam naa Abraham ye?" 58 Jesu sat mmo nee, "Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun, akuɗang gyet moo làa Abraham, ɓe wan ɗi." 59 Ɗangɓe mo sham hi̶r nhi̶k mo, mpeku mo car wuri ɗi. Amma Jesu wuri lagham ndi̶ghi̶n gurum mo, ɓe wuri ɗel put ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni.\n1 Kaaɗi Jesu a ar ɗel, ɓe wuri naa mee gwar ɗi mo làa wuri a vum. 2 Jeplop fi̶ri mo tal pu wuri nee, "Ngukám, a mpee shikbish kì̵ gwar ɗiisi aa, aa koo a mpee shikbish kì̵ puun fi̶ri mo, le ɗang mo làa wuri a vum ye?" 3 Jesu lap mmo nee, "Ba a gwar ɗiisi wuri c`in shikbish, koo a puun fi̶ri mo kas, amma a mpeku mo kám ɗak kì̵ Naan ɗi shi wuri. 4 Ting mu c`in ɗak mu ngo ɗi wuri lop wan kaaɗi puus ni kuɗi si. Yak pee nin nrap, ɗi ba mee gurum mmak c`in ɗak kas. 5 Kaaɗi wan ɗi ndi̶ghi̶n yil ni si, ɓe wan a peeɓang mu yil ni." 6 Aɓwoon ɗi Jesu satpo mi̶ni, ɓe wuri tus lii nyil, wuri riyeep rep yil ɓàl ki̶ lii ni, ɓe wuri pwos nkaa yit kì̵ nguvum ni. 7 Jesu sat nguvum ni nee, "A so a vwang yit fugha ndi̶ghi̶n tuwan ɗi ni nSilowam." (Shii kì̵ sum Silowam ni a nee, Ɗiili̶lop.) Ɓe gwar ni so vwang yit fi̶ri, ndi̶ghi̶n am tuwan ni. Aɓwoon ɗi wuri kì̵ vwang yit fi̶ri, ɓe wuri naapee, ɓe wuri baaj`i waa. 8 Ɗangɓe shaartong fi̶ri mo, ki̶ nyem ɗi jí mo loghot ki̶ naa wuri a nguɗang yam, mo sat nee, "Ba a gwar ɗi jí wurii tong mpee ɗang-ɗang si nɗiisi kas aa?" 9 Pak mo sat nee a wuri. Amma pak mo sat nee, "Waash, ba a wuri kas, mo li̶lap shak." Gwar ni wuri sat shikáa fi̶ri nee, "A wan." 10 Mo tal pu wuri nee, "Cirang ɗangɓe yit fugha ni naapee ye?" 11 Wuri lap mmo nee, "A gwar ɗi moo pet sum fi̶ri a Jesu si, a wuri lokyil, ɓe wuri pwos nkaa yit fi̶na, ɓe wuri sat nwan nee, 'A so a vwang yit fugha ntuwan Silowam.' Ɓe wan so vwang yit fi̶na ntuwan ni, ɓe yit fi̶na naapee." 12 Mo tal pu wuri nee, "Gwar mi̶ni a neye?" Wuri lap mmo nee, "Ba wan man kas." 13 Ɗangɓe mo so ki̶ gwar ɗi jí wuri a vum ni, pe nyem Farisi mo ɗi. 14 Jí Jesu wuri lokyil ku wuri wang yit ki̶ gwar ni ɗi a parpuus Nookɗi. 15 Nyem Farisi mo baa tal ɗi pu gwar ɗi Jesu wang yit fi̶ri ni nee, "Cirang ɗangɓe yit fugha ni naapee ye" Wuri lap mmo nee, "Gwar ɗi wuri wang yit fi̶na ni, wuri lokyil, ɓe wuri pwos nkaa yit fi̶na, ɓe wan so vwang yit ni, ɓe wan naapee." 16 Pak nyem Farisi ni mo sat nee, "Mu man nee, ba gwar ɗiisi wuri put a pe Naan ɗi kas, mpeeɗi ba wuri tap ki̶ Waar mu puus Nookɗi kas." Amma pak mo sat nee, "Cirang ɗangɓe ngo ɗi wuri a ngushikbish wurin mmak c`in mbii aapo ɗiisi mo ye?" Mpeemi̶ni, ɓàkshak ni yaghal mmo nnaar. 17 Ɗangɓe nyem Farisi mo waa baa tal ɗi pu gwar ni nee, "Wugha sat a me nkaa ngo ɗi a sat nee, a wuri wang yit nwugha si ye?" Wuri lap mmo nee, "Wuri a ngusatpo kì̵ Naan." 18 Ba nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo cínzeen ne, jí gwar ni a nguvum yam, ɗang wuri baa naapee zak kas. Mpeemi̶ni, ɓe mo pet puun ki̶ ni̶ghi̶n ki̶ ngo ɗi wuri naapee ni. 19 Mo tal pu mo nee, "Gwar ɗiisi a ɗyem fuu aa? Gyet wu làa wuri a vum azeen aa? Cirang ɗangɓe wurii naapee yaksi ye?" 20 Puun fi̶ri mo lap mmo nee, "Mu man nee, wuri a ɗyem funu, ɗi gyet mu làa wuri a vum. 21 Amma yaksi, ɓe wurii naapee. Ba mun mu man kaaɗi wurii naapee ni kas, ki̶ zak, ba mu man ngo ɗi wuri wang yit fi̶ri ni kas. Wu tal pu wuri, ba wuri kuɗi a làa kas, wuri mak katpo shikáa fi̶ri." 22 Mbii ɗi ni le ku puun fi̶ri mo sat ki̶si, a mpeeɗi moo ki̶i̶r nyem Yahudi mo, ki̶ mpeeɗi nyem Yahudi mo kì̵ ten ɓwaghatpo furu mo ashak nee. Katɗang mee gurum c`in langting nkaa Jesu ne wuri a Kristi, ɓe mon mput ki̶ ngo ni ndi̶ghi̶n lu kì̵ Naan furu mo. 23 A ni le ɗang puun fi̶ri mo sat nee, "Wu tal pu wuri, mpeeɗi ba wuri kuɗi a làa kas." 24 Ɗangɓe nyem Yahudi mo waa baa pet ngo ɗi jí wuri a vum ni zak, ɓe mo sat nwuri nee, "A sat zeen mun ntoghom kì̵ Naan. Mun mu man nee gwar ɗi wuri wang yit fugha ni wuri a ngushikbish." 25 Wuri lap mmo nee, "Koo ɗi wuri a ngushikbish, ɓe ba wan man kas. Mbii mi̶ndong ɗi wan man, jí wan a vum, amma yaksi, wan ki̶n naapee." 26 Mo tal pu wuri nee, "Wuri c`in a me nwugha ye? Ki̶ cirang wuri wang yit fugha ɗi ye?" 27 Wuri lap mmo nee, "Wan ki̶n ten nsat nwun, ɓe ba wu ki̶ling kas. A me le ɗang wuu riɓet ku wan baa sat ɗi nwun zak ye? Wuu riɓet ɗee a nyemso ndang wuri zak me?" 28 Mo fulup wuri, mo sat nee, "A wugha a nguso ndang wuri, amma mun a nyemso ndang Mosis. 29 Mu man ne, gyet Naan kì̵ katpo ki̶ Mosis, amma ba mu manpee ɗi gwar ɗiisi wuri put ɗi kas." 30 Gwar ni wuri lap mmo nee, "Ashee, ɗiisi ni a mbii aapo, gwar ɗiisi wuri wang yit fi̶na, ɓe cirang ɗang wun nsat nee, ba wu manpee ɗi wuri put ɗi kas ye? 31 Mu man ne, ba Naan wurii ki̶ling nyemshikbish mo kas, amma katɗang mee gurum ki̶ seyil nNaan azeen-nzeen, ki̶ wuri c`in ɗyen kì̵ Naan zak, ɓe Naan wurii ki̶ling a ngo mi̶ni. 32 Pugyet mo leyil ɗi, ɓe ba muu kyam ki̶ling mee gurum ɗi wuri wang yit ki̶ ngo ɗi mo ki̶ làa wuri a vum kas. 33 Katɗang ɗi ba gwar ɗiisi wuri put a pe Naan ɗi kas, ɓe ba ɗi wurin mmak c`in mee mbii aapo kas koo ɗiɓen." 34 Mo lap nwuri nee, "Mo ki̶ làa wugha a ndi̶ghi̶n shikbish hakyeng, wugha mak kám a me mmun ye?" Mo ceen wuri put aku ndi̶ghi̶n lu kì̵ Naan ni. 35 Jesu ki̶ling nee, mo ki̶ ceen gwar ɗi wuri bar ni. Ɓe kaaɗi Jesu kaat ki̶ gwar ni, ɓe Jesu sat nwuri nee, "Aa cínzeen Làa kì̵ Gurum aa?" 36 Gwar ni wuri lap nee, "Daa, a we a ngo ɗi wan ncínzeen nwuri ni ye." 37 Jesu sat wuri nee, "Wugha kì̵ ten naa wuri, ki̶ a wurii katpo ki̶ wugha." 38 Gwar ni wuri sat nee, "Daa, wan cínzeen." Ɓe wuri seyil nJesu zak. 39 Jesu wuri sat nee, "Mbii ɗi ni le ku wan j`i ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, a mpeku wan tokɗiyeel ɗi nyil ni, ki̶ zak, mpeku nyem ɗi ba moo naapee kas, ɓe mo naapee ɗi, ku nyem ɗi moo naapee, ɓe mo ɗee ɗi a vum." 40 Kaaɗi pak nyem Farisi ɗi mo ashak ki̶ wuri, mo ki̶lingpo ɗiisi, ɓe mo tal pu wuri nee, "Aa sat ne, mun a vum zak aa?" 41 Jesu lap mmo nee, "Katɗang ɓe ɗi wun a vum mo, ɓe ba ɗi wuu tong ndi̶ghi̶n shikbish kas. Amma yaksi wun wu sat ne, muu naapee, ɓe shikbish fuu ni mo ɗen ɗi nwun.\n1 "A zeen-zeen wan sat wun nee, ngo ɗi ba wuri ɗel nkuuttum mo a mpolu ni kas, amma wuri yaa mee ar ɗiici kàa ɗel ɗi, ɓe gwar mi̶ni a wat, ki̶ nguhi̶rpee. 2 Amma ngo ɗi wuri ɗel nkuuttum ni mo a mpolu ni, ɓe gwar mi̶ni a ngukiyeer tum ni mo. 3 Ngutap polu ni wuri wang polu ni ngukiyeer tum ni mo, ki̶ tum ni mo ki̶ling ɗoo fi̶ri. Katɗang wuri pi̶rep tum ni mo shi sum furu mo, ɓe wuri pwat ki̶ mo ati̶leng. 4 Kaaɗi wuri kì̵ pwat ki̶ tum fi̶ri mo jir, ɓe wuri taa mmo a ti̶leng, ɓe tum ni mo so ndang wuri, mpeeɗi mo man ɗoo fi̶ri. 5 Ba tum ni mon nso ndang mee ngo ɗiici kas, amma mon nswa, mpeeɗi ba mo man ɗoo ki̶ ngo mi̶ni kas." 6 Jesu sat sumpo ɗiisi mmo, amma ba mo manshii kì̵ mbii ɗi wurii sat ni kas. 7 Mpeemi̶ni, ɓe Jesu baa sat ɗi mo zak nee, "A zeen-zeen, wan sat nwun nee, a wan a polu ki̶ tum mo. 8 Nyem ɗi gyet mo shee j`i a ti̶leng nwan jir, mo a mo nyemhi̶rpee mo. Ba gyet tum ni mo ki̶ling ɗoo furu kas. 9 Wan a polu ni. Koo ngo ɗiiɗang ye, ɗi wuri ɗel mpolu ni shi wan, ɓe wurin nkat ɓam. Ɓe gwar mi̶ni wurin nɗel, ki̶ put, ki̶ wurin nkat koo a meye ɗi wurii riɓet mpee seen fi̶ri. 10 Wat wurii j`i a mpee c`in wat, ki̶ tu gurum, ki̶ mpee wat mbii mo. Amma wan j`i a mpeku gurum mo kat seen ɗi, ku mo kat ni ɗes zak. 11 "Wan a ngukiyeer ɗiiret. Ngukiyeer ɗiiret wurii cín seen fi̶ri mpee tum ni mo. 12 Ngo ɗi wurii naatum ni mo a mpee lapkwat, ɓe katɗang wuri naa ncuwe ki̶ j`i, ɓe wuri su yit tum ni mo ɗi, mpeeɗi ba tum ni mo a mi̶ri kas, ki̶ zak, ba wuri a ngukiyeer ki̶ tum ni mo kas. Ɓe ncuwe ni yak pak tum ni mo, ki̶ tiit mo zak. 13 Ngunaa tum ni mo mpee lapkwat, wuri su, a mpeeɗi baa mee mbii daampee nwuri ki̶ tum ni mo kas. 14 A wan a ngukiyeer ɗiiret. Wan man mi̶na mo, ki̶ mi̶na mo man wan zak. 15 Kaaɗi puun fi̶na wuri man wan, ɓe wan man puun fi̶na aasi zak. Wan cín seen fi̶na mpee tum ni mo. 16 Wan ki̶ pak tum mo ɗi zak, ɗi ba mo ɗi ndi̶ghi̶n kuuttum ɗiisi mo kas. Ting wan nj`i ki̶ mo zak, ɗangɓe mon nki̶ling ɗoo fi̶na, ku mo ɗee ɗi a kuuttum ɗiimi̶ndong, ki̶ ngukiyeer ɗiimi̶ndong zak. 17 Daa wuri wal nwan, a mpeeɗi wan ki̶n riɓet cín seen fi̶na, mpeku wan baa lap seen ni zak. 18 Ba mee gurum mak mang seen fi̶na ni aki̶ wan kas, amma wan ncín ni a shi riɓet fi̶na. Wan ki̶ iiko mpee cín seen fi̶na, ki̶ wan ki̶ iiko ɗi wan mak baa mang ni zak. A mbii ɗi puun fi̶na wuri kì̵ ten sat nee wan c`in ni mmi̶ni." 19 Mee ɓàkshak waa baa yaghal ɗi nnaar kì̵ nyem Yahudi mo mpee po ɗiisi mo. 20 Pak mo ɗes ndi̶ghi̶n mo, mo sat nee, "Wuri ki̶ riin ɗiibish, wuri kì̵ ti̶tar zak. A me le ɗang wuu lekom mpee ki̶ling wuri ye?" 21 Amma pak mo sat nee, "Ngo ɗi wuri ki̶ riin ɗiibish, ba wurin mmak katpo ɗiisi mo kas. Cirang ɗang riin ɗiibish mmak wang yit ki̶ nguvum ye?" 22 Ni a mee parpuus retnyit, ɗi moo lesut a ɗiiɓang, ki̶ ni a tarkut, ki̶ a parpuus retnyit mu le Lu kì̵ Naan ɗiiɗes a ɗiiɓang, ɗi mo nkaa c`in ni nJerusalem. 23 Ɓe Jesu nkaa mwaan ndi̶ghi̶n púk mu Solomon ɗi ni ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni. 24 Ɓe nyem Yahudi mo j`i neer wuri, mo tal pu wuri nee, "Wughan nyit mun mɓut nkyetwa ni a vit aa? Katɗang ɓe a wugha a Kristi ni, ɓe a sat mmun agaak." 25 Jesu lap mmo nee, "Wan ki̶n ten sat nwun, ɓe ba wu cínzeen kas. Ɗak ɗi wan c`in mo ndi̶ghi̶n sum kì̵ puun fi̶na, a mo ɗee a langting fi̶na. 26 Amma ba wu cínzeen kas, mpeeɗi ba wun ndi̶ghi̶n tum fi̶na mo kas. 27 Tum fi̶na moo ki̶ling ɗoo fi̶na. Wan man mo, ki̶ moo j`i ndang wan zak. 28 Wan cín seen ɗiiso ngaa-ngaa mmo, ki̶ ba mon nkyam muut kas, ki̶ zak, ba mee ngo mmak fuwaal mo ndi̶ghi̶n sar fi̶na kas zak. 29 Puun fi̶na, ɗi wuri cín mo nwan, wuri ɓal met mbii mo jir, ki̶ zak, ba mee ngo mmak fuwaal mo ndi̶ghi̶n sar ki̶ puun fi̶na kas. 30 Wan ki̶ puun fi̶na, mun a ɗiimi̶ndong." 31 Nyem Yahudi mo waa baa hi̶r nhi̶k mo zak, mpeku mo car Jesu ɗishik. 32 Jesu sat mmo nee, "Wan ki̶n c`in ɗak ɗiiret mo ɗes nyit fuu, ɗi puun fi̶na wuri ki̶ cín mo nwan, ɗangɓe wu riɓet car wan a mpee ɗak ɗiiɗang ndi̶ghi̶n mo ye?" 33 Nyem Yahudi mo lap nwuri nee, "Ba muu car wugha a mpee ɗak ɗiiret mo kas, amma mpee po ɗiibish ɗi wugha sat nkaa Naan, ki̶ mpeeɗi wugha ɗi wugha a gurum, ɓe wugha lesak a kaa Naan si." 34 Jesu wuri lap mmo nee, "Mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda Waar fuu nee, Naan sat nee, 'Wun a naan mo.' 35 Mu man nee, po ɗi mo ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan mo azeen vit, mpeemi̶ni ɓe gyet yam-yam ɓe Naan wuri sat nyem ɗi mo ki̶lingpo fi̶ri nee, mo a kaa naan si. 36 Katɗang ni aasi, ɓe wuri, ɗi puun bi̶lip wuri lop sham ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, ɓe cirang ɗang wuu sat nee, wan ki̶n sat a po ɗiibish nkaa Naan ye? 37 Katɗang ba wan ki̶n c`in a ɗak mu puun fi̶na kas, ɓe taji wu cínzeen nwan kas. 38 Amma katɗang wan ki̶n c`in a ɗak fi̶ri mo, ɓe koo ɗi ba wu cínzeen nwan kas, ɓe ɗi wun ncínzeen nɗak ni mo, mpeku wu manshii kì̵ ni ɗi nee, puun wuri ndi̶ghi̶n wan, ki̶ wan ndi̶ghi̶n puun zak." 39 Ɗangɓe mo ɗoghom baa yaa Jesu ɗi, ɓe wuri put ndi̶ghi̶n sar furu suwaat. 40 Jesu wuri waa baaso canɗel mɓin dung nJodan, a peeɗi jí Joon nguc`in baptisma wuri shee c`in baptisma ɗi. Wuri tong mpee mi̶ni. 41 Gurum mo ɗes mo j`i pe wuri ɗi, ɓe mo sat nee, "A zeen-zeen ba jí Joon c`in mee mbii aapo kas, amma koo mbii ɗiiɗang ye, ɗi jí Joon wuri sat nkaa gwar ɗiisi, ɓe mo azeen jir." 42 Gurum mo ɗes mo cínzeen nJesu mpee mi̶ni.\n1 Mee gwar wuri ɗi, ɗi sum fi̶ri a Lazarus, wuri a gok. Wuri a nguyil mBetani, ndi̶ghi̶n laayil kì̵ Meeri ki̶ ɗyemni̶ghi̶n fi̶ra Marta. 2 A Meeri ɗi jí wura ɗoo mwoor nkaa Daa, ki̶ jí wura pwos shii fi̶ri mo shi shoopkáa fi̶ra. A ɗyemni̶ghi̶n fi̶ra Lazarus, a wuri a gok. 3 Ɗyemni̶ghi̶n fi̶ri ɗiimat ni mo lop sat nJesu nee, "Daa, a naa gwar ɗi a wal wuri si, wuri a gok." 4 Amma kaaɗi Jesu ki̶ling lop mi̶ni, ɓe wuri sat nee, "Ba shwal ɗiisi ni mak muut kas, amma shwal ɗiisi ni yaa wuri, a mpeku gurum mo naa ɗiiɗes ki̶ Naan ɗi, ki̶ gurum mo naa ɗiiɗes mu Làa kì̵ Naan ɗi a mpee ni zak." 5 Jesu wal mMarfa ki̶ ɗyemni̶ghi̶n fi̶ra, ki̶ Lazarus. 6 Mpeemi̶ni, ɓe kaaɗi Jesu ki̶ling nee, Lazarus wuri a gok, ɓe wuri waa baa teer vul ɗi a peeɗi wuri ɗi. 7 Ɗangɓe aɓwoon ki̶ teer mi̶ni mo, ɓe Jesu sat njeplop fi̶ri mo nee, "Wu yaghal mun baa mu so ɗi ndi̶ghi̶n yil nJudiya zak." 8 Jeplop fi̶ri mo lap nwuri nee, "Ngukám, jí nyem Yahudi mo riɓet car wugha shi ndi̶ng, ɓe ba teer ni mo ki̶ ɗel ɗes kas, ɓe aa riɓet waa baaso ɗi zak aa?" 9 Jesu lap mmo nee, "Wet mi̶ndong ba nii awa mo a kaghapaat baavul kas aa? Ngo ɗi wuri mwaan mpuus, ɓe ba wurin ncanshii kas, mpeeɗi wurii naa peeɓang mu yil ɗiisi. 10 Amma ngo ɗi wuri mwaan mpar, ɓe wurin ncanshii, mpeeɗi ba mee peeɓang ni ɗi ndi̶ghi̶n wuri kas!" 11 Aɓwoon ɗi Jesu satpo ɗiisi, ɗangɓe wuri sat njeplop fi̶ri mo nee, "Shaar funu Lazarus wuri kì̵ saam, amma wan nso, mpeku wan mmii wuri ɗi." 12 Jeplop kì̵ Jesu mmo lap nwuri nee, "Daa, katɗang wuri a nsaam, ɓe yak wurin mmii kas aa?" 13 Amma Jesu satpo a nkaa muut ki̶ Lazarus, ɓe mo pan nee ntong Jesu wurii satpo a nkaa saam ɗi gurum moo loghot ki̶ni. 14 Ɗangɓe Jesu sat mo agaak nee, "Lazarus wuri kì̵ muut. 15 Mpee wun, ɓe ni ret nwan nyit zam, mpeeɗi ba wan ɗi a pee ni kas. Wu yaghal mmun nso pe wuri ɗi." 16 Ɗangɓe Tomas, ɗi wuri a jan, wuri sat niyee fi̶ri nyemso ndang Jesu mo nee, "Wu yaghal mmun nso, ku mu so mu murap ɗi ashak ki̶ wuri zak." 17 Kaaɗi Jesu wuri so wul, ɓe wuri kat mo kì̵ wum Lazarus ndi̶ghi̶n ki̶cir mpee teer feer. 18 Betani ni kus ki̶ Jerusalem. Yaghal Betani so nJerusalem, ɓe ni a kaa meel vul si. 19 Nyem Yahudi mo ɗes, mo kì̵ j`i pe Marta ki̶ Meeri ɗi, mpeku mo selpo ɗi mmo, mpee muut ki̶ ɗyemni̶ghi̶n furu ni. 20 Kaaɗi Marta wura ki̶ling ne, Jesu wurii j`i, ɓe wura put so kaat wuri, amma Meeri wura tong ntulu. 21 Marta wura sat nJesu nee, "Daa, katɗang ɓe jí wugha ɗi, ɓe ba jí ɗyemni̶ghi̶n fi̶na wurin mmuut kas. 22 Amma wan man nee, koo a yaksi, ɓe koo a meye ɗi wugha ɗang pu Naan, ɓe wurin ncín nwugha." 23 Jesu sat nwura nee, "Ɗyemni̶ghi̶n fii wurin mbaa yaghal a peemúut ki̶ seen." 24 Marta wura lap nJesu nee, "Ii, wan man azeen nee, wurin mbaa yaghal ki̶ seen parpuus ɗi gurum mon nyaghal ɗi a peemúut, parkyes kì̵ yil ni." 25 Jesu sat nwura nee, "Wan a yaghal a peemúut, ki̶ a wan a seen zak. Ngo ɗi wuri cínzeen nwan, koo ɗi wuri kì̵ muut, ɓe wurin mbaa kat seen. 26 Koo ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri ki̶ seen, ɗangɓe wuri cínzeen nwan, ɓe ba ngo mi̶ni nkyam muut kas har ngaa-ngaa. Yi cínzeen po mi̶ni me?" 27 Wura lap nee, "Daa, wan cínzeen nee, a wugha a Kristi Làa kì̵ Naan, ɗi gyet Naan sat nee wuɗin nlop wuri j`i ndi̶ghi̶n yil ɗiisi." 28 Aɓwoon ɗi Marta wura satpo ɗiisi, ɓe wura so pet Meeri ɗyemnoghon fi̶ra, wura sat Meeri caghat nee, "Ngukám wurin mpesi, ki̶ wurii pet yi." 29 Kaaɗi Meeri wura ki̶ling aasi, ɓe wura yaghal so pe Jesu ɗi ki̶lak-ki̶lak. 30 Ba Jesu wuri kì̵ j`i wul ɗi ndi̶ghi̶n laayil ni kas, wuri kuɗi a peeɗi Marta wura kaat wuri ɗi sí. 31 Kaaɗi nyem Yahudi ɗi mo j`i tong mpee maap ni ashak ki̶ Meeri ndi̶ghi̶n tulu ni, ɗi mo nkaa ɓam putughup ki̶ jwaan nwura. Mo naa wura sham yaghal ki̶lak ɗel put, ɓe mo yaghal pwat so ndang wura. Mpeeɗi mo pan nee, ntong wuraa so a nki̶cir ni, mpeku wura wal ɗi. 32 Kaaɗi Meeri wura j`i wul a peeɗi Jesu ɗi, ɓe wura naa wuri, ɓe wura taa nyil ntoghom fi̶ri, ki̶ wura sat nwuri nee, "Daa, katɗang ɓe jí wugha ɗi, ɓe ba jí ɗyemni̶ghi̶n fi̶na wurin mmuut kas." 33 Kaaɗi Jesu naa wuran nwal ki̶ nyem Yahudi mo ɗi mo ashak ki̶ wura mo nkaa wal zak, ɓe ni wat putughup nwuri hakyeng. 34 Jesu tal pu mo nee, "Wu wum Lazarus wuri a neye." Mo sat wuri nee, "Daa, a j`i a naapee ni." 35 Jesu wal sham yitmwaan. 36 Nyem Yahudi mo nkaa sat nee, "Wu naa wuri wal Lazarus zam!" 37 Amma pak mo sat nee, "Ba jí a gwar ɗiisi wang yit nguvum si kas aa? Kyet jí wurin mmak daam muut nLazarus wa?" 38 Jesu j`i pe ki̶cir ni ɗi, shi putughup ɗiiwuwat. Ki̶cir ɗiisi ni, a ndi̶ghi̶n mee jwak ɗi mo sul, ki̶ mo shaghat po ni shi mee nhi̶k ɗiiɗes. 39 Jesu sat nee, "Wu bet nhi̶k ni wu baa ki̶ ni aku." Marta, ɗyemni̶ghi̶n ki̶ gwar ɗi wuri ki̶ muut ni, wura lap nJesu nee, "Daa, yaksi wuri ki̶ ɗoghom wam, mpeeɗi muut fi̶ri ni ki̶ wul a teer feer nɗiisi." 40 Jesu sat nwura nee, "Ba wan ki̶n sat yi nee, katɗang yi cínzeen ɓe yin nnaa ɗiiɗes kì̵ Naan kas aa?" 41 Mo bet nhi̶k ni ba ki̶ni aku mpo ki̶cir ni. Jesu ɗiyeep yit fi̶ri kàa aɗeng, ɓe wuri sat nee, "Puun fi̶na, wan pi̶lang wugha, mpeeɗi wugha ki̶ling wan. 42 Wan man nee, aa ki̶ling wan shidaar-shidaar, amma wan ki̶n ɗang ɗiisi a mpee gurum ɗi moo ɗar mpesi, mpeku mo cínzeen ɗi nee, a wugha lop wan." 43 Kaaɗi Jesu wuri satpo mi̶ni, ɓe wuri petpee shi ɗoo ɗiiɓal nee, "Lazarus a put." 44 Ɓe Lazarus ɗi jí wuri kì̵ muut ni, wuri yaghal j`i put a ɓuɓwaghat, yit fi̶ri sham put ki̶ sar, ki̶ shii jir ki̶ fuwaat wum ni. Jesu sat mmo nee, "Wu fwoon wuri, ku wuri so ɗi." 45 Gurum mo ɗes ndi̶ghi̶n nyem ɗi mo j`i mpee selpo mMeeri, mo naa mbii ɗi Jesu wuri c`in, ɓe mo cínzeen nwuri. 46 Amma pak mo yaghal so pe nyem Farisi mo ɗi, ɓe mo sat nyem Farisi mo mbii ɗi Jesu c`in. 47 Ɗangɓe pris ɗiinan mo ki̶ nyem Farisi mo, mo pi̶rep nyemɓeetpo mo kuur ashak. Ɓe mo sat nee, "Mun nc`in a me nɗiisi ye? Mpeeɗi gwar ɗiisi wuri nkaa c`in mbii aapo mo ɗes. 48 Katɗang ɓe mu sat a nyit wuri c`in mbii aapo si mo vit ɗak, ɓe koo a weye nyaghal cínzeen nwuri. Ɓe nyem Rom mon nyaghal j`i yak nyemfunu mo, ki̶ mon nshirip Lu kì̵ Naan funu ɗiiɗes ni, ki̶ mon nyaa mun ki̶ yil funu ni zak." 49 Amma memee ndi̶ghi̶n mo, ɗi sum fi̶ri a Kayafas wuri a pris ɗiiɗes met jir mɓít mi̶ni, wuri sat mmo nee, "Ba wu man mee mbii kas, koo ɗiɓen. 50 Ba wu man nee, ni ret ku mee gurum mi̶ndong muut mpee gurum mo, met aku ɗi gurum mo jir mon mmurap kas aa?" 51 Ba wuri satpo ɗiisi a shikáa fi̶ri kas, amma mpeeɗi wuri a pris ɗiiɗes mɓít mi̶ni. Wurii satpo a nkaa muut ɗi Jesu wurin nyaghal muut mpee nyem Yahudi mo. 52 Ki̶ ba a mpee nyem Yahudi mo ɓejee ɗak kas, amma wurin mmuut a mpee nyem kì̵ Naan ɗi mo a ti̶tiit ndi̶ghi̶n yil mo shipee-shipee, mpeku wuri kyak mo baaj`i ɓal ɗi ashak. 53 Yaghal mparmi̶ni, ɓe mo ɓwaghatpo ashak mpeku mo tu Jesu ɗi. 54 Mpeemi̶ni, ba Jesu wuri kuɗi ki̶ mwaan agaak mɓut nyem Yahudi mo kas, amma wuri yaghal yit peemi̶ni, wuri so nlaayil ɗi moo pet ni a Ifi̶rem ɗi ni kus ki̶ naaryil. Wuri tong a yil mi̶ni ashak ki̶ jeplop fi̶ri mo. 55 Kaaɗi puus mu c`in retnyit mu Canɗel ki̶ nyem Yahudi mo ni kus, ɓe gurum mo ɗes ɗi mo ndi̶ghi̶n jepyil mo, mo kàa nJerusalem, baaɗang puus retnyit ni, ku mo ɗak sut furu mo le ɗi a ɗiiɓang aku. 56 Kaaɗi moo ɗar ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, ɓe mo ɗoghom tang Jesu, ki̶ moo tal pu shak nee, "Wu pan a rang ye? Jesu wurin nj`i ɗi a pee retnyit ni kas aa?" 57 Mpeeɗi pris ɗiinan mo, ki̶ nyem Farisi mo, mo kì̵ ten ɓwaghatpo ashak nee, katɗang ɓe mee gurum manpee ɗi Jesu ɗi, ɓe wuri woo, ku mo so yaa wuri ɗi.\n1 Kaaɗi teer mo kuɗi pemee, akuɗang retnyit mu Canɗel nii wul, ɓe Jesu wuri baaj`i mBetani nyil ɗi Lazarus kì̵ tong ɗi. A Lazarus ngo ɗi jí Jesu yaghal ki̶ wuri a peemúut sí. 2 Mo cet mbiise mu kansi̶ghi̶n nJesu a peemi̶ni. A Marta wura c`in mbiise ni mmo. Lazarus wuri a memee mɓut nyem ɗi moo tong a peesese ni, ki̶ mo nkaa se mbiise ni ashak ki̶ Jesu. 3 Meeri wura mang mee been mwoor ɗi moo pet ni a nard, ɗiiɗu shang-shang, ki̶ ni ki̶rim zam, ɓe wura ɗoo mwoor ni nkaa shii kì̵ Jesu, ki̶ wura pwos shii fi̶ri mo shi shoopkáa fi̶ra zak. Lu ni gam ki̶ ɗu ki̶ mwoor ni. 4 Amma Judas Iskariyot, memee ndi̶ghi̶n nyemso ndang Jesu mo, ɗi a wurin nyaghal seet Jesu si, wuri sat nee, 5 "A me le ɗang ba mon nseet mwoor ɗiisi nkaa shaghal zinariya mo ɗari kun, ku mo cín shaghal ni ɗi nyemjeel mo kas ye?" 6 Judas wuri satpo ɗiisi, ba a mpeeɗi wurii kak nyemjeel mo kas, amma mpeeɗi wuri a wat. A wurii ɗyel daamshaghal furu, ki̶ zak, wurii naa mang pak ndi̶ghi̶n shaghal ni se mmi̶shin. 7 Jesu wuri sat nee, "Wu yit wura ɗi, wura pwos mwoor ni nwan a mpee puus wum fi̶na. 8 Wun ɗi ashak ki̶ nyemjeel mo shidaar-shidaar, amma ba wan ntong pe wun ɗi shidaar-shidaar kas." 9 Kaaɗi ɗuu kì̵ gurum mo ɗes mɓut nyem Yahudi mo, mo ki̶ling nee, Jesu wuri ɗi mBetani, ɓe mo j`i ɗi, ba a mpeku mo naa Jesu ɗi ɓejee kas, amma mpeku mo naa Lazarus, ngo ɗi Jesu kì̵ yaghal ki̶ wuri a peemúut si ɗi zak. 10 Ɗangɓe pris ɗiinan mo ɓwaghatpo, mpeku mo tang ar ɗi mon ntu Lazarus ɗi zak. 11 A mpee Lazarus, ɓe nyem Yahudi mo ɗes mo kwar ki̶lingpo ki̶ nyemnan-nan furu mo, ku mo cínzeen ɗi nJesu. 12 Daɗaar ni, ɓe gurum mo ɗes ɗi mo ki̶ j`i nJerusalem mpee retnyit ni, mo ki̶ling nee, Jesu wurin ndung j`i nJerusalem. 13 Ɓe mo pwat so saa kom ki̶kar mo, mpeku mo so kaat wuri ɗi. Mo nkaa kwoop wuri shi ɗoo ɗiiɗes nee: "Hosana! Naan le ɗiiret, nkaa ngo ɗi wurii j`i ndi̶ghi̶n sum kì̵ Daa. Naan le ɗiiret nkaa mishkagham mu nyem Isreil mo." 14 Jesu wuri kat mee làa njaaki, ɓe wuri lang nkaa ni, kaaɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda ki̶ Naan si nee: 15 "Taji ki̶i̶rmuut yaa wun nyemyil nZayon kas. Yi naa Mishkagham fii wurii j`i pe yi ɗi, Wurii lang a nkaa làa njaaki." 16 Ba jeplop fi̶ri mo manshii kì̵ mbii ɗiisi mon nshee kas, amma aɓwoon ɗi mo kì̵ yaghal ki̶ Jesu ndi̶ghi̶n ɗiiɗes fi̶ri, ɗangɓe mo pan nee, mbii ɗiisi mo a riran nkaa wuri ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan, har mo kì̵ c`in mbii ɗiisi mo nwuri zak. 17 Ɗuu kì̵ gurum ɗi j`i mo ashak ki̶ Jesu parpuus ɗi wuri pet Lazarus yaghal a peemúut, har wuri j`i put ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, mo satpo mmo nkaa yaghal kì̵ Lazarus a peemúut ni. 18 A ni le ɗangɓe ɗuu kì̵ gurum ni mo pwat, mpeku mo so kaat Jesu ɗi, mpeeɗi mo ki̶lingpo nkaa mbii aapo ɗi wurii c`in ni. 19 Nyem Farisi mo sat nshak nee, "Wu naa! Ba wu mak se koghorong kas koo ɗiɓen. Mpeeɗi yil ni jir ni ki̶ so a ndang wuri." 20 Pak nyem Heleni mo ɗi ndi̶ghi̶n nyem ɗi mo kì̵ so nJerusalem mpee seyil nNaan ntiit ki̶ retnyit ni. 21 Mo j`i pe Filip ɗi, ɗi wuri a nguyil mBetseda mu yil nGalili, mo sat nwuri nee, "Daa Filip, mu riɓet naa Jesu." 22 Filip wuri so sat Andru, ɗangɓe mo weet mo so sat nJesu. 23 Jesu wuri lap mmo nee, "Pee ni wul, mpeku mo le Làa kì̵ Gurum a ɗiiɗes. 24 A zeen-zeen, ki̶n sat nwun nee, kat ba àas mu alkama ni taa nyil, ku ni muut ɗi kas, ɓe ni ɗi a àas mu alkama ni mmi̶sat ɗak. Amma katɗang ni muut, ɓe nin nkàa làa-làa mo ɗes. 25 Ngo ɗi wuri wal nseen fi̶ri, ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, ɓe nin nlagham a wuri. Amma ngo ɗi wuri kwar seen fi̶ri ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, ɓe a wurin ntap seen fi̶ri ni, mpee seen ɗiiso ngaa-ngaa. 26 Koo weye ɗi wuri riɓet c`in ɗak nwan, ɓe ting wuri j`i ndang wan. Peeɗi wan ɗi, ɓe ki̶rom fi̶na wuri ɗi a peemi̶ni zak. Ngo ɗi wuri c`in ɗak nwan, ɓe puun fi̶na wurin ncín ɗiiɗes nwuri." 27 "Yaksi ɓe putughup fi̶na ni wat zam. Wan nsat a me ɗak ye? Wan nsat nee, Daa a baa ki̶ jeel ɗiisi aku nkaa wan aa? Waash, ba wan mmak ɗang ni aasi kas, mpeeɗi wan j`i a mpee shwaajeel mi̶ni. 28 Daa, a lesum fugha a ɗiiɗes." Ɗangɓe mo ki̶ling mee ɗoo put aɗeng sham nee, "Wan ki̶n ten nle ni a ɗiiɗes, ki̶ wan mbaa le ni a ɗiiɗes zak." 29 Kaaɗi ɗuu gurum ɗi moo ɗar ɗi a pee ni, mo ki̶ling ɗoo mi̶ni, ɓe pak mo sat nee, "A nluu k`oot." Amma pak mo sat nee, "A ngulop kì̵ Naan katpo ki̶ wuri." 30 Jesu wuri sat mmo nee, "Ba ɗoo ɗiisi ni sham a mpee wan kas, amma ni sham a mpee wun. 31 A yaksi, ɓe Naan ntokɗiyeel nyil ni, ki̶ a yaksi, ɓe Naan wurin mmang Shetan ɗi a wurii se mulki nkaa yil ɗiisi baa ki̶ wuri aku. 32 Aɓwoon ɗi mo kì̵ ɗiyeep wan nkaa shiyeepyoghom ndi̶ghi̶n yil ni, ɓe wan nɗul gurum mo j`i pe wan ɗi jir." 33 Jesu wuri satpo ɗiisi a mpeku wuri kámshii kì̵ kiyeet ki̶ muut ɗi wurin nyaghal muut ni ɗi mmo. 34 Ɗuu kì̵ gurum ni mo lap wuri nee, "Muu tang ndi̶ghi̶n takarda Waar funu nee, Kristi wurin ntong ɗi har ngaa-ngaa, ɓe cirang ɗang wugha aa sat nee, ni a ting mon nɗiyeep Làa kì̵ Gurum nkaa shiyeepyoghom ye? A we a Làa kì̵ Gurum ni ye?" 35 Jesu wuri lap mmo nee, "Peeɓang ni kuɗi pe wun ɗi mpee rep pee lee. Wu mwaan mpeeɗi peeɓang ni kuɗi ashak ki̶ wun, mpeku taji peenkoo j`i kat wun kas. Ngo ɗi wuri mwaan ndi̶ghi̶n peenkoo, ɓe ba wurin mmanpee ɗi wurii so ɗi kas. 36 Wu cínzeen peeɓang ni, kaaɗi peeɓang ni kuɗi ashak ki̶ wun si, mpeku wu ɗee ɗi a jep kì̵ peeɓang." Aɓwoon ɗi Jesu wuri satpo ɗiisi mmo, ɓe wuri so lagham mee pee ɗik. 37 Koo ɗi wurii naa nc`in mbii aapo mo ɗes a yit ki̶ mo, jir ki̶si, ɓe ba mo cínzeen nwuri kas. 38 Mpeku po ɗi gyet ngusatpo kì̵ Naan Aizaya wuri kì̵ ten sat ni gam ɗi nee: "Daa a we ncínzeen mpo funu ye? Daa wuri kì̵ kám iiko fi̶ri a weye? 39 Mpeemi̶ni ba mo ki̶ cínzeen kas." Mpeeɗi Aizaya wuri waa baa sat zak nee, 40 "Naan wuri ki̶ vum yit furu mo, wuri kì̵ shaghat pan kì̵ putughup furu mo, mpeku taji mo naapee shi yit furu mo kas, koo mo manshii kì̵ mbii shi pan kì̵ putughup furu mo kas, har ɗi mon ncighi̶r j`i pe wan ɗi, mpeku wan bar mo ɗi." 41 Gyet Aizaya wuri satpo mmo nkaa Jesu, a mpeeɗi gyet wuri ki̶ naa ɗiiɗes ki̶ Jesu. 42 Amma jir aasi, ɓe pak mo ɗes ndi̶ghi̶n nyem ɗiinan-nan mo, mo cínzeen nJesu, amma mpee ki̶i̶r ki̶ nyem Farisi mo, ɓe ba mo riɓet sat ni agaak kas, mpeku taji mo ceen mo ndi̶ghi̶n lu kì̵ Naan. 43 Mpeeɗi moo riɓet ku gurum mo kwoop mo met ɗi a Naan nkwoop mo. 44 Jesu wuri ɗiyeep ɗoo shiɓal, ɓe wuri sat nee, "Ngo ɗi wuri cínzeen nwan, ɓe ba wuri cínzeen a nwan kas, amma wuri cínzeen ni a ngo ɗi wuri lop wan. 45 Ngo ɗi wuri naa wan, ɓe wuri naa a ngo ɗi wuri lop wan mmi̶ni zak. 46 Wan j`i a kaa peeɓang ndi̶ghi̶n yil ni, mpeku koo weye ɗi wuri cínzeen nwan, ɓe taji wuri tong ndi̶ghi̶n peenkoo kas. 47 Koo weye ɗi wurii ki̶lingpo fi̶na, ɗangɓe ba wuri c`in mo kas, ɓe ba a wan ntokɗiyeel nwuri kas. Mpeeɗi ba wan j`i a mpee tokɗiyeel nyil ni kas, amma a mpeku wan ɓam yil ni ɗi. 48 Ngo ɗi wuri kwar wan, ki̶ ba wuri lappo fi̶na mo kas, ɓe wuri ɗi ki̶ mee ngo ɗin ntokɗiyeel nwuri. Po ɗi wan ki̶n sat si mo, a mon ntokɗiyeel ngo mi̶ni parkyes kì̵ yil ni. 49 Ba wan ki̶n satpo ɗiisi mo a shi iiko fi̶na kas, amma a puun fi̶na ɗi wuri lop wan, a wuri shikáa fi̶ri wuri kì̵ ten cín po ɗi wan sat ni mo. 50 Wan man zak nee, po fi̶ri ni a seen ɗiiso ngaa-ngaa. A mpeemi̶ni, ɓe po ɗi wan ki̶n sat ni, ni a ntiit ki̶ po ɗi puun fi̶na wuri kì̵ ten sat nwan."\n1 Akuɗang puus retnyit mu Canɗel ni wul, ɓe Jesu wuri kì̵ man nee, pee fi̶ri ni ki̶ wul, ɗi wurin nyaghal yit yil ɗiisi ni, mpeku wuri baa pe puun ɗi. Wuri wal nyem ɗi mo a mi̶ri mo ndi̶ghi̶n yil ni. Wuri fes kám wal fi̶ri mmo hakyeng ki̶n ndi̶ng-ndi̶ng. 2 Kaaɗi mo nkaa se mbiise mu kansi̶ghi̶n, ɓe Shetan wuri kì̵ ten le ndi̶ghi̶n putughup mu Judas Iskariyot ɗyem kì̵ Simon, mpeku wuri so seet Jesu ɗi. 3 Jesu man nee, puun wuri kì̵ le mbii mo jir nsar fi̶ri, ki̶ wuri man nee, wuɗi put a pe Naan ɗi, ki̶ ɗin nwaa baa a pe Naan ɗi zak. 4 Mpeemi̶ni, ɓe wuri yaghal a peese mbiise ni, ɓe wuri shang nli̶r fi̶ri ɗiiɗes le nyil. Ɓe wuri mang mee tawul ɓwaghat cighi̶r mɓwoon fi̶ri. 5 Ɓe wuri ɗoo am ndi̶ghi̶n mee ɗaa, wuri yaa vwang shii kì̵ jeplop fi̶ri mo ɗishik, ki̶ wuri pwos shii furu mo shi tawul ɗi wuri ɓwaghat cighi̶r mɓwoon fi̶ri ni. 6 Kaaɗi wuri so wul pe Simon Pita ɗi, ɓe Pita sat nwuri nee, "Daa, a wugha nvwang shii fi̶na aa?" 7 Jesu lap nwuri nee, "Ba wugha manshii kì̵ mbii ɗi wan nkaa c`in ni yaksi kas, amma aɓwoon ɓe a mmanshii kì̵ ni." 8 Pita sat nee, "Ba wan riɓet ku a vwang shii fi̶na mo kas har vit." Jesu lap nwuri nee, "Katɗang ba wan vwang shii fugha kas, ɓe ba mee mbii nkuɗi ki̶ ɓàl wan ki̶ wugha kas." 9 Simon Pita lap nee, "Daa, ba wughan nvwang a shii fi̶na mo ɓejee ɗak kas, amma wughan vwang sar fi̶na mo, ki̶ káa fi̶na zak." 10 Jesu sat nee, "Ngo ɗi wuri kì̵ ten sughup, ɓe wuri a ɗiiɓang, ɓe see mon nvwang a shii fi̶ri mo ɓejee ɗak. Wun a ɗiiɓang, amma baa a wun jir kas." 11 Mpeeɗi wuri man ngo ɗin nyaghal seet wuri, a ni le ɗangɓe wuri sat nee, "Ba wun a ɗiiɓang jir kas." 12 Aɓwoon ɗi wuri kì̵ kyes vwang shii furu mo, ɓe wuri mang nli̶r fi̶ri ɗiiɗes lop, wuri baaso ɗi a peetong fi̶ri. Ɓe wuri tal pu mo nee, "Wu manshii kì̵ mbii ɗi wan c`in nwun ni aa? 13 Wun shikáa fuu wuu pet wan a Ngukám, ki̶ Daa zak, wuu sat mi̶ni a ndi̶re, mpeeɗi wan a Ngukám, ki̶ Daa fuu. 14 Katɗang wan, ɗi wan a Daa ki̶ Ngukám fuu, wan vwang shii fuu mo, ɓe ni ret ku wun wu vwang shii nshak zak. 15 Mpeeɗi wan c`in a mee kám nwun mi̶ni, mpeku wu c`in ɗi kaaɗi wan c`in nwun si. 16 Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, ba ki̶rom mmak ɗee a ɗiiɗes nkaa ngulu fi̶ri kas, ki̶ zak, ba ngulop wurin mmak ɗes met ngo ɗi lop wuri kas. 17 Kaaɗi wun wuu manshii kì̵ mbii ɗiisi mo, ki̶ katɗang wu c`in mo, ɓe wun nkat ɗiiret. 18 Ba wan sat a wun jir kas, wan man nyem ɗi wan ki̶n ten bi̶lip mo. Amma mpeku po ɗi mo kì̵ ten ran ni ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan ni gam ɗi nee, 'Ngo ɗi wurii se mbiise ashak ki̶ wan, wuri waa cighi̶r ɗee a shaarlek fi̶na.' 19 Wan sat ɗiisi wun yaksi, akuɗang nii c`in, mpeku katɗang ni c`in, ɓe wu cínzeen ɗi nee, wan a wuri. 20 Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, koo a ngo ɗiiɗang ye, ɗi wuri lap ngo ɗi wan lop, ɓe ngo mi̶ni lap a wan mmi̶ni, ki̶ koo a ngo ɗiiɗang ye ɗi wuri lap wan, ɓe wuri lap a ngo ɗi wuri lop wan mmi̶ni zak." 21 Aɓwoon ɗi Jesu wuri satpo ɗiisi aasi, ɓe putughup fi̶ri ni wat zam, ɓe wuri sat agaak nee, "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun, memee ndi̶ghi̶n wun wurin nseet wan." 22 Ni aapo nyemso ndang Jesu mo, har mo lyapshak, ki̶ mo ɗoghom ɓeet ni ne, kyet a we ndi̶ghi̶n mon nseet wuri ye? 23 Memee ndi̶ghi̶n jeplop ki̶ Jesu mo, ɗi Jesu wal nwuri, wurii tong kus-kus pe Jesu ɗi. 24 Ɓe Simon Pita zi̶kkáa ngwar ɗi Jesu wal nwuri si nee, "A tal pu Daa nee, kyet wurii sat a weye?" 25 Wuri ɗi wurii tong kus-kus pu Jesu, wuri tal nee, "Daa, aa sat a weye?" 26 Jesu lap nee, "A ngo ɗi wan nyal bred, kun lop mpuk, kun cín nwuri se, ɓe a wuri a gwar mi̶ni." Mpeemi̶ni ɓe Jesu yal bred lop mɓut mpuk, ɓe wuri cín Judas ɗyem kì̵ Simon Iskariyot. 27 Aɓwoon ɗi Judas wuri ki̶ lap bred ni se, ɓe Shetan ɗel ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri. Jesu sat nwuri nee, "Mbii ɗi aa riɓet c`in ni, ɓe a c`in ki̶lak-ki̶lak." 28 Mɓut nyem ɗi moo tong ɗi a peese mbiise ni, ba mee gurum manshii kì̵ po ɗi Jesu sat nJudas kas. 29 Pak mo pan nee, a mpeeɗi Judas wuri a nguɗyel daamshaghal mmo, ɓe Jesu wuri a nkaa sat nwuri nee, a so a seet mbii ɗi muu riɓet mpee retnyit ni, kas meeɓe, nee wuri so cín mee mbii nyemjeel mo. 30 Kaaɗi Judas wuri lap bred ni se, ɓe wuri ɗel put abet-abet, ɓe pee ki̶ rap. 31 Aɓwoon ɗi Judas ki̶ put, ɓe Jesu sat nee, "Yaksi gurum mon nnaa ɗiiɗes kì̵ Làa kì̵ Gurum, ki̶ mon naa ɗiiɗes kì̵ Naan ndi̶ghi̶n Làa ni zak. 32 Katɗang ɓe gurum mo naa ɗiiɗes kì̵ Naan ndi̶ghi̶n Làa ni, ɓe Naan wurin nle ku gurum mo naa ɗiiɗes kì̵ Làa ni ndi̶ghi̶n shin fi̶ri zak, ki̶ wurin nki̶lak kì̵ le Làa ni a ɗiiɗes. 33 Jep fi̶na mo, ɗee shiiteer mo ɗi a kong ɗak, ɗi wan ashak ki̶ wun. Wun nyaghal wu tang wan, kaaɗi jí wan sat nyem Yahudi mo si, ɓe wan ki̶n sat nwun aasi zak nee, 'Peeɗi wan ndung so ɗi, ɓe ba wun mmak so ɗi kas!' 34 Wan cín Waar ɗiipoo nwun nee, wu walnshak, kaaɗi wan wal nwun si, ɓe wu walnshak aasi zak. 35 Katɗang ɓe wu walnshak, ɓe gurum mo jir mon mman nee, wun a jeplop fi̶na mo." 36 Simon Pita wuri tal nee, "Daa, aa so a neye?" Jesu lap nwuri nee, "Peeɗi wan ndung so ɗi, ɓe ba wugha mmak j`i ndang wan yaksi kas, amma aɓwoon ɓe wughan nyaghal a j`i ndang wan." 37 Pita sat nee, "Daa, a me le ɗangɓe ba wan mmak so ndang wugha yaksi kas ye? Wan mmuut mpee wugha." 38 Jesu lap nwuri nee, "Ashee, wughan mmuut mpee wan aa? Azeen-nzeen ki̶n sat nwugha, akuɗang deel ki̶ taa ɗoo, ɓe wughan nciipo yitkun nee, ba wugha man wan kas."\n1 "Taji wu yit ku putughup fuu mo wat kas. Wu cínzeen nNaan, ki̶ wu cínzeen nwan zak. 2 Ndi̶ghi̶n tulu kì̵ puun fi̶na ɓe peetong mo ɗi ɗes. Katɗang ɗi ba ni aasi kas, ɓe wan ki̶n ten sat nwun yam. Wan ndung so mpeku wan ɗakpee ɗi nwun. 3 Katɗang ɓe wan so ɗakpee ni nwun, ɓe wan mbaaj`i zak, mpeku wan mang wun, ku wu so wu tong ɗi ashak ki̶ wan, mpeku peeɗi wan ɗi, ɓe wun ɗi zak. 4 Wun wuu man ar, ki̶ peeɗi wann ndung so ɗi." 5 Tomas sat nwuri nee, "Daa, ba mu man peeɗi aa so ɗi kas. Ɓe cirang ɗang mun mman ar ni ye?" 6 Jesu sat nwuri nee, "Wan a ar, a wan azeen, ki̶ wan a seen, ba mee gurum mak so pe Daa Naan ɗi kas, see wuri shee j`i pe wan ɗi akuɗang. 7 Katɗang ɗi wu man wan, ɓe ɗi wun mman puun fi̶na zak. Yaghal yaksi ɓe wuu man wuri, ki̶ wuu naa wuri zak." 8 Filip sat nwuri nee, "Daa, a kám puun ni mmun, ku ni mak mun ɗi." 9 Jesu lap nwuri nee, "Filip wan ki̶n tong ashak ki̶ wun mpee ɓit mo ɗes, ɓe ba wugha man wan kas aa? Ngo ɗi wuri kì̵ naa wan, ɓe wuri kì̵ naa puun fi̶na mmi̶ni zak. Cirang ɗangɓe wugha sat nee, 'A kám puun ni mmun ye?' 10 "Ba a cínzeen nee, wan ndi̶ghi̶n puun fi̶na, ki̶ puun fi̶na ndi̶ghi̶n wan zak kas aa? Po ɗi wan ki̶n sat mo nwun si, ɓe ba wan sat mo a shikáa fi̶na kas, amma a puun fi̶na ɗi wurii tong ndi̶ghi̶n wan, a wurii c`in ɗak ɗiisi mo. 11 Wu cínzeen nwan, kaaɗi wan sat nee, wan ndi̶ghi̶n puun fi̶na, ki̶ puun fi̶na wuri ndi̶ghi̶n wan si zak. Kat ba ki̶si kas, ɓe wu cínzeen mpee ɗak ɗi wan ki̶n c`in ni mo. 12 "Azeen-nzeen ki̶n sat nwun nee, ngo ɗi wuri cínzeen nwan, ɓe ɗak ɗi wan ki̶n c`in mo, ɓe wurin mmak c`in mo zak. Koo a ɗak ɗi mo luk met nɗiisi mo, ɓe wurin mmak c`in mo zak. Mpeeɗi wan a ar so pe puun fi̶na ɗi. 13 Koo ɗi wu ɗang a me ndi̶ghi̶n sum fi̶na ye, ɓe wan ncín nwun, mpeku gurum mo le puun ɗi a ɗiiɗes ndi̶ghi̶n Làa ni. 14 Jir mbii ɗi wu ɗang ndi̶ghi̶n sum fi̶na, ɓe wan ncín ni nwun." 15 "Katɗang ɓe wu wal nwan, ɓe wun ntap Waar fi̶na mo. 16 Wan nɗang pe puun fi̶na, mpeku wuri cín mee Nguɓam ɗi nwun, ɗi wurin nj`i tong ashak ki̶ wun har ngaa-ngaa. 17 Wuri a Riin ɗii azeen, ɗi ba yil ɗiisi ni mak lap wuri kas, mpeeɗi ba ni naa wuri, koo ni man wuri kas. Amma wun wuu man wuri, mpeeɗi wurii tong ashak ki̶ wun, ki̶ wuri ndi̶ghi̶n wun zak. 18 "Ba wan nyit wun a kaa lukáa mo si kas. Wan nj`i pe wun ɗi. 19 Lang ɗiilee, ɓe ba yil ɗiisi nin nkuɗi ki̶ naa wan kas, amma wun wuu naa wan. Mpeeɗi wan ki̶ seen, ɓe wun, wunn nkat seen aasi zak. 20 Katɗang parpuus mi̶nin nj`i wul, ɓe wun mman nee, wan ndi̶ghi̶n Daa fi̶na, ki̶ wun ndi̶ghi̶n wan kaaɗi wan ndi̶ghi̶n wun si zak. 21 Ngo ɗi wuri ki̶ Waar fi̶na mo ndi̶ghi̶n putughup fi̶ri ɗang wuri c`in mbii ɗi Waar ni mo sat, ɓe a ngo mi̶ni wal nwan. Ngo ɗi wuri wal nwan, ɓe puun fi̶na wurin nwal ngo mi̶ni zak. Wan nwal ngo mi̶ni, ki̶ wan nkám san nwuri zak." 22 Judas (Ba a Iskariyot kas) wuri sat nee, "Daa, cirang ɗangɓe wughan nwoo sak fugha a mmun ɗak, ɗi ba gurum ɗi ndi̶ghi̶n yil ɗiisi mon nnaa wugha kas ye?" 23 Jesu lap nwuri nee, "Katɗang mee ngo wal nwan, ki̶ wuri tap ki̶ kám fi̶na mo, ɓe puun fi̶na wurin nwal ngo mi̶ni, ɓe mun nj`i pe ngo ni ɗi, ku mu tong ɗi ashak ki̶ ngo mi̶ni. 24 Ngo ɗi ba wuri wal nwan kas, ɓe ba wurii tap ki̶ kám fi̶na mo kas. Po ɗi wuu ki̶ling si mo, ba mo a mi̶na kas, amma mo a mu puun fi̶na ɗi wuri lop wan. 25 "Kaaɗi wan kuɗi ashak ki̶ wun si, ɓe wan ki̶n ten satpo ɗiisi mo nwun jir. 26 Amma Nguɓam, ɗi wuri a Riin Ɗiiɓang, ɗi puun wurin nlop wuri j`i ndi̶ghi̶n sum fi̶na, wurin nkám mbii mo nwun jir, ki̶ wurin nle ku wu pan mbii ɗi wan ki̶n ten nsat mo nwun jir zak. 27 Wan cín riyang fi̶na nwun, ki̶ riyang fi̶na ni tong ashak ki̶ wun zak. Taji putughup fuu mo wat koo ki̶i̶rmuut yaa wun kas, mpeeɗi ba wan cín riyang ni nwun a kaaɗi yil nii cín si kas. 28 Wuu ki̶ling wan ki̶n ten sat nwun nee, wan ndung so pe puun fi̶na ɗi, ɗangɓe wan mbaaj`i pe wun ɗi zak. Katɗang ɗi wu wal nwan, ɓe ɗi wun nc`in retnyit, mpeeɗi wan ndung so pe puun ɗi, mpeeɗi puun wuri a ɗiiɗes met nwan. 29 Wan ki̶n ten nsat mbii ɗiisi mo nwun yaksi, ɓe ba mbii ni mo kì̵ c`in kas, mpeku katɗang mon nyaghal c`in, ɓe wu cínzeen ɗi. 30 Ba wan mbaa satpo mo ɗi nwun ɗes yaksi kas, mpeeɗi mishkagham mu yil ɗiisi wurii j`i. Katɗang wuri j`i, ɓe ba wurin nkat mee iiko nkaa wan kas. 31 Amma mpeku yil ni man ɗi nee, wan wal nDaa. A ni le ku wan ki̶n c`in mbii ɗi Daa wuri sat nee, wan c`in mo jir. Wu yaghal mmun mu so."\n1 Jesu wuri sat mmo nee, "Wan a ting anab ɗi azeen-nzeen, ki̶ a puun fi̶na wuri a ngutap ki̶ ting ni. 2 Koo song ɗiiɗang ye ɗi ni ndi̶ghi̶n wan, ɗi ba ni làa-làa kas, ɓe wurin ncan baa ki̶ni, ki̶ koo song ɗiiɗang ye ɗi ni làa-làa, ɓe wurin ntap ɗak ni mpeku ni baa làa-làa ɗi riret zak. 3 Yaksi ɓe wuu ɗee, a nyem ɗiiɓang mo, mpee kám ɗi wan ki̶n ten kám mo nwun. 4 Wu tong ndi̶ghi̶n wan, ɓe wan ntong ndi̶ghi̶n wun zak. Ba mee songting mak làa-làa shikáa fi̶ra kas, see ni ɓal ashak ki̶ kukting ni, ki̶ ba wun mmak c`in mee mbii shikáa fuu kas, see ashak ki̶ wan. 5 "Wan a ting anab ni, ki̶ a wun a song ni mo. Ngo ɗi wuri tong ndi̶ghi̶n wan, ki̶ wan tong ndi̶ghi̶n wuri zak, ɓe wurin nɗee a kaa songting ɗi nii nlàa-làa ɗes. Mpeeɗi katɗang ba wun ashak ki̶ wan kas, ɓe ba wu mak c`in mee mbii shikáa fuu kas. 6 Ngo ɗi ba wurii tong ndi̶ghi̶n wan kas, ɓe mon ncan wuri vwet kaa songting ɗi mo canvwet si, ɓe nin nfii. Mon mmang song ɗiifii ni, mo vwet nwus, ɓe wus ncaan ni. 7 Katɗang wuu tong ndi̶ghi̶n wan, ki̶ po fi̶na moo tong ndi̶ghi̶n wun zak, ɓe koo a meye ɗi wu ɗang pu puun fi̶na, ɓe wurin ncín nwun. 8 Katɗang wuu cín ɗak ɗiiret mo, ɓe gurum mon ncín ɗiiɗes mpuun fi̶na, ki̶ a ndi̶ghi̶n ɗak ɗiiret ɗi wuu c`in mo, ɓe nin nkám agaak nee, wun an nyemso ndang wan mo. 9 "Wan wal nwun, a kaaɗi puun wuri wal nwan si. Wu tong ndi̶ghi̶n wal fi̶na. 10 Katɗang ɓe wu tap Waar fi̶na mo, ɓe wun ntong ndi̶ghi̶n wal fi̶na, a kaaɗi wan ki̶n tap Waar kì̵ puun fi̶na mo, ɓe wan ki̶n tong ndi̶ghi̶n wal fi̶ri si. 11 "Wan satpo ɗiisi mo nwun a mpeku retnyit fi̶na ni tong ɗi ndi̶ghi̶n wun, ki̶ wu gam ɗi ki̶ retnyit zak. 12 A Waar fi̶na ɗi wan sat nwun nɗiisi nee. Wu walnshak, kaaɗi wan wal nwun si. 13 Ba mee wal waa ɗes met nɗiisi kas, ɗi gurum wuri cín seen fi̶ri mpee shaar fi̶ri mo. 14 Katɗang wu c`in mbii ɗi wan sat mo nwun, ɓe a wun a shaar fi̶na mo azeen-nzeen. 15 Ba wan nkuɗi ki̶n pet wun a ki̶rom mo kas, mpeeɗi ba ki̶rom mo man mbii ɗi ngulu furu wurii c`in kas. Amma wan ki̶n pet wun a shaar fi̶na mo, mpeeɗi mbii ɗi wan ki̶ling mo pe puun fi̶na ɗi, ɓe wan ki̶n ten sat a mo nwun jir. 16 Ba jí a wun wu bi̶lip wan kas, amma a wan bi̶lip wun, mpeku wu ɗee ɗi a nyemfi̶na mo, ki̶ wan le ku wu so wu c`in ɗak fi̶na mo. Mpeku mbii ɗi wu kat mɓut ɗak fuu ni mo, ɓe mo ɗee a ɗiiret har vit. A mpeemi̶ni, ɓe koo a meye ɗi wu ɗang pu puun fi̶na ndi̶ghi̶n sum fi̶na, ɓe wurin ncín mo nwun. 17 A Waar fi̶na ɗi wan sat nwun nɗiisi nee. Wu walnshak." 18 "Katɗang ɓe gurum ɗin ndi̶ghi̶n yil ni mo kwar wun, ɓe wu man nee, jí ni kì̵ shee kwar a wan, ɗangɓe nii kwar wun. 19 Katɗang ɗi wun a mu yil ni, ɓe ɗi gurum ɗii mu yil nin mon nwal wun. Amma gurum ɗii mu yil ni mo, kwar wun, a mpeeɗi wan ki̶n ten bi̶lip wun ndi̶ghi̶n yil ni, a mpeemi̶ni ɗangɓe yil nin nkaa kwar wun. 20 Wu panpo ɗi wan ki̶n ten sat nwun si nee, 'Ba ki̶rom wurin mmak ɗee a ɗiiɗes met ngulu fi̶ri kas.' Katɗang jí mo lejeel nwan, ɓe mon nlejeel nwun zak. Katɗang jí mo lap kám fi̶na mo, ɓe mon nlap kám fuu mo aasi zak. 21 Amma mon nc`in mbii ɗiisi mo nwun jir, a mpee sum fi̶na, mpeeɗi ba mo man ngo ɗi wuri lop wan kas. 22 Katɗang jí wan ki̶n j`i nsatpo mmo kas, ɓe baa ɗi mo ki̶ shikbish kas. Amma yaksi, ɗi mo ki̶ man shikbish furu mo, ɓe ba mo ki̶ mee mbii langkáa mpee shikbish furu mo kas. 23 Ngo ɗi wuri kwar wan, ɓe wuri kwar a puun fi̶na zak. 24 Katɗang ba jí wan ki̶n c`in ɗak ɗiiɗes si mo nnaar furu kas, ɗi ba mee gurum ki̶ kyam c`in mo kas, ɓe ɗi ba mo ki̶ shikbish kas. Amma jí mo kì̵ naa mbii ɗi wan ki̶n c`in mo. Jir ki̶si, ɓe mo kwar wan ki̶ puun fi̶na. 25 Amma ni c`in aasi, a mpeku mbii ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda Waar furu ni gam ni nee, mo kwar wan, ɓe ba wan c`in mee mbii mmo kas. 26 "Amma katɗang Nguɓam wurin nj`i wul, ɗi wuri a Riin ɗi azeen-nzeen ɗi wan ndung lop wuri j`i nwun, ɗi wuri put a pe Daa ɗi, a wurin nj`i c`in langting fi̶na. 27 Ki̶ wuwun zak, wun nc`in langting fi̶na, mpeeɗi puji ɗin nshee, ɓe wun ɗi ashak ki̶ wan.\n1 "Wan ki̶n sat mbii ɗiisi mo nwun jir, mpeku taji wu canshii ndi̶ghi̶n cínzeen fuu ni kas. 2 Mon nceen wun pwat ndi̶ghi̶n lu kì̵ Naan mo. Pee nin ndung j`i, ɗi nyem ɗi mon ntwa wun, ɓe mon mpan ne, moo c`in a ɗak ɗiiret nNaan mmi̶ni. 3 Gurum mon nc`in mbii mi̶ni mo nwun, a mpeeɗi ba mo man puun fi̶na, ki̶ ba mo man wan kas zak. 4 Amma wan sat mbii ɗiisi mo nwun, a mpeku katɗang pee kì̵ mo ni j`i wul, mpee c`in mbii ɗiisi mo nwun, ɓe wu pan ɗi nee, jí wan ki̶n ten satpo nwun nkaa mo." "Ba jí wan ki̶n sat mbii ɗiisi mo nwun nshee kas, mpeeɗi jí wan ɗi ashak ki̶ wun. 5 Amma yaksi wan ndung so pe ngo ɗi wuri lop wan, jir aasi, ɓe ba memee fuu tal pu wan nee, aa so a neye kas. 6 Amma yaksi, mpeeɗi wan ki̶n satpo ɗiisi mo nwun, ɓe putughup fuu mo ɗee a ɗiiwuwat. 7 Jir ki̶si, ɓe wan ki̶n sat azeen nwun, nii koghop ni pe wun ku wan so. Mpeeɗi katɗang ba wan so kas, ɓe ba Nguɓam ni wurin nj`i tong ndi̶ghi̶n wun kas. Amma katɗang wan so, ɓe wan nlop wuri j`i pe wun ɗi. 8 Katɗang wuri j`i wul, ɓe wurin nkám ngurum ɗi mo ndi̶ghi̶n yil ni, nkaa ciin manshii kì̵ shikbish ki̶ ɗin ndi̶re, ki̶ tokɗiyeel zak. 9 Ba mo manshii kì̵ shikbish kas, mpeeɗi ba mo cínzeen nwan kas. 10 Ki̶ zak, ba mon man ɗin ndi̶re kas, mpeeɗi wan ndung so pe Daa, ɓe ba mon nkuɗi ki̶ naa wan kas. 11 Ba mo manshii kì̵ tokɗiyeel kas, mpeeɗi mo kì̵ ten canɗiyeel Shetan ɗi wuri mmishkagham mu yil ɗiisi. 12 "Wan ɗi ki̶ mbii mo ɗes, mpee sat nwun, amma ba wun mmak yaa mo ndi̶ghi̶n putughup fuu mo yaksi kas. 13 Amma katɗang Riin ɗi azeen wurin nj`i wul, ɓe wurin nkám zeen ni nwun nkaa mbii mo jir. Ba wurin nsatpo a shi iiko fi̶ri kas, amma mbii ɗi wuri ki̶ling pu puun, ɓe wurin nsat a mo nwun jir. Ki̶ wurin nwoo nwun mbii ɗi mon ndung j`i zak. 14 Wurin nlewan a ɗiiɗes, mpeeɗi wurin mmang a mbii ɗi wan sat mo, ku wuri sat mo ɗi nwun. 15 Mbii ɗi puun fi̶na wuri ki̶ mo jir, ɓe mo a mi̶na. A ni le ɗang wan sat nwun nee, Riin ni wurin mmang a ndi̶ghi̶n mbii ɗi wan sat, ku wuri sat mo ɗi nwun." 16 "Lang ɗiilee, ɓe ba wun nkuɗi wuu naa wan kas, amma lang ɗiilee, ɓe wun nwaa wu naa wan zak." 17 Pak jeplop fi̶ri mo sat ki̶ shak nee, "Shii kì̵ po ɗi wuri sat ni a me mmi̶ni ye? Nee, 'Lang ɗiilee ɓe ba wun nkuɗi wuu naa wan kas, amma lang ɗiilee, ɓe wun nwaa wu naa wan zak. Ki̶ ne, wan ndung so pe puun ɗi si ye?' 18 Mo sat nee, 'Shii kì̵ po ɗi wuri sat ne, lang ɗiilee si a meye?' Ba mu man mbii ɗi wuri sat ni kas." 19 Jesu man nee moo riɓet tal shii kì̵ po ni pu wuri, ɓe wuri sat mmo nee, "Wuu tal a mbii ɗi wan sat si mo pushak aa? Ɗi wan sat nee, 'Lang ɗiilee ɓe ba wun nnaa wan kas, amma lang ɗiilee, ɓe wun nwaa wu naa wan si aa?' " 20 Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun nee, wun nyaghal wu wal maap, amma yil ni wuran nkat retnyit. Putughup fuu mon nyaghal wat, amma putughup fuu ɗiiwuwat ni mon nyaghal cighi̶r ɗee a retnyit. 21 Katɗang ɓe aakse mee mat mpee làa-làa, ɓe wuran nkat jeel, mpeeɗi pee làa-làa, fi̶ra ni wul. Amma katɗang làa ni sham, ɓe wura mander shwal mu làa-làa ni, mpee retnyit ɗi wura ki̶ làa mee làa ɗiipoo ndi̶ghi̶n yil ni. 22 Wun nkat putughup ɗiiwuwat yaksi, amma pee nin ndung j`i ɗi wan mbaa naa wun ɗi zak. Ɗangɓe putughup fuu mon ngam ki̶ retnyit, ki̶ ba mee gurum mak mang retnyit fuu mi̶ni pu wun ɗi kas. 23 "Katɗang puus mi̶nin nj`i wul, ɓe ba wun ntal mee mbii pu wan ɗi kas. Azeen-nzeen, ki̶n sat nwun, koo wu ɗang a me pu puun fi̶na ndi̶ghi̶n sum fi̶na, ɓe wurin ncín ni nwun. 24 Har cicinsi, ɓe ba wuu kyam ɗang mee mbii ndi̶ghi̶n sum fi̶na kas. Wu ɗang, ɓe mon nc`in nwun, mpeku retnyit fuu ni gam ɗi." 25 "Wan sat mbii ɗiisi mo nwun a shi sumpo, pee nin ndung j`i, ɗi ba wan nkuɗi ki̶n satpo nwun a shi sumpo kas, amma wan nsatpo nwun nkaa puun agaak. 26 Parpuus mi̶ni, ɓe wun nɗang mbii mo ndi̶ghi̶n sum fi̶na, ki̶ ba wan nsat nwun nee wan nɗang pu puun mpee wun kas. 27 Mpeeɗi puun shikáa fi̶ri wuri wal nwun. Wuri wal nwun a mpeeɗi wun wu wal nwan, ki̶ mpeeɗi wu cínzeen nee, a puun wuri lop wan j`i ndi̶ghi̶n yil ɗiisi. 28 Wan put a pe puun ɗi ku wan j`i ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, amma yaksi wan ndung waa yit yil ɗiisi ni, mpeku wan baaso pe puun ɗi zak." 29 Jeplop fi̶ri mo sat nwuri nee, "Yaksi wugha satpo mmun agaak, ba a shi sumpo kas! 30 Yaksi mu man nee, wugha man mbii mo jir, ki̶ ba nii mee koghop ni ku mee gurum tal mee mbii pu wugha kas. A nii le ku mu cínzeen nee, wugha put a pe Naan ɗi a j`i." 31 Jesu wuri lap mmo nee, "Yaksi wu cínzeen aa? 32 Wu naa, pee nin ndung j`i, har ni kì̵ j`i wul jee, ɓe wun nrangkáa jir, ɓe koo weye wurin nso ntulu fi̶ri. Wun nyit wan mmi̶san. Amma ba wan a mmi̶san kas, mpeeɗi puun fi̶na wuri ɗi ashak ki̶ wan. 33 Wan ki̶n satpo ɗiisi mo nwun a mpeku wu kat tongriyang ɗi ndi̶ghi̶n wan. Wun nshwaajeel ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, amma wu gung, mpeeɗi wan ki̶n ɗee a koghorong nkaa yil ni."\n1 Aɓwoon ɗi Jesu satpo ɗiisi mo kyes, ɓe wuri naapee kàa aɗeng ɓe wuri c`in aduwa nee, "Puun, pee ni kì̵ wul. A cín ɗiiɗes nLàa fugha mpeku Làa fugha wuri cín ɗiiɗes ɗi nwugha zak. 2 Wugha ki̶ cín iiko nwuri nkaa jep gurum mo jir, mpeku wuri cín seen ɗiiso ngaa-ngaa ɗi nyem ɗi wugha kì̵ cín mo nwuri jir. 3 A shii kì̵ seen ɗiiso ngaa-ngaa ni nɗiisi, ku mo man nee, a wugha a Naan ɗiimi̶ndong ɗi wugha azeen, ki̶ mo man Jesu Kristi ɗi wugha lop wuri zak. 4 Wan ki̶n kám ɗiiɗes fugha ngurum mo ndi̶ghi̶n yil ɗiisi, mpeeɗi wan ki̶n kyes c`in ɗak ɗi wugha kì̵ cín mo nwan mpee c`in. 5 Yaksi puun fi̶na, a cín ɗiiɗes nwan ntoghom fugha yaksi. Ɗiiɗes ɗi gyet wan kì̵ ni ashak ki̶ wugha akuɗang aa leyil ni. 6 "Wan ki̶n le ku gurum ɗi wugha kì̵ c`in mo nwan ndi̶ghi̶n yil ni, mo man wugha ki̶ mo a mugha. A wugha cín mo nwan. Mo kì̵ tappo fugha mo zak. 7 Yaksi mo kì̵ man nee, mbii ɗi wan ki̶ mo jir, ɓe a wugha cín mo nwan. 8 Po ɗi wugha ki̶ cín mo nwan jir, ɓe wan ki̶n sat mmo, har mo kì̵ lappo ni mo, ki̶ mo kì̵ man, ki̶ mo cínzeen nee, wan put a pe wugha ɗi azeen-nzeen, ki̶ a wugha lop wan j`i. 9 "Wan nkaa c`in aduwa a mpee mo. Ba wan c`in aduwa a mpee yil ni kas, amma a mpee nyem ɗi wugha cín mo nwan si, mpeeɗi mo a mugha. 10 Mbii ɗi wan ki̶ mo jir, mo a mugha, ki̶ mbii mugha mo jir mo a mi̶na zak. Gurum moo naa ɗiiɗes fi̶na a ndi̶ghi̶n mo. 11 Yaksi wan ndung baaso pe wugha ɗi, mpeeɗi ba wan kuɗi ndi̶ghi̶n yil ni kas. Amma mumo kuɗi ndi̶ghi̶n yil ni. Wugha puun ɗiiɓang, a tap ki̶ mo shi iiko mu sum fugha ɗi a cín nwan, mpeku mo ɗee ɗi a ɗiimi̶ndong, kaaɗi wan ki̶ wugha mun a ɗiimi̶ndong si. 12 Kaaɗi wan ashak ki̶ mo, ɓe wan ki̶n tap ki̶ mo, ndi̶ghi̶n sum ɗi wugha cín nwan. Ba memee ndi̶ghi̶n mo lagham kas, see a gwar ɗi jí wuri kì̵ ten ɗee a ɗiili̶lagham si ɓejee, mpeku po ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda fugha ni gam ɗi. 13 "Yaksi wan ndung so pe wugha ɗi. Wan ki̶n satpo ɗiisi mmo ndi̶ghi̶n yil ni, a mpeku retnyit fi̶na ni gam putughup furu mo ɗi hakyeng. 14 Wan ki̶n cín po fugha mmo, ɓe yil ni kwar mo, mpeeɗi ba mo a mu yil ni kas, kaaɗi ba wan a mu yil ni kas si zak. 15 Ba wan c`in aduwa a mpeku a hi̶r mo a pwat ki̶ mo ndi̶ghi̶n yil ni kas, amma wan ki̶n ɗang pu wugha a mpeku a tap ɗi ki̶ mo nsar kì̵ ngo ɗiibish ni. 16 Ba mo a mu yil ni kas, kaaɗi ba wan a mu yil ni kas si. 17 A le mo ɗee a ɗiiɓang ndi̶ghi̶n zeen, mpeku mo ɗee ɗi a nyem fugha ɗiiɓang mo. Po fugha ni azeen. 18 Kaaɗi wugha kì̵ lop wan ndi̶ghi̶n yil ni, ɓe wan nlop mo so ndi̶ghi̶n yil ni aasi zak. 19 A mpee mo, ɓe wan c`in san fi̶na nwugha, mpeku mo cín sut furu ɗi nwugha azeen-nzeen. 20 "Ba wan c`in aduwa ni a mpee ɗiisi mo ɓejee ɗak kas, amma har ki̶ nyem ɗi mon nyaghal cínzeen nwan, mpee po ɗi mon nsat ni ngurum mo zak. 21 Wan c`in aduwa mpeku mo ɗee ɗi a ɗiimi̶ndong jir, ku mo tong ndi̶ghi̶n wan, kaaɗi wugha kì̵ tong ndi̶ghi̶n wan, ki̶ wan ndi̶ghi̶n wugha si zak, mpeku yil ni man ɗi nee, a wugha lop wan. 22 Ɗiiɗes ɗi wugha kì̵ cín ni nwan, wan ki̶n cín ni mmo, mpeku mo ɗee ɗi a ɗiimi̶ndong, kaaɗi mun a ɗiimi̶ndong si. 23 Wan ndi̶ghi̶n mo, ki̶ wugha ndi̶ghi̶n wan zak, mpeku mo ɗee ɗi a ɗiimi̶ndong ki̶n di̶ng, mpeku yil ni man ɗi nee, a wugha lop wan, ki̶ wugha wal mmo kaaɗi wugha wal nwan si zak. 24 "Puun fi̶na, wan riɓet ku nyem ɗi a cín mo nwan si, mo tong ashak ki̶ wan, a peeɗi wan ki̶n tong ɗi, mpeku mo naa ɗiiɗes ɗi wugha cín ni nwan ɗi, mpeeɗi a wugha shee wal nwan akuɗang aa leyil ni. 25 "Puun fi̶na ɗin ndi̶re, ba yil ni man wugha kas, amma wan man wugha ki̶ nyem ɗiisi mo man zak, nee, a wugha lop wan. 26 Wan kì̵ le ku mo man wugha, ki̶ wan mbaa kám wugha mmo zak, mpeku wal ɗi wugha ki̶ni mpee wan, ni tong ɗi ndi̶ghi̶n mo, ki̶ mpeku wan tong ɗi ndi̶ghi̶n mo zak."\n1 Aɓwoon ɗi Jesu wuri satpo ɗiisi mo kyes, ɓe wuri yaghal a peemi̶ni ashak ki̶ nyemso ndang wuri mo, ɓe wuri can dung nKidron ɗel a peeɗi mee bong ɗi. Ɓe wuri ɗel ndi̶ghi̶n bong ni ashak ki̶ nyemso ndang wuri mo. 2 Judas, ngo ɗi wuri seet Jesu, wuri manpee ɗi bong ni ɗi, mpeeɗi Jesu wurii naa so ashak ki̶ nyemso ndang wuri mo ɗi a pee ni. 3 Judas so ɗi mbong ni ashak ki̶ pak sooja mo, ki̶ pak nyemtap kì̵ Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni mo, ɗi a pris ɗiinan-nan mo ki̶ nyem Farisi mo lop mo. Mo j`i ɗi mbong ni, ki̶ wus fitila mo, ki̶ wus ɗi mo ɓel shi shit mo, ki̶ leelek mo. 4 Mpeeɗi Jesu kì̵ man mbii ɗi ni j`i ki̶ mo, ɓe wuri gyes so pe mo ɗi, ɓe wuri tal pu mo nee, "Wuu tang a weye?" 5 Mo lap nwuri nee, "A Jesu Ngu Nazaret." Jesu lap mmo nee, "A wan a wuri." Judas ɗi wuri seet Jesu, wurii ɗar ɗi ashak ki̶ mo. 6 Kaaɗi Jesu sat mo nee, "A wan nɗiisi," ɓe mo baa shiɓwoon, ɓe mo l`iit nyil. 7 Jesu waa baa tal ɗi pu mo zak nee, "Wuu tang a weye?" Mo lap nee, "A Jesu ngu Nazaret." 8 Jesu lap mmo nee, "Wan ki̶n sat nwun ne wan a wuri. Katɗang ɓe wuu tang a wan, ɓe wu yit nyem ɗiisi mo so." 9 Wuri sat aasi, a mpeku po ɗi wuri kì̵ ten sat ni gam ɗi nee, "Ndi̶ghi̶n nyem ɗi wugha cín mo nwan si, ɓe ba memee nlagham kas, koo mi̶ndong." 10 Simon Pita wuri ki̶ mee kwai, ɓe wuri shang kwai ni cankom ɗin nkoghop nsarse mu ki̶rom kì̵ pris ɗiiɗes ni, sum kì̵ ki̶rom ni a Malkus. 11 Jesu sat mPita nee, "A lop kwai ni ɗi ndi̶ghi̶n pat fi̶ra. A pan nee, ba wan shwaajeel ɗi puun wuri cín ni nwan kas aa?" 12 Ɗangɓe sooja mo, ki̶ ngo ɗiiɗes furu, ki̶ nyemtap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes mu nyem Yahudi mo, mo yaa Jesu, ɓe mo ɓwaghat wuri. 13 Ɓe mo shee so ki̶ wuri ntoghom kì̵ Annas ɗi aku, mpeeɗi wuri a si̶ghi̶r kì̵ Kayafas wuri a pris ɗiiɗes met jir mɓít mi̶ni. 14 A Kayafas ɗiisi wuri, a ngo ɗi jí wuri kì̵ satpo nyem Yahudi ɗiinan-nan mo nee, ni ret ku mee gurum mi̶ndong muut mpee gurum mo jir. 15 Simon Pita ki̶ mee nguso ndang Jesu, mo so mɓwoon kì̵ Jesu. Pris ɗiiɗes met jir ni wuri man nguso ndang Jesu ɗiisi ni riret. A ni le ɗangɓe wuri so ɗel ndi̶ghi̶n naarfur ki̶ pris ɗiiɗes met jir ni. 16 Amma Pita taa ɗar mpo shiyeepki̶pang. Lang ɗiilee ɓe nguso ndang Jesu ɗi pris ɗiiɗes met jir man wuri si, wuri put a toghol, ɓe wuri katpo ki̶ reep ɗi wuraa gong shiyeepki̶pang ni, ku wura sat mPita ɗel a naarfur ni. 17 Reep ɗi wuraa gong shiyeepki̶pang ni, wuri tal pu Pita nee, "Ba wugha a memee ndi̶ghi̶n jeplop kì̵ gwar ɗiisi mo kas aa?" Pita lap nee, "Waash, ba a wan kas." 18 Mpeeɗi pee ni zughum, ɓe nyem ɗi moo c`in ɗak nlu kì̵ pris ɗiiɗes met jir ni, ki̶ nyemtap kì̵ Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, mo kì̵ ɗaan wus shi ɗirep, ki̶ moo ɗar mpee ki̶ling wong kì̵ wus ni, ɓe Pita gyes so ɗar ashak ki̶ mo mpee ki̶ling wong ki̶ wus ni. 19 Ɗangɓe pris ɗiiɗes met jir wuri talpo pu Jesu nkaa nyemso ndang wuri mo, ki̶ nkaa kám kì̵ Jesu ni mo zak. 20 Jesu lap nee, "Wan ki̶n satpo ngurum mo agaak jir, ki̶ wan ki̶n kám mmo ndi̶ghi̶n lu kì̵ Naan mo, ki̶ ndi̶ghi̶n Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni zak, a peeɗi nyem Yahudi moo j`i kuur ɗi ashak jir. Ba wan sat mee mbii a si̶sok kas. 21 A me le ɗang aa tal pu wan ye? A tal pu nyem ɗi mo ki̶lingpo ɗi wan ki̶n sat mo, mpeeɗi mo man mbii ɗi wan ki̶n sat mo." 22 Kaaɗi Jesu satpo mi̶ni, ɓe memee ndi̶ghi̶n nyem ɗi moo tap Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, wuri shoor Jesu nyit ɓe wuri sat nee, "A po ɗi wughan nlap pris ɗiiɗes met jir mmi̶ni aa?" 23 Jesu lap nwuri nee, "Katɗang ɓe wan sat a po ɗiiɓish, ɓe wugha sat ngurum mo agaak mbii ɗiibish ɗi wan sat ni. Amma katɗang wan sat a po ɗiiret, ɓe a me le ɗang a cut wan ye?" 24 Annas wuri lop Jesu so pe Kayafas pris ɗiiɗes met jir ɗi a ɓuɓwaghat. 25 Simon Pita wurii ɗar ɗi mpee ki̶ling wong kì̵ wus ni, ɓe mo tal pu wuri nee, "Ba a wugha memee mɓut nyemso ndang gwar ɗiisi kas aa?" Pita cíipo, wuri lap nee, "Waash, ba a wan kas." 26 Ɗang memee mɓut nyem ɗi moo c`in ɗak mpris ɗiiɗes met jir ni, wuri a dang kì̵ ngo ɗi Pita can kom nwuri si, wuri sat nee, "Ɗi wan naa wugha ndi̶ghi̶n bong ashak ki̶ gwar ɗiisi ni." 27 Pita wuri baa cíipo ɗi zak. Abet-abet ɓe ɗeel taa ɗoo. 28 Daɗaar ni mɓít-mɓít, ɓe mo put ki̶ Jesu pe Kayafas ɗi. Mo so ki̶ wuri ndi̶ghi̶n fur mu ntulu kì̵ gofna ni. Mo shikáa furu, ba mo ɗel ndi̶ghi̶n fur mu ntulu ki̶ gofna ni kas, mpeku taji mo watsut kas, ku mo katpee seriɓet mu Canɗel ɗi. 29 Mpeemi̶ni Pailet put so pe mo ɗi. Wuri tal pu mo nee, "Gwar ɗiisi wuri c`in a mbii ɗiiɓish ɗiiɗang nwun ye?" 30 Mo lap nwuri nee, "Katɗang ɗi ba gwar ɗiisi c`in a mbii ɗiibish kas, ɓe ba ɗi mun nj`i ki̶ wuri pe wugha ɗi kas." 31 Pailet sat mmo nee, "Wu mang wuri, ku wu so ki̶ wuri mpeku wu tokɗiyeel ɗi nwuri shikáa fuu ntiit ki̶ Waar fuu." Nyem Yahudi mo lap Pailet nee, "Ba mun ki̶ iiko mpee canɗiyeel muut mmee gurum kas." 32 Mbii ɗiisi ni c`in aasi, mpeku po ɗi Jesu wuri kì̵ ten sat ni nkaa muut ɗi wurin nyaghal muut ni gam ɗi. 33 Pailet waa baa ɗel ndi̶ghi̶n fur ni, ɓe wuri pet Jesu, wuri tal nee, "A wugha a mishkagham mu nyem Yahudi mo aa?" 34 Jesu wuri lap mPailet nee, "Wugha satpo mi̶ni a shikáa fugha aa? Aa koo a mee gurum sat nwugha ye?" 35 Pailet lap nwuri nee, "Wan a ngu Yahudi me? A nyem fugha mo, ki̶ pris ɗiinan mo, mo cín wugha nsar fi̶na. A c`in a me mmo ye?" 36 Jesu lap nwuri nee, "Ba mulki fi̶na ni a mu yil ɗiisi kas. Katɗang ɓe ɗi mulki fi̶na ni a mu yil ɗiisi, ɓe ɗi nyemso ndang wan mon nc`in lek, mpeku taji mo cín wan nsar kì̵ nyem Yahudi mo kas. Amma mulki fi̶na ni a mmee peeɗik." 37 Pailet tal pu wuri nee, "Ɓe wugha a mishkagham mmi̶ni shing?" Jesu lap nwuri nee, "A wugha sat ne, wan a mishkagham. Wan jí, ki̶ mo làa wan, ndi̶ghi̶n yil ɗiisi a mpee mbii mi̶ndong, mpeku wan satpo ɗi agaak nkaa zeen. Ngo ɗi wuri riɓet man zeen, ɓe a wurii ki̶ling ɗoo fi̶na." 38 Pailet tal pu wuri nee, "A me mmi̶ni azeen ni ye?" Aɓwoon ɗi Pailet satpo mi̶ni, ɓe wuri waa baa put pe nyem Yahudi mo ɗi, wuri sat mmo nee, "Ba wan kat mee mbii ɗiibish ndi̶ghi̶n gwar ni kas. 39 Amma wun ki̶ mee mbii ɗi wuu loghot kì̵ c`in ni, ɗi wan nfwoon mee gurum mi̶ndong nwun parpuus seriɓet mu Canɗel. Kyet wu riɓet ku wan ɓwot mishkagham mu nyem Yahudi mo nwun wa?" 40 Mo lap shi or mo sat nee, "Waash, ba a gwar ɗiisi kas. Muu riɓet ku a ɓwot a Barabbas mmun!" Barabbas ni wuri a mee nguhi̶rpee.\n1 Ɗangɓe Pailet wuri le ku mo so fwo ngwam nJesu. 2 Sooja mo ɗak mbiikáa hi̶r, mo lop nJesu nkáa, ki̶ mo lop mee nli̶r ɗiinaat jilau nwuri zak. 3 Mo gyes so pe wuri ɗi, ɓe mo tok ki̶ wuri nee, "Muu tok ki̶ wugha, mishkagham mu nyem Yahudi mo." Mo ni̶ram wuri shi sar furu mo! 4 Pailet wuri waa baa put zak, ɓe wuri sat nyem Yahudi mo nee, "Wu naa, wan ndung put ki̶ wuri nwun ati̶leng, mpeku wu man ɗi nee, ba wan kat mee mbii ɗiibish ndi̶ghi̶n wuri kas." 5 Aasi ɓe Jesu wuri put a ti̶leng ki̶ mbiikáa hi̶r nkáa fi̶ri, ki̶ nli̶r ɗiinaat jilau si. Pailet wuri sat mmo nee, "Wu naa gwar ni si." 6 Kaaɗi pris ɗiinan mo, ki̶ nyemtap kì̵ Lu kì̵ Naan ɗiiɗes ni, mo naa Jesu, ɓe mo le or nee, "A pwas wuri nkaa shiyeep! A pwas wuri nkaa shiyeep!" Pailet wuri sat mmo nee, "Wun wu mang wuri wu pwas nkaa shiyeep shikáa fuu, mpeeɗi ba wan kat mee mbii ɗiibish ndi̶ghi̶n wuri kas." 7 Nyem Yahudi mo lap mPailet nee, "Mun ki̶ mee waar ɗi ni a ting ku wurin mmuut, mpeeɗi wuri leshin a Làa kì̵ Naan." 8 Kaaɗi Pailet wuri ki̶ling po mi̶ni, ɓe ki̶i̶rmuut yaa wuri hakyeng. 9 Pailet wuri baa ɗel ɗi a naar fur ni, ɓe wuri tal pu Jesu nee, "Wugha put a neye" Amma ba Jesu lap mee po nwuri kas. 10 Mpeemi̶ni ɓe Pailet sat nJesu nee, "A me le ɗang ba a lappo nwan kas ye? Ba a man nee, wan ki̶ iiko ɗi wan mmak ɓwot wugha, ki̶ wan ki̶ iiko ɗi wan mmak pwas wugha nkaa shiyeepyoghom zak kas aa?" 11 Jesu lap nwuri nee, "Ba wugha ki̶ mee iiko nkaa wan kas, katɗang ɗi ba mo kì̵ ten c`in wugha aɗeng kas. Mpeemi̶ni ngo ɗi wuri cín wan nsar fugha, ɓe wuri kì̵ c`in a shikbish ɗiiɗes hakyeng." 12 Pailet wuri tangpee ɗi wurin mɓwot wuri ɗi, amma nyem Yahudi mo le or mo sat nee, "Katɗang ɓe a ɓwot gwar ɗiisi, ɓe ba wugha a shaar kì̵ Siza kas. Ngo ɗi wuri leshin a mishkagham, ɓe wuri a shaarlek kì̵ Siza." 13 Kaaɗi Pailet ki̶lingpo ɗiisi mo, ɓe wuri put ki̶ Jesu ati̶leng, wuri tong nkaa mbiitong mu tokɗiyeel, ɗi moo pet ni shi po kì̵ nyem Yahudi mo a Gabbafa. 14 Parpuus mi̶ni, a par ɗi mo ɗak mbii retnyit mu seriɓet mu Canɗel ɗi, ɓe kus ki̶ puus a naar, ɓe Pailet wuri sat nyem Yahudi mo nee, "Wu naa mishkagham fuu si!" 15 Mo le or mo sat nee, "A so ki̶ wuri! A so ki̶ wuri! A pwas wuri nkaa shiyeepyoghom" Pailet wuri tal pu mo nee, "Wu riɓet ku wan pwas mishkagham fuu nkaa shiyeepyoghom aa?" Pris ɗiinan mo lap nwuri nee, "Ba mun ki̶ mee mishkagham kas, see a Siza ɓejee." 16 Ɗangɓe Pailet wuri cín Jesu mmo, mpeku mo so pwas wuri ɗi nkaa shiyeepyoghom. 17 Ɗangɓe sooja ni mo so ki̶ Jesu, ɓe mo le wuri mang shiyeepyoghom ni shikáa fi̶ri. Mo so ki̶ wuri a peeɗi moo pet ni a Ɗyeskáa, (ɗi moo pet ni shi li̶po kì̵ nyem Yahudi mo a Golgofa). 18 Mo pwas Jesu nkaa shiyeepyoghom a peemi̶ni, ki̶ mo pwas mee das mo vul ashak ki̶ wuri zak, memee nsarse, ki̶ memee nsarkul fi̶ri. Jesu nnaar ki̶ mo. 19 Pailet wuri le ku mo ran mee ran, ku mo pus ni nkaa shiyeepyoghom ni. A mbii ɗi wuri ran ni nɗiisi nee, "Jesu Ngu Nazaret, Mishkagham mu nyem Yahudi mo." 20 Nyem Yahudi mo ɗes mo tang ran ɗiisi ni, mpeeɗi peeɗi mo pwas Jesu ɗi, ni kus ki̶ birni ni. Mo ran ni shi li̶po mu nyem Yahudi mo, ki̶ mu nyem Rom mo, ki̶ mu nyem Heleni mo zak. 21 Pris ɗiinan-nan mu nyem Yahudi mo sat mPailet nee, "Taji a ran nee, 'Mishkagham ki̶ nyem Yahudi mo kas,' amma a ran a nee, 'Gwar ɗiisi wuri sat ne, wuɗi a mishkagham mu nyem Yahudi mo.' " 22 Pailet wuri lap mmo nee, "Mbii ɗi wan ki̶n ran, ɓe wan ki̶n ran jee." 23 Aɓwoon ɗi sooja ni mo ki̶ pwas Jesu nkaa shiyeepyoghom, ɓe mo hi̶r leelop fi̶ri mo, mo ɓàk peefeer, koo sooja ɗiiɗang ye, ɓe wuri lap memee. Mo mang nli̶r fi̶ri ɗiiɗes, ɗi ba ni ki̶ pee taan kas, ni a ɗiiriraa, yaghal nɗeng sham put ngween. 24 Ɗangɓe sooja ni mo sat ki̶ shak nee, "Taji mu tee ni kas, amma mu koospaa nkaa ni, ku mu naa ngo ɗi wurin nɗyel ni ɗi." Mbii ɗiisi c`in a mpeku po ɗi mo kì̵ ten ran ni ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan ni gam ɗi nee: "Mo ɓàk nli̶r fi̶na mo nnaar furu. Mo koospaa nkaa nli̶r ɗiiɗes fi̶na zak." A mbii ɗi sooja mo c`in mmi̶ni. 25 Nyem ɗi moo ɗar kus ki̶ shiyeep ɗi mo pwas Jesu ɗi ni, mo a ni̶ghi̶n fi̶ri, ki̶ ɗyemni̶ghi̶n kì̵ ni̶ghi̶n fi̶ri, ki̶ Meeri mat kì̵ Kilobas, ki̶ Meeri Makdalin. 26 Kaaɗi Jesu naa ni̶ghi̶n fi̶ri, ki̶ nguso ndang wuri ɗi Jesu wal nwuri si, moo ɗar ɗi kus, ɓe wuri sat nni̶ghi̶n fi̶ri nee, "Naa, yi naa ɗyem fii!" 27 Ki̶ wuri sat nguso ndang wuri si si nee, "A naa ni̶ghi̶n fugha si!" Yaghal mpuus mi̶ni, ɓe nguso ndang Jesu ni wuri so ki̶ ni̶ghi̶n kì̵ Jesu wura ntulu fi̶ri. 28 Aɓwoon ɗiisi, ɓe Jesu wuri man nee, mbii mo kì̵ gam yaksi jir, mpeku po ɗi mo kì̵ ten ran mo ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan mo gam ɗi, ɓe wuri sat nee, "Am tu wan." 29 Mo kì̵ le mee hi̶r ɗi ni gam ki̶ am anab ɗiiɗwang a pee ni, ɓe mo lop tuvuk ndi̶ghi̶n ni, ki̶ mo c`in kaa nJesu, nkaa rep mee yang mu hissop. Mo lop kaa nJesu mpo. 30 Kaaɗi Jesu wuri kyam am anab ɗiiɗwang ni, ɓe wuri sat nee, "Nii kyes!" Ɓe wuri zum ki̶ káa fi̶ri, ɓe wuri shang nookmuut, wuri muut. 31 Parmi̶ni, a puus ɗaksut mu nyem Yahudi mo, mpeeɗi daɗaar ni, ɓe a puus Nookɗi. Ba moo riɓet ku mee kúm gurum teer nkaa shiyeepyoghom har wul parpuus Nookɗi kas, mpeeɗi parpuus Nookɗi ni a ɗiiɓang mmo. Mpeemi̶ni ɓe nyem Yahudi mo ɗang pu Pailet, ku wuri cínpee mmo pyan ɓaas kì̵ nyem ɗi mo pwas mo ni ɗi. Ku mo ki̶lak ɗiimuut, mpeku mo sham ɗi kì̵ kúm ni mo, ku mo so wum mo ɗi. 32 Ɓe sooja mo so pyan ɓaas kì̵ gwar ɗi mo pwas wuri nsarse kì̵ Jesu, ki̶ gwar ɗin nsarkul fi̶ri zak. 33 Amma kaaɗi mo j`i pe Jesu ɗi, ɓe mo kat wuri kì̵ ten muut jee. Mpeemi̶ni, ɓe ba mo pyan ɓaas fi̶ri mo kas. 34 Amma memee ndi̶ghi̶n sooja ni mo, wuri ɓyang Jesu nkoghop shi kop, ɓe abet, toghom ki̶ am sham put. 35 Ngo ɗi wuri naa mbii ɗi ni c`in, ɓe wuri c`in langting ni ki̶ langting fi̶ri ni azeen-nzeen, wuri man zak nee, wuri sat azeen, mpeku wun wu cínzeen ɗi zak. 36 Mbii ɗiisi mo c`in jir, a mpeku mbii ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan mo gam ɗi nee, "Ba mo piin mee ɗyes fi̶ri mi̶ndong kas." 37 Ki̶ mee po ɗi mo kì̵ ten ran ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan ni sat zak nee, "Gurum mon nnaa wuri ɗi mo ki̶ ɓyang wuri si." 38 Aɓwoon ɗiisi, ɓe Josep ngu Arimafiya, ɗi wuri a mee nguso ndang Jesu, a si̶sok, mpeeɗi wurii ki̶i̶r nyem Yahudi mo, ɓe wuri so ɗang pu Pailet ku wuri mang kúm kì̵ Jesu so wum ɗi. Pailet cínpee nJosep so mang kúm kì̵ Jesu ni. 39 Nikodimus ɗi jí wuri so pe Jesu ɗi mpar si, wuri so ndang Josep, wuri ki̶ mwoor ɗi moo pet ni a mar, ki̶ ɗi moo pet ni a alos, mo kì̵ riyeep mwoor ɗiisi mo ashak har toghon ki̶ mwoor ni wul kaa kilogram mo laarkun baa feer si (34). 40 Mo mang kúm kì̵ Jesu ni, mo pwos mwoor ɗiiɗu shang-shang ni nkaa kúm ni, ki̶ mo ɓwaghat kúm ni shi fuwaat wum ntiit-ntiit ki̶ wum ɗi nyem Yahudi moo loghot kì̵ c`in ni. 41 Mee bong ni ɗi kus ki̶ peeɗi mo pwas Jesu ɗi, ndi̶ghi̶n bong ni, ɓe mee ki̶cir ni ɗi, ɗi ba mo ki̶ kyam wum mee gurum ɗi kas. 42 Mpeeɗi puus ɗiisi ni a puus ɗaksut mu nyem Yahudi mo, mpee daar puus Nookɗi, ki̶ mpeeɗi ki̶cir ni kus, ɓe mo ɗel le kúm kì̵ Jesu ɗi ndi̶ghi̶n ni.\n1 Mɓít-mɓít parpuus ɗin shee, mu teer ɗiipovul si mo, ɓe Meeri Makdalin wura so nki̶cir ni, ɓe wura naa mo kì̵ bet jwak ni baa ki̶ni mpo ki̶cir ni. 2 Ɓe wura waa baa su so pe Simon Pita ɗi, ki̶ nguso ndang Jesu ɗi Jesu wal nwuri si. Wura sat mmo nee, "Mo kì̵ mang kúm kì̵ Daa ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, ki̶ ba mu man peeɗi mo so le kúm fi̶ri ɗi kas." 3 Ɗangɓe Pita ki̶ nguso ndang Jesu ɗiisi ni, mo pwat so a peeɗi ki̶cir ni ɗi. 4 Mo so nsushii weet, amma nguso ndang Jesu si, wuri su met mPita, har wuri shee wul mpoki̶cir ni. 5 Ɓe wuri dan, ki̶ wuri lyap peeɗi ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, ɓe wuri naa fuwaat wum ni moo ɗen ɗak, amma ba wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni kas. 6 Amma kaaɗi Simon Pita wuri j`i wul nki̶cir ni, ɓe wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni. Wuri naa fuwaat wum ɗi mo ɓwaghat shin kì̵ Jesu nii ɗen ɗi ɗak. 7 Ki̶ zaal ɗi mo ɓwaghat káa fi̶ri ɗishik, ba ni ashak ki̶ fuwaat wum ni kas, amma mi̶ni ciɓet sat le si mee koghop ɗik. 8 Ɗangɓe nguso ndang Jesu ɗi wuri shee j`i wul nki̶cir ni si, wuri ɗel ndi̶ghi̶n ki̶cir ni zak. Ɓe wuri ɗel naa fuwaat ni mo, ɓe wuri cínzeen nee, Jesu kì̵ yaghal a peemúut. 9 Ba mo kì̵ man po ɗi mo kì̵ ten sat ndi̶ghi̶n takarda kì̵ Naan nee, ting wurin nyaghal a peemúut si kas. 10 Ɗangɓe jeplop ni mo baaso ntulu. 11 Amma Meeri wura ɗar ɗi mpoki̶cir ni, wura nkaa wal. Kaaɗi wuran nkaa wal ni, ɓe wura ɗoghom peenaa ndi̶ghi̶n ki̶cir ni, 12 ɓe wura naa nyemlop kì̵ Naan mo vul, mo lop nli̶r ɗiipiyaa-piyaa, moo tong a peeɗi mo kì̵ gan kúm kì̵ Jesu ɗi. Memee nkoghop káa, ki̶ memee nkoghop shii. 13 Mo tal pu wura nee, "Mat, yii wal a meye?" Wura lap mmo nee, "Mpeeɗi mo ki̶ mang kúm kì̵ Daa fi̶na, ki̶ ba wan man peeɗi mo le wuri ɗi kas." 14 Kaaɗi wura satpo mi̶ni, ɓe wura cighi̶r naa Jesu kì̵ ɗar, ɓe ba wura man nee a Jesu kas. 15 Jesu wuri tal pu wura nee, "Mat, yii wal a meye? Yii tang a weye?" Wura pan nee, ntong a ngubong ni, wura sat nwuri nee, "Daa, katɗang a wugha mang kúm fi̶ri a sheepee ɗi ki̶ ni, ɓe a kám peeɗi a so a le ni ɗi nwan, ku wan so mmang kúm fi̶ri ni ɗi." 16 Jesu wuri pet wura nee, "Meeri." Ɓe wura cighi̶r, wura sat nwuri shipo mu nyem Yahudi mo nee, "Rabboni." Ɗi shii kì̵ mi̶ni a "Ngukám." 17 Jesu sat nwura nee, "Taji yi lesar nkaa wan kas, mpeeɗi ba wan ki̶n kàa pe Daa ɗi kas. Amma yi so pe ɗyemnaa mo ɗi, yi sat mmo nee, wan ndung baakàa pe puun fi̶na ɗi, ki̶ puun fuu, Naan fi̶na, kì̵ Naan fuu zak." 18 Meeri Makdalin wura so sat njeplop kì̵ Jesu ni mo nee, "Wan ki̶n naa Daa!" Ki̶ wura sat mmo mbii ɗi Jesu sat mo nwura zak. 19 Mpee ki̶i̶r kì̵ nyemnan-nan mu nyem Yahudi mo, ɓe Jeplop kì̵ Jesu mo so shaghat sut ndi̶ghi̶n mee lu. Ɓe parpuus ɗin nshee ndi̶ghi̶n shii ɗiipovul si mo, kaaɗi, pee ɗoghom shaal, ɓe Jesu j`i ɗar nnaar furu ɗi ndi̶ghi̶n lu ni, wuri sat mmo nee, "Riyang pe wun ɗi." 20 Kaaɗi wuri satpo ɗiisi ni mmo, ɓe mo kat retnyit mpee naa Daa Jesu. 21 Jesu baa sat mmo zak nee, "Riyang pe wun ɗi. Kaaɗi puun wuri lop wan, ɓe wan ndung lop wun aasi zak." 22 Kaaɗi wuri satpo mi̶ni, ɓe wuri fii nook puut so nkaa mo, wuri sat mmo nee, "Wu lap Riin Ɗiiɓang. 23 Katɗang wu fwo shikbish ngurum mo, ɓe mon nfwo mmo. Katɗang ba wu fwo shikbish ngurum mo kas, ɓe ba mon nfwo mmo kas zak." 24 Kaaɗi Jesu wuri kámshin njeplop fi̶ri mo, ɓe ba Tomas ɗi moo pet wuri a Jan si, wuri ɗi ashak ki̶ kaghar ɗiikaghapaat baavul ni mo, ashak ki̶ kaghar jep ni mo kas. 25 Kaghar jeplop ni mo j`i sat nTomas nee, "Mun kì̵ naa Daa." Amma Tomas wuri sat mmo nee, "Katɗang ba wan naapee ɗi jí mo pus kusa nkaa bi̶laapsar fi̶ri kas, kun le ni̶kongsar fi̶na nkaa mpee ni kas, ki̶ zak kun lesar fi̶na peeɗi jí mo ɓyang wuri nkoghop si kas, ɓe ba wan ncínzeen kas." 26 Aɓwoon ki̶ teer pokun, ɓe jeplop fi̶ri mo ɗi ashak ndi̶ghi̶n lu, ki̶ Tomas wuri ɗi ashak ki̶ mo zak. Polu ni mo ɗi a shishaghat, ɓe Jesu wuri j`i ɗar mmon nnaar, wuri sat nee, "Riyang pe wun ɗi." 27 Ɓe wuri sat nTomas nee, "A j`i a le ni̶kongsar fugha si, a kyam bi̶laapsar fi̶na mo, a zan sar fugha, a kyam koghop fi̶na zak. Taji a ɗee a ngucíin cínzeen kas, amma a ɗee a ngucínzeen." 28 Tomas lap nee, "Daa fi̶na, ki̶ Naan fi̶na zak!" 29 Jesu sat nwuri nee, "A cínzeen a mpeeɗi a naa wan aa? Nyem ɗi mo cínzeen ɓe ba mo ki̶ naa wan kas, a mon nkat ɗiiret." 30 Jesu wuri c`in pak mbii lukshik mo ɗes shini-shini, nyit ki̶ nyemso ndang wuri mo, ɗi ba mo ran mo ndi̶ghi̶n takarda ɗiisi jir kas. 31 Amma mo ran ɗiisi mo a mpeku wu cínzeen ɗi nee, Jesu wuri a Kristi Làa kì̵ Naan, ɗi katɗang wu cínzeen nsum fi̶ri, ɓe wun nkat seen.\n1 Aɓwoon ɗiisi, ɓe Jesu wuri waa baa kámshin ɗi nyemso ndang wuri mo mpo am bahar mu Tiberiyas. Wuri kámshin a nyem ɗiisi mo. 2 Simon Pita, ki̶ Tomas ɗi moo pet wuri a jan, ki̶ Nataniyel ɗi wuri a ngu Kana mu yil nGalili, ki̶ jep kì̵ Zabadi mo, ki̶ memee mo vul ndi̶ghi̶n jeplop fi̶ri mo, ɗi mo ɗi ashak. 3 Simon Pita wuri sat nkaghar jeplop ni mo nee, "Wan ndung so nyak pupwap." Mo sat nwuri nee, "Mun nso ashak ki̶ wugha zak." Mo pwat mo so ɗel ndi̶ghi̶n jirgi am. Amma ba mo teer yaa mee pupwap mparmi̶ni kas. 4 Amma kaaɗi ɓit ni kus ki̶ mang, ɓe Jesu wuri j`i ɗar mpo am bahar ni, ɓe ba jeplop ni mo man ne, a Jesu kas. 5 Wuri tal pu mo nee, "Jepzi̶lang mo, ba wuu yaa mee pupwap kas aa?" Mo lap nwuri nee, "Waash, ba mu yaa mee mbii kas." 6 Wuri sat mmo nee, "Wu ɓwot shang ni nkoghop nsarse kì̵ jirgi ni, ɓe wun nyak pak mo." Kaaɗi mo ɓwot shang ni, ɓe ba mo mak dul ni kas, mpee ɗes kì̵ pupwap ni mo. 7 Ɗangɓe nguso ndang Jesu, ɗi Jesu wal nwuri si, wuri sat mPita nee, "A Daa". Kaaɗi Simon Pita wuri ki̶ling ne a Daa, ɓe wuri ɓwaghat nli̶r fi̶ri mɓwoon, mpeeɗi wuri kì̵ ten shwat nli̶r fi̶ri mo, ɓe wuri taa mɓut am bahar ni. 8 Amma kaghar jeplop ni mo j`i ndi̶ghi̶n jirgi ni. Mo dul shang ni gam ki̶ pupwap ni mo, mpeeɗi ba mo jong ki̶ ɗi̶ghi̶r kas, ni a kaa kám kì̵ shiimwaan mo ɗari mi̶ndong si ɓejee. 9 Kaaɗi mo kàa pwat a poɗi̶ghi̶r, ɓe mo naa ɗirep wus, ki̶ pupwap mmo nkaa ni, ki̶ bred zak. 10 Jesu sat mo nee, "Wu j`i ki̶ pak pupwap ɗi wu yak mo si." 11 Simon Pita wuri baa sham ɗel ɗi ndi̶ghi̶n jirgi ni, wuri dul shang ni kàa ki̶ ni a ɗi̶ghi̶r, ni gam ki̶ pupwap ɗiinan-nan mo ɗari mi̶ndong ki̶ laarpaat baakun. Jir ki̶ ɗes kì̵ mo ni, ɓe ba shang ni tee kas. 12 Jesu sat mmo nee, "Wu j`i wu se mbiise." Ba memee ndi̶ghi̶n jeplop fi̶ri mo, wuri kat ɓal mputughup ɗi wurin ntal ɗi pu Jesu nee, "Wugha a weye kas," mpeeɗi mo man ne, a Daa. 13 Jesu j`i mang bred ni cín mmo, ki̶ wuri mang pupwap ni cín mmo zak. 14 Jesu wuri kámshin jeplop fi̶ri mo, a yit ɗiikun nɗiisi, aɓwoon ɗi wuri kì̵ yaghal a peemúut. 15 Aɓwoon ɗi mo kì̵ sese ni, ɓe Jesu wuri sat nSimon Pita nee, "Simon làa kì̵ Joon, wugha wal nwan met ndas ɗiisi mo me?" Pita lap nee, "Ii, Daa wugha man nee, wan wal nwugha." Ɓe Jesu sat nwuri nee, "A kiyeer tum fi̶na mo." 16 Jesu wuri waa baa sat ɗi mPita zak nee, "Simon làa kì̵ Joon, wugha wal nwan me?" Pita wuri lap nee, "Daa, wugha man mbii mo jir. Wugha man nee, wan wal nwugha." Jesu sat nwuri nee, "A tap kì̵ tum fi̶na mo." 17 Jesu waa baa sat ɗi mPita yitkun nee, Simon làa kì̵ Joon, wugha wal nwan me? Ni wat putughup mPita, mpeeɗi Jesu sat nwuri yitkun nee, a wal nwan me? Wuri sat nee, "Daa wugha man mbii mo jir, wugha man ne wan wal nwugha." Jesu sat nwuri nee, "A kiyeer tum fi̶na mo. 18 Azeen-nzeen ki̶n sat nwugha, gyet wugha kuɗi a làa, ɓe wugha ki̶ jwallée mo shikáa fugha, ku a so ɗi mpee ɗi aa riɓet, amma katɗang wughan nkun, ɓe wughan nzan sar fugha mo, ku mee gurum jwallée mo ɗi nwugha. Wurin nso ki̶ wugha a peeɗi ba wugha riɓet so ɗi kas." 19 Jesu sat mi̶ni, a mpeku wuri kámshii kì̵ muut ɗi Pita wurin nyaghal muut ɗi, ɗi nin nj`i ki̶ ɗiiɗes nNaan. Ɗangɓe Jesu sat nwuri nee, "A j`i ndang wan." 20 Pita wuri cighi̶r naa nguso ɗang Jesu, ɗi Jesu wal nwuri si, wurii j`i ndang mo. A gwar ɗi j`i wurii tong kus-kus ki̶ Jesu, kaaɗi jí mo nkaa sese si. Jí a wuri sat zak nee, "Daa, a we a ngo ɗi wurin nyaghal seet wugha ni ye?" 21 Kaaɗi Pita naa wuri, ɓe wuri tal pu Jesu nee, "Daa, gwar ɗiisi wuri ee?" 22 Jesu lap nwuri nee, "Katɗang ɓe wan riɓet ku wuri tong ɗi ki̶ seen har wan baaj`i, ɓe a me a mugha ɗiɓut ye? A j`i ndang wan." 23 Po ni so wul pe jeplop kì̵ Jesu mo ɗi ne, Jesu sat nee, gwar ɗi Jesu wal wuri si, ba wurin mmuut kas. Amma ba Jesu sat aasi kas, Jesu wuri sat a nee, "Katɗang ɓe wan riɓet ku wuri tong ɗi ki̶ seen har wan baaj`i, ɓe a me a mugha ɗiɓut ye?" 24 A wuri a nguso ndang Jesu, ɗi wuri sat mbii ɗiisi mo, ki̶ a wuri ran mo zak, ki̶ mu man nee, mbii ɗi wuri sat ni mo azeen. 25 Pak mbii aapo mo ɗi ɗes, ɗi Jesu wuri c`in mo. Katɗang ɗi mo ran mo jir shimi̶ndong-shimi̶ndong, ɓe wan pan nee, ba ɗi yil ni jir, nin mmak mpee le takarda ɗi mon nran ni mo kas.