SunOnline: "މާލޭގައި އެއް ޕަސެންޓް ހުސްތަން، 10 ޕަސެންޓަށް އިތުރު ކުރަން ޖެހޭ"\n"މާލޭގައި އެއް ޕަސެންޓް ހުސްތަން، 10 ޕަސެންޓަށް އިތުރު ކުރަން ޖެހޭ"\nމާލޭގެ ތޮއްޖެހުމަށް އޮތް ހައްލަކީ ހުޅުމާލެ ތަރައްގީކުރުން\n4 އަހަރު5މަސް ކުރިން - 01 ޑިސެމްބަރ 2013 9\nއާ ސަރުކާރުގެ ފުރަތަމަ ހައުސިން މިނިސްޓަރަކީ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު އެވެ. މުއިއްޒު އަކީ ވޭތުވެ ދިޔަ ސަރުކާރުގައި ވެސް އެ މަގާމް ފުރުއްވާފައިވާ ތަޖުރިބާކާރެކެވެ. ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުކަމުގެ ތަޖުރިބާ އިން، ބޯހިޔާވަހިކަމާއި ތަރައްގީ އަށް މުއިއްޒު ގިނަ ޕްލޭންތަކެއް ގެންގުޅުއްވަ އެވެ. އެ ވާހަކަތައް އޭނާ ސަންއާ ހިއްސާ ކުރެއްވި އެވެ.\nތިރީގައި އެ ވަނީ މުއިއްޒު އާ ސަރުކާރުގެ ވަޒީރު ކަމަށް ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ސަން އޮންލައިންގެ ޖާނަލިސްޓް އަހުމަދު ސާއިލް އަލީ އަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުގެ މުހިއްމު ބައިތަކެވެ.\nސަން: ކޮބައިތޯ ދާއިމީ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތް ފަރާތްތަކަށް މިސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކަކީ؟\nމިނިސްޓަރު: ގެދޮރުވެރިކަން ނެތް ފަރާތްތަކަށް ހައުސިން ސްކީމެއް ވަރަށް އަވަހަށް އިރާދަކުރެވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން ތައާރަފްކޮށްދޭނަން. މިހާރު ހުރީ އެކަމާ ގުޅޭ ހުރިހާ އިދާރީ މަސައްކަތްތަކެއް ނިމިފައި. ވެށި ފަހި ޕްރޮގުރާމް ނިމޭ އިރު އެކަން ފެށޭނެ. އަދި އެކަމަށް ބޭނުންވާ ފްލެޓްތައް ވަރަށް އަވަހަށް އިރާދަކުރެވިއްޔާ ހުޅުމާލޭގައި އެޅެން ފެށޭނެ. އެހެންވީމާ ބޯހިޔާވަހިކަން އިޖްތިމާއީ ފެންވަރެއްގައި ނުލިބޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މިދައުރުގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އިސްކަމެއް ދީގެން ހުޅުމާލޭގައި އަދި ރާއްޖޭގެ އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތަކުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެކިއެކި މަޝްރޫތައް ހިންގައިދޭނެ.\n- ކިހިނެއްތޯ ކަނޑައަޅުއްވާނީ އެކަށީގެންވާ ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ލިބިފައިނުވާ ރައްޔިތުންކަމަށް؟\n- އަޅުގަނޑުމެން ވާނީ ޝަރުތުތަކާ އެކީ މާކްސްދޭނެ އުސޫލްތަކެއް އެކުލަވާލާފައި، ދެން އޭގައި ބަލާނީ މިހާރުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތު ހުރި ގޮތް. ބަލާފައި އެންމެ ނިކަމެތި ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންދާނެ އަގު ހެޔޮގޮތެއްގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބިގަތުމުގެ ފުރުސަތު. ދެން ބަޖެޓްގައި ވެސް އަޅުގަނޑުމެން އެބަ ހިމަނަން ފްލެޓްތަކުގެ އަގު ހެޔޮކުރުމުގެ ސްކީމެއް ވެސް. އެހެންވީމާ އެންސްޕާ އިން ވެސް އެކަންކަމަށް ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެ. ޖުމްލަ ގޮތަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އާ ހައުސިން ސްކީމުގައި އޮންނާނީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހާލަތަށް ވިސްނާފައި.\n- ކޮބައިތޯ ހައުސިން ސަބްސިޑީޒް ނިޒާމް ހިންގަވާގޮތަކީ؟\n- އޭގެ ތަފްސީލެއް އަދި އަޅުގަނުމެން ކަނޑައެއް ނާޅަން. އެކަމަކު އެއީ ސަރުކާރުގެ ކެބިނެޓް ލެވެލްގައި ވެސް މަޝްވަރާކުރެވޭ ކަމެއް. ހާއްސަކޮށް އިޖްތިމާއީ ސެކްޓާގެ ބޭފުޅުންނާ މަޝްވަރާކޮށްގެން އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑައަޅާނީ ސަބްސިޑީ ދޭނެ ގޮތް. އުސޫލްތައް މިހާތަނަށް ކަނޑައެޅިފައި ނެތަސް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިޔާސަތަކީ ވީހާ ވެސް އަގުހެޔޮގޮތެއްގައި އިޖްތިމާއީ ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން.\n- ބޯހިޔާވަހިކަން ހައްލުކޮށްދިނުމަށް މާލޭގައި ކޮންކޮން ޕްރޮޖެކްޓްތަކެއްތޯ ހިންގަވާނީ؟\n- މާލޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ފްލެޓެއް ނާޅާނަން. މާލެއަކީ މިހާރު ވެސް އޯވާ ކުރައުޑް އޮތްތަނެއް. ހަގީގަތުގައި މާލޭގެ ހުސްބިމަށް ވިސްނައިފި ނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފާހަގަވެގެން ދަނީ ދުނިޔޭގެ އެހެން އާބަން ސިޓީސްތަކުގައި އޯޕަން ސްޕޭސް މިއޮންނަވަރު ވަރަށް ބޮޑުތަން މާލޭގައި މަދު. މާލޭގައި މިއޮތީ އެއް ޕަސެންޓަށް ވުރެ ވެސް ކުޑަކޮށް އޯޕަން އޭރިއާ. ދުނިޔޭގެ އެހެންތަންތާގައި 10 ޕަސެންޓަށް ވުރެ ބޮޑުކޮށް އޮނަން ޖެހޭ. އެހެންވީމާ މާލެ އެބަޖެހޭ ވަރަށް ސީރިއަސް އާބަން ރީ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕުރޮޖެކްޓެއްގެ ތެރެއިން ރީ ޑިވެލޮޕް ކުރަން.\n- މާލެ އަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑުއެއް މައްސަލައަކީ މަގުތަކުގެ މައްސަލަ، ކޮބައިތޯ މިކަން ހައްލުކުރަން ކުރައްވާނެ މަސައްކަތް ތަކަކީ؟\n- މާލޭގައި ބޮޑަށް ގޯސްކޮށް މިއޮންނަނީ ހުޅަނގު ފަރާތާއި ހުޅަނގު ދެކުނު ފަރާތުގެ މަގުތައް. އެއީ ވަރަށް ކުރިންސުރެ ވެސް، އެކަން ހައްލުކުރުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރުމަށް މި ވިސްނަނީ. ދެން ކުރިއަށް މިއޮތް އަހަރު ތެރޭގައި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑުމެން ބޭރުގެ ކޮންސަލްޓެންސީ ވެސް ހޯދައިގެން ވަރަށް ރަނގަޅު ސުޓަޑީއެއް ހަދައި މާލޭގެ މަގުތަކަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތެއް ކުރާނަން.\n- މާލެ ތޮއްޖެހުން ހައްލުކުރައްވާނީ ކޮންކޮން ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅުއްވައިގެންތޯ؟\n- މާލެ ތޮއްޖެހުން ހައްލުކުރުން ދެތިން ގޮތެއް އޮންނާނެ، އެއްގޮތަކީ ހުޅުމާލެ ތަރައްގީކޮށް މާލެއިން ހުޅުމާލެއަށް މީހުން ބަދަލުކުރުން. އަނެއް ގޮތަކީ މާލެއަށް އިތުރަށް މީހުން އައުން މަދުކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދުން. ރާއްޖޭގެ އުތުރާއި ދެކުނު އެބަޖެހޭ ތަރައްގީވާން. ސަރަހައްދީ ތަރައްގީއެއް އެބަޖެހޭ ހޯދައިދޭން.\n- މާލެ ތޮއްޖެހުން ހައްލުކުރުމަށް އަތޮޅުތެރެ ތަރައްގީ ކުރައްވަނީ ކިހިނެއްތޯ؟\n- އަޅުގަނޑުމެން އިސްކަން ދޭނަން ދެކުނާއި އުތުރުގައި އާބަން ސެންޓާއެއް ގާއިމްކުރުމަށް. އަދި ރާއްޖޭގެ އެހެނިހެން ސަރަހައްދުތަކުގައި ފޯކަސް އައިލެންޑްތަކެއް ތަރައްގީކުރުން. މިއީ ވަރަށް އުނދަގޫ އަދި ވަރަށް ގިނައިން ދެކެވިފައިވާ ވާހަކަތަކެއް. ހަގީގަތުގައި މިކަން ކުރެވޭނީ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ ވެސް އެއްބާރުލުން ލިބިގެން. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މަޖިލިސް ވެސް. މަޖިލީހުން އެކަންކަން ކުރުމުގެ ގާނޫނީ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންގޮސް ދެއްވައިފި ނަމަ ވާނީ.\n- ވިދާޅުވެއްޖެ ހުޅުމާލެ ތަރައްގީ ކުރާ ވާހަކަ، ކިހާ ފުލެޓެއް ހުޅުމާލޭގައި އެޅުމަށް ނިންމާފައިވޭތޯ؟\n- ހުޅުމާލޭގައި ފްލެޓް ގާއިމް ކުރާނެ ވަކި އަދަދެއް އަދި އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑައެއް ނާޅަން. ހިއްކާފައި ތަރައްގީކުރެވިގެންދާ ހުޅުމާލެއަކީ 60000 މީހުންގެ އާބާދީއަކަށް ޓާގެޓްކުރެވިފައިވާ ތަނެއް. އަދި އިތުރަށް ހިއްކުމަށް ނިންމާފައިވާ ހުޅުމާލެ ފޭސް ޓޫ އަކީ އެއްލައްކަ މީހުންގެ އާބާދީއަކަށް ޓާގެޓްކުރެވިފައިވާތަނެއް. އެހެންވީމާ ދުރު ރާސްތާގައި 15،000 ނޫނީ 20،000 އާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ފްލެޓް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭނެ. ނަމަވެސް ފަސް އަހަރަކު ނޫން، އެ އަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެ.\n- ބިން ހުރެ އިމާރާތް ނުކުރެވޭ ފަރާތްތަކަށް ކޮންކޮން ފުރުސަތުތަކެއްތޯ އޮތީ؟\n- ގޯއްޗެއްއޮވެ އެ ގޯތީގައި އިމާރާތެއް އެޅޭނެ މާލީ ތަނަވަސްކަން ނެތް ފަރާތްތަކަށް ގޯތި އެޅުމުގެ ފުރުސަތު ހޯދައިދޭން ޖެހޭނެ. އަންނަ އަހަރަށް ލަފާކުރެވޭ ބަޖެޓަށް މިމިނިސްޓްރީގެ ފަރާތުން ހުށައަޅާފައި ލުއި ލޯނު ސްކީމަކަށް ފަންޑެއް ގާއިމް ކުރުމަށް ހުށަހަޅާން. މި ސްކީމް ހިންގޭނެ ގޮތަކީ މީގެ ދަށުން ނަގާ ލޯނު އަދާކުރުމަށް ވަރަށް ފަސޭހަ ގޮތްތަކެއް ހުންނާނެ. އަދި އެ ލޯނަކީ އިސްލާމިކް ޝަރީއާ ހުއްދަ ކުރާ ލޯނަކަށް ވެގެންދާނެ. އެހެންވީމާ އެ ލޯނުން އެމީހަކު އުޅޭނެ ގެއެއް ނިންމާލެވޭނެ ވަރު ވާނެ.\n- މާލޭގެ އިމާރާތްތަކުގެ ކުލި ބޮޑުވުމުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅަކީ ކޮބައިތޯ؟\n- އެކަމަކަށް ނެތް އަވަސް ހައްލެއް. ކުއްޔަކީ ސަރުކާރުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އެއްވެސް ގޮތަކުން ރަނގަޅު އެއްޗެއް ނޫން. އޭގެނެއް ހައްލެއް ނާންނާނެ. އެހެން ނަމަވެސް ކުލި ކުޑަކުރެވޭނެ ގޮތްތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހޯދިދާނެ. މިތަނަށް އޮތް ޑިމާންޑް ބޮޑުވީމާ ކުލިތައް ބޮޑުވެގެން ދަނީ މާލެއަށް އޮތް ޑިމާންޑް ހައްލުކުރުން މިކަމަށް އޮތް ހައްލަކީ. ހުޅުމާލެ އާއި ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށް ތަރައްގީވަމުން ދާވަރަކަށް ކުލިތައް ހައްލުވެގެންދާނެ.\n- އިމާރާތްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ތަކެތި އަގު ބޮޑުވުމަކީ އެ ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުގެ ބޮޑު ޝަކުވާއެއް. އެކަންކަން ހައްލުކުރެއްވުމަށް އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކީ ކޮބާތޯ؟\n- ހިލަޔާއި ހިލަވެއްޔާއި ސިމެންތި ފަދަ ތަކެތި މީގެ ކުރިން އެތެރެކުރަނީ އިންޑިއާ އިން. އޭރު ވަރަށް އަގުހެޔޮކޮށް ލިބުނު. މިދޭތެރެއިން ވަނީ އިންޑިއާ އިން އެތަކެތި އެތެރެކުރުން މަނާކުރެވިފައި. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން ސަރުކާރާއި ހަވާލުވި ފަހުން ވަރަށް މަސައްކަތްއެބަކުރެވޭ. އިންޑިއާ އިން ހިލަޔާއި ހިލަވެލި އެތެރެކުރުމަށް ދިމާވެފައިވާ ދަތިތައް ހައްލުކުރެވިގެންދާނެ. އޭޜުން ކޮންސްޓުރަކްޝަން މެޓީރިއަލްތަކުގެ އަގުތައް ކުޑަވެގެންދާނެ. އިތުރަށް ޖެނެރަލީ ކޮންސްޓުރަކްޝަން މެޓީރިއަލްގެ އަގުތައް ބޮޑުވެގެންދޭ. އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަކުރަން ޖެހޭ އެތަކެތީގެ އަގުތައް ވަނީ ކުޑަކުރެވިފައިކަން.\n- ކޮބައިތޯ ސުނާމީގައި ގެދޮރު ގެއްލި އަދި މިހާތަނަށް ވެސް ދާއިމީ ބޯލިޔާވަހިކަމެއް ނެތް ފަރާތްތަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދައިދޭން ހިންގާ ޕްރޮޖެކްޓްތަކަކީ؟\n- ތިޔައީ ވަރަށް ހިތާމަ ކުރާކަމެއް. އެއްވެސް ސަރުކާރަކަށް ޖަސްޓިފައި ކޮށްދެވޭނެކަމެއް ނޫން ކަށް ނޭނގެ މިހާ ދުވަސްވީ އިރު ވެސް ގެދޮރު ފޯރު ނުކޮށްދެވި އޮތް މައްސަލަ. އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން ބޭނުން ވަނީ ވަރަށް އިސްކަމެއްދޭ ނަމޭ، މިހާތަނަށް ވެސް ވަރަށް މަސައްކަތް ކުރެވިފައި ވަނީ، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މިހާރު ވެސް ނުނިމިފައި ވަނީ ދެ މަޝްރޫއެއް. އެއް މަޝްރޫއަކީ ގއ. ގެ ހަތަރު ރަށެއްގައި 298ގެ އެޅުމުގެ މަޝްރޫއެއް. އެއީ ސައުދީ ފަންޑުގެ ލޯނު އެހީގެ ދަށުން، ދެން މިއުޅެނީ ތ. އަތޮޅު މަޑިފުށީ 42ގެ އެޅުމުގެ މަޝްރޫއެއް. އެހެންވީމާ އެ ދެ މަޝްރޫއު ހައްލުކޮށްދެވޭތޯ އަޅުގަނޑުމެން އެބަ ވަރަށް މަސައްކަތްކުރަން. މިހާރު މައިގަނޑު ބޮޑެތި މަސައްކަތް ނިމިފައި ހުރީ. ފިނިޝިން ނުނިމި ހުރީ. ޖޫން މަސް އަންނަންވާއިރަށް ނިމޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ސުނާމީގައި ގެދޮރު ގެއްލުނު ފަރާތްތަކަށް މިސަރުކާރުގެ ފުރަތަމަ އަހަރުގައި ދާއިމީ ހިޔާވަހިކަން ހޯދަދޭނަން.\n- ފްލެޓް އުޅުމުގެ ޕްރޮޖެކްޓްތައް ހިންގުމަށް ނިންމާފައި ވަނީ ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުންތޯ ނުވަތަ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާ ހަވާލުކޮށްގެންތޯ؟\n- ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުން ވެސް އަމިއްލެ ފަރާތްތަކާއި ހަވާލުކޮށްގެން ވެސް ޕުރޮޖެކްޓްތައް ހިންގާނެ. އަމިއްލަ ފަރާތްތަކާ އެކު މިހާރުވެސް ފަށަން ހަމަޖެހިފައި އެބައޮތް ހަތަރު ޕްރޮޖެކްޓެއް. އެ މަޝްރޫއުތަކުން 2000 އެއްހާ ހައުސިން ޔުނިޓް ލިބިގެންދާނެ.\n- އެއްފަސް ކުރުމުގެ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ކޮންކޮން ސަރަހައްދުތަކެއްތޯ ތަރައްގީކުރައްވަނީ؟\n- މިހާރު ވަނީ އާބާދީ އެއްފަސްކުރުމުގެ ޑްރާފްޓެއް ހެދިފައި. އެ ޑްރާޓް ފައިނަލް ވީމާ އެނގިގެންދާނެ ކޮންކޮން ރަށްރަށެއްތޯ ތަރައްގީވެގެން ދަނީ. އޭގެ މާނައަކީ އެހެން ހިސާބުތައް ދޫކޮށްލުމެއް ނޫން. އަޅުގަނޑުމެން އެއްވެސް ރައްޔިތެއް ބާކީއެއް ކޮށެއް ނުލާނަން.\n- ޕްލޭންގައި ވަނީ ކިތައް ފްލެޓްތޯ މިފަސް އަހަރުގައި ގާއިމްކުރަން؟\n- އަދަދެއް އަދި ބުނާކަން ނޭނގޭ. އަދަދެއް ނޫން މުހިންމީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރީތި އަދަދެއް ބުނެވިދާނެ، ނަމަވެސް މުހިންމީ ޒިންމާދާރު ގޮތެއްގައި އެކަން ހައްލުކުރުން. އަޅުގަނޑު ދައްނަވާނީ ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ވެސް ހަމަހަމަ ސިޔާސަތަކުން ގެދޮރު ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އަދި އެހެނިހެން ހިދުމަތްތައް ދިނުން އަޅުގަނޑު ކުރިއަށްގެންދާނަމޭ.\n- ކޮން ރަށްރަށެއްތޯ ހިއްކުމަށް ނިންމާފައި ވަނީ؟\n- ބަޖެޓަށް ފޮނުވާފައި ވާނީ ދ. ކުޅަހުވަދޫ، ދ. މީދޫ އާ ތ. ގުރައިދޫ، ބ. އޭދަފުށި، ކ. ތުލުސްދޫ، ތ.މަޑިފުށި، ރ. ދުވާފަރު، އޭގެ އިތުރަށް އެޗްޑީސީ މެދުވެރިކޮށް ހިއްކަން ނިންމާފައި އޮންނާނެ ކ. މާފުއްޓާއި ކ. ގުރައިދޫ، ފަހަރެއްގައި ދޫވެފައި ރަށެއް އޮވެދާނެ. އެ ރަށްރަށް ހިކިގެން ދިޔައިމާ ގިނަ ކަންކަން އެ ރަށްރަށުގައި ކުރެވިގެންދާނެ.\n- މާލޭގައި އެބަފެނޭ ބޮޑެތި ފްލެޓްތަކެއް އަޅަން ފެށި ނަމަވެސް ހުއްޓިފައި ހުރި ތަންތަން، ކޮބައިތޯ އެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްގެންދަވާނެ ގޮތަކީ؟\n- ހުއްޓިފައި ހުރީ މާލޭގައި މިހިރި ތަންތަން އެކަނި، އެއީ އިންޑިއާގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށްވާ ޓާޓާ އިން ހިންގާ މަޝްރޫއެއް. އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް ފަށައިގެން މިއުޅެނީ ޓާޓާޔާ ވާހަކަ ދައްކައިގެން އެ މަސައްކަތް އަނެއްކާ ވެސް ރީ ސްޓާޓް ކުރަން. އަޅުގަނޑަށް އުންމީދުކުރެވެނީ ކުރިއަށް އޮތް ހަފްތާއެއްގެ ތެރޭގައި އެ ބޭފުޅުން ރާއްޖެ ވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށް. މަސައްކަތް ޑިސެމްބަރު ތެރޭގައި ރީ ސްޓާޓްވެ ތިންމަހާއި ހަ މަހާ ދޭތެރޭގައި އެ ފްލެޓްތައް ނިމޭނެ ކަމަށް ބެލެވެނީ.\n- ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފެނާއި ނަރުދަމާ ގާއިމްކޮށް ދިނުމަށް ހިންގޭނެ ޕްރޮޖެކްޓްތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟\n- ފެނާއި ނަރުދަމާ އަކީ ގާނޫނުގައި ވެސް އަސާސީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބުނެފައިވާކަމެއް، ހާއްސަކޮށް ނަރުދަމާ. އެހެންކަމުން ނަރުދަމާ ގާއިމް ކުރުމަށް ޓަކައި އެންމެ ބޮޑަށް ފެން ތަގައްޔަރުވެފައިވާ ރަށްރަށަށް އިސްކަންދޭނެ. ކުރިއަށް އޮތް ފަސް އަހަރު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ފެނާއި ނަރުދަމާ ވަރަށް އެދެވޭ ގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދީ ނަތީޖާ ހާސިލްކުރާނަން. ދައުރު ނިމިގެންދާ އިރު އާބާދީ އެއްފަސް ކުރުމުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި އެއްވެސް ރަށެއްގައި އިރާދަކުރެއްވިއްޖާ ނަރުދަމާ ނެހެދިއެއް ނޯންނާނެ.\n- ބަނދަރެއް ނެތުމުން ދިމާވާ މައްސަލަތައް ނުވަތަ ބަނދަރު މަރާމާތުކުރަންޖެހުމުން ދިމާވާ މައްސަލަތަކަށް އޮތީ ކޮންހައްލެއްތޯ؟\n- ބަނދަރުގެ މައްސަލައަކީ ކުރީހާ ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ނުވާނެ. ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގައި ވަނީ ބަނދަރުތައް ހެދިފައި. ބަނދަރު މަރާމާތު ކުރަން ޖެހޭ ރަށްރަށް އެބަހުރި. އެ ރަށްރަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަންނަހަރާއި އޭގެ އަނެއް އަހަރާ އެކު މުޅި އެކީ ނިންމާލެވޭނެ ކަމަށް މިބެލެވެނީ. ގިނަ ވެގެން ތިން އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖޭގައި ބަނދަރު ހަދަން ޖެހޭ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ބަނދަރު ހެދޭނެ.\nޓްރަމްޕް ރުއްސުމަށް ޓަކައި ޔޫރަޕްގެ ބޮޑު ތިންބާރުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލަނީ 17 ގަޑި 42 މިނެޓް ކުރިން\nމިފަހަރު އައިޑަލްގެ ޓްރޮފީ އުފުލައިލާނީ ކޮން ބައިވެރިއެއް؟ 14 ގަޑި 13 މިނެޓް ކުރިން


އިސްލާމްދީނުގެ ޢާއްމު ތަޢާރަފެއް: ނިޔާފުޅާއި މިންވަރުފުޅަށް އީމާންވުން | ޢަޤީދާ | ދީނާއިދުނިޔެ\nBack ކަވާސާ ދީނާއިދުނިޔެ ދީނާއިދުނިޔޭގެ ބައިތައް ޢަޤީދާ އިސްލާމްދީނުގެ ޢާއްމު ތަޢާރަފެއް: ނިޔާފުޅާއި މިންވަރުފުޅަށް އީމާންވުން\nނިޔާފުޅާއި މިންވަރުފުޅުގެ މާނަ:\nއިންސާނާއަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވޭ:\nމިންވަރުފުޅާ ބެހޭ ނައްޞުތައް:\nކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''އަޅުތަކުންނަށް މަންފާހުރި ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ޚަޒާނާތައް، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ނުވާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ، ކަނޑައެޅި އެނގިގެންވާ މިންވަރަކަށް މެނުވީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެ އެއްޗެއް ބާވައެއް ނުލައްވަމަވެ.'' (އަލްޙިޖްރު: 21)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ އެއްޗެއް ހައްދަވާފައިވަނީ، ނިޔާކުރައްވާ މިންވަރުކުރައްވާ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ވަކިމިންވަރަކަށެވެ. ހުރިހާ އެއްޗެއް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ދެނެވޮޑިގެންވަމެވެ. އަދި ހުރިހާ އެއްޗެއް ވަނީ ލައުޙުލް މަޙްފޫޡްގައި ލިޔެވިފައެވެ. ''(އަލްޤަމަރު: 49)\nوَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: '' އަދި އެ ބިމުގައި ބަރަކާތްލައްވައި، ބިމުގެ އަހުލުވެރިން އަބަދުވެސް ރޯއްޖާއި ބަރަކާތް ލިބޭނެ ތަނެއްކަމުގައި އެތަން ލައްވައި، އަދި އެ ބިމުގައި ވާހާތަކެތީގެ ރިޒުޤު މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ.'' (ފުއްޞިލަތު:10)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''އަދި ހަނދަކީ ވެސް އޭގެ އުފެއްދެވުމުގައި ﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަ ކަމުގެ ހެކިތަކެއްވާ އެއްޗެކެވެ. ކޮންމެ ރެއަކަށް ވަކި މަންޒިލުތަކެއް، ހަނދަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ މިންވަރު ކުރެއްވީމެވެ. ހުޅެވިހަނދަކަށް ފަހު މަޑުމަޑުން ފުރިހަމަ ހަނދަކަށް ވެފައި، ދެން މަޑުމަޑުން އޭގެ ފަނޑު ރީނޑުކަމާއި ގުދުކަމުން ދުވަސްވެ، ހިކި، ގުދުވެފައިވާ އިހާގޮނޑިއެއް ފަދައިން އެނބުރި އަތުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން، ހަނޑު އެ މަންޒިލުތަކުގައި ދަތުރުކުރެއެވެ.'' (ޔާސީން: 39)\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި އެކަލާނގެ ކޮންމެ އެއްޗެއް ހެއްދެވިއެވެ. ފަހެ އެކަލާނގެ އެތަކެތި އެ އެއްޗަކާ އެކަށީގެންވާ އެންމެ ފުރިހަމައަށް، މިންވަރުކުރެއްވިއެވެ.'' (އަލްފުރްޤާން: 2)\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ކޮންމެ އެއްޗެއް އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތުގައި ވަނީ މިންވަރުކުރައްވާފައެވެ.'' (އައްރަޢްދު: 8)\nމިންވަރުފުޅަށް އީމާންވުމާއި ބެހޭގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އައިސްފައިވާ މިފަދަ އާޔަތްތަކާ މެދު ފިކުރު ކުރީމާ، މިންވަރުފުޅޭ މި ބުނެވޭ ބަހުގެ މުރާދަކީ ކޮބައިބާވައޭ ހިތަށް އަރައެވެ.\nމާތް ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅާއި އެ ކަލާނގެ ނިޔާފުޅުގެ މިސާލެއް އަހަރެން ގެނެސްފާނަމެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ފުރިހަމަ އެންމެ މަތިވެރި މިސާލު ޙައްޤުވަނީ މާތް ﷲ އަށެވެ. އެޅެމުންދާ ޢިމާރާތްތަކުގައި، 'މި ޢިމާރާތް ފަރުމާކޮށް ކުރެހީ މިވެނި އިންޖިނޭރެކޭ' އަދި 'ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތްކުރީ މިވެނި ކުންފުންޏެކޭ' މިފަދަ ޢިބާރާތްތައް ބޯޑުގައި ލިޔެ ބެހެއްޓިފައި ހުންނަތަން ފެނެއެވެ. އެ އިންޖިނޭރަކީ ޢިމާރާތް ކުރަހާ އޭގެ އުސްމިނާއި ފާރުތަކުގެ ބޯމިން ކަނޑައަޅާ މީހާއެވެ. އަދި ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ސިމެންތިއާއި ދަގަނޑާއި ގަލާއި އަދި މިތަކެތީގެ ނިސްބަތް ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރު ކަނޑައަޅައި، އަދި ދޮރާއި ކުޑަދޮރުތައް ހުންނަންޖެހޭ ތަންތަން ވެސް އޭނާ ނިންމާނެއެވެ. 'މިންވަރު' ކުރުމުގެ މިސާލަކީ މިއެވެ. އިންޖިނޭރު ކަނޑައެޅި މިންވަރުތަކާ އެއްގޮތަށް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ނިންމާނީ ބިނާކޮށްދޭ ކުންފުންޏަކުންނެވެ. 'ނިޔާ' ކުރުމުގެ މިސާލަކީ މިއެވެ.\nމި ކައުނަށް ބަލާއިރު މި ދެކަމަކީ ވެސް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ލިބިވޮޑިގެންވާ ދެކަމެވެ. އިންޖިނޭރު ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ކުރެހުމަށް ބައެއްކަހަލަ ބަދަލުތައް ގެނެވޭފަދައިން، މާތް ﷲ ވަނީ، އަޒަލުއްސުރެ އެކަލާނގެ ކަނޑައަޅުއްވާ މިންވަރުކުރައްވާފައިވާ ބައެއް ކަންތައް، ދުޢާ ނުވަތަ ޞަދަޤާތް ދިނުންފަދަ ކަންތައްކޮށްގެން ބަދަލުކުރެވޭނެ ގޮތް އެކަލާނގެ ރަޙްމަތްފުޅުން މިންވަރުކުރައްވާފައެވެ. އިންސާނުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީ އަޒަލުއްސުރެން އޭނާގެ މައްޗަށް މަޖްބޫރުކުރެވިފައިވާ، އެއްވެސް ބަދަލެއް ނާންނަ، އަދި އޭނާއަށް ހަމަ އެއްވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނެތް ކަމެއް ނަމަ، ނަބީބޭކަލުން ފޮނުއްވުމުގެ އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނެތީހެވެ. ކާފިރުންނާއި ޖިހާދުކުރުމާއި، އަދި ﷲ އަށް ދުޢާކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ވެސް ނެތީހެވެ.\nޝައްކެއްވެސް ނެތި އެނގޭ ކަމަކީ، ނަބީބޭކަލުންނާއި ހުރިހާ އުއްމަތްތަކެއްގެ ޞާލިޙުބޭކަލުން ވެސް، ގެއްލުންތަކުން ދުރުވުމަށާއި ހެޔޮގޮތްތައް މެދުވެރިވުމަށް އެދި ދުޢާކޮށް އުޅުއްވިއެވެ. ޙިޖާޒްކަރައިގެ މާތް ބޭކަލެއްކަމުގައިވާ އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު ނަޞީފް (ރަޙިމަހުއްﷲ) ގެ އަތްޕުޅުގައި، އަލްއިމާމް ޝައުކާނީ، މި ބީދައަކުން ލިޔުއްވާފައި އޮތް ވަރަށް މޮޅު ފޮތެއް އަހަރެން ދެކުނީމެވެ.\nމިންވަރުފުޅުގެ ޢާއްމު މާނަ މި ބުނެވުނީއެވެ. އޭގައި، މާތް ﷲ މި ދުނިޔޭގައި ލެއްވެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗެއް ހިމެނެއެވެ. އެތަކެތީގެ މިންވަރުތަކާއި ޙާލަތްތައް އެކަލާނގެ ކަނޑައެޅުއްވިއެވެ. އަދި އެ ތަކެއްޗަށް ވާނެ ގޮތާއި އެތަކެތިން ވާނެ ގޮތް ވެސް އެކަލާނގެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ. އިންސާނާއަކީ ވެސް، މި ދުނިޔޭގައި މާތް ﷲ އުފައްދަވާ ލައްވާފައިވާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެކައްޗެވެ.\nދެން މި ހިސާބުން ހިލޭ އެއް މައްސަލައަކީ، ވާހަކަ ދައްކާ މީހުން އެއާ ބެހޭ ގޮތުން އެކި ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަ ދައްކާ މައްސަލައެކެވެ. ޖަދަލުކުރުންތައް ގިނަވެފައިވާ ކަމެކެވެ. އެއީ އިންސާނުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ޘަވާބު ދިނުމާއި ޢަޛާބު ދިނުމުގެ މައްސަލައެވެ. މި ކައުނުގައި ހިނގާ ކޮންމެ ކަމަކީ އެކަން ވާނެކަން މާ ކުރީއްސުރެ ކަނޑައެޅި ނިމި، އަދި އެކަން ﷲ ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަމެއް ނަމަ، އަދި ދުނިޔެ ހިނގަން ﷲ މިންވަރު ކުރައްވާފައިވާ މަގަކީ އެއްވެސް ތަފާތެއް ވެސް ބަދަލެއް ވެސް އަންނާނެ އެއްޗެއް ނޫންނަމަ، އިންސާނުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ޘަވާބާއި ޢަޛާބު ދެއްވާނީ ފަހެ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟\nމި ސުވާލުގެ ކުރު ޖަވާބަކީ:\nއިންސާނުން ކުރާ ކަމެއް ކުރަނީ، އޭނާގެ އަޒަލުގެ ފޮތުގައި ލިޔެވިފައި އޮތް އެއްޗެއް އެނގިގެނެއް ނޫނެވެ. ފޮތުގައި އޮތީ އޭނާ ވާނީ ފާފަވެރިއަކަށް ކަމެއް ނުވަތަ އަޅުވެރިއަކަށް ކަމެއް އޭނާއަކަށް ނޭނގެއެވެ. ދެން އޭނާ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި، ފާފަވެރިއަކަށް ނުވަތަ އަޅުވެރިއަކަށް ވަނީއެވެ. ވީމާ ﷲ މިންވަރުކުރައްވާފައިވާ ގޮތް އަހަރެމެންނަށް ވަންހަނާވެފައިވާއިރު، މިންވަރުފުޅޭ ކިޔާފައި ހުއްޖަތްދެއްކޭނެ އެއްވެސް ގޮތެއް ނެތެވެ. އިންސާނާއަށް ޘަވާބާއި ޢަޛާބު ދެވެނީ ދުނިޔޭގައި އޭނާކުރާ ޢަމަލަށެވެ.\nފުރަތަމަ އަހަރެން ވާހަކަ ދައްކަން ބޭނުމީ، މި މައްސަލައާ މެދު ވިސްނާ ބަލާއިރު ކުރިމަތިން ފެންނަން އޮތް ކަމަކާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. އިންސާނާއަށް ކަންކަމުގެ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާކަން ދަލީލުކޮށްދޭ ޝަރުޢީ ނައްޞުތަކާ ބެހޭގޮތުން ތަންކޮޅެއް ފަހުން ވާހަކަ ދައްކާނަމެވެ.\nދުނިޔޭގައި ކަންހިނގަމުންދާ މަގަށް ބަލާއިރު ފެންނަ ހަޤީޤަތަކީ، އިންސާނާއަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ލިބިގެންވާތަނެވެ. މާއްދީ ކަންކަމާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާ ނިންމާ، އަދި ހެޔޮނުބައި ވަކިކޮށް، އިޞްލާޙާއި ފަސާދައަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނާނެ ބުއްދިއެއް އޭނާގެ ކިބައިގައިވެއެވެ. ދެން އަނެއްކޮޅުން ހެޔޮކަންތައް ނުވަތަ ނުބައިކަންތައް ކުރަން ބޭނުމިއްޔާ އެކަމެއް ކުރުމުގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ވެސް އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނަމާދުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއްކަން، ބުއްދިހުރި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެނގެއެވެ. އަދި ޒިނޭކުރުމަކީ ނުބައިކަމެއްކަން ވެސް އޭނާއަށް އެނގެއެވެ. ވީމާ، ގެއިން ނުކުމެގެން ކަނާތްފަރާތަށް ދަމުން ގޮސް މިސްކިތަށް އަރާ ނަމާދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ނުވަތަ ވާތްފަރާތަށް ދަމުން ގޮސް އެތާހުރި ނާސިގެއަކަށް ވަދެ ޒިނޭކުރުމުގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ވެސް އޭނާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ފަހެ މިކަމާމެދު މީހަކު ޝައްކުކޮށްފާނެ ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެންގެ އަތް ވާވުން ފަދަ ބައްޔެއް ނެތި ސަލާމަތުން އޮއްވާ، މަށަށް އެ އަތް ނު އުފުލޭނޭ މީހަކަށް ބުނެވިދާނެހެއްޔެވެ؟ އަތް އުފުލުމުގެ ކުޅަދާނަކަމާއި އިޚްތިޔާރު އަހަރެންނަށް ލިބިފައިވާތީ، ފަޤީރަކަށް ރުފިޔާއެއް ދޭންވެސް އަތް އުފުލިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ކުށެއް ނެތް މީހެއްގެ ކަންކަށިމަތީ އެ އަތުން ޖެހިވެސްދާނެއެވެ. އެކަމަކު މި ދެކަމަކީ އެއްފަދަ ދެކަންހެއްޔެވެ؟ ފަޤީރަށް އެއްޗެއް ދިނުމަކީ ޘަވާބު ޙައްޤު ހެޔޮކަމަކަށް ނުވޭހެއްޔެވެ؟ އަދި ކުށެއްނެތް މީހެއްގެ ގައިގައި ޖެހުމަކީ ޢުޤޫބާތް ޙައްޤު ނުބައިކަމަކަށް ނުވޭހެއްޔެވެ؟\nކިޔަވާކުއްޖަކަށް، އިމްތިޙާން އޮންނަ ރޭތަށް ކުޅުމާއި މަޖާކުރުމުގައިވެސް ހޭދަކޮށްލެވިދާނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ހީވާގިކަމާ އެކީ ފިލާވަޅު ދަސްކުރުމުގައިވެސް ހޭދަކޮށްލެވިދާނެއެވެ. މިއީ ދޮގެއްހެއްޔެވެ؟ ދެން އެއްކަލަ ދަސްނުކޮށް ކުޅެ މަޖާކުރި ކުއްޖާ އިމްތިޙާނުން ފާސްނުވީވާ އެއީ، އޭނާއަށް ލިބޭ އަނިޔާއެކޭ ބުނެވިދާނެހެއްޔެވެ؟ އަދި ހީވާގި ކުއްޖާ ފާސްވީމާ އެއީ އޭނާއަށް ވަކި މޮޅު ގޮތެއް ހަދައިދިނީއޭ ބުނެވިދާނެހެއްޔެވެ؟\nބޭނުން ގޮތަކަށް އަތް ހަރަކާތްކުރެވުނީ އެއީ އަތުގެ މަސްތައް އަހަރެންގެ ބާރުދަށުގައި މާތް ﷲ ލައްވާފައިވާތީއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތާއި މައިދާގެ މަސްތައް ވަނީ އަހަރެންގެ ބާރުދަށުގައެއް ނޫނެވެ. އެއްކަލަ ކުއްޖާއަކީ އެއްފަހަރު ފިލާވަޅު ކިޔާލުމުން ދަސްވީމާ ދެން ކުޅެން ހުންނަ ކުއްޖަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަދި ފަހަރެއްގާ އޭނާއަކީ ރެޔާ ދުވާލު ކިޔެވީމާ ވެސް ހަމައެކައްޗެއްވެސް ނުވިސްނޭ ކުއްޖަކަށް ވެދާނެއެވެ. އަދި އެ ކުއްޖާ އުޅޭ ގެއަކީ ހަމަހިމޭން، ފިލާވަޅު ދަސްކުރަން ފަސޭހަ، ނޭނގޭ އެއްޗެހި ކިޔައިދޭނެ މޮޅު ބައްޕައެއް ހުންނަ ގެއަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން އެ ގެއަކީ އަޑުގަދަ ހަލަބޮލި، ޖާހިލު ބައްޕައެއް ހުންނަ ގެއަކަށް ވެސް ވެދާނެއެވެ. މިހެންވެއްޖެނަމަ އޭނާއަށް ފިލާވަޅެއް ދަހެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ވީމާ ސިކުނޑި ތޫނުފިލިވުމާއި ނުވުމަކީ އެ ކުއްޖާއަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި މައިންބަފައިންނަށް ވަކި ބަޔަކު ހޮވުމަކީ ވެސް ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ޅަފަތުގެ ދުވަސްވަރު ހޭދަކުރާނެ ރަނގަޅު މާހައުލަކާއި، އުފެދި ބޮޑުވާނެ ހެޔޮ ޒަމާނެއް ވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިހުރީ ހައްތާވެސް އޭނާއަށް އިޚްތިޔާރެއް ނެތް ކަންތަކެވެ. ހަމަ މިބީދައިން ރީތި ނޭފަތަކާއި ދިގު އިސްކޮޅަކާއި މިހިރަ މިހަރަ ކަންތަކަކީ ވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނެތް ކަންތަކެވެ. ވީމާ މިގޮތުން ބަލާއިރު އިންސާނާއަކީ މަޖްބޫރު މީހެކެވެ.\nއިންސާނާގެ ކުޅަދާނަކަމުގެ ހުދޫދުތެރޭގައި އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވޭ:\nއިންސާނުންނަށް ލިބިގެންވާ ކުޅަދާނަކަމުގެ ހުދޫދުތެރޭގައި، އޭނާއަކީ މިނިވަން އަދި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ މީހެކެވެ. ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި މަޖްބޫރު މީހަކަށް އޭނާ ވިޔަސް، އެއީ އޭނާގެ ކިބައިން އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރާއި މިނިވަންކަމުގެ ސިފަ ނިގުޅައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް ކާރަކީ ވެސް އޭގެ މޯޓަރުގައި ހުރި ބާރަކަށް ދުވާ އެއްޗެކެވެ. ތަހައްމަލު ކުރެވޭ ވަކި ހައްދެއް އޮވެއެވެ. ބަރުތަކެތި އުފުލަން އުފެއްދިފައިވާ ކާރެއް ނަމަ، ރޭސްޖަހާ ކާރަކާ އެއްވަރަށް އެ ނުދުވާނެއެވެ. އަޑިގުޑަން ބިންތަކުގައި ދުއްވަން ހެދިފައިވާ ކާރަކާ ހުރަސްތަކެއް ދިމާވެގެން، އޭގެ ދުވުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލަސްވިޔަސް މުޅިން އެއްކޮށް އެ ކާރު ނުހުއްޓޭނެއެވެ. ހަރަކާތެއް ނެތް ދަގަނޑު ގަނޑަކަށް ނުވާނެއެވެ.\nއިންސާނާވެސް މިފަދައެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރު ގެއްލޭފަދަ ތަފާތު ހުރަސްތަކާއި އުނދަގޫތައް އޭނާއާ ދިމާވާނެއެވެ. ދާ ދިމާ ބަދަލުކޮށްލަންޖެހޭފަދަ ކަންތަކާ ކުރިމަތިވާނެއެވެ. އޭނާއަށް ބަދަލެއް ވެސް އަދި ދުރުވެސް ނުކުރެވޭނެ ކަންތައްތަކެއްގެ އަސަރުކުރާނެއެވެ. ނަމަވެސް މީގެ މާނައަކީ ފަހަރެއްގައި ވެސް މި އިންސާނާއަކީ މިނިވަނަކަށް ނުވުމެއް ނޫނެވެ. އިންސާނާއަކީ މިނިވަނެކެވެ. އޭނާއަކީ އިންސާނީ އިމުގެ ތެރޭގައި ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރާއި މިނިވަންކަން ލިބިގެންވާ މީހެކެވެ. ނަމަވެސް އޭނާއަކީ ބޭނުންހައި ކަމެއް ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ 'ކަލެއް' ނޫނެވެ.\nޘަވާބާއި ޢަޛާބު ލިބުން ގުޅިފައިވަނީ މިނިވަންކަމާ:\nކަމެއް ކުރުމާ ނުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ނެތް މީހަކަށް ޢުޤޫބާތެއް ނުވެއެވެ. ވީމާ ނުބައި ކަމެއް ކުރަން މަޖްބޫރުކުރެވިފައިވާ މީހާ އެކަން ކުރުމުން ލިބޭނެ ޢުޤޫބާތެއް ނޯންނާނެއެވެ. މާތް ﷲ ޘަވާބު ނުވަތަ ޢަޛާބު ދެއްވަނީ، ކުރުމާއި ނުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު އަހަރެމެންނަށް ލިބިފައިވާ ކަންކަމަށެވެ. އޭނާ ކުރި ހެޔޮކަމެއްގެ ދަރުމަ އޭނާއަށް ވެއެވެ. އަދި ކުޅަ ނުބައި ކަމެއްގެ ސަޒާވެސް އޭނާއަށް ލިބޭނެއެވެ. މީހަކަށް ނުކުޅަދާނަ ކަމެއް ކުރާކަށް ވެސް އިސްލާމްދީން ނާންގައެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ މީހެއް ކޮށްފައިވާ ޢަމަލުގެ ތެރެއިން ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވެސް، ﷲ އުނިނުކުރައްވާނެއެވެ. ޢަދުލުވެރިކަން މުޅިން ފުރިހަމަ ނޫންކަން އަހަރެމެން އެންމެވެސް އެއްބަސްވާނެ، ދުނިޔޭގައި މި ހުންނަ ޢަދާލަތުގެ ކުރިމައްޗަށް މީހަކު ގެނެވުނީމާވެސް އޭނާ ކުށް ކުރި ސަބަބަކާއި އޭނާގެ ހާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލައެވެ. މިގޮތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބެލުމަކީ ރަނގަޅު އަދި ޢަދުލުވެރި ގޮތެއް ކަމަށް ވެސް އަހަރެމެން ދެކެމުއެވެ. ފަހެ މިގޮތަށް ކުށްވެރިއާގެ ހާލަތަށާއި އުޅެބޮޑުވި ވެއްޓާއި ކުށްކުރި ސަބަބަށް ބަލައި ރިޢާޔަތްކުރުން، ޢަދުލުވެރިކަމުގައި ނިމުމެއް ނެތް އިލާހީ ޢަދާލަތުގައި ނޯވެ ހިނގައިދާނެހެއްޔެވެ؟ ފާސިޤު މަންމައާކާއި ބައްޕައެއްގެ ދަށުގައި އުޅެ ބޮޑުވި، ނުވަތަ އަޅާލުމެއް ތަރުބިއްޔަތެއް ނުލިބޭ، ނުވަތަ ނުބައި ވެއްޓެއްގައި އުޅޭ މީހަކު ފާފައެއް ކުރީމާ އޭނާއަށް ލިބޭ ޢުޤޫބާތާއި، ޞާލިޙް މައިންބަފައިންގެ ދަށުގައި އުޅެބޮޑުވެ، ހެޔޮނުބައި ވަކިކުރަން އެނގި، އަދި ރަނގަޅު ވެއްޓެއް ލިބުނީމާވެސް ހަމަހުރި ވިޔާނުދާކަމެއްގެ ސަބަބުން ފާފަކުރީމާ ލިބޭ ޢުޤޫބާތާއި އެއްވަރުވާނެހެއްޔެވެ؟\nމާތް ﷲ ގެ ޢަދުލުވަންތަކަމަކީ ވެސް އިންސާނުންގެ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އެއް މިންގަނޑަކުން ކިރޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ބައެއް މީހުންނަށް ހީވެފެއިވާ ހީވުމަކީ ވަރަށް ވެސް ބޮޑު ކުށްހީއެކެވެ. އަހަރެންނަށް މިކަން ވިސްނުނީ އެއްފަހަރަކު ދިމާވި ހާދިސާއަކުންނެވެ. މިއީ މި ފޮތަށް އެހާ އެކަށީގެންވާ ވާހަކައަކަށް ނުވިއަސް، އޭގައިވާ ޢިބުރަތަށްޓަކައި ކިޔާދޭނަމެވެ.\nއެއީ 1931 ވަނަ އަހަރެވެ. އަހަރެން އުޅުނީ ޝާމުގެ އިބްތިދާއީ މަދަރުސާއެއްގައި ކިޔަވައިދޭށެވެ. ޢުމުރުގެ އެންމެ ޒުވާން ދުވަސްވަރެވެ. އެހެންވެ ސިކުނޑީގައި ހިނގާ ފިކުރުތަކެއް ވެސް ހުއްޓެވެ. އަދި ހިތުގައި ހިނގާ ޒާތެއްގެ ބޮޑާކަމެއް ވެސް ހުއްޓެވެ. ދުލަށް އަންނަހާ އެއްޗެއް ބުނެވެސްލެވެއެވެ. އެހެންވެ މިނަވަރުފުޅާއި މެދު އަހަރެންގެ ހިތުގައި އުފެދޭ ޝައްކުތަކެއް، އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ސުވާލުތަކެއް ހުއްޓެވެ. މިކަންތަކާ ބެހޭގޮތުން ބައެއް ދަންނަބޭކަލުންނާއި ސުވާލުވެސް ކުރީމެވެ. ނަމަވެސް ހިތަށް ފަރުވާލިބޭވަރުގެ ޖަވާބެއް ނުލިބެއެވެ. އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ޖަވާބެއް ނުދެވުނީމާ، އެ މީހުންނަށް ބޮޑަށް އުނދަގޫކޮށް އިތުރަށް ޖަދަލުކުރާނަމޭ އަހަރެން ހިތަށް އަރައެވެ. ދެން މިހެން އުޅެނިކޮށް އެއްދުވަހަކު ކިޔަވައިދޭ ކިލާހުން ތަންކޮޅެއް ބަސްނާހާ ކުއްޖަކާ ދިމާވެގެން އޭނާއަށް އަދަބުދޭންޖެހުނެވެ. އެއްތެލުން އެ ކުއްޖާ އަތުގައި ޖެހީމާ، ތިއީ އަނިޔާއެކޭ، ކަލެއަކީ އަނިޔާވެރިއެކޭ، މިހެން ކިޔައިގަނެ އެ ކުއްޖާ އަޑުގަދަކޮށްލިއެވެ.\nމި ބުނަނީ ހަމަ ތެދުވާހަކައެވެ. އެ ކުއްޖާ އެހެން ބުނުމުން އަހަރެން އަތުން އެއްތެޔޮބުރި ވެއްޓުނެވެ. އެ ކުއްޖާ މަތިން ވެސް ކިލާސް މަތިން ވެސް ހަނދާންނެތުނެވެ. ހީވީ ޖާހިލިކަމުގެ އަނދިރިގަނޑެއް ތެރޭގައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް ޢިލްމުގެ އަލިކަމެއް ފެނުނުހެންނެވެ. އަހަރެން ޖެހީމާ އެ ކުއްޖާ ދެކުނީ އެއީ އަނިޔާއެއް ކަމަށެވެ. އަހަރެން ދެކުނީ އެއީ ޢަދުލުވެރިކަން ކަމަށެވެ. ގެއަށް ގޮސް މައިންބަފައިން ގާތު އެ ކުއްޖާ އެ ވާހަކަ ބުނެފިނަމަ ބުނާނީ އަދަބުވެރިކުރުމަށްޓަކައި އެހެން ތެޅުމަކީ އަނިޔާއެއް ނޫންކަމަށެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ ޢަދުލުކަމަށެވެ. އަދި އަދަބު ދެނީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ކަންވެސް އެ މީހުން ދެކޭނެއެވެ. ފަހެ ކިޔަވާ ދަރިވަރަކަށް އޭނާގެ ހަނި ވިސްނުން ބޭނުންކޮށްގެން، އެދުރުމީހާގެ ޢަދާލަތަށް ފާޑުކިޔައި އުނި މިންގަނޑަކުން މިނެކިރުމުގެ ޙައްޤެއް ނޯންނައިރު، އަހަރެމެންގެ އިންސާނީ މިންގަނޑުން، ﷲ ގެ ޢަދުލުވަންތަވެރިކަމަށް ބަލާ ކިރާ އަޅާކިޔޭނީ ކޮންފަދައަކުންހެއްޔެވެ؟\nއެއީ އަނިޔާކަމަށް އަހަރެން ދެކޭ ކަމަކީ ހަމަ ފަހަރެއްގައި ސީދާ ޢަދުލުވެރިކަން ކަމަށް ވެސް ވެދާނެނޫންހެއްޔެވެ؟ ބައްޔެއްވެގެން އުޅޭ ކުއްޖާ ދެކޭނީ، ޑަކްޓަރު އޭނާ ގަޔަށް ޖަހާ އިންޖެކްޝަނަކީ އަނިޔާއެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެ ކުއްޖާގެ ބައްޕަ ދެކޭނީ އެއީ ޢަދުލުވެރިކަން ކަމަށެވެ. އެ ކުއްޖާ ބެލީ އެއިން ވާ ތަދަށެވެ. ބައްޕަ ބެލީ އެއިން ލިބޭ ފަރުވާއަށެވެ.\nމައްސަލައިގެ ހުރިހާ ކޮޅުތަކެއްވެސް ބަލައި، ދެ ޚަޞްމުން ދައްކާ ވާހަކައެއް ވެސް ކަނުލާ އަޑުއެހުމަށް ފަހު ނޫނީ، ޤާޟީއެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހުށައެޅޭ މައްސަލައެއްގައި ގޮތެއް ނިންމައި ޙުކުމްކުރާކަށް ނޭނގޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަފަހަރަށް އަހަރެމެންނަށް ބެލެނީ މައްސަލައިގެ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށެވެ. އެއްކޮށެއް ނޫނެވެ. މިހެންވެ ގިނަފަހަރަށް ނެރެވޭނީވެސް ނުބައި ޙުކުމެވެ. ކަލެއާ ކަލޭގެ އެކުވެރިއަކު ސަހަރާއެއްގެ ތެރެއަށް ގެއްލި މަގުއޮޅިގެން އުޅެނިކޮށް ކުއްލިއަކަށް ރީތި ކާރެއް އައިސް ދެ މީހުން އަރުވައިގެން ދިޔައީއެވެ. އިރުކޮޅަކުން ކަލޭގެ އެކުވެރިއާ ކުރިކަމަކީ، ދަބަހުން ވަޅިއެއް ނަގައިގެން ކާރުގެ އެއޮތް މޮޅު ގޮނޑިތައް ކީހާލީއެވެ! ފަހެ ކަލޭގެ ނަޒަރުގައި މިއީ އަނިޔާވެރި ޢަމަލެއް ނޫންހެއްޔެވެ؟ ޝައްކެއް ވެސް ނެތި އެއީ އަނިޔާއެކެވެ. އެކަމަކު ސަލާމަތުން އޮތް ރީތި ކާރެއް ފެންނައިރަށް އޭތި ފޭރިގަންނަ މަގުފޭރޭ ބަޔަކު ފަހަތުން އެބަ އަންނަކަމާއި، އައިބެއް ހުރެއްޖެނަމަ ނުފޭރި ދޫކޮށްލާކަން، ފަހުން ކަލެއަށް އެނގިއްޖެނަމަ ޚިޔާލު ބަދަލުނުވާނެހެއްޔެވެ؟ އަނިޔާއެއް ކަމަށް ދުށް ޢަމަލު، އެއީ ރަނގަޅު އަދި ޢަދުލުވެރި ޢަމަލެއް ކަމަށް ނުދެކޭނަންހެއްޔެވެ؟\nގޮނޑި ހަލާކު ކުރުމުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ސަބަބު ކާރުގެ ވެރިމީހާއަށް ކުރިން އެނގުނުނަމަ، އޭނާ އަމިއްލައަށް އެކަން ކުރީހެވެ. އެހެނީ ސަލާމަތުން އޮވެ ކާރު އެއްކޮށް ގެއްލިގެން ދިއުމަށް ވުރެން އޭނާއަށް ރަނގަޅުވާނީ ގޮނޑި ހަލާކުވިޔަސް ކާރު ނުގެއްލި އޮތުމެވެ. މިކަން ވާނީ މިހެން ނޫންހެއްޔެވެ؟ މޫސާގެފާނާއި ޚުޟަރުގެފާނުގެ ވާހަކައިގައި ވެސް ކަންތައް ވީ މިގޮތަށެވެ. ދެބޭކަލުން ބޯޓަކަށް އަރާވަޑައިގަނެ، ޚުޟަރުގެފާނު އެ ބޯޓު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހަލާކުކޮށްލެއްވީއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތްﷲ މި ވާހަކަ ގެންނަވާފައިވަނީ، ކަންކަން ފުރިހަމައަށް ނޭނގި އެއާ ބެހޭގޮތުން ގޮތް ކަނޑައަޅަން އަވަސްވެ ނުގަތުމަށް ދަސްކޮށްދެއްވާށެވެ.\nނައްޞުތައް ގެނައުމުގެ ކުރިން ހަނދާންކުރަންޖެހޭ ޤަވާޢިދުތަކެއް އެބަ ހުއްޓެވެ. އެއީ:-\n1- ބުއްދިން ކުރާހާ ވެސް ކަމަކީ މި ނައްޞުތައް އޮޅުންފިލުވުމެވެ. ނަމަވެސް މިންވަރުފުޅުގެ ޙަޤީޤަތް އޭގެ ތަފްޞީލުތަކާއެކު، ބުއްދިއަކަށް ވިސްނައިނުގަނެވޭނެއެވެ. އެއީ ކުރިންވެސް ބުނެވިފައިވާނެ ފަދައިން، ސިކުނޑިއަކީ މާއްދާގެ ފަހަތުގައިވާ ތަކެއްޗާއި ކަންތައްތައް ދެނެގަތުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ވީމާ މިންވަރުފުޅާ ބެހޭގޮތުން ނައްޞުތަކުގައި އައިސްފައި ނެތް އެއްޗެއް ހޯދަން ފީނައިހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ.\n2- ދީނުގެ ކަންކަން ދެނެގަންނަން ބަލަންޖެހޭ އަސްލަކީ ޤުރުއާންކަން، އަބަދުވެސް ހަނދާން ބަހައްޓަންޖެހޭނެއެވެ. ޤުރުއާނުގެ އާޔަތަކާއި އާޙާދް ޙަދީޘަކާއި ފުށުއަރާކަމަށް ފެނި، އެކަން ޔަޤީންވެ، އަދި ދޭތި އެއްގޮތް ނުކުރެވޭފަދަ ހާލަތެއް މެދުވެރިވެއްޖެނަމަ އިސްކަންދޭންޖެހޭނީ އާޔަތަށެވެ.\n3- ދުނިޔޭގައިވާ ލޮލަށް ފެންނަ ޙަޤީޤަތެއް އިންކާރުކުރާ ޞަރީޙަ ނައްޞެއް، ޤުރުއާނުގައި ނުވަތަ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއްގައި ވިޔަސް އޮތުމަކީ ނުވާނެކަމެކެވެ. އެހެނީ ދުނިޔޭގައިވާ ޙަޤީޤަތްތަކަކީ އެއީ ހަމަ ޤުރުއާންވެސް ބާވައިލެއްވި މާތް ރަސްކަލާނގެ ލެއްވިއެއްޗެކެވެ. އެކަލާނގެ ލެއްވި ޙަޤީޤަތަކާ ފުށުއަރާނެހެން ފަހުން ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުމަކީ، އެކަލާނގެ ޛާތުފުޅަށް މުސްތަޙީލުކަމެކެވެ.\n4- އިންސާނާގެ ކިބައިގައި އެއްވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނެތް ކަމަށާއި އެއީ ވަރުގަދަ މަޖްބޫރެއް ދަށުގައިވާ މީހެއް ކަމަށް ހީވާ އާޔަތްތަކެއް، ޤުރުއާނުން ފެނިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް މި އާޔަތްތަކެވެ: هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''އެކަލާނގެއީ އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާފަދައަކުން، އިރާދަކުރައްވާ ގޮތަކަށް، ފިރިހެން ކުއްޖެއްކަން ނުވަތަ އަންހެން ކުއްޖެއްކަން ކަނޑައަޅުއްވާ، ސިފަ ރީތި މީހެއްކަން ނުވަތަ ހުތުރު މީހެއްކަން ކަނޑައަޅުއްވާ، ބާއްޖެވެރިއެއްކަން ނުވަތަ އަބާއްޖެވެރިއެއްކަން ކަނޑައަޅުއްވާ، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައިންގެ ރަޙިމްތަކުގައި ތިޔަބައިމީހުން ސޫރަ ކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ.'' (އާލްޢިމްރާން:6)\nރަޙިމުގައި ކުއްޖާ އުފެދި ބޮޑުވާއިރު، އެ ކުއްޖާގެ އިޚްތިޔާރެއް ނޯވެއެވެ. އެކަންވާނީ މާތް ﷲ ގެ ފުރިހަމަ އިރާދަފުޅުދަށުގައެވެ. މިގޮތުން އަންހެންކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި ރަޙިމުގައި ސިފަކުރެވުނު ކުއްޖަކަށް ފިރިހެން ކުއްޖަކަށް ބަދަލުވުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ނޯވެއެވެ. އަދި އޮޅަލި ކުއްޖެއް ދޮން ކުއްޖަކަށް ބަދަލުވުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ވެސް ނޯވެއެވެ.\nމިފަދަ އެހެން އާޔަތަތަކީ: وَرَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَيَخْتَارُ\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އެކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާ އެއްޗެއް ހައްދަވަތެވެ. އަދި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ފުރިހަމަ އިޚްތިޔާރު ލިބިވޮޑިގެންވަނީ އެކަލާނގެއަށެވެ.'' (އަލްޤަޞަޞް: 68)\nއިންސާނާގެ ކުޅަދާނަކަމަށް ވުރެ މަތީގައިވާ، ޠަބީޢީ ހާދިސާތަކާއި ކައުނުގައި ހިނގާ ކަންތައްތަކަށް އިޝާރާތްކޮށްފައިވާ ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކުން ވެސް، އިންސާނާއަކީ އިޚްތިޔާރެއް ނެތް މީހެއް ކަމަށް މީހަކަށް ފަހަރެއްގައި ހީވެދާނެއެވެ. މި ސާލަކަށް މި އާޔަތެވެ: أَفَرَأَيْتُم مَّا تَحْرُثُونَ (63) أَأَنتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ (64) لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ(65)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ތިޔަބައިމީހުން ގޮވާންކުރާ ތަކެއްޗާމެދު، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ވިސްނައި ބެލީމުހެއްޔެވެ؟ (63) އެތަކެތި ބިމުން ފަޅުވަނީ، ތިޔަބައިމީހުންހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެތަކެތި ބިމުން ފަޅުއްވާ ފަރާތަކީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެހެއްޔެވެ؟ (64) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރައްވާނަމަ، އެއިން ގޮވާމާއި މޭވާ ލިބުމުގެ ކުރިން، ކެއުމަކަށް ބޭނުން ނުކުރެވޭ ހިކި ކުނޑި ހުއިތަކެއް ކަމުގައި އެތަކެތި ލައްވައިފީމުސްކަން ކަށަވަރެވެ. ދެން އޭރުން ތިޔަބައިމީހުން ތިބޭނީ ދަނޑުތަކަށް ވީ ގޮތަކާމެދު ޙައިރާންވެފައެވެ.(65)'' (އަލްވާޤިޢާ: 63- 65)\nއަދި މި އާޔަތެވެ: وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ\nއާޔަތުގެ މާނަ: '' އަދި ﷲ ތިބާޔަށް، ގެއްލުމެއް މެދުވެރިކުރައްވާނަމަ، އެކަލާނގެ މެނުވީ އެކަން ފިއްލަވާނެ އެހެން ފަރާތެއް ނުވެއެވެ.'' (އަލްއަންޢާމް: 17)\nއަދި މީހާގެ ހެޔޮލަފާކަމާއި ނުބައިނުލަފާކަމާއި ބެހޭ އާޔަތްތަކަކީ ވެސް މި ކަހަލަ މާނައެއް ނެގިދާނެ އާޔަތްތަކެވެ: وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا (7) فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا (8)\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''އަދި ނަފްސާއި އެ ނަފްސު ފުރިހަމަކުރެއްވި ކަލާނގެ ގަންދެއްވަމެވެ. (7) ފަހެ އެކަލާނގެ އެ ނަފްސަށް ގެއްލުންހުރި ނުބައި ގޮތާއި ފައިދާހުރި ހެޔޮގޮތްތައް އެނގުމުގެ ވިސްނުން ދެއްވިއެވެ.'' (އައްޝަމްސު: 7- 8)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ:''ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިންސާނާއަށް ތެދުމަގާއި ނުބައި މަގު، ހެޔޮގޮތާއި ނުބައި ގޮތް، އަންގަވާ ބަޔާންކޮށްދެއްވީމެވެ. އެއީ އޭނާ ޝުކުރުވެރިވާ މުއުމިނަކަށް ވުމަށްޓަކައެވެ. ނުވަތަ އިންކާރުކުރާ ކާފިރަކަށް ވުމަށްޓަކައެވެ.'' (އަލްއިންސާނު: 3)\nމިފަދަ، ތެދުމަގު ދެއްކެވިކަމުގެ ވާހަކަ އައިސްފައިވާ އާޔަތްތަކުން ވެސް، އަމިއްލައަށް ތެދުމަގު އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގެ ބާރު އިންސާނާއަށް ނޯންނަކަމަށް، މީހަކަށް ފަހަރެއްގައި ހީވެދާނެއެވެ.\nނަމަވެސް މިކަހަލަ އާޔަތްތަކާމެދު އަހަރެން ވިސްނިވިސްނުމުން އެނގުނީ، މި އާޔަތްތަކުގައި އިޝާރާތްކުރަނީ އިންސާނާ ލަފާވުމާއި ނުލަފާވުމަށް އަސަރުފޯރުވާ ނުވަތަ މެދުވެރިވާ ކަންތައްތަކަށެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، މާތް ﷲ އިންސާނާގެ ކިބައިގައި ލެއްވެވީ ނުބައިކޮށް އުޅުމުގެ ތައްޔާރީއާއި އިޚްތިޔާރާއި އަދި ރަނގަޅަށް އުޅުމުގެ ތައްޔާރީއާއި އިޚްތިޔާރެވެ. ފަހަރެއްގައި ވެސް އެއީ މާތް ﷲ އިންސާނާ ނުލަފާ މީހެއް ނުވަތަ ލަފާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހައްދަވައި، އޭނާއަށް އެއްވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނުދެއްވާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ.\nމަގުފުރެދިފައިވާ ބައެއް ޖަމާޢަތްތަކުގެ މީހުން މިފަދަ އާޔަތްތަކާ މެދު ޖަދަލުކޮށް، އެއިން ދޭހަވާ ޙަޤީޤީ މާނަ ނޫން އެހެން އިތުރު މާނަ ވައްދައި ނުބައި ފަހުމުތައް ކުރިއެވެ. މިހެން ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންނަށް ޖެހެނީ:\n1- މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއި ކުޅަދުންވަންތަކަމާއި އަދި އެކަލާނގެ ރަސްކަމުގައި ބޭނުންފުޅު ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރެއްވުމާ ބެހޭ އާޔަތްތަކާއި، އަނެއްކޮޅުން އަޅުތަކުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ދެއްވާ ޘަވާބާއި ޢަޛާބާއި ބެހޭ އާޔަތްތައް ވަކިކޮށް ފަރަގުކުރާށެވެ.\n2- އަދި ބަލަން ޖެހޭނީ ޤުރުއާނުގެ ހުރިހާ ނައްޞުތައް އެއީ އެކަތި އަނެކައްޗާއި ވަކި ނުކުރެވޭނެ އެކައްޗެއް ގޮތުގައެވެ. ވީމާ ސޫރަތަކުން ފެންނަ އެންމެ އާޔަތެއްގައި ހިފާ ދެމުމުގެ ބަދަލުގައި، އެހެން އާޔަތްތަކުގައި އޮތީ ކީކޭތޯ ވެސް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. މިގޮތަށް ޤުރުއާނުގެ ހުރިހާ އާޔަތަކާ މެދު ވިސްނާ ފިކުރު ހިންގައިފި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް އެނގި ސާބިތުވާނެ ޙަޤީޤަތަކީ، ޤުރުއާނުގައި އިންސާނާއަށް އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރާއި މިނިވަންކަން ދީފައިވާކަމެވެ. އަދި ޘަވާބާއި ޢަޛާބު ވެސް ލިބެނީ މި ބުނި މިނިވަންކަމާއި އިޚްތިޔާރަށް ބިނާކޮށެވެ.\nޤުރުއާނުގައި ޖައްސަވާފައިވާ މިސާލާ ބެހޭގޮތުން އޮތް، ބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ސައްބީސްވަނަ އާޔަތުގެ ކުރީބައި ކަމުގައިވާ: يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَيَهْدِي بِهِ كَثِيراً ފެނުނީމާ ހީވަނީ، ތެދުމަގު ލިބުމާއި މަގުފުރެދުމަކީ މާކުރީންސުރެ ކަނޑައެޅި ނިމިފައިވާ ކަމެއްހެނެވެ. އިންސާނުންގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކު މަގުފުރެދިފައިވާ ބައެއް ގޮތުގައި ލެއްވީއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ތެދުމަގު ލިބިފައިވާ ބައެއް ކަމުގައި ލެއްވީއެވެ. ނަމަވެސް މި ހިސާބުން ނުހުއްޓި، هُدًى لِلْمُتَّقِينَ މި ބަސްފުޅާއި އަދި وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلاَّ الْفَاسِقِينَ މި ބަސްފުޅާ މެދު ވިސްނައިފިއްޔާ، ތެދުމަގު ލިބުމާއި މަގުފުރެދުމަކީ ފަހަރެއްގައި ވެސް، އިންސާނުންގެ މައްޗަށް މާތް ﷲ ލާޒިމުކުރައްވާ ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަމެއް ނޫންކަން އެނގޭނެއެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ އެ މީހެއްގެ ހާލަތާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. އޭނާއަކީ ތަޤުވާވެރިއެއް ނަމަ، ޤުރުއާން ވާނީ ހުރި ތެދުމަގެއް ކަމުގައެވެ. އަދި އޭނާއަކީ ފާސިޤެއް ނަމަ، ޤުރުއާން ވާނީ މަގުފުރެދުމަކަށެވެ. يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَيَهْدِي بِهِ كَثِيراً\nއާޔަތްތަކުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''ޤުރުއާނުގައި ޖައްސަވާފައިވާ މިސާލަށް މަލާމާތްކޮށް ހަދާތީ، އެ މިސާލުން އެކަލާނގެ ގިނަބަޔަކު މަގުފުރައްދަވަތެވެ. އަދި ހަމަ އެ މިސާލުން، އެއާމެދު ފިކުރުކޮށް ވިސްނާ ގިނަބަޔަކަށް އެކަލާނގެ ތެދުމަގު ދައްކަވަތެވެ. މީގައި އެކަލާނގެ އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިވެވަޑައެއް ނުގަންނަވައެވެ. އެހެނީ އެކަލާނގެ ތެދުމަގުން އެއްކިބާކުރައްވާ މަގުފުރައްވަނީ، އެކަލާނގެއަށް ނުކިޔަމަންތެރިވެ ފާސިޤުވެގަންނަ މީހުންނެވެ.'' (އަލްބަޤަރާ: 26)\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީމާނަ: ''މި ޤުރުއާނަކީ ތަޤުވާވެރިންނަށް ހުރި ހިދާޔަތެކެވެ.'' (އަލްބަޤަރާ: 2)\nދެން މިހިސާބުން މިހަކު ހިތަށް އަރާފާނެ ސުވާލަކީ، ﷲ އަހަރެން ލައްވާފައި ވަނީ ތަޤުވާވެރިންގެ ތެރޭތޯ ނުވަތަ ފާސިޤުންގެ ތެރޭތޯ އެނގޭނީ ބަލަ ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟!\nބަޤަރާ ސޫރަތުގެ ދެވަނަ އާޔަތުގެ ފަހަތުގައި އޮތް، ތިންވަނަ އާޔަތާއި ހަތަރުވަނަ އާޔަތާއި އަދި ހަތާވީސްވަނަ އާޔަތް ކިޔައިފިނަމަ، ތަޤުވާވެރިންގެ ސިފައާއި ފާސިޤުންގެ ސިފަވެސް އެނގިދާނެއެވެ. ތަޤުވާވެރިންނަކީ ޣައިބަށް އީމާންވާ، ނަމާދުކުރާ އަދި ޒަކާތްދޭ ބައެކެވެ. ފާސިޤުންނަކީ ﷲ އަށް ވެފައިވާ ޢަހުދު އުވާލާ، ގުޅައި ދަމަހައްޓަން އެންގެވި ގުޅުންތައް ކަނޑާ، އަދި ބިމުގައި ފަސާދަކުރަން އުޅޭ ބައެކެވެ.\nވީމާ މިއިން އެނގޭ އެއްޗަކީ، ތަޤުވާވެރިވުމާއި ނުވުން، އަދި ތެދުމަގު ލިބުމާއި ނުލިބުން އެއީ ފަހަރެއްގައި ވެސް އިންސާނާއަށް މަޖްބޫރުވެފައިވާ ކަމެއް ނޫންކަމެވެ. ކިއެއްތަ، އެއީ އޭނާގެ މިނިވަންކަމާއި ކުޅަދާނަކަމުގެ ތެރޭގައިވާ، އަދި އޭނާ އަމިއްލައަށް ކުރާ ކަންތައްތަކެއްގެ ސަބަބުން ލިބޭ އެއްޗެކަމެވެ.\nޣައިބަށް އީމާންވެ، ނަމާދުކޮށް، ﷲ ގެ މަގުގައި ހޭދަކުރުމަކީ ކަލެއަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އަދި ޢަހުދު އުވާލާ ގުޅުން ކަނޑައި ފަސާދަކުރުމަކީ ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. މިއީ ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަމާއި އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ، އަދި ނުކޮށް ދޫކޮށްވެސްލެވިދާނެ ކަންކަމެވެ. ފުރަތަމަ ތިން ކަންތައް ކޮށްފިއްޔާ ކަލޭވާނީ ތަޤުވާވެރިންގެ ތެރޭގައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ ހިދާޔަތް ލިބުމެވެ. ފަހުން އޮތް ތިންކަންތައް ކޮށްފިއްޔާ ކަލޭވާނީ ފާސިޤުންގެ ތެރެއިންނެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ މަގުފުރެދުމެވެ.\nޢަޤީދާގެ މައްސަލަތައް އަދި ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ނިޔާފުޅާއި މިންވަރުފުޅާއި ބެހޭގޮތުން ބަހުސްކޮށް ހަދާ މީހުން ކުރާ ވަރަށް ޢާއްމު ސުވާލެއް އޮވެއެވެ. އެ މީހުން ކުރާ ސުވާލަކީ: އިންސާނާ ނުބައިކަންތައް ކުރަނީ ﷲ ގެ އިރާދަފުޅުންހެއްޔެވެ؟ އެކަން ނުކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން އޭނާއަށް ލިބިފައިވޭހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ކުރާ ކަންކަމަކީ އޭނާ އުފައްދާ އެއްޗެއްހެއްޔެވެ؟ ޢިލްމުލްކަލާމްގެ ފޮތްތައް ވަނީ މިކަހަލަ ވާހަކަތަކުން ފުރިފައެވެ. ޝައްކެއް ވެސް ނެތް ގޮތުގައި މިއީ ބޭކާރު އަދި އެއްވެސް މަންފާއެއް ނެތް ބަހުސެކެވެ. އެހެނީ ހެއްދެވި ޚާލިޤު މަޚްލޫޤުންނާ އަޅާ ނުކިޔޭނެއެވެ. އަދި މާތް ﷲ އަކީ ފުރިހަމަ ޢަދުލުވަންތަވެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. ވީމާ ނާއިންސާފުން އެއްވެސް ކަމެއް އެކަލާނގެ ނުކުރައްވަވާނެކަމީ ޔަޤީންކަމެކެވެ. މި ކަހަލަ ކަންކަމާ މެދު ބަހުސްކޮށް ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ވުރެ އަހަރެމެންނަށް ހެޔޮކަން ބޮޑީ، އަމިއްލަ ނަފްސުތަކާމެދު ވިސްނާ ބަލައި، ފުރިހަމަގޮތުގައި ރަނގަޅަށް ބުއްދީގެ ބޭނުންކޮށް، އަދި އަހަރެމެންގެ ޢަމަލާއި އިޚްތިޔާރު ހެޔޮ ކަންކަމާ ދިމާއަށް ގެންދިއުމެވެ. ﷲ ގެ ޛާތުފުޅާ ބެހޭ ވާހަކަތައް ދޫކޮށްލަމާ ހިނގާށެވެ. މި އުއްމަތުގެ ސަލަފުއް ޞާލިޙުން ވެސް މި މައުޟޫޢާމެދު ވާހަކަފުޅެއް ނުދައްކަވައެވެ. އަދި އެކަމަށް ވަގުތެއް ވެސް ނަގާނުލައްވައެވެ.\nހުރިހާ ކަމެއް މިންވަރުފުޅާ މަތިކުރުން، ނުވަތަ މިންވަރުފުޅުން ހުއްޖަތް ދެއްކުން:\nބައެއް އުރެދުންތެރިން ފާފަތައްކޮށްފައި، އެއީ މިންވަރުފުޅުގައި ވާ ގޮތޭ ބުނެ ބަހަނާ ދެއްކޭތޯ އުޅެއެވެ. ޒިނޭކުރާ މީހެއް ގާތު ޒިނޭ ކުރަނީ ކީއްވެހޭ އަހައިފިނަމަ، އެއީ މިންވަރުފުޅުގައި ހުރި ގޮތޭ ބުނެފާނެއެވެ! ނަމަވެސް މިއީ ކަނޑައެޅިގެން ހުރި ދޮގެކެވެ. ތާކުންތާކު ނުޖެހޭ ހުއްޖަތެކެވެ. ދެ ސަބަބަކަށްޓައި ވެސް މި ހުއްޖަތް ޤަބޫލުނުކޮށް ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ:\nޙިސާބު ބެއްލެވުމާއި ޢުޤޫބާތް ދެއްވުން ވަނީ އިންސާނާ ކުރާ ޢަމަލަށެވެ. އަދި އޭނާ އެކަން ކުރާ ސަބަބަށެވެ. ޒިނޭކުރި މީހާ ޒިނޭކުރީ، ލައުޙުލް މަޙްފޫޡް ބަލާފައި އޭނާއަކީ ޒިނޭކުރާ މީހެކޭ ލިޔެވިފާ އޮތްތައް ފެނިގެން، އޭނާގެ މައްޗަށް ވާ މިންވަރުފުޅު ތަންފީޒުކުރާކަށެއް ނޫނެވެ. ކިއެއްތަ، އޭނާ ޒިނޭކުރީ އޭނާގެ ޝަހުވަތަށް ތަބާވެގެންނެވެ. އަވަސް އަރާމަކާއި ވަގުތީ ހިތްހަމަޖެހުމެއް ހޯދާށެވެ. ޝައިޠާނާއަށް އިޖާބަދޭންވެގެންނެވެ.\nހަމަ މިގޮތަށް މުޝްރިކުން ވެސް އެ މީހުން ޝިރުކު ކުރަނީ މިންވަރުފުޅުގައި އެހެން އެކަން އޮތީމާއޭ ބުންޏެވެ. سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكْنَا وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِن شَيْءٍ\nއާޔަތުގެ މާނަ: ''ޝަރީކުކުޅަ މީހުން ބުނާނެތެވެ. ﷲ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ ތިމަންމެން، އަދި ތިމަންމެންގެ ކާބަފައިން ވެސް، ޝަރީކެއް ނުކުޅައީހެވެ. އަދި ތިމަންމެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ޙަރާމްކޮށެއްވެސް ނުހެދީމުހެވެ.'' (އަލްއަންޢާމް: 148)\nމިއާ ވިދިގެން، އެ މީހުންގެ މި ދޮގު ބުނުމަށް ރައްދު ދެއްވައި، މުޝްރިކުންގެ އަނގަ ބަންދުވާފަދަ ބަސްފުޅެއް ބާވައިލައްވާފައި ވެއެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވީ: قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنَا\nއާޔަތުގެ ތަފްސީރީ މާނަ: ''ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުން އަމިއްލައަކަށް ސޫއްޕާއި ގޮވާމުގެ ބާވަތްތައް ޙަރާމްކުރަނީ، އަދި ތިޔަބައިމިހުން ޝިރުކުކުރަނީ ﷲ އިރާދަކުރައްވާ ރުހިވޮޑިގަންނަވާތީކަން، ތިޔަބައިމީހުން އެނގޭނެ އެއްވެސް ކަހަލަ ޞައްޙަ ޢިލްމެއް، ދަލީލެއް އެބައޮތްހެއްޔެވެ؟ އޮތިއްޔާ ނިކަން ނެރެދައްކައިދޭށެވެ؟'' (އަލްއަންޢާމް: 148)\nމާނައަކީ ޝިރުކުކުރުމުގެ ކުރިން، ޝިރުކުކުރުމަކީ ކަލޭމެންގެ މައްޗަށް ކަނޑައެޅި މިންވަރުވެފައިވާ ކަމެއްކަން އެނގުނީ ކޮންތާކުން ކިހިނަކުންހެއްޔެވެ؟ ﷲ އެއްކައުވަންތަކޮށް އީމާންވާން ކަލޭމެން މަސައްކަތްކޮށް އުޅެއުޅެ ވެސް އެކަން ވާގޮތް ނުވީހެއްޔެވެ؟\nނުބައިހާ ކަމެއް ކޮށްފައި މިގޮތަށް މިންވަރުފުޅުން ހުއްޖަތް ދައްކަން އުޅޭ މީހުންނަކީ ތެދުވެރި ބައެއްނަމަ، މާތް ﷲ މިންވަރު ކުރައްވާ ހުރިހާ ގޮތަކަށް ރުހި މަޑުން ތިބޭނެއެވެ. ފަޤީރުކަމާއި ބަލިމަޑުކަމާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަމަށް ވެސް ރުހެންޖެހޭނެއެވެ. ފަޤީރުވީމާ އިތުރަށް މަސައްކަތެއް ވެސް ކުރާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. ބަލިވީމާ ބޭހެއް ވެސް ކުރާނެ ކަމެއް ނެތެވެ. ބަނޑުހައިވީމާ ކަނީވެސް ކީއްކުރަންހެއްޔެވެ.\nމިއީ މިންވަރުފުޅުގައިވާ ކަންކަމަށް ވިޔަސް، މިއިން ކަމަކަށް މި މީހުން ނުރެހެއެވެ. ހިމޭނަކުން ނުތިބެއެވެ. ކިއެއްތަ، ފައިސާ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. ބަލިމަޑުކަމުން ދުރުވާން އުޅެއެވެ. ހައިކަން ފިލުވަން އުޅެއެވެ. އޭނާ ލޯބިވާ މީހެއް މަރުވީމާ ނުވަތަ މުދާ ގެއްލިދިޔައީމާ އެކަމާ ހިތާމަވެސް ކުރެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އުފަލާއި އަރާމު ހޯދައި، ވޭނާއި ކެކުޅުމުން ދުރުވާން އޭނާގެ ބުއްދީގެ ބޭނުން ހިފައެވެ.\nއެކަމަކު އޭނާގެ ޝަހުވަތާއި ހަވާނަފްސުގައި ލަގަން އަޅުވަން އޭނާ އެ ބުއްދީގެ ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ. ހިތް އެދޭ ހަރާމްކަންތައްތަކުން ދުރުވާން ބުއްދީގެ ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ.\nމިންވަރުފުޅާ މެދު އަހަރެމެން ދެކޭ ގޮތާއި ސަލަފުން ދެކޭގޮތް:\nމުސްލިމުންގެ ދުޝްމަނުން މިއަދު ބުނަނީ، މުސްލިމުންނަކީ ކަންނެތް، އެއްވެސް ކަމަކަށް ޝައުޤެއް ނެތް، ކުރިއަރަން މަސައްކަތް ނުކުރާ، އޮތް ހާލަތު ހެޔޮ ހާލަތަކަށް ބަދަލުކުރަން ބޭނުން ނުވާ ބައެއް ކަމަށެވެ. މީގެ ސަބަބެއް ކަމަށް އެ މީހުން ދައްކަނީ، މުސްލިމުން މިންވަރުފުޅަށް އީމާންވުމެވެ. މިއަދުގެ ގިނަ މުސްލިމުންގެ ކިބައިގައި އެ މީހުން އެ ބުނިފަދަ ނުބައި ސިފަތަކެއް އެބަހުރިކަން، އަހަރެން ވެސް ޤަބޫލުކުރަމެވެ. އެކަމަކު މިއަދުގެ މުސްލިމުން އެފަދަ ބަޔަކަށް ވާންޖެހުނީ، މިންވަރުފުޅަށް އީމާންވާތީއެއް ނޫނެވެ. އަދި ކަންކަމުގައި ﷲ އާ ވަކީލުކުރާތީއެއް ވެސް ނޫނެވެ. މިއަދުގެ މުސްލިމުން އެފަދަ ބަޔަކަށް ވާންޖެހުނު ޙަޤީޤީ ސަބަބަކީ، މިންވަރުފުޅަކީ ކޮބައިކަން ރަނގަޅަށް ނޭނގުމެވެ. ނިޔާފުޅާއި މިންވަރުފުޅާއި މެދު ފަހުގެ ބައެއް މީހުންނަށް އަރާފައިވާ އޮޅުމެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކަށް ވީ، ޖާހިލު މުސްލިމުން ފާފަތަކަށް އަރައިގަންނަން ބޭނުންކުރާ ހުއްޖަތަކަށް މިންވަރުފުޅު ބޭނުންކުރަން ފެށުމެވެ. ކަންނެތްވެ ނެގިމަޑުވެފައި ތިބުމެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެމެންނާ ޚިލާފަށް، މި އުއްމަތުގެ ސަލަފުން މިންވަރުފުޅު ނެންގެވީ، މަސައްކަތްކުރުމާއި ޖިހާދުކުރުމަށް ހިތްވަރުދޭ އެއްޗެއް ގޮތުގައެވެ.\nރިޒުޤަކީ ބެހިފައިވާ އެއްޗެއްކަމާއި، ކިތަންމެ ބަލިކައްޓަސް ލިބެން އޮތް އެއްޗެއް ނުލިބި ނުދާނެކަމާއި ނުލިބެން އޮތް އެއްޗެއް ލިބޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނޭ، ބުނާ އަޑުއިވުނީމާ އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ހީކުރީ، އޭގެ މާނައަކީ ރިޒުޤު ހޯދުން ހުއްޓާލުން ކަމަށެވެ. މަސައްކަތާ މެދު ފަރުވާކުޑަކުރުން ކަމަށެވެ. އަތުން ފައިން ކަމެއް ނުކޮށް އޮށޯވެގެން ތިބުން ކަމަށެވެ. އުޑުން ރަނާއި ރިހި ވެހެންދެން ތިބެންވީއެވެ. ތަންމައްޗެއް ކޮއްތެއް ނެތި، ދިގު ދަތުރުތައް ވެސް ކުރަންވީއެވެ.\nނަމަވެސް ސަލަފުންނަށް މިވާހަކަ އަޑުއިވުނީމާ، އެމީހުންނަށް ވިސްނުނީ ރިޒުޤު ހޯދަން ކުރެވުނު ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެވެ. ޙަލާލުގޮތުގައި ފައިސާ ހޯދާނެ މަގެއް އޮތިއްޔާ އެ މަގަކުން ހިނގަންޖެހޭނެ ކަމެވެ. ދެން އެކަމަށްޓަކައި ކުރެވުނު ކަމެއްކޮށް އުފުލުނު ބުރައެއް އުފުލުމަށް ފަހު ލިބުނު އެއްޗަކާ ރުހެއެވެ. މަދުން ލިބުނަސް ރުޅިއެއް ނާދެއެވެ. ގިނައިން ލިބޭ މީހަކަށް ހަސަދަވެރިއެއް ނުވެއެވެ. މުއްސަނދިކަމުން ކިބުރުވެރިއެއް ނުވެއެވެ. ފަޤީރުކަމުން ހިތާމައެއް ނުކުރެއެވެ.\nއަޖަލަކީ ކަނޑައެޅިފައިވާ އެއްޗެކޭ ބުނާ އަޑު އިވުނީމާ އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ހީކުރީ، އޭގެ މާނައަކީ، ފުރާނަ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުމެވެ. މަސްއޫލިއްޔަތާ މެދު ފަރުވާކުޑަކުރުމެވެ. އަމިއްލައަށް ގަސްތުގައި ކުރާ ކުށާއި، މިންވަރުފުޅާ ދޭތި އޮޅުވާލުމެވެ. ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ދުއްވާފައިގޮސް މީހެއްގެ ގައިގައި ޖައްސާފައި، ކާރު ދުއްވާ މީހާ ބުނާނީ އެއީ މިންވަރުފުޅުގައި ހުރި ގޮތް ކަމަށަވެ. ފިލާވަޅު ދަސްނުކޮށް ހުރެ އިމްތިޙާނުން ފާސްނުވީމާ، އެ ކުއްޖާ ވެސް ބުނާނީ އެއީ މިންވަރުފުޅުކަމުގައެވެ.\nނަމަވެސް އުއްމަތުގެ ކުރީގެ ސަލަފުންނަށް މިވާހަކަ އަޑުއިވުނީމާ އެބޭފުޅުން ވިދާޅުވީ، އަލިފާންތެރޭގައި ހިނގިޔަސް ނުވަތަ މެޔަށް ތީރުތައް ހެރުނަސް، މީހެއްގެ އަޖަލުޖެހުމުގެ ކުރިން މަރުނުވަންޏާ، އަދި ހަތް ފާރު ލާފައިހުރި ކިއްލާއެއްގެ ތެރޭގައި ފިލާފައި އޮތަސް މަރުގެ އަޖަލުޖެހުމުން މަރުވަންޏާ، އަޖަލު ޖެހެންދެން މާތް ﷲ ރުއްސަވާ ޢަމަލު ކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އެކަލާނގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އަޖަލުޖެހުމުގެ ކުރިން މަރުނުވަންޏާ މަރުދެކެ ބިރުގަންނަންވީ ކީއްކުރަންހެއްޔެވެ؟ މުންކަރާތްތައް މަނާކުރާށާއި، އަނިޔާވެރި ނުބައި ވެރިންނާއި ކުރިމަތިލާން، ދުލާއި ޤަލަމުން ޖިހާދުކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ޙައްޤުބަސް ބުނަންވީމާ މާތް ރަސްކަލާނގެ ފިޔަވައި ހަމަ އެކަކަށް ވެސް ޖެހިލުންވެ ބިރުނުގަންނަމާ ހިނގާށެވެ.\nއަހަރެމެންނަށް ވިސްނުނީ ދުނިޔޭގައިވާ ކޮންމެ ކަމަކީވެސް މިންވަރުފުޅުގައިވާ ގޮތަށް ހިނގާ ކަންކަމެވެ. އެހެންވެ ދުނިޔެ ހިނގާ މަގާއި ޠަބީޢީ ޤާނޫނުތައް ހޯދާ ދިރާސާކުރުން ހުއްޓާލީއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެމެންނާ ޚިލާފަށް ސަލަފުންނަކީ މިފަދަ ޢިލްމުތަކުގައި އަރާތިބި ބައެކެވެ. މިސްކިތާއި ލެބޯޓަރީއާ ވަކިނުކުރެއެވެ. ޠަބީޢީ ޤާނޫނުތައް ހޯދާ ބަލައި އަދި އެއިން ފައިދާ ލިބިގަތެވެ. ސަލަފުންގެ ވިސްނުން ދޫކޮށްލީމާ، މިއަދު އަހަރެމެން މިވަނީ ޢިލްމުވެރިކަމުގެ ލިސްޓުގެ އެންމެ ކުރީގައި ތިބެފައި އެންމެ ފަހަތަށް ވެއްޓިފައެވެ. މަތިވެރިކަމާއި ޢިއްޒަތުގެ ދަރަޖައިން ނިކަމެތި ދަށުދަރަޖައަކަށް ފަހަތްޖެހިފައެވެ. އީމާންކަމުގެ އެހީގައި އެބޭކަލުންވީ ދުނިޔޭގައި ވެރިކަން ހިނގި އިސްބަޔަކަށެވެ. މުޅިދުނިޔޭގެ އެދުރުންތަކަށެވެ. ނަމަވެސް އެ އީމާންކަން ދޫކޮށްލުމުން މިއަދު އަހަރެމެން މިވަނީ ނިކަމެތި އަޅުންނަށް ވެފައެވެ. ޖާހިލުންނަށް ވެފައެވެ. އެބޭކަލުން ޙައްޤުގެ ކަނޑިން ދުނިޔޭގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ފަތަޙަކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އަހަރެމެންގެ ޢަދުއްވުން ވަނީ ބާޠިލުކަމުގެ ކަނޑިން އަހަރެމެންގެ ބިންތައް ހިފާފައެވެ.\nމަރުވެފައި ތިބޭމީހުން މަތިވެރިކޮށް މާތްކުރުން:\nއަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުންނަށް، މި ޒަމާނުގެ ޙަޔާތް ފާސިވެފައިވާތަނާއި ދިރިތިބީން ނިކަމެތިވެފައިވާތަން ފެނި، އަދި މާޒީގެ ކާބަފައިންގެ ޢިއްޒަތާއި ހެޔޮލަފާކަން ހަނދާންވުމުން، އަދުގެ ނާއުއްމީދުން ސަލާމަތްވާން ދުއްވައިގަނެވުނީ މާޟީން ލިބިދާނެ އުއްމީދަކާ ދިމާލަށެވެ. މިއަދުގެ ދިރިތިބީންގެ ތެރޭގައި މާތް މީހަކު ނުފެނުނީމާ، މާތްކޮށް މަތިވެރިކުރަން ފެށުނީ މަރުވެފައިތިބި މީހުންނެވެ. މިހެން ދަމުންގޮސް މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ވަނީ މަރުވެފައިތިބޭ މީހުން މަތިވެރިކޮށް، ކަންކަމުގައި އެ މީހުންނަށް އިޢްތިމާދުވެ، އެ މީހުންގެ ފަރާތުން މަދަދު ހޯދުން ޢާއްމުވެ ފެތުރިފައެވެ. ކުރީގެ މޮޅެތި މީހުން ކާމިޔާބުވެފައި އަހަރެމެން ނާކާމިޔާބު ބަޔަކަށް ވީމާ އަހަރެމެން ހީކުރީ، އެ މީހުންގެ ފަރާތުން އަހަރެމެންނަށް ކާމިޔާބެއް ލިބިދާނެކަމަށެވެ. މިހެންވެ ދެން ފެއްޓީ މަރުވާ މީހުންގެ މަހާނަތައް މަތީ ބޮޑެތި މޮޅެތި ޒިޔާރަތް ހަދާށެވެ. އޭގައި އުސް ގުއްބުތައް ލާށެވެ. މަރުވެ ވަޅުލާފައިތިބޭ މީހުން މަތިވެރިކުރާށެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވީ އަހަރެމެންގެ ޢަޤީދާގެ ހާލަތު ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި ވެސް ޢަޤީދާ އޮތްފަދަ ހާލަތަކަށް ވެއްޓިދިއުމެވެ. އަދި އަހަރެމެން މި މަހާނަތަކާއި ޒިޔާރަތްތަކަށް ނަދުރުބުނަން ފެށީމެވެ. މަދަދާއި ޝަފާޢަތް ހޯދައިދޭ މެދުވެރިންތަކެއް ކަމުގައި މަރުވެފައިތިބޭ މީހުން ހެދީމެވެ. އަދި ބައެއްފަހަރު ސީދާ އެމީހުންގެ ކިބައިން، މަންފާ ލިއްބައިދީ ގެއްލުމުން ދުރުކޮށްދިނުމަށް އެދެން ފެށީމެވެ. މިހުރިހާ ކަމެސް ވެސް މިފަދަ ނުބައި ހާލަތަކަށް ދާންޖެހުނީ، އަހަރެމެންގެ ޙާޟިރު އޮތް ހާލަތުގެ ނުބައިކަމާއި މާޟީގެ މަތިވެރިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަދި ނުބައި ޢަޤީދާއެއްގެ ސަބަބުންނެވެ.\nސަބަބެއް ނެތް މަސްހުނިކުރުމެއް:\nމަތީގައި ބުނެވިދިޔަ ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، މިންވަރުފުޅުގެ މާނަ ނުބައިކޮށް ކުރުމެވެ. އަހަރެމެންނަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިފައިވާ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ނައްޞުތަކާއި، އަހަރެމެންގެ ކުޅަދާނަކަމާއި އިޚްތިޔާރުން ބޭރުގައިވާ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އައިސްފައިވާ ނައްޞުތަކާ އެއްކޮށް މަސްހުނިކުރުމުން ދެން އުފެދުނީ ޢިލްމުލް ކަލާމްގެ ޖަމާޢަތްތަކެވެ. އެއްބަޔަކު ދަޢްވާކުރީ އިންސާނާއަކީ އަމިއްލަ އެއްވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނެތް މަޖްބޫރު މީހެއް ކަމަށެވެ. އެހެނީ ހިތުގެ ވިންދަކަށް އޭނާގެ ބާރެއް ނުފޯރައެވެ. މައިންބަފައިން ހޮވުމުގައި އޭނާގެ ދައުރެއް ނެތެވެ. އުޅެބޮޑުވާ ވެށި ކަނޑައެޅުމުގައި އޭނާގެ ބަހެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް މިބައިމީހުން ހަނދާން ނައްތާލި ކަމަކީ އިންސާނާއަށް ބާރުފޯރުވޭ ގުނަވަންތަކެއް އޭނާ ގައިގައިވާކަމެވެ. އުޅޭ ވެށިން ކުރާ އަސަރުތަކުގެ ހެޔޮނުބައި ވަކިކުރެވޭނެ ބުއްދިއެއް ދެއްވާފައިވާކަމެވެ.\nއަދި އަނެއް ބަޔަކު އިންސާނާއަށް ލިބިގެންވާ ބާރާއި އިޚްތިޔާރަށް ވުރެ އިތުރަށް، އެ ދީފިއެވެ. އަދި ޘަވާބު ދެއްވުމާއި ޢަޛާބު ދެއްވުމުގެ މައްސަލާގައި ބޭކާރު ބަހުސްތަކެއް ކުރަން ފެއްޓިއެވެ. ﷲ ގެ ޢަދުލުވަންތަކަމާ މެދު ޖަދަލުކުރަން ފެއްޓިއެވެ. އިންސާނާގެ މިނިވަންކަމާއި ކުޅަދާނަކަމަށް ބެލުމަށްފަހު ނޫނީ ޖަޒާއެއްވެސް އަދި ސަޒާއެއްވެސް ނުދެއްވާނެކަމާއި، އިންސާނުންގެ ޢަދާލަތުގެ މިންގަނޑުން ﷲގެ ޢަދުލުވަންތަވެރިކަން ނުކިރޭނެކަން، މި މީހުން ހަނދާން ނައްތާލިއެވެ.\nމިންވަރުފުޅުގެ ޢަޤީދާގައި އަދި މިނުން އެހެން ޢަޤީދާތަކުގައި ވެސް އޮތް އެންމެ ރައްކާތެރި އަދި އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތަކީ، އެ އޮޅުންފިލުވަން ދީނުގެ އަސްލު މަޞްދަރަށް ރުޖޫޢަވުމެވެ. އާދެ، ކީރިތި ޤުރުއާނެވެ. ޞަހާބީންނާއި ސަލަފުންނާއި ތާބިޢީން ތިއްބެވި ސާފު ޢަޤީދާއަށް ތަބާވުމެވެ. ޔޫނާނުގެ ފަލްސަފާ ދިރާސާކުރި މީހުންގެ ސިކުނޑީގައި ހުރި އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން މުސްލިމުންގެ ތެރެއަށް ފާޅުވި ބޭކާރު ޖަދަލުކުރުންތަކާއި މާނައެއް ނެތް ބަހުސްތައް ދޫކުރުމެވެ.


BREAKING | Maafushin Covid Ah Fassivee Adhadhu 205 Ah Araifi - Vaguthu\nމާފުށިން ކޮވިޑަށް ފައްސިވީ އަދަދު 205 އަށް އަރައިފި\n1 މަސް ކުރިން ( އޭޕްރީލް 27, 2021 )\nކ. މާފުށިން ކޮވިޑް-19 އަށް ފައްސިވީ މީހުންގެ ޢަދަދު 205 އަށް އަރައިފިއެވެ.\nމާފުށިން ކޮވިޑް-19 ޖެހުނު މީހުންގެ ޢަދަދު 205 އަށް އަރާފައި މިވަނީ މިއަދުވެސް މިހާތަނަށް އިތުރު 53 މީހަކަށް މި ބަލި ޖެހުމާއި ގުޅިގެންނެވެ.\nމާފުށީ ފްލޫ ކްލިނިކަށް ދެއްކި މީހަކު ފައްސިވެ، އެ ރަށަށް އަރައި ފޭބުން މަނާ ކުރީ މިދިޔަ އަންގާރަ ދުވަހުއެވެ.\nއޭގެ ފަހުން އެރަށުން ފައްސިވަމުން ގޮސްފައި ވަނީ ކަރަންޓީންގައި ތިބި ބައެއް ނޫނެވެ. އެރަށުން ފައްސިވި ބައެއް މީހުންނަށް މިހާރު ހުޅުމާލޭ ފެސިލިޓީއާއި ސިއްހީ މަރުކަޒުގައި ފަރުވާދެމުން ދެއެވެ.\nގިނަ އަދަދެއްގެ ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތް ކުރަމުން އަންނަ މާފުށީގައި ފުރަތަމަ ކޮވިޑް ފެތުރުނީ ކިހިނެއް ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ނަމަވެސް އެރަށުގައި ކޮވިޑުން ރައްކާތެރިވުމަށް މާސްކް އެޅުން ފަދަ ކަންކަމަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް މީހުން ނުދޭކަމަށް ބުނެ ކައުންސިލުން ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ.\nމާފުއްޓަކީ މިހާރު އެންމެ ގިނަ ބަޔަކު ކޮވިޑަށް ފައްސިވަމުން އަންނަ ރަށެވެ.\nއެރަށުގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުން ދާތީ ކޮންމެހެން ގެއިން ބޭރަށް ނިކުންނަން ޖެހިގެން ނޫން ގޮތަކަށް ގެއިން ބޭރަށް ނުނިކުތުމަށް ރަށު ކައުންސިލުން ވަނީ އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ.\nއޭޕްރީލް 27, 2021 16:49\nމަޖްލީހަށް ކުއްލި މައްސަލަ އެއް ވައްދަ ބަލާށެވެ.\nއޭޕްރީލް 27, 2021 18:12\nތިޔަ މާފުށި މީހުންނަކީ ރުފިޔާޔާގެން ބޫތުކައިފަ އުޅޭ ބައެއް.. ތި މީހުންނަށް ހެޔޮވާނެ މީހުން މާސްކް ނާޅާ އުޅުނަސް.. ޑޮލަރު ލިބެންޏާ.. ކޮންމެ މީހެއްވެސް ގެ ކުއްޔަަށް ދީފައި މާލެ ބަދަލުވެގެން އެއުޅެނީ.. ދެން ރަށުގަ ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް ބެލުމެއް ނޯނާނެ.. ފަތުރުވެރިން ހިތު ހުރިގޮތަކަށް ތެޅެންވީ..\nއޭޕްރީލް 27, 2021 20:13\nޑޮލަރުންމާފަތިހަދައިގެން ފަހަތުންދުވިމީހާގެހަދިޔާސަޅިދޯ؟ މިވީހާތަނަށް ވަކިވަކިފަރުދުންނަށްވީފައިދާއަށްވުރެ މުޅިޤައުމާއި ރައިއްޔަތުންނަށްއެންމެބޮޑުނިކަމެތިކަމަކާގެއްލުމެއްލިބުނީ ދެކޮޅު އެއްވަރުނުވާތިލަފަތުން ޤައުމުކިރާއިރުކަން ޤަބޫލުކުރަންޖެހެއެވެ. ހަމަހިމޭންކަމާއެކުވިސްނާލާށެވެ. ފެންނަމުންދާޙަޤީޤަތަށްވިސްނާލާށެވެ. ޑިގުރީހޯލްޑަރުންނަށްވުރެ އޯލެވެލުން ދެފުށުއެޅިފަތިބިމީހުނަށް ލިބޭއުޖޫރަބޮޑުވީމަ ދުނިޔޭންބޭރަށްފޮނުވައިގެން ކިޔަވާދިނުމުގެބޭނުމަކީ؟؟؟؟؟؟؟


France ge Umtiti aa Digne Barcelona ah | Mihaaru\nމި ފަހަރުގެ ޔޫރޯގެ މެޗަކަށް އުމްޓީޓީ ވޯމްއަޕް ކުރަނީ.-- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nފްރާންސްގެ އުމްޓީޓީ އާއި ޑީނޭ ބާސެލޯނާ އަށް\n13 ޖުލައި 2016 - 10:06 1 comment\nބާސެލޯނާ (ޖުލައި 13) - ބާސެލޯނާ އަށް ފްރާންސްގެ ދެ ޑިފެންޑަރުން ކަމަށްވާ ސެމިއުލް އުމްޓީޓީ އާއި ލޫކަސް ޑީނޭ ގެނެސްފި އެވެ.\nއުމުރުން 22 އަހަރުގެ އުމްޓީޓީ އަކީ މިފަހަރު ޔޫރޯގައި ފްރާންސަށް ކުޅުނު ކުޅުންތެރިއެކެވެ. ލިޔޯން އިން ފުޓްބޯޅަ ކެރިއަރު ފަށައި ފާއިތުވި ހަތަރު އަހަރު އެ ޓީމަށް މޮޅު ކުޅުމެއް ދެެއްކި އުމްޓީޓީ ބާސެލޯނާ އަށް ސޮއިކުރީ 25 މިލިއަން ޔޫރޯ އަށެވެ.\nއުމްޓީޓީ އަކީ 2007 ވަނަ އަހަރަށް ފަހު ބާސެލޯނާ އަށް ސޮއިކުރި އެންމެ އަގުބޮޑު ޑިފެންޑަރެވެ. އޭނާ ވަނީ ބާސެލޯނާއާ އެކު ފަސް އަހަރުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފަ އެވެ. އުމްޓީޓީ ބާސެލޯނާ ކުޅުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މީޑިއާ އަށް ތައާރަފް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ހަފްތާ ބަންދުގަ އެވެ.\nފްރާންސްގެ ޑިފެންޑަރު ޑީނޭ ރޯމާ އަށް ކުޅެނީ: އޭނާ އަންނަ ސީޒަނުގައި ފެނުން ގާތީ ބާސެލޯނާ އިން.-- ދޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nޑީނޭ އަކީ މިދިޔަ ސީޒަނުގައި ލޯން އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ރޯމާ އަށް ކުޅުނު ކުޅުންތެރިއެކެވެ. ލޯންގެ މުއްދަތު ފުރިހަމަ ކުރުމަށް ފަހު ޑީނޭ މިހާރު ޕީއެސްޖީއާ ގުޅިފައިވާއިރު، އެ ޓީމުން ވަނީ އޭނާ ބާސެލޯނާ އަށް ވިއްކާލަން ނިންމައިފަ އެވެ. ބާސެލޯނާ އިން ޑީނޭ ގަންނަން 17 މިލިއަން ޔޫރޯގެ އަގެއް ދިނުމަށް ވަނީ ނިންމައިފަ އެވެ.\nއުމުރުން 22 އަހަރުގެ ޑީނޭ ކުރިއަށް އޮތް ދެ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބާސެލޯނާ އަށް ސޮއިކުރާނެ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެ އެވެ. ބާސެލޯނާ އިން ވަނީ މި ފަހަރުގެ ޓްރާންސްފާގައި ވިޔަރެއާލަށް ކުޅޭ ޑެނިސް ސުއަރޭޒް އެ ޓީމަށް ގެނެސްފަ އެވެ.


Thilafushee ge badhalu gai gulhifalhugai port elhumakee bodu gellumeh: Saeed\nޕީއެންސީގެ ނައިބު ލީޑަރު، މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ސައީދު -- ފޮޓޯ: އަވަސް ފައިލް\nކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި މާލެ ސަރަހައްދުގެ އިންޓަނޭޝަނަލް ޕޯޓް ތިލަފުށީގައި ގާއިމު ކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމުން ބަދަލުކޮށް ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓް އެޅުމަކީ ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށް ކުރީގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު އަދި މަޖިލީހުގެ މާވަށު ދާއިރާގެ މެންބަރު މުހައްމަދު ސައީދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އެންވަޔަރަމެންޓް ކޮމިޓީއަށް ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް ހާޒިރުކޮށް ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓް އަޅަން ސަރުކާރުން ނިންމި ސަބަބާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނެވެ. މިނިސްޓަރު ކޮމިޓީއަށް ހާޒިރުކުރީ، ގުޅީފަޅުގެ ފަޅު ހިއްކާތީ ވިލިމާލެ ފަރަށް ކިސަޑު އެޅި އެ ފަރުގެ ދިރުން ގެއްލޭތީ ފާޅު ކުރަމުންދާ ކަންބޮޑުވުންތަކާ ގުޅިގެނެވެ.\nއަސްލަމްގެ އެ ވާހަކައާ ގުޅިގެން މެންބަރު ސައީދު ހަތަރު ޓްވީޓެއް ކުރެއްވި އެވެ. ފުރަތަމަ ޓްވީޓުގައި ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ މައި ޕޯޓް ތިލަފުށީގައި ނޭޅުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ކަމަށެވެ. ގުޅީފަޅުގައި ޕޯޓް ގާއިމު ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ތިލަފުށީގައި އެ މަޝްރޫއު ހިންގާ ގޮތަށް ބަދަލު ކުރަން އޭނާ ގޮވާލެއްވި އެވެ.\nދެން ސައީދު ޓްވީޓެއް ކުރެއްވީ ގުޅީފަޅާއި ތިލަފުށި ހިމެނޭ ސަރަހައްދުގެ ސެޓެލައިޓް މެޕްގެ ފޮޓޯއެއް އެޓޭޗްކޮށްފަ އެވެ. އެ ޓްވީޓުގައި ވިދާޅުވީ ގުޅީފަޅަކީ ކޮމާޝަލް ޕޯޓެއް އަޅަން އެންމެ ރަނގަޅު ޗޮއިސް ނޫން ކަން މެޕަށް އެކަނި ބަލާލިޔަސް އެނގޭ ކަމަށެވެ.\nދެން ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ތިލަފުށީގައި ވިޔަފާރި ބަނދަރު އަޅަން ނިންމީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ފުޅާކޮށް މެރިޓައިމް ކޮމާސްގެ ފައިސާ އެންމެ ފުޅާ މިނުގައި ނެގުމަށް ކަމަށެވެ. ގުޅީފަޅަކީ ބިން އޮތް ބިން ބޮޑު ކުރެވޭނެ ސަރަހައްދެއް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nޕީޕީއެމް ވިލިމާލެ މުހައްމަދު ސައީދު + ތިމާވެށި މާލޭ ސިޓީ ގުޅިފަޅު ތިލަފުށި މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިން މުހައްމަދު އަސްލަމް


Obama chuhttee gai vidhaalhuvaa6foi\nއޮބާމާ ޗުއްޓީގައި ވިދާޅުވާ ހަ ފޮތް ހިއްސާ ކުރައްވައިފި\nދުނިޔޭގެ ނުފޫޒު ގަދަ މީހުން ކިޔާ ފޮތްތަކަކީ އެންމެންގެ ސަމާލުކަން އެ ކަމަށް ހުއްޓޭ ކަމެކެވެ. ކިތައްމެ ބިޒީ ވިޔަސް ދުނިޔޭގައި ދިރިއުޅެވޭނީ މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ވަގުތު ދީގެންކަން މި އެންމެންގެ ދިރިއުޅުމުން ހާމަވެގެންދެއެވެ.\nއެމެރިކާގެ ރައީސް ބަރަކް ހުސައިން އޮބާމާ މިހާރު ހުންނެވީ މި ރަބީއު ނުވަތަ 'ސަމަރ' މޫސުމުގެ ބަންދު ދުވަސްތަކުގައި 16 ދުވަހެއްގެ ޗުއްޓީގަ އެވެ. އަދި މާތާސް ވިނިޔާޑްގެ ގޮނޑުދޮށެއްގައި އާއިލާއާއެކު ޗުއްޓީ ހޭދަ ކުރައްވަމުން ވަޑައިގަންނަވާއިރު، އެ މަނިކުފާނު މި ފަހަރު ވިދާޅުވާ ހަ ފޮތަކީ ކޮބައިކަން ވައިޓް ހައުސްއިން ވަނީ މިއަދު އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ.\nމި ފޮތުގައި ދައްކައިދެނީ ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ނިމުމުން ފިލިޕް ބޯމަން ކިޔާ މީހަކު އެމެރިކާއަށް ރުޖޫއަވެ ދިރިއުޅުމައިގެން އަލުން ކުރިއަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތް ފަށައިގަންނަ ގޮތެވެ. ކާމިޔާބާއި ލޯބި ހޯދުމަށްޓަކައި ފޮތް ޗާޕު ކުރާ ވިޔަފާރިއެއް ފަށައި މި ކަމުގައި އޭނާއަށް ކުރިމަތިވާ އުސްތަކާއި އަޑިގުޑަންތަކުގެ ހާދިސާތަކެވެ. "ނިއު ޔޯކް ރިވިއު އޮފް ބުކްސް"އިން ބުނީ މި ފޮތަކީ "އަންތަރީޒު ވާވަރުގެ ފޮތެއް" ކަމަށެވެ. "ނިއު ޔޯކާ"އިން ބުނީ މި ފޮތް ކިޔާލުމުން އިހުސާސް ކުރެވެނީ ހަޔާތުގައި ކާމިޔާބީތައް ލިބުނު ނަމަވެސް އަބަދުވެސް އިތުރު ކާމިޔާބީތަކަށް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް ފެންނަ ކަމަށާއި އަދި އެ މަގުން ހިނގާއިރު ކިތައްމެ ބޮޑެތި ނާކާމިޔާބީތަކެއް ދެން ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް އެއީ ދިރިއުޅުން އާހިރުގައި ބާއްޖަވެރި ކުރެވޭނެ ހަމައެކަނި ގޮތް ކަން ހާމަވާ ކަމަށެވެ. އެމެރިކާގެ "ލޮސް އެންޖަލިސް ޓައިމްސް" ނޫހުން ބުނީ މިއީ "ކަބީ ހުޝީ ކަބީ ގަމް" ފަލްސަފާ ނުވަތަ ހަޔާތަކީ އުފާވެރިކަމާއި އަދި ހިތާމަވެރިކަން ވެސް އެކުއެކީގައި އެކުލެވޭ އެއްޗެއްކަން ދޭހަވާ ފޮތެއް ކަމަށެވެ.\nލިޔުންތެރިކަމަށް އެމެރިކާގައި ދެވޭ އެންމެ ޝަރަފުވެރި 'ޕުލިޓްޒަރ' އިނާމު ލިބިފައިވާ މި ފޮތަކީ ލޯފަން ފަރަންސޭސި އަންހެންކުއްޖަކަށް އޭނާގެ ކަނބުރު ބައްޕަ ހަދައިދިން ވެރިރަށް ޕެރިހުގެ މޮޑެލްއެއް ބޭނުންކޮށްގެން އެ ސަހަރު ތެރޭގައި ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ ގޮތާއި މި ގޮތަށް ދިރިއުޅުމުގައި ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ހިޓްލަރުގެ ސިފައިން ފަރަންސޭސި ވިލާތް ހިސާރުކޮށްގެން އޮތް އިރު ފްރާންސްގެ ތެރެއިން ޖަރުމަނު ފިރިހެންކުއްޖަކާ ދިމާވާ ގޮތެވެ. އެމެރިކާގެ "ވޮޝިންޓަން ޕޯސްޓް" ނޫހުން ބުނީ "އަސަރުން ފުރިފައިވާ ހިތްގައިމު ކަމަކާއެކު ލިޔެފައިވާ މި ހިތާމަވެރި ވާހަކައިގެ ބައެއް ޖުމްލަތައް ކިޔާލާ ވަގުތު ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބާ" ކަމަށެވެ.\nޕުލިޓްޒަރ އިނާމު ލިބިފައިވާ މި ސައިންސް ފޮތުގައި އަލިއަޅުވާލަނީ މި ދުނިޔޭގެ 4.5 ބިލިއަން އަހަރުގެ އުމުރުގައި ދިރޭތަކެތީގެ ނަސްލުތައް ފަސް ފަހަރަށް ފަނާވެފައިވާ ކަމެވެ. އަދި މި ގޮތަށް ދިމާވީ ހަމައެކަނި މިދިޔަ ބައި ބިލިއަން އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކަމަށެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި އިންސާނީ ނަސްލުގެ އަމަލުތައް މިހާރު ހުރި ގޮތުގެ ސަބަބުން ހުރިހާ މައުލޫގުން ފަނާވުމުގެ ހާދިސާއެއް ހަ ވަނަ ފަހަރަކަށް ކުރިމަތިވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. އަދި މިހެން ވެއްޖެ ނަމަ، މިއީ މީގެ 65 މިލިއަން އަހަރު ކުރިން ޑައިނޮސޯތައް ފަނާވުމަށް ދިމާވި، ދުނިޔެއަށް ބޮޑު ގިނިހިލައެއް ވެއްޓުމުގެ ހާދިސާއަށް ވުރެ ވެސް މާ ނުރައްކާތެރި ހާދިސާއަކަށް ވުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށެވެ.\nއިނގިރޭސި ވިލާތުން ބަދަލުވެ އެމެރިކާގައި ވަޒަންވެފައިވާ އިންޑިއާ ދަރިކޮޅު އާއިލާއެއްގެ ޕުލިޓްޒަރ އިނާމު ލިބިފައިވާ ޖުމްޕާގެ އާ ފޮތް "ދަ ލޯލަންޑް"ގައި ދައްކުވައިދެނީ އިންޑިއާގެ ކަލްކަތާގައި 1960ގެ އަހަރުތަކުގައި އުޅުނު ދެބެއިންގެ ދިރިއުޅުމެވެ. އެކަކީ ސިޔާސީ މީހެކެވެ. އަނެކަކަކީ ސައިންސްވެރިއެކެވެ. އެ ތަނުން ސިޔާސީވި މީހާ ކޮންމެވެސް ބަޔަކު މަރާލުމާ ގުޅިގެން އޭނާގެ މާބަނޑު ހުވަފަތް އަނބިމީހާއާ އަނެކަކު ކައިވެނިކޮށް، ދެމަފިރިން އެމެރިކާއަށް ދިރިއުޅުން ބަދަލު ކުރެއެވެ. އެމެރިކާގެ "ނިއު ޔޯކް ޓައިމްސް" ނޫހުން ބުނީ އިނގިރޭސި ވިލާތުގައި ލިޔުންތެރިކަމަށް ދޭ އެންމެ ޝަރަފުވެރި އިނާމަށް 2013 ވަނަ އަހަރު ޝޯޓްލިސްޓްވި މި ފޮތް ކިޔާލުމަކީ އޮޕެރާއަށް ބެލުންހާ ހިތްގައިމު އަދި އެހާމެ އަސަރުން ފުރިފައިވާ ތަޖުރިބާއެއް ކަމަށެވެ.\nބައްޕައަކު އޭނާގެ ފުރާވަރު އުމުރުގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅަށް ލިޔެފައިވާ ސިޓީއެއްގެ ސިފާގައިވާ މި ފޮތުގައި ދޭހަކޮށްދެނީ ގަރުނުތަކެއްގެ ކުރިން ކަޅު އަޅުންގެ ދަލާއި ލެއިން އެމެރިކާ ބިނާ ކުރި ގޮތާއި އަދި މި ޒަމާނުގައި ކަޅު މީހުން މަރާއި ތަފާތު އިހާނެތި ކަންތައްތަކަށް ހުށަހަޅާ ގޮތާއި އަދި މިހެންވެ "މިއަދު އެމެރިކާގައި ކަޅު ނަސްލުގެ މީހުންގެ ދައުރަކީ ކޮބައިކަން" މި ފޮތުން ހާމަވާ ކަމަށް "ނިއު ޔޯކް ޓައިމްސް"އިން ބުނެފައިވެއެވެ. "ކަޅު ހަށިގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި އުޅޭ ފުރާނައެއްގެ ކެކުޅުންތަކަކީ ކޮަބައިކަން" ވަރަށް ސާފުކޮށް މި ފޮތުން ހާމަވާ ކަމަށެވެ.\nއެމެރިކާގެ ފުރަތަމަ ރައީސް ކަމަށްވާ ޖޯޖް ވޮޝިންގޓަންގެ ހަޔާތް ދިރާސާ ކުރަން 1968 ވަނަ އަހަރުން ފެށި މަސައްކަތުގެ ދަށުން މިހާތަނަށް ހޯދުނު އާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ލިޔެފައިވާ މި ފޮތުގައި ވޮޝިންގޓަން އަކީ ހަމައެކަނި "ސްޓޮއިކް" ނުވަތަ ކެތްގަދަ މީހެއް އެކަނި ނޫންކަން ކަމާއި އޭނާގެ ވަރުގަދަ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ސިފަތައް ހުރިކަން ވެސް ހާމަވެއެވެ.


ގާސިމް، ތޯރިގަށް: ތި ދައްކަވަނީ ވަރަށް ހުތުރު ވާހަކަ\nއަހުމަދު ހަމީދު އާދަމް 02 ޖޫން 2020\nމި ސަރުކާރު ވެރިކަމަށް އައުމަށް އުފެއްދި ކޯލިޝަން މިހާރު ނެތް ކަމަށާ ކޯލިޝަން އޮތްކަން ދައްކަން ވަކި ބޭފުޅުންތަކެއް ވަޒީރުންގެ ގޮތުގައި ބައިތިއްބާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ މަހިބަދޫ ދާއިރާގެ މެންބަރު އަހުމަދު ތޯރިގް ދެއްކެވި ވާހަކަތަކަކާއި ގުޅިގެން ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރު އަދި ސަރުކާރު ކޯލިޝަން ޕާޓްނަރު، ގާސިމް އިބްރާހިމް ތޯރިގަށް ވަރުގަދައަށް ރައްދު ދެއްވައިފި އެވެ.\nމަޖިލީހުގެ މިރޭގެ ޖަލްސާގައި ވާހަކަ ދައްކަވަން ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތީއްސުރެ ތޯރިގް ގެންދެވީ މައުލޫގެ ބޭރުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުންނެވެ. އެގޮތުން މި ސަރުކާރުގެ ވަޒީރުންނަށް ނިސްބަތްކޮށް އިހުތިރާމް ކުޑަކޮށް ތަފާތު ވާހަކަތައް ދެއްކެވިއެވެ. އަދި މި ސަރުކާރު ވެރިކަމަށް އައީ ކޯލިޝަން ސަރުކާރަށް ގާނޫނީ ބާރުވެރިކަން ދިނުމުގެ ވައުދާއެކުކަން ހަނދާންކޮށްދެއްވާ މިއަދާއި ހަމައަށްވެސް އެކަންކޮށްފައިނުވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ތޯރިގް ފާޑުވިދާޅުވިއެވެ.\nއެ ގާނޫނު މަޖިލީހަށް ހުށައަޅަން ކެރިވަޑައިނުގަންނަވާނަމަ އެކަން ކޮށްދެއްވަން ހުންނެވި ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދި ވިދާޅުވީ ސަރުކާރު ކޯލިޝަން މަޖިލީސް އިންތިހާބާއެކު ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ. ކޯލިޝަން އޮތްކަމަށް ދައްކަން މިހާރު ކުރާ ކަމަކީ ވަކިވަކި ބޭފުޅުންތަކެއް ވަޒީރުކަމުގައި ބޭތިއްބުން ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އަދާލަތު ޕާޓީގެ ރައީސް ޝައިހް އިމްރާން މިނިސްޓަރު ކަމުގައި ބެހެއްޓީމަ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހްގެ ސަރުކާރުގެ ނުނިމޭނެ، ދެން މިގޮތަށް ގޮސް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން އޮތީ ޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރުގެ އަނބިކަނބަލުން ހިފެހެއްޓީމަ ކޯލިޝަން ނުރޫޅޭނެ. ރައީސް މައުމޫންގެ ދަރިފުޅުގެ މިނިސްޓަރުކަން ހިފެހެއްޓީމަ މިވެރިކަން ނުރޫޅޭނޭ."\nތޯރިގް އެހެން ވިދާޅުވުމުން ގާސިމް ވަނީ ނިޒާމީ ނުކުތާއަކަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ. ރިޔާސަތުން ފުރުސަތު ދެއްވުމުން ގާސިމް ވަނީ ތޯރިގް ބަހުސް ކުރައްވަނީ ހުށައެޅިފައިވާ މައްސަލައަށް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެ އެކަން ސަމާލުކަމަށް ގެންނަވާފައެވެ. އަދި މީހުންގެ ޒާތީ ކަންކަމާއި ގުޅޭގޮތުން މެންބަރަކު ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ގެންދަވާއިރު ރިޔާސަތުން އެކަން ހުއްޓުވަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.\nގާސިމް ވިދާޅުވީ މި ސަރުކާރުގެ ކޯލިޝަނާ ބެހޭގޮތުން ޕީޕީއެމްގެ މެންބަރުންނަށް ވާހަކަ ދެއްކެން ނެތް ކަމަށެވެ. ޕީޕީއެމުންވެސް ކޯލިޝަންގެ ބައިވެރިންނަށް ހެދީ ހިތުހުރި ގޮތެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެ، ތޯރިގް ދައްކަވަނީ ވަރަށް ހުތުރު ވާހަކައެއް ކަމަށް ގާސިމް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން އޮތީ ޕީޕީއެމް ކަންތައްްކުރީ ކިހިނެތްތޯއޭ. ޕީޕީއެމް ސަރުކާރުގެ ވާހަކަވެސް އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާލަން ހިނގާބަލަށޭ. އެހެންވީމަ ބަލަ، އެއް ބަޔަކާ ދިމާއަށް އެއްޗެއް ކިޔޭކަން ނެތެއްނޫންތޯ ތިމާމެންގެ ފަހަތް އޮތީވެސް ކިހިނެތްތޯވެސް ބަލާލަންޖެހޭނެ އެނގޭތޯ. އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި ތިޔަ ދައްކަވަނީ ވަރަށް ހުތުރު ވާހަކައެއް، ވަރަށް ހުތުރު ވާހަކައެއް އެނގޭތޯ." މާލެއިން ބޭރުގައި ހުންނެވުމަށްފަހު މިރޭގެ ޖަލްސާއަށް މާލެ ވަޑައިގެންނެވި ގާސިމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nގާސިމްގެ ނިޒާމީ މައްސަލަ ބަލައިގަނެ، އެއްވެސް މީހެއްގެ ޒާތީ ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް މެންބަރު ތޯރިގަށް މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތުގައި އިންނަވާ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވަނީ އިލްތިމާސް ކުރައްވާފައެވެ.\nއެކަމާއި ގުޅިގެން ތޯރިގް ވަނީ ދެން އެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ ގާސިމް އިބްރާހިމްގެ އަރިހުންވެސް މައާފަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ. ނަމަވެސް ފަހުންވެސް އޭނާ ވަނީ ކޯލިޝަންގެ ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ. އަލުން ނިޒާމީ މައްސަލައެއް ނަންގަވާ ގާސިމް ވަނީ މަޖިލީހަށް ހުށައެޅިފައިވާ މައްސަލައާއި ކޯލިޝަނާއި ގުޅުމެއް ނެތް ކަމަށް ވިދާޅުވެ އެ ވާހަކަތައް އެގޮތަށް ނުދެއްކޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުގެ ތޯރިގަށް ރައްދު ދެެއްވާފައެވެ.\nއަރުޝީފަށް ނެގީ 02/06/2020 01:18\nއެންމެފަހުން އަޕްޑޭޓްކުރީ 02/06/2020 01:18


Furathama dhuvahu 116 meehakah naseyhaiydhee,4meehaku joorimanaa koffi | Mihaaru\nފުރަތަމަ ދުވަހު 116 މީހަކަށް ނަސޭހަތްދީ، ހަތަރު މީހަކު ޖޫރިމަނާކޮށްފި\nމާލޭގެ އިސްލާމީ މަރުކަޒުގައި އިއްޔެ ކުރި އީދު ނަމާދަށް ބަޔަކު މާސްކް އަޅައިގެން ދަނީ.---ފޮޓޯ: ނިޝާން އަލީ/މިހާރު\n01 އޯގަސްޓް 2020 - 22:38\nކޮވިޑް-19 ފެތުރުން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް މާލެ ސަރަހައްދުގައި އާންމު ތަންތަނުގައި އުޅޭއިރު މާސްކް އެޅުމަށް އިއްޔެ އިން ފެށިގެން މަޖުބޫރު ކޮށްފައިވާއިރު، އެ އެންގުމާ ޚިލާފު ވެގެން ހަތަރު މީހަކު ޖޫރިމަނާ ކޮށްފައިވާ ކަމަށް އެޗްއީއޯސީން މިރޭ ބުނެފި އެވެ.\nމާލެ އާއި ވިލިމާލެ އާއި ހުޅުމާލޭގައި އާންމު ތަންތަނުގައި އުޅޭއިރު މާސްކް ނާޅާ މީހުން 1،000ރ. އިން ޖޫރިމަނާ ކުރަން އެޗްޕީއޭ އިން ނިންމައި ފުލުހުން އެކަން ބަލަން ފެށީ މިއަދު މެންދުރު 1:00 ގަ އެވެ.\nއެޗްއީއޯސީގެ ތަރުޖަމާން ޑރ. ނަޒްލާ ރަފީގު މިހާރު ކުރިއަށް ގެންދަވާ މީޑިއާ ބްރީފިންގައި ވިދާޅުވީ، މާސްކް ނާޅާ މީހުންނަށް ފުލުހުން ފުރަތަމަ ދެނީ ނަސޭހަތް ކަމަށެވެ. އެކަމަކު، ދެވަނަ ފަހަރަށް ވެސް އެކަން ރަނގަޅު ނުކޮށްފި ނަމަ ޖޫރިމަނާ ކުރާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ.\n"އެގޮތުން މިއަދު 116 ފަރާތަކަށް ނަސޭހަތް ދެވިފައިވޭ. އަދި ހަތަރު ފަރާތެއް މިހާތަނަށް ވަނީ މިއަދުގެ އެކަކުން ފެށިގެން ނުވައަކާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާ ކުރެވިފައި،" ޑރ. ނަޒްލާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nމާލެ ސަރަހައްދުގައި އާންމު ތަންތަނުގައި އުޅޭއިރު މާސްކް އެޅުމުން އިސްތިސްނާ ވަނީ އެޗްޕީއޭ އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުސޫލުގައިވާ ގޮތުން އުމުރުން ދެ އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނާއި ކަސްރަތަށް ނުކުމެ އުޅޭ މީހުން ކަސްރަތު ކުރާ ވަގުތު އަދި އެހެން މީހެއްގެ އެހީގައި މާސްކް އަޅައި، މާސްކް ނުނެގޭ މީހުންނަށެވެ.\nމިރޭގެ ބްރީފިންގައި ޑރ. ނަަޒްލާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މާސްކް އެޅުމާ އެކު، ކޮވިޑް-19 އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ އެހެން ފިޔަވަޅުތައް ވެސް އަޅަންޖެހެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސޯޝަލް ޑިސްޓެންސިން އާއި ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ހުންނަ މީހުން ބޭރަށް ނުނިކުތުން ހިމެނެ އެވެ.\nއާންމު ތަންތަނުގައި އުޅޭއިރު މާސްކް އެޅުން މަޖުބޫރުކުރީ، މާލެތެރޭގައި ހުއްޓުމެއް ނެތި ކޮވިޑް ފެތުރި، ހާލަތު އަނެއްކާވެސް ގޯސްވާން ފެށުމުން ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުންނެވެ.\nއެޗުއީއޯސީ ޑރ. ނަޒްލާ ރަފީގް (އެޗްޕީއޭ) ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ ފޭސް މާސްކް ސިއްހަތު ބަލިތައް\n21 ކޮމެންޓް, 17 ރިއެކްޝަންސް\nބަންގްލަދޭޝް ބޭފުޅުން އިސްތިސްނާ ވާނެ. އެމް.ޑީ މިއާ ޖޫރިމަނާ ކުރުމަކުން އެދައްކުވަން ހެދޭނެ އެއްގޮތެއްވެސް ނޯންނާނެ.\nޢެފެންނަ ހަތަރު މީހުން އެތިބީ މާސްކްއަޅައިގެން... ދެން ކީއްވެ އެމީހުން ފައިން ކުރީ... ނޮޓް ފެއާ...\nމިހާރު އެއްމެންނަށް ވެސް އެގޭ ތިގޮތަށް ކުރާ ޖުރިމަނާ ފަހުން މާފްކުރާކަށް. ކުރިން ވެސް ލޮކުޑައުންތެރޭ ޖޫރިމަނާތައް މާފްކުރީ. ވަގުތުން ނަގާގަނެގެން ގެން ގޮސް 14 ދުވަހަށް ކަރަށްޓީނު ކޮށްބަލަ. ވާގޮތް ބަލާލަށް.\nހެލްތުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ވަރަށް ރަނގަޅު. ހެލްތުގެ ނިންމުންތަކާ އެއްވަރަށް ތަންފީޒީ އިދާރާތަކަށް ހިފަހައްޓާލެވޭ ނަމަ އަދި މާ ރަނގަޅު. އެކަމަކު ގިނަ ފަހަރު ތަންފީޒީ އިދާރާތައް މި އުޅެނީ ފަހަތުގައި.\nކޮންް ނަސޭހަތެއް ދޭކަށް... ޖޫރިމަނާ ކޮށްފަ ވަގުތުން ފައިސާ ނުދީފިއްޔާ ދެންދެން ޖަލުގަ ބަހައްޓާ.. ބޭރު ގައުމްތަކުގަ ހަދާހެން ހަދަން ޖެހޭނީ.... ދެވަނަ ފަހަރަށް މާސްކް ނާޅާ ނިކުމެއްޖޭއްޔާ އަދަދު ބޮޑު ކުރޭ.... ބަސްނާހާ މީހުންގެ ކަންތަށް ވަރަށް ބޮޑު\nމާސްކު ނާޅާމީހުންނުކުތީވެސް ތިމީހުނާހެދި ކޮންމެހެން އަޅާނެކަމެއްނެތެބުނީވެސް ހަމަތިމީހުން ކަންކުރެވޭނީ ކުރަންއުޅުނީމަ އަދި ކިރިޔާތިއުޅެނީ ރަނގަޅުވާން ހަރުކަށިގަވާއިދުތަކެއްހަދާ ތަންފީޒުކޮށްނޫނީ ހަމަޔަކަށްނުއެޅުވޭނެ\nހެލްތާ އެއްވަރަށް ތަންފީޒީ އިދާރާތަކަށް ހިފަހައްޓާލެވޭނަމަ މާ ބޮޑަށްވެސް ރަނގަޅުވީސް\n4 މީހެކޭ. 10 ވަރަކަށް4މީހުން މަށަށްވެސް ފެނުނު އައި ޖީ އެ މްއެޗަށް ހެންވޭރުން ދިޔަވަގުތު.\nތި މީހުން ހިމެނޭނެދޯ އެ ބުނި 116 މީހުންގެ ތެރޭގައި؟ ކުޑަކޮށް ހަބަރުވެސް ކިޔާލަބަލަ ހަމައެކަނި ސުރުހީ ކިޔާ ނުލާ\nހަރުދަނާ ކަމެއް ނެތް. މާދަމާ ބުނާނެ ދެން އޯކޭޔޭ ލާރި ނުދެއްކިޔަސް. އެއީ ބިރު ދައްކާލަން ބުނިއެއްޗެކޭ.\nމާ ހަރުދަނާ ވެގެން\nހަރުދަނާވާން މާސްކު އަޅާބަލަ ހެޔޮނުވާނެ. ޙަގީގީ ހަރުދަނާ ކަމަކީ ބޮޑު ބަޑި ނުނަގާ ކަންކުރަން އެނގުން.\nބަކަރި ކޮއްޓެއް ތެރޭގައި ހުރިހާ އެންމެން ނުގެންގުޅެވޭނެ. މާލެއިން މީހުން މަދުކުރުމަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ކުރަން އެބަޖެހޭ. އެހެން ނޫނީ ގިނަ ބަޔަކަށް ޖެހިފައި ނޫނީ މިބަލި ކޮންޓްރޯލެއް ނުވާނެ. ކިރިޔާވެސް ރާއްޖެތެރެއަށް ބަދަލުވެވޭ ގޮތަށް ތިބި ބައެއް ވެއްޖިއްޔާ އަވަހަށް ބަދަލުވާންވީ.\nމާލޭގައި ތިކިޔާވަރަކަށް މީހުން ގިނައެއްނޫން. މިވާގޮތަކީ ވަކި ބަޔަކު ބޭނުންވަނީ މާލޭގައިތިބި މީހުން ރަށަށް ގެންދަން. މިސަރަހައްދުގެ ހުރިހާ ގައު މެއްގައިވެސް ހުރޭ ބައިބޯ ސަރަހައްދުތައް. މާލެޔަށް ވުރެން މާބައިބޯ ސަރަހައްދުތައްވެސް އެބަހުރި ލަންކާ އިންޑިޔާ ދެންވެސް ތަރައްގީވަމ މުން އަންނަ ތަންތާގައި.\nމާސްކް ނާޅަން މާގިނަ ބާހަނާ ތަކެއް ދައްކާނެ ކަމެއް ނެތް...\nބާބާމެން ކަހަލަ މީހުންނަކީ ގެ ކުލި ލިބިގެން އުޅޭ މީހުން. އެކަހަލަ މީހުން ތާއީދެއްނުކުރާނެ މާލެއިން މީހުން މަދުކުރާކަށް. މާލެ ނޫން އެހެން ގޮތެއް ހޯދަންޖެހޭ. އެންމެން މާލޭގަ އުޅެން ތިބޭހާ ދުވަހަކު ބަލި ފެތުރެމުންދާނީ. މާލޭއިން ފޭބުން އޮތް އެންމެ ރަގަޅު ހައްލަކީ. މީހުން މަދު ތަނެއްގައި ބަލި ފެތުރޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެ. މީހުން މަދުވުމުން ބަލި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނީ. އުމުރު ހުސްވަންދެން އުޅުނަސް މީހުން މަދުނުވާހާ އިރަކު ބަލި އޮންނާނެ.\nރާއްޖެތެރެއަށް ބަދަލުވީމާ މިބަލި ނުޖެހެނީތޯ؟


އަޅުކަމުގެ ޢަމަލުތައް ގަބޫލުކުރައްވާ ތިން ޝަރުތު – Nilandhe\nއަޅުކަމުގެ ޢަމަލުތައް ގަބޫލުކުރައްވާ ތިން ޝަރުތު\nއަޅުކަންތަކާއި އެނޫންވެސް ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރަމުންދާ އިރު އެ ޢަމަލުތައް ފުރިހަމަތޯ ނުވަތަ ﷲގެ ހަޒްރަތުގައި އެކަންކަން މަޤްބޫލުވެގެން ވޭތޯ ބެލުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ވެސް މުހިންމުވާނެ ކަމެކެވެ. އެއީ އަމަލުތައް ބޭކާރު ކަންތައްތަކެއް ކަމުގައި ވެގެން ނުދިއުމަށްޓަކަ އެވެ. ވީމާ ޢަމަލުތައް ފުރިހަމަ ވުމުގެ ޝަރުތުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނަން އެބަ ޖެހެ އެވެ.\nޢިލްމުވެރިން އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި އިންސާނާގެ އަޅުކަމުގެ އަމަލުތައް މަޤްބޫލު ވެގެންވާނީ އޭގައި ތިން ޝަރުތެއް ފުރިހަމަ ވެގެންކަން ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުން ސަރީހަކޮށް އެނގެން އެބައޮތެވެ. މީގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ޝަރުތަކީ އިސްލާމް ކަމެވެ. އިސްލާމް ކަމަކީ ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަން ގަބޫލުކޮށް އެ ފަރާތަށް ޝަރީކު ނުކޮށް އެ ފަރާތުގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންގަތުމެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ އަންގަވަނީ “ﷲ ގަބޫލު ކުރައްވާކަން ކަށަވަރީ ތަޤުވާވެރިންގެ ކިބައިންނެވެ.” (އަލްމާއިދަތު 27). ތަޤުވާވެރިކަމަކީ އިސްލާމް ކަމާ ލައިގެން މެނުވީ ހާސިލުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nޢަމަލުތައް ފުރިހަމަވުމުގެ ނުވަތަ މަޤްބޫލު ވެގެން ދިއުމުގެ ދެ ވަނަ ޝަރުތަކީ އިޚްލާޞްތެރި ކަމެވެ. ޝަރުއީ ގޮތުން ބަލާއިރު އިޚްލާޞްތެރިކަމުގެ މާނައަކީ ކަންދެއްކުމެއް ނުވަތަ މަޝްހޫރުވުމަށް އެދުމެއް ނުވަތަ ދުނިޔަވީ މަސްލަހަތެއް ނެތި ﷲގެ ހަޒްރަތުން ސަވާބަށް އެދިގެން އެކަލާނގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި އަޅުކަން ކުރުމެވެ. ﷲ އަންގަވަނީ އެ ކަލާނގެ އަށް ޚާލިޞް ކުރާ ހާލު މެނުވީ އެކަލާނގެ އަށް އަޅުކަން ކުރަން ނާންގަވާ ކަމަށެވެ. (އަލްބައްޔިނާ 5)\nއައްޒުމަރު ސޫރަތުގެ ދެވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ވަނީ މިކަމަށް (އެބަހީ އެކަލާނގެ އަށް ޚާލިޞް ކުރާ ޙާލު އަޅުކަން ކުރުމަށް) އަމުރު ކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި ހަމަ އެ ސޫރަތުގެ 11 ވަނަ އާޔަތުގައި ކީރިތި ރަސޫލު، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، އަށް ﷲ އަންގަވަނީ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވުމަށެވެ. “ހަމަކަށަވަރުން އަހުރެންނަށް އަމުރު ކުރައްވާފައި ވަނީ ﷲ އަށް ދީން ޚާލިޞް ކުރާ ހާލު އެކަލާނގެ އަށް އަޅުކަން ކުރުމަށެވެ”.\nއިޚްލާޞްތެރި އަޅުންގެ ސިފަތައް ބަޔާން ކުރައްވަމުން އަލް އިންސާން ސޫރަތުގައި، މިސްކީނުންނާއި ޔަތީމުންނާއި އަސީރުންނަށް ކާންދިން ބައެއްގެ ވާހަކަ ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެ އެވެ. އެބައިމީހުން ބުނަމުން ގެންދިޔައީ “ތިމަންމެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކާންދޭކަން ކަށަވަރީ ﷲގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކަ އެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން އެކަމުގެ އުޖޫރައެއް، އަދި ޝުކުރެއް ވެސް ތިމަންމެން ނޭދެމު އެވެ.”\nއަޅުކަމާއި ހެޔޮ އަމަލުތައް ބަލައިގަތުމުގައި އިޚްލާޞްތެރިކަން ލާޒިމުވާނެ ކަމުގެ އަނެއް ދަލީލަކީ ކީރިތި ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހަދީސް ކުރައްވަނީ “ހަމަކަށަވަރުން އަމަލުތައް ބަލައިގަތުން ވަނީ ނިޔަތްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ލިބެނީ (އެބަހީ ސަވާބު ލިބޭނީ) އެމީހަކު ނިޔަތްގަތް ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ.”\nއިޚްލާޞްތެރި ކަމަކީ ﷲގެ ވަޖުފުޅަށްޓަކައި އެކަލާނގެ އަށް ޚާލިޞްކުރުން ކަމުގައި ވާހިނދު މި އިޚްލާޞްތެރިކަން ނިގުޅައިގަންނަ ކަންތައްތަކެއް ވެ އެވެ. އެ ކަންތައްތައް ދެނެގަތުމަކީ ހަމަ ކޮންމެހެން ލާޒިމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން އެއް ކަމަކީ ކަންދެއްކުމެވެ. އެބަހީ މީސްތަކުންނަށް ތިމަން މިވެނި ކަމެއް އެބަ ކުރާކަން ފާޅު ކުރެވިގެން ދިއުމެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ފަރާތުން އެކަމަށް ތައުރީފު ލިބުމަށް އުންމީދު ކުރެވުމެވެ. ކަންދެއްކުމަކީ ނުބައިކަން ބޮޑުވެގެންވާ ކަމެކެވެ.\nކީރިތި ރަސޫލު، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، އެކަމަށް ދެއްވާފައި ނަމަކީ “ފޮރުވިފައިވާ ޝިރުކު” އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހަދީސް ކުރެއްވި އެވެ. “ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އުންމަތުގެ މައްޗަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު އެންމެ ބިރުފުޅުގެން ވަޑައިގަންނަވާ ކަމަކީ ފޮރުވިފައިވާ ޝިރުކެވެ.” އެއީ ކޮން ކަމެއްތޯ ދެންނެވުނު ހިނދު އެކަލޭގެފާނު ހަދީސް ކުރެއްވީ އެއީ ކަންދެއްކުމެވެ.\nއިޚްލާޞްތެރިކަން ނިގުޅައިގަންނަ ދެ ވަނަ ކަމަކީ މަޝްހޫރުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ. އެބަހީ މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ތިމާ އަކީ ހެޔޮ އަމަލު ކުރާ މީހެއް ކަމަށް މަޝްހޫރުވެގެން ދިއުމަށްޓަކައި އެކި ގޮތްގޮތުން ތިމާ ކުރާ އަމަލުތައް އިޝްތިހާރު ކުރެވިގެން ދިއުމެވެ. މިއީ ވެސް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ގެ ހަދީސްފުޅަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި މީހަކު އެމީހެއްގެ އަމަލުތައް އިޝްތިހާރު ކޮށްފި ނަމަ ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ﷲ އެމީހެއްގެ އައިބުތައް އެންމެންގެ ކުރިމަތީ ފާޅު ކުރައްވާނެ އެވެ.\nކަންދެއްކުމާއި މަޝްހޫރުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުން އަމަލުތައް ގަބޫލު ނުކުރެވި ދާނީ ގަސްދުގައި މިކަންކަން ކުރުމުންނެވެ. ގަސްދެއް ނެތި އެކަމެއް ކުރަން އޮންނަ ގޮތަކަށް ކުރުމުން މީސްތަކުންނަށް ފެނުމާއި މަޝްހޫރު ވެގެންދިއުމާއި މީސްތަކުންގެ ތައުރީފު ލިބުން އެއީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނުވަތަ އެހެން މީހުންނަށް ހެޔޮ ކަންތަކަށް ހިތްވަރުދިނުމުގެ ނިޔަތުގައި އަމަލުތައް ދެއްކުމަކީ ވެސް ކަންދެއްކުން ނުވަތަ މަޝްހޫރުވުމަށް އެދުން ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ އެވެ.\nމިކަމުގެ ދަލީލަކީ ﷲ ގެ ވަހީ ބަސްފުޅެވެ. “ސަދަގާތްތައް ތިޔަބައިމީހުން ފާޅުގައި ދެނީ ނަމަ ފަހެ އެއީ ނުހަނު މޮޅު ކަމެކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ވަންހަނާކޮށް އެ ސަދަގާތްތައް ފަގީރުންނަށް ދެނީ ނަމަ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަމުގެ ހެޔޮކަން މާބޮޑެވެ.” (އަލްބަޤަރާ 271)\nއިޚްލާޞްތެރިކަން ނިގުޅައިގަންނަ ތިން ވަނަ ކަމަކީ ދުނިޔަވީ މަސްލަހަތަކަށްޓަކައި އަޅުކަން ނުވަތަ ހެޔޮ އަމަލު ކުރުމެވެ. ސަބަބަކީ މިއީ މުނާފިގުންގެ އަމަލުތަކުގެ ތެރެއިން އަމަލެކެވެ. އަދި ﷲ ސިފަ ކުރައްވާ ގޮތުގައި އެއީ ﷲ އަށް ހަދާ މަކަރެކެވެ. މުނާފިގުންނަކީ އެފަދަ ބައެއްކަން އައްނިސާއު ސޫރަތުގެ 142 ވަނަ އާޔަތުގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެ އެވެ.\nދުނިޔަވީ މަސްލަހަތަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަން ނިގުޅައި ގަންނަ ކަމެއްކަން އެނގޭ ދެވަނަ ދަލީލަކީ ހިޖުރަ ކުރުމުގައި ﷲ އާއި ރަސޫލާއަށްޓަކައި ހިޖުރަ ކުރި މީހާ ފިޔަވައި ދުނިޔަވީ ބޭނުމަކަށް ނުވަތަ ކައިވެންޏަކަށްޓަކައި ހިޖުރަ ކުރި މީހާގެ ހިޖުރަ އިން ސަވާބު ނުލިބޭނެކަން ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވުމެވެ.\nއަޅުކަން ފުރިހަމަވާ ނުވަތަ މަޤްބޫލު ވެގެންދާ ތިން ވަނަ ޝަރުތަކީ އެކަން އަދާ ކުރުމުގައި ﷲ އާއި ރަސޫލާ ބަޔާން ކުރައްވާފައިވާ ގޮތަށް އެކަން ކުރުމެވެ. އަލްއަޙްޒާބު ސޫރަތުގެ 36 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ އަންގަވަނީ ﷲ އާއި ރަސޫލާ ކަމެއްގައި ވަކި ގޮތަކަށް ނިންމަވައިފި ނަމަ ދެން އެކަމަކާ މެދު މުއުމިނު ފިރިހެނަކަށް ވިއަސް އަދި މުއުމިނު އަންހެނަކަށް ވިއަސް އެހެން އިޚްތިޔާރެއް ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ.\nއަޅުކަންތަކާއި އެ ނޫން ވެސް ހެޔޮ އަމަލުތަކުގައި އެކަން ކުރަންވީ ގޮތުގެ އެންމެ ރިވެތި ނަމޫނާ ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ ކިބައިން ފެނިގެންދާނެ ކަން ﷲ ވަނީ އަންގަވާފަ އެވެ. (އަލްއަޙްޒާބު 21). އަދި ކީރިތި ރަސޫލާ. ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، (ޣަނީމާ މުދަލުގެ ތެރެއިން) ދެއްވައިފި އެއްޗެއްގައި ހިފުމަށާއި ނުދެއްވައި ހިފަހައްޓަވައިފި އެއްޗަކުން ދުރުހެލިވުމަށް އޮންނަ އަމުރުން (އަލްޙަޝްރު 7) ވެސް ދަލީލު ލިބެނީ އެކަލޭގެފާނުގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ތަބާވެ ނަހީތަކުން ދުރުހެލިވެގެން މެނުވީ އަމަލުތައް ގަބޫލު ވެވިގެން ނުދާނެ ކަމެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އަޅުކަންތައް ކުރުމުގައި އަމިއްލަ އަށް ހަދަހަދައިގެން ކަން ކުރުމަކީ ބިދުއައެއް ކަމާއި ބިދުއައިގެ ހުރި ނުބައިކަން ކީރިތި ރަސޫލާ، ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް، ބަޔާން ކުރައްވާފައި ވެ އެވެ. ވީމާ ކޮންމެ މުސްލިމަކު ވެސް އަޅުކަންތަކާއި އެނޫން ވެސް ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރުމުގައި މި ބަޔާންކުރެވުނު ތިން ޝަރުތު، އާދެ، އިސްލާމްކަމާއި ތަޤުވާގެ މަތީ ދެމިހުރުމާއި، އިޚްލާޞްތެރިވުމާއި، އަންގަވާފައިވާ ގޮތަށް އަމަލުކުރުން، ފުރިހަމަ ކުރެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެ އެވެ. އަމަލުތައް ފުރިހަމަވާނީ އަދި ﷲ ގެ ހަޒްރަތުގައި އެކަން ބަލައިގަނެވޭނީ އޭރުންނެވެ.\nނޯޓް: މިއީ މިހާރު ނޫހުގައި ސަޢުދުﷲ ޢަލީ ލިޔުއްވާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.


ޝައްވާލު މަހުގެ6ރޯދައިގެ މާތްކަން…\nހެޔޮކަންތަކުގެ މަތީގައި ދެމިހުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ކިބައިން ނުހަނު ބޮޑަށް އެދެވިގެންވާ ކަމެކެވެ.\nއޭނާގެ ނަފްސު ޠާހިރުކޮށް، އޭނާގެ އާޚިރަތް ބާއްޖަވެރިކޮށް، އޭނާ ހައްދަވާ ގެންގުޅުއްވާ އިލާހުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަށްޓަކައި ރޯދައަކީ ހިތްތަކުގައި ޖަހާ ދަބަރު ފިލުވާލާ ހިއްތައް ސާފުކޮށްލާ މާތް މުހިއްމު އަޅުކަމެކެވެ. ހިތްތަކުގެ އެންމެހާ ބަލިތަކުން ޝިފާ ލިއްބައިދޭ ބޭހެކެވެ. އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަސް ލެއްވިގެންވަނީ ހިތްތަކަށް ލިބޭ ޠަހާރަތެއް ކަމުގައެވެ.\nމިގޮތުން ރަމަޟާން މަސް ނިމުމަށްފަހު ޝައްވާލު މަހުން6ރޯދަ ހިފުމަކީ ހެޔޮޢަމަލުގެ ތިލަފަތް ބަރުކޮށްލަން ލިބިގެންދާ އަގުހުރި ރަނުގެ ފުރުޞަތެކެވެ. ޝައްވާލު މަހުގެ6ދުވަހުގެ ރޯދަހިފުމަށް ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ވަނީ އުއްމަތަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ. އޭގެ މާތްކަން ބަޔާން ކުރައްވާފައެވެ. މި ހަ ރޯދަ ހިފުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ.\nރަސޫލުﷲ صَلَّىاللَّهُعَلَيْهِوَسَلَّمَޙަދީޘުކުރެއްވިއެވެ. «مَنْصَامَرَمَضَانَثُمَّأَتْبَعَهُسِتاًّمِنْشَوَّالكَانَكَصِيَامِالدَّهْرِ» “رواهمسلموغيره”މިބަސްފުޅުގެ މާނައީ “ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައަށް ފަހު ޝައްވާލު މަހުން ހަ ރޯދަ ހިފައިފީ މީހާ މުޅި އަހަރުގެ ރޯދަ ހިފި ފަދަ އެވެ.”الإمامالنوويرحمهاللهވިދާޅުވިއެވެ.\nޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވިއެވެ. މުޅި އަހަރުގެ ރޯދަ ހިފި ކަމުގައި ވަނީ، އެއީ ހަމަކަށަވަރުން ހެޔޮކަމެއް ވަނީ އޭގެ 10 ގުނަ ފަދައިންނެވެ. ފަހެ ރަމަޟާން މަހަކީ 10 މަސް ފަދައެވެ.6ދުވަހަކީ ދެމަސް ފަދައެވެ.”\nއޭގެ މާނައަކީ؛ ކޮންމެ ހެޔޮކަމެއް އެއީ އޭގެ 10 ގުނަ ފަދައިން ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭނެ ކަމެކެވެ. އެގޮތުން މުޅި ރަމަޟާންމަހުގެ ރޯދަ ހިފުމުން އޭގެ 10 ގުނަ ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބިގެން ދެއެވެ. އެއީ 10 މަސް ދުވަހެވެ.6ރޯދަ ހިފުމުން އެއީ 60 ރޯދަ ހިފި ފަދައެވެ. އެއީ ދެމަސް ދުވަހެވެ.\nއެހެން ކަމުން މުޅި އަހަރުގެ ރޯދަ ހިފުމާއި އެއްފަދަ ކަމަށް ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އެވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.\nލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ! މި މަތިވެރި ބޮޑު ދަރުމައިން އަމިއްލަ ނަފްސާއި ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި އެކުވެރިން މަޙްރޫމު ނުކުރައްވާށެވެ. އަމިއްލައަށް މި6ރޯދަ ހިއްޕަވާށެވެ. އަދި އެހެން މީހުންނަށް ވެސް މީގެ މާތްކަމާއި މަތިވެރިކަން ބަޔާންކޮށްދެއްވާށެވެ.\nހަނދުމަ ކުރައްވާށެވެ. ހެޔޮ ކަމަކަށް މަގުދައްކައިފި މީހާއަށް އެ ހެޔޮކަމެއް ކުރާ މީހާއަށް ލިބޭ މިންވަރަށް ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭނެއެވެ. އެއީ އެ ޢަމަލުކުރާ މީހާގެ ސަވާބާއި ދަރުމައިން އެއްވެސް މިންވަރެއް އުނި ނުވާ ޙާލުގައެވެ. މިއީ ނަބަވީ ދޫފުޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ އުފާވެރި ޚަބަރެކެވެ.\nއެހެންކަމުން ތިމާއަށް ވީ މިންވަރަކުން، ބޭނުން ކުރެވުނު ކޮންމެ ވަޞީލަތެއް ބޭނުންކޮށްގެން، މި ހެޔޮކަމަށް މީސްތަކުންނަށް މަގު ދައްކަވާށެވެ.\nރަމަޟާންމަހު ގެއްލޭ ރޯދަތައް ހުއްޓާ ހަރޯދަ ހިފިދާނެތޯ؟\nޝައްވާލް މަހުގެ ހަރޯދަ ގުޅިފައިވަނީ ރަމަޟާންމަހުގެ ރޯދަތައް ފުރިހަމަ ކުރުމާއެވެ. މިކަމުގެ ދަލީލަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަންނަނިވި ޙަދީޘް ފުޅެވެ. ( مَنْصَامَرَمَضَانَثُمَّأَتْبَعَهُسِتًّامِنْشَوَّالٍكَانَكَصِيَامِالدَّهْرِ ) ،رواهمسلم (1164).\nމާނައަކީ: “ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފުމަށް ފަހު އެއާއި ގުޅުވައިގެން ޝައްވާލްމަހު ހަ ރޯދަ ހިފި މީހަކީ މުޅި އަހަރު ދުވަހު ރޯދަ ހިފި މީހެއް ފަދަ އެވެ”. މި ޙަދީޘްގައި މިވާ ” ثُمَّ” ދަލީލުކޮށްދެނީ ކަމެއް ތަރްތީބުން ގުޅުމަށެވެ. އެހެންކަމުން ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދަ ހިފާ ނިންމަން ޖެހެއެވެ. އަދާ އަށްވިޔަސް އަދި ގަޟާ އަށް ވިޔަސްމެއެވެ. ޝައްވާލް މަހުގެ ހަރޯދަ ހިފުން އޮތީ އޭގެ ފަހުންނެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ރަމަޟާން މަހުގެ ބައެއް ރޯދަ ގެއްލިފައިވާ މީހަކަށް ބުނެވޭނީ ރަމަޟާން މަހުގެ ބައެއްގައި ރޯދަ ހިފި ކަމަށެވެ. މުޅި ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ ހިފި ކަމަކަށް ނުބުނެވޭނެއެވެ.\nއަނެއްކޮޅުން ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައަކީ ފަރްޟު ރޯދައެކެވެ. ﷲ އަށް އަދާ ކުރަން ޖެހޭ ދަރަންޏެކެވެ. ވީމާ، ﷲ ގެ ޙައްގުގައި އަދާ ކުރަން ޖެހިފައިވާ ދަރަނި އަދާ ކުރުމަކީ ސުންނަތް ރޯދަ ހިފުމަށް ވުރެ މާ އައުލާކަން ބޮޑު ކަމެކެވެ.\nރަމަޟާން މަހުގައި ގެއްލިފައިވާ ރޯދަތަކެއް ޝައްވާލް މަހުގެ ތެރޭގައި ގަޟާ ކުރަން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ޝައްވާލް މަހުގެ ހަރޯދަ ނުހިފިއްޖެ މީހާ، މިސާލަކަށް، ރަމަޟާން މަހުގެ ނިފާސް ކަމުން ޠާހިރު ނުވެ ހުރުމުގެ ސަބަބުން މުޅި ޝައްވާލު މަސް ހޭދަ ކުރަން ޖެހުނީ ރަމަޟާން މަހުގެ ގެއްލިފައިވާ ރޯދަތައް ގަޟާ ކުރުމަށް ކަމަށް ވަނީ ނަމަ، ޛުލްގަޢިދާ މަހުގައި ހަރޯދަ ހިފުމުން ފުދޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާއަކީ ޢުޛުރުވެރިއަކަށް ވުމެވެ. ނަމަވެސް ޝައްވާލް މަސް ނިމުނު އިރުގައި ވެސް ޢުޛުރެއް ނެތި ފާއިތުވެފައިވާ ރޯދަތައް ގަޟާ ނުކުރާ މީހާ އަށް މިފުރުޞަތެއް ނެތެވެ. واللهأعلم ” ޖަވާބު ދެއްވީ: ޑރ. މުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަތީފް “\nޝައްވާލު މަހުގެ ހަރޯދަ ހިފާނީ މެދުކެނޑުމެއްނެތިތޯ؟\nޖަވާބު: “ޝައްވާލުމަހުގެ ރޯދަ ހިފުމުގައި މެދުކެނޑިގެން ހިފިކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެންމެ ރަނގަޅުވާނެ! އަދި މެދު ނުކެނޑިހިފުން އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް ގިނަ ފަހަރަށް ވެގެންދޭ. ބައެއްފަހަރު މެދުކެނޑެން ފަށައިފި ކަމަށް ވަނީ ނަމަ، ދެން މެދުކަނޑާލައިގެން ހުރެގެން ހަނދާންނެތި ފަސްވަމުން ގޮސް ޝައްވާލުމަސް ނިމޭއިރު ވެސް ނުކުރެވި އޮންނަނީ.\n“ހަދީޘް ބަސްފުޅަށް ބަލާއިރުގައި ހަދީޘް ބަސްފުޅުގައި އޮންނަނީ ރަމަޟާން މަސް ނިމުމަށް ފަހު އެއާއި ވިއްދައިގެން ހަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފަފިކަމުގައި ވަނީ ނަމަ އެފަދަ މާނައެއް ދޭހަވާ ގޮތަށް، ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ، ރަމަޟާންމަސް ނިންމުމަށް ފަހު ވިދިގެން އަންނަ ޝައްވާލުމަހުގެ ފުރަތަމަ ހަ ދުވަހު ރޯދަހިފުމަށް ހަދީޘްގައި ވާރިދުވެގެން އައިސްފައި ނުވާކަމަށް!\nނަމަވެސް ރަމަޟާން މަސް ނިމުމަށްފަހު ދެން ވިދިގެން އޮންނަ މަހުގަ ކޮންމެސް ހަ ދުވަހު ރޯދަ ހިފައިފިކަމުގައި ވަނީ ނަމަ އެ ޘަވާބު ހާސިލްވާނެ ކަމަށް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ،” ޖަވާބު ޝެއިޚް ޙުސައިން ޢަބްދުﷲ ސައީދު\nﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ހެޔޮކަންތައް ކުރުމުގެ ތައުފީޤް ދެއްވާށި! އާމީން


Madhiri Hefumun Nagaa Bihsah Oiy Geveshi Faruvaa Akee Kobaa? - Vaguthu\nމަދިރި ހެފުމުން ނަގާ ބިއްސަށް އޮތް ގެވެށި ފަރުވާއަކީ ކޮބާ؟\nމި ދުވަސްވަރަކީ ރާއްޖޭގެ ބައެއް ސަރަޙައްދުތަކަށް ވިއްސާރަ ދުވަސްވަރެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މަދިރި ގިނަވެ، އާއްމުންނަށް އެކަމުގެ އުނދަގޫތައް މި ދަނީ ފޯރަމުންނެވެ.\nއެހެންކަމުން، މަދިރި ހެފުމުން ކަހާ ކެހުމާއި އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑުގައި ނަގާ ބިހި ފިލުވުމަށް، އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ބޭހެއް ބޭނުންނުކޮށް ގޭގައި ކުރެވިދާނެ ކަންކަމަކީ ކޮބައިބާވައެވެ. ނުވަތަ އެކަންކަމަށް އޮތް ގެވެށި ފަރުވާއަކީ ކޮބައިބާވައެވެ؟\nފިޔާކޮޅެއް ކަނޑާލުމަށްފަހު ކަހާ ތަނުގައި ނުވަތަ ބިހި ނަގާފައިވާ ތަނުގައި ޖައްސާލާށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އެތަންތަން ފަސޭހަވުމަށް މަގުފަހިވާއިރު، މިއީ އޭގައި އެކުލެވޭ އެންޓި-ފަންގަލް ސިފަތަކުގެ ސަބަބުންކަމަށްވެއެވެ. ކޮންމެ ގޮތަކަށް ފިޔާ ކެނޑުމަށްފަހު ނުވަތަ ކޮށުމަށްފަހު ބޭނުންކުރިޔަސް ރަނގަޅުވާއިރު، ފިޔާ ޖެއްސި ތަން ރަނގަޅަށް ދޮންނަންވެސް ވާނެއެވެ.\nކުޑަކޮށް ތަޅާލާފައި ހުރި ގަނޑުފެން، މަދިރި ހެފި ތަންތަނުގައި ޖެއްސުމަކީވެސް ރަނގަޅުކަމެކެވެ. ކަމުގެ މާހިރުން ބުނާގޮތުގައި ފިނި ވުމުގެ ސަބަބުން، މިކަން ރަނގަަޅުވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ތަަޅާފައި ހުރި ގަނޑުފެނުގެ ބަދަލުގައި އައިސް ޕެކް އެއްވެސް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.\nމިއީ ގިނަ ކަންކަމަށް އޮތް ގެވެށި ފަރުވާއެއްކަމަށްވާއިރު، މިއީ މިކަމަށްވެސް ގެވެށި ފަރުވާއެކެވެ. މަދިރި ހަފާ ތަނުގައި ކުޑަ މާމުއިފޮދެއް އުނގުޅާލުމުން، އޭގެ ޖާދޫ ފެނިގެންދާނެއެވެ.\nފިޔާގެ އިތުރުން ލޮނުމެދަކީވެސް މަދިރި ހެފި ތަންތަނުގެ އަސަރު ފިލުވާލުމަށް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ސީދާ ހަންގަނޑުގައި ލޮނުމެދު ޖެއްސުމަކީ އެހާ ރަނގަޅު ގޮތަކަށް ނުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެންމެ ރަނގަޅުވާނީ ކާށި ކިރު ފޮދެއްގެ ތެރެއަށް ލޮނުމެދު ލައިފައި ބޭއްވުމަށްފަހު، އެނަގައި ހަންގަނޑުގައި ޖެއްސުމެވެ.\nމި ނޫނަސް އެތައް އެއްޗެއް، މަދިރި ހެފި ތަންތަން ހިރުވުމުން ދުރުވުމަށާއި އެކަމުގެ ސަބަބުން ނަގާ ބިހިން ސަލާމަތްވުމަށް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.


Majilis memberehge kohthah dhuvaalakah 159 rufiyaa haradhuvey: Nasheed - vNews.mv\nމަޖިލިސް މެންބަރެއްގެ ކޮއްތަށް ދުވާލަކަށް 159 ރުފިޔާ ހަރަދުވޭ: ނަޝީދު\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮންމެ މެންބަރެއްގެ ކޮއްތަށް ދުވާލަކަށް 159.87 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާ ކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު މިހެން ވިދާޅުވީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ކޮއްތަށް ދުވާލަކަށް ޚަރަދުވާ ވަރު އޮޅުންފިލުވުމަށް އާންމުންގެ މީހަކު އެމަނިކުފާނަށް ފޮނުވި ސިޓީއަކާ ގުޅިގެން މަޖިލީހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި ދެއްކެވި ވާހަަކަފުޅުގަ އެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ކޮންމެ ދުވަހަކަށް ކޮންމެ މެންބަރަކަށް ދުވާލަކަށް 159.87 ރުފިޔާ ކޮއްތަށް ޚަރަދުވާ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިއަދަދުގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް މުވައްޒަފުންނަށްވެސް ހޭދަވާނެތީވެ މެންބަރެއްގެ ކޮއްތަށް ދުވާލަކަށް ކުރާ ޚަރަދު ކުޑަތަންކޮޅެއް ކުޑަވާނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.\nރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވި އަދަދުތަކަށް ބަލާނަމަ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާއެއް އޮންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކު މެންބަރުންގެ ކޮއްތަށް 14،000 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާނެ އެވެ. އަދި ހަފްތާއަކު ތިން ޖަލްސާ ބާއްވާނަމަ މެންބަރުންގެ ކޮއްތަށް 41،000 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާނެ އެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ކޮއްތަށް ބޮޑު ޚަރަދެއް ހިނގާތީ އެކަމާ ގުޅިގެން ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ އެއީ ކުރަންނުޖެހޭ ޚަރަދެއް ކަމަށް މެންބަރުންނަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ފެންނަ ނަމަ އެއީ ބަދަލުތަކެއް ގެނެވިދާނެ ކަމެއް ކަމަށެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ތަރީޚަށް ބައްލަވާލައްވަމުން ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ފެށިގެން އައިސްފައިވަނީ ވެސް ހުރިހާ ބޮޑުން އެކުގައި ސައި ބުއި ހިސާބުން ކަމަށެވެ.\nރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވައިދަށް ގެންނަން ބޭނުންވާ ހިޔާލުތައް ހުށަހެޅުމަށް އާންމުންނަށް ހުޅުވާލުމުން ބައެއް އާންމުން ފޮނުވި ހިޔާލުތަކުގެ ތެރޭގައި މެންބަރުންނަށް ކޮއްތު ދިނުން ހުއްޓާނުލަށް ހުށަހަޅާފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް މަޖިލީހުގެ ގަވައިދު ކޮމިޓީން ގަވައިދު އިސްލާހުކުރިއިރު މެންބަރުންގެ ކޮއްތު ކަނޑާލުމަށް ގަވައިދަށް އިސްލާހު ގެނެސްފައެއް ނުވެ އެެވެ.


Kuhli Dhauvaa Eh Raees Yaameen Ah Ufulee, Mi Sarukaaru Fail Vefaivaa Othun Foruvumah- Adhurey - Vaguthu\nއަދަދުތައް ދަށުގައި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް ވެސް ނެތް! -4ގަޑިއިރު ކުރިން\nކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން އަބްދުލް ގައްޔޫމަށް ކުއްލި ދައުވާތަކެއް ކޮށްފައިވަނީ މިއަދު ރާއްޖޭގައި އޮތް ސަރުކާރުން ފެއިލްވެފައިވާ އޮތުން ފޮރުވުމަށް ކަމަށް ޕީއެންސީގެ ރައީސް އަބްދުއްރަހީމް އަބްދުﷲ (އަދުރޭ) ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން އަދުރޭ ވިދާޅުވީ، މިހާރު ފެންމަތިވެފައިވާ ރޭޕް މައްސަލާގައި މައުލޫމާތު ލިބޭ ގޮތުގައި ހިމެނެނީ މަޖިލީސް މެމްބަރެއްގެ ފިރިކަލުންނާއި ސަރުކާރުގެ އިސް ބޭފުޅުންގެ ގާތްތިމާގެ މީހުން ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ އަނިޔާއާއި މެދު ރަނގަޅު ގޮތެއް ނުނިންމޭތީ ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ބަންޑުން ޖައްސާލުމުން މިކަންކަން ފޮރުވުމަށް މިހާރު ރައީސް ޔާމީން ބޭނުން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށް އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\n"މިކަންކަން އޮތްބާލުމަށް ރައީސް ޔާމީން ބޭނުން މިކުރަނީ ސިޔާސީ ހަތިޔާރާކަށް. މި ސަރުކާރުގެ ކޮންމެ ވިޔާ ނުދާ ކަމެއް ފޮރުވަން ބޭނުން ކުރާ ހަތިޔާރަކަށް މިހަދަނީ ރައީސް ޔާމީން" އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއަދުރޭ ވިދާޅުވީ، ރައްޔިތުންގެ ތެރެއަށް މިއަދު ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލަ އަކީ ރައީސް ޔާމީން އަޅުއްވާފައިވާ ހިޔާ ފްލެޓްތަކުގެ މައްސަލަ ކަމަށާއި މިހާތަނަށް އެކަމުންވެސް މި ސަރުކާރަށް ކުރި ލިބިފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.\n"މިކަމާއި ދޭތެރޭ އެކި ނޫސްތަކުގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ރިޕޯޓްތައް ލިޔެ، ޕީއެސްއެމް މެދުވެރިކޮށްގެން ފާޑު ފާޑުގެ ރިޕޯޓްތައް ދައްކާ، އޯޑީއޯތައް ހަދައި، މިހުރިހާ ކަމެއް ކުރީމަވެސް ރައްޔިތުން ގަބޫލެއް ނުކުރި އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ދެއްކެވި ވާހަކަތަކެއް. ހަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑު ކިޔުންތައް އަމާޒުވެގެން ދިޔައީ." އަދުރޭ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމަނީ ލޯންޑަރިންގެ މައްސަލައިގައި5އަހަރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް ކުރީގެ ރައީސް ޔާމީން އަބްދުލް ގައްޔޫމަށް އިއްވާފައިވަނިކޮށް، އިއްޔެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ވަނީ ދައުލަތަށް އެމަނިކުފާނާއި ގުޅޭ އިތުރު ދެ ދައުވާއެއް ހުށަހަޅާފައެވެ.\nއެގޮތުން ރައީސް ޔާމީންގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވާ ދައުވާގެ ތެރޭގައި އިތުރު މަނީ ލޯންޑަރިންގެ މައްސަލައާކައި ރިޝްވަތު ގަބޫލު ކުރުމުގެ ކުށުގެ ދައުވާ ހިމެނެއެވެ.\nވޯޓް އޮޅުވާލައިގެން ރައްޔިތުންގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރިޔަ ނުދޭނަން: އަދުރޭ\nޖޫން 29, 2020 16:40\nބޮޑަށް ބެލެވެނީ ރޭޕް ކޭސް ގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން ކަމަށް. އެކަމަކު ޕީޕީއެމް މެމްބަރުން ޖަލްސާތަކަށް ނުގޮސް ކޮސްގޮވަން ތިބުން ރަގަޅުތޯ އަމިއްލައަށް ސުވާލުކުރާވަރު ނުވޭބާވައޭ ހިތަށް އަރާ. މިއަދަކީ އިދިކޮޅު އޮތްކަން ދައްކާލެވޭނެ ދުވަހެެއް. އެކަމަކު ތިތިބީ ނިދަން.\nޖޫން 29, 2020 17:19\nބަލަގަ ރޭޕް ކޭސް އެއްގެ ވާހަކައިގެ އަޑު ކަނޑުވަން ކުއްލިއަކަށް މައްސަލައެއް ކޯޓަށް ވެއްދޭތަ؟ ދައްކާ ވާހަކަ؟ ތި މީހާކީ ބޮޑު ޚިޔާނާތްތެރިއެއް ކަމަށް ގިނަ މީހުން ކުރާ މީހެއް! އަސްލު އޭނަ އެކުރި މަނީ ލޯންޑަރިންގ ކުށަށް 10 އަހަރު ޖަލު ހުކުމެއް އަންނަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ދެކެނީ! އެއީ ރައީސަކަށް ހުރެ އެ ވަރުގެ ކުށެއް ކުރީތީވެ!\nޖޫން 29, 2020 17:42\nމީ އަޅެ ބީތާއެއްތަ އޭނަ ފެށުމީއްސުރެ ވައްކަން ކުރުމުގަ އުޅުނުވާހަކަ އަދީބް ކިޔާ މީހަކުބުނަނީ އަނެއްކާ މިހާރުވިސް ވައްކަން ކޮއްގެން ޖަލުގަ ބަޔަކު އަޑެއްކަޑުވާނެ ތަނެއްނެތް\nޖޫން 29, 2020 19:01\nރައީސަކަށްހުރެ ވަށްކަންކޮށްފާވަނީ މިސަރުކާރުން 800 މިލިޔަން ޑޮލަރަށްވީނުވީއެއް ނޭނގިގެއްލިފައިވަނީ މިސަރުކާރުން މިޔަށްކިޔަނީ މުލިވަގު ކިނބޫ.


SunOnline: Dhaadhu maaziyaagai ithuru thin aharu madu kuran ninmaifi\nދާދު މާޒިޔާގައި އިތުރު ތިން އަހަރު މަޑު ކުރަމަށް ނިންމައިފި\nޢަބްދުﷲ އައިމަން 26 Mar 2019, 14:55\nނާއިޒް ހަސަން (ދާދު)ގެ ކޮންޓްރެކްޓް މާޒިޔާއިން އިތުރުކުރުމަށް ބޭއްވި ހަފްލާގެ ތެރެއިން --- ފޮޓޯ/ މާޒިޔާ\nގައުމީ ޓީމުގެ ހުނަރުވެރި ފޯވާޑް، ނާއިޒް ހަސަން (ދާދު) ކުރިއަށް އޮތް ތިން ސީޒަނުގައި ވެސް މާޒިޔާ ސްޕޯޓްސް ކުލަބުގައި މަޑު ކުުރުމަށް ނިންމައިފި އެވެ.\nޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކުލަބާ އެކު ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތައް ހޯދުމަށްފަހު ދާދު މާޒިޔާއަށް ސޮއި ކުރީ މިދިޔަ އަހަރު އެވެ. އޭނާ ވަނީ ވޭތުވެ ދިޔަ އަހަރުގެ ދިވެހި ލީގު މާޒިޔާއިން ހޯދި އިރު އެ ޓީމުގައި މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާ މުހިންމު ގޯލުތަކެއް ޖަހައިދީފަ އެވެ.\nދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގުގައި ޓީސީއާއި މާޒިޔާ ކުޅުނު މެޗުގެ ތެރެއިން ނާއިޒް ހުސައިން (ދާދު) ބޯޅަ ހިފައިގެން ކުރިއަށް ދަނީ --- ފޮޓޯ/ އެފްއޭއެމް\nމުހައްމަދު ނިޒާމް (ނިޒާމްބެ)ގެ ކޯޗުކަމުގައި ޓީސީ ސްޕޯޓްސް ކުލަބު އޮތް އިރު ދާދު ޓީސީއާ ގުޅުނު އިރު އޭނަގެ އުމުރަކީ އެންމެ 19 އަހަރެވެ. އެ އަހަރު ޓީސީ އިން ލީގުގެ ދެވަނަ ހޯދުމުގައި އިސް ދައުރެއް އަދާ ކުރި ދާދު ވަނީ އެ އަހަރުގެ ލީގުގެ އެންމެ މޮޅު ޒުވާން ކުޅުންތެރިޔާގެ މަގާމް ވެސް ހޯދާފަ އެވެ.\nދާދު އެންމެ ފާހަގަ ކޮށްލެވެނީ 2017 ވަނަ އަހަރު ބަންގަލަދޭޝްގައި އޮތް ޝެއިހް ކަމާލް ކަޕުގެ ޗެމްޕިއަންކަން ޓީސީ ހޯދި އިރު ދެއްކި މޮޅު ކުޅުމަށެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ދާދު ވަނީ ވޭތުވެ ދިޔަ އަހަރު އޮތް ސާފު ޗެމްޕިއަންޝިޕް ރާއްޖެއިން ކާމިޔާބު ކުރި އިރު ޓީމުގައި ހިމެނި ތަފާތު މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާފަ އެވެ.\nއެގޮތުން ޓީސީއާއި މިދިޔަ އަހަރުގެ ލީގު ކާމިޔާބު ކުރި އިބްރާހިމް ވަހީދު (އިއްްބެ)އާއި ހުނަރުވެރި މިޑްފީލްޑަރު ހަމްޒާ މުހައްމަދު (ހަމްޕު) އަދި ތަޖުރިބާކާރު ޑިފެންޑަރު އަހުމަދު އަބްދުﷲ (ލިލީ)ގެ އަބްދުﷲ ހަނީފް (ބެންޖޯ) ގެ އިތުރުން އިބްރާހިމް މަހުދީ (ފޭދޫ އިއްބެ) ވެސް ވަނީ އެ ޓީމާ ގުޅިފައެވެ.\nއަދި ވޭތުވެ ދިޔަ ސީޒަނުގައި ވެސް އެ ޓީމަށް މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކައިދީފައިވާ އެ ޓީމުގެ ކެޕްޓަން އަސަދުﷲ އަބްދުﷲ (އަސައްކޮ) އަދި ޓީމުގެ ފަހަތް ބަލަހައްޓަމުން އަންނަ ތިން ކުޅުންތެރިން ކަމަށްވާ މުޖުތާޒް މުހައްމަދު (މުޖޭ)އާއި ސަމޫހު އަލީ (ސަމުއްޓެ) އަދި އަމްދާން އަލީ (އެންޑީ)ވެސް ވަނީ އެ ޓީމުގައި މަޑު ކުރަން ނިންމާފައެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން އެ ޓީމުގެ މެދުތެރެ ބަލަހައްޓަމުން އަންނަ މުހައްމަދު އިރުފާން (އިރޭ) އަދި ހަސަން ޝިފާޒް (ޑުންގާ)ވެސް ވަނީ މާޒިޔާއެކު ކޮންޓްރެކްޓް އިތުރުކޮށްފައެވެ.\nމިދިޔަ އަހަރު މާޒިޔާގެ ޓީމުގައި ހިމެނުނު ބައެއް ކުޅުންތެރީން މި ސީޒަނުގައި އެ ޓީމުން ނުފެންނާނެއެވެ. ޓީމުގައި ހިމެނުނު މުހިންމު ކުޅުންތެރީންތަކެއް ވަނީ އެހެން ޓީމުތަކާ ގުޅިފައެވެ. އެގޮތުން އިސްމާއީލް އީސާ (މެސީ) ޓީސީއަށް ބަދަލުވި އިރު ޔަސްފާދު ހަބީބު (މުލަކޭ) ވަނީ ދަ ގްރާންޑޭއަށް ސޮއިކޮށްފައެވެ. އަދި އަހުމަދު އިމާޒް (އާއްކޮ) ވަނީ ދާދި ފަހުން ދަ ގްރާންޑޭއަށް ސޮއިކޮށްފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ވޭތުވެ ދިޔަ ސީޒަނުގައި މާޒިޔާއަށް ކޯޗުކަން ކޮށްދިން އިސްމާއިލް މަހަފޫޒް (އިންމަ) ވަނީ މި ސީޒަނުގައި ދަ ގްރާންޑޭގެ ކޯޗުކަމާ ހަވާލުވުމަށް އެއްބަސް ވެފައެވެ. އަދި މި ސީޒަނުގައި މާޒިޔާގެ ކޯޗުކަމާއި ހަވާލުވާނެ ފަރާތެއް އަދި އެ ކުލަބުން އަންގާފައެއް ނުވެއެވެ.


Spanish Super Cup: super cup Saudi gai baahvanee faisaa ah: Valverde\nސްޕެނިޝް ސުޕަރ ކަޕް ސައުދީގައި ބާއްވަނީ ފައިސާއަށް: ވަލްވޭޑޭ\nސުޕަ ކަޕްގައި މިރޭ ކުޅޭ މެޗުގައި ބައްދަލުކުރާނީ ބާސާ އަދި އެތްލެޓިކޯ\nކ. މާލެ |9ޖެނުއަރީ 2020 | ބުރާސްފަތި 19:11 | 3,865\nބާސާގެ ކޯޗު ވެލްވޭޑޭ - ގެޓީ އިމޭޖާސް\nސްޕެނިޝް ސުޕަރ ކަޕްގެ ފޯމެޓް ބަދަލުކޮށް ސައުދީގައި މުބާރާތް ބާއްވަނީ ފައިސާއަށް ކަމަށް ބާސެލޯނާގެ ކޯޗު އާނެސްޓޯ ވަލްވޭޑޭ ބުނެފިއެވެ.\nއާންމުކޮށް އޮގަސްޓް މަހުގައި ބާއްވާ މި މުބާރާތުގައި ކުރިން ކުޅެނީ ސްޕެނިޝް ލީގުގެ ޗެމްޕިއަނުންނާއި. ސްޕެނިޝް ކަޕް (ކޮޕްޑެލްރޭ) ގެ ޗެމްޕިއަން ޓީމެވެ. ނަމަވެސް ސްޕެއިންގެ ފުޓުބޯޅަ ފެޑެރޭޝަނުން ވަނީ މި މުބާރާތުގެ ފޯމެޓަށް ބަދަލުގެނެސް ލީގުގެ ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ ޓީމަށް މި މުބާރާތުގެ ފުރުސަތުދީ މުބާރާތް ގައުމުން ބޭރުގައި ބޭއްވުމަށް ނިންމާފައެވެ.\nސްޕެއިނުގެ ފުޓުބޯޅަ ފެޑެރޭޝަނުން ސައުދީގައި ސުޕަރ ކަޕް ތިން އަހަރު ބާއްވަން ނިންމީ 120 މިލިއަން ޔޫރޯގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުންނެވެ. ސްޕެއިނުން ބޭރަށް މި މުބާރާތް ބާއްވާތީ ގިނަ ކްލަބުތަކުން ވަނީ އެކަމާއި ހިތްހަމަ ނުޖެހުންފާޅުކޮށްފައެވެ.\nބާސާގެ ކޯޗު ވަލްވޭޑޭ ބުނީ ކުރިން އޮތް ގޮތުންނަމަ ސުޕަރ ކަޕްގެ ޖާގަ ލިބެނީ ކާމިޔާބު ހޯދާ ޓީމުތަކަށް ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އާ ފޯމެޓްގެ ދަށުން އިތުރު ޓީމުތަކަށް ވެސް ޖާގަ ލިބޭ ކަމަށެވެ. އޭނާ އަށް ރަނގަޅީ ފޯމެޓް ކުރިން އޮތް ގޮތް ކަމަށް ވަލްވޭޑޭ ބުންޏެވެ. މީގެ އިތުރުން ވަލްވޭޑޭ ބުނީ ފުޓުބޯޅައިގަ، މިހާރު ބަލަނީ ފައިސާއަށް ކަމަށާއި، މި މުބާރާތް ސްޕެއިނުން ބޭރަށް ބަދަލުކުރި އެއްސަބަބަކީ ފައިސާ ކަމަށްވެސް ވަލްވޭޑޭ ބުންޏެވެ. އަދި މި ފޯމެޓްގައި ކުޅެގެން މި މުބާރާތުގެ އަސްލު މަގްސަދު ހާސިލު ނުވާނޭ ކަމަށްވެސް ވަލްވޭޑޭ ބުންޏެވެ.\nމި މުބާރާތުގައި ބާސެލޯނާ ވާދަކުރަނީ ސްޕެނިޝް ލީގުގެ ޗެމްޕިއަނުންގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ. އަދި ވެލެންސިއާ ވާދަކުރަނީ ކޮޕަޑެލްރޭގެ ޗެމްޕިއަނުންގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ. އެތްލެޓިކޯ މެޑްރިޑާއި، ރެއާލް މެޑްރިޑުން މި މުބާރާތުގައި ވާދަކުރަނީ ލީގުގެ ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ ޓީމުގެ ހައިސިއްޔަތުންނެވެ.