Skiednis – Sumarreheide\n(bron “Nederlandse Volksverhalenbank”)\nJehannes van der Zee wenne op ‘e Sumarreheide. Hy wie arbeider by Sjoerd Jelkes Algra. Jehannes wie in beul fan in keardel. Hy mishandele it fé. Hy skopte en trape de dieren. Hy wie ôfgryslike wreed. Hy wie rûch en rou en bot. Hy flokte as in ketter.\nElke moarn om fjouwer ûre wied er by de boer. Dan kloppe er altyd by de boer op ‘e doar.\nOp in moarn sei de boer: “Hwat soe der mei Jehannes wêze? Hy kloppet net.”\nDoe hearde hy, dat Jehannes om help rôp. ’t Wie in hiel bang lûd. Doe’t er seach, hie der hyltyd in great, swart ding om Jehannes hinne roan.\nDêr hie Jehannes sa bang foar west, dat hy hie de boer roppen, dy’t by him yn ‘e skuorre kaem.\nDoe hie de boer him yn ‘e skuorre litten. Hy gong yn ‘e hûs om ‘e klean oan to dwaen.\nWylst de boer him oanklaeide, tocht er: “Hwat der nou gebeurt yn ‘e skuorre, wyt ik net.” Hy der wer hinne en doe wie Jehannes oan it dak ta smiten woarn, kear op kear en syn klompen wienen yn barrels. ’t Wie de duvel dy’t him omseame.\nHy koe net mear werke. Wikenlang is er thúsbleaun.\nNei dy tiid wie er bikeard. Hy is grifformeard woarn. Hy roan letter altyd mei in stok. Dat hied er oan ‘e duvel to tankjen.\nMyn pake en beppe dat wienen Melle en Poai (= Froukje). Sy hienen in soan, dat wie Jelle-om. Jelle-om rekke bitsjoend. Sy wennen op ‘e Sumarreheide, dat sy gongen nei Piter Poes ta. Dat wie dêr de duvelbander. “God jonge,” sei Piter Poes, “dit liket net bêst.” Dat sei er tsjin pake. “Ik sil dy in drank jaen, mar der komt dy aenst in grouwe swarte houn tomjitte en dy hat it op it drankje bigrepen.”\nPake soarge der foar dat er in goeije stok krige.\nEn ja, dêr wie de houn al, doe’t er in stik hinne wie. Pake ûnderhelle de stok – hwant de houn sprong by him op en hie ’t op ’t drankje bigrepen – en rekke him net sunich. Hy wie kreupel. Mar it drankje bleau bihâlden.\nDe oare deis wie der in âld frommes kreupel. It hiet dat se fan ‘e trap fallen wie, mar pake en dy wisten wol better. Jelleom is wer better woarn.\nWytske, mem har muoike wie in tsjoenster. Sy wenne yn Sumarreheide. It gebeurde dat beppe in poppe krige en dêr kaem fansels allerhande folk by om de pop to sjen. Dêr seagen se Wytskemoai ek oankommen. “O, heden,” seinen se, “dit is net bêst. Dy mat net by de poppe, hwant dan wurdt se bitsjoend.”\nDoe stjûrde beppe ús mem der gau út om mei de klomp in krús foar de doar to meitsjen.\nDoe’t Wytskemoai oan ‘e doar ta wie, sei ús mem: “Kom der mar yn.” Wytskemoai hie in read doekje om ‘e hals hinne.\nMar sy sei: “Ik kin nou net, ik kin nou net.”\n(Sy koe net oer ’t krús hinne komme.) “Mar jow my twa greate spjelden, dêr’t ik mei stekke kin.”\n“Dy krijst net,” sei mem, “en donderje nou ek mar op.”\nEn doe wie Wytskemoai fuortflein, krekt as wie ’t in fûgel.\nOp ‘e Sumarreheide wennen minsken, dy hienen it o sa krap. Hja hienen gjin jild om iten foar de bern to keapjen. Op in joun by ’t winter wie it minske der allinne op út. It skriemen stie har neijer as ’t laitsjen. De stjerren stienen oan ‘e loft. Doe kaem dêr in stim fan boven, dy sei: “Hier heb jij een pong met geld.” En doe lei der samar in ponge mei jild foar har.\nHja frege: “Komt it fan ‘e kweade of fan it opperwezen?”\n“Krij ’t mar op, ’t komt fan God,” waerd der sein.\nDoe koe ’t minske iten keapje.\nUs heit wenne op ‘e Sumarreheide. Op in nacht hearde hy hiel dúdlik timmerjen, kroadzjen, mei stiennen smiten, balken forsjouwen en alsahwathinne. Hy tocht: Hwat hat dat to bitsjutten yn ‘e nacht? Dat hy gong der ôf om to sjen. Mar der wie neat to sjen en ek neat mear to hearren.\nIt oare jiers woardde der op dat plak in nij hûs delset.\nEen klein jongetje is betoverd. Soms is hij zo slap, dat je hem op kan rollen; op andere momenten is hij weer zo stijf als een stok. Zijn vader gaat naar Piter Poes, de duivelbanner. Piter geeft de man een drankje mee maar waarschuwt hem goed op het drankje te passen. Onderweg zal een dikke hond hem tegemoet komen, die het op het drankje voorzien heeft. Als het dier het drankje te pakken krijgt en het flesje valt aan stukken, zal het kind sterven, aldus Piter. Vader gaat – gewapend met stok – op weg en stuit inderdaad op het dier. Vader slaat de hond zo hard, dat die op zijn achterste gaat zitten. De volgende dag ligt de buurvrouw met een doek om haar hoofd in bed. Zij was de heks in hondengedaante.\nAs Beint Dekker boadskippen dwaen moest gong ik wol faek mei him mei. Ik wie doe noch in fanke. Wy roannen oer de Sumarreheide. Dêr gong Beint by Abrahams Tryn oan, dy hie in winkeltsje. It wie by Beint en dy greate earmoede en hy frege Tryn of dy him noch wol in kear boargje woe. Dan soed er de saterdeis wol sjen as er hwat bitelje koe. Hy soe dan aenst op ‘e weromreis de boadskippen oanhelje.\nDoe roannen wy fierder nei Nyegea ta.\nDoe’t wy weromkommen wie ’t al in ûre of acht, njoggen. ’t Wie yn ‘e tiid dat de Nyegeasterheide oanmakke is.\nBeint helle de boadskippen oan by Abraham van der Leest en doe roannen wy fierder. Doe sei Beint: “Sjoch, dêr is noch ien! Hwa mei dat noch wêze!” Doe seagen wy dat it sweefde. It sweefde by de bosk lâns in stikje lân del. Beint wie bang.\nDoe’t ik thús kom sei ‘k tsjin mem: “Wy ha hwat sjoen. It wie krekt as stapte der hwat út in boatsje nei de kant ta”, sei ‘k. “Dat bigong to sweven. ’t Wie krekt in greate houn, dêr ’t hwat boven op siet.” Mem sei: “It hat hjir èk west. Ik ha krekt itselde sjoen.” (Wy wennen doe oan ‘e polderdyk ûnder Aldegea – nou Tike)\nIen fan Garyp ried yn ‘e twintiger jierren op in joun de Brandsma’s loane del. Hy hie in tige bêste karbidlantearne op ‘e fyts, dy’t wol fjouwer telefoanpeallen fier ljocht joech. Doe seach er tige dúdlik oan ‘e kant fan ‘e wei in pearke rinnen. Hy stapte fan ‘e fyts om better to sjen. Doe wie der net ien.\nEk fytste dyselde us nei Sumarreheide ta. Hy wie sahwat oan ’t hûs fan Schievink ta, doe wie der samar ynienen in hiel stik fjûr op ‘e wei. Hy sprong fuortdaliks fan ‘e fyts. Krekt seach er even de oare kant út. Doe’t er wer seach wie ’t hiele fjûr fuort.\nMiddelen van bestaan op Sumarreheide\nDoor Johannes de Vries\nDe kost verdienen lag voor boeren en middenstanders , afgezien van de ,,minne tiiden ” meest tamelijk eenvoudig: zij hadden een vast bedrijf. Vast werk hadden ook de vaste boeren arbeiders en de knechten van de ambachtslieden, maar dit was niet het geval met de losse arbeiders, die moesten aan pakken wat zich voordeed. En aangezien de hoedanigheid van ,, los arbeider” eigen was aan de meeste bewoners van Sumarreheide , moesten die vooral reizen en trekken om iets te verdienen. We weten dat zelfs de bedelarij een zekere bewegelijkheid vergde om aan geld te komen, wat niet in elke gemeente op prijs werd gesteld getuige de procesverbalen die werden opgesteld vanwege bedelarij. De losse arbeiders kwamen in de loop der tijd tot een tamelijk vaste indeling van het jaar de werkzaamheden ,welke de seizoenen toelieten : In het voorjaar kwam het werk bij de boeren los , bemesten van het land en onkruid wieden of ging men werken in de veenderij. In de zomer bleef niemand meer in de veenderij omdat het hooiland riep om geoogst te worden als maaier of als hooier. In de nazomer was het graan oogsten en vlastrekken In de herfst was het bieten rapen en aardappelen rooien of cichorijgraven ,, in Suameer stond op de daem een cichorijfabriek ” In de winter was er voor de losse arbeiders geen vast werk, en moesten ze met huisvlijt zoals het maken van heideboenders, schrobbers,knypers, biezen matten hierbij geholpen door gezinsleden en mollevangen,,door de tijd te komen” . Dikwijls gaf dat in de winter te weinig inkomsten, en werd de bedelarij de belangrijkste inkomensbron als men al niet had aan geklopt bij de (gemeentelijke) Armenzorg, die ook niet zo scheutig was met bedeling. Ook waren er heide bewoners die naar Duitsland trokken als melkersknecht, zich uitbesteden als mollevanger op de,,greidhoeke” boven Leeuwarden. Sumarreheide stond niet zo bekend als een ventersdorp zoals Zwaagwesteinde en Kollumerzwaag toch zijn er door de jaren heen nogal wat heidebewoners geweest die handel hebben gedreven.\nHoe it eartiids op Sumarreheide op in ta gong\nbron Joh de Vries\nAeltsje wenne op é Sumarreheide. Hja moast ris in kear nei Burgum ta, om bilesting te beteljen. Hja gyng der to foet oer de houtsjepaeden hinne. Aeltsje hie lykwols fiif en tweintich gûne te min by har en dat siet har aardich dwers. Hja sei by harsels,, Ik woe foar de duvel wol dat ik fiif en tweintich goune faun”. En hoe it sa by de fatale bocht ( dy bocht waard sa neamd omdat der wol faker hjertiids frjemde dingen bard wine ) op é pastorijelânen, der lei midden op it paed yn giel briefke fan fiif en tweintich gûne!!!!!. It koste Aeltsje striid, mar hja preuvele : “Heare, bewarje my dat ik it opkrij” ??? Yn de fierte waard se in persoan gewear, dy nei har seach…………….. Hja ron hurd fierder en seach net wer efterom. Doe hja werom kaam, it selde paad lâns, wie it briefke fuort .\nIt byleauwen op de Sumarreheide\ntekst Johannes de Vries\nIn jongkeardel kuiere mei syn frou, op jûntiid wer Doede Veeman no wennet, oer Sumarreheide. Doe seagen hja in ljochtsje fan in eigenaardige reade kleur. Ynienen wie ’t ek samar wer fuort. .’t Like as seagen hja grutte flammen en reekplommen boppe in âld hûske wei kommen, en doe’t hja tichter by kamen, wie der hielendal niks bard by ’t hûske. Hja wine sa ferbjusterje, dat hja gau wer nei hûs werom set binne. Wie dit yn foarboade ????? Finzen jierren letter, brânde it selde stee ôf !!!!! doe bewenne troch Jan Dupon. letter mear Jierrenlang hawwe de bewenners fan Sumarreheide yn ‘e besnijing west fan, it byleauwen, al dan net oanwakkere troch persoanen as u.o Hedzer Hooijenga,Jelle Hooijenga, Jehannes van der Wal, dy’t ek harren bern dizze ferhalen meijoegen, en letter optekene binne troch Dam Jaarsma fan Eastermar. Sa ek Grutte Evert ( Syn efternamme is nimmen to witten kaam) in hiele grutte keardel dy wenne flakby in puolle healwei de Pastorijelânen. As ’t donker waard spoeke hy der op de heide om, en slûpte sa stil as in mûs efter de minsken oan. Dan bûgde hy heel ûnferwachtst de holle oer ien hinne, en seach dyselde-mei de holle op é kop- lyk yn de troanje. Fansels krige sa’n ien de deaskrik yn syn libben. Mar at der fan de skrik tebekrinne soe, stjitte dy persoan tsjin Grutte Evert oan.\nIn stikmannich jierren nei dat de Jounepoel ûntstien wie,\nferstoar der yn tige yllúster en geheimsinnich persoan op Sumarreheide,\ndy’t begroeven waard yn Sumar .\nSy neamden him yn de omkriten Piter Poes de duvelbanner fan Sumarreheide,\nhoewol syn efternamme wol bekend wie,\nmar dy’t yn de folksmûle nimmer neamd weard.\nDe lytse bern die yn de jierren foarôf geand oant syn dea opgroeiden, sjongen:\nPiter Poes Piter Poes,\nMei de hannen yn de bús,\nMei ‘t himd op ‘e teanen,\nDer komt Piter Poes oanfleanen.\nAt jo grut brocht waarden mei san ferske, waard syn gong yn ‘t libben noch geheimsinniger,\nen dan mei syn foarkommen der noch by.\nPiter Poes wy berne op 8 jannewaris 1832 yn Weidum mar syn foarâlden kamen wol út Sumar of út ‘e omkriten.\nHy sette him nei wenjen yn é sechtiger jierren as arbeider yn de kost by Melle Paulus Fennema dy ‘t op de (del) Tike wenne,\ndernei ferhuzet hy nei Garyp en doe nei de Sumarderdaam\nen doe wer Garyp, en om op ’t ein fan syn beslût syn leste jierren te sliten by Linze Simens Hoekstra.\nDer komt hy ek te ferstjerren\nDe measte wûnderdokters of duvelbanners hienen ‘t yn dy tiid net krap wat de sinteraasje oangong.\nFan Piter Poes koe men dat lykwols net sizze,\nde Gemeente hat nochal ris yn kear byspringe moaten om de eintsjes oanelkoar te krijen by Piter.\nDe léste jierren fan syn libben waard hy ûnderhalden troch de earmfâden .\nArbeider hâlde by Piter yn, hie wy Skieppehoeder op ‘e Sumarreheide,\nhy paste op in keppel Drintske heideskiep die eigen winen,\nfan ferskeidene Boeren út ‘e omkriten.\nSa kaam der ek yn ‘e kunde mei de boeren .\nSa fertelden hja him ek dat de molke net tsjerne woe, en dat dy betsjoent wie.\nDan sei Piter dat hy der wol ried mei wist.\nHy kaam by de boer op besite yn ‘e molkenkelder,\nstriek syn finger yn é rjemme en dan slikke hy dy ôf,\nen wie de rjemme net mear betsjoent.\nAt der immen siik wy en dokter koe gjin útkomst biede,\nwaard gauris Piter der by roppen .\nDizze oerleveringen binne opskreuan troch Dam Jaarsma,\nen de measten foarteld troch de fam. Hooyenga,s die omraak fertelle koene.\nIt riedseleftige oangeande syn ferstjerren,\ntroch dat hy him sels ophong hie oan in beam yn de Sânweibosk (de bosk by de grifformearde tsjerke)\nen de minsken jierrenlang yn de besnijing hâlden hie is sûnt koart ûnt ritsele troch\nKlaas Henstra yn syn koartlyn útjone boek “Duivelbanners en wonderdokters in de Wouden”.\nWa neiere details witte wol oangeande Piter Poes,\nen oare duvelbanners en wûnderdokters,\nsa as Knilles Wytzes it boerke en wûnderdokter fan Sumar\nen Melle Lys fan é Boskwei ferwiis ik graach nei dit boek.\nDizze puolle weard in é folksmûle ek wol jounepuolle neamt.\nKlaas en Marije Roorda wennen der net fier fanôf oan ‘e oare side fan de tjaskerreed\nJammer genoch is it mei de puolle net mear goedkaem\nDe provinsje makke eind trieticher jierren bekint dat men fan doel wie om ,t grutte autoferkear om te lieden ,\nnet mear oer de Hearewei( doetiids Grintwei nei Nyegea neamt )\nmar oer en nei oan te lizzen wei fanôf de Burgumer brêge skean oer nei Nyegea .\nDit hat noch al wat fuotten yn é ierde hân fanwege de sinteraasje.\nSa wearden der alderhande ideeën oandroegen om dit trajekt goedkeaper to krijen\nû.o oanlis troch minsken fan é wurkferskaffing,een minder swiere brége.\nAlline it earste oanlis troch arbeiders die,t yn de wurkferskaffing sieten hat fuotten yn é ierde kriigen.\nSa weard yn 1940 begon mei de oanlis fanôf de Burgumer brêge, troch de oarloch stagnearre dit .\nDe groun die frijkaam by de oanlis fan de wei moast ôffierd wurde.\nSa wearden boeren in é omkriten frege ôf sie ek plak hienen foar groun.\nSa stelde Bonne Jelkes de puolle beskikber om ticht to meitsjen foar de oanlis .\nSa is it bart en is depuolle fanôf 1947 ticht makke en greide wurden.\nYn 1963 hat de soan fan Bonne Jelkes ,\nJelke Algra ,t stik lân ferkoft oan Wiebren Johannes de Vries die ,t stik greide noch altyd de puolle neamt.\nDe poelsleane wurd troch de âlderen op de Heide noch altiid de tjaskerreed neamt.\nEn at men dizze leane del kuiert en men goed om jo hinne sjocht,\nkin jo ek noch it plak fine wer de tsjasker stien hat yn breed roun plak goed healwei de Tjaskerreed.\nSa at in doarp eartiids betaamde hie hja doetiids in eigen mûne …… guon meardere.\nSa ek Sumarreheide ”Net in grutten ien mar tôch ,’t wie der ien.\nYn de measte doarpen joech de mûne in doarp oansjen, en waard meast brûkt foar it mealen fan weet,hjouwers ,rogge en koarn.\nSa net dy op é heide dit wie in wettermúne.\nDy’t brûkt waard foar ûntwettering.\nIn Tsjasker in soart pealmûne” de wjukken fan de mûne driuwe rjochtstreeks de houten fizel oan wêrtroch\n,t wetter foarpleatst waard troch de holle houten peal nei in lyts ôfwetteringskanaaltsje.\nIt wetter ron fan der út, nei de ôfwetteringsfeart.\nHy waard in protte brûkt by it útfeanjen troch dat hy noch al maklik foarpleatst wurde koe om,t hy op in bok stie.\nDe mûne die op Sumarreheide stie waard brûkt troch Binne Jelles Gros,\nom krapoan seis bunder lân droech te mealen om by de winter in part ûnder wetter kaam te stean.\nDe hichte waard yn 1908 oanmakke ta bou, út de leechste hoeke waard turf waan fan béste kwaliteit om dat turf út it heechfean ,\nde bettere turf wie, troch dat hy langer baarnde, dan de turf baalders út Earnewâld en omkriten .\nDe turf waard te droegjen setten yn bulten.\nDit útfeanjen is sa trochgong oant omtrint 1913 hinne, en wie der in puolle ûntstien fan krapoan oardel bunder.\nTroch it útfeanjen hine de losse arbeiders ek noch wat wurk winterdeis om hannen,\nfoaral de bulten omsette om de oare kant droegje te litten.\nMar hoe neier it foarjier kaam, wearden de bulten lytser. want der waard noch al in in turfke wei .\nDus soarge Gros der foar dat him dit de twadde winter net wer oer kaam\nen ferkoft hy tuskentiids al bulten healwei de winter as dizze al klear wine.\nDus at de heide bewenners dan turven meinamen dan wine se meastentiids\nnoch net droech genôch en joech dit in protte reek yn de wenninkjes en net folle waarmte.\nYn 1915 waard de fertuteste puolle mei ,t boulân (de mûne wie al fuorthelle) troch Binne Jelles Gros\nferkoft oan Bonne Jelkes Algra Dy liet de puolle ek foar wat der wie.\nDe reade stip jout it plak oan wer de tjasker stien hat op dit kaertsje fân 1916.\nGuon ha my út harren bernejierren ferteld dat men der goed swimme ,fiskje en by de winter moai reedride koe.\nSa binne der ek wedstriden, pearkeriden op redens holden wêrby Hein en Siets de Vries de Boer in priis wûn hawwe moatten .\nEk gongen der wol bern in dei hinne te kampearje yn de fakânsje ,\nin âld lekken mei en in stik bôle en in appel mei as iten.\nEn dan de hiele dei mei-elkoar sich fermeitsje by de puolle en dan jûns wer nij hûs\nVan putwater naar leidingwater\nbron: Johannes de Vries\nTegenwoordig staat het drinkwateroppompstation van N.V. Vitens v/h N.V Waterleiding Friesland voor de regio\nNoord friesland in Noordbergum. Rond 1850 waren er omtrent de drinkwatervoorziening veel misstanden.\nVooral in de stad Leeuwarden is een tekort aan drinkwater door de sterke bevolkingstoename\nen bij droge zomers dragen de stads vijvers op om maar niet te spreken over de kwaliteit.\nAlhoewel men toen wel over enkele pompen beschikten raken hiervan langzamerhand ook meerdere ongeschikt voor drinkwater.\nDus besluit men meerdere stadsvijvers te graven welke dienst doen als drinkwatervoorziening,\nook word onderzoek gedaan naar een waterbekken rond Eernewoude.\nDaar de kwaliteit van het drinkwater geleidelijk slechter werd\nen de vijvers zomers opdroogden en er in 1888 een cholera epidemie uitbrak staken de gemeenten besturen\nde koppen weer eens bijelkaar om tot een oplossing te komen.\nToch zal het tot 1913 duren als Gedeputeerde Staten het voortouw neemt tot een onderzoek\nvoor één gehele centrale drinkwater voorziening voor heel Friesland .\nDe twee al bestaande waterleiding bedrijven Leeuwarden en Sneek zijn tegen zo,n onderzoek,\ntoch word het onderzoek opgestart in 1916 en word het Ministerie van Binnenlandse Zaken\nom een bijdrage in dit onderzoek ,\nde reactie uit Den Haag is dat voor heel Friesland te kostbaar is en zegt voor de helft garant\nte staan voor de kosten van het onderzoek.\nOp verscheidende plaatsen in Friesland worden norton putten geslagen waarvan de buizen enkele meters boven de grond uitstaken .\nOok op Sumarreheide en wel drie stuks(zie kaartje).\nDe rode stippen geven de nortonputten aan op dit kaartje van 1916.\nIn 1919 word rapport uit gebracht met als uitgangspunt 1 ,2 of 3 waterwinplaatsen Sumarreheide,\nWolvega of Kippenburg(G.S) en word door G.S besloten tot 1 waterwinplaats .dit werd Sumarreheide .\nIn 1920 koopt de Provincié Friesland de omliggende percelen van de norton putten aan.\nIn deze jaren groeit de bevolking van Leeuwarden door en volgt ook nog een droge zomer in 1921\nwaar uit voortvloeit een overleg met de omliggende gemeenten over het drinkwater probleem ,\nwat uiteindelijk de oprichting van de I.W.G.L ( Intercommunale Waterleiding Gebied Leeuwarden in 1922 door de gemeenten\nLeeuwarden ,Franeker ,Franekeradeel ,Harlingen ,Idaarderadeel Leeuwarderadeel ,Menaldumadeel,Rauwerdahemen\nTietjerksteradeel tot gevolg heeft.Zij vinden in 1924\neen plek die in hun ogen beter is dat het door de Provincie voorgestelde Sumarreheide, en wel Burgumerheide\naan de Groninger straatweg nu Noordbergum ,\ndaar dit veel gunstiger ligt ten opzichte van het grootste voorzienings gebied Leeuwarden.\nEn start I.W.G.L met de bouw van een pompstation op Burgumerheide welke in 1925 in gebruik word genomen .\nNu rest de Provincie niets anders dan de aangekochte percelen op Sumarreheide weer te verkopen\nomdat het grootste knijppunt de drinkwatervoorziening in een groeiend Leeuwarden nu wel gewaarborgd was.\nDe putten worden dicht gegooid behalve één welke midden in het weiland ligt .\nDeze wordt nu nog gebruikt voor het meten van de grondwaterstand en is te gebruiken als brandkraan (zie foto,s).\nDeze put wordt jaarlijks schoon gespoelt in opdracht van Vitens.\nOantinkens oan syn bernejierren fan Hindrik Stelwagen\nHy hat yn stikmannich op Sumarreheide en omkriten wenne en wie yn dy jieren skoalkammeraat mei Tamme Jelles Hooijenga (de dichter) .\nNo kaam ik te witten dat soan Jan yn Snits wenne. Hy koe my sa noch moai it ien en oar fertelle oer syn heit.\nHendrik is berne 16 -1- 1906 en stoarn op 21-1- 1989.\nTrouwde mei Aaltsje Slofstra op 13 -5-1931 en krigen 5 bern.\nTige bysûnder is wol dat hy ego dokuminten neilitten hat. Dizze memoires befetsje foar in part in stik fan ús streek-skiednis dat ik jim net ûnthâlde wol.\nFan earder, oer juster, nei hjoed.\nÚt myn bernejierren kin ik werom, tusken de 3-4 jier. Ik wit hie dúdlik, dat ik doe by ús heit op ’e ierdkarre siet,\nen doe efkes de jaachline beethâlde mocht. Dat wie op é Simmerdyk fan Burgum.\nDat hat doe fansels gâns yndruk op my makke, want ‘t is my altyd bybleaun.\nFierders út myn bernejierren in pear foarfallen.\nWy wennen ûnder Garyp en gongen der nei skoalle, ‘t wie in aardich keppeltsje jonges en famkes.\nFiguur 1 v.l.r. Marijke, Kees, Hendrik, Hendrikje, Bets, Moeder Riekje, Gelske, Jan, allen Stelwagen.\nIt heucht my dat ien fan ‘e gruttere famkes sa no en dan in buske by har hie.\nIn kollekte buske mei sinten. Dat moast ergens brocht wurde.\nÛnderweis, op in geskikt skûlplakje, besochten wy troch ‘t gleufke sinten der út te krijen, en dat slagge sa no en dan.\nDer waard dan snobbersguod foar kocht by Sybren en Pim.\nWy wennen troch Feanhúzen tsjin Sumarreheide oan, op in spultsje\nIelke Boonstra loane 46 dat letter bewenne waard troch Remmelt de Haan achter no Romke Hooijenga stie en is ôfbrutsen mei de ruilferkaveling\nAchterôf blykte my, dat ‘t der net sa best buorke en ‘t gie mis.\nOp in jûn, in ‘e hjerst, wie der folk oan ‘e doar. Der waard net iepen dien .\nRammelje en roppe, mar heit die net iepen, mem stie der al op oan, mar heit wegere.\nIt doarre net sa lang of der waard tsjin ‘e doar oan trape en stompt mei it ien of oare ding. De doar sprong iepen en der stienen in pear manlju.\nLetter wist ik wa dat wie. Dat wie deurwaarder Hoogeveen fan Burgum Wat dat doe betsjutte wist ik net, wol dat wy as bern bang wienen.\nIt wie fansels it begjin fan ‘t ein op dat spultsje.\nWat der allegearre mei middenmank wie, wit je op sa ‘n leeftyd net, letter kom je dat oan ‘e weet. It hat myn libben beynfloede oan ’t hjoed de dei ta!\nDe yndruk dy ‘t ik der fan krige is deselde as oan ‘t hjoed de dei ta, de lytse man wurd meast de dupe.\nDat wie hjir ek sa . Der wienen dingen dy ‘t net doogden oan ‘e kant fan de ferhierder.\nMar pleitsje joech Heit en Mem gjin útkomst. Hja ferlearen it pleit ! .\nFamylje wurdt dan meastal mei de dupe en sa wie dat by ús ek ! .\nYn 1914 bruts de 1e wrâldkriich út. Wy gienen doe ek noch nei Garyp nei skoalle alhoewol wy ûnder Sumar wennen oan de Boskwei 14 (achter by Paulus en Marijke Zandstra de reed yn ) wer wy mar een jier wennen . Doe ferfarren wy nei Boskwei 3 yn de folksmûle ek wol tramhús neamt oan de dyks kant ( skean tsjin oer wer no Wierd de Vries wennet).\nDer hawwe wie krapoan tsien jier wenne.\nMar de skoalle yn Sumar wie in Herfoarme en dat koe net foar ús tink. Dat wy bleuane yn Garyp op skoalle .\nSa at ,t my foarstiet, ik wie 8 jier. Ik wie op in freedtemiddei en wy rekken earder út skoalle .\nMei hasten setten wy op hús oan en doe ’t ik thús kaam skriemde ik en sei oars neat tsjin ús mem oan hâldende wei ,\nit is oarloch, it is oarloch, hoewol je op san leeftyd net witte wat soks ynhâld fansels.\nÚs Mem rekke tink ek wat yn oerstjoer en sei dat ik my stilhâlde moast.Skynber die ik dat net en krige in fikse draai om ‘e earen.\nÚt die tiid wit ik ek noch dat op ‘e heide- by de Harste de Wetterlieding dwaande wie mei Norton pompen te slaan .\nEk dat der 8 kear soldaterij west hat en wy der net wei te slaan wienen.\nYn 1918 moasten de boeren greide omskuorre boulân der fan meitsje. Ik kaam April 1918 fan ‘e skoalle, 12 jier âld 6 klassen troch rûn .\nDoe moast ik fansels oan it wurk, op ‘t lân natuerlik. Dat wie doe gjin punt.\nIt begûn by 12 jier. Ik wie April fan skoalle kaam. Doe moast ik nei ‘t lân, ‘t wie yn 1918.\nDer wie troch de oarloch gâns greide ta boulân makke . Ik rekke oan ’t wjudden fan grutte beane.\nIn grut stik lân, foar in part mei yn ‘e bou mei grutte beane.\nMei in man of tsien op ‘e rige krûpten wy troch ‘t lân. It wie tagelyk in striid sa wol foar de iene as de oare,\nom by te bliuwen. Ik mei noch altyd oer dy maaitiid en simmer op ‘t lân graach fertelle.\nIk fûn ‘t lânwurk moai, bynammen ‘t skjinhâlden fan de fruchten.\nMar foar dat ik fan skoalle ôf wie moast ik al meihelpe.\nDat wie doe yn ‘e measte arbeidershúshâldings ‘t gefal. Ik wit noch dat wy moarns foar skoaltiid earst nei ‘t fabryk moasten om sûpe dreagemolke.\nDat wie alle moarnen in optocht fan lyts en grut, oan eltse earm hinge in ammerke.\nDe”grutten” hingen grutte ferhalen op der troch de “lytsen” “ graach nei harke waard.\nÚt ‘e skoalletiid wit ik noch fan master Lub.\nDe bern wachten him meastentiids al op want master Lub koe sa prachtich fertelle.\nYn ‘e Burgumer krante stie om July 1918 hinne in advertinsje fan ,,loopjongen gevraagd ’’.\nDat like my wakker moai ta mar heit en Mem oarnearen der koe neat fan komme, want dy krantefaklju moasten altiten yn ‘e pronk.\ndrukkerij “de Motor” wer Hendrik begong te wurkjen (mei de winkeldoar disse kant út)\nIk hâlde lykwols oan en heit joech de trochslach. Mar Ik moast him der sels mei rêde.\nOp in sneontemiddei sette hy ôf. Tige kreas ferklaaid, in wite trui oan.\nMei lead yn ‘e skuon stie ik foar ‘t grutte winkelrút. In ûnbidige grutte doar … der moast ik troch.\nYn ‘e winkel, in grutte man, by ‘t trapke op nei in kantoar. Hjir begûn ‘t eksamen.\nDe namme, hoe âld, wêr ‘t ik wenne, hoe ’t Heit en Mem hjitten en gean mar troch….\nIk moast myn namme mar es op papier sette en wer ‘t ik berne wie.\nDat pakte núver út. Ik skreau net Bergum mar Bergem.\nSoa bisto yn Noard Hollân berne?Nee sei ik, hjir yn Burgum no dan moast dat der ek delsette.\nDe léste fraach wie, kinst moarns wol fan ‘t bêd ôf komme. Jawol,sei Ik.\nJa sei de baas, mar dy’t no fuort gien is koe dat net, altiten te let moarns en der kin ik net oer.\nDat hat ik myn libben lang ûnthâlden .\nSels altiten op ‘e tiid koe der letter min hawwe dat der minsken te let kamen.\nIt lêste, mar faaks wol ‘t belangrykste kaam doe….. , ‘t fertsjinjen.\nDat wie 15 stoeren wyks, mar om’t ik fan bûten kaam moast dat mar in gûne wurde.\nEn as ik fytse koe en in fyts hie mar dy hie ik net. No dan like ‘t de baas ‘t beste ta, mar mei de tram. Dy gûne soe er ek betelje.\nIk nei hûs. Ik wie tige nijsgjirrich hoe dit thús út pakke soe.\nMar foar dat ik thús wie die der him in raar gefal foar.\nIk sette knap oan om thús , dwers troch de lannen op hûs ta.\nYn ‘t lân rûnnen kei, Ik wie mar amper yn ‘t lân, as de kei fleagen op my ta en dienen ‘t mâl.\nIk wist net hoe ‘t ik it hie. Ik rekke der goed troch. Thús seine hja, dat kaam fan de wite trui.\nDoe ik oan ‘t fertellen rekke en op ‘t lêst by ‘t fertsjinjen belâne, flapte Mem der deadeliks út , der kin neat fan komme. Wat wie in gûne wyks? Op ‘t lân koe ik krap oan 6 gûne wyks fertsjinne. Nee der neat fan komme neffens Mem. Heit lykwols sei , wy moatte ús mar es beriede hoe ‘t it moat.\nIk hâlde oan, dat er al graach woe. De útslach wie foar Ik geunstich, mei help fan Heit,\nslagge Ik as ,,loopjongen nei Burgum fan moarns 7 oan t jûns 7 mei in oere skoft .\nDe grutte trep stie klear. En de baas joech oarder wat der gebeure moast. ôfstofje yn ‘e winkel mei in plumo.\nIt wie earst wol allegear tige frjemd foar my.foarsichtich, der oppasse, no ‘t moast wol wenne.\nIk hat ‘t dêr 12 jier út hâlden .Yn die jierjen docht him hiel wat foar fansels.\nIt alderraarste, wat ik noch tige skoan wit is ’t tillegram dat de Dútske keizer yn ús lân kaam wie.\nAlle middagen moast Ik nei ‘t postkantoar om in tillegram te heljen dat wie ‘t waarberjocht fan “van Dras”.\nEarder as oars moast ik no nei ‘t postkantoar en de baas stie my al op te wachtsjen en pakte ‘t tillegram oan.\nDer stienen by ‘t oanplakboerd ek al minsken. En doe’t de baas it tillegram op ‘t board oanplakte kamen der gau mear en der waard drok praat.\nIk hie gjin weet fan ho ‘t as dit allegear yn elkoar siet mar hie tocht al, t is wat oars as oars.\nOan in bulte dingen hie Ik tige niget..\nIk wie tige nijsgjirrich . Dat is er bleaun oan no ta. Ik koe mar min fan ‘t spul ôfbliuwe en dat joech wol gauris tûkelteamen.\nSa kaam der in skriuwmasine op kantoar. Foar my al san wûnder ding.Ik kin my de reizger noch skoan foar stelle,\nIn drokke man mei ôfgryslik read hier.\nDe masine stie op in apart tafeltsje en de baas sei, do moast der net oankomme. It is in djoer ding.\nFansels, ik knikte ja, mar sadree der in geskikte gelegenheid wie, slûpte ik nei de masine en drukte op in ding.\nJa en der rûn de wein fan de masine. ‘’Ting’’, sei in beltsje en ik waard kjel fan je heisa en fuort fansels.\nNei iten de jûns healwei seizen kaam de baas wer op kantoar.\nHy sei do hiest al efkes oan de masine sitten. Fansels hja hienen yn ‘e keamer dat beltsje ek wol heard. Ik hoegde dus net te sizzen fan nee.\nDe baas sei fierders neat en dat wie foar Ik in pak fan syn hert.\nDe tillefoan wie foar my fansels ek wat nijs.\nNoch net earder san ding sjoen, lit stean brûkt. As der no in boadskip hjir of der hinne moat, dan wurd der efkes skille, nei dokter en sa.\nYn myn tiid moast men der hinne.Hoewol tige nijsgjirrich hoe ‘t san ding wurke, wie ik der wat bang foar.\nAs der ien skille en der wie gjin baas of sa yn ‘t kantoar dan moast ik … en dan seach ik dêr tsjin oan.\nDoch kaam dat der in kear fan. De tillefoan rattele en gjin baas of sa, dus ik moast fan wegen komme.\nDer kaam oan myn hallo roppen gjin ein. Lang om let hy ik it begrepen ‘t gie oer in advertinsje..\nFolle fierder as ,,aanbesteding ‘’’ kaam er lykwols net . aldergelokst kaam der ien fan ‘e oare feinten oan dy’t oernimme koe.\nIk bin lang pleage mei ,,aanbesteding ‘’.Op in goede dei kaam de baas mei in útstel dat my as lei wetter yn earen rûn.\nIk reizge noch altiten mei de tram. De baas betelle de wyk kaart.De baas stelde no út, as jimme Heit ‘t ris nei de fytsmakker gie\nen in fyts foar dy kocht en dan ôfbetelje mei ‘t jild wat de baas oars kwyt wie foar de wykkaart.\nIk doch der dan noch wat by sei de baas en dan hasto in fyts.\nIn fyts , tocht ik, mar dat kin net. En ek noch wol in nije fyts.Ik kaam mei ‘t útstel fan ‘e baas optein thús.\nDat like Heit wol goed ta en mei in pear dagen hie ik in gloednije fyts.In Frânske fyts,\nsei Dykstra, der ‘t hy net foar ynstean koe mar hy hie gjin oare.\nIt wie net salang nei de earste oarloch en ‘t spul wie allegear noch wakker krap.\nLykwols de nije Frânske fyts foar 85 gûne mei in lantearne foel best út en ik ha jierren en jierren mei dizze fyts nei ‘t wurk en wer ek mar hinne reizge.\nIt spinde fansels raar jen op ‘e buert.Wêr like dat op, san snotaap fan in jonge op in nije fyts.Wolja toe mar, ‘t kin net op by dy lju.\nIk stie wakker noed foar de nije fyts.\nDer wie by de saak in fytsehok, der stie de fyts yn en yn ‘t earstoan kipe ik sa no en dan om ‘e hoeke oft de fyts der noch wol stie.\nNo sit op eltse fyts in slot. Doe net. Mar men hearde doe lykwols ek net fan fytsedieven.\nDe paden en wegen wienen fansels net wat hja no binne.\nIk moast alle dagen in reed lâns en der wie mar in smel paadsje om op te fytsen.\nNeist it paad in djippe groppe. It wie oppasse en kom der net yn.\nIn kear mei reinich waar woe ik tige oppasse dat de fyts net al te wiet en smoarch waard en ûntwykte safolle as ik koe de minne plakken.\nDat betearde raar. Ik rekke yn ‘e groppe en oer de kop. In ferbûgde kettingkast en in skeef stjoer wie it gefolch.\nHerinneringen aan de Spaanse griep door Hendrik Stelwagen\nWy koene net sa best mei de âldman’’Ik wie 13 jier zegt Hendrik Stelwagen En noch net sa lang as ,,loopjongen” by Drukkerij de Motor yn Burgum.\nFan moarns 7 oant jouns 7 oere mei de tram fan Semarreheide nei Burgum\nDaedeliks by de trap op, dy mei yn plumeau ôfstofje ensfh.Dat wie yn augustus 1918\nIt earste my bybleaune feit wie yn tillegram fan van d??? die ,t ik helje moast fan it postkantoar\nDe baes W.A van der Meulen yn soan fanTjibbe Gearts van der Meulen stie my al op to waechtsjen. Hy makke it tillegram iepen en it waerd oanplakt op it ,, aanplakbord van de Bergumer Courant “Rille gou stiene der hiel hwat minsken faor ,t buorden der waerd drok petearre\nYn dat tillegram stie dat,, de duitse kening gevlucht was”Ik wit noch bêst dat dit my neat sei, mar ik foun it wol frjemd dat der safolle minsken om hinne stiene en drok petearren\nDe griep folge ûs yn é hjerst en winter fan 1918/19, de Spaanse griep”Drukkerij de Motor to burgum wie foar hiel Tietjerksteradeel en ek noch wol der bûten,\nde printerij foar femylje printwurk.Om maaie hinne yn protte troukaerten om nijjier hinne allegearre nammekaertsjes , en fansels bertekaertsjes en roubrieven.No yn de Spaanse griep periode wie it slim mei de ruobrieven steapels en steapels leine yn it kantoar oer de flier, allegearre apart mei de adreslisten der by oan ien wei sieten der minsken to skriuwen en ik mar postzegels plakke.\nIt moast allegearre tige sekuer barre der wienen altiid twa soarten mei en sunder ûtnoeging.\nMei yn krûske op é list wiene adressen foar yn ûtnoeging ta de begraffenis.Ik kin earst wol efkes sizze dat ik sels de griep net hawn haw,allegearre thûs behalve ik .Wy hawwe yn dy tiiden ek letter fan dokter Hornstra hiel hwat ,,medysinen hawn.\nIk wit noch bést dat it foarkaem dat de bode fan de bigraffenisforieniging kaem en frege binne brieven al klear fan dy en dy hwant\nde man of frou of yn bern is ek al forstoarn .Ja dy bode dat wienen mannen ,tige yn ,t swart,\nmei soms yn hege hoed opSwarte breiden moffen oan en dan walmen dy hannen …………\nÚt mear as ien bûse kaem dan yn stik pompier mei de tekst fan é roubrief en de adressen.\nHiel faek moast der oan feroare wurde of noch wat by.\nIt kaem ek foar dat de tekst noch opmakke wqurde moast.Dat wie net altiid maklik.Jo wisten net hwat de minsken der op hawwe woene.\nSa wit ik noch fan twa jonge lju dy,t troukaerten bistelden en de tekst net op pompier hiene.\nDan moast de man dy ,t harren holp dat san bytsje der úthelje moat der ek D.V. tusken…….Ja set dat der mar by….. mar wat bitsjut dat……\nO , mar wy binne net fyn …….Mar hwat my tiige bybleaun is, dat fan twa mannen dy,t ruobrieven bistelden fan harren\nforstoarne heit.Hja hiene gjin tekst op pompier dus moast de man dy,t harren holp soks dwaen .\nNo dan waerd de meast gongbaere tekst nommen en sa skreau de man op :\nHeden overleed onze lieve vader……Yn foarse stim sei , dat moat der net op, wy koene net sa bêst mei de âldman……\nLettter koe ik soks wol, mar do net bigripe. sjoch ik ús heit en noch yn man ,\nik wit net mear hwa, der ynkommen en dat Heit sei , ja Hendrik , Froukje muoi is forstoarn do wier ik der efkes ôf en skriemde …………\nEk op Sumarreheide hat de Spaanske griep hús holden” únder oare Wierd de Boer (pake fân Wierd ,Hille,Detje en Tietje de Boer ), trije bern fân Linze en Janke Hoekstra to witten yn twaeling fân 5 maand Jan en Jilt en yn famke fân twa jier neamd Bintje en twa jonges by Berend en Aaltje Elverdink Polle 20 jier en Ruurd 15 jier hawwe de gefolgen fân de spaanske griep net oerlibbe.


Toon afbeeldingen van De Tsjerne. Jaargang 21\n(1966)– [tijdschrift] Tsjerne, De– Auteursrechtelijk beschermd\nAs jo nou ris Jan hieten. Gewoan Jan, minhear. Jan Boersma, mar de minsken neamden jo Jan Kreupel. Gjinien wol jo mei hawwe, minhear. Hwa giet nou mei in kreupele fint op stap! En as jo al ris mei mochten, wie it om har bier to biteljen, om har fratsen út to fieren: hwa jowt nou in kreupele fint in pak op 'e hûd! Jo spilen de kluchtemakker, de sûper, de swankebast. Jo moasten wol!\nAs jo nou ris op in joun yn 'e stêd rounen, minhear. In stêd fol minsken. Tûzenen minsken. Mar net ien sei: hoi, net ien sei: giest mei. Al dy tûzenen seagen jo gnyskjend efternei, minhear, hwant jo rounen sa raer. Ik wit wol, jo wienen noait sa'n kroechje ynstapt. Mar jo moasten dochs earne hinne, doe't it bigoun to reinen! Ik wit it wol, minhear, mar as jo der nou dochs ris ynstapt wiene, en by de bar sitten gien. As jo op in kruk sitte sjocht net ien dat jo kreupel binne! Op in stoel wol: ‘Lûk dyn poaten ris hwat yn’.\nNêst jo sitte twa mannen. Hja sizze neat tsjin jo, mar lústerje hwat tsjin elkoar. Dan ynienen: ‘Dou komst net út 'e stêd!’ Jo wolle fuortgean: dy twa wolle grif rûzje. Mar de man nêst jo seit: ‘Willum, skink him ris in pilske yn’. Ik wit wol, minhear, jo hiene fuortdaliks tocht: ‘Dit doocht net’. Mar as jo dat nou ris net tocht hiene: ‘Hy wit net dat ik kreupel bin’. Jo litte jo fan 'e kruk ôfgliidzje. Elkenien sjocht jo rinnen. Op it toilet is it koel.\nJo komme werom, der wurdt net gniisd. ‘Ik haw in omke, dy is ek kreupel.’ Syn maet hat grif wolris mei west nei dy omke. Jo drinke it pilske, de oare biedt ek ien oan. ‘Sille wy dêr efter yn 'e hoeke sitten gean?’ En, minhear, dan rinne jo tusken har yn nei dat taffeltsje. Se wolle jo mei hawwe nei in hoekje om't it dêr hwat nofliker praet. Se wolle jo, Jan Kreupel, mei hawwe to praten. Né, net to healwiizjen, mar to praten.\nIt binne artistike lju: de iene hat in swarte snor, de oare in ruch read burd. It binne kunstners. Jo hawwe altyd al graech ris mei kunstners prate wollen, mar Jan Kreupel kin gjin easken stelle. Hja hawwe allebeide in sinnebril op. ‘Mar, minhear, jo witte ek wol dat sokke lju wol sinnebrillen op hawwe as de sinne net skynt’.\nLetter komt der noch in frommiske by. In moai frommiske,\nminhear. Se giet nêst jo sitten. Se kin leaf laitsje. Se sit deun tsjin jo oan. It is in fleurige boel. Jo doarre ienkear jou hân om har mul to lizzen. Hja seit der neat fan. Efkes foar sluterstiid moatte jo fuort: jou bus giet. ‘Oant moarn’.\nDat sizze hja tsjin jo, minhear, tsjin Jan Kreupel. ‘Oant moarn’. Moarn wolle se Jan Kreupel wer mei hawwe. Yn 'e bus sitte in pear út jou doarp. ‘Nou kinne wy lol hawwe: Jan Kreupel sit ek yn 'e bus’. Jo gnize se lyk yn har gesicht út.\nDe oare jouns binne jo earst binaud, dat it har gjin tinken west hat. ‘Komt dy stomme kreupele fint moai foar neat’. Mar dy iene hat ommers in omke dy't ek kreupel is.\nHja binne der al. ‘Kom der gau by sitten. Willum, foar Jan ek ien’. Alle trije hawwe wer sinnebrillen op. It frommiske wol perfoarst nêst jo sitte. In fleurige joun! Om in ûre of alve komt it praet op grappen. Jo hâlde fansels ek wol fan in grap. Ien fan 'e trije wol in bak úthelje mei in freon. Dy freon drinkt elke moarn twa glézen kâlde molke. De molkboer set moarns har bistelling op 'e stoepe. Der is elke moarn in fles molke by. As dy flesse nou ris omruile waerd! Hwat sil dy fint in nuvere snút lûke. Om jin de bûsen út to skuorren. In rountsje Willum’.\nOp jou jierdei spilen jimme ek altyd sa'n spultsje. Hwat hiene jimme in wille. Fiif pantsjes stiene der op 'e tafel. Ien mei jittik, ien mei sâlt, ien mei saker, ien mei sjerp en ien mei moster. Om de beurt in blyndoek foar. De oaren forwikselen de pantsjes. ‘Hokker pantsje wolst hawwe?’ ‘It trêdde’. ‘Dou trefst it ek altyd’. Hy die de mûle iepen, tocht dat er sûker of sjerp krige, mar it wie moster. Jim gniisden jim dea. By sa'n spultsje hieten jo net Jan Kreupel mear.\n‘Och, och hwat sil Jelke nuver balte. Mar der is net folle oan as wy der sels net by binne. Sneon soe it sa moai kinne. Wy geane dan mei ús fjouweren nei in gearkomste fan kunstners yn Utert. Hy is altyd let. As wy der al binne moat er fansels syn molke noch drinke. Willum, noch mar in rountsje’.\nIt frommiske sit deun tsjin jo oan, minhear. Under de tafel hat se jou hân pakt en dy op har knibbel lein. Gjinien hat lêst fan jou poat. ‘Proast’.\n‘It soe moai kinne, sneon. Mar net ien fan ús trijen kin sneontomoarns sa bitiid dy flesse forwikselje. Ek proast. Hwat soene wy gnize kinne. Neat oan to dwaen, letter mar ris sjen’.\nEn, minhear, as jo nou ris sneons frij hawwe!\nHja bringe jo yn 'e auto nei de bushalte. Net hielendal der oan ta. It lêste stikje kinne jo wol rinne, efkes yn 'e frisse loft. De flesse mei sabeare molke leit al klear op 'e efterbank. Jo\ntriuwe him by de jas yn. ‘Oant snein, Jan, dan sille wy dy fortelle hoe't it gien is’. Jo fiele jo lokkich!\nIt forwikseljen fan 'e flesse brocht gjin swierrichheden. Jim wiene der efkes lâns riden dy jouns. Alles wie, sa't hja sein hiene. Op 'e stoepe in fleske kofjemolke, twa fleskes fla, en in flesse molke. It wie samar klear: de hân efter de jas, de flesse delsette, de oare pakke, en trochrinne. ‘Hwat sil dy Jelke raer opsjen’.\nJelke wie in goed fuotballer, fortelden hja. Hiene jo der derom wol smjucht op him in loech ôf to sjen? Yn jou doarp wie in fuotbalklub. ‘Wy kinne dy wol as goalpeal brûke’, seine hja altyd tsjin jo. Jo hiene in haet tsjin de fuotballers fan jou doarp.\nIk wit wol, minhear, dat jo sizze: ‘Hwat haw ik hjir nou mei to meitsjen’. Mar, minhear, as hja dy trije grapmakkers nou ris net fine kinne: der binne safolle sinnebrillen, der binne safolle burden en snorren. As nou ris net ien acht slein hie op jimme: der sitte elke joun wol minsken yn dat hoekje, der binne wol mear kreupele lju op 'e wrâld as jo allinnich.\nIk wit wol, minhear, dat jo sizze: ‘Hwat hat dit der nou wer mei to meitsjen, 't is faeks net ûnmooglik, mar dit forhael is bitocht’.\nMar, minhear, as de plysje dat nou ek ris tinkt en jo yn in sel set, fortocht fan moard.


Monumintemerk yn Ljouwert | Omrop Fryslân (advertinsje)\nMonumintemerk yn Ljouwert 12 okt 2013 - 13:00\n0 reaksjes Anthony Gasthûs\nLeo van der Laan fan de monumintewacht\nYn Ljouwert is sneon in grutte monumintemerk. It giet om in ynformaasjemerk dy't bedoeld is foar eigeners fan ryksmonuminten yn de gemeente Ljouwert en it noardlike part fan Boarnsterhim. Op dizze merk kinne belangstellenden bygelyks advys krije oer ûnderhâld fan de gebouwen, finansieringsmooglikheden en wetlike regelingen. Ek is der in gemeentlike webside lansearre mei ynformaasje oer alle monuminten yn de gemeente Ljouwert.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: LjouwertmonumintenView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 12-10Ungelok op A6 by De Lemmer 12-10Akkoart:minder besunigje omrop Besjoch ek...


Ynbraak - Wikipedy\n(Trochferwiisd fan Ynbraken)\nIn ynslein autorút tsjûget fan in auto-ynbraak.\nYnbraak (of yn juridysk jargon braak) is in misdriuw dat it yllegaal iepenbrekken omfiemet fan in gebou of in oar ôfsletten foarwerp, lykas in auto, mei as bedoeling om dat yn te gean. As it yngean fan sa'n gebou of foarwerp net it doel is, sprekt men by it iepenbrekken net fan ynbraak, mar fan fernieling. It doel fan in ynbraak is ornaris om oarmans besittings te stellen. Sadwaande jildt ynbraak foar it rjocht as in strafferswierjende omstannichheid by dieverij. Immen dy't in ynbraak útfiert, is in ynbrekker.\nSoms wurdt in ynbraak by leechsteande gebouwen net dien mei as doel om guod te stellen, mar om jin yn it oangeande gebou nei wenjen te setten. Dan is der gjin sprake fan ynbraak mar fan kreak. Lju dy't dat dogge, binne kreakers, dy't yn Nederlân in beskate wetlike beskerming genietsje. By kreak is trouwens net altyd sprake fan it ynbrekken yn in gebou; soms witte kreakers gewoan de kaai fan in leechsteand gebou te bemachtigjen.\nBytiden slagget it ynbrekkers trouwens ek om in gebou of auto yn te kommen sûnder dat der feitlik sprake is fan ynbraak, om't der neat stikken makke hoecht te wurden. Soks kin bygelyks foarkomme as de eigner fergetten is om de doar op 't slot te dwaan of as er de kaai yn 't slot sitte litten hat. Foar sokke misdriuwen ken it Nederlânske rjocht noch de termen ynslûping en ynklimming, dat ek strafbere delikten binne.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ynbraak&oldid=1036238"\nDizze side is it lêst bewurke op 18 apr 2021 om 00.42.


Echtskieding fan in keunstskilder\nPier Feddema, Gods terskflier. Kristlik Fryske\nFolksbibl. Bolsert 1959.\nOer Pier Feddema syn earste roman Brekkende brânning (1955) haw ik yndertiid net folle goeds sizze kinnen. It wie in op bloed begien en rûchhouwerich stik boereromantyk fol psychologyske drakerichheid út 'e âlde doaze, kompleet mei lilke bolle, tsjerklik houliksûngeriif en bekearing. Gelokkich hat de auteur him mei syn twadde boek net ferskrept: Gods terskflier komt fjouwer jier letter en ik leau dat dat pypskoft de skriuwer Feddema gjin kwea dien hat. Hy is yn dy jierren wat rêstiger en minder holderdebolderich wurden, al ûntbrekke platheden net alhiel en ferfalt er noch wolris yn 'e âlde sûnde. Yn alle gefallen mei wis wêze, dat wy te dwaan hawwe mei in stoffe en in motyf dêr't de skriuwer oant yn it djipst fan syn wêzen oan bún west hat. Dat allinne al hat, wol my oan, him de kâns jûn him gâns in ein boppe it peil fan syn earsteling út te tillen. Yn miljeu- en sfeartekening is in soad dat respekt ôftwingt.\nFeddema hat noch altyd in rûge, hurde, mar op gâns plakken rûnút meinimmende oanpak, it boek hat wat boarstelichs en rûchs,\ndat men, lykas syn skilderwurk, ekspresjonistysk neame mei. En psychologysk, dat mei ek sein wurde, hat er him der net sa guodkeap ôfmakke as yn dat eardere boek.\nGods terskflier is it tryst ferslach fan it mislearre houlik tusken de keunstskilder Hedzer Sybranda en syn frou Rixt Gjaltema, hy in sletten, net botte ûnôfhinklik man, dy't slimme earnst mei de religy makket, dy't ferlet hat fan ferealing en tearens; sij in wat skerpe, fitse en bittere frou dy't him dat wat er winsket net jaan kin. In pear kear wurdt yn dit boek sein dat Rixt ‘him altyd yn 'e kjeld stean litten hat’. Hòkker kjeld, dat is net rjocht dúdlik. Erotyske kjeld, dat wol ús, sjoen Rixt har aard, net oan. Dus: geastlike kjeld, moai wis.\nAl hawwe se twa bern, se reitsje hieltyd fierder fan inoar ôf en meitsje elkoar it libben soer. Net allinne dat Rixt, ûnder ynfloed fan in frij wat karikaturaal úttekene buorfrou, juffer Van Hees, fan it leauwe ôfrekket, mar der binne mear dingen dêr't se net yn lykfine kinne. De skriuwer hat wol tige war dien dat religieus motyf mei in soad klam en omhaal fan wurden nei foaren te skowen, ik leau lykwols dat it wêzenlike konflikt earne oars leit: te min ynteresse by Rixt foar har man syn wurk, te min ferearing, te folle krityk, se is him net ta in ‘stipe’, se is te selsstannich, te ûnôfhinklik, se wijt har net yn oandwaanlike selsopoffering oan har Man-De-Keunstner.\nOp side nei side wurdt dizze trageedzje út 'e doeken dien. Beide ferfalle ta ûntrou, hy earst, dan sy, dan hy wer, dan sy wer. Hy wurdt wat swietich en skoaljongeseftich fereale op in ljochthierrige âld-learlinge, Frouck, dy't foar him it Froulik Ideaal fertsjintwurdiget en oan wa't er him almar sterker en needlottiger ferbûn fielt. Se witte har, sa't dat hjit, rein te be war jen, mar mei lijen, sa goed as, en dat allinne omdat Frouck noch net ta it uterste gean wol. Mar Hedzer hat foar syn gewisse Gods wetten fertrape en dat makket dat er him opfret fan wanhoop en skuldgefoel. Hy wurdt meager en griis fan ellinde.\nRixt siket har treast by in Frysk dichter (se skriuwt sels ek fersen), in Tsjip van der Zee, dy't as persoan op gjin stikken nei út 'e ferve komt, en dy't har, om hokker reden dan ek, gjin bliuwende ferhâlding jout. De echtskieding is yn 't sicht, mar as Rixt (dy't dus sels ek net alhiel skjin op 'e ribben is) troch in stom tafal Hedzer syn ûntrou op it spoar komt, wegeret se meiwurking en rekket de saak oan 't sloeren, wylst Hedzer him mei syn ‘famke’, lykas dat berneftich hjit, iderkear djipper yn 'e nederklits arbeidet:\nhy kin gjin ôfstân mear fan har dwaan, mar ferlanget wol tige nei syn beide bern.\nRixt lykwols leit har hieltyd mear út op in fersoening, se besiket har man werom te winnen, mei brieven, mei help fan in dominy, fan freonen en kunde, mei in berop op Hedzer syn leafde ta de bern. Mar Hedzer, stipe troch syn dappere ideaal-faam, mei wa't er in hearlike romantyske wike yn Gasterlân teneinbringt (mei ‘bêd’, mer krekt sûnder it ‘uterste’), hâldt syn ein fêst en bliuwt yn in tryste winterske iensumheid allinne efter.\nOan 'e ein fan it boek is dan ynienen praat fan twa brieven: ien fan Hedzer oan syn Frouck, dat er har ôfskriuwt, en ien fan Rixt oan him, dat se him frij lit. It ferhaal einiget dan, yn in soad omhaal fan retoaryske stipkes en in floed fan retoryk, mei it yn it sikehûs reitsjen fan Rixt, dy't slim oerspand is, en it yn 't sikehûs reitsjen fan Hedzer, dy't by in Gasterlânske jachtpartij troch in ferdoalde kûgel rekke wurdt. As dan, ek noch nei in sykte, de faam Frouck op 'e lêste bledside in besiik oan it sikehûs bringt, binne alle trije haadpersoanen alteast symboalysk ûnder ien dak brocht, sûnder dat in oplossing yn 't sicht is. In nuveraardige, drakerige ein, miskien te ferklearjen út in langst by de skriuwer om dochs noch in ferfolch yn 't fet te hâlden, dat sjoen it gewicht fan de religieuze oerwegings wol, yn of bûten it sikehûs, op in fersoening fan man en frou delkomme sil. Allinne, Frouck, hoe sil dy it dan rêde?\nIn boek dat der, sa't dat hjit, ‘djip yn lâns giet’, de titel seit it ek al. It boek is sels swier fan pretinsjes, want it freget noch al wat om de religieuze en teologyske kant fan in saak as dizze rjocht te dwaan. Ik betwivelje oft dat Feddema alhiel slagge is. Der steane gâns oerflakkige dingen yn, mar wis is, dat dizze skriuwer de dingen earnstich nimt, àl te earnstich faaks, want de fûnk fan de humor, dy't ornaris seis troch de meast tragyske libbensdingen hinneslacht, kriget hjir nearne in kâns. Spitich is ek, dat Feddema Rixt har oergong nei it ûnleauwe sa oerflakkich en sûnder it minste begryp foarstelt. It bliuwt by wat skellen fan har kant en wat algemien dizich praat oer ‘Jezus as folmakke minske’, dat se fan dy mâle juffer Van Hees oernimt. In man as Hedzer, dy't sels mei it leauwe tangele sit, moast dochs foar de twivel fan oaren ek wat mear begryp hawwe.\nEn dit bringt ús by it haadprobleem dêr't dit boek jin foar set. Feddema hat yn alle oprjochtens stribbe nei in objektive fisy op it houliksprobleem fan Rixt en Hedzer. Hy hat beide partijen rjocht\ndwaan wollen en soms slagget dat him ek wol. Syn ferslach fan houliksmistribelingen, fan beroerde situaasjes, fan al dy opheappe en opkroppe spanningen, docht faken trochlibbe en suver field oan, benammen ek troch de sterke eftergrûnsfear.\nDe frage wêrom't Rixt tekoartsketten is yn eare en earbied foar har man, soe noch oer te praten wêze, al lykje de opfettings yn dit stik fan man Hedzer my frijwat patriargaal èn egoistysk ta, wylst er yn syn leafde foar Frouck suver nea boppe de romantyske bernlikheid fan in skoaljonge útkomt. Hokker man mei griis hier en hurde ûnderfiningen, praat bygelyks sà oer de ‘faam fan syn dreamen’:\n‘Hjoed soe se komme. Yn dreamen seach er har trintene gong troch dizige fjilden, har ljochte krollen boartlik om 'e skouders, it weagjen fan har heupen. Tsjoen, net te begripen tsjoen, skat, omstriele fan it prilste ljocht! ‘Frouck!’ lústere er, ‘silste komme ta myn befrijing hjoed?’’\nOf dit, dêr't de iensume skilder syn leafde foar har útwierret op it doek: ‘Hy skildert - de master skildert. De winen rûze en beare, hy wurdt meinaam yn har grut geweld. ‘Frouck, skat, dyn leafde is in net te berongjen berûzing foar my. Do bist myn langst en myn rêst!’’\nDe twadde helte fan dit boek stiet fol mei sokke net te daaien, bluisterige en lege retoryk. Slimmer lykwols noch is, dat dwers troch de skynbere objektiviteit hinne dochs iderkear wer skriuwers meilijen en beklach nei Hedzer útgiet. Wis, Hedzer is oertsjûge fan eigen skuld, nimme wy oan, hy hat it earst ûntrou begien, ta twa kear ta. Mar de ûntrou fan syn frou, dêr't de skriuwer ús allinne mar oer ynsinuearret, neat oer bewust, fielt Hedzer as in gemiene died oan. Hy is altyd de man dy't de klappen kriget en dy't se mei in soarte fan selsbefrediging ûndergiet. Hy wurdt almar meagerder, hy rint net mear, mar hy stoartelt of sjamperet, hy falt sels fan klearebare ellinde fan de treppen. Der is iderkear in ûnbedoeld mar net ûndúdlik partijkiezen foar de man, tsjin Rixt. Men fernimt dat oan lytse ûnderdielen.\nAs Frouck in kear fan harsels falt, falt se gewoan fan harsels. As Rixt lykwols itselde oerkomt, dan ‘leit hja foar merakel oer de flier.’ It liket as projektearret de skriuwer yn Hedzer beskate gefoelens fan hate, dy't mear yn de skriuwer sels as yn Hedzer libje. As Frouck foar Hedzer fjochtet, is dat har goed rjocht, ja, neffens Frouck hat God sels it sa wold. As Rixt fjochtet om Hedzer werom te winnen, is it opkringerichheid en gemiene berekkening.\nOp sokke stuiten is alle objektiviteit tesiik en kriget dit boek it oansjen fan in ferhoalen selsferdigening. De hâlding fan in skriu-\nwer dy't syn eigen problemen optwingt oan syn romanfigueren. Dy't fan it libben net genôch ôfstân nimme kind hat om it ta literatuer te ferselsstannigjen, te transformearjen, te transponearjen, te sublimearjen.\nDe knappe skilder fan miljeu en sfear is yn it sielkundige dan ek in retoarysk en ûnnuânsearre tinker. De fine nuânse dêr't in konflikt as dit om freget, yn 't bysûnder ek om't it yn in keunstnersfermidden spilet, beskikt Feddema net oer. Boppedat liket syn hiele persoanlikheid, sa't er dy ûnbedoeld en faaks ûnbewust yn dit boek bleatlein hat, ien dy't behearske wurdt fan de eangst, eangst ferhoalen yn religieuze en teologyske dramatyk, eangst foar de wrâld (frjemd foar in keunstner), eangst foar de meiminske, eangst foar de yntelliginsje, eangst foar de frou dy't har selsstannichheid uteret. En dêrfoaroer: langstme nei de swiete koestering fan de leaflike idylle, de mem.\nDe kaai ta dit boek, ek ta de siel fan Hedzer Sybranda en de skriuwer sels, koe tinkt my hjir lizze, dêr't Hedzer earne yn Frouck de ferfanging sjocht fan syn ferstoarne mem. Dat komt mear foar, en dêr sit op himsels gjin skande yn. Mar it bart op in bernlike wize, en dêr sit de oast: de skriuwer hat der sels gjin weet fan en is net by steat efter de uterlike skyn fan de minskesiel de wiere eftergrûnen bleat te lizzen.\nWat in skuldbelidenis wêze moast en wêze wol, is yn wêzen wurden ta in ûnbewust omgûcheljen mei allerhande oare motiven as de wiere. It is net op it stik oan. En krekt dêre jout de skriuwer him bleat, wierskynlik mear as him leaf is.\nover Pier Feddema


Flylân hat nije boargemaster | Omrop Fryslân (advertinsje)\nFlylân hat nije boargemaster 17 des 2009 - 21:10\n0 reaksjes Yorick Haan yn syn hjoeddeistich wenplak Schiedam\nWethâlder Yorick Haan fan Schiedam wurdt sa goed as wis de nije boargemaster fan Flylân. De ried fan Flylân hat him unanym foardroegen foar dy funksje.\nDe 35-jierrige Haan fan Progressief Schiedam is sûnt 2006 wethâlder. Neffens de fertrouwenskommisje is er in bestjoerder mei ûnderfining en diedkrêft. Hy folget Ella Schadd-de Boer op, dy't as waarnimmer fungearre neidat boargemaster Galama nei Stadskanaal gien is.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 17-12Achtkarspelen skoart goed 17-12Frij rêstich op de diken Besjoch ek...


Grinzer brân te sjen yn Fryslân | Omrop Fryslân (advertinsje)\nGrinzer brân te sjen yn Fryslân 07 aug 2006 - 10:32\nDe brân snein yn it Grinzer Hoogkerk wie ek goed te sjen yn easten-Fryslân. Om healwei trijen ûntstie de brân yn in dakbedekkingsfabryk. Omdat de plysje benaud wie foar giftige stoffen waarden de ynwenners fan Súd-Grinslân en de kop fan Drinte advisearre om de ruten ticht te hâlden. Nei mjittings die bliken dat der gjin gefaarlike stoffen oanwêzich wiene. De plysje hie de brân om healwei seizen middeis ûnder kontrôle.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 07-0851 partoeren lotsje foar Freule 07-08Brân by bedriuw Hearrenfean Besjoch ek...


Hendrik Jut - Wikipedy\nHendrik Jacobus Jut (De Haach, 19 july 1851 – Ljouwert, 12 juny 1878) wie in kelner út De Haach waans holle (de kop-fan-jut) sprekwurdlik waard troch in dûbele moard dy 't hy die op 13 desimber 1872.\n3 Plak delikt\nJut waard berne yn De Haach as bûtenechtlik bern fan Maria Geertruida Jut. Neidat er fanwege 'lichemsbeheindens' út militêre tsjinst ûntslein wie, wurke hy om 1870 hinne yn Scheveningen as kelner. Dêr krige hy in relaasje mei Christina Goedvolk (1847-1926), dy't as net-troude mem yn Delft al twa jong ferstoarne bern hân hie. Hja wurke yn 1872 koarte tiid as tsjinstfaam by de rike widdo Maximiliana Theodora van der Kouwen-ten Cate, dy 't yn 1862 in seisde fan har fermogen fan har suster Geertruida Löschen-Ten Cate (earder widdo fan de tige begoedige reder Jan Bonn urven hie mei in wearde fanƒ 39.771,20½.  Dit fertsjintwurdige yn 2009 ûngefear € 356.900.\nChristina waard yn 1872 swier fan Jut en it pear krige jildproblemen omdat hy sûnder wurk rekke wie. Se tochten oan de rike widdo, dy 't de gewoante hie om oan in soad minsken, ek har tsjinstfaam, iepentlik har jewielen en oare besittings sjen te litten en besleaten om har te berôvjen. Jut liende fan syn mem tsien gûne om twa pistoalen en in dolk oan te skaffen. It soe wêze op sinteklaaasjûn, mar omdat de nije tsjinstfaam Leentje Beeloo kweatinkend ike, gie it net troch. Op 13 desimber 1872 sette hy fannijs mei Christina op it hûs ta fan Van der Kouwen oan de Haachske Bogt fan Guinea. Wylst Christina op de boppeferdjipping de widdo ôflate stuts hy earst Leentje Beeloo dea. Dêrnei rôp hy de âlde dame om nei ûnderen ta te kommen mei de wurden "Frou, Leentsje is fan harsels fallen" en makke har ek dea, neidat it har earst noch slagge wie om him te ferwûnjen. Jut en Goedvolk naaiden út mei kostberheden, effekten en jild.\nDagenlang wie De Haach yn top en takel. In fertochte waard arrestearre en de folkslilkens rjochte him op dy fertochte. Hy besocht him yn syn sel op te hingjen. Dêrnei waarden noch twa persoanen oppakt, mar ein 1873 moast de plysje harren alle trije gean litte.\nJut en Goedvolk boasken op 19 febrewaris 1873. Se giene nei New York, ferkochten de sieraden foar 320 dollar en fersulveren de effekten foar mear as tsientûzen dollar. Se kamen al nei twa moanne werom nei Nederlân en setten har ta wenjen yn Vught, dêr 't op 2 july 1873 harren dochter Angelica Arabella Cassandra Christina berne waard. It pear hie lykwols gjin rêst. Yn februari 1874 setten de Juts ôf nei Súd-Afrika mar yn de hjerst fan dat jier kamen se fannijs werom nei Nederlân. Se fêstigen harren yn Rotterdam, dêr 't Hendrik in kofjehûs kocht. Hja krigen op 7 april 1875 in twadde dochter dy 't mar ien dei libbe hat.\nYn dyselde moanne prate Jut syn mûle foarby tsjin in Jan Roelfs, dy 't him ôffrege hie hoe't it kaam dat hy sa ryk wie. Al rillegau waarden Jut en syn frou arrestearre. By hûssiking waard as ûnûntstriidber bewiis in brief fûn dy 't de fermoarde widdo bewarre hie fan har man silger. De publike oandacht wie ôfgryslik en Jut waard yn de kranten presintearre as de grutste, meast trochtrape moardner út de skiednis. Yn alle Haachske etalaazjes wiene de portretten fan de "meunsterlike dieders" te sjen en yn de boekhannels wiene ferskate brosjueres oer de saak te krijen. De dûbele rôfmoard luts net allinnich oandacht troch de grouwéligens derfan, mar ek troch it gefoel fan ûnfeilichheid dy 't se feroarsake: it hie 2½ jier duorre eardat de dieder fûn wie.\nDe útspraak yn it moardproses wie op 6 maaie 1876. Jut waard bystien troch de abbekaat Pieter Cort van der Linden, de lettere minister-presidint. Hendrik Jut krige libbenslang foar dûbele moard. In soad minsken fûnen dat net genôch. Sy woenen foar Jut de deastraf, mar dy wie yn 1870 ôfskaft. Ut eangst foar in folksgerjocht waard hy oerbrocht nei de straffinzenis fan Ljouwert, dêr 't hy twa jier letter op 26-jierrige leeftyd ferstoar.\nChristina waard fanwege dieverij feroardiele ta tolve jier tichthûs. Hja kaam yn 1888 frij, mar waard yn 1890 opnij ta twa jjier sel feroardiele omdat se twa paraplu's en twa stikken sjippe stellen hie. Hja fêstige har yn 1892 yn Haarlim en wertroude op 4 maart 1896 mei in Dútser, de smid Albert Münnemann. Har dochter krige by Keninklik Beslút jan 14 juny 1898 –hja wie doe 25 jier en al troud mei in sekere Sonneville – ek de namme Münnemann, ynstee fan de beruchte namme Jut.\nNeidat Münnemann yn 1907 ferstoar hie Christina it net maklik. Yn guon kranten fan 14 july 1908 ferskynde it ûnwiere berjocht dat hja fermoarde fûn wêze soe yn in folksloazjemint yn Oudewater.  Doe 't hja as 70-jierrige 'widdo Munnema' yn oanmerking komme woe foar in Haarlimmer hofkewente waard dy har wegere op grûn fan har liderlike libbenswannel, har ferhâlding mei in 27-jierrige gerniersfeint en drankmisbrûk. Op 17 septimber 1920 krige hja ûnderkommen yn it earmenhûs yn Haarlim. Hja stoar yn 1926 op 79-jierrige leeftyd.\nKop-fan-jut[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nIn merkeútbater makke de folkslilkens ta jild troch in attraksje dêr 't minsken mei mokerslaggen harren lilkens op ôfreagerje koene kop-fan-jut te neamen. Dêrtroch ûntstie de útdrukking: 'de kop fan Jut wêze', it belije te moatten, de sûndebok wêze.\nGipsen ôfjitsel fan de holle fan Hendrik Jut yn it Universiteitsmuseum fan Grins.\nDe echte holle fan Jut waard nei syn dea op sterk wetter setten en hat jierrenlang te sjen west yn it anatoamysk museum (it "Kabinet fan Camper") fan de Ryksuniversiteit Grins. De flesse dêr't syn holle yn beware waard wie net goed ôfsluten, dêrtroch ferdampe it konservearmiddel en is de holle ferlern gien. Wat der noch fan oer is, is it gipsen ôffjitsel fan de holle yn it Grinzer Universiteitsmuseum.\nPlak delikt[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nDe strjitte dêr't de moard bard wie, de Bogt fan Guinea, waard nei dizze affêre op fersyk fan de bewenners yn 1873 omdoopt ta Huijgenspark. Pas op 13 febrewaris 1996 besleaten Boargemaster en Wethâlders fan De Haach om de âlde namme yn eare te werstellen. De 'nije' Bocht fan Guinea leit tusken it Huijgenspark, it Zieken en it Groenewegje.\n↑ De neilittenskippen fan Geertruida ten Cate en Maarten Christoffel Löschen\n↑ Omrekkentabel gûne / euro Wearde fan de gûne en de euro (International Institute of Social History), rieplachte op 19-7-2009.\n↑ 3,0 3,1 Bocht van Guinea (Google Maps, rieplachte op 19-7-2009)\n↑ Tilburgse Courant, 14 july 1908\n↑ De merkeattraksje wurdt neist kop-fan-jut ek as holle-fan-jut neamd neffens Van Dale, rieplachte op 19-7-2009.\nUntfongen fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Hendrik_Jut&oldid=999483"


W-serie brânwachtstabiliseare drukapparatuer, basearre op 'e lanlike GB27898.3-2011 ûntwerpbasis, hat de lêste prestaasjes en erfaring fan pneumatyske wetterfoarsjenningstechnology de lêste jierren folslein opnommen yn termen fan technology en seleksje fan ûnderdielen.\nXBD Series Fertikale lange as brânstiftingspomp\nXBD fertikale brânstiftingspomp foar lange as is in optimalisearre ûntwerp fjoerpomp basearre op 'e orizjinele LC / X fertikale lange aspomp, op basis fan it ferbetterjen fan' e prestaasjes en feilichheidsbetrouberens fan 'e pomp, dy't spesjaal geskikt is foar de brânwetterfoarsjenning fan' e auto fabryk.\nXBD-serie elektryske horizontale dûbele sûch fjoerpompset is in produkt ûntwikkele troch ús bedriuw neffens de fraach fan 'e merke. De prestaasjes en technyske omstannichheden foldogge oan de easken fan nasjonale standert GB 6245 brânpomp.\nXBD-DP-searje rustfrij stiel ponsende multistage fjoerpomp is in nij produkt ûntwikkele troch ús bedriuw neffens de fraach fan 'e merk en de yntroduksje fan bûtenlânske avansearre technology. De prestaasjes en technyske omstannichheden foldogge oan de easken fan GB6245-2006 fjoerpomp.\nXBD-searje motor fjoerpompset is in nij produkt ûntwikkele troch ús bedriuw neffens de fraach fan 'e merke. De prestaasjes en technyske omstannichheden dêrfan foldogge oan de easken fan GB6245-2006.\nKQTL (R) -resulfurisaasjepompen fan searjes binne ien-poadium horizontale sentrifugale pompen mei ien suiging, ûntwikkele troch Kaiquan Pump Group foar desulfurisaasje-suveringsapparaten fan stienkoal-ienheden yn thermyske krêftplanten.\nKZJXL-serie ûnderwetterde slurry-pompen binne nij type ljocht-ûnderwetterde-slurry-pompen ûntwikkele troch it bedriuw basearre op 'e KZJL-serie pompen. Se binne fertikale cantilever-type ien-poadium sintraal centrifugale pompen.\nKZJ-serie slurry-pompen, ien-poadium horizontaal-type sintrifugale slurry-pompen, binne nij-type wear- en korrosjebestindige slurry-pompen ûntwikkele troch ús Shijiazhuang-bedriuw. Mei de fraach fan slurry-pompen nimt it ta yn elektryske krêft, metallurgy, gemyske engineering, boumaterialen.


Neakenfotografy - Wikipedy\n(Trochwiisd fan Neakenfotograaf)\nIn foarbyld fan keunstsinnige neakenfotografy. (Model Iryna Stevens, foto fan Jim Sweenley.)\nNeakenfotografy is it neaken fotografearjen fan it minsklik lichem. Der besteane ferskate redens om minsken neaken op 'e foto setten.\nYn it foarste plak moat men dêrby tinke oan wittenskiplike en ûnderrjochtsjende doelen, lykas etnografyske stúdzjes, ûndersyk nei de minsklike fysiology, en ûnderwiis op it mêd fan biology en mear spesifyk seksuële omgong. By foto's dy't om sokke redens makke wurde, leit de klam net op skientme of erotyk, mar op it ûnderwerp wêrfoar't de foto makke wurdt. Sokke foto's binne yn begjinsel fan in illústratyf aard, en krije dêrom gauris in ûnderskrift dat de oandacht fêstiget op wichtige ûnderdielen om 'e byhearrende tekst te ûnderstypjen.\nOard foarmet neakenfotografy in wichtich ûnderdiel fan fotografyske keunst, wêrby't mei û.m. kosmetika en beljochting de klam lein wurdt op 'e estetyske skientme en op kreätiviteit, sadat erotyk mar in bykommende saak wurdt. Yn dizze foarm giet neakenfotografy werom oant de njoggentjinde iuw, fuort nei't de fotografy útfûn wie. Manlike neakenens hat hjirby altiten minder populêr west as froulike neakenens, mar dat wie ek al sa by neakenskilderijen, wêr't dizze keunstfoarm eins in fuortsetting fan is.\nGeorgia O’Keeffe, Hands and Breasts (1919) fan Alfred Stieglitz.\nTrêd is der glamourfotografy, wat in sjenre fan fotografy is wêrby't de ûnderwerpen, dy't faker al as net froulik binne, portrettearre wurde op in romantyske of seksueel oantreklike manear. De modellen kinne dêrby folslein oanklaaid of foar in part ûntklaaid wêze, mar binne nea hielendal neaken. Ek minderjierrigen kinne it ûnderwerp wêze fan glamourfotografy, mar dy sille dan net ûntklaaid yn byld brocht wurde.\nIn stap fierder giet neakenfotografy foar folwoeksenen, bekend út neakenblêden as de Playboy en de Penthouse, wêrby't in neakenmodel hielendal út 'e klean giet en faak ek har fagina sjen lit. Al moat hjirby oantekene wurde dat in protte fotorapportaazjes út 'e Playboy, benammen dy fan bekende persoanen, keunstsinnige aspiraasjes hawwe. Soks is faak daliks al te sjen oan it format: as de rapportaazje hielendal of foar in part yn swart-wyt is, wol men it yn 'e regel artistyk lykje litte.\nWer in stap fierder giet pornografyske fotografy, wêrby't de modellen net inkeld neaken posearje, mar boppedat seksuële hannelings ferrjochtsje, dy't útinoar rinne kin fan masturbaasje oant folslein geslachtsferkear. Oer it algemien wurdt hjir de grins lutsen fan wat noch ta neakenfotografy rekkene wurde kin, en falt pornografyske fotografy dêr dus net ûnder.\nUntfongen fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Neakenfotografy&oldid=983158"\nDizze side is it lêst bewurke op 12 jan 2020 om 00.31.


Is sosjale media twaddende marketeers fuort fan massa media? | Martech Zone\nDit is in aardich fertelle infografyk fan Sprout Social dat wat djippere gefolgen hat dan marketeers miskien ree binne om te akseptearjen. De infografyk wurdt neamd 6 Trends foar sosjale media dy't 2017 oernimme sille en rint troch elk sosjale mediakanaal, hoe't konsumintegedrach feroaret, en de foarútgong fan technologyen lykas keunstmjittige yntelliginsje.\nKombineare mei on-demand video, advertinsjeblokkearjende technologyen, en de groei fan 1: 1-kanalen lykas Snapchat en marketeers moatte har batch- en blastreklame opnij besjen dy't elk jier dwaande binne. De keaper hat no de krêft om te finen wat se nedich binne, as se it nedich binne, wêr't se it nedich binne, tsjin in priis wêr't se it wolle. De fersmallingsopsjes foar bedriuwen wize op ynvestearjen yn 'e ûnderfining fan har klanten en direkt relaasjes bouwe.\nSels yn relaasjes tusken bedriuwen en bedriuwen, akkount-basearre marketing rydt resultaten. Wylst brede reklame net dea is, is it doelbewuste, personaliseare strategyen dy't de reis fan 'e klant begjinne te riden - net de advertinsjes dy't oeral pleistere wêr't se net nei sykje.\nTrends foar sosjale media 2017\nAI-linzen foar Facebook en Instagram - Wat skyn fan foarsizzend fisuele ûnderfiningen kin op 'e koarte hoarizon wêze foar Facebook, mar ik bin der net wis fan dat de AI-hûnen op dit punt wurde loslitten yn ús sosjale media-reis. Ik vermoed dat it earste gebrûk sil wêze om advertinsjes oan fisuele smaak te passen.\nMear kletservice Chatbots - wylst de needsaak foar personalisearre en 1: 1-relaasjes groeie sil, tankber binne d'r technologyen dy't sille helpe om de boarnen te ferminderjen dy't nedich binne om superieure resultaten te berikken. Chatbots kinne wurde brûkt om detaillearre ynformaasje te leverjen yn in konversaasjebenadering dy't konsuminten of bedriuwen net útsette - alles wylst konvertearingssifers ferheegje en besikers helpe.\nBetelle ynhâld giet troch mei regearjen - As d'r ien ding is dat marketeers begripe is dat sosjale media in brêge bouwe tusken jo produkten en tsjinsten en de konsuminten as bedriuwen wêr't jo se foar wolle krije. As de sosjale mediaplatfoarms ferfine groeie, wite jo dat brêge djoerder wurdt!\nPrioriteit op bedriuwsfunksjes & Analytics - Ik bin der net wis fan features is krekt - ik leau dat foardielen, wearde en ûnderfining binne wêr't sosjale media belutsenens, oanwinst, behâlden, en de wearde fan ús relaasjes mei ús klanten ferheegje. Analytics is hjirfoar ymperatyf - mar ik soe kieze foar in ienfâldige ûnderfining dy't yngrypt dan it tafoegjen fan in oerfloed oan funksjes dy't ûnsinlik binne.\nFuort gean fan automatisearring - Ik bin hjir ek wat skeptysk oer. Yn 2017 sille marketeers alle automatisearring nedich wêze dy't se kinne behannelje om superieure resultaten te berikken mei minimale boarnen. Ik sil lykwols stelle dat it ferfine ark moatte wêze dy't de folgjende belutsenens online harkje, segmentearje, personalisearje en foarsizze fia sosjale media.\nSosjaal winkelje en direkte oankeapen - Tegearre mei de mooglikheid om kado's maklik te keapjen, te donearjen of te stjoeren, sil gebrûk meitsje fan brûkersgenerearre ynhâld in groeiende trend wêze. Wy sille in berjocht diele oer Stackla al gau is dat heul geweldig, en ferheegje de konversaasjeraten soms 30% foar guon produkten.\nD'r is net folle twifel oer de groei en ferfining dy't sosjale media sille hawwe yn 2017. Wylst bedriuwen trochgean mei striid - mar 34% fan 'e lytse bedriuwen brûkt sosjale media om mei klanten yn petear te gean en te praten, hast in tredde fan alle konsuminten sei dat de sosjale oanwêzigens fan in merk de grutste reden om nije produkten of tsjinsten te besykjen. En 57% fan konsuminten keapet faker fan in merk dat se folgje\nTags: 2017 trendsinfographicsosjale kampanjessosjale folgjendeautomatisearring fan sosjale mediasosjale media infografyskesosjale mediatrendssosjale mediatrends 2017sosjale oanwêzigenssosjale ferkeapsosjale winkeljesprút sosjaaltrends


Sêfte science fiction - Wikipedy\nSêfte science fiction\nUrsula K. Le Guin, wa har wurk oft in goed foarbyld is fan sêfte science fiction.\nSêfte science fiction, of yn it Ingelsk soft science fiction, is in subsjenre of kategory fan science fiction, en kin op twa manearen omskreaun wurde:\nIt behannelet de "sêfte" wittenskippen, en yn it bysûnder sosjale wittenskippen lykas antropology, sosjology, psychology en filosofy, ynstee fan masineboukunde en/of de "hurde" wittenskippen (lykas natuerkunde, skiekunde en astronomy).\nIt is net wittenskiplik akkuraat of oannimlik, en dêrmei it tsjinstelde fan hurde science fiction.\nDy lêste tsjinstelling is wêr't de term 'sêfte science fiction' weikomt, mei't dy ein 1970-er jierren betocht is troch de Australyske letterkundige Peter Nicholls as in namme foar science fiction dy't net beflapt wurde koe ûnder de earder besteande term 'hurde science fiction'.\nHoe't it ek krekt omskreaun wurde mei, feit is dat sêfte science fiction him mear taleit op 'e beskriuwing fan personaazjes en optochte maatskippijen as op 'e beskriuwing fan wittenskip en masines. It is net in bot sekuere term, mei't it ferskil tusken 'sêft' en 'hurd' net fêstleit en ek net troch eltsenien erkend wurdt. Boppedat omfiemet in science fiction-ferhaal gauris eleminten fan sawol sêfte as hurde science fiction. Men kin dêrom faak net mei wissichheid sizze ta hokker subsjenre of kategory oft sa'n ferhaal heart. It fierst dat men op dat mêd dan gean kin is troch te sizzen dat dit ferhaal mear skaaimerken fan sêfte science fiction hat, wylst dat ferhaal mear skaaimerken omfettet fan hurde science fiction. It hat ek te krijen mei persoanlike opfettings. Guon (natuerkundich ûnderleine) lêzers sille eltse ôfwiking fan it mooglike of wierskynlike (lykas flugger-as-ljochtreizgjen) beskôgje as in skaaimerk fan sêfte science fiction, wylst oaren in klam op karakterûnwikkeling of op 'e maatskiplike ymplikaasjes fan 'e ynfiering fan folslein mooglike mar nije technology as in ôfwiking beskôgje kinne fan 'e fokus op wittenskip en technology dêr't yn harren eagen hurde science fiction om heart te draaien.\nHistoarysk wurdt H.G. Wells as ien fan 'e earste skriuwers fan sêfte science fiction beskôge, mei't er him konsintrearre op 'e personaazjes en op harren emoasjes en ynteraksjes ynstee fan op 'e wittenskip of technology efter bygelyks ûnsichtberens (yn The Invisible Man, út 1897) of tiidreizgjen (yn The Time Machine, út 1895). Neffens guon letterkundigen soe de sêfte science fiction fan Wells en dy syn tiidgenoaten, lykas Jules Verne, him ûntjûn hawwe út 'e Goatyske fiksje (in ier subsjenre fan horror) fan Mary Shelley en Edgar Allan Poe.\nYn 'e 1950-er jierren dominearre de sêfte foarm it hiele science fiction-sjenre, en ek yn 'e desennia dêrnei joech it mar stadich terrein priis oan hurde science fiction. Guon fan 'e bekendste foarbylden fan sêfte science fiction wie it oeuvre fan 'e Amerikaanske skriuwster Ursula K. Le Guin, en yn 't bysûnder har roman The Left Hand of Darkness, út 1969. Yn 'e 1980-er jierren ûntstie in oar science fiction-subsjenre, cyberpunk, út sêfte science fiction. Letterkundige Carol McGuirk ûnderskiedt yn 'e hjoeddeistige sêfte science fiction twa streamings: ien dy't se omskriuwt as 'humanistyske science fiction', dy't him taleit op minsken en oare wêzens ynstee fan op technology, en ien dy't se omskriuwt as 'science fiction noir', dy't him taleit op 'e negative aspekten fan it minsklik aard, faak tsjin in dystopyske of post-apokalyptyske eftergrûn.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Sêfte_science_fiction&oldid=956368"\nDizze side is it lêst bewurke op 8 apr 2019 om 16.15.


Dillion Harper - Wikipedy\nDillion Harper, echte namme ûnbekend (Jupiter (Floarida), 27 septimber 1991), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan mingd blank en Yndiaansk etnysk komôf, wa har namme oft ek wol (mis)stavere wurdt as Dillon Harper. Hja hat fierders ek wol ûnder allinnich har foarnamme Dillion wurke. Harper sette yn 2012 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile sûnt yn in grut tal films. Hja hat trijeris nominearre west foar in AVN Award.\nnammen Dillon Harper, Dillion, Dillon\nberteplak Jupiter (Floarida)\nHarper waard yn 1991 berne yn Jupiter, yn 'e Amerikaanske steat Floarida. Hja is fan mingd etnysk komôf, mei sawol Iersk as Sjeroky-bloed. Yn 'e tiid dat se foar mûlhygiëniste learde, begûn Harper neaken te posearjen om har stúdzje te bekostjen. Dêrby stie se mei fotoreportaazjes yn neakenblêden lykas Hustler en Score. Yn novimber 2013 wie se de Hustler Honey fan 'e moanne.\nDillion Harper yn 2014.\nYn 2012, doe't se 21 jier âld wie, makke Harper har debút yn in pornografyske film. Neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) hie se ein 2016 yn mear as 235 pornofilms spile, û.m. foar sokke foaroansteande labels as Evil Angel, Devil's Film, New Sensations, Wicked Pictures, Digital Sin, Red Light District, Elegant Angel, Hustler Video, Penthouse, Jules Jordan Video, Zero Tolerance, Digital Playground, Adam & Eve en Diabolic Video.\nEk hat se wol wurke foar minder bekende filmstudio's, lykas Shane's World, Pure Play Media, Metro, Mile High Media en Girlfriends Films. Fierders hat Harper ek in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, wêrûnder BangBros, Reality Kings, Brazzers en Naughty America. Hja hat trijeris nominearre west foar in AVN Award (de Oscar fan 'e pornowrâld): twa kear yn 2014, yn 'e kategoryen bêste groepsekssêne en bêste nije stjer, en ien kear yn 2015, op 'e nij yn 'e kategory bêste groepsekssêne.\nHarper wurdt fertsjintwurdige troch it ympressariaat AMA Adult Modeling yn Floarida en troch 101 Adult Modeling yn Los Angeles. Nei eigen sizzen mei se graach op it strân kuierje en nei de bergen gean te kampearjen.\nHarper is fan mingd blank en Yndiaansk ras, mei brune eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.66 m lang, mei in gewicht fan 50 kg, en in natuerlike kupmaat 32D. Behalven piercings troch har earlellen hat se ek in nâlpiercing. Tatoeaazjes hat se lykwols net.\n2014 AVN Award nominearre bêste groepsekssêne (mei Anikka Albrite, Mischa Brooks, Ashley Fires, Remy LaCroix, Riley Reid en Manuel Ferrara) Manuel Ferrara: Reverse Gangbang\nnominearre nije stjer fan it jier n.f.t.\n2015 AVN Award nominearre bêste groepsekssêne (mei Dana DeArmond, Karmen Karma, Sara Luvv, Jessica Madison, Rilynn Rae, Katie St. Ives, Chad Alva,\nDaniel Hunter, Jessy Jones, Jason Matrix en Bradley Remington) Private Lives\n(in) Offisjele webside fan Dillion Harper\n(in) Biografy en filmografy fan Dillion Harper yn 'e Internet Movie Database (IMDb)\n(in) Biografyske gegevens en filmografy fan Dillion Harper yn 'e Internet Adult Film Database (IAFD)\n(in) Biografyske gegevens fan Dillion Harper op FreeOnes\nBiografy en filmografy fan Dillion Harper yn 'e Internet Movie Database (IMDb)\nBiografyske gegevens en filmografy fan Dillion Harper yn 'e Internet Adult Film Database (IAFD)\nBiografyske gegevens fan Dillion Harper op FreeOnes\nBeheinde biografy fan Dillion Harper\nOfbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Dillion Harper fan Wikimedia Commons.\nUntfongen fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Dillion_Harper&oldid=898597"\nLêst bewurke op 12 okt 2017 om 16.52


Zwart topskutter foar Oranje | Omrop Fryslân (advertinsje)\nZwart topskutter foar Oranje 14 okt 2012 - 14:30\nDe kuorballers fan Jong Oranje ha de earste wedstriid op it WK kuorbal ûnder 23 jier mei 46-12 wûn fan Yndia. De seleksje fan bûnscoach Wim Scholtmeijer wie fierstente sterk foar Yndia. Erwin Zwart fan LDODK wie mei acht treffers topskoarder foar Oranje, tegearre mei Francy Crielaars. Ek Sieta Bijker fan LDODK spile in hiele wedstriid yn it Oranje-shirt.\nEk de twadde wedstriid tsjin Ingelân waard sneintemiddei wûn mei 22-14. It WK ûnder 23 jier fynt plak yn Barcelona en duorret oant en mei 20 oktober.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: kuorbalWKBarcelonaErwin ZwartView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 14-10Aris ferliest spektakelstik 14-10Spitse yn aksje tsjin Frankryk Besjoch ek...


Mear subsidiearre banen fuort | Omrop Fryslân (advertinsje)\nMear subsidiearre banen fuort 19 nov 2003 - 00:00\nLjouwert skrast takom jier hûndert arbeidsplakken dy't mei subsydzjes betelle wurde. It frijkommen jild is om minsken yn de bystân oan wurk te helpen. De stêd skraste earder al 143 subsidiearre banen fanwege besunigings. De measte fan har ha ûnderwilens in reguliere baan fûn. Der binne yn Ljouwert no noch 600 saneamde ID-banen oer. Yn de takomst tinkt wethâlder Brok dat der foar sa'n 250 minsken subsidiearre wurk oerbliuwt.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 19-11VVD tsjin mear wetterskipslêsten 19-11Ien ynstânsje bystânskontrôle Besjoch ek...


Marrit Leenstra brûns op EK | Omrop Fryslân (advertinsje)\nMarrit Leenstra brûns op EK 09 jan 2011 - 17:14\nDe top trije fan it EK (foto: Sportfoto.nl)\nMarrit Leenstra hat knap brûns pakt op it EK Allround yn it Italiaanske Collalbo. It is har earste medaille op in kampioenskip by de senioaren. Op de ôfslutende 5000 meter einige Leenstra as sechde yn 7:28,06. Se koe wol har konkurrinte Diane Valkenburg yn it klassemint foar bliuwe. Valkenburg waard fjirde. Europeesk kampioene waard de Tsjechyske Martine Sábliková, nei 7:07,78 op de 5 km. Ireen Wüst, 7:18,70 op de 5 km, waard twadde yn de einstân.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 10-01Fûle brân yn skuorre 09-01Orca swimt nei goud Besjoch ek...


Brânwacht belibbet drokke, mar 'beheersbare' jierwiksel | Omrop Fryslân\nBrânwacht belibbet drokke, mar 'beheersbare' jierwiksel\n01 jan 2022 - 14:51\nIt hat in unrêstige âldjiersnacht west foar de brânwacht yn Fryslân. Der moast meardere kearen útriden wurden foar it bestriden fan brannen.\nDe âldjiersnacht yn Fryslân:\nDe brânwacht is fan âldjiersdei oant nijjiersdei 08.00 oere 69 kear alarmearre. Dat is wat minder as ferline jier, doe lei dat oantal op 76. It jier dêrfoar wie it 83 kear. De brânwacht moast it faakst yn aksje komme yn it noardeasten fan Fryslân.\nDer wiene benammen strjitbrannen. De grutste ynset wie by in skuorrebrân yn Stiens, oan it begjin fan de jûn. Om't it net dúdlik wie oft der noch bisten yn de skuorre wiene, is út foarsoarch opskaald nei middelbrân. Der stiene úteinlik gjin bisten yn de skuorre.\nNeffens direkteur Wim Kleinhuis fan de Veiligheidsregio Fryslân hie de brânwacht nettsjinsteande de drokte alles wol ûnder kontrôle.\n'Vervelend en onnodig'\n"Het was voor Brandweer Fryslân een drukke, maar beheersbare nacht. De jaarwisseling werd in sommige delen van onze provincie uitbundig gevierd, en op een aantal plekken werden hulpverleners door omstanders gehinderd bij het uitvoeren van hun werk."\nDat minsken de brânwacht hinderen yn harren wurk, dêr is Kleinhuis net oer te sprekken. "Heel erg vervelend en onnodig. Mede dankzij de ondersteuning van de politie hebben onze mensen hun werk goed kunnen doen."\nFoar de Fryske sikehuzen en Dokterswacht Friesland wie de drokte te fergelykjen mei ferline jier, mei in lyts tal meldingen troch fjoerwurk. De Fryske sikehuzen ha gjin melding dien fan agresje of geweld tsjin it personiel.\nWim Kleinhuis, direkteur fan de Veiligheidsregio Fryslân\nME op ferskate plakken bekûgele mei fjoerwurk, plysje brûkt triengas yn Burdaard Plysje hâldt fiif minsken oan yn âldjiersnacht yn Fryslân, ME fiif kear ynset Plysjeman lichtferwûne yn Tsjummearum, ien oanhâlding Automobilist slim ferwûne by ferkearsûngelok yn Sânhuzen\nbrânwacht sikehûzen Veiligheidsregio Fryslân jierwiksel\nVVD Fryslân út 'e skroeven mei twa Fryske partijleden yn kabinet


Belize dollar Nei Yen wikselkoers skiednis (2022)\nBelize dollar Nei Yen wikselkoers skiednis\nBelize dollar Nei Yen wikselkoers skiednis skiednis sûnt 2006 oant 2022. Currency conversion chart Belize dollar Nei Yen (2022).\nWy hâlde in skiednis fan 'e wikselkoersen fan alle faluta's foar elk jier. Jo kinne de skiednis fan Belize dollar oant Yen hjir foar elk jier en foar in oare perioade fine. De heule skiednis fan Belize dollar oant Yen wikselkoers foar elk jier. De skiednis fan Belize dollar oant Yen wikselkoers fan 1992 oant 2022 is te krijen op dizze pagina. Alle offertes fan Belize dollar oant Yen fan 1992 oant 2022 binne hjir.\nDe grafyk fan 'e skiednis fan Belize dollar oant Yen toant alle sitaten yn' e ôfrûne 30 jier. Grafyk fan 'e skiednis fan offertes fan Belize dollar oant Yen sûnt 1992 online en fergees. In fergese grafyk fan 'e skiednis fan Belize dollar oant Yen it ôfrûne jier. Jo kinne de krekte Belize dollar -taryf op 'e kaart útfine as jo hoverje oer de selekteare datum. De grafyk foar wikselkoersen hat ynteraktive prompts. Beweech oer de grafyk.\nConvert Belize dollar Nei Yen Belize dollar Nei Yen Wikselkoers Belize dollar Nei Yen live op Forex exchange market\nMay 2022 64.742258\nApril 2022 58.744224\nMaart 2022 64.006851\nFebrewaris 2022 57.124748\nJannewaris 2022 57.504857\nDe skiednis fan Belize dollar oant Yen wikselkoersen is sûnt 1992 yn 'e tabel beskikber. Dizze Belize dollar oant Yen wikselkoersen yn 'e tabel foar elk jier binne hjir fergees. In online tabel oer de skiednis fan offertes fan Belize dollar / Yen faluta foar elk jier sûnt 1992 is makke op dizze pagina. Jo kinne Belize dollar oant Yen wikselkoers sjen foar elk jier en foar elke moanne. Klikje op de link fan it jier. Om Belize dollar nei Yen offertes foar te sjen foar elke moanne, klikje jo op de keppeling yn 'e tabel fan jierren.\nIn feroaring yn 'e wikselkoers oer in lange perioade is dúdlik te sjen op ús pagina oer de skiednis fan wikselkoersen. Ynskatte hoefolle de munt is feroare oer 10, 20 of 30 jier. Sjoch in diagram mei offertes oer in lange tiid. De dynamyk op lange termyn fan Belize dollar oant Yen oer in desennia is mooglik te skatten op dizze pagina. Kies in oare munt yn plak fan Yen om de skiednis fan Belize dollar út te finen tsjin in oare munt.\nYn ús database kinne jo de skiednis fan elke faluta nei ien fan 'e lêste jierren sjen. In fergese skiednis fan offertes fan alle faluta\_'s yn \_'e ôfrûne 30 jier yn dizze seksje fan\_' e webside moneyratestoday.com Wikselkoersen yn it ferline, foar elk jier. De skiednis fan Belize dollar wikselkoers foar elk selektearre jier is fergees te krijen as jo op de kepling fan it jier klikke yn 'e tabel foar skiednis fan sitaten.


Omrop Fryslân: Harnehal yn Tsjummearum slút takom jier definityf de doarren\nHarnehal yn Tsjummearum slút takom jier definityf de doarren\nDe kosten foar enerzjy hawwe ûnder oare foar de Harnehal de daar ticht dien. Takom jier giet de hal yn Tsjummearum definityf ticht.\nLês mear oer: Harnehal yn Tsjummearum slút takom jier definityf de doarren.\nDe provinsje wol wat oan dwaan oan de krapte oan húsdokters mei it digitale platfoarm '11 Huisartsen'. De PvdA-steatefraksje set fraachtekens by de webside.\nLês mear oer: PvdA: "Ynformaasje op húsdoktersplatfoarm is net kompleet".\nTsegab Hebtemariam Hagos is noch mar 21 jier, mar hy hat al in hiel libben achter de rêch.\nLês mear oer: Ratatoelje #10 Stooffleis út Eritreä fan Tsegab.\nSkiermûntseach kriget hieltyd faker fragen oer drones boppe it eilân. De gemeente wol strangere regels.\nLês mear oer: Skiermûntseach freget minister om strangere regels foar drones.\nWetterskip kontrolearret 150 kilometer oan wâlskanten op skuorren\nSe rinne mei izeren prippers by de wâlskanten del en stekke dy yn de grûn. Meiwurkers fan Wetterskip Fryslân kontrolearje de kaaien op gefaarlike drûchteskuorren.\nLês mear oer: Wetterskip kontrolearret 150 kilometer oan wâlskanten op skuorren.\nBewenners binne net thús en dêrom kinne in pear balkons net kontrolearre wurde op asbest. Tongersdei wie der brân yn de flat oan it Anjenplein.\nLês mear oer: Bewenners net thús, asbestûndersyk noch net klear.\nUs kollumniste Hilda Talsma fermakke har yn it ferline poerbêst op it doarpsfeest, mar mei de jierren wurdt se wat kiezziger.\nLês mear oer: Kollum: "Doarpsfeest".\nDer is jierren oer praat, mar lang om let is der begûn mei it útbaggerjen fan it Westgat, tusken Skiermûntseach en It Amelân.\nLês mear oer: Haven Lauwerseach wurdt berikber makke foar grutte fiskersskippen.\nProbleem readbûnte kij yn fosfaatregeling trochskood nei provinsje\nLês mear oer: Probleem readbûnte kij yn fosfaatregeling trochskood nei provinsje .\nOp Facebook hat de plysje in oprop pleatst om ruten en doarren goed ôf te sluten, ek mei it moaie waar.\nLês mear oer: Plysje warskôget foar ynbrekkers yn Bûtenpost en omkriten.