Hoe hearlik roek it bûtedoar! Maitiid, maitiid! floite de skelfink yn Foppe Liuwes syn hôf, - hearstû my wol, âlde húsman? Bistû ek net bliid? Sjoch de priel fan de lânsdouwe, draacht se net as in keninginne har kleurich keninklik kleed, mei blossems benaaid en sinne-glâns deryn beweefd? Sjoch it wetter, hoe klear as it is en hoe stil... Sjoch de lytse wetternestjes fan 'e stikeltsjes roeikjen, sjoch de swâne-blommen, hoe't se stadich blêden en knoppen út har longerjend herte poarje litte, om ek mar sinneskyn te heinen, tûzenris sinneskyn! Sjoch it waaien fan 'e teare felettene blomtûfen fan 'e pinksterblommen yn dyn finne en it gesoei fan 'e wytbesnijde hagetokken op dyn diken... is 't dy ek gjin wille dit alles, o húsman? -\nFoppe Liuwes hearde de skelfink wol sjongen en seach ek wol de moaie maitiid om him hinne, mar hy suchte... Dizze winter hie hy wat bedobje moatten yn syn hert... dat hie him tige sear dien... hy hie op 't heden gjin lust oan geniet. Hoe hie 't syn ferhoping west, noch ienris wer it âlde Fryslan, sa nei ferkleefd mei syn hiele libben, yn gloarje herrizen te sjen! Hoe bekaaid wie 'r útkaam! Alles lei no ommers yn gruzeleminten. En no hja dêr yn 'e Haach drok dwaande, om Fryslân noch lytser te krijen, syn selsstânigens te ûntfytmanjen en syn jild yn te palmjen. Hoe hate hy dy Coert fan Beijma, dy saneamde representant, dy't foarstelle doarst yn 'e Nasjonale Fergearring, om plechtich haat oan it stedhâlderskip en alle oerhearsking te swarren! Nimmen wie him byfallen - sa settene se him pyk, mar sei wie it, en hy makke him sa lilk, dat hy skodde de fusten fan poere argewaasje. Wie dat in kearel! wie dat in Fries! Immen, dy't alle war diich, om Fryslân yn 't leech te bringen en kroep foar de hege hearen, om mar in Hollânsk plûmke te krijen en mei bean te wurden op in Hollânsk gearset. Hy en âlde Fan Rhee! O it wiene de beide kweageesten fan Fryslân en hja soene ek wol sa lang skrippe, om it foargoed yn 'e bedelte te hompen. Hy koe se allebeide wol fergrieme, sjedêr! en hy makke himsels hoe langer hoe lilker, en seach net iens, dat 'r immen dat opdraaide nei harres ta. Bedaard bleau 'r stean, doe't hy murk, Foppe seach him net en snúfde ris in noasfol op fan al dy hearlike geuren, hjir yn 't hôfke om 'e nocht te krijen. Wat ûnthjitte it allegear\nin moaie risping, de beammen stiene suver wyt!\nDer knapte in dea tokje op 'e grûn en Foppe Liuwes draaide him moai gysten om. ‘Hea Roanes, bistû dêr?’ sei 'r hertlikwei en hja fûstken. ‘Kom mei yn 'e hûs te kofjedrinken.’\n‘'t Is hast skande,’ sei dy op syn kalme, bedaarde manear, ‘sok waar en dan yn 'e hûs...’ en syn hânen aaiden in blossemtokje, dat him oan 't skouder ta hinge, mar hy tepte it net ôf. O dy triljende sinneweelde, hokker leaflik byld rôp dit alles by him wekker! Hy fielde, ek hy hearde by dit alles, jong, sterk en bloeikrêftich yn syn swietste soppen, fan gjin gesting of onhuerens bedoarn.\nSyn eagen skitteren, hja dikeren yn 'e fierte, wist 'r dêr net Bouwekleaster yn syn tsjustere beammen, wenne dêr Wolmoed net, it swietgeurige blossemtokje yn it maitiidshôf fan syn hert? Wat wist in âldman fan soks? Dy soarte fan lju stoarren har staf op it ferline. Dat wie dochs foar altyd fuort... Hy woe it nije... de driuw fan syn sûn bloed frege twingerich de skeakeling oan de takomst... leafde, it húsgesin, it bern...\nEn dizze moaie maitiid, wie hy net it ûnthjit fan dit alles, hearde 'r net in muzykjen fan sêfte snaren en lokke dat net ta alle rein en suver geniet...?\nAl tocht 'r sa fan alles byinoar, foar it each bleau 'r like bedaard as altyd, pandere Foppe Liuwes efternei nei de lamkes ta en de biggen en it bêste kokeal, fan 'e moarn fongen, en einliks kamen se yn 'e hûs te kofjedrinken. ‘En dû bliuwst hjoed mar by uzes te iten,’ ornearre Foppe Liuwes, ‘en dan kinst fanmiddei wol meiride nei 't Kleaster ta. Ik gien dochs mei de seas. Of hoechste hjoed net hinne?’ pleage 'r mei in bizich glimke. 't Min sin sakseare wat, no't hy selskip hie. Hy koestere him oan 'e jonkheid fan Roanes as oan in waarm fjoer. Hy sette him heech, dizze skûtmakkerssoan fan Eastermar, en 't soe Wolmoed nea berouwe, as se mei dizze nei 't gritenijhûs ta gyng, tocht him. Dy rare markejûn fan Optwizel hie dochs noch earne goed foar west.\nDy middeis rieden se tegearre op 'e kromsidige seas, heech boppe it stof fan 'e wei, troch de moaie, bloeiende wrâld. Hja koene fier sjen... gjin dize loek syn sulveren streken tusken 't fiere en 't tichtebye... 't wie allegear sa klear, sa fris, en 't kaam sa folmakke út 'e Skepper syn seinjende hân, dat de nije pracht fan it jier makke har suver stil.\nSà rieden hja in hiel set. De iensume sânreden lâns en doe oer 'e Hamsterheide... yn it âld weinspoar wipte de seas op en del en mennichten fan heideblommen sneuvelen ûnder de grutte tsjellen... Hjir en dêr in inkelde spjir, in jeneverbeamke, oars de wide hege blauwe himel en de brune heide inoars maten, no yn simmerhearlikheid, winters yn earmoeds bitterheid. By Bindert Japiks stiene de skuorredoarren op en Wytse seach alris út... It like dêr wol boelguod, sa fol stie it hiem fan allerhâne soarte fan weinen, bolderweinen, in giel oaljelinnen kappe dêr stiif oer spand, seazen, ierdkarren, in pear faaie-tonnen, in inkelde moaie karosse foar fjouwer hynsders en yn 'e kamp foarhûs roannen sa'n sechstich hynsders.\n‘No, no!’ sei Foppe Liuwes en seach dit alles oan. Hoe soe hjoed dit weromsjen wêze fan 'e Oranjemannen, nei de tsjinstuit fan Dokkum útinoar stood as wat guozzeplúm nei alle wynstreken. Inkelden, dy't tichteby wennen, kaam 'r jitteris wol te wurd, mar sokken fan Ingwierrum en Anjum en Boerum en de efter-Ljouwerts, wiene se net as skippen, wachtsjend foar ien slûs in amerij, sa tichteby en nea yn it libben wer dyselde reis!\n‘Miskearret der no nimmen mear?’ waarde der frege, doe't se ynkamen yn 'e grutte skuorre, wêr wol in hûndert man har opwachte. Stadich waarden de nammen oproppen út de neiste kontreinen... presint wiene de measten, en dy't der net wiene, dêr joech in oar foar lúd en fan dy't fierst ôfwennen, kaam allinne de oerste of foaroanman op it aljemint. Finzen noch inkelden, mar de measten alwer los tsjin in heech losjild.\nIt wie Wytse Binderts Cloosterman, dy't út namme fan syn heit de list foarlies en doe't hy by de namme fan Jan Binnes kaam, stûke syn lûd efkes.\nAl de oaren waarden stil.\n‘Jan Binnes!’ sei Wytse Binderts. De huodden kamen ôf.\n‘Jan Binnes is de holle ôfslein foar de goede saak fan Oranje de 18de fan selle fan dit jier en syn stof is beïerdige folgens oarder fan al de Oranjemannen op it Aldwâldemer hôf. Dit doch ik, Fan Scheltinga fan Stynsgea, te witten oan al dizze lju hjirre. Hy hat syn libben jûn foar ús saak. Litte wy syn namme yn eare hâlde.’\nIn inkelde bange stumper riboske efkes, ware de geest fan Jan Binnes net yn har foarmidden om?\nWer trof de klank fan in bekende namme Foppe Liuwes syn earen. ‘Master Marten Joukes?’ waarde roppen.\n‘Ferkomt yn 'e finzenis te Ljouwert al sont selle.’ In dof gemompel gyng troch de rigen, seagen se it lytse opljeppen mantsje noch net oan 'e spits fan syn folkje út 'e Wâlden? en no al sont moannen yn 'e wiete kelderhôle fan 't tichthús! Foppe Liuwes gyng 't neiernôch, krekt as wie 'r op in begraffenisse fan leaven.\n‘En no freonen, komt it alderslimste jitte,’sei Bindert Japiks. ‘No komt de kniper op 'e skine. Ik begjin sa njonkenlytsen te tinken, dat allinne twa fan de earmsten der útpikt binne, om 'e koarte dea op 't skavot en 'e lange marteldea yn 'e finzenis te stjerren, om't der dochs neat op har te ferheljen is. As se tûzenen besitten hiene, wiene se ek wol sparre... no wiene se goedkeape offers ta fermoedsoening fan 'e wraak fan 'e Jacobijnen. De libbenen moatte bliede... Frankryk easket ommers jild, tûzenen, hûnderttûzenen, noch mear... En ienkear... sil ús it fjoer noch wol neier oan 'e teannen lein wurde, dan komme ús bern oan bar...\nDer kaam beweging ûnder 't folk... ‘Safier is 't dochs noch net?’ oppeneare ien benaud. ‘Sitte wy dan al sa yn 't ûnleech, dat wy gjin kant mear út kinne?’\n‘Praat fan gelok, as 't noch net slimmer wurdt. Justerjûne let krige ik dit brief... Geuke Ljibbes wit fansels wol, dat wy hjir hjoed byinoar binne, dêr soarget de ferrieder yn ús foarmidden wol foar. Men moast him ôfsoalje, dat 'r der noait wer sin oan hie, om hjir te judasjen.’ Banjer, hielendal efteroan by 't skuorrefinster, slûpte fuort. Immen joech him in stomp, hy stroffele oer 'e efterhússtrjitte... syn possenaasje wie no útspile, fielde 'r wol, it jildfertsjinjen dien. En Foppe Liuwes brocht him tebinnen, wat de jonker ienkear sei hie dêr dy jûne yn 't húske te Jistrum.\nNo begoan Bindert Japiks sels de lange ‘dagvaarding’ foar te lêzen, opmakke fan 't Geregte fan Achtkarspelen en ûndertekene fan Geuke Ljibbes en Fan der Kooij en wêr de nammen1 op foarkamen fan allegearre, dy't oan de Kollumer opstân mei hândiedich west hiene, en lies teffens de boete op, wêr se ta feroardield wiene.\nIt wie sa stil, men soe wol in spjelde fallen hearre kinne. D' iene seach teglûp nei de oare, mar elts foar oar hâlde him grut foar syn buorman.\nEinliks swijde it swiere lûd fan Bindert Japiks. Hy tearde it pompier op en stiek it yn 'e bûs. ‘En no, wat sizze jimm' hjirta?’ tante 'r de lju. ‘Wy ha rare lege eagen smiten, freonen! Is der no ek ien by, dy't it muoit, hy komme op. Of ha wy it allegear foar Oranje oer en yn Oranje foar Fryslân, it selsstânige Fryslân, frij fan Hollânske twingerij!’ en doe watte sêfter: ‘Alle leafde freget har offers freonen... alle lok wurdt ommers betelle mei syn eigen priis... Dizze priis is heech, taast ús oan yn ús goed. De measten sill' der har om bekrimpe moatte, in tindere brogge en faken in sûpke jenever minder. No, dêr kin 't sûnder, dy broudrank fan 'e divel is nin minske ea goed bekaam... Mar wat my o sa sear docht, freonen... it is net de straf... of it jild... of de kweanamme, dy't se ús oanwriuwe sille yn Hollân... mar it is de saak sels. It hat de lêste útsetter west foar ús. No is der gjin ferwin mear op. Wy kinne om ús hinne gnauwe as in snoek yn 'e fûke, it jout ús neat mear. Hollân krijt ús no alhiel yn 'e besnijing. Fryslân wurdt in wingewest, ôfbeuld as in âld hynsder foar in swiere fracht fan skulden... no en foar alle tiden, en al ús gloarje sill' se ta har nimme. Skrippe se al net, om ús ús Hegeskoalle te ûntstellen? Fryslân moat ta de wrâld út... As se koene, soene se selst de taal en de namme der útsnije wolle as in minskehert út syn lichem...’\nDe oaren bleaune stom, gjinien hie in wjerwurd, mar it gyng har troch ieren en sinen. In nu ver gemompel begoan warber te wurden yn alle hoeken fan 'e grutte skuorre, it wie in swier stik, om dizze bittere wierheid ferkropje te moatten.\nEinliks sei der immen bedest: ‘Bindert kin 't ús no allegear wol slim tefoaren prate, soe 't altemets noch net wat tafalle kinne? Men merkt der hjir noch net folle fan as no ja... mei dat jild is no wol slim, mar dêr ha wy ek de kâns foar hân om te winnen. Hokker grûn hat Bindert foar al dizze slimme fermoedens?’\n‘As men immen wat te Hen freget, is men al hear ôf, en as men frjemd yn 'e hûs hellet, om dêr te regearjen, wurdt men sels slaaf. Hy sit by de skerm en men yn 'e sigerige herne. Tinkst, dat Frankryk it rike Hollan om 'e nocht helpt? Witste noch net, dat wy yn 't koart in fyftichste penning opbringe moatte fan al ús goed en mar in rinte krije fan 3½%... as wy se krije?! Brekt de ynkertiering ús allegear op den duer net de nekke? Tinkst sims, dat ik myn fiif man ynkertiering altemets om 'e nocht útbesteegje yn 'e Hamster harbarge? En wy binn' noch lang net oan 'e ein fan 'e tiden ta.’\nFoppe Liuwes, ek ien fan de âlderein, nikte byfallich. De jongeren woe 't net oan, hoe slim as 't wol stie, och, as men jong is, kin men alles tille... dan leit it hiele libben der foar as in effene wei. Mar al njonkenlytsen leart in minske hifkjen en soargjen... de jonkheid libbet der mar op los as de soldaat saterdeijûns. Moandeis is 'r al mak, tocht Foppe Liuwes, wylt 'r sa ris om him hinne seach yn 'e healtsjustere skuorre en hjir en dêr in goekunder tanikte. Hea, dêr stie ek in kloftsje Boerumers, Joege Innes yn 't foarmidden, en hy gyng deropta en hja fûstken, mar it antlit bleau stoef en hja seagen bedrukt.\nOch, it jild wie noch wol oer te kommen, dat net, al soe har 't helter wol útstrûpt wurde en de pong yn 'e alderlangste knoop komme! Mar dy grêven diene it him, ien op it Aldwâldemer tsjerkhôf, twa yn Driezum, en trije yn Ikkerwâld! It wiene offers fan minsken, dy't it Bataafske regear frege hie, in moai bewys fan 'e heechromme bruorskipeftichheid! De tûmeskroeven setten se linkendewei al mar kniperiger oan, earst de frijdom kwyt, doe it jild en no! de earste soannen fan it folk sels, dy't oars neat gjin kwea dien hiene as dat hja it wettich gesach fan 'e Oranjes, it har fan God taskikte regear, hânhavenje woene.\nSoe 'r dit noch ienkear belibje meie, dit regear wer op syn troane te sjen? de flagge nochris wer waaie op 'e Eastermarder toer ta eare fan 'e jierdei fan 'e stedhâlder, goudsjeblommen yn syn tún siedzje te kinnen, sûnder dat der immen kaam en skuorre se der by nacht en ûntiid út? Och hy wie in âldman en Joege Innes en safolle oaren wiene it ek... licht wiene se al lang yn it hinnekleed bespjelde, ear't it safier kaam. En dochs... hy twivele net oan Heger Bestel, nei dizze tiid fan benauwinge en druk kaam ek ienkear wer in bettere tiid. Dan soe it folk wer frij wurde en 't wêze sa 's alear: Fryslân wer it frije, moaie lân, en in Fryske Oranje, draagjend yn eare en grutskens de Fryske kroan, dy't him takaam en wêr it hiele folk syn rjuchtsbesef him yn skoarre, dy drage te kinnen...\nHoe'n moaie dream wie 't, hoe'n betiizjende tsjoen fan takomstbylden! 't Koe allegear sa komme, al wie 't no noch mar in drôge, mar is net alles, wat no wurklikheid is, net ienkear ûntstien út wat doe spotsk drôge hjitten waarde?\nBindert Japiks drôge net, dy hânele koartberet en koel. Hy siet op in ierdkarre en skreau de nammen op fan 'e lju, waans wapens al yn-\nlevere wiene1 op 't Stynsgeaer gritenijhûs of dy se weismiten hiene yn 'e stedsgrêft fan Dokkum. Ek skreau 'r de nammen op fan 'e lju, hielendal troch earmoed ûnbekwaam ta boetebeteljen. It wiene mar in stik of seis, want it folk, hândiedich oan it ferset, hearde ta de geseten lju. Earme lúsangels hâlden it mei it Frânske gesach, hja hiene ommers nea wat te ferliezen, altyd te winnen, as 't ris oan 't ferdielen fan 'e bút takaam. Hoe soene se der dan yn omskuorre, as dy bêste brave patriotten har ris frij lieten te dwaan nei har eigen wil! Hoe soene se sels skrippe, om it measte te krijen, al moast der dan ek in húsman om dea. As hja it mar hiene! - tocht Foppe-om.\nFierders lies 'r ûnder deadlike stiltme it brief fan 'e jonker foar:\n‘Hampton Court de 30ste van April 1797.\nMijne seer getrouwe Vrinden.\nDeeze wordt UEdn. geschreven uit de residentie van onzen Frieschen Souverein, te weten Hampton Court, waar ik na eene seer sware reis van zes dagen door Gods genade toch nog behouden ben aangekomen. Ik ben nu, waar ik moet sijn, in de schaduw van mijn', ja onzen seer beminden Vorst. Toch gaat mijn verlangen uit naar mijn vertreden Land en naar mijn verslagen, verootmoedigde vrinden. Wij hebben ons spel gespeeld, wij hebben verloren.\nIk zie de toekomst donker in, mijn Heer doet het evenzoo.\nHij weet niet en waarhenen zich te wenden, zijn herte is in bittere droefenisse om 't gene en is geschied.\nLaat ons allen onze oogen opheffen naar de bergen, vanwaar wederom eenmaal onze hulpe komen zal. De Heere is ook de God der legerscharen, Hij leidt ze naar Zijn wil.\nSeer zoude het mij verblijden, te mogen vernemen, of onze vrinden Jan Binnes en meester Marten en de anderen huiswaarts sijn gekeerd ende of se nog sijn beboet.\nDeeze wordt UEdn. gezonden door de tusschenkomste van Porter uit Harlingen en zende de Uwen ook alzoo.\nIk groet U allen seer, mijne Vrinden, in 't bizondere Bindert Japiks\nin 't Clooster en Wibe Lubberts: Gedenkt mijner - banneling - in den gebede:\nWat roerden de wurden út dit syn brief teare snaren oan! It hert spriek ta it hert, ja wol dat! -\nEn einliks fermoanne Bindert Japiks de lju yn in koart, earnstich wurd, goedwei de boeten te beteljen, de saak lei der no dochs sa ta, hja wiene oerlevere oan 'e dogeneaten en ferroppe foar it Hof te Ljouwert of sa, om 'e boeten ferlytse te krijen, soe dochs neat jaan, om't Hollân raasde om jild en dit moast wer as in lyts pynstillinkje brûkt wurde.\n‘Mar wy wolle neat mei dat Hollân út te stean ha! Wat maalt ús dat Hollân?’ rôpen inkelden en hoe't Bindert Japiks, Fan Scheltinga en Joege Innes ek pratene, it folk bleau rare roerich. ‘Woll' jimm' it nochris besykje en dat it ús wer ôfgiet as te Dokkum?’ frege Bindert Japiks.\nDêr prústen se ek raar tsjinoan. Nee, dat no just net... ‘No, wat woll' jimm' dan? Komm' op, dy't in útwei wit...’\nIt bleau stil ûnder 't folk, mar einliks pinfiske in bysûnder balstjoerigen maat: ‘As wy no as ien man ris wegeren, om dy boeten te beteljen, wat soe ús dan oerkomme kinne?’\n‘Dan krigest skúsjeboelguod, alles ferkoft en dan op 'e keap ta tsien man ynkertiering...1 en ast dy dan noch al te raar postuerste en net om lyk wolste... no, de bile is dêr altyd skerp te Ljouwert en der is gjin grutter plezier foar Hollân, as dêr in frije Fryske nekke ûnder,’ sei Fan Scheltinga bitter.\nIt snie har troch it hert, dizze wurden. Wie it sa? Ja, it wie sa! Dat hie Hollân al lang in grutte argewaasje west, dat rike Fryslân dêre ûnder syn eigen regear, dijende fan wolfeart en frede... de Hegeskoalle te Frentsjer tige yn bloei en mennich learde ôfleverjend, waans namme\nklonk as in klok... Fryslân fleurich, sûnder grutte skulden en wol mei grutte baten, wat stiek it Hollân de eagen út! Dêr moast in ein oan komme, wa kin yn 'e wrâld de fleur fan buorman sjen en wurdt net oergeunstich?\nEn no hiene se Fryslân yn 'e besnijing! goed knevele ek! en lei it der spinfuotsjend, machteleas foar! Hoe soene se it no tramtearje, ear't se it einliks genedich de deastek joegen. Der moast neat fan 'e âlde gloarje bliuwe! In útplundere hûs! in kealskodde beam! En dan koe 't folk gean, wêr it woe, as 't teminsten noch op 'e poaten stean koe...\nIt jûne nei de moaie snein. Elts ried nei hûs, wrok yn it herte, opstandich it moed. Wat Bindert Japiks en Fan Scheltinga seine, wier wie it, befestige it sûn ferstân har, mar in oaren, tigen fûlen twinger, it gefoel, stie òp tsjin dizze twinglandij. En dan fan frjemd! Hie 't ien fan 't eigen folk west, in Fries ûnder 'e Friezen, hja hiene noch mei tsjinsin dwaan wold, wat hy gebea, al soe 't dan ek wrokjendewei west ha, mar in frjemd oerweldner!? Wûndere plannen spoeken der dy moaie fredige jûne yn in bulte hollen om. Hja seagen neat fan 'e hearlike wrâld om har hinne, hja kearden sa djip ta harselme yn, dat de bûtewrâld bestie net iens mear op dit stuit, allinne haat! haat! bemastere har tinzen en joech de sêftere fielings fan leafde en ferjouwing in triuw yn 'e bedelte. -\nFoppe Liuwes bleau te iten by Wolmoed-en-dy. Wie 'r dêr net as thús? En Wobbe en hy kuieren tegearre it lân nochris in eintsje út en beseagen de nije frucht, dy't der oerwaaide op 'e jûnsigen as in hearlik ûnthjit. De lege sinne streake 'er noch goudglânzich oer, in fûgeltsje, sêft fan lûd, song 'er noch syn sankje. It lûdsje wie sa fyn, it lûdsje wie sa tear, krekt as koe 't hast net ta jubel komme en woe it dochs sa minlike graach...\nIt wie sa maitiidseftige jong, dit allegearre, en Foppe Liuwes en Wobbe, de beide âlde mantsjes, fielden har op 't heden o sa âld... âlder as hja ea west hiene.\nHja hearden lûd praten en laaitsjen en seagen Wytse en Ritske mei Roanes Gearts kuierjen yn 't kleasterhôf, de wallen neisneupend, as der al ripe wylde ierdbeikes wiene... Hja koene noch laaitsje, dy trije, it gyng har noch net botte nei...\n‘It bliuwt mar oan mei ús Wolmoed,’ sei Foppe Liuwes en syn eagen kipten wolgefallich Roanes út 'e trije. ‘Wat seistû derfan Wobbe?’\n‘Dy binn' foarinoar besteld, dat ha 'k al lang bespeurd,’ nikte Wobbe\nwis... ‘Us Wolmoed is keken en as sokken har wat yn 'e holle sette, dan slacht gjin minskewil it der ea wer út. As 't in ferkeardenien west hie, hiene wy der neat oan dwaan kind... no't it in goedenien is, liket it my in seine ta fan de Heare. Hy wit, wat it weeske nedich hat, wy beide, jo en ik binn' âlde minsken en Lysbeth ek, wy ha ús measte tal jierren hjir hân en hoe dan? It bern hat in stipe fanneden.’\n‘Soe hy dêr ta doge?’ hifke Foppe Liuwes útfreegjendewei, al hie hy foar himsels Roanes Gearts al tiden as sadanich beskôge.\n‘Sjoch,’ sei Wobbe, ‘jo hâlde it stil fansels... ik ha ris nei him fernaam sa nei 't iene en 't oare. Hy hat jild fansels en dan hat immen ek fijannen, guont, dy't it him fergunne, mar de boaden by syn heites meie him graach lije en syn kammeraten binne ek goedsoartige lju. En it laach is goed...’\n‘Bêst,’ sei Foppe Liuwes deropta. ‘Ik ken se fan âlder ta âlder, it is gjin oastich hout om sa te sizzen.’ Sa kâlten dy âlde mantsjes dêr mei-inoar om, wylt de jonge feinten laaitsjend en pratend om hûs en hear kuieren. Roanes loerde alris skean nei de pleats, wêr hy syn famke wiste, en dan pleagen Wytse en Ritske him sa, dat hy waarde der hast mâl fan. Syn donker, djip baslûd klonk fol en helder en sims spitsten de beide âlde mantsjes de earen. Dan ferstiene se in koartswilich wurdsje.\n‘Jonge! jonge!’ sei Foppe Liuwes... ‘doe't wy ek noch sa jong wiene...! wat wie 't doe moai...’\n‘It is noch moai,’ sei Wobbe droechwei. -\nLysbeth raspe krekt de tsiis oer 'e broggen, doe kamen de manlju yn. ‘Wy binn' roppich as hinnepiken, no Foppe-om?’\n‘It hat in minne dei west,’ suchte dy. ‘Men soe einliks net ite moatte fanwegen al dy aaklikheden...’\n‘Kom, kom!’ susse Lysbeth, ‘mar gau in flaubyt. Noait de holle hingje litte, altyd der mar wer krankyl en fleurich by. Elts minske sit wolris yn 'e skuorsek, en de bêste medisyn is jimmer, de holle heech en de mage fol.’\n‘Jo prate wat,’ en Foppe Liuwes suchte noch djipper... ‘Wêr is it fanke?’\n‘Efkes nei de buorren nei de kammeraatskes. Sjoch, dêr komt se krekt oan.’ De âlde eagen fan al dy trije minsken seagen fol leafde nei har... de fleur en de gloarje fan har libben. Hiene se se mei-inoar net opsaaid as in lamke, doe't heit en mem it net mear koene? Hiene se\ndêr alle trije net likefolle oanpart oan? Elts foar oar easke syn part op, liet him net oer in strie lûke, fielde him dêr like nei ta as de oare, Lysbeth einliks aldermeast... Wat soene dy manlju ek al!\nDêr kaam se oan, har leave, jonge pop! De sinne hie se yn de rêch, no like se grutter as oars. En wat stie dat nije gielsitsen pakje swierich en dêr de wytkanten skelk by foar. Al wennen se efterôf, hja wist noch wol fan moade, en 't moaiste út de fyndoekspoep syn marse achte se noch mar krekt goedernôch foar har. Al hie Wolmoed har eigen bern west, hja hie net mâlder mei har wêze kind, tocht se.\nEfter de elzenwâl seach noch ien har... Roanes stie dêr, hielendal wei yn leaflik oanskôgjen... Ut de fierte wei by in bocht fan 'e reed kaam hja in eintsje lyk op him yn... hy stie dêr stil nei te sjen, foar 't uterlike sa bedaard as altyd. Ritske en Wytse op in distânsje grânzen: ‘Pas op, datst net yn 'e sleat falste. Dêr 's wetter en Wolmoed net,’ en hja ferknypten har foar wille. Roanes diich, as hearde 'r neat. Ien tel waarde 'er yn syn siele in gerdyn oplicht en de binnekeamer fan it lok syn doar seach 'r en hy gyng der ta'n yn, stil en stadich, de djippe priuwer, want dat wie 'r. Hy preau oan 'e djipste roersels ta it sidderjende lok... hy naam it ta him as in rjucht...\nEn hja kaam tichteby, gyng de hoeke om, linich fan swaai en yn 'e hûs. En noch altyd stie hy dêr, yn dreamen wei...\n‘Wolst altemets ek in elzenbeam wurde? Kom, gien mei yn 'e hûs, Roanes. Fan acht oere ôf oan twa oere ta kinst se strak-ansens besjen... Hja hat ek in deaplakje op 't wang,’ pleage Ritske. ‘Hjir oansje,’ en hy wiisde op syn burdstoppelich kin. ‘Wy kenn' Wolmoed ek wol, no Wytse?’\n‘Fan oansjende, hear Roanes,’ sei Wytse heech en gyng neist Roanes yn 'e hûs. -\nYn 't oankommen fan 'e lije foarjiersnacht wie diskear in wûndere hearlikheid. It hie yn lang net reind, no foel der somwilen út in tsjuster wolkje, hiel even in droeve glim oer 'e grutte moanne, in hantsjefol bûterdrippen. Hja foelen rjucht del en makken net folle gewach yn dizze stille bloeiende wrâld, al trúnden se ek de stadigen en 'e loaien en 'e letkommers oan ta bloeiberens. De lêste knoppen troaiken se ta iepengean, de lêste ikeblêden om de oprôle blêdspruten har kleverigens los te litten. In moaiwaarûltsje rôp, ien fan 'e Stynsgeaer bosken andere gysten... twa... trijeris, krektsalang, dat de oare waarde stil.\nDe kamperfoelje geure, de michjes gûnzelen belust om 'e tafel, foar\nhar oanrjuchte ta in feestmiel, en fan geurige ranken beskûle, brette de bûnte specht op in fol tal aaien yn 't holle fan in stamme. Dy stie deun by 't hûs, in âld boekebeam wie 't. It lette de fûgel net, want it folk dêre liet him betien, al woe hy ek twaris briede, hja soene him net ferbâlje. Heech yn 'e beam, dêr rûsde somwilen de snjitterige rein, efkes stil, efkes wiet, en no skynde de moanne wer. Lysbeth toffele nei de hutte ta te fjoerbestopjen, Wobbe skoatele de útdoar. Foppe-om wie al lang wer fuort, lyts yninoardûkt mantsje, op 'e hege seas seagen se him weiwurden dat út nei de Hamster buorren, op 'e jûn wol feiliger paad as dy iensume heide.\nRoanes siet op syn âld plak foar de hurd, no kâld, en de plaat en it koperen hurdsje moai oppoetst en in pronk fan in readkoperen grutte tsjettel oan 't haal. It skoarstienkleed roek fan stisel en de hiele keamer fan terpentyn. Hy helle syn pypke ris út de bûs en stie yn bestân. De toebak lei oars al foar him... in folle pûde bêste Jouster hearebaai... mar joech 't einliks wol pas hjir te smoken?\nStadich, hiel lytse snúfkes tusken tûme en finger, begoan 'r de piip dan dochs mar te stopjen. Wolmoed snjitte der noch efkes út, ticht by him lâns, hy hearde it fertrietlik gejammer fan 'e kofjemûne yn 't foarhús en gepraat yn 'e molkenkeamer. Syn eagen wykten net fan 'e doar en by 't ynkommen seach 'r har fol en grut mei leave, twingerige langstme oan. Hja glimke jongfammige bedêst tsjin him, wylt hja it tinnene kofjekantsje op it komfoarke sette en de brune klontsjes yn 'e glêzene klontsjepot dêrneist en de Dimter koeke.\nEn doe siet se, in lytse prinsesse, op har troan, al wie 't ek mar in knopkestoel en dêr in kaffen kjessen op. Hoe gau wie 'r by har...! hoe swiet de earste swiete pea...!\nDe stuoltsjeklok roan as in hurddraver... d' oeren kopketûmelen, gnizerige kwajonges, inoar foarby. Roanes hie net folle te keap... hy triuwke en patte syn lytse pop almaroan en as se har ris efkes út syn earms loswynde, dan hâlde 'r dochs har hantsjes yn syn grutte brunen.\n‘Ik kin dy net wer misse, Wolmoed,’ sei 'r op 't lêst hiel stadich en sunich. ‘Strak-ansens komt de simmer en de haaiïng... dan sil ik dochs in skoft net komme kinne... En ik kin net sûnder dy... Hoe soe 't no moatte?’\nHja sei neat, siet, de hânen yn sines en 't lytse kopke tsjin syn skouder oan, stil foar har út te sjen. ‘Sa 's dû dochste, is 't my goed,’ sei hja\nop 't lêst, as in sike sa sêft. Yn 'e grutte keamer wie 't as geflúster.\n‘Pop!’ sei 'r en loek har wer ticht tsjin him oan... ‘En as ik no ris sei, om takommende maaie te trouwen, wat soest dan sizze?’ en yn syn moai djip lûd, suver as in sulveren klok, reaunte in trilling fan twivel. Al hope 'r sont tiden, al leaude 'r sont in set, och, al syn lok hinge op 't heden as in lytse sulveren kûgel te soeien boppe in djippe swarte kolke fan leed... En it lot boarte 'ermei, boarte mei him en syn leafde. Hokker kant út, jong minskebern... in flimende smert of in jubeljende freugd...?\nHja nustele har tige ticht tsjin him oan, deun neist him flústere se: ‘Dat soe my ek goed wêze, Roanes...’\nYn 'e foarmoarn gyng hy nei hûs... de stille paden del nei Easter-mar. De beammen dripten noch nei, mar it reinde net mear en alles roek oeribele swiet, krekt as hie de hiele wrâld syn kostlikste geuren bewarre foar krekt dizze nacht. De lânen fol blommen geuren, de hagebeammen op 'e diken, de wylde roaskes yn 'e sleatswallen, en by in iensum boerehûs stie in âlde kastanje yn folle bloei. De jonge, blide moarn waarde warber yn 't easten en in sêfte roazereade skimer trille oer 'e loft, al fierder en fierder teante 'r, ont it hiele easten as in blom yn 't roazereade iepenbloeide. En dêrfoar... en ek gjin inkelde beam mear, stie allinne dy iene kastanjebeam en bloeide.\nTûzenris bloeide 'r, tûzenris de jonge maitiid droech 'r op syn swiere âlde tokken.\nRoanes Gearts bleau in amerij stean en preau syn skiente en liet de heugenisse hjiroan stilwei sinke as in sulverstien yn 'e djipten fan syn op 't heden o sa ontfankelik gemoed. Hoe'n dei, hoe'n nacht...! De pilgrimsreize fan 'e minske, wat in hearlik, freugderyk paad, hok in wûnderen geniet it reizgjen tegearre al den dei, sa 's no syn kenber foarlân wêze soe...\nGeart skûtmakker hearde syn soan thúskommen. Hy makke krekt rislewaasje, om fan 't bêd te gean en ris yn 't waar te sjen. ‘Bistû 't Roanes?’ rôp 'r.\n‘Ja,’ rôp dy werom en de jubel fan it lok lake yn syn swier lûd. Heit wist genôch. -\nDe simmer gyng as in jonge, sterke helt syn hastige wegen. De seinen waarden harre, de stannen foelen, de bynstokken wipten op en del op de haaiweinen en hâlden, sêft fan twang, it balstjoerige nije hea yn lust, en op in jûne yn 't lêst fan juny waarden de earste foark-\nfollen hea yn 'e gollen loege. Hoe geurich dy nije risping! hoe streksum dy nije wintertarring! De sinneskyn fan withoefolle sinneskyndagen wie deryn... de swiete balsemrook fan miljoenen blommen, de stille seine fan net te tellen reindrippen... de soeiïng fan withoefolle streakjende wyntwirren, tantsjende om siedsjes falle te litten foar it kommende jier, dat no syn tried al spoan tusken it wêzende en it kommende. Natuer koe ommers gjin stilstân... dizze mem har flitige hân koe gjin hjeljûn...\nDe haaiïng wie krekt dien, doe brocht de biisjager de tynge bylâns, it Geregte fan Achtkarspelen soe sitting hâlde yn 'e Hamster tsjerke te boete-opfandeljen. -\n‘No kin 't dan oan 't strûpen takomme,’ sei Bindert Japiks stoef. ‘Wat seistû, Anty?’\n‘Sa lang as ik myn seis jonges noch mar om my hinne ha, sis ik neat,’ andere dy.\nBindert Japiks begriep de wink... der foel gjin wurd mear yn 'e húshâlding oer dizze saak.\nEn de middeis fan 'e 27ste july 1797 trieken se allegear nei de Hamster tsjerke ta. Dêr sieten Keuning, Geuke Ljibbes en Fan der Kooij al yn 't fjouwerkant, goed fersegele efter it hekje en in wacht fan fyftich patriotten dêromhinne. 't Koe ris knipe... en dea is 't lêste.\nHar moaie gloednije faaitonne stie foar 't weardshús. 't Koe in nije wein lije, monsieur Poppéus de Rhee hie beskikke litten en jouwe har in ferearinge fan elkmis fiifhûndert gûne, om't se sa goed de skuldigen by de kraach krige hiene en de wapens ynlevere. Hússikings hiene se der om dwaan moatten, net sunich ek, en alles útfikeleard ta 't lytste bytsje ta. Der soe noch wolris in houdegen oerbliuwe, mar 't measte wie binnen. De fette baarch koe net mear wrotte, hy wie foargoed ringe en hoegde no allinne mar mear slachte te wurden, om 't smoar derút te snijen.\nDe tsjerke wie al fol benaud en deemoedich folk, doe kaam Bindert Japiks Cloosterman, earste tsjerkfâd fan Droegeham en 't Bouwe-kleaster, der oanstappen... syn seis jonges efter him oan.\n‘Wat moatte dy lytsen?’ sei de hûnegiseler by de doar en wiisde nei Nanne en Anne, beukers fan trettsjin en alve jier.\n‘Mei,’ sei Bindert Japiks stoef.\n‘Mar it binn' noch mar bern mei jo wolnimmen. Der kin in hiele fersteuring fan komme,’ abbeleare de hûnegiseler dêrjin, de eagen dan\nwer skean op Bindert Japiks, dan wer skean op 'e hearen yn 't fjouwerkant. Hy waarde der hjit fan.\n‘Dû kinst nei de lju dêr tagean en freegje, ast dy net betroust,’ sei Bindert Japiks koartwei en bleau yn 'e tsjerkedoar stean mei 't gesicht op 't fjouwerkant. De hûnegiseler hipte nei de hearen.\n‘Heit!’ flústere Ritske.\n‘Stil no,’ hjitte Bindert Japiks him. ‘Harkje en swij, dat jimm' letter witte, wat der hjoed bart, bern.’\n‘De hearen sizze, lytse bern wurde hjoed keard. It is gjin preek, mar in fergearring fan 'e hearen patriotten.’\n‘Bliuw hjir mar efkes stean, bern, en harkje nau ta, wat ik no fierder sis,’ sei Bindert Japiks en gyng lykme-allinne yn 'e tsjerke op. As 't koe, o as 't koe, moast dy Keuning pyk set wurde!\n‘Meie dy bern deryn as net?’ frege 'r bedaardwei oan Keuning, mar syn bloed, dat sear.\n‘Nee,’ sei Keuning sneuterjendewei, ‘'t is no gjin gefimel fan sa'n doomnee hjoed, 't is in gearkomste fan it Frânske gesach, om de oproerlingen boete betelje te litten. Witt' jo dat noch net iens, man?’ Guont gniisden, guont, dy't Bindert koene, fleagen oerein, om as de need oan 'e man kaam, him te helpen. De wacht hie de hân al oan de houdegen, fyftich skerpe wapens soene der dan dochs wol oarder yn hâlde kinne, tocht har.\nStadich gyng Bindert Japiks noch mear foarút, nei 't fjouwerkant ta. Hja stiene no lyk foarinoar oer, de deadsfijannen. Keuning waarde al wat wyt om 'e noas... it wie him oandroegen fan Banjer, it koe hjir hjoed wolris rare nuten kreakje, en al hie 'r noch sa'n wapene folk om him hinne, men wist net, wêr in razene kearel ta yn steat wie en ien kûgel is der mar nedich foar ien hert... mar hy skoarre himsels ta ferset en knypte de lippen stiif opinoar.\n‘Dy bern net deryn, Wybren Keuning?’ frege Bindert Japiks no sa lûd, dat it klonk oer 'e tsjerke.\n‘Nee! sis ik ommers!’ andere Keuning breinroer.\n‘Dan der allegear mar út!’ rôp Bindert Japiks. ‘Ik as preses tsjerkfâd wol jimm' hjir net mear ha. Wêr 's jimm' tastimming?! Derút en fluch in bytsje. Staat en tsjerke binn' no skaat... dû hast hjir neat mear te sizzen, jonkje. Toe gau, gien yn 'e faaitonne sitten en rop dêr de lju byinoar...’\nIt wie in smoarhjitte dei... en Keuning siet ek leaver yn 't skaad. ‘O dû divel!’ flokte 'r.\n‘'t Is altyd kamp en noait woan,’ gniiske Bindert Japiks koeltsjes, ‘as tusken ús de hotte de file rekket, no?’\nIt folk wie oerein flein en stie der stil nei te harkjen, de Oranjemannen ferknypten har foar wille. Bindert stie him, dy wie tsjin him, de tiran, opwoeksen, woan mei glâns de felle wraksel fan man tsjin man.\nBindert Japiks wonk.\nStadich kamen syn jonges yn tsjerke, Wytse, de âldste, tweintich jier, foarop, Anne, de lytste, alve jier, efteroan. Sândersom gyngen se yn ien fan 'e hokjes sitten, lyk foar de preekstoel oer.\nIt slachtsjen begoan. Earst waarde oplêzen, wat de getugen sein hiene, dy't by Hotse Jehannes, kastlein te Stynsgea, de 14de fan maartmoanne getúgd hiene, wat se al sa wisten: it jaan fan wapens oan al dat folk fan 'e Pein en guont fan 'e Ham, it hâlden fan oproerige fergearrings by nacht en by dei, it klippen fan 'e klokken, it oerhelje wollen ta dy ferflokte Oranjepartij, it oanstean en de twingerij om mei te dwaan oan it Kollumer oproer, it wêzen by en it fechten foar de poarten fan Dokkum, en doe waarde it relaas fan nammen fan 'e Ham oplêzen, fiifenfyftich.\nGjerrit en Marten Clazes, de heechsten, hearden har nammen en de boeten,1 de alderheechsten: sântich gûne, en hja gyngen nei foaren en telden de sulveren munte út op 'e tafel, dy't yn 't tsjerkepaad stie, rychje by rychje, soarte by soarte, netsjes foar Geuke Ljibbes, no hjoed safolle as skathâlder.\n‘Ik woe wol, dat dyn kop rôle as dy fan Jan Binnes! Bistû in kearel? Bistû in Fries? Fan dy hie 'k noait net sok gemiens tocht!’ biet Marten Clazes him ta.\nGeuke Ljibbes sei neat. Hy sloech de eagen foardel. De tiid kaam him yn 't sin, doe't hy en Marten Clazes maten wiene... en no... no ferflokte 'r him!\nIn oar kaam en noch ien, noch ien, alle fiifenfyftich, it fette smoar fan it oergearre jild foel yn 'e panne om raand te wurden ta eare en befestiging fan it Bataafske gesach. It folk seach nei Bindert Japiks: sill' wy him oanfleane en meitsje him fan kant? Hy fielde, ien wink en de tsjerke, it hûs fan syn God, soe ûnthillige wurde ta in moardplak... It barnde op 'e neil... hy fielde it sinzjende fjoer smeulen yn 'e onstjoere herten.\nIt duorre gâns in skoft, ear't al de mannen har penninkje offere hiene. Op 't lêst kaam 't noch safier, in stik of acht moasten nei hûs en helje jild, sa'n kaptaal hiene se net op rekkene.\nIen amerij wie 't stil yn tsjerke. Doe gyng der ien oerein, grutte Gjerrit de foarsjonger wie 't, en dy sei: ‘Wy binne hjir yn tsjerke, yn ús Heare God syn timpel, it past ús yn dizze slimme omstannichheden, dat wy in psalm lêze. Sjongen jout gjin foech op 't heden. Soe 't mei 't wolnimmen fan doomnee wêze?’\n‘Doomnee is der net.’\n‘As 't dan mei 't wolnimmen fan Bindert Japiks-en-dy en de tsjerkerie is...?’\n‘Jawisse!’ rôpen se as ien man. En hy brocht har it boadskip fan 'e fjouwerennjuggentichste Psalm.\nKeuning siet te rideljen op 'e bank, hy koe him net ferwarre en moast it mar mei oanhearre, dat onnoazele gefimel fan dy domme âlderwetske boer út in âld boek fan 'e joaden... Hoe hate 'r dat Boek! hoe hate 'r alles, wat kristen hjitte!\nDe neimiddeisinne skynde al leger ta de tsjerke yn, doe kaam Bouwekleaster en 'e Pein oan bar.\n‘Heit, sil 'k strak-ansens nei hûs en helje jild?’ sei Wytse en loek him oan 'e jas.\n‘Stil!’ andere Bindert Japiks. ‘Sangerje my net om 'e earen...’\nWybren Keuning, tûk op 'e sege, no't hy earst 'n tebekset hân hie, kaam mei Fan der Kooij út it fjouwerkant wei en gyng neist Geuke Ljibbes sitten. De soldaten deun efter him. No soe de bûter jild jilde, net sunich ek. Hie 'r Bindert Japiks, dy grutste dogeneat fan in prinsman, net yn hânen om him te rûpeljen, om him te strûpen oan 'e baaitsjeknopen ta? En ferwarre koe hy him net.\n‘Timen Hindriks fan 't Bouwekleaster: fiifentweintich gûne,’ lies de opropper, in soan fan Hotse Jehannes, de Stynsgeaer kastlein.\n‘Eelke Rommerts fyftich gûne.’ Stadich stapten de mantsjes, tige feraltereare, nei de tafel en skodden de pong út, dukaten, gûnen en fijfjes, inkelde âlde goudstikjes, fan heit op soan fererfd, rôlen derút. Dêr gyng it... foargoed... Noait seagen se miskien wer twa goudstikken byinoar. It wie hertebloed...\n‘Harkje en wês no op jimm' openst,’ flústere Bindert Japiks en sette syn lytste jonge, dy't noch mar kwalik oer 'e bank sjen koe, op 'e knibbel.\n‘Bindert Japiks Cloosterman fan 't Bouwekleaster,’ rôp dy langramige jonge fan in Hotse.\n‘Presint,’ sei dy. ‘Hoefolle krijst?’\nDe hiele tsjerke wie stomslein. Nimmen sei in wurd. Allegear hiene se de eagen op Bindert Japiks. Trijetûzen gûne! in grut kaptaal! Men koft dêr fjirtich fan de alderbêste bisten foar of in pleats fan hûndert pûnsmiet lân! Nimmen hie ea noch safolle jild byinoar sjoen. Langlêsten wie syn boete en dy fan in pear oaren noch net bekend en dêrom net foarlêzen, hja begriepen it no, it wie in foefje fan Keuning, om de Oranjemannen it mes op 'e kiel te setten, want de boete moast fuortdaadliken yn goede munte betelle wurde, oars waard der beslach op alles lei. Sa wòè monsieur Poppéus de Rhee it.\nHoe soe dit komme? Mennichien briek it klamme swit út. Soe Keuning Bindert Japiks dochs noch lytsman krije?\nDe tsjerkedoar fleach op en Jean, de grutfeint fan Bindert Japiks, seach om 'e hoeke.\n‘Bring se mar,’ rôp Bindert Japiks. En hy kroade it jild by sekfollen ta de tsjerke yn. Hoe griisde it de minsken oan! guont koene it gûlen hast net litte en noch folle minder it flokken. Dy moast wol in bult mei Oranje op hawwe, om sa koelbloedich sa'n kaptaal ôfstean te kinnen. Soe men dy Keuning net nei de strôt fleane?\nBindert Japiks diich neat fan dit alles. De sekken stiene kreaswei yn in rige yn 't middenpaad fan 'e tsjerke, lyk foar de tafel. ‘Noch mear?’ sei Jean mei in lyts benaud lûd.\n‘Nim de oaren mar wer mei nei hûs. Sis mar tsjin de frou, der wie krekt tûzen gûne tefolle en dat ik ansens thúskom.’\n‘Bêstich,’ sei Jean en kroade stadich syn wegen. -\nBindert Japiks seach ris om him hinne, neat as benaude of ferlutsene troanjes fol haat en bitterheid. In inkelden patriot gniisde him út, it maalde him net. Noait wurdt men oerriden fan in karosse, mar meast fan in dongwein, tocht 'r grutsk en hy gyng, de holle heech en de nekke stiif, út de bank nei de sekken ta en snie se ien foar ien los. Dêr rôlen se, de goudene en 'e sulveren munten lyk foar de fuotten fan Keuning en Fan der Kooij.\n‘Der is net by oplêzen yn hânen,’ sei 'r lûd, ‘en dêrom, klau se fan de grûn, as jimm' se ha wolle. En no mannen... ien wurd. Dy't it noch mei him hâldt, wêr wy no hjoed sa om straft wurde, giet oerein as ik\nen myn bern en jouwe him noch stilswijend de eare, dy't him takomt.’\nAlle lju stiene, behalven dan de trije man patriotten.\n‘Dêr op 'e grûn leit in hiel kaptaal. Sjogge jimm' dat?’\n‘Ja!’ rôpen se as ien man.\n‘Wit dan, ik jou it út de folle leafde fan myn hert foar myn soeverein. Ik hoopje, hy sil noch ienkear weromkomme by ús en de Heare mei him beskermje en al syn fijannen fernietigje. Amen.’\nGrutsk joech 'r him nei de útdoar. Dy hiele jûne kaam nimmen him mear te sjen. Hy wie it lân útgien, om allinne te wêzen yn 'e stille natuer, him sa leaf, allinne yn 't selskip fan syn tinzen. Wie de priis altemets te heech? O nee! it libben soe 'r jaan kind ha foar de Oranjes en yn de Oranjes foar syn gelove. Wat wie it jild? In ripe apel fan in beam. In oar hat him set... in oar hat him snoeid, wer in oar hat him bloeien sjoen en de alderlêste, dy't selst gjin weet mear hat fan syn earste innich fergroeien mei de grûn, dy tept syn fruchten.\nWat wie it jild? In kiste en in hinnekleed kostet gjin kaptaal en oars wurdt de deade ek al neat meijûn...\nEn hy koe dy jûne, wylt der weagen fan grimmitigens en lilkens oer syn herte bolderen as in onstjoere see, dochs de dei noch seinje, wêr hy hjoed sà swier om beboete wie. Nochris wer derop oanstien ta ienselde died, ta ienselde stryd, syn biidwurd soe it bliuwe: Foar Fryslân en foar Oranje no en foar altyd! -\nWat joech dit spul yn tsjerke dy deis in opskuorring yn 't doarp! Lang om let rekke it boetebeteljen dien... parmantich stapten Wybren Keuning en syn kornuten, op in distânsje folge fan de soldaten, wer nei de harbarge ta, dêr se har in jûnmiel sette lieten, besproeike fan mennich flesfol bêste âlde wyn. Der foel har in stien fan 't hert... it jild wie binnen en net in hier op 'e holle krinkt. En dat sei wat. It wie hjir yn it hart fan it oproerichste diel fan Fryslân en dochs! hoe stil en dimmen hiene se har de wolle ôfskeare litten! Allinne dy Bindert Japiks moast wer roet yn 't iten smite... as dy ris ûnder de griene seaden fan 't Bouwekleasterhôf lei, wat soe me dat in rêst jaan!\nNo wiene se keal - hy ek! hune Keuning sunich tsjin Geuke Ljibbes, - no soene se wol gjin oanstryd wer krije en stekke de hoarnen yn 'e wâl. Geuke nikte, hy hie krekt de geve tosken yn in swinemaach fol krinten en koe deswegen mei fatsoen it swijen derta dwaan, hoewol yn syn hert...? jonge, jonge! it hie him dochs oangriisd, hoe't de min-\nsken har lytse sparduitsjes skriemende neiseagen. Hurd man op in weak tsiis, beroude him einliks syn baantsje al en no kaam itselde noch yn 'e Koaten, dêr sa'n sântich ûnder 't mes moasten, Optwizel mei njuggentich, Bûtenpost mei ienennjuggentich, Surhuzum, Surhústerfean en Stynsgea ek elts noch mei in poarsje.\nSjedêr, hy woe wol, dat hy him der útwine koe, sà woe hy net langer. As 't derop oankaam, wie 't dochs fan syn folk, ja syn bloed! dy't se dêr tramtearren as wiene it slaven en gjin frije Friezen mear, en as dit de dieden wiene fan 'e Frânsken, sa mei jubel fan 'e Bataafske regearringslju ynhelle ûnder 't geraas fan Frijheid, Lykheid en Bruorskippelykheid, dan wiene dy dieden yn syn eagen min, sjedêr...! En al wie 't dan ek monsieur Fan Rhee sels, dêr hy him tsjin ferdedigje moast, stilhâlde soe 'r him net!\nOanfjurre fan 'e wyn, begoannen hy en Keuning dêr op 't lêst om te kreauwen en dat bôze sa oan, dat Keuning rekke allinne fuort yn 'e faaitonne, in stik of wat Frânsken te ‘peerde’ efter him oan ta beskerming, want hy wie sa bang as in mûs en wakker yn noed om syn skoane trijtûzen en fiifhûndert en fiif gûne1, de grutte bút fan dizze iene dei. De minsken, dy't him foarbyriden seagen, skodden de fûsten jin him, it lette him net. Dy't lêst laket, laket bêst... en hy hie it woan, al hie it knypt. Hy soe syn bêst dwaan, om Fryslân lyts en platbûsich te krijen en as 'r dan ta lean it ris bringe koe ta maire fan 't Kollumerlân, in baantsje, dat yn 't koart ynsteld wurde soe - wie dat net in prachtige kroan op dit syn wurk? Wie dat net it plak, wêr hy troch syn fermogens, syn skranderheid hearde?\nGeuke Ljibbes gyng nei hûs, yn 'e prakkesaasje wei, de holle foardel... ‘Bistû in kearel, bistû in Fries?’ hearde 'r alwei sizzen. It makke him mâl... hy rekke der suver fan út 'e liken. Wie 'r hjoed net tewekker skodde op in hurdhânige manear? Hy begoan no einliks te beseffen, wêr it om gyng. Al dy moaie wurden, al dy leidige praatsjes, wiene nearne oars om, as de lju sân yn 'e eagen te struien... Fryslân moast fergean, weiwurde, oft it nea bestien hie. Frânsk syn seden, Frânsk syn regear, rede syn gelove, en syn skoane jild, in roof foar de frjemdling!\nMar dat soe noait wer barre, hy soe net wer hândiedich oan dat út-\npûlkjen wêze. It snie him troch syn hert, krekt as stutsen se dêr mei skerpe messen yn.\nYn 'e foarnacht kaam de kjers derby op en in nije guozzefearren pinne waarde oanlei en hy skreau Keuning mei in wurdmennich, dat hy, Geuke Ljibbes, der gjin sin wer oan hie, nochris wer as in beul derby te sitten, as de minsken de nekslach jûn waarde. It bloed fan Jan Binnes hie hy lokkich net op syn gewisse, mar de triennen en de ferflokkings fan oaren woe hy ek frij fan wêze. Dêrom winske hy ontslein te wurden fan syn affysje.\nSà stoar de patriot yn Geuke Ljibbes... hy waarde wer in Fries.\nSjoch efter yn dit boek de offisjele list fan nammen en boeten.\nSjoch hjiroer efter yn it boek.\nFan Scheltinga fan Stynsgea koe der fan meiprate. De 7de fan selle waard hy oppakt troch in oermacht fan fyftich patriotten en 'e kaptein, en nei Ljouwert brocht, syn wiif Maria fan Haarsma waard' doe in húsarrest oplein út suvere pleachsucht en der sawat in wike of fjouwer in man of tsien by har ynkertierd, wylt har man yn 't tichthús siet.\nDe list fan 'e nammen en boeten efter yn it boek.\nNo distiids ûngefear tsientûzen gûne.


Fúzje wolwêzen yn Ljouwert | Omrop Fryslân (advertinsje)\nFúzje wolwêzen yn Ljouwert 29 apr 2010 - 11:49\n0 reaksjes Der komt ien grutte organisaasje foar wolwêzen yn 'e gemeente Ljouwert. De bestjoeren fan wolwêzensorganisaasjes Sinne Welzijn en Welzijn Leeuwarden smite de lapen gear. Datum fan yngong is 1 jannewaris takom jier. De organisaasjes lûke no al hieltyd faker mei-elkoar op, yn maatskiplik wurk en jongerenwurk en by it nije multikulturele sintrum fan Ljouwert. Mei de fúzje kinne de 150 meiwurkers effisjinter wurkje en de kwaliteit fan de helpferliening ferbetterje.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 29-04Wyldemerk op tydlike lokaasje 29-04Fjochterij yn Oerterp Besjoch ek...


Wa’t net lêst, moat net lekskoaie - de Moanne\nPublisearre op maandag, 31 januari 2011 · 2 Reaksjes\nYn it Frysk Deiblêd fan 22 jannewaris stiet in besprek fan Arjan Hut syn poëzijebondel Tin, in hecht komponearre bondel dy’t ik mei nocht lêzen ha, lûdop om op dy manier de muzikaliteit fan de fersen safolste mear har gerak te jaan. It hat my dan ek ferbjustere dat it besprek sa negatyf útpakt. No mei de besprekker fan it wurk fine wat er fan it wurk fynt en as skreaun wurdt ‘geweldich, lêze dy bondel’, akseptearrest noch wol dat de besprekker gjin wurden hat om syn fyzje op it wurk út te drukken, mar seker as it negatyf útpakt, moat de argumintaasje helder wêze, sawol foar de lêzer fan it Deiblêd as nei de oanbelangjende dichter ta. Troch Van der Wal syn systematysk ûnfermogen ta argumintaasje ferwurde syn resinsjes lykwols ta middelbere skoalle-opstellen. Dat is ek yn dizzen it gefal, mei reden om mei in reaksje* op it besprek te kommen.\nNeidat de resinsint opneamd hat wat Hut op it mêd fan de literatuer dien hat, sinjalearret er dat de bondel yn fjouwer skiften yndield is. No kin elkenien telle, mar it tal op himsels is net nijsgjirrich. It giet der om te beskriuwen wat yn de skiften dien wurdt, wat de tematyk is, oft der in reade tried yn sit, of krekt net. Spitigernôch mist dy ynformaasje folslein. Ek de opmerking dat Hut syn fersen ‘eigenaardige’ titels ha – ‘!!!’ bygelyks – kin de lêzer fan it besprek neat mei want titels binne by definysje eigenaardich ast dy los fan it fers lêst. Van der Wal komt mei in bewearing, mar giet net yn op de ynhâld fan de fersen wêrfan’t er de titels neamt, blykber mei de lêzer net witte wat der sa ‘eigenaardich’ oan is.\nAs Hut wurden en rigels ynspringe lit en spaasjes tusken de letters set, beneamt Van der Wal dat as ‘typografyske eksperiminten’. Hy brûkt dy typearring om de dichter, as wie it in snotbongel fan fjirtjin, in ringel om de earen te jaan troch derop te wizen dat, ûnder mear, Paul van Ostaijen soks folle earder al die. Wa’t it wurk fan Van Ostaijen en de oare neamde dichters ken, beseft daliks dat Hut op dat mêd hielendal net eksperimintearret, net yn de sin fan neibouwe en likemin yn de sin fan ‘it tsjil op ’e nij útfine’. It liket der net op en it is dan ek spitich dat Van der Wal him net ôffreget wat de rol fan de ynspringings en spasearring hjir wêze kinne soe. Giet it misskien om in lêsoanwizing, sa’t ek wytrigels en ynterpunksje dat binne? Mar as in dichter punten set – of júst net, skriuwst toch ek net dat er it tsjil op ’e nij útfine wol?\nDêr komt by dat Van der Wal sels fan dat iene sitaat dat er opnimt de strekking net begrypt. It giet om it folgjende:\ndo praatst mei kollega’s út in dream\nin plakette op in prachtige karriêre\nherinnert dy oan dat iene\no e r de stjerren\nneat stiet dy yn it paad\nHy beweart dat Hut it oer de grutte yndruk dy’t de stjerrehimel op him makke hat, mar dat it him oan taalmacht ûntbrekt, mar hy lêst ferkeard en hat dus net it rjocht om te lekskoaien. Hut hat it nammentlik hielendal net oer de stjerrehimel en sa stiet it der ek net. Der stiet: ‘dat iene like moaie gedicht oer de stjerren’. It gefolch is dan ek dat Van der Wal de yntertekstualiteit yn dizze rigel net beneamt, ek net beneame kin, want dêrfoar moat er net allinne lêze, mar ek it oare wurk fan dizze dichter derby helje.\nFierder hat de besprekker gjin hâldfêst, seit er, en kin er gjin djippere gedachte ûntdekke. Nei de deiblêdlêzer ta wurdt lykwols net helder makke wêrom’t dat sa wêze soe. Op ’e nij – it wurdt wat in ridel – gjin inkeld argumint, gjin inkeld foarbyld.\n‘Wat men net ferstanlik begripe kin, moat men net ferstanlik begripe wolle,’ sei Trinus Riemersma koartby, by de presintaasje fan it sammele wurk fan Steven de Jong, en miskien jildt dat ek foar in part fan Hut syn bondel. Mar Van der Wal besiket net iens oan te toanen op grûn wêrfan’t er syn útspraken docht. Moat de lêzer it allegear samar leauwe?\nDe resinsje wurdt ôfsletten mei skoalmasterachtige goerie oan de dichter. Net allinne heart soksoarte betutteling net yn in boekbesprek, ik soe ek net witte wêrom’t de strakke foarm it primaat ha moatte soe en wat by it skriuwen de mearwearde wêze soe fan it bestudearjen fan de ynternasjonale skiednis (!) fan de poëzije. Jou my mar it eigen lûd fan in dichter en as der ien is dy’t in eigen lûd hat, is it Arjan Hut wol. Yn dy sin is it spitich dat der gjin CD mei foardrachten by Tin sit.\n* Omdat it besprek yn it Frysk Deiblêd ferskynd is, is de reaksje dêr hinne stjoerd, as ynstjoerd stik. Mei it sizzen dat elk besprek by definysje subjektyf is, hat de redaksje wegere it te pleatsen.\n2 reaksjes oan “Wa’t net lêst, moat net lekskoaie”


Faunabehear hopet op hartbeslút fan provinsje | Omrop Fryslân\n19 mrt 2021 - 17:20\nFaunabeheereenheid Fryslân wachtet noch op grien ljocht út it Provinsjehûs wei om it tal damharten yn súdeast-Fryslân te beheinen. Tusken Oranjewâld en Makkingea rinne der sa'n 180 damharten om. Damharten kamen hjir eins net foar en de bisten soargje foar problemen, mar it is ek in beskerme soart. Dêrom leit sûnt jannewaris de fraach by de provinsje foar tastimming. Faunabehear tinkt en hopet dat der gau in beslút komt.\n"De opdracht is op 7 jannewaris oanfrege, sûnt dy tiid leit it fersyk op it Provinsjehûs. Wy binne yn ôfwachting fan wat de deputearre aanst sizze sil. Ik ferwachtsje dat sy gau yn aksje komme," seit Robbert de Vries fan Faunabeheer.\nYn it ferline kamen damharten - eins deimen yn it Frysk - allinne in hartekampkes foar, seit De Vries. "Mar de lêste 20 jier rinne se ek frij om. De measten binne ris útnaaid. Earst wie dat net in probleem. Yn 2002 hat de provinsje sein: wy wolle se net yn it wyld hawwe. De jagers mochten se sjitte, mar yn 2006 hat de rjochter dat ferbean om't it in beskerme diersoart is. Sûnt dy tiid is der neat oan it behear dien."\nMar de populaasje groeit en dêrmei komme der problemen. "Benammen oanridingen mei auto's, mar ek lânbouskea en natuerskea binne mooglik. It giet om oerlêst, mar om wat dwaan te meien moatte je oantoane dat in yn de wet neamd belang oantaast wurdt," seit De Vries.\nFan 180 nei 80\nFaunabeheer is in grut foarstanner fan it ôfsjitten fan in tal damharten. "Mar it kin allinne as je tagelyk ek in gebiet oanwize dêr't se wol libje kinne. It is in beskerme soart. Fan de 180 moatte der sa'n 80 oerbliuwe. By minder wurdt de populaasje te lyts, dan is de kâns op ynteelt grut. En by mear is der kâns op skea en oerlêst. As wy it op ien hart op hûndert bunder hâlde, dan komme je ek út op sa'n 80."\nBonne Schokker fan pleatslik belang Aldehoarne is wiis dat der aanst aksje ûndernaam wurdt. "Der binne te folle. It binne prachtige bisten, mar dat minsken hjir moarns del ride en dat der in keppel damharten foar del stood, dat is gefaarlik. Ik tink dat it in goeie saak is dus, ek dan men it yn balâns bringe wol. Der binne altyd tsjinstanners en foarstanners, dat hâlde je. Mar sa'n reedlike balâns is moai. Ik hoopje ek dat wy as pleatslik belang wat kontakt hâlde mei de partijen om te oerlizzen. Sa't it net wer sa lang duorret."\nBonne Schokker fan pleatslik belang Aldehoarne\nDeputearre Steaten wolle Faunabehear opdrage om it tal damherten te beheinen Noch gjin beslút oer oanpak oerlêst damherten by Ketlik Mildaam is klear mei deimen en easket yngreep fan provinsje\nNatuer by Oranjewâld - Foto: Omrop Fryslân, Sian Wierda\ndeim Faunabeheereenheid Fryslân damhart


Sfearfolle ledegearkomste op it Woudagemaal - FNP Fryslân\nSfearfolle ledegearkomste op it Woudagemaal\nDe spesjale ALG op it Woudagemaal luts likernôch 80 leden en belangstellenden. Nei in rûnlieding by de ymposante tsjettels, pompen en leidingen del siet de sfear der al aardich yn. Yn de bysûndere setting fan it tsjettelhûs waard it ferkiezingsprogram presintearre en fûn de ferkiezing fan de kandidaten plak. Nei inkele stimrûntsjes waard de advyslist definityf fêststeld troch de leden.\nListlûker Lolke Folkertsma gong yn syn taspraak yn op de spearpunten fan de FNP by de kommende wetterskipsferkiezingen: feilichheid, it lykwicht tusken lânbou, natuer en boargers by it wetterbehear, skjin wetter, in earlike ferdieling fan de kosten tusken Ryk en Regio. Ek sitearde hy al eefkes út it rapport fan de nije Deltakommisje, de commissie-Veerman.\nDe kandidaten binne yn it sintsje set en de gearkomste einige mei it oanbieden fan in prachtich betinkingsboerd mei dêrop de nammen fan de Eareleden fan de FNP. Nei ôfrin wie it tiid foar in hapke en in slokje yn de masinekeamer, mei muzyk fan Piet en Gjalt.\nAl mei al in hiel bysûndere ALG !\nYn de masinekeamer - foto Lútsen Jongema Yn it tsjettelhûs - foto Lútsen Jongema\nDe leden genietsje fan de nijsgjirrige rûnlieding - foto Lútsen Jongema De gearkomste - in grôtfolle seal - foto Lútsen Jongema\nDe papieren fan it Wetterskip ynoarder meitsje - foto Janke de Vries De earste seis kandidaten - foto Janke de Vries\nNoflike neisit mei muzyk fan Piet en Gjalt - foto Lútsen Jongema


25.setembro.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Mensagens Cada mês\n25.agosto.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Mensagens Cada mês\n25.julho.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Mensagens Cada mês\n25.junho.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Ivanka\n25.junho.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Mensagens Cada mês\n9.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n8.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n7.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n6.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n5.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n4.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n3.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n2.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n1.junho.2001. / Section: Medjugorje Novena to the Queen of Peace - Category: Medjugorje Novena - Texts for meditation\n25.maio.2001. / Section: Medjugorje Mensagens - Category: Mensagens Cada mês


Twa motten... (2)\nBliid dat dizze side goed lêzen wurdt want ik krige in protte reaksjes op 'e fraach fan de twa motten. Ashok moast my even korrisearje, want neffes him hat Albert it ferske wol playbackt, in kollega fertelde my op it wurk dat sy de hiele simmerfakânsje ek it ferske yn 'e holle hienen en Rhonda stoerde my it antwurd yn in filmke. Prachtich! Bliuw skriuwen bêste lêzers! Lokkich is it gjin Wâldnet, sadat allinne besteklike reaksjes pleats wurde...\nPleatst: 30-08-2007 / 21:37 oere - Reagearje? - Nei boppen\nWy ha soms fan dy nuveraardige dingen. Seit Wilma fan 'e moarn betiid: 'Wat mot je jôh ...' Dat ynspirearre ien fan de harkers ta it sjongen fan it ferske fan Dorus: 'Er zitten twee motten, in m'n ouwe jas...'\nEn doe kaam de fraach fan 'e wike, want hoe hiten dy twa motten? Dêr ha wy fan 'e moarn hieltyd oer oan it stinnen west, mar wy koenen it mar net betinke. Neffes ús hiet ien fan de motten Charlotte mar hoe hiet de oare? Wy koenen der mar net opkomme. Boppedat koenen wy it ferske ek net hielendal, wy kamen mar oan 't 'En die twee motten die wonen er pas...' fierder wisten wy it net. Wy ha it mar sa litten en ûnder de dûs ha ik der mar in fantasy kûplet oan fêst breide mei alle manlike nammen fan hiel Hantum. Mar der klonk us neat bekend yn 'e earen.\nJûns skeat ús it moarnsliet wer yn 't sin. Hurd op ynternet sykje en al gau hiene wy it antwurd. Lokkich, no witte wy it en it hert is wer gerêst. Wy sieten der fan 'e moarn net fier fan ôf. Mar by myn witten wennet dizze mot net yn Hantum. Bliuwt de fraach: witte jimme it ek?\nPleatst: 28-08-2007 / 22:14 oere - Reagearje? - Nei boppen\nNo, dat koe minder... De sop hat dochs holpen! Meikoarten is de hiele resinsje te lêzen op www.klun-knoffelhakke.nl. En foar wa't net wachtsje kin, klik hjir.\nPleatst: 27-08-2007 / 23:40 oere - Reagearje? - Nei boppen\nFreed belle Broer my. Gewoan thús, ik hie ADV. Hy makke him wat ûngerêst, want hy hie my earst op myn mobyl belle en neffes him waard de tillefoan opnaam troch in bûtenlanner mei de opmerking: 'Ies mijn telefoon...' Ik sei dat dat net koe, want de tillefoan siet yn myn tas. Mar nei kontrôle die bliken dat de tillefoan net mear yn de tas siet en sels hielendal ferdwûn wie! Soe hy út de tas helle wêze? Dat koe hast net, want dy tas stiet sawat de hiele dei njonken my...\nDryst belle ik myn eigen tillefoan, ik hie de donderpreek al klear! Ik fernuvere my dan ek dat in kollega fan my opnaam. It ferhaal fan Broer kloppe, mar dy bûtenlanner wie gewoan myn kollega, dêr't Broer al oan ferteld hie, dat hy no in fyt mei my úthelje soe. No ja, ik bin yn elts gefal bliid, dat de tillefoan 'gewoan' op myn wurk lizzen bleaun is.\nFreedtejûn moasten wy optrede yn Brantgum. Dat leit njonken de doar, dat wy hienen besluten om der op 'e fyts hinne te gean. Neat gjin kapsones, neat gjin limosine, mar gewoan de fyts, kocht by Tsjisse Riemersma fan Ternaard. It waard in moai optreden, foar in noflike seal. Net hielendal fol, mar wol entûsjast. Rennie Veenstra, dy 't wol ris stikjes skriuwt oer alderhande kulturele aktiviteiten yn ús gemeente, siet ek yn 'e seal. Se wie yndie wakker oan it skriuwen. Der sil moarn wol in grut stik yn 'e Dokkumer stean. It sil ús nij dwaan. Sy hat ûnder it stik in kopke sop fan ús krigen, wa wit hat dat ynfloed op har resinsje...\nDat moat dochs kinne? Ynternetfilmkes opnimme en op jo eigen skiif sette. No blykt dat net sa ienfâldich te wêzen. 'Streaming Video' kinne jo net samar opnimme. De rjochter mûsknop mei 'opslaan als' wurket spitigernôch net. Nei wat Googlejen kaam ik op dizze side. Neffes de beskriuwing soe it mei dit programma slagje moatte. En dat kloppe! Nei wat gepruts belâne de útstjoering fan Hjoed op myn C-skiif. Dêrnei it stikje fan Rûm Sop derút knippe en op myn YouTube site sette. Mar gau even sjen hie'k tocht...\nPleatst: 26-08-2007 / 22:09 oere - Reagearje? - Nei boppen\nFoto's fan 'e wike...\nMei tank oan Alex Bouma, dy 't sa freonlik wie om ús dizze moaie foto's ta te stjoeren. De boppeste foto is makke op de 'dag van de garnaal' op Lauwerseach en de oare foto is al in skoft lyn makke, mar dizze wike wie dizze groep 8 de klasse fan 'e wike yn de Dokkumer krante.\nPleatst: 23-08-2007 / 20:22 oere - Reagearje? - Nei boppen\nWat in moaie ôfsluting fan ús fakânsje! Freedtejûn in gewelidich optreden yn Deinum, Wilma sneon mei de âldsjes op 'en paad yn de omjouwing fan Kollumersweach, Hendrik sneon mei Rûm Sop nei de 'Dag van de Garnaal' (ek noch op Omrop Fryslân) en juster mei ús allen hearlik iten yn Eetcafé Spinoza yn Ljouwert.\nDat wie wer in kâlde dûs hjoed...\nDe foto is mei tank oan Nijsnet. Mei eins net, mar ik koe it net litte, boppedat stiet harren eigen hynder op de foto. (En de baas fansels...)\nPleatst: 20-08-2007 / 22:46 oere - Reagearje? - Nei boppen\nIk sis neat mear...\nHjoed yn 'e Ljouwerter krante en yn de Dockumer. Pytsje de Graaf hobbelt elke kear mar nuver oer de drompels at sy nei de riedsgearkomsten giet. As soe se de berm nimme? Yn elts gefal binne se drok dwaande om der wer wat moais fan te meitsjen...\nPleatst: 17-08-2007 / 00:47 oere - Reagearje? - Nei boppen\nWer los (2)\nBygeand in aardige reaksje op it stikje fan juster. Kees, in âld 'tenniscrack', freget him ôf oft de tennisklup noch bestjit... Jawis bestjit de klup noch! Allinne der binne nochal wat leden ôfheakke om't se it net iens wienen mei de ûndergrûn fan de nije tennisbanen. De iene helte fan de klup woe gravel en de oare helte keunstgers. Dat mieningsferskil waard se heech opspile, dat in protte leden harren lidmaadskip opsein hawwe, doe 't de mearderhyd de kar foar keunstgers makke.\nNo is de nije tennisbaan der noch lang net. Om 't de Spiker útwreidzje wol moat de tennisbaan ferhuzje nei de oare kant fan de dyk. Mar sa as altyd kostet dat wer in protte sinten en de gemeente moat dêryn bydrage. No witte jimme de finansjele posysje fan ús gemeente, boppedat bestege se harren sinten leaver oan de 'drompel-soap' fan de Lytse Jouwer, dat jimme begripe dat de hiele ferhuzing op in sacht sin setten is. De foto fan juster is fansels net de baan fan Ternaard, mar in moai plaatsje dat fan ynternet plukt is. Mar sa wurdt it wol!\nMochten jimme troch dizze aardige ferhalen entûsjast wurden wêze foar de tennissport, dan kinne jimme fia de skriuwer fan dizze side jimme oanmelde foar in proeflidmaatskip. Foar elk nij lid dy 't ik oanbring krij ik in buske tennisballen. En mei dy ballen geane wy nei de Lytse Jouwer om de aardige ynwenner, dy 't hjoed yn de Dockumer stiet, te bekûgeljen, want in pear wiken ferlyn rôp hy yn de krante dat hy it goed fynt, want dan wurdt der einlings ris stadiger riden en no raast hy dat de drompel in ferskrikking is... Moaie namme foar de drompel: 'de hoop fan de Lytse Jouwer'.\nIk seach hjoed wer in Jetta stean by de hoop, útlaat lei derûnder wei. Man sil wol tocht ha: 'Myn situaasje is no ek wizige...'\nPleatst: 15-08-2007 / 18:48 oere - Reagearje? - Nei boppen\nFreed moatte wy wer los mei ús kabaret. Dan moatte wy optreden yn de feesttinte fan Deinum. Op harren side stiet noch it feestprogramma fan 2005 (as 2003) dus in link nei dit digitaal doarp sit der net yn...\nNo fuort dan mar: www.deinumdorp.nl\nOm fêst wat yn 'e stimming te kommen, ha wy justerjûn oan 'teambuilding' dien. Klún en Knoffelhakke tennisje op 'e tennisbaan fan Ternaard. Dat wie bêst wol aardich en wy ha hiel wat gamekes slein. It ferskil wie wol dúdlik, dat koe ek hast net oars, mar de ynset wie treflik! It waard op 't lêst al wat tsjuster en wy seagen hast gjin bal mear, dat wy moasten wol stopje. Wy koenen net by de ljochten komme, oars hienen wy der no noch stien.\nNei ôfrin ha wy noch even gesellich in bierke dronken, dat wy binne der wer hielendal klear foar! Deinum: here we come, game set and match...\nPleatst: 14-08-2007 / 11:14 oere - Reagearje? - Nei boppen\n'k Zag twee beren...'\nJuster wienen ús twa jongste neefkes jierdei. Se waarden 7 jier. Se sieten mei harren âlders op de kamping. Moai, koenen wy dêr ek net hinne... (Geintsje, dus net reagearje...) Mar dat kaam oars, want wy waarden útnoege om it feest op 'e kamping mei te fieren. Dat wy mei ús allen yn 'e bus. TomTom oan en op nei Grolloo.\nOm likernôch 12 oere kamen wy op kamping Berenkuil oan. De feestfierders stienen ús al op te wachtsjen. It waard in noflike en moaie dei, mei in protte kadootsjes foar de jongens. Om sân oere hinne binne wy wer ôfstutsen nei Fryslân, want de feestneuzen moasten nei 'de Berepret'. Dit spektakel wie elke jûn om 7 oere yn it 'Beren Openluchttheater'. En om't der twa jierdei wienen, soe dêr spesjaal oandacht oan bestege wurde. Al mei al in bere-gesellige dei!\nOh ja, bygeande foto is pleatst om ús trouwe lêzers te freon te hâlden. It gie wat mis mei it berjocht oer de TV, mar op dizze wize ha wy dat wer goed makke. Dochs?\nPleatst: 12-08-2007 / 15:59 oere - Reagearje? - Nei boppen\nDat wie in grutte ferrassing! Wilma en Wietsche kamen juster mei de twadde priis thús! 37 Punten en in hearlik fleispakket. De friezer leit no fol. Der wie net in read lintsje by, dat de rige yn 'e keamer is net langer wurden.\nFoar in sacht pryske ha wy in moaie breedbyld TV kocht. Us 'âlde' televysje wie dus oer. Idee! Boppe op 'e sliepkeamer. Dan kinne wy nachts ek noch TV sjen. Hjoed ha ik de boel ynstalearre. Earst op 'e fyts nei de Gamma om wat snoerkebrut, noch wat ekstra kilometers makke en doe boppe de boel oanslute. Dat kin moai sa, want op de kast hat de TV in daaldersk plak en kinne wy fanút bêd wei moai 'zappe'. Lokkich sit der in klok yn de TV, sadwaande kin hy nei in kertier, as langer, himsels útskeakelje. Ik tink wol dat dat nedich is, want ik bin bang dat wy by in protte programma's de ein net helje. Wat in lúkse!\nSjongen is de fleur fan 't libben, seinen de katten, doe wienen se der midden yn 'e nacht mei oan 'e gong...'\nPleatst: 10-08-2007 / 23:55 oere - Reagearje? - Nei boppen\nHjoed suver in bytsje oan it wurk west... No ja, wurk. In âld kollega mei syn frou kamen op besite. Dat hiene wy ea ris ôfpraat en it soe der dochs mar ris in kear fan komme. It wie hiel noflik en wy ha gesellich praat oer fan alles en noch wat. Fansels krije jo praat oer it wurk. Dêr ûntkomme jo hast net oan, mar it wie hiel besteklik, âlderwetsk! It wie in moaie middei.\nWilma en Wietsche binne jûn oan it ringriden yn Kollumerpomp. Sjen mei hokfoar lintsje se jûn wer thúskomme. Oranje, read, wyt en blau binne de kleuren fan de heechste prizen. Wy binne benijd...\nPleatst: 09-08-2007 / 19:04 oere - Reagearje? - Nei boppen\nNei 't wy in wike op de hûn fan in kollega past ha, passe wy no op in knyn. Lokkich hoegden wy net by de knyn yn te lûken. Jelma stiet no moai by ús yn 'e foartún. Passet krekt, sa'n kninestjelp achter yn 'e bus...\nPleatst: 08-08-2007 / 18:04 oere - Reagearje? - Nei boppen\nYn de fakânsje ha'k wolris de gewoante en keapje ien as d'oar nijsgjirrich tiidskrift. It tiidskrift Wetenschap in Beeld stiet fol mei aardige artikels oer fan alles en noch wat.\nSa lies ik ûnder oaren it stik Eén plaatje zegt meer dan 1000 cijfers. Dat gie oer ynformaasjestromen dy 't omsetten wurde yn plaatsjes. Foarbyld: in webside makke yn HTML (sa as dizze side) is opboud út allegearre koades. As jo dizze koades lêze kinne, kinne jo bg. gewaar wurde hoefolle tabellen, hoefolle haadletters en hoefolle plaatsjes as der yn de side ferwurke binne. Mar as sokke koades dy neat sizze, begrypst neat fan de opbouw fan in webside. It soe dan moai wêze as jo alle koades fan in webside omsette kinne yn in plaatsje. Oan de hân fan dat patroan kinne jo dan ôflêze hoe 't de side opboud is.\nYn it stikje stie ek it webadres: www.baekdal.com/web2dna. Op dy webside kinne jo je eigen side analisearje litte en kinne jo de brongegevens fan jo side omsette yn in ôfbylding. Gau derhinne fansels en it adres yntype. Understeande ôfbylding kaam op it skerm. Dit is dus de DNA-struktuer fan www.vanderhei.de. It blauwe betsjut tekst en de giele streekjes betsjutte ôfbyldingen. Sa hat dus elke side syn eigen DNA-profyl. CSI-Hantum sille wy mar sizze...\nPleatst: 08-08-2007 / 02:18 oere - Reagearje? - Nei boppen\nOperaasje hokje (slot)\nPleatst: 07-08-2007 / 15:29 oere - Reagearje? - Nei boppen\nOperaasje hokje (3)\nIt hokje is klear! De lêste beits moat noch droegje en dan kin moarn de iepening plak fine. Buorman fûn it al sa opknapt. Hy rint der deis wol 4 kear lâns en sa koe hy moai it hiele proses yn 'e gaten hâlde. Hy frege him ôf wat der yn kaam. Hy tocht dat der spul fan ús kabaret yn moast, mar dat ha wy earne oars opburgen. Ik sei dat it wol aardich wêze soe en set de hynders deryn, mar dêr is it hokje krekt wer te lyts foar. Wilma soe dat oars wol op priis stelle...\nYnearsten bliuwt it hokje leech. Der sil fêst wol spul ynkomme, mar dat komt fansels. Sa sei ik it ek tsjin buorman. Hy ornearre dat der moai in hennepplantaazje yn koe. Net in gek idee! Net ien fertinkt in earlike ûnderwizer en it skynt dat jo nei in pear rispingen boppe Jan binne. Mochten jimme oer in pear moannen in swiete rook by ús yn 'e buert rûke, dan komt dat om 't Wilma oan't keek bakken is. Spacekeek om krekt te wêzen...\nNo ha ik boargemaster Cazemier frege foar de iepening, mar hy sit yn Earnewâld op syn boat. Ed Nijpels sit yn Aldemardum yn in simmerhúske en om no fierder te sykjen fyn ik ek wat oerdreaun. Om't elk op de kamping sit, knippe wy sels it lintsje mar troch. Moarn mar sjen hoe 't wurden is!\nPleatst: 06-08-2007 / 21:14 oere - Reagearje? - Nei boppen\nOperaasje hokje (2)\nDe famylje do hâldt my wakker yn 'e gaten as ik mei it hokje dwaande bin. As jo de planken ferfange, dan moatte de balkjes dêr't se oan fêstspikere wurde moatte, wol stevich wêze. Foaral oan 'e foarkant wienen hiele stikken ferrotte. Ik hie juster in karre fol by Karwei. Foel my ek noch ôf, jo binne samar in pear sinten kwyt. Lokkich hie ik in 'KarweiKaart' dat op de earstfolgjende oankeapen ha 'k 5 euro koarting. Dat hakt deryn!\nIt ramt is no sa goed as klear. Hiele stikken ha 'k yn 'e beits setten, dat moandei kin ik de boel ôfmeitsje. Dan kinne wy der wer hiel wat jierren tsjinoan. Wol moai wurk. Wer ris wat oars as de tafel fan njoggen. Alles kreas wetterpas. Mar no stiet ús hokje hielendal net wetterpas, dat al dy rjochte en heakse balkjes liket nearne nei. Ik moat se sa fêst meitsje dat se yn de sfear fan it hokje passe...\nOan it ein fan 'e middei bin ik mar in slach om west. Kondysje, witte jim noch wol?! Sa'n 30 kilometer hjir yn 'e omjouwing. Ek in hiel stik lâns de seedyk, fan Holwert nei Ternaard. It fytst al wat apart, tusken de skiep troch en oer de hikken, mar de wide blik oer it waad makket in protte goed. En ik hie foar de wyn...\nPleatst: 04-08-2007 / 23:50 oere - Reagearje? - Nei boppen\nOperaasje hokje (1)\nIn pear nije planken en wat beits... jaja! Letter mear.\nPleatst: 04-08-2007 / 11:42 oere - Reagearje? - Nei boppen\nBerjocht út Limburch...\nMeastal is it oarsom, wy hjir rein en wyn en in Limburch terraswaar. Mar no krigen wy dit berjocht fan Wilma:\nWy ha it de hiele dei droech hâlden. Dat kaam goed út, want ik ha Herman Douwe holpen mei it oprûmjen fan ús hokje. Man wat it rotsoai! In karre fol is nei 't stoart ta gien. It hat ús mar 5 euro koste en dat kaam ek noch omdat der twa akku's by sieten. Der wienen mear fakânsjegongers dy 't oprûming hâlden, want it wie in kommen en gean fan karkes, buskes en oar ridend guod. Faaks ôfladen mei, no ja, sis it mar.\nIt hokje is no leech, op in twatal doazen auto-ûnderdielen nei. Mar dat guod skynt hiel seldsum te wezen neffes de eigner... No moatte wy in nije bestemming foar it hokje fine. Mar dêr sit ik eins net oer yn. Oer in pear jier sille wy wol wer nei 't stoart ta moatte. Earst it hokje mar wat opknappe. Pear nije planken en wat beits docht wûnders!\nPleatst: 03-08-2007 / 08:40 oere - Reagearje? - Nei boppen\nOm de kondysje net hielendal fuortsakje te litten, wol ik yn de fakânsjes noch wol ris fytse. Der hinget in sportfyts by ús yn it hok en dy wurdt simmers noch wolris oppoetst. No wie de achterbân lek, mar fia www.allesvoordefiets.nl wienen der mei in pear dagen twa nije binnnenbannen yn 'e hûs.\nWoansdei is myn sportmiddei en it like my wol aardich om de warming-up yn 'e trainingsseal mar ris oer te slaan. Dat kompensearre ik troch op 'e fyts nei de Westerein te gean. Sa'n 18 km oer it Damwâldsterreedsje en oare moaie fytspaden. Foardiel is ek, dat jo de cooling-down ek oerslaan kinne, dat nei trije kertier wie ik klear mei myn trainingsprogramma.\nOp 'e weromreis kaam ik in doarpsgenoat tsjin, dy't ûnderweis nei hûs wie fan syn wurk. Hy soe my earst sa foarby brûzje, mar nei 't ik him rôp, hong hy dochs yn 'e remmen om te sjen wa't dêr sa entûsjast lûd makke. Hy seach al wakker ferheard, de akkordeonist fan Rûm Sop yn in swarte koarte broek, mei in grutte pet en sinnebril op in sportfyts earne yn 'e wâlden. Wy ha it lêste diel fan de rit meielkoar opfytst en pratende wize binne jo samar thús!\nIk fiel de âld bonken wol wat! Moat ek altyd mâl. Net opbouwe, nee sa 20 km fytse, dan traine, 20 km werom en dan ek noch tusken de bedriuwen troch de grut-groeide hage knippe. Mar it hat goed foldien, dat takom wike wer. Ik ha al tsjin myn doarpsgenoat sein: 'De kâns datsto my in oare kear wer tsjinkomst, is mar hiel lyts...'\nEn foar de lêzers yn Limburch: alles oké. Moai waar, nije Crocs en hearlik ite(n) by Herman Douwe en Elbrich. Dat al wat lekkers foar harren meinimme...\nPleatst: 01-08-2007 / 23:03 oere - Reagearje? - Nei boppen


As twa druppen wetter\nFons Rademakers har mei de forfilming fan Willem Frederik Hermans syn roman De donkere kamer van Damocles in dryste goai nei it greate dien. Hy stie hjir foar in gefaerliker opjefte as mei syn eardere spylfilms Dorp aan de rivier, Makkers staakt uw wild geraas en Het Mes. Hermans syn boek is in forskuorrende trageedzje fan ûn-Nederlânsk formaet, boppedat sa komplisearre en mysterieus, dat allinne in cinéast, dy't sels in great dramaturch is, hjir in adekwate forbylding fan jaen kin.\nIt har gâns in tiid duorre ear't skriuwer en filmer ta in akkoart komme koene. Hermans moat earst easke ha, dat de hiele ynhâld fan de roman syn gerak krije soe en Rademakers birekkene, dat it dan in film fan sawntjin ûren wurde moast. Hawar, it is sawn kertier wurden.\nYn in taljochting seit de regisseur, dat syn film mear in fariant is op Hermans syn thema as in folsleine forfilming fan it boek. In suver útgongspunt, net allinne om't in folsleine forfilming hjir kwantitatyf ûnmooglik wie, mar in-film-meitsje is hwat oars en hwat mear as in forfilming. Nou is myn haedbiswier, dat Rademakers in selsstannige bihandeling en bihearsking fan de stof krekt net oan koe. Hy eliminearret hiele stikken fan it lange forhael en foeget der nije eleminten yn, mar yn beide oplichten makket er ûngelokken en gjin lytse. Hy slacht scènes en dialogen oer, dy't foar dit drama essensieel binne, hy fiert tafrielen yn dy't it (soms hopeleas) forswakje. It resultaet is in op himsels knappe en boeijende thriller, dy't as Nederlânske spylfilm faeks in boppeslach is en it ek yn it bûtelân wol dwaen sil, mar stikken ûnder it nivo fan Hermans syn oangripende trageedzje bliuwt.\nHaedpersoan yn it boek is de sigarewinkelman Osewoudt (yn de\nfilm Ducker) út Voorschoten, in jonge man fan goed tweintich jier, troud mei syn sawn jier âldere nicht Ria, in ûnsjoch en ûntrou frommis. Hermans jowt yn de earste haedstikken mei like sobere as treflike middels in navrant portret fan Osewoudt, dy't biladen is mei de flok fan syn berte en opgroeid ûnder grouwélige omstannichheden. Hy lijt oan in binearjend minderweardichheitskompleks en siket hwat kompensaesje yn judo-lessen. Op ien fan de earste oarlochsdagen yn 1940 kriget er bisyk fan in Nederlânsk ofsier, Dorbeck, in ûnmeilydsum forsetsstrider. De beide mannen lykje fan uterlik sprekend op inoar, allinne Dorbeck hat swart en Osewoudt ljocht hier. Osewoudt sjocht opslach yn Dorbeck syn alter ego, of leaver syn super ik, de réalisaesje fan al syn dreamen. Op bifel fan Dorbeck giet er yn it forset en fiert de gefaerlikste en luguberste opdrachten blynwei út. Hy stekt, sjit, ik soe hast sizze slachter sûnder wifkjen en ek by de froulju wit er him to rêdden. Sa soe Dorbeck it dwaen en sa docht hy it. Hy libbet allinne by de graesje fan syn master en as er syn hier swart fervje lit, is er Dorbeck. De moetingen mei Dorbeck binne altyd koart en heimsinnich en tige sporadysk. Stadichwei wurdt foar de lêzer de fraech akút, oft Dorbeck werklik bistiet. Dit psychologysk mystearje, dat de skriuwer masterlik stelt, fascinearret jin hwat langer hwat mear. Osewoudt falt yn Dútske hannen, wurdt slein en skeind, mar swijt. Mei help fan ien fan syn boalen, dy't op 'e ein fan de oarloch syn hûd rêdde wol, ûntkomt er. Yn forpleechstersklean reizget er nei it frije suden, dêr't er troch de Nederlânske autoriteiten daliks arrestearre wurdt as in gefaerlik spion. It blykt ntl. dat by elke forsetsdied fan Osewoudt in tal Nederlanners yn Dútske hannen fallen en ôfmakke is. Hy bisiket omdôch syn ûnskuld to biwizen en biroet him altyd wer op Dorbeck, dy't nearne to finen is. Nimmen leaut, dat er bistiel of ea bistien har en de minsken, dy't him kend hawwe moatte, binne allegear dea. Osewoudt soe noch ien trochslaend biwiis jaen kinne: hy har in foto nomd fan him en Dorbeck togearre, mar op 'e Plecht har er syn Leica forlern. As einlings en to'n lêsten it tastel foun wurdt, moat er, ûnder tasicht fan syn rjochters, de film sels ûntwikkelje. Dan, yn de dûnkere keamer, falt it swurd fan Damocles: de opname is mislearre, der is op 'e film neat fan to finen. Hy rint it gebou út en doarmet siik en wanhopich om Dorbeck roppend oer it kampterrein. As er nei de sommaesje fan in pear skyldwachten net harket, wurdt er deasketten.\nHwat is de sin fan dit forhael fan 400 blêdsiden, dat men oan ien stik út lêst en dan jitris lêst? Hwa't it as in forsetsroman sjocht, sil gâns krityske fragen stelle. Hermans hat it lykwols perfoarst net as sadanich bidoeld. It is sels de fraech, oft de haedpersoan neffens de bidoeling fan de skriuwer wol ea yn it forset west har. Syn diéden en avontûren binne fakentiids sa (mei opsetsin) ‘overtrokken’, dat men hjir net oan in reëel barren linke moat, mar oan de wanhopige dream dêr't in iensum en forlitten minske him oan ophiset út de lege woastenij fan syn libben wei. Dit ynderlik avontûr wurdt fiksearre op oarloch en forset mei har ôfgryslike mooglikheden. In dream dy't in tydlike yllúzje jowt en in definitive ûndergong bitsjut. Symboal faeks fan in modern libbensgefoel, dat gjin útwei sjocht en yn de donkere keamer fan in absurd bistean op 'e fal fan it swurd fan Damocles wachtet?\nRademakers stie hjir foar de opjefte, dizze surréalistyske roman yn in drama fan reële bylden to fortalen en dat is him oer de fûst\ngien, nettsjinsteande syn faek treflik technysk fakmanskip. It foar de filmer forliediike probleem fan de heimsinnige Dorbeck, dy't hjir as reëel bisteand minske útbylde wurdt, hat him foaral lutsen en hun ek de titel ynjown: Als twee druppels water. Karakteristyk is yn dit forbân de slotscène fan de film, dêr't men Dorbeck yn Súd-Frankryk sjocht mei Marianne yn syn earmen, it fanke dêr't Ducker in forheftige leafdesforhâlding mei hawn hat. Hja seit tsjin him: Ik ha yn de oarloch immen kend, dy't as twa druppen wetter op dy like. In founst, dy't it forhael noch hwat mysterieuzer makket, mar de Marianne út it boek formoardet. Dat hja in Joadinne is (dy't Hermans fordwine lit nei in kibboets yn Palestina), in faktor fan greate bitsjutting yn it forhael, wurdt men yn de film neat fan gewaer. De biskiedende dialooch mei Marianne, dêr't Ducker har de need fan syn libben yn klaget en hja him treastet mei har leafde, wurdt mei gjin wurd op tsjut. Dit oanplakte slot, dat Marianne degradearret ta in ordinaire seksbom, towille fan de sensaesje, is in swiere en typyske flater.\nIt boek einget mei it tafriel, dêr't pater Beer him oer de stjerrende Ducker bûcht, syn klean losmakket en yn greate need om de dokter ropt. En dan is Hermans syn lêste sin: ‘maar aan de handen van pater Beer zaten minder vingers dan Osewoudt kogelgaten in zijn lichaam had.’ Hjir wurdt yn inkele wurden it hiele drama fan Ducker syn ûngenêslik libben gearfette. Hwa't sa n geniale klimaks forbetterje wol mei in filmysk plofeffekt moet, tinkt my, de kearn fan dizze trageedzje net folslein bigrepen hawwe, of tsjin better witten yn op goedkeape ynstinkten spylje.\nEk pater Beer jowt de film in iensidige foarstelling fan, dy't nei it karikaturale skaeit. Hermans nimt dizze jonge geastlike, dy't syn wurk ûnder de politike delinkwinten fleurich útfiert, mar dy't it der yndied om to rêdden is, Ducker foar tiid en ivichheit to helpen, folle earnstiger.\nMarianne en pater Beer, resp. represintanten fan de ierdske en de himelske leafde, binne yn it boek de beide persoanen, dy't solidair nêst Ducker steane, mar gjinien fan beiden kin him fan de flok fan syn berte forlosse. En krekt dizze figueren wurde yn de film devaluearre of ûnderskat en dit biskiedende aspekt kriget gjin relief.\nDramatysk swak is ek it bigjin fan de film. It forhael fan it boek bigjint op 'e earste oarlochsdei, de film yn juny 1944, as Dorbeck mei in parachute yn Ducker syn tin delkomt, in noch al mearkeeftige ynset. Slimmer is, dat men Ducker syn needsituaesje, dy't Hermans yn de earste haedstikken yngeand biskriuwt, hjir geweer wurde moat út it frij hwat hystearyske gebalt fan syn wiif.\nSjocht men de film los fan it boek, dan is it, nei it nuvere bigjin, in hurde, strakke thriller, dy't mei feart en dynamyk spile wurdt. Suggestive bylden en in goede komposysje. De opnamen fan de Frânske kameramen Raoul Goutard binne treflik en hawwe faek, ek hwat ljocht en entourage oangiet, de ûnheilwytgjende sfear dy't by dit forhael past. De haedrollen wurde bêst spile, binammen de dûbelrol Ducker-Dorbeck, mar ek dy fan Marianne en de Dútske ofsier Ebernuss. Allinne it lûd is soms to oerdreaun en to ropperich. Dat sizzen fan de tekst, in bilangrike faktor, is bygelyks yn De Overval better.\nMen kin dizze film lykwols net los fan it boek sjen en dan hat Redemakers mei syn goai nei it greate it doel gâns in ein mist.


Tefredenheid oer bidbook | Omrop Fryslân Skip to main content\nTefredenheid oer bidbook 31 okt 2012 - 15:10\n0 reaksjes De Graaf en Crone by de oanbieding fan it bidbook - Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena\nBilly Brenton spilet mei de skotsploech - Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena\nFryske flagge wapperet yn Amsterdam - Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena\nRudi Wester praat mei de parse - Foto: Omrop Fryslân, Onno Falkena\nBoargemaster Crone fan Ljouwert hat woansdei yn Amsterdam it bidbook fan Ljouwert Kulturele Haadstêd 2018 oanbean oan direkteur De Graaf fan it SICA. De Stichting Internationale Culturele Activiteiten helpt de sjuery by de kar foar de Nederlânske ôffurdiging foar KH2018.\nLjouwert wie de iennige stêd dy't mei in grutte delegaasje delkaam. Mear as hûndert minsken wiene yn trije bussen nei Amsterdam ôfreizge, ûnder oare in klasse skoalbern fan de Oldenije, de Ljouwerter Skotsploech en sjonger Billy Benton.\nDe organisaasje Ljouwert Kulturele Haadstêd 2018 hat in goed gefoel oer de oanbieding. Se tinke dat it meihelpe kin fierder te kommen. De kandidatuer waard oanbean op it terrein fan 'e Westergasfabryk yn Amsterdam. It bidbook is fierders mei oranjekoeke oanbean oan 'e redaksje fan it televyzjeprogramma De Wereld Draait Door dy't ek op it terrein sit. Oare media yn Amsterdam en yn Hilversum hawwe ek Fryske besite hân. Der wie in lytse rûnrit op it terrein fan 'e Westergasfabryk mei Fryske hynders. De skotsploech hat der ek noch dûnse en muzyk makke. Einn novimber kin elke kandidaat-stêd de oanfraach noch fierder taljochtsje yn in mûnlinge presintaasje en fragen beantwurdzje. Dat bart foar in sjuery fan trettjin persoanen, seis út Nederlân en sân út it bûtenlân. Deselde jûn wurdt bekendmakke hokker twa kandidaten trochgeane.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: LjouwertKH2018Ferd CronebidbookSICAView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 31-10Alvestêdetocht-maatregels Luts 31-10Noch nea safolle seehûnen Besjoch ek...\nFries Museum ekstra iepen om tentoanstelling Alma-Tadema Hjoed, 10:47 It Fries Museum yn Ljouwert is moandei 30 jannewaris en moandei 6 febrewaris ekstra iepen. De tentoanstelling oer Alma-Tadema is hast ôfrûn en... "Hoogend net it goede plak foar nije fontein Snits" Juster, 20:51 It plak fan de nije fontein dy't yn Snits komme moat, is ferkeard keazen. Dat fine in tal Snitsers ûnder oanfiering fan Henk van der Veer en Harm... Ljouwerter winkeldief dielt kopstjit út Juster, 11:18 In 60-jierrige winkeldief út Ljouwert is ôfrûne wykein oanhâlden. De man hie foar 33 euro oan fleis stellen út in winkel oan de Tynjedyk.... Spuiende drankrider oppakt yn Ljouwert Juster, 9:51 De plysje yn Ljouwert hat sneintenacht twa drankriders oanhâlden. Ien fan harren, in 41-jierrige Ljouwerter, foel op om't de man op de... (advertinsje)


Numeri (in Latynske namme dy't in oersetting is oan it Grykske Ἀριθμοί, Arithmoi, dat "Nûmers" of "Getallen" betsjut), yn it oarspronklike Hebriuwsk: במדבר, Ḇamidḇar ("Yn de Woastyn"), is it fjirde boek yn sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach falt it ûnder de Torah (de "Leare" of "Wet"); yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel falt it ûnder de Wet. Numeri beskriuwt hoe't de Israeliten nei fjirtich jier yn 'e woastyn omdoarme te hawwen einlik oan 'e grinzen fan it Unthjitten Lân fan Kanaän komme te stean. It boek is dêrmei de hichtepunt fan 'e úttocht út Egypte (beskreaun yn Exodus) en it ferbûn dat God mei de aartsfaars oangien wie (yn Genesis). Neffens de tradysje soe de profeet Mozes de skriuwer fan it boek wêze, mar út 'e tekst kinne bibelwittenskippers opmeitsje dat it pas nei de ein fan 'e Babyloanyske Ballingskip, yn 538 f.Kr., troch in preesterlike redigearring syn úteinlike foarm krigen hat. Dêrfoar wie der nei gedachten al iuwenlang oan wurke troch in opienfolging fan skriuwers. De âldste tekstlaach, dy't de Jahwist neamd wurdt, datearret mooglik út it regear fan 'e Israelityske kening Salomo, om 950 f.Kr. hinne. De earste folsleine Fryske oersetting fan Numeri stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.\noarspr. titel במדבר ("Ḇamidḇar")\nskreaun 6e iuw f.Kr.\n● foarich diel Leviticus\n● folgjend diel Deuteronomium\nFryske titel Numeri\nNumeri giet fierder dêr't Exodus ophold, te witten by de berch Sinaï, yn 'e Sinaï-woastyn, dêr't de Israeliten, de neikommelingen fan 'e aartsfaars, oankommen wiene nei harren úttocht út Egypte. Nei't der in folkstelling holden is, tsjogge se op nei it Unthjitten Lân fan Kanaän, mar as se dêr oankomme, berjochtsje harren spionnen dat it lân bewenne wurdt troch mânske lju, goed bewapene en wenjend yn sterke stêden. De moed ûntsinkt it folk, en hja wegerje it lân yn te gean. Dêrop moatte se as straf fan God fjirtich jier yn 'e woastyn omdoarmje, oant de wegereftige generaasje útstoarn is en harren bern it Unthjitten Lân taparte krije sille.\nBileäm, syn ezel en de ingel fan God (in yllústraasje út 'e Neurenberchske Kronyk, út 1493.\nNei fjirtich jier fan omdoarmings yn 'e Sinaï keart yndie in nije generaasje Israeliten werom dat út nei it Unthjitten Lân. Underweis dêrhinne ferslane se efterinoar de Kanaänityske kening fan Arad, de Amorityske kening Sichon fan Chesbon en kening Og fan Bazan. Dêrop lit Balak, de kening fan 'e Moäbiten, dy't him troch dy flugge opmars bedrige fielt, de profeet Bileäm roppe om 'e Israeliten te ferflokken, mar God stjoert in ingel om Bileäm ûnderweis te deadzjen. De ezel fan 'e profeet is de iennichste dy't de ezel gewaarwurde kin, en eltse kear as de ingel risselwearret om syn master dea te dwaan, wykt de ezel, ta Bileäm syn argewaasje, fan it paad ôf. Uteinlik jout God de ezel de macht om te sprekken, sadat er syn master it leksum lêze kin. Dan pas begrypt Bileäm wat der oan 'e hân is, en ynstee fan 'e Israeliten te ferflokken, sprekt er in seine oer harren út. Numeri einiget as de Israeliten oan 'e grinzen fan Kanaän steane.\nGerben Colmjon sette yn 1863 in fragmint út Numeri oer yn it Frysk (Num. 6:24-26), dat útjûn waard as taheakke by dy syn Beknopte Friesche Spraakkunst. Yn 1919 joech dû. Geart Aeilco Wumkes yn syn Ut 'e Heilige Dobbe, û.m. in oersettingsfragmint fan eigen hân fan Numeri 24:5-9 út. De earste folsleine útjefte fan Numeri stie yn it Alde Testamint fan Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dêr't dy yn 1943 de earste Fryske bibeloersetting mei foltôgen. Om't sawol teologen as taalkundigen beswieren tsjin 'e fertaling Wumkes-Folkertsma hiene, waard fan 1966 ôf wurke oan in nije bibeloersetting, dy't yn 1978 útkaam as de Nije Fryske Bibeloersetting (mei stipe fan 'e provinsje Fryslân, it Nederlands Bijbelgenootschap te Haarlim en de Katholieke Bijbelstichting te Bokstel). Dat is de fertaling dy't noch altiten yn gebrûk is, yn 'e foarm fan 'e trêde, ferbettere druk fan 1995. De oersetting fan Numeri waard dêrby dien troch dû. Bernard Smilde, dy't op taalkundich mêd ûnderstipe waard troch sawol Ulbe van Houten as H. Twerda.\nDeuteronomium (in Latynske namme dy't ûntliend is oan it Grykske Δευτερονόμιον, Dheuteronomion, dat "Twadde Wet" betsjut), yn it oarspronklike Hebriuwsk: דברים, Deḇarim ("Sprutsen Wurden"), is it fyfde boek yn sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach falt it ûnder de Torah (de "Leare" of "Wet"); yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel falt it ûnder de Wet. Deuteronomium bestiet út trije preken dy't de profeet Mozes foar de Israeliten hâldt oan 'e foarjûn fan harren ferovering fan it Unthjitten Lân fan Kanaän. Yn it boek wurdt dêrmei nochris oereide wat der sûnt de úttocht út Egypte foarfallen is en dêrnjonken foarmet it in oprop oan it folk om trou te bliuwen oan God.\nNeffens de tradysje soe de tekst fan Deuteronomium in werjefte wêze fan 'e feitlike wurden fan Mozes foarôfgeande oan 'e besetting fan Kanaän, mar hjoeddeiske bibelwittenskippers en teologen binne it der fierhinne oer iens dat it boek syn oarsprong ynstee fûn hawwe moat yn it noarderkeninkryk Israel, dêr't it wei nei it suden ta brocht wêze moat, nei Juda, nei't de Alde Assyriërs yn 'e achtste iuw f.Kr. Samaria, de haadstêd fan Israel, ferwoastge hiene. Yn Juda waard it dêrop, yn 'e lette sânde iuw f.Kr., oanpast oan it nasjonalistyske herfoarmingsbelied ûnder kening Josjía, wylst de definitive ferzje gearstald wêze moat nei de weromkear út 'e Babyloanyske Ballingskip, yn 'e lette sechsde iuw f.Kr. De earste folsleine Fryske oersetting fan Deuteronomium stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.\nLeviticus (in Latynske namme dy't ûntliend is oan it Grykske Λευιτικός, Leuitikos, dat "Oangeande de Leviten" betsjut), yn it oarspronklike Hebriuwsk: ויקרא, Vayikra ("En Hy Rôp"), is it trêde boek yn sawol de joadske as de kristlike Bibel. Yn 'e joadske Tenach falt it ûnder de Torah (de "Leare" of "Wet"); yn it Alde Testamint fan 'e kristlike Bibel falt it ûnder de Wet. Leviticus, wêrfan't de titel ferwiist nei de Leviten, de Israelityske stamme dy't alle preesters levere), beskriuwt op yngeande wize de foarskriften en ferboaden fan 'e joadske wet. Dêrby stipet it boek op twa krúsjale leauwenseleminten: yn it foarste plak dat de wrâld skepen is om "tige goed" (Genesis 1:31) te wêzen, en dat noch altiten de mooglikheid bestiet om dy steat te berikken, ek al is de skepping kwetsber foar sûnde en besmoarging; en oard dat de trouwe neilibbing fan 'e beskreaune rituëlen de oanwêzichheid fan God tichterby bringt, wylst it negearjen of ferbrekken fan 'e foarskriften de harmony tusken God en de wrâld teneate docht. De earste folsleine Fryske oersetting fan Leviticus stie yn 'e fertaling fan it Alde Testamint, fan dû. Geart Aeilco Wumkes en Eeltsje Boates Folkertsma, dy't yn 1943 útkaam.\nIn pentalogy, fan it Grykske πεντα-, penta- ("fiif"), en -λογία, -logia ("ferhanneling" of "betooch"), is in searje fan fiif wurken op it mêd fan 'e skiene keunsten, dy't mei-inoar ferbûn binne en sjoen wurde kinne as ien inkeld lang wurk of as fiif losse mar nau besibbe wurken. Pentalogyen komme benammen foar yn 'e literatuer, as romansearjes fan fiif boeken. Analooch oan in pentalogy wurdt in searje fan twa wurken wol in duology neamd, ien fan trije wurken in trilogy, ien fan fjouwer wurken in tetralogy, ien fan seis wurken in heksalogy en ien fan sân wurken in heptalogy.\nYn 'e Westerske literatuer is de âldste pentalogy de Torah, besteande út 'e fiif earste boeken fan 'e joadske Bibel: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. De fiiffâldige struktuer komt ek werom yn it wurk fan 'e ferneamde Ingelske toanielskriuwer William Shakespeare, dy't, lykas alle toanielstikken út syn tiid, opdield binne yn fiif bedriuwen.\nFoarbylden fan pentalogyen út 'e moderne literatuer binne de Chanur-searje fan C.J. Cherryh (besteande út: The Pride of Chanur, Chanur's Venture, The Kif Strike Back, Chanur's Homecoming en Chanur's Legacy); de Paladin's Legacy-rige fan Elizabeth Moon (besteande út: Oath of Fealty, Kings of the North, Echoes of Betrayal, Limits of Power en Crown of Renewal); de Vatta's War-searje, ek fan Moon (besteande út: Trading in Danger, Moving Target, Engaging the Enemy, Command Decision en Victory Conditions); en de Tales of Einarinn-rige fan Juliet E. McKenna (besteande út: The Thief's Gamble, The Swordsman's Oath, The Gambler's Fortune, The Warrior's Bond en The Assassin's Edge). Ek de Chalion-syklus, fan Lois McMaster Bujold, moat in pentalogy wurde, mar dêrfan binne allinnich de earste trije dielen noch mar skreaun (The Curse of Chalion, Paladin of Souls en The Hallowed Hunt).


De Balkan rjochtet him op groeiende Yndiaanske útgeande merk\nThús » Reisbestimming » De Balkan rjochtet him op groeiende Yndiaanske útgeande merk\nDe Balkan is de lêste Jeropeeske regio dy't rjochte is op 'e groeiende Yndiaanske útgeande merk.\nBulgarije, Servje en Masedoanje, elk mei har eigen unike attraksjes, hawwe yn Yndia in kampanje opsteld om grutter bewust te meitsjen ûnder de Yndiaanske aginten en reizgers.\nBayko Baykov, algemien direkteur, en Stefan Kirov, senior manager, fan Bohemia DMC, seine yn Delhi op 16 augustus dat de regio ferskate attraksjes foar algemien en spesifyk belang hat mei goed ûntworpen tochten.\nKirov beklamme dat de kostenfaktor heul wichtich wie, om't de reiskosten, lykas winkeljen en winen, folle goedkeaper wiene yn Bulgarije en oare bestimmingen op 'e Balkan dan yn' e measte dielen fan Jeropa. Dit soe in geweldige stimulâns wêze moatte foar Yndiaanske reizgers.\nSpa, ski, iepenloftmuseums, kasino en oare attraksjes, lykas de parfumyndustry en winen, binne folle goedkeaper yn 'e Balkanlannen.\nWintertoerisme yn Bulgarije hat ek goede perspektiven.\nMinister fan Toerisme fan Seysjellen bliid mei it nivo fan standert nei besite oan lytse en grutte akkommodaasjes oan La Digue\nDe 'fantasy' fan May: UK wol Brexit ... sûnder grinzen foar Noard-Ierlân


Fjoertoerskilder op herhelling | Omrop Fryslân\nFjoertoerskilder op herhelling\n17 mrt 2014 - 16:54\nSkilders binne drok dwaande met de koepel - Foto: Omrop Fryslân\nEvert Hoekstra skilderet de fjoertoer al foar de twadde kear - Foto: Omrop Fryslân\nHoekstra by it skilderjen fan de fjoertoer 40 jier lyn - Foto: Omrop Fryslân\nDe reade fjoertoer stiet hielendal yn 'e steigers - Foto: Omrop Fryslân\nIn bysûndere klus op Skiermûnsteach. De reade fjoertoer, oftewol de 'Noordertoren' wurdt hielendal opknapt. Dat barde foar it lêst yn 1974. De toer wurdt fan binnen en bûten brânfeiliger makke en hielendal skildere. Ien fan de skilders Evert Hoekstra. Fjirtich jier lyn wie er ek belutsen by de renovaasje. Doe as 17-jierrige skildersjonge.\nNo docht Hoekstra dus deselde skildersklus. Al is der wol hiel wat feroare. Doe wie it noch it âlderwetske klim- en klauterwurk en hast gjin steigers.\nAnno 2014 is de de hiele fjoertoer foarsjoen fan in steiger mei wurknivo's en wynkleden. It is dan ek in drokte fan belang yn en op de toer. Der binne sa'n tolve man dwaande: skilders, timmermannen en ynstallaasjeminsken.\nDe renovaasje fan de fjoertoer fan Skiermûntseach leit op skema. It wurk wurdt útfierd troch boubedriuw Dykstra Draisma. De planning is dat de fjoertoer yn juny wer yn bedriuw giet. Oant dy tiid wurkje de ferkearslieders fanút in needlokaasje.\nSkiermûntseach skilder fjoertoer\n'Wêr bliuwt myn stimkaart?'