Winteroarloch - Wikipedy\nFinske skymanskippen yn Noardlik Finlân 12 jannewaris 1940.\ndatum: 30 novimber 1939 – 12 maart 1940\nútkomst: Frede fan Moskou\nCarl Gustaf Emil Mannerheim Kliment Voroshilov, letter Semyon Timoshenko\n180 000 450 000\n22 830 dea\n43 600 ferwûnen\n1000 finzenen 127 000+ dea of mist\n265 000 ferwûnen\n3,100 finzenen, 2000+ tenks\nDe Winteroarloch of Winterkriich, ek wol de Sovjet-Finske Oarloch of de Russysk-Finske Oarloch, is in koarte oarloch tusken Finlân en de Sovjet-Uny dy’t útein sette op 30 novimber 1939 en einige op 13 maart 1940 mei de ûndertekening fan de Frede fan Moskou. As gefolch fan dy oarloch waard de Sovjet-Uny op 14 desimber 1939 út it Folkebûn setten.\nBy de ynfal hie Sovjetlieder Josef Stalin de ferwachting dat Finlân oan de ein fan it jier hielendal oermastere wie, mar de Finske wjerstân hat de Sovjets, dy’t de Finnen trije tsjin ien yn mannichten oertrof, tige ferrast. Finlân joech ûnder de Russyske oermacht gjin belies, en tekene it fredesferdrach (Frede fan Moskou) yn maart 1940. Dêrby ferlear Finlân 10% fan syn grûngebiet en 20% fan syn yndustry oan de Sovjets.\nDe oarloch hie ferskate gefolgen. It slagge it Reade Leger wol om troch de Finske ferdigening te brekken, mar dat wie mei hiele grutte ferliezen. Troch dy ferliezen rekke it oansjen fan de Sovjet-Uny ynternasjonaal swier skansearre. Dêrnjonken waard dúdlik dat it leger fan de Sovjet-Uny net sa sterk wie as dat earder tocht waard. Under oare dêrtroch hat Adolf Hitler letter besletten om Operaasje Barbarossa útein te setten. It Sovjetleger slagge net yn syn haaddoel fan de oarloch, it feroverjen fan Finlân. Mar in lyts part fan Finlân waard oermastere, de Finnen beholden harren selsstannigens en de sympaty foar it lân waakse ynternasjonaal oan.\nDe Winteroarloch wie in militêre ramp foar de Sovjet-Uny. Wol hat Stalin gebrûk makke fan de ôfrin fan de oarloch, troch it leger fan syn lân te herfoarmjen. Nei de oarloch beslute it Kremlin om nije offisieren oan te stellen en it Reade Leger te modernisearjen. Dy maatregels hawwe der ta laat dat de Sovjet-Uny de Dútsers letter in soad wjerstân biede koe by de ynfal fan Dútslân.\n3 Stipe fan bûten\n5 Frede fan Moskou\n6 Wichtige fjildslaggen\n7 Winteroarloch yn kultuer\nDe grins tusken Finlân en Ruslân yn novimber 1939, foar it útbrekken fan de Winteroarloch.\nRol yn de Twadde Wrâldoarloch yn novimber 1939:\nGrien: Neutrale lannen\nBlau: Dútslân en de aneksearre lannen\nRead: Sovjet-Uny en de aneksearre lannen\nOranje: Lannen mei militêre basissen fan de Sovjet-Uny\nFinlân hat lange tiid ûnderdiel útmakke fan it Sweedske Keninkryk. Yn 1808 waard it lân oermastere troch Ruslân en waard it in autonome buffersteat, sadwaande moast de Russyske haadstêd Leningrad (no Sint Petersburch) beskerme wurde. Nei de Oktoberrevolúsje hat it Grut Hartochdom fan Finlân himsels op 6 desimber 1917 ûnôfhinklik ferklearre. Dizze ûnôfhinklikheids ferklearring waard op 4 jannewaris 1918 troch Ruslân erkend. Sterke bannen tusken Finlân en Dútslân ûntstienen doe’t it Dútske Ryk Finlân har ûndergrûnske ûnôfhinklikheidsbeweging yn de tiid fan de Earste Wrâldoarloch stipe joech. Yn de Boargeroarloch yn Finlân dy’t dêrop folge hawwe Dútsk tariede Finske legerienheden en Dútske troepen in wichtige rol spile. Allinnich de Dútske nederlaach yn de Earste Wrâldoarloch hat de festiging fan in Dútsk-ôfhinklike monargy yn Finlân tsjinhâlden. Nei de oarloch bleaunen de bannen tusken Dútslân en Finlân goed, alhoewol’t der nea in soad sympaty foar it Nasjonaal Sosjalisme west hat yn Finlân.\nDe ferhâlding tusken de Sovjet-Uny en Finlân bleaun min. Stalin wie benaud dat Nazi-Dútslân úteinlik oergean soe ta in oanfal, en mei de Sovjet-Finske grins op mar 32 kilometer fan Leningrad, soe it Finske grûngebiet in tige goeie basis foarmje foar in oanfal. Dêrom waard yn 1932 in net oanfalsferdrach tusken de Sovjet-Uny en Finlân tekene. Dizze oerienkomst waard yn 1934 nochris foar tsien jier ferlinge.\nYn april 1938, mooglik sels earder, is de Sovjet-Uny diplomatike ûnderhannelings oangien mei Finlân om te besykjen om tegearre in ferdigening op te setten tsjin Dútslân. De Sovjets wienen noch hieltyd benaud dat Dútslân Finlân as sammelplak foar militêren brûke soe om sa Leningrad oan te fallen. De Sovjet-Uny woe mear grûn ha fan Finlân. Nei in jier wie der eins noch neat bard, wylst de sitewaasje yn Jeropa hieltyd slimmer waard.\nNazi-Dútslân en de Sovjet-Uny tekenen op 23 augustus 1939 in net oanfalsferdrach, it Molotov-Ribbentropferdrach. Dit ferdrach slute ek in geheime klausule yn wêryn neffens it ferdrach de lannen yn East-Jeropa tusken de beide lannen yn ferdield wurde. Der waard oerienkommen dat Finlân ûnder ynfloed fan de Sovjet-Uny stean komme soe. De Dútske oanfal op Poalen op 1 septimber waard folge troch in oanfal fan de Sovjets yn it easten. Yn in pear wike tiid ferdielden de lannen Poalen yn twaen.\nYn de hjerst fan 1939, nei dat Dútslân Poalen yngien wie, easke de Sovjet-Uny dat Finlân der mei ynstimme soe dat de grins tusken de lannen 25 kilometer fierder fan Leningrad komt te lizzen. Ek wol de USSR dat Finlân it Hankoskiereilân foar 30 jier oan it lân ferhiert sadat de Sovjet-Uny dêr in float oprjochte kin. Yn ruil dêrfoar soe Finlân in grut part fan Kareelje werom krije. Mar it Finske regear wegere oan de Sovjet-easken te foldwaan.\nOp 26 novimber hat in barren plak wêrby de bân tusken Finlân en de Sovjet-Uny noch fierder op skerp te stean kaam. It doarpke Mainila, op de grins fan de Karelyske Lâningte, waard oanfallen mei artilleryfjoer wêrby fjouwer Russyske soldaten omkamen en njoggen ferwûne rekken. Fuortendaliks waard it regear fan Finlân beskuldige en ûntfong it regear in nota mei de eask om de Finske troepen lâns de grins werom te lûken. Mar neffens de Finnen hie it neat te krijen mei de oanfal, wol wie it Finske regear der ta beried ûnderhannelings oan te gean oer it werom lûken fan de legers oan beide kanten fan de grins. Mar foar Ruslân wie it op dat stuit dien, op 28 novimber stapten se út it netoanfalsferdrach en de dei dêrnei woe it ek gjin diplomatike bannen mear mei it lân hawwe.\nDe Sovjet-Uny sammelet hjirop 21 difyzjes by de grins mei Finlân, yn totaal bestie de legermacht út 450.000 manskippen. Op 30 novimber om 6.50 oere waard sûnder oarlochsferklearring de oanfal op Finlân ynsetten. De Russen bombardearren de foarstêden fan Helsinki en al gau waard de wichtige Mannerheimline berikt.\nDe Sovjet-Uny stelde op 1 desimber 1939 yn it besette Finske grinsdoarp Terijoki (no Zelenogorsk) in marionetregear yn, ûnder de namme Finske Demokratyske Republyk en ûnder it bewâld fan Otto Ville Kuusinen. De deis dêrnei waard mei dit Finkse Folksregear in oerienkomst sletten dy’t alle eardere Russyske betingsten oernaam. De Finske Republyk hat bestien oant 12 maart 1940 en is letter oergien yn de Russyske Karelo-Finske SSR.\nOarloch[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nOan it begjin fan de oarloch hie Finlân in leger fan mar 180.000 manskippen mobilisearre, mar se ha sjen litten goeie tsjinstanners te wêzen as it oan kaam op gueriljataktiken, fluch bewegende skytroepen, en pleatslike kennis fan it terrein. It ark fan de militêren hie net in soad om it liif. In ymprovisearre petroaljebom waard mei grut súkses brûkt, de bom is letter bekend kommen te stean as de Molotov cocktail. De omstannichheden yn de oarloch wienen min. De winter fan 1939/1940 wie tige swier, mei temperatueren oant -40°, de Finnen slaggen der lykwols yn om dy omstannichheden yn harren eigen foardiel te brûken. Se keazen der faak foar om net mei standert oarlochfiering de fijân te liif te gean, earder keazen se foar taktiken as it isolearjen fan parten fan it Russyske leger, wêrnei de Finske militêren de lytsere groepen oanfalle koenen. Dat isolearjen fan troepen wurdt yn it Finske leger wol “motitus” neamd, in isolearre kloft soldaten is dan in “motti”.\nGrutte bewegings fan it Sovjet-leger tusken 30 novimber en 22 desimber 1939.\nTa fernuvering fan sawol it Sovjetregear en de Finnen, stipe it meastepart fan de Finske sosjalisten de ynfal fan de Sovjet-Uny net, mar sels fochten neist harren lânsminsken tsjin de Russen. Grutte mannichten Finske kommunisten binne yn de 1930’er jierren nei Ruslân tôge om dêr it “Sosjalisme op te bouwen”, en net om slachtoffer te wurde fan Stalin syn Grutte Suvering. Dit laat ta de ûntnochtering en sels iepenlike haat tsjin it Sovjetrezjym ûnder de sosjalisten yn Finlân. In oar elemint wie de foarútgong fan de Finske mienskip en de ynfierde wetten nei de boargeroarloch dy’t holpen om it grutte gat tusken de ferskate stannen yn de mienskip te ferminderjen. It mei-inoar ferwurkje fan de wûnen fan de Finske Boargeroarloch (1918) en it opkommen foar de Finske taal laat ta de saneamde “Geast fan de Winteroarloch”. Lykwols wienen der ek in soad kommunisten dy’t harren net ynskreaunen foar it leger fanwegen harren politike eftergrûn.\nDe Sovjets wienen eigenwiis en net ree foar de oarloch, it hat in wichtige faktor spile yn de oarloch. De oanfallers hienen net rekkene op in soad wjerstân en begûnen de oanfal sels mei marsorkesten yn de ferwachting dat de oarloch gau oer wêze soe. Tal fan histoaryske ferslaggen ferhelje oer Russyske soldaten doe’t earm yn earm de Finske liny naderen, wylst se Sovjet lieten oan it sjongen wienen. As gefolch fan Stalin syn suverings wie 80% fan de foaroanmannen fan it Rede Leger ferlern gien, dy plakken waarden opfolt troch minsken dy’t minder foech hienen en dy’t loyaler nei harren mearderen wienen.\nIt Sovjetleger wie ek min tariede op oarlochsfiering yn de winter, benammen yn de bosken. De Sovjets hienen in soad motorisearre reau, wat net brûkber wie yn de wâlden fan Finlân. De Russen besiken om it reau oan de praat te hâlden om sa de brânstof net befrieze te litte, mar dat slagge net en brânstof tekoarten wienen it gefolch.\nIn karakteristyk barren yn de oarloch hat de nederlaach fan de 44e Ynfantery Difyzje fan de Sovjets west. Dizze difyzje bestie út 25.000 manskippen, mar rekke yn in leach fan de Finske 'Osasto Kontula', besteande út 300 manskippen. Dizze lytse ienheid fan de Finnen hat de Russyske difyzje folslein ferneatige. De 300 Finnen slaggen deryn om de difyzje ta stilstân te bringe, wylst de Finske 9e Difyzje (6.000 manskippen), ûnder lieding fan Kolonel Siilasvuo, it paad werom ôfsnienen. Sadwaande wisten de Finnen de Sovjet difyzje yn lytsere parten te ferdiele en stik foar stik te ferneatigje. De ferliezen oan de kante fan de Sovjets rûnen op ta 23.000 manskippen, wylst de Finnen mar 800 minsken kwyt rekken. Dêrnjonken wisten de Finnen in soad tanks, hynders, munysje, medysk en kommunikaasje materiaal, ensfh. bût te meitsjen.\nAs gefolch fan it eigenwiis wêzen fan it Sovjetleger en te min ûnderfining fan de manskippen, slaggen de Russen der net yn om yn it begjin fan de oarlochin foardiel te heljen. Finlân hie 130.000 soldaten en 500 kanonnen yn de Karelyske lâningte byelkoar brocht, wylst de Sovjets mei mar 200.000 manlju en 900 kanonnen oanfoelen. De Sovjets brochten ek noch 1.000 tanks nei it front, mar dêr waard min gebrûk fan makken.\nDe Finske tarissing wie ek in wichtige faktor yn de oarloch. Tsjin it begjin fan de oarloch wie de soldaten allinnich wat basiskennis by brocht, wêrnei se in unifoarm en in wapen krigen. Oaren moasten mei harren eigen klean de striid yn. De Finnen wisten de sitewaasje wat te ferbeterjen troch bût makke guod te goed te brûken.\nTroch syn etnyske paranoia wie it measte part fan Stalins' leger fan Súd-Russyske komôf. Stalin wie fan betinken dat de Russen dy't deunby de grins mei Finlân wennen net te fertrouwen wienen om tsjin de Finnen te fjochtsjen. Mar de manskippen út it suden fan de Sovjet-Uny wienen it net went om yn it kâlde arktyske klimaat te libjen, se wienen net goed tariede op de omstannigens yn it gebiet, wylst de Finske troepen yn de measte gefallen sels harren eigen winterklean oan hawwe koenen. De measte fan de Finske manskippen hienen yn it gebiet wenne wêr't de oarloch harren ôfspile. Dit allegear hat in wichtige rol spile yn de oarloch, ek omdat de winter yn it jier fan de Winteroarloch ien fan de strangste yn lange tiid wie.\nYn de loft hie Finlân har talein op de 'fjouwerfingerformaasje'(hjirby fleane fjouwer fleantugen, ferdield yn twa ienheden fan twa, ûnôfhinklik fan elkoar fjochtsje, mar elkoar dochs ûnderstypje). Dizze Finske loftgefjochtsstyl wie in grut súkses yn de oarloch. Dizze taktyk is letter ek in soad brûkt yn de Twadde Wrâldoarloch en ek hjoed de dei wurdt de taktyk noch hieltyd ynsetten. De fjouwerfingerformaasje en it kredo fan de Finske fleanders om altyd oan te fallen nettsjinsteande de grutte oermacht fan de tsjinstanner hat in wichtige bydrage hân yn it mislearren fan de Russyske bommesmiters om swiere skea oan te rjochtsen oan de Finske stellings, stêden en doarpen. De Finske loftmachtoperaasjes yn de Winteroarloch binne goed dokumintearre. De Finske loftmacht hat 5.900 fleanbewegings makke, wêrfan 3.900 ûnderskeppingsaksjes, 800 bomoanfalaksjes, 70 loftfotografy flechten en 1100 tafier- en ferfarskingsaksjes. Guon boarnen sprekke oer it delheljen fan 190 oant 280 fijannige fleantugen, wylst de Finnen sels mar 35 oant 62 fleantugen ferlern binne.\nStipe fan bûten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nNoarske frijwilligers warber yn de Winteroarloch.\nOeral op de wrâld waard mei fielt mei de Finnen. De Twadde Wrâldoarloch wie noch net yn folle heftigens útein setten en it publyk seach de oarloch as in skynoarloch; op it stuit fan de Winteroarloch wienen de ienichste skermutselingen dy't barren dy yn Poalen troch de ynfallen fan Dútslân en Ruslân, dat de Winteroarloch krige in soad omtinken op de wrâld. De agresje fan de Sovjets wurdt oer it algemien sjoen as ûnrjochtlik. Ferskate útlânske organisaasje hawwe materiële stipe, bygelyks medyske foarrieden, jûn. Finske ymmigranten yn de Feriene Steaten en Kanada kamen werom nei harren heitelân, in soad frijwilligers binne nei Finlân tôge om harren oan te slute by it Finske leger. Yn totaal kamen der 1.010 Denen, 895 Noaren, 372 Ingriërs, 450 Hongaren, 150 Italjanen, 350 Amearikanen, 230 Ingelsken en 346 Finnen om utens nei Finlân foar dat de oarloch om wie. Ek wienen der noch 210 oare frijwilligers dy't út oare lannen kamen, wêrûnder 17 út Nederlân. Utlânske ferslachjouwers yn Helsinki hawwe ferslach dien oer de Finske fernimstichheid en fjochtsúksessen, somtiden waarden de berjochten bot oerdreaun.\nSweden hat foar militêre foarrieden, jild, humanitêre stipe en hast 8.700 frijwilligers soarge. Nei alle gedachten wie de meast wichtige fan dizze frijwilligers de Sweedske Frijwilliger Loftmacht, dy’t yn aksje kaam fan 7 jannewaris ôf, mei 12 fjochtfleantugen, 5 bommesmiters en 8 oare fleantugen, wat op dat stuit ien-tredde fan de Sweedske loftmacht wie. Frijwillige fleanders en wurktúchkundigen wienen ek ûnder de frijwilligers. De ferneamde fleander Greve Carl Gustav von Rosen, famylje fan Hermann Göring, hat him ûnôfhinklik foar frijwillige tsjinst opjûn. Der wienen ek frijwillige arbeiders fan likernôch 900 arbeiders en yngenieurs.\nIt Sweedske Frijwilligerskorps, dy’t mei 8.402 minsken yn Finlân wienen, hawwe heal febrewaris de fiif Finske bataljonnen by Märkäjärvi ôflosse. Tegearre mei de trije oerbleaune Finske bataljonnen hat it korps tsjinoer twa Sovjet difyzjes stien en harren tariede tsjin in oanfal heal maart, mar waard dêrfan ferhoede troch de fredesoerienkomst. 33 soldaten binne yn finzenskip stoarn, ûnder harren de oanfierder fan de earste ôflosienheid, Luitenant-Kolonel Magnus Dyrssen.\nNjonken de stipe fan Sweden en de minsken dy’t fan oare lannen kamen, krige Finlân ek stipe fan oare lannen sels. Finansjele stipe en wapenstipe waard ek oanbean troch de Feriene Steaten, Argentynje, Fenezuëla en Súd-Afrika. Sa hat Súd-Afrika nei it útbrekken fan de Winteroarloch 29 Gloster Gauntlet opliedingsfleantugen by de RAF kocht en oanbean oan Finlân.\nPaus Pius XII feroardielde yn in taspraak op 26 desimber 1939 yn it Fatikaan de oanfal fan de Sovjets.\nWapenstilstân[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nTsjin de ein fan de winter waard dúdlik dat it Russyske leger oanein wie, Dútske fertsjintwurdigers stelden foar dat Finlân mei de Sovjet-Uny ûnderhannelje moast. De Russen hienen in soad lêst fan ûngemakken en de sitewaasje wie in boarne fan politike ûnienigens foar it Sovjet-regear. Mei de kommende maaitiid en it ranen fan de snie, rûnen de Russen it risiko dat it fêst kaam te sitten yn de bosken fan Finlân, de Russen hawwe op 12 febrewaris fredesbetingsten oanbean oan Finlân. Njonken de Dútsers woenen ek de Sweden graach dat der in ein kaam oan de oarloch. De Sweden woenen net ha dat Finlân hielendal ynstoarte soe.\nTsjin de ein fan febrewaris wie de minúsje fan de Finnen hast op. De Sovjet-Uny slagge der úteinlik ek yn om troch de eardere ûntrochlitbere Mannerheimliny te brekke. Uteinlik stimde it Finske regear op 29 febrewaris yn om ûnderhannelings mei de Sovjet-Uny oan te gean. Op 5 maart rikte it leger fan de Sovjets oant 10 oant 15 kilometer foarby de Mannerheimliny en hienen se de foarstêden fan Viipuri berikt. It Finske regear hat op deselde dei in wapenstilstân foarstelt, mar de Sovjets woenen de druk derop hâlden en gienen net akkoard mei it oanbod. De fjochterijen gienen troch oant de dei dat it fredesferdrach sletten waard.\nBy de oarloch hawwe de Sovjets te krijen hân mei grutte ferliezen oan manskippen en materieel. In generaal fan it Sovjet leger hat stelt dat it Rede Leger “krekt genôch grûngebiet oermastere hat om ús deaden te bediïerdigje”. Rûzings oer it tal ûngemakken oan de Sovjetkant rinne útien fan 48.000 deaden, ferwûnen en fermisten oant wol 270.000 neffens Nikita Khruschev. Finske feteranen sizze wol dat foar eltse deade Finske soldaat der yn de Winteroarloch tsien Sovjetsoldaten om it libben kamen. Ek hat de Sovjet-Uny in soad materieel ferlern, sa hawwe se mear as 2.000 tenks ferlern yn de oarloch. Finlân har ferliezen waard beheind ta 22.830 deade soldaten.\nFrede fan Moskou[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nDe gebieten dy't Finlân ôfstean moast nei de Frede fan Moskou.\nOp 12 maart 1940 waard de Frede fan Moskou tekene. Hjirby waard Finlân twong parten fan Kareelje ôf te stean, wêrûnder de Mannerheimliny, de eilannen Suursaari, Tytärsaari, Lavansaari, Seiskari yn de Finske Golf en de stêd Viipuri, dat yn dy tiid de twadde stêd fan Finlân wie. Ek gienen fierder nei it noarden parten fan de gemeenten Salla en Kuusamo oer nei de Russen, wylst yn it uterste noardeasten it westlike part fan it Kalastajansaarento Skiereilân yn de Barentssee, wêrfan de helte al oant de USSR tahearde. Dêrnjonken moast it de basis Hanko oan de begjin fan de Finske Golf foar tritich jier oan de Sovjet-Uny ferhiere.\nDe heule Finske befolking fan de gebieten waard nei Finlân ferfarre, foar de oarloch bestie dy út likernôch 422.000 minsken, sa’n 12% fan de totale Finske befolking. Yn totaal ferlear Finlân 40.000 kante kilometer, rûchwei de grutte fan Nederlân, oan de Sovjet-Uny, dit makke likernôch 10% fan it totale oerflak fan Finlân út. Njonken lân ferlear Finlân ek wichtige yndustriële fasiliteiten. Sa gie 10% fan harren lânbou-yndustry ferlern, lykas 17% fan it totale treinspoarnetwurk en 17% fan de elektryske kapasiteit. Dêrnjonken gienen ek hûnderten publike gebouwen oer nei de Russen en ferlernen se in wichtich histoarysk argyf.\nNei de Winteroarloch hawwe de Karelyske pleatslike regearings, gemeenten en provinsjale organisaasjes de bewegeging Karjalan Liitto, wat nei it Frysk oersetten wurde kin as it Karelyske Bûn, stifte om de rjochten en belangen fan de Karelyske befolking dy’t harren hûs ferlern hienen te fertsjinwurdigje en om in oplossing te sykjen foar it weromgean nei harren heitelân, Kareelje. Yn de tiid fan de Kâlde Oarloch hat doetiids presidint fan Finlân Urho Kekkonen ferskate kearen besike om de gebieten werom te krijen troch mei de Sovjetlieders te ûnderhannelje, mar dit bleaun alle kearen sûnder súkses. Nei it út elkoar fallen fan de Sovjet-Uny libbe it striidpunt wer op ûnder de Kareeljers. Guon lytse groepearrings yn Finlân easkje ek hjoed de dei noch it freedsum weromjaan fan de by de Frede fan Moskou ôfstonne gebieten. De meast warbere groep yn dit ferbân is de groep ProKarelia.\nWichtige fjildslaggen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nSlach fan Suomussalmi, (8 desimber 1939 – 7 jannewaris 1940)\nSlach fan Tolvajärvi, (2 desimber 1939)\nSlach fan Honkaniemi, (26 febrewaris 1940)\nSlach fan Kollaa, (7 desimber – 13 maart 1940)\nWinteroarloch yn kultuer[bewurkje seksje | boarne bewurkje]\nYn 1989 waard in Finske film útbrocht mei de namme talvisota. De film ferhellet oer in Finsk peloton fan reservisten fan de gemeente Kauhava yn de provinsje Pohjanmaa/Osttrobottnia dy’t harren hûs efter litte om oan de oarloch diel te nimme.\nYn 2006 brocht de Argentynske death metal groep Warbreed op harren earste kompakt skiif “So Cry Havoc...” in ferske út mei de namme Aliy Sneg (Bloedreade Snie). It ferske beskriuwt it drôve lânskip fan de Winteroarloch, in konflikt wêryn nimmen wat wûn hat, útsein bloedreade snie.\nCondon, Richard W. (1980). Winterkrieg Russland–Finnland. Moewig-Verlag, München, ISBN 3-8118-4302-8\nJakobson, Max (1961). The Diplomacy of the Winter War: An Account of the Russo-Finnish War, 1939-1940. Cambridge.\nSandström, Allan (1996). Krieg unter der Mitternachtssonne – Finnlands Freiheitskampf 1939–1945. Leopold Stocker Verlag, Graz, ISBN 3-7020-0747-4.\nTrotter, William R. (1991). A Frozen Hell. Algonquin Books, Chapell Hill, ISBN 978-0-945575-22-1.\nUpton, Anthony (1974). Finland 1939–40. Newark.\nDyke, Carl van (1997). The Soviet Invasion of Finland 1939–40. Frank Cass Publishers, London, Portland, ISBN 0-7146-4753-5.\nVirrankoski, Pentti (2001). Suomen historia 2. SKS, Helsinki, ISBN 951-746-342-1.\nTuuri, Antti (1992). Winterkrieg. Kiepenheuer, Leipzig; Weimar, ISBN 3-378-00504-1.\nCommons: Winter War – foto, fideo en harktriemmen\n(in) The Battles of the Winter War\n(in) (dú) (swd) (fi) It Front Museum op it Hanko Skiereilân\n(in) Finske webstee mei oarlochfoto's en skiedkundige saken\n(in) Halford Mackinder se Necessary War, artikel oer de Winteroarloch wêryn de rol fan dizze oarloch in de Twadde Wrâldoarloch besprutsen wurdt.\n(ned) Fins-Russische Winteroorlog 1939-1940 TracesOfWar.nl\n(ned) Fins – Russische oorlog, AboutWorldWar2.tk\n↑ LEAGUE OF NATIONS' EXPULSION OF THE U.S.S.R., DECEMBER 14, 1939 (sjoen op 12 jannewaris 2010)\n↑ Winter War Data (sjoen op 13 jannewaris 2010)\n↑ Foreign volunteers in the Winter War, troch Tapani Kossila (sjoen op 13 jannewaris 2010)\n↑ Finland and NATO, Finnish Defence Forces (sjoen op 12 jannewaris 2010)\n↑ Uruguay to aid Finland (sjoen op 13 jannewaris 2010)\n↑ The Moscow Peace Treaty, Winterwar.com (sjoen op 13 jannewaris 2010)\n↑ The end of the Winter War, Winterwar.com (sjoen op 13 jannewaris 2010)\n↑ The effect of the treaty on the Finnish economy, Winterwar.com (sjoen op 13 jannewaris 2010)\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Winteroarloch&oldid=1065829"\nDizze side is it lêst bewurke op 5 mrt 2022 om 07.44.


Aris wint fan Nijmegen | Omrop Fryslân (advertinsje)\nAris wint fan Nijmegen 13 mrt 2006 - 11:09\nIt is basketballers fan Aris slagge om de earste wedstriid fan de twadde kompetysjeronde te winnen. Yn in prima wedstriid wûnen de Ljouwerters sneontejûn op it Kealledykje mei dúdlike sifers fan Matrixx Magixx út Nijmegen. It waard 101-88 foar Aris. Tim Whitworth wie de topskoarer by Aris mei 32 punten. Lucious Wagner wie goed foar 20 punten en de IIslander Hlynur Thorvaldsson skoarde 13 punten.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 13-03Snits ferliest fan Appingedam 13-03Taksysjauffeur krijt klap Besjoch ek...


Medyske klean, bûtensklean, unifoarme wurkwize - qiangwei\nUniform foar wurkklean\nMear oanpaste klean\nHangzhou Qiangwei Clothing Co., Ltd. leit yn 'e prachtige Hangzhou, Zhejiang. It waard oprjochte yn 1997 mei in registrearre haadstêd fan 110 miljoen yuan. D'r binne mear dan 600 sets apparatuer, en binne foarsjoen fan oerienkommende ymporteare kleanapparatuer (lykas: naaimasine foar hege snelheid, liningmasine, Amerikaanske elektryske skjir, ensfh.). No is it ûntwikkele ta in profesjonele kleanfabrikant dy't ûntwerp, produksje en ferkeap yntegreart. It bedriuw hat mear dan 600 meiwurkers, in bougebiet fan 10.000 kante meter, en in jierlikse produksjekapasiteit fan 1.2 miljoen sets. Derneist hat it bedriuw ek in borduerfabryk en in parsefrij fabryk foar klean.\nSina is de grutste kleanprodusint en eksporteur fan 'e wrâld wurden\nSûnt de toetreding fan Sina ta de WTO binne tekstyl en klean in wichtich diel wurden fan 'e eksport fan Sina. Yn 'e ôfrûne desennia, mei de stadige ôfskaffing fan it eksportkontingentsysteem, hawwe de klean, tekstyl en kleaneksport fan Sina in relatyf losse eksterne omjouwing. Favora ...\nAnalyse oer de ymport- en eksportsituaasje fan 'e kleanyndustry fan Sina yn 2020\nAs in grut eksportlân foar klean, bedraacht it jierlikse eksportbedrach fan klean 100 miljard Amerikaanske dollars, wat folle grutter is dan it bedrach foar ymportearjen fan klean. Mei de transformaasje fan 'e ekonomyske struktuer fan Sina yn' e lêste jierren hat de kleanindustry lykwols stadichoan kocht yn ...\nSina is in grutte eksporteur fan klean, mar har hannelsoerskot krimpt\nAs grutte eksporteur fan klean eksportearret Sina elk jier mear dan ús $ 100 miljard oan klean, folle mear dan har ymport. Mei de transformaasje fan 'e ekonomyske struktuer fan Sina yn' e lêste jierren is de kleanindustry lykwols stadichoan it folwoeksen poadium yngien, en produktkategoryen hawwe ...\nAdres: Da 'in doarp, Chongxian strjitte, Yuhang distrikt, Hangzhou, Sina\njo kinne kontakt mei ús opnimme heer


Needlanding F-16 op fleanbasis | Omrop Fryslân Skip to main content\nNeedlanding F-16 op fleanbasis 27 feb 2007 - 20:28\nIn F-16 hat tiisdeitejûn in needlanding op de búk fan it tastel makke. Dat wie nedich omdat it tastel problemen hie mei it noastsjil. De piloat is net ferwûne rekke.\nDe piloat kaam werom fan it reguliere oefenflecht. Alle helptsjinsten stiene klear, doe't it tastel sûnder landingsgestel lânne. It tastel leit noch op de baan en wurdt woansdei fuorttakele. Dan wurdt ek de skea oan de baan besjoen.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 27-02Te folle netten yn Iselmar 27-02Aris net nei bekerfinale Besjoch ek...


Hotelgast op de flecht | Omrop Fryslân (advertinsje)\nHotelgast op de flecht 05 aug 2011 - 10:18\n0 reaksjes Yn Harns is tongersdei in man fan 42 jier út Stedskanaal oanhâlden. Hy hie de rekken fan in hotel net betelle. De man moast in pear hûndert euro betelje, mar yn stee dêrfan naaide er út. De eigner fan it hotel koe de gast achterhelje en belle de plysje. De fertochte sei dat er de rekken pas nei it wykein betelje soe. Hy hat ekskús oanbean oan 'e hoteleigner. Nei it wykein wurdt besjoen oft de man ek echt betelle hat.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 05-08Dronken man wol nei hûs swimme 05-08Himpplanten yn bosk Besjoch ek...


Plysje pakt rappe rider | Omrop Fryslân Skip to main content\nPlysje pakt rappe rider 06 mrt 2009 - 12:12\nIn automobilist (20 jier) út Ljussens is tongersdeitejûn by Rinsumageast oanhâlden. Hy ried gefaarlik op de Lauwersseewei. De man helle twa kear in auto yn mei in snelheid oant 137 kilometer, wylst ynheljen op dat plak net tastien is. Op de Lauwersseewei jildt in maksimum snelheid fan 100 kilometer. De automobilist út Ljussens moat ek op kursus om syn rydgedrach oan te passen.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 06-03Nederlân op EK yn Ljouwert 06-03Drylts moat twadde mûne krije Besjoch ek...


Gjin takomst wynmûnen Fryslân | Omrop Fryslân Skip to main content\nGjin takomst wynmûnen Fryslân 30 maaie 2011 - 12:05\n0 reaksjes Foar wynenerzjy yn Fryslân is gjin takomst mear. Dat seit it Platfoarm Duorsumens Fryslân, dat twatredde fan de wynmûne-eigners yn Fryslân fertsjintwurdiget. Neffens it platfoarm komt troch it nije koalysjeakkoart fan de provinsje alles op slot te sitten. De provinsje wol fan de losse wynmûnen ôf en wol se ûnderbringe yn mar twa klusters. Ien by de Ofslútdyk yn de Iselmar en ien by It Hearrenfean. Neffens it platfoarm is dat fierste min.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 30-05Nasjonaal Park bestiet 5 jier 30-05Untromming Antillenflat begûn Besjoch ek...


Jaap (Jacob Pier) de Jong groeide op yn Balk. Letter die er de havo dy’t keppele wie oan de Pedagogyske Akademy yn Snits. Dochs kaam er net yn it ûnderwiis terjochte. Nei in oplieding oan de Fiskerijskoalle yn Urk bedarre er yn de fiskerij. Nei ferskillende oare baantsjes, benammen as skipstimmerman, en it heljen fan de nedige fakdiploma’s, waard er kaptein op de grutte feart.\nDe fersen fan Jaap (Jaep) de Jong geane gauris oer de jongereinkultuer, letter ek oer de reizen dy’t er makke. Fakentiids publisearre er se yn blêden as Alternatyf, Frysk en Frij en Hjir. Yn 1973 debutearre er mei Om to stellen. De bondel is in rige gedichten mei sênes út it deistige, jonge libben út de jierren sechstich en santich: de wykeinen, it útgean, de leafde. Of yn de wurden fan Jacob Noordmans : ‘In delslach fan in fûl, rûch, bohémiaensk libben’. Noordmans fûn it ‘in fleurich debút dat syn sjarme ûntlient oan it jeugdich ûnbifongene.’ Klaas Jansma  wie minder entûsjast. Hy fûn dat de poëtyske kwaliteit te lijen hie fan in tekoart oan selskrityk. Tagelyk stelde er fêst dat De Jong wol de potinsje hie út te groeien ta in dichter dy’t it libben fan de gewoane man ferbyldet: ‘In dichter dy’t libbet yn ’e sfear fan de âlde Francois Villon.’ Yn 1974 ferskynde de bondel Net to biteljen. Tineke Steenmeijer-Wielenga  sinjalearre in dichter dy’t ferrassend tsjin de dingen oan sjen koe. Tagelyk stelde se fêst dat De Jong syn wurdkar noch net foldwaande wie en dat er ek te min metryske behearsking hie om werklik te oertsjûgjen. It duorre mear as tsien jier foar’t De Jong syn tredde bondel, Oare plakken, útbrocht waard. Rients de Boer  hie yn syn resinsje omtinken foar de groei fan de dichter, dy’t neffens him mei minder wurden mear te sizzen hat. Benammen foar de typografyske gedichten hie er in soad wurdearring. Ek Jan Wybenga fûn Oare plakken in nijsgjirrige bondel: ‘Lit al dyjingen dy’t der belang by ha dat it teare plantsje fan de Fryske poëzy kâns fan libjen hâldt, it oanskaffe.’\nMei de ûnderfining dy’t er by it skriuwen fan poëzy opdien hie, makke Jaap de Jong namme as skriuwer fan in oantal súksesfolle boeken mei de see as ûnderwerp. Dêryn wurde ûnderwerpen as it seerjocht, navigaasje, kustfoarming en havens beskreaun. Troch syn wurk as kaptein op de grutte feart – foar skipswerf Damen bringt er nije skippen nei it plak fan bestimming – wit er dêr in soad oer. Hy hat him foarnommen om sân tema’s dy’t te krijen hawwe mei de see, kusten en havens út te wurkjen yn boeken. It mei dan om non-fiksje gean, sels sjocht er it oars, sa't er sei yn in fraachpetear mei Sietse de Vries : ‘Skriuwe is foar de measten in roman of poëzy. Foar my bestiet der gjin ûnderskied. Ek as ik oer in saaklik ûnderwerp skriuw, moat it moai wêze. Ik wol de dingen dy’t ik ûndersykje te plak bringe, tagelyk wol ik in goed rinnend ferhaal skriuwe'.\n Jacob Noordmans, LC 24-11-1973\n Klaas Jansma, Frysk en Frij 10-11-1973\n Tineke Steenmeijer-Wielenga, LC 19-06-1976\n Rients de Boer, FD 25-01-1986\n Jan Wybenga, LC 23-08-1985, diel 1 en diel 2\n Sietse de Vries, LC 22-11-2013\n1973: Om to stellen\n1974: Net to biteljen 1985: Oare plakken\n2003: Under kust en swurk fersyld 2008: Hoe’t ginten en boebies elkoar ûntdûke - beskriuwing oer in seefûgelslachte\n2010: Oan 'e dyk set by Holwert - ekology, skiednis, ûndersyk en natoerbehear om de waadkwelder Holwert-East hinne\n2011: Seerjocht yn ’e skiednis fan ’e skipfeart\n2013: Seehavens en havenstêden - fan Shanghai en Rotterdam nei Harns\n2014: De geschiedenis van de haven van Harlingen (Oersetting Seehavens en havenstêden)\n2017: Verborgen Zee Aanzichten\n2020: Open Zee Inzichten (ek mei Verborgen Zee Aanzichten útbrocht as kassette)\nKirsten van Zanten, LC 09-01-2021 (fraachpetear oer Open Zee Inzichten)


Gjin glêdmelding op It Amelân | Omrop Fryslân (advertinsje)\nGjin glêdmelding op It Amelân 01 des 2009 - 14:37\n0 reaksjes It Amelân krijt net in glêdens-meldsysteem dat warskôget foar glêde diken. De gemeente hat ûndersyk dien nei sa'n systeem nei oanlieding fan in slim ûngelok op it eilân ferline jier. Op guon plakken op it eilân wurdt it gau glêd, bygelyks op de dyk tusken Ballum en Nes. It meldsysteem mjit allerhande gegevens en jout oan as de krityske temperatuer berikt wurdt. In mearderheid fan de ried fynt it systeem fan goed 32.000 euro te djoer.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 01-12Dokters botse mei De Friesland 01-12Freonskipsbân It Amelân-Fanø Besjoch ek...


Jubileum by Theater Sneek | Omrop Fryslân (advertinsje)\nJubileum by Theater Sneek 03 maaie 2014 - 08:38\n0 reaksjes It echtpear Altenburg mei Ivo Niehe en teaterdirekteur Ben van der Knaap - Foto: Wim Walda\nTeaterdirekteur Ben van der Knaap\nTheater Sneek hat freedtejûn syn 100.000e besiker binnen helle. It giet om it echtpear Nico en Jeanette Altenburg út Snits. Se wienen besikers fan de foarstelling fan Ivo Niehe. Dy sette de twa nei ôfrin yn it sintsje en joech har 20 frijkaarten foar foarstellings yn it Snitser teater. Dat is sûnt novimber 2012 yn gebrûk. Doe waard it iepene troch keninginne Beatrix.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: 100.000e besikerTheater SneekView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 03-05Stichting Fryslân 58 set útein 02-05Oanjefte tsjin rapper Hozny Besjoch ek...\nIepening Snitswike wurdt ferpleatst nei Theater Sneek 14 jul 2016 - 20:29 De iepening fan de Snitswike is dit jier net mear yn de stedstún fan it stedhûs. Dat makke de organisaasje dúdlik op in spesjale parsekonferinsje... Album Stevie Wonder yn teater, try-out yn Snits 18 jan 2016 - 17:22 It wie in idee fan Ben van der Knaap, direkteur fan Theater Sneek: in teatershow oer ferneamde albums fan grutte wrâldstjerren. En dat is slagge.... Stiennen falle fan gevel fan Theater Sneek 28 nov 2015 - 23:24 In stikje fan de gevel fan Theater Sneek is sneontejûn nei ûnderen kaam. In giet om in tal stiennen oan de achterkant fan de teatertoer. De... Jubileum by Snitser teater 22 apr 2014 - 21:37 It teater yn Snits ferwachtet meikoarten syn 100.000e besiker. It teater bestiet sûnt novimber 2012, it waard doe iepene troch keninginne Beatrix.... (advertinsje)


Snelle baan nei iten: Fraport test Yoordi, in nije tsjinst foar it bestellen fan iten, op 'e lofthaven fan Frankfurt\nThús » Lêste nijs artikels » Fleanfjild » Snelle baan nei iten: Fraport test Yoordi, in nije tsjinst foar it bestellen fan iten, op 'e lofthaven fan Frankfurt\nAirlines • Fleanfjild • Loftfeart • Breaking European News • Breaking International News • Breaking Reisnijs • Saaklike reizen • Culinary • Dútslân Breaking News • Investments • Nijs • Ferantwurdlik • Technology • Toerisme • Toerisme Oerlis • Transport • Reisbestimmingsupdate • Reisgeheimen • Travel Wire Nijs • Ferskate nijs\nIt digitale Yoordi-systeem, in ynnovative oplossing foar selsbestelling, ferbettert de ûnderfining fan passazjiers ekstra.\nDe selsbestellingsoplossing fan Yoordi is spesifyk ûntwurpen om te foldwaan oan 'e behoeften fan reizgers.\nIn passazjier scant in QR-koade, bestudeart it menu fan in dielnimmend restaurant, bestelt, en betellet dan kontaktleas.\nYn 'e pilotfaze kin de applikaasje oanpast wurde om better te foldwaan oan' e behoeften en ferwachtingen fan klanten en restaurants.\nPassazjiers en gasten by Frankfurt Airport kinne no har smartphones brûke om iten en drinken fan ferskate restaurants maklik te bestellen en te beteljen - profitearje fan in nije "snelle baan nei iten".\nDe selsbestellingsoplossing fan Yoordi is spesifyk ûntwurpen om te foldwaan oan 'e behoeften fan reizgers. In passazjier scant in QR-koade, bestudeart it menu fan in dielnimmend restaurant, bestelt, en betellet dan kontaktleas. It is net nedich om in app te downloaden of registrearje. De oarder kin dan wurde oppakt yn 'e snelle baan fan it restaurant. De betingsten foar maklik, unproblematysk gebrûk binne in stabile ynternetferbining, it bestellen fan siden yn meardere talen, en in ferskaat oan ynternasjonaal populêre betelmodi.\nIt is no ek wer mooglik om te iten wylst jo sitte yn in restaurant yn ien fan 'e terminals op' e Fleanfjild, mei it ferskil dat it iten no kontaktleaze kin wurde besteld. De servers bringe it iten oan tafel.\n"Dit pilotprojekt lit ús fluch en fleksibel mei ús restaurants wurkje om te sjen hoe't Yoordi de gastûnderfining kin ferbetterje," sei Daniel Gemander, de wichtige akkountbehearder fan Fraport AG foar iten en drinken. Ferskate konsesjonearders besykje op it stuit de oplossing yn Pier A fan Terminal 1. Yn 'e pilotfaze kin de applikaasje oanpast wurde om better te foldwaan oan' e behoeften en ferwachtingen fan klanten en restaurants, mei de mooglikheid om mear funksjes ta te foegjen.


Fragen snelheid wettertaksys | Omrop Fryslân (advertinsje)\nFragen snelheid wettertaksys 31 jan 2011 - 10:50\n0 reaksjes VVD-Twadde Keamerlid Matthijs Huizing stelt fragen oer de snelheid fan wettertaksys op de Waadsee. Ferline wike spruts de steatefraksje fan de VVD him al út foar it ferheegjen fan dy snelheid. De partij fynt dat de taksys tastimming krije moatte om nachts hurder te farren as de 20 kilometer dy't no tastien is. De taksys meie no allinne oerdei op folle krêft farre.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 31-01Aksje tsjin útsetting Armeniër 31-01Ynbrekker nimt sieraden mei Besjoch ek...


A7-blokkearders meitsje beswier tsjin registraasje DNA | Omrop Fryslân\nA7-blokkearders meitsje beswier tsjin registraasje DNA\nSân minsken dy't feroardiele binne foar it blokkearjen fan de A7 by de lanlike Sinteklaasyntocht fan 2017 ha beswier yntsjinne tsjin de ôfname fan harren DNA. Dat meldt harren advokaat Tjalling van der Goot. Ien dy't feroardiele is ta in taak- of finzenisstraf moat fan de wet DNA ôfstean. Trije minsken ha noch gjin DNA ôfstien.\nNeffens harren advokaat Tjalling van der Goot wolle de blokkearders harren DNA wol ôfstean, mar wolle sy net dat dat yn in databank telâne komt. "Se sizze dat harren DNA net fan belang wêze kin foar opspoaring yn takomstige strafbere feiten", seit Van der Goot. Pas neidat se selmateriaal ôfstien hawwe, kinne se beswier meitsje tsjin de ferwurking fan dat materiaal ta in DNA-profyl.\nIt Iepenbier Ministearje kin se, as it moat, oanhâlde om se sa ta meiwurking te ferplichtsjen. It is noch net bekend wannear't de beswieren troch de rjochtbank yn Ljouwert behannele wurde sille.\nTjalling van der Goot, advokaat fan de A7-blokkearders\nIt grutste part fan de 34 blokkearders krige yn novimber troch de rjochtbank in taakstraf fan 120 oeren oplein. Dejingen dy't in gruttere, koördinearjende rol hiene, krigen straffen fan 180 oant 200 oeren. Inisjatyfnimmer Jenny Douwes krige in taakstraf fan 240 oeren en in moanne selstraf ûnder betingst.\nA7 Sinteklaasyntocht blokkearders\nFryske froulju gripe neist poadium op 500 meter\nSnitser oanholden op Binnenhof yn Den Haag om fertochte situaasje


Luuc Eisenga giet op 1 maart fuort by SC Hearrenfean - Omrop Fryslân\nLuuc Eisenga giet op 1 maart fuort by SC Hearrenfean\n10 desimber 2018, 08:33 • 2 minuten lêstiid\nLuuc Eisenga hâldt op 1 maart takom jier op as algemien direkteur fan SC Hearrenfean. Dat hat de klup moandeitemoarn witte litten. "Ik heb besloten om de zaken hier goed af te sluiten en daarna op zoek te gaan naar een nieuwe uitdaging", seit Eisenga yn it berjocht op de webside fan de fuotbalklup. De parsekonferinsje is 11.00 oere live te folgjen fia www.omropfryslan.nl.\nLetter moandeitemoarn jout Eisenga yn in parsekonferinsje in taljochting op syn beslút. Yn it berjocht lit er wol alfêst witte mei in tefreden gefoel werom te sjen op syn funksjonearen by de klup. "Ik wil allereerst graag de medewerkers bedanken voor het vertrouwen en hun inzet de afgelopen jaren. We hebben goede dingen bereikt met elkaar en gezorgd voor een gezond bedrijfsklimaat. Ik kijk met veel plezier terug op mijn tijd bij deze mooie club en ben blij dat het gelukt is om rust en structuur terug te brengen in het bedrijf."\nIt rommelet al in skoft by SC Hearrenfean. Ferline wike waard bekend dat der in konflikt is tusken de klup en haadsponsor GroenLeven. Eisenga soe de tasizzing dien hawwe om him "maksimaal yn te spannen" om sinnepanielen fan GroenLeven op it dak fan it Abe Lenstrastadion te lizzen. Dy tasizzing koe er lykwols net dwaan, om't net de klup, mar Sportstad Heerenveen de eigener is fan it stadion. Ek oare sponsoaren soenen twivels hawwe oft se trochgean wolle by Hearrenfean. In diel fan harren kin net goed mei Eisenga oerwei.\nIt stichtingsbestjoer fan de klup hat freedtemiddei mei Eisenga om tafel sitten om oer syn posysje te praten. Ut namme fan Eisenga wie Bert Kingma oanwêzich. Kingma is in advokaat, dy't spesjalisearre is yn arbeidskonflikten en strafrjocht. Fan it Stichtingsbestjoer fan Hearrenfean sieten Cees Rozemond en Rico Jalink der by mei harren advokaat Pieter Tuinman.\nReaksje ried fan kommissarissen\nFoarsitter Jorrit Jorritsma fan de ried fan kommissarissen fan SC Hearrenfean jout yn it berjocht fan de klup in earste reaksje op it beslút fan Eisenga: "De rvc heeft de afgelopen drie jaar prima samengewerkt met Luuc. Hij leidt de club rustig en vastberaden, heeft het vertrouwen van de medewerkers en gaat stap voor stap zijn weg. De hele club is hem daarvoor dank verschuldigd."


Jon Hermans-Vloedbeld waarnimmend boargemaster Skylge - Nijs - Frysk - Provincie Fryslan\nHomeFryskNijsJon Hermans-Vloedbeld waarnimmend boargemaster Skylge\nDe beneaming giet yn op 1 april.\nIt beslút kaam ta stân yn goed oerlis en yn oerienstimming mei de fraksjefoarsitters fan de gemeenteried fan Skylge dy’t unanym wiene. Hermans Vloedbeld is waarnimmer oant 1 novimber dit jier. Dan makket se plak foar in kroanbeneamde boargemaster.\nHermans Vloedbeld hat in soad ûnderfining yn it iepenbier bestjoer. Se wie boargemaster yn fiif gemeenten. Har ekspertise op it mêd fan iepenbiere oarde en feiligens wiene foar de kommissaris reden har te freegjen. Yn dizze krisis komt dat goed fan pas. Se wie riedslid en wethâlder yn Losser en boargemaster fan Ouderkerk, Ridderkerk en Almelo en waarnimmend boargemaster fan Oud-Beijerland en Noordwijk.\nOp Skylge is sy de opfolger fa Bert Wassink (GroenLinks) dy’t op 1 april oan de slach sil as wethâlder yn Ljouwert. Yn jannewaris makke dy bekind him net werbeneamber te stellen foar in twadde termyn op it eilân.\nMei de beneaming fan Hermans-Vloedbeld telt Fryslân seis froulike boargemasters. Net earder wiene der yn de dizze provinsje seis froulike burgemeesters. In novum.


"De drankflessen fleagen troch it kafee" | Omrop Fryslân\n21 jul 2017 - 19:33\n"Minsken waarden oer de bar hinne slingere en drankflessen fleagen troch it kafee." Kevin Terpstra stie tongersdeitejûn as DJ yn in disko op Kos doe't it eilân troffen waard troch de ierdbeving. Hy wie noch mar fjouwer dagen op it eilân, doe't er ferrast waard troch de ierdskok. "Ik tocht earst der stiet ien neist my te springen of sa", fertelde er yn it radioprogramma Weistra op wei. "Automatysk hâldst dy fêst en sjochst ynienen allegearre minsken fallen. Dan komt it besef: miskien is it wol in ierdbeving."\nNei't de muzyk útfoel, waard elkenien nei bûten stjoerd. Efkes like it as koe de feestjûn dêrnei wer trochgean. "Nei dy earste skok binne wy sels wer nei binnen gong om de boel op te romjen. Mar doe kamen der minsken lâns dy't rôpen dat it in oanfal fan Isis wie en dat der in tsunamy nei it eilân kaam. Doe binne wy nei de berch flechte yn ôfwachting fan wat der noch komme soe."\nFjouwer oeren lang siet Kevin op de berch, foar't er de skea mei eigen eagen beseach. Benammen yn it sintrum binne in soad âlde gebouwen sneuvele. It kafee dêr't hy as DJ draait is der knap fan ôf kaam. "Dat is in bak beton, dus dat hat ús rêding west." Oer nei hûs gean, hat de DJ gjin momint tocht. "Ik bliuw hjir noch oant nije wike. Yn prinsipe is der neat oan de hân. It is net sa dat ik no tink; ik pak it fleantúch wer nei hûs ta."\nKos Kevin Terpstra ierdbeving\nWTTV iepenet doarren nei spannende wike


Meitsje skiifromte werom op 'e beweging nei OS X El Capitan | Ik kom fan mac\nMeitsje skiifromte werom nei ynstallaasje fan OS X El Capitan\nNei alle gedachten wurde mei elke ferzje fan OS X de measte aspekten fan 'e foarige ferbettere, ynklusyf nije funksjes en spitigernôch it behâld fan' e ûneven bug, sels tafoegje oaren dy't net earder bestiene. Dochs dit is net de gewoane tonic en de ferbettering fan 'e brûkersûnderfining is tastber, no mei OS X El Capitan fine wy ús yn dizze posysje, dat is in ferbettere en gepolijst ferzje fan OS X Yosemite.\nYn elk gefal hawwe guon brûkers dat rapporteare nei ynstallaasje fan OS X El Capitan, wie de skiifromte mysterieus ôfnaam en sûnder reden binne sels tests trochjûn skiif nut sûnder resultaat.\nOm de hoemannichte beskikbere skiifromte te kontrolearjen, gean gewoan nei it boppeste menu yn > Oer dizze Mac> Opslach, yn dizze seksje de besette romte sil te sjen wêze troch bestannen relatearre oan audio, fideo's, applikaasjes, foto's en oaren. Krekt yn dizze lêste seksje is «Oaren» wêr't de romte miskien net is lykas ferwachte. Om te kontrolearjen dat it gearfalt mei de oerbleaune romte, kinne wy de Finder iepenje en klikke op Macintosh HD mei de juste knop, en by it krijen fan ynformaasje wurdt de romte werjûn.\nIt liket derop dat dit alles komt fan Spotlight dat de skiif net goed yndekseart nei ynstallaasje en moatte wurde twongen om it nochris te dwaan, Om dit te dwaan sille wy gean nei > Systeemfoarkarren> Spotlight, dan sille wy yn 'e Privacy-ljepper de bootdisk opnimme en wy sille dizze opnij ferwiderje, dit sil Spotlight twinge it opnij te yndeksearjen en sadwaande de opslach korrekt te herstellen.\nIt falen kin wêze troch tydlike cachés fan ferzjes foarôfgeand oan OS X El Capitan dat sels kin groeie oant 30 of 50 Gb, Dizze aksje fan it opnij yndeksearjen fan 'e skiif herstelt dy romte, hoewol mei tiid it probleem wer ferskine kin mei in nije update.\nFolslein paad nei artikel: Ik kom fan mac » Mac OS X » OS X El Capitan » Meitsje skiifromte werom nei ynstallaasje fan OS X El Capitan\nDario Navarro sei\nTanke. Spotlight wie net mear goed wurke!\nAntwurdzje op Dario Navarro\nSSSTN13 (@ SSSTN13) sei\naagggg, itselde is my oerkaam> _\nAntwurdzje op SSSTN13 (@ SSSTN13)\nHoe dan ek, Spotlight wurket no slimmer dan foar de fernijing. It fynt de bestannen net as it krekte wurd befette yn 'e bestânsnamme net is opnommen yn' e sykaksje. As ik bygelyks nei it bestân DSC_25676 sykje, kin it it net fine troch bygelyks te sykjen nei 25676 of SC_25676\nDit is folle minder dan earder!\nHallo, as ik de bootskyf befetsje, asjebleaft in ôfbylding as ik my net folle lestich falle. Tank!\nSorry, it is al oplost, nochris tank en tank foar alle help dy't wy krije fan soydemac!\nAntwurdzje op André\nTige dank!! net allinich waard romte net befrijd, it ding dat skyfromte toant waard ek beskeadige> :(\nNije POI's yn 4 lannen tafoege foar Flyover-modus op Apple Maps


Jagersferiening warskôget foar fokselintwjirm | Omrop Fryslân (advertinsje)\nJagersferiening warskôget foar fokselintwjirm 04 feb 2016 - 15:21\nFoksen yn hiel Nederlân kinne besmet wêze mei de fokselintwjirm. Dat is in parasitêre sykte dêr't ek minsken slim siik fan wurde kinne. De Jagersferiening warskôget syn leden om deade foksen allinnich mei moffen oan oan te reitsjen en gjin deade foksen by oar sketten wyld te lizzen. Fokselintwjirm is oant no ta oantroffen by deade foksen yn Flevolân, East-Grinslân en Súd-Limboarch. Dizze sprieding makket it neffens de Jagersferiening oannimlik dat der yn it hiele lân sike foksen omrinne. Foksestront\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: fokselintwjirmFoksView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 04-02Brêge Skûlenboarch by Jistrum is wer klear foar ferkear 04-02CU wol dat provinsje gasboarrings Langsweagen ûndersiket Besjoch ek...\nJagers binne bliid mei ekstra mooglikheden yn foksejacht 01 des 2016 - 12:36 Fryske jagers binne bliid mei de twa moanne ekstra en it gruttere gebiet wêryn't se op de foks jeie meie. De provinsje hat hjirfoar in ûntheffing... Foks mei bejage wurde om greidefûgels te beskermjen 30 nov 2016 - 13:16 Greidefûgels krije yn de perioade oant 1 july 2017 mear beskerming. De provinsje Fryslân ferlient in ûntheffing sadat jagers yn Fryslân nachts de... Provinsje mist stipe fan Ryk by oanpak foks en krie 04 nov 2016 - 10:59 It falt de provinsje ôf dat it Ryk net mear stipe jout foar de oanpak fan de foks en de krie foar de beskerming fan greidefûgels. Steatssekretaris... Oerlêst fan foksen yn Twellingea: hinnen deabiten 06 aug 2015 - 16:02 Op ferskate plakken yn Twellingea binne bewenners harren hinnen kwytrekke. Moarns wurde de deade hinnen en guozzen yn it hok fûn. De koppen wurde... (advertinsje)


De gouden brulloft*)\nDe diskusje oer de forhâlding tusken Fryske biweging en Fryske literatuer wol mar net ophâlde. In pear moanne forlyn hat Poortinga de kwestje op 'e nij oan 'e oarder steld yn syn Akademy-lêzing, dy't sûnt in pear wike printe tagonklik is.**) Schurer syn útspraek yn it earste Tsjernenûmer, nou tweintich jier forlyn, dat de bining tusken literatuer en biweging forbrutsen wie, waerd optsjinne as in konstatearring, mar wie yn wêzen in manifest. It wie in paradoksael manifest: it proklamearre it forlangst fan de literator om him frij to meitsjen fan de biweging, alteast fan guon easken dy't de biweging stelde, of like to stellen. Men soe it sa foarstelle kinne: oant nou ta wiene literatuer en biweging ien en itselde, mar men kin ek stelle dat de literatuer in anderdiel fan de biweging wie; dan is de biweging in rommere sirkel as de literatuer en omfettet hja ûnder oaren de literatuer, mar mear as de literatuer allinne.\nHwàt dan mear? Wy soene dan foar it oerbliuwende diel, biweging minus literatuer, in apart wurd ha moatte, stel dat dat hwat oerbliuwt hwat homogeens is. It leit foar de hân der it wurd polityk foar to kiezen. Mar sa'n spraekgebrûk docht it net sa bêst: wy wolle oer it algemien graech nei in sa ing mooglike ynhâld fan ús bigripen ta, om dy dan in hwat konkreter en dêrmei mear konsintrearre ynhâld to jaen. Foar de literatuer bitsjut dat, dat dy harsels alhiel los sjocht fan de biweging. Yn dit losmeitsjen binne forskate étappes oan to wizen; fan it útgongspunt: biweging en literatuer ien en identyk, net to skieden en net to ûnderskieden, oer in binnen de biweging selsstannige literatuer nei in literatuer dy't selsstannich njonken de biweging stiet en op 't lêst útkommend by in literatuer dy't mei de biweging alhiel neat mear to meitsjen hat en der ek gjin bien yn sjocht om as it sa útkomt foar de biweging oer to stean. De literatuer hat dan mei dat hiele politike gedoch fan de biweging alhiel neat mear fan dwaen.\nOan de oare kant fan de skael sjocht men deselde foringing fan it bigryp. Hwant hwat is de polityk? Yn earste opslach it gehiel fan forrjochtingen binnen de publike sfear, dan - mei\nit tanimmen fan de machtskonsintraesje - de wurking fan de oerheitsorganen op forskate plakken, yn forskate rounten, yn forskate flakken. Mar dat hjit tsjintwurdich ek al net mear polityk; polityk is al it wurk yn de forskate fortsjintwurdigjende lichems, op de forskate niveau's fan foech en jildingskrêft, om dy oerheitsorganen to biynfloedzjen, nei jins hân to setten, of alteast yn jins rjochtng wurkje to litten. En dan foringet him it bigryp polityk noch in kear: ta de hele diversiteit fan forskate mieningen en forskate organisaesjes, dy't allegearre foar harsels arbeidzje, yn prinsipe tsjininoar yn, mar omdat it net oars kin dochs yn de iene of oare losse foarm ad hoc meiinoar yn 'e mande, yn in konkrete situaesje, foar in konkreet doel, om dan yn in oare konkrete situaesje jin wer oars op to stellen mei it each op oare konkrete doelen, sadat A en B nouris togearre stean tsjin C en D, in oare kear A en C togearre tsjin B en D, en skielk as it kin ek ris A en D togearre tsjin B en C. Polityk hjit dan dit hiele yngewikkelde spul om jin tsjinoer de kiezer prinsipieel foar to dwaen, as oertsjâge en bitroubere hoeders fan erkende en ûnoantaestbere wearden, en tagelyk binnen de fortsjintwurdigjende organen yn prinsipe opportunistysk to bliuwen, út trou oan de eigen formaesje. En sa komt de ynhâld fan it bigryp polityk sa folle mooglik to lizzen oan de ein fan dizze rige: de eigen formaesje, de partij, en it bifoarderjen fan de bilangen fan dy partij.\nDe paradoksale wurking fan Schurer syn proklamaesje leit hjiryn, dat net de literatuer it bliidst wie mei de forbrutsen forbining, mar de net-literatuer. De biweging dus, of de polityk? De biweging hat jierrenlang propagearre, dat it front forbrede wurde moast; tael en literatuer kinne nea it hert fan it Fryske folk winne, sa hiet it; ja it mankearre sels net oan stimmen, dy't founen dat it mei dat literatuerke-boartsjen nou mar ris út wêze moast. De lju dy't dat foarstiene ûnderfounen de literaire make-up fan de biweging dus as in foringing fan de mooglikheden, en sels as in bihindering fan de wiere politike aksje, as in skealike bongel oan de poat. Dat men mei oannimme, dy biwegingslju moatte tige har deugd dien ha mei har emansipaesje, har bifrijing ûnder de literaire fâdije wei. Dochs wiist de praktyk hiel oars.\nOan 'e iene kant sjocht men dat net allinne de biweging har emansipearret fan de literatuer, mar dat de polityk like hurd as de literatuer, en gâns radikaler, bisiket har to emansipearjen fan de biweging. Oan de oare kant docht bliken, dat de polityk sels al foar it formulearjen fan har doelstellingen de literatuer net misse kin. De literatuer is net heal sa selsstannich wurden\nas hja harsels yn 'e earste hjitte hei foarpraet hat; tusken de literatuer oan 'e iene kant en de op gong kommende polityk oan de oare komt de biweging min ofte mear yn in fakuüm to hingjen. Dat de polityk op gong komt is faeks noch to folle sein, men kin alteast net sizze dat hja de fuotten al ûnder it gat hat. Mar ek foardat de stabilisaesje fan de polityk har bislach krigen hat, is it fordampingsproses fan de biweging dúdlik. As de tendins fan de lêste jierren trochwurket, en der is gâns dat dêr op wiist, dan bliuwt der fan de biweging as organisaesje, of leaver as stelsel fan organisaesjes, net sa folle oer.\nDat hiele proses fan konkretisearring en tagelyk foringing fan it bigryp, dat wy niis bisocht hawwe oan to jaen foar de polityk en de literatuer beide, is mei de biweging seis net oan 'e gong. It bigryp Fryske biweging wurdt abstrakteroan ynsté fan konkreteroan. Meidat der hieltyd minder konkreet wurk oerbliuwt dat tusken dizze beide uterste poalen leit en troch taestbere, spesifike biwegingsorganen út 'e wei set wurdt, rekket de biweging har image, har kontouren kwyt, en wit men hieltyd minder hwat men jin by dat wurd foarstelle moat. Men kin hjir tsjin ynlizze, dat de sprekker wol in tige iensidige foarstelling fan saken jowt, en inkelde regionen fan aksje domwei forjit. Fansels is dy spjalting oan 'e hân fan mar twa poalen tige willekeurich, mar as men it skema multipolair makket ynsté fan bipolair, dan wurdt de útholling fan de biweging earder noch spektakulairder. De wittenskip hat har noch folle earder as de literatuer organisatoarysk selsstannich makke, en har organisatoaryske selsstannichheit is seis gâns greater en sterker as dy fan de literatuer, hwant har ynstitusioneel karakter is gúns konkreter. En alhoewol men dat lêste fan de kultuer net sizze kin, sjocht men der deselde bigrypsforinging: it tige dizige en min taestbere bigryp kultuer wurdt sa stadichwei min ofte mear mei gewelt identifisearre mei in tal nochal heterogene aktiviteiten en manifestaesjes dy't allegearre likemin ôf to grinzgjen binne. In knappe kop dy't it mienskiplike bigryp dêrûnder en dêrefter ûnder wurden bringe kin. Op dy manier bliuwt der fan in eigen wurkgebiet fan de biweging net folle oer. Mar der bliuwt ek net folle oer oan taestbere ynhâld fan it bigryp biweging. Fryske biweging komt sa wer itselde to bitsjutten hwat it yn it bigjin ek wie: in tendins dy't yn it hele folk oanwêzich is, dy't troch alle streaming en organisaesje hinne ta utering komt, dy't alle aksje draecht, mar yn oarsprong en doel sels min ofte mear riedseleftich, ja sels mysterieus bliuwt. Dy't ta utering komt yn it feit, dat der net\nallinnich altyd noch yn it Frysk dichte en skreaun wurdt, mar yn bipaelde opsichten ek mear en better as earder - ik siz net yn alle opsichten. Dy't ta utering komt yn it feit, dat nou alteast op gans plakken de Fryske tael op skoalle ûnderwiisd wurdt, al is dat Fryske underwiis ús noch altyd to fragmintair. Dy't ek ta utering komt yn dat oardiel fan ús, dát dat ûnderwiis to fragmintair is. En dy't, om nou daelk mar oan de hiele oare ein fan de skael del to striken, ta utering komt yn it feit, dat yn it jier dat de tweintichste ieu mei pinsioen giet, it represintative en bifoege steatsgesach in diel fan syn taek yn positive sin proklamearret as Fryske taelpolityk. En sa bimuoit de polityk har direkt mei de literatuer en springt dêrby oer de biweging hinne. De biweging hat hja der alhiel net mear by nedich.\nWy kinne dy polityk fierders nou wol rêste litte. It mei zes hjir hjoed by it tweintichjierrich bistean fan in literair tydskrift wolris om de literatuer allinnich gean, al hat it feit dat se in biwegingsman foar de feestrede útsocht hawwe syn konsekwinsjes foar de taharkers.\nHwat is literatuer? Wy hawwe to uzes inkelde pragmatyske definysjes fan Fryske literatuer: by Kalma skriftlike utering yn it Frysk dy't fan bliuwend bilang is útreden fan hokfoar fortsjinste. Neffens Piebenga syn útliz keas Kalma hjirmei foar in middenposysje tusken in widere en in ingere omgrinzing: de widere bislacht alles hwat der yn it Frysk skreaun is, en wurdt; de ingere allinnich dat hwat fan bilang is útreden fan har kunstwearde, mei oare wurden (fan Piebenga): hy keas net foar in aesthétysk, mar foar in nasionael literatuerbigryp. Mar yn alle trije gefallen bliuwt de Fryske literatuer boun oan de Fryske tael as medium. Piebenga sels is dit, ek yn syn breedste omfieming, dochs ek hwat to ing. Hy wol oarstalige uteringen net útslute, as hja skreaun binne yn in ûnbitwivelbere nasionale forbounens, foaral as dat yn in fier forline leit: hy neamt dêrta yn it Latyn stelde libbensbiskriuwingen fan Fryske abten yn 'e midsieuwen, hollânsktalige kroniken en en théologyske forhannelingen en de tinkskriften fan Jancko Douwama. It stânpunt fan Wumkes: ‘Fryske literatuer is alle letterwurk fan Great-Fryslân, dêr't it Frysk-eigene yn útkomt’, kin Piebenga mei it hert wol oannimme, mar mei it forstân moat er it forsmite. Yn 'e praktyk fan syn Koarte Skiednis hâldt Piebenga him wol sahwat tusken Kalma en Wumkes en foar syn doel: forhael oer Fryske literatuer yn in histoarysk kader, moat fansels ek dat kader oanjown wurde. Mar ek Kalma kin men meistimme dat er foar syn doel: it kritysk, mar net al to strang hifkjen fan de wearde fan literaire utering\nyn in biheind en resint tiidrek, him strang ta de frysktalige utering biheint, en dan net allinnich aesthétysk-literaire noarmen oanleit. Dat lêste is ek mear in praktyske as in prinsipiéle kar: as er al fan strange aesthétyske noarmen útgien wie, dan hie er neat oerhâlden om to biskriuwen en hie er gjin karlêzing fan trije dielen fan elk in pear hûndert siden jaen kinnen: dan hie er ophâlde moatten mei in brosjuere fan in pear fel. Yn ien opsicht hâldt Kalma him yn syn bioardieling alhiel oan de aesthétysk-literaire noarm: hy wol wol op nasionale, mar net op hystoaryske grounen klemint wêze foar syn slachtoffers oer. Hy skriuwt dan ek grosso modo oer tiidgenoaten en de generaesje foar him, de generaesje fan syn âlden, de generaesje dy't men, dy't elk oer it algemien it strangst bioardielet en sûnder folle nuânsearring foroardielet. Mar oan 'e oare kant: as der yn 'e takomst ris net allinnich folle mear mar ek folle better yn it Frysk skreaun wurdt, dan sil men fansels de noarmen heger bigjinne to stellen. Non multa, sed multum, mar om hwat betters to krijen moat der yn earste opslach mear makke vuurde. Elk sil wol mei my iens wêze, dat men by in produksje fan 1000 boeken yn it jier nochal hwat mear kâns hat op in pear goede as by in jierproduksje fan 10, al liket it my net sa maklik om dizze stelling to biwizen. It stadium fan 10 boeken jiers (alles ynbigrepen), binne wy nou aldergeloks to boppen; it stadium fan 1000 boeken jiers sille wy wol nea birikke (alhoewol men nea witte kin, ek al wer alles ynbigrepen), mar it logarhythmyske gemiddelde, 100, leit yn prinsipe wol binnen ús birik. En dêr kinne dan, neffens wierskynlikheitsrekkening en spriedingskurve, wolris 10 goeden by wêze. Sûnder mis sil de krityk dan, om dy 10 neffens plicht en skuldichheit to priizgjen, fan hegere literaire noarmen útgean.\nEn dat is hwat wy nou ek al sjogge, en hwat ek de eigenlike sin is fan Schurer syn proklamaesje. It gyng der Schurer net om de literator as man los to meitsjen fan de Fryske biweging as idéale visy op in stik maetskippij. In sa maetskiplik en ethysk biwoartele man as Schurer soe de earste wêze om ûntrou to wurden oan syn eigen opfetting: hy soe net oars kinne.\nHwer't it op oan komt yn it forbrekken fan de bining tusken literatuer en biweging, sa't Schurer dy proklamearret, is dat it oardiel oer de wearde fan de literaire utering net langer ôfhingje sil fan aerd en graed fan de kongruïnsje fan it literaire produkt mei doelstelling en klimaet fan de nasionale biweging. Wy kinne nou al trije fan dy krityske revivals\noersjen: de Jongfryske, dy fan Schurer en syn tiidgenoaten (al libben hja foar in great part út de Jongfryske foarûnderstellingen) en de nei-oarlochske fan de fyftigers, fiif-en-fyftigers of sechstigers of hoe't men se neame wol. Yn alle gefallen komt de proklamaesje fuort út in bisef fan eigen krêft en in fortrouwen op eigen kinnen, talint en fakmanskip. Kalma en syn maten untdieken dat it, as men Frysk skriuwe wol, net langer nedich wie om dan tagelyk leech-by-de-grounsk, ûnderhânsk, ûnbiskaefd, koartom min to skriuwen: dat wie de ynset fan syn skeel mei Hof. Net dat Hof gjin each hie foar literaire wearde, mar syn Fryske skriuwerij kaem fuort út solidariteit mei de underdog fan syn tiid en dan moast er ek wol solidair wêze mei de ‘literacy’ fan dy underdog. Hof seach net, dat krekt troch dat wurk fan himsels en syn gelikens, de folksskriuwers, der yn de maetskiplike foarûnderstellingen en biwurktuging fan it frysk-praten en frysk-skriuwen safolle foroare wie, dat djippere lagen fan minskene bistean en bilibjen der fansels yn oan it ljocht kamen. Hy woe fryskens jaen, Poortinga lit ús dat dúdlik sjen, mar dy fryskens hat by Hof in hiel biskate ynhâld, mei in biheinde sosiale en kulturéle kwaliteit. Hwat bûten dy sosiale ynhâld om, boppe dy kulturéle kwaliteit út wol, wurdt ipso facto ûnfrysk. Kalma woe him frijmeitsje fan dizze doem, dizze flok; dêrfoar moast er him biroppe op in oare ynhâld fan fryskens. Hoe is er net troch Hof, en ek noch wol troch letteren, forhúnd om syn dizige, mystikerige foarm- en geslachtsleaze nasionale mythe! Yndied hie yn dy nasionale mythe fan de Jongriezen it bigryp frysk in hiel hwat skimeriger ynhâld as yn de visy fan Hof, dy't him folle mear hâldde oan de konkrete ynhâld fan it Fryske libben (net út de tiid fan 1910-'20, mar út de tiid fan syn, Hofs, jonkheit), mar wy sille fierderop sjen dat dit nou krekt ien fan de fortsjinsten fan Kalma wie en net in skeapost. Mar hy hie it birop op dy Fryske mythe noch nedich om überhaupt ta Frysk skriuwen to kommen en om ta Frysk skriuwen oan to trúnjen. De libbenspraktyk fan biwegingsman, de totale tawijing fan de hiele persoan oan de Fryske saek wie needsaeklik bitingst ta Frysk skriuwerskip. Men moast alhiel foar Fryslân libje om Frysk skriuwer wêze to kinnen. Dat hjir foar de hân lizzende ûntspoaringen út fourtkomme koene en moasten, hoecht us hjir net op to hâlden. Wol moatte wy fêststelle dat dit stânpunt fan de Jongfriezen in needsaeklike trochgongsfase west hat. Dêrsûnder hiene net allinne de Fryske biweging, mar ek de Fryske literatuer net fierder kommen, al hie it fansels wol hwat oars kinnen as Kalma it dien hat. Mar as Fedde\nSchurer, ien fan de suverste Jongfriezen en krekt ien fan dy dy't it oars dien ha as Kalma, dy't it sa dien ha as Kalma it sels ek dwaen moatten hie, tritich jier nei Kalma syn proklamaesjes it eksplisite foarstriderskip fan de literator forfangt troch it implisite meistannerskip, is dat allinne mooglik, trochdat sawol de literatuer as de biweging safolle mear minsken ûnder har findels krigen hawwe, dat wurkfordieling mooglik en dus winsklik is.\nDe ûntwikkeling fan de lêste tweintich jier is net in stap tobek, mar in logyske fuortsetting op deselde wei. De jongere generaesje lit ek it implisite meistannerskip sjitte, hja docht oan dy hiele Fryske biweging net mear mei, hja set har der tsjin ôf, jowt der op ôf, wol mei biwegingsorganisaesjes, biwegingspraktiken, biwegingsidéalen en mei biwegingsminsken neat mear to dwaen hawwe. Ek dit komt fuort út de oare literaire noarmen dy't hja oanlizze, en it seit himsels dat dit yn har eagen hegere noarmen binne. Mar it seit himsels ek, dat in fortsjintwurdiger fan in âldere generaesje, ek as er de jongerein har goed rjocht folslein en royael ynskikt, dêrmei noch net automatysk de nijere noarmen as hegere noarmen erkenne sil. Hy stiet der boten en ynsté fan dat er fan binnen út de literaire fornijing as syn eigen visy bilibbet, yn harsels weardefol en wier, hat er de niging it yn it kader fan de tiid to sjen, in oare tiid as syn eigen, en it yn forbân to bringen mei oare streamingen en uteringen fan dy tiid. M.o.w., hy stiet foar de nije tiid, de tiid nei him, de tiid fan syn opfolgers, krekt sa oer as er foar in oare, eardere tiid oer stiet, de tiid fan syn foargongers: histoarysk, literair-histoarysk, mar foaral kultuer-histoarysk. Dat is krekt hwat de jongerein it meast yn 'e hâlding fan de âlderen irritearret: de âlderein nimt har as histoarysk forskynsel, dus net au sérieux.\nYn de jierren dat it literaire noarmbisef fan de jongerein himsels presintearre yn it kader fan it eksistinsialisme, seach de âlderein dat yn it kader fan de ûntheistering troch de totale oarloch; it soe dus wol wer oerbetterje as der nei de oarloch en de nei-oarlochske bitizing wer ris bettere tiden oanbrekke mochten. Dy bettere tiden brieken folle gauwer oan as men tochte, mar doe waerd de al wer nije jongerein eksperiminteel en dat seach de âlderein dochs wol heal yn de sfear fan de nozembiweging dy't der tagelyk mei opkaem en der is misskien sels wol hwat fan wier. Hoe't de nijste literaire generaesje oantsjut wurde moat en harsels oantsjut, dat wit ik net iens, mar nou't it wurd puber útstjert sjocht de âlderein yn de twens ek net folle oars mear as forlette teenagers. Dêrby stjit\nde âlderein him oan in sekere préokkupaesje fan de jongerein mei it seksuéle en dat krekt yn in tiid dat de âlderein sels yn it klimaktearium komt en datselde seksuéle oars bigjint to weardearjen. Net dat it yn it libben fan de âlderein gjin rol mear spilet; it is in stik deistige praktyk wurden, men hat it kennen leard, men hat it wol sjoen, men libbet der mei, mar der net mear op ta; it is in rêstich elemint yn it libbenslok, mar men forwachtet der net mear de iepenbiering fan it ûnsizbere fan. Yn it forset fan de âlderein tsjin it seksualisme fan de jongerein sit in stik gêne fan in hiel apart soarte, als is it faeks net fan in nij soarte: de âlderein fielt har tokoartsketten, dat hja de jongerein net biskermje kinnen hat foar deselde oerskatting fan it seksuéle dy't hja sels as jongerein hie, mar mei omkeard teken: hwat doe tabû wie, is nou trewes, mar yn beide gefallen is der in maskerade: by de jongerein as cynisme forklaeide romantyk, by de âlderein as romantyk forklaeid cynisme.\nDe greate kwantitative represintaesje fan it seksmotyf yn it literaire wurk en literair bilibjen fan de jongerein, dêr't in sterke kommersiéle ynfloed efter sit, mei dizze digressy ûntskuldigje. Op himsels komt dizze seksuéle préokkupaesje gjin greate bitsjutting ta en seker gjin prinsipiéle bitsjutting. In generaesje sûnder seksualiteit soe de lêste generaesje wêze. De jongerein sil yn greate halen wol deselde wierheden ûntdekke as de âlderein, allinnich op har eigen manier en dat is dan ek altyd wer it nei foaren heljen fan in nij aspekt. Lokkich in âlderein dy't dat nije aspekt dan ûnderkenne en weardearje kin.\nIn pear bledsiden forlyn ha wy de fraech steld hwat literatuer is, mar binne doe fuort oergien op de fraech hwat Fryske literatuer is of heart to wêzen. En alhoewol wy ek dy frage net biandere hawwe op in manier dy't binend is en algemiene ynstimming forwachtsje mei, alhoewol wy net iens de eleminten levere hawwe dêr't in takomstige bipaling fan it wêzen fan Fryske literatuer mei ta kin, ha wy dochs sa lang by dizze matearje tahâlden, dat wy der fan ôfstappe kinne en dat de wei iepen leit foar de fraech hwat literatuer op harsels is. It is hjirby net om in definysje to rêdden, mar wy wolle al bisykje inkelde wêzenlike punten oan to jaen. En dan kin dy digressy oer de seksuéle préokkupaesje fan de jongereinliteratuer us faeks noch wol in eintsje op 'en paed helpe. Eigenlik is it dwaes fan de âlderein dat hja de jongerein dy préokkupaesje kwea ôfnimt. Hwant nimmen kin ûntstride, dat dy pré-\nokkupaesje yn it libben fan jonge minsken in greate rol spilet. Hwat is logysker en natuerliker, as dat de literatuer in ôfspegeling jowt fan hwat de minsken biweecht? As men literatuer strange noarmen oanleit, dan easket men krekt fan de literatuer dy ôfspegeling en in literatuer is namsto weardefoller en greater namsto djippere biwegingen yn de minsklike eksistinsje yn har ta utering komme. Men kin der faeks oer tsiere oft men dan noch wol fan aesthétyske noarmen sprekke kin, as men alteast oan aesthétika de hwat biheinde en âldfrinzige ynhâld jowt fan skientmeleare, ‘Theorie des Schönen und Erhabenen’. Ik wit net oft it wol wier is dat men kunst eartiids moai neamde as hja moaije dingen sjen liet, mar lit ús it foar it gemak mar sa stelle. It kunstbigryp hat him yn 'e rin fan de kunsttiidrekken en generaesjes nochal hwat otwreide en wy hawwe leard dat kunst net allinnich moaije, mar ek ûnsjogge en heislike dingen foarstelle kin, foarstelle móát. Foaral yn de tiid dy't leit tusken it bigjin fan de Renaissance en de Romantyk wie de kunstner oerweldige fan syn ûntdekking dat der tige moaije dingen wiene yn 'e wrâld en hy waerd inkelde honderten jierren net wurch en sêd fan it werjaen fan dy moaije dingen. Mar al fier foar dy tiid spile it heislike ek net swak by yn de kunst; ik hoech allinnich Dante to neamen. Faeks kin men sizze dat it heislike doe noch op in aesthétyske wize nei foaren brocht waerd, yn in kunstsinnige foarm dy't as sadanich, as foarm, moai wie. It moderne kunstbisef wit dat fan dy moaije dingen nou wol en hat folle mear oandacht foar it heislike en fynt lykas de Renaissance, dat de foarm adekwaet wêze moat oan de ynhâld. By in forbjusterjende matearje heart in forbjusterjende presintaesje. Om ús foarbyld wer op to fetsjen: hoe't men it ek draeit, dat seksuéle bitsjut in ‘Verwirring der Gefühle’, in tizeboel; dat wie sa foar eardere generaesjes, dat is ek sa foar de moderne generaesje. Yn elke tiid moat de jonge minske der hwat op útfine om de chaos yn him to biswarren. Yn it Victoriaenske tiidrek wie de biswarring tige radikael: ôfwar, negaesje, tabûfoarming. Yn ús tid wurdt der op de iene of oare manier oarder brocht yn de chaos, of der wurdt in foarm foun dy't it mooglik makket de chaos nei boten to bringen en it yn de kunst ek chaotysk foar to stellen, mar dan dochs mei dat stik inerlike logika, dat wêzenlik is foar alle kunst. Wol fier fan der skande fan to sprekken dat nou ek al yn de Fryske literatuer dy fize seksuéle moade foar master bigjint op to slaen, moat men der bliid om wêze dat ek ús literatuer sa ryp wurdt dat hja har sa needsaeklike hygiényske funksje wiermakket.\nYn dizze foarm is de ôfwar in sanearring, mar bliuwt der likegoed ôfwar om; op dy manier helpe kunst en literatuer mei om it libben to libjen.\nLykas sein, dy seksualiteit is mar in foarbyld, it is mar ien faset, mar ien tapassingsbirik fan de funksionaliteit fan alle literatuer en kunst, fan in tsjinstforfolling fan de kunst oan it libben, en dêrmei fan in libbensneedsaek foar alle kunst. It falt allinich net ta om noch in oar libbensgebiet to bitinken dat der as lykweardich foarbyld en tapassingsbirik njonken steld wurde kin. In eardere tiid, lit ús sizze de tiid doe't myn generaesje jong wie, levere slimmere ‘Bedrängnisse’ as dizze, en it kin wêze dat yn de krisistiid de seksuéle thematyk yn 'e fryske literatuer net yn it earste plak forkrongen waerd, mar dat hja net op it foarste plak kaem, omdat de ekonomyske need in greater bidriging foar de integriteit fan it Ik útmakke. Wy mochten wolle dat de Fryske literatuer yn dy tiid de need fan dy tiid ek sa goed ta utering brocht hie: it wie yn oare literatueren de tiid fan de greate sosiale roman; yn ús literatuer binne de kimen wol to sjen, mar de frucht is net útdroegen. Dochs is ek yn us literatuer fan nou de sosiale en ynerlike need fan nou wol oanwêzich, mar de greatste bidriging, de mooglike forneatiging fan de minsklike eksistinsje, yndividu, folk en minskheit troch polityk en technyk, wurdt dochs in hiel ein hinne forkrongen. Mar dat is miskien yn de Nederlânske literatuer ek wol it gefal, dat kin ik net goed oersjen. Hwat net forkrongen wurdt, en ek wol aerdich ta utering komt, is de erfaring fan de iensumheit, de únbirikberheit fan de meiminske. Dizze erfaring stiet mei beide libbensgebieten yn forbân; mei de seksualiteit yn de erotyk, dy't nei de leafde taest mar dy net birikke kin en mei de oarloch yn de únmoogheit in wiere, earlike, rjochtfeardige minskemienskip op to bouwen. En lit ús earlik bliuwe: wy ha hjir yn Fryslân gjin negerprobleem, ús soldaten hoege net nei Vietnam, wy hawwe net kollektyf Joaden útroege. Men kin fan in nasionale literatuer net easkje dat hja yn de forbylding foarstelt hwat yn konkreto net yn it folk oanwêzich is. En it kin ek wêze dat men krekt yn it seksuéle flechtet, omdat men dy oare, slimmere fragen net goed oandoart. Der binne wol oanwizingen foar: ek yn de moderne kunst en literatuer jowe erotyk en seksualiteit har net inkeld as chaos, mar ek as idylle.\nSaniis is it wurd ryp fallen; as in literatuer ta utering wit to bringen hwat der yn it djipste fan de minsken omgiet, dan wurdt hja folwoeksen, ek al binne de problemen dy't sa bihannele wurde puberteitsproblemen.\nIt wurdt nou tiid om it wurd út to sprekken dat oer de lêste skôgingen hinne sweeft, it engagemint fan de literatuer, al is it hjir ek net alhiel yn de bitsjutting dêr't it oarspronklik yn bidoeld waerd, dy fan in tige konkreet polityk partijkiezen. Wy sille ús hjir net mei wurdôfliedingen dwaende hâlde, dat soe ús yn dit gefal ek mar ta tige tsjinstridige en twivelriedige ynsichten bringe.\nIt giet hjir om it engagemint yn dy sin, dat de literatuer allinnich dan echt en de muoite wurdich is, as hja sa direkt mooglik yn it konkrete libben ynspringt en har der sa min mooglik fan distânsiearret. Ek dit is in paradoks: alle kunst hâldt distânsje yn, is transformaesje fan it libben nei in oare bisteanskwaliteit, en it is ien fan de eleminten, ien fan de oarsaken fan it forbjusterjende en chaotyske fan it moderne kunstbisef, dat men ûntkomme wol oan dizze distânsje dêr't net oan to ûntkommen is. Op 'en djipsten giet it yn 'e kunst, ek yn de drang nei engagemint yn de meast absolute sin, dochs om de frijheit. Fan de frijheit kin ik likemin in definysje jaen as hwa ek, likemin as fan ien fan al dy oare bigripen dy't wy hjir fan 'e middei bisprutsen hawwe. Wêzenlik foar it bilibjen fan frijheit is yn elk gefal de mooglikheit fan in kar, dat men hoe dan ek hwat dwaen kin dat men sels wol, dat men net inkeld in ûnbiwust ynstrumint is, in hinne en wer smiten ding, al is men ek dat, net inkeld in willeas en biwusteleas objekt. Krekt omdat men in biwust objekt is, is men mear as in objekt; oan dy biwustheit kin men noch de iene foarm jaen of de oare, yn dy biwustheit hat men alteast noch de frijheit om stal to jaen oan dat hwat men jins eigen wêzenlike sels achtet. It gebiet by útstek hwer't dit barre kin is de kunst, en yn it hiele gebiet fan de kunst hat de literatuer in bifoarrjochte plak, omdat hja gebrûk meitsje kin fan in ynstrumint, in kundichheit, in technyk dy't elk normael minske nou ienkear machtich is, dy't er nou ienkear as lyts bern al leard hat, al kin er yn de hantearring fan dat ynstrumint dochs altyd mear leare en bitûfter wurde.\nIt stiet der yn ús tiid mei de frijheit eigenaerdich foar. Wy hoege der net oer nei hûs to skriuwen, mar wy meije der ek net oer kleije. Wy hawwe der oan 'e iene kant mear fan as eartiids, oan de oare kant ek wer minder. Wy meije folle mear as ea earder it gefal west hat, sadat der romte is foar folle greater diversiteit, mar wy meitsje der lang safolle gebrûk net fan as wy dreame koene doe't wy dy frijheit net hiene: wy dogge, winskje, forwachtsje hieltyd mear itselde en bigjinne ek hieltyd mear opinoar to lykjen. Wy hoege\nminder to arbeidzjen en hawwe dus mear frije tiid. Eartiids waerden wy twongen om to arbeidzjen en dat wurk wie fierhinne gelyk; nou arbeidzje wy foar in great diel út frije wil en der is in hieltyd greater wurdend tal biropsmooglikheden dêr't wy frij tusken kieze meije, mar hoe greater de wurkfordieling wurdt, hoe mear alles op itselde del komt. Wy ha mear frije tiid en hieltyd mear, mar dy brûke wy hieltyd mear unifoarm. Fakânsje, wykein, bungalow, radio, televisy, pickup, pocketboek, auto, sylboat, sinnebaeije, frije; wy dogge alles op deselde manier, krekt omdat se ús der net ta twinge.\nYn 'e midsieuwen móást men roomsk wêze; ûnder de Republyk waerd men achte protestant, sels kalvinist to wêzen, mar men mocht ek mennist, roomsk of joad wêze, as men it mar net iepenlik wie. Nou mei men alles wêze hwat men wol, ja foardat immen it noch mar bitinke kinnen hat wurdt ús fan hegerhân to forstean jown dat it ús frij stiet om ek republikein to wêzen, it sekerste middel om to soargjen dat der gjin revolúsje komt.\nEn nou't wy dy frijheit neame, nou komt der ús ynienen hwat yn 't sin. Wiene wy Friezen fanâlds net it folk fan de frijheit, wie de frijheit net us heechste wet? Kaem de alliteraesje fan Frysk en frij ús dochs net foar as hwat mear as in grammatikale tafallichheit, wie dat frijdomsfielen net de ynhâld, de eigenlike matearje fan ús folksbistean? Krityskhistoarysk bisjoen fansels net: yn 'e midsieuwen wiene de Friezen net mear op de frijheit út as alle folken yn alle tiden west ha as hja der de kâns ta krigen, mar de Friezen hawwe, troch tafallige omstannichheden, krekt hwat langer de kâns krige as oare folken en dat wie fan dy gefolgen, dat der yn de tiid fan de fundearring fan de nasionale Steaten wol net in Fryske steat ûntstean koe, mar dochs wol in tige nijsgjirrich ekwivalint: de Fryske frijheitsmythe. Dat dy Fryske Steat, dy frije Fryske Steat, yn dy tiid net ûntstean koe, dêr hat de Fryske frijdomssin in lyts eintsje hinne skuld mei oan, hwant de frijheit hat ûs folk forbrokkele en it tokoart oan ienriedigens briek it forwar de nekke doe't it oan ús ta wie, mar ik tink foar it neist, dat ek in ienriedich Fryslân net tsjin it Bourgondysk-Habsburchske gewelt op kinnen hie. Mar fan dy tiid ôf bigjint dy frijheitsmythe to spukjen en bisit to nimmen fan de bêste geasten en dy frijheitsmythe is de yndirekte foargonger fan de Fryske biweging. Op de iene of oare manier is dat eigenaerdige literaire dreambyld út de Renaissance, dat foar gjin inkelde histoaryske mystifikaesje oan 'e kant gyng en sels risten keningen fantasearre dêr't guon minsken ek\nnoch oan leaud hawwe, bigoun to groeijen en út to stuoljen as in ierappelplant: út ien lytse poater kaem in dreech miel iten fuort. De frijheitsmythe wie de literaire ôfwar tsjin in twongen anneksaesje, dêr't neat mear oan to dwaen wie. In pear hûndert jier letter is der fan twang gjin sprake mear en tinke de Friezen der net mear oer har los to meitsjen út in forbân dêr't hja frijwillich yn bliuwe, omdat hja der dochs frijheit foun hawwe, al is it in oar soarte fan frijheit mei in oare ynhâld. En sjoch hwat der nou bart: wylst der gjin mooglikheit is, mar ek gjin forlangst om de âlde steatkundige frijheit werom to winnen (as dy der ea west hat), ûntwikkelet har in biweging dy't yn in totael oare diminsje, ja, yn in totael oare substânsje, in nij ryk ta stân bringt, dêr't in nije frijheit jilding hat. Net út de groun, net út de produkten fan dy groun, net út de minsken op dy groun, alteast net út har fysyk bistean, net út de steatsynstellingen komt dit ryk ta wêzen, mar út de tael, in immateriéle funksje, in symboale-systeem dat gjin bliuwend bistean hat, dat hieltyd op 'e nij yn aparte dieden opbuorrelet, mar fuortdaelk ek wer yn 'e tiid forwaeit, ûntstiet in ‘république littéraire’, as iennichste mooglikheit hwerop it Fryske folk yn ús tiid noch eksistearje kin. De Fryske steat is in reélere mooglikheit as er ea west hat, net as res extensa mar as res cogitans. Dat wy in ûnderdiel fan de Nederlánske steat binne, dêr kinne wy neat oan dwaen; wy lizze oan alle kanten iepen en kinne ús op gjin inkelde manier isolearje. Mar wy prate Frysk en dêr kin gjinien ús yn bihinderje en op dy Fryske tael fan ús bouwe wy in Fryske literatuer dêr't wy sels baes oer binne, baes yn eigen hús. Dat der yn dit opsicht in isolemint bistiet is net in geweltdied fan ús, ja, wy binne sa gastfrij as hwat, wy keare nimmen bûtendoarren, mar hwa't by ús yn 'e hûs wol dy moat ús tael oanleare en mei dy tael wurdt er ien fan uzes, nimt er ús natuer oan. In Fryske natuer yn 'e âlde sin: Frysk aerd, Frysk wêzen, Frysk karakter as ynhâldskenmerk, yn in fysike basis biwoartele eigenskippen, kinne net bistean. Fryskens kin allinnich mar mear bistean as frysktaligens; elk fêstlizzen fan minsklike mooglikheden binnen it kader fan de Fryske ‘état litteraire’ soe de Fryske frijheit yn syn eigenste wêzen to koart dwaen.\nDêrom is it goed dat der in jongerein is dy't fan de Fryske biweging en fan de Fryske polityk en fan de Fryske mythe neat witte wol en dy't dochs yn frijheit yn dy ‘république littéraire’ meidocht, omdat hja harsels yn dat forbân op 'en djipsten forwêzenlikje kin en pas dêryn har engagemint yn it libben stal jaen. Krekt mei't hja har fan de biweging ôfset,\nréalisearret hja de eigenlike sin fan dy biweging. Biweging en literatuer binne frij faninoar wurden en lykwols, né dêrtroch, oaninoar forboun: dialektysk, mar fundaminteel. Yn 1915 stelde Kalma biweging en literatuer as in ienheit: literatuer as biweging, biweging as literatuer. Tritich jier letter spriek Schurer de skieding út. En nochris tweintich jier letter binne wy hjir byinoar om gouden bruiloft to hâlden. Mar lit ús by alle feestrumoer net út it each forlieze, dat de literatuer de eigenlike matearje fan de Fryske polityk is, omdat de tael de eigenlike matearje fan it Fryske folk is.\nTekst fan in lêzing hâlden op 'e Literaire Middei fan De Tsjerne op 15 jannewaris 1966.\nY. Poortinga, Préokkupaesje of frije kréativiteit. Fryske Akademy, nr. 268 (1965).


Nijs - Lokaal UV-glazuerproses, sadat de ferpakking exquisiter is\nLokaal UV-glazuerproses, sadat de ferpakking exquisiter is\nGids: lokale UV-beglazing kin wêze neffens de behoeften fan produktglasing, it hannelsmerk, ferpakking en printsjen moatte de dielen fan lokale glazuercoating markearje, glânspatroanen yn ferliking mei de omlizzende patroanen ferskine helder, helder, trijediminsjonaal sin, kinne produsearje in unyk artistyk effekt. Dit papier beskriuwt koart de lokale kennis oer UV-glazuerproses, de ynhâld foar referinsje fan freonen:\nLokale UV is in technology foar oerflakôfwerking. Fanwegen it gebrûk fan UV-lak mei hege helderheid, transparânsje en wearze ferset tsjin selektyf beglazing fan printe tekst en tekst. Wylst it lay-outtema markeart, ferbetteret it ek it oerflakdekoraasje-effekt fan printprodukten, dat benammen wurdt brûkt yn boekomslaggen en post-parse-dekoraasje fan ferpakkingsprodukten.\nOp it stuit is it algemiene lokale UV-effekt: lokaal ljocht, lokaal útstjerren, lokaal maljen, lokale kleur lokale brekking, lokale rimpels en pleatslike iisblommen.\nLokale UV kin wurde ymplementeare nei laminearjen, mar ek op de printe saak direkt glazuer, mar om it effekt fan lokale beglazing te markearjen. Oer it algemien wurdt it nei it printsjen útfierd, en meast bedekt mei matte film, goed foar sawat 80% fan pleatslike UV-glazyprodukten.\nIt grutste ferskil tusken lokale beglazing en beglazing yn 'e folsleine ferzje is dat de iene ferplicht is om in drukplaat te meitsjen en de oare is bepaalde registraasjeasken te hawwen foar glêsapparatuer. Lokale UV-beglazing hat trije eleminten, dat is glazuerplaat, apparatuerregistraasje en genêzingsapparatuer. Om derfoar te soargjen dat it lokale UV-glêspart konsistint is mei de grutte fan 'e ôfprinte tekst en ôfbylding, moat de fotosensitive ôfbyldingsmetoade brûkt wurde by it meitsjen fan glêsplaat.\n2, it klassifisearre\nSkermdruk lokale beglazing\nSkermdruk hat de skaaimerken fan hege inktferfier, dikke inktlaach en sterke trijediminsjonale sin. Glês mei skermplaat moat algemien wurde selekteare 200 ~ 300 gaas skerm (foar lokale matte lokale glêseffekt, gaas nûmer is leger), spanningsnetwurk spanning yn 20 ~ 25N / CM. Om't de ynvestearring fan apparatuer net grut is. In protte boeken en ferpakkingsfabriken yn 'e ferheging fan lokale glêsbedriuwen hawwe de foarkar foar seefdruk.\nFlexo lokale beglazing\nFlexografysk printsjen wurdt karakterisearre troch de mooglikheid om dikker lagen te foarmjen yn in ienfâldiger proses. Dêrom is it heul populêr yn UV-beglazing. Flexografysk printsjen lokale beglazing is ferdield yn gewoane flexografyske beglazing en spesjale flexografyske beglazing, en guon ienfâldige tekst en ôfbylding brûke noch altiten gravearre rubber letterdruk.\nFlexografysk printsjen lokale beglazing is geskikt foar offline beglazing as on-line beglazing. Adopte flexografyske glêsmetoade, gearwurkje mei anilox roller en kavitytypskraper, kin de hoemannichte fan glês krekt kontrolearje, glêskwaliteit is stabyl.\nGravure lokale beglazing\nGravuereprint fanwege de drukynktlaach is dikker en de konkave trommelprintsjinstân is heech yn 'e pleatslike UV-glazing hat ek foardielen, benammen it ûntstean fan blêd-fed gravure-drukmasjine foar de ûntwikkeling fan lokale glazing hat in rol spile yn it befoarderjen. Mar fanwege de hegere seihan-kosten wurde benammen brûkt foar glêsbedriuwen foar lange ferzje.\nOare lokale glêsmetoaden\nFoardat de komst fan UV-lak soe nimmen offsetdruk brûke foar beglazing, om't de yndruklaach te dun is. En UV-lak fanwegen dikke film, hege glans en hat it foardiel fan hege oerdrukpresysje yn lokale UV-beglazing hat ek wat tapassingen, mar benammen brûkt foar online beglazing.\nFanút de produksjemodus kin lokale UV-glêsmasine ek ferdield wurde yn offline beglazing en online beglazing. Offline ljocht ferwiist nei respektivelik printsjen, beglazing op spesjale apparatuer, moat in spesjale beglazingsmasine of kalinder brûke. Offline beglazing, om't de printmateriaal folslein kin wurde droege, kin dus in hegere glans krije dan on-line beglazing. Derneist fleksibiliteit foar produksjeglas foar off-line beglazing.\nLytse ynvestearring yn apparatuer. On-line beglazing ferwiist nei printsjen en beglazing dien op ien produksjeline, dws tafoeging fan glês- en UV-hardingsapparaten oan 'e drukparse. Om in printmateriaal direkt nei it printsjen te polearjen.\nLokale UV nije technology\nMixed ink technology\nOm't de UV-ôfdruk of UV-beglazing net geskikt is foar tapassing yn it absorberende sterke substraat oerflak, en de earmen op it oerflak fan 'e hechting fan' e drukinkt, is it grutste part fan 'e needsaak foar online UV-beglazing, as alle UV-inkt brûke, bûn om kosten te ferheegjen: as gewoan inketdruk brûkt wurdt, it kreëarjen fan beklaaide as wiidweidige beglazing, dy't sûnder mis de tapassing fan offsetdruk online beglazing hindere.\nMingde inketechnology is effektyf om dit flessehalsprobleem op te lossen. It kombinearret de foardielen fan UV-inket en tradisjonele inkt yn termen fan prestaasjes, dat is de foardielen fan ljochthurding en oksidaasjepolymerisaasjedroging, ferbetteret it synergistyske effekt fan inketoerflak en UV-lak, en makket de wei foar offsetdruk op lineferglazing.\n② omkearde beglazing\nPro-cure is relatyf oan tradisjonele lokale beglazing. Nim de tradisjonele manier fan beglazing (flexografysk seefdruk of gravuereprinting) foar lokale beglazing, moat úteinlik lokale beglazingsplaatprintsje brûke, om it hege kontrasteffekt fan lokale tekst en ôfbylding te berikken, dus beglazing en presintsje fan oerprint binne de kaai oan glazuerproses. It proses foar omkearde beglazing brekt de boppesteande wetten troch, sadat it registraasjeprobleem wurdt oplost.\nOnline beglazing foar flexografysk printsjen en djipdruk is net sein dat it in nije technology is, en foar in breder skala oan tapassingen, drukprecision en hege snelheid offsetdruk, is yn 'e differinsjaasje- en wearde-tafoege tsjinsten lansearre mei ynnovative ideeën fan beglazing technology.\nD'r binne fjouwer haadfoarmen fan online UV-ferljochting dy't binne tapast:\nUV inket + UV glazing;\nMingde inket + UV-glazing;\nUV inket + OP oalje + UV glazing (reverse glazing);\nGewoane inkt + dûbele beglazing (wetterferve + UV-glazing).\n3. Saken dy't oandacht nedich binne\n1) Easken foar it printsjen fan inketadditiven.\nAs de pleatslike UV-beglazing direkt op it oerflak fan 'e printprodukten is, moat de drukinkt in ferskaat oan additiven net sa min mooglik tafoegje of tafoegje, lykas kleefferwideringsmiddel, inket oalje, om de oerflakpolariteit fan de inktlaach, wat resulteart yn ljochte tiid oalje en inkt laachadhesyfastens is min, ljocht oaljelaach maklik te fallen, om sa it glêseffekt serieus te beynfloedzjen.\n2) Easken foar printsjen fan poeierspuiten.\nDe hoemannichte poeierspuiten is ferplichte lyts te wêzen. In grutte hoemannichte poeiersprayen sil in laach poeier foarmje op it oerflak fan drukmateriaal, wat resulteart yn UV-oaljelaach kin net stevich wurde hechte oan 'e inktlaach, maklik ôf te fallen, mei in stik wolkemist, dy't serieus ynfloed hat glazing effekt. As de hoemannichte poeier net goed wurdt regele by it printsjen, moat it poeier wurde ferwidere mei de hân wrijven as it nedich is.\n3) Easken foar oerflakspanning fan bedekte produkten.\nFoar de needsaak foar lokale UV-glazyprodukten nei coating, is it it bêste om beide kanten fan 'e film te brûken nei korona-behanneling, dat is de oerflakspanning oan beide kanten fan' e film om mear dan 38Mn / m te berikken, om derfoar te soargjen dat UV-lak kin stevich wurde hechte oan 'e film. Tagelyk kontrolearje ek de brûkte film.


Hearrenfean ferliest fan AZ 07 maaie 2014 - 23:47\nHearrenfean is nei woansdeitejûn fier ferwidere fan Europeesk fuotbal nei de 3-0 nederlaach by AZ. Hearrenfean joech de trije goals yn in tiidsbestek fan tolve minuten fuort. Ortiz makke de earste, Gudelj troch in penalty de twadde en in minút nei de 2-0 lei ek de tredde goal deryn. Man fan de wedstriid Steven Berghuis brocht de einstân al foar rêst op 3-0.\nDe twadde helte wie Hearrenfean better, mar fierder as in bal op de peal fan Ziyech kaam Hearrenfean net.\nSneon is de twadde wedstriid yn de striid om Europeesk fuotbal tsjin AZ. De wedstriid begjint om 20.45 oere.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: fuotbalSC HearrenfeanView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 08-05SW-Fryslân wol sylsintrum 07-05Plysje pakt skutter Oerterp Besjoch ek...


Wrâldreligy - Wikipedy\n(Trochwiisd fan Wrâldgodstsjinst)\nIn wrâldreligy of wrâldgodstsjinst is in religy wêrfan't de leauwenden oer in grut part fan 'e wrâld ferspraat libje. Faak wurdt mei dizze oantsjutting inkeld ferwiisd nei de fiif 'grutte' religyen: kristendom, islaam, hindoeïsme, boedisme en joadendom. De kwalifisearring 'grut' is relatyf: it joadendom hat folle minder oanhingers as de oare fjouwer, hoewol't de joaden wol oer de hiele wrâld ferspraat libje. It beheinen fan 'e term 'wrâldreligy' ta dizze fiif religyen is lykwols frij arbitrêr. It Sineesk universalisme hat bgl. folle mear oanhingers as it joadendom, en it bahaïsme hat in fersprieding dy't teminsten like grut is. Foar it sikhisme jildt dat it sawol mear oanhingers as in like grutte fersprieding hat as it joadendom.\nDe symboalen fan 'e fiif grutte wrâldreligyen: fan boppen ôf mei de klok mei: joadendom, islaam, boedisme, hindoeïsme en kristendom.\nYn 'e godstsjinstwittenskip wurdt de term 'wrâldreligy' op in oare manear brûkt, nammentlik as ien fan 'e trije kategoryen dêr't alle religyen by yndield wurde. De oare beide, dy't njonken de wrâldreligyen pleatst wurde, binne de lânseigen religyen (it heidendom en de natoerreligyen) en de nije religieuze bewegings. Sadwaande komme ek lytsere en minder fersprate religyen ûnder de wrâldreligyen te fallen, om't dy it naust oan 'e wrâldreligyen besibbe binne. Men kin dan tinke oan it samaritanisme fan 'e Samaritanen en it jezidisme fan 'e Jezidys. It is dêrom foar de dúdlikheid miskien better om te sprekken fan 'wrâldreligyen en besibbe religyen'.\nDe wrâldreligyen wurde yn 'e wittenskiplike kontekst fierder opdield yn:\nDe abrahamityske religyen binne de religyen dy't weromgeane op 'e aartsfaar Abraham, lykas it joadendom, it kristendom en de islaam, mar ek it samaritanisme, it mandeïsme en it bahaïsme. De Iraanske religyen binne it soroästrisme, it jazdânisme en ferskate útstoarne godstsjinsten, lykas it manigeïsme. Under de Yndyske religyen ferstiet men it hindoeïsme, it boedisme, it jaïnisme en it sikhisme. En de Eastaziatyske religyen binne it Sineesk universalisme, it konfusianisme, it taoïsme en it sjintoïsme.\nOpfrege fan "https://fy.wikipedia.org/w/index.php?title=Wrâldreligy&oldid=1010070"\nLêst bewurke op 18 sep 2020 om 18.44\nDizze side is it lêst bewurke op 18 sep 2020 om 18.44.


Arsjitekteburo Glas fallyt | Omrop Fryslân (advertinsje)\nArsjitekteburo Glas fallyt 27 mrt 2009 - 21:42\nArsjitekteburo Abel Eisma Glas út Ljouwert is fallyt. It bedriuw hat sels it fallisemint oanfrege foar syn 63-jierrige ûndernimming. Der is noch gjin sprake fan in grutte skuld, mar wol fan te hege leankosten. It probleem is dat ynstellings en bedriuwen wachtsje mei ynfestearjen. Se stelle nijbou út. It buro hopet op in trochstart. Dat is dan nei alle gedachten mei minder personiel.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 27-03Lintsje foar Boarnsterhimster 27-03Nije tsjinstregeling bussen Besjoch ek...


Wietse Tolsma út Arum wie yn rampgebiet op Papoea: "Minsken binne slim traumatisearre" | Omrop Fryslân\nTolvetûzen Papoea's binne dakleas wurden nei in oerstreamings en ierdferskowings yn maart. De fan Arum ôfkomstige Wietse Tolsma wie dêr krekt en koe earste needhelp ferliene. Hy die dat fanút de helporganisaasje Hapin, dat stiet foar Hulp aan Papoea's in Nood. Hapin bestiet al sûnt 1962, doe't Papoea oerdroegen is oan Yndonezië.\nPapoea's yn in opfangkamp - Foto: eigen foto\nTolsma seach mei eigen eagen wat foar gefolgen de ramp hat op de minsken yn it gebiet. "Tûzenen minsken wiene op de flecht, der wie noch hielendal gjin help. It wie ien grutte gaos doe't ik op it fleanfjild fan Sentani oankaam", fertelt er.\nSentani wie ek it epysk sintrum fan de ramp. Tolsma: "It is dêr no ien grutte keale flakte mei ynstoarte wenningen en omfallen beammen. De minsken binne no - trije wike nei de ramp - opfongen yn opfangkampen, mar doe't ik der wie, moast dat allegear noch opsetten wurde."\nIt wie ien grutte gaos.\nMinsken binne net allinne guod kwyt; se misse ek bern, âlders, broers en sussen. "Se binne yn shock", sa seit Tolsma. "Se sitte mei glêzige eagen foar har út te stoarjen, slim traumatisearre."\nFanút de helporganisaasje Hapin koe Tolsma daliks acht miljoen roepia tasizze, sa'n 5.000 euro. Underwilens is der al folle mear jild ynsammele. Foar de needhelp hat Hapin kontakt socht mei de tsjerke.\nTsjerken spylje in wichtige rol yn Papoea. Tolsma: "De minsken dy't no troffen binne, komme foar in grut part út de bergen. Sy binne nei de kust ta gien om in bettere takomst op te bouwen. Se hearre ek hast allegear by in bepaalde tsjerke."\nDakleaze papoea's - Foto: eigen foto\nTolsma hopet dat der mear omtinken komt foar de ramp dy't plakfûn hat, sadat der ek mear jild ynsammele wurdt om de minsken dêr te helpen. "De Papoea's sels wolle ek graach dat harren situaasje bekender wurdt. Net allinne no't se sa swier troffen binne troch in natoerramp. Se wolle ek graach dat it rûnom bekend wurdt dat se ûnderdrukt en diskriminearre wurde en dat se te krijen ha mei in soad geweld."\nMear ynformaasje oer Hapin\nBenijd wat Hapin krekt docht? Sjoch op www.hapin.nl foar mear ynformaasje oer de helpaksje.\nArum papoea Wietse Tolsma Hapin


Presintaasje PVV-kandidatelist skrast fanwege driging | Omrop Fryslân (advertinsje)\nPresintaasje PVV-kandidatelist skrast fanwege driging 16 feb 2015 - 19:32\nDe presintaasje fan de kandidatelist fan de PVV dy't kommende sneon yn Hylpen holden wurde soe, giet net troch. Listlûker Max Aardema hat der soargen oer oft it op dy lokaasje wol goed ferrinne sil. Hy hat sinjalen krigen dat der wat barre soe, mar fierder wol er dêr neat oer sizze. De protestbeweging Anti Fascistische Actie Fryslân wie fan doel om by de presintaasje yn Hylpen te demonstrearjen. Mar dat is neffens Aardema net de iennichste reden dat de byienkomst net trochgiet. De Fryske PVV sil moandei sjen hoe't it fierder moat.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: PVVHylpenkandidatelistpresintaasjeView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 16-02Steatssekretaris Klijnsma nei basisskoallen yn Ljouwert 16-02Drachtsterfeart earder klear as tocht Besjoch ek...\nHarry van der Molen nûmer acht op CDA-list Twadde Keamer 06 sep 2016 - 7:26 Wethâlder Harry van der Molen fan it CDA stiet op plak acht fan de kandidatelist foar de Twadde Keamerferkiezings. Dêrmei is er de... Hylper leginde 'Ame Gijs' wurdt nij libben ynblaasd 31 aug 2016 - 19:33 De leginde fan it âlde wyfke 'Ame Gijs' yn Hylpen wurdt nij libben ynblaasd. De byltenis fan Ame Gijs sil fan sneon ôf wer yn it wetter te sjen... Hylpen krijt replika fan âlde peilskaalhúske 16 aug 2016 - 20:18 Hylpen krijt yn septimber it saneamde peilskaalhúske werom. Dêryn waarden de stannen opmetten fan it wetter yn de Sudersee. Fia in buis mei... De Striidber winner fan earste wedstriid IFKS 13 aug 2016 - 16:19 Nei in tige spannend slot is it skûtsje Striidber fan skipper Siebo Zijsling winner wurden fan de earste IFKS-wedstriid. Op it wetter by Hylpen... (advertinsje)