Omrop Fryslân: Maaike Hornstra set har yn foar de ynternasjonale toulûksport\nMaaike Hornstra set har yn foar de ynternasjonale toulûksport\nSûnt koart is se Sekretaris-generaal fan it ynternasjonale toulûkbûn Tug of War International Federation.\nLês mear oer: Maaike Hornstra set har yn foar de ynternasjonale toulûksport.\nIt bistje libbe noch, mar wie tige ferswakke. Ek hiene ferskate fûgels it al oanpikt.\nLês mear oer: Lytse brúnfisk spielt oan op It Amelân.\nOpposysje klear om koalysje fjoer oan de skinen te lizzen\nD66 en Forum voor Democratie litte dat witte yn it radioprogramma Buro de Vries.\nLês mear oer: Opposysje klear om koalysje fjoer oan de skinen te lizzen.\nIt is net de earste kear dat de brêge net mear ticht kin.\nLês mear oer: Brêge Skûlenboarch wol wer net ticht troch steuring.\nYn de finale wiene Nynke Sijbrandij, Jeske Terpstra en Manon Scheepstra mei 5-3 en 6-0 te sterk foar Anna Bruinsma, Imke vd Leest en Harmke Siegersma.\nLês mear oer: Partoer Sijbrandij wint haadklassepartij yn Jorwert.\nNei 240 kilometer op de bierfyts kaam Team Wybe sneintemiddei in oere foar op skema wer werom yn startplak Boalsert.\nLês mear oer: Team Wybe hellet 30.730 euro op foar kankerûndersyk nei meunstertocht.\nIt iepenloftspul yn Brantgum giet oer de dramatyske gefolgen fan de ôfsluting fan de Lauwerssee foar de húshâlding fan boer Tsjerk Vogel.\nLês mear oer: Iepenloftspul Brantgum: De lêste floed.


COVID Faksin: Allergyske reaksjetrigger\nThús » Lêste nijs artikels » Health News » COVID Faksin: Allergyske reaksjetrigger\nBreaking European News • Health News • Italië Breaking News • Nijs • Weropbou • Feilichheid • Toerisme • Reisbestimmingsupdate • Reisgeheimen • Travel Wire Nijs • Trending no • UK Breaking News • USA Breaking News • Ferskate nijs\ncovid faksin allergyske reaksje\nNeffens in rapport fan it Italiaanske deiblêd, Il Corriere della Sera, binne d'r ferbiningen oanwêzich yn kosmetika, farmaseutika, en iten dat de allergyske reaksje fan it COVID-faksin by guon minsken feroarsaakje kin fanwegen eardere bleatstelling. De stof efter de allergyske reaksjes dy't guon minsken ûntwikkele nei ûntfangen fan Pfizer's Covid faksin kin ûntdutsen wêze. Dit soe de ferbining "polyetyleenglycol" wêze, ek wol PEG neamd.\nAlgemiene kombinaasje yn kosmetika\nHoewol sûnensautoriteiten noch ûndersykje, lykas it farmaseutyske bedriuw sels docht, wite wy dat PEG op in seldsume manier kin wurde assosjeare mei allergyske reaksjes lykas befestige troch Peter Marks, direkteur fan it Sintrum foar Produkt Evaluaasje en Undersyk, US Food and Drug Administration (FDA) biologyske produkten.\nDy allergyske reaksjes kinne wat faker foarkomme dan de heul seldsume dy't normaal foarkomme. De gearsetting wurdt fûn yn shampoos, toskepasta's, en ûntelbere oare produkten. Guon minsken kinne gefoeliger wêze, om't se hege nivo's oan anty-lichems hawwe foar PEG. Yn beide faksins, Pfizer-BioNTech en Moderna, is PEG diel fan 'e fettige omhulsel dy't messenger RNA omfiemet, it wichtichste yngrediïnt fan it faksin.\nAs it mRNA ienris yn 'e sellen komt, leart it har in aaiwyt te meitsjen dat liket op it spikerproteïne dat fûn is op it oerflak fan it coronavirus. Dit feroarsaket in spesifike ymmúnreaksje dy't de definsjes fan it lichem fersterket as it wurdt bleatsteld oan it echte firus. De vette envelop mei PEG helpt derfoar te soargjen dat it mRNA it selmembraan trochkrúst. PEG is noch noait brûkt yn in goedkard faksin, mar it wurdt fûn yn in protte medisinen. De stúdzjes yn 'e kommende wiken sille wurde dien op minsken dy't hege nivo's hawwe fan anty-PEG-antistoffen of earder earnstige allergyske reaksjes hawwe ûnderfûn op medisinen as faksins.\nGefallen fan allergyske reaksje\nAnafylaktyske reaksjes kinne foarkomme mei elk faksin, mar binne meast ekstreem seldsum - sawat 1 per 1 miljoen doses. Fanôf 19 desimber 2020 hienen de Feriene Steaten lykwols 6 gefallen fan anafylaxe sjoen ûnder 272,001 minsken dy't it faksin krigen en it Feriene Keninkryk hie 2 gefallen yn 'e Fase 3-stúdzjes dy't liede ta de goedkarring fan' e faksins dy't minsken waarden útsletten. Mei in skiednis fan allergyen foar faksinekomponinten kin in subgroep fan yndividuen dêrom miskien ûnderfertsjintwurdige wêze.\nIn tanimmend oantal biofarmaceutyske produkten omfetsje PEG's. Neffens in 2016-ûndersyk útfierd oan 'e Universiteit fan Noard-Karolina, Chapel Hill, hat 72% fan' e minsken teminsten wat antistoffen foar PEG's, nei alle gedachten troch bleatstelling oan kosmetika en farmaseutika. Sawat 7% hat in nivo dat heech genôch kin wêze om se te predisponearjen foar anafylaktyske reaksjes.\nD'r binne noch gjin wissichheden, mar allinich oannames: guon wittenskippers konstatearje dat de hoemannichte PEG yn mRNA-faksins leger is dan dat yn 'e measte medisinen. Underwilens wurde alternativen foar PEG ûndersocht, mar de faksinaasjekampanje stopet net, ek om't de foardielen de risiko's opwaaie en al dyjingen dy't troffen binne troch in allergyske reaksje binne hersteld.\nRjochtlinen fan de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) USA oanbefelje gjin Pfizer- as Moderna-faksins te jaan oan elkenien mei in skiednis fan in earnstige allergyske reaksje op elk ûnderdiel fan it faksin. D'r is gjin reden wêrom't minsken dy't in skiednis hawwe fan milde of earnstige allergyske reaksjes op iten, húsdieren, orale medisinen, as omjouwingsallergenzen it faksin dat de CDC seit net moatte ûntfange. En minsken dy't in hege risiko hawwe kinne fan in anafylaktyske reaksje moatte 30 minuten nei de ynjeksje op 'e faksinaasjeplak bliuwe (en net allinich de "kanonike" 15).\nCOVID, de "Ingelske fariant", is yn Lombardije: earste twa gefallen binne identifisearre\nDe coronavirus fariant is identifisearre troch San Matteo fan Pavia. De saneamde "Ingelske fariant" fan it Sars-CoV-2 coronavirus, it firus ferantwurdlik foar COVID, is ek identifisearre yn Lombardije. It nijs wurdt levere troch de Policlinico San Matteo yn Pavia.\nDe earste twa gefallen binne 2 Italjaanske boargers dy't de lêste dagen yn Malpensa telâne kamen - presys op 23 en 24 desimber. De 2 barrens, ferklearret it sikehûs, "binne ûnôfhinklik fan inoar en binne op gjin inkelde manier relatearre oan in útbraak."\nDe foarbylden dy't posityf waarden test foar de molekulêre swab waarden troch de ATS Insubria stjoerd nei de IRCCS Policlinico San Matteo Foundation yn Pavia wêr't it team fan professor Fausto Baldanti de sekwinsje útfierde.\nDe saneamde "Ingelske fariant" waard de lêste dagen identifisearre yn ferskate Italjaanske regio's (yn Lazio, Abruzzo, Campania, Veneto, Marche en Puglia), en it is wierskynlik dat it al wiidferspraat is yn oare gebieten en ek fan 'e nasjonale gebiet.\nNeffens de stúdzjes dy't op it stuit beskikber binne en de saakkundigen dy't ek ynterviewd binne troch de Corriere della Sera, hat dizze fariant in diffusionskapasiteit dy't heger kin wêze (oant 70%). D'r is gjin bewiis dat it gefaarliker as deadliker is, noch dat it kin bestean tsjin faksinen dy't goedkard binne of wurde goedkard tsjin COVID.\nIt is net dúdlik oft de fariant is ûntstien yn Grut-Brittanje, lykwols wurdt hy dêr identifisearre en waard dominant yn it súdeastlike gebiet fan it lân. Under de hypotezen fan har oarsprong neamde it Jeropeesk Sintrum foar tafersjoch op besmetlike syktes de mooglikheid dat it him ûntwikkele hie yn in ymmúnûnderdrukke pasjint dy't, ynfektearre, de ynfeksje in lange tiid hie foardat er herstelde, en de opbou fan in protte lytse mutaasjes foarkaam.\nFanwegen syn fersprieding lansearre de Britske regearing ôfrûne wykein bysûnder swiere beskoattelingsmaatregels. De Jeropeeske Uny hat op syn beurt maatregels nommen om reizen tusken Grut-Brittanje en EU-lannen ta in minimum te beheinen.\nDe 2 gefallen rapporteare troch Policlinico San Matteo waarden identifisearre nei it yngean fan dizze regels.\nOp 26 desimber 2020 besleat Japan syn grinzen te sluten foar bûtenlanners oant 31 jannewaris 2021, nei de identifikaasje fan 'e nije "Ingelske fariant" by guon passazjiers dy't oankomme út Grut-Brittanje.


Seldsume fûgel by Pikesyl | Omrop Fryslân (advertinsje)\nSeldsume fûgel by Pikesyl 14 jun 2011 - 20:28\n0 reaksjes Steltklút yn byld\nBy Pikesyl tusken Abbegea en Aldegea rint in fûgeltsje om dat in soad leafhawwers lûkt fan seldsume soarten. Dit wykein waard der in terekruiter sjoen, in steltrinner dy't as dwaalgast út Siberië komt.\nDe fûgel sit yn in nij natoergebiet dat lâns it spoar oanlein is. It gebiet lûkt mear seldsume soarten steltrinners. Bysûnder is ek dat de seldsume steltklút dizze maitiid in nêst hie en twa jongen útbret hat.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 14-06Ried Hearrenfean moat kieze 14-06Wethâlder op twitterfyts Besjoch ek...


Ketelbrêge ekstra befeilige | Omrop Fryslân (advertinsje)\nKetelbrêge ekstra befeilige 23 feb 2010 - 11:27\n0 reaksjes De Ketelbrêge soe no wer hielendal feilich wêze moatte\nRykswettersteat ynstallearret in ekstra befeiligingssysteem op de Ketelbrêge yn de A6. Dêrmei wurdt it iepenjen en sluten fan de brêge ekstra kontrolearre. Neffens Rykswettersteat is de Ketelbrêge mei dit systeem wer feilich. Op 4 oktober ferline jier gie it dek fan de brêge samar iepen, wylst der auto's oerhinne rieden. Der ûntstie in gaos op de sneldyk. Meardere minsken rekken ferwûne en in oantal auto's rekke swier skansearre.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 23-02Romte foar bedriuweterreinen 23-02Thússoarch sjocht de earmoede Besjoch ek...


Nijs út it Fryske doarp Eastermar - IFKS 2018: Neipetear\nIMG 0629 IMG 0629\nIMG 0627 IMG 0627\nPublisearre: 27 augustus 2018\nIFKS 2018: Neipetear\nWylst de fanfare fan muzykferiening 'De Lofstem' (Sumar) 'You never walk alone' spile kaam it IFKS-kampioensskûtsje it doarp Eastermar oan yn 'e thúshaven. De bemanning en oanhing wienen yn Burgum oan board stapt, de Burgumer Mar oerfearn en krigen in feestlike ûntfangst op De Komerk yn Eastermar. In moaie kloft minsken woenen de thúskomst fan de kampioenen net misse. Under de klanken fan it Frysk folksliet en mei grut applaus stapten de bemanningsleden oan wâl.\nYn syn wolkomstwurd lei de foarsitter fan 'e Stifting It Eastermarder Skûtsje, Wijbe Postma, de klam op de geweldige tiimgeast by skipper en bemanning fan ús doarpsskûtsje. "Wy hienen dit tefoaren net foar mooglik hâlden en dochs ha jim dizze geweldige prestaasje levere: Proficiat!" Ek loko-boargemaster/wethâlder Gelbrich Hoekstra spruts har bewûndering út oer it beheljen fan it kampioenskip yn de A-klasse IFKS. Sy hie in dei mei west op it folchskip en foaral de gemoedlikheid keppele oan in grut taakbewustwêzen hie yndruk op har makke.\nSkipper Geale Tadema lei út dat de grutskens foar syn bemanning en it behelle resultaat te tankjen wienen oan de professjonele ynstelling fan 'e ploech. In spesjaal wurd fan tank hie er foar syn âlden. De rom 300 oanwêzigen beleannen syn emosjonele taspraak mei applaus.\nNei dizze offisjele mominten op 'e wâl fan 'e Lits setten bemanning mei oanhing, stiftingsbestjoer en oare belangstellenden nei it doarpsplein om dêr by Herbergh De Parel en Ytkafee 't Breed it kampioenskip te fieren. It muzikale duo Pieter en Michiel makken in feestlike ôfsluting fan in, foar Eastermar reusachtich slagge, IFKS-wike kompleet.\nBesjoch it byldferslach, makke troch Klaas Jansma.


‘Bestoarming’ Area 51 ferrint rêstich | It Nijs\n‘Bestoarming’ Area 51 ferrint rêstich\nseptimber 21, 2019 09:15\nEkstreme sniefal yn Kanada 0 19.Jan\nSimone Djurrema: Nammen 0 18.Jan\nDe oankundige ‘bestoarming’ fan de loftmachtbasis Area 51 yn de Amerikaanske steat Nevada ferrint oant no ta tige rêstich. Der binne trije minsken oppakt: ien omdat er it terrein fan de basis op gie en twa fanwege harren provokatyf hâlden en dragen en alkoholmisbrûk.\nOant no ta binne neffens rûzing sa’n 2300 minsken nei de omjouwing fan Area 51 ta kaam, nei oanlieding fan in oprop op Facebook om de basis te ‘bestoarmjen’. Guon beweare dat der op it terrein ufo’s en bûtenierdske wêzens te sjen binne. Op it neamde tiidstip fan 15.00 oere lokale tiid wiene der likernôch 150 nijsgjirrige minsken by de swier bewekke yngong fan it kompleks, mar fan in bestoarming wie gjin sprake. Neffens lokale autoriteiten komme de oanwêzigen allinnich mar om te sjen wat der bart en om wille te meitsjen. Guon binne ferklaaid yn romtepakken of as bûtenierdske wêzens.\nOp it terrein wurde fleantugen test en manskippen treend, mar it kompleks wie lange tiid omjûn mei heimsinnigens en geroften. Pas yn 2013 joech de oerheid it bestean derfan offisjeel ta. Ut iepenbier makke argiven fan de CIA die bliken dat der temûk oan spionaazjefleantugen wurke waard.\nFerline wike waarden twa Nederlânske youtubers oppakt doe’t se harren op Area 51 bejoegen. Hja hiene kamera’s, in laptop en in drone by har om opnamen fan it gebiet te meitsjen. Hja seine sels dat se gjin kweade bedoelings hiene, mar in Amerikaanske rjochtbank feroardiele harren ta it beteljen fan in boete fan 4560 dollar.\nDataFryslân makket gearwurkjen mei data mooglik De fytsfreonlikste stêden fan Nederlân en Europa ‘Sosjaal’, ‘tiimspiler’ en ‘selsstannich’ grutste klisjees op Nederlânske cv Earste eksoplaneet mei wetterdamp ûntdutsen yn ‘bewenbere’ sône\nWaarpraatsje: Hegedrukwaar 20.Jan\nTal subsydzjes foar ferduorsumjen wente net yn alle gemeenten gelyk 20.Jan\nWetterkolleezjes foar lytse wittenskipperkes 20.Jan\nWaarpraatsje: Kâns op froast yn ’e nacht 19.Jan


Lyk as er dêr stie yn it stadige reinen, djip biwuolle yn de fierstodjippe bolhoed en de oer de skuon hingjende âlde soldatejas, hied er minder fan de minske dy't er dochs foarstelle moast, as fan in swarte pion út in libben skaekspul.\nDe âld merje lykswol, dy't slûch stie to kôlgjen yn de learene sek dy't him om 'e kop bingele, hie wierliken neat fan it prûstich hynder fan it skaekspul, dat neffens easterske tradysjes de kop jimmerwei fier omheechstekt. It rûpske bistke like âlder noch as syn baes, hwat neffens de statistyk fan 'e hynstestjerte yntusken net wier wêze koe: Heinrich wie ommers in goede sekstiger.\nGrif âlder as beide togearre wie yn elts gefal de landauer: Heinrich's pake silger, ek al fuorman, hie him ommers oantúgd út de greathartochlike stâllen, dêr't er it plak romje moast foar in nijmoadriger model mei bûkige doarren; dêrfandinne noch it forblikte wapentsje oan wjerskanten, dat de opmerksume taskôger weromfierde nei de goudene tiid fan it ûnôfhinklik greathartochdom. Sa sei it de famyljetradysje.\nDe trein wie wer to let; dat wie langer ek alhiel út 'e oarder, lyk as it waer nammers, en al it oare sont de kapitulaesje. Stadich sipere it wetter him tusken de soallen troch. It hynder fuotskrabe hwat yn 'e dridze om. In tryste boel. Earder hie dat wol folslein oars west: hwat in fakânsjegongers alle jierren weroan út binnen- en bûtenlân, krebintige âlde hearen en forfallen dames dy't kamen om de biromde baden, fleurige famyljes dy't kamen om de natûr en ploegen wittenskipslju en studinten dy't kamen om de museums en bouwurken. Letter wie it mei de bûtenlanners hurd ôfsakke, mar nije reizgers hiene al ridlik gau har plak ynnommen: de minsken fan leger en partij wisten ek fan libjen en libje litten, sels yn 'e oarloch noch.\nNou wie it út: gjin konserten mear yn it slotpark, gjin fjurwurk en ylluminaesjes mear, gjin blomme-optochten en simmerfeesten mear. En mar amperoan mear eat to fortsjinjen.\nDe trein kaem binnen. Efkes krige er it byld foar him fan in stream minsken, tôgjend mei greate koffers, roppend, laitsjend en pratend yn forskate talen. Mar neat fan dat: in pear froulju yn boeredracht, in oarlochsynvalide op krukken, in âldmantsje, guon skoaljonges. Mar dêr kamen, drok gestikulearjend, noch twa mannen ûnder de oerkaping wei: Frânske ofsieren. Hja setten op him ta.\n- A demain, Charles, à demain.\nDe oare kearde him om. Hja saluearren net ienris.\nDe man Charles smiet syn aktetas op 'e bank.\n- Aha, le grand-duc lui-même, sei er, op it wapen wizend; en dan yn goed dútsk: - Sie sind also der grossherzog selbst, ha ha. Zum Berghotel!\nHy joech him del yn 'e kessens.\nDus dochs wer in bûtenlanner yn 'e wein. Wie it de lêste mar.\nIt Berghotel wie it stafkertier fan de nije masters. Krekt of hy net wiste hwêr't de man hinne moast. De man woe grif syn dútsk demonstrearje, dat yndie net min wie foar in Frânsoas.\nHy koe dit folkje, al sont de foarige oarloch, doe't er in skoftke tsjinst hawn hie yn in kriichsfinzenenkamp. Drok, libben op 'e trie, fleurich, licht oer alles hinne. It wiene suver heale Joadtsjes. Ek hwat ûnbitrouber.\nIn goede opmerker oars, dizze. Lyk as dy oare Joad, dy't jierrenlang fan syn tsjinsten gebrúk makke hie: herr Goldbaum. Dy hie ek net samar direkteur fan in great Keulener hannelshús west. Hy hie it ek altyd oer it wapen. In nuvere sprekker oars, men wisten suver nea hwat der efter syn wurden stiek.\n- Soa, Heinrich, myn freon, libbest noch altyd ûnder it âlde wapen? Ja man, in slaef bliuwt in slaef, al is er de boeijens ek kwyt.\nIt wie him, as hearde er de âld-Joad wer efter him praten. It hynder sjuttele de stasjonsleane del.\nJawis, de hannel smiet wol jild op. Hy libbe der tominsten goed fan. Hwêrom ek net: dy't it breed hat kin it breed hingje litte. It wie in knaep, dat fielde men fuortdaliks. Mar sokke knapen mocht er net. Hwat bisiele dy keardel eins? Alle dagen ried er mei minsken, lju dy't nei de baden moasten, famyljes dy't in rountsje makken troch it gea. It lei him kâld, as hja mar bitellen. Ek Goldbaum bitelle, bitelle goed sels, en it wie in fêste klant, al jierrenlang.\nFan stasjon nei hotel, fan hotel nei de baden, wachtsje, wer werom nei hotel, fan hotel nei stasjon.... As er him yn 'e wein hie, fielde er him oars as oars, ûnwis, sa to sizzen. Krekt as leach dy keardel fan efteren troch him hinne.\nFoarsichtich kipe er fansiden. Ja, dêr hong mynhear wer yn 'e kessens. Hy soe dochs wolris witte wolle hwêr't dy fint weikaem, hwat er bygelyks dien hie foar't er de kristenminsken har jild ôfsette en dat hjir wer opbrûkte. Hwêr't er bygelyks sitten hie doe't hy, Heinrich, de keizer tsjinne tsjin de Frânsoazen, dat forflokte naesje. Net omdôch hied er it Izeren Krús 3e klasse op it festje ûnder de âld soldatejas! As in helt hied er him gedroegen by de Marne, hie yn de legeroarder stien. Fansels, obergefreiter Dietrichs hie him mei in pistol yn 'e rêch oer de earste eangst hinneholpen, mar in bajonetgefjocht is ek net alles: soks moat wenne. Mar hy hie it oerlibbe, mei in pear fan syn maten, en it wie de keizer meidield. Dat wie nochris in tiid! As er der oan tocht, en dat kaem him alle dagen wol in pear kear oer, dan waerd er sa greatsk op himsels as in âld soldaet fan 'e keizer mar wêze kin. Nou, hwêr soe dy herr Goldbaum doe sitten hawwe? Grif goede saken makke, earne fier efter it front. Alles wie doe ek al krap. Tradysje wisten sokken nou ienris net hwat wie. Fan heit op soan, safier't men wiste, fuormanderij, né, dat wie neat foar sokken. Fan it iene bidriuw yn it oare, it gong der mar om hwêr't it measte jild makke waerd.\nHy fielde in stjitsje oan 'e earm. Der waerd him in folle sigarekoker foarhouden: - Voilà, bitte, meine ich. Foarsichtich naem er ien út en tikke oan 'e hoed. Bêste sigaren hie dy keardel altyd. Syn heit soe de dokters wol omkoft hawwe om him ôf to karren, sa hawwe sokken dat. In pest foar de maetskippij, dy mannen, hie heit altyd sein: in earlik man syn striid om it bistean plôkje hja de fruchten fan. Troch de skuld fan sokken hiene de ynspannnig en it lijen omdôch west en wiene hja as sleine hounen weromkaem. En de keizer hie fuort moatten. Einliks soed er him ris freegje moatte hwêr't er sitten hie yn dy dagen. Mar it wie him ek gjin praet wurdich.\nDoe't er weromkommen wie, hie Lize yn forwachting west - fan de ien of oare thúsbliuwer fansels. Hja hie net wachtsje kind. Hie dat nou sa moatten? Och, hy wist it wol: hja wie like ryp as dy fleurige ripe fammen yn Gent\nen Oudenaerde, mar dy blinder noch ta, hja hie dan dochs mar de eare skeind fan in soldaet, fan in soldaet fan 'e keizer, honorearre mei it I.K. 3e kl. foar syn hâlding oan 'e Marne.\nDat er har dochs mar nommen hie, hie inkeld guodlikens west. En nimmen hoegde it to witten: hoefolle bern wurde der net to ier berne? Hy lange ek nei rêst en forsoarging; en hoe hied er winliken oars moatten? It kaptaeltsje dat hja byinoar garre hie moast er brûke foar in nije kêdde. Mar syn eare hie hja skeind, al hied er der letter ek nea mear oer praet, syn eare fan keizerlik soldaet. Hja hiene neitiid noch twa jonges krige: echte jonges fan syn bloed, echte Ariërs, seine se earder. Dy oare hied er nea net rjocht lije mocht, der siet frjemd bloed yn dy knaep, donker bloed fan in thúsbliuwer, fan Goldbaum faeks. It swyn. Bytiden frege er him ek noch nei de sounens fan wiif en jonges. Nuvere bilangstelling. Of krekt net nuver?\nWer forskynde de hân njonken him, nou mei in sulverne sigarettekoker. Fansels, sokken hiene alles. Bûtenlânske sigaretten, jawis. Hy griste ien út 'e koker en tikke wer oan. Mar goed rij mei oarmans guod! En mar kûse yn 'e kessens en jin ride litte, jawis. As wied er de greathartoch sels.\nDat hie einliks de trochslach jown. Doe't er by it stasjon op him stie to wachtsjen, warskôge troch in brievekaert, wie der in man op him takommen. Syn pas forrette de âld-militair. Heinrich wie automatysk yn 'e hâlding sprongen. It gong oer in nije partij, oer in nij en frij lân sûnder parasiten en korrupsje.\n- Kameraet, as âld-strider en drager fan it I.K. 3e kl. bist ús man. Wy rekkenje ek op dy!\nSa wie it sa likernôch gien. Sont hie Heinrich in warber en trou partijgonger west. En syn en oarmans skreppen wie bileanne wurden. Hy hie wol reden om to gnyskjen doe't Goldbaum him dy kears yn it weintsje hyste en him deljoech yn 'e kessens. De klacht fan ear- en brearôf, dy't er op oanstean fan de oberscharführer tsjin him yntsjinne hie, hie efternei bisjoen net ienris nedich west....\nSont wiene syn passagiers binammen jonge minsken mei runetekens op 'e kraech en froulju dy't de fleurige kant neist wiene. De jonkheit is in moaije tiid, en dizze jonkheit hie it binammen mar skoan. Ek Wilhelm en Heinrich Jr. wiene by it partijleger; Karl net, mar dat wie ek gjin soan\nfan him. Nei de dea fan syn mem wied er op in nacht weiwurden, útnaeid nei it bûtenlân of opsletten as steatsgefaerlik, seine de lju. Hied er syn eigen bruorren en syn heit net slavesielen neamd?\nEn wer wie it oarloch wurden. En wer wie it mei safolle soarch en offers opboude leger forslein, yn it westen en yn it easten dizkear. Wilhelm wie al ridlik gau birjocht fan kommen: fallen as in helt, yn Frankryk, by de oertocht fan de Seine. Fan Heinrich wie neat mear heard sant Stalingrad. It heitelân freget offers, swiere offers. Mar it needlot hat it wer oars biskikt: it hat wer neat jown. It jild, de ivige fijân fan Dútsklân, hat it jitris woun. It jild en de Joaden. En Frankryk, de erffijân.\nSa âld as er wie, hied er him op 't lêst noch as frijwilliger oanjown, foar de folksstoarm. Sadwaende is er nou ek noch drager fan it fortsjinstkrús, foar moed op hege jierren. Mar oan striid wied er net mear takommen. Hy hie oars neat mear to forliezen hawn.\nAldergeloks wied er ridlik gau suver forklearre: sokke lytse gefallen fan brealidmaetskip koene de nije hearen har net mei ophâlde, wie der sein; en hy wie al in âld man. It forlies fan syn soannen soed er ek wol eat út leard hawwe.\nSa hiene hja him ek noch húnd, de frânske bisetters en de dútske forrieders. Hy wie to âld, mar oars! Frânsoazen hjir yn syn eigen stêd, soannen faeks fan deselden dêr't hy oan 'e Marne tsjin fochten hie, deselden faeks dy't syn soan dellein hiene by de Seine. En dan dy forrieders, dy't gjin Dútskers mear wiene. Earst hiene hja troch sabotage en forrie it binnenlânsk front útswakke, dat it wol ynstoarte moast en alle fallenen forgees fallen wiene.\nDe beide krusen baernden him op 't boarst, ûnder de jas. Soed er it noch bilibje, dat er se op 'e jas drage koe? Mar dy eagen, efter him....\nIt Berghotel. In hynder houd út himsels al stil. De man Charles sprong linich út 'e wein en rekkene ôf. Hy wie net sunich.\n- Wiedersehn, herr führer, wiedersehn, herr grossherzog!\nHy naem him ris goed op, doe't er de treppen fan it hotel opskeat. It koe Karl wêze nei uterlik en postuer, syn soan, de soan fan de thúsbliuwer, fan Goldbaum. De man dy't net by de partij woe en opsletten wie of útnaeid nei\nde fijân. De forrieder dy't syn lân nou noch fierder yn 'e modder trape. Hate lôge yn him op.\nDoe't Heinrich wer by it stasjon stie, kaem der in man op him ta. Syn pas forrette de âld-militair. Heinrich sprong automatysk yn 'e hâlding, foar safier't syn âlde bonken en trochwettere skuon soks talieten.\nIt gong oer in nije partij, oer in nij en frij lân sûnder parasiten en korrupsje.\n- Kameraet, as âld-strider en drager fan it I.K. 3e kl. en it fortsjinstkrús bist ús man. Wy rekkenje op dy. Ek op dy!\nIn ûnsichtbere hân sette in nije pion op it âlde boerd. Mar it hynder mocht ek dizkear net meidwaen....


Untwerp, konstruksje, regels en beoardielingen fan alle soarten spultsjes - Ikkaro\nynlieden >> games\nElkenien hâldt fan spultsjes. En in goede boerdspielhaken. As jo in gamer binne, sille jo dizze seksje leuk fine. Ik bin in ienfâldige hobbyist dy't mear en mear dingen besiket.\nIt idee is om de seksje yn ferskate dielen te ferdielen. Oan 'e iene kant in oersicht fan spultsjes dy't ik test, oan' e oare kant, oanmeitsjen fan spultsjes en úteinlik har konstruksje, kopiearjen, produksje fan dielen, hokker materialen te brûken, ensfh. Alles DIY fan spultsjes.\nOp it stuit wêr't ik de measte ûnderfining haw is it kiezen fan materialen en bouwtechniken foar eleminten dy't kinne wurde brûkt om spultsjes út te wreidzjen, oan te meitsjen of te feroarjen.\nDerneist sil d'r romte wêze foar de histoarje, regels, ynformaasje en tutorials foar de oanlis fan boerden, stikken, ensfh. Fan 'e ferskate spultsjes dy't wy behannelje, fan' e klassikers Chess, Backgammon, Mankala, online puzzels, oant de modernste ones.\nSpesjale seksje foar Printsje en spielje ;-)\nTradisjoneel houten spultsjes foar iepenloft eveneminten en partijen\nIk ha dit jier al twa kear moete mei klassike spultsjes en rydaktiviteiten foar bern by eveneminten op doarpsfeesten, It binne spultsjes makke fan hout, heul basis en ienfâldige dingen, mar se hâlde derfan. Guon om allinich te spyljen en oaren om it yn pearen te dwaan as as team\nIk wol wat foar de simmer montearje om mei myn dochters en myn neefkes te boartsjen, en profitearje fan 'e bosken dy't wy hawwe dy't wurde beskeadige troch bûten te wêzen. Dit artikel is in kompilaasje fan dyjingen dy't ik koe meitsje foto's en fan dyjingen dy't ik herinnerje. D'r wie in dei dat der safolle minsken wiene dat ik gjin foto's koe meitsje. Yn alle spultsjes kinne wy in mannichte farianten meitsje sawol fan regels as fariaasjes yn konstruksje. De oantekeningen binne as herinnering.\nJo kinne in goede gymkhana hawwe mei dit alles. Ik skied de spultsjes yn 2, dy fan feardigens en dyjingen dy't motor- en balânsaktiviteiten binne.\nJenga Rules (Hoe spielje Jenga)\nJenga It wurdt spile mei 54 houten blokken, wêrfan de lingte 3 kear har breedte is. De blokken binne steapele en foarmje in toer. Elke ferdjipping hat trije blokken, en de boppeste ferdjipping is loodrecht pleatst. Dêrom binne d'r 18 ferdjippingen oan 'e ein. Mar dit sjocht folle better mei in ôfbylding.\nAs jo it spultsje leuk fine, wiswier jo sille ek Suspend leuk fine\nAs de toer ienris is boud, begjint de persoan dy't de toer hat boud it spultsje. Hjir besteane de bewegingen út in blok nimme fan elke ferdjipping en it kreas op 'e top fan' e toer pleatse. ,\nRubik's kubus 2 × 2 te bouwen troch bern\nIn pear wiken lyn skreau David, in learaar basisskoalle, oan my en frege oft ik se koe helpe mei de 2 × 2 kubusûntwerp fan rubik foar bern.\nSe woene in meitsje wiskundeprojekt foar bern om 'e Rubik's kubus hinne , Ik stjoerde him fuortendaliks de items om te bouwen magnetyske rubiks kubes mei dobbelstiennen, de 2 × 2 en de 3 × 3 mar har behoeften wiene oars en se kamen mei ienfâldige lokalen.\n10-jierrigen moatte it kinne bouwe, dus ferjitte wy útwreide en gefaarlike ark en prosessen\nen it moat goedkeap, heul goedkeap wêze\nhoewol alles moat wurde sein, woenen se allinich in minimaal manipulearbere kubus.\nMyn oplossing is dit 2 × 2 Rubiks kubus fan karton en magnetysk papier En as jo foar in klasse dogge, kostet it sawat € 1,5 per kubus, as jo mar ien dwaan wolle gean jo op nei € 3 of € 4\nIt riedsel fan 'e 8 achten dy't 1000 woenen\nWy binne ophâlden mei pleatsen fan riedsels, riedsels, spultsjes as harsenspielers op freed. Dit moat maklik wêze om't ... Trochgean mei lêzen\nIt kweade enigma fan 'e subtraksje fan 3\nEn foar jo om in goed wykein te hawwen lit ik jo dit lytse wiskundige enigma litte dat hoewol it net dreech is ... Trochgean mei lêzen\nHoe kin ik in kubus fan 1x2x3 rubik meitsje\nRubik's Cube hack om te kinnen boartsje mei in 3x2x1 kubus It is heul, heul ynteressant, hehee.\nHoe meitsje jo in magnetyske rubiks kubus mei dobbelstiennen\nDo fynst dit leuk magnetyske kubus fan Rubik makke mei dobbelstiennen?\nNo, it dwaan is folle makliker dan it liket ...\nMIT - de bybel mei lockpicking\nWy hechelje de oersetting fan 'e MIT, in dokumint beskôge as de Lockpicking Bibel.\nHoewol as jo wat foarkomme dat better klinkt, is it in ûnmisber dokumint foar de ynwijing nei slotmakker, It is in ûnderwerp dat myn oandacht hellet. As jo prate oer slotenmaker is it folslein aksepteare, mar as it wurd lockpicking ferskynt, liket it derop dat jo in misdied geane. Mar wy prate hjir noch in dei oer ;-)\nMei dit dokumint sille jo leare\nHjoed by tafal fûn ik myn boek oer ESO Design and Technology fan James Garratt fan Akal Ediciones. ... Trochgean mei lêzen


Hjir Is in swart en wyt wallpaper border HD samling For buroblêden, Laptops, en Tablets. hjir at Wallpaper21.com, binne der mear as Ten Lakhs fan Wallpapers binne beskikber te laden. Dy HD bylden wurde Uploaded By brûkers. en sammele Ut Iepen boarne fan Web. Sa bist frij te brûken dizze Wallpapers.\nAs jo Like Dy swarte en wite wallpaper border HDCollection Jou ús in Like En Share On Facebook.\n← Foarige Story guy harvey wallpaper HD\nFolgjende Story → betelbere wallpaper HD


Emirates lanseart fjirde deistige flecht nei Dhaka, Bangladesh\nThús » Lêste nijs artikels » Airlines » Emirates lanseart fjirde deistige flecht nei Dhaka, Bangladesh\nAirlines • Fleanfjild • Bangladesh Breaking News • Breaking International News • Breaking Reisnijs • Saaklike reizen • Nijs • Toerisme • Transport • Reisbestimmingsupdate • Travel Wire Nijs • Ferskate nijs\nEmirates foeget fan 1 juny 2020 ôf in fjirde deistige tsjinst ta oan Dhaka, om te foldwaan oan 'e groeiende ekonomy fan Bangladesh en de grutte diaspora fan it lân dy't wurkje en libje yn' t Midden-Easten, Jeropa en de FS.\nDe nije tsjinst wurdt eksploitearre troch in Boeing 777-300ER yn in twa-klasse konfiguraasje, mei 42 Business Class- en 310 Economy Class-sitten, en búkkapasiteit fan maksimaal 20 ton.\nAdnan Kazim, Chief Commercial Officer fan Emirates, sei: “Emirates dielt in spesjale bân mei Banglades dy't 33 jier weromgiet, en ús nije tsjinst is in bewiis fan 'e betsjutting fan it lân op it wrâldwide netwurk fan Emirates. Mei dizze tsjinst sil de grutte diaspora fan Bangladeshis, fral yn 'e UAE, Saûdy-Araabje, Oman, UK, USA en Itaalje profitearje fan in mear ôfwikseljend en fleksibel skema, lykas glêd en soepele ferbining fan Dubai. Us fjirde deistich sil Bangladeshis ek oanmoedigje de wrâld mear te ferkennen, en it stipet it toerisme, bedriuw, hannel en hannel fan it lân.\nFlecht EK588 sil Dubai om 22:30 oere ôfreizgje en de folgjende dei om 05: 20 oere yn Dhaka oankomme. De weromflucht EK589 sil Dhaka om 08: 00 oere ôfreizgje en om 11: 00 oere yn Dubai oankomme. De tsjinst is soarchfâldich ynsteld om handige ferbiningen te meitsjen mei populêre stêden, lykas Londen, Rome, Frankfurt, Porto, New York, Washington, DC, Meksiko-stêd, Johannesburg en Kaapstêd.\nMei de nije tsjinst sil Emirates SkyCargo alle wiken sawat 1,100 ton frachtferfierkapasiteit oanbiede, wrâldwide merken fine foar de eksport fan Bangladesh dy't readmakke klean, medisinen, learguod en farske produkten omfetsje.\nEmirates hat troch de jierren hinne syn tsjinsten nei Dhaka stadichoan groeid - fan twa wyklikse tsjinsten yn 1986 nei trije deistige tsjinsten yn 2013 om by te hâlden mei de fraach fan klanten. Yn 'e lêste 33 jier hat de loftfeartmaatskippij mear dan 9.9 miljoen passazjiers flein tusken Dubai en Dhaka.


Ferheven-riden Bulldozer SD7N - China Xuanhua Construction Machinery\nSD7N bulldozer is 230 pk track-type dozer mei ferhege Sprocket, macht shift drive, semi-stive skorst en Hydraulic kontrôles. SD7-230 hynstekrêft, ferhege Sprocket Bulldozer yntegrearje mei Modular design is maklik te reparearjen & ûnderhâld, It ferminderet de druk oalje mei ferskil druk, de hydraulyske systeem fiert beskermjen omjouwing en besparje enerzjy mei hege wurkjend effisjinsje. Safety komfortabel operaasje betingst, elektryske monitoaren en RoPS kabine mei betrouber hiele kwaliteit ...\nSD7N bulldozer is 230 pk track-type dozer mei ferhege Sprocket, macht shift drive, semi-stive skorst en Hydraulic kontrôles.\nSD7-230 hynstekrêft, ferhege Sprocket Bulldozer yntegrearje mei Modular design is maklik te reparearjen & ûnderhâld, It ferminderet de druk oalje mei ferskil druk, de hydraulyske systeem fiert beskermjen omjouwing en besparje enerzjy mei hege wurkjend effisjinsje. Safety komfortabel operaasje betingst, elektryske monitoaren en RoPS kabine mei betrouber hiele kwaliteit, poerbêste service is dyn wize kiezen.\n(dêrûnder net begrepen Ripper) Operatie gewicht ( Kg) 23800\nGround druk (K Pa ) 71.9\nMin. ground klaring (mm) 404\nDozing kapasiteit ( m ³) 8.4\nOverall dimensions ( mm ) 5677× 3500× 3 402\n(ynklusyf Ripper) 7616 × 3500× 3 402\nFoarige: Multi-funksje Bulldozer SD7LGP\nFolgjende: Ferheven-driving Bulldozer SD8N\n80hp Kleine Track Bulldozer\nrenovearre Bulldozer Sd16\nLytse Crawler Bulldozer\nBrûkt Bulldozer Cat D9r\nbrûkt Bulldozer Tracks\nBrûkt Cat Bulldozer D6m\nBrûkt Cat Bulldozer D7\nBrûkt Cat Bulldozer D9\nBrûkt Cat D5h Bulldozer\nBrûkt Cat D5n Bulldozer\nBrûkt Cat D6g Bulldozer\nBrûkt Caterpillar D6g Bulldozer


Programma KNVB-beker bekend | Omrop Fryslân (advertinsje)\nProgramma KNVB-beker bekend 02 okt 2007 - 16:02\nDe Fryske klubs dy't noch yn it KNVBbekertoernoai sitte, spylje alle trije op ferskate dagen. Op tiisdei 30 oktober spilet SC Cambuur thús tsjin Excelsior. In dei letter moat SC Hearrenfean op besite by Ajax. De beloften fan Hearrenfean spylje op tongersdei yn en tsjin ADO Den Haach.\nDe wedstriid tusken Ajax en Hearrenfean wurdt rjochtstreeks op tillevyzje útstjoerd.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: argyfView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 02-10Stânfries praat mei skieds 02-1024 jier ruilferkaveling Besjoch ek...


Laai foar Eisinga Planetarium | Omrop Fryslân (advertinsje)\nLaai foar Eisinga Planetarium 25 jul 2003 - 00:00\nIt Eise Eisinga Planetarium yn Frjentsjer krijt der in laai by yn 'e kolleksje. Op de laai steane alle berekkeningen fan Eise Eisinga dy't nedich wiene foar de bou fan syn planetarium.\nOare helpmiddels wiene yn syn tiid noch net beskikber. De laai is no noch yn it besit fan de famylje Zimmerman, neikommelingen fan Eisinga. De famylje wol de laai no dus oan it planetarium jaan. Dat bart takom wike sneon.


maaie 25, 2020 18:59\nDE JOUWER – Nei de rein fan snein bliuwt it dizze wike wer drûch en wurdt it tekoart oan delslach hieltyd grutter. Dêr komt foarearst gjin feroaring yn. Tiisdei wurdt in kreaze dei.\nYn ‘e nacht fan moandei op tiisdei is it helder. Op guon plakken soe wat damp ûntstean kinne. By in swakke wyn út ferskate rjochtingen leit de temperatuer tusken de 5 en 9 graden.\nTiisdei skynt de sinne flink, mar der is ek hege bewolking. De swakke wyn komt út ferskate rjochtingen. Yn ‘e rin fan ‘e dei giet de wyn nei it westen oant noarden. It wurdt tusken de 17 en 21 graden.\nWoansdei, tongersdei en freed feroaret der net folle.


Wurksfear moat gau ferbetterje | Omrop Fryslân Skip to main content\nWurksfear moat gau ferbetterje 05 jul 2013 - 00:05\n0 reaksjes Nederlands De gemeenteried fan Smellingerlân - Foto: Omrop Fryslân, Alle Faber\nGemeentehûs Smellingerlân - Foto: Google Street View Ferantwurdlik wethâlder Van der Aart fan Smellingerlân sil de oanpak fan de problemen op it gemeentehûs yn Drachten bot yn de gaten hâlde. Dat hat se tasein oan de gemeenteried, dy't tongersdeitejûn prate oer it ûndersyk fan Bureau Berenschot oer de wurksfear. Neffens dat rapport is der gjin sprake fan in brede sfear fan sosjale ûnfeiligens, mar binne der wol tsientallen minsken dy't har yntimidearre fiele.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: Marjan van der AartwurksfearBureau BerenschotView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 05-07Kamminga ek de bêste op 'e dyk 04-07Fúzje Tellens en Plantein Besjoch ek...\nYnfal ynspeksje op gemeentehûs 08 okt 2014 - 8:56 De arbeidsynspeksje hat freed in ynfal dien op it gemeentehûs fan Smellingerlân yn Drachten. De ynspeksje is ynskeakele troch in groep amtners... Undersyk sfear Smellingerlân 03 jul 2014 - 10:13 De arbeidsynspeksje stelt in ûndersyk yn nei de wurksfear op it gemeentehûs fan Smellingerlân. De ynspeksje is ynskeakele troch in groep amtners... Problemen gemeentehûs oanpakke 15 sep 2013 - 13:42 De problemen op it gemeentehûs fan Smellingerlân wurde mei faasje oanpakt. Dat seit wethâlder Van der Aart fan Smellingerlân. Se fynt it in hiele... Emoasjes rinne op yn Drachten 14 sep 2013 - 7:37 De problemen op it gemeentehûs fan Smellingerlân binne de ôfrûne moannen noch net goed genôch oanpakt. Dat docht bliken út yntern mailferkear... (advertinsje)


Tinkwize / Omrop Fryslân\nYnterview mei Eric Hoekstra troch Bareld de Groot\nHoekstra is taalkundige en hat in skoftke it tydskrift M3 útjûn, saneamd troch de Fryske Universiteit. Hy wurket no by de Fryske Akademy en dichtet ek sa no en dan, mar wat it meast opfalt is dat er koartlyn in oersetting fan it haadwurk fan de filosoof Friedrich Nietzsche útjûn hat. Dat is it boek "Also Sprach Zarathustra", en dêr hat Hoekstra fan makke "Dat sei Zarathustra". Bareld de Groot praat mei him oer syn wurk en de oersetting fan Nietzsche yn it Frysk.\nOer moderne taalkunde-\nHoekstra, wolkom op 'e studio fannemoarn. Ik ha begrepen, jo binne taalwittenskipper, dialektolooch oftewol taalkundige, hin? Wat hâldt dat krekt yn?-\nDat je nei it systeem yn talen sjogge. Talen ha in systeem, it is gjin gaos. En dus grammatika. Dêr't de measte minken in hekel oan ha, dat fine wy prachtich.-\nKinne je dat ferlykje mei ferskillende talen?-\nJa wis, want sjoch, it liket oan 'e bûtenkant wol oft talen heul ferskillend binne, want se klinke heul oars, mar de grammatika's fan talen lykje dochs mear opinoar as dat je tinke soene. Je ha bygelyks talen dy't minsken sprekke, minsketalen, mar je ha ek kompûtertalen. Kompûtertalen binne folslein oars as minsketalen. Sa kinne je sjen dat minsketalen oerienkomsten ha dy't kompjûtertalen bygelyks net ha. It is echt in groep byinoar. -\nSit him dat yn it feit dat de minske him eineleas fariearje kin?-\nNo nee dat net, want in kompûter kin in protte fan dy dingen ek wol, mar it hat der mear mei te krijen fan hoe't de minsklike hersens yninoar sitte. De minske is in soarte, dat wol sizze, de minsken lykje opinoar. Dy ha dochs allegearre op in bepaalde manear deselde soart hersens en iderien moat taal leare kinne. Dus in taal kin net al te apart yninoar sitte, want dan soe in bern it net leare kinne. It moat sa yninoar sitte dat in bern it maklik leare kin. -\nHâlde jo je dan ek dwaande mei fonetyk of allinne mei grammatikale dingen? -\nNee, ik hâld my allinne dwaande mei grammatikale dingen. Dit is mear it idee achter dat fergelykjende grammatika-ûndersyk. It filosofyske idee is fan de Amerikaanske taalkundige Noam Chomsky, dy hat dat allegear betocht. Mar yn de praktyk komt it der gewoan op del dat je de grammatika's fan ien of meardere talen bestudearje en dat je dy dan mei-inoar ferlykje om te sizzen, hee, no sjogge wy dat yn alle talen ... en dan sjogge je oerienkomsten tusken de ferskillende talen. -\nEn jo binne ek dialektolooch, hin. Nei hokfoar dialekten ha jo sjoen?\nOp Voskuil syn ynstitút-\nDoe't ik myn dissertaasje skreaun hie, doe moast ik fansels in baan sykje en doe kaam ik telâne op it Meertens ynstitút, dêr't Voskuil ommers dy boeken oer skreaun hat. It Beerta ynstitút neamt hy it. Dêr sollisitearre ik doe op in baan as dialektolooch, en dan moast ik spesjaal nei de grammatika sjen. Doe't ik sollisitearre tocht ik fan, "dy baan is my wol op it liif skreaun, allinnich ik kin der op dat ynstitút gjinien". It wie net echt in klup, yn dy tiid, dy't him heul bot yn de wittenskiplike wrâld oppenearre. Dat ik tocht al fan, ik ha gjin kroade by dy sollisitaasje. Mar dat foel ta. Ik krige dy baan al. Earst tydlik en doe fêst. En doe mocht ik dus nei de dialekten sjen. En ik wyt noch goed dat ik tocht fan, tsjonge, se ha my no wol oannommen om grammatikale ferskillen te ûndersykjen yn Nederlânske dialekten, mar dy binne der net! Hoe hâld ik dit hjir út, no? Ik tocht fan, der binne dochs allinne mar útspraakferskillen. Mar ik wist der ek neat fan, no? Doe't ik dus de literatuer lies, en ik rekke der yn bytsje yn, doe kamen der allegear grammatikale ferskillen tusken dialekten foar it ljocht. En in heul protte is net goed ûndersocht. En ik rjochte my doe op it Noarden, want ik krige al gau troch dat it makliker is om dialekten te ûndersykjen dêr't je wat affiniteit mei ha. Ik kom sels út Fryslân wei, mar it Frysk mocht ik net ûndersykje, want dat wie foar de Fryske Akadeemje. Mar doe kaam ik der ek achter dat de dialekten fan Grinslân en Drinte en Noard-Hollân, dy ha grammatikaal wol oerienkomsten mei it Frysk. Dat ik tocht, dan nim ik dy, de dialekten fan de oanlizzende gebieten, en dat gong heul goed.-\nEn no wurkje je by de Fryske Akadeemje en wat dogge je dêr no dan presys?\nOer de taaldatabank fan de Fryske Akademy-\nIk rjochtsje my no mear op digitalisearring. Ik doch ek wol it gewoane, ik soe hast sizze, âlderwetske taalkundich ûndersyk, dat je nei de grammatika fan it Frysk sjogge. Ik skriuw ek wol wat mear popularisearjends dêr oer yn it Frysk Deiblêd, yn kear yn 'e trije wike, om bar mei Arjen Versloot. Dêr ha wy in taalkundige kolum. Mar wat ik op 'e Fryske Akadeemje doch, leit mear yn de sfear fan digitalisearring. Dus wy ha dêr de taaldatabank. Dêr ha wy allegear boeken yn de kompjûter sitten en dan kinne je sykje op stekwurden. Bygelyks, der hat ris in promovendus út Amsterdam by ús west, dy woe witte hoe't der in Fryslân oer notarissen tocht waard. Hoe waard dêr tsjin oan sjoen? Doe ha wy yn de taaldatabank socht op notaris en dan fine je allegear sitaten dêr't it wurd notaris yn foarkomt. Posityf, negatyf, ek út kranteferslaggen, en dat koe hy dan wer brûke om te sizzen fan, no der wurdt sa en sa tsjin oan sjoen, want sjoch mar. Mar ek oare dingen. Ik ha ek noch foar de ynlieding by de Nietzsche-oersetting socht op Nietzsche yn de taaldatabank en dan sjogge je wat Fryske skriuwers oer Nietzsche sein ha.-\nEn dat ynteresearre jo dan wer, want jo wiene der mei bezich.-\nJa, doe't ik dat die, tocht ik, soene se it überhaupt wol oait der oer hân ha? Grif net. En ik hie wol wat minsken frege en dy hiene my ien of twa referinsjes jûn, mar doe't ik yn de taaldatabank socht fûn ik twa-en-tweintich hits. Twa-en-tweintich sitaten achterhelle ik dêr't Nietzsche allegear yn foarkaam. Dat wie in goeie oogst, om it samar te sizzen.\nHoe tochten Fryske skriuwers oer Nietzsche?-\nNo hat Fedde Schurer ek noch wol ris in kear wat oer Nietzsche sein yn negative sin, hin?-\nJa, dat kaam der ek út, dat ha ik ek noch brûkt yn myn ynlieding.-\nNo, mear neutraal-posityf, dat kaam by Wadman wol foar. Mar dat wie altyd oerflakkich. Itselde by Folkertsma, dy neamt Nietzsche ek, mar dy neamt him dan altyd yn in rychje fan grutte nammen. Dan seit er: Dostojevsky, Nietzsche, Schopenhauer, en hy neamt altyd datselde rychje wer dat ik wit net iens oft er it wol lêzen hat. Mar dat is dan ek yn in heule neutrale kontekst fan dat binne de grutte tinkers fan dizze ieu.-\nDus der is net echt op Nietzsche reflekteard?-\nNee, dat kinne je net sizze. Miskien Sjoerd Spanninga, dy hat in haadstikje fan de Zarathustra oerset yn "It Heitelân", dat moanneblêd út 'e fyftiger jierren. Dy hat der, tink ik, wol op reflekteard, mar dy hat it dan wer noait opskreaun, want dat wie net sa'n essayist. Dat wie in dichter.\nOer M3, Frjentsjer en it frije dus gefaarlike tinken-\nNo joegen je ek de lêste pear jier in blêdsje út, M3, in Frysk-literêr blêd foar it tredde milennium. En dat ha jo hielendal folskreaun, of net?-\nJa, ik ha alles dêryn skreaun.-\nFryske Universiteit Yn Frjentsjer, de FUYF dus.-\nMei opsetsin sa betocht?-\nJa, dat wie in aardichheidsje. No sjoch, Fryslân hat in universiteit hân en dy hat yn Frjentsjer sitten. Dat is ien ferbining. In twadde ferbining is dat yn Frjentsjer ek it gekkehûs sitten hat. Dat is heul iroanysk, mar ek heul grappich. Earst hat der in universiteit sitten en dy is sletten en doe is der in gesticht kaam. Mar de tredde ferbining is dat myn beppe fan memmekant, dy hat yn dat gesticht sitten. Dus it hat ek noch in bepaalde emoasjele wearde, de namme fan Frjentsjer. -\nEn Nietzsche hat fansels ek heechlearaar west en einige yn in ynrichting. -\nJa, dus ik hoopje dat ik der sels noait telâne kom, mar goed.-\nWat diene je yn dat blêd, M3? Want jo skreaune der ek wol gedichten yn ha ik wol sjoen, en soms ek wat Nietzscheaansk-achtige útweidingen joegen jo dêryn. Hoe kamen jo dêrby?-\nIk woe gewoan myn gedachten dêroer wolris op papier sette en gewoan heulendal frij wêze om eksperiminteel te tinken, sa't ik graach tink. Want it binne faak dingen dy, as je mar begjinne se te sizzen dan wurde je al tsjinsprutsen dus de ûntwikkeling fan je gedachtegang komme je net iens oan ta.\nOer it frije tinken en klonen-\nNeam ris in frappant foarbyld wat je wol dwers sit en fan tinke, no dêr wol ik wolris oer skriuwe, want ...-\nNo, der binne in protte fan datsoarte dingen, hear, mar it ferfelend om der oer te praten, want it leit altyd dochs in bytsje yn de semi taboe sfear of minsken tinke fan dat je dat as miening ha wylst je eins allinne mar dwaande binne om net allinne te provosearjen mar ek om te sjen fan: no, ik begjin gewoan mei dy gedachte en hoe kin ik dat dan fierder útwurkje? Krekt as mei klonen bygelyks. De measte minsken binne der dan heul benaud foar. Dan tink ik fan ja, wat soe dêr mis mei wêze no? Ik bedoel, dat kin gewoan in ûnderdiel fan de maatskippij wurde. Dat je sizze, yn plak fan bern te nimmen dat je sizze, no ik nim in kloon. Wêrom soe dat net kinne? -\nEn dat as gedachte-eksperimint op papier sette.-\nJa, mar de measte minsken binne sa bang foar it idee allinnich al dat dy begjinne daalks al te sputterjen, wytst wol, en dan komme je der net iens oan ta om fierder te tinken. En dat fyn ik it spitige. Of se tinke dat je jesels hiel graach klone wolle, wytst wol, allegear fan dy dingen dêr't it my net om giet. Ik fyn it gewoan leuk om dêr op in yntelliginte manier oer te fantasearjen. -\nOp in yntelliginte manier fantasearje.-\nDat is pure spekulaasje, wat je dan dogge.-\nNee, omdat it om in yntelliginte manier is. Nee, de mooglikheid te klonen bestiet. Miskien gebeurt it al. Is dat spekulaasje? Ik bedoel, as de mooglikheid om wat te dwaan bestiet, is it dan spekulaasje om te tinken dat der gebrûk fan makke wurdt, no al? Ofsjeel is der noch noait in minske kloond, leau ik. Mar ûnofsjeel? Ik leau dat dat al lang gebeurd is. Al lang. Der ha wolris wat geruchten west, mar it soe my fernuverje as der noch noait in minske kloond is. Neffens my is dat al ris gebeurd.-\nEn wat woene je dêr mei berikke, mei sa'n gedachte-eksperimint?-\nWat wolle je dêr mei berikke? Wat wolle je dêr mei berikke?-\nNo, dêr soe it idee achter sitte kinne fan no, minsken ha altyd direkt ûnreedlike beswieren ...-\nWat wolle je dêr mei berikke? No, ik tink dat ik it ferfrissend fyn om der oer nei te tinken hoe't de wrâld der hoe't de wrâld der oer tsien jier út sjen kin, benammen as dat mooglik ferskillend is fan no. Dus yn ús tiid binne der allegear dingen fan ja klonen dat is heul ferkeard en dat mei noait en dan tink ik ja dat sizze se no en oer tweintich jier silst sjen dan is it normaal. Dat ha wy al sa faak sjoen dus ik ha altyd in bytsje dat wat yn ús tiid normaal is dat dat my wat benearret, dat ik dat as ferfelend of saai ervaar, dat dat myn frijheid fan tinken beknelt, dy ervaring ha ik in protte. -\nHat dy ynstelling fan jo ek te krijen mei jo ynteresse foar Nietzsche? Of is it krekt oarsom en hat Nietzsche dy ynstelling by jo oanset?-\nIk tink dat soksawat altyd in bytsje in ynteraktyf proses is, no, it moat al in bytsje yn je sitte, je favorite skriuwer. Dat is altyd ek wat fan in feest der herkenning. Mar tagelyk, as it echt in hiele goeie foar je is, dan bringt er je ek fierder. Dat ha ik mei Nietzsche hiel bot hân.\nHoe bringt Nietzsche jo fierder?-\nJo ha no dat haadwurk fan him oersetten, de Zarathustra, mar hoe komt in minske op dat idee?-\nOm Zarathustra oer te setten?-\nNee, dat net allinne, mar om dat sa prachtich te finen. Wat sprekt jo dêr sa yn oan? -\nJa, syn krityk op de moderne wearden, syn spekulaasjes, wat syn haadbegripen binne. Gewoan it totale plaatsje fan hoe't de wrâld neffens him yninoar sit, dêr kin ik hiel fier yn meigean. Ja, der binne ek ideeën fan Nietzsche, dêr ha ik net folle affiniteit mei, dy sizze je dan net folle, mar der sit genôch yn dat ik tink ja sa sit it doch fierhinne wol yninoar. En gjinien hat dat te sizzen doard. Doe't Macchiavelli yn de fyftjinde ieu, wannear wie it, doe't er dat boek skreau oer hoe't politisy mei macht omgeane, doe beskreau er yn feite wat al dy foarsten yn dy tiid diene. En dêr makke Macchiavelli dan in soad reseptuer fan hoe't je je as politikus gedrage moasten as je súkses ha woene. No, dat wie yn en al ferûntweardiging want dat gong streekrjocht yn tsjin de heule kristlike moraal. Mar yn feite beskreau er, fierhinne beskreau er wat de politisy allegear diene. Neffens my is dat mei Nietzsche ek sa. Hy beskriuwt gewoan hoe't de minske yninoar sit, hoe't de minske docht, mar dat wolle de measte minsken net witte.-\nDat wie echt yn de tiid natuerlik fan de twadde helte fan de njoggentjinde ieu, dus de yndustriële revolúsje dus der wie in hiele protte hypokrisy, tink ik. Der waard hiel min mei minsken omgongen. Is dat wat er oan de kaak stelle wol?-\nDat tink ik net. Ik tink net dat Nietzsche in sosjaal bewogen figuer is yn it abstrakte. Sjoch, hoe't er dêr as minske mei omgong wit ik net, mar net yn de sin dat er in sosjalist wie, of in kommunist. -\nYn syn jonge jierren wie er echt in learling fan Schopenhauer, as ik it goed ha. Idealistysk.-\nJa, mar Schopenhauer wie dochs ek net in polityk-sosjaal figuer. -\nMar it wiene allegear wittenskippers dy't trochtochten op de manier dat de wittenskip bedreaun wurde koe. Hegel hie der west. En dan komt Nietzsche mei in hiel oar lûd.-\nJa, hy giet yn tsjin in protte tindinzen dy't yn ús maatskippij sitte, kwa tinkwrâld en sa.\n"Dat sei Zarathustra", dat is Nietzsche syn haadwurk, no?-\nJa, it is in poëtyske gearfetting fan al syn gedachten, fan al syn filosofyske wurk. En it is hiel flot skreaun. Dêrom is noch altyd in soarte fan filosofyske bestseller. -\nHoe lang hat er dêr oer dien, want hy hat in yn parten skreaun, ha ik begrepen?-\nJa, hy hat it hiel fluch skreaun, de fjouwer parten, mar tusken elk fan de fjouwer parten sit dan wer in langere tiid dat er op adem komme moast. Bygelyks it earste part dat hat er yn twawike skreaun. Dan hat er in healjier rust nommen en dan skriuwt er yn ien grutte fleach fan enerzjy it twadde part. No en sa hat er dy fjouwer parten skreaun, mar it gie wol hieltyd stadiger. Dus it earste part hat er yn twa-trije wike skreaun, it twadde part wat langer, mar it fjirde part dêr hat er echt lang op om stind. Doe gong it al net sa lekker mear. -\nEn, hy wie ek dichter, hin?-\nJa, dat ha ik lêzen. Poeet. Hy wie nochal muzikaal, poëtysk oanlein. Filolooch.\nNietzsche en Wagner-\nNo, hy wie net echt dichter. Hy hat wol wat gedichten skreaun, mar net folle, hear. Mar wol muzikaal. Hy hat wol dúdlik in link mei de muzyk, en hy waard ek heul bot beynfloede, yn it begjin, troch de muzyk fan Wagner. Wagner wie ek in persoanlike freon fan him, en letter dochs mear in fijân, soene je hast sizze.-\nJa, doe binne se wat brouilleard, hin?-\nJa, se binne echt brouilleard. Ik leau, Wagner waard doe kristlik, samar ynienen.-\nEn nochal kristlik, ha ik lêzen.-\nJa, hy waard echt hiel kristlik. En dêr hat er ek oer skreaun, te'n minste, in muzykstik oer makke. En yn deselde tiid skriuwt Nietzsche "Menslich, allzumenschlich". En dat is it begjin fan syn ôfrekkening mei it kristendom. En dy twa manuskripten stjoere se dan oaninoar op. Se prate dan al net mear meiïnoar, mar Nietzsche stjoert dan "Menslich, allzumenschlich" nei Wagner op en Wagner dy stjoert dan syn stik oan Nietzsche op en Nietzsche skriuwt "dat klinkt as it krusen fan twa degens".\nNietzsche en it kristendom-\nNo ja, sa is Nietzsche wol bekend wurden, as de grutte bestrider fan it kristendom. Bestriidt er no it kristendom of de hypokrisy fan it kristendom?-\nNo, ik tink doch wol beide, hear. Mar wat is it kristendom ek. Nietzsche hat in boek skreaun oer it kristendom, "De Antykrist". Dat is ien grutte tirade tsjin it kristendom, mar net samar in domme tirade. It is in yntelliginte tirade en teologen dy sitearje it ek hiel faak. En dêryn set er twa soarten kristendom útien. It kristendom dat is kristendom fan de praktyk is, it kristendom fan Paulus. En dat bestriidt er heul fûl. En dêrnêst lit er ek sjen wat neffens him it einlikse kristendom fan Jezus west hie, wat folle ûnskuldiger is en folle mear op it hjir en no rjochte en der op del komt fan "the kingdom of heaven is in your thoughts". It hjir en it no kin al it kenikryk fan God wêze. Dy lijn, de sêftere lijn, dat bestriidt er net heul fûl. Dan sitearret er ek útspraken fan Jezus út it Testamint. Neffens Nietzsche is de oarspronklike lear fan Jezus folslein perveteard troch Paulus en is der echt in wraaklear fan makke, mei in hel foar iderien dy't der oars tocht, en sa fierder.\nAs je sa'n boek oersette as dat haadwurk fan him, hin, "Also Sprach Zarathustra", wat foar swierrichheden smyt dat no op. Want dat is my noch al in pil.-\nDe pil is net in probleem want ik fyn it in prachtich boek. It wie gewoan willewurk om it oer te setten en ik wol ek noch mear boeken fan Nietzsche oersette, mar je ha wol problemen mei de taal. Sjoch, Dútsk liket wol op Frysk en Nederlânsk, dat makket it makliker. Mar bygelyks, as Nietzsche gebrûk makket fan in wurd dat yn it Dútsk twa betsjuttingen hat mar yn it Frysk net of yn it Frysk net bestiet, dan komme je yn de problemen. En myn grutste probleem, dat wie it wurd "eagenblik". Dat is gjin Frysk wurd, yn it Dútsk "Augenblick". Dat is ambigu tusken datst ien sjochst " in blik in de ogen". Yn it Nederlânsk kin dat. Mar hy brûkt it ek yn de betsjutting fan momint. Dus it hat dy twa betsjuttingen dat je ien yn de eagen sjogge as in moment fan dat it heul djip giet, in momint fan wierheid dat je inoar oansjogge. Mar dy twa betsjuttingen dy koe ik der yn it Frysk net ynkrije. En doe ha ik noch twifele. En ik tocht, moat ik dan de iene kear it wurd "Augenblick" mei eachopslach en de oare kear mei stuit, momint - dêr ha ik dus foar keazen - mar ik hie der ek foar kieze kinnen om it wurd eagenblik yn it Frysk te brûken. Wat yn de praktyk eins net brûkt wurdt, mar dan hie ik dy ambiguiteit der in bytsje keunstmjittich ynkrigen. -\nJa, jo witte as taalkundige dat oersetten is ek it ynterpretearjen fan de tekst.-\nDêr ûntkomme je net oan.-\nHa je no besocht dynamysk-ekwivalint te fertalen? Of letterlik? Want ik fûn it om earlik te wêzen dreech Frysk wat je dêr bytiden brûkten. -\nIk ha besocht it dynamysk oer te setten, dus dat ik yn it Frysk itselde effekt ha woe dat it Dútsk op in Dútsker ha soe. Mar it is ek sa, der ha trije korreksjeslaggen west. Ik ha dus ek mei korrektoaren heul bot yn 'e slach west en dêrtroch is it mear nei it letterlike tahelle. De measte oersetters sette letterlik oer, dat is doch de noarm. Ik bin der sels wol kontint mei dat it in soart fan syntese fan beiden is want mei de dynamyske stijl komme je wol heul gau yn 'e ferlieding om fan 'e tekst ôf te driuwen en moaie dingen te sizzen dy't der net steane yn it orisjineel. (...) Mar goed, ik woe gewoan in sa moai mooglike oersetting meitsje en ik bin noait te benaud om nei de advizen fan oaren te harkjen dus ik ha oan dy korrektoaren, Jantsje Post en Gezelle Meerburg, in heul protte hân.\nWa wie en wa is Zarathustra?-\nDy Zarathustra, dy't er dêr opfierd, wat wie dat foar in figuer?-\nZarathustra wie in profetyske figuer út de achste, njoggende ieu foar Kristus en dy hat in godstsjinst stichte. Dat giet út fan de leare fan goed en kwea. Je ha goed en je ha kwea en der binne ek twa goaden dy't dêr foar steane. De iene stiet foar it goede en de oare dy stiet foar it kweade en dy bestride inoar oan ien trie wei yn de wrâld. Dat is yn in nutedop de lear fan Zarathustra, de perzyske profeet. Nietzsche seit ergens wat oer de fraach, ik wit net mear wêr, oer wêrom oft er dy namme keazen hat. Hy seit dan: Zarathustra wie de earste dy't de lear fan goed en kwea propagandearre, dêrom is it ek terjochte dat er de earste wêze soe dy't it werroppe soe. En dêrom hat er dy namme keazen. (...)-\nIs it in soarte alter ego fan Nietzsche sels, dy Zarathustra?-\nDat tink ik wol, ja. -\nHy lit him út de bergen komme, nei in hiel skoft fan meditearjen en dan sil er de minsken tasprekke. -\nJa. It is krekt as de oarspronklike Zarathustra in profetysk figuer. -\nEn dy wurdt heul bot útlake.-\nJa, hy giet op de merk stean en dan sprekt er de kliber, de massa, ta. En dy ha der gjin boadskip oan, no, want dy wolle nachts gewoan goed sliepe en lekker ite. Dêr ha se miskien ek net hielendal ûngelyk oan. Mar dêr hat er neat te sykjen, dat begrypt er dan. En dan giet er fuort út de stêd en dan giet er syn eigen wei.\nNietzsche is "yn", Marx is "út".-\nBelangryk tema yn dit boek is ek de "Umwertung", de ombou fan alle wearden. Is dat noch aktueel, neffens jo.-\nIk tink it wol.-\nJa, it is fansels net om 'e nocht dat safolle minsken tsjintwurdich Nietzsche lêze of siteare. -\nJa, dat is in yndikaasje fansels. Hokfoar filosofen libje no noch yn de sin dat se troch aardich wat minsken noch lêzen wurde? Dat binne de rnet folle.-\nNee, ien as Marx is ek út.-\nJa, en sels dy, waard dy no noch wol safolle lêzen? Want om earlik te wêzen, ik ha wol besocht om Marx te lêzen, mar it is fansels gewoan ûnlêsber.-\nMar dat is by Nietzsche fansels ek sa.-\nNo nee, dat is net sa. Lit ik it sa sizze. Ik ken net folle minsken dy't sizze soene fan "cho, wat lêst dat doch lekker, dy Marx. Ja, ik bin it der net mei iens, mar tsjonge tsjonge 'Das Kapital', hearlik, hearlik." En by Nietzsche ha je dat wol. Minsken dy't it der net mei iens binne sizze: "ik bin it der net mei iens, mar it lêst doch wol hiel lekker en it pakt je gewoan wol."\nGoed en kwea as idealisaasjes fan it eigenbelang-\nKrekt seine je al, goed en kwea komme op 'e helling. -\nHiel dúdlik ja. Je ha twa dingen. Te'n earsten, bestiet it goed as absolút ding. Bestiet dat? Of bestiet it kwea as absolút ding. Of kinne je sizze dat in minske absolút goed is of absolút kwea? En boppedat, wat bedoele je eins mei absolút kwea? It binne allegear abstraksjes yn feite. Wêr lulle wy oer? Je kinne sizze, watsto docht is net goed foar my. Of miskien kinst sels noch sizze, watsto dochst is net goed foar dysels, al is dat foar in bûtensteander lêstich te beoardieljen. Sels foar jesels is it lêstich om te beoardieljen oft in ding al as net goed foar jesels is. In klap oan de kop is net goed foar my, mar miskien giet myn pine yn 'e holle der wol fan oer. Dat wit je allegear net fan tefoaren. En sa is it ek mei oare lijerij yn it libben. Ik ha, iderien hat hat yn syn libben wol ferfelende dingen meimakke, mar op termyn bin dy ferfelende dingen miskien wol goed foar je west. Dêrtroch binne je sterker wurden, of bepaalde dingen dy trochsjogge je better of je leare dingen oer jesels. Dus goed en kwea dat is nochal yngewikkeld. Dêr kinne je net samar fan sizze, dit is goed of dit is kwea.-\nJamar dat soe in EO-dûmny jo ek sizze kinne. -\nNee, want dy leaut yn goed en kwea as absolute gegevens. It giet Nietzsche derom dat goed en kwea yn absolute sin net besteane. Goed en kwea is gewoan in kwestje fan perspektyf. Lit ik in ferliking brûke út de natuer. As je in bosk ha, dan steane al dy beammen dêr freedsum nêst inoar. Mar ûndertusken wolle se wol allegear safolle mooglik ljocht ha. En se wolle safolle mooglik foedingstoffen út de boaiem helje. De iene beam hat der belang by dat der safolle mooglik fan dit mineraaltsje yn de grûn sit. Dus as it oan dy beam lei, soe dy grûn folpompt wurde mei dat mineraaltsje dat hy brûke kin. In oare beam, dy hat miskien in mineraaltsje B noadich. Dy soe it leafst wolle dat dat oare mineraaltsje yn de grûn sit. Want dan soe hy optimaal groeie kinne. Ik leau, sa is it mei minsken ek. Je wolle graach yn sa'n omgeving sitte, dat je jesels ûntploaie kinne. Krekt lykas in beam. Mar dat betsjut wol dat oare minsken har wer minder ûntploaie kinne. Dêr is gewoan in striid tusken. Dat sjogge je oeral, ek as je yn in organisaasje wurkje. Moat je in myljeu ha dêr't it giet om fernijing of moat je in myljeu ha dêr't it giet om behâld? No, as it in myljeu fan fernijing is, dan ha de fernijers de bêste kânsen om har te ûntwikkeljen en te ûntploaien. At je in behâldend myljeu ha, dan ha de ambtenaren en de deeglike figueren de bêste kâns om grut en breed te wurden, en de oaren dy hingje der dan in bytsje by. Mear goed en kwea sjoch ik net.-\nNo ja, yn de natuer giet it wreed om en ta. Minsken kinne no júst fanwege it feit dat se moraal ha oars of, wat Nietzsche dan hie, Jenseits von Gut und Böse hannelje.-\nDat leau ik dus net. Nee hear. En de natuer is ek net altyd wreed. Dat is ek sa'n stereotype idee. Ja, soms is de natuer wreed, mar soms ek net. -\nJa, mar fan de natuer sels kinne je sizze, dy is amoreel. Dêr sit gjin moraal yn. Dy beammen dy witte dat net.-\nNee, mar ik leau dat dy moraal allinne mar in rjochtfeardiging is, sa't it no ek faak brûkt wurdt. Dy iene beam, dy't graach wol dat dat mineraaltsje yn 'e grûn sit, dy sil dus alle mooglike war dwaan om it sa te draaien dat it moreel hiel goed is dat dat iene mineraaltsje yn 'e grûn komt, want dat is better foar iderien, en foar alle partijen en fral foar de organisaasje dêr't er yn sit. As ik no eefkes de metafoaren trochinoar mjokselje mei. En moraal wurdt ek gewoan brûkt foar it eigenbelang, sa't minsken dat sjogge. Minsken sizze net: ik wol dit, want dit is goed foar my. Nee, se sizze altyd: sa heart it, of, dit is goed foar ús. Mar it is faak allinne mar goed foar de figuer dy't it seit. Dat binne fan dy moaie dingen.\n(Rêst is stikje foarlêze út "De Tarantula's". Dan muzyk.)\nOer de Ueberminske-\nHoekstra, ien fan 'e dingen dy't minsken bot dwerssitte, dat binne de opfettingen fan Nietzsche oer de Uebermensch. Hoe sit dan no eins? Kinne je dat ris útlizze? Wat is dat foar in figuer, de Uebermensch?-\nNeffens wat Nietzsche dêr sels oer seit, is de Uebermensch - en no sitearje ik út de holle dus it is net letterlik: "wat de aap is foar de minske, sil de minske foar de Ueberminske wêze. In grap en in pynlike skamte." Dus hy ferliket aap en minske meiinoar, en minske en Ueberminske. Ut de metafoar is it hiel dúdlik dat, de Ueberminsk is gjin minske. It is in folslein oare soarte. -\nIt is in metafoar, hin?-\nJa, foar dizze ideeën. Der wurdt wol faak tocht dat de Ueberminsk in minske is, of in spesjaal soart minske, of in minske dy't je meitsje kinne, of sa mar dat is net sa. De Uebermensch is in oare soart. Yn dy sin is it dus idealistysk. Want hy stelt in idealistysk doel en dat doel is dan de Ueberminske. Dat idealistysk doel hinget gear mei syn opfetting fan wat de minske sels wurdich is. It antwurd dêrop moat doch wêze: úteinliks net folle. De minske is net in doel op himsels. It is gewoan in brêge nei wat oars. It is gjin einstasjon, lykas je út de natuer wei riddenearjend ek wol tinke kinne fansels. -\nHoe wol er dat dan kombinearje mei syn ideeën oer de ivige werkomst fan itselde? Dan seit er fan, libje sa dat je altyd werom komme wolle soene, mar dan feroaret der neat. -\nJa, mar alles wat der nei noch gebeurt, dat komt dan fansels ek wer. Wat nij it heden gebeure sil, dat stiet noch allegear iepen. Mar de ivige wederkear is in idee dêr't ik eins sels net folle mei kin. Je kinne der wittenskiplik wol in moai ferhaal by betinke. Je kinne dan sizze: no, as it heelal út einige illeminten gearstald is, dan binne alle kombinaasjes dy't je dêrmei betinke kinne ek einich. Dêr komt ek in ein oan. Dan krije je gewoan itselde wer werom. Krekt as je tsien getallen ha, 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10, mar mear getallen ha je net. No dan komme je wer by ien út. Mar dat fyn ik net in heul nijsgjirrich idee. Oan de oare kant, wat je sels al seine fan, libje as soene je altyd weromkomme, dan wurdt it wol nijsgjirrich want dan krije je dat it in idee op je eigen libben begjint út te oefenjen. As je je libben net ien kear libje moatte, as je dêr oer neitinke, mar hûndert kear, dan ha je doch wol sa'n idee fan O dan kin ik it dochs mar better in bytsje spannend meitsje. Mar ik moat sizze, de ivige Wiederkehr, ik kin der net in heul protte mei en it wurdt doch altyd wol neamd krekt as fine minsken dat fassinearjend omdat se it net begripe kinne. -\nMa hy liket mei de Ueberminske dizze minske dy't er oantreft yn de njoggentjinde ieu, de homo humanis, foarby te wollen.-\nNee, mar ik tink dat er it minskdom as soart foarby wol. Net gewoan de minske fan de njoggentjind ieu.\nNietzsche en de Nazi's-\nNo is dêr op in heule rare manier mei omgingen, hin. Der wurdt altyd sein fan no, dy Nietzsche dat is in freeslik man, want dat is in foarrinder fan it Nazidom. -\nJa, dat is troch guon wolris sein, dat Nietzsche syn ideeën ferkeard wiene omdat de Nazi's se brûkten, mar de Nazi's ha ek ideeën fan Darwin brûkt en se ha ek it kristendom brûkt. Ik bedoel, Nazi's ha gewoan fan alles brûkt. Dat idee dat Nietzsche ien oft oare kwasi-Nazi wêze soe, dat wol der by my net yn. Al wie it allinnich mar omdat Nietzsche yn 1900 deagongen is. De measte filosofen dêrnei sizze fan okee, Nietzsche hat soms wol gefaarlike ideeën, mar at je mei ideeën eksperimintearje dan ha je útsoarte gefaarlike ideeën. Oars soene je net in frij tinker wêze. En de teneur is doch fan, oer it ginneraal, dat Nietzsche gewoan in filosoof is dy't fry tinkt, mar net dat er in Nazi of in foarrinder fan de Nazi's is. -\nMar hy is wol misbrûkt.-\nJa wis, dat is sa.-\nDat kinne je net ûntkenne, mar dat fine jo dus net terjochte. Mar at dat gebeurt, dan is der kennelik in oanlieding foar. -\nMar je kinne altyd in oanlieding fine om dingen te misbrûken. Dat is mar krekt wêr't je hinne wolle.\nNietzsche sprekt de moderne minsken en ideeën tsjin-\nEn doch, past Nietzsche no neffens jo no better yn ús tiid as yn de njoggentjinde ieu?-\nDat tink ik wol ja. Ik tink dat er hieltyd better yn 'e tiid begjint te passen. Ek omdat er noch hieltyd lêzen wurdt, no? At er net mear nijsgjirrich wêze soe, dan soe er net mear lêzen wurde. Dan is it âld nijs. Mar op ien oft oare manear is hy in gesprekspartner foar de minsken út ús tiid dy't oer de dingen fan it libben neitinke. De measte minsken geane dan net in hiel ein mei him mei, mar doch sizze fan ja ... Blykber lûkt it har oan. -\nJo geane wol in ein mei him mei, hin?-\nJa, ik gean tink ik folle fierder mei him mei as de measte minsken.-\nHoe sjocht jo minskebyld der út? -\nDe minske is ek gewoan in ding út de natuer, mei syn eigen gedrach en syn eigen wetmatichheden. Mar de kulturele faktor is hiel sterk. Der binne miljoenen minsken, mar se tinke fierhinne itselde. De kultuer is hiel bot uniformearjend. Dêr giet Nietzsche heul bot tsjin yn. Dy hat allegear ideeën dy't no just net populêr binne. It idee fan gelykheid. Iderien fynt dat in posityf idee.-\nJo liezen krekt út dy tarantula's foar dat er dat absolút net wol. -\nNee krekt, dêr giet er dan tsjin út. As ik in begjinne soe en skriuw in filosofysk wurk en ik begjin "gelykheid is in goed ding", dan begjinne se allegearre te gapjen want dat ha se al tûzen kear heard. Dat ha se heard by Bertram Russell, dat ha se heard by alle oare filosofen, dat hearre se út de kranten, dat hearre se hjir. Ik tink dat de oantrekkingskrêft fan Nietzsche op de moderne minsken is dat er se tsjinsprekt.\nHumoristysk tuskenspul oer it klonen-\nNee, as jo en ik gelyk wiene dan hiene wy inoar neat mear te fertellen, no?-\nNee, dat tink ik ek net. Mar mei klonen komt de gelykheid tichterby.-\nJa, dan witte je fan tefoaren wat de oar al tinkt, ja. Mar fine je dat no in oantreklike gedachte?-\nNo net as alle klonen fan deselde minske binne. Mar ik tocht in pear klonen fan my soe wol handich wêze, want dan kin de ien myn gedichten oan de man bringe, de oar kin myn Nietzsche-oersetting ôfleverje by de boekhannel, dat is wol handich.-\nIs dat in soart ideaal fan jo?-\nJa, dat liket my wol wat. Wylst ik hjir yn de útstjoering by Omrop Fryslân sit dan is myn oare kloon yn de tún oan de gang. Dat wie wol wat. Dan wie de frou ek wol kontint, tink ik.-\nOf mei ferlegen, mei fjouwer fan dy mannen-\nJa, at se alle fjouwer tagelyk thús binne, dan wol.\nOer it nije konservatisme-\nNo sjogge jo in tindins, der is wer in nije konservative partij oprjochte. De âlde wearden moatte wer yn eare hersteld wurde. De húshâlding as hoekstien fan de saamleving. Hoe tinke je dêroer?-\nAch, de wei werom is altyd ôfsnien. Ik bedoel, ien dy't seit it moat wer kekt sa wurde as yn 1950, dat kin net. Mar der sit wol faak in soarte fan slingerbeweging yn datsoarte gedachten, no? Yn de santiger jierren wie it ofsjele ideaal frijheid. Frij omgean mei opfoeding. Frij omgean mei seks. No wie dat ek fral teory. Yn de praktyk feroaret der neffens my net safolle. Ik wol mar sizze, it raast hurder as dat it byt. Mar it is yndie sa, ús tiid is in tiid fan ferrjochtsing. De sosjalistyske partij, de PvdA, sit al jierren yn de regearing, mar dy partij is sels sa stadichoan in rjochtse partij wurden. Hoe langer je macht ha, hoe konservativer as je wurde. Want je wolle dy macht net mear kwyt, no? In skandaal lykas mei Peper, dat soe fjirtich jier ferlyn ûntinkber wêze. Dat ien as Drees jild achteroer drukt, dat kinne je je net yntinke. En dat is no heul normaal.\nHoe gek moatte je wêze om Nietzsche oer te setten?-\nJo binne noch mei mear dingen fan Nietzsche dwaande. Wolle jo it hiele wurk fan Nietzsche oersette?-\nNo, ik spylje wol mei de gedachte. Ik ha ien boek fan him, de Gútzendämmerung al oerset, en ik bin no dwaande mei "Jenseits von Gut und Böse". Allinne it sil wol lêstich wurde en fyn no wer in útjouwer foar dat twadde boek.-\nWant hoefolle binne fan dizze drukt, fan "Dat sei Zarathustra"?-\nSa'n trije hûndert, as ik it goed ha.-\nNo hat elk misnke rjocht op syn ôfwikings, natuerlik. Wat foar ôfwiking moat in minsk ha om dit te dwaan, foar trijehûndert boeken? -\nJe moatte it leuk fine, dat kin net oars. -\nWillewurk moat it wêze.-\nJa, absolút ja. As it je favorite skriuwer is, dan is lêze prachtich. Mar is it noch moaier - en dat kin ik elkenien oanriede - om je favorite skriuwer oer te setten. Dan komme je der ek folle better yn. -\nJe krûpe echt troch de tekst fansels.-\nHielendal. Je brekke alles ôf en je bouwe alles op 'e nij op. No dan komme je der echt wol goed yn, hear.\nOer "De floeibere bân".-\nNo dichtsje jo ek, hin?-\nJe ha krekt in bondel útjûn, dat hjit "De floeibere bân". It aardige fûn ik, en soms ferfelend, oan de rjochterkant stiet dan it gedicht en oan de linkerkant ha jo in side dan ljochtsje jo dat ta. -\nMar wêrom litte je dat net oer oan de ferbylding fan de lêzer?-\nNo, omdat ik tocht dat ik wol in leuk ferhaal der by skriuwe koe. En ik fûn dy kombinaasje nijsgjirrich. Dat je in gedicht ha, mar dat je ek wat lêze kinne oer dat gedicht, wat de skriuwer sels oer it gedicht seit. Mar minsken sizze dan fan ja je lizze je eigen gedicht út. No dat doch ik hielendal net. Ik fertel prachtige anekdoates neffens my dan, oer dy gedichten. Ik betink der wat by. It idee is gewoan dat it leuk wêze moat om te lêzen. -\nEn jo ha hjir in gedicht dat hjit "It segel fan 'e macht". Wolle je dat ris hearre litte?-\nIt segel fan 'e macht\nJou my in ûnbeweegber hert\nin hert fan stien, in brân-\nkast dêr't it kapitaal yn tanimt\nen it frouljusfolk omhinne rint\nmei eangst yn 'e eagen\nen de gruttere wil\nom te leauwen yn it bakte byld\nyn de reade ûn.\nin hert fan reade bakstien\nin hert fan wyt semint\ndêr't de hier fan te heech\nwurden is en foar myn fans\nin hûs fan âlde kranten\nen in tonge foar it slikjen fan myn wanten.\nJou my de pauselike ring\njou my it segel fan 'e macht\njou my it allerhurdste ding:\nin ûnbeweegber hert.-\nDat docht wat Nietzscheaansk oan, no?-\nJa, it hjit al it segel fan de macht, no? Dat slút al oan by Nietzsche, dat minsken altyd har machtssfear útwreidzje wolle. Mar der sit ek wol wat humor yn want yn dit gefal giet it gewoan oer macht oer froulju. Dus it sit yn de fersiersfear. En wa soe der no fan dreame om sa populêr by de froulju te wêzen? Allinne ien dy't dêr net sa populêr by is. -\nOf it gefoel hat dat er net is fansels.-\nJa, dus it slacht op de jonge jierren fan in iensum jongfeint, dyt dan in prachtige machtsdream hat as in grutte fersierder. En dat sein eigen hert folslein yn rêst is en net yn beroering en dat er dêrtroch ûnkwetsber wurdt. It is lykwols sa oerdreaun, hyperbool, dat dan wurdt it wer grappich. Sa is it ek bedoeld. Dan wurdt de fans in hûs fan âlde kranten taskikt. Dat wie yn de tiid dat se yn Rotterdam oan de dakleazen huzen fan kartonnen doazen jaan woene. Dêr wie doe safolle ferûntweardiging oer. En "in tonge foar it slikjen fan 'e wanten." No, dan sjochst dy fans al myn wanten slikjen. Dat is hyperbool, dat is net mear serieus. -\nHoekstra, tige tank foar jo komst nei de studio.


Fryslân stiet stil by oarlochsslachtoffers: in oersjoch fan ferskate plakken | Omrop Fryslân\n04 maaie 2021 - 21:20\nOp ferskate plakken yn Fryslân waarden tiisdeitejûn alle oarlochsslachtoffers sûnt it útbrekken fan de Twadde Wrâldoarloch betocht. It wie de twadde kear dat dit fanwegen de coronamaatregels op in oare wize moast. It tal minsken waard by de betinkingen sa leech mooglik holden en publyk wie net tastien.\nKommissaris fan de Kening Arno Brok wie by de deadebetinking op it begraafplak Vredenhof op Skiermûntseach. It wie foar it earst dat in kommissaris fan de Kening net by de provinsjale betinking wie.\nBy it monumint oan de Van Maasdijkstrjitte op It Hearrenfean stie tiisdeitejûn tusken 18.00 en 20.15 oere in earewacht fan feteranen. Boargemaster Tjeerd van der Zwan lei om 18.00 oere in krâns út namme fan de gemeente Hearrenfean.\nEk yn Burgum wie der in betinking mei in stik minder minsken. Sa wiene de ôffurdigingen fan marine, loftmacht en lânwacht dit jier net oanwêzich. Om tsien minuten foar achten waarden der krânsen lein by it oarloachsmonumint op it begraafplak by de Krústsjerke troch boargemaster Jeroen Gebben, Doarpsbelangen Burgum en Rotaryklup Burgum. Dêrnei waard de Taptop spile troch dhr. H. van der Kooij.\nBy it Joadske begraafplak yn Teakesyl wie dit jier fanwegen de coronamaatregels gjin betinking. Wol kamen der ferskate minsken del op it stuit dat gewoanwei de betinking plakhân hie. Se leinen blommen del by de betinkplakken.\nDe gemeente De Fryske Marren hie ek it betinkplak by de Lemster Toer fan blommen foarsjoen.\nDeadebetinking 4 maaie coronafirus 75plus1


Redbad en it Kristendom, Fryske skiednis,\nWat Willebrordus en syn helpprekers net koene yn sân jier, slagge Wulfranus yn fiif jier. Allinne om Redbad ta it Kristendom te bekearen en om him as gefolch dêrfan te doopjen, wie net slagge. Dat wie oars mei Redbad syn twa soannen, Radbodus en Melgerus, dy't har wol doopje lieten. En as it dêr no al oft net oan lein hat is net te sizzen, mar se wiene beide in pear dagen letter dea.\nAl wiene de beide soannen oannommen, hysels en de measten fan syn folk bleaunen trou oan de heidenske godstsjinst. Dêrby hearde ek it offerjen fan minsken. Op in kear waard yn bywêzen fan Biskop Wulfranus in jonge man troch Redbad oanwiist (neamd Onno oft Ovo) om ta eare fan de ôfgoaden "stjerre te meien". De Biskop besocht om dat te kearen, mar Redbad andere botwei dat it offerjen fan minsken in âld gebrûk wie en dat dêr net oan te ûntkommen wie.\nMar ferfolge hy, at jo Kristen God dit libben sparje wol, dan wurdt dizze jongeman oan jo, Wulfranus skonken. Wylst de Biskop God om hulp oanrôp waard Onno ophongen. En doe't dêrby it tou bruts waard de jonge oan Wulfranus skonken.\nDe Biskop andere, dat alle minsken, hokker net ûnder God en syn Soan stoarn wiene sûnder mis as ferlern beskôge wurde moasten. Doe trêde hy by it doopfet wei en ferklearre dat hy leaver mei syn foarâlden en oare Fryske helden by Wodan wêze woe dan mei in heapke earme Kristenen yn it Godsparadys.\nDrôvich ferliet Wulfranus Fryslân en gong nei it Kleaster Fontanelle en stoar yn it jier 720.


Mishanneling op It Hearrenfean 29 mrt 2009 - 15:59\nIn ynwenner (20) fan It Hearrenfean is sneontejûn oanholden troch de plysje op fertinking fan mishanneling. De man wie earder dy dei nei it wyksintrum oan de Weegbree gongen. Dêr wie rúzje ûntstien en de 20-jierrige hie dêrby in tal minsken bedrige. Ek hie er in leeftydsgenoat slein. It slachtoffer rekke dêrby ferwûne oan it gesicht. Nei in syktocht koe de fertochte oanholden wurde yn de Tureluurstrjitte. Hy waard oerbrocht nei it plysjeburo en ynsletten.\nKorreksje meldeTrefwurden: argyfLês foarView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 29-03Jonge springt op auto 29-03Graffityspuiters oanholden Besjoch ek...


Pieter Stellingwerf - de Moanne\n‘De minske is minder as in mol’\nDat seit Keimpe Jakkeles – alias de duvel – yn ‘Heksershol’, de nije foarstelling fan Sult neidat er by de poat naam is troch syn maat Gosse Knop. Sjoerd Bottema bewurke it folksferhaal fan Joast Hiddes Halbertsma foar toaniel. De foarstelling spilet op de heasolder fan in buorkerij by Molkwar, it plak dêr ’t it ferhaal spilet. Pieter Stellingwerf, artistyk lieder en ditkear ek akteur by Sult, it Súdwesthoeke Lokaasje Teater, fertelt der oer.\n‘Wy woene al langer wat mei it Faust-motyf dwaan, mei de minske dy ‘t altyd mar mear wol; mear besit, mear kennis, mear macht en dy ’t him ferliede lit dêr oan ta te jaan. Doe ’t Sjoerd Bottema by ús kaam mei in toanielbewurking fan ‘It heksershol’ foel dat dan ek fuort op syn plak. Just ek omt it ferhaal út ‘e omjouwing fan Molkwar komt, út ‘e Súdwesthoeke, wat ús spylgebiet is. Joast Hiddes Halbertsma wurke wol yn in húske yn it Riisterbosk, dêr skreau er en djippe er ek ferhalen op. It oarspronklike ferhaal is hiel lang, it spilet him foar in part ek op Amelân ôf. Sjoerd Bottema hat yn syn bewurking it ferhaal yn Molkwar sintraal setten, it dêr ek op taspitst.’\n‘It ferhaal draait om Gosse Knop, in earme sjarlatan dy ’t himsels ferhiert foar brulloften en partijen as imitator fan bistelûden. Gosse wol graach mear yn it libben, hy wol boer wurde en is ferlyfd is op de dochter fan in boerewiddo, dy ’t wennet op in pleats sûnder bisten, ark en reau. Hy moetet Keimpe Jakkeles, de duvel, dy ’t him wol helpe wol. Yn earste ynstânsje oan jild, letter ek oan ark en reau foar de buorkerij. Sa kin er de pleats toch krije en de dochter derby. Mar dan bedonderet Gosse de duvel en ferliest er bytsje by bytsje alles dat him dierber is. De fraach is lykwols wa ’t dêr ferantwurdlik foar is: Is dat de duvel? Is it God? Of hat Gosse Knop sels skuld oan de misêre dy ’t him oerkomt? Dat is de sintrale fraach fan it stik.’\n‘Heksershol wurdt in fertelfoarstelling foar elkenien fan 12 jier ôf. In bytsje as it eartiidse ‘Winterjûnenocht’, mar dan mei alle moderne teatrale middelen fan ús tiid: mei poppen, hânkamera ’s en byldskermen en in technikus dy ’t lûden makket. De fiif akteurs fertelle net allinne, se spylje ek. Mar om ’t der soms groulike saken gebeure – der wurdt bygelyks in lyk opgroeven – ha we derfoar keazen om guon sênes mei help fan poppen te fisualisearjen. Dêrmei wolle wy de ferbyldingskrêft fan it publyk prikkelje en foarkomme dat it skokkend wurdt. It giet net om tradisjoniel poppespul, alle guod op de solder kin in ‘pop’ wurde, wy boartsje ek mei it idee dat de geast fan Gosse Knop noch oanwêzich is. Dêrneist sitte der lieten yn, moderne bewurkingen fan lieten út it Frysk Lietboek, dy ’t wichtige mominten yn it libben fan Gosse Knop illustrearje. Se wurde song troch in lyts koar, dat ek de stimmen dy ’t Knop heart, fertolkje.’\n‘Heksershol wurdt makke troch in lytse kearn fan Sult, om ’t yn 2011 in grut spektakel op steapel stiet by Starum, dat dan 950 jier bestiet. Erik Hoekstra bewurket ‘Aldgilles’ fan Douwe Kalma dêrfoar. Wat Sult dêrnei docht, witte we noch net. It is saak dat der ferjonging komt, we wolle graach nije input. Takom’ jier sille we twa lytse projekten dwaan mei jonge regisseurs. It is lykwols dreech om jonge minsken te finen dy ‘t grutskalige projekten oandoare. Dêr komt noch by dat we minsken noadich ha dy ’t sterk binne yn spel èn yn foarm, wat toch in soarte fan hannelsmerk is fan Sult.’\n‘Lokaasjeteater is net sa nij mear as it yn ‘e begjinjierren fan Sult wie, dat fernimst. Dêr komt by dat we ússels prikkeljen bliuwe wolle, altyd wer wat oars dwaan wolle. Dat falt net altyd like goed by it publyk. Al is elk jier itselde dwaan ek net de oplossing, dat sjochst ek om dy hinne. Jonge minsken de kâns jaan om foarstellingen te meitsjen, om te groeien en te besjen oft se in takomst sjogge yn it Fryske lokaasjeteater – by Sult of by in nij ynisjatyf – , dêr komt it neffens my op oan.’\nTekstfragmint: It stjerbêd fan widdo Wypk Tjommes\nDit tekstfragmint komt út it earste bedriuw fan ‘Heksershol’, de toanielbewurking fan Sjoerd Bottema. De widdo Wypk Tjommes stjert. De erfgenamten ferwachten in nust jild mar ha neat fûn. Der leit fertinking op de tsjinstfaam, Sjoukje Abes. Gosse Knop en syn maten Graanstra en Keimpe Jakkeles bringe har in besite om út te finen wêr’t de gouden aaien fan Wypk Tjommes bleaun binne. Gosse wit Sjoukje derta oer te heljen om op te skriuwen wêr’t muoike Wypk har kapitaal ferburgen hat.\nKeamer yn it hûs fan Wypk Tjommes, Wypk leit as in deade op har stjerbêd. Keimpe Jakkeles, Graanstra en Gosse Knop steane ‘bûten de sêne’ en lêze om beurten foar wat Sjoukje skreaun hat.\nKeimpe Jakkeles: Us frou, earm minske, is noch fan kjeld en honger mids al har jild omkommen. Hja wie sa benaud dat hja de ein net helje soe, dat der gjin turfke ôf koe om har in bytsje te waarmjen. Soms fandele se in mannich koalsblêden fan de rûchskerne, dêr’t se thús op omkôge.\nGraanstra: Doe’t hja sa ferswakke dat hja bêdlegerich waard, hie se altiten it each op it ladekastke, dêr’t har weardepapieren yn leine, steatsobligaasjes, want om har jild by partikulieren út te setten, dat fertroude hja net.\nGosse Knop: Hja wie oan it lêste ta by har ferstân, mar it rûn al dagen tsjin ’e ein.\n(it bewegingsleaze gesicht op it kessen fan it stjerbêd skuort ynienen de mûle iepen)\nWypk Tjommes: Sjoukje!\nSjoukje: Wat is der, frou?\nWypk Tjommes: Sjoukje, ik leau dat myn oere hast ferrûn is.\nSjoukje: Wolle jo in slokje wetter?\nWypk Tjommes: Ik haw dy noch wat te sizzen.\nSjoukje: Wat is dat, frou?\nWypk Tjommes: Do hast my lêsten frege om fjouwerhûndert gûne om de heit fan dyn feint te rêden, dy’t oars de doarwarder oan hûs kriget, en dan noch twahûndert gûne foar dyn feint om in hannel yn skieppefellen te begjinnen. Ik koe dat net dwaan, mar no haw ik jild. Ik sil dy dy seishûndert gûne lykwols net liene, mar jaan, op ien kondysje: datst my in eed swarst datst dwaan silst wat ik dy sis en datst dêr mei nimmen op de wrâld oer prate silst.\nKeimpe Jakkeles: Doe’t ik dy eed dien hie, joech hja my de kaai fan it ladekastke om in sek gûnen te krijen, dy’t ik ûnder myn sneinske klean yn ’e kleankiste treau.\nGraanstra: Doe liet hja my de tromp mei al har steatsobligaasjes krije.\nWypk Tjommes: Sjoukje! Sjoukje!\nSjoukje: Ja, frou?\nWypk Tjommes: (it tromke mei de steatsobligaasjes hâldt hja stiif fêst) Dêr, Sjouk! Pas dêr op! Dêr sit de aap yn! Dêr moat gjinien fan myn erven mei syn kloeren oankomme. Lis dy ûnder myn holle as ik yn de deakiste lis.\nGosse Knop: Doe liet se my út in ferburgen hoekje fan it ladekastke noch in lyts seemlearen pûdtsje mei 25 goudene dukaten krije.\nWypk Tjommes: Jou my kâld wetter.\n(de tsjinstfaam jout Wypk Tjommes in komkefol wetter; mei lytse swolchjes begjint Wypk Tjommes de goudstikken troch har strôte te wringen. Soms moat se kokhalzje, as har in goudstik yn de kiel stykjen bliuwt. It ljocht giet stadich út, yn it tsjuster hearre we Wypk Tjommes noch in skoftke kroanen en kokhalzjen en dan wurdt it stil. Dêrnei gloeie de ljochten stadichwei wer op)\nWypk Tjommes: Godtank! Dat is burgen, Sjouk. Dêr sille myn neven har de fingers net giel oan telle.\nKeimpe Jakkeles: Al dat slokwurk hie har sa ôfboale, dat hja al gau nei de siken begûn te gapjen. Der kaam in ôfgryslik grutte flearmûs mei swarte wjukken tsjin de finsterruten oan flodderjen; it boarst fan de frou begûn te ratteljen, en mei in tweintich tellen wie hja wei.\nGraanstra: Sa is it gongen en net oars. Dat swar ik, Sjoukje Abes, by God ús Leaven Hear.\nGosse Knop: Trije dagen nei har dea ha wy de boerinne begroeven. Dat hja yn frede rêste mei.\nSjoukje har winsk, dat de boerinne yn frede rêste mei, komt ynearsten net folle fan terjochte. It omskot fan muoike Wypk wurdt opgroeven en iepensnien. Nei de fynst fan de gouden dukaten pisje de erfgenamten fan klearebare wille oer de kiste. Nei ôfrin fan it feestje wurdt de kiste op in dongwein laden, tegearre mei in húsketontsje dat noadich lege wurde moat. Muoike belânet ûndersteboppen yn it grêf. It húsketontsje wurdt yn sân hasten oer har leechkipere. Trije fersûpte katten, opbaggere út de jarresleat, wurde ek yn it grêf smiten en dan is it lêste wurd oan de deagraver: “‘Soarte by soarte,’ sei Jouke, ‘en tsjoenster by tsjoenster. Mei better selskip koe Wypkmuoi nea ûnder de kluten komme.’ Hy naam de lodde, pompte de kluten op de kiste, stampte it grêf ticht, en genacht wie it mei de âld faam.”\nJoast Hiddes Halbertsma skreau It heksershol yn 1852. It is te finen yn de Rimen en Teltsjes, yn de ôfdieling Leed en wille fan de flotgerzen. Yn 1963 ferskynde in Nederlânske oersetting fan Theun de Vries by De Wereldbibliotheek. As harkboek is it te bestellen fia ynternet by Audiofrysk. Mear ynformaasje is te finen op www.theatergroepsult.nl.\nEarder publiseard yn de Moanne, 8 (2009) 7 (septimber) s. 30-33.


Besykje de bêste muzyny spiler foar Windows, Bread Player\nAs foarige Windows-muzykspiler har berop ferlern of net jo behoeften befetsje, hat Microsoft in oar oanbod, Bread Player. Mei tank oan mear opsjes en funksjes fynt Breadspieler as in nije produkt, troch de âldere Windows Media Player te ferbetterjen en sels de nije Groove Music app. Breadspiller is iepen boarne en fergees, ferbettere har berop.\nTaljochting: De breedmuziekapplikaasje, nei syn release, fereasket Windows 10 of Windows Mobile. It stipe Apple of Android-produkten net. It is lykwols iepen boarne, dus kin fluch feroarje.\nBread is de Best Free Music Player fan Windows\nJierrenlang hat Microsoft ferskate muzykspiler oanbean. Windows Media Player, dy't nei Windows 98 SE en alle brûkers fan ferwurkingen nei har (ek Windows 10) is, is de âldste, en no, de measte fisueel en funksjonele ferâldere. Groove Muzyk, dy't yn Windows 10 ynfierd is, biedt in sintraal en mear moderne opsje, mar hat net allinich de funksjes fan in soad erfde brûkers dy't sykje. No bringt Microsoft ús Bread Player.\nBreadspieler is te fergelykjen mei Groove en Media Player, lykas âldere Foobar, WinAmp, en Media Monkey, op 'e manieren dy't jo muzyk organisearret. Dêr binne de bekende opsjes opnij ynklusief troch albums, liedingen, artysten, en jûntiid spile. As jo ferwachtsje, spielt Bread ek alle grutte triemformaten , lykas mp3, wav, flac, ogg, wma, m4a, en aiff. It stipet ek playlists, ynklusyf .m3u en .pls. It biedt lykwols ek fereare funksjes dy't net fûn binne yn eardere spilers. As jo geweldich binne as jo moatte mei skeakeljende spilers stypje, lês op!\nWêrom brea is better\nDer binne in pear notabele funksjes fan bread dy't it de meast Windows-spiler makket. Foar starters hat it in earm-ûnôfhinklike 10-band Equalizer en software preamp ynboud yn dizze funksjes litte jo in oantal ferskillende frekwinsje bands sels kontrolearje troch it bewegen fan sliders dy't beskikber binne yn 'e grafyske brûkersinterface. It is maklik as jo jo eigen muzykstudio hawwe.\nJo kinne ek breed mei tema 's en album art oanpasse, en ynformaasje oer de keunstner sjen as jo nei jo favorite breedongesjes harkje. Besykje de muzyk teksten te sjen? Jo kinne dat ek dwaan. Der is ek Last.fm Scrobbling en opsjes om jo slot skerm te feroarjen mei ynformaasje oer Breadmuzyk spielet.\nHjir binne in pear mear funksjes, yn 't gefal jo binne noch net folslein ferkocht en freegje oft it omsetten fan spilers is jo tiid. Do kinst:\nOerstaasje tusken Play en Pause mei flotte transysjes dy't de stream fan 'e playlist net ôfbrekke.\nJou privee playlists oan dy't allinich kinne jo sjen.\nFeroarje artikel en oare metadata as jo passe sjogge.\nStoppje muzyks nei in spesifyk song spielet.\nImport playlisten fan .m3u en .pls.\nHarkje nei lieten en besykje artikels en metadata mei gjin advertinsjes of oare disruptions.\nYmportearje en laden liedjes direkt fan File Explorer.\nBrûk 17 toetseboerd fluchtoetsen om jo muzyk te behearjen sûnder dat jo de mûs berikke.\nTinker fuort en oanpasse oan jo hert yn ynhâld; Brûker is iepen boarne.\nWurkje mei iTunes\nBread Player stipet ferskate triemtypen ynklusyf it populêrste .mp3-formaat. It is lykwols net op dit stuit stipe of it ymportearjen fan .aak bestannen. As jo in iTunes-bibleteek folslein fan liede fan it iTunes (.acc-triem-formaat) hawwe, moatte jo .acc-triemmen yn .mp3 konvertearje as jo besykje om te wiskjen nei Bread.\nOm te skeakeljen of net om te skeakeljen, dan is de fraach\nIt makket net in protte wurk om te skeakeljen nei Bread Player; Jo moatte gewoan de Microsoft Store besykje, sykje dêrfoar en klikje op Get. It earste kear dat jo brûke, sil it muzyk op jo apparaat bewarre wurde en automatysk yn de bibleteek te laden. It is yntuïtyf en maklik te brûken. Jo moatte net in app fanatyk wêze of live op 'e knip fan technology om de measte fan syn avansearre funksjes te meitsjen. As earder oanjûn, liket it Groove Music te finen yn 'e wizen dy't jo bibleteek organisearret, dus it is net in grutte springen as jo minder erfarren binne.\nAs jo Bread besykje en it net graach besykje, kinne jo it just diele. Brûk allinich brea yn 'e apps dy't yn it Startmenu te finen binne en klikke op' e rjochterkant. Der is gjin wizard of stappen om te folgjen, alles wat jo dwaan moatte is klik op Uninstall.\nQ & A: Ferbiede digitaal te kabel nei TV troch RF modulator\nHoe kinne TV's te ferbinen nei Sprekkers of Stereos Systems\nRF-modulator mei in dvd-spiler en tv\nLearje oer it brûken fan in HTML-validator om ferdielen te finen\n1Password 6: Top-Rated Password Manager foar Macs\nDe BenQ i500 Smart Video Projector waard besprutsen\nDish Network's Auto Hop pleatet beheinde Commercial Skipping\nRegistrearje in Cheap Blog-domein mei Google\nHoe reorganisearje de Playback Order of Songs\nBêste 30-inch LCD-monitors\nSkype brûke sûnder ynladen en ynstallaasje fan 'e app\nHoe kinne jo it folgjende berjocht automatysk iepenje nei Ylst\nHoe meitsje Wi-Fi-opsjes op jo iPhone\nAlles oer auto-antennen


Kollum: "Ik bin gjin Fries" | Omrop Fryslân\nKollum: "Ik bin gjin Fries"\n26 feb 2018 - 07:25\n"It sit der op: de Olympyske Spelen yn Pyeongchang binne klear. Wy pakten mar leafst 20 medaljes en net sa ferwûnderlik waarden dy allegear op it iis helle. Dat komt fansels omdat wy hjir allegear op redens nei ús wurk gean yn de winter. Reedride is noch altyd ien fan ús wichtichste ferfiermiddels hjir, fertelde in Amerikaanske presintatrise by de iepening fan de Spelen. En dat kloppet fansels; wy binne hjir gek op reedriden. Utsein ik dan.\nDizze wike is it foarjiersfakânsje en om my hinne hear ik allinnich mar minsken dy't net wachtsje kinne om it iis op. Hiel earlik; it griist my oan om wer op redens te stean. De winter en ik; it hat noait wiere leafde west. Ik ha neat mei dy kjeld. Dus reedriden wie foar my mear in straf.\nIk wit noch goed dat wy op de basisskoalle in eigen Alvestêdetocht ride soenen op de iisbaan. Lâns de baan stiene heiten en memmen mei stimpeltsjes, dy't se op ús kaartsje om 'e nekke setten. Dêr stiene de alve stêden op, sadat it krekt echt like. Wêr't klasgenoaten rûntsje nei rûntsje riden, stie ik nei de earste bocht al mei myn learzens njonken myn houtsjes. Dus opnij ûnderbine, mar it holp neat. Ik bin net fierder kaam as Sleat.\nYn 2013 ha'k foar it lêst op redens stien. Doe wie it ek in pear dagen goed kâld en wy koene by Earnewâld ride. Tegearre mei myn skoansuske stapte ik op by Ie-Sicht en doe mei de wyn mei rjochting de Hegewarren. It gong fantastysk. Underweis ha'k noch tocht: 'Wist, hjir bin ik eins best hiel goed yn.' Oant we werom moasten. Tsjin de wyn yn. Ik bin it lêste eintsje krûpend oer it iis gong en bin noch noait sa bliid west om Ie-Sicht te sjen. Dy dei ha ik besletten: dit noait wer.\nDus no't elkenien de redens fan souder hellet en de izers slypje lit, bin ik efkes gjin Fries. Want in echte Fries hâldt fan riden. Dy kin net wachtsje oant it earste iislaachje op it wetter leit. Dat kreakjende swarte iis ûnder de fuotten ast oer de Ryptsjerksterpolder fljochst. It gefoel dat net ien dy wat meitsje kin. Om ien te wêzen mei de natoer. Frysker as Frysk is der net.\nTsja, ik woe dat ik dat gefoel ek hie. Mar hiel earlik; ik ha dat net. Ik sit leaver binnen by de kachel mei de sloffen oan en in plaidsje oer as bûten de earste streken te setten yn de sûne winterlucht. Myn winterteannen begjinne al te tûkerjen as se Piet Paulusma sizzen hearre dat de gefoelstemperatuer yn de nacht wolris min tolve wurde kin. Myn noas begjint al te drippen as Gerrit Hiemstra op it sjoernaal glunderjend fertelt dat it kwik oerdeis net boppe de min fiif útkomt.\nIk skamje my suver om it ta te jaan, mar wat my betreft slagge wy dy hiele winter oer. Fan de hjerst yn ien kear troch nei de maitiid. Gelokkich is der altyd hoop, want nei de winter komt godzijdank wer de simmer. Tiid om te fierljeppen, te silen en te keatsen. Om elkenien sjen te litten dat ik wol in echte Fries bin. Skande allinnich dat ik mei dizze sporten krekt like min út de fuotten kin as op it iis."\nFûgelgryp by plomfeebedriuw yn Grinzer Westerkwartier\nWarskôging foar glêde diken by kust en Waadeilannen


Rubber Dam Boud troch BIC yn Banglades\n(L = 84m, H = 3,5m, Wetter oan twa kanten behâlde)\nSonai Nadi Rubber Dam (L = 54m, H = 3,5m)\nBIC holp by it opsetten fan WMCA en bea trainingsprogramma oan foar útfierende yngenieurs yn Bangladesh\nRubber Dam Boud troch BIC yn Fietnam\nBIC boude de earste rubberdamme yn Fietnam yn 1997 (L = 25m, H = 2m)\nOare rubberdammen boud troch BIC yn Fietnam\nRubber Dam boud troch BIC yn Tailân\nDe rubberen Dam mei L = 60m, H = 2.3m yn Tailân is troch BIC opnij boud sûnt it waard skansearre, foardat it oarspronklik waard boud troch in oerseeske bedriuw.\nDizze rubberdamme mei L = 93m, H = 4,15m yn Tailân, oarspronklik boud troch in oerseeske bedriuw, waard op 9 maart 2009 troch BIC ferboud, om't it beskeadige waard nei't er allinich fjouwer jier rûn hie.\nRubber Dam boud troch BIC yn KENYA\nDe earste rubberdamme yn Afrika troch in ynternasjonaal ferneamd bûtenlânsk bedriuw yn 1997, it barde barsten yn 2007 en wie bûten reparaasje. It waard opnij ynstalleare en yn gebrûk naam troch Beijing IWHR Corporation yn 2 febrewaris 2010, it is no yn wurking set. De lingte fan Dam is 49,5m; de hichte fan Dam is 2,25m.\nRubber dam projekt op EPC basis yn Myanmar\nWetkamu Rubber Dam (20m lang, 2,3m heech, wetterfolling\nNga Laik Rubber Dam (64m lang, 1,5m heech, loft opblaasd)\nRubber Dam konstruksje op it terrein


Begrave bliuwt ûnfermindere populêr yn Burgum en omkriten | Omrop Fryslân\n11 jan 2019 - 09:11\nBegroeven wurde is noch hieltyd ûnfermindere populêr yn Burgum en omkriten. De ferhâlding tusken kremaasje en begraffenis is sa ûngefear heal-om-heal. Dit yn tsjinstelling ta it lanlike byld, dêr't yntusken sa'n 75 persint kiest foar in kremaasje. Dêrtroch is der wol tekoart oan romte op it begraafplak fan Burgum.\nDat betsjut wol dat de druk op it begraafplak by de Krústsjerke heech is en it der driget fol te reitsjen. Dêrom is der in plan makke om út te wreidzjen, it wer yn te rjochtsjen en it op te knappen. Tongersdeitejûn wie der in goed besochte ynformaasjejûn yn de Krústsjerke, dêr't ien fan de plannemakkers, Gerrit Kronemeijer, tekst en útlis joech. Sa wurdt it tsjerkhôf útwreide yn noardlike- en eastlike rjochting.\nNet allinnich útwreidzje\nUtwreidzje is net de iennige manier dêr't op plak makke wurdt. Bernhard Bos, administrateur fan de Krústsjerke, hat ûndersyk dien nei de grêven. Fan ferskate grêven waard al tweintich jier gjin ûnderhâldskosten mear betelle en ek wiene de neibesteanden net mear te efterheljen.\nBos: "De begraafbehoefte neemt toe, maar de beschikbaarheid neemt af. Dat was een indicatie om te zeggen, 'we moeten kijken naar de bestaande graven waarvan de rechten zijn verlopen of het onderhoud niet meer wordt betaald'. Dan zou het kunnen dat er graven moeten worden geruimd, om op die manier ruimte vrij te maken."\nKronemeijer en Bos oer de plannen yn Burgum\nBurgum begraafplak begrave


Inisjatyfnimmers wynmûnereferindum binne teloarsteld | Omrop Fryslân (advertinsje)\nInisjatyfnimmers wynmûnereferindum binne teloarsteld 10 des 2014 - 16:08\n0 reaksjes Foto: Janny Dijkstra út Wommels\nHarkje nei Jan Ploeg\nDe inisjatyfnimmers foar in referindum oer wynmûnen yn Fryslân reagearje teloarsteld mar ek striidber op it beslút fan Provinsjale Steaten om it referindum ôf te wizen. Neffens âld-deputearre Jan Ploeg sil de groep him beriede op fierdere stappen. Hy slút net út dat der beswier oantekene wurde sil. Ek it beslút op 17 desimber fan de steaten oer wêr't de wynmûnen komme, stiet neffens Ploeg iepen foar beswieren. "Alle juridyske mooglikheden stean iepen. As jo de minsken sa op de siel traapje, sil dat in soad beswieren opsmite'', sei Ploeg.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: Provinsjale SteatenwynmûnenreferindumJan PloegView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 10-12Brân yn loads boerebedriuw yn Easterein 10-12Man skept troch auto yn Marsum Besjoch ek...