«Kornea transplanteek jende askoren bizi kalitatea hobetu dute» | erritarrak | GAUR8\nJuan Duran de la Colina\nBilboko ICQO Oftalmologia Institutu Kliniko eta Kirurgikoko zuzendari zientifikoa da, oftalmologoa eta kornean espezializatua. Duela gutxi Top Doctors zerrendan Estatu espainoleko 50 mediku onenen zerrendan agertu da.\nKornea transplanteez jardun da GAUR8rekin. Duela mende batetik egiten den transplante zehatza eta zorrotza, teknika arloan aurrerabide handiak izan dituena eta pazientearen bizi kalitatea asko hobetu dezakeena.\nZertan datza kornea transplanteak?\nLehendabizi kornea zer den azalduko dut. Begiaren aurrealdean dagoen egitura da kornea; garden-gardena da, leiho bat bezala, lente moduko bat. Gardena izateaz gain, forma optiko oso zehatza izan behar du ikusmena egokia izan dadin. Kornea transplantearen bitartez, kaltetuta dagoen kornea osasuntsu dagoen kornea batekin ordezkatzen da. Hilda dagoen emaile baten bitartez lortzen da kornea hori.\nZerk kaltetzen du kornea, zergatik hondatzen da?\nArrazoi desberdin eta askotarikoak daude. Traumatismo bat gerta daiteke, zauriren bat, kolperen bat; ultzera baten ondorioz kaltetu daiteke, infekzio bat dela-eta; kornearen forma-anormaltasun progresibo bat gerta daiteke, kerotokono deitzen dena eta normalean pertsona gazteei eragiten diena. Hala ere, gaur egun arrazoi ohikoena zelulen degenerazioa da. Eta, hori, adinaren ondorioz gertatzen da. Zelulak normalean baino azkarrago hondatzen dira eta korneak gardentasuna galtzen du. Hartara, ezinbestean transplantea egin beharra dago.\nUlertzen da kornea ikusmenaren ezinbesteko osagaia dela, ezta?\nErabat ezinbestekoa. Irudiak erretinara iristeko derrigorrez korneatik pasatu behar du. Horregatik garrantzitsua da kornea perfektua izatea, bai gardentasunez eta baita formaz ere. Horrek huts egiten badu, ikusmena okertzen joaten da. Lesioaren larritasunaren arabera, gehiago edo gutxiago.\nNolakoa izaten da transplantearen prozesua?\nDuela hamabost edo hogei urtera arte, kasu guztietan kornea osorik transplantatzen zen, patologia bat edo bestea izan. Kaltetutako kornea osorik kendu eta emailearena osorik jartzen zen.\nGaur egun, berriz, kirurgia egiteko arrazoien arabera, kaltetuta dauden geruzak bakarrik ordezkatzen dira. Horrek abantaila handiak ditu; sendatzeko prozesua arinagoa da, kornea errefusatua izateko aukera txikiagoa, ebakuntza osteko botikak gutxitzen dira...\nKorneak, beraz, geruza desberdinak dauzka.\nKorneak, gutxi gorabehera, milimetro erdiko lodiera dauka. Hartara, geruzaka egin nahi baldin badugu, mikro-mikro kirurgiari buruz ari gara. Gainera, eskuzko teknikak erabiltzen dira. Laserrak eta bestelako erreminta teknologiko batzuk ezin dira erabili era honetako ebakuntzetan.\nHorregatik, gaur egun erabiltzen diren teknikak oso-oso zehatzak dira, doitasun zorrotzekoak. Eta derrigorrez ikasketa prozesu bat eskatzen dute aurretik. Alegia, ondo maneiatzen ikasi behar du profesionalak. Pentsa, kornearen atzeko geruza transplantatu behar badugu, 20 mikrako tamainari buruz ari gara, oso-oso fina den zelofan paper baten pareko tamaina. Eta, gainera, ezin dugu ukitu, oso sentikorrak diren eta erraz kaltetzen diren zelulak dituelako. Teknika konplexuak erabili behar dira.\nEskuzko teknikak erabili behar dira, beraz. Azken urteotan horiek ere garatuko ziren, noski.\nZalantzarik gabe, asko hobetu dira teknikak. Ikerlari askoren lana dago horren atzean. Bada oftalmologo gazte bat, Gerrit Melles holandarra, egun erabiltzen diren teknika horiek guztiak diseinatu dituena. Zalantzarik gabe kornea transplanteen mundua irauli du oftalmologo horrek. Gero berak diseinatutako teknikak hobetu eta findu dituzte beste batzuek, baina bera da bultzatzailea.\nHistoriari begira, transplanteetan zaharrenetakoa da kornearena, ezta?\nBai. Dokumentatuta dagoenez, lehen kornea transplantea Vienan egin zen, 1905. urte inguruan, duela mende bat baino gehiago. Pentsatzekoa da hasierako transplante horiek basati samarrak zirela.\nBaina egia da aspalditik egiten direla kornea transplanteak. Izan ere, korneak badu abantaila bat: egoera normalean –batzuetan bestelako eritasunak gerta daitezke–, odolik ez da iristen korneara eta, ondorioz, errefusatze indizeak beste organo batzuenak baino txikiagoak dira. Horregatik, ez dira beharrezkoak izaten errefusatzeen kontrako botikak eta horrelakoak.\nTransplantea kirurgia anbulatorioaren bidez egiten da.\nBai, kornea transplantea anestesia lokalarekin egiten da. Pazienteak atseden erlatiboa hartu behar du egun batzuetan eta begia tapatuta izan behar du 24 orduan bakarrik. Ebakuntza azkarra da. Batzuetan, hain azkar egiten denez, meritua kentzen zaio, berez dena baino errazagoa dirudi. Kirurgia delikatua da, zorrotza profesionalarentzat, baina ebakuntza ondorengo azkarra eta nahiko arina daukana. Ez garai batean bezain astuna, behintzat.\nNola dago emaileen kopurua?\nEuropan oro har eta EAEn, bereziki, egun ez dago itxaron zerrendarik kornea transplanteei dagokionez. Normalean, dagoen eskariari erantzuteko beste emaile izaten dira. Eta hori pozik egoteko modukoa da. EAEn, urtean hirurehun kornea transplantetik gora egiten dira.\nHori kasurik kasu aldatu daiteke. Kerotokonoaren kasuan edo adinagatik kaltetutako zelulen kasuan, arrakasta oso handia izaten da. Aldiz, badira tratatzen zailxeagoak diren kasuak; begietako herpesa edo traumatismo konplexuak, adibidez. Horregatik, arrakasta kasuz kasu neurtu behar da.\nPentsatzekoa da arrakasta gertatzen denean gauza handia dela pazientearentzat.\nZalantzarik gabe. Kornea transplanteek jende askoren bizi kalitatea hobetu dute. Gainera, gaur egungo teknikekin errekuperazioa askoz azkarragoa eta hobea da. Pentsa, lehen akaso urtebete egon behar zuen pazienteak puntuekin. Orain, dena askoz azkarragoa eta arinagoa da.\nBa al da prebentzioa egiteko modurik? Egun pantailei begira ematen ditugu orduak eta orduak, horrek kaltetzen al ditu gure begiak?\nIruditzen zait gaur egun jendeak baduela begiak zaintzaren kontzientzia. Azterketa medikoak egiten dira eta orokorrean begiak zaintzen ditugula uste dut.\nPantailei dagokionez, nagusiki lehortasuna eta nekea eragiten dute. Ez dute patologia larririk sortzen, baina bai beste horiek. Pantailaren aurrean gaudenean ez ditugu begiak hain maiz kliskatzen eta horregatik lehortu eta nekatu egiten dira. Gaur egun gehien erabiltzen den kolirioa negar-tanta artifizialak dira. Jende guztiak, neurri batean edo bestean, begietako lehortasuna izaten du, bizi dugun garai honen ezaugarri.\nBizitza itxaropena luzatzeak ere ekarriko zituen begietako gaitzak, ezta?\nBai, horrela da. Gaur egun patologia ohikoenak adinari lotutako makulako endekapena eta korneako zelulen endekapena dira. Gero eta urte gehiago bizi, horrelako patologiak gero eta maizago ikusten dira. Gainera, adineko pertsonek gero eta bizitza kalitate handiagoa exijitzen dute; gidatzen segitu nahi dute, telebista ikusten, ordenagailua erabiltzen... eta horregatik ditugu eskaera gehiago.\nEdonor izan daiteke kornea emailea?\nPrintzipioz, bai. Badira salbuespen gutxi batzuk; tumore klase zenbait, gaixotasun infekzioso batzuk, minbizi mota zenbait... Baina hori guztia oso ondo zehaztuta dago. Hil ondoren kornea emaileak izan daitezkeen pertsonen portzentajea oso altua da.\n«Garai batean, kasu guztietan kornea osorik transplantatzen zen. Orain, kasuz kasu, kaltetuta dauden geruzak bakarrik ordezkatzen dira. Mikro-mikro kirurgiari buruz ari gara»


Donostiako Emakumeen Etxea hurrengo azaroaren 13an inauguratuko da. Honekin duela hogei urte Donostiako emakume elkarteek eta mugimendu feministak aldarrikatutako eskaera “historikoa” betetzen da. Okendo kalean udaletxeak duen lokalaren kokapena behin-behinekoa izango da, Ategorrietako Villa Soroa zaharberritu eta birmoldatzen den bitartean, emakumeek lehen bai lehen jarduerarekin hastea nahiago dutelako behin betiko egoitza prest den arte itxarotea baino.\nEtxea emakumeen topagune, eztabaida eta gogoeta lekua izango da, eguneroko bizitzan emakumeen eta gizonen berdintasun erreala eta eraginkorra lortzeko aurrerapausoak helburu izango dituzten politika, programa eta proiektuetan esku hartzea eta eragina izateko.\nEspazio hau ezinbestekotzat jo da topagune egoki bat eraiki eta artikulatzeko, bertan elkarrekin aurrera joatea posible egingo duten konplizitate eta esperientziak partekatuko direlako. Elkarrekin egindako lan honetan bakoitzaren eremu, erritmo eta espazioak errespetatuko dira emakume guztientzako agenda politikoa diseinatzeko.\nHelburua da erreferentzia espazioa izatea, ez bakarrik Donostiako emakume guztientzat, baizik eta Euskadiko eta Gipuzkoako emakumeentzat ere. Ideia nagusia emakumeen parte hartzea bultzatzea da, hiritar eraginkor bezala, haien eskubideak erabil ditzaten bai eta bere interesak defendatu eta aldarrikatu ere, gizarte berdintsuagoa lortzeko bidean den gizarte transformazio prozesuko protagonista nagusi bihurtzeko ahalmena izateko.\nEmakumeei arlo hauetako informazioa eta arreta eskainiko zaie: genero indarkeria kasuetan, zerbitzu juridiko eta psikologikoak; orientazio soziolaborala; informazio sexuala; lesbiana eta transexualentzako arreta zerbitzua; kontziliazio eta ardura parekaturako laguntza zerbitzua, etab.\nGainera, Emakumeen Etxeak formakuntza, hezkuntza eta aisialdiko jarduera kulturalak garatuko ditu. Oraingoz, Berdintasun Departamendua behin behineko lokal honetara lekualdatuko da eta zerbitzu zein jarduera oinarrizkoenak eskainiko ditu.\nVilla Soroa, behin betiko espazioa, udaletxearena da ere. Hiru solairutan banatutako 1.900 metro karratu ditu, patioa, lorategia eta aparkalekuaz gain.


Japoniako karta-sortak - Jokoenea\ndaini hanafuda hanafuda kabufuda komaru kurofuda mefuda unsun karuta uta karuta uta karuta\nJaponian karta-sortak XVI. mendean sartu zituzten Portugalgo marinelek, Japoniara iritsi ziren lehen europarrak. Hortik omen dator japoniarrek kartei ematen dieten izena, karuta. Portugaldarrek 12 kartako lau seriez osatutako 48 kartako sorta eraman zuten ombre jokoan aritzeko. Hala ere, Japoniako goi-klasea karta-jokoen antzeko jokoetan lehenagotik aritzen ziren. Joko horietarako maskor margotuak erabiltzen zituzten; horietako bi uta awase eta kai ôi ziren. Ez ziren zorizko jokoak; maskorrak binaka konbinatu behar ziren irudien edo poemen arabera.\nJaponian bertan egindako lehen karta-sortak Thenshō aroan (1573-1591) izan zen. Orduan, Portugaldarren karten kopiak ziren eta thensō karuta zeritzoten. Serieak ôru (portugeseko ouros, txanponak), koppu (portugeseko copos, kopak), pau (portugeseko paus, bastoiak) eta isu (ezpatak hitzaren laburdura) ziren eta karta-sorta portugaldarraren egitura bera zuten: bederatzi karta zenbakidun eta sôta (txanka), kaba (zaldia) eta rei (erregea) izeneko hiru beltzak, portugaldar sota, cavaleiro eta rei izenen baliokide japoniarrak.\nÔru (urreak) serieko zenbakidun kartek zentroa gorriz eta beltzez margoturik zuten. Hurrengo mendeetan karta japoniarren diseinua gero eta estilizatuago hazi zen heinean, itxuraz txikiagoa zen xehetasun hori bihurtu zen mekuri ereduetan aurkitutako ôru serieen arteko lotura bisual nagusia, hau da, zirkulu tarte gorri eta beltzak.\nKoppu (kopak) seriea aldatu egin zen; seguru asko, haren forma gaizki ulertu zuten Japoniako karta-egileek, izan ere, goiko alde gorriak ez zuen irudikatzen koparen barruko aldea, Europako ereduetan egiten duen bezala.\nIsu (ezpatak) serieko zenbakidun kartak gorriz margotuta zeuden; harrigarria izan daiteke hori, Europako serieetan forma modernoaren arabera, ezpatak beti izaten baitira urdinak; baina lehenengo edizioetan kolore bat baino gehiago izaten zuten, gorria barne. Mekuri ereduek ere ezaugarri horri eutsi zioten eta oraindik gorriak dira.\nHau (bastoiak) serieko irudiak makila bezala interpretatu ziren, baina Japoniako bertsioan hozka gorriak zituzten kirtenean zehar, eta banbuzko zurtoinak iradokitzen zituzten.\nIsu eta hau serietako zenbakidun karten irudiak erregulartasunez gurutzatzen ziren eta erronbo batez estaltzen ziren, antzinako eredu portugaldarrean aurkitu zegoen bezala, eta txankak emakumeak ziren. Ôru eta koppu serietan, txankek belo bat zuten.\nDenborarekin karta portugaldarren serieen ikurrak estilizatu ziren eta beren jatorritik urrundu ziren. Baina, ezaugarri batek erakusten zuen bi karta moten arteko lotura: serieen batekoak herensugeak ziren.\nThensō karuta: errege urrea.\nÔmuta-ko Miike museoa\nKarta portugaldarrak eta thensō karuta gehien bereizten zituena haien tamaina eta karten lodiera zen. Badirudi portugaldarrek erabiltzen zituzten kartak higatzen zirenean, ertzak mozten zizkiotela. Hori izan daiteke arrazoi bat, japoniarrek kartak kopiatu zituztenean, karta txikiagoak egiteko. Beste arrazoi bat erabiltzeko errazagoak izatea da. Karta japoniarren lodierak eskuetan nahastea eragozten du; horregatik nahasi behar direnean, ahoz behera jartzen dira mahaian eta domino-fitxen antzera nahasten dira. Garai hartan egindako kartetatik bat baino ez da geratzen; orain Ômuta-ko Miike museoan dagoen errege urrea. Handik gertu, Kagoshima-n, sartu ziren lehen aldiz portugaldarrak.\nGehien jokatzen zen karta-jokoa altxaldi-joko motakoa zen, ombre jokoaren aldaera bat. Japoniarrek, 1633an, mendebalekiko harremanak eten zituztenean, kanpoko karta-sortak debekatu zituzten.\n1648an thensō karutak ere debekatu ziren. Horrek, debeku-garaian ere kartetan jokatzea oso zabalduta zegoenez, eraman zuen karten diseinua aldatzera eta aldaerak ugaritzera. Diseinuren bat asko zabaltzen zenean, gobernuak debekatzen zuen eta diseinu berri bat sortzen zen. Diseinu horiei yomi karuta izena eman zitzaien hasiera batean, 1680ko hamarkadan ezaguna zen poch jokoaren antzeko joko ezagunaren yomi izenarekin.\nXVIII. mendeko unsun karuta: serieak.\nXVII. mendearen bigarren erdian, unsun karuta izeneko sorta agertu zen. Karta-sortaren izena sortan agertzen diren bi beltz bereziren izenetatik dator. Portugaldarren karta-sorten eskema bera ez ezik, iruditeria ere gordetzen zuten, baina guru (biribil, inguruan) izeneko serie berri bat eta komodinak zeuzkan eta serie bakoitzak hamabost karta zituen: 1-9 zenbakidun kartak, zaldia, erregea, erregina, sun eta un izeneko kartak eta herensugeak. Hau da, herensugeak eta batekoak bereizten ziren. Hau zen unsun karuta sorten banaketa:\nSerieak ôru koppu hau isu guru\nZenbakidun kartak 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\nBeltzak (behetik gora) kaba (zaldia)\nsun (beltz berria)\nun (beltz berria)\nrobai (herensugea, beltza edo komodina)\nJaponiako karta-sorten familien zuhaitza.\nEz da baztertu behar, hala ere, herbeheretarren eragina, garai hartan harremanetan baitzeuden japoniarrekin, bost serieko sortak ezagutzen zituztelako eta emakumezko bat agertu zelako lehen aldiz, eta hori ez zen agertzen sorta portugaldarrean. XVII. mendean Europan oso zabalduta zegoen tarotaren eragina ere kontuan hartzekoa da.\nGainera, tenshô karuta eta unsun karuta sortak altxaldi-jokoetan aritzeko erabili ziren, Europan tarotekin eta ehiza-karten sortekin jokatutakoen antzera. Joko haiek ziurrenik jende arruntak Portugalgo eta Espainiako sortekin jokatutako ohiko zorizko jokoak baino konplexuagoak ziren.\nXVIII. mendean, Meiwa, An'ei eta Tenmei (1764–1789 gutxi gorabehera) garaietan, beste joko-eskema bat sortu zen, eta haren aldaerei mekuri (kartari buelta eman) izena eman zitzaien. Joko horiek ere 48 kartako sortak erabiltzen zituzten, 12 kartako lau serie, portugaldarren karten balio eta beltz berberekin, nahiz eta serieen sinboloak eta irudiak nabarmen estilizatu ziren, batekoak eta beltzak ia ezkutuan margo beltz eta gorrizko trazu gogorren atzean. Emaitza eskualdez eskualde itxura desberdina izan zen, baina konstantea barruti berean; horrek eskualde-aldaera batzuk sortu zituen, berdinak osaeran, baina grafikoki desberdinak.\nMekuri jokoak yomiren lekua hartu zuen. Hain ezagun egin zen ezen yomi karutari mekuri karuta izena eman ziotela. Kartak, maiz, apustuetarako erabiltzen zirenez, 1790 inguruan debekatu ziren, Kansei aroan. Orduan, kabu izeneko karta-sorta berri batek hartu zuen bere lekua. Kabu sortak 40 edo 48 karta zituen: serie bakarreko lau kopia, mekuri eredutik hartua. Kabuk, zorizko jokoa izateaz gain, nazioarteko kasino-jokoen (baccarat, adibidez) antzeko arauak ditu. Baina luze baino lehen hori ere debekatu zuten.\nDebekuek ez zien jokalari japoniarrei jokatzea eragotzi: dôsai karuta eta mubeyama karuta izeneko karta-sortak haurrekin jolasean ari zirenak, hau da, iroha karuta eta uta karuta, hurrenez hurren, imitatzeko sortu ziren, ikuskatzaileak engainatzeko asmoz, karta-sorta horien erabilera baimenduta baitzegoen.\nJokalari batzuk konturatu ziren karten diseinua aldatu behar zutela, debekua ekiditeko, alde batetik, eta bertako kultura-tradizioari atxikitzeko, bestetik. Sentimendu horrek jokoen patroi zaharrak berpiztu zituen: XIX. mendearen lehen erdian, lore-kartak edo hana karuta izeneko taldea sortu zen (geroago hanafuda izenekoa). Sorta horiek, artean, 48 kartaz eginak zeuden, serieetan banatuak, mekuri eta kabu jokoetarako erabilitakoak bezalakoak, baina haien irudiak —Japoniako lehen maskorren jokoak gogorarazten zituzten lore eta animalia tradizionalak—, hain desberdinak ziren Portugaldik ekarritako kartetatik, non mozorro eraginkorra erakutsi baitzuten gobernu-zentsore zorrotzentzat.\nHala ere, serie bakarreko sortak inoiz ez ziren guztiz utzi, eta XIX. mendearen amaieran talde horretako tehonbiki izeneko aldaera zabaldu zen.\n1885ean, Meiji aroan, agintariek onartu egin zituzten joko-kartak.\nXVIII. mendean garatu ziren karta-joko batzuen izena da mekuri. Tenshō karuta goiztiarraren berdin-berdina zen karta-sorta batekin jokatu ziren. Tenshō karuta karta japoniarren lehen aldaera zen, XVI. mendearen erdialdean Portugalgo eredu estandarraren arabera moldatua.\nMekuri jokoak orain desagertuta daudenez, eredu talde honi 4 serieko kartak ere esaten zaio. Izan ere, eredu horiek hamabi kartako lau serie dituzte, horietako hamar zenbakidun kartak dira eta beste hiru beltzak. Bere konposizioaz gain, serieen sinboloak eta izenak ere karta portugaldarrekin lotuta daude.\nMekuri karten serieak ôru (urreak), koppu (kopak), isu (ezpatak) eta hau (bastoiak) dira. Mekuri eredu gehienek badute beste karta bat ere: oni-fuda (ogro karta). Haren pertsonaiak, askotan, kin-fuda (urrezko karta) zioen ohar txiki bat eramaten zuen buruaren gainetik; berez, azken hori da kartaren izen egokia.\nMekuri ereduak XVIII. mendean sortu ziren, aurreko karta-jokoei buruz (unsun karuta eta tenshō karuta) zenbait debeku eman ondoren, tokiko agintariek jokoarekiko jarrera zorrotza zutelako, batez ere atzerriko kartekin. Eredu horiek karten itxura ezkutatzeko helburu nagusiarekin sortu zirenez, debeku gehigarri bat saihesteko asmoz, irudiak mozorrotuta samar agertu ziren, jatorrizko xehetasun asko ezkutatuz.\nHorren ondorioz, zenbakidun karta gehienak erraz irakurtzen ziren bitartean, batekoak eta beltzak mendebaldeko begi batek nekez ezagutuko zituen: mekuri eredu guztietan, txanka, zaldi eta erregearen irudiak oso estilizatuak eta nekez bereizten dira, ia erabat estaltzen dituzte margo beltz eta gorrizko trazu gogorren atzean. Beltza eta gorriaz gain, karta batzuek zilarrezko margoak dituzte irudietan, batez ere batekoek eta beltzek. Askotan, efektu erdi-gardena lortzen dute.\nSerieen sinboloak ere nabarmen sinplifikatu ziren, baina laurak oraindik erraz ezagut daitezke. Ôru (urreak) disko edo puntu bihurtu ziren, erdi gorri eta erdi beltz; hau (bastoiak) marra lodi eta beltz gurutzatu bihurtu ziren; isu (ezpatak) hagaxka gorri mehe gisa marraztu ziren, aurreko seriearen antzera jarriak; koppu (kopak), berriz, bi eratara aldatu ziren: eredu batzuetan, tenshō karutan zuten forma biribila zuten, eta beste batzuetan, berriz, zapalak ziren, eta ia katilu-estalki bihurtu ziren, azpian edalontzirik gabe.\nKurofuda: ôru seriearen beltzak\nKurofuda: zenbakidun ôruak\nKurofuda: koppu seriearen beltzak\nsôta, uma, koshi\nKurofuda: zenbakidun koppuak\nKurofuda: isu seriearen beltzak\nKurofuda: zenbakidun isuak\nKurofuda: hau seriearen beltzak\nKurofuda: zenbakidun hauak\nHokkaido, Aomori, Iwate aldeko kurofuda aldaeran kopek forma biribila gorde zuten.\nJaponiako karta-sorta batzuen kokapen geografikoa.\nMendebaldeko kartekin ez bezala, mekuri eredu gehienek izen dotoreak jaso zituzten, beren ezaugarri bereizgarrien arabera: adibidez, kurofudak "karta beltzak edo ilunak" esan nahi du.\nMekuri hitza mekuru (orri bat, karta bat biratu) aditz japoniarretik datorrenez, oso litekeena da joko mota honetan kartak pilo batetik hartu eta ahoz gora jartzea, hanafudaren arauetan oraindik aurkitu den eskema. XX. mendearen lehen erdian, joko horiek pixkanaka ahaztuta geratu ziren, baita Japonian jokoen karta-joko guztiei ospe txarra eman zitzaielako ere.\nXVIII. mendeko uneren batean mekuri familiatik ereduen talde berri bat sortu zen; lau serietako bat bakarrik erabili zuten, eta serie bera lau aldiz errepikatu zen. Karta horiek, batez ere, kabu jokorako erabili ziren, eta hori da orain duten izena. Baina, lokalki, "serie bakarreko kartak" edo "serie bakuneko kartak" ere esaten zaie.\nEredu horietan guztietan, serie bakoitzak ez zituen ohiko 12 kartak mantendu (batekoa, 2 eta 9 bitarteko zenbakidun kartak eta hiru beltz); horietako batzuetan, serieak hamar karta besterik ez zuen, azken bi beltzak kenduz, hau da, txanka kartarik gorena zen. Beraz, eredu batzuek 48 karta dituzte, eta beste batzuek, berriz, 40. Mekuri karta-sortek bezala, eredu hauek ere badute oni-fuda karta estra.\nKabu ereduak bi talde nagusitan bana daitezke: serie bakarra hau (bastoiak) dutenak eta ôru (urreak) erabiltzen dutenak. Lehen taldeko hiru ereduak nahiko antzekoak dira; bereziki, irinokichi eta kinseizan ereduen arteko desberdintasun bakarrak zilarrezko gaininpresioak dira batekoetan eta beltzetan. Hori, ziur aski, Japoniako erdialdeko eskualde mugatu samar batean erabili izan zirelako gertatu da. Bigarren taldeko ereduak, berriz, askoz ere aldakorragoak dira; eta hego-mendebaldeko eremu zabalagoetan erabili ziren.\nSerie bakarreko eredu guztietan, sortaren hiru serie berdin-berdinak dira; laugarrenak, berriz, karta berezi gutxi batzuk ditu dekorazio partikularrekin, hondo landuekin eta zilarrezko gaininpresioekin, beste serieetatik bereizteko (batekoa, hirukoa eta laukoa, txanponen ereduetan; batekoa eta laukoa, bastoien ereduetan). Eredu bakar batean, kudosan, laugarren seriearen hamabi kartak dira desberdinak.\nDaini: zenbakidun ôruak\nDaini: karta bereziak, 1, 3 eta 4\nSerie bakarreko ereduen kasuan ere, izenak ez datoz bat haien banaketa geografikoarekin, zeinak herrialdearen hego-mendebaldeko erdialdean kontzentratu baitziren; horietako bakoitzaren xehetasun grafiko bereizgarrien arabera aukeratu ziren. Hala, dainik "bi handi" esan nahi du, komaru "zirkulu txikia" da, kudosanek "bederatzi bider hiru" esan nahi du.\nKomaru: zenbakidun ôruak\nKomaru: karta bereziak, 1, 3 eta 4\nKabu izena da jokalariek hamar balioak adierazteko erabiltzen duten termino berezietako bat: 1ekoa, pin; 2koa, nizō; 3koa, santa; 4koa, yotxa; 5ekoa, goke; 6koa, roppō; 7koa, nanaken; 8koa, oitxo; 9koa, kabu; 10koa (beltza) buta. Era berean, tehonbiki jokoan ere antzeko izenak daude konbinazio askorentzat; seguru asko, jokoa mozorrotzeko ahaleginaren parte izan da hori, beste edozein apustu-joko guztiz debekatuta baitzegoen.\nMefuda: zenbakidun ôruak\nMefuda: karta bereziak, 1, 3 eta 4\nKabuk eta tehonbikik partekatzen duten beste ezaugarri komun bat da jokalari bakoitzak bere apustua egiten duela bankariaren aurka, nahiz eta joko honetan helburua 9tik ahalik eta gertuen dagoen puntuazioa lortzea den. Parekotasun handiak daude mendebaldeko zorizko jokoekin, hala nola baccarat eta black jack. Kabu karta-sortekin jokatutako beste joko batek, kingok, antzeko egitura du, baina kasu honetan, 15 da puntuaziorik onena.\nKabu eredu gehienak 1960ko hamarkadan desagertu ziren eta, garai berean, lau serieko mekuri ereduek ere patu bera izan zuten. Karta-sorta gutxi ekoizten dira gaur egun, batez ere, bildumak osatzeko helburuarekin. Horietako bat baino ez zen eten, eta oraindik ere modu erregularrean ekoizten da jokatzeko: kabufuda.\nKabufuda, hitzez hitz "kabu kartak" esan nahi du (izen generikoa baina funtzionala, taldeko beste eredu guztiak zaharkituta baitaude), bastoien seriea erabiltzen duten aldaeretako sorta da. Lau serie ditu: batekotik hasi eta txankaraino (hamar karta), eta guztira 40 karta. Ez dago oni-fuda, baina, oro har, ordezko karta zuri bat sartzen da edizio guztietan.\nKabufuda: zenbakidun hauak\nBeltza da zabal erabiltzen den kolore bakarra, xehetasun gorri batzuekin. Karta bereziek bakarrik dute zilarra eta urrea.\nBatekoak forma obalatu beltz oso estilizatua du, hondoan ehundura geometrikoa duena. Txanka, sortaren beltz bakarra, (baita buru bikoitzeko karta bakarra ere), mendebaldeko pertsonaia bat da, eskuan ezpata motz bati eusten diona; beste mekuri eta kabu eredu guztiek ez bezala, pertsonaia hori, poker edo bridgeko jack-aren (txankaren) oso antzera dago marraztuta dago. Segur aski, XX. mendean, karta horrek itxura aldatu zuen, japoniar moda oso estilizatutik mendebaleko estilora.\nKabufuda: karta bereziak, 1 eta 4\nKarta guztiek zenbakizko indize txiki errepikatuak dituzte irudiaren goialdean, karaktere txinatar-japoniarretan idatzita. Batekoa da salbuespen bakarra, puntu gorri bakarra baitu; 3koak sigi-saga hirukoitzeko lerro bat du, ziur aski zenbaki horren ekialdeko karaktereari dagokiona (hiru lerro horizontal); txankaren indizea, berriz, gurutze zuri bate duen banderaz mozorrotzen da (gurutze bat 10erako karakterea da).\nLaugarren seriearen karta bereziak bi baino ez dira: batekoa eta laukoa. Lehenengoa eta ohiko batekoa guztiz desberdinak dira. Triangelu bat marraztuta dago ahoz gorako kanpai baten gainean, zilar-koloreko ehundura duen hondo gorri baten gainean. Lauko berezia, berriz, arrunten antzekoa da, baina urrezko domina gehigarri bat du erdian eta zilarrezko kiribil bat du goiko erdian.\nUta karuta XVII. mendearen hasieran sortu zen, marinel portugaldarrek lehen Mendebaldeko kartak Japoniara eraman zituztenetik mende erdi inguru geroago.\nUta karuta karta-sorta, 1750 ingurukoa.\nArabako Fournier karta Museoa/Museo Fournier de Naipes de Álava\nHala ere, joko hau sortu aurretik, nobleek eta goi-klaseak antzeko beste batzuk jokatzen zituzten gainean testu bat idatzia zuten itsas maskorrak erabiliz. Hura uta awase (poema konbinatzen) zen, non poema erdia maskor batean idatzi baitzen, eta gainerako bertsoak bigarren maskor batean eta, jokoan, aurrekoarekin behar bezala parekatu behar zen.\nUta karutak ez zuen asko aldatu aurreko jokoaren egitura, baina, maskorren ordez, papera bezalako material eskuragarria erabiltzeak lagundu egin zion jende arruntaren artean zabaltzen.\nBeste joko goiztiar bat, uta awaseren adin berekoa, kai ôi izan zen; kasu honetan ere, irudiak oskoletan margotzen zituzten, eta binaka lotu behar ziren. Beste gai batzuk ere landu ziren, hala nola hegaztiak eta loreak (hana-tori awase), eta haietatik sortu zen lore-karten taldea (hanafuda).\nKarten konbinazioen eskema horri jarraituz, XVIII. mendearen amaieran, esaera zaharretan oinarritutako iroha karuta jokoa sortu zen Kyoton (Japonia zentrala), eta handik iritsi zen herrialde osora. Eskualde horretako kulturak dagoeneko zabaldua zuen bere eragina Japonia osoan, batez ere hizkuntzaren eta arteen esparruetan. Jokoa laster bihurtu zen haurren gustukoena, Urteberriko festarako denbora-pasa gisa, eta oraindik ere gozatzen da herrialdeko edozein lekutan.\nUta karuta (poema-kartak), edo, besterik gabe, karuta (kartak), Mendebaldean 100 poeten kartak izenez ere ezagutzen dena, apusturik gabeko joko tradizionala da, Japonia osoan gozatua, batez ere Urteberri-egunean; eskolek ere txapelketak egiten dituzte.\nSortaren berrehun kartek Japoniako konposizio laburrak dituzte, Hyaku-nin Isshu (ehun idazleren poema bana) izeneko ehun poemako antologia klasikokoak. Antologia XIII. mendean bildu zen, aurreko lanetatik abiatuta. Maitasuna, urtaroak eta beste gai batzuk jorratzen dituzten ehun poemetako bakoitza idazle desberdin batena da. Haien estilo tradizionalari tanka (kanta laburra) edo, antzina, waka (poema harmoniatsua) deitzen zaio: konposizio bakoitzak guztira 31 silaba dituzten bost bertso besterik ez du.\nKarta-sortaren erdian, pertsonaia japoniarrak agertzen dira arropa tradizionalarekin, eta poema osoa karaktere txikitan gainean dutela; yomifuda (irakurketa-kartak) deritze. Pertsonaiak agureak, gizonak eta emakumeak dira. Gainerako ehun kartak ez daude ilustratuta, testu laburragoa eta handiagoa dute, aipatutako poemen azken bi bertsoak. Horiei torifuda (heltzeko kartak) deitzen zaie, jokalariek horiek hartu behar baitituzte jokoan zehar.\nUta karuta: agurea daraman yomifuda karta eta dagokion torifuda karta\nUta karuta: emakumea daraman yomifuda karta eta dagokion torifuda karta\nUta karuta: gizona daraman yomifuda karta eta dagokion torifuda karta\nUta karuta karta-sortaren eredua oso tradizionala da, egungo edizioen eta bi mende baino gehiagoko karta-sorten arteko konparazioak erakusten duenez: poemak eta ilustrazioak aldaketarik gabe mantendu dira funtsean. Jokoaren jatorrizko data zehatza zalantzazkoa da; XVII. mendean eman zen lehen aldiz informazioa, eta gaur egungoen antzeko karta-sortak bazeuden XVIII. mendearen bigarren erdian, nahiz eta XIX. mendearen bukaera arte eskuz pintatu ziren, eta, beraz, jende guztiarentzat ez ziren hain eskuragarriak.\nUta karuta: agureak, XVIII. mendekoa eta XX. mendekoa\nUta karuta: emakumeak, XVIII. mendekoa eta XX. mendekoa\nUta karuta: gizonak, XVIII. mendekoa eta XX. mendekoa\nYomifuda karta bakoitzean agertzen diren pertsonak antologian sartzen diren ehun poetak dira, hau da, bertsoen benetako idazleak. Haien izenak karta bakoitzaren goiko eskuineko izkinan agertzen dira, poemaren testuaren aurretik (aurreko irudian bezala). Poeta gehienak eserita daude hainbat jarreratan, eta haien xehetasun bereizgarri batzuk (orrazkera, bibotea eta/edo bizarra, etab.) etengabe mantendu dira edizio modernoetan.\nLehenengo edizioetan (1600-1750), desberdintasun bakarra izan zen yomifuda irakurketa-kartek poetaren erretratuarekin batera poemaren lehen erdia bakarrik zutela, ez testu osoa. Antologian, gizonezko poetak ez ezik, emakumezko poeta batzuk ere sartu ziren. Lehen edizioetan, emakume batzuk atzera begiratzen zuten, edo partzialki ezkutatzen ziren, segur aski apaltasun gisa, ondoren azaltzen diren bi laginetan bezala. Aldiz, torifuda kartak testua besterik ez zuten; edizio batzuetan, batez ere zaharretan, hondoak egitura apaingarria izan zezakeen.\nKarutan jokatzeko, bi aurkariek torifudak ahoz gora jartzen dituzte. Gero, hirugarren pertsona batek (jokoaren irakurleak edo epaileak) yomifuda bat hartzen du, eta haren testua errezitatzen hasten da; jokalarien helburua olerkia ezagutzea dagokion torifuda hartzea da, aurkariak egin baino lehen.\nEz dago esan beharrik jokalaririk onenek poema guztiak buruz ezagutzen dituztela, eta irakurleak esandako lehen soinutik karta zuzena esan dezaketela. Poema batzuek, ordea, hasierako silaba berak dituzte, eta horrek bilaketa zailtzen du.\nHyaku-nin Isshu antologia eta horri lotutako jokoa hain dira ezagunak Japonian, non lehiaketak aldian-aldian egiten baitira, parte-hartzaile gazte eta zaharrekin. Sarritan, deitutako kartengatiko borroka ia fisikoa da.\nJaponiako iparraldeko Hokkaido uhartean, karuta jokoa antzeko karta-sorta batekin jokatzen da, baina torifuda handixeagoa da, eta tradizioz zurez egina. Hain zuzen, aldaera horri ita karuta (zurezko taulako kartak) ere esaten zaio, baina haren izen ofiziala shimo-no ku karuta da (bigarren erdiko bertsoen kartak, gutxi gorabehera). Aldaera hau, seguruenik, Kanton jaio zen (Tokio hiria hartzen duen mendebaldea), eta gero iparralderantz joan zen, Hokkaidorantz, eta han finkatu zen tradizioa.\nMaterial desberdinez gain, karta (edo 5 mm-ko lodierako fitxa handi) horien testua eskuz idatzitako kaligrafian aurkezten da, eta hasierako karaktereak hurrengoak baino handiagoak dira, jokoan erreferentzia errazago egiteko. Yomifudak, ordea, estandarren berdin-berdinak dira, nahiz eta, zenbait ediziotan, ez duten poeta garrantzitsuaren erretratua aurkezten, hondo zuri argia baizik. Jatorriz eskualdekoa izan arren, bada shimo-no ku karuta jokalarien elkarte nazional bat.\nAzkenik, karutaren aldaera ez hain arrunt batean, karta-sorta bikoitzak bi idazlek idatzitako bertsoak ditu, renga izeneko poesia mota. Edizio horietan, lehen idazlearen poemaren hasierako lerroak yomifuda kartetan dira; bigarren zatia, berriz, beste idazleak (ia erantzun gisa) egindakoa, torifuda kartetan dago. Irakurleak poemaren lehen zatia irakurtzen duenean, jokalariek azken zatia aurkitu behar dute.\nKoi-koi partida, Tokio, 2001\nHanafuda sortaren 48 kartak hamabi serietan banatzen dira, eta horietako bakoitzak urteko hil batekin du zerikusia. Serie bakoitzaren ikurra, ordea, lore edo landare bat da, eta hortik karta-sortaren izena, lore-kartak esan nahi duena.\nSerie bakoitzak lau karta ditu, eta horietako bik lorea bera besterik ez dute; kasu (zaborra) deitzen zaie, eta puntu 1 balio dute. Beste bi kartek, aldiz, elementu bereizgarriak dituzte. Karta batzuek tan edo tanzaku (xingola) bertikal bat dute poema labur bat idazteko, bai hutsik (lau gorri eta hiru more edo urdin), bai testu batekin (hiru gorri). Tanzaku kartek 5 puntu balio dute. Beste batzuek, tane kartek, animalia bat dute (txori bat, orein bat, basurde bat, etab.). Tane kartek 10 puntu balio dute.\nBost kartek elementu deigarri gehiago dituzte, edo beste hondo bat, eta hikari (argia) kartak deitzen zaie, honako serie hauei dagozkie: matsu (pinua), sakura (gerezia), susuki (eulalia), yanagi (sahatsa) eta kiri (paulonia). Hikari kartek 20 puntu balio dute.\nHona hemen karten deskribapena eta balioa:\nHila Hana (lorea) Hikari (20) Tane (10) Tanzaku (5) Kasu (1) Kasu (1)\nurtarrila matsu (pinua) pinua eta kurriloa xingola gorri idatzia pinua pinua\notsaila ume (arana) arana eta urretxindorra xingola gorri idatzia arana arana\nmartxoa sakura (gerezia) gerezia eta gortina xingola gorri idatzia gerezia gerezia\napirila fuji (glizina) glizina eta kukua xingola gorria glizina glizina\nmaiatza ayame (lirioa) lirioa eta zubia xingola gorria lirioa lirioa\nekaina botan (peonia) peonia eta tximeletak xingola morea peonia peonia\nuztaila hagi (hirusta) hirusta eta basurdea xingola gorria hirusta hirusta\nabuztua susuki (eulalia) panpa eta ilargi betea eulalia eta antzarak eulalia eulalia\niraila kiku (urrelilia) urrelilia eta katilua xingola morea urrelilia urrelilia\nurria momiji (astigarra) astigarra eta oreina xingola morea astigarra astigarra\nazaroa yanagi (sahatsa) sahatsa eta bontzoa sahatsa eta enara xingola gorria euria eta tximista\nabendua kiri (paulonia) paulonia eta phenix paulonia (1) paulonia paulonia\n Aldaera batzuetan, karta hau tane eta kisu gisa, bi erara, joka daiteke.\n Aldaera batzuetan, karta hau komodin gisa joka daiteke.\n Karta hau taneen artean kokatzen du Andy Pollett-ek, baina puntu bat esleitzen dio. Beste iturriek kasuen artean kokatzen dute.\nHanafuda sorta behar da; bi jokalarik hartuko dute parte; eta 12 (edo 6) partida jokatuko dira.\nJokoa mahaiko kartak hartzean datza. Horretarako jokalariak hil bereko karta bat izan behar du eskuan. Karten konbinazio batzuek (yaku) puntuak emango dituzte.\nJokoaren helburua partida guztien bukaeran ahalik eta puntu gehien lortzea da.\nKarten oya (guraso) banatzailea erabakitzeko, jokalariek karten pilotik karta bat hartuko dute; lehen hiletik gertuen dagoen karta hartu duenak banatuko ditu kartak; biek hil bereko karta erakutsi badute, balio handiagokoa hartu duena izango da banatzailea.\nBanatzaileak lehenengo lau kartak aurkariari emango dizkio, hurrengo lauak berarentzat eta hurrengo lauak ahoz gora utziko ditu mahai gainean. Hori dena beste behin errepikatuko du. Mahaiko 8 kartek ba osatzen dute.\nHasi baino lehen, eskuko kartak eta bako kartak aztertuko dira. Bako lau karta hil berekoak badira edo zortzi kartak lau hiletako lau bikote badira, partida bertan behera geratuko da eta banatzaileak berriro banatuko ditu kartak.\nOrdea, jokalari batek hil bereko lau kartak baditu edo lau hiletako lau bikote baditu, 6 puntu irabaziko ditu, partida bukatuko da eta banatzailea izango da hurrengo partidan.\nOya (banatzailea) hasiko da jokatzen eta txandaka jokatuko dute.\nBere txandan jokalari batek hau egingo du:\neskuko karta bat jokatuko du ban dagoen hil bereko karta baten gainean bikote bat osatzeko. Hil bereko hiru kartak baleude ban, lauak bilduko lituzke banaren albo batean, bere karta besteen gainean utziz.\nEz badu eskuan bako karten hiletako kartarik, edo ez badu horrelako karta bat jokatu nahi, bere eskuko karta bat utziko du ban.\nOndoren, kasu guztietan, karta bat hartuko du karten pilotik eta bikote bat osatzen saiatuko da; ezin badu, ban utziko du.\nAzkenik, eskutik edo pilotik parekatutako kartak bere aurrean utziko dira agerian eta balioen arabera ordenaturik.\nAdibidea: jokalariak 1eko pinua badu bere eskuan eta mahaian 20koa, hikaria, badago, berea utziko du eta pilotik bat hartuko du, demagun 5eko astigarra, mahaian 10ekoa badago, jokalariak 10eko astigarra 5ekoarekin eta 1eko eta 20ko pinuak hartuko ditu eta bere aurrean utziko ditu.\nJokalariak yakuren bat, hots, punturen bat ematen duen konbinazio bat, osatu badu partida itxi dezake eta lortutako puntuak eskuratu. Edo koi-koi (etorri!) esan eta partidan segituko dute. Azken kasu horretan, jokalariak ezingo du partida hurrengo txandetan itxi bere puntuei gutxienez puntu bat erantsi arte.\nPartidan zehar, bako kartak bukatzen badira, txanda duen jokalariak karten pilotik karta bat hartuko du eta mahai gainean utziko du, jokoa berrabiaraziz.\nPartida ixten duen jokalariak baino ez du puntuazioa lortzen.\nJokalarien zortzi kartak erabili badira eta yakurik ez badute lortu, jokoa husnako berdinketan utziko da eta jokalari berberak banatuko du berriro.\nJokalarietako batek ez badu kartarik aurkariak oraindik jokatu ahal duen bitartean, partida gelditu egiten da. Kasu horretan, jokalari horrek abantaila bat badu (yaku batekin partida berrabiarazten azkena bada), partida nulutzat hartzen da. Baina aurkariak abantaila bat badu martxan, azken horrek partida irabaziko du.\nJolasa ixten bada jokalariek, txanda berean, kartarik gabe geratzen direlako edo jokalarietako batek ere ez duelako yakurik egin, partida nulutzat hartzen da: ez dago punturik, eta banatzaile bera izango da hurrengo partidan.\nTxandaren bukaeran, puntuak zenbatzerakoan, hau izango dugu kontuan:\nJokalariak 7 puntu baino gehiago lortzen baditu, puntuazioa bikoiztuko da.\nJokalariak punturen bat lortzen badu aurkariak koi-koi esan ondoren eta yaku berri bat lortu baino lehen, puntuak bikoiztuko ditu.\nJokalariak 7 puntu baino gehiago lortzen baditu eta aurkariak koi-koi esan badu aurretik, puntuak laukoiztuko ditu.\nKontuan izan karta batek yaku batzuk osa baditzakeen ere, karta bat konbinazio batean baino ezin dela kontuan izan.\nSei (edo hamabi) partiden bukaeran, lortutako puntu guztiak batuko dira eta gehien lortzen dituena izango da irabazlea.\nKasu: puntu bateko hamar kasu. Yakuaren balioa: puntu 1. Puntu bateko kasu estra bakoitzeko puntu bat erantsiko da.\nTanzaku: bost tanzaku. Yakuaren balioa: puntu 1. Tanzaku estra bakoitzeko puntu bat erantsiko da.\nAotan: hiru tanzaku moreak. Yakuaren balioa: 6 puntu.\nAkatan: hiru tanzaku gorri idatziak. Yakuaren balioa: 6 puntu.\nTane: hamar puntuko bost tane. Yakuaren balioa: puntu 1. Hamar puntuko tane estra bakoitzeko puntu bat erantsiko da.\nSankō (hiru argi): hogei puntuko hiru hikari (sahatsaren hikaria izan ezik). Yakuaren balioa: 6 puntu.\nAme shikō (lau argi): hogei puntuko lau hikari (tartean sahatsaren hikaria). Yakuaren balioa: 7 puntu.\nShikō (lau argi): hogei puntuko lau hikari (sahatsaren hikaria izan ezik). Yakuaren balioa: 8 puntu.\nGokō (bost argi): hogei puntuko bost hikariak. Yakuaren balioa: 15 puntu.\nIno-shika-txō (basurdea, oreina, tximeletak): basurdea, oreina eta tximeletak dituzten hiru kartak. Yakuaren balioa: 5 puntu.\nTsukimi-sake (ilargia ikusi eta sakea edan): ilargi betea eta katilua dituzten bi kartak. Yakuaren balioa: 5 puntu. Bateragarria hanami-sake konbinazioarekin.\nHanami-sake (loreak ikusi eta sakea edan): gortina eta katilua dituzten bi kartak. Yakuaren balioa: 5 puntu. Bateragarria tsukimi-sake konbinazioarekin.\nYaku hauek ez dira testu guztietan agertzen:\nAkatan, Aotan No Chofuku: hiru tanzaku gorri idatziak eta hiru tanzaku urdinak. Yakuaren balioa: 10 puntu.\nTsuki-fuda (hileko kartak): txandari dagokion hilaren lau kartak. Lehen eskua urtarrilean hasten da (pinua), hurrengoa otsailean (arana), eta horrela hurrenez hurren. Yakuaren balioa: 4 puntu.\nAldaera batek dio jokalari batek, bere txandan eta itxi edo koi-koi esan baino lehen, lortu dituen bikote guztiak biltzen dituenean, lortutako kartekin saia daitekeela bikote berriak osatzen, bere txanda luzatuz.\nAldaera batzuetan jokalari batek, partida batean, behin baino ezin du koi-koi esan. Beste aldaera batzuetan, ordea, jokalariak yaku bat osatzen duen txanda guztietan esan dezake koi-koi.\nHiru eta lau jokalarik ere har dezakete parte; lau jokalariren kasuan, bikoteka jokatuko dute bi karta-sorta erabil daitezke. Banatzailea berdin aukeratzen da.\nBi jokalarik soilik har dezaketenez parte, jokalariak honela aukeratuko dira: banatzailea bi jokalarirentzako jokoan bezala hautatuko da. Banatzaileak kartak banatuko ditu hiru jokalarientzat aurrekoan bezala. Gero, banatzaileak aukera izango du jokatu nahi duen ala ez esateko. Jokatzea erabakitzen badu, bere ezkerrekoak izango du aukera esateko jokatzen duen edo ez. Horrek ere jokatu nahi badu, hirugarrenak aukera du etsitzeko edo bigarrenarekin enkantean aritzeko jokatzeko menturagatik. Enkantea puntuetara da, 1etik hasten delarik eta “eskua erosteaz" ezagutzen da. Enkantea erabakitakoan, jokatzeari uko egin dion jokalariak jokatuko duenak emandako puntuak eskuratuko ditu eta bere kartak pilo gainean utziko ditu, piloa banatzaileak moztuko du jokoan hasi baino lehen.\nBeste fase guztiak berdinak dira.\nLau jokalari (banaka)\nBi jokalarirentzako jokoan bezala arituko dira eta hiru jokalarirentzako jokoan bezala aukeratuko dira jokalariak.\nLau jokalari (binaka)\nBikoteak adostasunez edo karta-sorta mozten aukeratuko dira. Hil aurreratuenak mozten dituztenek besteen kontra jokatuko dute.\nBikote bakoitzak bere karta-sortarekin jokatuko du bi eskuko jokoan. Jokoaren faseak berdinak dira bat salbu, puntuazioen bilketa bikoteek gordetzen dute. Joko bakoitzaren irabazleak galtzailearekin jokatuko du.\nJaponiako karta-sortak bitan banatzen dira jokatzen den joko motaren arabera: zorizko jokoetarako karta-sortak eta joko hezigarrietarako karta-sortak.\nZorizko jokoetarako karta-sortak\nFuntsean, denak bat datoz mekuri izeneko joko motaren joko eskemarekin: jokalariek beren kartak biratzen dituzte estalitako karten pilo batetik.\nHanafudaren aldaerek ere eskema horri jarraitzen diote; gaur egun ekoizten den eredu nagusian ez dago balioak adierazten zituzten zenbakien arrastorik, baina kintoki izeneko aldaera zaharrean, lore-kartek zenbakiak ere bazituzten, zegokien hilaren arabera (hau da, seriearen arabera).\nKabu, ordea, zorizko joko bat izateaz gain, nazioarteko kasino-jokoen (baccarat, adibidez) antzeko arauak ere baditu.\nHanafuda oraindik ere jokatzen da; besteak, berriz, ez dira oso ohikoak, eta bizirik mantentzen dituzte tokiko joko-karten taldeek eta jokoen historialariek.\nMekuri joko tradizionalak ia desagertu ziren 1950etik 1960ra bitartean. Horren arrazoia, neurri batean, belaunaldi gazteek ohiko karta-sortekiko interesik ez izatea izan zen, baita Japonian karta-jokoari ematen zaion ospe txarra ere, batez ere jarduera hori diru-sarrera handia delako tokiko erakunde kriminalentzat.\nKarta-sorta horiek beti 4 zenbakian oinarritutako serietan banatzen dira: hamabi kartako lau serie (mekuri taldea), edo hamabi kartako serie bat lau aldiz errepikatua (kabu taldea), edo lau karta dituzten hamabi serie (hanafuda taldea).\nTehonbiki karta-sortak ez dio eskema horri jarraitzen. Izan ere, sortak 6 kartako zazpi serie ditu. Ez dakigu noiz eta nola sortu zen; baina ez da XVIII. mendekoa baino lehenagokoa.\nDôsai karuta eta mubeyama karutak joko hezigarrien eskema dute, iroha karuta eta uta karuta jokoak imitatuz, nahiz eta argi egon zorizko jokoak direla.\nNolanahi ere, zorizko jokoetarako erabiltzen den eredua edozein dela ere, sortaren karta guztiek berariazko balio edo maila bat dute, puntuen bidez erakusten dena, mendebaldeko ereduetan bezala, edo arauen zati gisa adosten dena, loreen taldean bezala. Joko batzuetan, gainera, hiru kartako edo gehiagoko konbinazio bereziak osatzeko aukera ere badago, jokalariari aparteko puntuak edo hobariak ematen dizkiotenak.\nZorizko jokoen karta-sorta guztiak txikiak dira, mendebaldeko kartekin alderatuta, normalean 33 mm × 55 mm, kartoi lodi eta astunez eginak. Karten atzealdeak paper beltzez edo gorri ilunez estalita daude; karta bakoitzaren aurrealdea, berriz, paper bereizi bat da eta dagokion irudia du; egungo sortetan, azken hori inprimatzen da, baina 1800. urtearen amaiera arte, kartak eskuz pintatu ziren.\nJoko hezigarrietarako karta-sortak\nKarta-sorta hauek binaka elkartzen diren kartez eginda daude. Batzuetan, yomifuda-sortak (irakurketa-kartak) deitzen zaie; izan ere, joko horietan guztietan parte hartzen ez duen pertsona batek karta bakoitzean agertzen diren olerkien edo esaera zaharren testua irakurtzen du bi aurkarientzat, eta bat etorri behar dute dagokion ilustrazioarekin. Eskema honetako joko tradizionalak uta karuta eta iroha karuta dira.\nJoko hezigarrien karta-sortak, berriz, handixeagoak dira. Karten kartoia ez da aurrekoa bezain gogorra, baina gogorra da; ezaugarri hori beharrezkoa da, jokalariek kartak horiek higatu egin baititzakete, jokoan zehar azkar hartzen baitituzte. Irudiak kartetan inprimatzen dira zuzenean, atzealdeak ez baitu forrurik. Irakurketen (olerkiak, esaera zaharrak), azalpenen eta bestelako xehetasunen zerrenda duen liburuxka bat dator argitalpen gehienekin.\nKarta-sorta horiek bi multzo berdinez eginda daude beti, bata irudiekin, eta bestea testu bakarrarekin, irakurketa-kartak. Batek ere ez du balio jakinik: gehiago biltzen duen jokalariak irabazten du jokoa.\nBi talde horiek elkarren kontrako ondorio sozialak dituzte. Zorizko jokoak ospe txarrekoak dira, edo denbora pasatzeko modu merketzat hartzen dira, nahiz eta herrialde osoan ezagunak izan. Joko hezigarriak, aldiz, etxean ez ezik, eskolan ere sustatzen dira, non txapelketak maiz egiten baitira ikasleen artean; haur txikiak ere jolasera bultzatzen dira, irakurtzen ikasteko laguntza gisa.\nVéronique Brindeau eta Frédéric Clément: Le jeu des fleurs. Hanafuda. Editions Philippe Picquier, Le Mas de Vert, 2008.\nBarajas de colección. Ediciones del Prado, Madril, 2005.\nAndy Pollett: http://a_pollett.tripod.com/mayumihf.htm (2021-09-23)\nAndy Pollett: https://l-pollett.tripod.com/cards9.htm (2021-09-23)\nAndy Pollett: https://l-pollett.tripod.com/cards37.htm (2021-09-23)\nAndy Pollett: https://l-pollett.tripod.com/cards45.htm (2021-09-23)\nAndy Pollett: http://a_pollett.tripod.com/cards9a.htm (2021-09-23)\nPatrick Tang: https://www.hanafuda.es/#presentation (2021-09-23)\nArabako Fournier Karta Museoa: https://fourniermuseoabibat.eus/eu/hasiera (2021-10-30)


TITANIUM erosi gel batetik 39€ Espainian\nGel Titanium zakila handitze erosi Espainian\nEskuragarri ez dagoenean Titanium Espainian, behar duzu:\nErritmoaren ekintza mugatua da. Bizkortu gora erosi Titanium deskontua batekin -50%.\nTitanium - eraginkorrak zakila handitze\nTitanium gel gizonentzat, eta horrek handitzen zakila tamaina gabe arriskuak eta erreakzio alergikoak. Frogatu da konposizioa da leuna lurrazpiko gorputza, eta, ondoren, exekutatzen horiek birsorkuntza, eta saturazioa handitzeko. Hau izan ahal izango duzu 100% seguru ikastaroa bukatu ondoren, zakila atzera murriztu egiten da.\nBada, begiratu zure zakil txiki, eta amets handia, dastatu ahal izango duzu erosteko Titanium gel. Jende guztiak gehien idatzi duen tresna, tamaina handitzen 1-2 cm hilean. Zakila hazten luzera eta bolumena, eta, besterik gabe, gozatzeko sentsazio berriak ohean.\nZer da gel Titanium?\nOhikoena arrazoiak zutitzearen disfuntzioa dira faktore psikologikoak, gizon bat konplexua du buruz beren zakila tamaina da.\nGizon guztiak ez dezake harro erraldoia zakila tamaina, batzuetan, horiek egiten indartsu nahaste eta discontent. Hau garatzeko eramaten konplexu, degradazioa, sexu-bizitza eta autoestimu baxua.\nLaguntzeko gizon Espainian konfiantza irabazteko beren gaitasun eta egin bere sexu askotarikoa eta distiratsua ahal izango gel Titanium. Produktua bermatzen handitu 2-5 cm-ko, baina hori ez da guztia. Tresna goratzeko egingo potentzia, egin harri bat muntaketa eta laguntza lortzeko distiratsua orgasms.\nGel Titanium ez kausa alergiak, hantura eta redness zakila, luzea ekintza eta ez da addictive.\nNola ez Titanium zakila?\nBerezia entzimak konbinazio aphrodisiacs parte diren droga, modurik onena eragina organikoa ehunak, luzatze horiek kaltegabeak, eta horrek eramaten hazkunde estimulazioa zakila. Horrez gain, tresna eta beste efektu bat dauka:\nOdol-zirkulazioa hobetzen du zakila;\nEkoizpena estimulatzen testosterona;\nHanditzeko laguntzen sentsibilitate zakila;\nSustatzen dilatazioan odol zakila;\nEgonkortu zutitzearen funtzioa;\nHobetzen arousal eta sexu-desira;\nEragin positiboa du prostatako guruina;\nHantura arintzen eta pilaketak gorputza pelbisa.\nEmaitza erabilera arrazionala Titanium izango da itxurazko bihurtu da dagoeneko 2 aste aplikazio gel. Gainera, handitu egingo da gaia irizpideak luzera eta girth organoaren. Garrantzitsua izan da, gorputzean handitu egingo sentsibilitatea eta erections izango firmer eta luzeagoa.\nNoiz eta nola ez, ikusgai efektua Titanium?\nTitanium gel eragin zuzena dauka banakako ezaugarriak organismoa. Hala ere, ondoren 1-2 aste lehen erabili ondoren, ezin dut esan itxura lehen emaitzak.\n1-I Areagotzea metaboliko prozesuak, besteak odol-zirkulazioa eta metabolismoa, handitu egingo sentsibilitatea zakila eta atzerapena prononcés lortzeko aukera emango dizu iraupena luzeagoa sexu-harremanak. Pixkanaka-pixkanaka handituz bolumena gorputza.\n2-I Zakila hartzen du lehen seinaleak zer hasi hazkunde luzera (gehikuntza gehienez 1 cm), berriz, etengabeko handitzeko bolumena gorputza. Muntaketa hobetzen.\n3-I Organo hazten jarraitzen du luzera (tamaina gain handitzen du, gehienez 2-3 cm). Aldi berean handitzen iraupena sexu eta boterea orgasm.\n4-I Handitu hasierako luzera gorputza izan daiteke gehienez 5 cm, diametroa bat iristen gehienezko balioa. Muntaketa kalitate lagunduko luzatu plazer sexuala ordubete. Handitu egingo da gozamena prozesua.\nEragina, oro har, iraunkorrak eta iraunkorrak, eta delako, nahiz eta, berriro ere, gogoratu behar duzu buruz tresna hau. Oso laster.\nArtean abantaila nagusiak produktu hau nabarmendu behar da, izan ere, hori guztia da 100% eduki, beren osaera osagai animalia-eta landare-jatorria:\nExtract zakila errege Cobra — bultzadaka handitu odol-zirkulazioa eta hobetu metabolismoa, horrek, azkenean, eramaten penile handitze.\nSuge gantz suge gantz oso garrantzitsua da prostatako osasuna, iturri gisa indartsu anti-hanturazko efektua. Suntsitu infekzioa, eta negatiboa microflora, normalizes eta egonkortu funtzionaltasuna prostatako guruina, horrela gehiago emanez indarra eta sexu-energia.\nMaca berezia da, osagai natural, landare-jatorriko, oso interesgarriak dira, berez, ez aipatzea bere eraginkortasuna konbinatuta beste bide eraginkorra.\nNon saltzen da nola ordena Espainian Titanium\nErosi jatorrizko gel Titanium Espainian bakarrik, hau da webgune ofiziala. Ez duzu aurkituko jatorrizko droga honen edozein farmazia Espainian, delako beldurra counterfeits, hartu dugu erabakia antolatzeko salmenta zuzenean Internet bidez, horrela saihestuz inplikazioa bitartekariak.\nPrezioa Titanium deskontua -50% 39€ eta nekez izango da altua, batez besteko erosleak. Bakoitzak gel lagundu behar aplikazio-jarraibideak.\nEskatu ahal izango duzu Titanium web-orri ofiziala erabiliz eskaera orria. Bat egin behar duzu eskaera, eta, ondoren, jaso eraginkorra.\nOrdezkariak enpresa berme osoa anonimotasuna eta konfidentzialtasuna datu pertsonalen erosleak produktua.\nSenarra erabiltzen titanium 1,5 hilabete, denbora honetan zehar, kudeatzen 4.5 cm-ko luzera handitzeko eta 1 cm-ko diametroa duen zakila. Harritu zen emaitza, gau bihurtu zen, itxaropen eta gehiago interesgarria. Iritzi bat idazteko gomendatzen neska tresna bat da. Laguntza zure senarra da eta zuk zeuk lortzeko berri emaitzak. Senarra gailu berri tamaina, gehiago zen ziur neure burua, handik aurrera lana promozioak. Oro har, batzuk pros batetik gel.\nRani, 30 Urte, Ciutadella\nGel da multifuntzionalak, erabili dut, modu ezberdinetan. Handitzeko pintura egunero arratsaldean, ez du axola sexua edo ez, besterik gabe, sendagarriak gisa pomada. Ez da, bada, bilera bat neska, ondoren, lubricate aurretik elkarrizketa. Kasu honetan, gel gisa lan handia afrodisiako. Da, busti bat odol-puntako groin, azal bihurtzen beroa eta jaso ahal izango duzu muntaketa bat da. Egin ahal izango duzu geruza lodiagoa, eta, ondoren, Titanium ongi-etorri gisa lubrifikatzaile. Da, sharpens zure zentzumenak, eta sexu ekartzen plazer gehiago.\nAskotan gomendatzen Titanium beren paziente Espainian nahi dutenek tamaina handitzeko edo handitu iraupena sexu-harremanak. Onena hobekuntza emaitzak ikusten dira gaixoen urtetik beherako 30 urte, ondoren, hileko tasa igoera luzera, batez besteko 5-6 hazbeteko. Adin taldeak gaixoen gehienez 50 urte, prebalentzia da apalago eta denbora gehiago hartzen du – 1,5-2 hilabete, baina gehikuntza gertatzen koherentziaz. Gainera, gaixoen adina hobekuntza muntaketa, sentsibilitatea handituko da, eta iraupena sexu-harremanak.\nZakila handitzea ligamentotomiarekin: zakilaren aurretik eta ondoren argazkiak, prestaketa eta ebakuntza, errehabilitazioa eta emaitzak.


Elhuyarren berriak - Zientzia.net\nHasiera » Gaiak » Elhuyarren-berriak Elhuyarren berriak\nIker Manterola Elhuyarko I+G taldeko informaztikariak azaldu digu zer den automatikoki sortzen den hiztegi bat. Hiztegi elebidunak egiteko sistema informatiko bat da, beste hiztegi batzuetan eta testu-bildumatan (corpus izenekoak) oinarrituta. Metodologia horren bitartez, automatikoki sor daitezke edozein bi hizkuntza lotzen dituen hiztegi berri bat. Elhuyarrek modu horretan egin ditu euskara ...\nOn Zientzia lehiaketak zientzia eta teknologiari buruzko bideo amateurrak saritu ditu, hirugarrenez.\n14 eta 18 urte bitarteko gazteak ikertzaileen azalean jarri dira.\nIkusi beste gai batzuk\tPeriferikoak (87)


Donostia Zinemaldia :: I Hate New York\n''JUAN ANTONIO BAYONA'' -ren Iristea ''I HATE NEW YORK'' (Made in Spain) (v.o. )\nGustavo Sánchez kazetaria eta zinemagilea da. Zazpi urterekin egin zituen lehen urratsak kazetaritzan, Radio Úbeda (Cadena SER) irratian, bere irrati-programa propioa gidatuta. Hala, Espainiako lokutore gazteena bihurtu zen. Horrez geroztik, Espainiako eta nazioarteko musika, zinema eta kultura-arloko ehunka pertsona ezagun elkarrizketatu ditu hainbat komunikabidetarako. I Hate New York lehen filma du eta Gustavok berak idatzi, errealizatu eta ekoitzi du, hamarkada batez. Malagako azken zinema-jaialdian estreinatu zen.


BerdintasunaBatukada ?Eskerrik asko gurekin harremanetan jartzeagatik Gehiago ikusi 3/12/2020 10:26\nPartaidetza-prozesuak erraztea eta estrukturak eta mekanismoak sortzea, tolosan emakumeentzako etxe/gune bat antolatzearen egokitasuna eztabaidatzeko\teta gogoeta egiteko\nBeste toki batzuetan emandako esperientziak aztertu daitezke, abiapuntu gisa.\nLan-mahai tekniko-politikoa eratzea.\nGunearen/Espazioaren filosofia, helburu, lan-ildo, funtzionamendu, kudeaketa, finantziazio eta abarri buruzko hausnarketa parte-hartzailea egitea.\nTolosako eta Tolosaldeko emakumeen talde eta eragile ezberdinekin kontrastatzerozesu bat zabaltzea eta inplikazio-maila ahalik eta handiena lortzea.\nPartaidetza-prozesu baten bidez herritar guztiei proiektua aurkeztea.\nGune/Espazioaren kokalekuaren eta eraikinaren azterketa e\nJatorri ezberdinetako herriko emakumeen jabetza, autonomia eta parte-hartzea sustatuko dituen jarduerak martxan jartzea. Baita maskulinitate rol eta estereotipoak berrikustea ere\nUdalerriko esparru ezberdinetan (kulturan, kirolean, musikan, aisian, gazte lokaletan, zaintza-lan ordainduan, eta abar) dauden neska gazteekin gogoeta kolektibo bat egitea, beraien egoerak hobetzeko eta eraldatzeko estrategiak eta esku hartzeko proposamenak lantzeko.\nTolosako ikastetxe guztietan zuzendutako Hezkidetza egitasmoaren sistematizazioa eta ebaluazioa egin eta etor- kizunerako aurreikusten diren erronkak eta ildo estrategikoekin beste proiektu bat martxan jarri.\nMaskulinitate eredu berria sustatzeko sentsibilizazio kanpainak eta ikastaroak antolatu.\nJaien behatokiaren diseinua eta garapena.\nJaietan eta elkarte gastronomikoetan berdintasuna sustatzeko kanpaina abian jarri eragileen inplikazioarekin.\nUdalaren politiketan, jardueretan, antolaketan eta erabakietan genero-zeharkakotasuna txertatu\nGenero-ikuspegia txertatzeko, udal departamentuak koordinatzeko, planiikatzeko eta parte hartzeko mekanismoak egokitzea.\nTekniko eta politikoentzako prestakuntza-plan bat diseinatu, garatu eta ebaluatu.\nUdaleko departamentu bakoitzaren abiapuntuko egoerara egokitutako helburuak eta jardun planak inkatzea.\nAdministrazio prozeduretan (kontratazioetan, diru-laguntzetan, hitzarmenetan eta abar) genero-zeharkakotasuna txertatzea eta hizkuntza ez sexistaren erabilera sustatzea.\nUdal araudietan genero-zeharkakotasuna txertatzea.\nSentsibilizazio, detekzio, prebentzio, interbentzio eta arreta politikak sustatu, indarkeria eta eraso sexistari, homofobiari, lesbofobiari eta transfobiari aurre egiteko\nIndarkeriaren terminologia berriak udal protokoloan txertatu.\nIndarkeriaren aurrean begirada eta ezagupena zabaldu, sentsibilizazio kanpainaren bidez.\nIndarkeria matxistaren erroak ikustarazteko sentsibilizazio kanpaina martxan jarri.\nPrograma garatu, indarkeria sexistaren adierazpide desberdinak aurrez detektatzeko eta honen aurrean erantzun egokiak emateko.\nErakundeen arteko egungo koordinazio-mekanismoak sendotu, indarkeria sexista eta sexu-erasoak jasaten dituztenei arreta hobea emateko.\nTolosako ikastetxetan indarkeria eta eraso sexistak, homofobia, lesbofobia eta transfobia, detektatzeko eta prebenitzeko gazteei zuzendutako Beldur Barik programarekin jarraitu.\nBerdintasuna demokraziaren balio gisa azpimarratu eta emakumeen lanaren garrantzi ekonomikoa eta soziala balioan jarri\nEmakume eta gizonen arteko berdintasuna balio gisa azpimarratuko duen sentsibilizazio kanpaina martxan jarri.\nEmakumeen lanaren garrantzi ekonomikoa eta soziala balioan jartzeko kanpaina martxan jarri.


Amets distiratsuen gainbehera | Kultura | Berria\nAmets distiratsuen gainbehera\nAEBetako 20ko hamarkadako idazle Scott Fitzgeralden ipuin esanguratsuenen antologia itzuli dute Iñigo Roquek eta Garazi Arrulak\nFrancis Scott Fitzgerald idazlea. HULTON ARCHIVE\nGarai magiko batean bizi izan zen gizartearen testigantza jaso zuen Francis Scott Fitzgeraldek (Minnesota, 1896-Kalifornia, 1940). AEBetako klase dirudunak 20ko hamarkadan zuen glamour eta festa giroa deskribatu zuen bere idatzietan, eta baita hurrengo urteetako beheraldia eta porrota ere. Idaztearekin batera, gizarte hartan bizi izan zen Fitzgerald, eta narrazioek azalean uzten dute haren bizimodu trakets eta nahasia. Ametsak amesgaizto bihurtu ziren arren, garai hartako idazle ezagun eta laudatuena bilakatu zen, idazteko zuen estilo natural, xarmagarri eta finari esker. Nobelak dira haren obrarik ezagunenak, hala nola This Side of Paradise, The Beautiful and Damned, Gatsby Handia, Tender is the Night eta amaitu gabe utzi zuen The Love of the Last Tycoon. Baina liburuekin batera, 50 ipuin inguru argitaratu zituen garaiko aldizkarietan. Hain zuzen ere, ipuin horietako hamabi aukeratu dituzte Iñigo Roque eta Garazi Arrula itzultzaileek Plazeraren gau ilunekoak antologia osatzeko. Itzultzaileek aukeratu dute izenburua, aukeratutako ipuinek idazlearen hasierako glamour-ez betetako bizimodua eta azken urteetako miseriak islatzen dituztelako. Elkarrek argitaratu du bilduma.\nEz da ohikoa bi itzultzailek idazle bakarraren lanak itzultzea liburu berean, baina Roquek eta Arrulak arazorik gabe egin dute elkarlana. Bakoitzak gustuko zituen ipuinak bildu, eta modu «demokratikoan» egin zuten sailkapena. Hala, Berniceren ile motza, Itsasbazterreko pirata, Maiatzaren Lehena, Gozoki, Benjamin Buttonen kasu bitxia, Neguko ametsak, Absoluzioa, Igerilariak, Babilonian berriro, Autore baten arratsa eta Hamarkada galdua dira hautatutako ipuinak. Fitzgeralden idazteko estiloa naturala eta ia erraza dirudi, baina esaldi bakoitzaren atzean lan handia dago, Roqueren esanetan: «Fitzgeralden estiloa oso berezia zen, fina eta elegantea; haren lagun Ernest Hemingwayk zioen moduan, 'haren dohaina hain naturala zen, nola hautsak tximeleta baten hegoetan marrazturiko irudia zirudien'; baina lau orriko ipuina sortzeko hilabete bat igarotzen zuen, eta izugarri zaintzen zuen argitaratzen zuen guztia». Aldizkarietan kaleratzen zituen ipuinak bigarren mailakotzat zituen idazleak, eta ezagun egin zuten nobelen oinarria izan ziren askotan. «Ondo mamitutako lanak dira, bere buruari oso maila literario handia eskatzen zion eta. Horregatik, Raymond Chandler eta Enrique Vila-Matas idazleek laudatu dute; Fitzgeraldek eder eta apain idazten zuen, baina sobera egon zitekeen apaingarririk erabili gabe».\nFesta eta festondoa\nGarazi Arrularentzat, Fitzgeralden ipuinak itzultzea bidaia polita izan da. Beste itzultzaile batekin elkarlanean aritu da lehen aldiz, eta, koherentzia bat lortzeko negoziazio ugari egin dituzten arren, emaitza biribila atera da, haren ustez. «Etengabeko joan-etorria izan da antologia hau sortzea. Lau begiekin itzuli dugu, garaiko estiloa eta hizkera zainduz, baina xehetasunetan gehiegi galdu gabe». Testuak itzultzean, deskribapenak izan dira elementurik konplexuena Arrularentzat: «Oso luzeak eta zehatzak dira idazleak egiten dituen deskribapenak. Euskal literaturan, nire ustez, ez gaude ohituta halako deskribapen landuak irakurtzera, baina erreferentzia kulturalen eta haren estilo xarmagarriaren zati dira».\nFitzgeralden ipuinak ere nahiko luzeak dira, eta antologian bildutako hamabi narrazioek ia 400 orrialde betetzen dituzte. Xabier Mendiguren Elkarreko editorearen arabera, idazlearen bizitza kontatzen du bildumak. «Hasieran bi liburutan banatzea pentsatu genuen, baina aukeratutako ipuinek ezin hobeto deskribatzen dute idazlearen bizimodua; hasierako ipuinetan Gatsby Handiaren garaiko luxua eta argia ikus daiteke, eta amaieran, berriz, bere gainbehera pertsonalaren eta alkoholarekin izan zituen arazoen itzala».


Eusko Jaurlaritzak bertan behera utzi ditu jaialdietarako laguntzak — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Eusko Jaurlaritzak bertan behera utzi ditu jaialdietarako laguntzak\nUrtebetekoa izango da etena, Kultura Sailak dioenez, baina, jaialdiei abisurik pasatu ez dietenez, dena antolatua dutela jaso dute albistea hainbat antolatzailek, eta kolokan ikusten dute aurrera egitea\nJaialdientzako diru laguntza deialdia bertan behera utzi du Eusko Jaurlaritzak, baina, erabakia hartzean abisurik eman ez zuenez, jaialdi askok orain jakin dute laguntza jasotzeko aukerarik gabe geratu direla. Kolokan jarri ditu horrek hainbat ekitaldi ertain eta txiki. Zeharka edo errebotez garaiz jakin duten jaialdiak nolabait moldatu dira dirua lortzeko, beste deialdi batzuen bidez edo hitzarmen zuzenen bidez, baina beste askok behin jaialdia bukatu ostean jakin dute ezingo dutela laguntzarik eskatu. Kultura Sailak dioenez, urtebetekoa baino ez da etena, eta deialdia hobeki antolatuta bueltatuko da hurrengo urteetan. Haserre eta kezkatuta daude antolatzaileak, erabakiak kolokan jarri dituelako hainbat ekitaldi ertain eta txiki.\nBerez, aurrekontuak onartzean hartu zuten diru saila bertan behera uzteko erabakia, eta aldizkari ofizialean jada ez zen diru sail hori ageri, baina, horrez gain, ez dute bestelako abisurik eman. «Damua» aitortu du horregatik Joxean Muñoz Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu ordeak. Dioenez, laguntza deialdia irekia izateak ekarri du komunikazio arazoa; izan ere, eskariak jaso arte ezin da aurreikusi nor aurkeztuko den, eta, beraz, ezin baita aurreikusi laguntza bertan behera uzteak nori egin diezaiokeen kalte. Ez zegoen zertan abisurik eman, baina aipatu du damua. «Zenbait pertsona sustoa hartuta eta minduta egon daitezke. Jendeak deitu ahala eta bestelako bileretan gaia atera ahala, askorekin hitz egin dugu, baina ez guztiekin. Deialdi ireki bat da, eta horrek esan nahi du onuradunik ez dagoela aldez aurretik, eta ezin genuela batzuengana joan, eta ez besteengana. Baina egia da ez dudala asmatu nola egin».\nUrtebetekoa bakarrik izango da etena, Muñozek azaldu duenez: deialdia egiteko modua aztertu nahi dute aurten, eta era ordenatuagoan antolatu hurrengo urteetarako; orain arteko deialdian, alor, zabalpen eta mota guztietako jaialdiek izan baitute eskaria egiteko aukera, berdin erakunde publikoek zein elkarte pribatuek, eta hori guztia ordenatu nahi luke Eusko Jaurlaritzak. «Ikusten genuen anabasa bat sortzen ari zitzaigula», azaldu du Muñozek. «Txukun antolatu nahi genuen deialdia, baina, aurrekontuak ikusirik, ohartu ginen ezinezkoa izango zitzaigula deialdia mantendu eta aldi berean hura ordenatzea». Alorrez alor antolatu nahi lukete etorkizuneko deialdia, azaldu duenez, eta lurraldetasuna orekatzea ere badarabilte buruan. Autofinantzaketa maila altuak ere saritu nahi dituzte, eta euskararen erabilera lehenetsi. Etorkizunean zenbait eragilerekin bi-hiru urteko hitzarmenak sinatzeko asmoa ere badute, baina, oraingoz, deialdirik ez da egingo aurten.\n25. urteurrena jarri dio zalantzan Jaurlaritzaren erabakiak Bilbaina Jazz Club elkarteari. Prest du urtebeterako kontzertu programa, baina Gorka Reino programatzaileak ez daki laguntzarik gabe urtea bukatu ahalko duten ere. «Amildegiaren ertzean geunden, eta oso egoera larrian gelditu gara», dio. «Musika Bulegoko bilkura batean eman ziguten albistearen berri Eusko Jaurlaritzako ordezkariek orain egun batzuk. Harrituta gelditu ginen han geunden guztiok: urte pila zeramatzan diru laguntza bat pikutara bidali dute inorekin hitz egin gabe eta inori kontsultatu gabe. Eta, ezer jakin gabe, sei hilabete daramatzagu ja kontzertuak antolatzen, sei hilabete!».\nAurten murrizketari murrizketa gehitu zaiola dio Reinok, eta etsita mintzo da horregatik. «Hau amaitzen ari da». Oso kritikoa da, gainera, diru publikoz bultzatzen diren jaialdi handien ereduarekin. «Kultura egiten ari direnak babestu beharrean, sare guztia suntsitzen ari dira, eta, bitartean, herrian ezer uzten ez duten jaialditzar publiko artifizialak antolatzen. Danimarka eta ongi funtzionatzen duten Europako beste herrialdeetan egiten denaren kontrakoa, alegia».\nKulturaren Euskal Kontseiluko kide da Oier Araolaza Ezpalak dantza jaialdiko antolatzailea, eta, beraz, badu harremanik Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailarekin; kazetari ere aritzen da, gainera, eta, beraz, erreparatzen die kultur politiken inguruko albisteei, eta, halere, Facebook bidez izan zuen Eusko Jaurlaritzaren erabakiaren berri. «Dantza Hirian jaialdiko zuzendariaren ohar bat irakurri nuen, deitu nion Jaurlaritzako kultur teknikariari, eta baietz esan zidan, kendu egin zituztela laguntzak». Orain hilabete egin zuten Ezpalak dantza jaialdia Iruñean eta Eibarren (Gipuzkoa), eta jaialdia egin ostean jakin du laguntza eskaerarik ere ezingo duela egin. 27.000 euro ingurukoa da jaialdiaren aurrekontu osoa, eta 2.000 edo 3.000 euroren bueltakoa izan da orain arte jaso izan duten laguntza. «Ez gaude laguntza horren menpe, baina ez dauzkagu 3.000 euro», azaldu du. «Jaialdi handiek badituzte hitzarmen zuzenak Jaurlaritzarekin, baina gurearen moduko jaialdi ertain eta txikiek, ez. Eta hori da hainbestetan aipatzen den kultur sarea: portzentaje batean erabat amateurra, eta lan eta esfortzu handi baina aurrekontu txikikoa».\nErrebotez jakin zuten Eusko Jaurlaritzaren erabakia Asparrenako Udalean ere (Araba). «Gure kultur teknikariari Arabako Foru Aldundiko teknikari batek eman zion abisua». Eusko Jaurlaritzako kultura teknikariei deitu, eta haiek, baietz, egia zela. 10.396 euro jaso zituzten iazko deialdian, eta, Txelo Auzmendi alkateak azaldu duenez, antzeko kopurua espero zuten aurten ere. Baina ez, eta kolokan utzi zuen horrek Araia-Asparrenako Umore Antzerki Jaialdiaren 23. aldia. «Aho bete hortz gelditu ginen», dio. «Udal txiki bat gara, eta, laguntza horiek gabe, ezinezkoa da jaialdiarekin aurrera segitzea».\nArriskua ikusirik, aurtengo aldiari buruz hitz egiteko eta etorkizunerako konponbide bat bilatzeko eskaria egin zion udalak Jaurlaritzari, eta diru kopuru paretsukoa jasotzea lortu dute azkenean. «Pozik gaude salbatu dugulako aurtengoa, eta eskertzekoa da hori, baina maiatza urduri pasatu dugu, eta beldurra dugu etorkizunera begira».\nEzpalak jaialdia egin ostean jakin dute antolatzaileek laguntzak bertan behera gelditu direla. EIBARKO KLUB DEPORTIBOA


25 urte kultura sortzen - Bilbo - Uriola.eus\n25 urte kultura sortzen\nuriola.eus 2022-04-29 10:39\nAretoak mende laurdena bete du eta programazio berezia prestatu du maiatz osorako. Inaugurazio-ekitaldiak eman dio hasiera urteurrenari eta Bilborocken historiaren alde egin duten 25 izen aipatu dira. Fito Cabralesek aipamen berezia jaso du.\nMende laurdena igaro da eliza barroko bat gazteentzako kultur gune bihurtu zenetik. 1997tik erreferentziazko espazioa izan da gazteentzat eta kulturaren sustapenerako. Musika ez ezik urte hauetan guztietan, zinema, antzerkia, dantza, moda, poesia errezitaldiak, ikus-entzunezkoak, konferentziak, aurkezpenak... egon dira.\nHiriko kulturaren erreferente izan den aretoa 6.500 ekitaldi baino gehiago programatu ditu eta maila handiko artistak izan ditu oholtza gainean: The Cors, Robbie Williams, Amaral... Aurtengoa urte berezia da eta horregatik zerbait berezia egin nahi izan dute. Atzo, urteurrenari hasiera emateko Juan Mari Aburto alkatea buru izan duen inaugurazio jaialdia egin zuten eta maiatz osorako programazioa aurkeztu zen.\n25 urte bete dituenez aretoak urte hauetan bertatik igaro diren 25 pertsona, entitate edo talde omendu dituzte. Bilborocken historiari egindako ekarpenarengatik goraipatu nahi izan dituzte ohiko programen programatzaileak, hala nola Femme, Freskure, Zinegoak, edota auzo-entitateak, hala nola Sarean eta Afrook de Betto Snay.\nIzen horien guztien artean Fito Cabralesek jaso du aipamen berezia. Izan ere, artista bilbotarraren hastapenak Bilborocken eman ziren. Ekitaldian ezin izan denez egon mezu bat bidali du bideo baten bidez, esker ona emanez aipamenarengatik eta Bilborocken balioa goraipatuz.\nAlkateak, zorionak eman nahi izan dizkie aipatutako artista guztiei eta eskerrak eman dizkie funtsezkoak izan direlako aretoaren arrakastan: "Bilborock-ek erakusten du zer uri-eredu nahi dugun, uri gazte eta dinamiko bat, talentuaren, sormenaren eta etorkizunaren aldeko apustua egiten duena, baina historia handiko bere iragana ahaztu gabe, Bilborock gazteendako eta kultur produkziorako sinergia-gune bat bihurtu da".\nAburtoren hitzen ostean Haizea Gómez eta Lola Guerricaechebarria jai-giroa eman zioten ekitaldiari musika-emanaldiekin. Bestalde, txalapartariak eta DJak egon ziren, Bilborocken jo izan duten taldeen binilozko diskoak jartzen. Ez zuen inork galdu izan nahi ekitaldia eta Bilborock-en kultur eta musika programazioko ohiko pertsonak izan ziren bertan, bai eta gazte kolektiboak, auzo elkarteak eta beren egunerokoan era batera edo bestera udal-areto honekin harremana duten pertsonak ere.\nEkintzaz beteriko maiatza\n25 urteak behar bezala ospatzeko Bilborockeko agenda bete dute datorren hilabeterako. Maiatzaren 7an 11:00etatik 14:00etara eta 18:30etik 23:00etara nahi duten bandek eta bakarlariek berritu duten entsegu-aretoa ikusi ahalko dute eta arratsaldeko emanaldien maratoian jo ahalko dute.\nMaiatzaren 13an 20:00etatik 22:00etara martxo eta apirileko musika-produkzio tailerreko 20 gazteek bere musika-lanen aurkezpena egingo dute. Hurrengo egunean, 14an, 2021eko DJen lehiaketako irabazleek kontzertua emango dute 20:00etatik 00:00etara.\n15ean, asteburuari amaiera emateko 17 eta 20 urte bitarteko 15 gaztek moda ekitaldi batean parte hartuko dute DJzulix eta Lin Davinchi artisten musika-emanaldiekin, kulturartekotasuna sustatzeko, bizikidetzarako eta gazteen arteko errespeturako guneak sortuz. Maiatzaren 19an 19:00etatik 22:30era bertatik igaro diren bandekin zerikusia duten bideoklip onenak proiektatuko dira Caostica kolektiboaren eskutik. Bestalde, Cherry Boppers soul-funk bandaren kontzertua egongo da.\n22a James Rom-en txanda izango da eta 13:00etatik 14:30era Etxean izeneko album berria aurkeztuko du. Hiru egun geroago, 25ean artista gazteentzako topagunea egingo da 18:00etatik 23:00etara. Hurrengo egunean Femme Bilbao programak bere lekua hartuko du. 18:00etatik 23:00etara emakume bakarlari profesional eta amateurren kontzertu-solasaldiak egingo dira.\nFreskura jarriko dio amaiera urteurreneko programazioari. Maiatzaren 27an, 20:00etatik 01:00etara musika emanaldia egingo dute tokiko bandek. Maiatzean hasiko da eta hilero-hilero ospatuko da ostiralero.


Hitzarmena berritu dute LazkaOn-ek eta Udalak. Noticias de Gipuzkoa\nHitzarmena berritu dute LazkaOn-ek eta Udalak\nHerriko ekonomia sustatzea du helburu Lazkaoko Udalaren eta merkari elkartearen akordioak\nlazkao- Lazkaoko Udalak eta Lazkaon merkataritza elkarteak aurtengo ekintzen plangintza zehaztu dute, eta iazko bidetik jarraituz, aurten ere elkarlanean aritzeko lankidetza hitzarmena berritu dute aste honetan. Elkarlan horretatik sortutako ekintzek iaz “oso harrera ona” izan zutela nabarmendu zuten ekitaldian, eta herritarrek eta merkatariek balorazio oso ona egin dutela ere agertu zuten. Hala, aurten ere herriko merkataritza sustatzen eta indartzen jarraitzeko asmoarekin berritu dute hitzarmena.\n“Lazkaoko Udalaren helburu nagusietako bat herriko ekonomia sustatzea da”, nabarmendu zuten guztiek. Dendek eta zerbitzuek udalerriaren garapenean duten garran-tzia kontuan hartuta, merkataritza eta zerbitzuen alorrean bi aldeen elkarlana bultzatu nahi du Lazkaoko Udalak. Ekonomia jarduera sustatzeaz gain, merkataritza dagoen tokian bizia dagoela kontuan izanik, harreman honen bidez herria giro-tzea ere bada helburua. Lazkao herri lasaia izan arren, bizi askokoa da, eta azken aldian agerian geratzen ari da hori antolatzen dituzten ekintza guztiekin.\nHerrian kontsumitzeak herriari berari bizia emateaz gain, bertako herritarren lanpostuei ere onura egiten die, eta hori bultzatu behar dela uste dute Udaleko eta merkataritza elkarteko kideek. Besteak beste, orain gutxi jarri zuten abian bonu txartelen kanpaina, herriko komertzioetan erosketak egitea bultzatzearen alde. Aurrera begira egingo dituzten ekintzen inguruan ere eman zituzten argibideak, eta adibidez, ondorengo kanpainak lantzea eta egitea jaso-tzen da lankidetza hitzarmen horretan: erosketa bonuak, Aisiaz gozatu Lazkaon eta Gabonetako erakusleiho lehiaketa. - M.A.


GAUR8 - Irak: �Inbaditzailearen porrotaren ostirala, ez leialtasunarena" deitu dute hilaren 30erako\n- Irak: �Inbaditzailearen porrotaren ostirala, ez leialtasunarena" deitu dute hilaren 30erako\nBagdad hiriburuko Tahrir Plazan eta Irakeko hiri guztietako plazetan abenduaren 30ean kontzentrazioak egiteko deialdia zabaldu da sare sozialen bitartez. Izan ere, teorian, egun horretan amaituko da okupazioa, estatubatuarrek beraien tropa guztiak herriratuta. Homa hemen «Al-Quds al-Arabi" egunkariak argitara emandako testua.\nHaifa Zangana - �Al-Quds al-Arabi"\nMobilizaziorako deialdia egin dutenek «inbaditzailearen porrotaren ostirala» deitzen diote abenduaren 30ekoari, ez «leialtasunaren ostirala», Gobernuan dauden politikariek bigarrena nahiago duten arren. Irakeko gizarte zibileko makina bat erakunde, ikasle elkarte, intelektual independente eta herrialdean oso ezagunak diren pertsonek bat egin dute deialdiarekin, ados baitaude okupazioaren amaiera eskatzeko ekimenarekin. Irak salbatu nahi dute, inbaditzaileak ezarritako Konstituzioak herrialdea zatitzen duelako, erlijioaren eta etniaren araberako zatiketa helburu duen politikaren bitartez. Aipagarriak dira mobilizazio hori bultzatzen duten taldeen webguneen izenak: Arabiar Iraultza Handia, Otsailaren 25eko Iraultzaren Koalizioa, Irakiar Askeen Intifada, Ez Dugu Amore Emango, Maliki Erori Zen Gaua, Al-Anbareko Gazteen Elkartea, Berehala Ospa Egin Ezazue Koalizioa... Talde horien webguneak bisitatzea gomendatzen diot irakurleari, taldeok osatzen baitute estatubatuarrek okupatutako Iraken otsailaren 25ean kalera protesta egitera irten zen herri mugimendu baketsua, hedabide nagusiek ia erabat ezkutatzen dutena.\nOrdutik ostiralero adierazi dute okupazioaren aurkako mezua. Mugimendu nekaezina dirudi, nahiz eta hedabideen arretarik erakartzea lortu ez duen. Arabiar munduko beste herrialde batzuetan askoz ere jaramon gehiago egin zaie tankera bereko manifestariei. Gainera, Irakeko bertako hedabideek zein nazioartekoek ezikusia egin diotenez, herritar asko dira elkarte sozialen protestaldi baketsu horiek ezagutzen ez dituztenak. Horiek horrela, mugimenduak babes moral sendo baten gabezia nozitzen du. Hedabideek eman ziezaioketen babes hori, nahi izanez gero.\nGose greba eta hedabideak\nArundhati Roy Indiako idazle eta ekintzaile ezagunak idatzi duenez, kasu batzuetan protesta bera bezain garrantzitsua da protesta baketsuak hedabideetan izaten duen oihartzuna. «Zer lortzen da oso urruti dagoen herriska bateko nekazariek hil arteko gose greba eginda, tankerako egoeran daudenengana eta, beraz, nekazarien alde zerbait egin dezaketen horiengana, berria iristen ez bada?», galdetzen du indiarrak, hedabideen garrantzia nabarmentzeko.\nBagdadeko Tahrir plazan eta gainontzeko hirietan ostiralero egin duten protestaldi bakoitzari manifestariek izena eman diote: «haserrearen ostirala», «duintasunaren ostirala», «askatasunaren ostirala», «aldaketaren ostirala», «okupazioaren aurkako ostirala», «atxilotu guztiak askatzearen aldeko ostirala», «Gazari Bagdadek babesa emateko ostirala» edo «askatzaileen egunsentiaren ostirala». Testuinguru horretan, abenduaren 23rako deitutako protestaldiari honako izena ipini zioten: «erregimena hankaz gora bota nahi duen herriaren ostirala».\nManifestariek etengabe errepikatzen dituzte beraien eskaerak: okupazioari amaiera eman, agintea erlijioaren arabera partzelatzearizi ez, presoak askatu, oinarrizko zerbitzuak eskaini, giza eskubideak errespetatu... «Gu makurtu, ezta pentsatu ere!». Izan ere, mugimenduaren eskakizun nagusia atzerriko soldadu guztiak herrialdetik joatea da, soldadu horiei edozein izena emanda ere: borrokarako indarrak, segurtasun indarrak, instrukzio laguntzaileak edo mertzenarioak.\nMalikiren Gobernuaren erantzuna izugarria izan da: dozenaka manifestari gazte hil ditu, milaka pertsona atxilotu eta jipoitu gero torturatzeko, eta askok heriotza nehatxuak jaso dituzte. Gainera, bere morroiak bidali ditu manifestazioak desegitera. Erregimenaren akolitoak, zarzariya deitzen ditugunak (Siriako shabbihak edo Egiptoko eta Yemengo baltayiak bezalakoak), kamioietan eramaten zituzten manifestazioetara, manifestariei eraso egitera, batez ere emakumezkoei, mobilizazioak desegin nahian.\nAbenduko lehen ostiralean, Gobernuko jaun-andreek irakiarren duintasunari eraso egin zioten indar okupatzaileei agur egiteko festa Eremu Berdean antolatuta. Joe Biden AEBetako presidenteordearen aurrean, Yalal Talabani presidente txit agurgarriak opariak eman zizkien AEBetako tropei, Irak inoiz ahaztu ez dezaten. Ematen zuen bisita turistikoa egitera etorri zirela Irakera, ez milioi bat irakiar hiltzera. AEBetako ereserkia hasi zenean, Talabani presidenteak bihotzera eraman zuen eskua.\nMaliki eta Talabani\nInbaditzaileen aurrean eskainitako hitzaldian, Talabanik eskerrak eman zizkion estatubatuar herriari. Soldaduei eskatu zien Barack Obama presidenteari eta AEBetako Kongresuari ere goraintziak emateko. Gainera, irakiarrak promes egin zuen Irakek estatubatuarrekin sinatutako akordio guztiak errespetatu egingo dituela burujabetza berreskuratu ondoren. Agintariaren arabera, Irak beti izango da AEBen lagun. Talabanik leialtasun politikoa ere eskaini zien estatubatuarrei lankidetza aro berri horri begira: «Aro horren ezaugarriak eta helburuak bi herrialdeek sinatu dugun Esparru-hitzarmen Estrategikoan finkatu dira. Bada, domumentu hori da gure arteko etorkizuneko harremanen oinarria».\nNuri Al-Malikik ezin zuen onartu Talabani baino leialtasun gutxiagoko politikaria legez agertzea. Esparru-hitzarmen Estrategikoaren bidez etorkizuneko harremanen oinarriak finkatu izanaren garrantzia nabarmendu zuen. Gaineratu zuen Irakek AEBetako instruktoreak behar dituela Irakeko Armada eratu ahal izateko. Hitz horiek oso argi uzten dute Malikik berak eta beste batzuek azken hilabeteotan askotan aipatu dituzten tropen inmunitateari eta estatubatuar instruktoreei buruzko negoziazioak gezur hutsa zirela, benetan sinatutako akordioaren ezaugarriak irakiarrei ezkutatzeko erabilitako gezurra, beraz. Dagoeneko badakigu herrialdean geratuko diren instruktoreak eta tropa guztiak AEBetako Enbaxadaren mende egongo direla eta, beraz, inmunitate diplomatikoa izango dutela.\n«Inbaditzailearen porrotaren ostirala» antolatzen ari den batzordeak herritar guztiei dei egin die mobilizazioan parte har dezaten. Gainera, tropa okupatzaileen erretretaren berri ematera etorri diren hedabide irakiar eta arabiar guztiei idatzi bat bidali die, «tropa okupatzaileen erretreta Eremu Berdeko Gobernuaren lanaren emaitza bailitzan aurkez ez dezaten», bestela, erresistentziako heroien lana ezkutatuko dutelako, herrialdea usurpatzaileengandik libratzeko asmoz, martirien odola isurita, ausarki jokatzea oso garesti ordaindu duten erresistentzia kideena, alegia.\nBatzordearen agiriak jakinarazten duenez, erretreta erabatekoa ez bada, gazteek protesta egiten jarraituko dute, soldadu iparamerikar guztiek, edozein izen emanda ere, Iraketik alde egin arte. Eransten dute erresistentziarekin jarraitzeko prest daudela, «Irakeko historiaren aro berri eta erabakigarri honetan». Batzordekideen ustez, behar-beharrezkoa da manifestariekin bat egitea eta «Inbaditzailearen porrotaren ostiraleko» mobilizazioen berri ematea, nahiz eta uste duten hedabide nagusiek ez dutela horrela egingo.\nZailtasun handienen aurrean ere animoari eutsi dioten gazteen irmotasunak eta nekaezintasunak gogora ekartzen dit soldadu okupatzaile batek 2008an bere egunkarian idatzi zuena: «Gure ibilgailuak aparkatu ahal izateko irakiar baten etxea lehertu genuen. Etxea berea zen eta betidanik bere familiarena izan zen. Leherketaren ondoren, handik egun batzuetara, metro askotara sakabanatutako adreilu puskak biltzen aritu zen gizonezko bat: adreilu eta bloke berberak erabili nahi zituen etxea berreraikitzeko».


Kalitatea eta segurtasuna - Arbisa\nGure helburu nagusi eta iraunkorren artean, honako hauek nabarmentzen dira:\nFabrikatutako produktuen segurtasuna bermatzea. Lehengaiak jasotzen direnetik bezeroari ematen zaizkion arte, eta produktuak ontziratzen eta kontrolatzen diren arte. Gure kudeaketa-kate osoa bideratzen dugu inplikatutako alde guztien gogobetetasun-maila gorena lortzeko.\nKalitatea Kudeatzeko Sistema etengabe hobetzea, hobetu beharreko arloak identifikatzea ahalbidetuko duten datuak bilduz eta aztertuz.\nEnpresaren jarduera guztietan aplikatu beharreko indarreko lege-araudia betetzea.


Uda kanpainan kirol begirale izateko izen-ematea zabalik dago, ekainaren 1a arte — Berbia\nUda kanpainan kirol begirale izateko izen-ematea zabalik dago, ekainaren 1a arte\nZerbitzu orokor eta espezifikoak berezitu dira beste urte batez\nKirol zerbitzuek antolatzen duten uda kanpainan parte hartzeko izen-ematea gaur amaitzen den arren, larunbatean ireki zen eskaintza horri aurre egiteko kirol begiraleak hautatzeko prozesua. Aldi baterako kirol begirale izan nahi dutenek ekainaren 1a arteko epea dute izena emateko.\nUda kanpainan eskaini diren kirolak oinarri hartuta zerbitzu orokorrak eta espezifikoak berezitu dira. Eskalada indoor eta patinajea kirol zerbitzu espezifikoen atalean jaso dira eta halakoetan begirale gisa aritzeko formakuntza espezifikoa edo esperientzia izatea eskatzen da. Baina orokorrean, udalak aldi baterako beteko dituen kirol begirale lanpostu hauetara aurkeztu ahal izateko, 16 urte beteta izatea, kirolarekin erlazionatutako formakuntza akademikoa izatea eta euskarari dagokionez B2 maila izatea eskatzen da. Gainera, ia ohiko bihurtu den sexu delitugileen erregistro zentraleko agiri negatiboa ere aurkeztu beharko da, gehienez ere, 3 hilabeteko aurretiaz emandako agiria.\nUdalak bere aldetik, ekainaren 28tik uztailaren 23ra arteko lan kontratua eskaintzen du. Hilabete eskaseko tarte horretan bete beharreko lanaldia, udalak ezartzen duen zerbitzuaren araberakoa izango da. Halaber, tenis, mini-tenis, patinajea, eskalada, mountain bike eta baso eskolako begiraleek 3-6 ordu bitarteko formakuntza saioa egin beharko dute uda kanpaina hasi aurreko astean. Saio horietan parte hartzea derrigorrezkoa izango da. Era berean, ekainaren 16 eta uztailaren 23an egingo diren bileretan parte hartu beharko dute; lehenean zerbitzua antolatuko da eta bigarrenean kanpainaren ebaluazioa egingo da.\nUda kanpainan kirol begirale gisa lan egiteko interesa dutenek eskaerak udaletxeko HAZ bulegoan aurkeztu behar dituzte, aurrez hitzordua eskatuta, edota erregistro elektroniko bidez ere bai. Eskaera orriarekin batera nortasun agiriaren kopia, eskatzen den ikasketa tituluaren fotokopia, eskaeran aipatzen diren meritu guztien egiaztagiriak, euskara mailaren egiaztagiriaeta sexu delitugileen erregistro zentraleko agiri negatiboa aurkeztu behar dira. Jasotzen diren eskaera guztiak baloratzerakoan formazio akademikoa, prestakuntza ikastaroak, lan-esperientzia eta Oñatin erroldatuta egotea hartuko dira kontutan.\nGaur amaitzen da, bestalde, uda kirol kanpainan parte hartu nahi duten haur eta gaztetxoen izen-ematea.


author_facet:"Euskadi. Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila" topic_facet:"Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa)" topic_facet:"Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua)" topic_facet:"Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa)" topic_facet:"Lanbide Heziketa"\nEgilea: Euskadi. Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila Proposatutako gaia: Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Proposatutako gaia: Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua) Proposatutako gaia: Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) Proposatutako gaia: Lanbide Heziketa\n1 Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 1 Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua) 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Industria-robotika (Modulua) Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) Lanbide Heziketa 1 Linea Automatizatuen Eroapena eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 1 Produkzioko Sistema Automatikoen Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema automatizatuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Nola egin Done Jakue bidea eta nola saihestu hartutako kalte zerebrala | Consumer\nDone Jakue Bidea egitea oso jarduera onuragarria izan daiteke hartutako kalte zerebrala saihesteko. Traumatismoak saihesteko gomendio nagusiak ezagutu\nEgilea: Egilea Fegadace\nHartutako kalte zerebrala duten pertsonen eta haien familien autonomia eta bizi-kalitatea hobetzea dira FEGADACEren helburu estrategikoak. Galiziako Kalte Zerebralaren Federazioak ezgaitasun hori duten 2.000 pertsona eta familia baino gehiago ordezkatzen ditu, eta ezgaitasun horren kasu berriak gertatu baino lehen kokatzen du bere jarduera-eremua; hau da, prebentzioaren arloan. Baina zer da hartutako kalte zerebrala? Lerro hauetan kontatuko dizugu, Done Jakue Bidea segurtasunez egiteko eta, horrela, ezgaitasun honen arrazoi nagusia den iktusa prebenitzeko aholkuak ere emango dizkizugu.\nZer da hartutako kalte zerebrala?\nHartutako kalte zerebrala ezgaitasun bat da, burmuinean inolako arazorik izan gabe jaio diren pertsonei eragiten zaiena. Pertsona horiek iktus bat dute bizitzan zehar, traumatismo kranioentzefaliko bat (hainbat arrazoi izan daitezke: trafiko-istripu bat, lan-istripua, kolpeak, erorketak…) edo beste gaixotasun bat (tumoreak, anoxiak edo gaixotasun metabolikoak, besteak beste, burmuineko kaltearen kausa minoritarioak dira). Ondorio horiek, iraunkor bihurtu eta kroniko bihurtzen direnean, hartutako kalte zerebrala eragiten diete.\nBeraz, itzul gaitezen FEGADACEren jarduera-eremura, begira dezagun geografikoa ere, begira diezaiogun datari, eta ulertuko dugu zergatik hasten dugun lankidetza hori Eroski Consumer-ekin, Done Jakue Bidean hartutako kalte zerebralari aurrea hartzeko. Garrantzitsuena iristea delako, baina ondo iristea, eta ibilbideaz gozatzea. Horregatik, FEGADACEk ongietorria ematen die Done Jakue Bidean bisitatzea erabakitzen duten pertsona guztiei.\nSantiago bidea segurtasunez egitea\nOporrez gozatzeko jarduera hau aukeratzea egokia da, zorionak! Aurreratu dugunez, hartutako kalte zerebralen ia %80ren atzean dago iktusa. Ezin da saihestu, baina ohitura osasungarriekin prebeni daiteke, hala nola oinez edo bizikletaz Santiagora joatea dakarren ariketarekin.\nBidea egitearen onurak\nSantiago bidea egitea ere positiboa da, arrazoi hauengatik:\nSedentarismoa saihesten duzu neurrizko ariketari esker, hala nola oinez ibiltzea edo pedalei eragitea.\nJarduera fisikoak pisu osasungarria izaten laguntzen dizu. Osa ezazu elikadura orekatuarekin!\nNaturarekiko kontaktua ere erlaxazio teknika bat da: egin itzazu estresa kontrolatzeko.\nEtapa bakoitzaren amaieran nekeak atseden hartu eta ondo lo egitea eragingo du.\nHainbat leku bisitatzea estimulu bat da, eta zure garuna esna eta aktibo mantentzen du.\nErronka intelektual txiki orok zure garuna lantzen laguntzen du: biderik onena identifikatzen, flora eta fauna behatzen, oinez ibiltzen diren beste pertsona batzuekin hizketan…\nBidea egitean kontuan hartu beharrekoak\nBaina kontuz! Jarduera fisikoak ere baditu arriskuak. Batzuetan, ibilbideari esker, ibiltariek eta motordun ibilgailuek bidea partekatu behar izaten dute, eta horrek trafiko-istripuen arriskuari buruzko alarma guztiak pizten ditu. Naturatik hurbilago dauden beste bide batzuek ustekabeetarako aukera desberdinak ematen dituzte, eta horietan ere jardun dezakegu traumatismoen arriskua murrizteko.\nSeinaleztatutako bidezidorretan barna ibiltzen da, eta, ezinezkoa bada, bazterbidetik edo galtzadatik, zuhurtasunez eta ezkerretik.\nEz ibili debekatutako lekuetan, hala nola autobideetan eta autobietan.\nTaldean bazoaz, jo ilaran. Txirrindulari-taldea bada, binakako zutabeetan ere joan zaitezkete.\nGurutzatu aurretik, begiratu beti bidearen bi aldeetara, leku seguruak aukeratu bihurguneak eta sestra-aldaketak saihesteko. Ahal baduzu, gurutzatu gaitutako lekuetatik.\nArropa eta motxiletan elementu islatzaileak ditu. Piztu argi gorria atzean eta zuria aurrean.\nAhaztu mugikorra eta entzungailuak; horiek erabiltzeak trafikotik isolatzen zaitu.\nBizikletaz bazoaz, erabili kaskoa eta bete zirkulazio-arauak, eta gogoratu beti maniobrak seinalatu behar dituzula.\nAzterketa medikoa, zure egoera fisikoa hobeto ezagutzen lagundu ondoren. Kontsultatu medikuari har dezakezun medikazioaren albo-ondorioak.\nAriketa fisiko erregularra egiteak gorputzaren tonua eta bizkortasuna mantentzen laguntzen du, arriskuak saihestuz.\nEgin geldialdiak eta atsedenaldiak, eta mantendu hidratazioa. Altxa zaitez kontuz denbora luzez atseden hartu ondoren.\nBastoiak bezalako laguntza-tresnak erabiltzen ditu. Eta zaindu erabiltzen dituzun galtzerdiak eta oinetakoak (oinari ongi eutsi behar diozu).\nEraman itzazu larrialdietako telefono-zenbakiak erraz aurkitzeko moduan.\nGozatu bideaz: egin jolas garbia eta saihestu lasterketak.\nKirolaren eta dibertsioaren balioek lehiakortasunaren gainetik egon behar dute.\nErromes egitea erabaki baduzu, gomendio hauek guztiak jarraitzea eta ondo prestatzea gomendatzen dizugu, Eroski Consumer-en Camino de Santiago atalaren laguntzarekin eta gure web orrian garuneko kalteak prebenitzeko dauden aholku guztiei jarraituz. FEGADACE bideko hainbat herritan egiten ari den erromes eta erromesentzako hitzaldien agenda ere kontsultatu ahal izango duzu. Argitu zure zalantza guztiak eta informa zaitez gure liburuxkak galizieraz, gaztelaniaz edo ingelesez jasoz.\nBide ona izan! Eta gogoratu: garrantzitsuena iristea da… ondo!\ndonejakue bide hartutako garuneko kalte ictus-eu


artikuluak | Gune ofiziala Variconis\nBarizeen arrazoiak eta etapak. Barizeak tratatzeko metodoak.\nBarizeei oin masajea behar bezala egiten diegu\nHankak nola masajea barizeak lortzeko - aholku batzuk auto-masaje teknika egokia lortzeko beheko muturreko barizeak.\nHanketan barizeak nola sendatu eta kentzeko\nArtikuluan hanketako barizeekin zer egin, puzkeriak nola kendu, terapia kontserbadorearen eta kirurgikoaren ezaugarriak, prebentzio neurriak nola ikasi jakingo duzu.\nHanketan barizeak (barizeak) zer den zehazten da. Agertzeko arrazoiak, argazkia. Barizeak eta nola tratatu faseak.


Elkarrizketak on-line - Guaixe.eus\nAlex Sardui-ri online elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-09-16 19:15\nGatibuk kontzertua eskainiko du Altsasun ostiralean. Estudioan eta zuzenekotan murgilduta dabilen arren, agendan leku bat eskaini die Guaixeko irakurleei eta Guaixeren bulegora gerturatu da ostiralean, 19:00etan, zuek bidalitako galderak erantzutera.\nGorka Ovejerori on-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-05-20 10:00\nTxirrinkak Sakana zeharkatuko du ostiralean. Abiadura Handiko Trenaren (AHT) eta azpiegitura handien kontrako errelebokako bizikleta martxa da. Antolakuntzan ari den arbazuarrak ostiralean, 10:00etan, zuek bidalitako galderak erantzun ditu.\nMaitane Intxaurragari on-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-05-13 10:00\nApirila akaberan despeditu zuen ezker abertzaleak Abian eztabaida prozesua eta emaitza larunbatean aurkeztu zuen. Berrikuntzarako oinarriak zehaztu ditu, "euskal errepublika askea irabazteko". Horren inguruko galderak erantzun berri ditu Maitane Intxaurragak.\nJon Arretxeri on-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-04-18 17:00\nJon Arretxe idazleak Toure ikertzaileren ibilerak jasotzen dituen laugarren liburua argitaratu du, Estolda jolasak. Idazleak zuen galderak astelehenean, 17:00etan, erantzun ditu.\nXabi Aldazi on-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-03-04 12:00\nKaotiko taldeak Sindicato del crimen diskoa argitaratu berri du, bederatzigarrena, eta bateria-jole etxarriarrak irakurleen galderak erantzun ditu ostiral honetan, 12:00etan guaixeko bulegotik zuzenean.\nElkarrizketa online 2016-02-23 12:00\nEAJk bere VII. batzarra Iruñean egin zuen otsailaren 13an eta 14an. Jeltzaleek hurrengo lau urteetarako lan-ildoak zehaztu eta Euskadi Buru Batzarra (EBB) berritu zuen. Nafarroako EAJko presidente den Unai Hualde Iglesias gaur asteartea, 12:00etan, www.guaixe.eus-eko irakurleen galderak erantzun ditu.\nGarbiñe Agirreri on-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2016-02-15 17:00\nELKARRIZKETA BERTAN BEHERA!\nEuskadiko anorexiaren eta bulimiaren kontrako elkarteko, Acabeko, koordinatzaile Garbiñe Agirre, gaur, 17:00etan, gurean izatekoa zen arrren, eguraldia dela medio ezin izango da GUAIXE-ra gerturatu. Milesker galderak egin dituzuen guztioi! Hurrengorako utziko ditugu.\nAngel Oiarbide On-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2015-06-18 18:00\nGure Esku Dago ekimenaren bozeramailea Guaixeko erredakzioan izan da, on-line, zuen galderak erantzuten.\nUnai Hualde Iglesias On-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2015-05-22 10:30\nAltsasuko alkate eta zinegotzi izan ondoren, Geroa Baiko Nafarroako Parlamenturako zerrendan dago Unai Hualde Iglesias.\nGuaixeko erredakzioan izan da, on-line, zuen galderak erantzuten.\nAinhoa Aznarez Igarza On-line elkarrizketa\nElkarrizketa online 2015-05-22 09:30\nPodemos-Ahal Duguko kidea Nafarroako Parlamenturako zerrendan bosgarren hautagaia da Ainhoa Aznarez Igarza. Guaixeko erredakziotik online zuen galderak erantzun ditu.