Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: 9,02 milioi euro pertsonal ikertzailearen prestakuntza eta hobekuntzarako beketarako (Gobernu Bilera 2016-07-19)\n9,02 milioi euro pertsonal ikertzailearen…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/34011/original/logoconsejo.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nGobernu Kontseiluak, Hezkuntza, Hizkuntza Polítika eta Kultura sailburuaren proposamenez, gaurko bileran onartu du 2016/2017ko ikasturtean doktorea ez den pertsonal ikertzailearen prestakuntzarako doktoretza aurreko programan beka berriak deitu eta zeudenak berritzen dituen agindua.\nAgindu honek, 9.020.835 euroko zenbateko globalean, 2016-2017ko ikasturtean doktorea ez den pertsonal ikertzailearentzako bekak finkatu eta deitzea ditu helburu (pasadan kurtsoan baino 718.705 gehiago) . Deialdiak 100 beka berria ematen ditu eta 2015/2016ko ikasturterako eman zirenak berritzen ditu. Bai eta 2017an doktoretza eskuratu dutenentzako sariak ere.\nDoktorea ez den personal ikertzailearen programa, Eusko Jaurlaritzak ikerkuntzara zuzendutako giza baliabideak bultzatzeko asmoan kokatzen da. Doktoretza aurreko programak ikertzaileen prestakuntza sustatu nahi du, doktorearen titulua lortzeko eta kalitateko ikerketa zientifikoari lotutako gaitasun eta trebetasunak eskuratzeko doktoretza-programa baten barruan, ondorengo bi azpiprograma hauen bidez:


kritiken hemeroteka » Itsasoa besarkatzeko asmotan\n« Arestin bizi da poeta | Gorrekin dantzan »\nGauzen ordena naturala / Antonio Lobo Antunes (Iñigo Roque) / Alberdania-Erein-Igela, 2013\nItsasoa besarkatzeko asmotan Karlos del Olmo / eizie.org, 2013-11-29\nAntonio Lobo Antunesen arabera, itzultzea idaztea da; idaztea beti izaten da itzultzea eta gauza horiek biak bizitza dira. Bestela ere azaltzen du: idaztea, itzultzea bezala, eldarnioa egituratu eta isiltasuna lantzean datza.\nLobo Antunesen ezaugarri nagusia introspekzioa da, idazleak bere txokorik gordeenak arakatu eta argitara atera behar dituelakoan dago eta; hortaz, haren ustez, itzulpengintzaren mamia ere horixe da: normalean helmenetik kanpo izaten ditugun sakontasun sekretuetan murgiltzea, berba bera baino aspaldikoagoak direnez gero sakontasunok. Hori lortuz gero, Lobo Antunesek dioenez, itzultzailea egilearen parean egongo da, eta itzulpena liburuaren bertsio berri bat izango da, partekatu beharreko beste testu bat. Eta horrexek eragiten du, hain suertez, jatorrizko liburu beraren bertsio on bat baino gehiago egon ahal izatea, egilearen iritziz.\nItzulpenak kulturen arteko konplizitateak lortzen dituelako iritzia du egileak, nahiz eta poesia itzultzea oso langintza zaila iruditzen zaion, egile batzuen indarra, intentzioa eta malezia itzultzea ia ezinezkotzat jotzen du eta. Poesia izan ez arren, haren irizkide bete-betekoa da Iñigo Roque itzultzailea, sarreran dioskunez, Loboren ezaugarri estilistiko nagusi batek sorturiko oztopoetako bat leuntzea erabaki duelako: “Irakurleak (…) jatorrizkoak ez dituen zenbait errazbide aurkituko dituela testuan, nagusiki puntuazioan”. Ezin jakin, dena dela, errazte ariketa hori egiteko baimenik edo iritzirik eskatu dioten idazleari. Iradokizun modura, bestalde, errazten hasita, zergatik ez egin ahalegintxo bat zenbait orri marraz halako zamatuta ez emateko, hau da, Euskaltzaindiak marrarik ez erabiltzeko aukera emaniko hitz elkartuetan marrarik ez erabiltzea, ikusita toponimo ezezagunak ugari ere ugari agertzeak marra asko ere eragiten zituela, ondorio estetiko berezi samarra sortzeraino?\nGuztiarekin ere, Iñigok beste pasarte batean dioenez, “Itzulpen hau itzulpen posibleetako bat besterik ez dela esan behar genuke (edo gogorarazi)”. Eta litekeen itzulpenetako bat delako, hain suertez, ongi etorri egin behar dio euskal irakurleak, itzultzailearen aitorpen zintzo eta apal horrek murgiltze ondradu eta sakon bat dakarrelako emaitzatzat. Emari txukuna delako, ahozkotasunaren zantzuak eskaintzeko ariketa trebea ere dakarrelako opari. Itzultzaile batentzat ere Lobo Antunes euskaratzea erregalua den modura —itzultzeko orduan ordaindu beharreko prezioa handia izan badaiteke ere—.\nLobo Antunesek sano harreman estua izaten du itzultzaile batzuekin, eta duela urte gutxi zendutako Mario Merlinoren gainean adierazi duenez, itzultzaile hark idazlearen berba bakoitzari “merezi zuen arreta delikatua” ematen zion, liburu bat ez delako ideiekin egiten, eleberrietan tramak axola ez duelako, muntaduna eleak direlako, sentsazioak haien bidez modelatzen dira eta. Eta horri dagokionez, Antunes pozik dagoke euskarazko bertsioan Iñigo Roquek eleei eginiko laztanekin.\nEgileak berak irudi baten bidez azaltzen du zer den berarentzat idaztea (itzultzea?): “Liburuak idaztea kalean botoi bat topatu eta haren bidez hura josita egondako berokia zelakoa zen berrasmatzearen antzeko zer edo zer da”. Eta alderdi horretatik, Gauzen ordena naturala liburuak ezin hobeto ordezkatzen du Lobo Antunesen unibertso literarioa: oroimena eta hitza, berbaldia gomuten bitartez egituratzen baitu. Noren oroitzak, barren? Egilearenak, jakina; pertsonaienak, zertan esanik ez… eta irakurlearenak berarenak, ezin bestela jazo…, irakurle bakoitzak bere oroimena jarri behar baitu gai eta testu zatikatuen zerbitzuan: “proposatzen dudan benetako abenturan narratzailea eta irakurlea biok biotara abiatzen dira inkontzientearen belztasunerantz, giza naturaren erroetara”. Eta horrexegatik ere, Ovidioren antzera, Antonio Lobok dioenez, idazle moduan izan lezakeen ospea gorabehera, bere liburuak hilko ez direlako ustean dago.\nEleberri koral eta polifoniko honetan, idazlariak pertsonaiei ematen die hitza, eta haiek, lehen pertsonan narratu heinean, trama ehunduz joaten dira, gertaera beraren askotariko bertsioak emanez, betiere gai berak erdigunetzat: familia, diktadura, Portugaleko koloniak, diktaduraren osteko demokraziak eragindako desilusioa, maitasun eta sexu harremanak… Eta anabasa horretatik, sinfonia oso bat lor dezake irakurleak, konpositoreak (egileak) idatzitako partiturari interpretazio (berbaren adiera gehienetan) pertsonal halako bat atxikita.\n“Den-dena jokatu zuen idazteko ekintzan, eleberri bakoitza zerabilela aurrekoa zuzentzeko, inoiz ere korrejituko ez lukeen liburuaren bila, halako pasioz non ez zuen lortzen gogoratzerik zer jazoera gertatu ziren berak liburuak ekoitzi artean”. Honela laburtzen du Antunesek berberaren bilatze literarioa liburuetako batean, eta ezin hobeto definitzen du literatur itzultzailearen eginkizuna: inoiz ere zuzenduko ez duen itzulpena bilatu eta topatzea.\nHaren beste esan bat parafrasea daiteke literatura itzultzea zen den azaltzeko: “Ez duzu idazten gura duzuna, ahal duzuna eskribitzen duzu. Lantegia da hitzetan jartzea, definizioz, hitzetara itzuli ezin dena”. Alegia: “ez duzu itzultzen gura duzuna, ahal duzuna baizik, berben bidez ordaindu behar baituzu, berez, itzulgaitza dena”.


Osotasuna eta jokabidea | Zaintzen | Servicios integrales y asistenciales\nZaintzenek Kode Etiko bat eratu du, non langile guztiei eskatzen zaizkien jarduketa- eta jokabide-jarraibideak jasotzen diren.\nJarraibide horiei jarraipena egiteko tresnatzat kanal etiko bat prestatu da Zaintzenekin harremanetan aritzen diren talde ezberdinentzat: enplegatuentzat, bezeroentzat, hornitzaileentzat, eta abarrentzat. Horren bidez, talde horiek salaketak egin edo zalantzak jakinaraz ditzakete Kode Etikoari buruz.\nNola erabili kanala? Jakinarazi nahi dena identifikatu eta arrazoia zehaztu behar dira, besterik ez. Zaintzenek konfidentzialtasuna bermatzen du, bereziki, salaketen kasuan, eta kasu bakoitzean beharrezko ekintzak hartzeko konpromisoa bere gain hartzen du.\nKanal etikoaren bitartez, edonork jakinaraz ditzake Zaintzenen gertatu diren edo gertatu ahal diren irregulartasun larriak.\nGARRANTZITSUA: Kanal horren bidez jakinarazi beharreko bidegabeko jokabideak larriak edo oso larriak izan behar dira.\nZer dira irregulartasun larriak edo bidegabeko jokabideak?\nBidegabeko jokabidetzat, larritzat edo oso larritzat, jotzen dira, aurreko paragrafoarekin bat eginez, eta adibide hutsak ematearren, ondorengo hauek:\nFuntzionario publikoak erostea edo haiei eskaintza edo proposamen desegokiak egitea.\nEnpresen, hornitzaileen, azpikontraten eta administrazio publikoaren arteko ustelkeria.\nDirua edo kapitalak zuritzea.\nOsasun publikoaren aurkako ekintzak.\nPrezioak aldatzea lehiaketa publikoetan.\nIzan kontuan kanal hori EZ dela zerbitzuaren kexak edo erreklamazioak egiteko kanala. Horiei, aitzitik, Harremanetarako orrialdean edo dagozkion ordezkaritzetan emango zaie behar duten arreta.\nNola aurkeztu ahal dut bidegabeko jokabidearen jakinarazpena edo salaketa?\nSalaketa aurkezteko, enpresak helbide elektroniko bat eskaintzen dio jakinarazleari: canaletico@zaintzen.eus, zeinaren bitartez, Kode Etikoarekin lotutako ez-betetze larriak jakinarazi edo zalantzak argitu ahal dituen.\nEdonork izango du aukera bidegabeko jokabideen berri emateko, honako baldintzei jarraikiz:\nSalatzailea identifikatzea (izen-abizenak).\nSalatutako egitateak, pertsona edo taldea.\nEgiazko argudio edo froga zuzenak, salaketari funts ematen diotena.\nSalaketa jasoko du horretarako ezarri den organoak. Horrek aztertuko du, eta, ondoren, hura arintzeko behar diren neurriak hartuko ditu, eta, hala badagokio, eskumena duten agintaritzen esku jarriko du.\nZure laguntza funtsezkoa da bidegabeko jokabide larriak edo oso larriak antzemateko enpresaren barruan, baita, oro har, gizarteari eragiten diotenak ere. Eskerrak ematen dizkizugu aldez aurretik zure laguntzagatik.


Batzordeak hileko arau-hauste batzuk hartzen ditu - EU Reporter\n26 irailaren On, Europako Batzordeak bere hileroko urratzeak pakete hartuko ditu. Erabaki horiek estaltzeko estatu kide guztiak eta Batasunaren politikak gehien eta bilatzen EBko legea betearazteko, Europa osoan, bai herritarrei eta enpresei interesa ere.\nBadira hiru etapa: iragarki formal gutuna, argudio eta referral Justizia Auzitegiari.\nreferral bakoitzean eta prozedurari buruzko Memo batean aipamenak guztiak eta arrazoitua iritziak, IPak partida on Memo integrala egongo da egunean Rapid\ndu arau-hauste prozedura orokor On, klikatu hemen.\nGai erlazionatuak:Artikuluan 258hileroko urratzeak paketeEBFTrenEuropako Batasunaren Funtzionamenduari buruzko\n#EuropeanUnion: EB 2015 ere - Europar Batasunaren jarduerei buruzko txostena General argitaratuko\n#Antitrust: Batzordearen helburua duen iritzia edukiontzi liner itsasontzi enpresak eskaintzen dituen konpromisoak\nLehiaren Defentsarako: Batzordeak lehiaketa erregimen berezien indarraldia hedatzen forrua bidalketa-partzuergoak apirilaren 2020 arte


Asteroide batean bi ibilgailu jarri ditu Japoniako espazio-agentziak - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Albisteak » Asteroide batean bi ibilgailu jarri ditu Japoniako espazio-agentziak\n2018/09/25 332. zenbakia\nAsteroide batean bi ibilgailu jarri ditu Japoniako espazio-agentziak\nMINERVA-II1A ibilgailuak irailaren 22an hartutako irudian Ryugu asteroidearen gainazala ikusten da, ezkerrean. Irudia lauso dago, jauzi egitean ari zen bitartean aterata dagoelako. Arg. JAXA\nIrailaren 21ean, JAXA Japoniako espazio-agentziaren Hayabusa2 espazio-ontziak MINERVA-II1 ibilgailu-parea askatu zuen, Ryugu asteroidetik 55 metrora. Hasieran haien seinalea galdu bazuten ere, hurrengo egunean baieztatu zuten bi ibilgailuek ongi hartu zutela lur. Asteroide batean ibilgailuak jartzen diren lehen aldia da.\nMINERVA-II1 askatzen ari den bitartean hartutako irudia. Hayabusa2 espazio-ontziaren itzala ikusten da, Ryugu asteroidean. Arg. JAXA\nJAXAtik jakinarazi dutenez, bi ibilgailuak egoera onean daude, irudiak eta datuak bidaltzen ari dira, eta asteroidean zehar mugitzen ere bai. Jauziak eginez mugitzen dira, nagusiki, MINERVA-II 1A eta 1B; jauziek 15 minutu irauten dute, grabitate-indarra oso txikia baita.\nAsteroidearen irudiak hartzeaz gain, gainazaleko tenperatura neurtzen dute ibilgailuek. Eta misioa ez da hor bukatuko. Hurrengo urtean Hayabusa2 espazio-ontziak beste bi zunda askatu eta asteroidean jartzea dute aurreikusita, eta, ondoren, Hayabusa2-k berak asteroidearen gainazaleko lagin bat hartu eta Lurrera ekartzea.


GHETTHAren pendulu elastikoa\nGuk asmatutako salto hau pendulu moduko gomasaltoa bezala defini daiteke, edo material elastikoa erabiliz egindako zubisaltoa bezala, hau da goma bidezko salto pendular modura.\nZubisaltoa valsa baldin bada eta gomasaltoa rock&roll, hau rock&roll akrobatikoa izango litzateke. Senti zaitez kometa tornado baten erdian. Baina, gure salto monitoreek ohi duten moduan, seguritate neurri guztiak bikoiztuta (ala hirukoiztuta) eta materialik hoberenekin: 2 zangouhal, soinuhala, eta zeuri egokitutako gomarik onenekin.\nGomasaltoak azken urtetan izan duen aurrerakuntzarik nabarmenena izan da hau, gomaz salto egiten duten %0,3 inguruk elastikoarekin tupust egin eta min hartzearen arriskua erabat deusezten duelako. Asmatzen eta ikertzen jarraitzen dugu!


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Etxebizitza Sailak Etxebizitza Publikoaren Kudeaketa eta Diseinua Masterra bultzatu du Euskal Herriko Unibertsitatean\nEtxebizitza Sailak Etxebizitza Publikoaren…\n\nEtxebizitza Sailak Etxebizitza Publikoaren Kudeaketa eta Diseinua Masterra bultzatu du Euskal Herriko Unibertsitatean Iturria: Irekia\n\narriola_master_vivienda_publica0.jpg Iturria: Irekia\n\nFoto_grupo_Master_Vivienda.jpg Iturria: Irekia\nGaur goizean aurkeztu dute Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatearen Etxebizitza Publikoaren Kudeaketa eta Diseinua Masterra. Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak sustatuta, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren laguntza du. Master horren xedea da Babes Publikoko Etxebizitzen erronka berriei erantzungo dieten teknikari kualifikatuak prestatzea: behar sozialak, politikak eta araudia ezagutzetik irtenbide arkitektoniko berriak diseinatzera eta gauzatzera edo lehendik daudenetan esku hartzera. Aurkezpenean honako hauek hartu dute parte: Iñaki Arriola, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitzako sailburuak; Patxi Juaristi, Euskal Herriko Unibertsitateko Bizkaiko Campuseko errektoreordeak; Juan José Arrizabalaga, Euskal Herriko Unibertsitateko Arkitektura Goi Eskola Teknikoko zuzendariak; eta, Matxalen Acasuso, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren dekanoak.\nIñaki Arriolak, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitzako sailburuak, master horren garrantzia azpimarratu du ekitaldian; “ izan ere, etxebizitza publikora berariaz bideratutako lehena da, hau da, behar handiena duten gizarte sektoreetara bideratutakoa". Arriolak adierazi du bizitzeko oinarrizko baldintza dela etxebizitza duina eta egokia izatea, edozein egoeratan. Halaber, gogorarazi du zenbait unetan are garrantzitsuagoa dela. “Oso modu dramatikoan antzeman genuen 2008ko atzeraldi handiarekin, eta berriro egiaztatu ahal izan dugu haren garrantzia Covid-19aren krisialdian. Esperientzia horiek eta etor daitezkeen beste batzuei aurrea hartzeak eraikitzen ari garen etxebizitza eredua berrikustera garamatzate”.\nJuan José Arrizabalagak, Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko Arkitektura Goi Eskola Teknikoko zuzendariak, azpimarratu du beharrezkoak dela etxebizitza publikoaren kudeaketan eta diseinuan adituak prestatzea, “aniztasun eta eskaera sozialaren agertoki berriei erantzun jasangarria emango diotenak”. Horrez gain, aipatu du egokia dela irakaskuntza programa hori ematea “bizitzen ari garen ezohiko egoerak eraman gaituen hausnarketarekin bat etorriz”. Era berean, azpimarratu du UPV/EHUko ikertzaileak, administrazioko teknikariak eta etxebizitza publikoaren kudeaketan eta diseinuan adituak diren profesionalak izango direla irakasleak.\nBestalde, Matxalen Acasusok, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialeko dekanoak, aipatu du “etxebizitzaren (gertaera arkitektoniko eta aktibo sozial gisa) hausnarketa integrala egiteko beharra agerian uzten duen mugarria dela”. Txalotu egiten du Eusko Jaurlaritzak eta Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateak eman duten aurrerapausoa, azpimarratu egiten baitu beharrezkoa dela etxebizitzaren erronka errealaren aurrean ezagutza eta sentsibilizazioa izatea, hau da, pertsonen bizimodua hobetzea. “Euskadiko babes publikoko etxebizitzen erabiltzaileek merezi dute administrazio publikoak, akademiak eta profesionalek elkarren ondoan lan egitea, gure lurraldeko egoitza parkea hobetzeko. Lehendik dauden etxebizitzak eguneratu egin behar dira lehenbailehen eta garapen berriek aldendu egin behar dute hedatze estrategietatik. Asko dago ikasteko eta asko ikertzeko. Ezinbestekoa da etxebizitza publikoaren diseinua eta kudeaketa bikainak izatea ahalbidetuko duten inguruneak sortzea. Acasusok espero du master horrek lagundu egingo duela Euskadiko etxebizitzen kalitatearen babesa eta sustapena sendotzen, horixe baita etxebizitza batean benetan zer den garrantzitsua dakiten erabiltzaileek behar dutena.\nUniversidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatearen Etxebizitza Publikoaren Kudeaketa eta Diseinua berezko Masterra Etxebizitza Publikoaren kudeaketaren eta diseinuaren arloan esperientzia duten edo titulua (Zuzenbidea, Ekonomia Zientziak, Zientzia Politikoak, Arkitektura Teknikoa, Ingeniaritza…) atera berri duten profesionalei dago zuzenduta. Graduondoko hori bi aditu ikastarok osatzen dute eta modu independentean egin daitezke: Etxebizitza Publikoaren Politika eta Kudeaketan Aditua ikastaroa eta Etxebizitza Publikoaren Diseinu Aurreratuan Aditua ikastaroa. Adituaren bi tituluak lortutakoan (400 irakaskuntza ordu), masterrarena eskura daiteke, Master Amaierako Lana egin ostean. Lan horri 200 ordu eskaini behar zaizkio. Era berean, praktikak egin ahal izango dira, enpresen eskaintzen arabera. Graduondoko horrek barne hartzen ditu saio telematikoak (% 25) eta aurrez aurreko saioak Bilbon (% 65), Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren egoitzan eta UPV/EHUren Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoan (% 10).\nDiseñar el bueno, bonito y barato y eficiente no caro de mantener y con poco riesgo o ninguno si pudiera ser casos especiales, en caso de desgracia\nintervencion_arriola_master... behera kargatu (5 MB)\narriola_etxebizitza_garrant... behera kargatu (300 KB)\narriola_master_eu.mp3 behera kargatu (300 KB)\narriola_etxebizitza_garrant... 30 MB\narriola_master_eu.mp4 30 MB\nrecursos_arriola_master_viv... 60 MB\narriola_master_vivienda_pub... 300 KB (jpg)\nFoto_grupo_Master_Vivienda.jpg 2 MB (jpg)\nPatxi Juaristi, Euskal Herriko Unibertsitateko Bizkaiko Campuseko errektoreordea; Juan José Arrizabalaga, Arkitektura Goi Eskola Teknikoko zuzendaria; Matxalen Acasuso, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoko dekanoa\nEuskadi Lagunkoiak ‘Etxebizitza lagunkoierako gida’ argitaratu du eta, hartan, bizitzan zehar egon daitezkeen beharretara egokitzeko aholkuak jaso dira\nEraikuntzaren Kalitatea Kontrolatzeko Laborategiak urtean mila saiakuntza baino gehiago egiten ditu, etxebizitzen efizientzia energetikoa eta bizigarritasuna eta eraikuntzako materialen eraginkortasuna hobetzeko


Etapa 3: Polia de la Tercia - Pajares\nHelbidea: Beheko kalea\nEtapari buruzko informazioa 3: Polia de la Tercia - Pajares\nErromes orok egin nahi lukeen etapa. La Tusa kantuan 1.572 metrotara iristen den zeharbide handi bat, Los Romeros arrokatsuaren aurretik dagoena, non San Salbador gurutzea karenatuta dagoen. Trotxa jaitsi eta gero mendi-lepo bateraino igotzen da, eta han Arbasy eta Pajares gaina elkartzen dira. Leonen eta Asturiasen arteko banalerro berean, Ubiña mendigunearen panoramikak, hala ere, garai bateko erromesen artean are gehiago jasotzen zuen. Indarrak bildu ondoren, bidea pago eta gorostien frogagirira abiatu da, atzerapenik gabe, abegitsu batek erakarrita.\n0 km. Teria mendia(Aterpetxea. Landetxea)\nHerriaren behealdera jaitsi, Posada ondotik igarota. Errepidera iristean, ezkerretara jarraituko dugu, Rodiezmo ibaia zeharkatuz, Bernesgaren ibaiadarra. Laster eskuineko bazterbidetik abiatuko gara, Cuatro Valleseko oholtzaren jarraibideei jarraituz. Puntu horretatik aurrera, hain definiturik ez dauden mendietako zati bat izanik, distantzian gidatu behar dugu, honako gezi, oholtxo edo limoi-piruleta kontrolatuz.\nLehen larreek eremu arrokatsuagoetara eramaten dituzte, eta pasabide estuagoak dituzte. Peña Cháncara ezkerretara utzita, Bideak Los Eros lepora inguratzen du, Los Romeros mendateraino igotzeko, eta han San Salbador gurutzea altxatzen da (km 2,8). Gurutzeak 250 kilo pisatzen ditu, eta Jose Antonio Cuñarro “Ender” eta 2012ko irailaren 22an 8 lagun jarri zituen. Oraindik ere 120 metroko desnibela gainditu beharko dugu Tusa kantoiraino, San Salbador Bideko kotarik altuenera (3,7 km).\nIparraldean, ibarraren hondoan, Busdongo dago, Amancio Ortegaren jaioterria eta bere ogi apartagatik ospetsua. Hala ere, ez gara herrira joango, baizik eta mendi-hegal hori diagonalean behera egingo dugu, baso-pista garbian (4,3 km). Bertan ezkerretara hartu eta 54 zenbakiko gasbidearen adierazleraino igotzen da. Puntu horretatik, Arbasek Santa Maria kolegiata ikusten du (5,1 km).\nTxiletarren eta brañen artean egurrera erortzen gara, izen bereko erreka zeharkatuz (6,1 km). Jarraian, pistatik beste mendi-lepo bat igotzen dugu, Las Caballetas errekak zeharkatutako beste vallejo batera jaisteko, homonimo ohiaren ondoan (Km 7,1). Handik 200 metro ingurura, eskuinetik, bide gurpildunena utzi eta trotxa bat jarraitzen dugu. Arbaso del Puerto berera doa, bertara posizio batetik iritsi eta, lehenago, Bernesga ibaia zeharkatuz. Kontuz N-630 errepidera irtetean! .\n8,2 km. Portuko arbasak\nHerri hori, gaur egun Quico mesoia itxi eta gero zerbitzurik gabe, kolegiata erromanikoaren babesean hazi zen (giltzak Casimiro bentan jaso daitezke, Pajares gainean). 1116an, Fruela Kondeak tenpluaren ondoan erromesentzako ostatu bat eraikitzeko agindu zuen. Donejakue bideetako beste ospitale batzuetan bezala (Ibañeta, O Cebreiro eta Montouto, adibidez), ibiltariak hemen zeuden, paraje, laguntza eta babesleku horien erdian. Egun horretan, N-630 errepidetik jarraitu behar da Pajaresko goiko aldera, eta, azken zatian, aparkaleku batetik joan.\n9,5 km. Pajares Benta(Egun obrengatik ITXITA dagoen taberna-jatetxea)\nKontuz! Gure bidea eskuinetara desbideratzen da portua koroatu aurretik, Casimiro salmentaren atzean. Ez da errepidetik jaitsi behar! Oharra: ez du kentzen, gailurretik, Ubiña mendigunearen panoramika harrigarria, begiratokitik, 2.000 metroko altueratik gorako 60 gailur dituena.\nMerezitako atsedena prestatzen ari da etaparen azken zatirako. Salmentaren atzeko aldean, portilla bat pasa eta Violina parajera igo gara. Bertan, San Salbador Bideko lehen mugarria dago. Alanbrea pasa eta, lur asturarrean, N-630 errepidera jaitsi, goi-tentsioko lineako “arrullo”-aren azpian (10,5 km). Espainia zeharkatu eta bertatik abiatzen den bidea hartu: 300 metrotara, ibilbidea bitan banatzen da: frontea, Pajares herria, aterpetxea, eta ezkerretara San Miguel del Río (Pajaresetik pasatu gabe) (Km 10,8).\nAurrerantz abiatu ginen, Pajareserantz. Piruleten arrastoaren ondoren, txotx eta retamoen ohe trinko baten gainean, geroago pago eta gorostietako baso ikusgarri batean sartzen dira (Km-11,2). Pagadiaren atzean argi batera atera eta beherantz jarraitzen dugu, lurrezko pista batera iritsi arte. Pista hori eskuinetara jarraitzen dugu (11,9 km). 1,2 kilometroz zeharkatu eta ezkerretik utzi, eta beste pista batera jaitsi, zuzenean herriraino. Pajaresera La Campa auzotik sartuko gara, hilerriaren ondoan. Marisa maitagarria ezagutuko dugun erromesen aterpetxea beheko kalean dago, elizatik 100 metrora.\n14,7 km. Lastoak(Aterpetxea. Taberna logelekin)\n344 metroko desnibela La Tusa kantuan:\nLa Tusa kantura igotzeak atzoko eta Las Forjadas arteko desnibela dakar, baina ez da hain nabarmena distantzia handiagoa dagoelako. Gainerako etapek ez dute ahalegin handirik eskatzen. Beste kantu batek 37,5 kilometro egitea ekarriko luke La Robla eta Pajaresen artean, edo Buizatik ateratzea egun bakar batean.\nEz da inola ere gomendatzen egun hori elurrarekin egitea. Gauden tokian, Espainia osoko elur-lodierarik handienak metatzen dira, eta dagoeneko zenbait erromes erreskatatu behar izan dira.\nKontuz! Bidea eskuinetara desbideratzen da Pajaresko portua goratu aurretik, Casimiro salmentaren atzeko aldetik justu. Ez jaitsi N-630 errepidetik, seinale ofizialak ikusten dituzuen arren!\nEl Mirador de Pajares taberna-ostatua logelak ditu bainugelarekin 20 eurotan. Garrantzitsua da bazkaltzea edo afaltzea, menua prestatzeko!\nPajareko Ostatuak banakako gelak (26 euro), logela bikoitzak (50 euro) eta hirukoitzak (63 euro) eskaintzen ditu. Gosaria barne. Telefonoa: 600330 241 http://www.posadapapjares.com/\nEtaparen profila 3: Polia de la Tercia - Pajares -(e)koXXX Etapak


Zazpiak. Agata doi-doia iratzartu zen. Telefonoak jo zuen. Nor zegoen, bada, hain berantetsia? Jauzi borobil batez ohetik erori zen, oin hutsak lur hotzean pausatzen zituela. Zolarekiko ukimenak ikara hazi zion gorputz osoan. Zanpa-zanpa zebilen etxean zehar, urrutizkinaren txirrina oihar:\n— Bai, bai, heldu naizela!\nMakina beltzaren besagia altxatu bezain laster Louiseren ahotsa antzeman zuen:\n— Goiztiarra zara? Zer duzu?\n— Egun on maitea. Ez dukezu engoitik ahantzi datorren igandean Arbidera autoz laguntzen nauzula?\n— Ez. Ez dut ahanztekoa ere. Gorriz idatzia dut ene agendan, badezpada. Zortzietan abiatzen gara beraz?\n— Nahi duzun tenorean, eni berdin zait; gauez, ez dut lorik egiten. Errazu, Agata, postara behar nuke arratsalde honetan: jinen zara enekin?\n— Lanean nizateke, baina bihar bai, zergatik ez.\n— Ongi, badakizu gero whiski ttilika bat hurrupatuko dugu gure ohiko ostatuan.\n— Baiki. Deituko zaitut bazkalondoan.\n— Hitza hitz —xuxurlatu zuen Louisek adio eta eskerrik gabe, telefonoa pausatzen zuela.\nLaster, nehor ez zelako bip-bip seinaleek Agataren belarria oihartzun metalikoz bete zuten.\nIrratia martxan jarri zuen. Mintzo zela, lursagar bat martzilikatzen ari zela zirudien berriketariaren ahots gordinak, munduko azken berriak herrokatzen zituen: Angeluko abere hiltegi industriala suaz erre zen gauean, Poliziako ikerlarien arabera istripuzko gertakaria zitekeen, baina ez zuten pista bakar bat baztertzen, Iraken oraino lau atentatu pairatu zituen amerikar interbentzio armadak, Frantzia iparraldean bi haur kiskaldu ziren eta tokiko informazio sailean, Batera plataformak beti Sarkozy ministroaren bisitaren aiduru zegoela bere ekintzak desobedentzia zibilaren ildoan plantatzea deliberatu zuen biltzar nagusi batean, Miskandi lantegia sekulakoz hertsiko zen arra-hartzailerik ez baitzen, eta bukatzeko, kiroletan, Aviron Bayonnais eta Mauleko SAM ospetsuko rugbi talde biek atzo galtzekoak ez ziren partidak irabazi zituzten kanpoan: bakoitza bere multzoaren buru zegoen. Politika, soziala eta kirola, lekuan lekukoa eta nazioartekoa.\nAldaketarik ez: mundua bere zurrungan! Hargatik aurkezleak ez zuen Agatak lurrean harrapaturiko ETAren azken agiria komentatu: borroka armatuari buruzko hausnarketa zeritzonean irakurtzen zen Euskadi Ta Askatasunak ez du(ela) inoiz inoren aurka egiten «ezberdin pentsatzeagatik» baizik eta Herriaren eskubide ukapenaren arduradun nagusi eta zanpaketa diseinatu, sustatu eta bermatu dutenen kontra! Agiria bururatzean betiko leloa jazartzen zen: borroka armatuak eskatzen duen konpromisoak borroka molde hau zapalkuntzaren aurkako erresistentzia goreneko agerpen bihurtzen du. Hogeita hamar urte bazen bizia Euskadirentzat emateraino borrokatzen ez ziren euskaldunak apalesten zirela, sekula ez zen aski, nehoiz ez zen asko, hil behar zen bizitzeko, apurrak ahurretan zenbatzen ziren eta joan daitezela deabruetan hara marmaratuz, bezperan karrikan eskuratu papera purtzilikatu zuen Agatak zikin-ontzira botatzeko.\nDutxara joan aitzin Agatak irratia eho eta KD irakurgailua piztu zuen, ilunak iluna ausikari, Michel Portalen Minneapolis albumeko jazz ahaireak hegaldaraziz. Louiseren deia gogoan zeukan halaber, istant batez Solitude zatiaren lehen notak aditu zirela. Oroitzen zen nolako haserrealdia jasaten zuen Agatak, jadanik hirurogeita hamar urteak alegeraki gaindituak zituen Louise andere xaharra, Luixa bihurtzen zuenean.\n— Zenbatetan erran behar dizut, ni Louise naizela.\n— Bai. Barkatu.\n— Kasu egizu otoi.\n— Eginen dut.\nOndorioz Agataren ezpainetarik isurtzen ziren euskarazko hitzen erdian, zutoin altxatzen zen erdarazko Louise enfatiko hura. Louiserentzat laidoa zen Luixa; izena ihes zihoakiola iruditzen zitzaion, baina gehienetan kontuz ibiltzen zen neska, anderea hain baitzen minbera.\nAgatak izenak pentsagai zituen; alabaina, lankide bat bazuen Thérèse deitua izatea eskatzen zuena atsolutoki, gehienei eskapatzen zitzaion Tehexaren ordez. Orduan, soakoan beldurra eta lotsa irakurtzen zitzaion, bere jatorria, nekazari eta jende xehe jatorria, hain zuzen, ezabatu nahi bailuan. Larru-zulo sakonetarik iraizten zen hizkuntzaren, lurraldearen eta etorri sozialaren gutxiestea. Besterik ez jakin eta erdara, gazta mozteko gai ez litzatekeen labana herdoildu soinuaz erabili arren, Tehexak lankide gazteagoak beren artean euskaraz aditzean, arraroa zen alaina, haien ingurumenarekiko errespetu falta handia salatzen zuen goraki, aztal puntutxak zoladura zementatuan klaskaraziz.\nAgata denentzat Agata baizik ez zen, ona, isila, soila eta isiltasunean arrazoilaria. Makurrez lagunak Luixa edo Tehexa deitzean, Agatak imajinatzen zuen nekeziaz troxatu haurtzaro triste eta hitsa jazartzen zitzaiela, bestela izen batek ez zuelako horrelako erranahi ezkorrik. Beharbada, eskolako lehen egunetik haste, errientsa larderiatsuak Louise edo Thérèse izendatu zituenean jende sentitu ziren. Biak funtsean hainbat urtez Euskal Herritik kanpo bizitu ziren, boterea, errespetua eta ohorea oparitzen zieten beren nortasun berria baino ez baitzen onartzen.\nLouise atzeman zuen Baionako Zelai liburu-denda orain hertsian Greziara abiatzeko gida bat erosi nahian zebilela. Milaren artean ez zekien zein hauta. Gida praktiko sinplea ala argazkiz ederreztatua hartuko zuen kalkulatzen zihoala emazte batek kuskatu zuen. Inguratu zen neska:\n— Ez da zerik. Hor zinena?\n— Bada, hor naiz...\nAgatak jada ikusezin bilakatua zelako bere irudipen sekretua gordean atxiki zuen, lañoki ihardetsiz. Alabaina, karrikan eta dendetan, ezer, itzal zehargi edo paper uherra bailitzan jotzen zuten jendeek. Segitu zuen:\n— Liburu anitz bada hemen eta ez dakit zein aukera.\n— Bidaiaz joan nahi duzu? —galdatu zion andere adinduak.\n— Bai, datorren udan. Greziara.\n— Ni ere joan nindaike, baina ez naiz atrebitzen. Ez da gozo bakarrik bizitzea...\nEle-hustasuna hedatu zen bien artean. Segur aski bataren eta bestearen zintzurretik antsiaren borobilak hantzen suma zitezkeen. Emazteak mututasuna hautsi zuen:\n— Louise naiz. Arbiden sortua.\n— Baia? Ni Otsabidekoa nuzu.\n— Auzo gara beraz?\nOrdaintzera lehiatu ziren. Jean D'Ormessonen azken nobela zeraman besapean eta Agatak routard gidaren edizio egokitua. Louisek kanpoan, Agatak zeraman liburutegiko poltsaren izkina zurian bere telefono zenbakia idatzi zion. Jarraitu zuen:\n— Beharbada tea edatera gonbidatzen ahal zaitut? Denbora baduzu?\n— Arren, goazen Patxienera...\nBegi ninikak bozkarioz hanpatzen zitzaizkion. Louise emazte mehe eta txikia zen. Zaintsua. Elekaria. Patxienera zihoazela, bakardadearen oinarriez galdezka hasi zen Agata. Bi urte zaharreko kezkak ez zion kaskoa libre uzten eta galdegaia jaukitzen zitzaion, Louiserekin tea hurrupatzen edo whiskia zurrutatzen zuen oroz: bakardadea ez zen beti min eta bakarturiko jendeak jende ziren oraino, ez uste komunak zioen eran eriak edo arazodunak. Agatak ordea ez zizkion emazteari bere arrangurak azaltzen, laguntzea eskatzen zion arren Louisek berak bizitzarekiko xehetasunak ez baitzituen aise askatzen.\n— Frantsesa erakasten ibili naiz, eskola libroetan.\n— Eta gaurkoan erretretan zara menturaz...\n— Aspertzen naiz. Astean bietan, gazte edo helduei kurtso partikularrak ematen dizkiet.\n— Eder da zuk egiten duzun eran pentsamendua harrotzen, lantzen eta inarrosten segitzea...\nAgataren ikusmoldea artekatzen zen noiztenka solasaldiaren mugetan, neuronak bihurdikatzen zizkion galderaren asaltoa ekiditen saiatzen zela:\n— Baina zertarako zaude bakarrik?\nEskatzen ez zena.\nAgatak bazekien zergatik bakarrik zegoen. Laster ezkonduko zitzaion Jessica ahizpa ez bezala, gorputz eta aurpegieraz arras itsusia zen. Zangoz laburra. Lodia. Bularralderik ez eta ipurdi sobera zuen. Amodioa harekin egin eta hainbat gizonek azpimarratu zioten argi eta ankerki bere itsustasuna. Alabaina eta ondikotz sedukzio ahalmena ez zuela altxor eransten zuen negarra begian. Irriz lehertzen zen batzuetan! Iruditzen zitzaion hobeko zuela sortzean berean hil izan balitz, anaia hilorteginaren pare. Nehork ez zion maitasunik aitortu. Ez etxekoek, ez amanteek, are gutxiago laneko kolegek. Baztertua sentitzen zen, eta leku guztietarik ebaslearen plantan partitzen zen. Gau batentzat balio zuen, baina ez bizi osorako. Polita ez izateaz gain, herabea zen: ez zuen deus erraten. Hargatik, jende arrunt bezain zoriontsuek bezala pentsatu, bizi, ekin, etxea eta familia eraiki nahiko zuen. Baina ezin. Madarikatua zen.\nAgataren ikerketatik landa argi zen ez zela itsustasuna Louiseren bakardadearen arrazoia. Alderantziz. Gaztetan ponpoxa eta arina izana baitzen segur, urteek larruan zimur ugari udalatu zizkioten arren: Zerengatik ziren jendeak hain bakar eskatzen zuen Agatak karrikatik ibiltzen zenean.\nGarbitzen ez ziren eskaleak, zikin eta urrinez likits, harrapatzen zituen. Puskila nahasien gainean kuxkur zeuden, lur hotzean pausatutako musika partizioak alegia irakurriz, flauta edo gitarra jotzen. Kastela adineko herritarra hasi berria zen amoinakan. Usain txarra zuen, goraki hizketan zebilen, garagardo zein ardo botilak eskuan. Eguberrirako argiztatu denden espaloietan esertzen ziren, zakurrak ferekatuz, euro bat otoika. Neskak, noiztenka euroa alkoholez gogortu txapelaren barnera erortzera uzten zuen.\nAgataren beste itzal barkaezina onezia zen. Mugarik gabekoa. Denborarekin eta Louiseren oharrak zirela kausaz, bere tirria xoxoaz ahalketzera heldua zen: onezia, barne-ahultasun eta norberarekiko errespetu falta larriaren marka zen, lehiakor, handi eta aberats garatzekoa zen gizarte gatazkatsu honetan. Louise ez zen onetarik: ez zuen nehoiz ez zentima bat doan emanen. Ez zen etxekalte ari izan, ez eta ariko.\n— Sobera ona zara Agata.\n— Aski du lan egitea horrek.\n— Ez da lanik.\n— Ez du laneko gogorik.\nBazterrak larrutzen zituen irri sarkastiko metaliko bat libratu zuen. Agatak orduan bazekien melenga bat baino ez zela. Gisakoa edo bihotz onekoa zela erraten ziotenean, zoriontsu jartzeko partez, tristatzen zen, iluntzen, berriro jendetasun normalaren duintasunerako maila huts egin bailuan. Ez zuena Agatak sekula ulertuko, eta hori zion Louisek mailukatzen, mundua ez zela bakezko laino, baizik eta borrokak, jeloskeriak bereziki, eta nahikeriak zizelkatu jendeen arteko guda etengabea? Onezia sendatu beharreko eritasun nagusia zen. Agatak gaiztoa izan nahiko zuen batzuetan, ausartu, laido egileei bortizki ihardetsi, bere burua defendatu zuzengabe ere, inori arrazoirik ez eman, bizi hots!\nLanera zihoanean Louise so eta agurrik gabe ondotik pasatzen zitzaion. Herra kolkoan sumendi pizten nabaritzen zuen, emaztearen zerbitzurako zegoela konturatzen zenean. Baina Pannecau zubitik iragatean, goizaldeko ibai azaleko brumak ez zirela oraino barreiatuak, haurtzaroan hor izebarekin barazkiak saltzen nola egoten zen oroitzean amiñi bat lasaitzen zitzaion gogoa. Hedoi zehargien artetik antzinako jendakien siluetak jardunean itxuratzen zituen eta ukitua zen. Ilunpe trinkoen orduetan, lauretan jaikitzen ziren eta gosaldu gabe, hegiak agerian zeuzkan kamioira igotzen. Garraiogailuaren atzealdean ttottotzen ziren haurrak tomate, ilar leka, porru eta lur-sagar kaxen erdian, haiek ere saltzekoak bailiran. Ikaragarri hotz zen. Euria jausi ahala. Baionako Bar du Marché delakoan txokolatesne beroa hurrupatzen zuten, kruasanekin, salgaien gibelean zubira plantatzera joan aurretik. Kruasanak zer gerta ere zubitik uretara botatzen zituzten: haur salbai haiek ez zuten sekula horrelakorik jan.\nZenbait mende geroago lanerako argi-urratze uherretan aspaldian Otsabidetik partitu herritarren bat ezagutzen zuen. Solasa ehuten zuten:\n— Ez ote zara zeraneko zera?\n— Bai, Maianaren alaba gehiena.\n— Zera beraz... Eta zertan duzue aita?\n— Osagarri gorabehera zenbaitekin, baina ontsa.\n— Badakizu harekin nintzela eskolan! Hura zen abila! Zertifikata airez aire eraman zuen! Zeranean denak izugarri abilak ziren... Hala zarete zuek ere?\n— Ahal duguna egiten dugu...\nJadanik zerako zera izendatzen zuen herkideari umilki ihardesten zion, presa zeukala gehituz. Zera goraintziak etxera-ka ari zitzaion. Antzinako itzal eta ingumen ordez, isiltasuna hedatzen zen gero zubi gain konkorrean.\nNeu eta ni haren arteko liskarrean Agata ez zen inoiz garaile. Berrogei urte berrikitan beteagatik, jendartearen misterioa ez zezakeen urra. Bakardadearen arrazoiak bilatzeari ekiten zion tematsu eta Pannecau zubiko uherrak horrekin lotura zehatz bat bazuela susmatzen zuen. Louise halaber mututasun katetua zen, salbu Agataren premia zeukanean. Hitz egiteko. Edo zerbitzatua izateko ordu erdi baino gehiago aiduru egon behar zen postara zuzentzeko adibidez. Han, herroka beltzean zegoenean, nehork ez ulertzeko maneran, jendea eta langile funtzionario auher haiek kritikatzen zituen euskaraz. Ageri zen alta ez zutela aise burutzerik egiten, indarrak biderkatu arren. Hargatik Louise pika bezain elekari zebilen. Bakardadearen labanak mintzairaren pleguak zauritzen zizkion, nabarmenago demagun ilargi-bete bezperetan: ingurukoak Louise erratera derrigortzen zituen, baina emaztea Arbideko euskara laxoan mintzo zen, solasak erdarazko hitzez perlatuz.\nHiruzpalau hamarkada Paris aldeko lizeo pribatuetan irakasle higatu arren, etxeko hitza piztia kontrolagaitzaren pare eskapatzen zitzaion, eta bere elasturiaz damutzen zen, zikinkeria, bekatua, medikuntzak berak senda ez zezakeen gaixotasun fisiologikoa bailitzan. Bat-batean zerabilen adiztegiaz ohartu eta publikoa lekukotzat hartuz, erdarara pasatzen zen, euskaraz erranak sakonki itzuliz. Agatak herrikoa baliatzen zuenean, Louise asaldatzen zitzaion:\n— Kasu egizu euskaraz ari zarenean, edo petxero edo hiltzailetzat joko zaituzte.\n— Ene mintzaira da. Eta dakidanez ez dut oraino nehor hil.\nAgatak apalki arrapostu egiten zion, Louisek jasan zezakeen Arbideko euskalki tinkoa ahalik hurbilena marmaratzen saiatuz. Andere xaharrak ez zeukan euskara komunikatzeko, baina euskaldun frankoren moduan, ohiko komunikazio sareetarik baztertzeko, nork bere eleen zurunbiloaren klandestinitatean gorde eta gerizatzeko. Euskaraz hitz egiteak Agatak bezperan lurrean bildu erakunde armatuaren agiriaren antz handia zeukan: ezkutuko borroka zen, auzoa(k) ez ulertzeko adiztegia, etzidamurako eskakizuna eta bizirako sakrifizio erraldoiak eskatzen zituena. Ofizialtasunaren argia errebindikatzen zen noski, baina zurubia hain zut paratua zen, non aurrerapauso bakoitza ezin eta debalde zirudien.\nHizkuntza atsegingarria behintzat ez zen. Louisek erdara aldiz baliatzen zuen plazer hanpurus, Agataren aieruko herritar arruntekiko jakintza-lezea azpatzeko: ikastearen ondorioz eliteko kidea bilakatua zen. Eta hitzen mediozko urrako kultural hori izan zitekeen, Louiseren bakartasunaren oinarrietarik bat. Funtsean, argi zegoen Agatarentzat eta agian horregatik zeraman hain soilki Louiseren laguntzaile lana, emaztea ez zen inorekin harremanetan jartzen ahal, euskaraz kabalegia eta frantsesez jantziegia sentitzen zelako.\nIgande batez Otsabidera zihoala, Arbideko bere sortetxean utzi zuen Agatak Louise. Andere ponpoxaren agerpenen arabera, Goikotxea baserri aberats eta ederra zela imajinatua zuen neskak, baina ez zen horrela. Alderantziz. Elizaren ekialdean kokatzen zen, herri osoari bere pobrezia erakusten ziola. Loiroa lohiz emokatua zen eta begimen zeukanez, barrukia oraino iratze eta otez ihaurria, lehenagoko moldean. Adinean hara joandako Louiseren anaia, besoak papoan gurutze, ezkaratzeko bortan azaldu zen:\n— Zato, kafea hartuko duzu.\n— Ez. Ez dut astirik. Otsabiden igurikatzen naute bazkariteko.\n— Sarri orduan!\nGizonak irri zaparrada ozena airarazi zuen, Louise hapa-hapa hurbiltzen zitzaiolarik, andre zaharkituaz, ardiak jetzi berri zituen semeaz eta garrasika biltzen ziren arra-haur saldoaz setiatua ematen zuela. Aziendak bordatik marrakaz entzuten ziren, saihetsean urdeak kurrinkaz eta haizea marrumaz mendi muinoetan behera lerratzen.\nIzugarriko aldea zegoen, Agataren irudiko, Louisek eskaini nahi zuen sozialki heldu itxuraren eta sortetxearen egoeraren artean. Milenario bat demagun. Baina etxea etxe zen edozein kukusotegi izanik ere: koinatak kozinatu salda beroa hurrupatuko zuen, Goikotxeko mahastiak oparitu ardo mikatzetik edanen eta ilobekin eskolako lanak, batez ere frantsesezko ariketak, landuko zituen. Badakizu, erraten zion Agatari, bere ekimenaren justifikatzeko, ohartzeke ere euskaraz ari den ingurumen batean dauden haurrek zailtasun ikaragarriak dituztela frantsesari uztartu behar zaizkionean, frantsesa ez baita nolanahikako mintzaira: ez zuen arra-haurren bilakaera linguistiko handikapatua begiko.\nIgande hartan, Otsabidetik Arbiderako bide biluziko lautada gorakoian, zuhaitz iharrak tankaz inarrosaraziz hegaldatzen ziren hogei bat sai, zeru gris hotzean jostatzen miretsi zituen Agatak eta harrapakari erraldoien dantza zabalari beha zegoela, Louiseren eta bakardadearen oinarrien bilatzeak sortzen zizkion burutazioak ahantzi zituen. Hori zen preseski desiratzen zuena: espantu eta harrotasunik gabeko naturaren elementu soil bat izatea, harria, hegaztiak, belarra edo axolarik gabe zeruan bazebilen euriz kargatutako hedoi bat. Ipar aire karroinduak bizi-haztu isiltasun bat.\nOtsabideko kermezan Agatak anitz hitz egin eta asko edan zuen. Arbideko mugan zegoen Katzotegiko Dorotearekin harilkatu zituen eleak. Louiseren bila joatekoa zela erran ziolarik, honek eskatu zion:\n— Nor da Louise hori? Ez dut ezagutzen.\n— Goikotxeko nagusi xaharraren arreba. Louise bai, erakaslea, gaur egun Baionan erretretan dagoena.\nDorotea trufaz hantzen ari zen:\n— Mailuxa, dudarik ezin!\n— Ez du nahi Mailuxa edo Luixa izenda dezadan!\nIpurdi mazelak esku ahur oparoaz banbatuz segitu zuen herritarrak:\n— Hauxe anderea! Urguilu eta izpiritu gogortasun handia du. Uztaritzen sartu zuten serora eskoletan. Orduz geroztik ez dugu biziki ikusi hemen gaindi. Hamasei urte zituela Pierra Puttu bere kusiak bortxatu zuen. Puttuko nagusi zaharrak beste ezteirik espero zuen eta komentura igorri zuten, apezaren baimenarekin. Ukan zuen haurra, sortu eta aste baten buruan, Baionako jende ospetsu batzuei eman zitzaiela jakin zen. Lehenago hola egiten baitzen bekatuaren umeekin! Abila zen eta ikasketak eginarazi zizkioten. Parisera joan zen irakasle. Hara, orain, erraten didazunez, Baionan bizi da?\n— Bai. Neke da harekin ibiltzea, baina hala ere badu ukitzen nauen alde bat. Beharbada hobe ulertzen dut orain Louiseren urguilu balios bezain zozoa...\n— Arren, Agata zoaz: ez utzi anderea mutxitzera!\nIrri karkaila lizun batek kermezarako betetzen zen JACko gela inarrosi zuen. Agata autora lehiatu zen. Aipatu behar zituena Louiserekin Doroteak xuxurlatuak oro? Emaitzak berekiko atxikitzea erabaki zuen, jada hein bat estimuan zeukan Louiseren adiskidantza ez galtzeko.\nIlunpea zilar eta autoa setiatuz, euria ausarki ari zen. Louisek eguna kontatzen zion: salda, herriko azken berriak, elizara eta hilerrirako itzulinoa, arra-iloben frantses ariketak, anaiaren ziatika, koinataren flebita eta amaginarrebaren fibroma. Dendariak eta amak ahapeka zerrendaturiko adinaren zedarri ilun ziren hiru eritasunak gogoratzean, Agatak barre-gutizia zeukan baina ez zen askatu. Emazteari, ordu lausoak hedatu zitzaizkion, haustura, harridura edo etsidurarik pairatu gabe. Gai batetik bestera hegaldatzen zen: urte hartan etsaminetako egitarauetan zegoen Godoten aiduru antzerkia ikasleekin nola aztertzen zuen esplikatzen zion:\n— Ez da erraza hemezortzi udaberriko haurrotz mukizu horiei testuaren funtsaren konpreniaraztea.\n— Antzerkia zuzenean begiratu behar lukete. Segur naiz bizi osorako memorian iltzatuko litzaizkiekeela Vladimir eta Estragonen pertsonaiak. Desertu erdiko lilura salbagarriak bailiran.\n— Poeta zara Agata: hori ere ez da on zuretzat.\n— Naski ez...\n— Ikusia duzu zuk? —galdatu zion Louisek.\n— Bai, duela aspaldi Parisen eta Godoten ondotik kasik jarraian Partida azkena. Ez ditut ahanztekoak. Eta Racineren Fedra halaber Dominique Blanc-ekin.\n— Ez zen emanaldirik hoberena ene irudiko.\n— Nonbaitik ere...\nAgatak pikua milikatu zuen berekiko. Beti berdin zen Louiserekin, Agatak erran, miretsi edo aipatuak gutxiesteko ohitura zeukalako. Hitz huts geratu zen neska. Louise aldiz, euriaren pare zen, mintzatzetik ezin geldi. Agatak arratsaldean Otsabideko kermezan ikasiak ezpainen harresietan kolpeka susmatzen zituen. Baina ez zion zekiena jakinaraziko. Bizidunen munduarekin zeukan hari bakarra ez zuen horrela apurtuko. Dorotearengana berriz itzuliko zen Agata eta segur aski ezagun zeduzkakeen Louiseren bizitza sexualarekiko xehetasunak eskatuko zizkion, ikusteko ea berari ere gustatzen zitzaizkion aldizkari eta film pornografikoak andere xaharrak maite zituen: hala bailitzan, zerbait bazuketen elkarrekin partekatzeko, tea eta whiski ttilikaz aparte. Kokin-aireak harrotu zion burumuin desolatua eta bitxiki begiratu zion:\n— Hara, Baionan gara!\nLouise urtu zen gauean. Euriak karrika zolak distirarazten zituen eta hiriko argiek ilunpean gidatzen ohitutako Agata beraztu zuten. Su gorri batean geldirik zegoela erran zuen goraki: Louisek bizia huts egin dudala irizten badu, zer egingo dut bada? Bost axola, bakarrik nago, anitzetan sufritzen, baina pentsatzeko eta irakurtzeko astiaz gozatzen; egia da hargatik gaztaroan baldin eta den-mendreneko txalo edo bultzada eduki izan banu, orain nagoen baino urrunago heltzen ahalko nintzela. Nora helduko ordea? Kolorez aldatu zen semaforoa eta auto ilararen abiadura berdinean galdu zen.\nLouisek baiki erreusitua zuela, aspertzen zen arren, osagarri maila hein batean baliatzen zen xahartasunaz, adiskideak hautatzen zituen, ahalaz emazte jeloskorrekin ezkondu adineko gizon jakintsuak; maite zuen espantuka aritzea, zelako andere hura senarrari kexatzen zitzaiola Louise harekin hain usu mintzo kukuxkatzen zuelako! Berak azpatu bizitzako alorretan, nehoiz desbideratu gabe, trinko ibiltzea segurtatzen zion izpiritu gogortasun ikaragarria zeukan. Zorroztasun haren hegiek noiztenka Agata larranzten zuten ezpata finaren moldean. Itsasoan eratorrian higatzen zen ontzi txepelaren kapitain flakua irudi zuen: Baionako jende ohoretsu haiei emateko iradoki zioten umea eskas zuena?\nAgata dudaz iltzatua zen; izua zer zen ez zekien ordea. Louisek alderantziz ez zuen obratzen zein deklaratzen zuenaz zalantzarik nehoiz, izu ikaragarria ordea irakur zitekeen haren ekintza eta gogoetetan. Larderiatsu ziharduen, ez erortzeko, malkotan ez hausteko, pairatzen zuen bakardadeaz ez damutzeko eta egoera deitoratzen zueneko ostatu zokoetan biltzen zirenean, solasa auhen bilakatzen zitzaion:\n— Ene ametsa New Yorkera joatea lizateke.\n— Airekoa har eta zazpi orenen buruan Central Parken zirateke.\n— Bakarrik? —kolokatu zuen minberaki.\n— Zeren ez? Louise, ez da ezer gertatzen bakoitz zabiltzanean. A bai, bidaia eta hoteletako gelak karioagoak direla. Bakardadearen altxorra horrela gaztigatzen bailitzan!\n— Badakizu arauz ez dela gauza ederra; arinki kontsideratzen duzun bakartasuna bekatu da, Jainkoak gizona eta emaztea sortu baitzituen elkarrekin bizitzeko.\n— Agian bai... Baina bizia ez da eredu horretan baizik finkatzen.\n— Eta amodioan ez baldin bada zertan bada?\n— Ez dakit gaizoa! Ez dugu eskapurik...\nAgatak hasperen bat libratu zuen. Berak jada ezagutzen zuen New York: dorre biki ohien hirira itzuliko zen noizbait. Urteak ba omen ziren Louise ez zela Baionatik kantitu. Bakartasuna gohain eta saldoak apalets zeuzkan. Geldotasunaren aztaparretan harrapatua zen, lotsaren lotsaz. Louiseren batela tenpesta erdian hinki-hanka bazebilela ohartzean, jendez betetzen ari zen tabernako zerbitzariari neskak bi whiski gehiago manatu zizkion: marinel zaharrak azken porturaino nabigatzen laguntzeko sosegu zen altxagarria.\nHandik denbora labur barne, Pannecau zubi lainotsuaren gainetik lerratzean lanera joateko larunbat goizetan ardura kausitu zuen zerako zera trinkili-trankala hurbiltzen, txapela buruan trebes eta eskuak merkatuan erosi fruta eta baratzekiz astundu zakuz tiran. Elkarren parera heltzen ziren, besarkatzen eta agurtzen, bederazko zereginetara lehiatzeko. Louiseren aztarnarik ez zuen aurkitzen orduan, nehon. Zirudien plazatik desagertu zela arras. Itsuarena ere ez zuen egiten. Falta zen.\nAgatak kasko-zokoko zinema gelako pantaila zurbaila ireki zuen eta betiko filma berriz pasatu: noizbait ohartu gabetarik, bere ele batek edo besteak emazte panpoxa kolpatu zuketen, ez zekien zein hitzek, jendeak hain ziren minbera partikulazki latz eta kitzikagarri ziren uneotan, nehor ez zen libreki mintzo, gizartea gaitzikorra zen, ohikoan baino gehiago erraten zenari kasu egin behar zitzaion. Agatak zernahi entzun zezakeen, baina kontuz: lagun protsimoa sensiblea zen, Louiseren gisako emazte larderiatsuak eta beren izaeraz ideia berezia zutenak batez ere. Beraien istorioa dilindan zegoen, ilundurak galdera eta erantzunak motz! Ostatuaren ate aitzinetik pasatzean, onezia zozoaren hondotik, Agatak doluak zeuzkan itzal.\nHilabeteak ahitu ziren eta Agatak, tristura sakona gainditurik, gutxienez solaskide izaera eskertzen zion Louise memoriaren selauruan kokatu eta laster ahantzi zuen. Hiria mugatzen zuen muino aldeko etxeetan bizi zelako eri imajinatu zuen: ez zen gehiago erdialdera oinez jaisten ahal. Erraza zen itxuratzea hura zen urguilutsuak ez zuela alde txarretik ikertua izan nahiko, makila eskuan, karriketan ttoko-ttoko ibilki. Beste aldetik, Agatarekiko eztabaiden ingurua egina bide zuen, neskaren jakitatearen zedarrietara heldua zen eta ez zukeen ezer berririk ikasiko New York hogei urte zuela oporretan egona zenarengandik. Bai, hori zen, zioen etsitzear, Agatak lagunen, adiskideen eta kide soilen hagitz aspertzeko ahalmen izugarria zeukan. Isiltasuna bezainbat onezia hats bahi eta betegarri suerta zitekeen. Louiserekin kontrestan, Agata zen jendetasunaren aberrazioa bakarrik bizitzeko egokiago zen: on dagiola behintzat! Zerbitzu arruntak eskaintzearen estakuruz garatu zen Louiserekiko nagusi-esklabu harreman horrek ziraueno sufritzen zuen, erran gabe nondik. Joko faltsua baitzen.\nUrte hartan eguberri-kari elur egin zuen. Baionako zubiak oro zuriz apaindu ziren. Jendetza iluna berandu arte opariak erosten ibili zen. Haien artean, eskaleak besoak tente, eguberri-kariko manaren parte bat lurrean pausatu bunetetara eroriko zitzaiela amets. Errumaniatik etorri musika jole hirukoteak tzigane aireak eskaintzen zituen, beste batek ondoko karrika kantoian bouzoukiz alegeratu soinu sotilak eta denen gainetik, zurrunbilo elkor, hiriko animazio taldeak aurretik grabatutako 40 Top-eko kantak isurtzen ziren.\nEta hara non, soa norabide zehatzik gabe inguruan barreiatzen zitzaiola, Orbe-ko gizon-arropa denda batean Louise begimendu zuen, bi emazte eta gizon baten konpainian. Laurak saltegiaren ikurra zekarten zakuz zamatuak ziren. Agatak laster egin zuen, aspaldiko ustezko adiskidearengana heltzeko. Taldea aurrean bazihoakion zanpa-zanpa; urratsa emendatu zuen eta emaztearen saihetsera iritsi zenean erran zion:\n— Louise, arren, eguberri on!\n— Ez dut denborarik egun...\nAldamenean zeukan neska gazte ederrak eta irudiz honen senargaiak buruz baieztatu zuten Louiseren oharra. Agata ahoa bete hortz geratu zen. Begiak begietara egon ziren bi segundoetan ere ez zirudien Louisek egiazki Agata susmatu zuenik. Arrotz bilakatuak ziren, harrigarriki eta ez zen deus larririk sekula gertatu haien artean.\n— Ez dut denborarik. Lanpetua nago gaurkoan...\nAgatak egur hiro ukaldia kokotsean jaso zuen: denbora eskasa betikotasunaren itxuraz loriostu adiskidantza-harien hausteko baliatzen zen aitzakia logikoa zena? Louisek estakuru berdina ilkitzen zion. Histura bulta jasan zuen Agatak.\n— Zer pasatzen da?\n— Ezer ez! Utz nezan bakean Agata!\nNegar zorian zegoen Agata.\nLouise desagertzearen ondotik, gauza bi gogoan txertatuko zituen, urre-pikor: lehenik, norbaitek bakartasuna pairatzen duelarik, izerdi-min darion auhenari serioski behatu behar zaiola eta bigarrenik, mundua oihan basatia denez, lehoi edo leopardo jeinua bereganatzea komeniko zaiola, berekiko bakartasunaren bozkarioaren defendatzeko eta luzaroan gerizatzeko.\n— Horretan ez daukat zorionerako eskakizun mikorik.\nBereber ari zen, gauaren erdian, karrika zeharkatzen zuela.


Errotaberriko lanen bigarren fasea martxan da - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nZarauzko Hitza 2018-10-22 11:09\nErrotaberriko Kontzertazio batzordeak bigarren faseko obrak esleitu ditu jada; Altuna y Uria – Lurkide UTEak gauzatuko ditu lanak, 3.895.915'24 euroko aurrekontuarekin eta 16 hilabeteko epean, azaroan hasita. Helburua Errotaberri eta Aritzbataldeko herri-gunea lotzea da, horretarako autobidearen gainean dagoen pasabidea erabiliz. Frantzeskoako kutxa berritzea, Aitza auzoarekin lotunea egitea eta T itxurako bidegurutzea egitea ere jasotzen dute lanek.\nPasa den ekainean sinatu zuten hitzarmena Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Zarauzko Udalak, aldundiak Frantzesbidea deritzan atalari dagozkion lanak partzialki finantzatu ditzan. Bere eskumenekoak diren arloetako kapituluetan, guztira 1.243.026'59 euroko ekarpena egingo du aldundiak. Xabier Txurruka Zarauzko alkatearen arabera, "Gipuzkoako Foru Aldundiak lan hauen finantzatzean parte hartuko du, badakitelako obra hau klabea dela Zarauzko mugikortasunerako eta etorkizun ekonomikorako".\nTxurrukak adierazi duenez, aldundiarekin lortutako finantzatze akordio honek Frantzeskua zubitik poligonorako sarbidea eraikitzea ahalbideratuko du, "enpresa berriak Zarauzko industria gunean kokatu ahal izateko ezinbestekoa izango dena. Hainbat enpresek Zarautzera etortzeko interesa erakutsi dute jada, eta hori da benetan garrantzitsua". Proiektu honek "industria jarduera handitzea eta garatzea" ahalbidetuko duela ere nabarmendu du.\nBestalde, 2016ko urtarrilean, alkateak eta URA Uraren Euskal Agentziak lan hitzarmena sinatu zuten, Iñurritza eta Olaa ibaiertzak berreskuratzeko eta Errotaberriko eremuan uholdegarritasunari irtenbidea emateko. Txurrukaren arabera, "Errotaberriko industrialdeari behin betiko bultzada emateko eta herria zeharkatzen duten bi ibaiertzak berreskuratu eta beraien ingurumen baldintzak eta hidraulikoak hobetzeko funtsezko helburua da hitzarmenean jasotzen dena".\nOnintza Lete Arrieta 2018 eka 29 Zarautz\nUdalak udazkenean adjudikatu nahi ditu lanak, eta 16 hilabeteko epean egingo dituzte. Helburua da Errotaberrira eta Abendañora doazen ibilga...


Udalak aisialdiko begiraleen lan poltsaren hautaketa prozesua martxan du - Altsasu - Guaixe.eus\nUdalak aisialdiko begiraleen lan poltsaren hautaketa prozesua martxan du\nGuaixe 2021-04-06 11:31\nGaurtik apirilaren 23ko 14:00ak arte aurkeztu daitezke proposamenak, Altsasuko udaletxean aurrez aurre, posta-zerbitzuaren bidez edo Udalaren Egoitza Elektronikoaren bidez, erregistro elektronikoan.\nAltsasuko Udalak hautaketa prozesu baten bidez, aisialdiko eta aisialdiko begiraleen eta zuzendaritzarako kontratazioetarako zerrenda bat eginen du. Zerrenda horrek bi urteko indarraldia izango du: 2021eko garagarrilaren 1etik 2023ko maiatzaren 31era. Zerrendan sartzeko hainbat baldintza bete beharko dira. Batetik, 18 urte beteak izatea, gutxienez eskola graduatua izatea, curriculuma aurkeztu aurretik Nafarroako Enplegu Zerbitzuan izena emanda egotea eta sexu-deliturik egin ez izanaren ziurtagiria aurkeztea, baita, prestakuntzari buruzko ziurtagiriak ere.\nAltsasuko udaletxean bertan, postaz edo erregistro elektronikoaren bidez aurkeztu behar den dokumentazioa da: www.altsasu.eus webgunean dagoen balorazioa txostena ordenagailuz bete eta harremanetarako e-posta bat jartzea eta Curriculum Vitaea eta dokumentu horretan jasotako merituak egiaztatzen dituzten dokumentu guztien originalak edo fotokopiak aurkeztu beharko dira. Interesdunek berek aurkeztu beharko dituzte fotokopiak, bulegoan fotokopiarik eginen ez baita.\nUdalak jakinarazi duenez, praktikak eta boluntario-jarduerak egiteagatik ez da punturik emanen, beraz, ez da halakorik aurkeztu beharko. Lanean emandako garaiak egiaztatzen dituzten dokumentuetan argi agertu beharko dute honakoak: kontratua egin duen enpresa, lanpostua, izandako kategoria eta lan egindako lanaldia . Honekin batera lan bizitzaren ziurtagiria ere aurkeztu behar da.\nPrestakuntza merituak egiaztatzeko aurkezten diren dokumentuetan honako hauek agertu beharko dute: zentroaren izena, egindako ikastaroa eta horren iraupena (orduak) baita akabera data ere. Instantziak aurkezteko epea baino lehenago aurkezten ez diren esperientzia zein prestakuntzan merituak ez dira kontuan hartuko.\nJakina, izangaiak C1, EGArik edo euskarako baliokiderik ez badu, euskarako proba egin beharko du. Probaren eguna eta ordua pertsonari jakinaraziko zaio sms eta udaleko webgunearen bitartez, baina maiatzaren 3tik 7ra izanen da. Altsasuko Udalak behin-behineko zerrendak, bere webgunean argitaratuko ditu maiatzaren 19an. Alegazioak aurkezteko epea aipatu eguneko 12:00etan zabalduko da eta maiatzaren 24ko 14:00ak arte egonen da zabalik. Alegazioak udaletxean aurrez aurre edo erregistro elektronikoaren bidez aurkeztu daitezke. Behin betiko zerrendak udalaren webgunean argitaratuko dira maiatzaren 31n.


Txertaketa irregularrak EAEn: EAJk erabateko babesa adierazi dio Sagarduiri\nOrtuzarren esanetan, EAJren zuzendaritzak ezin du bere kabuz jardun Basurtuko eta Santa Mariako zuzendari ohien aurka, baina ez dute kargu gehiagorik izango.\nAndoni Ortuzar. EFEren atxiboko irudia.\nAndoni Ortuzar EAJren EBBko presidenteak bere alderdiaren babes osoa adierazi dio Gotzone Sagardui Osasun sailburuari. Txertakera prozesuan EAEn izan diren irregulartasunen aurrean sailburuak "gardentasun osoz" jokatu duela azpimarratu du, eta oposizioari "sorgin ehiza batean" ez sartzeko eskatu dio.\nEduardo Maiz eta Jose Luis Sabas Basurtuko eta Santa Marinako ospitaleetako zuzendari gerenteen dimisioekin nahikoa dela esan ostean (biak EAJko militanteak ziren, eta protokoloari muzin eginez txertoa jarri zuten), salaketarik izan ezean jeltzaleen zuzendaritzak ezin duela euren aurka ofizioz jardun esan du EBBko presidenteak. Dena dela, kargu publiko gehiago ez dituztela izango ziurtatu du.\nOnda Vascan egindako elkarrizketa batean, Ortuzarrek esan du Sagarduik atzo Legebiltzarrean emandako azalpenak, "onak" izan zirela, eta, gainera, "gordinak", izan ere, dena zehatz mehatz kontatu zuen. "Seguruenik, kontatu zituen gauza asko ez kontatzea gustatuko litzaioke, baina ez du beste biderik izan, eta % 100a kontatu du", gaineratu du.\nBuruzagi jeltzaleak ez dio "txertaketa irregularren egoerari gordintasun izpirik" kendu nahi izan, "akats larria" izan delako, "jokabide desegokiak eta onartezinak izan direlako. Jokaera horiek bateraezinak dira kargu publikoekin", esan du.\n"Hori argi dago, eta uste dut Lehendakariak oso ondo adierazi zuela lehengoan; hau da, gertatutakoaren aurrean pena eta amorrua sentitu zituela. Ez diogu larritasunik kentzen egoerari, eta azkar eta eredugarri jokatu dela uste dut. Hortik aurrera, etorkinera begiratu behar dugu. Oposizioak ezin du gai honekin geldirik egon", gaineratu du.\n"Eta horretan utzi behar da. Ezin dugu sorgin ehiza abiatu. Uste dut politika ez dela pandemiaren aurrean maila ematen ari, eta onartzen dut, gainera, oro har, ez dugula eman dagokigun maila, baina ezin duguna egin da, hatzaren eta ilargiaren metaforan bezala, hatzari begira egon. Ilargiari begiratu behar diogu. Arazo handi bat dugu esku artean, eta ezin dugu ika-mikan aritu", esan du.\nTxertoa hartu duten sindikalistak ere izan ditu ahotan Ortuzarrek. Bere esanetan, "erraza" izango luke orain Santa Marinako ospitalean txertoa hartu zuten sindikalistekin "sartzea", baina ez du egingo. "Erakunde bakoitzak jakin beharko du zer egin behar duen", adierazi du.\nElkarrekin Podemos-IUk Sagarduiren dimisioa eskatu du\nMiren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramaileak "albo batera egiteko" eta dimititzeko eskatu dio Gotzone Sagardui Osasun sailburuari. "Erantzukizuna bere gain hartzeko eta albo batera egiteko garaia da", azpimarratu du.\n"Printzipioz" Sagarduik berak hartu beharreko erabakia dela esan du, baina, osterantzean, Iñigo Urkullu lehendakariak berak kargugabetu beharko lukeela gaineratu du.\nSalatu duenez, Osasun sailburuak ez du karguan jarraitzeko beharrezkoa den "indarrik" eta "sinesgarritasunik".\nEusko Legebiltzarraren atarian kazetariei egindako adierazpenetan azaldu duenez, Sagarduik asteazken honetan emandako azalpenek ez dute auzia argitzeko balio izan. Are gehiago, Osasun sailburuaren eta Jose Luis Sabasen bertsioak kontrajarriak direla nabarmendu du.


Eoloren aurka - GARA\nMarkel IRIZAR | Radio Shack taldeko txirrindularia\nEtxetik kanpo astebete pasa eta gero, neure zutabea idazteari ekin diot, berriz ere etxeko lasaitasunetik. Egia esan, etxetik 5.000 kilometrora beste lasterketa batean izateak eta jet lag-ak ekartzen dituen ajeak tarteko, Vueltatik deskonektatuta izan naiz.\nBaina berriz ere hemen gara, eta, hortaz, Vueltako azken aste honetako kontuak idazteko prest natorkizue. Euskal txirrindularientzat izugarri ona izan da aurtengo itzuli hau, Igor Antonen erorikoaren arantzatxoa utzi digun arren. Bost etapa garaipenekin bete dute euskal txirrindulariek garaipenen zakua, sailkapen orokorra irabazi ahal izanaren sentsazioak pena puntu bat utzi badigu ere.\nErlojupeko saioa aztertu aurretik, Coto Belloko maldetan ikusi genuen ikuskizunari buruzko zertxobait aipatu nahi dut. Txetxu Rubiera Gaina izeneko maldetan gora, Euskaltel Euskadiko txirrindulariek izugarrizko erakustaldia eman zuten. Askotan, taldeburua falta denean taldea «umezurtz» gelditzen dela aipatu ohi dugu, baina laranjazko mutilek, estrategia bikain bat baliatuta, lan aparta eginda, omendu zituzten eroritako Egoi eta Igor.\nSaralegi, Perurena, Barriola edo Bengoetxea bezalako izenekin erlazionatu ohi izan dugu betidanik Leitza, baina, oraingoan, txirrindulari batek eman dizkigu herria goi mailako kirolariekin lotzen jarraitzeko arrazoiak: Mikel Nievek. Gazteleraz «elurra» esan nahi duen abizena izan arren, elurtuta baino izoztuta utzi zituen bere arerioak Coto Belloko maldetan gora, eta, bide batez, itzuli honetako berri pozgarrienetarikoa eman zigun.\nMaldetan gora, igotzaileek izaten dute abantaila txirrindulari astunekiko grabitate indarraren aurkako lehian. Aldiz, Eoloren aurkako borrokan, hau da, haizearen aurkako lehian, galtzaile irten ohi dira normalean igotzaileak.\nGaurkoan, Nibali zen faboritoa hasiera-hasieratik. Hala ere, oso momentu txarrean izan duen zulatu batek, itzulia irabazteko aukerak zapuztu dizkio ia-ia. Aldiz, azkenean, amaiezinak ziren zuzenguneak baliatuta, Puritori denbora asko sartu ahal izan dio haizearen aurkako lehian; hala, Puritok itzulia irabazteko zituen aukera guztiak galdu ditu. Ikusitakoak ikusita, argi dut sailkapen orokorra Ezequiel eta Nibaliren arteko gauza dela uneotan.\nDenok dakigu maldetan gora gure gorputza mugitzea zenbat kostatzen zaigun, baina, gaurkoan, haizeak egiten duen «galga» lanak beste edozein egunetan baino diferentzia handiagoak utzi dizkigu.\nOraindik erabakitzear dagoen sailkapen orokorra, Bola del Mundoko etapan argituko da. Egun horretan, maldatzar horietan, Eolo handiak Newtonen legeari emango dio testigua berriz ere.\nOrdura arte, ondo izan.


Elektronika eta Telekomunikazioak Don Bosco: DOMOTIC SL. ERRAZTU ZURE BIZITZA\nDOMOTIC SL. ERRAZTU ZURE BIZITZA\nErosotasuna, energia aurreztea edo kutsadura murriztea dira etxebizitzetan erabiltzen diren teknologia berrien helburuetako batzuk.\nXede horiek lortzeko lan egiten du DomotikSL-k. Euren azken proiektua "Smart Home" baten maketa diseinatu eta gauzatzea izan da.\nSmart Home-ak guztiz domotizatu edo automatizatuta dauden etxeak dira, horri esker, etxeko argiak, berogailua, pertsianak edota leihoak, guk nahi dugunean, sentsore batzuek ematen dituzten baldintzen eraginez, aktibatu edo desaktibatu ahal izango dira.\nHona hemen proiektuaren tutoriala:\nGure proiektua “Smart Home” baten, maketa bat egitean datza. Smart Home-ak guztiz domotizatu edo automatizatuta dauden etxeak dira, horri esker, etxeko argiak, berogailua, pertsianak edota leihoak, guk nahi dugunean, sentsore batzuek ematen dituzten baldintzen eraginez, aktibatu edo desaktibatu ahal izango dira.\nGaur egun, teknologia berriak direla eta, aurrera pauso handiak ematen ari dira etxebizitzetan erosotasuna bilatzeko garaian. Horien duten beste helburuetako bat, egunerokotasunean erabilitako energiaren gastua, geroz eta txikiagoa izatea da, era horretan, kutsadura eta norberaren diruaren gastua ere murriztu egingo lirateke.\nDokumentu honetan hainbat atal aurkitzen dira. Hasteko, proiektuak dituen errekerimenduak aurkeztuko dira, hau da, gure proiektuan zer egin nahi dugun eta nola. Jarraian, errekerimenduak aurrera eramateko, erabilitako materialen espezifikazioak garatuko dira. Ondoren, muntai sinple bat egingo da aurretik aipatutako espezifikazioak ondo daudela frogatzeko. Bestetik, aurreko guztia inplementatu egingo da prototipoa lortu ahal izateko. Azkenik, industrializazioa egingo da, gure proiektuak etorkizunean izan ditzakeen aplikazioak azalduz, horretan gain, proiektuak izan dituen ondorioak hausnartuko dira. Bukaeran, eranskin batzuk egongo dira, bertan erabilitako programak eta planoak agertuko direlarik.\nProiektu baten zatia\n2. ERREKERIMENDUEN ANTZEMATEA\nGure proiektuarekin lortu nahi duguna etxebizitza bat automatizatzea izango da. Sentsoreak erabiliz aparatu elektriko eta elektroniko desberdinak kontrolatuko ditugu. Gainera eszenak sortu ditzakegu etxebizitzan nahi dugun momentuen arabera, adibidez irakurtzen bagaude edo telebista ikusten bagaude argitasuna desberdina izango da.\nNodo desberdinak hauek dira:\nLuminariak erabiliko ditugu intentsitatea aldatzeko eta nahi dugunean pizteko eta itzaltzeko.\nOheko argiak kontrolatu nahi ditugu entxufe berezi bat erabiliz logela automatizatzeko ordutegiak erabiliz.\nArgi bereziak erabiliz eszena desberdinak sortu daitezke. Adibidez irakurtzen bagaude edo telebista ikusten argitasuna desberdina izango da. Horrez gain argiaren kolorea aldatu daiteke eszena hobetzeko.\nAparatu guztien kontsumoa jakin daiteke eta horren ondorioz kontsumoa oso altua bada sistema aparatua itzali dezake energia aurrezteko. Adibidez argiren bat itzali batera asko piztuta badaude, baina, beti beharrezkoa den argi intentsitatea errespetatuz.\nInformazio orokora irakurri:\nEtxebizitzaren tenperatura kontrolatu daiteke.\nLogela desberdinen argi intentsitatea kalkulatu. Argitasun baxua badago sistemak argiak piztuko ditu nahi dugun balorea edukitzeko.\nGelaren hezetasuna ikusi. Hezetasuna ez du oso altua izan behar. Horretarako berogailua piztu daiteke.\nEtxebizitzan norbait dagoen ikusi daiteke.\nEkintza azkar desberdin egiteko sentsore bat erabiliko dugu. Adibidez gela bateko argi guztiak itzali daitezke.\nEtxebizitzako aparatuak kontrolatzeko nodoak izango ditugu eta sistema nagusiarekin komunikatzeko protokolo desberdinak erabiliko ditugu.\nNodo guztiak kontrolatzeko openhab programa erabiliko dugu. Openhab programa kodigo librea duen software bat da zein aparatu desberdinak kontrolatu dezakete komunikazio protokolo desberdinak erabiliz.\nOpenhab programa martxan jartzeko Raspberry Pi 3 plaka erabiliko dugu. Plaka hau mikroprozesadore bat da zein sistema eragile bat erabiliz openhab programa martxan jartzen du ordenagailu bat izango balitz bezala. Gure kasuan Linux sistema eragilea erabiliko dugu programatzeko.\nRaspberry Pi 2-aren zatiak\nRaspberry pi-aren usb konektorean Zwave kontroladorea konektatuko dugu. Z-wave wifi bezalako komunikazio protokoloa da. Wireless bidez egiten du komunikazioa eta wifi protokoloaren irismen berdina dauka.\nWireless , kablerik gabe egiten den komunikazioari deitzen zaio. Komunikazio mota honen abantaila nagusia, instalazioak egiterako orduan oso errazak eta aldi berean oso merkeak direla da.\nBere irismena oso handia da, bere aparatuak seinale errepikatzaileak direlako. Horrez gain Zwave etxebizitzako edozein aparatu kontrolatu dezake bere kontroladore espezifikoarekin.\nBere komunikazio mota malla izenekoa da. Honek esan nahi du aparatu guztiak elkar komunitatuta daudela besteekin. Bere abantaila nagusia, aparatu batek ez badu egoki funtzionatzen, bakarrik berari eragingo diola eta ez sistema osoari, eraztun motatako komunikazioan bezala. Horregatik, esan dezakegu gure sistema segurtasun handikoa dela.\nZ-Wave protokoloaren bitartez Raspberry-ra konektatzen diren gailuak\n3.4. Z-WAVE STICK\nZwave konponente guztiak komunikatzeko erabiltzen den aparatua da. Aparatu guztiak pintxo honetara bidaltzen dute informazioa eta honek informazioa irakurri ondoren openhab programara bidaltzen du.\nZwave openhabekin komunikatzeko Binding izeneko programa bat erabiltzen du. Openhaben barruan programa bat dago zein itzultzaile bat bezala funtzionatzen du. Hau da Zwave-en protokoloa irakurtzen du eta hizkuntza komun batera itzultzen du Openhab irakurri ahal izateko.\nZwave openhab-ekin komunikatzeko Binding izeneko programa bat erabiltzen du. Openhab-en barruan programa bat dago zein itzultzaile bat bezala funtzionatzen du. Hau da Zwave-en protokoloa irakurtzen du eta hizkuntza komun batera itzultzen du Openhab irakurri ahal izateko.\nZwave sistemarekin aparatu desberdinak erabiliko ditugu. Adibidez Qubinoa, luminariak kontrolatzeko erabiliko dugun aparatua da. Qubinoarekin argitasuna kontrolatu dezakegu eta horrez gain kontsumoa ikusi daiteke. Horri esker etxebizitzaren kontsumoa kalkulatu daiteke. Luminariak wireless bidez kontrolatuko ditugu.\nQubinoa konektatzeko zirkuitu elektrikoa\nQubinoa 230V ko tentsiora konektatzen da, L eta N konektoreetara. I eta Q irteerak ditugu, kontrolatu nahi dugun aparatua Q irteeran konektatuko dugu eskeman ikusten bezala. I irteera eskuz kontrolatzeko erabiltzen den irteera da. hau da, etengailu bat jarri daiteke argia eskuz kontrolatzeko.\nWallplug-a entxufe entxufe bat da. Entxufe hau konbentzionalean konektatzen da eta honi esker wireless bidez konektatuta dagoen aparatua kontrolatu dezakegu. Argia, kargadorea, … . Konektatuta dagoen aparatuaren kontsumoa ikusi daiteke besteetan bezala.\n3.8. PHILIPS HUE\nEszenak sortzeko Philips Hue bonbillak erabiliko ditugu. bonbilla hauei esker argia eta kolorea kontrolatu daiteke. Horrekin eszena desberdinak sortu daitezke. Adibidez irakurtzen bazaude argi intentsitate handia izango da eta telebista ikusten bazaude argi kolore ahulak jarri daitezke erlaxatzeko. Komunikazioa Zigbee bidez egiten da. Zigbee, zwave-ren funtzionamendu berdina da. Malla izeneko sistema erabiltzen du informazioa bidaltzeko. Bidali nahi den datua konektatutako aparatuengatik salto egiten du bidali nahi den puntura iritsi arte. Honek esan nahi du aparatu bakoitza errepikagailu bat bezala funtzionatzen duela. Honi esker bere irismena handia da eta sistema handitzeko ez dago arazorik.\nArgiak bere kontroladorea daukate, Bridge izeneko aparatua erabiltzen dute openhabekin komunikatzeko. Aparatu honek bere IP-a dauka. Garrantzitsua izango da dena konfiguratzean.\nPhilips Hue argiak eta bridge-a\n3.9. FIBARO RELE\nWireless bidez kontrolatzen den errele bat da zein bere estatua Zwave bidez aldatu daiteke. Horrez gain kontsumoa bidali dezake openhab irakurri dezan.\nArgiak kontrolatzeko erabil daiteke. Hau da, argiak kontrolatzen duen switch-ean errelea konektatzen badugu, bera izango da zirkuitua itxiko duena eta horrela wireless bidez kontrolatu ahalko ditugu argiak.\nFibaro relearen zirkuitu elektrikoa switch batera konektatzeko\nKontsumoak neurtzeko aparatu bakoitzak berea neurtzen du. Adibidez wallplug entxufea bere kontsumoa erakusten du. Aparatu guztien kontsumo batura egiten badugu eta kontsumoa oso altua bada argiren bat itzali dezakegu etxebizitzako kontsumoa jaisteko eta dirua aurrezteko.\n3.11. AEOTEC 6 EN 1\nSentsore hau 6 balore desberdin irakurri dezakeen aparatua da. 6 baloreen informazioa Zwave bidaltzen du openhab irakurtzeko. Irakurketa hauek erabiliz etxebizitzako tenperatura, argitasuna eta hainbat balore aldatu ditzakegu.\n3.12. APDS-9960 GESTURE SENSOR\nSentsore honek, 8 pin dituen APDS-9960 txip-a erabiltzen du eta keinuak led infragorri baten bitartez antzematen ditu. Gainera, sentsoreak argi gutxi dagoen baldintzen ere lan egin dezake, txipak barnean duen RGB digitalari esker.\nSentsoreak 6 keinu desberdin antzeman ditzake (gora, behera, ezker, eskuin, urrun eta gertu), antzematen duen keinua, seinale analogiko baten bidez, mikrokontroladore bati bidaliko dio, gure kasuan NodeMcu-ari. Sentsore honek, bidaltzen duen egoeraren arabera etxebizitzako aparatu desberdinak kontrolatzeko aukera izango dugu. Adibidez argi guztiak itzaltzeko “Down” mugimendua erabili dezakegu eta pizteko “Up” mugimendua.\n3.13. MQTT PROTOKOLOA\nProtokolo honek broker bat edukiko du, eta bertara bezero batzuk konektatuko dira, beraien artean mezuak trukatu ahal izateko. Brokerra bezeroak konektatuko diren zerbitzari zentrala da, era berean, “mosquitto” izenarekin ezagutzen da, gure kasuan brokerra Raspberry-a izango litzateke. Bezeroak, mezuak jaso eta bidaltzeko interesatuak dauden programak dira, gure kasuan bezeroak, Openhab eta NodeMcu-a izango lirateke.\nMQTT bidez mezuak bidali eta jasotzeko garaian publish/subscribe patroia erabiltzen du. Bezero batek ez dio, beste bezero bati, mezua zuzenean bidaltzen, baizik eta, MQTT sarean argitaratzen du eta mezu hori jasotzean interesatuta dauden bezeroei, brokerrak automatikoki jakinaraziko die. MQTT sarera mezua bidaltzeari publish egitea esaten zaio eta brokerrari mezu batean interesatuta gaudela esatea subscribe.\nMezuen publikazioa eta harpidetza “topic” egituraren arabera egingo da.\nTopic-a kontzeptu abstraktu bat da, ez daude inon fisikoki. Egitura hierarkiko bat dute, Linux-eko karpetek duten egituraren oso antzekoa. Publish egiten denean topic konkretu batera egingo da, adibidez: “casa/sala/temperatura”. Topic-a bezeroek mezua utziko duten postontzia izango da. MQTT bitartez edozein datu bidali daiteke: zenbakiak, hitzak..\nLaburbilduz, MQTT bezeroak eta zerbitzari zentral bat (broker) dituen protokoloa da. Bezeroek topic batera informazioa bidaliko dute eta brokerrak topic horretara harpidetuta dauden bezeroei mezua birbidaltzeaz arduratuko da.\nMQTT protokoloaren eskema funtzionala\n3.14. ESP8266 NODEMCU\nNodemcu-a, ESP8266 txipean oinarritua dagoen, kode irekiko garapen plaka bat da. ESP8266 wifi-a integratua duen mikrokontrolagailu merke bat da. Erabiltzen duen programazio-lenguaia Lua da, baina, Arduin IDE-arekin bateragarria denez guk bigarren aukera erabiliko dugu, hau, era berean, homie-esp8266 libreriarekin bateragarria delako. Libreri hau arduratuko da NodeMcu-a MQTT bidez broker-era konektatzeaz, interesatzen zaion topic-etan harpidetza egiteaz edota gailuaren datu estatistikoak bidaltzeaz.\n3.16. KONTROL SISTEMA\nSistema guztia kontrolatzeko bi aukera desberdin edukiko ditugu. Alde batetik ordenagailutik Sitemap izeneko aplikazio web batetik, eta beste aldetik mugikor aplikazio bat erabiliz.\nBi kasuetan funtzionamendu berdina izango du. Aparatu bakoitzaren kontrola agertuko zaigu eta horrekin etxe guztia kontrolatu ahalko dugu.\nMugikorreko openhab-en aplikazioa\nAurreko pausu guztiak jarraitu ondoren prototipoa muntatu behar da:\nPrototipoa bere osotasunean\nPrototipoa bere osotasunean, baina gauez\nPrototipoa luminariarekin batera


Gorputzen leizea. Gorputzaren irudiratzea Frantzian 1930-1960\nOstirala, 1994(e)ko urria(r)en 21-(e)an 01:00etan\tErakustaretoa\n1994/10/21 - 1995/1/15\nKomisarioa: Juan Vicente Aliaga\nArtistak: Antonin Artaud, Hans Bellmer, Jacques André Boiffard, Jean Fautrier, Alberto Giacometti, Eli Lotar, André Masson, Henri Michaux, Germaine Richier, Wols\nKoldo Mitxelena Kulturuneko Erakustaretoak aurkezten duen seigarren erakusketa hau, 1930 eta 1950 bitartean Frantzian garatu zen artearen lan adierazgarriz osatuta dago.\nErakusteta honen bidez aurkezten diren artistak ez dira korronte eta estilo bateratzaile jakinetan barneratzen. Izan ere, beren artelanen bitartez norbere indibidulatasuna azaltzen dute eta, gorputzaren irudiratzea gai nagusitzat hartuz, erradikala eta batzuetan bortitza izan den arte baten lekuko dira.\nErakusketa honetako artistek proposatzen digutena ulertzeko beharrezkoa da Frantzian eta 1930 eta 1950 bitartean, hau da, Bigarren Mundu Gerra aurreko, bitarteko eta ondorengo urteei dagokien denboraldian kokatzea. Garai nahasia eta iluna izan zen hau, giro politiko aldakorra, ekonomi krisia, nazismoaren zuzperraldia, alemanen okupazioa, askapena eta berreraikuntza ezagutu zituzten urteak alegia.\nEspazio itogarriak, leizea, isolamendua, errepresioa, ikara, izua, oinazea, heriotza, etsimena, ulergaiztasuna eta indarkeria dira artista hauek bizi izan zituzten egoerak hobekien definitzen eta deskribatzen dituzten hitzak eta ondorioz, hauen isla bihurtu ziren beren lanak. Guztiek lortu zuten beren artelanen bidez, egonezin espirituala eta gabetza materiala, itxaropenarekin eta erronkarekin elkarbizi ziren garai hartako atmosferaren itzulpena egitea. Giro hau, pentsamolde berrien sorrera eta diskurtso artistiko berrien garapena eragiteko egokia izan zen. Erakusketa honetako artelanak arte erredikalaren adibide dira, mugimendu eta joera jakinetan sailkatu ezin direnak alegia. Hala ere, agerikoak dira zenbait pentsamolde literario, filosofiko eta artistikorengan izan zuten eragina eta hauekiko harremana. Artaud, Bellmer, Boiffard, Giacometti eta Masson, hasiera batean surrealismoarekin* harremanetan egon baziren ere, mugimendu honetatik kanpo geratu ziren Breton-en Bigarren Manifestuak eragindako kanporaketen garaian.\nExistentzialismoa* eta honi dagozkion Jean-Paul Sartre-ren estuasunari, alienazioari, absurduari, izatearen existentziari eta abarri buruzko ideiak, Artaud, Fautrier, Giacometti Michaux eta Richier-en ibilbide artistikoarekin harremanetan jarriko dira.\nBatez ere Boiffard, Lotar eta Masson-en lanek finkatu zuten beste harreman garrantzitsuetako bat, Georges Bataille* idazlearekin izandakoa da.\nAitaren irudiaren anbibalentziari buruzko Sigmun Freud*-en teoriak berriz agerian daude Bellmer-en lanetan.\nErakusketa honen gaia gorputzaren irudiratzea da, artearen historian zehar artista askok aztertu duten gai klasikoa. Erakusketa honetan izango dugu ain zuzen ere, orain arte konbentzionala izan den irudiratzeko moduarekiko desberdinak diren beste modu batzuk ikusteko aukera. Erakusketaren katalogoan Juan Vicente Aliagak dion bezala: "ezinbestekoa dirudi gorputz bortitzaz hitz egitean sexualitatearekin eta batez ere gorputzaren ikuspegi idealizatzaile eta alai batetik aldentzen diren sexuaren alderdiekin lotura bat ezartzea".\nEz dute artista hauek guztiek gorputza irudiratzeko modu berdina aukeratzen. Batzuek gorputzaren zati jakin batzuetan (burua, hankak, eskuak, etab.) jartzen dute arreta; beste batzuek berriz, zenbait atal tokiz aldatuz edo kontuan izan gabe osatuko dituzte gorputzak; giza elementuak animalienekin nahasten dituztenak eta gorputza modu abstraktoagoan, forma lauso eta sarkinekin irudiratzen dutenak ere badaude. Irudiratze hauek guztiak, indarkeriaz, oinazez eta sufrimenduz betetako esperientzia pertsonalen emaitza dira.\nAliagaren hitzetan: "funtzionala ez den eta produktibotasunarekin eta familiaren bertuteen gorespenarekin zerikusirik ez duen gorputza defendatzean datza, agian, aipatu proposamenen interes handiena. Aldizka formarik ez izatera hurbiltzen den eta giza jokabideak eguneroko bizitzan garatzen dituen heriotzaren pultsioak ukitzea atsegin duen galtzearen gorputza da hau."\nAntonin Artaud (1898-1948). Artista honek, sufrimenduz eta ulergaiztasunez betetako bizitza gogorra izan zuen. Bederatzi urtez sendategi psikiatriko batean egon zen eta bere literaturak nahiz artelanak, niaren disoluzioari eta gorputzaren tolesgabetze eta hausketari buruzko etengabeko gogoetaren emaitza izan ziren. Couti l'anatomie titulua duen marrazkian gorputz bat izan zitekeenaren edo izango denaren zatiak ikus ditzakegu. Arkatzaren presioak indartuko duen trazu gogor, urduri eta segurtasungabea erabiliz, euskarria erasotu eta hautsi egingo du Artaude-k, honela bere existentzia osoa erasotzen zuten tentsioa, estuasuna eta egonezina azaltzeko.\nHans Bellmer (1902-1975). Aita autoritarioaren irudiarekiko obsesioa eta gertakari tragikoak izan ziren bere bizitza pribatua gehien markatu zutenak. Erotismoa, sadismoa eta arazoz betetako nahiz azkeneraino eramandako sexualitatea biltzen dituen ametsezko mundu bat islatzen dute bere lanek. Emakumearen gorputza basakeriaz eta indarkeriaz tratatzen du Bellmer-ek, bere panpinei eta bere neska-lagun Unica Zürn-i egindako argazkietan ikus daitekeen bezala. Rose ou vert la nuit bere grabatuan gizakiaren osaera materikoa, bere barrualdea ezagutzea da interes nagusia.\nJacques-André Boiffard-en argazkietan (1903-1961) gorputza beste ikuspuntu batetik azaltzen zaigu. Konposizioaren gai nagusi gisa lehen planoan ezarriz, zenbait organo nabarmentzen dira eta honela gorputzaren galtzea eta sakabanatzea transmititzen dute. Larruzko maskara duen emakumea erakusten duten irudi sadomasokisten argazki-sorta bat ere egin zuen Boiffard-ek. 1935ean argazkigintza utzi eta aurrerantzean medikuntzan ihardun zen.\nJean Fautrier-en lanak (1898-1964) gorputzaren irudiratze bortitzaren beste adibide bat dira. Nazien okupazio garaian ikusi zituen presoen gorputzekiko umiliazio eta krudeltasun irudien esperientziek, desagertuz doazen aurpegiak dituzten eta arian-arian atributuak galduz eta urratuz, formarik gabeko mukulu bihurtzen diren buru anonimoak adierazten dituzten eskulturak egitera bultzatu zuten. Ordukoak dira adibidez Otage edo, hasierako buruak laburtzen dituzten irudi amorfo eta zehaztu gabeak erakusten dituzten pinturen izen bereko sorta.\nAndré Malraux, idazle eta politikari frantsesak, oinaze garaikidearen enkarnazioa nahiz gerrako biktima ugarien gorputzek jasandako indarkeriaren metafora bezala deskribatzen ditu Fautrier-en lanak.\nAlberto Giacometti (1901-1966). Surrealismoarekin* lotu izan diren eta konnotazio sexual handiko forma organikoak erakusten dituzten lanak burutu ondoren (adibidez Objet désagréable à jeter) gizakia irudiratzeko oso modu pertsonala aurkitu zuen. Berak egindako pertsonaia, buru eta busto filiformeak, egin zituen lan guztietako kezka iraunkor bihurtu zen errealitate ia eskuraezinaren bilaketaren emaitza dira.\nGeorges Bataille*-ren eraginez, gizakiaren animali alderdian jarri zuen Eli Lotar-ek bere arreta. Parisko La Villette hiltokian egin zituen argazkiek gorputzaren deskonposizioaren eta atalkatzearen gaia hoztasun objektiboz azaltzen dute. Animalia, sakrifizio baten eta heriotzera eramango duen egintza krudel eta sadiko baten biktima gisa aurkezten digu.\nAndré Masson-ek (1896-1987) gerran bizi izan zituen esperientziek eragin handia izan zuten bere ibilbide artistikoan. Gerrak, suntsidurak, heriotzak, eszena mitologikoak dira bere lanetan garatzen diren zenbait gai. Guztietan, izaera sexual narbarmeneko indarkeria basatia antzematen da, gorputzaren irudiratze bortitzeko sexu errolen adibide argia.\nAndré Masson, Georges Bataille-ren lankide izan ohi zen bere idatziak ilustratzerakoan.\nBarne-mundua adierazi nahi duen idazlan baten pareko den Henri Michaux-ren lan plastikoa (1899-1984) materiaren arian-ariko galtzearen adibide ona da. Burua, artista honen gai nagusi bihurtuko da. Gorputz osoz gutxitan irudiratzen zituen bere pertsonaiak eratu nahi ez duen subjektuaren bilaketaren lekuko dira.\nPinturaren orban koloredunetatik irteten diren forma hutsalkor eta fantasmagorikoak dira. Irudi hauek sortzeko nahiari akuarelaren eta gouache-aren erabilpena gehitu behar zaio, bere konposizioetan nolabait trazuak difuminatu eta abstraktora jotzen duen itxura ematen laguntzen dutenak alegia.\nGermaine Richier (1904-1959) erakusketako emakume bakarra da eta 40ko hamarkadan, ordurarte gizonek bakarrik erabiltzen zituzten teknika eta materialez jabetu zen: brontzea, forma masibo eta basatizko formato handiak, etab. Hasiera bateko eredutik abiatuz, materiak higadura jasango balu bezala, itxura urratua hartzen doazen pertsonaiez osaturiko eskulturak sortzeko erabili zituen hauek. Gizakia eta animalia nahastuz sortutako pertsonaia hibridoak dira eta batzuetan, amaraunaren itxurako hari tenkatuak luzatzen dituzte lanaren luzapen gisa.\nLan askotan mugimenduaz duen ideia azaltzen digu: ez du hau irudiratu nahi, ikusten duenak mugimenduan pentsa dezan bakarrik nahi du. Adibidez, La mante edo La grande sauterelle lanetan pertsonaiak geldirik daude baina beren gorputzetako zenbait atalek, edozein unetan mugimendu bat egin dezaketela adierazten digute.\nBere obra amaitugabea eta aldi berean behin-betikoa aurkezten da hemen, sortzen ari den bizitza baten eta hondamenaren tarteko zonaren adierazgarri gisa.\nGerra garaian bizi eta bere ondorioak nahiz okupazio naziarenak jasan zituen beste artista bat Wolf (1913-1951) da. Gertakari hauek guztiek beregan bizitzaren ikuspegi pesimista bat eragin zuten eta hau, expresionismoaren* eta surrealismoaren* bateraketa garaiko bere pinturetan nahiz argazkietan agerian geratzen da.\nBere argazkietan, Juan Vicente Aliagak dion bezala, hondakinaren estetika lantzen du eta noblea ez denaz duen interesa agertzen du; hildako animalien gorputzak, hondakin-urak eta ur geldiak, gerakin organikoak, etab. Hauei elementu desberdinak gehitzen dizkie bere konposizioak sortzeko.\nBere pinturak figurazioaren eta abstrakzioaren artean daude eta espazio lauso eta zalantzazkoetan flotatzen duten forma organikoz osatutako mundu onirikoa aurkezten digute.\nBataille, Georges: Idazketa, probokaziorako eta indarkeriarako tresna gisa erabili zuen eta 1930-1950 denboraldiko artista askorengan eragina izan zuen idazle frantsesa dugu. Bere idazlanetan, debekatuta dagoenaren mugak gainditzen dituzten gizartearen, historiaren, heriotzaren, sexualitatearen, erlijioaren eta abarren interpretazio bat egiten du.\nExistentzialismoa: Existentziak esentziarekiko duen lehentasuna defendatzen duen eta gizakiari bere burua aukeratzeko askatasuna eta ardura ematen dion doktrina filosofiko garaikidea da. Frantzian izan duen ordezkari nagusia Jean-Paul Sartre da, bere teoriak Izaera eta ezereza lanean nahiz literatura eta entseiuzko lan-multzo zabal batean garatu zituena alegia.\nEspresionismoa: XIX. mendean Inpresionismoaren erreakzio gisa Europan sortu zen mugimendu artistikoa da. Objektuak inspirazio imitatzaile eta puruaren iturri gisa duen lehentasuna ukatu eta adierazpen egizalearen intentsitatea bultzatzen du, horretarako formen oreka alde batera utzi behar bada ere. E.Munch, E.L. Kirchner, E. Nolde, P. Klee eta O. Kokoschka dira bere jarraitzaileetako batzuk.\nMendearen erdialdera Espresionismo abstraktua, hau da, adierazpena, kolorearen keinuaren bidez pintaketaren egintza fisikoa azpimarratuz lortzen duen mugimendua sortu zen Amerikan. J. Pollock, W. de Kooning, R. Motherwell eta F. Kline dira artista adierazgarrienetako batzuk.\nFreud, Sigmund: Psikoanalisia edo ideia, irudi eta oroitzapenen asoziazio librean oinarritutako metodoa asmatu zuen neurologo eta psikiatra austriarra. Analisiaren praktikak, perbertsio sexualen azterketak (bareziki sadismoa eta masokismoarena) eta nartzisismoaren aurkikuntzak, pultsioei eta aparatu psikikoari buruzko bere lehenengo teoria zuzendu eta berregitera bultzatu zuten.\nSurrealismoa: André Breton-ek 1942 urtean sortutako mugimendu literario eta artistikoa da. Adimen inkontzientearen eta irudimenaren askatasuna nahiz artistaren arrazionaltasunarekiko askatasuna lortu nahi zuen mugimendua dugu hau. Ametsen mundua berregiten zuten eta fantasia eta aluzinazio hutsezko itxura farregarria zuten lanak sortu zituzten.


Aurrekoa Abuztuak 13 Ostirala Hurrengoa\nAbuztuak 13 • 19:00 • Tabakalera (Egia) Zinema\nMexiko-Frantzia. Zuzendaritza: Luis Buñuel. Ekoizpena: Fimex, Le Groupe des Quatre. Ekoizlea: Gregorio Wallerstein. Gidoia: Luis Buñuel, Luis Alcoriza, Charles Dorat eta Louis Sapin, Henri Castillou-ren nobelan oinarriturik. Argazkia: Gabriel Figueroa. Musika: Paul Misraki. Muntaketa: Rafael López Ceballos, James Cuenet. Aktoreak: Gérard Philipe, María Félix, Jean Servais, Miguel Ángel Ferris, Raúl Dantés.\nLatinoamerikako errepublika diktatorial batean hil egin dute Mariano Vargas, Ojeda uharte urrunean dagoen kartzelako alkaidea. Haren postua laguntzaile zuen Ramón Vásquezek hartuko du aldi baterako, eta aukera aprobetxatuko du presoen bizi baldintzak hobetzeko eta gobernu-programa liberalago bat bultzatzeko, kanpoko mundutik at bizi den eta irtetea ia ezinezkoa den leku batean.\nAbuztuak 13 • 18:00 • Urgulleko historiaren etxea Tailerrak\nZinema kalean: Erlauntza\nAbuztuak 13 • 22:00 • Trinitate plaza (Parte Zaharra) Festak\nSinopsia: Txikitako lagun koadrila bat asteburu pasa joango da landetxe batera beraietako baten ezkon aurreko agurra ospatzera. Urteak ordea ez dira alferrik pasatzen eta elkarren arteko lotura estua sentitu arren, ezer ez da garai batean bezala; edo bai\nAsteburu eroa izan behar zena, are gehiago erotuko da; trapu zaharrak, esan gabeko gauzak, esandakoak, alkohola, droga eta erlauntz bat. Esaten da erleak direla animalien erreinuan hobekien komunikatzen diren izakiak. Eta dantzan komunikatzen omen dira\nAbuztuak 13 • 18:00 • San Telmo Museoa (Parte Zaharra) Euskaraz\nAbuztuak 13 • 10:30 - 13:30 • Tabakalera Tailerrak\nHiru atal nagusitan banatuko da gure prozesua:\n-Hasiera batean soinuak ehizatzen ibiliko gara Komunikazio-inkomunikazio erakusketan zehar nahiz Tabakalerako eraikinean barrena, bertako ekosistema sonoroaren bila.\n-Ostean gailu teknologikoak sortuko ditugu, arduino eta sensoreen bitartez, gure musika tresnak bilakatuko direlarik.\n-Azkenik, jasotako soinuekin, sortutako gailuekin eta kontrolagailu midiak erabiliz, gure konposaketa propioa eraikiko dugu, lekeitioen antzera.\nMusika eta mundu teknologikoa gustoko badituzu, ez galdu erronka sonoro hau.


Itzultzen ari da bere onera - Nafarroako Hitza Itzultzen ari da bere onera – Nafarroako Hitza\nItzultzen ari da bere onera\n2017, urtarrilak 13 Albisteak, Ingurunea, nafarroa 565\nOngi zaindutako ibai bat bakarrik garbitzen ohi da, sobera dagoen landaretza kentzeko ahalmena badutelako uhaldiek. Hiri izaera duen eta “hein batean artifiziala” den tarte batean, hala ere, beharrezkoa izaten da esku-hartzea: hondakinak nonahi daudelako, adibidez. Elortz ibaiaren ibilgua eta ertzak garbitzeko lanekin hasi zen joan den astean Iruñeko Udala, Etxabakoitz auzoko hirigunetik igarotzen den zatian.\n“Ikuspuntu guztietatik begiratuta, tarte horretan Elortz ibaiaren itxura negargarria da”. Iruñeko Udaleko Hiri Ekologia eta Mugikortasun saileko zuzendaria da Camino Jaso, eta asteon dabiltza garbiketa lanekin. Udalak antolatutako auzo eztabaidagunetan behin baino gehiagotan atera izan da Elortz ibaiaren auzia. “Etxabakoizko tartea ez da batere naturala; auzoa eraiki heinean hor gelditu da ibaia, eta nahiko ahaztua eta utzia dago. Beharbada, horregatik bota dituzte hondakinak”, adierazi du Jasok. Zainduta ez egoteak “are gutxiago zaintzea” ekartzen duela uste du, gainera.\nJoan den astetik, gehienbat obra hondakinak bildu dituzte, 300 metro inguruko tarte horretan, lanean ari diren beharginek. “Ekintza honen helburua izan da sasiak kentzea eta haien azpian zer dagoen ikustea; izan ere, sasiek dena estaltzen zuten, eta ez genuen ezer ikusten”. Sasia balio ekologiko handia duen eta hainbat animalia babesteko balio duen zuhaixka bat bada ere, gehiegi zabaldu da Etxabakoitz inguruan, eta horrek arazoak eragiten ditu, isuriak tokian bertan trabatuta geratzen baitira. Horrez gain, ibilgua ahokatuta dago, eta ibaiertzetako ezpondek malda garaiak dituzte zenbait tokitan.\nGizakiak botatako zikinkeriak eta landare inbaditzaileak kentzen ari dira, baina berez sortzen den tokiko landaretza mantendu nahi dute: “Hori kentzen badugu, ez gara garbitzen ariko, bizitza kentzen baizik”. Garrantzitsua da, funtzio ekologikoak betetzen dituelako. Lehen urratsa, hortaz, sasiak kentzea izan da. Hondakin guztiak atera dituzte, eta ibaiaren ibilgua nola dagoen aztertu: “Ibaia handitzen denean arriskutsuak izan daitezkeen elementuak kendu ditugu, hilak dauden adarrak eta enborrak, adibidez”. Landaredi inbaditzailea kendu dute, sarritan kalteak eragiten dituztelako uhaldietan, urak erraz asko eramaten baititu arrastaka.\nAurretiazko esku hartze bat egitea da xedea, garbiketako oinarrizko helburuak betetzeaz gain, ibilguaren benetako egoeraren eta inguruen balorazioa egiteko. Aurrerago esku hartze osoago bat egin nahi du Iruñeko Udalak, uhaldiei aurre egiteko ibaiaren ibilgua hobetu ahal izateko. “Orain, tarte batean ari gara lanean, baina kontuan izan behar dugu garrantzitsua dela zer dagoen uretan gora eta uretan behera; ibaia elementu lineala da, eta bere osotasunean hartu behar dugu kontuan”. Beraz, testuinguruan jartzeko eta aurrerago ekintza orokorrago bat egiteko balioko dute orain martxan jarritako lanek.\nHala, esku hartzearekin helburu komuna bete nahi da: automantentzea. Ibaien uhaldiek egin ohi dituzte garbiketa lanak, horiek baitira haien erremintak. Hondakinak daudenean, hala ere, ez da nahikoa ibaiak egiten duena. “Ibai osasuntsu batek, bere ohiko uhaldiekin, askoz hobeto funtzionatzen du isurbide edukiera ona duelako”. Jasok adierazi du horri “tunel efektua” deitzen zaiola: landaretzak tunel modukoa eraikitzen du, itzalpean, eta, modu horretan, bertan ez da ezer hazten uraren emariari oztopatzen diona. Uhaldi “normalei” aurre egiteko gaitasuna du Elortz ibaiak, Iruñeko Udaleko adituaren ustez, bere tamaina eta morfologia dela eta, hain zuzen ere.\nArazoaren muinera joan behar dela uste du Jasok: “Saiatu behar dugu ibaiaren ibilgura hainbeste hondakin ez dadin iritsi”. Ibilgura iristen diren hondakin gehienak kalean bertan daudenak izaten dira, eta, euria dela eta, haraino iristen dira.\nHorrez gain, ur bazterren erabilera erregulatzearen alde egin du adituak, arazoak ez sortzeko, adibidez, txabolekin. Eta prebentzio, sentsibilizazio eta kontzientziazio lanak egitea ere ezinbestekotzat jo du Camino Jasok. “Ibaiak ekosistemaren behe zatiak dira; haiek biltzen dute eta jasotzen dute arroan, ur gorenetan eta ondoko ibai adarretan gertatzen dena, eta salatari lanak egiten dituzte. Garrantzitsuak dira, ondorioz”.\n« Iritzia: Ateak nola ireki\nKartak ahanzturaren kontra »


Zergatik joan da CiU "independentismorantz"? Galdera honi erantzuteko, labur izan arren, beharrezkoa da ezagutzea zein zen eskuin nazionalista kataluniarraren egoera biraketa hau eman baino lehen.\nCiUk Generalitatea berreskuratu zuen 2010eko azaroan, PP gobernu espainiarrera iritsi baino urte bete lehenago. Lehen unetik osasun eta hezkuntza publikoaren aurkako erasoaldi basatia jaurti zuen. Masen gobernua aitzindaria izan zen ebakuntza-gelak eta osasun zentroak ixten eta osasun kopagoa aplikatzen. Poliziaren errepresioa maila handiago batera eraman zuen: Mossos d’Esquadren errepresio basatia M15 mugimenduaren aurka; 2012ko martxoaren 29ko greba orokorreko manifestazioaren aurkako karga ankerra (74 atxilotu izan ziren Catalunya osoan); ekintza errepresibo berri bat 2012ko azaroaren 14ko greba orokorrean, non Ester Quintana gazteak begi bat galdu zuen Mossos d’Esquadrek botatako gomazko pilota batengatik; poliziaren infiltrazio sistematikoa manifestazioetan errepresioa justifikatzeko ekintzak antolatzeko; hiru hildako urte batean Mossoen "erredukzio" ekintzengatik... Europako Kontseiluak ere "tamalgarritzat" izendatu zuen egoera, Catalunyara egindako bisitaren ondoren ere atxilotuen tratu txarren salaketek jarraitu egiten zutelako.\nPPk bezala, CiUk manifestazioen eta ezkerreko taldeen aurkako kriminalizazio gogorra garatu zuen. Eskuin kataluniarra greba eta manifestazio eskubidea murriztearen alde dago, eta hala esan dute aukera izan duten bakoitzean. Murrizketak justifikatzeko, CiUk ongizate estatua deitutakoaren aurkako demagogia osoa erabili zuen. Gogoratu besterik ez daude Osasuneko consellerra izan zen Boi Ruizen hitzak: “la salud es un bien privado que depende de uno mismo, y no del Estado”. Osasun pribatuko patronal kataluniarreko buru izan zenean mutua pribatu batean sartzera gonbidatu zituen kataluniarrak. Bestetik, Esperanza Aguirrek Madrilen egin zuen moduan, Mas-Colell Ekonomia consellerra doako laguntza sozial unibertsalak bertan behera uztearen alde agertu zen.\n2011ko hasieran, PP izan zen CiUren sozio nagusia Parlamentean. Inoiz ez zen Catalunyan bien arteko kolaborazio politikoa hain agerikoa izan, jakinik gainera bertan PPren aurpegia aski ezaguna dela: atzerakoia eta españolista. 2011ko maiatzeko udal hauteskundeen ondoren, aliantza hau indartu egin zen Bartzelonako alkatetza lortzeko PPk CiUri emandako babesagatik eta Badalonako alkatetza lortzeko CiUk PPri emandako laguntzagatik (Xavier Garcia Albiol arrazista ezaguna jarri zen alkate). Bien arteko kolaborazioa are gehiago handitu zen Rajoi gobernu espainiarrera iritsi zenean 2011ko azaroko hauteskundeei esker. CiUk PPren eraso guztiak babestu ditu kongresu espainiarrean honek Catalunyan emandako babesaren truke: lan erreforma, amnistia fiskala, aurrekontuen egonkortasun legea, murrizketak osasunean eta hezkuntzan. CiUk PPri egindako kritika bakarrak honen neurriak gogortzeko soilik izan ziren. CiUk, lan erreforma "sakonagoa" eta funtzionarioen soldata murrizketa altuagoa eskatu zituen besteak beste.\nCatalunyan oso mobilizazio garrantzitsuak izan dira murrizketen eta erasoen aurka. Manifestazio jendetsuak osasuneko murrizketen aurka, M15aren mobilizazio handiak 2011n, 2012ko martxoaren 29an eta azaroaren 14n izandako greba orokorren jarraipen masiboa (bi egun hauetan milioi bat pertsona manifestatu ziren), etxe-kaleratzeen aurka antolatutako mobilizazioak, Sindicat d'Estudiantsek hezkuntzako murrizketen aurka antolatutako greba eta manifestazio garrantzitsuak… Masa mobilizazio hauek guztiak minimizatu egin zituzten Catalunya bertako eta kanpoko komunikabideek, baina mobilizazio hauetako parte hartzea auzi nazionalarekin zerikusia izan duten mobilizazioen adinakoa izan zen.