Zergatik deitoratzen gaitu txakurrak aurpegia? | Consumer\nZergatik deitoratzen gaitu txakurrak aurpegia?\nAurpegian, mihiztatzea oso atsegina da gure kantxan, eta sarritan sentitzen dugu minari babesa emateko triste gaudenean\narabera: Larunbata, 2012ko urriaren 06a\nBatzuetan, maitasuna erakusteko. Beste batzuetan, berriz, esan nahi dugu, eskuturreko buru gisa onartzen gaituela. Txakurraren ziztada keinua da, eta horrek informazio asko ematen digu.\nTxakurraren zaparrada: maitekorra eta musu hezea\nAurpegian zakurraren lanketa ferizia edo muxar maitagarri baten parekoa da\nTxakurrak bere hizkuntzaren bidez ere ezagutzen gaitu\nAnimaliak maite dituztenek beti jakin izan dute. Baina, orain, badirudi zientziak defendatzen duela txakurra pertsonen lagunik onena dela. Londresko Unibertsitateko Psikologia sailaren ikerketa batek erakutsi du kanelek giza emozioei erantzuten dietela eta gure tristura eta angustiarekiko sentikorra dela.\nEnpathic-like responding by domestic des humans filmean, Deborah Custance eta Jennifer Mayer doktoreek zuzendutako ikerketa batek etxeko txakurren portaera aztertzen du hainbat giza adierazpenen aurrean. Ondorioa? Txakurrak modu ezberdinean erreakzionatzen du minaren aurrean baino.\nAzterketa batek erakusten duenez, mihiztatzeak oso lagungarriak dira giza oinazearen aurrean\nTxakurretatik, txakurrak bere hizkuntzarekin “hitz egiten” ikasten du\nTxakurrak ez du pertsonen aurpegia bakarrik zapaltzen, maitasuna eta maitasuna erakusteko. Batzuetan, heze musu horiek oso mezu desberdinak ezkutatzen dituzte. Beren buruaren buru gisa onartzen gaituzte (gogoan izan txakurra gizarte-animalia bat dela, inguruko jendearekin harreman estuak ezartzen dituena).\nTxakurrak aurpegia zergatik amesten digun ulertzeko gakoak\nTxakurraren lamina gure laztanen edo musu maitekorren parekoa da.\nAnimaliak esploratzen gaitu eta hobeto ezagutzen gaitu mihi horiekin.\nAzterketa batek dio txakurra gai dela gurekin enpatizatzeko, eta gure oinazeari laguntzen diola lametoiaren bidez.\nAurpegia txupatzen duenean, canalek onar dezake.\nlamidos-eu maskotak musuak perro-eu portaera txupatu


Maitane Urbieta: «Txikitan Iñaki Mujika bezalakoa izan nahi nuen» | Bizigiro | Berria\nMaitane Urbieta. Irrati esataria\n«Txikitan Iñaki Mujika bezalakoa izan nahi nuen»\nRealaren partidak kontatzen ditu Urbietak Euskadi Irratian. Haurtzarotik zuen kirol kazetaritzan lan egiteko ametsa. Zuzenean, mikro baten aurrean, «eraldatu» egiten da.\n2021eko urriak 29 - Donostia\nEuskadi Irratiko kiroletan 2008an hasi zen Maitane Urbieta (Zumaia, Gipuzkoa, 1983). Europako Ligako partiden kontakizuna egiten ari direnen artean, bera da emakume bakarra.\nUrbietak berezko du neurketen kontakizunetarako grina. Golen ospakizunetan ere, zinez da indartsua. Esate baterako, hark jarri zion ahotsa joan de urriaren 21ean Realak Sturm Graz taldearen aurka Austrian izandako norgehiagokari. Partidaren bigarren zatian heldu zen donostiarren gola: Aleksander Isak egin zuen, 69. minutuan. Hala kontatu zuen Urbietak:\nGorka Urbizuk kantatuko du igandeko derbian, Anoetan. Gogoko duzu Urbizu?\nEz naiz oso musikazalea. Jakin dut partida hasi aurretik eta atsedenaldian kantatuko duela. Realzale amorratua omen da; ea taldeari zortea ematen dion.\nAurten, berri txarrak baino gehiago dira onak Realarentzat, nesken eta mutilen taldean.\nOrokorrean, kluba oso bolada gozoan dago. Emakumezkoen taldea goiko postuetan dago, gizonezkoena Europan, eta Reala B, berriz, Bigarren Mailan. Loraldian da Reala; gozatzeko garaia da.\nZaleekin jokatuko da igandeko Reala-Athletic. Zaleekin edo zalerik gabe, ez da kontu bera.\nEz da gauza bera. Asko aldatzen da. Hori ikasi dugu, eta baloratzen hasi gara. Estadioan bakarrik egon beharrean —jokalarien hotsak, baloi hotsa, paseak... entzuten— harmailetako giroa entzuteak ez du zerikusirik guretzat, kontakizuna egiterako garaian. Beste giro batean sartzen zara, eta askoz ederragoa da harmailak beteta daudenean.\nAzken Reala-Athletic garrantzitsua Espainiako Kopako finala izan zen. Nola bizi izan zenuen hura?\nHistorikoa izan zen. Eta pena izan zen ekitaldi garrantzitsu bat zelako, eta asko nabaritu zelako zaleen hutsunea estadioan.\nEspainiako Ligako 11 jardunaldi, eta Reala goi-goian. Kontakizunak beste sentimendu batekin egiten dira horrela?\nSentimendua bera da: sentimendua ez da aldatzen. Gauzak ondo doazenean, ordea, beste erraztasun bat dago inguruan. Beste poztasun bat erakusten du inguruak. Baina nik Realarekiko sentimendua txikitatik izan dut, eta hori ez da aldatuko taldea ondo ala gaizki joan.\nEuropako Ligako partidak zertan dira bereziak?\nEreserkiaren tartea oso berezia da, nahiz eta Txapeldunen Ligakoa ez izan. Bestetik, Espainiako Ligako kanpoko partidetan ez dugu bidaiatzen; irratiak aurten apustu bat egin du Europako Ligan, eta bidaiatu egiten dugu. Horrek aukera ematen du beste herrialde batzuk eta beste estadio batzuk ezagutzeko: Grazen [Austria] izan nintzen; Eindhovenen [Herbehereak] ere bai. Monako izango da hurrengo irteera. Profesionalki ere eskertzen da.\nRealaren makina bat partida kontatu dituzu irratian. Baina Juan Antonio Larrañagak zenbat, jada? 1.500etik gertu, ezta?\nMordoxka bat izango dira. Hamahiru urte daramatzat kiroletan, eta Larrañaga gurekin dago ordutik. Asko eskertzen dugu futbola ikusteko daukan erraztasuna. Aurten Gari Uranga Realeko jokalari ohia ere hasi da. Ondarru beteranoa hor daukagu. Ane Bergara ere aritzen da Europan.\nNor gustatzen zaizu gehien irratian golak kantatzen?\nIñaki Mujikaren kontaketa gustatzen zitzaidan. Gure etxean Herri Irratia entzuten zen, eta Mujikaren estiloa asko gustatzen zitzaidan. Sentitzen nuen oso pasionala zela. Txikitan Iñaki Mujika bezalakoa izan nahi nuen.\nEntzun dudanez, garai batean lotsatiagoa zinen.\nOrain ere banaiz. Baina heldutasunak eta esperientziak beste patxada bat eman didate. Beti jo dut neure burua lotsatitzat, baina lotsa eta horma batzuk galduz joan naiz azkenerako. Lotsagabe bihurtu gabe, betiere.\nGaur egun, boladan daude grabatutako audioak, podcastak... Baina nolako zirrara eragiten du zuzenean gertatzen ari den zerbait kontatzeak?\nZuzenekoa berezia da; beste zerbait dauka. Nahiago dut gauzak zuzenean egin, grabatuta hasten naizenean akats gehiago egiten baititut. Nahiz eta egun txarra izan, mikro aurrean jarri, eta zuzenean eraldatu egiten naiz.\nEmakumezko kirolariei merezi duten tratua ematen zaie?\nEgia da emakumezkoen lau euskal talde daudela, eta irratian ez ditugula ematen haien partidak. Ordutegiak ez dira onenak; ezingo litzateke programazioa hankaz gora jarri. Baina gu beti ahalegindu gara emakumezko kirolariei tokia egiten.\nEuskal selekzioa Munduko Kopan jokatzen irudikatuta, nola biziko zenuke halako lehia bat?\nAmets bat litzateke. Askok nahi dugu hori, eta benetan ederra litzateke euskal selekzioaren Munduko Kopako partida bat irratian kontatzea.


Araba-Eus - TRAMITACIÓN DE QUEJAS Y SUGERENCIAS\nKexak eta iradokizunak >\nKEXAK ETA IRADOKIZUNAK IZAPIDETZEA\nHerri administrazioen, zeinek bere eskumen esparruaren barruan, eta zerbitzu edo zentroetako, publikoak zein pribatuak izan, zuzendari eta etakudeatzaileen zeregin dira hauek:erabiltzaileen eskubideak zaintzea, arauz dagozkion betebeharrak betetzea eta betearaztea eta kexak eta iradokizunak aurkeztu ahal izan daitezen legez araututako bitartekoak jartzea.\nGizarte Zerbitzuen Erregistro eta Ikuskatzailetza Zerbitzua:\n• Zerbitzatu egingo ditu pertsonak eta beharrezkoa duten informazio guztia eskainiko, bai eta beren kexak eta iradokizunak izapidetu ditzaten haiei biderik egokiena eskaini ere.\n• Gizarte zerbitzu pribatuek eskainitako arreta eta zerbitzua dela-eta aurkeztutako kexak izapidetuko ditu.\n• Dagokion unitate edo zerbitzura bidaltzen ditu kexak eta iradokizunak, izapidetuak izan daitezen, baldin eta, jaso ondoren, haiek izapidetzea beste zerbitzu edo unitate bati dagokiola egiaztatzen badu.\nHori guztia, martxoaren 10eko 40/1998 Dekretuak, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte zerbitzuen baimena, erregistroa,homologazioa eta ikuskapena arautzeko denak,38.2 c) eta 45. artikuluetan eta apirilaren 6ko 64/2004 Dekretuak,\nEuskal Autonomia Erkidegoko gizarte zerbitzuen erabiltzaileen eta profesionalen eskubide eta betebeharren gutuna, eta iradokizunen eta kexen araubidea onartzendituenak, xedatutakoarekin bat etorriz dagozkionak egiteko eskumena gorabehera.\nGizarte Zerbitzuen Erregistro eta Ikuskatzailetza Zerbitzuaren bulegoetan eta web orrian dago eskueran kexak eta iradokizunak aurkezteko inprimakia.\nNon aurkeztu kexa edo iradokizuna:\n1. Bertatik bertara:\nAlaba Jeneralaren kalea, 10, 4. solairua -9. bulegoa- GASTEIZ.\nGizarte Zerbitzuen Erregistro eta Ikuskatzailetza Zerbitzuaren bulegoa.\n2. Posta elektronikoz:\nKexa iradokizunak orria bete eta izenpetutakoan, eskaneatu,erantsi eta bidali posta elektroniko honetara:\n3. Posta bidez:\nAlaba Jeneralaren kalea, 10, 4. solairua, 9. bulegoa.\nFormulario para presentación de quejas / Kexak aurkezteko orria [pdf](54Kb) >


Innovathon Bermeo 2021 - onekin.eus\nInnovathon Bermeo 2021\nHasieraBerriakInnovathon Bermeo 2021\nInnovathon Bermeo 2021 azaroaren 13tik 14ra ospatuko da, Bermeoko Kafe Antzokian.\nAtunaren arrantza-industriako berrikuntzako hackathona da, BTWCk antolatua. Ideia berritzaileak sortzeko, sektoreari ezagutza, ilusioa eta aurrerapena erakartzeko aukera paregabea izanik.\nEkitaldiaren helburua soluzio teknologiko, sortzaile eta bideragarrien garapena inspiratzea da, ozeanoak, itsasoak eta itsas baliabideak iraunaraztea eta modu iraunkorrean erabiltzea, eta ondoriozko ideiak atunaren arrantza-industriak aplikatu ahal izatea. Bermeon garatzeko ideiarik/konponbiderik onena sarituko da, 10.000 euroko sariarekin.\n#InnovathonBermeo programa startup, ekintzaile, azken mailako ikasle, graduatu berri eta masterreko ikasleei zuzenduta dago, nahiz eta edozein pertsona motibatuk, itsasoaren maitaleak eta itsasoen eta arrantzaren iraunkortasunarekin konprometituak parte har dezakeen. Izen-emateak azaroaren 1era arte egongo dira zabalik.


Nola dago Golden Retriever | Txakurren Mundua\nNola dago Golden Retriever\nEl Golden Retriever Haurrak dituzten familientzako txakurrik egokiena da, oso goxoa eta maitagarria baita. Gainera, tamaina handia izan arren, arazorik gabe bizi daiteke apartamentu batean, beti ere egunero paseatzera ateratzen bada.\nGauza berriak ikastea gustatzen zaio, txakurren kirolak praktikatzen oso ondo pasatuko duen puntura arte, hala nola arintasuna, disko txakurra edo canicrossa. Ezagutu nola dago golden retriever.\nGolden Retriever txakur handia da, artean pisatzen duena 29 eta 31,5kg, eta gizonezkoetan 56 eta 61cm bitarteko altueran eta emakumezkoetan 51 eta 56cm bitarteko altuera du. Ilea erdi luzea da, urre kolorekoa edo krema kolorekoa, ukitu leuna. Belarriak erorita daude eta muturra luzanga da.\nBizi itxaropena du 12 14 urteetara, baina gehiago edo gutxiago izan daiteke ematen den zainketaren arabera; Hau da, harrera familiari arreta ematen badio, behar duen guztietan albaitariarengana eramaten badu eta txakurra pozik egoteko ahal duen guztia egiten badu, urte asko biziko ditu. Horretarako prest bazaude, ziur asko berarekin bizitza izugarria izango da 😉.\nTxakurra da energiaz betea, oso adimentsua eta maitagarria. Haurrekin oso ondo moldatzen da, eta ez du arazorik beste txakurrekin eta / edo katuekin, txakurkume gisa sozializatzen bada. Baina, kontrakoa dirudien arren, beti dago gauza berriak ikasteko prest. Bide batez, animalia etxera iristen den lehen egunetik hasi behar duen ikastetxea, oinarrizko aginduak eta sinpleak emanez, hala nola "eseri", "paw" (eman paw), "etzanda", "geldirik", etab .\nHorrela, zure Golden txakur xarmangarri bihurtuko da.\nArtikuluaren bide osoa: Txakurren mundua » Txakur orokorrak » Txakur arrazak » Nola dago Golden Retriever\nEskerrik asko komentatzeagatik, Cloe 🙂\nviridianoa esan zuen\nBi urrezko berreskuratzaile ditut eta zoragarriak dira\nSinesten dut. Animalia sinestezinak dira 🙂\nNola erraztu nire txakurraren bizitza\nTxakurrarekin bidaiatzeko aholkuak


Abuztuaren 17, 18 eta 19\nBenetan kontzienteki, itzarrik eta aske bizi nahi badugu, ezinbesteko izango zaigu baztertu eta ukatu dugun guztia, alegia, geure itzala, aurrean jarri eta osatzen ikastea. Adierazpiderik aurkitu ez eta integratu gabe geratu diren nortasuneko alderdiek osatzen dute itzala. Horretxegatik, itzalak, minduta, baztertuta edo oztopatuta geratutako alderdi garrantzitsu bat gorde ohi du. Itzalak inkontzienteki jarduten du “hurkoarengan” egiten den proiekzioaren bitartez (inorengan ikustea norberarena dena).\nGure itzala osatu eta jasotzea ezinbesteko urratsa da norberaren burua ezagutzeko, eta horrek eragiten du geure burua eta hurkoarena onartzea, geure buruan baztertu egiten dugunaren ispilu gisa. Kontua da baztertutako alderdi horietan dagoen indarra aurkitzea, horrela, indar hori bizitzaren alde berreskuratzeko.\nZertarako Zure itzalaz jabetu?\nBizitasuna berreskuratzeko. Energia gehiegi gastatzen dugu gustatzen ez zaiguna edo ezagutzen ez duguna ezkutatzen saiatzen, baina besteengan proiektatzen dugu (beste batzuengan argi ikusten dugu gugan ikusi ezin duguna, eta horren aurrean erreakzionatzen dugu).\nZati horiek ezagutzen ditugunean askatzen den energiaz betetzeko. Horrela, gure potentziala garatzeko eta gure ametsak gauzatzeko erabil dezakegu.\nGure argia ikusteko. Itzalari begiratzen ez diogunean, ezin dugu gure argirik handiena ere ikusi. Itzalaren atzean geure buruaren nolakotasun ezezagun, boteretsu eta esentzialak daude.\nKontzienteki erantzuteko, oharkabean erreakzionatu beharrean.\nElkar hobeto ezagutzeko, geure burua onartzeko eta bestea geure buruarengandik baztertzen dugunaren ispilu gisa onartzeko.\nItzalean dagoen energia eta bizi-indarra aprobetxatzean, alkimista, barrutik urrea sortzen dutenak, bihurtzen gara ahalduntzerantz eta osotasunerantz aurrera egiñez, garen GUZTIA besarkatzeko gai garenean gertatzen dena.\nTailerrean, txamana-lanetik, prozesu-lanetik edo erritual sistemikoetatik eratorritako ariketa praktikoak erabiliko ditugu, barne-eraldaketako bidaia iraultzaile bati ekiteko asmoz, gure iluntasun liluragarrian berandutzen den argia aurkitzeko.\nTailer honetan, zer ikasiko duzu?\n• Zeure itzalaz jabetu, begiratu eta eutsi.\n• Zure burua babesten inbertitzen duzun energia-erreserba askatzea, zure harremanak eta zure osasun fisiko, mental eta emozionala hobetzen erabiltzeko.\n• Iraganean errotutako dinamika errepikakorretatik ateratzea, etorkizunari buruzko ikuspegi sortzaileago batera irekitzeko.\n• Zure alde iluna besarkatzea beldurrik gabe eta onarpen errukiorrarekin, zugandik gehien baztertzen dituzun alderdietan itxita dagoen potentziala eskuratzeko.\nTailerra 4 eguneko erretiroan parte hartu nahi duenarentzako prestaketa ere bada.\n- Abuztuaren 17, asteazkena: 17:00 - 20:00h\n- Abuztuaren 18, osteguna: 10:00-20:00h\n- Abuztuaren 19, ostirala: 10:00-14:00h\nZure izen-ematea formalizatzeko, urrats hauek jarraitu behar dituzu:\n1. Bete formulario hau: https://forms.gle/T8YTnUcEPCi6zpkx9\n2. Tailerraren zenbatekoarekin banku-sarrera egitea (220 €). Aurreko formularioaren bidez izena eman ondoren, transferentzia egiteko bankuko datuak jasoko dituzu e-mailez.


Ekoetxea Urdaibaik 53.800 bisitari izan ditu 2017an | El Correo\nZurekinEkoetxea Urdaibaik 53.800 bisitari izan ditu 2017an\nEkoetxea Urdaibaik 53.800 bisitari izan ditu 2017an\nAurreko urtean baino %17 gehiago suposatzen du datu horrek\nELCORREO.COM Domingo, 28 enero 2018, 23:04\nEkoetxea Urdaibai zentroak 53.832 bisitari izan ditu 2017an, aurreko urtean baino %17 gehiago, orduan 44.615 izan baiziren. Horrela, 2008ko ekainean ireki zenetik, urtebetean inoiz jaso duen bisitari kouru handiena izan du bukatu berri den urtean. Gainera, zentroak 390.000 bisita baino gehiago jaso ditu zabaldu zenetik.\nEkoetxea Urdaibai Euskadiko Biodibertsitate Zentroa deitzen zen lehen, Busturiko Madariaga Dorretxean kokatuta dago, Bizkaian, eta Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Saila menpekoa da.\nZentroaren arduradunen arabera, bisitarien marka berria lortzean «zerikusi zuzena» izan dute urte osoan zehar antolatu diren aisialdi ekintzek eta heziketa eskaintza zabalak. Horrela, biodibertsitateari buruzko erakusketa iraunkorraz eta aurki zabaldutako Urdaibaiko Biosfera Erreserbari buruzko erakusketaz gain, 'Bizitzaren eta artearen forma anitzak', 'Safari metalikoa', 'Nepal bizitzako zikloa' eta gaur egun ikusgai dagoen 'Planetaren birikak minbizi bat du' erakusketek ere lagundu dute zentroaren bisitarien igoeran.\nHalaber, urte osoan zehar antolatu diren 350 ekintzek, ekitaldi ugariek, auditoriumean egin diren biltzarrek eta hezkuntza programan parte hartu duten 12.000 bat ikasleek ere lagundu dute bisitarien gehikuntzan.\nBisitarien jatorri geografikoari erreparatzen bazaio, %79,15 Bizkaitik heldu dira, %4,06 Gipuzkoatik, %3,58 Arabatik, %0,65 Nafarroatik, %8,60 Espainiatik, %3,41 Europatik eta %0,55 munduko beste leku batzuetatik. Beste urte batzuekiko emaitzak mantendu egin dira, eta Espainiatik iritsitako bisitak %2 igo dira.\nEkintzailetasun aurreratuan eta talentuan elkarlana estutuko dute Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek Eskuliburu berria, Arrigorriagako Udaletxean integratzeko prozesua errazteko


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Juan María Aburto: “Enplegu ahularen gainean ezin da gizarte egonkorrik eraiki”\nJuan María Aburto: “Enplegu ahularen gainean…\nJuan María Aburto: “Enplegu ahularen gainean ezin da gizarte egonkorrik eraiki”\nEuropar Batasuneko Ministroen Kontseilua\nEusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Juan Maria Aburto Bruselan izan da eta adierazi du enplegu ahularen gainean ezin dela gizarte egonkorrik eraiki. Horregatik, Eures ataria lan-bitartekaritzarako Europako tresna izango da eta sarearen eraginkortasuna handituko du.\nAtaria zerbitzu-emaile guztiei irekiko zaie, lan-aukerak handitzeko, eta erakunde publikoen eta pribatuen eskaintzak argitaratuko ditu. Gainera, estatuek eskulan-gabezien eta soberakinen gaineko informazioa emango diote elkarri, eta herrialdeko legedia betetzen dituzte praktikaldi eta prestakuntza-aldiak adierazi beharko dituzte.\n2014ko bigarren seihilekoan, Euskadi nagusi izan da autonomia-erkidegoen arteko koordinazioan, enpleguaren eta gaztediaren arloan. Parte hartzeko sistemari esker, autonomia-erkidegoek beren balioak balioetsi ditzakete eta Kontseiluaren negoziazio-prozesuan eragin dezakete.\nEuropar Batasuneko Enplegu eta Gizarte Gaietako Ministroen Kontseiluaren aurrean egindako hitzaldian, Aburtok adierazi du kezkatuta dagoela Europako lan-mugikortasun txikiagatik –% 0,29tik beherakoa da-, baita gaitasun-eskaintzaren eta lan-merkatuko beharren arteko aldeengatik ere. Izan ere, horien ondorioz, gaur egun bi milioi lanpostu baino gehiago bete gabe daude.\nAburtok erkidegoen kezkak bildu ditu eta adierazi du «lan-mugikortasuna indartzeko premia politikoa dagoela», langabezia-tasa handiei aurre egiteko, baita estatu-kideen enplegu maila aldeei ere. Ildo horretatik, onartu du orain arte Eures sarea gutxiegi erabili dela estatu batzuek baino ez baitituzte lan-eskaintzak argitaratzen.\nEusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburuak adierazi du beste faktore batzuk ere eragiten diotela eskualdeen eta herrialdeen arteko mugikortasunari, besteak beste, etxebizitzaren arazoak, hizkuntzak, itzultzeko mekanismoak eta mugikortasunaren esperientziari egiten zaion errekonozimendua.\nAzkenik, adierazi du lan-mugikortasunak gizarte- eta ekonomia-abantaila nabarmenak izan ditzakeela gure eskualdeetan. Horregatik, enplegua sortzeko tresnak kudeatzeko maila askotako lankidetzaren garrantzia nabarmendu du.\n12_11_2014-104425-_epsco_co... behera kargatu (7 MB)\n12_11_2014-104427-_epsco_co... behera kargatu (4 MB)\nBost ikastetxe internetek dituen aukerak eta honen erabilera okerraren arriskuei buruz sentsibilizatzeko programa baten parte-hartzaile\nAburto: "Egin beharreko funtzioetako bat bera ere ez du ondo egiten Lanbidek"\n2013.eko uztailak 08\nEuskadin lan erreforma aplikatzeak baliteke milaka lagunen lan baldintzak aldatzea gaurtik aurrera\nGreba orokorra bestetan baino «eragin txikiagoa» izaten ari da


350 zuhaitz landatuko dira igandean Elorriagan — Debako udala\nDatorren igandean, martxoaren 25ean, zuhaitz landaketa egingo da Elorriaga inguruan. Itziarko Auzo Udalak, Lizarbe Guraso Elkarteak, Zerynthia elkarteak eta Euskal Kostaldeko Geoparkeak antolatu dute egitasmoa, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin.\nEkimen honek helburu hirukoitza du: biotopoaren eremuan bertako basoa eta paisaia berreskuratzea, W-zuria buztan-motza deituriko tximeletaren biziraupena bermatzea eta heskaiak – lursailen arteko zuhaixkez osatutako mugak - sustatzea.\nGuztira, 350 bat zuhaitz eta zuhaixka landatuko dira; horien artean, arteak, gurbitzak, lizarrak, erramuak eta urkiak. Horiez gain, tximeletak ikertzeaz eta ezagutzera emateaz arduratzen den Zerynthia elkarteak 25 zumar landatuko ditu. Izan ere, iberiar penintsulako zumarrak desagertzen ari dira azken hamarkadetan grafiosia izeneko gaitzak jota, eta horrek W-zuria izeneko tximeletari eragiten dio, zumarren babesean bizi eta elikatzen baita.\nHitzordua 09:30ean jarri dute, Elorriaga auzoko Galarreta inguruan. Landaketa 12:30ak arte luzatuko da. Behin lanak amaituta, mokadu bat eskainiko zaie parte-hartzaile guztiei.\nAntolatzaileek herritarrei dei egin diete egitasmoan parte har dezaten. Aldez aurretik izena ematea komeni da, ingurumena@geoparkea.com epostara idatziz.


Eskoziako independentzia | Erreferendumaren behin betiko emaitzak\nEskoziak ezetz esan dio independentziari\nAzken eguneratzea: 2014/09/19 06:41 (UTC+2)\nDavid Cameron Erresuma Batuko lehen ministroa gustura agertu da emaitzarekin: Eskoziari autonomia gehiago emango diola adierazi du. Salmondek porrota onartu du eta hitza betetzeko eskatu dio Cameroni.\nCameronek Eskoziari autonomia gehiago emango diola hitzeman du\nSalmondek porrota onartu eta 'kanpainaren promesak betetzea' espero du\nEta orain, zer? Eskozia berri ez independentea\nDavid Cameron: Eskoziari autonomia gehiago emango dion ingelesa\nNola jaso du nazioarteko prentsak ezezkoaren garaipena?\nEzetza garaile Eskozian, botoen %55,3 lortuta\nESKOZIAKO ERREFERENDUMA: ATARI BEREZIA\nESKOZIAKO ERREFERENDUMA ZUZENEAN\nEskoziak ezetz esan dio independentziari. Boto guztiak zenbatuta, independentziari ezetz esan diote boto-emaileen % 55,3k (2.001.926 boto), baietzaren aldekoei ia 10 puntuko aldea aterata. Boto-emaileen % 44,7k (1.617.989 boto) eman dute baietzaren aldeko boza. Parte-hartzea oso altua izan da erreferendumean: % 84,6ekoa. 16 urtetik gorako 4,3 milioi eskoziar zeuden deituta atzoko galdeketan parte hartzera.\nEzustekoa Glasgowk utzi du; inkestek ezetzaren aldeko balantzan kokatzen bazuten ere, baiezkoa nagusitu da bertan, botoen % 53rekin. Edinburgon, berriz, ezetza izan da garaile, alde nabarmenarekin: % 61 independentziaren aurka, % 39 alde.\nSalmond: 'Orain, Erresuma Batuak agindutakoa bete dezala'\nAlex Salmond Eskoziako ministro nagusia 07:15ean, eta behin betiko emaitza ofizialak ezagutu aurretik, atera da komunikabideen aurrera: "Aitortu egiten dut porrota; Eskoziak herrialde ez independentea izatea erabaki du". Baietzaren aldeko botoa eman duten 1,6 milioi herritarrei eskerrak eman eta kanpainan erakutsi duten jarrera eskertu die. Erresuma Batuari, berriz, dei zuzena: agindutakoa bete dezala eta Eskoziari autogobernu gehiago onar diezaiola.\n"Erreferenduma adostutako prozesu bat izan da. Une honetara iritsita, Eskoziak erabaki du ez duela herrialde independente izan nahi, eta nik erabaki hori onartzen dut", esan du.\nEskoziar guztiei herriaren borondatea onartzea eta errespetatzea eskatu die. Erreferendumean izan den parte-hartze handia txalotu du Salmondek: "Demokrazian, munduko edozein hauteskunde edota erreferendumetan ezagutu den parte-hartzerik altuenetakoa izan da, eta hori txalotzekoa da", gaineratu du.\nCameron: 'Hitza beteko dut'\nDavid Cameron Erresuma Batuko lehen ministroa gustura agertu da Eskoziako herritarrek "lau nazioen" batasunaren alde egin dutelako. Downing Street kaleko egoitza ofizialaren atarian azaldu duenez, "emaitza oso argia izan da", eta herrialdea gobernatzeko aukera berri bat irekiko du. Eskoziari eskumenak emateko konpromisoa hartu zutela eta hala egingo dutela gaineratu du. Eskumen horiek zerga eta ongizate alorrekoak izango dira, eta urtarrilerako legedi berria martxan izatea espero du.\nLehen ministroak ezezkoaren aldeko kanpainan lanean aritu direnak "zoriondu" ditu, "ondo egindako lana" izan delako. Alistair Darling laborista, Eskozian ezezkoaren kanpaina gidatu duena, zuzenean zoriondu du azken urtebetean Eskoziaren eta Erresuma Batuaren batasunari eusteko egin duen lanagatik. "Herriak elkarrekin hobeto'" daudela esan du, eta Erresuma Batuan garai berri bati ekiteko une aproposa dela gaineratu du.\nNick Clegg Erresuma Batuko lehen ministroaren ondokoa ere gustura agertu da. Erresuma Batuan jarraitzearen alde agertuta, eskoziarrek "erabaki historikoa" hartu dutela esan du.\nDarling ere agertu da hedabideen aurrera. Pozarren agertu da eta ezetzaren alde bozkatu dutenei eskerrak eman dizkie: "Eskerrik asko bihotzez, gehiengoa zarete eta zuen ahotsa entzun da. Eskoziarren gehiengoak batasunaren alde egin du, zatiketa alboratuta", esan du.\nErreferendumaren emaitzaren joera jakin eta berehala, liberak goranzko bidea hartu du dibisen merkatuan; % 1 egin du gora lehen orduetan. Asiako merkatuetan libera % 1 igo da goizaldean, 1,65 dolarren balioa hartzeraino. Dena dela, goranzko joera hori berehala moteldu da, eta 1,64 dolarrean geratu da.\n2012ko urrian adostu zuten Cameronek eta Salmondek galdeketa egitea. Ezezkoak irabazita, aro berri bati ekingo diote orain Eskozian eta Erresuma Batuan. Negoziazio prozesu bat jarriko da martxan, eta, agindutakoa betez, Westminsterrek hainbat eskuduntza itzuliko dizkio Eskoziari.


Aholku onak koronabirusaren garaietan – Upright\nAholku onak koronabirusaren garaietan\n1. Zaindu ondo zu eta maite dituzunak\nZaindu eta topatu erronkei aurre egiteko modu eraikitzaileak. Pasa ezazu ahalik eta kalitatezko denbora maite dituzunekin. Kartetan edo mahai-jokoetan jolastu, zerbait sortzailea egin, irakurri eta barre egin elkarrekin. Oroitzapenak sortu itzazu.\n2. Eskertu daukazunagatik\nAdi egon zure bizitzako gauza onei eta eskertu ezazu. Egunero pentsatu hiru gauza onetan eskertuta egoteko, adibidez, afariko mahaian edo lotara joan aurretik. Pentsamenduek eragina dute gure sentitzeko moduan.\n3. Janari osasuntsu eta ona jan egunero\nGarrantzitsua da dieta osasungarria eta askotarikoa izatea. Aukeratu naturalki aberatsak diren elikagaiak, fruta, barazkiak, produktu integralak eta arraina kasu, eta gogoratu ere D bitamina hartzen. Azala eguzkitan zuzenean jartzen denean, gorputzak D bitamina sortzen du. Beraz, ez ahaztu eguzki pixka bat hartzea, baita etxeko leihotik ere.\n4. Egin ariketa fisikoa egunero\nAriketa fisikoa garrantzitsua da ongizate mentala eta fisikorako, loa hobetzeko eta energia handitzeko. Jarduera fisiko bizia egiten ezazu egunero; helduek gutxienez 30 minutuz eta haurrek gutxienez 60 minutuz. Hobe da pixka bat egitea ezer ez egitea baino, eta sedentarismo luzea mugatzea.\n5. Landu kalitatezko loa, ohitura onekin\nOndo lo egitea funtsezkoa da eguneroko erronkei aurre egiteko. Lo egiteak eragin positiboa du sistema immunologikoan, kontzentrazioan eta ikasteko gaitasunean. Funtsezkoa da ere haurren hazkunderako eta garapenerako. Lo egokia lortzeko ohitura onak ezarri adinaren arabera. Konfinamenduak dakartzan zailtasunak gorabehera, mantendu familia osoarentzako lo-orduen patroi erregularra.\n6. Saihestu alkohola edo tabakoa kontsumitzea aurre egiteko estrategia gisa\nEz da baliagarria alkohola edo tabakoa erabiltzea sentimendu zailei aurre egiteko, hala nola kezkak eta antsietatea, edo lasaitzeko. Alkoholaren eta tabakoaren kontsumoak sistema immunologikoa ahultzen du, epe luzera osasunean eta ongizatean eragin negatiboa izateaz gain. Edozein tabakismo mota kaltegarria da sistema kardiobaskularrentzat eta arnasketa-sistementzat. Gogoratu COVID-19ak ere sistema horiek kaltetu ditzakeela.\n7. Izan zaitez sozialki arduratsua eta bete jarraibideak\nJokabide arduratsua erakutsi eta babes zibileko agintarien jarraibideak jarraitu, inguratzen zaituzten pertsonak eta baita osasun-sistema babesteko ere. Aldi berean, beharrezkoak ez diren kezkak saihestu, eragin negatiboa izan baitezakete bizi-kalitatean eta gure segurtasun-zentzuan..\n8. Jarraitu ikasten eta zereginak egiten\nAurkitu aukerak egoera bakar honetan. Ikasi zerbait berria edo hasi amaitu gabe dituzun zereginen zerrenda egiten. Orain da unea hizkuntza berri bat ikasteko, plater berri bat prestatzeko, dantza berri bat ikasteko, zure gau-mahaitxoan zain dituzun liburuak irakurtzeko, familiako argazkiak ordenatzeko edo biltegia txukuntzeko.\n9. Eman besteei, erakutsi adeitasuna eta errukia\nEgin zerbait atsegina besteentzat. Errukia praktikatu. Irribarre egin. Besteei denbora eman telefono-deiak egiten, interesa agertzen eta lagunekiko edo mesedeekiko esker ona adierazten. Eskaini boluntario gisa, ahal baduzu. Zu zeure burua testuinguru zabalago baten parte gisa ikusteak poza emango dizu eta besteekiko harremana indartzen lagunduko dizu ere.\n10. Gozatu orainaz – Hemen eta orain\nBilera sozial gutxiagorekin, astiroago joateko aukera ematen zaigu. Egoerak aprobetxatu, eta momentuaz gozatzen eta hemen eta orainan gehiago bizitzen ikasi. Begiratu inguratzen zaituzten gauza txikien eta naturaren edertasuna zure zentzumen guztiekin. Utzi denbora hau elikagarria eta atsegina izan dadin.\nBuenos consejos en tiempos de coronavirus Gode råd i Coronatid


Drone begiluzea – ZINEMALDIA\n2019-09-20 Andoni ImazSailkatu gabea\nIzenburua: Les misérables.\nZuzendaria: Ladj Ly.\nDroneak dira kataloxa berriak. Rear Window-eko (Alfred Hitchcock, 1954) Jeffen (James Stewart) begirada zorrotza du Les misérables-eko Buzz mutikoak (Al-Hassan Ly). Pantaila txiki bati begira kontrolpean du auzoa. Neska gazteen logeletako leihoetara zuzendu ohi du kamera, haien intimitatea behatzeko ondoren: arropa kentzen, dantzan. Dronearen hegaldiek filmatu dituzte beste gauza batzuk ere. Krimenen aurkako brigadako hiru polizia Parisko auzo marjinal horretako gaztetxoei oldartu zaizkie, eta erantzun egin diete haiek, lurrean topatutako edozer jaurtiz. Halako batean, zalaparta betean, polizia batek gazte bati tiro egin dio. Isildu da auzoa; ez Buzzen dronearen helizeen hotsa. Material garrantzitsua du esku artean.\nLadj Lyren lehenengo pelikula da Les misérables, eta Cannesko Zinemaldiko Sail Ofizialera eraman du zuzenean. Kronika soziala osatu du, kamera eskuan hartu eta protagonistak euren bizimodu gogorrean jarraitzen dituena. Frantziako gizarte multikulturalak elkarrekin ospatzen du hasieran selekzioaren Munduko Futbol Txapelketako garaipena, baina une batean banderaren azpian sortutako batasuna berehala txikitzen da hamaika zatitan. Taldetan banatuta dago auzoa, eta euren legea dute, itxura batean.\n“Legea ni naiz”, esaten du polizia batek. Hiru agenteren egun bateko jaduna jarraitzen du filmak. Haietako bat iritsi berria da, eta bi kideek auzoa nolakoa den erakutsi nahi diote. Indarkeriarekin kontrolatu nahi dituzte gazteak, eta indarkeria nabari da giroan. Polizia berriak, ordea, zalantza gehiago ditu haien jokamoldearen inguruan.\nFrantziako zati baten erretratua izan nahi du filmak, baina giroan nabari den indarkeriak eztanda egiten du une batean. Elkarrekiko gorrotoak definitzen ditu pertsonaia nagusiak, eta moral anbiguoan mugitzen da zuzendariaren mezua. Filmak amaieran egiten dio erreferentzia zuzena Victor Hugoren izen bereko nobelari (1862): “Ez dago plantazio ez gizon txarrik. Kultibadore txarrak daude soilik”.


[Elkarrizketa] “Beldurrik ez edukitzea erotuta egotea dela ematen du” : Oarsoaldeko Hitza\nAINGERU OIARTZABAL RIVERA. PSIKOLOGOA.\nAhots gozo eta begirada biziko pertsona da psikologo oiartzuarra. Berarekin tertulian aritzea atsegina eta txoil erosoa da. Bestelako kontu frankoren artean, beldurrak egungo gizartean eta norbanakoetan eragiten duenaz hitz du; gaiarekiko irrika ez ezik, jakinduria gaitza daukala argi utzi du.\nMattin Kazabon Cousillas\nAitortu du izugarrizko jakin-mina duela gisa honetako gaien inguruan eta, hortaz, asko gozatzen duela bere lanbidearekin. Kaleko mozorroa kenduta pertsonen alderdi autentikoena ezagutzeak asko betetzen omen du. Jendearen arazoak askatzea eta bideratzea lortzea opari ederra da beretzat. Hitzaldia eman zuen joan den ostiralean Oiartzungo udaletxean.\nNola laburtuko zenuke aurreko ostiralean eman zenuen Beldurra askatasunaren lapur izeneko hitzaldia?\nHizketaldiaren helburu nagusia izan zen konturatzea beldurrak gure bizitza izugarri baldintzatzen duela. Gainera, beldur horiek elikatzen baldin baditugu, baldintza horiek indartu egiten dira eta orduan eta gehiago sartzen dira gure hezurretan. Hori horrela, ez dugu benetan nahi dugun bizitzarik bizitzen, eta ez dugu askatasunik lortzen. Beldurraren indarraz jabetzea garrantzitsua da, min handia jasaten dugu eta. Ordea, beldur horien guztien atzean altxor bat dago eta hori lortzea oso polita da. Hitzaldian saiatu nintzen begirada baikorra aldarrikatzen, izan ere, gozamen hutsa da beldurrak kentzea, asko jasotzen dugu.\nBeldurrak asko mugatzen gaituela iruditzen al zaizu? Zertan, adibidez?\nIzugarri mugatzen gaitu, esaterako, gure ametsak lortzeko, gure burua ezagutzeko eta gure bidea egiteko. Baldintzatuak gaude, baita ere, besteek pentsatuko dutenagatik, zer ote da egokia, zer ez, nola ikusten ote naute gainerakoek… Asko bizi gara gure kanpoko irudia zaintzen, eta ez gure barrena zaintzen. Orduan, azaleko irudia baztertzean eta gure barrena zaintzean unibertso edo mundu berri bat deskubritzen dugu. Hori gozamena da. Esperimentatzean hartzen du horrek guztiak zentzua. Bidaia bat da barrurantz, zikinkeria askatuz.\nZertan laguntzen du beldurrik ez izateak?\nBeldurrik ez izateak laguntzen gaitu, besteak beste, maitasunean, zaintzan, errespetuan, askatasunean, harreman arinagoak eta hurbilagoak edukitzean, eta konfiantzan. Erabat aldatzen du dena, beste betaurreko batzuekin ikusten da mundua.\nBeldurra gainditzeko bidean zeintzuk dira pausu garrantzitsuenak?\nGaldera potoloa da hori. Errekonozimendua da lehenengoa, jabetza. Askotan ez gara konturatzen zein mailataraino mugatzen gaituen. Gero, aldatzeko erabakia eta konpromisoa hartzea ezinbestekoa da, nola eta zer landu erabakitzea, barruko korapilo guztiak askatzea. Bestalde, beldur bakoitzak berea eskatzen du, eta ez da beti bide bera ibili behar. Eraginkorragoa izango da batzuentzat bide bat, eta beste bide bat besteentzat.\nBeldurra beharrezkoa al da?\nEsango nuke ezetz. Hala ere, beldurra zer den egoki ulertzea komeni da, denontzat ezberdina da. Niretzat beldurrak maila asko izan ditzake. Beldur gaitezke korrika ihes egiteraino, edota beldurtu eta kezka soilik suma dezakegu. Lehen beldur hori beharrezkoa da gure burua babesteko eta arriskuak ekiditeko, baina hori mekanismo natural bat da. Aldiz, psikologikoki sortzen ditugunak, txikiarazten gaituztenak, ahultzen gaituztenak, horiek ez ditugu deustarako behar.\nBeldurrik eza eta gehiegizko askatasuna, ez al dira arriskutsu?\nEz, beldurraren kontrakoa maitasuna da. Maitasunak esan nahi du neure buruaren kontzientzia edukitzea, beldurrez inkontzienteki bizi baikara. Jabetzea da, zein naizen, zer egiten dudan eta zergatik. Jabetza hori baldin badaukat beti ariko naiz gainerakoak zaintzen, gainerakoak zaintzea nire burua zaintzea delako. Ezin da nire burua zaindu eta, aldi berean, besteengandik aldendu. Alegia, beldur-sistemari sustrai oro kenduz gero, errespetuan biziko zara, bakean, lasaitasunean. Kritikatzean edo erasotzean ez daukagu ez bakerik ez lasaitasunik.\nGizarte beldurti batean bizi al gara?\nOso. Gizartea beldur-sisteman oinarritua dago, oso funtzionala eta eraginkorra da jendea beldurrez egotea. Kapitalismoak horregatik funtzionatzen du. Beldurra edukitzeak asko saltzen du, beldurra beste sentsazio batzuekin tapatzen laguntzen duelako. Baina ez da eraginkorra. Sentsazio horiek joan egiten dira, ordea, menpeko egiten gara beste sentsazio horiekiko. Bizi garen sisteman oso deskonektatuak bizi gara. Sistema indigena batzuk kenduta, beste sistema gehienak beldurrean oinarritzen dira.\nGeneroarekin edota adinarekin zerikusirik bai al dauka beldurrak?\nEz, esango nuke ezetz. Beldur motak akaso bai, ez baita gauza bera zahartzaroan heriotzari eduki ohi diogun beldurra edo gaztetan dioguna. Bestalde, gizarteak beldur asko sortu ditu, adibidez, emakumeei begira, ‘kontuz bakarrik, kontuz gauetan…’. Hainbeste saldutako beldur horiek noski zerikusia dutela generoarekin, baina, berez, ez dute zerikusirik, ez genero, ez adinarekin. Prebentzioa ez da beldurra sartzea.\nTeknologia berriek, sare sozialek, lanak, ikastetxeak… laguntzen al dute beldurrik ez izaten?\nDena oso erlatiboa da. Beldur-sistema kentzean sinesten dudan bezala, erruaren sistema kentzean ere sinesten dut. Beti saiatzen gara errua kanpora botatzen, eta gauza da arduratsu izatea eta errudunik ez bilatzea. Gauzak onak dira kontzienteki egiten ditugunean, geure buruagatik egiten ditugunean, berriz, ez dira hain onak besteei begira edo zerbait lortzeko itxaropenez egitean. Batzuentzat ona izango da yoga edo kirola egitea, baina beste batzuentzat ez. Dena oso erlatiboa da, gauzak nola egiten ditugun da garrantzitsua.\nGabezia emozional asko al ditugu? Zeintzuk dira nabarmenenak?\nKontzeptu hori ere ez zait batere gustatzen, gabeziena. Bizi gara dena gabezia izango balitz bezala, zinismo puntu batekin. Justu kontrakoa da, eskertzea falta zaigu, asko daukagu eskertzeko eta hori ez da batere lantzen. Osasuna, etxea, ohea… eskertzekoak dira eta ez ditugu behar bezala baloratzen. Zenbat gauza dauden eskertzeko eta beti gabeziei begira, beti konparatzen, beti aztertzen. Etengabeko konparaketa horretan beti zerbait falta zaigu, beti.\nDuela 50 urte baino beldurtiagoak edo mugatuagoak al gara?\nNire ustez, lehen asko erreprimitzen ziren beldurrak. Beldurraren adierazle zuzena da oso ideia zurrun eta dogmatikoak edukitzea. Horren atzean dagoena da zaindu gabeko beldur asko daudela. Egun askatasun gehiago dago kontu horien inguruan hitz egiteko, baina lantzeko garaian ez dakit, jendeak asko estaltzen ditu eta jendea ezin bizi bizi da.\nOsasun mentaleko arazoak inoiz baino gehiago dira, edo inoiz baino gehiago hitz egiten da horretaz?\nNik uste egoera honek guztiak jendea asko nahastu duela. Jendeak jaramon gehiago egiten dio kanpotik esaten diotenari barruak esaten dionari baino. Gure buruarekin konektatuta ez egoteak gaitz asko ekartzen ditu: estresa, urduritasuna, antsietatea…\nCOVID aurretik eta ondoren, diferentziarik sumatu duzu?\nZentzu batean bai, beldurra asko azaleratu da, harrigarria izan da jendearen izua. Komunikabideen boterea ikaragarria da, ez dugu ezer filtratzen eta dena egi gisa jasotzen dugu; iruditzen zait zentzu horretan ez gaudela heldutuak. Informazio eta datu bonbardaketa hau ez da prebentzio kanpaina bat inondik ere, beldur kanpaina da. Halaxe da, psikologian beti horrela izan da, nahiz eta orain gehienek iritzia aldatu duten, badirudi orain bide egokia dela guztiari amen egitea. Eta ez, hau gehiegizkoa da. Beldurrik ez edukitzea erotuta egotea dela ematen du.\nZer aldatu beharko litzateke gizarte gisa beldurra uxatzeko eta osasuntsuago izateko?\nNorberak bere burua ezagutzea, bestela, kanpoan aurkitzen saiatzen gara. Nire buruarekin ongi baldin banago, ongi hori kanpora helaraziko dut. Gaizki banago, aldiz, gaizki hori eraso eta beldur forman kanporatuko dut ingurura. Lehen urratsa zure barrena ezagutzea da eta hori egiten da landuz eta partekatuz.\nZer da bakoitzak bere burua ezagutzea?\nLanketa introspektibo bat egitea, atentzioa jartzea. Nola bizi garen, zein erabaki hartzen ditugun, zergatik, ea pentsatzen duguna benetan pentsatzen dugun edo modan dagoelako pentsatzen dugun, benetan nire lanbidea gustuko dudan, benetan bizitza hau den nik nahi dudana… Funtsean, kuestionatzea. Erotu gabe, jabetuz. Gorputzari ere jaramon egitea, konektatua egotea, oso garrantzitsua da. Gorputzak informazio asko ematen digu, minekin, korapiloekin, baina konektatuta ez gaudenez, pentsatzen dugu horiek guztiak txarrak direla. Eta ez dira txarrak, soilik zerbait esan nahi digute. Gorputza dardaraka hastean ez dugu entzun nahi izaten, baina hizketan ari zaigu, entzutea komeni zaigu.


Bermeoko berbalagunak: 2009/06\nAurtengo azken txapelketa!\nDagoeneko Bermeoko txoko guztietan aurkituko duzue azken buletina baina gure blogean eskegi dizuegu eta hemen osatu ahal duzue. Jasotzeko azken eguna ekainaren 15a duzue eta badakizue, entregatzeko, dinamizatzaileoi, Hizkuntza Eskolan edo udaletxeko Euskera Sailean.\nEdozertarako gure telefonoetara zuzendu edo bermeoberba@gmail.com helbidera idatzi.\nParte hartu eta ondo pasa!\nKalean dago gure buletina!\nBegiratu zer dugun agendan.\nEkainerako uda koloreak datoz, beroak eta freskagarriak!\nUdan ere praktikatu!


Kabinete Zuzendaritza - Gobernantza Publiko eta Autogobernu Saila - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\nTitularra: Ugaitz Zabala Gomez\nKabinete Zuzendaritzak Sailburuari zuzeneko laguntza ematen dio bere karguaren arabera dagozkion eginkizunak betetzeko.\nSailburuak, bere egitekoak betetzeko, Kabinete Zuzendaritzaren laguntza izango du, eta, hark, dekretu honen 5. artikuluan oro har ematen zaizkion eskumenez gainera, honako hauek izango ditu:\nSailari esleitutako eskumenak erabiltzeko beharrezko diren laguntza eta aholkularitza ematea sailburuari; halaber, eskumen horiei buruzko jardun-irizpideak eta -planak ezartzeko beharrezko direnak.\nSailburuaren agenda publikoko jarduera publikoak eta ofizialak planifikatzea, jarraipena egitea eta antolatzea.\nSaileko sailburuordetzen arteko koordinazio egokia zaintzea, eta sailak Eusko Legebiltzarrarekin eta Arartekoarekin dituen harremanak bideratzea, organo eskudunen bidez.\nTeknikak eta metodoak proposatzea, sailaren programa eta jarduna garatzera eta betetzera bideratutako arloetan burutu beharreko jarduerak planifikatzeko, programatzeko eta ebaluatzeko. Horretarako, sailburuari dagozkion jarraipen- eta koordinazio-egitekoak errazteko beharrezkoak diren laguntza eta agiriak eskatu ahal izango dizkie arlo horiei.\nSailaren plan estrategikoak eta haien jarraipen-txostenak prestatzen laguntzea, sailburuordetzekin koordinatuta.\nSailaren eginbeharrekoetan eragina duten gaien inguruko informazio egokia bildu, aztertu eta aurkeztea, gaiarekin zerikusia duten saileko beste organo eskudunekin elkarlanean.\nEuropar Batasunaren instituzioen inguruan sailari dagozkion jardueren jarraipena egitea.\nSailaren ekintza publikoen informazio- eta publizitate-estaldura egokia koordinatzea.


Programatzen | Kultura | GARA\nIpuin kontalaritza non ageri da kultur programazioen anabasa honetan? Zein irizpide erabiltzen dira kontaketa saioak antolatzeko orduan?\nEzaguna da programatzaile batzuen esana halako edo honako ikuskaria euren programazioan ez sartzeko: «Nire publikoarentzat ez da egokia». Bati edo besteri entzunik, garai batean konbentzituta nengoen legenda urbanoa-edo izango zela; programatzaile bati entzun nion arte. Publikoaren iritziaren bereganatze hori bitxia da, are gehiago publikoa, guztia, homogeneotasun estetiko batean sartuz, jakina delako publiko horri galdetu gabe. Gainera, infatilizatu ere egiten da «izaki» kultural hori, ez baitzaio onartzen berez aukeratzeko izan dezakeen autonomia, beste batek, programatzaileak alegia, askoz ere jantziagoa gai hauetan, zer ikusi edo zer ez ikusi erabakitzen duela. Halakoetan pentsatu izan dut non lor daitekeen publiko bat eta zenbat balioko duen, horrela erantzun ahal izateko, «lasai, nik nire publikoa ekarri dut». Onartu beharra dago baina, ez dela erraza kultur programazio txukun bat asmatzea.\nBestelako programazioak badaude, ordea, zaletasunez egiten direnak, esaterako, kultur taldeek egiten dituztenak, hauek ere gehien-gehienetan diru publikoaren laguntzaz. Jakina, horretan aritzen direnei, ezin eskatu beste profesionalei eskatu behar zaien ardura, gustuz eta ordu asko sartuta debalde aritzen baitira. Hala ere, jakin beharko genuke zein irizpide dituzten halako edo honako kultur ekitaldia antolatzeko orduan; nola izan bestela kultur eragile, kultur irizpideak eta, batez ere, kultur ekitaldien zale izan gabe. Eta askotan hauek ez daude hain garbi; izan ere, klixe estandar batzuk baino ez baitira erabiltzen.\nEta ipuin kontalaritza nola ageri da kultur programazioen anabasa honetan? Zein irizpide erabiltzen dira kontaketa saioak antolatzeko orduan? Programatzaileek ba ote dakite zer den kontalaritza? Joaten ote dira kontalariak ikustera? Programatzaileen publikoarentzat egokiak ote dira kontalariak? Egokiak ote programatzaileak kontalarientzat?


Energia-gastua kontrolatzen duen eta gorputz-pisua zehazten laguntzen duen mekanismo molekular bat aurkitu dute | Consumer\nEnergia-gastua kontrolatzen duen eta gorputz-pisua zehazten laguntzen duen mekanismo molekular bat aurkitu dute\nAutoreen iritziz, obesitatea tratatzeko metodo mediko berri bat ekar lezake aurkikuntzak\nEgilea: mediatrader 2010-ko urtarrilak 7\nRochesterreko (AEB) Mayo Klinikako ikertzaile-talde batek aurkitu berri du mekanismo molekular bat, muskuluetako energia-gastua kontrolatzen duena eta gorputzaren pisua zehazten laguntzen duena. Aurkikuntza horrek obesitatea tratatzeko metodo mediko berri bat ekar lezake, autoreek diotenez, beren lana “Cell Metabolism” aldizkarian argitaratzen dute.\nEnergia aurrezteko mekanismoa ATPrekiko (KATP) sentikorrak diren potasio-kanalen bidez kontrolatzen da. ATP, edo adenosina trifosfato, organismoko zelulek erabiltzen duten energia-bidea da. Kanal horiek ATP taldeak detekta ditzakete eta bihotzaren eta muskulu eskeletalen funtzionamendua erregulatu, modu egokian. Energia aurrezteko mekanismo hori ez duten animaliek energia gehiago erretzen dute, atsedenean edo aktibo daudenean bero gehiago xahutzeko.\nGizakien kasuan, elikagaien gehiegizko energia glukogeno edo koipe gisa biltegiratzen da, eta ATP bihur liteke energia-eskaeren arabera. Energia eraginkortasun gutxiagoz erabiltzeko, gehiago kontsumitzeko eta gutxiago biltegiratzeko, organismoko KATP kanalen indarrak kentzeak pisua gutxitzen du, baita mendebaldeko dieta oso kalorikoa egiten denean ere. “Gure aurkikuntzek iradokitzen dutenez, KATP kanalaren funtzionamendua jomuga terapeutiko gisa erabiltzeak, batez ere muskuluetan, aukera berri bat ekar liezaieke gaitasun txikiagoa duten paziente obesoei”, azaldu du Alexey Alexseev ikerketaren arduradunak.\nIkertzaile horiek uste zuten KATP kanalak kontrolatzen zuela energia-gastua. Haren teoria egiaztatzeko, zientzialariek genetikoki eraldatutako saguak aztertu zituzten, eta horietan KATP kanala inaktibatu egin zen organismo osoan edo muskulu-ehunetan. Sagu horiek normalekin konparatu ondoren, ikertzaileek ikusi zuten bost hilabeteren buruan animalia aldatuak meheagoak zirela eta horrela irauten zutela bizitza osoan. Autoreek, gero, jarduera-ereduak, hormona-mailak, elikagaien kontsumoa eta arnas gasen trukea konparatu zituzten, animaliak atsedenaldian zeuden edo neurrizko ariketa egiten zuten bitartean.\nIkerketaren lorpen nagusietako bat izan zen KATP kanalak funtzionatzen ez zuen bitartean karbohidrato eta lipido gehiago kontsumitzen zirela jakitea. Horrek, aldi berean, glukogenoa eta gorputzeko gantza erretzera eraman zuen. Alekseev-ek dioenez, energia zelularraren edukia detektatzean, KATP kanalek, edozein mailatan, etengabe optimizatzen dute energia-kontsumoa, eta energiaren eskuragarritasunaren eta kontsumoaren arteko oreka definitzen dute. “Printzipioz, pisua areagotzen lagunduko duen energia-oreka positibo bat itzul liteke muskuluetako KATPko kanaletara joatean, gehiegizko pisua dela-eta ahalmen txikia edo ertaina duten pazienteen obesitatea kontrolatzeko”, ondorioztatu du ikertzaileak.\nenergia gasto energético-eu katp-eu peso-eu\nEspainiako haurren %44,5ek obesitatea du


Atzeko eserleku seguruagoak | Consumer\nAtzeko eserleku seguruagoak\nAurrez aurre talka eginez gero, maletategiko ekipajearen pisuak bidaiariak proiekta ditzake.\nKontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Erakundeak (OCU) txosten batean azaldu du ibilgailuen atzeko jarlekuei buruzko egungo segurtasun arauak aski ez direla. ANECekin, normalizazio- eta estandarizazio-instantzien aurrean kontsumitzaileak ordezkatzen dituen organoarekin, egindako talka-probek erakusten dute maletategian garraiatutako fardelak arriskutsuak direla atzeko plazetan daudenentzat; izan ere, aurrez aurre talka eginez gero, jarlekua aurrerantz eraman dezake, baita legez ezarritakoa baino pisu txikiagoa garraiatzen bada ere.\nOCUk uste du atal honetan homologazio-probetan ezarritako baldintzak ez direla errealistak, eta aldaketa bat proposatzen du, kontuan hartuko dituena ohiko erabilera-baldintzak, fardelei, pisuari eta ibilgailuko bidaiariei dagokienez.\nHala ere, erabiltzaileak neurri erraz batzuk har ditzake:\n–Atzeko jarlekuan bidaiaririk egon ez arren, segurtasun-uhalak ireki, horien ainguraketek lagundu baitezakete bizkarraldeak fardelen bultzada jasan dezan.\n–Saiatu inork ez dezan hartu atzeko jarlekuaren erdiko plaza maletategian fardel astunak eramaten direnean.\n–Pisutsuenak azpian jarri, eta, ahal dela, ibilgailu guztietan ezarritako euste-puntuetara lotu.\natzeko jarleku segurtasun talka


Lau ezki berri landatu dira Santa Marina plazan — Oñatiko udala\nLau ezki berri landatu dira Santa Marina plazan\nGaixorik zeudelako urrian bota zirenak ordezkatu dituzte\nPasa den astearen hondarrean hasi ziren urrian hutsik geratu ziren lekuak prestatzen eta lau ezki berriak gaur goizean landatu dituzke.\nSanta Marina plazako 32 ezkien jarraipen zuzena egiten ari da herriko lorategien mantenua egiten duen enpresa. Itxuraz kaltetuen ziruditen zuhaitzen tomografiak egin zituzten eta koloretako irudietan ikusi zen zenbaterainoko kaltea zuten. Lau arbolen enborrak egoera txarrean zeudela ondorioztatuta ipurditik moztu ziren urria erdialdean. Baina ordezkatuko zirela iragarri zen orduan eta lanak gaur bertan burutu dira.\nEz da lehen aldia Santa Marina plazan ezki arbola berriak landatzen direla. Orain urte batzuk dela, berez galdutako edo moztu beharreko arbolen ordezkapena ere egin zen. Baina plaza barrenean zegoen eta adar handi bat puskatu zitzaion arbola izan ezik, orduan ordezkatu zirenak ez zeuden hain leku ikusgarrian eta askorentzat oharkabean pasa zen landaketa hura. Oraingoan, berriz, plaza barrenean edo Kultur etxe aldera ematen duten lau lekutan aldatu dira ezki berriak, tamainaz handiak ziren beste lauren ordezko.\nLandaketa berri hauekin ezki arbolez mugatuta dagoen Santa Marina plazaren itxura eta ezaugarria gorde nahi izan da. Aurrerantzean ere, 32 ezki arbolez inguratuta jarraituko du erdiguneko plaza ezagunak. Gaixorik eta kaltetuen zeuden lau ezkiak ordezkatzeko lanak egin dira baina arazoak sortu ditzaketen beste 9 arbolen egoera zaintzen jarraituko da.


Aragoi, Nafarroa eta Gaztela-Mantxa autonomia-erkidego guztien ordezkariak izango dira EBko ingurumen-ministroen kontseiluetan | Consumer\nAragoi, Nafarroa eta Gaztela-Mantxa autonomia-erkidego guztien ordezkariak izango dira EBko ingurumen-ministroen kontseiluetan\nEskualde horiek besteak koordinatu eta ordezkatuko dituzte.\nAragoi, Nafarroa eta Gaztela-Mantxa 2006ko bigarren seihilekoan egiten diren ministroen kontseiluetan eta Europako gaietan autonomia-erkidegoen ordezkari izateko izendatu dira, Santa Cruz de Tenerifen egindako Ingurumenari buruzko Konferentzia Sektorialean lortutako akordioaren arabera.\nAlfredo Boné Aragoiko Ingurumen sailburuak esan zuenez, “Eskerrak eman nahi dizkiet autonomia-erkidego guztiei Aragoiri laguntzeagatik, nazio eta nazioarte mailan egiten ari garen lana aintzatesten baitu”. Aragoik Murtziaren txanda hartuko du, seihileko honetan autonomia erkidegoak koordinatu baititu.\nAragoiko Europako koordinazioa bat etorriko da Alfredo Boné Ingurumenari buruzko Europako Eskualdeen Konferentziako (ENCORE) lehendakaritzarekin. Europa osoko ehun eskualde baino gehiago biltzen ditu erakunde horrek, eta Aragoi izango du buru bi urtez. Boné ENCOREko lehendakari izendatuko dute ekainaren 16an Suedian egingo den ekitaldian.\nAragoi autonomia-erkidegoak bone eskualdeak medio ambiente-eu


Nola hartzen dut langabezia kotizatzen? | Estatuko enplegu zerbitzu publikoa\nNola hartzen dut langabezia kotizatzen?\nEbko lanean aritu naiz, eta nire\nLangabezi prestazioa jasotzen ari zarela, gizarte segurantzako kotizazioak ordaindu egiten du estatuko enplegu zerbitzu publikoak (SEPE). enpresa Horrek bere ekarpena zenbatekoa kenduko da, eta zerbitzu jakin arte100dagokion kuotaren%.\nPrestazioa iraungitzea, sartu zure lan kontratua, gizarte segurantzan kotizatuko du gertakizun arruntak direla: erretiroa, ezintasun iraunkorra, heriotza eta biziraupena, aldi baterako ezintasunagatik osasun-laguntza eta familia babesteko. Ez langabeziagatiko kotizatuko du, lan istripu eta gaixotasun profesionalagatik, Soldatak bermatzeko funtsak eta lanbide-heziketa.\nGizarte segurantzako kotizazio-oinarria langabezia-prestazioaren oinarri erregulatzailea da hori bera ere, zerbitzu horren hileko zenbatekoa, mugak izango dira.\nInoren konturako langile izanez gero - edo jarraitutasunik gabeko finkoa du (SEPE ardura hartzen du.73,50gizarte segurantzari dagokion ekarpenaren%; beraz, zuk eman ezin kenduko zaio.\nPrestazioa eten ondoren, berriz hasten den zerbitzu berria izan edo haberla alde egitea, horiek ematen dituen kotizazio-oinarriak berriro hasi da berriz, hurrenez hurren.


"Euskara batuaren ajeak Araban" -Jon Martínez- halabedi\n“Euskara batuaren ajeak Araban” -Jon Martínez-\nEgun hauetan euskararen batasunaren 50. urteurrena ospatzen ari da, eta kronika askotan agertzen den bezala, ez zen prozesu erraza, hainbat ahots batasunaren aurka altxatu baitziren. Oro har, ertz ugariko borroka izan zen, bertan politika edo erlijioa nahastu ziren; asko sinplifikatuta, ikuspegi tradizionalista eta berritzailearen arteko talka gertatu zen.\nAraban esan dezakegu hizkuntzaren estandarizazioa onartua izan zela orduko gazte euskaltzaleen artean. Esate baterako, 1971n Anaitasuna aldizkarian 100 euskara ikasleen artean egindako inkesta batean, guztiek begi onez ikusten zuten hizkuntzaren batasuna, eta arrazoi ezberdinak aipatzen zuten, besteak beste, “herriaren batasunerako beharrezkoa, euskerak iraun dezan eta zabal dadin, euskaldun berrientzat oso egokia…” Euskalgintzaren aitzindariak izan zinenek, Andoni Urrestarazu Umandik eta Izaskun Arruek, aldiz, ez zuten euskara batua atsegin.\nBiek paper garrantzitsu bat jokatu zuten hilzorian zegoen hizkuntzaren berreskurapenean. Umandi 1942an espetxetik atera bezain pronto helduei euskara irakasten hasi zen, bere etxean bertan. Klaseak isilpean ematen ziren, ez zuten testu-libururik, makinaz idatzitako orri batzuk besterik ez. 1951an EAJk bultzatutako greba orokor batean parte hartzeagatik, erbesteko bidea hartu zuen, baina hazia ereinda zegoen, eta ikasle batzuek klaseekin jarraitzeko ardura hartu zuten.\nIzaskun Arruek sortu zuen bere etxean Gasteizko lehenengo ikastola, Olabide, hain zuzen ere. 14 umerekin hasi zen 1963an, baina urtez urte ikasleen kopuruak gora egin zuen eta 1967an Ikastola Estibalitz Etorbideko txalet batera lekualdatu zen. Era berean, legeztatzeko bidea hasi zen, eta horrela, Ikastolaren lana klandestinitatetik atera zen, alabaina, zailtasunak ez ziren desagertu: hala ohiko ikuskapen zorrotzak, nola “Ikastola” kartela kentzeko agindua.\nIkastolan guraso eta irakasleen gehiengoak batua onartu zuen batzar gatazkatsu batean, Izaskun Arruek, berriz, ez zuen bat egin erabakiarekin eta Ikastola utzi zuen. Urrestarazuk, bere aldetik, batasuna arbuiatu ez arren, ez zuen gustuko aukeratutako bidea; bere ustez, erdarakadak alboratuta, euskara batzen joan zitekeen. Hori zela eta, lehenik euskalkiak batu behar ziren. Horregatik, ez zitzaion batere gustatu 1975ean sortutako ikastolak bere ezizena edukitzea, bertan batuaz irakasten zela eta.\nZaitasunak zailtasun, 1970eko hamarkadan Arabako euskalgintzak jauzi kualitatibo bat eman zuen, klandestinitatetik ateratzearekin batera, gau eskolak eta ikastolak formalizatu eta herrialdean zehar zabaldu ziren. Jauzi horretan, zalantzarik gabe, euskara batua ezinbesteko erreminta izan zen.\nGaurko ikuspuntutik zaila da ulertzea batuaren aurkako jarrerak, are gehiago euskalki propioa desagertuta zegoen herrialde honetan. Hala eta guztiz ere, ezin dugu mespretxatu garai zailetan egindako lana. Izan ere, Umandi zein Izaskun Arrueren ezinbestekoak izan ziren Araba berreuskalduntzeko bidearen abiapuntuan.


Toutatis asteroidea Lurretik gertu igarotzen | Nabigatzailea - Blog elcorreo.com\nToutatis asteroidea Lurretik gertu igarotzen\nViernes, 14 diciembre 2012, 21:21\nToutatis asteroidea 4 urtetik behin gerturatzen da Lurrera. Egun hauetan ibili da nahiko gertu (7 milioi kilometro ingurura gerturatu da) 2012ko 12aren 12 famatuan (gogoratu ilargia 400 000 km ingurura dagoela).\nTeleskopioarekin jarraitzeko aukera izan da, baina ez da lan erraza, oso azkar mugitzen baita eta astronomia adituek besterik ezin dute jakin non dago, zehatz mehatz, une konkretu batean.\nNASA erradarrez ateratako zenbait irudi argitaratu ditu. Ondo antzematen da asteroidearen forma bitxia, artikulu hasieran duzuen argazkiak ikus dezakezuenez bezala.\nZenbait astronomia zaleek ere argitaratu dituzte asteroidearen igarotzearen bideoak. Hemen lehena. Egilea, Adam Block.\nEnzo De Bernandini argentinarrak egin du bigarrena. Ezin bere bideoa hemen zintzilikatu, baina bere weborrian ikus dezakezue: Animación del paso cercano a la Tierra del asteroide Toutatis, 12/12/2012. Ordu eta erdiko sekuentzia da, 58 irudiz osaturikoa, 12/12/2012koak 0h44 UT eta 2h07 UT:\nEste asteroide, por cierto, será noticia a principios de 2013, pues la sonda china Chang’e 2 lo sobrevolara el 6 de enero.


46. zk., 2015eko martxoaren 9a, astelehena\n21/2015 DEKRETUA, martxoaren 3koa, Euskal Autonomia Erkidegoan hondakin sanitarioak kudeatzeari buruzkoa.\nHondakin sanitarioen kudeaketa abenduaren 24ko 313/1996 Dekretuaren bitartez arautu zen lehenengo aldiz Euskal Autonomia Erkidegoan. Martxoaren 26ko 76/2002 Dekretuak ordezkatu zuen aurreko arau hori. 2002ko dekretuaren berrikuntza nagusia izan zen hondakin sanitario gutxi sortzen zituzten zentroen kudeaketa-baldintzak ere arautu zituela, ez baitzituzten lehenago kontuan hartu.\nAzken urteotako eskarmentuak beharrezko egiten du gaur egun indarrean dagoen 76/2002 Dekretua ordeztea, eta hondakinei eta lurzoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legea onartu izanak are premiazkoago egiten du aldaketa; izan ere, lege horren 29. artikuluak beste araubide edo erregimen bat jarri du lehenago zegoen baimen-araubidearen ordez: dena delako jarduerari ekin baino lehen, Euskal Autonomia Erkidegoan eskumena duen ingurumen-organoari jakinarazpena edo komunikazioa helarazi beharra.\nErregulazio berri honek, baimen-araudia aldatzeaz gain, hondakin sanitarioen bereizketa edo segregazioa azpimarratzen du, batik bat.\nKontuan hartuta arauak osasun-arloko eskumenei nahiz ingurumen-arlokoei eragiten diela, lankidetzarako eta koordinaziorako mekanismoak ere jasotzen ditu, gai horietan eskumena duten organo guztiek –bi sailetakoek– beren eginkizunak erraz bete ditzaten.\nTestuak 5 kapitulu ditu. Lehenbizikoan, dekretuaren xedea zehaztu eta haren edukia nahiz norainokoa argitzeko zenbait definizio emateaz gain, hondakin sanitarioen sailkapena ezartzen da, hiru multzotan banatuta: hondakin sanitario ez-espezifikoak, hondakin sanitario espezifikoak, eta hondakin sanitario ez-biologikoak nahiz halakoak dituzten nahasteak. Garrantzi handiko sailkapena da hau, hondakinak zuzen bereiz edo segregatu daitezen.\nII. eta III. kapituluak hondakin sanitarioen kudeaketari buruzkoak dira: zentro barneko kudeaketari eta zentroz kanpoko kudeaketari buruzkoak, hurrenez hurren. Ondoren, IV. kapituluak jardueraren antolaketa jasotzen du, argi eta garbi zehaztuz zer betebehar dituzten hondakinak sortzen dituztenek nahiz hondakinak kudeatzen dituztenek, eta zer eskumen dagozkien Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioko organoei. Azkenik, V. kapituluan dago jasota zehapen-araubidea, iturburu hauek baititu: Euskadiko Antolamendu Sanitarioaren ekainaren 26ko 8/1997 Legearen IV. titulua; Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumena babesteko otsailaren 27ko 3/1998 Legearen V. tituluko II. kapitulua, eta Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legearen VII. tituluko II. kapitulua.\nDekretu honek, beraz, arau hauek garatzen ditu: alde batetik, Euskadiko Antolamendu Sanitarioari buruzko ekainaren 26ko 8/1997 Legearen 3. artikulua, zeinaren arabera osasun-arloko administrazioari baitagokio osasun publikoa babestuta dagoela bermatzea, prebentziorako eta osasuna sustatzeko neurrien bidez; bestetik, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurugiroa babesteko otsailaren 27ko 3/1998 Legea, hondakinen alorreko politikaren oinarrizko ildoak jasotzen baititu.\nHori guztia kontuan hartuta, Osasuneko sailburuaren eta Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuaren proposamenez, Aholku Batzorde Juridikoari jarraiki, eta Gobernu Kontseiluak, 2015eko martxoaren 3an, egindako bilkuran eztabaidatu eta onartu ondoren, honako hau\nDekretu honen xedea da: Euskal Autonomia Erkidegoan hondakin sanitarioak sortzearekin eta kudeatzearekin lotutako esparrua arautzea, osasun publikoa eta ingurumena babeste aldera.\nDekretu honen aplikazioari dagokionez, hitz hauek definizio hau dute:\na) Hondakin: edozein substantzia edo objektu, edukitzaileak botatzen duena, edo botatzeko asmoa edo betebeharra duena.\nb) Hondakin sanitarioak: Europako Hondakinen Zerrendako 18. epigrafean egon eta Dekretu honen 3. artikuluko kategoriaren batean sartuta dauden hondakinak. Europako Hondakinen Zerrenda otsailaren 8ko MAM/304/2002 Aginduaren bidez onartu zen (BOE, 43. zk., 2002ko otsailaren 19koa).\nc) Hondakin sanitarioen ekoizle: Dekretu honen 3. artikuluan jasotako hondakin-motaren bat ekoizten duen pertsona fisiko edo juridiko oro (hasierako hondakin-ekoizlea), edo horrelako hondakinen izaera edo konposizioa aldatzea dakarren edozein lan (aurretratamendua, nahasketa...) egiten duena.\nd) Hondakin sanitarioen kudeaketa. Hondakin sanitarioei zer ezaugarri dituzten kontuan hartuz tratamendu egokiena ematera bideratutako eragiketen multzoa. Hauek dira eragiketa horiek: batetik, hondakinak manipulatzea, sailkatzea, biltzea, egokitzea, biltegiratzea, garraiatzea, eta balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamenduak egitea, eta, bestetik, agente- eta negoziatzaile-jarduerak.\ne) Zentro barruko kudeaketa. Hondakinen kudeaketarako lanen artean, hondakinak ekoizten dituzten zerbitzu eta zentroen barruan egiten direnak.\nf) Zentroz kanpoko kudeaketa. Hondakinen kudeaketarako lanen artean, hondakinak ekoizten dituzten zerbitzu eta zentroetatik kanpo egiten direnak; oro har, hondakinak biltzen direnetik aurrerako guztiak, tartean direla kanpoko bilketa, garraioa, balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamenduak, eta agente- eta negoziatzaile-jarduerak.\ng) Hondakin sanitarioen kudeatzaile. Aurreko paragrafoan aipatutako zentroz kanpoko kudeaketa-lanak egiten dituen pertsona edo erakunde publiko nahiz pribatu oro (baimen edo jakinarazpen bidez erregistratua), eta hondakin sanitarioak ekoizten dituzten zentro edo zerbitzuetan balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamenduak egiten dituena.\nh) Hondakin sanitarioen autokudeatzaile. Berak –eta soilik berak– ekoiztutako hondakin sanitarioak balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamenduak egiten dituen ekoizlea.\ni) Desinfekzio. Zernahi gai, objektu, material edo produktutan, hondakin izan ala ez, mikroorganismo patogenoak suntsitzeko prozesua.\nj) Esterilizazio. Zernahi gai, objektu, material edo produktutan, hondakin izan ala ez, mikroorganismo guztiak suntsitzeko prozesua.\nk) Hondakinak biltegiratze: hondakinak jaso eta zentro ekoizlearen lokaletan gordetzeko ekintza. Honelakoa izan daiteke:\n1.– Tarteko biltegiratzea: denbora-tarte laburrerako egiten dena, 24 ordu baino gutxiagorako; egin ere, lokal batzuetan, hondakinak kudeatzera bidali aurretiko biltegietara eraman baino lehen jasotzeko.\n2.– Kudeaketa baino lehenagoko biltegiratzea: lokal batzuetan egiten da, eta horietatik jasoko eta garraiatuko dira hondakinak, bai zentroz kanpo kudeatzeko, bai ekoizten diren zentroan edo zerbitzuan bertan tratatzeko.\nl) Zentro barruan biltegiratzeko gehieneko aldi: hondakina ontzian uzten dutenetik jaso eta garraiatzen duten artekoa; jaso eta garraiatu ere, bai zentroz kanpo kudeatzeko, bai ekoizten diren zentroan edo zerbitzuan bertan tratatzeko.\n3. artikulua.– Hondakin sanitarioen sailkapena.\nHondakin sanitarioak ondorengo multzo hauetan sailkatzen dira:\n1.– I. multzoa. Hondakin sanitario ez-espezifikoak.\nBehin bakarrik erabiltzeko materialak dira, hala nola osasun-langileek erabilitako arropa, eskularru eta maskarak, odolez, jariakinez edo iraizkinez zikindutako sendaketa-materiala, gernua duten edo izan duten ontziak, drainatze-ontzi hustuak, odola edo bestelako likido biologikoak biltzeko erabilitako poltsa hutsak, dialisi-iragazkiak, hodixkak, igeltsuak, eta, oro har, likido biologikoak xurgatu dituen edo horrelakoekin zikinduta dagoen beste edozein hondakin, baldin eta II. edo III. multzoko hondakin-motaren bat ez bada.\nAurrekoez gain, II. multzoko hondakinak ere multzo honetakotzat hartuko dira Dekretu honen 14. artikuluan jasotakoari jarraiki autoklabe bidez tratatuak izan ondoren edo 16. artikuluan jasotakoa betez beste tratamendu baimenduren bat jaso eta gero.\n2.– II. multzoa. Hondakin sanitario espezifikoak.\nInfekzioak eragiteko arriskua dakartelako edota arrisku-susmoa edo arrisku psikoemozionala eragiten dutelako, kudeaketaren etapa guztietan bereiz kudeatu beharreko hondakinak dira multzo honetakoak.\nMultzo honen barruan hondakin-mota hauek sartzen dira:\na) Hondakin infekziosoak; hots, Dekretu honetako I. eranskinean zerrendatutako gaixotasun infekziosoren bat duten pazienteengandik datozela-eta, gaixotasun horiek kutsatzeko gai izan daitezkeenak.\nSalbuespen gisa, eta zentro ekoizleak hala baderitzo, infekziosoak izan daitezkeelako zalantza sortzen duten bestelako hondakin batzuk ere sartu ahalko dira multzo honetan (desagerrarazitzat jotako gaixotasunak, kanpotik ekarriak, gaixotasun berriak edo oso birulentoak).\nb) Agente biologikoen kultiboak eta erreserbak, baldin eta gizakiei nahiz animaliei gaixotasunik eragiteko modukoak badira, eta haiekin kontaktuan egondako material botagarria, fluxu edo korronte laminarreko kanpaietako eraginkortasun handiko iragazkiak barne.\nc) Agente bizi motelduak dituzten txertoak eta haien bialak.\nd) Anatomia-hondakinak, baldin eta beren tamainagatik ez badira sartzen indarrean dagoen hilotzen alderdi sanitarioei buruzko erregelamenduaren aplikazio-eremuan (202/2004 Dekretua, urriaren 19koa).\ne) Hondakin zorrotz edo ziztakariak, hala nola bisturiak, orratz hipodermikoak, suturarako orratzak, kapilarrak, portak, estalkiak eta agente patogenoei sartzeko bidea ireki diezaiekeen beste edozein hondakin.\nf) Odola eta hemoderibatuak, pleura-likidoa, peritoneo-likidoa eta beste edozein fluido biologiko (gernua izan ezik), baldin eta ontzitan jasota 100 ml-tik gorako kantitatea badira, edo hondakin horien laginak, guztira, 100 ml-tik gorako kantitatea badira, eta betiere 2 a) eta 2 g) motako hondakin infekziosoak ez badira edo saneamendu-sistema orokorraren bidez deuseztatzekoak ez badira.\ng) Animalia infekziosoetatik datozen hondakinak edo Dekretu honetako I. eranskinean zerrendatutako patologiak eragiten dituzten agente infekziosoak inokulatu zaizkien animalietatik datozenak, gorpuak, anatomia-hondakinak eta haien estabulaziotik sortutako hondakinak, baldin eta patologia horiek kutsatzeko gai izan daitezkeela uste bada eta ez badira sartzen giza kontsumorako ez diren animalia-jatorriko azpiproduktuei buruzko araudiaren aplikazio-eremuan.\n3.– III. multzoa. Hondakin sanitario ez-biologikoak, eta horrelakoak dituzten nahasteak.\na) Medikamentu zitotoxikoen eta zitostatikoen hondakinak, eta botika horiek prestatzeko erabilitako edo horiekin kontaktuan egondako material guztia, fluxu edo korronte laminarreko kanpaietako eraginkortasun handiko iragazkiak barne.\nb) Epigrafe honetako beste atal batzuetan zehaztutakoez bestelako botika baztertuak.\nc) Hondakin sanitarioak, kontserbatzearren formoletan edo beste gai kimikoren batean sartutako anatomia-hondakinen nahastea badira.\nd) Beste edozein hondakin, baldin eta, osasun-arloko jardun profesionalerako beharrezkoa izanik, artikulu honetan zehaztutako II. eta III. multzoetako hondakinak erabiliz egindako nahastearen emaitza bada.\n4. artikulua.– Kanpoan geratzen direnak.\nDekretu honen aplikazio-eremutik kanpo geratzen dira:\na) Hondakin erradioaktiboak, Energia nuklearrari buruzko apirilaren 29ko 25/1964 Legeak eta hura garatzeko arauek erregulatzen baitituzte.\nb) Behar besteko munta duten giza hondakin edo gorpuzkiak, hilotzen alderdi sanitarioei buruzko erregelamenduaren bitartez arautuko baitira (202/2004 Dekretua, urriaren 19koa).\nc) Dekretu honen 3.artikuluan jaso gabeko beste edozein hondakin, ekoizleak sortua berau, jarduera sanitarioen karakteristikoa izan edo ez, hala nola erradiologian erabilitako likido errebelatzaileak eta finkatzaileak, anatomia patologikoan erabilitako formola, alkoholak eta xilenoak, erabiltzen ez diren transformadoreak, instalazioen mantentze-lanetan eta abarretan erabilitako olioak, eta, oro har, laborategiko produktuen hondakinak eta haien ontziak.\nIdatzi-zati honetako hondakinei dagokienez (c idatzi-zatiaz ari gara), arlo horri buruzko araudi sektorialean hondakin-sortzaileei ezarritako betebeharrak bete behar dira.\nZENTRO BARRUKO KUDEAKETA\n1.– Hondakin sanitarioak zentro barruan kudeatzeko etapa guztietan, irizpide hauei jarraituko zaie: gutxitzea, asepsia, kalterik ez egitea eta egoki bereiztea.\n2.– Hondakin sanitarioak jatorrian sailkatu eta bereizi behar dira, eta bilketa horretarako erabiliko diren ontziek honelakoak izan behar dute: behin bakarrik erabiltzekoak, zama handia eusteko modukoak, opakoak eta hermetikoki ixtekoak (poltsak eta ontzi erdi zurrunak izan ezik, ustekabean ez irekitzeko moduan itxiko baitira). Hondakinak bukaeran erraustu egin behar badira, hondakin-ontziak erabat suntsitzeko moduko materialezkoak izango dira, eta gainera, erretzean isuri toxikorik batere ez sortzeko modukoak edo ahalik gutxien sortzekoak izango dira.\n3.– II. eta III. multzoetako hondakinak biltegiratzean, irizpide hauei jarraituko zaie:\na) Hondakinak dituzten ontzien tarteko biltegiratzea hondakinen ekoizpen-lekuetatik gertu dauden lokaletan egingo da. Baimendutako pertsonak baino ez dira sartuko lokal horietara.\nb) Hondakin sanitarioak kudeatzera bidali aurretik biltegiratzeko lokalek aireztapen-sistema egokia izan behar dute, eta baimendutako pertsonak baino ez dira sartuko lokal horietara.\nc) Biltegietako paramentuak erraz garbitu eta desinfektatzeko modukoak izango dira, eta higiene-egoera egokian edukiko dira. Hondakin likidoak biltegiratzeko lekuek euste-sistemek izango dituzte, ontziak hautsi edo isurketarik gertatuko balitz ere.\nd) Biltegirik ezean, armairutan edo antzeko sistemen bidez biltegiratu ahalko dira hondakinak, baina behar bezala seinaleztatuta egon behar dute beti, eta jendeak ez irekitzeko moduan. Betiere, aurreko puntuko baldintzak beteta.\ne) Hondakinak beste produktu eta material batzuekin batera ere gorde ahalko dira, baldin eta produktu eta material horien, lokalaren eta erabiltzaileen segurtasun- eta higiene-baldintzak bermatuta badaude.\nf) Poltsatan jasotako hondakinei dagokienez, edukiontziak eduki behar dira, bai bitarteko biltegiratzea egiteko, bai hondakinak kudeatzera bidali aurretiko biltegietara eramateko. Edukiontzi horiek, behin bakarrik erabiltzekoak ez badira, egituraz zurrunak eta erraz garbitu eta desinfektatzeko modukoak izango dira, eta higiene-egoera egokian edukiko dira.\ng) Hondakin sanitarioak tarteko biltegietatik kudeatzera bidali aurretiko biltegietara eramateari dagokionez, zentroak ezarriko du zenbatean behin egingo den, eta horretarako, bi alderdi hauek izango ditu kontuan: zenbat hondakin ekoizten den, eta zentroan hondakinak biltegiratzeko zenbaterainoko lekua dagoen. Edonola ere, garraio hori gutxienez 24 orduan behin egin beharko da.\nOsasun-arloko agintaritzak, salbuespen gisa eta behar bezala justifikatuta, zentroak proposatutako maiztasunaz bestelako bat exijitu ahalko du.\nHondakinak bitarteko biltegietatik kudeatzera bidali aurretiko biltegietara eramateko, artikulu honetako 3.6 atalean aipatutako edukiontziak erabili behar dira, eta garraio hori beti egingo da zentroak berak zehaztutako zirkuituetan zehar eta jende gutxien dabilenean.\n4.– Guztiz debekatuta dago II. eta III. multzoetako hondakin sanitarioak aterpez kanpo uztea.\n6. artikulua.– Hondakin sanitario ez-espezifikoen kudeaketa: I. multzoa.\nHondakin sanitario ez-espezifikoak, merkataritza-hondakin ez-arriskutsuak diren aldetik, udal-ordenantzetan ezarritakoa betez kudeatuko dira.\n7. artikulua.– Hondakin sanitario espezifikoen kudeaketa. II. multzoa.\na) II. multzoko hondakinak poltsatan edo ontzi zurrun edo erdi zurrunetan utzi behar dira, eta horiek 5. artikuluko 2. puntuan ezarritako baldintzak bete behar dituzte. Hondakin zorrotzak eta ziztakariak uzteko, ontzi zurrun, zulaezin eta iragazgaitzak erabili behar dira.\nb) II. multzoko hondakinak poltsatan jasoz gero, poltsa gorriak erabiliko dira.\na) II. multzoko hondakinen bilketarako ontziak eta poltsa-euskarriak, baita biltegiratzeko erabili edukiontziak ere, hala badagokio, honela etiketatuko dira: Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2008ko azaroaren 19ko 2008/98/EE Zuzentarauak, Hondakinei buruzkoak -beste zuzentarau batzuk ere derogatu ditu-, III. eranskinean jasotako arrisku-ezaugarrien arabera.\nb) Creutzfeldt-Jakoben gaixotasuna edo prioiek eragindako beste gaixotasunen bat tarteko dela sortutako hondakin infekziosoetan, etiketak garbi eta erraz ikusteko moduan adierazi behar du hondakin horiei dagokien azken tratamendua errausketa dela.\n3.– Gehienezko biltegiratze-epea (zentro barruan).\na) Biltegiratze-mota honen gehienezko epea ez da 6 hilabete baino gehiago izango hondakin sanitario hauentzat: II c) multzokoak ,agente bizi motelduak dituzten txertoak eta haien bialak, eta II e) multzokoak, zorrotzak edo ziztakariak.\nb) II. multzoko gainerako hondakin sanitarioak gehienez ere astebetez eduki ahalko dira honela biltegiratuta. Biltegiratzea hilabeteraino luzatu ahalko da hozte-mekanismoak edukiz gero, behar bezala seinaleztatuak, eta tenperatura 4º C-tik beherakoa izango dela bermatuta.\nc) Osasun-arloko agintaritzak, salbuespen gisa eta behar bezala justifikatuta, zentro barruan hondakinak biltegiratuta edukitzeko gehienezko epe horiek murriztu ahalko ditu, biltegiratutako hondakinen ezaugarriengatik edo kantitateagatik beharrezko baderitzo.\n4.– Balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamendua.\na) II. multzoko hondakinei balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamendurik egin nahi izanez gero hondakin sanitarioak ekoizten dituzten zentroen barruan, eragiketa horiek nahitaez beteko dituzte bai zentroz kanpoko kudeaketari dagokionez 9. eta 11. artikuluetan ezarritako baldintza orokorrak, bai 12., 13. eta 14. artikuluetan jasotako berariazko baldintzak.\nb) Zentro ekoizleen barruan egindako tratamendu-jarduerak Dekretu honen 17. artikuluko 3. paragrafoan aipatzen den baimena eskuratzearen mende jarriko dira.\n8. artikulua.– Hondakin sanitario ez-biologikoen eta horrelakoak dituzten nahasteen kudeaketa. III. multzoa.\na) III. multzoko hondakinak ontzi zurrunetan utzi behar dira, eta ontzi horiek 5. artikuluko 2. paragrafoan ezarritako baldintzak bete behar dituzte. Iraungitako botikak poltsetan edo ontzi erdi zurrunetan ere utzi ahalko dira, baina orduan, iragazgaitzak izan beharko dute, likidoak edukitzeko erabiltzen badira.\nb) III.d motako hondakinak (nahasteak diren gainerako hondakinak, alegia) ontzi egokitan utzi behar dira, eta egokitasun horretarako, hondakina zer egoeratan dagoen eta zer arrisku-mota dakarren hartuko dira kontuan.\nOntziak, baita horiek biltegiratzeko erabili edukiontziak ere, hala badagokio, honela etiketatuko dira: Europako Parlamentuaren 2008/98/EE Zuzentarauaren III. eranskinean jasotako eta Kontseiluaren 2008ko azaroaren 19ko 2008/98/EE Zuzentarauak, Hondakinei buruzkoak –beste zuzentarau batzuk ere derogatu ditu–, III. eranskinean jasotako arrisku-ezaugarrien arabera.\nb) Botika zitotoxikoen eta zitostatikoen hondakinetan, bai eta horiekin kutsatutako materialetan ere (III.a) multzokoetan, alegia), honela adieraziko da arriskuaren nondik norakoa: zitotoxikotasuna adierazteko piktogramaren bidez (Dekretu honetako III. eranskinean ageri da).\nc) Botika baztertuetan (III.b) multzokoetan, alegia), etiketan berariaz adieraziko da horien arriskua zertan den, H0 kodearen bidez.\nd) Hondakin sanitarioak, kontserbatzearren formoletan edo beste gai kimikoren batean sartutako anatomia-hondakinen nahastea badira (III.c) multzokoak, alegia), honela etiketatuko dira: 7.2 eta 8.2.1. artikuluetan, bietan, jasotakoak betez. Beraz, produktu kimikoak zer arrisku-mota dakartzan adierazteaz gain, II. multzoko hondakin guztiak bezala hondakin infekziosoak (H9) direla ere adieraziko da.\ne) 3.3 artikuluko III.d) multzoko beste hondakin batzuetan ere, II. eta III. multzoetako hondakinak erabiliz egindako nahasteetan alegia, etiketan berariaz adierazi behar da nahaste hori osatzen duten hondakinek zer arrisku dakarten.\na) 6 hilabete, hondakin zitotoxiko eta zitostatikoak badira (III.a) multzokoak).\nb) Urtebete, botika baztertuen hondakinak badira, aurreko idatzi-zatikoez bestelakoak (III.b) multzokoak).\nc) 6 hilabete, kontserbatzearren formoletan edo beste gai kimikoren batean sartutako anatomia-hondakinak badira (III.c) multzokoak).\nd) Beste edozein nahaste-hondakinetarako (3.3 artikuluko III.d multzokoetarako, alegia), ingurumen-osasunean eskumena duen osasun-agintaritzak erabakiko du biltegiratzeko gehienezko epea, kontuan hartuta nahastearen osagaiak eta haien arriskua. Epe hori inoiz ez da izango 6 hilabete baino gehiago.\ne) Ingurumen-osasunean eskumena duen osasun-agintaritzak, salbuespen gisa eta behar bezala justifikatuta, hondakinak zentro barruan biltegiratuta edukitzeko gehienezko epe horiek murriztu ahalko ditu, biltegiratutako hondakinen ezaugarriengatik edo kantitateagatik beharrezko baderitzo.\na) III.multzoko hondakinei balorizatzeko edo deuseztatzeko tratamendurik egin nahi izanez gero ekoizpen-tokietan, eragiketa horiek nahitaez bete behar dituzte zentroz kanpoko kudeaketari dagokionez 9. eta 15. artikuluetan ezarritako baldintzak. Bestalde, hondakin horiei dagokien tratamendua errausketa bada, 13. artikuluan ezarritakoa ere bete beharko dute.\nb) Ekoizpen-tokietan egindako tratamendu-jarduerak Dekretu honen 17. artikuluko 3. paragrafoan aipatzen den baimena eskuratzearen mende jarriko dira.\nZENTROZ KANPOKO KUDEAKETA\n1.– Zentroz kanpoko kudeaketa-eragiketetan, inoiz ez da kutsadura edo ingurumen-hondamena eramango beste ingurune hartzaile batera.\n2.– Hondakinak jasotzeaz eta garraiatzeaz arduratzen diren langileek, ahal den neurrian, ez dituzte hondakin-poltsa edo -ontzi horiek manipulatuko, eta, horretarako, bilketa-sistema mekanizatuak ezar daitezen sustatuko da, eta lan-arriskuen prebentzioari buruzko araudia beteko.\n3.– Hondakin sanitarioak garraiatzean, estankotasuna, segurtasuna eta higienea bermatzeko moduko bitartekoak erabiliko dira beti, bai zamalanak egitean, bai garraioan bertan, eta bestalde, salgaien garraioari buruzko araudi aplikagarria beteko da.\n4. Hondakin sanitarioak balorizatzeko eta deuseztatzeko tratamenduak egitean, osasun publikoa eta ingurumena babestuta daudela bermatuko da une oro, eta irizpide hauei jarraituko zaie: osasungarritasuna, kalterik ez egitea eta segurtasuna.\n10. artikulua.– Hondakin sanitario ez-espezifikoen kudeaketa. I. multzoa.\nI. multzoko hondakin sanitarioen zentroz kanpoko bilketan eta garraioan, udal-ordenantzek merkataritza-hondakin ez-arriskutsuei buruz ezarritakoa beteko da.\nEra berean, hondakin horiek balorizatzeko eta deuseztatzeko tratamenduak baldintza hauek beteko ditu: Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legeak ezarritakoak.\n11. artikulua.– Hondakin sanitario espezifikoen kudeaketa. II. multzoa.\nII. multzoko hondakinen zentroz kanpoko bilketari eta garraioari dagokionez, hauek bete beharko dira: otsailaren 14ko 97/2014 Errege Dekretuak ezarritakoak, gai arriskutsuak errepidez garraiatzeko eragiketak arautu baititu. Nolanahi ere, baldintza hauek bete beharko dira beti:\na) Ibilgailuak iragazgaitzak izango dira, erraz garbitu eta desinfektatzeko modukoak, ez dute trinkotze-sistemarik izango, eta material xurgatzailez hornituta egongo dira, ustekabeko isurketarik gertatuz gero jaso ahal izateko.\nb) Ibilgailuak behar bezalako garbitasun-egoeran eduki behar dira.\nC) II. multzoko hondakin sanitarioak poltsatan bildu badira zentro barruan, poltsa horiek ontzi zurrun eta estankotan egokitu beharko dira zentroz kanpoko garraioa egin aurretik, eta hondakin biokutsatuak badira, gainera, ontzien etiketan bio-arriskua adierazteko piktograma jarri beharko da (Dekretu honen II. eranskinean dagoena).\n2.– Garraio-ibilgailuetan edo transferentziaguneetan biltegiratzea.\na) Hondakin sanitario horiek transferentziaguneetara edo tratamendu-instalazioetara eramatean, gehienez ere 24 orduz eduki ahalko dira biltegiratuta garraio-ibilgailuan.\nb) Hondakina zentro ekoizlean jasotzen denetik tratatzen den arte (balorizatu edo deuseztatu), gehienez ere astebete igaroko da. Dena den, epe hori 2 astera luzatu ahalko da, baldin eta biltegiratzeko instalazioetan hozte-sistema egokiak erabiltzen badituzte eta tenperatura 4º C-tik beherakoa izango dela berma badezakete. Eta edonola ere, II.c multzoko hondakinak (agente bizi motelduak dituzten txertoak) eta II.e multzokoak (hondakin zorrotz edo ziztakariak) 6hilabetez eduki ahalko dira biltegiratuta, nahiz eta hozte-sistemarik ez izan.\nc) Biltegiratzeko instalazio guztiek behar bezala seinaleztatuta eta aireztatuta egon behar dute, suteetatik babesteko mekanismo araupekoak izango dituzte, eta baimena duten pertsonak soilik sartu ahalko dira.\na) Hondakin sanitario espezifikoak (II. multzokoak, alegia) tratatu aurretik birrindu egin behar badira, horretarako baimena emateko ezinbesteko baldintza izango da lan horiek egin bitartean hondakinen estankotasuna eta erabateko konfinamendua guztiz bermatuta egotea, mikroorganismorik batere atera ez dadin inondik.\nb) Dekretu honen 12. artikuluan ezarritakoa deusetan eragotzi gabe, II.multzoko hondakin sanitarioak hiru prozedura hauetako baten bidez tratatu beharko dira: errausketa bidez, desinfekzioko edo esterilizazioko sistemen bidez, edo bestela, hondakinak deuseztatuz, betiere erabat bermatzen bada, mikroorganismo patogeno guztiak suntsituz, infekzio-arriskurik batere ez dagoela.\n12. artikulua.– Creutzfeldt-Jakoben gaixotasunak eta prioiek eragindako beste gaixotasun batzuek kutsatutako hondakinak. Berariazko baldintzak.\n1.– Hau da tratamendu baimendu bakarra Creutzfeldt-Jakoben gaixotasuna eta prioiek eragindako beste gaixotasun batzuk sortzen dituzten agenteek kutsatutako hondakinak kudeatzeko: errausketa.\n2.– Hondakin-mota hori beste sistema baten bidez tratatzeko, ezinbestekoa izango da eskumena duten osasun-arloko agintaritzak eta ingurumen-arloko organoak balidazioa ematea.\n13. artikulua.– Errausketa bidezko tratamendua. Berariazko baldintzak.\n1.– II. multzoko hondakinak errausketa bidez tratatzekotan, instalazioek hondakin arriskutsu horiek errausteko baimena izan beharko dute, eta instalazioa ustiatzen duten langileak ere baimendunak izango dira.\n2.– Instalazio horiek bete beharreko funtzionamendu- eta kontrol-baldintzak eta mugako isurtze-balioak hemen ezarrita daude: urriaren 18ko 815/2013 Errege Dekretuan, zeinak, industriako isurpenen Erregelamendua onartzeaz gainera, kutsaduraren prebentzio eta kontrol integratuari buruzko uztailaren 1eko 16/2002 Legea garatzen baitu. Aplikatzeko diren gainerako arauak ere bete beharko dituzte.\n14. artikulua.– Autoklabe bidezko tratamendua. Berariazko baldintzak.\n1.– Hondakin sanitario espezifikoak (II. multzokoak) autoklabe bidez tratatzeko (presiopeko ur-lurrunaren bidez esterilizatzeko, alegia), baldintza tekniko hauek bete behar dira:\na) Esterilizazioari dagokionez:\n1) Bakterioen, mikobakterioen, onddoen eta onddo-esporen forma begetatibo oro deuseztatzea.\n2) Birusak deuseztatzea.\n3) Bacillus anthracis bakterioaren esporak deuseztatzea.\nb) Funtzionamenduari dagokionez:\n1) Oro har, fabrikatzailearen espezifikazio teknikoei jarraitu behar zaie, autoklabearen funtzionamendu egokia, eta, beraz, autoklabean sartutako hondakinen erabateko esterilizazioa ziurtatzearren.\n2) Autoklabeari adierazle kimiko kalorimetriko bat atxikiko zaio esterilizazio-ziklo bakoitzean, kanpotik begi hutsez ikusiz ere tratamendua behar bezala egin dela egiaztatzeko.\n3) Gutxienez hilabetean behin analisi mikrobiologiko bat egingo da, esterilizazio-baldintzak hondakin-masa guztian betetzen direla egiaztatzeko. Horretarako, Geobacillus stearothermophilus bakterioa erabiliko da, edo bestela, erresistentzia berbera duen beste mikroorganismoren bat, ur-lurrunaren bidezko esterilizazio fisikoko prozesuen eraginkortasuna erakusteko adierazle gisa nazioartean onartua.\n4) Funtzionamenduko protokolo bat zehaztuko da, eta protokolo horretan, alderdi hauek erregistratuko dira: kalibratzeko prozesuak, mantentze-lanak, esterilizazioko ziklo bakoitzean izandako funtzionamendu-parametroen kontrola (presioa, tenperatura, denbora eta adierazle kalorimetrikoa), hilean behingo kontrol mikrobiologikokoak, eta autoklabea oker ibili denetan egindakoak (hondakin tratatuaren/tratatu gabearen trazabilitatea).\n5) Autokontrolaren funtzionamendu-protokoloaren barruan egindako erregistro guztiak gutxienez 3 urtez gorde behar dira, Administrazioak nahi duenean eskura ditzan.\n6) Nolanahi ere, 18.3 artikuluko baimenak barne hartuko ditu esterilizazio-instalazioaren eta -prozesuaren funtzionamendu egokia bermatzeko beharrezko irizten zaien funtzionamendu-baldintzak guztiak. Eta bestalde, kudeatzaileak proposatutako protokoloak eta erregistroak ere aldarazi edo osatu ahalko dira.\n2.– Hondakinen azken destinoa zabortegia bada, birrindu egin behar dira, autoklabe bidez tratatu ondoren. Kudeatzaileak betebehar horretatik salbuetsi ahalko dira, beren baimenaren esparruan hala eskatzen badute, baldin eta tratamendua egin ondoren hondakin-masa desitxuratuta geratzen bada eta, beraz, arrisku psikoemozionalik ez badakar.\n3.– II. multzoko hondakinak, Dekretu honetan ezarritako baldintzetan esterilizatuak izan ondoren, eta, beraz, infekzio-arriskurik ez dakartenean, hondakin sanitario ez-espezifikotzat hartuko dira, ondorio guztietarako, eta hondakin-mota horiei dagokien moduan kudeatuko dira.\n15. artikulua.– Hondakin sanitario ez-biologikoen eta horrelakoak dituzten nahasteen kudeaketa. III.multzoa.\na) III. multzoko hondakin sanitarioen zentroz kanpoko kudeaketarako, honako arau hauek begiratu behar dira, eta horietan ezarritako baldintzak eta betekizunak bete: otsailaren 14ko 97/2014 Errege Dekretua, gai arriskutsuak errepidez garraiatzeko eragiketak arautu baititu; gainerako araudi sektorial aplikagarria, eta, batez ere, Dekretu honetako 11. artikuluan II. multzoko hondakinei buruz ezarritakotik aplikagarri zaiona.\nb) III. multzoko hondakinak garraiatu eta biltegiratzeko ontziak behar bezala etiketatu behar dira, zer hondakin-mota duten.\nb) III.a) multzoko hondakinei dagokienez (botika zitotoxikoen eta zitostatikoen hondakinak, alegia), zentro ekoizlean jasotzen direnetik tratatzen diren arteko denbora, gehienez ere, 6 hilabete izango da.\nc) III.b) multzoko hondakinei dagokienez (botika baztertuak, alegia), zentro ekoizlean jasotzen direnetik tratatzen diren arteko denbora, gehienez ere, urtebete izango da.\nd) III.c) multzoko hondakinei dagokienez (kontserbatzearren formoletan sartutako anatomia-hondakinak, alegia), zentro ekoizlean jasotzen direnetik tratatzen diren arteko denbora, gehienez ere, 6 hilabete izango da.\ne) III.d) multzoko hondakinei dagokienez (beste hondakin batzuk, II. eta III. multzoko hondakinen nahasteak, alegia), ingurumen-organoak erabakiko du biltegiratzeko gehienezko epea, kontuan hartuta nahastearen osagaiak eta haien arriskua. Epe hori inoiz ez da izango 6 hilabete baino gehiago.\na) III. a) multzoko hondakinak –botika zitotoxiko eta zitostatikoa–, III.b) multzokoak –botika baztertua– eta III.c) multzokoak –kontserbatzearren formoletan edo beste gai kimiko batean sartutako anatomia-hondakinak– errausketa bidez tratatu behar dira. Errausketarako, Dekretu honen 13. artikuluan II. multzoko hondakinei ezarritako baldintza berberak bete behar dira.\nb) Dekretu honen 3.3.d) artikuluan aurreikusitako hondakinak badira (II. eta III. multzoetako hondakinak erabiliz egindako nahasteak, alegia), nahastea osatzen duten hondakinen ezaugarri arriskutsuak erabat suntsituko direla bermatzeko moduko tratamendu bat erabiliko da.\n16. artikulua.– Beste tratamendu batzuk.\nDekretu honetan zehaztutako tratamendu-sistemez bestelako guztiek eskumena duten ingurumen-organoaren eta osasun-arloko agintaritzaren aurretiazko balidazioa behar dute, hargatik galarazi gabe 18. artikuluan jasotako betebeharrak betetzea eta 20 artikuluan ezarritako baimenak lortzea.\n17. artikulua.– hondakin sanitarioen ekoizleen betebeharrak.\n1.– Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legearen 17. eta 18. artikuluetan ezarritako betebehar guztiak bete beharko dituzte hondakin sanitarioen ekoizleek.\n2.– Hondakin sanitarioen ekoizleek beren establezimenduetan sartzen utzi behar diete osasun- nahiz ingurumen-arloko agintariei, eta eman egin behar diete haiek hondakin sanitarioei buruz eskatutako dokumentazio guztia.\n3.– Hondakin sanitario arriskutsuen ekoizleak Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoaren aurreko komunikazio-erregimenaren mende daude, aipatu 22/2011 Legearen III. tituluko III. kapituluan ezarritakoaren arabera.\n18. artikulua. – Hondakin sanitarioen kudeatzaileen betebeharrak.\n1.– Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legearen 20. artikuluaren ondoriozko betebehar guztiak bete beharko dituzte hondakin sanitarioen kudeatzaileek.\n2.– Hondakin sanitario arriskutsuen kudeatzaileak, zer jardueratan aritu nahi duten, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoaren aurreko komunikazio- edo baimen-erregimenaren mende daude, aipatu 22/2011 Legearen III. tituluko III. kapituluan ezarritakoaren arabera.\n3.– Hondakin sanitarioen kudeatzaileek beren establezimenduetan sartzen utzi behar diete osasun- nahiz ingurumen-arloko agintariei, eta eman egin behar diete haiek hondakin sanitarioei buruz eskatutako dokumentazio guztia.\n19. artikulua.– Baimen-, komunikazio-, erregistro-, kontrol- eta ikuskapen-alorretako eskumenak.\n1.– Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoari dagokio baimen hauek ematea: tratamenduaren aurreko jasotzearen esparruko biltegiratzea barne hartuta, eragiketak gauzatuko dituzten instalazioetarakoak, baita instalazio horiek handiagotu, funtsean aldatu edo lekuz aldatzekoak ere.\n2.– Era berean, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoari dagokio instalazio horietan burutu beharreko hondakin-tratamendurako eragiketetarako baimenak ematea.\n3.– Hondakin sanitarioen tratamendua dela-eta aurreko paragrafoetan aurreikusi diren baimenak, gehienez ere, 8 urterako emango dira, eta automatikoki luzatuko dira bata bestearen ondorengo alditarako.\n4.– Baimen horietarako, osasun-arloko agintaritzaren txostena beharko da. Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoak baimen-eskaera eta hari atxikitako dokumentazio guztia bidaliko dizkio, ebazpen-proposamenarekin batera, osasun-arloko agintaritzari, hark dagokion txostena egin dezan, hilabeteko epean egin ere. Epe hori igarota txostenik egin ez bada, aurrera jarraituko du baimen-prozedurak.\n5.– Baimen-prozedurari amaiera emateko ebazpena 10 hilabeteko epean emango da, gehienez ere. Epe hori igaro eta ebazpena espresuki jakinarazten ez bada, aurkeztutako eskariari ezezkoa eman zaiola joko da.\n6.– Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoari dagokio aztertzea baimenaren mende ez dauden hondakin sanitarioen kudeatzaileen komunikazioak, orobat hondakin sanitarioen ekoizleen komunikazioak, Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legearen 29. artikuluak aurreikusitako kasuetan. Jarduerari ekin baino lehen aurkeztuko dira komunikazio horiek.\n7.– Aurreko paragrafoetan aurreikusitako baimenak eta komunikazioak Hondakinen Ekoizpen eta Kudeaketaren Erregistroan inskribatuko dira, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoaren mende baitago. Komunikazio horiek Erregistroan inskribatu aurretik, Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumen-organoak osasun-arloko agintaritzari eska diezaioke komunikazioen edukiari buruzko txostena egin dezala.\n8.– Osasun-arloko agintaritzak hondakinen zentro barneko kudeaketa kontrolatzeko eta ikuskatzeko lanak egin ahalko ditu, alderdi hauekin lotuta, batik bat: hondakinen manipulazioa, sailkapena, ontziratzea, etiketatzea, egokitzea, bilketa, biltegiratzea eta garraioa, hondakin sanitarioak ekoitzi dituzten zentro, establezimendu eta jardueren barruan. Aurreko guztia, EAEko ingurumen-organoaren berezko eskumenak deusetan galarazi gabe.\n9.– Osasun-arloko agintaritzak aldatuz gero hondakinak bitarteko biltegitik kudeatzera bidali aurretiko biltegira eramateko epea, bai eta zentro barneko gehienezko biltegiratze-epea ere, horren berri eman beharko dio ingurumen-organoari.\n20. artikulu. – Hondakinen tratamenduaren balidazioa.\n1.– Hondakinak tratatzeko sistemak aurretiazko balidazioa behar badu, 12. eta 16. artikuluetan hala jasota dagoelako, eskaera ingurumen-organoari bidali beharko zaio, eta gero hark espedientearen berri emango dio osasun-arloko agintaritzari.\n2.– Hondakinak tratatzeko teknikak balidazioa lortuko badu, ingurumen-organoaren nahiz osasun-arloko agintaritzaren adostasuna beharko da nahitaez, eta, beraz, ingurumen-organoaren erabakiaz gain, ezinbestekoa izango da, halaber, osasun-arloko agintaritzaren txosten nahitaezko eta loteslea.\n3.– Teknikaren balidazioari buruzko ebazpena emateko epea hamar hilabete izango da gehienez. Epe hori igaro eta ebazpena espresuki jakinarazten ez bada, aurkeztutako eskariari ezezkoa eman zaiola joko da.\n4.– Hondakinak tratatzeko sistema baten balidazioak ez du indarraldi-mugarik, eta, gainera, balidazio-eskaria egin duenak ez ezik, beste edozeinek erabil dezake sistema hori.\n21. artikulua.– Baimenak eta aldez aurreko komunikazioak bide elektronikoz izapidetzeko arauak.\n1.– Hondakin sanitarioen ekoizle edo kudeatzaileek, Dekretu honetan araututako baimen- eta komunikazio-prozeduren izapidetze administratiboan interesik izanez gero, borondatez eskatu, kontsultatu eta egin ahal izango dute prozedura horietako edozein izapide bide elektronikoak erabilita.\n2.– Prozedura horiei dagokien prozedura-erregulazio espezifikoa deusetan galarazi gabe, arau hauek hartuko dira kontuan izapidetze elektronikoari buruzko alderdiak erregulatzeko: 21/2012 Dekretua, otsailaren 21ekoa, Administrazio elektronikoari buruzkoa, eta 72/2008 Dekretua, apirilaren 29koa, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorraren eta bere erakunde autonomiadunen erregistroen sorrera, antolaketa eta funtzionamenduari buruzkoa, hargatik galarazi gabe aurretik aipatutako arau horiek garatu, aldatu edo ordezteko arauak.\n22. artikulua.– Arau-hausteak eta zehapenak.\n1.– Dekretu honetan ezarritako araurik hautsiz gero, administrazio-zehapenak jarri ahal izango dira, arau hauek aintzat hartuta: Euskadiko Antolamendu Sanitarioaren ekainaren 26ko 8/1997 Legearen VI. tituluko bigarren kapitulua; Euskal Autonomia Erkidegoko ingurumena babesteko otsailaren 27ko 3/1998 Legearen V. tituluko III. eta IV. kapituluak, eta Hondakinei eta zoru kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legearen VII. tituluko II. kapitulua. Nolanahi ere, dagokion administrazio-espedientea izapidetu beharko da zehapena ezarri aurretik.\n2.– Zehapen-prozedurari dagokionez, arau hauek hartuko dira kontuan: 30/1992 Legea, azaroaren 26koa, Herri Administrazioen Araubide Juridiko eta Administrazio Prozedura Erkidearena, eta 2/1998 Legea, otsailaren 20koa, Euskal Autonomia Erkidegoko Herri Administrazioen Zehapen Ahalmenari buruzkoan; eta aplikagarri gerta daitekeen gainerako araudian xedatutakoa.\nEgoera epidemiologikoak hala eskatuz gero, Dekretu honetako I. eranskineko gaixotasun-zerrenda aldatu ahalko da, Osasuneko sailburuaren agindu baten bidez.\nIndargabetuta geratzen da 76/2002 Dekretua, martxoaren 26koa, Euskal Autonomia Erkidegoan hondakin sanitarioak kudeatzeko baldintzak arautzeko dena, bai eta dekretu honen kontra doazen maila bereko edo gutxiagoko xedapen guztiak ere.\nAZKEN XEDAPENETARIK LEHENENGOA\nDekretu honetan xedatzen ez diren prozedurazko kontu guztietan, Herri Administrazioen Araubide Juridikoa eta Administrazio Prozedura Erkidea arautzen duen azaroaren 26ko 30/1992 Legea aplikatuko da.\nVitoria-Gasteizen, 2015eko martxoaren 3an.


| 2009-08-13 : 08:08\nDer Untergang filma Alemaniako 2004ko film ezagun bat da, El Hundimiento edo La Chute izenburuekin banatu zen Euskal Herrian. 2008an filmeko pasarte bat, Steiner jeneralaren berri txarren inguruan hasten duen eztabaida bat, Interneteko meme bihurtu zen, ingelesezko azpititulu absurdoak jartzen hasi zitzaizkionean.\nIngelesetik beste hizkuntza batzuetara ere igaro da kontua, baina ez du inork, guk dakigula, euskarazko azpitituluekin ezer egin oraingoz.\nAdibide ugari dabiltza hortik. Honako honetan, Michael Jackson hil dela jakitean, amorratu egiten da Hitler, ezingo duelako kantariak bere urtebetetzean parte hartu.\nBeste honetan, berriz Hitlerrek deskubritu dut Interneteko meme bat bihurtu dela. Meta-meme bihurria, beraz.\nMeme hauek biltzen dituen webgune bat ere badago, Hitlerme.me\n| 2009-08-13 : 08:39\nAbuztuaren lehenean sareratu zutenetik, 10.000 bistaratzetik gora izan ditu egile (oraingoz) ezezagun batek sareratutako bideo honek eta, antza denez, e-posta bidez bolo bolo dabil. "Gara" egunkariak berak 4 zutabeko erreportajea eskaini dio paperezko edizioan.\n| 2009-08-16 : 15:44\nEuskarazko azpitituluen webgunean, Der Untergang filmeko euskarazko bertsio partziala jarri dut. Gainera, pasarte txiki hori aparte ere gorde dut.\nJarri dudan pusketak ez dira hitz barregarriekin, itzulpen benetakoa dira. Baina norbaitek honekin memearen bertsio euskalduna egin nahi badu, hemen du aukera: bideo pusketa horrekin sinkronizatuta daude euskarazko berbak.\nIkusi nola geratzen den euskaraz sinkronizatuta DotSub webgunean: