Hego Uribeko eta Arratiako ehunka herritarrek ‘Lan, pentsio eta bizitza duinen alde’ manifestazioa egin dute Basaurin | Geuria\nLan, bizitza eta pentsio duinen aldeko manifestazioa deitu zuten Basaurin Hego Uribeko eta Arratiako plataformek. Besteak beste, ondasunak banatzea, pentsio duinak, osasun publikoa, lana, zerbitzu publikoak garatzea, berdintasuna eta hezkuntza aldarrikatu zituzten ehunka herritarrek manifestazioan. Basauriko herritarrez gain, Galdakaoko, Arrigorriagako, Ugaoko edota Igorreko herritarrak gerturatu ziren manifestaziora. Era berean, Zuhatzuko Maxam lantegiko beharginek martxa egin zuten Galdakaotik Basaurira N-634 errepidetik.\nBasauriko manifestazioari hasiera eman zioten Arizko anbulatorioan 12:00etan. Bertan, hiru testigantza entzun ziren: Paula Trueba (Osakidetzako erizaina), Zigor Cerrato (Hezkuntza) eta Maria Jesus Gredilla eta Itziar Aranbarri (Pentsionistak). “Goizeko zortziretan hasten gara lanean, baina ez dakigu zein ordutan aterako garen. Hamar edo hamabi orduko txandak izan dira ohikoak, batez ere pandemiak gogorren jo duen aldian. Osakidetzako zuzendaritzak maskaren eta gelen hornidura mozteko mehatxua egin zigun, “gehiegi gastatzen genuelako”, eta moztu egin ziguten: babes-materiala hilabete arte berrerabili behar izan genuen”, dio Paula Trueba Osakidetzako erizainak: “Gaur garrantzitsuena da osasun-zentroetan erizaintzako, medikuntzako, administrazioko eta garbiketako langileen beharra aldarrikatzea. Izan ere, gauzak ondo egiten ez ditugunean, edo zuen prestutasunari buruzko hitzordurik ez dagoenean, pentsa ezazue ez dela lan egiten ez dugulako, baizik eta zuei arreta emateko baliabide nahikorik ez dagoelako. Agendak eta gu gainezka gaude. Hori da lehen mailako arreta guztiz murriztu eta zapalduaren emaitza”.\nHezkuntzari dagokionez honakoa adierazi zuen Zigor Cerrato irakasleak: “Ikasturtea zapore gazi-gozoarekin amaitu genuen, baina esperantzarekin hurrengoa desberdina izango zela. Udan ez zen egon apenas mugimendurik. Egoerak aurrera zelan egiten zuen itxaron behar zela esan ziguten, baina guztiok aurreikusten genuena gertatu zen: egoerak hoberantz egin beharrean, okerrera egin zuen, eta baliabideak eta baldintzak ez zetozen bat. Irailean umeak eskolara etorriko ziren, baina neurri eta egokitzapenak hartu behar ziren. Nork hartu? Bada, irakasleok eta zentroko zuzendaritzak. Pertsonal gehiago eta baliabide fisiko gehiago beharko ziren, eta horregatik hainbat mobilizazio eta greba egun deitu genituen. Aurrera jarraitzen dugu, ahalik eta hoberen egiten saiatuz. Hezkuntza publikoa, guztiona eta guztiontzat”.\nGaldakaotik Basaurira martxa egin zuten zenbait herritarrek -Maxameko langileak barne- eskualdeko manifestazioarekin bat egiteko // Geuria\n“2018an pentsionistak kalera atera ginen gure haserrea eta gure protesta agertzera, eta oraindik ere gaur egun hemen gaude kalitatezko zerbitzu publikoak eta bizi-baldintza duinak defendatzen beste gizarte-kolektibo batzuekin batera. Jakitun gara pertsona guztien bizi-baldintzak hobetzeko, gureak barne, herri-klase guztien borroka bateratua behar dela, guztiei eraso egiten baitiete helburu bakar batekin: haien onurak handitzea. Kalean jarraitzen dugu eta kalean jarraituko dugu sistema aldatu arte”, diote Penstionisten Mugimenduko Maria Jesus Gredillak eta Itziar Aranbarrik.\nArizko anbulatorioa atzean utzi eta Bingen Anton Ferrero, Lehendakari Agirre eta Autonomia kaleetatik ibilbidea egin ondoren, Social Antzokiaren ondoan bukatu zen manifestazioa, beste zenbait testigantzekin: Helena Perez (Gazte Mugimendua), Mari Carmen Casado (Zaintza) eta Conchi Gomez (Etxeko langileen ordez). “Gazteak kriminalizatzen gaituzten honetan guk ere zer esan handia daukagu. Gazteon langabezia tasak izugarri egin du gora, behin behineko kontratuak zituzten gazteetako asko kaleratuak izan dira inolako prestazioetarako eskubiderik gabe. Ezegonkortasun honek gure bizitzak are prekarioagoak egin ditu, eta gazteok etxetik joateko genituen zailtasunak ugaritu ditu. Berriz ere emakumeak eta neska gazteak izan gara zaintzarekin lotura daukaten lanak egin ditugunak; eskola partikularrak edo umeen zaintza, kasu”, dio Helena Perez gazteak. Era berean, hezkuntzari dagokionez, honakoa gehitu du Helenak: “Kalean sei pertsona elkartu gaitezkenean, ikasgelan 60 ikasletik gora gaude. Ikasturte hasieran EHUk eskolak modu presentzialean izango zirela hitz eman zuen, kanpoan bizi garen ikasleak pisua hartzera behartuz. Hilabetean 200 eta 400 euro arteko prezioa ordaintzen hasi eta berehala ikasketa asko modu telematikoan ematen hasi ziren. Erabakiak hezkuntza komunitatearen hitza entzun gabe hartu izan dira. Ikasleon aldarrikapenak argiak dira: ratioak jaitsi, bekak ugaritu, ikasteko baliabideak dohainik eman eta zerbitzu publikoak indartu. Kalitatezko hezkuntza publiko eta doako bat behar dugu”.\n“Egoitza bateko langilea naiz eta dagoeneko 16 urte daramatzat lanean. Lan gehien daukagunean, jendea kentzen digute, eta lan-kargak gehiegizkoak dira. Gure osasunarekin ordaintzen dugu, baina osasun-krisia hasi zenetik, are gehiago handitu da. Ez da jendea ordezkatzen, gaixotu arren. Langile gutxiago dago lanean, laguntzaile gutxiago gara eta orain inoiz baino lan gehiago dugu. Egoera horretan, ezin dugu arreta egokia eman lan-kargengatik. Lehen, egoiliar bakoitzari denbora eman geniezaiokeen, eta orain, berriz, oinarrizko beharrizanetarako denbora apurra baino ezin diegu eman. Egoera hori langileek, egoiliarrek eta haien senitartekoek baino ez dugu ezagutzen, eta horren jakitun izanik, askotan agertu dituzte beren kexak egoera horren aurrean. Zuzeneko arretako langile gehiago behar ditugu”, dio Mari Carmen Casadok.\nIñaki Etxebarria (ELA): “Maxamen erretiroekin eta pizgarridun bajekin gure helburua lortu nahi dugu ”\nSailkatuta: Bizitza, Lana, Manifestazioa, Pentsio duinak, Pentsioak\nLan eta pentsio erreformen kontrako mobilizazioak deitu dituzte Basaurin eta Galdakaon\nFinala eskapatu zaie Espinar eta Agirreri, Arrigorriagan\nTabernetako terrazak goizago irekitzea aztertzen ari da Basauriko udal gobernu taldea


Bazenekien... - Mondragon Unibertsitatea\nBerdintasunarekin lotutako gaiei buruz hitz egitean, gizarteak oraindik ere guztiz barneratuta ez dituen kontzeptuak erabiltzen ditugu. Horregatik, kontzeptu horietako batzuez NBEk, Euskaltzaindiaren Hiztegiak eta feminista-taldeek eman dituzten definizioak eta bideo argigarri batzuk ekarri ditugu hona.\nSexua, generoa eta genero-identitatea\nPertsona bat emakumea, gizona eta/edo intersexuala den bereiztea ahalbidetzen duten ezaugarri biologikoen multzoa. (NBE)\nArra eta emea bereizten dituen ezaugarri fisikoen multzoa. (Euskaltzaindiaren Hiztegia)\nSexu bereko gizakien multzoa. (Euskaltzaindiaren Hiztegia)\nGizarte zientzietan, kultura jakin batean, norbait gizasemetzat edo emakumetzat hartzeko, kontuan hartzen diren ezaugarrien, jarreren eta eginkizunen multzoa. (Euskaltzaindiaren Hiztegia)\nGizarte batek garai jakin batean gizonentzat eta emakumeentzat egokitzat jotzen dituen rolak, portaerak, jarduerak eta ezaugarriak. “Maskulinoa” eta “Femeninoa” genero-kategoriak dira. (NBE)\nSexuaren arabera pertsonei egozten zaizkien gizarte- edo kultura-ezaugarrien multzoa. Maskulino edo femenino gisa sailkatzen diren balioak, portaerak eta jarrerak dira, hau da, gizonei ala emakumeei dagozkienak. Feminista Ilustrada\nSortzetiko genero-esperientzia, pertsona baten barnean dena; litekeena da bat ez etortzea pertsonaren fisiologiarekin edo jaiotze-sexuarekin. (NBE)\nEmakumearen eta gizonaren eskubide berdintasunaren alde egiten duen doktrina. (Euskaltzaindiaren Hiztegia)\nMugimendu politiko, kultural eta ekonomikoa. Helburu ditu emakumeen eta gizonen arteko eskubide-berdintasuna, eta zalantzan jartzen ditu gizonek emakumeak menderatzea, emakumeen aurkako indarkeria eta generoaren araberako gizarte-rolak. (Feminista Ilustrada)\nMuturreko feminismoa. Borroka feminista gutxieste aldera ultraeskuinak asmatutako terminoa, funtsean abortua eta nazien holokaustoa parekatzen dituena. (Feminista Ilustrada)\nEmakumeen eta gizonen eta neskatoen eta mutikoen arteko eskubide-, erantzukizun- eta aukera-berdintasuna. Berdintasunak ez du esan nahi emakumeak eta gizonak berdinak izango direnik, baizik eta pertsonaren jaiotze-sexuak ez dituela eskubideak, erantzukizunak eta aukerak baldintzatuko. Genero-berdintasunak kontuan hartzen ditu emakumeen eta gizonen interesak, beharrak eta lehentasunak, eta emakume- eta gizon-taldeen aniztasuna onartzen du. Genero-berdintasuna ez da emakumeen kontua, gizonei ere hein berean dagokie eta eragiten die. Emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna giza eskubideen esparruko gaia da, eta pertsonak ardatz dituen garapenaren betekizun bat nahiz adierazle bat. (NBE)\nGizartea antolatzeko modu tradizional hori da genero-desparekotasunaren oinarria. Gizarte-sistema mota horretan garrantzi handiagoa ematen zaie gizonei edo maskulinotzat jotzen denari emakumeei edo femeninotzat jotzen denari baino. Gizarteen antolaketa tradizionalean gizonaren esku egon dira jabetza, bizilekua eta ondorengotza, baita bizitzako esparru gehienetan erabakiak hartzea ere. Fenomenoa azaltzeko orduan arrazoi biologikoak argudiatu ohi dituzte (emakumeek berez gaitasun handiagoa dute zaintzaile izateko, adibidez), eta genero-diskriminazio mota askoren oinarrian daude oraindik ere.\nPatriarkatu esaten zaion antolaketa-sisteman, gizonaren/maskulinoaren eremua emakumearen/femeninoaren eremuaren gainetik dago. Gizonezkoen nagusitasuna eta emakumezkoen mendekotasuna iraunarazi eta errepikatzeko sortutako sistema da. Gizarteko erakunde handi guztien boterea gizonen esku uzten du, eta emakumeei galarazi egiten die botere hori eskuratzea. Ideia patriarkalek gizonen nagusitasuna aldarrikatzen dute, emakumeak gutxiago direlakoan.\nGizarte patriarkal batean bi sexu eta bi genero bakarrik onartzen dira: gizona eta emakumea, maskulinoa eta femeninoa. “Naturala” hori dela diote. (NBE)\nSexualitateari erreparatuta, ideia nagusia da gizon baten eta emakume baten artekoa dela sexu-jardun egoki eta komenigarri bakarra. Heteronormatibitatearen arabera heterosexualitatea da jarduteko modu normal bakarra.\nEmakumea-gizona patroi bitarretik haratago doan genero-dibertsitatea mundu osoan dago. Aniztasun hori historialariek eta antropologoek dokumentatu dute.\nPlanetako eskualde guztietan daude ohiko gizon/emakume identitate-aukeratik kanpo eroso bizi diren pertsonak.\nCalabai eta Calalai Indonesian\nAmerikar autoktonoen bi espirituak\nMendebaldeko eredu sinplistaren aurrean, generoaren gaineko interpretazio konplexuagoaren erakusgarri dira. (NBE)\nBereizkeria egitea. (Euskaltzaindiaren Hiztegia)\nNeskatoen eta emakumeen aurkako diskriminazioa\nMutikoekin eta gizonekin alderatuta, neskatoei eta emakumeei bestelako tratua ematen zaie, zuzenean edo zeharka, eta horrela, dagozkien eskubideak erabiltzea eragozten zaie.\nAskotariko diskriminazioa edo intersekzionalitatea\nAtzean arrazoi bat baino gehiago dituen diskriminazioaren konplexutasuna azaltzeko erabiltzen da kontzeptu hori. (…)Bi egoera azaltzeko erabiltzen da: (1) pertsona batek diskriminazioa pairatzen duenean arrazoi bat baino gehiago tartean direla (hau da, sexuagatik eta desgaitasunagatik, edo generoagatik eta sexu-orientazioagatik). (2) talde batean baino gehiagotan dauden pertsonek bakarrik pairatzen dutenean diskriminazioa (hau da, desgaitasuna duten emakumeek bakarrik, desgaitasuna duten gizonek ez). (NBE)\nEmakumea fisikoki, sexualki edo psikologikoki kaltetu edo sufriarazi dezaketen indarkeria-ekintza oro, baita horien inguruko mehatxuak, bortxa erabiltzea eta askatasuna bidegabeki ukatzea ere, bai bizitza publikoan bai bizitza pribatuan. (NBE)\nEdozein indarkeria-ekintza edo eraso, oinarrian desparekotasun-egoera duena, gizonek emakumeak menderatzen dituzten harreman-sistema baten esparruan gertatzen dena. (Feminista Ilustrada)\nPertsona baten borondatearen aurkako ekintza kaltegarriak izendatzeko termino orokorra da. Ekintza horien oinarrian daude gizarteak ezartzen dituen emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunak. Genero-indarkeriaren izaera eta norainokoa ez dira berdinak kultura, estatu eta eskualde guztietan. Adibide batzuk: sexu-indarkeria, esplotazioa, abusua eta derrigortutako prostituzioa; etxeko indarkeria; pertsonen salerosketa; derrigortutako ezkontza, ezkontza goiztiarra; tradiziozko ekintza kaltegarriak, emakumeen genitalen mutilazioa, esaterako; ohoreagatiko hilketak; eta alarguntza-herentzia. (NBE)\nNBEren definizioen glosarioa


Piarres Charritton euskaltzain emeritua hil da, 95 urte zituela. Noticias de Gipuzkoa\nPiarres Charritton euskaltzain emeritua hil da, 95 urte zituela\nSábado, 18 de Marzo de 2017 - Actualizado a las 06:15h\nBilbo- Piarres Charritton euskaltzain emeritua hil da, Baionan, 95 urte zituela. Hazparneko (Lapurdi) Ehulateia etxean sortu zen Charritton Zabaltzagarai, 1921eko urriaren 19an, laborari familia batean. Filosofian lizentziaduna, Teologian eta Euskal Ikasketetan doktorea, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle izateari utzi eta erretiroa hartuta zegoen, aspalditik. Euskaltzain urgazle izendatu zuten 1950eko urriaren 27an, eta euskaltzain oso 1985eko uztailaren 19an (sarrera hitzaldian Piarres Lafitteren bizitza eta lana gogoratu zituen). Euskaltzain emeritua zen 2006ko uztailaren 20tik.\nGaztea zela abiatu zituen Charrittonek apaizgai klasikoaren ikasketak Hazparnen, Uztaritzen eta Baionan, eta 1947an apaiztu zen. Erroman goi-teologia ikasketak eta filosofiakoak Parisen egin ondoren, irakaskuntzan jardun zuen hainbat postu eta mailatan, oinarrizko irakaskuntzatik unibertsitateraino. 70. hamarkadan apaiz izateari utzi zion eta familiatu zen. Jarduera intelektual bizia izan zuen gazte-gaztedanik;artikulu anitz eta hainbat obra argitaratu zituen, batez ere euskaraz, baina baita frantsesez ere. Ele indartsuko gizona;besteak beste, Jean Etxepare medikuaren eta Piarres Lartzabal idazle eta antzerkilariaren lanen biltzaile;langile harrigarria eta ekintzaile etengabea izan zen Charritton.\nEzagutu zutenek ondo gogoan dute bere izatea eta jarduna. “Euskara ezpainetan, dotorezia mintzairan, bikaintasuna idazkeran. Halakoxea zen Piarres”, esan du Andres Urrutia euskaltzainburuak. “Labayruren Ikastaroetan ezagutu nuen, urte asko direla -gogoratu du Urrutiak-, bera irakasle eta ni ikasle. Egia esan, berebiziko indarra zerion hari, Iparraldeko euskararen nondik norakoak hitzez eta letrez erakusten eta irakasten zizkigula. Euskararen klasikoak barne-barnetik maitatu eta gure eskuetan jarri zituen, min-tzaira zaindu baten bidez. Sona handiko euskal maisuen argitarazlea, erretorikak ez zeukan berarentzat ez bihurgune ezta ezkutuko lekurik. Euskararen sua eta garra, molde horretan gogoratuko dugu, gaurgero, gure euskaltzainkidea”.\nCharrittonen ehorzketa astelehenean izango da, 15.00etan Hazparneko elizan. Hil-kapera gaur zabalduko da, arratsaldeko 15:00etan, Hazparneko beilatokian.- N.G.


China Wire Wheel Brush, Wire Cup Brush Manufacturers, Knotted Cup Wire Brush Factory - HAWK\nDuela 25 urte sortu zenetik, New Ningbo Industrial Power Brushes Ltd-k etengabe eutsi dio Txinan "Industria eskuilen industriako liderra" izateari. Bilaketa hori bultzatzen New Ningbo Power Industrial Brushes Ltd-ko langileen kohesio handiko taldea da, beti ere zerbitzu zintzoa eta berritzailea. Ninghai garapen ekonomikoko eremuan kokatzen gara, Ningbo hirian, Txinako ekialdeko itsasoaren paisaia ederren artean, ekonomikoki garatutako Yangtze ibaiaren delta hegoaldean. Estrategikoki "Ningbo Zhoushan portua" portu naturaletik gertu dago. lurreko eta itsasoko aireko garraioa. Gure produktu nagusiak honakoak dira: alanbre gurpila eskuila, alanbre kopa eskuila, korapilatutako kopa alanbre eskuila, etab.


Libros de la colección Mondrago, de la editorial Aizkorri. Boolino. Cuentos infantiles y juveniles\nCalek eta haren lagunek hirugarren hazia aurkitu beharko dute, Lainoaren Basoa salbatzeko. Hala, Cale bere gazteluko herensugetegira joan da, herensugearen bila, baina hara iritsitakoan konturatu da Murdak eta haren lehengusu Gordekik Mondrago bahitu diotela! Herensugea berreskuratzeko, zaldun lehia irabazi beharko ...\nGauzak okerreko bidetik doaz. Cale zigortuta dago, bere gaztelutik irten ezinik, eta gauean lagunekin geldituta zegoen, seigarren haziaren bila Lainoaren Basora joateko. Nola eskuratu seigarren hazia, ordea, gaztelutik irteterik ez badauka? Hori nahikoa ez, eta Samaradon Curiel aurkitu eta atxilotzeko ...\nCalek jakiten du, Ridelek, Mondragok alkatearen gaztelutik atera zuen liburuak, hitz egiten dakiela. Liburuak esaten dio zuhaitz hiztunak arrisku larrian daudela. Norbait zuhaitzak mozten ari da! Ridelek Cale konbentzituko du Mondragorekin eta adiskideekin batera Lainoaren Basora joan dadin zuhaitzekin hitz ...\nMondrago. Proba handia. Liburua 1\nCalek hamaika urte bete ditu, eta Samaradoko herrian ohitura den bezala, Anton herensuge zaleak herensuge bat eman dio, eta proban jarri du: mutikoak herensugea gaztelura eraman behar du, ilargiak puntu gorena iritsi baino lehen. Calek herensuge hegalari bikain bat izango ...\nCale eta bere adiskideek behar zituzten sei haziak lortu dituzte. Ridelek esaten die hurrengoa baobabean dagoela, enborrak berrogei metro ere izan ditzakeen zuhaitz batean. Ikertzen ibili ondoren, eskualde osoan gelditzen diren bost ale bakarrak non dauden jakitea lortzen dute. Dena ...\nDado elektronikoa eta koloretako fitxak dituen Mondragoren liburu honetan jolas dibertigarrien bost taula aurkituko dituzu, eta horiekin, Mondragoren eta haren adiskide guztien abentura itzelak biziko dituzu. Eragin dadoari, eta jolastu!


Zirrikitu batetik oihukatzen duten ahotsak - Mugarik Gabe\nHasiera>Estatu espainiarra, Euskal Herria, Genero parekotasuna, Iritziak, Latinoamerika, Mundua>Zirrikitu batetik oihukatzen duten ahotsak\n2010eko martxoaren 4 eta 5ean, Guatemalan, Kontzientzia Auzitegi batek isiltasuna hautsi eta gatazka armatuan sexu-indarkeriatik biziraun zuten emakumeen egia argitara atera zuen. Gatazka armatua izan eta 14 urtera.\nGatazka Armatuan Emakumeenganako Sexu Indarkeriaren aurkako Kontzientzia Auzitegi hau Ciudad de Guatemalan egin zen, erakunde feminista, giza eskubideen aldeko erakunde eta zuzeneko biktimek sustatuta. Auzitegiak bi egun iraun zuen eta 800 pertsona inguru bildu zituen, non gatazka armatuan zehar (1960-1996) sexu-indarkeriatik biziraun zuten zazpi emakume maiek euren lekukotza eman zuten. Zortzigarren lekukotza batek, Estatuak komunitate indigenen aurka egindako lur-husteen testuinguruan, indarkeria horrek bere horretan jarraitzen duela adierazi zuen.\nAuzitegiak gatazka armatuan sexu-indarkeria ez zela gertakari isolatu bat izan egiaztatu zuen, Estatuaren politika kontrainsurgentearen parte izan zela baizik, eta batez ere maien aurka zuzendutakoa.\nUrte askotako laguntza eta lana behar izan ziren gogoangarri historiko hori lortzeko. Horri esker, 2011n, emakumeetako batzuek gatazka armatuan gertatutako sexu-indarkeriako gertakariengatik lehen kereila penala aurkeztu zuten, 2016an Sepur Zarco izenez ezagutzen den auzi eta kondena-epaiarekin amaituko zen prozesua.\nEgun, frankismoaren kasurako, Women ‘s Link Worldwide erakundeak lortu zuen Maria Servini epaile argentinarrak auzia zabaltzea eta emakume izate hutsagatik sei emakumeren aurka egindako delituak ikertzea. Jada erakundeek dokumentatu eta emakumeek salatu duten egia-judizial hori ezagutzeko, oraindik itxaron behar dugu.\nGaur, azaroak 10, Memoriaren egunean, gertaera hauek gogoratu nahi ditugu. Kasu ugarien adibideak dira, talde minorizatuak bizi dituzten historiak, bizipenak, grinak, letra larriz idatzitako Historian ez daudela ikusarazten digutenak. Urte batzuk geroago, isildutako ahots hauek, baztertutakoak, justizia bila oihukatzen jarraitzen diote jendarteri, honek entzun eta bere iraganaren eta orainaren zati gisa onar ditzan.\nElizabeth Jelinek dioenez, ezagutzak ez dira pilatu edo batu daitezkeen pieza solteak, gizartean partekatuta dauden interpretazio-esparruetan soilik dute zentzua. Arrazoibide-ildo horri jarraituz, iraganeko bertsio edo narratiba jakin batzuk esfera publikora ekartzen dituzten gizarte-eskaerek motibazio bikoitza dute: bata, esplizitua, iraganaren zentzua belaunaldi berriei transmititzea. Bestea, inplizitua, baina ez horregatik garrantzi gutxiagokoa, memoria baten onarpen publikoa legitimatzeko eta instituzionalizatzeko premiari erantzuten baitio.\nEta indarkeria matxisten biktima eta bizirik dirauten emakumeen ahotsak publikoki aitortzeko premia horretan gaude. 2003tik, espainiar Estatuan erregistro ofizialak daudenetik, 1000 emakume baino gehiago erail dituzte sexu-afektibitate harreman baten eremuan. Ez ditugu ahazten eremu horretan aintzat hartzen ez direnak, ezta erail ez dituztenak baina indarkeriaren continuuma bizi izan dutenak edota jarraitzen dutenak. Ezta oraindik legeak jasotzen ez dituen beste indarkeria asko bizi izan dituzten emakumeak.\nAitortza publiko horretarako, gizarte gisa, entzutera gelditu behar gara. Batzuetan, ahotsak komunikabideen bidez distortsionatuak iristen zaizkigu, emakumeak birbiktimizatzen, zalantzan jartzen eta biktimarioari ahots handiagoa ematen. Beste ahots batzuk egon ere ez daude, isilduta daude.\nGaur, inoiz baino gehiago, indarkeria matxista hauen existentzia ukatzen hasten denean, ezinbestekoa da biktimen eta biziraun duten emakumeen memoria. Azkenean, egia aitortzea da, gertatu behar ez zela onartzea, eta gizarte eta erakundeek egin ez denagatik dugun erantzukizuna aintzat hartzea. Berriro gerta ez dadin.\nAzken urteotan hainbat ekimen feministetatik, auzo-ekimenetatik, indarkeria matxistetak biziraun duten emakumeen kolektiboetatik ahots horiek biltzen ari dira, bizi izan dutena ezagutzeko, emakume biktimei buruz dagoen irudi soziala aldatzeko, baita erasotzaileari buruzko irudia ere. Ahots hauek errealitate bat ulertzen laguntzen digute, indarkeria matxista, mundu osoko Giza Eskubideen urraketa handienetako bat dena.\nEnpatia izaten, zer egin dezakegun galdetzen, indarkeria aurrean masiboki mobilizatzen, emakumeak bizitakoagatik ez epaitzen eta erruduntzat ez jotzen laguntzen digute. Ikusten dugun edonolako indarkeria matxistako ekintza arbuiatzen. Erakundeei emakumeek indarkeriarik gabeko bizitza izateko dugun eskubidea defenda dezatela exijitzen.\nAhots horiek gure memoria kolektiboaren parte izan behar dute, gaur bezalako egunetan ere, Memoriaren ospakizunekoak, leku bat izan behar dute. Urte batzuk geroago ezin dugu onartu indarkeria matxistaren biktimek justiziagatik oihukatzen jarraitzea, kontakizun sozialean ikusezinak izatea. Bere memoria berreskuratzeko eta dokumentatzeko prozesuak egin behar ditugu, gure memoria kolektiboaren parte izan daitezen. Geroago, geure buruari galdetu behar ez diezaiogun ea zerbait egin ahal bagenuen, gure gizarteetan oraindik ere emakume eta haurrak erailtzen dituen indarkeria matxistarekin amaitzeko. Zabaldu dezagun zirrikitua, eta entzungor egin ezin ditugun ahotsak oihu bihur daitezela.\nIzan zirenengatik, gara eta izango dira.


Binakakoa bertan behera - Sakana - Guaixe.eus\nBinakakoa bertan behera\nGuaixe 2020-03-13 10:15\nEzkurdia-Martijak eta Olaizola-Urrutikoetxeak materiala aukeratu zuten atzo, baina txapelketa bertan behera gelditu da.\nEPEL-ek atzo hartu zuen Binakako Pilota Txapelketa momentuz bertan behera uzteko erabakia, osasuna bermatzea lehenengoa dela argudiatuta. EPEL-ek ez daki noiz jokatuko den txapelketa\nAsteburuan Binakako Pilota Txapelketako finalerdietako 2. jardunaldia jokatzekoa zen. Aurreko larunbatean, Labriten, Ezkurdiak eta Martijak 22 eta 16 irabazi zieten Jakari eta Zabaleta partida gogo eta ikusgarrian, eta igandean, Bizkaian, Aimar Olaizolak eta Urrutikoetxea ordezkatu zuen Arangurenek 22 eta 10 hartu zituzten mendean Laso eta Albisu. Asteburu honetan 2. jardunaldia jokatzekoa zen. Larunbatean, galtzaileak lehiatzekoak ziren Labriten: Jaka eta Zabaleta Lasoren eta Albisuren kontra. Eta, igandean, Astelenan, Ezkurdiak eta Martijak Olaizola eta Urrutikoetxea zituzten aurkari.\nKoronabirusarengatik Espainiako Gobernuak hartutako erabakia aztertzeko –kirol lehiaketak ateak itxita jokatzea– asteazkenean batu egin ziren Esku Pilota Enpresen Liga (EPEL) osatzen duten Aspe eta Baiko enpresak, baina ez ziren adostasunera iritsi. Txapelketa ateak itxita jokatzea, publikorik gabe, zen aukera bat. Baina horrek diru sarrerarik gabe utziko lituzke enpresak. Bestea, txapelketa atzeratzea, honek ekarriko lituzkeen egutegi gorabehera eta kirolarien prestakuntzaren eraginekin.\nBitartean, Jaka-Zabaletak eta Laso-Albisuk asteazkenean partidarako materiala aukeratu zuten, eta atzo berbera egin zuten Ezkurdia-Martijak eta Olaizola-Urrutik. Azkenik, atzo atzera ere bildu ziren EPEL osatzen duten enpresak, txapelketarekin zer egin behingoz erabakitzeko.\nEPEL: "Osasuna bermatzea da lehenengoa"\nEPEL-ek Binakako Txapelketa atzeratzea erabaki du, baina ez du datarik zehaztu. Hau da, ez dakite noiz arte atzeratuko den Binakakoa. "Gure jaialdietan parte hartzen duten pertsona guztien osasunak kezkatzen gaitu, pilotari, teknikari, langile eta ikusleen osasunak. Egun, ezin ditzakegu programatuta dauden pilota jaialdi eta txapelketak normaltasunez bermatu, eta koronabirusaren aurrean egokiena txapelketa atzeratzea iruditu zaigu. Txapelketa berme guztiekin jokatzeko baldintzak daudenean erabakiko dugu noiz jokatuko den txapelketa. Erabaki honek ikusle eta pilota zaleengan sortu ditzakeen kalteengatik barkamena eskatzen dugu" dio EPEL-ek kaleratu duen oharra.


Nicolás Laprovittola, aurtengo denboraldiarentzako azken fitxaketa - Saski Baskonia\nNicolás Laprovittola, aurtengo denboraldiarentzako azken fitxaketa\nNicolás Laprovittola, aurtengo denboraldiarentzako azken…\nBaskonia eta jokalari argentinarra adostasun batera heldu dira bere zerbitzuak gasteizko taldeari eskaintzeko denboraldi amaiera arte. Antolatzaileak 26 urte ditu eta 1,93 metroko altuera. Gasteizera heldu da San Antonio Spurs taldearekin bere ibilbidea amaitu ondoren.\nArgentinan jaioa, Morón herrialdean, Liga Endesa ezagutzen du jada; izan ere, Movistar Estudiantes taldean jokatu zuen pasa den denboraldian. Jokalariak 20 partidu jokatu zituen eta 20 puntu, 3 errebote eta 4 asistentzia eman zituen bataz beste.\nBere azken ibilbide profesionalean, San Antonio Spurs talde amerikarrean, Laprovittolak 18 partidu jokatu ditu guztira aurtengo denboraldian. Baskoniako jokalari berriak, 3,3 puntu eta 1,6 asistentzia eman ditu bataz beste jokatu dituen 9,7 minututan.\nArgentinarrak Atlético Lanús taldean hasi zuen bere jardunbidea, liga argentinarrean 2007-2008. denboraldian. Bertan 6 denboraldi eman ondoren, Flamengo talde brasildarrarekin sinatu zuen, Europara etorri baino lehen, Lietuvos Rytas-era hain zuzen ere.\nArgentinarekin internazionala, Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Bertan, 8,2 puntu, 2,2 errebote eta 2,7 asistentzia eman zituen batez beste. Taldeak zortzigarren postuan amaitu zuen.


Venezuela | Bizitza 'solo' da\nKontraesan eta hondartza egunak\n2010/03/05 / oinetako\t/ Iruzkin 1\nEz naiz sekula Caracasera itzuliko, kar, kar, kar. Shock-ak egun batzuk iraun zuen. Karibeko ur epeletan egonda ere ezin burutik kendu ‘escualidoen’ (Chavezen aurkakoei horrela esaten diete) hirian bizitakoa.\nCaracasetik Maracayra joan ginen, eta handik Choroni izeneko herri txiki eta kolonialera. Jende askok gomendatu zizkigun bertako hondartza lasai eta ikusgarriak eta sustoa gainetik kentzeko modu egokiena izango zela pentsatu genuen. Choronin egun lasaiak pasa genituen, hondartza, hondartza eta hondartza. Playa Grande, Cepe, Chuao…, ur berdea, hare zuria, palmondoak, eta kokoak.\nChoronitik Corora joatea otu zitzaigun, lasaitasunarekin jarraitzeko, baina autobusak gauez ateratzen ziren eta egun osoa Maracayn pasa behar izan genuen, bueltaka, paseoan, hiria ezagutzen. Plaza batean eseri ginen, eguzkipean. Iguana handi bat ikusi genuen plazako zuhaitz batean, eguzkipean hura ere. Bat-batean, deitu izan bagenu bezala, guregana hurbildu zen astiro-astiro eta nire ondora etorri zen. Mingaina atera eta nire oinetatik bi zentimetrora zegoen laranja zati txikia patxadaz irentsi zuen. Buelta eman eta atzera zuhaitzera. Une batez nire oinari kosk egin behar ziola pentsatu nuen.\nEguzkiak indarrez jotzen zuen eta gerizpera joan ginen, beste banku batera. Orduan, liburuak atera eta irakurtzeari ekin genion, ez baikenuen ezer hoberik egiteko. Gure ondoan eserita jubilatuak baino ez zeuden. Haietako batek tokiz aldatzeko agindu zigun oso modu txarrean. Antza, gu geunden tokian gizon bat eseri ohi zen egunero eta gu handik alde egin arte zutik jarraitu behar zuen, guri begira. Eztabaidatzen hasi ginen, ea bankuak pribatuak ziren galdetu nion tipoari eta berak venezuelar herriarenak zirela erantzun zidan. “Y si no, vayanse a su país” – berehala igarri zitzaion izaera faxista. Potroetaraino nengoen lotsabakoez eta zakartasunez tratatzen zaituzten pertsonez. Hitz “gozo” batzuk esan genizkion eta hantxe gelditu ginen burua berotuta liburuari bueltaka.\nArtean buruan genuen agure zikinekin izandako eztabaida zineman sartu ginenean. Areto osoan bost bikote baino ez geunden. Gure atzean 30 urte inguruko emakume bi jesarri ziren. Pelikula hasi eta berehala hizketan hasi ziren. Beren ahotsak filma baino hobeto entzuten genituen. Isiltzeko eskatu genien, modu onean baina ez zuten ulertu. “Pero bueno, estamos comentando la película”, esan zigun bietako batek. “Si quieren charlar, vayanse a un cafe”, Eugek lasaitasunez. “Pues si no les gusta, vayanse a su país”.\nHorixe besterik ez genuen behar! Beste bi diskriminatzaile. “¡Eso es una estupidez! ¡Sois todos unos estúpidos en este país!”, bota nien amorruari eutsi ezinik. Isildu egin ziren eta filma asko gustatu zitzaigun.Corora bidean lo geratu ginen eta autobusak Punto Fijoraino eraman gintuen. Punto Fijo Ali Primeraren (Venezuelako herri-musikaren ikonorik handiena) jaioterria eta munduko petrolio-birfindegirik handiena izateagatik da ezaguna. Coro ere nahikotxo gustatu zitzaigun. Oso hiri lasaia da eta Venezuela osoko alde historikorik politena dauka, baina hortik haratago ez du berezitasun handirik. Egun pasa Adicorara joan ginen, windsurfaren herrira.\nCorotik Meridara heltzeko hiru autobus behar izan genituen, hiru autobus, pazientzia dosi handi-handi bat, eta 18 bat ordu. Meridan munduko teleferikorik handiena eta garaiena eraiki zuten baina ia bi urte daramatza matxura batek geldituta. Ez zitzaigun diru gehiagorik geratzen eta ihauterietako sukar kontsumistak kutxazain guztiak diru barik utzi zituen. Bi egun pasa genituen hot dog koipetsuak jaten eta kutxazainak bilatzen. Azkenean herrialdetik irteteko diru nahikoa ateratzea lortu genuen BBVA maitagarri batean eta Kolonbiara abiatu ginen.\nAurretik esan dudan moduan, oso herrialde berezia da Venezuela, berezia eta konplikatua. Niretzat dezepzio handi bat izan da, jendeak eman digun tratuagatik batez ere. Venezuelar gehienek ez dakite atzerritarrak tratatzen, eta berdin zaie turistak pozik gelditzen diren edo ez. Ez dute kultura turistikorik eta ez dute izan nahi.\nUr botila batek 100 litro gasolina baino gehiago balio duen herrian dena da aldrebesa. Herritar gehienak Gobernu sozialista baten alde daude baina gizonezko guztiek Lacosteren kamisetak daramatzate (faltsuak, noski), Europar elite eskuindarraren sinbolo estetikorik handienetakoa. Litekeena da eurek ezer ez jakitea horri buruz. Gainera, herritar gehienek azken belaunaldiko Blackberryak (agenda-telefono elektronikoak) daramatzate, herrialde garatuetan oraindik gertatzen ez dena.\nOrokorrean, mugimendu sozialista oso hedatua dago jendartean, baina sozialismoa azalean geratu da, ez da gai izan jendartearen mamia aldatzeko. Funtsean kapitalistak izaten jarraitzen dute, eta ez nolanahiko kapitalistak, kapitalista basatiak baizik.\nUstelkeria ere oso errotua dago, batez ere Guardia Nazionalean eta Armadan. Armadaren kontrolak oso ugariak dira Kolonbiatik gertu dauden eskualdeetan eta militarrek edozein aitzakia bilatzen dute irregulartasunik txikiena asmatu eta bidaiariengandik diru apur bat ateratzeko. Guri ere antzeko zerbait gertatu zitzaigun polizia batekin. Pasaporteak eskatu, goitik behera begiratu eta Brasilgo zigilua falta zitzaigula esan zigun putasemeak. “Ez, ez, hortxe dago, azken orrialdean, begiratu ondo”, esan nion. Baina nire azalpena ez zen bere gustukoa izan. “Jaitsi autobusetik”, agindu zidan. Nirekin batera kolonbiar bat jaitsiarazi zuen. Dirurik emango ez niola igarri zuenean Kolonbiarrarekin hasi zen. Karnetik gabe bidaiatzea debekatuta dagoela eta bla, bla, bla. Kolonbiarrak soilik 20 bolivar zeramatzala esan zion poliziari. Orduan autobus gidaria agertu eta “Venga, venga, dele los 20 y vámonos”. Eta ni han, erdian, flipatzen. Antzerki surrealista bateko aktorea nintzen. Pasaportea itzuli zidan, kolonbiarraren dirua hartu eta denok gora, berriz martxan. Ez daukate lotsarik.\nPena handiz diot baina oso pozik geunden Venezuelatik irteteaz. Irakurtzen jarraitu →\nBeldurra eta nazka Caracasen\n2010/02/21 2015/10/01 / oinetako\t/ 4 iruzkin\nJakinaren gainean geunden eta hala ere proba egin behar. Caracasera gauez iritsi ginen, autobusak matxura izan eta errepidean utzi gintuen, beste baten zain. Ostatua Sabana Grande auzoan hartu genuen, lasai geunden, adi, baina lasai. Hegoamerikako hiririk arriskutsuenetarikoa da gaur egun Venezuelako hiriburua. Ez genuen sugestioaren hatzaparretan erori nahi, baina hainbeste izan dira, eta hain txarrak, hiri honetaz kontatu dizkiguten istorioak… ohi baino arreta handiagoz genbiltzan kaletik.\nCaracas oso hiri interesantea iruditu zitzaidan hasieratik, herrialde osoa bezala, gizarte osoa bezala, erabat kontraesankorra. Kontraesankorra baina koherentea venezuelar ikuspegitik begiratuta. Azken urteotan lapurretak, bahiketak, hilketak eta, oro har, delituak, izugarri hazi dira. Sekula ez diet estatistika fatalistei kasurik egin, baina nire iritzia apur bat aldatu zuen hiri honek. Horrenbeste kritikaren atzean errealitate apur bat egon badagoela pentsatzera eraman ninduten bertan bizitakoek.\nGoizean hiria ezagutzera irten ginen. Metroa hartu (metroa nahiko segurua, garbia eta eraginkorra da) eta erdialdera joan ginen. Bolivar plaza, Bolivarren etxea, museo bolivartarra, dena da Bolivar. Espainolengandik askatu zituen heroia gurtzeko edozein aitzakia aproposa da venezuelarrentzat. Guardia Nazionala edonon ageri da, eraikin estrategikoak “zaintzen” eta argazkiak ateratzea debekatua dago. Gobernuaren psikosia ez da txantxa.\nBerriz metrora salto eta Bellas Artes geltokian jaitsi ginen. Hiriko parke nagusia dago bertan, baita museo gehienak (doakoak denak). Gazte eta artisau mordoa biltzen da inguru horretan eta giroa lasaia da, atsegina. Gainera, hiriko dorrerik altuenetara igo daiteke Caracas osoko panorama ederra ikusteko. Los Caobos parketik Plaza Venezuelara, eta handik ostera Sabana Grandera. Gauez buelta bat eman genuen auzotik, asteburua zen eta jende ugari zebilen kaletik. Oso inpresio ona eman zigun hiriak.\nGoizean El Avila mendira igo ginen Chavezek desjabetutako teleferiko modernoan. Aurretik Espainiako enpresa batek kudeatzen zuen. Bista ederra dago mendiaren puntatik. Alde batean Caracas ikusten da, urrun, lainoak erdi estalia. Eta bestean itsasoa eta Vargas Estatuko lurrak. Mendian ez dago gauza handirik egiteko baina itsaso aldera Galipan dago, herri txiki eta aldapatsua.\nPozik geunden, gure egonaldia Caracasen espero baino erosoagoa izaten ari zen. Diruz nahiko justu genbiltzan eta gelditzen zitzaizkigun azken dolarrak (200) aldatzea erabaki genuen. Kapitoliora abiatu ginen han baitaude diru-trukatzaile gehienak. Dirua arazo bat da Venezuelan. Bankuek kanbio ofiziala darabilte (dolar bat=4.3 bolivar fuerte(BsF)), oso baxua, baina merkatu beltzean kopuru handiagoa lor daiteke, dolar paraleloa 6.20 BsF-tan zegoen. Inork ez du dirurik aldatzen bankuetan, mundu guztiak merkatu beltzean egiten du. Myanmarren esperientzia lasaia izan nuen 2007an dirua merkatu beltzean aldatzean, baina Venezuela ez da Myanmar, antzik ere ez.\nTipo batek 7,5 BsF eskaini zizkidan dolar bakoitzeko. Tontoa ni, mesfidantzaz baina sinistu egin nion. Eraikin batean sartu gintuen, jende gaztea zegoen, ondo jantzita, (20-40 urte) eta denak gizonak ziren. Ez zuen itxura onik. Pasadizo batetik pasa ginen eta lokal txiki eta ilun batean sartu ginen. Lauzpabost metro karratuko gela bat izango zen. Erdian mostradore bat eta mostradorearen atzean hiru tipo. Gazteenak eskua luzatu zidan, ahultasunez estutu zuen nirea. Rollo txarra (beste batean azalduko dut bostekoa emateko moduaren inguruan dudan teoria). Zenbat diru genuen galdetu zidan. “Berrehun”, esan nion. “¿En billetes de qué?”, berak. “Ehuneko bi”, nik. Horra lehen akatsa. Billeteak erakusteko esan zidan eta dolar bakoitzarengatik 9 BsF emango zizkidala. Berak nire dirua hartu zuen eta nik berea. Kontatu nituen, bolivar piloa zen. Orduan dolar faltsuak antzemateko makinatxoa atera zuen eta dirua bertan sartu zuen. “El dinero es falso”. Hotzikara bat izan nuen. Billeteak erakutsi zizkidan, xafla magnetikorik ez zutela eta faltsuak zirela zioen. Billeteak hartu eta orduan konturatu nintzen. Ez ziren nik eman nizkionak, beste batzuk ziren. Aldatu egin zizkidan bolivarrak zenbatzen ari nintzela.\n“Estos billetes no son los que yo he traído”, bota nion aurpegira. “¿Como? No amigo, estos billetes son tuyos, yo no te he cambiado nada”. Baina ni ziur nengoen, kalera irten aurretik ondo begiratu nituen, serie zenbakia, jaulkitze urtea, joder Benjamin Franklinen aurpegia buruz ikasia nuen! Dirua bueltatzeko esan nion, nire billeteak bueltatzeko, dirua hasieran esandako prezioan aldatu nahi ez bazidan beste toki batera joango nintzela, baina berak ezetz zioen, ezetz eta ezetz, diru hura nik eramandakoa zela. Oihuka hasi nintzen, banekien jendeari iruzur egin ohi diotela baina ezin nuen diru hori ihes egiten utzi ezer egin barik. “Ni siquiera me estás estafando, me estas robando!”, leporatu nion ahotsa altxatuta. “¿Que te estoy robando?¿Que te estoy robando?”, dolarrak nire eskutik hartu zituen. “Ahora si te estoy robando”, jertsea jaso, pistola bat atera zuen praken azpitik eta bularrean jarri zidan. “Yo no soy ningún malandro, ¿me escuchas?”, oihu berak ere. Tarantinoren filme batean geundela zirudien, gela ilun bat, itxura txarreko hiru gizon, pistolak, dirua eta bi gixajo atzerritar. Eta badakizue nola amaitzen diren filme horiek, ezta?\nArraroa izan zen, ez nintzen batere izutu, aurpegira begiratu nion eta inguruan zeudenek tipoa lasaitu zuten. Pistola gorde zuen eta dolarrak itzuli zizkidan. “Si no eres ningún malandro, ¿por qué vas armado?, bota zion Eugek. “Este es mi negocio y tengo que defenderme de los que me quieran robar”, esan zion putasemeak. Bat-batean, dena galdua zegoela zirudienean, handik bala batekin irten behar ginela (irtetea lortzen bagenuen) zirudienean, tipoari negoziatzea otu zitzaion. Baina nik ez nuen gogorik. Azkenean truke duin bat lortu nuen hala ere. Amaitzean tipoak barkamena eskatu zion Eugeri espektakuluagatik eta niri atzerritar guztiei iruzur egiten dietela onartu zidan. “Te has dado cuenta porque te he metido dos caras nuevas (billete berrietan Franklinen aurpegia zaharretan baino handiagoa da), si no hubieras caído tu también”. Eugek nazka aurpegiz begiratu eta erdiko hatzamarra altxatu zion.\nHandik irtetean bajoia etorri zitzaidan. Euge jatetxe baten komunean sartu behar izan zen negar egitera eta tentsioa askatzera. Ostatura itzuli eta Caracasetik alde egitea erabaki genuen. Goizean metroa hartzera joatean, ostatutik 100 metrora, malandro bat hurbildu zitzaigun eta gu lapurtzen saiatu zen baina Eugek oihu batez uxatu zuen: “¡Cortala flaco que no tengo nada!”.\nDirua aldatzean gertatutakoa gure errua izan zen horrelako toki batean sartu izanagatik. Dena den, argi daukat inork ez duela horrelako bizipen gogor eta zakarra bizitzea merezi.\n2010/02/19 / oinetako\t/ Utzi iruzkina\nAgujetak pasa zirenean Ciudad Bolivarrera joan ginen, iparralderantz, Orinoco ibaiaren ertzean. Estatuaren bus konpainiarekin joan ginen besteak baino askoz merkeagoa delako. Bidea ez zen erraza izan. Venezuelako autobusak ez dira txarrak, erosoak dira, baina arazo bat daukate haize egokituarekin. 18 gradu, haizea 18 gradutan jartzen dute, eta batzuetan baxuago. Jendeak mantak daramatza eta goraino estaltzen dira, hotza itzela da. Kanpoan 35 edo 40 gradu egon daitezke, baina gidariaei ez zaie gehiegi inporta, barruan tenperatura ez da inoiz 20 gradura heltzen. Autobus bat hartu behar baduzu Venezuelan, igo ezazu manta bat, edo, gutxienez, beroki on bat. Bitxiena da konpainia guztiek berdin egiten dutela eta herritarrek ez dutela txintik ere esaten, aguantatu egiten dute eta kitto. Ulertezina.\nSanta Elena de Uairenen Venezuela ezberdina dela egiaztatu genuen, herrialde honetan hegoamerikar topikoak ez direla beti betetzen. Kirola horren adibide argia da. Futbola? Zer da hori? Hemen beisbola da nagusi. Mutikoek ez dute futbolean jokatzen eskolatik irtetean, koadrilek ez dute patxangarik antolatzen asteburuetan; beisbolean jokatzen dute, egunero, edozein tokitan. Onartu beharra daukat beisbola oso kirol aspergarria iruditu zaidala beti baina hemen gustua hartu diot, ez da hain astuna.\nVenezuelara iristean Estatuko ligako finalak jokatzen ari ziren. Caracaseko Leones eta Navegantes del Magallanes (Valenciakoak) nor baino nor, herrialdeko txapelaren bila. Gainera, irabazleak Mexikoko, Puerto Ricoko eta Dominikar Errepublikako talderik onenekin lehiatzeko aukera izango zuen Karibeko txapelketan (Beisbolaren C hampions League-a). Leones eta Navegantes, Caraquistak eta Magallaneroak, ez dago besterik. Mundu guztiak bata edo bestearen artean aukeratzen du. Zaletuak 1.000 kilometro baino gehiagora bizi daitezke, gehienak ez dira sekula estadioan egon, baina pasioa bera da. Azken partidak herrialdea geldiarazi zuen, irrati eta telebista guztietan zegoen. Leohiek irabazi zuten eta jarraitzaileak, erotuta, kalera atera ziren auto eta motorretan arerio historikoaren aurkako garaipena ospatzera.\nPartida jokatzen ari zela taxi bat hartu behar izan genuen eta harritu egin ginen gidaria musika klasikoa entzuten ari zela ikustean. Beisbola gustuko ez zuen galdetu genion. “Es que los venezolanos somos muy comemierda, nos tragamos todo lo que nos dan. Esa gente que dice ser hincha nunca ha ido a ver al equipo al estadio, yo soy del equipo de mi ciudad”, aitortu zigun.\nCiudad Bolivarren bisitaldi laburra egin genion alde zahar kolonialari eta Orinocoko pasealekuari eta berehala alde egin genuen iparralderago, Karibeko hondartzak ezagutzeko irrikaz. Puerto la Cruzera heldu ginen, Caracasetik ekialdera, eta handik Playa Coloradara, Pariako penintsulan, joan ginen. Toki lasai eta txikia da, perfektua atseden hartzeko. Ostatua lortu genuen Quebeceko (Kanada) gizon zahar baten etxean. Oso jatorra da Jaques, 21 urte daramatza Venezuelan, emakumeekin desengainatuta eta herrialdearekin maiteminduta.\nPlaya Colorada ere kuriosoa iruditu zitzaigun, kuriosoa eta ez hain lasaia. Heldu eta ordubetera kalera irten ginen, herria ezagutzera. Kale nagusian festa ebanjeliko batekin egin genuen topo. Monte Sinai E lizako jarraitzaileek orgia eukaristikoa antolatua zuten. Emakume nagusi batek Jainkoa goresten zuen behin eta berriz, gelditu barik, gazte batek sintetizadore karrankari bat astintzen zuen bitartean. Eromena zen. Fededunak (fieles) jira eta bira ari ziren, kable elektriko bati helduta edo trantzean baleude bezala. 4-5 urteko umeek ere, gurasoen eskutik helduta, dantzan ari ziren eta begiak zuri, deabruak hartuta bezala. Gu, flipatuta, espektakulua jarraitzen genuen espaloian eserita, adi-adi, enpanadak eta pastelak jaten.\nPlaya Coloradan ez da erraza oinarrizko elikagaiak lortzea. Alkohola, ordea, ia edonon aurki daiteke. 100 metroko kuadra batean lau likoreria daude eta jende piloa biltzen da goizean goizetik (9.00 am) garagardoa edatera.\nAtseden hartzeko asmoz heldu ginen, eta hein handi batean lortu genuela esan dezakegu, baina bertan bizi izan genuen lehen aldiz herrialdetik alde egin arte gainetik kendu ezin izan genuen sentsazio garratza. Mundu guztiaren aurka borrokatzen ari ginela sentitzen genuen, gringoa izateagatik normala baino gehiago kobratu ez diezazuten, edo maula egiten saia ez daitezen. Eta ez da behin edo bitan gertatzen, etengabe errepikatzen den kontua da, eta oso nekagarria da.\nHalere, gehiago ordaintzea edo estafa baten biktima izatea ez da gerta dakizukeen txarrena, eta gu, horren jabe izan arren, gauzak apur bat zailtzea erabaki genuen eta Caracasera abiatu ginen.\nRoraima planetan barrena\n2010/02/14 2010/02/14 / oinetako\t/ Utzi iruzkina\nSanta Elena de Uairenen lehen harrera egin zigun Venezuelako Errepublika Bolivartarrak. Gran Sabana (Saban Handia) delakoaren atea da Santa Elena, herri txikia eta brasildarrez betea. Venezuela arraroa iruditu zitzaidan hasieratik. Boliviako erregimen sozialistatik oso urrun dagoela iruditu zitzaidan, oso ezberdinak dira. Jakinmin handia nuen Hugo Chavez presidentearen eta Gobernuaren inguruan herritarrek duten iritzia ezagutzeko eta, egia esan, lehenengo astean topatu genuen jende guztiak (edo gehiena) nahiko txarto hitz egin zigun. Bakoitzaren ideia politikoetatik haratago, denek errepikatzen zuten gauza bera: segurtasun eza ikaragarri hazi da azken urteotan, Chavez boterera heldu zenetik. Dena den, Venezuelako egoerari buruz dudan iritzia aurrerago azalduko dut.\nSabana Handia toki harrigarria da, paisaiari erreparatuta Afrikan zaudela imajina dezakezu. Topografiari dagokionez, Sabana Handian Amazonian baino askoz anitzagoa da. Baso baxuak osatzen duen alfonbra berdearen monotonia tepuiek baino ez dute apurtzen. Tepuiak soilik toki honetan eta Afrikan aurki daitezkeen harkaitz formazio bitxiak dira, mila metrotik gorako harri lautada handiak. Zerutik eroritako harri puska laukiak dirudite eta batzuetan Aralar eta Urbasa (Sakanatik begiratuta) ekartzen zizkidaten gogora. Sabana osoan mila inguru daude.\nInguru horretan egonda, mendi-irteeratxo bat egiteko gogoa piztu zitzaidan segituan. Tepuirik altuenera joatea erabaki genuen ondo pentsatu ostean. Roraima mendiak (Canaima Parke Nazionalean) 2.800 metro ditu eta oso ezaguna da Hegoamerikako mendizaleen artean. Venezuelako osoko (eta Brasilgo zenbait tokietan ere) turismo agentziek 6-8 eguneko trekking-ak eskaintzen dituzte baina prezioak oso oso altuak dira, ia 250 euro lagun bakoitzeko. Guk geure kabuz egitea erabaki genuen baina laster konturatu ginen abentura pentsatu baino zailagoa izango zela.\nKanping denda kutre bat eta astebeterako janaria erosi genuen eta autobus bat hartu genuen San Francisco de Yuruanira, ibilaldiaren abiapuntura, heltzeko. Sabana Handiko jatorrizko biztanleak Pemon etniakoak dira eta Taurepan deituriko hizkuntza darabilte. Pemonak, 15.000 inguru, Yanomamien (Orinoco ibaiaren deltaren inguruan bizi diren indigenak) arbasoak dira eta Sabanan zehar barreiatutako herrixka txikietan bizi dira.\nPemonen mitologiak dioenez, Makunaima eta Chike anaiek tepuiak eraiki zituzten, harriz harri, bata bestearen gainean pilatuz eta Roraima eraikitzeko harriak Brasildik ekarri zituzten (Roraimaren tontorrean Venezuela, Guyana eta Brasilgo muga dago). Egun batean Akure bat (tximino bat) ikusi zuten lotan eta tximinoaren ondoan fruitu askoren hondarrak. Esnatu eta alde egin zuenean bere atzetik joan ziren eta fruituak arbol berezi batetik, bizitzaren zuhaitzetik, lortzen zituela ikusi zuten.\n-Moztu dezagun fruitu guztiak lortzeko- esan zuen Chike anaia txikiak.\n-Ez, har ditzagun soilik lurrean daudenak- erantzun Makunaimak.\nChikek, baina, ez zion kasurik egin, zuhaitza moztu eta Roraimako zuhaitz guztiak negarrez hasi ziren. Horrenbeste egin zuten negar ezen Sabana ibaiez eta urmaelez bete zuten.\nBla, bla, bla. Tontokeriak. Pemonei bost axola pachamama, bost axola zuhaitzak eta bost axola Roraima. Axola zaien gauza bakarra (guk topatu genituenei behintzat) dirua da. Zenbat eta gehiago hobeto. Zergatik diodan hau? Irakurri bada guri gertatu zitzaiguna.\nSan Franciscora heldu eta gu bezalako jende gehiago topatzen saiatu ginen, talde handiago bat osatu eta garraioaren eta gidaren kostuak merketu nahian. Ez genuen inor aurkitu eta gaua kanping dendan pasa genuen, landa batean. Biharamunean ere kale, ez zen inor agertu, mundu guztia tour antolatuetan zihoan, inor ez zebilen bere kontura, bakarrak ginen. Paraitepuira (trekking-ak hasten diren tokia) joateko 300 bolivar eskatzen zizkiguten eta oinez joatea erabaki genuen. 27 kilometro eguzkipean. Eskerrak bidean pare bat autok sufrimendua arindu zigutela. Paraitepuira heldu eta espektakulua hasi zen. 700 bolivar genituen gidari ordaintzeko eta Santa Elenara itzultzeko eta enpresek 1.700 (250 euro) eskatzen ziguten bakoitzeko.\nOrduak joan ziren eta inork ez gintuen eraman nahi. Denda jarri eta biharamunera itxarotea erabaki genuen berriz. Dagoeneko apur bat nazkatuta geunden, pemonek ez ziguten hitz egiten (bazekiten ez genuela dirurik) eta tour agentzietakoek ere ez. Herri guztia haraino beren kabuz eta ia dirurik gabe heldutako bi gringoei begira zegoen. Herriko nobedadea ginen. Arratsaldean paseo bat ematera joan nintzen eta bueltan Euge sutan topatu nuen.\nAntza, paseatzen nengoen bitartean komunitateko agintari nagusia (Jose Miguel Lezama, gerora enteratu nintzenez) hurbildu eta harekin eztabaidatu zuen. Tipoak argi eta garbi esan zion, “si no vienen a dejar su dinero con amor, es mejor que se vayan”. Putaseme halakoa! Eugek kristonak esan zizkion. Kontatu zidanean tipoaren bila joan nintzen, Roraima hor aurrean izanda atzera egin behar? Bai zera! Ez nuen aurkitu. Herritarrekin eztabaidatzen hasi nintzen orduan, kapitalista hutsak zirela esan nien, dirua baino ez dutela nahi, mendia pribatizatuta dutela eta hori ez dela bidezkoa. Europar eta yankientzako turismoa baino ez dute nahi eta diru gutxi dutenak, izorra daitezela! Gainera, turistei ateratako diru asko eta asko garagardoan gastatzen dute, egun osoa mozkor.\nGuk ez genuen inolako arazorik ordaintzeko baina ez zitzaigun bidezkoa iruditzen horrenbeste ordaintzea mendira (denon lurraldea) joateagatik eta behar ez genuen zerbitzu bategatik. Legez debekatuta dago gidarik gabe igotzea (Pemonak dira gida gehienak), baina guk janaria generaman eta ez genuen zamaketaririk behar. Gidek 300 bolivar eskatzen ziguten egun bakoitzeko. Ez genuen hainbeste. Paraitepuin edonor izan daiteke gida, berdin ingelesik hitz egin ez (askok espainolez ere ozta-ozta), inguruari buruzko azalpenak emateko ikasketa minimoena ere egin ez, kontua pemona izatea da.\nKomunitateko agintariaren bila ari nintzela Otiliorekin egin nuen topo. Otilio, 42 urteko Paraitepuitar jatorra, gure arazoa entzun eta 600 bolo kobratzeko prest agertu zen. Ateak ireki ziren! Popatik hartzera Komunitateko agintaria!\nHurrengo goizean abiatu ginen. Motxila prestatzeko betarik ez eta aurreratzeko agindu zigun Otiliok, aurrerago harrapatuko gintuela. Egun eta erdi beranduago agertu zen lotsabakoa. Guri bost, bidea erraza zen eta nahiago genuen gure kasara joan. Roraima aurrez aurre genuen beti eta Kukenan handia (2.600 metro) ezkerrean, gero eta hurbilago ikusten genituen baina aldi berean inoiz ez ginela euren parera iritsiko ematen zuen.\nLehenengo egunean 18 kilometro egin genituen Kukenan kanpalekurarte. Han puri-puriek amorruz hartu gintuzten. Puri-puriak eltxo txikiak (gengen) dira, ia ez dira ikusten eta repelenterik jartzen ez baduzu gorputza ziztadaz betetzen dizute. Kukenan ibaia zeharkatzerakoan jasanezina bihur daiteke moskito hauen presentzia.\nBigarren egunerako agujetak kristonak ziren. Beste 9 bat kilometro egin genituen kanpaleku basera heltzeko. Han, Roraimaren babespean, bainu bat hartu genuen mendian behera datozen ur hotzetan eta indarrak hartu genituen azken txanparako. Hirugarren egunean goizean goizetik ekin genion azken igoerari. 3 ordu eta erdi eman genituen kanpalekutik tontorrera bitartean dauden 900 bat metroak igotzeko. Gogotik sufritu genuen, Eugek batez ere, baina tontorrak gordetzen ziguna ikustean minak eta nekeak apur bat arindu zitzaizkigun.\nRoraimaren tontorreko paisaia bakarra da. Askok ilargian aurki daitekeenaren antzekoa dela diote, Roraima planeta. Gailurreko florak eta faunak modu berezian eboluzionatu dute eta bertan ikus daitezkeen landare eta animaliak harrigarriak dira . Lore haragijaleak, igel beltz txiki eta pozointsuak eta azeri intsektujaleak. Gainera, euriaren eta haizearen higadurak oso harkaitz formazio bereziak sortu ditu, jacuzzi naturalak, errekak, urmaelak, onddo itxuradun mendixkak, pilota formadun harriak,… hain zuzen ere harkaitz hauen azpian lo egiten dute bisitariek. Pemonek ‘hotel’ deitzen diete eta guztira zortzi daude Roraiman tontorrean sakabanatuta. Guri Indio hotela egokitu zitzaigun. Gauez lainoa sartzen da eta kriston hotza egiten du baina merezi du gutxienez gau batez bertan geratzea.\nGoizean goiz jaisten hasi ginen. Jaisteko ere 3 ordu eta erdi behar izan genituen Eugek belauna bihurritu eta errenka jaitsi behar izan zuelako, baina kanpaleku basean geratu beharrean Kukenan ibairarte itzuli ginen. Zortzi orduz eguzkipean ibili ginen gerizperik topa ezinik eta ibaian bainutxo bat hartu behar genuenean lainotu egin zen! Hau miseria! Gau hartan geratzen zitzaigun janari apurrarekin amaitu genuen. Sei egun pasa genituen Maria gailetak gosaltzen, jamon york eta gazta sandwichak bazkaltzen eta patea afaltzen, baina biharamunean berriz Paraitepuira heltzean izandako sentsazioa berriz bizitzearren beste aste bat pasatuko nuke dieta ziztrin horrekin. Baina benetan onena jende eta gauza guztiak (edo gehienak) kontra izanda ere gure asmoak burutu ahal izanaren “satisfakzioa” sentitzea izan zen. Hau nire iritzia da noski, ibilaldiaren ostetik Eugek bi egun pasa zituen ibili ezinik eta oso bestelako ikuspegia dauka.


Gurutzetan Goitiberak, euriaz bainan giro paregabean | Maldan Behera\nEguna euritsua izan bazen ere, aurreko egunean Ramalesen izan ziren ur-potzuak ez ziren nagusi izan eta proba oso giro onean hasi zen 16 partaideekin. Ibilbidea publikoz gainezka eta etengabe animatzen, komisario eta antolakuntza bikain bere lanean eta gu, geureak egiten.\nAaron Delgado izan zen aurrenekoan denbora onena egiten Grabity Bikearen gainean eta Legazpin Txapeldun suertatu ziren Alfonso Anaiak bigarren. Julen Agirreburualde hirugarren azkarrena izan zen bere C8 ibilgailuan eta Unai Ramos, beste Maldan Beherako kidea laugarren postuan. Unai Loyola Arratiarra, bere linea patinen gainean izan zen beste “Eliteko” partaidea eta bostgarren postua osatu zuen entrenamendu mangan.\nAitor Garcia eta Unax Salas gaztetxoek, Sputnik Goitibera bana hartuta egin zuten lasterketa. Aipatzekoa Aitorrek izan zuen kolpea lehen jaitsiera ofizialean, hala ere minik hartu gabe bainan beldurrez ezin izan zuen proba amaitu.\nLehen Ofizialean aldaketarik ez lasterketa buruan, Aaron lehendabiziko postuan faborito nagusi bezala. Gure taldekideak diren Agirreburualde bigarren sailkatu zen eta Ramos hirugarren. Alfonsotarrek trompo baten ostean podiumetik kanpo eta Jaialdi Erandio elkarteko Orgatz Perez bere C10 goitiberan aurreneko bostak ixten.\nEta azkenekoan mahaiean kolpea jo zuten Alfonsotarrek garaipena lortuz. Pena, mahaiean jotzeaz aparte, helmuga pasa ostean izan zuten istripua, zortez minik gabekoa bainan goitibera kaltetuz. Aaron Delgado izan zen bigarren eta gure pilotuak Hiru eta Laugarren postuan hurrenez hurren.\nProba amaitzean sari banaketa egin zen eta pintxo eta edariekin alaitu zuten giroa egun zoragarri bati bukaera emateko.\nGurutzeta, ihur izan 2019an ere bertan izango garela!\n← Dos podios en Ramales\nRecords sobre Cariolis →