Amaituta 19|06|05 • 19|10|06\nMemoria grafikoa BBK aretoa\nAipatzekoa da argazki ekoizpen horretan guztian familiak XX. mendearen hasieran osatutako albumetan adierazita daudela argazkilari haien asmoak, beren benetako argazkilaritza arloko diskurtsoa. Gaztetako lau albumek, Euskal Herrian egindako egonaldiei buruzkoek, hurbileko lurralde bat eraikitzen dute, oroimenaren lurralde bat, beren jardueren kronika eta oroitzapen diren kontakizunen bidez, aldi berean osatzen dutela beren bizitzari buruzko fikzio moduko bat. Kontakizun horietan, garrantzi handia aitortzen zaie familiaren jatorrizko lurraldeari eta han eraikitzen diren fikzioei. Izan ere, Zubiaurre anaiek gaztetatik erakutsi zuten argazki irudi finkoarekin kontakizunak eraikitzeko zaletasuna; zinematografia aurreko nolabaiteko irrika bat, zeinaren adierazpen aukerak biderkatzen baitziren, esparru honetan, argazkilarien amak albumetako argazkien oinetan idatzitako testuen laguntzaz. Handik mende laurdenera familiaren bizitza erregistratzeari ekin zioten Ramón eta Valentínek, berriro, zinemako kamera amateur batekin, zeinarekin bete baitzuten istorioak kontatzeko zuten gaztetako irrika hura, irudi mugimendudunen bidez, oraingoan. Eta harrigarriena da hainbeste denbora igarota egonik ere gaztetan argazki bidez erakutsitako ia gauza bera filmatu zutela. Hala, jarraitutasun argia sumatzen da bi ekoizpenen artean, gaiei eta esparru geografikoari nahiz kontzeptualari dagokienez.\nHala bada, beren argazki eta filmek osatzen duten memoria grafikoaren bidez, iruditeria berezi bat eratu zuten bi anaiek: imajinario bat, zeinaren bidez loturik ageri baitira argazkilaritza eta zinema beren pintura ekoizpenarekin. Zubiaurretarrek beren bizitza osoan hain hurbilekoa zuten gizarte, kultura eta paisaia errealitate beretik elikatzen baita guztia: Valentín eta Ramónen obra artistikoa oro har biltzen duen unibertso tematikoaren iturburu izan zen errealitate horretatik.\nBilboko museoko erakusketaz gainera, Garaiko Udalarekin lankidetzan, zubiaurretarrek hain hurbilekoa izan zuten lurralde horrekin lotutako argazki eta film hautatuen sorta bat jarriko da ikusgai. Larunbat eta igandeetan bisita daiteke erakusketa (2019-06-08/2019-08-04), Garaiko San Juan Ebanjelariaren elizan. Ordutegia: 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:00etara.\nErakusketaren ibilibidea: Sarrera\nValentín eta Ramón de Zubiaurrek fotografiarako zaletasuna izan zuten 1898tik, eta zinemarako ere bai 1929tik. Amateurismo fotografikoari esker, kamera familia-esparruan sartu zen, eta hori lagungarria izan zen etxeko espazioari antzerti-forma emateko, dibertsioa eta astialdia nabarmenduta. Fotografiaren erabilera sozialen ikuspegitik, haren legezkotasun artistiko edo dokumentalaren logikak alde batera utzita, irudiek azalpen koherentea hartzen dute. Familia bera, egindako bidaiak, Euskal Herria eta fikzioak izan ziren jarduera honetan izan zituzten gai nagusiak. Harrigarria da, gaztaroan argazkian jasotako ia gauza bera filmatu baitzuten kamerarekin. Bi ekoizpenetan, jarraipen argia ikusten da, gai, geografia eta kontzeptu aldetik.\n1.\tErakusgela. Familia eta prestakuntza\nZubiaurretarrak Madrilen bizi zen euskal jatorriko familia burges batekoak ziren; udan denboraldi luzeak ematen zituzten Garain eta Ondarroan (Bizkaia). Argazkietan eta filmetan, familiako bizitzaren kronika bat prestatu zuten, eta bi anaien ibilbide artistikoaren hasierako garaien erregistro zabala ere bai. Bestalde, irudietan hortik gainerako esanahia dago nolabait, garai, leku, klase sozial eta jarduera artistiko baten sinbologiaz mintzo baitira.\nProiekzioa: "Zubiaurretarren etxea eta lorategia"\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 15´33´´\nFamiliaren etxearen kanpoaldeko ikuspegiak, Garain. Familiako kideen eguneroko bizitzako eszenak, etxeko lorategian, bisitan etorritako lagun batzuekin. Zubiaurretarren etxetik zegoen ikuspegia ere ageri da, gehienbat Durango aldeko gailurreria.\nProiekzioa: "Lurra, laugarren zatia"\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 17´43´´\nZubiaurre familiaren eszenak (Valentín, Ramón, Isolina, Pilar eta Polín) Madrilgo hainbat tokitan (beren etxeko terrazan, Retiro parkean...), lagun batzuekin batera. Ávila hiriburura eta El Tiemblo-ra (Guisandoko zezenak) egindako ibilaldi bateko irudiak. Eskiatzaileak elurretan, Manzanares el Real eta Mombeltrán gazteluetara egindako txango bana, eta landa-gunean egindako bazkari bat.\n2.\tErakusgela. Bidaiak\nKamera fotografikoari esker bidaia modernitatearen sinbolotzat hartu ahal izan zen, bidaiariaren begiradak bere autobiografiarekin betetzen baitzituen ibilitako lekuak. Horri dagokionez, zubiaurretarrak XX. mende hasierako beste burges batzuen antzekoak izan ziren, eta kamerarekin hasi ziren lekuak bisitatzen. 1906an, familia Europako hainbat herrialdetan barrena ibili zen, gehienbat ondare artistikoaz eta monumentalaz arduratzen ziren XIX. mendeko bidaiarien ereduari jarraituz. 1929an erreportaje zinematografiko zabaletan jaso zituzten Espainian eta atzerrian egindako bidaiak.\nFitxa: 1929. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 16´19´´\n1929ko udaberrian Sevillara abioiz egindako bidaia, airetik hartutako Toledo eta Sevilla hiriburuko ikuspegi batzuekin. Familiak hiri horretan egindako egonaldia, eta Alkazar lorategietara, Triana eta Santa Cruz auzoetara, eta Giraldara egindako bisita. Sevillako kaleetan zebiltzan hainbat tipo filmatu zituzten, bai eta Aste Santuko eta Apirileko Feriako eszenak ere. Azkenik, inauguratu berria zen Erakusketa Iberoamerikarraren egoitza jaso zuten.\nProiekzioa: "Ávila, Toledo, Segovia"\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 17´59´´\nÁvila, Toledo eta Segovian barrena egindako txangoa. Hiru hirietako monumenturik garrantzitsuenak ageri dira, eta bidaiariek hara-hona ibilitako kaleetan zeuden bertako biztanleen hainbat hartze eta filmazio ere bai.\nProiekzioa: "Lehenengo zatia. Bartzelona eta Danimarka"\nFitxa: 1929. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 16´36´´\nValentín eta Ramón de Zubiaurrek amarekin, Pilar arrebarekin eta haren semearekin Bartzelonara egindako bidaia, 1929ko maiatzean, hark Bartzelonako Nazioarteko Erakusketan parte hartuko zuela-eta. Kataluniako hiriburuko hainbat ikuspegi daude, besteak beste, Erakusketako instalazioenak eta Espainiako Herriarenak. Familiak Montserrateko Santa Maria monasteriora egindako ibilaldi bat ere ikus daiteke. Urte bereko udazkenean, hiru anaia-arrebak Kopenhagera joan ziren, hiri horretan erakusketa bat egin zutelako elkarrekin. Zubiaurretarrak agertzen dira, haien anfitrioiekin batera, hiriburu nordikoko hainbat toki bisitatzen.\nProiekzioa: "Bigarren zatia. Candeleda, Zamora eta Alberca"\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 13´43´´\nZamora hirira egindako ibilaldia, eta katedralaren, aldameneko kaleen eta Duero ibaiaren bisita. Probintzia bereko Toro herrira joan ziren, Erlojuaren dorrea eta Santa María la Mayor kolegiata bisitatzera. Jarraian, filmean, beste ibilaldi bat agertzen da, Ávilako Candeleda herrira egindakoa. Fokuaren ardatza dira herriko kaleetako bizitza, piperrautsaren bilketa, meza-irteera bat, Chilla Amabirjinaren ermitako igoera eta txerri iberikoaren hazkuntza. Herri berean, erregistro luzea egin zuten kaleetan pasieran zebiltzan emakumeekin, ezkontza batera joandako lagunen ohiko jantziekin eta herriko ohiko dantzekin. Bestalde, familiaren landa-eremuko bazkari bat agertzen da, lagun talde handi batekin egina.\n3.\tErakusgela. Fikzioak\nFotografia eta zinemarekin izandako harremanean, Zubiaurre anaiek zaletasun nabaria izan zuten istorioak kontatzeko. Fikzio horietako gehienak Garai edo inguruetan eginda daude, eta garai hartako praktika fotografiko batzuekin zuten lotura, Espainiako pintura akademikoaren nolabaiteko eragina baitzuten. Fikziorako joera hori gailurrera iritsi zen 1928. urtearen inguruan, kamera zinematografikoa erabili zutenean. Gaztaroan egindako argazki askotan aurrezinematografikoa zen zerbait zegoen; handik urte batzuetara haien film batzuetan sendotuko zen joera.\nProiekzioa: "Aitonaren ipuina"\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 12´12´´\nFilm honetan Polin adin txikiko haurraren bahiketa kontatzen da. Leopoldo Gutiérrez de Zubiaurrek interpretatzen du (Pilarren semeak), eta andre zahar batek bahitzen du limosna eska dezan behartzeko. Haurraren familiak (berez, benetako familia denak, hau da, Pilar amak, Paz amonak eta Valentín osabak) nahigabe handiz sufritzen du bahitutako haurraren desagerpena, harik eta Valentínek, halabeharrak hartaratuta, iloba non dagoen jakin, eta bera askatzera amarekin batera joaten den arte. Andre zaharrak onartzen du gaitzesgarria dela egin duena, eta barkamena eskatzen du hil aurretik. Bost urteko flashback baten bidez, aditzera ematen da zaintzaileak nola utzi zuen haurra zaintzeko ardura, senargaia iristean, eta nola bahitu zuten haurra horrela. Lehen tristezia zegoen lekuan zoriona nagusitzen da, eta denek eskerrak ematen dizkie Sorospenetako Amabirjinari.\nProiekzioa: Alai dator, kantuan, eta pentsatzen du zerean...\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 10´07´´\nFilm honek eta hurrengoak eratzen duten konposizioan, kontrastea sortzen da bizitzaren ikuspegi optimistaren eta ikuspegi pesimistaren artean, euskal lurraldearen eta bertako jendearen bidez. Lehen filmean, Valentínek begirada alaia eskaintzen du, zelaiak, mendiak, loreak, animaliak, itsas ikuspegiak, lagun alaiak eta onak, neska politak, pilota-jokoa, itsas ondoko kirolak, dantza tradizionalak eta erromeriak oinarritzat hartuta.\nProiekzioa: Misterioz dator, hitz egin eta pentsatzen du zerean...\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 16´47´´\nAurreko filmean ez bezala, honetan Ramónek paisaia malenkoniatsuak, hilerri mistiko eta bakarti eta guzti, bakardadea eta heriotza ditu ardatz, dena tonu ilun itzalietan edo argi-itzalen bidez filmatuta. Gatazka horretan existentziari buruzko ikuspegi baikorra garaitzen da, bi nekazari gazteren arteko amodioaren eskutik. "Bizitza baizik ez da amodioa, begira...", esaten du Valentínek, negarrez ari den Ramóni (pertsonaia ilunari) andre nekazari batek bihotza arintzen dion bitartean. Filmaren amaieran, ikuspegi garailearen irudiak errepikatzen dira.\n4.\tErakusgela. Euskal Herria\nZubiaurretarrentzat lurralde honek izan zuen garrantzia oso nabaria da, haien jarduera fotografikoa, zinematografikoa eta piktorikoa blaitzen baititu. Familiak Euskal Herriarekin izan zuen lotura afektiboa dela-eta, haiek maite zuten errealitatera hurbildu ziren enpatikoki, eta bestelako esanahiak eman zizkioten errealitate hori eratzen zuen paisaiari. Lurralde bizia, fotografiatua eta pintatua izan zen haientzat, eta komunitate bateko kide izateko zentzua eta elementu sinbolikoak sartu zituen familiaren iruditerian.\nArgazki-albuma bere parte guztien batura baino askoz ere gehiago da; irudien multzokatzea da zentzua ematen duena. Album hauek dira, izan ere, haiek beren lan fotografikoa irakurtzeko egin zuten proposamen bakarra.\nEuskal Herriari eskainitako lau albumetan ikus ditzakegu haiek zerabilten eraikuntza-patroi zehatza eta kontakizunak ehuntzen dituen gaia, ibilbide bisual moduko zerbait, lurralde naturala, kulturala eta humanoa, fikzioak eta familiaren presentzia elkarren ondoan jartzen dituena. Familia horren bizitzaren kronika bat prestatzen da haietan, eta, aldi berean, leku hurbil bat eta oroimenerako espazio bat definitzen da.\n5.\tErakusgela. Euskal Herria. Filmak\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 16´07´´\nBizkaiko herri honi buruzko ikuspegi berezia. Hasteko inguruan dituen mendiak agertzen dira; eta, ondoren, Angelusaren tradizio katolikoaren errepresentazioa, senideen eta nekazari batzuen eskutik. Era berean, herri-kulturako hainbat adierazpen daude ikusgai: zantzolarien talde bat, ehorzketa bat, erromeria bat, Garaiko baserriak eta zelaiak, eta familiak egindako pasierak eta ibilaldiak. Bestalde, landa-giroko zereginen eta jardueren eszenak azaltzen dira, esate baterako, iruleak. Filmaren amaieran, Valentín eta Ramón agertzen dira, kartetan jokatzen.\nProiekzioa: Ondarroa eta Garai\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 17´21´´\nBizkaiko udako egonaldietan, zubiaurretarrek denboraldiak ematen zituzten Ondarroan, itsaso ondoan. Film honetan, familiaren astialdia ikusten da Ondarroako hondartzan; portuko eta arrantza-jarduerako ikuspegiak, eta itsas adarretik itsasontzian egiten zituzten ibilaldiak ere bai. Gero, pilota-partidua agertzen da, eta, ondoren, berriro, Garai; han dokumentatzen dira erlijio-ospakizun bat, Santiago eguneko prozesioa, ezpata-dantzariak, aurreskua eta udaletxe aurrean egindako dantza bat.\nProiekzioa: Euskal lurra. 1.a\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 10´33´´\nFamilia-ibilaldi baten edo batzuen kronika, gaztaroko argazki-album batzuetan prestatzen zituztenen antzekoa. Nafarroako Bera eta Lesaka bisitatzen dituzte. Gipuzkoan, Hondarribian, Errezilen (Paulino Uzkudunen ama eta senideak filmatzen), Donostian (Igeldo mendiaren eta Kontxako hondartzaren ikuspegiekin) eta Pasaian ibiltzen dira. Bizkaira itzulita, Lekeition gelditzen dira, Santa Katalinako itsasargiko ikuspegiekin, eta, amaieran, Ondarroako hainbat ikuspegi agertzen dira.\nProiekzioa: Euskal lurra. 3.a\nFitxa: c. 1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema), bideo digitalera transferitua. Bideoa, 10´55´´\nFilm honetan, zubiaurretarrek Euskal Herrian egindako jarduera gehiena garatu zuten bi lekuak agertzen dira: Garai eta Ondarroa. Berriatura eta Izurtzara egindako ibilaldiko irudiak ere badira. Ondarroan, portuko bizitza eta familiak itsasadarrean zehar egiten zituen ibilaldiak azaltzen dira berriz. Horren ondoren, Durangoko merkatua eta hara doazen baserritarrak agertzen dira. Garaira itzulita, paisaia, herritarrak eguneroko zereginetan, herriko pertsonaia batzuk eta Zubiaurre familiaren Potokoa baserria daude ikusgai.\n6.\tErakusgela. Pintura\nEzin da harreman (funtzional) zuzenik ezarri fotografiaren eta zinemaren artean, Ramón eta Valentínen prozesu piktorikoan, baina haien koadroetan aurkitzen dugunaren zati handi bat haien fotografietan eta filmetan ikusi dugun errealitatea da. Izan ere, dena da haurtzarotik eraikitako iruditeria familiarraren parte, bizitza osoan barrena behin eta berriz bisitatutako lurralde bati buruz prestatutako oroimen grafikoa, azkenean haien lan artistikoaren zatirik handiena eratzen duen unibertso tematikoa.\nProiekzioa: Euskal Herria\nFitxa: c.1929-1930. 9,5 mm-ko filma (Pathé-Baby sistema) bideo digitalera transferitua. Bideoa, 6´41´´\nBeste film batzuetan erabili gabe utzitako materialaren bilduma, kontaketaren ardatz eta benetako protagonista gisa Leopoldo Gutiérrez de Zubiarre (Polín) harturik. Aitonaren ipuina laneko zatiak dauzka, beste eszena batzuekin tartekatuta: ezpata-dantzariak, ehorzketa bat, landa-lana, prozesio bat, Ondarroako portua, Gaztelugatxeko Donibane, familia Garaiko etxean eta hondartzan, eta Valentín kanpoalde bat margotzen.\nERAKUSKETAREN EDUKIA: Zubiaurretarrak


Sinpletasunaren konplexutasuna | Bizigiro | Berria\nLarry Tesler hil da, eta hedabide guztietan topatuko duzu ctrl+C eta ctrl+V komandoa sortzeko ideia izan zuela. Interesgarriagoak dira, aldiz, haren pentsamenduaren beste arlo batzuk: konplexutasunari buruz zuen ikusmoldea eta informatika jendarteari hurbiltzeko gogoa.\nHasieratik, informatika eta ordenagailuen jakintza sozializatzearen alde egin zuen. Informatika jendarteari hurbildu behar zitzaiola zuen buruan bere egitekoan. Beharbada horregatik, kopiatu eta itsatsi edota bilatu eta ordeztu komandoen jaiotza. Ordenagailuak ezberdinak izanik ere, tekla konbinazio horiek ikasiz, edozeinetan funtzionatzea eta erroreak saihestea zuen buruan bere diseinuan.\nBegiratu zure teklatua, eta sinpletasunaren magiaz gozatu, Z (desegin),X (moztu), C (kopiatu), V (itsatsi), teklak bata bestearen ondoan daudela ikustean. Interpretazio asko izan ditzake, batzuk asmatuak; nire kasuan, adibidez, beti gogoratu ditut X tekla, guraize forma duelako, eta V gezi baten moduan, zerbait kurtsorea dagoen leku horretan itsastera zoazela markatzen duelako.\nSinpletasunak, baina, konplexutasuna dakar berarekin. Jende askok zerbait sinplea egiteko, askotan konplexutasuna kudeatuko duen beste norbait edo zerbait egon behar du atzetik. Larry Teslerrek erronka hori «konplexutasunaren mantentze legearekin» azaltzen zuen. Lege horren arabera, edozein aplikaziok dauka ken ezin daitekeen konplexutasun maila bat.\nHorren aurrean, Teslerrek hala argudiatzen zuen: beharrezkoa balitz, ingeniari batek astebete gehiago pasatu behar zuela aplikazio baten konplexutasuna murriztuz, milioika erabiltzailek minutu bat gehiago gastatu baino.\nBerriro ere, erabaki horren atzean zegoen logika informatikaren sozializazioari begirakoa zen, guztiz. Norbaitek pentsa dezake trebakuntza hori sozializatu nahian edo gehiegi sinplifikatzea ez ote den txarra. Ez da galdera erraza, baina sinplifikatutako aplikazioen aurrean, erabiltzaileak gauza konplexuagoak egiteari ekin diezaiokeela ere pentsa liteke; bestela hasiko ere ez zelako.\nTeslerren asmakizunik ezagunenera bueltatuz, garaiko egunkarietan ohikoa zen testuak kopiatzeko eragiketa informatikara eraman zuen. Orain irakurriko dituzuen artikulu gehienek Wikipediatik kopiatutako informazioa dute oinarri, haren omenez.


Atzo 26 koronabirus kasu berri egon ziren Aiaraldean - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nAtzo 26 koronabirus kasu berri egon ziren Aiaraldean\nAimar Gutierrez Bidarte 2021-07-15 14:37\nPCR probak egiteko Laudion jarritako gunea. / Aiaraldea.eus\nKutsatzeen kopuruak gora egiten jarraitzen du. Atzo 26 kasu zenbatu zituen Osasun Sailak, horien artean 10 Amurrion eta 12 Laudion.\nEusko Jaurlaritzako Osasun Sailak koronabirusaren eboluzioa jasotzen duen txosten epidemiologikoaren azken eguneraketa plazaratu du. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan 1.217 kutsatze berri atzeman zituzten atzo egindako PCR eta antigeno azterketetan.\nAiaraldean 26 izan ziren zenbatutako kasuak. Laudion eta Amurrion detektatu ziren gaixotutako pertsona gehien, 12 eta 10 hurrenez hurren. Arrankudiaga-Zollon, Artziniegan eta Orozkon atzeman dituzte gainerako kasuak.\nIntzidentzia metatuaren tasak hazten jarraitzen du. Laudiok dagoeneko igaro du 100.000 biztanleko 500 kasuen langa. Orozkok azken asteko joera berdina jarraituz 1200 puntuak gainditu ditu. Orozko eta Urduña dira beheranzko joera erakusten duen herri bakarrak.


Â«Agian beldur dira Batasunak Sinn Feinen indarra har ote dezakeenÂ»\n2020ko otsailaren 24a, astelehena | Ordua Euskal Herrian 03:43:10\n“Euskararen alde zer egin behar da Joxemiel?”, Lazkao Txikik azkar erantzun zion hitzezko puntuari, “euskararen alde zer egingo diagu ba? Hitz egin moteil, hitz egin!” Politikarien artean ere ez da besterik entzuten, “hitz egin behar da, hitz egin”. Eta ez naiz harritzen Alec Reid bakegilerik onenetakoa izateaz, hizketan badaki; lehenengo galdera egin nion, eta erantzuten bukatu zuenerako ilunak hartua zuen eguna, bi ordu, bi ordu hizketan… Nire gidoiko hurrengo galderari begiratu nion berriro ere, eta “...isilean egin beharreko lana da bitartekariarena, eta pentsatzen dut gauza asko izango dituzula esan gabe, esan ezin dituzunak, ezta?”. Ez nintzen ausartu galdetzen.\nOstiral Santu eguna pasa berria da, eta Pazko Igandea ere bai. Baina hemen ez da akordio berririk lortu, eta hilda omen dagoen prozesua ere ez dirudi berpiztu denik.\nEz dut uste prozesua hila dagoenik. Gatazka bizirik izango den arte prozesua ere biziko da. Mutu agian, isilik, baina beti egongo da aurrerako pausoak ematen saiatuko den jendea.\nBeraz, sinesten duzu berpiztean?\nJakina. Horretarako, alderdien mahaia da garrantzitsua. Lehenago, komunikazio klandestinorik ez, baina komunikazio pribatua egon zen, PSOE, Aralar, EAJ, EA eta Batasunakoen artean alderdien mahai hori nola antolatu erabakitzeko. Horrelako mahai batek aurre prestaketa eskatzen baitu; non izango den, zenbat emakumezko eta zenbat gizonezko izango diren, nork ordainduko duen, eta abar. Entzuna naiz ia akordio batera heldu zirela ere, eta ez dago dudarik prozesuaren giltza alderdien mahaia dela.\nBaina bada lelo bat, nahiko errepikatua: Batasunak indarkeria kondenatzen ez duen bitarte ez gara berekin eseriko.\nLelokeri asko entzuten da, eta horietako bat da hori, “ez dut Batasunarekin hitz eginen Batasunak ETA kondenatzen ez duen arte”. Hori Sinn Feini IRA kondenatzeko galdetzea bezala da. Pentsatu behar da egoera honetan ETArengan eragiteko gaitasuna duen alderdi bakarra Batasuna dela, eta Batasunari ETA kondenatzeko galdetuz ETArekiko eragin eta komunikabide bakarra suntsitzen saiatzen ari zara. Jokabide horrekin bakera iristeko izan zenezakeen lagunik onena suntsitzen duzu, alegia, ETArekiko eragin bidea. Eta hori ergelkeria handia da.\nZuk hitz egin duzu ETArekin zuzenean?\nETAk berak gutun bat idatzi zidan niganako interesa azalduz, eta etxe batean bildu ginen, bazkari baten jiran. Gogoratzen naiz nola eseri ginen, eta euskaraz hasi ziren, ez nuen piperrik ulertu. Itzultzailea nuen, eta hark azaldu zidan mahaia bedeinkatzeko galdetu zidatela. Bedeinkatu nuen. Askok ez dio garrantzirik emango, baina niri gauza bat erakutsi zidan: errespetatzen nindutela. Eta bazkari hartan jakin nuen ETAkoek bide baketsu eta demokratikoetatik egin nahi zutela aurrera, eta hori zela haien erabakia. ETAkoak ez dira, Irlandan esaten den bezala, “basques separatists”, ezta erokeriak egiten dituen jendea ere. Hemen, dagoeneko ikasi dute; Irlandan, ikasten hogei urte kosta zen lezioa. Eta lezio hori zera da, nahiz eta autodeterminazioa galdetu, hemengo gatazkan ez daudela euskaldunak bakarrik, espainolak ere badaudela, eta horiek ere badituztela beraien eskubideak, euskaldunek bezalaxe, eta hitz eginda hartutako erabakiek bien eskubideak bete behar dituztela. Abertzale denek onartzen dute hori, eta hori meritu handia da.\nIrlandarra eta apaiza zarelako, bestela honezkero deitu zintuzten deklaratzera.\nIrlandar esaera ezaguna da: “I’m going to end up in a lonely prison cell”, ziega bakarti batean bukatuko dut. Tira, erdi broman esan dut, baina Mallorcara konferentzia bat ematera joan nintzenean, han, aireportuan, beste apaiz bat nuen zain, eta polizia batekin zegoen. Han egin nituen mugimendu guztiak poliziak segitu zituen. Bartzelonara joan nintzenean ere beste bi polizia nituen atzetik, eta azkenean, beraiekin hitz egitera joan nintzen. Ez zutela nire atzetik zertan ibili, eta joateko etxera lasai esan nien. Ba al dakizu zer erantzun zidaten? “Zaindu egin behar zaitugu, zerbait gertatzen bazaizu arazoak izango ditugu eta”, kar, kar, kar.\nBarajasko atentatua nola ulertzen duzu?\nAlderdien arteko elkarrizketak sortu behar ziren, alderdien mahaia, eta ez zen deus sortu. Alde batetik, ETAk horregatik jarri zuen bonba. Bestalde, beraiekin tratuan ari denak badaki IRA edo ETA bezalako erakundeak ezin direla suntsitu, baina ahuldu daitezkeela, eta ahultzeko bide bat hau da: bake prozesu demokratiko bat hitz eman, lehenik eta behin armak utzi behar dituela galdetu, eta gero hitz emandakotik ezer ere ez egin. Arduragabekeria handia da ETAri edo IRAri hori egitea, horren ondorioa belaunaldi gazte batek IRA edo ETA berri bat sortzea izan baitaiteke. Eta ez dago hori baino okerragorik, Irlandan aspaldi esan zidaten, “ez dago hemeretzi edo hogei urteko militanteak baino gauza arriskutsuagorik. Gazte horiek buruzagi zaharrago eta erradikalago batekin joaten badira beste hogei urteko gatazka hasiko da, askoz suntsiketa eta hildako gehiagorekin”. Berriz hasiz gero are zailagoa izango da gelditzea, ziria sartuko ote zaien beldur izango baitira. Eta garbi dago gatazka ezin dela kalean konpondu, mahai inguruan konpondu behar da.\nZerbait aipatu duzu, eta maiz aipatu dira Gobernuak eta ETAk adostutako konpromisoak. Zer idatzi zen?\nEz dut esango akordio idatzirik bazenik, baina garbi dago ETAk ez zituela armak utziko piknik batera joateko, armak uzteko arrazoi eta bermeak behar zituen, bestela buruzagiek ETAko kideen babesa eta adostasuna galduko zuten, “zergatik gelditu? –galdetuko zieten– berrogeita hamar urteko borroka hutsaren truke saldu? Hori ez da bakea negoziatzea, hori amore ematea da”, leporatuko zieten, eta bereizketa bat egongo zen. Beraz berme hauek behar ziren: Batasuna legalizatzea, euskal presoak Euskal Herrira ekartzea, eta epe onargarri batean alderdiak hizketan hastea. Hori agindu zitzaien.\nEta datozen hauteskundeetan Batasuna legala ez bada prozesuan sinesten segituko duzu?\nTira, badirudi Batasuna legalizatzeko prozesua aurrera doala, eta agian iritsiko dela. Baina badira zenbait bide hori oztopatzen ari direnak. Batasuna ahal duen dena ematen ari da, gatazka modu baketsuan eta demokratikoki konpontzeko bitarteko denak ari da jartzen. Batzuetan bere militantziaren kritika eta ezadostasuna arriskuan jartzeraino, diskurtsoa gehiegi goxatu dutelakoan. Eta hala ere batzuk legalizatzeko bidea oztopatzen sumatzen ditut, agian beldur dira Ipar Irlandan Sinn Feinek hartu duen indarra har ote dezakeen.\nZapaterorengan baduzu fedea?\nEz naiz sekula berekin egon, baina inpresioa dut, benetako momentua iristen denean, bere interes pertsonalak baztertu eta interes orokorraren alde egingo duen pertsona dela. Horrelako bat behar da.\nZu bezalako bat ere behar izan zen, batez ere Irlandako bake prozesuan. Nola sartu zinen politika kontuetan?\n1961ean Ipar Irlandara bidali ninduten, Belfast mendebaldeko monasterio batera, Clonared monastery izenekora. Ezaguna da Irlandan, bake prozesuan izan duen parte-hartzeagatik. Han segidan ohartzen zara gatazka bat badela, Belfastera joaten zara eta giro hotza sumatzen duzu, nazionalisten aurkako giroa. Zure herria da, baina ez da. Denek sentitzen dute hori. Gainera gatazka gure monasterioko ate kanpoetan bizi zen, hantxe ikusten genuen dena; agian IRA ofizialeko norbait, ondoko kalera joan, eta IRA probisionaleko norbait hiltzen, ate kanpoan bertan. Beraz nahi edo ez gatazkak hunkituak ginen, eta hori buka zedin engaiatu ginen. IRAko liderrak ezagutzea lortu genuen, batez ere lider lokalak. Beraiekin afaltzeko ohitura hartu genuen, eta konturatu ginen jende horrekin hitz egitea posible zela, arrazoiz jokatzeko prest zeudela. Azkenean dozena bat estrategia ezberdin eta hogei urte behar izan genituen, baina lortu genuen bakea.\nElizak hutsak daudela esaten da, elizak indarra galdu duela, baina boterea ez. Ipar Irlandan bezala Euskal Herrian, agente guztiek, eta estatuak berak ere, elkarri baino kasu gehiago egin diote apaiz bati.\nKuriosoa da, Gerry Adamsek ere horrelako zerbait esan zidan monasteriora etorri zen batean. Ni gaixorik egon nintzen, estresak jota, IRAko presoek lehen gose greba egin zutenean. Urtebete pasa nuen ospitalean, hilzorian, eta medikuak agindu zidan, nire hobe beharrez, politikan berriz muturrik ez sartzeko. Sei hilabetez medikuaren esanera ibili nintzen, baina jende asko etorri zitzaidan laguntza eske, eta Gerry Adamsek bisitatu ninduenean zera esan zidan: “Alec, berriz hasi behar duzu, eliza da gatazka honetan zerbait egin dezakeen erakunde bakarra”. Eta horrela hasi nintzen berriro.\nKartzelara joaten zinen preso errepublikarrak bisitatzera, eta presoen mezuak zuk ateratzen omen zenituen, ezkutuan. Kontatu pasadizo hori.\nIgandero joaten nintzen kartzelara, eta hiru meza ematen nituen, kartzelako hiru sekziotan. Batzuk konfesatzera ere etortzen ziren, tabako bila beste zenbait. Kontua da meza ematen genienean presoek mezuak ematen zizkigutela beren emazteei helarazteko. Mezu politikoak ere ateratzen genituen, komuneko paper zati ttikietan idatzita, eta nik trikotaren azpian ateratzen nituen. Ez sinestekoa da zein mezu luzeak idazten zituzten, gero kiribildu eta trikota barruan besapeetan ateratzen nituen. Behin hogeita bost bat mezu ateratzeraino iritsi nintzen. Goitik behera miatzen ninduten irteeran, baina ez zuten sekula deus atzeman. Aurkitu izan balute kartzelan sartuko ninduten.\nBobby Sands ezagutu zenuen?\nBai, kartzelan ezagutu nuen. Bera ere etortzen zitzaidan meza aitzin, eta mezuak bidaltzeko galdetzen zidan, mezu politikoak zituen. Izan ere IRAko presoen bigarren gose greban bera bihurtu zen presoen talde buru. Lehen gose greban Brendan Hughes izan zen, baina ingelesekin negoziatu ondoren gose greba bukatu behar zela erabaki zuen, eta horrekin presoen lidergoa galdu. Bobby Sandsek hartu zion lekukoa, eta preso batzuekin bigarren gose greba bati ekin zion. Hughes moderatua bazen, Bobby Sands gizon gogorra zen, eta horren froga, hil arte segitu zutela.\nDe Juana beste Bobby Sands bat izan ote zitekeen beldurtu zinen?\nIrlandan britainiar gobernuak ez zituen gose greban zirenak elikatu nahi, eta De Juana elikatu zuten. Baina nire beldurra zen, elikatuta ere ez ote zen hilko, 1920an Mac Steamy irlandarra bezala. De Juana hil izan balitz kalean erreakzio handia piztuko zen, baina Jaungoikoari esker dena konpondu zen, eta horretan espainiar gobernuak egin dituen ahaleginak ere eskertu beharrekoak dira.\nIpar Irlandakoa eta Euskal Herrikoa parekatzen ari naiz, baina han bada zerbait ezberdina. Protestanteak ezkondu egiten dira.\nBai, Paisley jauna oso azkarra da eta ez du beldurrik. Aldatu egin da eta boterea banatzeko ados jarri da. Gerry Adamsekin bildu da, elkarrekin argazkietan atera dira, eta oso ongi konpontzen dira bata bestearekin. Pentsa, parlamentuko bigarren gizona IRAko kide ohi bat izatea onartu du, Martin McGuiness. PP ez dago momentuz horretan, baina nire esperantza da, unionistek egin duten bezala, Jaungoikoari esker, PP ere ezkonduko dela. Orain oso modu ezkorrean jokatzen dute, baina gerora prozesuan sartu nahiko dute eta hitz egin nahiko dute.\nIpar Irlandako gatazka bukatutzat jotzen duzu?\nBai, unionistek ez dute jada komunitate nazionalista mehatxu bezala ikusten, parlamentuan gehiengoa nazionalista da, berdintasun batera iritsi dira, nazionalistek eta kolonoek lege berdinak onartu dituzte, eta horrek zortziehun urte luzeko Irlandako gatazkaren bukaera esan nahi du.\nZenbat pisu izan du erlijioak Ipar Irlandako gatazkan?\nKanpoko askok uste du Ipar Irlandakoa katoliko eta protestanteen arteko erlijio gatazka dela, baina hori ez da egia. Irlandakoa, oinarri-oinarrian, inbaditzaileen eta irlandarren arteko gatazka da. Inbaditzaileek ez dituzte inoiz irlandarrak guztiz konkistatu, eta irlandarrek ere ez inbaditzaileak. Eta horrela joan da gatazka luzatzen eta luzatzen. Erlijio gatazka baten inpresioa sor zezakeen inbaditzaileak katolikoak ezabatzen saiatu zirelako, baina ez da hala. Gaur egun Belfastera joaten bazara ikusiko duzu unionista sutsuenetako batzuk katoliko suharrak direla, eta egunero mezara joaten direla, eta ikusiko dituzu oso nazionalista sutsuak errotik protestanteak direnak.\nIpar Irlanda eta Hegoa bateratzea posible da Paisley lehen ministro izanik?\nHasteko, Ipar Irlanda ttikiegia da ekonomikoki bere buruari eusteko, Hegoarekin elkartu behar du, eta Paisley bera ere ados dago horrekin. Hego Irlanda oso aberatsa dela ikusten du, Iparra ez dela Hegoaren erdira ere iristen, eta unionistak Hegoarekin akordio ekonomikoak lotzeko ados dira. Oraingoz Ipar Irlanda Ingalaterrako ekonomiaren menpe dago, eta hala izango da Irlandarekin harreman ekonomikoak sortu arte, baina Hegoa eta Iparra elkartuz gero jendeak Ipar Irlandan inbertituko du. Horrela Hegotik Iparrera pound asko joango dira, eta horri esker egingo du aurrera Ipar Irlandak.


Sestaoko Udala - Ezkerraldeak abian jarri du “Arrainak eta itsaskiak” kanpaina, euskarak presentzia izan dezan herriko arrandegietan\nEzkerraldeak abian jarri du “Arrainak eta itsaskiak” kanpaina, euskarak presentzia izan dezan herriko arrandegietan\nPortugalete, Santurtzi eta Sestaoko udalek, euren Euskara Sailen bidez, kanpaina bat jarri dute abian, herrietako arrandegietan euskararen erabilera sustatzeko helburuz. Barakaldon, berriz, urte batzuk dira honen antzeko ekimen bat egiten dutela.\nHorrela bada, udalek euskarriak eta baliabideak eskaintzen dituzte, euskarak herrian presentzia handiagoa izan dezan. Oraingo honetan, hizkuntza paisaian eragin nahian, arrain eta itsaskien irudiak eta izenak euskaraz eta gaztelaniaz dituen kartel bat banatu dute. Kartela arrandegietan erakusteko da, hots, bezeroen begi-bistan jartzeko eta, horrela, arrain-itsaskien izenak hizkuntza ofizial bietan ezagutzera emateko.\nGuztira, Portugaleteko 18 arrandegik eta Sestao eta Santurtziko beste hainbestek jaso dute materiala. Esan bezala, aipatutako udalen Euskara Sailek antolatu dute kanpaina hau, urteak baitaramatzate lanean udalerriotako hizkuntza normalizazioaren alde; hain zuzen ere, Barakaldoko Euskara Sailarekin batera, lankidetzan dihardute Ezkerraldeko lau udalerriek, euskarari dagozkion hainbat gairen lanketan.\nArrandegietan begi onez hartu dute ekimena, kartelek, euren saltokietako produktuen irudi ikusgarriak erakutsi ez ezik, hizkuntza paisaia euskaldundu ere egiten dutelako.


«Une politiko bereziaz» hitz egingo du gaur arratsaldean, Biterin, Arnaldo Otegik | El Diario Vasco\nHernani«Une politiko bereziaz» hitz egingo du gaur arratsaldean, Biterin, Arnaldo Otegik\n«Une politiko bereziaz» hitz egingo du gaur arratsaldean, Biterin, Arnaldo Otegik\nDV HERNANI. Jueves, 17 mayo 2018, 00:13\nHasiera batean iragarritako datatik atzeratu egin behar izan zen, baina azkenean, gaur izango da, 19:00etan Biterin, Arnaldo Otegi Hernanin, EH Bilduren eskaintza politikoari buruz aritzeko.\n'Gure geroa gobernatzeko' hitzaldi zikloa eskaintzen ari da EH Bildu Euskal Herrian, eta horren barruan, Hernaniko Biteri kultur etxean izango da Arnaldo Otegi koordinatzaile nagusia gaur arratsaldean. «Une politiko berezia eta bizia bizitzen ari da Euskal Herria eta ireki diren katebegiei erantzuna emango die Otegik bere hitzaldian. Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako estatus politiko berria eta horren edukiak eztabaidatzen ari dira azken hilabeteetan Gasteizko Legebiltzarrean. Baina hurrengo asteetan, areagotu eta bizitu egingo da eztabaida hori. Panorama argituko da. Talde politiko bakoitzak egin du bere proposamena ('Autonomiatik subirautzara' dokumentua). Hain justu, proposamen horren eduki eta gako nagusiak azalduko ditu Otegik, bere testuinguruari lotuta», azaldu dute antolatzaileek.\nEra horretara, EH Bilduko koordinatzaile nagusiak arreta berezia jarriko dio bere hitzaldian «Espainiako estatuak bizi duen inboluzio demokratiko sakonari eta herri honetan eman beharreko erantzunari». Horrez gain, gogoan izango du Kataluniako egoera, pentsiodunen borroka, mugimendu feministak kalean astindu izana...\nKontu horiek guztiak elkarrizketa formatuan landuko ditu Otegik. Eta, nola ez, Biteri kultur etxera bertaratzen diren guztiek beraien galderak eta zalan-tzak azaldu ahal izango dizkiote EH Bilduko koordinatzaile nagusiari.\nHernani reclama una solución al 'txotx'\nMaider Zabalegi cantó los temas de 'Zuei' en su vuelta a los escenarios\nCompleto programa para celebrar las fiestas de Pentecostés en La Florida Hernani se queda fuera tras caer ante el Joko Alai de Zeanuri


Hezkuntza - ERA\nHaur Eskolak (0-3urte)\nHaur Eskolak (0-3 urte)\nHaur Eskolan hastean, haurrari ordura arteko mundu txikia zabaltzen zaio: familiakoak ez diren helduak ezagutzen ditu, hezitzaileak, baita adinkide asko ere. Oro har, ingurunea ezagutzeko aukerak biderkatzen zaizkio. Nafarroako herri askotan familiek euskarazko lerroa aukeratu dezakete 0-3 zikloan.\n3-16 urtekoen hezkuntza\nDerrigorrezko Hezkuntzako etapaz etapa, konturatu orduko, atzean geratuko dira haurtzaroa eta nerabezaroa. Urte horietan gaitasun linguistiko nagusiak garatzen direnez, garrantzitsua da murgiltze linguistikoa oinarri duten ikastetxeak aukeratzea. Hemen ikastola eta D ereduko ikastetxe publikoen bilatzailea.\nLanbide Heziketan eta Batxilergoan gazteek gaitasun teknikoak eskuratzen dituzte. Euskarazko ikasketak egitean, etorkizuneko lanbidean euskara erabiltzeko bidea prestatzen dute. Batxilergoa euskaraz eskaintzen duten zentroen bilatzailea eta Lanbide Heziketako euskarazko zikloen Zerrenda\nHainbat dira unibertsitate mailako ikasketak euskaraz egiteko aukerak. Komeni da ongi aztertzea unibertsitate bakoitzak eskaintzen duen ibilbide akademikoa eta baloratzea formazio teknikoa euskaraz jasotzeak ikasleari lan merkatuan ekarriko dion abantaila. Hemen unibertsitateen euskarazko eskaintza.\nMusika Eskolen jarduera ikasketen eta aisialdiaren arteko eremuan kokatzen da. Musika ikastea gozamena da eta sormena elikatzen du, baina eskolaz kanpoko ohiko jarduera bat baino gehiago da, eskatzen duen denbora eta ardurarengatik. Esparru bikaina da haurrek lagunekin eta sormen giroan euskara erabil dezaten. Hemen euskarazko eskaintza duten Nafarroako musika eskolen zerrenda.\nAspaldi ezarri zen Europako Erreferentzia Marko Bateratua, hizkuntzen ikaste-prozesuan mailaz mailako titulazioak bateratzeko. Euskara ikasteko titulurik ez dela behar egia izanik ere, askorentzat interesgarria izan daiteke institutuan ikasitakoaz baliatu eta titulu ofizialak eskuratzeko bidea jorratzea.\nIkaste prozesuan pertsona bakoitzak baditu bere erritmoa eta ezaugarri propioak. Horregatik eskolak ahalegina egiten du haur bakoitzaren egoerara egokitzeko. Hala ere, batzuetan, familiek eskolaz kanpoko laguntzaren beharra ikusten dute. Hemen euskaraz ikasten duten haurrei laguntza eskaintzen dieten hainbat zerbitzuren zerrenda.\nNormala da jatorri ezberdineko pertsonek euskarazko murgiltze linguistikoaren inguruan hainbat galdera izatea. Horregatik, ERA.eus atarian galdera ohikoenak eta horien erantzunak bildu dira euskaraz, gaztelaniaz, portugesez, frantsesez, ingelesez, errumanieraz, arabieraz eta bulgarieraz.\nJatorri aniztasuna D ereduan\nKultura eta jatorri aniztasuna geroz eta ohikoagoa da D ereduan. Ondoko bideoetan Nafarroara etorritako hainbat familiak D eredua zergatik aukeratu duten azaldu eta beren esperientzia azaltzen dute.


Esne Beltza + AMAK – MUSIKA ZUZENEAN\nAbenduaren 30ean Esne Beltza eta Amak taldeek elkarrekin prestatu duten ikuskizuna ikusteko aukera izango da Bastero Kulturgunean, Andoainen.\nTrikitixa eta panderoak astinduz eskarmentu handiko lau musikari batu dira Amak taldean: Alaitz telletxea, Maixa Lizarribar, Amaia Oreja eta Kris Solano. Lau izenen lehen letrekin osatu dute taldearen izena, eta horretaz gain, laurak ama dira. 90.hamarkadako trikitixaren loraldian haien tokia egitea lortu zuten eta ordurarte oso gizonezkoena zen triki mundua konkistatu zuten haien proiektu ezberdinekin.\nHainbat urte oholtzatik urrun egon ostean, kasualitateak batu du taldea. 2018an izan zen, eta Oñatiko trikitixa jaialdirako batu ziren. Elkarrekin gustura sentitu eta ordutik elkarrekin jarraitzea erabaki zuten.\nOrain beraien lehen diskoarekin datoz, taldearen izen berekoa, ‘Amak’. Beraiek sortutako zortzi abesti biltzen dira bertan, hitz eta doinu indartsuak ahots goxoez lagunduak.\nEsne beltza taldea 2007. urtean sortu zuten Fermin Muguruza kantariarekin aritutako zenbait musikarik, tartean Xabier Solano trikitilariak (Etzakit, The Solanos, 4 Itzal). Fermin Muguruza, Negu Gorriak edota Mano Negrak jorratutako ildo beretik, reggae, rock, hip hop, cumbia eta ska doinuak nahastu izan dituzte beraien lanetan. ‘Made In Euskal Herria’ (Gaztelupeko Hotsak) lehen diskoa 2008an argitaratu zuten eta, bost diskoren eta ehundaka kontzerturen ostean, ’Ni’ (5Gora) da taldearen azken lana.


Afrikatik (eta VI)\nDakar da amaiera. Cap Verteko penintsulan dago hiria, Afrikako mendebaldeko muturrean. Sartaldera, Ozeano Atlantikoa, Cabo Verde artxipelagoa eta gero, Antillak, Amerika. Goree uhartean egon gara, esklabuen etxetik ikusten den itsasoak hotzikara sortzen du. Milioika lagun hemen ontziratuak itzulerarik gabeko bidaian, «seme-alaba indartsuenak, bururik argienak kendu dizkigute 400 urtez», ez dute bigarren pertsona erabili, «nik barka dezake, baina ez eskatu ahazteko». Egun bereko egunkariak dakar Munduko Bankuak kanpo zorra ordaintzeko eskatu diola Senegali. Zorra barkatzeko entzuten dugu progreen ahoan, baina nork barkatu behar digu 400 urteko zor ordainezina, Goreetik Potosira? «Ez naiz arbasoen sarraskien erantzule, ez zara arbasoen miserien oinordeko» esan dezake norbaitek, zelan azaldu horratik gure aberastasuna, 400 urteko zapalkuntza eta esklabutza ahazten baditugu?\nPoint des Almadies lurmuturretik itsasorantz gordetzen da eguzkia, Amerikara bidean. Goreera joan orduko oharra utzi diegu ostatuan gaur iristekoak diren katalanei, bidaiako azken ilunabarra elkarrekin ikusteko. Ez dakigu lagun deitzerik dugun, bidaiakide izan gara seiok hamar egunez. Bidelagunak bidean gelditu dira, Casamancen dabiltzan ibilgailu militar batek harrapatuta. Eguzkia badoa Afrikatik, gure hegazkina abiatzear da. Madarikatuak beti militarrak eta euren negozio hiltzailean dabiltzan guztiak.\nPosted by Urtzi UV at 20:08 No comments: Links to this post\nBidaia amaitzen duzunean ez ei zara abiatu zinen berbera, eta atzean utzi zenuen etxea ere desberdina ei da. Itakatik gure literaturara bidean asko idatzi izan da bidaiariaren figura horri buruz. Ezin esan joan ginen berberak garen itzuli garenak. Nekatuta heldu gara, eta oraindik ohea heldu ez, ordu asko aldean eta burua jiraka etengabe, oroitzapenak, berbak, eztabaidak, solasak, irriak eta malkoren bat edo beste gorde ezinik.\nSenegaldik Kanariar Uharteetara bidean ginen duela 24 ordu, handik Madrila eta Espainian etxerako autobusa hartzeko. Goizean mezutxo bat utzi genuen Dakargo ostatuan, Kedougoun hasi eta azken 10 egunetan bidaiakide izan genituenak helduko zirelakoan: Pointe des Almadiesko ilunabarra zoragarria da, bidaiarako amaiera ezin hobea, eta seietan itzuliko geniela esaten genien, elkarrekin afaltzeko. Erreserba egina zuten, baina gela oraindik hutsik Dakartik igo ginenean. Kasualitatez zabaldu nuen egunkaria, eta susmo beltza ilundu zen, egun bi lehenago agur esan genien lau bidaiakideak eta taxi-gidaria hil ziren Cap Skirringetik hur, Casamancen, militarren auto baten aurka izandako istripuan.\nHamar egun besterik ez, ez da bizi osoko adiskidetasuna, elkar ezagutzeko doi doi, baina hamar egun ezin intentsoago seiok batera harat honat, planak eginez, argindarrik gabeko izarrez beteriko gauetan solas amaigabean, norberaren bizitzez, plazerez, bizipenez eta asmoez, Txitxok eta Sarak aurten bertan Txinatik ekarri beharreko umeaz edo Praten Xavik eta Tamarak zabaldutako Mamiferos tabernaz, tabernari idatzitako rap hartaz, Afrikaz, musikaz... Casamanceko katalan koloniari deitu genien, Lulu eta Totik ez zuten hartzen, Pierre autoan zen, Gerardek argitu zigun gerora zehaztasun gehiagorekin jakin duguna: bagenekien desastre hutsa zirela bai autoak bai errepideak, baina horrexegatik konfiantza geneukan, autoak oso motel dabiltza eta oso gutxi dira. Ezin militarrez oroitu, noski. Yankien opari horrek parean hartu eta segidan hil ziren bostak, gidaria barne. Eta guk 24 ordu daramatzagu bidaian, Afrikatik Europara eta orainalditik orain gutxira, argazkiei begira, barreren bat eztarriko korapiloagaz lotzen. Datozen egunetan, inshalla, asteotan blogera barik eguneroko blokera pasatako lerroak jartzeko beta izango dugu. Afrikak, egunerokotasunaren biziak, bidaiara eroandako liburuek, konexio kaskarrek, bideko bidaiakideek, mila gauzak ez digute utzi bloga gura bezala osatzen han egon garen artean, baina lur hartzeko denbora beharko dugu oraindik.\nPosted by Urtzi UV at 23:20 No comments: Links to this post\nZiguinchortik Oussouyerako bidea zuloz beteta dagoela iruditu zaigu. Oso ederra da horratik, sasoi lehorrean ere ura nongura eta arrozadiak bazterrik bazter. Militarrak ere lartxo gure gusturako.\nZer den ikuspuntua, bertokoek gauzek hobera egin dutela esan digute, militarren kontrolak lehen baino askoz gutxiago direla eta ikustekoa zela orain ez hainbeste zelan zegoen bide guztia. Datozen hileotan txukun-txukun jartzekotan ei dabiltza gainera. «Hauteskundeak datoz, badakizu».Mlomp herrian eman dugu arratsa, Bakintha eta enparauen auzoekin berbetan. Herriko museoko arduraduna poztu egin du Durangoko fundizioan beharrean diharduten aspaldiko lagunen berri izateak.Oussouyera itzulita eztabaida tabernan. Oso ozen mintzo dira hemen, lagun arteko solasak sesio gogorra dirudi sarri, baina ostatukoa desberdina zen, frantsesez ziharduten. «Ez dute maite woloferaz egitea», erantzun dit Ousmanek, azalpen eske sumatuta. Ez dago gustura, Dakargoa da. Negritudearen zutabe izan zen Leopold Sedar Senghor, baina zurikeria asko dagoela diote bertako diolek, frantsesek alde eginda ere, kolonialismoa ez dela amaitu. Zurikeria lartxo ere, Afrika beltza esanda dena sinplikatzen duen Europarentzat.\nPosted by Urtzi UV at 17:45 No comments: Links to this post\nBandiagara hiriburua utzita fallara hurbildu ginen Nafarroako autoan. Paisajea lehor, urritik ez du ia euririk egin baina oso ederra ei da eurite sasoian. Tarteka, erreken aldamenean berdeguneak ageri dira, dogonak ezagunak ei dira eurek ekoizten dituztelako Maliko tipularik onenak. Bitxia da, edo agian ez hainbeste, dogonek badakite peuleraz berbetan, baina ez alderantziz, dogon dialektuak hain dira ezberdin ze, peuleraz egiten ei dute elkarrengandik urrun dauden herrietako dogonek.\nAutoko lehen geldialdia fallaren gaineko herrixkan izan zen, Boubacarren eskutik ezagutu genituen buztineko etxolak eta aletegiak, zein bere ikurrarekin: handiak gizonenak dira, familia osorako elikagaiak gordetzen dituzte bertan, eta goizean emazteari ematen ei dio gizonak bazkaritarako prestatu beharrekoa. Emakumeen aletegia txikiagoa da, baina emakumearena berarena da, ezkontzerakoan senarrak altxatzen dio eta bertan gordetzen ditu bere gaiak emakumeak, nolabait bere autonomia esparrua hori dela ulertu genion, hor gordeta eta hortik saldutakoarekin lortzen dituela bere bitxiak, belarritakoak eta abar.\nHilerokoaren etxea da dogon herrietako beste bereizgarri bat, hara joaten dira nerabezaroan hasita hilero-hilero emakumeak, ezkongabe zein ezkondu, emakume bat bere haurtxoarekin topatu genuen bertan.\nToguna zaharren batzar modukoa da, teilatu oso baxua dauka, eta arrazoia oso bitxia da: bertan eztabaidatzen dira herriko arazoak, bikoteen arteko harremanetatik hasi eta segi norbaiten ganaduak beste norbaiten aletegietan egindako triskantzekin. Eta batzarretan inor sutu ez dadin, oso baxua da, inor haserretu eta altxatzeko ahalegina eginez gero, sekulako kaskarrekoa hartuko du buruan eta laster baretuko da!\nMeskita, eliza katolikoa eta animismoaren jarraitzaileen fetitxeak ikus daitezke herrian, alde honetan gehienak musulmanak badira ere. Kristauak, oraintsu joandako misioen eraginez batzuk eta gehienak duela mende bat, gosete sasoian frantsesen lorpena: elizara zihoanak janaria ziurtatzen zuen.\nFallako muturrera helduta eremu ezin ederragoa hedatzen da, harri beltz bolkanikoa dirudi, eta behean Burkina-Fasoraino hedatzen den lautada, horietako herrixka batean jaio zen Boubacar.\nMali herrialde pobrea da, eta asfaltatutako errepide nagusian ekialderantz egin ahala, atzera ere Sahelerantz, nabarmenduz doa pobrezia. Douentzan hartu dugu ostatu, larunbat gaua da, hamabost euroangela sinplea, bainugela kanpoan. Lar ohe biguna, bizpahiru zulo dituen eltxoen aurkako sarea eta mahai txiki bat. Atarian bildutako jendearen arreta bildu dugu heldu garenean, laster itzuli dituzte begiak telebistara horratik, Boli Kosta fin dabil jokatzen. Afaltzeko asmoz irten garenean, gaur ezin dela esan digute: aire girotudun logelan arrantza ministroa dago eta jantokia beretzat da.\nGauez eta ia argi barik abiatu gara herrirantz. Gau giro epela, jende asko, bizpahiru mahai dituen tabernatxo batean jesarri gara.Ez dago menurik, spaghetti eta arroz lapikokadak prestatu dituzte hautatzeko.Aldameneko patiotik biba eta oihuak entzun ditugu eta atzeko mahaikonari galdetu diot:zer da?Tunika azulezjantzita,irribartsu erantzun dit bizar urdineko agureak, ez daki nork sartu duen gola. Timbuktutik datorrela dela esan digu, apal, tuaregen ohiko harrotasunik gabe, 200 kilometroko pistaren dardarizoagorputzean oraindik. Senegal, Senegaloihuka irten da mutil bat arineketan errepidera.Mali ez dago Afrikako kopan, baina Senegalek edo Boli Kostak balio dute ordezko gisa. Futbola pasiorik gabe ez ei da ezer, eta gainera, goseaz ahazten ere lagun dezake, ordu pare batez behintzat.\nPosted by Urtzi UV at 17:43 No comments: Links to this post\nKedougoun, Senegalen jadanik\nHainbeste egun idatzi ezinik eta Malikoa amaituta Afrikara heldu gara. Azken konexioetan etxera email batzuk idatzi, Berria eta beste konpromiso batzuk bete eta ziberkafeetako denbora segidan joan da. Baina bidaiako azken txanpari ekin diogu, astiro-astiro Senegalgo ekialdeko herriak bisitatu eta Casamancerantz jo eta hile amaieran Dakarren hegaldi merkeren baten bila. Express zaharra Malin gelditu da, Mopti aldean Satimbe enpresarekin txangoak egiten dituenak litekeena da euskal herriko auto batean egitea: lehendik ere Nafarroako matrikuladun autoa zeukan ugazabak, eta orain Bizkaiko Renault Expressa.\nOrdutik honantzakoari ekin eta lehen zatian kontatzeko, Satimbeko gidaria etorri zitzaigun Moptiko ostatura bila, dogon herriak bisitatzeko. Ez irudikatu leku turistikoetako enpresa handiak, Malin turismoaren maila apal-apala da oraindik. Dogon herrietan hamar-hamabi atzerritar topatu ditugu gauero herrixkek eurek antolatutako kanpamenduetan, ez argindar ez iturriko urik gabe. Tartean hiru espainiar sinpatiko, guk zorte handi-handirik ez dugu izan baina eurek ere... bezperan ezagutu genituen, taberna berean afaltzen: Tinbuktura joateko pinassea hartu zuten eta Moptitik irten barik hareatan ez atzera ez aurrera gelditu ziren, orduak eta orduak, egun hartan hura mugituko ez zela konturatu ziren arte. Horrelako "afrikarkeria" asko gertatu zaizkigu, orduak eta orduak itxaroten egon beharra, baina tira, oporrak dira azken batean, okerragoa da jana irabazteko egunero-egunero horrela ibili behar dutenena. Pinassean azpian zihoazen maliarrak adibidez, ikusgarria, dozenaka lagun, umeak, salgaiak, denak geldirik, hiru eguneko bidaiari noiz ekingo. Espainiarrak txalupatik jaitsi eta Moptin bertan hartu zuten ostatu, biharamunean berriz saiatzekotan.\nGu, berriz, goizean goiz abiatu ginen Bandiagarara, dogon herrien "hiriburu" ez ofiziala. Boubacar, hiru egunotan gidari izan dugun mutila, bertan bizi da, sortzez Burkina-Fasoko mugako herri batekoa bada ere. Hala, dogoneraz daki, ama-hizkuntza duenez, peuleraz, inguruko lingua franca izan denez urte askoan eta Bandiagaran dogonak gehienak izan arren oraindik ere peuleraz egiten baita azokan-eta, banbaraz, Maliko estatu-hizkuntza baita, mossieraz, Burkina Fasoko hizkuntza, mugatik hurbil hazi zelako, frantsesa, turismorako... dozena erdi hizkuntza, eta gida-liburuak zer zekarren erakutsi gura izan nionean, ez zekiela irakurtzen esan zidan! Baina nekez topatuko genuen Bandiagarako fallako herrietan ibiltzeko pertsona egokiagorik. Hiru eguneko txangoaren berri emateko asmoa neukan, baina gaur ere motel dabil hau eta... hurrengoan beharko du!\nPosted by Urtzi UV at 22:03 1 comment: Links to this post\n“Ez, nahiko nuke, baina tamalez…”, “Ez, Francoren garaian ezin zen, eta gero…”, Ez, baina euskal herritarra naiz gero, zortzi abizenak ditut…” Horiek guztiak eta gehiago esan dizkidate euskarazko telebista-tarte baten bila ibilita. Euskaraz dakiten galdetzea ez da ingelesez edo alemanez dakiten galdetzea, jendea gotortu egiten da, halako harresia altxatzen zaie. Batzuetan nahiago dut oraindik ere tarteka entzuten dugun “Ez” lehor hori, “Ez, ezta jakiteko gogorik ere” irakurtzen diozun “ez” horri. Segi hurrengoaren bila eta kito.Durango, adibidez, uhartetxoa da, badakigu ez dela erreala, baina benetakoa da. Berdin bertso-txapelketa, edo bertso-eguna. Ohituta gauden hizkuntza-fartsa alderantziz ere gertatzen da inoiz, Wazemank-eko parodiak balira legez. Mikrofonoa aurrean jarri, euskarazko galderak egin, eta salto erdarara gero. Arraro gaude, umeak ingelesez olgetan legez, erdaraz zeinen polito dakigun erakusten. Inork gutxik diost erdarazkoan ere euskarazkoa sartzeko, ez da kazetariaren lana inor erdaraz egitera behartzera, baina ezta erdaldunei emandako aukera eragoztea ere.Ikus-entzule erdaldunari zerbait erakutsi gura diogun irudipena daukat, utzi ditugula lore-jokoak, aspalditxoan literatura, musika, bertsoak egiten saiatzen garela euskalgintza baino gehiago. Bost axola zaiela jakin arren.\nPosted by Urtzi UV at 20:41 No comments: Links to this post\nAfrikan agure bat hiltzea liburutegi bat erretzea bezala da. Amadou Hampate Ba-ren berbak, Malin egondako idazleetan arrakastatsuena. Frantsesez idatzi zuen, ama-hizkuntza, peul edo fulde etniak darabilen fulfulde hizkuntza, transkribatu eta idazteko lehen urratsak ere berak eman zituen arren. Etnia bitxia da peula, gaurko Senegalen du jatorria, eta handik ekialderanzko bidea eginez, Afrikako lurralde zabal batean bizi diren nomadak dira, egungo Sudaneraino. Herrien inguruan bizi ohi dira, askotan ijitoak gogorarazi dizkidate beren etxolak ikusita eta euren bizimoduaren berri izanda, baina Maliko gizartean, adibidez, askoz pisu handiagoa daukate. Bandiagaran izan gara egunotan, dogon etniako herriak bisitatzen. Dogon hizkuntzako dialektoak hain dira ezberdinak ze, fulfuldea darabilte elkarrengandik urrun bizi diren dogonek. Bandiagaran ere fulfuldea da nagusi, dogonak askoz gehiago izan arren. Hau da, Afrikako inguru honetako etniek etxeko hizkuntza dakite, banbara ere bai Estatuko hizkuntza baita, eta fulfuldea, herritik irteterakoan beti erabili izan den hizkuntza denez. Eskolara joan direnek frantsesa ere bai, eta turismoak indarra hartu ahala ingelesa ere sartzen ari da. Herririk herri gidari izan dugun mutilak dozena erdi-hizkuntza dakizki, eta analfabetoa da. Gaur, dogonen dantza eta ospakizunetako irudi ederrez hornitutako eskolako kaiera erakutsi digu eskolume batek. Testu guztiak frantses hutsez, horratik. «Eskolan frantsesez bakarrik egiten dugu». Eta istorioa ezagutzen nuela iruditu zait, etxetik bost mila kilometrora.\nPosted by Urtzi UV at 15:14 No comments: Links to this post\nBandiagara hiriburua utzita fallara hurbildu ginen...


EuskalGNU - Nolan: terminaleko 'biip' soinua kendu\nNolan: terminaleko 'biip' soinua kendu\nDuela hilabete dexente, Bartzelonan Chessy-rekin nengoela OpenOffice.org-eko hitzaldietan, DiarioLinux -eko akerrak argitu zidan kontsola bateko soinua nola kendu. Gero, denbora joan ahala, ahaztu zitzaidan nola egiten zen (parrandak alde batera utzi beharko ote ditut?).\nGaur gauean, Zarautz-ko Morgan tabernan OpenOffice.org-en euskaraketa eguneratzen ari naizela bertako nagusiak zarata/soinu hori zer den galdetu dit, eta terminal bati buruzko gauza sakonak azaltzea baino nahiago izan dut soinua kentzea. Interneten begiratu dut eta hona hemen emaitza:\nTerminalean exekutatu honako komandoa:\nEta kitto! Honela ez dut tabernako musika etengo ordenagailuaren soinuekin :)\nGNOME mahaigaina erabiltzen bada, Sistema -> Hobespenak -> Soinua menura joanez, soinuen elkarrizketa-koadroa bistaratuko da. Bertan Sistemaren kanpaia izeneko fitxara joan eta desgaitu 'Gaitu sistemaren kanpaia' kontrol-koadroa. Honela, GNOME erabiltzean ez da soinu hori gehiago entzungo.\nBerriro entzungai jartzeko, arestiko kontrol-koadroa gaitu.


Itsasadarra Agustin Ibarrolaren begiradatik - bizkaie.biz\nBizkaie! 2021-05-12 09:35 Kulturea\nArtista bizkaitarraren marrazki eta pinturen erakusketea zabaldu dabe Bilboko Itsasmuseumen.\nErakusketearen aurkezpena (argazkia: Itsasmuseum) | Ikusi handiago | Argazki originala\nItsasadarraren inguruko fabrikak, moilak, ontziolak eta tximiniak dira Agustin Ibarrolaren obrearen kokaleku nagusietako bat. Itsasadarra bera ez dau gaitzat erabili, baina inguruko paisajeak sarri agertu dira bere marrazki eta pinturetan. Horregaitik, Itsasmuseumek Ibarrolaren hainbat artelan batu ditu 2022ko urtarrilera arte egongo dan erakusketan. Ibarrola Itsasadarrean; ura, burdina, sua eta airea izenburua ipini deutse.\nGehienbat 1970eko hamarkadako obrak ikusi leitekez, itsasadarraren eta paisaje industrialaren estetikeak Ibarrolaren lanak baldintzatu zituanekoak. Hogei marrazki eta formatu handiko hamazazpi orio-pintura dira, itsasoa eta industria gai nagusi dala: ontziolak, arraunak, dikeak, itsasontziak, galdategiak, tximiniak, langileak... Suari eta brdinari egindako omenaldia, baina baita urari eta aireari be.\nErakusketako katalogoak Agustin Ibarrolaren beraren azalpena dakar: Beharbada langileen semea izateagaitik eta neu be langile izateagaitik, beti interesau izan jat gizakiak bere lanagaz sortu dauen guztia. Gaztetatik agertu izan da nire pinturetan fabriken, tresnen, artisau-formen mundua, euren ehundura, materialtasun, eta koloreakaz.\nDana dala, iraganeko memoria historikoa berreskuratzeko ariketea baino gehiago da erakusketea. Egokitu jakon sasoiagaz konprometidutako sortzaile baten zuztar humanistak eta sozialak aldarrikatzea be bada asmoa, Itsasmuseumeko ordezkariek azaldu dabenez.\nIrrintzi Ibarrola da erakusketearen komisarioa, eta katalogoa be berak idatzi dau. Babesle nagusia Laboral Kutxa da eta Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura diputadu Lorea Bilbao be aurkezpenean izan da.


Musikoterapia tailerra antolatu du Musika Eskolak - Bergara - Goiena.eus\nMusikoterapia tailerra antolatu du Musika Eskolak\nOihana Elortza 2008-09-24 12:48\nIrudi gidatua eta musika metodoaren ezagutza irakatsiko du Aintzane Arana musikoterapeutak Musika Eskolan.\nBergarako musika eskolak musikoterapia tailerra antolatu du urritik abendua bitarterako. Ikastaro horren helburua da Hellen Bonnyk hirurogeiko hamarkadan sortu zuen Irudi Gidatua eta Musika metodoaren esperientzia ezagutzea.\nMusikoterapiaren ikastaro horren teknika musika klasikoak pertsonari gogora ekartzen dizkion irudietan oinarritzen da, barne sentimenduak sortuz eta pertsonaren osasuna sendotzeko beharrezkoa den sormen prozesua piztuz.\nHorrela, hauexek dira ikastaro horren edukiak: musikoterapiaren teknika pasiboak; irudi gidatua eta musika metodoaren historia, azalpena eta osagaiak; saio praktikoak eta metodoaren erabilerak.\nMusikaren ahalmen osasungarria baloratzea eta hurbiltze eta erlazio aukera berriak eskaintzea dira, hain zuzen ere, ikastaro horrek lortu gura duen helburuetako bat.\nMusikoterapiaren ikastaro hori datorren hilabetean da. Urriaren 14tik abenduaren 2ra bitartean eskainiko dute, martitzenetan 19:30etik 21:00era, Bergarako Musika Eskolan. Irakaslea Aintzane Arana Oregi da, pianoan diplomatua eta irudi gidatua eta musikan espezializaturiko musikoterapeuta.\nIkastaroan izena emateko epea urriaren 7a arte egongo da zabalik eta plazak mugatuak dira. Ikastaroaren prezioa 50 euro da.


Realeko atletek irabazi zuten Euskadiko Txapelketa, taldeka - Arrasate - Goiena.eus\nRealeko atletek irabazi zuten Euskadiko Txapelketa, taldeka\nXabi Urzelai 2016-01-22 10:25\nJoan den zapatuan egin zituzten Anoetako pista estalian Euskadiko taldekako atletismo txapelketak, eta gizonezkoetan Reala izan zen onena. Hala, garaipen horretan atleta arrasatearrek zeresan handia izan zuten. Emakumezkoetan ere, pertika saltoan gurekoan izan ziren erreferente.\nAnoetan egindako Euskadiko Txapelketan Reala izan zen irabazlea. Eta garaipen horretarako balio handiko puntuak eskuratu zituzten ordezkari arrasatearrek. Pertika saltoan Istar dapenak (Real Sociedad) irabazi zuen (4,85eko markarekin) eta Jonathan Perez (Real Sociedad) hirugarrena izan zen (4,75). Salto hirukoitzean, berriz, urrea Arrasatera ekarri zuen talde bereko Iñigo Uribarrenek (15,13).\nEmakumezkoetan ere ondo\nEta emakumezkoen kategorian ere Arrasateko pertika-jauzilariak izan ziren protagonista. Bidasoa taldeko Malen Ruiz de Azua arrasatearra izan zen onena (4,05) eta Atletico San Sebastian taldeko Maialen Axpe bigarren sailkatu zen (4,00). Taldeka, berriz, zortzi talderen artean Atletico San Sebastian taldeak irabazi zuen eta Bidasoa bigarren sailkatu zen.