Global Healthcare Report Q2 2019 by CB Insights 211946 views\nBe A Great Product Leader (Amplify,... by Adam Nash 59508 views\nTrillion Dollar Coach Book (Bill Ca... by Eric Schmidt 115926 views\nAPIdays Paris 2019 - Innovation @ s... by APIdays 71104 views\nA few thoughts on work life-balance by Wim Vanderbauwhede 45044 views\n1. Bizkaia Gobernu Irekiaren azterlanak FUNTSEZKO ALDERDIAK 2019\n2. Zer dira ELGEren gobernu irekiaren azterlanak?* ELGEren Gobernu Irekiaren Azterlanek gobernu garden, parte-hartzaile eta arduratsuagoak eraikitzen laguntzen diete herrialdeei, herritarren konfiantza berreskura dezaten eta hazkunde barneratzailea susta dezaten. Gobernu irekiaren politika publikoen eta ekimenen azterketa sakona ahalbidetzen dute, eta, gomendioen bitartez, politika publikoak formulatzeko zikloetan beren printzipio eta jardunbideak are gehiago integratzen laguntzen dute. Gaur arte, nazio eta eskualdeetako Gobernu Irekien 20 azterlan baino gehiago argitaratu ditu ELGEk, eta Gobernantza Publikoari buruzko azterlan horien erdiek baino gehiagok gobernu irekiari buruzko atal bat barne hartzen dute. ELGEK GOBERNU IREKIARI BURUZ EGINDAKO GOMENDIOAK ELGEko Batzordearen Gobernu Irekiari buruzko gomendioak 2017. urtean onartu ziren, eta arlo horretako lehendabiziko tresna juridikoa da nazioartean. Bertan, honela definitzen da gobernu irekia: «alde interesdunen gardentasunean, zuzentasunean, kontu-ematean eta parte-hartzean oinarritutako printzipioak sustatzen dituen gobernantza-kultura bat da, demokrazia eta hazkunde barneratzailearen alde egiten duena». Gainera, Gomendioetan, gobernu irekiaren estrategia eta ekimenen oinarrizko printzipioen ikuspegi orokorra eskaintzen da, eta atxikitako herrialdeei haien inplementazioa hobetzen laguntzeko 10 gidalerro ezartzen dira. ELGEREN GOBERNU IREKIARI BURUZKO GOMENDIOEN LABURPENA 1. Alde interesdunekin lankidetzan, gobernu irekiaren estrategia eta ekimenak garatu eta ezartzeko neurriak aplikatzea, gobernuaren adar eta maila guztietan politikarien, botere-legegilea osatzen duten kideen, zuzendari nagusien eta funtzionario publikoen konpromisoa sustatze aldera; betiere, inplementazio arrakastatsua bermatzeko eta aldaketarekiko erresistentziak eragiten dituen oztopoak saihestu edo gainditzeko; 2. Gobernu irekiaren ezinbesteko esparru juridikoa sortu eta ezarriko dela bermatzea, haren betekizuna ziurtatzeko beharrezko ikuskapen- mekanismoak ezarrita; 3. Gobernu irekiaren estrategia eta ekimenak operatibo bihurtzen direla eta arrakastaz ezartzen direla bermatzea; 4. Mekanismo instituzional egokien bitartez, gobernu irekiaren estrategia eta ekimenak gobernuaren maila guztietan koordinatzea —era horizontal zein bertikalean—, helburu sozioekonomiko adierazgarri guztiekin lerrokatuta egongo direla eta horiek lortzen lagunduko dutela bermatze aldera; 5. Behatu, ebaluatu eta ikasteko mekanismoak garatu eta ezartzea gobernu irekiaren estrategia eta ekimenetan; 6. Gobernu irekiaren estrategia eta ekimenen gaineko informazioa modu aktiboan ematea, bai eta horien emaitza eta inpaktuen gaineko informazioa ere; 7. Sektore publikoko informazio eta datuak argi, doan eta modu proaktiboan ematea. Datu horiek osoak, egokiak, fidagarriak eta adierazgarriak izan behar * Dokumentu hau ez da itzulpen ofiziala. Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundea (ELGA) ez da itzulpen honen erantzule egiten.\n3. 1 Bizkaia dute, eta formatu ireki eta irakurgarrian eskaini behar dira, makinaz. Gainera, kanal anitzeko ikuspegiaren bidez zabaldu behar dira; datuok aurkitzeko, ulertzeko, erabiltzeko eta berrerabiltzeko aukera erraztuz, eta alde interesdunekiko kontsultari lehentasuna emanez; 8. Alde interesdunei informatuak eta kontsultatuak izateko aukera berdin eta bidezkoa ematea, eta politika publikoen zikloaren fase guztietan zein zerbitzu publikoaren diseinu eta prestazioan aktiboki parte hartzeko aukera ematea. Nahikoa denboraz eta gutxieneko kostuaz egin beharko litzateke hori guztia; kontsultaren akidura minimizatze aldera, bikoiztea saihestuta. Gainera, esfortzu espezifikoak egin beharko dira ordezkaritza txikiena duten talderik adierazgarri, zaurgarri eta baztertuenengana iristeko, betiere, bidegabeko eragina eta politika publikoen atzematea saihestuta; 9. Alde interesdunak modu aktibo eta eraginkorrean barne hartzeko era berritzaileak sustatzea, helburua izanik gobernu irekiaren tresnak eskainitako ideiak abian jartzea, soluzioak elkarrekin sortzea eta eskainitako aukerak aprobetxatzea. Horretarako, gobernu-datu irekiak erabiliko dira, gobernu irekiaren estrategia eta ekimenen helburuak lortze aldera; 10. Gobernu irekiaren kontzeptutik estatu irekira igarotzeko aukera aztertzea, egungo esparru juridiko eta instituzionalen arabera, prozesuan nahasitako alde guztien rol, eskumen eta independentzia orokorrak aitortuta. ZEIN DA FUNTSEZKO ALDERDIAK HORREN HELBURUA? “Funtsezko alderdiak” dokumentu honetan, Bizkaiko Gobernu Irekiaren Azterlanaren daturik garrantzitsuenak aurkezten dira, bai eta identifikatutako aurkikuntza eta gomendio nagusiak ere. ELGEren Batzordeak Gobernu Irekiari buruz eskainitako Gomendioetan (2017) jasota dauden 10 xedapenetan oinarrituta dago Azterlana. AZTERLANAREN KAPITULUAK 1. Gobernu irekiaren erreformak abiatzeko oinarriak ezartzea 2. Gobernu irekiaren esparru politiko, juridiko eta araugilea sendotzea 3. Bizkaiko gobernu irekiaren agenda era jasangarrian ezar dadin bermatzea 4. Gobernu irekiaren behaketa- eta ebaluazio-esparrua sortzea 5. Bizkaian alde interesdunek zeharka parte har dezaten sustatzea Azterlan osoa honako lotura honetan ikus daiteke: https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. Bizkaian Gobernu Irekiari buruzko Azterlana aurkeztea, honako hauen laguntzaz: Mari Kivinemi ELGEko ondoko idazkari nagusi ohia, Unai Rementeria Bizkaiko Ahaldun Nagusia, María Pía Junquera Temprano Gobernantza Publikoko zuzendari nagusia (Funtzio Publikoaren Estatu Idazkaritza - Espainiako Lurralde- politikako eta Funtzio Publikoko Ministerioa), eta Ibone Bengoetxea Bizkaiko Herri-administraziorako eta Erakunde-harremanetarako foru diputatua. 2018ko otsailaren 8a. FUNTSEZKOALDERDIAK\n4. 2 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK GOBERNU IREKIAREN ERREFORMAK GOBERNANTZA PUBLIKOA HOBETZEKO ELEMENTU GISA Gobernu irekiak gobernantza publikoa hobetzeko katalizatzaile gisa jokatzen du, eta hori funtsezko gakoa da hazkunde ekonomikoa, gizarte-ongizatea eta gobernuarekiko konfiantza areagotzeko. Gobernu irekiaren printzipioak ezarrita –batik bat alde interesdunen gardentasuna, zuzentasuna, kontu- ematea eta parte-hartzea–, hobetu egin daiteke zerbitzu publikoen kalitatea eta horiek eskuratzeko aukera, bai eta politika publiko eraginkorragoak eskaintzeko aukera ere. Printzipio horien bitartez, gobernuek bermatu egiten dute alde interesdun guztien beharrizan, lehentasun eta kezkak politika publikoetan islatuta egongo direla, eta, aldi berean, politika horien behaketa eta ebaluazioan parte hartzeko aukera ematen diete aldeei. Gobernuek aitortu egin dituzte gobernu irekiaren onura potentzialak, eta arlo horretan erreformak abiatu dituzte estrategia eta ekimenak ezartzeko. Horien artean da Bizkaia. Hauek dira aipatutako onura potentzialetako batzuk: • Gobernuarekiko konfiantza-maila areagotzea; • Emaitza hobeak kostu txikiagoan bermatzea; • Administrazio publikoaren betetze-maila hobetzea; • Politika publikoen lanketan aukera-berdintasuna bermatzea; • Berrikuntza eta jarduera ekonomiko berriak sustatzea; • Eraginkortasuna areagotzea, beste era batera parte hartzeko oztopoak izango lituzketen herritarren ezagutza eta baliabideak aprobetxatuta. Gobernu irekiaren erreformak abiatzeko oinarriak ezartzea Edozein gobernuren testuinguruak, edozein mailatan, rol garrantzitsua dauka politika publikoak diseinatu, ezarri, behatu eta ebaluatzeko orduan; bai eta zerbitzuak emateko orduan ere. Ondorioz, funtsezkoa da gobernu irekiaren erreformak bultzatzen dituzten elementuak ulertzea; bai eta horiek garatzea eta helburuak lortzea ahalbidetuko duen ingurunea ezagutzea ere. Bizkaiak zenbait urte daramatza gobernu irekiaren printzipioei lotutako ekimenak ezartzen. Ildo horretan, arlo horri lotutako agenda martxan jarri berri du, administrazioaren eraginkortasun eta efizientzia hobetzeko, eta, aldi berean, administrazioa bera herritarrengana hurbiltzeko. 1.\n5. GOBERNU IREKIAREN ERREFORMAK ABIATZEKO OINARRIAK EZARTZEA Zerga-sistema da eskualdeko ezaugarri adierazgarrienetako bat. Sistema horren arabera, euskal probintziak arduratzen dira Kontzertu Ekonomikoaren arabera zergak zehaztu, bildu eta banatzeaz. Praktikan, lurralde bakoitzeko ogasun-departamentuak biltzen ditu zerga zuzen zein zeharkakoak, eta diru-sarrerak banatzen ditu era bertikal zein horizontalean: bertikalki Euskal Autonomia Erkidegoari, Espainiako Estatuari eta udalerriei, eta horizontalki lurralde historikoen artean. BIZKAIKO ONDARE SOZIOEKONOMIKO ETA KULTURALA Barne produktu gordinari (BPG) dagokionez, hiru lurraldeen artean lehendabiziko ekonomia da Bizkaia; horrek, asmo handiko politika publiko, estrategia eta ekimenak abian jartzeko nahikoa gaitasun eta malgutasun ematen dizkio probintziari. Bizkaiak, eta Euskadik oro har, parte-hartze sozial eta lankidetza publiko-pribatu handiko kultura du. Parte- hartzean oinarritutako kultura historikoari esker, gizarte zibilak lotura sendoak ezarri ditu komunitatean, lurraldeko sektore sozial eta ekonomikoetan parte-hartze prozesuak bultzatzea erraztu duelarik. Bizkaiko gizarte-sektorea gobernuz kanpoko erakundeen eta irabazi asmorik gabeko bestelako erakundeen (Hirugarren Sektorea delakoa) eta Gizarte Zerbitzuen Sailaren arteko lankidetza historikoan oinarrituta dago, modu bateratu horretan sortzen eta ezartzen baitira politika eta zerbitzu publikoak. Alderdi ekonomikoari dagokionez, lankidetza publiko-pribatua oso agerikoa izan da beti lurraldean dauden hainbat kooperatibatan. BIZKAIKO MAILA ANITZEKO GOBERNANTZA-EGITURA BEREZIA Euskal Autonomia Erkidegoko hiru probintzietako bat da Bizkaia, Araba eta Gipuzkoarekin batera. Bizkaiak 112 udalerri dauzka, 2.200 kilometro koadroko azalera du, eta milioi bat eta ehun mila biztanle inguru ditu, Euskadiko probintzia populatuena delarik (guztira 2,1 milioi). Hiriburua eta erdigune ekonomikoa Bilbo da, eta 345.000 biztanle ditu. Euskadik 1979an lortu zuen Autonomia Estatutua, Gernikako Estatutua izenaz ere ezagutzen dena. Haren bitartez, hiru lurralde historiko (Bizkaia, Araba eta Gipuzkoa) dituen autonomia erkidegoa osatu zen, bai eta Euskadiren eta espainiar estatuaren arteko eskumen-banaketa ezarri ere. Bizkaiak maila anitzeko gobernantza berezia dauka, batez ere, Euskal Autonomia Erkidegoaren barnean administrazio ezberdinen arteko eskumen-banaketak daudelako (EAE, probintziak eta udalerriak); administrazio horiek ez dute banaketa hierarkiko bat jarraitzen. Eskualde guztiak autonomia-maila handia dauka Espainiako Gobernuarekiko harremanari dagokionez. Hauek dira lurralde historiko horien (Bizkaia barne) eskumen nagusiak: zerga-bilketa eta zerga-politikak, hirigintza, errepideak eta obra publikoak, ingurumena, kultura-ondarea eta babes soziala, bai eta udalerrien babes finantzario eta ekonomikoa ere. Parerik gabeko eskubide horiek euskal foruen ondoriozkoak dira, euskal lurraldeek historikoki izan dituzten jurisdikzio berezien ondoriozkoak, alegia. 3 Toki-zuzenbide publiko eta pribatuari loturiko sistema zen forua, Erdi Aroan Espainiako zenbait udalerritan ezarritakoa. Udalerri jakin batzuen arau eta eskubideak zehazten ziren foruen bitartez, zerga- eta moneta- arloko autonomia barne, eta, trukean, erregeak lurralde bakoitzaren gainean zuen autoritatea aitortzen zen. Espainiako monarkiaren hedapen- eta finkatze-prozesuak iraun bitartean (XV. mendetik XVIII. mendera), foru guztiak murriztu edo deuseztatu ziren, hiru euskal lurraldeetan eta Nafarroan izan ezik. Euskal foruek aldaketa ugari jasan zituzten XIX. mendeko zentralizazio- prozesuan zehar, 1877. urtean gobernu zentralak indargabetu zituen arte. Hala eta guztiz ere, euskal lurraldeen zerga-arloko autonomiari eutsi egin zitzaion, Kontzertu Ekonomiko baten bidez. Espainiako Gerra Zibilean (1936-1939) indargabetu egin zen Kontzertua. Francisco Francoren diktadura –frankismoa– 1975ean bukatzearekin batera, 1978ko Espainiako konstituzioak autogobernurako eskubidea berraitortu zien hiru lurralde historikoei, eta Autonomia Estatutua eta Kontzertu Ekonomiko berria ezartzeko bidea abiatu zen, 1981. urtean gauzatu zena. EUSKAL FORUEN HISTORIA ETA HERENTZIA Iturria: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. FUNTSEZKOALDERDIAK\n6. Testuinguru jakin bat gobernu irekiaren erreformak ezartzeko egokia izan dadin, esparru politiko, juridiko eta araugile solido eta zuzenak izan behar ditu. Bereziki, esparru politikoan estrategia holistikoa sortu behar da eta bertan barne hartu behar dira epe labur, ertain eta luzerako helburuak, baita horiek lortzeko ekimenak ere. Hala, erreformek aurrera egin dezaten, gobernu irekiaren definizioa testuinguru bakoitzari egoki behar zaio, eta esplizituki adierazi behar da estrategiak nola lagunduko duen goi-mailako politika publikoen helburuak lortzen. bermatu ahal izateko. Bizkaiak goi-mailako lidergoa eta konpromiso politikoa erakutsi ditu gobernu irekiaren erreformei dagokienez. “Gizarteak politika gardenagoa, parte-hartzaileagoa eta irekiagoa eskatzen digu. Neure gain hartzen ditut hiru erronka horiek. Ziurtasun osoz hartu ditut neure gain lehenengo egunetik. Ekimen garden eta parte-hartzaileagoak sustatzea izango da gure gobernu taldearen lehendabiziko neurrietako bat” (Unai Rementeria Ahaldun Nagusiaren inbestidura- hitzaldia, 2015). 2017ko urte hasieran, 2017-2019 urtealdirako Gobernu Irekiaren Ekintza-plana (GIEP) abiatu zuen Bizkaiak, ordura arte sakabanatuta zeuden ekimenak plan bakar batean berriz biltzeko lehendabiziko saiakera gisa. Plan horren bitartez, Bizkaiak sektore publikoaren kultura aldatzeko apustua egin du, horretarako 14 konpromiso zehatzen bidez zerbitzuen prestazioa hobetuz. BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN EKINTZA-PLANA: ESTRATEGIA HOLISTIKO BATERAKO BIDEA PRESTATZEN Gobernu irekiaren estrategia edukitzea ezinbestekoa da gobernuentzat; izan ere, norabidea eta lehentasun zein helburuak ezartzen laguntzen die, bai eta helburu orokorrekin eta gobernuen goi-mailako helburuekin koherentzia bermatzen ere. Kudeaketa eraginkorra burutzeko tresna ere bada estrategia, eta, era berean, aukera ematen du, baita, aldaketak behar dituzten egitura-oztopoak identifikatzeko, inspiratzeko eta ahalduntzeko, kontu-ematea bideratzeko, baliabideak modu eraginkorrean esleitzeko eta sinergia instituzionalak lortzeko. Gobernu irekiaren erreformak zeharkakoak izan daitezen, behar-beharrezkoak dira konpromiso politiko eta lidergo sendoak, koherentzia politiko handiagoa Gardena ArduratsuaLankidetza Ebaluatzailea Gobernu irekia Bizkaian Harremanak Parte-hartzailea Gobernu irekiaren esparru politiko, juridiko eta araugilea sendotzea 4 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK 2. BIZKAIRAKO GOBERNU IREKIA\n7. GOBERNU IREKIAREN ESPARRU POLITIKO, JURIDIKO ETA ARAUGILEA SENDOTZEA GIEPean agertzen den gobernu irekiaren definizioa ELGEren jardunbide egokiekin lerrokatuta dago; baina, dirudienez, udalerriek eta funtzionario publikoek ez zuten kontzeptua bere osotasunean ulertu, eta horrek agerian utzi du komunikazioa eta hedapena hobetzeko beharra. Bizkaiak ahalegin handiak egin ditu GIEP Foru Aldundiaren Bizkaia Goazen 2030 plan estrategikoaren zenbait ekintzarekin lerrokatzeko; hala eta guztiz ere, ez dago argi nola laguntzen duen GIEPak helburu globalak eta epe luzerako helburuak lortzen. Oro har, biurteko ekintza-planek (GIEP kasu) katalizatzaile gisa jokatzen dute gobernu irekiaren ekimenak ezartzeko orduan, eta beren profilak hobetzen eta goi-mailako erreformak bultzatzen lagun diezaiekete gobernuei. Edonola ere, ELGEk gobernu irekiaren estrategiari buruz eman duen definizioan oinarrituta1 , ekintza-plan horiek ez dira estrategia oso gisa sailkatzen, epe laburrerako helburuak ezartzen dituztelako eta plan integral baten berezko epe luzerako ikuspegirik jorratzen ez dutelako. Gobernu irekiaren estrategien potentzial guztia aprobetxatu ahal izateko, eta arrakastaz ezarriko dela bermatzeko, garrantzitsua da gako diren eragileen onarpena izatea, hala gobernuaren barnean nola gobernutik kanpo. Bizkaian, sektore publiko eta pribatuetako alde interesdunekin eta gizarte zibileko erakundeekin GIEP garatzeko, kontsulta irekiaren hiru fase gauzatu ziren. Hala eta guztiz ere, Bizkaiak lehenengo fasean egin zuen bezala, parte-hartzea 5 1. ELGEren Batzordeak Gobernu Irekiari buruz eskainitako Gomendioetan honela definitzen da gobernu irekiaren estrategia:“Gobernu zentralaren edota nazioz azpiko edozein mailaren (instituzio publiko edo sail bakarra barne) gobernu irekiari dagokion agenda definitzen duen dokumentua da, baldin eta, gobernu irekirako funtsezko ekimenez gain, epe labur, ertain zein luzerako helburu eta adierazleak barne hartzen baditu”. bideratzeko irizpide zorrotzak ezartzeak prozesuan parte har dezaketen eragileen espektroa murriztu dezake. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA- PROPOSAMENAK GIEPari esker ikasitako lezioetan oinarrituta, gobernu irekiaren agendaren arrakasta eta epe luzerako konpromisoa bermatuko dituen gobernu irekiaren estrategia integrala garatu lezake Bizkaiak, ekintza hauen bitartez: • Gobernu irekiaren printzipioekin lotuta dauden gainerako plan eta ekimen guztiak gobernu irekiaren estrategia batean barne hartzea, politika publikoen erreferentzia bilaka dadin. • Alde batetik, estrategiaren konpromiso eta helburuen arteko koherentzia bermatzea, eta, bestetik, estrategiaren eta Bizkaiko helburu estrategikoen zein goi-mailako helburuen arteko koherentzia bermatzea. • Bizkaiak gobernu irekiari buruz egindako definizioa hobeto jakinaraztea eta hedatzea, alde interesdun guztiek kontzeptua berdin ulertzen dutela ziurtatzeko. • Prozesu barneratzailea bermatzea, gobernu irekiaren estrategia sortzerakoan alde interesdunen espektro zabal batek onartzen duela ziurtatze aldera. FUNTSEZKOALDERDIAK\n8. GARDENTASUNARI BURUZKO FORU ARAUA BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN ESPARRU JURIDIKO ETA ARAUGILEAN JASOTA DAGO Bizkaiak gardentasunari buruzko foru arau propioa ezarri zuen 2016ko otsailean, gardentasuna bi dimentsiotan bermatzeko asmoz: publizitate aktiboari dagokionez, eta informazio publikoa eskuratzeko eskubideari dagokienez. Oro har, ELGEren estandarrekin bat egiten du Foru Arauak. Eragin-esparruaren barnean biltzen dira botere betearazlea eta legegilea; bai eta funts publikoak kudeatzen dituzten erakunde pribatuak ere. Publizitate aktiboan ematen den informazioak ELGEko kideen jardunbideak betetzen ditu. Herritarrek informazioa eskatzeko aukera daukate, bai bide elektronikoa erabiliz, bai aurrez aurre, bai mezu elektroniko bidez. Administrazio publikoak 15 eguneko epea dauka aurkeztutako eskariari erantzuteko (batez beste 20 egunekoa da jardunbide egokia). Edonola ere, herritarrek beren burua identifikatu behar dute informazioa eskatzeko. Probintzian abiatu diren zenbait ekimenek Foru Araua egoki ezartzen lagundu dute. Gardentasunari buruzko BIZKAIAK ESTATU IREKIAREN IKUSPEGIA LORTU NAHI DU GIEPean xedatzen denez, “erakunde ireki batean lan egiteko lurralde ireki baten ikuspegitik lan egin behar da ezinbestean”. Horrek esan nahi du, Bizkaiaren asmoa dela gobernu irekiaren agenda erakunde bakarretik harago zabaltzea eta lurralde osora hedatzea, udalerrietan ahalegin berezia eginda. Horrekin lotuta dago ELGEk “Estatu Irekia” deritzona: “botere betearazleak, legegileak eta judizialak, instituzio publiko independenteek eta gobernu-maila guztiek – dagozkion esparru juridiko eta instituzionalen arabera nork bere rol, eskumen eta independentzia aitortuta– lankidetzan jarduten dute, sinergiak aprobetxatzen dituzte eta jardunbide egokiak eta ikasitako lezioak partekatzen dituzte (euren artean nahiz beste alde interesdun batzuekin), helburua izanik alde interesdunen gardentasuna, zuzentasuna, kontu-ematea eta parte- hartzea sustatzea, betiere, demokraziaren eta hazkunde barneratzailearen alde eginda2 ”.Edonola ere, GIEPak konpromiso bakarrean barne hartzen ditu soilik udalerriak, eta ez du beste ezein botere-adarrik barne hartzen. 6 2. 2. Iturria: ELGE (2017), Batzordearen Gobernu Irekiari buruzko Gomendioak, http://www.oecd.org/gov/recomendacion-del-consejo-sobre-gobierno-abierto-141217.pdf. Gobernu irekiaren esparru politiko, juridiko eta araugilea sendotzea ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n9. • Udalerriekiko lankidetza are gehiago sendotzea, gardentasunetik eta informazioaren teknologietatik (IT) harago dauden alderdietan. Esate baterako, Bizkaiak alde interesdunen parte-hartzeari lotutako gaitasunen garapena eskain liezaieke tokiko gobernuei. • Udalerriekiko lankidetza are gehiago sendotzea, gardentasunetik eta informazioaren teknologietatik (IT) harago dauden alderdietan. Esate baterako, Bizkaiak alde interesdunen parte-hartzeari lotutako gaitasunen garapena eskain liezaieke tokiko gobernuei. Foru Planaren urteko jarraipen-txostenean aurrerapen garrantzitsuak adierazi ziren. Baina bada aldaketarekiko nolabaiteko barne-erresistentzia ere, arrakasta osoz ezar dadin saihesten duena. Euskadiko Toki Erakundeei buruzko Legeak (ETEL) Euskadiko udalerrien eskumen guztiak arautzen ditu (Bizkaikoak barne). Bereziki garrantzitsua da, gobernu irekiari buruzko atal batean gardentasunari eta herritarren parte-hartzeari buruzko xedapenak eskaintzen dituelako. Zenbait udalerrik, giza baliabide zein baliabide teknikoen eskasiak eraginda, zailtasunak izaten dituzte lege honek ezartzen dituen betebehar guztiak betetzeko. Ildo horretan, Bizkaiko Foru Aldundia aliatu garrantzitsua da; izan ere, gaitasunak tokian garatzearen alde egiten du, bereziki, Legeak gardentasun gaietan xedatzen dituen betebeharrak konplitzeko erabiltzen diren kanal digitalei dagokienez. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Gardentasunari buruzko Foru Araua arrakastaz ezarriko dela bermatzea, ekintza hauen bitartez: • Hedapen- eta sentsibilizazio-kanpainekin jarraitzea, alde interesdun guztien ezagutza-maila handitzeko, eta Legearen menpe dauden erakunde eta funtzionario publikoek beteko dutela bermatzea. • Informazio-eskariak era anonimoan egin daitezen baimentzea. • Orain arteko praktikari eustea; hau da, eskari bakoitzak erantzun egokia jasotzea, eskatutako informazioa emanda edo, eskabidea onarpen ezagatik edo salbuespenagatik ezeztatzen denean, dagokion justifikazioa eskainita. Lurralde irekiaren ikuspegia sendotzea, tartean diren eragile publiko guztien irekitasuna eta inklusioa sustatuz, ekintza hauen bitartez: • Probintzian gako diren beste eragile batzuk barne hartzea (arlo legegilea kasu), baldin eta Euskadiko Gobernu Irekirako Aliantzaren (GIA) Tokiko Gobernuei buruzko programatik onura lortu badezakete (udalerrietan eta bestelako eragileetan –Arartekoan kasu– txertatzeko, bakoitzaren autonomia-maila errespetatuta). 7 GOBERNU IREKIAREN ESPARRU POLITIKO, JURIDIKO ETA ARAUGILEA SENDOTZEA FUNTSEZKOALDERDIAK\n10. Bizkaiko gobernu irekiaren agenda era jasangarrian ezar dadin bermatzea 8 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK 3. Erakundeen akordio egokiak ahalbidetuta, estrategia eta ekimenak modu eraginkor eta efizientean ezarri ahal izango direla bermatuko da. Bide horretan, ordea, nazio edo tokiko gobernu bateko alde interesdun ezberdinak eta horien arteko elkarreragina kontuan hartu beharko dira, gobernu irekiaren agendan aginpide edota rol zehatzak beteko baitituzte. Gainera, funtsezkoa da gobernuek eta beste alde interesdun batzuek informazioaren eta komunikazioaren teknologien (IKT) erabilera garatu eta sustatzea, horiek ahalbidetzen baitituzte ekimen horietako asko. eta ezartzeaz edota gazteria gaietako zeharkako politikak koordinatzeaz ere. Gainera, gobernu irekiaren agendan jasotako eragile nagusia da Behatokia. Eta Gobernu Irekiaren Ekintza-plana sortu, koordinatu eta gainbegiratzeaz arduratzen da, bai eta bertan jasota dauden zenbait konpromiso ezartzeaz ere. Ahaldun Nagusiaren Kabinetearen mende dago. • Modernizazio, Gobernamendu On eta Gardentasunerako Kabineteak zuzentarau estrategikoak sortzen eta lehentasunezko arloak identifikatzen ditu. Halaber, sailen arteko ekimen eta proiektuak koordinatzeaz ere arduratzen da, helburua izanik gobernu digitalaren bitartez administrazio publikoa modernizatzea, herritarrentzako zerbitzu publikoak hobetzea eta baliabideen erabilera efizienteagoa bideratzea, betiere, gardentasun eta gobernamendu onaren esparruan. Kabinetea Administrazio Publikoaren eta Harreman Instituzionalen Sailaren mende dago (Bizkaiko Foru Aldundiaren bederatzi sailetako baten mende). GIEParen ezarpen sektorialaren aldeko apustua egin zuen Bizkaiak, sail bakoitzak bere egin zezan dagokion konpromisoa. Akordio instituzional horien asmoa erantzukizun-sentimendua sustatzea izan arren, planaren ezarpen sektoriala egiten eta gobernu irekiaren agenda zatikatzen ere laguntzen dute. Tokiko gobernu askorekin gertatzen denez, Bizkaian, duen tamainari esker, posible da nolabaiteko etxekotasun eta informaltasunez lan egitea; horrek, ekintza eta jarduera jakin batzuk errazten ditu, eta malgutasun handiagoa ematen die politika publikoen egileei beharrizanak identifikatzeko, politika publikoak egokitzeko eta herritarrak politiken ezarpen eta ebaluazioan inplikatzeko orduan. Hala eta guztiz ere, instituzionalizazio-falta horrek zaildu egin ditzake estrategiaren epe luzerako ondorioak, eta oztopatu egin lezake administrazio publikoaren barnean benetako kultura-aldaketa iraunkorra gauzatzea. BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AGENDA ERA ERAGINKOR ETA JASANGARRIAN EZARTZEKO AKORDIO INSTITUZIONALAK SORTZERA BIDEAN Bizkaiak argi utzi du goi-mailako konpromiso politikoa duela alde interesdunen gardentasunean, zuzentasunean, kontu-ematean eta parte-hartzean oinarritutako printzipioekiko, eta, bide horretan, gobernu irekiarekin lotutako bi egitura instituzional berri sortu ditu: Modernizazio, Gobernamendu On eta Gardentasunerako Kabinetea, eta Bizkaiko Behatokia. • Bizkaiko Behatokia politika publikoen jarraipena eta ebaluazioa egiteaz arduratzen da, bai eta herritarren parte-hartzean oinarritutako ekimenak koordinatu\n11. BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AGENDA ERA JASANGARRIAN EZAR DADIN BERMATZEA —ez soilik arduradunek— osatuta. Batzordean gako diren beste eragile batzuk ere barnebil litezke lurralde irekia lortzeko, hala nola, arlo judizial eta legegileko ordezkariak, Arartekoa, udalerriak eta EUDEL (Euskal Udalerrien Elkartea). • Sail bakoitzean gobernu irekiaren eragileak izendatzea eta batzordeko kideak erregulartasunez elkartzea, aurrean dituzten erronken eta horiek gainditzeko ezarritako soluzioen inguruan eztabaidatzeko, jardunbide egokiak partekatzeko eta izan litezkeen sinergiak aztertzeko. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Erakundeen akordio sendoak sortu eta finkatzea, GIEPetik harago, gobernu irekiaren agenda era eraginkor eta iraunkorrean ezarri ahal izateko, ekintza hauen bitartez: • Ekimenen erantzukizun sektorialari eustearekin batera, gobernu irekiaren estrategia eta agenda garatzeaz, koordinatzeaz eta ezarpena behatzeaz arduratuko den bulegoa izendatzea. Bulegoaren egitekoak argia eta ondo definitua izan behar du, eta maila gorenean kokatu behar da: Gobernu Zentroa. • Gobernu irekiko batzorde bat sortzea, konpromiso bakoitzean nahasita dauden eragile instituzional guztiek 9 Italiak Gobernu Irekiaren Foroa ezarri du, eta bertan erregulartasunez biltzen dira 20 administrazio publiko eta gizarte zibileko 54 erakunde. Ministro Kontseiluaren Lehendakaritzako Administrazio Publikoaren Sailak koordinatzen duen foro hori irekia da, eta bertan parte har dezakete Italiako gobernu irekian politika publikoen garapenean parte hartu nahi duten erakunde edo erakunde publiko guztiek (zentralek nahiz tokikoek), baita Gobernu Irekirako Aliantzari (GIA) atxikitzeko asmoa dutenek ere. Foroaren helburua da Gizarte Zibileko Erakundeek eta administrazio publikoek lankidetza iraunkorrerako konpromisoa hartzea eta herrialdeko GIAren ekintza-planean jasotako konpromisoen ezarpenaren garapen eta koordinazioa elkarrekin diseinatzea. Horrela, gobernu irekiaren konpromisoez arduratzen diren funtzionarioei aukera ematen zaie gizarte zibileko erakundeei galdera espezifikoak egiteko eta horien iruzkinak jasotzeko. Era berean, gizarte zibileko erakundeek konpromisoen ezarpen egokia behatu dezakete eta gobernu irekiaren ekimen berriak garatzeko ekarpen eta ideiak eman ditzakete. Espainiak 2018. urtean sortu zuen Gobernu Irekiaren Foroa, administrazio publikoen eta gizarte zibilaren arteko lankidetza instituzionalizatzeko asmoz, eta gardentasunari, lankidetzari, parte-hartzeari eta kontu-emateari buruzko elkarrizketa iraunkorra sendotze aldera. Foroaren osoko bilkura urtean behin edo bitan elkartzen da. Osoko bilkuran biltzen dira Estatuko Administrazio Orokorraren, Autonomia Erkidegoetako Administrazioen, hirien eta Gizarte Zibileko Erakundeen zein GKEen 70 ordezkari baino gehiago. Gainera, foroak batzorde iraunkorra dauka, honako funtzioez arduratzen dena: osoko bilkuran proposamenak aurkezteaz, osoko bilkurak egindako aginduei lotutako lanak koordinatzeaz eta foroaren organo betearazle gisa jarduteaz. Azkenik, foroak gai espezifikoak eztabaidatzeko hiru lantalde dauzka: 1) lankidetza eta parte-hartzea; 2) gardentasuna eta kontu-ematea; eta 3) prestakuntza eta sentsibilizazioa. Osoko bilkuran eta lantaldeetan onartuta daude kanpoko parte-hartzea eta alde interesdunen arteko trukeak. GOBERNU IREKIAREN FOROAK: ITALIA ETA ESPAINIAREN KASUAK Iturria: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c- en. FUNTSEZKOALDERDIAK\n12. 10 3. publikoek eta alde interesdunek gobernu irekiaren estrategia eta ekimenetan konpromiso eraginkorra hartzeko beharrezko duten kontzientziazio, ezagutza eta gaitasunen multzoa4 ) are gehiago susta liteke funtzionarioei eta goi- kargu publikoei gobernu irekiaren printzipioei buruzko prestakuntza zehatza eskainita, kategoria bi horiek legedia ezberdinen mende baitaude. Bizkaiko gobernu irekiaren agendaren helburuetako bat sektore publikoan kultura-aldaketa sustatzean datza. Hala eta guztiz ere, GIEPak ez du langile publikoentzat gobernu irekiari buruzko prestakuntza edo gaikuntzarekin lotutako konpromiso edo helbururik hartzen bere gain. Gardentasunaren inguruko gaikuntza funtsezkoa eta jardunbide egokia izan arren, gobernu irekiaren esparru orokorrean ez txertatzeak agenda honen ikuspegi zatikatua sendotzen du. Administrazio publikoaren barnean agendaren ezarpena babestu ahal izateko, ezinbestekoa da gobernu irekiaren estrategiari eta bere ekimenei buruzko komunikazio eraginkorra bermatzea. Bizkaiak ez du funtzionarioentzat gobernu irekiari buruzko barne-komunikaziorako kanpaina integralik. Gaur egun, informazioa sektoreka zatikatuta dago, eta batez ere gardentasun-gaietan dago ardaztuta. BIZKAIKO FUNTZIONARIO PUBLIKOEN ARTEAN GOBERNU IREKIARI BURUZKO EZAGUTZA HANDITZEA Gobernu irekiaren estrategia arrakastaz ezarriko dela bermatzeko, funtsezkoa da giza baliabide eta finantza- baliabide nahikoa edukitzea. Edonola ere, baliabideen eskasia da gobernu irekiaren estrategien eta ekimenen koordinazio horizontalaz arduratzen diren instituzioek aipatzen dituzten erronka nagusietako bat3 . 2018ko GIEParen bitarteko autoebaluazio-txostenean, gobernu irekia ezartzeaz arduratzen diren pertsonen gaikuntza sendotzeko beharra identifikatu zen barne- hobekuntzarako lehentasunezko arlo gisa. Ildo horretan, Bizkaiak ahalegin handia egin du gobernu irekiaren printzipioak funtzionarioen eta goi-kargu publikoen gaitasun-esparruetan, jokabide-gidetan (edo kodeetan) eta lan-profiletan txertatzeko. Esate baterako, aukera baliagarriak izan daitezke funtzionario publikoen gaitasun-esparruan gardentasunari lotutako trebetasunak txertatzea, goi-karguentzako gardentasun eta kontu-emate printzipioetan oinarritutako kode etikoa sortzea, edota prestakuntza-programa profesionalean gardentasunari buruzko modulua proposatzea. Hala eta guztiz ere, gobernu irekiaren inguruko alfabetizazioa (funtzionario 3. Iturria: ELGE (2016), Open Government: The Global Context and the Way Forward (Gobernu irekia: Mundu mailako testuingurua eta Jarraitu beharreko bidea). ELGEren argitalpenak, Paris, http://dx.doi. org/10.1787/9789264268104-en. 4. Iturria: ELGE (2017), Batzordearen Gobernu Irekiari buruzko Gomendioak, http://www.oecd.org/gov/recomendacion-del-consejo-sobre-gobierno-abierto-141217.pdf. Komunikazio eraginkorra garrantzitsua da gobernuen eta herritarren arteko harremanak sendotzeko. Finlandiak aitortu egin zuen zeharo garrantzitsua duela funtzionario publikoek elkarrizketa-gaitasun onak izatea, eta trebetasun horiek hobetzeko konpromisoak are gehiago barne hartu zituen Gobernu Irekirako Aliantzaren lehenengo ekintza-planean (2013-14). Bertan, honako sei helburu hauek formulatu ziren: 1. Gobernu-proposamenen izenburu eta curriculumetan hizkera estandarra erabiliko da. 2.\tEstatuko aurrekontuaren erabakiak ikustarazteko tresna bat sortuko da, gastuei ikuspegi berezia eskainita. 3.\tFuntzionario publikoak hizkera argi eta erraza erabiltzean trebatzeko programak antolatuko dira, termino ezagunen erabilera barne hartuta. 4.\tAdministrazio publikoak sortutako testuen ulergarritasuna aztertuko da herritarrekin eta zerbitzuen erabiltzaileekin batera. 5.\tAdministrazio publikoan eta zerbitzuen prestazioan erabiltzen diren termino eta kontzeptuak normalizatu eta argituko dira. 6.\tBezeroentzako gutunen eta erabakien ulergarritasuna indartuko da, bereziki testu estandarrak direnean. GIAren bigarren ekintza-planean berriro hartu ziren konpromiso horiek, zeinaren barnean baitago, besteak beste,“administrazio argia”izateko konpromisoa. Hauek dira burokrazia ulergarriagoa egiten lagunduko duten helburu nagusiak: •Egitura eta prozesu argiak garatzeko erreformak abiatuko dira, bai eta bezeroari orientatutako ikuspegi bat ere. •Gai bakoitzari lotuta herritarrek zein agintaritzarengana jo behar duten jakiteko egitura eta prozesuak deskribatuko dira. •Hizkera ofizialak zuzena, argia eta ulerterraza izan behar du. •Arazoei buruzko informazioak eskuragarri egon behar du, erraz aurkitzeko moduan. •Administrazioak iruzkinak jasotzen ditu eta kontuan hartzen ditu lan- ildoak garatzeko orduan. FINLANDIAN FUNTZIONARIO PUBLIKOEN ELKARRIZKETA-GAITASUNAK SUSTATZEN Fuente: OCDE (2019), Open Government in Biscay (Gobierno Abierto en Bizkaia), Estudios de la OCDE sobre Gobernanza Pública, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. Bizkaiko gobernu irekiaren agenda era jasangarrian ezar dadin bermatzea ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n13. ■ funtzionario publiko guztientzat gobernu irekiaren printzipio eta definizioari buruzko prestakuntza- modulua garatzea; ■ gobernu irekiaren zenbait alderdiren gaineko prestakuntza zuzenean jorratuko duen konpromisoa barne hartzea. • Gobernu irekiaren erreformen gaineko sentsibilizazio eta ulergarritasun maila handitzeko barne-komunikazioak sendotzea, ekintza hauen bitartez: ■ funtzionario publikoentzako atariaren eta mintegien edukia zabaltzea, gobernu irekiaren agendari buruzko informazio osoa barne hartzeko; ■ gobernu irekiaren sail bakoitzeko eragileak sare batean elkartzea, komunikazioan inplikazio handiagoa izan dezaten eta jardunbide egokiak eta ikasitako lezioak parteka ditzaten. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Funtzionario publikoen artean gobernu irekiari buruzko alfabetizazio-maila handitzea, eta alde interesdunen eguneroko arduretan kontu-ematea, zuzentasuna, gardentasuna eta parte-hartzea sustatuko duten gaitasun eta trebetasunak barne hartzea. Helburu hori lortze aldera, Bizkaiak honako aukerak kontuan har litzake: • Gaitasunen zerrendan, jokabide-kodeetan eta lan- profiletan gobernu irekiarekin lotutako printzipio eta gaitasunak txertatzea, honako ekintzen bitartez: ■ funtzionario guztientzako jokabide-kodea edo gobernu irekiari buruzko gutuna garatzea; ■ kargu jakin batzuei dagokienez, alde interesdunen parte-hartzearekin lotutako gaitasun espezifikoak barne hartzea. • Gaikuntzak sentsibilizazio-maila areagotzen eta gaitasunak sendotzen lagunduko duela bermatzea, ekintza hauen bitartez: 11 BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AGENDA ERA JASANGARRIAN EZAR DADIN BERMATZEA FUNTSEZKOALDERDIAK\n14. 12 3. Bizkaian, Modernizaziorako Zuzendaritza Nagusiak dauka administrazioa modernizatzeko mandatu orokorra, eta, horretarako, barne-prozesuak sinplifikatu eta karga administratiboak murriztu behar ditu. Mandatu hori gauzatze aldera, Zuzendaritzak beharrezko tresna teknologikoak eta soluzio berritzaileak garatuko ditu Lantik enpresa publikoaren bitartez. 1981ean sortu zen Lantik, Foru Aldundiak definitutako IT politikak eta foru organoentzako tresna zein soluzioak planifikatu eta ezartzeko helburuarekin. Ondoren, politika horiek udalerriei transferitzen zaizkie BiscayTIK irabazi asmorik gabeko erakunde publikoaren bitartez. BIZKAIKO GOBERNU DIGITALARI ETA DATU IREKIEI BURUZKO EKIMENEK MESEDE EGITEN DIOTE GOBERNU IREKIAREN AGENDARI Gobernu digitalak teknologia digitalen erabilera aipatzen du, gobernuen modernizazio-estrategietan balio publikoa sortzeko faktore integratu gisa. Gobernu irekiaren ikuspegitik, ekimen digitalak ezartzeak lagun lezake administrazio publikoa modernizatzen eta, ondorioz, gobernuaren zerbitzu hobeak eskaintzeko barne-gaitasuna hobetzen. Izan ere, herrialde eta eskualde askotan gobernu digitalak eta datu irekien agendak sustatu egin dute gobernu irekiaren agenda. 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Informazioaeskuratzeariburuzkolegearen ezarpeneanoinarritutakoekimenak Gobernudigitala Zientziairekia Integritateaetaustelkeriarikeza Gobernuirekiarekinlotutakolegeetaaraudiaksortzea Herritarrenparte-hartzeariburuzkogidaliburua sortzeaedotaezartzea Aurrekontuengardentasuna,irekitasunaetairisgarritasuna Aurrekontubarneratzaileetaparte-hartzailea Xedapenkonstituzionalenbetekizuna Laguntza-etagardentasun-ekimenak Herritarrenkontsulta Herritarrenparte-hartzeapolitikapublikoakprestatzerakoan Herritarrenparte-hartzeazerbitzupublikoakdiseinatzerakoan Herritarrenparte-hartzeazerbitzupublikoakematerakoan Legediarenirekitasuna Natura-baliabideenerabileragardena Finantzaketapolitikoa Kontrataziopublikoak Funtziopublikoarenirekitasunaetagardentasuna Generoberdintasuna Gazteria Gutxiengoeneskubideeiburuzkoekimenak Naziozazpikomailetanezarritakoak Berrikuntza-laborategiakgobernuirekian Beste 18 herrialde OCDE35 Ezartzen ari diren edo ezarri diren gobernu irekiaren ekimenak Bizkaiko gobernu irekiaren agenda era jasangarrian ezar dadin bermatzea ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n15. Bizkaiak zenbait ekimen digital integratu eta ezarri ditu gobernu irekiaren agendan, 2017-2019 urtealdirako GIEParen konpromiso espezifikoen bitartez. Esate baterako, lurralde historikoak datu irekien ataria sortu zuen 2018. urtean, eta 16 datu-base argitaratu zituen formatu estandarizatu eta irekian. Edonola ere, badirudi Bizkaian lurralde historikoko datu publikoen eskaria mugatua dela datu irekien erakundeei dagokienez. Bizkaiak ahalegina egin du burokrazia gutxitzeko; horretarako, prozedurak online egiteko aukera erraztu du eta Bizkaiko, udalerrietako eta Euskadiko gobernu zentralaren sailetan elkarreragin-akordioa abiatu du. Era berean, BiscayTIK-en bidez udalerrietarako tresna teknologikoak garatzeko asmoa dauka Bizkaiak. Gaur egun, 100 udalerri baino gehiagok lan egiten dute elkarrekin hainbat neurri ezartzeko; hein handi batean, online atariak sortzeko eta zerbitzu elektronikoak eskaintzeko. Lankidetza horrek udalerrien arteko berdintasun-esparrua sortzeko aukera ahalbidetu du, teknologia berriak erabiltzen lagunduta eta, ondorioz, zerbitzu hobeak emateko bidea erraztuta. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Gobernu digitalari lotutako gaietan ahaleginak egiten jarraitzea, ekintza hauen bitartez: • Datu irekien toki-erakundeekin eta euskal administrazioekin lankidetzan jarraitzea, eta datuen kanpo-eskaria are gehiago garatzeko jarduerak antolatzea. • BiscayTIKen bidez udalerriekiko lankidetza areagotzea, alde interesdunen parte-hartzean zentratutako tresna teknologiko berriak garatzeko, udalerrien ezaugarri eta beharrizanen arabera. 13 BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AGENDA ERA JASANGARRIAN EZAR DADIN BERMATZEA FUNTSEZKOALDERDIAK\n16. Politika publikoaren beste arlo batzuetan bezala, behaketa- eta ebaluazio-sistema sendoa edukitzea funtsezkoa da estrategia eta ekimenak aurreikusitako helburuak lortzen ari direla bermatzeko. Gainera, ekimen horien lorpenak, egokitasuna eta ikusgarritasuna gobernu osoan azpimarratzeko balio du eta, ondorioz, politika publikoen diseinua eta ezarpena prozesu garden, ireki eta barneratzaileak izan daitezen bermatzeko pizgarriak ematen ditu. Behaketa- eta ebaluazio-sistema sendo batek lagundu egiten du, baita, politika publikoak eraginkortasunez ezartzea zailtzen duten erronka eta oztopoak identifikatzen, bai eta horiek jorratzeko orduan jarraitu beharreko bidea erakusten ere. Horretarako, oinarri izango dira iraganean funtzionatu duten (edo funtzionatu ez duten) esperientzietatik abiatuta ikasitako lezioak. aribidean dagoen ekimen baten aurrerapenen eta lorpenen gaineko informazioa emateko; bai eta esleitutako funts baten erabileraren gaineko informazioa emateko ere. Politiken ebaluazioa egiterakoan, etorkizunean egingo den zein aribidean edota bukatuta dagoen ekimen politiko baten diseinuaren, ezarpenaren edota emaitzen azterketa egituratu eta objektiboa egiten da. BEHAKETA- ETA EBALUAZIO-SISTEMA SENDOA LORTZERA BIDEAN Elkarren artean osagarriak izan arren, behaketa eta ebaluazioa praktika ezberdinak dira, eta dinamika eta helburu ezberdinak dituzte. Politika publikoen behaketan, adierazle espezifikoen etengabeko datu-bilketa sistematikoa baliatzen da politika publikoen egileei eta alde interesdunei Gobernu irekiaren behaketa- eta ebaluazio-esparrua sortzea 14 4. Politika publikoen behaketa Politika publikoen ebaluazioa Aribidean (erabaki operatiboak hartzen laguntzen du) Aldizkakoa (erabaki estrategikoak hartzen laguntzen du) Behaketa-sistemak aproposak izaten dira politiken diseinuan aurreratutako gai/galdera zabalak jorratzeko Gai espezifikoak Neurriak sortzen dira eta datuak ohiko prozesuen bitartez biltzen dira Neurriak politika-ebaluazio bakoitzaren neurrira ezarri ohi dira Eskuduntza aurrez suposatu ohi da Behatutako emaitzen esleipena gakoa izan ohi da Aribidean dagoen prozesua izaki, baliabideak programaren edo antolamendu-azpiegituraren parte izan ohi dira Politiken ebaluazio bakoitzak baliabide espezifikoak behar ditu Informazioaren erabilerak eboluzionatu egin dezake denboraren poderioz, informazioari lotutako beharrizan eta lehentasun aldakorrak islatzeko Politiken ebaluazioaren helburuak aurretiaz negoziatu ohi dira Iturria: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. Politika publikoen behaketa eta ebaluazioaren arteko alderaketa Behaketa- eta ebaluazio-sistema garatzeak erabateko lehentasuna dauka Bizkaiko 2015-2019 urtealdiko administrazioarentzat, GIEPean zehaztutakoaren eta emaitza espezifikoen —ebaluaziorako tresna eta adierazleen sorrera, besteak beste— arabera. Hala eta guztiz ere, gaur egunera arte, Bizkaian ez da egon Behaketa- eta Ebaluazio-sistema gidatzeko beharrezko esparru juridiko edo politikorik gobernu osoan. Bizkaiko Behatokia eta Gardentasun eta Gobernamendu Onaren Zuzendaritza dira behaketa- eta ebaluazio- sistemaz arduratzen diren Bizkaiko bi eragile funtsezkoak. Azterlan honen berrikuste-prozesuan, nolabaiteko bikoizte eta nahastea antzeman zen erakunde horien bien lan-banaketan, eta zenbait hutsune antzeman ziren ebaluazioak enkargatzeari, ebaluatzaileen gaitasun, trebetasun edota kualifikazioak garatzeari eta behaketa eta ebaluazioaren kalitate-estandarrak bermatzeari lotutako lan-ildoa definitzerakoan ezarritako erantzukizunei zegokienez. Behaketa- eta ebaluazio-gaitasunak garatzeko beharrezko gaikuntza-jardueren (prestakuntza-ikastaroak) eta -tresnen (gidalerroak) gabezia da gaur Bizkaiak aurrean dituen erronketako bat. ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n17. Oharra: * Funtzio publikoak bi egiteko nagusi ditu: ebaluatzaileen gaitasun, trebetasun eta/edo kualifikazioak garatzea, eta jokabide etikoaren estandarrak garatzea. Baina horiek ez daude behaketa eta ebaluazioarekin lotuta. Behatokiak Bizkaiko Behatokiaren Zuzendaritza Nagusia ordezkatzen du, eta Funtzio Publikoak Araubide Juridikoaren eta Funtzio Publikoaren Zuzendaritza ordezkatzen du. Iturria: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. 15 Bizkaiko Erakunde publikoetan jarraipena eta ebaluaketa egiteko arduradunak GOBERNU IREKIAREN BEHAKETA- ETA EBALUAZIO-ESPARRUA SORTZEA GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Behaketa- eta ebaluazio-sistema koherente baten garapenean gehiago inbertitzea, esparru instituzional solido batek babestuta, ekintza hauen bitartez: • Behaketa- eta ebaluazio-arloko erantzukizunak erakunde bakarrean zentralizatzea eta huraxe arduratzea 1) Gobernu osoaren behaketa- eta ebaluazio-sistema garatzeaz; eta 2) Gobernu osoan behaketaren eta ebaluazioaren erabilera eta kalitatea sustatzeaz. Erakunde horrek bere gain hartu ahal izango du gobernuaren maila guztietan behaketa eta ebaluazioa egiteko ardura, bai eta behaketa- eta ebaluazio-sistema propioa sortu nahi duten beste sail batzuentzako gidalerroak, prestakuntza ikastaroak eta kalitate- kontrolak garatzeko ardura ere. Behaketa eta ebaluaziotik eskuratutako frogen erabilera sustatu lezake, halaber. • Behaketa eta ebaluazioaren agendari dagokionez, egitekoak eta erantzukizunak zehazteko eskumenaz arduratzea, hautatutako esparru instituzionalari egokituta. • Koordinazio-tresna bat ezartzea, Behaketa eta Ebaluazio Batzordea kasu, behaketa eta ebaluazioa gobernu osoan koordinatzeko. • Funtzionario publikoen eta alde interesdunen artean behaketa eta ebaluazioaren kultura sustatzea; 1) kode etikoan eta prestakuntza-moduluetan behaketa eta ebaluazioaren dimentsio espezifikoa barne hartuta; eta 2) funtzionario publikoentzat behaketa- eta ebaluazio- politikei buruzko prestakuntza espezifikoak proposatuta. Eginkizunak Behatokia Gobernamendu Onerako eta Gardentasunerako Zuzendaritza Nagusia Moderniza- zioaren Zuzendaritza Nagusia Funtzio publikoa Ebaluazio-politika definitzea eta eguneratzea   Politiken ebaluaziorako gidalerroak garatzea  Politiken ebaluazioak egiteko pizgarriak eskaintzea Politiken ebaluazioak egitea   Gobernu-erakundeei politika espezifikoen ebaluazioak egin ditzaten eskatzea Ebaluazioak enkargatzeko ekintza-ildoak definitzea Ebaluatzaileen gaitasun, trebetasun edota kualifikazioak garatzea * Jokabide etikoaren estandarrak garatzea * Politiken jarraipena oinarrituko duten datuak biltzeko tresnak diseinatzea   Ebaluazioen kalitate-estandarrak bermatzea Datu-behaketaren kalitatea bermatzea Alde interesdunak behaketa- eta ebaluazio-politiketan inplika daitezen sustatzea  Behaketa eta ebaluazioaren egutegia gainbegiratzea; bai eta jakinarazpena ere.  Behaketaren emaitzak jakinaraztea  Ebaluazio-txostenaren jarraipena egitea Ezagutza-zentro gisa balio izatea eta behaketa eta ebaluazioaren inguruko truke-plataforma bat eskaintzea   Politika publikoen behaketan eskuratutako datuak erabiltzea Ebaluazioan aurkitutakoa politika publikoak formulatzean erabil dadin sustatzea FUNTSEZKOALDERDIAK\n18. 16 4. 2018ko GIEParen bitarteko autoebaluazio-txostenerako informazioa eskuratze aldera, Bizkaiak pertzepzioetan oinarritutako metodologia garatu zuen, GIEParen lehentasunezko konpromiso eta ardatzen inguruan herritarren eta funtzionario publikoen iritziak barne hartzen dituena. Azken horren betetze-maila ebaluatzeko, bi fasetako metodologia ezarri zen. Lehenengo fasea honakoek osatzen zuten: 1) herritarrei egindako inkesta, eta 2) GIEParen ekimenen ezarpenean nahasitako funtzionario publikoei egindako inkesta. Bigarren fasean elkarrizketak eta galdetegiak egin zitzaizkien sailetako bakoitzean konpromisoak betetzeaz arduratzen ziren funtzionario publikoei. GOBERNU IREKIAREN ESTRATEGIA ETA EKIMENEN BEHAKETA ETA EBALUAZIOA BIZKAIAN ELGEren Gomendioetan aipatzen denez, gobernu irekiaren estrategia eta ekimenetarako behaketa-, ebaluazio- eta ikasketa-mekanismoak garatu eta ezarri ahal izateko, funtsezkoa da informazioa eta datu eguneratu eta fidagarriak eskuratzeaz eta formatu irekian zabaltzeaz arduratzen diren eragile instituzionalak identifikatzea. Bizkaiak, GIEParen ezarpena behatzeko orduan, lehentasunezko konpromiso edo ardatz bakoitzean egindako aurrerapenei buruzko informazioa bilduko du urtean behin herritarrengandik eta sailetatik, eta informazio hori bitarteko autoebaluazio-txostenen bidez jakinaraziko du. Gobernu irekiaren behaketa- eta ebaluazio-esparrua sortzea ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n19. 17 Herritarrak eta funtzionario publikoak GIEParen bitartez egindako aurrerapenen ebaluazioan nahasita, onarpen- sentimendua zabaldu zen gobernu irekiaren agendaren inguruan eta haren printzipioak sustatu ziren erakunde publikoen barnean zein haietatik kanpo. Hala eta guztiz ere, erakunde publikoen eraginkortasuna pertzepzioetan oinarrituta neurtzen denean, neurketa partzialak izan ohi dira, kanpo-faktoreen eraginez. Bigarren fasean, neurrira egindako galdetegien eta konpromiso bakoitza betetzeaz arduratzen ziren funtzionario publikoekin egindako alde biko elkarrizketen bitartez bildu zen informazioa. Fase horrek hiru helburu zituen: 1) konpromiso bakoitzean egindako aurrerapenen gaineko informazio zehatza eskuratzea, plan osoaren lorpenen gaineko ikuspegi orokorra edukitzeko; 2) ezarpenean izandako desbideratzeak eta erronkak identifikatzea; 3) jardunbide egokiak identifikatzea. Informazioa galdetegiaren eta alde biko elkarrizketen bitartez biltzea erabilgarria izan zen jardunbide egokiak eta ikasitako lezioak identifikatzeko, bai eta erronkak eta hobetzeko aukerak identifikatzeko ere. Baina pertzepzioetan oinarritutako metodologia horrek ez du konpromiso bakoitzean egindako aurrerapenen balorazio objektiboa eskaintzen. Gainera, metodologia lorpenetan (pertzepzioan) zentratzen bada ere, ez da bereziki erabilgarria jarduera bakoitzaren arrakasta edo porrotaren zergatia deszifratzeko (adib. gaitasun falta, pizgarri falta, eta abar). Laburbilduz, pertzepzioetan oinarritutako azterketa izaki, egun datuak biltzeko baliatzen den prozesuak une zehatz bateko egoeraren irudia baino ez du eskaintzen. Gainera, ikuspegi horretan baliabide gehiegi behar da (elkarrizketak bertatik bertara egitea, kasu), ematen duen informazio kopuruarekin alderatzen badugu (hau da, ezarpenean egiten diren aurrerapenak). GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Gobernu irekiaren estrategia eta ekimenak behatu eta ebaluatzea, ekintza hauen bitartez: • Gobernu irekiaren ekimen ezberdinen ezarpenari buruzko datu kuantitatibo eguneratu eta aldizkakoak eskuratzeko behaketa-mekanismoak garatzea. Hori gauzatzeko aukera bat izan liteke kontrol-taula txertatzea Bizkaiko datu- bilketarako plataforman. • Ekimen espezifikoekin jarraitzea, gobernantza-adierazleen garapenean pixkanaka aurrera egiteko. Aldaketa-teorian oinarritutako ikuspegia ezarrita, egiaztatu liteke gobernu irekiaren estrategiaren barnean abiatutako ekimen guztiek gobernantza publikoa edota zerbitzuak hobetzeari lotutako helburu zehatz bat daukatela (emaitza eta inpaktua). Mexiko Mexikoko Gobernu Irekirako Aliantzaren (GIA) lehenengo ekintza- planari buruzko txostenean Berrikuste-mekanismo Independenteak (IRM, ingeleseko siglak) islatu zuenez, Mexikok ekintza-planean jasotako konpromisoen behaketa eta ebaluazioa sendotu behar izango zuen. Horri erantzunez, Mexikok metodologia propioa sortu zuen GIAren konpromisoak behatu eta ebaluatzeko eta, ondoren, horiek jakinarazteko. Mexikoko“Gobernu Irekiaren Kontrol-taulan”funtzionario publikoei zein gizarte zibilari dagozkion ekintza espezifikoak, epeak eta erantzukizun argiak identifikatzen dira. Datuak publikoak dira eta, haiekin, kontrol- taula bat aurkezten da, konpromiso bakoitzak denbora errealean duen aurrerapen-mailari buruzko informazioa eskaintzen duena. Gobernu irekiaren kontrol-taulan konpromiso bakoitzaren aurrerapena eta horietako bakoitzari geratzen zaizkion erronkak jasotzen dira; horrela, gobernu irekiaren konpromiso bakoitzaren jarraipena egin dezakete herritarrek. Gainera, ezarpenean nahasita dauden gobernu-erakundeen loturak ere eskaintzen dira, informazio gehiago eta harremanetarako datuak eskuratu ahal izateko. Halaber, konpromiso bakoitza betetzeko abiatu diren ekintza konkretuen azalpen zehatzak ere eskaintzen dira taulan. Webguneak informazio osagarria ematen die interesa duten herritarrei eta bestelakoei. Espainia Espainiak kontrol-taula ezarri zuen GIAren harira abiatutako gobernu irekiaren hirugarren ekintza-plana behatzeko. Egindako aurrerapenak hiru hilerik behin eguneratzen dira kategoria guztietan, bakoitzaren ardatz, konpromiso eta kategoriak adierazita. Gainera, alde interesdunek iruzkinak egin ditzakete konpromiso bakoitzerako ezarritako galdetegien bitartez. Taularen bidez, aurrerapenei buruzko informazio zehatza ematen da, besteak beste, jarduera bakoitzaren gaineko oharrak, emaitzak, datak eta ezarpen-egoera zehaztuta. Plan orokorrean egindako aurrerapena jasotzen duen laburpena ere eskaintzen da. Kontrol-taula honek planaren ezarpena behatzeko datu baliagarriak eskaintzen ditu. GOBERNU IREKIAREN ESTRATEGIAK BEHATZEKO KONTROL-TAULA Iturria: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. GOBERNU IREKIAREN BEHAKETA- ETA EBALUAZIO-ESPARRUA SORTZEA FUNTSEZKOALDERDIAK\n20. Nazio mailako zein tokiko gobernuak zerbitzuak emate hutsetik harago doaz, eragile guztiekin elkarte solidoagoak lortze aldera; horretarako, informazioz hornitzeko noranzko bakarreko ikuspegien ordez, elkarrizketa aktibo eta alde bikoa sustatzen duten metodo berriak ezarri dituzte. Dagoeneko alde interesdunak ez dira hartzaile pasiboak, gobernuekin batera parte hartzen dute balio-sorkuntzan eta zerbitzu hobe eta orientatuagoen horniketan. • 2018-19ko Parte-hartze Plana, politika publikoen ziklo osoan herritarren parte-hartzea areagotzeko bide-orria definitzen duena, 5 lehentasunezko ardatz eta arlo tematikoren eta 13 ekintza espezifikoren bitartez; • Herritarren Parte-hartzearen Eredua, lurralde historikoko sailentzako orientazio orokorra eskaintzen duena, sail bakoitzaren beharrizan espezifikoetara nahikoa egokituta; • Parte-hartzearen Mapa, Bizkaian 2017rako arlo ezberdinetan eta politika publikoen zikloa osatzen duten fase ezberdinetan abiatutako ekimen parte-hartzaileen ikuspegi orokorra eskaintzen duena. Horrek guztiak alde interesdunen parte-hartzea bideratzeko ekimenak ezarri ahal izateko esparru politiko aproposa osat- zen du. Parte-hartzea bideratzeko ekimenen ezarpena eta gobernu irekiaren agenda babesteko, funtsezkoa da komunikazio egokia eta gaitasunen garapen eraginkorra bermatzea. GIEPari dagokionez, alde interesdunekiko komunikazioa webgune zentralizatu baten bitartez burutzen da batez ere, bai eta hiru hilean behingo sareko aldizkari baten (8000 ALDE INTERESDUNEN PARTE-HARTZE ARRAKASTATSUA LORTZEKO ESPARRU JURIDIKO, INSTITUZIONAL ETA POLITIKOA BERMATZEA Gobernuek kontuan izan behar dute esparru legal, politiko eta instituzional solidoak sortu ahal izateko denbora eta baliabide egokiak inbertitu behar direla, alde interesdunen parte-hartzea errazte aldera. Oso kontuan izan behar dira aurretiko zenbait baldintza, hala nola horrelako jardunbide- ak babesten dituzten politikarien eta goi-kargu politikoen lidergo konprometitua. Esparru politikoari dagokionez, oso lagungarria izan liteke politika publikoen zikloan alde interesdunen parte-hartzea ardatz hartzea, bai eta funtzi- onario publikoen zein herritarren gaitasun eta trebetasun egokiak sustatzea ere. Bizkaiak lidergo eta konpromiso politiko sendoa erakutsi ditu alde interesdunen parte-hartzea finkatzerakoan, eta hori funtsezko osagaia da politika publikoen formulazio-zik- loan, bai eta gobernu irekiaren agendaren printzipio nagusi gisa ere. GIEPak herritarren parte-hartzea bideratzeko eredu bat garatzeko premia agertu du. Testuinguru horretan, Bizkaiak honakoak argitaratu zituen 2018. urtean: Bizkaian alde interesdunek zeharka parte har dezaten sustatzea 18 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK 5.\n21. 19 BIZKAIAN ALDE INTERESDUNEK ZEHARKA PARTE HAR DEZATEN SUSTATZEA harpidedun) eta, ekitaldi eta ekimen zehatzetarako, sare sozialen bitartez (Twitter eta Facebook) ere. Oro har, parte- hartzea eta gobernu irekiaren erreformak bideratzeko egungo komunikazio-estrategia ekimen espezifikoetan soilik zentratzen da, eta horrek agerian uzten du sentsibilizazioa areagotzeko eta ulergarritasuna hobetzeko beharra. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Alde interesdunen parte-hartzea bideratzeko esparru juridiko, instituzional eta politiko egokia bermatzea. Hori lortzeko, Bizkaiak honakoak hartu behar ditu kontuan: • Herritarren Parte-hartzearen Eredua sendotzea: ■ ereduaren gidalerroak optimizatzea, jardunbide eta sail ezberdinen arteko koherentzia bermatzeko; ■ zer ekimen gauzatu behar den erabakitzen lagunduko duten elementu osagarriak txertatuta. • Parte-hartzearen Mapa sendotzea: ■ mapa berria eginez gero, informazio, kontsulta eta parte-hartze aktiboa oinarri hartzea, eta alde interesdunen parte-hartzean ardaztutako ekimenen zerrenda egitea; ■ maparen hurrengo bertsioan jasotako ekimen bakoitzaren baitan informazio osagarria txertatuta. Informazioan barne har daitezke honako hauek: prozesuan nahasitako alde interesdunak, parte- hartzea bideratzeko erabilitako mekanismoa(k), prozesuari lotutako denbora eta kostuak, sailaren barneko unitate-arduraduna, eta komunikazio- zein ebaluazio-mekanismoak. • 2018-19ko parte-hartzeari buruzko Plana, Eredua eta Mapa sendotzea, herritarren parte-hartzea bideratzeko esparru gisa: ■ hedapen-kanpainak abian jartzea, esparrua sail guztiek ondo ezagutzen eta ezartzen dutela bermatze aldera; ■ esparruan (Plana, Eredua eta Mapa) sektore bakoitzaren berezitasunak jorratzen dituzten gidalerro osagarri egokituak txertatuz, horien inpaktua areagotzeko. • Gobernu irekiaren agendari eskainitako komunikazio- plana garatzeko aukera kontuan hartzea, sentsibilizazioa sustatzeko, ulergarritasuna bermatzeko eta alde interesdun berrien onarpena sendotzeko. Bizkaiak plan hau sortzea erabakiz gero, talde baztertuak eta gutxi ordezkatuak kontuan izango dituen ikuspegi barneratzailea balia lezake. Gobernuek gero eta maizago aitortzen dute komunikazio-ekimenek berebiziko potentziala dutela politika publikoen lanketa eta zerbitzuen prestazioa hobetzeko orduan. Gobernu batzuk hartzaileekin komunikatzeko ikuspegi berritzaile ugari ezartzen ari dira. • Erresuma Batuko Elikagaien eta Landa-gaien Sailak (Defra, ingeleseko siglak) zuzendutako“Food is GREAT”kanpainak, gobernuaren“GREAT Britain”kanpainaren barnean, Britainia Handiko elikagaien eta edarien esportazio-merkatua bultzatzen lagundu du; izan ere, 2016. urtean 20.1 mila milioi libra esterlina izatetik, 2017-18an 22 mila milioi librakoa izatera pasa da. Kanpainak lortzeko du oraindik 2020. urterako ezarritako helburua, hau da, esportazioetan 29 mila milioi libra lortzea. • "Change4life: Sugar Smart" kanpainaren helburua da nazioaren osasuna hobetzea, Sugar Smart izeneko aplikazioaren eta 750 supermerkatutan jarritako publizitatearen bitartez azukre kopuru errealak ikusgai jarriz. Kanpaina honek izugarri lagundu du Ingalaterrako familien jokabidea aldatzen; izan ere, amen % 30ek jakinarazi zuten kanpainari esker seme-alaben azukre kontsumoa murriztu egin dutela. Zifra hori % 80koa da aplikazioa deskargatu zuten pertsonen artean. Supermerkatuetatik kanpo egindako froga- eta kontrol-azterlanek agerian utzi zuten kanpainari esker azukredun zerealen salmenta % 4 txikitu zela, azukredun edarien salmenta % 3 txikitu zela eta edari dietetikoen salmenta % 4 areagotu zela kanpainak iraun bitartean eta ondoren. • AEBetako Children’s Bureau delakoak (haurren zaintzarako bulegoak) «AdoptUSKids» kanpaina abiatu zuen etxe iraunkorretara esleitutako haurren kopurua areagotze aldera. Jarraipen-inkestetan jasotako erantzunen arabera, kanpainaren publizitateaz arduratu zen kontseiluak adierazi du, kanpainari esker, aldi baterako zaintza- zerbitzuetan zeuden haurren 24.000 bat adopzio iraunkor gehiago egin direla. POLITIKA PUBLIKOEN LANKETA ETA ZERBITZUEN PRESTAZIOA HOBETZEKO KOMUNIKAZIO PUBLIKOAREN POTENTZIALA APROBETXATZEA Fuente: ELGE (2019), Open Government in Biscay (Gobernu Irekia Bizkaian), ELGEren Gobernantza Publikoari buruzko Azterlanak, Paris, https://doi.org/10.1787/e4e1a40c-en. FUNTSEZKOALDERDIAK\n22. Zerbitzu publikoak hobetzean ardaztutako parte-hartze ekimenak dauzka Bizkaiak. Zerbitzuen kartak sortzeko prozesua da horren adibide azpimarragarriena. Zerbitzu publikoen gidalerroak sortzerakoan, ematen diren zerbitzuen erabiltzaileekin egindako kontsulta-fasea oinarri hartu zuen Bizkaiak. GOBERNU IREKIAREN ERREFORMETAN ALDE INTERESDUNEN PARTE-HARTZEA Bizkaiak GIEP lantzeko egindako kontsulten hiru faseetan alde interesdunak inplikatu zituen, besteak beste honakoak: herritarrak, gizarte zibileko erakundeak eta Foru Aldundiaren zenbait sailetako funtzionario publikoak, politika publikoko adituak eta akademikoak. Gainera, bitarteko autoebaluazio- BIZKAIAN ALDE INTERESDUNEN PARTE-HARTZEA BIDERATZEKO EKIMENAK GARATZEA ETA SENDOTZEA Emaitzak hobetzeko, ezinbestekoa da politika publikoen eta zerbitzuen ziklo osoan parte-hartzea bideratzeko ekimen eraginkorrak ezartzea: politika publikoaren lehentasunen definiziotik hasita, eta behaketa eta ebaluaziora bitarte, horien lanketa eta ezarpena bidean ahaztu gabe. Parte-hartzearen modalitateak informazio, kontsulta eta parte-hartze aktibo gisa definitzen dira. Parte- hartzearen hasierako maila da informazioa, eta noranzko bakarreko harremana da haren bereizgarri nagusia; ildo horretan, gobernuak informazioa sortu egiten du eta alde interesdunei eman egiten die. Informazioa eskuratzeko aukeraz gain, interesa duten aldeekin informazioa partekatzeko bestelako mekanismoak sortu ditu Bizkaiak; hala nola, fase biko informazioan eta kontu-ematean oinarritutako ekimen berritzailea. Lehenengo fasean Unairekin bilerak izeneko tailerrak jasotzen dira, eta bigarrenean Bizkaia Goazen autobusa. Kontsultak parte-hartzearen maila aurreratuagoa eta alde bikoa errazten du, alde interesdunek gobernuari iruzkin eta iradokizunak egiteko aukera eskaintzen duena (baita alderantzizko norabidean ere –feedback–). Kontsulten ohiko adibidea dira lege-proiektuen inguruan egiten diren iruzkinak. Bizkaiak prozesu arauemaileetan parte-hartzea sustatzeko bi mekanismo sortu ditu: aurretiko kontsulta eta entzunaldi eta informazio publikoa. Gobernu eta alde interesdunen arteko harreman edo lankidetza gisa defini daiteke parte-hartze aktiboa; politika publikoen zikloa osatzen duten fase guztietan eta zerbitzuen diseinuan zein prestazioan lankidetzan aritzeko beharrezko aukera eta baliabideak ematen zaizkie alde biei5 . Bizkaian, politika publikoen lehentasunak parte-hartzean oinarrituta definitzen dira, plan sektorial jakin batzuen lanketan bereziki. Hori gertatu zen, adibidez, Bizkaian Urritasuna duten pertsonen Parte-hartzea eta Bizi-kalitatea hobetzeko 2016-2019 urtealdirako Planaren diseinuan; izan ere, administrazioarekin batera parte hartu zuten alde interesdunek parte-hartzean oinarritutako organismo ofizialen bitartez, Elkarrizketa Zibilerako Mahaiaren bitartez kasu. 20 5. 5. Iturria: ELGE (2017), Batzordearen Gobernu Irekiari buruzko Gomendioak, http://www.oecd.org/gov/recomendacion-del-consejo-sobre-gobierno-abierto-141217.pdf. Bizkaian alde interesdunek zeharka parte har dezaten sustatzea ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK\n23. 21 BIZKAIAN ALDE INTERESDUNEK ZEHARKA PARTE HAR DEZATEN SUSTATZEA FUNTSEZKOALDERDIAK txostenean agerian geratu zen alde interesdun gehienek aurrerapen positiboak izan zituztela gobernu irekiaren ekimenetan. Bitarteko autoebaluazio-txostenaren arabera, GIEPean jasotako zenbait konpromisotan, alde interesdunak nahasi ziren ekimen jakin batzuen diseinu, ezarpen eta behaketan. Hala eta guztiz ere, badirudi inplikazio hori puntuala dela eta ekimen jakin batzuetan soilik gertatzen dela ad hoc , hau da, ez dela sistematikoa. Horretaz gain, GIEParen ezarpen sektorialaren bitartez, zenbait ekimenetan nahasitako alde interesdunak ez daude nahitaez prozesuarekin konprometituta eta ez dute zertan plan orokorra ezagutu. GOMENDIO NAGUSIAK ETA EKINTZA-PROPOSAMENAK Alde interesdunen parte-hartzea bideratzeko ekimenak are gehiago sustatzea eta sendotzea, ekintza hauen bitartez: • Unairekin bilerak izeneko tailerrak eta Bizkaia Goazen autobusa zabaltzen jarraitzea; izan ere, ekimen horien bitartez, herritarrek aukera daukate gai sorta zabalaz mintzatzeko eta horien inguruan Bizkaiko Ahaldun Nagusiarekin zuzenean eztabaidatzeko. Era berean, gai sektorialen inguruan informatzeko eta sailburuekin iritziak trukatzeko modu berritzailea eskaintzen dute. • 2018-2019ko Parte-hartze Planean adierazi legez, sentsibilizazio-kanpainen bitartez, ahalegin handiagoa egitea xedapen orokorrak egiteko prozedura arautzen duen Bizkaiko Foru Dekretuaren, aurretiko kontsulta eta entzunaldi eta informazio publikoaren, Urteko Araudi Planaren eta haren abantailen gaineko sentsibilizazioa areagotzeko. • Gizarte-sektorean lehentasunezko politika publikoen diseinuan herritarrak nahastea, bai eta politika horizontaletan ere. • Kontsulta-fasea gainerako erakunde publikoen zerbitzuen karten lanketa-fase orokorrean ematen dela ziurtatzea, era egokia baita zerbitzu publikoak egokitzerakoan erabiltzaileen beharrizanak integratzeko. • Gako diren alde interesdunak prozesuan nahasteak dakartzan jardunbide egokiak eta ezagutzak transferitzea, plan guztietan –politika horizontaletan barne– beharrizanak identifikatzen direla eta elkarrekin diseinatu, behatu eta ebaluatzen dela bermatzeko. Gobernu irekiaren erreformetan alde interesdunen parte- hartzea zabaltzea, ekintza hauen bitartez: • Bizkaiak gobernu irekiaren estrategia berria landuz gero, prozesuan alde interesdun gehiago nahastea, gako diren eragileen onarpena bermatze aldera, hala gobernuaren baitan nola gobernutik kanpo. • Gobernu irekiaren estrategiaren garapen, ezarpen eta behaketan alde interesdunak era sistematikoan barne hartzeko ahalegin handiagoa egitea.\n24. 1422 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK ELGEk GOBERNU IREKIARI BURUZ EGINDAKO LANA zabalik ere (Gobernu Irekirako Aliantza, Nazio Batuen Garapen Programa, Munduko Bankuko Taldea, eskualde- mailako garapen-bankuak). Ekintza-ildo ezberdinen artean, gobernuek herritarrentzako espazioak sustatu eta babesteko duten moduan ardazten da WPOG, hori baita, besteak beste, herritarrek eta gizarte zibileko erakundeek herrialdeetako bizitza demokratikoan aktiboki parte hartzeko ezinbesteko baldintza. • Eskualde mailako azterketa konparatiboa eta Gobernu Ireki eta Berritzailearen Sarea; Ekialde Hurbil eta Afrika Iparraldeko (MENA, ingeleseko siglak), Latinoamerika eta Karibeko, eta Asiako hego-ekialdeko elkartruke eta elkarrizketarako foroak. Eskualde bakoitzeko herrialdeei ideiak, esperientziak eta ezagutzak partekatzeko aukera emateko plataforma gisa funtzionatzen dute Sareek; horrela, gobernu irekiei eta herritarren parte-hartzeari dagokionez erakunde publiko hobeak eta sendoagoak nola eraiki aztertu ahal izango dute elkarrekin, bai eta sektore publikoaren berrikuntzari, gobernantza digitalari eta datu irekiei dagokienez ere. • Elkarrizketa alde interesdun ugarirekin: gobernuak, gizarte zibila, sektore pribatua, komunikabideak, arlo akademikoa eta erakunde independenteak (Herriaren Defendatzaileak, kasu). • Gaitasunak hedatu eta garatzeko ekitaldiak, erreformen ezarpenari laguntzeko. • ELGEren eta Gobernu Irekirako Aliantzaren (GIA) arteko lankidetza ofizialak baldintzak betetzen, nazio mailako ekintza-planak sortzen eta inpaktua ebaluatzen laguntzen die herrialdeei. ELGEren Gobernu Irekiaren Azterlanak erakundearen arlo honetako lan zabalago baten parte dira. Lanak elementu hauek jasotzen ditu, besteak beste: • Batzordearen Gobernu Irekiari buruzko gomendioak, nazioartean Gobernu Irekiari buruzko lehendabiziko tresna juridikoa. ELGEren Batzordeak 2017ko abenduaren 14an onartutako Gomendioek zenbait irizpide definitzen dituzte atxikitako herrialdeei gobernu irekiaren agendak arrakastaz diseinatu eta ezartzen laguntzeko. Hemen dago eskuragarri: ■ Ingelesez (http://oe.cd/ogrec), ■ Frantsesez (http://oe.cd/ogrecfr), ■ Gaztelaniaz (http://oe.cd/ogrecesp). • Gobernantza Publikoaren Batzordeko kide gisa (PGC, ingeleseko siglak), Gobernu Irekiari buruzko Lantaldeak (WPOG, ingeleseko siglak) lanak bultzatzen laguntzen du erakundearen baitan zein erakundetik kanpo, alde interesdunen gardentasunean, zuzentasunean, kontu-ematean eta parte-hartzean oinarritutako printzipioak sustatzen dituzten ekimenekin lotutako ezagutzak, datuak, jardunbide egokiak eta ikasitako lezioak partekatzeko plataforma erraztuz. Gainera, arlo honetan nazio mailako zein nazioarteko agentziak aurrera eramatea ahalbidetzen duten azken joerak identifikatzeko balio du lantaldeak. Gobernu-zentroetan edo ministerio eskudunetan gobernu irekiaren agendez arduratzen diren goi-funtzionario publikoek osatzen dute WPOG, eta ELGEko kide diren herrialdeetako zein kide ez diren herrialde hautatuetako erakundeei zabalik dago, baita nazioarteko erakundeei eta ekimen egokiei\n25. GOBERNU IREKIARI BURUZKO BESTE ARGITALPEN BATZUK OECD Public Governance Reviews Towards a New Partnership with Citizens JORDaN’s DECENTRalisaTiON REfORm TowardsaNewPartnershipwithCitizensJORDaN’sDECENTRalisaTiONREfORmOECDPublicGovernanceReviews OECD Public Governance Reviews Towards an Open Government in Kazakhstan TowardsanOpenGovernmentinKazakhstanOECDPublicGovernanceReviews OECD Public Governance Reviews Open Government in Costa Rica OpenGovernmentinCostaRicaOECDPublicGovernanceReviews The Role of Ombudsman Institutions in Open Government OECD Working Paper on Public Governance No. 29 Towards a New Partnership with Citizens - Jordan's Decentralisation Reform (2017) (Herritarrekinelkartzeko bide berri baterantz: Deszentralizazio-erreforma Jordanian) Open Government in Argentina (2019) (Gobernu Irekia Argentinan) Towards an Open Government in Kazakhstan (2017) (Gobernu Irekirantz Kazakhstanen) Open Government in Costa Rica (2016) (Gobernu Irekia Costa Rican) The role of Ombudsman Institutions (2018) (Herriaren Defendatzaileen rola Gobernu Irekian) Open Government: The Global Context and the Way Forward (2016) (Gobernu Irekia: Testuinguru orokorra eta jarraitu beharreko bidea) 23\n26. 1424 ELGE : BIZKAIKO GOBERNU IREKIAREN AZTERLANA - FUNTSEZKO ALDERDIAK Notak\n27. Para obtener más información: @OECDgov www.oecd.org/gov/


Goñiko Teodosioren Kondaira < Tradizioa eta Kondaira <\nNafarroako Erreinuko historialari zaharrenek ez dute aipatzen San Migel Teodosiori agertu zitzaionik Aralarko jatorriaz mintzatzean. Argumentu honek indarra hartuko du Aro Modernoan. Hau gehien aipatzen duena aita Tomas de Burguik 1774an idatzitako liburua da. Gainera detaile guztirekin. 100 urte beranduago Francisco Navarro Villoslada idazleak “Amaya o los vascos en el siglo octavo” bere elaberrian modu erromantikoan aderaziko du hau guztia.\nJulio Caro Barojak errealitat historikoa eta kondaira bereizten ditu eta gaoraipatzen du kondairak duen balioa Nafarroako herri arimarengandik baitator. “Udazken arratsalde batez Olzako zendeatik eta Ollotik Goñiko ibarrera igotzean eta “Errotavide”ra iristean berriz ere sentitu ahal izan dut Teodosioren tragedia. Ez zen Witiza erregeren garaian existitu eta akaso sekulan ez, baina hainbeste belaunaldien gogoan existitu da. Azkenik, XVIII. mendeko fraile baten liburuari esker eta are gehiago XIX. mendeko idazle romantiko eta tradizionalista baten elaberriari esker XX. mendeko Nafarroan heroi handia dugu, ia “nazionala” hitz honek lehen zuen esanahia kontutan hartuz.\nTedosiok bere gurasoak hil. XVIII. mendeko irudia\nProtagonista Teodosio dugu, Witiza erregeren garaiko Nafar zaldun bat (VIII. mendea). Goñitarren arrazakoa izaki, Constanza de Butrón y Vianda andreakin ezkondu ondoren bere gurasoen etxean edo Jauregi Zaharrean bizitzetik emaztearen etxera bizitzera igaro zen: Larrañarenetxera hain zuzen. Bi etxeak Goñin zeuden, hau da, Arakilgo ibarra, Iruñerria eta Estellerriaren artean dauden mendietan dagoen herrixka bat. Bertatik baso eta soro ederrak ikus daitezke, gain batean baitago.\nGarai hartan penintsulako herriek musulmanen kontrako borroka latzean ari ziren. Teodosiok, bere etxea utzi eta gerrara joan behar izan zuen. Luzaroan kanpoan egon eta gero bere herrirako bidea hartu zuen berriro. Baina bere etxera iritsi aurretik, Errotabidea izeneko parajean erromes bat aurkitu zuen. Erromes itxura zuen hori deabrua zen mozorroturik eta esan zion bere emazte Constanza morroi batekin zegoela ohean bere etxean.\nHaserre bizian Teodosio etxean sartu eta ohean bi gorputz zeudela ikusi zuen. Hura ikusita ezpata hartu eta behin eta berriz sartu zien eskuak odolez bete arte. Etxetik irtetzean, berebiziko sustoa hartu zuen bere emaztea kalean ikusita, elizatik zetorrela. Emazteak senarra ikusi zueneko poza segituan ikara bilakatu zen, biak konprobatzean ohean hilik zeudenak Teodosioren gurasoak zirela, Constanzak gonbidaturik etxean egoten zirenak.\nTeodosiok Aita Santuaren aurrean absoluzio eske\nTeodosiok bere krimen ikaragarria aitortu zion parrokoa zen Juan de Vergarari eta Iruñeko apezpiku Marziali. Honek agindu zion Erromara erromes joateko Juan VII. Aita Santuaren absoluzioa jasotzera. Aita Santuak pekatuen ordaina bezala bakardadean bizitzeko agindu zion, lepoan eta gerrian kate lodi bat lotzeko eta bizkarrean egurrezko gurutzea eramateko, katea zahartu eta hautsi arte.\nTeodosiok zazpi urte luze eman zituen Hayedo, Andía eta Aralarko mendietan. 714 urteko egun batez mendikate honetako gailur batean zegoen zulo baten ondoan. Zulo hartan, berak ez zekien, baina jendeak zioenez erensuge handi bat bizi zen, suzko mingainarekin pentsonak eta abereak hiltzen zituena. Bapatean, erensugea kobazulotik irten zen eta Teodosiok laguntza eskatu zion San Migeli. Aingerua zerutik jaitsi zen dizdiratsu, buruan gurutze bat zeramala. Erensugea suntsitu ondoren Teodosioren kateak hautsi zituen.\nBere penitentziaz libratu zenean, Goñira itzuli eta bere emazte eta Migel izeneko semetxoa besarkatu ondoren Aralarko gailurrera bueltatu eta bere bizi osoa San Migelen kultorako dedikatu zuen tenplu bat eraikiz.\nSan Migel aingerua Teodosiori agertu. Francisco Preciadoren irudia. 1740\nTradizio herrikoiak dio, aingeruaren egurrezko imajina, egun zilar doratuaz inguratua dagoena, San Migel berak utzi zuela Teodosiori agertu zitzaionean. Era berean tradizioak dio gaur egun tenpluko sarreran dauden kateak ere Teodosiok eraman zituenak direla. Eta Aralarko santuarioa erensugea bizi zen zuloaren gainean eraikia dagoela. Aldarearen eskuin aldean, barruko kapilan bada zulo txiki bat. Bisitariak bertatik burua sartu edo txanponak botatzen dituzte zein sakona den konprobatu ahal izateko.


'Hidrogeno berdeak' garraio astunen sektorea 'deskarbonizatzen' lagunduko du\nAdituen ustez, energia berriztagarrien bidez ekoitzitako hidrogenoa etorkizunean baterien osagarri egokia izango da.\nEnergiaren munduan itxaropen handia dago hidrogeno berdearen inguruan\nEnergiaren sektoreak itxaropenez begiratzen dio hidrogenoari, energia berriztagarrien osagarri izateko. Tradizionalki, hidrogenoa erregai fosiletatik sortzen da (beraz, CO2 asko isurtzen du ekoizpen-prozesuak), baina iturri berriztagarrien bidez lortutako elektrizitatea urari aplikatuta ere sor daiteke, elektrolisi prozesuaren bidez; hortik dator "hidrogeno berdea" terminoa. "Ekonomiaren sektore batzuk deskarbonizatzeko balioko du, beste alternatiba batzuekin, bateriekin, esaterako, deskarbonizatzea oso zaila izango baita; garraio astuna, adibidez", esan du Nuria Gisbertek, CIC energiGUNEko zuzendari nagusiak.\nEnergia berriztagarrien bidez lortutako elektrizitatea metatzeko ohiko modua bateriak dira. "Bateriak eta hidrogenoa ez dira irtenbide baztertzaileak, osagarriak izango dira beti", Gisberten hitzetan, eta honakoa gaineratu du: "Oro har, aplikazio guztiei ezin zaie soluzio teknologiko bera eman; beraz, bateriak eta hidrogenoa eskutik hartuta joango dira aplikazio desberdinetarako".\nHidrogenozko erregai pila bat CIDETEC ikerketa-zentroan (Donostia). Argazkia: Elhuyar\nHidrogenozko botila bat, CIDETEC ikerketa-zentroan (Donostia). Argazkia: Elhuyar\nHidrogenoaren abantaila nagusia energia epe luzera metatzeko aukera da. "Izan ere, hidrogenoa ez da erregai bat", Iker Alecha CIDETEC ikerketa-zentroko ikertzailearen esanetan, "energia-bektore bat da, eta horrek esan nahi du ekoizten den unean biltegira daitekeela, eta, gero, aplikazioaren arabera, ahal den unean atera eta erabil daitekeela".\nBaina denak ez dira abantailak. "Puntu ahul gisa, esango nuke hidrogenoa banatzeko sarea gaur egun ez dagoela ezarrita edo zabalduta, kostu handia duelako eta teknologia hasiberria delako", esan du Alechak.\nIker Alecha, CIDETEC ikerketa-zentroko ikertzailea (Donostia). Argazkia: Elhuyar\nAhulezia horren adibide bat da auto elektrikoen sektoreak ibilgailu elektrikoaren aldeko apustu garbia egin duela. "Azkenean, lortuko dituzten merkatu-kuoten arabera hartuko dituzte erabakiak. Egia da saldutako hidrogeno-autoak 10.000-12.000 unitate inguru izan zirela iaz. Eta egia da salmenten balio absolutuak bikoiztu egin direla urtetik urtera, baina, konparazioa egiteko, auto elektrikoaren milioika unitate saldu dira", gaineratu du Gisbertek. Gainera, horren esanetan, marka batzuek bakarrik egin dute hidrogenoaren aldeko apustu argia.\nNuria Gisbert, CIC energiGUNEko zuzendari nagusia (Miñao, Araba). Argazkia: Elhuyar\nAuto elektrikoa, kalean kargatzen. Argazkia: Europako Batzordea\nHidrogeno berdeak itxaropen handia ekarri du, baina, gaur egun, epe luzerako apustua da.\nAste honetan bertan aurkeztu dute Hidrogenoaren Euskal Korridorea. 78 erakunde publiko eta pribatu batu dira alor horretan aurrera egiteko sortu duten proiektu horretara.


Han eta hemen: Maite dut... ezjakintasuna\nKonpetentzia beharraren gibelean gordetzen da ia sistematikoki konformitate behar bat. Konpetentea izatea da ontsa jakinean izatea aditu eta intelektualek diotenaz, mota orotako espertoek zabalduak. Hauen hitzek mila aldiz gehiago balio bailuten homo arruntarenak baino.\nIntelektualegiak ez badira maitatuak, maiz poderearen adierazle direlako eta egokitzeko gaitasunik gabekoen gisa ikusiak baitira, ezjakin dena ere ez da sobera preziatua. Alta, iduritzen zait jakiteate ezaren kontzientzia eta honen aurreko jarrera baliosagoa dela, intelektualki garatuaren profila baino.\nEzjakintasuna, aitortua, ez berezko ezaugarri gisa baizik eta jarrera gisa, etengabeko galdezketa eta zalantza agertzeko joera ez da beti begi onez hartua. Horrelakoetan begi bistan atxikitzen baitira bi errepresentazio-edo. Lehena, genio txarrarena, bere ezjakintasunean nola edo hala kontentatzen dena, gisa batez harroputza, inkontzientea, inkontsekuentea. Bigarrena ignorantearen figura, deus ez dakienarena, ez dena on deusetako, baztertzekoa ez baitu taldearen kriterioekin bat egiten.\nBada hirugarren figura bat: bere ezjakintasunaren aitortzak eta honen ondorioz hutsunearen betetzeko edo besteei eskua emateko joera duen ezjakinarena. Bizkitartean, pertsona hauen egoera zaila da. Kalitate hau ez denez hainbeste baloratua, joera da kausitzeko gogoari gaina hartzea abandonatzeko gogoak.\nAzken urteetan izan ditudan esperientzietan, ene inkonpetentzia eta ez jakintasun osotik ikasi izan ditut lan intelektualetatik baino anitzez gauza gehiago. Eta uste dut jarrera horrek konpetenteagoa egin nauela, ez metatu esperientzia eta jakitateen aldetik, baizik eta jarrera baten garapenean, besteei utzi lekuan, eraman trukaketa eta gogoeta kolektiboan, besteengan sustatu nahi izan dudan egiteko moldeetan.\nPedagogoa izan nahi dena ezin baita demagogoa izan, kontsumerismoari emana, irakurketa eta ikasketa bakartietakoa; honek eskaini behar duena ez da formatatzeko helburuarekin izan behar, baizik eta formatzearen helburuarekin eta prozesu horretan norberak besteengandik eta esperientzia kolektibotik ikas dezakeenaz kontziente izan behar du. Pedagogo denak emaile, egile edo eginarazle baino, bideratzaile eta iraganarazle izan behar luke, ez baita ez jakintzaren tenpluaren jabe, ez kudeatzaile, baizik eta besteekin batera eraikitzaile. Adibide soila emateko, ikasleekin anitz ikasi izan dut horrelako jokamoldea aplikatuz; maiz haien galderen erantzunak ez baititut ukan eta ez baitut jakin ere aurkitzen, aldiz, haiek berek ekarri izan dute klase zenbaitetara nik baino hazkurri gehiago, argitu izan naute arazo eta konponbide anitzei buruz eta harritu izan naute galderen erantzunen kausitzeko gaitasun eta bide berriekin. Txakosteak erabiltzea bezala da: indar doia eskatzen du eta eskilibrista dohainak ukaitea ere baina, azken finean, beste puntako xeila dotoreraino joatea baino lasterragoa, aberasgarriagoa eta politagoa da. Are gehiago, grazia du.\nBadut lankide bat, erran dezadan biziki estimatua, erraiten didana maiz horrelako zerbait “Inkonpetente inkontzienteak ez izaten saiatu behar dugu eta ahal den bezainbat konpetente inkontzienteak izatea saiatu” Edo alderantziz, ez naiz gehiago oroit, berdin dio. Ez dakit hain inportantea denez non kokatzen garen jakitatearen eskalan. Agian inportanteagoa da nola gobernatzen garen gai honi begira.\nArgazkia Txakostea by JakesLarre


EMAKUMEEN AURKAKO INDARKERIAREN EGUNA — Arrasateko Udala\nAzaroaren 25an emakumeen aurkako indarkeriaren egunari merezi duen garrantzia eman genion ludoteketan.\nJakin badakigu emakumeen aldeko aldarrikapena eguneroko gauza dela, indarkeria matxista egunerokotasunean ematen baita. Bortxaketak, hilketak zein eraso fisiko eta berbalak uneoro bizi dugun sistema heteropatriarkatuan ohikoak dira. Kontuan izan da matxismoa sisteman erreproduzitzen dela haurrekin lanketa sakonagoa egitea beharrezkoa da.\nHori dela eta azaroaren 25 ean haurrekin asanbladan bildu eta emakumeon eskubideen inguruan mintzatu ginen. Horretarako "derrigorrez muxurik ez" ipuina kontatu genien bertan beraien burua maitatu behar dutela eta dituzten nahiak errespetatu behar dutela azalduz. Hori horrela, ezetz esaten ikastea ezinbestekoa da gure eskubideak aldarrikatuz eta berritasunean oinarritutako gizarte bat eraikiz.\nEsandakoaz gain, hiru ludotekok pankarta bat egin genuen hausnartutakoa bertan irudikatuz eta ludoteka kanpoan erakutziz. Libre izateko dugun armarik zorretzena gure artean babestea eta hezkuntzaren bitartez dugun sistema matxista aldatzea da. GORA BORROKA FEMINISTA!


"Korrikak euskaldun eta euskaltzaleon indarra islatzen du" - Tolosaldea - Tolosaldeko ataria\n"Korrikak euskaldun eta euskaltzaleon indarra islatzen du"\nIñigo Terradillos 2019-01-11 22:00\nAritz Peñagarikano, XXI. Korrikako Tolosaldeko koordinatzailea\n'Klika' lelopean, apirilaren 4tik 14ra bitarte, Euskal Herria zeharkatuko du euskararen aldeko lasterketa erraldoiak; Tolosaldera apirilaren 13ko goizaldean iritsiko da, eta Adunatik Ikaztegietara bitarteko bidea egingo du.\nEuskal Herri osoan zehar egiten den euskararen aldeko ekimena da Korrika. 1980an Euskal Herria Oñatitik Bilbora zeharkatu zuen lehen Korrika antolatu zutenetik, euskararen alde antolatzen den ekitaldirik jendetsuena eta garrantzitsuenetakoa da. Ordutik, 20 Korrika eta 39 urte igaro dira. Apirilaren 4an hasita, hamaika egunez eta gelditu gabe, Korrikak Euskal Herria gurutzatuko du 21. aldiz. Bi mila kilometro baino gehiago euskararen alde, eta Gasteizko helmugara ailegatu bezperan, apirilaren 13an, iritsiko da Tolosaldera. Koordinatzailearen egitekoa izango da eskualdeko kilometroetan ahalik eta herritar gehien egitasmora batzea.\nEuskararen alde egiten den ekimen erraldoia da. Batez ere bi helburu nabarmenduko nituzke: euskararen aldeko kontzientzia bultzatzea eta indartzea, eta AEKren euskaltegien eguneroko jardunari aurre egiteko baliabide ekonomikoak lortzea.\nKlika da aurtengo leloa. Zer esan nahi du?\nEsanahi bat baino gehiago du. Klika egitea euskararen aldeko konpromisoa hartzea da. Konpromisoa hartzea izan daiteke euskara ikastea, erabiltzea edo Euskaraldiaren helburua zenarekin bat egitea, hau da, gure hizkuntza ohiturak aldatzeko prest egotea edo gure hizkuntza eskubideen alde lan egitea. Maiz, hizkuntzaren erabilera ahozkotasunera mugatzen da ,eta iruditzen zait ikuspuntu hori zabaldu egin beharko genukeela. Izan ere, hor ditugu musika, literatura, bertsolaritza edo zinema, eta, hortaz, gure kulturara edoskitzea ere klika egitea da. Nik, behintzat, oso argi dut euskarak eta kulturak loturik egon behar dutela, bata ez bailitzateke dena izango, bestea gabe. Hori guztia izan daiteke, beraz, Klika.\nEuskaraldiak izan duen harrera ona nabarituko al da aurtengo Korrikan?\nNik uste dut olatu horrek eragina izango duela. Azken finean, kontuan hartu behar da Korrika euskararen inguruko ekimena dela, eta protagonistak euskara eta klika egiteko prest gaudenok garela. Bakoitzak bere erara bizi du, baina, zalantzarik gabe, oso une hunkigarriak bizi dira Korrika bezalako ekimen batean. Oso polita da euskarak duen boterea kalean ikustea, euskaldunon eta euskaltzaleon indarra islatzen delako.\nKorrika guztietan protagonistaren bat izaten da.\nAurten Txillardegi izango da omendua. Ordainezina da berak utzitako ondarea, kulturgintzan eta euskararen alde egin duen guztiagatik eta, horregatik, hura gogoan izango dugu Korrikan. Kontuan hartzekoa da, gainera, aurten euskara batuaren 50. urteurrena dela, beraz, arrazoi ezin hobea da Txillardegi omentzeko, sortzaileetakoa izan baitzen.\nApirilaren 4tik 14ra, Garestik Gasteizera osatuko du ibilbidea Korrikak. Tolosaldeari dagokionez, noiz egingo du sartu-irtena?\nApirilaren 13an iritsiko da Tolosaldera. Andoaindik etorriko da 03:00ak aldera. Adunarako bidea hartuko du, eta, ondoren, Zizurkil eta Villabona zeharkatuko ditu. Irurara 03:40 aldera iritsiko da. Irura eta Anoetan sartu ostean, Tolosarako bidean jarriko da. 04:10 inguruan aurreikusten da Tolosan sartzea. Tolosako kaleetatik Ibarrara joko du, eta han sartu irtena egin ondoren, Tolosara itzuliko da berriz. Tolosatik irten, eta Alegiako bidea hartuko du, 05:20 aldean ailegatzeko. Handik Ikaztegietarantz joko du. 05:45 aldera utziko du Korrikak eskualdea, Legorretara bidean jartzeko, beraz, ia hiru ordu egingo ditu Tolosaldean.\nGoiztiar helduko da, beraz.\nBai. Dena den, Tolosaldeak euskararekiko eta Korrikarekiko konpromiso handia erakusten du beti, beraz, ziur aurrekoetan bezala, aurten ere eskualdeko kaleak beteko direla.\nKorrika bukatu bezperan iritsiko da Tolosaldera.\nApirilaren 14an izango da Korrikaren azken eguna. Gasteizera iritsiko da, eta Tolosaldetik amaierako ekitaldiaz gozatzera joateko deialdia egingo dugu. Urtetik urtera gero eta jende gehiago joaten da, eta autobusak ere antolatzen dira bertaratzeko. Eskualdeko hainbat herritako ordezkariekin, eskualdeko batzordea elkartuko da, urtarrilaren 15ean, Anoetan. Batzorde horrek hainbat funtzio izango ditu, tartean, Gasteizerako autobusa antolatzea, kilometroen banaketa eta kudeaketa, edota Korrika laguntzaileak bilatzea.\nZer da Korrika laguntzaile izatea?\nAEKri egiten zaion diru ekarpena da. Zehazki, 12 euroko laguntza ematea. Trukean, aurtengo Korrikaren pina eta txartela jasotzen dira, eta eskualdeko eta Euskal Herriko hainbat saltokitan izaten diren eskaintzez gozatzeko aukera dago. Euskaltegietan nahiz korrika.eus webgunean egin zaitezke korrika laguntzaile. Era berean, arropa erosteko ere aukera bada.\nKilometroen banaketa da batzordearen egitekoetako bat. Herritarren laguntza beharrezkoa izango da.\nOso garrantzitsua da herri bakoitzeko eragileen inplikazioa. Azken finean, Korrika herritarrok egindako egitasmoa da eta, horregatik, garrantzitsua da ahalik eta eragile gehienek prestutasuna azaltzea. Hori kudeatzea izango da batzordearen zereginetako bat. Eskualdeko batzordeak bitartekari lanak egingo ditu eta, gero, herri bakoitzak bere funtzionamendua izango du, esaterako, Korrika kulturaleko ekitaldiak antolatzerakoan. Ekitaldiekin batera, arropa saltzeko puntuak ere jarriko ditugu herrietan, hainbat egunetan.\nHerritarrei zein mezu emango zenieke?\nEzinbestekoa dela jendearen parte hartzea, protagonistak herritarrak eta euskara direlako. Halaber, eskerrak eman nahi nizkioke orain arte Korrikaren eta gure hizkuntzaren alde lan egin duen orori, AEKko kideei, herrietako ordezkariei zein herri mugimendu guztiei.


- Plan mota - Ocio Tours Niños Espectáculos Cultura Danza Música Teatro Servicios Baile Animación y Espectáculos Actividades y Aventura Eventos Actividades\nAnimazioa eta ikuskizunaklink\nJarduerak eta Abenturalink\nAnimazioa eta ikuskizunak\nJarduerak eta Abentura\nSarrera-salmenten sisteman aldaketak, Covid 19 dela eta\n- Covid 19 pandemiaren ondorioz, sarrerak modu elektronikoan saltzea sustatuko da. Salmenta Internetez egingo da. www.irun.org/entradas\n- Aurrez aurreko salmenta Amaia KZko leihatilan bakarrik egingo da, ikuskizuna hasi baino ordubete lehenago, eta ordainketa datafonoarekin bakarrik egingo da.\n- Babes eta garbiketa-neurriak:\n- Maskarak: Antzokiaren barrura sartzeko, antzezpen-garaian eta antzokitik ateratzeko maskara erabili behar da, 6 urtetik beherakoek izan ezik. Maskara erabiltzetik salbuetsita dagoela agiri bidez egiaztatu beharko da antzokiko sarreran.\n- Eskuak garbitzea: Antzokira sartzeko derrigorrezkoa izango da bertan egongo den gel hidroalkoholikoarekin eskuak garbitzea. Komunetan ere eskuak garbitzeko xaboia egongo da.\n- Seinaleztapena: Auditoriorako sarbideak behar bezala seinaleztatutako bi pasilo izango ditu, galerak saihesteko, segurtasun-distantzia bermatzeko eta beharrezkoak ez diren pilaketak eta gurutzatzeak saihesteko; hala, eskuineko korridorea eserleku bikoitietarako erabiliko da, eta ezkerrekoa bakoitietarako.\n- Komunak erabiltzea: Komunetako edukiera mugatu egin da.\nNire sarrera itzul dezaket?\nAntzokiak, egoerak hala eskatuko balu, funtzioak bertan behera utzi ahal izango ditu, eta iragarritako datak, ordutegiak, programak eta interpreteak aldatu. Ekitaldia bertan behera uzten denean edo atzeratzen denean bakarrik itzuliko da dirua.\nKasu horietan sarrerak erosteko erabiliko kanal bera erabiliz itzuliko da dirua.\nCOVID-19 pandemiaren ondorioz bertan behera geratutako ekitaldien kasuan, web bidez erositako sarrerak automatikoki itzuli da.\nLeihatilan erositako sarrerak itzultzeko mezu elektroniko bat bidali beharko da honako helbidera: amaia.kz@irun.org\nIkuskizunak horretarako aukera ematen duenean, eta koronabirusaren bilakaeraren arabera, bi sarrera korrelatibo edo gehiago salduko zaizkie familia taldeei edo bizikidetza-unitateei, betiere pertsona guztiek birusaren hedapena prebenitzeko duten erantzukizun indibidualaren oinarriaren arabera.\n2 urte baino gutxiagoko haurrek sarrera behar dute?\nIkuskizun guztietan, adingabeek, edozein adin dutela ere, sarrera eduki behar dute edukiera kontrolatzeko.\nEz da gomendagarria 7 urte baino gutxiagoko haurrak edo haurtxoak haurrentzako ez diren ekitaldietara joatea- Zuzendaritzak bere gain hartzen du aretoa uzteko eskatzeko eskubidea, baldin eta haurrak gainerakoei arazoren bat eragiten badie.\nHaurren aulkiak ezin izango dira sartu besaulki-patiora, pertsonen joan-etorria errazteko.\nEserlekuetarako altxagailuak daude, behar duten haurrek erabiltzeko.\nNoiz sar naiteke antzerkira?\nAntzokiak ikuskizuna hasi baino 30 minutu lehenago irekiko ditu ateak.\nPuntualtasuna eskatzen dizuegu, jendea bere eserlekuetara erraz joan dadin.\nEskerrik asko egoera berri honetan izan duzun ulermenagatik eta laguntzagatik.\nAniztasun funtzionala dutenak aretora sartzea\nIkusmeneko, entzumenezko… aniztasun funtzionala edo mugikortasuneko arazoren bat izanez gero: mezu bat bidal diezagukezu helbide elektroniko honetara: amaia.kz@irun.org .\nZure zalantzei erantzun eta kezkak argitzen pozik lagunduko dizugu.\nZer gertatzen da ekitaldira berandu iristen banaiz?\nPuntualak izan, arren. Antzezpena hasi ondoren, antzokiak aretora sartzen ez uzteko eskubidea izango du.\nAntzezpena egiten ari diren bitartean ze egin dezaket eta zer ez\nIkuskizunean parte hartzen duten artisten eskubideak betetzeko, ezin da inolako soinu- edo ikus-harrerarik egin inolako euskarritan, aldez aurretik berariazko baimenik gabe.\nMugikorrak eta alarmak itzali behar dira.\nEzin da janaririk eta edaririk kontsumitu.\nEzin da erre (zigarro elektronikoak barne).\nEzin dira animaliak eraman (txakur-gidariak salbuespen izanik)\nUneoro, bi pertsona egongo dira aretoan, eta aretoko arduradun bat, zalantzak argitzeko.\nAntzezpena bukatu ondoren, nola irtengo dira ikusleak?\nMegafoniaz jakinaraziko da ikusleak nola atera, eta sarrera bezala egingo da; eserleku bikoitien edo bakoitien arabera. Lehenik eta behin, irteeratik hurbilen dauden ilaretakoak aterako dira, eta, amaitzeko, agertokitik gertuen dauden ilaretakoak. Bitartean, ikusleak euren eserlekuetan eserita egongo dira. Eskerrik asko egoera berri honetan izan duzun ulermenagatik eta laguntzagatik.\nNorbaitek mugikortasun-arazoak baditu eta lehenengo lerroetan badago eta errazagoa bazaio kultura-zentroko larrialdi-irteeratik irtetea, aretoko langileekin jar daiteke harremanetan, eta pozik lagunduko diote.\nHelbidea: Pio XII Plaza 4


EuskarAbentura 2020 | Gazteria\nYou are here: Home › Albisteak › EuskarAbentura 2020\nEuskarAbentura Espedizioa 2020 proiektuaren hirugarren edizioan izena emateko epea zabalik dago. 120 gaztek osatutako espedizio honetan, euskal geografía, cultura eta historia lagun ezagutzera eramango ditu 2020ko uztailaren 1etik 31ra.\nEkimenean parte hartzeko ezinbestekoa izango da baldintza hauek betetzea:\n2003 edo 2004 urteetan jaioa izatea (16-17 urtekoak)\nHautagaitza aurkezteko, baldintza hauek betetzeaz gain, www.euskarabentura.eus webgunean dagoen formularioa bete beharko da, gaztearen eta tutore/gurasoen datuekin; eta horrekin batera atxikirik bidali:\nMotibazio gutun bat (450-500 hitz), Euskarabenturan zergatik parte hartu nahi den azalduz.\nProiektu bat garatuta. Horretarako, hiru gairen artean bat aukeratuko da (Euskal emakume sortzaileak, Natura plastifikatua, edo Mugak gaindituz integrazio bidean), formatu hauetako batean sortzeko (historikoa, literarioa, ikus-entzunezkoa, musikala, plastikoa, sormen digitala).\nIzen-ematea burutzeko epemuga: martxoak 15\nInformazio gehiago: www.euskarabentura.eus\nErrenteriako Udal Euskaltegian matrikula epea zabalik


Lukai Eskola > Praktikak > Atlético San Sebastián\nClub Atlético San Sebastián Euskal Herriko afizionatu kluben artean handiena da, gaur egin 2800 baino bazkide gehiagok osatzen dute eta ospakizun ugari egiten ditu Donostian urtean zehar, batez ere kirolarekin lotutakoak.\nKlubak antolatzen dituen aktibitateen helburu nagusia poblazioan kirolaren praktika eragitea da, horregatik kirolari profesional eta amateurrei izaten dira nagusiki zuzendutak.\nKlubaren bulegoak Bera Berako auzoan eta Kontxako badian kokatuta daude.\nOspakizun eta lasterketen artean ezagunenak hauek dira:\nLilatón (Emakumeen eguneko lasterketa)\nTriatlón Onditz (Triatloi internazionala, distantzia olinpikoa)\nEmakumezkoen Triatloia (Triatloi Popularra)\nSanta Klara Irlara igeri trabesia\nLukai Eskolan kolaborazio estua dugu klubarekin, haien lasterketa eta konpetizio ondorengoko masajeak egiteko gure ikasleak eramaten ditugulako hauen formakuntza praktikoan sakontzeko.\nOso erabilgarria da hau ikasketa prozesuan gorputz desberdinak lantzeko aukera izaten delako, partehartzaile kopuru oso handiak bait daude.