Smoga: ke-lainoa - Zientzia.eus\nHasiera » Artikuluak » Smoga-ke-lainoa\n1993/03/01 Irazabalbeitia, Inaki - kimikaria eta zientzia-dibulgatzaileaElhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria\nSherlock Holmes-en menturak laino trinko eta zeharkaezinik barik imajinatzea zaila gertatuko zaizue zuetako gehienei. Laino horrek menturen misterioa areagotzeaz landa, lantzean behin erretzen zuen opioa bezain beharrezkoa zuen Sherlock-ek hiltzaile eta gaizkileak nortzuk ziren antzeman ahal izateko. Hiltzaile ezkutua zen smoga ordea, eta 1952.eko abenduan bere hortz zorrotzak erakutsi zituen.\n1952.eko abenduaren 5a eta 10a bitartean egoera klimatiko berezia izan zen Londresen. Egun horietan, Londres gaineko aire-geruza ez zen ia higitu eta toki berean iraun zuen. Horren kausa lurzorutik gertu eratutako aire hotzeko geruza geldikorra izan zen; tenperatura-alderanzketa hain justu. Normalean, lurzorutik gertu dagoen airea gainekoa baino beroago egoten da, arinagoa da, eta gorantz igotzen da konbekzioaren ondorioz. Gainekoa baino hotzagoa izateak gorantz ez egitea dakar eta haizerik ez badago, bertan irauten du.\nAnartean, hotz zegoenez, Londresko etxeetako berokuntza-sistemak su eta gar ari ziren lanean eta aldi berean, milaka tona ke eta poluitzaile atmosferara isurtzen ere bai. Ke eta poluitzaileek ez zuten atmosferan diluitzeko betarik eta Londres gaineko aire hotzeko geruza horretan kontzentratu ziren. Ondorioz, inoiz ezagutu den smogik trinkoena eratu zen. Egun argiz, 1-5 metroraino baizik ezin zitekeen ikusi. Abenduko bost egun horietan 4.000 lagunetik gora, adinekoak eta umeak bereziki, hil zituen.\nSmog hitza ingelesezko smoke (kea) eta fog (laino) hitzen kontrakzioz osatutako hitz berria da eta ederki azaltzen du bere esanahia. Izan ere, smoga keak eratutako lainoa da.\n1952. urtea. Londresko kaleak. Polizia zuziaz trafikoa gidatzen.\nLondresen ez da gertaera berria eta jada XVII. mendeko kroniketan hiria estaltzen zuen laino “zikinaz” kexu ziren. Alabaina, iraultza industrialaren ondorioz (lurrin-makinaren ondorioz azken finean), smogaren maiztasuna eta trinkotasuna areagotu egin ziren XIX. mendean zehar. Industria zentrutik urrunduz eta hiria zabalduz, smogaren arazoa arindu egin zen. Alabaina, Bigarren Mundu Gerraren ostean, egoera ekonomiko ahulak berokuntzarako kalitate txarreko ikatza (sufre–kantitate handia zuena) erabiltzea izan zuen ondorio. Horrekin batera smoga trinkotu eta ugaldu egin zen.\nNolakoa da smoga?\nIkatza edo ezein erregai fosil erretzean, karbono(IV) oxidoa eta ur-lurrina lortuko genituzke teorikoki. Dena dela, ikatzak zikinkeriak izaten ditu (sufrea edo erretzen ez diren zatiak esaterako) edota ez da ondo erretzen (oxigeno gutxiegi dagoelako adibidez) eta horren kausaz beste produktu batzuk ere eratzen dira erreketan. Zikinkeriek sufre–oxidoak, sufre(IV) oxidoa bereziki, eta errautsak eratuko dituzte eta oxigeno–eskasiak karbono(II) oxidoa.\nSufre(IV) oxidoak atmosferako ur-lurrin eta –tantekin erreakzionatu egiten du, errautsetako partikulek katalizatuta neurri batean, eta azido sulfuriko moduan errautsen partikuletan kondentsatzen da. Ondorioz, azido sulfuriko diluituzko tantak ditugu; nolabaiteko euri azidoa, hain justu.\nAzido sulfurikoa oso korrosiboa da, eskolan kimika ikasi duen edornork dakienez, eta horrexegatik gauza eta pertsonentzat kaltegarria ere bai. Harri, metal eta oihalei eraso egiten die, eraikin eta bestelako azpiegituren bizitza laburtuz. Gainera, gizakiari ere eragiten dio; arnas aparatuari bereziki.\nSmoga arnastean, bronkioak narritatu egiten dira. Muki asko sortzen da eta bronkioak inflamatu egiten dira. Bronkitisa, asma edo biriketako beste eritasunak dituztenen kasuan arazoa areagotu eta larriagotu egiten da. Mukiek eta inflamazioek arnasa hartzea eragozten diete. Batzuetan, mukiek arnasbideak butxatu egiten dituzte eta, ondorioz, gaixoa hil egiten da; itota zein bihotzekoaz. Horixe gertatu zitzaien Londresen 4.000 bat laguni 1952.ean. Gehienak, 45-64 urte bitartekoak ziren.\nHeriotza-kateak, osasun-arduradunen alarma-argia piztu zuen. Azterketa sakon eta zabala egin zen eta ondorioa nabarmena izan zen: horrelakorik saihestu nahi bazen, hiriko airearen kalitatea asko hobetu beharra zegoen. Poluzioaren kontrako neurri zorrotzak hartu ziren (1956.ean onartutako Clear Air Act delakoa) eta egun londrestarrek garai bateko laino trinko eta itolarriak ahaztu dituzte. Berokuntzarako gas eta energia elektrikora aldatzea eta instalazio zaharrak berriztatzea izan ziren neurririk eraginkorrenak.\nClean Air Act izeneko legearen bidez, Londresko atmosferatik smogaren arriskua uxatzea lortu zen. Hala eta guztiz ere, ez da Londres eta beste hiri batzuetako (Mexiko Hiriko, Los Angelesko, Txileko Santiagoko...) airea uste bezain garbi eta kaltegabea. Smoga ez da desagertu, nahiz eta garai bateko itxura deigarria izan ez. Itxuraldatu egin da eta bere jatorria ere beste bat da. Alabaina, lehen bezain hilgarria izan daiteke.\nSmog fotokimikoak, gure hiritzarretako poluitzaile nagusiak, berokuntza-sistemetan ez eta ibilgailuetan du jatorria. Automobil, kamioi eta autobusak dira iturria. Barne-errekuntzako motoreetan erregaia (gasolina, gasolioa...) erretzean teorikoki karbono(IV) oxidoa eta ur-lurrina baizik ez lukete eratu behar. Baina, errekuntza-baldintzen kausaz nitrogeno–oxidoak ere sortzen dira (zilindroan sartzen den aireak %70 nitrogeno duela kontutan hartu) eta horrekin batera gaizki erretako produktu organikoak ere bai. Nitrogeno-oxidoetako bat, nitrogeno(IV) oxidoa, birika-narritatzaile indartsua da eta sufre(IV) oxidoa ordezkatu egin du gure hirietako poluitzaile nagusi moduan. Gainera, nitrogeno(IV) oxidoak ere urarekin erreakzionatzen du, azido nitrikoa eratzen delarik.\nEz da azido nitrikoa smog horren arriskurik handiena ordea. Ibilgailuen ihes-tutuei darien produktu kimikoen saltsa ez da bere horretan gelditzen. Eguzkiaren erradiazio ultramoreak saltsa horren baitan erreakzio kimikoak sortarazten ditu eta horrela, beste konposatu kimiko batzuk sortzen dira. Horrexegatik du smog fotokimiko izena. Bigarren mailako poluitzaileak dira benetan arriskutsuak: konposatu organiko hegaskorrak eta ozonoa bereziki.\nKonposatu organiko hegaskorretako asko, bentzenoa esaterako, kantzerigeno bortitzak dira.\nOzonoak bestetik, estratosferan eguzkiaren izpi ultramoreetatik babesten bagaitu ere, lurrazalean oso kaltegarria da: arnasketa eragozten du, zuhaitz eta uztak kaltetzen ditu eta material asko korroitzen du. Atenasko Partenoia kalte ikaragarriak pairatzen ari da hiriko smog fotokimikoa medio eta 2.000 urtez egin ez den kaltea, epe laburrean burutu dezake smogak.\nHainbat tokitan arazoa oso larria da. Adibidez, 1990.ean Mexiko Hirian, ozono-kontzentrazioak 310 egunetan gainditu zuen Munduko Osasun–Erakundeak gomendatzen duen balio maximoa.\nArazoak benetan irtenbide bakarra du: ibilgailu-trafikoa mugatzea.\nKuwait-en smoga arazo - Zientzia.eus 2018-10-29\nErrauts toxikoen errautsak - Zientzia.eus 2018-10-29\nEuri azidoaren eragina harrizko monumentuetan - Elhuyar Aldizkaria 1989-10-1\nEuri azidoaren eragina harrizko monumentuetan - Zientzia.eus 2018-10-29\nLean and clean : Nature News 2000-9-1


Irudia ikusita: 1 / 2\nMARIÑELEN ERMITA Mkzk\nBizkaiko kostako Bakio herrian, euskal kostako tokirik ikusgarrienetakoa aurkitzen da Herri honek dituen gauza on guztien artean (bertoko txakoli ospetsua, surflariz beteriko hondartza aparta…), nire ustez, estatu mailan aurkitu daitekeen txokorik magiko eta berezienetakoa izatearen zortea da, Gaztelugatxeko San Juan ermitaz ari naiz, noski.\nX.mendetik egun arte, ermita honek aldaketa haundiak jasan izan ditu. Diotenez, behin eta berriro aldatu omen dute, gotorleku bat, monastegi bat eta aterpetxe bat izan da ermita baino lehen.\nBertara hurbiltzeko, Bakiotik Bermeora doan errepidetik joan behar dugu, ibilbide horretan itsasorantz begiratuz inolako arazo barik ikusten dugu harkaitz erraldoi baten gainean itsasoari so dagoen ermita ikusgarri hau. Olatuek behin eta berriro bizkaitarrontzat “monumentu historikoa” bihurtu den “mirari arkitektoniko” hau jotzen dute, toki honen ikusgarritasuna areagotuz. Gaztelugatxeko San Juan ezin da gure probintziako edozein postaletan falta, edozein olerkari inspiratzeko moduko toki xarmagarria bait da. Adituek diotenaren arabera, ermitaren oinarri den harkaitz erraldoia, aspaldi irla bat izan omen zen baina Getariako “xagu” izenaz ezagutzen dugun irlarekin gertatu zena gertatu zen honekin ere, alegia, herritarek, bertara heltzeko harrizko zubia eraki zuten. Zubi hau eraikitzearen arrazoia, erromesei Juan Deunaren irudipean otoitz egiteko aukera erraztea izan zen.\nZubi honetatik irlatxora heldu ostean heltzen da momenturik nekagarriena. Bukaezinak iruditzen zaizkigun 231 harmail igo behar ditugu ermitara heldu eta bere edertasunas gozatu ahal izateko. Igoera batzuei nahiko gogorra iruditzen zaien arren (bereziki udako egun eguzkitsuetan), bertara igo diren pertsona guztiek (ezagutzen ditudan guztiek) ahaleginak pena merezi duela esaten dit. Igoerak irauten duen minutu luze horien ostean, eskileraren bukaeran, giza aztarna bat aurkitu daiteke. Herrikoen sinesmenen arabera, Juan Deunaren arrastoa omen da, bertara heldu zela frogatzen duen aztarna, hain zuzen.\nBehin goian, 100 metroko altueran gaudela, ermita inguratzen duen itsasoaz eta bere aurrean kokatzen den irlatxoaz (Aketxe izenaz ezagutzen den babesturiko biotopoaz) goza dezakegu besteak beste. Nik itsas beherea eta itsagora eta itsabehera uneetan izan naiz bertan eta ikusgarria da ze nolako desberdintasuna dagoen pasaiari dagokionez. Toki beraren oso pertzepzio desberdin bi senti ditzakezu.\nKondairekin jarraituz, behin gora igo eta gero, kanpaia 13 aldiz jo beharra dago. Elezaharrek diotenez, desio bat eskatu edo eta es espiritu txarrak uxatu ditzakezu modu honetan. Ugalkortasun arazoak dituzten emakumeek ere, berataru egiten dira Juan Deunak euren arazoa sendatuko duelakoan…Bermeoko arrantza itsasontziek ere, ababor eta istribor aldeetara jira bira batzuk ematen dituzte ermitaren alturapean, santuak zorte ona emango diela sinistuz.\nBehin askorentzat derrigorrezkoa den kanpaia 13 aldiz jo eta gero eta goitik inguratzen gaituen paisasia ederra aditu ostean, 231 eskaileratxoak jeisteko rodua heltzen da. Baina ez da hemen gure txangoa amaitu, orain, bide batez Bakiora bueltan hartu beharreko errepidetik joanda aurkitzen dugun ebste ermitatxo poolit bat bisitatu behar dugu eta, San Pelaio.\nBakioko ermita hau XII.mendeko eraikin erromanikoa da. Askoren hitzetan, gure probintzian gelditzen den ermita erromaniko onenetarikoa da. Nabe bakarra duen arren, margoturiko kapitelak, elizpe ikusgarria, eta oso artistikoa den lehioak ditu absidean eta kanpoko sarreran. Monumentu hau aurkitzeko ez dago inolako arazorik, Gaztelugatxe bueltan Bakiora hedu baino lehen ezkerretara aurkituko dugu eta kotxearekin bertara arte iritsi gaitezke.\nTxango polit hau bukatzeko, zer hobe herrira jaitsi eta edozein tabernatan horren kalitate oneko txakoli zaporetsua dastatzea eta olatuz beteriko hondartza luzearen ondoko ibilbidetik gustura pasiatzea baino.\n#3 2009/11/21(e)(a)n, 16:29:07 etan, argitaratu du SARE(e)k Badakizue nondik dauden sekulako ikupsegi politak? Bakioko Eneperi jatetxetik!. Ez da jatetxearen aldeko publizidadea egitearren baina bertan egon ez zarenontzat, bertaratzeko gomendioa luzatzen dizuet hemendik. Oso ondo eta asko jateaz gain, zorte paur batekin gabaz bertan afaltzeko eta lehioen aldean esertzeko erreserbatuz gero, magikoa da!!!!San Juan Gaztelugatxekoa ikusten da bertatik, itsasoaren erdian, oso erromantikoa!!!\n#2 2009/11/17(e)(a)n, 10:32:37 etan, argitaratu du sugaar(e)k Aupi!!!\negia leiretxu, oso paraje ederrak bai. Gaztelugatxe bisitatzeak pena merezi du benetan, 231 eskailera horiek igotea nekagarria da, are gehiago igande goize batetan egiten baduzu, familia guztiarekin eta aurreko gauean parranda egin eta gero, sekulako ostea baldin baduzu...(hauxe izan zen nire kasua). Baina hala ere, ermitara igotzean eskaileretatik bertatik ikusi daitezkeen ikuspegiak eta ermitara heltzean sentitzen dena...oso atsegina da. Guk ere 13 aldiz jo genuen kanpaia, egia esan ez geneukan argi zertarako eta bakoitzak nahi izan genuen desioa eskatu genuen, baina espiiritu txarrak uxatu zitezkeela...ez nuen ideiarik...zelako bitxikeriak, ez da? zerbaitetan sinistu beharko dugu 231 eskailera igo eta gero ez da?\n#1 2009/11/16(e)(a)n, 10:41:53 etan, argitaratu du leiretxu(e)k Egunon!!!\na ze paraje ederrak Bakio aldetik, bai orixe!!ni neu ere Gatzelugatxe bisitatzeko aukera izan dut noizbait eta ikusgarria da benetan, edozeini bertaratzeko gonbitea luzatzen diot hemendik...Gainera, post hau idatzi duenak dioen moduan, behin bertara joanda, Bakioko hondartzatik bueltatxo bat emateko edo eta "Eneperi"-ko gainetik Gaztelugatxe itsasos ingurutatuta ikusteko aukera polita...San Pelayo ermitara ere joandakoa naiz, Sukarrietako udalek batzuetatik bertara oinez joan ginela gogoratzen dut, (duela hainbat urte jada), sekulako tiradatxoa ume batzuentzat, kostatu zitzaigun bai, momentu hartan bat ere gustoko izan ez nuen ermitara. Biana helduz goazen einean, honelako tokien xarmangarritasuna bereizten ikasten dugu... * Erregistratutako erabiltzailea\nSartu hemen zeure iruzkina\nIzena: E-maila: Iruzkina: Egiaztatze kodea :\nAdministratzaileak ezabatu egin ahal izango ditu aribideko edukiarekin zerikusirik ez duten edota moralaren edo gustu onaren aurkako iruzkin guztiak. Web honek ez du erantzukizunik izango erabiltzaileek idazten dituzten iruzkinen kariz. Erabiltzailea bera izango da ematen dituen iruzkinen erantzule eta jabe. Baldin eta edukiren bat oker dagoela edo iraingarria dela ikusten baduzu, arren, jakinaraz iezaguzu eta arazoa konpontzen saiatuko gara. Hurrengo ekitaldiak\nESTEKA INTERESGARRIAK Bloga


Urdaibai Biosfera Erreserba » Arkitektura » Arkitektura Erlijiosoa » Elizak, baselizak, komentuak eta klaustroak\nSanta Luzia, herritarrentzat Santa Lutzi, baseliza Gerrika auzoan, Santa Lutzia (Ermitaria) baserri-etxearen ondoan kokatuta dago.\nTradizioak dioenez, Bizkaiko parrokia zaharra da, Ziortzakoa baino lehenagokoa. Badakigu antzina-antzinakoa dela bere inguruan arkeologia-aztarnak topatu dira-eta. Batetik, Iturrizak aipatutako hilobiak daude, Erdi Arokoak. Ibarrak dioenez, horietatik bi erromanikoak dira; Ziortzako kalostran eta Bilboko arkeologia-museoan daude. Bestetik, leiho eta leihoburu bat (beste hilobi bat dena) daude, biak Erdi Aroko poblamendu batekoak.\nGaraiko Santa Luzia.\nBaseliza zabala da. Lau angeluko oinplanoa (12,50 x 12,15 m) du eta teilatua isurialde bikoa da. Harlangaitzezko da ia dena. Izkinak eta sarrerak, ostera, harlanduzkoak dira. Bao batean dagoen kanpai-horma ere harlanduzkoa da. Erliebean landuta dago eta kanpai eta gurutze bat ditu. Sarrera nagusian arku konopial oxkarratu bat dago. Antzina sarrera bat zuen oinetan. Sarrera horrek Behe Erdi Aroko harlauza bat zuen ateburuan. Baina gaur egun hormatuta dago. Baselizaren aurrealde nagusian hiru leiho daude, hirurak dute leihoburua. Orain dela gutxi egindakoak dira eta tamaina desberdinetakoak dira. Horrek disimetria sorrarazten du.\nBarrualdean, sabaiak ganga-itxura dauka. Erretaula txikia dago, neoklasikoa, joniar ordenakoa dena. Zutabe txiki bi ditu, eta margotuta daude, marmolaren antzeko kolore batez. Zutabe horiek ateburu bati eusten diete. Ateburua triglifoekin eta metopekin atonduta dago. Ateburuaren gainean, errematea dago: frontoi klasiko ebaki erakoa. Ateburuaren azpian, Santa Luziaren irudi fina dago.\nBertan ondoko irudiak gordetzen dira: Santa Luzia, San Antonio eta Sortzez Garbia.\nBere artapen-egoera ona da.\nBaselizaren ondoan, aztarnategia dago; baliteke erromatarren aurreko nekropolia izatea. VI-XI. mende bitartekoa da. Induskatu barik dago.\nTradizio mozarabeko leihoak ondoko ermiten hormetan sartuta: 1. Artako San Pedro (Markina-Xemein), 2. Berreñoko San Salbatore eta 3. Gerrikako Santa Luzia (Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz), XI. mendea. Baoaren konposaketa lurraldean ohikoa bada ere Gerrikako Santa Luziako baselizan berrerabilitako tradizio mozarabeko leihoa orijinala da hiru argi izateagatik.


Frantziako iraultzaren etapak timeline | Timetoast timelines\nXVIII. mendeko bigarren erdian, Frantziako ekonomia hedatzen ari zen, gizarte-egitura arazotsua zen eta estatu monarkikoa krisian zegoen. Estamentu pribilegiatuetan aldeko gizarte eta ekonomia-arauen aurkako jarrera orokorra zegoen. Pertsona gorenek Erreinuko Estatu Nagusiak biltzeko eskakizunak egin zuten.Neckerrek Estatu Estatu Nagusiak 1789-ko Maiatzaren 1ean biltzeko deialdia egin zuen.\nIraultzaren Ohiartzuna (1789-1799)\nLiberalismo, gizarte-iraultza, burgesia, demokrazia, diktadura, giza eskubidea, gizabanakoen askatasuna etb.: horiek guztiak 1789tik 1799ra bitarteko hamarkadan sustraituriko funtszeko kontzeptuak dira.\nNapoleonek hauxe utzi zuen idatzita: Santa Helenako erbestan:" Nire ustez, ni erori eta nire sistema desagertu ondoren, Europan egon daitekeen oreka bakarra herri handien batasuna eta konfederazioa da"\nHiru estamentuetako hautesleek Estatu Nagusien bilerara eraman beharreko kexak eta errebindikazioak eman ordezkariei. Kexa gehienak hamarrenak eta gainerako zerga feudalak ordaindu behar izateari buruzkoak ziren. Ekainaren 20ko goizean, hirugarren estatuko ordezkariek itxita aurkitu zuten biltzeko lekua. Ekainaren 27an, Luis XVI-ak hirugarren estatura biltzeko agindua eman, ordura arte horren aurka zeuden guztiei. Uztailaren 7an, Frantziak Biltzar Nazional Konstituziogilea zuen.\nBastilla espetxearen erasoa\nJun 5, 1790\nLehengo ekintza iraultzaileak\nErregeak eta sektorerik kontserbadoreenak ez zuten absolutismoa ezabatzerik onartu. Orduan, herri-altxamendua hasi zen.Jendea arma eta sutaus bila joan zen Bastillako gotorlekura eta espetxera. Mirabetza pertsonala eta harremanak inolako kalte-ordainak gabe ezabatu Dekretu horien behin betiko testua honelaz hasten da: "Biltzar Nazionalak Sistema Feudal osoa suntsitu da".Mirabeauk idatzitakoa;bertan, gizakien arteko askatasuna nahiz berdintasun eta subiranotasun nazionala aldarrikatu zen\nAldi moderatua. 1791ko Konstituzioa\nKonstituzioaren aurreko atalean Gizakiaren eta herritarren eskubideen adierazpena dago, eta 1791ko Irailaren 14 an promulgatu zen. Bertan aginte banaketan oinarritutako monarkia konstituzionala ezarri zen. Biltzar Konstituziogileak kleroaren ondasunak nazionalizatu zituen 1789ko Azaroaren 2an, gero, ondasunak saldu eta apezpikuak nahiz apaizak hautatuak izatea ezarri zuen\nSufragio Unibertsala sortu\nKonbentzio Errepublikanoa eta Monarkia erortzea (1792-1793)\nEuropako potentzia absolutistek, Austriak eta Prusiak, Frantzia iraultzailea inbaditzeko erabakia hartu zuen. Frantziako herria, ideiak ordura arte kaleetan eta politikaren bidez adierazi ondoren, armada nazional bihurtzen hasi. 1792ko ekainean, herriak eraso egin Tuilerietako errege.jauregiari.\nAurreko konstituzioa baino erradikalagaoa\nBiltzar legegilea (\nKonstituzioa onetsi ondoren, parlamentu edo Biltzar Legegile Berriko 745 diputatuak hautatu ziren, hauteskunde-prozesuaren bitartez. Hauteskunde prosezu horren ondorioz, alderdi politikoak edo kulbuak sortu ziren, eta horiek interes eta iritzi politiko guztiak ordezkatzenzituzten. Klub iraultzailerik famatuena jakobinoena izan zen\nGerrs eta Diktadura errepublikanoa\nGerra zibileko giroaren eta gerra kanpora hedatzearen ondorioz, egoera erradikalizatu zen. 1793 ko urtarrilaren 21 an Luis XVI.a guillotinan hil zuten. Konstituzio berria egin zen, eta horrek demokrazioa errepublikanoa ezarri gizonen sufragio unibertsalarekin. Robespierre ata ia ehun jarraitzaile exekutatu zituzten, orduan, girondinoek hartu zuten gobernua eta beste konstituzio bat egin zuten\nLuis XVi.a guillotinatu\nDirektorioa eta Napoleonek agintea lortu (1795-1799)\nDirektorioak Italiako armadaren agintea eman zion korsikar jeneral gazteari. 1796an, Italia iparraldea konkistatu eta Campoformioko Bakea ezarri Austriari. Egiptoren kanpainaren ostean 1798-1799 Parisera itzuli. Brumario hilaren 18ko estatu-kolpeak hiru kontsulekin osaturiko aaginte betearazle berria ezarri.\nOrdena publikoa Barne Ministerioa eta polizia sekretu eraginkorra sortuz berrezarri zen.Zergen arloan ere erreforma garrantzitsua ezarri zen. Zuzenbide Zibileko Kode berria promulgatu. Frantziako Iraultzako eta Napoleon inperioko erakundeak estatu aliatuetan eta mendekoetan aplikatu.\nFrantzia, estatu giza, beste estatu batzuekin borrokatu zen. Baina Frantziak, prosezu iraultzaileraren aurrendari gisa, mundu osoko herriei egiten zien dei.Intelektualak Napoleonen aldekoak ziren. Frantziaren eta Britania Hnadiaren arteko gatazka, iraultza baino lehen hasitakoa, ekonomikoa zen gehien bat.\nEuropa Napoleonn aurka\nEspainolen erresistentziaren ondorioz, Baileneko Gudutik (1808) Wellingtonen garaipenetara arte (1812) .Errusiako kanpainan Grande Armée zeritzoneko 600 000 soldaduren atzera egitea ere (1812) hondamenezkoa izan zen. Europako potentzien koalizio batek armada inperialak garaitu zituen Nazioen Guduan (1813\n1812an, enperadoaren armadek Europa osoa okupatzen zuten,Andaluziatik Moskuraino, eta baltikotik ekialdetik Mediterraneoraino.Mendeko estatuen sistema konplexua zegoen.Belgika, Holandarekin batera 1795an anexionatuta, Bataviako Errepublika. Jeronimok Westfaliako erreinuko koroa jantzi zuen.


Ardo Gorriaren Eguna - San Martín de Unx\nArdo Gorriaren Eguna\nBi harribitxi ditu San Martin Unxek: ardo gorria, alde batetik, eta Tourseko San Martin elizako kripta erromanikoa, bestetik. Ardo Gorriaren Eguna aukera paregabea izaten da lehena gozatzeko eta bigarrena ezagutzeko.\nFesta horretako ekitaldiek egun osoa betetzen dute, baina, zalantzarik gabe, txistor-jatea eta ardoen dastaketa jendetsuenak izaten dira. Artisautzak eta musikak herriko kaleak kolorez janzten ditu, eta ardo gorria protagonista da, udalerriko lau upategietako ardo beltzekin eta zuriekin batera. Era berean, fruta-gustuko edari horri buruz jakinaren gainean mintzatzeko eta hura gozatzeko, ikastaro bat egiten da interesdunek ardo dastaketan lehen urratsak egin ditzaten.\nHerrian eta bertako upategietan barnako bisita gidatuek osatzen dute programazioa. Tourseko San Martin elizako kripta erromanikoa, Nafarroan hobekien zaintzen den ederrenetariko bat, jardunaldiaren bukaera kulturala izaten da.


FORTE LOVE in Heron erosi batetik € 39\nHauts Forte Love - emakumezkoak pizgarri erosi in Heron\nArrakastatsua izateko Forte Love in Heron, behar:\nNon erosi in Heron Forte Love\nIdatzi zure datu pertsonalak eskaera orria-type eraginkorra pizgarri emakumeen Forte Love hautsa in Heron prezio murriztua. Itxaron, deitu aholkularia, zure ordena hauts Forte Loveaholkulari deitu duzu laster. Ordaintzeko agindua bakarrik jaso ondoren pakete in Heron.\nBat, eraginkorrena eta eraginkorra modu gero eta emakumezkoak libido in Heron da, droga-erabilera Forte Love. Tresna hau aktibo dago emakumezkoak patogeno, hau da, sortu oinarri natural esklusiboki osagaiak, eta funtzionatzen du emakume baten modu berean Viagra gizonezkoa.\nNola erosi hauts Forte Love in Heron\nLortzeko Espainian Forte Love deskontua prezioetan in Heron (Espainia), bete behar dituzu eremu eskaera orria izena eta telefono zenbakia, denbora gutxian dituzu deitu aholkularia eta zehaztu zurekin ordena xehetasunak eta antolatu entrega Forte Love at. Ordainketa bakailao on partzelaren. Prezioa bidalketa Forte Love el correo arabera alda daiteke distantzia hiria Espainia, jakiteko prezioa aholkulari bat egin ondoren ordena estimulatzaile eraginkorra emakumeen Forte Love web-orri ofiziala.\nForte Love in Fuerteventura Forte Love Ibiza\nOrdena in Heron Forte Love


2020ko Maiatzaren 14tik 17ra\nArriaga Antzokiak ikuskizun berri eta sutsua ekoiztuko du, mundo mailan ospetsua den Bertol Brecht eta Kurt Weillek osaturiko bikotearen gaztaroko maisulan bi aurkeztuz, Berlingo 20. hamarkada zoriontsu horren testuinguruan sortu zituztenak. Alde batetik, “La boda de los pequeños burgueses”, kaosarekin amaitzen den komedia burugabea, eta bestetik, “Mahagonny – Ein Songspiel”, Brecht eta Weillek sortutako eta ordurarte ezezaguna zen antzerki musikal mota, eszena eta musika uztartu zituena jazz kutsuz josiriko estiloarekin, 20. hamarkadan modan zen musikarekin bat etorriz eta hondatzen ari zen gizarte kontsumista alde izanda.\nAndrea Moses zuzendari alemaniarra, bere herrialdean ospetsua eta zenbaitetan saritua izan dena antzerki musikalaren esparruan egindako lanengatik, Arriagaren produkzio berri honen zuzendaria dugu, oso elementu erakargarriak dituena: murritza eta laburra, azkarra eta sendoa, groteskoa eta dibertigarria, surrealista eta sentimenduzkoa. Brecht/Weillen bi piezaz osatutako gau-ekitaldi honek zoriontasun txiki bereziaren bilaketa irrigarri uzten du gizakiek elkarri suntsitzen dioten bitartean, horrek erabaki garrantzitsua hartzeko exijentzia areagotzen duelako. Antzerkian, ordena, legea eta ohiturak anarkiaren eta kaosaren baitan eroriko dira. Publikoak horri poztasunez erantzungo dio, balio burges zaharrei, negozio handi eta odoltsuak tarteko, gero eta eszeptizismo gehiagorekin begiratzen baitio. Antzerki-hondoratze honetatik aterako ote da mundu berri eta hobea? Horra galdera kezkagarria.\nZuzendari eszenikoa: Andrea Moses\nMusika zuzendaria: Iván López Reynoso\nEszenografia: Karoly Risz\nFiguringile: Meentje Nielsen\nAudiobisualak: Arian Andiel\nMaisu errepikatzailea: Alejandro Zabala\nZuzendari eszeniko laguntzailea: Juana Lor\nBertolt Brecht-en testuak\n14, 15 eta 16-19:30\n3 - 30 € /beherapenak


Vitréko gaztelua - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAteko etxea eta Saint-Laurent dorrea.\ncanton of Vitré-Est\n48° 07′ 28″ N, 1° 12′ 55″ W / 48.124444444444°N,1.2152777777778°W / 48.124444444444; -1.2152777777778Koordenatuak: 48° 07′ 28″ N, 1° 12′ 55″ W / 48.124444444444°N,1.2152777777778°W / 48.124444444444; -1.2152777777778\nVitréko gaztelua (bretainieraz: Kastell Felger, frantsesez: Château de Vitré) Bretainiako Vitré hirian dagoen gaztelu bat da. 1872an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.\nGeoffrey I.a Bretainiakoak 1000 urtearen inguruan Riwallon Le Vicaire jauntxo feudalari eskubieak ematerakoan sortu zen. Bretainiako marka zaintzeko egurrezko gotorleku txiki bat eraiki zuen honek. Sarritan erasotu eta erre zuten, harik eta Robert I.a Vitréko Baroiak 1070 urtean harrizkoa eraiki zuen arte. Vilaine ibaiaren gainean dagoen harkaitz bat hautatu zuen gaztelu berria eraikitzeko. XIII mendean gaztelua handitu eta gotortu egin zuten gaur egungo itxura triangeluarra emanez.\nXIV mendean Laval kondeek eskyratu zuten eta Guy XII. Lavalek gaztelua handitu egin zuen XV mendean, bereziki atea babestuz Saint-Laurent eta Madeleine dorrekin. Helburua frantziarren erasoei aurre egitea zen baina Bretainia eta Frantziak bat egin zutenean frantziarren esku gelditu zen gaztelua. Ordutik aurrera funtzio militarra galdu zuen eta egindako berrizte lan guztiek erosotasuna zuten helburu.\nHegoaldeko aurpegia eta Saint-Yves enparantza.\nEkialdeko aurpegia eta gazteluaren enparantza.\nMultimedia: Château de Vitré\nOrriaren azken aldaketa: 14 abendua 2019, 12:02.


Onddo - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1Etimologia eta definizioa\n5.5Likenak edo mikofitoak\nArtikulu hau izaki bizidunari buruzkoa da; mendia gaitzat duena beste hau da: «Onddo (mendia)»\nAmanita muscaria, basidiomizetoa; Sarcoscypha coccinea, askomizetoa; ogi beltzaren lizuna, zigomizetoa; kitridiomikoto bat; eta Penicillium, konidioforoa.\nDikarya (Deuteromycota barne)\nOnddoak organismo zelulaniztun eukariotoak dira. Tradizionalki, guztiak Fungi erreinuan sailkatu dira, nahiz eta gaur egun onddo gisa sailkatu diren batzuk beste talde batzuen sartzen diren. Onddoak organismo heterotrofoak dira, zelula-horma kitinatsua dute eta, espezierik gehienetan, hifa zelulanitzez osatutako harizpi antzeko mizelioak eratzen dituzte. Kontuan izan behar da zenbait espezie organismo zelulabakar gisa bizi direla. Modu sexual zein asexualean ugaltzen dira, normalean espora bidez. Esporak egitura berezituetan edo fruitu-gorputzetan ekoizten dira askotan. Zenbait onddo-espeziek galdu egin dute ugalketa-egitura espezializatuak sortzeko gaitasuna, eta hazkuntza begetatibo bidez soilik ugaltzen dira. Legamiak, lizunak eta perretxikoak, onddoak dira denak. Onddoen taldea monofiletikoa da, eta ez du zerikusirik morfologikoki antzekoak diren onddo lirdingatsuekin eta oomizeteekin (protistak). Onddoak landareen antzekoak baino gehiago, animalien antzekoak dira, ez baitira autotrofoak, heterotrofoak baizik. Hala ere, onddoen ikerketan jarduten duen diziplina, mikologia alegia, oraindik gehienetan botanikaren adarra kontsideratzen da.\nMundu osoan barrena bizi dira, baina gehienak ikusezinak dira giza begiarentzako. Zoruan bizi dira, materia organiko hilean eta landare, animalia zein beste onddo batzuen sinbionte gisa. Funtseko lana betetzen dute ekosistemen funtzionamenduan, materia hila deskonposatzen baitute eta elikagaien zikloan eta trukean ezinbestekoak baitira. Zenbait onddok ikusgarriak diren fruitu-gorputzak ekoizten dituzte, bai perretxiko eran bai lizun eran. Onddo-espezie asko elikaduran erabili izan dira, bai zuzenean bai beste prozesu batzuetan, hala nola ardoa edo garagardoa bezalako produktuen hartziduran. Berriagoak dira beste erabilera batzuk: medikuntzan antibiotikoak ekoizteko erabiltzen dira, eta garbikarietan edo erabilera industrialetan garrantzitsuak diren entzimak (zelulasak, pektinasak, proteasak...) ekoizteko ere baliatu dira. Zenbait onddok animalientzako toxikoak diren konposatu bioaktiboak sortzen dituzte, esaterako alkaloideak. Konposatu hauei mikotoxina deritze. Hainbat onddo aisialdirako droga gisa erabiltzen dira, eta beste batzuk zeremonia tradizionaletan erabiltzen dira konposatu psikotropiko modura. Onddo batzuk gizakiarentzako patogenoak dira, eta onddoek uztetan sortutako kalteek arriskuan jar dezakete tokiko ekonomien elikagai-hornidura.\nOnddoen erresumaren barruan sailkatzen diren izakiek dibertsitate oso handia dute, bai ekologiaren aldetik, bizi-zikloaren ikuspegitik edo morfologiaren aldetik: Chytridiomycota onddo zelulabakar urtarretatik perretxiko handietara. Hala ere, oso gutxi ezagutzen da Fungi erresumaren biodibertsitate errealaren inguruan. Estimazio batzuen arabera 2,2 eta 3,8 milioi espezie artean egon litezke. Horietatik, 120.000 inguru deskribatu dira, badakigu 8.000 espezie landareentzat txarrak direla eta 300 gizakien patogeno direnak. Lineo, Christian Hendrik Persoon eta Elias Magunus Friesen lan aitzindariaren ondoren, onddoak euren morfologiaren arabera sailkatu izan dira, batez ere esporen kolorea eta hainbat ezaugarri mikroskopiko, hala nola euren fisiologiaren arabera. Genetika molekularrean egondako aurrerapenei esker, DNA analisia gehitu da taxonomiara, eta hainbat taldekatze historiko kolokan geratu dira. Azken hamarkadan Fungi erreinuaren inguruan argitaratu diren filogenia ezberdinek guztiz eraldatu dute sailkapena: orain azpierreinu bat, zazpi filum eta hamar subfilum proposatzen dira.\nEtimologia eta definizioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOnddo terminoa latinezko fungus («perretxiko») hitzetik dator. Azken hau, berriz, grezierazko sphongos/σφογγος («belaki») hitzetik sortu zen, seguru asko zenbait perretxikoren egitura eta morfologiaren ondorioz. Beste hizkuntza batzuetan oraindik erabiltzen da: alemanez, adibidez, Schwamm («belaki») edo Schwammerl deitzen zaie zenbait perretxikori.\nDeskribatu ziren lehenengo onddoak perretxikoak ziren, basidiomikotoak, alegia, eta, ezaugarriak azaltzeko, euren ugaltze-gorputz ikusgaietan oinarritu ziren gehienetan. Oro har, onddoen higitzeko ahalmenik eza dela eta, landareekin batera sailkatzen ziren. Dena den, 1969. urtean, Whittakerrek onddoen heterotrofian eta xurgapen-mekanismoan oinarriturik, Fungi erreinu bereizia proposatu zuen onddoentzat. Baina egungo ultraegiturazko eta biologia molekularreko ikerketek baieztatzen dute onddo izenpean elkarrengandik urrun dauden hainbat talde bateratuta daudela. Egia da onddotzat har zitezkeen bizidun horiek guztiek zenbait ezaugarri ezberdin dituztela, hala nola pareta zelularra, ugaltze-zelula, ziklo-mota eta bide metabolikoa, baina zaila da espezialista ez dena horretaz guztiaz ohartzea. Horregatik, gaur egun onartzen da onddo-taldea polifiletikoa dela, hau da, jatorri ezberdineko bizidun-multzoa dela. Bizidun horiek elikatzeko bide bera garatu dutenez, antzeko txoko ekologikoak eta antzeko formak partekatzen dituzte.\nEgun, Fungi edo Mycobionta erreinuak benetako onddoak soilik batzen ditu. Horien ezaugarri garrantzitsuenetarikoak dira kitinazko pareta zelularra izatea, eta, normalean, espora mugiezinak garatzea. Eumikoto izena ere ematen zaie, eta, talde barnean, Chytridiomycota, Zygomycota, Glomeromycota, Ascomycota eta Basidiomycota dibisioak edo filumak bereizten dira.\nOomycota dibisioko bizidunak, berriz, sasionddotzat hartzen dira gaur egun, ebolutiboki alga marroietatik hurbilago baitaude, eta erreinu independentea osatzen dute. Onddo horien ezaugarri bereizgarrienak dira ugaltze-gorputzik ez izatea eta flagelo biko zoosporak izatea. Talde horretan, nekazaritza-arloan hain ezagunak diren mildiua eta piperren “gainbehera” eragiten duten onddoak sartzen dira. Azkenik, protozooetatik hurbil dauden onddoak aipatu behar dira, Myxomycota dibisioa, alegia.\nIberiar penintsulan deskribatuta dauden onddo-espezie kopurua 10.000 ingurukoa da, hau da, munduan deskribaturiko dibertsitate biologikoaren %10. Esan daiteke dibertsitate biologiko hori handi samarra dela, baina azpitaldeen ezagutze-maila oso bestelakoa da.\nBasidiomycota dibisioko onddoak, hots, basidiomikotoak, onddo eboluzionatuenak eta ezagunenak dira, askomikotoekin batera. Horren arrazoia da, baldintza faboragarriak daudenean, lurpean, orbelaren edo usteldutako enborren barruan, mizelioa antolatzen dela —beti erraz ikusten ez dena—. Eta mizelioak esporak ekoizten dituen ugaltze-gorputza eratzen du. Gorputz horiek askotarikoak dira formaz eta tamainaz, baina orokorki begi-bistakoak izaten dira. Hori dela eta, makromizeto izenez ere ezagutzen dira; izen horrek, beraz, ez dio maila taxonomikoari erreferentziarik egiten, ikusgaitasunari baizik.\nAmanita muscariaren basidiokarpoak.\nBasidiomikotoen karpoforoaren formarik ezagunena txapelaz eta hankaz osaturikoa da, hau da, perretxiko deritzon forma. Txapelak azpialdean orriak, tolesak edo hodiak ditu, eta hortxe sortzen dira esporak. Zati emankor horri himenoforo deritzo. Txapelaren eta hankaren forma bereizgarriak dira; horrela, Boletus edulis onddozuriak hanka hanpatua izaten du; Russula cyanoxantha urritxak, berriz, zilindrikoa.\nBasidiomikotoen ezaugarria esporak basidioetan garatzean datza. Talde horretako onddo ezagunenak txapelaz eta hankaz osaturiko karpoforodun onddoak badira ere, Fomes fometarius, ardagaia, Ramaria sp. pl., atzaparra, Lycoperdon perlatum, astaputza, eta bereziagoa den herdoil izeneko onddo bizkarroia ere sartzen dira. Guzti horiek basoko onddo ospetsuenak eta nabarienak dira, baina ez bakarrak.\nAscomycota dibisioko onddoak, hots, askomikotoak, nahiz eta aurrekoak baino ugariagoak izan, ez dira hain ezagunak, beren karpoforoak, oro har, txikiagoak direlako eta ez direlako nabarmentzen. Talde honetan, onddo bizkarroi ugari dago, besteak beste, haritzaren mildiu hauskara edo zumarraren zimeltasuna eragiten dutenak. Horiez gain, udaberriko karraspina (Morchella) edo hain preziatua den lurpeko boilurra (Tuber sp. pl.) ere talde honetako onddoak dira.\nGainerako onddoek ez dute egitura makroskopikorik garatzen, eta horregatik ez dira hain ezagunak. Denen artean, lurreko landare gehienekin erlazionaturik dauden glomeromikotoak aipatu behar dira, endomikorrizak garatzen baitituzte.\nHarrigarria da onddoek duten sinpletasun morfologikoa eta ekosistemetan betetzen dituzten eginkizunen ugaritasuna eta garrantzia. Aberastasun funtzional horren gakoa karbono organikoa bereganatzeko garatu dituzten estrategietan datza. Onddoen funtzio aipagarrienak hauek dira: sinbiosietan parte hartzea, materia organikoaren mineralizazioan eta deskonposizioan eragile nagusietarikoa izatea, lurraren eraketa eta atxikipena erraztea eta elikagai-iturri izatea.Karbonoa lortzeko, onddoek lau bide garatu dituzte.\nSaprobioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOnddo saprobioak edo deskonposatzaileak materia organiko hilaz baliatzen dira, hau da, kontsumitzaileen eta ekoizleen gorputz hilez eta hondakin-produktuez. Landareek sintetizaturiko materia organikoaren % 95 inguru kontsumitu gabe gelditzen da lurzoruko landare-materia gisa, gorputz hilekin eta maila guztietako iraizketa-produktuekin batera. Kontuan hartu behar da materia organiko guztia ez dela baliokidea. Horregatik, espezializazio-maila altua dute, eta onddo-espezie bakoitzak entzima degradatzaile zehatzak izaten ditu.\nHori dela eta, onddo deskonposatzaileen taldearen barruan eta ustiatzen duten materia organiko motaren arabera, azpitalde hauek bereizten dira: zuraz baliatzen dena saprobio lignikola edo lignozelulolitikoa da, eta Fomitopsis, Phanerochaete eta Trametes generoetako espezieak, horien antzeko poliporaleak eta Pluteus eta Oudemansiella generoetako agarikaleak sartzen dira; beste talde garrantzitsua saprobio humikolek osatzen dute, eta Collybia, Mycena eta Clitocybe generoak eta antzeko beste asko sartzen dira, zeinak orbela deskonposatzen duten. Beste batzuek, berriz, gorotzak edo iraizketa-produktuak erabili ohi dituzte, Panaeolusek, kasu, eta koprofilo deritze.\nBigarren taldeko onddoek beste bizidunak, hots, ostalariak, ekoizten duena bereganatzen dute, eta ostalariari galerak edo heriotza eragin diezazkiokete. Bizkarroiak edo patogenoak dira. Talde honetan, haritzaren mildiu hauskara, zekale-ainoa eta abar daude. Talde honetako onddoek izurritea eragin dezakete gizakiak lantzen dituen monolaborantzak zoltzen dituztenean, eta horrek galera ekonomikoak ekarri ohi ditu.\nSinbiotikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Mikorriza»\nHirugarren bidea sinbiosi mikorrizikoa edo mikorrizazioa da: onddoa landarearen sustraiekin elkartzen da, eta partaide biek onurak lortzen dituzte. Mikorrizazioa elkartze ia unibertsala da; izan ere, landare-espezie baskular guztien % 95 mikorrizatuta dago, eta gainera, lehorreko habitat gehienetan gertatzen da; hezetasun edota emankortasun handiegia duten lurzoruetan izan ezik.\nBi sinbionteen arteko elkarrekiko mendekotasun hori, eboluzioan zehar garatutakoa, oso handia da, eta landare batzuk ezin dira hazi mikorrizaturik egon gabe. Zenbait mikorrizazio-mota daude, bereziki, sustraian sartzeko eraren arabera. Bi dira nagusi, klima epeletako basoetan hain hedatuta dauden ektomikorrizak eta unibertsalagoak diren endomikorrizak.\nBoilur edo trufa.\nEktomikorrizak garatzen duten onddo askoren karpoforoek (Tuber, Amanita eta Boletus generoetako perretxikoek) interes ekonomiko handia dute, gizakiaren kontsumorako asko erabiltzen direlako. Ektomikorrizen kasuan, onddoak landarearen sustrai sekundarioa inguratzen du, eta, hala, zorro deritzon egitura eratzen du. Horren ondorioz, sustraiaren hazkundea mugatu, eta morfologia berezia eragiten du. Ektomikorrizak garatzen dituzten onddoak, batez ere, basidiomikotoen taldekoak izan ohi dira (Amanita, Boletus, Hebeloma, Lactarius, Russula, Scleroderma, Thelephora, etab.). Askomikoto ektomikorriziko batzuk ere badaude talde horretan (Balsamia, Elaphomyces, Tuber, etab.), eta onddo mitosporikoa den Cenococcum generoa ere bai.\nEndomikorrizak dira landare-espezieen artean hedatuenak, landare guztien % 85-90 inguruk mikorriza endotrofikoak baitituzte. Endomikorrizek ez dute aldaketa morfologiko nabaririk eragiten kolonizaturiko sustraiaren kanpoko egituran, eta, beraz, ez dira nabarmentzen. Ezaugarri aipagarriena da sustraien zelulen barnean sartzen direla eta hor arbuskuluak edota besikulak garatzen dituztela. Hori dela eta, mikorriza arbuskular edo besikulu-arbuskular (AM/VAM) deritze. Mikorriza-mota hau eratzen duten espezie fungikoak Glomales ordenakoak dira (Glomeromycota dibisioa), hipogeoak eta ezezagun samarrak.\nLikenizazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAipatuko den azken estrategia algekin elkarturik bizi diren onddoena da, onddo likenizatuena, hain zuzen. Bi sinbionteek, elkartu ondoren, berezko taloa eratzen dute, zeinari liken baiteritzo. Elkarteari esker, onddoa eta alga gai dira independenteki bizitzeko desegokiak izango ziratekeen eremuak kolonizatzeko. Onddo likenizatuen kokapenari dagokionez, argiaren eskuragarritasuna garrantzitsuagoa izaten da substratua baino. Askomikoto askok, 15.000 inguruk, likenizazioaren bidea erabiltzen dute karbono-iturria eskuratzeko. Talde honen barruan, onddo ezagunak daude, besteak beste, Cladonia, Lecanora, Lobaria, Parmelia, Usnea edota Xanthoria generokoak. Basidiomikotoen barruan, berriz, espezie gutxik hautatu dute likenizazioaren bidea, eta salbuespena Omphalina generoko O. hudsoniana eta O. ericetorum espezieak dira.\nErreinu horren baitan bost filum hauek bereizten dira: zigomizetoak, deoteromizetoak, askomizetoak, basi diomizetoak eta likenak edo mikofitoak.\nZigomizetoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nZigomizetoek hifa zenozitikoak dituzte. Espora sexugabeak (konidioak) nahiz sexualak (zigoesporak) sortzen dituzte. Filumak lizun ezagunenetako batzuk biltzen ditu, hala nola Mucor, Rhizopus, etab.\nDeuteromizetoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nDeuteromizetoek hifa trenkatuak dituzte. Konidioen bidezko sexurik gabeko ugalketa dute. Honako hauek izan daitezke: gizakiarentzako parasito batzuk, hala nola Candida (baginako infekzioak eragiten ditu), eta lizunak, hala nola Penicillium (antibiotikoak sortzen ditu).\nAskomizetoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAskomizetoek hifa trenkatuak dituzte. Espora sexualak (askosporak) nahiz sexugabeak (konidioak) sortzen dituzte. Azken horiek esporangio baten barruan sortzen dira, aska izenekoak.\nEra askotako espezieak daude; adibidez: espezie zelulabakarrak, hala nola Saccharomyces generokoak, ogia, garagardoa edo ardoa egiteko industrian erabiltzen dena; parasito erakoak, hala nola zekaleainoa (Claviceps purpurea); baita sinbionteak ere, hala nola boilurrak, zenbait zuhaitzen sustraiekin elkarteak (mikorrizak) eratzen dituztenak.\nBasidiomizetoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nBasidiomizetoek hifa trenkatuak dituzte. Gorputz fruitu emaileetan eratzen diren esporangioei basidio esaten zaie, eta horien kanpoan espora sexualak edo basidiosporak sortzen dituzte. Taldearen barruan landareen parasito batzuk biltzen dira (hala nola gorrina eta ilintia), baita saprofitoak edo sinbionteak ere, hala nola amanita edo txanpiñoia.\nLikenak edo mikofitoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLikenak zianobakterioekin edo alga klorofitoekin sortzen dituzten elkarte sinbiotikoetan bizi daitezke bakarrik (organismo fotoautotrofoak fotosintesiaren produktuak ematen ditu, eta onddoak, berriz, ura eta mineralak ematen ditu) hau da, basidiomizetoak edo askomizetoak dira. Sexu bidez eta sexurik gabe ugal daitezke. Lehen kasuan, onddoak askak edo basidioak eratzen ditu gorputz fruitu-emaileetan, kopa formarekin, eta horiek esporak sortzen dituzte, eta, bigarren kasuan, zatiketa bidez egiten dute. Esporak askatzean ernatzen badira, mizelio bat sortzen dute; alga egokia aurkitzen badute, liken bat sortuko dute.\nAskotan landareekin batera sailkatzen badira ere botanikako curriculumean eta hainbat testu-liburutan, onddoak gertuago daude animaliengandik landareengandik baino. Animalia eta onddoek elkarrekin Opisthokonta talde monofiletikoa eratzen dute. Filogenia molekularra erabilita egindako ikerketek Fungi erreinuaren jatorri monofiletikoa ere babesten dute, nahiz eta tradizionalki onddo gisa hartu diren batzuk ez dauden talde honetan. Onddoen taxonomia mugimendu etengabean dago, batez ere azken aldiko DNA alderaketa teknikei esker. Lehenago erabiltzen ziren sailkapen gehienak ezaugarri morfologikoetan oinarritzen ziren, eta espezie biologikoak ugalketa esperimentalen bidez egiten zen.\nGiza erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSacharomyces cerevisiae onddoaren zelulak\nPerretxiko saltzailea Gasteizen, udaberriko zizazuriak, Boletusak eta karraspinak saltzen.\nEkosistemetako berezko balioaz gain, gizakiak onddoak erabili izan ditu betidanik. Espezie askok, basidiomikotoek gehienbat, jangarri diren karpoforoak ekoizten dituzte, eta, lurralde batzuetan oso preziatuak direnez, elikagai-iturri gisa erabili ohi dira. Perretxiko horien ustiaketa jatorrizko ekosisteman egin daiteke edo, saprobioen kasuan bereziki, industria-ekoizpenaren bidez; azken horren adibide dira, besteak beste, Agaricus bisporus, txanpinoia, Pleurotus ostreatus, belarri perretxikoa, edo, Lentinula edodes, shiitakea.\nEgia da, bestalde, onddo askok metabolito sekundario ugari ekoizten dituztela. Batzuetan, substantzia horiek onuragarriak dira, penizilina, kasu; beste batzuetan, berriz, toxikoak dira gizakiarentzat. Horregatik, onddo batzuk toxikoak izaten dira, esate baterako, Amanita phalloides eta Galerina marginata espezieak. Horiek amatoxinak eta falotoxinak ekoizten dituzte, eta janez gero oso arriskutsuak edo ia hilgarriak dira. Eragiten duten intoxikazioa, ziklopeptidikoa edo faloidianoa deritzona, larrienetarikoa da, agresiboa izateaz gain sintomak berandu agertzen direlako.\nGizakiarentzat oso onuragarriak izan dira anaerobiosian hazteko gaitasuna duten onddoak ere, hartzidurako zenbait produktu ustiatzen baitituzte. Talde honen barruan sartzen dira legamiak (Saccharomyces cerevisiae), lizun berdeak (Penicillium roqueforti) eta lizun beltzak (Mucor eta Rhizopus generoak). Lehenak ezinbestekoak dira ardogintzan, garagardogintzan, okintzan eta abarretan; bigarrenak, berriz, gaztagintzaren ardatz dira; eta azkenak ekialdeko munduan tempeh-a eta soja-saltsa egiteko edo azido organikoak ekoizteko erabiltzen dira.\nAzken urte hauetan, landareek onddo mikorrizikoekiko duten menpekotasuna kontuan hartu, eta landare mikorrizatuak erabiltzen ari dira, bai basogintzan bai barazkigintza estentsiboan; alde batetik, espezieen biziraupena areagotzen delako eta, bestetik, ongarri natural gisa erabiltzen delako.\nEta, azkenik, saio ugari egiten ari dira onddoak erabiliz izurriteen kontrol biologikoa egiteko.\nOnddo gehienak lur-zoruan bizi diren saprofito ez-kaltegarriak dira. Ezagutzen diren 100.000 espezietatik 50 inguru besterik ez dira giza-patogenoak. Esan daiteke, hortaz, bakterioen aldean onddoak gaixotasun gutxi batzuen sorburu besterik ez direla.\nAitzitik, onddoek landareak infektatzen dituzte sarritan. Zentzu horretan bakterioak edo birusak baino kaltegarriagoak izaten dira nekazaritzan.\nGizakiarengan onddoek eragiten dituzten gaixotasunak mikosi deritzonak dira. Mikosiak azalekoak edo barrualdekoak izan daitezke, larruazala edo barrualdeko organoak (birikak, batez ere) kaltetzen dutenaren arabera. Barrualdeko mikosiei ere mikosi sistemikoak deitzen zaie.\nAmanita phalloides pozoitsua.\nOso onddo gutxi dira patogeno hertsiak. Gizakia gehienetan ingurugirotik (lur-zorutik) kutsatzen da, onddoek eragindako infekzioak -orokorrean- ez baitira kutsagarriak. Onddo asko, gainera, oportunistak dira: horrek esan nahi du gizaki osasuntsu batengan ez dutela inongo patologiarik sortzen, eta immunitate-sistema ahula dutenak besterik ez dituztela infektatzen.\nHiru mekanismoren bidez garatzen dute onddoek beren ahalmen patogenoa:\nHipersentikortasunaren bidez: hainbat onddok dituzten antigenoek erreakzio alergikoak (hipersentikortasuna) eragiten dituzte. Konidio, espora edo mizelioen zatiek errinitisa eta asma sor dezakete, eta baita pneumonitisa ere. Aspergillus-ek, adibidez, alergeno indartsuak ditu.\nToxinen bidez: onddoek ahalmen toxiko handia duten toxinak (mikotoxinak) askatzen dituzte. Mikotoxinen artean aflatoxinak, okratoxinak eta ergotamina aipa daitezke, gizakia ez ezik, animalia asko ere kaltetu eta hil ditzaketenak. Janari kutsatuak irensterakoan hartzen du gizakiak onddo-intoxikazioa. Atal honetan ere perretxiko askok ekoizten dituzten toxinak edo pozoiak sartu behar dira: Amanita muscaria-ren muskarina, esaterako, edo Amanita phaloides-en faloidina. Toxina batzuen ezaugarri haluzinogenoak aski ezagunak dira.\nInfekzioaren bidez: onddoak organismo baten kolonizazioa egiten dutenean, eta bertan ugaltzen direnean, gaixotasuna eragiten dute, mikosi bat sortuz. Onddoen konidio edo esporak asnasterakoan mikosi sistemikoa agertzen da; azaleko mikosiak, aldiz, ukipen zuzenaren bidez harrapatu ohi dira (ezkabia, dermatofitosiak, etab.).\nAzkenik, azpimarratu behar da ere onddoek betetzen duten zeregin onuragarria medikuntzan, antibiotiko askoren ekoizpenaren atzean baitaude. Bi besterik ez aipatzearren, Penicillium onddoak sortzen duen penizilina, eta Cephalosporium-ek ekoizturiko zefalosporinak daude.\n↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Salcedo, Isabel. «Onddo» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\n↑ a b (Ingelesez) «A higher-level phylogenetic classification of the Fungi» Mycological Research 111 (5): 509–547. 2007-05-01 doi:10.1016/j.mycres.2007.03.004. ISSN 0953-7562. (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\n↑ (Ingelesez) Lücking, Robert; Hawksworth, David L.. (2017-10-01). «Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species» The Fungal Kingdom: 79–95. doi:10.1128/microbiolspec.FUNK-0052-2016. (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\n↑ (Ingelesez) «Stop neglecting fungi» Nature Microbiology 2 (8): 17120. 2017-08 doi:10.1038/nmicrobiol.2017.120. ISSN 2058-5276. (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\n↑ (Ingelesez) Cavalier-Smith, Thomas; Jakobsen, Kjetill S.; Ruden, Torgeir; Orr, Russell; Espelund, Mari; Minge, Marianne A.; Shalchian-Tabrizi, Kamran. (2008-05-07). «Multigene Phylogeny of Choanozoa and the Origin of Animals» PLOS ONE 3 (5): e2098. doi:10.1371/journal.pone.0002098. ISSN 1932-6203. PMID 18461162. PMC PMC2346548. (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\n↑ «Palaeos Fungi: Fungi» palaeos.com (Noiz kontsultatua: 2018-12-19).\nBNF: 11931145z (data)


Changemaker Lab ekimenaren lehenengo edizioko sariak banatu dira - Up Euskadi\nHASIERA / Berriak eta artikuluak / Changemaker Lab ekimenaren lehenengo edizioko sariak banatu dira\nChangemaker Lab ekimenaren lehenengo edizioko sariak banatu dira\nMondragon Unibertsitateak Changemaker Lab izeneko programaren bitartez, diziplinarteko taldeen ekintzailetza sustatu nahi du.\nMondragon Unibertsitateak martxan jarri duen Changemaker Lab izeneko programa hau, unibertsitateko zenbait fakultatetako ikasleen artean, diziplinarteko taldeen bidez, ekintzailetza sustatzera zuzendu da. Programak lau hileko iraupena izan du eta 18 ikaslek parte hartu dute. Change maker-ak izango dira, aldaketaren bultzatzaileak, alegia. Programaren helburua, enpresen sorrera sustatzea da.\nEkimena MTA (Mondragon Team Academy, Mondragon Unibertsitateko nazioarteko ekintzailetza-sarea) metodologian dago oinarrituta. Prestakuntza-prozesu berritzailea proposatzen du, horren ardatzak honako hauek izanik: ikasleak beraiek (change maker-ak), mentore edo entrenatzaileak (ez irakasleak), diziplinarteko esparruak (ez ikasgelak) eta benetako erronkak (ez ikasgaiak). Programa KIMU BERRIk bultzatuta dago eta GAZTENPRESAk babestuta.\nAurkeztu diren 3 proiektuak ondokoak izan dira:\nGURE botila sostengagarria.\nProiektu hau Borja Sarria, Ane Bernaola, Asier Portillo, Ander Cristóbal eta Joaquin Cornejok egin dute.\nZERO hortzetako zepilo sostengagarria.\nProiektu hau Mireia Arrietaleanizbeaskoa, Maider Fernández, Aritz Ó hAonghusa, Ekain Nogueira, Euken Sagardia eta Jon Vitalek egin dute.\nMAAT sormena eta komunikazioaren bitartez, heziketa sexuala, adimen emozionala eta pentsamendu kritikoa lantzen dituen jolasa. Proiektu hau Marina Gonzalez, Aitziber Jimenez, Ane Nafarrate, Lide Rubio, Iraia Simancas, Jone Triviño eta Mario Garciak egin dute.\nLehenengo saria (1000 euro): MAAT\nBigarren saria (600 euro): GURE\n4.0 teknologietako punta-puntako zortzi startupek BIND 4.0-ren 4. edizioan\nHelburu horretarako, 4.0 industriarako funtsezkoak diren teknologietan adituak diren mundu osoko startupen eta Euskadiko trakzio-enpresen arteko lankidetza sustatzen du...\nEnerlogix Systems, Kevo Technologies, Linqcase, Myruns Technology, Nuavis, Oroi.\nIkustec, Inovako, Data Value Management, Alias Robotics eta Osane Consulting, BIND 4.0 ekimenaren 4. edizioan\nTubacex, RPK, BTI, Euskaltel, Bridgestone, Unilever, Artadi Alimentación, Maier eta Grupo Egile enpresek kontratatutako 10 proiektutan lan egingo dutenak...\nMassChallenge azeleragailuak deialdi berri bat ireki du euskal startup-entzat\nIzena emateko epea zabalik egongo da urtarrilaren 20tik otsailaren 3ra


Horrela eragiten dio PFEZri telelanaren lege berriak | Consumer\nEtxean lan egin eta konpentsazio bat jasotzen duten pertsonek PFEZaren kuota igo dezakete. Hauek dira lege berriak dakartzan aldaketa nagusiak:\narabera: Asteartea, 2020ko urriaren 06a\nIrudia: ID 27707\nTelelana hedatu denez, lan egiteko modu horren baldintzak arautzeko berariazko lege bat onartu da. Besteak beste, ezartzen da langileak konpentsazioa jaso behar duela etxetik lan egiten duenean egiten dituen gastuengatik. Badu eraginik Ogasunari begira? Zein izan daitezke? Artikulu honetan, telelanketagatik konpentsazioa jasotzen duten pertsonek PFEZaren kuota igo dezaketela azaltzen dugu. Era berean, Ogasunak ordenagailua edo mugikorra bezalako ondasunak gauzazko ondasun gisa har ez ditzan, adierazi nahi dugu garrantzitsua dela enpresaren eta langilearen artean lortutako akordioan frogatuta geratzea entregatutako ondasunak lan egiteko soilik ematen direla.\nTelelana: nola konpentsatu langilearen gastuak\nBadu eraginik langilearengan telelanaren lege berriak? “Nabarmena dirudi izango duela”, dio José Pedreirak, Espainiako Zerga Aholkularien Elkarteko (AEDAF) PFEZko Aditu Taldeko koordinatzaileak.\nBaina, langileak fiskoarekiko betebeharretan nola eragin dezakeen ikusi aurretik, legearen edukia hartu behar dugu kontuan: Urrutiko Lanari buruzko irailaren 22ko 28/2020 Errege Lege Dekretua. 7. artikuluan aurreikusten du nolakoa izan behar duen enpresaren eta langilearen arteko urrutiko lan-hitzarmenak:\nUrrutiko lana egiteko behar diren baliabide, ekipo eta erreminten inbentarioa egin behar da, kontsumigarriak eta elementu higigarriak barne.\nUrruneko zerbitzuak egiteagatik langileak izan ditzakeen gastuak zerrendatu behar dira, enpresak nahitaez ordaindu behar duen konpentsazioa kuantifikatzeko modu gisa.\nKonpentsazioa egiteko unea eta modua adieraztea.\nBeraz, adituak azaldu duenez, argi dago “langileak konpentsazioa jaso beharko duela etxetik lan egiten duenean egiten dituen gastuengatik”. Eta jasotzeko modua garrantzitsua izan daiteke pertsona fisikoen errentaren gaineko zergarako (PFEZ).\nZer dira konpentsazioak PFEZn?\nEnpresak konpentsaziorik ematen badizu, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko azaroaren 28ko 35/2006 Legean (LIRPF) aldaketarik egin ez denez, 17. artikuluak “lanaren etekin osotzat hartzen jarraitzen du” kontraprestazio edo onura guztiak, edozein dela ere haien izena edo izaera, diruzkoak edo gauzazkoak, norberaren lanetik edo estatutu-harremanetik zuzenean edo zeharka eratorriak.\nHori dela eta, zure iritziz, enpresatik jasotzen diren konpentsazioak PFEZn sartu beharko dira, soldata handiago gisa, “egin diren gastuak kentzeko aukerarik sortu gabe” (konpentsatzen ari ez direnak), lanaren etekin garbia zehazteko, LIRPFren 19. artikuluan adierazitakoaren arabera.\nAzken finean, etxean lan egin eta horregatik konpentsazioa jasotzen duten pertsonei “PFEZaren kuota ia segurtasun osoz handituko zaie”, adituaren arabera. Bestalde, Ogasuneko teknikariek PFEZaren araudia aldatzeko aukeraren alde egiten dute, eta PFEZn zergatik salbuetsirik egongo liratekeen adierazteko.\nOrdenagailu edo mugikor bat ematen badidate, gauzazko soldatatzat hartzen da?\nEta enpresak erabakitzen badu urrutiko lanaren kostuak bere gain hartzea argiaren ordainagiria ordainduz edo etxean lan egiteko ordenagailu edo tableta bat entregatuz? Oso litekeena da Zerga Agentziak gauzazko ordainsaritzat jotzea ordenagailua, tableta eta eta abar entregatzea. Baina, kasu honetan, Pedreirak dioenez, “egoera eztabaidagarriagoa izango litzateke”. Eta garrantzitsua da kontuan hartzea Administrazioak gauzazko ordainsaritzat jo nahiko balu “horri aurre egiteko argudioak badaudela”.\nAlde batetik, LIRPFren 42.1 artikuluak gauzazko errentatzat jotzen du ondasun, eskubide edo zerbitzuak dohainik edo merkatuko ohiko preziotik behera erabiltzea, kontsumitzea edo lortzea helburu partikularretarako. Ikus daitekeenez —azaltzen du—, arauak gauzazko ordainsaria langilearen helburu partikularretarako izan dadila eskatzen du, eta, beraz, destinoa enpresaren onurarako izan bada, ez litzateke beteko adierazitakoa.\nGainera, 42.2 artikuluak dio ez direla gauzazko lan etekintzat hartuko langilea birziklatzeko kopuruak, bere jardueren garapenak edo lanpostuen ezaugarriek eskatzen dituztenean. Ulertzen bada langileak birziklatu egin behar izan duela lanpostuaren ezaugarri berrietara egokitzeko, arau hori ere eska daiteke.\nTelelaneko akordio oso zehatzak sinatzea\nTelelanaketarako behar den materiala gauzazko ordainketatzat har ez dadin, eta horrek PFEZn duen eragina izan ez dadin, beharrezkoa da urruneko lan-akordioak ahalik eta zehaztasun handienarekin idaztea. José Pedreira Espainiako Zerga Aholkularien Elkarteko PFEZko Adituen Taldeko koordinatzaileak onartu du. Oso garrantzitsua da akordioan argi eta garbi frogatzea "entregatutako ondasunak lana egiteko baino ez direla, eta deskonexio digitala dagoela", erantsi du aditu fiskalak.


Greziako Gobernua eta hartzekodunak akordioa lortzear dira | Berria.eus\nGreziako Gobernua eta hartzekodunak akordioa lortzear dira\nBankuek zorraren %65-70 barkatuko diote, ezinbesteko baldintza bigarren erreskatea jasotzeko\n2012-01-21 / Jakes Goikoetxea 0\nGreziak bigarren erreskatea jasotzeko aukera gehiago ditu. Greziako Gobernuak eta Nazioarteko Finantza Institutuak (IIF) atzo arratsaldean esan zuten akordioa lortzear zeudela, Greziari zorraren zati handi bat barkatzeko. Hartzekodun pribatuek, hau da, bankuek zorra barkatzea ezinbesteko baldintza da Greziak bigarren erreskatea jasotzeko. Urrian zorraren erdia barkatzea hitzartu zuten. Atzoko informazioen arabera, %65 eta %70 bitarte barkatuko diote, hau da, hiru eurotik bi. 130.000 milioi euro inguru guztira. Greziak 200.000 milioitik gora zor die hartzekodun pribatuei. Lerro hauek idazteko orduan bi aldeak bilduta zeuden.Greziak presa du, martxoaren 20an 14.500 milioi euro bueltatu behar baititu, eta ez baitauka dirurik. Bigarren erreskatearen bidez, alde batetik, Europako Batasunak eta Nazioarteko Diru Funtsak 109.000 milioi euro inguru utziko lizkiokete; bestetik, orain arte jasotako maileguen baldintzak samurtu, interesak jaitsi (%5etik %3,5era) eta bueltatzeko epeak luzatu, zazpi urte eta erditik hamabost eta 30 urte artera. Gobernua IIFrekin ari da negoziatzen, Atenasen. IIF munduko banku nagusien elkartea da, eta hura ari da hartzekodun pribatuak ordezkatzen. Europako Batasuneko agintariek urrian IIF presionatu zuten, bankuek beren borondatez Greziari zorra barkatzea onar zezaten, herrialdearen porrota saihesteko. Gehienek txalotu egin zuten konpromisoa, baina batzuek gogoratu zuten deabrua zehaztasunetan dagoela.Greziako zenbait egunkarik ustezko akordioaren zenbait xehetasun argitaratu zituzten. Proto Thema egunkariaren arabera, hartzekodun pribatuek zor bonu berriak jasoko dituzte zaharren ordez. Bonu berrien bitartez, dirua beranduago bueltatuko dute, baita 30 urte barru ere. Zenbat eta lehenago bueltatu, hartzekodunek interes apalagoak jasoko dituzte. Atzo kaleratutako albisteen arabera, interesak %3,1 eta %4,9 bitartekoak izango dira. Hartzekodun pribatuek %8ko interesak eskatu zituzten.Zorraren zati handiena barkatuta eta bigarren erreskatea jasota ere, Greziaren etorkizuna beltza da. Euroguneko agintarien kalkuluen arabera, 2020an BPGaren %120ko zor publikoa izango du.Barkamena ez da doan. Greziak eta greziarrek badakite. Neurri gehiago hartzera behartuko dituzte gastuak murrizteko, zergak igotzeko eta jabetza publikoak saltzeko.\nAraban, Bizkaian eta Gipuzkoan goranzko bidea hartu dute esportazioek\nBrasil ofizialki atzeraldian sartu da, BPGa %1,9 txikitu baita azken hiruhilekoan


Mikel Zubizarreta: 2014\nJABIER ZUBIZARRETAREN AURKEZPENA\nAzken egun hauetan bolo-bolo dabil Jabier Zubizarretaren aurkezpen bideoa sare sozialetan.\nZORTE ON JABIER\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 10:22 0 comentarios\nGU ESKAINITAKOA BETETZEN ARI GARA\nLegealdiaren azken aurrekontuak onartzear dauden honetan, duela 3-4 urte Azkoitiarrei eskaini genien programa baloratu genuen astelehenean emandako prentsaurrekoan. Azkoitiar orok, neure blogean bertan, eskura duen programa oposiziotik ere aurrera eramatea lortu dugu, eta hori ekinez eta norabidea argi izanda bakarrik lortzen da. Gure programa egiteko egindako parte hartze prozesuak, beraz, herriaren diagnostiko egokia egin zuen, orduan ateratako ideia gehienek eginak baitaude iada.\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 16:52 0 comentarios\n“Niretzat euskara premia bat da. Nork esanen du ogia maitatzen duela? Ogia ezta maitatzen, behar izaten da. Hala pasatzen zait niri euskararekin: eztut maitatzen, behar izaten dut”.\nEuskal gizarteak argiro erakusten du, eguneroko ibilbidean, sendo bezain irmoa dela euskara biziberritzeko hartua duen erabakia. Milaka eta milaka dira, adibidez, helduan euskara ikasteko urratsa egiten dutenak. Nagusi dira, eta gero eta nagusiago, seme-alabentzat euskarazko irakaskuntza hautatzen duten gurasoak, askotan haiek euskara menderatzen ez dutelarik ere. Gero eta gehiago hazten ari da euskal hiztunen kopurua, gero eta gizarte elebidunagoa osatzen ari gara. Gero eta eremu gehiagotan dugu euskara ikusgai eta entzungai. Gero eta biziagoa dugu euskara, gero eta bizikidetzarako baliagarriagoa.\nTxalotzeko modukoa da, zalantzarik gabe, euskal gizartearen jarrera emankorra. Eta txalotzekoa da, era berean, Euskal Autonomia Erkidegoko herri erakundeek, bakoitzak bere eremuan, azken hogeita hamar urteotan egin duten lana, euskara biziberritzeko ahaleginean.\nEuskararen Nazioarteko Eguna guztiz une egokia da euskararekin dugun konpromisoa berretsi eta lau haizetara zabaltzeko. Eta euskara bera lau haizetara zabal dadin, euskara gero eta gehiago, gero eta gauza gehiagotarako, gero eta toki gehiagotan erabiltzekoa dugu konpromisorik funtsezkoena. Euskara erabili. Berriz ere erabili. Eta behin eta berriro erabili. Horixe da gure hizkuntzari benetako arnasa emateko modurik seguru eta eraginkorrena.\nEta, jakina, EAJ-PNVk politikagintzaren eremutik euskal gizarte osoari luzatzen dion gogoeta honetan ez dugu geure burua eginkizunetatik baztertzen. Aitzitik, geure herrikideei euskara erabiltzeko gonbita luzatzeaz bat, geure buruari gonbita ez, baizik eta benetako konpromiso praktikoa exijitzen diogu, ezinbestez. Gure alderdiaren izenean gizarte berdinkideago eta kohesionatuago baten aldeko politikagintzan ari garenok ezin baitugu inolaz ere euskararen aurrerabidean oztopo gertatu; ezin baitugu inolaz ere euskara sustatzearen aldeko politika baten predikatzaile huts izan, aldi berean euskal hiztun gisa ahal dugun guztietan jokatu ezean. Barkaezina litzateke aldarrikapen hutsaletan geratzea. Eta guk ez dugu halakorik egingo.\nEta politikagintzaren eremutik atera gabe, guztiz garbi dugu guk ez dugula euskara sekula erabiliko abantaila politikorik ateratzeko. Izan ere, eta Mitxelena maisuak beti bezain zuhurki gaztigatu zigunez, “euskara ahulegia baita armatzat hartzeko”. Aukera-berdintasuna nahi dugu guk, bai, euskararentzat. Horrela bakarrik eraiki baitaiteke, gurean, elebitasun gero eta orekatuago batean bizikidetza armoniatsuan aurrera doan gizarte bat. Eta hori da gure helburua, euskara sustatzeko politikak bultzatzerakoan. Denon artean, denok garelako ezinbestekoak euskara biziberritzeko ahaleginean. Ahalik eta adostasun zabalenean, horixe baita hizkuntza politika iraunkor edo sostenible baten giltza. Arrakastaren eta etorkizunaren giltza. Euskararen erabilera etengabe indartzeko ezinbesteko gakoa.\nPoetaren hitzetatik abiaturik, lau haizetara esan dezagun, elkar hartuta: euskaraz egiten dut, euskara behar dudalako!\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 15:33 0 comentarios\nEXPOCHESS AZKOITIAN... ZEINENTZAKO?\nHona hemen Azkoitiko Anaitasuna Xake taldeak Udalari emandako erantzuna, DVn argitaratua:\nBertan ikusiko duzuen eran, Udalak Anaitasuna Xake taldea argazkirako soilik izan duela kontuan salatzen dute.\nEra berean, Anaitasuna Xake taldeak, Expochess jardunaldien haundikeria salatu nahi du, eta inolaz ere ez dagoela herriko taldeei zuzendua diote.\nAzken aldian ohitzen ari garen hainbeste presa eta prezipitazioen beste adibide bat.\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 13:08 0 comentarios\nZABORRAK ETA ZABORTEGI BERRIA\nAste honetan, Azkoitiko PaP-aren aurkako Plataformak antolatuta, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumeneko Zerbitzu buru izandako Jabier Ansorena izan dugu Elkargunean.\nEusko Alkartasunako (EA) Oyarbide zuzendari zela, Gipuzkoarako Zaborren estrategia (PIGRUP) nola adostu zen adierazi zigun. Adostasun politikoaz gain (ANV izan ezik) herritarren parte hartzea gauzatu zela eta zer nolako adostasun zabala izan zuen jakinarazi zigun.\nOndoren, EH Bilduk Foru Aldundiko gidaritza hartu duenean, hainbat lan eta adostasun zuen dokumentua alde batera utzi, eta inork ez dakien (beraiek ere ez ) ibilbide antagoniko bat ikusten du momentu honetan.\nInolako parte hartzerik gabe, inolako txosten tekniko, juridiko edo ingurugirokorik gabe, norbaitek ala nahi izan duelako, Zestoan beste Zabortegi bat egiteko erabakia hartu du Bilduk.\nZabortegiak Gipuzkoa osoko zaborrak jaso ditu eta ez dugu aurretiko aukerarik izan erabaki hori egokiena den ala ez edota gaiaren inguruko gure iritzirik emateko.\nHau ez da parte hartzea, inposizioa baizik!!!\nDVn "Participación e información guiaron el PIGRUG de Gipuzkoa" (Ansorena)\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 10:07 0 comentarios\nOÑARTXO POLIGONOKO KUDEAKETAREN EMAITZA\nAzken egunotan, Azkoitian, Bernardo Ecenarrok enpresa berriaren irekieraren inguruko berria agertzen ari da prentsan.\nBerri pozgarria guztiz. Baina etorrera edo irekiera hau ez da bat batean gertatutako berri bat. Aurreko legealdian, EAJ udal gobernuan zegoela, leku horretan zegoen zabortegia erosi, lurrak kudeatu eta ixtea lortu zen. Honela Promozio Ekonomikoa sustatzeko, gure seme alabak Azkoitian lan egiteko aukera izan dezaten, teknologikoki punta-puntan dagoen enpresa herrira ekartzea lortu zen.\nAzken urteotan, enpresak lurrak prestatu eta eraikina egiten jardun du. Gaur da eguna, bere garaian eginiko lanak, bere fruitua eman duena. Ia 70 lagunei lanpostu zuzena eta beste hainbati zeharka emango dien enpresa Azkoitian ireki den eguna, alegia.\nNoticias de Gipuzkoan\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 12:27 0 comentarios\nZER/ZEIN OTE DAGO ATZEAN?\nAtzokoan, hilaren 16an, Azkoitiko herritarrek "Azkoitiko liburu beltza" delako panfletoa jaso dugu buzoietan, Argittu plataformaren izenean. Azkenaldian, hainbat plataforma berri sortzen ari zaizkigu herrian, Argittu, Txintxilik…Zertarako? - Plataforma anonimoak ote?- Bilduk udal gobernuan hiru urte pasa ondoren, eta aipaturiko Azkoitia Lantzen enpresarekin lanean jarraitzen duenean, bertako baieztapenak faltsuak ez ote?\n- Bertan aipatzen den nahaste borrastean, zergatik ahaztu zaie Madrileko tribunalaren ebazpena?\n- Aipaturiko ebazpenak, ez eta Euskal Herriko Kontuen epaitegiak ere, ez du inolako gestio irregulartasunik topatu, hau ere aipatzea ahaztu ote?\n- Lantzen horiekin hainbeste arazo badaude, zergatik koaliziko kide den EAri ez diote ordezkaririk ahalbideratu?\nAmaitzeko, geure buruari panfletoaren helburua zein den galdetu diogunean, BILDUK bere gestio gabezia estaltzea dela izan da topatu dugun erantzun bakarra.\nDirudienez, pankartaren atzean izan diren hauek, horixe bakarrik dakite egiten; udal gobernuan hiru urte igaro ondoren, beren gestio gabezi nabarmenaren aurrean, pankarta atzean izateak ematen duen anonimotasunetik, kaka nahasten saiatu dira berriro.\nAmaitzeko, gestio gabeziaren eredu, "pankartero hauek” azken hiru urteotako aurrekontua positiboan itxi dutela azpimarratu behar da, guztira 2.500.000€tako soberakinarekin (remanente). 300.000€ 2011n, 600.000 € 2012an, eta 1.500.000 € 2013an.\nAsteburu on bat izan dezazuela, baita Argittu plataformakoek ere..\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 11:27 0 comentarios\nZURE ENPRESA LANPOSTU BAT BETETZEKO BEHARREAN BADAGO, HAU DA ZURE AUKERA!\nEusko Jaurlaritzak, berriro ere, langabezian dauden 30 urte baino gutxiago duten gazteentzat, lehen aukera bekaren deialdia aurkeztu du. Laguntza 2.450 eurotakoa izango da. Hau lortzeko, enpresek ondorengo baldintzak bete beharko dituzte:\n- Lantokiak EAEn egon behar du.\n- Kontratua (praktiketan) 6 hilabetetik gorakoa eta azaroaren 21ean baino lehen hasi beharko du.\n- Lanaldiaren %70 baino handiagoa behar du izan.\n- Hileko soldata gordina 872 eta 1050 euro tartekoa izango da.\n- Ez izatea %50 baino gehiagoko partaidea Administrazio Publikoan.\nEskatzen diren baldintza gehiago ikusi nahi badituzu jo ondorengo dokumentura\nDirulaguntzak eskatzeko epea azaroaren 14a arte luzatu da!.\n2015erako AURREKONTUETARAKO PROPOSAMENAK\nAtzo prentsaurrean aurkeztu genituen EAJk 2015erako dituen aurrekontuetarako proposamenak.\nHemen uzten dizuet Diarioko albistearen linka:\nEta jarraian Noticiasek argitaratua:\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 11:52 0 comentarios\nZEIN ARI DA GEZURRETAN?\nAtzo prentsaurreko bat eman genuen. Bertan, orain arte esan ditugun guztiak egia direla argitzen duten frogak jarri genituen mahai gainean.\nHemen uzten dizkizuet prentsaurrekoaren berri ematen duten bi link:\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 19:42 0 comentarios\nBIDEA EGINEZ 10\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 9:53 0 comentarios\nDatorren Uztailak 17rako Iraurgi Berritzenek XII. Kudeaketa topaketak antolatu ditu Azpeitiko San Agustin Kulturgunean. Bertan, enpresa, ikastetxe eta erakundeak bilduko gara eskualde ikuspuntu batetik garapen ekonomikorako proiektu estrategikoak konpartitu eta adosteko.\nTopaketarem helburuak honakoak izango dira:\n- Eragileen proposamenen arabera azken urtean garaturiko elkarlan proiektuak aurkeztea.\n- Iraurgi Berritzenen sendotzearen eta sustapen ekonomikorako ekintza lerroen berri eman.\n- Hurrengo urtean garatu beharreko lan ildo estrategikoen proposamenak jaso eta kontrastatu.\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 18:52 0 comentarios\nAtzo, nahiz eta Bilduk alde ez bozkatu, LOMCEren aurkako ondorengo mozioa onartzea lortu genuen:\n1. Azkoitiko Udalak euskal hezkuntza sistema osoa defendatzeko konpromisoa hartzen du, arlo horretan eskumena duten gainontzeko euskal erakundeekin batera, gure eskumenak babesteko lan eginez, eskumen horiei esker, esfortzu eta lanarekin, gure europar ingurunearen batez bestekoaren adinakoak edo eta are handiagoak diren kalitate-indizeak lortu baititugu.\n2. Azkoitiko Udalak Eusko Jaurlaritzari eskatzen dio Euskadiren autogobernua defendatzen jarrai dezala eta eskura dituen neurri guztiak har ditzala LOMCEk euskal hezkuntza sisteman izan dezakeen eragin negatiboa minimizatzeko.\n3. Azkoitiko Udala Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean arituko da LOMCE saihesteko martxan jartzen dituen ekimenetan, beti ere, ikasle eta irakasleen segurtasun juridikoa bermatuz\n4. Azkoitiako Udalak Euskal Hezkuntza Sistemari egonkortasuna emateko beharra ikusten du eta ez du begi onez ikusten indarrean dagoen marko legalaren aldaketa. Dena dela eta edozein legearen eraldaketak hezkuntza komunitatearen akordio zabalarekin kontatuko beharko luke hasteko, eta gero nola ez giza eta politikako eremuen kontsentsuarekin ere\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 15:40 0 comentarios\nJABIER ZUBIZARRETA “XANTUE”\nJabier Zubizarreta izango da EAJ-PNV k hurrengo udal hauteskundetarako aurkeztuko duen Alkategaia.\nLehenengo inpresioa pertsona serioarena du, baina berarekin hitz egiten hasi eta duen esperientzia eta dituen ideiak oso garbiak direla zuzen zuzenean ikusten duzu.\nKudeaketan eskarmentu handikoa, herriko hainbat taldetan lan handia egina eta azken urte hauetan Anaitasunako Futbol taldeko lehendakari.\nIndependiente bezala dator, ez dator alderdi politikoek dituzten zerrendetatik. Herri honentzako lan egiteko asmoarekin, ez besterik .\nNire laguntza osoa izango duzu Jabier !!!\nHautagaiaren aurkezpenaren inguruko albisteak:\nPublicado por Mikel Zubizarreta en 10:51 0 comentarios\nZURE ENPRESA LANPOSTU BAT BETETZEKO BEHARREAN BADA...


2016ko apirilaren 11/ehkirola.eus\nArdoi 2-2 Oiartzun\nOiartzunek pelnaltika irabazi zion Ardoiri 2-0 galtzen joan ondoren\nZizur Nagusiko Ardoi zelaian jokatutako norgehiagoka binakako berdinketa eman ondoren penaltika erabaki zen Oirtzundarren alde sailkapena.\nArdoiko Ane Azkonak aurreratu zuen talde naffara, eta bi. denboraren hasieran 2. gola sartu zuen bere taldearentzat Ane Gilek,Baina aldaketa egokiak egin eta eta Oiartzungo Evelyn Santosek (25.m) eta Itsaso Navascuesek (32.m) berdinketa lortu zuten.\nPenaltika ez Oiartzuarrak nagusitu ziren 5etik 5ak sartu ondoren eta Ardoikoak batean kale eginda.\nNorgehiagoko ederra eta Oiartzuarrak sailkatu ziren, maiatzaren 8an Athletic-en aurka jokatu behar duten final erdira.\nAñorga 2-3 Aurrera Vitoria\nAurrera de Vitoriak merezi gabe galdu zuen Añorgaren aurka\nApirilak 9an jokatu zen Murgian (Araba) Euskal Herriko VI emakuzkoen futbol koparen final laurdenen sailkapena. Giro ederrean eta 200 ikusle inguru aurrean Añorga K. E. 2-3 irabazi zion Aurrera de Vitoriari eta ondorioz Errealaren aurka final erdia jokatzeko sailkatu zen. Sara Tazoren bidez 35 m. irabazten hasi zen Aurrera, baina Maialen Vegak berdindu zuen Añorgarentzat. Berriro aurretik jarri zen Gasteizko taldea 41. m.an Sara Tazori esker. Baina minutu baten buelta eman zion Añorgak (58 m. Vanessa Cartonek eta 59. Nerea Eizagirrrek). Aukera ugari izan zituzten bi taldeak baina batez ere Aurrerak, baina azken metrotan egindako hurtsak alde batetik eta Añorgakoen Maddalen Fuentes atezainaren geldiketen ondorioz kanporatuak gelditu ziren Arabarrak.\nPartiduan Bruce Springsteen iksuteko zozketatuta ziren bi sarrerak Laura Ibanezi tokatu zitzaizkion.


"Amurrioko Jai Herrikoien aldeko Batzordean aurtengo festak aurrera ateratzeko konpromisoa hartu dugu" - Amurrio - Aiaraldea.eus\n"Amurrioko Jai Herrikoien aldeko Batzordean aurtengo festak aurrera ateratzeko konpromisoa hartu dugu"\nIzar Mendiguren Cosgaya 2020-06-17 10:28\nAgerraldia egin zuen atzo parkean Amurrioko Jai Herrikoien aldeko Batzordeak. / Amurrioko J.H.B\nAgerraldia egin zuen atzo Amurrioko Jai Herrikoien aldeko Batzordeak, segurtasun eta osasun neurriak hartuta, festak antolatzeko prestutasuna adierazteko.\n"Hilabete gogorrak izan dira pasa ditugunak, koronabirusaren egoerak jai herrikoien eta beste herri mugimenduen jardunak zaildu ditu", adierazi dute. Ondorioz, kaleko presentzia txikitu dute, eta birtualki egin behar izan dituzte bilerak. Hala ere, ez da aurrera egiteko eragozpena izan: "Euskal Herriko Jai Herrikoien batzordeek ateratako agiriarekin bat eginez, Amurrioko Jai Herrikoien aldeko Batzordean aurtengo jaiak aurrera ateratzeko konpromisoa hartu dugu".\nCOVID-19ak eragindako pandemia ekiditeko neurriak bermatuko dituzte, aurreratu dutenez. "Hainbeste gustuko ditugun jaiak aurrera ateratzeko zuen ideiak, laguntza eta ekarpen guztiak behar ditugu. Guztion parte hartzea beharrezkoa izango da", azpimarratu dute. Hurrengo bilera ekainaren 29an -astelehenean- egingo dute, Guk parkean 18:30ean.


Bilduma TRAVESIAS - SUA Edizioak\nSalneurria: 16,80 €\nSalneurria: 15,80 €\nIrati-Belagua trekkinga zeharkaldi zirkularra da Nafarroako Pirinioetan eta Zuberoko Bortuetan barrena. Zeharkaldiak zazpi etapa dauzka, 141 km orotara, ia denak seinaleztatutako bideetatik. Txoko zoragarriak bisitatzen ditu, halanola Iratiko oihan kitzikagarria, Zuberoako arroila ikusgarriak eta Belaguako tontor altuak. Trekking honetako ibilbide zirkularrarentzat Orhi mendia da erreferentzia gune nagusia. Gidaliburu honekin aukera baliagarria eman nahi diegu mendi alde horiek ezagutu nahi dutenei, bertako paisaia liluragarriak, kultura oparoa eta historia luzea agerian utziz. Pagoaren eremuetan barna, galtzada zaharrak, milaka urteko historiaz zamatutako mendi lepoak, ibar berde sorginduak& urratsez urrats gozatu egingo dugu, bidaide mendi mitikoak (Abodi, Okabe, Orhi, Lakhura&) ditugula. Frantsesez. Informazio gehiago\nIrati-Belagua trekkinga zeharkaldi zirkularra da Nafarroako Pirinioetan eta Zuberoko Bortuetan barrena. Zeharkaldiak zazpi etapa dauzka, 141 km orotara, ia denak seinaleztatutako bideetatik. Txoko zoragarriak bisitatzen ditu, halanola Iratiko oihan kitzikagarria, Zuberoako arroila ikusgarriak eta Belaguako tontor altuak. Trekking honetako ibilbide zirkularrarentzat Orhi mendia da erreferentzia gune nagusia. Gidaliburu honekin aukera baliagarria eman nahi diegu mendi alde horiek ezagutu nahi dutenei, bertako paisaia liluragarriak, kultura oparoa eta historia luzea agerian utziz. Pagoaren eremuetan barna, galtzada zaharrak, milaka urteko historiaz zamatutako mendi lepoak, ibar berde sorginduak& urratsez urrats gozatu egingo dugu, bidaide mendi mitikoak (Abodi, Okabe, Orhi, Lakhura&) ditugula. Gaztelaniaz Informazio gehiago\nSalneurria: 18,95 €\nPirinioak bizikletaz korritzea Frantziako Tourreko mendate ospetsuak igoz; horra hor txirrindulari askoren amets handienetako bat. Gure mendilerroak badauka, gainera, bestelako interesik, kilometro sorta laburra eginez itsaso bi lotuko baititugu paisaia liluragarrietan eta historiaz mukuru betetako mendietan barrena. Gidaliburu honen laguntzaz, irakurleak, bidaiariak, mutur batean zein bestean abiatuta, bere bidaia antolatu ahalko du, Pirinioetako errepideetatik. Mendilerroren itzulia osatuko dugu horrela, hegoaldeko zein iparraldeko isurialdeetatik. Gaztelaniaz. Informazio gehiago\nPirinioak bizikletaz korritzea Frantziako Tourreko mendate ospetsuak igoz; horra hor txirrindulari askoren amets handienetako bat. Gure mendilerroak badauka, gainera, bestelako interesik, kilometro sorta laburra eginez itsaso bi lotuko baititugu paisaia liluragarrietan eta historiaz mukuru betetako mendietan barrena. Gidaliburu honen laguntzaz, irakurleak, bidaiariak, mutur batean zein bestean abiatuta, bere bidaia antolatu ahalko du, Pirinioetako errepideetatik. Mendilerroren itzulia osatuko dugu horrela, hegoaldeko zein iparraldeko isurialdeetatik. Frantsesez. Informazio gehiago\nPirinioetako Goi Ibilbidearen Euskal Herriko zatia argitara atera da, azkenean. Denetara 10 etapa besterik ez dira baina ibilbidea goi-goitik doa, benetan, eta horretarako gailurrez gailur ibiliko gara, nekezago baina, aldi berean, emozioz beteago. Hendaian abiatu eta Lescun bitartean, Bidasoa aldeko mendietatik hasi, Larrunera igo, Atxuria, Auza, Lindux, Urkulu eta Mendizarreko tontorrak zapaldu, Okabe aldeko larreetatik igaro eta Orhiko tontor lerrotik joko dugu. Are gehiago. Mendi bizkar luzeko goialdea zedarrituko dugu: Otsogorrigaina, Barazea, Kartxela, Lakhura eta, azken opari gisa, Pirinio guztiak Auñamenditik bertatik ikusita. Informazio gehiago\nDonostia eta Baiona arteko trekking hau proposamen berri-berria eta zeharo ikusgarria da. Lehenengoz, hiriburu biak zeharkaldi zirkular baten bidez lotu ditugu. Denetara 12 etapa ditu ibilbideak, tartean Pagoeta eta Aiako Harria parke naturalak direla. Noizean behin Done Jakue bidetik doa (kostaldeko adarra), baita ibilbide luzeko bideetatik ere (GR-11, GR-34, GR-121 eta GR-8). Tontor ezaugarriak ez dira falta: Adarra, Bianditz, Larrun& Eta Euskal Herriko natur ibilbide kitzikagarrienetako batetik barneratzen da: Itsasertzeko Xendra eta Talaia bideetatik euskal kostaldea korritzen du Baionatik Zarautzera. Gidaliburuak hiru bisita ezinbesteko proposatzen ditu etapa bakoitzeko, urratsez urrats gure historia eta kultura hobeto ezagutu ditzagun. Gaztelaniaz. Informazio gehiago\nDonostia eta Baiona arteko trekking hau proposamen berri-berria eta zeharo ikusgarria da. Lehenengoz, hiriburu biak zeharkaldi zirkular baten bidez lotu ditugu. Denetara 12 etapa ditu ibilbideak, tartean Pagoeta eta Aiako Harria parke naturalak direla. Noizean behin Done Jakue bidetik doa (kostaldeko adarra), baita ibilbide luzeko bideetatik ere (GR-11, GR-34, GR-121 eta GR-8). Tontor ezaugarriak ez dira falta: Adarra, Bianditz, Larrun& Eta Euskal Herriko natur ibilbide kitzikagarrienetako batetik barneratzen da: Itsasertzeko Xendra eta Talaia bideetatik euskal kostaldea korritzen du Baionatik Zarautzera. Gidaliburuak hiru bisita ezinbesteko proposatzen ditu etapa bakoitzeko, urratsez urrats gure historia eta kultura hobeto ezagutu ditzagun. Frantsesez. Informazio gehiago\nSalneurria: 16,85 €\nEuskaldunak, beste herri asko bezalaxe, itsasoarekin harremanetan bizi izan dira, ozeanoan barneratzen, ondasunak eta biziak arriskuan jartzen. Prehistoriako bizilagunak moluskoak batzen hasi zirenetik zazpi itsaso zeharkatzen zituzten marinelen garaietara arte, hamaika belaunaldik egin du lan eremu latz hori gure egiteko. Gure kostaldeko 225 kilometroak, historia horretako laburbilduma ederra, hamairu etapatan banatu ditugu. Bidean hondartzak, itsaslabarrak, kala bakartiak, baleak zelatatzeko talaiak, galtzada zaharrak, kresalaz bustitako mendiak, dunak, padurak, basoak eta bokale itzelak azalduko zaizkigu. Itsas ondoko herria zain dugu. Informazio gehiago\nSalneurria: 21,00 €\nZergatik ez lotu, mendi ibilbidea osatuz, Euskal Herria estatu bitan banatzen duten 276 mugarriak? Horra hor testuaren egileak egindako galdera. Erantzuna, hemen aurkezten dizugun liburua: 16 etapatan 206 km egin eta itsasoaren gaineko 15 metrotik, Bidasoa ibaiaren ondoan, Belaguako 2.358 metroraino igo. 1858an paratu zituzten mugarri horiek, paisaiari ikuspegi geometrikoa ezarriz, lekuan lekuko tradizio eta mugak alde batera utzita. Horrela banatu zituzten herriak, ibarrak, sendiak. Hizkuntza eta herri bateko seme-alabak izatearen kontzientzia dira batasunerako tresna bakarrak. Informazio gehiago\nOrdesa, Aigüestortes eta Pirinioetako ipar isurialdean- parke nazionalak mendilerro osoko natur eremu zabalenak eta garrantzitsuenak dira. Seguruenez ez dira asko izango hiru parke horiek zeharkaldi batean lotzeko gauza izan direnak. Hona hemen helburu hori nola lortu. Informazio gehiago\nMutur batetik bestera, hasi iparretik eta hegoaldetik buka, ibilian-ibilian, hamar bat egunez ekialderantz eta beste horrenbeste mendebalderantz, horrela egingo dugu bira Euskal Herriko Pirinioak ardatz hartuta. Ibilbidea zeharkaldi zirkular luzea da, hogei etapakoa, abiatu berritan batez ere Ipar Euskal Herriko mendiak zeharkatzen dituen GR-10aren atzetik doala. Hiru Erregeen Mahaia egin ostean, Nafarroan barrena sartuko gara GR11ren marken atzetik, Pirinioetako hegoaldeko isurialdetik Gipuzkoaraino. Jaizkibelgo hegiatan amaituko da, Higer lurmuturraren ondoan, Kantauri itsasoa azpian dugula. Ibilbide zirkularra, mendizale peto-petoen gustagarri. Informazio gehiago\nPirinioaurreko mendietatik zeharkaldia. Ideia interesgarria, bai horixe, beraz mendilerroko mapak hartu eta buru belarri ekin genion lanari. Ez zen hain erraza suertatu. Leku batzuetan behialako ardibideak, bidezidorrak eta baita erromatar galtzadak ere baliatu genituen. Beste batzuetan, ostera, bidea urratu behar izan genuen, biderik ez zegoelako, guk nahi genuen ibilbidea nondik egin bilatu nahian. Azkenean, Catalunyako Pirinioaurrea Aragoikoarekin eta Nafarroakoarekin lotzea erdietsi genuen, zeharkaldi ederra osatuz. Paisaia liluragarriak, kirol ahaleginak eta kulturak bat egiten duten bidaia ezezagun bezain erakargarria. Informazio gehiago\nEuskal Herria mendebaldetik ekialderaino, Zalama menditik (Karrantza) gure gailurrik garaienera arte, Hiru Erregeen Mahaiara arte alegia. Bizipen kitzikagarria, herrialdeak, paisaiak, mendialdeak eta ibarrak zeharkatzen. Bide luze hori 19 etapatan banatuta dago eta sei lotura eskaintzen ditu hiriburuak bisitatzeko. Jakingarri praktikoak, profilak eta mapak lagungarriak izango dira Euskal Herria aldizkariaren proposamen hau gauzatzeko orduan. Mikel Tellagorri bidaiari eta mendizale adituak idatzi ditu testuak. Argazkiak Alberto Muro espezialistarenak dira. Informazio gehiago\nTRAVESIAS PIRINEO NAVARRO (VOL.2)\nSalneurria: 22,65 €\nLiburu hau Nafarroako Pirinioetako Zeharkaldien Gidaliburuaren bigarren zatia da. Bere baitan 22 ibilbide aurkituko ditugu, Pirinio atlantiarreko eremuan barrena. Tartean dira Baztan, Bortziriak, Malerreka, Urumea eta Leitzaran. Eta, gehigarri, Nafarroa Beherea eta Lapurdi zein Zuberoako gertu lurraldeak. Informazio gehiago\nTRAVESIAS PIRINEO NAVARRO (VOL.1)\nBilduma berri hau aurrera doa Nafarroako Pirinioetako goi aldeetako ibarrei eskainitako lehenengo liburu honekin: Aezkoa, Zaraitzu, Erroibar eta Erronkaribar dira eszenatokiak. Egun bateko edo egun biko ia 40 proposamen (gehienak zeharkaldi zirkularrak). Informazio gehiago\nTRAVESIAS VOL.1 - MONTES DE EUSKAL HERRIA\nMARTINEZ, A. / MOLINERO, M. / MURO A.\nBilduma honetan asteburuan egiteko mendi zeharkaldiak edo egun bateko edo biko ibilbideak aurkituko ditugu, behar beste jakingarriz hornituta. Dagozkien mapez eta argazkiez gain, liburuak zehatz-mehatz deskribatzen ditu heltzeko moduak, desnibelak, komunikabideak& Lehenengo liburu honetan euskal mendiak dira protagonista. Herrialde guztietan barrena ibiliz, denetara 37 zeharkaldi proposatzen dizkizuegu, tontor bat edo gehiago egiteko nahiz ibilbide zirkularrak osatzeko. Informazio gehiago


Inauxako behin-behineko langileen kaleratzea salatu du ELAk - Amurrio - Aiaraldea.eus\nInauxako behin-behineko langileen kaleratzea salatu du ELAk\nJulen Solaun Martinez 2020-05-22 17:58\nInauxa lantegia, artxibo irudi batean.\nEdai ingeniaritza enpresak beste sei langile kaleratzea ere kritikatu du sindikatuak, “pandemia aprobetxatuz” prekarietatea handituko duela argudiatuta.\nELAk Amurrioko Inauxa lantegiak, Mubea enpresaren parte dena, behin-behineko langileak kaleratu dituela salatu du. Era berean, Edai ingeniaritza enpresak beste sei behargin kalera botatzea ere kritikatu du sindikatuak. Hortaz, egoera honek “pandemia aprobetxatuz” enplegua suntsituko duela eta langileen egoera prekarizatuko duela zehaztu dute.\nOhar batean adierazi dutenez,, Inauxak apirilean jakinarazi zien behin-behineko langile guztiei haien kontratuak amaituko zirela, “COVID-19aren krisiak sortutako egoera baliatuta eta Amurrioko lantegirako enplegua erregulatzeko espediente bat aurkezteko atarian”.\nBeraz, erabaki horrek lantegiko plantillari “babesgabetasun handia” ematen diola gehitu dute. Edai ingeniaritza ixteko prozesua hasi dutela ere esan du sindikatuak, aipatutako sei langileak kaleratuta.


ARARTEKO, 1.3. Txosten berezia: EAEn norberaren autonomia sustatzeko eta mendetasunari arreta emateko legearen aplikazioa\n1. 2011. Urtean aurkeztutako txosten bereziak\nEkainaren 28an eman zitzaion Eusko Legebiltzarreko lehendakariari EAEn norberaren autonomia sustatzeko eta mendetasunari arreta emateko legearen aplikazioa izenburuko txosten berezia. Gero, 2011ko azaroaren 2an, Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen eta Herritarren Eskaeren Batzordeari aurkeztu zitzaion.3\nIndarrean jarri zenetik, Norberaren Autonomia sustatzeari eta Menpekotasun egoeran dauden pertsonei Arreta emateari buruzko Legea (AMAL) gizarte-politiketan egindako aurrerapen eztabaidaezina iruditu zaio Ararteko erakundeari, eta aukera egokia ere bai menpekotasun egoeran dauden pertsona guztiei gizarte-babes egokia bermatzeko.\nTxosten hau eginez −osorik Arartekoaren berezko baliabideekin egin dugu− tresna bat sortu nahi izan dugu AMALek gure erkidegoan izan duen eragina zenbaterainokoa izan den jakiteko.\nLan egiteko metodologiak lau jarduera-mota biltzen ditu:\n1. Berriz aztertu dugu Estatuan, gure erkidegoan eta foru aldundietan norberaren autonomiari eta menpekotasunari buruz indarrean dagoen araudia, baita hainbat agiri espezializatu ere.\n2. Elkarrizketa biografikoak −bizitza historiak− egin eta aztertu dira.\n3. SISAADek (Autonomiarako eta Menpekotasunari Arreta emateko sistemaren Informazio Sistema) hilero argitaratutako datuak eta eragindako euskal herri-administrazioek emandako informazioa aztertu dira, baita ere menpeko pertsonen eta haien familia eta gizarte inguruko pertsonen ordezkari diren elkarteek, gizarte-erakundeek eta erakundeek egindako balorazioak.\n4. Arretaz aztertu dira herritarrek egindako kontsultak eta kexak, eta ofizioz hasitako kexa-espedienteak ere bai.\nMenpekotasunari eta norberaren autonomia sustatzeari buruzko araudia ezartzea dela eta, analisi kuantitatiboak EAEren argazki positiboa eskaintzen du, Estatu osoaren argazkiaren aldean.\nMenpekotasunaren benetako egoerak sobera gainditu ditu Estatuko Administrazio Orokorrak 2007ko maiatzean egin zituen aurreikuspenak eta balioespenak. Horrela bada, EAEn 77.352 pertsonari onartu zaie menpekotasun egoera, bere garaian aurreikusitakoei baino 22.808 pertsona gehiagori, edo, bestela esanda, aurreikusitakoei baino %41 gehiagori.\nAMAL indarrean jartzeak, dirudienez, ez du lagundu azken urteotan gizarte-zerbitzuen arloan gure administrazioek egin duten apustu sendoan.\nAntzeman dugunez, hiru lurralde historikoetan AMAL ez da berdin aplikatu, eta horrek era askotako alderdietan du eragina. Aplikazio ezberdin horrek herritarrentzat ulertezinak diren egoerak sortzen ditu eta, zenbaitetan, eskubideak modu desberdinean baliatu ahal izatea.\nAutonomiarako eta Menpekotasunari Arreta emateko Sistema abiarazi aurretik ez zela behar bezalako plangintza egin antzematen da,\nSistemak legezko bizilekurik ez duten atzerritarren taldea bere babesetik kanpo utzi ohi du, baina batzuetan atzerritarrei edo adin txikikoei buruzko araudietara jotzeko adierazten du.\nEz dago informatzeko sistema zorrotzik, ezta ere sistema horretan datuak biltzeko eta ustiatzeko irizpide bateraturik.\nEgiaztatu denez, funtsezko eginkizuna betetzen dute elkarteek, gizarte-erakundeek eta menpekotasun egoeran dauden pertsonak ordezkatzeko erakundeek, eta txostenerako balio handikoa izan da arlo horretan Arartekoari salatu dizkioten egoerei buruzko informazioa eskura izatea.\n12 gomendio egin zaizkie, zenbaitetan gomendio-multzoak, euskal herri-administrazioei. Horietako batzuk azpimarratuko ditugu hemen:\n1. Lurraldeen artean dauden desorekak gaindituko direla bermatu behar da, eta gaiarekin zerikusia duten administrazioen artean (udal, foru eta autonomia administrazioak) koordinazio egokia erraztu behar da, bereziki gizarte sistemaren eta osasun sistemaren artean.\n2. Gizarte baliabideak sortzeko eta mantentzeko lanean jarraitu behar da.\n3. Zaintzaileei prestakuntza, laguntza eta atsedena emateko tresna guztiak bultzatu eta mantendu behar dira.\n4. Eragindako talde nagusiei laguntzeko asmoz elkarteek eta gizarte erakundeek eskaintzen dituzten programen eta zerbitzuen egonkortasuna bermatu behar da.\n5. Antzeman diren arazo batzuk zuzendu behar dira, edo hainbat alderdi hobetu, honako gai hauetan: baremoa aplikatzea, menpekotasun-egoera onartzeko prozedura eta sistemako prestazioak esleitzea, sistemara sarbidea izateko baldintzak, prestazio ekonomikoak onartzeko eragin-data, eta abar.\n6. Herritarrak babesteko neurri gehiago ezarri behar dira.\n7. Zerbitzuen eta prestazio ekonomikoen arteko bateragarritasuna ahalbidetu behar da.\n8. Gizarte Zerbitzuei buruzko abenduaren 5eko 12/2008 Legearen hedadura eta garapena −hori presako lana iruditzen zaigu− AMALen garapenarekin eta ezarpenarekin bat etortzea ahalbidetu behar da.\n9. Bultzatu eta sendotu egin behar dira sektore publiko nahiz pribatuan familia eta lana bateragarri egiteko jarduerak.\n3 Agerraldiaren testu osoa eskura daiteke Arartekoaren web orrialdean


Juliana Léveillé-Trudel: "Inuiten arbasoak inolako erosotasun modernorik gabe bizi izan ziren planetako inguru zailenetariko batean, eta indar horrek mugiarazten ditu egun Iparraldeko herriak" - PostData\nBeti erakarri izan naute Iparraldeak eta kultura autoktonoek, nahiz eta ni Quebec hegoaldekoa naizen (Estatu Batuekin muga egiten duen eremukoa). Interes hori amarengandik datorkidala uste dut. Amak asko miresten zituen komunitate autoktonoak, bereziki naturarekiko harreman harmoniatsuagatik eta ingurumenaren aldeko borrokengatik. Nerabezaroaz geroztik, gure amak ingurumena babestearen alde militatzen zuen, eta uste dut autoktonoak inspirazio-iturri zirela berarentzat. Gure etxean haiei buruzko liburu asko zegoen, eta, beraz, ni kontu haietan murgilduta bizi izan nintzen hein batean. Gero, hogeita gutxi urte nituela, nire lagun bat irakasle hartu zuten Nunaviken, eta Salluitera joan zen bizitzera bi urtez. Hango bere esperientzia kontatu zidanean, komunitate hura ezagutzeko are gogo handiagoa piztu zitzaidan. Bion artean, beraz, udaleku-proiektu bat jarri genuen martxan Salluit herrian, eta halaxe ekin nion Iparraldean lan egiteari.\nZer kontatzen da Nirliiten?\nHegoaldeko neska gazte batek bere lagun Evari idazten dion gutun luze moduko bat da. Narratzailea Salluitera doa lanera udaro bezala, baina oraingoan ez du han topatzen bere lagun Eva, aurreko udaberrian desagertu baitzen. Narratzaileak Evaren istorioa kontatzen du, aldi berean Salluit herriaren eta hango biztanleen erretratu bat marraztuz, bere miseria eta edertasun guztiarekin.\nNola deskribatzen dituzu zure liburuan Quebec Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko harremanak?\nKolonialismoaren ondorioek oraindik ere nabarmen orbanduriko harremana da. Kanadako nazio autoktonoen artean, inuitek dute historia kolonialik berriena, haien lurraldearen urruntasunak eta bizi-baldintza gogorrek luzaroago «babestu» dituztelako, hegoalderago bizi diren nazioekin alderatuta. Benetako kolonizazioa 1950eko hamarkadan gertatu zen, ez lehenago, eta aldaketak ikaragarri azkarrak eta bortitzak izan ziren. Quebeceko eta Kanadako gobernuek errotiko eraldaketak inposatu zituzten inuiten bizimoduan, eta haien lurraldeko baliabide naturalez jabetzen saiatu ziren. Horrek guztiak zauri sakonak eragin zituen, eta gaur egun sufrikario asko eragiten ditu oraindik ere.\nNarratzailea amorruz mintzo da sarri inuiten bizi-baldintza tamalgarriaren aurrean. Nola iritsi dira egoera horretara?\nHegoaldeko gobernuek inuiten bizimoduan inposaturiko eraldaketek, haien kulturaren desbalorizazioak (bereziki barnetegien sorreraren bidez) eta haien lurraldearen desjabetzeak, bistan denez, zentzuaren eta erreferentzien galera ekarri dute, eta horrek askotariko arazo sozialak sortzen ditu egun.\nTragediak tragedia, Iparraldearekiko miresmena eta maitasuna agerikoak dira liburuan. Zer da inuiten mundutik gehien liluratzen zaituena?\nHaien izaera indartsua eta erresilientzia. Inuiten arbasoak inolako erosotasun modernorik gabe bizi izan ziren planetako inguru zailenetariko batean, eta argi dago indar horrek, bizirik irauteko gaitasun horrek, horrek mugiarazten dituela egun Iparraldeko jende eta herriak. Komunitatearen zentzua ere hor dago, bizirik irauteko nahiari lotua. Mendebaldeko gizarteetan nagusi izan ohi den indibidualismora ohituta gaudenean, kontsolagarria da ikustea badela oraindik halako espiritu komunitario bat, halako zentzu kolektibo bat.\nBadakizu inuitek Nirliit irakurri ote duten? Zein harrera izan du inuiten artean?\nUste dut oso inuit gutxik irakurri duela, haien kulturan irakurketa ez baitago oso zabalduta. Ahozko kulturari estu loturiko herria da, eta literatura idatzia ez da gizarte mendebaldarretan bezain hedatua. Gainera, hor dago hizkuntzaren langa: eleberria frantsesez argitaratu zen lehenik, eta frantsesa ez da asko mintzatzen Nunaviken, edo ez da eleberri bat irakurtzeko bezain ongi menperatzen. Are ingelesa ere, ahoz gehiago erabili arren, ez da asko irakurtzen.\nZer eragiten dizu zure liburua hainbat hizkuntzatara itzuli dela jakiteak, bereziki euskara bezain minoritarioa den hizkuntza batera?\nPoz handia ematen dit! Quebectarra eta frantsesduna izaki, beti izan dut komunitate linguistiko minoritario bateko kide izatearen kontzientzia. Gure gurasoek aspalditik militatu izan dute frantsesa eta kultura quebectarra babesteko, eta ni ideia horietan murgilduta bizi izan naiz txikitatik. Partikularki sentibera naiz hizkuntza minoritarioekiko, eta uste dut kultura hertsiki loturik dagoela hizkuntzarekin; beraz, kultura bat bizirik gorde nahi bada, baitezpada babestu behar da hizkuntza. Azken urteotan interes handia dut Quebeceko hizkuntza autoktonoetan, eta ia 5 urte daramat inuitera ikasten. Iruditzen zait haur kanadarrek beren eskualdeko hizkuntza autoktonoak ikasi beharko lituzketela eskolan. Uste dut globalizazioaren eraginez dibertsitate eta gaitasun linguistiko handia galdu dela, zoritxarrez, ingelesaren probetxurako, eta premiazkoa iruditzen zait hizkuntza minoritarioak babestea. Eeyou Istchee eta Nunavik lurraldeen arteko mugan, adibidez, komunitate cree eta inuitak gai ziren garai batean hainbat hitz trukatzeko bata bestearen hizkuntzan; egun, ordea, inuitak ez dira batere mintzatzen creeraz, ezta creeak inuiteraz ere, eta ingelesez hitz egiten dute elkar ulertzeko. Tamalgarria iruditzen zait.\neuskarazko edukiakJuliana Léveillé-Trudelliteraturaliteratura euskarazNirliittxalaparta\n← Nerea Arrien: “Horixe da gizarte likidoak eskaintzen dizuna: nahi duzuna izateko aukera tranpatia”