consumaseguridad.com: consumaseguridad.com | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nElikagaien kontsumoak ondoriozta dezakeen arriskua ahalik eta txikienera ekartzeko informazio egoki-egokia\nHorrelaxe, zorrotz, hasten da Carnes con DNI erreportajea, hau da, elikadurari dagokion segurantzian bere burua Estatu osoko erreferente bilakatu nahi duen consumaseguridad.com. Interneteko egunkariak bere orrialdeetan hilero-hilero jasotzen dituen ehun elementu berrietako bat.\nNahiz eta txiki-txikia izan, jateko garaian arriskua beti gainean dugulako, hain zuzen ere, elikagaien bidezko toxiinfekzioa harrapatzeko aukera ahalik eta ñimiñoena izan dadin lagungarri izango dituen estrategiei (hala nola sukaldean baliatu behar dituen lanabes eta tresnak behar bezain garbi egon behar direla edo elikagaien kontserbazioan hotz-katea inola ere eteterik ez dagoela, adibidez) eta irensten dituen elikagaiei buruzko informazio egiati eta argia eduki behar du kontsumitzaileak eskura. Elikadura-alorrean gertatu diren azkeneko bi krisialdiek (behi eroak eta sukar aftosoa), kontsumitzailearengan neurriz gaineko kezka eta urduritasuna sortu dute, zalantzarik gabe.\nInformazio argi eta zorrotza ematea lanabesik ahaltsuen eta baliagarriena da, consumaseguridad.com eko arduradunen iritziz, elikagaien kontsumoari buruzko mesfidantzazko pertzepzio hori eguneroko bizitzan aurretiaz hartu beharreko neurri burutsu eta praktikoa bihur dezagun. Horixe da bidea kontsumitzaileak erosten duenarekin konfiantza har dezan eta elikagaiak ahalik eta segurantzia handienaz maneia ditzan. Hispacoop ("Confederación Española de Cooperativas de Consumidores") elkarteak, Espainiako Osasun eta Kontsumoko babesa duen consumaseguridad.com Interneteko ataria jarri du martxan eta egunero gaurkotzen du bertako edukia.\nWebgune horretan lanean dabilen profesionalen talde ugariaren eginkizuna itzela da, beraz: elikagaiei dagokien segurantzia, hau da, berariazko jarduera berezi horren gaineko dokumentazio eta informazioaren premia duten ikertzaile, albaitari, irakasle, abeltzain, nekazari, harakin, kazetari, kontsumo-tekniko eta ikasleen topagune izan nahi du. Horrekin batera, ordea, informazio argi eta zehatza eskuratu nahi duen kontsumitzaile xehea ere kontuan harturik, elikagaien kontsumo eta maneiuan ohiturak hobetu ahal izateko, gerora praktikan jartzeko moduko gertatuko diren azalpen soil eta ulergarriak ematen dizkio. Kontua da oinarri-oinarrizko gaiak bakarrik eskainiz adituak ez aspertzea eta, aldi berean, informaturik bizi nahi duten kontsumitzaileei funtsezko datu horiek ere ematea.\nHori egiteko, zientzia- eta kontsumo-gaietan espezializaturiko kazetari mordoska bat, elikagaien kontrol mikrobiologikoa eta egoera aztertzea berezitasuna duten ikertzaileak, produktuaren zuzenbidean adituak diren juristak, kontsumitzaileen elkarteetako zuzendaritza batzordeetako pertsonala, irakasle unibertsitarioak eta Interneteko tekniko diren profesional ugari jarri ditu lanean Hispacoop elkarteak. Denen artean, Interneten berariaz agertzeko informazio-produktua sortu eta moldatzen dute egunero, eguneko albisteen gaurkotasuna eta erreportaje, analisi eta artikulu berezietako informazio sakon eta lasaiagoaren arteko oreka mantenduz.\nWebgune horrek diseinu soil eta bizia dauka. Azaletik bertatik, interesgarrien gertatzen zaizkion informazioetara jo dezake internautak, begiratu huts batez. Web horren barnean, lau gai-multzoetako bakoitzak (iritzi eta iruzkin gehien harrotzen dituzten bi krisiak, produktuaren segurtasuna legezko arauteriaren arabera, elikagaien ikuspegitiko arriskuak eta eragile patogenoen ikuspegitiko arriskuak, alegia) bere azala dauka: horrela, erabiltzaileak bilatu nahi duen kontuari buruzko informazio askoz ere espezializatuagoa aztertu ahal izango du, zuzenean bertaraino sarturik.\nNabigazioa zeharkakoa da beti: informazio bat irakurtzen ari zaren bitartean, bertan aztertzen den gai horri buruzko bestelako informazioen berri ere izan dezazun erraztasunak ematen zaizkizu: azterketa edo analisiak, albisteak, erreportajeak, artikulu bereziak, internautari interesgarri gerta dakizkiokeen gaiak jorratzen dituzten consumaseguridad.com-az bestelako orrietarako lotuneak, etab. Helburua begi-bistakoa da: nabigatzaileak behar edo nahi duen informazio guzti-guztia aurkitzea, muga bakarra ikusmina izanik.\nZergatik Interneten bakarrik?\nAldizkari edo egunkarien edizioetan ezinezkoak liratekeen aukerak eskaintzen ditu Sareak. Elikagaien segurtasunean eta etengabe aldatzen ari diren alorretan, web orria osatzen duten elementu guzti-guztiak gaurkotzeko aukeraz gozatzeak esan nahi du kontsumitzailearen premiei noiznahi erantzungo dien produktua eskura edukitzea, horrelako bereizgarriak dituen obra baten arrisku larrienari saihets eginik: zaharkiturik geratu eta, horrenbestez, baliagarritasuna galtzea.\nInterneti berez dagozkion elkarregintza-ezaugarriak web gune honetan ere agertzen dira. Hainbat foro eta inkesta azaltzeari esker, consumaseguridad.com osatzen duten orrialdeak ikusteaz beste aukerarik erabiltzaileari eskaintzen ez dieten web gune horiek baino askozaz ere gehiago da: egiazko topagunea dute hauxe elikagaien segurantziaren kezka daukaten profesional, ikasle eta kontsumitzaile guztiek. "Aspaldian baino arrisku handiagoa ote du gaur egun jateak?" eta antzeko galderek bisitarien arteko polemika suspertzen dute eta beraien artean elkarrizketan jarduteko gonbitea da.\nElikagaien segurtasunak espainiar estatuan eta mundu zabalean sortarazten dituen albiste guztien berri berehala izateko modurik soilena, consumaseguridad.comdoaneko aldizkari elektronikoaren harpidedun egitea da, hala eskatzen duen internautaren posta elektronikora astero-astero bidaltzen baitzaio. Horrez gainera, bide horretatik jaso duen informazioa osatu nahi izanez gero, aldizkari horretatik beretik web gunean sartu eta berak kezka-iturri duen gaiarekin loturiko informazioak jorratu ahal izango ditu.\nIritzi eta iruzkin gehien harrotzen dituzten bi krisiak, Behi eroak eta sukar aftosoa dira, egun, alor honi dagokionez komunikabideetan gehien agertzen diren arazoak. Bost axola sukar aftosoak kontsumitzailearen osasunean inongo eraginik ez badu ere (ondotxo dakigunez, zientzialariek behin eta birritan frogatua dute sukar aftosoa nozitzen duen animaliaren haragia jatea gizakiarentzat inola ere ez dela kaltegarria). "Iritzi eta iruzkin gehien harrotzen dituzten bi krisiak" izeneko multzoan arazo hauek eta beste batzuk ere argitzen ahalegindu dira profesionalak; izan ere, maiz errepikatuak izanagatik ez ditugu hobeto ezagutzen. Adibidez, nork daki prioi bat benetan zer den?\nProduktuaren segurtasuna, legezko arauteriaren ikuspegitik Hiritarrak oinarri-oinarrizkoa du, elikagaien kontsumitzaile den aldetik, bederen, nolako eskubideak zor zaizkion ezagutzea. Hasteko, elikagaien ondoriozko toxiinfekzio baten ardura nori egotz dakiokeen edo ontziratutako produktu fresko baten etiketak nolako informazioa eman behar digun jakinda, esate baterako, erosteko unean erabakiak hartzeko laguntzaile eta, beste aldetik, elikagaien segurtasunarekin zerikusia duen arazorik sortzean behar bezala jarduteko argibide izango dugu. Kontua ez da lege-testuak eskaintzea soil-soilik, problematika bere testuinguruan aztertzea eta gerta daitezkeen gorabeherak azaltzea baizik, ikusi batera horren latza den produktuaren segurtasuna bermatzeko eskubidearekin kontsumitzailea ohitu ahal izan dadin.\nEragile patogenoen araberako arriskuak Elementu mikrobiologikoek eta elikagai bidezko toxiinfekzioak sortarazten dituzten substantzien izenak, asko-askotan, eragiten dituzten ondorioak baino ezagunago ditugu. Zer ote da, berez, salmonella?, zein du bizitoki?, nola egin diezaiokegu saihets? Osasun arazoak sor ditzaketen elikagaietako mikroorganismoek nola diharduten jakitea, kontsumitzaile garen heinean, lagungarri izango dugu horiek aurreikusteko unean, kasurik gehienetan horrelako arriskuak zeharo ezabatzeko aski izaten baita higiene- eta maneiatze-neurri soil-soilak hartzea. Nolanahi, gaurkotasuna itotzen duen elikagaien krisia eskerga izanik ere, ez dezagun ahantzi Euskal Herrian gertatzen diren toxiinfekzio gehienen errudunak egoera txarrean dauden maionesak eta kutsaturiko tortillak direla.\nElikagaien araberako arriskuak Elikagai-mota bakoitza mundu osoa da. Horregatik azaltzen da consumaseguridad.com web gunean elikagai horietako askok segurtasunarekin duten lotura: arrainak, haragiak, arrautzek, esneak, frutek, laboreek... dituzten ezaugarri eta bereizgarriak ezagutu egin behar dira, ahalik eta modu hoberenean maneiatzeko. Esate baterako, jakin beharreko kontua dugu frutak oso zainketa gutxi behar duela arrisku guztiak, praktikan, suntsi daitezen eta, era berean, arrautzak eta arrautzaren eratorriak direla, oraindik ere, arrisku gehien dituzten elikagaietako batzuk.


1521 Noain, mendeurrena garaipenarekin hasi • ZUZEU\n1521 Noain, mendeurrena garaipenarekin hasi –\nNoaingo Gudua gogorarazteko oroigarria\nAurten beteko dira 500 urte, 1521eko maiatzaren erdialdean, Nafarroako Henri II. Zangozarraren tropak Iruñean sartu zirela. Iruñarrek bibaka eta goraka hartu zituzten erresuma askatzea zetozen indarrak.\nBiztanleak matxinatu egin ziren hiria okupatzen zuten gaztelar soldadu eta mertzenarioen kontra. Historia itzulipurdika jartzeko aukera ikusi zuten, Nafarroa berriro euskalnafarren eskura itzultzeko aukera alegia.\nBederatzi urte lehenago, 1512an, Gaztela-Aragoiko ejertzitoek Nafarroa (Garaia eta Beherea) inbaditu zutenean, Joan Albret eta Katalin Foixkoa Nafarroako errege-erreginak honen Biarnoko bizkonderrian babestu ziren. Bertan jarraitu zuten bizirik errege-etxea, Gorteak eta erresumaren egitura juridiko, ekonomiko eta politikoak. Bertatik eta etengabe, antolatu zituzten erresuma berreskuratzeko saioak: 1512koa eta 1516an Petri Mariskala buru izan zuena dira ezagunenak.\n1503ko apirilaren 18an, Zangozan, Nafarroako lurralde hori erresuma subiranoa eta independentea zen garaian alegia, jaio zen Henrike II.a Albret Foix Nafarroako erregea izango zena, “zangozarra” deitua. Bere guraso eta erresumako egitura guztiarekin erbesteratu zena Bearnora.\nZuzenean bizi eta tartean esku hartu zuen gurasoek antolatu zituzten Nafarroa berreskuratzeko lehenengo ekimenetan. Bere ama hil zenean, 1517an, koroatu zuten errege Henrike II.a; ondoren, bere esku zegoen 1521ean Nafarroa guztia berreskuratzeko enegarren ahalegina. Frantziako erregea Nafarroaren aliatua zen, baina Parisek ez zuen troparik bidali. Gerra hura ez zen “bere gerra”.\nDerrigorrezkoa da garaiaren testuingurua ezagutzea, zeren eta ez dira gutxi pasarte guzti hauetan eta aurten oroitzen dugun “Noaingo batailaren” V. mendeurrenaren kontakizunean, frantsesen eta espainolen arteko gerra ikusten duten historialariak. Hori, soilik horrela gerta daiteke 1512ko Nafarroaren kontrako konkista zilegitzat ematen bada eta gaurko ikuspegitik ari badira. Alegia, konkista eskubidea ontzat eman eta euskalnafarrei euren lurraldea berreskuratzeko zilegitasuna ukatzen badiete.\nIkuspegi eskizofreniko hori baliatuta Nafarroa bere borondatez zati bat Frantzian eta bestea Espainian barneratu zela kontatzen dute. Hau da, Nafar frantsesak nafar espainiarren kontra aritzeko Beaumondarren eta Agramondarren arteko borroka besterik ez zela. Eskerrak eman behar al dizkiegu Frantziari eta Espainiari, mende eta erdi geroago Bidasoan eskutik helduta, Pirinioen muga banaketaren 1659ko Itunean “bakea” hitzartu zutelako?\nKontakizun horren aurrean beharrezkoa da gauzak beste modu batera azaltzea, hau da, aurten 500 urte gertatu zena beste ikuspegi batetik kontatzea: Gaztelako Komuneroen matxinada piztu zenean, Iruñean zeuden tropa espainiarrak hiriburutik atera egin ziren. Juan Esteban Manrique de Lara, Naiarako kondeak nahiago izan zuen Tordesillara joatea ohore bila Iruñean porrota jasotzeko arriskua jasan baino. Baskoien hiri-buruzagian bertan tropa txiki bat utzita ihes egin zuen. Bertan geratu zen jende haien artean, Naiarako kondearen basailu eta gaztelarren alde borrokatzen zuen Inazio Loiolakoa zegoen.\nEgoera hura aprobetxatuz Henrike II. Nafarroako erregeak 9.000 laguneko tropa bildu eta 1521eko maiatzaren erdialdean Iruñeko ateetan zegoen. Tropa hura euskalnafarrez (Nafarroa Behereko soldaduz, zangotzarrez, erronkariarrez), biarnesez, gaskoinez eta mertzenarioz ere osatua zegoen. Guztien buru, Italiako gerran eskarmentua handia zuen Andre Foixkoa, Henriren lehengusua amaren aldetik. Erregeari itxaron gabe, Iruñeko jendea espainiarren kontra matxinatu zen. Soldadu gaztelarrak barruko gotorleku batean zokoratu ondoren, Henri, Henri… oihukatuz, atea zabaldu zioten euren erregeari. Henri II.a Nafarroako erregearen tropak suntsitu zuen Inazio Loiolakoa aterpetua zegoen gotorlekua eta bertan gertatu zen zauritua. Etsaitzat zuen Xabierko etxearen familiako batek eraman zuen gero Loiolara.\nHorra hor, historia bera beste ikuspuntutik kontatua. Aukera aparta 2021eko maiatzean, bosgarren mendeurrena garaipen baten ospakizunarekin hasteko eta ondoren, galdutako abaguneak gogoratzeko. Historiografia ofizialak dioen bezala, Frantziako Frantzisko I. gerra honetan benetan sartu izan bazen, Logroñoraino iritsitako nafarrek benetako aliatua izango zuketen. Ez zen horrela izan. Gauza bera gertatuko zen gero etorriko zirenetan: 1522an, Amaiurren eta 1524an, Hondarribian.\n1512, Euskal Herria, nafarroa, Noain 1512, Noain 2021, noaingo bataila\nArte[faktua] 108: Leire Bilbao eta bere 'Etxeko urak', larunbat honetako 'Artefaktua'n\n449 euskal dantza jaso dira EAEko ondare immaterialaren inbentarioan\n6 pentsamendu “1521 Noain, mendeurrena garaipenarekin hasi”-ri buruz\nOliber Foix Agerre 2021-01-16 10:32\nArtikulu ona eta beharrezkoa…\nDena den 2021 hau ez genuke mugatu behar 1521ko gertakarien inguruan.\nBestela inkonzienteki, “porrota” onartzen dugun sentsazioa emango genuke nunbait, konkistazaileen gozamenerako…\nBeste gertakari garrantzitsu bat (garrantzitsuagoa agian!) dago ospatzeko ere, erabat positiboa eta oinarri moduan baliatu behar genukela:\n1571ko Nafarroako Euskal Estatuak munduaren aurrean eginiko bere buruaren aurkezpen modernoa “Testamentu Berria” liburuaren bitartez (duela 450 urte beraz).\nBi gertakariak konektatuz eta perspektiban jarriz (1521 eta 1571), Nafarroak hartuko edo berreskuratuko luke inoiz galdu behar ez zuen dimentsio politikoa (Nafarroa), kulturala (Euskal), nazionala (Estatua)…\nZer falta zaigu horretarako?\nIkuspegi historiko honetaz jabetzen den mugimendu politiko koherentea, orain ez dagoena…\nGaur egun Euskalduntasun etno-kulturalaren politizazioa nunbait ez aurrera ez atzera dagoelarik, Nafarroak ematen duen potentzialaz (historia, instituzioak, lurraldetasuna…) muzin egitea, luxu handia da gero!\nJosu Lavin 2021-01-16 12:18\nBethe bethean jo duçu!\nAurthen 450. urtheurrena da Leiçarraga, eta lagunçaileec naffarrera, hau da, naffar hizcunça nationala fincatu eta unificatu çutenetic.\nEta 100 urthe Federico Krutwig euscalçaina jaio cenetic, cein içan baita euscara classicoa suciria passatu deraucuna.\nAnhitz esquer, aberquide!\nOliber Foix Agerre 2021-01-16 12:41\nGertakaria guztiek berebiziko garrantzia daukate, bainan ez baditugu perspektiban jartzen gal dezakegu ikuspegi orokorra (interesatu behar zaiguna) zoritxarreko tokiko eztabaida antzuen alde (ahultzen gaituena).\nBertikaltasuna lehenetsi nunbait (Nafarroako jarraikortasuna 1521, 1571, 1620, 1789 adibidez ez dakigu baliatzen) horizontaltasuna murriztuz (Xabier eta Loiola, Amaiur eta Irungo alardea, Euskadi eta Nafarroa, … Espainiazaleek elikatutako enfokeak).\nNoski hori bakarrik posible da gertakari bakoitzaren gutxieneko ezagupena baldin badugu…\nBeñiren ekarpena oso ona da zentzu hontan…\nfreud 2021-01-16 17:04\nBat nator gertakari historikoen inguruko kontzientziak aktibatzen saiatu behar dugula Estatuko erakunde giza aurrerapen politikoak ekarri dizkigutenak barne edo gure estatalitea berreskuratzeko bidean.\nBeste aldetik bai uste dut ikuspegi historiko eta ideologiko honetaz jabetzen den mugimendua dagoela. Oraingoz mugimendu politikoraino ez den iristen. Egia da ez dela oraindik han mugimendu politiko bat.\nPentsamendu eta dibulgazio talde desberdinez urteak daramatenak ari naiz, pentsamendu kolonizatu batetik urrun egonik, Nabar Estatuaren jarraipena -berraktibazioaren bitartez- termino egokietan planteatzen dutenak eta autonomismoaren “onurak” gaizki uzten dituztenak nahiz eta gaur oraindik ere haien atzetik jende gehiena daramatenak.\nNabar pentsamendu konrronte politiko horri bai mugimendua deituko nioke.\nPolitikari izatera iristeko, ideologizazio estrategikotik garapen estrategikora igaro behar da. Horretarako ekintza politikarako nahi batasun bat eman behar da talde horien artean gaur egun ikusten ez dena.\nEkintza unitatea unitate estrategiko baten barruan bestela ez gara urrutira joango.\nKonjuzio horrek dakarren zailatasuna aitortuz, ohartaraztea gure estatalitatearen enbrioi bat eklosionatzetik talde horietatik etorriko dela.\nErramun 2021-01-18 03:24\nEgia da Xabierko Etxeko noble batek eraman zuela zaurituta zegoen Inazio Loiolara?Xabierkoak ere kolaboratzaileak ziren? Ez da normala gerra batean horrela jokatzea etsaiarekin. Iruditzen zait historia kontatzen ari garela euskal kolaborazionisten ikuspuntutik.\nJavier Cuadra 2021-01-18 20:05\nEsteban Zuasti nafar legitimistak zaindu, sendatu eta Azpeitira eraman zuen. Zer jendetasunezko, zalduneriazko edo bere kasko berotik ateratako aldarterekin egingo zuen ez dakit, baina Noaingo gatazkan borrokatu zen gero, erbestera bidean behartu zuten gero eta Hondarribian hil zuten azkenik nafar legitimismoaren lerroan… Ez zen normala, beharbada, gure koju santua Azpeitira eramatea, baina nekez esango nioke nik “kolaborazionista”. Dakidano, Xabierreko Frantsesen lehengusua zen, aitaren arrebaren semea.


1 Sm 25 - BIBLIJA.net - Biblia interneten\n1 Garai hartan, hil zen Samuel eta Israel osoa bildu zen hiletak egiteko. Ramako\n25,1 Rama: Samuel profetaren sorterria (ik. 1,1 eta oh.).\nbere etxean ehortzi zuten.\nNabalek Davidi lagundu nahi ez\nDavid Paran basamortura jaitsi zen.\n25,1 Samuel hil 28,3.\n2 Bazen Maonen bere ondasunak Karmelen zituen gizon bat. Gizon oso aberatsa zen, hiru mila ardi eta mila ahuntzen jabe. Ardi-moztera\n25,2 Ardi-moztera: Ardiei ilea moztea udaberrian egin ohi zen eta sekulako festak egiten zituzten hori zela eta (ik. 2 Sm 13,23-27). // Maon, Karmel eta Izreel (43. tx.): Juda leinua bizi zen lurraldetik hego-ekialdera zeuden. Galilean ere bazen beste Izreel bat (ik. 1 Sam 29 kap.).\njoana zen Karmelera.\n25,2 Karmel 15,12.\n3 Nabal deitzen zen gizon hura; Abigail zuen emaztea. Hau zentzuduna eta ederra zen; senarra, berriz, zakarra eta gaiztoa. Kaleben\n25,3 Kaleb: Judaren leinuko ahaide nagusi edo familiaburu bat.\n4 Basamortuan zebilelarik, entzun zuen Davidek Nabal ardi-mozten ari zela 5 eta hamar mutil bidali zizkion, esanez: «Igo zaitezte Karmelera Nabalengana; egiozue nire izenean bake-agurra 6 eta esan: “Izan ongi!\n25,6 Izan ongi: Hebreerazko testua ez da argia.\nBakea zurekin, bakea etxekoekin, bakea zurean diren guztiekin!\n25,6 bakea zurean diren guztiekin Lk 10,5.\n7 Ardi-mozten ari zarela entzun dut. Zure artzainak gurekin izan zirenean, ez genien inolako kalterik egin; Karmelen izan ziren bitarte guztian ez genien deus ere ukitu. 8 Galdegiezu zeure morroiei eta esango dizute. Orain, beraz, har itzazu ongi mutil hauek, egun egokian baitatoz. Eman, otoi, zeure zerbitzarioi eta David zeure adiskideari eskura duzuna”».\n25,8 Eman… Ep 8,5.\n25,13 Laurehun gizon 30,10.\nAbigail emazteak Davidi lagundu\n14 Morroietarik batek adierazi zion Nabalen emazte Abigaili: «Hara, Davidek mandatariak igorri ditu basamortutik, gure nagusiari bake-agurra egitera. Honek, ordea, zakar erantzun die. 15 Gizon haiek oso ongi jokatu zuten gurekin, ez ziguten inolako kalterik egin, eta ez ziguten deus ere ukitu larreetan haiekin ibili ginen bitartean. 16 Babesle izan genituen, gau eta egun, beraien artean artzain ibili ginen bitarte guztian. 17 Pentsa ezazu eta ikusi zer egin behar zenukeen; bestela, erabakia baitago gure nagusiaren eta beronen etxe osoaren hondamendia. Maltzur-gaizto horrekin ezin baitu inork hitzik ere egin».\n18 Abigailek, bizkor, hartu zituen berrehun ogi, bi zahagi ardo, bost ahari burruntzian erreak, bost arroa gari xigortu, ehun mahaspasa-mordo eta berrehun piku-opil eta astoen gainean ezarri zituen. 19 Gero, esan zien bere morroiei: «Zoazte nire aurretik; ni atzetik joango naiz».\nBere senar Nabali ez zion ezer ere esan. 20 Asto baten gainean jarria, Abigail mendiko toki gordeetan behera zihoalarik, han non datorren beherantz David bere gizonekin emakumearen aldera. Bat-batean, aurrez aurre gertatu ziren. 21 Davidek hizketa hau zekarren: «Alferrik ari izan naiz basamortuan haren ondasun guztiak zaintzen, harenak batere ukitu gabe, on egina orain gaizki ordaintzeko! 22 Zigor dezala Jaunak gogor David, baldin eta horren etxekoen artean gizonezko\n25,22 Zigor… David: Hebreerazko testuak hau eransten du: hobeki esan, haren etsaiak. Beharbada, ondorengoak esan nahi du; baina esaera hau madarikazioa denez, eufemismoz, etsaiak aipatzen ditu. // gizonezko bat ere: H.h., paretara pixa egiten duen bat ere.\nbat ere bizirik uzten badut egunsentirako».\n23 Abigail, David ikusi orduko, asto gainetik bizkor jaitsi eta makurtu egin zen Daviden aitzinean, lurreraino ahuspeztuz. 24 Oinetaraino makurtuz, esan zion: «Neurea, bai, neurea dut errua, jauna! Uztazu, otoi, mintzatzen eta entzun zeure mirabe honen hitzak. 25 Arren, ez egin kasurik, ene jauna, Nabal\n25,25 Nabal: Hitz honek hebreeraz zital edo ergel esan nahi du.\nmaltzur-gaizto horri. Ongi emana du bere izena: zital deritza, eta zital hutsa da, izan ere. Nik ez nituen ikusi zuk bidalitako mutilak. 26 Baina, Jauna badela eta zu hemen zaudela bezain egia da Jaunak berak galarazi dizula odola isurtzea eta mendekua zeure eskuz egitea. Gerta bekie Nabali gertatuko zaiona\n25,26 Abigailek bere senar Nabali buruz dioenak aurreratu egiten du gizon horren azkenaz 25,6-38 pasartean esango dena.\n, zu hondatu nahian dabiltzan etsaiei ere. 27 Har itzazu, ene jauna, ekarri dizkizudan esku-erakutsiak eta eman zeure mutilei. 28 Barka, otoi, zeure mirabe honen errua. Ondorengotza sendoa\n25,28 Ondorengotza sendoa: Jainkoak Davidi emango dion hitza aurreratzen da hemen (ik. 2 Sm 7,13-16).\nemanen dizu Jaunak, Jaunaren gudua ari baitzara egiten, eta bizitza osoan ez da okerkeriarik aurkitu zuregan.\n25,28 Jaunaren gudua 18,17.\n29 Inoiz, norbaitek, zu hil nahian\n25,29 zu hil nahian: Sauli buruz ari da.\n, erasotzen badizu, Jaunak, zure Jainkoak, ongi gordeko du zure bizia bere eskuetan. Zure etsaien biziak, aldiz, jaurti egingo ditu, harria habailaz bezala. 30 Esandako on guztiak emango dizkizu Jaunak eta zu, ene jauna, Israelen buruzagi eginen zaitu.\n25,30 Israelen buruzagi 24,21+.\n31 Ez dezazula orduan, ez kezkatu, ez damutu beharrik izan, odol errugabea isuri eta mendekua zeure eskuz egina duzulako. Jaunak ondasunez bete zaitzanean, oroit zaitez zeure mirabe honetaz».\n–Bedeinkatua Jauna, Israelen Jainkoa, zu gaur nire bidera bidali zaituelako! 33 Bedeinkatua zure zuhurtzia, bedeinkatua zeu ere, eragotzi egin baitidazu gaur odola isurtzea eta mendekua neure eskuz egitea. 34 Baina, ala Jauna, Israelen Jainkoa, zuri kalte egitea galarazi didana! Zu nire bidera bizkor etorri ez bazina, ez zen Nabalenean gizonezkorik bizirik geldituko egunsentirako.\n–Igo bakean zeure etxera. Aditu dut zure ahotsa. Onartu dut zure eskaria.\nNabal hil eta Abigail Davidekin ezkondu\n36 Abigail Nabalengana itzuli zen. Egundoko afaria egiten ari zen hau bere etxean, errege-otordua adinakoa. Alai-alai zegoen Nabal eta arrunt mozkortua. Abigailek ez zion hitzik esan biharamun goiza arte; 37 argi-nabarrean, ordea, mozkorra joan zitzaionean, gertaturikoa jakinarazi zion Nabali. Bihotzekoak eman zion orduan Nabali, eta harria bezain gogor gelditu zen. 38 Hamar egun ingururen buruan, heriotzaz jo zuen Jaunak Nabal eta hil egin zen.\nOndoren, mandatariak igorri zizkion Davidek Abigaili, emaztetzat hartu nahi zuela adieraziz.\n25,39 Nire alde jokatu du 24,16+. // Nabali bere gaiztakeria bota Ep 9,57; 1 Erg 2,44.\n40 Heldu ziren, bada, Daviden mandatariak Karmelera Abigailengana eta honela mintzatu zitzaizkion:\n–Davidek bidali gaitu zuregana, emaztetzat hartu nahi zaituela eta.\n41 Jaiki zen emakumea, lurreraino ahuspeztu eta esan zien:\n–Daviden mirabe nauzue, prest nago jaunaren morroiei oinak garbitzeko.\n42 Abigail, berehala jaiki, asto gainean jarri eta bost neskatxa lagun hartuz, Daviden mandatarien ondoren joan eta Davidekin ezkondu zen. 43 David Izreelgo Ahinoamekin ezkondua zegoen ordurako; horrela, biak zituen emazte.\n25,43 Izreelgo Ahinoam 2 Sm 3,2.\n44 Izan ere, Saulek bere alaba Mikal, Daviden emazte izana, Galimgo\n25,44 Galim: Jerusalemdik ipar-ekialdera hurbil zegoen herria.\nLaixen seme Paltiri eman zion emazte.\n25,44 Mikal 2 Sm 3,13-16.


naiz: agenda - ‘Iparraldea Bertan!’ kultura zikloa\n‘Iparraldea Bertan!’ kultura zikloa\n2018/03/01 - 2018/03/22\nMartxoan zehar, ‘Iparraldea Bertan!’ izeneko kultura zikloa ospatuko da Koldo Mitxelena kulturunean. Guztira, lau hitzordu izango dira, ipar Euskal Herriko kultura aberastasuna Gipuzkoako hiriburuan ezagutarazteko asmoz.\nMartxoaren 1ean, 19:00etan, Pauline & Juliette-ren kontzertua izango da. 8an, Frank Dolosor-en ‘Estitxu’ dokumentala proiektatuko da eta 15ean, pianoa eta euskal literatura uztartzen dituen ‘Harian’ ikusgarria disfrutatzeko aukera izango dute bertara gerturatzen direnek. Bukatzeko, martxoaren 22an, Bidaia laukotearen kontzertua izango da.


Wikiloc | ibilbideak Peña Telera (Piedrafitatik) - Piedrafita de Jaca, Aragón (España)- GPS track\nsenderismo (senderismo Ibilbide onenakEspainia tik → Aragón → Piedrafita de Jaca )\nPeña Telera (Piedrafitatik)\n204 12 77\nNondik gertu Piedrafita de Jaca, Aragón (España)\nPeña Telerara igoera Piedrafita de Jaca herria baino gorago dagoen LAcuniacha gunetik hasita (Autoz iritsi daiteke). Ibilbideak bi zati ezberdin ditu:\nLehenengoa, aldapa xamurrekin Piedrifitako ibiraino doana, pista baten ondotik. Bigarrrena,gogorragoa, iboitik Peñ Telerara doana. Lehenik kanalbaterahurbiltzeko metroakirabazi behar dira, ondoren kanal luze eta zabala goraino igo, harriz betea. Behin Covachirizas lepora iritsita, Telerara bidean Peña parda azpitik pasa behar dugu, terraza ikusgarri batzuk zeharkatuz (kontu handiz egin elurra baldin badago, kranpoiak beharrezkoak). Pareta txiki bat gainditu (trepada erraza) eta Telerako azken maldetan sartuko gara, harritsuak eta malkartsuak).\n-Ur iturri bat dago (lurretik bertatik irtetzen da) kanalaera sartu haurreko zelai batean. Udan lehor egotea posible da.\n- Lau ordu behar izan nituen igo eta jaisteko, baina oso pausu arinean joan nintzela kontuan hartu (zati batzuk korrika).\nZailtasun tekniko handirikez daukan arren, kanala eta goiko zeharkaldia ingurune harritsu eta malkartsuak dira. Esperientzia minimo bat eskatzen dute. Bastoiek oso erabilgarriak kanala pasatzeko.\nKaixo, zure lagunak ibilbide interesgarri hau topatu du Peña Telera (Piedrafitatik) https://eu.wikiloc.com/ibilbide-senderismo/pena-telera-piedrafitatik-19234940 Ondo izan, Wikiloc - Munduko GPS ibilbide eta interesguneak


Istorioen matrioxka bat | Kultura | Berria\n'Bihotzero' lehenengo eleberria kaleratu du Maider Agirrek, autoekoitzita.\nIdoia Beratarbidek ilustratu ditu hainbat pasarte\nEgun baten gorabeherak kontatu ditu egileak. LOINAZ AGIRRE / GOIERRIKO HITZA\nEgun bat, bai eta egun hori bizitzen duen pertsonaren sentimenduak eta bizipenak. Horixe da Maider Agirre idazleak Bihotzero lehen eleberrian kontatu duena. Baina hori baino gehiago ere bada, «arkitektura berezia» baitauka obrak. Trama nagusiaz gain, hainbat istorio biltzen dituen «matrioxka bat» da. Hala, eleberriak badu poesiarik, badu saiakerarik, badu ipuinik... Azken finean, «ohiko nobela batetik ezberdintzen dituen elementuak dauzka». Egileak berak autoekoitzi du, eta Joxerra Gartziaren babesa izan du prozesu guztia aurrera eramateko. Era berean, Idoia Beratarbide sortzaileak ilustratu du: batetik, liburua bera atondu du irudiz; bestetik, hari nagusiaz aparte dauden hogei testutxoak marraztu ditu, postaltxoetan.


Edorta Bolinagak aholkuak emango ditu Musakolako kiroldegiko gimnasioan - Arrasate - Goiena.eus\nEdorta Bolinagak aholkuak emango ditu Musakolako kiroldegiko gimnasioan\nMirari Altube 2017-02-09 13:46\nMusakolako gimnasioko erabiltzaileen zalantzak argituko ditu hemendik aurrera Edorta Bolinagak, ariketak ondo egiten irakatsiko die, entrenamendu planak eskainiko dizkie eta makinen egoeraz arduratuko da besteak beste. Zerbitzua astelehenetik ostiralera izango da.\nArrasateko Udal Kirol Zerbitzuak jakinarazi du erabiltzaileekiko zerbitzua hobetzen jarraitzeko asmoz dabiltzala lanean, eta helburu horretan beste aurrerapauso bat eman nahi izan dutela: "Modu honetara gimnasioko erabiltzaileekin tratu zuzenagoa bilatu nahi da, hauek izan ditzaketen zalantzak argitu, ariketak ondo egiten irakatsi… Horretaz gain, norberaren beharretara egokitutako plan pertsonalizatuak jasotzeko aukera edukiko dute erabiltzaileek Edortaren eskutik".\nGimnasioko aholkulariaren ardura izango dira makinen eta materialaren erabilera egokia zaintzea, makinen egoeraz arduratzea eta horien funtzionamendu egokia bermatzea. Gimnasioko erabiltzaile kopurua eta hauen profilak ere aztertuko ditu, eta gimnasioa hobetzeko proposamenak egin eta jaso ere bai.\nZerbitzua, astelehenetik ostiralera emango duela iragarri dute; hona hemen ordutegia:


komunikazio | Lantalan\nEuskara nabarmen BIEMH 2016ko DANOBATGROUPen eta IK4-Idekoren standean\nOstirala, 2016ko ekainaren 17a\nDANOBATGROUP eta berau osatzen duten kooperatibek euskararekin duten konpromisoa berretsi egin zen, berriz ere, BIEMH 2016 erakustazokan. Konpromiso horri jarraituz, Bilboko makina erreminta erakustazokako aurtengo edizioan, DANOBATGROUPen eta IK4-Idekoren standetan errotulazio eta panel guztiak euskaraz ere egoteaz gain, bideo korporatiboa ere euskaraz ikusteko aukera izan zuten bertara hurbildu zirenek; halaber, prentsara helarazitako zein sare sozialen bidez zabaldutako informazio guztia euskaraz ere zegoen.\nEuskararen presentzia DANOBATGROUPeko komunikazio elementuetan\nAsteartea, 2015eko uztailaren 28a\nSalmenten %90 baino gehiago esportaziora bideratzen du DANOBATGROUPek; eta, bezeroak ez ezik, hornitzaileak, ordezkaritzak, banatzaileak, produkzio fabrikak… ditu atzerrian. Horiekin guztiekin izaten dituen komunikazioetan hainbat hizkuntza baliatzen ditu, baina ingelesa da nagusi. Halere, gertuago ere beste hainbatekin komunikatu behar izaten du; hala nola, hornitzaileak, ikastetxeak, administrazioa… eta, nola ez, kooperatibetako bazkideak. Beraz, euskarak ere izan dezake eta izaten du lekurik.\nHorren harira, Mondragonen kooperatibetako euskara koordinatzaile eta batzordekideentzat antolatutako saioan Idoia Bustinduy komunikazio arduradunak azaldutakoak jaso ditugu hemen.\nElementu batzuetarako hizkuntza irizpideak daude finkatuta; beste batzuetarako, berriz, ez dago irizpiderik, baina hizkuntza ohiturak euskararen presentzia finkatu du. Hona hemen, labur-labur, komunikazio elementu bakoitzean nola jokatzen den:\nKasu gehienetan, eduki bera egoten da euskaraz eta beste hizkuntza batzuetan:\nBi hizkuntzatan –euskaraz eta gaztelaniaz, euskara lehenetsiz–: barne jakinarazpenak, bilera deialdiak, lan eskaintzak, seinaleak eta errotuluak, txosten eta aurkezpen ereduak, bisitarientzako DANOBATGROUPen aurkezpen bideoa, BIEMH erakustazoketako informazioa eta gonbidapenak…\nHiru hizkuntzatan –euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez–: prentsa oharrak eta, ondorioz, ohar horien txioak.\nSei hizkuntzatan –euskaraz, gaztelaniaz, ingelesez, alemanez, txineraz eta errusieraz–: webgunea.\nBeste kasuren batean euskarazko eta gaztelaniazko edukiak tartekatzen dira, baina informazio bera eman gabe:\nAdibidez, Batzar Nagusian. Dena den, aipatu behar da, Danobat eta Soralucen aldi bereko itzulpena baliatzen dela; horri esker, azken urteetan euskararen presentzia gaztelaniarena baino handiagoa izan da.\nPrentsaurrekoak ez dira egunero izaten, eta halakoetan ere euskara eta gaztelania tartekatzen dira, eta, ahal dela, informazioa errepikatu gabe.\nEuskara hutsezko praktikak ez dira hain ohikoak:\nDuen zabalkundearengatik edo irudian duen eraginarengatik bat nabarmentzekotan, hormako nahiz mahai gaineko egutegiak aipatuko genituzke, bazkide guztiei banatzeaz gain, bisitariei-eta banatzen baitzaizkie.\nBarrura begirako hainbat errotulu ere euskara hutsez jartzen dira kooperatiba batzuetan: kafe-makinakoak, gaztelaniaz eta euskaraz antzeko grafia duten errotuluak…\nBukatzeko, badira praktika batzuk non euskaldunei euskaraz eta erdaldunei gaztelaniaz (edo bi hizkuntzatan) egiten zaien:\nHorren adibide, hainbat kooperatibatan bazkideentzat hitzaldi informatiboak antolatzen direnean, taldekatzeak hizkuntzaren arabera egiten dira; horri esker, gero eta euskaldun gehiagok euskara hutsez jasotzen dituzte azalpenak.\nBazkide guztientzako prestakuntza saio orokorretan ere izan da hizkuntzaren araberako taldekatze esperientziaren bat; heziketa kooperatiboaren saioak, kasu.\nAzkenik, Soralucek barne komunikazioetarako bi kanalen estrategia jarraitzen du; hau da, euskaldunekin euskara hutsez izaten da harremana, eta erdaldunekin bi hizkuntzatan.\nDBus eta Pesa kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideen dekretua betetzen duten enpresen zerrendan\nOsteguna, 2015eko otsailaren 26a\nAzken asteetan, kontsumitzaileen eta erabiltzaileen hizkuntza-eskubideen dekretuaren betetze-maila aztertu du Eusko Jaurlaritzak, alde batetik, eta Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak, bestetik.\nKontseiluak egindako azterketan, besteak beste, Pesa eta Dbus garraio enpresak aipatzen dira, eta azterketa horren arabera, biek ere bete egiten dute txartel fisikoak eta elektronikoak euskaraz emateko eginbeharra.\nTxartel fisikoei dagokionez, bi enpresa horien kasuan 2011. urtean egindako azterketak erakutsi zituen emaitza onak errepikatu dira oraingoan ere. Txartel fisikoak behar bezala daude, euskara gutxienez gaztelaniaren maila berean, eta dataren formatua bera ere euskaraz dago, hau da, uuuu/hh/ee hurrenkeran.\nTxartel elektronikoei erreparatuz gero, bi enpresen kasuan txartelak erosteko prozesua euskaraz egiteko aukera eskaintzen da eta, gero, aukera hori, beste kasu batzuetan ez bezala, erreal bilakatzen da.\nLaburbilduz, eta jasotako frogak aztertu ondoren, bi enpresa horiek txartel fisikoen zein elektronikoen kasuan 123/2008 Dekretuak gaiari buruz esaten duena betetzen dutela ondorioztatzen da. 2011. urtean egindako azterketaren emaitza errepikatu den heinean, argi dago bi enpresa horiek euren bezeroen eskubideak bermatzen jarraitzen dutela.\nEusko Jaurlaritzaren azterketaren arabera, eta sektore pribatuari dagokionez, dekretuaren betetze-maila apala da, batez beste %22koa.\nHalere, alde handiak daude sektore batzuetatik besteetara; batez besteko horretatik gora azaltzen dira finantza-erakundeak, %50eko betetze-mailarekin, merkataritza-kate handiak (%35,3) eta garraioak (%25,5). Batez bestekotik behera daude, aldiz, posta eta komunikazioa (%16,7), energia (%7,1), merkataritza oro har (%6,3; merkataritza-guneetan %3 eta hipermerkatu eta supermerkatuetan %1) eta etxebizitza (%2,4).\nEusko Jaurlaritzak egindako azterketa kualitatiboaren arabera, bezeroaren eskaera da sektore pribatuan eragin handiena duen faktorea.


Asteburu honetan: Ahuakate, indioilar eta fruitu lehor sandwich-a • ZUZEU\nAhuakate, indioilar eta fruitu lehor sandwich-a –\nAsteburu honetarako sandwich bat pentsatu dugu, ligatzeko aproposa, parranda ostean edo noiznahi gozatzeko horietakoa. Hotz edo epel jateko aukera duzu, baina egin berria beti da hobea, badakizu… Gozatu RZ eta on egin! 🙂\nAhuakate, indioilar eta fruitu lehor sandwich-a\nIndioilar 2 bularki\nFruitu lehor 2 eskukada (nahasketa; urrak, intxaurrak, almendrak,…)\nEzpelete piper hautsa\nMolde erako ogia\nHasteko, indioilar bularkiak garbitu eta fin xerratu.\nBol batean, bi koilarakada soja saltsa, bi koilarakada limoi ura, bi koilarakada laranja ura eta piperbeltz apur bat nahastu. Bol honetara aurreko xerra finak igaro eta 2 orduz hozkailuan gorde.\nSandwich-a muntatzeko, ahuakatea zuritu (lehenengo, luzeran, labanaren laguntzaz, honen punta hezurreraino sartu eta buelta guztian markatu, eta gero jiratuz bi erdi egin. Erdiak koilara batekin osorik atera) eta xerratan egin.\nFruitu lehorrak txiki-txiki egin eta gatza eta ezpelete piper hautsarekin nahastu (azken bi hauek nahieran).\nOilasko bularki xerrak plantatik igaro buelta eta buelta eta aurretik tostatutako ogi gainean ipini. Gainean ahuakatea eta fruitu lehorrak ezarri.\nXerra finekin bolean geratzen den ura zartagian jarri eta “erreduzitu” saltsa apur bat loditu arte.\nSaltsa lodi honekin amaitu sandwich-a!\nUraza edo letxuga, tomatea edo gazta pixka bat geitu diezaiokezu sandwich-ari hala nahi baduzu… Gozatu eta on egin! 🙂


Getxo - ZER IKUSI - deapie\nHasiera ZER IKUSI deapie\nDeapiek Getxo eta getxotarrak ezagutzeko modu berri bat eskaintzen du, eta horretarako ibilbide kulturalak antolatu ditu, arkitekturan eta paisaian oinarrituta. Getxorekin lotura berezia izan duten 14 pertsonen istorioak ezagutuko dituzu.\nDeapie zuretzako da, Getxoko bisitarientzako. Kostaldeko paisaia, arkitektura edo Bizkaia Zubia, Gizateriaren Ondarea, ezagutu nahi duzun horrentzako. Deapiek elementu osagarri bat gehitu dizu kaleetan zehar galtzeko gonbidapena eginez, getxotarra bazina bezala.\nEta zuretzako ere bada, getxotar horrentzako, zure herria maite duzun horrentzako: Badakizkizu zenbait istorio, tradizio eta espazio naturalak ere ezagutzen dituzu. Deapien aitonak edo amonak kontatutako istorioak aurkituko dituzu, eta harrituko zaituzten beste asko baita ere. Deapierekin posible da.


Eibarko euskara: izen sintagmaren deklinabidea | Nerea Areta Azpiri\nNerea Areta Azpiri\nde Nerea Areta Azpiri\nAutor: Nerea Areta Azpiri\nEibarko ahozko euskara jatorraren inguruko ikerketa sakon baten zati bat jasotzen da liburu honetan. Lana lekukoen ekoizpenetan oinarrituta dago, eta monografia dialektalen mailan kokatzen da oro har, baina ikuspegi berriak ere baditu euskal dialektologiarako. Hizkuntza geografiaren ekarriez gainera, soziolinguistikara hurbilketa ere egin da hainbat aldagarri kontuan hartu direlako aztergaia prozesatzerakoan: jatorri geografikoaz gain, adina, sexua eta alfabetizazioa, besteak beste. Eremu pertzeptuala ere landu da lekukoen iritziak eta iruzkinak ere orokorrean gogoan hartu direlako. Oinarrian Eibarko euskararen fonetika-fonologia maila eta maila morfosintaktikoaren jasoketa zabala dago. Azterketa esparrua morfologiako eremuko izen sintagmaren deklinabidearen alorrera mugatu da. Nagusiki, deklinabide kasuak, izen berezi batzuen deklinabidea, gradu hurbileko mugatzailez mugatutako ereduak eta erakusleak aurkituko dituzu liburu honetan.


NIRE LEHEN URTEETAKO PASAIA – antxo.com\nHome NIRE LEHEN URTEETAKO PASAIA\nNIRE LEHEN URTEETAKO PASAIA\nGure Pasai Antxon, 1944ko gaueko hamarrak aldean edo, Otsailaren hamazortzi batean, zehaztasun gehiagoz Ostegun Gizen eguna izanik, Zumalakarregi kaleko bosgarren atarian eta bigarren solairuan ikusi nuen argia lehen aldiz. Garai hartan ohitura zen bezala, bakoitza bere etxean jaio izaten zen eta txorakeria handirik gabe, gainera.\nNire lehen urte haietako oroitzapenak zeharo nahastuta dauzkat. Badakit, jakin, bi urterekin Bartzelonara, nire lehengusu baten ezkontzara eraman nindutela eta gainera beti esan dudala bidai hartatik Bartzelonako oroitzapen bat edo beste gorde dudala, baina hobeto pentsatuta, ziur aski, etxean behin eta berriro entzundako ipuinak eta pasadizoak, azkenik ametsetan ikusi eta sinestu egin ditut. Edo, egia al ziren? Gaur egun neronek ere ez dakit argi eta garbi.\nDena dela, bidaia bai, egin nuen, eta gainera Zaragozatik pasatzerakoan Pilarrea ikusteko eta muxua emateko aukera izan nuela. Beraz, pentsa dezakezuen bezala, nire hiruzpalau urterekin nire auzoa baino pixka bat gehiago ezagutzen nuen herriko mukixu bakarrenetakoa nintzen.\nBaina, oroitzapen errealak nire lau urterekin hasten dira argi eta garbi. Adin honetan nire katoia besapean eta Antxoko Eskola Publikoetan hasi nintzen. Eskolek gaur irauten duten lekuan zeuden, baina itxura oso-oso bestea zen. Hamarretxeta (artean Coronel Beorlegui) izen dotorez ezaguna den kaletik adin guztiko neskak eta lau-bost urteko mutil koskorrak sartzen ginen, gero sei urtekin mutilak gora pasatzen ginen bitartean neskek behean jarraitzen zuten: Hara ze matxismoa! Ez da ala?\nDena dela, nire bost urterekin, ni beheko gelan nengoelarik eta ez dakit zer egingo nuen baina maixtrak (ez andereñoak, noski) erregelaz kriston kaskarrekoa eman zidan buruan eta erregela apurtu egin zen. Pentsa daitekeen bezala, honelako metodo pedagogikoarekin ni zeharo jota gelditu nintzen (jota hitzaren bi esangurekin, hain zuzen), geroago zera pentsatu dut: maixtra hark ezagutuko ote zuen Piageten teoria, edo guregan frustrazio mota bat edo beste sortzeko kezka izango ote zuen? Kasua hau da: nik izugarrizko beldurra hartu niola maixtra hari eta nire biziko lehenengo plantea egin nuela, pankartarekin atera gabe, baina berriro eskola hartara ez joatea erabaki nuen. Gurasoek nire erabakia eta nire kaskarrekoaren gorabeherak ezagutu zituztenean, eta nahiz eta sei urte ez izan, goiko geletara pasa nendin beren ahaleginak egin zituzten, bai eta lortu ere, honela, besteak baino mukixuago izanik ginezeoa abandonatu nuen androzeora (andros grekoz gizona da, ez pentsa alderantziz) joateko.\nHan don Jose maixua aurkitu nuen; honek, zorionez, ez zuen erregelarik erabiltzen… baina bere ordez zumezko ziri luze bar zeukan eta honez gure zankarretan (denok galtza motzak generamatzan garai hartan) ondo baino hobeto astintzen gintuen.\nGure haurtzaroan urtea zeharo ondo antolatuta geneukan: ziba-aroa, kanika-aroa, Maiatzean eta Ekainean egur bila San Juan sua egiteko, gero gure San Ferminak (hau bai zen aro ederra!), e. a. Baina, ez urtea bakarrik, eguna ere baizik. Goizean, hamabiak arte, eskola. Gero ordu bi terdietatik seiak arte beste horrenbeste, eta seietan irten eta gutako gehienak “kanto”-ra joaten ginen, han Don Luis Agirreren eskutik gure pinito musikalak eta solfeoaren lehen urratsak ematen genituen.\nNire ustez euskararekin izan nuen lehenengo kontaktua hori izan zen. Gure herrian, artean, erdara baino ez zen entzuten, nire etxean, nahiz gurasoak euskaldunak izan eta noizean behin bere artean zer edo zer euskaraz esan, beste horrenbeste gertatzen zen. Kantuan, aldiz, eta Eguberrietarako abestiak gertatzerakoan, bereziki, euskarazko hitz batzuk buruz ikasteko aukera izan genuen. Nolako poza Gabon egun batean herriko emakume batek ehun pezeta eman zizkigunean… euskaraz abesteagatik, hain zuzen! Guk ez genuen ulertzen zer ari ginen esaten, baina beste zerbait ulertu genuen, hizkuntz hura, hots, gure hizkuntza, zokoratuta eta zapalduta zegoela.\nKantotik irten eta musikara pasatzen ginen, bertan Hilarion Eslaba metodoarekin D. Felix Betetaren batutapean solfeo gehiago ikasten genuen. Behin maila batetaraino heldu eta… azkenik aldiune zirraragarria iristen zitzaigun: instrumentua aukeratzearena alegia. Nik ez dakit zergatik baina txistua aukeratu nuen eta honela nire bederatzi urterekin lehen jaunartzearen egunean egiten zen prozesioan irten nintzen kezkaz baina bide batez urguiluz beterik. Nirekin batera, Zala, Etxeberria, Tolosa, e. a. sei-zazpiko talde bar osatuz. Gero batzuek txistuarekin jarraitu dugun bitartean besteek utzi egin dute. Baina, zer egingo dugu ba? Bizia hala da.\nEta honela, batzuetan pozik eta bestetan triste, pasatu ziren egunak eta nire biziaren lehen hamarkada, nire benetako lagunekin, nire herrian, hain itsusi baina bide batez hain maitagarri den nire Pasai Antxon.\nLuis Mari Bandres Unanue


Sexu-abusu - Wikipedia, entziklopedia askea.\nSexu abusua gertatzen da pertsona bat, beraren baimenik gabe, sexu izaera duten ekintzetan parte hartzera behartzen dutenean edota beraren baimenik gabe sexu-izaerako ukitzeak edo antzekoak egiten zaizkionean, indarkeria edo larderiarik gabe. Sexu abusua indarkeriarekin, mehatxuarekin edo larderiarekin gertatzen denean, berriz, sexu erasoa dela esaten da.\nHelduak maiz aprobetxatu dira haurren berezko konfiantzaz, sexu abusuak egiteko\nMaiz, erasotzailea erasotakoa baino zaharragoa da eta botere eta kontrol nabarmena du erasotakoaren gain. Haien heldutasun edo babes faltagatik, bereziki salatzen dira haur eta adin txikikoek jasaten dituzten sexu abusuak: haurren aurkako jokaera horri pederastia deritzo.\n1 Sexu askatasunaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoak\n1.1 Sexu erasoa\n1.2 Sexu abusua\n1.3 Sexu jazarpena\n2 Sexu abusuaren tratamendu juridikoa Espainian\n3 Sexu abusu adierazle posibleak\nSexu askatasunaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoakAldatu\nSexu askatasuna zera da: norberaren sexualitatea askatasunez egikaritzeko eskubidea eta nor bere gorputzaren jabe izateko eskubidea. Ukigabetasun sexuala, berriz, adingabeei eta babes berezia behar duten pertsonei dagokien askatasun sexuala dela esan dezakegu; hau da, etorkizuneko askatasun sexuala babestua izateko eskubidea eta objektu sexual gisa erabilia izatetik babestua izateko eskubidea.\nSexu abusuak askatasun eta ukigabetasun sexualaren kontrako ekintzak dira. Baina badira eskubide horiek erasotzen dituzten beste ekintza batzuk ere: sexu erasoak eta sexu jazarpenak, alegia. Hori horrela, askatasun sexualaren eta ukigabetasun sexualaren kontrako erasoak fisikoak, psikologikoak, hitzezkoak eta ikusizkoak izan daitezke.\nFisikoak: baimenik gabe pertsona baten kontaktu fisiko estua jasatea, adibidez.\nPsikologikoak: sexu harremanak izateko asmoz, mehatxuak jasotzea edota eragitea.\nHitzezkoak: sexuarekin zerikusia duten iruzkin eta proposamen jarraituak pairatzea\nIkusizkoak: nahi gabeko sexu erakuskeria pairatzea.\nSexu erasoak, beraz, indarkeria edo mehatxuak erabiliz pertsona baten askatasun sexuala erasotzen duten ekintzak dira. Sexu-erasoa zer den jakiteko, erasoa gertatu den tokiko jurisdikzioa eta legea kontuan hartu beharko dira. Izan ere, toki bakoitzeko gizarte edo kulturaren arabera, ezberdintasunak izango dira sexu erasoaren definizioan.\nSexu eraso bat da, erasoa jasaten duenaren baimenik gabe egiten dena eta penetrazioz egiten dena (maginatik, uzkitik edo ahotik). Bortxaketan erasotzailea indarkeriaz eta larderiaz baliatzen da bere biktima bortxatzeko; beraz, oro har, kontaktu fisikoa galdatzen duen eraso bat da.\nZigor kode batzuek, Espainiako erresumakoak, esate baterako, bereizten ditu sexu erasoak eta sexu abusuak. Sexu erasoetan indarkeria edota larderia egoten da. Sexu abusuetan, ordea, biktimarekin sexu harremanak egoten dira biktimak harreman horiek onartu gabe.\nSexu eraso eta sexu abusuen arteko bereizketa hau oso kritikatua izan da. Onarpenik ez bada egon, ezinbestean, nolabaiteko indarkeria egon dela uste dute batzuek. Onespenaren definizioaren gainean ere eztabaidatu egin izan da.\nSexu jazarpena sexu izaerako mesedeak modu jarraituan eta iraunkorrean eskatzean datza, norberarentzat edo hirugarren batentzat. Portaera horren helburua pertsonaren duintasunari erasotzea da, giro umiliagarri, iraingarri edo mehatxagarri bat sortuz eta nagusitasunezko egoera bat baliatuz.\nNormalean lan harremanen eremuan suertatzen den jokabidea da; nagusi batek edo lankide batek beste pertsona bati desio edo eskaera sexualak egiten dizkionean eta jazarpena pairatzen duen pertsonak halakorik eskatzen ez duenean, alegia. Baina ez da lan harremanen eremuan bakarrik gertatzen; izan ere, hezkuntzan eta zerbitzuen prestazioen arloan ere gertatzen da.\nSexu jazarpena jasaten duten biktimei dagokienez, argi dago gehienak emakumeak direla; horregatik, emakumeen aurkako adierazpen bat dela esan daiteke.\nBestalde, kontuan hartu behar da sexu jazarpena modu askotan gerta daitekeela: modu fisikoan, edozein iruzkinen bidez, ahozko zein hitzik gabeko edukiak erabiliz, keinu bidez edo posta elektronikoaren bitartez.\nSexu abusuaren tratamendu juridikoa EspainianAldatu\nZigor Kodearen VIII. Tituluko II. Kapituluan araututa daude sexu abusuei buruzko zigorrak. Oinarrizko tipoa, hau da, oinarrizko delitua osatzen duen giza portaera, 181.1.artikuluan jasotzen da. Horren arabera, pertsona batek, adostasunik gabe, beste baten askatasun sexualari edo ukigabetasun sexualari erasotzen dion egintzaren bat eginez gero, sexu abusuaren delitu baten erantzule gisa zigortua izango da.\nArtikulu horrek jasotzen duen zehapena 1 urte eta 3 urte bitarteko kartzela zigorra edo 18 hilabete eta 24 hilabete bitarteko isuna da. Delitu hori burutzeko oinarrizko elementuak dira: adostasun falta egotea eta indarkeriarik edo larderiarik gabe beste pertsona baten askatasun sexualari erasotzea.\n181.2. artikuluan sexu abusuen modalitate berezi bat jasotzen da. Artikulu horren arabera, adostu gabeko sexu abusutzat joko da hamahiru urte baino gutxiago dutenen aurkakoa, konorterik gabe dauden pertsonen aurkakoa edo euren buru-nahasteaz abusatuz gauzatzen dena.\nHorrez gain, arlo penalean tipo kualifikatu gisa ezagutzen direnak ditugu. Hau da, delitua burutzeko pertsona batek egin behar duen portaerari ezaugarri edo egoera berezi batzuk gehitzen dizkioten artikuluak, zigorra larritzen dutenak normalean.\nSexu abusuen delituaren tipo kualifikatua 181.4. artikuluan jasotzen da; artikulu horren arabera, sexu abusua haragitzean datzanean zehapena 4 urte eta 10 urteren arteko kartzela zigorra izango da.\n1. Norbaitek, indarkeria, larderia eta adostasunik gabe, beste pertsona baten sexu-askatasun edo ukigabetasunaren aurka atentatu egiten duten egitateak gauzatzen baditu, sexu-abusuaren erantzule gisa, urtebetetik hiru arteko espetxealdi-zigorra edo hemezortzi hilabetetik hogeita lau arteko isuna ezarriko zaio.\nArtikulu horrek jasotzen duen zehapena 1 urte eta 3 urte bitarteko kartzela zigorra edo 18 hilabete eta 24 hilabete bitarteko isuna da. Delitu hau burutzeko oinarrizko elementuak dira: adostasun falta egotea eta indarkeriarik edo larderiarik gabe beste pertsona baten askatasun sexuala erasotzea.\nSexu abusu adierazle posibleakAldatu\nAzalpenik ez duten orban, ubel, ebakiak... (genitalen inguruan, bularrean emakumeen kasuan).\nArropa puskatu edota zikina.\nNahi ez zen haurdunaldia.\nDroga edo alkoholaren gehiegikeria.\nSexuan interesa bat-batean galtzea.\nSexuan interesa bat-batean handitzea.\n↑ (Gaztelaniaz) (html) Delitos sexuales del código penal (español). .\n↑ (Gaztelaniaz) Marraco, Manuel. (2018-04-27). «Diferencias entre abuso sexual y agresión sexual» El Mundo (Noiz kontsultatua: 2018-05-02).\n↑ Ibai Maruri, Samara Velte, Jon Rejado. (2018-04-27). «Ez da abusua, bortxaketa da!» Berria.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-03).\nMultimedia: Sexual abuse