3. gaia | Koro Irastorza Etxeberria\nForuak eta Liberalismoa: Karlistaldiak eta Foruak indargabetzeko prozesua (1833-1878)\n3.1 Foru Sistema Estatu Liberalean txertatzea eta Foruzaletasuna\nForu Baimena edo Foru Pasea\nHerri baten estatutu eta eskubideak jasotzen dituen DOKUMENTU JURIDIKOA da. Foruak, Erdi Aroaz geroztik euskal lurraldeetako biztanleen bizitza politikoa eta soziala arautzen zituen ahozko eta ohiturazko legedi zaharrean oinarritutako lege-bilduma ziren.\nErdi Aroan izan zuten sorrera, CARTAS DE REPOBLACIÓN izena zutenetan. Hauetan eskubide eta betebeharrak markatzen ziren. Jaunak edo erregeak eman ohi zituen, batez ere hiriguneak garatzeko. Denboraren joanean, eskualde, haran eta gisa horretako lurralde erkidegoek beren bizitzak antolatzeko usadio eta ohiturak lege bihurtu ziren. Lege horien multzoa da Foru Legea.\nHIRIAK ere Foruen jabe egin ziren. Hiriaren sortzaileak, foru bat (ekonomiaren eta gizartearen ikuspuntutik onuragarriak ziren lege batzuk) aldarrikatzen zuen biztanleak erakartzeko. Hiriak aukera berriak eskaintzen zizkien biztanle berriei handiki lurjabeen nagusitasunaren aurrean.\nIberiar Penintsulako ERRESUMA GUZTIETAN bideratu ziren foruak.\nEgoera hau aldatzen hasi zen erregeek beren menpeko lurraldeak BERDINTZEKO saioei ekin zietenean. Dekretu horien bidez berritu eta bateratu nahi izan ziren gobernu-legeak eta ohiturak. Ondorioz, Aragoiko Koroaren gobernua, instituzio politikoak eta justizia instituzioak kendu eta ezdeusean utzi zituen Aragoiren eta Gaztelaren arteko aduanak.\nHala ere, berdintzeko saio honetan, bereari eutsi zioten XVIII. eta XIX. mendeetan Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Nafarroako erresumako foru-erakunde publiko eta pribatuek eta “PROVINCIAS EXENTAS” izaten jarraitu zuten.\nEuskal lurraldeak IKA-MIKA latzen tartean egon ziren askotan: Alde batetik, Nafarroa, Gaztela, Aragoi, Frantzia eta Erresuma Batuko monarkiak elkarren kontra borrokatu zuten lurralde horien jabe egin ahal izateko. Bestetik lehian parte hartu zuten, era berean, noblezia eta eliz jatorriko jaurerri batzuek. Lehia konplexu honen ondorioz, unitate heterogeneo batzuk garatu ziren. Euskal Herriko lurralde-instituzio politikoak osatzeko prozesu konplexu honetan kontuan hartzekoa da, halaber, hiribilduak sortzeko prozesua. Erregeak edo, Bizkaiko kasuan, Jaunak sorturiko hirigune hauek Foruak izaten zituzten.\nErregearen edo Jaunaren lurraldeen arteko harreman honetan kontratu bat zehaztu zen, alde bien arteko AKORDIO bat alegia, baldintza hauen arabera: Foru-erkidegoak ezagutu egiten zituen erregea eta honek erabakiak hartzeko zuen ahalmena. Honi erantzunez, Erregeak ezagutu egiten zituen foru-erkidegoko instituzioak eta legeak.\n3.1.2 Ezaugarriak euskal probintziatan\nForu-antolamenduok erkidegoaren bizitzaren eremu guztiak arautzen zituzten. Zehatz ditzagun eremu horiek:\n3.1.2.1 Administrazioaren antolaketa\nErdi Aroan zehar antolatu ziren lurralde hauek gobernu instituzioak sortzen joan dira.\nNAFARROAKO ERRESUMAK Erdi Aroan zehaztu zituen bere instituzioak. Lege Zaharrean ohikoak ziren jokabideei jarraituz, honako 3 talde hauen ordezkariak biltzen ziren Nafarroako Gorteetara: Elizaren ordezkariak, Nobleak eta Hiri onetako ordezkariak. XVII. mendetik aurrera hirietako merkatariak izan ziren Gorteetako bizitza politikoa suspertuko zutenak.\nARABA, BIZKAIA eta GIPUZKOAN, ahaide nagusien arteko gerrak amaitu zirenean, herrietako ermandadeak sortu ziren handikiei aurre egiteko. Baina XVI. mendetik aurrera lehia eta enfrentamendu hori INSTITUZIOEN BIDEZ garatu zen, indarkeria fisikoa alde batera utzita, hitzaren bidez, botoen bidez, baina baita indarkeriaren bidez, Batzar Nagusietan. Erabateko aldaketa, ezbairik gabe.\nTOKIKO ERAKUNDEAK: kontzejuak, elizateak, hiribilduak, hiriak…. Hasieran kontzeju zabalak ziren, bizilagun guztiek hartzen zuten parte eta orain kontzeju itxiak sortu zituzten eta hauetan herritarren partaidetza mugatu egiten zen, horietan biztanle talde batek baino ez baitzuen hartzen parte.\nESKUALDE MAILAKOAK: haranak, merindadeak, koadrilak… Herri-erakundeetako ordezkariak biltzen ziren horietara.\nBATZAR NAGUSIAK: XVI. mendetik aurrera, sare burokratiko eta politiko bat sortu zuten. Nafarroan Gorteak mantendu ziren eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, berriz, Batzar Nagusietara bilduriko ordezkariek agindu baten arabera jarduten zuten, hau da, beren hiritarren ordezkariak ziren eta afera bakoitzaren aurrean eman behar zuten botoa aurrez erabakitzen zuten hiritarren artean; baina administrazio-mailako arazoak sortuz joan ziren heinean, sistema hori alde batera utzi eta erabakia ordezkariaren esku uzteko jokabidea nagusitu zen. Erakunde zentral hauek herrialdeen administrazio orokorra xedatzen zuten: lurralde-agintaritza, zergak, “donatiboak”… Foru-erakunde hauetan erregearen ordezkariak parte hartzen zuen (korrejidoreak Bizkaian eta Gipuzkoan, erregidoreak Nafarroan…).\nDIPUTAZIOAK: Batzar Nagusietatik sortutako organoak dira, Batzarrak bilduta ez zeuden garaietan bertan hartutako erabakiak gauzatzeko. Batzar Nagusiak biltzen zirenean beraien aurrean kontuak eman beharra izaten zuten. Denboraren joanean, Diputazioek gero eta botere exekutibo handiagoa izan zuten, hau da, erabakiak hartzeko autonomia handiagoa erdietsi zuten kasu batzuetan.\nKORPORAZIOEN BATZARRAK: Bertara biltzen ziren korporazio bateko ordezkariak edo ekonomia-jarduera jakin bati loturiko pertsonak. Batzar mota hauek oso arruntak ziren Lege Zaharreko erakunde-sisteman.\nBATZAR MISTOA EDO KOMUNA: XVI. mendetik aurrera Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Batzar mistoa eratu zen, hiru lurraldeetako ordezkariek osatua. Konferentzia izena hartzen zuten prokuradore haiek egiten zituzten bilerek, eta lurraldeen arteko gatazkak saihesteko eta foru-legea babestearren fronte komuna egiteko balio zuten.\n3.1.2.2 Batzar Nagusien bereizgarriak\nFOGERA: Udalerri guztiek zuten Batzar Nagusietara ordezkaria bidaltzeko eskubidea, baina Batzarretako bozketan sistema hau erabili ohi zen, hau da, bozketa garaian, ordezkari bakoitzak bere udalerriko “fuego” edo suen arabera hainbat boto izango ditu. Hasiera batean, biztanleriaren arabera izendatzen ziren, baina beranduago herri bakoitzak probintziak zituen gastuak ordaintzeko egiten zuen ekarpenaren arabera egingo da. Horrela, XVI. mendean, Gipuzkoan sei udalerrien artean boto guztien erdia eskuratzen dute: Donostia, Tolosa, Arrasate, Azpeitia, Bergara eta Segura.\nHAUTATZEKO SISTEMA: Herri txikietan, herritar guztiek izaten zuten hautatzaile izateko aukera. Herri handi eta hirietan, aldiz, talde txiki batek hartzen zituen erabakiak.\nHAUTATUA IZATEKO BALDINTZAK: Hasiera batean nahikoa zen udalerrian bizitzea, baina XVI. mendetik aurrera beste baldintza batzuk erantsi zitzaizkion: 25 urte baino gehiago behar ziren, “Pentsatzen dakiena, arazoak eztabaidatzen eta erabakiak hartzeko gai” dena, negozioetan esperientzia duena, gazteleraz irakurtzen eta idazten dakiena, “Herrietako jenderik sustraituena eta egokiena” dena… Baldintza hauek guztiek herritar gehienei Batzarretako ordezkari izatea galarazten zieten eta nekazal nobleen biltzar bihurtu ziren.\nBizkaian bi urtez behin, Gernikan.\nAraban urtean bi aldiz, bat Gasteizen eta bestea beste herri batean.\nGipuzkoan, hasieran bi aldiz, baina 1677tik aurrera, behin. Ez zegoen toki finkorik, 18 herri garrantzitsuenak txandaka.\nBi bileren artean arazo larriren bat gertatuz gero, Batzar Nagusi bereziak ospatzen ziren.\nLegegintza: Erregeari legeak proposatu eta erregeak proposatutako legeak onartu. Erregearen legea foruen aurkakoa zela erabakiz gero, FORU PASEA erabiltzen zuten, “obeditzen da, baina ez da betetzen” formula erabiliz.\nErregeak probintziari egindako diru eskariak onartu ala ez.\nAldundia edo diputazioa aukeratu eta hauen lana epaitu.\nProbintziako aurrekontuak egin eta zerga bilketa antolatu.\nGobernu eta administraritza eginkizunak: bide eta eraikuntza publikoak egin, mendi eta basoen ustiapena kontrolatu, benefizentzia lanak…\nLurraldearen defentsa antolatu.\nEpaitegia: Hala ere XV. mendean zehar Batzar Nagusiek beste erakunde batzuk sortu zituzten epaile lanetarako: Gipuzkoan Ermandadeko Alkateak, Araban Arriagako Kofradia, Bizkaian Bizkaiko jaunak izendatzen zituen epaileak eta hirietan alkateak ziren, zenbait herrietan, alkate hauen gainetik hiru Teniente zeudelarik.\nErregeak probintzia bakoitzean zuen ordezkaria zen. Batzar Nagusi eta Diputazioko bileretan hartzen zuen parte, erregearen eskubideak defendatzeko. Gerrarik gertatuz gero, berak egiten zuen erreklutamendua eta bera zen armadaren buru.\n3.1.2.4 Xedapen ekonomiko-sozialak\nForu-xedapen helburua PREMIA BIZIKO GAIAK BERMATZEA zen eta, bertako ekoizpena defizitarioa zenez, elikagaien inportazio askatasuna ezarrita zegoen.\nMERKATARITZAri eta OLAGINTZAri laguntzeko politika sendoa garatu zuten.\nADUANAK ez zeuden kostaldean, barnealdean baizik (Urduña, Balmaseda, Gasteiz, Tolosa, Ataun, Segura…). Beraz, atzerritik etorritako produktuek ez zuten zergarik ordaintzen eta honek kontrabandoa bultzatzen zuen. Aldi berean, euskal burdina Gaztelan edo Andaluzian saltzerakoan atzerritarrek bezalaxe ordaindu behar zituen zergak.\nZERGA SALBUESPENA. Nola ulertu behar dugu hau? Beste lurraldeetan indarrean zirauen zerga-araubide komuna euskal herrialdeei, “provincias exentas” zirenez, ez ezartzea. Edozelan ere, zerga salbuespena beste bidetik konpentsatu zen: “borondatezko” emari edo “donatiboak” ematearen bidetik. Egia esan, urteak joan urteak etorri ohiko zerga-ordainketa bihurtu zen.\n3.1.2.5 Xedapen militarrak\nSOLDADUTZATIKO SALBUESPENA: gatazka ez bazen euskal lurretan, ez zuten zertan soldadurik bidali behar. Dena den, erregeak hala eskatuz gero, Batzar Nagusiek euren oniritzia ematen zuten foru lurraldeetatik kanpora soldaduak bidaltzeko. Praktikan, gogo txarrez bazen ere, bete egiten zen edo diru kopuru bat entregatu.\nArmada antolatzen zen guda garaian bakarrik.\n3.1.2.6 Xedapen juridikoak eta judizialak\nBEREZKO ZUZENBIDE ZIBILA: jaraunspenaren zatiezintasuna, testamentua egiteko askatasuna eta MAIORAZKOA.\nJUSTIZIA: Errege ordezkariek administratua izan arren, indarrean zegoen foru legeei lotuta egon behar zuen.\nBizkaia eta Gipuzkoan (Arabako Aiaran ere bai), KAPARETASUN UNIBERTSALA.\n3.1.3 Ezaugarriak Nafarroan. Gorteak\nNafarroaren antolakuntza ezberdina izan zen, erresuma maila mantendu baitzuen. Aldaketa nabarmenena GORTEAK ziren.\nHIRU ESTAMENTUAK: Elizgizonak, Nobleak eta Hirugarren Estamentua.\nDEIALDIA ERREGEAK egiten zuen, hasieran urtean behin, baina, konkista ondoren, geroz eta gutxiago.\nBILERAn, Erregearen ordezkariak arrazoiak azaltzen zituen eta, ondoren, gaiak eztabaidatzen ziren. Estamentu bakoitza bere aldetik biltzen zen eta BOTO BAKARRA ematen zuen.\nErregearen boterea eta nafarren eskubideen arteko oreka lortzea. Foru Pasearen antzeko zerbait bazuten: EL DERECHO DE SOBRECARTA\nErregeari eman beharreko zenbatekoa erabakitzen zuten.\n3.1.4 Foruak estatu liberalean\n3.1.4.1 Euskal herrialdea eta koroa\nNOLAKOAK ziren Koroaren eta euskal lurraldeen arteko harreman politikoak?\nErdi Aroan eta Aro Modernoan zehar monarkia “ITUN” modura ulertzen zen. Unean-unean ziren salbuespenak gorabehera, interesen harmonia, adostasuna, nagusitzen zen.\nHarmonia hori XVIII. mendearen hasieran hausten hasi zen, BORBOITARren dinastia berriak ZENTRALIZAZIOAN zetzan politika berria ezarri nahi izan zuenean. Filipe V.ak aldarrikatutako dekretuen bidez, euskal probintziak PROVINCIAS EXENTAS bihurtu ziren ofizialki.\nGainera, harreman horiek arautzen zituen osagaia zegoen: FORU BAIMENA. Hau, laburbilduz, foru-erregimena defendatu eta babesteko mekanismoa zen; instituzio zentraletik zetozen lege eta dekretuak aztertu eta kontraforutzat hartuz gero, “onartzen da, baina ez da betetzen” esapidea erabiltzen zen.\nARAZOA: 1778tik aurrera euskal portuei Ameriketako koloniekin zuzeneko trafikoa izateko debekua ezarri zitzaien, ADUANAK hegoalderago zeudela argudiatuz. Honek eztabaida bizia piztu zuen:\nBurges merkatariek aduanak lekuz aldatu beharra azaldu zuten. Beraz, foru-legea aldatu beharra!.\nBaina, aristokrata lurjabeak, merkatari txikiak eta baserritarrak foru-legeari edozein aldaketa egitearen aurka azaldu ziren, behin ukitzen hasiz gero dena alda zitekeela uste baitzuten.\n3.1.4.2 Euskaldunak frantziarren inbasioaren aurrean\nEuskal Herriko Historia Garaikidea 1808an hasi zen, frantziarren inbasioarekin eta Cádizko Gorteen bilkurarekin. Euskal gizarteak inbasioari eman zion erantzunak jadanik gizarte plural bat erakusten zuen. Frantsesei emandako erantzuna bikoitza izan zen:\nFRANTSESTUAK: Talde txikia, baina nahiko garrantzitsua zen, jende ilustratua, euskal herrietan negozio onak zituena. Ondo hartu zuten inbasore frantziarra egitura politiko eta ekonomiko berriak ekarri zituelako, eta eurak ados zeudelako egitura horiekin. Burgesia goraipatzen zuen Frantziako gizarte-egitura ere gustukoa zuten, baina soziologikoki talde hau ez zen Euskal gizartearen ordezkari.\nFRANTZIARREN AURKAKO TALDEA. Euskal altxamendua herrikoia izan zen. Zerk eragin zuen? Zer defendatzen zuten, bertako ezaugarriak ala nazionalitate espainiarren kontzientzia? Kontuan hartu behar da XIX. mendearen hasieran oso ahula zela nazio-kontzientzia, espainiarra nahiz euskalduna. Bere bizimoduak defendatzen zituelako altxatu zen herri xumea frantziarren aurka. Liberalismo burgesaren ideia berrien aurka zeuden, Euskal Herrian eragin handia zuen kleroak bultzaturik (Frantsesek sorturiko ordena berriak kalteak eragin zizkion hamarrenak kobratzen zituen elizari eta, ondorioz, honek frantsesen aurka jarriko zuen herria, batez ere klero erregularrak. Fraideek herri ideologizaziozko kanpainak egiten zituzten frantsesen aurka, desamortizazioaren beldur zirelako. Ez dugu ahaztu behar komentuek ondasun asko zituztela eta galtzeko arriskua ikusten zuten).\nARRAZOI EKONOMIKOAK ere baziren: Ordura arte, probintzietan eragina zuten politika fiskal berrietatik salbuetsirik zeuden. 1810ean Napoleonek lau gobernu militar ezarri zituen Espainiako iparraldean, Josef I.a Bonaparteren boteretik kanpo eta gobernu hauek presio fiskala handitu zuten, jarduera militarrak finantzatzeko.\n3.1.4.3 Cádizko Gorteak EHn\nCádizko konstituzioak gizabanakoaren askatasunen eta berdintasunaren onarpena suposatu zuen. NAZIO ESPAINIARRA, beraz, nazioaren kontzeptu arrazionalistatik ateratzen da, euren artean berdinak diren gizabanakoz osatua. Konstituzioa funtsezko legea bada, ez dira onartzen lehenagotik existitzen ziren eskubideak? Bateraezinak ziren Foruak eta Konstituzioa? 1812ko diputatuak saiatu arren, ez zen bitarteko soluziorik aurkitu, eta ondorengo historiak berretsiko du bi printzipio horien arteko lotura oso zaila zela.\nCádizko Konstituzio-aldi honek Fernando VII.a itzuli arte bakarrik iraun zuen. 1814ko maiatzean erregeak konstituzioa eta Cádizko Gorteen lan legegilea ezabatu zituen. Foruak berretsi egingo ziren, Erregimen Zaharreko elementu bezala eta, zentzu honetan, ERREGIMEN ZAHARRAREN PORROTA FORUEN KRISIA bilakatu zen Euskal Herrian.\nBurgesiak sistema berria sustatuko du, ERREGIMEN LIBERALA, batasun juridikoan, jabetza pribatuan, parlamentarismoan eta askatasun ekonomikoan oinarrituriko sistema, hain zuzen. Foruetan ezarritako sistema ekonomiko eta politikoa ez zetorren bat burgesiaren interes eta asmoekin: euskal burgesiak Espainiako merkatuarekin bat egitea eskatzen zuen (horretarako aduanak lekuz aldatu behar ziren); beste alde batetik, foruen araberako sistema politikoak nekazaritzako nobleziaren nagusigoa bermatzen zuen eta hirietako burgesia bazterturik geratzen zen.\nMaria Kristina, Isabel II.aren ama eta erreginaordea\nKarlos Maria Isidro Borboikoa, Isabel II.aren osaba\n3.1.5.1 Karlismoa Euskal Herrian\nDINASTIA AUZI baten aitzakian altxatu ziren absolutismoaren aldekoak eta horrenbestez hasi zen karlismoaren aldekoen (DON KARLOS erregegaia buru) eta estatu liberalaren aldekoen (Mª KRISTINA erregina eta bere alaba ISABEL II.a buru) arteko gerra Espainian.\nKarlismoa iraupen luzeko fenomenoa dugu eta, beraz, konplexua. Karlismoez (pluralean) hitz egin beharko genuke. Gai honetan I. karlistaldian (1833-1839) jarriko dugu arreta berezia. Beharrezkoa da gatazkan eragina duen KAUSALITATE ANITZA aztertzea eta hierarkia orokorki ulertu ahal izateko kausa bakoitzak duen garrantzia baloratzea, pertsonen eta taldeen motibazioak kontuan hartuz.\nBestalde, I. Gerra karlista EUROPAko testuinguruan kokatu beharra dago. Karlisten eta liberalen (Isabeldarrak edo kristinatarrak ere deituak) arteko gerra ezin isola daiteke testuinguru horretatik, Europa ere ANTZINAKO ERREGIMENAREN ALDEKOen eta LIBERALen artean bananduta baitzegoen. Errusia, Austria eta Prusiak (Vatikanoa eta Sardiniako Erresumarekin batera) karlistei lagundu zieten. Erresuma Batua, Portugal eta Frantziak, berriz, isabeldarrekin bat egin zuten.\nEspainiar legitimistek bilera bat egin zuten COIMBRAko hirian (Portugal) 1833ko irailaren 9an. Bertan izan ziren migelistak, karlistak eta Frantziako legitimistak eta, elkarren arteko harremanak sendotzeko erabakia hartu ondoren, boterea armen bidez erdiesteko estrategia antolatzen hasi ziren. Nazioarteko giro honetan zendu zen errege espainiarra eta erresuma absolutista nagusiek, Austriak, Prusiak eta Errusiak, ez zituzten hasiera batean erreginaren eskubideak ezagutu.\nMª KRISTINAk ez zuen Europako estatu liberalekin aliantza bat sinatzea beste aukerarik izan, bere gogokoa ez bazen ere. Akordioa LONDRESen izenpetu zen.\n3.1.5.2 Ideologia karlistaren osagarriak\nINTEGRISMO ERLIJIOSOA: Liberalismo laikoa eta “ateoaren” aurrean, katolizismoaren defentsa sutsua. Katolizismo sutsuak harmonia soziala, berrikuntza guztiekiko mesfidantza eta tradizioaren defentsa esan nahi zuen. I. Gerra karlistan funtsezko elementua da.\nERREGIMEN ZAHARREKO EGITUREN DEFENTSA (absolutismoa, jaun-erregimena, herri lurrak…): Orokorrean karlistek Antzinako Erregimenaren egitura eta baloreen alde egiten zutela esan liteke: Gorte tradizionalak, prentsa-zentsura, amortizazioak, Eliza noblezia ororen gainetik kokatzen zituen gizarte estamentala…\nFORU-ERREGIMENAREN DEFENTSA (historialarien artean punturik eztabaidatuena): Polemika handiak sortu arren, era batera edo bestera, gehiago edo gutxiago, Foruen auzia denek aitortzen dute. Karlisten kontrolpeko mapak foru-arazoaren errealitatea islatzen du:\nEuskal Herria (Foruak bizirik, baina liberalismoak mehatxatuta)\neta bigarren gune bat (Aragoi, Katalunia, Valentzia), Foru-erakunde propioak izan dituzten lurraldeak, hain zuzen.\nGure historia 10 minututan?\n3.1.5.3 Karlismoa eta liberalismoaren oinarri sozialak\nNOR: Baserritar maizterrak (gero eta txiroagoak), bere jabetzak galtzeko arriskua ikusten duten baserritar jabeak, artisau eta merkatari txikiak (Bilbon bereziki), Eliz gizonak: hauek matxinada askoren buru izan ziren eta apaiz gerrillarien figura ohiko bihurtu zen XIX. mendean, Euskal Herriko noble txikiak, bere gizarte maila galtzeko beldur zirenak.\nNON: Eskualde guztietan goi-herritarrak eta beterritarrak bereizten ziren. Goi-herritar hauek Gipuzkoako eta Bizkaiko mendialdeetan kokatzen ziren. Nafarroaren erdialdean ere bai: Lizarra eta Tafalla.\nZERGATIK: Gizarte tradizionalaren defentsa egiten zuten eta aldaketaren beldur ziren. Galtzaile nagusiak nekazari txikiak izan ziren: herri-lurren saltzea, moneta-ekonomia, zerga-presioa… Jauntxoak sistema liberal berrira ezin ziren egokitu; bere eragin politikoa eta soziala galtzearen beldur ziren…, artisauen sektorea (artisautza mailako produkzioen krisia), Kleroa desamortizazioaren beldur zen; gainera, eragin soziala galtzeko arriskua ikusten zuen…\nNOR: Batez ere, burgesak, hirietako merkatari handiak, noble handi gehienak, herri-lurrak erosi izanari esker aberastu diren baserritarrak eta Nafarroako Erriberako latifundistak…\nNON: Bizkaia eta Gipuzkoako hiriguneak eta industriguneak.\nZERGATIK: ADUANAK lekuz aldatzea nahi zuten, Sistema tradizionalaren arabera zeuzkaten eskubide ekonomiko guztiei ere eutsi nahi zieten.\n3.2 Lehen Karlistaldia (1833-1839)\n1832an hainbat altxamendu gertatu ziren. Bilbo inguruan gertatu ziren altxamendu horietako batzuk. Karlistak ondo antolatuta zeuden eta klub bat zuten Bilbon; bertan konspirazioak antolatzen zituzten etengabean Bizkaiko indar armatuak kontrolpean edukitzearren. Gerraren bilakaeran ondoko aldiak bereizten dira:\n3.2.1.1 1833ko urritik 1833ko abendura artekoa\n1833ko urriaren 3an ERREGEA ZENDU zela jakin ostean, indarrez hartu zuen Diputazioa Bilboko Guardias de Honor izeneko talde erregezaleak, Bizkaiko beste talde armatu batzuen laguntzarekin. Bilbo berehala izan zuten KARLISTEN kontrolpean.\nAzaroan jeneral LIBERALA Bilbon sartu zen ia oztoporik gabe. Karlista matxinatuak sakabanatu egin ziren eta, Etxarrin bildu ondoren, ZUMALAKARREGI izendatu zuten matxinatutako indarren buruzagi.\nAbenduan errebolta kontrolpean zegoela zirudien. Euskal Herria militarren kontrolpean zegoen eta mendi-mutilen talde txiki batzuk han hemen zebiltzan barreiatuta. Ez ziren oso indartsuak, baina haziz joan ziren pixkanaka-pixkanaka.\n3.2.1.2 1833ko abendutik 1835eko ekainerarte, hau da, Zumalakarregiren heriotzararte\nMª Kristinaren gobernuak bakea lortu nahi zuen kosta ahala kosta, kontserbadorea baitzen bera ere. Irunberrin bildu zen karlistekin honako hauek ahoan: bakea, armen itzultzea eta foruak. Baina Zumalakarregi eta bere ofizial karlistek muzin egin zioten eskaintzari eta Karlos ala hil erantzun zioten.\nMendi-mutilen taldeak armada konbentzional bihurtu zituen, eta hiriak izan ezik, bere armada karlistaren menpean hartu zuen Euskal Herria. Karlos erregenahia Euskal Herrira etorri zen atzerritik.\nAtzerriko estatu absolutistak, beren aldetik, erdibidean mantendu ziren, erreginaren eskubideak ezagutu gabe. Ahul izaki, Madrilgo gobernua behartuta zegoen nazioarteko hitzarmena liberalekin sinatzera. Erradikalismo liberalak muturreraino jo zuen.\nZUMALAKARREGIk Madrilgo hiriaren hartzea proposatu zuen, baina Karlos erregenahia lehenik Bilbo konkistatzearen aldekoa zen. BILBOKO SETIOAN, Begoñan zegoela, tiro batez zauritu zuten ZUMALAKARREGI eta egun gutxiren buruan HIL zen.\n3.2.1.3 1835etik 1837ko urrira arte: liberalek Konstituzioa jarri nahi dute\nBitartean, gobernu liberal moderatuak gerra lehenbailehen amaitzeko borondateari eusten zion, liberalen erradikaltasunak bere proiektu politikoa galaraziko ote zuen beldur. Baina karlistek baldintzak jarri zituzten:\nGobernuak ez zezala foru-legea kentzeko saiorik egin.\nBuruzagi karlistak erosi ahal izateko dirua, bake bide hori ziurtatzearren.\nBigarren eskari honentzako gobernuak ez zuen eragozpenik; bai, ordea, lehen baldintzarako.\n1836ko udan berriro altxamendu erradikalak gertatu ziren Cádizko Konstituzioa berrezartzeko eta, azkenik, armadako erdi mailako kargu militarrak, sarjentuak, arrakastaz matxinatu ziren (La Granjako altxamendua) eta Mª Kristina erregina 1812ko Konstituzioa onartzera behartu zuten.\n1837: Konstituzio berria aldarrikatu zen eta urte bereko irailean Madrilgo atarian zen armada karlista. Hala eta guztiz ere, ez zen erasotzeko agindua eman. Bitartean, Karlosekin elkartzeko asmoak izan bazituen ere, Mª Kristinak gobernu liberala bere kontrolpean edukitzea lortu zuen arian-arian.\nNazioartean ere karlismoaren porrot militarra onartzen hasi ziren.\nEspartero eta Maroto\n3.2.1.4 1837tik 1839ko abuztura arte: BERGARAKO BESARKADA\nMadrilgo porrotaren ostean, etsipena nagusitu zen karlisten artean eta beraien arteko tirabirak nabarmendu ziren: APOSTOLIKOentzat Karlos erregenahiaren dinastia-eskubideek lehentasuna zuten. Beste batzuentzat, aldiz, akordio batera iristeko ordua zen.\nMAROTO jeneral karlista hautatu zuten buruzagi eta honek bere aurka zeuden jeneral karlistak fusilatzeko agindua eman zuen 1839ko otsailean. Gerrari amaiera emateko egin zituen proposamenak 3 oinarri zituen:\nKarlosen oinordekoaren eta Isabel II.aren arteko ezkontza.\nEuskal Foruen mantenua.\nMilitar karlistak armadan sarrera izateko eskubidea.\nMarotoren aurka altxatu ziren Nafarroako zenbait batailoi karlista.\nLiberalek ez zuten lehenengo baldintza onartu.\nMaroto negoziazioak bertan behera uzteko prest zegoenean, Bizkaia eta Gipuzkoako buruzagi militar karlistak bere proposamenaren alde agertu ziren: nahikoa iritzi zioten azken bi baldintzak betetzeari.\nHorrela BERGARAKO HITZARMENA sinatu zen 1839an. Marotok ez zuen hartan parte hartu eta bertan izan ziren Bizkaia eta Gipuzkoako batailoi karlistak. Arabarrek, nafarrek eta gaztelauek ez zuten Bergarako Hitzarmena onartu, baina kontrolari eusteko gai ez zirenez,atzerrira jo zuten.\nArmada biren bakea izan zen eta, arazo militarrez gain, Foruen ezagutza gomendatuko zuela adierazi zuen ESPARTEROk lehen artikuluan. Trukean, erregina izateko eskubidea aitortzen zitzaion Isabel II.ari. Laguntza militarrik gabe, Don Karlosek Espainiatik alde egin beharra izan zuen.\n3.2.2 Ondorengo legeria\n3.2.2.1 1839ko urriaren 25eko Legea\nMARIA KRISTINA ERREGINAORDE zen; I. Gerra karlista amaitu eta berehala aprobatu zen lege hau eta Espainiako liberal moderatuen eta euskal jauntxo moderatuen arteko paktu politikoa izan zela esan dezakegu. BERGARAKO ITUNA sinatu zuten eta honen arabera:\nMAROTOk erregina izateko eskubidea aitortu zion Isabel II.ari eta, laguntza militarrik gabe geratu zenez, Don Karlos atzerrira alde egin zuen.\nESPARTEROk, bere aldetik, foruak babesteko eta armada karlistako ofizialen mailari eusteko hitza eman zuen.\nINTERPRETAZIO ezberdinak izan dira historiografian:\nBatzuentzat, foru-lege tradizionala deuseztatzeko legea izan zen, lege horren arabera azken erabakiak beste gune politikoetan, hau da, Madrilgo Gorteetan, hartuko zirelako; beraz, Konstituzioari men egiteak Foruak bere osotasunean berrezartzeko aukera galarazten zuen.\nBeste batzuentzat, aldiz, legeak bermatu egiten zuen Foruen indarraldia, foru-legeari balioa ematez gainera, aukera ematen baitzitzaion estatuaren baitako instituzio politikoetan biltzeko, mugatua izan arren.\nGarai hartako foruzale liberalek HARRERA ONA egin zioten lege honi, Foruak berresteaz gainera, haien konstituzio-esparrua Isabel II.a erreginaren Koroa onartzera mugatzen baitzuten.\nForu-lege tradizionalaren KONSTITUZIONALIZAZIOA ekarri zuen eta, zehazki, Espainiako konstituzio liberalaren esparruaren barnean egokitu zuen. Datu zeharo berria zen hori. Kontuan eduki behar da, gainera, 1837ko Konstituzio berria erabat zentralizatzailea zela, lege-xedapenetan bederen.\nForuak BERRETSI egin ziren, baina ez ziren lege berezi gisa onartu, Monarkiaren konstituzio berriaren mende baizik.\nDIPUTAZIO TRADIZIONALAK aukeratu nahi ziren berriro eta, Foru Administrazioa egituratu, Konstituzioak legez agintzen zuen probintzia-administrazioa alde batera utzirik. Halatan, BI diputazio-mota bereizi ziren ordutik aurrera: FORU DIPUTAZIOA eta DIPUTAZIO PROBINTZIALA. Nafarroan Diputazio Probintziala izango zen lurralde honi onartutako ahal politiko guztien jabea. Hortaz, deuseztatu egin zituzten erresuma zaharreko Gorteak eta beste instituzio politikoak. Jakina denez, Lege Zaharrekoak ziren Nafarroako Gorte tradizionalak, eta sistema liberalaren filosofiaren kontrakarrean zetozen erabat.\nErakunde hauek (Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko Batzar Nagusiak eta Nafarroako Diputazioa) gutxienez ordezkari bina izendatu behar zituzten, Espainiako gobernuarekin batera FORUEN ERREDAKZIO BERRIA prestatzeko. Aurretik euskaldunen iritzia ENTZUN beharko zuten (Gerora, hitz honen interpretazio ezberdinak izango ziren eta foruen amaiera ekarriko zuen horrek).\nAipatutako legean, alde batetik, FORUAK MANTENTZEKO NAHIA, agertu zen, BAINA, bestetik, batasun konstituzionalari kalterik egin gabe bete behar zen nahi hori. Hau da, Foru-erregimena errealitate instituzional berrira egokitu behar zen.\nBI lege aprobatu ziren:\nNAFARROARAKO LEGE PAKTATUA.\nEUSKAL PROBINTZIETAKO FORUEN ERREFORMA.\n3.2.2.2 Nafarroan Lege Paktatua izenekoa (Ley Paccionada) (1841-VIII-16)\nESPARTERO ERREGEORDE zen garaian negoziatu zen. Euskal Herriko foruzaleek ez zuten fronte bateratua osatu eta, Nafarroaren negoziazio partikularrei esker, egin zuten lege hau.\nLIBERAL PROGRESISTEN araberako aldaketak izan ziren.\nNAFARROA erresuma izatetik ESPAINIAKO PROBINTZIA izatera igaro zen. Probintzia BEREZIA, autonomia fiskalari eta administratiboari eusten zielako: ADUANAK lekuz aldatu ziren (gora) eta gazteek SOLDADUTZA egin beharko zuten; gainera, lurraldeak urtero 300.000 errealeko kupoa ordainduko zuen, autonomia osoa izango zuen zerga bilketan eta DIPUTAZIOAren esku egongo zen udaletako aurrekontuen gaineko kontrola.\nLURJABE eta MERKATARIEN BURGESIA berriak etekin handiak jaso zituen autonomia fiskalari esker, haren bidez bermatzen baitzen Nafarroaren zor publikoaren ordainketa.\n3.2.2.3 Euskal Probintzietako Foruen erreforma (1841-X-29)\nESPARTEROREN ERREGEORDETZAren garaian egin zen eta Euskal lurraldeetan ere ezarri zen legedi progresista. Euskal probintzietako administrazioa eta legedia Estatuaren menpe jarri ziren. Estatuko legeak aplikatuko dira udal-antolamendu guztietan.\nForu-baimena, Foru-Diputazioak eta Batzar Nagusiak KENDU ziren.\nADUANAK portu eta mugetara eraman ziren.\nEGITURA JUDIZIALA beste probintzien pareko bihurtu zen.\nONDORIOA: Hori dela eta MATXINADA sortu zen euskal probintzietan. Parte hartu zutenak:\nLiberalismo progresistaren kontrako sektoreek\nMaria Kristinaren aldeko liberal moderatuek…\nEsparterok GOGOR ZAPALDU zuen altxamendua, Donostiako liberal burgesen laguntzarekin eta dekretu hau eman zuen, 1841eko urriko legea:\nHiru probintziak Espainiako gainerako lurraldeen maila berean zeuden, administrazioari, arlo juridikoari eta muga zergei zegokienez.\nForu pasea deuseztatu zen.\nMuga-zergak mugara eraman zituzten.\nEstatuaren legeak aplikatu ziren udal antolaketan.\nHALA ERE, lege hark ez zituen erabat indargabetu foruak, oraindik ere ezaugarri militar eta zerga ezaugarri bereziak gorde baitzituzten euskal lurraldeek Estatu liberal berriaren barruan.\n3.3 Azken gerra karlista eta foru-indargabetzea\n3.3.1 II. Karlistaldia\n1844 eta 1860. urteen artean borroka karlistak izan ziren, baina Espainiako zona batzuetan bakarrik. Zenbait autorek “altxamendu karlista” deitzen dio honi. Beste zenbaitek “II. Gerra karlista”. Horren arabera, orain ikasiko dugun hau II. edo III. Gerra Karlista izan daiteke.\nBI Borboitar Dinastia daude: KARLISTEN dinastia eta Dinastia OFIZIALA\nIraultza Loriatsuaren ondoren alderdi karlistaren gorakada bat gertatzen da; 1869 eta 1872ko hauteskundeetan parte hartu zuen alderdi honek eta erlijio eta foruen defentsak garaipen handiak eman zizkion Euskal Herrian. Garaiko karlismoa BI joeratan banatuta zegoen:\nBata BIDE PARLAMENTARIOAren alde.\nBestea, ALTXAMENDU ARMATUAREN zaleago eta bide legalei muzin egitearen alde.\nAzken hau nagusitzean, 1872tik 1876ra iraungo duen GERRA ZIBILAri hasiera emango zaio.\nBigarren gerra karlistak EUSKAL HERRIA izan zuen eskenatoki eta karlistek okupatutako lurraldeetan benetako estatuaren enbrioi bat garatu zen, bere administrazio (oinarrizko erakundeak Diputazioak ziren eta subiranotasun-funtzio guztiak betetzen zituen), zerga, Agiri Ofiziala, etabarrekin. Lehen Karlistaldian gertatu zen bezalaxe, nahiz eta nekazal guneak nagusiki karlistak izan, biztanle-gune garrantzitsuenak (hiriburuak) liberal mantendu ziren.\nGaraipen militar ugari dituzten arren, karlistek Bilboren setioa utzi behar dute eta, aldi berean, Irun, Donostia, Iruñea eta Gasteiz blokeatzeak porrot egin zuen.\n1872an hasi zen II. Gerra Karlista (liburu batzuetan III.a esaten diotena) eta 1874an hartu zuen tronua ALFONTSO XII.Ak. Errege berriak bakea eskaini zien Karlos VII.aren jarraitzaileei, eta barkamena eta foru erakundeen aurreko errespetua ere ziurtatu zien. Estatu osoan bakea lehenbailehen ezartzea komeni zen, indar guztiak Kubako gerrara bideratu ahal izateko, baina karlistek ez zuten onartu eta borrokan jarraitu zuten 1876. urte arte. Orduan, gerra karlisten porrot militarrarekin amaitu zen eta Karlos VII.a izan nahi zuenak Frantziako muga igaro zuen. Canovas del Castillok sustatu zuen ordutik aurrera euskal foruei buruzko eztabaida.\nKarlisten gerran jarraitzeko ARRAZOIA: Liberalek baliorik gabe utzi nahi zituzten foruak, mundu tradizionalaren aurka baitzeuden:\nErlijioaren eta Elizaren presentzia gizartean\nEUSKAL LIBERALAK: Egoera larri batean zeuden\nOrain arte karlisten aurka aritu dira borrokan eta, karlistek okupatutako lurretan, bere ondasunen espoliazioa eta jazarpen gogorrak jasan dituzte.\nBaina, Foru Legearekin eta Administrazioarekin jarraitu nahi dute.\nGainera, liberal espainiarrek, Foruak kentzeaz gain, karlistek burututako altxamendua zela-eta prezio bat ordainarazi nahi die euskal herritar guztiei.\nANTONIO CÁNOVAS DEL CASTILLOREN JARRERA (2)\nForuak kentzeak beste gerra bat ekar zezakeela bazekien, baina garrantzi handiagoa eman zion behingoz euskal lurraldeak beste lurrekin BERDINTZEARI. Zerga eta kinta sistemaren alorreko berdintasuna ezin zitekeen eztabaidatu. Hori onartuz gero, prest zegoen foruen aplikazioaz hitz egiteko.\n1839KO URRIAREN 25EKO LEGEAn oinarritu zen eta, bere ustez, hark zioenez Gobernuak, Diputazioei ENTZUN ondoren, bazuen euskal foruak aldatzeko ahalmena. Cánovasen iritziz, kontsulta haiek egiteak ez zuen Gobernuak Diputazioarekin akordio batera iritsi behar zuenik esan nahi, lehenik Diputazioei entzun eta ondoren komenigarrien jotzen zuen erabakia hartzeko aukera zuela baizik.\nAlfontso XII.ak Borbondarren monarkia errestauratu ondoren, armada karlista desegin zen eta Karlos VII.a erregegaiak Frantziara itzuli behar izan zuen.\n3.3.2 Foruen ezabapena: 1876ko uztailaren 21eko Legea\n1876an II. karlistaldia ez zen aurrekoak bezala bukatu. Karlistek GALDU egin zuten gerra hau.\nIRITZIAK ETA EMAITZA\nCÁNOVAS: Lehen esan bezala, euskal probintziek dirutan eta gizonetan egin beharreko kontribuzioa negoziazio orotarik kanpo geratu behar zuen, baina prest zegoen kontribuzio hori gauzatzeko era desberdinez eztabaidatzeko. Haren ustez, 1839ko urriaren 25eko Legeak zioen bezala, Gorteek, Diputazioei ENTZUN ondoren, alda zezaketen hura.\nEUSKAL DIPUTAZIOEK, aldiz, itun baten emaitza izan zela lege hura zioten eta, aldatzeko ezinbestekoa zela gobernuaren eta diputazioen arteko akordio bat.\nParlamentuan eztabaidatu eta onartu egin zen gobernuaren proiektua. Haren arabera, diru eta gizon kontribuzioa egin beharko zuten nahitaez euskal lurraldeek.\nLegearen onarpena ez zen euskal liberalen gustukoa ere izan eta BI JARRERA azaldu ziren euskaldunen artean:\nLegea ONARTZEN zutenak: eginak onartu eta, lurraldeei ahalik eta kalte txikiena eragin ziezaien, legearen aplikazioa gobernuarekin negoziatzea onartzen zutenak.\nLegea ONARTZEN EZ zutenak: ez zeuden gobernuarekin lan egiteko prest.\nAraba, Bizkaia eta Gipuzkoako diputazioek legea onartzen ez zutenen alde jo zuten; legea bertan behera uzteko eskatu zuten eta uko egin zioten legearen aplikazioan laguntzeari.\nAuzi garrantzitsu haren aurrean, Foru Diputazioek Gobernuaren baimena eskatu zuten BATZAR NAGUSIAK ospatu ahal izateko. Baina Cánovas ez zegoen batzar hori onartzeko prest, aldez aurretik ziurtatzen ez bazioten batzar horretan legea aplikatzeko moduak baizik ez zirela eztabaidatuko. Ezadostasun honek galarazi egiten zuen Batzar Nagusiei kontsultatzeko aukera.\nGOBERNU ZENTRALAk Bizkaiko Foru Diputazioaren fondoak interbenitu zituen Bizkaiko lurraldeak ordaintzen ez zizkion zergak kobratzeko, eta gazteei armadara joateko deia egitearen aurka zeuden alkate batzuk espetxeratu zituen. Ondorioz, GERO ETA HASERREAGO zeuden euskal probintziak.\nEuskal Herriak bizi zuen egoera larriaren aurrean, Arabako eta Gipuzkoako diputazioak Bizkaikoaren bidetik ALDENDU eta legea onartzeko prest agertu ziren. Arabako eta Gipuzkoako Batzar Nagusiek onartu egin zuten gobernuarekin negoziatzea. Hala ere akordiorik ez zen lortzen eta Cánovasek deuseztatu egin zituen foru diputazioak. Horrenbestez utziko zuten BALIORIK GABE FORU ADMINISTRAZIOA.\n3.3.3 Kontzertu Ekonomikoak\nKarlisten hondamenarekin gerra bukatu zenean, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan oraindik indarrean zeuden foru-ahalmenen abolizioa (zergei eta armen zerbitzuari zegozkienak) etorri zen. Nahiz eta euskal liberalek protesta egin (karlisten porrota eta erregimen foralaren etorkizuna banatu nahi zuten), 1876ko uztailaren 21eko Legeak fiskalitate propioa eta soldadutzatiko salbuespena EZABATU zituen. Hurrengo urtean, neurri hauen aurkako erresistentzia gainditzeko, gobernuak Batzar Nagusiak eta Foru-Diputazioak ezabatu zituen, horien ordez DIPUTAZIO PROBINTZIALAK EZARRIZ, hau da, hiru Lurralde Historikoak Espainiako Estatuko gainerako probintzia guztien erregimenaren menpe geratu ziren. Espainiako Kontzertu Ekonomikoa izango da foru zaharretatik geratuko den gauza bakarra. (Termino hau 1878ko Errege Dekretuan azaldu zen).\nKontzertuaren arabera zehaztuko zen euskal diputazio bakoitzak Espainiako Finantza Ministerioari urtero eman beharko zion diru-kopurua (kupoa), kontuan harturik beti ere kontzertaturiko zergak.\nDiputazioek komenigarritzat zituzten baliabideak erabiliko zituzten kupoa ordaintzeko. Zeharkako zergen bidez biltzen zuten kupoaren atal garrantzitsu bat, merkatarien eta industrialarien mesederako, horiexek baitziren kontzertua negoziatu zutenak eta Diputazio Probintziala kudeatzen ari zirenak.\n1937an altxaturiko gudarosteek BALIORIK GABE utzi zuten kontzertuaren erregimena Bizkaiko eta Gipuzkoako lurraldeetan, gobernu errepublikarrari leial iraun zutelako, eta bere horretan utzi zuen Araba eta Nafarroakoa, altxatuen alde jokatu zutelako.\nDIKTADOREA HIL ONDOREN, Demokrazia berrezarri zenean, gobernu espainiarrekin negoziatu eta 1980. urtean berreskuratu zen Kontzertu Ekonomikoaren formula. Horrenbestez, kontzertua, hasiera batean foru legearen kondarra zena, ESKUBIDE HISTORIKO bihurtu zen.\nJOSEBA TAPIA: Eta tira eta tunba\nEta tira eta tunba…\n Nafarroa Beherean, Lapurdin eta Zuberoaren foru eta ohiturak Frantziako iraultzara arte mantendu zituzten.\n Ahaide nagusien arteko gerrak XIV-XV. mendeetan izan ziren.\n Bizkaiko Batzar Nagusiak, esate baterako, beren bilkuretako aktetan islatzen zuten elkarren kontra ari izan ziren bandoen iraupena.\nFernando VII.a hil zenean, Espainiako tronuan ondorengoa zein izango zen eztabaidan, Karlos Mª Isidro eta Isabel II.aren enfrentamenduan du sorrera.\nEz da ondorengotzarako arazo soila, bi joera politikoen arteko liskarra baizik:\nKarlistak (apostolikoak), Antzinako Erregimenaren aldekoak.\nIsabelinoak, aldaketa liberalen aldekoak.\nKarlista bati jarraituz, ondorengo printzipioak:\nMonarkia autoritarioa eta parlamenturik gabekoa.\n MAROTO, Rafael (1783-1847)\nFernando VII.a hiltzean hasi zen I. Karlistadaren azken fasean ikusi dugu, karlistak zatituta daudenean. Bakea sinatzeko negoziazioetan hasi zen eta bere aurka zeuden jeneral karlistak fusilatzea agindu zuen 1839ko otsailean.\nGerra amaitzeko proposamenak 3 oinarri zituen:\nMaroto negoziazioak bertan behera uzteko prest zegoenean, Bizk eta Gipuzkoako buruzagi militar karlistak bere proposamenaren alde agertu ziren: nahikoa iritzi zioten azken bi baldintzak betetzeari.\nHorrela Bergarako Hitzarmena sinatu zen 1839an. Marotok ez zuen hartan parte hartu eta bertan izan ziren Bizk eta Gipuzkoako batailoi karlistak. Arabarrek, nafarrek eta gaztelauek ez zuten Bergarako Hitzarmena onartu, baina kontrolari eusteko gai ez zirenez, atzerrira jo zuten.\nItunaren ondoren armada espainiarreko kapitan jeneral izendatu zuten.\nErregeordea izan zen 1841etik 1843ra.\nIndependentzia gerra hasi zenean apaiz egitekotan bazebilen ere, utzi eta armadan sartu zen.\n1834 arte Ameriketan aritu zen independentisten aurka.\nKarlistada hasi zenean penintsulara itzuli eta Mª Kristinaren alde jarri zen. Marotorekin izan ziren elkarrizketetan (Bergarako besarkadan bukatu zirenetan) parte hartu zuen (1839-VIII-31).\nItzal handiko gizona, Mª Kristina erregeordetzatik kendu eta bera jarri zen bere lekuan, ia-ia diktadore bezala.\nProgresisten alderdikoa, moderatuen konspirazioen aurka gogor jokatu zuen eta Biurteko Progresistan bera izan zen buru\nPrim, Narvaez eta Serranok lortu zuten kargutik kentzea 1843an eta Erresuma Batura joan zen bizitzera (1849an itzuli zen)\nTESTUAK-5 eta 6


Transplante (medikuntza) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nTransplantea edo mentua medikuntzaren arloan organismo batetik beste batera zelula biziak, ehunak edo organoak transferitzea da. Gehienetan organoak transplantatzen dira. Transplantatutako organoa kaltetutakoa ordeztu eta bere funtzioa hartzen du, biziak salbatuz edo pertsonen bizi egoera hobetuz. Hala ere, prozesu honek zenbait zailtasun ekar ditzake; hala nola, infekzioak eta errefusa. Operazio hau ebakuntza-gelan egiten da.\nKosme eta Damian deunek mirarizko moduan Justiniano zuriari transplantatu omen zioten "mairu" baten hanka beltza XVI. mendean, Alemanian.\n1 Zelula, organo eta ehun transplantatuenak\n2 Transplante motak\n4.1 Ematea Espainian\n4.2 Nor izan daiteke emaile?\nZelula, organo eta ehun transplantatuenakAldatu\nPankreako zelulak (Langerhansen irlak)\nHezur muinaren zelulak\nEmailearen eta hartzailearen artean dagoen harremanaren arabera, honelakoak izan daitezke:\nTransplante mota honetan emailea eta hartzailea pertsona bera dira. Emailea eta hartzailea genetikoki berdinak direnez, ez da errefusik gertatuko. Autotransplante baten adibidea gorputzaren leku batetik bestera egiten den larruazal transplantea da.\nIsotransplanteetan emailea eta hartzailea genetikoki berdinak dira, baina ez dira pertsona bera. Adibidez, biki unibitelinoen arteko transplantea isotransplantea izango litzateke. Errefusa gertatzeko oso aukera gutxi daude.\nAlotransplanteetan, emailea eta hartzailea espezie berekoak dira, baina genetikoki desberdinak. Izaki bizidunen arteko organo, ehun eta zelulen transplante mota ohikoena da. Errefusak gerta daitezke, beraz transplantea egin baino lehen histokonpabilitate-probak egitea oso garrantzitsua da. Transplantea egin eta gero farmakoak hartu behar izatea ere oso probablea da.\nEmailea eta hartzailea ez dira espezie berekoak. Errefusa gertatzeko aukerak beste transplante motetan daudenak baino gehiago dira. Adibide bat balbula transplanteak izango lirateke.\nOrgano berriak hartzailearen gorputzarekin ahalik eta kidetasun immunologikorik handiena eduki behar du errefusa ez gertatzeko, hau izanda oso konplikazio larria eta prozesu guztiaren porrota.\nErrefusaren aukerak murrizteko, paziente hartzaileak transplantea jaso ondoren farmako immunosupresoreak hartu behar izaten ditu, normalean bat baino gehiago. Hauek immunitate-erantzuna inhibitzen dute. Beraz, errefusa blokeatzen da. Sendagai horien artean, aipagarrienak dira esteroideak eta ziklosporina. Medikazio honek, beste alde batetik, albo-ondorio ugari dakartza, eta hauetako nagusiak prebenitzeko beste farmako batzuk ere hartu behar dituzte.\nTransplantearen ondorengo tratamenduaz gain, errefusa ez gertatzeko transplantea egin aurretik zenbait proba egin behar dira. Horiei histokonpabilitate-probak deritze.\nPertsona batek bizirik irauteko edo bizi-kalitatea berreskuratzeko egiten den eskuzabaltasun- ekintza da ematea. Prozesu hau altruista da, emaileak ordainetan ez duelako ezer jasotzen, nahi duelako egiten baitu.\nEspainiako emate-tasa munduko beste edozein lekutakoa baino handiago da. Hala ere, eskuratzen diren organo eta ehun kopurua ez da nahikoa eta gaixo asko itxaron-zerrendetan hiltzen dira urtero. Espainiako Transplanteen Antolakundea (gaztelaniaz, ONT) transplante-sistema hau koordinatzen du. Antolakunde honek hurrengoa bermatzen du: sistema doakoa dela eta herritar guztiek transplantea jasotzeko aukera bera dutela.\nNor izan daiteke emaile?Aldatu\nBi motatako emaileak daude:\nBizirik dauden pertsonak: Bizirik dauden pertsonek ehunak (larruazala edo odola) edo beharrezkoa ez den organo bat (giltzurruna) eman ditzakete. Hala ere, transplantea burutu aurretik, emaileek legeak zehazten dituen baldintzak bete behar dituzte.\nGarun-heriotzako egoeran dauden pertsonak: Pertsona hauek hilda daude, baina transplantatuko diren organoak egoera onean egon daitezen, bihotz-taupadak modu artifizialean mantentzen zaizkie. Kasu honetan, gibela, bihotza, pankrea, birikak eta zenbait ehun transplantatu daitezke.\n(Ingelesez) Transplanteen Nazioarteko Elkartea\nAnaya Haritza liburua: Batxillergoa 2 biologia ISBN 978-84-698-3245-5\nAzken aldaketa 14 urtarrila 2021(e)an, 21:19(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 14 urtarrila 2021, 21:19.


Haurtxoentzako arropak - nola bereizten dira, zertan egin behar dira eta non erosi, dirutza ez gastatzeko? - Katalus.pl\nAdin jakin bateko emakume asko prestatzen dira bizitzako rol garrantzitsuenetako bat izateko: ama izatea. Eginkizun honek entrega aurretik ikusi ezin den emakumearen ezaugarri asko eskatzen ditu. Amak pazientziaz, arduratsua, ekonomikoa, zuhur eta beste asko izan behar du. Baina hori gertatu baino lehen, itxarote amak erabaki garrantzitsu asko hartu behar ditu, tartean haurraren jaiotza janztea. Hasiberriko amek ez dakite zer jarri behar duten haurtxoak ohiko kamiseta edo prakak ordez, zein materialekin egin behar dute arropa horiek eta non bilatu.\nHaurtxoentzako arropa motak\nUme txiki baten janzkera, batez beste, emakume batena baino zabalagoa da. Haurtxoentzako arropa mota guztiak daude, horietako batzuek itxura liluragarria eta izen interesgarria dute. Baina nola lortzen dituzu?\nGehienetan haurrak gorputza janzten du. Haurtzaindegiarentzako halako arropa da, eta hori gabe haurrik ezin da egin. Izena ingelesez dator, body gorputza esan nahi du eta haurrentzako arropa mota honek gorputz osoa hartzen du. Gorputza gurpil artean lotuta dago, mahuka luzea edo laburra izan dezake. Batzuetan giltzak dituzten gorputza daude. Kaftaniki armairuaren goiko atal bat da, eta hori onena ez bada ere, oso erabilgarria izaten da, batez ere neguan. Halako jaka modu seguruan jar daiteke haurraren mahuka laburreko gorputzean. Zalantzarik gabe, ez da hotza.\nHaurraren armairuan garrantzitsuenetako bat pailazo bat da. Izena oso egokia da, txotxongiloak mahuka eta hankak hanka barneratuta dituelako. Gehienetan pijama gisa erabiltzen da, oso erosoa da eta baita hasiberriko amak ez du arazo handirik izaten haurtxoko arropa janzteko. Hala ere, aipagarria da pailazoak luzera osoan zehar deskonprimitzen direla, eta ez buru gainean jartzea, horrelako pailazo bat janztea porrot handia izan daitekeelako. Arrapalek pailazoen antzeko funtzioa betetzen dute. Izen hori nondik datorren, inork ez daki, baina urratsez urraturiko gorputz mota bat da, laburrak gehituta. Konbinazio honek arrapalak izeneko arropa sortzen du, udako egun eta gau epeletarako aproposak.\nErraustegiak oso ezagunak dira Polonian, dagoeneko ahaztuta daudenak. Haurraren sorbaldetan bakarrik amaitzen diren oinak eraikitako galtzak. Gehienetan giltza helduz. Hau ez da irtenbide oso aproposa haurrari edo amari janzteko.\nHaurtxoentzako ( nesken eta mutilen ) arropen zerrendan galtzak eta lo egiteko prakak egon behar dira. Nola ikusten dute galtza edo prakak, denek dakite, baina zer dira erdiko prakak? Besterik gabe, oinak itxita dituzten prakak dira. Konponbide interesgarria da galtzerdien erabilera erabat ezabatzen duena.\nHaurraren arroparako material onenak\nUmeentzako arropa ez da gai erraza. Mota ugari ez da dena. Garrantzitsua da, haurrentzako aukerarik onena aukeratzerakoan, arropa hauek josteko materialak ere badira. Haur txikiak oraindik ez du termoregulazio zehatza, askotan izerditzen da, asko mugitzen da, beraz, garrantzitsua da materiala arina, airekoa eta guztiz naturala izatea. Gainera, haur txikiaren azala oso delikatua da, ez dago babes hesirik, beraz, material artifizialak ez dira aukera. Zoritxarrez, horrek ez du beti prezioarekin bat egiten.\nHaurraren arropa josten den material ezagunena kotoia da. Kotoitik josi diren haurtxoentzako arropak oso leunak, erosoak, ukitzeko atseginak eta ere aireztatuak dira. Kotoia haurraren mugimenduak mugatzen ez dituen materiala da. Aukera oso ona da kotoia oheratzeko ere. Kotoiak ere barietate hobea du – kotoia organikoa, jada garestiagoa baita. Kotoia organikoa kotoia organikoa da, bestela, bitarteko kimikorik edo artifizialik gabe hazten dena.\nLihoa aspalditik ezagutzen zen material naturala da. Bertan eginiko haurtxoentzako jantziak oso ugariak dira eta udan garrantzitsuak dira batez ere. Lina ere antibacterian jarduera eta iraunkortasun luzea beste material batzuekin alderatuta.\nMuselina haurtxoentzako arropa ekoizteko erabiltzen den beste material bat da. Kotoiz, artilez eta zetaz ehunduta dago, eta ehuntzeko modu berezi bati esker, transpiragarria da eta, beraz, ez dio haurrari gehiegi berotzen uzten.\nUmeentzako arropa – non erosi?\nUmeentzako arropa ia edozein lekutan eros daiteke: lineako dendetatik, geldirik dauden dendetatik, supermerkatuetatik edo merkatuko saltokietatik. Ama guztiek ez dute egoera ekonomiko eroso bat, seme-alabentzako arropetan diru kopuru izugarriak gastatzeko aukera emango liokeena. Bizitza mamituta ez dagoenarentzat garrantzitsua da gorde daitekeen zlot bakoitza. Hala ere, batzuetan zerbait merezi du seme-alabak denbora luzez iraungo duten arropa hobe batzuk erosi ahal izateko, ez duela minik izango, itxura polita izango du eta umea eroso eta airean egongo da.\nKontratazio publikoa finantza publikoen elementua da eta horren funtzionamendua lehiakortasun zuzena ziurtatzeko modu bat da.…\nNext Nola lortu bezeroak azkar – SEO\nPrevious Kontratazio Publikoen Legea eta Apelazio Ganbera Nazionala


#STOPbuloerrefuxiatuak | Kontaizu\nUNRWA Euskadik argazki lehiaketa bat antolatu du Instagram sare sozialaren bidez errefuxiatuen eta bereziki, Palestinako eta Ekialde Hurbileko errefuxiatuen inguruko mitoak apurtzeko.\nLehiaketa EAEko 12 eta 17 urte bitarteko nerabe eta gazteei zuzenduta dago. Parte hartzaile bakoitzak nahi adina argazki aurkeztu ahalko ditu betiere lehiaketaren gaiarekin lotuta badaude eta errefuxiatuen edo emakume errefuxiatuen errealitatea azaltzen badute, beraien inguruan dauden aurreiritziak eta usteak apurtu edo nabarmenduz.\nLanak aurkezteko epea 2018ko irailaren 1ean hasi eta azaroaren 16an amaituko da. Hiru argazki onenek saria izango dute. Irabazleak Go-pro kamera bat eta osagarri sorta bat jasoko du , eta bigarren eta hirugarrenak berriz, Go – pro kamera bat.\nInfomazio gehiago: hemen\n2018, Urria 12


Luxuzko egunkariaren salmenta kabina, 22 hektarea | Aurkikuntza bereziak, Ezohiko etxebizitzak salgai\nLuxuzko egunkariko salmenta etxea\nHasiera » Listings » Luxuzko egunkariko salmenta etxea\nLuxuzko egunkariko etxea salgai Hendersonvilleko (NC) inguruan\n... log etxeko txiki bat zegoen. Mendi baten gainean eseri zen haran eder bat eta urmael eder bat zaintzeko. Orain, urte asko geroago, txabola txiki hori 3200 oin karratu batzuk daude, bi autoz garaje ditu, gonbidatu apartamentu zoragarriak dituena, estudio aparta erraldoia, lorezaintza ederrak eta iraunkorreko lorategi ezin hobea. eta larre hesituta, grange erraz zaldietarako bihurtuta. Barrualdeko log etxearen paretak eta sabaiak, oso ondo eta ikusgarriak mantenduz, etxe harrigarri hau magikoki zabaldu da.\nLaguntzaileentzako leku zabala duen sukaldari benetakoa izateko diseinatua, sukaldaritza gastronomikoa Viking sorta eta Traulsen fresko komertzial unitate ederra ditu. Barruko eserlekuen inguruak lurrak begira jartzen ditu eta jangela zabal bat zabaltzen du zedroetako astindu hormak eta egurrezko sabaia. Izugarrizko egongela, 10 'sabaia eta egurrezko tximinia masiboa ditu. Espazio hau liburutegia da. Frantziako ateak eguzkia betetako egongela handi batekin eramaten dute harrizko arkupe pribatua.\nKabina nagusiko hiru logelak bakoitzak bere eremu pribatuak ditu. Suite nagusiak luxuzko bainu bat du, baita arkupe pribatu handi bat ere. Etxean beste bi bainu osagarriak daude, baita arkupeak eta zubiak ere.\n22 hektarea ikusgarriak dira. Ia ia edozein lekutan ura entzungo duzu, bi korronte zaratatsu jabetzatik. Jolasean ibiltzeko ibilbideak daude, eta errepidean behera Dupont baso estatua dago, baso, mendi-ibiliak, bizikleta eta zaldien ibilbideak eta ur-jauziak baino gehiagotan. Luxuzko egurrezko txabola zoragarria aurkituko duzu Transylvania konderriko aireportutik 10,000 minututik aurrera, 7 Ashevilleko aireportutik minutu batzuetara. Hendersonville eta Brevard-etik 20 minutu gutxiago.\nIkusi gure salgai dauden beste txalet-etxeak


Infografia eder honek zenbakiek eta geometria naturan duten isladaren hiru adibide erakusten digu: Fibonacciren segida, urrezko laukizuzena eta Tiessenen poligonoak.\nEtérea animazio estudioetako Cristobal Vilak egin du. Horri honek fundamentu matematikoak azaltzen ditu.\nEz dakit matematikaren estetika den edo estetikaren matematika.\nPantaila itzali; piztu da udaberria\nNegu gorria pasa da. Pantailak itzali, telebistak zaborrera bota eta naturaz gozatzeko garaia heldu da.\nMendia bor-bor ari da eta aspaldiko udaberri loretsuena gozatuko dugu egun hauetan.\nEgun, zozoak, txirriak, karnabak denak txori dira eta lilipak, malbak eta txikoriak denak lore. Proposamen bat egingo dizut: bizkar zorroa hartu eta bertan libretatxo bat edo argazki kamara hartu; etxe ondoko mendi buelta eman eta lore aleak jaso libretaren orrien artean edo argazki kameran makroa aktibatuta. Ondoren etxean web orri honetan sartu:\neta saia zaitez loreei izena ipintzen. Kolorea hautatu,lehenengo alean klikatu eta NEXT botoian klikatu kolore horretako loreak ikusita baietz hartu duzuna ageri!Saia zaitez izena gogoratzen; bigarren partea hauxe da: hurrengo mendi bueltan lorea ikusita bere izena ozenki esatea da.\nLagunek galdetzen badizute non ikasi dituzun izen guzti horiek esaiezu: interneteko baratzean.\nArgazkiak.org | San Jose lore loreak erreka ondoan © cc-by-sa: alexgabi\nGrubak ez du Linuxen partizioa ikusten\nGaur eskolan argia joan zaigu eta bueltatzean ekipo bat ez da gai izan Linuxa abiatzeko\neta mezu hau erakutsi du:\nMount of filesystem failed\nA maintenance shell will now restarted\nControl-D will terminate this shell and retry Konpontzeko:\nAbiatu ekipoa Linux liveCD batez.\nsudo su (supererabiltzaile baimenak izateko)\nfdisk -l (ikusteko ekipoaren partizioak, apuntatu Linuxena) fsck /dev/sdxy (non x diskoaren letra den eta y partizio-zenbakia)\nAzken komando honek fitxategi sistema txekeatu eta konpondu egiten du. Erantzun baietz baimena emanez egin behar dituen ekintzetarako. Bukatzean berrabiarazi.\nAntza denez argia joatean ez omen dio denbora eman fitxategiak ixteko eta hortik dator arazoa.\nPortatila eta proiektorea\nZenbait ekipo eramangarri edo portatil proiektore bati konektatuta badaude pizten dugunean bere pantailan ez dugu ezer ikusten eta soilik proiektorean ikusten dugu informazioa. Ekipoari begira bagaude eta proiektorea itzalita badago ez dugu halakoetan ezer ikusiko eta, kasurik hoberenean, Fn+F5 eginda berreskuratuko dugu ekipoaren pantaila (hainbat kasutan horrela ere ez). Nola konpondu?\ndeskonektatu proiektorea (edo piztu haren bidez ikusi nahi baduzu).\npiztu ekipoa eta biosean sartu F2 sakatuta\nbilatu Power on Display parametroa eta Auto posiziotik Both posiziora pasa. Auto posizioak esaten dio vga konexio bat detektatuz gero irudia bertara bidaltzea eta both balioarekin bietara bidaliko du, alegia proiektorera eta ekipoaren pantailara.\nOHARRAK: BIOS interfaze asko dago eta funtzionalitateak ez daude toki berean. Beste ekipo batean aldaketa egiteko hau da segitu dudan bidea:Advanced > System Configuration > Power on Display eta bertan bi aukera ematen ditu: Autoselect eta System LCD only. Lehenengo aukeratik bigarrenera aldatuta konpontzen da arazoa.\nAntigua-Luberri BHIko informatika geletan dagoeneko Linuxa dago.\nHainbat froga egin ondoren hiru geletan ezarri dugu.\nUrrats hau egiteko ezinbestekoa egin zaigu Gipuzkoako Software Askea (GISA) elkarteko Roman Muñozen laguntza teknikoa. Berak lortu du ekipoak Premiako Windows Server-en domeinuan sartu eta horri esker:\nErabiltzaileak domeinuan identifikatzen dira Premiako izen eta pasahitzekin, Identifikatzeko pantaila\nErabiltzaile bakoitzari dagozkion Premia zerbitzariko karpetak automatikoki muntatzen zaizkio.\nLekuak atalean ikasle baten eta irakasle baten karpetak.\nLan nekeza izan da baina bidea erraztu duena beste ikastetxeak animatu daitezen. (GISA)\nZer eskaintzen du Linuxek?\nSistema egonkorra eta sendoa, antibirusik behar ez duena; azkarra da eta baliabide gutxiko ekipoetan ere primeran dabil. Instalatzen denean sistema ez ezik oinarrizko aplikazioak (Openoffice, Firefox, Gimp...) ere instalatzen dira, dena euskaraz, jakina. Horietaz gain, software aukera zabala dago: VLC, Thunderbird, Xmind, Audacity... beste ehunka aplikazioen artean era erraz instala daitezkeenak ekipoa zure beharretara egokitzeko.\nSoftware librea da, ez da ezer ordaindu behar eta ikasleek zein irakasleek, nahi izanez gero, etxean ere eduki dezakete.\nHorretaz gain, enpresa baten menpekotasun teknologikotik kanpo, ekipoen egokitzapena errazten da. Elkarlana sustatzeko lanabesa ere bada Linux.\nAukeratu dugun distroa Ubuntu izan da eta Windowsa mantendu dugu abiatze dualari esker.\nEskerrik asko lagundu duzuen eta aldaketen gorabeherak sufritu duzuen irakasle eta ikasleei. No comments:\nItxura aldaketa eta orri berria\nBloggerrek irudi txantiloi berriak jarri duela aprobetxatuz blogaren itxura aldatu dut.\nBeste aldetik eskuineko Orriak atalean Web zerbitzuak atal estatikoa sortu dut Linuxi buruzkoari konpainia egiteko. Bertan lainoan aritzeko eta, zenbait kasutan, elkarlanean jarduteko hainbat weben bilduma jarri dut.\nOpenshot bideo-editorea euskaraz\nLinux sistemarako bideo-editore erraza da Openshot. Librezalekoek euskaratu dute. Hemen hizkuntza fitxategia jaisteko tokia. Deskonprimitu eta gero kopiatu eta aipatzen duten karpetan itsatsiko dugu. Hori egiteko terminalean sudo erabili behar dugu eta Nautilusekin egiteko terminaletik sudo nautilus egingo dugu baimenekin arazorik ez izateko.\nOpenshot instalatu nahi baduzu Ubuntun Software-biltegitik egin dezakezu.\nLinux berrinstalatu /home berreskuratuz\nLinux instalatzean gutxienez bi partizio egitea komeni du, bat sistema instalatzeko (/ direktorioan muntatzen dena) eta beste bat erabiltzaileen datuak eta ezarpenak gordetzeko (/home direktorioan muntatzen dena. Hartara sistema berrinstalatu edo bestelako distroa instalatu nahi badugu erabiltzaileen datuak eta ezarpenak mantenduko ditugu.\nUbuntu berrinstalatu behar izan dut ekipo batean eta /home eta euren erabiltzaileak berreskuratzeko lanak izan ditut. Saiatuko naiz dokumentatzen tesitura berean bazaude lagungarri izan dakizun.\nCDrekin egingo dugu instalazio berria eta partizioak eskuz zehaztuko dugu. Nire kasuan, swap aparte, bi partizio nituen / eta /home gordentzen zutenak. Berrinstalazioa egiteko / duen partizioa markatuko dugu, formateatzeko agindu eta / direktorioan muntatu. /home duen partizioa markatuko dutu ondoren baina formateatu gabe, eta /home direktorioan muntatu. Sistemaren administratzaile bezala lehen genuen berbera jarriko dugu, hartara /home partizioko bere karpeta pertsonala berreskuratuko du. Kasu askotan erabiltzaile bakarra dago eta ez da besterik egin behar. Domeinu baten menpean bagaude sareko erabiltzaileek ere ez dute arazorik aurreko karpeta pertsonalak bere egiteko.\nArazoa administratzaile instalatzailea ez diren gainerako erabiltzaile lokalekin izango dugu. Izan ere berriz gehitu beharko ditugu erabiltzaile lokalen zerrendara baina, horretan saiatzen garenean, sistemak esango digu ezin duela erabiltzaileak sortu izen hori duten karpetak daudelako /home-n. Nola konpondu? Bada, erabiltzaileak berriz sortu aurretik haien karpeta pertsonalak berrizendatu behar ditugu sudo nautilus egin eta, demagun, ainhoa izeneko karpeta badugu ainhoa1 izen jarriko diogu. Ondoren ainhoa erabiltzailea sortuko dugu eta, bukatzeko, berriz ere sudo nautilus egina /home-ko ainhoa karpeta berria ezabatu eta ainhoa1 karpetari ainhoa karpeta eman. Horrela egina erabiltzaile lokala zen Ainhoak bere dokumentuak eta ezarpenak gordetzen zituen karpeta berreskuratuko du instalazio berrian.\nBideoak hobeto ikusteko Firefoxen\nAzeriaren nabigatzailean bideo bat ikustean sarri gertatzen dira etenaldiak. Arrazoiak hainbat izan daitezke, tartean, noski gure konexioaren kalitatea. Baina besteak beste, horren arrazoi bat da nabigatzaileak hamar segundoro irekita ditugun orrien erreferentziak gordetzean datza -badakizu, kolgatuz gero fitxak berreskuratu ahal izateko-.\nAipatu tartea luzatzen badugu bideoen etenaldiak desagertu edo, bederen, murriztuko dira.\nNola egin dezakegu:\nHelbide barran honakoa idatzi: about:config (kontuz ibiliko naiz)\nAgertzen den bilatzeko leihoan idatzi: browser.sessionstore.Interval eta agertuko da 1000 (10 segundu). Eskuin klik egin eta aldatu 100000-ra.\nOraindik ez duzula Firefox erabiltzen? Ba da garaia. Hemendik jaitsi dezakezu.\nUbuntu: nola instalatu OpenOffice-base\nOpenOffice-base,bulegoko aplikazioetan datu-baseen gestorea, gutxi erabiltzen omen da eta astuna da. Badirudi hori dela eta Ubuntuk ez duela instalatzen.\nAplikazoaren ikuspegi orokorra\nBehar izanez gero, nola egingo dugu instalatzeko?\nJo Synapticera: Sistema > Administrazioa > Synaptic paquete kudeatzailea (sartu pasahitza).\nBilaketa bizkorrean idatzi: openoffice.org-base\nBilaketaren emaitzetan izen bereko kontrolean eskuin klik egin eta "instalatzeko markatu" hautatu.\nJavako hiru menpekotasunak agertzen dira: markatu.\nTresna barran "aplikatu" klikatu. Konfirmatu aplikazioa.\nPrest dago. Aplikazioak > Bulegoa atalean sartu eta bertan izango dugu.\nErabiltzeko laguntza behar baduzu Scribd.com ostatuan baduzu apunteak euskaraz.


Bilduma: VLAD, MUNDUKO BANPIROTXO BALDARRENA\nBadirudi Vladi oraingoan dena okertu zaiola: gizakien ikastetxean banpiroa dela jakin dute, eta bere amak beste trebetasun bat eskura dezan tematu da: superindarra. Baina ez du guztiz menderatzen superindarra eta Dorre Beltzera doa, ondorioz, zigor gisara. Baina istorioak beste norabide bat hartu du, bat-batean: Limonada andrea Minxierekin batera agertu da Zoritxar Enean, eta lortu du banpiroen familiari sinestaraztea Vlad ikasle bikaina dela. Adiskidetzea ospatzeko, familia osoa Vlad protagonista duen antzezlanaren estreinaldira joan da, ikastetxean.\nANNA WILSON: Idazle ingelesak alemaniar eta frantses filologia ikasi zuen, Cambridgeko Unibertsitatean, eta, gero, editore gisa lan egin zuen. Argitaratu zuen lehen liburua irakurle txikientzako irudidun liburua izan zen. Harrezkero, idazten jardun du, etengabe, adin guztietako umeentzako liburuak. Gaur egun, Ingalaterran bizi da, bere senarrarekin, bere bi seme-alabekin, bi katurekin, oilo eta ahate batzuekin, eta dortoka eta txakur batekin.\nKATHRYN DURST: Sheridan College-an graduatzen da Ontarion, Kanadan. Ordenagailuzko animazioan formakuntza egin duelako Pixar Animation Studios-ekin lan egin du hainbat liburu argitaletxeekin umeentzat ilustrazioak argitaratzen zuen bitartean. Liburuak margotzen ez dabilenean, akordeoia jotzen, landareak lantzen, folklorikoki dantzatzen, edo itzal-txotxongilo ikuskizunak prestatzen topatuko dugu. Toronton, Kanadan bizi da, Chili Dog deitutako bere umore txarreko txakur saltxitxa txikiarekin.\nIrudigileari buruzko informazio gehiago jakiteko >>>ikusi bere webgunea<<<.\n• Vladekin enpatia izatea, protagonistarekin, erraza da: lagunak izan eta ongi pasatu besterik ez du nahi.\n• Irudiak eta umorea dosifikatuta daude, istorioa gero eta atseginago egiteko. Banpiro eta gizakien arteko kultura aldetiko talka nabarmentzen da; horrek egoera oso barregarriak eta biziak eragiten ditu.\n• Eleberria modu egokia da umeei banpiroen inguruko mitologia modu atseginean erakusteko.\n• Bizi duen egoerara egokitzen ez dela edo bakarrik dagoela uste duen eta bere identitatea eraikitzen ari den edozein umerentzako mezu positiboa eratzen da.\n• Garrantzi handia ematen zaio adiskidetasunari, edozein oztopo gainditzea lortzeko lagungarri gisa.\n• Irudiek umorez eta fideltasunez erakusten dute istorioaren garapena.\nEzaguera arloak: Euskara eta Literatura; Gizarte Zientziak.\nEgilea: Anna Wilson.\nMarrazkilaria: Kathryn Durst.\nFormatua: 198 x 129 mm.


Josefina de Beauharnais - Wikipedia, entziklopedia askea.\nJosefina de Beauharnais, jaiotza-izenaz Marie-Josèphe Rose Tascher de la Pagerie (Trois-Ilets, Martinika, 1763ko ekainaren 23a - La Malmaison, Frantzia, 1814ko maiatzaren 29a), Josefina Bonaparte gisa ere ezaguna, Frantziako enperatriz ezkontidea izan zen 1804-1810 bitartean.\nLes Trois-Îlets, 1763ko ekainaren 23a\nRueil-Malmaison, 1814ko maiatzaren 29a (50 urte)\nAlexandre de Beauharnais (en) (1779ko abenduaren 13a, 1779 - 1794)\nNapoleon Bonaparte (1796ko martxoaren 8a, 1796ko martxoaren 9a - 1809ko abenduaren 16a)\narte bildumagilea eta marrazkilaria\n1779an joan zen Frantziara bere aitarekin. Alexandre de Beauharnais bizkondearekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen: Eugenio printzea eta Hortensia erregina. Senarrari heriotza zigorra eman eta hil zuten.\nNapoleon Bonaparterekin ezkondu zen 1796an; eragin handia izan zuen senarrengan. Josefinak agindu zuen Bonaparte Italiako gudarosteko jeneral izenda zezaten, eta hala gertatu zen. 1809an Napoleonek agintari bat behar zuela, baina semerik ez baitzuten, indarrik gabe utzi zuen ezkontza, eta Maria Luisa printzesarekin ezkondu zen.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Josefina de Beauharnais\nAzken aldaketa 10 martxoa 2021(e)an, 17:35(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 10 martxoa 2021, 17:35.


Txinparta guztiak ez dira itzali - Nafarroako Hitza Txinparta guztiak ez dira itzali – Nafarroako Hitza\n2020, apirilak 03 Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa 399\nZenbat oroitzapen!”. Horixe idatzi du Ana Unanue kazetariak, berriki, Twitter sare sozialean. Maddi Barber zinemagilearen 592 metroz goiti izenburuko lana berriz ikusi, eta irudiek astindu egin dute Unanueren memoria. Itoizko urtegiari buruzko film bat da Barberrena, eta azpiegitura hori eraikitzeko obretan zen Unanue, duela hogeita lau urte, Itoitzekiko Elkartasuna taldeko kideek porlana garraiatzeko kableak moztu zituztenean.\nAste Santua zen, 1996ko apirilaren 6a. 07:15 aldera, lan jantzietan Desconstrucciones Itoiz idatzia zeramaten zortzi ekintzaile Itoitzen eraikitzen ari ziren urtegiko hormara hurbildu ziren. Jantzien azpian, urtegiaren aurkako elastikoak zituzten. Helburu zehatz bat zuten: porlana garraiatzeko sistemako kableak moztea. Horman, rotaflexak hartu zuen hitza, eta haren diskurtsoaren amaieran, helburua betetzea lortu zuten solidarioek: kableak moztu, eta sutan erori ziren. Itoizko urtegiko lanak bederatzi hilabetez geldiarazi zituzten, beren ekintzarik ikusgarrienean.\nItoitz, urtegiko lanak amaitu baino lehen. Pablo S. Quiza.\nMaddi Barber haurra zen solidarioek Itoizko urtegiko kableak moztu zituztenean, baina rotaflexak piztutako txinpartek ere eragin zioten. “Gogoan ditut manifestazioak, eta itsasgarriak saltzen nituela. Gurasoak Itoitzekiko Elkartasuna taldeko kide ziren, gainera, eta ni neu Lakaben jaio nintzen”, kontatu zuen orriotan, duela bi urte.\nUnanue, berriz, lanean harrapatu zuten solidarioen ekintzek. Bereziki duela 24 urte egindakoak. Itoitzekiko Elkartasuna taldeko kideekin batera, hainbat kazetari izan ziren 1996ko apirilaren 6 hartan Itoitzen gertatu zenaren lekuko, eta Unanue izan zen haietako bat, Egunkaria-n ari zela.\nZinpeko guarden haserrearen lekuko izan ziren kazetariak. Solidarioek lurrean botata jaso zuten jipoiarena ere bai. Ekintza amaituta, Guardia Zibilaren zain gelditu ziren Itoitzekiko Elkartasuna taldeko kideak. Ez zuten ihes egiteko asmorik.\nUrtegiaren aurkako manifestazio bat, Iruñean. Joxe Lacalle.\nLau urte eta hamar hilabeteko espetxe zigorra jarri zieten zortziei, bahiketagatik, hainbat minutuz obrak zaintzen zegoen zinpeko guarda lotu zutelako. Zortzietatik hiru atxilotu eta espetxeratu zituzten. Lehena izan zen Iñaki Garcia Koch. Ia lau urte egin zituen kartzela barruan, hagitz baldintza gogorretan. 2004ko abenduan atera zen espetxetik, hirugarren gradua lortu eta gero. 2017ko urtarrilaren 4an zendu zen, Agoitzen. Handik hilabetera, omenaldia egin zioten Garcia Kochi, Artzin. Solidario anitzek egin zuten bat kidea agurtzeko.\nIbai Ederra eta Julio Villanueva izan ziren espetxera sartu zituzten bertze bi ekintzaileak. “Ekintzak piztu zuen halako garra. Onartu behar dugu haiek irabazi zutela, urtegia egin baitzuten, baina gure ahalegina eta gure lana hor daude”, erran zuen Villanuevak, 2013an, Itoitz bota eta handik hamar urtera. Herria urpean da, baina solidario anitzek eutsi egin diote ingurumenaren aldeko beren konpromisoari. Txinparta guztiak ez baitira itzali.\nGoiko irudia: Jagoba Manterola.\n« “Gu ere askotarikoak gara, denak ez gara molde berean eginak”\nAparteko arrazoi bat etxean egoteko »


Marrazketa piezak diseinatzeko bost printzipioak - Parfit Electronic Technology (Jiangsu) Co., Ltd\nMarrazketa piezak diseinatzeko bost printzipio\n1, zigilatzeko piezen diseinua produktuen eta funtzio teknikoen erabilerarekin pozik egon behar du eta erraz muntatu eta konpondu ahal izango da.\n2, zigilatzeko zatien diseinua, ekipamenduak, prozesatzeko ekipoak eta prozesatzeko fluxuak erabiltzera bultzatu beharko lirateke, eta hildakoaren zerbitzuaren iraupena luzeagoa izango da.\n3, diseinatu, sinplifikatzeko beharrezkoak diren piezak zigilatzea itxura sinple bat, arrazoizko egitura, molde egitura sinplifikatzeko onuragarria denaren arabera, prozesua sinplifikatu ahal izateko, hau da, gutxienez, prozesatzeko zatiak osotzeko prozesu sinpleena, prozesatzeko murrizketa. Beste metodo batzuekin, eta manipulazio sakonarentzako lagungarria bada ere, erakundeak mekanizazio eta automatizazio ekoizpena lortzeko abantailatsua da, Lan ekoizpen tasa aurreratzeko.\n4. Zigilatzeko piezak diseinatu behar dira material metalikoen erabilera-tasa hobetzeko, materialen barietate eta zehaztapenak murriztuz eta materialen kontsumoa ahalik eta gehien murrizteko. Erabil ezazu kostu baxuko materialak ahal den neurrian eta egin itzazu piezak txatarra doan eta ahalik eta zaborrik gabe.\n5, zigilatzeko zatien diseinua, ekipamenduak, prozesatzeko ekipoak eta prozesatzeko fluxuak erabiltzera bultzatu beharko lirateke, eta hildakoaren zerbitzuaren iraupena luzeagoa izango da.\nNanpatuan automatizazio ekipamendu berria co., LTD., Transmisio automatikoen eta automatizazio ekipoen fabrikatzaileetan espezializatutako enpresa integrala da, ekoizpen ikerketa eta garapena, plangintza eta diseinua osotasunean integratuz. Produktu nagusiak honakoak dira: gerriko muntaia lerro automatikoa, muntaia lerroa, danborra linea, linea katea, zahartze lerroa, probak, linterna eta serigrafia. Gure industria lerroa nagusiki industria saltzen du: automobil automatikoa litio elektromagnetikoak PACK ekoizpen lerroa, automobilgintza fabrikazio lerroa, GNL gas botila ekoizpen lerroa, TQ44K uncoiling berdintzea produkzio lerroa, olio gasbide ekoizpen lerroa, hainbat estaldura lerroak, eta abar; Ongi etorri bezero berriak eta zaharrak sareko kontsultara deitzeko. Erabiltzaileari beti jarraitzen diegu erabiltzaileei zerbitzu zintzoa, erabiltzaile gehienak printzipioarentzako zailtasunak ezabatzeko.\nIragarkien plaka makina erabiltzeko oharra?


Osagaiak - azido sorbic\nPosible da kontaktua alergia . eragiteko sucralose\nCarcinogénico . kalteak eragiten ditu gure metabolismoa , eta etengabeko kontsumoa kalteengatik , barne- organo guztiak . batekin Fruktosa -glukosa ziropa\nNo froga kaltegarriak bigarren mailako efektuak azido benzoic\nEz da gomendagarria, haurrentzako . erabiltzeko sodio benzoate\nAsma eta kausa redness eta erlauntza ikastaro larriagotu azala . on potasio benzoate\nEzin alergia erreakzioak . ekar azido azetikoa\nKlasiko soja saltsa - 1l\nBalizko azala irritant azido fosforikoa\n- klasiko soja saltsa 250ml\n- klasiko soja saltsa 440ml\nArgi soja saltsa - 1l\nArgi soja saltsa - 250ml\nsoy iluna saltsa - 250ml\nchili saltsa - 290g\n(0)|(3) Fruktosa -glukosa ziropa\nBalizko azala irritant Gatza\n1 - 10 guztira, 2110


Aller au menu principal Passer au contenu principal\nORAIN Gipuzkoa - Gipuzkoako Foru Aldundia - Diputación Foral de Gipuzkoa dantzagunea Ouvrir le menu principal\nDEIALDIA: Kultura Eskola katalogorako dantza proposamenak aurkeztea\nOnartutako jarduerak Kultura Eskolaren katalogoan sartuko dira, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren esku jarriko dira. Foru Aldundiak, artearen eta kulturaren beste arlo batzuetako proposamenekin batera, Gipuzkoako Bigarren Hezkuntzako eta Oinarrizko Lanbide Heziketako ikastetxeei eta interesa duten beste erakunde batzuei eskainiko dizkie.\nTAILERRA DANTZAGUNEAN: "Zeinu-hizkuntza eta dantza", Jone San Martin irailaren 28tik urriaren 2ra\nJone San Martín dantzariak eta Mikel R Nieto soinu-artistak zeinu-mintzairari eta dantza garaikideari buruzko dantza- eta ikerketa-tailer bat egingo dute Sortutakoak Soziala programaren barruan. Tailerra zabalik dago dantzari profesionalentzat eta pertsona gorrentzat.\nESTREINALDIA: "Amoria & Dolore", Kresala Bilbon uztailaren 25ean\nElkanoren lehen mundu bira gaitzat duen ikuskizuna Euskalduna Jauregian estreinatuko da, Covid-19aren ondorioz, estreinaldiko data bi aldiz atzeratu ostean.


Audiobisual Gida Idatzi hemen zure bilaketa Bilatu lekuan Vitoria-Gasteiz Film Office\nPribatutasuna Webgunearen titulartasuna\nGure web atarian sartu eta gure zerbitzuak erabiltzen dituzten pertsona guztien segurtasun eta lasaitasunerako, Vitoria-Vitoria-Gasteiz Film Officek bere egiten ditu datu pertsonalak babestearen alorreko lege betekizunak, batez ere honakoei dagokienez: Datu pertsonalak jasotzen dituzten fitxategiak edukitzea edo datuak tratatzea.\nDatuak jasotzearen helburua.Informazioa jasotzen duten pertsonak.Egiten diren galderei erantzutea aukerakoa edo nahitaezkoa izatea.\nDatuak tratatzeaz arduratzen den pertsonaren �edo haren ordezkariaren� identitatea eta helbidea.\nGure web gunea erabiltzen duen pertsona orok aski informazioa izatea nahi du Vitoria-Vitoria-Gasteiz Film Officek, datuak eskatzen diren eran eman ala ez berariaz, aske eta borondatez erabaki ahal izan dezan.\nHori dela eta, erabiltzaileari bere datuak fitxategi automatizatu bati erantsiko zaizkiola jakinarazten zaio, eta haren arduraduna Vitoria-Vitoria-Gasteiz Film Office dela.\nVitoria-Vitoria-Gasteiz Film Officek indarreko legedian datu pertsonalak babesteko agintzen diren segurtasun mailak ezartzeko konpromisoa du, beraz, antolakuntza eta teknikari dagokienez beharrezko neurriak hartuko ditu datuak galdu, gaizki erabili, aldatu edo baimenik gabe hartu ez daitezen, eta beste edozein arrisku eragozteko. Vitoria-Vitoria-Gasteiz Film Officek isilpean gordeko ditu fitxategi automatizatuetan jasotako datuak, indarreko legedian ezarritakoaren arabera.\nErabiltzailea �edo haren ordezkaria� une oro baliatu ahalko da bere datuak ikusi, zuzendu, ezeztatu nahiz horien kontra agertzeko eskubideez, Datu Pertsonalak Babesteari buruzko abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoari eta aplikatzekoak diren gainerako arauei jarraiki, leku hauetakoren batera idazkia bidaliz:\nGasteizko Udalaren Argibide Bulego Nagusia Espainia plaza, 1\n01001 Vitoria-Gasteiz edo herritarrei laguntzeko bulegoak, nortasun agiriaren kopia erantsita.\nBeren lana betetzeko erabiltzaileen datuak behar dituzten langileek baino ezin dituzte datuok eskuratu. Langileren batek datuak babesteko politika edo segurtasun politika urratuko balitu, diziplinazko egintzen menpe geratuko litzateke. Baldintza hauek onartzea\nWeb gunea baliatzen duelarik, erabiltzaileak agiri hau arretaz irakurri duela jotzen dugu, eta bertako aholkuak ulertu eta bete dituela.\nBeraz, datuak babesteko politika honekin edo bertan ematen diren aholkuekin ados ez bazaude, ez erabili gure web gunea. Beharrezkoa dela uste badugu erabiltzeko baldintza hau aldatzeko eskubidea izango dugu. Aldaketak egin ondoren erabiltzaileak gune hau zein Gasteizko Udalaren beste web gune batzuk baliatzen jarraitzen badu, horiek onartzen dituela esan nahiko du. © Vitoria-Gasteiz Film Office 2009


Aro politiko berrian "subjektu politiko aktibo" izateko deia egin dute gazte independentistek - Boltxe\nEuskal Herrian abiatu den aro politiko berrian beren jarduera politikoa askatasunez garatzeko eskubidea bermatzeko eskatu dute gazte independentistek eta independentzia eta sozialismoa lortzeko bidean «aktibo» izateko deia egin diote gazteriari.\nAgerraldi jendetsua eskaini dute gazte independentistek Donostiako Antigua auzoan. (Conny BEYREUTHER/ARGAZKI PRESS)\nDONOSTIA-. Gazte independentistek «indarrez» hartzen dute egun bizi dugun «momentu historikoa», Donostian egindako agerraldian nabarmendu dutenez.\n150 gazte inguruk komunikabideen aurrean gogora ekarri dutenez, «gatazka egoeran jaio eta bizi» diren gazte belaunaldia dira, eta «oztopo ugari jarri dizkiguten arren, ez gaituzte geldiarazi».\nEgungo aro politikoak eta Euskal Herriak dituen erronkek «inoiz baino gehiago» gazteriaren konpromisoa eskatzen dutela nabarmendu dute, eta ildo horretan «ezinbesteko» jo dute gazteriaren lana eta antolakuntza, «Euskal Herria burujabe izango den eta bestelako eredu sozial eta ekonomiko bat eraikiko duen agertokira eramateko».\nNolanahi ere, «gaur-gaurkoz ukaturik jarraitzen duten eskubideak, norbanako zein kolektiboak, bermatzea» lehentasunezkoa dela esan dute eta gazteek jarduera politikoa askatasunez garatzeko duten eskubidea bermatzeko exijitu dute.\nHorrekin batera, gazteria «subjektu politiko aktibo» gisa egituratzeko beharra azpimarratu dute eta dei egin diote gazteriari «askapen prozesuan aktibo» izateko.


Lalœuf - Wikipedia, entziklopedia askea.\n48° 27′ 54″ N, 6° 00′ 43″ E / 48.465°N,6.0119°E / 48.465; 6.0119Koordenatuak: 48° 27′ 54″ N, 6° 00′ 43″ E / 48.465°N,6.0119°E / 48.465; 6.0119\nBattigny, Dolcourt, Favières, Gélaucourt, Goviller, Ognéville, Thorey-Lyautey eta Vitrey\n140 (%48.1) 151 (%51.9)\nLalœuf Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 291 biztanle zituen.\n2007an Lalœuf udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 118 etxebizitza zeuden, 107 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 107 etxebizitza nagusietatik 95 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 80 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nLalœuf udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 198 ziren, horien artean 152 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 152 pertsona aktiboetatik 144 lanean zeuden (77 gizon eta 67 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Lalœuf udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 288 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.315 euro zen.\n2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.\n2000. urtean Lalœuf udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.107 hektarea erabiltzen.


"Komentu fantasma" - - Alea.eus\nIrati Iciar 2019-02-14 12:17\n"Eraitsi zutenetik 85 urte ere ez dira igaro eta bere memoria ia galdu dugu gasteiztarrok"\nXII. mendean Gasteiz/Vitoriarentzat giltzarri izan zen komentu hura. Frantziskotarren mapamundian kokatu zuen hiria, horrek dakarren ospearekin. Tokiko jauntxoen emazte boteretsuak bertan ehortzi ziren, beraien arimaren salbaziorako hilobiak elizaren burualdean jartzeko ederki ordaindu ondoren. Errege poeta entzutetsu baten kantigetan azaltzeraino bezain ospetsua. Ondoko mendeetan hazten jarraitu zuen, eliza barroko monumentala, bi klaustro, ospitalea eta gazteentzat eskola esklusiboa izateraino.\nBaina XX. mendera iritsi orduko –pelikula historiko-epiko bat egiteko bezainbesteko gertaera bizi ostean– oso bestelakoa zen komentuaren egoera: monjeak joan eta etorri, tartean militarrak sartu eta, bitartean, ondarea galtzen eta saltzen joan ziren. Ordurako hiriak bizkarra emana zion komentuari eta bere orube osoari. Hazten zebilen hiria zen eta traba egiten zion. Handiegia zen eta erdigunean zegoen. Bota egin behar zen, bai ala bai. Babestu eta erabilera ezberdinak emateko bihotz oneko proposamenak proposatu baziren ere, komentua sententziatua zegoen. Desmartxa ilunak eta ezkutuak egin omen ziren babestutako eraikina botatzea lortzeko. Madrilera ere iritsi zen arazoa. Hainbesterakoa izan zen kalapita, udal korporazio osoak dimititzeko mehatxua egin zuela. Esan eta egin. Agur komentua, agur eraikin atxikiak, agur klaustroa, agur nobizioen eskola eta agur elizari ere.\nKomentua eraitsi zutenetik 85 urte ere ez dira igaro eta bere memoria ia galdu dugu gasteiztarrok, baina ez guztiz. XXI. mendera mamu baten zurrumurruak ekarri digu komentuaren oroitzapena. Noizbehinka, mutiko baten irudia ikusten dela Olagibel kaleko Hacienda-ren eraikinaren pasillo luzeetan? A, bai, Andresito da, bertan zegoen San Frantziskoren komentuko eliz-mutila omen zen. Hor datorkigu komentuaren izena gogora. Fantasmaren komentuarena. Komentu fantasmarena.


Nafarroako Gobernuko Lanbide Heziketaren bisita — IMH\nNafarroako Gobernuko Lanbide Heziketaren bisita\n2018/03/25 23:00:00 GMT+1\nNafarroako Gobernuko Lanbide Heziketaren bisita Orkestra ikerketa bat garatzen dihardu lanbide heziketa nafarrari buruz eta IMHn elkarlana izan dute ikerketa honetan. https://www.imh.eus/eu/albisteak/nafarroako-gobernuko-lanbide-heziketaren-bisita https://www.imh.eus/eu/albisteak/nafarroako-gobernuko-lanbide-heziketaren-bisita/@@download/image/18_bisita_nafarroako_gobernuko_lanbide_heziketa.jpg\nOrkestra ikerketa bat garatzen dihardu lanbide heziketa nafarrari buruz eta IMHn elkarlana izan dute ikerketa honetan.\nMartxoaren 15ean Nafarroako Gobernuko Lanbide Heziketako ordezkari nagusiek, besteak beste, berrikuntza, kalitate, plangintza eta kualifikazio arduradunek, IMH bisitatu zuten.\nOrkestra (Deustuko Lehiakortasuna Institutua) Nafarroako lanbide heziketa sistemaren inguruan ikerketa bat garatzen dihardu eta IMHren elkarlana izan dute honetarako. Hori dela eta IMH ezagutu nahi izan dute nafarroako agitariek.\nErronken bidez ikasten diren Etekin handiko ETHAZI zikloak, Tkgune berrikuntza zerbitzu teknikoak, Enplegurako prestakuntza, Espezializazio programak, Hezkuntza Duala, Elaniztasuna, Fabrikazio Aurreratua eta 4.0 estrategiak zuzenean ezagutzeko aukera izan zuten.\nIkusi eta ezagututakoaren balorazio oso positiboa egin zuten bisitariek.


Eva Perujuaniz: "Soldata txikiak dituzte emakumeak direlako" - Bizkaiko Hitza\nEva Perujuaniz: “Soldata txikiak dituzte emakumeak direlako”\nKontserba fabriketako genero arrakala ikertu du Eva Perujuanizek. Esan du postuak sexuka sailkatuta daudela: gutxien ordainduta daudenak eta arriskutsuenak direnak andreentzako dira beti.\n2021, ekainak 04 Sailkatugabeak 179\nKontserba sektorea oso feminizatua dago: “Langileen %70 inguru” dira andreak. Enpresetako lanpostuak ere sexuka sailkatuta daudela esan du Eva Perujuaniz soziologo eta CCOO sindikatuko kideak (Iruñea, 1977). Bizkaia eta Gipuzkoako, Galiziako, eta Kantabriako eta Andaluziako (Espainia) kontserba fabriketako beharginen artean genero arrakala neurtzeko ikerketa bat egin du, eta Bilbon aurkeztu ditu emaitzak. “Ekoizpen lan guztiak —arraina moztu, garbitu, eraldatu, ontzietan sartu…— andreek egiten dituzte; mantenua, atezaintza eta ardura postuak, berriz, gizonezkoenak dira. Postu guztiak edo feminizatuak edo maskulinizatuak dira; ez dugu mistorik topatu”, azaldu du. Horrek, oro har, andreek gizonek baino %30 gutxiago kobratzea dakar, ez daudelako gehiago ordaindutako postuetan.\nZergatik dago sailkapen hori?\nEz da arrainen kontserba fabriketako kontua soilik; elikadura industria osoan gertatzen da. Sasoika lan egiten da, produktua dagoenean. Etxeko soldata nagusia ezin daiteke sasoika eskuratu. Beraz, kontserbetakoa senarraren soldataren gehigarri modura ikusi da beti. Andreek etxea eta kanpoko lana bateratu egin behar zituzten, eta haiek izan dira halako lan bat egin zezaketen bakarrak.\nGizartea aldatu ahala, hori ez da aldatzen hasi?\nInondik inora ere ez. Eta sektoreak aprobetxatu egiten du hori soldata txikiei eusteko: 850 euro gordin hileko, hamalau pagatan. EAEn eta Nafarroan dauden soldatekin alderatuta, oso txikiak dira. Baina baita elikadura industrian dauden beste soldata batzuekin alderatuz gero ere. Enpresak aprobetxatu egin dira, langileak emakumeak direlako. Elikadura sektoreak irabazi handiak izan ditu, 2008ko eta COVID-19aren krisialdietan. Salmentetan gorabehera handirik ez duen sektore bat da. Zergatik ez du islarik soldatetan? Langileak emakumeak direlako. Alderatuz gero metalgintzako edo autogintzako sektoreekin —automatizatuta daude, eta ez dira hain arriskutsuak—, soldatetan dagoen aldea beldurgarria da.\nBaina gaur egungo langileentzat hori ez da etxera sartzen den bigarren soldata. Edo bai?\nKasu askotan, bai, langileen adinaren arabera. Sektoreko batez besteko adina altua da. Aurreko belaunaldietan oraindik ere pentsaera horri eusten zaio. Enpresa hauetan ekoizpen sasoiak daude, eta ezin zara urte osoan lanean egon. Zure soldata bada zure diru sarrera nagusia, ezin duzu sasoika lan egin. Sektore honetan hori gertatzen da, eta, horregatik, gaur egun ere, kontserba fabrikako soldata laguntza moduan ikusten dute; senarraren soldataren gehigarri modura, hain zuzen. Belaunaldi berriekin aldaketak egon dira ikuskera horretan, bai, baina hara: ikerketa egin dugunean, ohartu gara emakumeek euren laneko konpetentziak gutxiesten dituztela. Hori gertatzen da euren lana bigarren mailakotzat dutelako oraindik. Dena dago lotuta: kontserba fabrika, bigarren mailako lana, laneko konpetentzia gutxietsiak eta soldata txikiak.\nSindikatuen presentzia beste sektore batzuetan baino apalagoa da, ezta?\nBeste industrietan baino apalagoa da, baina langileen legezko ordezkarien kopurua ez da hain txikia. Oso apala da sindikatuetan afiliatuta daudenen kopurua, hori bai. Langileen ordezkariak dira sektoreko arrakalari buelta emateko lan handiena egiten ari direnak azken urteotan.\nLanpostuk sexuaren arabera sailkatze horrek, soldata arrakala ez ezik, bestelako batzuk ere eragingo ditu, ezta? Adibidez, emakumeek egiten dituztela esan dituzun lanak gizonezkoenak baino arriskutsuagoak dira.\nZalantzarik gabe. Lanpostuak baloratzeko erabili dugun metodologiako parametroak [Espainiako] estatuan eta Europan homologatuta daude. Ratio batean baino ez gara gailendu beste sektoreekiko: nekagarritasunean. Neurtu ditugu zarata, hezetasuna, hotza, gorputzaren jarrera desegokiak eta kiratsa. Langileen erdiak baino gehiago bost elementu horien eraginpean daude lanorduen %40 eta %100 artean. Gehienek esaten ziguten egun osoa egoera horretan zeudela. Nortzuk dira? Produkzio katean daudenak. Arduraduna irten daiteke leku hartatik, baina katean lan egiten duen langilea, ez. Eta hara: nekagarritasun plusetan gehien kobratzen dutenak ez dira katean lan egiten dauden emakumeak, produkzio katean denbora gutxien egoten direnak baizik; bereziki, lanpostu maskulinizatua dutenak. Nortzuk gutxien? Produkzio kateko emakumeak.\nBeste sariren baten kasuan ere gertatzen da halakorik?\nProduktibitate plusaren kasuan, esaterako. Gehiago kobratzen dute produkzio katean lan egiten ez dutenek. Lotsagarria da, logikaren aurkakoa erabat.\nHain muturreko arrakalak beste sektoreren batean ere gertatzen dira edo hau da kasu bakarra?\nElikadura industria osoan gertatzen da hori, ez bakarrik arrain kontserben sektorean. Ortuarien eta frutak kontserban jartzen lan egiten dutenen kasua ere antzekoa da.\nEgoera hau aldatzeko zer egin daitekeela uste duzu?\nEzinbestekoa da sektore honetan balorazio sistema neutroak erabiltzea: enpresek eurek egin beharko lituzkete, gero lanen mailaketa eta lan itunak horiek kontutan hartuta egiteko. CCOOtik, adibidez, merkaturatzean semaforo sistema bat sortzea dugu buruan, kontsumitzaileak jakiteko erosten duen produktu horren atzean zer lan baldintza dauden. Izan ere, produktu horietako asko lurralde hauetako elikaduraren kalitatearen ikur dira, baina, aldi berean, hara zer ezkutatzen duten atzean. Jakin egin behar da.


Euskaltzaindiaren Gramatika batzordeak Euskararen Gramatika arauemaile baten proposamena aurkeztu du - Euskaltzaindia\nEuskaltzaindiaren Gramatika batzordeak Euskararen Gramatika arauemaile baten proposamena aurkeztu du\nGramatika jardunaldiak mentalitate aldaketa nabarmendu du. Miren Azkarate euskaltzain osoaren hitzak baliatuz, “lehen, hizkuntza bat zuzen hitz egin eta idazteko arauen multzoa” zatekeen gramatika; gaur egun, berriz, “hizkuntza jakin baten osagaien (hotsen, formen, joskeren) azterketa eta azalpena” litzateke.\nEuskararen Gramatika arauemaile baten proposamena aurkeztu du Pello Salaburu Gramatika batzordeburuak. “Lan irekia” dela adierazi du, eta gaineratu du iritziak eta kritikak batu ondoren Euskaltzaindiak erabaki beharko duela lanarekin zer egin.\nEuskaltzaindiaren mendeurreneko ekitaldien azken txanpan dator Gramatika jardunaldia eta arloko batzordeak urte luzetan ondu duen testua aurkeztea izan du helburu. Markoa, bestalde, galegoaren, gaztelaniaren eta katalanaren akademiek eman diote, bakoitzak bere gramatika osatzeko izan duen prozesuen berri emanez.\nJardunaldiak, baina, ezer nabarmentzekotan, mentalitate aldaketa nabarmendu du batik bat. Miren Azkarate euskaltzain osoaren hitzak baliatuz, “lehen, hizkuntza bat zuzen hitz egin eta idazteko arauen multzoa” zatekeen gramatika, gaur egun, berriz, “hizkuntza jakin baten osagaien (hotsen, formen, joskeren) azterketa eta azalpena” litzateke.\nPello Salaburu Euskaltzaindiaren Gramatika batzordeburuak 80ko hamarkadaz geroztiko ibilbidea eta gorabeherak laburbildu ditu bere hitzaldian, duela 40 urteko eta oraingo lan moldeak alderatuz. Lehen urteetan, adibidez, “Euskaltzaindia zen ia erreferentzia bakarra, eta neurri batean autodidaktismoan oinarritzen zen. Egun euskaldunok anitz erreferentzia ditugu inguruan, gizartea bera hainbeste aldatu baita”.\nEuskararen Gramatika arauemailea: proposamen bat\nGramatika batzordeak gaur aurkeztu duen lan mardula dela eta, bi ezaugarri nagusi dituela azpimarratu du Salaburuk. Batetik, “arauemailea” dela, baina ez “arauak ematen dituelako; gramatika deskriptiboa izanik ere, aldi berean norabide jakin bat markatzen duelako”. Bestetik, “lan irekia” dela nabarmendu du, “interesa dutenek eztabaida dezaten” bilatzen delako. Iritziak eta kritikak batu ondoren, hain zuzen, “Euskaltzaindiak erabaki beharko du lanarekin zer egin”.\nLandu diren 1.500 orrialdeetan barrena “atal oso-osoak, guztiz berriak” ere badira. Esate baterako, Euskararen bereizgarri orokorrak edota Gramatika kategoriak atalak. Gainera, azken 30 urteetan hizkuntzalaritza teorikoan egin diren ikerlanak ere kontuan hartu dira, “homologarria izatekotan, ezinbestekoa delako”, Miren Azkarateren aburuz.\nGramatika berritu beharraren azalpenik esanguratsuena, galego, gaztelania eta katalanaren akademietako kideek osatu duten mahai-inguruan eman du Ignacio Bosquek (RAE): “Gramatikak ez dira soilik berritzen hizkuntza aldatu delako, hizkuntza ulertzen saiatzen garen hizkuntzalariok aldatzen garelako baizik”.\nMendeurrenaren Ohorezko Patronatua


Gau beltza aztergai Sormenetiken - Galtzaundi Euskara Taldea\nLarunbatean, Jaime Altuna Ramirez eta Josu Ozaita Azpiroz antropologoak izan ziren Sormenetik saioko protagonistak. Altuna eta Ozaita antropologoek 2015ean jasotako Juan San Martin ikerketa-bekaren laguntzarekin argitaratu zuten, “Itzalitako kalabazen berpiztea. Arimen Gau, Halloween eta Gau Beltzaren haur-ospakizunen ikerketa etnografikoa”. Lan honetan urriaren 31a iluntzean sortzen ari diren ospakizun berriak aztertu dituzte. Festa zaharrek ere bizirik diraute hainbat ibarretan.\nAltuna eta Ozaita adinekoak izan dituzte ikerketaren abiapuntu eta ikusi dute kalabazekin eta kandelekin jolasteko ohitura Euskal Herri osoan zabaldua zegoela antzina, Europa osoan bezala. XX. mende erdian erabat desagertu zen erritu hori gurean. Umeen kontu bezala aipatzen zuten eta ez zioten garrantzirik ematen. Azken hamarkada honetan, umeekin batera, kalabazen jolas hori oinarri hartuta, Gau Beltza edo Arimen Gaua ospatzen hasi dira herri ugaritan, beldurra, mozorroak eta iluntasuna erabiliz. Beldurra lantzeaz gain, antzina erabiltzen ziren eske rondak ere berreskuratu dituzte, aiton amonen garaiko “gau beltzean” etxez etxe joaten baitziren bakoitzak urteko uztatik edo borondatetik eman zezaketenaren bila eta hori gaurko ospakizunetara ere ekarri dute.\nOzaitak, ikerketarekin ikasteko tartea izan duela ere aipatu du, “Ikerketarekin, tradizioak biziak eta aldakorrak direla konturatu naiz. Tradizioak momentu oro aldatzen doaz, bai testuinguruaren edo jendartearen arabera eta horretaz konturatzeak inguruko festak eta ohiturak beste modu batean eta beste ikuspuntu batetik ikustera eraman nau eta hori oso aberatsa da niretzat”.\nIkerketa honekin, Altuna eta Ozaitak gau beltza eta arimen gaua pausoz pauso eta aisialdi moduan geroz eta herri gehiagotara iritsarazi nahi dute. Euskal ohiturak berpiztuz, haurrek ere ikas dezaten kanpoko ohiturez gain bertakoak ere badirela.


Osteguna, 2021(e)ko iraila(r)en 16-(e)an 10:46etan\tBerriak\nEleberri grafiko honetan narratzailearen eta GIBa duen ama gazte baten arteko maitasun-istoriaren hastapenak deskribatzen dira. Umore ukitu eta zintzotasunez baliatuz, oraindik arrotza eta ezezaguna zaigun gaia mahaigaineratzen digu. Informazioa emanez baina inongo irakaskuntzarik egiteko asmorik gabe, gure errealitatearen parte den gaiaz hitz egiten digu, nahiz eta esparru hori oraindik askorentzat ilunpean egon.\nPilula urdinak komikia 2001 eta 2002an saritua izan zen eta baita beste hainbat sari proposamenetan sailkatuta ere. Lehenengo ediziotik hamahiru urte geroago, Peetersek zortzi orrialde berri marraztu ditu Pilula urdineko protagonisten bizitzaren inguruan.


Elika alimentos | Kontsumitzaileak etiketen aurrean: konfiantza-klimaren barometroa - Elika alimentos\nBerriz ebaluatu da elikagaien kontaktuan dauden material plastikoetako ftalatoen segurtasuna\nKontsumitzaileak etiketen aurrean: konfiantza-klimaren barometroa\nBidaltze data 9 urtarrila, 2020\nKonfiantza-klimaren barometroa estatistika ofizial bat da. Hori egiteko, nekazaritzako elikagaien kateko eragile guztiak (ekoizleak, elikadura-industriak, handizkako merkatariak, banatzaileak eta kontsumitzaileak) elkarrizketatzen dira hiru hilez behin, eta herritarrentzat interesgarriak diren gaiei buruzko galderak egiten zaizkie, betiere elikaduraren inguruan.\n2019ko hirugarren hiruhilekoan, elikagaien etiketei buruzko galderak egin zitzaizkien elkarrizketatuei.\nHauek dira elkarrizketen emaitzetatik ateratako ondorio nagusiak:\nElkarrizketatutako hamar pertsonatik zazpik esan duten etiketa irakurtzen dutela; 55 urtetik gorakoak dira etiketak gutxien begiratzen dituztenak.\n25 eta 39 urte bitarteko elkarrizketatuek dakite ondoen informazio jakin batzuek nahitaez agertu behar dutela, eta beste informazio batzuk borondatezkoak direla.\nInkestatutako pertsonen % 70ek kontsumo lehenetsiaren datei begiratzen diete; gehienentzat, hori da etiketetako alderdi garrantzitsuenetako bat, osagaien zerrendarekin eta kontserbatzeko baldintzekin batera.\nOro har, ez dute arazorik informazioa aurkitzeko; dena den, inkestatutako pertsonen % 17rentzat nahiko zaila da informazio jakin batzuk aurkitzea etiketetan.\n5,7 puntu eman dizkiote (1-10 eskalan) etiketetan datorren informazioa ulertzeko erraztasunari/zailtasunari.\nInformazio nutrizionala ere funtsezkoa da; hain zuzen, garrantzitsua eta erabilgarria da elkarrizketatuen % 87,6rentzat. Sexuaren arabera, emakumeek garrantzi handiagoa ematen diote informazio horri gizonek baino.\nHauek dira gehien kontsultatzen diren informazio nutrizionaleko elementuak: gantzak, azukreak eta kaloriak.\nElkarrizketatutako hamar pertsonatik zazpik begiratzen dute elikagaiak nondik datozen, batez ere produktu freskoetan, gertukoak izatea nahi izaten baitute.


Hilabete honetatik aurrera Liburutegian zehar sakabanatuta aurkituko dituzue irakurketa proposamenak eskaintzen dituzten interesguneak.\nThe umbrella academy komikia eta seriea\nArrautza ala oiloa, zer izan zen lehenago? Bistan denez, Darwinek erakutsi bezala, arrautza. Hemen ere, noski, komikia seriea baino lehenagokoa da. Beraz, ohiko eztabaida: liburua edo pelikula baino hobeagoa da, bai ala ez.


Biarritzi amaitu zaizkio Europan zituen ametsak - GARA\nBiarritzi amaitu zaizkio Europan zituen ametsak\nKanpotarrak 0-10 aitzineratu ziren neurketaren hasieran, eta etxekoek ezin izan zioten buelta eman.\nAkabo, bukatu dira Biarritzek final-laurdenak jokatzeko zituen aukerak. Oraindik matematikoki aukeraren bat izan dezake, baina korapilo handia izango litzateke, eta inork ez du sinesten horrelakorik gertatuko denik, eta nahiz eta lehen fasea amaitzeko bi jardunaldi geratzen diren, Ligan pentsatzen hasi beharko dute jokalari zuri-gorriek, hor ere ez baitabiltza batere fin.\nPartidaren gakoa hamargarren minututik hamaikagarrenera bitartean izan zen. Hasteko, Blairrek zigor-kolpe bat lortu zuen. Hurrengo jokaldian, berriz, Robinsonek entsegua egin zuen, eta Blairrek transformazioarekin asmatu zuenez, eta 0-10ekoa jarri zuen markagailuan.\nHortik aurrera ikusi ziren lapurtarren gabezia guztiak. Nahi eta ezin aritu baitziren hortik amaierara bitarte. Galestarrek partida nahi zuten lekuan zuten, eta hortik aitzinera eroso aritu ziren, nahiz eta partida asko geratu aurretik.\nOlympiqueko jokalariek nahi zuten, baina ezin zuten kanpotarren atzealdea gainditu. Presioa nahiko atzean egin arren, arazorik ez zuten, eta lehen zatiko azkeneko minutuetan bakarrik pasatu zituzten estutasun batzuk.\nAzkeneko hamar minutuetan etxekoek bi zigor-kolpe gauzatu zituzten, eta berriro ere norgehiagokan sartu zen, eta bazegoen guztia konpontzeko tarterik, baina ezin ezer konpondu.\nBigarren zati osoan euskaldunak, etxean aritu arren, ez ziren gai izan puntu bakar bat bera ere egiteko. Galesekoek ere ez zuten lortu, baina eroso aritu ziren, ez zuten inoiz garaipena arriskuan izan, eta hori da kezkatzekoa, zuri-gorriak inolako indarrik erakutsi ez zuen talde baten aurka minik egiteko gai ez izatea, eta jarraitzaileak oso kezkatuta etxeratu ziren, eta badago horretarako nahikoa arrazoirik.