Harrapatzeak garestiago ordainduko dira | Consumer\nSenatuak bide-delituengatiko zigorrak gogortzen dituen Zigor Kodearen erreforma onartu du, eta jokabide txarrak ez dira zigortzen gidatzean.\nGauzak aldatu egingo dira errepidean. Senatuak bide-delituen zigorrak gogortzen dituen Zigor Kodearen erreforma onartu berri du . Beraz, Lege honen aurretik istripu bat gertatu den lekutik ihes egitea erabaki duten pertsonek bi aldiz baino gehiagotan pentsatuko dute hemendik aurrera. . Delitu baten egiletzat har daitezke, espetxeratuta ere zigortu daitezkeenak. Gainera, txirrindulariak Gidari baten biktima diren oinezkoak edo gidariak delituaren biktima izanen dira, nahiz eta haien lesioak ez diren elbarriak, eta fiskaltzara jo edo auzitegiko mediku bat izateko eskubidea ere izan dezakete. Artikulu honetan erreforma honen berrikuntza nagusiak jorratzen ditugu.\nErreformaren aldaketa nagusiak\nAtzo Senatuak onartutako Zigor Kodearen erreformak egun batzuk barru hartuko du indarra -Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratzen denean-, eta orduan hasiko da aplikatzen. “Zoritxarrez, ez da erretoaktiboa”, adierazi du Francisco Canesek, DIA elkartea Istripuen Biktimak eta Istripuen Biktimei Laguntzeko Fundazioa Bulegoa . Baina, hemendik aurrera, gidatzeko jarrera txarrak ez dira zigorgabeak izango. “Zoritxarrez, badirudi bolanteko jokabideak zigorren mende daudela, baina horrekin biziak salbatu eta istripuak prebenitzen badira, haien helburuak merezi du, zalantzarik gabe”, adierazi du.\nTrafiko istripuak, nola geldiarazi errepideko heriotzak?\nHona hemen onartu berri den legeak sartu dituen aldaketa nagusiak:\nZuhurtziagabekeria larriak Trafikoari buruzko Legearen arau-hauste oso larriei lotuta.\nSorospenik gabeko delitu independentea . Istripua izan ondoren lekua uztea. delitu autonomoa izatera pasatzen da, baldin eta hildako edo zauritutako pertsonak badaude . Zigorrak hiru eta sei hilabete bitartekoak izanen dira, istripua ustekabekoa bada; eta bi eta lau urte bitartekoak, zuhurtziagabekeriaren ondorio bada.\nSei eta bederatzi urteko kartzela-zigorra luzatzea . Lau urteko zigorra, lehen aipatutakoa, sei urteko kartzela-zigorra baino gradu bat gehiagokoa izan daiteke, hala gertatuz gero. gutxienez bi hildako, edo hildako bat eta zauritu oso larri bat. (elbarritasuna dakarten lesioak).\nZigorra bederatzi urte artekoa izan daiteke. asko hiltzen direnean Epailearen esku geratuko da hori.\nHonela definitzen da: zuhurtziagabekeria ez hain larria . 2015eko Zigor Kodearen erreformak babesik gabe utzi zituen biktima gehienak, hutsegiteen ordez “zuhurtziagabekeria ez hain larria” jarri baitzuen; kontzeptu hori ez zegoen zehaztuta. Alkoholaren eta drogen kontsumoan, gehiegizko abiaduran eta beste zuhurtziagabekeria batzuetan ere, epaileek milaka istripu erator zitzaketen bide zibilera, lesioengatik.\n147.1 artikuluko lesioak sartu dira: lesio larriak baina baliaezintasuna sortzen ez dutenak .\nZigor Kodearen erreforma: biktimen garaipena\nErreforma ez zatekeen aurrera aterako —azaltzen dute DIA Elkarteak eta Fundazioak— biktimen, txirrindularien, abokatu-elkarteen eta abarren laguntzarik eta bultzadarik gabe. eta Anna González bezalako pertsonena, istripuaren biktimaren senidea izanik, balio handia hartu baitu biktima guztien eskubideen aldeko borroka honetan. Horregatik, biktimentzat garaipena da. “2015a baino lehen geunden egoerara itzultzea esan nahi du, biktima edo erabiltzaile talde bakar baten babesik izan ez eta biktima gehienak babesik gabe utzi zituen erreforma bat egin zenean”, onartu du Canesek.\nIstripu bat izan duten biktimentzat lorpen sinbolikoa den arren eta dagoeneko haiei balio ez dien arren, “oso garrantzitsua da hemendik aurrera zauriekin istripua izan duten pertsonentzat eta hildako pertsonen senideentzat. Justizia aurkitzeko eta lehen ez ziren askoz eskubide gehiago lortzeko modu bat izango da”.\n“Erreforma justizia bilatzeko eta lehen ez zeuden eskubide asko lortzeko modu bat da”, dio Francisco Canesek.\nZer gertatzen zen orain arte? Norbait harrapatuz gero, nahiz eta kausatzaileak gehiegizko abiaduraz edan edo kanpoan izan, “zure lesioak baliogabetzaileak ez baziren, ez zitzaizun delituaren biktimatzat hartzen, ez zenituen jasotzen bide penalaren babesa eta bermeak: ezin zenuen fiskaltzara jo, ez zenuen auzitegiko medikuarengana joateko eskubiderik eta epaiketa kostuetan ordaintzera kondenatzeko arriskua zenuen”, gehitu du Canesek.\nIstripuetako biktimei eta haien senideei laguntzeko DOAKO telefonoa: 900 90 77 11\nHelburu berria: kalte-ordainen baremoa aldatzea\nAldarrikapenak ez dira oraindik amaitu. Erreforma hori egin ondoren, helburua baremoa aldatzea da (35/2015 Legea), “oso garrantzitsua kalte-ordainen kontzeptu batzuk kostu errealera egokitzeko”, dio Francisco Canes DIA eta Fundtrafic elkarteko lehendakariak. Gainera, kontzeptu subjektiboagoen urkilak, hala nola kalte morala, zabalagoak izan daitezen lortu behar da, eta goiko muga altuagoa izan behar da, biktimen benetako kaltearen araberako kalte-ordaina eman ahal izateko.\n35/2015 Legearen espiritua istripuek kaltetutako pertsonei eragindako kalteak osorik itzultzea bada, “esan dezakegu baremo horrek ez duela betetzen bere funtzioa”, dio Canesek.


68.000 ikasle baino gehiago 2019/20an unibertsitateetan - Noticias de Gipuzkoa\n68.000 ikasle baino gehiago 2019/20an unibertsitateetan\n14.002 pertsonak amaitu zituzten unibertsitate-ikasketak 2020an, eta %57 emakumeak izan ziren\n– m. tolosa 21.07.2021 | 00:29\ndonostia – Euskadin egoi-tzak dituzten unibertsitateek hirugarren urtez jarraian egin zuten gora ikasle kopuruan 2019/20 ikasturtean. Guztira, 68.237 matrikula erregistratu ziren, aurreko ikasturtean baino %1,3 gehiago. Azpimarra-tzekoa da 14.002 pertsonak amaitu zituztela unibertsitate-ikasketak 2020an, 2019an baino %8 gehiagok, eta horietako %57 emakumeak izan zirela.\nEustat Euskal Estatistika Erakundeak eskainitako datuen arabera, EAEn ikastetxeak dituzten unibertsitateetan gora egin zuen ikasle kopuruak hirugarren urtez jarraian 2019/20an. Unibertsitate publikoak ikasleen %72 hartu zituen, azken urteetako beheranzko joerari eutsiz; izan ere, 2010/11 ikasturteaz geroztik, ikastetxe publikoak aukeratu dituzten ikasleen proportzioa ehuneko 9 puntu jaitsi baita.\nemakumeen presentzia "nabarmentzekoa" Eustaten arabera, emakumeen propor-tzioa "nabarmentzekoa" izan zen graduko ikasketetan, %55era iritsiz, gizonekiko hamar puntuko aldearekin.\nEra berean, azpimarratzekoa da emakumeen aldeko diferentzia adin txikienetan (18 eta 21 urte bitartean), adin-tarte horretan emakumeen aldeko portzentajea 12 eta 15 puntu artekoa izan baitzen.\nMaster ofizialei eta doktorego programei dagokienean, aldiz, parekotasuna egon zen bi sexuen artean, Euskal Estatistika Erakundeak jakinarazi duenez.\nHogeita zortzi gradutan egon zen sexuen arteko oreka, hau da, 2018/19 ikasturtean baino lau gehiagotan, nahiz eta guztizkoaren %27 baino suposatu ez. Besteak beste, Ingurumen Ingeniaritzan, Arkitekturan, Enpresen Administrazioa eta Zuzendaritzan, Fiskalitatea eta Administrazio Publikoan eta Ingeniaritza Kimikoan gertatu zen ikasleen banaketa parekoena.\nBeste behin ere aipatu beharrekoa da, ikasketa maskulinizatuenak ingeniaritza-adarrekoak izan zirela, eta emakumeen laurdena baino gutxiago izan zuten ia karrera guztiak talde horretakoak zirela.


Ignaz Semmelweis, amen salbatzaile - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Istorioak » Ignaz Semmelweis, amen salbatzaile\nLehenengo Klinikara joan baino, askok nahiago zuen kalean erditu. Vienako Ospitale Nagusiko Obstetrizia Zerbitzuak bi klinika zituen. Asteko egunaren arabera, batean edo bestean txandaka hartzen zituzten erditzera joaten ziren emakumeak. Lehenengo Klinika egokitzen zitzaienean, bat baino gehiago belauniko erreguka hasten zen bigarrenera eraman zezaten. Izan ere, oso fama txarra zuen Lehenengo Klinikak: zabalduta zegoen hara iristen ziren emakume asko ez zirela bizirik ateratzen.\nXIX. mendearen erdialdea zen, eta sukar puerperala gogor jotzen ari zen ospitaleetako erditze-geletan. Garaiko medikuentzat ohiko gaitza zen, eta ez zegoen ezer egiterik haren aurka.\nBaina Ignaz Semmelweis mediku hungariarra kezkatuta zegoen gaitz hark eragiten zituen heriotzekin. 1846an kontratatu zuten Semmelweis Lehenengo Klinikaren arduradun izateko. Eta gaitza ikertzeari ekin zion. Haren kezka handitu baino ez zen egin bi kliniken azken sei urteetako datuak konparatu zituenean: Lehenengo Klinikako heriotza tasa % 10ekoa zen, eta, Bigarren Klinikakoa berriz % 3koa. Kalean zabalduta zegoen ustea ez zen hutsala.\nEta, harriturik, Semmelweis konturatu zen kalean erditzen zutenen artean ere heriotza-tasa askoz txikiagoa zela. "Niretzat, logikoena zatekeen kalean erditzen zutenen heriotza-tasa gutxienez klinikakoa adinakoa izatea", idatzi zuen.\nErabat atsekabetuta, bi kliniken arteko desberdintasunak zein izan zitezkeen aztertzen hasi zen: klima bera zen, teknika berak erabiltzen zituzten, erlijio-praktikak ere berdinak... Bi kliniken arteko desberdintasun bakarra bertan lan egiten zuen jendea zen: Lehenengo Klinikan medikuntza-ikasleak eta irakasleak arduratzen ziren erditzeez, eta, Bigarren Klinikan, berriz, emaginak.\nBaina Semmelweissek ez zuen heriotza-tasen arteko aldea azaltzeko arrazoirik ikusten horretan. Harik eta 1847an bere lagun Kolletschka doktorearen ustekabeko heriotza gertatu zen arte. Gorpu baten autopsia bat egiten ari zirela, ikasle baten eskalpeloarekin zauri bat egin zuen, eta zauri hartatik zabaldutako infekzioaren ondorioz, septizemiaz (odoleko infekzio orokorra) hil zen.\nLagunaren autopsiaren emaitzak aztertu zituen Semmelweisek, eta, bat-batean, argi ikusi zuen: "Guztiz lur jota [lagunaren heriotzagatik], kasua aztertu nuen obsesioz eta hunkiduraz, halako batean pentsamendu bat burutik pasatu zitzaidan arte; berehala argi ikusi nuen sukar puerperala eta Kolletschka doktorearen heriotza bat eta bera zirela, bilakaera patologiko bera baitzuten. Beraz, Kolletschka doktorearen kasuan... infekzioa... hilotz-partikulen inokulaziotik etorri bazen, sukar puerperalak iturri beretik sortu behar zuen".\nHain zuzen ere, Lehenengo Klinikan ohikoa zen ikasleek aurreko egunean hildako emakumeen gorpuekin praktikak egitea goizez, eta, arratsaldez, erditze-geletan zeuden emakumeei azterketak egitea oraindik "eskuetan hilotz-usaina zutela". Bigarren Klinikan, berriz, emaginek ez zuten gorpuen disekziorik egiten. Hala, Semmelweisek ondorioztatu zuen "disekzioetan zikindutako ikasleen eta doktoreen hatzek eta eskuek hilotzen pozoi hilgarri hura eramaten zutela emakumeen sexu-organoetara".\nHartu beharreko neurria erraza zen: eskuak garbitzea. Semmelweisek bazekien xaboia ez zela nahikoa hilotz-usain hura kentzeko, eta kaltzio hipokloritoa aukeratu zuen. Erditze-gelen sarreran arraskak jarri zituen, eta baita honela zioten kartelak ere: "Erditze-gelara azterketak egitera sartzen den edozein ikasle edo doktorek gogotik garbitu behar ditu eskuak kaltzio hipokloritozko soluzioarekin... Azterketa batetik bestera, eskuak xaboi eta urez garbitu behar dira".\nArrakasta nabarmena izan zen. Neurriak hartu aurretik, 1847ko apirilean, % 18koa izan zen heriotza-tasa, eta, maiatzaren erdialdera neurriak hartuta, ekainean % 2,2koa, uztailean % 1,2koa eta abuztuan % 1,9koa.\nBaina, hala ere, mediku gehienek ez zuten onartu Semmelweisen aurkikuntza. Iraingarria zen medikuek eskuak garbitu behar izatea. Doktoreen mailako pertsonen eskuak heriotza eragiteko bezain zikin egon zitezkeenik pentsatzea ere... Semmelweisek isekak eta barreak baino ez zituen jaso.\n1849an kontratua berritzeko garaia iritsi zenean, ez zioten berritu. Hurrengo urtean, konferentzia batean aurkeztu zituen bere ondorioak, baina han ere atzera bota zizkioten. Suminduta Budapestera alde egin zuen, lagunei ere agur esan gabe. Han, St. Rochus Ospitalean, ordaindu gabeko postu bat eman zioten. Eta, han ere, erakutsi zuen berak proposatutako neurriak hartuta sukar puerperala ia desagertzea lortzen zela. Baina medikuen komunitatea ez zegoen prest horrelakorik onartzeko, eta entzungor egiten jarraitzen zuten.\nGutun irekiak idazten hasi zen: "Hiltzaile deitzen diet sukar puerperala saihesteko proposatu ditudan neurrien kontra dauden guztiei! (...) Nire ustez, hiltzailetzat baino ezin dira hartu. Eta bihotza bere lekuan duen edonork nik bezala pentsatuko du! Ez dago erditze-gelak itxi beharrik deitoratzen ditugun ezbeharrak amaitzeko; tokologoak bota behar dira, haiek baitira benetako epidemia".\nSemmelweisek okerrera egin zuen. Depresioak jo zuen, elkarrizketa guztiak sukar puerperalera desbideratzen zituen, buruko arazoak izaten hasi zen, gero eta oldarkorragoa zen... Azkenean, psikiatriko batean sartu zuten. Engainatuta eraman zuten, eta zertan ari ziren konturatu zenean ihes egiten saiatu zen; zaindariek gogor jo zuten. Bi asteren buruan hil zen, 1865eko abuztuaren 13an, 47 urterekin. Zauri bat gangrenak joa zuen, eta autopsiak argitu zuen heriotzaren kausa: septizemia.\nHamalau urte geroago, 1879ko martxoaren 11n, Parisko Medikuntza Akademiaren biltzar batean, mediku bat erditze-geletako epidemiaren ustezko kausei buruz ari zen. "Horietako ezerk ez du eragiten epidemia", moztu zion 60 bat urteko gizon batek, bere aulkitik. "Erizainak eta medikuak dira mikrobioak emakume infektatuetatik osasuntsuetara pasatzen dituztenak!". Mikrobio haiek sekula aurkituko ez zirela erantzun zion hizlariak. Orduan, gizona zutitu, arbelera joan, eta borobil batzuk marraztu zituen bata bestearen segidan, kate bat osatuz. "Hona hemen, ze itxura duten!". Streptococcus bakterioen marrazki bat zen. Louis Pasteur zen gizon hura.


Debagoienako Ezker Anitzak egoitza berria zabaldu du Arrasaten - Arrasate - Goiena.eus\nDebagoienako Ezker Anitzak egoitza berria zabaldu du Arrasaten\nMireia Bikuña 2018-10-09 16:05\nAldai kaleko 9. zenbakian zabaldu du Ezker Anitza IUk egoitza berria. Eskualdeko pertsona ezkertiarrendako topagunea izan gura du. Astero pare bat egunetan egongo da zabalik, arratsaldez.\nBailarako asanbladako kideak, Gipuzkoako Koordinatzaile orokor Arantza Gonzalez; Euskadiko koordinatzaile Isabel Salud; Elkarrekin-Podemoseko legebiltzarkide Iñigo Martinez eta Jon Hernandez, Arrasateko Udaleko ordezkariak eta herritar anonimoak egon ziren irekiera ekitaldian.\nAldai kaleko egoitza, Ezker Anitzaren hirugarren egoitza da. Proiektuari jarraipena ematen dion pausua dela esan dute arduradunek.Aste honetan batzartuko da Debagoienako Asanblada, eta bertan erabakiko dute egoitza zein egunetan eta orduetan egongo den zabalik. Gune aktiboa izateko helburua duela azaldu dute. Ikuspuntu feminista, ekologista, errepublikano eta sozialistatik elkarbanatu, hausnartu, eztabaidatu eta lantzeko gunea.\nAktibo izatearen adibide da azaroaren 25era arte ikusgai dagoen erakusketa. Emakume feministen eta iraultzaileen gaineko bilduma da. Ostean, lan-munduko ezbeharrei buruzko erakusketa ipiniko dute, eta gai horren inguruko ekintzak egingo dituzte.


Kontsulta-aukera gehiago Elhuyarren hiztegien webgunean • ZUZEU\nKontsulta-aukera gehiago Elhuyarren hiztegien webgunean –\nItxuraz eta edukiz berritu dugu Elhuyarren hiztegien webgunea, eta kontsulta-aukera gehiago eskaintzen ditu.\n2013an sarean jarri genuenetik, etengabe osatu eta berritu dugu hiztegiak.elhuyar.eus webgunea. Orain, besteak beste 2018ko martxoan egin genuen bazkidetza-kanpainan lortutako ekarpenak baliatuz, beste berrikuntza-sorta bat egin dugu.\nElhuyarren EU-ES, EU-FR eta EU-EN hiztegi elebidunetan egin zitekeen kontsulta webgunean orain arte. Hemendik aurrera, Elhuyarrek egindako beste hiztegi batzuetan ere egin daitezke bilaketak, aldi berean: Zientziaren eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa (ZTH), Laneki Hiztegia, Trengintza Hiztegia, Automobilgintza Hiztegia eta Zurgintza Hiztegia. Bilaketa egindakoan, hiztegi orokor elebidunetako emaitzak pantailaren erdian agertzen dira; gainerako hiztegietako informazioa ikusteko, ezkerreko zutabeko estekak sakatu behar ditugu.\nErdiko zutabean, Elhuyarren web-corpuseko adibideak ere ikus ditzakegu, «Ikusi adibide gehiago» sakatuta.\nBestalde, Elhuyarren hizkuntza-teknologia gehiago txertatu dizkiogu bilaketa-sistemari, eta lematizatu egiten ditu erabiltzaileen kontsultak. Hala, hitzak deklinatuta edo aditzak jokatuta kontsultatzen baditugu, sistemak esaten digu horren atzean zer lema dagoen eta, beraz, hiztegiko sarrera zein izango den. Adibidez, «darabilte» bilatuta, «erabili» sarrerara bideratuko gaitu hiztegiak.\nHorrez gain, orain arte bezala, bilatutako hitza hiztegian ez badago, antzeko beste batzuk emango dizkigu aukeran, lau hizkuntzatan, hitza ondo idatzi dugula eta dagokion hizkuntza hautatu dugula ziurtatzeko.\nOrain arte bezala, hiztegietan ez dauden hitzak sartzeko proposamena egin dezakegu «proposamena» sakatuta.\nBilaketa-kutxa bera eta inguruko aukerak ere itxuraz aldatu ditugu. Hala, goitik beherako zerrenda batean aukeratu dezakegu kontsulta-hitza zer hizkuntzatan dagoen (euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez edo ingelesez) eta non bilatu nahi dugun (sarreretan, itzulpenetan edo adibideetan).\nMikrofonoa balia dezakegu euskarazko kontsultak ahoz egiteko, idatziz egin beharrean.\nEta izartxoa aktibatu/desaktibatu dezakegu hitza zehazki bilatu nahi dugun edo berdin hasten diren hitz guztiak erakustea nahi dugun adierazteko.\nBilaketa-kutxaren eskuineko hizkuntzak koloreztatuta badaude, hizkuntza horietako ordainak bistaratuko dizkigu sistemak. Hizkuntza bakarra hautatzeko, gainean klik eginda desaktibatu ditzakegu gainerako hizkuntzak.\nBadakigu baliabide oso erabilgarria dela Elhuyarren hiztegien webgunea, horren froga dira erabilera-datuak. 2018an, 46 milioi kontsultatik gora egin dituzte webgunearen erabiltzaileek, eta erabiltzaileen kopuruak ere gora egiten du etengabe. Espero dugu berrikuntza hauek guztiak lagungarriak izango direla horientzat guztientzat.\nEskerrik asko Elhuyarren bazkide eginez gure baliabideak hobetzen laguntzen diguzuen guztiei!\nbaliabideak, euskara, hizkuntza-teknologiak, hiztegia\n8 pentsamendu “Kontsulta-aukera gehiago Elhuyarren hiztegien webgunean”-ri buruz\nJosu Lavin 2019-03-20 19:46\nHizteguiac bicain functionatzen du, baina faltan botatzen ditut millaca hitz international.\nAdibidez: errebokatu (naffarreraz: revocatu).\nJosu Lavin 2019-03-20 23:51\nElhuyar + ZTH hizteguietaco hitzen cerrenda (58000):\ndira Naffar Translator programma testatzeco oinharri lexicala.\neuscara-naffarrera goico documentuan erraz topatuco ditut NTc eguiten dituen errore ttipiac.\nxakht 2019-03-21 08:12\nHizkuntza minorizatu bateko hiztegia ikuskera minorizatuz ere eginda.\nJosu Lavin 2019-03-21 10:19\nerrebokatu (eta beronen derivatuac) ez aguercearen raçoina Euscalçaindiac harturico erabaqui hau da:\nad. [Oharra: Euskaltzaindiak, errebokatu-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, hitz hori ez erabiltzea gomendatzen du; ik. indargabetueta baliogabetu].\nNire cerrendan, beraz, ez da momentuz aguercen.\nBaten batec problemaric badu 58000 hitzeco cerrenda hori descargatzeco niri esca dieçaquet:\nEnneco-Gotzon 2019-03-21 21:47\nEuscara ez da hizcunça minorizatu bat, osso luçaroz mota guztico çaphalcunçac jassan arren viciric irautea lorthu duen heroi bat baicic.\nBeraz, çure iruzquinac aiphatzen duen arloari dagoquionez, euscara hizcunça çaphaldu eta heroico bat da, dagoquion herria beçalaxe.\nHego 2019-03-21 23:11\nEuskarak oraindik interneten eta lagunartean erabiltzen den lexiko informal asko barneratu behar du.\nEra naturalean txertatu beharko lirateke hitzokei edo gaztea irratiko euskaltzaindidan proposatzen diren hitzak. Adibidez, ingelesez badute lexiko informala biltzen duen\nUrban Dictionary webgunea.\nJosu Lavin 2019-03-22 10:58\nAmuritzaren ustez 20000 hitz international falta çaizquio batueraren cerrendari.\nNire ustez 40000 dira gutienez.\nJosu Lavin 2019-03-22 22:00\neuscara-naffarrera hizteguiac orain 88000 hitz daduzca. Aurrecoac baino 30000 guehiago.\nNehorc nahi ukan badeça, nire esca dieçaquet.


Jasangarritasuna eta ingurumen-kudeaketa | Plastigaur\nPlastigaurrek ISO 14001 ingurumen-kudeaketako sistema ezarri zuen –aitzindaria izan zen Espainian, gure sektorean–, gure prozesu guztiak ingurumenarekiko errespetuan integratzeko eta helburu horretara bideratzeko.\nGure ingurumen-politikak 4 oinarri ditu:\nJASANGARRITASUNA HELBURU DUEN IKERKETA ETA GARAPENA: Bezeroen eskakizunak % 100 bete eta arinagoak, adimentsuagoak eta seguruagoak diren materialak garatzen ditugu, material plastikoen kontsumoa optimizatuz eta CO2 isuriak murriztea lortuz, jatorritik produktuaren birziklapenera arte.\nENERGIA-EFIZIENTZIA: Teknologia, instalazioak eta ekoizpen-produktuak erabilitako energia-baliabideak murriztera bideratzen ditugu.\nHONDAKINEN KUDEAKETA: Behar bezalako tratamendua sustatzen dugu sortutako hondakinentzat, indarreko legeria zorrotz betez. Gure jardueraren ondorioz sor litekeen kutsadura prebenitzen dugu.\nENERGIA BERDEA: Energia berriztagarrien eta energiaren erabilera arduratsuaren defendatzaile irmoak gara, eta horien garapenean geure ekarpena egiteko 100 kWp-ko eguzki-instalazio fotovoltaiko bat dugu instalatuta 2008tik.


Alex Txikon, bihar Nuptseko tontorrera… eta bakarrik | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nAlex Txikon, bihar Nuptseko tontorrera… eta bakarrik\nAlex Txikonen azken berriak ditugu. Atzo arratsaldean satelite bidezko dei bat egin zuen Euskal Herrira.\n“Bizkaia gaillurretan Bilbotik Lhotsera euskaraz” espedizioko bere beste lagunak, Jose Carlos Tamayo, ezin izan du gainditu belaunan sortu zaion lesioa eta, etsituta, erabakia hartu du: Euskal Herrira bueltatzea ahalik eta azkarren. Lesioa gogorra da eta zaindu behar du.\nNotizia txarra espediziorako.\nEta une erabakoirra Alexentzat. Momentu honetan bakarrik dago: Tamayo joango da eta Madariaga oraindik bere gaixotasunez sendatzen dago.\nAlexek zalantzan jarri gabe bere erabaki propioa hartu zuen. Eguraldi aurreikuspena aztertu eta ikusi zuenez maiatzaren 16 eta 17rako eguraldi ona iragarrita dagoela, bera bakarrik Nuptseko bigarren kanpalekura igotzea erabaki zuen. Horrela, zuzenean, di-da batean.\nGauzak prestatu eta zuzenean igo zen atzo eta eguerdirako bazegoen bigarren kanpalekuan, bakar- bakarrik.\nGaurkoan hirugarren kanpalekura igotzen saiatuko da, 6.850 metrotara.\nEta gero? Alex ezagututa eta berak adierazi duenaren arabera, baliteke Nuptseko tontorrera heltzen saiatzea, bera bakarrik.\nLortuz gero Nuptsen tontorra egin duen lehenengo mendizale euskalduna bihurtuko litzateke. Eta seguruenik mendi hau bakartasunean igo duen munduko mendizalea izatea ere bai.\nHorrela da Alex, bere bidea jarraitzen du eta gauzak beste era batera egiten ditu.\nBaina, tontorrera heltzea lortzekotan, ondoren berak bakarrik aurreko astean kanpalekuan utzitako materiala guztiak bildu eta bigarren kanpalekura jeitsi beharko litzateke.\nEta hori ez da dena, bere erronka askoz aurrerago doa oraindik: maiatzaren 18an bigarren kanpalekuan bueltan egonda, bere asmoa da han Juanra Madariagarekin elkartzea eta maiatzak 19 eta 21ean artean Lhotse mendiko tontorrera heltzeko saiakera egitea.\nBeraz, beraien berrien zai gaude. Hau da gure Alex, berezia eta ezberdina, bere erara.\nZorte on lagunok eta laster arte!\nLehenengo saiakeran Tamayorekin batera grabatutako bideo zoragarria:\nalex txikon Bizkaia gaillurretan Bilbotik Lhotsera euskaraz jose carlos tamayo juanra madariaga lhotse mendi espedizioa mendia Nuptse\nAlex Txikonen bideoa Nuptsetik: zer sentitzen du mendizale batek ezin izan duenean tontorrera heldu?\nAlex Txikonek tontorra egin du Lhotsen! Zorionak txapeldun!


Trumpek Pentagonoaren funtsa erabili ahalko du horma eraikitzeko | Mundua | Berria\nTrumpek Pentagonoaren funtsa erabili ahalko du horma eraikitzeko\nAEBetako Auzitegi Gorenak baimena eman dio herrialdeko presidenteari 2.242 milioi euro murruaren proiekturako erabiltzeko\nAEBetako Calexiko herrian dagoen horma iragan urtean berritu zuten, presidentearen aginduz. DAVID MAUNG / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nDonald Trump Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) presidenteak 2.242 milioi euro gehiago lortu ditu Mexikoko mugan horma eraikitzeko. Auzitegi Gorenak atzo baimena eman zion Trumpi Kongresuak Pentagonoarentzat onartu zuen funtsa haren proiekturik ezagunenean erabiltzeko, eta, hortaz, auzitegiak desblokeatu egin du murruaren finantzaketaren zati bat. Denera, AEBetako presidenteak 18.800 milioi euro behar ditu.\nAuzitegi Goreneko bederatzi epaileetako bostek egin zuten Trumpen nahiaren alde —horietako bi AEBetako presidenteari esker dira auzitegiko epaile—, argudiatuta erakunde eta talde pribatuek ezin diotela helegiterik jarri hormaren finantzaketari buruzko erabakiari. Izan ere, iragan maiatzean, Kaliforniako epaile batek behin-behinean blokeatu zuen murrua eraikitzeko planaren zati garrantzitsu bat, Askatasun Zibilen Batasun Amerikarraren helegitea onartuta.\nZehazki, bi erabaki hartu zituen Haywood Gilliam epaileak: batetik, Trumpek ezin zuela Pentagonoaren eta Altxorraren funtsik erabili proiektu horretarako, larrialdi nazionalera deituta egin asmo zuen bezala; eta, bestetik, murruaren eraikuntza bi hiritara mugatu zuen: El Pasora eta Yumara. Gorenaren atzoko erabakiak, hortaz, indargabetu egin du blokeo hori.\nAEBetako presidentea pozarren agertu zen atzo, eta Twitter sare sozialaren bidez adierazi zuen erabakia «garaipen handi bat» izan zela «mugako segurtasunarentzat eta legediarentzat». Hormaren eraikuntza 2016ko bozen kanpainako promesarik garrantzitsuena da, eta, hiru urte pasatu diren arren, Trumpek ez du lortu hori gauzatzea.\nJoan den otsailean, Kongresuak onartu zuen mila milioi euro inguru erabiliko zituela murrua eraikitzeko, baina kopuru hori urrun geratu zen Trumpen oinarrizko zenbakitik. Hori ikusita, AEBetako presidenteak larrialdi egoera deklaratu zuen Mexikoko mugan, erabaki horrek ematen baitio modua Pentagonoaren eta Altxorraren funtsak Kongresuaren onespenik gabe nahi bezala erabiltzeko; haren kasuan, hegoaldeko mugan horma bat eraikitzeko.\nLarrialdi nazionalari esker, Trumpen asmoa da Pentagonoari eta Altxorrari emandako ia sei mila milioi euroak 376 kilometro luzeko proiekturako erabiltzea. Hori gauzatu bitartean, AEBetako presidenteak lortu du Mexikok bere migrazio kontrolak gogortzea bi herrialdeen arteko mugan: iragan hilean 21.912 migratzaile deportatu zituen, maiatzean baino %33 gehiago.\nGuatemalak migrazio itun bat egin du AEBekin


Airearen Urtea (II): PM2,5 partikulak, administrazioaren arduragabekeriaren adibide bat | Mundua ez da biribila\nIngurumena » Airearen Urtea (II): PM2,5 partikulak, administrazioaren arduragabekeriaren adibide bat\turt23\nAirearen Urtea (II): PM2,5 partikulak, administrazioaren arduragabekeriaren adibide bat\nBerlaymont eraikina (Brusela), Europar Batzordearen egoitza nagusia. (Argazkia: Nuno Nogueira, CC By Sa 2.5)\nJoan den astean esan genuenez, EBk airearen kalitateari buruzko legedian zer aldaketa egin erabakiko du aurten. Zehaztu beharreko gauza garrantzitsuenetako bat PM2,5 partikulentzat 2020tik aurrera ezarriko den gehienezko balioa izango da. Hartzen den ia edozein erabaki onerako izango da, baina ez horretarako borondate handia antzematen delako, abiapuntua ezin okerragoa delako baizik. Airean dauden kutsatzaileen artean, suspentsioan dauden partikulak dira osasunerako kaltegarrienetakoak. Gaur egun, PM10 izenekoak neurtzen dira batez ere, hau da, hamar mikra baino gutxiago eta 2,5 baino gehiago daukatenak. Alta, zenbat eta gehiago ikertu, orduan eta argiago geratzen da PM2,5 multzokoei (2,5 mikra baino gutxiagokoei) eskaini beharko geniekeela arreta gehien. Hego Euskal Herrian, baina, airearen kalitatea neurtzen duten 77 estazioetatik 33k baino ez dituzte jasotzen PM2,5ei buruzko datuak.\nPartikula txikiagoak kaltegarriagoak izatearen arrazoietako bat euren tamaina da, hain zuzen: sakonago sar daitezke gure barrunbeetan. PM10ak ez dira biriketatik harago joango, baina PM2,5ak odoleraino iritsi daitezke. Bestalde, tamaina ez da arrisku faktore bakarra: partikula txikiak toxikoagoak izan ohi dira handiak baino. Konparazio baterako, PM2,5 asko metal astunak dira. Gainera, luzeago irauten dute airean, eta haizeak urrunago garraiatu ditzake. Euren jatorri nagusia, hirietan behinik behin, trafikoa da, eta batez ere diesel motorra duten ibilgailuak. Arnas aparatuaren gaixotasun larriak eragin ditzake haiekin kutsatutako airea luzaroan gorputzeratzeak.\nBiriketara ez ezik, odolera ere heldu daitezke PM2,5 partikulak.\nUne honetan, europar airean dabiltzan kutsatzaile nagusietatik, PM2,5ak dira, hain zuzen, ahulen arautuak (eta ezin esan daiteke besteetarako araudia bereziki gogorra denik). 2008/CE/50 zuzentarauak dio PM2,5en gehienezko balioa metro kuboko 25 mikrogramokoa izango dela 2015ean (urte osoko batez bestekoaz ari gara). Horrekiko tolerantzia tarte bat ezarrita dago, 2008ko ekainaren 11tik 2015era arte gutxituz joango dena, eta abiapuntua %20an duena. Horren arabera, 2011n 28 mikrogramokoa izan zen legeak baimendutako gehienezko kantitatea. Baina ez dago argi muga horrek legezko balioa duen dagoeneko, edo 2015era arte ez den derrigorrezkoa izango hura betetzea. Anbiguotasun hori baliatuz, gobernuak bigarren interpretazioa hautatzen ari dira.\nZuzentarauak dio, halaber, 2020an bigarren fase bat irekiko dela PM2,5en araudian. Hortik aurrera, hogei mikrogramora jaitsiko litzateke muga, beti ere Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) gomendatzen duena baino askoz handiagoa: hark ezarritakoa hamar mikrogramokoa da (Hego Euskal Herrian PM2,5ak neurtzen dituzten 33 estazioetatik 27tan balio hori gainditu zen 2011n). Pentsa, ingurumenaz atariko haizeaz bezainbat kezkatzeko ospea duten estatubatuarrek eurek ere zorrotzago arautu dutela PM2,5en muga: hamabost mikrogramo.\nKontua da aurten EBk egin behar duen legediaren berrazterketaren gako nagusietako bat PM2,5entzako bigarren fase hori izango dela, hasieran esan dugunez. Ustez, azken azterketa zientifikoetan oinarrituko dira horretarako, eta beraz pentsa liteke araua gogortuko dutela. Baina orduan, zergatik ez da besterik gabe OMEk dioena aintzat hartzen? Joan den astean esan genuenez, presio asko jasotzen dutelako EBn erabakiok hartu behar dituztenek, eta presio egiten dutenen kezka nagusia ez da, beren-beregi, zuk eta biok aire garbia arnastu ahal izatea. Aurrekariak, izan ere, ez dira baikor egoteko modukoak. PM10entzat legeak onartzen duen balioa, berbarako, OMEk emandakoaren bi halako da. Aurreikusita zegoen 2010ean bigarren fasea indarrean sartzea, zeinetan balioek OMErenekin bat egingo baitzuten. Azkenean, ordea, gauzak zeuden bezala uztea erabaki zuten. Kutsadurarengatik hildakoen kopuruez kezkatuarena egingo dute gero, agiri ofizialetan.\n“Arnasten dugun airea, legezkoa bezain kutsatua”. Erreportajea ARGIAn, 2012-12-23\n“Dosi txikitan pozoitzen ari da Hego Euskal Herria”. Artikulua ARGIAn, 2012-10-14\n“La calidad del aire en el Estado Español durante 2011″, Ekologistak Martxanen txostena (gaztelaniaz, pdf).


Badago 13 zure bilaketa-irizpidearekin bat datozen lan-eskaintzak.\nBeste eskaintza batzuk(6)\nTituludun berria edo azken promozioetakoa bilatzen da, hirigintzaren, ingeniaritza zibilaren eta arkitekturaren esparruetan proiektuak idazteari eta obra-zuzendaritzari buruzko azterlanerako. Egin beharreko funtzioak: proiektuak egitea, memoriak, azterlanak, eskaintzak, txostenak, delineazio-lanak egitea, aurkezpenak, neurketak, aurrekontuak,\nObrak eta abar kontrolatzeko eta gainbegiratzeko laguntza ematea.\nEzinbestekoa: arkitektura/arkitektura teknikoko titulazioa, B1 gidabaimena.\nBaloragarria: esperientzia urbanizazio-proiektuetan, euskararen ezagutza (egiaztatua), prestakuntza osagarria edo beste arlo batzuetako espezializazioa, baita Autocad, Revit, Photoshop, Word, Excel, Cype eta Arkimedes bezalako programen erabilera ere.\nBestelakoak: obra eta zerbitzuagatiko kontratua (gutxienez 12-18 hilabete). Berehala lanean hastea. Lanaldi osoa.\nOrdutegi egokigarria, lanaldi jarraitua egiteko aukerarekin. Telelana egiteko aukera. Hileko soldata gordina, balioaren arabera negoziatu beharrekoa.\nAntolakuntza, berrikuntza eta IKT arloko ERDI MAILAKO teknikaria\nAntolaketa, kudeaketa eta kalitate sistemen ezarpena, prozesu eta protokoloen azterketa eta bateratzea\naplikazio korporatiboak teknikoki bideratzea\noro har, arloarekin zerikusia duten txostenak egin eta azterketak gauzatzen laguntzea. Administrazio publikoko baldintzak aplikatuko dira. EZINBESTEKOA: Doktorea, lizentziatua, ingeniaria, arkitekto edo baliokidea. Euskara 3 HE. ESKAINTZEN DA: 410 kontratu mota. Lanpostua dagokion eran bete edo amortizatu arte. Astelehenetik ostiralera. Urtean 1592 orduko lanaldia. Ahal bezain pronto hasteko. 3.271,57 euro/hilean.\nVitoria-Gasteiz ( Araba )\nBulego nazionalen mantentze-lanen kontrolaren eta kudeaketaren arduraduna. Obrak koordinatzea, arkitektoekin, gremioekin eta hornitzaileekin harremanetan jartzea. Organismoen aurreko dokumentazioa. Proiektuetako langileak koordinatzea eta antolatzea. Stok kontrola.\nGoi-mailako pertsona, proiektuen kudeaketan eta kontrolean eskarmentu handia duena. Nazio-mailan bidaiatzeko prestasuna\nSopelana ( Bizkaia )\nSopelan kokatutako segurtasun-enpresak arkitekto bat sartu behar du suteetatik babesteko proiektuak eta intrusio-sistemak egiteko.\nEzinbesteko baldintzak: arkitektura eta Elkargoko kide izateko titulazio arautua.\nB1 gidabaimena baloratuko da.\nLanaldi osoko kontratu mugagabea eskaintzen da, hitzarmenaren araberako soldata, berehala lanean hastea.\nGaitasun digitalak irakastea\nEibar ( Gipuzkoa )\nEgiaztapena: lizentziaduna, ingeniaria, arkitektoa edo baliokideak. Informatika eta Komunikazioak lanbide-arloko diplomaduna, ingeniari teknikoa, arkitekto teknikoa edo LT baliokideak. Gutxienez urtebeteko esperientzia profesionala Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologien (IKT) eremuan.\nIrakasteko gaitasuna: enplegurako lanbide-heziketako irakaskuntzako profesionaltasun-ziurtagiria edo baliokidea, edo gutxienez 300 orduko irakaskuntza-esperientzia modalitate presentzialean, edo Psikologia, Pedagogia, Psikopedagogia, Prestatzaileen Prestakuntzako Masterra edo baliokideak tituluak. Eskaintzen da: 300 orduko aldi baterako kontratua. Lanaldi osoa. Hitzarmenaren araberako soldata.\nZEREGINAK: aurrekontuak garatzea, obra-zuzendaritzetan lankidetzan aritzea eta dokumentazio geografikoa eta txostenak prestatzea. EZINBESTEKOA: arkitektura teknikoko titulazioa. Autocad, Presto eta Office programak menderatzea. Euskara maila ona. Gidabaimena eta ibilgailua. A BALORATZEA: BIM ezagutzak. ESKAINTZEN DA: lanaldi osoko aldi baterako kontratua. Hitzarmenaren araberako soldata. Berehala lanean hastea.\nLezo ( Gipuzkoa )\nEgin beharreko kontratazioa Oarsoaldeko langabetuen kontratazio publikoko proiektuaren babespean dago, BERPIZTU programaren laneratzeko poloa proiektuaren barruan. Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Enplegu Sailaren, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuaren eta Oarsoaldearen arteko lankidetzaren emaitza. Lanak: udal erikinen azterketa energetikoa egiteko\nhorretarako behar diren eraikinetako instalazioen inbentarioa eta planoen eguneratzea gauzatuaz. Ezinbesteko baldintzak: Langabezian egotea, Lanbiden altan moduan inskribatuta egotea, Oarsoaldean erroldatua egotea, Ikasketak: Arkitektoa edo arkitekto teknikoa edo energía berriztagarrietako ingeniaria, Euskarazko c1 hizkuntza-eskakizuna edo baliokidea. Baloratu beharreko baldintzak: lan eskarmentua, DSBE jasotzen duen pertsona, 55 urtetik gorako emakumea edo baztertuta geratzeko arriskuan dagoen pertsona izatea baloratzen da. Lanaldi osoa, 07:00-14:00. 3,5 hilabeteko kontratua. Hileko soldata gordina: 2.391,78 euro.\nAldi baterako lan-kontratua (6)


Gaitz honek sintomarik ez izateak eta hesteetako tumoreekin loturiko minbizi-patologiaren arriskua agertzeak arreta handia egitea agintzen dute, 40 urtetik gorako pazienteekin, batik bat\nKoloneko minbiziaren -mundu zabalean hilkortasun tasen zerrendan hirugarrena- kausa behinenetako bat, hesteetako polipoak tumore gaizto bihurtzea da. Hesteko polipoa tumore zirkunskribatua edo, hestearen horman, tamaina aldagarriko hanpadura da. Kasu horietan funtsezkoa da horren osaketa mikroskopikoa (nolako zelulez osatua dagoen) zehaztea, horrelako polipoek duten interesa tumore gaizto bihurtzeko gaitasunean baitatza. Polipoak bakarrak edo anitzak izan daitezke eta, batez ere, heste meharrean eta kolonean agertzen dira.\nPolipo kopurua handia denean hesteetako poliposia deritzo gaitzari eta “sindrome poliposiko” izendura pean biltzen dira ezaugarri zehazki desberdinak dituzten gaixotasunak. Izaera hereditariokoa ez den eta pazientearen sexuarekin loturarik ez duen Hesteetako Poliposi Familiar Zehaztugabea da denetan ohikoena. Urte askotan sintomarik agertu gabe egon daiteke eta, aurrera egin ahala -endekapen gaiztoa hasitakoan, batik bat-, mina, sabeleko kolikoak, gorotz likido kiratsak, odol-galerak, anemiak eta antzeko sintomak agertzen dira, egoera orokorrean eragina daukatenak. Horrelakoetan kolonaren erresekzioa da konponbide bakarra.\nPolipoen garrantzia berorien morfologia histologikoaren (polipoaren ehunen) arabera aldatzen da: badira polipo neoplasikoak -hau da, ehun normalen ordezkoak dituztenak, minbizidunak, eskuarki: adenoma eta kartzinomak- eta ez-neoplasikoak, gaiztoak ez direnak (hamartoma, inflamatorioak eta hiperplasikoak).\nZehaztasun apurreko sintomak\n/imgs/20060101/salud.jpg Sortarazten dituzten sintomak zehaztasun urrikoak dira: denetan ohikoena, gorozkietan odola agertzea. Zenbaitetan sabeleko minak behin eta berriz errepikatzen dira, hesteetako buxadura, ondesteko tenesmoa (libratzera joateko premia sentitzea), idorreria, anemia kronikoa& ohikoena, berriz, gaitzak urte askotan sintomarik ez agertzea da.\nPolipoen diagnostikoa erradiologikoa izaten da, batez ere, errektosigmoidoskopia edo kolonoskopia bidez kolonaren barnealdea bisualizatuz praktikatzen dena. Miaketa-proba hori, lesioaren azterketa histologikoa egin eta gaitza estirpatzeko aprobetxatzen da; izan ere, polipo den-denak lesio gaizto bilakatzen ez badira ere, kolon eta ondesteko minbizia prebenitzeko estrategiarik eraginkorrena polipektomia endoskopikoa (polipoa erauztea) egitea da.\nHanturazko polipoak: ez dute minbizidun tumore bilakatzeko gaitasunik. Tamaina handia hartzen dute batzuetan eta sarri gaitz jakinetan agertzen dira, hala nola kolitis ultzeradunean, ameba bidezko kolitisean edota bazilozko disenterian. Diagnostikoa zuzen eman beharra dago, bestelako polipoekin ez nahasteko. Hamar urtetik beherako pazienteetan agertzen diren polipo guztien %90 dira honelakoak: hortik datorkie “gazteen polipo” izena. Gure inguruko umeen %1engan presente daudela kalkulatu da\nPolipo hiperplasikoak: koloneko polipo mota ugariena da hau eta adinean aurrera doan jendeak ditu honelakoak. Tamaina txikikoak eskuarki, kolonaren behealdean eta ondestean kokatzen dira gehientsuenak. Polipo hauek, berez, lesio gaiztoaren aurreko ez diren arren, pazienteari azterketa histologikoa egin behar zaio eta, miaketa endoskopiko horretaz baliatu gaitza erauzteko.\nKolon eta ondesteko adenomak: gehien-gehienetan kolonean agertzen diren adenoma hauen estruktura histologikoa aztertzea funtsezkoa da: hiru motatakoen artean (tubularrak, tubulo-iletsuak eta iletsuak) iletsuak dira gaizto bihurtzen diren gehienak.\nKoloneko minbizi edo kolon eta ondesteko kartzinoma: Mendebaldean ugarien agertzen den hirugarren minbizia da hau, gizonezkoetan birikakoaren eta emakumezkoetan bularrekoaren ondotik. Intzidentziaz ari garela, bi sexuen arteko bereizketarik ezin da egin, berdin azaltzen baita, 100.000 biztanleko, 30 emakume zein gizasemerengan. Berrogei urteak betetakoan, honelako minbizia nozitzeko aukerak ugaldu egiten dira, 10 urtean behin bikoiztu eta kasu gehienak gertatzen dira pazienteak 75 – 80 urteetara iristean.\nArrisku biziko taldeak dira adenoma onbera edota kolon zein ondestean lesio gaiztoen aurrekinak familian dituztenak, koloneko adenoma daukatenak, hesteetako hanturazko gaixotasunik nozitzen dutenak (kolitis ultzeraduna, Chron-en gaitza), poliposis familiarraren sindromeak dituztenak.\nOndoko agerpen hauek koloneko minbiziaren seinale izan litezke:\nOhiko deposizio-erritmoa aldatzen denean\nOndestetik odola galtzea (gorozkiekin nahasita agertzen dena)\nSabeleko mina, hesteetako buxadura, ondesteko tenesmoa\nMinbizizko lesioa koloneko zeinahi alderditan ager daitekeen arren, ohikoenak beheranzko tartekoa, sigmakoa eta ondestekoa dira. Lesioa garaiz diagnostikatzea funtsezkoa da, tumoreari handitu eta ugaltzea galaraziko bazaio, indarrean irauteko aukera hedapen-graduaren araberakoa baita: detektatzen denean, zenbat eta zehaztuago egon, orduan eta bizirik irauteko aukera handiagoa da.\nGaitza garaiz diagnostikatuko bazaie, kolon eta ondesteko minbizia nozitzeko arriskuan dauden gizakiei -50 urtetik gorakoei, batik bat- aldian behin kontrol zenbait egin beharko zaizkie:\nUrtean behin ondestearen ukipena: ondestearen hasierako 8 zentimetroetan daudenak bakarrik atzematen ditu (kasu guztien %15).\nGorozkietan ezkutuan datzan odola atzemateko hainbat proba urtean behin egitea: azterlan askok frogatzen dutenez, horrelako probak aldian behin egiteak gaitza garaiz diagnostikatzea eta, ondorioz, paziente gutxiago hiltzea ahalbidetzen du; dena den, kasu askotan huts egiten da eta, esate baterako, egiazkoak ez diren positibo ugari ateratzen dira, oraingoz.\nHastapeneko rektosigmoidoskopia: hori negatiboa izatekotan, proba bera bost urtean behin errepikatzea: kolona ezker angeluraino bisualizatzen da, minbizi guztien bi herenak bertan kokatzen direlako.\nHastapeneko osoko fibrokolonoskopia: hori negatiboa izatekotan, proba bera hamar urtean behin errepikatzea: hauxe da probarik seguruena -kolon osoa bisualizatzen baita horrela- baina molestia gehien sortarazten duena ere bera da.\nEgun, kapsula endoskopikoa ebaluatzen ari dira. Alternatiba garestia da baina, ematen dituen irudiak ikusirik, hesteetako lesioen diagnostikoa dezente hobetzen omen du. Digestio-hodian barrena, 8 orduko autonomiaz nabigatuz doan itsaspeko ontzi gisa, bi segundoz behin irudiak hartzen ditu kapsulak. Irudiok, prozesaturik, bideo-artxibo bihurtzen dira.\nNolanahi ere, koloneko minbizia prebenitzeko bestelako ohiturak hartu behar dira higiene eta elikaduran. Gaixotasun horretan karga handiena duten faktoreak ezagunak dira: gantz ugari baina zuntz urriegi hartzea, kaloria gehiegi eta obesitatea, loditasuna. Bestetik, A, C, D, eta E bitamina, B-karoteno, kaltzio, selenio eta antzeko substantzia antioxidatzaileen eginkizuna erabat zehaztua ez badago ere, badirudi prebentzioan eraginkortasun handia erakusten dutela.\nBotika zenbait prebentibo gisa hartzeari dagokionez, esteroide ez diren antiinflamatorioak (AINES, hala nola aspirina eta COX-2 delakoaren inhibitzaileak) dira gehien aztertu direnak. Horrelakoak luzaroan hartzeak adenomak garatzeko aukera txikiago batekin lotura omen du. Eta beste horrenbeste gertatzen da estrogeno eta progestagenoz osaturiko hormona-tratamenduarekin: dirudienez, horrelakoek kolon eta ondesteko adenomen prebalentzia apaldu egiten dute. Dena den, populazioan orokorki koloneko minbiziari saihets egiteko, kimika bidezko prebentzio-tratamendu jakin bat bete beharko litzatekeela aholkatzeko bezainbeste daturik ez daukagu; horien ordez, bizimodua eta dieta aldatzea dugu aukera. Arrisku handiko taldeekin egiten ari diren azterlanetan kimio-prebentzioa probatzen ari dira, dagoeneko itxaropentsu egoteko moduko emaitzak erdietsi direlarik.


Ikertzaile estatubatuarrek 90 urtera adimen-gaitasuna nabarmen hondatu gabe iristeko geneak identifikatu dituzte | Consumer\nIkertzaile estatubatuarrek 90 urtera adimen-gaitasuna nabarmen hondatu gabe iristeko geneak identifikatu dituzte\nBizi-itxaropen luzea duten bederatzi eskualde genetiko ezagutu dira\nPittsburgeko Unibertsitateko (AEB) zientzialariek identifikatu dituzte 90 urte betetzeko aukerarekin eta, gainera, adimen-gaitasuna nabarmen jaitsi gabe egiteko aukerarekin lotzen diren geneak.\nEskualde genetiko horietako gehienak arazo kardiobaskularrak eta psikiatrikoak izateko eta oxidazio-estresak eragindako kalteak metatzeko joera duten arloekin gainjartzen dira, azterketa honen ondorioen arabera. Azterketa hori “American Journal of Geriatric Psychiatry” aldizkarian argitaratu da.\n90 urte edo gehiagoko eta ebaluazio kliniko eta psikometrikoen bidez neurtutako maila kognitiboa duten ehun pertsonak parte hartu dute azterketa honetan. Azterketa horrek zahartze “osasungarri” horretan laguntzen duten giza genomaren eskualdeak identifikatu ditu. Subjektuen erdiak gizonak ziren eta beste erdiak emakumeak. Zientzialariek azterlanaren laginen DNA 18 eta 25 urte bitarteko 100 gazte helduenekin alderatu zuten, sexu, arraza, etnia eta kokapen geografikoaren arabera.\nMetodo horren bidez, bi adin-taldeetako sekuentzia genetikoak identifikatu nahi zituzten lanaren egileek. Gainera, zenbait faktore ere hartu zituzten kontuan ikertzaileek, hala nola tabakismoa, alkohol-kontsumoa eta pertsona horien bizimoduarekin zerikusia duten beste batzuk, zahartzean eragin interaktiboak bilatzeko.\nBizi-itxaropen luzearekin lotuta zeuden bederatzi eskualde genetiko ezagutzea lortu zuten zientzialariek. Eskualde horietako batzuek emakumeei eragiten zieten, eta beste batzuek gizonei, baina inoiz ez sexu biei aldi berean. Desberdintasun horiek ez dira harrigarriak, emakumeak gizonak baino luzeagoak direla erakutsi baitute, ikertzaileek azaldu zutenez. Tabakismoak, alkohol gehiegi kontsumitzeak eta buru-nahasteek zahartzean dituzten ondorio kaltegarriak ere azpimarratzen ditu ikerketak.\ngenes-eu longevidad-eu mente-eu


Independentzia deklarazioa Katalunian: 2017ko urriaren 10a | Berriak Politika | EiTB\nIndependentzia deklarazioa Katalunian: 2017ko urriaren 10a\nErreferendum Legea behin-behinean bertan behera uztea proposatu du Kataluniako presidenteak, elkarrizketa abiatzeko.\nSanchezek elkarrizketa eskatu du, baina Estatuaren erantzuna babestu\n% 90,18ak baietz eta parte-hartzea % 43koa, behin betiko emaitzen arabera\nCarles Puigdemonten agerraldi osoa Kataluniako Parlamentuan\nCarles Puigdemont Generalitateko presidenteak Kataluniaren independentzia deklaratu zuen atzo, urriak 10, baina Erreferendum Legearen ondorioak behin-behinean bertan behera uztea proposatu zuen, elkarrizketa abiatzeko. Halaber, "herriaren mandatua" bere gain hartzen duela adierazi zuen, "Katalunia errepublika independente bihurtzeko".\nKataluniako Parlamentuan egin zuen 30 minutu inguruko agerraldian Puigdemont presidenteak adierazi zuenez, Kataluniak estatu independente izateko eta entzuna izateko eskubidea lortu du. Halere, independentzia zuzenean aldarrikatzea saihestu zuen, Espainiako Estatuarekiko "tentsioa lasaitzea" helburu. Horren esanetan, "eskuzabaltasun eta erantzukizun keinu bat da" Estatu espainiarrarekin elkarrizketa garai bat irekitzeko itxaropenarekin.\n"Neure gain hartzen dut erreferendumaren emaitzak zuen aurrean eta herritar guztien aurrean aurkeztea. Herriaren mandatua nire egiten dut Kataluniako errepublika independente bat bihurtzeko", azpimarratu zuen Puigdemontek.\n"Irmotasun berarekin Kataluniako Gobernuak eta nik Parlamentuari proposatzen diogu independentzia deklarazioaren ondorioak bertan behera uztea, ondorengo asteetan elkarrizketa abiatzeko", gaineratu zuen.\n¿¿(2/3) @KRLS: "Avui assumeixo el mandat que Catalunya esdevingui un estat independent en forma de república" #10OCT pic.twitter.com/tYllahnvze\nBere hitzaldian, Puigdemontek azken urteetan Katalunian gertatutakoaren errepasoa egin zuen, Auzitegi Konstituzionalak Estatutuaren kontrako epaia eman zuenetik gaur arte. Gainera, urriaren 1eko polizia-kargak gaitzetsi zituen. Horren hitzetan, orduko irudiak "betiko gordeta geldituko dira" katalanen memorian.\n"Ez gara gaizkileak, ez gaude erotuta, ez gara kolpistak, ez gaude abduzituta. Botoa eman ahal izatea eskatzen dugun jende arrunta gara. Modu adostuan hitz egiteko prest gaude. Ez dugu ezer Espainiaren eta espainiarren kontra, alderantziz, elkar ulertu nahi dugu, gure arteko harremanak ez baitu funtzionatzen. Konstituzioa marko demokratikoa da, baina bada demokraziarik Konstituziotik harago", esan zuen Puigdemontek Espainiako herritarrei zuzenduta.\nIndependentzia adierazpena sinatzeko ekitaldia\nParlamentuko saioa bukatutakoan, Carles Puigdemont Kataluniako Generalitateko presidenteak, Carme Forcadell Parlamentuko presidenteak eta JxSiko eta CUPeko diputatuek independentzia deklarazioa sinatu zuten.\nTestuak aurreikusten du Trantsizio Legea indarrean sartzea eta "Estatu independente eta subirano gisa Kataluniako Errepublika sortzea". Adierazpenak "Kataluniako ordezkarien deklarazioa" du izena, eta Generalitatearen idazpurua du.\n"Legezkotasunera itzuli gabe" bitartekaritza "inposatu nahi" izatea egotzi dio Espainiako Gobernuak Puigdemonti\nSoraya Saenz de Santamaria Espainiako Gobernuko presidenteordeak hitz gogorrak egin zituen Generalitateko presidentearen kontra, eta "legezkotasunera itzuli gabe" bitartekaritza "inposatu nahi" izatea egotzi zion. Azpimarratu duenez, elkarrizketa legearen barruan eta joko-arauak errespetatuz egin behar da. Halaber, Espainiako Gobernuak Ministroen Kontseilua deitu zuen hurrengo egunerako, Kataluniako Parlamentuan gertaturikoari erantzuteko.\nKatalunia inoizko ziurgabetasun maila handienean murgiltzea egotzi zion Saenz de Santamariak Puigdemonti. Horren hitzetan, "non dagoen, nora doan eta norekin doan ez dakien" pertsona baten hitzaldia izan da Puigdemontena.\nCUPen ustez, ezinezkoa da Espainiako Gobernuarekin negoziatzea\nAnna Gabriel CUPeko diputatuak azpimarratu zuen ez diotela uko egingo Kataluniako Errepublika independentea aldarrikatzeari, eta Puigdemonten adierazpena kritikatu zuen: "Ezin dugu bertan behera utzi bi milioi herritarren borondatea".\n"Guk eta beste jende askok ez dugu atzera egingo. Ez dago porrotik. Kataluniako Errepublika defendatzeko prest gaude. Bihotzean mundu berri bat daramaten pertsonen izenean, Errepublikaren alde lanean jarraituko dugu", esan zuen.\nGabrielen iritzian, independentziaren ondorioak ezin daitezke behin-behinean eten, are gutxiago Espainiako Gobernuarekin negoziatzeko. "Negoziatu norekin? Jazarri eta mehatxatzen gaituen estatu batekin? Bere poliziak eta militarrak lotsarik gabe zabaltzen dituen estatu batekin? Ultraeskuindarrak gure aurka zirikatu eta eskubideak ukatzen dizkigun estatu batekin?", galdetu zuen.\nIldo horretan, Gabrielek gogora ekarri zuen Kataluniako Errepublika aldarrikatzea balizko negoziazio baterako "tresna" litzatekeela, Espainiako Estatuarekin parez pare hitz egitea ahalbidetuko lukeelako.\nAlabaina, eskubide guztiak, autodeterminaziorako eskubidea tartean, aintzat hartzen duen solaskide batekin soilik hitz egin daitekeela ohartarazi zuen.\n"Aquest no era l'acord amb el Govern, s'ha modificat just abans del Ple. La confiança queda tocada" @quimarrufat\nLluis Corominas Junts pel Si taldeko presidentea PSC eta Catalunya Si Que es Pot (CSQEP) alderdiei zuzendu zitzaien, Puigdemontek elkarrizketarako egin zuen deiarekin bat egin dezatela eskatzeko.\n"Bitartekaritza bide ona izan daiteke. Elkarrizketarako borondatea agertuz gero, eskua luzatuko digutela esan digutenak gure alboan izatea espero dugu, PSC eta CSQEP gure alboan izango direla espero dugu", esan zuen Parlamentuan.\n"Bitartekari bat nahi dugu, Espainiako Gobernuak politika egin dezan eta Kataluniaren aurka darabilen indarkeria judiziala eta poliziala amaitu dadin", erantsi zuen.\nCorominas: "Volem aplicar els resultats de l’1-O i la mediació i el diàleg són un bon camí" @10Oct pic.twitter.com/b7zFlL5CVK\n— Junts pel Sí (@JuntsPelSi) 10 de octubre de 2017\nAnbiguotasunez jokatzea egotzi dio oposizioak Puigdemonti\nBestalde, Ines Arrimadas Ciudadanoseko buruzagiak esan zuen Puigdemontek Kataluniako autonomia eta Parlamentua "arriskuan" jarri dituela independentzia prozesuarekin.\nEra berean, epekako independentzia deklarazioa egin izana salatu zuen: "Independentzia deklarazioa bertan behera utzi arren, epekako independentzia aldarrikapen baten aurrean gaude".\nIldo horretan, "urriaren 1eko erreferenduma ez du Europar Batasuneko buruzagi politiko bakar batek ere aintzat hartu", erantsi zuen Arrimadasek.\nHorrez gain, Kataluniako herritarren gehiengoa katalan, espainiar eta europar sentitzen dela adierazi zuen: "Ez dakit bihotza nolakoa duzun. Baina gure bihotzean hiru nortasun eta baten bat gehiago kabitzen da. Ez dizugu onartuko gure bihotza haustea".\n¿ @InesArrimadas "Ha sido la crónica de un golpe anunciado a nuestra democracia, autonomía y al proyecto común:ESP y UE" #GolpealaDemocracia pic.twitter.com/gZtLq3WKzq\nPSCren aldetik, aldiz, Miquel Iceta alderdiko idazkariak nabarmendu zuen Puigdemontek ez duela independentzia deklaraziorik egin, eta, beraz, ezinezkoa dela independentziaren ondorioak aldi baterako bertan behera uztea.\nGeneralitateko presidentearen agerraldiak nahasmena eragitea kritikatu zuen: "Ezin daiteke baliorik gabe utzi deklaratu ez dena". Gainera, egoera honek Kataluniako herritarrei eta enpresei ezinegona eragin diela salatu zuen.\nUrriaren 1ekoa ez zela erreferenduma izan ere adierazi zuen. "% 38,47k ez du Kataluniako herria ordezkatzen, eta gutxiengoa ezin daiteke gehiengoaren gainetik egon", erantsi zuen.\nXavier Garcia Albiol PPko buruzagiaren hitzetan, Katalunia ez da inoiz herrialde independentea izango, "Puigdemont gauzak nahasi nahian dabilen arren".\n"Anbiguotasunak eta hitz-jokoak amaitu dira; Zuzenbide Estatuak ez du onartuko Katalunia Estatu independente errepublikarra bilakatzea, ez epeka, ezta modu diferituan ere", azpimarratu zuen.\nAlbiolen hitzetan, Puigdemontek egindako adierazpena ez da argia izan, eta elkarrizketarako agertu duen borondatearen harira, ondokoa erantsi zuen: "Espainiako Estatuak ez du inoiz negoziatuko subiranotasun nazionala nola hautsi edo Katalunia Espainiatik nola banatu daitekeen".\nLluis Rabell Catalunya Sí Que Es Pot taldeko presidenteak pozik hartu zuen Puigdemonten iragarpena, Espainiako Estatuarekin hitz egiteko aukera ireki duela iritzita.\nEspainiako Konstituzioaren 155. artikulua edota Kataluniaren autogobernua bertan behera uztea eragin dezakeen neurririk ez aplikatzeko eskatu zion Mariano Rajoyren Gobernuari. "Garaileak eta galtzaileak dituen konponbiderik ez dago", erantsi zuen.\nHorrela bada, irtenbidea elkarrizketa eta bermeak izango dituen erreferendum bat adostea direla adierazi zuen. "Ausartak izateko unea da, eta gaur ausarta izateak elkarrizketa esan nahi du", azpimarratu zuen.\nFiskaltzak erregu helegitea aurkeztuko du 'La Manada' aske uzteko erabakiaren aurka\nMultzoak: D eta E\nBrasilek ezin du huts egin gaur\nBarkos: 'Justiziak sprint bat egin behar du gizartearekin bat egiteko'


LURRALDETASUN DIAKRONIKOA : autonomia\n« NOUS SOMMES DANS LE VRAI ! | Page d'accueil | RÉFÉRENDUM EN CORSE »\nEgitatea da negoziazio prozesua, gatazka gaindi- tzeko proposamen edo ideia bezala hartuta, zahar- kitua gelditu dela eta artxibatu beharra dagoela. Ezin da izan eta ez da izango beste prozesurik, prozesu izendatzen zen elkarrizketa proposamena eusten zuten hiru oinarri objektiboak hautsi egin dira. ETAren sinesgarritasuna hautsi da eta ez du zentzurik su-etena deitzeak. Negoziazio gaitasuna hutsaldu da hari lotutako diskrezioa eta erantzu- kizuna xahutu direlako. Normalizazioaren eta bakegintzaren bereiz- ketaren oinarrizko printzipio funtsezkoa urratu da abangoardizatze politikoa gauzatzeko alferrikako ahaleginean.\nBaina prozesurik ez izateak ez du hari atxikita doazen arazoak konpondu direnik esan nahi; esate baterako, presoena, biktimena, eta desarmatzearena. Ezta modu oker edo interesatuan prozesu- arekin nahasi diren aldarrikanpenen arazo ere. Aldarrikapen hori- etako bat, prozesuaren kausa eta xedetzat ezarri den aldarrikapena da: horrenbeste aldiz aipatutako Euskal Herriaren lurraldetasu- narena. Bere birtualtasun politikoan autodeterminazio eskubidearen ahizpa biki bihurtu den aldarrikapena. Gauzak horrela, lurralde- tasuna eta autodeterminazio eskubidea prozesuaren justifikazio eta helburua osatzne duten binomioa nihurtu dira.\nTeorian Euskal Herriaren lurraldetasuna demokrazian arazorik gabe mahai gaineratu daitekeen helburu politikoa da. Praktikan, ostera, bere baitan askotariko errealitateetan zatitzen diren hiru errealitate instituzional ikutzen ditu. Gauza da bilakaera politiko eramangarriak dituzten proposamenak ezin daitezkeela egin aniztasun sakon hor- retatik abiatu gabe. Izan ere, Nafarroa-EAE eta Iparraldea- Hegoaldea dikotomiei erantsi behar zaizkie esparru bakoitzak dituen kultur, gizarte, eta aniztasun politiko eta ekonomiko konplexuak. Zein da dialektika horren erantzuna?\nAnalisirako lanabes bezala hartuko ditugu antropolgian Levi-Straus- ek aplikatutako sinkronia eta diakronia kontzeptuak. Euskal Herrian lurraldetasunaren aldarrikapenak formulazio diakronikoa behar du, ez sinkronikoa. Lurralde bakoitzean egoera bati egin behar diogu aurre: beraz, ekimenek eta abiapuntuek desberdinak izan behar dute. Ez dira berdinak indar politikoen arteko indar erlazioak esparru batean eta besteetan; beraz, prozedurek, baldintzek, eta abiadurek ere ezin dute berb¡dinak izan. Historikoki, sozialik eta demokratikoki erabaki esparru politiko desberdinak daude finkatuta.\nGogoratu behar da, hasierako aldarrikapen nazional sabindarrak foruei lotutako aldarrizkapena zirela, hau da, eskubide historikoei lotutakoak, probintzi izaera zuten aldarrikapenak ziren, beraz.\nAutodeterminazio eskubidea aldarrikatzera bideratu zen abertzale- tasunaren berritze demokratikoak, foruzaletasunaren muga probin- tzialistak gainditzea ekarri zuen, teorian. Baina probintzia foru- zaletasun gainditze horrek, teorikoa baino ez denak, errealista ez den erredukzionosmoa eragin du: Euskal Herriaren lurraldetasuna autodeterminazioan oinarrituta aldarrikatzea. Hau da subjektuaren batasunera joan nahi izatea eskubidearen batasun teorikoaren bitartez: Lurraldetasun sinkronikoa. Proposamen politikoen funtzio- naltasuna zehazten duten historia, aniztasunak, eta baldintzak esistituko ez balira bezala. Europako herri aurreratu batean, XXI. Mendean zerotik abiatzea posible balitz bezala.\nLurraldetasuna-autodeterminazioa formularen erredukzionismoa agerian jartzen da, esate baterako, Euskal Herriaren banaketa Espainiako eta Frantziako estatuye leporatzen zaienean. Ez al da Euskal Herriaren inolako protagonismorik edo parte hartzerik izan foru eta paktuz, borroka eta gerraz jositako bost edo zortzi mendeko dinamikan?\nErredukzionismo ezentzialista hori gezurrezko historia foruzaleak eragindako erreakzioa da, ezbairik gabe. Historia foruzale horrek proposatzen du foruak paktu bezala interpretatzea, baina demokrazia eratu aurreko interpretazioa da, demokrazian, bizitzan gertatzen den bezala, ez baitaiteke pakturik egin erabakitzerik ez daukanarekin. Demokraziaren aurreko dotrina horrek foruei eskaintzen die gizartea definitzeko birtualtasuna, Euskal Herriaren izatea bera ere ukatzeraino. Hau da, foru edo eskubide historikoak herri borondatearen aginduaren gainetik konstituziogile balira bezala.\nEra berean, akroniko deituko dugun historizismo pan-nafarzalea bera ere, historizismo sasi-nafarzalearen gehiegikerien ondorioz sortutako erreakzioa da. Nahiz eta erabakitzeko eskubiderik gabeko paktismo foruzalearen gezurrezko historia ofiziala baino hamaika aldiz zehatzagoa izan, historizismoa den heinean errealismo politiko funtzionaletik aldendu egiten da. Egia da Nafarroa izan zela Baskoniaren Europako estatua, eta egia da bere independentzia bortizkeria inperialistak moztu zuela eta, era berean, egia da goi egitura foru-paktuzaleek egia historiko horiek izkutatzeko balio izan dutela. Hala ere, egungo gizarteari soilik dagokio politikoki eraba- kitzeko eskubidea gauzatzea. Eskubide politikoak ez dira jaraunsten, baina historiak haiek aldarrikatzeko argudioak ematen ditu.\nEskubide historikoen interpretazio politikoki funtzionalak ezin du erabakitzeko eskubidea beste gauzatze praktikorik izan eta, maila horretan, egiten du bat autodeterminazio eskubidearekin. Eraba- kitzeko eskubidea errealitatean bideragarri egiteak izan behar du helburua eta lurraldetasunaren auzia konpontzeko prisma.\nLurraldetasunaren aldarrikapen diakronikoa proposamen sinkroni- koa bezain logiko eta duina da eta errealismoaren eta, beraz, etorkizunaren, abantaila ditu.\nEAEko kontsulta, Nafarroan erreferendum eskubidea aldarrikatzea bezain garrantzitsua da, edo Iparraldean autonomia aldarrikatzea bezain garrantzitsua. Lurraldetasun diakronikoa aniztasun politikoa errespetuz hartzen duen proposamena da eta konfrontazio politikoa aniztasunaren defentsan eta herritarren aukeran planteatzeko birtualtasuna dauka, eta hori da Euskal Herriko etorkizunaren borroka irabazi dezakegun eremu bakarra.\nAnalisi honen ondorioa ikasbide bat baino gehaigo da : lurralde- tasuna edo lurraldetasuna-autodeterminazioa, aldarrikapen politiko bezala ez daiteke izan bortizkeria helburu politikoekin erabiltzeko arrazoi edo aitzakia. Ezta bideragarritasun gabekoa agertu den prozesu bat deitzeko ere. Garaia da euskal gizarteak gehiengoz erabaki duena onartzeko komeni zaiona delako: borroka armatua uzteko aldebakarreko erabakia hartzea indar politikoek bideratutako normalizazio politikoari bide emateko, horrek, aldi berean, gatazka armatuaren ondorioen konponbiderako eta desarmatzeko atea ireki dezan.\n19:20 Publié dans Patxi Zabaleta | Lien permanent | Commentaires (0)


Inaute, itoko haute! — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Inaute, itoko haute!\n“Lehen ilaratik ikustea lortu duzue!” entzun nituen bi lagun Iturengo inauteriaz. Zer da lehen ilara inauteri batean? Delako lehen ilara ote da hura ongi ezagutzeko tokia? Borondate onez esaten zion batak besteari, baina horrek zerbait uzten du agerian. Espektakuluaren aroan bizi gara eta oharkabean hori bilatzen dugu. Inauteri baten esentzia ez dago lehen planoan bistara, eta ikusle pasibo garen neurrian, ez dugu bere egiazko arima ezagutuko; azaleko argazkia lortuko dugu bakarrik.


Alice Manfield - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBuckland River (en) , 1878\nVictoria, 1960ko uztailaren 14a (81/82 urte)\nargazkilaria, botanikaria, ornitologoa eta naturalista\nAlice Manfield (1878 - 1960ko uztailaren 14a), Guide Alice (Alice gidaria) bezala ezagutzen zena, mendiko gidaria, naturalista amateurra, txaleten jabea, argazkilaria eta Victoriako (Australia) emakume feminista goiztiarra izan zen. 1890. hamarkadatik 1930. hamarkadara bitartean Buffalo mendian egin zuen lan aitzindariak berez erakargarri turistikoa izatera eraman zuen eta Mount Buffalo Parke Nazionala eratzen lagundu zuen.\n2 Alice gidaria\n2.2 Parke Nazionala\nAlice Manfielden jabetzan (Nailsea Farm) jaio zen, Buckland haranean, Mount Buffalotik hego-ekialdera, 1878an, James Manfield eta honen emazte Janeren zortzi semeetako bat. James, ikatz-meatzari eskarmentuduna, 1854an iritsi zen Victoriako bere anaia Johnekin, Nailsea-tik (Somerset, Ingalaterra), urre-sukar viktoriarrean populazioaren gorakadarekin bat eginez. Buckland Haraneko urrezko zelaietara joan ziren, eta, ondoren, jabetza bat erosi zuten han, urrea ateratzeko irabaziekin. Oraindik urrearen atzetik, Zeelanda Berrira eta Hegoaldeko Gales Berrira bidaiatu zuten, baina hamar urte barru Buckland haranera itzuli ziren euren etxaldea lantzera.\nPulpit Rock, Mount Buffalo, Guide Alice-k eginda (argazkiko irudia Alicia dela ere pentsatzen da)\nMelbournetik 200 milia (320 kilometro) baino gehiagora egon arren, Mount Buffalo bere geologia eta botanika bereziengatik Ferdinand von Mueller gobernuko botanikari ospetsuak ezagutua izan zen, eta turista fluxu txiki bat erakartzen hasi zen. 1883an trenbidea Myrtleford-era hedatzeak, ondoren Bright-era 1890ean, hiriburuko bidaiariak zortzi ordu baino gutxiagoan Mt Buffalo-ren eskura egon zitezkeela esan nahi zuen. Bertakoak turismo aukerak ikusten hasi ziren. 1888an, mendi-pista berri baten hasieran hotel bat eraikitzeko lizitazio bat egin zen, eta Aliceren aita James Manfieldek irabazi zuen.\n1890. urtean Manfield-en Buffalo Falls Temperance Hotela ireki zen mendiaren oinean, Manfields-ek hotelaren eta Porepunkah geltokiaren arteko garraioa eskainiz. Jamesek, edo bere seme-alaba batek, gonbidatu kementsuak ekarriko zituzten Buffaloko lautadara hiru orduko igoeran, non esploratu edo kanpatu zezaketen.\n1890eko abenduan, hotelera joandako lehen bisitarietako bat John Monash jenerala, orduan 25 urteko etorkizuneko gerrako heroia, izan zen, hotela "egoera oso bukatu gabekoa eta gutxi hornituta" zegoela jakinarazi zuena, baina berak ere aitortu zuen potentziala. Urtebete geroago itzulita, Monash-ek hotela "erosotasun garaian" zela adierazi zuen. Monash Buffalora itzuli zen beste askotan urteetan zehar, beti Manfields-en gidariak eta ekipamenduak eskuratuz.\nHotela ireki zenetik hamabi urte inguru zituen arren, Alice aldizka aritu zen mendi inguruko espedizioetan, horrela, maitasuna eta ezagutza zabala garatu zituen flora, fauna eta Buffalo mendiko paisaia malkartsuaz.\nAlice gidaria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1900eko hamarkadako Guide Alice izeneko iragarki turistikoa\nManfield mendiraino egurrezko aulkiak daramatzaten zamariekin\nLaster, Manfield mendi lasterketetan buru-belarri murgildu zen. Alice gidari bezala oso ezaguna eta atsegina bilakatu zen. Hasierako egunetan Buffaloko subalpetarreko lautadarako sarbide bakarra oinez edo zaldiz bakarrik markatu gabeko pista zakar baten bidez zegoen, eta ostatu bakarra zegoen eta lautadaren seinalerik ez zegoen. Alice gidaria eragin lasaigarria izan zen basabizitzaz, mendiko arriskuez eta galeraz arduratutako turista gero eta gehiagorentzat.\nManfields-ek laster bigarren hotela eraiki zuen, Bents Lookout-en lautadatik gertu eraikitako zur- txaleta txiki bat, eta Granny's Place izen maitagarria eman zion. Alice izan zen azkenean, Granny's Place zuzendaritza hartu zuena. Pozik egon zen denbora luzez bakarrik han, eta "abentura zirraragarriak" bezalako gertakariei buruz, suteak, ekaitz gogorrak eta elurra 8 feet (2.4 m) sakonera, une horretan txaletara tximiniatik sartu behar zen. \nGarai hartan ekipamendu mugatuak eskuragarri zituen kanpoko jardueretarako eta emakumezkoentzat bereziki diseinatutako ia ezer ez zeukanez, Manfieldek bere ekipamendua diseinatu zuen. Batzuetan gona jantzi bazuen ere, Manfieldek polemikoki prakak jantzi zituen bere lanean bizi zen baldintza hotzengatik, askoz ere jantzi arrunta bihurtuko zen emakumeentzako. Galtza-jantzia artilezko galtza-mota bat zen, eta lepo altuko jaka botoiduna gerriaren inguruan estutua. Horrekin batera, polainak jarri zituzten zangoen inguruan estututa, takoi baxuko larruz ibiltzeko bota bat, txanoa eta ibiltzeko makila luze bat.\nManfieldek bisitariak txunditu zituen Mount Buffalori buruzko bere gogo eta ezagutza zabalarekin. Naturalista eta argazkilari gisa zituen trebetasunekin, eskatutako gidaria bihurtu zen. Mendiarekiko zuen grinak, eta emakumezko gidari izatearen berritasunak, Manfield erakargarri turistiko bihurtu zuten, mendiaren ospea handitzen lagunduz.\nTokiko aktibismoaren ostean, 1898an, Victoriako gobernuak 1,166 hectares (2,880 acres) lur goi lautadan deklaratu zuen Mount Buffalo Parke Nazional gisa. \n1908an errepidea ireki zen lautadara. Nagusiki gizonezkoen topaketa batean, Guide Alice filmatu zuten zinta eutsiz errepideko inaugurazio ofizialean Victoriako lehen ministroa, Thomas Bent jauna, mozteko prest zegoenez.\nTurismoa handitzeko bideari esker, 1910ean Herri Lan Sailak gobernuaren jabetzakoa den etxe bat eraiki zuen, Manfield-eko txaletearen ondoan. Gobernu berriko txaletak turista pasiboei gehiago erakartzen zien, aldiz, Manfields eta tokiko beste familia bat, Carlile familia, hobeto moldatzen ziren esperientzia oinarrizkoagoa eta ausartagoa nahi zutenentzat.\nParke nazionalaren deklarazioa eta bidearen etorrera agertu ziren arren, Alice gidariaren zerbitzuek eskaera mantendu zuten, eta mendiko gidatiren lanean jarraitu zuen. Hainbat bisitari deitu zioten, besteak beste, David Syme, The Age egunkariaren jabea, Arthur Streeton jauna paisaia-artista eta John Monash jauna.\nManfieldek 1930eko hamarkadan erretiratu zen gidari lanetik, berrogeita hamar urte zituela eta 1960an hil zen laurogeita bi urte zituela.\n1924an, Manfield-ek The Lyre-Birds of Mount Buffalo kaleratu zuen, Buffalo mendian lira-hegaztiari buruzko ikerketak jasotzen zituen 23 orrialdeko liburukia. Liburuki horrek Manfielden berezko argazkiak eta Charles Barrett-en sarrera zituen. Hori lira-hegaztiei buruzko kaleratu zuten lehenengo liburu piktorikoa izan zen.\nManfield urrutiko lehengusu batekin, John Edmund Manfieldekin, Parke Zerbitzuko basozain batekin, ezkondu zen 1917an. Alaba bat izan zuten Genevieve Baumgarten izenekoa.\n↑ a b c d e f g h i j «Alice Manfield» Ranger histories (Parks Victoria).\n↑ «Nailsea Immigrants - James & John MANFIELD - Trove List» Trove.\n↑ Wright, Peter. «The Manfield Brothers and The Valley of the Shadow of Death» Nailsea and District Local History Society.\n↑ «Rail " Infrastructure " Line Guides " Bright Line» Vicsig Railways site.\n↑ a b c d e Clark, Mary Ryllis. (2000). «Mt Buffalo – Alice in Wonderland» Victoria's Heritage Stories (Parks Victoria).\n↑ «The opening of the road to the Chalet, 1908, Guide Alice is holding the ribbon, Mt. Buffalo, Vic.» Alice Manfield collection (State Library of Victoria).\n↑ Catrice, Daniel. (1999). «'The Garden of the Gods' – A Brief History of Mt Buffalo National Park» Victoria's Heritage Stories (Parks Victoria).\n↑ Manfield, Alice. (1924). The Lyre-Birds of Mount Buffalo / photographs and notes by "Guide Alice" ; introduction by Charles Barrett, C.M.Z.S.. Robertson & Mullens.\nGustav Weindorfer, Tasmaniako Cradle mendian, eragin handiko pertsonaia\nGall, Jennifer. Guide Alice on Mount Buffalo. .\nMultimedia: Alice Manfield\nISNI: 0000 0001 3998 2628\nOrriaren azken aldaketa: 1 iraila 2020, 01:53.


Zenbat | Iritzia | Berria\nGaldera konprometitu bat egin didate duela gutxi, eta zeuri ere egin egingo dizut —orain ez zara libratuko, barruraino sartuta zaude nirekin honetan—. Halaxe bota zidan: zenbat aldiz jo duzu larrua gogorik izan barik? Plast, ederra galdera, ezta? «Zenbat aldiz» galdetzen zuen, dagoeneko argi zeukalako aldi bat baino gehiago izango zirela, eta beharbada horrek utzi ninduen shock-ean, ez ezkutatu nahiko nukeen sekretu bat deskubritu zuelako, baizik eta une hartantxe ohartu nintzelako neu ere ez nintzela gai aldi denak zenbatzeko.\nGaldera konprometitua egin zidan emakumea Malena Pichot izan zen, argentinar umoregilea. «20 urte inguruko emakume heteroa bazara galdetzen dizut batez ere», esan zidan —berak 30ak beteta arazo gutxiago omen dauzka kontu honekin, poztuko naiz hala bada—. Bere bakarrizketa bat ikusten ari nintzela bota zuen galdera, berez Argentinako txokoren bateko aretoko ikusleei zuzendua, baina nik neuretzat hartu nuen, niri berbetan ari zen. Publikoko jendeak barre egiten zuen, eta nik ere bai sofatik pantailara begira, baina jakin nahi nuke bakoitzak zer bizipeni kendu zion hautsa gau hartan. Umoregile feminista hauek! Suntsitu egingo dute etxera inongo hausnarketarik egin beharrik gabe itzultzen uzten zizun umore oinarrizkoa!


Unibertsitatetara eta Parrokiara bisita bereziak daude asteburuan - Oñati - Goiena.eus\nUnibertsitatetara eta Parrokiara bisita bereziak daude asteburuan\nOihana Elortza 2013-12-05 14:05\nOpor egunetan eta zubietan egin ohi duen moduan, asteburu honetarako ere bisita gidatu bereziak antolatu ditu Oñatiko turismo bulegoak, Santi Spiritus Unibertsitatea eta San Migel Parrokia ikusteko bisita gidatu bereziak izango dira.\nHiru bisita berezi antolatu dituzte guztira, bihar, etzi eta etzidamu egingo dituztenak. "Egubakoitzeko eta zapatuko bisitak 12:00etan egingo ditugu, eta domekakoa, berriz, 11:00etan. Bi bisitak berdinak izango dira, hau da, Unibertsitatea eta Parrokia erakutsiko dizkiegu bisitariei", azaldu du turismo bulegoko Edurne Urteagak.\nAurreko urteetako esperientzia zein den ikusita, asteburu honetako bisitari gehienak ingurukoak izango direla pentsatzen dute turismo bulegoko langileek. "Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako herritarrak etorri ohi izan dira abenduko zubian", dio Urteagak. Dena den, biharko, egubakoitza, Insersoko talde baten bisita lotuta dute dagoeneko, eta domekako bisitara taldetxo bat datorrela ere badakite. Bisitetara joatea gura izanez gero, komeni da aurrez izena ematea eta horretarako bideak dira: 943 78 34 53 edo turismo@oinati.org.


Iñarrituk salatu du sektore ultra bat dagoela Ertzaintzaren barruan | Politika | Berria\nIñarrituk salatu du sektore ultra bat dagoela Ertzaintzaren barruan\nEspainiako Kongresurako EH Bilduren hautagaiak ezinbesteko jo du "jokabide onartezinak" dituzten agenteak Ertzaintzatik bereiztea. Aitor Esteban Kongresurako EAJren hautagaiak adierazi du Voxek, Ciudadanosek eta ezker abertzaleak liskarren "argazkia" bilatu dutela.\nJon Iñarritu Espainiako Kongresurako EH Bilduren hautagaia, artxiboko irudi batean. Javier Etxezarreta/EFE\nJon Iñarritu Espainiako Kongresurako EH Bilduren hautagaiak gaitzetsi egin du, larunbatean, Bilbon, Voxen ekitaldiaren kontrako protestetan, Ertzaintzak masailezurra hautsi izana "era baketsuan" manifestatzen ari zen emakume bati. Onda Vasca irratian egin dioten elkarrizketan adierazi duenez, "onartezina da halakorik berriro gertatzea, manifestatzen ari zen gazte bati foam jaurtigai batekin burura zuzenean tiro egitea. Eusko Jaurlaritzari eskatzen diot gertatutakoa argitu dezala. Liskarrak tamalgarriak izan ziren, baina benetan larria dena da Iñigo Cabacasekin gertatu zen bezalako ezbehar bat gertatzeko zorian egon dela".\nIñarrituren esanetan, "esparru politiko guztietan muturreko sektoreak daudela egian den arren, Ertzaintzaren barruan ere bada sektore ultra bat". Iñarrituk gaineratu du horrekin ez duela adierazten "Ertzaintza bera edo Ertzaintzako kideen gehiengoa" ultra denik. Horregatik, defendatu du ezinbestekoa dela "era onartezinean jokatu dutenak bereiztea". Hala egin beharko litzateke, EH Bilduko hautagaiaren iritziz, Basurtun ospitaleratu behar izan duten gazteari tiro egin zion agentearekin.\nIñarrituk nabarmendu du zilegi dela Euskal Herrira "probokatzera" datozen "muturreko alderdien" kontra protesta egitea, eta gaineratu du ezin direla kriminalizatu alderdi horien aurkako "protesta zibil eta baketsuak". Iñarrituren esanetan, baina, "probokazio" horien aurrean, "burutsuena" da "bilatzen duten argazki hori ez ematea". Hala, adierazi du Ciudadanosek atzo Errenterian egin zuen ekitaldiaren aurretik, Julen Mendoza EH Bilduko alkateak argazki hori ekiditera deitu zituela herritarrak, baina hainbat herritarrek protesta egitea erabaki zutela. Iñarrituren arabera, Ciudadanosek eta Voxek badakite ez dutela ordezkaririk lortuko Euskal Herrian, baina Espainian dituzten hauteskunde helburuak betetzeko etortzen dira "probokatzera".\nAitor Esteban Espainiako Kongresurako EAJren hautagaiak adierazi du Voxek, Ciudadanosek eta ezker abertzaleak liskarren "argazkia" bilatu dutela "Ertzaintzaren kontrako enfrentamenduekin eta indarkeriarekin".\nRadio Euskadin egin dioten elkarrizketan, Estebabek salatu du "batzuek Euskadiren irudi txarra eragin" nahi izan dutela. "Batzuek bilatzen zuten, eta besteek ere bai; batzuetan, elkar elikatzen dute".\nEstebanen iritziz, Voxek eta Ciudadanosek abertzaletasunaren kontrako jarreran oinarritu dute beren kanpaina, "espainiartasunean eta birzentralizazioan". Bere esanetan, "kalera irten direnak indarkeria eta kale borroka defendatzen aritu direnak dira". Estebanek gaineratu du ezker abertzalea ados dagoela "mundu horrekin".\nEAJko hautagaiak defendatu du "mundu guztiak hitz egiteko eskubidea" duela, Ciudadanosek eta Voxek "lasaitasun osoz" hitz egiteko aukera izan beharko luketela eta ondoren bakoitzak bere ondorioak atera behar dituela. "Horrela izan beharko luke gizarte demokratiko eta helbu batean".\nErtzaintzak masailezurra hautsi dio emakumezko bati Bilboko protestetan


Euskal Herria Bildu - Espainiako gobernuaren jarrera ez dator bat Kolonbia eta Turkiako gobernuek dutenarekin\nEspainiako gobernuaren jarrera ez dator bat Kolonbia eta Turkiako gobernuek dutenarekin\nAMAIURrek ilusioz hartu du FARCek su-etena emateko hartutako aldebakarreko erabakia. FARCen negoziazio taldea eta Kolonbiako Gobernuak Kuban hasitako elkarrizketen ondorioa da su-eten hori.\nErabaki horrek elkarrizketa prozesua baldintza egokietan egitea erraztuko duela, eta alde bien artean konfiantza sortzeko egindako keinua dela ulertzen dugu. Aukera hau ezin da alferrik galdu. Gure ustez, FARCek emandako pausuari erantzun egokia eman behar lioke Kolonbiako Gobernuak.\nGatazka gizatiarragoa izan dadin ere pausuak eman behar direla uste du AMAIURek. Horixe da, gainera, Kolonbiako agente politikoek eta sozialek eskatzen dutena. Esate baterako Colombianos Por la Paz kolektiboak, Marcha Patrióticak eta Herrien Kongresuak. Azken hau Minga Indígena izenarekin ezagutzen da.\nEra berean, ELNk egindako azken adierazpenarekin bat eginez, jarduera armaturik gabeko agertoki batera iristeko eta Nazioarteko Giza Zuzenbideak zein Giza Eskubideen Nazioarteko Zuzenbideak markatutako bidea hartzeko borondatea dagoela ikusten dugu.\nAMAIURek dei egiten die alde guztiei elkarrizketa negoziaketa indartzeko aldebakarreko erabakiak har ditzaten. Horrela lortuko baitute negoziaketa prozesua garatzeko testuinguru egokia.\nTurkiako Justizia Ministroaren adierazpenak ere, begi onez hartu ditu AMAIURek. Izan ere, PKKrekin hitz egiten hasteko prestutasuna agertu du Kurdistango Langileen Alderdiarekin Oslon bilera sekretuak egin izan dituela onartu ondoren.\nUrrats honek Iparraldeko Kurdistango gatazkan sartuta dauden aldeak elkarrengana hurbiltzen hasteko eta elkar ulertzeko balioko duela pentsatzen dugu.\nEspainiako Gobernua izaten ari den jarrera ez dator bat Kolonbia eta Turkiako gobernuek bizi dituzten gatazkak konpontzeko eman dituzten pausoekin.\nAlderdi Popularrak jarrera inmobilista eta blokeatzailea izaten jarraitzen du Euskal Herriak bizi duen garai berriarekin bat ez datorren iraganeko diskurtsoarekin.\nHerenegun, asteartean bertan bildu zen Aieteko Adierazpena, eta bere egunean sinatu zutenek adierazpen horren jarraipen batzordea eratuko dutela jakinarazi zuten. Gatazkaren konponbidea desberdinen arteko elkarrizketatik etorriko dela ere esan zuten.\nHerenegun Aieten berriro bildu ziren askotariko ideiak biltzen dituzten alderdiak, baina PP eta PSOE ez ziren bertan izan.\nBakearen aldeko apustua egin ordez, norabide horretan doan ekimen oro oztopatzen ari da etengabe Mariano Rajoyren gobernua. Euskal gizartearen gehiengoaren nahiari muzin eginez bakea eta normalizazio politikoaren aurkako jarrera erakusten ari da.\nAieteko Adierazpenetik eta ETAk hari emandako erantzunetik iragan den denbora ikusita, AMAIURen irizten diogu Espainiako Gobernuak denbora berriari heldu egin beharko liokeela erantzun eraikitzailea emanez sortu den testuinguru berriari. Horixe da azken batean Kolonbian eta Turkian egiten ari direna.\nGuk, gure partetik, ez dugu amore emango, Euskal Herrian sortu diren testuinguru eta itxaropen berri hauek sakontzeko bidean.


Gipuzkoako etxe bakoitzak 165 kilo elikagai alferrik galdu zituen 2020. urtean - Artikulua - Gipuzkoa ETORKIZUNA ORAIN\nJose Ignacio Asensio: "Elikagaiak alferrik ez galtzeak eragin handia du ingurumenean, emisioak murriztu egiten direlako, eta, gainera, betebehar sozial bat da. Elikagaiak alferrik galtzeari dagokionez Gipuzkoako familiek duten portaeraren inguruko azterketa honek klima aldaketarako gure estrategietan aurrera egiten laguntzen digu, bai eta Gipuzkoa ingurumenaren, gizartearen eta ekonomiaren aldetik jasangarriagoa egiten ere".\nGipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumeneko Departamentuak web mintegi bat egin du gaur, Enraiza Derechos GKEarekin batera prestatu berri diren bi azterlan ezagutarazteko; azterlan horien helburua da Gipuzkoako etxeetan elikagaiak alferrik galtzeko arrazoiak eta egoera aztertzea. Azterlan horiek oinarritzen dira, hain zuzen, Gipuzkoako landa-inguruneko zein hiri-inguruneko 20 etxetan egunero egin diren inkesta kualitatibo eta kuantitatiboetan, kontuan hartuta generoaren, adinaren eta familia-tipologiaren ikuspegi sozialdemografiko guztiak.\nLehen azterlanak, elikagaiak alferrik galtzeari dagokionez etxeetako egungo egoera neurtzera bideratutakoak, erakusten digu Gipuzkoako familiek astean 3,15 kilo elikagai alferrik galdu zituztela 2020. urtean, hau da, 165 kilo urtean. Horrek esan nahi du % 20ko murrizketa egon dela aurreko urtearekin alderatuta, urte horretako datuen arabera 200 kilo galdu baitziren etxe bakoitzeko urtean.\nInkestaren emaitzen arabera, urtean alferrik galdutako 163 kilo horiei dagokienez, % 45 (74 kilo urtean) jangarriak diren elikagai-hondarrei dagokie, batez ere, prestatutako jakiak, frutak eta barazkiak, eta neurri txikiagoan ogia, saltsak eta olioak, arrautzak eta esnekiak.\nJangarriak diren elikagai-hondarren sorreran adierazitako arrazoiei dagokienez, % 23 janaria hozkailuan ahaztuta uzteagatik da, beste % 23 plater-hondarrei dagokie, % 15 aprobetxatu gabeko soberakinei, eta % 13 iraungitako produktuei.\nKualitatiboki, inkestatuen % 82k uste du oso garrantzitsua dela elikagai-hondarren arazoa, eta % 81ek uste du beraien etxean sortutakoa batez bestekoaren azpitik dagoela.\nElikagaiak alferrik galtzea mundu mailako arazoa da, eta hori murrizteko estrategiak eta ekintza eta sentsibilizazio planak behar dira. Mundu osoan, NBEren arabera, 1.300 milioi tona elikagai (munduko ekoizpenaren herena) zaborretan amaitzen dira platerera iritsi baino lehen. Bitartean, gizateriaren % 10,5ek desnutrizioa du, eta elikagaien industriatik eratorritako berotegi efektuko gasek egungo krisi klimatikoa eragin duten guztizko isurketen % 25-30 osatzen dute.\nIngurumeneko foru diputatu Jose Ignacio Asensiok adierazi duenez, "elikagaiak alferrik ez galtzeak eragin handia du ingurumenean, emisioak murriztu egiten direlako, eta, gainera, betebehar sozial bat da. Elikagaiak alferrik galtzeari dagokionez Gipuzkoako familiek duten portaeraren inguruko azterketa honek klima aldaketarako gure estrategietan aurrera egiten laguntzen digu, bai eta Gipuzkoa ingurumenaren, gizartearen eta ekonomiaren aldetik jasangarriagoa egiten ere".\nAlde horretatik, beharrezkoa da horrelako analisiak eta diagnostikoak egitea, beharrezko sentsibilizazio eta murrizketa estrategiak sortzea ahalbidetzen duen jakintza oinarriak baitira. Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiak elikagaiak alferrik galtzearen problematika jasotzen du ardatz estrategiko gisa Gipuzkoako Hiri Hondakinen Plan Orokorrean (2019-2030) (GHHKPO 2019-2030). Bertan, hainbat ekintza jasotzen dira, hala nola diagnostikoak, ekintza planak, eta etxean nahiz jatetxeetan elikagaiak alferrik galtzeari dagokionez herritarrak sentsibilizatzeko kanpainak. Horrela, dagoeneko hainbat ekimen lantzen ari dira, besteak beste Gourmet bag kanpaina, etxeetan eta merkataritzan kontsumo arduratsua sustatzeko kanpaina, eta "azken minutuko" ekintza; izan ere, Elikagaien Bankuarekiko lankidetzaren bitartez, aukera ematen du merkaturatu ezin diren elikagaiak 1.000 t/a-tik gorako kopuruan berreskuratzeko, eta Auzolanekin eta Elikagien Bankuaren bidez, catering zerbitzuan eman ez diren menu prestatuak egunero salbatzeko.


Mutrikuko baserri batean gertatutako suteak kalte material "handiak" eragin ditu - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nArgazkia: Markina-Xemeingo suhiltzaile etxea.\nMutrikuko Mijoa auzoko Toki Eder baserrian gertatu da sutea (Etxerre baserriaren gaineko baserria), gaur [urtarrilak 31], 00:30ak aldera. Sutea gertatu den momentuan ez zegoen inor baserrian. Ertzainek esan dutenez, aldi berean bi sute zeuden baserri barruan: sukaldean eta teilatuan. Sutea “handia” izan dela gaineratu dute. Markina-Xemeingo suhiltzaile etxeko suhiltzaileak bertaratu dira, eta horiei Zarautz eta Eibarko suhiltzaileak gehitu zaizkie. 04:00ak alderako lortu dute sutea itzaltzea.\nKalte materialak “oso handiak” izan direla esan dute ertzainek. “Baserriaren egitura oso kaltetuta geratu da”. Auzotarrek ere baserria egotera oso txarrean geratu dela berretsi dute. “Itxura batean botateko moduan geratu da”. Ertzaintzak gaineratu du ikerketa zabaldu dutela, “gertatutakoa aztertzeko”.


Arroza tipularekin eta piperrekin | Sukaldeko Errezetak\nArroza piperrarekin eta tipularekin\nMaria vazquez | | Pasta, Errezeta sinpleak\nJanari eta ospakizunen inguruan Gabon biziak igaro ondoren, sinpleen errutinara itzultzeko unea iritsi da. Euren sinpletasunagatik gustatzen zaizkigun eta hain ahalegin txikia egiten duten eguneroko errezeta horiei. Azkar eta merkea, zer gehiago eska dezakezu?\nArroza tipularekin eta piperrekin errezeta horietako bat da. Gure jakian ohikoak diren osagai sinpleekin egindako oso plater goxoa. Barazkiak txikitzea eta su motelean salteatzea arroza gehitu aurretik 30 minututan prest dagoen arroz honen sekretu bakarra da.\nTipula eta piperra duen arroz honek sinplearen errutinara itzultzen gaitu Gabonen ondoren.\nEgilea: Maria vazquez\n2 katilu arroz\n4½ ur edalontzi\n1 koilarakada tomate saltsarekin\nTxikitu tipula eta piperra eta salteatu kazola baxuan oliba olioarekin eta gatz pixka batekin.\nSamurrak eta pixka bat gorrituta daudenean, tomate saltsa gehitzen dugu eta txanda batzuk ematen ditugu txertatzeko.\nJarraian, arroza gehituko dugu. Salteatu su ertain-altuan minutu batzuetan eta estali urarekin.\nArroza egosten utziko dugu eta beharrezkoa izanez gero ur gehiago gehituko dugu prozesuan zehar.\nArroza samurra dagoenean, atera sutatik, estali zapi batekin eta utzi minutu batzuetan atseden hartzen.\nBero zerbitzatzen dugu.\nMomentu honetan arroza soberan duzula ikusten baduzu, aprobetxatu eta erabili goxoa egiteko arroz krepe.\nArtikuluaren bide osoa: Hasiera » Platerak » Pasta » Arroza piperrarekin eta tipularekin\nAnaldo esan zuen\nAldatu "saski txikiak"…. begiak mindu egiten ditu.\nFabiana esan zuen\nKaixo, errezeta oso ona da baina mesedez betaurrekoak V-rekin idatzita daude\nAhaztu egin zait, eskerrik asko! Batzuetan teklatuko v eta b hurbiltasunak ez du laguntzen 😉\nGazta tarta txikiak txokolatearekin eta intxaurrekin


Telefono bidezko arreta enpleguaren eta lan orientazioaren inguruan\nErmuko Udaleko Gizarte Zerbitzuen alorreko Enplegu Zerbitzuek lan-munduarekin zerikusia duten alderdiei buruzko informazioa, orientazioa eta sarbidea behar duten pertsonei laguntzeko lanean jarraitzen dute.\nAurrez aurreko arreta mugatuta dago oraindik, Alarma Estatuaren ondorioz, baina zerbitzuak aktibo jarraitzen du telefono bidez.\nEnplegu, orientazio eta laguntza zerbitzuei buruzko edozein kontsulta 943 17 91 61 edo 943 17 91 62 zenbakietara deituz egin daiteke. Arreta ordutegia astelehenetik ostiralera 08:00etatik 15: 00etara da.\nArreta-lerro horien bidez ematen den informazioa bi multzo hauetan banatzen da nagusiki:\nIzapide ofizialak Lanbiderekin enplegu-eskariaren eta enplegu-bilaketaren eta prestakuntzaren arloan\nEnplegu eta prestakuntza-eskaintzak bilatzea\nCurriculuma eta aurkezpen-gutuna egitea\nHautagai-zerrenda enplegu-atarietan, enplegu-agentzietan eta enpresetan kargatzea\nProfesionaltasun-ziurtagiriei eta lan-merkatuari buruzko informazioa\nLana bilatzeko eta garapenean laguntzeko ibilbide pertsonalizatua diseinatzea\nEnplegua lortzeko hautaketa-prozesuei buruzko informazioa eta aholkularitza\nEnplegua bultzatzeko laguntzak, diru-laguntzak eta hartutako neurriak\nHerritar, autonomo eta enpresa txikientzat honako alorretan:\nLan arloa: Lanbide Euskal Enplegu Zerbitzuarekin tramiteak egitea prestakuntza eta enpleguari buruz, SEPEren prestazioak ezagutzea eta Ermuko Enplegatze Agentziari buruzko informazioa jasotzea\nArlo fiskala: Udalaren, Gizarte Segurantzaren eta Bizkaiko Lurralde Historikoaren tasak eta zergak geroratzea, eta etetea.\nFinantza arloa: Estatuko eta autonomia-erkidegoetako kredituen abalak eta atzeratzeak.\nErmuko Udalaren eta Lanbideren jarduera uzteagatiko eta aparteko laguntzak, autonomoentzat eta enpresentzat, merkataritzarentzat, kulturarentzat eta ostalaritzarentzat\nLokalen errentamendu eta alokairu kostuetarako diru-laguntzak\nErmuko Udalak enplegu-jarduera guztiak Izarra Prestakuntza eta Enpresa Ekimen Zentroan (Zearkalea, 34) ahalik eta lasterren egin ahal izatea espero du. Berriro irekitzeko data behar besteko aurrerapenarekin iragarriko da, herritar guztiak jakinaren gainean egon daitezen.\nEnplegu zerbitzuen kartela


Mariana Pérezek, Olaia Bloomek eta Maika Makovskik osatzen dute The Mani-las, zeineak martxa frenetikoa eta jarrera sutsua dituen 2:30eko abestiekin bat musikaren egoerara heldu den rock and roll talde berri eta harrigarria. Abesteko nahia sortzen duten doinuak eta koruak, ukabilkada bat bezain zuzena den errepertorioa eta dibertsio ugari, pijama-festa bat balitz bezala, dira power trio honen osagaiak Frankenstein berari ere azkoinak hausteko.\nTaldea 2017an sortu zen ia halabeharrez, Maika eta Olaia Manilan topatu zirenean kontzertu bat emateko. Itzultzean, He´s got the Power (jatorriz The Exciters taldearena) singlea grabatzea erabaki zuten. Horretarako, Mariana deitu eta power trio hau osatu zuten, gaur egun beharrezkoa dena oso. Ordutik ona, estudioan sartu dira eta udazkenean euren lehenengo bira kementsuari hasiera eman zioten.\nMariana Pérez -Sonic Trash, Rubia eta Cora Bloom taldeetakoa- bateriaren aurre dago; Olaia Bloom -Las Culebras eta Cora Bloom taldetakoa- gitarraren arduraduna da; eta Maika Makovski abeslari eta aktoreak ahotsa eta baxua jartzen ditu. Batera, ziur punk rock, rock and roll, art rock… erritmoekin edo sortzen denarekin hunkiaraziko gaituztela.


Udal gobernuak Munto mantendu eta berreskuratzeko lanean jarraituko du | Aiete – Lantxabe – Katxola – Ayete\nUdal gobernuak Munto mantendu eta berreskuratzeko lanean jarraituko du\nMunto baserria eraisten. (Argazkia: Nagore Koch)\nIrutxuloko Hitza on 2013/02/14\nIazko aurrekontuan milioi bat euroko inbertsioa egitea proposatu zuten; gainontzeko taldeek ez zuten onartu.\nUdal gobernuak ohar baten bidez jakinarazi du, eraitsi berria den Munto baserriaren zatirik ahalik eta handiena mantendu eta berreskuratzeko ahalegina egingo duela. Azaldu dute, Munto baserria eraitsi ez zezaten apustu sendoa egin dutela eta hori izan dela bere borondatea hasieratik azken unera arte.\nAzaldu dute, 2012rako aurrekontu proiektuan, Muntori bideratuta milioi bat euroko inbertsioa egitea proposatu zutela eta udaleko beste indarrek atzera bota zutela proposamena, eta horregatik daudela orain egoera honetan.\nBestalde, azpimarratu nahi izan dute, udal gobernuak gardentasun osoz jokatu duela prozesu osoan, esaterako, bizilagunekin bilkurak eginez edo eskura duen informazioa emanez. Gaineratu dute, bide horretan jarraitzeko borondatea dutela.\nArgitu nahi izan dute, Munto eraisteko agindua 2011koa delaa, gobernu hau iritsi aurretikoa, hain zuzen.\nZintzotasun politikoa, gainontzeko alderdiei\nAzkenik, zintzotasun politikoa eskatu nahi izan die gainontzeko alderdiei. Zehazki, Udal Gobernuari, Munto ez eraisteko ahaleginetan, babesik eman ez dioten udal ordezkariei egin die eskaera; “izan ere, udal gobernu honen borondatearekin bat egin izan balute, Munto baserria ez zen eraitsiko”, azaldu dute.\nHala ere, argi azaldu nahi izan dute, Donostiako udal gobernuak lanean jarraituko duela alderdi, eragile eta bizilagun guztiekin Muntoren zatirik ahalik eta handiena mantentzeko borondatez.\n← La demolición del caserío Munto entristece a Aiete Muntoren azken nahia bete dute →


Lehiaketa honek Interneten eta zuzeneko kontzertu batean osperik handiena duen musika taldea saritzen du. Finala, abenduaren 3an jokatuko da Euskararen Nazioarteko Egunaren harira Bilboko Kafe Antzokian. Lehiaketan parte hartu nahi duten taldeek BandenLehia webgunean eman behar dute izena.\nBilbo Zaharra Forumeko hainbat zita antolatzen dituzte urtean zehar eta guztiak Euskaltzaindiaren areto nagusian izan ohi dira.\nEztabaidak Literaturarekin ekimenaren baitan hilero idazle batekin solasaldia izan ohi da, normalean bere lanaren inguruan aritu ohi dira bertan biltzen direnak eta idazlearen edo gaiaren arabera publiko ezberdinarentzat antolatzen dituzte saioak. Bidebarrietako liburutegian izan ohi da saioa asteartetan.\nMerkatarientzako euskara ikastaroak\nBilboko Udaleko Euskara Sailak, HABE- Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundearekin elkarlanean merkatarientzako euskara ikastaroak antolatu ditu.\nIrailaren 30era arte eman daiteke izena eta bi ikastaro mota izango dira: Merkataritza arloko euskararen oinarrizko ikastaroa eta merkataritza arloko euskara hobetzeko ikastaroa.\nLehiaketan edozein herrialdetako idazleek har dezakete parte, baina eleberriaren hizkuntza euskara edo gaztelania izan behar du. Gaia librea izango da eta ezingo da beste lehiaketa batean saritutako lanik aurkeztu.\nBilboko Udaleko Kultura eta Hezkuntza Sailak Bidaiariaren Txokoa izeneko egitasmoaren baitan Bidaiari Dubi Dubi izeneko lehiaketa jarri du martxan. Bertan bidaietako bideo laburrak saritu dituzte.\nLehiaketan 18 urtetik gorakoek hartu dezakete parte, eta bideoek gehienez hiru minutuko iraupena izango dute. Bideoak, bidaia bateko zenbait lekuren irudiak eta bidaia hori egin duten pertsonen irudiak jaso beharko ditu.\nMiguel de Unamuno Saiakera saria\nEdozein nazioko edo edozein lekutan bizi diren idazleek har dezakete parte. Gaia librea da. Lanek gai bakarra izango dute edota elkarrekin zerikusia duten zenbait gai, beti ere, osotasunari eutsita. Ez dira onartzen artikuluen bilduma hutsak.\nBilboko Udaleko Kultura eta Hezkuntza Sailak antolatuta "Dantza plazetan" izeneko ekimena gauzatzen da hilero Bilboko hainbat plazetan.\nEuskal folklore herrikoia sustatzeko helburuz, herrietako plazetan egiten ziren erromeriak, dantza erakustaldiak eta kalejirak eskainiz.\nDantza Ganbara azken lau urteotan egin da, eta arrakastaz lortua du bere jardule taldea, hilero hilero Kafe Antzokira gerturatzen dena.\nGure auzoetako kaleak eta plazak umorez eta musikaz betetzea da MusikAuzo programaren xedea. Bilboko Udaleko Kultura eta Hezkuntza Sailak antolatzen du, eguraldi ona egiten hasten denean, familiako kide guztiek kalean bertan musikaz gozatzeko kale-musikako banden errepertorioaz.\nJuan Ramon Madariaga (Bilbo, 1962) Euskal Filologian (Deustuko Unibertsitatea) lizentziatua da eta irakaskuntzan hainbat urtez lan egin ostean, gaur egun Nontzeberri.com kultur atariko erredaktorea da.


450 milioi haur inguruk atzerapenak izango dituzte garapen fisiko eta mentalean, desnutrizioaren ondorioz | Consumer\n450 milioi haur inguruk atzerapenak izango dituzte garapen fisiko eta mentalean, desnutrizioaren ondorioz\nOrdu oro, 300 adingabek galtzen dute bizitza desnutrizioarekin lotutako arrazoiengatik\narabera: Asteazkena, 2012ko otsailaren 15a\nEpe luzeko desnutrizioak kalte “suntsitzaileak eta itzulezinak” eragiten ditu haurtzaroan. Elikagai elikagarririk ez izateak eta infekzio eta gaixotasunek haurren garunak behar bezala ez garatzea eragiten dute. Gainera, desnutrizioaren ondorioz, munduan gutxienez 170 milioi haur ari dira hazten. Horrek esan nahi du, batez besteko altuera baino txikiagoa izateaz gain, eskolak galtzen dituztela eta akademikoki gutxiago ematen dutela. Save the Childrenen “Goserik gabeko bizitza: nola aurre egin haurren desnutrizioari” txostenean azaltzen diren datu batzuk dira. Txosten horretan esaten denez, neurririk hartzen ez bada, 450 milioi haur atzeratuko dira mundu osoan garapen fisiko eta mentalean, desnutrizioaren ondorioz.\nSave the Childrenen lanak dioenez, ordu oro 300 adingabek galtzen dute bizitza desnutrizioaren ondorioz, mundu osoko haurren heriotzen herena baino gehiago eragiten baitu horrek (2,6 milioi urtean, guztira, 7,6 milioi). Azken 20 urteotan desnutrizioaren murrizketan izan diren aurrerapenak oso motelak izan dira, eta zenbait joera globalen konbinazioak —klima-aldaketa, elikagaien prezioaren ezegonkortasuna, segurtasun ekonomikoa eta aldaketa demografikoak— are gehiago moteltzen ditu.\nIodo-urritasunak garapen-bidean dauden herrialdeetako ikasleen heren bati eragiten dio, eta adimen-koefizientearen 10-15 puntuko galerarekin lotuta dago. Gainera, haurren desnutrizioak heldu gisa duten bizitzan eragina du. Txostenaren arabera, hazkundea atzeratzen duten haurrek %20 gutxiago irabazten dute lan-merkatuan sartzen direnean.\nSave the Children taldeak dioenez, “irtenbide errazak eta zuzenak daude, elikadura-adituek babestuta, haurren desnutrizioa murrizteko”. Nutrizio-gehigarriek eta ohitura osasungarriak bultzatzeak (eskuak garbitzea, amagandiko edoskitzea…) “bost urtetik beheitiko ia bi milioi pertsonaren heriotza prebenitu lezakete, baita gaixotasun-kopuru handi bat ere, desnutrizioa duten haurren %90 bizi den 36 herrialdeetako haurrengana iritsiko balitz”, dio.\nSave the Childrenen nazioarteko programen arduradunak, Lucía Losovizek, adierazi du urte garrantzitsua dela haur guztiek behar duten nutrizioa jaso dezaten eta desnutrizio-krisi globalari amaiera eman diezaioten. “Datorren urtean berandu izango dela espero badugu, 2015erako bost urtetik beherako haurren hilkortasuna bi heren murrizteko milurtekoko laugarren garapen-helburua bete nahi badugu”, zehaztu du.\ndesnutrizio elikagaiak gaixotasunak infecciones-eu nutrizio-osagarriak


Esther Corral Araba ESIko mediku intentsibistak ALCER Giltzurrunetako Fundazioren aitortza jaso du - Osaraba\nEsther Corral Araba ESIko mediku intentsibistak ALCER Giltzurrunetako Fundazioren aitortza jaso du\negilea Osaraba · 21 azaroa, 2016\n«Ospitale txiki batean gauza handiak egin daitezke»\nALCER Giltzurrunetako Fundazioak transplanteen arloko saria eman dio Esther Corral Araba ESIko mediku intentsibistari, asistolian dauden organoak ematea bultzatzeko egindako lanagatik.\nALCER Giltzurrunetako Fundazioak 2006an sortu zituen sariok, ALCER (Giltzurrunetako Gaixotasunen Kontra Borrokatzeko Elkartea) sortu zeneko 30. urteurrenean. ALCER 1976an sortutako irabazi asmorik gabeko erakunde bat da. Sari-emate ekitaldia joan den urriaren 29an egin zen Madrilen, Giltzurrunetako Gaixotasunak dituzten Pertsonei buruzko XXIX. Jardunaldi Nazionalen barruan.\n2010. urtean, orduko Santiago Ospitaleko Medikuntza Intentsiboko Zerbitzuan, asistolia kontrolatuan zegoen organo baten Estatuko lehendabiziko dohaintza egin zen. Programa aitzindari hori martxan jartzeari eta hedatzeari esker, 2016an asistolia kontrolatuan zeuden organoen 500 dohaintza baino gehiago egin ziren Espainian; horrek esan nahi du organo-emaile kopurua % 20 handitu zela.\nFundazioaren Patronatuak lan hori esanguratsutzat jo zuen, organo-emate mota horrek duen garrantzi gero eta handiagoagatik, onuradunak giltzurrunetako arazoak dituzten pazienteak izanik, besteak beste.\nSaria jasotzean emandako hitzaldian, Corral doktoreak saria Arabako Unibertsitate Ospitaleko Medikuntza Intentsiboko lantalde osoaren ahaleginaren fruitua zela nabarmendu zuen. Era berean, osasun-langileei ilusioa transmititzen saiatu zen, honakoa adieraziz: «Ospitale txiki batean gauza handiak egin daitezke».\nNext story Hibrilaldietako 3. deialdian UMEniza proiektua aurkeztu du Araba ESIk Kraftkoviaren eskutik\nPrevious story Araba ESIk arrakasta handia izan zuen Osakidetzako Zeladoreen V. Jardunaldian