Merkataritza eta ostalaritza sektorean ere lehen itxierak iragarri dituzte - Usurbil - Noaua.eus\nMerkataritza eta ostalaritza sektorean ere lehen itxierak iragarri dituzte\nNoaua Aldizkaria 2020-03-13 17:16\nCOVID-19 koronabirusari aurre egiteko prebentzio neurri gisa, ixten hasiak dira merkataritza eta ostalaritza sektoreko hainbat gune ere.\nKoronabirusari aurre egiteko prebentzio neurriak areagotzen doaz eremu guztietan. Azken orduotan, merkataritza eta ostalaritza sektoreetan ere bai. Euskal Sagardoak iragarri duenez, prebentzio neurri gisa, sagardotegietan otordurik ez zerbitzatzea erabaki dute datozen 15 egunotan.\n"#COVID19 birusa dela eta, sagardogile sektoreak Osasun sailaren zein Eusko Jaurlaritzaren gomendioei jarraituz, ondorengo erabakia hartu du: Prebentzio neurri moduan 15 egunez bazkari eta afari zerbitzuak etetea sagardotegietan".\nUrbil merkatalguneak ere haurren txokoa ixtea erabaki du. "COVID 19-ari buruzko agintarien aholkuei jarraituz, gure "Kids Zone" eremuko tailerrak bertan behera utzi ditugu. Urbilen lehentasuna langileen eta erabiltzaileen osasuna da. Horretarako beharrezko neurriak hartuko ditugu".


"Etengabe aldatzen doan izaki bizidun bat da Tenpora eta baita bere musika ere" - Noticias de Gipuzkoa\nElene ArandiaTenpora taldeko abeslaria\n"Etengabe aldatzen doan izaki bizidun bat da Tenpora eta baita bere musika ere"\nharri fernández 06.10.2020 | 00:25\nElene Arandia, bigarrena eskubitik. Argazkia: Iñigo Royo\nTenporak 'etxean' aurkeztuko du bere azken diskoa, 'Berriro asma nazazu'. Ostiralean, Tolosako Leidorren joko du boskoteak; datorren astean, berriz, Zarautzen\ndonostia – Disko berria aurtengo udaberrian kaleratzekoa zuen Tenporak, baina COVID-19ak galarazi egin zuen. Ez hori bakarrik, urriaren 3an Chillida Lekun kon-tzertua eskaintzekotan zineten, eta hori ere 2021era pasa da.\n–Konfinamenduarekin, mundu guztiak bezala, planak aldatu behar izan genituen. Diskoa apirilean aurkeztea zen gure ideia eta horrekin sei aurkezpen-kontzertuko bira prestatu genuen. Azkenean, aurkezpen guztiak irailera pasatzea erabaki genuen. Datarik, behintzat, ez dugu galdu; horrekin kontentu gaude. Abuztuan hiru kontzertu eskaini genituen eta beste hirurak diskoa aurkeztu ondoren egitea zen ideia. Tamalez, COVID-19a dela eta, Chillida Lekukoa datorren urteko udaberrira pasa da; Tolosako Leidorrekoa eta Zarauzko Modelokoa mantendu egin dira.\nNolakoa izan zen abuztuan agertokietara itzultzeko esperientzia?\n–Konfinamendu egoera lazgarri horrekin eta kultura sektoreak bizi duen krisiarekin, une oro baikorrak izaten saiatu gara. Zuzenekoak itzuliko zirenaren itxaropenari eutsi nahi izan diogu. Eta iritsi, iritsi dira, tantaka bada ere. Gutxi izan badira ere, oso kontentu gaude. Jendea oso abegikorra izan da, nabari da jendea zuzenekoekin disfrutatzeko gogoz dagoela. Taldekideak ere zirraraz beteta geunden, hainbeste denbora eta gero agertoki batera igo eta musika jotzeagatik. Oso hunkigarria izan zen. Egia da baldintzak ez direla berak, publikoaren aurpegiak ez baitituzu ikusten. Horren harira, pentsatzen genuen hotza izango zela publikoaren erantzuna eta, egia bada ere ez dela betikoa izan, jendea oso bero zegoela nabaritu dugu.\nUrtebete eman duzue disko honetan lanean.\n–Apur bat gehiago, agian. Sorkuntza prozesuan zehar ez genuen ia zuzenekorik eskaini. Tenpora zuzeneko talde bat da, baina gure agendetatik denbora ateratzen dugu astero edo hamabost egunez behin, elkar ikusteko eta kantuak lantzeko. Disko honetarako lan handia egin dugu atmosferak, soinuak, koloreak... ezberdin lantzeko, eta horrek denbora eskatzen du.\n'Berriro asma nazazu' da albumaren izena. Disko berri bat atera-tzen duen bakoitzean, Tenporak bere burua berrasmatzen al du?\n–Galdetu izan digute ea diskoa konfinamenduaren ondorengo fruitua den. Ez, ordurako disko guztia grabatuta genuen. Tenpora, jotzeko eta esperimentatzeko sortu genuen eta, ondorioz, ez daukagu helburu finkorik. Momentuan datorkiguna islatzen saiatzen gara, momentuko gure eraginak edo entzuten ari garen hori. Bide horretan, geldialdi ezberdinak egiten ditugu diskoak lantzeko. Diskoen ondoren zuzenekoak datoz, zertan aritu garen erakusteko asmoz. Etengabe aldatzen doan izaki bizidun bat da Tenpora, eta baita bere musika ere.\nAitor Etxeberria izan duzue ekoizpen lanean.\n–Figura garrantzitsua izan da soinua bilatzerako garaian. Bakoitzaren lan pertsonalaren ondoren, soinuaren trataeran beste pauso bat ematea pentsatu genuen. Aukera ezberdinak eztabaidatu, eta azkenean, Aitorren izena agertu zen mahai gainean. Bere lana gustuko genuen eta gutako batek edo bestek bere proiektuetan ere parte hartu izan du. Aitorri esker buruan genuen ideia hori egitea lortu dugu.\nAurreko diskoekiko zer ezberdintasun ditu azken honek?\n–Adituengandik jasotzen ari garen erantzunek eta iruzkinek diote kantuak, akaso, biribilagoak direla. Esango nuke, taldekideekin hitz egin ondoren, nagusiki soinua dela nabarmen aldatu dena. Musikari bakoitzak, ni neu barne, aurreko diskoekiko soinu ezberdin bat landu du. Aurrekoetan soinua argiagoa zen, gardenagoa; taldea oso gardena edo organikoa delako, oso zuzenekoa. Honakoan diskoaren soinua pixka bat zikinagoa egiten saiatu gara, beste estetika, atmosfera edo kolore batzuk lortzeko.\nItxaropentsu mantendu zaretela diozun arren, diskoan 'Esperanza' bezalako abestiak aurki ditzakegu, oso tristeak direnak.\n–Badakigu kantu batekin ez dugula mundua konponduko, baina abestietan gure kezkak islatzen saiatzen gara. Berriro asma nazazu da diskoari izena ematen dion abestia. Agian ez duzu abesti hori soilik maitasunarekin lotuko, agian laguntasunarekin ere lotu liteke. Diskoan gai piloa jorratzen dira: denboraren igarotzea, bizitza... Eta, era berean, badaude gaurkotasunarekin erlazio handiagoa duten beste gai batzuk; aurreko diskoetan ere horrela izan zen. Emigranteen gaia, adibidez; Morian gertatzen denaren harira Itsasoan ametsak abestia egin dugu. Esperanzari dagokionez, gure inguruan baditugu kasu batzuk, eta oso gertukoa zaigu etorkinek gure etxeko norbait zaindu behar izatea. Iruditzen zaigu gizartea agian zertxobait anestesiatuta dagoela zenbait gaiekin. Hausnarketa musikal bat proposatu dugu.\nOraingoan, Harkaitz Cano eta Karlos Linazasoroz gain, Leire Bilbaok ere idatzi ditu letrak.\n–Karlos eta Harkaitzekin urteak daramatzagu lanean. Leirerekin ere harremana bagenuen eta proposamena luzatu genion. Kantuak sortzerako garaian Juantxo Zeberiok izan zuen berarekin harremana. Bi kantuetan kolaboratu du. Egia da, badirela beste bi kantu berak idatzitakoak, baina azkenean ez ditugu diskoan sartu. Grabatuta zeuden arren rockeroagoak ziren, eta estetika kontuengatik ez ditugu sartu. Oso pozik gaude, emakume baten ikuspuntua ere diskoan sartu dugulako. Haren lana zenbateraino gustatu zaigunaren seinale, diskoari bere kantu baten izena jarri diogu.\n"Konfinamendu egoera lazgarri horrekin eta kultura sektoreak bizi duen krisiarekin, une oro baikorrak izaten saiatu gara"\n"Honakoan diskoaren soinua pixka bat zikinagoa egiten saiatu gara, beste estetika, atmosfera edo kolore batzuk lortzeko"\n"Iruditzen zaigu gizartea agian zertxobait anestesiatuta dagoela zenbait gaiekin; hausnarketa musikal bat proposatu dugu"


Kontsultak Identifikazio zenbakia: 900005875\nNon zergapetu behar dute Bizkaian zerga-egoitza duen poker-jokalari baten irabaziek, aldian-aldian AEBra lekualdatzen bada kasino edo sala profesionaletan antolatutako poker-txapelketa edo -partidetan parte hartzeko?\nBizkaiko zerga-egoiliarra denez, munduko errenta osoagatik zergapetuko luke, AEBren eta Espainiaren arteko hitzarmenean ezarritakoari kalterik eragin gabe. Hitzarmen horrek ez du ezer ezartzen zori-jokoen ondoriozko errentari buruz, eta, beraz, poker-partidetan eta zori-jokoetan parte hartzeagatik eskuratzen dituen errentak, dirua arriskuan jarriz, ondare-irabazi edo –galeratzat joko dira, Bizkaian zergapetu ahalko dira eta oinarri orokorreko ondare-irabazitzat joko dira.\nHau da, PFEZ Foru Arauaren hamazortzigarren xedapen gehigarrian araututakoak ez diren jokoetatik ateratako irabaziak kargapeko errenta dira (horien artean ez dago galderan aipatutakoa), baldin eta zergaldi bakoitzean arrazoi berarengatik jasandako galerak gainditzen badituzte. Zergaldi berean jokoan izandako irabaziak gainditzen dituzten galerak ez dira konputatuko.


Santurtziko Lantegi-Eskolako mutilekin – gizON\n2012/03/20 2012/03/20 /ikasares\nHemezortzi pertsona izan ditut taldean, denak 18 eta 20 urte bitartekoak. Hiru kontinente -Afrika, europa eta Amerika-, bost herrialde -Senegal, Maroko, Euskal Herria, Kolonbia eta Dominikar Errepublika- eta sei hizkuntza -wolofera, arabiera, tamazighera, frantsesa, gaztelania eta euskara. Aniztasuna ezin ukatu, beraz. Den-denak mutilak, neska bat ere ez, eta 18 eta 28 urte bitartekoak.\nHonelakoak ez dira izaten gehien gustatzen zaizkidan bilerak, noski. Hasteko, gaia kurrikulumeko zatia denez, mutilak derrigortuta etortzen dira, ez nahita, eta honek eragina izaten du: onkeria politikoa nabarmena izaten da eta gaia benetan lantzea, sakontzea, inplikatzea, zailagoa izaten da; alegia, haiek badakite zelako diskurtsoa egin behar izaten duten eta horri eusten ibiltzen dira gehienetan. Bestetik taldea handiegia denez, intimitaterako aukera urriagoa izaten da, eta azalean geratzeko arrisku handiagoa izaten da, hots, gizonkeria -gizon taldeak espero duen jarrera- apurtzea gaitzago izaten da. Azkenik, haien lan egunaren amaierako jarduna izango zenen gurea, oso litekeena zen nekatuta eta gogo handirik gabe etortzea gehienak.\nGauzak honela, hasieratik garbi nuen ez nuela eman nahi ohiko saio eskolarra, betiko lezioak azaldu eta hor konpon, marianton! baizik-eta, hasieratik haien parte hartze ahalik eta aktiboena lortzea, eta horri begira prestatu nituen saioak.\nHasieratik bertatik saiatu naiz konfiantzazko giroa sortzen, eta eskolaren antza izan zezakeen ahalik eta gauza gehien baztertu. Gutxienez, mutilekin etorri ziren bi monitoreetako batek ez parte hartzea lortu nuen lehenengo egunetik, eta geratu zen bestea begirale baino gehiago beste partaide bat izango zen.\nHasteko aurkezpenak egin genituen, piskat girotzeko egoera -jakinda haiek elkar ezagutzen zutela jada, eta neuk ez nituela ikasiko 18 pertsonaren izenak txanda batean, noski-, eta eskatu nien beren izena, jatorria eta ama-hizkuntza adieraz zitzateela, denak zirkuluan bilduta. Gero, paper orri bat hartuta, eskuz gizaki bat egin zuen bakoitzak. Aurkepenean jatorria zein ama-hizkuntza azaltzeak gehi papaerezko gizakiarenak bazuten xede berbera, alegia, taldearean aniztasuna islatzea, eta aniztasun haren barnean denok funtsean berdinak ginela erakustea. Eta barrea egitea ere noski. Hortik aurrera, eztabaida eta norberearen gogoeta bultzatzeko ariketa arinak eta multimediak izan ditugu tresna.\nLehendabiziko saioan, sexua eta generoaz, gizontasun eta emakumetasun rolez, berdintasunaz eta abarrez jardun ginen; bigarrenean, gizontasun eredu hegemonikoari ikuspegi kritikoaz begiratzea. Biotan, nork bere gogoeta, bizipen, pentsamolde eta abarrekoak elkarri agertzea xede nagusia.\nIzan ere, hauxe izan da bi saioko jarduera honetan izan dudan helbururik behinena, hots, generoaz, berdintasunaz, sexismoaz, gizontasunaz, homofobiaz, gizon-emakume harremanez eta halakoez berba egitea denon artean, elkarri norberaren azalduz eta adituz, eta horretarako giro egokia, ziurra eta atsegina sortzea. Uste bainuen, eta oraindik ere badut uste bera, hauxe dela gizon gehienei dagokien lehendabiziko urratsa: gai hauetaz aritzea, geure egitea, emakumezkoei soilik ez baizik-eta geuri ere badagozkigula barneratzen hastea.\nSanturtziko lantegi-eskolako mutilekiko jarduera burutu eta bi astera dagidan balorazioan, hasierako helburu hauek neurri handian bete direla uste dut: normalean hitz egiten ez dugun gai batzuetaz jardutea; normalena ikusten ohitu garen hori -gizontasunari esleitzen zaizkion hainbat ezaugarri, rol eta abarrak- jendearen eraikuntzak direla, ez jainkoren baten aginduak eta geneetan daukagun zerbait antzematea; sexismoa geure gizartearen bazter guztietan aurki dezakegula;gizon izateko manerak antzekoak eta ezberdinak izan daitezkeela tokian-tokian; norberaren gizontasun ereduari kritikoki begiratzea;…\nEta neuretzat zelakoa izan da jardunaldi hau? Erronka handia izan da gizon gazteekin jardutea eta haien egoera “normalaz” -gizonkeriaz blaituriko antzerki horretaz- bestelako batera ekartzea. Ez dira huskeria izaten taldekeriak ezartzen dituen oztopoei -batez ere, ustezko statusari gizonen eutsi behar horri- aurre egitea autoritarismo eta heldukeria gehigirik gabe -gehiegi diot, ondotxo jakin baitakit oraindik heldukeria eta autoritarismo zantzu potoloak geratzen zaizkidala nire gizon egite horretan hartuak-. Norberaren askatasuna eta besteenganako errespetuaren arteko oreka lortzea ere ez da euli-kaka izaten, eta adi-adi izan behar izan dut larregi ez bidegabetzeko. Ildo horretan, mutil batzuen homofobiaren aurrean nik gaitzespenkeriaz ez jokatzea autokontrol ariketa ederra izan dut -zein zabaldua eta onartua dagoen homofobia! misoginia eta emakumearekiko gutxiespena baino askoz gehiago ere. Badugu hor zer hausnartu eta zer landu gizontasun eredu gizatiarraren bila gabiltzanok-. Era berean, gizontasun eredu hegemonikoa zein naturalizatuta dagoen, horretan zenbat dugun deseraikitzeko ikustea etsigarria bezain motibagarria da niretzat.\nGogobete nauten gauzen artean nabarmenduko nuke mutilek izan duten parte hartzerako joera, onkeria bazter uzteko izan duten ausardia, haien zintzotasuna. Baita ere ikustea haien hasiera errezeloak gaindituta, gustura izan direla jardunaldietan zehar. Honen adierazgarri garbia, azken balorazioko haien berbez gain, monitore baten esanak eman zidan: “gustura izan dira mutilak, ez dute behin ere eskatu gelditzeko erretzera ateratzeko”. Hara gustura egon diren probarik garbiena 😀\nLaburbilduta, beste esperientzia polit bat, ikaskizun handiak eman dizkidana, eta dexente asebete nauena. Ikusiko dugu zelan segida eman.\nBueno lagun, hauxe da dena oraingoz. Hartzazu besarkada handia nire aldetik, eta ondo bizi! merezi duzu-eta.\nCategories: ekimenak,ni,UncategorizedLaburpen hitzak: berdintasuna,generoa,gizontasuna,ikasares,lantegi-eskola,santurtzi,sexismoa\n2012/03/20 — 10:45 pm\nZorionak, Iñaki. Esperientzia polita izan dela ematen du; eta zure kontatzeko moduak ere asko lagundu du gustura irakurtzeko.\nikasares (Post author)\n2012/03/21 — 10:51 pm\nEskerrik asko, Aitor. Hire hitzek bihotza gozatzen zidatek. Ondo izan eta ea laster elkarrkin hitz-aspertutxo bat egiteko aukera dugun. Ostiralean hire herri kutunaren ondokora joango nauk. Muxu.\n2012/03/26 — 7:44 pm\nEskerrik asko konpartitzeagatik, eta Zorionak\nBesarkada bat, Iñaki , Ermutik


Carlos Peña igerilariaren munduko errekor solidarioa lortzeko saiakera Donostian. Noticias de Gipuzkoa\nCarlos Peña igerilariaren munduko errekor solidarioa lortzeko saiakera Donostian\nIgerilari tolosarra igerian arituko da 24 orduz abuztuaren 20an\n2018(e)ko abuztuaren 10a, ostirala - 19:33etan eguneratua\nDonostia- 'Itzali argia eta igeri egin' lelopean, Carlos Peñak munduko errekor bat hausten saiatuko da abuztuaren 20an Urumea ibaian. 24 orduz geratu gabe bizkarrez igeri egin beharko du, kasu honetan gainera ekintza honetarako bereziki moldatuak izan diren betaurreko berezi batzuekin. Ondorioz, ezingo du ia ezer ikusi, modu honetan erretinosi pigmentario gaitzak eragiten dituen ondorioak ezagutuz eta ikusmen urritasuna dutenen azalean jarriz.\nPeñak irabazi asmorik gabeko dameTVision kultur elkarteari eskainiko dio proba. Aspalditik erretinosi pigmentarioaren aurkako borrokan dihardun Ibón Casas eragilearekin batera elkarte honen helburua lortzen lagundu nahi du. Izan ere gaixotasunak 25.000 lagunei eragiten die Estatu osoan, ehunka mila mundu osoan eta horietako bat da Ibón Casas. Erretinosi pigmentarioa erretinari eragiten dion gaixotasun degeneratiboa izanik, aurrera egin ahala, ikusmena galduz joaten dira, batzuk erabat itsu geratu arte.\nErrekorra lortzeko saiakera honekin, igerilariak dameTVision proiektua babestu nahi du. Helburua gaixotasuna ezagutarazteko dokumental bat egitea da eta Ibón Casasek Los Angelesera egindako bidaia erakutsiko luke, bertan Stevie Wonderrekin elkartzen saiatzeko eta ‘gaixotasun arraro' honen aurkako borrokan parte hartzera proposatzeko.\nMarka saiakera berria abuztuaren 20an izango da Ur Kirolak Arraun Klubeko egoitzetik abiatuta. Kiroletako zinegotzi Martin Ibabek adierazi duenez: ‘beste hainbatetan bezala, Udalak kirola eta elkartasuna uztartzen dituzten ekimenak babesten ditu eta erronka zail honen aurrean hiritarrak bertara joateko deia egin nahiko nuke. Bestetik ere, Carlos eta Ibón zoriondu nahiko nituzke haien konpromezua eskertzekoa baita'.


Parapetotik, Jalgira - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nBeñat Lizaso Garcia 2019-07-28 13:00\nLegen Beltza taldeak eman zion itxiera jaialdiari\nAndatza plaza izan zen antolatzaileek Parapetasonik jaialdiaren bosgarren edizioa egiteko hautatu zuten lekua. Euriak, ordea, azken momentuan ekimen ezberdinak lekuz aldatzera behartu zituen antolatzaileak. Bazkaria Xirimiri elkartera eta kontzertuak Jalgi Kafe Antzokira.\nZeruari begira hasi zuten eguna Parapetasonik jaialdiko antolatzaileek. Lehen erabakia herri bazkaria Andatza plazatik Xirimiri elkartera aldatzea izan zen. Euria gelditzen ez zela ikusita eta oholtzaren egoera zela medio, azken unean kontzertuak Jalgira lekualdatzeko erabakia hartu zuten.\nOrdubete inguru atzeratu zen jaialdiaren hasiera, baina erantzun bikaina izan zuen. Parapetasonik faltan bota dute musikazaleek. Gipuzkoako txoko guztietatik hurbildu zen jendea Geltoki kaleko kafe antzokira. Parapetasonik jaialdia indartsu itzuli zen. Euskal Herriko Legen Beltza talde mitikoak eta Bartzelonako Bellako taldeak ziren begitik sartzen ziren lehen taldeak, baina Lampr3a, Rodeo eta Overloudek ere zeresana eman zuten atzoko gauean.\nRodeo taldeak ireki zuen jaialdia. Stoner rock azpigeneroa lantzen dute zestoarrek eta haien gitarra hotsek ederki berotu zuten giroa. Oholtzaratu zen bigarren taldea Donostiako Overloud izan zen, hirukoteak joera klasikoagoa du, hard rocka da jorratzen duten estiloa. Batek baino gehiagok lepoko minez bukatu zuen donostiarren kontzertua eta gero.\nGaueko momentu gorena hirugarren kontzertuarekin etorri zen. Kartela ikusita aurreikuspenak argiak ziren: Bartzelonako Bellako taldeak sortu zuen ikusmin handiena. Jalgi lehertzear zegoen. Maresmekoek, thrashcoretik, nazioartean hainbat herrialde konkistatu dituzte azken urteetan. Lepoko mina ez ezik, gorputz osoa minduta izango dute gaur atzo lehen ilaretan egon zirenek.\nLampr3ak hartu zien lekukoa kataluniarrei. Death metalean eta metal progresiboan kokatzen diren instrumentalak sortzen ditu hirukoteak. Maisutasunez aritu ziren gitarra, baxua eta bonbo bikoitzeko bateria astintzen.\nJaialdiari bukaera emateko Azpeitiko Legen Beltza taldea izan zen oholtza gainean. 20 urte dira taldeak thrash metala eta death metala Urola Erditik Euskal Herrira zabaltzen hasi zirela. Hankaz gora jarri zuten Jalgi.\nIzateen Inauteria, Orekan\nParapetasonik jaialdiaren baitan, abuztua amaiera arte Oreka tabernan Begipuntuan argazkilariaren hainbat erretratu izango dira ikusgai. Bertan hainbat musika kontzertutan egindako argazkiak egongo dira: The Baboon Show, Berri Txarrak, Liher, Anestesia...


Berriketan.info Viewing item 1 to 5 (of 5 items) Eider Mugartegi wrote a new post, Bigarren gazte ekintza edukiko dute Lekeitioko gazteek zapatuan, on the site Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza 14 minutes ago\nAulki Mugikorreko XIII. Gipuzkoako Ligari hasiera emango zaio bihar, larunbata, Hondarribia Arraun Elkarteak antolatutako Bidasoko Jaitsierarekin. 12:30ean hasiko da proba eta bi irteera puntu izango dira. Haurrak Irutxuloko Hitza wrote a new post, “Inolako oinarririk eduki gabe, kasua epaiketara iritsi izana bera salagarria da”, on the site Irutxuloko Hitza 24 minutes ago\nD3Mren (Demokrazia 3 Milioi) kanpaina egin eta hauteskunde delitua egotzi zieten 25 laguni 2009ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeen harira. Urrian egin zuten epaiketa, Egiako epaitegian. Aste honetan, Donostiako Hondarribiko Hitza wrote a new post, Arraun denboraldia, DVDan, on the site Oarsobidasoko Hitza 24 minutes ago\n2013ko arraun denboraldiaren laburpena jasotzen duen DVDa salgai jarri du Hondarribia Arraun Elkarteak, ohiko tokietan. Azaroaren 16an Kontxako irabazleei egin zitzaien omenaldi herrikoiaren bazkarian jarritako Hondarribiko Hitza wrote a new post, Alde Zaharrean eta Puntalean izango da igandeko alborada, on the site Oarsobidasoko Hitza 30 minutes ago


Ni neu - Wikipedia, entziklopedia askea.\nNi neu (frantsesez: Moi-même) Henri Rousseau margolari frantsesak, «El duaner Rousseau» bezala ezagututa ("Rousseau muga enplegatu" euskaraz) 1890ean egindako olioa oihal gainean. Egun Pragako Galeria Nazionalean ikus daiteke. Naïf estilokoa da.\nMyself: Portrait – Landscape\n146 ( ) × 113 ( ) cm\nTrade Fair Palace (en)\nPragako Museo Nazionalaren bildumak\nMargolan honekin Henri Rousseauk genero berri bati hasiera eman ziola zioen, paisaia-erratratuarena alegia. Funtsean paisaia margotzean zetzan baina gaienan pertsona baten erretratua gehitzen zuen. Kasu honetan Parisko bere gustuko paisaia aukeratu zuen gainean haren autoerretratua lehen planoan ipiniz. Modu batez, paisaiak erretratuko pertsonaren irudiari beste informazio gehitzen dio.\nParisen paisai hiritar naïf baten gainean artistaren autoerretratua agertzen da. Rousseau oso serio agertzen da, beltzez jantzita eta bizar zainduaz. Atzean Sena ibaia ikusten dugu eta uretan itsasontzi bat, seinaleak egiteko itsas banderaz apainduta. Inguruan metalezko zubi bat, globo bat eta, atzean, banderekin nahastuta orduan inauguratu berria zegoen Eiffel dorrea. Elementu horiekin artistak modernitatearen aldeko jarrera erakusten du. Itsasontzi masta, bestetik, bere lanetan errepikatzen den elementua dugu.\nMargolariak eskuetan ofizioko lanabesak erakusten ditu: paleta eta pintzela. Paletan bi izen irakur daitezke: «Clemence» (bere lehen emaztearen izena, Clemence Boitard) eta «Josefina» (bigarren emaztearen izena, Josefina Noury). Elementu horiek Rousseuaren barruko bizitzaren informazioak aderazten ziren. Dirudienez, aurretik beste idazkuna zegoen; hau ezabatu (antza «Pour ne pas les oublier», "zuek ez ahazteko" jartzen omen zuen) eta gainean bi emakumeen izenak margotu zituen. Ezkerreko solapan Frantziako gobernuak eman zion Les Palmes académiques sariaren intsignia erakusten zuen.\n(Ingelesez): Pragako Galeria Nazionala.\nAzken aldaketa 1 ekaina 2021(e)an, 10:49(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 1 ekaina 2021, 10:49.


Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordeko idazkaria\nSanturtziko Udal Euskaltegiko irakaslea\n"DEIA"-N AGERTUTAKO ARTIKULUAK\nHiri, herri eta beste zenbait lekuren izenak:\nHamaika kale dago Zazpikaleetan\nOlabeaga, Deustutik alde egin zuen auzoa\nAbaniko zabala, Plentziatik Ollargan mendiraino\nElexabeitia eta Gaztelu artean dago Artea(ga)\nSopeloztarrak sopelanatarrak baldin badira\nGórliz, Urdúliz, Berriatúa\nVenta Alta, El Gallo eta Erleches betidanik\nAmorebieta ala Zornotza?\nKuartangon bizi izan zen Kuartanikus deritzona\nIbaiak, mendiak ... :\nBilboko itsasadarra ibai zabala da\nToloño mendia Cantabriaren iparraldean dago\nDonejakuebidea, Santiago y cierra España\nEuskal deiturak I\nEuskal deiturak II\nEuskal izenak I : laukote ederra, Petri, Peru, Pello eta Kepa\nEuskal izenak II\nBilbo ala Bilbao\nAurreko asteotan Bizkaiko hiriburuaren izenari buruzko zerbait irakurri ahal izan genuen, nahiz eta esandako gehiena ganora handikoa ez izan, eta gaurko honetan gai horri ekingo diogu. Hots, zein den euskal izena.\nMitxelena zenak egindako eta Euskera aldizkarian argitaraturiko txostena hartuko dugu oinarri gai hau garatzeko. Zein da euskaraz, nahiz eta ezjakinen batek, ene harridurako erdalduna gainera, kontrakoa esan, erabili izan den izena, bai idatziz bai ahoz? Bilbo. Zer esanik ez hiriarekin harremanik ez dutenek, zuberotarrek esaterako, gaztelaniazko izen ofiziala darabilte, Bizkaitar askok Mauleon edo Thardets, eta ez euskarazko Maule eta Atharratze esaten duten bezala. Bilbao, euskaraz behin agertzen zaigu gure testu klasikoetan, Refranes y Sentencias liburuan: Bilbao, an bere dongeak birao, baina hala beharrez, bestela ez baitzuen errimarik. Ez ditut Bilbo-ren aipu guztiak ekarriko baina bai gustokoen ditudan bi, J.P. Ulibarri Okondoko euskaltzalearena eta R.M. Azkue Euskaltzaindiaren sortzailearena. Ullibarri, Abandon bizi izan zen eta bere aurkezpen txartelan, zera jartzen zuen: Juan Done Bixente Abandoko Elix-Atean Bilbo uriyaren alboan. R. Azkuek, "Jaungoikoa eta Foruak" lanean zera dakar: La Najatarran etxia, Bilbo ondoan.\nZergaitik aipamen horiek eta ez besterik? Kasu bi horietan izena deklinatu gabe agertzen delako, Bilbo, kasu guztietarako eta ez soilik deklinatzean erabiltzen zela argi frogatuz.\nBanakaren batek esango du Bilbo erabilera gutxiko aldakia dela eta Bilbao erabili izan dela beti. Agiri ofizialetan hala da, baina Bilbo hiri euskalduna izan da, A. Irigoyen zenak argi utzi zuen bezala, eta ondorioz merkatari zein langileen hizkuntza euskara zen. Hori dela eta ingelesekin izandako harreman komertziletan Bilbo erabiltzen zuten eta Bilbo izena erabili izan da ingelesez, Estatu Batuetako Kontsuladoaren agiri zaharretan edo Massachusettsen argitaraturiko Webster hiztegian ikus daitekeen bezala, nahiz eta gero izen ofiziala nagusitu.\nBaina ez dira aipamen bakarrak eta maitemindu egon eta oskar baten jabea den Shakespearek ere aipatzen du Bilbo, "Hamlet" eta "The Merry Wiwes of Winsor" lanetan, garai horretan Bilbo eta ez Bilbao zelako Bizkaian egiten zen ezpata baten izena. Nekez izango zuen ezpata horrek Bilbo izena bilbotar, eta ez bilbaotar, guztiek erabiltzen zuten izena ez izatekotan.\nEta Bilbao zer da? Euskarazko izen zaharra, Erdi Aroko izena, gaztelaniaz fosil moduan geratu zaiguna. Horrelakoak Europan anitzak dira. Gaztelania zaharrean Lisbona esan arren, Lisboa izen portugesa nagusitu zen, nahiz eta Lisbon ingelesez geratu. Portugal Espainiako administraziopean egotekotan litekeena da Lisbona izatea, batek daki. Dena den argi dago Zaragozaren jatorrizko izena Cesaraugusta izan arren, ez duela inork gaztelaniaz esaten: "voy a la Pilarica a Cesaraugusta", farregarri geratu nahi ez badu behintzat. Inguruko hizkuntzetan izen zaharrari eustea hain da arrunta, non euskaraz ere ikus dezakegun, eta eukaldunok Bordele eta Akize esaten dugu jatorrizko izen latinoetatik askoz hurbilago, Burdigalia eta Aquis, egungo izen ofizialak baino:Bordeaux eta Dax.\nAmaitzeko puntu bi azpimarratu behar ditugu. Batetik ez dela politika kontua, hizkuntzalaritza hutsa baizik, edo horrela ulertu beharko luketela batzuek. Eta bestetik argi dagoela Bilbaora, Bilbaotik, edo Bilbaon esatea Panplonara, Panplonatik, Panplonan, bezala ez dela euskara, eta euskaldunok Bilbotik, Bilbora eta Bilbon, besterik ez dugula erabili. Beraz, bada gai honi amaiera behingoz emateko garaia, eta hizkuntza biei dagokien lekua eman.\nGaurko artikuluxka honetan Bilboko auzoez arituko naiz, izenak eta neurri batean historia ezagutarazteko. Lehendabizi Bilbao izan zena, egun Zazpikaleak, Casco Viejo, Alde Zaharra, Bilbo Zaharra, Sietecalles eta Uri Zaharra deitzen duguna da. Bilbo hirian bertan, eta ibaiaz bestalde (edo euskara zaharrean "uraz urrutia") dagoen Bilbo Zaharra auzoan sortu zen. Denboraren poderioz inguruko herriak bereganatu eta auzo bihurtu zituen, lehendabizi Abando, eta gero Deustu eta Begoña.\nBi auzo dira berez Bilboko zaharrenak: Bilbo Zaharra, Ibaiazabal itsasadarraren ezkerraldean, eta Zazpikaleak, gaztelaniaz Siete Calles, nahiz eta azken urteotan gaztelaniaz Casco Viejo deitu. Nola gauzatu zen aldaketa hau? Hirurogeigarren hamarkadaren amaieran erabaki zuten Zazpikaleetako merkatariek elkarte bat sortzea eta arazoa izena ematean sortu zen, denda Zazpikale historikoetatik kanpo zutenek oztopoak jarri baitzizkioten Sietecalles izenari, Casco Viejo izen berria proposatuz. Izena udalaren laguntzaz nagusituz joan zen eta egun gaztelaniazko izen zaharra, Sietecalles, ia desagertu da. Euskaraz bestelakoa pasatu zen. Casco Viejo proposatzean Bilbo Zaharra izena bultzatu zuten, Zazpikaleak, izen jatorra baztertuz, izen hori ibaiaz bestaldeko auzoari, gaztelaniaz Bilbao La Viejari, dagokiola konturatu gabe. Geroago batzuek, auzia konpondu nahian, Alde Zaharra sortu zuten, eta amaitzeko Uri Zaharra ere erabili izan du udalak.\nEta egun zer egin behar dugu? Argi dago gaztelaniaz Casco Viejo nagusitu dela eta onartu beharra dagoela uste dut, baina euskaraz, udalak ongi erabiltzen duen bezala, Zazpikaleak (nahiz eta askoz ere kale gehiago izan, Gizaburuaga edo Etxebarri bezalaxe, izen hauek udalak izendatu aurretik eremu txikiak izendatzen zituzten eta). Ez dut uste Hiriberri edo Villanueva guztiak aldatu eta Hirizar, Villavieja bihurtu behar ditugunik, ezta? Tamalez, Metro Bilbaok Eusko Lege Biltzarrak egindako legeari muzin eginez, legez izen biak ofizialdu behar baitira, eta Euskaltzaindiak esandakoari kasu egin gabe Casco Viejo izen soila jarri du, Casco Viejo / Zazpikaleak izen bikoitza jarri beharrean.\nBaina ez da hau gaizki erabiltzen den auzo bakarra, Basurtu eta Deustu, azken hau udal ohia, ere baditugu. Biak dira euskal izenak eta bietarako ditugu testigantza anitzak idazkera egokiak ezagutzeko, biak amaitzen baitira u-z, nahiz eta gaztelanaiz o bihurtu. Deustu auzoaren kasuan euskaraz ere izan da aldaketa, izan ere, antzinean zeukan amaierako artikulua galdu baita, nahiz eta euskaldun batzuek mantendu eta Deustua esan. Horregatik Euskaltzaindiak Deustu hobetsi zuen. Euskal hitz peto petoa, A. Irigoyen zenaren ustez euskal partizipio delarik (apurtu edo amaitu bezala). Basurtuari dagokionez, egoera ura baino gardenagoa da, euskadunek izen zaharra bizirik mantentzen dute, esanahia ulergarria delako (baso eta ortu).\nBeraz, egin dezagun ahalegina eta Deustutik Zazpikaleetara nahiz Basurtura joaten garenean, erabil ditzagun euskal izen egokiak.\nMunduak buelta asko ematen du eta etengabeko mugimendu horretan izenak ere mugitzen dira. Horren adibidea Bilboko Olabeaga dugu, lehen Deustuko auzoa zena eta egun Abandokoa, gogoratu behar baitugu Deustu eta Abando, biak, Begoña bezala, udalak izan zirela Bilbok irentsi zituen arte. Deustutik Basurtura joan zen eta ez Deusto eta Basurto, inguruotako eskaldunek ez baitute o-rik esaten. Baina egon daiteke hori entzutean harritzen dena eta banan banan aztertuko ditugu.\nDeustua da agertzen zaigun izen zaharra, gaztelaniaz idatzitako hainbat dokumentuak barne. Geroago amaierako bokal galdu egin zen. Izan ere, kontuan izan behar baitugu ez zela hitzaren zatia, artikulua baizik eta Deustuan esan arren Deustuko Deustutik, etab. esaten zela, hori dela eta egungo erabilera ikusita Euskaltzaindiak Deustu hobetsi zuen, euskara, zorionez bizirik dagoen hizkuntza baita.\nBasurtu eta ez Basurto, eta hori da Lope Gartzia Salazarrek XV. mendean idatzi zuena, eta egun euskaldunok darabilguna A. Irigoyen zenak askotan esan bezala. Dena den, bertan erdara nagusitu bazen ere, izena merkatal arrazoiengatik ez zen galdu, bertako feria afamatuagatik.\nZergatik aldaketa hau, ordea? Betiko arrazoiagatik euskara ez delako sekulan administrazioaren hizkuntza izan eta izenak, hala beharrez, gaztelaniaz eman behar zirelako. Orduan, iskribuek ongi zekitenez amaierako u guztiak (latinetik zein euskaratik etorri) gaztelaniaz o bihurtzen zirela hala egiten zuten, nahiz eta herritarrek erabiltzen ez zuten izena izan (mendeetan bertako guztiak euskaldun hutsak ziren eta). Geroago, euskara ahultzean eta idatzitako izen ofizialaren eraginez gaztelaniazko izen hori inposatuko zen.\nAntzeko gauza gertatu zen u-z amaitutako Euskal Herriko herri izen gehienekin, eta adibide penagarria izan daiteke arabako Luku. Bertan euskara galduta egon arren ondoko herrian, Legutianon bizirik dago eta Luku erabiltzen dute, bestalde toponimian ongi dokumentatutako izena, baita Arabako Batzar nagusietako agirietan ere. Tamalez, Administrazio Batzarrak kontzeju izena euskaraz ofizialtzean Luko izen lotsagarria aukeratu zuen, ez ur ez ardo den izena.\nEne txoko txiki honetan gure leku izen zaharrei duten duintasuna ematen saiatzen eta ezaguztarazten saiatzen naiz, jendeak mendez mende erabilitako izenak gorde eta azken urteotan egindako aldrebeskeriak baztertzeko. Gaurko idazkian udal izenak alde batera utzita Bizkaiko hainbat leku–izen argitzen ahaleginduko naiz ea guztion artean berreskuratzen ditugun.\nPlentzian hasiko gara, Butroe ibaiaren ertzan dagoen txalet-gune afamatuan Abanico de Plencia delakoan hain zuzen ere. Ez da aditua izan behar izen hori oso berria dela jakiteko. Baina, zein da egokia? Dokumentazia arakatu eta Isusquiza azalduko da. Euskaraz nola ahoskatu eta ondorioz nola idatzi behar den jakiteko bertara jo, eta aurrez aurre dagoen baserrietxe batean galdetzean, beti Abenikue izan zela erantzun zidaten. Neuk etsi gabe segitu nuen galdezka eta orduan inkestatua etxeko atarira hurbildu, eta hara hor non esaten duen Ama zelan esaten-zu Isukitze? Hara! ez zen betidanik Abanikue? Tamalez, errepidean asmo onez norbaitek Isuskiza jarri du, tamalez diot, euskaraz Isuskitza delako, Plentzia bezala eta ez Plenzia. Espero dut laster oker hori zuzentzea.\nLurpekoa hartzekotan Sopela eta Larrabasterratik pasatuko ginateke eta bertako hondartzetara joateko parada izango genuke. Baina zein hondartzatara? Atxibiril, Arrietara eta Barinetxe edo Sopela, Larrabasterra eta La Salvaje-ra? Nik dudarik gabe bertakoek jarritako izenak nahiago ditut, trenez lehen eta lurpekoz orain, joandako kaletarrek jarritako izen aldrebesak baino. Egia da errua ez dela joan zirenena soilik, ez zutelako kartelik, baina galdetzea zuten, eta ez birbataiatu trengeltokiko izenak erabiliz.\nBidean badira bestelako adibideak, baina txoko hau txikia da eta azken muturrekoa baino ez dut aipatuko Bilboko udalak egindako parke berria Ollargan (batzuek Montefuerte). Parkea berria da, Montefuerte izena bezalaxe, Ollargan izena berriz Bilbo bezain zaharra. Ollargan izena Bilboko hiria sortzean azaltzen da mugak zehaztu zituztenean eta izen hori izan du inguru horrek mendez mende. Tamalez joan den mendearen amaieran Montefuerteko jaunak bertako meategiak erosi zituen eta lurren jabe egin zen. Geroago futbol zelaia izan zuen eta bere izena eman zion lekuari izena aldatuz.\nBaina hori ez zen tristeena, Euskal Herrian edozer egiteko abokatu, arkitekto injinadore eta abarren txostenak behar dira, hizkuntzalarienak salbu, eta parke berri baterako hamaika mila onikusi behar dira Hizkuntza Akademiarena izan ezik. Ondorioz, on ustez, Montefuerte izena hasi zen erabiltzen. Zorionez Bilboko udalak zuzendu zuen akatsa eta prozedura eta orain dagokion arreta hartzen du.\nAdibide bitxia eman dezakeen arren Zamudion ere antzekoa pasatu zen aurki. Bertako dorre ederra, Zamudiotorre, berriztean Malpika izena jarri zioten malipicatarrena zelako, aipatu izen hori zaragozako herri batena zela eta bertako jaunarena, herentzien bidez Zamudiotorreren jabea bihurtua. Kasu honetan ere zuzendu zutenez txalotu behar. Berez egokiena izena jarri aurretik galdetzea bada ere jakintsuena da zuzentzea eta kirtenena hutsean segitzea, eta zoritxarrez hutsa egin eta zuzendu gabe daudenak ez dira urriak.\nHitz jokua eman arren gauza serioa da Arratiko Artea(ga) herriaren izena, askotan jendearengan nahas-mahas handia sortu dena. Arazo bi argitu behar dugu, zein den izen egokiena, eta nola idatzi behar den. Horretarako bere historia ezagutu behar dugu. Elizate edo Anteiglesia bik osatzen zuten udal hau Gazteluk eta Elexabeitiak, eta handik datorkio, gaztelaniaz noski, oraintxu arte izan duen izen ofiziala, Castillo-Elejabeitia. Elizate horiek parrokia bana zuten, Done Mikel zen Elexabeitikoa, egun BFAk txukunduta, eta ezaguna egurrezko dorrea izateagatik eta Gaztelukoa egun hilerria dagoen lekuan zegoen joan den mendean erre baitzuten.\nBaina udal bakar batean eliza bi eta gainera oso hurbil egoteak arazoak baino ez zituen ematen eta joan mendean eliza berri bat, aurrerantzean parrokia bakarra izango zena eraikitzea erabaki zuten eta Arteaga izeneko lekuan egin ere. Iturrizar historialariak berak esaten digu udal hau Arteaga izeneko lekuan zegoela kokatuta. Aurrerantzean aldaketa honek hiru izen ekarriko zuen, herriko eta inguruko euskaldunek Arteaga, euskaldun batzuek Gaztelu-Elexabeitia eta gaztelaniaz Castillo-Elejabitia.\nEuskara ez denez oraintsu arte ofiziala izan ahoz erabilitako izena laburtzen joan zen eta Artea bihurtu, eta horrek bigarren galdera egitera garama: Arteaga ala Artea? Tamalez udalak Artea ofizialtzeko erabakia hartu zuen, Euskaltzaindiaren gomendioari kasu egin barik, ez baitziren zinegotziak konturatu azken urteotan (eta gure hizkuntzarako mende bat azken urteak dira) ahoz erabilitako izena Artea, laburdura baino ez zela eta Gautegiz Arteagan ere Artia esaten dutela. Zorionez bigarren kasu honetan bertakoek ondotxo dakite Artea laburdura baino ez dela Arguia / Arrigorriaga, Portu/Portugalete edo Frisco/San Francisco kasuetan bezala, hiru adibide ematearren, eta ez dute laburtu, ziurdanik gaztelaniaz ere Arteaga ofizial izateagatik. Arratian ostera ofiziala Castillo-Elejabeitia izan denez, euskaldun askorentzat ahoz erabilitako Artea izen jatorra eta euskalduna izan da, bestea inposatutzat joz, antzinako euskal izena ,itxuraldatuta baina jatorra, baino ez zela konturatu barik. Hortaz, gogoratu Sabino Arana Goirik idatziriko Lecciones de Euskera Bizkaino liburuan Artea esan arren Arteaga idatzi behar zela esaten zuela.\nAgian Munitibar-Arbazegi-Gerrikaitzen kasuan bezala oraingo euskal izenaren ondoan zaharra ere gorde zitekeen, Artea-Gaztelu-Elexabeitia, ez baita hizkuntz biren arteko leia, Areeta/Las Arenas bezala, euskaren barruan gauzatutako aldaketa baizik.\nBadira azken urteotan Enkartazioetako euskaltasuna dudatan jartzen hasi direnak, zirudanik asmo onak izan arren ezjakintasunagatik, ez bainuke inkisitore berriak direla pentsatu nahi.. Euskararen kontrako kanpaina honek hiru alderdi ditu: batzuek, gutxienegoek ez dela euskaraz egin diote; beste batzuek euskara bakarrik ekialdean erabili dela esaten dute, bazter batean soilik; azkenik badira euskara Enkartazioetan gaztelania baino berriagoa dela esaten dutenak ere. Azken hauen jarrera ez da berria, eta gogoratu behar da Espainian gaztelania latina baino zaharragoa zela defenditzen zutenak ere izan zirela, harrigarria bada ere.\nEta zein da egia? Argi dago ekialdeko Enkartazioetan euskararen galera joan den mendean gauzatu zela, hara hor Gordexolaren kasua. Gogoratu bestalde Alonsotegi eta Barakaldon mende honetan galdu zela euskara. Gueñes, Zalla eta Galdamesen galera pixkat zaharragoa da, baina argi dago euskara bizirik zegoela orain dela mende gutxi. Sopuertan (edo Garapen), Castrotik Gaztelara zihoan bidearen erdian, egoera nahasiagoa da, baina argi dago euskara ez zela Erdi Aroan galdu. Arcentales eta Turtziosen berriz, euskara aspaldi galdu dela dirudi eta Karrantzan, agian, erromatar garaietara joan beharko genuke.\nEta aurreko hori nola dakigu? Toponimiari esker, nahiz eta data zehatzik eman ez. Toponimiak aurreko egoera linguistikoaren berri ematen digu, baina jakin behar da irakurtzen, eta hizkuntzaren historia ere jakin behar da. Beti gogoratu behar dugu euskara ez dela administrazio hizkuntza izan, eta sarri itzuli egiten zutela. Hori dela eta, errez asko agertzen dira erdal izenak, eta aspaldian, Arrasaten, Tolosan, Gernika edo Zuberoako edozein herritan, nahiz eta aipatu leku horiek oraindik euskaldunak izan. Horregatik eta esaterako, Santurtzi bezalako izen baten garrantzia, Saint Georgi (San Jorgi) monastegi bat du sorreran. baina bertako biztanleen hizkuntza BAKARRA euskara zenez, nekez ahoskatu ahal zuten latinezko izen hori eta Santurtzi bihurtu zuten, euskara galdu zenean Santurce bihurtu zelarik. Beste horrenbeste esan dezakegu Gordexolan dagoen Santurce mendiaz. Santurtzin gaztelaniaz hitz egin bazen, izena Sanjorge izango zen, eta ez Santurtzi/Santurce.\nSopuertan Olabarrieta auzoa dago, mende honetan Barrietas itxuraldatuta, baina oso ongi dokumentaturik Olabarrieta moduan. Noizkoa ote da izen hau? Ibaietako olak, edo burdinolak, XIV. mendekoak direla dakigula, eta izenak ola-barriak aipatzen dituela dakigularik izen hau ezin da Erromatar garaikoa izan. Inork, argudia dezake hara joandako euskaldun batek jarri ziola izena. Baina, hori logika, linguistika eta historiaren kontra joatea da, hiri izenak erregeak ematen baditu ere, auzo, erreka, mendi eta horrelako izenak herriak berak ematen ditu, eta ez da Europa osoan gertatu horrelako auzo izenak kanpotar batek inposatzea herriaren hizkuntza bestelakoa bazen. Alderantziz, Galdamesko Atxuriaga auzoak izena galdu zuen La Aceña bihurtuz euskara galduta egon eta meategiak direla eta biztanlegoa aldatu zenean.\nEta Arcentales, euskalduna? Gure amama zena Agirre zen, Euskal Herri osoan agertzen zaigun deitura, eta deitura Arcentaleskoa, Santa Cruz auzokoa, egun Agerre moduan ezagutzen dugun lekukoa. Agirre-k otero edo agerian dagoen lekua adierazi nahi du. Etxe horien deskribapena, hain justu. Bide batez, gogoratu atzean dagoen iturriaren izena Iturrion dela. Turtziozen, Arrao edo Peñalba dugu, interesa duena begira dezake zer den arro-a euskaraz.\nGueñes, Zalla eta Galdamesez ez dut ezer esan behar, nahikoa baita beren auzo izenak irakurtzea: Larrea, Illeta, Amabizkar, Bolunburu, Ibarra, Arangoiti, Goiukuria, Jurgi, e.a. Zer ez dugu Nafarroan ere errepikatzen den Muskiz herri izenaz esango, Muskitz, bertan amaierako "z", "tz" egiten baitute, eta egun euskalduna den herria.\nBaina, bada gauza harrigarriagoa, euskaltasuna ukatzen diotenek, Karrantzan orain dela mende asko galdu zelako, montañes-en mintzoa (eta ez hizkuntza, dialekto baten azpidialektoa baizik) inportatu nahi dute, Karrantzako erromantzeak horko mintzoren ezaugarri batzuk dituelako. Hauentzako bidezkoa da Enkartazioetan sekulan erabili ez den mintzoa bultzatzea, baina bekatu mortala bortxakeriaz eta indarrez lapurtu diguten euskara berreskuratzea.\nSopela dugu Bizkaian euskal izena euskaraz ofizialdu ez duen udal bakanetako bat, dagoenekoz bakara ez bada. Argi dago Sopelana izena euskaratik ere badatorrela, baina aurreko egunetan aipatu dudan bezala erabat arkaikoa, euskaldunek aspaldi aldatu baitzuten izena Sopela bihurtuz. Zergatik aldaketa hau? Euskal fonetikaren lege batek eragin zuen aldaketa hau. Lege horren arabera N bokalen artean dagoenean desagertzen da, bikoitza edo germinatua, NN, ez bada. Lege hau hiztegi arruntetan zein lekui-izenetan eta euskal hitzetan zein beste hitzetatik hartutekoetan betetzen da. Hiztegi arruntean hor ditugu gazta eta ardoa, antzina gaztana eta ardano zirenak, edo latinetik hartutako area eta katea, gaztelaniaz n ongi gorde dutenak. Leku izenetan zerrenda amaigabea denez adibide batzuk jarriko dizkizuet; Nafarroan: Dorrao, Artaxoa, Urdaitz; Araban: Miñao, Argomaiz eta Subilla (Subijana); Gipuzkoan hor ditugu Lazkao eta Zestoa eta Bizkaian nahi beste, eta Lemoatik Lemoizera joateko Galdakao eta Leioatik pasatzen dugu sarritan. Gorago esan bezala badira desagertzen ez diren n-ak, Olano edo Eneko, esaterako, latinean bezala euskaraz ere bi n mota zegoelako. Sopelana izenaren aldekoen argudioetako bat izen horren antzinekotasuna da, hori baita dokumentatzen den lehengoa, eta gaztelaniaz aldatu gabe gure garaira heldu dena, bain gaztelanaiz, euskaraz izen zaharkitua eta ezezaguna, bertakoen artean, baita. Gure hizkuntza ez denez inoiz administrazio hizkuntza izan herrien izenetan ezin izan da isladatu hizkuntzaren eboluzioa, gaztelaniza gertatu bezala, eta Erdi Aroan Villa de Navi, Villamorosa eta Masurdones zirenak egun Villanañe, Villambrosa eta Villamardones dira, erromantzearen eboluzioarekin batera joan direlako izenak, gure herri izenetan gertatu denaren kontra hain justu. Gertaera hau ez da gurea soilik galego-portugesez ere antzekoa pasatzen da, baina adibiderik argiena Lisboa dugu. Gaztelaniaz Lisbona deitua izan dena eta ingelesez oraingoz Lisbon dena. Kasu honetan izenak aurrera egin du portugesarekin batera eta n galdu, baina Gaztelaren agindupean segitu izan bazuen litekeena da Lisbona izaten segitzea.\nLaburtzeko Sopelana Erdi Aroko izena da, gaztelaniaz ongi mantendu dena baina euskaraz, lege fonetikoak segituz Sopela bihurtu zena. Izen horretatik sortu zen bertakoak izendatzeko izena, gentilizioa deiturikoa sopeloztar, dimoztar, leioaztar, lemoaztar, galdakoztar eta getxoztar bezalaxe, eta ez sopelanatar, batzuek oraintxu asmatu duten ustezko euskal izena, bestaldetik guztiz arbuiagarria dena. Beraz, sopeloztarren herria Sopela.\nGauza bitxia da goiko izenak euskaraz ikustea, ez baikaude ohituta, euskaraz ez dagoelako tilderik, hau da azentua non jarrri behar den adierazten den marratxorik. Tamalez Górliz, Berriatúa eta Urdúlizen kasuetan badugu tildea. Eta, Zelan da posible horrelakorik? Euskal Herrian daukagun utzikeria eta administrazio zentzu faltari ezker. Erkidego autonomoan leku-izenen idazkera Euskararen Legeak arauzkotzen du, 10. Artikulua, eta gauza bitxia du artikulu honek: aho batez onartua izatea. Legeak lortu ez zuena lortu zuen artikulua horrek, egun horretan Legebiltzarrean zeuden guztiek aldeko botua ematea, eta hori gure artean ez da makala. Artikulu hori zentzuzkoa da eta izenak etengabe ez errepekikatzeko zera esaten du, izenak jatorrizko hizkuntzaren idazkeraz emango direla, euskal izenak euskaraz eta gaztelaniazkoak gaztelaniaz, eta izen bikoitza izenak erabat desberdinak direneterako (Arrasate/Mondragon). Nafarroan, euskara ofiziala den esparruan antzeko egoera dugu, baina kasu horretan Gobernuari dagokio izenak ofizialtzea eta hala egin zuen. Beraz, Nafarroan euskal eremuko herriek euskal izena dute ofizial. Gurean berriz Legeak hori esan arren udalek egin behar dute aldaketa, tramite errrez baten bidez, zoritxarrez errezagoa da tramiteria uko egin eta etxeko konponketa egitea, Urdúliz, Górliz eta Berriatúaren kasuetan bezala, izan ere euskal izenok izanik euskaraz eman behar dira, eta ondorioz tilderik gabe. Aipatu kasu horietan Berriz, Asparrena, Zumarraga edo Irungo udal agintariek ez bezala, aipatutako herri hauetan tildea kentzeko legez egin baitzuten, nahikoa izan zuten inpimakietatik kentzea, Baina gauzak ez dira hain errezak eta gauzak ganoraz ez egitekotan ez dute ezertarako balio. Beste horrenbeste esan dezakegu euskararen aldeko apostua egin zuen Guizaburuaga herriaz, administrazioa euskara hutsez eta izen ofiziala gaztelaniaz. Gure herri izenen egoera horrelakoa bada, zer esango dugu gure kale edo auzo izenez gehienak gaztelaniaz edo euskaraz daudenean inolako kontrolik gabe. Zerrenda ikaragarri handia bada ere adibide bat emango dizuet: Enkartazioetako herri batean, Galdamesen, bada Laia izeneko auzoa, euskal izen garbia, mendez mende Laya idatzita zinegotzi batek El Haya (¡!) birbataiatu zuen arte, udalari hamaika aldiz kartela kentzeko esan arren ez dute kendu oso garestia delako!! Noiz ikasiko dugu euskaldunok gure hizkuntza behar bezala administratzen? Baina izan behar dugu baikorrak eta gauzak astiregi bada ere bideratzen doazela pentsa, Gipuzkoan esaterako ez baitago horrelako egoeran dagoen herririk.\nBada mundu honetan dardarka jartzen nauen hitz eta esaldia: betidanik edo beti izan da horrela, horrelakoak entzutean hotzikarak izaten ditut. Harrigarria da, Euskal Herrian, Europako hizkuntza zaharrenaren jabeak garen herri honetan gure historiari diogun errespeto gutxi, ez baitira euskaren etsaiak euskararen egoera tamalgarriaren erantzule bakarrak.\nGauzak horrela inork inoiz gure leku-izenei merezi duten errespetoa eman nahiean zuzenketaren bat proposatzen duenean beti entzungo du: baina guk beti esan dugu….. eta zorionekoa izango da kontrako kanpainia antolatzen ez badute. Izenak zuzentzeko arrazoiak ugariak dira baina multzo bi nagusitan bil ditzakegu. Lehenego arrazoia izen berriak izen tradizionala baztertu duenean. Holakoetan, bitxia da, baina %99an euskara galtzaile. Agian, egon ez omen den euskaren kotrako kruzadagatik? Bigarrena izenen desitxuraketa dugu. Aurrekoan bezala euskara galtzailea normalena euskal izenak erdaldunek inolako errespeturik gabe aldatzea baita.\nKomenigarria izaten da adibideak ematea eta ura baino gardenagoak diren batzuk jarriko dizkizuet, Erletxeta, Urgoiti eta Beteluri edo batek betidanik esango zuen moduan Erleches, El Gallo eta Venta Alta.\nErletxeta, izen berria dugu, gurutze ezaguna, berez Gomuzio izan dena hori baita bertako auzoaren izena. Erdaraz, erdipurdiko itzulpena egitea bururatu eta Erleches sortu zuten. Gauzak erreztearren, edo, Erletxe ere hasi da erabiltzen. Handik oso gertu beste bidegurutze garrantzitsua dago Durango, Arratia eta Bilboko bideak batzen dituena Urgoiti, bertako euskaldunen izena, eta bertan egon zenaren jauregiarena. Tamalez, mende honetan zutoi baten gainean oilar bat jartzea bururatu eta izena aldazteaz gain hizkuntza ere aldatu zioten El Gallo deituz, beti bertako bizilagunen iritzia eta usadioa errespetatu gabe, hemen zer esan handia dute komunikabideek.\nAzkeneko izenak ere badu berea, Beteluri izan da eta da, bereziki inguruko euskaldunen ahotan. Zoritzarrez euskararen galerak leku izenen galera ere ekarri zuen eta Venta Alta hasi zen erabiltzen, ziurdanik kaletar ezjakinen erruaz. Zorionez izen egokia baztertu arren ez zen zeharo desagertu.\nGuztiarekin ere inoiz berri onak ere badira eta Bizkaiko Foru Alduandiak egin duen Errepide Mapan ongi azaltzen dira izen hauek. Gainera jendeak ikasteko izen okerrak ere jarri dira, etorkizunean bitasuna kentzeko asmoz, ez baita bi tradizionen kasua, Donostia / San Sebastian bezala, hor hizkuntza bi baitago, ezjakitasuna eta egokitasunaren arteko gudua baizik, eta gure herriak, eta gure kulturak brontzezko oilar batek baino errespeto gehiago behar dute.\nAmorebieta ala Zornotza\nEuskaldunontzat nahiko argi zegoen puntu bat, Zornotzaren izena hain zuzen ere, azken urteotan nahastu samar agertzen zaigu. Askotan galdetzen didate ea Amorebieta ez ote den euskara eta zergatik aldatu izena eta Zornotza jarri. Egia da Amorebieta euskal izena dela, baina ez da aldaketa bat izen zehatza baizik. Eta nondik dator izen bikoitz hau? Horretarako Bizkaiko historia apur bat ezagutu behar dugu. Gaur egun Amorebieta-Etxano izena duen udala antzinako elizate bi mende honetan batzean sortu zen. Elizate bi horiek beste elizate birekin batera, Ibarruri eta Gorozika, Zornotzako merindadea osatzen zuten. Baina elizate horiek bide desberdin egin zuten eta Ibarruri eta Gorozika egun Muxikako auzoak dira eta beste biak, udalak izan eta gero, batu ziren udal bakar bat osatzeko, egun era ofizialean Amorebieta-Etxano deitzen dena eta euskaldunok Zornotza, edo Zorrontza deitzen duguna. Izen bikoitz honen arrazoia oso erreza da. Elizate bi horiek sortu zuten udalaren gunea Zornotzan kokatu zen eta modu bitxi batez, antzinako udaletxeak inon baino hurbilago baitzeuden, Amorebietarena egungo lekuan eta Etxanorena metro batzuk aurrerago Autopistako sarrera egiteko bota zuten arte, azken finean biak zeuden Zornotza izeneko lekuan. Etxeak eta udaletxea Zornotza izeneko lekuan egonik zentzuzkoena inguru horri ezezik udal osoari Zornotza deitzea zen eta horrela izan da. Tamalez demokrazia heltzean izena ofizialtzearen auzia piztu zen, batzuek ez zutelako antzinako izenak galdu nahi (Zornotza-Etxano proposatu zuenik ere egon zen, harrigarria bada ere) eta urteetan euskal izena ofizialdu gabe egon da. Azkenean udalak euskaldunon erabilerari eta Euskararen Akademiaren iritziari muzin eginez Amorebieta-Etxano ofizialtzea erabaki zuen eta hori da indarrean dagoen izena. Badirudi zentzuzkoena, izen zaharrak gorde nahi izanez gero Arbatzegik eta Gerrikaitzek egin zutena egitea izango zela eta hirurak ematea, Zornotza-Amorebieta-Etxano, aurrean euskaldunok darabilguna eta atzean izen historikoak, baina, zoritxarrez, ez zen horrela egin. Dena den, legaltasuna alde batera utzita eta udalerri osoaren izena Amorebieta-Etxano bada ere ezin dugu nahastu eta gaur egun udaletxea eta etxeak dauden lekua Zornotza denez hori da leku hori izendatzeko erabili behar den izena, (ahoz bertan Zorrontza noski), ez baita gauza bera udalerria eta gune horren izena.\nGaurko toponimia txokoan Kuartango ibarraren izenaz arituko gara, Arabaz egingo dugun bigarren aipamena. Aspaldi Euskaltzaindiak Koartango izena proposatu bazuen ere zuzendu egin zuen eta Kuartango (gaztelaniaz bezala) hobetsi zuen, XI. menditik aurrera ongi dokumentatutako izena bestalde. Baina udalak izena aldatzean batzuk kexatu egin ziren izen hori ez zelako euskarazkoa, latina baizik, eta ondorioz gaztelaniaz idatzi behar zela argudiatu zuten.\nLitekeena da izen hau latineko Quartanicus izenetik etortzea, J,C. Barojak proposatu zuen bezala. Baina denok dakigun bezala latina hil zen, eta bertan, Kuartangon, bizi zirenek, euskaldun hutsak, izen hori erabili eta aldatu egin zuten, euskaratu zuten. Lehendabiziko aldaketa Kuartanigo izan zen eta geroago Kuartango sortu zuten. Aldaketa hau euskaldunek egin zutenez euskal izena sortu zuten, etimologia alde batera utzita. Horregatik Kuartango da bere idazkera egokia (ez Cuartango) Etxebarria, Zeanuri, Txintxetru edo Zierbana bezalaxe, hauek bezala euskarazko izena delako.\nHorrelako aldaketak oso arruntak dira, latina desagertzean askotan euskaldunek ezin zituztelako besterik gabe izen latinak erabili eta bere hizkuntzara moldatu behar izan zituzten. Horrela Turanicus izena bide da Durango izenaren sorrera. Jokaera hau ez da euskaraz soilik gertatzen eta historia gehiegi ez da jakin behar Espainia edo Frantziako herri izenek jasan dituzten aldaketak gogoratzeko (Cesaraugusta, Cartagonova, Al Andalus, etab.) Gaur egun ez zaio inori bururatzen Guadiana, Gibraltar edo Baza izenak jatorri arabea izateagatik gaztelania ez direnik.\nEta nola jakin daiteke euskaldunek sortutako izena dela eta ez gaztelaniaz mintzo zirenek egindakoa? Bi arrazoi sinpleengatik, lehengoa hizkuntza barrukoa, gaztelaniaz sortu izan bazen ez zen Kuartango izango. Bigarrena historikoa, Kuartango ibar euskalduna izan da herri izenek ongi adierazten duten bezala: Zuhatzu, Urbina, Gillarte, Etxabarri etab.\nEta herria euskalduna bazen nola da posible izen latinoak agertzea? Kuartango ezezik Arriano edo Aprikano ere baditugu eta. Izen horien bertako jabeen izenak besterik ez dira. Herrrixka horien erromatar garaian jabea zuten (Villae ziren) eta jaberaen izenak orain arte mantendu dira. Garai haietan, garai guztietan bezala, aberatsek bazekiten latinez mintzatzen, inperioaren hizkuntza baitzen eta izen latinoak zituzten, nahiz eta horrek jatorria erakutsi ez. Egun jende askok dauka izen judua (Maria, Jesus, Jose) edo aleman (Karlos, Luis,etab.) eta ez du inolako harremanik Palestina edo Alemaniarekin.\nBeraz Kuartango euskaldunek latineko Quartanicus izenetik sortutako izena da, eta horregatik, euskaldunek sortu zutelako, zeharo euskalduna.\nDudarik ez dago Getxo eta Portugalete artean itsasoratzen den ibaia Bizkaiko zabalena eta handiena dela, baina duda asko sortzen zaigu nola deitu behar dugunean galdetzean. Argi dago izen arruntenak Itsasadarra (la Ría) eta Bilboko Itsadarra (Ría de Bilbao) direla, arruntak eta egokiak bestalde. Baina itsasadarra izan baino lehen ibaia da, eta hortik dator arazoa. Irakurleak ongi dakien moduan Basaurin, Urbi izeneko lekuan batzen dira Urduñatik eta Durangotik datozen ibaiak, mendez mende Urduña eta Durango ibaiak ditu izan direnak eta orain Nerbioi/Nervion eta Ibaizabal. Baina zein da Basauritik itsasoraino doan ibaiaren izena? Bilbon itsasadarra dena? Hor dago koska, nahiz eta erantzuna erraza izan, Ibaizabal.\nIbaia honen lehenego aipamena 1094. Urtekoa da, urte artan finkatu zuren Aiarako artziperstazgoaren mugak eta aipatzen da Ibaizabal, mendebaldeko muga zehaztean Ibaizanbalen isurtzen den ibaia dela esaten baitu (beraz itsasadarra, batuketa Zorrotzan egiten baita). Bilboko artxibategian ere izena ematen denean Ibaizabal ematen da eta izen horrek auzo batean dirau. Egun Abusu-La Peña izenez ezagutzen dugun auzoaren izen zaharra Ibaizabal zen eta horrela mantentzen da bertako kale baten izenean.\nXVI. menderarte izen bakarra erabiltzen zen ibaia aipatzeko Ibaizabal, handik aurrera hasten da Nervion ere agertzen, baina XIX mendean egindako Diccionario Geograficoetan Nervion edo Nerva (sic) izenei lehentasuna eman arren beti aipatzen da izen arrunta Ibaizabal zela, hortaz egilek beraiek aitortzen zuten Nervion izena beraiek erabiltzen zuten kultismoa zela. Hemen azpimarratu behar da Ibaizabal zela euskaldun eta erdaldunen izena eta ez, batzuek pentsatu eta esan duten moduan euskaldunek Ibaizabal erabili eta erdadunek Nervión.\nIbaizabal izenaren bizitasuna mende honen aipamanetan dugu. Sota eta Ybarra, biak Bizkaiko Alduna nagusiak, eta bigarrena Bilboko alkatea izan zena, Ibaizabal ibaiaz mintzo dira. Unamunok ere Ibaizabal aipatzen du. Eta zer esan Portugaleten dauden Ibaizabal izeneko itsasontziez, lehen beltzak eta orain gorriak. Baina idatziaren indarra oso handia da eta pizkanak nagusitzen joan zen, batez ere mende honetan, ikasketa arruntak hedatzean eta jende guztia eskolatik pasatzea.\nSegi nezake argudio historikoak ematen baina gehiago ez luzatzearren bestelako arrazoaiak aipatu behar da. Geologian zein den ibai nagusia (río consecuente izenekoa) zehazteko hiru irizpide dago: luzeera, norabide, eta u-kaudala, eta hori dela eta J. Gomez Tejedorrek beti esan zuen Ibaizabal zela gure itsasadarra Los Rios de Vizcaya liburuan irakur daittekeen bezala.\nLabur esanda, Ibaizabal da ibaiaren izena basauritik itsasoraino, nahiz La Ría edo Itsadarra ere egokiak izan, eta Nervion/Nerbioi Urduñatik igaro eta Basaurin amaitzen den ibaia joan den mendean kultismoz bultzatua Ibaizabal izenaren kaltetan.\nDudarik ez dago Euskal Herrian mendizaletasun handia egon dela, eta dudarik ez osasuntsua ezezik jakin iturria ere izan dela, mendigoizaleak ez baitira kirolari hutsak izan eta mendiarekiko maitasunak osotasunean babestera bultzatu ditu eta. Horri ezker, gure mendietako izenak jende artean zabaldu baitira, nahiz eta inoiz akatsak izan. Gaurko honetan zabaldutako okerreko izenez arituko gara.\nLehendabiziko arrazoia garbizalekeria dugu. Horrela, ustez oker zeuden izenak zuzentzeko joera egon da, askotan etimologia eginez Aitzgorri edo Aitztxiki moduko izen aldrebesak sortuz, Aizkorri eta Astxiki baitira, euskal fonetikak ez baitu horrelako izenik onartzen, etimologia aldetik zuzena bada ere. Inoiz hizkuntza ezagutza eskasak ere aldaketak sortu ditu eta Udalatx mendiari Udalaitz izena jarri zitzaion, aitz bertan erabiltzen ez dela ohartu gabe, inguruko euskaldunek atx esaten dute eta. Asmaketak ere egon dira eta Urkiola gaineko tontorrari Urkiolamendi deitu izan zaio Urkiolagirre zela jakin gabe.\nBaina, esan bezala, gehiago zor diegu mendigoizaleei lepora dieziokeguna baino. Izan er, askotan mendi tontoretan izenak jarri aurretik ikertu ere egiten zuten eta desagertzeko zorian zeden izenak berpiztu dituztelako. Horretarako bidea Federakuntzak argitaraturiko Mendi Katalogoa da. Bertako izenak banan banan aztertu ziren, gehienetan ondo zeudela ikusteko, baina inoiz aldaketa txikiak zein erabatekoak egiteko. Laster ale berria kaleratuko da eta baten bat harri tu ere egingo da hor agertzen diren izen batzuk (hamar bat) ikustean. Baina hoalko aldaketak ez dira sasijakintsu batzuen burutazioak, ikertzaileen lanaren ondorioa eta oso ongi sustraitutako erabakiak, guztiek Euskaltzaindiaren onikusia dutela.\nHorrela Toloño, eta ez joan den mendean asmatutako, edo honbeto esan Logroño ondotik Arabara eramandako Cantabria, agertuko da. Cantabria Logroñoko hiriburu ondoko mendixka baino ez baita. Eta San Pedro Urkabustaiz izenaren ordez Beratza, hori baita mendi horren izena, bertan egon zen Done Petri baselizak izena ordezkatu zuen arte. Baten batek arguda dezake historiaren kontra jotzea dela, horiek baitira izen historikoak, baina ez da horrela. Toloño izena Erromatar Garaian azaltzen da eta mende honetan ofizial izan da mendizerra hori izendatzeko, ordekatzea azken urteotan gauzatu da eta Kripan herrian, esaterako adineko jendeak Toloño besterik ez du erabiltzen, baten bati gustatu ez arren. Baina izen honetaz hurrengo batean arituko naiz.\nSantuei dagokionez San Cristobal, San Donato, San Pedro, Santa Eufemi, pobretzea baino ez da izen jatorrak kentzea, Ezkaba, Beriain, Beratza, Urregarai, santu batez ordezkatzeko. Milaka san Donato dago munduan, baina Beriain mendi bakarra. Ordezkatuko genituzke gure herri izenak bertako santu izenarekin? Hala egitekotan Getxo, Gasteiz edo Beasain izenen ordez guztiak Andra Maria edo Santa Maria. Hori bai tristura!\nBeraz nori berea eta mendiak izendatzeko mendi izenak erabil ditzagun, ez santu izenak, ezta laboratirioetan egindako etimologiak (Aitzgorri) eta jeistean zaborra bildu eta ez bertan utzi.\nHarrituko da baten bat esaldi hori irakurtzean, itsasoaz ari naizelakoan, Bizkaiko golko edo Mar Cantabrico Iparraldean baitago. Baina lasai egon ez naiz itsasoaz arituko, Logroño ondoko Cantabria hiri-ohi edo, Arabako hitza erabiliz, mortuorio (Araban horrela izendatzen dira desagertutako herriak). Aipatutako hiri hori Oion eta Logroño artean omen zegoen, Ebro ibaiaren eskuinaldean, Logroño hiriaren aurrez aurre, gaur egun Cantabria deritzon muinoan hain zuzen ere. Baina Erromatar inperioa suntsitzearekin batera bera ere desagertu zen.\nBaina izen hori joan den mendean berpiztu zuten geografoek mendi edo mendikate bat bir-bataiatzeko Toloño hain zuzen ere. Ondo dakigu zehatz mehatz nork eta noiz ASMATU zuen izen hori 1806an. Horrela, urte hartan Madrilen argitaratu zuten Diccionario Histórico de la Real Academia (española noski) deitzen da lehendabiziko aldiz Sierra de Cantabria ordura arte Toloño izandakoa, nahiz eta bertan Cantabria Ebro ondoko muina dela aitortu. Bide batez Toloño izena baztertu eta mendebaldeko zatira mugatzen du. Esan bezala hori da izen berri horren lehendabiziko aipamena, ordura arte Landazurik eta Llorentek, Arabako ikertzaile handiek Toloño baino ez zuten erabili. Zer esanik ez Udal Artxibuetako paperetan, udal mugak eta mugarriak mendian daudenez askotan agertzen dira, baita notarietan ere, eta XVIII. Menderarte beti Toloño soilik, handik aurrera biak. Horrela Lapoblacion, Bernedo eta Marañon arteko mugak finkatzeko egindako pleitoan 1929an izen biak agertzen dira, Sierra de Toloño-Cordillera de Cantabria\nGeroago izen hori nagusitzen joan zen eta Miñanok eta Madozek egin zituzten Diccionario Geograficoetan aurrekoan esandakoa jaso zuten ia hitzez hitz, Nor ausartuko zen jakintsu horrek egindakoa zuzentzen? Jende gutxi, izan ere F. Carreras Candik egindako Geografia del Pais Vasco, Toloño erabiltzen baita, eta ez da bakarra. Era berean, 1831an Bartzeloan argitaratutako Diccionario Geografico Universalen ez dute Cantabria aipatzen eta bai Toloño mendikatea, Arantzazutik Pancorvo bitartean kokatuz. Beste aipamenak eman nitzake baina ez dut astunegia izan nahi.\nIzen berria nagusitzen joan zen izen jatorra baztertuz eta XIX. Mendean bakarra bihurtu zen, bakarra liburuetan, herriak izen jatorra mantendu baitzuen. J,. Gonzalez Salazar toponimia-ikerle ezagunak frogatu zuen bezala. Aipatu ikerlea harri eta zur geratu zen Bernedoko erretorea zela inguruetako askok (bereziki adineko jendea eta artzantzari lotuak) Toloño izena erabiltzen zutela entzutean. Berak liburuen bidez zabaldutako Cantabria ezagutzen baitzuen. Geroago udal artxibuak arakatu eta erabilera hori historikoa zela ikusi zuen. Baina ez solil soilik Toloñoren iparraldean, hegoaldean ere, Nalda herrian hauxe esaten baita: "ablentar la paja cuando sopla el viento de Toloño".\nZer esan dezakegu geografiaz. Nola da posible Toloño inguruko herriek Logroño ondoko antzinako hiri baten izena erabiltzea? Kontuan izan behar dugu Laguardia Meano arteko herrien kasuan hiri hori hegoaldean eta hurrun eta mendia Iparraldean zegoela. Mendikatearen iparraldekoentzat zer esan aipatu leku hori urrun baino urrunago.\nLabur bilduz, Sierra de Cantabria XVIII mendean asmaturiko izena da garai hartan zegoen joera klasizismozalea segituz, Toloño jatorrizko izenaren kaltetan eta izen hori liburuetan nagusitu bazen ere herriak, era apalean eta gehiago mendiarekiko harremana zegoenean, nola edo hala gorde zuena. Nori berea, jainkoaren legea dio esaera zaharrak, Toloño izena mendikateari eta Cantabria historiak suntsitu zuen hiriari.\nDonejakubidea, Santiago y cierra España\nGalizian, Compostelan, orain dela mende batzuk (IX. Mendean hain justu) Kristoren apustoluetako baten gorputza aurkitu eta Europa osoan eragina izango zuen erromes mugimendu bat sortu zen, Jerusalem eta Erromarekin batera munduko erromesgune handiena bihurtuz. Jakina denez denboraren poderioz aldekateak egon eta azkenik urteetan lo egon eta gero berpiztu da eta milenioaren azken urte xakobeo honetan bere puntu gorenera heltzea espero da.\nHasieran bidea kostaldeko abazen ere laster sartu zen barnealdera, egun ezagutzen dugun Bide Frantsesa, Euskal Herrian Zuberoako Ospitalepea herrian sarrera duena, baina dudarik ez gune ezagunean Orreaga (gaztelaniaz Roncesvalles), besteak beste bertan hil omen zutelako Erroldan, Carlomagnoaren semea, Iruñea erre eta lapurtzeagatik. Handik Iruñea, Gares eta beste herriak zeharkatu eta gero Gaztelan sartzen zen. Bide horren deskribapena eta lehengo euskal hiztegia egin zuen Aymeric Picaud XII. Mendean.\n[[Itsaldeko biderik ezagunena Deba ibaitik sartzen zen eta Astigarribian auzoan lurreratu eta gero Arranoate, Markina, Zearrutza, Gernika, Lezama, Bilbo, Gueñes eta Balmaseda zeharkatu eta gero Menatik Leonaldera zihoan. Hor dugu, esaterako, Munitibarren Arrozpide baserria (hitzez hitz arrotz bidea).]]\nBaina, Nola deitzen dira, euskaraz, bidea eta santua? Donejakuebidea eta (Jaun) done Jakue. Baten bat harrituko da, Santixa, Santixo, Santio, etab. entzun edo erabiltzen duelako, dudarik ez dago, baina hori horrela bada zapalkuntzaren emaitzak baino ez dira, ezezagutza ahantzi gabe. XII. mendean emandako lehengo euskal hiztegian hauxe agertzen da: Iauna Done Iakue\nNon gordentzen da izen egokia? Luzaiden, Donejakuren bidearen muinean. Horretaz gain Via Lactea deitzeko Isturitzen Jaundoneanem bidea esaten da. Baten batek argudia dezake hori ez dela Bizkaiko tradizioa. Orduan B. Olaetxea, euskal idazlearen hitzak emango dizkiot irakurtzera, berak idatzitako Doktrina liburuan (1763) hau irakur baitaiteke: Bilboko elexetako benefiziau eta lehen Begoñako, eta orain Jan Done Kueko kura jauna. Olaetxeak herriarentzat idazten zuen eta herriak, garai horretan euskalduna, ulertzeko moduan horregatik erabiltzen du Jandonekueko izena Jaun Done Jakueren laburpena, hori zelako garai hartako bilbotarrek erabiltzen zuten izena. Diman Santiago auzoa eta etxea agertzen dira XVIII. Mendean, egun etxe horren izena Jandonekobe (Jaun Done Jakobe) dugu, auzoak, eleiz administrazioak jarritako gaztelaniazko izena badu ere.\nTamalez, euskara ez da inoiz eliz administrazioaren hizkuntza izan, latina, gaztelania eta frantsesa baizik eta horrek gure ondarearen baztertzea ekarri du. Aipagarria da J.M. Satrustegiren egoera, Luzaideko apez zenean mezatan latinez S. Iacobus, erabiltzen zuen , gaztelaniazko dokumentazioan Santiago, frantsesez (elizaz Nafarroa Behereko etxe batzuk Luzaidekoak baitira) Saint Jacques eta euskaldun guztiekin, pastoralgintzan, muga guztien gainetik Jakue. Kasu honetan Santiagok ezin izan zuen Espainiako muga itxi. Gora Done Jakue!\nOharra: Donejakuebidea eta Jakue dira Euskaltzaindiak onartutako euskal izen bakarrak.\nGaurko txoko honetan, leku izenak baketan utzi eta gure deiturez arituko naiz.\nEuskaltzaindiak iaz argitaratu zuen Euskal Deitura Izendegia, idazkera aldatu nahi dutenei laguntzeko, zeren eta, egun deiturak euskal idazkeran ematea erabat legala baita. Horretarako nahikoa da Errolda Zibilara joatea eta bertan eskaera egitea, eta hilabete batzuk eman eta gero deitura euskal idazkeraz emanda ofizialduko da, jaiotze agirian aldaketa isladatuz. Egin eta gero, aldaketak arlo guztietarako balio du eta ez du kontrako eraginik.\nBaina, zer da euskal deitura? Euskal Herrian hiru hizkuntza nagusi izan dugu, euskara, gaztelania eta gaskoia, azken hau frantsesak ordezkatuta, eta horregatik Euskal Herriko deiturak hiru hizkuntza horietan ager daitezke. Hori dela eta euskara galdu den lekuetan, Bizkaiko Enkartazioetan esaterako, deitura asko gaztelaniaz agertuko zaizkigu (Llaguno, Llano, Allende, etab.), gauza bera, zer esanik ez, Araba eta Nafarroako hegoaldean. Holakoak, euskal deitura peto-petoak dira, baina ez euskarazkoak. Deitura horiek ez dira aipatutako liburuan agertzen, Euskaltzaindiak aspaldian erabaki baitzuen ezin zirela erromantzezko deiturak euskaraz eman, hizkuntzei zor zaion errespetoagatik, ez baitirudi Bilanueba idaztea egokia denik. Baina bitxia da euskal deiturak gaztelaniaz idaztea, eta sarri aldatzea, normaltzat jo izana.\nBeraz, izendegian euskaraz sortutako deiturak baino ez dira agertzen, ez guztiak, ohikoenak eta beste batzuk. Baten batek, ematen den idazkera ikusita harridura azaldu edo eta kexa ere bai. Irizpidea oso zentzuzkoa dela uste dut, gaztelaniak edo beste hizkuntzek eragindako aldaketak kentzea, euskal ahoskera egokia berreskuratzeko, ez baita aldaketa. Zeintzuk dira arazo nabarmenenak? Euskarak dituen soinu bat gaztelaniaz ez dagoenen sortzen direnak. Horrela, gaztelaniaz egun ez dago tz, ts eta x soinuak, eta frantsesez ez da s eta z arteko bereizketarik egiten. Hori dela eta, Saritsibar, Muxika eta Muntsaratz, Saracibar- Sarasibar, Mugica eta Muncharaz bihurtu zituzten, deiturak aldatuz. Frantzian deiturei d- isatseko joera egon da Daguerre, Duhalde eta abar sortuz, jatorrizko Agerre eta Uhaldeen ordez.\nDeituren idazkera finkatzeko Euskaltzaindiak tokian tokiko ikerketak egin ditu zein den jatorrizko izena jakin eta arautzeko. Arazoa ez baita k ipintzea c edo qu-ren ordez, batzuek uste eta erabili bezala, askoz ere sakonagoa baizik. Beraz liburuan agertzen diren deiturak ez dira mahai baten inguruan hartutako erabaki arinak, urteetako ikerketaren emaitza baizik.\nNorbaitek esango du deiturak aldatzen direla, historia aldatzen dela. Baina ez da aldatzea, egokitzea baizik, munduko gainontzeko hizkuntzetan, gaztelaniaz barne, ere egin eta egiten den bezalaxe. Gainera lapurtutako historia berreskuratzen dugu, deiturak gaztelaniaz idaztea ez baita askatasunez hartutako erabakia, admjnistrazioek behartuta baizik. Administrazioak, zibil eta elizarenak hainetzako euskara ez delako inoiz administrazio hizkuntza izan eta ondorioz izenak zein deiturak gaztelaniaz, edo frantsesez eman behar izan dira, askotan itzuli eta guztiz. Gogoratu behar baita euskal deiturak itzuli ere egin direla Nafarroan, Bizkaian eta Lapurdin, beti euskararen kaltetan.\nLabur bilduz, euskal deitura guztiak ez dira euskarazkoak, eta Pando Agirre bezain euskal herritarra da, hizkuntza desberdinetan sortu baziren ere. Zer esanik ez, ez da inor bere deitura euskaratzera behartzen, alderantziz egin bada ere, baina euskarari bere duitasuna emateko aukera izanik pena da ez erabiltzea.\nJoan den asteko idazkian euskal deituren ofizialtzeaz aritu nintzen eta jatorriez zerbait aipatu nuen. Gaurko honetan gehiago sakonduko dut bigarren arlo horretan. Gauza ezaguna da euskal deituren sorlekua baserrietan aurkitu behar dugula eta egia bada ere ez da egia osoa. Itsasaldeko (Euskal Herrian, Zuberoa, Lapurdi Nafarroa Beherea, Iparraldea, Bizkaia, Guipuzkoa, Arabako Aiara eta Nafarroako Iparraldea) deiturak etxe izenetatik, baserrietatik datoz, baina ez da beti horrela izan.\nDeiturak XVI. mendean hasi ziren erabiltzen eta garai horretan patronimikoa (aitaren izena, gehi ez/itz amaiera gehienetan) eta leku izena (baserria gehienbat), gaur egun Nafarroan eta batez ere Araban hain arruntak diren deitura konposatuen antzera (Lopez de Abetxuko edo era zaharrean Lopitz Abetxukoko). Baina laster ikusi zen lehengo zatiak ez zuela ezer argitzen, kasu gehienetan baserriaren izena nahiko eta sobera baitzen, herri batean nekez errepikatzen baitzen deitura bat. Esaterako, Gazteluiturri edo Traña Abadiñon baino ez dira. Hori dela eta laster desagertu zen patronimikoa, hau da aitaren izena.\nArabako lautadan eta Nafarroako erdialdean ostera zati biak behar ziren pertsona ongi zehazteko. Zergatik? Jendea etxe isolatuetan bizi beharrean herrietan bizi zelako etxeek izenik ez zutela. Holako lekuetan, jendeak aitaren izena ezezik herri izena ere erabiltzen zuen.\nBaina hau egia bada ere ez da egia osoa eta Euskal Herriko leku askotan, patronimikoak (aitaren izena) ere erabili izan dira eta orain arte heldu zaizkigu, erdara dela medio. Horrela gaur egungo Lopez edo Ortiz asko mende batzuk lehenago Lopitz/Lopetz edo Ortitz ziren, erdal administrazioak aldarazi zituen arte, gogoratu behar baitugu administrazioak gaztelania baino ez zuela onartzen eta deitura guztuak itzultzea ezinezkoa bazen ere nahiz eta badiren, horra hor Iturricastillo deitura gazteluiturri-ren itzulpena dena) gaztelanatik hurbil zeudenak aldatzen zituen, hemen eta Galizia eta Katalunian ere.\nBada Espainiako administrazioaren lan bat jende gutxik ezagutzen duena. Filipinetan ez zegoenez deitura erabiltzeko ohiturarik apaizak santu izenak hasi ziren erabiltzen, baina horrek gauzak zailtzen zituen eta orduan agintari espainolek deitura izendegi bat sortzea erabaki zuten, bertan jatorri askotako hitz eta deiturak sartuz, asko eta asko euskaldunak, jendea bataiatzeko. Harrigarria ezta? Baina Espainako,administrazioa osoona denez liburu gutxi egin zuten eta zenbait lekutan liburuak apurtu eta zatika banandu zuten eta horri esker herri batzuetan biztanle guztien deiturek letra bere dute hasieran.\nBaina deitura bat aipatzekotan Gartzia da. Jende askok kontrakoa uste badu ere, izatez, ez da gaztelaniazko deitura, euskal deitura peto-petoa baizik. Nafarroako mendialdean gastearen sinonimoa zen, bertzea/bestea bikotea bezala, eta pertsona izentzat erabilia. Gaur egun arraroa bada ere horrelako izenak erabiltzea erabat normala zen eta errege izena izanik ospetsu egin eta herritarren artean hasi zen erabiltzen. Hain zabalera handia hartu zuen ezen Gaztela osora pasatu baitzen, eta geroago, deitura bihurtua, mundu osora. Pentsatu behar dugu Otxoa deitura Otsoa izenetik datorrela.\nEuskal izenak I: laukote ederra, Petri, Peru, Pello eta Kepa\nAurreko asteotan deiturez aritu naiz eta oraingo honetan deituren aurrean doanari ekingo diot, izenari edo Bizkaiko hitza erabiliz, ponteizenari.\nIzenburuak agertzen diren izenak, gaztelaniazko Pedroren kideak dira eta neurri batean gure hizkuntzaren historia isladatzen dute. Petri izan da euskaraz bai pertsonak bai santua izendatzeko erabili izan den izen tradizionala, Axularren gero liburuan agertzen dena eta horrela agertzen da nagusuki historian zehar mende honetan Hegoaldean gaztelaniazko Pedrok ordezkatu zuen arte. Baina horren ondoan beste izen bat agertzen zaigu Peru, Euskal Herri osoan erabilia batez ere pertsonak deitzeko. Bere ondarra kantetan (Peru Gurea..), zein deituretan ikus dezakegu, Perurena, Perugorria, etab.\nNola baztertu ziren ordea? XVI. mendean Trenton kontzilioa egin zen Erreformari aurre egiteko, eta beste erabaki batzuen artean, bi garrantzitsu hartu ziren. Elizak tokian tokiko administrazio zibilaren hizkuntza erabiltzea eta kristauak bataiatzeko santu izenak jartzea, kristauak ez ziren izenak baztertuz. Gainera jaia egunaren santua jartzea gomendatzen zen, gero "ohitura" bihurtuko zena.\nHonek bi ondorio nabarmen izan zituen. Lehendabizikoa euskal izen zaharrak hiltzea, eta bigarrena euskal izenak erdalduntzea.\nEuskal izen zaharrak, asko Erromako Inperoaren garaian dokumentaturik zeudenak (hilobietan) eta Erdi Aroan bizi biziak, Andere eta Anderazu edo Erdi Arokoak Obeko, Otxanda, Gogor edo Eneko, adibide batzuk emateagatik, desagertzeko bidean jarri zituzten ezin zirelako erabili. Nabarmendu behar da Loiolako santuaren kasua, euskaraz Eneko, latinez Enecus, gaztelaniaz Iñigo eta elizgizona egin zenean Antiokiako santu baten izena hartuko zuena, Ignazio. Geroago, gutxi balitz Arana etorriko zen eta Iñaki proposatu. Bost izen eta izana bat. Holako izenak pixkanaka gure testu zaharretan eta herri izenetan baino ez ziren bizi (Enekuri, Obekuri, Otxanduri, Erremelluri, etab.).\nEuskara administrazioen hizkuntza ez izateak erdalduntzea ekarri zuen. Euskaldunak Peru edo Petri izan arren ofizlaki Pedro ziren eta horrela agertzen da izkribu guztietan. Maiz, zergak eskuratzeko etxeen zerrendak egitean horrelakoak ikus daitezke: Pedro, que vive en la casería de su nombre, Perurena. Inoiz itzulita ere bai: la casería de Pedrorena, hara deitu eta gaur egun Petrirena dela esan. Kasu honetan ere pizkanaka euskal izenak baztertzen joan ziren erdal izenen nagusitzearekin batera. Bilbon, San Pedro de Deusto, Deustuko Doneperiaga zen. Abrisketako San Pedrok, Bizkaiko elizarik zaharrena, ondoan du DonePeruaga izeneko soroa.\nBaina lekurik ez eta joan den mendeko eta mende honetako aldaketak hurrengo astean argitu beharko\nJoan den astean euskal ponteizenkin gertatuaren berri ematen hasi ginen. Argitu genuean santu izena jartzea ez zela ohitura, agindua baizik eta administrazioek gure artean eragindako aldaketak: euskal izena zaharrak desagertarazi (Eneko, Otxoa, e.a.) eta euskal izenak itzuli: Peru etta Mikel-en ordez Pedro eta Miguel.\nBaina joan den mendearen amaieran iraultza etorri zen. Sabino Aranak Egutegi Bizkaitarra argitaratu zuenean. Bertan, erdalduntze horri aurre egiteko bide barriak proposatzen zituen euskal izenen inguruan. Sarritan izenak jatorrizko hizkuntzetatik erakarri zituen (Kepa Kephasetik eta Koldo Hlodobiketik), baina tamalez euskal usadioari jaramonik egin gabe. Emakumeen kasuan bide berria sortu zuen ne amaiera prposatuz (Josune, Nekane, e.a.). Zer esanik ez, izen asko (Josu, Gaizka, Gorka, Edurne, Miren, e.a) oso arrakastatsuak izan dira eta erabat gureganatu ditugu. Hil eta ero L. Elizalderekin batera (Euskaltzaindiaren sortzaileetako bat) Deun Ixendegi Euzkotarra argitaratu zuen Sabinok. Baina bidea ez zen erraza izan eta eliz agintariek ez zituzten izenak onartu. Azkeinik Erromara jo behar izan zen, eta ikustean oso fededunak ziren askoren seme-alabak baiatatu barik zeudela baimena eman zuten. Tamalez Espainiako Armada matxinatu zenean euskal izenak debekatu zituen, eta euskal izena zuten guztiei itzularazi. Agintariek banan banan itzuli zituzten euskla izen guztiak.\nAldaketa 70. hamarkadan heldu zen Euskaltzaindiak, J.M. Satrustegik egindako Euskal Izendegia argitaratu zuenean gauzatu zen. Urte horietan legea bigundu zen eta Andra Mari izenak eta itzulpenik gabekoak onartzen hasi ziren. Garai horretan izan zen Ainhoa, Itziar, Idoia eta horrelako izenen gorakada, euskal izena jartzeko bide bakarra zelako. Geroago legea aldatu eta itzulpenak ere onartu zirenean Izendegi berri eta osatuago kaleratu zen. Izendegi horretan gure tradizio zaharrak berreskuratzeko Eneko, Andere, Oneka izen zaharren ondoan kristatasuneran bidez heldutakoak: Jurgi, Peru, Mikel jarri ziren eta Arana-Elizaldek proposatutakoak ere gaineratu ziren: Kepa, Gorka, Miren, Nekane,… Azken urteotan izen horiekin batera beste ohitura zabaldu da, berri irudi arren zaharra dena, izen arruntak erabiltzea, eta hor ditugu Ibai, Harri, Lorea eta horrelakoak.\nEta Pello, berez txikigarria zen eta Gipuzkoako eremu txikian erabiltzen zen. Baina 70. Hamarkadan izugarrizko hedadura izan zuen, eta gaur egun oso erabilia da Iparraldeko Peio-rekin batera.\nGaur egun Euskaltzaindia Euskal Izendegia berri eta osatuagoa ari da prestatzen gure tradizioa berreskuratzeko eta euskal herritarrentzat lagungarria izateko. Bertan izenez gain izenen nondik norakoak ere agertuko dira.


Nortasuna - Steilas\nGure historia ez da oraingoa. 40 urte daramagu lanean, gure sorrera 70eko hamarkadan eman baitzen. Urte haietan irakaskuntzako langileen m ugimendua indartsua zen eta beste sektore batzuek bezala asanblada eta lantokietako ordezkarien bidez zegoen antolatuta. Mugimendu haietatik sortu zen STEE-EILAS sindikatua eta gaur egun Hego Euskal Herriko hezkuntza maila desberdinetako ikastetxeetako langileak biltzen ditu, irakasleak, hezkuntza laguntza eta zerbitzuetako langileak, Haur Eskoletatik Unibertsitateraino.\nSindikatu nazionala gara -STEILAS hedaturik dago Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan-, herri bezala gure etorkizuna erabakitzeko eskubidea aldarrikatzen duena, era demokratikoan eta kanpo esku-hartzerik gabe, Euskal Herrian ditugun egitate ezberdinak kontuan hartuz. Inor eta ezer ezin liteke herri borondaterakoen galga izan. Hamaika kolorez osatutako gizarte bat aberasgarria izan liteke elkarren arteko oinarrizko balore batzuk eta gutxiengoak zein gehiengoak onartutako joko arauak sortzeko gai bagina. Pertsona guztiak, ideia guztiak eta proiektu guztiak, zilegiak ezezik , baliagarriak eta beharrezkoak ere baitira.\nSTEILASek uste du gure herriak pairatzen duen gatazkak izaera politikoa duten oinarri historikoak dituela eta bereizkeria nahiz aldez aurreko baldintzarik gabeko elkarrizketa dela konponbidea. Halaber, gure ustez, guztientzako giza eskubideen defentsak, indarkeriarekiko arbuioak eta euskal gizartearen borondate demokratikoarenganako begiruneak osatzen dute pakea eta normalizazio politikoa lortzeko gakoa.\nIrakaskuntzako sindikatua gara eta bertan lan egiten dugun langileen eskubideak eta lan baldintza egokiak defendatzen ditugu. Prekarietatearen kontra daramagun borrokak, enplegu egonkortasunaren aldekoak, lan banaketarako neurriek edota lan osasuna eta berdinatasunaren aldekoek argi adierazten dituzte gure lehentasunak.\nBaina ez dugu hor gelditu nahi eta gizarte honetako baztertuen ondoan kokatu nahi dugu geure burua: oinarrizko soldata, aberastasunaren banaketa, etxebizitza duina, zaintzarako sistema, garapen jasangarria. Gizarte mugimenduekin batera (feminismoa, internazionalismoa, ekologismoa…) injustiziaren aurrean egiten diren salaketak nahiz mobilizazioetan hartzen dugu parte eta, aldi berean, berdintasuna eta elkartasunaren aldeko proiektuekin bat egiten dugu. Globalizazioaren aurkako mugimenduak aldarrikatzen duen eraldakuntza sozialaren beharra ikusten dugu, uste baitugu «Beste mundua» posiblea dela.\n40 urte hauetan zehar, STEILASen saiatu gara -eta horretan dihardugu- irakaskuntzako langileentzako topaleku izaten, non Euskal Herria justuagoa, solidariagoa, demokratikoagoa eta libreagoaren bidean, desberdintasuna, injustizia eta inboluzio politikoaren kontra eta Euskal Eskola Publikoaren aldeko kezkak, ilusioak, borrokarako grina, eztabaida, lana eta mobilizazioa konpartitu ahal diren.


Programa intentsibo eta komunitario bat da, eta gazteen gizarteratzea teknikoki eta ekonomikoki modu eraginkorragoan ahalbidetzea du xede\nGazteOn SareLan Gipuzkoako Foru Aldundiaren programa esperimental bat da, helburutzat duena eredu berri bat diseinatzea eta abiaraztea desabantaila sozialean dauden gazte adinez nagusiei helduarorako trantsizio prozesuetan laguntzeko. Programa intentsibo eta komunitario bat da, eta gazteen gizarteratzea teknikoki eta ekonomikoki modu eraginkorragoan ahalbidetzea du xede.\nNerabezarotik gazte-helduarorako trantsizio prozesua geroz eta gehiago ari da luzatzen pertsonen bizi ziklo osoan. Familiak arduratzen dira gazteei babesa eta sostengua emateaz, bai eta emantzipatzeko saio partzialak ahalbidetzeaz ere (ikasle egoitzak, bikotekideekin aldi baterako bizitzea, lanaldi mugatuak, etab.). Nolanahi ere, guztiek ezin izaten diote behar horri aurre egin, eta kasu batzuetan gatazka pertsonalek nabarmen zailtzen dituzte halako prozesuak.\nArgi dago, adin nagusitasuna legez 18 urtean ezarrita badago ere, adin horretan ez direla nahiko garatuak izaten erreferentziazko helduen laguntzarik gabeko bizimodu autonomo bat egiteko behar diren gaitasun pertsonal eta sozialak. Horregatik, eta bereziki Haurren eta Nerabeen Babeseko Zerbitzuaren baliabideetatik ateratzen diren gazteentzat, ezinbestekoa da emantzipatzeko prestatzeko programak abiaraztea eta gizarteratze zerbitzuekiko loturak ezartzea, balizko aldaketak arinak eta koordinatuak izan daitezen.\nGazteOn SareLan programak behar bati erantzuten dio: helduarora igarotzeko bide egoki bat ezartzeari; horretarako, ordea, egoitza ahalbidetzearen ideia gainditzen du, eta ikuspegi are zabalago bat eskaintzen. Artatutako pertsonek bizileku izango dituzten etxebizitzez gainera, programak barne hartzen ditu hainbat arlotan laguntzeko ekintzak ere: laguntza teknikoa, enplegagarritasunerako orientazioa, erregularizazio administratiboa, euskarri juridikoa, gizarte-hezkuntzakoa eta psikosoziala. Finean, helduarora igarotzeko programa bat da, bizitokiaren arazora mugatu gabe, planteamendu oso bat eskaintzen duena.\nGazteOn SareLan esperientzia pilotuaren bidez, honako hau lortu nahi da:\nGipuzkoan integrazio komunitarioko eredu berri bat sortzea desabantaila sozialean dauden gazte adinez nagusien kolektiboarentzat (16-23 urte ingurukoak), Europako Batzordearen gomendioak aintzat hartuz eta lurraldean antzeman diren beharrei erantzuteko helburuz.\nEgokitzearen bidez gizarte berrikuntza eragitea, alderdi tekniko eta ekonomikotik eraginkorrak izango diren konponbide berriak eskainiko dituen eredu bat diseinatuz, gidatuz eta haren eragina eta eraginkortasuna neurtuz; horretarako, eskura dauden komunitate baliabideen gaitasuna eta erabilera areagotuko dira, diziplina anitzen arteko sinergiak eta koordinazioa baliatuz.\nPolitikak eta gizarte baliabideak gizarte erronka berrietara egokitzen ikastea, honako hauek identifikatuz: kolektibo jakin horri eragiten dioten hobekuntza espezifikoak, eta eredua beste publiko batzuei aplikatzeko egokitu litezkeenak.\nHorretarako, programa esperimentalak normalizazio ibilbide oso zehatzak eskaintzen ditu, adin nagusikoekin eta helduekin egiteko. Programaren hartzaileak bi zerbitzu desberdinen ardurapean dauden 16 eta 23 urte arteko pertsonak dira. Zerbitzu horietan, erabiltzaile bakoitzaren beharretara egokitzen diren ibilbide oso irekiak adostu dituzte. Bestalde, GazteOn SareLanek gazteen enplegagarritasunaren aldeko apustu argia egiten du, enplegua giltzarri izaten baita helduarora igarotzeko prozesua arrakastatsua izan dadin.\nPrograma 2018 urtearen erdialdera jarri zen abian, aholkularitza, enplegagarritasuna, gizarte-hezkuntzako laguntza eta beste zenbait lerro abiarazita, eta bi etxebizitza esperimental eskaintzen ditu Errenterian eta Zumarragan. Gaur egun, egoitza harrerako sarea osatzen duten egoitzetako gazteak elkarrekin bizi dira etxebizitza horietan.


Ikastola, herri eskola, elkartasunari esker biziko da | LAB SINDIKATUA\nIrakaskuntza Ikastolak Ikastola, herri eskola, elkartasunari esker biziko da\nJoan den ikasturtean Hendaia eta Beskoitzeko ikastolen aferetan prefetaren esku sartzeetan bezala, 2014 eskola sartze honetan ere administrazioaren itxikeria eta erasoa pairatu du Ziburuko Kaskarotenea ikastolak, kasu honetan auzapez eta Paueko epaileen esku sartzearekin. Prefeta eta auzapezaren jokaera itxiaren aitzinean denen elkartasuna izan behar da erantzuna LABen ustez.\nDakizuenez, Kaskarotenea ikastola auzitan eman zuen Ziburuko auzapezak herriko etxearekin zuen kontratua agortu eta okupatzen duten barrakoia eta lur publikoa utz zezaten.\nBitartean irailaren 4an, hesia eraitsi eta ura zein elektrizitatea moztearekin mehatxatu zuen auzapezak. Epaitegiak auzapezari arrazoia eman eta irailaren 8tik goiti egunean 100 euroko isuna ezarri zion.\nGurasoak, Seaskarekin adostuz, isuna ordaintzen hasi beste toki bat bilatzen hasi dira eta elkartasun dei bat hedatu dute.\nElkartasun deiari erantzun diote pertsona ezagunek (Irrien lagunek…) eta milaka euskal herritarrek sarean zegoen petizio bat sinatuz eta diru laguntza bat ekarriz. LAB sindikatuak horretan ere plazerrarekin parte hartu dugu.\nEuskal herritar eta euskararen defendatzaile gisa eta gure haurren hezkuntzaz axolaturik murgiltze sistemak botere publiko eta administrazioaren babesa behar duela diogu beste behin ere.\nBaina erasoaren tamainaz oharturik, eta ikastolak ito edo minoria baten eskola bilakatu nahi dutenen aitzinean, herritarrei dei bat zabaldu nahi die LAB Irakaskuntzak ahal duten neurrian eta gisan. Horrela, izan dadin finantzamendua edo babes eta elkartasun ekimenak bultzatuz, hitzetatik ekintzetara pasatzeko tenorea heldu da. Haurrek, burasoek, hezkuntzaz arduratzen den ekipak, laguntzaileek eta Seaskak gure babes eta elkartasun osoa ukanen du.


Elgoibarko Udala merkataritza, ostalaritza eta tokiko zerbitzuak berraktibatzeko neurriak aztertzen ari da - Elgoibarko Udala\nElgoibarko Udala merkataritza, ostalaritza eta tokiko zerbitzuak berraktibatzeko neurriak aztertzen ari da\n2020 - 5 - 1\nHurrengo egunetan, udalerriko hainbat sektoretako ordezkariekin hasitako harreman-erronda berraktibatuko du, erantzun-plan bat zehazten jarraitzeko helburuarekin.\nUdal gobernuak deitoratu egiten du oposizioak azken asteetan izan duen jarrera, eta uste du ez dela unea koronabirusa konfrontazio politikorako arma gisa erabiltzeko.\nUdalaren finantza-osasun ona dela eta, epe luzerako helburu gisa, Udalak ahalegin guztiak egingo ditu “Elgoibar Bizi bizixa” dinamikoa eta aktiboa berreskuratzeko.\nKoronabirusak eragindako osasun eta gizarte-krisiaren aurrean, Elgoibarko Udala lanean ari da merkataritza, ostalaritza eta zerbitzuen sektoreetara bideratutako berraktibatze-neurriak bateratzen, bai eta hauen proposamenak eta eskaerak jasotzen ere, erantzun bateratu bat emateko.\n“Lehenengo aste hauetan, egoera okerrenean zeuden pertsonei lagundu die Udalak, kolektibo ahulenen premia larrienak asetzen aritu da, hala nola adinekoenak, elikagaiak, higiene-gaiak eta botikak emanez, telefonoz deituz haien egoera ezagutzeko eta haien esanetara jarriz. Zalantzarik gabe, merkataritza eta ostalaritza ere kaltetuenetako batzuk dira. Dagoeneko hitz egin dugu horietako batzuekin, baina gure helburua da neurri multzo zehatz bat prestatu eta adostea, denen beharrei erantzuteko, elkarteko kide izan ala ez. Eta neurri egokiak hartzeko, ezinbestekoa da krisiak tokiko eremuan eragiten duen inpaktu sozial eta ekonomikoa dimentsionatzea, adostasunez egitea, udalerriko establezimendu guztien sentimendua eta errealitatea jasoz”, dio Ane Beitia alkateak.\nAlde horretatik, alkateak aurreratu duenez, Udalaren asmoa da erantzun-plan bat elkarlanean diseinatzea, hurrengo asteetan ez ezik, epe ertainera begira ere baliagarria izango dena.\nKoronabirusak eragindako osasun-krisiak ezarritako alarma-egoeraren adierazpenetik, Udalak hainbat erabaki hartu ditu. Hurrengo zerrendan, azken asteetan egin diren jarduera garrantzitsuenak eta hartu nahi diren neurriak jasotzen dira:\nUdalaren Kirol Patronatuaren ordainketaren zati proportzionala itzultzea. Halaber, maiatzean, Patronatuak kirol ikastaro birtualak eskainiko ditu. Erabiltzaileek egunero egin ditzakete spinning, zumba, pilates, GAP edo entrenamendu funtzionalen saioak, hilean 15 euroko tarifa finkoarekin. Eskaintza zabala diseinatu da, astean 34 saio egiteko.\nEtorkizunari begira, ostalariei dagokienez, terrazetako distantziak mantentzeko eta mahai kopurua asko ez murrizteko, establezimendu bakoitzari hirigintza-azterketa pertsonalizatua egiten ari da Udala, egin daitezkeen egokitzapenak aztertzeko.\nGainera, Udala terraza eta zabor-tasa denboran zehar nola murriztu aztertzen ari da, Udalaren presio fiskala murrizteko eta ostalariei eta dendariei laguntzeko. “Gehiago egin badezakegu, urtean zehar egingo dugu, gure esku dagoen guztia egingo dugu. Baina oraindik ez dakigu zehatz mehatz Udalak legegintzaldi honetan izango dituen baliabide ekonomikoak zeintzuk izango diren. Argi duguna da diru-sarrerak murriztu egingo direla, eta urte korapilatsuak izango direla bai ekitaldi hau, bai legegintzalditik geratzen direnak. Ziurgabetasun testuinguru horrek gastuaren kontrol zorrotza eskatuko du. Horregatik guztiagatik, erantzukizunez jokatu behar dugu. Baliabideak mugatuak dira, eta eraginkortasunez erabili behar ditugu udaleskumenen arabera, bikoiztasunik sortu gabe”, adierazi du udal gobernuak.\nUdal arduradunen arabera, hirigintza arloan proiektu estrategikoak burutzeko eta mantentze eta garbiketa zerbitzuaren kalitateari eusteko konpromisoa mantenduko da. Urazandiko igogailuen instalazioari eutsiko zaio eta igerilekua handitzeko obrekin jarraituko da, baita Arriaga industrialdeko obrekin ere, besteak beste. Kulturan, birusa pasatu ondoren normaltasun berria izango dugu eta gauzak ez dira lehen bezala izango. Trinitate jaiak ezin izango dira formatu tradizionalean egin, baina Udala beste bide batzuk aztertzen ari da danborrada eta musika eskolarekin.\nDenok batera lan egitea “Elgoibar Bizi bizixa” berreskuratzeko\nUdal gobernua atsekabetutaeta kezkati dago oposizioko talde batzuk azken asteetan egiten ari diren erasoengatik udalaren kudeaketari. ·Pandemia baten erdian, oso egoera zailean, ordezkari politikoentzat ez ezik, baita udaleko langileentzat ere, denok batera arraun egin behar dugun une batean, kritikak etengabeak izan baitira.\nUdal gobernuak uste du koronabirusa ez dela erabili behar konfrontazio politikorako arma gisa, “praktikoak izan behar dugu eta politika kudeaketa-tresna gisa erabili behar dugu datozen urteetan izango ditugun zailtasunak gainditzeko. Eta horretarako, Elgoibarrek zerbitzari publiko guztiak bere maialn egotea behar ditu, bai gobernatzen daudenak bai oposiziokoak. Lankidetzan aritzeko, proposamen bateratuak egiteko eta Udala ahuldu nahi duten eta mundu-tragedia batetik etekin politikoa atera nahi dutenen jarrera berekoiak alde batera uzteko prest dauden arduradun politiko arduratsuak behar ditu Elgoibarrek”.\nAlde horretatik, Udalaren osasun finantzarioa ona da. Zero zorra, azken 10 urteetan zero defizita eta aurreko ekitaldietako soberakin-saldo positiboa indar bihurtzen dira aurkezten diren erronkei aurre egin ahal izateko.\nEpe luzerako helburu gisa, Udalak ahalegin guztiak egingo ditu “Elgoibar Bizi bizixa” dinamikoa eta aktiboa berreskuratzeko, guztiok parte hartzen dugun Elgoibar bat. Beraz, ardatz estrategikoetako bat dinamizazioa izango da, hainbat arlotan: gizartea, kirola, prestakuntza, merkataritza eta kultura. Azken kasu horretan, tokiko kultura-sektoreari lagunduko zaio, eta hura sustatzeko estrategia berriak indartuko dira.


Arrapalarien txitoak. – Centro Martioda\nOtsailean Hontz ertaina(Asio otus) eta Urubi arrunten (Strix aluco) txitoak hasi ziren sartzen. Belatz gorriaren (Falco tinnunculus) lehen txitoa maiatxak 30ean sartu zen eta ekainak 10 gure lehenengo Hontz zuriarena (Tyto alba).\nGuztiek bide luzea daukate aurretik, asko ikasi behar dutelako eta gurasoak ez dauzkatelako erakuzteko . Lehenengo bakarrik jaten duten, ala guk eman behar diegun, ikusi behar dugu, hau janari”garbiarekin” egiten da, lumarik edo ilerik gabekoa. Gero ehizakia osorik jateko gauza izan behar dute, eta azkenean haien kabuz ehizatzeko gai izan behar dute.