PBL baten ataza ikasleekin batera definitzen - IKTeroakIKTeroak\tIKTeroak\nPBL baten ataza ikasleekin batera definitzen\nAzken proiektuaren inguruan egiten nuen hausnarketan aipatzen nuen bezala, nire ikasleekin burutu ditudan sekuentzien fase desberdinen zehaztapena nik bakarrik burututako lana izan da orain arte. Atazaren deskribapenetik hasita, honen gauzatze faseraino egin beharreko ibilbide osoa nik neuk diseinatu eta definitu dut ia proiektu guztietan. Ia diot, izan ere, iaz burutu genuen azken proiektuan (baratza hidroponikoarena) ikasleek beste proiektuetan baina protagonismo gehiago izan zuten proiektuari forma eman eta aurrera eramaterakoan. Baina orduan ere, atazaren zehaztapena eta taldekideek izango zituzten rol desberdinen deskribapena nik erabaki nituen.\nGogoa neukan, ikasleekin batera, proiektu bati goitik behera forma emateko. Atazak, rolak, faseak, helburuak… elkarrekin erabaki eta landu nahi nituen. Eta halaxe egin dut hasi berri dugun azken proiektuan. Joan den astean, hain zuzen ere, atazari forma ematen pasa dugu eta, egia esan, oso esperientzia interesgarria izan da.\nBanekien ikasleei proposatu behar niena zerbait berria zela beraientzat. Atazari forma ematen laguntzeko erabili nahi nituen teknika batzuekin dagoeneko ohituta bazeuden ere, ipini nien helburua gainditzeko horrekin bakarrik nahikoa izango ote zen nire zalantzak nituen. Horregatik, erronka txiki hori mini-ataza modura planteatzea erabaki nuen. Hementxe ipintzen dizuet “ataza zehazteko ataza” honetan ;-), ikasleek jarraitu zuten prozesuaren fase guztien deskribapen laburra:\nEgon vs. Egin\nLehenik eta behin, dagoeneko mila aldiz esandakoa gogora arazi nien berriro ere: proiektuetan oinarritutako metodologietan orain arte agindu zaiena alde batera uztea derrigorrezkoa dela. Alegia, orain arte, irakasleok halaxe eskatuta, gelan eduki behar izan duten jarrera alde batera utzi eta, juxtu-juxtu, kontrako muturrera pasatzea eskatu nien. Itxura batean gauza erraza dirudi baina, hainbeste denbora pasa dutenean gelan egonean, egiten hastea asko kostatzen den zerbait izaten da. Hainbeste denbora pasa ondoren irakasleak agindutakoaren zain, norberak bere zereginei autonomiaz heltzea ez da aste batzuetan lortzen den zerbait.\nBukatutakoan, nire “speech” txikia entzutea tokatu zitzaien. Niri zuzenean esan ez badidate ere, susmoa neukan nire ikasle batzuentzat gelan egiten ari ginena ez zela “benetako ikaskuntza”. Alegia, “lan serioa” besteena zela; gurea, berriz, “ondo pasatzea”. Ikastea zerbait “serio eta gogorra” bezala ulertzen zutela uste nuen. Esplikatu nien orain arte burutu ditugun proiektu guztiak, curriculum ofizialak, etapa eta ziklorako, zehazten dituen helburuen inguruan eraiki ditudala. Bai, egia da, curriculuma bere osotasunean ez dugula bete, eduki kontzeptualei soilik erreparatzen badiegu behintzat. Baina egia da ere, ohiko metodologia tradizionalarekin ari diren ikasleek ez dutela, inondik inora, curriculuma bere osotasunean betetzen. Prozedura eta jarrerekin lotutako eduki asko landu gabe uzten dituztela eta konpetentzia orokorrak garatzetik gu baino askoz ere urrutiago dabiltzala. Baina nire ikasleak ez dira kontu hauetan espezialistak (martxa honetan, halere, baliteke ikasturte amaierarako didaktikaz irakasle askoren parean jartzea) 😉 Horregatik, begiak ireki eta benetako errealitatea zein zen ulertzen laguntzeko, curriculum zahar batetik jasota nituen helburuak (arlo, ziklo eta mailakoak)) txosten batean ipini eta ikasleei kopia bana pasa nien. Azpian daukazue dokumentua.\nArlo eta zikloko helburuak\nBatzuk ez ziren txostenaren erdira heldu ere. Ez da harritzekoa!, niri ere izugarri kostatzen zait horrelako totxoak irakurtzea 😉 Ikasle batek helburu horiek ezertarako balio ez zutela esan zidan. Gauzak ez nahasteko erantzun nion nik, gauza bat helburuak direla eta bestea horiek lortzeko irakasleok jarraitzen dugun bidea. Beste ikasle batzuei, txostena irakurtzen ari ziren bitartean, irribarrea antzeman nien aurpegian. Irribarre txiki horiekin zerrendako helburuetako asko ezagunak egiten zitzaizkiela ulertu nahi izan nuen. Uste dut, batzuentzat, sorpresa izan zela hori egiaztatzea.\nJarraian, proiektuak diseinatzeko erabiltzen dudan txuletaren kopia bana eman nien. Eskema ikusi zutenean harrituta geratu ziren batzuk. Eskemaren ezkerreko zutabeari bakarrik erreparatzeko esan nien. Bertan, proiektu baten garapenak dituen fase desberdinak deskribatzen zirela esplikatu nien eta beraiek fase horien guztien diseinuan parte hartuko zutela azaldu nien. Horretarako fase horien oinarriak ezagutzea ondo etorriko zitzaiela esan nien.\nSekuentzia didaktikoaren faseak\nnfo]OHARRA: bai, badakit. Arloko helburuak eta sekuentziaren diseinurako goiko eskema nire ikasleei banatzea ez dela “irakasle normal” batek egingo lukeen zerbait. Ikasle gizajoak! A ze irakasle xelebrea tokatu zaien!. Bada bai, halaxe da. Nire ikasleek gelan egiten dutena logika batekin diseinatuta, zentzu batekin eginda dagoela, ulertzea nahi nuen. Nire lana ez dela inprobisazioaren ondorioa konturatzea nahi nuen. Txosten horiek ikasleen eskura ipiniz, uste dut egiten dugun lanketa beraiek uste zutena baino “serioagoa” dela ulertzeko baliagarria izan dela; gure estilo propioarekin gu ere ikasten ari gara.[/info]\nBehin zati “teorikoarekin” amaitu ondoren, landuko genuen arlo, jakintzagai, esparru, zientzia edo delakoa erabakitzeko unea zen. Gaia aukera librekoa zen baina baldintza batzuk bete behar ziren:\nAukeratutako gaiak aurretik banatutako txostenean agertzen ziren etapako helburu eta edukiekin lotura gorde behar zuen.\nLehen urrats batean, gaiaren aukeraketa pertsonala izango zen. Bakoitzak bere proposamena eraman beharko zuen gero, talde osoan egingo genuen “asanbladara”.\nAzkenik, taldekide guztien ekarpenak entzun ondoren, guztion artean proposamen konkretu bat adostu beharko zuten.\nIdeia sorta zabala jasotzea espero nuen, egia esan, baina uste baino gehiago kosta zitzaien proposamen originalak botatzea. Garuneko armiarma sareak kendu nahian, sekuentzia bilduma luze hau eskaini nien, ea hortik ideia freskoak ateratzen zituzten. Baina horrekin ere, nahiko eskas. Gehienek azken hilabete hauetan niri entzundako antzeko proposamenak bota zituzten. Horien artean bazegoen bat, aurrera eramateko guztion adostasuna jaso zuena (sorpresa hartu nuen honekin). Aho batez erabaki zuten hurrengo asteetan landuko genuen gaia: ELIKADURA OSASUNTSUA eta DIETAK.\nProzesuaren azkeneko fasera heldu ginen. ZER EGINgo genuen erabaki eta deskribatzea faltatzen zen. Urrats hau gauzatzeko moduari forma pixka bat eman nahi nion, izan ere, modu librean orain arte egindako antzeko dinamikekin lortu ditugun emaitzak ez dira oso positiboak izan. Ez da harritzekoa, egia esan. Proiektuak taldean adostu, zeregin konkretuak erabaki eta definitzea, helduoi ere ikaragarri kostatzen zaigun lan bat da. Prozesua nik bideratuko nuela erabaki nuen. Egia esan ez nuen oso garbi nola egituratu azken urrats hau. Baliteke lortu ziren emaitza baino hobeagoak lortu izana, imajinazioa eta sormena pizteko teknikaren bat erabili izan banu. Honen ordez, aurretik erabilitako bi tekniken remix bat aurrera eramatea erabaki nuen. 1-2-4 egitura kooperatiboa berriro erabiltzea erabaki nuen baina proposamenen kontrastea, analisi kritikoa eta berdinen arteko ebaluazioa bultzatzeko, sasi-DAFO batekin osatu nuen. Horretarako Bihotz Gaztea ikastolako Ibon Burgoak diseinatutako taula bat berrerabili nuen. Ikasleek garbi eduki zezaten zein zen jardueraren helburua, zeintzuk bere faseak eta zeintzuk kontutan hartu beharreko alderdiak, azpiko txostenaren laguntza izan zuten.\nJarduerarekin amaitutakoan sentsazio gazi-gozoekin geratu nintzen. Hementxe egindakotik ateratako ondorio batzuk:\nAsko kostatu zitzaien “ZER EGIN” eta “ZER IKASI”-ren artean dagoen aldea ulertzea. Ikasitakoa egindakoaren eskutik lortuko dugula ulertzea zaila egin zitzaien. Alegia, proiektua aurretik ikasitakoaren aplikazio bezala ulertzen dute, horrelaxe egin baitute orain arte. Baina gure planteamendua juxtu-juxtu alderantziz izan nahi zuen.\nOso zaila egiten zaie, baita ere, bikotekidearen proposamenaren analisi kritikoa egitea. Asko kostatzen zaie jasotzen duten proposamenari bi buelta eman eta izan ditzakeen hobekuntza posibleak idatzi eta bikotekideari azaltzea. Ikastolan daramaten hamalau urte hauetan oso gutxitan jarri dira horrelako dinamika baten aurrean, beraz, ez da kosta egitea. Egungo gizartean pentsamendu kritikoa garatzea ezinbestekoa dela iruditzen zait; ez da izango, beraz, azkeneko aldia horrelako teknikak gela barruan landuko ditugunak.\nAurrekoarekin lotuta, dinamika hauek agerian ipintzen dituzte ikasleek dituzten bertute edo gaitasun ezkutu asko, bizitzarako oso garrantzitsuenak direnak gehienak eta ikasleak ikastolan daudenetik azaleratzeko modurik izan ez dutenak. Badira ikasle batzuk, adibidez, kontsentsua bilatzeko dohain berezia dutenak. Badira beste batzuk, lagunen ekarpenak entzun, enpatia adierazi eta tonua altxatu gabe, iritzia ematen dakitenak. Elkarrekin bizitzen ikastea bada garatu nahi den oinarrizko konpetentzietako bat, garbi dago dinamika hauek primerako tresnak direla helburu horretan. Tamalez, baliteke nire ikasleen adin bereko (eta zaharrago) ikasle gehienek ikastola uztea gaitasun hauek sekulan mobilizatu beharrik izan gabe.\nTalde biek proposamen bateratu bana lortu ondoren, talde osoak burutuko zuen atazari forma ematea geratzen zitzaigun. Azken urrats hau talde osoan egin genuen eta, aurreko faseetan ez bezala, azkeneko honetan nik ere parte hartu nuen, moderatzaile/bideratzaile rolarekin. Azken jarduera hau burutzeko primeran etorri zitzaigun gelan daukagun arbel zuri erraldoia. Bertan jaso genituen proposamen eta bertan jasotzen joan ginen guztion artean egindako ekarpenak. Azken emaitza azpiko irudian uzten dizuet:\nAtazaren deskribapena: eskema\nDatorren astean atazaren definizio zehatza jaso, prozesuaren faseak ondo definitu (zenbaki gorriz adierazten direnak goiko argazkian), rolak esleitu eta zereginak zehaztu eta epemugak zehaztuko ditugu. Proiektuak egingo duen bidearen xehetasun guztiez informatuta edukiko zaituztegu.\nSekuentzia didaktiko baten diseinurako gida: erabaki curricularrak (I) Abentura berri baten hasiera Ikas-prozesuaren ondorioei buruz Pendrive baten neurriko Linux ordenagailu interesgarria jolaus\nIrakaslea\t2013ko urtarrilaren 20a\nJarduerak eta sekuentzia didaktikoak, Konpetentziak, Pedagogia eta didaktika\nataza, elkarlana, pbl\njolaus(e)k Design Thinking bidalketanAmaia(e)k Design Thinking bidalketanjolaus(e)k 2 Sigma arazoa eta ikaskuntzaren pertsonalizazioa bidalketanxa2(e)k 2 Sigma arazoa eta ikaskuntzaren pertsonalizazioa bidalketanjolaus(e)k Design Thinking bidalketan Jarrai Gaitzazu\nEntries RSSComments RSSJakintza Ikastola RSS


Zurrakapotea, 40 urte Basaurin | Geuria\nBasauriko Turcos koadrilak Nafarroako Erriberatik ekarri zuen zurrakapotea eta lagun artean edateko prestatzen zuten. Nork imajinatuko zuen garai hartan ia 50 urtetako herentzia utziko zutenik!\nBasauriko zurrakapotearen jatorria ezagutzeko 60. hamarkadako amaierara itzuli behar dugu. 1968an hamar koadrila egun ezagutzen ditugun San Faustoko jaiak ospatzen hasi ziren, horien artean Turcos izenekoa. Bertan, Antonio ‘Sesma’ -ezizen horrekin ezagutzen zuten lagunek- gaztea zegoen. Jaioterria Sesman (Nafarroako Erribera) zuen baina basauriarra zen eta bere herriko festetako edaria ekarri zien Basauriko lagunei. Behintzat, horrela gogoratzen dute Iñaki Intxaustik eta Jaime Izagirrek, Turcos-eko sortzailetako bik. Ziur asko Nafarroan bizi izandako istorioak Basauriko jaietan ere bizi nahi izango zituen eta horretarako zurrakapotea lagungarri izango zela pentsatu zuen “Sesma”k.\nTurcos koadrilakoak edabea dastatzeko prest agertu ziren. Prestaketa oso erraza zen: ardo klaretea, limoien zukua, kanela, azukrea eta dena nahastu. Gero, jalkitzen utzi eta edan. Ardoarekin ere ez zen arazorik egon. Sabino Gojenola zen hornitzailea. Garai hartan, Galarreta upeltegietan lan egiten zuen. Upel txikiak erabiltzen zituzten zurrakapotea egiteko eta denek lan egiten zuten “Sesma”ren aginduak betez, bera baitzen zurrakapotea egiten trebeena. Jaime Izagirreren gogoeten arabera, “denok lagundu behar izaten genuen, koadrilan 18-20 lagun ginen hasieran eta irakaslearen aginduak betetzen genituen. Normala da, orain, hain jendetsuak diren koadriletan zurrakapotearen lana gutxi batzuen esku geratzea”.\nGaur egun, Basauriko jaietako 15 koadrilek batez beste 30.000 litro egiten dituzte urtero baina urte haietan “ezinezkoa zen hainbeste edari egitea”. Koadrilan ez ziren asko eta zurrakapotea nobedadea zen gehiengoarentzat. “Guretzat eta lonjara zetozen lagunentzat prestatzen genuen, beraz, gutxi egitearekin nahikoa zen. Amaitzen zenean berriro prestatzen genuen”, dio Intxaustik.\nAZKAR HEDATU ZEN\nZurrakapotea Basaurira heldu eta urte gutxitara, beste bederatzi koadrilek edaria egiten ikasi zuten eta jaietan ezinbesteko bihurtu zen. Koadrilak honako hauek ziren: Turcos, Zoroak, Piratas (orain Itsaslapurrak), Zigorrak, Edurreko dantzariak, Txikerrako lagunak, Laguntasuna, Ogeta Bat-eko 21ak, Hauspoak eta Incas taldeko neskak. Ondoren etorri ziren Aldatxa, Basajaunak, Mozkorrak, Ontzak, Txano Gorritxu, Alaiak eta Urbiko Lagunak.\nBerrogeita sei urte pasatu dira egun ezagutzen ditugun jaiak jaio zirenetik eta berrogei inguru, basauriarrak zurrakapotea dastatzen hasi zirenetik. Hori bai, edaria egiteko modua aldatu egin da, adibidez, gaur egun basauriarrek nahigo dute ardo beltza hasierako klaretea baino.\nZURRAKAPOTEA, CALAHORRAN SORTUA\nNon du sorterria zurrakapoteak? Oso zaila da zehatz-mehatz jakitea baina askoren ustetan Calahorran (Errioxa) hasi ziren “edabe magikoa” egiten. Are gehiago, bertako Peña Philips ‘Mientraselcuerpoaguante’ taldeak -aurten bere 60. urteurrena ospatu duenak- zurrakapotearen benetako bultzatzailea dela uste du eta benetako errezeta eurek bakarrik ezagutzen dutela diote.\nEgia izan ala ez, San Faustoetako edaria ohikoa da Errioxako hainbat herritako jaietan. Gainera, beste hainbat lekutara hedatu da, adibidez, Burgos, Soria, Nafarroako Erribera, Euskadi, Albacete, Granada, Jaen, Ciudad Real, Cuenca edo Guadalajarara. Gainera, prestatzeko eta edateko modua ezberdina da herri bakoitzean. Adibidez, Sorian ardoari ura botatzen diote eta ondoren bestelako osagaiak.\nSailkatuta: Basauriko jaiak, Los Turcos, Zurrakapote


Andoaingo bulegoan, Emagin elkarteko kideok egindako solasaldian, askotariko ikerketa feministetan aritutakoei ezagutza-matazaren hari-muturrak luzatzea erabaki genuen, entzuteko tarteari ere leku egiteko. Denbora-gabeziak, presak, epeak eta lan-zamak sarritan traba zaizkigu, eta aditzearen ariketa oztopatzen dute. Hain zuzen ere, besteen ahotsak arretaz entzutea dugu ezagutza-prozesuaren gakoetarik bat. Nahiz eta ezagutza-mataza hauxe ere presak eta denbora-gabeziak estu korapilatu duten, abiaduraren zurrunbiloa geldiarazi, eta ikerketa feministak jorratu dituzten lau ahotsengana jo dugu. Elkarrizketa horietan bildutako hausnarketak eta emozioak ekarri ditugu atal honetara.\nEzagutzaz ahalik eta modu zabalenean aritzeko asmoz, hainbat esparrutako kideak elkarrizketatu ditugu: Saioa Iraola, Bilgune Feministako kidea; Amagoia Gurrutxaga, Zarauzko gutunak liburua ondu duen kazetaria; Nerea Elias Mujika eta Maria Ajuria Hernandez, Ikerketa aplikatuetan diharduten Farapi kooperatibako kideak; eta Jeanne Rolande Dacougna, GARAIPEN elkarteko kidea, eta besteak beste, (De)construyendo identidades, imaginarios y prácticas. Mujeres migrantes africanas en la encrucijada tesiaren egilea. Ikerketa feministetara hurbiltzeko bide eta begirada zenbait gurutzatu nahi izan ditugu, eta zalantzarik gabe, elkarrizketatuen ibilbide emankorrek ezagutzari buruzko auziaren argi-itzalak nabarmentzen lagundu digute. Hitza eman diegu, gure ikuspegiaren ertzak zorrozteko, eta baita ertz berrietan sakontzeko ere.\nSaioa Iraola. Iraolarekin astelehenean jarri dugu hitzordua Andoainen. Bileraz josia du eguna, baina eguerdi aldean tartetxo bat egin dezakeela esan digu. Bilgune Feministak eta Emaginek partekatzen dugun bulegoan elkartu gara, 13:00etan. Elkarrizketatzaileetako bati ihes egin dio trenak, eta lasterka harrapatutako hurrengo autobusean helduko da, ordu erdi beranduago. Denboraz larri gabiltzanez elkarrizketari ekin diogu. Aldez aurretik eskatu zizkigun galderak, erantzunak Bilgune Txikiarekin partekatu eta eztabaidatu nahi zituelako. Mahai gainera atera ditu orriak, oharrez beteta; une horretan bertan atea zabaldu eta estropezuka sartu da berandu zetorrena. Momentu batean elkarrizketa eten dugu: besarkadak eta muxuak. Segida eman diogu hasitakoari. Denboraz larri ibili arren, Saioak goxo eta patxadatsu hitz egin digu. Ia ez diogu gidoiari heldu, hitza hartu eta haria jarraitzen du, orrian zirrimarrak egiten dituen bitartean. Denbora gutxi badu ere, ez du alde egin nahi esan beharrekoak esan gabe. Berak du hitza, baina gutasun batetik mintzo da, eta ahots gehiago azaleratzen dira bere ñabarduretan. Goxo gaude. Baina orduaz galdetu du bat-batean. 14:15erako amaitu nahiko luke. Bere hausnarketetatik abiatuta galdera berriak sortu zaizkigu, eta gustura aritu gara berbetan, nahiz eta guzti-guztia liburuxkan ezin sartu. Azken bi galderei erantzunez amaitu dugu elkarrizketa, erlojua mehatxuka dugula. Grabagailua eta koadernoak jaso bitartean tupper-a hartu du Iraolak. Bulegoa itxi dugu eta bazkaltzera joan da. Guk elkarrekin egin dugu buelta, autoan oraingoan, eta errepidearen bihurgune batetik bestera, ezagutzaren mataza batzuk askatzen eta beste batzuk korapilatzen jarraitu dugu.\nAmagoia Gurrutxaga. Amagoia Gurrutxagarekin ere negu beteko astelehen heze eta hotzean elkartu gara Zarauzko Kanpineko tabernan. Gogotsu gaude elkarrizketarako eta, kafe batekin barruak berotu bitartean, mahai gainera atera ditugu astean zehar ondutako galderak biltzen dituen orria batak, eta grabagailua besteak. Urduritasunak hartu du bigarrena, arraioa, ez dut grabagailua probatu!, eta badaezpada mugikorra ere grabatzen jarri du. Elkarrizketaren nondik norakoak azaltzen hasi garenean, Amagoiak aitortu digu arraroa egiten zaiola elkarrizketatuaren lekuan egotea, ohikoa duen umorez. Izan ere, hamabost urte baino gehiago igaro dira lehen elkarrizketak egiten hasi zenetik. Zarauzko gutunak lana gauzatzeko egindako ibilbideaz galdezka hasi eta ezinbestean 36ko gerra eta gerraosteko gertakariak elkarrizketaren hari nagusi bihurtu dira. Nokaz mintzo zaigu, eta graziaz, pasioz zein amorruz josten ditu hitzak. Zuzen eta argi. Gustura egon gara Amagoiaren kontuak entzuten eta ordubetekoa behar zuen elkarrizketari bi ordu geroago eman diogu bukaera. Algaraka hasi gara grabagailuaren memoria bete egin dela eta mugikorra ia bateriarik gabe gelditu zaigula ikustean. Presarik ez, ordea, eta beste ordu erdiz luzatu gara, memoria historikoaz, memoria hori errelato hegemonikoen intereserako manipulatzeaz, ahanzturaz, eta ahanzguraz hizketan. Amagoia agurtu, eta barrua korapilatuta, Emagineko bi kideok 36ko gerrak gure gogo-gorputzetan utzi duen arrastoaz hausnartzen egin dugu etxerako bidea, bakoitza bere autoko isiltasunean murgilduta.\nNerea Elias Mujika eta Maria Ajuria Hernandez. Hurrengo elkarrizketa Farapi elkarteko Nerea Elias Mujika eta Maria Ajuria Hernandezekin egin dugu. Donostiako Mundaiz kalean duten bulego atsegin batean elkartu gara. Antropologia aplikatuan aritzen den kooperatiba txiki bat osatzen dute, eta euren ogibidea, besteak beste, erakunde eta elkarteentzat ikerketa feministak egitea da. Lanorduetan hartu gaituzte, elkarrizketari dagozkion arreta eta garrantzia emateko asmoz. Maria amatasun baimenean dago eta Irai txikiarekin agertu da elkarrizketara. Lankideek ezagutzen duten arren, pozik hartu dute umea, eta ohiko kontuak bereganatu ditu Iraik elkarrizketa hastean. Umearen presentziak, elkarrizketa baldintzatu eta osatu duelakoan gaude, uneka azaleratu diren beharrek zaintzaren aferaz hitz egitera eraman baikaituzte. Besteak beste, gai horren inguruan egindako ikerketa ugaritan ikasitakoaz mintzatu zaizkigu, baita euren kooperatiban zaintza-mota anitzen beharrak nola kudeatzen dituzten aipatu ere. Haurrak eskatzen duen arretak gure elkarrizketa zeharkatu duen moduak gogorarazi digu ezagutzaren hariei tiraka eta bueltaka dabiltzanen bizitzek ere zaintzari erantzun behar diotela. Zentzu horretan, ezagutzaren matazan korapilo berri bat nabarmendu duen metafora polita iruditu zaigu Nerea, Maria eta Irairekin izandako elkarrizketa bera. Ideia interesgarri gehiago bilduta, besarkada batez agurtu, eta jasotakoa taldekideekin konpartitzeko gogoz desegin dugu Mundaiz kaleko bulegorainoko bidea.\nJeanne Rolande Dacougna. Jeanne Rolandekin ere Donostian elkartu gara, beste egun eta bulego batean. Bulego batean elkartu gara. Garaiz iritsi den Emagineko kideak atea jo du eta irribarre zabalarekin jaso du Jeannek, azal beltzarekin kontraste ederra egiten duen hortzeria zuria erakutsiz. Ezinbestean Ondarroako VI. Emakume* Abertzaleen topaketak etorri zaizkio gogora gure kideari: Jeanne Rolandek, Garaipeneko kide gisa hitza hartu, eta Hola, soy Jeanne Rolande, una euskaldun de pata negra esan zuenekoa. Aretoan barre algara lotsati bat eragin zuen, baita bertan geunden emakume zuriok interpelatu ere. Emagineko kideari irribarrea berritu zaio hura gogoratuta, eta segituan sumatu dugu, oraingoan ere, zorroztasun, zuzentasun eta goxotasun berberarekin hitz egingo digula Jeannek. Beste kideak autoa aparkatu bitartean, Emagini buruz eta Lisipe bildumari buruz aritu gara: osatzen ari garen ezagutzen mataza eta liburuxkan bildu nahi ditugun gogoetak izan ditugu hizpide. Laguna iritsi denean ekin diogu elkarrizketari, eta emakume beltzen errealitateaz eta horren inguruan egindako lanaz mintzatu zaigu Jeanne. Gure alboan, bikoiztutako mundu (guretzat) ikusezin batean bizi diren emakumeez ari da, eta zuriok haien errealitatearen aurrean dugun itsutasunaz eta gorreriaz jabetu gara. Ez ditugu ikusi ohi, ez ditugu entzun ohi. Jeanneren hitz-jario zuzen bezain goxoak gure arrazakeria agerian utzi digu, eta gure aulkietan eserita, Bartzelonako Las Oscuraseko kideekin sentitutako deserosotasunak gorpuztu zaizkigu berriro. Euskal Herriko azal zuriko emakume feministok ez dugu gure buruak arrazakeriaren aurrean “zuritzerik”. Deserosotasun eta guzti, plazera izan da elkarrizketa; entzundakoez gain, sentitutakoek ere hainbat gogoeta eragin dizkigute eta. Gure pribilegioak hain nabarmen gorpuzteak sentiarazten digun deserosotasuna eraginkorra izan daiteke, betiere eraldaketarako bidean jartzen badugu. Ezinbestekoa, ezbairik gabe, ondu nahian gabiltzan matazak kolore eta testura anitz har ditzan.\nnola sortzen dugu ezagutza?\nLau ehungile horien ahotatik euren elkarte zein esperientzien berri jaso dugu. Horretarako, Emagineko taldean, nahiz parte hartu dugun jardunaldi edota mintegietan, azaleratu izan zaizkigun korapiloetatik tiraka jarri ditugu solaskideok, besteak beste. Badakigu, ez dira erantzun errazeko galderak. Hala ere, horien bila joan gara bidaia baten antza hartu duten elkarrizketa hauetan barrena. Bagenekien erantzun zehatzak bildu beharrean galdera-sorta berri batekin egingo genuela topo; baina aspaldi ikasi dugu ziurgabetasunak arakatu gabeko leku interesgarrietan koka gaitzakeela. Eta halabeharrez, lehen saltoak korapilo nagusira eraman gaitu: zer da ezagutza?\nIraolak askatu du lehen hari-muturra: “Ezagutza zer den eta zer ez definitzeko guk geuk ere oso ikuspegi androzentrikoa dugu. Zein da jakintsua? Gu nork liluratzen gaitu? Ongi hitz egiten duenak, akademikoki titulua duenak, doktoretza duenak? Gure arreta hor dago. Hor badugu erronka bat: uztartu behar dira egoeraren inguruko diagnostikoak eta kokapen politikoa, baina esperientziak ere badu garrantzia”. Identifikatuta sentitu gara, izan ere, askotan, akademia edo merkatu arautua kritikatu ohi ditugu esperientziaren eta ezagutzaren artean sortzen duten arrakalarengatik, baina guk geuk ere, batzuetan, horixe indartzen dugu gure jardunean. Erronkari heldu dio segituan: “Aurrera begira badugu erronkarik, ezagutza zerk definitzen duen azaltzea. Esperientziari eta prozesu-eztabaida kolektiboari garrantzia eman behar diogu. Bilgune Feminista horretan saiatzen da etengabe”.\nFarapi kooperatibakoak hainbat argibide ematen saiatu dira: “Guk guztia Farapi moduan sinatzen dugu. Ez dugu meritu pertsonalik. Akademiarekin beste ezberdintasun bat, gure lanaren errekonozimendua da, ez gaude puntuazio baten menpe. Gure erabiltzaileek — pertsonek, udalek— egindako lanari ematen dioten balioa da guretzat garrantzitsuena. Zein puntura arte izan zaien erabilgarria egindakoa, edo praktikarik aldatu duten egindako lanaren ondoren. Ezagutzen hierarkia bat ikusten dut argi eta garbi. Guri ere kosta zaigu hortik kanpo aritzea”. Eta bide beretik jarraitu du Bilgune Feministako kideak: “Nik uste dut Bilgune Feministan anonimoa dela sortu dugun ezagutzaren adierazpenen egiletza. Anonimoa baina kolektiboa. Anonimoa oso inpertsonala iruditzen zait. Horrek ez du esan nahi, momentu batzuetan publiko egin diren hainbat material edo ikerketa-lan izen-abizenekin sinatu ez direnik. Prozesu horietan sistematizazio- eta idazketa-lana bereziki pertsona horiek egin dutenean, adibidez. Ez hainbeste ezagutza hori sortzea, baizik eta hori idaztea, hori lotzea, hori sistematizatzea beraien esku egon denean. Nik egiletzaren kontua, gure kasuan, bozeramailetzarekin ere lotzen dut. Nik uste dut gu bai saiatu izan garela txandakatzen. Adibidez, elkarrizketak ez egitea beti pertsona bertsuek, gure artean txandakatzea. Beharbada Bilgune Feministako aurpegi batzuk ezagunagoak dira beste batzuk baino, baina hori ere ez zait iruditzen negatiboa denik. Hau da, niri iruditzen zait mugimenduetan ere erreferente politikoak behar ditugula. Nik badakit erreferente bat naizela, Bilgune Feministako erreferente politiko bat naizela, baina nik badakit, mahai inguru batean hitz egiten dudanean, edo gaurko elkarrizketa honetan bertan, ez dagoela soilik Saioa Iraolak bakarrik pentsatzen duen eta sortu duen zerbait. Urte hauetan guztietan besteekin irakurri, aditu eta eztabaidatutakotik nik neronek sortzen dudan diskurtso edo ikusmolde bat dela. Eta iruditzen zait erreferente politikoak egon behar direla, baina horrek ez du esan nahi kontu honi arretaz begiratu behar ez diogunik: sinatzen dugun edo ez, noiz sinatu behar dugun eta noiz ez, zergatik sinatu behar dugun orain eta zergatik ez. Eta zer ondoriotara iritsi gara? Bada, garrantzitsuenetakoa hauxe: kontziente garela horrek duen inportantziaz, hau da, kontziente garela erakunde baten ordezkari izateak eta momentu batean erakunde baten izenean hitz egiteak duen garrantziaz. Eta horregatik planteatzen ditugu neurri horiek”.\nGuztiek oso argi dute zertarako sortu nahi duten ezagutza: errealitatea aldatzeko. Aho batez jaso dugu erantzun hori, feminismoan jarduteak, bai mugimenduetan, bai kooperatiban, bai elkarte profesionalizatuetan, berezko ezaugarritzat eraldaketa duela sinetsita. “Ikerketa zertarako? Errealitatean eragiteko, gauzak aldatzeko. Antropologia eta ikerketa aplikatua egiteko. Ikerketa egitea ez da helburua, baizik eta errealitatea aldatzea”, tinko adierazi digute Eliasek eta Ajuriak, eta segidan kooperatibaren sorrera sinesmen horrekin lotu dute: “Zalantza dut noiz sortu zen Farapi. Antropologia ikasketak zituen pertsona-talde batek sortu zuen, momentu hartan zegoen irtenbide bakarra akademia zelako eta antropologiak beste potentzial bat zuela ikusi zutelako. Bost bazkidek sortu zuten. Ordutik mutatu da eta egun hasierako kide bakarra gelditzen da. S.L. bezala sortu ginen, eta 3-4 urtean kooperatiba bihurtu ginen, nolabait gure enpresa jarduna ulertzeko moduak kooperatiba sozialen munduarekin bat zetorrelako”.\nHari muturrari jarraitu dio Jeanne Rolandek: “Nik oso argi nuen. Ez nuen ikertzeagatik ikertuko, edo artikuluak idatzi eta publikatzeagatik. Argi nuen feminista afrikarrek garatzen duten intelektualitate aktibista kontzeptua. Ezin dugu ikertzeagatik ikertu, ikerketa feministak konpromisoak hartu eta eraldaketa sozialerako deia egiten du. Ikertzaile feministatzat izendatzen baduzu zure burua helburuek eraldatzaileak izan behar dute, askatzaileak. Hori da feminismoak bilatzen duena. Zentzu horretan jokatu behar duzu. Akademiak ezartzen dituen kanonei desafio bat da… Ezin duzu esan neutrala izango zarenik, ikertzen duzunarekiko hotz, ez, ez. Busti egin behar da. Edo ikerketa feminista egiten duzu, edo beste zerbait egiten duzu. Nik argi nuen nire erreferenteak zein ziren, intelektualitate feminista afrikarra eta ikerketa feminista. Beraz, ikerketa objektuarekin, jendearekin, nahastu eta haien kausak babesteko bidea eta modua aurkitu behar nituen. Gainera, kasu honetan lotura bikoitza dago: alde batetik, nire helburuak eraldatzaileak izatea, eta bestetik, ni neu ikerketa objektuaren parte izatea. Zentzu horretan, arazo batzuekin ere egin dut topo, ni neu emakume afrikarra izanda, emakume afrikarrak ikertzen… Non dago ikertzailea? Non dago emakume beltza? Non dago… Hainbat gauza gurutzatzen zaizkizu”.\nIkerketa beste toki batzuetatik egin nahi dutela nabarmendu dute Farapiko kideek, ikerketa-prozesua darabiltelako errealitateak aldatzeko, baina aitortu digute zaila egiten zaiela ikerketa feminista zer den definitzea. “Guk egiten dugun antropologiak abizena du: aplikatua. Erronka nagusiena ere hori izan da. Gehienok akademiatik gatoz eta saltoa dago ikerketa akademikotik... Nola eraman edo jaitsi praktikara ikerketa, eta praktikatik eraldaketara?”. Ezinbestekotzat jo dute zertarako galderari erantzutea, eta ikerketak zer diren eta zer ez ezbaian jartzea: “Ikerketa-prozesu kolektiboak egiten ditugu azkenaldian: guk tresna batzuk ditugu, baina gu ez goaz aditu gisa, herri horretan antolakuntzan dabilen jendearekin egiten dugu lan, haiek landa-lana egiten dute, eta edozer gauza proposa dezakete”. Azken horretan jarri nahi izan dute indarra; hots, jendearen inplikazioak aldaketa sozialak sustatzeko duen ahalmenean: “Guretzat ikerketa ez da helburua. Tresna da, gerora gauzak eraldatzeko tresna”.\nAmagoiak ez du bere lana ikerketa-lan bat bezala definitu. Guk, aldiz, ez dugu zalantzarik, ikerketa-lan bat egin du. Are gehiago, egiteko modu horrek ikerketa instituzionalizatua auzitan jartzen du. Testigantza banku bat bezala definituko luke bere lana, eta helburu nagusia elkarrizketen bidez garai jakin bateko bizipenak jasotzea zela azpimarratu digu: “Nik hau ez dut planteatu ikerketa bat bezala, kontakizunen bilketa bat bezala baizik. Ez nekien gero zer egingo nuen zehazki bildutakoarekin. Ez dut metodologia zehatz bat jarraitu, denei gauza berak galdetu eta abar. Orduan ikerketa hitza… ez dakit. Egia da aurreko kazetaritza liburuekin baino lan gehiago egin dudala honekin… Ikerketa kazetaritza dei dakioke, agian? Elkarrizketak egitea zen helburu nagusia, eta, gero, horrekin zer egin ikustea.\nGaraipeneko kideak lagundu digu soka tenkatzen, akademian orokortuta dagoen ikerketa-ildoa jarri du jo-puntuan, eta bertan eraikitako ezagutzak herritarren esku jartzearen garrantziaz aritu zaigu: “Ni ez nagoenez akademian ez dut ikerketaren ikuspuntu hori konpartitzen. Nik ikerketa aktibistan sinesten dut eta argi daukat eraldaketa soziala bilatzen dudala, emakume beltzen ahalduntze-prozesuak babestu nahi ditut, horretarako tresnak sortu, politika publikoetan kontuan har dadin hori guztia. Horrek ez du esan nahi ez dudanik artikulurik publikatuko, lanaren hedapena hor ere egin nahi baitut. Lana zabaldu eta ezagutzera eman nahi dut beste pertsona batzuei edo eragile sozialei baliagarria izan dakien. Orain emaitzen aurkezpen erronda bat egiten ari naiz. Nire jardunbidea akademiakoaz bestekoa da. Emakumeengana eta eragile sozialengana hurbildu beharra dagoela uste dut, eta horregatik ematen ditut hitzaldiak, nahiz eta hiru artikulu ere publikatu ditudan. Batzuetan, akademiako jendeak oso goian gelditu eta behera ez jaisteko joera du. Denok irabaziko genuke trukerako guneak sortuko bagenitu. Izan ere, hainbat afera aktibismotik hobeto ikusten dira, eguneroko arazoak gertuagotik ezagutzen ditugulako. Akademiaren prisma desberdina izan daiteke, ordea. Interesgarria litzateke guk emakume konkretu batzuen bizi-baldintzak hobetzeko lehentasunezkoa den hura zehaztea eta akademiak bere egitea. Akademiak ahotsa eman diezaieke aldarrikapen horiei, zilegitasun gehiago izan ohi duelako, gehiago entzun ohi zaiolako, sinesgarritasun gehiago izan ohi duelako… Izan ere, nork, zer eta nondik esaten den garrantzitsua da, batzuei besteei baino gehiago entzuten baitzaie. Horretarako beharrezkoak ditugu espazio komun horiek. Afrikan AGI (African Gender Institute) horretan ahalegindu da. Lan-metodologia hori garatzen ahalegindu dira, akademia eta herri mugimenduak elkarrengana bilduz. Eta nik horretan sinesten dut, askoz iraultzaileagoa eta eraldatzaileagoa dela iruditzen zait, azkenean garrantzitsuena den horretan eragitea ahalbidetuko baitugu: jendearen bizitzak hobetzea, alegia”.\nZuzen eta argi iritsi da Jeanne Rolande erronkara, eta herri-mugimenduen zein unibertsitatearen arteko arrakalak gutxitzeko hainbat argi-izpi bideratu ditu. Akademiaren eta herri-mugimenduaren arteko gune hibrido horien garrantzia, eta teorizazioaren zein praktikaren arteko oreka ere hausnarketagai hartu ditu Iraolak. Hain zuzen ere, gogorarazi digu ezagutza-prozesuak mugimendu feministan nola garatu diren: “Jakintza feminista sortu izan da mugimendu feministan eztabaidatuz, jakintza partekatuz, bizipenak konpartituz eta testuak irakurriz”. Gaur egun feminismora iristeko bide berriak ireki direla ere aipatu digu, eta gure etengabeko kezka batekin egin dugu topo; hots, militantziaren eta ekinbide kolektiboen gutxitzearekin nahiz gutxiespenarekin. “Hor, nire ustez, klabea da teoria eta praktikaren uztarketan gertatzen diren arazoak kontuan hartzea. Mugimenduko militanteok ere erortzen gara teorizazioak sortzen duen apar edo lilura horretan: teorizazioa inportantea da, baina praktikarik gabe, proposamenak garatzeko giharra faltan izango du feminismoak”.\nTeoria eta praktika uztartzeko ezinbestekotzat jo du errealitatea aztertzea, metodologia parte-hartzaileen bidez askotariko emakumeen esperientziak jasotzea eta praktikak proposatzea. Adibide batekin hobeto azaldu nahi izan digu: “Militantziatik sortzen dira gure ikerketa asko, izendegiaren ikerketa kasu. Hori batzar batean detektatu genuen: gai konplexua identifikatu genuen eta izenen aferan sakontzeko formazio-saioak antolatu genituen. Hortik aurrera, lantaldea bildu eta eztabaidatzen jarraitu genuen. Ondoren, hori sistematizatu genuen, ideia berriak jaso genituen eta proposamen zehatzak bildu. Ezagutza sortzeko modu zirkular bat dugu. Zirkularra eta deszentralizatua, ez goitik beherakoa, baizik eta biribila”.\nIrudi geometriko oso iradokitzailea da biribila. Biribilak ez du, ez hasierarik, ez bukaerarik; ez lehenengorik, ez azkenekorik. Horizontaltasunari gorazarre egiten dion elementua da, osotasunari. Balio digu ikerketa-prozesuak eta ezagutza sortzeko jardunbide kolektiboak irudikatzeko. Hara!\nnola eta nork elikatu?\nAskotariko bideetatik iristen gara ikerketak egin edota sustatzera. Askotariko bideek pizten dute ikerketarako harra. Eta, elkarrizketetan, horien lagin txiki bat jaso dugu. Askoz gehiago izango dira ibilbideak (ikertzaileok, militanteok edota langileok egindakoak); anitzak elkarte eta erakundeek arakatutakoak. Denera ezin iritsi, ordea, eta hona hemen elkarrizketetan harilkaturiko lekukotza zenbait.\nGurrutxagak bere lana testigantza-banku izendatu du. 2001etik 2016ra arte aritu da 36ko gerrako jazarpenaren inguruko testigantzak jasotzen. Lana ez zaio bukatu oraindik. Testigantzak biltzen segitzen du: eta segituko. Memoriaren zati handi bat galdua delako dagoeneko. Argi geratu denez, ardura sozialak bultzatu du 36ko gerrako lekukotza hauek biltzera. “Memoriaren galeraren kontzientzia hain-hain terriblea sentitzen nuen; oraindik ere angustiatu egiten nau. Zenbat gauza geratu diren bidean jaso gabe, inportantziarik ez zaielako eman… Larritasun horretatik ateratako zerbait da lan hau”. Kuriosoa iruditu zaigu nola iritsi zen arreta jartzera hasieran agerikoak ez zitzaizkion jazarpen eta bizipenetan; hau da, emakumeek pairatutako jazarpenetan. “1991n kazetari lanean hasi nintzen, eta, adin batetik aurrerakoei egindako edozein elkarrizketatan gerra gora eta gerra behera hasten zitzaidan elkarrizketatua. Hura ikusita, eta pixkanaka-pixkanaka, neu hasi nintzen galdetzen. Gero, zehazki Zarauzko kontuak biltzen hastea erabaki genuenean, gerra beterako gizonezko gehienak hilda zeudenez, haien andreengana heldu ginen, argazki eske-eta. Hastapen haietan, nolabait gizonen kontakizunaren bila genbiltzan. Baina hasten zara emakume haiei entzuten eta konturatzen zara andreok ere kristoren istorioak dituztela kontatzeko… Atzeraguardiako hilketen inguruko kontakizunak esaterako. Halako batean, baina, azpitabu bat ere agertu zen: jazarpen sexualarena. Jasandakoak kontatzea debekatu zitzaien gerra galtzaileei, badakizu. Bake sozialaren izenean. Sexualki jazarriei, zer esanik ez”. Interesgarria iruditu zaigu Amagoiaren esperientzia: hitza nori eman, hari entzun. Hortaz, hain agerikoak ez diren bizipenak, errelatoak eta ezagutzak biltzeko, auzitan jarri behar nor entzuten dugun. Zentzu horretan, Jeanne Rolandek ere helburutzat izan du itzalpean eta isilpean iraun duten bizitza-esperientziak azaleratzea. Jeanne Rolanden jardunak gure jardunbideak zalantzan jartzen ditu, emakume beltzen errealitateari iskin egin diogulako, itsu eta gor.\nJeanne Rolanden harra ere modu berezian esnatu zen. Aktibista izan da gazte-gaztetatik; Genero Ikerketetan master bat egitera jo zuen emakumeen egoeraz gehiago jakin eta hausnartu nahi zuelako, eta bere eskarmentua balioetsi nahi zuelako. Filologia Hispanikoan lizentziatu zen arren, Espainiako Estatura heltzean ikasketen homologazio-prozesuak ibilbidea oztopatu zion: Senegalen egindako lizentziatura ez zioten kontuan hartu. Dena den, Cadizeko Unibertsitateak, ez zion homologaziorik eskatu, Senegaleko unibertsitatearekin hitzarmen bat zuelako, eta beka bat eskuratu zuelako, eta, zirrikitu horri esker egin ahal izan zuen doktorego-programa. Baina, ez da hori orokorrean emakume migranteen esperientzia; askok ez dute lortzen ikasketak homologatzea eta, horrenbestez, bazterketa-egoerak betikotu daitezke. Egoera horrek ikasketetan aurrera egiteko kemena eman zion; baina, ikaskuntza-prozesu horretan bizitakoak erabateko harridura eta sumindura eragin zion: “Ikerketari zegokionez, master amaierako lan bat egin behar genuen, beste arloetakoa baino zabalagoa zen zerbait. Hor ohartu nintzen hainbat emakumeren absentziaz. Ustez berdintasun master bat zen, master feminista bat, baina han ez zen emakume beltzik aipatzen. Afroamerikarren bat bai, baina ez afrikarrik, ez asiarrik, ez ijitorik, ezta migranterik ere. Ni haluzinatuta nengoen. Masterraren bosgarren edizioa zen, eta ordura arte ez zen inor horretaz ohartu! Noski, master hartan ez zen beste herrialdeetako emakumerik egon eta bertakoak ados zeuden irakasbideekin, materialarekin eta eztabaidatzen zenarekin. Eta hau ikustean jainkoarren! Ni ez naiz herrialde honetan existitzen! pentsatu nuen. Orduantxe ohartu nintzen, lehen aldiz, ez nindutela aintzat hartzen, ez nintzela honen guztiaren parte. Eztabaidatzen hasi nintzen, beste ikuspegi batzuk azaleratzen, eta irakasleak eurak ohartu ziren emakumeen egoera aztertzerakoan sekulako hutsuneak zituztela. Badirudi herrialde honetan betiko emakume zuri mitiko horiek baino ez daudela! Duela 500 bat urtetik daude ijitoak gurean! Badira ere migrazio-prozesuen ondorioz aspaldi etorritako beste emakume ugari! Ekuatore Gineakoak aspalditik, Ginea Espainiako kolonia bat izan baitzen. Gainera, 2000. urteaz geroztik jatorri anitzeko emakumeak daude. Eta inor ez zen arduratu haiekin, ez haien esperientziak teoria feministetan kontuan hartzean, ez unibertsitateetan irakasgai den horretan. Orduan… Ezin nuen sinetsi! Eta tira, master amaierako lan bat egin behar nuenez, ni hunkitzen ninduen zerbaiten inguruan egitea erabaki nuen, eta emakume afrikarrei eta hemengo migrazio-prozesuei buruzko lana egitea erabaki nuen. Lan horretatik tiraka tesia egitera bultzatu ninduten. Ez zen aurrez pentsatua nuen zerbait izan”. Eta jarraian, tesiaren nondik norakoak kontatu dizkigu: “Bestetik argi nuen erdigunean emakume afrikarren bizitzak jarri nahi nituela, entzun zitezela. Hau falta zen. Jendeak eurei buruzko ikerketak egiten ditu, baina ez da haiengana zuzentzen galdetzera, adituengana jotzen da. Ez al ziren euren bizitza propioen aditu ere? Nondik eraikitzen dugu ezagutza? Nitaz mintzo zara, baina ez duzu nirekin hitz egiten. Zuk uste duzu ez dudala ideiarik nire bizitzari buruz, nire beharrei buruz, ezin ditudala nire bizitza eraldatzeko estrategiak gauzatu… Orduan, hori zen bereziki egin nahi nuena. Ikusgarritasuna eman emakume hauei, hitza har zezaten, eta eraldaketarako gaitasuna badutela azalarazi”. Argi utzi digu ikerketa-prozesu eta prozeduretan arrazakeria egon badagoela eta guk ere maiz jotzen dugula iturri feminista zurietara. Erronkak berriz ere mahaiaren gainean, zuzen-zuzen seinalatu dizkigu.\nFarapi kooperatibako kideen kasuan bestelakoak dira euren jardunean sortzen zaizkien kezkak eta kontraesanak. Ez dituzte ikerketak zuzenean aukeratzen, enkarguz egiten baitute lan gehienetan, baina ildo bat jarraitzen ahalegintzen dira. “Gure lan komertziala planteatzerakoan kontuan izaten ditugu beti gure interesak. Adibidez, memoria historikoaren gaia edo jaiena interesatzen zaizkigu... bultzada bat ematearren”, dio Ajuriak, eta Eliasek jarraitu du, “baina, egia da gure kabuz ez dugula lanik egin. Batzuetan pentsatzen dugu adineko emakumeen inguruan egin beharko genuke zeozer… Dena den, bagaude lan batzuei ezetz esateko puntuan ere…”. Ez daude behartuta eskaera guztiei baiezkoa ematera, baina faltan hartzen dute tarteka haien intereseko gaiekin lotutako ikerketak egitea, edo hobesten dituzten prozedurak zein denborak lehenestea. Askotan erdibidean aurkitzen direla ere nabarmendu digute; hots, ez daude akademiaren barruan, baina ez dira herri-mugimendu bat ere. Horrek arazoak ekarri dizkiela salatu dute, umorez: “Batzuentzat... somos putas porque vendemos conocimiento; beste batzuek, aldiz, jo, gu ere lan honetan gabiltza eta zuek kobratu egiten duzue eta guk ez. Orduan zein da feministagoa? edo militanteagoa?... Ez dakit nongo udalarentzat lana egiten badugu salduak gaude? Hor ere toreatu behar izaten dugu. Ordaindutako kontsultora baten txapelarekin bazoaz askoz zailagoa da esparru militantean aitortza lortzea. Lanak ez ditugu zuzenean aukeratzen, aurretik esan bezala. Baina Farapin lan egitea aukeratu dugu ikerketa eta eraldaketa feministan sinesten dugulako, eta hautu profesionala zein politikoa da, bizi-ibilbideari lotutakoa”.\nOrain arteko laurek, kontzientzia eta ikergaiarekiko ardura sozialaren garrantzia aipatu dituzte ikerketarako motibazio gisa. Kontzientziaren hariari tira egin dio Saioa Iraolak eta horrek sor dezakeen konpromisoaz aritu zaigu: “Azkenean ezagutza sortzeko prozesu kolektiboak ere abiatzen dira eta hauek, oinarrian, konpromiso politiko bat izaten dute. Konpromiso politiko bat zure aztergaiarekiko, baita, horren inguruan jendaurrean planteatuko duzun estrategiarekiko ere. Bestetik, esango nuke, prozesu hauek luzeagoak direla, geldoagoak, ez hain linealak, eta aldi berean ez dutela emaitza bat eta bakarra, puntu eta koma guztiekin, izateko halako presiorik. Ikerketa-prozesua eta emaitza ez dira hain zurrunak, ez baitute ikerketa-metodologia zehatz batean sartu beharrik. Nik uste esperimentalagoa dela eta horrek ere beste libertate bat ematen digula prozesu hauetan”. Ikerketa-prozesua laxatzearen alde egin, eta gero berriz ere tenkatu du haria: “Ezagutza sortzea bezain garrantzitsua da hori nola transmititzen dugun. Zentzu horretan, Bilguneak, publikoarengan arreta jartzen du: nori zuzentzen gatzaizkio? Horren arabera, batetik, hainbat bitarteko komunikatibo aukeratzen ditu, eta bestetik, apustu inportantea egin dugu feminismoa euskaraz sortzen eta transmititzen. Guretzat inportantea da herrietan eta kaleetan ezagutza hori transmititzeko moduetan egokitzapenak egitea: ezin dugu beti txosten bat banatu eta kito. Beste bitarteko batzuk sortzeko bideak urratzen ditugu. Kontziente gara askotariko herritarrengana heldu behar dugula eta, horretarako, iritzi-artikuluak, irudiak eta esaldiak, esku-orriak, antzerkiak, batzarrak... egiten ditugu. Transmisioa oso garrantzitsua da”.\nModu horretan Saioak ezagutzen transmisioaren haria utzi du zintzilik. Ezagutzak ekintzara egin behar du salto, eta ondorioz, eraldaketarako baldintzak sortu behar ditu. Baina nola? Jeanne Rolandek aipatu digu premia sentitzen duela ikerketa-lana emakumeengana eta eragile sozial ugarirengana helarazteko; eta Gurrutxagak ere liburuaren aurkezpenari egin dio erreferentzia, xumetik eta jendearen emozioak ukituz egin nahi zuela. Hala egin zuen, testigantzen errezital baten bidez: “Niri gorputza erabiltzea asko gustatzen zait, jendeari gauzak helarazteko beste modu bat da, emozionalagoa. Hamar duroko hitzekin egindako ordubeteko txapa batek baino gehiago mugitzen du jendea. Orduan, aurkezpena ikusita interesa piztuz gero, bada horko testigantzak liburuan badituzue”.\nFarapikoek ere ikerketen emaitzak publiko egiteko garaian sinpletasunaren garrantzia azpimarratu dute, emaitzak sinple agertzeak gaiaren sakontasuna zalantzan ez lukeela jarri behar argi utzita. “Nola bilatu oreka bat, guk ematen dugun begiradaren, guk dugun ikertzeko moduaren eta azken emaitzaren artean. Ikertzailearen begiradak eman dezake analisi oso mamitsua, baina horrek ez du zertan izan emaitzaren formatua. Emaitza sinpleak, ulergarriak, erabilgarriak izateak ez du esan nahi lanik ez dagoenik atzean. Kontatzeko moduak beste bat izan behar du.”\nEzagutzak bildu, transmititu eta desio ditugun eraldaketak gauzatzea ez da prozesu makala, eta zoritxarrez, abiada biziko garaiotan zailtasun handiak ditugu prozesu hauek patxadaz egiteko. Hala eginda, aldaketak azkarrago errotuko al lirateke?\nbizitza erlojuaren kontra\nDenbora-gabezia izan da eta izaten da aditu hauen guztien etsairik handiena. “Nire arazorik larriena denbora falta izan da. Lanean, haurrekin, militantzian… Elkarrizketak transkribatzeko lana beste lagun bati pasatu nion, oso luzeak baitziren. Ura leporaino nuen eta ezin nuen gehiago” azaldu du Jeanne Rolandek. Borondatez egiten diren lanek ere denbora etsai dutela aipatu digu Gurrutxagak, bere kasuan bi bider, denbora mugatua zuelako eta elkarrizketatu posibleak pixkanaka hiltzen ari zirelako: “Denbora falta… Egunak 24 ordu ditu, eta jan ere egin behar da, eta honek ez du jaten ematen. Hala, testigantzak pilatu eta pilatu joan gara, ahalik eta azkarren. Agiritegietara jotzea izan da hurrengo lana: Ferrol, Bilbo, Oñati, Salamanca… Horrek [agiritegienak] ez digu angustiarik sortu denbora aldetik: hori hor egongo da aurrerago ere, elkarrizketatuak, akaso ez...”. Farapi kooperatibako Eliasek ere denbora ez dutela soberan berretsi digu: “Gu ezin gara egon urte bat marko teorikoa definitzen... eta batzuetan ikertzeko denbora ere falta zaigu”.\nDenborari lotua, emakumeok bizitzako eremu desberdinak bateragarri egiteko ditugun zailtasunez ohartarazi digu Jeanne Rolandek: “Tesia lau urtetan burutu dut, jardun osoz lanean, ume txikiekin eta militantzian jarraitu nahian. Eromena izan da. Oso prozesu zaila izan da niretzat, azkenean gauza askori uko egin behar izan diet ez nintzelako denera iristen. Oso argi ezarritako epe muga bat zegoen. Nire tesia erregulatzen duen dekretuak denbora zehatz bat ezarrita zuen, eta 2017ko irailerako bukatu beharra nuen. Marko horretan sartzen ziren tesi guztiak urte horretarako amaitu behar ziren. Baldintza hauetan tesi bat egitea nekagarria izan da. Gauza askori egin behar izan diot uko. Hiru urte pasatu ditut gure seme-alaben partiduak ikustera joan ezinik, oso berandu iristen nintzen etxera, lana bukatu ostean artikuluren bat irakurtzeko, elkarrizketaren bat transkribatzeko aprobetxatu nahi izaten bainuen. Garaipenetik apur bat urrundu nintzen, ez nintzen iristen eta. Tesia prozesu oso luzea da eta horretara bakarrik egotea eskatzen dizu”.\nAgerian gelditu zaigu ikerketa-prozesu luzeek denboraz gaindi bestelako beharrak dituztela, ikertzaileek ez dutela norbanako autonomo gisa lan egiten —ezin ere, pertsona guztiz autonomorik ez baitago—. Ezagutzarena ez da ehundu behar dugun mataza bakarra, inguruarena, babesarena ere hauspotu behar izaten da. “Ni sostengatzeko koltxoi afektiboa edukitzearen zortea izan dut. Hori ezinbestekoa da. Batzuetan akademiari ere gustatzen zaio tesia sufrimendu bat bezala erakustea. Baina zaintzen zaituen jendea duzu inguruan, bestela ez zenuke bukatuko. Eta kasu honetan nire amaginarrebaren lana azpimarratu nahi nuke. Bera hor egon da, umeekin, berak jasotzen zituen ikastolatik egunero. Nire senarra asteburuetan arduratu da umeez. Nire senarraren kasuan, ordea, ez da laguntza bat izan, bere betebeharra zen, umeak badituzu zaindu egin behar dituzu. Ez zen niri laguntzen ari. Nire seme-alaben zaintzan nire amaginarrebaren lana azpimarratuko nuke. Gainera, beti bultzatu nau ikasketetan aurrera egitera, berak ere nagusi izanik egin baitzituen ikasketak”.\nBikotekidea, lagunak, talde antolatuak... horiek aipatu dizkigu Gurrutxagak: “Bi seme egin ditut liburu honetaz erditu bitartean, eta bikotekidea hor egon da beti; lagun batzuk ere bai, nahiko bakarkako historia izan bada ere. Monotema egon naiz momentu askotan, a zer txapak sartu ditudan! Eta lagun batzuek txapa guztiak entzun dizkidate. Nolabaiteko terapeutak izan dira niretzat. Eta, halako batean, liburua argitaratzeko laguntzak lortzeko zailtasunak agertu ziren. Eskafandra kolektiboan nenbilen ordurako, eta taldekideek ere izugarri lagundu zidaten hori atera egin behar dun! esanez, adore emanez. Aranzadikoak ere hor izan ditut, agiriak bilatzen-eta laguntzeko”. Azken batean, ezagutzak modu kolektiboan eraikitzen ditugu, elkarrekikotasunak ezinbesteko garrantzia du prozesu hauetan: “Bilgune Feministan gure lan-estiloak, pixkanaka sortzen goazen militantzia ereduak, gure antolaketa-moduak, horrek ahalbidetzen digu ezagutza sortzeko prozesu kolektiboak garatzea. Gu, adibidez, hilabetean behin elkartzen gara, eta militante guztion artean hilero eztabaida txiki bat egiten dugu. Horrez gain, formakuntza ikastaro bat dugu ikasturtero. Hau da, arreta jartzen dugu horretan. Gure praktika politikoaren ezaugarriengatik eta gure lana egiteko moduengatik iruditzen zait askotariko bidelagunak ditugula egun. Bidelagun inkondizionala kolektiboen arteko sarea da, hau da, mugimendu feminista bere osotasunean. Eta hor azkeneko urteetan eztabaida-prozesu oso garrantzitsuak egin dira, adibide bat jartzearren: indarkeria sexistaren inguruan, sistema arteko indarkeriaren inguruan, egiten ari garen teorizazioa eta horrek behar dituen praktika politikoen azterketa aipatuko nituzke. Baina aldi berean baditugu akademian, beste zirkuitu eta esperientzia batzuetatik ezagutzak sortzen ari diren bidelagunak ere. Iruditzen zait askotariko bidelagunak ditugula”.\nBidelagunak beharrezkoak dira bidea urratzeko. Eskerrak saretzeari, eskerrak elkar zaintzen dugun, eta oztopoei elkarrekin aurre egiten diegun; izan ere, badira etengabe oztopoak jarri eta praktika feminista eraldatzaileei bidea ixten ahalegintzen direnak.\nIkerketa prozedura feministek badituzte bestelako oztopoak ere. Ikerketa batzuen atzean egon daitezkeen interes politikoak aipatu dituzte Farapikoek, eta gai batzuk lantzeko beldurrak ere ekarri dizkigute gogora. Herri-jai parekideen gaiak egin du salto mahai gainera, eta hala diote: “Ikusi izan dugu gure burua hitzak alboratzen, feminismo hitza gure testuetatik kentzen. Batzuetan helburua jende horrekin lan egiten jarraitzeko aukera ez galtzea da. Kezka ez da izaten “bezero” bat galtzea, egoerak eraldatzeko aukera bat ez galtzea baizik. Testuinguruaren arabera (herria bera, arduradun politikoen jarrera, teknikarien gaitasun eta indarra udalaren barruan eragiteko, etab.), prozesuak garatzeko estrategiak eta erritmoak ere egokitu egin behar izaten ditugu. Herri batzuetan jai parekideen alde lan egiteko baldintza egokiagoak daude eta eraldaketak nahiko azkar gertatzen dira. Beste batzuetan prozesuak askoz motelagoak dira (guk nahi baino motelagoak), eta “sukaldeko lan” handia eskatzen dute. Gipuzkoako herri batekin ari gara orain, oso jai tradizionalen inguruan, eta bueno, tonu oso zainduarekin ari gara. Erabaki egin behar izaten da estrategia gisa konfrontazioa erabili edo ez…. Baina marra gorriak ere baditugu: hasieratik ikusten dugunean gure ikerketaren atzean oportunismoa dagoela, edo aurpegi zuritze bat... ez dugu egiten”.\nEz dira bakarrak tentsio hori sumatzen; izan ere, Gurrutxagak ere aipatu dizkigu erakunde publikoekin eta politikariekin topo egitean izandako zailtasunak. “Erakundeekin harremana? Ahoa bete hortz egia, justizia eta aitortza ari dira, eta jazartzaileen izenak emateko ere erreparoak dituzte. Orain dela ia 100 urteko historia bada ere, den-denak hilda badaude ere… Belaunaldi berriei zor zaien gutxienekoa da gertatu zena jakiteko bide ematea, ahalik eta datu objektibo gehienekin. Ez da ahaztu behar gerra harekin finkatu ziren —eta zenbaitetan gaur arte luzatu diren— eliteen egituren zuztarrak hortxe daudela. Bestetik, gauza batzuk ez daude egon behar luketen lekuan, eta non dauden jakitea oso zaila da. Agiri ugari desagerrarazi dituzte. Toki askotatik. Txosten, fitxa, paper asko sortzen ziren gerra garaian —eta ondoren— tokian tokiko Jefatura Local de Falange, udaletxe, parrokia, polizia etxe, kuartel eta gainerako erakundeetan, baina agiriak karrokadaka falta dira. Agiritegiak garbituta daude”. Akademiarekiko deskontentua ere adierazi du kazetariak: “Franco hil ostean, unibertsitateak, akademiak, ez zuen lekuko zuzenen testigantzak eta informazioa biltzeko programarik sustatu. Ez zitzaion lehentasunezkoa iruditu, nonbait, gizarte osoa zeharkatu zuen gerraren eta ia 40 urteko diktaduraren ostean”.\nJeanne Rolandek ere bidean aurkitu dituen oztopoez hitz egin digu: “Batzuetan ikerketaren tonu aktibista leuntzea gomendatu didate. Kar, kar, kar. Nire zuzendariak gomendatu zidan, intelektualitate aktibistaren kontuarekin ados zegoela, baina lan akademiko bat zela eta errespetatu beharreko arauak zeudela”. Gizon afrikarrak ere aipatu ditu: “Beharbada status quo-a aldatu nahi dela uste duten gizon afrikarrak ere izan dira oztopo. Euren pribilegioez hitz egiten zuten, pribilegioak zirenik ohartu gabe. Gauzak horrela zirela esaten zuten, ez zela euren kontu bat, tradizioak esaten zuela, erlijioak. Hor ere lan egin beharra dago, pentsaerak, sinesmenak eta baloreak aldatu, gero ekintza konkretu bihurtzeko”. Oztopoak oztopo lehen aipatutako babes-sareei esker egin dute aurrera denek, baina ziurrenik izan badira halako traben ondorioz bertan behera utzitako makina bat proiektu eta praktika feminista.\nAskotariko ahotsek hitz egin dute ikerketa objektu eta subjektuaren arteko botere-harremanaz, eta hori problematizatzeko beharraz. Ezagutza eta ikerketa-prozesua kokatzeko premia, beste behin. Ezagutza, gogoa, gorputza. Jeanne Rolandek ekin dio nagusiki gatazka horri: “Harremana aldatzen zen, pertsonaren arabera. Ezin da ahaztu zuk, ikertzaile bezala, genero-identitate bat, identitate etniko bat eta beste dituzula. Hitz egiten ari zarenean, edonoren aurrean, zure izaeraren parte horiek denak jokoan jartzen dituzu, eta pertsona horrek ikusten duen horren arabera ulertzen zaitu”. Ondorioz, hainbat egoera bizi izan ditu prozesuan zehar: emakume beltzekin halako ahizpatasun-harreman bat azaleratzen zen, erreferente positibo bat zen eurentzat, eta norberaren esperientziak konpartitzeko espazio seguruak sortzen ziren. Gizon afrikarrak ere pozten ziren, ikerketa hori berak burutzeagatik, baina generoaren gaia jorratzeak gatazka batzuk ere sortu zizkien gizon afrikarrekin. Boluntarioekin, pertsonal teknikoekin eta erakundeekin arazoa arrazakeriari buruz mintzatzeko orduan nabaritu du. Ez zuten gai horretaz hitz egin nahi. Beltza izanda, bere aurrean inor ez da ausartu arrazakeria azaleratzen, eta etxean zaintzarako emakumeak kontratatzen dituztenengana joan denean ere, ez du lortu inork aitortzea emakume beltzei ez diela enplegurik ematen beltza izate hutsagatik. Hala ere, emakume beltzek sarritan yo no quiero negro bat jaso izan dute edonolako lana eskuratzeko garaian. Beltza izateak erantzun arrazistak jasotzeko aukera zaildu egin diola aipatu du.\nBeraz, ikerketak ez du ikertzailea edo ikertzaile-taldea soilik aldatzen edo mugiarazten, eragina ez da norabide bakarrekoa; elkarrizketatuengan eragina du galdetzen zaionak, eta ondorioak uzten ditu bere pentsamendu eta emozioetan, baita ingurukoenetan ere. Zentzu horretan, Gurrutxagak bere esperientzia kontatu digu: “Elkarrizketa horietan, elkarrizketatuez gain, haien ondorengoak ere egoten ziren. Eta elkarrizketok, batzuetan, baliagarriak ziren kontzientzia hartzeko: gerrak emakumeoi ere zuzenean eragin ziela jabetzeko; gerraren parte izan zirela aitortzeko; gaur arteko arrastoa utzi ziela ikusteko. Kuriosoa da, gainera, kontzientzia-hartzearen ibilbidea: anaiaren edo aitaren historia kontatzen hasten ziren lehenik, eta, gero, nik hainbat gauza banekizkiela konturatzen zirenean, orduan dena, den-dena, kontatzen hasten ziren. Tabu zitzaizkienak ere bai”. Ziurrenik Amagoiaren jarrerak, haiei entzuteko moduak, eta egoteko erak zuzenean eragin zuen konfiantza-sortze horretan, hitzekin bezainbeste transmititzen baita gorputzarekin.\nBilgune Feministako kideak ere, gogo-gorputzaren harremanari buruz jarduteko haria askatu du: “Guk ezagutza gure gogo-gorputzetatik sortzen dugu, ez soilik gure gogotik. Eraldaketak eragiteko egiten ditugun eztabaidetan pentsatzeaz gain sentitzen dugun horretan ere arreta jarri behar dugu. Prozesu kolektibo hauetan helburua ez da soilik burutik eztabaidatzea, baizik eta beste espazio batzuk sortzea kolektiboarentzat, beste momentu batzuk. Azkenean taldean sortzeak askoz ere zilegitasun gehiago ematen dio sortutakoari, baina prozesua zailagoa izan daiteke. Elementu gehiago hartu behar dira aintzat. Eta batzuetan, gerta liteke beharrezkoa izatea eztabaidatzen ari garen puntua bigarren planora pasa eta gutaz hitz egitea”. Argi utzi nahi izan du burua eta gorputzaren artean amildegi ikaragarria sortu dugula, eta horretan ere arreta jartzea ezinbestekoa dela.\nAmagoia Gurrutxagak ere lan-prozesuak osasunean nola eragin zion kontatu digu. Erakundeekin bizi izandako gatazkak hainbat tentsio eta urduritasun eragin zizkion, eta beldurra sentitu zuela ere aitortu digu, orduko jazartzaileen hainbat izen-abizen publiko egingo baitzituen. “Argitarapena: kristoren nerbioekin. Baina ez nengoen prest duela 80 urteko galtzaileen isiltasuna eta irabazleen zigorgabetasun sinbolikoa betikotzen dituen bizikidetza ereduaren araberako liburua argitaratzeko. Francoren eredua horixe zen, aizu!”. Larritasuna eta zorabioa sentitzen omen zituen liburua editatzen ari zela. “Zerbikaletan erasan zidan. Sekulako tentsioa izan zen. Jende pila batek sekula inori esan gabeko gauzak esanak zizkidan, eta ardura handiz bizi nuen hainbesteko eskuzabaltasun hura... Nik ezin dut liburu hau atera gabe utzi, pentsatzen nuen. Zor bat neukan haiekin. Agiriak lortu nituen, gainera, lekukotzek ziotena baieztatzeko. Atera egin behar zen”. Eta atera zuen. Bakarrik. Inongo erakunde ofizialen zigilurik gabe”.\nArgi dago isiltasuna erabaki politikoa dela, bizi garen gizarte-ordenaren ondorio zuzena. Elkarrengana hurbildu eta entzutea bera ekintza politikoa dela ondorioztatu dugu, isilarazitako horri pixkanaka-pixkanaka hotsa jartzeko. Ikerketa feministetan prozesuek duten pisua, eta prozesuak berak uzten duen emaitza azpimarratzeko Jeanne Rolanden hitz hauek gogoratu nahi ditugu: “Oso bidaia ederra izan da niretzat. Batzuetan gauza asko irakurtzen dituzu liburuetan, baina emakumeekin egotea eta haiek kontatzea… Hor sortzen den lotura oso estua da. Ahizpa hitzak niretzat beste zentzu bat hartu du oraingo honetan”. Guretzat ere lau elkarrizketa hauetan egindako bidaia emankorra izan da. Bost ahots hauek, lau ibilbide hauek egiteko bestelako moduak ere badirela ikusgarri egin dute, eta hainbat mugarri zehaztu dizkigute. Iragana oraina ere badela ikusi dugu Amagoiarekin, taldean lan egitearen aldarria ozen aireratu du Saioak. Mugako espazioak posible direla erakutsi dute Mariak eta Nereak. Baztertu eta isilarazi ditugunen aurrean entzungor ezin dugula segitu erakutsi digu Jeannek. Denek, aho batez, ikerketa feminista ardura sozialarekin eta jendartearen eraldaketarekin lotu dute ezinbestean. Baita guk ere. Bihotzez, mila esker bostoi.\n Bilgune Txikia Bilgune Feministak duen asteroko egitura da. Hilabetean behin egiten dituen batzar ireki eta zabaletan hartutako erabakiak kudeatzeko egitura da.


Sare sozial birtualak eta lana bilatzeko orriak sartu dira 20 web bisitatuenen artean\nHomeGaiakInternet erabiltzen duten biztanleakPrentsa Oharrak Sare sozial birtualak...\nINFORMAZIOAREN GIZARTEARI BURUZKO INKESTA-FAMILIAK-Webak. 2008ko 4. hiruhilekoa\nPrentsa digitalak jarraitzen du aurreneko postuetan, youtube.com hirugarren eta euskadi.eus, Eusko Jaurlaritzaren orria, laugarren.\n2008ko laugarren hiruhilekoan “tuenti.com” agertu da web orri bisitatuenen artean, sare sozial birtuala da eta hamaikagarren dago, 18.600 aipamen eta kuotaren %2, Eustaten datuen arabera.\nLana bilatzeko orriak ere askoz gehiago bisitatzen dira; “inem.es” 105. izatetik 33. izatera pasatu da, eta “lanbide.net” 35.etik 19.era.\nHiruhileko honetan berriz ere, Euskal AEko Internet erabiltzaileek gehien bat komunikabideen orrietara jotzen dute, gero aisiara, instituzionaletara, banku elektronikoetara eta bidaietara, Eustatek landutako datuen arabera.\nArabako internautek turismo-webetara jotzen dute; Gipuzkoakoek bankuetara eta instituzioetara eta Bizkaikoek mezularitzara.\nWeb orri bisitatuena “elcorreodigital.com” da; Internet erabiltzaileen artean %12,3k jotzen dute bertara, 117.100 aipamen guztira. Hurrengo komunikabide bisitatuenak hauek dira: “diariovasco.com”, %7, eta “marca.es”, %3,8.\nKomunikabideen ondoren aisiarekin erlazionatutako mezularitzako orriak nabarmentzen dira, “youtube.com” orrian 54.400 sarrera izan dira, guztien %5,7; “hotmail.com” %4,4k aipatzen du Internet erabiltzaileen artean.\nEuskal Administrazio Publikoak eta banku elektronikoek beren postuei eusten diete, web bisitatuenen artean, 2008ko laugarren hiruhilekoan\nEusko Jaurlaritzaren orria, “euskadi.eus” toki nabarmenean dago, aipamenen %4,5, 42.700 bisita, 14.900 gehiago urte bereko bigarren hiruhilekoaren aldean; laugarren kokatzen da.\nOrri bisitatuenen artean bankuek bezeroei eskainitakoak daude: “kutxa.net”, %3,8k aipatzen du; “bbk.es” %2,1ek eta “cajalaboral.es” %1,7k.\nAipatzekoa da “ocioyturismo.com” eta “musicasi.com” nola agertu diren orri nagusien artean, aurretik aipatzen ez zirelarik; 31. eta 35. daude.\nEuskadiko Internet erabiltzaileen artean %97,6k “google” bilatzailea erabiltzen du\nGoogle da Euskadiko Internet erabiltzaileen bilatzaile kutuna; gainerakoak bazterrera bultzatu ditu. Kolektibo honen %97,6k, 15 urte eta gehiagoko 919.000 mila internautak baino gehiagok, Google dute erreferentzia; %2,k Yahoo eta %0,4k besteren bat. Google-ren erabiltzaileak, 2008ko laugarren hiruhilekoan 18.000 gehiago izan dira.\n1. taula Internet erabiltzaileek gehien aipatu dituzten 20 weben zerrenda. 2008ko II. eta IV. hiruhilekoak.\nEuskal Estatistika Erakundea / Instituto Vasco de Estadística Donostia-San Sebastián kalea, 1 01010 Vitoria-Gasteiz Tel:+34-945-01 75 00 Faxa:+34-945-01 75 01 Posta elek.: eustat@eustat.eus Harremanetarako pertsona: Pilar Martínez Rollón +Tlf:+34-945-01 75 31 Faxa:+34-945-01 75 01 Prentsa-oharrak Interneten: www.eustat.es Datu-banku: www.eustat.eus/bancopx/euskara/indice.aspx\nENCUESTA SOBRE LA SOCIEDAD DE LA INFORMACIÓN-FAMILIAS-Webs 4º trimestre de 2008


Joko eta Jolas tradizionalen 1go ikastaroa. Alkartu 2010 | Aintzinako ume jolasak\nJoko eta Jolas tradizionalen 1go ikastaroa. Alkartu 2010\nJoko eta Jolas tradizionalen 1go Ikastaroa egin dugu aurten Alkartu Ikastolan. Bertan 1go eta 2. hezkuntzako hainbat lagunek parte hartu dute. Ez dut ikastaroari buruzko aipamenak egingo, emozioei buruzkoak baizik.\nJoko eta jolas tradizionalek emozioak jotzen dituzte batipat. Haurtzaroaren gogorapenak garai hartako emozioak bergogoratzeak berriro oroimen berberak bizitzea bait dakar.\nHorrekin batera gure egunero zereginetan kontestu ludiko berberetan gure ikasleak murgiltzea, beraien emozioak askatzeako itzelezko aitzakia da. Pentsa dezagun une batez guk sentitutakoaz eta imagina dezagun gure ikasleek eskubide berbera dutela emozio hoiei bidea emateko.\nEskerrik asko, zinez Abelen eta nire partez hori guzti hori errealitate bihurtzeko aukera eman diguzuen guztioi.\nEskerik asko lagunak.\nPublicado por Joseba en 3:05 Etiquetas: Joko eta Jolas tradizionalen 1go Ikastaroa


Agertu da herensugea eta hasi da festa - Irura - Tolosaldeko ataria\nAgertu da herensugea eta hasi da festa\nTolosaldeko Ataria 2019-09-20 19:37\nSuziria lehertzearekin bat jantzi dute irurarrek zapia lepoan. Bi asteburuz, San Miel jaiez gozatzeko aukera izango dute.\nHasi dira jaiak Iruran. Aurten, txupinazoa botatzea adinekoen zaintzaileei egokitu zaie, eta Gorka Murua alkateak ere eman dio su suziri bati. Marian Iturbe herritarrak hartu du hitza, herriko beste zaintzaile guztien izenean, eta eskerrak emanez hasi dituzte festak.\nJarraian, kanpai hotsen artean, herensugearen mihiari su eman, eta udaletxeko balkoira jaitsi da. Festak hasi direla iragartzen duen maskotak, zintzo-zintzo egin du bere ibilbidea. Horren ostean, Loatzo musika eskolakoen txanda izan da, eta beti eskamak kentzen abestia hastearekin bat atera dira buruhandiak plazara.\nAurretik dituzte bi asteburu festarako irurarrek eta honakoa da egitaraua:\nGaur, irailak 20\nBihar, irailak 21


Plaza Ondo jubilatuen elkarteak txangoa antolatu du urriaren 16rako - - Maxixatzen.eus\nPlaza Ondo jubilatuen elkarteak txangoa antolatu du urriaren 16rako\nPlaza Ondo Jubilatuen Elkartea 2019-09-27 09:00\nPlaza Ondo jubilatuen elkarteak txangoa antolatu du Najerara (Errioxa, Espainia) urriaren 16rako. Ibilaldirako txartelak urriaren 2an, asteazkena, jarriko dituzte salgai elkartearen bulegoan, eta 38 euroren truke eskuratu ahal izango dira.\n08:30ean abiatuko da autobusa liburutegi ondoko geltokitik; itzulera, berriz, 20:30ean izango da Najeratik. Hamarretakoa norberak eraman beharko du, baina edaria elkartearen kontura izango da. Bestalde, bazkaria Chuletillas bodegan izango da.


Z6_OAM2H441LO0P70Q9F06AN02003 Z6_31641901LG0IE0AUMKU93Q3091 /wps/portal/sede/sede/Inicio/teAyudamos Te Ayudamos eu ltr /Sede/Inicio/Te Ayudamos\nKontsultak eta Izapideak < Itzuli\nArgitu zure kontsultak nola izapidetu edo planteatzeari buruzko zalantzak. Azkenean behar baduzu, zurekin harremanetan jarriko gara.\nLaguntza behar dut, nola egin dezaket galdera bat?\nGizarte Segurantzaren orrian ez baduzu aurkitzen bilatzen ari zarena edo zalantzaren bat baduzu, kontsultatu gure ISSA laguntzaileari.\nOraindik ere laguntza behar baduzu, Gizarte Segurantzako kontsulta-postontziaren bidez bidal dezakezu galdera. Lehenbailehen erantzungo dizugu.\nHorretaz gainera, astelehenetik ostiralera artatuko zaitugu:\n901 50 20 50 eta 915 41 02 91 zenbakietan, 08:30etik 18:30era, Gizarte Segurantzako afiliazioari, kotizazioari eta zorren ordainketari buruzko kontsultak egiteko.\n901 16 65 65 65 eta 915 42 11 76 zenbakietan, 09:00etatik 20:00etara, pentsioei eta prestazio ekonomikoei buruzko kontsultak egiteko.\n900 20 22 22 zenbakian 9:00etik 14:30era Bizitzeko Gutxieneko Diru Sarrerari buruzko informazioa lortzeko.\nTriptikoa. Lagundu egingo dizugu TGSS (PDF, 500 Kb.)\nTriptikoa. INNS Zerbitzuak Egoitza Elektronikoan (PDF, 2 Mb.)\n2. Izapide eta kontsulta pertsonalak\n. Zein izapide egin ditzaket online?\nGizarte Segurantzak honako hauek loturiko zerbitzuak eskaintzen dizkizu:\nKotizazioa eta zorrak ordaintzea\nItsasko langileentzako bestelako kudeaketak\nErabilera gida. Erregistro elektronikoa itsasoko langileentzat (ISM)\nSartu zure datuetara, kontsultatu txostenak eta egin izapideak online Egoitza Elektronikoaren bidez, elektronikoki identifikatuta. Halaber, behar dituzun izapideak topatzeko, gure ISSA laguntzailea balia dezakezu.\n. Zer identifikazio modu daude eta nola eskura ditzaket?\nEgin nahi duzun izapidearen arabera, identifikatzeko modu bat eskatuko zaizu, zure nortasuna eta segurtasuna ziurtatzeko.\nZiurtagiri edo NAN elektronikoa izanez gero, izapide guztiak online egin ditzakezu. Kontsultatu Gizarte Segurantzak onartutako ziurtagiriak. Jo Diruaren eta Zerga-zigiluaren Fabrika Nazionalaren egoitzara, hark emandako ziurtagiria lortu nahi baduzu. Eskabide-kodea lortu ondoren, zure nortasuna egiaztatu beharko duzu administrazio batean. Bete eskaera hau, "Autentifikazio elektronikoa" kategoria hautatuta, Gizarte Segurantzaren bulego batean egiteko. Zurekin harremanetan jarriko gara hitzordu bat adosteko.\nZerbitzu guztietarako sarbidea duzu Cl@ve iraunkorra erabiliz. Erregistra zaitezke\nOnline, ziurtagiri edo NAN elektronikoa badituzu.\nEskaera honen bidez, "Autentifikazio elektronikoa" kategoria hautatu behar da. Zurekin harremanetan jarriko gara hitzordu bat adosteko.\nBulego batean, aurretiko hitzordua eskatuz.\nAurrez aurreko egiaztapen gabeko Cl@ve PIN baliatuz, izapide hauek izango dituzu eskura. Ez baldin badaukazu, eskatu hemen: Cl@ve.\nGizarte Segurantzaren hainbat izapide eskura daude, zure datu pertsonalak SMS bidez egiaztatuz. Kontuan izan zurekin harremanetan ipintzeko datuek eguneratuta egon behar dutela. Jakinarazteko edo aldatzeko, telefonoz edo posta elektronikoz egin dezakezu, edo eskaera hau betez.\n. Egin ditzaket izapide edo kontsulta pertsonalak elektronikoki identifikatu gabe?\nIdentifikazio elektroniko gabeko izapide bat egin behar baduzu:\nAfiliazioarekin, kotizazioarekin edo zorrak ordaintzearekin lotuta, zoaz inprimaki honetara.\nGizarte Segurantzaren Institutu Nazionalaren pentsio eta prestazioetarako , joan ziurtagiririk gabe Gizarte Segurantzaren prestazioak eskatzea eta izapidetzea atalera. SMS bidez ere eskura dezakezu prestazioen ziurtagiri integrala, irpf ziurtagiria, ez-pentsiodunen ziurtagiria eta Europako osasun-txartela.\nItsasoko langileekin loturiko kudeaketetarako, sartu ziurtagiri gabeko aukeratik Bestelako idazki, eskaera eta jakinarazpenak aurkezteko zerbitzura.\nHainbat txosten eta agiri online eskatu eta zeure etxean jaso ditzakezu, hala nola lan-bizitza, oinarri eta kuota ordainduak edo Europako Osasun Txartela. Kontuan izan zure helbideak eguneratuta egon behar duela. Aldatu behar izanez gero, bete eskari hau.


Arantzazuko basilikako apostoluak babesteko lanak aurki hasiko dira - Oñati - Goiena.eus\nArantzazuko basilikako apostoluak babesteko lanak aurki hasiko dira\nIrati Agirreazaldegi 2009-09-30 01:34\nAndamioekin jantzi dute Arantzazuko basilikako sarrera. Izan ere, Oteizak egindako apostoluak zein egoeratan dauden aztertzen dihardute ondoren babesteko lanak egiten hasteko.\nArantzazuko apostoluen irudiek, eskulturek, zartadurak dituzte harriak zainak dituelako. Markinatik ekarritako Markina-beltza deituriko harria da, oso harri gogorra izan arren zain asko dauzkana. "Apostoluak oso toki laiotzean daude, neguan batez ere ez da eguzkirik sartzen. Hortaz, ura zain horietan sartzen da eta izoztu egiten da harria kaltetuz", esan digu Juan Inazio Larrea frantziskotarrak.\nEskulturen azterketa egiten ari den Petra etxeko Dolores Sanzek esan digu eskultura koka zitekeen lekurik txarrenean egin zela: "Egun askotan euria egiten du hemen eta apenas sartzen da eguzkiaren argirik. Gainera, Pietateak eta apostoluek ez daukate babesik. Orain dela bederatzi urte egin zituzten zaharberritze lanetan erreten bat egin zuten eta ura hortik jausten da, baina hori egin zenera arte uraren aurkako neurririk ez zegoen eta higadura ere ikus daiteke harrietan"\n2000. urtean egin zen Arantzazuko apostoluen zaharberritze lan garrantzitsu bat egin zuteneta azkenean eman zioten tratamentu hidrofugo bat ura harrian sar ez zedin. Baina bederatzi urteren buruan lan haiek berrikusteko garaia iritsi da eta orain horretan dihardute. "Foru Aldundiak apostoluen zaintzaren gaineko azterketa egin nahi du. Horretan ari da, hain zuzen ere, Petra etxea, Gasteizko Katedraleko lanetan diharduena. Harria nola dagoen aztertzen besteak beste. Arantzazun ez ezik laboratorioan ere egingo dute lan", azaldu digu Larreak.\nAzterketa lanetan diharduen Petra etxeko Dolores Sanzek eman digu euren lanaren berri: "Azterketa egiten ari gara jakiteko nola dagoen harria eta zein tratamendu ipini zuten aurreko berrikuntza lanak egin zirenean. Hori egiten dugu oraingo lanak ahalik eta ondoen egiteko".\nHainbat lagin hartu dituzte eta ikusi dutenez, "2000. urtean eman zuten materia hidrofugotik zertxobait gelditzen da oraindik. Bestalde, ikusi dugu eraso biologikoaren eragina nabarmena dela, eskultura dagoen tokian dagoelako", esan digu Sanzek.\nAzterketa egin ondoren, Teusa etxea arduratuko da behar diren ukituak egiteaz. Horretarako, "ikusi behar dugu merkatuan zer nolako hidrofuganteak dauden ahal den onena ipintzeko. Izan ere, oso zaila da lan egitea harri honekin oso beltza delako. Oteizak nahi zuen harri hori, kolore horretakoa eta zaila da aurkitzen hidrofugante ona eta bere kolorea aldatuko ez duena", azaldu digu Dolores Sanzek. "Nahi duguna da ahalik eta gutxien ukitzea, babesa ipintzea eta harri pusketak apurtzen diren tokietan morteroa. Nolabait esateko larrialdiko sendaketa egingo dute".\nAzterketa amaitu eta lanak datorren astelehenean haste da asmoa, gero hotza baitator eta erabiltzen dituzten produktuak ezin dira hotza dagoenean ipini. Hortaz, hilabete batean lanak amaituko dituztela uste dute Petrakoek. Gainera, Juan Inazio Larreak esan digunez, "azaroaren 8an ospakizun berezi bat egingo dugu Arantzazun eta ordurako andamioak kenduta egon daitezen nahi dugu. Aurten betetzen da kripta amaitu zeneko 25. urteurrena eta kriptan ere berrikuntza txiki batzuk egiten dihardute argiztapenean eta diseinuan. Hori guztia ospatu nahi dugu inaugurazio batekin. Nestor Basterretxea ekartzea da asmoa eta baita Arantzazuko adiskideak hemen elkartzea".\nAndamioak kendutakoan, hala ere, Arantzazura joaten direnek ez dute aldaketarik sumatuko. "Orain ere andamioan igo eta eskulturak gertutik ikusi ezean ez dira kalteak ikusten, hortaz, gero ere berdin-berdin ikusiko dituzte apostoluak, babesa eman aurretik bezala, alegia", dio Sanzek.


Busturia barrutik ezagutzeko ibilbideak - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nIbilbideen zehaztasunak ematen dituzte auzoetan jarri dituzten informazio panelek\nBusturiarrek eta bisitariek modu osasuntsu batean udalerria, natura eta ondarea ezagutzeko bost ibilbide dituzte aukeran. Ibilbide horiek Busturia barrutik ezagutzeko aukera eskaintzen dute, “mugikortasun jasangarria eta osasungarria bultzatuta”.\nBusturia barrutik ezagutzen ez den herria dela dio Busturiko alkate Miren Fatima Malaxetxebarriak. Hala, erronka horri heldu diote: “Gernika-Lumo eta Bermeo artean egonik, jendea errepidetik pasatzen da, baina Busturia Busturialdeko eta Biosfera Erreserbako bihotza da, eta merezi du barrutik ezagutzeak”. Hori aintzat hartuta, agintaldi honetan Busturia barrutik ezagutzera emateko jarduerak antolatzen saiatu izan direla adierazi du alkateak.\nIzenak berak dioen legez, Busturia bost auzotan banatuta dago. “Gauzak ikusteko, hemen kale gutxi ditugu; bideak dira guk herrian ditugunak”. Hortaz, bide horiek atontzea erabaki zuen udalak, Busturia barrutik ezagutzeko aukera emateko. “Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak deialdi bat egin zuen iaz, herrietako ibilbideak kirolarekin lotzeko asmoz. Diru laguntza hori zegoela aprobetxatuta, proiektu bat idatzi genuen, eta bost ibilbide prestatu genituen”.\nBusturia barru-barrutik ezagutzeko aukera ematen digute. Naturagune desberdinetara hurbiltzeko aukera ematen dute, eta baserri eremu nagusiak, padura, basoak eta errekak zeharkatzen dituzte”\nIbilbideak errazak direla dio alkateak, edonork egiteko modukoak. Kirola bultzatu bai, baina Busturia erakusteko ere balio dutela dio Malaxetxebarriak. Izan ere, “Busturia barru-barrutik ezagutzeko aukera ematen digute. Naturagune desberdinetara hurbiltzeko aukera ematen dute, eta baserri eremu nagusiak, padura, basoak eta errekak zeharkatzen dituzte”.\nBost ibilbide horiek auzo guztiak zeharkatzen dituzte, eta guztiek ibilbide zirkularra egiten dute, aukera ezberdinak aurkeztuta: “Edozein lekutatik hasteko aukera ematen dute, eta bata bestearekin lotzeko aukera ere badago. Bakoitzak gura duen modura egin dezake txangoa, nork bere ahalmena kontuan izanik”.\nIbilbideak nondik nora doazen jakiteko, gainera, auzo guztietan informazio panelak jarri dituzte. Ibilbide guztiak, bestalde, gezi horiekin markatuta daude, eta, beraz, “inor ezin daiteke galdu”. “Errazak” direla dio alkateak, gehienez jota bi ordukoak: “Ibilbide bakoitzaren denbora eta malda zehaztuta daude informazio paneletan”.\nEdozein lekutatik hasteko aukera ematen dute, eta bata bestearekin lotzeko aukera ere badago. Bakoitzak gura duen modura egin dezake txangoa, nork bere ahalmena kontuan izanik”\n“Uste dut bertoko jendeak gutxi gorabehera ezagutzen dituela ibilbide hauek, baina orain arte ez dira seinaleztatu egon, eta, hortaz, agian ez dira ausartu lekuetatik sartzen. Orain, baina, dena modu egokian jarrita daukagu”, esan du alkateak.\nKasu batzuetan, gainera, bide zatiren bat erosi behar izan dutela azaldu du, “lotura guztiak ondo eginda egoteko, eta dena barrutik egin ahal izateko, errepide orokorrera irten barik”.\nSan Kristobaleko hareatza.\n30 minutuko ibilbidea.\n5 metroko malda.\nIzen bereko auzotik abiatuta eta trenbidea zeharkatu eta gero, dragatze lanen ondorioz sortutako hareatzan sartzen da ibilbidea. Padura ikusten da bertatik. Ibilbidean zehar bertako hegaztiak ezagutzeko behatokia eta informazio panelak daude.\n50 metroko malda.\nBusturiko mahats parren ibilbidearen erdia hartzen du proposamen honek. Axpe, Itsasbegi eta Abiñako auzuneak batzen ditu. Ia une oro firme gogorretik doa eta ez du malda handirik. Busturiko baserri eremutik itsasora hurbiltzeko aukera eskaintzen du ibilbideak, kresalaz gozatzeko aukera emanez. Bidean zehar kultura ondare aberatsa dago.\nAxpe-San Kristobal-Altamira-San Bartolome.\nOrdubete eta laurdeneko ibilbidea.\nBusturiko mahats parren beste erdia hartzen du ibilbide honek. Axpe, San Kristobal, Altamira eta San Bartolome auzoak lotzen ditu, eta albo batera uzten du Madariaga Dorretxea. Busturiko kultura eta ondarea ezagutzeko ibilbide aproposa da, ondare anitza eta adierazgarria biltzen baitu.\nMape errekako ibilbidea.\nOrdubete eta 40 minutuko ibilbidea.\n125 metroko malda.\nAuzo errepideak albo batera utzita, baso bideetan zehar ibiltzeko aukera eskaintzen du. Mape ur iturri garrantzitsua da busturriarrentzat; erreka eta erriberako basoaren birsortzeak premiazkoak dira ur kalitate ona bermatzeko. Hori lortzeko martxan jarritako ekimenak erakusten dira ibilbide honetan.\nAxpe errekako ibilbidea.\nOrdubete eta 45 minutuko ibilbidea.\n180 metroko malda.\nAxpe, San Bartolome eta Goiherri auzoak batzen ditu mendi ibilbide honek. Mahats parren landaketak atzean utzita, basoan sartzen da ibilbidea, herri bide zaharretik Goiherrira iritsi arte. Bidegurutze batera helduta, Larragora bide zaharretik igotzeko aukera eskaintzen du. Bide zahar batek lotzen zituen Axpe eta Goiherri, eta hari jarraituta Axpera bueltatzen da.


Bizilore Eskola Aktiboa | Jolas Kooperatiboak\nUrriak 20 de octubre\nRUBEN GALLEGO MURCIEGO\nGizarte langintzan diplomatua eta Terapeuta Gestaltikoa. Haurtzaro, nerabe eta familia prebentzioan eta esku-hartzean burutu du bere lan profesionala. Ia 20 urtez jolasaren munduan murgilduta, Intered GGKEren, Kometa Jolas Etxearen eta bere alabaren eskutik, formazio anitzak eta ugariak partekatuz.\nJakina da jolasa umearen garapenerako funtsezko tresna izateaz gain, jolasaren bidez bereganatzen duela errealitatea. Haurrei eskainiko zaizkien jolas motak eta jolas horien bidez garatu ahalko diren balioak kontutan hartzea garrantzitsua da, etorkizunean, helduak direnean, baliagarriak izango zaizkien balioak ikasi, trebetasunak barneratu eta jarrerak garatuko dituztelako. Hau da, haurrak egitura lehiakorreko jolasetan aritzen badira jolas horiekin loturiko balioak erreproduzituko dituzten bezala, kooperazioan oinarritutako jolasetan arituta bestelako balioei tokia egingo zaie. Esango dugu, beraz, jolasaren bidez, helduok gizartean garatzea nahi ditugun balioak, trebetasunak eta jarrerak indartzen ditugula.\nGizarte-balioen sistema hegemonikoaren eta balio horiek persona gisa gauzatzearen artean sortutako gurpil zoroa eten eta haurren ikaskuntza-prozesua eraldatzeko atea zabaltzeko aukera ematen digu jolas kooperatiboak.\nJolas kooperatiboan parte hartzaile guztiek elkarrekin aurre egin beharreko arazo edo erronkari elkarlanaren eta lankidetzaren bidez ekiten diote, komunikazioa, arreta, elkar entzutea, enpatia eta kooperazioa bezalako balioak bultzatuz. Beraz, jolas kooperatiboak elkarren zaintzarako, auto-erregulaziorako zein gatazken kudeaketarako ateak irekitzen dizkigu. Jolasean, bakea, zaintza, inklusioa, sormena eta harreman horizontalak sustatzen dituzten balioak berezko izatea lortzen badugu, balio-eskala horretan hezteko ingurune batean egingo dute haurrek ikasketa-prozesua eta etorkizunean izango diren helduen eta garatuko dituzten gizarte-dinamiken eraldaketa prozesuaren hasieran jarriko ditugu.\nIldo honetan, Pascal Derúk ere jolas kooperatiboak eraldaketa sozialarekin lotzen ditu:\n“nire lanbidean zenbat eta aurrerago egin, gero eta gehiago ohartzen naiz jolastea gure denbora lapurtzen digun gizarte-eredu bati aurre egiteko modu bat dela, jolasean gure denbora taldearen esku uzten baitugu. Jolastea ez da telebista ikustea, gauza on bat elkarrekin bizitzea da. Dena berehala eskatzen duen gizarte ereduari aurre egitea da jolastea, modak eta kontsumoak gonbidatutako gizarte-ereduari aurre egitea. Jolastea globalizazioari aurre egitea da, tokiko irudimeneko jolasak proposatuz, mundu guztiak gustu berak ez dituela adieraziz eta bestelako jolasetan ondo pasatuz. Jolastea indarraren legeak arautzen duen gizarteari aurre egitea da; batez ere, jolas kooperatiboak proposatzen ditugunean, txikitxoenei beren lekua aitortzen dieten jolasetan, pertsonen hauskortasunetik abiatuta zerbait eraikitzen dugunean. Gure erresistentzia-proiektua edozein dela ere, gauzarik garrantzitsuena ez dira erabili ditugun jolasak, gauzarik garrantzitsuena borondate ona da: nola hartu zaitudan jolasean, nola ematen dizudan hazteko aukera jolas eginez”.\nJolasaren eta jolas kooperatiboen garrantziaz jabetuko gara: Zer nolako jolasak ezagutzen ditugu? Eta zein jolasetan jolasten gara? Zeintzuk dute arrakasta? Zergatik?\nJolasa gure esku-hartzeetan erabiltzeko gakoak zein diren partekatuko dugu.\nGarapen-etapa bakoitzari dagozkion materialak eta jolasak partekatu eta berriak sortuko ditugu.\nJolas kooperatiboak erabiltzeko prozesua eta urratsak ezagutuko ditugu.\nMahai jolasak, jolas-fisikoak eta bestelako materialak ezagutuko ditugu.\nGatazkak prebenitzeko prozesua berenganatuko dugu jolasaren bidez.\nBizi – esperientzia izango da, hezkuntza sozio-afektiboa eta hezkuntza herrikoiaren ikuspegitik. Teoria, prozesuan ematen diren hausnarketetatik aterako da. Formazioaren ondotik material desberdinak helaraziko zaizkio parte-hartzaileari: ETENALDIA liburuxka, egunean egindako jolasak eta ikusitako mahai – jolasak eta materialak, bibliografia eta bestelako dokumentazioa\nHezkuntza komunitatean diharduen profesionalari, ikasleekin eta haur zein gazteekin harremanetan dagoenari, gurasoei eta jolasarekin interesa duen pertsona orori\nData: urriak 20\nOrdutegia: 10:00-14:00 · 15:30-19:30 (larunbata)\n50 €-ko diru sarrera kontu korronte honetan egin:\nIzen-emateko epea: urriak 15\nHizkuntza: Elebiduna, gaztelania eta euskara erabiliko dira


Eragiketa ekonomikoen erregistro-liburua (Bizkaia) | Laboral Kutxa\n2013 ekitaldiara arte barne, pertsona fisikoen, ondasun-erkidegoen edo ekonomia-jarduerak egiten dituzten bestelako entitateen taldeko zergaduna baitzara. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren eta, hala badagokio, Balio Erantsiaren gaineko Zergaren araudietan ezartzen diren erregistro-liburuak egin behar dituzu.\nBaina, 205/2008 Dekretuak ezartzen duenarekin bat, 2014ko urtarriletik aurrera liburu bakarra egin eta kontserbatu beharko duzu, Eragiketa Ekonomikoen Erregistro Liburua deritzona; liburu horrek aurreko guztiak ordeztuko ditu.\nBada, liburu berri hori egin ahal izateko, Foru Ogasunak laguntza-programa bat jarri du zure eskura. Programa hori www.bizkaia.netwebetik deskarga daiteke, Ogasun eta Finantza Sailaren eremuan, inprimaki ereduak eta laguntzeko softwarea atalean.\nLaguntza-programa hori erabiltzea aholkatzen da, 2014ko ekitaldia amaitu ostean 140 eredu informatiboan (gaur egun diseinu-fasean dago) sartu beharko baita liburuaren edukia eta nahitaez Internet bidez transmititu beharko baitzaio Foru Ogasunari, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko 2014ko zergaldiko autolikidazioak aurkezteko epe beraren barruan aurkeztu behar da.\nBetebehar horiek guztiak betetzea erraztearren, Ogasun eta Finantza Sailak atal berezi bat jarriko du bere webean, non adibideak eta laguntzak argitaratuko diren.\nOrrialde honetan erregistroaren behar berri honi buruzko informazio guztia bilduko da.\nInformazio gehiago eta programaren deskarga


Grebak | Hamaika Telebista\nEskola garraioko begiraleak: "Eskatzen duguna minimoa da"\nEskola garraioko begiraleek greba mugagabea hasi zuten atzo ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako 287 ikastetxe publikotan du eragina grebak. Langile hauek adierazi duten bezala eskatzen dutena ez da munduko beste ezer. Jantokietako langileek, 2011n sinatu zuten lan hitzarmenaren antzeko akordioa eskatzen dute bai eta lan hitzarmena gotortzea Espainiako lan erreformaren aurrean. Maite Agirrek lehen pertsonan kontatu digu sektoreko langileek dituzten arazo eta eskaerak.


Sagar dastaketa eta lehiaketak aurtengo Sagardo Astea agurtzeko . diariovasco.com\nSagar dastaketa eta lehiaketak aurtengo Sagardo Astea agurtzeko\nKirikoketa. Jo ala Jo taldeko partaideen eskutik aurrera eraman zen kirikoketa atzo Igartubeiti baserrian. / ARGAZKIAK GALILEA\nOstiralean amaituko da, parte hartze handia eta ekintza ederrek osatu duten aurtengo Sagardo Astea Igartubeitin\nSagardo Asteko azken egunak dira aurrean. Bisitari ugari hurbildu dira orain arte XVI. mendeko altxor hau ezagutzera, non hamar egunetan zehar sagarra bilakatzen da protagonista eta honen inguruko ekintza desberdinak aurrera eramaten dira duen eta izan zuen garrantzia azpimarratuz: zanpaketak, tailerrak, kirikoketa... Atzo hauetako batzuetaz gozatzeko azken aukera izan zen arren, oraindik ere dastaketa eta zanpaketak izango dira Igartubeitin, lehiaketetan parte har-tzeko aukerarekin batera.\nEgun hauetan transformatu egiten da Igartubeiti, mendeak atzera egin eta orain dela 500 urte bizi ziren bezala agertzen dira bertako langile, bizilagun eta baserria bera. Honetarako Kortabarria familia ezagutzeko aukera izan da, hauei esker garaiko famili baten egin beharrak, lanak eta egunerokoa ezagutzeko aukera izanik; sagarra kirikoketa bidez nola jotzen den jakiteko aukera ere ez zen galdu atzo Jo ala Jo taldeari esker, honen soinuak sagar usaiarekin bat egin eta baserriaren xarma areagotu zuelarik.\nIgartubeitik urtean behi duen magia berezi hau ere herrira zabaltzen da egun hauetan, ostatu eta tabernetan menu bereziak eskaini eta garai berdinekoa den Ezkioko San Migel eliza bisitatzeko aukera zabaldu izan delarik.\nEgunero aurrera eramaten diren zanpaketak ezin ahaztu, azkenak gaur eta bihar goizeko 11:30ean izango baitira. Hauek ematen diote Sagardo Asteari indarra: sagarra jo, sagar patxa bildu menditxo bat osatuz, egurrak banan-banan gainean kokatu kontu handiz estruktura behar bezala osatzeko, eta beheko solairuan kokatuta dagoen mekanismoari esker baserriko estruktura jaitsi eta sagarra zanpatu. Tantanak hasieran eta zurrusta minutu gutxietan, beheko solairura eror-tzen da sagar zuku gozoa, han dagoen kupelatik atera eta sagardo bihurtu dadin, Igartubeitiko beste kupeletara sartzen dutelarik dolareko langileek.\nGiro eder eta berezi honen inguruan tailerrak, lehiaketak eta bestelakoak antolatu dira aurten ere. Azken tailerra dastaketa bat izango da eta gaur arratsaldean aurrera eramango da 'Sagar dultze dastaketa' izenburupean. Honetan, Rafa Gorrotxategi eta Sagardoetxearen eskutik, sagar barietate ezberdinekin egindako sagar dultzeen dastaketa ospatuko da Interpretazio zentroan arratsaldeko 19:00etan.\nIX. Argazki Lehiaketa\nSagardo Astean finkatu den ekin-tza da argazki lehiaketa, aurten hamaikagarren edizioa burutzen delarik eta gaia 'Sagardo asteko festa' izanik. Aste berezi honetako ekitaldiak hastearekin batera ireki zen izena emateko aukera eta azaroaren 13a arte izango dute parte har-tzaileek argazkiak entregatzeko aukera. Oraindik bi jai egun dira eta argazki dotoreak ateratzeko aukera aproposa Igartubeitin, lehiaketako oinarriak bete eta honetan parte hartuz. Lehiaketan, nahi duen edozein argazki zalek eman dezake izena, argazkiak kamararekin edo telefono mugikorrarekin atera ahal izango direlarik. Izen ematea zabalik dago eta hilaren 14ra arte egin daiteke 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara Igartubeiti Baserri Museoko Interpretazio Zentruan. Honen prezioa helduen mailarako 5 euro eta haurrentzako dohainik izango da; haurren maila 14 urtetik 17ra bitarteko da.\nPartehartzaileek, hiru argazki bidali ahal izango dituzte igartubeiti@gipuzkoa.eus helbidera edo CD edo pen drive USB euskarrian aurkeztuko dituzte, Igartubeiti Baserri Museoko Interpretazio Zentroan azaroaren 13a arte, ondorengo ordutegian: asteazkenetik ostiralera 10:00etatik 14:00etara eta asteburuan 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara.\nSariei dagokienez, hiru iza go dira nagusi helduen mailan: argazki bilduma onenari 200 euro; bigarrenari 150 euro; eta hirugarren bilduma onenari 120 euro. Haurrentzat diploma eta sariak egongo dira. Epaimahaia Urretxuko 'Argazki' elkarteko kide batek, Legazpiko 'Ikatza' elkarteko kide batek eta argazkilari profesional batek osatuko dute.


Davok aitortu du biktimen elkarteek eragina dutela Frantziaren espetxe politikan | Politika | Berria\nNoiz sortua: 2019-01-10 12:17:08\nDavok aitortu du biktimen elkarteek eragina dutela Frantziaren espetxe politikan\nFrantziako Justizia Ministerioko kabineteko arduradunak Mediabask-i esan dio euskal ordezkaritzarekiko elkarrizketa ez dagoela blokeatua.\nHelene Davo, pasa den urriaren 1ean, Madrilen, Pedro Sanchezen aldetik oroigarri bat jasotzen. Mariscal/Efe\nHelene Davo Frantziako Gobernuko Justizia Ministerioko kabineteko arduradunak Mediabask-i emandako elkarrizketa batean —Kazeta.eus-ek euskaratu du— aitortu du Parisen espetxe politikarako garrantzitsua dela ETAren biktimen elkarteen iritzia. Iazko otsailetik 24 euskal preso gerturatu ditu Frantziak, eta, falta diren hamahiruak hurbilduz gero, elkarteok kalean mobilizatuko liratekeela uste du Davok. Kasurako, bereziki aipatu du biktimen elkarteok ez luketela onartuko Garikoitz Aspiazu eta Mikel Karrera hurbiltzea Euskal Herrira. Nabarmendu du biktimei ez dagokiela legea egitea eta haiek ere ez dietela ezer agintzen, baina uste du oreka bat lortu behar dela.\nIpar Euskal Herriko ordezkaritzak abenduaren 14an adierazi zuen "etenda" dagoela Parisekin duela urtebete pasatik daukan elkarrizketa. Davok Mediabask-i esan dio bere iritzian elkarrizketa ez dagoela blokeatua, eta azpimarratu du ministerioaren jarrera hasierako bera dela: legedia oinarri hartu eta euskal presoen kasuz kasuko azterketa —ezarritako zigorra, arrisku maila, kartzelako jarrera...—.\nEuskal ordezkaritzak Frantzian preso dauden hamar euskal emakumeak kartzela batean batzea ere galdegin du —haientzako modulurik ez dago Mont-de-Marsanen eta Lannemezanen—, baina Parisek ez du pausorik eman oraindik. Rennesen batzea litzateke aukera bat, baina, Davok dioenez, ez dago eskaera formalik.\nGarikoitz Aspiazu (Arles), Jakes Esnal (Saint Martin-de-Re) eta Aitzol Iriondo (Moulins) bakarrik daude euren espetxeetan, eta Davok adierazi du Justiziak aurkitu beharko duela aterabideren bat. DPS estatusaz ere mintzatu dira elkarrizketan: oraindik hamabi presori ez diete kendu, eta Justizia Ministerioko arduradunak esan du aferak garapen baikor bat izan dezakeela. Baldintzapeko askatasunez, azaldu du ministerioak ez duela erabakitzeko ahalmenik.\n"Presoen gaia desblokeatu da, baina itxaropenak ez dira bete"


BASQUETOUR: AKTIBATU 2021 jardunaldiak maiatzaren 4tik 6ra arte ospatuko dira\n"\tNatura-turismoa eta jasangarritasunari buruzko jardunaldi hauen seigarren edizioa mistoa izango da lehen bi egunetan eta aurrez-aurrekoa, 6an.\nDatorren maiatzaren 4, 5 eta 6an turismoaren sektoreko profesionalak Tolosan eta Hernanin elkartuko dira AKTIBATU 2021 IX. edizioan, natura turismoari eta iraunkortasunari buruzko jardunaldietan. Bizibiziki-k, natura eta iraunkortasun turismoan espezializatutako turismo aholkularitza, antolatutako ekitaldia izango da.\nAktibatu, edizio berri honetan, egungo egoera pandemikoak markatzen dituen behar eta egoeretara egokitzen da. Horregatik, hiru egunetan (goizeko 9:30etik 13:30ra) formatu presentzialean egingo da. Gainera, lehen bi egunetan (maiatzak 4 eta 5ean) online ere parte hartu ahal izango da plataforma birtual baten bidez. Edozein kasutan, antolatzaileek segurtasuna bermatu dute beharrezkoak diren osasun-neurri guztiekin.\nEkitaldi profesional honetan parte hartu ahal izateko izen emateak jardunaldienwww.aktibatu.eus webgunearen bidez egin daitezke\nJardunaldiak Topic, Tolosako Nazioarteko Txotxongilo Zentroan eta Hernaniko Chillida Leku museoan izango dira. Aurreko edizioak bezala, ezinbesteko hitzordua da natur turismoaren profesional guztientzat, arlo publiko-pribatukoak, baita turismoa edota iraunkortasun arloko ikertzaile eta adituentzat ere. Jardunaldiek euskal administrazio publiko desberdinen babesa dute , besteak beste Basquetour eta Eusko Jaurlaritzaren Turismo sailarena.\nTurismoaren jarduera une delikatuan dagoen momentu honetan, antolatzaileek ezinbestekotzat joten dute iraunkortasun irizpideetan oinarritutako turismo estrategiak nagusi diren inflexio eta eraldaketa puntu gisa ulertzea; baita turismo sektoreko balio katea indartzen eta helmugako lehiakortasuna hobetzen laguntzen duten enpresa txiki eta ekimenak piztu eta sustatzea ere. Laburbilduz, inplikatutako eragile guztiek herritar guztientzat onuragarria den turismo eredu baten aldeko apustua egitea.\nAurreko edizioetako esperientzia positiboak bultzatuta, Bizibiziki enpresak berriro ere natura turismoaren eta iraunkortasunaren inguruko hogei profesional inguru bilduko ditu hitzaldi eta hizlari programa bete batekin hiru egunetan zehar.\nLehen eguna, maiatzaren 4a, turismo kudeaketaren, paisaiaren eta ondarearen gaiaren inguruan garatuko da. Turismo jarduerak ingurunearen babesean izan ditzakeen ondorioak ezagutzeko eta horri aurre egiteko estrategia desberdinak aurkezteko esparrua garatuko da. Besteak beste, Bartzelonako Diputazioko Turismo Bulego Teknikoko burua den Xavier Font Urgell edo Urdaibaiko Biosfera Erreserbako Zerbitzuko Jon Asua hizlariek hartuko dute parte beste askoren artean.\nBigarren egunean, maiatzaren 5ean, euskal turismo elkarteak izango dira ardatz nagusia, ezagutzak partekatu eta gure lurraldearen garapen iraunkorrean eragiteko estrategiak lantzeko helburuarekin. Hau guztia, Euskal Herrian antolatutako eta araututako turismo jarduera baten alde lan egiteko erronkarekin. Natur turismoaren alorrean puntako elkarteetako ordezkarien partehartzea izango duen hitzaldi-programaz gain, gaiaren ikuspegi globala ere eskainiko du Céline Fortin-ek, Adventure Travel Trade Association (ATTA) erakundeko Europako arduradunak.\nAzkenik, maiatzaren 6ko egitaraua, Chillida Leku museoan modu presentzialean bakarrik eskainiko dena, ondarearen interpretazioak eta gidaritza interpretatuak turismo estrategian duten garratziaren inguruan landuko da. Gidaritza interpretatuaren oinarrizko ezagutzak eskuratzeko eta interpretazioak ondarea balioan jartzeko erraminta praktikoak eta jarraibideak ezagutzeko aukera egongo da.\nAKTIBATU jardunaldietan izena emateko aukera irekita dago. Interesdun guztiek izena eman dezakete eta jardunaldien inguruko informazio gehiago eskuratu www.aktibatu.eus webgunean.


Irakurriaren ule... (90)\nAholkuak- gomend... (33)\nNumber of results 162\nDirua aurrezteko trikimailuak\nJarduera honetan, berokuntzan edo kalefakzioan dirua aurrezteko trikimailuak ikusiko ditugu, eta bukaeran geuk ere gomendioak emango ditugu beste kontu batzuetan diru gutxiago gastatzeko.\nArgia eta gasa etxez etxe saltzea debekatu da\nElektrizitatea eta gasa merkaturatzen duten enpresek debekatuta dute atez ate kontratatzea, non eta kontsumitzaileak, aldez aurretik, bisitaldia espresuki eskatu ez duen. Gobernuak erabaki hori sartu du trantsizio energetikorako neurri urgenteei buruzko Errege Lege Dekretuan,\nUrtarrileko aldapari aurre egiteko gakoak\nGabonetako gastu eta gehiegikerien ondoren, askorentzat buruhauste galanta izaten da urtarrilean dirua nola aurreztu asmatzea. Aholku batzuk nahi dituzu diru pixka bat aurrezteko?\nGabonetan ugaritu egiten dira lapurretak\nGabonak ate-joka dira. Urtean zehar lapurreta gehien izaten diren garaietako bat ere bada. Hori dela-eta, Sestaoko Udaltzaingoak hitzaldiak eskaini dizkie nagusiei, lapurreten aurrean nola jokatu erakusteko.\nBa al dakizu ezetz esaten?\nProposamen asko jasotzen ditugu eta denak ez dira gustukoak izaten. Baina nola ausartu ezetz esaten?, nola asmatu ezetz esaten? Irratsaio batetik abiatuta, gai horren jiran jardungo dugu sekuentzia honetan.\nNola ikasi ezetz esaten\nTontakeria badirudi ere, ezetz esatea oso gauza garrantzitsua da, eta jende askori kosta egiten zaio ezetza adieraztea.\nKirola egiteko prest (Bagoaz! B1-20)\nGaldetegiari emandako erantzunak kontuan izanik, ikaskide bakoitzarentzat kirol egokia zein litzatekeen proposatu, arrazoiak emanez. Euskal Herrian arrakasta duen kirolen baten gaineko gomendio-sorta idatzi, diptikoa osatu eta jendartean banatzeko.\nZure atean, beti erne\nNorbaitek txirrina jo du, atea ireki duzu eta, konturatzerako, koltxoi berri bat eta interesatzen ez zaizun entziklopedia bat erosi dituzu. Ezagun egiten al zaizu?\nNire gustuko liburua\nSekuentzia honen bukaeran zure gustuko liburu bat gomendatu behar diezu ikaskideei. Horretarako, Euskadi Irratiko saio bateko gomendiotik abiatuko gara.\nLiburu baten gomendioa\nJasone Erostarbe Legazpiko udal-liburutegiko arduradunak liburu baten gomendioa egiten digu: Albert Camusen Arrotza liburua\nExercises - Nov 6, 2015 - 21037 Visits