Neurri handiko piezak egitea sarritan oso konplexua eta garestia izaten da, eta teknologia altua eta doitasun eta fidagarritasun handiko makinak behar izaten dira bezeroen beharrak asetzeko.\nHorixe da Pedrali Meccanica tailerrean instalatutako soluzioa, beraien azken makina, (Soraluce Fresatzeko makina) Fagor Automation –en CNC 8065 zenbakizko kontrolarekin ekipatuta dago.\nEnpresa arrakastatsu bat: Pedrali Meccanica\nPedrali Meccanica, ingeniaritza mekanikoan espezializatutako enpresa da, neurri handiko piezak (60 tona artekoak) torneatzen eta fresatzen ditu, beti abangoardian egon da bere bulego tekniko sendoagatik eta produkziorako makinak berritzen etengabe berritu dituelako.\nProzesu mekanikoetan maila kualifikatu altua duen 39 pertsonako lan taldearekin, ezagutza handia du makinak aukeratzerakoan, bere bezeroen exijentziekin bat eginez. Enpresa liderra da pieza handien mekanizatuan, eta egungo egoera ekonomikoagatik ere, datozen bi urteetan 45 pertsonako plantilara iristea aurreikusten dute.\nMakina: zurruntasun handikoa\nPedralin instalatutako Soraluce modeloa, FP 8000-W fresatzeko makina bat da. Makinaren egitura altzairu perlitiko urtuz egina dago, maila altuan artekatuta eta dimentsionatuta.\nMakina bere dimentsioagatik nabarmentzen da X ardatzean 8.000 mm-ko ibilbidean, 3.200 mm Y ardatz bertikalean eta 1.000 mm Z ardatzean. RAM –ak 150 mm-ko diametro ateragarria du 8000 mm-ko ibilbidearekin, 53 Kw-eko potentzia duen buru bat du.\nMakinak bi mahai rototraslante ditu 2.500 mm x 2.500mm –koa bakoitza, ibilbide lineala 2.000 mm-koa da, 30 Tm arteko piezak eusten ditu. Gainera, buruen aldaketa automatikoa dauka eta buruak gordetzeko biltegia.\nZenbakizko kontrolaren aukeraketa\nMakina konplexu bat da, aukera ematen du fresaketa torneatze lanak konbinatzeko, buruen aldaketa automatikoa du, RTCP, ardatz paraleloen (Z+W+U) kudeaketa eta 3D grafikoen errepresentazioa, aipatutako prestazioak kudeatzeko potentzia handiko CNC bat behar da. Arrazoi horregatik, Pedrali Meccanicak Fagor Automation aukeratu du eta honek, gama altuko segmentuan CNC 8065 kontrola proposatzen du. Produktu honi esker produktibitatea handitu daiteke bi elementu gakori esker: programazio denbora murriztua, operatibo errazagatik eta akabera bikain bat mekanizatu denbora murriztu batean, abiadura handiko errendimenduari esker.\nBezeroen konfiantza irabazi eta mantentzea izan da beti Fagor Automationen filosofia: hori lortzeko teknologia altuko produktuak eta kalitate altuko zerbitzuak garatzen ari gara. Kasu honetan, oso gustura gaude prestazio altuko CNC bat eskaini dugulako, azken belaunaldiko makina batean kalitatea hobetzen lagundu dugulako eta Pedrali Meccanica bezalako bezero garrantzitsu eta izen oneko baten produkzio beharrak ase ditugulako.


Ana Iriarte Bañez eta Iñaki Bengoetxea daude "Baztango Xurie", mendiko mahastigintza ekologiko proiektuaren atzean. Nekazaritzako ingeniariak dira biak, eta horretan ari ziren lanean 2013ko krisian langabezian gelditu ziren arte. Iruñetik Arizkuna bueltatzea erabaki zuten orduan, nekazaritzako proiekturen batean sartzeko asmoz. “Bizitzan zirt edo zart egin beharreko momentu horietako bat izan zen”, gogoratzen du Iriartek. Hasieran ez zuten lurrik, baina partzelak alokairuan uztea lortu eta urteotan hiru txandatan landatu dituzte mahastiak; horietako baterako Udalbiltzaren laguntza bat jaso zuten. Egun, Arizkungo lau partzelatan banatuta dauden hiru hektarea lantzen dituzte.\nBehin baino gehiagotan entzun behar izan zuten proiektua abiatu baino lehen ezinezkoa izanen zela Baztan inguruan ardoa ekoiztea. “Gure erreferentzia beti Baigorri eta Irulegi izan dira, asko jo dugu hara hurbiltasunagatik, baina denek esaten ziguten: ‘klima diferentea da!’”, dio Bengoetxeak. Toki bateko eta besteko datu klimatikoak aztertu zituzten, eta Izpegiko beste aldeko eta Gipuzkoako eta Bizkaiko txakolin ekologiko ekoizleen laguntza eta babesarekin aurrera egitea erabaki zuten.\nMahastiak landatu eta gero, hiruzpalau urte itxaron behar da mahatsak jasotzen hasteko, eta produkzio on baterako, berriz, zazpi bat urte. “Tarte horretan nondik bizi? Diru-laguntzak ez daude horretarako batere prestatuak”, salatu dute. Lehen urte zail horiek pasatzea lortu ondoren, 2016an, lehen aldiz, probetarako ardo kantitate txiki bat egin ahal izan zuten. 2017an, berriz, ardo produkzioarekin hasi ziren bete-betean. Aurtengo uztatik 4.000 botila inguru ateratzea aurreikusten dute, eta hiru hektareetako mahasti guztiak produzitzen hasten direnean, 10.000 ingurura iristea da helburua.\nMahatsa ardotzeko upeltegi propioa\n“Hasierako urteetan Erriberrin eta Iguzkitzan ardotu genuen gure mahatsa, hemen azpiegiturarik ez genuelako”, diote. Haien asmoa Arizkunen bertan haien upeltegi propioa martxan jartzea zen, eta azkenean, 2019an lortu zuten. Geroztik, han egiten dute ardo guztia. Irulegi sormarkako Izkiriota handia eta txikia, txakolineko Hondarribi Zuri eta Altsaziako Riesling mahats motak erabiltzen dituzte ardoa egiteko, dena eredu ekologikoan ekoitzita. “Hasieratik argi genuen ekologikoan lan egin nahi genuela, ingurumenarekin, langileekin eta kontsumitzaileekin errespetuzko zerbait izan beharra zuelako, eta gure txikitasunetik mundua beste eredu batzuekin mugitu beharra dela uste dugulako”.\nOrain arte Kiribil izeneko ardo mota bakarra egin badute ere, aurten berrikuntzekin datoz: Betarte ardoa, egurrezko kupelean ondua. Salmenta zuzenari eta merkaturatzeko bide laburrei garrantzia ematen diete eta inguruko azoketan ibiltzen dira askotan. Bestela, hurbileko dendetan eta jatetxeetan ere saltzen dute, eta Baztango Zaporeak ekimeneko parte ere badira. Euskal Herriko beste tokietara Biba Ardoak proiektuaren bidez iristen dira.\nKanal hauetan artxibatua: Baratzetik mundura | Baztan | Ardoa | Laborantza ekologikoa


Crastatt - Wikipedia, entziklopedia askea.\n48° 39′ 32″ N, 7° 25′ 38″ E / 48.6589°N,7.4272°E / 48.6589; 7.4272Koordenatuak: 48° 39′ 32″ N, 7° 25′ 38″ E / 48.6589°N,7.4272°E / 48.6589; 7.4272\nHohengœft, Jetterswiller, Romanswiller, Singrist, Wasselonne eta Zehnacker\n139 (%51.5) 131 (%48.5)\nCrastatt Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 196 biztanle zituen.\n2007an Crastatt udalerrian erroldatutako biztanleak 196 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.\n2007an 83 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nCrastatt udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 123 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (46 gizon eta 45 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Crastatt udalerrian 77 unitate fiskal zeuden, 196 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.896 euro zen.\n2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.\n2000. urtean Crastatt udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.\nJetterswiller (1,5 km)\nRomanswiller (2,0 km)\nZehnacker (2,2 km)\nWasselonne (2,9 km)\nSingrist (3,2 km)\nReutenbourg (3,3 km)\nHohengœft (3,4 km)\nKnœrsheim (3,5 km)\nWesthouse-Marmoutier (3,5 km)\nCosswiller (3,6 km)\nRangen (3,7 km)\nAllenwiller (3,8 km)\nBNF: 15271221d (data)\nOrriaren azken aldaketa: 10 otsaila 2021, 07:11.


2023ko Kilometroak eraikitzeko lehen harria jarri da – Orereta Ikastola\nGiro eta leku paregabean egin da Kilometroak-eko Kafe-tertulia. “Ze transmititu nahi dugu”, “zer izan eta zer ez duen izan behar”, “zer azpimarratu nahi”, “ez dugu herriarentzat antolatzeko baizik herriarekin, nola?” inguruan hausnartu du Ikastolako komunitateak. Eskerrik asko etorri zaretenoi.\nIkusi argazki albuma\nildo komunikatiboa kafe-tertulia Kilometroak


[IRITZIA] Nahikoa delako, urriaren 1ean #Udazkenfest! | Muy Bastas\n[IRITZIA] Nahikoa delako, urriaren 1ean #Udazkenfest!\nLopidana diogunean, esan genezake Bilbo, Miarritz edo Hendaia. Era berean, Euskal Herriko hainbat txokotara luza genezake gure begirada, kotxea hartu baino lehen bidaiarako tupper edo patata tortilla goxo horiek prestatzen ari diren sukaldeetara. Almeria beharrean, Huelva, Murtzia, Paris edo Lyon izan liteke.\nKilometrotan luzatzen den amaiera gabeko zerrenda osa genezake herrien izenekin, baita amaiera gabeko bizipen zerrenda ere. Bizipen horiek modu batean ala bestean barneratu ditu senide edo lagunak: autobuseko elkarrizketetan, gurpila zulatu eta bisitara garaiz iritsiko ote diren ez jakitean, lehenbiziko aldiz bisitan doanaren helduleku izatean, aurrez aurrekora sartzeko prestatzean, katxeoekin tematu direnean, Alcaláko funtzionarioak harrituta esaten duenean “¿Pero qué hacéis aquí también hoy, siendo jornada de reflexión?”, barruak mugitu dizkion bisita batetik irtetean, haurrak ama espetxean uztean, Huelvaraino joan eta senide-presoa kundan dagoela esatean … Sarri, ulertzen saiatzen dira aurreko astekoak zergatik ez duen balio aste honetan, baina alperrik, logika amaitzen denean hasten da Instituciones Penitenciarias.\nBidaia horietan jaso du senideak, jaso du lagunak, tokian tokiko elkartasun komitearen berotasuna. Despeñaperroseko bihurguneetako batean erosi ditu olibak, Montparnasse inguruetan trenean usain galanta utziko duten gazta zatiak. Granadan jan ditu tapa batzuk, pulpiño bat Pontecaldelasen, olio eta tomatedun tostada eder bat Jerezeko tren geltokian, bildotsa Aranda de Dueron, probatu ditu Estrella Galicia eta Estrella Levante, egun batzuk luzatu du bere estantzia Britainian, Rennesen bisita egin ondoren.\nHonen guztiaren azpian sakabanaketa politika krudel bat. Eta ez, ez dugu nahi egoera hau ohitura bihurtzea, tokatzen zaionak pairatu beharreko zerbait izatea. Sakabanaketa erabaki politiko baten ondorio delako, senide edo laguna errepideetan hiltzea baimentzen duen erabaki politikoa. Egoera hau agintzen zein baimentzen duzuenei esan nahiko genizueke, gizalege lezioak ematen dituzuenean, gogora dezazuela errepideetan 16 senide eta lagun hil direla; ehunka izan direla istripuak; edota osasun-arazoengatik bidaia luzeak egin ezinik, urteak daramatzatela seme-alabak ikusi gabe hainbat eta hainbat aitak eta amak. Asko, sakabanaketak suposatzen duen odoluste ekonomikoaren ondorioz, urtean bitan bakarrik ikus dezaketenak anaia-arreba. Ez iezaguzue saldu istripuak trafiko istripu soilak direnik, istripu-tokia presoaren bizilekutik gertuen dagoen espetxetik 500 km-ra dagoenean. Mendeku hutsa baino ez delako. Eta ez gaude mendekuetarako. Herri honek aurrera egin dezan, sakabanaketa politikak ere eten behar du.\nHau guztia jasan ahal izateko, sortzen joan dira bidelagun sareak, garatu ditu senide edo lagunak baliabide pertsonalak, sortu ditu herriak baliabide kolektiboak. Eta baliabide horiek garatu izanari esker izan da posible hainbeste urtez honi guztiari hain modu duinean eustea. Eta horrek ekarri du, era berean, ekimen ederrak sortzea. Ezin aipatu gabe utzi Mirentxin gidariak (aupa zuek kopon!), neurgaitza baita, irribarrea ahoan eta bolantea eskuan, nola arintzen eta goxotzen duzuen astebururoko krudelkeria hau. Guardia Zibilek Furgonetatik pistola buruan atera eta lurrean esposatuta edukita ere.\nHerri honetako gure nagusiek erakutsi digute arazoei aurre egiten, gure ametsak errealitate bihur daitezen saiatzen. Udazkenfest deitu dugun Elkartasun Egun hau antolatzeko elkartu garenok ez dugu oroitzen dispertsiorik gabeko kartzela politikarik. Batzuok gertutik bizi izan dugu, beste batzuok, ordea, osatzen jarraitzea hain beharrezkoa den herri honen kontaketatik ezagutu ditugu dispertsioaren inguruko bizipenak. Batzuek Herrera de la Manchara bidali genituen gure lehenbiziko gutunak, eta jaso genituen hango liburuak Gasteizko Gaztetxeko liburutegirako. Beste batzuk 1987an sakabanaketa politika diseinatu baino beranduago jaioak gara.\nEgun honek sakabanaketarekin amaitzeko beste ale bat nahi du izan. Hau guztia antolatu ahal izateko ederra da, askotariko lanak egiteko, norbanakoen eta herri mugimenduaren berotasuna eta babesa beste behin ere sentitzea. Aldez aurretik ere, tabernariei, antzezleei, musikariei, irrien lagunei … eskerrik asko egun honen egitaraua osatzen laguntzeagatik. Lehenago ere esan izan dugu, azken espetxearen azken ziegan azken euskal herritarra dagoen bitartean, badugula zer egin, zer konta, zer lortu.\nSakabanaketaren gordinkeriari amaiera emateko garaia dela uste duzuenok ondoan izan nahi zaituztegu urriaren 1ean, kontzertu bat entzuten, plazan bazkaltzen, pote bat hartzen, antzerki bat ikusten, Ziribuliorekin maniFESTAn dantzan edo txikiekin plaza berrian gozatzen. Momentu krudel asko bizi izanagatik ere, alaitasunerako eskubidea aldarrikatzen dugulako, bizipen goxoek elikatzen gaituztelako, hurbildu Gasteizera!\n#PNVStyle #Ortuzar #Urkullu »


Era berean, beharrezkoa izango da lizentzia lortzea honako kasu hauetan:\nb) Alkatetza-ebazpenez arriskutsu izan daitekeen animaliatzat jotzen bada, hark pertsonak edo beste animali batzuk eraso baditu. Emandako lizentzia jakinaraztetik aurrera hilabete izango du animaliaren jabeak lizentzia eskatzeko\nOiartzunen erroldaturiko adin nagusiko herritarrak, AIA gisa kalifikaturiko animalien jabeak, edo eta horretako animaliaren bat leku publikoetan eraman behar dutenak.\nArriskutsuak izan daitezkeen animaliak edukitzeko zinpeko aitorpena\nAurrekari penalei buruzko ziurtagirirako eskaera\nOiartzungo Udalerrian animaliak edukitzea eta babestea arautzen duen Ordenantza\nOiartzungo Udalerrian animaliak edukitzea eta babestea arautzen duen Ordenantzaren aldaketa\n-Beste edozein udalerritan lortutako lizentziak balioko du Oiartzunerako ere. Alabaina, beste udalerriren batean ateratako lizentzia duena Oiartzunen bizi bada, lizentzia-berritzea Oiartzunen egingo da.\nHelburuak eta zilegitasuna: Dokumentuen sarrera eta irteera erregistroaren kudeaketa. Eskuduntzak Toki Araubidearen Oinarriak arautzen dituen apirilaren 2ko 7/1985 Legearen arabera garatzen dira.\nHartzaileak: Datu pertsonalak eskumena duten beste Administrazio Publiko batzuei jakinarazi ahal izango zaizkie.


Larrabetzuko Udalak galdeketa publikoa zabaldu du dirulaguntza berriak onartzeko - Larrabetzu - Aikor.eus\nLarrabetzuko Udalak galdeketa publikoa zabaldu du dirulaguntza berriak onartzeko\nAikor aldizkaria 2020-05-06 10:46\nCOVID-19ak sortutako pandemiak kaltetutako herritarrei laguntza emateko, udalak ordenantza berria onartuko du. Horren harira, eta prentsa-ohar baten bidez azaldu dutenez, egungo legeria betez, bermatu nahi dute herritarrek erregelamendu-mailako arauak egiteko prozeduran parte hartzen dutela. “Hori dela eta, pandemiak Larrabetzun kaltetutako pertsonei, erakundeei eta enpresei dirulaguntzak ematea zehazten duen proiektua egin aurretik galdeketa publikoa egitea xedatu dugu”.\nProzedurak sei aldi izango ditu. Kontsulta-aldia maiatzaren 15era arte egongo da zabalik, eta hainbat modu izango dira memoriari ekarpenak egiteko eta berari buruzko iritziak emateko: aurrez aurre, udaletxera eramanda eta egoitza elektronikoaren zein posta elektronikoaren bidez (udala@larrabetzu.eus). Dirulaguntzen ordenantzak aldatzeko aurreproiektua maiatzaren 23tik ekainaren 5era bitartean ipiniko da irakurgai udal-webgunean. Herritarren iritziak eta ekarpenak jasotzeko, bide hauek erabiliko dira: aurrez aurre, udaletxera eramatea, egoitza elektronikoa eta aurreko lerroetan adierazitako posta elektronikoa.\nTestua ekainaren 17ko batzordean aurkeztuko da, hari buruz eztabaida dezaten, eta ordenantza berriak ekainaren 24ko osoko bilkuran onartuko dira. Bestalde, ordenantzak uztaileko Bizkaiko Aldizkari Ofizialean argitaratuko dira, eta behin betiko onarpena abuztuan jakinaraziko da.\nBeste aldetik, Larrabetzuko Udalak onartu du 2020. urterako trakzio mekanikodun ibilgailuen gaineko zerga kobratzeko epea luzatzea. Zerga uztailaren 31ra arte ordaindu ahalko da.\nCOVID-19aren gaineko azken datuak Txorierrin hemen.


2021-05-25 - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nHasita daude Ondarbeltz eta Urazamendik batuko dituen pasealekuko lanak\nLanak Contrucciones Moyuari esleitu dizkiote eta urrirako amaituta egongo dira. Momentu honetan ibaiaren aurka joango den harri lubeta eraikitzeko lanak egiten hasi dira, Reiner eraikinaren atzealdeko eremuan.\nPintaketa homofoboak egin dituzte Lekeitioko Azkue Ikastolako horma-irudian\nIkastolak dio aniztasunaren aldeko borrokan jarraituko dutela. Gertaera salatzeko manifestazioa egingo dute barikuan [maiatzak 28].\nOndarroako Mugimendu Feministak elkartasuna adierazi dio 2018an sexu erasoa salatu zuen emakumeari\nEmakumeak herritar baten aurkako salaketa jarri zuen. Orain, ia hiru urte beranduago, akusatua absolbitu egin dute. Horren aurrean, Ondarroako Mugimendu Feministako kideek ondoko mezua helarazi diote salatzaileari: "Sinisten dizugu!".\nMarkina-Xemeingo Murga basoa zabalduko dute herritarrentzat\nEguenean irekiko ditu ateak. Udalak gunea egokitu du erabilgarri egoteko. Eremua bi gunetan banatuta dago.\nBerriatua eta Mutriku, Espainiako zesta-punta txapelketako irabazleak\nIhart Arakistain eta Maialen Aldazabal izan dira nesken txapelketako irabazleak, eta Mikel Manzisidorrek irabazi du mutilen kategoriako banakoa.\nLekitto Bedarrak Elikagaien Bankuko kideen esker ona jaso du\nElikagai Bankuko kideek esan dute Usotegiko uzta herriko 77 familitara ailegatu dela.\nLea-Artibaiko atletak dominaz beteta bueltatu dira Bizkaiko Txapelketatik\nEskualdeko sei atleta Bizkaiko txapeldun geratu dira. Lekeitioko Tximista taldekoen eta Durango KTn dauden Lea-Artibaiko atleten artean 21 domina irabazi dituzte Durangon.\nMutriku-Deba zubia birgaitzeko lanei buruzko hitzaldia antolatu dute\nMutrikuko eta Debako herritarrei dago zuzenduta eguaztenean [maiatzak 26] Debako osoko bilkura aretoan eskainiko duten hitzaldia. Berbaldia grabatu egingo da.\nAzken orduetan bi kasu erregistratu dituzte Lea-Artibain\nMarkina-Xemeinen erregistratu dute kasu bat, eta bestea Ondarroan. Markina-Xemeingo intzidentzia tasa igo egin da, ez ostera Ondarroakoa. Etxebarriko intzidentzia tasa jaitsi egin da, eta gainerako herritakoa mantendu. Lurraldeetako tasek behera egiten jarraitzen dute.


Bizi oso bat ETAri lotuta | Euskal Herria | Naiz\n2020 ABEN. 20 - 01:55h\nBizi oso bat ETAri lotuta\nUrte asko ETA indartsu bat prestatzen eta eraikitzen, beste asko gatazka konpontzeko ahalegin betean eta erakunde horren zikloari amaiera emateko lanean. 2018ko maiatzaren 3an ETAren azken adierazpena irakurri zuen Josu Urrutikoetxearen begietatik belaunaldi oso baten bizipenei egin ahal zaie so.\nFrantziak hainbat iheslari konfinatu zituen 1977an Porquerolles uhartean. Urrutikoetxearekin batera (bizarrarekin eta jertsea bizkarrean), beste beste, «Apala», Aia Zulaika eta Martin Sagardia. (URRUTIKOETXEA SENDIAK UTZITAKO ARGAZKIA)\nBurgosko Prozesuaren 50. urteurrena bete den honetan, garaian non zen edo zertan zebilen galdetutakoan, «ordurako bi urte baneramatzan dagoeneko erakundean lanean», erantzun du Josu Urrutikoetxeak. Egun gutxi barru NAIZek, GARAk, Mediabaskek eta Kazetak berarekin Parisen izandako elkarrizketa argitaratuko dute. Elkarrizketa horren haritik, ETAn izandako ibilbidea osatu ahal izan dugu, ez ikuspuntu pertsonal soiletik; une historiko jakin batean, zirt edo zart egiteko garaian, belaunaldi baten adierazle gisa baizik.\nBeste asko bezala, gazte sartu zen Urrutikoetxea ETAn, 1968an. Ugaon jaio zen, eta abenduaren 24an beteko ditu 70 urte; 17 urterekin sartu zen, beraz, erakundean. Ordurako, laguna zuen Jose Migel Beñaran Ordeñana, Argala. Urtebete zaharragoa zen Arrigorriagakoa. «Argalak hasiera-hasieratik eta hil zuten arte sekulako ekarpenak egin zituen, ni asko markatu ninduen». Urrutikoetxearen hitzak dira, aipatu elkarrizketan botatakoak.\nLagunak egin ziren eskola bidean lehenik eta injineru izateko ikasketetan gero. Bigarren garai horretan bien arteko hitz-aspertuetan Euskal Herriko egoerak hartu zuen lehentasuna, eta, biak jada ETAko kide zirela jakin gabe, Urrutikoetxeak Argala erakundean sartzeko proposamena egin zion bere arduradunari, eta Argalak gauza bera egin zuen, hau da, bere arduradunari Urrutikoetxeari erakundean sartzeko eskaintza egiteko proposatu zion. Biek arduradun bera zuten, Mikel Etxebarria, Makaguen. Hain zuzen, Burgosko Prozesua ekarri zuen Artekaleko sarekada famatuan zauriturik gertatu zen militantea, ihesaldian Poliziaren esku utzi nahi izan zuen taxilaria tiroz hil zuena.\nBelaunaldi haren bizipenak berreskuratzea, aurreko azken aipamen horretan bezala, garratza da maiz, maizegi; zirraragarria ere askotan, harrigarria ia beti. Bistan da belaunaldi oso batek egin zuela urratsa, eta aipatu Burgosko Prozesuak, beste zenbait gertakariekin batera, konpromiso maila azkartu zuen. Belaunaldi horrek, hain zuzen ere, eraiki zuen gerora oso indartsu bilakatu zen ETA erakundea.\nIpar Euskal Herrira\n1971n Ipar Euskal Herrira ihes egin behar izan zuen Urrutikoetxeak. Muga pasa aurretik Kaltzadatarren etxean izan zen gordeta, Julen Kaltzadak Burgosko Prozesuagatik kartzelan segitzen zuen bitartean. Orduz geroztik Kaltzadatarrekin harreman berezia izan du Urrutikoetxeak. Familia ditu, hobeto esanda. Ugaotik hanka egin ostean gauez iritsi zen haien etxera. Hurrengo goizean, leihoa ireki eta itsasoa benetan deskubritu zuen; ihesi, beste asko eta asko bezala, bizi osoko militantzia abiaraztera zihoan.\nETAko kideek, han eta hemen ibilita, azpi-azpitik, sustraietatik lotzen diren sare pertsonalak eta afektiboak sortu izan dituzte. Horiek kontuan hartu gabe nekez uler daiteke ETAren ibilbidea. Murgatarrak Urrutikoetxearentzat lagun minak dira, txikitatik. Ez da aspaldi Isidro hil zela; gaitza hartu eta aitaren batean joan zen. Gurekin aurreko astean egindako elkarrizketara haren jaka ekarri zuen jantzita Urrutikoetxeak. Badu bere istorioa. 90eko hamarkadaren amaieran, kartzelatik Gasteizko Legebiltzarrera kargu hartzera lehen aldiz joan zenean, lagun batek esan zion egun horretan «formalago» etorri behar zuela jantzita. Harritu egin zen Urrutikoetxea protokolo kontu hori aipatu ziotelako. Lagun horrek Isidrorengana joan eta jaka kendu zion parlamentari presoari emateko. Ordutik du Urrutikoetxeak, eta horrekin azaldu zitzaigun Parisen, azkenaldian mitiko samar bilakatu den txapelarekin batera. Txapel horrek ere bere istorioa du, historia handiago baten barruan. Ez da argazkietan irteteko paristar giroan erositakoa. Suitzan eskuratu zuen, 2005eko negoziazio saioan.\nErromantizismoari, nolanahi ere, mugak jarri behar zaizkio narrazio honetan. Hil egin delako. Besteak hil eta norbera hil. Ondoan zituen asko jada ez daudela jakin badaki Urrutikoetxeak, eta baita, akaso, horregatik tokatu zaiola berari hainbeste agertzea ere. Behin baino gehiagotan esaten du bera baino gaitasun askoz handiagoko militanteak izan direla ETAn.\nFrankismoari aurre egiteko eta, ondoren, trantsizio demokratikoa delakoaren kontra ere oldartzeko belaunaldi hark hartutako erabakiak gatazka gordindu zuen. Berariaz eginiko hautua izan zen, Euskal Herriak herri gisa jasaten zuen zapalkuntzari, heriotza zigorrari aurre egiteko, bai ala bai. ETAk babesa jaso zuen horretan, baita salaketa eta gaitzespena ere. Aldi luze baterako konfrontazioa jarri zen martxan, indar-harremanean eragiteko.\n70eko hamarkadaren lehen urteetan, Ipar Euskal Herritik bueltan, Poliziak Urrutikoetxea ekintza armatuak egiten kokatu zuen. ETAk hainbat sabotaje egin zituen frankisten eta salatarien propietateen aurka, baita dirua edo lehergaia lortzeko lapurretak ere. Horien egiletzat Eustakio Mendizabal (Txikia), Jesus Mari Zabarte (Garratz), Mikel Lujua, Jose Luis Arrieta (Azkoiti) eta Urrutikoetxea jo zituzten. Txomin Iturberi, Argalari, Tomas Perez Revillari eta Jose Ramon Arizkorretari Zabala enpresariaren bahiketarekin harremana izatea leporatu zieten.\nPolizia ez zebilen erabat oker, ez bederen Urrutikoetxearen kasuan. Arlo politikotik militarrera pasa zen orduan. Gogoan du arlo politikoan zirenean erakundeak ez ziela pistolarik ematen, eta berak bere kabuz bat erosi behar izan zuela. Arlo militarrean Txikiarekin egin zuen topo ekintzetan. Euskal prozesuan ez dela beste prozesu batzuetan bezala buruzagiari gurtzarik izan, ez dela neurriz kanpoko pertsonalismorik egon uste du, baina, halere, izan badirela bere marka utzi duten militanteak. Argala bezalaxe, Txomin eta Txikia ditu gogoan. Poliziak hil baino bi egun lehenago izan zen Txikiarekin Zarautzen. Berriro, galeraren min sakon hori.\nUrrutikoetxeak ETAko hainbat kide gogoratu ditu. Argazkian, Txomin Iturberekin pilotan. (SENDIAK UTZITAKO ARGAZKIA)\nJardun horretan Polizarekin aurrez aurrekoak ere izan zituzten. Gernikatik autoa zuloz beteta ihes egin, Getarian setiatuta… Ondoan zituenak gogoratzen ditu: Garratz, Gantxegi, hemengo hau, hango beste hura… Bai, Urrutikoetxea bere barrua arakatzen ari da, bere bizipenak bideoz grabatzen elkarrizketa luzeetan. Horretan ordu dezente egin ditu azken boladan, zinemagintzaren munduko jendeak lagunduta. Ez ditu «bere memoriak» egin nahi, baina kontziente da ondoan zituen asko dagoeneko ez daudela. Eta bizitakoa esana utzi nahi du, kontatuta.\nEz da, nolanahi ere, epilogo bat, Euskal Herriaren askatasunaren bideak aurrera segitzen duelako, beste modu batez bada ere, beste protagonista batzuekin. Horrela uste du Urrutikoetxeak eta, bere egoera pertsonala zaila izanda ere eta Espainian kartzelan amaituko duela uste duen arren («kartak banatuta daude»), itxaropentsu da Euskal Herriaren geroarekin, zailtasunak zailtasun.\nCarrero Blancoren atentatuagatik ere prozesatu zuten 1974an, ekintzaren bihotzean egon ez arren prestaketa lanetan lagundu zuelako. Ekintza haren hasierako helburua buru frankista bahitzea zen, presoen askatasuna behartzeko, baina presidente izendatu zutenez eta baldintzak aldatu zirenez, hiltzea erabaki zuen ETAk, frankismoaren prozesu historikoa bera aldatzeraino.\nIzan zen orduan helburu bera bilatzeko (presoen askatasuna) martxan jarritako beste saiakera bat. Gaur arte ez da jakin, baina ETAko militante batzuk, Urrutikoetxea horien artean, Italiara joan ziren informazio bila. Zertarako? Opus Deiren sortzaile eta buru Josemaria Escriva de Balaguer bahitzeko. Ezin izan zuten egitasmoa aurrera eraman eta gertaera hura ezkutuan izan da gaur arte.\nIpar Euskal Herrian izan zen gerora hainbat urtez, 1989an atxilotu zuten arte. 1975etik 1980ra arte errefuxiatu politikoaren estatutua izan zuen Urrutikoetxeak. Horrek, baina, ez zuen osoki babestuko, ezta gutxiagorik ere. 1975eko ekainaren 5ean, Urrutikoetxea eta bere familia ozta-ozta irten ziren onik Batallon Vasco Español taldeko bi mertzenariok prestatutako atentatutik. OAS delakoan egondako Michel Cardona eskuetan zuen bonbak eztanda egin ziolako hil egin zen eta ondoan zuen lagunak zuriak jasan zituen.\nGerra zikinaren mehatxua ohiko bilakatu zen iheslarientzat. Urrutikoetxeak gutunak ere jaso zituen: edo kolaboratu edo hil. GAL tadea agertu zen ondoren. 1980ko hamarkadako erdialdera, gai administratiboetarako Urrutikoetxeak Baionako Suprefeturara bidalitako argazkiak GALeko kideen eskuetan aurkitu zituzten. Ez zen kasu bakarra izan, Juan Lorenzo Lasa Mitxelena Txikierdiri beste horrenbeste gertatu zitzaion. Bai Urrutikotxearen bai Txikierdiren kasuak prestigio handiko ‘Le Canard Enchaîné’ aldizkariak eman zituen ezagutzera. Inplikazioak begien bistakoak ziren.\nArdurak lan ezberdinetan\n70eko eta 80ko hamarkadetan Urrutikoetxeak ETAn ardura handiak zituela gauza jakina zen. Nazioartean ibili zen, internazionalismoa aldarrikatzeko eta Euskal Herriaren prozesuarentzat babes bila, politikoa eta materiala. Aljerian, Mexikon, Venezuelan… munduan zehar ibili zen lan horietan. Aljeriari esker, Afrikako hainbat mugimendu iraultzailerekin izan zuen harremana ETAk, eta, une batetik aurrera, Nazio Askatasunerako Frontearekin berarekin baino gehiago, zuzenean armadarekin izan zuen harremana erakundeak, eta hango eskola ofizialetan entrenamenduak egiteko baimena ere lortu zuten.\nEuskal Herrian ere lan politikoan kokatzen du batek baino gehiagok. Xabier Arzalluzek ‘Así fue’ bere memorietan ETArekin bilera baten pasartea idatzia utzi zuen. Urrutikoetxeak ez zuen aipamen hori ezagutzen. Gogoan du bilera, baina ez daki seguru Arzalluzek aipatzen dituen denak bertan egon ote ziren. Txomin bai, eta Arzalluz eta Gorka Agirre ere bai. «Txominekin hitz egin daiteke, baina beste horrekin…» ideia zabaldu zuten. «Ez dakit zer esan nuen zehazki», dio orain Urrutikoetxeak, baina uste du Arzalluzen bertsioak gehiago duela zerikusirik beraien interesekin errealitatearekin baino.\n80ko hamarkadan barrena, ardura lanetan ari zela, beste belaunaldi batzuekin egin zuen topo. Josu Muguruza, Juantxu Nafarrete edota Elena Beloki bezalako militanteek beste gauza batzuk ekarri zituztela uste du. Ordura arte ETAko kideak hainbat kontutan beste kideekiko zorrotzegiak zirela uste du, borrokan eskailera bakarra bera jaistea ere gaizki ikusia zegoelako. Atzera begira bere burua ere horrela ikusten du. Ez du gogoko, nahiz eta oraindik ere gordin-gordin hitz egiteko joera duen zenbaitetan. Nolanahi ere, militantzia eta bizitza pertsonala uztartzeko gaitasuna behar dela uste du, elkar ulertzea eta besteekiko malgutasuna.\nGatazkak ondorio latzak utzi baititu, eta beharbada batzuez ez baita behar beste hitz egin, batez ere alde humano horretatik. Militanteen familiek pairatutakoa, seme-alabek pasatutakoa... Beldurra, segurtasun eza… zama hori hor dago gaur egun ere.\nLehen atxiloketa eta kartzelaldia\n1989ko urtarrilaren 11n atxilotu zuten, Aljerko elkarrizketa politikoen atarian. Kartzelan 11 urte pasa zituen. Eta kartzela beti da kartzela. Borroka egin bai, babesa eman bai, baina kanpokoei dagokie ardura.\nFrantziak uko egin zien estradizio eskaerei eta, behin bertan zigorra amaituta, 1996an, kanporaketa bidez Espainiaratu zuten. Kartzelan izan zuten lau urtez, berriro ere hainbat auzigatik zigortu nahi zutelako, nahiz eta Frantziari eginiko estradizio eskaeretan horrelakorik ez zen frogatu. Lau urtez behin-behineko kartzelaldian. Auziak bata bestearen atzetik erori ziren. Kartzelan zen bitartean parlamentari hautatu zuten Gasteizko Legebiltzarrean.\n2000ko urtarrilean aske utzi zuten. Eta bere ekinbide politikoa segitu zuen Batasuna eta Euskal Herritarrok taldeetan. Lizarra-Garaziko su-etena amaitua zen, eta presioa areagotu egin zen: Garzonek «dena da ETA» sumario horietako batean sartu zuen eta epaitegietan berriro hasi ziren Urrutikoetxea garai bateko ekintzetan inplikatu nahian (zehazki, Zaragozako kuartelaren kontra ETAk 1987an egindako atentatuan).\nGatazkaren konponbidean buru-belarri\nAzkenean, izugarrizko presiopean eta defentsarako inolako bermerik izango ez zuen jakitun, ihes egin eta klandestinitatera pasa zen berriro. Orduz geroztik, konponbidea lortzeko egin du lan, garai batzuetan aktibitate handiarekin eta beste epealdi luze batzuetan erakundearekin kontakturik izan gabe. Batzuetan, ados; beste batzuetan, ez. Bere hitzetatik eta kontakizunetik ondoriozta daiteke bera lan zehatz batzuetan aritu dela, ordezkari eta elkarrizketarako mintzaide.\n2013an Norvegiatik irten eta gero, bere bizitza egitera bueltatu zen, ahal bezala. Behin armagabetzea eta amaierarako eztabaida prozesua bideratuak zituenean, ETAk berriro deitu zuen Urrutikoetxea, Marixol Iparragirrerekin batera azken agiria irakur zezan proposatzeko. Baietz esan zuen berriro, jakin arren horrek, beste behin ere, trofeo bilakatuko zuela, Euskal Herrian garatu beharreko prozesu politikoa oztopatu eta gaiztotu nahi dutenentzat «garaikur», bere hitzetan. Azkenean, Alpeetan atxilotu zuten.\nETAk 60 urteko ibilbidea itxi zuen 2018ko maiatzaren 3an; 50 urte bete ziren orduan Urrutikoetxea ETAn sartu zenetik. Bizitza oso bat, ziklo oso bat.\n«Orrialde handi bat itxi genuen, baina ez da ezeren bukaera»\nDocumento inédito: el vídeo de la declaración final de ETA leída por Josu Urrutikoetxea\nJosu Urrutikoetxearen irudi ezezagunak


LIFE BEEF CARBON, KLIMA-ALDAKETAREN KONTRAKO BORROKAREN EREDU, LA 2 TELEBISTAN - Lorra, Nekazaritza eta Abeltzainen Zerbitzuak. Servicios Agrícolas y Ganaderos Lorra, Nekazaritza eta Abeltzainen Zerbitzuak. Servicios Agrícolas y Ganaderos\nLorra, Nekazaritza eta Abeltzainen Zerbitzuak. Servicios Agrícolas y GanaderosBerriakLIFE BEEF CARBON, KLIMA-ALDAKETAREN KONTRAKO BORROKAREN EREDU, LA 2 TELEBISTAN\nLIFE BEEF CARBON, KLIMA-ALDAKETAREN KONTRAKO BORROKAREN EREDU, LA 2 TELEBISTAN\nLa 2ko Crónicas telebista-programak saio bat eskaini dio, duela gutxi, klima-aldaketari. Saio horretan, Life Beef Carbon europar proiektuaren berri eman da, eta arazo larri haren aurkako borrokaren eredu bezala aurkeztu du. Era berean, proiektu horretan parte hartzen ari diren Muskizko gure elkartekide Fernández Terrerostar abeltzainen iritzia jaso da. Life Beef Carbon I+G+b proiektuari esker, behi-aziendaren haragia ekoiztearekin loturiko berotegi-efektuko gasen isurpena murriztu ahal izango da. Izan ere, mundu mailan 120.000 Tm CO2 aurreztea du helburu egitasmoak.\nAbeltzaintza klima-aldaketaren eragile bezala jasaten ari den estigma du hizpide erreportajeak. Fernández Terrerostarrak sektoreko jardunbide egokien eredu bezala agertzen dira eta, abeltzain aditu eta ekoizle gisa, proiektuak ekarri diena kontatu dute. Encarni Seguraren hitzetan, “behiak ez dira arazoa, milaka gauzek kutsatzen dute gehiago”. Horren seme Alfonso Fernándezek dioenez, jende askok ez daki nola ekoizten duten abeltzainek eta ez dira jabetzen zirkulua ixteak duen garrantziaz. Mende bete daramete ekoizle eta harakin izaten, eta sektorearen kezkaz jabetuta daude. Proiektu horretan parte hartzen dute beren limusin arrazako 170 abelburuen isurpenak murrizteko. Erreportajean, sartzen ari diren alderdi onez mintzatu dira, hala nola: abereen elikadura hobetu behar izana, efizienteago izan dadin, edo zereal-pentsuak gutxiago erabiltzea. Finka batzuetan ereiten dute eta elikagai bikaina lortzen dute, digerigarritasuna hobetzen duena, eta, hortaz, behiek eragiten duten kutsadura murrizten.\nHalaber, telebista-programan klima-aldaketaren kontrako borrokarekin zerikusia duten beste aditu batzuen eta zientzialarien iritziak jaso dira, eta guztien iritziz, iritsia da jokatzeko ordua. Beste proiektu batzuen garrantzia ere nabarmendu da, hots, Life Beef Carbon ez ezik, beste proiektu batzuk ere ari dira borroka horretan, esaterako, Neiker-en Metalgen, herrialdeko abeletxeetan metano-maila neurtzen duena, gutxiago kutsatzen duen elikadura ezartzeko eta igorpenak murrizten zein arrazak lagun dezakeen zehazteko. Era berean, beste proiektu garrantzitsu batzuk aipatu dira, horiek guztiak eredugarri baitira ekoizteko ereduaren modu batzuk aldatu behar direlako pentsaera sustatzeko.\nLorran dihardugunok hainbat frontetan lan egiteko beharra ikusten dugu, lehen sektorean eta mundu mailan ingurumena hobetzea lortzearren. Izan ere, sektore guztia ari da bide hori jorratzen.


IPURUA ESTADIOA | SD Eibar - Web Oficial\nSDE / Kluba / Instalakuntzak\nIpurua zelaia betidanik egon da Eibar KE-ren historiari lotuta; bertan egindako obrak eta handitze lanak talde gorri-urdinaren kirol ibilbidearen islada izan dira.\nIpurua 1947. urteko irailaren 14an inauguratu zen, eta ordudanik, asko aldatu da. Eibarren sorrera datak eta zelaiaren hasierako funtzionamendu datak ez datoz bat. Eibarko futbolaren kronologian hainbat zelai egon dira, behin betikoa eraiki zen arte.\nZalantzarik gabe, Otola-erdikua izan zen ezagunena; bertan eman zituzten lehendabiziko urratsak Eibar KEaren aurreko hainbat elkartek. 40. hamarkadako lehen urteetan Eibar indartu egin zen eta zelai egonkor eta duina izateko beharra planteatu zen. Esfortzuak 1947an amaitu ziren, Ipuruako zelaiaren inaugurazioarekin.\nPatuak nahi izan zuen Eibar KE eta Elgoibar KE aurrez-aurre jartzea lehendabiziko partiduan (Erregionaleko Lehen mailako lehen partidua-Costako taldea) Garai hartan elgoibartarrak ziren aurkari nagusiak eibartarrentzat. Gogoraraztekoa da Ipurua inauguratu zen arte, Eibarrek "etxeko"partidu ofizialak Elgoibarko Lerun zelaian jokatzen zituela, bi kluben arteko hitzarmen bati esker. Emaitza 0-2 izan zen elgoibartarren alde, Eulogio Echeverria (penaltyz) eta Ayestaren golekin.\n1948. urtean hasi ziren erdiko tribuna eraikitzeko lanak (Ipuruako graden lehena) eta 1951. urtean inauguratu zen. Sendotze lanik garrantzitsuenetakoa 1959. urtean egin zen: zelaia drainatu, lurra mugitu, bete, berdindu eta lurra eta belarra sendotu ziren. Lan horien aurrekontua 428.000 pezetakoa izan zen. Urte batzuk lehenago preferentzia egokitu zen eta 1970an estali; horrez gain, erdiko tribunaren aldeetako hegoak estali ziren.\n1970. urtean inauguratu zen argiztapen artifizial berria. Urriaren 14an izan zen hori, Real Sociedad eta Athletic de Bilbao taldeen arteko lagunarteko partiduan eta era berean, Adiskidetasun Trofeoaren lehen edizioa ere aurkeztu zen.\n1973. urtean Ipurua ondoko zelaiaren lanak amaitu ziren; hori zen taldeak entrenatzen zuen lekua eta baita harrobiko taldeen partiduak jokatzeko gunea ere; 1974. urtean ondoko zelaiaren alboan dagoen tribuna berria inauguratu zen. 1989an argiztapen berri batean inbertitu zen, ordura arte 1970ean ipinitako sistema erabili izan zen baina ez zen nahikoa, ez futbolean jokatzeko ez partiduak ikusteko. Argiztapen berria ipintzeak 16 milioi pezetako kostua izan zuen.\n1980-1986 urteetan Eibarrek bost promozio jokatu zituen, eta 85-86 Ligan Bigarren B mailara igotzea lortu zuen, play offean Coria del Rio eta Badajoz taldeei irabazi eta gero. Juan Jose Arrieta bergararraren eskutik lorpen garrantzitsua eskuratu zuen Eibar KEak. Aldi berean, zelaiaren perimetroan hesi metalikoak jarri ziren. Horren kostua 2,6 milioi pezetakoa izan zen.\n90. hamarkadan, Eibar KEa goienera iritsi zen, bere ibilbidea nabarmentzen hasten da estatuko futbolean (araudi eta antolaketan aldaketa nabarmenak bizi ditu futbolak garai hartan). Futbol Liga Profesionalaren jarrera garrantzitsua da, elkarteen Saneamendu Plana burutzen da eta aldi berean, elkarteak Sozietate Anonimo bihurtzen dira. Eibar KEak dirua jasotzen du Kirol Kontseilu Gorenetik eta Futbol Liga Profesionaletik Ipurua eraberritzeko, eta gerora etorriko da azpiegitura guztien modernizazioa.\n1998ko udan Erdiko Tribuna berria eraikitzen hasten da; Ekialde eta Mendebaldeko Tribunak ("Ingelesa" eta "Bonbonera") handitzen dira. 1999ko udan Tribuna Orokorra, gaur egun Iparreko Tribuna dena, bota egin zen hobekuntza lanak egin ahal izateko. 99-00 denboraldi osoan tribuna hori ezin izan zen erabili lanengatik, eta 2000-01 denboraldian amaituta zeuden.\n2000. urteko udanzelaiko belarra birmoldatzen da eta drainatu berriro. Gainera ureztatze sistema modernoa ipintzen da – ihinztagailu automatikoak-. Ipuruako zelaiak UEFAk ezarritako segurtasun arauak betetzen ditu. Europako Futbol araudiak agintzen duen bezala. 103 metro ditu luzeran eta 65 metro zabaleran.\nAzken urteetan Iparreko, Ekialdeko eta Mendebaldeko harmailak bota eta berriz eraikitzeko lanak egin ditugu; zelai modernoagoa, seguruagoa eta eskuragarriagoa lortzeko aukera emanez. Orain, 8.050 zaletuenzat tokia du zelaiak, denak jarrita, UEFAko arauek behartzen duten bezala. Gainera, ekipamendu berriaz gain, entrenatzaile ikastaro ofizialak eta EHUren laguntzarekin eskaintzen diren futbol taldeen kudeaketarako Adituen Ikastaroa emateko Hezkuntza Gelak ezartzeko aukera eman dute lanek.\nSDE / GUNEAK


Euskaldunak Munduko Itsasoetan zehar XVII - XVIII. mendeak/XVII. mendea — Wikibooks\nEuskaldunak Munduko Itsasoetan zehar XVII - XVIII. mendeak/XVII. mendea\n1 Ontzigintza gainbeheraren historia\n1.1 Ontzigintza Bizkaian. XVII. mendearen lehen erdia\n1.2 XVII. mendearen bigarren erdia\n1.3 Euskaldunen presentzia\n1.4 Itsasoko efektiboak\n1.5 Itsasontzien izenak\n1.6 Marinelen itsasoratzeak\n2 Antonio Oquendo\n3 Tomas Larraspuru\n3.1 Hezur haragizko gizona\nOntzigintza gainbeheraren historia[aldatu]\n«Lope Olanok karabela bat eginarazten du». Grabatu zaharra, aldaera txiki batzuk eta elezahar desberdinak eginda berrerabili zena, ontzigintzako lanak ilustratzeko.\nSustrai sakonak ditu ideia edo uste sendo horrek egilearengan, eta atariko egokia litzateke XVII. mendeko euskal itsasketaren historiari buruzko azalpen eskematiko bat egiteko. Esan dezagun ezer baino lehen, gainbehera baten historia da, sekulako gainbehera izan baitzen erditik behera hastera zihoan mende hartan. Gainbehera horren hasieran Invencible ontziaren deskalabrua jartzen da abiapuntu, Gipuzkoarrak zein Bizkaitarrak, gizonez eta ontziz, hain esku hartze garrantzitsua izan zuten zoritxarra. Baina azalpen horrek merezi ditu gertakari historiko haren ondorioak hein batean erlatibizatzen dituen ñabardura batzuk.\nAurreko urteak kontuan hartzen baditugu, laurogeiko hamarkadan Gipuzkoan sintoma kezkagarriak sumatzen dira, sumatu ere. Honako hauek izan daitezke arrazoiak: marinelen eskasia; Zumaia edo Donostia ez dira Genoba edo Napoli. Itsasontzien enbargoak eta itsasgizonen gutxi asko behartutako erreklutatzeek hondoa jotzeko zorian jarriko dute Gipuzkoa, zuzenean ukitzen baititu Ternuako arrantza tokirako bidaien aukera komertzialak. Idiakezen laguntza bidez, probintziak Koroari egiten dizkion eskabideek erremedioa eskatzen dute, egoera larri horrek «total destrucción de esta Provincia» ekarri baitezake. Bestalde, gerrarako gero eta merkataritzako itsasontzi gehiago enbargatzeak eta beraien alokairuak nahiz marinelen soldatak ordaintzeko atzerapenak, hain justu, ez dira marinel jardueren sustatzaile eta pizgarri izango.\nHainbeste itsasgizon eta itsasontzi galduta, Invencible haren hondamendiak espainiarren eta, ondorioz, baita euskaldunen nabigazioaren amaiera ekarri zuela arinegi esaten da eta hori ez da egia. Hondamendia gertatu eta urtebetera itsasontzi erabilgarrien kontaketa egin zen. Ferrolen bakarrik 84 itsasontzi zenbatu ziren eta haietatik batzuk mila tonajekoak baino handiagoak. Itsasontzi batzuk Pasaiako portuan eta beste zenbaitetan babesten ziren. Gainera, berehala bildu zen dirutza, milaka dukat ontzi berriak eraikitzeko eta lehendik zeudenak berritzeko.\nOntzigintza Bizkaian. XVII. mendearen lehen erdia[aldatu]\nXVII. mendean lehen laurdenean sumatzen ziren artean halakoxe susperraldi baten zantzuak, baina dudarik ez da aurreko mendeko mailara ez ziren iritsiko. Bizkaiko Zorrozako ontzioletan, 1603an, Martin de Bertendona jeneralak idazpen bat sinatzen du Felipe III.arekin 10 itsasontzi eraikitzeko.\nVallacilla jeneralak, 1617an, Jauregi eta Arrieta itsas kapitainekin batera, eskaintza bat egin zion Erregeari: konpromisoa hartzen zuten Armadaren zerbitzuan lau urtez jardungo zuten zortzi ontzi eraikitzekoa. Erregearen erantzukizun eta eskubideen artean zeuden: maileguz hogeita bost mila dukat ematea, artilleriaz eta munizioz hornitzea eta harrapakinen bostetik bat jasotzea. Eskuadrak Bizkaia izango zuen izena eta tripulazioa bertakoa izango zen, sei soldata aurreraturik ziatuko zitzaizkien eta izena ematen zuten egunetik hasita pasako. Hurrengo urtean egin ziren karguen proposamenak: 3 hautagai jeneraletarako, 8 hautagai almirantetarako, itsaso eta gerra kapitainetarako eta 21 hautagai marinel maila apalagotarako.\nLau Hiribilduak, Bizkaiak eta Gipuzkoak osatzen zuten Kantabria izeneko Eskuadrak 1621an oraindik garaipen bikain batzuk lortu zituen. 1625ean Martin Aranak idazpen bat sinatu zuen, eta sei galeoi eraikiarazi. Aldiz, 1629an, Errege Zedula bidez, Bizkaiari itsaslapurraren aurka eskuadra bat armatzeko eskaintza egin zitzaionean, diru etorria, armak, hornidurak eta marinelei diruz eutsiko zien norbait falta zitzaizkiela erantzungo dio hark. Gainera, Gipuzkoak protesta egin zuen Armada de Cantabria izendapen harengatik.\nMartin Aranak bederatzi itsasontzi berri eriki zituen 1635ean eta lau galeoi bukatuta zeuden 1640an.\nXVII. mendearen lehen laurdenean, Diego Brocherok, Indietako Kontseilukoak berebiziko ahaleginak egin zituen Armadan ordena jartzeko. Haren araudiak (1606) arrakasta izateko egina zirudien. Felipe IV.ak mantentzen jarraitzen zuen 200 tona baino gehiagoko itsasontziak eraikitzen zituztenen aldeko antzinako pribilegioak eta salbuespenak.\nBaina, espiritua falta zen\nHala ere, esandako ezerk ez zuen jarritako xederik lortu. Herriaren espiritua falta zen: ekimen partikularra, merkataritzaren erakarmena, nazioaren taupada bateratua. Hainbat izan ziren horretara bultza zuten baldintzak, nazioarteko egoera izan zen horietako bat. Holandarekin izan ziren gerrak zirela medio, eten egin zen Flandriako merkataritza. Ingalaterrarekiko etsaigoa eta, Hogeita hamar urteko gerraren azken aldian, Frantziarekiko hausturak antzeko ondorioak izan zituen. Itsaslapurretaren arriskuak nabarmen handitu ziren.\nHorren guztiaren eraginez itsasontzirik ez zen eraiki, merkataritzak hondoa jo zuen eta hura atzerritarren eskuetara joan zen, portuak ixteko eta kontrabandoa zapuzteko hartzen ziren neurri politiko guztiak maltzurki engainatzen zituzten holandarrengana batez ere.\n1628. urte aldera izan zen saiakera bat holandarrek antolatutako Indietako merkataritza konpainia oparoen sistema imitatzeko. Geroago Indiekiko merkataritzaren araudi politikoak eten egin zuen saiakeraren hasiera baino ez zena, eta, azkenik, mende bat beranduago gauzatuko zen Caracasco Erret Konpainia Gipuzkoarra famatuari esker.\nBilboko portuak ordurako izen handia lortua bazuen ere, Guiard en obra klasikoak behar den moduan informatuko gaitu Frantziarekin merkataritzan izan zituen gorabeherez eta, bereziki Nantes eta Arroxelarekin, nola Portugal eta Ingalaterrarekin, Hansako hiriekin edo baita tregoa aldietan Probintzia Batuekin ere. Obra horretan informazio handia dago merkataritzako ontzidiaz, haien jabeez eta ontzi buruez, portuko mugimenduez, Bilboko merkatariez. Baina agian ez digu behar bezala azaltzen atzerritarren eskuetara zihoan ontzigintza eta merkataritzako mundu horren sakonera osoa.\nFabrikazioaren eta alokairuaren kostua\nHorrez gain, merkataritzaren egoera goibel horri beste bat erantsi behar zitzaion.\nFabrikazio kostuarena. XVI. mendearen hasieran Orango konkistako espedizioko itsasontzi enbargatuek eta soldatapekoek dukat bana jasotzen zuten tonako eta hileko.\nEta Bilboko Ama Guadalupekoa izeneko galeoi bat, 485 tonakoa, 3.500 dukatetan saldu zen Cadizen.\nXVII.aren hasieran Bizkaian eraikitzen ziren zortzi galeoietako bakoitzaren kostua 5.333 dukatekoa zen, beste hainbeste edo gehiago kostatzen ziren aparailuak, adrezuak, artilleria eta hornidurak kontuan hartu gabe.\nUrte batzuk beranduago, 1629an, zehatzago esanda, 600 tonako galeoi pare bat 50.000 dukat kostatzen zen. Kroskoa tonako 40 dukat baino gehiago kostatzen zen.\n1738an Francisco Quicoces ekin 800 tonako 12 galeoi adostu ziren, tonako 30 dukatetan. Mendearen bukaeran prezio arrunta 40 dukat zen tonako.\nHalako datuak ematen dituen G. Artiñanok ontzioletan eta karenatze lanetan soldata igoerak izan zirela aipatzen du. Bizkaian eguneko lau erreal eta pinta erdi bat ordaintzen zen, aldiz Sevillako eta Cadizeko Maestranzan zortzi erreal eta janaria. Hilabete/tonako alokairua, 1613 eta 1618ko Ordenantzek agintzen dutena, bederatzi errealetakoa zen.\n1640tik aurrera zaintzako Armadarentzat zortzi hilabeterako itsasontziak alokatzea honela ordaintzen zen: 100 tonajeko ontzia 3.000 dukat, 200 tonajekoa 5.000 dukat, 300 tonajekoa 7.000 dukat eta, 100 tonaje gehiagoko, 2.500 dukat gehiago. Horrez gain, karenatze lanetan 400 tonajeko ontziko 4.000 dukat ordaintzen ziren.\nGure ingurura etorriz, gertuko Lezoko ontzioletara hain zuzen, hona hemen XVII. mendearen lehen hamarkadako datuak, Isasti jaunaren datuetatik argitaratuak. Informazio horretan kostuei buruzko datu ugari dago, masta, zardaia, kobrea, zura, gabia, kalamua, eta abarrenak. Badira soldatei buruzkoak ere:\n- Ala bat alokatzea Donostiatik 4 marabedi besoko\n- Batelka harri garraiatzea 6.500 erreal\n- Batelka gizon garraiatzea 4 erreal eguneko\n- Peoi baten soldata 3 erreal\n- Hozkatzaile baten soldata 4 erreal\n- Marinel baten soldata 4 erreal\n- Itzain baten soldata 4 erreal\nTrinketa edo aurreko masta\n- lodian 24 arra bete eta luzean 41 beso dituen masta bat 1.000 erreal.\n- lodian 24 arra bete eta luzean 44 beso dituen pieza bat 1.100 erreal,\n- lodian 22 arra bete eta luzean 35 beso dituen maspreza 1.000 erreal,\n- tantai nagusia, 21 arra bete eta 40 besokoa 9.000 erreal.\nGarai horretako jakinarazpen eskudunik ez zaigu falta nabigazioaren gainbeheraz eta horren arrazoiez hitz egiteko. Ez dugu ikusterik izan Nabigazioaren egoerari buruz garai hartan pertsonaia sonatua zen Juan Etxeberriren Diskurtsoa, baina beste askoren hitzek azaleratzen dute egoera hura. Medinasidoniako dukeak, Mar Ozeanoko eta Andaluziako kostaldeko Jeneralak 1606. urtean Felipe III.ari erantzunez oraindik ere iraganeko handitasunen berri ematen dio:\nMedinasidoniako dukeak Erregeari iradokizun bat egin zion: komenigarria zen Gipuzkoa eta Bizkaiko kostaldean 12 urtetik 16 urtera bitarteko 500 bat mutil behartsu bilduko zituen pertsona bat jartzea.\nBaina, proposamenaz gainera, diru etorria ere eskatzen zion Erregeak, horiek horrela betetzeko.\nGainbeheraren aitorpena egina gelditzen da 1610ean Bizkaiak Erregeari zuzendutako dokumentu garrantzitsu batean; Labayruk argitaratu zuen (51 52. libk.):\nEta eransten du ontzi txikiagorik ere ez dela eraiki, itsasontzi handiek zamaketan duten monopolioagatik. Tamalgarria da ondorioa.\nEgoera modernoa, «tiempos trocados» deritzon aldia da eta neurri politiko kaltegarrien ondorioa. Eta ez Invencible haren ondorioa!\nXVII. mendearen bigarren erdia[aldatu]\n1654an ia berrogeita hamar urte beranduago, Hogeita hamar urteko Gerraren amesgaiztoa amaitu ondoren, nahiz eta artean Bakea sinatu gabe egon (1659), Antonio Adan Zubieta Iarza jaunak, Santigoren Ordenako zaldunak, Erregearen oinetara eraman zituen Juan Perez de Buzturiak eta Diego Vitoria Lezea diputatu nagusiek emandako jarraibideak.\nLabairuk argitaratua bada ere (393 8. libk.), ez da oso ezaguna dokumentu luze hori, non perspektiba handiagoz azaltzen den egoera hura, 1621etik okerrera baizik egin ez zuena. Holandarekin zuten gerra zela eta, urte horretan bukatutzat eman ziren holandarrekin zituzten harremanak eta debekatu egin zen Herbeheretako merkantzien inportazioa. Ondorioa negatiboa izan zen: holandarrak Hansako hirietan auzotu ziren amarruz eta Hanburgon erraz ateratzen zituzten izapideak Espainiako portuetan sartu irtenak egiteko. Alferrikakoak izan ziren zainketa guztiak: «como la experiencia lo ha enseñado, en todo el tiempo de guerras, ha estado todo el reino lleno de mercaderías de aquellas Provincias», haien amarruak edo saltzaileen eroskeria zela medio. Halako murrizketarekin holandarrak kaltetuko zirela uste zen. Baina desengainua handia izan zen, zeren orduan Indien konkistan hasi baitziren. Probetxuzkoak izan zitzaizkien berriki eginak zituzten bake itunak. Argiro aitortzen da holandarren miraria.\nSegidan, gerrak zirela eta, Frantziarekin merkataritzan izandako gorabeherez hitz egiten du; Frantziako arropak eta produktu kolonialak atzerritarren itsasontzietan Lisboarantz sartzeaz; «con estos rodeos» iristen ziren salgaien kostua bikoiztu zenaz. Merkataritzari eta mendekoei askatasuna ematea zen irtenbidea eta kontrabando disimulatua zigortzea. Merkataritza zen «el nervio principal del Señorío», igaro ziren garaien loria eta orainari zegokion premia gorria oroitarazi zuena: «Ha muchos años que en todo este Señorío no ha habido un navío que pueda navegar por la altura, ni se han criado pilotos ni marineros».\nAzken azkeneko esperientzia gisa kontatzen dute: duela gutxi, Holanda eta Ingalaterraren arteko gerra zela bide, beren itsasontzien merkataritza bukatua zutela, eta Gernika, Bermeo eta Bilboko bizkaitar batzuk 200 tonako hamabi itsasontzi erostera ere iritsi zirela, bertako laurehun pertsonei lana eman zietela eta Flandriara nabigatu zutela. Bakeak eginda, berriro ere gainbehera izan zuen merkataritzak, zeren eta inorekin gerrarik ez zuten holandarrek pertsona eta artilleria erdiarekin nabigatzen zuten eta haien ontziak espainiarren ontzien erdia kostatzen ziren alokairuan. Bizkaiko ontzi ustiatzaile inprobisatuak beren ontziak utzi nahian zebiltzan, blokeo gehiagoren beldur baitziren.\nMendearen azken erdiak are larriagotu zuen egoera hori, Karlos II.aren erregetza goibela lagun. Eskuadrak alokatu ere egin zituen Erregeak. Ontziola eta armategi guztiak gainbehera betean zeuden. Cadizen 1675ean, jeneralaren hitzetan, «de milagro» antolatu zen Eskuadra bat. Hornidurak Holandatik ekarri behar ziren, baita ontziak berak ere. Garrotae-k (1681) Nabigazioaren egoera «miserable» hartaz hitz egin zuen.\n1694an Russell almirantearen hitzetan, Frantziaren aurkako koalizioan eraman behar ziren itsasontziek ez zituzten bere artilleriaren tiroak ere jasango.\nAmeriketara zihoazen ontzidiak geldiarazi egin ziren 1696an. «Seis o siete buques mal parados y 600 marineros eran toda nuestra marina a principios del siglo XVII», G. Ariñanok dioenez.\nJeneralak eta almiranteak\nEta hala ere... gipuzkoarrak ziren jeneralak eta almiranteak.\nHala ere, XVII. mende betean sortu ziren gure lurretan konta ezin ahala itsas balentria handien egile ospetsuak. Okendo eta Errekalde (1588) desagertuta, jeneral hauek gailendu ziren:\nGilleztegik urruneko Filipinetan erakutsi zuen trebezia, baita Unamuno kapitainak ere.\nNabigazioaz, Martin Arostegi, Erregearen Idazkaria arduratu zen.\nIndietako Ontzidiko jeneralen zerrendan izen euskaldun asko azaltzen dira, besteak beste:\n1604 Juan Perez Portu\n1612 Antonio Okendo\n1614 Antonio Okendo\n1619 Carlos de Ibarra\n1623 Carlos de Ibarra\n1626 Alonso Mojika\n1630 Miguel Etxazarreta\n1636-8 Carlos de Ibarra\n1638 Martin Orbea\n1644 Pedro Ursua\n1648 Pedro Ursua\n1651 Juan Etxeberri\n- Martin de Durango (1610) galeren kontatzaile orokorra izan zen\n- Luis Oianguren (1641) haren hornitzaile nagusia.\n- Pedro Lausarra (1635-40) hornikuntzaz arduratzen zen.\n- Luis Nekolalde Nabigazioko superintendentea zen,\n- Ikuskatzaile orokor karguan, berriz, Errekalde, Legasa, Nekolalde, Landaeta, eta abar.\nMendearen lehen erdian distira handiz gailendu zen Antonio Okendo, Mediterraneoko itsaslapurren arerio beldurgarria, Indietako Ontzidiaren jenerala, Brasilgo Pernambucongo borrokan holandarrak garaitu zituena, nahiz eta, azkenean, Dunasko Borroka tristean erori zen.\nOraindik egin gabe dago –ezinezkoa baita– zerrenda soila ere, ez marinel, pilotu, ontzi buru eta abarrena, baizik eta itsasoko jeneral eta almiranteena. Gipuzkoak zerrenda bikaina du, zenbaitetan familiako leinuz osatzen den zerrenda. Seoane Markesak bilketa lan handi bat eskaini zuen Navegantes gipuzcoanos liburuan (Madril, 1908).\n- Abaria, Nueva España Ontzidiko Jenerala, 1688\n- Aranburu, Pedro, Mar Ozeano Armadaren almirantea\n- Ararraga, Juan, Eskuadraren almirantea\n- Arbelaitz, Lucas, Errege Armadaren almirantea\n- Beriztain Aramburu, Antonio, Napolesko Armadaren almirantea\n- Bidazabal, Miguel, Kantabriako Eskuadraren almirantea\n- Casadevante, Manuel, Armadaren jenerala\n- Diustegi, Agustin, Armadaren jenerala\n- Egiguren, Lazaro, Armadaren almirantea\n- Etxaburu, Tomas, Gipuzkoako Eskuadraren almirantea\n- Etxeberri, Juan, Ontzidiaren jenerala\n- Etxeberri, Jacinto Antonio, Armadaren jenerala\n- Etxeberri, Juan, Villalcazarreko Kondea, Indietako galeoietako jenerala\n- Etxeberria, Sebastian, almirantea\n- Etxezarreta, Miguel, Indietako galeoietako jenerala\n- Erauso, Juan, Indietako Karrerako almirantea\n- Ezteibar, Francisco, Filipinetako galeoietako jenerala\n- Eztala, San Juan, Zubiaurreko Eskuadraren almirantea\n- Gillistegi, Rodrigo, Filipinetako Eskuadraren almirantea\n- Ibarra, Carlos, Indietako Armadaren jenerala\n- Ibarra, Diego, Ozeanoko Armadaren jenerala\n- Iraeta Beltran, Juan, Errege Armadaren almirantea\n- Iriarte Gaztelu, Millan Ignacio, Gipuzkoa Eskuadraren jenerala\n- Iriarte, Jose, Armadaren almirantea\n- Irigoien, Martin, Armadaren almirantea\n- Isasi Idiakez, Antonio, Indietako Armadaren jenerala\n- Isasi Martinez Arriola, Andres, Ozeano eskuadrako almirantea\n- Iturriza, Juan, Ozeano Armadaren almirantea\n- Larraspuru, Tomas, Ozeano Armadaren jenerala\n- Laia, Mateo, Armadaren almirantea\n- Lopez Olaitz, Juan, Filipinetako Armadaren almirantea\n- Martinez Vicuña, Diego, itsasoko eta lurreko almirantea\n- Mugika, Alfonso, Indietako Ontzidiaren jenerala\n- Muñoz Aramburu, Hernando, Filipinetako almirantea\n- Navejas de Villaviciosa, Martin, Kantabria Eskuadraren almirantea\n- Okendo, Antonio, Ozeanoko eta Indietako Armadaren jenerala\n- Orbea, Martin, Nueva Españako Ontziriaren Jenerala\n- Osoro Landaverde, Domingo, Kantabriako Eskuadraren jenerala\n- Perez Olazabal, Martin, Indietako galeoien jenerala\n- Perez Portu, Juan, Indietako Ontzidiaren jenerala\n- Sanz Venesa, Miguel, almirantea\n- Tello Agirre, Juan, Filipinetako Eskuadraren jnerala\n- Ugalde Orella, Lorenzo, Filipinetako Eskuadraren jenerala\n- Ugalde Orella, Felipe, Filipinetako Eskuadraren almirantea\n- Ulajain, Mateo, almirantea Okendoren Eskuadran\n- Urbina Sanz de Borda, Juan, Barloventoko Armadaren jenerala\n- Urdanibia, Sancho, Indietako Ontzidiaren jenerala\n- Urdaire, Juan, Armadaren almirantea\n- Zamalbide, Martin, Hego Itsasoko jenerala\n- Zabala, Pedro, Armadaren jenerala\n- Zuazola, Lorenzo, Filipinetako Eskuadraren jenerala\nGipuzkoa itsas jeneral- eta almirante harrobi harrigarria izan zen, eta ez uste izan kostaldeko herri eta portuetakoak izan zirenik denak, itsasgizonen sorleku logiko diren Hondarribia, Pasaia edo Donostia bezalako hirietakoak; asko eta asko barnealdeko hirietakoak ziren, Azkoitia, Bergara, Eibar, Ordizia, Iraeta, Irun edo Arrasatekoak. Elgeta, Errenteria, Legazpi, Gudugarreta, Oiartzun, eta abarretakoak.\nSeoane Markesak berak egina du berriki Gipuzkoako ontzigileen zerrenda, Fernández Durok bere Disquisicionez naúticas (Madril, 1880) lanean egindakoa baino luzeagoa, garai hartan gertatu zen gainbeherarekin kontraesanean dagoela dirudiena, nolanahi ere. Ontzigileen zerrenda hori bai, kostaldeko hiriei nahitaez loturik agertzen da, non Pasaia Errenteria Lezo, Donostia, Oriaren arroa, Zarautz eta Zumaiak garrantzia handiagoa dutela dirudien. Ez ditzagun ahatz Antonio Okendok eta Amezketak Pasaian eraikiarazi zituzten Capitana galant haiek. XVII. mendeko ontzigileen abizenak honako koadro hau ematen dute hirika bilduta:\nDonostia: Alzate, Amezketatarrak, Ariztegi, Beroiz, Bustinsoro, Etxeberritarrak, Etxazarreta, Erauso, Erzilla, Gurmendi, Igiri, Iriarte, Lajust, Larreta, Okendo, Arriola, Urnieta, Saldias, Zuaznabar.\nErrenteria: Azerain, Amasatarrak, Iriarte, Isasti, Goizueta, Uharte, Zuaznabar.\nPasaia: Arramundi, Iñikez Errekobarren, Navejas, Olaeta, Olazabal, Arostegi, Azkonobieta.\nUsurbil: Arrillaga, Etxebeste, Arriola, Soroatarrak.\nHondarribia: Zigarroa, Sanz Venesa.\nZumaia: Arriola, Luzkando.\nGetaria: Pérez de Irazabal,\nXVII. mendeko galeoia\nEz uste izan tamaina txikiko ontzitxoak zirenik. Normalean 500 tonaje ingurukoak izaten ziren. Tamaina handiko ontziak izan ziren, esaterako:\n- 1069an Pasaian eraikitako Capitana Real-aren antzeko batzuk, Felipe III.ak Lisboan bisitatu zuena, eta,\n- Pasaian bertan Juan Soroak eraiki eta 1660ko maiatzaren 14an Felipe IV.aren aurrean uretaratutako 90 kanoi zituen ontzia.\n- Iriarte jeneralak Indietako ibilaldietarako 90 kanoi zituen 1200 tonajeko Almirate ontzia eraikiarazi zuen Pasaian.\nDonostiako ontziolak 1614tik 1621era bitartean\nUrte gutxitan egin zituen Antonio Lajust-ek:\n- Santa Cruz, 500 tona zituena;\n- Ama Junkalekoa eta\n- Arantzazuko Ama Birjina, 600 tonakoa;\n- Jasokundeko Ama Birjina, 600 tonakoa;\n- Santiago, 650 tonakoa,\n- eta Santa Gertrudis, 600 tonakoa.\nMartin de Amezketak Felipe III.aren aurrean uretararazi zuen 600 tonako Santa Ana la Real Donostian eraikitakoa.\nUsurbilen 1613an uretaratu zen Pasaian bukatu zen Capitana Real bat, 900 tona zituena. Donostiak eta Pasaiak txapela merezi zuten eraikuntza lanetan.\nSeoane Markesak egindako zerrenda aztertzen badugu, gorabehera nabarmenak ikusiko ditugu Gipuzkoako ontzioletan eraiki ziren ontzi-kopuruan.\n1600. urtean, 1. 1609an, 1. 1610ean, 2. 1613an, 2. 1614an, 9. 1615ean, 3. 1616an, 3. 1618an, 2. 1619an, 1. 1620an, 1. 1621ean, 3. 1623an, 1. 1625ean, 1. 1628an, 1. 1632an, 1. 1645ean, 1. 1650ean, 1. 1654an, 3. 1656an, 3. 1660an, 3. 1662an, 1. 1666an, 1. 1668an, 2. 1674an, 1. 1667an, 1. 1681ean, 2. 1700ean, 1.\nHerri hauetan eraiki ziren 53 ontzi horiek.\n- Pasaian, 25\n- Donostian, 14\n- Usurbilen, 7\n- Errenterian, 7\n- Hondarribian, Deban, Zarautzen eta Oikian, bakoitzean bana.\nLitekeena da zerrenda hori osatu gabea izatea. Datu horien arabera, mendeko urteak erregealditan banatzen baditugu,\n- Felipe III.aren erregealdian eginak dira 28 ontzi,\n- Felipe IV.aren erregealdian (1621 1665) 16 ontzi\n- eta Karlos II.aren erregealdi luzean (1665 1700) 8 ontzi.\nZifrak nahiko adierazkorrak eta argiak dira, gure probintziako nabigazioaren gainbeheraren abiadura igartzeko. Zerrendari eransten badiogu Pasaian 1599an Urkiola Jeneralak eraiki zuen tonaje txikiko galeoia (400), San Juan Bautista zeritzona, honako koadro hau egingo dugu.\nFelipe III.aren erregealdia = 23 urte, 16 ontzi.\nFelipe IV.aren erregealdia = 44 urte, 16 ontzi.\nKarlos II.aren erregealdia = 35 urte, 8 ontzi.\nEz zen izan Invencible hura gure ontzidiak hondoa jo zueneko une magiko eta zorigaiztokoa.\nBitxikeria moduan azter dezagun itsasontziei kristau izenak jartzeko ohitura, gaur egun oraindik dirauena ohitura, alegia. XVII. mendeko itsasontzi gipuzkoarren zerrendan –Seoanek jasotakoan– sarritan aurkitzen ditugu Ama Birjinaren edo santuen izenak.\nAma Birjinaren deiturak\nArrosarioko Ama Birjina (6 aldiz), Pilareko Ama Birjina, Junkaleko Ama Birjina, Bidaia Onaren Ama Birjina, Arantzazuko Ama Birjina, Jasokundeko Ama Birjina, Gezamalagako Ama Birjina, Orreagako Ama Birjina, Almudenako Ama Birjina, Mesedetako Ama Birjina.\nKristo, San Salbatore, Jesus Ona (2tan), Jesus, Maria, Jose, Jesus eta Maria.\nSan Juan Bautista, San Bizente, San Antonio Paduakoa, San Buenaventura, San Frantzisko, Santa Ana, San Jose, Santa Marta, Santiago, Santa Teresa, Santa Gertrudis, San Juan, San Felipe, San Bartolome, Santa Brigida.\nBazen Santa Kruz izeneko itsasontzi bat eta Hirutasun Santua izeneko beste bat.\nT.Guiard-en Historia del Consulado y Casa de Contratación de Bilbao (Bilbo 1913) obra klasikoan agertzen den itsasontzien zerrenda luzearekin alderatzen badugu gure zerrenda hau, berehala konturatuko gara Bilbora iristen ziren ontzi flandriar eta ingelesen artean ez zela hain ohikoa erlijio izenak ikustea, aldiz, ohikoa zen Portugaleko ontzien kasuan.\nHiriko merkataritzako ontzidietan (1607 21) Andre Mariaren deitura ugari ikusten zen, Andre Maria izen soiletik konposatuetara: Arrosariokoa, Sortzen Garbiarena, Artekoa, Agirrekoa, Begoñakoa, Arantzazukoa, Legandikakoa, Pobeñakoa, etab... badira beste batzuk, Hirutasuna, Espiritu Santua eta Santa Ana, San Juan Bautista, San Pedro, San Juan, San Telmo, San Benito, San Jorge, San Martin, San Andres, San Lukas, Santiago, San Nikolas, San Bartolome.\nHurrengo urteetan agertuko dira Sokorriko Andre Maria, Gertaera Onekoa edo Guadalupekoa.\nGerora, 1650 75 aldera agertu ziren San Jorge, San Simon, San Migel, Santa Ines, Magdalena, San Frantzisko, eta Andre Mariaren deitura berriak, hala nola, Itsasoko Ama Birjina, Gidaren Ama Birjina, Errukiaren Ama Birjina, Belengo Ama Birjina, etab. Nomenklatura horren jarraipena egitea interesgarria izan liteke eta, agian, denboraren garapen ikur.\nNabigatzaile ospetsuen izenak, bai, baita itsasontzien izenak ere, baina marinelen izenak?\nMarinelen zerrendak egingo ziren ziur asko bere garaian, baina gaur egun ez zaizkigu urtez urte monotonoki sortzen ziren Errege Zedulen zerrendak baino gelditzen, Bizkaiko eta Gipuzkoako marinelen zerbitzuak eskatzen zituztenak. Errespetuzko eskutitzak dira. Haietan itsasgizonen itsasoratzea eskatzen zen eta, horretarako, Jaurerriaren edo Gipuzkoako probintziaren babesa eskatzen zen. Horrela dio 1606ko azaroaren 8an Felipe III.ak eta Antonio Arostegi Ventosilla idazkariak sinaturikoak:\nUrtez urte, bat bestearen atzetik etortzen ziren errege eskariak Gipuzkoara eta Bizkaira, zenbaitetan azpimarratzeak eginda: «los más que ser pudiere», «hombres prácticos en la mar», eta beste, estrategia nahiz gerra beharren arabera. Hala, 1605ean, izena emandako gizonak «hombres inútiles para la navegación» zirela eta kexatu egiten zen Erregea, egoera delikatua konpondu nahirik.\nOntzi irteeren antolatzaileek, beraien «contemplaciones y fines particulares» haiengatik, izena emandako marinelak nahikoa ez zirela eta, ez zirenak aukeratzen zituzten, alegia, probetxu gutxi eta oztopo asko egiten zutenak. Horregatik, kostaldeko hirietan gizon trebeen matrikulak egin zitezela agindu zuen Erregeak. Korrejidorea eta Armadako Ikuskatzailea arduratu ziren zeregin horretaz. Neurria eraginkorra zen, zalantzarik gabe, baina arazo politiko larriak eragin zitzakeen. Honela zioen aginduak: «hagan una matrícula de todos los marineros efectivos que se hallaren en toda la costa de la dicha Provincia de Guipuzcoa, sin ecertar ninguno».\nBakoitzaren ezaupideak, helbidea eta adina izendatuz egin behar zen zerrenda, eta xedapen bat zeraman, ondorio larriak zituena: «ningún otro marinero, si no fuere alistado, pueda salir a la mar a pescar ni a otros efectos, sin noticia y permisión del dicho Corregidor»; gainerakoan, zigor larriak leporatuko zitzaizkion. Borondatezko zerbitzu bat derrigorrezko bihurtzeko modu ezkutu bat zen.\nProbintzia 1605eko urriaren 5eko Errege Zedularen aurka atera zen, desadostasunaren arrazoiak emanaz: harenganako zerbitzua eta leialtasuna. Errege Zedularen xedapenek «toca a las exenciones y libertades», eta arrazoi biribil bat ere bazuen:\nHorrez gainera, itsasorako matrikulak marinel asko eramango zituen lanbidea uztera,\nIzena emandakoak baino ezin baziren itsasora irten, eta marinelak faltako ziren. Arrazoi ekonomiko bikoitz bat eransten zaio azaldutako honi: arrantza eta nabigazioa ziren kostako gizonen ogibidea eta etekina ateratzeko lanbide arrunt nagusiak eta, matrikula aplikatzean, bukatu egingo ziren; burdina eta burdineriaren esportazioa ere, Probintziak Andaluziara eta Amerikara bideraturiko beste tratu nagusia bukatuko zen. Aurreko saioetan bezala, Gipuzkoak ez zuen onartzen «yugo de la matrícula» hura eta Erregeri eskatzen zion xedapena konpontzeko.\nBeste bat da egiazko historiaren aurpegia, herrian eraginik handiena duena. Itsasoaren gainbeherarekin –eraikuntza zela, merkataritza zela, arrantza zela– iritsi zen nolabait ere, bertako gizonen gainbehera eta beste lanbideetara aldatzea. Hala ere, itsasoratzeak jarraitzen zuten, gidatu beharreko ontziak gero eta gutxiago ziren heinean, kopuruan behera egin bazuen ere.\nItsasgizonen aipamen labur gehiago\nAntonio de Okendo.\nAzalpen labur honen amaieran, sentipen bat gelditzen zaigu gogoan, gure historiaren funtsezko kapitulu horretan gainbehera geldiro etorri zenaren sentipena. Funtsezko kapitulua izan zen, modu batera nahiz bestera, beren bizitzarako irtenbidea aurkitu zuten ehunka eta milaka gipuzkoar bildu zituen aldia baitzen. Gehienak anonimoak ziren, izen ospetsua zutenak gutxi batzuk baino ez, nahiz eta bikainak izan gehienak. Jeneral eta almirante zerrenda luze horrek askotan datu gehigarri minimoak baizik ez ditu izaten: jaioterria, eta batzuetan hil zeneko urtea eta lekua. Beste ezer ez. Denborak aurrera egin ahala, ez da gelditzen eduki oso urriko izen batzuen oihartzuna besterik. Antonio Okendoren antzeko pribilegiatu batek baino ez du izango biografia dokumentatu bat.\nDonostiako marinel handi honen jaiotzaren hirugarren mendeurrenean (1877) hainbeste laudorio merezi izan zituenari ez zitzaion laugarren mendeurrenean (1977) inolako arretarik eskaini. Miguel Okendo bere aitak Ulia mendian ardiak larratu eta gure hareatzetan ontziak istindu bazituen, merkataritzan sartu eta Itsasoko jenerala izatera iritsi bazen, aitaren marinel tradizio eta loria horretan jaio zen Antonio, eta 23 urte besterik ez zituela Armadan sartuta, kargu gai zen Garcia de Toledoren Eskuadran.\nUrte horretatik (1607) aurrera itsasoan igaro zuen bere bizitza, Mediterraneoan zela, Indietarako galeoiei eskolta ematen zela edo, Nueva Españako Ontzidian, Gipuzkoako edo Kantabria deitzen zen Eskuadrako Kapitain jeneral gisa.\nAparteko irudi bihurtu zen gizon adoretsu, artatsu eta diziplinatu hura, «vigía de los mares», mairu, kortsario edo holandarren aurka borrokatuz. Gauza asko dakizkigu haren bizitzaz, Ignazio Arzamendiren hilondoko bibliografiari esker. Okendoren argitan, gipuzkoarren marinel alorraren beste alderdi batzuk bistaratzen dira. Hala, 1611. urtean ontzi askoren ardura hartuta, Nueva Españako Ontzidiaren Kapitain Jeneral gisa abiatu zenean, gipuzkoar asko ikusten ditugu haren alboan. Martin Gomez de Berastegiren Ubako Ama Birjina itsasontzian zihoazen:\n- ontzi burua, Juan Andia donostiarra,\n- marinelak, Martin Anulalde donostiarra, eta bizkaitarrak Gorotzika eta Ozaeta.\nJesus Maria itsasontzian, ugari ziren gipuzkoar marinelak, Bizente Urreiztieta ontzi buru zela, Usurbil, Hondarribia, Irun, Astigarraga, Zarautz eta Aiakoak. Hona hemen abizenak:\n- San Millan.\nSanta Beatriz itsasontzian, Martin Agirre ontzi buru zutela, marinel moduan ontziratu ziren:\nHezur haragizko gizona[aldatu]\nOkendok besteren izenak edertzen dituen argia du, baina, non dira beste jeneral eta almiranteak? Batzuetan, garaiko argitalpen galkorretan azaltzen dira izenak, haien balentriak ospatzen direneko orrietan. Hori oso gutxi da. Norbere eskuz idatzitako dokumentu edo eskutitz bat aurkitzen dugunean, zehatzago antzematen dugu pertsona. Entzun al duzu Tomas Larraspuru jeneralaz hitz egiten? Ezer badakizu berari buruz? Hark idatzia da merituzko Memoriala, azpititulu hau izan dezakeena: «Cuando el General Tomas de Larraspuru era sólo Capitán».\nMadrilen 1606ko urtarrilaren 25ean, Gerrako Batzordean, Tomas Larraspuru Kapitainak Erregeari eman zion Memoriala da. Zerbitzuen berri ematen du, oso zeharbidez eman ere, eta Erregeari arrenka eskatzen dio bidal zezala Francisco Corral, bere ardurapean Indietara urte hartan zihoan Armadan Erregearen Zerbitzuan jarduteko. Honela dio:\nAzkoitiarra, hezur haragizko gizona, Karibe aldean marinel zebilena, aisiaren etsaia, ausarta, diziplinatua, zerbitzari leiala zen. Horrelako gizonei esker iristen ziren galeoiak urrez eta zilarrez.\nBeharbada gizon saiatu horiexek saritu zituen gaizkien Koroak. Santiago Ordenako zaldunaren abitua jasotzen zuten batzuek. Askok ondasun handien zoria ezagutzen zuten. Haien bizimodua, bai pertsonala bai familiakoa, beste edozeinena baino sakrifikatuagoa zen. Asko ziren itsasoan hiltzen zirenak. Haien eskutitzak, testamenduak, zinopariak eta batzuetan haien liburutegiak iturri dira guretzat, beren maila sozialean, barne psikologian, ahazten ez zuten lurrarekiko miran sartzen uzten digutenak.\nXVII. mendeko gure itsasgizonen zenbait alderdiri buruzko flash horiek izan bitez gehiegitxotan bertan behera utzi eta ahaztu dugun gaiaz ikerketak ernarazteko. Dokumenturik ez da falta, bilatzeko, transkribatzeko eta ezagutarazteko adorea baizik. Itsasoa kapitulu garrantzizko bat izan da gure halabeharrean edo patuan.\nOrrialdearen azken aldaketa: 25 urtarrila 2019, 11:34.


| Azala, hiltzeko arrazoieuskaljakintza\nBy eagirresarobe on 2009(e)ko abuztuak 9 in denetarik\nAlbino hitzak latinezko albus hitzan du jatorria eta zuria du esanahi. “Beltz-zuri” gisa ezagun badira ere, afrikar albinoek gurago dute albinismoa dutela onartu. Euren “bekatu” bakarra azalean aurkitzen da: melanina eza. Azalean, begietan eta ilean; ez, ordea, bihotzean. Gene errezesibo biren kontua baino ez da, begi berdeak edo ile leuna edukitzearekin gertatzen den gauza bera. Edonola ere, aurreiritziak desberdina den edonor zapaltzeko erabili ohi dira, eta albinoak ez daude zigor horrengandik salbu.\nGezurra badirudi ere, eguzkiak sorturiko arazoak nahikoa ez, eta jazarpen zikoitz baten biktima ere badira. Esetsi hori pairatzen duten 270.000 albino daude 39 milioi biztanle dituen Tanzanian. Iaz, esaterako, martxoaren amaieratik apirilaren erdialdera, 15 pertsona (umeak barne) erail eta mutilatu zituzten lurralde horretan. Joan den urtean ere, Burundin, azaroan ero zuten irailaz geroztiko seigarren hildakoa: gurasoak lotu ostean, buruan tiroa emanez akabatu zuten 6 urte zituen neskatxa. Aipaturiko bi afrikar herrialde horietaz gain, beste hainbat aipa genitzake; izan ere, 3.000 pertsonatik batek albinismoa du kontinenteko leku anitzetan. Datu horrek ez du inondik inora adierazten gure planetako gainontzeko txokoetan gaixotasunaren eramale den beste inor ez dagoenik, baina. Estatu Batuetan, kasu, 17.000 biztanletik bat albinoa da.\nAurretik aipatu moduan, eguzkia eta aurreiritziak edo zurrumurruak dira albinoen etsai gaindigaitzak. Lehenak gaixotasun kronikoak sorrarazten dizkie. Albinismoa dutenen seirenak azaleko minbizia nozitzen du eta, arazo hori dela medio, gehienek ez dituzte 30 urte betetzen. Hori gutxi balitz, babes gabeziak begi-arazo larriak eragiten dizkie. Gainera, Afrikako zenbait lurraldetan eguzkitarako kremak luxuzko gaitzat hartzen dira edo ez daude salmentan ere.\nBeste alde batetik, zurrumurruek albinoen hilketak bultzatzen dituzte. Tanzania da horren adibide esanguratsu bat. Bertan, hiltzaileek hildakoen gorpu zatiak (behatzak, sexu-organoak, mihiak eta ilea) saltzen dizkiete meatzari txikiei. Esames batzuen arabera, urrea aurkitu eta meatzeetan ez hiltzeko balio ei dute eta. Halaber, komunitateko buruek behi bat edo bi, edo 100 dolar ematen dizkie hiltzaileei “egindako lan onagatik”. Poliziaren esanetan, nekazaritzako zonaldeetan sinesten dira superstizioak errazen, eta mediku sorginak izan ohi dira zurrumurruen erantzule. Azken horiek albinoen azala, hezurrak eta ilea saltzen dituzte zorte ona izateko edabeak prestatzeko bikainak direla esanez. Esamesak etorri eta joan egiten dira. Horregatik, Tanzanian gutxitzen ari den azal merkataritza zitalak mugak igaro eta Zambia, Malawi edo Kongoko lurraldeetan bota du hazia dagoeneko.\nIstorio ugari daude albinoen pertsekuzioen inguruan, norberak istorio propioa baitu. Hala ere, askok eta askok badituzte ezaugarri komunak. Horietako bat aitaren jarrera da. Haur albinoen aitek ez dituzte hauek euren seme-alaba gisa onartzen gehienetan. Sarritan gertatzen da umetan gainontzekoen irainak jasan behar izatea. Gertaera biak jazo zitzaizkion egun pop abeslari ezaguna den Maliko Salif Keita “Afrikako urrezko ahotsari”.\nEzin esan daiteke egoera kezkagarria ez denik; alderantziz, zurrumurruak sakabanatzen diren heinean, hilketa gehiago suertatzeko arriskua hazten doa. Horren aurka, bai polizia eta baita erakunde ugari ere, albinoen segurtasuna bermatzen ahalegintzen ari dira. Polizia albinoen zerrenda bat osatzen saiatzen ari da, bizkartzain modukoak izan ditzaten behar izanez gero. Erakundeak, euren aldetik, bizitza arriskuan duten horientzat ezinbesteko bilakatuz doaz bien bitartean.\nalbinismoa, arazoak, gaixotasunak, gizartea


Nola kendu oin onddoa? Sendagaiak eta herri erremedioak | Webgune ofiziala Micinorm\nNola kendu oin onddoa\nOinetako onddoa gaitz desatsegin eta konponezinetako bat bezala hartzen da. Igerilekua bisitatu, kalitate txarreko oinetakoak jantzi, oinetako izerdia areagotu, antibiotikoak kontrolik gabe hartzen edo higiene pertsonaleko arauak alde batera uzten dituen edonor kutsatu daiteke. Gaixotasun hori ez da berez desagertzen eta tratamendu konplexu eskuduna behar du. Gaurko artikulua irakurri ondoren, botikekin eta folk metodoekin oinetako onddoa nola kentzen ikasiko duzu.\nOnddoen infekzioa tratatzea ez da erraza. Oso denbora luzea behar du eta ikuspegi sistematikoa behar du. Oro har, terapia horren iraupena 6 eta 12 hilabete bitartekoa da. Hau da, dauden teknika guztiak hazten ari diren plakak onddoen esporekin kutsatzea saihestean oinarritzen direlako.\nOinetako onddoa azkar nola kendu asmatu nahi dutenentzat terapia konplexua erabiltzea gomendatu dezakegu, besteak beste, botikak hartzea eta medikuntza alternatiboa erabiltzea. Adituek maiz gomendatzen dute antimikotikoen pilulak ukenduekin, kremekin, bernizekin, aerosolekin eta bainuekin konbinatzea. Lortutako efektua sendotzeko eta sendotzeko, immunitate handitzen eta errekuperazioa azkartzen laguntzen duten multivitaminikoen ikastaroa edan behar da.\nOin onddoetarako ukendu merkeak\nOnikomikosiari aurre egiteko metodorik ezagunena mizelioa neutralizatzen laguntzen duten substantzia aktiboetan oinarritutako krema itxurako agente bereziekin tratatzea da. Ukendu horietako asko birsorkuntza naturaleko prozesuak azkartzen dituzten bitamina eta mineral osagarriekin osatzen dira.\nCandidak eragindako onddoen infekzioei aurre egiteko, gaixotasunaren sintomak modu eraginkorrean ezabatzen dituzten, mizelioa hiltzen duten eta gaixotasuna gehiago garatzea ekiditen duten agenteak erabiltzen dira.\nLinimentu onikomicosiaren aurrekontuetako beste sendabide frogatua da. Alkanforra, urkiaren alfa eta xeroforma ditu. Substantzia horiek guztiak iltze plakan sakon sartzen dira eta onddoaren garapen gehiago eragozten dute. Pomada honek azkura eta hantura arintzen ditu.\nEspezialista askok beren gaixoei onddoentzako krema errezetatzen die oinetan, konposizio orekatua duena, hainbat tentsioetan efektu ugari eskaintzen dituena. Climazol, farsenol, E bitamina, glizerina, pipermint olioa, emultsio argizaria eta metilparabeno ditu. Hori dela eta, azkura, gorritasuna eta hanturak modu eraginkorrean ezabatzen ditu, oinen azala leundu eta itxura estetikoa ematen dio.\nOinetako onddoa nola kendu asmatu nahi dutenentzako, gaixotasuna kentzeko beste modu bati erreparatzea gomendatu dezakegu. Gelak eta ukenduak ez bezala, bernizak ez dira iltzearen gainazaletik higatzen eta denbora luzean zehar eragin kaltegarria dute infekzioan. Likidoen koherentzia dela eta, plaketan mikro arrakalak erraz sartzen dituzte eta esporak ahalik eta modu eraginkorrenean suntsitzen dituzte. Eta gainazalean eratutako filmak ez du oxigenorik sartzen uzten eta onddoaren ugalketa moteltzen laguntzen du.\nIa berniz guztiek eragina izan zuten aplikatu eta berehala. Sendatzeko bernizak fabrikatzaileen gomendioekin bat etorriz erabili behar dira.\nOinetako onddoa nola kendu asmatu nahi dutenek gogoratu behar dute onikomicosiaren tratamenduak ahozko botikak erabiltzea dakarrela. Horrelako drogek egrosterolaren ekoizpena eten eta mikroorganismo patogenoak suntsitzen laguntzen dute. Pilula horietako gehienek bigarren mailako efektu ugari dute, beraz, espezialista batekin kontsultatu ondoren hartu behar dira.\nPilulek onddoen gainean modu eraginkorrean jarduten dute eta gehiago ugaltzen dira.\nProzedura hauek funtsezkoen aurkako terapia dira. Gaixotasunaren edozein fasetan hartzea gomendatzen zaie antimikotiko nagusia aplikatu aurretik. Komenigarria da horrelako bainuak egunean bi aldiz gutxienez egitea. Prozedura baten iraupena urari gehitzen zaionaren araberakoa da.\nOinetako onddoa nola kentzen duten ulertu nahi dutenentzat, interesgarria izango da jakitea oinetako bainuak gehienetan ahuntz, esne belar, burdock, ajenjo, platano edo kalendula loreen dekokzio batean oinarrituta egiten direla jakitea. Belar horiek guztiak banaka ez ezik, elkarren artean konbinatuz ere erabil daitezke.\nEfektua hobetzeko, nahikoa salda prestatzea komeni da. Horretarako, beharrezko landare-materiala ur irakinarekin isurtzen da eta apur bat hozten da. Saldaren tenperatura larruazala onargarria izan bezain laster, oinak bertan jaitsi eta 15-20 minutuz mantendu ditzakezu.\nToenail onddoa herri erremedioak erabiliz nola kentzen asmatu nahi dutenentzat, igurtzi eta ukenduak erabiltzea gomendatu dezakegu. Kaltetutako eremuak aurrez tratatu eta lurrun egin ondoren egiten dira prozedura horiek. Masa terapeutikoa astiro-astiro aplikatzen da kutsatutako eremuan, benda batekin finkatzen da eta galtzerdi garbiekin isolatzen da. Prozeduraren iraupena konpresaren osaeraren araberakoa da. Osagai oldarkorrik ez badago, egun batetik bestera utzi daiteke.\nBaliabiderik eraginkorrenen artean, sorba hosto xehatuetan oinarrituta prestatutako konpresa dago. Kaltetutako guneetan aplikatzen dira. Burdock maindire bat eta zelofan zati bat jartzen dira gainean.\nEz da hain eraginkorra% 35eko pomada salizilikoarekin egindako konpresa. Onddoen infekzioen fokuetan geruza uniforme batean aplikatzen da, bilduta eta egun batez uzten da.\nEmaitza onak lortu daitezke gatzarekin eta piperraz egindako erretiluarekin. Tresna hau ziurrenik ondo etorriko zaie behatzetan onddoak kentzen ez dakitenei. Azkura, usain desatsegina eta onikomicosiaren bestelako sintomak ezin hobeto ezabatzen ditu.\nZiur aski etxeko sendagaien kabinete guztiek dute aurrekontu sendagai hori. Propietate antiseptiko bikainez gain, efektu fungizida du proteina konposatuak suntsitzeko gaitasunean oinarrituta.\nHiru litro ur beroan disolbatutako iodo botilaz egindako bainua hartzea gomendatu diezaioketen oin onddoei erremedio merkea baina eraginkorra bilatu nahi dietenei. Oinak ontzi batean murgilduta ateratzen den likidoarekin eta lurrunetan hamar minutuz. Ondoren, bakterioen aurkako ukendua duen benda bat ezartzen zaizkien oin lehorrei aplikatuko zaie.\nEmaitza onak lor daitezke iodoz, baratxuri zukuaz, nitrofunginaz eta ozpin esentziaz egindako belar erremedio bat erabiliz. Osagai guztiak proportzio berdinean hartu eta ontzi batean nahasten dira. Lortutako likidoa aurretik lurrunetan kaltetutako guneetan aplikatzen da eta goizera arte uzten da.\nTresna erraz eta eskuragarri honek ingurunearen azidotasuna handitzen du eta patogenoak hiltzen ditu. Hori dela eta, oraindik behatzetako onddoa nola kentzen asmatu ez dutenei gomendatu dakieke.\nOnikomicosi aurre egiteko, % 9 ml ozpin eta hiru litro ur egindako 500 erretilu erabil ditzakezu. Hankak sortzen diren disoluzioan murgildu eta hamabost minutuz lurrunetan bustitzen dira. Ondoren, ozpinetan bustitako kotoizko galtzerdiak lehorrean garbitutako oinetan jartzen dira.\nLozio bereziek ere frogatu dute gaitz horren aurkako borrokan. Landare olio kopuru berarekin nahastutako sagar sagardo ozpina oinarri hartuta egiten dira. Lortutako konposizioa gaza-zapi bati aplikatzen zaio eta kaltetutako eremuan igeltsu itsaskor batekin finkatzen da.\nSubstantzia hori interesgarria izango da onddoen aurkako erremedio aurrekontua baina eraginkorra aurkitzen saiatzen ari direnengan. Normalean bainu moduan erabiltzen da. Horretarako, pare bat koilarakada soda labean diluitzen dira bi litro ur epeletan. Xaboi likido apur bat gehitzen zaio sortzen den soluzioari eta oinak bertan jaisten dira. Ordu erdi igaro ondoren, oinak kaltetutako ehun leunduetatik garbitu eta ukenduarekin tratatuko dira.\nEdalontzi erdi soda eta litro urrez egindako erretiluak ez dira hain eraginkorrak. Hori guztia ontzi bolumetriko batean nahasten da eta ondoren ozpinarekin eta hidrogeno peroxidorekin konbinatzen da (osagai bakoitzaren ¼ st. ).\nSoda oinarritutako pasta sendagarria ere egin dezakezu. Horretarako, urarekin nahasten da eta, ondoren, kaltetutako iltzeari aplikatzen zaio. Limoi zuku pixka bat bota eta erreakzio kimikoa amaitu arte itxaroten du. Hori egin eta berehala, oinak ur epelekin garbitu eta eskuoihal garbi batez lehortuko dira.\nSendabelar honek hanketako onddoen aurka laguntzen du. Phytoncides kontzentrazio handia du propietate desinfektatzaile eta antiinflamatorioekin. Celandina zuku freskoa bereziki eraginkorra da onddoen aurka. Onikomicosia tratatzeko, kaltetutako eremuak garbitu egiten dira. Zukua xurgatu ondoren, bigarren geruza bat eman behar zaio. Prozedura hau egunean bi aldiz egitea gomendatzen da gaixotasuna guztiz sendatu arte.\nOnddoa hiltzeko, landare xehatuekin eta arkume edo azkonar gantzekin egindako pomada erabil dezakezu. Osagaiak 1: 4-ko proportzioan nahasten dira, eta gero infusionatu egun batez. Amaitutako produktua kutsatutako guneetan aplikatzen da eta egun batetik bestera uzten da.\nHau da mikroorganismo patogenoak modu eraginkorrean suntsitzen dituen bitarteko merke eta merkean. Bertan dauden substantziek oinetako onddoak azkar kentzen laguntzen dute. Tea zuhaitz olioa arretaz igurtziko da lurrunetan oinarritutako oinetan eta ez da garbituko. Prozedura hau egunean bi aldiz errepikatzen da sendaketa osoa lortu arte.\nGainera, tea zuhaitz olioz, urez, sosa, eztia eta gatzaz egindako bainuak onikomicosia tratatzeko erabiltzen dira. Horretarako, disolbatu osagai bakoitzeko 10 gramo litro ur berotan. Hemezortzi olio tanta gehitzen zaizkio sortzen den likidoari eta hankak bertan murgilduta daude. Prozedura baten iraupena ez da hamabost minututik gorakoa izan behar. Horren ondoren, oinak eskuoihal batez garbitu eta antifungikoen kremaz bustitzen dira.\nErremedio honen eraginkortasuna gorabehera, kontraindikazio esanguratsu bat du. Ez luke tea zuhaitzaren olioarekiko intolerantzia indibiduala dutenek erabili behar. Erremedio hau erabili aurretik, ukondoan okertzen da eta gutxienez ordu erdi itxaron behar da. Denbora hori igarota, gorritasuna azalean agertzen ez bada, dena ondo dago, sendatzeko prozedurekin jarrai dezakezu.


J Martina: “Gure kontzertuetan irmoak gara” – Gazteon KZ\nAne eta Kattalin Barcena ahizpa larrabetzuarrek eta Javi Jorajuria barañaindarrak 2019an osatu zuten J Martina hirukotea. Lehen urtea kantak konposatzen eman ondoren, 2020an lehen abestiak zabaldu zituzten, eta, orain, lehen diskoa argitaratu berri dute. «Pop-trap» gisa definitzen dira, oinarri elektronikoak ahots melodikoekin uztartzen baitituzte.\nNola sortu zitzaizuen talde bat osatzeko ideia?\nKattalin eta Ane ahizpak dira, eta txikitatik izan dute elkarrekin abesteko ohitura. Kattalinek eta Javik unibertsitatean ezagutu zuten elkar, Arte Ederrak ikasten. Harreman horren bidez, Kattalinek, Anerekin batera soinu elektronikodun talde bat muntatzeko gogoa zuenak, Javiri proiektu honekin hastea proposatu zion, honek musika ekoizpenean ezagutza batzuk baitzituen.\nZer musika-esperientzia zenuten aurretik?\nBai Kattalinek eta bai Javik talde ezberdinak izan dituzte J Martinaren aurretik, baina ez pop estilokoak; estilo punkarragokoak ziren, Kattalinen kasuan; eta ska motakoak, Javiren kasuan. Horiek izan dira, hain zuzen ere, azken urteotan Euskal Herriko musika panoraman presentzia handiena izan duten estiloak.\nNola definituko zenukete zuen soinua? Eta zuen diskoa?\nSoinu garbia dugu, sinplea, barrokismo handirik gabea. Emakumeen ahots argi eta zuzenak. Azken batean, pop soinua. Diskoari dagokionez, gure musikaren eta Sahatsa Jauregi eskultorearen eskulturaren arteko diziplinarteko lana da. Musikalki estilo poperoa du, soinu elektroniko eta ahots melodikoekin. Album laburra da, sei abesti, baina unitate bat osatzeko nahikoak direla uste dugu, bai kontzeptualki, gure errealitateaz eta haren aurrean aurkezteko moduez hitz eginez, bai bisualki, Sahatsaren altzairuzko, kristalezko, ispiluzko eta egiturazko unibertsoari esker.\nNola sortu zen ideia eta nola hasi zineten Sahatsa Jauregirekin lanean?\nAne eta Kattalinen aitaren egungo bikotekidearen alaba da Sahatsa, eta aspalditik ezagutzen dugu elkar. Bestalde, miresten dugun artista da, eta haren obra ezagutzen genuen. Elkarrekin zerbait egiteko ideia sortu zen, baina ez genuen argi zer.\nEta zer deritzozue Sahatsak sortu duen lanari?\nDisko honetarako egin ditugun abestiak nahiko poperoak dira, eta Sahatsak sortutako eszenatokiek hautsi egiten dute horrekin, eta, era berean, abestiak osatzen dituzte. Sahatsaren kristalek, altzairuzko egiturek, ispiluek, objektu zilarreztatuek eta urreztatuek, gure gorputzekin batera, eszena artifizial eta arraro batzuk sortu dituzte. Probokatzaileak dira, batzuetan ironikoak ere bai, baina era berean gordinak eta serioak.\nZuen kantuek ukitu malenkoniatsua dute, nostalgikoa. Zuen abestien letretan ikusten den bezain grisa al da gure existentzia?\nPobreziaren areagotzea, eskubideen neurrigabeko urraketa, indarkeria matxistaren normalizazioa; gure ingurunearen ardatz diren fenomenoak dira, bai eta errealitate horretatik bizirik irauteko etsipena ere. Are gehiago, iraultzaileak izan zitezkeen iraganeko proiektu politikoen porrota ikusita, eta gaur egun argi dagoenean mahai gainean dauden politika instituzionalistak eta parlamentarioak direla bizi dugun egoeraren erantzule. Jendeak errazago irudikatzen du munduaren amaiera kapitalismoaren amaiera baino. Egoera honek gure bizitzetan sortzen duen miseria eta etsipenari kantatu nahi diogu, baina inola ere ez ikuspegi derrotista batetik edo no future batetik. Gure poetikaren eta musikaren bidez, etorkizuneko beste garai eta errealitate batzuk irudikatu nahi ditugu, eta errealitate hori eraikitzeko gogoarekin bat egiten duten egoerak sortu, nahiz eta asko esan.\nDuela pare bat hilabete arte singleak bakarrik argitaratu zenituzten. Orain disko bat argitaratu duzue. Zergatik?\nGure abesti guztien artean batasun kontzeptual bat dagoen arren, abesti bakoitza banaka nabarmendu nahi genuen, gure ustez duen garrantzia eman, iruditeria propio batekin. Bakoitzari nortasun bat ematearen eta albumari osotasun bat ematearen arteko oreka bilatzen saiatu gara. Egia esan, ez dugu zalantza handirik izan, hasieratik ikusi genuen, nahiz eta oso ohikoa ez izan, horrela izan behar zuela. Disko honekin, irudikatzen gaituen soinu bat aurkitu dugula uste dugu, baina horrek ez du esan nahi konformatzen garenik, esperimentatzen jarraituko baitugu.\nEta nola egin dira grabazioak?\nGrabatu ditugun abesti guztiak, baita azken disko hau ere, Tobby Recordsen grabatu ditugu, Javi taldekideak eta Nikok ekoizpenean laguntzen digun estudioan. Albumaren aurreko abestiak grabatu genituenean, estudioa ez zegoen amaituta, eta hainbat lekutan grabatu behar izan genituen: etxean; armairu barruan; lokaletan; etab. Askotan, nahiko modu deserosoan. Album hau grabatu genuenean, Tobby Records estudioa prest zegoen eta han grabatu ahal izan genuen; mendian dagoen estudio bat da, eta egun batzuk hartu genituen lasai eta presarik gabe grabatzeko.\nNolakoak zarete eszenatoki baten gainean?\nIrmoak gara, batzuetan nahiko genukeena baino hotzagoak, baina publikoak feedback positiboa ematen badu, berehala etortzen gara gora. Eszenatokian egoteko modu zuhur hori, ziurrenik, gure lehen kontzertuak pandemian eman genituelako eta publikoaren egoera berezia izan delako da.\nKaotiko: “Publiko fidela dugu, zoragarria da”\nIdoia Soto, Lotura kooperatibaren sortzaileetako bat: “Talde ona izatea funtsezkoa da”


EAJ-PNV - Aitor Estebanek baieztatu du Moncloan alderdi bat zein beste egonda ere EAJ ez dela aldatuko eta Euskadik aurrera egiteko “giltza” izango dela\nAitor Estebanek baieztatu du Moncloan alderdi bat zein beste egonda ere EAJ ez dela aldatuko eta Euskadik aurrera egiteko “giltza” izango dela\nHautagai jeltzaleak gogora ekarri du berrikitan onartu dela AHT Bilbon lur azpitik sartzeko proiektua, eta esan du lorpen hori dela EAJ-PNVk Madrilen duen presentziaren garrantziaren adierazleetako bat\n27 Martxoa | Kongresua\nAitor Estebanek, apirilaren 28ko hauteskunde orokorretan EAJ-PNVk Bizkaian aurkeztuko duen zerrendako buruak, gaur baieztatu duenez “EAJ-PNVren presentzia oso garrantzitsua izan da legealdi osoan eta hurrengoan ere izango da” eta garrantzi honen adierazle gisa “EAJk erabakiak hartzen dituenean Euskadi da bere erreferente bakarra eta euskal hiritargoaren onbeharrez hartzen ditu”, esan du Abiadura Handiko Trena Bilbora lur azpitik sartuko dela gogoan. Erabaki hori EAJ-PNVk erreklamatu zuen eta atzo bertan aurkeztu zuen Sustapen Ministerioak.\n“PPren errezeloen gainetik ere, lortu genuen AHTa Bilbora sartzeko proiektuari berriz heltzea. Ondoren, Gobernu aldaketaren ostean, borroka publiko batzuk izan genituen PSOErekin eta Ábalos Ministroarekin, baina egoera bideratu ahal izan genuen eta lortu genuen PSOEk bere jarrera aldatzea. Zorionez, orain eman da ezagutzera AHT Bilbora sartzeko proiektuaren gaineko txostena. Argi geratu dena da Gobernu batekin zein bestearekin, Euskadiko azpiegiturek aurrera egin dezaten behar den elementu nagusia EAJ dela” laburbildu du bozeramaile jeltzaleak Cantalojas zubian bertan trenbideen gainean eta Abando geltokiaren aurrean egin den ekitaldian. Halaber, eta erabaki horrek sortzen dion poztasuna adierazita ere, Estebanek era berean gogoratu du PSOEk “konpromiso batzuk betetzeke dituela”. Zentzu berean eta Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbideari buruzko azterlanaz ohartarazi duenez “hori ere EAJrekin hitzartu zen” eta “pendiente” dago, eta Sustapen Ministerioak onartzeke dauka oraindik. “Beharrezkoa da onartzea proiektu honen lanak hasi ahal izateko. Hitza bete beharko dute hile honetan bertan”, adierazi du.\nHalaber, Esteban konbentzituta esan du hauteskundeen proiekzioei begira “EAJ eraginkorra izango dela” hauteskundeetatik irtengo den Kongresuan ere. Horregatik, euskal hiritargo osoari dei berezia egin dio “EAJren botoak, beste behin ere, balio handia izango duelako Espainiako Parlamentuan”. “Legealdi konplikatuan, parlamentu atomizatuarekin eta batzuen ‘asmo zentralizatzaileen’ aurrean, Estebanek adierazi du “EAJ-PNVren presentzia gero eta beharrezkoagoa” dela Madrilen.\nIldo beretik, jeltzaleen buruak adierazi du EAJ-PNVk “lasaitasuna, elkarrizketa eta akordioetara iristeko gaitasuna” eskaintzen dituela, “hori delako aurrera egiteko bidea, gizarte zerbitzuak eta ekonomia hobetuko badira”, eta berretsi duenez “ez dugu hitzemango bete ezin izango dugun ezer”. Alderantziz, oso kritiko agertu da EH Bilduk Kongresuan egiten duen lanaz eta ERCrekin taldea osatzearen inguruan egin dituen adierazpenekin; eta planteamendu horren aurrean, Estebanek baieztatu du EAJ-PNVk “eskuak libre” izan nahi dituela erabakiak hartzerako orduan. “Euskadi eta euskal hiritarrak dira gure erreferente bakarrak, eta ez beste alderdi politikoen estrategiak edo beharrak, ezta beste talde parlamentarioenak edo beste lekuetakoak ere”.


Eragile sozial eta politikoen babesarekin, Gomezen askatasuna aldarrikatu du Bagoazek | Pais Vasco | KAZETA\nEragile sozial eta politikoen babesarekin, Gomezen askatasuna aldarrikatu du Bagoazek\nIpar Euskal Herriko eragile sozial eta politiko anitzek Bagoazek egin duen aldarrikapenarekin bat egin dute. Hots, larriki gaixorik dagoen Oier Gomezen berehalako askatasunaren eskaera. Eri diren eta zigorra bukatu duten presoak aske uztea fermuki galdeginen du martxoaren 25ean Baionan antolatuko duen manifestazioan.\nKazeta|23/02/2017|0 comentarios Actualizada:\nOier Gomezen egoera larriaz ohartarazi du Bagoazek Baionan. ©Nahia GARAT\nBeste behin ere, Oier Gomez euskal presoa egoera larrian dagoela salatu du Bagoazek. Aldi honetan, ez zegoen bakarrik. Hain zuzen, kolektiboko partaide diren hainbat eragile sozial eta politikoekin batera agerraldi bat antolatu du otsailaren 23an Baionan. Hala nola, EH Bai, Lab, Etxerat, Europa Ekologia Berdeak eta Aitzina. Prentsaren aitzinean, bigarren minbizia pairatzen duen euskal presoaren egoera "oso larria, ezin jasanezkoa eta onartezina" dela deitoratu du.\nOtsailaren 10az geroztik erietxean dago Gomez. Urgentziaz ebakuntza bat egin zioten bizkarrezurrean masa batek presio egiten ziolako. Horrek gorputzaren beheko aldean mugikortasun galtzea eragin diola azaldu du Bagoazek. Biopsiaren emaitzek euskal presoak Ewing motako sarkoma bat duela ondorioztatu dute, eta garatua dago. "Metastasiak atzeman dizkiote buruko hezurrean eta pelbisean", erantsi du.\nBagoazek Oier Gomezen medikuaren agiria plazaratu du. Horrek erakutsi du "bere gaixotasunak bizitza arriskuan jartzen duela eta Oierri ezarritako tratamendu gogorrak ez direla bateragarriak presondegiarekin". Erietxetik ateratzea edota presondegira itzultzea ez direla aurreikusiak aipatu du kolektiboak. Bere egoera kontutan hartuz, epaileek kondena berrikusi beharko luketela uste du medikuak. Oroitarazi behar da, Gomezen abokatua den Clara Rougetek otsailaren 2an zigorra etetea eskatu zuela.\nOier Gomez DPS (Bereziki zaindua den presoa) bezala sailkatu dute. Hori dela eta, "oso oso kontrolatua" dela gaineratu du Bagoazek. "Bere gelako ateak beti hetsiak dira. Bere gelan sartzen diren guziak funtzionario batekin egin behar dute. Kanpoko bisita guziak eta gero, gorputz osoko miaketak egiten dituzte", esplikatu du. Halaber, astean bi oreneko bisita bakarra duela erran du.\nGobernu sozialistaren erantzukizuna salatu eta, Oier Gomez berehala askatasuna izatea exijitu dio Gobernuari. Bere aburuz, ardurak hartu behar ditu euskal presoa baldintza onetan artatua izan dadin. Hau da, "Euskal Herrian, bere senideen ondoan".\nKolektiboak agerraldia baliatu du Xistor Haranburu, Jakes Esnal, Ion eta Unai Paroten egoera oroitarazteko. Apirilean 27 urte beteko dira lau euskal presoak kartzelan daudela. Ildo horretatik, eri diren presoen eta kondena bukatu dutenen askatasuna aldarrikatzeko manifestazio bat antolatuko du martxoaren 25ean Baionan.\nHamahirura igo da larriki gaixorik dauden euskal presoen kopurua


Lituaniar litas - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLietuvos litas (lituaniera)\nFitxategi:1, 2, and 5 litai (1998).jpg\n1, 2 eta 5 litasko txanponak\nISO kodea: LTL\nFrakzioa: 100 centas\nTxanponak: 1, 2, 5, 10, 20, 50 centų\n1, 2, 5 LTL\nBilleteak: 10, 20, 50, 100, 200, 500 LTL\nFinkoa 1 EUR = 3,45280 LTL\nBankua: Lituaniako Bankua\nLituaniar litas (ISO kodea LTL; ikur: Lt; plurala lituanieraz: litai edo litų) Lituaniako dibisa izan zen. 100 centų edo zentimotan banaturik zegoen. 1922an, Lehen Mundu Gerraren ondoren eta Lituaniak bere independentzia aldarrikatu zuenean, sortu zuten eta 1993ko ekainaren 25ean berreskuratua izan zen, errubloa ordezkatzeko. 1994 eta 2002 artean, estatubatuar dolarrarekin ratio aldaezina mantendu zuen (4/1) eta handik aurrera euroarekin izan zuen (3,4528/1). 2010eko urtarrilaren 1ean euroak litas ordezkatzekotan egon arren, inflazioa eta krisialdi ekonomikoa zirela eta, 2015ko urtarrilaren 1era arte atzeratu zuten.\n2015eko urtarrilaren 1etik aurrera, euroak ordezkatu zuen herrialdeko moneta ofizial gisa.\nLituaniako Bankuaren webgunea\nMultimedia: Money of Lithuania\nOrriaren azken aldaketa: 1 martxoa 2021, 08:17.