Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201603911\nGaiak: IKASTOLAK; HITZARMEN KOLEKTIBOAK; HITZARMEN KOLEKTIBOEN ERREGISTROA; IZEN EMATEA\nHurrenkenaren zenbakia: 201603911\nLehenengoa.– Negoziazio-batzordeko ordezkariak 2016ko ekainaren 7an aurkeztu zuen REGCON erregistroan aipatutako hitzarmenari buruzko dokumentazioa.\nBigarrena.– Hitzarmen hori 2016ko apirilaren 25ean sinatu zuen negoziazio-batzordeak.\nHirugarrena.– Aipatutako hitzarmenaren sinatzaileek izendatu dute gordailutze-, erregistratze- eta argitaratze-izapideez arduratuko den pertsona.\nLehenengoa.– Lan-agintaritza honi dagokio Langileen Estatutuari buruzko Legearen Testu Bateginaren 90.2 artikuluan aurreikusitako eskumena (urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartua; 2015-10-24ko BOE), bat etorriz Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzen duen apirilaren 9ko 19/2013 Dekretuaren 11.1.i)artikuluarekin (2013-04-24ko EHAA), hauei dagokienez: urtarrilaren 25eko 9/2011 Dekretua (2011-02-15eko EHAA) eta Hitzarmen eta Akordio Kolektiboak erregistratu eta gordailatzeari buruzko maiatzaren 28ko 713/2010 Errege Dekretua (2010-06-12ko EHAA).\nBigarrena.– Sinatutako akordioak Langileen Estatutuari buruzko Legearen 85., 87., 88., 89 eta 90 artikuluek xedatutako eskakizunak betetzen ditu.\nEUSKAL HERRIKO IKASTOLEN ELKARTEKO ENPRESEN LAN-HITZARMENA\nEREMUAK ETA HITZARMENAREN IRAUPENA\nHitzarmen hau Euskal Herriko Ikastolak (EHI) Europar Kooperatiba Elkartea eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako, «egun» IKE, BIGEF, BIE, Ibilaldia, GIE, GIGEF, KMK, AIF, Araba Euskaraz, Ikasbabesa, lan-harremanak arautuko ditu, bai hitzarmen honek berak, bai luzatutako batek, edota berrikusitako batek ere.\nHitzarmen hau Euskal Autonomi Erkidegoaren gaur egungo lurralde-eremuko egoitzetan aurreko artikuluan aipaturiko elkarteetako langileei aplikatuko zaie, eta jardute-eremua Euskal Herriko lurraldera hedatu ahalko da.\n3. artikulua.– Langile eremua.\nHitzarmen hau EHIko nahiz aurrez aipatu Ikastolen Taldeko beste enpresa batean lan egiten duten eta 2016ko urtarrilaren 1etik aurrera besteen kontura ari diren langile guztiei ezarriko zaie.\nHitzarmen honetatik kanpo geratzen dira Legearen (Langileen Estatutuaren) 1 eta 2 artikuluetan aipatzen diren langileak.\n4. artikulua.– Iraupen eremua.\nHitzarmena izenpetzen den eguna gorabeheraz at, 2016ko urtarrilaren 1ean sartuko da indarrean eta 2017ko abenduaren 31 arte iraungo du. Dena den, denboraldi hori berariaz, aldi baterako eta bake-obligazioaz libraturik luzatutzat joko da, --zati arautzaileari nahiz betebeharrenari dagokienez– Hitzarmen berria indarrean sartzen den arte.\nHitzarmen hau urtetik urtera luzatuko da 2017ko abenduaren 31tik aurrera, baldin eta alderdi ordezkarietako batek ez badu berariaz Hitzarmena salatzen, Hitzarmenaren indar aldia edo horren luzapenaren aldia bukatu baino bi hilabete lehenago, gutxienez.\nHitzarmena aipatu moduan eta denboraren barruan salatuz gero hitzarmena edo horren luzapena bukatu baino gutxienez hilabete lehenago hitzarmena berritzeko elkarrizketei hasiera emango zaie.\nHala ere, Hitzarmena 2 hilabete lehenago berariaz bertan behera utzi ez arren, indarraldia bukatu baino 45 egun lehenago gutxienez, ordainketa eta dedikazio baldintzak berriz aztertzeko elkarrizketak egingo dira, hurrengo urteko urtarrilaren 1etik indarra izan dezaten.\n5. artikulua.– Hitzarmen kolektiboaren inaplikazioa eta prozedurak desadostasunak konpontzeko klausula.\nLan Hitzarmena aplikatzeko marko arautzailea izatearen xedez sortzen da. Hori dela eta, sinatzaileek, bertako edukia ez betetzearen aukera ezohiko eta aldibaterako mekanismo bat dela ulertzen dute, eta egoera ekonomiko larriei bakarrik erantzun ahal izatearen beharrak justifikatua, beti ere ordezkaritza sindikalarekin adostu ondoren.\nIndarreko legedian zehazten den 15 eguneko kontsulta-aldian aldekadostasunik lortzen ez badute, Laneko Gatazkak ebazteko Borondatezko Prozedurei buruzko Lanbide Arteko Akordioan (Preco II) finkatutako prozeduren arabera ebatziko dute auzia.\nDesadostasunak ebazteko finkaturik dauden instantzien aurrean arbitraje-prozeduraren bidez konpondu ahal izateko, aldeen arteko adostasuna beharko da nahitaez.\n6. artikulua.– Eraketa eta funtzioak.\nAlde izenpetzaileen artean Hitzarmeneko Bitariko Batzorde bat sortuko da. Egiteko hauek izango ditu: Hitzarmen honen testua interpretatzea, bi alderdietako batek eskatuz gero.\n1.– Hitzarmen hau interpretatu edo aplikatzerakoan sortutako arazo kolektibo oro ezagutzea, auziak konpontzeko borondatezko prozedurei buruzko konfederazioen arteko akordioetan - Preco II - agindutakoaren arabera.\n2.– Hitzarmen honetatik sortutako arazo indibidualetan kontziliazio eta arbitraia-lanak egitea, alderdiren batek hala eskatuz gero.\n3.– Hitzarmenaren aplikazioz ondorioztatu daitekeen beste edozer.\n4.– Hitzarmen hau indarrean dagoen bitartean ohiko araudiari lotutako edukietan eragina izan lezaketen gaietan legediaren aldaketarik emango balitz, halaber Hitzarmen Kolektibo honetan adostutako edozein gaietan aldaketarik eragingo lukeenik, aldeek Enpresa Hitzarmen hau egoera berrira egokitzeko xedez elkartuko dira.\n7.– Artikulua.– Jarduera.\n1.– Hitzarmeneko Bitariko Batzordearen jarduera. Hitzarmeneko batzorde parekidea hitzarmen hau izenpetzen den unean eratuko da. Batzordea, gutxienez titularren aldeko hiru kidez, eta alde sozialeko beste hiru kidez osatuko da, denak Hitzarmenaren izenpetzaile direla. Batzordearen eraketaren akta Hitzarmenaren eranskin bezala erantsiko da, lehendakaria, idazkaria eta egoitza adieraziko direlarik.\n2.– Hautatuko diren batzordekideak arituko dira lehendakari eta idazkari lanetan.\n3.– Batzordearen bileretarako deialdia lehendakariak egingo du, edo honen ezean hitzarmena sinatu duten alderdietatik edozeinek. 3.1. artikuluak aipaturiko funtzioen araberako Gatazka Kolektibo ala Banakako eskaeren aurrean beharrezkoa izango da deialdia egitea. Eskaera idatziz aurkeztu beharko da aipatutako egoitzan.\n4.– Batzordea balioz aritu dadin, derrigorrezkoa izango da alderdi bakoitzeko bina kide biltzea gutxienez. Akordioek balioa izan dezaten, bestalde, alde bien erabateko gehiengoaz hartu beharko dira. Idazkaria arduratuko da akordioen berri emateaz.\n5.– Hitzarmena interpretatu edo aplikatzerakoan sor daitezkeen arazo kolektiboen gaiez batzordeak har ditzakeen akordioek, hitzarmenak dituen ondorio berak edukiko dituzte eta, erregistratu eta argitaratzeko igorriko dira.\n8. artikulua.– Batzordeak erabaki gabeko arazoak edo gaiak ebaztea.\nHilabete bat pasa ondoren Bitariko Batzordeari dagozkion egitekoen barruan dagoen eskaerari ez badio erantzuten edo erabakirik hartzen, Precon jasotako bitartekaritza eskatuko du, alderdietatik edozeinek.\nKasu horietan, hitzarmen honen eraginpean dauden alderdiek Precon aurreikusitako arbitraiara jo dezakete, baldin eta batzordeak ebatzi gabeko arazo kolektibo edo gaiaren eraginpean dagoen beste alderdiak gehiengoz onartzen badu.\nHitzarmeneko Bitariko Batzordeak, kontziliazio, bitartekaritza edo arbitraia-lana egiteko aurkezten zaizkion arazo indibidualak, hilabeteko epea iraganda, ebatzi gabe uzten baditu, alderdietako edozeinek Preco II delakoaren esparruan sor daitezkeen kontziliazio edo arbitraia bideen bitartez bideratu ahal izango ditu, aurreko lerroaldean adierazitako modu berberean.\n9. artikulua.– Taldeak.\nHitzarmen honen aplikazio eremuan dauden langileak, lanen arabera sailkatuta, hauek dira:\n○ Zuzendaria A\n○ Zuzendaria B\n○ Zuzendaria C\n○ Koordinatzaile A\n○ Koordinatzaile B\n○ Teknikari sortzailea\n○ Teknikari garatzailea\n○ Laguntzailea A\n○ Laguntzailea B\nZehaztutako talde profesionalak adierazi baino ez dira egin eta ez dago denak bete beharrik EHIren eta bertako enpresen jardueraren beharrak eskatzen ez badute.\n10. artikulua.– Talde profesionalen definizioak.\nTalde profesionalei dagozkien definizioak Lan hitzarmen honetako 1. Eranskinean datoz.\n11. artikulua.– Lanbide Sustapena.\nEHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langileen lanbide-sustapena, barne promozioa bultzatuko da. Horretarako, EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langileek lehentasuna izango dute bertan eta hutsik gelditzen diren lanpostuak betetzeko, beheragoko mailako lanak egin arren, lanpostua betetzeko beharrezko gaitasuna eta, hala badagokio, titulazioa baldin badute.\nHortaz, lanegun osoa betetzen ez duten langileek lehentasuna izango dute enpresan eta hutsik gelditzen diren egun osoko lanpostuetarako, beti ere, beharrezko gaitasuna baldin badute.\nLANGILEEN KONTRATAZIOA ETA ENPLEGUAREN EGONKORTASUNA\n12. artikulua.– Langileen kontratazio prozedura orokorra.\nEHIko zein Ikastolen Taldeko beste enpresatako langileen kontratazioa kapitulu honetan araututako prozeduren bidez beteko dira, zuzenbideari lotuak izango dira eta ondorengo irizpideak jarraituko ditu:\na) Meritu eta gaitasun printzipioak eta ikastolen proiektuarekiko dituzten ezagutza eta konpromisoa ere.\nb) Araudiari lotutakoa izango da, EHIren aurrekontuari, eta EHIko Zuzendaritza Taldeak aurkeztutako pertsonal beharrizanen araberakoa eta Artezkaritza Kontseiluak erabakitakoa.\nc) Meritu frogak diseinatu, egin bideratu, baloratu eta kalifikatzeaz Kontratazio Batzordea arduratuko da.\nd) Aukeraketa meritu lehiaketa ala oposizio lehiaketa bidezkoa izango da, kasu bakoitzean erabakitzen denaren arabera.\ne) Izangaien gaitasuna baloratzeko hautaketa enpresa baten aholkularitza zerbitzua erabili ahal izango da.\n13. artikulua.– Kontratazio motak.\nEHIn zein Ikastolen Taldeko beste enpresatako pertsonala kontratatzeari dagokionez, hiru kasu desberdin daude:\n1.– Elkartearen helburuak betetzeko beharrezkoak diren Kooperatibako zuzendaritzako kideak edo antzeko pertsonalaren kontratazioak.\n2.– Izaera iraunkorrarekin (gutxienez 6 hilabeteko iraupena eta lanaldiaren % 50 baino handiagoa duten kontratuak) pertsona berriak kontratatzeko dauden beharrei erantzuteko egindakoak.\n3.– Behin behineko pertsonalaren kontratazioak edota bigarren atalean aipatutako denboraldia baino laburragoetarako egindakoak.\n14. artikulua.– Izaera iraunkorreko pertsonal berriaren kontratazioa.\na) Bai EHIk zein Ikastolen Taldeko beste enpresak ere, izaera iraunkorrarekin (gutxienez 6 hilabeteko iraupena eta lanaldiaren % 50 baino handiagoa duten kontratuak) langile berriak kontratatu behar dituztenean, kontratazio proposamenak Zuzendaritza Taldeak aztertuko ditu, ondorengo aldagaiak kontuan hartuz:\n● Kontratatu behar den pertsonak beteko duen lanpostuak dituen ezaugarrien deskribapena, txosten ekonomiko batekin eta lan hori egiteko ezinbestekoak diren betebeharrekin.\n● Lanpostu hori, kasuan kasu, Merkataritza Elkarteko edo EHIko gainerako pertsonek betetzeko dagoen ezintasunaren justifikazioa.\n● Kontratazio beharra eragin duen arrazoia, behar hori egiturakoa ala abagunekoa den adieraziz.\n● Hauekin guztiekin batera, beharreko pertsonalgoaren eginkizunak eta profila bilduko ditu.\nb) EHIren Zuzendaritza Taldeak kontratazio eskaeraren berri emango dio Artezkaritza Batzordeari eta honek kontratazioaren bidezkotasunaz dagokion erabakia hartuko du:\nKontratazioaren bidezkotasunari buruzko erabakiak, kasu guztietan ere, kontrataziorako deialdiak izaera, murriztua ala irekia, izango duen adierazi beharko du eta baita hautagaiek egiaztatu beharko dituzten betebeharrak eta kontuan hartuko diren merituak nahiz ekarri beharko dituzten egiaztagiriak ere.\nc) Lanpostu berri bat betetzerakoan, aurrerago azalduko diren salbuespen kasuetarako salbu, EHI eta ikastoletako langileek lehentasuna izango dute lanpostua betetzeko beharrezko gaitasuna eta, hala badagokio, prestakuntza egokia baldin badute.\nAldi berean, lanaldi osoa betetzen ez duten EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langileek lehentasuna izango dute hutsik gelditzen diren egun osoko lanpostuetarako, beti ere beharrezko gaitasuna eta, hala badagokio, prestakuntza egokia baldin badute.\nDeialdi irekia, ondorengo zerbait gertatutakoan bakarrik erabiliko da:\n● Hautaketa prozesura inor aurkezten ez denean, edo\n● Prozesu horretara aurkeztutakoen artean Kontratazio Batzordearen iritziz egokia den izangairik ez dagoenean.\n● Eta salbuespen kasuetan, lanposturako eskatzen den kualifikazioaren edo prestakuntza profesionalaren arabera.\nd) Deskribatutako edozein sistemaren bidez hautaketa prozesua egiten hasi ondoren, atal honetako kontratazioak egiteko, Kontratazio Batzordea bilduko da hautagaien egokitasuna lanpostuarekiko baloratzeko, aurkeztutako agiriak ebaluatzeko eta ondorengo erabakiak hartuko ditu:\n● Hautagaien gaitasuna baloratzeko hautaketa enpresa baten aholkularitza zerbitzua erabiltzea.\n● Prozesuan izangaiei elkarrizketa egitea sartzea.\n● Hautagaien gaitasun eta merituei buruzko argibide osagarria eskatzea.\ne) Hautaketa egiteko irizpideak Batzordeak zehaztuko ditu hautaketa aldi bakoitzean eta beti ere kontuan hartuko dira hautagaien meritu eta gaitasun printzipioak eta baita berek ikastolen proiektuarekiko dituzten ezagutza eta konpromisoa ere.\nProzedura horri jarraituz, Kontratazio Batzordeak proposamen bat landuko du, proposamen horri buruz EHIren Artezkaritza Kontseiluak dagokion erabakia hartuko duelarik.\n15. artikulua.– Iraupen gutxiagoko kontratazio beharrak.\nZuzendaritza Taldeak egingo du lanpostua bete behar duen pertsonaren hautaketa. Kontratazio guztien berri aurretiaz EHIko Artezkaritza Kontseiluko Lehendakariari emango zaio eta Artezkaritza Kontseiluari bere ohiko bileretan, ala, kasua emango balitz, erabaki horren ordezkaritza lagatzen dion taldeari, beti ere kontratazio hauen berri langile ordezkariei emanez.\n16.– Artikulua.– Kontratazio Batzordea.\n1.– Langileen kontratazio prozedura orokorrari jarraituz, Kontratazio Batzordea meritu frogak diseinatu, egin, bideratu, baloratu eta kalifikatzeaz arduratuko da.\n2.– Halako kasuetarako Kontratazio Batzordearen osaketa gutxienez pertsona hauek osatuko dute: Artezkaritza Kontseiluko lehendakariak edo berak izendatutako ordezkariak, Artezkaritza Kontseiluko beste kide batek, Zuzendaritza Taldeko kide batek eta langileen ordezkari batek. Era berean, lanpostuaren profilaren eta berezitasunaren arabera, Kontratazio Batzordearen osaketa egokitu ahalko da.\n3.– Halaber, Kontratazio Batzordeak EHIren Barne Araudiaren eta hitzarmen honen edukia betetzen direla bermatuko du.\n4.– Prozedura horri jarraituz, Kontratazio Batzordeak proposamen bat landuko du, proposamen horri buruz EHIren Artezkaritza Kontseiluak dagokion erabakia hartuko duelarik.\n17. artikulua.– Iraupen jakineko lan kontratuak.\nLan-kontratua mugagabekotzat jotzen da. Hala ere, iraupen jakinekoak ere egin ahal izango dira:\n● EHIren nahiz Ikastolen Taldeko beste enpresen ohiko jarduerez kanpoko zerbitzu zehatzetarako.\n● Lanpostua gordetzeko eskubidea duten langileak ordezkatu behar direnean.\n● Jarraitasunik gabeko zerbitzutako lanpostuak aurreikusten direnean.\nKasu hauetan, lan-kontratuan berariaz adierazi beharko da atal honen aplikatzearen ondoriozko kontratuaren aldi-baterakortasun arrazoia.\nKontratua, mota edozeinezkoa izanik ere, enpresa hitzarmen honetako idatz zati guztietan araututako orori lotu beharko zaio.\n18. artikulua.– Lan kontratuaren kopiak.\nLan-kontratuak, mota edozein dela ere, idatziz eta hiru kopiatan egin beharko dira, alderdiek ale bana edukitzeaz gain, hirugarren alea erakunde agintedunak eta oinarrizko kopia sindikatuen ordezkariek jasoko dutelarik.\nLan-kontratuari, langileak EHIko Estatutuak betetzeko konpromisoa hartzen duela adieraziko duen, hitzarkin bat erants dakioke.\n19. artikulua.– Aldi-baterako Lanetarako Enpresak.\nEnpresetako ordezkari izenpetzaileek Aldi-baterako Lanetarako Enpresen bidez langileak ez kontratatzeko hitza ematen dute.\n20. artikulua.– Probaldia.\nBehin-betiko eta behin behineko kontratuetan hiru hilabeteko frogaldia ezarri ahal izango da. Aldi-bateko ezintasuna ez da kontuan hartuko xede honetarako.\nFinko gisa kontratatu ez diren langileei, finko izatera iritsiz gero, lan egindako egunak kontutan hartuko dizkiete bai probaldirako eta bai EHIko antzinakotasunerako ere, baldin eta kontratuen arteko etenaldia 20 lanegunekoa baino zabalagoa ez bada.\n21. artikulua.– Lanpostu-uzteak.\nLana bere borondatez utzi nahi duen langileak ezinbestekoa izango du enpresari 15 egun lehenago jakinaraztea.\nLangileak epe horretan bere asmoa ez badu jakinarazten, atzeratutako egun bakoitzeko kitapenetik egun baten lansaria kentzeko eskubidea izango du enpresak. Kentze honek jakinarazte epearen egun kopurua izango du gehienezko muga bezala.\nEnpresak jakinarazpena behar den garaian eta moduan jasotzen badu, lan-harremana bukatutakoan dagokion kitapena ordaindu beharko dio langileari. Hala egiten ez bada, langileak kitapenaren ordainketan atzeratutako egun bakoitzeko egun baten lansaria jasotzeko eskubidea izango du. Jasotze honek jakinarazte epearen egun kopurua izango du gehienezko muga bezala.\nLangile batek lan-harremana bere borondatez amaitu duela eta bere langile-eskubideak bete direla adierazten duen agiria bi laneguneko epean izango da langile-ordezkarien eskura.\n22. artikulua.– Enpleguaren egonkortasuna.\nEnpresa Hitzarmen honen izenpetzaileek EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langile guztien lanpostuak ziurtatzeko helburua lehenesten dute, eta aurreikusirik hurbileko etorkizunean EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetan eman daitezkeen enplegu beharrak, Batzorde Parekidean enpleguaren egonkortasuna bermatzeko bideak aztertzeko konpromisoa hartzen dute.\nBide horien artean Ikastolen Elkarteko ikastoletan ondorengo urteetan sortuko diren lanpostuak betetzeko EHIn eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetan soberakin izendatutako langileek izan dezaketen birkokatzeko aukera landuko da, beti ere aipatu lanpostu horietarako behar diren profil profesionala eta titulazioa ezinbesteko baldintza direlarik.\nEnpresa hitzarmen honen izenpetzaileak lanpostu mantentzeko bide hau EAEko ikastoletako lan hitzarmenera eramateko konpromisoa hartzen dute.\n23. artikulua.– Lanaldia.\nUrteko lanaldia 1700 ordutakoa izango da. Ikastolen jarduera bereziki kontuan izanez, EHI eta OKUetako egitasmo desberdinen ezaugarrietara egokituz, irailaren 1etik uztailaren 31ra arte ikastolekiko harremanak ziurtatuko dira egun horietan guztietan, dagokion komunikazio-prozeduraz (telefono eta harrera zerbitzuak,...).\n24. artikulua.– Lanaldiaren banaketa.\nLanaldiaren 1700 orduen banaketa, urteko lan-egutegian gauzatuko da, eta lan egutegiko egiteko oinarrizko irizpideak eta irizpideen aplikaziorako jarraibideak Funtzionamendurako Jarraibide Araudian jasoko dira.\nHitzarmen honen eraginpean dauden langile guztiek, lanean emandako urtebete bakoitzeko, ordaindutako 30 eguneko jarraiko oporraldia izango dute udan, abuztuko hilabetean, lanak horrela ahalbideratzen badu.\nGAIXOTASUNAK, HAURDUNALDIA ETA BAIMENAK\n26. artikulua.– Gaixoaldia.\nOporraldiak baino lehen aldiko ezintasuna egoera duten eta oporraldi egunetan bajan egon diren langileei, ez zaie egun horiek oporraldikoak bezala kontatuko eta sendagilearen altaren jarraian hartzeko eskubidea izango dute\n27. artikulua.– Haurdunaldia.\n28. artikulua.– Baimenak.\nLangileak, dagokion unean, honako arrazoi hauengatik izango du lizentziak eta baimenak hartzeko eskubidea, beti ere aldez aurretik horren berri eman eta egiaztatzen badu.\n28.1.– Ordainduriko lizentziak.\na) Haurdunaldiagatiko lizentzia eta aldi baterako ezintasuna.\n1.– Langileak haurdunaldi eta erditzeagatik dagokion lizentzia izango du. Nolanahi ere, ezin izango dio uko egin lizentzialdiari. Erditu aurretik eta ondoren hartutako lizentziek, gehienez ere, 16 aste orokor eta 2 asteko lizentzia osagarria (16 + 2) iraungo dute guztira.\n2.– Edoskitze-aldiko lizentzia.\nHalaber, edoskitze-aldian (bederatzi hilabete), langileak ordubeteko geldialdia egiteko eskubidea izango du seme-alaba bakoitzeko bere lanean. Bi zatitan banatu ahal izango du geldialdi hori edo, nahi izanez gero, horren ordez, bere laneguna ordubetez murriztu umeari edoskitzeko.\nEskubide horretaz baliatu beharrean, hiru asteko lizentzia har daiteke seme-alaba bakoitzeko, aurreko lizentzialdiaren jarraian.\nUgaltzaldiko lizentzia hau; ordubeteko geldialdia edo lizentziaren bateratzea aitortzen den hitzarmenik balego, bikote kide batek har lezake, biek lan egiten duten kasuan.\n3.– Lizentzia hori gaixotasun edo istripuarengatiko lizentziaren antzera eskatu, egiaztatu eta emango da.\n4.– Jarraian aipatzen diren epe guztien batura (16 astebeteko lizentzia, oporraldiko bi aste eta ugaltzaldiko hiru aste) udako oporraldiarekin bat etorriz gero (30 egun), langileak aipatu epean galdutako opor egun guztiak disfrutatuko ditu. Gainontzeko atsedenaldi guztiak, Gabonetakoak zein Aste Santukoak, ohiko urteko lanaldian xurgaturik geldituko dira.\n5.– Erditze anitza gertatuz gero, lizentzia bi astetan luzatuko da seme-alaba bakoitzeko. Ama hilko balitz bikoteak umea zaintzeko 16 + 2 asteko lizentzia izango luke.\nBiek lan egiten duten kasuetan, lizentziaren azken hamar asteren erabilera bana dezakete, elkarrekin hartuz edo txandakatuz. Langile Estatutuaren 48.–4 artikuluak aipatu moduan eta baldintzetan.\n6.– Jaioberriak ospitalean jarraitu behar badu- edo jaio eta 30 eguneko epean ospitaleratu beharra badago -, amatasun-lizentzia haurra ospitalean dagoen bestean luzatuko da, 13 astean gehienez ere, horixe baita gehieneko muga.\n7.– Seme-alaba hilko balitz, etenaldiari eutsiko zaio, behin 6 asteko derrigorrezko atsedenaldia amaitu ostean, amak lanpostura berriz itzultzea eskatu ezean.\nb) Adoptatzeagatiko/ Harreragatiko lizentzia.\nSei urtetik beherako ume bat edo gehiago eduki arren, elbarri edo gizartean eta familian txertatzeko arazo handiak dituen ume bat adoptatzeko edo hartzen bada, adoptatu aurretik zein betiko, 18 asteko lizentzia izango du; ume bat baino gehiago balitz ume bakoitzeko 2 aste gehiagoko lizentzia izango luke. Umeak duen egoera hori bestalde, gizarte-zerbitzuek egiaztatu beharko dute. Etenaldiaz gozatzeko eskubidea ebazpen administratibo edo judizialetik sortzen da, salbu eta adopzioa nazioartean egiten bada eta gurasoak adoptatuaren herrira joan behar badira. Kasu honetan ebazpen judizialaren eguna baino lau aste lehenago hasi ahal izango da etenaldia.\nc) Gurasotasunagatiko lizentzia.\n1.– Ume bat izan, hartu edo adoptatzeagatik, beste bikoteak hiru lanegun hartzeko lizentzia izango du, jaiotegun edo adoptatua iristen den egunaren ondorengo 15 eguneko epearen barruan. Lanegun horiek jarraian edo zatituta har ditzake. Zesarean erdituz gero, beste bi egun har ditzake, eta horiek ere ordainduko zaizkio. Kasu horietarako, nahikoa izango da aitatasuna edo amatasuna behar bezala frogatzea, ezkonduta egon ala ez.\n2.– Beste bikoteak 13 egun jarraian har ditzake aurreko lizentzia bukatu eta amatasun lizentzia dirauen bitartean. Erditze anitza gertatuz gero, 2 egunez luzatuko litzateke lizentzia, bigarren seme-alabatik aurrera.\n3.– Ondoz ondoko 20 egun, edozein dela ere, aplikatuko zaion legedia, jaiotza, adopzio edo harrera berria, familia ugarian denean eta, hori dela eta, familia ugaria bihurtu direnean, edo familian, aldez aurretik, % 33 edo maila handiagoko ezintasun bat duen norbait balego. Erditze, adopzio eta harrera anitzen kasuan 2 egun gehiago luzatuko da bigarrenetik hasita seme-alaba bakoitzeko.\nd) Norberaren edo senideen ezkontzagatiko lizentzia.\nNorberaren ezkontzagatik, langileak 20 eguneko lizentzia hartu ahal izango du ezkontzaren aurretik edo ondoren. Nahi izanez gero, beste 15 eguneko ordaindu gabeko baimenez luza dezake.\nBikotearekin elkarbizitza egonkor bati ekiten dion langileak ere edukiko du lizentziaren eta baimenaren eskubidea, honela egiaztatu ondoren:\n● Elkarketa zibilen Udal Erregistroa balego, bertan erregistraturik dagoenaren egiaztagiria.\n● Halako erregistrorik ez balego, Udalak eginiko elkarbizitzari buruzko egiaztagiria; horretaz gain, hastera doan elkarbizitzaren izaeraz zinpeko aitormena.\nGuraso, neba-arreba, koinatu-koinata, eta seme-alaben ezkontzagatik, langileak egun bateko lizentzia izango du.\ne) Senideen gaixotasun larri edo heriotzagatiko lizentzia.\n1.– Arrazoi hauek direla medio, lizentziek iraupen hauek izan ditzakete:\nBikotekidea, seme-alaba edo, langilearekin biziz gero, honen ardurapean dagoen norbait bada: 5 lanegun. Azken kasu honetan, bizikidetzako frogagiriarekin egiaztatu behar da.\nGuraso edo bikotekidearen guraso bada: 3 lanegun.\nNeba-arreba, koinatu-koinata, suhi-errain, aiton-amona, bikotekidearen aiton-amona, iloba edo bikotekidearen iloba bada: 2 lanegun.\nb) Gaixotasun larriagatik:\nGuraso edo ezkon gurasoa bada: 2 lanegun.\nNeba-arreba, koinatu-koinata, suhi-errain, aiton-amona, ezkon aiton-amonak, iloba edo ezkon iloba bada: 2 lanegun.\nGaixotasun larriagatiko kasua egiaztatu egin beharko da.\nSenideen gaixotasun larri edo heriotza dela eta, langileak 150 km baino gehiagoko bidaia egin behar badu, bina egun gehiago izango dituzte lizentziok.\nGaixotasun larritzat, irizpide orokor gisa, ospitaleratzea eskatzen duena edo lekuan lekuko mediku zerbitzuek hala egiaztatzen dutena joko da. Iraupen bereko eta ordaindu gabeko baimen gehiago hartzeko eskubidea du, aurrekoa amaitu eta 30 egun jarraian pasa ondoren.\nf) Medikuarengana joateko lizentziak.\nJaioaurreko azterketak egiteko eta erditzerako prestatzeko tekniketarako behar den denbora hartuko da, horiek lanorduetan egin behar badira.\nHorretaz gain, 20 ordu emango dira seme-alaben mediku kontsultetara joateko edo langilearen ardurapean dauden eta euren kaxara moldatu ezin duten adineko pertsonak laguntzeko. Azken hau frogatu egin beharko da. Kasu guztietan egiaztagiria aurkeztu beharko da.\ng) Ohiko bizilekuz aldatzeko lizentzia.\nh) Ordaindutako 3 lan egunak.\nLangile guztiek urtean, ordaindutako hiru lan egun har ditzakete beren gauzetarako. Egun horiek ezingo dira opor-egun eta Gabonetako eta Aste Santuko jaiegunei gehitu.\ni) Utziezinezko eginbehar publiko zein pertsonalak betetzeko lizentzia.\n1.– Utziezinezko eginbehar publiko zein pertsonalak betetzeko behar beste denbora hartzeko eskubidea dago, baldin eta eginkizun horiek ezin badira lanorduz kanpo bete.\n2.– Hitzarmenaren ondorioetarako, hauek jotzen dira utziezinezko eginbehar publiko edo pertsonaltzat:\nb) Epaitegiek, polizia-etxeek edo beste erakunde ofizialek egindako deialdiak.\n3.– Aurreko ataleko c) azpitaldean aipatutako egin-beharrak betetzeak berarekin hiru hilabetean % 20 baino gehiagotan lanik ez egitea badakar, EHIk eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresek behartutako eszedentziako egoerara alda lezake langilea.\nBaldin eta langileak, aipatutako eginbehar eta karguak betetzeagatik kalte-ordain edo bestelako ordainketarik jasotzen badu, EHIk eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetatik jaso beharko lukeen dirutik kenduko zaizkio zenbateko horiek.\nj) Ahaideak bisitatzeko baimena.\nEra berean, odolkidetasunezko 2.mailara arteko ahaideak bisitatzeko baimena emango da, ahaide horiek askatasuna kentzen duten zigorrak betetzen ari badira. Baimenak bisita egiteko beharrezko denbora iraungo du, bisita horiek laneko ordutegitik kanpo ezin badira egin.\nk) Genero indarkeria.\nGenero indarkeriarengatik langileen lanerako bertaratze faltak, osoak edo partzialak, justifikatutzat hartuko dira, beti ere, arretako edo osasuneko zerbitzu sozialek zehazturiko denborarengatik eta baldintzen arabera.\n28.2.– Ordaindu gabeko baimenak.\na) Haurrak eta desgaitasun fisiko eta psikikoak dituzten pertsonak zaintzeko baimena.\n12 urte baino gutxiagoko umeren bat, ordaindutako lanik egiten ez duen eta desgaitasun fisiko nahiz psikikoren bat edo bere kasa moldatu ezin duen adin nagusiko pertsona bat legez bere ardurapean duen langileak, eta ordaindutako jarduerarik betetzen ez duenean, eguneroko lanaldiaren zortziren bat gutxienez eta lanaldi erdia, gehienez, hartzeko eskubidea izango du. Soldata ere heineko berean murriztuko zaio. Baimen aldia amaitutakoan, ohiko laneguna izango du berriro. Aldi horretaz baliatuko den aldia eta ordutegia zehaztea langileari dagokio. Ohiko lanaldira itzuliko den eguna baino 15 egun lehenago jakinarazi beharko dio enpresari.\nb) Urte baterako lanaldia murrizteko baimena:\nEHIn eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetan bost urte baino gehiago lanean eman dituen langile orok urte batez bere lanaldia murriztu ahal izango du, heren bat eta erdia bitartean, ordainsaria proportzio berdinean murriztuko zaiolarik. Baimen hau eskuratzeko eskaria 45 egun lehenago aurkeztu beharko du idatziz.\nEHIko zuzendaritzak eskabide hauek izan litzaketen antolaketa ondorioak aztertu ondoren, eskaera datozen bi urtetan gauzatzeko proposamena luzatuko du.\nBaimena aldeek akordioa sinatu ondoren emango da eta urte baterako egongo da indarrean.\nBaimena amaitu ondoren langilea automatikoki aurreko egoerara itzuliko da eta ezingo du mota honetako beste baimen bat eskatu ahalik eta amaitu ondoren bost urte iragan bitartean. Epe honek salbuespenak izan litzake aldeen artean akordioak dauden kasuetan.\nLan murrizketa edo lanaren denboraren berrantolamendua genero indarkeriarengatik biktima diren langileentzat: langilearen gain eginiko indarkeriaren biktimak diren langileek, beren burua babesteko edota osoko laguntza soziala izateko eskubidea benetan eman dadin, lanaldia murrizteko eskubide izango dute ordain sarien gutxitze proportzionalarekin. Baita ere lanaldia berrantolatzeko, ordutegiaren egokitzapenaren bidez, ordutegi malguaren aplikazioaren edota lanaldia ordenatzeko beste era aplikagarri batzuen bidez, langileak enpresari komunikaturiko terminoen arabera.\nc) Bestelako baimenak.\nUrtean gehienez ordaindu gabeko 15 eguneko baimena eskatu ahal izango dute langileek txanda batean edo bitan banatzeko eta hamar egun lehenago eskatzen badu eta horrelako baimen-aldi batean langileen % 5 baino gehiago aldi berean ez badago, eman egin beharko zaie. Baimen horiek ezingo dira eskatu lan-karga handia duten garaietan. Egoera berezietan, epeak murriztu daitezke; horretarako, zuzendaritzaren baimena ezinbestekoa izango da.\nd) Langile guztiek, urtean, hiruhilabeteko ordaindu gabeko baimena eska dezakete. Horretarako, baldintza hiru bete beharko dira:\n● Nahi hori behar besteko denboraz jakinaraztea, ahal dela hiru hilabete lehenago.\n● Langileen % 5 baino gehiago horrelako baimen batekin ez izatea.\n● zuzendaritzaren baimena ezinbestekoa izango da.\n29. artikulua.– Lansariak.\nHitzarmen honen ezarpen-eremuko dauden langileen ordainketak, oinarrizko lansari eta horren osagarriek osatuko dituzte, 2. Eranskinean jasotzen den moduan.\n30. artikulua.– Lan sarien ordainketa.\nLansaria hilabetea bukatu eta hurrengo hilabeteko lehenengo bost egunetan ordainduko da, lanaldiaren barruan. Banku-transferentziaren bidez ordainduko da eta langileak adieraziko du zein erakundetan egin behar den diru-sarrera.\n31. artikulua.– Goragoko lanbide mailan aritzea.\nLangileren batek aldi-baterako berea baino goragoko lanbide-mailaz bateko egitekoak bete behar baditu, lan-maila berriari dagokion lansaria eta dedikazioaren arabera ordainduko zaio, egoera horretan dagoen bitartean.\n32. artikulua.– Lansarien aurrerakina.\nBurututako lanaren ordaina adostutako dataren aurretik jaso dezake langileak, horren beharra duela egiaztatzen badu eta hileko lansariaren % 100 baino gehiago ez bada.\n33. artikulua.– Antzinatasunagatiko osagarria.\nHitzarmen hau izenpetzen den egunetik aurrera, antzinatasunagatiko osagarria hirurtekoa izango da.\nAntzinatasunagatiko osagarritzat 2. Eranskinean jasotzen dena emango da hirurteko bakoitzeko. Hirurtekoa amaitu eta hurrengo hilabeteko lehenengo egunean izango ditu ondorioak hirurtekoak.\n34. artikulua.– Aparteko lansariak.\nHitzarmen honen ezarpen-eremuan dauden langileek, hilabetea baino denbora tarte luzeagoko osagarri gisa, urtean bi lansari berezi – ohiko lansarien parekoak- jasoko dituzte ordainketa unean. Uztailaren 1a eta abenduaren 31a baino lehen ordainduko dira.\nLanpostua utzi edo lanpostuan hasitako langileari lehen esandako lansari bereziak zerbitzuan emandako denboraren arabera ordainduko zaizkio sei hilabeteka.\n35. artikulua.– Joan-etorrietako gastuak eta dietak.\nEHIk edota Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresek hala eskatuta langileak zerbitzuren bat egiteko bere kotxea erabili behar badu, egindako kilometro bakoitzeko, 0,32 euro ordainduko zaizkio, konpentsazio ekonomiko gisa. Bulegotik kanpo bazkaldu beharko balu langileari 12 euro ordainduko zaizkio. Prozedura hau EHIko Funtzionamendurako Jarraibide Araudian jasotzen den arabera gauzatuko da.\n36. artikulua.– Prestakuntza.\nPrestakuntza eremuan, bai langile bakoitzak gauzatzen duen zereginari zuzendutako eguneratzea ahalbidetzeko, baita EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako beharkizun orokorrei lotzen zaion eguneraketa errazteko ere, urteko eta profesional bakoitzeko 20 ordu aurreikusiko da.\nEHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresen interes berezia duen prestakuntzetan aipaturako ordu horiek gehitu daitezke.\nBestalde EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresen interesekoak liratekeen ikerketa pertsonaleko lanetan (doktoretza-tesiak eta gisakoetan) laguntza bereziak (itzulpenak, argitalpenak...) luzatuko ditu EHIk.\nEnpresak edo langileek, eta langileen kasuan EHIren kudeaketa-organoaren oniritzia izanez gero, hobekuntza ikastaroak proposa ditzakete. Horietan parte hartzeko langileek, behar beste denbora izango dute. Lansari osoa eta ikastaroaren gastuak ordainduko zaizkie, ikastaro gastutzat joan-etorri, egonaldi, otordu eta matrikularengatiko gastuak hartuko dira.\nKasu hauetan, lanaldia, gehienez ere, % 50 murriztea, baldin eta Artezkaritza Kontseiluak titulu hori kooperatibarentzat onuragarria dela uste badu.\n37. artikulua.– Ikasketengatik baimena.\nLangileak, titulu akademiko edo profesional bat lortzeko ikasketak egiten baditu, azterketak egiteko behar dituen adina baimen hartzeko eskubidea izango du eta honako baimen hauek emango zaizkie:\nAldez aurretik ikasketarako matrikula egina duela egiaztatzen badu eta azterketetara aurkeztu dela frogatzen badu, deialdi ofizialeko azterketetara joateko ordaindutako behar beste baimen. Azterketa bakoitzeko egun bateko baimena emango da, eta azterketa 150 km baino urrunago egin behar bada, hiru lanegunekoa.\n38. artikulua.– Nahitaezko eszedentziak.\nNahitaezko eszedentziak lanpostua eta antzinatasuna gordetzeko eskubidea du eta enpresari idatziz jakinarazi ondoren, arrazoi hauengatik emango da:\na.– Lanera joatea eragozten duen kargu publiko bat betetzeko izendatua edo hautatua izanagatik.\nb.– Gaixotasunagatik, Lanerako Ezintasun Iragankorrerako epea bukatu ondoren, eta langilea behin-behineko ezgaitasun-egoeran dagoen bitartean.\nc.– Lurralde mailako nahiz goragoko eginkizun sindikaletan jarduteagatik, beti ere, langilea kide deneko erakunde sindikalak irakaskuntzan behar hainbateko baldin badu.\nd.– Bigarren mailako odolkidetasunaren barruan, gaixo larri dauden senideak zaindu behar izateagatik; eszedentziak, gehienez ere, bi urtez iraungo du.\ne.– Ikastola batek eskatuta, honen zerbitzutarako lan edo ekintzak egin behar izateagatik eta gehienez 6 urtez.\nNahitaezko eszedentzian dagoen langileak, eszedentzia eragin duen zerbitzu, kargu edo funtzioa amaitu eta 30 egun igaro baino lehen itzuli beharko du lanera.\n39. artikulua.– Borondatezko eszedentziak.\nBorondatezko eszedentziak gutxienez urtebete iraungo du eta gehienez ere bost urte. Aurreko lau urteetan eszedentzian egon ez den eta EHIn eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetan, gutxienez, urtebeteko antzinatasuna duen langileak eska dezake borondatezko eszedentzia. Idatziz eskatu beharko du, ahalik eta lasterren.\nEszedentzia irailean hasiko da, bestelako akordiorik ez badago.\nBi urte edo gutxiagorako eskaturiko borondatezko eszedentzietan EHIk eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresek ordezkapenerako kontratuen eta bestelako neurrien bidez langilea bere lanpostura berez eta besterik gabe itzuliko dela ziurtatuko du. Epe honetan EHIko eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langile finkoen murrizketa balego eszedentzian dagoen langileak beste edozein langileren eskubide berberak izango lituzke.\n40. artikulua.– Beste eszedentziak.\n40.1.– Seme-alabak zaintzeko, gehienez ere, hiru urteko eszedentzia hartzeko eskubidea du langileak, umea jaio edo adoptatzen den egunetik aurrera, beti ere bi hilabete lehenago jakinarazten bada. Geroago ume gehiago izanez gero, beste eszedentzia bat hartu ahal izango du ume bakoitzeko, baina umea zaintzeagatik jadanik eszedentzian balego, lehenengo eszedentzia hori amaitutzat joko litzateke. Bikote kide biek lan egiten badute, horietako bat bakarrik balia daiteke eskubide horretaz. Eszedentzia bukatuta, berez eta besterik gabe sartuko da berriro bere lanpostuan. Antzinakotasunari dagokionez, eszedentzian egondako aldia kontuan hartuko da.\n40.2.– Lurralde mailako edo goragoko eginkizun sindikaletan jarduteagatik eragin badu, aurreko lerroaldean jasotako baldintza berekin gordeko zaio lanpostua langileari, baldin eta bere sindikatuak ordezkaritza nahikoa badu.\n41. artikulua.– Eszedentziatik lanpostura bueltatzeko eskaera.\nNahitaezko eszedentzian daudenak eta atalburu honetan jasotako eszedentzia bereziak dituztenak behin-betiko geldituko dira lanposturik gabe, eszedentzia amaitu eta ezarritako epean ez badira lanera itzultzen.\nLAN OSASUNA ETA JAZARPEN MORAL EDO SEXUALAREN AURKAKO PROTOKOLOA\n42. artikulua.– Segurtasuna eta Higiene eta Lan Arriskuen Prebentziorako Batzordea\nEnpresa Hitzarmen honen ezarpen-eremuan dauden EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresek eta langileek, segurtasun eta higieneari buruz Langileen Estatutuko 19. atalean, Laneko Arriskuak Ekiditeari buruzko Legean eta gainerako xedapen orokorretan jasotako erabakiak bete beharko dituzte.\n43. artikulua.– Mediku azterketa.\nHalaber, langileei mediku-azterketa bat egingo zaie urtean enpresaren kontura. Araketa horretan, gutxienez, honako hauek sartuko dira: entzumen eta ikusmenaren azterketa, odola eta gernuaren analisia, historia klinikoa, mediku-araketa, elektrokardiograma, espirometria eta abar.\nEmakume diren langileei errebisio ginekologikoa eta 45 urtetik gorako gizonezkoak diren langileei azterketa onkologikoa gehituko zaie.\n44. artikulua.– Lan Arriskuen Prebentziorako Batzordea.\nLangileek lanean osasuna babesteko duten eskubide hau bermatzeko, Lan Arriskuen Prebentziorako Batzordea osatuko da.\n45. artikulua.– Jazarpen moral edo sexualaren kontrako protokoloa.\nPertsona orok du errespetuzko tratua, duintasunaren eta moral osotasunaren babesa eta diskriminazio ezaren eskubidea. Gure enpresetako lan-jardueraren ondorioz eta eskubide hauek aintzat hartuz, enpresetako langileek tratu-berdintasun hau bermatua izan dezaten neurri batzuk hartzea beharrezkotzat jotzen da. Era berean, jazarpen mota guztiak, edozein langileri zor zaion duintasun eta tratu zuzenaren aurkako erasoak izateaz gain, ez onartuak ez baimenduak izango ez diren hutsegite larriak izango dira.\nGuzti hori dela-eta, Hitzarmeneko sinatzaileak, Protokolo honen bitartez, lanean sortutako moral-jazarpenaren edo sexu-jazarpenaren arazoa beharrezko bermeekin arautzeko konpromisoa hartzen dute, bai aurrea hartzeko, bai jazarpenaren ondorioz sortutako erreklamazioak konpontzeko, horretarako informazio, formazio, jarraipen eta ebaluaketa estrategiak erabiliz. Bi alderdiek garbi adierazi nahi dute, ezarritako xedapenak betetzea eta guztion lankidetza bermatzeko beharrezkoak diren ahaleginak hedatzea, zuzendaritzaren eta, orokorrean, langileago guztiaren ardura izango dela.\na) Aplikazio eremua.\nProtokoloa, bai enpresako langile bai bere erantzukizun legalaren menpe dauden guztiei dagokie, inongo bereizketarik gabe ez harreman laboralagatik ezta bere iraupenagatik ere, eta lan-jardueren esparru osoari eragiten dio, edozein dela ere berau burutzen deneko espazio fisikoa.\nEdozein pertsonak, erasoren bat jasan duela kontsideratzen badu, erreklamazio bat aurkezteko eskubidea du, jazarpenaren erreklamazioari buruzko informazioa inplikatu guztien intimitate eskubidea babestuz erabiliko delarik, intimitate eskubide eta konfidentzialtasuna zainduz.\nb) Moral jazarpena.\nMoral-jazarpena honela definitzen da: pertsona batek edo batzuk beste pertsona edo pertsona talde baten eskutik jasaten duen edo duten psikologia-indarkeria, bidegabekoa, neurriz kanpokoa, era sistematiko eta errepikatuan, denbora luzez eta lantokian, biktimaren komunikazio sareak suntsitzeko, bere auto-estimua hondatzeko, erasoa jasaten duen langilearen lan-baldintzak nahita degradatzeko eta horrela, azkenik, pertsona horrek edo horiek bere edo beraien lana utz dezaten lortuz, haien duintasunean etengabeko kaltea sortuz.\nMoral-jazarpenaren elementu nagusiena pertsonaren duintasun profesionalean eta pertsonalean ondorio kaltegarriak eragiteko helburua izatea da, aldez aurretik emaitza kaltegarri hori lortzeko prestatua. Gertakariaren adierazpen moduak era askotakoak eta anitzak dira; bere baitan ditu edozein jokaera, adierazpen, ekintza edo eskaera diskriminatzaile, iraingarri, erasotzaile edo bortitz, edota lankideak bizitza pribatuan bidegabe sartzea.\n3.– Eranskinean jasotako balizkoak ditu nahiz ez duten zerrenda itxi bat osatzen.\nc) Sexu jazarpena.\nLan-jardueren esparruan emakume nahiz gizonen duintasunari kalte egiten dion izaera sexualeko edo sexuan oinarritutako edozein jokabide sexu-jazarpentzat hartuko da. Jokabide honek adierazpide fisiko nahiz hitzezkoak ukan ditzake, ekintza, hitz edota keinuen bitartez, subjektu aktiboak gizartearen aurrean bere jokaera arbuiagarria dela dakielarik eta, subjektu pasiboaren horrela adierazita, biktimak ere gogoko ez dituela.\nPertsona baten lanpostuan, lan-ibilbidean edota lan-egoeran eragiteko edo kontrolatzeko hertsadurazko edozein jokabide sexual sexu-jazarpen moduan har daiteke. Pertsona batek edo gehiagok beste pertsona bati, haren sexu edo sexualitatearen izaeran oinarrituta, egoera iraingarri edo umiliagarriren bat jasanarazten baldin badiote, sexu-jazarpen moduan hartuko da baita ere.\n4.– Eranskinean jasotako balizkoak ditu nahiz ez duten zerrenda itxi bat osatzen.\nLehen aipatutako jokaeraren bat gertatuz gero, pertsona bakoitzari dagokio iraingarria eta onartezina iruditzen zaion jokabidea zehaztea, eta horrela jakinarazi behar dio erasotzaileari, bere kabuz edota bere konfiantzako beste pertsonen bitartez, edozein kasutan protokolo honetan agertzen diren prozedurak erabil ditzakeelarik.\n1.– Egoera gatazkatsuaren jakinarazpena.\nAuzi-jartzaileak banakako kexa edo erreklamazioa idatziz aurkezten duenean hasiko da beti prozedura (3.eranskina). Aipatu kexa, itxitako gutun-azal batez jakinaraziko zaie bai enpresako zuzendaritzari edo enpresako titularrari bai sindikatuetako ordezkariei, eta hauek ez leudekeen kasutan langileen ordezkariei, prozedura honetaz aditzera emanez.\n2.– Kexaren edo erreklamazioaren bideratzea.\nProzedurari hasiera emanaz, Ikerketa Batzorde bat eratuko da sindikatuen ordezkaritzak edo hauek ez leudekeen kasutan langileen ordezkariek izendatutako Bitartekari batez eta enpresako titularrek izendatutako beste Bitartekari batez osatua. Aipatutako Bitartekariak enpresako partaideak zein kanpokoak izan daitezke, eta bi alderdiek horrela adostuz gero, izaera teknikoko beste Bitartekari bat ere gehitu daiteke. Ikerketa Batzorde honen eginkizuna kexaren gestioa eta ikerketa izango da, bi alderdien arteko adiskidetzea, eta jazarpen-erreklamazioak konpontzeko proposamenak aurkeztea, beti ere konfidentzialtasun, menekotasunik ezaren eta neutraltasun printzipioetan oinarrituz.\nKexa jaso eta Ikerketa Batzordea osatu ondoren, auzi-jartzaileak kexaren erantzukizuna egozten dion pertsonari salaketaren berri eman beharko dio Batzorde honek. Jakinarazpen hau konfidentzialtasuna bermatuko duen edozein bitarteko erabiliz burutu daiteke. Inplikatuek aukeratutako Bitartekariak atzera botatzeko eskera egin dezakete arrazoi justifikatuak argudiatuz: odolkidetasuna, ahaidetasuna, adiskidetasuna ala ageriko areriotasuna,... Bitartekariek ere, era berean, arrazoi berberak medio uko egin dezakete. Aipatu eskaerok enpresako Segurtasun eta Osasun Batzordera eramango dira eta beronek berehalako erabaki bat hartu beharko du.\n3.– Ikerketaren garapena: ebazpen informala eta eginbide formala.\n3.1.– Ebazpen informala.\nJazarpen kexa edo erreklamazioa zuzenean inplikatutako aldeen artean modu informal batean konpontzeko bideak jarriko dira. Bitartekariek, 21 eguneko epe barruan, aldeen arteko elkarrizketaren bitartez (Adiskidetze Bilerak) adostasuneko ebazpen batera heltzeko ahaleginak egingo dituzte. Aipatu bileran hartutako erabakiak isilpeko izaera izango duen Akta batean jasoko dira eta eskuragarri jasoko dira bai enpresaren zuzendaritzaren edo titularren ordezkarientzat bai sindikatuetako ordezkarientzat, eta hauek ez leudekeen kasutan, langileen ordezkarientzat.\nErreklamazioari bide eman zion jokabidea eten eta bileran hartutako erabakiak aintzat hartzen direla bermatzeko, Bitartekariek beharrezko ikuskatze eta behaketa lanak burutuko dituzte.\nAlde inplikatuek ebazpen informala bidezkoa ez dela edo arrakastarik ez duela izan irizten badute, ekinbide formalera jo dezakete.\n3.2.– Eginbide formala.\nIkerketa Batzordeak gatazka zehatz-mehatz aztertuko du; horretarako, auzi-jartzailearekin elkarrizketak burutuko dira eta ikerketaren garapenean zehar erreklamazioaren harira egoki ikusten dituen edozein pertsonen adierazpen eta hauekin izan beharreko bilera eskaerak luza ditzake. Era berean, prozeduran zehar inplikatutako aldeek konfiantzazko pertsonen laguntza jaso dezakete, enpresan bertan lan egin ala ez.\n3.3.– Gatazkaren ebazpena eta neurrien hartzea.\nErreklamazioa ebaluatu eta egiaztatu ondoren, Ikerketa Batzordeak ikerketaren emaitzen berri eta konponbide proposamenak emanez txosten zehatz bat aurkeztuko die bai enpresaren zuzendaritzaren edo titularren ordezkariei bai sindikatuetako ordezkariei, eta hauek ez leudekeen kasutan, langileen ordezkariei. Txosten hau zuzenean inplikatutako aldeei ere igorriko zaie, enpresako Segurtasun eta Osasun Batzordearen aurrean errekurritu dezaketelarik. Erreklamazioa jasotzen denetik ebazpen txostena aurkezteko gehienezko epea 35 egunetako izango da. Hau bete ezean, atzerapenaren arrazoiak xedatzeko edota erreklamazioa ebazteko gaitasun eza azaltzeko txosten bat aurkeztu beharko da.\ne) Konfidentzialtasunaren babesa.\ne) Protokoloaren indarraldia.\nProtokolo honen edukia nahitaez bete beharrekoa da, eta indarrean jartzen da enpresako langile guztiei komunikatu ondoren. Indarrean jarraituko du lege edo konbentzio-arauek bere egokitzea eskatzen ez duten bitartean edota esperientziak bere doitzea beharrezko ikustarazten ez duen bitartean.\nProzedura honek ez du agortzen jazarpena jasan duen pertsonak bide administratiboak edota judizialak (zibilak edo penalak) jorratzeko bidea, eginbide honetan enpresaren aldetik laguntza jaso dezakeelarik.\n46. artikulua.– Erretiro Partziala eta errelebo kontratua.\nA. Erretiro partzialari dagokion enpresako Akordioetan sartuta eta Gizarte Segurantzak onartutako Planean egonik, abuztuaren 1eko, 2011/27 Legearen, 12.2 Azken Xedapenaren 12.2. arauak eraginda diren langileei, aldi berean errelebo kontratua eginez aipatu erretiroa hartzeko bidea erraztuko die, beti ere enpresaren eta langilearen arteko aurre-akordioa ezinbesteko baldintza izanik.\nB. Aipaturiko akordia dela medio erretiro partziala hartzen duten langileei 64 urte betetzean erretiro osoa hartzeko bidea erraztuko zaie, horretarako egokitzat.\n47. artikulua.– Aseguruak.\nEnpresek eginak izango dituzte istripu-aseguruak EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langile ororentzat eta egun osoko estalduraz, 24 orduz alegia. Aseguruok, jarraian azaltzen diren baldintza eta eranskinen arabera, honako ordainketa hauek bermatu beharko dituzte:\n● Istripuarengatiko heriotza: 30.050,61 euro.\n● Istripuarengatiko ezintasun iraunkor osoa: 81.136,63 euro.\n● Istripuarengatiko ezintasun iraunkor absolutua: 81.136,63 euro.\n● Zirkulazio-istripuarengatiko baliaezintasun handia: 81.136,63 euro.\n● Zirkulazio-istripuarengatiko ezintasun iraunkor partziala, 81.136,63 euroko kapitalen baremoaren arabera.\nHeriotza edo ezintasun iraunkorra (edozein mailetan) zirkulazio-istripuarengatik baldin bada, kapitala bikoitza izango da.\nHorrez gain aseguru istripu poliza berezia estaldura gehituko zaie kilometro kopuru bat eta errepidean naiz dabiltzan hainbat langileei.\nHaurrekin zuzenean eta EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresen zeregin propioetan, langileak babesteko ondorengo aseguru polizak gauzatuko dira:\n● Erantzukizun zibila.\n● Erantzukizun penala.\n● Lege demandak\n48. artikulua.– Maileguak.\n1.– Enpresetan garatzen den eginkizunak halaxe behar duenean langile finkoari ibilgailua erosteko mailegu-laguntza eskainiko zaio, 6.000€ artekoa eta interesik gabekoa, itzultzeko epea, gehienez, bost urtekoa izanez eta kooperatibaren altxortegi egoerak ahalbideratzen badu.\n2.– Langileei erraztasunak eskainiko zaizkie baliabide teknologikoak kooperatibaren egoitzan bezala etxebizitzan ere eskuragarri eta erabilgarri izan ditzaten.\n49. artikulua.– Eskubide orokorrak.\nSindikatuek Langileen Estatutuak arautzen dituen eskubideak, egitekoak, eta orduak izango dituzte.\n50. artikulua.– Sail Sindikalak.\nLegez eratutako edozein sindikatutako langileek enpresako sail sindikala osa dezakete.\nSail sindikal bakoitzak, kideen artean aukeratutako, ordezkari bana izan dezakete. Ahal izanez gero azaroan egingo da hautaketa. Hautatu ondoren, sindikatuari eta enpresari adierazi beharko zaie. Ordezkariak urtarrilaren 1etik aurrera urtebetez beteko du lan hori.\n51. artikulua.– Enpresa Batzordea.\nEnpresa Batzordea edo, hori izan ezik, Langileen Ordezkariak dira enpresako langile guztien ordezkaritza-organoak.\nEnpresa-batzordearen egitekoen artean (legeak finkatzen dituenaz gain):\n– Enpresako lan-egutegia negoziatu eta izenpetzea.\n– Enpresa-mailako akordioak negoziatu eta izenpetzea, langile guztien ordezkari gisa.\n52. artikulua.– Negoziazio kolektiborako orduak.\nHitzarmenaren mahai negoziatzailean parte hartzen duten Enpresa Batzordeko kideek enpresa hitzarmena prestatu eta negoziatzeko bileretan parte hartzeko behar beste ordu hartu ahal izango dute.\nEnpresak ordainduko ditu enpresa hitzarmenaren negoziaketak ekarritako joan-etorrien eta dieten gastuak.\n53. artikulua.– Sindikatuetako kideen bermeak.\nSindikaturen bateko kidea izateagatik ezin da langileen arteko inolako bereizketarik egin.\nSindikatuetako kideen kontratu, finikito, eszedentzia, zigor eta agirakek ez dute baliorik izango sindikatu-ordezkariari ez bazaizkio aldez aurretik idatziz jakinarazten.\nHorretarako, EHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresek ekintza horiek eragin duena gertatu baino lehen, idatziz jakin behar du langilea sindikatuko kidea dela.\n54. artikulua.– Sindikatu-kideak diren langileek egindako norbere kexetako, sail sindikalekin landuko ditu enpresak.Akordiorik egonez gero, hilabeteko epea izango dute kexari erantzuteko; akordiorik ez balego, eta interesatua ados izanez gero, mahai parekideak aukeratzen duenak egingo du arbitraia-lana.\n55. artikulua.– Langileen ordezkaritza enpresako Artezkaritza Kontseiluan.\nEHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako langileek ahotsa izango duen ordezkari bat izendatzeko aukera dute EHIko Artezkaritza Kontseiluan.\n56. artikulua.– Hitzarmen honen izenpetzaileak araudiaren titulu honen garapen egokiak duen garrantziaz jabeturik, hitzarmena sinatu eta sei hilabeteko epean Hutsegite , Zigorrak eta Arau-hausteaz testu garatu bat adosteko konpromisoa hartzen dute.\nAipatu testu hori garatu eta onartu arte Langileen Estatutuan araututako Diziplina Errejimena aplikatuko da.\n57. artikulua.– Enpresarien lege-hausteak.\nEHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako titularrek egindako ekintzak eta egin gabe utzitakoak, hitzarmen honetan agindutakoaren eta gainetiko legezko xedapenen aurkakoak badira, laneko lege-hausteak joko dira.\nEHI eta Ikastolen Taldearen titulartasunpeko beste enpresetako titularrari jakinarazi eta hamargarren egunean irtenbiderik gabe jarraitzen badu, edo erantzuna erreklamazioa egin duenarentzat egokia ez bada, erreklamazio egileak Interpretatzeko Bitariko Batzordearengana jo dezake; batzordeak, gehienez ere, hartu duen egunetik hogei egunetan irizpena emango du.\nAhal den guztietan, enpresak aldeen arteko adiskidetzea bilatuko du. Era berean ordea, inongo jazarpenik ez dela onartuko berretsi nahi da. Sexu edo moral-jazarpena egiaztatzearekin batera, enpresak gure Lan Hitzarmenaren eta indarrean dagoen lan arloko legediaren barruan egoki irizten dituen neurri zuzentzaileak abian jarriko ditu. Xede horrekin, alde biek Enpresa hitzarmenaren Hutsegite eta Zigorren atala aldatzea adosten dute, sexu edo moral-jazarpenari buruz berariazko idatzi-zati bat erantsiz bertan.\nBIGARREN XEDAPEN GEHIGARRIA.– Diskriminazioaren aurkako klausula.\nKontratazioan erabilitako modua edozein izanik ere, adina, sexua..., edozein dela ere, Hitzarmen honen eremuan lan egiten duten langile guztiek baldintza berak edukiko dituzte, eta ondorioz, gora-behera bat ere ez da izango diskriminaziorako bide. Izan ere, erabiliko den irizpidea hauxe izango da: kategoria berari ordainketa bera eta lan-baldintza berak dagozkio.\nHIRUGARREN XEDAPEN GEHIGARRIA.– Ikastoletako langile konpartituen bere lanpostuetara itzultzea.\nOrokorrean EHI-n lanean jarduteko ikastola batean betetzen zuten eginkizuna utzi duten jardun osoko ikastoletako langile konpartituei ondoko bi aukeretatik bat aplikatuko zaie:\n● Jatorrizko ikastolak baimena eman zuenetik EHI enpresan lan jarduna bukatu arte sei urte igaro ez badira, jatorrizko ikastolara itzultzea automatikoa izango da.\nLangile horrek sei urte baino lanaldi gehiago egin badu, EHIko langile kontsideratuko da ondorio guztietarako.\nEHI eta Ikastolen taldeko enpresak LAB sindikatua.\nEuskal Herriko Ikastolen Elkarteko Enpresen lan hitzarmeneko talde profesionalak\nEuskal Herriko Ikastolen Elkarteko enpresen lan hitzarmena\nMORAL-JAZARPENA JOKABIDEEN sAILKAPENA\nGure Enpresa Hitzarmenean aurreko xedapenean aipatutako Hutsegite eta Zigorren atalaren aldaketa gauzatzen ez den bitartean, Protokolo hau enpresaren Enpresa Hitzarmenaren eranskin bezala hartuko da.\nMoral-jazarpenaren adierazpen moduak era askotakoak eta anitzak dira eta ondoren jasotzen diren balizkoak bere baitan dituen arren, ez dute zerrenda itxi bat osatzen. Adibide modura, eurak bakarrik edota beste batzuekin batera, justifikazio gabeko moral-jazarpenaren jokabideren bat badenaren zantzuak adierazten duten jokaerak, ondorengoak dira:\n● Biktimari besteekin -erasotzailea bera barne- modu egokian komunikatzeko aukerak murrizteko helburua duten zuzengabeko eginbideak. Hauen artean sar daitezke: biktimari ezikusiarena egitea, sistematikoki eta arrazoirik gabe biktimak egindako lanak kritikatzea, bere bizitza pribatua kritikatzea edo mehatxatzea, bai hitzez bai idatziz.\n● Biktimak harreman sozialak izan ditzala ekiditea helburua duten eginbideak. Hauen artean sar daitezke: bere lankideengandik isolatzen duten lanpostuak ezartzea edo lankideei biktimarekin hitz egin dezatela debekatzea.\n● Lan mailan edo pertsonalki biktimak duen izen ona mantentzea edo galtzea helburu duten eginbide edo zurrumurruak. Hauen artean sar daitezke: biktima irrigarri uztea edo izen ona kentzea, bere bizkar gaizki-esanka aritzea, bere erabakiak uneoro ezbaian jartzean, lan umiliagarri bat egitera behartzea edota bere erlijio edo politika-sinesmenen aurka jotzea.\n● Biktimaren lan-jarduera edo lan-ahalmena murriztea helburu duten eginbideak. Hauen artean sar daitezke: inolako lanik ez agintzea, ezertarako balio ez duten lanak agintzea, zentzurik gabeak edo iraingarriak.\n● Biktimaren osasun fisiko nahiz psikikoa erasatea helburu duten eginbideak. Hauen artean sar daitezke: asmo txarrez lan arriskutsuak edo osasunarentzat bereziki kaltegarriak diren lanak egitera behartzea edo fisikoki mehatxatu edo erasotzea.\nLaneko moral-jazarpenaren jokabide edo modu ezberdinen deskribapenerako beste erreferentzia baliagarri bat Leynman Inventory of Psychological Terrorization (LIPT) delakoan jasotzen dena da.\nSexu-jazarpenaren jokabideen sailkapena\nSexu-jazarpenaren adierazpen moduak era askotakoak eta anitzak dira eta ondoren jasotzen diren balizkoak bere baitan dituen arren, ez dute zerrenda itxi bat osatzen:\n● Osotasun eta zaurgarritasun sexualari eraso egiten dioten onarpenik gabeko ageriko eduki sexuala duten grafiko, bineta, marrazki, argazki edo Interneteko irudien agerraldi edo erakustaldia.\n● Eduki sexual iraingarria duten telefono-dei, eskutitz edo posta elektronikoko mezuak. Langilearen itxura edo izaera sexualari buruzko oharpen, txantxa edo aipamenak.\n● Eskatu gabeko beren-beregiko ukipen fisiko edo gehiegizko eta beharrik gabeko gerturatze fisikoa.\n● Osotasun eta zaurgarritasun sexualari eraso egiten dioten ageriko galdera edo proposamen sexualak.\n● Mesede sexualen eskaerak eta gonbidapen lizun edo konprometigarriak, jarrera edo iradokizunen bitartez edo zuzen-zuzenean lan-baldintzen hobekuntza bati, lanpostuaren egonkortasunari, lan-ibilbideari edota biktimak nahi ezean mehatxu bati lotuak doazenean.\n● Bere izaera sexuala dela-eta langilearen bereizketa, gehiegikeria, iraina edo mespretxua xede eta helburu duen beste edozein jokabide.\nSexu-jazarpenaren eta askatasunez edo onartutako elkarren arteko hurbilketaren aldea, sexu-jazarpena jasaten duen pertsonak jokabide horiek gogoko ez dituela da.\nBitariko batzordearen osaketa\nEranskinetan Bitariko Batzordeko nortzuk osatzen duten eranskinetan agertu behar da:\nHitzarmeneko Bitariko Batzordea Hitzarmena izenpetzen den ekintzan bertan, enpresa hitzarmen honetako 1.tituluko 3.kapituluan araututakoaren arabera,\nPresidente: Jose Luis Sukia Busselo jauna; jakinarazpenetarako helbide gisa, «Errotazar bidea 124, 20018 Donostia (Gipuzkoa)».\nIdazkari: Ane Landeta anderea; jakinarazpenetarako helbide gisa, «Errotazar bidea 124, 20018 Donostia (Gipuzkoa)».\nJakinarazpenak lehendakariari eta idazkariari egitea da egokiena.\nEspresuki adierazten da, ezen, norberaren izendapena gora-behera, erakunde bakoitzaren ordezkotza enpresa hitzarmen honetako 7.1 artikuluan jarri eta adierazitako proportzioa gordez egingo dela.


Gorputz Heziketa. ORIXE BHI: PROGRAMAZIOA: 1 Batxilergoa / Edukiak\n1. ebaluazioa- Entrenamenduaren teoria eta plangintza: kontzeptua, legeak eta printzipioak, helburuak eta hasierako baldintzak, kontrolerako alderdiak (jarduera motak, zama, bolumena, intentsitatea, susperraldia), entrenamendu sistemak, aldizkakotasuna, progresioa, kualitate fisikoen entrenamendua eta osasunerako entrenamendua.\n- Zailtasun- eta arrisku-adierazleen analisia (bihotz-maiztasuna; hidratazioa; lesioen prebentzioa; elikadura-beharrak).\n– Egoera fisiko osasungarria ebaluatzeko probak egitea.\n– Egoera fisiko orokorra eta espezifikoak hobetzeko sistema eta metodoak praktikan jartzea, hasierako egoera-ebaluaziotik aurrera inplikatutako gaitasun fisikoak handituz.\n– Osasunarekin erlazionatutako gaitasun fisikoen lana planifikatzea.\n– Oinarrizko prestatze fisikorako jarduera fisikoak egitea: zirkuituak, gimnastika naturala…\n– Era autonomoan, jarduera fisiko eta osasunerako programa pertsonala prestatu eta praktikan jartzea, maiztasuna, intentsitatea, denbora eta jarduera mota kontuan hartuz.\n- Egoera fisiko onari eusteko eta hobetzeko, ahalegintzeak, erantzukizunak eta iraunkortasunak duten garrantziaz jabetzea\n– Garbitasunari, higieneari, ordenari, instalazioei eta materialei buruzko araudiak onartzea, errespetatzea eta erabiltzea. Jarduera fisikoak egin ondoren, gorputzeko higieneari arreta jartzea.\n2. ebaluazioa- Elikadura, ariketa fisikoa eta osasuna: elikagaiak eta janariak, elikadura egokirako arauak eta elikadura motak.\n– Gizarte-ohitura positiboek, hala nola elikadura egokiak, atseden hartzeak eta bizimodu aktiboak duten eragina aztertzea; eta gizarte-ohitura negatiboen kritika, hala nola sedentariotasunarena, drogen menpekotasunarena, alkoholismoarena eta tabakismoarena.\n- Lasaitasun teknikak: yoga, masajea\n- Erlaxatzeko, arnasa hartzeko, eta jarrerak berreskuratu eta berregokitzeko teknikak eta metodoak aplikatzea, osasuna eta bizi-kalitatea hobetzeko bitarteko gisa\n- Aurreko etapan praktikatutako kiroletako baten oinarri teknikoetan eta taktikoetan sakontzea, baita erregelamenduaren ezagutzan ere.\n3. ebaluazioa- Osasuna eta Gorputz Heziketa: osasunean eragiten duten alderdiak, begien osasuna.\n– Jarduera fisikoa erregulartasunez egiteak dituen onurak ezagutzea.\n– Jarduera fisikoak era egokian praktikatzeak osasunean duen eragina ezagutzea (egin behar ez diren jarduerak; jarrera-higienerako ohiturak; segurtasun-arauak).\n– Zenbait ohiturak (erretzea, edatea, egoneko bizitza) gure egoera fisikoan eta osasunean dituzten ondorio negatiboak balioestea\n- Gorputz irudiaren heziketa: publizitatea, komunikabideak eta edertasun ereduak. Ondorioak: lotsak, anorexia, bulimia...\n- Komunikabideek gorputzaren zenbait jarduerari ematen dioten trataerari dagokionez, jarrera kritikoa izatea.\n– Jolas-jardueretan, kirol arruntetan, kirol berezietan eta herri-kiroletan parte hartzea, ondo pasatzeko eta aisialdirako asmoarekin.\n– Ikastetxeko testuinguru soziokulturalean praktikatzen diren kirol- eta jolas-txapelketak antolatu eta horietan parte-hartzea.\n– Jarduera fisikoetan, kiroletan eta jolasetan harremanek, talde-lanak eta joko garbiak duten garrantzia estimatzea.\n– Ingurune naturalean jarduerak antolatzen eta bideratzen laguntzea.\nPublicado por Joseba Koldo en 9:57


sOrtua: nekazaritza Getxon euskaraz – Egizu elkartea\nsOrtua: nekazaritza Getxon euskaraz\nGetxon euskaraz bizitzeko beste esparru bat sortzeko asmoa dugu. Ortu baten inguruan euskaldunok euskaraz elkartzeko asmoa; nekazaritza, elikadura, harremanak eta hizkuntza uztartzeko asmoa. Martxoaren 16ra arte epea duzu izena emateko interesatuta bazaude.\nAsmo berri honen ezaugarriak\n•\tHizkuntza: eremu horretan euskaraz bakarrik mintzatu ahal izango gara eta ingurukoekin ere bai, ahal den neurrian. Aholku-lanetarako hartu-emanak (nekazari, aditu, liburu, …) eta hornitzaileekikoak (hazi eta landare saltzaile, lanabes dendari, …), euskaraz izan daitezen saiatuko gara. Hortaz, euskara hutsean biziko den eremua izateaz gain, berarekin lotura duten eremuetan ere euskara zabaltzen arituko gara.\n•\tEkologia: nekazaritza era ekologikoan garatuko dugu. Koherentziaz, bertara hurbiltzeko ere aukera ekologikoak baliatuko ditugu (herritik gertu dago, bidegorria dago bertaraino, autobusa ere bai), eta, bide batez, ingurua kotxez betetzea eragotziko dugu.\n•\tAuto-elikadura: norberarentzako elikagaiak ekoitziko ditugu bertan, norbera eta etxekoak elikatzeko.\n•\tEkoizpen eta banaketa mugatua: soloan lortutako elikagaiak ez ditugu salduko ez eta soberakinak banatuko, ekoizpen horretatik bizi direnei kalterik ez egiteko (inguruko baserritarrak eta herriko kontsumo-taldeak).\n•\tTalde-lana: Taldean egin beharreko lana izango da. Kopurua zehazteke dago, baina 6-10 pertsona-etxe izan daitezke, gutxi gorabehera.\n•\tGune irekia, ez txokoa. Euskaraz mintza nahi duenarentzako irekia.\n•\tGune hedatzailea, zabaltzailea. Zer zabaltzeko? Euskara, ekologia, Azkorriko nekazaritza-gunearen babesa, eta abar.\n•\tEuskararentzako beste indargune bat, gainontzekoekin sarean lotua.\n1.500 m2 dituen landa-eremua, zelaia, belarra, fruta-arbola ugariz betea, Getxo zaharreko Andra Mari inguruan, Diliz estartan, Enea tabernaren atzean.\n•\tProiektua zehaztu eta zabaldu ohiko bideetatik: Internet, komunikabideak, herrian…\n•\tLan-taldea sortu: bilera bidez asmoak, gogoak,… elkarbanatu.\n•\tAntolaketa adostu eta zehaztu.\n•\tPartaideak zehaztu. Partaidetza zehaztu.\n•\tEkonomia-kontuak zehaztu.\n•\tOrtua sortu.\nBazkide bakoitzaren parte-hartze denbora zehazteko neurgaia soloaren ziklo naturala izango da, alegia, urtea: udaberritik negura, haziak ereite, ernetze, hazte, heltze, ontze, batze, ihartze eta usteltzearen aroei jarraituz.\nEkimen honek baditu diru koste batzuk:\n•\tAlokairua: jabeari alokairua ordaindu behar zaio, hilean 100,00 €.\n•\tLurra prestatzeak ekar ditzakeenak: lurra irauli, ongarritu eta xehatzea.\n•\tHaziak eta landareak erostea.\n•\tUra, urontziak eta ureztatzea.\n•\tEtxola, hazitegiak eta abar.\n•\tGutxienez urtebeterako hitza eman behar du parte-hartzaileak.\n•\tGastuen ordainketan parte hartu behar du dagokion zatiarekin.\nSoloaren jabearen oharpena: lur sail hori inguru horretako etxegintza-plangintza barruan dagoenez, berau abian jartzen denean, soloa bereganatu egin nahi du, bertan etxetxoa egiteko asmoa baitu. Esan berri diotenez, kontu hori ez omen da mugituko urte askotan.\nrozio2012-02-28T10:30:14+01:002012-02-28|agenda, berbalagunok, egizu|8 Comments\nJon 2012-02-29 at 12:27 - Reply\nZer ideia ona! Asko gustatzen zait, eta interesatuta nago\nBerriak daukazuenean, bidali mesedez.\nPosta elektronikoa nahiago dut mugikorrean jasotzen dut eta, beraz dena idatzita dago eta errezagoa da.\ngarazi 2012-02-29 at 12:41 - Reply\nEderto! Proiektuak aurrera egin ahala informazioa bidaliko dizugu.\nOndo ibili 😉\nUrko 2012-03-08 at 12:38 - Reply\nEgun on. Oso interesgarria ikusten dot proiektu hau. Ni be prest egongo nintzateke.\nAbisatu zeozer berririk daukazuenean!!!\nEskerrik asko eta ondo ibili\ngarazi 2012-03-08 at 16:36 - Reply\nApuntatu zaitugu interesatuen zerrendan. Aurrerago antolatuko dugu bilera bat eta esango dizugu noiz eta non izango den.\nGalder 2012-03-19 at 17:43 - Reply\nOraintxe ikusi dut sOrtua proiektua eta interesatuta nago, ez bada berandu.\nBilerarik egingo baduzue abisatu.\nlander 2012-03-19 at 18:54 - Reply\nPosta elektronikoz erantzun dizut, Galder.\nirantzu 2012-03-22 at 2:10 - Reply\noso interesgarria iruditzen zaidan proiektu honen partaide izatea gustatuko litzaidake, horregaitik bertan mugitzen den informazioa eskuratu nahiko nuke.zuen erantzunaren zai agurtzen naiz. eskerrik asko!\ngarazi 2012-03-22 at 18:02 - Reply\nPosta elektronikoz erantzun dizut, Irantzu.


Argitxu Camus ikerlaria (argazkia DaniBlanco/Argia)\nArgitxu Camus historialari zuberotarra 1980ean jaio zen Mauletik bost kilometrotara dagoen Onize Pea herrixkan. Gaztea ia sei urtez izan da Amerikako Estatu Batuetan, immigrante euskaldunen egoera eta nortasuna ikertzen. Renoko Unibertsitatean doktoretza bukatu ondoren bertako Euskal Ikerketarako Zentroan aritu da lanean. Reyes Ilintxeta kazetariak Argia aldizkarian egin dion elkarrizketa honetan bizitakoaz eta inoiz immigrantearen sindromea sufritu izanaz ere mintzatzen da Argitxu.\nReyes Ilintxeta/Argia. [Jatorrizko artikulua, hemen]\n-Zerk eraman zaitu euskaldunen emigrazioa ikertzera?\nMaîtrise bat historian hasiko nuela (Master lehen urtea gaur egun), ikerketa gai bat bilatzen nuen. Gai honek euskaldunekin zerikusia ukanen zuela segur nintzen. Horrez gain, 20 urte nituen orduan eta munduaren deskubritzeko garra azkar nuen. Ondorioz, Paueko irakasle batek “euskal emigrazioa Argentinara” aztertzea aipatu zidalarik, gai honek berehala interesatu ninduen. Baina baldintza bat inposatzen nion ene buruari: ikerketa gai horrek Euskal Herritik kanpo eraman behar ninduela –beste zerbaiten ikusteko behar handia sentitzen bainuen orduan–. Sentimendu hori ez da erraz esplikatzea baina ttipidanik bidaiatzeko eta gauza berrien ezagutzeko gose hori izan dut. Ikerketa gai posible hori ene familiakoekin aipatu eta, ene familiaren –beste familia euskaldun gehienak bezala– historiaren parte inportanta zela ohartu nintzen. Ene arra attatta adibidez baxenabartarra zen, Jutsikoa, eta zazpi urtez artzain egon zen Kalifornia hegoaldean eta bere anaia zenbait han geratu ziren. Ene buruari galdetu nion: emigrazio fenomeno hori Euskal Herriko historian hain kapitulu garrantzitsua izan bada, zergatik ez dugu gehiago aipatzen? Duela hamar urte, Iparraldean behintzat, gai hori ez zen hainbest-e aitzina emana gizartean, gaur egun den bezala. Urteekin, ene interesa gai honendako emendatuz joan da.\nMaîtrise urtean egin beharreko ikerketa gaia aldatu zen eta Paris hiriko euskal emigrazioa ikertzea erabaki nuen, Pariseko Eskual Etxearen historian zentratuz gehienbat. Ez nintzen azkenean hain urrun joan, baina ez zen hain gaizki hasteko, Xiberotik partitzen zen neska gazte batentzat! Lan horren emaitza ene lehen liburua izan zen, frantsesez idatzi nuena. Ikerketa eramaten nuen ber, konturatu nintzen nortasunaren gaia interesgarria bezain konplexua zela. Urte hura biziki garrantzitsua izan da ene bizian beste arrazoi batengatik ere: hor baita lehentze euskal mundua ireki ene begien aitzinean. Munduan barna berrehun bat euskal elkarte pasa bazirela ohartu nintzenean, ene interesa horra buruz joanen zela hurrengo urteetan argi nuen. 2003ko udan, Eusko Jaurlaritzak lau urtero antolaturiko Munduko Euskal Gizataldeen Kongresuan parte hartu nuen eta han, hainbat jende interesgarriren artean, Renoko Euskal Ikerguneko (Center for Basque Studies) ordezkariak ezagutu nituen eta urte bat berantago (2004ko agorrilan) Estatu Batuetako bidea hartzen nuen hango doktorego programa integratzera. Honen ondorio da nire bigarren liburua, The North American Basque Organizations, 2007an agertua. Eta egundaino ez dut zangoa Argentinan pausatu... Uda honetan beharbada...\n-AEBetako gaurko euskaldunei so. Nolako etorkizuna, zure ustez?\nEmigrazioaren inguruko ikerlana egiteko komunitate ezberdinak hautatu nituen barnean dagoen jendea ezberdina delako, Euskal Herriko toki ezberdinetatik etorri baitira. Adibidez, Renon Hegoaldeko eta Iparraldeko jendea, Kalifornian Iparraldekoak (baxenabartarrak) eta Boisen aldiz, bizkaitarrak.\nBoisekoa, adibidez, biziki dinamikoa da ailegatu baitira gazteak erakartzen. Hala nola, haien dantza taldea ikaragarri handia da, ehunka gazte daude, ez bakarrik ttipiak, handiak baita ere.\nHori da beste komunitateetan ikusten ez den zerbait. Maiz haurrak txiki direlarik (6 urte) hasten dira dantzatzen baina 12–13 urtetara iristean aktibitate hori uzten dute beste batzuetara murgilduz (futbola, beisbola…).\nAldiz, unibertsitatea bukatuta eta haurrak ukaiten hasten direnean, nahi dute beraiek bizi izan dutena horien haurrek bizitzea, eta ondorioz berriz heldu dira euskal etxeetara. Hau oso positiboa da, odol gaztea ekartzen baitu.\nBadira gazteak euskara etxean ikasi dutenak, baina ez dira anitz. Baina euskal elkarteak hasi dira euskara klaseak ematen, eta nork daki, egoera hau aldatu daiteke.\n-Zu zeu ere, nolabait, etorkin sentitu al zara zure Renoko egonaldian?\n2004ko agorrilatik 2009ko azarora Estatu Batuetan bizitu naiz, bost urte pasa hots. Han nintzela, mundu osoko jendea ezagutu dut, esperientzia berriak egin ditut, Estatu Batuek gordetzen duten hainbat marabilla bisitatu ditut eta beste hizkuntza bat ikasi dut, ingelesa. Baina ttipidanik segitzen ninduen gose hura nolazpait asetzen nuen denbora berean, ohartu gabe, pixka bat galtzen nintzen. Esplikatzen naiz... Nire lana aitzinatzen zen arau, urteak jin urteak joan, ikertzen nituen emazte eta gizonen buruhauste berdinen bizitzera ailegatu naiz: “immigrantearen sindromea” deitzen dutena. Haiek bezala, Estatu Batuetan nintzelarik, burua Euskal Herrian nuen eta bakantzaz etxera sartzen nintzelarik, zerbait faltan botatzen nuen. Nire tesian hain zehazki kontzeptualizatzen eta deskribatzen nuen nortasun transnazional hark gainditu ninduen! Ez nintzen etsit hango, ez eta hemengo. Ene bosgarren uda Estatu Batuetan pasatzen nuela, euskal festibal batean euskaldun batek galdegin zidan ene bizia han eginen nuenez. Nik berehala erantzun nion ezetz baina euskaldun hark irriño ttipi batekin eta trufa izpi bat doinuan erantzun zidan: “Bai Argitxu. Nik ere horren erraiten segitzen dut eta badu 40 urte hemen nintzela”. Erantzun horrek bonba baten efektua egin zidan eta anitz pentsarazi: “Ez banaiz orain sartzen, ez naiz sekula sartuko”.\n-Agur Xiberoa... Mintza gaitezen zure sorlekuaz.\nXiberoa probintzia ttipiena da, bai lurraldez bai eta ere populazioz (13.500 biztanle). Frantses erran batek dioen bezala, “ttipiago, ederrago”. Baina zitazione hori probintzia horretan sortua eta hazia izan den norbaitengandik objektiboa ote da? Zuek duzue erranen...\nEkonomikoki, gaur egungo Euskal Herrian ene probintziak ez du pisu handirik. Baina bertan bizi direnen nahi azkarra Xiberoan bizitzeko eta Xiberoaren bizi arazteko aipagarria da. Anitz dira Xiberoan bizitzeko hautua egin dutenak eta lanera joateko Baionaraino edo Paueraino bidea egiten dutenak. Gizon eta emazte dinamikoak lanean ari dira Xiberoan enpleguaren mantentzeko eta berrien sortzeko. Egitura azkarrak ere gizarteak plantan eman ditu enpresa baten sortzean laguntzeko edo lurrik gabeko laborari baten instalatzen laguntzeko. Bizi kultural aberatsa ere ezagutzen du Xiberoak.\nEtorkizunari begira, erronka askori erantzun beharko dio Xiberoak, izan enplegu berrien sortzeko, gazteen emigrazioaren ttipitzeko, laborantzaren mantentzeko eta abar. Geroari begira euskararen egoerak –eta kasu berezi horretan xiberotar euskalkiak– kezkatzen nau ere. Ikastoletan edo eskola elebidunetan aritzen diren haurren kopurua urtez urte emendatuz baldin badoa ere, kezkatua naiz: aurtengo maskaradaren osatzeko, euskara zekiten gazteen aurkitzeko zailtasunak ukan dituzte!\n-Erromantizismo gehiegi Xiberoaz mintzatzean?\nXiberoa erromantizatua da, bai. Gaur egun Euskal Herriko gehiengoa osatzen duen hiritarrarentzat Xiberoa erakargarria da: berde-berdea da, mendi eta herrixkekin, laborantzaz bizi den jendea bada, Euskal Herriaren periferian kokatua da, ongi ezagutzen ez den –eta ondorioz ulertzeko zaila den– euskalki bat mintzatzen da. Ondorioz, asteburu pasa jiten den hiritar honek mendian itzuli bat egiten du eta instituzionalizatuak izan diren bi manifestaldi kultural handien kari Xiberora hurbiltzen da (pastorala eta maskarada). Baina xiberotarrek berek badute zerikusi handia erromantizismo horretan. Kantuen gaiek Xiberoa goraipatzen dute eta galdu nahi ez den bizimodu bat garatzen dute, doinuak ere malenkoniatsuak direlarik. Berriki sortu diren kantu anitzek ere irudi hori garatzen dute. Pastoraletara Xiberotik kanpoko jendea hurbilduko dela espero da eta azken urte hauetan gertatu izan da maskaradaren ematea hegoaldean ere. Xiberotarrek irudi erromantiko hori erabiltzen dute haien alde.\n-AEBetan euskalduntasuna adierazteko modu desberdinak aztertu dituzu. Zer da Euskal Herrian ikusten duzuna?\nOntsa badakigu Hegoaldeko edo Iparraldeko gizartea ez dela homogeneoa. Bagara euskara ematen dugunak (gutien bat) eta ematen ez dutenak. Herrietan bizi garenak eta hirietan bizi direnak. Euskaldun sentitzen garenak eta euskaldun sentitzen ez direnak (etorkinak, frantsesak, espainolak). Nortasunaren bizitzeko maneran ere ezberdintasunak badira. Baten aipatzeko, Hegoaldeko historia politiko gogorraren ondorioz, jendea euskalduna da edo espainola da, ez da erdibiderik. Iparraldean aldiz, gehiengo batek bere burua euskaldun eta frantses definitzen du.\n-Hegoaldeko eta Iparraldeko gazteek bizimodu, pentsamolde desberdinak dituzte?\nHein batean Hegoaldeko eta Iparraldeko gazteak desberdinak direla erran genezake. Nahi ala ez, egoera politiko ezberdinak ezagutzen ditugu, hezkuntza sistema ezberdin batean murgilduak izan gara, hizkuntza ezberdinek gure bizia inguratu dute, telebista programa ezberdinek gure haurtzaroa markatu dute –horrek ere eragiten baitu!–. Aipatu puntu horiek guziek, besteak beste, bizimodu eta pentsamolde ezberdin baten errealitatean eragiten dute. Baina ene iritziz ezberdintasun horiek ez dira oztopo bezala ikusi behar, aberastasun bezala baizik. Iparraldekoak Hegoaldekoekin biltzen garelarik, egia da badirela zenbait aldiz gaizki ulertze zenbait (euskalki batetik bestera, pentsamolde ezberdinak baititugu edo beste), baina azken finean batzen gaituena, euskaltasuna, ezberdintasun horiek baino azkarragoa da. Bistan dena ene ordez bere burua euskaldun definitzen ez zuen beste xiberotar bat Renora joan balitz, ez zen ni bezala Renoko unibertsitatean lanean edo ikasten ari ziren beste euskaldunez inguratuko (denak Hegoaldekoak), frantsesez baizik.\nEuskal irakasle eta ikertzaile talde polita bildu zen Bakersfield-en V. Mugaz Gaindi Mintegian\nEtzi hasiko da Bakersfield-en, Kalifornian, V. Mugaz Gaindi Mintegia, 'Basques in the West' goiburupean\nArgia astekariaren Larrun monografikoak Diaspora eta euskal etxeen egoera eta etorkizuna aztertzen ditu\nBiographical Dictionary of Idaho Basques liburuak estatu horretako ia 10.000 euskal amerikarren berri jasoko du


Txinak "beste herrialde batzuetan" birusaren jatorria bilatzeko ideia defendatu - Noticias de Gipuzkoa\nTxinak "beste herrialde batzuetan" birusaren jatorria bilatzeko ideia defendatu\nOMEren arabera, baliteke Wuhaneko ikertzaile bat saguzar batek infektatu zuenean hasi izana pandemia\nPekín –Txinak atzo azpimarratu zuen SARS-CoV-2 koronabirusaren jatorriaren bilaketa "beste herrialde batzuetara" zabaldu nahi zuela, birusa Wuhaneko Birologia Institututik atera zela frogatzeko Estatu Batuek egindako presioen aurka egiteko. Ma Zhaxou Kanpo Arazoetako ministrordeak Washingtoni leporatu zion "bere interes politikoak zientziaren aurretik jartzea", eta Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) txostena errespetatzea eskatu zion, Wuhan bisitatu ondoren, han hasi baitziren lehen kovid kasuak zabaltzen.\nTxosten hark, joan den apirilean argitaratua, patogenoaren jatorriari buruzko lau teoria posible aipatu zituen, baina laborategiko istripu bat gertatzeko arrisku txikiena zegoela adierazi zuen. "Alderdi guztiek errespetatu behar dute azterketa hori, baita OME bera ere", sinetsi zuen Mak berak "espazioa" eskatu ondoren, Txinak bere lurraldeko beste ikerketa-fase bati uko egin ondoren ikerketekin jarraitzeko.\nOMEko zuzendari nagusiak, Tedros Adhanom Ghebreyesus-ek, Txinari ere eskatu zion "gardena eta irekia" izan dadila, eta "pandemiaren lehen egunei buruzko datu gordinak" eman ditzala; Pekinek, berriz, behin baino gehiagotan ukatu du informazioa ezkutatzea edo Wuhanera bidaiatu zuten OMEko zientzialarien lana zailtzea. "Onartezina da orain OME laborategiko teorian oinarritutako ikerketen bigarren fasearekin ateratzea", esan zuen Gu Jinhui funtzionarioak, eta Liang Wannian koronabirusaren jatorria ikertu zuen Txinako aditu-taldeko buruak, berriz, "hurrengo ikerketa-fasea beste herrialde batzuetan hastea" eskatu zuen.\nLiang-ek teoria bat ere berreskuratu zuen: birusa Wuhango Huanan merkatura iritsi ahal izan zen, eta han aurkitu zen lehen covid agerraldia, "izoztutako elikagaien hotz-katearen bidez".\nEta hori guztia, hain zuzen ere, Peter Embarek, OMEko taldeburuak eta 2021. urtearen hasieran Wuhanek koronabirusaren jatorria aztertzeko bisitatu zituen beste agentzia batzuek, Danimarkako TV2 telebistari adierazi zioten covid 19a Txinako hiri horretako laborategi bateko ikertzaile bat saguzar batekin infektatu ondoren hasi zela. "Enplegatu baten infekzioa laginak hartzen zituenean izan zitekeen hipotesietako bat da", esan zuen Embarek, baina zehaztu zuen OMEren misioak ezin izan zuela teoria hori babesteko zuzeneko ebidentziarik aurkitu.\nYuan Zhiming Wuhaneko Birologia Institutuko P4 laborategiko zuzendariak esan zuen "birusaren jatorria arakatzea ez dela film bat egitea bezalakoa". "Jarrera eta metodo zientifikoak behar dira, baita frogak ere. Gezurrak ez dira zientzia. Birusa sortu zela eta Wuhaneko laborategitik ihes egin zuela baieztapen ez-tinkoa da" esan zuen Yuanek, eta hark esan zuen 2019ko abenduan bere laborategiak "inoiz ez zuela ikertu, ez biltegiratu" covid-a eragin zuen birusa, eta bere enplegatuetako inor ez zela berarekin kutsatu.\nEspainia, Italia, Estatu Batuak... Atzo Txinako Administrazioak egindako adierazpenak bat datoz aste honetan Txinako prentsa ofizialak egin zuen erasoarekin. Txinako prentsa ofizial horren arabera, covidaren lehen agerraldiak beste herrialde batzuetan zirela, besteak beste, Espainian, Italian eta Frantzian. Baliabide horiek berak erakutsi dutenez, birusa Fort Detrick laborategi estatubatuarretik ihes egiteko aukera ere badago, 2019ko uztailean itxi baitzuen.


Le Noyer (Alpe Garaiak) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLe Noyer (Alpe Garaiak)\nLe Noyer (okzitanieraz Lo Noier, frantsesez eta ofizialki: Le Noyer) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Provence-Alpes-Côte d'Azur eskualdean. 2013an 280 biztanle zituen.\n44° 41′ 55″ N, 6° 00′ 45″ E / 44.6986°N,6.0125°E / 44.6986; 6.0125Koordenatuak: 44° 41′ 55″ N, 6° 00′ 45″ E / 44.6986°N,6.0125°E / 44.6986; 6.0125\nChauffayer, Gap, Le Glaizil, Poligny, Saint-Étienne-en-Dévoluy, Saint-Eusèbe-en-Champsaur, Dévoluy eta Aubessagne (en)\n156 (%53.4) 136 (%46.6)\n2007an Le Noyer udalerrian erroldatutako biztanleak 251 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 50 pertsona bakarrekoak ziren (42 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 256 etxebizitza zeuden, 120 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 117 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 234 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 120 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 150 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (63 gizon eta 45 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Le Noyer udalerrian 118 unitate fiskal zeuden, 239,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.845 euro zen. \n2007an zeuden 12 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.\n2000. urtean Le Noyer udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 265 hektarea erabiltzen.\nPoligny (3,0 km)\nBénévent-et-Charbillac (4,8 km)\nLa Fare-en-Champsaur (5,3 km)\nSaint-Bonnet-en-Champsaur (5,4 km)\nLes Costes (5,6 km)\nSaint-Étienne-en-Dévoluy (5,6 km)\nLa Motte-en-Champsaur (6,0 km)\nMultimedia: Le Noyer (Hautes-Alpes)\nAzken aldaketa 9 azaroa 2020(e)an, 18:18(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 9 azaroa 2020, 18:18.


Oiartzun | oiartzun atez ate - Part 19\n2009 Abenduak 15\nMarroia, horia, urdina eta grisa\nIturriozko Iturri-Berri elkartean bi taldetan aritu ginen lanean atzo ilunabarrean. Auzotarrek hondakin batzuk zein frakzioren parte ote ziren galdetzen zuten. Hainbat ez ditugu egunero sortzen eta beste batzuek, berriz, material asko izaten dituzte nahastuta. Normala denez, zalantzak sortzen zaizkigu hondakin hauek nola birziklatu behar ditugun jakiteko garaian. Baditugu gauzak erraztuko dizkiguten oinarrizko irizpide batzuk (material birziklagarriak identifikatzen dituzten geziak…), baina, bestela, beti izango dugu gure hondakinak garbigune mugikor zein finkora eramateko aukera.\nPapera eta kartoia zintzilikailura nola ateratzearen kontua da bileretan bolo-bolo dabilen gaietako bat. Auzo askotan ari gara horretaz hizketan. Iturriotzen, nagusiki, herriko komertzioetan paperezko poltsak salmentan jartzea eskatu zuten. Argi dago udalak gai hau landu eta alternatibak proposatu behar dituela. Horretan dabil, herritarren ekarpenak aztertzen eta aukerak lantzen.\nEtiketa(k): , 2. txanda, atez ate, bilerak auzoz auzo, eztabaida eta erabakitze prozesua, Iturriotz, oiartzun, puerta a puerta\n19.orrialdea« Lehena...« Aurrekoa1718192021Hurrengoa »...Azkena »


EU wikilariak galestarrekin bat, Celtic Knoten – Euskal Wikilarien Kultur Elkartea\nEU wikilariak galestarrekin bat, Celtic Knoten\nData: 15 Uzt\nAurten ere Celtic Knot egin da bigarren aldiz, zelta kulturako Wikipedien topagunea, uztailaren 5etik 6ra, oraingoan Galesko Aberystwyth kostaldeko herri ederrean izandakoa, non zehazki eta Galeseko Liburutegi Nazionalean. Ez, Euskal Wikipedia ez da zelta, ezta EWKE Euskal Wikilarien Elkartea ere, baina Celtic Knot Europako hizkuntza gutxituetako Wikipediak elkartzeko puntua bilakatzen ari da antza, gero eta gehiago.\nAntolakuntzak euskal ordezkaritza gonbidatu du galesez mintzo den herrira (gurean antzera, ingelesa bolo-bolo dabil, ikus Iñaki Larrañagaren artikulua ZuZeun), eta plazera dugu euskal wikilariok hitzordua han jartzea. Zalantzarik gabe, topaketak euskal-gales harremanak sendotu ditu hurrengo hilabeteetara eta urtera begira: hizkuntza gutxituen ardatz berri bat?\nGalesko Wikipedia lantzen\nKoldo Biguri Txikipedia aurkezten (Josu, CC-BY-SA 4.0)\nJason Evans aritu da Celtic Knoteko antolatzaile; bera dabil, izan ere, Aberystwytheko Galeseko Liburutegi Nazionalean wikilari egoiliar, lan horretan dagoeneko lau urtez, bere lan onaren seinale. Eluned Morgan ministro galesaren aurkezpenak agerian utzi du Gales Wikipediak, edo Wicipedia Cymraegek (bertako hizkuntzan), rol garrantzitsua duela galesa sustatzen, eta Robin Owainek, galesgintzan urte luzez zaildutako idazle eta kultur aktibistak, eman dio topaketari behar zuen hauspoa eta hatsa.\nHezkuntza eta bitarteko teknikoak hizkuntzen normalizazioaren zerbitzura\nRobin Owain, CY WPkoa, eta Iñaki LL, EU WPkoa (Llywelyn2000, CC-BY-SA 4.0)\nZalantzarik gabe, desberdinak dira bertan agertutako proposamenak, teknikoak zein programatikoak; askotarikoak izan dira, halaber, Wikipedien hizkuntza komunitateen errealitateak eta kezkak. Wikipedian kornubiera biziberritu eta barruko kontraesanak (lankideen arteko eztabaidak, ortografia) konpontzeko ahalegina azaldu zuen Mark Trevethanek, teknologiak gales hizkuntza bultzatzen duen garrantziaz Garleth Morlaisek, eta Wikidataren itzulpengintzak bere tokia izan zuen ere Nicolas Vigneronekin. Euskal Herritik, hizpidea jarri genuen hala Koldo Bigurik nola Iñaki Lopez de Luzuriagak, Txikipediaz eta Hezkuntza Programaz aurkezpen bana emanez, hurrenez hurren. Ikusmin handia piztu zuten biek ala biek.\nWikisource, Wikidata eta beste wiki bitarteko batzuk handitu ahala, hizkuntza gutxituak ere beren bidea egiten ari dira. Horrelako azken (aurreko) oldarraldia gure Wikiteka izan da, Wikisourceren euskal bertsioa, Jason Evansek bere agerraldian adierazi bezala. Bagabiltza eta bada zerbait, dabilen harriari goroldiorik ez: uztailaren 5ean, Ras yr Iaith galestar ‘Korrika’ ikusi eta korritu ahal izan genuen batzuek Aberystwythen zehar. Hala ere, bertan aurkeztutako kezkak eta auziak ez ote dira askotarikoegiak? Ez ote du topaketak definizio berri baten premia?


[:eu]Komunikazioa, etorkizuneko arrakastaren giltza – DeustoKom News\nInicioEn clase[:eu]Komunikazioa, etorkizuneko arrakastaren giltza\n[:eu]Komunikazioa, etorkizuneko arrakastaren giltza\n18 de octubre de 2018 Mireia Galarza En clase, OLD-General Comentarios desactivados en [:eu]Komunikazioa, etorkizuneko arrakastaren giltza\nEgun, ukaezina da komunikazioak duen garrantzia. Mende berriaz geroztik bizi dugun gizarteak ez dauka ia antzekotasunik orain dela urte batzuk bizi zutenarekin; hori dela eta, bertako ezaugarriak desberdinak dira. Egun bizi dugun industriaz geroko garaiak -garai postindustriala ere deitzen denak- orain arte bizi gabeko testuinguru batean kokatu gaitu, eta informazioa eta horren garraioa bihurtu dira ia guztiaren ardatz.\nBizi dugun garaira iristeko, jakina den bezala, aldaketak gertatu dira. Orain arte, industrializazio garaian, alegia, industria ekonomiak zeukan pisu gehiena. Orain, ordea, produktuak baino askoz ere garrantzia gehiago hartu du horiek sortzeko beharrezkoa den jakintzak. Hori horrela, inguratzen gaituen gizarteari erreparatzen badiogu, inoiz aurkitu gabeko ezaugarriekin egingo dugu topo.\nHorietako bat da teknologia. Egia esan, faktore hau aldaketaren eragiletzat eta ondoriotzat har daiteke. Teknologiaren ondorioz, orain dela urte batzuk pentsaezinak izango ziren ekintzak egin ditzakegu. Patriketan ditugun mugikorrak gure bizitzako parte dira, gure eskuetako luzapen modukoak. Esan beharrik ez dago, ez behintzat belaunaldi gazteenei, teknologiak dituen onurak zeintzuk diren: munduko edozein txokotan dagoenarekin arazorik gabe hitz egin dezakegu gure alboan jazarrita egongo balitz bezala, lan akademikoak egiteko informazioa biltzeko izugarrizko erraztasuna ematen digu, mundu mailan gertatzen denaren unean uneko informazioaren berri dugu…\nEgia da bai, teknologiarekin, beste sorkuntzekin edo errealitaterekin bezala, bizitzen ikasi behar dela egungo munduan eta, hori dela eta, teknologiarekin bizi diren gizarte taldeek, jaiotzerakoan besapean ogia ekarri beharrean ordenagailua edo mugikorra ekarri dutenek, gehienbat, ez dutela ahaztu behar aurrerapen honek eduki ditzaken arriskuekin.\nBizi dugun garaiko beste ezaugarrietako bat ikerketa eta garapenaren garrantzia da. Jakina da lehiakortasunez beteriko munduan bizi garela, ingurua uneoro aldatzen dena. Aldaketen azkartasunak uneoroko aldaketak eskatzen dizkie enpresei beraiei ere, eta joku zelaian egoten jarraitzeko, noski, beraien publikoa ezagutu behar dute. Azken horiek inoiz baino gehiago eskatzen die egungo enpresei, eta askoz ere joera handiagoa dute betiko bezero leialak ez izateko.\nAurreko bi ezaugarri nagusiak hurrengoak bilduko lituzke, hots, globalizazioak. Egun fenomeno bat ezaguna bada, globalizazioarena da. Kontzeptu honek irakurketa bat baino gehiago eduki ditzake, prozesu ekonomiko, teknologiko, politiko, sozial eta kulturaltzat hartzen baita. Fenomeno horrek ekarritako errealitate berriak aztertzen hasiz gero, hainbat nabarmenduko genituzke: Malgutasun eta produktibitate ekonomiko gehiago dago, aniztasun ideologikoa indartu du, minoritarioak diren hizkuntza eta herrien oihartzun bezala jokatu du… Hala ere, globalizazioak sortutako fenomenoetako asko mahai gainean jartzeko modukoak dira, eta, zalantzarik gabe, etorkizuneko erronkak izango dira: ekonomikoki indar eta oihartzun askorik ez daukaten enpresen bizirautea bermatu beharko da, kultura nagusiek kultura minoritarioen kalitatean dituen eraginak aztertzea beharrezkoa izango da…\nEta zein da, bada, komunikazioaren papera erronkaz jositako mundu honetan? Erabakigarria, zalantzarik gabe. Komunikazioak jokatuko duen paper horren irakurketa foku desberdinetatik egin daiteke, baina guztietan ikus daiteke komunikazioak bertan lagun dezakeela. Ekonomiari erreparatzen baldin badiogu, komunikazioa ezinbestekotzat jo daiteke. Izan ere, komunikazioak ahalbidetuko die egungo enpresei beste enpresengandik bereiztea. Gainera, komunikazioak bere publikoengandik gertuago egotea ahalbidetuko die enpresei, baita horiek ezagutzea ere. Politikoki aztertuz gero, derrigorrezkoa da hauek komunikazio egokia burutzea; izan ere, hala egiten badute, beraien mezu eta intentzioak modu argiago batean ulertu daitezke. Arlo sozialean fokua jarriz gero, hedabideen komunikazioa azpimarratu daiteke, izan ere, iritzi publikoan dute zuzeneko eragina eta horrek determinatuko du publiko horrek gai desberdinei buruz duten iritzia.\nKomunikazioa ez badago, ez dago erantzunik, eta erantzunik ez badago ez dago planteamendu berririk, ezta hobetzeko erabakirik ere. Informazio hutsa. Beraz, zalantzarik gabe, etorkizuneko komunikatzaileek mundu anitz eta konplexu honetan paper erabakigarria izango dute.\nPrentsa idatzian eta telebistan aritua, egun Euskadi Irratiko programazio buru, Jone Larrañaga Komunikazio Graduko ikasgelan bertan izatea ostegunean interes handikoa zen aldez aurretik. Hitzaldian, laugarren mailako ikasleei eskainia, kazetariak karrera amaitzen ari direnen zalantza eta […]\n[:eu]»Ahotsa zaindu nahi baduzu, ez hitz egin azkar, asko, fuerte… eta isiltasuna estimatu»\n12 de marzo de 2015 Elixabete Perez Gaztelu En clase, OLD-Actividad curricular Comentarios desactivados en [:eu]»Ahotsa zaindu nahi baduzu, ez hitz egin azkar, asko, fuerte… eta isiltasuna estimatu»\nMirari Perez Gaztelu mediku foniatrak ahotsak komunikazioan duen garrantziaren gainean hitz egin die Komunikazioko graduko 2. ikasturteko ikasleei, Ahozko komunikazioaren lantegia ikasgaiko saio osagarrian. “Ahotsa komunikazio mintzatuan” hitzaldia abiarazteko Antxon Agirre Sorondo zenaren “Jakin-minak […]


“Esanguratsua da alfabetatzean eta hedabideetan baliabideei eustea” | News | AntxetaMedia.info\nJaurlaritzaren aurrekontu proposamena ezagutu aurretik, zalaparta handia ibili da hainbat sektoretan eta euskalgintzak murrizketa handiak aurreikusten zituen. Behin proposamena ezagututa, Mikel Irizar, TOKIKOMen presidenteari galdetu diogu gai honen gainean.Espero zena bete da?Jaurlaritzak esanda zeukan % 11 jaitsiko zela 2013ko aurrekontua. Eta atal batzutan ez zela murrizketarik izango, zehazki hezkuntzan, osasunean eta gizarte politiketan. Horregatik beste ataletan espero genituen murrizketa handiagoak. Azkenean, HPSren poltsa % 9 jaistea aurreikusten da, batezbestekoaren azpitik. Beraz, ez da bete hipotesirik txarrena, baina murrizketak datoz.\nEta jakina da non?Alfabetatzean eta hedabideetan orain artekoari eutsi egingo zaio, eta hori esanguratsua da. Hedabideetan zehazki abiatuta gaude hobekuntza prozesu sakon batean eta bidelagun ditugu erakundeak, baita baliabideetan ere. Eta hori bereziki estimatzekoa da, kontuan izanda EITBri % 17ko murrizketa ezarri zaiola. Baina atal batzuen poltsari eusteak esan nahi du beste hainbat ataletan jaitsiera handiagoak izango direla, eta hori txarra da.\nOrduan, zein litzateke zure balorazio orokorra?Nire ustez, euskararen normalizazioa osorik egon behar litzateke jaitsi ezin diren atalen artean, eta hori ez dugu oraindik lortu. Baina irudipena daukat erakunde batzuk mugitzen hasi direla norabide horretan. Nabarmentzekoa da Gipuzkoako Foru Aldundiak euskararen poltsari eutsi izana, eta Jaurlaritzan bertan batezbestekoa baino zerbait hobeto geratzea. Balizko joera hori indartzeko lana egin behar da orain sendo.\nZein norabidetan?Euskararen normalizazioan ziklo berri baten hasieran gaude. Ikuspegiak berritzen ari dira eta aukerak irekitzen, orain garena baino eraginkorragoak izateko. Jauzi garrantzitsu bat egin daiteke, eragileak suspertzen ari dira. Baina jauzi horrek baliabideak ere behar ditu, eta erakundeen bultzada. Uztartu beharra dago euskalgintza soziala eta instituzionala, ikuspegiak partekatu, estrategiak adostu eta lankidetza hitzartu. Bakoitzak bere aldetik ez du lortuko, elkarrekin leihan are gutxiago.\nHori epe ertaneko lana da, baina epe laburrean ze ondorio espero daiteke?Krisia hasi zenetik murrizketak metatzen ari dira urtetik urtera. Dagoeneko egitasmo batzuk bidean gelditu dira eta beste batzuk gutxiren faltan daude pott egiteko. Horregatik, aurtengo murrizketen eragina are kaltegarriagoa izango da, lehendik oso ahul dauden ataletan. Oraindik aurrekontuen lehen proposamenean gaude, maiatza bitartean negoziatu egingo dira. Ea euskalgintzan gai garen hobekuntzak eragiteko.