Bidea berriz irekitzea? Noiz? Zer baldintzatan? | Consumer\nBidea berriz irekitzea? Noiz? Zer baldintzatan?\nAstelehena, 2020ko apirilaren 20a | honen arabera: Eusko Jaurlaritza\nGaldera ugari egiten ditugu Covi-19ak Done Jakue bidean izango zuen eraginari buruz. Hemen irakur ditzakezue adituen erantzun batzuk;\nMIGUEL TAÍN GUZMAN\nArt History irakaslea\n“The Saint James Way and Pilgrimages” institutuko zuzendaria\nGoizegi uste dut Bideak uda honetan funtzionatuko duen eta Espainiako nahiz nazioarteko erromesekin.\nAste batzuk gehiago itxaron behar da ikusteko noraino berreskuratuko den nolabaiteko normaltasuna.\nNolanahi ere, arrisku taldeentzat ez da Biderik egongo, ez baitago ageriko txertorik, ez beste irtenbiderik, eta, beraz, konfinatuta jarraituko dute.\n-Uda honetan bidea berriz irekiko dela uste duzu? Egon behar luke? Zein baldintzatan?\nGaur egun, inork ezin dio erantzun lehen galdera horri, eta hori eginez gero, nahiak errealitate gogorrarekin nahas litezke. Txinan ikusten ari garenez, hemen baino bi hilabete eta erdi lehenago hasi zen dena, ez da erraza izango turismoarekin edo aisiarekin lotutako jardueretara itzultzea. Sektore turistiko konbentzionalenari dagokionez, uda galdutzat jotzen du, eta ia urte osoan, %10 eta %20ko okupazioa duten kalkuluen arabera, negozio asko bideraezin bihurtuko lirateke. Eskaera oso txikia izango da, nazioartekoa nulua, eta eskaintza handiegia da bide askotan. Ondorioa, Bideko hainbat enpresaburu-elkartek iragarri dutenez: askok ez dute aurten ere irekitzerik izango, eta egiten dutenek beldurtuta egingo dute, eta Damoklesen ezpatarekin negozioak berregituratzeko betebeharrak izango dituzte. Lan hori ezin izango dute guztiek egin. Egoera, oro har, etsigarria da, eta irudimenezko ekimenak ere bai, ahal duenak aske utz dezan, sareetan iragartzen hasi baitira (gehienak, etsipenaren ondorio den kimera).\nBerriro ireki beharko litzateke? Nire pentsamoldean asko baloratzen ditut norbanakoaren askatasuna eta erantzukizuna, Asiako zenbait herrialdetan egiten ari diren bezala, hala nola Korean, Japonian edo Singapurren. Pandemia kontrolatuta badago, norbanakoak erantzukizunez jokatu beharko du eta beharrezkoak diren higiene-neurri guztiak hartu, ematen diren arauak betez, arriskuak saihesteko. Bihotzeko erromes asko daude Bidera itzultzeko irteera-pistoletazoaren zain, Valmonteko bizkondeak Lagun arriskutsuak filmean zioen bezala, “sentitzen dut, baina ezin dut saihestu”. Gure indarrak baino zerbait handiagoa da, Bidera joan behar dugu. Ez dut ulertzen, baldintza jakin batzuetan, Bidera joatea arriskutsua edo ez hain gomendagarria izan daitekeenik aglomerazio handietan garraio publikoan bidaiatzea baino, edo kontserba-fabrika batean lan egitea baino, eta turismoa ere beste edozein bezain funtsezkoa da. Grazia egiten dit sektore estrategiko eta produktiboek, herrialdeko BPGaren %13 turismoaren eta ostalaritzaren mende baitago, eta horri merkataritza txikiaren zati handi bat gehitzen baitzaio. Batzuk bai eta besteak nahierara zigortu? Edo denak edo bat ere ez.\nEta baldintzak? Hau arazo tekniko-sanitarioa da, baina oso kezkagarria iruditzen zait mugitzen ari den satanizazio-hasiera, zer baliabide erraza den zerbait egiten dela esateko, aterpetxeei buruz. Diotenez, erromesentzako aterpetxeetako logelak behikiak edo habiak baino ez dira, infekzioaren mesedetan, eta plazak murriztu eta gela pribatuetan espazio txikiagoak sortzeko joera hartu beharko da. Mesedez, salatu falazia handi hau ahal duzun guztia, aterpetxe batean espazio guztiak partekatzen baitira: komunak dutxekin, sukaldea eta jantokia, eta egongela, halakorik bada, baita terraza eta lorategiak ere. Eta, bide batez, landa-etxeek, ostatuek eta kategoria handiagoko hotelek ere espazio partekatuak dituzte, non mundu guztia eguneko ordu batzuetara joaten baita, eta ez dira izaten 2 m-ko segurtasun-distantzia mantendu ahal izateko espazio handiak, ezta 5*-etan ere.\nTurkiako buru bat jartzeak aterpetxeen matxinada eragin dezake, luzatzen diren laguntza askorengatik, eta ez dezagun ahaztu aterpetxeak funtsezkoak direla Bidea egiteko moduan, atzoko ospitale edo aterpetxeen oinordekoak, hau da, Bidearen muina. Gaur egungoa bezalako problema bat dekretuz ebatz daitekeela sinestea hemeretzigarren mendeko erromantizismoaren ilusio berezkoagoa da.\n.- Zein da zure gomendioa?\nAdministrazioak. Batez ere, ondo aholkatzea, zuhurtasunez jokatzea, komunikabideen eragina beti bezala bilatu gabe, eta propaganda ez lehenestea, Xacobeo 2021ekin gertatzen ari den bezala, zuhurtasunaren eta errealitatearen aurrean.\nElkarteak. Bada, bidea eta aterpetxeen kudeaketa ezagutzen dutenetik, aukera dezatela eta eztabaida dezatela, eta pazientzia izan dezatela eta batzuei hainbeste gustatzen zaien diru-laguntzaren kulturaz ahaztu daitezela, orain dirua premiazko gauzetarako behar baita. Halaber, erromesekin hitz egin beharko dute, gertaeren bilakaeraren berri izan dezaten.\nOspitalekoak (dohaintzazko aterpetxeak), batetik, eta Bideko aterpetxe pribatuak, bestetik, oso kezkatuta daudenak 2020an diru-sarrerarik izan ez dutelako.\nOso ondo ulertzen dut kezka; alde batetik, Bidera joaterik ez dugunon ilusio zapuztua, baita beren konpromisoan eta bizitzarako arrazoi bat ematen duten ospitalekoak ere, benetan sufritzen ari diren asko ezagutzen ditut. Eta, jakina, urte batzuk eman ditudalako negozio bat bidean, eta orain nire errentatzailearen errenta kobratu gabe geratu naiz, egoera horrek iraun bitartean barkatu baitiot, oso ondo ulertzen dut, eta zuzenean eragiten dit gertatzen ari denak. Batzuek ezin izango dute urtebete gelditu, % 15 eta % 30 arteko itxierez hitz egiten da, eta Bidean ez dut uste hainbesteraino iristen direnik, negozio gehienak tamaina txikikoak baitira, familiakoak, baita enplegaturik gabeak ere, eta horrek haien erresistentzia-gaitasuna areagotzen du. Harrituta nago mundu guztiari ematen zaizkion laguntzen politika dela eta; izan ere, diru-bilketa jaistean zorpetzetik eta zergak igotzetik baino ezin dira iritsi, eta horrek egitura-krisi luze batera garamatza.\n.- Uste duzu bidea pandemia horretatik indartuko dela?\nZinez uste dut Bidea indartuta aterako dela, baina ez orain arte ezagutzen genuen Bidea, baizik eta 90eko hamarkadan zegoenetik hurbilago zegoen bat, 1993an Xacobeo sortu zen arte. Askoz erromes gutxiago dituen bidea, familiarra, introspektiboa, ez hain turistikoa, agentziarik gabea, bere pakete turistikoekin kalte handiak eragiten dituena, hainbeste merkantilizaziorik gabe. Arrisku handia dago zeruertzean: sektore pribatuko zenbait elementuk lehia desagerrarazi nahi izatea, behiak bigunak baitira, eta dianan jartzea dohaintza aterpetxeak, parrokiak edo publikoak. Hasi da dagoeneko. Bizirik irauteko borroka haragitua izango ote den beldur naiz, natura basatian bezala, eta hor izan behar dute administrazioek ezkerreko eskua gehiegikeriak kontrolatzeko, nahiak moderatzeko eta, batez ere, langileak lasaitzeko.\nEz da batere erraza izango, eta, beraz, zorte handia opa dizuet, eta esku gogorra hartu nahi dizuet legez kanpoko guztiekin. Izan ere, gero eta gutxiago dira oparoaldiak eta pluraltasunak. Bide berriak, bide eta kalitatearen balio tradizionalekiko errespetua izan beharko luke, ez masifikazioari eta kostu baxuari lotutako kantitate eta cutreria. Numerus claususak ere aldi baterako antidoto ona izan daitezke: Bidean denboraldi on batean jarduera turistikorako lizentzia gehiago ez ematea.\nHistorian doktorea, Santiago Bideko Adituen Nazioarteko Batzordeko kidea\n1 – Uda honetan bidea berriz irekiko dela uste duzu? Egon behar luke? Zein baldintzatan?Ez\ndakit udan “bidea berriro irekiko den”. Lehenik eta behin, bidea ezin delako jo gela bat balitz bezala, itxi eta berriz irekitzen bada, edo hasiera eta amaiera datak dituen gertaera bat balitz bezala. Bidea beti dago “irekita”. Erromesek zeharkatzen duten bitartean dago. Datorren udan Espainian eta Europako gainerako herrialdeetan konfinamendua altxatu bada, trenak edo hegazkinak berriro martxan jartzen badira, mugak zeharkatu eta eskualde batetik bestera libreki joan badaitezke, baliteke bidean erromesak egotea. Hau da, hurrengo hilabeteetan jendeari ematen zaion askatasun-mailaren araberakoa da. Gero,\njakina, jendeak kutsatzeko duen beldurraren araberakoa da. Atzerriko prentsan Espainia, kutsadurari dagokionez, Europako eskualde okerrenetakotzat agertzen den heinean, baliteke, mugitzeko askatasuna egon arren, erromesek aurten Kamioira ez itzultzea.\nBidea ez da inorena, eta, beraz, ezin da “itxi” edo “ireki”. Sarrera mugatzea edo galaraztea besterik ez dago. Murrizketak edo debekua kendu orduko… nork daki?\n2.- Zein izango litzateke zure gomendioa:AdministrazioakAdministrazioak, hainbat arrazoirengatik\n–politikoak, ekonomikoak, etab. – erromesei bidea errazten diete. Ibilbide batetik edo bestetik erakartzen, seinaleak hobetzen, liburuxkak argitaratzen eta abar saia daitezke, baina erromesaldia ez dago haien esku. Erromesak Bidean ez badoaz, uste dut administrazioek egin dezaketen gauza bakarra dela mengua horrek kaltetutakoei ekonomikoki laguntzea, bendabala igaro arte, eta agian gehiago komunikatzea, beste autonomia-erkidego batzuetan eta atzerrian, segurtasuna eta hartutako neurriak azpimarratuz. Agian, bidea egiten dutenen egungo “biraketari” buruz hausnartzeko aprobetxa dezakete. “Bizitzaren zentzua” bilatu nahi da, eta agian pandemiak bilaketa espiritual hori indartuko du. Herrialde musulman edo budista batean bizi ez garenez, esoterismoak erantzun gutxi ematen dituenez, administrazioek Elizarekin lankidetzan aritu beharko lukete Bideak ukitu espiritualagoa eman diezaion (historikoa ere izango da). Ez da inoiz betebeharrik izango. Baina herriko eliza irekita egon dadin gizon edo emakume bati ordaindu behar bazaio, egin dadila. Erromesek bertan eseri direla sumatzen dute (bankuak daude, isiltasuna, eta ez da beharrezkoa kontsumizio bat ordaintzea). Santu bat, Ama Birjina, zer den edo aldare batek zertarako balio duen azaltzeko azalpen batzuk eman behar badira, gaztelu bat azaldu edo zuhaitz baten izena adierazi bezala. Erromesentzako zerbitzu bat da, jakinik inoiz ezingo dela “behartu” Santiagorantz joateko…\nSantiago apostoluarekiko debozioa sustatzeko eta erromesei laguntzeko sortu ziren. Beren kideekin bizitza propioa dute, bilerak, bazkariak edo afariak antolatzen dituzte, ibilaldi luze samarrak egiten dituzte, web orria mantentzen dute, buletinak argitaratzen dituzte, hitzaldiak ere antolatzen dituzte, etab. Jarduera horiek hobetu egin daitezke, eta aurten, gainera, bideen seinaleztapena egiaztatzeko aprobetxa daiteke, kleroarekin ados jarri elizak ireki daitezen, eta alkateekin batera, monumenturik baldin badago ateak erromesentzat egokiak diren ordutegietan ireki beharko liratekeenak, ematen duten dokumentazioa edo kredentzialak berrikusi, tokiko turismo-gida bihurtu, etab. Bestela esanda, elkarteek datorren urtea prestatzeko erabil dezakete.\nAlde batetik, ospitalekoak (dohaintzazko aterpetxeak), eta, bestetik, Bideko aterpetxe pribatuak, oso kezkatuta baitaude 2020an diru-sarrerarik ez izango ote duten?\nElkarteek oso ondo ulertzen dute zer gertatzen den. Era berean, zimitz-izurriek eragindako arazoak ulertzen zituzten. Jakin behar dute aurten erromesik gabeko urtea izango dela seguruenik. Komeniko litzateke beherapenak egitea beren gastuetan, 2021. urtera arte (Urte Santu konpostelarra) dituzten aterpetxeak mantendu ahal izateko. Gainerakoan, itxi behar izan duten denda, enpresa txiki eta abar guztiek bezala sufrituko dute, eta ez dakite berriz ireki ahal izango duten (ez dut ikusten zer egoeratan dauden denda, taberna, jatetxe, hotel, enplegatu eta abarrekoen aldean). ). Denak daude, kezkatuta gaude…\n3 – Zure ustez, pandemia horrek bidea indartu dezake?\nBidea gai bada erromesei bertan bilatzen dutena eskaintzeko, esperientzia bakar batetik hasi eta bakoitzaren bizitzaren zentzuraino, bai. Aldiz, turismoa dela dirudien gauza garrantzitsu bakarra da – erromesari hau edo bestea erosteko eraso eginez, Bidearekin zerikusirik ez duten gauzak bisita ditzan, bideak motxilez betetzen, autobusak “erromesak” lehorreratzen bost kilometro egin ditzaten, aterpetxeetan prezio altuak, erromesentzako bainuetxeak, “Done Jakue Bideko” trenak, eta abar. Erromesa benetako zerbaiten bila dabil. Administrazioek eta elkarteek aterpetxeak, jatetxeak, bidea bera kontrolatzen ez badituzte, arima gal ez dezan… okerrago aterako da.\nBeno, hori esan diezazuket ibilerari buruz (inoiz ez hobeto esanda). Elizaren eginkizunaz ari naizenean, ez pentsa proselitismoan egiten dudanik. Irakurri berri dut Toulouseko unibertsitatean irakurri beharko nukeen tesia, baina konfinamendua amaitzeko zain zaude. Epaimahaian nago. “Informazioaren eta komunikazioaren zientziak” izeneko tesia da. Historiarekin edo erlijioarekin zerikusirik ez duen ezer. Gaur egungo erromesei buruzko azterketa da, Interneten jartzen dutenaren bidez. Tesi bat Frantziako unibertsitate batentzat, hau da, laikoa. Izan ere, elkarrizketatuek guztiek hitz egiten dute zentzua bilatzeaz, elizak ikusteak, irudiek, naturak, herrialde guztietako jende askorekin topo egiteak eta abarrek hunkitu zutenaz, nola askok fedea berreskuratu zuten, besteek nola aurkitu zuten, nola batzuek diote esperientzia aldatu egin zitzaiela eta sentiberago daudela bizitza praktiko eta materialista ez denarekiko… Arreta handia jarri zidan. Erosotasun falta, alferrikakoa kentzea, elkarrekin bizitzea, abegi eskuzabala.\nBideetako ingeniaria, esku-hartze proiektuetan aditua\nobra publikoaren kultura-ondarean\nEz dut uste jendea animatuko denik, salbu eta esker-ekintza, mesede edo oroitzapen hutsezko sentimendu erlijioso batengatik egiten bada. Agian, egoera ona izango da Bideak bere benetako funtsari eta jatorriari berriro heltzeko, ez bailitzateke gaizki etorriko, baina ezinezkoa da sentimendu horretara mugatzea, eta sinestezina den pertsona batek esaten dizu. Zalantzarik gabe, beste asmo edo sentimendu oso baliotsu batzuk ere egon daitezke, baina, noski, besteen esperientzien bidez hauteman eta ezagutu ahal izan dudanak, askotan kirol-kutsua du, ludikoa (beti, mesedez) eta jendetsua, publizitateak eta masaren birusaren kutsadurak (hain modu egokian) eraginda. Jakina, onartu egiten dut (ez litzateke gehiago falta) mundu guztiak egoki iruditzen zaizkidan jarduerak egitea, baina ez dut uste erromesak edo ibiltariak bere ‘ibileraren’ beste alderdi batzuk ezagutu beharko lituzkeenik, lasaiago egiteko, historiarekiko, zeharkatzen dituen lurraldeetako ondare natural eta kulturalarekiko interesarekin, bizi diren pertsonekin ‘sozializatu’ beharko lukeela eta bere landa-ekonomiarekin (lur hustua) parte hartu. Ez da jasangarria, epe luzera, bideak ‘ekonomia baxuko turismoa’ bultzatzea.\nNire ustez, “deskonfinamendu” progresibora itzultzeko agintzen diren baldintza orokorrak dira.\nAdministrazioei gutxi gomendatuko nieke, uste baitut aholkulari onak izango dituztela. Baina, nire esperientzia profesionalengatik, uste dut komenigarria litzatekeela plan zuzentzaile batzuk egitea, epe luzeko bideak baldintza geografiko desberdinei aplika dakizkiekeen irizpideen arabera mantentzeari buruzkoak, eta bide ekonomikoek “naturaltasuna” izaten jarraituko duten irizpide tekniko-eraikuntzakoak. Irisgarritasun osoa ezinezkoa da, eta baldintza naturalak ezin dira baliogabetu edo minimizatu ibiltariaren ‘erosotasunagatik’.\nEz dakit indartuta aterako den, baina “desmasifikatzen”, biltze-giroa bultzatzen (nork bere burua topatzen duelako) lagunduko duen guztia, nire ustez, “bidea egitea”, ibiltariaren ‘abiadura’ murriztea, jendearekiko, historiarekiko, kultura-ondare naturalarekiko interesa areagotzea eta abar bezalako gauzarik onenetako bat baita.\nErdi Aroko artearen historiako katedraduna\nAlcald’Art i Musicologia (Bartzelonako Unibertsitate Autonomoa)\n-Uda honetan bidea berriz irekiko dela uste duzu? Egon behar luke? Zein baldintzatan? Ez dut uste txertoa aurkitu arte.\n–Administrazioak: Txertoaren zain egon\nTxertoaren zain egon\n-Ospitalekoak (dohaintzazko aterpetxeak), batetik, eta Bideko aterpetxe pribatuak, bestetik, oso kezkatuta daudenak 2020an diru-sarrerarik ez dutelako. Administrazio autonomikoek konpentsazioa eman beharko liekete, beste lan batzuekin gertatzen ari den bezala.\n.- Uste duzu bidea pandemia horretatik indartuko dela? Nahiko zalantza dut, baina, zalantzarik gabe, bizirik iraungo du, agian, nahi gabe berrasmatuz, hori baita gehien falta dena.\nPATXI PEREZ RAMALLO\nArkeologoa, analisi osteologikoetan eta biomolekularretan espezializatua\n.-Uda honetan bidea berriz irekiko dela uste duzu? Egon behar luke? Zein baldintzatan? Uste dut Done Jakue Bidea pixka bat eta oso kontrolatuta berrirekiko dela, bereziki uztailaren erdialdetik irailaren lehen hamabostaldira bitartean. Horren ondoren, Covid-19k infektatutakoen kopuruak gora egiten badu, neurriak hartu beharko dira (hori guztia gaur egungo egoerarekin, agian botiken edo txertoen agerpenak gauzak alda ditzake, eta horrek zalantza asko sortzen ditu). Berriro ireki behar da, baina turismo nazionalaren ikuspegi batekin, aterpetxe bakoitzeko pertsona-kopuruaren kontrolarekin, tenpluetarako sarbidearekin eta abarrekin.\nAdministrazioak: uste dut aurten ohiz kanpoko zerbait bezala hartu behar dela eta batez ere datorren urtean jarri behar dela arreta. Udan erromesaldia sustatu behar da, baina tokian tokikoa edo nazionala. Agian, interesgarria izango litzateke, elkarteekin batera, herri txikiak bisitatzera eta haien kultura- eta gastronomia-ondarearekin ezagutaraztera bideratutako ibilbide txikiak egitea, hurbil samar dagoen publiko bati zuzenduta (adibidez: Done Jakue bidea sustatzea autonomia-erkidego bereko edo inguruko autonomia erkidegoko pertsonentzat, beren ondarea ezagut dezaten).\nElkarteak: ibilbide oso antolatuak egitea sustatzea, baina ikuspegi laburragoekin edo pertsona gutxiagorekin.\nOspitalekoak (dohaintzazko aterpetxeak), batetik, eta Bideko aterpetxe pribatuak, bestetik, oso kezkatuta daudenak 2020an diru-sarrerarik izan ez dutelako. Oso antolamendu ona eta zabala egon behar du ostatu eta aterpetxe guztien artean. Agian, teknologia berriek zeregin garrantzitsua izan dezakete horretan. Pertsona-kopurua kontrolatu behar da, eta, agian, nahiko denbora lehenago erreserba daiteke. Funtsezkoa da, garbitasuna kontrolatzeaz gain, garbitasuna eta segurtasun- eta distantzia-neurriak erakustea.\n.- Uste duzu bidea pandemia horretatik indartuko dela? Uste dut zure aldeko “marketin” kanpaina bat jokatu behar dela. Bidea bidaia espiritual eta abenturazalea da, eta, aldi berean, “sinplea” eta “zorrotza” izan daiteke. Jende asko zuzenean edo zeharka ikusiko du Covid-19k. Agian, “eskerrak emateko asko dut” esaldia eta “gauza txikiak eta pertsonak baloratzea” (sozializatzea), bidea biziberritzera bultza dezake. Eskuzabaltasun, elkartasun eta aintzatespen sozial handia erakusten ari gara. Mundu guztiarentzako gizarte-bidearen irudi bat ematea, eskerrak emateko edo aldaketengatik eskatzeko, bai eta norberaren bizitzari ikuspegi eta aldaketa berri bat emateko ere, gauza txikiak baloratuz eta, batez ere, maite edo ezagutu nahi dituzten pertsonak baloratuz. Laburbilduz: “Zure etxea ezagutzeko bidea” 2020an (turismo lokalagoa, ez hain ugaria eta ikuspegi kultural eta hurbilagokoa); eta 2021ean “Eskertzekoa, aldatzeko bidea”.\nGaldetzen diguzunari buruz zalantza handia dut; izan ere, batetik, gure asmoak bere osotasunean daude, eta, bestetik, jar ditzaketen murrizketetan benetan egin edo egin daitekeenari buruz, eta uste dut nahiko zorrotzak izango direla, kontrakoa saldu nahi badute ere. Hori, Bideari eta ibiltariei dagokiena, gurea bezala, esku-hartze arkeologikoei dagokienez ere. Pertsonalki, eta profano baten iritzia izanik, oso zaila ikusten dut Bidearen bideragarritasuna egungo egoeretan, nork kontrolatzen ditu bidaiariak, osasuntsu dauden ala ez? nork desinfektatzen du egunero lotan joango den leku bat? eta horrela jarraitzen du kasuistikak, horri buruz jarri nahi ditugun edo jarriko dizkiguten galdera eta eragozpen guztiekin.\nEgia esan, ez dut oso argi ikusten, eta oso erabaki zaila da bere interesengatik hartzea, baina uste du jarduera mediatiko eta ekonomiko garrantzitsuagoa, hala nola kirola (futbola, txirrindularitza, olinpiadak, pilota…), Bideak garrantzia izan dezakeen pertsianaren aldi baterako jaitsiera planteatzen dela. Egia da jendea mugitzeko baldintzak guztiz desberdinak direla, baina bati aplikatzen zaion legea besteei ere aplikatu behar zaie.\nLaburbilduz, ez dakit zerbait argitu dizudan ala ez, baina gu egoera berean gaude. Ezin dugu indusketen berri eman, oraindik ez badakigu egiten utziko digutela eta ez dugula.\nSanta Ana erromesan aterpetxea Pasai Donibane\n1.- ZURE USTEZ, IREKI EGINGO DA…\nDone Jakue Bideak (fisikaria) jarraituko du, agintariek argi berdea ematen dioten aterpetxe duinak, osasun baldintza seguruetan irekitzeko. beti egongo gara adi osasun- eta gobernazio-agintariek diotenari. argi berdea emandakoan, baldintzak berberak izango lirateke, eta borondatez ospitaleratzen direnek ez lukete inolako arriskurik izango.\n2.- ZEIN DA ZURE GOMENDIOA?\nAdministrazioari: segurtasun handia. Elkarteak beti egongo gara osasun agintariek agintzen dutenerako prest. ospitale boluntarioek ez dute inolako arriskurik hartzen, eta uste dut pribatuetan berdin pentsatuko dutela.\n3.- BIDEA BAINO GEHIAGO ZARA\nDone Jakue Bideak (erromesaldiak) mila urte inguru daramatza, eta gatazka asko, gerra epelak eta abar izan zituen. honen antzekoak, ikusiko dugu hau amaitzen denean gertatzen dela…?? ? Bide fisikoak jarraituko du eta borondatez ospitaleratuko dituzte? ?\nJOSE MARI IZAGA\nDebako A Santiago Bideen Lagunen Elkarteko lehendakaria.\nSantiagorako Debako Lagunak.\nUste dut ez dela ez zuhurra ez komenigarria, eta ezingo dela bidea ireki uda honetan, ez udazkenean. Ez dago irekitzeko baldintzarik.\nAdministrazioei: erromesen, borondatezko ospitaleen eta Bidetik hurbil bizi diren gainerako herritarren segurtasuna, osasuna, Bideak eskaintzen dizkigun onura ekonomikoen gainetik daudela. Aste hauetan bai administrazioek bai herritar guztiek adierazi dugu.\nElkarteentzat: Elkarteok bidea sustatzen (behar dugu) dugu, “bidearen espiritua” dei dezakegun gizarte-balioen nahasketa gisa, ez ekonomikoak. Horregatik egiten dugu lan borondatez. Bistan da pandemia ez dela amaitzen alerta-egoera altxatzen denean, gutxi batzuk kutsatuta dauden bitartean, gutxi batzuekin hasi zen, eta aterpetxeak hedapen-gune dira, ibiltarien heterogeneotasunagatik, haien mugikortasunagatik eta haien eta herrien arteko bizikidetza estuagatik. Eta pandemia zabaltzen ari da eta egongo da, erromesen jatorriko beste herrialde batzuetako hedatze-egoeretan.\nBidea indartuta atera daiteke egoera horretatik, eta duela hamarkada bat hain masiboa ez zenean izan zuen izaerara itzul daiteke.\nBaina, horretarako, itzulera “naturala” egin behar da, nolabait esatearren, leuna eta segurua, oso segurua, irekiz joan dadin, publizitate-bitartekorik gabe, interesa duten erromesak beren ekimenez eta interesagatik joan daitezen. Suspertu zen bezala, azken 1.000 urteetan bezala.\nBestalde, kontuan hartu behar da AMCSk udalerriak ordezkatzen dituela, segur aski Bide Frantseseko gehiengo handi bat, udalerri txikiekin gutxi populatutako eremuetan, Bidea bizi-iturri dela, ekonomia nabarmena dela. Eta ulertzen dut eragin handia izatea eta ahalik eta azkarren berreskuratzen saiatzea.\nBaina ez da gure kasua. Ez da euskal elkarteena, ez dugulako interes ekonomikoan bilatzen, baina bai, neurri batean, herrialdearen irudia eta/edo ezagutza. Euskal Autonomia Erkidegoko administrazioetan ere ez da sumatzen Bideak ekonomiari egiten dion ekarpena, ez Euskal Herri osoan, ez eta igarotzen den herrietan ere.\nBizkaiko Santiago Bidearen Lagunen Elkartea\nEgiten dizkiguzuen galdera horiei dagokienez, nik uste dut guk behintzat ez dugula aterpetxeak irekitzeko asmorik, harik eta erromesak egoera ezin hobean hartu ahal izango ditugun arte, bai haiengatik, bai aterpetxeetan jasotzen ari diren Ospitaleengatik.\nElkarteentzako gomendioak izango dira pazientzia izatea eta ez kezkatzea bidea beti hor dagoela, eta nahiz eta “KOSTATUKO DELA” esan, pilaketa-denborak etorriko dira, eta, orduan, berriz ere protesta egingo dugu bidearen masifikazioagatik. Seguru aterpetxeetatik onura ateratzen ohituta zeudenek eskuak gainetik botako dituztela, baina uste dugu “DENOK” ongizatea dutela.\nEta bidea indartuta aterako ote den, nik uste dut EZ, Oinez eta Aterpetxeetan lo egingo dugula denbora askoan, eta Ospitalekoak errezeloz eta autoritarioago bihurtuko garela beldurragatik, hurbiltzen den edozeinetan nabaritzen dugun edozein sintomarekin, eta une horretan berriro ere prozesu guztia burura etorriko zaigu.\nZuhur jokatu beharko da, eta hori zentzuzko denbora batez ahazten utzi, oinez datozenak jaso eta hartu ahal izateko, dena amaituta dagoela behar adinako bermearekin, eta “Zomorroa” ahaztu zaigula, zaila izango baita.\nAdministrazioei dagokienez, konpresioa eta laguntza pixka bat eskatuko nieke elkarteentzat, kanoiaren ondoan gaudelako urteko egun guztietan, baita etxetik ordu eta egun guztietan teleoperatzen ari delako ere. “Pandemia honen ondorioz, zaila izango da itxirik izateak eragiten dituen gastuak jasatea eta lokalaren eta giden ordainagiri eta gastu guztiak ordaintzen jarraitzea, denboraldia planifikatuta baitzegoen.\nGuemesko erromesen aterpetxea (Kantabria)\nTestu hau Madrileko kazetari kazetari baten blog batetik iristen zait, nire lagun minetik, eta merezi du haren edukiaz gogoeta egitea. Orain, mundu guztia dago birusaren zain.' Gutxi pentsatzen dugula utziko dituen ondorioez. Eta are gutxiago desegitera bultzatzen gaituen gizartearen jarrera-aldaketan.\nKomeniko litzateke Bidearen etorkizunari buruz zerbait esatea. Badirudi arazorik handiena bidea eta, beraz, aterpetxeak irekitzea dela. Erretiro-urtea oso gertu dago, noski. Baina ez litzateke hobe izango Bideko Espiritua aurkitzeko bidean ibiltzea’. Erromesak pixkanaka iritsiko dira.\nNire ustez, funtsezkoa da pandemia hori gainditzea eta etorkizuna aztertzea. Ez dakit. agian idealistegia da. Nola ikusten duzu zuk horrelako topaketak prestatzen joatea? Kantabria ez dago oso koordinaturik. Elkarteak ez dira ia existitzen. Baina jende asko dago, zuzenean edo zeharka, Bidetik oso hurbil. arlo hori landu beharko litzateke. Orain badugu garaia erabakiak presaka hartu aurretik pentsatzeko.


Bihar hasiko da "Auzoz-Auzo" zikloa, Bilbon - Nontzeberri\nHasiera/BESTELAKOAK/Bihar hasiko da “Auzoz-Auzo” zikloa, Bilbon\nBihar hasiko da “Auzoz-Auzo” zikloa, Bilbon\nMusika klasikoaren kontzertuak, ipuin-kontalariak, umeentzako tailerrak eta kontzertu didaktikoak, familientzako kontzertuak, hitzaldiak eta monologoak dira aurtengo Auzoz-Auzo programarako Bilbao 700 Fundazioak programatutako jarduerak.\nAurten ere Auzoz-Auzo kontzertuen programa antolatu da Bilboko Euskalduna jauregian martxoaren 1, 2, 3 eta 4an izango den Musika-Música jaialdiaren atariko moduan. Auzoz-Auzo programarekin musika klasikoa (gerren arteko aldiko (1914-1945) musikagileak, Rachmaninov, Prokofiev, Stravinsky, Sibelius edo Falla, besteak beste) entzungai izango da Bilboko barruti guztietan ere.\nDatozen egunotan izango diren jardueren artean kontzertuak, ipuin-kontalariak zuzeneko musikarekin, umeentzako tailerrak, kontzertu didaktikoak, familientzako kontzertuak, hitzaldiak eta monologoak programatu dira.\nEkimen honen bidez, Bilbao 700 Fundazioak era guztietako musika klasikoa eramango du hil honetan Casilda Andrearen Parkeko pergolara, Deustuko Unibertsitatera, Bidebarrietako Liburutegira edo Erruki Etxera, besteak beste.\nJavier Poveda “Cornelius” erakusketa paratu du Iruñeko gotorlekuan


iraila 2010 – Ergeletan ergelenak\nHilabetea: iraila 2010\nHonek halaxe erran du eta halaxe izanen da\n2010(e)ko irailaren 29a\n“ELAk eta LABek lan erreforma babesten dute”\nJose Maria Molinero, CCOO sindikatuko idazkari nagusia Nafarroan, gaur irrati batean eginiko adierazpen batzuetan.\nBoltxebike ala mentxebike\n2010(e)ko irailaren 20a\nBARNEAN ALA KANPOAN?\nDuela astebeteko albistea da, baina barkatuko didazue atzerapena (hilabeteak daramatzat blogean isilik, eta errodajea falta zait)… Hor nonbait irakurriko zenuten, Londresko Jasokunde Amabirjinaren eta San Gregorioren parrokian homosexualei propio zuzenduriko mezak egiten dituztela. Gainera dezagun, eliza hori katolikoa dela, eta ez anglikanoa, eta Vatikanok oniritzia eman ziola ekimenari, meza horiek gay eta lesbianen aldeko aldarrikapenen plataforma ez izatea baldintza jarrita.\nAlbistearen ingurukoak arakatzen ari nintzela, www.cristianosgays.com webgunera ailegatu naiz. Eta betiko zalantza sortu zait: gustatzen ez zaizun gauza bat aldatu nahi duzularik -kasu honetan, Eliza katolikoak homosexualekiko duen jarrera-, zer da hobea: zerbait hori sostengatzen duen tokitik alde egitea eta bertze zer edo zer sortzea, ala barruan gelditzea eta barrutik aldatzen saiatzea? Iraultza ala erreforma? Boltxebike ala mentxebike?\nETA AITZINEKO GUZTIA HURRENGOA ERRATEKO\nYolanda Barcinari bertze sari bat emanen diote bihar, Mugikortasun Iraunkorraren saria, Garraiobide Osasungarrien Elkarteak emana. Berez, Iru\nHau mina, Palestina\nXaun(e)k Estrategia haurduna bidalketan


Mª José Rodríguez Molina: Burugogorrentzat egokia. 2016. | Gorka Salmerón Murgiondo\nMª José Rodríguez Molina: Burugogorrentzat egokia. 2016.\nPatricio Echeverríak 1918tik hirurogeiko hamarkada erdialdera arte agindutako argazkiei esker, Legazpiko PESA altzairu-enpresako argazki-fondo aberats bat daukagu gaur, eta, horren bitartez, fabrikaren itzalean hazi zen herri baten bilakaera industriala ikus dezakegu. Badira apartak diren irudi batzuk, Photito, Willy Koch, Bilboko Imprenta Industrial edota Pando etxeek eginak. Fondo hori, gainera, aberastu egin da Gorka Salmerón Murgiondok 1990eko hamarkadatik aurrera egin zituen argazkiekin, gogoz egin ere, baina bertako izateak ematen duen zuztarraren indarrez, eta hala itxi du PESA konpainiaren bizi-zikloa.\nAgiri fotografikoek balio dokumental, historiko eta patrimoniala izan ohi dute. Horiek errespetatzea gure iragana errespetatzea da, baita gure oraina eta gure atzetik etorriko direnena ere. Material hori guztia bildu eta Zarauzko Photomuseum-en egon da ikusgai; orain, «Burdinola» Legazpiko Burdin Museoko Lagunen Elkarteari esker, eta bertako ondarea berreskuratu, kontserbatu eta zabaltzeko egiten duen esku-hartzeari esker, argitalpen bihurtu da. Abentura horren egilea Gorka Salmerón bera izan da. Fondoaren aberastasuna erakusteaz gain, argazkien egileen biografiak osatzeko lan nekeza hartu du bere gain, eta erronka hori ez da batere erraza. Askotan esana da irudi batek mila hitzek baino gehiago balio duela, eta hartan zegoen Patricio Echeverría, bere altzairuak ezagutarazi eta saldu nahi izan zituenean; besterik da, baina, irudiak enkargatu zitzaizkien egileei buruz mila hitz esatea.\nOndarea kontserbatzeko, den erakoa dela, sentiberatasuna behar da. Altxorrak ikertu eta aurkitzeko, jakin-mina behar da. Preziatzeko, ezagutza behar da. Edozein lan burutzeko, egoskorra izan behar da. Hasten den edozein ikerketatan, beti egon behar da erne arrasto faltsuen aurrean; San Tomas bezala izan behar da, eta beste batzuek lehenago baieztatutakoa zalantzan jarri, eta are geuk esaten duguna bera ere. Nahitaezkoa da, zehatzak izan nahi badugu, iturburuetara jotzea, aurkitzeko zain dauden agiriz betetako artxiboetara. Iraun egin behar da, eta ez da amore eman behar tunel ilunen bat edo irteerarik gabeko kale esturen bat aurkituz gero. Tira egiteko, hari bat bilatu behar da. Eta hausnartzera geratu; ez zutabe hauskorren gainean eraikitako teoriak jaurti, baizik eta datu fidagarriekin muturrak lotu. Ekintzak behar bezala berreraikitzeko, gertaeren hari kronologikoa segitu behar dugu, garapenean akatsik ez egiteko.\nBetekizun horiek bete egiten ditu Gorka Salmerónek, sentibera baita argazki-altxor honen kaltetzeaz eta jakitun hura kontserbatzearen premiaz; gainera, bikain hasi da ikerketa-lanetan. Datuak biltzen aritu da, Patricio Echeverría SA (PESA)-ko instalazioak erretratatu zituzten argazkilari-firma komertzial askori buruz, eta usnaka izen komertzialekin sinatutako lanetan, zeinaren atzean beti dagoen izen bat, bizitza bat. Bere ahaleginean, nabari da aitorpen bat egin nahi diela egile ezezagun horiei, berdindu nahi izan dituen argazkilari horien memoria berreskuratzeko, baina frogatu du haiek adina dela bera ere.\nIkertutako argazkilarien artean, horra hor «Photito», argazkirik zaharrenak egin zituena, eta, Gorkak berak aitortu bezala, bereziki lotu duena, itsutuki tarte batzuetan, eta gutako batzuk katigatu dituena. Photito desafio bat izan da; benetako Photito versus Salmerón. Etxe komertzial horren atzean, misterioa zegoen; «gai horrek intrigatuta nauka», esaten zuen Gorkak etengabe 2015eko abuztuan. Asko ziren kezka eragiten zioten loturarik ezak… Arrastoa segitu genion Photito-ri, eta, serio bezain irriz, detektibeek ohi duten bilaketa hasi genuen. Eta hala eratu zen Gabinete de Detectives Photito (GDP), zenbait sukurtsal dituena: Legazpin ‒aldi batez egoitza Errioxan zuela edo batetik bestera, unitate mugikorra, aldirietako tranbia batetik transmititzen Gipuzkoa Sakonean‒, Valentzian eta Florentzian, Alejandra Ortiz Castañares ordezkari dela. Gorkak lortua zuen, trebetasun harrigarriz, ikerketa talde bat eratzea distantzian, eta gizarte-sare mugatu bat, datu-trukean eta hausnarketan oinarritua, Photito iheskorraren atzean nor zegoen jakin ahal izateko.\nIkusi dut, ikusi, nola joan den Gorka ikerketaren labirintoan sartzen, nola aurkitzen zuen bere iturburuen garrantzia, nola kontsultatzen zituen agiriak artxiboan, lotzen muturrak, harremanetan jartzen datuak, hipotesiak baztertzen zituen ziurtasunez baieztatzerik ezean, nola heltzen zen irteerarik gabeko kale estura, eta atzera egiten zuen beste bide baten bila… Nola jartzen zituen zalantzan bere baieztapenak. Zenbat eta informazio gehiago bildu, eta ikerketa kiribildu, orduan eta argazkilari berri gehiago agertzen ziren ikertzekoen zerrendara. Historia amaiezina zen, eta etengabe egon behar zen atzeraka etorriz hausnarrean. Eta, hala ere, liluragarria iruditzen zitzaion. Gorkak erakutsi du arrastoak ondo baino hobeto jarraitzen dituen ehiza-zakurra dela. Harrigarria da batzuekin eta besteekin aritzeko duen trebetasuna, isildu gabe, irakasle-ukituarekin, han-hemengo informazioa lotzekoa, kutsatzekoa, konpartitzekoa, eskertzekoa, gozatzekoa. Atseginez ikusi dut ez duela beldurrik izan artxiboetan eskuak zikintzeko, denboraren iragateak dakarren orbain-hautsarekin. Utzi du besteek gida dezaten, eta men egin dio artxibozainen esanari… Apala, baina anbiziotsua. Bere kabuz egiaztatu du, eta ahogozatu, agiriak hor daudela, nork aurkituko zain, eta segi eta segi egiten duten haiek bakarrik jasotzen dutela aurkikuntzaren uzta. Bera, burugogor; beti burugogor.\nGorkak zuzendu duen proiektu honen emaitza aldaketa baten ondorena da, hazkunde batena, zeren bera, argazki-historialari izan aurretik, argazkilari aditua zen, koloreen alkimista, eta urteak dira altzairuaren goria argazkiko zuri bihurtzen hasi zela, paisaiak berrasmatzen eta estetikaren ahala aldarrikatzen, eta begirada hezten, ezarritako arau eta iritzietatik libratu arte. Teknika fotografikoen ezagutzaile da, eta haren magiaren ezagutzaile, istanta iraunarazi egiten baitu, eta unean unekoa betikotu.\nBaina egia da, baita ere, ume izan zela argazkilari baino lehen, eta bere historia fabrika baten egunerokoak markaturiko herri batena dela; Patricio Echeverríarenak, hain zuzen. Ume horren begiratua makina horien arimak gatibatu du. Denbora iragan den arren, txinpartak sortu dira euren artean, eta argazkilari inplikatu bihurtu dute: beharra du irudietan adierazteko, espazio bihurturiko denbora, eta irudi horiek partekatzekoa. PESAri buruz berak egindako argazkiak behatuz, zalantza sortzen da, nork nor menderatzen duen, gizonak makina ala makinak gizona. Hain sendo agertzen dira makinak, hain indartsu, handi eta, aldi berean, hain esaneko, non nekez kentzen zaien begia gainetik. David eta Goliat; gizona eta makina, elkarrekin bizitzera kondenatuta. Aurretik izan zituen argazkilarien argazkiak ‒batzuk, benetako artelan‒ begiratzen dituzten begiak, argazkilaritzan aditua den batenak, jaio eta hazi zen lekuko historiarekiko begirunea duen batenak, debozioarenak.\nGorka 1969ko uztailaren 19an jaitsi zen ilargitik, Legazpin lurreratzeko, eta hurrengo egunean Armstrong ilargira igo zen, urrats handi bat emanez… Pentsa liteke astroak alde izan dituela, bide honetan behinik behin. Eta baliteke bera eta ni orbita berean jarritakoak izatea, 69ko «kintoak» baikara. Eta badira beste jakingarri gehiago ere: 2015eko abuztuaren 19an, 1839an dagerrotipoa Parisen aurkeztu zen egun berean, «Gabinete de Detectives Photito» eratu zen, Fuenmayor-eko Mahatsaren Ama Birjinaren begiradapean… Halabehar horrek gozatzen ditu gertaerak.\nLegazpiar honek argazkiak egiten ditu, edo beste batzuenak berreskuratzen, bai baitaki, eta sentitzen baitu, horrela berreskuratu egiten duela bere historia, bere jaioterriarena, Legazpirena. Nahiz eta bere abizenak, Salmerón hitzak, ereintzatik kanpo hazten den garia esan nahi duen, zilborreste batek lotzen du, hausturarik gabe, bere jatorrira. Txalogarria da zein erraz lotu zaion argazkigintzaren historiari, eta txalogarria, halaber, gure herrietako memoria grafikoa berreskuratzeko duen interesa eta argazki-ondarearekiko duen errespetua. Hori guztia, abantaila batekin: teknika fotografikoak eta prozesu kimikoak ezagutzetik abiatzen dela. Gorkaren kasuan eta antzerakoetan, artxiboetan lan egiten dugun teknikariok nahitaez erakartzen eta kutsatzen gaituzte besteen ikerketek, berak gaiari heldu dion kemen eta jakin-min biziarekin. Irakatsiz ikastea bizitzako plazer handietako bat da. Nik ere irabazi dut lan honekin.\nEsan nion ikerketak arrisku erakargarriak zeuzkala; ohartarazi nuen argazkiaren historiak mira sortzen duela eta bizio bihurtuko zitzaiola, baina ez du ezertarako balio izan, indartu egin baitzaio jakin-mina, eta bizitu gogoa. Ikasle aurreratu bihurtu da, ikerketa historikoan ongi ari daitekeena, barru-barrutik lan egiten baitu, baina buru onarekin. Fotohistorialari terminoa ez zaio handi geratzen, eta ez dio utzi, horregatik, argazkilari izateari. Legazpiko historia grafikoa berreraikitzeko asmoarekin, eta dokumentu-balio handia duen fondo fotografikoa zabaltzeko asmoarekin, Euskadiko argazkigintzaren historia, denon ondarea, aberasten lagundu du.\nPhotito hasi zen, eta Salmerón Murgiondok bukatzen du, PESAko argazkilari sagako azkenak; batzuek enkarguz, azkenak afizioz eta debozioz. Gorka ume hark, Patricio Echeverría fabrika barrutik ezagutu nahi zuen hark, aitonak han egin baitzion lan, ezin zuen buruan pasatu, handik urteetara, bere helduaroan, jakin-mina berdin izanik, proiektu hau hartuko zuela esku artean, ahalegin, ilusio eta originaltasunez beterikoa. Bera adibide bat da, burugogor izan behar dela norberaren proiektuarekin, hori baita aurrera ateratzeko modu bakarra. Hemen dago Gorka «Salmerón Burugogorrak» ‒letra larriz idatz dagigun‒ begirune handiz burutu duenaren froga. Goza ezazue.\nFotohistorialaria – Valentziako Diputazioko Argazki Artxibategi eta Artxibategi Orokorreko teknikaria\n(Itzulpena euskarara: Iñaki Bastarrika Izaguirre)


Hasiera » I. liburukia » 4. Errepresioa Azpeitian eta azpeitiarren aurka lehen frankismoan » 4.4. Azpeitiko espetxea lehen frankismoaldian\n← 4.3. Emakumeen aurkako errepresioa. Erbesteratzea eta beste tratu txar batzuk\n4.5. Urrestillako gertaerak eta epaiz kanpoko beste exekuzio batzuk →\n«Presoen begiek distira egiten dute, beldurra eta astinaldia adieraziz; aurpegi zurbilek, burezur soilek, erakusten dute denbora luzea daramatela giltzapean. Gaztela Zaharrekoak dira batzuk, Extremadurakoak ere badira, eta Gerra Zibila hasi zenetik, aspalditik, kartzelak preso horietaz gainezka daude».(*)\nGerra Zibila hasi eta Azpeitia altxatutako armadaren esku erori zen arte, herriko Fronte Popularraren Defentsa Batzordearen aginduz atxilotutako eskuindarrak egon ziren Azpeitiko kartzelan, Loiolako santutegiaren sotoen ondoan. 1936ko irailaren 20tik aurrera, ordea, kolpistei aurka egindako pertsonak sartu zituzten kartzela hartan.\nAzpeitian Junta de Guerra Carlista eta Komandantzia Militara eratu eta hurrengo hilabeteetan, dozenaka izan ziren espetxe hartan sartu zituzten azpeitiarrak eta inguruko herrietako gipuzkoarrak; haien artean, hainbat apaiz ere bai; hala nola Iñaki Azpiazu eta Jose Antonio Lasquibar(*). Antza denez, Mikel Aizpuruk El otoño de 1936 en Guipúzcoa. Los fusilamientos de Hernani. obran jasotzen duenez, irailaren bukaeran Azpeitiko kartzelan 62 pertsona aurkitzen ziren espetxeraturik. Kasurik onenean, denbora gutxi egon ziren espetxean, Komandantzia Militarrak ezarritako isuna ordaindu ondoren askatu egiten baitzituzten. Kasurik okerrenean, berriz, fusilatzeko ateratzen zituzten ziegatik.\n(Aranzadi Z.E. / Imanol Elias funtsa).\nGipuzkoako gobernadore zibilaren aginduz atxilotu zituzten azpeitiarrentzat, berriz, aldi baterako espetxea zen Azpeitikoa; Donostiara, Ondarretako espetxera, gerra-kontseiluan epaitzera, eramaten zituzten arte edukitzen zituzten han. Dinamika hura areagotu egin zen, gerran gauza handirik egin gabe herritik ihes egin eta agintari berrien errepresaliarik jasango ez zutelakoan, ihes egindako haiek berriro herrira itzultzen hasi ahala. Askori gertatu zitzaien, ordea, herrira itzuli bezain laster, beste herritarren baten salaketa jasotzea. Hala gertatu zitzaien Maria eta Maximina Arrieta Zubimendi ahizpei. Margaritas emakumeen erakundeko Rosario Echeverria Altamira, Ignacia Bereciartua Azpiazu eta Pilar Aguirre Perezek salatu zituzten bi ahizpak.\n1939an, gerra amaitu eta herrira itzultzean, iritsi bezain laster atxilotzen zituzten borrokalari ohiak eta «gorrien agintaldian» nabarmendu zirenak; armada frankistak harrapatu gabekoak edo aske gelditutakoak. Partikularrek eginiko salaketez gain, Falangeak eta tokiko beste agintari batzuek eginiko ikerketen harira abiarazten zituzten atxilotze-prozesuak, «glorioso movimiento nacional» esaten zioten haren inguruan zer jokabide izan ote zuten argitzeko(*). Horixe gertatu zitzaien, besteak beste, Esteban Barredo, Jose Campos, Antonio Juaristi eta Daniel Odriozolari. Ondarretako espetxera eraman zituzten ondoren denak, epaile militar baten jurisdikziopean gelditu baino lehen. Beste bost azpeitiarri, berriz, desertzio-delitua leporatu zieten eta, ondoren, absolbitu egin zituzten: Lucas Orbegozo Orbegozo, Ignacio Zubimendi Olaizola, Tomas Odriozola Echeverria, eta Ignacio eta Jose Ramon Odriozola Alberdi anaiak.\nAmalia Pizarrok Ondarretako espetxeko zuzendariari bidalitako gutuna.\n(Gipuzkoako Artxibo Historiko Probintziala 3594/059).\nNolanahi ere, aipagarria zera da, Azpeitiko espetxean zeuden azpeitiarrentzat eta euskal herritarrentzat ez zela espetxe hura kondenatu ondorengo espetxea izan, baizik auzitegi militar frankistek epaitu aurretik egondako behin-behineko espetxea. Dozenaka preso espainiar errepublikano, ordea, jatorriko probintzietan kondenatu ondoren ekarri zituzten Azpeitiko espetxera eta, modu berean, euskal preso asko Andaluziara edo Extremadurara eramaten zituzten kondenatu ondoren. Beraz, dispertsio-politika bat diseinatu zuen erregimen frankistak, eta helburua errepresaliatuen kondena gogortzea besterik ez zen.\nJuan Morales Artilleri buruzko dokumentua.\nAzpeitian espetxeratu zituzten preso errepublikano espainiar gehienak Jaengoak ziren (dokumentatutako 41 presoetatik 28) eta «matxinadari laguntzea» delituagatik gerra-kontseiluan kondena jasotakoak ziren(*). Jose de Artechek emandako lekukotzaren arabera, espetxetik atera eta herriko hainbat tokitan gatibu-lanak egitera behartzen zituzten preso haiek; kaletik elurra kentzen jartzen zituzten, adibidez.\n«Herritarrek, txintik esan gabe, sagardoz, ardoz edo esnez betetako edalontziak jartzen zituzten ateetako orpoetan; bestela, diru-papera, bost pezetakoak, harriei lotuta. Presoek, isil-isilik, joan eta irrikaz hartzen zituzten edalontziak, dirua eta ogi-puskak».(*)\nLuis Palomino Gutierrezi buruzko dokumentua.\n(Gipuzkoako Artxibo Historiko Probintziala 3579/099).\nHark guztiak izandako ondoriorik traumatikoena, emakumeen espetxean Francisca Galvez Vazquez hiltzeaz gain, zera da, Azpeitiko kartzelan, 1939tik 1941erako tartean, preso haietatik gutxienez lau hil egin zirela: Juan Morales Artilles, Juan Casado Lorite, Francisco Delfa Hernández eta Luis Palomino Gutiérrez. Azpeitiko hilerrian lurperatu zituzten denak.\nBestalde, Manuel Martín Martínez Azpeitiko espetxetik Donostiako San Antonio Abad Ospitale Zibilera (Manteoko ospitalea) lekualdatua izan zen 1941eko uztailean, non biriketako tuberkulosi baten ondorioz hilko zen 1942ko otsailaren 14ean(*).\n→ X. zerrenda: Azpeitiko kartzelan espetxeratutako preso errepublikar espainiarrak


kritiken hemeroteka » Ikuspuntu kontua\n« Biziraule baten kronika | Aspaldiko partez »\nPoz aldrebesa / Juanjo Olasagarre / Susa, 2017\nIkuspuntu kontua Aiora Sampedro / Berria, 2017-10-08\nUrte erdi da Juanjo Olasagarrek bere hirugarren nobela argitaratu zuenetik: Poz aldrebesa (Susa). Nobelak Asier Iminizaldu (Axi) eta Joseba Aldaz bikotearen harremanaren bilakaera kontatzen du, eta horretarako, txandakatzen diren bi planotan dago banatuta: batean, elkar ezagutzen duten unetik aurrerako hogei urteetako gorabeherak kontatzen dira eta bestean, Axiri bihotzekoak eman ondoren bizi duten gaur egungo egoera. Hirugarren pertsonan hitz egiten duen narratzaile orojakileak kontatzen ditu gertakariak, plano batetik bestera eta pertsonaia baten ikuspegitik bestera jauzi eginez, eta une oro pertsonaien gogo-aldarteen berri emanez.\nBikotearen harremanaren berri ematean homosexualitateak eta protagonistek, bereziki Josebak, identitate sexuala militantzia politikoarekin elkartzeko duen determinazioak hartzen du pisu gehien. Horrela, bikotearen harremanak jasaten dituen aldaketekin batera, kolektiboaren azken 20 urteetako aldarrikapenak ere gorpuzten dira. Bigarren planoan, hogei urteko bikote-harremanaren eta Axiren infartuaren ondoko albo-kalteei aurre egiteko gainditu beharko duten dolua nahastuko dira.\nEsan daiteke pertsonaien memoria indibidual horren bidetik memoria kolektiboaren testigantza eraikitzen duela Olasagarrek: joandako 20 urteetan identitate sexualak, politikoak, nazionalak… eraikitzeko borroka kolektiboen lekukotasuna izan daitekeena, hau da, periferietako borroken nolabaiteko esperientzia. Hala ere, aitor dezadan zenbaitetan identitatearen eraikuntzaren inguruko eztabaida politiko-filosofiko horietan harrapatuta sentitu naizela, eta tramaren perspektibatik urrundu nautela.\nHorrela, nahiz eta kontalaria pertsonaia batetik bestera jauzika ibili, liburuaren bigarren atalean, Josebak Axirekiko duen egoera berriari aurre egiteko igaro beharreko doluak hartuko du pisu nabarmenagoa; izan ere, nobelaren amaierarekin batera, egoera berria onartzeko jauzia burutu beharko du pertsonaiak.\nBaina kontaketaren tonu jostaria egin zait nabarmengarria, bazterretatik idatzitako literatura honi ironia dariolako alde guztietatik; pertsonaiak identitatearen eraikuntzan bizi dituzten kontraesanez jabetzen dira, eta mingostasunez mahaigaineratu egiten dituzte, irakurlea probokatzeko moduan. Umore zorrotz horrek askotan parodiara ere bideratuko ditu pertsonaiak, beren izatearen irudikapen komiko bihurtuz. Hain da indartsua parodia pertsonaiak eraikitzerakoan, ezen nobelak aurrera egitearekin batera, lan literarioaren garapenean ere parodia gailenduko den: nobela postmodernoa XIX. mendeko adulterioaren nobela bilakatuko da.\nNorbanakoaren onarpenak beharrezkoa duen umore kantitateaz jakitun, pertsonaien aldartearen inguruko trufak gidatzen du bizitza ulertzeko modu baten gogoetarekin amaituko den nobela hau; egitura zirkularreko obraren modura, nobela irekitzen duen Judith Butler filosofoaren doluari buruzko aipuaren zentzua indartzen da. Narratzaileak azken hitz gisa laburtu moduan: dolua onartzearekin batera iristen du pertsonaiak poza. “Aldrebesa, bai, baina poza, azken finean”.


Propietate topologikoak dituzten materialak aurkitzeko metodo berri bat garatu dute - Albisteak - UPV/EHU\nPropietate topologikoak dituzten materialak aurkitzeko metodo berri bat garatu dute\nUPV/EHUko eta DIPCko ikertzaileen partaidetza duen nazioarteko ikerketa hau Nature aldizkariaren azala izan da\nosteguna, 2017ko uztailaren 20a\nUniversidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko, Donostia International Physics Centerreko, Princetongo Unibertsitateko eta Dresdengo Max Planck Institutuko ikertzaileak biltzen dituen nazioarteko ikerketa talde batek teoria berri bat aurkeztu eta garatu du, propietate topologikoak dituzten materialak era sistematikoan eta eraginkorrean aurkitu eta karakterizatu ahal izateko. Lana Nature aldizkariaren azala izan da aste honetan eta isolatzaileak eta aldi berean metalak diren material itxaropentsu horiek ulertzeko era berri bat proposatu du. Halaber, naturan orain arte uste baino presentzia handiagoa izan dezaketela frogatu du.\nOrain dela 10 urte eskas, fisikan eta kimikan onartutako teorien arabera, materialak metalak, semimetalak eta isolatzaileak ziren eta material erdieroaleak azken horien kasu berezi bat ziren. Hiru talde handi horietako sailkapena "banden teoria" delakoan oinarritzen da eta horrek, funtsean, propietate elektronikoak eta osagai kimikoen arteko loturek materialaren propietate horietan nola eragiten duten aztertzen du. Ikuspegi fisikotik, material bat talde horietako batean sartzeko balentzia eta eroapen banden artean energia salto bat dagoen ala ez ikusten da eta, badago, bere tamaina aztertzen da ere.\nEgoera edo propietate berririk aurkitu gabe igarotako denbora baten ostean, ezagutza eremu honek berpizte bat bizi du azken urteotan, banden teoria konbentzionalaren bitartez barnean isolatzaileak baina azalean eroaleak diren material batzuk iragarri baitira; hau da, isolatzaileak eta eroaleak dira aldi berean. Eta, gainera, azaleko egoera eroale edo metaliko horrek ez du apenas energiarik galtzen giro tenperaturan eta oso sendoa da balizko ezpurutasunen aurrean: topologikoki babestua dagoela esaten da. Gorputz geometrikoak etengabe desitxuratzean beren izaera mantentzen duten propietateak zeintzuk diren aztertzen duen matematikaren adarra da topologia. Analogia horrekin jarraituz, material topologikoak dira kristalaren egiturari eta simetriari esker beren propietateak zehaztuta edo "babestuta" dituzten materialak; hau da, aipatu egitura aldatu ezean, ez dago propietate horiek aldatzerik.\nPropietate bereziak dituzten material topologiko horien aurkikuntzak sustatu duen interesaren adierazlerik onena da 2016ko Fisika Nobel saria arlo berri horren aitzindarietako hiruri eman zitzaiela. Halere, nahiz eta material horiek propietate bitxiak eta itxaropentsuak izan, egitura inorganikoen datu basetan katalogatuta dauden ia 200.000 material horietatik, egoera edo fase topologiko hori agertzen duten 100 material eskas aurkitu dira azken 10 urteotan.\nOrain, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Materia Kondentsatuaren Fisika Saileko Luis Elcoro eta Mois Aroyo irakasleen eta UPV/EHUko fakultate bereko Fisika Aplikatua II saileko irakasle eta DIPCko ikertzaile Maia García Vergnioryren parte-hartzea izan duen nazioarteko ikerketa talde batek paradigma berri bat aurkeztu eta garatu du banden egitura elektronikoaren teorian, Felix Bloch fisikari suitzarrak, besteren artean, XX. mendeko lehen zatian hasi zuen lan aitzindaria osatuz honela. Ikerketa berri eta iraultzaile honek osagai berriak sartu ditu Blochen teorian eta propietate topologikoak dituzten material metaliko eta eroaleak aurkitu eta karakterizatzeko era deskriptiboago, azkarrago eta eraginkorrago bat ekarri du.\nIkerketa taldeak bere "kimika kuantiko topologikoa" delako teoria berria erabili du balizko simetria guztietarako oinarrizko banda mota guztiak karakterizatzeko, zientzialari guztien esku dagoen kontsulta katalogo bat osatuz. Bertan, mundu osoko ikertzaileek material topologikoak izan daitezkeen ustezko materialak bila ditzakete, kostu konputazio kalkulu aspergarri eta neketsuen beharrik gabe. Informazio guzti hori eta aurrekoa egiteko erremintak UPV/EHUko irakasle-ikertzaileek garatu eta mantentzen duten Bilbao Crystallographic Server (www.cryst.ehu.eus) zerbitzarian daude eskuragarri.\n"Argitaratu diren emaitzek frogatzen dutenez, isolatzaile eta material topologikoek orain arte uste baino presentzia handiagoa dute naturan; hori oso itxaropentsua eta interesgarria da, materialak ulertzeko era berri bat eta energia disipazio baxuko elektronika berri bat irekitzen baititu, bai eta etorriko diren beste aurkikuntza asko ere", adierazi dute egileek.\nBarry Bradlyn, L. Elcoro, Jennifer Cano, M. G. Vergniory, Zhijun Wang, C. Felser, M. I. Aroyo, and B. Andrei Bernevig Topological quantum chemistry Nature DOI\nElektronikaren ikuspuntutik propietate oso interesgarriak izan ditzazketen material topologiko berr...\nJaitsi fitxategia (jpg, 660.17KB)\nCredit: illustration by JVG\nJaitsi fitxategia (jpg, 182.90KB)


Juan Colmenero: "Mende honetan, kulturadunak izateko, zientziaz eta teknologiaz jakin beharko dugu" - Euskonews\nFisikaria "Mende honetan, kulturadunak izateko, zientziaz eta teknologiaz jakin beharko dugu" Beñat Doxandabaratz\nTraducción al español 1951ean jaioa, eta "Irundarra adopzioz" berak nabarmentzen duen bezala, UPV-EHUren katedraduna dugu, baita Donostia International Physiscs Center-eko (DIPC) zuzendaria eta European Spallation Source-eko (ESS) Aholkulari Zientifiko Batzordeko kidea ere. 1998an Xabier M? de Munibe saria jaso eta bi urte buruam Euskadi Ikerketa saria eman zioten.\nBere bulegoan sartu ahala, iribar zabal eta atsegin batez hartu gaitu. Japoniatik iritsi berria eta hurrengo egunean Alemaniara joatekoa bada ere, tarte bat bilatu du bere agendan gurekin mintzatzeko. "Mahaian toki bat egin eta bertan esertzen gara ondo iruditzen bazaizu", diosku. Bulegoan, hala ere, den-dena txukun jarria du. Berez, Colmenerori ez diogu komikietan eta halakoetan agertzen diren zientzilarien tankera hartzen; alegia, ez doa bata txuriz jantzita, ilea ez darama nahasian, eta ez dabil laborategi nahaspilatu batean formula magikoaren bila. Nolakoa zen Juan Colmenero gaztetan? "Mate" gainditzen ez zuen horietakoa? (Barreak) Ezzz, nota onak ateratzen nituen (ohorezko matrikulak, bikainak...oso baxuan esan digu), matematika eta fisikan batez ere. Oso ikasle ona nintzen. Ez dut zerikusirik, beraz, hain zabalduta dugun Einstein-en mito horrekin ... Orduan, "mitoa" ez da halakorik... Ez. Salbuespen zoragarri horiek kenduta, nere ustez ez da halakoa. Oso zaila dugu zientzi ikerketan aritzea ez badugu oso oinarri ona matematiketan. Eta norberak ez baditu matematikak menperatzen, ez bakarrik modu formaletan baizik eta estrukturaletan ere, ia ezinezkoa izango da ikerlari on bat lortzea. Azken finean matematikak zientzien lengoaia dira eta txikitatik ez baduzu oso ondo ikasten, heldua izatean zail samar edukiko duzu... hizkuntzekin bezala. Gizartean ditugun izamolde horien aparte, zein da ikerlari baten benetazko hegia? Beno, nik esango nizuke ikerkuntza munduaren inguruan, batez ere Espainian eta horietako lurraldeetan, ikerkuntza tradiziorik izan ez denez, mito handia dagoela. Horregatik edo, ikerlaria tipo arraro bat bezala ikusten da. Baina guztiz kontrakoa da, erreparatuidazu, ez dut uste irudi hori ematen dudanik. Gaur egun, ikerketa beste edozein aktibitate profesionalaren tankera hartzen zaio, nahiz eta bokazio handia ere eskatzen duen. Konparazio batera, empresa munduan segituan hasi zaitezke ongi irabazten eta estatus bat lortzen; ikerketa munduan, aldiz, soldatak ez dira batere altuak, baina ordainetan, gauza asko on ematen dizkizu, alegia, mundu mailan zure lorpenak ezagutzea, zure artikuluak irakurtzea, kongresuetara joatea, eta abar. Ikerlari batek balio handia ematen dio prestigio pertsonalari. Ikerlaria izan nahi duenak zein ibilbide egin beharko luke? Lehen aipatu dugun bezala, bokazioaren alderdia oinarrizkoa da ikerkuntzan. Karrera amaitu ondoren, nota onak aterata ikerketa munduan sartu nahi duenari, beka bat ematen zaio Doktoradutza laur urtez edo egin dezan. Beste pare bat urtez ere luza liteke atzerriko unibertsitate batera “postdoc” delakoa joaten baldin bada. Obra kontratuak izaten dira, gainera. Bidea ez al da biziki gogorra? Bai eta ez. Hasieran, behintzat, oso erosoa da urte batzuetan unibertsitate giroan segitzeko aukera ematen dizulako. Hain zuzen, giro akademikoan, ez duzu lan mundura bapatean murgiltzean sortzen zaizun tentsio hori sentitzen. Dena dela, makina bat ordu ematen dituzu lanean, eta noski, ez duzu behin ere deskonektatzen. Neurketak egiten bazabiltza eta asteburuan tokatzen bazaizu, adibidez, laborategitik ez ateratzeaz gain, emaitzak ez dira beti egokiak. Bide hori hartuz gero, ordea, kanpora ateratzeko prest egon beharko du... Bai, horixe, zientzia nazioartekoa baita. Zure ikergaia dela eta, akaso beste herrialde eta kontinenteetara joan beharko duzu; baita han urte batzuetan geratu ere familia eta lagunengandik urrun. Horregatik edo, asko ez daude hori egiteko prest. Gainera, kontuan hartu behar da beka bat lortuz gero, 1000 euro izango direla, eta bizi zaitez atzerrian diru horrekin... Beraz, ikerlariaren ibilbidea egiteko bokazioa derrigor eduki behar duzu. Orduan, betiko esaldia, alegia, “artearekiko amodioagatik”, alda genezake hauxe esateko: “zientziarekiko amodioagatik”... (Barreak) Ba bai... Ikerlariak bere burua ikaragarri prestatzen du, baina gero zer? Ba, hortxe dago koska: 30 urte bete eta zure ikerlanak ez badu arrakastarik eduki edo fruiturik eman, txipa aldatu eta lan munduaren zurrunbiloan murgiltzea baino ez zaizu geratzen. Hala ere, ez pentsa, nahiko erraz aurkitzen da lana, nahiz eta zuk nahi duzun tokian ez izan, alegia, etxetik gertu. Hortaz, zer pentsatua ematen du horrek, zeren, agian, pertsona hori ikerketa munduan buru belarri zebilenean, aukera on bati uko egin zion etxetik gertu egotearren. Eta azkenean, hara! Kanpora alde egin behar izan du. Honenbestez, “burmuinen ihesa” kezkagarri hori ulertzekoa da. Tira, ez pentsa... “Ihesaren” esaera pixka bat esageratua iruditzen zait. Horren ildotik, zertan datza Eusko Jaurlaritza eta EHU-UPV-ren arteko hitzarmena ikerlari gazteak “berreskuratzeko”? Kontua da gizarteak egindako inbertsioa beka jasotako ikerleriekin berreskuratu egin nahi dela, neurri batean, behintzat. Azken finean, diru publikotik ateratako bekak dira, alegia, trebakuntza eta espezializazio ikasketak ordaintzeko. Horregatik, Eusko Jaurlaritza eta EHU pertsona horiekin inbertsio bat egiten badute, normala da gero saiatzea fruituak gure inguruan eman dezaten. Ekimen hau, nolanahi ere, oso ekimen ona da baldin eta programa zabalago baten barruan egiten bada, hau da, gero ikerlari horiek laguntza bat izan dezaten lanpostu bat lortzeko orduan. Alferrik da etxera ekartzea baldin eta gero ez bazaie ezer eskaintzen. Inbertsio kontuetan, Estatu mailan ikerkuntzari dagokiona oso baxua da: BPG-aren 0,9 soilik. Europa mailan, aldiz, %2koa da batez beste. Zein neurriraino nabaritzen da hori emaitzetan beste unibertsitateekin konparaturik? ¡Uff! Datuen, inbertsioen, portzentaien eta emaitzen kontua oso erlatiboa da, nahi duten modura “janzten” dituzte eta itxuroso saldu ahal izateko. Nolako beharra, halako janzkera. Baina, zeri deitzen diote zehazki ikerketa? I+D (Ikerketa eta garapena)? Ikerketa teknologikoa? Oinarrizko ikerketa? Garbi dago Estatuko inbertsioa oso baxua dela Europako beste herrialdeekin alderatuta. Guk, hala ere, zorte handia daukagu Eusko Jaurlaritzak ikerketa munduarekin sentsibilitatea izan eta diruz Estatuan baino gehiago laguntzen duelako; alegia, Europako ereduaren tankera handiagoa du gureak. Eta emaitzei begira, zer? Ikerketa talde asko eta anitzak daude, batzuk goi maliakoak eta beste batzuk nahiko arruntak. Hortaz, nola neurtu emaitzak? Sikiera esan liteke Euskadin ikerketa osasuntsu dabilela? Arloaren arabera doa hori. Ikerketa aplikatuari begira, adibidez, oso ongi gabiltza, gure zentro teknologikoen sarean, batez ere. Oinarrizko ikerketan, ordea, zer hobetu handia dago. Eusko Jaurlaritza gabezia horretaz konturatu dela uste dut, eta ahalegin aparta egin beharko duela aplikatuaren mailan jartzeko. Oinarrizko ikerketa, ikerketa aplikatua...Ze alde daude xeheki hitz eginda? Ikuspegi orokor bat emanez, esan genezake oinarrizko ikerketa kulturan sartzen den ezagutza zientifikoa dela; eta aplikatua, berriz, izenak dioen bezala, ezagutza horren aplikazioa da garapen teknologikoaren alorrean aurreratzeko. Gaur egun, hala eta guzti, ia ez dago separaziorik bi ikerketa mota hauen artean, izan ere, gaur oinarrizkoa dena bihar aplikatua izango da. Aurreratzen goazen heinean, gainera, tarte hori gutxitzen ari da ia-ia parean gertatzeraino. Berez, zenbaitetan ikerketa aplikatuaren aurrerapenek tekonologia berriei bide ematen diete, modu horretan oinarrizko ikerketan aurreratzeko aukera eskainiz. Ezagutza eta kultura aipatu dituzula, XX. mendeko kontzeptuari kasu eginez gero, intelektuala edo kultua izatea “letretako” pertsonekin lotzen dugu. Baina zer gertatzen da kultur zientifikoarekin? Arrazoi duzu horretan. Nahikoa da egunkariak irakurtzea ikusteko kultura eta intelektualak literatura, arte, filosofia, eta abarrekin uztartzen direla. Zientziaren gaia, ostera, beti pixka bat aparte uzten da, beste ilaje batekoak bagina bezala. Nere ustez, badago arrazoi bat horretarako: zientziaren gaiak zientzien hizkuntza ezagutzea eskatzen du, alegia, matematikak. Hala, zaila da oso mundu hori dibulgatzea hartzaileak ez baldin badu matematiken ezagutzarik. Liburu bat edozeinek irakur dezake, nahiz eta konprenitzea beste kontu bat izan. Baina hizkuntza ezaguna denez, edozeini irakurgarri zaio. Zientzien handicap-a, beraz, beren hizkuntza da: matematikak. Esanak esan, XXI. mende honetan kontzeptu hori aldatuko delakoan nago. Pertsona kultua izateko, aipatutako ezagutza alorrez gain, zientzia eta teknologiaz ere pixka bat jakin beharko du. Eta nola lor liteke zientzia “kaleko solasgaia” ere bihurtzea? Hor dago erronka zientzilariontzat: testu dibulgatiboak egitea gizartera gerturatzeko. Jadanik hasiak gara eginkizun horretan. Duela gutxi, jardunaldi ireki batzuk egin genituen DBH eta Batxilergoan matematikak eta zientziak ematen dituzten irakasleentzat. Izan ere, beraiek dira zubilana egin dezaketenak XXI. mendeko mamia izango den gazteriarekin. Alde horretatik, oinarrizkoa da ezagutza kate hori martxan jartzea; koska, ordea, tokatzen zaizun “mate” irakaslea egokia izatean datza, zientziekin izango duzun harremana baldintza ez dezan, eta are gutxiago trauma bat sor ez diezazun. Hor dago koska! Ba al da “mesanotxeko” liburu aproposen bat zientzien mundura modu entretenigarri eta dibulgatzailean gerturatuko gaituena? Bai, noski. Asko daude, eta batzuk oso onak, hizkuntza errazean idatziak. Arazoa, alabaina, bakoitza arlo jakin batekoa dela da. Liburu horien arrakasta, nolanahi ere, bai egilearen bai marketingaren menpe dago. Adibidez, gogoan dut duela bi urteko gabonetan Hawking-en liburu bat salduenen artean ibili zela: “El universo en una cáscara de nuez”. Irakurri nuenean, ostera, nahiz eta ni zientziei emana bizi, ulertezina egin zitzaidan. Mintza gaitezen DIPC-ri buruz... Donostia International Physics Center delakoa, EHU-UPVri lotutako zentro bat da. Alegia, ez da marfilezko dorre isolatu bat. Hemen egiten ditugun ikerlan gehienak zuzenki lotuta daude unibertsitateko sail ezberdinekin, esaterako, Materialen Fisikako Sailarekin. Honen barruan, gainera, bi lan arlo handi ditugu: batetik, materia kondentsatuaren oinarrizko fisika, non edozein material dugun ikergai, likido bat, adibidez, materia kondentsatua da. Eta, bestetik, material polimerikoen azpiarloa dago, jendeak normalean plastikoa deitzen diona, nahiz eta berez hori baino gehiago den, gehienbat aplikazioetara bideratua dago eta. Arlo hauen barruan non zabiltza sartuago? Nere lan pertsonala dela eta, polimeroenetan. Gure zeregina bizitzan inguratzen gaituzten material horiek ikertzea da; zertarako? Ezagutza lortzeko, gero, materialen aplikazioaren teknologian zuzenean erabili ahal izateko. Zertan datza ikerlan hori? Modu xinple batean eta asko laburtuta, esan liteke gure ardura honako hau dela: material baten barruan sartu eta ikusi molekulak eta atomoak nola mugitzen diren; hain zuzen, horri esker datu baliagarriak eskuratzen ditugu oinarrizko zientzien ikerketan. ¿Adibide argigarriren bat? Bat jarriko dizut: plastiko baten ikerketa auto baten paratxokea egite aldera. Interesatzen zaigu jakitea inpaktoen aurrean molekulek zein joera duten kolpea xurgatu ahal izateko. Lortzen dugun lehen ezagutza horrekin, alegia, mugimendu hutsarekin, oinarrizko datu batzuk baditugu. Hortik, aplikazio teknologikora pasako ginateke, beti ere kolpeak ongi xurgatuko dituzten materialen bila, ondoren, paratxokeak eraikitzeko. Horrela esanda, xinplea dirudi, baina erabili behar ditugun teknikak zeharo konplexuak dira, neutroien dispertsioa, esate baterako... Zenbat ikerlari ditu zentroak? Zaila da kopuru bat ematea. Izan ere, guk EHU-UPV-ko emaitzak ere batzen ditugu, unibertsitateko ikerlariekin elkarlanean jardunda gero. Hortik aparte, baditugu finkoak ez diren langileak, hots, ikerlari kanpotarrak, maila handikoak batzuk, gure zentrura aldi baterako etorriak. Nola labur genitzake zentruaren helburuak? Beno....., esan genezake Fundazioaren asmoa ikerlari sare bat sortzea dela Euskal Herriko eta kanpokoen artean, sare onak dituen lotura bat, ikerlari trukaketa bat egon dadin. Bakarrik network (sare) honen bitartez lortuko dugu nazioarteko oihartzuna izango duen aktibitate zientifikoa garatzea. Horren ildotik, nere ustez, lan ona egiten ari gara “Euskadiko enbaxadoreen” sarea hedatzeko. Izan ere, nazioarteko kongresuetara edo Europako zentru teknologikoak ikustera goazenean, gure ibilbidea ezagutzen dute; eta, alde horretatik, ematen dugun seriotasun eta zorroztasun irudia oso mesedegarria zaigu, gero, Donostia garrantzizko bileretarako aukera dezaten. Aldi berean, European Spallation Source-eko (ESS) Batzorde Zientifikoko Aholkularia zaitugu. Zientzia modernoan, badira laborategian gordetzerik ez dauden tresna batzuk, guk instalakuntza handiak deitutako horiek (partikulen azeleratzailea, erreaktore nuklearrak....), normalean herrialde bakar batek mantentzerik ez dituenak oso garestiak delako. Hortaz, oraingo joera nazioarteko zentruak sortzea da, zeinetara kontinente bateko zenbait herrialdek sarbide duten ( Europa, América, Asia....), nahiz eta herrialde jakin batean kokatuak egon. Erreaktore nuklearrak aipatu dituzu.... Bai, ikergai ditugun materialn barruan, batzuk neutroien bonbardaketan oinarritzen dira. Orain arte, neutroi hauek erreaktore nuklearretan lortzen ziren. Baina esan dugun bezala, teknikak aurrera doaz eta gaur egun Espalazioaren aldeko apustua egin da. Sistema honen bitartez, gainera, istripu nuklearraren arriskua saihestu egiten da. Eta hori gutxi balitz, neutroien fluxua ere handitzea izango genuke, sortutako hondakinak askoz modu errazagoan gestionatuz hondakin nuklearrak balira baino. Orduan, maila guztietan panazea dirudi espalazioak. Egia esanda, oso proiektu erakargarria da. Talde ekologistak ez daude kontra, pentsa. Zoritxarrez, europar herrialdeen arteko ika-mika zaharrak direla eta, espalazioa pixka bat ateratuta eta trabatuta daukagu Europan. EE.BB.etan eta Japonian, aldiz, izugarri aurreratuta dabiltza. Pentsatzea ere Europa aurrenekoa izan zela proiektua martxan jartzen! Tira, ba... Amaitzeko, ba al da probetan utzi nahi ez duzun zer edo zer? Ba, bai, oso harro naukan zerbait aipatu nahiko nuke: azken aldian jakin dugu Eusko Jaurlaritzaren laguntzari esker sortutako DIPC-k (hainbeste zailtasun eta jakinminez egitasmoaren berritasuna zela medio) nazioarteko miresmena eta errekonozimendu jaso duela. Zehatzago esanda, duela gutxi Ingalaterrako Unibertsitateen Partzuergo baten eskutitza iritsi zaigu, esanez interes handia dutela gurea bezalako zentro bat sortzeko. Hau da, eredutzat hartzen gaituzte, bai kontzeptuan bai egituran. Juan Colmenero


"Gure lanpostu eta eskubideen defentsan" lemapean arratsaldean elkarretaratzea egingo dute kale garbitzaileek — Oñatiko udala\n"Gure lanpostu eta eskubideen defentsan" lemapean arratsaldean elkarretaratzea egingo dute kale garbitzaileek\nELA sindikatuak elkartasuna adieraztera deitu ditu herritarrak\nFCC enpresan diharduten kale garbitzaileek beren lanpostuen defentsan mobilizazioak hasi dituzte. Zerbitzua berreskuratuta Udalak iragarri duen lan eskaintza publikoaren ondorioz kalean geratuko direla salatzen dute. FCCko garbitzaileek bizi duten egoera eta ezinegonaren berri kalean jarri diren informazio orri eta pankarten bidez eman da orain arte. Gaur arratsalderako berriz, elkarretaratzea deitu dute plazan eta herritarrak bertaratu daitezen gonbidapen publikoa egin dute.\nGogoratu, FCCko langile diren 9 kale garbitzailek ELA sindikatuaren bitartez eman zutela abendu akaberan beren egoeraren berri. Kale garbitzaile lanetan urteak daramatzatela azaldu dute, zenbaitek 15, 17 edo 23 urte ere bai. Lanean esperientzia duten arren, oposizio lehiaketa publiko bat gainditzea zaila ikusten dute bazuk, oinarrizko ikasketak ere ez zituztelako amaitu. Horretxegatik, egun zerbitzuan dauden langileen eta dituzten lan baldintzen subrogazioaren alde agertu da ELA sindikatua. Administrazio publikoan ordea, halako zuzeneko kontratazioa ezinezkoa dela adierazi zigun Mikel Biainek. Udala, kale garbiketa zerbitzua berreskuratuta, legez enplegu deialdi publiko bat egitera behartuta dagoela esan zuen alkateak.\nEgun FCC enpresaren bidez ematen den kale garbiketa zerbitzua Udalaren eskura bueltatuko da urritik aurrera. Horretarako, dagokion pertsonal gastua jaso da 2016koudal aurrekontuetan eta aurtengo lan eskaintza publikoan ere, 10 kale garbitzaile kontratatzea aurre ikusi da. ELA sindikatua, deialdi ireki horren kontra agertu da eta egungo langileak kontratatu daitezen eskatzen du. Horren aldeko elkarretaratzea egingo da gaur arratsaldean, 18.30tan plazan.\nKale garbitzaileen protesta (Iturria: Diario Vasco)


Gipuzkoa (eu) – Euskal Herriko 100 mendi ederrenak\nHome » Gipuzkoa (eu)\nIrteera Eibar/Ermua: 9:13 h. Parte-hartzaileak: Pintado, Andoni, Julián, Josetxo, Iñaxio, Roberto, Mari Carmen, Arrate, Garate, Moya eta Angel. Txurruka Ixuan batuko da eta Lizarriturri bazkaltzera Arraten) Trena hartu dugu goizeko 9etan Eibartik Ermura joateko eta geltoki bertatik hasi gara oinez (9:13), gorantz, anbulatorio aldera doan errepidetik, laster (9:20) gure ezkerrean […]\nIrteera Eibartik: 8etan Parte-hartzaileak: Julian, Roberto, Pintado, Andoni, Iñaxio, Garate. Autoak: Garate, Andoni Leitzan sartzen ari garela gure ezkerrera Plazaola aldera doan errepidea hartu dugu horrela Ixkibar pik-nik- gunera ailegatu gara. Autoak aparkatu eta txangoari ekin diogu (9:10) Plazaola aldera doazen marrei (zuri/berdeak) jarraituz, bide garbi batetik, hasieran ipar aldera […]\nIrteera Eibartik: 7:30etan Parte-hartzaileak: Julian, Moya, Roberto, Pintado, Andoni Autoa: Roberto. Oiartzun zeharkatu dugu Aritxulegi mendatera igotzeko, pixka bat lehenago dagoen, Arritxulo aterpean aparkatu dugu autoa. Oinez hasi gara (8:30) errepidearen eskumako aldetik, tunel gainean dagoen, Aritxulegiko lepora igotzeko (8:36). Hemen ezkerretara jo dugu (Ipar aldera), GR-121i Elurretxe aldera jarraituz. […]\nIrteera Eibartik: 8:30etan Parte-hartzaileak: Julián, Ángel, Moya, Roberto, Arrate, Garate Autoak: Roberto, Angel. Zeraingo plazatik irten gara (9:15) GR-34aren marrei jarraituz Arantzazuko norabidean, hasieran bidea nahiko urratuta dago baina laster bide eroso baten sartu gara, baso autoktono baten barne. Arrola-Berri baserria zeharkatu eta asfaltotako bide bati jarraituz Arrola lepora iritsi […]\nEibartik irteera: 7:45etan Parte-hartzaileak: Julian, Pintado, Roberto, Garate, Mari Carmen, Angel, Andoni (Lizarriturri bere kabuz gurekin bazkaltzera etorri da) Autobusa: Eibar->Zumarraga; Azkoiti->Eibar Zeharkaldi bat egitera goaz, Zumarragatik irten eta Azkoitian bukatzeko. Iruñera doan autobusa hartu dugu Eibarren eta Zumarragan jaitsi, oinez herriaren goiko aldean dagoen errotondara joan gara eta ibilbideari […]\nIrteera Eibartik: 7:30 Parte-hartzaileak: Julian, Angel, Pintado, Andoni, Roberto, Moya Autoak: Roberto, Andoni Eguraldi ona daukagu baina mendi gailurretan haizea indartsu dabil eta horrek hotzaren sentsazioa areagotu egingo digu. Larraitzetik hasi gine oinez Txindokiko bide normala hartuz 8:30etan, iturria pasa ondoren daukagun aldapa gaindituta Zirigarte lepoan gaude (9:35), hemen Txindokira […]\nEibartik irteera: 8 etan Parte-hartzaileak : Garate, Julian, Roberto, Mari Carmen, Pintado, Andoni Autoak: Roberto, Andoni Kotxeak Antzuolan aparkatu eta Ondarre Plazan dagoen XVII. Mendeko iturri baten ondotik hasi gara oinez, 8:30ak dira. Hasierako bidea marra zuri horiekin markatuta dago eta Aitzaga baserrira abiatzen da, markak jarraituko ditugu bidegurutze bateraino […]\nUntzagako plazan batu gara goizeko 8etan Moya, Roberto, Mari Carmen, Joserra, Pintado,Andoni, Julian eta Arrate, azken bi hauek daramatzate autoak. Errezil pasa eta gero, Iturburu mendatera iritsi baino pixka bat lehenago aparkatzen ditugu kotxeak, lehenago taberna izandako eta gaur utzik dagoen etxe baten ondoan. Herniora nahi dugu joan baina Herniozabaletik […]\nEibartik irten ginen goizeko 8etan bi autoetan, Julian eta Andoni doaz gidatzen, Robertok, Mari Carmenek, Pintadok eta Arratek osatzen dute taldea. Leagazpiko Urtatza auzoan hasita, Satui mendilerroari itzulia egitea da gaurko egitasmoa. Auzo horretan iturri baten ondoan autoak aparkatu eta oinez hasi ginen (8:40) errepidez lehortuta dagoen Urtatzako (Etxeberria ere […]\nZapatu goiza aprobetxatuz pentsatu dugu Aitxuri egitea. Andonin kotxean joan gara, goizeko 8etan, beraz gain, Julian eta Pintado. Arantzazura iritsitakoan azkeneko tabernatik (Sindika) igaro eta pista bukatu arte kotxean jarraitzen dugu, burdinazko ate-sare baten ondoan aparkatzen dugu autoa. 8:30 hasi gara oinez Urbia aldera ondo markatuta doan bidetik. Bide erosoa […]\nEz daukagu ohiturarik horrelako martxarik zapatuetan egiteko, baina gaur horrela gertatu da. Lagun gutxi goaz Pintado, Andoni eta Julian, azken honek ipintzen du autoa. Irteera goizetik egiteko asmoakin goaz, hau da, etxera bazkaltzera itzultzeko intentzioekin. Eibartik irten 8:00 etan eta 8:30 Araotzen gaude oinez hasteko prest. Gorantz doan errepidetik hartzen […]


NeskArtFest, emakumeek arte eszenikoetan egiten duten lanaren erakusleihoa - Kulturklik Profesional\nNeskArtFest, emakumeek arte eszenikoetan egiten duten lanaren erakusleihoa\nKuluxkaren lanaren ardatza beti izan da giza eskubideen defentsa, eta arreta berezia jarri diote betidanik berdintasunaren aldeko borrokari. Hori da Urduñan uztailaren 2an eta 3an egingo den Emakumeentzako Arte Eszenikoen Jaialdiaren lehen edizioa antolatzera eraman dituen bidea. Kuluxka Antzerkiko arduradun Enkarna Delgadok kontatu digu: NeskArtFest.\nZer da antzerkia Kuluxka Antzerkiarentzat?\nEz da oso erraz erantzuteko moduko galdera, gauza asko baita aldi berean. Beste ezer baino lehen, arte bat da, baina baita bizitza adierazteko eta bizitzan adierazteko modu bat ere. Obra baten gidoiaren bidez jorratzen den gai oro bihurtzen da errealitatearen parte, irreala bada ere.\nZehazki, antzerkia oso errealitate ezberdinak argitara ateratzeko tresna da Kuluxka Antzerkiarentzat, beste mundu batzuetara leihoak irekitzeko, hormak apurtu eta beste errealitate batzuk islatzeko, besteen eta geure buruaren gainean gogoeta egiteko, aldaketarako, kritikarako ekarpenak egiteko eta besteak eta gu geu dibertitzeko tresna. Hasiera-hasieratik jorratu nahi izan dugu antzerki soziala, mezu aldarrikatzaileak emateko, ahots gutxi duten pentsamendu eta pertsonei ahotsa emateko eta gure harri-koxkorra jartzeko mundu ezberdin eta hobeak, hala espero dugu behintzat, eraikitzeko.\nElkarteko kideok Giza Eskubideen defentsaren, elkartasunaren eta nazioartekotasunaren, feminismoaren eta ingurumenaren babesaren munduan egin genituen gure lehen urratsak; horrenbestez, horiexek dira gure antzezlan eta jardueretan aurki daitezkeen gai eta ikuspegiak. Bide horretatik doaz gure lan guztiak.\nZein ibilbide egin du orain arte elkarteak?\nKuluxka Antzerkia elkartea bi ardatz jorratzeko helburuarekin sortu zen: Giza Eskubideak eta Generoa. Eta testuinguru horretan, arreta berezia eman die emakumeen eskubideei eta eskubide guztiak barne hartzen dituzten prozesu feministen ahalduntzeari.\nDenetarik jorratu dugu: alderdi ekonomiko eta sozialetatik hasita, tradizioari eta historiari lotutako alderdirik sotilenak arte, azken horiek ez baitira normalean legerietan jasotzen.\nIldo horretan, aipatzeko modukoak dira gure azken lan hauek:\n•2016-2017 Emakumeek historian zehar Euskal Herriko komunitatean zaintza-kulturari eusteko egindako lanaren aitorpena (“Sueño de brujas”). Sorginen irudia desmitifikatzeko helburua duen antzezlan bat da; izan ere, torturatuak eta erailak izateaz gain, arbuiatu egin zituen orduko gizarte patriarkalak.\n•2016-2017-2018-2019 Emakumeek bizitza eta ingurumena babesteko egindako lanaren aitorpena, haurrentzako tailer batzuen bidez (“La magia de las hierbas”).\n• 2017-2018-2019. Emakumeen indarraren, beren borroken eta sexu- eta genero-aniztasunaren aitorpena “Performance Inquisition” kaleko antzezlanaren bitartez\n•Emakumeen ahalduntzea antzerki-tailerren bidez. Zehazki, hainbat proiektu ditugu martxan Euskadin gizarteratze-prozesuan dauden zenbait herrialdetako emakume immigranteekin. Proiektu honen helburua da ikuspegi ludikoa ematea ekonomia feminista, etxeko lan eta zaintza, eta sexu- eta genero-aniztasunaren arloko prozesuetan parte hartu duten Mundubateta Bizkaiko eta Mesoamerikako erakunde sozial eta feministek egiten duten kontzeptualizazio- eta ahalduntze-lanari. Zehazki, aurtengo tailerrak ekonomia feminista du hizpide. Azkenean 2 antzerki sortu dituzte beren istorioak erdigunean jarrita: “Los caminos de la vida” eta “¿Es esa mi enemiga?”.\nProiektuak 3 urteko iraupena du. Orain arte, Artean, Errenterian, Lemoan eta Gallartan egin ditugu emanaldiak. Aurtengo ekainerako eta irailerako ere badauzkagu beste bi emanaldi; antzezlana beren udalerrietara eraman nahi duten elkarte eta udalek egin dizkigute proposamenak. Ildo horretan, azpimarratu behar da aktoreak antzerki-tailerretara batzen doazen emakumeak direla. Ilusio eta profesionaltasun handiz antzezten dute publikoaren aurrean migratzaile/errefuxiatu gisa bizitzako esperientzia.\n• 2019-2020-2021 Emakume eta gizonen sentsibilizazioan eta ahalduntzean laguntzea, Bizkaiko lurralde historikoan indarkeria matxista prebenitu eta desagerrarazteko. Horretarako, proposamen eszeniko bat daukagu: “Llueven vacas”. Gidoilaria Carlos Be da eta zuzendaria Andrés Presumido. Eztabaida-formatua du, eta, gerora, indarkeria matxistaren gaiaren gaineko sistematizazioa ere eskaintzen du.\n• Une honetan, NeskArtFest, Emakumeentzako Arte Eszenikoen Euskal Herriko Jaialdia prestatzen ari gara. Mota horretako lehen jaialdia izango da, eta Urduñako Udalaren laguntzarekin antolatuko dugu. Arte eszenikoen munduan dagoen genero-arrakala txikituko duen bultzada izango dela espero dugu. Uztaileko lehen asteburuan egingo da.\nGure lan-filosofiari dagokionez, aipatu behar dugu Kuluxka Antzerkiarentzat oso garrantzitsua dela presente edukitzea ikuskizunetako zein tailerretako kostuak ezin dituztela parte-hartzaileek ordaindu, bizitza kulturalerako eskubidea dutelako (27. artikulua). Ez hori bakarrik, lanerako eskubidearen alde ere egiten dugu (Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Eskubideen Itunaren 5. art.).\nHalaber, saiatzen gara gure lan guztiak erraz eskuratzeko modukoak, irisgarriak, onargarriak eta moldaerrazak izan daitezen hartzaileentzat eta ikuskizunean parte hartzen dutenentzat.\nIkuskizun horiek eraldaketa politiko eta sozialeko prozesuen eskutik doaz, eta horietan eragiten saiatzen dira, errespetuz, betiere. Horretarako, indartu eta ahaldundu egiten ditugu kolektiborik zaurgarrienak, eskubide-subjektu gisa aitortuak izan daitezen.\nZuen lanaren puntu honetara iritsita, nola otu zitzaizuen NeskArtFest sortzeko ideia? Zer helbururekin abiarazi zenuten jaialdia?\nEgin dugun ibilbidea ezagututa, pentsatzekoa da aspalditik dauzkagula buruan emakumeei arte eszenikoen esparruan ikusgaitasuna emateko hainbat ideia. Ildo horretan, pentsatu genuen jaialdi bat aukera ona izan daitekeela lehen helburu hori betetzeko.\nGure lehen premisa jaialdi txiki bat egitea izan zen, helburu argiak izango zituena. Horrela hasi ginen, bada, ilusio eta ahalegin handiarekin gure ondoan nabigatu nahiko zuten kideen bila. Oso aurrekontu txikia dugu, eta ikusi nahi dugu zer-nolako harrera duen jaialdiak artisten eta ikusleen artean.\nLehenago ere esan dugun bezala, NeskArtFest jaialdiaren helburua da emakumeei ikusgaitasuna emateko espazio bat sortzea. Arte eszenikoaren esparruan egin dituzten ekarpenak ezagutzera ematea. Espainian egin izan diren beste topaketa handi batzuetan egindakoa egin nahi dugu (modu xumeagoan bada ere). Besteak beste, aipatzekoak dira ‘La Otra Mirada’, Conde Duqueren ‘Ellas crean’, ‘Mujeres a escena’ eta Teatros del Canalen ‘A solas’ (Red Magdalena Project). Espazio horiek guztiak oso garrantzitsuak dira emakumeen sorkuntzak ikusarazteko.\nJaialdi hau, arestian aipatutakoak bezalaxe, errepikatu egin liteke urtez urte, eta, horrela, hizpide dugun sektorean dagoen genero-arrakala nabarmena orekatzeko gune bihurtu.\nHorri dagokionez,antzerkiaren eta dantzaren arloan dagoen genero-berdintasunari buruzko diagnostikoak (Eusko Jaurlaritza, 2019) agerian utzi zuen zein den egoera: emakumeen presentzia “minoritarioa da arte eszenikoen lan-esfera ia guztietan”. Nola eragin dio COVID-19aren krisialdiak sektoreari?\nLogikoki, eragin negatiboa izan du. Bertan behera geratu dira ikuskizun gehienak eta batzuk atzeratu egin dira. Horregatik, asko nabaritu da lan falta.\nHonen antzeko krisialdi-egoeretan are gehiago handitzen dira desberdinkeriak. Erakunde politiko eta kulturalak, antzokiak, jaialdiak, etab. gizonek zuzentzen dituzte, nagusiki. Horrek desberdinkeria sustatzen jarraitzen du. Arte eszenikoen alderdi guztietan ikusezin bihurtuta dauden emakumeen kopurua ikusita, nahitaezkoa da sektorean duten presentziari babesa emango dioten programak garatzea.\nAre gehiago, zehatu egin beharko lirateke Paritatearen Legea aplikatzen ez duten kultur ekitaldiak; hau da, ia gehienak.\nZuen ustez, zein mekanismo aktibatu behar da egoera hori zuzentzeko?\nEgoerari buelta emateko aktibatu beharreko mekanismoak gizartearen gainerako esferatan berdintasun osoa lortzeko erabili behar diren berberak dira, betiere arte eszenikoetara egokituta.\nAlabaina, ez dugu ezer aurreratu nahi. Mekanismo horiei buruz hitz egingo dugu arte eszenikoen sektorean lan egiten duten emakumeekin NeskArtFest jaialdiaren esparruan antolatuko dugun foro batean. Saiatuko gara Internet bidez transmititzen. Hain zuzen, mekanismo horiek zein izan daitezkeen pentsatzea izango da topaketaren helburua.\nMaiatzaren 31ra arte egon da zabalik jaialdian parte hartzeko proposamenak bidaltzeko epea. Zein lan mota interesatzen zaizue egitaraua diseinatzeko? Nola baloratzen duzue deialdiak jaso duen erantzuna?\nHasiera batean, Urduñako Udalarekin (Berdintasun eta Kultura Sailekin, zehazki) lankidetzan idatzi genituen oinarriak. Emakume artistei alderdi eta modalitate guztietan protagonista izateko aukera emango zien jai bat antolatzea pentsatu genuen. Horrela, argi geratu zen ikuskizun guztien nukleoan emakume bat egon behar zela. Horrenbestez, deialditik kanpo geratu dira gizonek idatzitako eta zuzendutako lanak, baita gizonak protagonista dituztenak ere. Dena den, ikuskizunetan emakumeak ez diren artistak ere egon daitezke, betiere protagonistak ez badira.\nEzin dugu ahaztu udalerri txiki batean egingo dela jaialdia, eta, beraz, aurrekontua ere txikia dela. Entsegu pilotutzat har daiteke. Horregatik berrikusi behar izan ditugu behin eta berriro oinarriak, aurrekontuarekin bat etor zitezen.\nAzkenik, honela geratu da egitaraua: jaialdia ostiralean inauguratuko da, eta foro bat eta musika egongo dira. Larunbatean egun osoan zehar egongo dira ikuskizunak eta haurrentzako tailerrak. Gainera, publiko guztientzako 5 ikuskizun ere egongo dira.\nOrain arte 15 ikuskizun aurkeztu dira, baina uste dugu erantzun horretan bi kontuk izan dutela eragina: batetik, proposamenaren berri ez izatea daukagu. Zabaltze-lan ona egin den arren, ekimena berritzailea da eta horrek eragina du; izan ere, ez dago ibilbide luzea duten jaialdiek duten segurtasun-sentsazioa (espero dugu urte batzuen buruan gure jaialdia ere apustu horien artean egotea). Bestetik, murrizketak arintzeari esker, konpainien ikuskizunak kaleratzeko fasean sartuta gaude bete-betean, zorionez, eta NeskArtFest jaialdiak cachearen eta gastuen % 30 bakarrik ordain dezakeenez, konpainia askok ondo pentsatu behar dute ezer bidali baino lehen. Hala ere, mezua transmititu eta aldarrikapena partekatzeko ilusio handiarekin eta gogotsu aurkeztu dira 15 ikuskizun baino gehiago.\nHorren harira, aipatu behar da kulturaren eta berdintasunaren arloan lan egiten duten erakundeek babestu egin beharko lituzketela mota horietako jarduerak, horrela jasota baitago lehen aipatutako diagnostikoan. Beraz, aurtengoa proba pilotua izango da, eta espero dugu hortik abiatuta, balorazio argiagoa eta positiboagoa egiteko aukera izango dugula, dagokion babesa izan dezan.\nBa al dago egitarauan bereziki nabarmendu nahiko zenuketen jarduerarik?\nIkuskizun guztiak izango dira kalitate handikoak, hala kalitate artistikoari nola testuinguruari dagokienez. Horrez gain, aniztasun handia egongo da, eta espero dugu publikoak atsegin izango duela, oso gauza ezberdinak ikusteko aukera izango baitu.\nHautaketa-prozesuan gaude oraindik, baina egitaraua finkatu bezain pronto emango dugu haren berri.\nEdonola ere, azpimarratu egingo dugu, beste behin, streaming bidez konektatu nahi duen ororentzako foro ireki bat egingo dugula, eta aukera egongo dela eztabaida-mahaiko kideei eta lantaldeei galderak egiteko. Espero dugu emaitza positiboak lortuko ditugula eta ondorioak eta kolektiboaren eskaerak atera ahal izango ditugula bertatik.\nZein etorkizun nahiko zenukete NeskArtFest jaialdiarentzat? Zein erronkari egin behar dio aurre?\nNeskArtFest jaialdiak “eszenako emakumeen agertoki” izan behar du eta, horrez gain, jendeak jaialdiari buruz hitz egitea, zuek bezalaxe. Horrela, Arte Dramatikoa eta haren edozein alderdi ikasten ari diren neskatoek hurbileko erreferente izango dituzten emakumeen izenak entzungo dituzte. Argi- eta soinu-teknikariak, eszenatografoak, zuzendariak, argi-diseinatzaileak, jantzien diseinatzaileak, makilatzaileak eta beste emakume asko are ikusezinagoak dira amalgama horren barruan, eta, horregatik, haiei ere merezi duten tokia emango diegu.\nJaialdiak jarraitutasuna izatea nahi dugu, helburu argi bat buruan: aldarrikapen izateari utzi eta berdintasuna zentzu guztietan lortu izanaren ospakizun bihurtzea.\nArgi dago borrokari egiten diogun ekarpena dela, baina benetan aurrean dugun erronka da baliabide nahikoa eta sektoreko langileen babesa eskuratzea, apurka-apurka, helburu hori lortzen laguntzeko.\n(2021eko ekainaren 10ean argitaratutako Berezia).


Alarma egoera ezarri zenetik, osasun larrialdiko ezohiko testuingurua bizi dugu, eta etxeetan konfinamenduan egon beharko dugu aste batzuetan. Denboraldi batean etxetik atera ezin izan arren, oso garrantzitsua da kirola egiten jarraitzea, aktibo eta sasoian mantentzeko.\nHorren harira, Udal Kirol Erakundeak (UKE) ikastarogile eta abonatu guztiei jakinarazi nahi die, zerbitzu publikoarekin duen konpromisoari jarraiki, kirol-langileak lanean ari direla, etxean egiteko moduko ariketa eta jarduera fisikoekin bideoak grabatzen. Material horien bitartez, norberaren egoera fisikoaren eta osasunaren galera saihestu nahi da.\nWebguneak egun bakoitzean burutu ahal izateko ariketa proposamenak aurkezten ditu, baita diziplina ezberdinak lantzen diren bideo sorta zabala ere, gustukoen dugun ariketa aukeratu eta bideoari jarraiki gorputza astintzeko. Bideo guztiak kirol alorreko profesionalek sortu dituzte.\nPlataforma etengabe eguneratzen da jarduera eta ariketa berriekin. Beraz, herritar guztiak aldian behin konektatzera animatu nahi ditugu, ohiturak aldatu, diziplina berriak probatu eta kirol praktika aberasteko.\nGainera, Udal Kirol Erakundearen Facebookeko orrialdean herriko instalazioetako begiraleek sortutako bideoak partekatuko dira, etxetik ere, kiroldegiko ikastaroak burutzen jarraitu ahal izateko.\nJarraitu ezazu gorputza eta burua trebatzen, hemen izango gaituzu laguntzeko. Animo, eutsi goiari!


Trenbideko langileen greba Espainian - RayHaber\nHasieraMUNDUKOEUROPEAN34 SpainTrenbideko langileen greba Espainian\n01 / 08 / 2019 Levent Elmastaş 34 Spain, EUROPEAN, MUNDUKO, RAILWAY, GENERAL 0\ntrenetako langileak greban daude Espainian\n700 tren zerbitzua Espainian bertan behera utzi du, Lan Konfederazio Orokorrak (CGT) deitutako greba dela eta\nEspainiako Trenbideak (RENFE) eta Merkataritza Konfederazio Orokorraren (CGT) arteko negoziazioak huts egin ondoren, sindikatuek greba egitea erabaki zuten. Lan Konfederazio Orokorreko sindikatuak (CGT) hobari tasa baxuak, azpikontratazioak eta langileen gabezia bezalako elementuen ebazpena bilatzen du.\nJakinarazi zuten 12.00 eta 16.00 eta 20.00 eta 24.00 eta 700 eta 700 sindikatuen greba erabakiaren ondoren, XNUMX merkantzien, bidaiarien, aldirietako eta abiadura handiko trenen zerbitzuetatik bertan behera utzi zela. Laneko Konfederazio Nagusiko sindikatuaren (CGT) langileek greba egin zuten bitartean XNUMX, bidaiarien, merkantzien, aldirietako eta abiadura handiko trenetako bat, bertan behera utzi zela jakinarazi zuten.\nOpor garaiarekin bat egiten duten trenetako langileen grebak herritarrak egoera zailean utzi ditu, batez ere Madril eta Bartzelona bezalako hiri handietan. Bidaiariei 50 ehuneko gutxieneko zerbitzua bermatzen dien RENFEk iragarri du ez duela sarrera gehiagorik kobratuko txartel aldaketengatik eta itzulketengatik. Enpresa Konfederazio Orokorreko sindikatua (CGT) 14 eta 30 greban joango dira abuztuan eta 1 irailean.\nTrenbide langileek greba egiten dute Espainian 05 / 09 / 2015 Espainiako trenbide greba r Goin langile: Espainia Semaf eta CGT trenbide langileak CCOO sindikatuaren deitutako greba joan. 23 20, 75 eta 72 aldiriko trenak gauerdian hasi ziren eta 353 iraun zuen. Agintariek 255 527 eta 343 2019 izango direla iragarri dute. Grebaren ondorioz goizean ez dago tren geltokietan arazo larririk egon eta gutxieneko zerbitzua normala zen. XNUMXen amaieran, merkantzien trenen funtzionamendua pribatizatu egin zen eta langileekiko kontratu berria\nGaur egungo historian: 14 irailaren 1908 Anatolian eta Oriental Railway langileek greba egin zuten ... 14 / 09 / 2012 14 Iraila 1908 Anatoliako eta Orientko trenbideko langileek greba egin zuten. Langileek 10,5 eta 8,5 orduetatik lanaldia murrizteko eskatu zieten. Konpainiak 20 hike ibiltzeko eta soldataren erdi bonus bat ematea adostu du soldatako langileei.\nGaur egungo historian: 14 September 1908 Anatolia eta Orient Railway langileek greba egin zuten. 14 / 09 / 2015 Gaur egungo historian 14 September 1908 Anatolia eta Orient Railway langileek greba egin zuten. Langileek 10,5 eta 8,5 orduetatik lanaldia murrizteko eskatu zieten. Konpainiak 20 hike ibiltzeko eta soldataren erdi bonus bat ematea adostu du soldatako langileei.\nBelgikako trenbide langileek greba egin zuten 27 / 11 / 2013 Belgikako trenbide langileak greban zen: For pixka batean tarteak Belgikako Trenbideak Company (SNCB), jarraitu langile berri bat da berriro greba gehitu. Trenbide langileek diotenez, aste honetan gehiago greba egingo da. Belgikako tren langileen garapena eta Estatuko Enpresak ministroa Jean-Pascal LABill du Trenbideak Erreforma paketea langilearen informazio berresten fez ETO izango iragarri ondoren ekintza pakete berri ezarri dutela kontratua gertu 2018 barruan kokatua 1000 in. SNCBko langileen artean ez dagoela adierazi du ekintzak zorrozki gauzatuko direla. Trenbideko langileek ere Demir sindikatuaren bitartez daude\nTrenbideko langileek greba egin zuten 13 / 12 / 2013 Frantzian, trenbideko langileek greba egin zuten: greba herrialdean paralisia eragin zuen. Trenbide Administrazio Nazionalak erakundearen barruan egin beharreko erreformen aurka erreklamatzeko langileek egindako greba dela eta, gutxi gorabehera programatutako abiadura handiko trenen zerbitzuak bertan behera utzi ditu. Aldiriko trenak langileen langileen zailtasunak zaila izan ziren hiriburuetara iristeko. Aldiriko trenak 40-eko gaitasunarekin lan egiten du, hiriburuetan atzerapen luzeak izan dira batez ere, goizeko lanaldietan. Frantziak Belgikarekin eta Erresuma Batuarekin lotzen zituen trenak ez ziren eten, baina Suitzara eta Italiarako lotzen diren trenen 50 bertan behera utzi da. Greba ostiral goizean bukatuko dela espero da\nTrenbideko langileek greba egin zuten 12 / 06 / 2014 Frantzian, trenbideko langileek greba egin zuten: Frantziako trenbide-administrazioko langileen greba herrialde osoan zehar bidaia geldiarazi zuten Frantzian. Greba, lau bazkide izendatzeko deia, bihar amaituko da. Greba atzerriko bidaia batzuk ere eragotzi zituzten, etxeko trenbide garraioa izan ezik. Frantziatik Ingalaterratik eta Alemaniatik trenek greba eraginik ez zituzten bitartean, hegaldi batzuk Belgika, Herbehereak eta Espainiara desbideratu ziren. Pariseko aldiriko trenak lanean sartuz gero, hiriburuan garraiatzea larria izan zen. Aldiriko trenak eragindako greba direla eta, hiriburuak beren lana autoekin batera joatea nahi zutenean, eraztun errepideetan ilara luzeak zeuden. Gobernuak ...\nTrenbideko langileek greba hasi dute Espainian 17 / 09 / 2012 merkataritzako tren sektorearen pribatizazioa aurka sindikatuek Gobernuaren austeritate politikak estalita egongo da, 3 24 ordu bigarren aldiz abuztuaren ondoren greba joan. 261 trenak baino gehiago trenbide langileen greba eragingo duela iragarri zen. Garraio Ministerioak esan zuen 350-en gutxieneko zerbitzua emango zela. Trenbidearen sektorearen gobernuaren erreformak, uztailean indarrean sartuko dela aurreikusita, gobernuak lehiakortasuna eta kalitatea trenez bidaiatzeko eta prezio baxuagoak areagotzea du helburu, sindikatuek milaka trenbide langile kaleratu eta larriagotu egingo baitute. Bestalde, Madril eta Katalunia ...\nEspainiako Trenbideko langileak\nEspainia abiadura handiko trena\nEnpresa Konfederazio Orokorra\nRayHaber 01.08.2019 lizitazio buletina\nSelekler Geldiarazteko Erabakia Ezeztatzen da Antalian\nTrenbide langileek greba egiten dute Espainian\nTrenbideko langileek greba egin zuten\nTrenbideko langileek greba hasi dute Espainian