... ondo ezagutzen dugu elkar, eta hori kantxan nabari da", azaldu du Jon Etxanizek. Hala ere, "egindako esfortzu ...\n... genituen Euskal Herriko hainbat oholtzatan, eta nabaria zen, besteak beste, sardiniarren miresmena, hainbeste gazte...\n... behar ditu. Atal honetan atsolorraren ezaugarri nabarienak eta errepikakorrenak aipatuko ditugu.\n'''Euskaldunen etengabeko erbesteaz''. Izkribu labur bat Iruñean erran nuenaz eta beste luzeago bat 1978tik hona aipatzeke dudanaz'. Egilea(k) LOPEZ ADAN, Emilio. , Udako Euskal Unibertsitatea 2010 (4)\n...an ageri ziren aroa markatu zituzten haustura nabariak, errannahi baita euskaldungoaren kontzeptua, haustura estra...\n...>sartzeko gutizia, eta Goienetxekez zuen salatu. Nabaria, harekin ados ez ziren asko joan ziren Goienetxeren aldetes...\n...roa eta «ukatzaileen» lotsagabekeria hain zen nabaria non historia berriz idazteko prozedura zabarrenak gogoratze...\n...onahastuta, modernoen eta garbizaleen arteko gerla nabaria izan baitzen aferabatuaren alde trenkatu arte, 1960tik aurr...\n'''Tolosa asaldatu zuten zortzi egunak''. 1934ko Urriko greba iraultzaileko gora-beherak'. Egilea(k) ARTOLA SAN MIGUEL, Asier. Kondaira, Udako Euskal Unibertsitatea 2011 (3)\n...asuari begira langile erakundeen gorakadak islada nabaria erakutsiko du. Badirudi gainera probintziaz kanpoko emigraz...\n...anaren antolaketa ereduak ere izango du bere pisu nabaria ordea. Enpresa ertainak eta txikiak topatuko ditugu Tolosan...\n...tara bideratua. Langile erakundeek elkarketarako joera nabariagoa erakutsiko dute, Errenteriakoa kasu, non apirilean UGTk, CN...\n...eta jai-girokoak izan arren, tentsioa nabari da. Jende nagusiari iraganeko sasoiak datozkio burura hemen...\n...ten auzo txiroetako pertsonei. Notoriousen eragina nabaria da oraindik ere hip-hop garaikidean. Hil zenetik 12 urte ig...\n...asturik gaude. Piratak hartzearen gainean desadostasun nabaria egon zen estatuen artean operazioa onartzerakoan, eta pirat...\n...riatuk azaldu zuenez, «asko pasatu» dutela nabari zaie marinelei: «Normala den moduan, fisikoki apur bat gald...\n...oriek guztiak kontraesanez beterik daudela eta gezur nabariak dituztela ikusten dugu. Kontrolatzailea gaixo zegoen; ez da...\n...> erabakirik zailena, eta Arandiaren esanetan, " nabariak ziren aitek eta amek zituzten ikuspuntu ezberdinak; lehenak...\n...zatekela hori gertatuz gero. Solaskideen aurpegietan nabari da ikara".\n'Ainhoa Murillo: 'Oso gustura nago eginiko denborarekin''. Egilea(k) OÑATE, Iker. , Goiena Komunikazio Taldea 2017 (2)\n...kleta gainean gero eta emakume gehiago dabilela nabari dut; pixkanaka-pixkanaka, gure lekua egiten dihardugula, al...\n...egiten dihardugula, alegia. Hori, duda barik, nabariko da hurrengo urteetako parte-hartzean. Dena den, ezin daitek...\n...tan ez baita erraza izaten. Berotasun hori nabari da eta gu ahalik eta ondoen egiten saiatzen gara.\n...> beherakoa. Hori da inportantea». Leozek nabari du herriak «transformazio interesgarria» izan duela: «Jende...\n...rtu zuen goizeko 02:00ak aldera, eta kalte nabariak utzi zituen eraikinaren hornikuntza elektrikoari dagokionez...\n...k erakutsi digute erruduntasuna sentitzen, hori nabaria da egun batean emanaldia eduki eta umeak esna ikusi ezin ba...\n...o "pauso garrantzitsua" izango delako. "Errepide honek nabari eragingo die lurraldearen ekonomiari eta lehiakortasunari, ...\n...>batetik, gu gara. Abestiak entzun ostean, nabari da Piztiak garela. Era berean, Jesus Galanen gitarrak indar...\n...a izatearen esanahia azaltzen duen ikasgaiaren hutsunea nabari du unibertsitatean Roberto S�enz de Gorbeak, Bilboko Windso...\n... arlo horietan glamour kontzeptu arinaren mendekotasuna nabari bada ere, Tabernerok dio, eta halaxe azaltzen du, oraindik ...\n...>bakarrik sentitzen. Filmazio talde osoaren begiradan nabari daiteke.\n...ire paisaia isil hauetan, arrakalak eta hausturak nabariak dira. Naturaren eta gizakiaren barne indarra eta presen-tzi...\n...ltzeko heldulekurik gabe geratzen ari da. Nabari zaio. Gero eta deserosoago dago, ez baita lortzen ari defen...\n...ko ontzien trafikoari ere erreparatu behar diote. " Nabari da. Antxoaren kanpaina edo halakoren bat denean, agian 15 i...\n...uz doa lehiaren fase honetan. Gauzak horrela, tentsioa nabaria izango da lehiakideen artean. Aste honetan finalerako txart...\n'Bizitzako kopa', Huhezinemako euskarazko film labur onena. Egilea(k) RAMOS, Joxebi. El Diario Vasco, Sociedad Vascongada de Publicaciones, S.A. 2010 (1)\n...iritsi zen sari banaketaren tartea. Urduritasuna nabari zen eserlekuetan eta emozio horrek minutu batzuk iraun zitu...\n...>du. Terrence Malick apustu segurua da eta hori nabari zen Antzoki Zaharreko emanaldiko jendetza ikusita.\n...al Memoriaren Fundazioak; «baina bere ahuldadea ere nabari geratu zen, herri mobilizazioak zirela medio. Gertaera haie...\n'Burp!'en 3. denboraldiaren estreinaldia, ostiralean ETB-3n. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (1)\n...rdcore musika talde bat izango dira, berrikuntza nabarienen artean. Horrez gain, skate board atal berri bat egongo da s...\n...tza krisitik alegia, beste inon baino gehiago nabari bada bankuen buruzagiekiko haserrea hori herrialde anglosax...\n...rty zuzendariaren lankide leial eta gidoilariaren eskua nabaria da.\n...>azken boladan -eta krisi garai hauetan oraindik nabariago- inolako hauteskundeetatik hautatuak izan ez diren elkarte,...\n...>izan du eraginik ijitoengan; askotariko alorretan nabari da hori. Batetik, esan daiteke ijito batzuek abizen euskald...\n...11ko hauteskundeek euskal ikasturte politikoan eragin nabaria izango dutela ere aurreikusten du Ezker Batuko koordinatzai...\n...nkaria-ri buruzko hainbat informazio bazituztela nabari da idazkeran, baina, aldi berean, baita Egunkaria-tik kanpo...\n...a betiere Egunkaria-ren kanpotik idazten dutela nabari da idazkeran. Idazten dutenek Egunkaria-n gertatzen denaz i...\n...> gehienak. Bidaia hasi aurretiko urduritasuna nabari da giroan. Ordu erdia falta da autobusa iristeko. Hotz da k...\n...zena izan behar da, eta hori ez da nabari inondik ere. Hainbat euskaldun dago kartzelaturik herrigint...\n...rte batzuetan baino askoz gutxiago». Beherakada nabari du. «Alde batean eta bestean galdetu dugu, eta denek esaten...\n...ren handitasunak berak itota.Beste poeten aztarna nabaria da, hala nola B. Gandiaga, J. A. Irigarai, I. Borda, Pessoa...\n...n iritziz, "artista berri eta berezi baten eskua nabari da lan honetan, eguneroko gauzei begirada desberdin batekin...\n...arrakastarik handiena, eta Pariserako erreserbetan ere nabaria izan da. 50 euro berreskuratzeko eskubidea eskaintzen duten...\n'Euskadi made in' Fitur-era heldu da. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (2)\n...san duenez, "krisia kontsumitzaileen poltsikotan nabari da" eta horren ondorioz, 2008ko bisitarien kopurua behera e...\n...an duenez, krisia "kontsumitzaileen poltsikoetan nabari da"; horren ondorioz, 2008ko bisitari kopuruak behera egin ...\n...nik ere, rocketik zetozen hauen parte-hartzea nabari da.\n'Irla Izan' en erosotasuna nabari da.\n...ra eta Habiak -en artean bizitzan izandako aldaketa nabari da. Disko honetan Xabi ez dago eta Borja sar-tzen da, eta b...\n'Euskararen biziberritzea Euskal Herriko hiriburuetan', gogoetarako gaia Euskaltzaindiaren XIX. Jagon Jardunaldietan. Egilea(k) EUSKALTZAINDIA. , Euskaltzaindia 2014 (1)\n...n diren aldaketa sakonak eta, horien artean, nabarietako bat bizimoduarena; izan ere, hiriak bilakatu dira euskal hi...\n...elenak eta disimulatuenak emango dituzue, eragina nabari dadin errezelorik sortu gabe». 1717ko agindua zen, korrejid...\n...na, umorea, hitz jokoak, eta abar. Bestalde, nabari da euskaratik sortuak direla, hizkera freskoa baitarabilte ...\nGizartea aurreratuz doa, eta aurrerakuntza hori nabari den faktoreetako bat bizitza ulertzeko modua da: orain sakr...\n'Family'. Thompson. Egilea(k) TOLOSA, Andoni. Berria, Euskal Editorea SM 2015 (1)\n...leinu garrantsitsuenetakoa da thompsondarrena, eta nabaria da argitaratutako kantu bilduma honetan. Harribitxi bat bai...\n...>dituzten txostenei buruz: «Industriaren eragina nabaria da testuetan». Haien ustez, ez dituzte kontuan hartu haustu...\n'Gabiri2' nagusitu Martxoan Bertsoan-en. Egilea(k) GALILEA, Miryam. El Diario Vasco, Sociedad Vascongada de Publicaciones, S.A. 2011 (1)\n...n kantuan.Urduritasuna behin baino gehiagotan nabari izan zen bertan baina saioa ezin hobea suertatu zen, honeta...\n'Hatzen artean ihes egiten duen denbora': Luis M. Masillla in memoriam. Egilea(k) MARTINEZ DE GEREÑU ELORZA, Laura. Aldiri, Udako Euskal Unibertsitatea 2012 (1)\n...rik ez zituela. Haren bat-bateko heriotzak hutsune nabaria utzi du; haren lana denboran laburra izanik, guztiz eragink...\n...dira; hortik aurrera eten gabeko hazkundea nabaria da, 42-43 hilabete-tartean 27 marka morfologiko edo adizki ...\n...36. hilabetetik 42. hilabetera arte, hazkundea askoz nabariagoa da; hirugarrenean, 43. hilabetetik 50. hilabetera arte, gar...\n...ntzalagun denetik bere hizketa hobetu duela nabari du. "Hori bera esaten didate mintzalagunek: asko aurreratu ...\n...-tzen da laurogeiko hamarkada, eta aldiz hutsune nabaria dago 1990 eta 1997 urteen artean. Autofik-zioarekin jolaste...\n...rudien kalitateak mugatuta; estrategia-aldaketa bat nabari dela esan daiteke, beraz; eta horretan bat egiten du ikerke...\n...Egunean bizi bara, ijitoaren agerpen askotan nabari dagoen legez, aurrezkiaren, epekako ordaintzearen eta beste...\n...Lasaren arabera, datuak hobetu badira ere, "egonezin nabaria" dago oraindik herritarren artean. Foru bozeramaileak adier...\n... eta onartzen du Estatu Batuetako lan-kultura nabaria dela Zierbenako Digipen zentroan. "Oso perfekzionistak eta ...\n'Iratitik Ordesara' emanaldia ikusteko aukera izango da gaur. Egilea(k) EZEZAGUNA. El Diario Vasco, Sociedad Vascongada de Publicaciones, S.A. 2011 (1)\n...taroetan daude aterata eta koloreen arteko kontrastea nabaria izango da. Orohar, Mikel Casadok azken 5 urteetan Pirinioet...\n'J.M. Lekuona, hitz-aurre egile: ''Irakurle idealaren'' idazkera zehatza'. Egilea(k) CASENAVE, Jon. , Euskaltzaindia 2009 (2)\n...a lerratzen da, poesia sozialekoak baino ardura nabariagoz. Lizardi eta Lauaxetaren haritik, Miranderen kideko. Eta ha...\n...ionaindiaren kasuan, Joxe Austinenean, aldaketa bat nabaria da lexikon alorrean. Susmo dugu poesia modernoago eta unibe...\n'Kezkatuta' agertu da Emakunde, berdintasuna sustatzeko politikekin. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (1)\n...> horrek gizon eta emakumeen arteko errenta aldea nabari handitzen du.\nSan Mames. 88. minutua. Tentsioa nabari da. Gol batek 114 urteko historia loriatsuan Europako lehia...\n...ena. «Ene eskua» izeneko poema honetan argiro nabari daitezke, bere eskuari begira eginiko hausnarketan, Letek a...\n'Los abrazos rotos' filmak iritzi kontrajarriak sortu ditu kazetariengan. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (1)\nAlmodovarren ibilbidean aldaketa nabari da Gerra Zibilari eman dion trataeran. Almodovar berak adie...\n'Maitasunaren pintzeladak' herri antzerki musikatua estreinatuko da uztailaren 3an. Egilea(k) EZEZAGUNA. El Diario Vasco, Sociedad Vascongada de Publicaciones, S.A. 2010 (1)\n...u teknikariak...ezetzik ez du jaso eta hori nabari da entseguak aurrera eramateko orduan. Ez dago zuzendari na...\n...na, eta Parisko Trocaderon dagoen Musée de l'Hommen nabari omen da haren eskua oraindik.\n...rakoan, bien arteko konparaketak egiteko joera nabaria izan da herritarren artean.\n...kian, Amerikan beste inon topatzea zail den usaina nabari da. Euskal etxeko eskailerak jaitsi eta sukaldera gerturatu...\n'Mundu guztiko ikerlariak etorriko dira BECera, jendea guri begira dagoen seinale'. Egilea(k) MENDIZABAL ELORDI, Iñaki. Deia, Editorial Iparraguirre, S.A. 2013 (2)\n...> bertsolariak beretik kantatzeko joera gero eta nabariagoa dakar"\n...> bertsolariak beretik kantatzeko joera gero eta nabariagoa dakar, eta beretik kantatzeko ezin du hainbeste pertsonaiat...\n...ina Moyak, eta haren garrantzia sortzaile askorengan nabari dela azaldu du.\n...>, ez ditugu bazter utziko egilearen biografian nabari diren egotaldi bilbotarrak. Kaletik kalera ibiliko zaigu Ob...\n'Olaia' taldearekin kolaboratzeagatik Gorka Martinezen aurkako epaiketa hasi da. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (1)\n...ago agerian dituela azaldu du, bertigoak "gortasun nabaria eta 20 bat metraila pieza gorputzean sartuta".\n'Pottola' eta bere lagunen gorabeherak gaur Itsas Etxean. Egilea(k) A., I.. El Diario Vasco, Sociedad Vascongada de Publicaciones, S.A. 2013 (1)\n...-en eskutik. Neguko Jardunaldien ekitaldi zerrendako nabarienetakoa da gaurkoa eta zazpietatik aurrera salduko dira sarrerak, s...\n....: Aitzineko diskoekin izandako esperientzia oinarri, nabari da aldea. Arreta handiagoa eskaini digute hedabideek, eta j...\nNabaria da argirik gabeko bidean dabiltzala bertako arduradunak. Ge...\n'Rumble!!' Komiki irekiaren bost urteko bidaia. Egilea(k) EZEZAGUNA. Diario El Correo, Bilbao Editorial Producciones, S. L. U. 2014 (1)\n...ua izan da eta orain beharbada kontrako joera nabari- tzen da. Orain autozentsura fenomenoa gertatzen ari da. Et...\n'SARA'. Sentimenduak astintzeko unea. Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (1)\n...n ditu kontzertuetan. Kutsu poetiko eta erromantikoa nabaria da bere konposaketetan. Gitarra nota solteez lagundutako ol...\n'San Juan'-go zuzendaritza berria, ilusioz gainezka. Egilea(k) MANTEROLA, Aitor. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\nIlusioa nabari da Pasai Donibanen arraunaren inguruan. San Miguel ligara i...\n'Santiago Ezkerra Beltza 'Lizarrusti'. Bizitza eta lanak' liburuaren aurkezpena. Egilea(k) EUSKALTZAINDIA. , Euskaltzaindia 2009 (1)\n...>zenetik ez zuela Euskaltzaindiarekin harreman nabaririk izan. Gainera, Euskaltzaindiari dagokion hizkuntza gidaritz...\n...>nobela honetako geografiek eta espazioek fikzio kutsu nabaria dute, hitzaren espazioak irudikatzeko eginak.\n'Tras Los Visillos' saritu dute 'Obuxofest' jaialdian. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2009 (1)\n...dierazi zuenez, "Zine klasikoari eginiko keinua nabaria da eta The Texas Chain Saw Massacre filmaren antzekotasunak...\n...> pop-az gain, jazz-a edota indiar soinuak ere nabari daitezke Neighborren estudioko lehendabiziko lanean, bestea...\n...> eroriko, baina ez dela bakarrik egonen. Nabari da animo aldaketa bat, garaituak eta etsituak sentitzetik a...


Maite zaitut Maite Storyboard by prospermonsuru\nBy prospermonsuru, Updated\nZe aspergarri den mutil honek\nZe polita den neska hori\nEgun batean Sara eta Maria zeuden restaurante batean,Maria joan zen janaria hartzera eta sara geratu zen restaurantean paseatzen.Hiru minutu pasa eta gero Sara oraindik zegoen paseatzen eta bat batean ikusi zuen neska bat neska hori altua argala eta oso polita zen.\nNeska hori mutil batekin zegoen,mutil hori joan zen komunera eta Sara aprobetxatu zuen eta neska horrekin eseri zen.Sara hasi zen hitzegiten:-Kaixo ni Sara naiz,eta zu? -Kaixo ni Maite naiz.-erantzun zion Maitek Geratu ziren hitzegiten,bost minutu pasa eta gero mutila bueltatu zen berriro eta Sara joan zen bere mahaira Mariarekin.\nJan eta gero Sara zegoen kalean etxera bueltatzeko eta ibilbidean ikusi zion Maiteri eta Maite Sarari.Sara hau esan zion:-Kaixo Maite zer moduz? -Ondo eta zu?-erantzun zion Maitek -Ondo ere, han dago kafetegi bat nahi duzu etorri nirekin kafe bat hartzea,nik ordainduko dut. -Noski, goazen-erantzun zion. Joan ziren kafetegira eta hor geratu ziren hitzegiten.\nGero Sara joan zen bere etxera.Etxera iritsi eta gero Sara bere logelara joan zen, eta oso pozik hasi zen esaten: -Maiteminduta nago! Behin eta berriz, bere ama entzun zion eta Sararen logelara joan zen berarekin hitzegiteko.Eta hau esan zion:-Sara zer gertatzen zaizu?-Maiteminduta nagoela,ama-erantzun zion-Ze ondo,eta nola da mutila:guapoa,muskuloekin,aberatsa...-esan zion amak-Ez da mutil bat neska bat da.-erantzun zion-Nola!neska bat?ikusten bazaitut neska batekin nire etxetik joango zara-esan zion amak.\nSararen amak ez du nahi Sara neska batekin egotea,hasi zen Maiterekin gelditzen inor jakin gabe.Egunak pasa ziren eta oraindik horrela zeuden baina egun batean Sara eta Maite parke batean zeuden eta sararen ama ere hor zegoen eta hau esan zion:-Zer esan nizun duela egun batzuk?Zergatik zaude neska batekin? joan zaitez etxera hartu zure gauzak eta ez bueltatu inoiz.\nMaite hau esan zion Sarari: Daukat idei bat,joan zaitez zure amaren etxera hartu zure gauzak eta etor zaitez nire etxera.Esan bezala hori egin zuen Sara joan zen Maiteren etxera eta hor bizi ziren biak.4 urte eta gero ezkondu ziren,umeak euki zituzten eta familia pozi bat izan ziren.\nMore Storyboards By prospermonsuru\nFutbola jolasten ez duen mutila\negun bat ikastolan


Mondragon Unibertsitateak eta Elayk bat egin dute automobilgintzarako pieza metalikoen fabrikazioa hobetzeko — TUlankide MONDRAGON\nArgazkian, ezkerretik eskumara; Iban Iriondo, Elay-ko zuzendari nagusia; Roberto Uribeetxeberria, Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoko Ikerketa koordinatzailea; Kristina Elkoro, Elay-ko kontseilari delegatua; Carlos García, Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoko koordinatzaile orokorra; eta David Chico, Elay-ko Ikerketa eta Digitalizazio zuzendaria.\nMondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoak eta Elay estanpazio-enpresak epe luzerako lankidetza-hitzarmen bat sinatu dute pieza metalikoak fabrikatzeko prozesuak hobetu ahal izateko, batez ere automobilgintzaren sektorerako, material sendoagoak eta arinagoak erabiliz (ebaketa fineko teknologia bidez). Garapen horiei esker, material sendoagoak eta erresistenteagoak mozteko tresna eta teknologia eraginkorragoak diseinatu ahal izango dira, eta aplikazio konplexuagoak gauzatzeko aldaerak garatu ahal izango dira.\nIbilgailuen pisua murrizteko, erresistentzia handiko materialak erabili ohi dira, txapa meheagoak erabiltzeko aukera ematen baitute. Nolanahi ere, material horien ebaketa-esfortzuek eta harikortasunak prozesatzea korapilatzen dute. Hain zuen, material horien ebaketa fina egiteko (industria-ekoizpenerako) eta prozesuaren sendotasuna eta errentagarritasun ekonomikoa bermatzeko ikertzea eta irtenbideak bilatzea da lankidetza-hitzarmenaren helburua.\nIkerketetan lortutako emaitzen erdiak euskal ekoizpen-sektorera bideratzen dira gero, enpresen lehiakortasuna hobetzeko helburuarekin\nHorren ondorioz, doktore-tesiak garatuko dira ELAY enpresako berrikuntza-departamentuaren eta Mondragon Unibertsitateko Materialak Eraldatzeko Prozesu Aurreratuetako eta Errendimendu Handiko Mekanizazioko ikerketa-taldeen artean. Horrela, ikerketa-lerro berri bat jarriko da martxan Goi Eskola Politeknikoko bi ikerketa-talde horietan. Batetik, ebaketa fineko prozesu aurreratuak garatuko dira, arestian adierazi den moduan, eta bestetik, pieza horien akabera-prozesuak optimizatuko dira, artezketa edo vibrofinishing bidez.\nUnibertsitateko bi ikerketa-taldeek 30 urteko ibilbidea dute eta material metalikoen eraldaketa dute ikerketa xede. Mundu-mailako erreferentetzat hartzen dira arlo horretan, horien ekoizpen zientifikoak eta nazioarteko foroetan duten posizioak erakusten dutenez.\nIkerketetan lortutako emaitzen erdiak euskal ekoizpen-sektorera bideratzen dira gero, enpresen lehiakortasuna hobetzeko helburuarekin; horri esker, teknologiarik berritzaile eta eraginkorrenak ezartzen dira konpainien ekoizpen-prozesuetan. Onura hauek hainbat sektoreetara egon dira zuzenduta, besteak beste, makina erraminta, sektore aeronautikoa edota fabrikazio aurreratua garrantzia handia edukitzen ari den beste hainbatetan.\nElay ebaketa fineko teknikaren bidez estanpazioan aritzen den enpresa bat da. Gainera, beste teknologia asko (artezketa, injekzioa eta abar) barne hartzen dituzten osagaiak ere garatzen eta ekoizten ditu. Automobilgintza da haren merkatu nagusia; izan ere, liderra da ebaketa fineko hainbat piezaren fabrikazioan. Pieza horiek automobilgintzaren sistema hauetan daude txertatuta: balazta-sisteman, transmisioan, eserlekuen sisteman, segurtasuneko eta ateak ixteko sisteman, konexioan eta errekuntzan, besteak beste.\nEnpresa 1965ean sortu zen, eta Antzuolan du egoitza nagusia, baina Mexikon eta Txinan ere baditu ekoizpen-fabrikak. Bere ibilbide luzeari esker, gaur egun ELAY Taldea mundu-mailako erreferentea da ebaketa finaren esparruan.


EAEko hondakin ez-arriskutsuen zabortegien sarrera-fluxuak 2018-2019an: errausteak ez du eragozten zabortegira botatzea – Ekopol\nEAEko hondakin ez-arriskutsuen zabortegien sarrera-fluxuak 2018-2019an: errausteak ez du eragozten zabortegira botatzea\nGorka Bueno2020-08-10T10:11:53+02:0010/08/2020|Articles and Reports, Gorka Bueno, Waste|\nDatu batzuk, eta hiru hausnarketa:\n2019ko maiatzaren 2an, EAEko hondakin ez-arriskutsuen zabortegi guztien sarrera-fluxuak eskatu nizkion Eusko Jaurlaritzari, Informazio publikorako sarbidearen zerbitzua erabiliz.\nHonako zabortegi hauei buruz eskatu nuen informazioa:\nEskaera berbera egin nuen 2020ko uztailaren 8an, 2019ko datuen inguruan. Hemen daude 2018ko datuak, eta 2019koak. Datuok hobeto aztertu eta prozesatzeko, taula dinamiko bat sortu dut; horren bidez, posible da zerrendako zabortegi guztien hondakin-sarrerak sailkatzea, urtearen eta LER kodearen arabera (LER kodeen zerrenda bat gehitu dut kalkulu-orriaren azken fitxan).\nEAEn, hamasei dira baimendutako zabortegiak, hondakin ez-arriskutsuak jasotzeko. Hala ere, Lancha eta Jatako zabortegiek ez dute hondakinik jaso azken bi urte hauetan. Sistrimin eta Torrebaso zabortegiek ere ez dute hondakinik jaso 2019an. Hauek guztiak Bizkaian daude.\nKontuan hartu behar da zabortegietarako sarrera-fluxu hauek guztiak ez direla zabortegien ontzietara isuritako fluxuak, baizik eta zabortegietan kudeatutakoak. Hondakin gehienak zabortegietan bertan isurtzen dira, baina hondakin-fluxu zehatz batzuen kasuan sailkatze eta birziklatze prozesuak jasotzen dira zabortegietan, eta hondakinek isurketa ez den beste azkeneko tratamendu bat jasotzen dute (adibidez birziklatzea, sailkatze prozesuan metalak berreskuratzen badira).\n1) Datu hauek argi uzten dute Zaldibarren kokatutako VERTER RECYCLING 2002 SL-ren zabortegian jasotako hainbat hondakin era irregularrean kudeatu zirela 2018-19 urteetan. Hurrengo taulan, urte horietan jasotako hondakin-fluxuak erakusten dira, LER kodearen arabera eta LER kodeen taldeen arabera sailkatuta (zabortegi horren Ingurumen Baimen Bateratuak [2013ko aldaketa, 2016ko aldaketa] zehazten du LER kode bakoitza nola eta zein baldintzatan tratatu behar den). Taula osoa hemen dago eskuragarri.\nPuntu honetan ez naiz gehiago luzatuko, euskal prentsak bikain landu baitu kontu hau (ikusi, adibidez, Berria, Argia, Gara).\n2) 2018 eta 2019an EAEko zabortegietan jasotako hondakin ez-arriskutsuen fluxuek argi uzten dituzte hiri-hondakinen kudeaketaren ezaugarri esanguratsu batzuk. Beheko taulan lau LER kode jasotzen dira: 190112 (hondakinen errausketan sortutako zepak, kasu honetan Zabalgarbin sortutakoak); 190501 (bereizketarik gabe jasotako hiri-hondakinen frakzio bioegonkortua, Bizkaiko TMB-an eta Arabako Gardelegin sortutakoa); 191210 (CDR, combustibles derivados de residuos delakoa, Bizkaiko TMB-an sortua), eta 200301 (bereizketarik gabe jasotako hiri-hondakinak).\nHiri-hondakin asko bereizketarik gabe biltzen direnez, gehiena, azkenean, zabortegietan bukatzen da:\nAzken bi urteetan Zabalgarbik 89 mila tona zepa sortu ditu, eta guztiak Zallako (CESPA) eta Igorreko (DEYDESA) zabortegietara isuri dira.\nBioegonkortua zabortegietan bukatzen da, bai Araban (92 mila tona Gardelegin), bai Bizkaian (53 mila tona Artigasen).\nHarrigarriki, bereizketarik gabe bildutako hondakinekin egindako CDR delako fluxu oso handia (ia 102 mila tona, azken bi urteetan) zabortegietara isuri da, nahiz eta hondakin berreskuragarria izan (energetikoki, errausketan). Artigasen isuritako 93 mila tonak Bizkaiko TMB-an sortutakoak dira (ikusi TMB-aren 2018ko hondakin-erregistroa, eta 2019koa, Ingurumen Zaintza Programaren barruan jasotako informazioa).\nGipuzkoan, azken bi urteotan, 212 mila tona hiri-hondakin zuzenean Mutiloako zabortegira isuri dira. Norbaitek esango du gauzak aldatuko direla Zubietako errauste planta martxan jartzen denean, 2020an zehar. Hala ere, Gipuzkoako hondakinen “normaltasun berriaren” erreferentzia Bizkaian aurki dezakegu, han Zabalgarbi martxan baitago, 2005. urtetik. Azken bi urteotan honako fluxu hauek ditugu Bizkaian: errausketaren 87 mila tona zepa Zallan eta Igorren; 53 mila tona biegonkortu Artigasen; 93 mila tona CDR Artigasen (fluxu hau, 43 milioi euro baino gehiago kostatu zuen planta batek sortua, ez zen zabortegi batera isuri behar izan, hondakin berreskuragarria baita; nola da posible?); eta ia 2 mila tona zuzenean isurita Artigasen eta Zallan. Guztira, 235 mila tona inguru. Datu hauek argi uzten dute bereizketarik gabe bildutako hiri-hondakinen errausketan oinarritutako sistema batean funtsezkoa dela zabortegien betebeharra, azkeneko tratamendu gisa. Errausteak ez du eragozten zabortegira botatzea.\n3) Sarrera honen bidez zabaldutako datu guzti-guztiak administrazioari eskatutako informazio publikoa da, Eusko Jaurlaritzaren Informazio publikorako sarbidearen zerbitzua erabiliz. Administrazioak ofizioz egin beharko lituzke publiko datu hauek guztiak, inork eskatu beharrik gabe. Horrela egiten ez badu, pentsa daiteke administrazioak zeozer ezkutatzeko badaukala. Izan ere, Zaldibarko hondamendia gertatu eta gero, 2020/55 informazio eskaera egin nion Ingurumen Sailari, “IBB eta Verter Recycling S.L. enpresak sustaturiko hondakin ez arriskutsuen Zaldibarko zabortegiaren geroagoko aldaketak eta jarduera hasi zenetik aipaturiko zabortegiaren Ingurumeneko Zaintza Programarekin loturiko dokumentazioa” eskatuz. Administrazioak bakarrik Ingurumen Baimen Bateratua eta geroagoko aldaketak bidali zituen (gorago aipatutakoak eta beste batzuk); Ingurumen Zaintza Programaren dokumentaziorik ez, nahiz eta informazio publikoa izan, eta hilabete bat lehenago eskatuz gero -hondamendia gertatu baino lehen- guztiz eskuragarri egon. Hona hemen administrazioaren justifikazioa, informazio eskaera baztertzeko (ebazpena ez dago eskuragarri gardena.euskadi.eus-en):\nMomentuz, EAEko Informazio Publikoaren Sarbiderako Euskal Batzordeak irailera arte du epea nire erreklamazioari erantzuna emateko. Orduan ikusiko dugu hainbeste aldarrikatutako euskal gardentasuna zertan geratzen den.


«Burdina koloreztatzeak ez du zentzurik, datuak desagertzen direlako» | Agenda | Berria\nIñigo Arregi. Margolari eta eskultorea\n«Burdina koloreztatzeak ez du zentzurik, datuak desagertzen direlako»\nEuskarri irmoak eta forma arinak uztartzen ditu eskultorearen lan oparoak. Hilaren amaiera arte ikusgai daude Durangon artistaren margolanak, eskulturak eta erliebe bereziak.\nDurangoko (Bizkaia) Arte eta Historiako Museoan ikus daiteke Iñigo Arregiren (Arrasate, Gipuzkoa, 1954) lana, hilaren 30 arte.\nZer aurkitu dezake ikusleak erakusketa horretan?\nErakusketak 10 eskultura, 12 erliebe eta hiru margolan biltzen ditu. Horietatik hiru, bi eskultura eta erliebe bat, berriak dira, erakusketa horretarako bereziki eginak. Nire lanaren bilduma da, nolabait. Sarrerako eskultura, adibidez, Durango bat deitzen da. Herriaren omenez sortu dudan eskultura da. Eta bat jarri diot, aurrerago besterik sortuko dudalako. Niretzat maitagarria den beste eskultura bat ere ikusgai da, Haizeak gordetzeko lekua badu izenekoa. Mikel Laboaren omenez egindako lana da.\nZergatik burdina eta egurra?\nEuskal Herrian betidanik ezagutu ditugun materialak direlako, oso normalak. Burdinaren usaina barruan sartuta daukat gazte nintzenetik. Burdinola garrantzitsuak ezagutu ditugu inguruan. Eta niretzat xarma berezia du, egurrak bezala.\nEta lerro kurbatuak?\nEstetikaren ondorio dira. Artista bakoitzak hizkuntza bat erabiltzen du, formaz baliatzen da nahi duen mezua helarazteko.\nKolore biziek leku gutxi dute zure eskulturan; zer dela eta?\nSartzen ari naiz, poliki-poliki, baina niretzat ez du zentzurik burdina koloreztatzeak. Datuak desagertzen dira, ikusleak ez daki burdina, egurra edo plastikoa dagoen azpian. Beste batzuetan, berriz, bulkada bat bihur daiteke, lana indartu dezake. Baina, normalean, altzairua biluzik uztea gustatzen zait. Eta naturak eman diezaiola azken ukitua.\nEskulturak naturaren eskuetan uzteak badu bere xarma.\nDenborarekin altzairua oxidatu egiten da, prozesuaren azkeneko urrats gisa. Naturak bere egiten du eskultura, eta azken zertzeladak lantzen. Joko hori asko gustatzen zait, poetikoa da oso.\nZure lana abstraktua da?\nNi ez naiz hala sentitzen, nire parametroak figuraziotik sortzen dira, nahiz eta azkenerako ia desagertu eta, agian, abstraktu iruditu. Nik neuk ere zalantzak ditut.\nNondik jaiotzen da lan bat, barrutik hala kanpotik?\nNik beti izan du barruan obrak sortzeko behar bat, baina askotan kanpoko bizipenen batek aparteko motibazioa eragiten du. Kanpokoak ere eragiten digu, obrak norberaren bizitza diren heinean.\nEskultura bat sortzerakoan, ideia idatzita egoten da aurretik edo sormenari muga zabala uzten diozu?\nOso librea naiz, pieza bat hasten dudanean ez dakit nola amaituko den. Askotan saio okerrak ere egiten dira, bide bat hartu, ez gustatu, eta berriro hasi behar. Sormen lan hori benetan interesgarria da.\nErreferenterik izan duzu artearen munduan?\nArtista eta gizon ikasi gisa, Jorge Oteiza. Estetikaren aldetik baino gehiago kontzeptu aldetik, eta baita alor pertsonalean ere.\nMargolaria ala eskultorea?\nOso lotuta egon naiz beti eskulturarekin. Eskultore gisa hasi nintzen, eta gero margotzeari ekin nion, praktikoagoa zelako. Baina margotzen nuenean ere eskultore nintzela esaten zidaten. Orain bi euskarriak lantzen ditut.\nKrisiak nola eragin du artean?\nEgia da mugimendu gutxi dagoela, obrak geldirik daude, eta artisten artean tristura zabaldu da, galeriak ere ixten ari direlako. Baina nik lehen bezala edo lehen baino gehiago egiten dut lan. Barruko behar hori ez da gelditzen.


Europako laku eta ibaietan poluitzaile kimikoak daudela ohartarazi du Greenpeacek | Consumer\nEuropako laku eta ibaietan poluitzaile kimikoak daudela ohartarazi du Greenpeacek\nKutsadura horrek gutxitu egin du ekosistema horietan aingira-kopurua.\nEuropako hamar herrialdetako laku eta ibaiek sugar-atzeratzaile bromatuak dituzte ehunetan, plastikoetan eta aparatu elektronikoetan erabiltzen diren substantziak, eta PCB (poliklorobifeniloak). Toxiko horiek ez ziren erabili 70eko hamarkadan, baina, irauteko duten gaitasunagatik, oraindik ere ingurumenean jarraitzen dute. Hala erakusten du Greenpeacek egindako azterlan batek, “Nadando en quimicos” izenburupean.\nEuropako uretako ekosistemen egoera aztertzeko, Greenpeacek Europako aingira erabili zuen. Koipe asko eta bizi-ziklo luzea zituenez, uraren kalitatearen bioadierazle ona da. Aingirak 2005eko udan harrapatu ziren Alemanian, Belgikan, Frantzian, Herbehereetan, Irlandan, Italian, Polonian, Erresuma Batuan, Txekiar Errepublikan eta Espainian. Aztertutako lagin-talde guztiek gutxienez sugar-atzeratzaile bromatuaren konposatu bateko hondakin detektagarriak zituzten, eta guztiek zuten PCB.\nEspainiako aingirak Miño ibaian jaso ziren, La Guardiatik gertu (Pontevedra), eta Ebroko deltan, bokaletik 300 kilometrora. Aingira galiziarra HBCD atzeratzailearen eduki handiagatik nabarmentzen zen. Hain zuzen, Europako hirugarren maila altuenak zituen. Eta bi herrietako PCBen edukia altuenetakoa ez izan arren, 2003an Turia ibaian egindako antzeko azterketetan antzemandako mailak gainditzen zituzten.\nGreenpeacek dioenez, gehiegizko arrantzak, habitaten galerak eta, seguruenik, klima-aldaketak eragiten dute “gaur egun Europako uretara itzultzen diren aingira gazteen kopurua” duela 50 urte itzultzen zirenen %1 izatea. Horregatik, toxina iraunkorrekin kutsatzea faktore garrantzitsua izan daiteke espeziea gutxitzeko, milaka kilometro egiten baititu Ipar Atlantikotik Europaraino.\nTxostenaren ondorioetan adierazten denez, Europako agintariek ez dute jakin behar bezala kontrolatzen substantzia kimiko horien arriskuak, “Europa osoan modu komertzialean erabiltzen den HBCDa barne”. Gainera, aurkitutako PCBen maila altuek “argi erakusten dute zer ondorio dituen epe luzean arazo bat berandu antzemateak edo, gutxienez, beranduegi jokatzeak”.\naingirak ibaiak kutsatzaileak


Bilboko leku ezagunetatik pasauko da Europako Duatloi Txapelketea - bizkaie.biz\nBizkaie! 2022-04-13 13:28 Kirola\nIrailaren 17an eta 18an, mila kirolari baino gehiago etorriko dira.\nBizkaian egingo dan 2022ko Europako Kirol Anitzeko Triatloi Txapelketearen barruko sei modalidadeen artean, jentetsuena izango da duatloia. Antolatzaileek proba horren ibilbidearen nondik norakoak emon ditue, eta deigarriena da Bilboko leku enblematiko askotatik pasauko dirala kirolariak.\nGitxi gorabehera, 1.100 kirolarik hartuko dabe parte duatloi modalidadeko lasterketetan (edadekoena, gazteena, paraduatloia...), irailaren 17an eta 18an. Bidean topauko ditue, besteak beste, Guggenheim Museoa, Arriaga Antzokia, zubiak, udaletxea eta Itsasmuseum. Ganera, itsasadarraren albotik ibiliko dira eta Artxanda ingurura be igongo dabe.\nDuatloiko proben erdigunea Arenala izango da, han ipiniko dituelako urteerea eta helmugea, kategoria guztietan.\nEuropako txapelketen bultzatzaileek azaldu dabenez, Bilboko leku enblematikoenak zeintzuk diran munduari erakustea garrantzitsua da, baina uriaren jardunari ahalik eta endredorik txikiena eragitea be bada lehentasuna. Oreka hori lortzeko, lehiaketa egun bitan egingo dabe.\nBilboko Udalagaz eta Bizkaiko Foru Aldundiagaz batera, Espainiako Triatloi Federazinoa da antolatzailea. Europako Triatloi Federazinoak eta Inneventok be lagunduko dabe Bilboko txapelketak atontzen. Azaldu dabenez, izen-emoteak martxa onean doaz, eta, garagarrilaren 31ra arte, % 40ko deskontua egingo deutse dorsala hartzen dabenei.\nGanera, era honetako ekitaldi jentetsuak hartzeko Bilbok daukan gaitasuna be nabarmendu dabe antolatzaileek. Espainiako Vuelta, futbolean eta saskibaloian munduko txapelketak eta errugbian Europako finalak hartu ditu Bizkaiko uriburuak, besteak beste.\nDuatloia ekitaldirik jentetsuena izango dan arren, Europako Triatloi Txapelketako ganerako modalidadeek be jente ugari erakarriko dabe Bizkaira, danetara 8.000 bat lagun, aurreikuspenen arabera. Gune bat baino gehiago izango ditue probek: Getxo-Portugalete, Enkarterri-Balmaseda, Urdaibai-Balmaseda eta Bilbo.


Jose Maria Echevarria Arteche, artxiboko argazki batean.\n1999tik irekia zuen kontu horretan, 2007an Echevarría Artechek 131.038 dolar (114.805 euro) zituen HSBC bankuan zerga iruzurra eginez.\nFalcianiren zerrendan 2006 eta 2007 urteetako datuak jasota daude. El Confidencialek publikatu duenez, 2008an itxi zuen kontua eta ez du gaiari buruz adierazpenik egin nahi izan.\nHervé Falciani informatikariak HSBC bankuko bezeroen izenak igorri zizkien 2007an Frantziako Estatuko autoritateei, zerga iruzurra egiten ari zirelako. Frantziatik, herrialdez herrialde zabaldu zuten.\nOrdutik zazpi urte baino gehiago igaro dira. Bitartean, Bartzelonako epaile batek salatu zuen 558 iruzurgile handiri Espainiako Estatuak zigorrak jarri beharrean abisua igorri ziela, eta horri esker egoera erregularizatu eta fortunaren parte handi bat ezkutatzea lortu zutela.\nNor da Jose María Echevarria Arteche?\nEchevarría Artechek sektore kimikoan hasi zuen ibilbide profesionala. BBVko zuzendari nagusia izan zen.\nHorren ostean, Espainiako Olinpiar Batzordeko (COE) diruzaina izan zen. “Misio espainiarreko arduraduna” izan zen Languedoc-Roussillongo Mediterraneoko Jokoetan 1993an, Barin 1997an, Atlantako Joko Olinpikoetan 1996an eta Sidneykoetan 2000. urtean.\n2002tik 2005era COEko presidente izendatu zuten. 2005etik Adecco Fundazioko kide da, baita hainbat enpresatako administrazio kontseiluetako kide ere, hemen irakur daitekeenez. Batzuk aipatzearren, Aguas de Barcelona, Adeslas, Conservas Garavilla, Bodegas y Bebidas eta Koipe. Horrez gain, Chicco Españako presidentea izan da, baita Espainiako Bankaren Elkarteko zuzendaritzako kide ere.\nEspainiako nobleziako kide da, Grandezas de España, titulos nobiliarios liburuan jasota dagoenez. Villagodioko markes titulua dauka.


“MUSIKA ETA DANTZA” EMANALDI ARRAKASTATSUA – BETI GAZTE\n“MUSIKA ETA DANTZA” EMANALDI ARRAKASTATSUA\nPasa den ortziralean arratsaldeko 19:00etatik antzinera MUSIKA ETA DANTZA emanaldiaz gozatzeko aukera izan genuen ELUTXA TXARANGA eta BETI GAZTEKO LERRO DANTZA TALDEAren eskutik. Bi ziren ospakizun honen arrazoia nagusiak: Beti Gazteren Astehondarra eta Elutxa Txarangaren 5. urteurrena.\nGuztira 60 bat emakume dantzari eta 10 musikari elkartu ziren herrian zehar dantzatu eta buelta bat emateko. Haizegua ostatuan bi dantza egin ondotik Batzoki , Etxeberria eta Kasino, Telebote eta Koxkila, Alondiga (euria zela eta), eta azkenik plazan eskeini zizkiguten ensaiatutako musika pieza eta koreografiak.\nNahiz eta eguraldi kaxkarra emana zen, honek ez zuen planteatutako ibilbidea eta programazioa aldatu. Musika ona, dantzari ezinhobeak eta izugarrizko giroa herrian.\nOndotik Kasino Jatetxean afari goxo batekin eman zioten bukaera jardunaldiari, musika eta dantza mahai-lagun izan zituztelarik.


Iñigo Juaristi: «Selekzio ona ikusiko dugu» | Kirola | Berria\nEuskal herritar eta euskaldun batentzat aparteko zerbait da Euskal Selekzioarekin lehiatzea: horrela bizi du emakumezkoen futbol selekzioaren entrenatzaileak, Iñigo Juaristik (Berango, Bizkaia, 1968), eta gogotsu dago etziko txapelketari begira. Argentina, Venezuela eta Euskal Selekzioa Basque Country International Womens Cup-en ariko dira, Zubietan.\nLau urte joan dira selekzioak azkeneko partida jokatu zuenetik. Askotxo?\nBai, baina ez da erraza horrelako partidak antolatzea, eta pandemia egoeran, are zailagoa. Aukera izan genuen Pragan jokatzeko, baina ezin izan zen. Orain ere, begira nola ibili garen txapelketarekin, aurkari bat ez datorrelako azkenean [Nigeria].\nZergatik kostatzen da hainbeste selekzioaren partida bat antolatzea?\nEuskal Selekzioa ez da ofiziala, eta, nire ustez, horrek zailtasun handiagoak sortzen ditu. Ematen du gai honekin arazoak daudela nazioarteko selekzioetan. Agian, pentsatu egingo dute zein den gure selekzioa, ofizial ez den bat, eta horrek atzera egitea eragingo die. Ez dakit, izan daiteke horrelako zerbait. Lehen, partidak Gabon garaian izaten ziren normalean, eta beti egoten zen arazoren bat aurkariak topatzeko. Orain, berriz, FIFAko egutegiaren barruan jokatuko dugu, eta errazagoa da aurkariak topatzea. Baina beste arazo bat sortu zaigu: nola selekzioen partidak diren, Espainiak ere jokatzen du, eta jokalari batzuk ezin dira gurekin etorri. Badakigu arazo horiek guztiak nola konponduko diren: ofizialtasuna lortuta; dena erraztuko liguke horrek.\nEuskadiko Federazioak FIFAn eta UEFAn eskaria egin eta gero ofizialtasuna lortzeko, berezia da orain jokatzea?\nIlusioa beti ematen digu selekzioarekin aritzeak. Horretan ez da ezer aldatu.\nIgandekoa ez da partida bat, txapelketa izango baita. Federazioaren estrategia aldaketa bat da horrela antolatzea partida solteak antolatu beharrean?\nFederaziokoei galdetu beharko, baina politagoa da txapelketa izaerarekin jokatzea. Aukera izango dugu bi selekzioren aurka jokatzeko. Pena da Nigeria ez etortzea eta hiruko txapelketa izatea azkenean. Pausoa den ez dakit; horrela tokatu da, eta horrela jokatuko dugu.\nZuk zeuk esan duzu jokalari batzuk ezingo direla selekzioarekin aritu etzi. Behin jokatuko eta...\nPena da, bai. Espainiarekin partida dute batzuek; beste hainbatek entrenamenduak dituzte hango 23 urtez azpiko taldearekin; min hartuta daudenak ere badira. Azkenean, kosta egiten zaigu selekzioa osatzea, ez direlako jokalari asko. 18ko taldea osatzeko 27ko multzotik hautatu behar izan ditugu. Bigarren Mailakoak ezin izan ditugu ekarri, jardunaldia dutelako, eta Alaves eta Osasuna igoera jokatzen ari dira, gainera. Mugatuta gaude, baina horrela da. Hala ere, polita izango da elkartuko garenontzat.\nNolako selekzioa ikusiko dugu igandean?\nOna izatea espero dut, betiko moduan. Ez dakigu aurkariak nola ariko diren, baina gureak onak dira. Pentsamenduan beti izaten ditugu etorri ezin direnak, baina haiek ez daude, eta beste batzuk etorriko dira, sekulako ilusioarekin, gainera. Horiekin jokatuko dugu.\nNoiz elkartuko duzue taldea?\nBihar arratsaldean [gaur], Lezaman. Entrenamendua egingo dugu bertan, eta larunbat goizean ere beste horrenbeste egitekoak gara.\nGustura asko hartuko zenuke aste oso bat jokalariekin entrenatzeko, ezta?\nBai, noski. Polita da denok elkartzea, eta zenbat eta egun gehiago izan, hobe.\nBi entrenamendu ez da ezer gauzak ondo lantzeko, eta zer prestatuko duzue?\nTaldeari erraztasunak eman behar zaizkio horrelakoetan. Ez daukagu astirik gauzak sakon lantzeko. Helburua izango da jokalariak eroso egotea, haien arteko dinamika sortzea jokoan, baloiarekin haien arteko erlazioa eratzea. Oso gauza gutxi. Ostiralean egingo dugu hori, eta larunbatean, geldikako jokaldiak landuko ditugu; ez da nahikoa paperean edo arbelean erakustea: zelaian landu behar izaten dira. Gure kasuan, nola ezin den asko landu, jokalariek askatasun handiagoa izango dute jokatzeko, ezin dugulako gauza zehatzik landu. Ez diegu burua nahastuko agindu askorekin. Hala ere, jokoaren gainetik, ilusioa da gure indarra.\nArgentina eta Venezuela dituzue aurkariak. Zer dakizu bi selekzio horietaz?\nOso gutxi. Informazio pixka bat badugu, eta badituzte jokalariak Espainiako Lehen Mailako taldeetan ari direnak. Baina nola ez dugun asko entrenatuko, ezin dugu aurkarien inguruko informazioa ematen ibili denbora guztian. Jokalariei ezin diegu burua bete bi selekzio horien informazio askorekin. Gure jokoan eta lanean oinarritu behar dugu; ez dago besterik. Praktikoak izan behar dugu, beste aukerarik ez dugulako. Gurea ahalik eta ondoen prestatuko dugu, eta horrekin aterako gara jokatzera. Gainera, aurkariak nolakoak diren jakitea ez da funtsezkoa niretzat; pare bat gauzarekin, nahikoa dugu.\nNola lortu duzu bi aurkarien informazioa?\nJokatzen ikusi ditut bideoetan. Klub guztiek daukate plataforma bat, ordainpekoa, telebistan botatzen dituzten partida guztiekin, eta Athleticen eta Realaren bidez aukera daukagu informazio hori lortzeko.\nTxapelketa eta gero, zer?\nEz dakit ezer oraingoz.


Mugarri historikoak - Errenteria Ingurumena\nAspalditik ezaguna da ingurumenak gure gizartearen garapenean duen eragina. Nazioarte mailan erakunde, organismo eta gizarte eragile ezberdinek ere erlazio honen garrantzia azpimarratu dute. Hain zuzen ere, 1987an Nazio Batuen Ingurumen eta Garapenerako Mundu-Batzordeak Gure etorkizun komuna izeneko txostena (Brundland txostena) argitaratu zuen, eta bertan, Ingurumena eta Garapenaren arteko oreka lortzea datorren urteetako arazo nagusienetakoa izango zela adierazten zen. Txosten horrek berak, Garapen Iraunkorra gaur eguneko beharrak asetzeko gai den garapen eredua da eta, aldi berean, etorkizuneko belaunaldien beharrak asetzeko gaitasuna arriskuan jarriko ez duen garapen eredu gisa definitu zuen. Definizio hau izanda mundu mailan gehiengo batek adostu duena eta egun indarrean dagoena.\n1992. urtean Rio de Janeiron (Brasil) Ingurumen eta Garapenerako Nazio Batuen 1. Batzarra ospatu zen (Lurraren Batzarra izenaz ere ezaguna dena). Konpromiso ugari hartu ziren bertan, azpimarragarrienetarikoa Agenda 21a edo 21 Programa izenez ezagutzen dena izan zen, Rioko Gailurrean adostutakoak aurrera eramateko lan plangintza egokiena zela uste baitzen. Zentzu honetan, Agenda 21a garapen iraunkorraren alde lan egiteko Ekintza Plan gisa definitzen da. Agenda 21 dokumentuaren 28. kapituluan jasotzen denez, gaur egungo garapen ereduarekin zerikusia duten arazo eta irtenbideetariko asko tokiko ekimen eta erakundeen parte-hartze eta elkar laguntzaren menpe daude. Horregatik, programaren helburuak lortzeko nahitaezkoa da tokiko erakundeen parte-hartzea; herritarrenganako erakunderik gertukoena den heinean, garapen iraunkorraren aldeko hezkuntza sustatu eta herritarren inplikazioa bilatzeko administrazio organorik egokiena baita.\nEuropar Batasunari dagokionez, Garapen Iraunkorrerako Nazio Batuen Batzordeak 21 Programa delakoaren ebaluaziotik eratorritako emaitzak aintzat hartuz (Batzordea 1992. urtean sortu zen, mundu mailan Rioko Gailurrean hartutako konpromisoen koordinazioa kudeatzeko), 1994. urtean Danimarkako Aalborg hirian Europako Herri eta Hiri Iraunkorren lehen Jardunaldia ospatu zen. Topagune honetan Aalborgeko Gutuna onartu zen (Tokiko Agenda 21 prozesuen bidez iraunkortasunaren aldeko pausuak eman nahi dituzten Europako udalerriek gutun hau sinatzen dute).\nAipatzekoa da ere, Garapen Iraunkor Baterantz izeneko dokumentuaren onarpena 1992. urtean (Europar Batasuneko Ingurumenen esparruko V. Jarduera-programa). Txosten honen helburua ingurumen arloa Europar Batasunaren gainerako arlo-politiketan txertatzea zen. Urte batzuk beranduago, Europar Batasunak bere Garapen Iraunkorrerako Estrategia propioa (Garapen Iraunkorra Europan, mundu hobeago batentzat) eta Ingurumen esparruko VI. Jarduera-programa (Etorkizuna geure eskuetan dago) onartu zituen.\n2002. urtean, Johanesburgo hirian ospaturiko Lurraren II. Gailurrean (Rio +10), Agenda 21en aplikazio eraginkorra lortzeko agintaritza maila guztietan indartu eta hobetzeko konpromisoa onartu zen. Honez gain, ingurumen arloko Europako Batzordeko Ekintzarako VI. Programa aurkeztu zen, bertan Europako Batasunak 2001eko ekainean onartutako Garapen Iraunkorrerako Estrategiaren ingurumen alderdi nagusiak jasotzen direlarik.\nMunduko eta Europa mailako betekizunak aintzat hartuz, Euskal Autonomia Erkidegoari dagokionez, Eusko Jaurlaritzak 2002. urtean Garapen Iraunkorraren Euskal Ingurumen Estrategia (2002-2020) onartu zuen. Ingurumen Esparru Programari dagokionez, 2007. urtean Eusko Jaurlaritzak 2007-2010 urteetarako programa berria onartu zuen (EAEko II. Ingurumen Esparru Programa hain zuzen ere). Estrategia burutzeko, Ingurumen Esparru Programak eta gaikako estrategia eta programak garatzeko metodologia adostu zen (adb: Klima-aldaketaren Aurkako Euskal Plana, Kontsumo Iraunkorrerako Plana, Bioaniztasunerako Estrategiaren Euskal Plana, etab.). Honela, IV. Ingurumen Esparru Programan (2014-2020), etorkizuneko belaunaldien bizi kalitatea baldintzatuko ez duen egungo bizi kalitatearen hobekuntza lortzeko, gizarteak erdietsi beharreko ingurumen helburuak finkatzen dira, ekonomia eta gizarte eragileentzako jardunbide batzuk ezarriz. Egoera honen aurrean, zer esanik ez dago, Tokiko Agenda 21 prozesuak (aurrerantzean TA21) garapen iraunkorra erdiesteko udal mailako tresna paregabeak direla.\nBai Tokiko Agenda 21 prozesuak zein Eskolako Agenda 21 programak (aurrerantzean EA21) modu jarraian ezartzen joan dira EAEko udalerri eta ikastetxeetan. Ildo honetan, 2002. urtean Tokiko Agenda 21en ezarpenean aurreratuen zeuden udalerriek, Eusko Jaurlaritzak, EUDELek eta Lurralde Historikoetako hiru Foru Aldundiek Udalsarea 21 sortu zuten (Iraunkortasunaren aldeko Euskal Udalerrien Sarea). Sareko kide izateko aldez aurretik hainbat baldintza bete behar dira.\nEA21i dagokionez, iraunkortasunaren aldeko hezkuntza programa hau 2003. urtean ezarri zen EAEn. Ekimen honen garapena CEIDA-Ingurugelaren (Eusko Jaurlaritzaren menpekoa) koordinazio orokorraren zein Udalen dinamizazio eta koordinazio lan zehatzen bitartez burutzen da.


Fijin lehenengo hauteskundeak egingo dituzte gaur, 2006ko kolpeaz geroztik - Mundua - Berria\nFijin lehenengo hauteskundeak egingo dituzte gaur, 2006ko kolpeaz geroztik\nSUVA. Inkesten arabera, Frank Bainimarama armadako buru ohiak alde handiarekin irabaziko ditu gaur hauteskundeak Fijin. 2006an Bainimaramak berak zuzendu zuen estatu kolpea Ozeaniako artxipelago horretan, eta behin-behineko lehen ministroa da gaur egun. Nazioarteak oniritzia eman dio hauteskunde prozesuari. 900.000 biztanle dauzka Fijik, eta 590.000ek daukate botoa emateko eskubidea.


BERRI TXARRAK – Ahotsenea – Gaizka Peñafiel Dañobeitia\nPosted on 2017-12-10 2017-12-11 by gaizkapenafiel\nBERRI TXARRAK – Ahotsenea\nGoizeko 10:30ak, ordu erdi falta zen Berri Txarrak taldeak bere lana Ahotsenean aurkeztu zezan. Jende ilarak buelta ematen zion Azokari ordu horretan. Ez zirela denak sartuko ematen zuen eta taldeak diskoaren aurkezpen elkarrizketetan egindako adierazpenak baieztatu egin ziren azkenean, “BEC-era goaz inor kanpoan ez uzteko”.\nSoinu frogan egoteko aukera izan nuen eta bai, pribilegiatu sentitu nintzen momentu horretan jakinda kanpoan zeuden ehundaka pertsonek han egon nahiko zutela. Hiruzpalau argazki egin nituen eta hortik aurrera musikaz gozatu. Orduan ohartu nintzen zergatik taldeak sarrera bereziak jarri dituen eskuragarri BECen emango duen kontzerturako, zale askok momentu berezi eta intimo hori bizi nahiko dutelako.\n10:45etan ateak zabaldu eta minutu gutxitan bete zen karpa. Diskoan bezala ‘Dardararen bat’ kantarekin hasi zuten emanaldia, formatu akustikoan baina izaera galdu barik. Sarritan galdetzen diot neure buruari nola den posible hiru musikarik horrelako soinua sortzea, onak izan behar derrigorrez.\nOndoren helduko ziren ‘Zaldi Zauritua’ edo ‘Beude’ esaterako publikoaren ahotsak lagunduta. Azken kanta honekin irrifar bat margotu zigun aurpegian Gorkak komentatzean nola elkarrizketa baten galdetu zioten zergatik aitatzen dituen euskal areto kuttunak kantuan eta gero BEC bezalako leku batera doazen. Fin Urbizu beti, ez du soberan hitz egiten, esan beharrekoak esan eta musikari bide eman.\nEmanaldia bukatzeko 2017ko KANTA izendutatuko nuena, ‘Katedral Bat’. Bakarka aritu zen Gorka azken honetan eta zinez berezia izan zen unea.\nMugikorrarekin grabatutako zatitxo bat\nKonturatzerako martxoa heldu eta BECen aurkituko dugu geure burua… baina adi ibili sarrerekin: http://tickets.berritxarrak.net\nEskerrik asko Gotzon Barandiarani eta Abarrekoei erreztasunengatik\nTagged with:ahotsenea,berri txarrak,durangoko azoka,kontzertua\nAurreko bidalketaGOZATEGI – 25 urte zuzenean\nHurrengo bidalketaDURANGOKO AZOKA MUNDU BAT DA…


Uztapideren obra eta izana plazara eramateko bertso astea antolatu dute Zestoan - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nUztapide Plazara bertso astea antolatu du Zestoako Udalak maiatzaren 17tik 22ra bitarterako Manuel Olaizola Uztapide bertsolaria zenaren oroimenez. Aurtengoa ez da Uztapideri lotutako urte borobila, aurten ez dago hari lotutako urtemuga datarik, baina hala ere haren obra, lana eta ibilbidea ezagutarazteko asmoz antolatu dute Uztapide Plazara bertso astea. Atzo arratsaldean aurkeztu zuten egitasmoa Zestoako alkate Mikel Arregi Ertxinek, Pako Aristi idazleak eta Aizpea Aristi eta Ioritz Zunzunegi gazte zestoarrek.\nHausnarketa batetik abiatuta antolatu dute ekimena, Zestoako gaztetxo eta belaunaldi berrietako herritarrek Uztapide nor izan zen ez jakiteak kezkatuta. Horrela azaldu du Zestoako alkateak: “Gurea bezalako kultura txikiek lehendik zailtasunak bazituzten, orain, digitalizazioak eta globalizazioak presentzia nabarmena duten garaiotan, zailtasun handiagoak dituzte. Bere garaian euskal kulturaren errreferente izandako hainbat pertsonaia ezezagun dira belaunaldi berrien artean, eta hori gertatzen da gure kasuan Uztapiderekin, ezezaguna da bera jaiotako herrian. Horren inguruan hausnatzen hasi ginenean topo egin genuen Bertsozale elkarteak argitaratutako eta Pako Aristik idatzitako Nire Uztapide liburuarekin”. Horrela jarri ziren harremanetan Pako Aristirekin, eta pixkanaka-pixkanaka osatu zuten aurkeztu berri duten egitaraua. Zestoako alkateak adierazi duenez, antolatutako ekintzak baliatu nahi dituzte herriko gaztetxo eta gazteei Uztapide nor zen ezagutarazteko. Hori dela eta, bertso astearen harira, herriko eskoletan banatu eta landuko dute Nire Uztapide liburua. Gainera, salgai jarri dute Zestoako Potxolo liburu dendan, Arroabeko Txara dendan eta Aizarnako Konpittekon.\nPako Aristik idatzitako eta Erein argitaletxeak berargitaratutako Nire Uztapide liburuaren aurkezpen musikatuak irekiko du bertso astea maiatzaren 17an. Kultur Etxeko aretoan egingo dute aurkezpena, eta bertan izango dira liburuaren egile Pako Aristi eta hark liburua egitean bidelagun izan zuen Joxe Kuiz Ezeiza. Aristik duela 22 urte idatzi zuen Nire Uztapide liburua, eta orain pozez hartu du lan hura berriro argitaratu izana. “Deskatalogatuta zegoen liburua da Nire Uztapide, eta poz ematen dit lan hau berriro argitaratzeak, eta interesgarri izatea espero dut”. Idazleak berak azaldu ditu liburuaren xehetasunak. Aristiren arabera, duela 22 urte idatzitako lan hurak bazuen helburu bat: “gazteei zuzenduta, bertsolari klasikoak hartu, eta haien bizitza nobelatzea”. Horretarako hainbat informazio iturri baliatu zituen Aristik, eta horiez mintzatu da bertso astearen aurkezpenean. Uztapidek idatzitako prosatik, Manuel Lasarteren Uztapide gogoan liburutik eta Joxe Kruz Ezeizaren adierazpenetatik edan zuen idazle azpeitiarrak lan hura osatzeko. Ezeiza “iturri bizia” da Aristiren hitzetan. “Hark gertutik ezagutu zuen Uztapide; baditu milaka pasarte, ondoan izan baitzuen hainbat urtetan”, kontatu du idazleak. Ezeizak parte hartuko du liburuaren aurkezpen musikatuan.\nLiburuaz ez ezik, Uztapideren nortasunaz eta bizitzaz ere mintzatu da Aristi, liburuan jasotako zenbait pasarte irakurriz. Haren hitzetan, “Uztapidek bazuen hitz egiteko trebetasun berezia, baita euskara jantzia ere; hiztun ona zen”. “Gizon umila, ikasteko gogoa duena, lagunak miresten eta zaintzen zituena, parrandazalea…” zen Uztapide, Aristiren esanetan. “Euskal kulturaren berpizkunde garaian ekarpena egin zuena, karisma handiko gizona, arrasto itzela utzi zuen pertsonaia”, laburbildu du.\nHitzaldi zikloa eta bertso jaialdia\nUztapide, bertsotik prosara hitzaldiak eta Arroa inguruko bertso historiaren inguruko hitzaldi-tertuliak osatuko dute hitzaldi zikloa, eta maiatzaren 22an borobilduko dute bertso astea Txapeldunen Bertso Jaialdiarekin. Bertan izango dira Andoni Egaña, Sebastian Lizaso, Maialen Lujanbio eta Amets Arzallus. Gainera, plazetako bat-bateko bertsolaritza utzita dagoen arren, Xabier Amurizak ere parte hartuko du ekitaldian.\nAntolatutako ekintzetan belaunaldi desberdinetako herritarrek parte hartuko dute, eta horietako bi dira Aizpea Aristi eta Ioritz Zunzunegi gazte zestoarrak. Haiek Nire Uztapide liburuaren aurkezpen musikatuan parte hartuko dute, eta beraiek jakinarazi dituzten ekitaldiaren inguruko xehetasunak. Zunzunegik eta Aristik adierazi dute saioa prestatzeak Uztapideren lana hobeto eta sakonago ezagutzeko aukera eman diela, eta zentzu horretan eskertuta agertu dira. Era berean, aurreratu dute, haiek musikaz jantziko dituztela Uztapideren hiru bertso sorta. “Aurrena, 1961an Uztapidek eta Xalbadorrek osatu zuten sorta bat abestuko dugu. Aldamio baten gainean dauden bi lagun dira, eta aldamioa zutik mantentzeko modu bakarra horietako bat bertatik botatzea da. Bertsoetan argi ikusten da Uztapidek eta Xalbadorrek elkarri zioten miresmena eta maitasuna. Bigarren sorta, 1975ekoa da, Sasoia joan da gero liburuan agertzen diren eta Zestoari eskainitako bertsoak dira, eta, azkenik, Uztapidek 1962an Euskal Herriko bertso txapelketaren buruz burukoan amari eskainitako bertsoak abestuko ditugu”, kontatu du Aristik.\nHona hemen Uztapide Plazara bertso astearen egitaraua, osorik:\n19:00etan, Zestoako Kultur Etxeko aretoan, Nire Uztapide liburuaren aurkezpen musikatua. Hizlariak: Pako Aristi eta Joxe Kruz Ezeiza. Musikariak: Aizpea Aristi eta Ioritz Zunzunegi.\n19:00etan, Kultur Etxeko aretoan, Uztapide, bertsotik prosara hitzaldia, Xabier Amurizaren eskutik.\n19:00etan, Arroabeko eskola zaharrean: Arroa inguruko bertso historia; txapel bat mila buru hitzaldi-tertulia.\n18:00etan, Zestoako kiroldegian: Txapeldunen Bertso Jaialdia: Sebastian Lizaso, Andoni Egaña, Maialen Lujanbio eta Amets Arzallus. Xabier Amurizak ere parte hartuko du.


Deialdia: irakasleak behar ditugu (Prest_Gara 2019/2020). – UEU365\nEusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak PREST_GARA 2019/2020 osatzeko deialdia argitaratu berri du, eta zabalik da datorren ikasturterako Irakasleen Etengabeko Prestakuntzarako Plana garatzeko proiektuak aurkezteko epea.\nIkastaroen zerrenda: hemen duzue UEUk parte hartu nahi duen Ikastaroen zerrenda gaika 19-20\nIkastaroen fitxa: zerrendako ikastaroren bateko irakasle izan nahi baduzu, esaguzu zein ikastaro interesatzen zaizun (kodea eman) eta ikastaroari dagokion oinarrizko fitxa (I.eranskina) eta zure proposamena osatzeko fitxa (II.eranskina) bidaliko dizkizugu.\nIkastaroen fitxa bete: jasotako fitxa zure interesekoa baldin bada, eta ikastaro horretako irakaslea izan nahi baduzu, zure proposamena bidaliguzu, hau da, fitxa osatuta bidali (II.eranskina) UEUra. Argibide gehiago jasoko dituzu fitxarekin batera.\nHautaketa: jasotako fitxa guztien artean, UEUren barne-batzordeak aukeraketa bat egingo du PREST_GARAko deialdira aurkezteko.\nEskaera eta proposamenak BIDALTZEKO:\nEpea: urtarrilak 28a arte (gehienez 13:00)\nNORA: o.gardoki@ueu.eus (Oihana Gardoki Ibarra)\nZe ikastaro den zure interesekoa (kodea).\nIkastaro bakoitzeko fitxa osatua (guk bidaliko dizugu eredua, II. eranskina)\nZure curriculuma. (Bereziki, aukeratu duzun gaiarekin zerikusia duen formazioari eta esperientziari buruzko informazioa interesatzen zaigu). Orri bakarrekoa, DIN A4 formatuan, Arial 11 letra mota.


Garaiko elikagaiak: granada\nGranadak kaloria, proteina eta koipe gutxi ditu, baina ur asko, ordea. Gehienak karbono-hidratoak dira eta gure organismoari energia eskaintzen diote. Gainera, fruta gehienek baino polifenol gehiago ditu eta ahabiek nahiz te berdeak bezainbeste antioxidatzaile ditu.\nHona hemen kantitate handitan granadak eskaintzen dizkigun hainbat elikagai eta bitamina:\n• Potasioa: nerbio- eta muskulu-sistema kontrolatzen laguntzen gaitu eta zelulen oreka hidrikoa erregulatzen du.\n• C bitamina: granadaren propietateei esker, bitamina honek gure organismoan kartilagoak eta kolagenoa mantentzen laguntzen gaitu, gorputzaren defentsak gehitzeaz gain. Azkenik, larruazaleko ehunetarako orbaintzaile bikaina da.\n• A bitamina: gure muskuluetan eta ehunetan sortutako kalteak konponduz dihardu, batez ere, horiek begien erretinan gertatzen direnean.\n• E bitamina: antioxidatzaile indartsua da eta mintz zelularrak osatzen dituzten gantz-azidoen oxidazioa prebenitzen dute.\n• B9 bitamina: gure gorputzak hazkuntza eta garapen ezin hobeak izan ditzan laguntzen du.\n• B konplexuaren beste bitamina batzuk: beren funtzio nagusia gorputzaren sistema neuromuskularraren funtzionamendu egokia sustatzea da (B1 eta B2).\n• Kontsumitzean barneratzen dugun zuntza nagusiki disolbaezina da eta hesteak behar bezala huts daitezen lagundu eta, bide batez, idorreria saihesten du.\nGranada freskoa kontsumi daiteke edo, bestela, zukuak egiteko erabili. Postre batzuetarako (adibidez jogurta, fruta-mazedoniak) osagarri ezin hobea da, baita haragi erreei (saltsan) laguntzeko ere. Entsaladetan erants daiteke, kolorea eta elikagaiak eskainiz.\nFruta honen haziak geroz eta gehiago kontserbak, jeleak, marmeladak, konfiturak, xarabeak, izozkiak, etab. egiteko erabiltzen dira. Halaber, lehortu eta hainbat plater ontzeko espezia bezala erabil daiteke.\nGranadaren deribatu garrantzitsua granadina izenekoa da. Zukutik abiatuta lortzen den xarabea da eta oso preziatua dugu koktelak eta gozoak egiteko orduan. Urean diluitutako granadina freskagarri gisa hartzen da.\nGranada benetan fruta ederra da, naturaren oparia, alegia eta azala ere erabiltzen dugu. Ba al zenekien granada-azalak mamiak baino bi aldiz oxidatzaile gehiago duela?\nOnura horiez baliatzeko, zatitan moztu eta, ondoren, eguzkitan lehortzera jar dezakegu. Azalak gogortu eta erraz puskatzen direnean prest daude. Gero, hauts bihurtu arte eho eta flasko hermetikoan gordeko dugu (argitik urrun, antioxidatzaileak kontserbatzeko).\nHauts bihurtutako azala beta karotenoaren, potasioaren, fosforoaren eta kaltzioaren iturri aparta da. Gainera, polifenolen %16,5 du.


Horrelakoak dira eta izango dira etorkizuneko ontziak, ekodiseinuari esker | Consumer\nEkodiseinuak edo diseinu ekologikoak produktu batek bizitza osoan dituen ingurumen-inpaktuak identifikatzen ditu, produktu hori iraunkorragoa izan dadin, haren kalitatean eta funtzioan eraginik izan gabe.\nEgilea: Mónica Timón 2021-ko apirilak 5\nOntzien diseinu egokiak ingurumen-inpaktua murrizten eta haien bizitza erabilgarria luzatzen laguntzen du. Horregatik, ekodiseinua gero eta garrantzitsuagoa da. Helburua da material iraunkorragoak eta iraunkorragoak erabiltzea, eta alternatiba arinak, birziklagarriak eta planeta eta pertsonen osasuna gehiago errespetatzen dutenak lortzea. Hurrengo lerroetan gehiago kontatuko dizugu elikagaien industrian nagusi den ohitura on hori. Horretarako, azalduko dizugu zertan datzan diseinu ekologikoa, ontzien ekodiseinu-estrategiak, supermerkatuetan dagoeneko ikus ditzakezun zenbait adibide eta gure ingurunea gehiago zaintzen duen diseinatze-modu horren joerak eta erronkak.\nEkodiseinua edo diseinu ekologikoa: zer da eta zertarako balio du\nIngurumena kontuan hartuz diseinatzea. Ekodiseinuaren edo diseinu ekologikoaren kontzeptuaren definizio sinplea da, produktu batek bere bizi-zikloan zehar dituen ingurumen-inpaktuak identifikatzen dituen praktika, jasangarriago egiten saiatzeko, bere kalitatean eta funtzioan eraginik izan gabe. Alegia, freskagarri-botila baten, galleta-kaxa baten edo ekodiseinatutako jogurt-ontzi baten forma eta pisua ez dira kasualitatea. Haren diseinua aztertu eta pentsatu egiten da, edukia babesteko eta, aldi berean, planetari arrastorik txikiena uzteko.\nLehengaiak hautatu, erabili, fabrikatu, paketatu eta garraiatu, erabili eta bizitza amaitu arte, fase bakoitza kontuan hartzen da ontzi baten diseinua birpentsatzean. Helburua? Erraz hausten diren produktuetatik ihes egitea, noizean behin berritu behar direla edo ingurumenerako kaltegarriak diren materialak ere erabiltzen dituztela.\nOso lotuta dauden arren, diseinu ekologikoa eta diseinu jasangarria kontzeptu desberdinak dira. Lehenbizikoa ingurumenean eragin negatiboa ahalik eta gehien murrizten saiatzen da. Horretarako, ingurumen-arloko irizpideak hartzen ditu kontuan, hala nola kutsadura edo baliabideen kontsumoa murriztea; diseinu jasangarriak, berriz, ekologikoaz haraindiko beste alderdi batzuk ere hartzen ditu kontuan, hala nola giza eskubideak edo bidezko merkataritza.\nAlde horretatik, ekodiseinua Ekonomia Zirkularreko Estrategiaren parte da. Plan horren arabera, jarduera horrek produktu baten ingurumen-inpaktuak %80raino murriztu ditzake, sektorearen arabera. Hori lortzeko, kontuan hartu behar da haren iraunkortasuna eta konpontzeko gaitasuna, baita kontsumitzaileari begira informazioa ongi markatzea ere.\nEkodiseinua ontzietan, elikadurako funtsezko tresna\n“Elikagaien sektorea da ingurumenean gehien eragiten duenetako bat”, baieztatu dute Saioa Ramosek eta Maite Ekikok, AZTI zentro zientifiko eta teknologikoko elikadura-kate eraginkor eta jasangarriaren arloko ikertzaileek. Izan ere, adituek gogorarazten dutenez, elikagaiak dira berotegi-efektuko gasen igorpen globalen %26 inguru eragiten dutenak. Horri baliabideen gastua gehitu behar zaio, hala nola produkzioa okupatzen duen lurzorua –%40– eta erabiltzen duen ura –munduko ur gezaren erauzketen %70–. Testuinguru horretan, “ekodiseinua ezinbesteko tresna da elikagaien ekoizpenarekin lotutako ingurumen-inpaktua murrizteko eta jasangarritasuna bermatzeko”, ziurtatu dute Ramosek eta Ekikotasunak.\nHorregatik, funtsezkoa da gure janaria eta edaria gordetzen duten ontzietan erabiltzea. Elikagaien industrian, gainera, diseinu ekologikoak baditu berezitasun batzuk. Adibidez, ontzien edukiak balio-bizitza laburra eta biodegradagarritasun handia du (materialek mikroorganismoen bidez deskonposatzeko duten gaitasuna). Hori dela eta, “enpresak ondo ezagutu behar ditu bere jarduerak eta bere hornitzaileek ingurumenean dituzten eraginak, ahalegin handia eskatzen duen lana”, azaldu dute ikertzaileek. Horren truke, informazio erabilgarria lortzen da hornitzaile hobeak hautatzeko, barne-baliabideak ingurumen-hobekuntzara bideratzeko eta azken produktuari balioa emateko. Gainera, enpresek kostuak murriztu ditzakete, irudi berritzailea eskaintzen dute eta ingurumena gehiago errespetatzen duten produktuen kontsumitzaileen eskaera gero eta handiagoa betetzen dute.\nElikagaien ontzien ekodiseinurako estrategiak\nGaur egun, elikagaien ontzien ekodiseinurako hiru estrategia nagusi daude, erantsi du Leonor Pascualek, AINIA Elikagaien Institutu Teknologikoko Ontzien Teknologien Sailekoak:\nOntzi bat birziklagarri edo berrerabilgarri egitea.\nMaterial gutxiago erabiltzea.\nOhiko osagaiak baino iraunkorragoak diren osagai alternatiboekin fabrikatzea (adibidez, material birziklatua edo iturri berriztagarrietako beste batzuk).\nHaren iritziz, sektore horren berezitasun nagusia da, bere funtzio praktikoaz gain, elikagaien segurtasuna bermatu behar dela, janariarekin harreman zuzena izango duten ontziak baitira. “AINIAren lan-ildoetako bat da, hain zuzen, ontziaren eta elikagaiaren arteko elkarreragina ezagutzea”, azaldu du.\nOntzi iraunkorragoak, baina garestiagoak?\nBirdiseinatutako ontzi horren ekoizpena eta merkaturatzea industrializatzean izango diren kostuak funtsezkoak dira. Gerta daiteke diseinu hauslea eta interesgarria teknikoki eta merkatuaren ikuspuntutik bideragarria ez izatea, ez delako errentagarria industria-mailan. Horregatik, beharrezkoa da etorkizuneko kostu globalak kontuan hartzea eta oinarrizko alderdi hori betetzen duen produktua aurkitzen saiatzea.\nHala ere, akatsa da berrikuntza horrek beti kostu handiagoa dakarrela pentsatzea. “Ontzi iraunkorragoak ez du zertan garestiagoa izan”, diote Ramosek eta Ekidadek. Izan ere, adituek diotenez, “askotan, ekodiseinuak kostuak aurreztea dakar berarekin”. Aurrezki hori zuzena izan daiteke —diseinu ekologikoak material-kantitatea murriztea baitakar—, edo zeharkakoa, produktu-galerak murrizten laguntzen duenean.\nIritzi horrekin bat dator Leonor Pascual, zeinak dio ontzi jasangarriagoa merkeagoa izan daitekeela. “Praktikan, ekodiseinu-estrategiek ontziaren azken kostua murriztea dakarte”, dio. Lehengaiak optimizatzeko estrategiak dira, hau da, ontzia kantitate txikiagoa erabiliz fabrikatzea, edo material birziklatua erabiltzea, hasiera batean kostu txikiagoa izan behar duena.\nHala ere, AINIAko adituak gogorarazi du ohikoak ez diren material batzuek, hala nola bioplastikoek, kostu handiagoa dutela. “Baina oso ondo jakin behar da material alternatibo horiek zein kasutan diren benetan iraunkorra produktu jakin batentzat”, dio Pascualek. Europako Batzordeak argitaratutako “Ekonomia zirkular batean plastikoentzako Europako estrategia” dokumentuan zehazten denez, “material eta lehengai berritzaileak eta plastikoak ekoizteko beste aukera batzuk garatu eta erabiliko dira, baldin eta argi eta garbi frogatu bada aukera ez-berriztagarriekin alderatuta iraunkorragoak direla”. Hau da, material baten bizi-ziklo osoa hartu behar da kontuan, benetan jasangarriagoa den jakiteko. Pascualek dioenez, garestiagoa izan beharko luke “gure ingurumena hobetzen ez laguntzea”.\nEkodiseinu adibideak ontzietan\nNahiz eta ez den praktika berri bat, aspalditik erabiltzen baita, gaur egun diseinu ekologikoak garrantzi handiagoa hartu du lege-neurri berrien ondorioz. Supermerkatuetan aurki daitezkeen adibideak askotarikoak dira, eta logika bat dago bakoitzaren atzean:\nHorixe gertatzen da kafe konpostagarrien kapsulekin. “Oso zaila denez kafe-hondakin organikoa kapsulatik bertatik bereiztea, zentzuzkoa da material plastiko konpostagarri bat erabiltzea multzo osoa (kapsula eta produktua) hondakin organikoaren frakzioan ezabatzeko”, azaldu du Pascualek.\nBeste adibide bat laten eraztunak dira, batzuk dagoeneko kartoizkoak.\nUr-botilak ere birdiseinatu egin dira, haien pisua eta erabilitako material kopurua murrizteko.\nBeste adibide bat fruta eta barazkietarako poltsa konpostagarriak dira, etxeko hondakin organikoetarako zabor-poltsa gisa erabil daitezkeenak eta hondakin organikoen edukiontzian bota daitezkeenak.\nOntzien ekodiseinuko joerak\nAurrerapen horiek gorabehera, legeriak eta kontsumitzaileek ahalegin handiagoa eskatzen diote industriari. Alde batetik, araudiek ontzi birziklagarriak sustatzen dituzte, eta, kasurik onenean, material horiek enbalaje berrien fabrikazioan sartzea, zirkularitate ideala lortzeko. Bestalde, kontsumitzaileek ontzi gutxiago eskatzen dituzte, bereziki plastikozkoak, batez ere behar nabaririk ez duten produktuetarako, hala nola fruta eta barazki osoak. Epe laburrean, “diseinuan islatutako bi joera horiek ikusiko dira”, dio Pascualek.\nMaterialei dagokienez, plastiko birziklatuen artean, oraingoz, rPET (hondakinezko materialez egindako PET plastikoa) bakarrik dago baimenduta etxeko ontzietan, elikagaiarekin kontaktu zuzena izateko. “Prentsatutako kartoia eta papera ezartzen jarraituko da posible den eta beste material batzuekin alderatuta onuragarriagoa den kasuetan”, dio AINIAko adituak.\nDiseinu berriak ere ikusiko dira, errazago birziklatuko direnak eta ontziko elementuak hobeto bereizten lagunduko dutenak. Ildo horretatik, Europako Batzordeak erabaki du 2030ean plastikozko bilgarri guztiek %100 birziklagarriak, konpostagarriak edo berrerabilgarriak izan behar dutela.\nNola lortu birziklatzen errazak diren ontziak ekodiseinuaren bidez\nBeste ekodiseinu-bide posible batek ontziak erraz birziklatzera bultzatzen ditu. Garrantzitsua da material desberdinak erabiliz gero kontsumitzaileak erraz bereizteko modukoak izatea; beraz, geruza anitzeko eta material anitzeko ontziak saihestu beharko lirateke. Halaber, tamaina txikiko elementuak ontziaren gorputz nagusiari lotuta egotea, hautaketa-prozesuan gal ez daitezen eta bilketa-edukiontzietan sar daitezen eta kolore beltzak edo oso ilunak ekidin ditzaten, banaketa optikoko sistemen lana zailtzen baitute eta birziklatzea errazten baitute.\nHobe da PETezko ontziak gardenak edo zeharrargiak badira.Hobe da etiketek ontziaren bi heren baino gehiago ez estaltzea, ontziko materiala ikusi ahal izateko eta birziklatzeko errazagoa izan dadin. Ecoembes erakundeak Espainian plastikozko, paperezko eta kartoizko ontzien birziklapena kudeatzen duen erakundea da. Halaber, herritarrei lana erraztea gomendatzen du, ontziei ikur bat erantsiz, osagai bakoitza behar bezala bereizteko.\nEtiketa ekologikoak ontzietan, jasangarriak diren jakiteko\nKontsumitzaileak funtsezkoak dira ontzien kateak arrakastaz funtziona dezan. Horregatik, garrantzitsua da behar bezala informatuta egotea. Etiketa ekologikoak dira enpresaren eta kontsumitzailearen arteko komunikazio-tresna. Ihoberen (Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoa) ‘Produktuaren Ingurumen Etiketak’ txostenaren arabera, hiru mota daude:\nOntzietako mezuak. Borondatezko sistemak dira, eta modu ofizialean identifikatzen eta ziurtatzen dute sistema hori daramaten produktu edo zerbitzuek beren bizi-zikloan ingurumenean eragin txikiagoa dutela. Europan, adibidez, Europako Etiketa Ekologikoa dago, eta Espainian, Aenor-ena.\nAutoadierazpenak. Fabrikatzaileak berak egindako baieztapenak, produktuaren ingurumen-ezaugarri aipagarri batzuei buruz. Horiek sor dezakete nahasmendu handiena kontsumitzaileen artean edo mezu horien egiazkotasuna egiaztatu nahi duten beste enpresa batzuen artean, enpresak berak erabakitzen baititu adierazpen hori emateko irizpideak.\nProduktuaren ingurumen-adierazpenak. Txosten zehatza da, ez sinboloa edo logotipoa, eta enpresa batek saltzen duen produktuaren edo ematen duen zerbitzuaren ingurumen-informazioa eskaintzen du. Adibidez, galletak egiten dituen enpresa batek txosten bat egiten du produktuaren bizi-zikloan zehar duen energia-kontsumoarekin, emisioekin edo karbono-aztarnarekin, diseinutik hondakin bihurtu arte. Ez da baloratzen beste batzuk baino jasangarriagoa edo txikiagoa den, baizik eta datu objektiboak eta kontrastagarriak erakusten dira. Beraz, produktu batek OP bat izateak ez du esan nahi OP hori ez duenak baino errespetu handiagoa duenik.\nHorren guztiaren ondorioz, Pascualek dioenez, gaur egun “ontzietan aurki ditzakegun mezurik ohikoenak material birziklatuaren kantitateari buruzkoak dira, edo birziklagarria edo konpostagarria den”. Normalean, ontziak Puntu Berdearen ikurra izaten du, eta horrek esan nahi du bilgarria merkatuan jartzen duen enpresak Ecoembes-en bidez egiten duen bizi-amaierako kudeaketaren kostuak estaltzen dituela. Baina, gainera, iraunkortasunaren berri ematen duten beste ikur batzuk ere aurki ditzakegu. Adibidez, Möbius-en triangelua da birziklagarria den edo birziklatutako materialaren portzentajea adierazten duen beste modu bat. Eta konpostagarriak direnean, ziurtagiri-emailearen ikurra ere sartu ohi da (adibidez, OK Konposta).\nEkonomia Zirkularrerako eta Europako Itun Berderako Europako Estrategiaren barruan, Green Claims Initiative dago, eta enpresen ingurumen-hobekuntzarako alegazioak benetan oinarrituta egotea bilatzen du, adibidez, ingurumen-aztarnak erabiliz.\nHala ere, gaur egun ez dago ontzien iraunkortasunari buruzko informazioari buruzko erregulaziorik. Hortik dator sinbologiaren aldagaia eta bakoitzak eskaintzen dituen mezuak.\nBadago ekodiseinu-arau bat, UNE-EN ISO 14006:2011, enpresa batek ingurumen-printzipio horiek bere lan-moduan txertatzeko jarraibideak ezartzen dituena. Arau honen arabera ekodiseinua aplikatzen duten negozioak AENOR edo Bureau Veritas enpresekin ziurta daitezke.\nDiseinu ekologikoaren erronkak\nEnpresa askok ekodiseinuan egindako ikerketak eta praktikak gorabehera, gehien erabiltzen den estrategietako bat ontziaren material-kantitatea optimizatzea da. Hala ere, aukera horrek muga bat du, eta konpainia askok agortu dute ontziaren pisua murrizteko bidea; hobetzeko beharrak, berriz, ez du etenik.\nPascualen iritziz, diseinu ekologikoaren erronka lotuta dago dauden aukeren aniztasunarekin eta kasu bakoitzean zein aukera den iraunkorrena jakiteak dakarren zailtasunarekin. Hala, “oso erabilgarria izango da jasangarritasun-mailaren gutxi gorabeherako ideia bat lortzeko tresnak izatea (adibidez, ontziaren ingurumen-aztarna), aukeratzen den materialaren arabera”, ondorioztatu du AINIAko Leonor Pascualek.\nKafe-kapsulak: zergatik dira hain zailak birziklatzen? (Eta zer egin haiekin)\n‘San Envases’-k babestuko gaitu\nMomentos en Tenerife – Al Mar


Homeschooling, halabeharrez | BBK Family\n2020, apirila, 21 2020, apirila, 17\nUme txikerrak dituzten familientzako gomendio batzuk idazteko eskatu didate, tonu arinean, une astun hauetan laguntzeko. Eskatutakoari ekingo diot, nahiz eta anbibalentzia bat bizi dudan: une batzuetan sentitzen dut egoera “arintzen” lagundu dezakedala, eta beste batzuetan albiste bat entzun eta ezintasunez negarrari ematen diot.\nAskoren artean dagoen gaia da etxean lana eta neska-mutikoak bateragarri egitea. Une honetan gure alabak ez dira neskatoak, baina nire azken hogei urteak ere gogoan ditut lana eta familia bateragarri egin guran. Espero dut lagunduko didala amatasunaren kontu hau ere arintzen, auto-eskakizunez bete-betea egoten baita askotan.\nEz dira gomendioak, ez zait gustatzen inori ezer gomendatzea; neure buruari esan behar izan nizkion gauzak dira, eta oraindik ere askotan esan behar izaten dizkiodanak.\nBatzuk egin nituen eta berriro errepikatuko nituzke; beste batzuk gurago nuke aspaldi hausnartu izan banitu eta ez ziren inoiz garaiz iritsi; hirugarrenak, “Ezta txantxetan ere ez dut hau berriz egingo” motakoak, horiek dira gehien gustatzen zaizkidanak eta nire inperfekzio maitearekin adiskidetzen nautenak.\n1.-Nire alabak zaintzen saiatu nintzen lan edo beharrean nenbilen bitartean\nHori ezinezkoa da, azkenerako, isilpean noski, “zure alaba maitea itotzea” desiratu barik, edo ordenagailua, ontzi-garbigailua edo esku artean duzun gailua amorru handiz iraindu barik. Beti hobe bigarrena lehenengoa baino.\nEsaten diot neure buruari: hartu denbora bat lanerako eta beste bat alabei arreta jartzeko. Etxean heldu bat baino gehiago bagaude, hori nahiko erraza da. Zer denbora dudan jakiteak, gutxi bada ere, segurtasuna ematen du eta izugarri arintzen du zama.\nBaina hori ez da beti posible, badakit, bene-benetan dakit.\nEz da batere erraza pertsona heldu bakar batek umeekin denbora asko pasatzea.\nEra berean, ez da gauza bera egun osoa haur jaioberri batekin edo adin desberdinetako umeekin ematea. Elkarbizitza hori zeuk bakarrik jasatea saihestu badezakezu, bilatu laguntza, zalantza barik. Saihestu ezin bada, berriz, zerbait egin beharko da. Kasu batzuetan, heldu bakarra dagoenean, aukera bakarra suizidioa dela irudi lezake. Ba, ez! Bada beste aukera bat, muturreko uneetan kolpe bat hartu duzun itxurak egin eta negarrez hastea… Tira, uste dut beti daudela beste aukera batzuk.\nEgunean zehar hainbat lan egiten ditugu, eta ez dira denak berdinak. Batzuek arreta handia jartzea eskatuko dute eta beste batzuek gutxiago. Bere garaian, kontzentrazio handienekoak gauean kokatu nituen nik, umeek lo hartu ostean. Zenbat aldiz ez ote zaigu gertatu azkenean lokartu direnean gure umetxoen, eta ez hain umetxoen, ohetik isil-gordeka irten, maindireak mugitu barik irristatuz ─atea erdi zabalik utzita genuen, badakigulako erroak kirrinka egiten duela eta ez dugulako ukitu ere egin gura ihes egiteko unea iristen denean─, eta korridorean izerdia lehortu eta lortu duzula uste duzunean:\n─(Amakakazarra!) Banoa, laztana!\nAgian horren ondorioz, oso berandu arte geratu beharko dut beharrean, eta goizean jaikitzeko ordutegiak berrikusi beharko ditut, eta siestak berriz agertu beharko du, dekretuz!\nBizitzen ari garen asteotan, ezinezkoa da errutinekin jarraitzea lehen antolaturik genituen bezala, baina etxean. Askotariko egoerak bezainbeste irtenbide egon litezke. Baina lanean kontzentraziorik handiena jartzea eta ume txikerrak izatea ez da bateragarria aldi berean.\nBegi-bistakoa dirudi, baina ziur esaten dizuet ez dela hain begi-bistakoa ere. Badakit jende asko saiatzen dela, ni neu ere saiatu nintzen. Zorionez, uko egin nion, neskatilak ito baino lehen.\nEgia da denbora igaro egiten dela, batzuetan gu konturatu ere egin barik, hazi egiten direla eta zu ere moldatu egiten zarela. Horretaz oraintxe jabetzen naiz, atzean irrati bat entzunez ari bainaiz idazten, rap musika gela batean eta Extremoduro bestean.\n2.- Gauza berriak probatzea antolaketan, familiako eta etxeko erantzukizunetan\nEtxeko lanak partekatzea borroka amaigabea izaten da, batez ere nerabeekin, duela gutxi arte etxean denetarik egin gura zuten pertsona berberekin. Harrituta nago erabaki batekin eta bere emaitzekin. Hozkailuan taula bat jarri dugu etxeko lanen eta egunen zerrendarekin ez dakit noiz arte… (eten-puntuak). Bakoitzak gura duena egin eta idazten du. Konpromisoa da ez egitea ez purrustadarik ez eskakizunik. Ahopean esango dut eurek ez entzuteko, baina lehian dihardute beren zereginak bete guran:\n─Ez! Nik egin behar nuen hori!\n─Aste oso-osoan neuk hustuko dut ontzi-garbigailua!\nHorixe gertatzen da eskakizuna benetan desagertzen denean (ez zeure barruan gorde eta “gainera botatzen” diezunean, denok ezagutzen ditugun une bero horietako batean). Pertsonok gozatu egiten dugu talde-lanean, horren beharra dugu, betiere taldeak edo “taldeburuak” pertsonak irensten ez baditu.\n3.- “Ezer ez egiteko” tarte txiki batek aukera ugari ireki ditzake.\nLogikoa dirudi pentsatzea umeak egun osoan okupatuta edukitzeak gauzak erraztu egin ditzakeela. Uste dut kontua ez dela hain sinplea. Okupatuta, zertan? Denoi gertatu zaigu noizbait bat-batean bururatzea: “Ondo ote dago ume hori?”, eta lasterka haren gelara joatea, ordubete daramagulako ezer entzun barik.\nLagun batek kontatu zidan bere umea txoritxo bat bezala txioka eta bere buruarekin solasean entzuten zuela, bera beste gela batean zegoen bitartean. Gelara sartu zenean, ikusi zuen bere bihotzeko kutunak 600 € zati txiki-txikietan moztuak zituela txoritxoari jaten emateko. Edozelan ere, 3 urteko haur bat ordubetez oso-oso kontzentratuta egon daitekeela egiaztatu dezakegu.\nUmeak milaka gauzarekin liluratu daitezke, baina denbora behar dute horretarako. Egiten dutena interesatzen zaienean, kontzentratuago egoten dira, lasaiago, zoriontsuago, eta, ondorioz, inguruan daudenak ere bai. Ez dakit, etxean itxita, elkarbizitzarako irtenbiderik onena oso okupatuta egotea den. Agian kontua izango da zertan dauden okupatuta.\nEz dut esan gura ez dutenik egin behar kasu bakoitzean eskolak bidaltzen diena eta familia bakoitzak uste duena; soilik uste dut aukera ona dela momentu batzuk izatea “Oraintxe ez dakit zer egin” esaten duten horietakoak. Hau da, norberaren interesak berrager daitezen, egunean zehar egituratu bako tarteak uztea, horrek sortzen duen hutsunea behar adina denboran mantendu ahal izateko, betiere hori ulertzen duen eta “aspertuta nago” etengabeak ernegatuko ez duen norbaiten ondoan baldin badaude. Berrager daitezen neska-mutiko grinatsu horrek zeuzkan interesak eten barik galdetzen zuenean: “Eta zergatik?” Edo behin eta berriro eskatzen zuenean: “Kontadazu berriro”.\nZer gertatuko da hutsuneari beldurra galtzen badiot? Eta pentsatzen dut: “Bizitza bat ez da hondatzen bi, hiru edo lau hilabetean… Urteak eta urteak behar izaten ditugu gure bizitza behin betiko hondatzeko”.\n4.- Programetako eduki asko eguneroko egoeretan agertzen dira\nIntegralak eta deribatuak… nik ez dut lortzen horiek aurkitzea, baina ziur nago gaiari buruz dudan ezagutza urriagatik izango dela. Ziur nago nire lagun Elenak nonahi ikusten dituela, baina ez da beharrezkoa ni nire lagun Elena izatea. Izango dira, ziur nago, ikasketa-programetan bertan, interesatzen zaizkidan edo nire bizitzako uneren batean interesatu zaizkidan gauzak eta denborarik ezagatik baztertu nituenak. Nire aukera da gauza askori bizia emateko eta nire alabekin partekatzeko. Nahiz eta ez izan oraintxe programan tokatzen dena.\nEzagutzen ditut jateko mahats-mahaspasekin jolastuz zenbatzen ikasi zuten haurrak; beren logelan oharrak jarriz idazten ikasi zutenak, besteak beste, “kaxoi pribatua, ez ireki”; beste batek ikasi zuen garezurra ez dela guztiz biribila burua leihoko bi barroteen artean sartuta ordu erdi igaro behar izan zuenean; elektrizitate estatikoaz, poliespanezko bolatxoz betetako puf bat lehertu zuenean, ohetik haren gainera salto eginda; eta haren ama ere gorri-gorri jarri eta lehertu egiten dela pufa bezala, bi ordu pasatzen dituenean eske eta eske kexatzeari utzi barik.\nGure bizitzari eragiten diona esanguratsua zaiguna da, eta ikasteko gogoa pizten diguna. Eta zerbait gertatzen bazaio une honetan gure bizitzari erasanda edo ukituta egotea da. Agian, mahaian luzatzen diren solasaldiak hausnartzeko eta komunikatzeko abaguneak dira, eta baliteke informazioa bilatzera eta hariei tiraka hastera eramatea gu. Hizkuntza besteei kontatzeko, geure buruari kontatzeko, entzuteko eta besteei irakurtzeko tresna bat da. Baliteke hortik hastea bizi-zentzua hartzen hizkuntza eta literatura, zientziak, filosofia, historia…\nHelduagoak direnean ari naiz pentsatzen. Txikerragoak direnekin ez da oso desberdina. Beraien interesak ez dira gainerako gizakion interesen aldean oso bestelakoak, munduan duten esperientziaren zenbatekoa baino ez da aldatzen. Helduekin hizpide ditugun gauza berberei buruz berba egin dezakegu neskato eta mutikoekin ere. Bizi diren mundua interesatzen zaie, niri bezala, zuri bezala.\n5.- Nire alaben jolas-denbora eta alabekin jolastea ez dira gauza bera. Jolas egin eta lagun egitea\nGauza batzuk partekatu ditzakegu eta benetan dibertitu egiten gara, baina haur bat dendetara, txakurretara, lehoietara edo oro har “zerbait izatera” jolasten denean, baliteke guk jolas hori onartzea beraiek entretenitzeko, baina ni, argi eta garbi esanda, ez naiz orroka eta marruka dibertitzen. Jolas-interesak, helduak garen aldetik, guk ere baditugu, baina, oro har, gure umeen interesen aldean bestelakoak dira.\nGure alaben proposamenetako bat zen “Ni bi urteko txakurra nintzela, Pepa deitzen nintzela, eta…, eta zu nire jabea zinela, baina ez kezkatu, ez zenuen ezer egin behar, ados?”\nLau hankatan zebiltzan han zaunkaka eta, pixka bat parte hartzearren, lapikorako zen azenario-zati bat bota nien airera. Gu bertan egotea behar dute, hori bai. “Zoaz zeure gelara jolastera” esateak, normalean, bost minutu irauten du, salbu zuk ikus ditzazun gura ez dutenean, eta noski, une horietantxe izan gura dituzu zuk bistan, hain zuzen ere.\nBeste adibide bat jartzearren, izan zen garai bat bankuetara eta “higiezinen burbuiletara” jolastu beharrekoa. Zelan ez! Familia elkartutakoan bazkaloste guztietako elkarrizketa zen:\n─Amaaaa! Bankura etorriko zara? (zeren, jakina, bietako inork ez du bankura doan andrea izan gura).\n─Laster joango naiz! (eta atzamarrak gurutzatzen ditut, ea ahazten zaien, zeren eta, aitor dut, bankuetara jolasteak ere ez nau dibertitzen).\nEta bat-batean, argia piztu zait!, tipula mozteko erabiltzen dudan labana ikusi dut…, eta bai, banku batean lapurreta egitea hori bai dibertigarria! Ahoa eta sudurra zapi batekin estali eta …\n─Hau lapurreta da! Emadazue diru guztia! (mesedez, noski).\n─Aaaaa! Amaaaa! Buaaaaa!\nKito jolasa! Garbi dago, gure interesak ez datoz bat.\nHalaz guztiz, beste leku batetik ere egon gaitezke presente: jolasean, interesetan eta ikasten “laguntza ematean”. Horrek ez du esan gura jolasean parte hartzea, baizik eta euren eginkizunetarako behar duten materiala ematea, lotu gura duen sokari mutur batetik eustea berak beste muturra lotzen duen bitartean, bere jakin-mina asetzeko erantzutea edo informazioa bilatzen laguntzea, etab.\nArintasun pixka bat ekarriko nuela espero dut, agian askorentzat hain latzak diren une hauetan behar izango dugu-eta; horien artean benetan zori onekoa eta esker onekoa sentitzen naiz ni.\nVega Martín. Haur Hezkuntzako diplomaduna. Dirayaren sortzaileetako bat\nKategoriak COVID-19 Etiketak Diraya, Etxetik lan egin, homeschooling, Vega Martín Bidalketen zehar nabigatu


Arrakasta-kasuak: La Rioja Alta-ko upelak higienizatzeko zelula robotizatua - Araba 4.0\nCONAMA 2020 biltzarrak 4.0 industriako proiektuak bilatzen ditu, ingurumenarentzat onuragarri direnak\nArrakasta-kasuak: La Rioja Alta-ko upelak higienizatzeko zelula robotizatua\n2019ko Araba 4.0 Jardunaldian, Hipatia Control Inteligente enpresako Óscar Garayk eta La Rioja Alta SA Taldeko Ángel Barrasak azaldu ziguten, upategiko upelak automatikoki higienizatzeko zelula robotizatu bat nola diseinatu eta ezarri duten.\n1890ean sortu zenez geroztik, La Rioja Alta SA Taldea etengabe aritu da kalitate handiko ardoak egiteko lanetan, eta horri esker arrakasta eta errekonozimenduak jaso ditu, estatuan eta nazioartean. Urteak aurrera egin ahala taldea hedatuz joan da: Torre de Oña, Aster edo Lagar de Cervera upategiak bereganatu ditu, eta, une honetan, 250 langiletik gora dauzka. Hori guztia, kalitatearen aldeko konpromisoari eta mahats propioa erabiltzeari esker.\n“Gure enpresa oso tradizionala da, eta oso harro gaude horregatik”, adierazi zuen Ángel Barrasa La Rioja Alta SA Taldeko kontseilari delegatuak, 2019ko Araba 4.0 Jardunaldian, “eta, ardoa egitea nahikoa erraza bada ere, mendeak baitaramatzagu ardoa egiten, kalitate bikaineko ardoa egitea ez da hain erraza”.\nGero eta datu eta parametro gehiago dauzkagu ardoaren gainean; gabeziak, ordea, ezin daitezke artifizialki ordeztu, gehigarriak erabiliz. Upategi ospetsuek eta kontseilu arautzaileek esplizituki debekatzen dute hori. Horregatik, prozesuak eraldatzea da kalitate hobeko ardoak egiteko modu bakarra, eta hor sartzen da 4.0 teknologien erabilera.\n4.0 berrikuntza industria tradizionalenetako batean\nLa Rioja Alta SA Taldekoak, beren upelen garbiketa eta higienizazioa automatizatzeko konponbide baten bila zebiltzan, ardoari nahi gabeko ñabardurak dakarzkion “Brett” izeneko legamia deuseztatzearren. Prozesua urtean bi aldiz egin behar da, taldeak dauzkan 30.000 upel baino gehiagoan.\n““Bretta” sor ez dadin, upelak higienizatu behar ditugu ura eta lurruna 55 graduan erabiliz, 5 minutuko sakonerarekin, 5 minutuan”, adierazi zigun Barrasak, “arazoa zen urtean 60.000 aldiz egin behar genuela hori, eta horregatik Hipatiara jo genuen, soluzio automatizatu baten bila”.\nHipatia Control Inteligente enpresan zelula robotizatu bat proposatu genuen, “eta soluzio horrek iraultza txiki bat ekarri du, produktibitatea, kalitatea eta segurtasuna hobetzea ekarri duelako berekin”, Óscar Garay Hipatiako zuzendari nagusiak adierazi zuenez. Orduko 30 upeleko gaitasuna dauka, eta guztiz monitorizatua dago denbora errealean (grafikoak eta alarmak). Gainera, zerbitzari batera transferitzen ditu datu guztiak, webgune bidez ikusi ahal izateko.\n4 arrazoi Araba 4.0-ren jardunaldia ez galtzeko 24 azaroa, 2020\nIreki da Euskadiko datu irekien lehiaketetarako izena emateko epea 23 urria, 2020\nAbierto el plazo de inscripción para los concursos de datos abiertos de Euskadi 23 urria, 2020


Elikadura-osasunari buruzko heziketa-kanpaina Gipuzkoan - Artikulua - ORAIN Gipuzkoa\n2-10 urte bitarteko familiei dago zuzenduta.\nElikadura-osasunari buruzko heziketa-kanpaina Gipuzkoan Ordiziako D’elikatuz Elikadura eta Gastronomia Zentroak hamabigarren urtez jarraian D’ELIKATUZ BIZI kanpaina abian jarri du gipuzkoarrak elikadura osasuntsua eta jarduera fisikoaren inguruan sentikortu eta heziketa eskaini asmoz. Aurtengoan “Bizi d´elikatuz…eta mugituz!!!, elikadura eta jarduera fisikorako ohitura egokiak sustatzeko mahai oihaltxoa eta familian egiteko sukaldaritza osasungarriko tailerrak, izango dira kanpainaren protagonista.\nGipuzkoako Foru Aldundiko Kiroletako Departamendua da ekimen honen babesle nagusia urteak baitaramatza osasuna helburu duten kirol ekimenak sustatzen eta hau da horietako bat, aurtengoan Kutxa Fundazioa ere bidelagun dugularik.\nAurtengoan, adin goiztiarreko haurrak ditugu helburu. Adin goiztiarreko burmuinaren plastizitateak eta garapen prozesuan dauden garapen sistemen zelula multzoen jarduera garrantzitsuak (inmune, endokrino, giar-psikomotore, kognitibo-emozionala etab), adin goiztiarretan eragiteak prebentzio politiketan izan dezaken arrakasta neurri handi batean bermatzea dakar. Ekimen honek gainera, eskola eta eskolaz kanpoko heziketa sendotu dezake.\nGuzti honengatik gure ekimena ondorengo formatuarekin landu dugu:\n Euskarri esperientziala: Familian egiteko sukaldaritza tailer osasungarria. Bi tailer eskeiniko dira abenduaren 23an eta 30ean goizeko 11.00tan Kutxa Kultur-ek Tabakaleran dituen\ninstalakuntzetan. Izen ematea www.kutxa.eus helbidean egindaiteke. Helburua: guraso eta haurrak elkarrekin lanean jartzea, honela familian egiteko jarduera sustatzeaz gain, bidali nahi dizkiegun mezuak jaso ditzaten aprobetxatuko degu, adibidez, beraien elikaduran fruta eta\nbarazkiak noiz eta nola sartu ditzaketen ikastea. Iker Markinez (Kuko Jatetxea, Ormaiztegi) sukaldariaren eskutik, familian sukaldatu eta sukaldaritzaz gozatzeko gomendioak landuko dira, hainbat plater osasungarri prestatuz.\nD’ELIKATUZ BIZI 2017-2018 kanpaina\n Euskarri fisikoa , aurrez jasotako mezuak gogoratu eta barneratzen joateko helburuarekin. Euskarri bezela, banakako mahai oihal batean pentsatu dugu, bertan jasotzea nahi genuken mezuak agertzen direlarik. Modu honetan, mahaian jatea sustatzeaz gain, janariaren zain dauden bitartean bertako mezuak jasotzea bermatuko degu.\nKanpaina honetan jasoko diren gomendioek ondorioz, elikadura, jarduera fisikoa eta psikologia alderdiei erantzuten diete.\nElikadurak osasunean eragiten duenaren ebidentzia zientifikoa badago, baitafruitu eta barazkien bitartez jasotzen ditugun, vitamina, mineral, zuntz edo sustantzia antioxidantzaileei buruzkoa ere. Hala ere, biztanleria talde batzutan (dagokigun hau kasu), ez gara gomendatutako kopuruetara iristen. Beraz, beharrezkoa iruditu zaigu fruitu eta barazkien kontsumoa sustatzea. Eta horretarako, hauek eguneroko elikaduran sartzeko modu eta momento desberdinak erakutsiko ditugu.\nHorretarako erabili ditugun irudietan, guraso eta haurrak ikusten dira, barazki eta fruituekin plater desberdinak prestatzen. Modu horretan, jaki horiek heuren elikaduran sartzearen garrantzia ikustarazteaz gain, prestatzea edo familian jarduera bat egitea zein dibertigarria izan daiteken, edo janariak manipulatu aurretik eskuak garbitzearen beharraz ohartarazi nahi ditugu, beste gauza batzuren artean.\nDisziplina honetan, kontziliazioaren gaia ere lantzen da, familian jarduera fisikoa egitearen garrantzia azpimarratuz, adibidez, txirrindu edo mendi buelten bitartez. Gainera, familiako aisia modeloa aktiboa bada haurren jarduerekin sinergia ugari lor daitezke.\n Kutxa Fundazioak antolaturiko sukaldaritza osasungarriko\nikastaroetan eta bestelako ekintzetan.\n Deskargatzeko aukera izango da :www.delikatuz.com,


txintxarri.eus: Gizarte-ekonomiaz hausnartzen\nHainbat lasarteoriatarrek hartu dute parte Elkarbizik antolatutako ikastaroan: 'Bestelako ekonomia elkarbizitza eredu berrirako'. Villa Mirentxu bete egin da larunbat goizean. Carlos Etxeberri kazetariak zuzendu du ekitaldia\nTxintxarri 2018/05/13 16:49\nGizarte-ekonomiaz luze eta zabal hausnartu dute hainbat lasarteoriatarrek larunbat honetan, Elkarbizik eta BaMP taldeak elkarrekin antolatutako ikastaroan. Bestelako ekonomia elkarbizitza eredu berrirako du izena ikastaroak. Carlos Etxeberri kazetariak zuzendu du ekitaldia.\nGizarte-ekonomian aski ezagunak diren asmo eta esperientziak partekatu dituzte ikus-entzuleekin Isaias Hernandok (Komunioko Ekonomia), Joxe Mari Larramendik (Mondragon Korporazioko kide izan zen), Joannes Rosok (TZBZ kooperatibako partaidea), Miguel Angel Laspiurrek eta Jose Luis Madinabeitiak (ALE elkarteko zuzendaritzako kideak). Partaideek arretaz entzun dituzte bost hizlarien gogoetak, eta bukatu aurretik euren galdera eta zalantzak partekatu dituzte.


Aste honetan banatuko da Txikitto hilabetekaria, Aratosteetako argazkiekin - etakitto.eus\nAste honetan banatuko da Txikitto hilabetekaria, Aratosteetako argazkiekin\nETA KITTO 2022, Mar 14\nAste honetan banatuko da TXIKITTO aldizkariaren 207. alea, martxoko alea (hemen daukazu PDF formatoan).\n“Ikasleekin berriketan” atalean, Arrateko Andra Marin izan gara hilabete honetan, bertan egin duten proiektu bati buruz hitz egiten. 4. mailako ikasleek inkesta bat nola egiten den ikasi dute, baina ez hori bakarrik. Prozesu guztia egin dute eurek, galderak pentsatzetik azken ondorioraino iritsi arte. Nahikari, Jadiga, Malen, Saqlain, Simon eta Davidekin elkartu gara eta oso ondo azaldu digute zer eratako lana egiten duten. HEMEN DAUKAZUE EUREKIN EGINDAKO BIDEOA:\n“Aitxitxa-amamekin berbetan” atalean, Iraingo honetan La Salle ikastetxeko amona-ilobak elkartu ditugu …eta kitto! Euskara Elkartearen egoitzan: Irati Errekalde La Salleko ikaslea eta haren amama Mari Jose Cid. Galizian jaio zen Mari Jose, Ourenseko herrixka batean, baina txiki-txikia zela etorri zen Eibarrera bizitzera. Elkarrizketa polita egin dio Iratik amamari..\nHori guztiaz gain, aurrekoetan bezala, ARATOSTEEI eskainitako orrialdeak, ikastetxeetako berriak, ikasleek egindako denborapasak, txisteak eta ipuina eta beste hainbat atal aurkituko dituzue.\nTxikitto! aldizkariko ale hau eta aurreko guztiak etakitto.eus-eko mediatekan dituzue eskuragai. Bideo guztiak lotura honetan: https://etakitto.eus/mediateka/bideoak\nTxikitto! aldizkaria irakurketa eta idazketa-trebetasunak lantzeko aldizkaria izateaz gain, ikastetxe-guraso-ikasle/seme-alaben arteko harremanak euskaraz izan eta ondo pasatzeko aukera ematen digun euskarri ezinhobea da. Ikasle eibartar guztiek HILERO eta DOAN ikastetxean bertan jasotzen dute aldizkaria.\nEgitasmoa, partehartzaile eta irekia da: ikasle, irakasle eta gurasoen arteko elkarlanean oinarrituta dago.\n« 2030. urterako Eibarko mugikortasuna eraldatu nahi du EAJ-k Viajer Premierrek zaletuen joan-etorria antolatzen du Ponferradara »


Hiztegia 19: Sukaldariak eta gatzemaileak - Bizkaieraren ataria\nHalan bada, sukalde berbatik eratorria dogu sukaldari, jatekoa gertau, prestau edo atontzeko ardurea dauen pertsonea izentetako, horretara kozineru erderatikoari bidea zarraturik. Hurrengo pausua sukaldaritza eregitea izan da, lanbidea izen abstraktu batez adierazoteko, gaztelaniaz cocina edo gastronoma darabilguzanen lekurako. Gerraosteko berbea da, edozelan be, zorioneko sukaldaritza, baina harrezkero ospe handia irabazi dauena.\nBada, horraitino, aspalditik datoren beste izen jatorrik be, guztiz aintzat hartzekoa dana. Mogel markinarrak Peru Abarka-n gatzamailea esaten deutso sukaldariari. Lehenagoko ola zaharretan burdinea egiten eben olagizon sufriduen artean izentetan dau gatzamailea. Gatzamaille gaixoak daroa nekerik gogor eta gogaitgarriena eta irabazterik laburrena dirausku idazleak. Ola baten, beronen zeregina izaten zan lapikokoa zaintzea eta aldi berean urtzaileari laguntzea. Gatza emon jatekoari, hortik jatorko gatzemailearen izena. Mogelen berbaz: Izentetan da gatzamailea, honek jagon edo zaindu behar dauelako lapikoa eta honi gatza ezarri edo emon. Baina ez hori bakarrik: Hau da beste hiruren (olagizonen) morroi edo otseina lez, aginduten jakon guztia egiteko. Gatzemaile berbeak ez dau, zoritxarrez, biderik edegi gaur egungo berbeta modernoan, baina berba zaharra eta herritarren ezpanetan sortua da, lehen ofizio horretakoak izentetako erabilten zana. Ez da asmakuntza txar bat, berba jatorra baino. Nahiz eta gaur osagileek jente askori gomendatu jatekoari gatzik ez egiteko, zoritxarreko tentsinoa dala eta ez dala.\nEta lanbidetik jarduerara bagoaz, zelan adierazo aditz bakarraz jatekoa prestau esangurea? Sukalde-lanean jardun edo kozinan ibili esateko, gaztelaniaz cocinar dagoan moduan, euskereak berezko berbarik ez ete dauka ba? Betiko euskaldunon artean entzunenak, beharbada, jatekoa egin eta jatekoa gertau, eta erdialdean janaria prestatu. Ezagunak dira, horraitino, beste izen-aditz buztardura batzuk be: jatekoa manejau, jatekoa atondu eta holakoak. Baina aditz multzook gaztelaniazko preparar la comida horren ordainak dira gehiago, cocinar aditz soilarenak baino. Berba bakarraz hutsune hori beteteko, aspaldiko urteetan lehian sartu dan aditz eratorri barriago bat daukagu, sukaldatu, gastronomia modernoan indarrean dabilena, barriz.\nAditz trinkoek, bai orainean, bai iraganean ezagutzen daben maiztasun handiko egitura bat, -la atzizki adberbialaz lagun...