56 pdfsam peto petoa 2012 by Gernika BHI - issuu\nALAZNE ARRAZOLA SASTRE 2. batxilergoa â€œ Behin inspirazio iturria aurkituta, lan guztia eginda dagoâ€?\nBIOK BAT Hainbeste momentu zuri lotuta. Hainbeste kontu zure ahotik entzunda. Hainbeste galdera egin nizkizun. Hainbeste besarkada eman zenizkidan. Jadanik ez zaude. Egunero egiten nizun galderari erantzunik eman gabe joan zara, ama. Ez dakit nor naizen, baina badakit ni babesteko egin duzula hau. Inoiz ez didazu esan aita nor den, ezta non dagoen ere. Ondo ezagutzen zaitut, ama, eta bizitzako kapitulu bat kontatu gabe joan zarela sentitzen dut. Ezkutatzen ahalegindu zaren kapitulua. Sakelan sartu eta zurekin eraman duzun kapitulua. Kapitulu horretan zu zara protagonista, eta badakit asko sufritu duzula bertan. Inoiz ez zaizu gustatu nik sufritzea, zuk asko sufritu duzulako. Inork baino hobeto babestu nauzu. Hamabost urte nituenean, IĂąaki aurkeztu nizun lehenengo aldiz eta ez zizun ilusio handirik egin, zure alaba besoetatik askatzeko beldur baitzinen. Zure alabak min hartuko zuen beldur zinen. Zure alaba aita bezalako norbaitekin aurkituko zen beldur zinen. Bueno, hau suposatze bat baino ez da, aita dudan ere ez dakit eta. Aita biologikoa deituko diot, bere alaba hezi ez duen gizon batek ez baitu horrela deitzea merezi. Aita. Hitz zabala eta sentimenduz betea. Zure bizitza laburrean ez dizut hitz hori inoiz entzun. Agian, gizon horrentzako handiegia da hitz hori. Zeinek jakin, ez didazu inoiz ezer esan eta. Baina zuk bai merezi duzu horrela deitzea, ama. Hitzak dakartzan esanahi guztiak merezi dituzu. Babesa, maitasuna, laguntza. Dena eman didazu eta bai, ama deitzea baino zerbait gehiago merezi duzu. Baina jadanik ezin dut ezer egin. Berandu da. Benetan damutzen naiz merezi izan duzun guztia ez emateaz. Ez dut denbora nahikoa izan zu agurtzeko. Gazte joan zara, ama. Hogeita hamazortzi urte baino ez. Gazte izan ninduzun. Hamazazpi urteko neskatoa, bizitza guztia aurretik zuena, baina alabak ilusio guztiak zapuztu zizkiona.\nDena den, nik heldu ezagutu zaitut. Gazte kanpotik, heldu barrutik. Adinez gaztea, bai, baina pertsona oso nagusi eta esperientziadun batek hitz egingo lukeen bezala hitz egiten zenuen. Horrek erakusten du ez duzula gaztarorik izan. Umetan zebrabideak saltoka igarotzen nituen gisan saltatu duzu gaztaroa. Beharbada ez zen hori zure nahia, baina ez zenuen beste aukerarik izan. Bidean aurkituko ditudan oztopoei aurre egiten irakatsi didazu. Gogorra izaten irakatsi didazu. Erortzen naizen bakoitzean altxatzen irakatsi didazu. Bizitza honetan benetan zer den garrantzitsua irakatsi didazu. Hamazazpi urte baino ez naiz egon zurekin eta ez dut zu agurtzeko denborarik izan. Bat-batean joan zara eta bakarrik utzi nauzu. Ez nuen espero hain arin agurtu behar zintudanik. Hamazazpi urte bakarrik zurekin, ama, eta orain benetako errealitatearen aurka borrokatu behar dut. Txikitan abesten zenidan kantua datorkit burura orain eta hori buruan daukadala agurtu nahi zaitut. Agur bat baino, nahiago dut laster arte bat izatea. Badakit noizbait aurkituko garela, eta behar dudan momentuetan hor egongo zarela. Laster arte, ama. *\nâ€œIa hiru urte. Hogeita hamasei hilabete. 144 aste. 1008 egun. Gaur ere asteleheneko zopa bazkaltzeko, ogi puska batekin. Ia hiru urte daramatzat berdina bazkaltzen. Hori da nire eguneroko menua, baina ezin naiz kexatu, jasaten dudan guztiaren artean behintzat jatekoa daukat eta. Egunero daukadan motibazio bakarra da. Monotoniatik ateratzen nauen gauza bakarra. Ohetik altxatu, hormei begiratzeari utzi eta esertzeko gogoa eragiten didan bakarra. Askotan bazkaria bertan behera uzten dut eta nire bizitzarekin amaitzeko gogoa etortzen zait. Monotonia honetatik benetan irteteko. Bizitza nazkagarri honi agur esateko. Sufrimenduz beteriko ia hiru urte hauei amaiera emateko. Inguratzen nauten hormak baketan uzteko. Zorionez edo zoritxarrez, joan den astetik beste motibazio bat daukat. Aurrera jarraitzen laguntzen didan motibazioa. Harri pisutsu honetatik tiratzen duen soka. Generadorea martxan jartzen duen turbina. Nigan bizitzeko gogoa pizten duen bonbilla. Dena hasi zen hamalau urte nituenean eta izeba hil zenean. Ordura arte berarekin bizi nintzen. Ama ez nuen ezagutu, ni jaiotzerakoan hil baitzen eta ez nekien ezer aitari buruz. Baina bai izan nuen ama bat, eta hori izeba zen. Nire ama zen. Zimurrez beteriko eskuekin laztantzen ninduen loak hartu arte. Bere ahots goxoaz laztantzen ninduen. Bere begirada samurraz laztantzen ninduen. Bere beste alaba bat izango banintz bezala zaintzen ninduen. Halako egun batean bihotzekoak emanda joan zitzaigun eta nik ez nuen beste aukerarik izan: gizon honengana bizitzera etorri behar izan nuen. Â\nEgun hartatik dena aldatu zen. Hamalau urte izateari utzi nion. Gazte izateari utzi nion eta ilusio guztiak galdu nituen. Nire bizitza amesgaizto bihurtu zen. Esnatu nahi dut. Denboran atzera egin nahi dut eta galdu dudan gaztetasuna berreskuratu nahi dut. Asko sufritzen ari naiz. Bidegabekeriaz beteriko mundu honetan bakarrik aurkitzen naiz. Ez dut argia ikusi hiru urtetan. Ez dut gizon hau ez den pertsonarik ikusi hiru urtetan. Ez dut barre egin. Ez dut gozatu, amestu, maitatu. Etxe honetara maletarekin heldu nintzen. Etorkizunak zer zekarkidan jakin gabe, itxaropena nekarren maleta hartan. Non geratu ote da itxaropenez betetako maleta hori. Ilusioz betetako maleta. Izebaren etxean armairuan nituen ilusio guztiak tolestu eta maletan sartu nituen, baina etxe honetako atea ireki bezain laster alde egin zuten. Gizon altu eta indartsu batekin aurkitu nintzen eta nire gela zein izango zen erakutsi zidan. Gelako atea ireki eta horman kontra bultzatu ninduen. Izebak eginiko soineko zuria segundo batean kendu zidan eta negarrez hasi nintzen. Eman nizkion ostikadak ez ziren nahikoa. Azazkalekin bere esku zikinak nire gainetik kentzen ahalegindu nintzen eta ni negar hutsean eskapatzeko ahaleginak egiten ikusteak gehiago pozten zuen. Ohe gainera bota ninduen eta denetarik egiten hasi zitzaidan. Hamalau urte baino ez eta nire amesgaiztoari atea ireki nion lehenengoz. Hamalau urte, bai. Gizon hark animalia baten gisan jokatzen zuen. Zoro bihurtu zen eta han izan ninduen nekatu zen arte. Negar eta zarata. Ezin nuen beste ezer egin. Bere jaiaren eta nire amesgaiztoaren lehenengo kapitulua bukatu zenean logelatik alde egin zuen eta giltzapetu egin ninduen. Nire lehenengo gaua hemen. Negarrez igaro ditudan gau guztietatik lehenengoa. Ate azpiko zirrikitutik dena izozten zuen haizea firin-faran sartzen zen, galderaz beteriko mundu batera bultzatuz. Ez nekien zer egiten nuen hemen. Ez nuen ulertzen zergatik ekarri ninduten gizon honengana, eta oraindik ez dut ulertzen. Ez nuen ulertzen zergatik egin zizkidan gizon hark gauza guzti haiek, nik ez banion ezer egin. Lehenengo aldia izan zen, bai, baina zoritxarrez ez azkena. Dominoaren ilara guztia bultzatzen duen lehenengo pieza izan zen hura, jarraian beste pieza guztiak botako zituena. Bat, bi, hiru. Hiru egun igaro eta hiru pieza erori ziren. Hiru egunetan bortxatu ninduen. Lau, bost, sei. Egunero behartzen ninduen sexu harremanak izatera. Bihozgabea. Zikina. Beldurtia. Hainbat ezaugarri pertsona bakar bat deskribatzeko. Gizon honek ez nau baketan uzten. Hezur multzo honek bizitza lapurtu dit. Bere apatx zikinek nire bizitza zapaldu dute. Min egiten dit. Ileetatik tiratzen dit berak nahi duena egin dezadan. Eskuineko masailean daukadan marka berak behin bota zidan edalontziarena da. Baina hori Â\nmarka fisiko bat baino ez da. Marka psikologikoak oraindik sakonagoak dira.Bukaera ikusten uzten ez duten zulo amaigabeak. Ihes egin nahi dut. Kartzela honetatik at egon nahi dut. Gazte izan nahi dut. Hamaika aldiz ahalegindu naiz. Hamaika ahalegin eta emaitzarik ez. Badirudi nire zuhaitzak ez duela fruiturik ematen. Badirudi nire bizitza zigor honetara bideratuta dagoela. Askotan etsi egiten dut eta zigor hau onartzea baino ez zait geratzen. Baina badaude itxaropena segundo batzuez ekartzen duten momentuak. Behin, lehengusina bat etorri zitzaidan bisita egitera etxera, baina gizon honek etxean ez nengoela esan zion. Zarata hutsean hasi nintzen hemen nengoela entzun ziezadan. Dirudienez, ez zidan entzun eta alde egin zuen. Ea zer lortu nuen bisita horrekin galdetuko diozu zeure buruari. Itxaropena berreskuratu nuen. Kanpoan merezi duen zerbait dagoela jakinarazi zidan ahots hark eta ez dudala inola ere etsi behar. Itxaropen horrek gutxi iraun zuen, ordea. Arratsaldea iritsi eta bere drogaren dosia behar zuen gizonak. Eguneroko dosia. Bere heroina injektatzen da, nahiz eta heroina horri ez zaion bera gustatzen. Orduantxe da berriro ere itxaropen guztia galdu eta ohean sartzen naizen unea. Baina bitartean paso ematen diot nire irudimenari. Etxe ondotik pasatzen den erreka entzuten dut eta izebaren ahotsa imajinatzen dut. Izebak abesten zidana kantatzen dit. Belarrira xuxurlatzen dit. Egun nazkagarriak aurrera eramaten laguntzen dit. Abesti berdina abestuko dizut nik oheratzen zarenean. Errekak laztantzen nauen moduan laztanduko zaitut. Belarrira kontuak xuxurlatuko dizkizut. Uraren besotik nahiko nuke atera. Urak bere eskua eskaintzen dit egunero baina ezin dut esku hori hartu, lotuta bainago. Uraren besotik nahiko nuke ezagutu kanpoan itxaroten dagoen mundua. Uraren eskua hartu eta hemendik irtengo naiz egunen baten. Ez dut zuk ere sufritzea nahi. Biok eskutik lotuta joango gara eta urak bere korronteen indarrarekin eramango gaitu. Ohean etzanda pasatzen dut eguna. Teilatura begira edo ohe ondoan daukadan hormara begira. Entzuten nauten bakarrak dira. Negar egiten dudanean beraiei begiratzen diet, zer erantzungo duten zain. Baina beti isilik. Begira geratzen zaizkit, zuri eta zurbil. Badakit ulertzen didatela, eta horrekin nahikoa daukat. Azken hiru urte hauen ispilua dira. Gertatu zaidan guztia dakite, eta horien markak dauzkate. Gizonak ni hormaren kontra bultzatu eta bere esku zikinak horman jarri ondoren geratzen diren marka beltzak, amorru osoz beteta hormari ukabilkada jo nioneko odol marka, egunak pasatu ahala arkatzez egiten ditudan marratxoak. Beraiek bakarrik dakite zenbat sufritu dudan eta zer sentitzen dudan. Â\nBueno, joan den astetik beste norbaitek ere daki guzti hori, dena kontatzen diot eta. Zu zara. Zu zara duela aste batetik daukadan motibazioa. Aurrera jarraitzen laguntzen didana. Haurdun geratu naiz hamazazpi urterekin. Ez zen nik nahi nuena. Ez zen nire ametsa. Inoiz ez dut nahi izan hain gazte ama izatea, baina hemen zaude eta ez dut atzera egingo. Joan den astelehenetik dakit hemen zaudela. Joan den astelehenetik kontatzen dizkizut ipuinak. Joan den astelehenetik abesten dizut izebak eta errekak abesten zidaten kantua. Ez dut zu hemen jaiotzea nahi, ezta zu hemen heztea ere. Ez da girorik toki honetan, laztana, eta batek jakin zer egin diezazukeen animalia horrek. Ez dut nahi nik jasan dudana jasatea. Ez dut nahi sufritzea. Ez dut nahi zuk ere gela honetako hormei zure bizitza kontatzea. Zure bizitza kanpoan goza dezazun nahi dut. Gela hau izozten duen haizea zure aurpegian senti dezazun. Haizeak zure ilea laztan dezan. Euriak zure azala busti dezan. Eguzkiak bero zaitzan. Kanpoan hemen ez dauden koloreak daudela ikus dezazun. Itsasoa harrien aurka jotzean entzun dezazun. Natura maita dezazun. Zin degizut egunen baten hemendik aterako garela. Gure itsasontziaren bela zabalduko dugula eta amaierarik gabeko bidaia hasiko dugula. Eskutik helduko garela eta haizeak ametsez beteko gaituela. Gure ametsetan dilindan dantzatuko garela. Zin degizut daukadan guztia emango dizudala. Kanpoa erakutsiko dizudala. Geratzen zaidan motibazio bakarra zara. Itxaropen bakarra. Oraindik ez zaude hemen, baina jadanik maite zaitut. Maite zaitut eta maitatuko zaitut, txiki.â€? *\nDuela 21 urte. Duela hogeita bat urte labur idatzi nuen gutun hori. Hogeita bat urte labur, bai, baina horien aurretik hiru urte amaigabe egon ziren. Sufrimenduz beteriko hiru urte. Urte horiek bizkarrean eraman ditut motxila pisutsu baten. Motxila hori ezin izan dut hogeita bat urte hauetan kendu. Hiru urte haietan bete nuen motxilak bizitza markatu dit eta hori ezkutatzen ahalegindu naiz, zuk gehiago ez sufritzeko. Beti kontatu dizut dena, baina badago kontatu ez dizudan kapitulu bat. Gutun hori betetzeko beharra sentitzen dut. Badakit hau irakurri ondoren hainbat galdera izango dituzula buruan bueltaka, baina horretarako nago hemen.\nBadirudi lehengusinak zarataka entzun ninduela nitaz galdezka etorri zenean eta nire ahotsa ezagutu zuela. Halako batean etxeko gizona kanpoan zegoela leiho batetik sartu eta nire logelako atea irekitzea lortu zuen. Bai, berari esker nago orain nagoen tokian. Berari esker daukagu daukagun guztia. Berari esker ezagutu duzu mundua. Hainbeste sufriarazi ninduen gizon hartaz ez dut gehiago ezer jakin. Herrian zabaldu zen ni ez aurkitzean bere buruaz beste egin zuela, baina ez da inoiz bere gorpua aurkitu. Nire motxila pisutsuaren erruduna. Zu ere lau horma haiek inguratuta bizi zintezen nahi zuen animalia. Zu ere bortxatzeko intentzioak zeuzkan burugabea. Lehengusinarekin hizketaldi luzeak izan nituen. Errealitatera itzultzen lagundu zidan. Azkenean ulertu nuen zergatik eraman zidaten animalia horren etxera: nire aita zen. Bai, zikin hori nire aita zen. Bost urtez ezkutatu dut daukadan gaixotasun hau. Minbizia daukat. Bularreko minbizia. Ez nuen uste nirekin bukatuko zuenik, baina badirudi oker nenbilela. Badakit ez zaidala askorik falta. Badakit laster beste nonbaiten egongo naizela. Gogora nazazu urte hauetan izan naizenagatik. Gogora nazazu zure ama izan naizelako. Guztia eman dizudalako. Babestu izan zaitudalako. Maite izan zaitudalako. Maite zaitudalako. Maitatuko zaitudalako. Gutun hau irakurtzen duzunerako joanda egongo naiz. Gauero zerura begira dezazun nahi dut. Izarrik distiratsuena izango naiz. Bidea argituko dizun izarra. Babestuko zaituena. Begira ezazu zerura eta zurekin egongo naiz behar nauzun bakoitzean. Zaindu zeure burua, eta zaindu gainerakoak. Egon bakarrik behar duzunean, zure bakardadean hegaz ari den txoria izango naiz. Egin negar behar duzunean, nik nire eskua luzatuko dizut. Egin amets behar duzunean, koloreen munduko atea irekiko dizut. Haserretu zaitez beharrezkoa denean, nik ulertuko dizut. Egin barre behar duzunean, nik ere barre egingo dut. Ez zaitut inoiz ahaztuko. Agur, txiki.\nAne RAMOS ETXEANDIA 2.batxilergoa â€œ Zure kabuz pentsatzen duzun artean izango zara askeâ€?\nEhizazazu zure iragana Gela hutsik zegoen. Aulki bat besterik ez zegoen, eta ilunpean ikusi ere ez zen egiten. Aulkia beltza zen, diseinu dotorekoa, eta zaharkitutako gela hartan bere edertasun bete betean ikusten zena. Aulki hura gelaren erdialdean zegoen, ez erdi erdian, hegoalderantz pixka bat mugituta baizik. Tabako beltzaren usain gogorra zegoen gela hartan, nahiz eta inor sartzeko aterik ez izan. Leiho txiki bat zuen hormetako batean, altuegi inork begiratu ahal izateko, baina bazirudien norbaitek eskuratu eta ireki egin zuela. Hala ere, gelak ilunpean egoten jarraitzen zuen, leihoak kalezulo batera ematen baitzuen, non inoiz eguzki izpirik ez zen ikusi. Tabako beltzez egindako zigarroaren azken kalada gozatzen zuela etxeko atea itxi zuen, ke ilun eta usain mingotsez beterik utziz bere egongela, ke hartan bere arima utzi zuelarik, Sherlock Holmesen antzera. Poltsikoan beste zigarro bat zuen, baina ez zuen beranduagora arte pizteko asmorik. Eraikina utzi eta erreka hegaletik paseatu zuen, eguzkia jaisten ikusi zuen arte; orduan etxera bueltatu zen, poltsikoko zigarroa guztiz ahazturik. Ez zuen bere arima egongelan uzteko helburua bete. Etxean, lehenago utzitako usain gogorra atseginez hartu zuen, erantzi eta sofan lo gelditu zen. Goizean inon ez zegoen tabako usainik, bere azalean itsatsita izan ezik.\nIrlandar whisky txar batez baso bat bete eta bainuontzian sartu zen, irakiten ari zen uretan. Hoztu zenean, hortzak garbitu eta lanerako jantzi zen. Aurreko arratsaldeko jakako poltsikoan aurkitu zuen bere zigarroa, eta horrek animaturik oinez abiatu zen bulegora. Lankideak agurtu eta idazmakinaren aurrean eseri zen, goiz triste eta hotz hark eragin zizkion usteak paper grisean islatuz. Bere lana maite zuen, idazmakinaren krank soinuak atsegin zituen, esateko gauza asko dituen mutuaren antza ematen ziotenak. Idazten zuen guztia kontu-kontuz gordetzen zuen, bai argitaratutako artikuluen kopiak, bai noizbehinka bururatzen zitzaizkion ipuin edota istorioak. Hori dela eta, karpeta zaharrez beterik zuen bere etxeko egongela. Argitaratu gabeko istorioak ziren bere etxeko altxorrik preziatuenak, bere-bereak, inoiz inork irakurriko ez zituenak, filosofo, artista edo zorotzat har ez zezaten. Karpeta haietaz aparte, bazuen bere etxean inporta zion beste zerbait: heraldo itxurako telefono zahar gorri bat. Bere logelan zuen jarrita, ohearen alboan, liburu zaharren artean, eta etxe guztian ezerk ez zuen telefono hark adinako distirarik, nahiz eta inoiz ez zuen erabiltzen. Etxearen lehenagoko jabeena zen, baina balio berezia zuen beretzat. Bizitza normala zeraman, tabakoak, whiskyak eta idazmakinak eratutako zurrunbiloan. Bakartia bazen ere, lankideekin harreman adeitsua zeukan, bere eraikineko bizilagunekin hitz egiten zuen igogailuan, eta noizbehinka ezagun horietako batzuekin kafe bat hartzen zuen. Aldian behin, hala ere, desagertu egiten zen eraikinetik, lantokian papertxo bat uzten zuen astebetez alde egin behar zuela esanez. Inork ez zekien nora edo zertara zihoan, maletarik gabe, bere jaka zaharra aldean zuela, tabako beltzaren usaina zuena. Bere ezagunek familia bisitatzera joaten zela uste zuten, eta hori errealitatetik beraiek uste baino hurbilago zegoen. Bere aita eta ama aspaldi galdu zituen, berak zortzi urte bete baino astebete lehenago alde egin baitzuten. Inoiz ez zuen inork zaindu, gurasoak beti lanean ari baitziren, eta ondorioz denbora asko igarotzen zuen etxean liburu artean sarturik, aulki beltz dotore batean eserita. Hauek alde egitean, astean behin zaindari bat joaten zitzaion etxea garbitzera eta hozkailua hornitzera. Batzuetan berarekin hitz egiten zuen, baina gehienetan zaindaria heldu eta berehala bere gelan sartzen zen. Hainbeste denbora bakarrik egon ondoren, bere burua bunker bihurtu zuen, eta behin itxita ez zuen irekitzeko asmorik izan. Â\nGau hartan, antzinatik ezagutzen zuen pub ingeles batera joan zen, gainerako guztiak bezala tabakoa pipan erre zuen, eta aspaldiko partez whisky ona edan zuen. Bigarren basoa amaitzear zuela, ondoan eseri zitzaion bestea. Ile beltz eta begi are ilunagoak zituen, eta gau hartan konpainia egingo ziolako hitza eman zion. Puba itxi zutenean, etxera bueltatzeko ametsez, bideari ekin zion, baina lehenago hitza eman zuen bezala, besteak ez zuen bakarrik utzi. Etxean, beti bezala, tabako beltzaren usaina zegoen. Zentzurik gabeko hitz pare bat trukatzeaz aparte, erre eta edan besterik ez zuten egin. Goiza heldu zenean, kafe katilukada bana hartu eta ez zuten berriz elkar ikusi, batak ez zuen inoiz bestearen minik izan; idazmakinan zehar igaro zuen istorio hura ere, eta gainerakoekin batera karpeta zahar baten gorde zuen. Bere gurasoak zirela uste arren, gizon eta emakume haiek atean aurkitu zuten behinola ume bat hotzez gogorturik, eta beraientzako hartu zuten. Aita eta ama izango balira bezala jokatu zuten berarekin, baina ume hura beraien esperimentu bat besterik ez zen izan. Biak zientzialariak ziren, neurologoak, burmuinean adituak. Beraien eginbeharra memoria ezabaketa ikertzea zen, jendeari sufriarazten zioten oroitzapenak ezabatzea zuten helburu alegia. Behin jaberik gabeko umea aurkitu zutenean, beraien esperimentu handienari ekin zioten eta umearengan bizitzako lan guztia martxan jarri zuten. Denbora asko egon ziren umea mimatzen, berarekin jolas egiten zuten, baina umea gero eta nagusiagoa zen, eta laster bere kabuz pentsatzeko gai izango zela uste izan zutenean, laborategira eraman eta oroitzapen on guzti horiek ezabatu zizkioten. Egun batean, whisky basoa eta tabako beltzezko zigarroa esku banatan zituela, bere bizitzan pentsatzen hasi zen, inoizkorik eta galderarik ohikoenak eginez bere buruari: nor naiz ni?, nondik nator?, nora noa?, zer da bizitza? Eta lehenengo aldiz bere iraganean pentsatzen hasi zen. Ordu askotan zehar hausnartu zuen, liburu asko besterik ez baitzuen gogoratzen, baina halako batean, mezu subliminal bat izango balitz bezala, irribarre bat, emakume baten irribarre bat igaro zitzaion begien aurretik, hain bizkor ezen dudatan egon baitzen horrek esan nahi zezakeenaz. Egun horretatik aurrera, eta ia egunero, whisky eta tabako artean, beste norbaiten bizitza izan zitekeen bat osatzen hasi zen, irudi eta asmakizunez josia, baina azken finean, berea zena. Irudi horiekin guztiekin mosaiko erraldoi bat eratzeari ekin zion, sarea josten duen aramuaren antzera, datu guztiekin. Letrak, zenbakiak, irudiak, argazkiak bateratu eta aztoratuta idazmakinan zehar igarotzen zituen, ahaztuko zitzaizkion beldurrez; gero bere karpetetan gordetzen zituen. Eta, nola bestela, gogoratutako datuek zentzuzko zerbait Â\nosatzen zutenean, guztiz itsututa haren atzetik joaten zen, lantokian papertxo bat utzi eta bere iraganaren ehizan abiatzen zen. Jende askorekin hitz egin zuen, gaztetako zaindaria ere aurkitu zuen, eta bere bizitza zen puzzle erraldoia osatuz joan zen, dortoka baten pazientziaz. Gutxika-gutxika puzzle hori osatuz joan zen, jada bizi ez den pertsona baten bizitza eraikiz joango balitz bezala, bere gurasoetara heldu arte â€” bere gurasoak uste zituenak. Telefono zenbakia eman zien ikerketa bidean aurkitu zituen guztiei, eta inoiz egia guztia jakinez gero, dei egiteko eskatu zien. Eta, telefonoak jo zuenean, inoiz inork ulertuko ez zuen logika eroaldi batean, tabako beltzezko zigarroari azken kalada eman eta bere etxeko sofan utzi zuen. Ke beltza eta su txikia aditu zituenean etxetik alde egin zuen, bere filosofo eskolatik, bere artelanen biltegitik, bere zoroetxetik. Atea itxi eta poltsiko batean azken zigarro bat eta bestean irlandar whisky txarraren botila zituela ziurtaturik, azken urteetan egin ez zuen bezala egin zuen barre, eguzkia irteten ikusi zuen arte. Hurrengo egunean, kalezulora ematen zuen leiho txikiko gelako aulkia izkina batean, ostikoz botata bezala, agertu zen, leihoa itxita, baina inoiz ez zen inor horretaz konturatu. Ez zegoen aterik hara sartzeko.\nGORKA MADARIAGA IKARAN 2. BATXILLERGOA “KONTUZ! CHATEN BIDEZ ADARRA JOTZEKO OHITURA MODAN OMEN DAGO-ETA!\nKLIK ETA KLIK Patuagatik edo, bat-batean eta ezusterako, nire burua jiratzean ikusi zaitut. Orduan, ibiltzeari ekin diot, eta baita zuk ere. Denak gure inguruan beste xarma bat eraldatu du. Gelako leihotik datozen eguzki-izpi indartsuek nire bihotz taupaden erritmora igortzeari ekin diote, eta gure pauso lotsatiek ere bai. Existentzia orok zerbait bereziren pultsua jarraitzen duela esan genezake. Gure eskuak airearekin kontaktuan dantzan jarri eta bihotz parean gelditu ditugunean, bai zureek eta nireek bat egin dute. Zure gorputzeko beroa sentitu dut nigan, eta nigana hurbiltzean, nire belarrietara zuzenduta zure ahoa aurrez- aurre jarri duzunean, eta nik suabe-suabe begiak itxi ditudanean, zure ahotik hitz egitean datozkidan putz beroek hotzikara bat eragitearekin batera, kili-kilia sorrarazi didate. Ez da askorik pasa kili-kilia gorputz osora hedatu eta tripa aldean tximeletak dantzan sentitu ditudala. Bizitza osoa eta geroa alaitu didaten bi hitz ahoskatu dizkidazu eztiki: maite zaitut. Bat-batean, bultza egin nauzu, eta kotoizko ohearen kontrako inpaktua hain izan da gogorra ze, nire bihotzak gogor taupatu du: taup! Bero erotikoak nire zentzumenak ehuneko ehunean jarri ditu, eta zergatik ez, bideo pornoetako neska lirainen lez irudikatu dut nire burua: “hot, hot, hot! Absolutely horny my baby!”. Beheko ezpain aldea hortzekin urratzeaz batera, lehentxeago aplikatutako ezpain-barra gorria nire listu tantatxoekin kontaktuan jartzean, disolbatu egin da, eta uneari aldirik utzi gabe musukatu zaitut, pasio osoz: mua! Teoria, mito eta testimonio anitz irakur daitezke lehen musuari buruz, eta beti edo ia beti kontrako bizipenak narratzen dira, hala ondorioztatu nuen behin behintzat “Yahoo Respuestas” delako web orrialde batean. Nire kasuan, aldiz, lehen musuaz\nmintzatu beharko banu, ez nuke jakingo zer erantzun, mutila gogoko bainuen, baina mementoak eta inguruak zerikusi handia dute. Horretatik abiatuz, bizitzak jaio, hazi, ugaldu eta hiltzeko eman didan aukera baliatuz, egunak joan eta egunak etorri, denboraren poderioz, hurrengo asimilazio hau proposatzeko, hausnartzeko eta orain aditzera emateko une hau baliatzea gustatuko litzaidake: maitasuna ez da bukatutako ipuina, etengabe idazten den orrialdea baizik. Nik, behintzat, idazten jarraituko dut, eta zuk, irakurletxo? Musu kartsu hori hasi eta amaitu dugun gogo berarekin burututakoan, gar guztia gure ezpainen laztantzean gupidagabe ito dugunean, atsedenari, lasaitasunari, eta batez ere, ez pentsatzeari laga diogu. Lepoa musukatu didazu beraz, nik burua atzera bota bitartean, eta zuk tentaldiari eutsi gabe blusa zuria atzaparkada batez puskatu didazu aldiri-unean. Musuz hornitu nauzu segituan, bular-aldea, sabeltxoa... Zilborrean dudan piercing-a ere musukatu duzu. Sexologorik adituenek diotenez, dermisa da plazer handiena sentitzea bideratzen duen gure gorputzeko atala. Eta, bai izan liteke! Maitasuna sutsu egin nahi duzun seinale, elastikoa gainetik kendu duzu, eta kentzearekin batera, emakume kontserbadorearen rola bota eta zure gainera egin dut salto. Zure gainean gimnasioan eman dituzun orduak begiztatu ditut, zuk gosez nire begirada basatia segitzen duzun bitartean. Bat-batean, lepoa mugitzerakoan, ilea harrotu dut, eta geldialdirik gabe nire eskuak zure abdominal landuen gainean fuerte igurtzi ditut, sexual-sexual. Jarraian, eta zure zuhurtziarako nire bularretakoa kendu dut, geldiro-geldiroâ€Ś Zu adurra darizula geratu zara. Ez diozu hortaz tendaldiari eutsi, gizon lasaituaren papera gogoko ez eta gizon basatiarena berreskuratu nahian, jakinda ni mantsoa zein arina izan naitekeela eta, biak gustatzen zaizkidanez gero, berriz ere kotoizko ohearen aurka zuri begira egotera behartu nauzu. Orduan zure helburua lortu ostean, bion nahia ase guran goitik behera musukatu dizkidazu titiak. Denbora eman dugu horretan: belarrira nire titipunta arrosatxoak gogoko dituzula esan, nata pixka bat ezarri, eta miau-miau, goxo-goxo dauden seinale. Total kitzikaturik gaude jada, eta plazer infinitu honi sentimendu utopiko bat gehitzeko bidean zure prakak erantzi dituzu, eta baita hortik beherako guztia: zapatak, galtzerdiak... Nik ere zure objektiboa segitu dut, eta biok jainkoak mundu honetara ekarri gintuen lez geratu gara: larru gorritan. Nire irri maltzurra esperokoa izango da beste norbait nire lekuan izanda. Izan ere, matematikan hain ona naizenez gero, 25cm luze eta 7cm zabal argi eta garbi neurtzen ditu zure beheko parte preziatu horrek. Eta, loteria tokatu zaidanez gero, sariaz Â\ngozatzeko aukera ere heldu da, eta kalitateaz edota nire matematiketarako dohainak frogatu ditut, denek nahiko zutena nire ahotxoan izan dudanean. Gora eta behera mugitzen dizut, bai ahoaz zein eskuaz. Ederto baten gozatu duzu zuk, maitea. *** “La Deboh to: Kaka zaharra! Txotxo, ez zaitez pasa, zergatik zurrupa beharko nizuke nik zuri, eta zergatik ez zuk niri, nik goza bitartean? Mutilak… Beti gauza berean pentsatzen! Zerbait desberdina, mesedez! Originaltasun pixka bat, bederen. Tira, nazkatu naiz, agur! Elefante tronpa: Ez! Mesedez nire azukre koskor, ez zaitez joan! Zer deritzozu jarraipen erromantiko honi?” *** Eta, ez dakit zelan demontre maitea, baina bat-batean nire gainean ikusi zaitut begiak ireki ditudanean, gustura gaudenean mementoak hain dira laburrak ze, ia ez bainaiz jabetu zeruaz: larruazalen fereka, ezpainen laztantzea... Zure zakil handia nire bagina artetik barneratu didazunean, inoiz sentitu ez dudan plazerik handiena sentitu dudanean... Gela zure garrasi grabe eta nire oihu agudoek maitasunez hornitu dute. Jo eta ke aritu gara. Azkenean, zure semen likatsuak freskagarritasun pixka bat eskaini dit. Orduan, gorputzetatik beroa iragan da, eta eguzkitik datozen izpiek bere xarma naturala berriz berreskuratu dutenean, eta euren beroa gure larru biluzietan sentitu dugunean, hodei bat bezalakoa den ohean etzanda egon gara. Larrutan egin dugu. Baina, ekintza hori ez da garrantzitsuena, neurea besterik ez zarela sentitu baitut, maite nauzula eta maite zaitudala, hain zuzen ere. Bata bestearentzat eginda gaude, eta biok ondo egoteak ematen digu plazera: zoriontasuna. *** “Elefante tronpa: Jo tia, zoragarria da. Ez al dun uste? La Deboh to: Txo mutil, ez zaitez hainbeste emozionatu gero… Chat lizun horietako batean baikaude nire lagunak eta ni barre algaraka ia negarrez ere, zu bezalako txerrikiak bizitza errealean saihestu nahian, alegia. Lehenik eta behin, ez dut uste zure txilibitua hain handia izan daitekeenik. Bigarrenez, zurrupatu ordez ebaki egingo nizuke. Hirugarrenez eta bukatzeko, laztana, seguru nago guztiz zut daukazula honezkero, baina tentaldiari eutsi beharko diozu, izan ere, hau istorio soil bat besterik ez da!”\nMAITE SANTIAGO GARABIETA 2.batxilergoa URRUZUNO SARIA 2012 “Berezkorik ez dago ezer”\nHARRIKO HARRITXU NIRE GAN Nire eskuetan dago. Nire eskuetan dago izatea. Zer izan behar dut? Nire eskuetan dago izatea. Zer espero dute nitaz? Nire eskuetan dago esperantza. Zer bide aukeratu behar dut? Nire eskuetan dago aukera. Zer gora-behera jasango ditut? Nire eskuetan dago jasatea.\nNirea da erabakia, eta nireak dira eskuok. Hala ere, guztiok bezala, norbait izan nahian helduko naiz ni ere, noizbait 73\nizar bakar, propio eta batez ere apartekoa izatera.\nIZATERA Nor izatera? Ni naiz. Zeu zara. Hura da. Eta gu gizartea gara. Gu globalizatuta gaude. Gu kutsatuta gaude. Gure arazoa dugu, gure buruhaustea da. Jira-biraka darabilt burua eta ez zait konponbidea hurbiltzen barrura.\nBARRURA Barrurantz begiratzen dut, noizean behin behintzat. Zer aurkitzen dut? Nire bihotza. Betiko metafora merkeek inguratzen dute kanpoa, hala ere, inoizko preziatuena dago barruan. 74\nPREZIATUENA Familia dut urrerik gorriena. Lagunak ditut zilartzat. Gainerako guztia dut brontzea.\nEz dut ezer falta, ez dut ezer soberan. Baina horregatik, konpartituko dut nirea dena.\nEsku zabala naiz, guztiok elkar hartzearen aldekoa. Bihotz nimiñoa daukat, baina barruan, inoiz ikusi gabeko korapilo sendoena gordetzen duena. GORDETZEN DU Gordeta dauzkat ametsak. Nire baitan ditut gogoak. Atera beharrekoak ditut ahaleginak, gaurko elurtearen erdian. Hizkuntza dut lurzoru, lurzoru elurtua. Laprast egin dezaket gaur, baina ez bihar. 75\nHorregatik ausartu behar dut orain, euskaraz hitz egitera. Oraindik harritzar dena, harri pusketa galaraziz bihurtzera. HARRIPUSKETA Kostako haitz haitzeko harri, harriko harritxu. Norbaitek zure begi ederrak ikusiko balitu.\nOlatuek jo dute goizean gogor zeru urrunean.\nZuri itxaroten nengoen egunaren azkenean, ea agertuko zinatekeen nire ondoan bat-batean.\nAgertu ezean nengoke ni triste, nire harkaitza litzateke erori, eta bihotza zeniezadake txikitu.\nKostako haitz haitzeko harri, harriko harritxu, norbaitek nik bezala maiteko bazintu. 76Â Â\nGORKA MADARIAGA IKARAN 2.batxilergoa “Istorio hunkigarriak aurki daitezke gutako bakoitzean” ERREALITATEA Eguzki Amandreak, mendi magalen artetik isil-isilik, pausaz, ateratzean denean, jalgitzen du izpi ñirñir bat, zeru infinitu urdin batean, aurpegi hits eta zurbila bere epeltasunarekin emeki ferekatu arte. Nahiago izango litzateke ordea, kotoizko ohean geratzea, errealitate gordinari kasurik ez egitea, mundu irreal baten bizitzea. Halere, ez dago erremediorik, denok nahiko genukeen mundua atzean laga, eta egunari egunonak desiratzea baino. Badira bai munduan bizitzeko grina galdu dutenak, eta nonbait baizik, hurbil baino gertuago. *** Bada neskatxa bat: ile basatitsua, begirada umil galdua, liraina zalantza gabe, bere aitaren etxea\natzean laga, eta Gabriel Arestirenera sartu dena noraezean. Diru barik, galdurik, beldurturik, negozio zikin batean murgildurik. Gizonezkoei zakila txupatzeak, sexua eurekin praktikatzeak, ematen dizkion sos apurrengatik, birjinitatea galtzearren oraindik are gehiago eskaintzen diotenagatik. Lehenengo aldia lapurtuko diote, ez du maitasunean sinetsiko, ezta adiskidetasunean. Sentimendu gabe objektu sexual esplotatua izango da, zorigaitzekoa. Baina, halere, ez zaio askorik inportako.\n*** Argiaren ĂąirĂąirraz, intriga mutil harengan. Zalantzaz begiratzerako, islatu zaio bat-batean. Barnera iragan zaizkio ortzadar koloreak. Bere egoeraz jabetuta, beste mutil bat ikustean, patuaren onarpena. Autoestima handitzea, norbere burua errespetatzen hastea, bidean da eudemonismoa. Horma irauli; lotsa, nahigabea, atsekabea, koldarkeria, alukeria, beldurraâ€Ś ausardiarekin batera, maitasuna; zoriontasun gorena.\nLarruazalen fereka, ezpainen laztantzea, utopia; plazera, gozamena, bizi pozaâ€Ś oh! Hura beregan eta bera harengan. Egina da. ez dago atzera bueltarik. gizakia da, ez perfekzioa, bere bekatu bakar, izatea. *** Bada hemendik neska bat. Edertasunaren gatibu, neurri zehatzetan mugatua, 90-60-90 Neurri horiek jomuga dituela, ispilura hurbildu, eta badago ustetan zer hobetu: mitxelinak, esku handiegiakâ€Ś Beldurraren isla dira. Erremedio gisa, aho-zuloan behatza sartzea, botaka egitera behartu, irtenbide gabeko tunel batean murgiltzea azken emaitza. Jolas bat bezala hasten da, pisua galtzen, baina denboraren poderioz, anorexia eta bulimia zein baino zein hilgarriagoak. *** Kalean dago umea, jendez inguraturik, baina aldi berean ederki isolaturik, bakar-bakarrik. Denen jomuga da, edozein une da-eta hura iraintzeko egokia,\njendeak beragatik barre egin dezan. Esan ere ezin dezakeen iraina da. Ekaitz zital eta arrotz baten antzean datorkion jipoia da, mina sentitzera behartzen diona. Negarrez hasteko gogoa, dena aitortu ezinaren amorrazioa, amesgaizto horri amaiera emateko nahiaâ€Ś Hiltzeko desira. Bere buruaz beste egitea. *** Zenbat kasu egongo ote daitezkeen hausnartzen, gizarteak baztertzen dituen gai hauen prototipoa ez denik. Jada ez baitakit nola esan, badela gugandik hurbil prostituta asko, homosexual anitz, anorexia daukaten beste horren beste, jipoitzen ari diren beste batzuk. Edota badira etorkinak, umezurtzak, tratu txarrak jasotzen dituzten emakumeak, pobreakâ€Ś Eurengatik, neugatik eta zeuengatik poema hau ez baitugu jada ezer aldatzeko idazten, bizirik gaudelako baino.\nPABLO CALLEJA FELIPE 4.DBH URRUZUNO SARIA 2012\nAZKEN ITXAROPENA Agur esan nien soilik. Hitz bakar bat denboraldi luzeegi baterako. Ama emakume heldua zen arren, negar egin zuen; aitak ordea mutu jarraitzen zuen, anaiak bezala; baina dagoeneko adostuta zegoen. Ez neraman gauza handirik soinean, 250 dírham, tratuan adostu genuen bezala eta ezer ez gehiago. Zertarako? Gaua zen oraindik, baina jada nabaritzen zen beroa, egun gogorra izango zen gaurkoa. Herri txikia zen Benguerir, hala ere ez genion inori ezer esan, nahiago genuen ezkutuan, familian gorde. Ez zegoen ondo ikusita herria ustea, koldarrena zela zioten, axolagabeen jarrera zela hura. Bost axola niri gainerakoek pentsatzen zutena. Jarrai zezatela haiek egoera hura jasaten, ni behintzat ez nengoen prest horrela segitzeko, aski zen. Bideari ekin nion, herria atzean, mendien artean aldentzen zen heinean. Safiraino egun erdiko ibilbidea zegoen, ni ordea ordu bietan geratua nintzen jabearekin portuan, beraz lasterka egin nuen bide erdia. Beldurtuta egin nuen, bakarrik nenbilelako bidelapurrez beteriko zonalde batean, izutzekoa. Ezin nintzen arriskatu harrapatua izatera eta neraman dirua galtzera, neu nintzen familiako itxaropen bakarra une hartan eta. Espero baino lasterrago heldu nintzen hirira. Hala ere oraindik jabea aurkitu behar nuen. Hura kaosa bertan zegoena: jendea postuetan saltzen, motorrak noraezean toki guztietatik, jendea oihuka… Baina jabeak emandako azalpenei esker eta hiriko jendeari galdetuz heldu nintzen erabakitako tokira. Erraldoia zen. Herritik noizbehinka pasatzen ziren baina ez horren handiak. Nire etxearen besteko altuera zuen; 16 gurpil, atoi eta guzti. Paperean idatzita nuen bezala, 63872 I فI 40 zeukan horrek ere aurrekaldean jarrita. Hura zen dudarik gabe. Osabari esker aurkitu nuen, gizon hura esagutzen baitzuen, lanetik antza. Merkantziak garraiatzen zituen Europara, hura zen bere ogibidea. Egia esan ez zen\ngizonik eta atseginena, baina neukan aukera bakarra zen. Zeukan libertadea eta honrra 250 dirhamegatik arriskatuko zuen, zuhurra benetan. Hogei bat minutu itxaron behar izan nituen jabea agertu zen arte. Marmarka heldu zen, txokorra hortzen artean, paper multzo bat eskuaz astintzen zuen bitartean. Aitak esan zidan bezala, lodia eta bizarduna zen, kolore argikoa, Europarra antza. Harengana hurbildu nintzen, burua aurkezteko eta adostutakoa ordaintzeko, baina nire harridurarako ahoa ireki bezain pronto “Utzi bakean gazte!”esan zidan. Ez zidan jaramonik egin, berean zebilen atzera eta aureara, ezinegonean, ni bezala, urduri. Dirua estu neukan helduta eskuartean, norbaitek kentzeko beldurra izango banu bezala. Harrapaladan etxera bueltatzeko gogoa sentitu nuen, abentura zoro hartatik ihes egiteko, hala ere ez nuen etsi eta berriz ere harengana hurbildu nintzen, oraingoan nahastuta. Pentsatzen hasia nintzen agian okerreko gizonari hurbildu nintzaiola. Ahots fin eta estuz, “Jauna, Ashraf naiz, Benkiran familiakoa, hemen daukat dirua”. Harritu egin zen, eta ondoren irribarre egin zidan. “Ah, ongi da. Diru bila zebilen eskale bat zinela pentsatu dut, zorigaizto madarikatuak…” Trailerrera igotzera gonbidatu zidan. “Goazen, merkantzia hau ez da bakarrik banatzen eta!” Presaka zebilen. Ezin genuen zortzi terdietako ferria galdu, eguneko azken ferria. Beldurrez eta aldi berean ezjakintasunez bi eskaileratxoak igo nituen, bi pauso, bidai luze hartako lehen pausuak, garrantzitsuenak, baina aldi berean dudatsuenak. Itzela zen barrutik kamioia: erosoa zen oso, botoi eta argitxoekin toki guztietatik, ohe eta guzti! Giltzak kontaktuan sartu eta martxan hasi zen kamioia. Laster irten ginen hiritik eta bidean jarri ginen. Begirada errepidean finko zuela, “Dirua hor al duzu?” esan zidan jabeak, bi atzamarrak elkar igurtziz, keinua eginez. Presaka eskua poltsikora eraman eta burumakur bilete sorta eskaini nion. Mesfidantzaz begiratu zuen, eta banan banan liburuxka bateko orrialdeak balira bezala pasatu zituen. Azken urteetako aurrezkiak ziren haiek, esfortsu handiz lorturikoak. Guretzat diru asko, harentzat ordea, propinatxo bat besterik ez. Irratia jarrita zegoen, eta horrek tentsioz beteriko atmosfera hura pixka bat baretzen zuen. Denbora pasa ahala, elkar ezagutzen hasi ginen. Jabeak argitu zidan bezala, Frantziara zihoan, zeraman merkantzia bertan saltzeko. Barazkiak ziren gehien bat: piperrak, tomateak, letxugak… Morokon balio gutxiko produktuak dira, Europan ordea ez. Eta galdetu zidan arren, nik ez nion nire bidaiaren xedeari buruz tutik ere esan, ez da atsegina norberaren arazoetaz hitz egitea. Hala ere, jakin bazekien, dudarik gabe. Pare bat ordu eman genituen bidean, hizketan. Azkenean tipo atsegina iruditu zitzaidan, baina beti bezala, momentu atseginak bukatu egiten dira, eta hura ere amaitu egin zen. Kamioia geldiarazi zuen bide zidorrean, letra handiz “Ceuta” jartzen zune seinale baten parean. Azkenean heldu zen unea, gogorrena etortzearren zegoen oraindik. Nire etorkizuna zehaztuko zuen unea. Jabeak penaz begiratu zidan, jada adiskide egiten hasiak ginen. Keinua egin zidan buruaz, eta biok jeitsi ginen. Tokia erakutsi zidan. Atzeko gurpilen artean, lurretik metro erdira eta barra batzuei helduta kamioiaren azpikaldean jarraitu beharko nuen bidaia. Tokia espero bezain larrigarria eta gogaikarria\nzen, baina muga arazorik gabe zeharkatzeko toki bakarra zen. “Gogoratu esan dizudana” izan zen jabek esan zidan bakarra. Jakin banekien zer egin behar nuen, edo hobe esanda, zer egin behar ez nuen: hitz egin, soinu txikiena bazen ere. Isiltasun osoz egon beharko nintzen bertan beste aldera arazo gabe zeharktu nahi banuen. Errepideko lerro zuriak nire oroitzapenak bezala igaro ziren, ziztu bizian. Jada iluntzen hasia zen. Han azpian ez nuen ezer ikusten, pasatzen ziren autoen argiak soilik, besterik ez. Hirian barrena sartu ginen, portuko aduanarantz. Erloju gabe, inkomunikatuta, itxarotea zen egin nezakeen bakarra. Osabaren irudia etorri zitzaidan burura. Hark egin zuen guztia, nigatik, berak bizi izandakoa baino etorkizun hobeago bat izan nezan. Melankoliko jarri nintzen une hartan, familian pentsatzen. Baina han ez nuen inor besarkatzeko eta ezta harekin negar egiteko. Urrunean itsasoa ikusi nuen, portutik hurbil geunden. Gero eta auto gehiago ikus nitzakeen. Poliki poliki aurrera gindoazen; itsasontzira sartzeko ilara izango zen. Txistu hotsa entzun zen eta halako batean, kamioia balaztatze bortitz batez gelditu zen. Zerbait ez zihoan ondo. Une batez geldi egon ginen, ahotsak entzuten nituen. Ondoren, berriro jarri ginen martxan, baina bidetik irten ginen, eta gainerako autoak ez bezala, iskina batean gelditu ginen. Urduri jartzen hasi nintzen, zerbait ez zihoan ondo. Hankak ikusten nizkien soilik. Begiradarekin jarraitu nituen. Zapatila zahar eta bakerodun gizona jabea zen, beste biak, bota altu eta kamuflagezko prakak zituztenak ordea, militarrak. Atzekaldean gelditu ziren. Kamioiaren atoiko atearen hotsa entzun zen, ireki egin zuten. Jabearen hankak ikusten nituen hara eta hona, urduri, ni bezala, izututa. Bihotz taupadak gero eta arinago zihoazten, arnas falta somatzen nuen nigan. Barrura sartu ziren. Haien pausuen hotsa barruraino heltzen zitzaidan, dam, dam… Gainean nituen. Haien ahotsak entzuten nituen baina ez nuen ezer ere ez ulertzen. Kutxen soinuak entzuten ziren gora eta behera, zerbait bilatzen ari balira bezala. Egia esan ote zidan jabeak, edo barazkiez gain zerbait gehigo garraiatzen zuen? Une hartan ezin erantzun galderari. Berriz ere isiltasuna, eta pausoak, dam dam… atea itxi egin zuten. Atzetik aurrera zetozen bi gizon haiek eta bat batean, gelditu egin ziren. “Momentu bat!” esan zuen militarretako batek. Hor bertan nituen botak, niri begira beleude bezala, ikutu ere egin nitzakeen. Arnasa hartzeari utzi nion. Begiak itxita neuzkan, gorputzak ez zidan erantzuten. Itxaronaldi hura betierekoa egin zitzaidan. “Ongi da, aurrera jarrai dezake. Kontu izan”. Barruan neukan haize guztia bota nuen, hura lasaitasuna, jada erdia eginda zegoen. Denbora luzea itxaron behar izan genuen, hala ere azkenenan itsasontzian geunden. Ilun zegoen autoz beteriko toki hura. Olatuen soinua, itsasontziko motorren hots leuna eta ni, atmosfera hunkigarria. Begiak itxi nituen, iluntasun ezezagun batean murgilduz. Bakarrik nintzen une hartan. Pare bat malkok ihes egin zuten nire begietatik, ezin izan nuen sahiestu. Mila irudi pasatu zitzaizkidan burutik. Agurtu nituen unea, ama negarrez, aita mutu eta anaiak etsipen aurpegiaz; nola egongo ziren momento hartan? Ni\nbezain urdur ziurrenik. Eta berriz ere erantzunik gabeko galdera: lortuko ote nuen beste aldera pasatzea? Gorrotoa sentitu nuen une melankoliko hartan. Zergatik pasatu behar nintzen ni kamioi baten azpikaldean, ezkutatuta, txakur gaixo baten antzera izututa, eta gainerako bidaiariak trabarik gabe, aurpegia biztan zutela? Erantzuteko galdera konplexuegia. Itsasoa atzean utzi genuen, barrualderantz gindoazen, arriskutik aldenduz. Helmuga gurutzatu nuen, zorioneko helmuga, inoiz irudikatuko ez nuena. Jabeak laster gelditu zuen kamioia, atseden gune antzeko batean. Lasaitu ederra hartu nuen burdin artetik jeitsi nintzenean. Lepoa urratuta nuen, eta oinak guztiz lokarturik; hala ere hura ez zen eragozpena izan lasterka eta saltoka hasteko, poztasunez gainezka, oihuka. Jabea, trailerrean muturik, begira neukan, gogobetetasunez irribarretsu. Harengana gerturartu nintzen lasterka, eta besterik gabe gizona besarkatu nuen. Momentu hartan denbora gelditu egin zen, ez zidan ezerk axola. Dena ondo irten zen, desiratzen nuen bakarra, ez nuen ezer gehiagorik behar. Jabeak ez zuen espero erantzun hori, algaraka hasi zen bizkarrean zapladak ematen zizkidan bitartean, ni lasaitzeko. Ez genuen hitzik egin, sentimentuak nahikoak ziren une hartan sentitzen genuena adierazteko. Topaketa hunkigarri horren ondoren, kabinan jarraitu nuen bidaia, jada ez nintzen burdinen artean ezkutatu behar. Nonbaitera nindoan, hiriren batera agian. Semaforo batean gelditu ginen. Gizon bat zebilen autoz auto mukizapiak saltzen. Guregana ere hurbildu zen. Arabiarra zen, ni bezala. Ez genon ezer erosi. Hura izango al zen nire etorkizuna? Horrela bukatuko ote nuen nik ere? Hori izango al zen abentura luze honen bukaera? Ez. Inundik inora, etorkizun hobe bategatik borrokatuko nuen, ni bainintzen familiako azken itxaropena. Â Â\nKOLDO GEZURAGA SEIJIDO 4.DBH\nBildotsa otso bihurtu zenekoa Begietatik irten eta emeki nire aurpegitik igaro ostean lurrera ailegatu dira negar malkoak, bata bestearen atzetik, amaitezinak direla dirudi. Lurrean putzu bat sortzen dabiltza, alboan daukatenaren antzekoa, aldamenekoa ordea ez da negar anpuluen ondorioa, inpotentzia eta amorruaren fruitu izandako zauri baten adierazpena baizik, odol jario gogor batek eragindako potxingo gorria. Minutuak aurrera badoaz ere azkenengo garrasitik gelditu da niretzat denbora, mugitu ezinik nago, isurtzen ditudan malkoak soilik ari dira mugitzen. Lurraren kontra jotzean ateratzen duten soinua entzuten saiatzen naizen arren oihu eta aldarri horiek ezin ditut burutik atera. Orain berandu da egin dudanaz damutzeko eta honi buruz gogoeta egiteko. Malkoz lausoturik jarraitzen duten begiak itxi ditut eta segituan ireki baina alperrik,., hau ez da sarritan edukitzen ditudan ametsak bezalakoa, nire esku zipriztiduetan estuturik daukat oraindik ditxosoko labana, bere gorpua ez da desagertu eta lurrean jarraitzen dute orban handi horiek , oraingo honetan egia da, benetan egin dut egin dudana. (...) _______________________________________________________________________ _ Udazkeneko egun haizetsu batean ezagutu ginen, garai horietan hostoak zuhaitzetatik erortzen ziren bezala ni ere bere atzaparretan jausi nintzen. Gereziondoen parkean egin genuen topo aurrenekoz, bera paseatzen zebilen, ni berriz aurrean neukan paisaia ederra marrazten nenbilen. Gaztetan asko gustatzen zitzaidan parke horretara joan eta bertako txoritxo, berdegune, zuhaitz zein errekastoak mihise batetan inmortalizatzea, arazoen isolamendu bat zen niretzako, gurasoen erretoliketatik at libre sentitzeko modu bat. Ohiko jardunean nenbilela nire alboan eseri zen bera eta hizketan hasi ginen. Edozein neska neraberen gustuko mutila zen: adeitsua ( Gerora aldatu bazen ere ), guapoa eta gihartsua. Hizketaldian zehar ezin izan nituen begiak bere irribarre zoragarritik kendu, uste dut hori izan zela berataz gehien gustatu 87\nzitzaidan gauza. Gauza asko genituen amankomunean eta niretzat zerutik eroritako aingeru bat zirudien. Elkarrizketan zehar gorputz osoa zeharkatu zidan zerbait sentitu nuen, ordurate deskubritu gabe neukan sentsazio atsegina: Maitemintzen ari nintzen. Elkarrizketa amaitu ostean hurrengo egunerako zita finkatu genuen, berriro ere leku berdinean, eta denbora joan ahala erlazioa sendotzen hasi zen. Gaur egun, ezagutu ginen egun hori behin eta berriz madarikatzen badut ere nire bizitzako momentu politena izan zela aitortu behar dut, berarekin igaro nuen momentu magiko bakarrenetarikoa, gerora, nerabezaroko maitasun kontu alai bat izango zena oinaze ilun bilakatuko baitzen. Adin horrekin ez nituen oraindik maitasunaren gazi gozoak deskubritu, bera izan zen nire bizitzako mutil bakarra, zoritxarrez. Hasierak paregabeak izan ziren amodioak itsututako nire begiek bakarrik bera ikusten zutelako, niretzat perfektua zen, opari bat. Gazte garaiak oroitzapenean ondo gordeta ditut, sufrimendua protagonista ez den pasarte guztiak garai horietan igaro ziren eta. Urteak joan ahala bikotekide ezaguna ginen herrian, instituan genbiltzanez astean birritan egoten ginen elkarrekin. Gure arteko harremanak ez zeukan udazken hartan eduki genuenarekin zerikusirik, erlazio hotzagoa zen baina hala ere nik berataz txoratuta jarraitzen nuen. Bere nortasunak askotan harritu egiten ninduen, sarritan egiten zituen komentarioak lekuz kanpo egoten ziren eta emakumeenganako gorrotoa adierazten zuten esaldiak botatzen zituen maiz, hala ere edozein gazteren ohiko harrotasunaren ondorioz esaten zituela uste nuen nik, bere `` makarra´´ senaren barruan sartzen zirela iruzkin horiek eta mutil gogorraren rolari eusteko esaten zituela horrenbesteko gehiegikeriak. Nik banekien esaldi horien atzean mutil jator eta sentibera ezkutatzen zela, edo garai hartan horrela uste nuen behintzat. Institutuan igaroko genuen azken urtea iritsi zen, jadanik eromenez lepo jarri ninduen txispa magiko hori zeharo desagertua zegoen. Bi asterik behin geratzen ginen eta aspergarri egiten zitzaizkidan zitak, errutina hutsa zen dena: Geratutako lekura heldu, denbora hiltzeko gai gogaikarriren bat atera, musu eta laztan sesio laburra eta biok etxera. Egoera ikusita gustora ez nengoenez bikote harremana amaitzeko erabakia hartu nuen baina bere insiztentzia oso handia zen, behin eta berriz lehen bezala jarraitzeko esaten zidan haserre aurpegiz gainera, beraz, bigarren aukera bat edukitzea pentsatu genuen edo pentsatzera behartu zidan nolabait esanda. Oraindik maite nuen, gutxi baina beragatik zerbait sentitzen nuen. Gereziondoen parke horretan gertatutakoarekin gogoratzen nintzen, gaztetako inozentziaz, oraindik mundua niretzako larrosaz eta tximeletaz beterik zegoen garai loriatsu haietaz, berari kasu egitean ez nekiena zen etorkizun ilun baten gatibu bilakatuko nintzela. Monotoniari aurre egitea lortu genuen eta aurrera zihoan erlazioa. edozer egiten nuen gure arteko harremana ondo joan zedin baina bera benetan nolakoa zen konturatzen\nhasi nintzen. Errespetu gabe hitz egiten hasi zen nik hala ere maite nuen, gainera berak ere nire berdina sentitzen zuela uste nuenez dena parkatzen nion. Urteak joan urteak etorri berak nahi zuen guztia lortzen hasi zen, batera bizitzen joateko erabakia, adibidez, berea izan zen., hainbat aldiz hori egiteko eskatu ostean lortu zuen nahi zuena beti lortzen zuen gisara, garrasika, berak arrazoia edukiko balu bezala eta nik azkenean baiezkoa ematen nion. Maite nuelako egiten nituen gauza horiek, gure arteko harremana aurrera ateratzeko eta nik uste nuen bere eraso psikologikoak maite ninduelako zirela, hori ordea inoiz ere ez zidan esaten, ahaztua neukan jada hitz samur horiek belarrietan eragiten duten goxotasuna. Gertatzen zitzaidanaz hausnartzeko eta egoera horretatik kanpo egoteko berarekin bizitzen joan eta denbora gutxira gereziondoen parkera joan nintzen koadernoa eskuan hartuta. Iragana ekarri nuen gogora eta negar egin nuen ingurune eder horretako elementuak paperean isladatzen nituen bitartean. Bakarrik egon nahi nuen sentibera baitnaiz eta liskar eta garrasien kontuak ohiko bihurtzen hasi baitziren. Ezagutu gineneko udazken haizetsu hartakoa ez bazen ere, parkean zehar dantzan zebilen haizea gozatu nahi nuen. Lasaitasun handiegia hartu nuen ordea egun hartan, denbora arin igaro zen eta ezusteko sorpresa eduki nuen, bera zen. Txilioka hasi zitzaidan gizon ero baten antzera: ‐\nZer arraio uste duzu zuk! Beti lasai egoteko ta ez oihukatzeko esaten! Nola nahi duzu ez haserretzea! Hipoteka puta hori ordaintzeko lan bila irten eta jesukristoren gosearekin etxera heltzen naizenean ... Inor ez! Ostia! Gainera zu hor zaude egun guztia potrojorrean emakume ergelak bezala!!!! Zure eginbeharra etxeko lanak egitea da eta punto! Ni behar den moduan tratatu beharrean, ala! parke zizitrin batera zoaz zure irudi madarikatu horiek egitera! Gereziondoen garabato batzuk dirua ematen al dute?! Dirua ematen al dute?! Ez, joder, ez! .\nErantzuteko aztirik eman gabe zaplasteko batekin amaitu zuen bronka, hura izan zen eman zidan lehen zaplastekoa baina egun hartatik aurrera gauzak txarto bazeuden are txarrago jarriko ziren. Parkea hutsik geratu zen, txoriek iskanbila aditu eta segituan alde egin zutelako hegaka, niri txori haiek bezala ihes egiteko gogoa sortu zitzaidan, mundu honetatik kanpo egon nahi nuen. Ordudanik ez naiz gereziondoen parke bakartira gehiago joan, egun hartan leku hark niretzako zituen bibrazio positibo guztiak ihes egin zuten, txoriek bezala norabaitera alde egin zuten. Urteak aurrera zihoazen eta zaharrago egiten gindoazen baina bera helduago ez, zeukan portaera ez zen pertsona arrunt batena. Etxetik kanpo gordetako haserre eta amorru guztia nire aurka deskargatzen zuen. Zaplastekoak ematea ohikoa zen gure etxean. Nonahi eta nolanahi iraintzen ninduen. ni ordea ez nintzen salatzera ausartzen, inori ere ez nion gertatutakoa azaltatzen, infernu horretara kondenatuta\negongo banintz bezala sentitzen nintzen. Lehertzeko zorian nengoen, egunen batean nire gorputzak eztanda egingo zuen. Eleonor Rooseveltek zihoen ametsen edertasunean sinisten zutenak bakarrik izango zirela etorkizunaren parte, eta nik ametsen edertasunean sinisten nuen, behin eta berriz, nire ametsak ordea amesgaiztoak ziren, hala ere amesten jarraitzen nuen etorkizun hori heltzeko esperantzarekin baina askotan etorkizun horretatik urrun ibiltzen nintzen. Orainak sarritan ez zidan aurrera egiten uzten, oztopo asko jartzen zizkidan eta etorkizuna ezagutu barik geldituko nintzela pentsatzen nuen , horrek gauza gogor asko amestera behartzen ninduen. Eguneroko bizitza ezinegon konstantea zen niretzat, bera eraso fisikoetatik hurrengo pausura pasako ote zen galdetzen nion nire buruari eta pentsatze hutsak hozkirri bat sortzen zidan gorputz osotik,. Iragana infernu bat izan bazen ere hau ahaztu eta amets ederrak eduki nahi nituen, etorkizunaren parte izan nahi nuen, beraz, nire bizitzako erabakirik onena hartu nuen: labana hartu eta oinazea behin betiko bukatzea. ____________________________________________________________________ ____ “Eta orain zer?” galdetu diot nire buruari, jada arazoa desagertu da, baina egin dudanak beste arazo bat ekarriko dit seguru. Negarrez jarraitzen dut baina badakit negar egitea ez dela txarra. Malkoen putzuak handitzen jarraitzen duen arren orain lasaiago nago, lasaiago baina aldi berean hainbat gauzek inbaditzen dute nire burua. “Aski da!” esan dut “ Hainbat urtetan sufritu dudana eta gero oroimeneko gertaera mingotzek nire gorputza jan dezaten utzi behar al dut? ez horixe! Honaino heldu banaiz edozer gertatzen delarik ere etorkizunari aurre egingo diot! “. Gogorra izaten irakatsi dit bizitako esperientziak, beraz are gogorragoa izango naiz. Nire bizitza, benetako bizitza, sufrimendu eta negar malkorik gabekoa gaur hasten da eta galdutako denbora topera aprobetxatuko dut, sasi guztien gainetik eta laino guztien azpitik aske sentitu nahi dut.\nMAITANE ORTUZAR ZENIGAONAINDIA 4.DBH SUTAN ERREA Gerra garaian, Uharkako baserri zahar batean bizi zen familia bat, lau ziren etxean, aita eta hiru seme- alaba. Bizitza benetan bortitza jasan zuen familia hark, amaren heriotzaren ondorioz, aitak ahal zuen guztia egiten baitzuen dirua edonondik, gutxi bazen ere, irabazteko. Aitak amarena egin behar izan zuen umeak aurrera ateratzeko. Zenbait gau pasatu izan zituen lo egin ezinik eta umeen aurrean ez, baina bakardadean bai, negar malkoek aurpegiaren azalean ubideak markatu zizkioten denbora laburrean. Ujoletan ito beharrean sentitzen zen aita. Udaberria etorri zen eta honekin batera frutu arbolak loratzen hasi ziren. Kerixa arbola eder bat zuten etxe aurrean, heldu-helduta arbolatik kereixa hartu eta jateko moduan. Umeak harei begira egoten ziren jateko itxaroten. Aitak EZ, EZ eta EZ esaten zieten umeei astelehenean Gernikako plazan saltzeko zirelako. Hau ez zitzaien soilik kereixekin gertatzen beste hainbat produktu astean zehar jan gabe egoten ziren horrela Gernikan diru pixka bat irabazteko eta ez Gernikan bakarrik astean behin kanpotar bat etorten zitzaien etxeetara atea joz ea arrozagaitik indiabak trukatzen bazuten eta noski!, trukaketa hau astean behin oso ondo etortzen zitzaien arrozarekin arroz-esnea eta beste janari batzuk egiteko. Eguneroko bizitza ez zen batere erraza ez kalean ezta baserrian ere. 1937ko apirilaren 26a zen, astelehena, merkatu eguna Gernikan. Aitak seme-alabak auzokoaren etxean utzi zituen. Astelehen guztietan bezala astoa hartu, txalmatu, asto-otzarak gogor lotu eta aste guztian lortutako baserriko produktu guztiak astoaren gainean jarri eta Gernikako Plazarantz abiatu zen auzoko lagunekin batera. Plazara heldu bezain pronto ohiko girorik ez zegoela konturatu zen. Zuzenderrekako eta Monte baserrietako lagunak etzeuden, jende gutxiago zegoen bertan. Egia da guda denborak zirela eta Gernikan inoiz baino jende gehiago zegoela, errefuxiatuak zirela edo ta gudariak, baina berak zerbaiten susmoa hartu zuen. Hala eta guztiz ere, betiko moduan, postua jarri eta beste gabe, bentajea antolatu eta bertan itxaroten zegoen nork zer erosi. Halako batean gizon ezezagun bat etorri zitzaion eta belarrira xuxurlatu zion: - Jesus, joaiseitez hemendik al dozunik eta ariĂąen gauze txarra dator ta, ein kasu. Aita pentsakor gelditu zen segundu batzutan, ikaratu ere egin zen bere buruari galderak egiten zizkion, nor izan ote da gizon zahar hura? Zergatik esan ote dit hori? Nola daki nire izena? Ez zion garrantzi handirik eman esaldi hari eta berenera jarraitu zuen. Ondoko postuan zegoen 14 urte inguruko Erregoitiko neska gazteari esan zion minutu batzuk barru zetorrela eta ea postua zainduko zion eta neskak nola ez!, baietz erantzun eta urdurituta baina alde egin zuen. Denbora horretan bere lehengusu Jose Manueli kodaina bat erosi zion hilabete 93Â Â\nbatzuetan pilatzen joan zen diruarekin. Kodaina eskuetan hartu eta postura itzultzean lehengo gizona aurkitu zuen neska utzi zuen tokian, berarengana hurbildu eta segituan esan zion: - Ez doztazu kasurik eingo? Zure onerako diñotzut juan hemendik!!!! Esaldi hau esan eta berehala alde egin zuen Jesusi ezer erantzun edo esateko denborarik eman gabe, berdin jarraitzen zuen bere buruari erantzunik gabeko galderak egiten behin eta berriz. Plazako bueltan ibilitako baserritarrak inoiz baino arinago batu zituzten produktuak, azkenengo minutuetan merkeago saltzen zituztela eta betikoak handik agertu ziren probetxua ateratzeko asmoz. Andra Mari elizako kanpaiak etengabeko soinuarekin joten hasi ziren, orduan bai, orduan denak larritu ziren. Kosnoagan zeuden begiraleak, talaierua itsas-portuetan balea begistatzen duenean egiten zuelez, banderak astindu eta elizako kanpandorrekoei hegazkinak hurbiltzen zirela abisua pasatzen zioten. Kanpaien hotsak, dilin-dalan zoroak, izualdia sortu zuten Gernikan. Minutu batzuk beranduago… BUM!, BUM!, BUM!, danbateko hotsen urrunak eragina izan zituzten: jende guztia zarata hotsean, korrika, nora ezean, babesaren bila, errefujioetara sartzen. Jesusek erosi berria zuen kodaina eskuetan hartu eta korrika hasi zen, bapatean kanpaiak isildu eta sirena hotsa hasi zen gelditu gabe, Gernika osoan zehar. Gerrako hegazkin erraldoiak ziren Gernika bonbardatzen. Denbora gutxian herri guztia su-garretan hasi zen. Aitak momentu horretan buruan sartunda zuen bere seme alaben ondoan egoteko uharkara arte heldu behar zela. Kostata baina Errenteriako zubira heldu zenean, gelditzeko agindua eman zioten eta zubi azpian errefuxiaturik zeuden pertsonekin batera eta bertan egoteko bonbardaketa bukatu bitartean. Agindu hau Jesusi belarri batetik sartu eta bestetik irten zitzaion. Bere ardura beste leku batean zegoen, bere burua ere bai. Aurrera jarraitu zuen korrika, Olesko partera heldu zenean gerrako abioietatik disparoak hurbil entzuten zituen baina berak atzera begiratu gabe jarraitu zuen korrika. Halako batean disparo horietako batek bere anka artean jo zuen, orduan konturatu zen atzetik zituela behin eta berriz metraietekin tirokatzen. Bihotza ahotik irten beharrean basora sartzea lortu zuen, frankistei despistatzeko asmoz, baina ez, ez zuen ezertarako balio izan bere gainean jarraitzen baitzuten. Ez zekien zer egin bai edo bai baserrira heldu beharra zuen seme alabak bertan baitzituen, orduan erreka txiki batean sartu eta inguruko bazatz, orbel eta erramekin estaldu zen abioiek nun zegoen ez ikusteko. Dena dela babesleku seguru hortatik ametrailatzen ibilitako hegazkin txikien piloto baten burua, aurpegia eta keinua ikusi zuen eta hori da, irudi hori geratu zitzaiona buruan sarturik pilotu horren irribarre harroa. Ordu erdi bat baino gehiago pasatu zuen bertan, frankoren lagunak ez baitziren nekatzen bueltak eta bueltak ematen. Denbora guzti horretan ez zen momentu batean ere lasai egon tiroak eta bonbat etengabe entzuten baitzituen bai hurbil zein urrun, “bonba horietako bat nire gainean edo ondoan botatzen badute zer? Hil egingo naiz” pentsatzen zuen, “zer gertatuko da nire seme alabekin? Amarik ez dute eta orain aita gabe ezin dira gelditu”. 94\nSentimendu horrek eman zion indarra aurrera jarraitzeko, bere umeen maitasunak. Bapatean apur bat lasaiago igarri zuen ingurua. Momentu horretan urrun entzuten zituen bonbak, astiroastiro karkabatik altzatu eta berriro basora sartu zen. Bide luze bat egin zuen basotik oinez, kontu handiz, isiltasuna momento guztian mantenduz. Halako batean hiru abioi pasatu ziren bere gainetik baju-baju, metraietekin tirokatzen, etenik gabe. Gehiago zetozela imaginatuz poltsikotik moku zapi zuri bat atera zuen, kodainaren puntan jarriz, frankistak goitik pasatu eta badaezpada tiroa eman baino lehenago bera bakezalea zela adierazle sinboliko bezala. Zorionez etxera heltzeko geratzen zitzaion zati txiki horretan pasatzen ziren bakoitzean ondo eskutatu ahal izan zen eta pasarte guzti hauek igaro ondoren salbu heldu zen etxera. Baserrira hurbildu eta berehala lehenengo gauza ikusi zuena kortako egurrez egindako horma zuloturik eta disparoekin izan zen. Segituan etxera sartu eta ez zuen inor aurkitu, larritu egin zen eta kodaina bazter batean utzi eta auzokoarengana abiatu zen siztu bizian. Atea jo eta bere seme alabek ireki ziotenean, zer nolako poza hartu zuen, ongi eta salbu ikustean ezin izan zuen sinetsi. Etxeko andrea aitaren poz hura ikustean negarrez hasi zen, bere senarra, goizean goiz joanda, oraindik etorri gabe baitzegoen eta zoritxarrez, ez zekiena zen etorri ere ez zela egingo. Gaua gainean zen, nahiz eta udaberrian sartu berriak egon gauetan oraindik fresko egiten zuen. Baserrietan agindua emanda zegoen beheko sua ez egiteko etsaiek tximinitik kea ikusiz gero arriskuan egon zitezkelako. Beraz, gauean kontuz kontuz aitak txapa pixtu zuen bertan taloak eta arrautza egosiak egiteko. Hurrengo egunean, lauak, goiz goizetik altzatu ziren, Burgo mendira igo eta bertan ezkutatzeko asmoz. Bidean Gaztainaerrotako auzokoak aurkitu zituzten familia osoa karkaba baten parean erdi etzanda basaz beterik, guri ikusi eta boteprontoan eskopeta atera zuten Frankistak ginelakoan. - Joe zelako sustoa emon gaitzuzuen, gu ia pentsetan Frankistak zariela, benga eskuteu al dozuen ondoen hemendik dabiz bueltaka ta kontuz ibili!!! Eskopeta ikustean umeak ikaratu egin ziren, baita aita ere, baina dena argitu zen auzokoak zirela jakitean, Gaztainaerrotakoei kasu eginez aurrera jarraitu zuten toki seguru bat topatu arte. Azkenean aurkitu zuten nun eskutatu zuhaitz baten sustraien artean zuhaitza erorita baitzegoan, primerako lekua egia esateko baina horrek ez zuen beldurra kentzen. Bertan pasatu zituzten hiruzpalau egun gerrako abioiak beraien gainetik hirunaka zarata handian pasatuz. Uharka auzoan zurrumurru bat zabaldu zen, Gernika bonbardatu ondoren inguruko herri eta auzo txiki guztiak erreko zituztela esaten. Horren ikaraz etxetik kanpo pasatzen zituzten egunak eta gauean etxera bueltatzen ziren kontu handiz egunean zeharreko janariaren bila eta taloak edo arrautzen bila. Guzti hau Uharkan gertatzen zen baina Gernikan oraindik ere ikara eta beldur handiagoa zegoen jendearen artean. Askok etxebizitza galdu eta baserrietara joan ziren bizitzera. Gernika txikituta zegoen, birrinduta, ketan oraindik eta geratzen ziren bakarrak burumakur eta oraindik ezer ulertu gabe, tristeziaz blai. Jesusek ere triskantza hori bizi izanda ezin izan zuen bere bizitza osoan burutik kendu pilotuaren betaurrekoak eta aurpegiko irribarre harroa, batez ere irribarre harro madarikatu hori. 95Â Â\nANNETTE UNDA ENDEMAﾃ前 4.DBH\nBETI GOGORATUKO ZAITUT Herenegun gogoratzen zaitut familiaren sua zinenean zurekin jolastean ipuinak kontatzean ni besoetan hartzean zure irribarrea ikustean matraila musukatzean ama eta ni babestean batera sentitzean.\nHerenegun gogoratzen zaitut zurekin haserretzean negar egitean biok damutzean parkamena eskatzean musukatuz dena konpontzean batera sentitzean.\nAtzo gogoratzen zaitut zurekin izarrak ikustean sekretuak kontatzean alaitasuna adieraztean barrez lehertzean biok kotxean abestean bizitasuna erakustean batera sentitzean. 97\nAtzo gogoratzen zaitut gutxika-gutxika gaixotzean ospitalean besarkatzean izkutuan negar egitean beti gurekin egongo zarela esatean eskuak laztantzean begiak ixtean betirako agur bat esatean urrunago sentitzean.\nGaur gogoratzen zaitut egunero zugaitik otoitz egiten zure irudia nere barnean konserbatzen bizitako momentuak inoiz ez ahazten gorantz begiratuz zure irudia bilatzen zure hutsunea nabaritzen bizia aurrera jarraituz are eta urrunago sentituz.\nGaur gogoratzen zaitut zure izena hilerrian ikustean bihotza hunkitzean ahaztezina izango zarela konturatzean aitarik onena izan zarela baieztatzean arrosa sorta bat zurekin utziz ene barnean izango zarela adieraziz noizbait elkartuko garela pentsaraziz hirurok batera berriz.\nJUNE GARCIA ZALDUNBIDE 4.DBH\nZu Irribarre baten bila nabil, baina gau ilun honek ezin dit erakutsi. Gustuko dut, Zer? euriaren ezinegona Zergatik? honela inork ez du antzemango Zer? negar egiten nagoela.\nKoldarra naiz, koldar xamarra. Ez dut gustuko, Zer? ausardi falta Zergatik? engainatzen naizelako Zergaitik? ez dudalako balorerik Zertarako? beragatik sentitzen dudana aitortzeko. Ispiluaren beste aldean, kortinen atzean, bakarrik ilunpean. Gustuko dut, Zer? 99\nnire tokia Non dago? iluntasunean Norekin? zurekin, zurekin. Desirak, ametsak, ilusioak. Ez ditut gustuko, Zergatik? ez direlako betetzen Ziur al zaude? bai Zergaitik? fantasia hutsak direlako Nola dakizu? oraintxe zure falta daukadalako. Urtarrilaren 28a. Gustuko dut, Zer? egun hau Zergatik? sentipenak elkartu direlako, zure laztan goxoak senti ditzakedalako, nire desirak bete direlako, ilargia ikutu dezakedala sentitzen dudalako. Eta batez ere, nire alboan sumatzen zaitudalako.\nJokin Abaitua Undagoitia 4.DBH\nSENTIPENAK Zer da niretzat Euskal Herria? Besteekin konparatuz Berezia den aberria, hizkuntza zahar baten etxe berria, ama baten zoriona, ume baten irria, kultura erraldoi baten baserria kolore berdea, kolore gorria, askatasunari ematea ongietorria hori eta askoz gehiago da niretzat guztiona den Euskal Herria.\nZer da niretzat euskera? Aske hitz egiteko aukera, atzean gelditu gabe egitea aurrera, batzuen ohitura, besteen hasiera, pozik joateko arrazoia lagunen artera, erdara uztea alde batera, ahoa erabiliz joatea jolastera hori eta askoz gehiago da niretzat guztiona den euskera.\nZer zara niretzat zu, laztana? Gau eta egun amesten dudana, zoragarria den bihotzeko dama, opari bat kupidok emana, neska bat printzesatzat daukadana, nire bizitzako parte, nire bizitza dana, maitea, nahiz eta hau askotan dizudan esana hori eta askoz gehiago zara niretzat nirea zaren zu, laztana.\nOLAIA ZENIGAONAINDIA PEÑA 2.DBH ESPERIENTZIA AHAZTEZINA Tik, tok, tik, tok… eta azkenean iritsi zen guztiok zain geunden unea, kurtsoaren amaierako azkeneko txirrina. Motxila pisutsua bizkar gainean, korrika ihes egin genuen kartzela (institutua) hartatik. Saioa, Andere eta nik DBH amaitu genuela ospatzeko planak egiten geunden. Urte hartan hainbat bizipen eta sentimendu desberdin esperimentatu ahal izan genituen ikasbidaiarekin, baina zerbait gehiago behar genuen, zerbait guztiz berria, 1. mailatik noizbait betetzea nahi genuen zerbait. Tarragonako kanpin batetara joan nahi genuen “La Torre del Sol” izenekoa, bertan egun bat igaro eta primeran pasatzeko. Arazoa zera zen: gure gurasoek ez zigutela uzten; baina zertarako jakin behar zuten? Ez genuen haien laguntzarik behar, bertara iristeko autobusa hartuko genuen, honek Tarragonan utzi, bertan taxi bat eskatu eta kanpinean izango ginen. Gurasoei norbaiten etxean bi egunez lo egingo genuela esan eta ezer gehiago itxaron barik gure abenturatxoa bizitzeko prestaketak egin eta bidaiari hasiera eman genion. Gau hartan hartu genuen autobusa, bertan ahal izan genuen moduan lo egin eta zortzi ordu luze itxaron genituen heldu ginen arte. Taxi batek kanpinean utzi gintuen eta partzela bat aukeratzera abiatu ginen. Ez genuen aukera askorik izan, gehienak okupatuta baitzeuden, hala ere partzela polita aukeratu ahal izan genuen; inurri gutxikoa, pinudi bakoa…Bertara iristeko auto txiki bat utzi ziguten, golfeko autoa zetorkidan burura. Hura gure maletekin bete eta ni neu jarri nintzen txofer gisa, gidatzeari buruz txintik ez banekien ere. Beraz hor joan ginen ziztu bizian, suziri bat baino bizkorrago, ezker-eskuin, ezker-eskuin, Saioa dena primeran bazihoan bezala kantatzen, Andere emozioaren emozioz niri iletik tiraka… azkenean kanpinaren gida aurpegian jarriz eta noraezean gindoazela… KATAPROM!!! Gure autotxoa arbola baten kontra jo zen, isil-misilka gure gauzak hartu eta ihesi joan ginen partzelara. Izugarrizko gosea geneukan, beraz, espagetiak prestatzea pentsatu genuen. Ura egosten jarri eta espagetiak bertara sartu genituen. Hauek biguntzerakoan, zartenean pernil egosia eta txorizoa txikituta, okela pikatua eta tomatearekin nahasi eta hor genituen espageti gozo-gozoak itxura ezin hobeagoarekin. Saioak zartena hartu zuen mahaira eramateko eta ni bere atzetik nindoan, baina halako batean txankleta batekin estropezu egin zuen, erortzerakoan zartenarekin atzera egin… eta… espageti guztiak nire aurpegira erori ziren, tomate eta guzti. Halako kasuetarako bigarren plan bat geneukan eta oraingo honetan ondo aterako zelakoan geunden. Txistorra txingarretan prestatzen jarri genuen. Bitartean gu kontu-kontari genbiltzan. -Zer Ziara… Hurrengo batean zuri deituko al dizut edonora joateko?- esan zidan Saioak barrez lehertzeko zorian. -Bai ezta? Txofer gisa berriz ere gure abenturetan murgilduta- Anderek. -Nik uste ez dudala berriz halako autotxo bat ukituko eta gutxiago gidatuko. -Jaja… barkatu espagetienagatik, ez nuen espero lurrean Andereren txankleta bat egoterik. -Tira neskak, orain niri errurik ez bota… Zer da hori? SUA, SUA!!!Anderek trapu zahar bat hartu, sutera bota eta gainean salto egiten hasi zen amatatzea lortu zuen arte. Antza txingar zati bat lurrera erori zen bero-bero zegoela eta sutea sortu zuen.\nGure kontuekin eta sutearekin nahasirik, guztiz ahaztuta geneukan txistorra. Gogoratu genuenerako, gaueko zerua baino beltzago zegoen, guztiz erreta. Gure bazkaria pikutara joan zen, zer egin jakin ezean duela bi urte erositako sopa poltsatxoak jan behar izan genituen. Berotu eta jan, ez geneukan beste erremediorik, baina honen zaporeak jantokiko janaria gogora ekarri zigun. Gure luxuzko bazkaria jan ondoren hondartzara joan ginen bainutxo bat hartzera, hamar metrotara baikeneukan. Hondartza beterik zegoen, eta zirudien eguzkiaren izpiek perpendikularki jotzen zizutela. Ura izoztuta zegoen, kanpoan egiten zuen beroarekin konparatu ezina. Hala eta guztiz ere behin uretan sarturik ez zeneukan berriz ateratzeko gogorik, bertan bizi guztirako gelditzekoa zen. Baina bat-batean Andere garrasika irten zen uretatik, zerbait nabaritu zuela zihoen, zerbaitek ukitu egin zioela. Ez genion kasu handirik egin, baina bera ez zen berriz uretara sartu, toailan etzan eta bertan geratu zen. Orduan Saioa ere zarataka irten zen uretatik, eskua ipurdian zeramala. Karranpa handi bat nabaritu zuen ipurdi aldean eta guztiz handituta zeukan, granoz beterik eta tomatea baino gorriago. Kezkaturik soroslearengana abiatu ginen. Saioak lotsaz ipurdia erakutsi behar izan zion, hark amoniakoa botatzeko eta izotza jartzeko esan zigun, medusa batek ziztada gogorra eman ziola erantsiz. Berandutu egin zitzaigun hondartzan, eta kanpin-denda prestatzea erabaki genuen. Nik aurkitu nuen lehenengo kanpin-denda hartu nuen etxetik, hiru pertsonentzakoa dela pentsatuz. Baina ez zen horrela izan, pertsona bakar batentzako kanpin-denda eraman nuen. Arazo hori gerorako utziz Anderek eta nik muntatu egin genuen Saioak ipurdian izotz poltsa handi bat zeramala. Ez geneukan dirurik ezer erosteko, beraz, ezin izan genuen afaldu eta sabela hutsik geneukala diskotekara joan ginen dantzatzera eta primeran pasatzera. Diskoteka izugarri handia zen, hainbat koloretako argirekin eta zerbitzari asko zure zerbitzura. Egia esateko benetan luxuzko diskoteka zirudien, jende ospetsuz beterikoa, xarma handiko jendea, kalitatezko arropa eta jantzi distiratsuez estalirik. Hor geunden gu, hiru umemoko diskoteka erdi-erdian arropa petralekin eta ezer prestatu barik. Lekutxoa aurkitu genuen, edo hobeto esatearren aurkitu zuten nire bi lagunek. Saioa mutil erakargarri batekin joan zen, eta Andereâ€Ś beno Andere hain txikitxoa zen ez nuela inondik ere ikusten. Ordu laurden egon nintzen ni zer egin jakin ezean eta leku lasaiago bat aurkitu nahian ihes egin nuen nesken komunera. Bertan aurkitu nuen Saioa, beharbada eta zorte apur batekin Andereri itxaroten. -Nola doa gaua mutil puska horrekin?- galdetu nion jakin-mina izango banu bezala. -Orain nago berari itxaroten. -Zer? Ez dakit konturatu baldin bazara baina nesken komunean gaude. -Eemmâ€Ś Nola? Ez da izangoâ€Ś Argg, zelako nazka!!!Saioa eta ni ziztu bizian irten ginen komunetik eta hara non ikusten dugun Andere, barra gainean dantza egiten ezerk axola ez balitzaio bezala. Ahalik eta arinen bertatik jaitsi genion, baina orduan Anderek laprast egin eta zerbitzaria jo zuen nahi gabe. Zerbitzariaren erretilua eta bertan zegoen edalontzia airean ikusi nituen, Andereri eskutik heldu eta atzeraka egin nuen beste norbaiti berriz ere nahi gabe joz. Hirurok eskutik helduta diskotekatik ihes egin genuen lau hankatan, bertan izugarrizko borroka sortu baitzen jada. Kanpin-dendara iristerakoan leherturik geunden eta inongo beste gatazkarik sortu gabe bata bestearen gainean egin genuen lo. Nahiko garaiz esnatu nintzen, Saioa eta Andere oraindik lo zeuden eta kanpin-dendatik ahalik eta isilen irten nintzen hauek ez esnatzeko. Ez dakit nola, baina kanpoan nire gurasoak, Saioaren gurasoak eta Andererenak zeuden, hauen atzean polizien bi kotxe zeudelarik. Ezin nuen sinetsi neure begiek ikusten zutena, amets gaiztoa zela espero nuen, baina ez zen horrela eta imajinatu dezakezue geroago gertatu zena. Gutxienez inoiz errepikatuko ez dugun esperientzia ahaztezina bizi genuen (ez dakit ona edo txarra baldin bazen).\nMARIA ZORROZUA PELISSIER\nHerrialde desberdinekoa naizelako, ez? Urduri nengoen. Izan ere, opor luze batzuk pasatu eta gero berriro ere eskolara joan beharra nuen. Baina nahiz eta betiko moduan izan, oso garrantsitzua zen niretzat zeren, Argentinatik iritsi berria nintzen Euskal Herrira eta egia esan dena zen berria niretzat: hizkuntza, lagunak..... Goizeko zortziak ziren, ama gelara sartu zen eta esan zidan: -Juan, zortziak dira, eskolara joan behar duzu. Jaiki egin nintzen, arropa aukeratu, eskailerak jaitsi eta sukaldera joan nintzen. Gosaria prest zegoen, gosaldu, hortzak garbitu, motxila hartu eta eskolarantz abiatu nintzen. Bertara iristean, ume guztiak jolastokian zeuden. Ni barrurantz abiatu nintzen, nire gela aurkitu eta sartu egin nintzen. Amaieran zegoen mahai batean sartu nintzen eta txirrina jotzerakoan denak sartu ziren gelara, andere単oa ere. Sartzerakoan esan zuen: -Kaixo gazteok, espero dut opor onak pasa dituzuela eta gogo handiekin etortzea eskolara. Beno aurton, ikasle berria dugu, Juan deitzen da eta Argentinatik etorri berria da, berarekin ondo portatukozaretela espero dut. Denek esan zuten: -Bai andere単o!!!- horrek oso harrituta utzi ninduen, zeren nire urduritasunetako bat jendeak ondo ez hartzea zen. Klaseak bukatu eta gero ia pertsona gehienak parkera joaten ziren ni atzetik joan nintzen eta bertara heltzean denak futbolean jolasten zebiltzan. Orduan, beraiengana hurbildu eta urduritasun, lotsaz eta asko kostata esan nien: -Zuekin jolastu al dut? -Euskalduna zara? -Ez- esan nien harrituta -Orduan ez! Ja! Ja! Ja! Ja!, hemen euskaldunek bakarrik jolasten dute agur txotxolo!-eta denak barrezka hasi ziren. Burumakur jarri eta etxerantz abiatu nintzen. Etxerako bidean nindoala, neska bat niri deitzen hasi zitazidan: -Ei, zu!- atzerantz begiratu nuen eta nire adineko neskatza bat zetorren, gelditu egin nintzen. Nire albora iritsitakoan esan nion: -Bai, zer nahi duzu? -Ikusi dut nola utzi dizuten bakarrik, lasai, izan ere, nik ere ez daukat lagunik, gustatuko litzaizuke nire laguna izan? -Benetan? Noski baietz!!!, nola duzu izena?? -Nire izena Leire da eta zurea Juan ezta? -Bai- esan nuen oso pozik. -Beno Juan nik joan beharra daukat, bihar ikusijo gara, agur. Leire utzi eta gero berriro etxerantz abiatu nintzen, oso pozik, lagun bat nuelako. Afaltzerakoan, gurasoek eguna nola joan zitzaidan galdetu zidaten; nik, ez larritzeko, dena ongi joan\nzela esan nien. Bukatutakoan segituan ohera joan nintzen oso nekatuta bainengoen. Hurrengo eguna iritsi zen. Beti bezala, amak zortzietan esnatu ninduen, prestatu eta eskolarantza joan nintzen. Bertara iritsi nintzenean, kartel bat ikusi nuen,â€?gaitasunen lehiaketaâ€? ipintzen zuen orduan Leire agertu zen: -Apuntatu nahi duzu? -Gustatuko litzadake baina gauza da zerbait euskeraz egin behar dela eta nik oraindik ez dut oso ondo menperatzen. -Lasai, nahi baduzu nik lagunduko dizut, gainera bi egun falta dira lehiaketarako, lortuko dugu. Orduan aurreko eguneko gazte kuadrila hurbildu zitzaizkidan eta esan zidaten: -Zer txotxolo, aurkeztu egingo zara?-erdi barrezka -Bai, arazoren bat? -Ez, baina zer, gazteleraz egingo duzu ezta? Noski euskeraz justu dakizu, olerki edo kanta bat euskeraz kantatzeko moduan ja! Ja! Ja! Ja! -eta dena barrez hasi ziren. Triste jarri nintzen orduan Leirek lepoa ukitu eta esan zidan: -Lasai lortuko dugu, gero etorri nire etxera eta kanta bat aukeratuko dugu. Arratsaldean Leireren etxera joan ginen. Bere logela CD-ez beteta zegoen, orduan bat hartu eta esan zuen: -Talde hau oso famatua da momentu honetan, eta kanta hau ere, hauxe kantatuko duzu. Kanta asko gustatu zitzaidan, bi egunak hura entzuten eman nuen eta Leirek ere asko lagundu zidan. Egun handia iritsi zen, beti bezala oso urduri jarri nintzen. Lo handirik ere ez nuen egin, izan ere ni neu altxatu nintzen ama gelara esnatzera etorri behar barik. Korrikan latxatu nintzen, korrika jantzi nintzen, korrika gosaldu nuen eta korrika irten nintzen etxetik. Bidean mobila atera eta kantatu behar nuen kanta ipini nuen. Eskolara iristean han zegoen Leire niri itxaroten. Nahiz eta goiz jaiki eta hori dena berandu iritsi nintzen zeren jada hasia zegoen lehiaketa, eta oraindik txarrago, hurrengoa ni nintzen. Nire aurrekoak bukatutakoan ni irten nintzen, denek begiratzen zidaten arraro, seguruenik denek pentsatu zuten gaztelaniaz kantatuko nuela. Arnasa sakon hortu eta kantatzen hasi nintzen. Bukatutakoan momentu batean denak isilik gelditu ziren eta segituantxalo zaparrada bat eman zidaten. Oso pozik jarri nintzen, baita Leire ere, gure ustetan irabazi egingo genuela pentsatu genuen. Irabazlea esatera zihoazen, denak oso urduri jarri ginen, eta bapatean Leirek eta nik genuen poztazun aurpegia, aurpegi tristera pasatu zitzaigun. Izan ere, ez genuen irabazi. Bigarren gelditu ginen baina ez zitzaigun asko axola izan zeren, bapatean burlatzen izaten genituen gazteak guregana hurbildu eta esan ziguten oso harrituta gelditu zirela nola moldatu nintzen kantatzeko, parkamena ere eskatu ziguten eta gero beraiekin joateko gonbidatu ziguten. Azken finean, ez zen egun oso txarra izan, axola gabeko gauza bat galdu genuen baina trukean, gauza handi bat lortu genuen .\nMIREN AGUR MEABE EUSKADI SARIA 2011 Hirugarrenez irabazi du Miren Agur Meabek Euskadi Saria Gazte Literaturan. Oraingoan “Errepidea” narrazioaz (Aurrekoetan “Itsaslabarreko etxea” eta “ Urte bete itsasargian” izan ziren sarituak). Eta beste behin, idazle ez eze hizlari bikaina dela frogatu zigun istitutura bisitan, urtarrilaren 24an. Hauexek izan ziren 4.DBH koek egin genizkion galderak eta berak eman zizkigun erantzun bete beteak. 1. Ainhoa: Zerk bultzatu zintuen liburu hau idaztera? Anuar: Zertan oinarritu zinen? •\nBa egia esan, liburu hau enkarguz hasi nintzen idazten, editorial batek umeentzako istorio labur bat idaztea proposatu baitzidan. Editorialak enkargatu zidan istorioa, neska gazte bati buruzkoa izan behar zuen eta horrela izan da, baina azkenean umeentzat izan baino gazteentzako nobela labur bat idatzi dut, zeren nik ez dakit zer idatziko dudan ezta zelan bukatu diren istorioak, idazten ari naizen bitartean ideiak burura etortzen zaizkit. Gehien bat gaur dagoen egoera, krisia dela eta ez dela, eta nire lagun mendizale batek irakatsi zizkidan txorien ideiak batzea izan da oinarria.\n56 pdfsam peto petoa 2012


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Telelaguntzako zerbitzu publikoaren estaldura % 13 hazi da eta euskadiko bazter guztietara heltzen da jada\nTelelaguntzako zerbitzu publikoaren estaldura …\n\nTelelaguntzako zerbitzu publikoaren estaldura % 13 hazi da eta euskadiko bazter guztietara heltzen da jada Iturria: Irekia\n\nBetiON zerbitzua komunikatzeko zailtasun bereziak dituztenen artean hedatu nahi du Eusko Jaurlaritzak (desgaitasunak edo buruko gaitzak dituzten pertsonak).\nTelelaguntza zerbitzuaren erabiltzailearen profila bakarrik bizi den 80 urtetik gorako emakume batena da\nBetiON telelaguntzako zerbitzu publikoa euskal geografiko bazter guztietara heltzen da jada eta, orotara, 38.512 erabiltzaile ditu.\nEnplegu eta Gizarte Politiketako Sailak 2011ko uztailean abian jarri zuenetik, etxeko telelaguntza Euskadiko landa-gune guztietara hedatzeko helburua izan du Eusko Jaurlaritzak, eta horixe bera lortu zuen iaz, telelaguntzaren erabiltzailerik ez zegoen eremuetarako komunikazio-plan bat gauzatuta. Plan horri esker, gizarte-zerbitzuen arteko koordinazioa sendotuko da, Eusko Jaurlaritzaren Telelaguntza barne dagoen zerbitzu-zorroaren gaineko informazio eguneratuaren bitartez.\nGainera, 2015ean gauzatutako telelaguntza zerbitzuaren hedapen osoarekin, pertsonen autonomia sustatuko duen zaintza soziosanitarioko etorkizuneko egitasmo baten oinarriak ere ezarri dira. Egitasmoak, zerbitzu prestazioaren erdian bertan kokatuko ditu pertsonak.\nUrteko balantzea egin dute Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Ángel Toñak eta Osasuneko sailburu Jon Darpónek, eta nabarmendu dutenez, Eusko Jaurlaritzak desgaitasuna duten pertsonak eta gaixotasun mentala duten pertsonak ere arreta-zerbitzuaren hartzaileen artean nahi ditu.\nJon Darpón Osasuneko sailburuak azaldu duenez, «BetiON ongizate-erreminta oso baliagarri gisa egonkortu da jada, jaio zenean genituen aurreikuspenak nabarmenki gainditu baititu zerbitzuak».\n2015en amaieran, zerbitzuak 38.512 erabiltzaile izatea lortu zuen, aurreko urtean baino % 12,83 gehiago. Adin-tarteei erreparatuta, BetiON zerbitzuaren erabiltzaileen % 79,11 80 urtetik gorako pertsonak dira. Orotara, erabiltzaileen % 97,72k 65 urtetik gora ditu. Generoari dagokionez, % 79,48 emakumeak dira, eta gainerako % 20,52a gizonezkoak. Bestalde, % 59,09a, bakarrik bizi da.\nZerbitzuaren erabiltzaileen artean emakumeak gehiago izatearen atzean, bi arrazoi nagusi daude: emakumeek bizi-itxaropen handiagoa dute eta emakumeen mendekotasun funtzionala txikiagoa izan ohi da.\nZerbitzuak egunean 2.000 dei egiten eta 800 jasotzen ditu\nZerbitzuaren betebeharren artean dago, zentroa bera erabiltzaile guztiekin gutxienez hilean behin harremanetan jartzearena.\nIzan ere, telelaguntza-zerbitzuko teknikariek 1.000 bat dei egiten dituzte egunean, erabiltzaileen egoeraren jarraipena egiteko, dei guztien erdia inguru. «Besteak beste, etxean jausi diren pertsonen jarraipen zehatza egiten dugu, jaso duten arretaren kalitatea ezagutzeko. Erorketak bestelako ondoriorik izan duen ere zehaztasunez aztertzen dugu; adibidez, ospitaleratzerik izan den edo ez», adierazi du Angel Toña sailburuak.\nTeknikariek beraiek egindako deiez gain, zerbitzuan erabiltzaileen 800 dei ere jasotzen dira egunean, administrazioarekin lotutako askotariko gertaeren gaineko informazioa eskatzeko edo krisi sozial zein medikuei aurre egiteko laguntza eskatzeko. 2015ean jasotako deien artean, % 25,03 nahi gabe egindakoak izan ohi dira, % 16,49 informazioa eskatu edo emateko egindakoak eta % 14,90 ekipamenduaren funtzionamenduaren gaineko zalantzaren bat argitzeko egindakoak. Gainerako deien arrazoiak dira etxean ez egotearen edo etxera itzultzearen ondoriozko jakinarazpenak, gizarte- eta osasun-larrialdiak, hitzorduak kudeatzea eta hitz egitea.\nTelelaguntza-zerbitzu publikoaren arreta-zentroak jasotako deiak zentroko bertako telefono-operadoreen bitartez ebazten dira, edota beste baliabide batzuekin koordinatuta (kasu guztien ia % 15a); alegia, beste zerbitzu batzuetara bideratuta. Eusko Jaurlaritzako beste zerbitzu publikoek jasotako deiek hiru bide hartu ditzakete: Eusko Jaurlaritzaren beste zerbitzu publiko batzuk –SOS-Deiak eta Osakidetza–, erabiltzailearen harremanetarako pertsonak –senideak, lagunak edo auzokoak– eta Telelaguntza-zerbitzuaren beraren unitate mugikorreko teknikariak.\nArreta-zentroan jasotako deien % 98,02k erantzuna jasotzen du, batez beste, 6,57 segundoan. Horrela, bermatuta dago deien % 80k 20 segundo baino lehen jasoko dutela erantzunen bat.\nTelelaguntza-zerbitzuak hainbat lankidetza-ekimen ditu abian beste erakunde eta zerbitzu publiko batzuekin, erabiltzaileei arreta integrala eman ahal izateko, esparru soziosanitarioaren barnean. Jaurlaritzak apustu handia egin du koordinazio soziosanitarioaren alde; esaterako, osasun-kontseilua koordinatuta, hitzorduak kudeatuta eta arreta-zentroa gripearen aurkako txertoaren kanpainari buruzko informazio-plataforma gisa baliatuta.\nOsasun-kontseiluaren eta BetiON zerbitzuaren arteko lankidetza orain lau urte hasi zen. Osakidetzako larrialdi-zerbitzurekin elkarlanean jardutearen emaitza da, horrek kudeatzen duenez osasun-kontseiluaren zerbitzua, herritarren eskura dagoena urteko 365 egunetan, egunean 24 orduz. Herritarren erreferentzia izatea du xede; osasuneko arazo baten aurrean zer egin jakiteko, herritarrek argi izatea nori kontsultatu. 2015ean, 21.390 dei bideratu ziren osasun-kontseilura, aurreko urtean baino % 12,13 gehiago.\nEra berean, Telelaguntzaren erabiltzaileak, BetiONek eskainitako hitzordu-zerbitzuari esker, sakagailua erabili besterik ez du, arreta-zentroak erabiltzaile horri dagokion Osakidetzako lehen mailako arreta-zentroko profesionalek artatzeko hitzordua eman diezaion. 2015ean, BetiONen bitartez, 7.675 hitzordu kudeatu ziren.\nGripearen aurkako kanpainari dagokionez, Telelaguntza-zerbitzu publikoaren arreta-zentroak 80.000 informazio-dei kudeatu zituen, txertaketa-aldiaren eta hitzorduen inguruan.\nBetiON zerbitzu publikoa Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren menpe dago. Zerbitzua bakarrik bizi diren 75 urtetik gorako pertsonei bideratuta dago, eta 65 urtetik gorakoek ere jaso dezakete gizarte zerbitzuek aitortutako menpekotasun edo kalteberatasun egoeran edo arriskuan egonez gero. Desgaitasun intelektual, fisiko edo sentsoriala izanik mendekotasuna edozein gradutan onartuta duten pertsonei ere bideratuta dago, baita diagnostikatutako gaixotasun mentala izanik onartutako mendekotasun egoera duten edo gizarte bazterketa arriskuan dauden lagunei ere.\nEspainiako estatuko eta Europako telelaguntza-zerbitzuak ez bezalakoa da BetiON, zeren bi laguntza-modalitateak batera eskaintzen baititu. Pertsonak helburu dituen arreta integrala du oinarri zerbitzuak, hain zuzen ere, koordinazio sozio-sanitarioan ez ezik, zerbitzua emateko baldintzak berdintzean eta baliabideen zentzuzko erabileran ere oinarritzen den eredua.\nTelelaguntza zerbitzuak eguneroko bizitzarekin lotutako askotariko egoerei erantzuten die: besteak beste, etxean izandako erorketak, adinduei euren ekintzak kontrolatzea zailtzen dizkieten nahasmendu egoerak, osasun arazoak, bakardadea... Kasu horietan guztietan, erabiltzaileei zein euren senitartekoei lasaitasuna eta segurtasuna ematen dien baliabide garrantzitsua da telelaguntza.\nZerbitzua erabili nahi duten pertsonek beren udaleko oinarrizko gizarte zerbitzuen bitartez eska dezakete, bai eta ZUZENEAN zerbitzuaren 012 telefono-zenbakiaren nahiz www.gizartelan.ejgv.euskadi.net webgunearen bitartez ere.\nintervencion_tona_darpon_be... behera kargatu (30 MB)\ndarpon_beti_on__eu.mp3 behera kargatu (400 KB)\ntona_beti_on_balorazioa_eu.mp3 behera kargatu (1 MB)\ndarpon_beti_on__eu.mp4 3 MB\ntona_beti_on_balorazioa_eu.mp4 10 MB\nEnplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren jakinarazpena


Erle Robotics-ek droietarako teknologiaren horniketa egingo dio Kataluniako enpresa bati - SPRI\nErle Robotics-ek droietarako teknologiaren horniketa egingo dio Kataluniako enpresa bati\nAkordio honen arabera, Erlek CatUAVek antolatutako proiektu zientifikoetan eta prestakuntza-ikastaroetan ere parte hartuko du.\nErle Robotics tripulatu gabeko aireko gailuei aplikatutako robotikan espezializatuta dago\nTripulatu gabeko aireko gailuen garapenean aurrera egiteko helburuarekin, Erle Robotics Kataluniako CatUAV konpania teknologikoarekin akordio batera heldu da. Akordio horren arabera, robotikako euskal enpresak tripulatu gabeko aireko gailuei dagozkien pilotu automatikoen horniketa egingo dio enpresa katalanari.\nHonela, konpainia arabarra Atmos 6 eta Argos aparatuetarako adimen-hornitzaile bihurtuko da.\nBestalde, CatUAV hegaldi luzeetan distantzia luzeak ikuskatzeko gaitasuna duten hego finkoko ibilgailu autonomoak garatzeaz arduratuko da.\nEnpresa katalanak zabaldutako ohar baten arabera, Erle Robotics-en garun elektronikoen potentziari esker, “ontzi barruko adimena formatu eta prezio txikian behar duten aplikazioak eta zerbitzuak” garatu ahal izango dira.\nBi konpainien arteko akordioan, Erlek, CatUAVek BCN Drone Center-en antolatzen dituen proiektu zientifikoetan eta prestakuntza-ikastaroetan parte hartzeko aukera ere aurreikusi da.\nErle Robotics-ek Erle Brain 2 deritzon pilotu automatikoaren bigarren bertsioa ekoizten dihardu gaur egun, ROS (Robot Operating System) sistema eragile robotikoaren % 100 integratuz.\nBi enpresetako teknologien arteko baturatik sortutako gailuen funtzionamendua frogatzeko lehen saiakuntzak, CatUAV marka katalanak Bartzelonako Collsuspina herrian dituen instalazioetan egingo dira.\nErle Robotics-en proiektua


IRAES21 ikasleak: 3. Lan Proposamena\nZure ikastetxearen hitza-eta ekintza- Ikastetxeko COP 25ean\nGazteek hitza hartu ahal\nEgun hauetan gauzatzen ari da klimaren aldaketaren kontrako Nazio Batuen Gailurra. Bilkura EkitekoGaraia lemapean dago (#TimeForAction).\nZure ikastetxean aspaldi hartu duzue arazoaren kontzientzia eta konferentziaren lemari jarraituz, COP25ean zuen ikastetxean, bertan, klima aldaketaren kontrako ekarpena aldarrikatzea proposatzen dizugu.\nNazioarteko erakunde, gobernu, enpresa eta GKEez gain, ikasleek, gazteek hitza har dezakezue.\nHorretarako ESenREDek (Jasangarritasunerako Ikastetxeak Sarean ) zuen esperientzia plazaratzeko antolatu duen Eskolako COP25 erabiliko dugu.\nAbenduaren 9an Ikastetxeko COP25 birtuala garatuko da. Bertan, klima aldaketari aurre egiteko ikastetxe eta gazteen ekarpenak partekatuko ditugu eta agintariei mezuak bidaliko dizkiegue padlet bat erabiliz.\nZure ikastetxeko esperientzia COP25ean plazaratzeko deitzen zaituztegu.\nJardurera hiru pausotan egitea proposatzen dizuegu:\n1.- Pentsatu ekarpena:\n• Klima-aldaketaren aurre egiteko eskolako ekintza bat aukeratu.\n• Mezu bat idatzi COP25ean biltzen ari diren agintariek klima-aldaketaren aurka jardun dezaten.\n2.- Prestatu ekarpenaren publikazioa\n• Aukeratu komunikaziorako hizkuntza (edo hizkuntzak)\n• Ikastetxeko ekintzari Titulo bat eman.\n• Ekintzaren azalpen txikia idatzi.\n• Gehitu argazki bat\n• Idatzi agintariei Mezua\n• Ekarpena identifikatu, ikastetxearen izena eta herria eta IRAES21- ESenRED hitzak (sareko kideak garelako) gehituz.\n3.- Publikatu ekarpena\nbai padlet-ean (https://padlet.com/esenred21/cop25 )\neta baita IRAES21 Blogean ere.\nKontutan izan padlet dagoeneko zabalik dagoela eta Eskolako COP25 birtuala abenduaren 9an egingo dela. Merezi du garaiz heltzea. COP25 eta klima aldaketa izango da gure hurrengo lanaren ardatza.\nEgilea: IRAES 21 ordua: 09:58\nEtiketak: 2019, 3.lan proposamena, COP25, Klima aldaketa\nBeurko BHI: 3.lan proposamena, COP25\nEskolabarriko batzordearen partez\nFloreaga Salestar Ikastetxea: 3.lan proposamena COP25\nAxular BHI: 2. Lan Proposamena\nLauro Ikastola: 2.Lan Proposamena\nFranciscanas de Montpellier: 2. Lan Proposamena\nFranciscanas de Montpellier: 1. Lan Proposamena\nElgoibarko ikastola: 2.Lan proposamena\nElorrioa BHI: 3. Lan proposamena, COP 25\nHerri Ametsa: 3. Lan Proposamena, COP25\nEskolabarri, Ermua: 3. Lan Proposamena, COP25\nArrasate BHI:1.lan Proposamena\nAxular BHI: 3. Lan Proposamena, COP25\nEl Ave Maria:1. Lan Proposamena\nElorrio BHI:2. Lan Proposamena


Grebara deitu dute Osakidetzako lehen arreta zerbitzuko medikuek | Gizartea | Berria\nGrebara deitu dute Osakidetzako lehen arreta zerbitzuko medikuek\nSalatu dute lan baldintzak gogortu dizkietela eta, ondorioz, gaixoen artak okerrera egin duela\nLehen arretako langileek atzo eguerdian Gasteizen eginiko manifestazioa. JAIZKI FONTANEDA / FOKU\nLanuzteak egingo dituzte Araba, Bizkai eta Gipuzkoako osasun publikoko lehen arretako medikuek. Hilero greba egun bat egingo dute. Martxoaren 15ean, apirilaren 12an eta maiatzaren 17an. Data horiek, baina, ez dira finkoak, alda ditzakete, LAA Lehen Arreta Arnasberritzen taldeko bozeramaile Eneko Ibarrurik azaldu duenez.\nLAAko 300 kidek batzarra egin zuten atzo Gasteizen, eta, gero, manifestazioa. Bileran adostu zuten grebara deitzea eta, horrekin batera, 63 eskaera jasotzen dituen txosten bat; Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari bidaliko diote agiria. Salatu dute krisi ekonomikoa aitzakiatzat hartuta osasun zerbitzuan egindako murrizketek astindu dutela lehen mailako arreta. Nabarmendu dute zailtasun handiak dituztela eguneroko martxan: pazienteak behar bezala artatzeko denboraren murriztea, euren jarduna eragozten duen gehiegizko burokrazia, eta langileen ordezkapenik eza, bereziki.\nLehen arreta zerbitzua «gertukoa, iraunkorra, orokorra eta koordinatua» izatea nahi dute: horretarako, galdegin dute denbora gehiago paziente bakoitzarekin egoteko, gaixoen jarraipena beti mediku berak egitea, familia medikuen eta espezialisten arteko elkarlana hobetzea, eta gainerako osasun sareekin eta gizarte zerbitzu guztiekin batera osotasun baten parte izatea. Lehen mailako zerbitzuen kalitatea hobetzeko estrategia bat ere eskatu dute.\nGogorarazi dute lehen arretako zerbitzuen erabilera urtez urte handitzen ari dela, eta arrazoi ugari daudela horretarako: gizartearen zahartzea, gaixo kronikoak ugaritzea, etxean artatu beharrekoena... Arazo horien ondorioz sistema «ahultzen eta endekatzen» ari dela azpimarratu dute.\n2017ko urrian eratu zuten taldea. Osasun Sailarekin harremanetan izan dira, eta administrazioak lehen arretarako egin duen hobekuntza estrategiari proposamenak egin dizkiote, beste hainbat eragilerekin batera; horien inguruan, ordea, ez dutela erantzunik jaso salatu dute.\n2018ko uztailean Lehen Arretarako Aholku Batzordea sortu zuen Osasun Sailak, eta herenegun bildu zen aurrenekoz, LAAko kideek adierazi dutenez. Bilera horretara eraman zituzten eskaerak, berriz. Osasun Sailak, halaber, 2018ko lehen seihilekoan eztabaidarako txosten bat kaleratu zuen, eta LAAkoek azaldu dutenez, orduan ere egin zituzten «zuzenketak». Erantsi dute, halaber, txosten horretan jasotzen dela eragileekin hitz egitea, baina salatu dute ez dutela deirik jaso.\n«Segurtasun falta izugarria transmititzen diegu pazienteei»


Astelehena - IKUS-ENTZUNEZKO KOMUNIKAZIOA\nIKUS-ENTZUNEZKO KOMUNIKAZIOA | 2017-09-25 14:45\nKlasean ikusitako filmeak oso modu argian azaldu dizkigu dilema deontologiko batzuk. Filmeko kasuak oso nabariak ziren arren Nightcrawler pelikula gai hontarako oso egokia iruditu zait.\nBertan, hainbat momentutan komunikaziotan gerta daitezkeen eta gertatu izan diren kuestio etiko eta moralak planteatzen dira. Protagonistak, izan ere, gizartean gora egiteko eta komunikazio enpresa propioa izateko saiakerak itxututa sekulako enpatia falta adierazten du.\nBere produktua oraindik morbosoagoa izateko beste edozein pertsonak filmatuko ez lituzkeen planoak hartzen ditu, biktimak edo ingurukoek jasan dezaketen mina kontuan hartu gabe. Baina oraindik larriagoa, tiroketa gertatzen den etxera joaten denean gertatzen da, grabaketaren hasieran hiltzaileak filmatzen baititu, eta kriminalak espetxeratzen lagundu beharrean edo “neutralki jokatu” eta bertatik alde egin beharrean, sarraskia bere intereserako aprobetxatzen duelako. Are gehiago, ez ditu hiltzaileak salatzen, beste eszena morboso bat lortzeko, beste tiroketa bat egin dezaten alegia.\nOndorioak latzak dira, hainbat polizia tirokatzen baitituzte eta berari ordurarteko lan guztietan lagundu dion gaztea hil egiten baita tiro batzuek jota.\nAzken honen heriotzean gainera aparteko errua daukala aitortu behar da, hiltzailearen autora hurbiltzean gidaria hilda dagoela esaten baitio laguntzaileari. Hau hurbildu egiten da kamerarekin eta gidariak bere onera itzultzean 4 lau tiro inguru sartzen dizkio gorputzean.\nAgerian geratzen Jake gillenghamek protagonizatzen duen kameralariaren etika eta moral falta. Gizartean gertatzen diren desgrazietaz bizi baita, eta istripu edo hilketa bat gertatzen uzteko prest baitago irudi gogor eta gordin batzuk lortzeko eta gero saltzeko.\nGaur egun komunikazioek daukaten pisua sekulakoa da eta oso mundu lehiakorra dela esan beharra dago, baina puntu baterarte lehiatu behar da. Mugak non dauden jakitea filmatzen jakitea bezain garrantzitsua dela esango nuke, gizartearen nahia aseezina baita eta gustuko duen zerbait aurkitzen duenean gehiago nahi duelako eta gehiago ordaintzeko prest egongo delako nahi duena lortzeko.\nBeraz oso garrantzitsua da komunikatzaile batek saldu behar duen informazio edo irudiak legediaren barruan eskuratuak izatea, baina legediaren barruan gizartearekiko suposatuko duen eragina ere hartu behar da kontuan, zuzenean kaltetu edo eragingo dien pertsonengan alegia.\nIñigo Aranbarrik hainbat hedabidek Ofelia Hernándezen hilketagatik eman zuten albistea salatu nahi du testu honen bitartez. Izan ere, Durangoko bizilagun honen hilketatik morbosoa zen informazio ugari eman baitzuten.\nMomentu askotan aipatzen du Aranbarrik, nola azaltzen zen gertatutakoa hedabideetan. Odolosten zegoela, labanarekin barea txikitu ziotela… Hainbat datu, neure ustetan interes publikotik at daudenak, eta bestalde gertuko senideekiko sentsibilizazio falta nahiko handia erakusten dutenak erakusten dute medioek batzutan izaten dituzten jokaerak.\nBerriak ematerako orduan detallista izatea ez dago gaizki baina ematen den informazioak zer aportatzen duen ere jakin behar da. Kasu hontan hainbat datu soberan zeuden eta beharbada epaiketarako balioko lukete baina guztiz kanpo aurkitzen dira albistearen kontestutik, morboa eta honen atzetik dabilen jendea erakartzeko besterik balio ez baitzuten.\nGuzti hontatik aparte atentzioa deitzen duen beste ezaugarri bat aurki dezakegu albiste hortan, izan ere, hildako emakumearen jatorria aipatzen baita.\nBiktima bat biktima da eta krimena berdin zigortu behar da hildakoa hangoa edo hemengoa den kontuan hartu gabe. Hortaz, datu honen interesa oso bajua edo interes informatiborik gabekoa dela esan genezake, morboa bultzatu besterik ez baitu egiten edozein kasutan.