Munduan Barrena Bizikletaz: 2011\nCali (Kolonbia). 2011ko ekainak 4\nFamilia nomada (Andoni, Alice, Maia)\nTrujillo (Peru) - Cali (Kolonbia): 103 egun, 3840 km. Nondik nora: TRUJILLO (PERU) - Paijan - Pacasmayo - Cajamarca - Chachapoyas - Jaen - LA BALSA (Peru/Ekuadorreko muga) - Zumba (Ekuador) - Vilcabamaba - Loja - Zamora - Gualaquiza - Macas - Puyo - Baños - Ambato - Latacunga - (Zumbahua - Quilotoa aintzira - Sigchos - Latacunga) - Tumbaco - QUITO - Nono - Tandayapa - Bella Vista - Mindo - La Concordia - Pedernales - Mompiche - Muisne - Quingüe - Sua - Esmeraldas - Las Peñas - La Concepciòn - Mira - El Angel - Bolivar - Tulcan (Ekuador) - Ipiales (Kolonbia) - Pasto - Popayan - CALI\nizkutatzen dizkidanean (Mikel Laboa)\nPeruko Trujillo hiritik, Lucho eta Araceliren etxetik, urtarrilaren 17an abiatu nintzen. Lau hilabete eta erdi honetan Peru iparraldeko mendialdea, Ekuador guztia eta Kolonbiako hegoaldeko lurrak zeharkatu ditut.\nIbilbide horretan toki bat nahi nuke bereizi eta nabarmendu, edertasun handiko inguru bat: Peruko iparraldea, hain zuzen, batez ere Cajamarca hiri kolonialetik Chachapoyas-era doan tarte polita. Geografiak, naturak eta hango bideek begiei eskaintzen dieten oparia ez da nolanahikoa, eta oparia da, halaber, eta handia, bertan bizi den jendearen izakera lasai eta amultsua. Eta nire aukera areago zehaztu eta mugatu beharko banu, aipatutako tarte horretan txoko bat aukeratu eta besteen gainetik jartzeko eskatuko balidate, aspaldiko ezagun bat hartuko nuke gogoan: Urrezko Sugea, Marañon ibaia benetako izenez. Haren urek lur bakarti hartan ireki duten sakonune eskergak eta hango maldetan gora eta behera kixkurtzen diren bideek arnasa lapurtu eta aho zabalik utzi ninduten (zentzu guztietan).\nEkuadorreko eta Kolonbiako lurrek, ordea, ez didate Perukoek adinako zirrararik eragin. Ez dut esan nahi ederrak ez direnik. Izan ere, ederrak, oso ederrak dira hemendo bailara berde eta sakonak eta haiek inguratzen dituzten mendi sendoak (gogoan dut 88. urtea, Kolonbiara iritsi eta Ande mendiekin lehenengo aldiz topo egin genuenekoa, eta nola mirestu eta ederretsi genituen lur hauek orduan). Esan nahi dut Ande mendiak izan direla nire ibileraren bizkarrezurra azken urtebete luzean -Patagoniako lautada bakartietatik aldendu nintzenetik-, eta agian atzean geratu diren parajeen handitasunak eta altura haietako argi aratzak itzal egiten diotela orain mendikate luzearen azken mutur honi.\nEkuadorren, hala ere, aurkitu izan dut aipatzekoa den toki bat, berezia eta nire gustokoa, nahiz eta mendiekin eta alturekin bat ere zerikusirik eduki ez: iparraldeko kostaldea. Oso hondartza zalea ez banaiz ere, Mompiche inguruko itsasertzak ezohiko plazer batzuk eskaini dizkit pasa diren asteotan: hondartzako paseoak, olatuen laztana, itsaso handiaren zurrumurrua eta hurbiltasuna... egun lasai eta atsegin batzuk, hitz gutxitan. Esmeraldas hiria bera ere aipatu beharko nuke, kale haietako giro afrikarra, arrantzaleen portua, hango lagunen harrera eta konpainia...\nHiru hilabete eta erdi bakarrik.... eta, hala ere, betiko sentipena, Trujillo eta hango egonaldia hain daude urruti orain, hain daude urruti Peru, Bolivia, Argentina, arestiko Quito bera ere... iragan urrun batean ia, beste denbora batean.... Ez dut galdu kontaktua toki horietan ezagutu nuen hainbat lagunekin, eta noizbehinkako harreman horrek sendotasuna eta hurbiltasuna ematen die pertsona haiei, haien bizitzei, haien oroitzapenari... Uste dut neuk galdu dudala, nolabait, sendotasuna. Ez hemen nagoen honek baizik eta lur haiek ibili zituenak, ordukoak... Lanbroaren tankera hartzen diet orain bide eta ibilera haiei, hain aspaldikoak ez badira ere, egunetik egunera dena zaharkitu eta ostera eraberrituko balitz bezala, ni barne. Kontradiktorioa da errelitate hau, batetik nire urratsen mantsotasuna sentitzen dut, inora iristeko presarik eza, egunen joana ez azkartzeko desira; bestetik denboraren arrapalada dago, etengabeko mugimenduaren bertigoa, atzo goizekoa dagoeneko iragan eta distantzia bihurtu duen orainaren bultzada... Sendotasuna du orain horrek, une honek. Sendotasuna du geroaren deiak, haruntzago dagoenaren lilura setatsuak. Eta sendotasuna dute hango eta hemengo lagunek. Zurrunbilo aldakor honetan aingura bat dira haiek, presentzia irmo eta lasaigarri bat.)\nEsanak esan, ez dira izan mendiak, edo hondartzak, edo ibaiek lurrari egin dizkioten ebaki sakonak, azken hilabeteotako azpimagarriena. Ez da izango naturaren eskaintza denbora honek oparituko didan oroitzapen bakarra, ezta lehena ere. Jendea izango da oraingoan, pertsona zehatzak, oroimena bahitu eta bertan markarik iraunkorrena ezarriko dutenak. Denetariko pertsonak. Aspaldi bateko lagun ia ahaztuak batzuk, iraganeko biztanle higatu eta lausoak, toki lanbrotsu hartatik jauzi egin eta bidera ustekabean irten zaizkidanak, ez fantasmen gisara, zeudenean berpiztuak, baizik eta mugimenduak eta aldaketak denoi ematen diguten dohaiarekin, izaera berrituarekin. Pozgarria oso izan da haiekin berriro topo egitea. Lagun berriak beste batzuk, berriak izanagatik betikoen gisara hurbildu zaizkidanak, haien indar eta zintzotasunarekin; poz iturri izan dira haiekin emandako egunak ere eta zaila egun horien ostekoa, bideko bakardadera bueltatu beharra. Eta denetariko enkontruak, aurreikusiak eta baita inondik inora espero eta bilatzen ez nituenak ere, batzuk zinez bitxiak, patuaren karanbola arraro eta zailak, hainbesteraino non "bizitza gidatzen duen esku izkutuarekin" gogoratu izan naizen halakoetan, ez ote zen bera han zebilena gu elkarrengana bideratuz, hobe beharrez, "toki egoki eta doia" aurkitu genezan azkenik elkarren ondoan, edo behintzat urrats bat eman genezan bake horretarantz... Baina utzi dezadan poesia alde batera, apur batean behintzat. Piura (Peru), Quito , Esmeraldas (Ekuador) eta Pasto (Kolonbia) hiriak izan dira elkartze eta berrelkartze berezi horien kokalekuak. Azkenekoa, Pastokoa, kontatuko dizuet.\nFAMILIA NOMADA BAT\n"A tus atardeceres rojos se acostumbraron mis ojos, como el recodo al camino..." (Serrat)\nAndoni (Ermua) eta Alice (Bruselas) 2004. urteko abenduan ezagutu nituen Turkiako hegoaldean, itsasertzeko herri lasai eta atsegin batean. Negu gorriko giroa egiten zuen Turkiako barrualdean, elurra eta hotza non-nahi ziren, baina han, Mediterraneoak epeldutako zoko haietan, telebistak aipatzen zituen ekaitzek eta tenperatura gordinek toki urruti batekoak ziruditen. Mendi-muino arbolatu eta berdeek trazatzen zuten kostalde hartako ertza; maldetan eukaliptoen eta fruta-arbolen lurrinak betetzen zuen airea eta eguerdiko orduetan nekazariak olibondoen azpian esertzen ziren, lanean eten bat egin eta atseden pixka bat hartzera. Muinoen tontorretatik itsaso urdin-urdin bat ageri zen, ia arratsero eguzkiak distira gorriz betetzen zuena.\nHilabete gutxi ziren Alice eta Andoni Brusela-ko beren etxetik bizikletaz abiatuak zirela. Asia aldera zihoazen baina neguak bidea ixten zien. Babesleku bat behar zuten eta aste batzuetako geldialdi bat egiteko paraje haiek ezin hobeak iruditu zitzaizkien. Göcek aukeratu zuten, Fethiye ondoan dagoen itsas herri txukun bat. Norbaitek belauntzi bat utzi zien eta han jarri ziren bizitzen.\nEuropatik nentorren ni ere hilabete haietan baina iparraldetik, Norvegiako ipar puntatik. Udazkenaren hasierak Finlandian harrapatu ninduen eta handik aurrera zuhaitz gorritzen hasiak eta orbela izan nituen lagun Europa ekialdeko bideetan. Hotza orpoz orpo segika nuela iritsi nintzen Turkiako mugara baina Marmarako itsasotik hegoaldera dauden lurretan barruratu arte ez nintzen hasi sentitzen bere benetako haginkadak. Negua hastera zihoan eta nahiz eta gutxitan kanpatu -ia gauero aterpe eta estufa bat eskeintzen zigun Turkiako jendeak (Frantziako bikote batekin nenbilen egun haietan)- kanpoan bizitzea gero eta zailagoa zen. Göcek-era iritsi nintzenean nik ere paradisuaren itxura hartu nien kostalde hartako epeltasunari eta argiari. Trobadore zaharren itsasoa neukan aurrez aurre eta hala sentitu nintzen, Mediterraneoa lehen aldiz orduantxe ikusi banu bezala.\nAndonik eta Alicek ordurako belauntzia utzi eta, zortea berriz lagun, apartamendu argitsu bat alokatzen zuten herrian, oso prezio onean. Gela bat eskaini zidaten eta habi hartan pasa genituen hirurok urte hartako Eguberriak eta 2005aren hasiera, pare bat aste guztira. Andonik eta Alicek bizimodu nomadaren -eta haren muinean dagoen askatasun sentipenaren- deskubrimendua eta magia dastatzen zuten bidaiaren lehen hilabete haietan, sentipen bizi-bizia eta zoragarria inondik ere, are eztiagoa bazter haiek eskaintzen zizkiguten ustegabeko udaberriari eta harrera onari esker. Kezkarik gabeko egunak ziren, nagiak, argiz beteak.\nNomadak ginen, ordea, eta bidea zen -eta da- gure legea, gure aberririk behinena, aterpe goxoagorik ez dugu gaurdaino aurkitu. Barrualdean negua ez zuen epeltzen baina urtarrileko egun batean, abiatzeko tenorea heldua zela iritzita, kanpamendua jaso eta ekialdeko bidea hartu genuen, kostaldeari jarraituz. Bi aste geroago bereizi ginen: ni Siria eta Afrika aldera nindoan; haiek, ordea, Asiara, eta horretarako hortzak estutu eta Turkiako negu latzari -oraingoan bai- aurpegi emanez, kostaldetik urrundu ziren eta Capadocian barruratu. Georgia zuten helburu. Handik Kazakhstan-era eta Erdialdeko Asiara iritsi nahi zuten, Armenia eta Azerbaijan-en barrena lehendabizi, eta Kaspiar itsasoa zeharkatuz ondoren. Baina hitz egin dezatela haiek. Hona hemen Andoniren eta Aliceren hitzak, bidaia hura -hiru urte pasatxo iraun zuen guztira- laburbiltzen dutenak:\n"Después de tres años, tres meses, tres días y tres continentes, volvimos a casa tras dar la vuelta al mundo en bicicleta. El ocho de septiembre de 2007 finalizo este maravilloso viaje. A fuerza de pedal disfrutamos de una experiencia única e inolvidable. Atrás dejamos grandes recuerdos, miles de encuentros y amistades, increibles paisajes, lugares históricos... fue un viaje impresionante.\nNuestro punto de salida fue Bruselas (Bélgica) para ir hacia el lejano Oriente. Atravesamos Europa central, los montes Carpatos, Euro-Asia, El gran Turkestán, la cordillera de los Himalayas, Nepal, India, el sureste asiático y China para llegar a Tokyo (Japón). Con el objetivo cumplido decidimos ir a Norte-América para dar la vuelta al mundo y regresar a Europa.\nAprès exactement trois ans, trois mois, trois jours et trois continents, nous terminons notre voyage à vélo, la tête pleine de souvenirs, le calepin rempli d'adresses du monde entier et le sentiment que tout cela a été encore plus merveilleux que nos rêves les plus fous.\nNous avons quitté la Belgique le 6 juin 2004, avec le rêve d'atteindre l'Extrême-Orient à la force de nos mollets. Nous avons pédalé à travers l'Europe, le grand Turkestan, la cordillère de l'Himalaya, la péninsule Indienne, le Sud-est Asiatique, la Chine, pour finalement atteindre Tokyo en août 2006, d'où nous déciderons de prolonger notre périple en Amérique du Nord." (http://www.mundubicyclette.be/)\nBidaia hura amaitu eta 2007ko abuztuan Belgikara itzuli zirenean Alice haurdun zegoen. 2008an Alice, Andoni eta haur jaio berria -Maia izeneko neska bat- Ermuara joan ziren bisitan eta patuak han elkartu gintuen bigarren aldiz, ni ere Afrikatik orduantxe irten eta bisitan bainenbilen Euskal Herrian hilabete haietan.\nEta hirugarren elkartzea orain dela aste gutxi gertatu da, Kolonbia hegoaldeko Pasto hirian. Oraingoan haiek hiru dira eta txikienak -hiru urte ditu Maiak- Andonik bere bizikletari lotuta daraman bi gurpileko gurditxoan bidaiatzen du. Lasai bidaiatu ere, pozik eta sortarazten dituen arretari eta harridurari axolagabe, horixe baita -harridura eta jakinmina- bizikleta zamatuak eta haiek arrastatzen duten gurditxoa ikustean inguruko lagunen begiradek adierazten dutena. Eta areago harritzen dira ikusle horiek, begiak larritu eta ahoa zabaltzeraino, gurditxoaren barruan doan bidaiari txikia begiz jotzen dutenean. Pastoko kaleetan barrena gindoazela ondo konturatu nintzen horretaz: ikuskizun ederra zen, noski, guk bertakoei eskaintzen geniena baina are ederragoa, niretzat batez ere, haien erreakzioak eta imintzioek guri ematen zigutena. Ez da hau Maiaren lehen bidaia. 2009ko udan ere Frantzian barrena ibili zen batetik bestera bere gurpildun habitxoan eta, antza, ezin hobeto moldatu zen bidez-bideko bizimodu ibiltarira.\nOrain dela urtebete inguru ekin zioten Andonik, Alicek eta Maiak oraingo bidaiari. 2010eko udan Bruselatik berriro abiatu eta Frantzia eta Espainia zeharkatu ondoren Marokon barruratu ziren. Eta handik hegazkin batek Venezuelako hiriburura ekarri zituen pasa den otsailean. Quiton daude orain eta hegoaldera doaz. Noraino eta noiz arte ez dakite, Alice haurdun dago berriro, lau hilabeteko, eta buhame berria non munduratu eta ondoren zer egin aztertzen ari dira oraindik. Ondo ibili lagunok!\nPERUKO TRUJILLO HIRITIK EKUADOR-EKO MUGARA\nUrtarrilaren 17an lau txirrindulari abiatu ginen Peru-ko Trujillo hiritik, Lucho eta Araceliren etxetik, eta "panamericana" esaten zaion errepidean barrena iparraldera jo genuen. Honako hauek ginen: Bautista eta Mateo frantsesak, Trujilloko Lucho bera eta ni. Trujillo-tik 50 kmra dagoen Paijan izeneko herria ondo ezaguna da gure artean, hura saihesteko modurik ia ez dago eta azken urteotan indarrezko lapurreta asko sufritu dituzte han txirrindulariek eta txirrindulari ez direnek ere. Bertara hurbildu ginenean errepideko polizia gugana etorri eta eskolta emango zigutela adierazi ziguten. Horrelaxe zeharkatu genuen ospe txarreko tartea.\nPaijan gibelean utzi eta Peruko kosta desertikoan azkar egin genuen aurrera, hegoaldeko haizea lagun. Biharamunean, Pacasmayotik 15 kmra dagoen bidegurutzean bereizi ginen: nik eskuin hartu eta mendien aldera jo nuen, bakarrik; frantsesek eta Luchok aurrera jarraitu zuten, panamerikana utzi gabe, Chiclayo aldera. Luchori agur esatea ez zen hain samurra izan. Berak ere bustita zituen begiak.\nBi egun geroago, urtarrilaren 20an, Cajamarca hiri kolonialera iritsi nintzen. Cajamarcan atxilotu eta hil zuten konkistatzaile espainarrek Atahualpa, inken azken enperadorea. Gela bat urrez betearazi ondoren, bi aukera eman omen zioten: bataiatu, kristautu eta urkatuta hil ala sutan kixkalita bestela. Lehena aukeratu zuen.\nCajamarcan pare bat egun egin eta Chachapoyas aldera jo nuen gero. Horretarako Celendin herria igaro eta Marañon ibaia zeharkatu behar izan nuen. Tarte hura oso ederra izan zen. Hona hemen egun haietan nire egunkarian idatzitako sarrerak.\n2011ko urtarrilak 22, larunbata. Cajamarca - Celendin, 108 km.\nOso bide polita, ongi trazatua, aldapa eta malkar gogorrik gabe. Aurpegi asko txuriak, nahiz mendialdean egon eta nekazarienak izan. Jende atsegina, adeitsua, Cajamarcan bezala. Pasadizo bat: ni hurbiltzen ikusi orduko korrika irten da pezozko bere etxe umiletik neskatila irribarretsu bat eta bide ondoan gelditu da niri agur eginez: "gringito! gringito!". Nik harrituta eta dibertituta begiratu diot, bere agur xaloa eskertuz lehendabizi, eta biotatik zergatik ote nintzen ni "gringitoa" pentsatuz, gero: txuri-txuria eta ilehoria zen, mendietako bikingo txiki eta sinpatiko bat.\nEguraldi iluna, euritsua. Mendietako berdea, non-nahi ageri dena, ilundu egiten dute zeru goibelek, harrizkoa da bien bitarteko argia, grisa, mugimendurik gabea, eta zerutik lurrera doan tartea txikiagotu egiten du. Zirrikitu lanbrotsu hori da nire bidea, ildo bakarti bat natura eder geldian.\nNire bazter maiteak... hemengoak eta hangoak... lanbro honetan bat eginda ikusten ditu gaur nire gogoak.\nArratsean iritsi naiz Celendin-era, 7ak baino lehentxoago, ilun-bistan. Arrosa koloreko argi mehe bat dago airean, oso berezia. Elizaren kupula urdinak ilunpetik bereizi eta sendo altxaten dira etxe zapalen gainetik.\n2011ko urtarrilak 23, igandea. Celendin - Balsas, 60 km.\nAzoka eguna gaur Celendin-en. Hamarrak inguruan abiatu naiz, kale jendetsuetan gora eta behera pixka bat ibili eta gero. Herritik irten bezain pronto goraka hasi da bidea eta 13 kilometroko igoerak gain berde batera eraman nau (3150 m.). Ikusgarria begiek handik ikusi dutena: mendien arteko zulo ikaragarri bat, bi mila metro inguruko sakonera duena eta zeinaren maldetan bidea gainbehera amiltzen den, etengabe bihurrituz eta kiribilduz, ia bukaezina dirudien jaitsiera luzean (45 km).\nEzin ikusi goitik zulo horren amaiera non dagoen, baina maldan behera hasi eta bi ordu inguruko bidea egina nuela, begiz jo dut, halako batean, sugea, sakanaren behe izkutuetan bizi den pizti zaharra. Aspalditik ezagutzen dut nahiz eta hau izan bera aurrean dudan lehen aldia: Urrezko Sugea da, Marañon ibaia benetako izenez. Gelditu egin naiz, urrun dago oraindik eta txikia ematen du altura honetatik. Arreak eta lehorrak dira hura inguratzen duten malkarrak eta arrea eta iluna da bera ere, lokatzezko suge nagi bat sakan estuaren barrenetik astiro, sigi-saga, mugitzen dena. Ez dago distirarik, ez arrasto doraturik ur horietan. "Rio Marañon, dèjame pasar...", gogoratu zait eta otoitz batenak balira bezala igaro dira nire gogotik antzina ikasitako hitzak.\nJeisten segitu dut. Bidea estua eta asfaltogabea da baina ondo zainduta dago eta trafiko gutxi darama. Malda bakarti eta idorrak ditut orain inguruan, kaktusak, sastraka arantzadunak, enbor lodiko zuhaitz txikiak. Eguzkia beheraka hasia da. Aurrez-aurre, ibaiaz bestalde altxatzen diren mendi-gailurretatik gora hodei txuri trinkoak ageri dira, elkarri erantsitako kotoi-pinportak dirudite. Gorago urdingune zabalak. Argi-itzalen dantzarekin jostatzen dira nire inguruko mendi-hegal isilak.\nIritsi naiz zuloaren hondora. Ibaiaren aldamenean nago orain, zubia baino lehenagoko tartean, eta lokatzezko sugearen ibilera ez da, bertatik bertara ikusita, hain geldoa, hain nagia. Izan, ur handiko ibaia da, pareta lehorren artetik bere indarrari eutsiz bezala doana. Piztiaren benetako ahalaz jabetu naiz oraintxe.\nIbaiaz bestalde Balsas dago, kale bakarreko herrixka bat (1050 m.), eta izen horrek beste garai eta bizimodu batzuk ekartzen ditu gogora, hemengo biztanleen bizitza eta heriotza ur ilunetan jokatzen ziren garaiak, alegia. Orain ez dago, noski, ibaiaren indarrak gureekin neurtu beharrik, ez du bidaiariak enborrez egindako txalupa hauskorren premiarik bestaldera iristeko, eta ontzitxo haiek gobernatu eta urekin lehiatzen ziren gizonen abileziak eta adoreak liburuetako orrietan bakarrik - eta zaharrenen oroimenean akaso- irauten dute. Orri horietan egin nuen nik topo estraineko aldiz -oso aspaldi dela- Marañon ibaiarekin, Urrezko Sugearekin.\nBai, beste garai batzuetakoak dira Ciro Alegria eta berak sortu zituen pertsonaien bizitzak eta, hala ere, ibai honek ordukoa, betikoa ematen du. Tanta bat gara gu eta gure denbora bere uretan.\nZubira heldu eta errespetuz begiratu diot nire azpiko suge lodiari. Eta antzinakoen hitzak ozen errezitatuz zeharkatu dut burdinazko plataforma estua: "Rio Marañòn, dèjame pasar, eres duro y fuerte, no tienes perdòn / Rio Marañòn, tengo que pasar, tù tienes tus aguas, yo mi corazòn".\nMarañon ibaia zeharkatu eta 63 kilometroko igoerari ekiten dio segidan bideak, igoera luzea eta baita ederra, oso ederra, ere. Mendi haietan malda da dena eta haiek uzten duten tarte urrian kulunka doa, nola-halako orekan, bide estua. Noizbehinkako etxe bakanak ere han-hemengo balkoi edo zabalgune txikietan kokatzen dira, edo mendien arteko lepo estuetan bestela. Mendatea (Calla Calla edo Barro Negro, 3660 m.) igaro orduko, ordea, paisaia aldatu egin da, borobildu eta zabaldu. Hango larre eta belardien berdea bizi-bizia da, itsugarria.\nMendateko gainetik laster (30 bat kmra) Leimebamba herria dago. Hango museoak merezi du bisita bat. Eta aurreraxeago, Chachapoyas baino lehentxoago, antzinako hiri harresitu bat dago, X. edo XI. mendekoa: Kuelap du izena eta berak ere merezi du bisita. Batzuek diotenez, Machu Picchuren ondotik horiek dira Peruko hondar arkeologiko garrantzitsuenak. Mendi gain batean daude eta bizikletaz edo oinez igo zaitezke bertara, bide ezberdinak aukeratuaz. Harresien tamaina eta sendotasuna ikusgarriak dira. (Errepidez joanez gero: 38 km. bidegurutzetik, Tingo Viejo herritxotik, eta 1100 metroko igoera. Oinez: bi edo hiru orduko bidea?).\nGoiz batean, abiatu eta handik gutxira, beste txirrindulari batekin egin nuen topo Cahachapoyas inguru haietan. Daniel Landibar nafarra zen eta oraingoan halabehar hutsari eta Danielen beraren nahiari eta saiatzeari zor zaie, neurri berdinean, topaketa. Kontua da bera gosaltzen zegoela bide ondoko etxe batean ni haren aurretik igaro nintzenean, ez bera ez bizikleta ikusi gabe, eta entzun gabe, gainera, ni ohartarazteko asmoz segituan egin zizkidan deiak eta txistuak. Ez genuen elkar ezagutzen, ez elkarren berri jakin ere, baina gosaria bertan behera utzi, bizikletara igo eta nire atzetik abiatu zen laster batean Daniel, eta baita ni harrapatu ere, handik ia kilometro batera. Ustekabe galanta hartu nuen gibeletik eta arnaska zetorren txirrindulari hura nire parean jarri zenean. Atzera elkarrekin bueltatu eta orduan bai, lasai eseri ginen biok mahaian eta kontu-kontari hasi, berak gosariari berriro ekiten zion bitartean. Daniel Erriberakoa zen, etxe ekologikoen diseinuan eta eraikuntzan aditua, eta alor horretako enpresa batekin esperientzia txar bat izan eta gero erabaki zuen arnasa pixka bat hartu eta Hegoamerikara etortzea. Bizikleta Quiton erosi eta handik zetorren; helmuga, ordea, toki ezohiko batean jarria zuen, gutxik bisitatzen duten -eta urte eta erdi lehenago nik zeharkatua nuen- Paraguai mendebaldeko desertu berde eta biztanle gutxikoan, "Chaco" eskualdean, alegia. Beste kontu bitxi bat: bere herriko bibliotekan Jesus Lopez de Dicastillo delako baten ibilerak eta liburuak ezagutu zituen eta irakurgai haiekin piztu eta sendotu omen zitzaion Hegoamerikara etortzeko gogoa. Eta areago harritu nintzen zera gehitu zuenean: "Peru-ko oihaneko Puerto Bermudez herrian bizi da orain Jesus eta hara joan nahi nuke, aitzindari hura, eta nire bidaia nolabait inspiratu duena, ezagutzera". "Arraioa -pentsatu nuen-, ni neu Puerto Bermudez-era eraman ninduten arrazoi berdinak dira!. Daniel, ordea, ni baino gazteagoa zen, beste belaunaldi batekoa... Gutxi pentsatuko zuen Jesusek noski, 80ko urte haietan, bere ibilera eta hitzek hainbeste ametsen pizgarri izango zirenik, hogei eta hamar urte beranduago ere bidaiarien akuilu eta bultzada izaten segituko zutenik..!"\nQuito-ra bitarteko errepide zatiaren berri eman zidan Danielek eta nik ere hegoalderako bidean zein aukera zituen eta zer espero zezakeen azaldu nion. Eta ondoren hurrena arte esan eta, ezinbestean elkarri bizkarra emanda, bideari lotu ginen. Bolivian dago bera orain.\nOtsailaren 11an La Balsako muga igaro (Namballe-Zumba) eta Perutik Ekuadorrera sartu nintzen. Lojara bitartean, mendiak, zeru goibelak, euri zaparradak eta herri txikiak eta lasaiak aurkitu nituen. Aldapa ikaragarriak ere bai, aspaldiko gogorrenak, % 10etik 20ra bitarteko portzentajeekin. Loja baino lehen, mendi arteko haran polit batean, Vilcabamba herria dago, bere biztanleen bizitza luzeagatik ezaguna dena. Denak saiatzen dira han -eta arrakasta handiarekin, antza- kanposantura ahalik eta beranduena hurbiltzen eta honelako izenak ugari dira kaleetan: "Minimarket Longevo" "Avenida de la Eterna Juventud"... Bertan egindako zigarro klase bat ere badago, "Longevos" izenarekin komertzializatzen dena (paketean aitona zahar bat ageri da, pozik erretzen).\nLojatik aurrera zalantzan ibili nintzen, zein bide hartu. Bi aukera nituen: errepide panamerikanoa bata, Ekuadorreko bizkarrezurra eta kultura kitxuaren eremu nagusia den mendialdetik barrena doana -ospe handiko hiri kolonial bat dago bertan, Cuenca-, eta ekialdeko bidea, bestea, zein aurrekoarekin paraleloan doan baina oihanaren ondotik, shuar indioen lurraldetik. Azkena aukeratu nuen eta Lojatik Zamora hiri txiki eta txukunera jaitsi nintzen eta handik iparraldera jo gero, Puyo-raino. Puyon ekialdeko behe-lurrak utzi eta mendialdera igo nintzen ostera, Baños eta Latacunga hirietara. Quilotoa aintziraren itzulia egin eta martxoaren bian iritsi nintzen Quitora. Goiz eguzkitsua eta garbia atera zuen egun hartan eta horrek Cotopaxi sumendia ikusteko parada ederra eman zidan: nire eskuinean zegoen, ia sei mila metroko kono perfektu bat, erditik gora elurpean zegoena. 1988. urtean, antzeko beste goiz eguzkitsu batean, han goian, krater haren ertzean, egona nintzen. Denbora haiek bezain urruna ematen zuen orain gailur txuriak.\n(Beste digresio bat -edo antzeko zerbait-:\nesan behar dut Ekuadorrek, zentzu batean, harritu egin nauela, Perutik Ekuadorrera igaro eta alde handia somatu dudalako bi nazioen artean, orain dela 12 urte ez bezala, orduan ere zeharkatu bainuen muga hori eta aldaketak ez zuen aparteko markarik utzi nire oroimenean. Kontua da Ekuador, bere umilean, hegoaldeko auzoa baino askoz txukunago eta apainago aurkitu dudala, eta herrien eta hirien itxura ordenatua izan dela, batik bat, inpresio hori eragin duena (salbuespen nabarmenak ere badira, haien artean kostaldeko hiri batzuk, Esmeraldas, kasu). Errepideak ere aipatu behar honen harira, Ekuadorren bide dotore eta estrenatu berriak edo haiek sortzeko lanak non-nahi daude-eta. Badirudi Correa lehendakari ezkertiarraren politikan lan publikoak sustatzea izan dela, besteak beste, helburu garrantzitsu bat, eta lan publiko horien artean errepide-sarea hobetzeari eta bide berriak zabaltzeari eman diola lehentasuna. Ez da Correaren kontua bakarrik, kontinente guztian gertatzen ari den zerbait baizik. Susmoa dut ideia berri larregi ez dabilela bazterrotan ere (asmo berriak, bai, zenbaitetan, eta ez da gutxi) eta hemengo gobernariek diru apur bat eduki eta harekin zerbait egin nahi dutenean betiko erritoak berritzen dituztela. Eta errepideak egitea erritorik zaharrenetakoa da eta inbertsio borobila ere bai: erraz ikusten da, aldi baterako lana sortzen du eta dirua desbideratzeko eta poltsikoratzeko aukera onak ematen ditu. Gobernari zintzoenek, agian, eskuak batu eta mirakulu bat ere eskatu eta espero izango dute: errepide egin berrien aditzea eduki dezala, lehenbailehen, zoriontasunak, asfalto leunaren lilurari ez diezaiola muzinik egin haiekin beti hain uzkur izan den andere kapritxosoak, jakin dezala bideak zabaltzen zaizkiola pobrearen etxean ere, etor dadila haietatik arren, ekar ditzala bere onurak... Tira, ez naiz ni asfaltoaren miresle bat eta ez dut askorik sinisten bere birtute magikoetan, nahiz eta batzuetan estimatu -hori ere egia da- eskaintzen dituen erreztasunak eta deskantsua. Eta gai honekin amaitzeko: gure zibilizazioaren ikur nagusiari -autoari- dagokionez ere, Ekuador berriro irabazle: berriagoak, dotoreagoak, distiratsuagoak dira bere errepideetan ibiltzen direnak. Niretzat abantaila gutxi: abiadurak ere handiagoak dira eta gidarien jokabidea, zoritxarrez, betikoa, hemengoak hangoak bezain zoro eta axolagabe, gauza garrantzitsuak -begiratzeko modua, kasu- astiro, oso astiro, aldatzen bide dira.... Ez, zoriontasuna ez da azeleradore bat zapalduz eta errepidez etorriko, nahiz eta horiek ere, neurri batean, beharrezkoak izan. Hari begiratzeko eta deitzeko modua aldatzen ez dugun bitartean gure erreguei entzungor segituko du, noski, andre misteriotsuak.\nBeste zerbait ere esan behar dut Peru-Ekuadorrekikoak amaitu baino lehen: muga zeharkatu eta lehen unetik faltan aurkitu nuela atzean utzitakoa. Bai, Ekuadorrera sartu eta ondorengo asteetan Peruko mendi garaiekin eta hango bakardadearekin oroitu izan nintzen behin baino gehiagotan baina hori, izan, ez zen hain arraroa. Arazoa sakonagoa eta larriagoa zen eta horretaz berehala konturatu nintzen, inguruan nituen enparantza eta lorategi txukunei mesfidantzaz begiratu eta Peruko herri nahasien falta sentitzen hasi nintzenean. Okerrena, dena den, geroago etorri zen, "gringo!" oihu baldarren mira ere bilatzen hasi bainintzen halako batean eta horrek, bai, guztiz harritu, nahastu eta noraezean utzi ninduen. Paradoxikoak gara gero, edota ohiturazko abereak, edota erremediorik gabeko kontentagaitzak. Orain dela gutxi irakurri ditudan hitzekin adierazita, bestela: "ez dakigu nahi duguna nahi dugun". Eta nahi ez dugunarekin? Ba, berdin-berdin, igual eta antzera. Nola ulertu, bestela, hainbeste protesta eta purrustada egin eta gero, azkenean, ezari-ezarian, Perurekin maitemindu izana? Nola ulertu herri horrek nigan utzi duen hutsa...? Ez, maitasun eta gorroto kontuetan ez naiz ni lagun fidagarria, zorabiatu egiten naiz itsaso horietan. Pesimista batek honela erabaki zuen, aspaldi, auzia: "ez, ez gara sekula zoriontsuak izango". Auskalo. Oraingoz, gelditu bitez esanda eta idatzita azken lerro hauek Peru zaharraren alde.)\nMiller Hernan Yule\nMelendez auzoa Cali hiriko hegoaldean dago eta hona pasa den apirilaren 29an iritsi nintzen. Gaur ekainaren 4a da eta horrek esan nahi du 5 bat aste joan zaizkidala hemen, ezari-ezarian, bat ere nekerik gabe. Lehenengo eta behin eskerrak eman behar dizkiet hori posible egin dutenei, Miller Hernan Yule-ri eta bere familiari, bere etxeko ateak zabaldu ezezik etxekoa banintz bezala hartu nautelako denbora guzti honetan, etxekoei eskaintzen zaien berotasuna erakutsiz. Atzerri honetan bigarren familia bat izan dira haiek, niretzat eta baita hemendik pasatzen diren beste txirrindulari askorentzat ere, harrera ona berdina baita guztientzat... Lau urte dira Miller asmo honekin hasi zela eta ehundik gora dira harrezkero bere etxetik igaro diren bizikleta-bidaiariak.\nMelendez auzo herrikoia da, bizia, langile-bihotz sendoa duena. Kaleak, batez ere "Super Inter" supermerkatuaren ingurukoak, jendez eta autoz beteta egon ohi dira baina handik pixka bat urrundu eta giroa nabarmen lasaitzen da, sekulan galdu gabe, hala ere, etxez kanpoko bizitzak auzoari ematen dion kolorea eta alaitasuna. Gauak ere animatuak izaten dira, janari-saltoki txikiak non-nahi ageri dira, espaloietan eta kale bazterretan, eta bertan arepak (arto-irinez egindako opil bero gaztaz eta urdaiazpikoz beteak), ikatzetan erretako txorizoak, enpanadak eta bestelako gutiziak eskaintzen dira, usain goxo eta tentagarrien artean. Halakoren bat erosi eta afari legea kalean bertan egin eta gero, etxerako bidean, gazte taldeak ikusi ohi ditut espaloietan eserita, lasai eta hitz aspertuan, gau giroaz gozatzen, eta haien ondotik pasatzean ere ke eta usain goxo eta biziki tentagarriak aditzen ditut, bestelakoak oraingoan, esate baterako belar mozkorgarriaren lurrin ezagun eta garratza. Auzo segurua da, hala diote auzokideek eta lehen mailako baloretzat daukate hori, ulertzekoa eta estimatzekoa den zerbait, noski, areago Cali bezalako hiri batean, non intseguritatearen gaia pil-pilean dagoen (lapurreta helburu duen biolentziaren intseguritateaz ari naiz). Guztiarekin, dena ez da bake santua, gerraren arrastoa honaino ere iristen da, bisitari ezjakinena erraz konturatu liteke horretaz, teilatuen gainetik pasatzen diren helikoptero militarren zaratotsa airean zabaltzen denean kasu, edo soldadu armatuen patruilak auzoko kaleetan oinez barruratu eta honelako kartelak zintzilikatzen dituztenean, murruetan eta zuhaitzetan: "Colombia les tiende la mano. No pierdan su vida, abandonen la lucha armada".\nAuzoko etxe gehienak umilak dira, apartamendu blokeak ikusiko dituzu han eta hemen baina ugari dira, halaber, bizitoki zaharragoak, solairu bakarreko edo bi solairuko etxebizitzak. Nire anfitrioi Miller-ena azken hauen artean dago: etxe zapala da, soila eta alturarik gabea, baina badauka aparteko berezitasun bat, benetako altxor bat, batetik gu bezalako bisitariak hartzea ahalbidetzen diona, eta bestetik etxekoen bizi-kalitatea ikaragarri aberasten duena: barne-lorategi bat, ez hain zabala baina bai luzea, atzean dagoen Melendez ibairaino bertaraino iristen dena. Lorategi horretan fruta-arbolak daude, limoi, platano eta laranjondoak, ahuakate, guaiaba, kakao eta mango arbolak, askotariko landareak eta espezia-belarrak, ortua, oiloak... eta gure kanpindendak.\nEtxea dagoen kalea oso lasaia da... larunbat eta asteburuetan izan ezik. Orduan inguruko garajeak diskoteka bihurtu, musikaren bolumena gorenean jarri eta "caleñoen" festarako gogoa eta dantzarako pasioa jabetzen dira kaleaz eta gauaz. Saltsaren Hiria, hala esaten diote Caliri Kolonbian. (1)\nMelendez langile-auzoa da, langile jendea, merkatari txikiak, artisauak, ogibide liberaleko profesionalak... dira hemengo biztanleak. Auzo umila baina ez pobrea, ez pobreenetakoa behintzat. Miller-ek ondo azaldu zidan kontu hori atzo. Esplikatu zidan Cali-ko auzoak (Cali Kolonbiako hirugarren hiri populatuena da, Bogota eta Medellin-en atzetik) egoera sozio-ekonomikoaren arabera sailkatzen direla, 0tik 6ra doan eskala batean. Gailurrean, 6garren mailan alegia, inguru esklusiboenak daude, aberatsenak bizi diren hirialde eder eta erosoak. Beheko mailak, ordea, ("estrato" hitza erabili zuen berak) batez ere 0 eta 1a, auzo txiroenei dagozkie, Cauca ibaiaren ondoan -eta haren mendean- kokatuak daudenak: bizitoki eta zerbitzurik kaskarrenak horiek dituzte (baldin eta inolako zerbitzurik badute...) eta, gehien bat, gerrako desplazatuekin eta hirira etortzen diren nekazari pobreekin osatzen dira. Infernutik zerura doan eskala edo kasta-sistema horretan guri -Melendez auzoari, hobeto esanda- 3. postua egokitzen zaio, denik eta tokirik onenetakoa, nire ustez.\n0, 1 eta 2ko auzo gehienak hiriaren ekialdean kokatzen dira, "Aguablanca" izena hartzen duen distrito handian: diotenez, Cali-ko biztanleriaren erdia-edo han bizi da (2). Kontuan hartu behar da Kolonbia, Hegoamerikako beste herrien aldean, ez dela merkea; eta ez da merkea irizpidetzat barruko neurriak hartzen baditugu ere: elikagaien, garraio publikoaren, elektrizitatearen... prezioak eta gehienen soldatak edo diru-sarrerak ez datoz -ez horiek ere- eskala berean. Kontrasteak ikaragarriak dira: esaterako, auzotik oso gertu, 5. Kalean bertan, Unicentro deritzon saltoki-gunea dago: gutxitan ikusi izan dut nik horrelako bat, hain handia, hain distiratsua, hain jendetsua...\nLuzatu zait hemengo egonaldia baina banoa, azkeneko egunak dira hauek Calin. Ez da izan alferrikako denbora, egiteko nituen lantxo eta asmo batzuk, bai, burutu ditut: bizikletari herdoila atera eta koadroa goitik behera pintatu dut, esate baterako (aurreneko aldiz erosi nuenetik, 2001ean, berria ematen du!), dentistarenean izan naiz, lerro hauek zirriborratzen ere eman ditut ordu franko... Eta etxe honetatik pasatu diren txirrindulariekin informazioa eta istorioak trukatzeko parada izan dut. Gure mundutxo honetan nork bere ibilbidea, bere asmoak, bere estilo eta molde berezia du. Asko gara Ameriketan batetik bestera bizikletaz gabiltzanok eta zorionez dibertsitatea handia da. Bi talde nagusi egin daitezke, agian: batean latinoamerikarrak berak jarriko nituzke (argentinarrak, brasildarrak, kolonbiarrak..), talde txikia baina sendoa osatzen dute eta haien arteko askok artisau-lanekin edo antzeko langintzekin finantziatzen dute bidaia; bestean gu gaude, Europa edo Ipar Amerikatik gatozenok (Australia, Zeelanda Berria, Japon... ahaztu gabe) eta, salbuespenak salbuespen, aurrera jotzeko tokian tokiko irabazpiderik behar ez dugunok. Talde bakoitzean azpi-taldeak egin litezke eta guztiekin, hemengoekin eta hangoekin, 6 mailako beste eskala bat erraz samar antolatu nezake nik, eta esango nuke, halaber, azkar asko, nor non kokatu, bizikletari eta berak garraiatzen duen kanpoko ekipajeari erreparatuta bakarrik. Nago, dena den, garrantzi gehiegi ez duten kontuak direla hauek, zerikusirik bat ere ez dutela, gure kasuan, ez bidaiaren kalitatearekin, ez luzerarekin (ez derrigorrez) eta ez -garrantzitsuena- bidaiarien pozarekin ere. Erosotasunarekin bai, neurri batean, baina hori, izan, ez da gehienetan hain funtsezkoa bizimodu honetan. Badu, ordea, eskala horrek, zerikusia, eta erabakigarria, beste zerbaitekin: mugekin eta haien inguruko legeekin, hots, gure begiek ikusi eta gure oinek zapaldu ahal duten lurrarekin; Latinoamerikako esparrua gainditu eta beste nonbaitera salto egin nahi izanez gero, orduan bai, aukerak murriztu, oztopoak azaldu eta talde baten pribilegioak eta bestearen ezinak ageri-agerian gelditzen dira.\nAurkeztuko dizkizuet, amaitzeko, Melendez-eko etxe honetatik azken asteotan igaro diren txirrindulari batzuk. Lehena Nacho madrildarra izango da, pasa den astean egon zen hemen eta gure eskalan 1eko kalifikazioa emango nioke nik, goitik jota, aspaldian ez baititut ikusi halako bizikleta (BH zahar-zahar bat) eta bizikleta-inguru zarpail eta desastrosoak. Bost axola berari horrek, urrutitik dator eta ez du kitto esateko asmorik, ez berehalakoan behintzat; Nacho orain dela urtebete inguru Madrildik abiatu zen eta hegoaldera jo, nora zihoan ondo jakin gabe; ezari-ezarian iritsi zen Senegalera eta han norbaitek Atlantikoa belauntzi batean zeharkatzea eskaini zion, ontziko zereginetan laguntzearen truke; baiezkoa eman eta Cabo Verde-tik igaro ondoren Brasileko kostara iritsi zen duela hilabete batzuk; iparraldera doa, hori da oraingoz dakien guztia. Bitarteko txikiekin bidaia handiak egin daitezkeela frogatzen du berak.\nAlan eta Erin estatubatuarrak dira, Winsconsin-ekoak; ezkondu eta bigarren eskuko tandem bat erosi eta gero Alaskatik abiatu ziren pasa den udan; Ushuaiara doaz eta bide asfaltogabeak eta aldapatsuak maite dituzte, ez dira oztopo haientzat.\nAlaska-Ushuaia zeharkaldia "klasika" bat da txirindularien artean, eta handik datoz, kontinenteko ipar muturretik, Natxo eta Idoia hondarribitarrak ere; haientzat, ordea, Ushuaia eskala bat baino ez da izango, helmuga beste nonbait baitaukate, Botswanan alegia; ez dute Afrikara eskuhutsik iritsi nahi eta Alaska-ko elur puska bat (elur puska handi samar bat) daramate alforja batean; elurrarekin oasi bat sortu nahi dute Kalahari-ko desertuan.\nEta zerrendako azkena nire lagun Pierre izango da; Pierre frantsesa da noski, 55 urte ditu eta Kanada-tik dator triziklo etzan batean ("triciclo reclinado", "recumbent tricycle" "tricyle couché", euskeraz nola?), "etengabeko siesta batean bezala", norbaitek, zehaztasun handiz, esan zuen moduan; ez Pierrek, ez bere ibilgailuak, ez dirudite mundu honetakoak; berak jakintsu edo inbentore xelebrearen itxura guztiak ditu (Frantziako espazio-agentzian egiten du lan, satelite-programak diseinatzen), oso gizon jator, adeitsu eta manera bigunekoa da, salbu eta Sarcozy izena entzuten duenean: orduan erabat eraldatu eta aieneka, ojuka eta maldizioka hasten da, "in crescendo" doan sekuentzia larri eta beldurgarri batean; gurditxo bat arrastatzen du trizikloarekin eta bertan denetarik garraiatzen du (80 kilo), besteak beste, eguzki-plakak, presio-lapiko bat... (grandpedaleurlibre.org)\nOndo izan denok\nCali, Kolonbia. 2011ko ekainak 4\n(1) Un aspecto destacado de la demografía caleña, y en general del occidente colombiano, es el alto porcentaje de población afro-colombiana, aproximadamente un 24%, lo que hace de Cali una de las urbes latinoamericanas con mayor población de raza negra. La influencia afro-colombiana en la cultura caleña es evidente en los aspectos musicales, por ejemplo, la ciudad es reconocida por sus orquestas de mùsica salsa. (Wikipedia)\n(2) El incremento de la línea de pobreza en Cali muestra lo crítica que es la situación de ciudad. Según la Misión para el Diseño de una Estrategia para la Reducción de la Pobreza y la Desigualdad, el 67,5% de los habitantes de la ciudad se pueden considerar pobres (2004). Mediciones de expertos en el tema indican que este porcentaje fue 29,8% en 1994 y 39,0% en 1998. Este incremento se debe en gran parte a la crisis económica que empezó en 1998, pero también a la falta de respuesta de las políticas públicas para superar dichas situaciones por parte de las administraciones municipales precedentes.\nDe acuerdo con la Consultoría para los Derechos Humanos, Codhes, en el período 1999-2005 llegaron a Cali más de 55.000 personas como resultado de desplazamientos, de los cuales casi 20.000 llegaron solo en el 2005. La mayoría de esta población desplazada se establecen en el sureste de la ciudad en el Distrito de Aguablanca. (Wikipedia)\nPublicado por Lorenzo Rojo, "Lontxo". lontxo@hotmail.com en 17:22 1 comentario:


Dario Urzay, Damaris Pan eta Peio Agirre artistek Gure Artea sariak jaso dituzte - KULTUR SHAREA\nIrabazle bakoitzak 18.000 euroko saria irabazi du.\nDario Urzay (Ibilbide artistikoa aitortzeko saria), Damaris Pan (Sorkuntza lana aitortzeko saria) eta Peio Agirre (Arte Plastikoen eta ikusizko arloan agenteek egindako lana aitortzeko saria) dira aurtengo Gure Artea sarietarako epaimahaiak hautatu dituen hiru artistak.\nGasteizko Artium Museoan izan da sari emate ekitaldia. Sari horiek Euskal Herrian arte plastiko eta bisualen arloan ematen diren sari garrantzitsuenak dira, ez bakarrik aintzatespenean, baita ekonomikoki ere, izan ere, 18.000 euro jasoko ditu irabazle bakoitzak.\nAlicia Fernandezek, Pello Irazuk, Ion Munduatek, Mikel Onandiak eta Jone Alaitz Uriartek osatu dute epaimahaia eta Pello Irazu epaimahaiburuak azaldu ditu erabakiaren arrazoiak.\nDario Urzay artista bilbotarrak 40 urte baino gehiagoko ibilbide profesionala du egina. Epaimahaiaren iritziz bilbotarrak “gutxik bezala gorpuzten du bizitzea egokitu zaion garaiko margolaria” eta bere epaiak adierazten duenez, “esperimentazioari irekita, azaleren plastika eta horretarako teknikak ikertzen ditu bere artelanetan, inprimaketa fotografikoak, erretxinak eta bernizak baliatuz, pintura esploratzen du, mikrotik hasi eta makroraino, biologikotik geologikoraino, irudiaren eta prozeduraren arteko interakzioaren problematikari jarraipena emanez, ikuslearen begirada inoiz ere ahaztu gabe, obra artistikoaren eraketaren funtsezko elementua den neurrian”.\nDamaris Pan artista mallabitarra, bere aldetik, azken urteotan euskal pinturan bizi den berpizkundearen ordezkari nagusietako bat da. Artista bizkaitarrak lan artistikoa eta Euskal Herriko Unibertsitateko Arte Ederren Fakultateko irakaskuntza-lana uztartzen ditu, eta azken urteotan ibilbide nabarmena izan du, etengabeko bilakaeran, pintura-lanaren autonomiaren aldeko apustu argia eginez.\nEpaimahaiak azaldu duenez Panen obra “pausatua da, planoak eta koloreak gainjartzeagatik berezia, eta umoretsua delako, itxurazko presentzia biluziaren atzean bere konplexutasun osoa ezkutatuz. Inspirazioa eguneroko bizitzan aurkitzen du eta forma geometriko indartsuz, ingeradez eta giza gorputzeko zatikiz osatutako natura hiletan zein erretratuetan lan egiten du askotariko objektuekin eta izaki fantastikoekin, baina artistak ihes egiten dio errepresentazio-asmoari, beste errealitate berrien bila ateratzeko: bertan, formak, koloreak, prozesuak eta barne-eraketak dira erabiltzen dituen osagaiak”.\nAzkenik, Peio Agirre idazlea, arte-kritikaria, editorea eta erakusketen koordinatzaile independentea da, egun estatuko arte-testuinguruko eragile nabarmenetako bat; izan ere, oparo lan egin du ikerketan, ekoizpenean eta zabalkunde-lanean askotariko arte-ardurako eta argitalpeneko plataforma ugaritan, hainbat proiekturen bidez, hala esperimentaziorako espazio alternatiboetan nola erakunde sustraituetan.\nEpaimahaiak eragile bitartekari eta testuinguru-sortzaile lanetan eta euskal artisten sarea eratzen, garatzen eta balioztatzen egin duen lana azpimarratu du. “Diskurtso kritiko garaikideei buruzko interesa agertu du eta, bere begiradaren bidez, hurbileneko jarduerak eta egungo praktika artistikoen mundu zabalean gertatzen dena uztartu ditu” gaineratu dute epaimahaiko kideek. “Berea lan kritikoa eta bitartekari-lana da, eta era horretan aukera eman die bere belaunaldiko eta geroko euskal artista ugariri esperientzia eta harreman berriak izateko; ondorioz, bere gogoetek eta ekarpenek belaunaldi baten mapa edo memoria-balioa dute.\nTags: Gure Artea sariak\nDiseinu jasangarriko altzariz bete daute Donostiako Gladys Enea parkea\n‘Gabiriako bertsolaritza eta bertsolaritza Gabirian’ ikerketa proiektua aurkeztu dute


Fair Saturday mugimendua - Fair Saturday\nZergatik sortu zen Fair Saturday?\n“Garai konplexuak eta zalantzazkoak bizitzen ari gara”\nGarai konplexuak eta ziurtasunik gabeak bizi ditugu. Gero eta bizkorrago gertatzen da dena. Epe laburraren mende bizi gara, eta ez epe luzearen ikuspegi lasaian; “edukitzeko” grina dugu, “izateko” helburu sakonaren ordez; eta nor bereaz kezkatzen da gero eta gehiago, ahulenen aldeko enpatia soziala eduki ordez, sorlekua edozein dutela ere.\n«Etorkizuna nola sortzen dugun birpentsatu behar dugu»\nEtorkizuna nola sortzen ari garen birpentsatzeko momentua da. Eta horretarako, gure ustez funtsezko bi elementu daude gizarte bidezkoagoak eta garatuagoak eraikitzeko: kultura eta enpatia. Bi osagai horiek duintzen dituzte gizakiak, eta zientziaren aurrerapenetan oinarrituz gizatiartutako garapen bat dakarte. Azken batean, hobe deritzogun mundu bat.\nFair Saturday, bada, helburu horri ekarpena egin nahi dion ideia txiki bat da. Pentsaraztea eta onuragarria izatea du asmo bakarra, eta bi bitarteko ditu horretarako: batetik, kultura, eta bestetik, etorkizun hobea eraikitzeaz arduratu nahi duten herritarren gogoa.\n«Fair Saturday, gizartean eragiteko kultur mugimendu globala»\nZehazki, gizartean eta kulturan eragiteko kultur mugimendu bat da Fair Saturday. Azaroaren azken larunbatean egiten da urtero, Black Friday egunaren ondoren: hain zuzen, kontsumismoaren adierazgarri handienaren biharamunean. Mundu osoko artistak eta erakunde kulturalak biltzen dira jaialdi global batean, baldintza bakar batekin: ekitaldiaren bitartez, beren aukerako proiektu sozial edo proiektu kultural bat sustatu behar dute. Nola?\nJendearen aurrean erakutsiz harro daudela egiten duten lanaz.\nIkus-entzuleei proiektuaren lana ezagutaraziz, beren kanalen bitartez eta ekitaldia baino minutu batzuk lehenago.\nAukeratu duten proiektuarentzako funtsak sortuz, ekitaldian sortutako baliotik (sarrerak, dohaintzak, eta abar) zati bat emanda, askatasunez eta borondatez.\n«Artista, erakunde kultural eta proiektu sozial ugarik egiten dute bat, munduko leku askotan»\n2014an sortu zenetik, ehunka artista, erakunde kultural eta proiektu sozial batu dira mugimendura.\n2019. urtean, 850 ekitaldi baino gehiago egin ziren, 150 hiritan, eta 200.000 ikus-entzule baino gehiago bildu zituzten.\nDagoeneko mundu osoko hainbat hirik eta eskualdek hartu dute azaroaren azken asteburuan Fair Saturday sustatzeko erabakia. Eta etorkizunean askoz gehiago izango direla espero dugu, edo hobe esanda, horretarako lan egingo dugu.\nLaburbilduz, Fair Saturday giza eskubideak aintzat hartzen dituen ekimen positibo, independente eta apolitiko bat da, urtero, azaroaren azken larunbatean, gizartean eragiteko mugimendu global bat sortu nahi duena.\nEgun bat. Kultura. Aldaketa. Animatzen zara?\nFair Saturday, artearen eta kulturaren bidez gizartea hobetzeko eguna.\nFair Saturday, Antonio Garrigues\nIdeia ona eta sakona eta onuragarria eta alaia da. Gazteek eta gogoz gazte sentitzen direnek berezko duten ideia bat da. Eta haiek jarri dute martxan. Kulturaren balioa, garrantzia eta grazia aurkitzea da kontua, eta hori guztia arduratsu izan nahi duten herritar batzuen kultura-grina amaigabearekin lotzea. Black Friday egunak baditu bere zera, bere nolakotasuna eta bere izateko arrazoia. Ezin hobeki kontrolatu du kontsumoaren bertigoa, eta eraginkortasun miragarriz eta izugarriz manipulatzen du. Ahalegin txikia –oso txikia– eginez hartu du bere lekua. Korronte geldiezin baten alde egiten du, eta zer daukagun eta zer garen nahastea lortzen du gehien-gehienetan. Sukar zentzugabe hori ere gizakiaren parte da. Fair Saturday mugimenduak horixe egin nahi du, baina bere modura eta beste helburu eta manera batzuekin. Bestelako “habitatak” bete nahi ditu: sentimenduak, sentsazioak, ideiak, esperantzak eta dagoeneko bertan behera edo alde batera utzi ezin diren amets jakin batzuk. Eta horretarako bidea erraza da. Egun batez, kultura-ekitaldiekin betetzea gune guztiak, arnasa hartzeko eta bestelako aire batzuez elikatzeko premian dauden hiri batzuetako txoko libre guztiak. Urtero, azaroko azken larunbatean, elkarrekin amesteko eskubidea izango dugu. Abesbatzak, grafitilariak, musika taldeak, antzezlanak, museoak, margolariak, ipuin-kontalariak, poetak, sopranoak, argazkilariak, dantzariak, dantza-eskolak… amateur nahiz profesional, publiko nahiz pribatu, hango nahiz hemengo, bateko zein besteko, gazte nahiz beterano. Abian jarriko dira eta inork ezingo ditu gelditu. Hainbat tokitako artistak eta erakunde kulturalak arian, ekitaldi bakoitzaren bidez aukeratu duten kausa soziala sustatzen. Bazterrak hunkituko ditu, eta argi eta garbi erakutsiko du –beharbada behin betiko erakutsi ere– aurre egin dakiekeela arrunkeriari, hertsikeriari, diruzalekeriari, errutinari eta ergelkeriari. Azkenean, sinbolo distiratsu bihurtuko da Fair Saturday jaialdia; demokrazia duintzeko, benetako aberastasuna sortzeko eta etorkizun gizatiarra lortu ahal izateko konponbide bakarra kultura den seinale. Eta azkenean, abentura honen hasieran –merezi duten abentura guztietan bezala– erabat ezinezkoa zirudien zerbait lortua izango dute gazteek eta gogoz gazte sentitzen direnek.


Erakundea | Begira Bideoak\n2018, ekainak 27 Begira\nERAKUNDE BIDEOA Bilbao Bizkaia Turismo #bideoa #erakundea #promozioa #grabaketak #edizioa #postprodukzioa Bizkaiko Foru Aldundiak visitbiscay.eus turismoko web orria argitaratu berri du, eta guk bideo sorta hau egin dugu Dominion Digitalekin elkarlanean. Proiektua Larraitz Zuazoren zuzendaritzapean garatu da. Argazkiaren...\n2017, urriak 17 Begira\nSPOT Eskola Kirola #bideoa #erakundea #grabaketa #edizioa #postprodukzioa #4k "EGIN KIROLA, HAVE FUN" Bizkaiko Foru Aldundiak eskola kirola sustatzeko bultzaturiko kanpaia da. Dominion Digitalekin elkarlanean egin dugun bideo hau proiektu horren parte da: eskola garaian...\n2017, uztailak 24 Begira\nERAKUNDE BIDEOA BIZKAIKO ERREPIDEAK #bideo #erakundea #grabaketa #edizioa #postprodukzioa Dominion Digitalekin elkarlanean egin dugu proiektu hau, Bizkaiko Foru aldundiarentzat. Bideoaren ezaugarri nagusietako bat zera zen, irudiak mugimenduan hartu behar izatea, errepideak eta garraioa bait dira protagonista. Beraz,...\n2017, apirilak 14 Begira\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA Bizkaiko Foru Aldundia #video #institucional #producción #grabación #edición #postproducción Bizkaiako Foru Aldundiaren web orri eraberriturako eginiko bideo sorta. Dominion Digitalekin elkarlanean aritu gara proiektu honetan. Larraitz Zuazo izan da zuzendaria eta Juantxu Beloki...\n2017, apirilak 13 Begira\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA Bilbao Digitala #video #institucional #animación #motiongraphics #grabación #edición #postproducción Bilboko Udalaren Bilbao Digitala programaren aurkezpenerako egin genuen bideo sorta. Udaletxeak hiritarrekin modu berritzailean komunikatzeko egin zuen apostua ikusirik, geuk ere ildo beretik joan...\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA Gaztebizz #video #grabación #producción #edición #postproducción Gaztebizzerako bideo hauek Dominion Digitalekin elkarlanean egin genituen. Gazteria ohartaraztea helburu duten mezuak izanik, errealizazio eta grabaketa aldetik ere ikuslego gaztearekin konektatuko zuen estetika aukeratu genuen; edizio...\n2017, apirilak 12 Begira\nOFF. Control no es amor\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA OFF. Control no es amor. #video #grabación #edición #postproducción Bizkaiko Foru Aldundiak aurkeztu zuen "OFF. Kontrola ez da Maitasuna" kanpainarako egindako bideoa. Spot laburra eta zuzena, mezuaren garrantzia azpimarratzeko. Errealizazio aldetik ere era...\n2017, apirilak 03 Begira\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA Interoperabilidad #video #animación #videoscribing #edición #postproducción Animazio bideoak videoscribing teknika erabilita. Dominion Digitalekin elkarlanea, Bizkaiko Foru Aldundia da azken bezeroa. Videoscribing edo videoscribe delakoa geroz eta gehiago erabiltzen den teknika da, batez ere...\n2017, apirilak 02 Begira\nERAKUNDEENTZAT BIDEOA ¿Qué es la transparencia? #video #arquitectura #grabación #edición #postproducción Animazio bideoak videoscribing teknika erabilita. Dominion Digitalekin elkarlanea, Bizkaiko Foru Aldundia da azken bezeroa. Videoscribing edo videoscribe delakoa geroz eta gehiago erabiltzen den teknika...\n2017, urtarrilak 21 Begira\nERAKUNDEA BiscayAPP #bideo #animazioa #videoscribe #whiteboaranimation Animazio bideoak videoscribing teknika erabilita. Dominion Digitalekin elkarlanea, Bizkaiko Foru Aldundia da azken bezeroa. Videoscribing edo videoscribe delakoa geroz eta gehiago erabiltzen den teknika da, batez ere erakunde edota...


dFERIA 2017: BIVOUAC Cie Victoria Eugenia Antzokian | Eszena\nHorra masta protagonista eginik, espazioa aldatzeko eta agertokian zehar higitzeko, nola higituko litzatekeen ikusmena gauzen gainetik. Sorkuntza bat higidura etengabean, egokitze etengabean; izan ere, bizitzan bezala, dena higitzen da, dena da oreka behin-behineko eta ezegonkor. Masten eta gorputzen higidura bakoitza bestearen bilaketa da, ikuspuntu bat adieraztea bizitzari eta bizitzako paradoxei buruz, etsipenari ihes egiteko eta askatasun-nahiari men egiteko saio bat.\n‘A corps perdus‘-en, drama, zuzeneko musika, dantza-higidura eta zirku-teknikak nahasten dira, mundu errealaren isla den unibertso fantasiazko eta poetikoa sortzeko. Nabarmentzekoa Judit Argomanizen lankidetza ikuskizunaren koreografia sortzerakoan.\nBenjamin Lissardy (idazlea eta antzerki-zuzendaria), Maryka Hassi (akrobata, masta txinatarra eta komediantea) eta Maureen de Brown (autorea, diseinatzailea, soka eta masta txinatarra) dira Bivouac-en sortzaileak; Bordelen sortu zuten, 2008an. Franziako Zirku Berriko konpainia gazte goraldian datorrena da Bivouac.\nVictoria Eugenia Antzokia, martxoaren 6an, astelehena


Aldaketak hegaldian: onar dezakegu onartu arren? | Consumer\nAirelineak ordutegi edo eguneko aldaketa eskaintzen digun arren, kalte-ordainak jasotzeko eskubidea izaten jarraituko dugu\nIrailaren 1, 2, 5, 8, 13, 15, 20, 22, 27 eta 28an Ryansair-eko langileentzat deitutako grebaren aurrean, konpainiaren hamahiru oinarri espainiarretan, airelineak aldaketak eskaini ahal izango lituzke langabeziaren eragina jasan dezaketen erabiltzaileei hegaldi-planean. Onartzen dituzten bidaiari gehienek greba saihestezina dela onartzen dute, eta enpresak aukera bat proposatzen duenean bere betebehar guztiak betetzen ari da. Baina Hegaldien Erreklamazioko CEOak, Rafael de La Peñak, dio ez dela horrela. Aldaketa onartu arren, hau jakinarazten ez bada edo 14 egun baino gutxiago lehenago jakinarazten bada, kalte-ordaina eskatu ahal izango da, hala nola hotelak, alokairuko autoak, bazkariak, etab., Abusu.\nEpeak garrantzitsuak dira\nAirelineak, gutxienez, zer maiztasunekin proposa diezaguke hegaldia aldatzea, konpentsazio bat jasotzeko eskubidea izateko? Konpainiak hegaldia ezarritako data baino 14 egun lehenago jakinarazi badizu, konpentsazioa eska dezakezu. Baina, 14 egun baino gehiagoz proposatu arren, txartelaren prezioa itzultzeko eska genezake. Hori bai, aparteko gasturik, kalte-ordainik edo kalte edo kalterik.\nAldaketa aldatzen al da aldaketa onartzen badugu ala ez?\nEuropako aerolineen kasuan (adibidez, Ryyair), konpentsazioa ez da aldatzen Europako Batasuneko 261/2004 Araudiak arautzen duenez. Izan ere, hegaldiaren distantziaren arabera, 250 eta 600 euro arteko indemnizazio objektiboak ezartzen dira hiru ordu baino gehiago atzeratzeagatik, hegaldia bertan behera uzteagatik, hegaldietan aldaketak egiteagatik eta overbooking-agatik. Ez da aldatzen lehenago abisatzen bada edo atzerapena handiagoa edo txikiagoa bada. Oso zehatza da.\nZer erreklama dezakegu?\nGastuak objektiboak dira; beraz, edozein tiketa eta faktura erreklama daitezke. Bi gastu mota daude: intzidentziatik eratorritakoak, adibidez, aireportuan bazkariak, airelineak itxaronaldian ordaindu gabeko hoteletako gauak, gaua igaro behar badugu, parkingak, taxiak… ; eta gozatu gabe daudenak, adibidez, helburuko hotelak, alokairuko autoak, tour-ak…\nAirelineetako ekipajeari eta abusuzko klausulei buruzko aholkuak\nZer egin behar dugu erreklamazioa egiteko?\nLehen urratsa konpainiari aireportuan edo online zuzenean erreklamatzea da, eta gerta daitekeen edo ez den erantzunaren zain egotea. Gutxienez bi aste itxaron behar dugu erantzunari hurrengo urratsarekin jarraitzeko.\nEz badugu erantzunik jasotzen edo erreklamazioa ukatzen badugu, bigarren bidea Aire Segurtasunerako Estatuko Agentzia (AESA) erakundera joatea izango da, eta horrek beti eskatuko dio airelineari erreklamatu izana. Kontuan izan behar da, batez beste, sei hilabete inguru behar direla ebazpen bat emateko, eta erabaki behar dutela konpentsatu edo ez. Denbora hori, batez ere udan, luzatu egin daiteke, lana nabarmen metatu delako. Baina AEsak ezin du behartu konpainia ordaintzera; txosten bakarra igortzen du, hasiera batean airelineek onartu beharko lukeena, baina, are gehiago, greba, judizialki defendatzeko jarduera bat, ez dute onartzen.\nHegaldi Erreklamazioko CEOak joan den urteko Ryyair kasuak gogorarazi zituen, konpainiak txostenak gutxiestea erabaki zuen eta bidaiariei ez kalte-ordaina eman ziezaion. “Aparteko egoerak” direla ere esan dezakete. Horregatik, De la Peñak profesionaletan laguntzea gomendatzen du. “Kaltetuek eskubidea dute beren bitartekoen bidez erreklamatzeko, eta legeak agintzen die, baina, askotan, eraisteko horma konplexuak dituzte”, dio.\nZer dokumentazio aurkeztu behar dugu?\nHegaldia erreserbatzea: ibilbide osoa datorren hegaldia erostean jasotzen dugun posta elektronikoa edo dokumentua. Dokumentu honek garrantzi berezia du eskalak baditugu.\nHegazkineratzeko txartelak, bai zaharrak bai berriak, birkokatzea badago. Erreklamatzeko beharrezkoak ez badira ere, erabilgarriak izan daitezke. Bota baditugu, erreklamatzeko modu alternatiboak bila daitezke, baina beti komeni da gordetzea.\nGastuen kiteak eta intzidentziaren ondoriozko fakturak, edo, bestela, disfrutatzen uzten diren zerbitzuen fakturak, aurkezten badira ere erreklama baitaitezke.\nZer konpentsazio espero dezakegu?\nZenbat lor dezakegu erreklamatzean, aldaketa onartu ala ez? Kasu bietan, 250-600 euroko kalte-ordaina erreklamatu ahal izango dugu beti, hegaldiaren kilometroen arabera. Gainera, gastuak eskatu ahal izango ditugu, kalteak eta galerak erreklamatzeaz gain, bai intzidentziaren ondoriozkoak bai gozatu ezin izan ditugunak. Bestalde, beste hegaldi bat kontratatzen badugu gure helburura iristeko aukerarik ez dugulako, kostua ere eska dezakegu.\nGehienez ere zenbat denbora beharko dugu ordaintzeko?\nKonpainia auzibidetik edo auzibidetik joan nahi izatearen mende dago hori. Judizioz kanpoko erreklamazio bat abokatuen (edo pertsonen eta airelinearen) arteko komunikazioa besterik ez da, non gertaerak eta arautzen duten legeak azaltzen baitira, enpresak fede onez ordain dezan legedian ezartzen dena. Kasu horietan, denbora bi eta hiru hilabete bitartekoa izan daiteke, batez beste.\nHala ere, CEOak adierazten duenez, airelineek, gehienetan, ez dute onartzen erreklamazio horiek, eta bide judizialetik joan behar izaten dute. Horrek sei edo bederatzi hilabeteko itxaronaldia atzeratzen du. Abusuk ohartarazi egiten gaitu, eta aitortzen du konpainiek epeak luzatu ohi dituztela. “Erreklamatu eta oztopoak jarri nahi dituen jendeari konbentzitzeko modu bat da, baina garrantzitsuena dirua zurea izango dela jakitea da, eta, Ryanairek irailean egingo duen grebak direla eta, kasuak ez dira galtzen”, dio.\nBigarren aldiz erreklamatu dezakegu?\nJasotako kalte-ordainarekin ados ez bagaude, berriz ere erreklama dezakegu?Bai, Espainian bost urte ditugu hori egiteko.\nhegan egin huelga-eu


EAEko kultura zenbakitan, hainbat adierazleren argitan | Kulturagara\nInportazio datuek jaso dute gure arreta lehendabizi. Sektoreka emandako datuek erakusten dute EAE kanpotik iristen diren antzerki, disko, kontzertu… guk uste baino gutxiago direla edo EAEkoak guk uste baino gehiago. Salbuespena argitalpenak dira, %62,5 baitira EAE kanpokoak.\nLaguntza publikoen herena, % 33,3 dantza konpainiek jasotzen dute. Antzerki konpainiak dira hurrengoak, % 15,9, eta oso azpitik daude gainerakoak.\nKultur arloan lan egiten duten pertsonen ezaugarriei arreta jarritakoan generoaren araberako aldea gertatu zaigu deigarri. Liburuen industrian eta ikusizko arteetan emakumeak %60 dira, baina musikan %36, ikus-entzunezkoetan %40 eta arte eszenikoetan %47. 2017ko Azkena Rock-en 24 taldek joko dute eta tartean emakume bakar bat dago, adibidez.\nGastua nabarmen handiagoa da hiriburuetan beste eskualdeetan baino.\nKulturgintzako enpresen tamaina ere nabarmentzekoa da. Enpresen %85ek 0-2 enplegatu dituzte eta beste %10ek 3-9 enplegatu.\n2013, 2014 eta 2015ean aldi baterako kontratuen %65 egun batekoak edo gutxiagokoak izan ziren.\nZer pentsatua ematen duten datuak dira horiek eta, gure ustez, kulturaz eta kulturaren industriaz oro har dugun iritzia eta usteak baieztatzera datozenak, neurri handi batean.\nEstaturik gabeko kulturak ba al du lekurik erakundeetan? »\n« Bergaran Kultura Batzordearen norabidea birpentsatzen


«Ez diet inoiz barkatuko». Frankismoaren matxinada bizi izan zuten hiru euskal herritar elkarrizketatuko ditu Euronewsek\nHome Gizartea Politika «Ez diet inoiz barkatuko». Frankismoaren matxinada bizi izan zuten hiru euskal herritar...\nEuronews telebista-kateak, 1936-1939ko gerraren azken 80 urteak direla eta, Aurora Velezek egindako bideo bat argitaratu berri du bere webgunean. Bideo horretan, matxinatu frankistek sortutako gatazka haren hondamendiak ezagutu zituzten hiru euskaldunek, honi buruz dituzten oroitzak hitz gutxitan kontatzen dizkigute.\nBi minutu besterik ez dira, baina, denbora horretan, argi uler dezakegu gerra izugarria izan zela, eta galtzaileek diktadura ez ezik, frankistek, Errepublikaren eta Demokraziaren gainean garaipena lortu ondoren ezarri zituzten erbestea, isiltasuna eta gezurrak ere jasan behar izan zituztela.\nEntzuten diren azken hitzek buru guztietan grabatuta egon beharko lukete, faxismoaren aurka borrokatzeko modu bakarra baita, eta ume horiek, beste larru batzuekin jantzita, berriz ere beren ikuspegi totalitarioa ezartzen saia ez daitezen.\nGaztelaniazko bertsioak hiru protagonisten testigantza osoak eskaintzen dizkigu.\n«Nik ez ditut inoiz barkatuko».\nEuronews – 2019/12/27 – Europa\n(Jarraitu) ( English) (Itzulpen automatikoa)\nPrevious article2020. urtearen hasierarako plan ezin hobea: Xiberoako Maskaradetako batera joatea\nNext articleKolonbiak bere ontzi-eskolaren uretaratzea gogoratzen du Erandion


Sony + Android: bideojokoen lidergotzarako formula - Gazteberri.eus\nSony + Android: bideojokoen lidergotzarako formula\nPublished30 urtarrila, 2011\nDatorren hilabeteetan PlayStation ez da Sonyrekin bakarrik erlazionatutako izena izango. Izan ere, Sonyk, jokoen merkatuak sakeleko telefonoetan izan duen garapena ikusirik, Android sistema eragilearekin lan egiteko erabakia hartu du. Sonyko presidentea den Kazuo Hiraik adierazi duenez, “sakeleko telefonoetan eman den eboluzioa ikusita guk PSP plataforman eskaintzen dugun esperientziaren antzekoa lor daiteke”. Horrela, uda ondoren, japoniar erraldoiak Playstation Suite delako online denda martxan jartzea planeatu du. Honen bidez, aurten merkaturatu diren Android tablet eta sakeleko telefonoetako erabiltzaileek hainbat joko deskargatzeko aukera izango dute. Hasiera batean, aipatu Playstation Suiten soilik joko sinpleak eskuratzeko aukera izango da, hots, denbora epe laburretan jokatzen ohi diren joko horiek deskagatzeko aukera.\nErreferentziazko sistema eragilea\nGooglek garatutako Android sistema eragileak hazkunde itzela izan du 2010. urtean. Googlen xedea Android sistema eragile arrakastatsuena bilakatzea da, baina adituen esanetan, aurten behintzat, Nokiak garatutako Symbian sistema eragilearen atzetik jarraitu beharko du. Lidergotza lortu ahal izateko, Androidek esfortzu berezia egin nahi du jokuen esparruan. Android Marketen aurki daitezkeen aplikazioen kopurua ikaragarri hazi da, baina oraindik ere, jokoetan nahiko hankamotz dago, batez ere Applek bere iOS plataformarako garatutako jokoekin alderatuta.\nSonyk Androidekin egin beharreko lanak ez du orain arte egindako lana alde batera utzita. Horrela, urte amaierarako PSP ordezkatuko duen NGP (Next Generation Portable) izeneko bideokontsola eramangarria aurkeztuko du. Gaur egun kalitate handiko sakeleko telefonoek duten OLED teknologian oinarritutako bost hazbeteko pantaila izango du, gaur egun PSP duen erresoluzioaren laukoitzarekin. NGP etengabe konektatuta egongo da 3G teknologiari esker eta gizarte sare propio bati esker beste jokalariekin harremanetan jartzeko aukera izango da. Jokoak argazki kamerek erabiltzen dituzten Flash antzeko txarteletan gordeko dira. Momentuz ez dago NGPren salneurrien berri.\nPrevious Hitzak ere harremanaren parte dira\nNext Jada 2.000 milioi internet erabiltzaile gara


“Elkarbizitza gezurra da” aldarrikatuko dute Mozal Legearen zigor eta isunei erantzuteko festan | Donostiaren 2016 ertzak\nHasiera » Espazio publikoaren erabilera » “Elkarbizitza gezurra da” aldarrikatuko dute Mozal Legearen zigor eta isunei erantzuteko festan\nAtalak: by Lander Arbelaitz Espazio publikoaren erabilera, Herritarren aldarrikapenak, Kortxoenea\nFesta 17:00etan hasiko da eta programa oparoa antolatu dute. Tartean izango dira, besteak beste, Des-Maskarada eta ondorengo kontzertuak: Pelayo y sus Malditos, Los Perros de Pavlov, Parasitos XXL, Beñaranks, Kimikari, Peuone, Hilkar, Kezka eta Zozo taldeak. Ondorengo artikulua zabaldu dute.\nElkarrekin bizitzea batak bestearengandik ikastea da, harremanetan egon eta besteen iritzia ulertzea, nahiz eta ez partekatu…\nUrtebete baino gehiago da Espainiako Barne ministro Jorge Fernandez Diazek sortutako mozal legea indarrean sartu zela, eta orduz gerotik, haren ondorioak jasaten ari gara. Donostian, esaterako, 7.000 eurotik gorako isunak pilatu ditugu azken hilabeteetan. Besteak beste, kaiaren pribatizazioa salatu eta espazioaren erabilera komunitarioa aldarrikatzeagatik, osasunaren alde eta errauskailuaren aurka egiteagatik, Kortxoenea gaztetxea eta kulturaren autogestioa defendatzeagatik, edo sinpleki eskubide zibil eta politikoak gauzatzeagatik.\nElkarrekin bizitzea zuk eta nik bat egitean sortzen dugun espazioa da ( ) Elkarrekin bizitzea proiektu komunetan murgiltzea da, denon onurarako.\nAutoritateak pentsamendu bakarrean ontzen den helburu bakarra du, kultura bakarraren baitan: kapitalaren kulturan irabazia da lehentasuna. Hauxe da Kultura, hitz larritan idatziriko Kultura. Menderatzailea.\nKaleak, esperientziak eta etxeak hustu eta eraisten ditu autoritateak, ez baitu autogestioa atsegin. Autogestioak edozein talde soziali ezartzen zaion autoritate oro ezabatzea bait dakar.\nEta hain zuzen ere, azaroak 19ko festak autogestioa du oinarri, “zuk zeuk egin” filosofia. Norberaren autoritateaz harago, beste inoren autoritaterik gabe, mandazain eta aitaponteko eta babeslerik gabe. Bertan parte hartuko dugun musika taldeok antolatu dugu, Letaman eta DSS2016-DonostiaSalduetaSuntsitu-ko lagunek, eta eguna zein egitaraua zabalik dira osatu eta hobetzeko.\nKolektibo eta taldeek diru irabazi asmorik gabe parte hartzen dugu ekimenean, eta bertan jasoko den etekin oro isun eta zigorrei aurre egitera bideratuko da.\nBizikide izatea “besteak” bezala ikusten ditugun pertsona horiekin guztiekin…\nDonostiako Zinemaldi Alternatiboa 6 (+2) iragartzeko ere esan genuen: bizikidetza eman dadin premiazko baldintza da libertateak, norbanakoaren libertateak nahiz libertate kolektiboak errespetatzea. Praktikan, ordea, ahulen libertatea murriztuz zabaldu da boteretsuaren libertatea; eta hiriak azalean ditu antagonismoak, ikusi nahi duenarentzat ikusgai zapaldu eta zapaltzaileak. Goikoa eta behekoa. Betiko kontuak…\nElkarrekin bizitzea bata bestearen bizikide izatea da…\n2016ko azaroak 2. San Bartolome auzoguneko etxebizitza hustu ondoren, Donostiako udaltzaingoak 27 pertsona etxe gabe utzi ditu. 6 lagun CIE edo Atzerritarrak Barneratzeko Zentro batean atxilo hartu dituzte, eta beste 3 adingabeentzako zentro batera eraman.\nElkarbizitza gezurra da, pertsonaren beharrak aintzat hartu gabe aukera berdintasuna aldarrikatzen duenean. Gezurra da, sozietateko harreman-botereei itsu-mutu-gor egiten dien heinean. Elkarbizitza gezurra da, menderatuen errealitateak ezkutatzeko erabiltzen denean. Eta gezurra delako egiten diogu iseka, irain eta erasoa. Elkarbizitza horretan sinesten ez dugulako. Egiazkoa izango den elkarbizitzaren alde egiteko.\nElkarrekin bizitzea gaitasun bat da; trebetasun bat harmonian espazio fisiko eta mentala partekatzeko, arazoak gainditzeko eta komunitate bat sortzeko. Bizitza komun bat sortzeko proiektua.\nElkarbizitza gezurra da, eta horregatik des-maskaratzen dugu. Mozorroa kendu. Hitza hil. Gezurra hil. Heriotzak galdera berrien aurrean jartzen gaituelako. Eta orduan esanahiak asmatu behar, zaharrak berritu. Hitza aintzat hartzeko. Munduko gauzak oraindik izenda daitezkeela frogatzeko. Mintzaira balioan jarri eta munduko gauzak hobetzeko. Hitza berriro bizi ahal izateko. Eta hitzarekin gu.


Albisteak - GENSLER DISEINUAREN PREVISIÓN 2021\nInfinite Vision-en sortzailea\nPANDEMIA PERTSONEN HARREMANAK ESTATZEN ari da beraien hiriekin. BERRIZKUALDATU BEHAR DUTEN HIRI BIZITZEKO BI HIRUGARREN ARTEAK DIRA OSASUN KRISIA PANDEMIKOA MUGITZEKO ARRAZAGOA ERABILI DUTELA. —2020ko GENSLER CITY PULSE INKESTA\nDesign Forecast-en ale honek munduak orain dituen erronka kritikoen eta aukera sakonen ebaluazio integrala eta puntuala eskaintzen du. Joan den urteko gertaerek, eta horien artean COVID-19 pandemiak, eten eta ziurgabetasun larria eragin du industria guztietan. Gensler-en Design Forecast-ek mundu osoko 50 bulegotan sarean dauden 5.500+ taldekideen esperientzia kolektiboa baliatzen du. Mundu mailan eta tokian tokiko sustraiekin, Gensler-en pentsamendu lidergoak ikuspegi, eragin eta eragin paregabeak eskaintzen ditu.\nRECONNECT sarbidea eta berreskurapenaren atzean dauden bost funtsezko eragileetan oinarritzen da: (1) Jendeak berriro konektatzeko nahia (2) Hirien etorkizuna berriro imajinatzeko aukera (3) Klima ekintzarekiko konpromiso berritua (4) Giza esperientziaren garrantzia ( 5) COVID osteko munduko lekuak eta espazioak birdefinitzea.\nLANAREN ETORKIZUNA BERRIKUSTEN\nLANA Pandemiak mundu mailako lan ereduetan aldaketa masiboa eragin du. Jokabide berriak ikasi ditugu, teknologia berriak hartu ditugu eta lan egiteko modu berrietara egokitu gara. Gainera, tokian tokiko funtsezko zeregina nola funtzionatzen dugun ulertu dugu, batez ere nola lan egiten dugun. Mundu osoko erakundeak lantokiaren etorkizuna birpentsatzen ari dira azken urteko esperientzietan eta ikasketetan oinarrituta, bereziki beren taldeen ongizatea eta konektibitatea ardatz hartuta. Kolektiboki, lanaren etorkizuna mundu mailan berriro imajinatzen ari gara, bulego fisikoak zeregin nagusia betetzen jarraitzen baitu jendea, erakundeak eta inguruko komunitateak onuragarriak diren esperientzia konektatuagoak eta ekitatiboak sortzeko.\nLANTOKI BERRIA ZEHAZTEN DUTEN 4 IKUSPEGI\nLANTOKIKO ETA BULEGOKO ERAIKINETAKO ROLAK ERABAKITZEN ari dira\nLana eta tokia deskonektatu egin dira, bulegoa birdefinituz jendea biltzeko lekurik onena dela, batez ere lanpostuak lankidetzan edo espazio zehatzetan edo baliabide partekatuetan oinarritzen direnentzat. Esperientzia fisikoak eta birtualak erabat integratu behar dira, sistema digitalek konektibitate eta pertsonalizazio maila ezin hobea osatzen jarraituko baitute.\nKULTURA, KOMUNITATEA ETA LANKIDETZA LAN ESPERIENTZIA BERRIAREN OINARRIAN daude.\nBulegoa funtsezko papera aldatzen ari da jendea elkarlanean aritzeko, harreman pertsonalak eta profesionalak eraikitzeko eta konpainiaren negozio, eginkizun eta helburu bereziekin konektatzeko toki bihurtzeko. Jokabide, teknologia eta politika berriak beharko dira lan malgua eta birtuala aurrera ateratzeko, entrenamenduak eta tutoretzak eta esperientzia bidezkoagoak eta inklusiboagoak onartzen dituzten bitartean.\nPANDEMIKOAREN AURREKO JOERAK AZELERATZEN DIRA\nAukera, autonomia, osasuna eta ongizatea funtsezkoak bihurtu dira norbanakoek eta taldeek beren onenean jarduteko. Osasun kontrolak eta ukipenik gabeko segurtasuna, airearen kalitatea hobetzeko sistemak eta jabeak eta erabiltzaileak eraikin eta esperientzia osasuntsuetara bideratuta daude. Kanpoko espazioak gero eta laneko ingurunearen zati bihurtzen ari dira, fatxada irekiak eta teilatu berrituekin laneko ezarpen osagarriak eskainiz.\nMALGUTASUNA ETA EGOKITASUNA KRITIKOAK DIRA HIBRIDOAREN LANDARENTZAT\nLangile hibrido berri bat, bulegoan zein urrunetik lan egiten duena, lantokiko pandemia aurreko arazoak konpontzeko eta higiezinen estrategia berriak aztertzeko aukera da. Bulegoen eraikinak gero eta zorrotzagoak izango dira bulegotik etxera konektibitatea ahalbidetzeko eta maizterraren behar eboluzionatuak aurreikusteko. Laneko espazioko ikuspegi berriek erantzun handiagoa izan behar dute espazio malguekin eta altzariekin lan egiteko modu berrietara bizkor egokitzeko, sortu berri diren lan ereduetarako.\nZERBITZU ZERBITZU ENPRESAK\nFinantza zerbitzuetako enpresa askok aurrera egin dute etxetik lan egiten - eta baita negoziatzen ere. Orain, lehenengo aldiz, urruneko lanaren ideia hartzen ari dira lantokiko esperientzia sakonagoa eta aberatsagoa lortzeko asmoz. Lan-ingurune berrien diseinuak teknologia orekatu behar du giza konexio ordezkaezinarekin; nahasketa egokia eraldatzailea izango da.\nLANTOKIKO MUGIKORTASUNA AUKERA DA\nPandemiak eragindako aldaketek desblokeatu duten negozioaren balioa jasango dute; lantokiko mugikortasuna da horietako bat. Urruneko laneko programen abantailak ikusi ondoren, finantza zerbitzuetako enpresek bulegoa helmuga gisa birdefinitzen dute ausarki. Eskainitako banakako espazioak erabilera anitzeko espazio mota berri eta askotarikoei ematen die bidea, langileen konexioa bultzatzeko, berrikuntza pizteko eta malgutasuna lortzeko. Bezeroek eta bezeroek etengabeko finantza antsietatea jasaten dutenez, giza konexio intimoak sustatzeko gaitasunak arrakastatsuenak diren enpresak bereiziko ditu.\nHIBRIDO BULEGOAK AUKERAK AURKEZTEN DITU ERRENDIMENDUA MAXIMIKATZEKO\nLangile finantzarioak pandemiatik atera dira teknologiak lantzeko eta erabiltzeko modu berriekin. Praktika berri horiek lantokian bertan hartu behar dira etengabeko lan hibridoa errazteko eta lehen zegoen baino errendimendu handiago duen langile bati laguntzeko. Tokiko komunitatearen presentzia malgutasun eta aukera handiagoa da, bankuek aberastasuna kudeatzeko bulego pribatuen sareak, txikizkako sukurtsalak eta negozioen jarraipena egiteko guneak lantoki alternatibo gisa aztertzen dituztenean.\nESPAZIO MOTA BERRIAK EKITASUNA SUSTATU ZAITEZ ETA\nOstalaritzan inspiratutako lantoki atseginek markarekiko pertenentzia, segurtasuna eta konpromisoa sortzen dute. Guztientzako mugikortasunak espazioa askatzen duenez, enpresariek jarduera kolektiboak laguntzeko diseinuak inbertitzen dituzte, hala nola, ikaskuntza eta garapena, sartzea eta prestakuntza. Espazio mota berri horiek aztertzearekin batera, finantza enpresek ekitatea sustatzeko aukera dute, ingurune fisiko eta birtualak zeinen onuragarriak diren ebaluatuz, ordezkatuta ez dauden talentu taldeek.\nANTOLAKUNTZAKO INTEGRAZIOAK ENPRESEK ESTRATEGIAK ZIRTZEKO AUKERAK SORTU DITU.\nBankuek pandemiari emandako erantzunen arrakasta nagusietako bat higiezinen, instalazioen, HR, IT eta beste sail batzuen lerrokatzea izan zen lantokiaren diseinuari eta esperientziari buruzko erabakiak hartzerakoan. Erakundea sistema integratu gisa ikusteak aukera berriak irekitzen ditu. Sistema honen bidez datuak bildu eta partekatzeak erabakiak hobeto hartuko dituela jakinaraziko du. Teknologia adimendunek berebiziko garrantzia dute prozesu honetan higiezinen eta instalazioen taldeei okupazio erabakiak hartzen laguntzeko, batez ere AIren eta automatizazioaren eginkizunak hazten diren heinean.\nLANBIDE ZERBITZU ENPRESAK\nZerbitzu profesionalen enpresak bulegoak profesionalentzako eta bezeroentzako iman bihurtzen ari dira. Zuzendaritzako aholkulariek neurrira egindako esperientziak inplementatzen dituzte, mugikorreko eta lan anitzeko langileak motibatzeko, eta lege-enpresek, berriz, elkarreragina, lankidetza eta helburu partekatua bultzatzeko elementu berriak sartzen dituzte.\nHARTU LAN HIBRIDOAREN LANKIDETZA EZARPEN BERRIAK\nPandemiak lankidetza modu tradizionalak eta tradizionalak ez diren lanak bultzatu ditu. Kudeaketako aholkularitza enpresek lanpostu irekiak murrizten ari direla ikusi dute lankidetza ezarpen gehiagoren truke. Enpresek langileek aurrez aurreko elkarrekintzak eta lankidetza birtuala konbinatzen dituen eredu hibrido berri batean lan egiten lagunduko duten politikak eta estrategiak diseinatu beharko lituzkete. Horrek topaketa kasualak eta talka informalak eremu birtualera luzatu ditzake.\nBEREZI DISEINU UNIBERTSALA TOKIKO IKUSPEGI BATEKIN\nKudeaketako aholkularitza enpresa batzuek diseinu unibertsalaren ikuspegia hartzen dute\nlantokiaren diseinuaren ehunekoa orokorrean aginduzkoa da, baina kopuru esanguratsuak tokiko kultura eta materialak islatzen ditu. Diseinu unibertsalak instalazioak funtzionalagoak bihurtzen ditu jende ugarirentzat, "batez besteko" erabiltzailea bezalakorik ez dagoela aitortuz eta erabili behar duten pertsona guztientzako abantaila kolektiboa duen ingurunea sortuz.\nCOVID krisiak eta urruneko lanera pasatzeak zenbait abokatu bulegok beren higiezinen eskakizunak berriro pentsatzera bultzatu dituzte. Eserleku dinamikoak, erosotasun malguekin eta hoteleko suiteak bezalako aukera alternatiboekin batera, sortzen ari den paradigma da, enpresa batzuek espazio aurrezpen handia lortzen lagun dezaketena. Abokatuak arduratuta eta emankorrak izan daitezkeela aintzat hartuta, edozein lekutan, industriak kultura malguagoa eraikitzeko aukera du urrutiko lana beren eragiketen zati iraunkor bihurtuz.\nBULEGOAN SAREAK KRITIKOAK IZATEN DIRA\nEkitaldiak eta konferentziak berriro hasi ahala, enpresek sare berriak hazteko, bezeroekin harremanetan jartzeko eta elkarren artean berriro konektatzeko modu berriak eta sortzaileak bilatuko dituzte. Bulegoak berriro ireki ahala, bulegoetan ekitaldiak antolatzeko gaitasuna are garrantzitsuagoa izango da. Enpresek eguneko lan eremuak izan daitezkeen espazio sozialak handitu eta hobetu beharko lituzkete, baina eguneko edo arratsaldeko bezero eta langileen gertaeretarako birkonfiguratu daitezke.\nETXEKO INGURUNEAK LAN-INGURUNE ERAGINKORRAK DIRA\nAbokatu gutxik lan egin zuten etxetik aldizka COVID-19 baino lehen. Gehienek etxeko inguruneak lanerako ingurune eraginkorrak direla ikusten dute. —GENSLER US HOMESURVEY 2020 WORK OF WORK / UDA\nJendea beti egon da teknologiako lantokiaren erdigunean. Orain, lanerako eredu hibridoa azaleratu ahala, bulegoa nahita zentratuta egongo da eta datuen berri emango da. Komunitatea, ekitatea, berrerabilera, ongizatea eta oreka lan esperientzia berriaren funtsezko osagai gisa agertu dira, lana non gertatzen den kontuan hartu gabe.\nOSASUN KEZKAK EZAGUTZA ETA DATUAK LEHENTZEN DITUZTE\nLangileen segurtasuna lehentasun bihurtu denez, datuen eta ezagutzaren beharra nagusitu da. Orain, teknologiako enpresek jendeak nola lan egiten duen eta hortik ikasten duten datuak sortu nahi dituzte. Ezagutza (eta horretarako sarbidea) da ekipamendu berria. Pandemia osteko mundu batean, enpresek tresnetan inbertitu beharko dute beren langileak informatuta egon daitezen - eraikuntza eta segurtasun protokoloetatik, koordinazio programak eta enpresen eguneratzeak. Langileekin datuak eta edukia partekatzea izango dira gakoak.\nHARTU KOMUNITATEA "LEHEN SOLAIRUAN" BIDEZ\nEnpresa teknologikoek inguruko auzora hedatu nahi dute "lehen solairuan" inbertituz - komunitateek modu berrietan gozatu ahal izateko kaleko espazioak eta lantokiko ekipamenduak sortuz. Espaloira begira dauden erakusleihoak eta bulegoen atondoak berrasmatuz, enpresek jendea eta tokiko erakundeak eraikinera ekartzen dituzten edo beren kultura lantokitik kalera zabaltzen duten espazioak eta programak diseinatu ditzakete. Hori eginez gero, komunitateko jende gehiago zerbitzatu dezakete eguneko langileriaz harago eta gure hirietako beheko solairua berriro imajinatu dezakete.\nBULEGO ONDAREA ETXEAN\nINBERTSITU ETXEKO ETA BULEGOKO LAN INGURUNEEN ARTEKO EKITATEAN\nUrruneko lana bizkortu ahala, enpresek pertsonen etxeko inguruneetan dauden desberdintasunak kontuan hartu beharko dituzte. Erakundeek bulegoaren ekitatearen printzipioak jendearen etxeetara hedatu ditzakete WFH konfigurazioak optimizatzeko tresnetan eta baliabideetan inbertituz, hala nola monitoreek, WiFi hobetua eta bulegoko altzariek. Bulego hibridoaren barruan, birmoldatutako hitzaldi aretoek berdintasuna sor dezakete parte hartzaileen artean, presentzia fisikoa edo birtuala edozein dela ere. Ekitatea eta inklusioa ardatz hartuta, lantokiak enpresaren kultura indartu eta lotura berriak sor ditzake.\nHOB-AND-SPOKE EREDUAK IRABAZI DUTE MOMENTUA\nPandemiak enpresek beren espazioa eta behar operatiboak birpentsatzeko katalizatzaile gisa jokatu du. Higiezin komertzialen inbertsiogileekin bizkor irabazten ari den ideia bat "hub-and-speakers" eredua da, enpresek egoitza zentralizatu bakar batetik aldendu nahi baitute, estrategikoki kokatuta dauden satelite bulego txiki eta anitzen alde. eta sortzen ari diren merkatuak. Enpresa teknologikoek lantokirako ikuspegi deszentralizatua aztertzen duten bitartean, hub-and-speak ereduak etorkizun ziur baterako egokitzen eta prestatzen ahalbidetuko die.\nXEDEA BETETZEKO ESPAZIOA BERRIKARTATU\nMetro karratuaren esleipena berdina izango da - nola erabiltzen dugun desberdina izango da. Diseinua eta espazioak nola erabiltzen / berrerabiltzen ditugun azpimarratzea are garrantzitsuagoa izango da bulegoak helburu handiagoa izango duelako. Bilera eta lankidetza espazioen birmoldaketa beharko da bilera modu hibridoak egokitzeko. Bulegoa lankidetza-gune bilakatzen den heinean, planifikazioa espazio-mahaiaren arabera garatuko da, jendea bulegora itzultzea espero den lankidetzatik bideratutako lanaren proportzio altuagoa kontutan hartzeko.\nATE ERDIKO ESPAZIOAK\nKANPOKO ETA BARRUKO ESPAZIOA INTEGRATU\nEnpresa teknologikoek kanpoko espazioak gehitzea nahi dute, hala nola terrazak edo balkoiak, langileen kezkei aurre egiteko barruko airearen kalitatearekin eta espazioan aukera eta aniztasun gehiago eskaintzeko. Ate erdiko espazioak (ez guztiz kanpokoak / ez guztiz estaliak) nagusitzen ari dira. Jendeak gozatu egiten du barruko eta kanpoko konexio perfektua izateaz gain, espazio horiek lana kanpoan egiten duten hirugarren leku gisa balio dezakete. Barruko eta kanpoko espazioa integratzen duten garapenak komenigarriagoak izango dira etorkizuneko maizter eta eraikinetako okupatzaileentzat.\nKONTSUMITZAILE ONDASUNEN ENPRESAK\nPandemiak bizkortutako atzerapen ekonomikoari eta hornidura katearen etenari erantzuteko, Kontsumo Ondasunen enpresek aukera ikusten dute kontsumitzaileen konpromisoan eta berrikuntzan kokatutako esperientzia zentroen eta ikerketa eta garapen instalazioen bidez. Industrian zehar, urruneko lanetarako malgutasunean arreta handiagoa dago.\nKULTURA ETA KONEXIOA LORTU LANTOKIAN\nEnpresaren kultura eta markekiko lotura are kritikoagoak bihurtu dira. 2019ko Glassdoor herrialde anitzeko inkestaren arabera, langileen% 75ak arreta handia jartzen dio enpresaren kulturari lanpostu bat eskatu aurretik. Eta% 56k dio kultura soldata baino garrantzitsuagoa dela. Lantokia ezinbestekoa da kultura eraikitzeko, eta hori esparru birtualera hedatzen da. PwC-ren arabera, lehiakortasun abantaila ematen dien kultura bereizgarria duten erakundeek bi aldiz aukera handiagoa dute beren industriako taldeko beste enpresek diru sarrerak eta errentagarritasuna lortzeko.\nLANKIDETZA ESPAZIO GEHIAGO\nLANKIDETZA ESPAZIO SEGURUA ESKATZEN DA\nFokuaren eta lankidetzaren espazioaren banaketa lantokian aldatzen ari da. Kontsumo-ondasunen enpresek espazioa modu eraginkorragoan aprobetxatzen dute produktuen eta kontsumitzaileen konpromisoaren inguruan, non lana bideratzeko eta lankidetzarako gehiago bideratuko diren ondasun higiezin gutxiago egongo diren, maketa-espazioak, erakusleihoak, errealitate birtualeko aretoak eta abar. Kontsumo ondasunetako langileek bulegoan produktuekin eta berme fisikoekin lan egiteko premia larria dago oraindik. Teknologia digitalek urruneko eta tokiko taldekideak bil ditzakete elkarlan bikaina lortzeko. Lantokiaren "bikia digitala" sortzea pentsa ezazu langileei (kokatuta edo urrunetik) konektatzeko.\nLANTOKIA, I + G ETA ESPERIENTZIA ZENTROAK LORTZEN DIRA\nPandemiak lantokiaren joera bizkortu du kontsumitzaileen konpromisorako ukipen-puntu bihurtuz. Etorkizunera begira kokatzeko, Kontsumo Ondasunen enpresek arreta handiagoa jarri dute berrikuntza eta esperientzia zentroetan, baita ikerketa eta garapen instalazioetan ere, guztiak lantokian kokatuta. Lantokian eta txikizkako esperientzia zentroen konbergentzia ikusten ari da industria.\nKomunikabideen industriaren aldaketa-tasa azkartu egin da streaming zerbitzuak eta 5G, teknologia mugikorrak, sendotzea eta edukiak sortzeko abiadura eta bolumena handitzearekin batera. Aldaketaren abiadurak komunikabideen enpresek bizi dituzten espazioetan eragina du, industriak lan aukera malguak, ezarpen berriak eta teknologia digitalak kontuan hartzen baititu.\nOSASUN KEZKAK INDUSTRIA Bultzatu dute lan malgua bereganatzeko\nKomunikabideen industriak tradizionalki ez du lan malgua bereganatu; hala ere, hedabide eta aisialdi konpainiek gero eta gehiago aztertzen dituzte lan aukera malguak, hala nola esleitu gabeko eserlekuak, etxetik lan egitea eta moldaketa malguak. Pandemiarekin, industriak ere azkar onartu ditu lehenago beta zikloetan zeuden teknologiak, eta horri esker, banatutako produkzio lan-fluxuetara aldatu ahal izango da urruneko edukia sortzea eta banatzea ahalbidetuz. Bideo eta audio edukiak sortzeko estudioak desagertuko ez diren arren, komunikabideen lantokia eta campusa edukiak harrapatu eta banatzeko euskarri gisa diseinatuko dira.\nLANTOKIA KRITIKOA DAU EDUKIAK SORTZEKO\nPandemiak mundu osoko entretenimendu eta komunikabide instalazioetan geldiaraztea eragin zuen eta ekoizpen eta edizio birtual eta urruneko bidean aurrera egitea beharrezkoa zen. Aldaketa hori gorabehera, lantoki fisikoak bere horretan jarraitzen du; harremanek bultzatutako oso sormen industria batean, lantokiak giza konexioak susta ditzake eta zintzotasuna, gardentasuna eta berdinzaletasuna eragin ditzake. Kalitate horiek funtsezkoak dira diskurtso publiko osasuntsu, zibil eta ekitatibo baten oinarrian dagoen industria batentzat. Komunikabideetako langileak lantokira itzuliko dira edukiak sortzeko espazioetara sartzeko ez ezik, konfiantza lantzeko ere.\nNEGOZIO EREDU SORTZAILEAK\nPANDEMIKAK ENPRESA EREDU BERRIAK AURKITU ZITUEN\nCOVID-19k hedabideen industriaren segmentu batzuk altxatu dituen arren, beste batzuk aurrera egin dute, hala nola, eskaera bideo bideoak eta streaming zerbitzuak. Etxean aisialdirantz jotzen ari ziren enpresak ondo kokatuta daude txanda honetarako. Diru sarrera aukera berriak irekitzeko, negozio batzuek negozio eredu berriak sortzen ari dira kontsumitzaileak bertan dauden tokian eta etxean eta linean asetzeko. Joko plataformak merkataritza elektronikoa integratzen ari dira eta plataforma digitalek etxeko entretenimendu esperientzia murgiltzaileak eskaintzen dituzten zuzeneko gertaerak antolatzen dituzte. Txinan, adibidez, zuzeneko erreprodukzio bidezko merkataritza elektronikoaren erabilera areagotu egin da blokeo-aldian, PwC-ren arabera. Esperientzia digital eta fisiko kohesionatuak diseinatzea garrantzitsua da bezeroen leialtasuna lortzeko.\nPANDEMIKO HIBRIDOAREN LANTOKIAK BALDINTZA SUSTATZEN DU\nEtorkizuneko lantokiak behar berriei erantzuteko eboluzionatu behar du; lan estilo malguak eta hibridoak onartzen ditu; eta langile guztien ekitatea sustatu. Etxetik lan egitea sortzen ari den lan eredu hibridoaren ohiko zati bat bada, aitortu behar dugu etxebizitza guztiak ez direla berdinak. Etxe askotan ez dago Interneterako sarbide sendoa, mahairako toki nahikoa, aulki ergonomikoak edo isiltasun nahikoa lan bideratua edukitzeko. Ekitateari lehentasuna emango dion etorkizun hibrido baterako lantoki bat sortuz, enpresek talentu berri eta anitzeko sorta zabalagoarekin aritzeko eta laguntzeko aukera dute.\nMezuaren ordua: 21-ek-2121\nHelbidea:Rm 1017 Zhongkun Plaza, Haidian Dist, Beijing, Txina


Urriaren 6an hasiko da Bizkaiko Bertsolari Txapelketa - Uribe kosta - Hiruka.eus\nHiruka.eus 2018-09-25 18:25\nGaur goizean aurkeztu dute Bizkaiko Bertsolari Txapelketa, Bilboko Rekalde aretoan. © BERTSOZALE ELKARTEA\nKanporaketetan 30 bertsolari hasiko dira, Udabarriko Fasetik sailkatutako 29 (horien artean bederatzi uribekostar), eta 2014an finalista izan zen Oihana Bartra. Horietatik 10 sailkatuko dira finalaurrekoetara, eta han izango dituzte zain 2016ko zortzi finalistak; besteak beste, Jone Uria Albizurik abenduaren 1eko finalaurrekoa jokatuko du, Lekeition. Finalera 8 bertsolari helduko dira.\nSaioei buruzko informazioa, protagonistei buruzkoa... Bertsozale elkarteak bere webgunean sortutako atal berezian aurki daiteke.\nSarrerak, Internetez eta txarteldegietan\nSaioetako sarrerak erosteko aukera bi egongo dira. Internet bidez www.bertsosarrerak.eus atarian, edo saioetako egunetan txarteldegietan, 16:00etatik aurrera.\nAurten ere saio guztietarako bonua egongo da eskuragai. Bonuak kanporaketa eta finalaurreko denetarako balioko du; finalerako, ostera, ez.\nSaioak eta uribekostarrak:\nEkaitz Larrazabal Gutierrez "Katxo" (Algorta)\nAmorebieta-Etxano. Zornotza aretoa.\nJai Alai frontoia.\nAzaroak 4, domeka\nItxaso Paia Ruiz (Algorta)\nSanti Brouard kiroldegia.


jardunaldi | Hamaika Telebista\nEuskararen arnasguneen garapenerako jauzia, urriaren 10ean, Azpeitian\nGipuzkoako Foru Aldundiak, Kontseiluak, UEMAk, Gaindegiak, Azpeitiko Udalak eta UEUk elkarlanean antolatu dute Lurraldea eta Hizkuntza. Arnasguneen prebentziotik garapenera jardunaldia. Urriaren 10ean egingo da, Azpeitiko San Agustin kulturgunean. Laugarren aldiz egingo da jardunaldia, eta oraingoan, euskararen arnasguneen garapen iraunkorra bermatzeko oinarriak proposatuko dituzte.\nGarbiñe Mendizabal Hizkuntza Berdintasunerako zuzendariak nabarmendu du Gipuzkoako Foru Aldundiak zeharkakotasunez lantzen dituen politiken artean dagoela hizkuntzarena, eta estrategikoa deritzo Gipuzkoan euskararen eta herrien garapena lotzeari.\nAurrez egindako jardunaldiek emaitza praktikoak eskaini dituztela uste du Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbaok, eta, laugarrenarekin bide bera egin nahi dute hizkuntzaren jasangarritasunean.\nJardunaldiek, orain arte, hizkuntza politikarako neurri praktikoak proposatzeko aukera eman dutela iruditzen zaio Josu Labaka UEMAko lehendakariari eta urriaren 10ean egingo denak jauzi kualitatiboa emateko balio beharko lukeela uste du.\nAzpeitiko Udalak ere parte hartu du jardunaldien antolaketan. Eneko Etxeberria alkateak aitortza gisa ulertzen du jardunaldia herri horretan egiteko aukera, eta udalak lantzen dituen bi lan ildoekin lotura duela esan du.\nEsan bezala, jardunaldia urriaren 10ean izango da, Azpeitiko San Agustin kulturgunean: 08:30ean harrerarekin hasi eta 18:15ean ondorioen irakurketarekin amaituko da. Tartean, hainbat hitzaldi eta mahai inguru antolatu dituzte.\n'Jokoteknia' jardunaldia, euskal bideojokoen industraren diagnostikorako\nMaiatzaren 12an, euskarazko bideojokoen lehen jardunaldia egingo dute, Bilbon, 'Jokoteknia' izenburupean. Game Erauntsiak eta Azkue Fundazioak elkarlanean antolatu dute, 2017ko azarotik dihardute elkarlanean, eta Jokoteknia jardunaldiarekin, euskarari bultzada eman nahi liokete, besteak beste. Azkuna zentroko Bastida aretoan egingo dute jardunaldia, tokiko industriaren eta jokozaleen diagnostikoa egin eta euskal bideojoko garatzaile eta jokalarien joerak ikustea nahi dute.


Arancha González Laya, Kanpo Arazoetako, Europar Batasuneko eta Lankidetzako ministroa.\nArancha González Laya, nazioarteko harremanetan eta merkataritzan aditua, 20 urtetik gorako lanbide-esperientziaduna, Espainiako Erresumako Kanpo Arazoetako, Europar Batasuneko eta Lankidetzako ministroa da 2020ko urtarrilaren 13tik.\nArancha González Laya Zuzenbidean lizentziaduna da Nafarroako Unibertsitatearen eskutik, eta Europar Batasuneko Zuzenbideko graduondoa du Madrilgo Carlos III Unibertsitatearen eskutik; hortaz, asko daki nazioarteko harremanei, merkataritzari eta ekonomiari buruz, eta esperientzia ugari du sektore publikoan eta pribatuan, baita erakunde aldeaniztunen kudeaketan ere. Bere ama-hizkuntza espainiera da eta ingelesa, frantsesa, alemana eta italiera ere badakizki.\nMinistro izan aurretik, Nazioarteko Merkataritza Zentroko (ITC) –Nazio Batuen eta Merkataritzako Mundu Erakundearen garapen-agentzia– zuzendari exekutibo izan zen Arancha González, 2013ko irailetik 2020ko urtarrilaren 12ra.\nLehenago, Arancha González Munduko Merkataritza Antolakundearen (OMC) zuzendari nagusi Pascal Lamyren Kabineteko buru izan zen, 2005etik 2013ra bitartean. OMCn zegoenean, Merkataritzako Laguntza ekimena abiarazten parte hartu zuen, eta G-20 goi-bileran Pascal Lamyren ordezkari (sherpa) izan zen.\nHalaber, Arancha Gonzálezek hainbat kargu izan ditu Europako Batzordean, eta hirugarren herrialdeekin merkataritza-akordioen gaineko negoziazioak egin; era berean, merkataritza eta garapena sustatzeko ahaleginetan garapen-bidean dauden herrialdeei lagundu zien. 2002tik 2004ra bitartean, Europako Batzordearen merkataritzarako bozeramailea izan zen eta Europar Batasuneko Merkataritza komisarioaren aholkularia.\nArancha González Laya sektore pribatuan hasi zuen karrera, abokatu-bulego baten bazkide gisa, enpresei merkataritza, lehia eta Estatuaren laguntzen gainean aholku emanez.


Emakumeen eta gizonen arteko soldata-aldea % 1,5 jaitsi da 2015etik – Ekonomiaren KZ\nEuskadiko soldata-arrakala urteko batez besteko aldea 7.213 eurokoa da gizonen eta emakumeen artean, eta, 2015etik 1,5 puntu jaitsi bada ere, emakumezkoen soldatatik gizonezkoen soldatara dagoen aldea % 22,6koa da oraindik.\nHala egiaztatzen du Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak argitaratutako “soldata-arrakala Euskal Autonomia Erkidegoan” txostenak. Txosten hori atzo argitaratu zen, irailaren 18an, Nazio Batuen Erakundeak ezarritako gizonen eta emakumeen arteko berdintasunaren nazioarteko eguna dela eta.\nIkerketaren arabera, gizonek urtean jasotzen duten soldata 31.790 eurokoa da, eta emakumeek, berriz, 24.757 eurokoa, INE Estatistikako Institutu Nazionalak 2020rako dituen azken datuekin.\nEmakundek ohar batean azaldu duenez, langile bakoitzak 28.470 euro irabazi zituen EAEn, Estatuko handiena. Europako neurketan erabiltzen den orduko batez besteko irabaziari dagokionez, Euskal Autonomia Erkidegoko soldata-arrakala % 9,55ekoa da, 2015ean erregistratutakoa ( % 12,83) baino txikiagoa.\n← Telelangileen % 40k 8 orduko lanaldia gainditzen du\nEuskadik 12 milioi emango ditu abeltzaintzarako laguntzetan →