MMORPG - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLineako jokalari anitzeko rol-joko masiboak edo MMORPG joko izenez ere ezagunak (ingelesezko Massively Multiplayer Online Role-Playing Game esalditik), Interneten bidez jokalari kopuru itzelak aldi berean mundu birtual batean sartu eta, beraien arteko interakzioaren bitartez garatzen diren bideojokoak dira. Rol-jokoen azpigenero bat osatzen dute.\nJoko hauetan jokalariek pertsonaiak sortu behar dituzte, euren arraza, ogibidea eta armak zehaztuz esaterako, eta quest izeneko beste batzuen aurkako lehian edo helburu bat duten abenturetan parte hartu, horretarako jokoan zehar euren baliabideak gehituz edo bigarren mailako helburu zenbait lortu behar dituztela.\n3 Arreta Akademikoa\n4 Amateur edo Garapen Libreak\n5 MMORPGak nabigatzailean oinarrituak\n6 Rol osagaia\n7 Generoaren desafioa\n7.1 Mundu egoera\n7.2 Mundu osaketa\n7.3 Datu konpresioen ondorioak\n7.4 Serbitzarien kudeaketaren ondorioak\n7.5 Mundu osaketaren eragin sozialak\n8 Kanpoko estekadurak\nMMORPG guztiek bezero-zerbitzari eredua jarraitzen dute. Jokoaren kudeatzaileek jokalari horiek bizi diren mundu iraunkorra zaintzen dute. Alegiazko munduaren arteko elkarreragina, une oro jokatu ahal izatea eta jokalari kopuru itzelak (milioka MMORPG zenbaitetan) dira joko hauen ezaugarriak.\nAlegiazko munduan harremanetan hasi ondoren, munduan zehar dauden beste jokalariekin jarudera mota zabal batean parte har dezake jokalariak. Kudetazialeak, bezeroen interesa piztuta edukitzeko, mundu birtuala ikuskatzen eta erabiltzaileei ekintza multzo handi bat, hobekuntzak eguneratuak dituztelarik, eskaintzeaz arduratzen dira.\nMMORPG joko gehienak komerzialak denez, bezero-programa erosi behar izaten da eta alegiazko munduan sarbidea izateko hilabetero diru kopuru bat ordaindu. Interneten, izan badira, online jokoak dohainik.\nMMORPG jokoek zenbait ezaugarri partekatzen dute:\nRol tradizionalen jokoen jokatzeko era arrunta (adibidez, Dungeons & Dragons), quests (abenturak) barne dutelarik, mamuak (mobs izenekoak, Mobile Objects-ekoak ) eta (looting) mamu abilduen altxorren bilketan oinarritutako sari sistema.\nPertsonaien garapen sistema, esperientzi puntu eta mailekin lotuta gehienetan.\nGauzen trukean oinarrituta dagoen ekonomia (armak eta armadurak) eta berezko unitate monetarioa.\nJokalariek klanetan antolatuak, jokoan zuzenean eutsita izan ala ez izan.\nJoko moderatzaileak (GM –Game Master- izenekin ezagutuak) munduko zelatari bezala aritzeagatik zenbaitetan ordainduak.\nMMORPG jokoek abentura hizketaldiak (Adventure, Dungeon eta Zork, esatreako) eta arkatza eta papera motako rol-jokoak ( Dungeons & Dragons klasikoa, esaterako), 1970 hamarkadan jaioak, Muden edo online joko ez grafikoen oinordekoak dira. 1970 hamarkada bukaeran, Plato Systemek Moria izeneko MMORPG pseudo-3D lineetan oinarritua garatu zuen (Moria VAX VMSrako jokoarekin ez nahastu).\nTestuan oinarritutako lehen MMORPG komerziala (nahiz "masibo" konzeptuak 1980ko hamarkadako erdialdeko mainframe azpiegitura eskatzen zuen) Islands of Kesmai, Kelton Flinn eta John Taylorena, izan zen, CompuServeren bidez eskeinia, 1984an 12 dolar orduko salneurrian jaio zen.\nHabitat, LucasArtsek diseinatutako ingurugune grafikoa non bere erabiltzaileek interreragin dezaketen, ítemsak trukatu eta solasean aritu, AmericaOnlinen Club Caribe izenarekin bertsio murritz batean estreinatu zen. Nahiz zentzu osoan joko bat ez izan, bere grafiko konbinaketa, berraragiztatzeak eta chat-a garai hartarako iraultzailea izan zen.\n1990ko hamarkada hasieran, Internet-eko erabilpen komerziala oso murritza izan zen NSFNET-ko erabilera politika onargarriengatik. Beraz, online lehen jokoak Compuserve, Genie zerbitzu jabe modukoetan sinestu zuten bere zabalkuntzarako, non Gemstone III, Dragon´s Gate eta Federation II eta America Online bezalako jokoak sortu ziren. Murrizkea hauek baretu zirenean, joko tradizionalen konpainiak eta online zerbitzuak Internet-en bidez jokoak ateratzen hasi ziren.\nJimm Hanckock eta Camila Rode-k diseinatutako Legends of Future Past izan zen Internet-era mugitu zen lehen MMORPG komerziala testuan oinarritua sare hornitzaile nagusi batetik (CompuServe, kasu honetan). Mundua bilakaeran hornitzen zuen alegiazko tipoko rol-jokoa zen eta Game Masters (Joko Zuzendariak) profesionalak online gertaerak gidatzen zituztenak. 1992an Internet-en bidez 3,60 dolar orduko eskeini zen eta 2000 garren urterarte funtzionamenduan aritu zen.\nNeverwinter Nights lehen MMORPG grafikoa izan zen, Don Daglow diseinatzaileena eta AOL 1991ean jaioa eta 1997arte mantendu zen Cathryn Mataga programatzaileena. Jokoak 6 dolar orduko balio zuen eta proiektua Steve Case AOL-ko zuzendariagatik pertsonalki burutua izan zen.\nNeverwinter Nights-i jarraituz The Shadow of Yserbius azaldu zen, The Sierra Network-en barruko MMOPRG-ak, 1992tik 1996arte funtzionatu zuelarik. TSN-a orduko zerbitzu bat izan zen, nahiz 119,99 dolarrengatik hilabeteko zerbitzu mugagabea eskeintzen zuen AT&T-koak, TSN hartu ondoren, eskeintza zorroztuz, orduko zerbitzura mugatu zuten arte.\n1996an Sierra Online-k arrakastadun lehenengotariko MMORPG-a atera zuen. Bi dimentsioko motor grafikoa (nahiko oinarrizkoa) eta Dungeons & Dragons tipoko pertsonai sistema mailakatua barnean zeraman. Jokalari interfaz bat eta funtzesko bat eta borroka sistema txandakatua, D&D sisteman iradokitua, zeukan.\n1997an Ultima Online-ri generoaren ezagutarazpenaren ospea ematen zaio.Hilabeteko suskribapen abonoagatik (1996an Meridian 59 jokoarekin lehen aldiz sarrarazia) bereizitzen zen orduko ordainketa tradizionalaren ordez; geroztik, MMOPRG gehienak, denak ez badira ere ia guztiak, abonoa dute estandartzat. Prezioen eredu berri hau ere enpresen motibapen gisa ikusia izan da jokalari amorratuen ordez (ordu asko kontsumitu eta beraz kantitate-diru kopuru handia ordaintzen zutenak) ikusentzule handiagoa eta ondorioz zabalagoa erakartzeko. M59 eta UO-k 10 dolar hilabeteko,ondoren, generoaren bitartez kopuru honi gradualki gehikuntza jarri zaio, suskribapeneko aurrekaria ezarri zuten.Hauexek izan ziren "jokalari anitz masibo" hitza erabili eta hedatu zutenak.\nBitartean, Hego-Korean online joko komerzialak ikaragarri herrikoiak egin ziren. Nexus: The Kingdom of the Winds-ek, Jake Song-egatik diseinatua, 1996an hasi zuen bere ustiapen komerziala, balizko miloiko harpidedunera gerturatuz. Lineage-k (1998), Song-en hurrengo jokoak, Korean eta Taiwanen miloi bateko harpideduna lortu zuen, bere hedatzaileei, Ncsoft, beharrezko indarra emanez, MMORPG-eko merkatu globalean etorkizuneko urteetan tokia finkatzeko.\n1999ko Martxoan Verant-ek atera, ondoren Sony Online Entertainment eskuratu zuen eta EverQuest-ek Mendebaldean ezagutarazi zuen Alegiazko MMOPRG-ak.5urteetan zehar Estatu Batuetako arrakasta handikoen MMOPRG-a izan zen, eta 10 espantsiotarako-zabalkuntzarako (2005eko irailararte) eta beste joko eratorrien oinarria. Zenbait komunikabide, beste batzuen artean TIME aldizkaria, EQ-ren inguruan egunkari-artikuluak idatzi dituzte gehienetan, bere arrakasta dela eta, eztabaida eta zalantza-arazo sozialetan erakusgarri. 1999an Asheron´s Call arrakastatsua izan zen, 90eko bukaerako hamarkadako (UO,EQ,AC-rekin) zenbaitetan deituriko “3 handiak” osatu zuen. Etorkizuna itxaropentsua zirudien Origin-ek Ultima Online 2 garatzen hasia zela ezagutzera eman zuelako.\n90 garren bukaera aldean jokalari masiboen online jokoen konzeptua estrategi jokoak edo akzio joko lehen pertsonan bezalako genero berrien mugak gainditu zituen. MMOG (massively multiplayer online game) etiketa sortu zen bere genero menpekotasunengandik urrunduz multzokatzeko. Hala ere, hauetako joko bakar batzuk, World War II Online (2001) MMOG akziozko lehen pertsonan bezalakoak, RPG osagai zati bat jatorrizko MMORPG-tik oinordetu zuten.\nGenero jarraitzaileentzako 2000garren urtea lasai samarra izan zen hedatzaileek MMOPRG-eko expantsio merkatuan sartzea erabakitzen zuten bitartean. Dark Age of Camelot, 2001garren urtean ateratakoa har daiteke hiru handien ondorengoa alegiazko joko munduan; bere irteera-eskaintzaz gain, arrakasta mailak igotzeko errestasunean eta bere jokalari jokalariaren aurkako (player versus player edo PvP)borroka sistema integratzaileak dira.Aldiz,urte bereko Ekainan Anarchy Online-ren MMORPG-a zientzi fikziozko generokoa,akatsaz betea eta arazotsu bere hasieraren, irteera kontrakoa izan zen,izen txarra denboran eustea ekarri zion, nahiz akatsak hilabete bat pasa aurretik zuzenduak izan.\n2001garren urtean hiru handien hazkuntza gelditu zen. Honek UO2-ren baliogabetzearekin hedatzen ari zen bitartean, merkatuak agian asetasun puntu bat harrapatu zuela pentsa arazi zuen.Jokalarien hilabeteko abonoen ordainketarekin jarraitzeko helburuarekin,pizgarri berriak asmatu behar izan zituzten konpainiak. Sony Online Entertainment-ek (SoE), adibidez, “tarifa plana” eskeintzen du bere katalogo zabaleko edozein joko online-n jokatzeko aukera: klasikoetatik EverQuest eta Planetside-tik hasita EverQuest II eta Star Wars Galaxies egin berriraino. Jokalariek prezio altuei, informazio eta euskarri ezari ,edota dirua ezartzeko MMOG-ak hobetzeko konpainia handiak azaldu duten interes falta, generoak jasan duen geldialdiaren arrazoi garrantzitsuenak bezala.\n2004ko Azaroaren 23an Blizzard konpainiak sortua eta VUG-ek banatua World of Warcraft salmentan jarri zen. Genero horretan errekorrak hautsi ditu, jokalarien 10 miloiko kopuru sinestezina (oraindik ere hazten diholarik)gainditu duelako. World of Warcraft erabileraren errestasunagatik, bere interaktibitateagatik eta kargarik gabeko bere jokaleku erraldoiengatik, unibertsu etengabea osatzen dutelarik (ez bada toki batean sartzeko edota beste kontinente batera bidaiatzeko) nabarmentzen da. Ostera, jokalari- mordoska direla eta azpiegitura arazoak izan ditu, zerbitzariak handitzera behartu dituztelarik,eta bestalde Blizzard -en azken orduko neurriak jokalarien trafikoa murrizteko. Zenbait komunikabideetan joko onenaren edo urteko jokoaren tituloa eman zaio. Orain arte,historiako harpidedun gehien duen jokoa World of Warcraft da, eta The Burning Crusade hedapena historian azkarren saldutako hedapena (2.400.000 unitateekin lehen orduan) izan zen. Blizzard-ek bere azken hedapena Wrath of teh Lich King, 2008 garren urteko azaroaren 13an, atera zuen.\n2005garren urteko apirilaren 28an Guild Wars-en irteerarekin, RPG online bat abono prezio bakar batekin (jokoa erosterakoan soilik ordaintzen da) comercialmente ustiatzen lehen jokoa izanez, milaka jokalariengandik onartua izan da. MMORPG tipikoak ez dute Guild Wars-ekin ez ordainketa modua, ez jarraipen sistema,ez joko denbora inbestitzea,ezta sofware bere kideekin inposatu arazten duen arkitektura zerbitzari askoren menpekotasuna ere.\n2005eko abuztuaren 4ean, Txina-ko gobernuak 18 urteko beherakoentzat edozein motatako joko bortitzak debekatuta daudela agintzen du.Bortitzak diren jokoen artean ulertzen dira jokalari bat beste jokalariren aurka borrokaren bat onartzen duten edozein joko, alegia MMORPG guztiak daukaten ezaugarri bat. Beranduago, urte hortako abuztuan, gobernu chinatarrak 3 ordu baino gehiago jarraian aritzeko murrizketa inposatzen du online-ko jokoei.\nMundu akademikoko arreta hasi dira erakartzen MMOPRG-ak, psikologia eta ekonomia arlokoak bereziki. Edward Castronova mundu birtualen (MUD-ak, MMOG-ak eta antzeko konzeptuak) ikaskuntzan trebatu-espezializatu da. Bere "Virtual World: A First-Hand Account of Market and Society on the Cyberian Frontier" (2001) bezalako idatzietan “ekonomi sintetiko” eta mundu errealeko ekonomien arteko harremanak aztertu ditu.\nHandiagotzen ari den generoaren ospeari ezker, gero eta psikologo, soziologo eta antropologo gehiago joko horien jokalarien ekintzak eta elkarrekintza aztertzen ari dira. Sherry Turkle da, hain zuzen ere, ikertzaile ospetsuenetako bat. Beste ikertzailea Nick Yee izenekoa, joko hauen ezugarri psikologikoak eta sozilogikoetan arreta jarriz, azken urte hauetan MMORPG-ko 350 jokalari baino gehiago elkarrizketatu ditu. Bere ikerketa Proyecto Daedalus-en aurkitu daiteke.\nAmateur edo Garapen LibreakAldatu\nProgramatzaile talde txiki asko eta amateurs artistak bere MMORPG-ak sortzen saiatu dira.Horrelako proiektu batek hiru edo lau urteko lana exijitzen du (batezbestekoa) eta amateurs garapenak gainditu dezakete denbora, dirua edota eskulan ezari esker. Gainera, zerbitzarien kostea eustea proiektua zapusteko arrazoi nagusiena izan daiteke. Doako MORPG-ak orokorrean joko disenatzileek,artistek eta programatzaile talde txiki batek eskeintzen duen denbora librean oinarritzen dira.\nHauetako joko gehiengoak beste edozein joko komertzialekin ezin dute lehiatu,bere lehen abantaila koste txikikoa edo baliogabekoa izatea da,eta antzinako ekipo informatikoen errendimendu bikainengatik. Doako etorkizun handitariko MMORPG-a Planeshift da, jokorako prest dago dagoeneko, grafiko bikainekin, EverQuest-en mailako proiektu komertzialekin, gainera software libre-en oinarritua dago eta doan, hori dela eta,beharbada izan daiteke aukerarik hoberena. Navarea Online eta Yuti Online proiektuek ere badira etorkizun handikoak, Yute Online Game Engine edo joko motoreen gainean sortua eta SAFIRO Proiektuagatik 2005 garren urte hasieratik garatua..Gaur egun bi bideo-joko hauek proba aroan daude, baino azken bertsioan kalitate handiko maila eskeiniko dutelakoan gaude, hauez gain kalitae handiko DOMO, Aeria games-ek garatua, developer esperientzi handikoa, badituelako titulo dezente. Regnum Online jokoaa ere azpimarratzekoa da, Argentinan hedatua,harpidedun internazional interesgarriarekin eta jokalari askoren parte-hartzea “fakzioen arteko gerra” gaiarekin lotuta nabarmendu behar da.\nMMORPGak nabigatzailean oinarrituakAldatu\nAzken urteetako MMOPRG generoen arrakastarekin, era askotako jokalari anitza jokoak nabigatzailean oinarrituak hasi dira ere MMORPG izendapena erabiltzen. Gehiengoak jasotzen dute testoetan oinarritutako jokoen tradizioa, garai bateko BBS-ak, eta gaaur egungo MMORPG baten aitzinean daude. Nabigatzaielean oinarrituriko MMORPG-ak orokorrean bezeroan oinarritutako kontrapuntuak baino errezagoak dira, normalki jokoa txandakatua da eta estrategiak sinpleagoak oinarrian( „eraiki gudaroste bat eta ondoren erasotu beste jokalariak urrea lortzeko eratakoak) ohiko gaien aldakuntz interesgarriak aurkitu daitezkelarik. Gehiengo joko hauek rol-joko berarekin baino Estrategi jokoak txandakatuak edo Wargames-ekin antza handiagoa daukate. Planetarion-en jokalariek planetak eta espazio-ontzi ontziteria menderatzen dituzte; Kings of Chaos-en pertonai arrunta baten ordez jokalariak gudaroste baten aurrean agintzen du. Pardus-en jokalariak espazio-ontzidun bat menderatzen du etaa esperientzi puntuak irabazten ditu komertzio edo borroka bitartez, Elite klasikoren-ren modura. Battle Master-en mundua behin ere ez da berrabiarazten horrela jokalari erreinu batzuk jarraitzen dute bizirik bost urteetan zehar, bere historio birtuala garatzen dutelarik,jokalari beraiengandik idatzia eta bizia, beste erreinu batzuk denbora horretan sortu eta desagertu diren bitartean.\nNabigatzailean oinarrituriko lehen adibidideetako MMORPG bat Archmage da, 1999garren urteko hasierara eramaten gaitu. Jokalariak erdi aroko mago baten, ezkutuko ahalmenak dauzkala, eginkizuna hartzen zuen eta lurralde zati bat saiatzen zen menperatzen, baina proiektu honek porrot egin zuen enpresa hedatzaileak bug ugariz gain,zuzentzea ez zuelako behin ere lortu,jasotzen zituen hackers-en eraso jarraiengatik. Gaur egun, Kings of Chaos nabigatzailean oinarrituriko MMORPG batek ehunaka milaka jokalari dauzka. Elkarrenganako estekadura sisteman datza bere arrakasta, non jokalari bakoitzak hornitzen duen bere lagunak gerrari gehiagorekin bakoitzaren esteka bakarrean sakatzen. Mota honetako beste adibideak Legend of the Green Dragon eta World of Phaos dira; biak Softtware libreak edozeini zerbitzaria bere jokoekin sortzea baimentzen diona. Kingdom of Loathing da erabat satirikoa eta ospe handiko beste joko bat.\nLayzur edo Tierras de Layzur era honetako beste adibide bat da, denbora errealeko estrategiako joko bat da, non erdi aroko fantasiazko gaiarekin inperio bat kudeatzen dugun . Jokoaren ezaugarritariko bat arraza desberdinen artean (giza semeak, ipotxak, elfo ilunak, orkoak eta itzal erreinua) aukeratzeko ahalbide edukitzea da. Kudeaketako faktore zabalak ahaztu gabe, hiri bat, armada edo ikerketak kudeatzeagatik, komerzio eta espioitza kontrolatzea.\nQuinta Dimensión edo 5dim azkeneetariko tituloa da, ezaugarri hoberenak mota hauetako jokoetan web bidean biltzeaz gain doan eta erabat gaztelera hutsean dago. Estrategiako espazioko gai joko bat da, ogame-n antzera, baino eransten dituen aukera eta grafikoengatik erraz gainditzen du. Bertan salerosi, flotak sortu, baliabideak eskuratu, gudak etab. egin daitezke.\nEspainian ere garatzen ari den estrategiako beste jokoa: Tvdeluxe izenekoak, aurkikuntza moduan Telebista-ko kate batean zentratzea eskeintzen du eta bertan, jokalariek kudeatu behar dute ikus-entzuleak, publizitate kontratoak eta dirua lortzeko. Ikusten denez, mota hauetako jokoentzat ez dago mugarik; irudimena eta web 2.0-k eskeintzen duen aukerentzako eta egungo lengoai programazioak izugarrizko entretenimendua-denbora-pasa ematen du, nahiz eskritorioko joko batzuen grafiko ikusgarriak edo mugimenduzko agertokiak aukeran ez izan.\nHauetako ohiko jokoak erabiltzaile harpidetzari esker negozio hutsean bihurtu dira. Harpidetzak jokoen zerbitzariak eustea lortzen du eta orokorrean abantaila gehigarri batzuk ere ematen ditu jokoan (ez dira funtsezkoak).\nBideo-joko gehienak ez bezala, MMORPG-ak aukera ematen dute ez soilik beste jokalariekin elkarreragintzeko baizik eta zure pertsonaiaren inguruan istorio bat sortzeko,onlineko partaidea izateko eta erreputazioa edukitzeko. Hainbat jokoak, Ragnarok-ek bezala, aukera hau eskeintzen dute. Horrelako jokoetan, lanak, zaletasunak,lanbide etab. desberdinak daude. Erdi aroko giropena dute orokorki MMORPG-ak (zenbaitzuk futuristak dira baita ordezko unibertsoetan oinarrituak City of Heroes-en erara) eta ohiko zaletasunak hauexek dira: azti mota desberdinak, era guztitako aztikeria erabiltzen duten druidak gorputzez gorputz borrokatzen duten zaldunak,arkuak erabiltzen dituzten arkulariak eta joko batzuk merkatariak dauzkate. Izenak alda daitezke baino MMORPG guztien dinamika berdintsua da. Normalki, zaletasunak elkarren osagarri dira komunitatea zabaltzeko asmoz.\nGarapen baliabide askoren beharra dute MMORPG gehienak sekulako ekoizpen ahaleginekin lotuta dauden arazo logistikoak gainditzeko. Online jokoak birtual munduak behar dituzte, hardware-ko garrantzizko baldintzak (zerbitzariak eta banda-zabalera) eta euskarri atal eskainia. Nahiz hedatzaileen ahalegina handia izan (gai hauetaz jakinaren gainean daudelako), sarritan herrien aipamen desegokiak adierazten dira (mundu gainpopulatuak edo alderantziz ia hustuak), lag, euskarri eskasa genero honetako jokoen arazo nagusienen artean. Buruhauste handiagoak doako MMORPG-ak ematen dituzte. Teorian, P2P teknologiadun MMORPG-ak hobe igoko ziren,baliabideen karga erabiltzaileen artean banatzean, baino alderdi praktikoak banda-zabalera asimetrikoa bezala eta motore renderizatuko CPU kontsumo altukoa ezin burutuzkoa egiten dituzte MMORPG hauek (peer to peer). Gainera, ahulagoak izango lirateke beste tranpa (cheats)bezalako arazoen aurrean.\nHainbat MMORPG-ak bere hasieran (astetan zenbaitzuk)arazo teknikoak izan dituzte. Lehen arrakastadun Ultima Online edo EverQuest-en bezalakoak kalte egonkor gutxi batzuekin lortu zuten garai hori gainditzea. Beste batzuk aldiz hutsegite larriak izan dituzte,eta azkenik bertan behera utzi behar izan dute, azkarregi ateratzen baziren eta akats zuzenketa sarriak, geldiera garaiak edo estruktural aldaketak jokoan jokalariei uztea bultzatuz gero. Akats hauek direla eta, Anarchy Online edo World War II Online indarrez lehen hilabete tamalgarri baten ondoren borrokatu zuten izen ona berreskuratzeko eta lortu zuten zerbitzariak egonkortu zituztenean. Beste muturrean, Dark Age of Camelot edo City of Heroes ez zuten arazo hauen inguruko seinalerik azaldu.\nBideo-joko bat egiteari dagokion erronkaz gain, diseinatzaileak aurre egin behar diote bereziki genero honek dauzkan arazoei.\nArraroa da MMORPG batean jokalari bakar baten ekintzak jokoa garatzen ari den alegiazko munduko egoera orokorrean.Egon badaude, zailtasun argiak ehunka edo milaka jokalari "Aukeratua" edo "Eraztun eramailea" aldiberean direnean argumentuen hariak proposatzeko.\nZailtasun hauek RPG klasikoen eta MMORPG-en artean egundoko desberdintasunak sortu dituzte. Fantasiazko gidoi klasikoetan RPG gehienak partekatzen dituztenak, jokalaria heroia da, bere eskuekin mundua libratzen (edo menderatzen) arduratzen da. Aldiz, berezko MMORPG-ak "Fantasia baxuko" erreinuan kokatzen dira, non jokalari bakoitza nazio zabal bati buruzko istorioan, famili tribun edo garrantzi bereko jokalari taldean bigarren mailako pertsonaia den.\nBegien bistako arazoak izanagatik, MMORPG-etan "Fantasia handiko" azpiargumentoak maiz azaltzen dira. Runescape-n, adibidez, azpiargumentu hauek quests izenarekin ezagutzen dira.Jokalari bakoitzak quest bat egin dezake, baino quest guztiak jokalari guztiengatik eginak izan daitezke. Antolamendu honek exijitzen du taldeko nolabaiteko esekitzea edo "sinesgaiztasuna" beste jokalariengandik ikusten dutenean istorioko ohiko azpiargumentua (gehienetan oso ezaguna) jokalari batek nola errepikatzen duen. Nahiz PNJ-ak eta jokoko beste bitartekoak egokiera hauetan desberdin jokatzerik duten, quests-en egoeraren baitan,ez dago aldaketa orokorrik beste gainerako jokalariei eragingo dienik.\nBadaude salboespen aipagarriak. Jokalariek zenbait irizpide betetzen dituztenean A Tale in the Desert-en jokoaren mundua bukatzen da. Berdintsu, Nationstates-en, lurralde batzuen aginteari esker jokalari talde murritz batentzat ahal da joko osoaren kontrolgunea eskuratzea. Achaea-k (MUD-ek) badu zenbait jokalariei ahalmentzen dien eredu politikoa eta ekonomikoa agintea lortzeko talde handiren gainean.\nJoko desberdinak bere mundu osaketa ezberdin kudeatzen du. Maple Story, EverQuest, Anarchy Online, Final Fantasy XI eta Granado Espada bezalako jokoak eskualdetan osaturik daude.\nBeste joko batzuk mundu jarraiak (seamless, josturarik gabe literalki) egitea erabaki dute. Asheron´s Call, Ultima Online, World of Warcraft edo The Matrix Online jokoak bezalakoak mundu puntu batetik bestera trantsizio zonalderik gabe bidaiatzea baimentzen dute. Hala ere, hauetako joko askotan badaude karga garaiak, adibidez, espetxe batera joaterakoan edo kontinente desberdin batera bidaiatzerakoan.\nSistema bata eta besteak badituzte bere muga teknikoak, lotuta bereziki memoria eskakizunekin edo banda zabalaren erabilpenarekin bezero programa aldetik,baita mundua kudeatzeko moduagatik ere zerbitzarien ataletik.\nDatu konpresioen ondorioakAldatu\nMMORPG gehientsuak datuak formatu konprimituan biltzen dituzte bezeroen ordenagailuan tokia aurrezteko. Jolasten den heinean, datuen atal edo sekzioak konprimitzen dira eta erabiltzeko prest geratzen dira. Deskonpresio prozesu honek denbora behar du eta ordenagailua moteltzen du.\nEskualdetan oinarritutako jokoetan jokoaren abiadura eta memoriaren erabilpena, deskonpresioa egiten soilik jokalaria sartzen denean eskualde berri baten, optimizatzen dute. Datuak pronto egon arte denbora behar izaten da eskualdean sartzeko baina, behin deskonpresioa bukatu, jokoa azkarrago eta arinagoa da.\nIngurune jarraiak ez dute trantsizio momenturik deskonpresioa egiteko, beraz, lana etengabe egiten da zati txikitan, jokalaria munduan zehar mugitzen den bitartean. Honek denbora darama, eta batzuetan une batez jokoaren "izoztea" ekar dezake sistemak deskonprimatu nahi izandakoan eskualde berri baterako behar diren datu ezinbestekoak.\nSerbitzarien kudeaketaren ondorioakAldatu\nIkaragarri handia izan daiteke eta jokalari asko eutsi, eskualdeetan oinarriturik dagoen jokoa, eskualde bakoitza zerbitzari bakar batengatik kudeatua izan daitekeelako, mundua bere osotasunean eratzeko zerbitzari koordinatu bat erabiliz.\nEskualdeetan oinarrituta dauden jokoak "eskualde erorketa" jasan dezakete munduko eskualde bati euskarri ematen dion zerbitzariak funtzionatzeari uzten dionean. Mundua osatzen duten gainerako eremuak funtzionatzen jarraitzen dute normalki jarduerarik gabeko eremuan, eskualde erorian atzipetuak geratu diren berraragiztatzeak ezin duten jokoan sartu zerbitzari erasatua konpondu bitarte.\nIngurune jarraiak jokoaren mundu oasoa zerbitzari bakar batean izaten dute. Aipaturiko zerbitzaria eroriz gero, mundu osoa batera deskonektatzen da, eta jokoaren inongo tokitan ez dago sartzerik.\nAnarchy Online eskualdeetan oinarritua dago eta milaka jokalari hiru funtsezko munduekin (edo dimentsio, han diotenez) barne hartzen du. World of Warcraft-eko ingurunea berriz jarraia da (instantziak salbu),baino ehun mundu bereiz behar ditu bere jokalari guztiak kokatzeko.\nEVE Online-k mundu bakarra du, baimentzen diolarik jokaleku batean aldi berean milaka jokalari izatea.\nMundu osaketaren eragin sozialakAldatu\nIngurune jarraiak eragin ezkorra dute, jokoaren jokalari guztiak kokatzeko jokatzen ari den munduko kopia asko behar dituztelako.Hala ere, arazo hau konpondu daiteke mundu errealeko talde lagunak zerbitzari bereko tokitik sartzea erabakiz gero.\nMMORPG-ko parte-hartzaileengandik ohikoa da adiskidetasun egonkorrak egitea, normalki zaintzen direnak jokalariak joko berrietara mugitzen direnean. Baina ingurune jarraiak onar dezaketenez jokalari mugatuak,batzuetan denak ezin dute zerbitzari berarekin jokoan sartu eta harremanak hausten dira.MMORPG batzuk, haatik,kontu berean hainbat berraragiztatze onartzen ditu, egoera honi maila batean aurre eginez.\nMMOGChart.com (ingelesez) MMOG-ko harpidedunen azterketen grafikoa.\nMMO Markets (ingelesez) Dolarrekin alderatuz alegiazko txanponen aldaketaren balioztatzea.\nThe Daedalus Project (ingelesez) Nick Yee-k eginiko zenbait ikerketa eta saioak MMORPG-eko jokalarien gainean.\nEl IGDA elkarteko taldea online jokoetan interesa duena 2004 http://www.igda.org/online/IGDA_PSW_Whitepaper_2004.pdf 2004 Persistent Worlds White Paper] (ingelesez) bezalakoa alderdi horren inguruko ikerketak egiten ditu.\nOnline Worlds Timeline (ingelesez) alegiazko munduekin lotutako denbora linea gertaera garrantzitsuenak.\n[http://www.massivemultiplayer.com/index.html MMORPG Library(ingelesez) MMORPG-ren informazioa eta direktorioa alegiazko munduekin.


Eskoziako erreferenduma 2014\nEztabaidagai nagusia da. Ezezkoaren aldekoek diote baietzak irabaziko balu Eskozia liberatik kanpo geratuko litzatekeela eta, ondorioz, eskoziarren patrikak eta ekonomia pobretu egingo liratekeela. Alex Salmondek, berriz, kontraerasora jo du hau esanez: Eskozia diru britainiarretik at uzten bada, estatu berriak ez du Britainia Handiko zorraren dagokion partea bere gain hartuko.\nSalmonden lehen aukera da Londresekin adostasun bat lortzea diru berbera erabili ahal izateko. Ezezkoaren kanpainak, berriz, zera argudiatu du: libera izaten jarraitzeak subiranotasuna galtzea ekarriko luke, diruaren inguruko erabakiak Londresen hartuko baitira. Mahai gainean egon diren beste aukera batzuk Eurogunean sartzea edota diru berria sortzea izan dira.\nEskozia independentea ekonomikoki bideragarria al litzateke? Ipar itsasoko petrolio erreserbek eta herrialdeko egitura industrialak abertzaleen diskurtsoa indartzen dute. Eskoziako Barne Produktu Gordina Britainia Handikoa baino handiagoa da, petrolioak sortzen duen aberastasunaren eraginez.\nOlio beltza, ordea, ez da betiko eta hori gabe ekonomia gainbeheran sartuko litzatekeela diote ezezkoaren aldekoek. Zenbait pentsamendu taldek egindako txostenek diote, aitzitik, Eskozia libre baten defizita handiagoa litzatekeela eta, ondorioz, zergak igo beharko lituzketela. Europar Batasunean berriz ere sartzeko zenbait urte beharko lituzke, gainera.\nEuropako klubean jarraitzea ala ez eztabaida politikoaren erdi-erdian dago Britainia Handian. Izan ere, Europarekiko eszeptizismoak bultzatuta, David Cameronek EBn jarraitu edo ez erabakitzeko erreferenduma agindu du.\nSNPk eta Laboristek ez dute zalantzarik Eskozia independenteak Europar Batasuneko kide izan beharko lukeela. Baina erreferendumean ezezkoa bultzatzen dutenek diote onarpena jaso bitartean Batasunetik kanpo hainbat urtez aritzeak zailtasun handiak eragingo dizkiela eskoziarrei.\nEzezkoa suspertzeko, Londresek autonomia gehiago agindu die eskoziarrei ezezkoak irabazten badu. Zerga gehiago kudeatzeko aukera izango luke Eskoziak, Cameronen gobernuak iragarri duenez.\nSNPk, berriz, zera dio: eskoziarrei eragiten dieten erabaki gehienak Westminsterren hartzen direla eta bertan Eskoziako parlamentarien pisua oso txikia dela. “Independenteak bagara, hobeto zuzenduko dugu gure etorkizuna”, Salmonden hitzetan.\nEzezkoaren kanpaina beldurraren kanpaina izan da, neurri handi batean. Adibide gisa: eskoziarrek independentzia lortuz gero, autoak, Europa guztian bezalaxe, eskuinetik gidatu beharko direla ere zabaldu da.\nHorrelako mamuetatik ihes egin nahi izan du Alistair Darlingek, ezezkoaren kanpaina gidatu duen politikari eskoziarrak. Baina, azken finean, Britainia Handiko Koroaren babesa galtzeak ekar lezakeen kezkak pisua izan dezake eskoziar askoren azken erabakian.\nEskoziako independentziaren aldekoak eta kontrakoak\n'Mapa berriak marraztu beharko ditu Europak'\nBernardo Atxaga idazleak eta Igor Calzada soziologoak gertutik ezagutzen dute Eskozia. Biek ala biek independentziazaleen goranzko joera nabarmendu dute. Gehiago irakurri\nBernardo Atxaga idazleak eta Igor Calzada soziologoak gertutik ezagutzen dute Eskozia. Biek ala biek independentziazaleen goranzko joera nabarmendu dute.\nIazko martxoan Alex Salmond Eskoziako lehen ministroak independentziari buruzko erreferenduma egiteko data iragarri zuenetik, Euskal Herriko eragile sozial eta politiko asko hara begira daude, baita Bernardo Atxaga idazlea eta Igor Calzada Oxfordeko Unibertsitateko irakaslea ere. Gertutik ezagutzen dute Eskozia, eta interes handiz ari dira prozesua jarraitzen. Irailaren 18ko galdeketaren emaitzak emaitza, independentziaren aldekoen goranzko joera nabarmendu dute biek, Radio Euskadin eta Euskadi Irratian egindako elkarrizketan.\nEskozian eta Erresuma Batuan demokrazia ulertzeko duten moduan dago Eskoziako prozesu independentista ulertzeko gakoa, Calzadaren hitzetan. Herrialde horietako kultura politikoa azpimarratu du soziologoak. "Eskozian, eta baita Erresuma Batuan ere, duten kultura politikoak ez du zerikusirik Euskal Herrian eta Espainiako Estatuan dugunarekin. Hango demokrazia askoz ere helduagoa da gurearekin alderatuta", esan du. Erreferendumean independentzia gailenduko ez balitz ere, "Eskoziak independente izaten amaituko du, independentzia geratzera dator eta".\nEztabaidaren mamiaz galdetuta, soziologoak adierazi du ukaezina dela eredu ekonomikoak prozesu honetan duen pisua. Horren iritzian, "langileen botoa erabakigarria" izango da. "Westminsterreko boteredunen menpeko izatearen sentipena geroz eta zabalduago dago, eta horrek ezinegon handia sortu du Eskoziako gizartean, langile xumeen artean", gaineratu du. Hori dela eta, eskoziarrek "arrazoi ekonomikoak tarteko" egin nahi dute alde Erresuma Batutik, "ez identitate arrazoiengatik".\nKatalunian eta Euskal Herrian ez bezala, "normaltasunez" eta "errespetuz" bizi dute prozesu soberanista Eskozian, "zatiketa sozialik gabe". "Identitate guztiak elkarrekin, normaltasun osoz, bizi dira", esan du irakasleak. Elkarbizitza horren atzean, Calzadaren iritzian, "kultura politikoa" dago.\nIndependentzia Eskoziara "gelditzera" datorrela eta "epe laburrean" Europak "mapa berriak marraztu" beharko dituela gaineratu du, "horrelako prozesu asko egongo direlako Europan; joera bat da".\nTradizioa eta identitatea\nBernardo Atxaga idazle asteasuarrak ere ondo ezagutzen du Eskoziako errealitatea. Edinburgoko Nazioarteko Liburu Azokan askotan egona da, eta lotura estua du Eskoziarekin. Calzadarekin bat dator Atxaga prozesuaren erdigunean herrialde hartako "kultura politikoa" jartzean. "Helburu jakin batekin abiatu dute bidea eskoziarrek, eta aldaketa handi baten atarian egon gaitezke, aldekoek zein kontrakoek errespetatuko duten bidean", esan du.\nProzesuaren muinean eredu sozioekonomikoa jarri du idazle asteasuarrak ere. "Petrolioaz eta aberastasunaz asko hitz egiten da Eskozian. Izan ere, eskoziarren irudikoz, euren petrolioaren etekinak konpainia handietara eta konpainia horiek kudeatzen dituzten politikarien poltsikoetara doaz, eta hori, egia edo gezurra izan, herriari galdetu behar zaio. Eurena dena eurek kudeatu nahi dute eskoziarrek, ez dago besterik", gaineratu du.\nDena dela, eztabaida ekonomikoa lehen lerroan dagoen arren, Eskoziak tradizio eta kultura propioak dituela ukaezina dela esan du Atxagak; beraz, "identitatearen eztabaida ere hor dago". Gaeleraren egoera ekarri du gogora Atxagak. Hizkuntza gutxitua izan arren, erreferendumaren kanpainan inoiz baino toki gehiago izan duela adierazi du. Eredu ekonomikoaren eta identitatearen eztabaidek bidea elkarrekin egin behar dutela uste du.\nEtorkizuneko Europaren mapa desberdina izango dela esan du Atxagak ere. Horren hitzetan, Europan herritar asko eta asko ez dira dauden lekuan eroso sentitzen. "Eskoziako prozesuak eta antzekoek Europa berria marraztuko dute, eta Euskal Herrian eta Katalunian ere, mapa beste kolore batez marraztu beharko dugu", zehaztu du.\nAudioa: "Ezta moda kontua. Independentzia gelditzeko etorri da."\n"Ezta moda kontua. Independentzia gelditzeko etorri da."\nGaelikoaren lekua Eskoziako gizartean\nEskoziako ekonomian gaelikoak duen eragina ikertu zuen Jose Mari Zendoia EHUko irakasleak. Gobernutik politikak ezarri ezean, beltz ikusten dio etorkizuna gaelikoari. Gehiago irakurri\nEskoziako ekonomian gaelikoak duen eragina ikertu zuen Jose Mari Zendoia EHUko irakasleak. Gobernutik politikak ezarri ezean, beltz ikusten dio etorkizuna gaelikoari.\nEskoziako gizartean gaelikoak duen lekua zein den ikertu zuen Jose Mari Zendoia EHUko irakasleak. Ekonomia aplikatuan aditua, 'Hizkuntza gutxituak eta ekonomia: Gaelikoaren kasua' izenburupean argitaratu zuen ikerketa-lana 2011n, Eusko Jaurlaritzaren eta Glasgowko Unibertsitatearen arteko hitzarmen baten baitan. Zendoiak uste du gaelikoak egiturak behar dituela, horren etorkizuna bermatu nahi bada.\nEskozian, 5 milioi biztanleko herrialdean, 60.000 inguru dira gaelera hiztunak, komunitate oso txikia. Zein da gaelikoak Eskoziako gizartean duen lekua?\nAzken zentsuaren arabera (2011), hiztun kopuruari dagokionez, Eskoziako gaelikoa (gàidhlig) hutsaren hurrengoa da Eskoziako gizartean, eskoziar 'arrunt' batentzat (hau da, "no skills in Gaelic" % 98,3rentzat) izan ez den errealitate bat da.\nGaeliko hiztunen multzoak Highlands aldeko eremu periferiko eta urrunetan kokatzen dira (12.000 inguru, kontuan hartuz hitz egiteko gai diren guztiak), hala nola Hebridak artxipelagoko zenbait zonaldetan (14.000). Glasgow hirian ere hiztun kopuru esanguratsu bat dago (5.000), eta neurri txikiagoan Edinburgon (2.000), baina hiri horietako biztanleria osoarekin alderatuta, oso multzo txikia da.\nGaelikoaren presentzia kalean ikusezina da, hizkuntza-paisaia ingelesez dago, eta gaelikoz idatzitako ezer topatzea salbuespena da. Zenbait whiski markaren izenak dira gaelikoz ikusgai dauden hitz bakarrenetakoak. Esango nuke eskoziar gehien-gehienek ez dakitela nola esaten den Eskozia gaelikoz (Alba, hain zuzen ere).\nHerrialdearen bideragarritasun ekonomikoan zentratu da, batez ere, independentziaren aldekoen eta kontrakoen kanpaina. Identitateak, zer pisu du eztabaida honetan?\nEskoziaren historia oso konplexua da eta identitate ugari sortu ditu. Zenbait lekutan (Glasgown, esaterako) gizartearen zatiketa Ulsterrekoaren antzekoa da, batez ere Irlandatik etorritako immigrazio handia egon izan delako. Edozein modutan, badago eskoziar 'nortasuna' deitu genezakeena, identitate desberdinek partekatzen dutena eta modu desberdinetan bizi dutena.\nHori hala izanik ere, bertako hizkuntzarekiko, gaelikoarekiko, atxikitze sentimendua oso txikia da. Adibide gisa: Scottish National Party (SNP) alderdiaren webean ez da hitzik agertzen gaelikoz, eta orri horretako bilatzailean "gaelic" hitza sartuz gero ikusten da hizkuntzari buruzko azken berria 2011. urtean eskegi zutela, Parlamentuak gaelikoaren bigarren plangintza aldia onartu zuenean.\nHizkuntza, lurraldea eta ekonomia. Nola uztartzen dira hiru espazio horiek Eskozian?\nGorago esan bezala, gaelikoa eremu oso periferikoetan soilik erabilia da eguneroko hizkuntza gisa, eta gainera, eremu horiek bata bestearengandik oso urrunduak daude. Zonalde periferikoa izateak esan nahi du ere garapen ekonomiko gutxiko eremuak direla, lehen sektorearen eta batez ere turismoaren mendekoak, eta hirietarako emigrazioa da gazte askorentzako irtenbiderik hoberena. Nahasketa txarra hizkuntzaren biziraupenerako.\nEsan beharra dago, dena den, gaeliko hiztunen komunitateak nolabait kohesionatzeko tresna indartsuak badirela: BBCren Radio nan Gaidheal irrati-katea eta BBC Alba telebista kanala.\nBestalde, Eskozian egin nuen ikerketa-lanaren ondorioetako bat honakoa zen: hirietan bizi diren gaeliko hiztunek bertako batez bestekoak baino bizi-kalitate hobea dute, baina eremu elebidun tradizionaletan aurkakoa gertatzen da. Honen arrazoiak aztertu gabe daude, baina nire hipotesia da Glasgow edo Edinburgoko biztanleentzat gaelikoa jakitea plus bat dela (esaterako, lanpostu hobeak lortu dituztelako irakaskuntzan edo hedabideetan), baina Highlands edo uharteetan bizi diren gaeliko hiztunak, berriz, nolabait baztertuak geratu direla kanpotik etorri diren ingeles elebakarrengandik.\nEskoziako egungo egoera soziopolitikoaren erdian, hizkuntzaren transmisioa eta biziraupena bermatzeko zein gutxieneko adostu beharko lirateke?\nGaelikoaren egoera oso ahula da, eta etorkizuna nahiko beltza. Nire ustez, behar-beharrezkoa litzateke irakaskuntza-sisteman gaelikoa benetan txertatzea, gaeliko hiztun proportzio handiena duten lurraldeetan (gogoratu Lewis irla dela lekurik elebidunena, eta biztanleen erdiak besterik ez du gaelikoa ezagutzen) murgiltze ereduak ezarri beharko lirateke gutxienez eremu horietan hizkuntzaren trinkotasuna mantentzeko.\nBestela, gaelikoaren prestigioa gizartean sendotzeko neurriak hartu beharko lirateke, eta horretan Administrazioak, politikariek eta pertsona ezagunek hizkuntzaren aldeko jarrera eredugarriak hartu beharko lituzkete. Eskoziako Parlamentuan eta Gobernuaren menpeko erakundeetan gaelikoaren presentzia oso oso urria da. Arlo horretan bakarrik, badute nahiko lan egiteko.\n1998an Eskoziak autonomiaren zati bat berreskuratu zuenetik, Eskoziako Parlamentua eta gobernu propioa, urratsik eman al da gaelikoaren normalizazioan?\nAipatu dudan bezala, 2011n onartu zen gaelikoa sustatzeko bigarren plangintza aldirako egitasmoa (lehenengoa 2005ean onartu zen). Ni ordutik ez naiz Eskozian egon, baina badut susmoa legearen aukerak garatzeko indar gutxi dagoela.\nBord na Gaidhlig da gaelikoa sustatzeko erakundea. Berez entitate autonomo bat da (Administraziotik kanpokoa), baina Eskoziako Gobernuak hizkuntza politikarako zeregin nagusiak esleitu dizkio. Programa desberdinak bideratzen eta koordinatzen ditu: irakaskuntzan gaelikoa ezartzen joateko plangintza, ikasmateriala sortzeko lana, gaelikoz idatzitako liburuen argitalpena sustatu, hedabideentzako subentzioak bideratu, eta abar.\nEskozian, zeintzuk dira gaelikoaren transmisiorako egiturak?\nEremu gaelikoetan familiaren papera behera doa; ikusi besterik ez dago gaelikoaren ohiko lurraldeetan elebidunen portzentajeak behera egin duela zentsu batetik bestera azken hamarkadetan.\nHezkuntza sistema ere ahula da gaelikoaren transmisiorako. Eremu elebidunetan badaude gaelikoa erabiltzen duten zentroak, betiere ingelesa ere erabiltzen duten ikasgelak partekatzen dituzten ikastetxe berean; alegia, ez dago gaelikoz soilik bizi den ikastetxerik. Gainera, normalean lehen hezkuntzan soilik erabiltzen da gaelikoa. Kurioski, salbuespen bakarra Glasgown dago, bertan kokatzen delarik lehen hezkuntzatik unibertsitate-aurreko mailataraino soilik gaelikoa erabiltzen duen ikastetxea (Sgoil Ghaidhlig Ghlaschu).\nIkusi den bezala, hedabideak dira gaelikoaren sustapenerako tresna nagusiak gaur egun. Berez, BBC Alba gaelikozko telebista kateak gaeliko-hiztunen kopuru osoa baino audientzia handiagoa du, programak ingelesez azpititulatuta eskaintzen baitira. Horrek ere laguntzen du hizkuntza ezagutzen ez dutenen artean gaelikoaren aldeko jarrera eduki dezaten.\nEmaitzak emaitza, badirudi Eskozian herritarrei beren iritzia galdetzea ez dela gizartea zatitzea bezala ulertzen\nEz dut esango Erresuma Batuko demokrazia perfektua denik (soilik begiratu behar da zein klasista den hango gizartea), baina Estatu espainolean nagusi den jokaerarekin ez dago alderatzerik. Agian, han boterea sotilagoa da eta erreferendum beharrik gabe lortu du gehienetan hiritarrak berarekin lerrokatzea, baina espainiar botereak erabiltzen duen konbentzimendurako arrazonamendua ("zuek gurekin egongo zarete nahi baduzue, eta ez baduzue nahi baita ere gurekin egongo zarete, eta bigarren kasu hau bada, gurekin egotera behartzeaz gain ahal dugun gehiena izorratuko zaituztegu", spanish style delakoa) Erresuma Handian ezinezkoa litzateke.\nEskoziako erreferendumaren eragina ekonomian\nIberdrola eta Gamesa dira, egun, Erresuma Batuan negozioak dituzten euskal konpainia nagusienak. Dudarik gabe, independentziari buruzko prozesuak interes handia piztu du euskal enpresarien artean. Gehiago irakurri\nIberdrola eta Gamesa dira, egun, Erresuma Batuan negozioak dituzten euskal konpainia nagusienak. Dudarik gabe, independentziari buruzko prozesuak interes handia piztu du euskal enpresarien artean.\nEnergiaren alorra, batez ere, eolikoarena, negozio iturri garrantzitsu bilakatu da azken hamarkadetan Eskozian eta Erresuma Batuan. Alor horretako mundu osoko enpresak hara begira daude, tartean, Iberdrola eta Gamesa euskal enpresak. Bi konpainiok aspaldi egin zuten horren aldeko apustua eta filialak jarri zituzten martxan Erresuma Batuan. Scottish Power konpainia elektriko eskoziarra, esaterako, Iberdrola taldearena da. Horregatik, Eskozian zabaldu den prozesu independentista adi ari dira jarraitzen euskal enpresariak, batez ere, han inbertsioak dituztenak. Inork ez du balizko etorkizun berri baten inguruan hitz egin nahi, baina etorkizunean sor daitezkeen aukera ezberdinak aztertzen ari dira jada.\nIrailaren 18ko erreferendumean independentziaren aldeko botoak gailenduko balira, agertoki berri bat zabalduko litzateke enpresarientzat. Jokaleku berri horren abantailen edo desabantailen inguruan eztabaidan hasi gabe, Jesus de Blas Credit Agricole Mercagenteseko analistak uste du independentziak irabaziz gero "aldaketa handiak izango direla, nahitaez". "Estatu berri bat sortzeak legedi berri bat ezartzea esan nahiko luke, joko-arau berriak bertako enpresentzat; pizgarri berriak, laguntza politika berriak… Beraz, enpresek arau horietara moldatu beharko lukete euren jarduna", esan du.\nEnpresarientzat, dena dela, giltzarria dirua izango dela nabarmendu du De Blasek. Hau da, dirua aldatuko balitz, horrek ondorio zuzenak izango lituzke inbertitzaileengan. "Erresuma Batuak Eskoziari libera erretiratzea erabakiko balu, eskoziarrek diru berri bat atera beharko lukete merkatura. Diru berria, noski, ahulagoa izango litzateke, balio baxuagokoa, eta, beraz, inbertitzaileak galtzen aterako lirateke. Oso sinplea da: inbertsioak badituzu herrialde batean eta herrialde horretako diruak balioa galtzen badu, zure inbertsioek balioa galduko dute", zehaztu du.\nIberdrola, Londresera begira\nEnergia berriztagarrien alorrean Iberdrola inoizko inbertsiorik handiena egiten ari da, Scottish Powerren bitartez, Britainia Handiko ekialdeko kostaldean, Eskoziako uretan; urpeko parke eolikoa egiten ari dira. Erresuma Batuko Gobernuak iazko ekainean eman zion oniritzia 400 milioi euro inguruko proiektu erraldoi honi. Munduko parke eolikorik handiena martxan jartzeko asmoa dute.\nLondres gune estrategiko bihurtu da Iberdrolarentzat. Azken urteotan, hiriburu horretan aurkeztu ditu bere emaitza ofizialak eta aurreikuspenak. Londresen eta Edinburgoren arteko merkataritza harremanek, beraz, pisu eta zeresan handia dute Iberdrolaren orainean eta etorkizunean.\n'Westminsterretik aparte hazi da Eskoziako politika'\nLondresko politika urrun sentitzen dute eskoziarrek, eta sentimendu horrek hauspoa eman dio independentziaren aldeko sentimenduari azken urteotan, John MacInnes irakasle eskoziarraren aburuz. Gehiago irakurri\nLondresko politika urrun sentitzen dute eskoziarrek, eta sentimendu horrek hauspoa eman dio independentziaren aldeko sentimenduari azken urteotan, John MacInnes irakasle eskoziarraren aburuz.\nJohn MacInnes Edinburgoko Unibertsitateko Zientzia Politikoetako irakaslearen esanetan, Eskozian independentziaren aldeko sentimenduak goraka egin du azken urteotan Londresko politikariak geroz eta urrunago sentitu direlako.\n"Westminsterreko Parlamentuan pentsamendu neoliberala nagusitu da, eta Eskoziako politika hortik kanpo hazi da azken urteotan. Bestalde, Eskoziako gizarteak demokrazia eskatzen du", gaineratu du. Horren ustez, independentziak "Britainia Handiko politikaren balio nagusiei eusten" lagunduko du.\nMacInnes irakasleak ez du uste erreferendumaren emaitzak gizartearen haustura ekarriko duenik, edozein dela ere. Horren ustez, bi aldeek emaitza onartuko dute, baita erabaki baten zein bestearen ondorioak ere. Baina autogobernu gehiago eskaintzeak "ez du itzaliko eskoziarrek duten independentzia grina", dio irakasleak.\n"Independentziazalea, baina ez abertzalea" da bera, MacInnesen esanetan. Independentziaren aldeko emaitzak, halaber, argia izan beharko luke, zalantzarik gabekoa. Hala ez balitz, eta independentziaren aldekoek ozta-ozta irabaziko balute, Eskoziak ez luke Britainia Handitik irten beharko. "Zer nazio berri jaio liteke bere herritarren erdia aurka izanda?", galdetu du.\nEskozia independente bat ekonomikoki bideragarria izan litekeela ez du zalantzan jartzen MacInnesek, baina ez du uste baiezkoaren aldeko kanpainak dioen bezain samurra izango denik. "Zailtasun ekonomikoak izango dira", dio. Baina Britainia Handiak bere mehatxua gauzatu eta liberatik kanpo utziko balu Eskozia, irakasle eskoziarrak ez du dudarik Estatu berriak Britainia Handiaren zorra ez lukeela bere gain hartu beharko.\nMacInnesen esanetan, "nazioak irudimen politikoaren eta borroken emaitza dira, ez nortasunaren ondorio".\n'Betiko argitu beharra daukagu auzi hau'\nDavid Whitton laborista erreferenduma egitearen alde dago, baina ezezkoa aldarrikatzen du. Erresuma Batuan jarraitzeak abantaila gehiago ditu Eskoziarentzat, bere ustez. Gehiago irakurri\nDavid Whitton laborista erreferenduma egitearen alde dago, baina ezezkoa aldarrikatzen du. Erresuma Batuan jarraitzeak abantaila gehiago ditu Eskoziarentzat, bere ustez.\nAlderdi Laboristako kidea da David Whitton. Eskoziako Parlamentuan legebiltzarkide izan da urtetan, baita Eskoziako gobernuetan aholkulari ere. Sinetsita dago ezezkoak irabaziko duela irailaren 18an, nahiz eta emaitza oso estua izango den ziur izan. Emakumezkoen erabakia gakoa izan liteke.\n"Emakumezkoek dute giltza. Erabakia argi ez dutenen artean emakumezko asko dago. Zergatik? Banatzearen arriskuekin arduratuta daudelako. Aberriaren segurtasun eta egonkortasunarekin kezkatuta daude, baina, batez ere, eurei asko axola zaien kontuekin, osasun sistemaren etorkizunarekin, adibidez", esan du.\nBetter Together ezezkoaren botoa aldarrikatu duen alderdi unionisten elkartearen lanarekin pozik da Whitton. "Inkesta gehienek irabazle izango garela diote", aurreikusi du, “eta gure arrazoiak ondo azaltzen ari gara. Duda-mudan daudenak gureganatuko ditugu", esan du.\nZergatik jarraitu Erresuma Batuan? Politikari eskoziarrak ez du zalantzarik: "Eskozia, Ingalaterra, Gales eta Ipar Irlandak osaturiko batasunak 300 urte ditu. Europako sendo eta iraunkorrenetakoa da. Segurtasuna eta egonkortasuna bermatzen ditu baina, batez ere, abantaila handiak ekarri dizkigu eskoziarroi. Egun gure Parlamentu propioa dugu, eta etxebizitza, garraioa edota osasuna bezalako gaietan erabakitzeko eskubidea dugu. Eta Londresko gobernu ezberdinetan ere eskoziarrok izan dugu parte hartzea", azaldu du.\nHorrexegatik, "eta Eskoziak Erresuma Batuarekin duen lotura estua kontuan hartuta, askoz ere interesgarriagoa da guretzat elkartuta jarraitzea banatzea baino".\nDirua eta autogobernua\nPolitikari eskoziarrarentzat, bereiztearen aldekoen ahulezia nagusia etorkizuneko Eskoziak izango duen diruaren inguruko guztia da. Salmond eta independentziazaleak liberaren barruan jarraitzea nahiko lukete, "baina horren inguruan Erresuma Batua osatzen duten gainontzekoek ere zeresanik badute".\n"George Osborne Ogasun ministroak dagoeneko azaldu du ez dela diru-batasunaren aldeko. Eta inkestek diote britainiarrek ez luketela nahi diru bakarrari eustea Eskoziak agur esatea ebatziko balu. Gure ekonomiarentzat ere ez litzateke onuragarria izango, herri independentea izanez gero, liberaren barruan jarraitzea. Oso txarra litzateke", uste du Whittonek.\nEzezkoaren alde egonagatik, Laboristen ordezkari honek ez du zalantzarik erreferenduma egitea beharrezkoa dela. "Auzi hau argitu beharra daukagu behin betiko", azpimarratu du.\nBere esanetan, azken 40 urteotan Eskozian beti izan da jende kopuru bat Erresuma Batutik alde egitearen aldekoa. Egun eskoziar abertzaleek Parlamentuan gehiengoa lortu duten honetan, "garaia da auzi hau argitu eta gizarteak zer pentsatzen duen jakiteko".\n"Bi urte daramatzagu kanpaina egiten. Jendeak baditu aldeko zein kontrako argudioak. Gai honekin zirt edo zart egin beharra dugu, eta gure eskola eta erietxeak nola hobetu behar ditugun hitz egiten hasi behar dugu", azaldu du. duela iradokitzen du.\nEskoziak Erresuma Batuaren baitan jarraitzea erabakitzen badute herritarrek irailaren 18ko galdeketan, herrialdeak autogobernu handiagoa izango duela iradoki du.\n"Better Together osatzen dugun hiru alderdiek –Kontserbadorea, Laborista eta Liberala—botere gehiago agindu dute eskoziarrek britainiar izaten jarraitzea erabakitzen badugu", esan du Whittonek.\n'Bi aldeek onartuko dute galdeketaren emaitza, edozein dela ere'\nAlderdi Laboristako eskoziarren buru izan zen, baina, egun, independentziari 'bai' esatearen aldekoa da. Bob Thomsonek galdeketa demokratikoki eredugarria izan dela deritzo. Gehiago irakurri\nAlderdi Laboristako eskoziarren buru izan zen, baina, egun, independentziari 'bai' esatearen aldekoa da. Bob Thomsonek galdeketa demokratikoki eredugarria izan dela deritzo.\nEskoziako Alderdi Laboristaren buru izan zen Bob Thomson. Egun, ordea, Labour for Independence (Laboristak Independentziaren alde) elkartearekin bat egin du eta erreferendumean independentziari baiezkoa ematearen aldekoa da.\nEstatu berri batek "gure erabakiak hartzeko aukera emango digu, gure aberastasuna ontzea eta Eskozia justuagoa, berdintasunezkoagoa eta oparoagoa sortzea ahalbidetuko du".\nAlde guztiek galdeketaren emaitza ontzat emango dute "zalantza izpirik gabe", baita berdintasuna handia bada ere, "prozesu guztia demokratikoki eredugarria izan delako", horren iritzian. "Britainia Handiko ohitura politikoak dio gehiengoa gehiengoa dela, aldea oso estua bada ere", dio Thomsonek.\nCameronen kabineteak erreferendumaren emaitza onartuko ez balu, "leku oso txarrean" utziko luke Londresko gobernua, eta arrazoiak kenduko lizkieke Europar Batasunean egon ala ez galdeketa bidez erabaki nahiko luketenei. Horren ustez, edozein naziok izan beharko luke bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea, "autodeterminazio eskubidea giza eskubidea delako".\nEskoziaren ekonomiak badu etorkizuna Britainia Handitik kanpo ere, "Financial Timesek berak jaso duenez, munduko 20 herrialde aberatsenetako bat den neurrian". Eta ez du zalantzarik liberatik kanpo geratuz gero, Eskoziak Britainia Handiko zorra ez lukeela bere gain hartu beharko. "Arrazoitua legoke erabakia", dio. Europar Batasunetik kanpo geratzeko mehatxuak ez du sinesgarritasun askorik, Thomsonen aburuz, "Britainia Handiari ez zaiolako interesatzen bere atarian Batasunetik kanpoko merkatu garrantzitsu bat izatea".\nLaboristen Eskoziako burua izandakoak, ordea, ez du uste gizartean inongo hausturarik egongo denik. Baina herritarrak alde bateko zein besteko muturretara hurbil litezkeela dio, eta horrek "aldaketa erradikalak" eskatzeko nahia areagotu lezake. Bob Thomsonek uste du, halere, Londresek eskoziarren autogobernua sakontzearen aldeko konpromisoa hartuko balu, horrek banatzeko sentimendua baretu lezakeela etorkizun hurbilera begira.\nErreferendumaren kanpaina azken txanpan sartu den honetan, independentziaren aldekoen goranzko joera nabarmena da. Inkesten arabera, aldekoen eta kontrakoen arteko aldea oso txikia izango da galdeketan. Irailaren 18an izango da hitzordua; 16 urtetik gorako eskoziarrek honako galderari erantzungo diote: “Eskoziak herrialde independentea izan beharko luke?”.\nIndependentziaren aldekoak, lehen aldiz aurretik inkestetan\nKorporazio handiak, batasunaren ‘ziurtasunaren alde’\nEskoziaren independentziaren alde agertu dira 200 exekutibo\nIndependentistak atez ate ari dira kanpaina egiten Eskozian\nAlde txikia baietzaren eta ezetzaren artean\nEskoziako erreferendumari buruzko informazio gehiago


Musikazuzenean agenda Clara te Canta + Rukula + Demokrazia Zero\nClara te Canta + Rukula + Demokrazia Zero\nMartxoaren 16 eta 17an Ohete jaialdia ospatuko da Bilbon. Ugariak izango dira bi egun hauetan zehar burutuko diren ekimenak, tartean, mahai inguruak, poesia, tallerral, proiekzioak... eta nola ez, zuzeneko musika!\nOhete autoedizioaren inguruko jaialdi autogestionatu bat da. Autoekoitzitako material grafikoa, sonoroa eta audiobisuala plazaratzeko esparru berri bat Bilbon. Artistek haien egiteko erak eta ezagupenak partekatzeko topaleku berri bat sortzeko beharra dago, eta behar horretatik jaio da jaialdia.\nMARTXOAK 16 BARIKUA\n18:00-20:00 Proiekzio audiobisuala: La Hormiga Fest-ek film Express Aurkezten du + La Bramadoria Guillermo M.Q.-rena + Peru\n21:00 Marrazkilari duelua\n23:00 Flamante D.J.\nMARTXOAK 17 ZAPATUA\n10:30 Ateen irekiera\n11:00-12:00 Picuentos (Umeentzako txotxongilo antzerkia)\n12:30-14:00 Olerki saioa: Sergio S. Taboada eta Bombi + Pablo X. Suárez eta Dudu\n14:00-15:30 Jantoki beganoa\n16:00-17:00 Risografiari buruzko berbarldia Another Press-en eskutik\n18:00-19:00 Proyecto Úter eta Beehive Collective\n22:30 Kontzertuak: Clara te canta + Rukula + Demokrazia Zero\n// Oksal + AK DJ\nBailen kalea 1\n(sarrera Naja kaletik)


Miguel de los Toyos Alkateak gaitzetsi egiten ditu Arraguetako 15. eraikineko etxebizitzetan izandako lapurretak — Eibarko Udala\nMiguel de los Toyos Alkateak gaitzetsi egiten ditu Arraguetako 15. eraikineko etxebizitzetan izandako lapurretak\nGaur goizean Alkatetzak Udaltzaingoaren bitartez jakin duenez, hainbat pertsona gauez etxebizitzan sartu, eta etxetik atera dituzten pertsonen gauzak eraman dituzte, beren osotasun fisikoa arriskuan jarriz.\nAlkatetzak gaur goizean jakin duenez, Udaltzaingoak hala esan ostean, hainbat pertsona sartu dira gaur gauean Arraguetako 15. eraikineko etxebizitzetan eta joan den asteartean etxetik atera behar izan zituzten pertsona batzuen gauzak ostu dituzte, beren osotasun fisikoa arriskuan jarriz.\nErtzaintza eta Udaltzaingoa koordinatuta ari dira lanean gertatutakoa ikertzeko; Miguel de los Toyos Alkateak “erabateko gaitzespena” adierazi nahi du gertatutakoaren aurrean, eta, era berean, “elkartasuna adierazi gertaera horrekin beren egoera okertu duten pertsona kaltetuei”.\nAldi berean, Alkateak adierazi du “lanean jarraituko dugula, ahal dugun heinean, aste honetan etxetik atera behar izan diren bizilagunen ongizatea bermatzeko.”.\netiketak: gaitzespena, Arragueta, Eibar, lapurretak


About: Transkaukasiako Komite Berezia\nTranskaukasiako Komite Berezia edo OZAKOM (Osobyi Zakavkazskii Komitet, Особый Закавказский Комитет) 1917an Errusiar Behin-behineko Gobernuak Kaukasoko mendietan eraturiko administrazio zibila izan zen. Bere osaera Dumako diputatuen osaera etnikoaren ispilu izan zen. Eremuan batez ere sozialdemokratek zuten boterea, baina ez zioten jaramonik egin egoera horri. 1917ko martxoaren 22an Tbilisin eratu zen. 1917ko azaroaren 15ean (egutegi gregoriotarrean azaroaren 28a) Transkaukasiako Komisariatuaren sorrerarekin desagertu zen.\nTranskaukasiako Komite Berezia edo OZAKOM (Osobyi Zakavkazskii Komitet, Особый Закавказский Комитет) 1917an Errusiar Behin-behineko Gobernuak Kaukasoko mendietan eraturiko administrazio zibila izan zen. Bere osaera Dumako diputatuen osaera etnikoaren ispilu izan zen. Eremuan batez ere sozialdemokratek zuten boterea, baina ez zioten jaramonik egin egoera horri. 1917ko martxoaren 22an Tbilisin eratu zen. 1917ko azaroaren 15ean (egutegi gregoriotarrean azaroaren 28a) Transkaukasiako Komisariatuaren sorrerarekin desagertu zen. (eu)\nTranskaukasiako Komite Berezia (eu)\ndbr:Transkaukasiako Komite Berezia\nwikidata:Transkaukasiako Komite Berezia\ndbpedia-es:Transkaukasiako Komite Berezia\ndbpedia-fr:Transkaukasiako Komite Berezia\ndbpedia-id:Transkaukasiako Komite Berezia\ndbpedia-it:Transkaukasiako Komite Berezia\ndbpedia-wikidata:Transkaukasiako Komite Berezia


Begiratuko al diogu Euskadin hurrengo asteotan datorren hitzordu zerrenda interesgarriari? Hurrengo hilabeteotan galdu behar ez dituzun ospakizunak errepasatuko ditugu egun horietarako agenda libre utz dezazun. Denetarik eta denontzat egongo da. Ikus dezagun!\nTolosa Goxua (Tolosa, Gipuzkoa, urriak 27)\nGipuzkoako bihotzean kokaturik Tolosa hiri ederrak tradizio handia dauka gozogintzan. Bertako goxoek ospe handia lortu dute, eta ez bakarrik ingurune hurbilean. Hori dela eta duela bi hamarkadatik hona Tolosa Goxua azoka ospatzen dute. Zalantzarik gabe ondo jatearen zaleek galdu behar ez duten hitzordua.\nMTV European Music Awards (Bilbo, azaroak 4)\nMTV katearen europar sarien gala Bilbon ospatuko da. BEC erakustokia planetako musika komertzialik hoberenaren epizentro bilakatuko da. Hiria super-izarrak zein milaka musika zale hartzeko prestatzen ari da. Hainbat ospakizun, kontzertu eta ekitaldi espero dira Bilbon egun horietarako. Nik ez nuke galduko.\nArdoaraba (Vitoria-Gasteiz, abenduak 6-10)\nAbenduko jai-zubiarekin batera Vitoria-Gasteizen protagonista nagusitzat ardoa daukan Ardoaraba ospatuko da berriz ere. Hiriburuko plazatan karpa ezberdinak kokatuko dira zeinetan bisitariek gure lurraldeko zein bestelako jatorri deituratako ardoak dastatu ahal izango dituzten. Eta ardoarekin batera pintxorik hoberenek ere haien tokia izango dute. Arabako hiriburua bisitatzera hurbiltzeko ospakizun gastronomiko perfektua.\nGustuko al dituzu plan hauek?\nItxura ona daukate proposatutako plan hauek, ezta? Konbentzitu bazaitugu ostaturik hoberena bilatu eta une gogoangarriez gozatzeko falta diren egunak zenbatzea baino ez zaizu gelditzen. Eta gogoratu beti izango dituzula eskura Nekaturreko ostatuak, egonaldirik zoragarriena bermatuko dizutenak. Aukeratu gustukoena eta prestatu zaitez datorrenerako. Laster ikusiko dugu elkar!


Gaur gauerditik aurrera neurri berriak indarrean\nAtzo bildu zen LABI batzordeak hartutako erabakien dekretua gaur goizean argitaratu da eta jarraian duzue neurri berriei buruzko informazioa.\nAlbistearen amaieran erantsita duzue neurri berri guztiak biltzen dituen dekretua, baina laburbiltze aldera hemen komunikabide ezberdinetatik hartu dugun informazioa lagungarri izan dezazun:\nLehendik indarrean dauden eta hemendik aurrera mantentzen diren neurri nagusiak, Goierriko Hitzatik hartuta:\nEuskal Autonomia Erkidegoaren itxiera perimetrala.\nGaueko mugikortasuna mugatzea 22:00etatik 06:00etara bitartean.\nMerkataritza- eta kultura-jarduerak 21:00etarako amaitzea.\nNeurri berriak galde erantzunen bidez azalduak, BERRIA Egunkaritik ekarria.\nBeste probintzia batera joan gaitezke?\nEz. Bihartik aurrera eta gutxienez otsailaren 1a arte, ezingo da norbera bizi den lurraldetik atera, eta ezin izango da beste probintzia batera joan, gipuzkoarrak, soilik Gipuzkoan. Probintziatik atera ahal izango da, bakarrik ondorengo kasuetan eta behar bezala justifikatuta badago: osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko.\nBai, salbuespen batekin: azken hamalau eguneko intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibotik gora duten herrietan, debekatuta egongo da haietatik irtetea, baita alboko herrietara joateko ere. Udalerritik atera ahalko da, soilik ezinbesteko jarduerak egiteko bada, hau da, osasun arrazoiengatik, lan egiteko, ikasteko, menpekotasun bat duten pertsonak, edota haurrak eta adinduak zaintzeko, eta jarduera profesionalak egin ahal izateko.\n5.000 biztanletik beherako udalerrietan, zer?\nAzken hamalau egunetan 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 500 positibotik gora duten 5.000 biztanletik beherako herrien kasuetan, Jaurlaritzak tokian tokiko egoera aztertuta erabakiko du horiek itxi ala ez.\nAstelehenero eta ostegunero eguneratuko da itxita egongo diren udalerrien zerrenda.\nBeste probintzia batean dauden udalerri mugakideetara joan daiteke?\nBai. Dekretuak jasotzen du udalerri mugakideetarako joan-etorriak baimenduta egongo direla, nahiz eta udalerri horiek beste probintzia batean egon. Salbuetsita egongo dira mugakide diren udalerrien arteko joan-etorriak, baldin eta azken hamalau egunetako intzidentzia metatua 500 kasutik gorakoa bada udalerri horietan.\nOstalaritza irekita egongo da aurrerantzean ere?\nBai, ostalaritza irekita egongo da, gaur egun indarrean dituen muga berberek baldintzaturik. Hau da, 20:00etatik 06:00etara itxita egon beharko dute, eta etxera eramateko zerbitzua 22:00ak arte egongo da zabalik. Eremu gorrian dauden herrietan, ordea, ostalaritzak itxita egongo da, orain arte bezala.\nBarran kontsumitu ahal izango da?\nEz, debekatuta egongo da aurrerantzean ere, eta, taberna barruan, soilik eserita kontsumitu ahal izango da. Terrazak osorik bete ahalko dira, baina taberna barruak %50 bakarrik.\nSaltokietako edukiera mugatuko dute?\nBai, jende pilaketak eragozteko. Saltokietako gehienezko edukiera %40ra murriztuko da 150 metro koadro baino gehiago duten saltokien kasuan, eta gainerako establezimenduetan, berriz, %60ra murriztuko da. Merkataritza guneen kasuetan, solairu eta denda bakoitzeko gehienezko edukiera %40koa izango da. Merkataritza guneetan dauden haurrentzako guneak eta atseden guneak itxita egon beharko dira.\nZein ordura arte egongo dira saltokiak irekita?\nOrain arte bezala, 21:00etarako itxita egon beharko dute.\nBai. Berriro ireki ahal izango dira joko eta apustu etxeak, ostalaritzari ezartzen zaizkion baldintza berberak beteta. Besteak beste, edukiera %50era mugatuta izango dute eta barruan eserita egon beharko da. Intzidentzia handiko herrietan, ordea, itxita egon beharko dute oraindik ere, tabernek eta jatetxeek bezala.\nEskola kirola martxan jarriko dute?\nBai, baimenduta egongo da eskola kirola egitea, baina soilik entrenamenduetarako. Hiru baldintza bete beharko dira: gehienez sei laguneko taldeetan egin ahalko dira entrenamenduak, taldeko kideek beti berberak izan beharko dute, eta ezin izango da aldagelarik erabili.\nEremu gorriko herrietan eskola kirola abiatu ahal izango da?\nEz. 100.000 biztanleko intzidentzia metatua 500 kasutik gora duten herrietan, eskola kirola bertan behera geratuko da.\nFederatu gabeko kirol jarduerak egin ahal izango dira, aire librean, taldeka (sei lagun gehienez) edo barkaka, eta kontaktu fisikorik gabe. Kirol jarduera federatuetan lehiaketak eta entrenamenduak egin ahal izango dira. Kirol instalazioen gehienezko edukiera erdira mugatuta dago, eta horietan kirola bakarka eta seinaka egin ahal izango da. Aldagelen edukiera %30era murriztuta dago, eta dutxak bakarka erabili ahal izango dira.\nKirol ikuskizunetan publikoa baimenduta dago?\nKontzertu batera joan ahal izango da?\nBai, baina soilik musikari profesionalen emanaldietara. Musika eta ahots-entsegu ez-profesionalak debekatuta egongo dira oraindik ere.\nDantza taldeek entseguak egin ahal dituzte?\nBai, eta baita dantza talde ez-profesionalek ere. Antzerki jardueretarako indarrean dauden baldintza berberetan egin ahal izango dituzte entseguak.\nEtxeratze agindua zein ordutan da?\nOrain arte bezala: 22:00etatik 06:00etara.\nZenbat pertsona elkartu ahal dira?\nGehienez sei pertsona bildu ahalko dira, orain arte bezala. Sei lagun baino gehiago ezin izango dira bildu ez espazio publikoetan ez pribatuetan, eta neurri horrek berdin balio du espazio itxietarako zein kalerako.\nEremu gorriko herria izateak hartzen duen eragina ikusirik, Zaldibia eremu gorrian sartuko balitz dagokion zabalpena egingo genuke Udaletik herritarrek horren berri izan dezazuen.\n20210112 Ohiko galdera-erantzunen dokumentu eguneratua.pdf\n20210112 EHAA CAS.pdf\n20210112 Doc actualizado de preguntas y respuestas.pdf


Altsasuko Bikotekako V. Pilota Goxua Txapelketan izena emateko azken eguna, gaurkoa - Altsasu - Guaixe.eus\nAltsasuko Bikotekako V. Pilota Goxua Txapelketan izena emateko azken eguna, gaurkoa\nGuaixe 2019-02-12 10:20\nAurreko urteko txapelketako parte-hartzaile batzuk.\nAltsasuko Gazte Asanbladak antolatutako txapelketa igandean hasiko da eta maiatzaren 4an despedituko da\nAltsasuko Gazte Asanbladak antolatuta, aurten Altsasuko Bikotekako V. Pilota Goxua Txapelketa jokatuko da. Urtetik urtera arrakasta handiagoa du txapelketak eta aurten 5. edizioa jokatuko da hainbat mailatan: 1. maila, 2. maila, emakumezkoena eta aurten ere Banakako mailan. Banaka izena ematen dutenek Binakakoan ere izena eman ahalko dute.\nIzena emateko azken eguna da gaur, otsailaren 12a. Horretarako ondoko telefonoetara hots egin beharko da: 616 609 674 edo 646 772 899. Pertsonako 5 euro ordaindu beharko dira. Pilotarien eta partidak ikustera hurbiltzen diren zaleen artean giro ederra sortzen da eta gazte, heldu, emakume zein gizonak lehiaketan izena ematera animatu ditu Altsasuko Gazte Asanbladak. Finalak Altsasuko Alde Zaharreko festetan jokatuko dira, maiatzaren 4an.\nAurreko urteko Altsasuko Pilota Goxua Txapelketan 35 bikotek hartu zuten parte: 1. eta 2. mailan zortzina bikotek, 3. mailan 14 bikotek eta iaz lehen aldiz antolatutako emakumezkoen mailan 5 bikotek. Final handietan, 3. mailan Ieregitarrek irabazi zuten, 2. mailan Gelbentzutarrek, nesken mailan Igoak eta Alonsok eta 1. mailan Lopez de Zubiriak eta Garziandiak.


Aspaldiko solasa da; bainan luzaz egonik, urtheak eta urtheak, elheketarien jostagailu, emeki-emeki sarthu nahiz dabila eta sartzen ari ez othe den ere, zinez, gaude, hanitzen buruetan.\nJa zerbeit da, kasik orori bertze orduz, bitxiaren bitxiz, irringarri zitzaiotena, orai ja, ez baitaukate orok hain makur. Zonbeitek ba bethi; eta, egia den bezala erraiteko, hanitzek ere oraino; bainan ttipituz joaki ordean, hori onets ez dezaketenen, sekulan ez dutela onetsiren, ezin onetsizko erhokeria bat dela hori ere bertze askoren gainera, diotenen nonbrea. Emendatuz araberan erran gabe doa horren alde direnak.\nDiote: ororen buruan, ez denez bada zuzen, emaztea ere, gizona bezen ongi, jendea denaz geroz, harentzat indar dutenaz geroz legek, gizonentzat bezala, ez lege guziek bardin, hala nola soldadogokoak.\nBizkitartean, hortaz ere, funtsera eta, beren hitzaren erraiteko dretxoa bailukete, zuzenez, emaztek: etxeko lan, gerla, bake, senhar eta seme, aneia eta bertze gizonkien egitekoetan azkarki hunkituak baitire soldadogoaren goiti-beheitiekin, emazteak, arrebak, amak... Bertze edozoin legetan bezenbat hortan ere nola ez aithor baduketela beren nahiaren erakusteko dretxoa?\nDretxo edo ez dretxo, zuzen edo ez zuzen, badoa bethi solasa bere bideari aitzina, hedatuz, erroak eginez beheiti eta adarrak goiti; tokitan kalapita bat gaitza hortarik, eta ez atzo ta egungoa bakarrik, bainan ja hortzak eginik, xutik joana eta urthetik urthera handitzen ari.\nEta gehienik non? Angleterran. Ohiko urhats hartu zahartuetan bertzenaz gogorrenik dagon populua behar ginuela ikusi, emaztek bozaren emaiteaz, ez emaiteaz, hor derabilaten haroaz inharrosienik, nork amestuko zuen bertze orduz?\nJende buru bero, nehon ez dauzken batzuen artean altxatzea kasaila hori, paso; bainan Angleterran... elhe guziak, urhats guziak neurthuz, haztatuz, odol hotzean deramatzaten gizon eta emazte batzu behar hoinbertzetaraino kexatu elgarri oldarka, mehatxuka, zernahi erran eta eginka, emaztek bozaren emaite, ez emaite hortaz! Bitxi da!\nBadute hor angles gizonek, beren buruez apur bat, ba eta apur baino gehiago hartuak zirenek, badute zertaz ahalge. Mundu guziari atxikitzeko aski zail, eta iraunkor zirenek, gure Napoleon handi zenaren eta ororen garhaitzeko aski azkar izan anglesek, beharko othe duten hor emazte batzuri amor eman!!!\nBizi denak ikusiko.\nAnhartean debruen lanetan dire. Les suffragettes diote izen edo izengoiti emana, beren bozaren galdez bazterrak oro nahasiak dauzkaten emazte axola eta beldur-gaberi.\nErran gabe doa ez direla hor ari, ez ibilki, zalapartaka, angles emazte behar bezalakoenak. Zer du erran nahi, emendatuz balin badoazi eta azkenean gainaren hartzekotan balin badire?\nXuxen edo makur, ondorio gaitzak dakharzke hunek, denborarekin, Angleterran eta bertzetan, ithotzen ez badute, ordu deno... gizonek.


Aralar Parke Naturaleko Interpretazio Zentroan hasi dezakezu zure bisita, Lizarrustin. Mendi ibilbideak eta umeekin egiteko ekintzak (tirolina bat dago!) azalduko dizkizute. Nahi baduzu lo egiteko lekua duzu 34 ohe dituen aterpetxean eta jan edo zerbait hartu dezakezun taberna bat dago. Goza ezazu eta arnastu aire garbia Lareoko ibilbidea eginez, eta gida baten laguntza nahi baduzu, bertako trikuharri eta iruinarriak azalduko dizkizu eta bertako pertsonaia mitologikoei buruz hitz egingo dizu. Zentro honetatik hasita umeekin egiteko bisita teatralizatua egiteko aukera duzu natura eremu eder honetan barneratuz eta basoko animalia eta pertsonai mitologikoen historia ederrak ezagutuz. Utzi Ramontxo mendizainari bere bideetatik eraman zaitzan eta bertan bizi diren jentil, lamia eta beste hainbat lagun aurkeztuko dizkizu.\nTags: AralarAralarEuskal Mitologia


Nazioartea > Estaturik gabeko nazioak > Aragoi > aragoiera\nEskatu bai, makina bat aldiz eskatu zuten telebista saioa Aragón TV kate publikoan, baina ez zuten lortu halakorik 2018ra arte. Arrakasta izan du lehen denboraldiak eta irailean bigarrena hasiko du aktualitateko gaiak jorratzen dituen Charrín Charrán saioak.\nArgazkikoak dira ‘Charrin Charran’ telebista saioko hiru aurpegi ezagunak. Ezkerretik eskuinera: Juan Pablo Martínez, Zaragozako Unibertsitateko irakaslea da eta aragoiera aztertzen du. ‘Pizarra y clarión’ saioa aurkezten du. Silvia Cebolla saioaren aurkezlea da eta lehenagotik Youtuben sukaldaritza beganoa landu izanagatik da ezaguna. Jorge Pueyo hizkuntza bizienetakoa dagoen Fonz herrikoa da eta erreportari lanak egiten ditu. Saioa A rodar ekoiztetxeak egiten du Nogará kultur elkartearekin elkarlanean. Argazkia: Pipa Álvarez.\nSilvia Cebolla zaragozarra aragoiera ikastaroak ematen ari zen Nogará kultur elkartean. Halako batean A rodar ekoiztetxeko jendea joan zitzaien esanez aragoieraz egingo zen lehen telebista saioan aurkezle izateko aproposa izan zitekeela elkartean hizkuntza ikastaroak ematen ari zen irakasleren bat. Ekoiztetxekoek eskolak ematen ikusi zuten Cebolla eta bera aukeratu zuten aurkezle lanetarako. Aragoieraren alde egiten ari den borrokan aletxo bat gehiago jarri duela sentitzen du zaragozarrak. Borroka horretan zaildua baita. 19 urterekin ikasi zuen hizkuntza kultur elkarte batera gerturatu zenean. Aragoieraz maitemindu zen. Telebista saioa hasi aurretik Youtuben kanal bat ireki zuen sukaldaritza beganoaz aritzeko, aragoieraz, jakina. Bitarteko modernoak erabili nahi zituen batez ere gazte jendea erakartzeko.\nHiztun direnentzako eta ez direnentzako saioa\nBerarentzat sorpresa izan zen aurkezle lanetan hastea, ez hainbeste programa abiatzea. Izan ere, urteak zeramatzaten aragoieraren aldeko elkarteek saioa eskatzen eta proiektu zehatza bidalia zuten Aragón TVra aspaldi. Cebollaren ustez, 2010eko hizkuntzen legeak eman zuen bultzada ezinbestekoa. Lege horrek dio, besteak beste, hedabideek Aragoiko hizkuntzei tokia egin behar dietela. Zortzi urte geroago estreinatu zuten programa.\nTelebista saioak izan duen harrerarekin pozik daudela esan digu. Jendeak maitasun handiz erantzun die eta sare sozialetan mugimendu bizia izan dute. Aragón TVko saioen artean Instagrameko eta Twitterreko jarraitzaile gehien dutenak dira.\nSaioa ordu erdikoa da eta igande goizetan emititzen dute. Erreportajeak, elkarrizketa sakona, hizkuntzari buruzko Pizarra y clarión tartea, Mundo mágico (umeak dira protagonista) eta fikzioa eskaintzen dute. Oso argi zeukaten saioa kulturala izango zela, baina gai guztiei buruz arituko zena. Hizkuntzaz oraindik dirauten hainbat mito bertan behera bota nahi zituzten. Jende askok uste du aragoierak landa eremuko gauzez hitz egiteko baino ez duela balio eta zaharrak baino ez direla hiztunak. Saioak landa eremua zein gune urbanoa jorratzen du eta adin guztietako hiztunak aurkitu ditu Aragoin barrena kameraren aurrean jartzeko prest. Ez da kasualitatea aurkezle Silvia Cebolla izatea eta erreportajeak egiten Jorge Pueyo agertzea. Aniztasuna lehen lerroan agertu nahi izan dute: Cebolla hizkuntza helduaroan ikasia da eta Pueyok berriz 23 urte ditu eta Fonz-ekoa da. Herri handienen artean aragoiera hiztun gehien dutenetakoa da. Pueyok lehen hizkuntza du aragoiera. Saio gaztea egin nahi izan dute, eta erakutsi edozertaz hitz egin daitekeela aragoieraz.\nCebollak onartu du presio pixka bat sentitu dutela, lehen aldia baita horrelako zerbait egiten dela. Aragoiko jende askok ez du sekula aragoiera entzun, ez daki nolakoa den, eta saioa horretarako aukera paregabea da: “Kalean topatzen dut jendea esaten didana badakiela aragoiera hitz egiten dela, baina gauza gehiago esaten ez dakite, eta askok ez du inoiz entzun. Oso gogorra da. Saioak hizkuntza normalizatzen lagunduko du”.\nAragoiera hiztunek berriz, harro ikusi dute saioa. Hala gertatu zaie Fonzekoei. Herrikide gaztea ikusi dute erreportari lanean aragoieraz ari dela. Cebollak dio egunero hitz egiten duten hizkuntza duindu dela sentitzen dutela. Arraroa egin zaie herrikidea aragoieraz aritzea telebistan, saioa hasi baino lehen aragoiera hiztunik ez baitzen agertzen telebista publikoan. Hiztunak harro sentitu dira saioa ikusita eta erraz eman dute baiezkoa saioan parte hartzeko. Gonbidatuak aintzatetsiak sentitu dira telebistan ateratzeko aukera eman zaielako.\nSilvia Cebolla saioaren aurkezlea elkarrizketa egiten.\nBeste mito batekin puskatzeko ere balio du saioak. Hainbat aragoiera hiztun harritu da aurkezleari eta erreportariari ulertzeko gai delako. Barneratuta daukate aragoiera oso desberdinak hitz egiten direla han-hemenka. Hizkuntza gero ikasi duen bati ulertzea harrigarria egin zaio askori, ez zuelako halakorik espero. Pueyo erreportariak ekialdeko hizkera du eta mendebaldera egin duenean hainbat herritar konbentzituta zegoen ez ziotela ulertuko. “Ia-ia herriko hizkuntza dela sinetsita daude eta elkar ulertzea martzianoa dela. Herrian hitz egitera daude ohituta, hortik kanpora ez”.\nOrain lurraldeko edozein txokotako herritarrak normaltasunez entzuten ditu beste edozein bazterretako hiztunak hizketan. Alabaina, saioa ez da aragoiera hiztunentzat soilik. Hiztunak ez direnak ere harrapatu nahi dituzte, eta hizkuntza ikastera animatzen badira askoz hobe. Hizkuntza latinoa izaki gaztelania dakienak ia dena ulertzeko arazorik ez duela dio Cebollak. Hala ere, ikus-entzuleak gorrentzako prestatutako gaztelaniazko azpitituluak erabil ditzake hobeto jarraitzeko. Aurkezleak ohartarazi digu Aragoin gaztelaniaz hitz egiten duenak ere, konturatuta edo konturatu gabe, aragoierazko hitz dezente erabiltzen dituela. Beraz, are errazagoa da hizkuntza belarrira ezaguna egitea. Cebollaren iritziz, azken urteetan aragoiera ikasle kopuruak gora egin du eta telebista saioak horretan lagundu du.\nBigarren denboraldia hasiko du Charrín Charrán-ek, eta saioaren izenburuak ondo dioen moduan halaxe jarraituko dute igandero, berriketan, hitz eta pitz, aragoieraz.\nUNESCOren sailkapenaren arabera aragoiera desagertzeko arriskuan dago, alegia, seme-alabek jada ez dute jasotzen hizkuntza etxetik. 2017an Aragoiko Soziolinguistikaren Mintegiak egindako ikerketaren arabera ondokoak dira aragoieraren egoerari buruzko datuak:\n25.556 aragoiar dira gai aragoieraz hitz egiteko.\nUnescoren datuen arabera berriz, hiztunak 10.000 inguru dira. Kontuan hartu behar da Mintegiaren ikerketa 2011ko errolda datuetan oinarritzen dela eta halakoetan herritarrari galdetzen zaio ea aragoieraz hitz egiten badakien ala ez. Susmoa da, hizkuntza jakin ez arren, hitz egiteko gai direla eta hitz egiten dutela erantzuten dutela. Hainbat hitz eta esaera jakiteak pentsarazten die hizkuntza badakitela, ez baitira jabetzen hizkuntza osoa dela eta ez dela hiztegi kontua soilik. Askoren ustea da 25.000ko zifra oso puztua dela.\n17.009 dira idazteko gai.\nNon hitz egiten da gehien?\nJazetania, Gállego Garaia, Sobrarbe, Hoya de Huesca, Somontano de Barbastro eta Cinca Erdialdea.\nZaragozan: 7.183 hiztun.\nAspaldi galdu zen aragoiera Zaragozan. Lurralde horretako hiztunak edo ikasi berriak dira edo Aragoiko landa eremutik joandako biztanleak dira.\nHuescan: 1.048 hiztun.\nTeruelen: 448 hiztun.\nIturria: Aragoiko Soziolinguistikaren Mintegiak 2017an egindako ikerketa. Errolda datuak 2011koak dira.\nKanal hauetan artxibatua: aragoiera | Telebista\naragoiera kanaletik interesatuko zaizu...


Louis Erreguible mauletarra Louis' Basque Cornerko barra atzean zuela (argazkia Rgj.com)\nReno, NV, AEB. 90 urte zituela hil da Renon Louis Erreguible, Louis' Basque Corner-eko sortzaile eta sukaldari izana. Maulen 1926an jaioa, 1948an emigratu zuen Estatu Batuetara, hemen zeukan osaba batek deiturik. Handik gutxira artzain bizitza baztertu eta Renoko jatetxeetan aritu zen lanean, 1967an bere leku propioa, Louis' Basque Corner, zabaldu zuen arte. Egun bi euskal jatetxe geratzen dira hirian, Santa Fe --hau ere saldua, aldaketak espero zaizkio datozen hilabeteetan, aldaketen zeinua jakin gabe-- eta Louis' Basque Corner, biak elkarrengandik hurbil, Renoko kasino zati nagusia bertan dutela.\nLouis Erreguible-ren heriotzaren berria zabaldu bezain pronto lekua eskaini diote Renoko prensa idatziak zein telebista eta irratiek. Honela jasotzen zuen Renoko eginkari nagusia den Reno Gazette Journal-ek: "Louis Erreguible of Louis' Basque Corner dies at 90". AP agentziak ere tokiko bere berrietan eman du.\nHonela, esaterako, albisteetan, KRNV katean:\nBere aldeko elizkizunak abuztuaren 26an, larunbata, egingo dira, goizeko 10:00etan, Limako Santa Rosaren Eliza Katolikoan. Ondoren harrera-ekitaldi bat eskainiko zaie bertararturakoei Louis' Basque Corner-en.


Gripearen aurkako txertoak urriaren hasieran egongo dira eskuragarri, Osasun Sailaren arabera. | Consumer\nGripearen aurkako txertoak urriaren hasieran egongo dira eskuragarri, Osasun Sailaren arabera.\nBirus berriaren anduietako bat behar bezala ez garatzeak txertaketa-kanpaina egun batzuk atzeratzea ekarriko du.\nGripearen aurkako txertaketa-kanpaina aurten egun batzuk atzeratuko den arren, Osasun eta Kontsumo ministro Elena Salgadok tratamenduak urriaren hasieran eskuragarri egongo direla bermatu zuen. “Nahikoa denbora dago txertoek beren ondorioak izan ditzaten, lehen gripe-kasu arruntak iritsi baino lehen”, esan zuen.\nMinistroak azaldu zuenez, “laborategien arazo teknikoa da”. “Txertoa urtero egiten da, Osasunaren Mundu Erakundearen jarraibideen arabera, urte horretan dabilen birusarekin bat etor dadin. Birus berriaren anduietako bat ez da ondo garatu. OMEk laborategiei ematen dien anduia da, eta, beraz, Europa osoko arazoa da”, zehaztu zuen Salgadok.\nOsasuneko titularrak esan zuen orain, anduia ondo garatuta dagoenez, fabrikazio-prozesua hasi dela. Laborategiak “fabrikazio-prozesu hori ahalik eta gehien laburtzen saiatu dira”, gehitu zuen. Oraindik ez dakigu zenbat egun atzeratuko den, baina Salgadok esan zuen laburra izango dela, “egun batzuetakoa bakarrik”, bost eta hamar artekoa.\ngripe-eu octubre-eu txertaketa


Aragoiko armarria - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAragoiko armarriaren diseinu ofiziala.\nAragoiko armarria, bere bertsiorik ezagunenean 1499an lekukotua, adoptatutako antolaketan beste antolaketa heraldiko batzuen gainetik hedatu ziren lau kuartelez osatua dago, Aro Modernotik aurrera sendotzen hasiz, benetan XIX. mendean errotuz, eta, pretzeptu baten arabera, 1921ean Historiaren Errege Akademiak onartuak geratuz.\nAragoiko armarriaren lehen lekukotza.Primer testimonio del escudo de Aragón. Fabricio Vagad, Aragoiko kronika. Zaragozan 1499an Pablo Hurusek inprimatutako inkunablea.\nDeskribapen heraldikoa honakoa da:\n« Gurutzean kuartelatutako armarria: Lehen kuartelean, urrezko zelaian deserrotutako arte bat, zazpi errorekin euren kolore naturaletan, ebakitako gorri koloreko gurutze latindar batekin koroatua. Bigarrenean, urdin koloreko zelaian zilarrezko gurutze patatua, beheko besoan zorroztua eta buruzagiaren kantoian jarria. Hirugarrenean, zilarrezko zelaian, gorri koloreko San Jurgiren gurutzea, alboetan mairu buruak dituela, beltzak eta zilarrezko zintadunak. Laugarrenean, urrezko zelaian, gorri koloreko lau makila, elkarren artean eta zelaiko tarteekiko berdinak. Guztia zortzi loreko errege koroa batekin tinbratua, lore horietako lau ikusgai, perlekin, eta zortzi zitori-orirekin, horietako bost ikusgai, errubi eta esmeraldekin uztaian, armarriarekin bi t'erdi eta seiko proportzioan. »\nAragoiko armarriaren diseinu heraldikoa.\nKontserbatutako eredurik antzinakoena jarraituz, 1499ko Pablo Hurus inprimagilearen inkunable baten azalean, Gualberto Fabricio Vagaden Aragoiko Kronika, lehen kuartelak Sobrarbeko erresuma mitikoa gogoratzen du, bigarren kuartelean Eneko Aritzaren gurutzea bezala ezagutzen dena agertzen da, XIV. mendetik antzinako Aragoiren armarritzat hartua, hirugarren kuartelean alboetan mairu buruak dituen San Jurgiren gurutzea agertzen da (Alcorazko gurutzea deritzona), eta, tradizioaren arabera, santuaren laguntza gogoratuko zuena XI. mendean Huescaren kristau konkistako guduan, eta lehen aldiz Petri III.a Aragoikoaren 1281eko berunezko bulda baten zigiluaren atzealdean dokumentatzen da, eta, XV. mendetik aurrera Aragoiko Erresumaren enblema pribatutzat hartua izan zen, Aritzaren Gurutzea eta Errege Seinalea berarekin batera, eta laugarrenean heraldista batzuen arabera Aragoi modernoa ordezkatzen duen enblema dago (iturri historikoetan Aragoi modernoaren enblema hori sekula egon ez zen arren), "Aragoiko barrak" deituak, Aragoiko Errege Seinalea zirenak.\nAragoiko armarria polemikagai izan zen, erkidegoko presidentea zen Marcelino Iglesiasek, armarriko hirugarren kuartelak, moztutako lau mairu buru dituena, Petri I.a Aragoikoak 1096an Alcorazko guduan Huescaren konkista gogoratuz, Zaragozako biztanleria musulmana asalda zezakeela iradoki baitzuen.


Leitzeko teatroa, ikusteko teatroa\nTeatroa ez da teatro taularatzen ez den artean. Antzerkiaren kasuan eztabaidagarri gerta daitekeen abiapuntu hau argi eta garbi ageri da beste arte batzuetan: esate baterako, filme bat ez da filme harik eta zeluloide bihurtu arte, edo esgulturarik ez dago zizelkatzen ez den bitartean; aurretik egiten dena proiektu edo egitasmo edo dena delakoa izan liteke, baina ez lan burutua.\nEz dut uste inork goiko adibideen egiatasuna ukatuko didanik, begibistakoak baitira. Baina antzerkiarekin ordea zalantzak sortu ohi dira: obra bat inoiz ikusi gabe ere «ezagutu» egiten dugula pentsatzen dugu sarritan gidoia irakurtze hutsarekin, eta orohar gidoi idatzia eta antzerkia identifikatzeko joera haundia dago.\nZergatik? Bi eratako arrazoiak ikusten ditut nik, elkarri loturik badaude ere. Lehena, teatroa literaturaren eremu zabalaren barnean kokatzeko ohitura zaharra. Egia da teatroak literatura ere erabil dezakeela beste baliabide askoren artean, eta teatro era asko eta askotan testuak berak autonomia haundia duela, berezko edertasun bat; baina horrek ez du inondik ere teatroaren funtsa testua, hitza denik esan nahi: teatroan dagoen hitza gainera, ez da inoiz littera, letra inprimatua alegia, ahotik belarrira hegan dabilena baino. Nik esango nuke literaturarekin baino zerikusi estuagoa duela ilusionismoarekin, prestidigitazioarekin, zirkoarekin; eta hori ez da inondik inora ere gutxiespena, «arteen» parnasotxotik kanpora bidali nahia. Izatekotan ere, ene ezintasunaren aitorpen apala litzateke, nolabaiteko teatrogile izan nahi eta hitz idatziaz baino baliatzen ez dakidan honena.\nBigarren arrazoia, last but not less, antzerkia ikusteko zailtasuna litzateke: liburuak eta filmeak ia nahi adina ikus daitezke, neurri haundi batean; teatroan berriz, zenbat obra ikus daiteke urtero gure edozein hiritan? Zer nolako hautapena egin dezakegu gure gustuen arabera? Zer esanik ez herri txikixeagoak kontuan hartuz gero. Hau ordea arazo korapilotsuegia da, antzerki ekoizpenetarako garestitasun, zabalkunderako antzoki falta eta beste hamaika gorabeherarekin nahasia. Teatroaren krisi estruktural baten aurrean gaudela pentsatzeko adina arrazoi badugu, eta euskal antzerkiaren kasuan areagotu besterik ez da egiten prolema, baina luzeegi joko luke guzti horretaz hitzegiteak, eta gainera ez genuke ezer konponduko. Beraz, gauzak hobetuko direlako esperantzan, segi dezagun aurrera, gaiari berriro helduz.\nOhartxo bat, aurrera baino lehen: badira inoiz antzezteko esperantzarik eta asmorik gabe idazten diren lanak; eta horretarako aukera haundirik eskaintzen ez dutenak, nahita. Teatro lanak ote? Ez dakit. Dena dela, hori ere lehen azaldutako arrazoiek esplikatzen dutelakoan nago. Zinemaren adibidearekin segituz, imajina dezagun halako batean ez-dakit-zer dela eta, teknikoki ezinezko bihurtzen dela filmerik egitea; nik uste dut kasu horretan posible litzatekeela pelikula etiketapeko liburuak egin eta jendeak erostea baina, berriro diot, hori ez litzateke benetako zinema.\nErakutsi dudan panorama horretan teatro liburuak suzedaneo gisa joka lezake, ikusterik ez dagoen atzerkiaren ordezko. Horrek bi arrisku ekarriko lituzke: batetik teatroa ikusteko ohitura eta irrika desagertarazi, eta bestetik publikoaren gustua are gehiago deformaraztea lehen esandako bidetik, antzerkia-literatura identifikazioa sortarazten duen aldetik.\nHala ere, liburua ez da berez kaltegarri, noski. Beste funtzio batzuk ere joka litzake eta jokatzen ditu. Bata bildumazalearena litzateke, hau da, ezagutu eta maite izandako antzerkien oroigarri gisa edo, bergogoratzeko liburua erostearena; tamalez ez dut uste gure artean holako fans ugari dagoenik. Bestea, garrantzizkoagoa, pizgarri moduan jokatzea da: zaletasuna sortu eta suspertzeko, hangoak eta hemengoak elkarren lanak trukatu eta ezagutzeko bidea. Antzerki liburuak beraz, behar-beharrezkoak ditugu, alderdi honetatik begira eta helburu horrekintxe, beti ere.\nZoritxarrez ordea, egun antzerki liburuok ez dute publiko haundirik, eta argitaratzen diren apurrak gutxi, oso gutxi saltzen dira; poesia baino gutxiago. Honek gibelerazi egiten ditu argitaletxeak; eta gaur egun antzerkiak kaleratzera ausartzen diren bakarrak SUSA eta Baroja ditugu, nik dakidala.\nHari asko geratzen da hemen askatu gabe: ea antzerkilan askoren argitalpena bultzatu behar ote dugun edo piskanaka abiatu; kanpoan ezagunak direnen itzulpenak bultzatu behar ditugun edota geurok sortutakoak; lehentasuna idatzi eta antzeztutakoei ematen diegun edo oraindik taularatu ez direnei; zer egin behar dugun geure klasikoekin. Zalantza asko dira. Interesgarria litzateke mundu guzti honetako jendearen eritziak entzutea.\nBaina bukatzeko, lehengo lelo zaharrera itzuliko naiz: antzerki argitalpenen etorkizuna teatro ikuskizunen ekoizpenari loturik joango dela, edo joan behar lukeela, eta hau gehitu ezean jai dugula bestean.


Ispasterko Nekazal Azokan parte hartzeko izen emateko epea zabaldu dute - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza : Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nIspasterko Nekazal Azokan parte hartzeko izen emateko epea zabaldu dute\nIrailaren 22an egingo dute Ispasterko Nekazal Azoka, eta bertan salmenta posturen bat jarri nahi dutenentzat aste honetan zabaldu dute izen ematea. Ekoizleek, baserritarrek zein artisau edo bestelako sortzaileek udaletxean izena eman behar dute. Honako hau da bertako telefono zenbakia: 94-684 29 99. Izena emateko epea abuztuaren 10a arte ezarri dute. Animalien kasuan herriko abereek lehentasuna izango dutela jakitera eman dute. Ispasterko Udalak dietak ordainduko dizkie abereen jabeei. Animali txikien kasuan izan ezik, gainontzekoetan, espezie bakoitzeko ez dute dieta bat baino gehiago ordainduko. 10 euro, 80 euro, 100 euro eta 140 euroko dietak aurreikusi dituzte. Halaber, espezieka gutxieneko kopuruak zehaztu dituzte. Ahuntzetan eta ardietan 6 burutan jarri dute gutxieneko kopurua; ahuntzetan, akerra eta bost ahuntz, eta ardietan aharia eta bost ardi. Idietan, behietan astoetan eta zaldietan bi buru egon beharko dira gutxienez, eta ponietan, berriz, lau buru. Animali txikiei dagokienez, kaiolako lau burutan jarri dute gutxienekoa. Garraioa zein animaliei egin beharreko analisiak jabeek egin beharko dituzte, eta indarrean dauden arauak bete behar dituzte; mikrotxipa izatea eta beren datuen txartela ondo beteta izatea, besteren artean.


Lehiaketa “Beti babestuta gure Hirumaskekin”Hirukide | Hirukide\nLehiaketa “Beti babestuta gure Hirumaskekin”\nEkintzak eta Zerbitzuak, Hasiera, slider | 31 August 2020\nAntolatu dugun Argazki lehiaketan parte hartzera animatzen zaituztegu, bizi dugun osasun krisiaren aurrean maskarak prebentzio-neurri gisa erabiltzeak duen garrantziaz ohartarazteko mezu batekin batera.\n“Beti gure Hirumaskekin babestuta” izenburupean, Hirukideko kide diren familiek bakarrik parte har dezakezue, eta gehienez ere hiru argazki bidali ditzakezue, zeinean zuen familiako kide guztiak edo batzuk HIRUMASKekin babestuta agertu behar dira. (Hirukideren logotipoa edo kolore-ikonoak dituzten maskarak).\nArgazkiekin batera, kontzientziatzeko edo adoretzeko esaldi bat bidali behar da, pandemia dela-eta egoera zaila bizi izaten ari diren familiei eta pertsonei babesa agertzeko. Esaldi bakarra irudi guztietarako; horietako batean txerta daiteke (editatuz), edo, bestela, bidaltzen diguzuen e-postan idatz dezakezue.\nIrudiak formatu digitalean bidali behar dira hirukide@hirukide.com helbidera, koloretan edo zuri-beltzean, .jpg formatuan, eta fitxategiaren tamainak 1.0 MB baino handiagoa eta 4 MB baino txikiagoa izan behar du (posta elektronikoz bidaltzen badira).\nParte hartzeko epea 2020ko azaroaren 30ra artekoa da, eta bereziki baloratuko dira familiako kide gehien agertzen diren argazkiak, originalak eta kalitatezkoak, bai eta esaldi animagarriena edo hunkigarriena ere.\nSaria gurasoen adinak batuta adina litro esne Lacturale da (guraso bakarra izanez gero, haren adina bikoiztuko da). Gehienezko kopurua 100 litro izango dira, eta, gainera, Lacturale produktu-sorta bat. Lehiaketaren emaitza abenduaren 4an, ostirala, jakinaraziko da.\nLehiaketaren oinarri osoak esteka honetan aurki ditzakezue.\nOraindik erosi ez badituzue, hemen eskura ditzakezue.\nhttps://hirukide.com/eu/lehiaketa-beti-babestuta-gure-hirumaskekin/https://hirukide.com/wp-content/uploads/2020/08/Hirumask-apiñaniz-1024x685.jpghttps://hirukide.com/wp-content/uploads/2020/08/Hirumask-apiñaniz-300x300.jpg 2020-10-21T06:50:59+00:00 HirukideEkintzak eta ZerbitzuakHasieraslider\nAntolatu dugun Argazki lehiaketan parte hartzera animatzen zaituztegu, bizi dugun osasun krisiaren aurrean maskarak prebentzio-neurri gisa erabiltzeak duen garrantziaz ohartarazteko mezu batekin batera. 'Beti gure Hirumaskekin babestuta' izenburupean, Hirukideko kide diren familiek bakarrik parte har dezakezue, eta gehienez ere hiru argazki bidali ditzakezue, zeinean zuen familiako kide guztiak edo batzuk...


ELIKA Investigación | SusAn Eranet-a - ELIKA Investigación\nElikak “European Research Area on Sustainable Animal Production” Cofund Susan ERA-Net sarean parte hartzen du Eusko Jaurlaritzaren Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura Sailaren ordezkari gisa.\nSusAnen helburua da estatu kideek eta bazkide parte-hartzaileek animalia-ekoizpenerako sistema iraunkorrei buruz elkarrekin egiten dituzten ikerlanak koordinatzea eta gauzatzea, iraunkortasunaren hiru oinarriak bermatuz (ekonomia, gizartea eta ingurumena).\nSusAnek animalia-ekoizpenaren fase guztiak hartzen ditu: osasuna, ongizatea, hazkuntza, elikadura, kalitatea eta elikagaien segurtasuna.\nSarea Europako 22 herrialdetako 38 erakundek osatzen dute, eta H2020ren 5 milioi euroko finantzaketa du. Proiektua 2016ko martxoan hasi zen eta 2022eko otsailean bukatuko da.\n2016ko lehen deialdian, SusAneko 23 bazkidek 16 milioi euro jarri dituzte 14 europako proiektu finantzatzeko, Europako Batzordetik jasotzen duen Top-up finantzaketa barne.\n2. 2018ko Urrian 8an zabaldu zen SusAn sarearen eta beste 2 ERA-NETen (ERA-GAS eta ICT-AGRI 2) arteko bigarren deialdi bateratua honako gai honi buruz: “Animalia ekoizpeneko sistemetan berotegi-efektuko gasen isurpena murrizteko teknologia berriak, irtenbideak eta sistemak”.\nGai horri buruzko proiektuen proposamenak aurkezteko epea 2018ko abenduan amaitu zen eta 2019ko ekainan koordinatzaileei azken proiektuek jakinarazten zizkien. 8 proiektuek 2020an hasi dira.\n3. 2021eko martxoaren 9an SusAn eta beste 3 ERA-NETen (FACCE ERA-GAS, ICT AGRI-FOOD eta SusCrop) arteko baterako deialdi bat aterako da. Deialdiaren xedea da “nekazaritzako eta abeltzaintzako sistemak (berr)integratzea, eta, hala, sistema horien arteko zirkulartasuna hobetzea”.\nDeialdi bateratu horrek 16 milioi euroko aurrekontua du eta zenbateko hori 30 erakunde publiko finantzatzailek jarri dituzte eskuragarri. Erakunde horiek Europako 16 herrialdetakoak, EBri loturiko 3 herrialdetakoak eta EBtik kanpoko 4 herrialdetakoak dira. Eusko Jaurlaritzak, ELIKAren laguntza teknikoarekin, 100.000 € jarriko ditu proiektuak aurkezten dituzten edo proiektuetan parte hartzen duten I+B arloko euskal erakunde publiko eta pribatuak finantzatzeko. Horretarako, partzuergo transnazionalak sortu beharko dira eta bete egin beharko dira finantza-erakunde bakoitzari dagozkion estatuko/eskualdeko arauak.\nDeialdiaren xedearen xehetasun guztiak, eskaera egiteko prozesua eta arauak txosten honetan daude.\nSusAnen aldizkaria-Iraila 2020\nPágina actualizada el 26/04/2021