Material organikoa indusketetan - Zientzia.net\nHasiera » Zientzia tb » Material-organikoa-indusketetan Material organikoa indusketetan\nHistoria Paleontologia Tamaina: 185 MB\nData: 2012/02/04 Fitxategia deskargatu Embed kodea: Mendian gabiltzala oso ohikoa da fruta-hezurrak lurrera botatzea, biodegradatu egingo direlakoan. Eta gehienetan hala gertatzen da; baina, kondizio jakin batzuk betetzen badira, material organikoa ere ehunka urte kontserbatu daiteke. Arkeolan Fundazioko arkeologo eta arkeobotanikoek material hori bilatu eta aztertu egiten dute, besteak beste, gure arbasoen elikadura, jantziak eta mahaiko tresnak hobeto ezagutzeko.\nPIA ALKAIN; Arkeolan: Oraindik makina etorri ez dela aprobetxatuz, zundaketa txiki batzuk egin ditugu, eskuz, langileen laguntzarekin. 1m x 1m-ko hiru kata txiki egin ditugu, zer-nolako lurra dagoen ikusteko. Betelan handia dagoela ikusi dugu, seguru asko, baselizaren maila igotzeko. Ez dirudi aztarnarik topatuko dugunik. Hemen, hilobi bat agertzekotan, agian kutxaren egurra manten zitekeen, edo oihalak, zapatak… batzuetan aurkitu ditugu horrelakoak. Baina badirudi ezetz, hemen ez dagoela material organikoa ateratzeko aukerarik. Betelana berria da, buztinarekin eta harriarekin, eta hor ez da kontserbatzen material organikoa. Legorretako indusketa honetan ez da zorterik egon, eta ez da material organikorik agertu. Zortea baino, ez dira beharrezkoak diren kondizioak bete: hezetasun handia, eta oxigenorik eza. Duela pare bat urte, berriz, Hondarribiako alde zaharrean egiten ari ziren beste lan batean, emaitza bitxiak eman zituen kontrol arkeologikoak.\nPIA ALKAIN; Arkeolan: Obra bat izan zen, eta hainbat fasetan egin zen. Lehenengo, udaletxeko musika-eskola berria, kultura-etxea, egin zen. Putzua azkena izan zen. Azkenengo momentuan agertu zen, eta lana nahiko berezia izan zen. Sedimentu guztia atera eta bulegora ekarri genuen. Orain material hori prozesatzen ari gara. Hemen daukaguna Erdi Aroko putzu bateko sedimentua da. Dena jaso genuen, eta zakuetan gordeta dago. Ezin izan genuen indusketarekin batera lurra bahetu, eta dena gorde genuen. Sedimentua urez beteta edo hezetasun handiarekin zegoen, eta berriro uretan sartu dugu. Kondizio hauetan, material organikoa mantendu egin da, eta hazi asko ateratzen dira. Honekin lortzen dugu lurrak alde egitea eta haziak geratzea. Agian, indusketan ikusi ez ditugun metalezko gauza txikiak ere agertuko dira. Hemen dugu, dagoeneko, lehenengo emaitza: mahats-pipita pilo bat. Sagarra ere agertzen da, masusta, eta horrelako fruituen hazi txikiak. Ezinezkoa da haziak noizkoak diren jakitea. Gaurko hazi bat eta duela 2.000 urteko bat elkarren ondoan jartzen badituzu, berdinak direla ikusiko duzu. Baina, material honekin batera, zeramika agertzen da. Zeramikari "fosil gidari" esaten zaio. Badakigu zein garaitakoa den, tipologiak ezagutzen ditugulako. Txanponak ere oso erraz jakin daiteke noizkoak diren. Azken finean, putzua estalita dago, eta hor dagoen guztia garai berekoa da. Hori da datazioa egiteko modua. Orain dena gordeko dugu. Poltsetan sailkatzen dugu, bakoitza bere erreferentziarekin: nondik atera den, zer testuingurutan, eta zer neurritako bahetik pasatu den, bi milimetrokoa edo dena delakoa. Ez dugu dena nahasten berriro. Orain, materialak non gordetzen ditugun ikusiko dugu. Kondizio berezietan mantendu behar dira. Lehen haziak ikusi ditugu, eta orain beste objektu edo material bitxiak ikusiko ditugu. Hau zurezko plater bat da. Beste erdia falta da. Oso arrunta zen mahaian zeramika erabiltzea, baina baita egurrezko platerak eta tresnak ere. Hau Hondarribiko putzu horretakoa da, XV. mendekoa, hau da, Erdi Arokoa. Beste objektu bitxi bat erakutsiko dizuet, mahai gainean: koilara. Gaur egungoak bezalakoa da, baina bostehun urte ditu. Altxorrak dira. Eta honako hau ere oso berezia da. Osorik dago. Oso bitxia da, eta oso pieza ederra, gainera. Indusketa arkeologikoetan oso arraroa da material organikoa aurkitzea, eta horregatik da berezia. Normalean, zeramika, burdina eta horrelako materialak agertzen dira.\n[Material organikoak] ematen digun informazioa da zer-nolako dieta zuten, zer jaten zuten, inguruan zer landaretza zuten, baratzetan zer lantzen zuten, eta jaki horiek inportaziokoak diren ala ez. Hondarribiako putzuan agertutako hazien artean, irasagarraren eta mizpiraren haziak aurkitu zituzten. Lehen aldia zen Iberiar Penintsulan fruitu horien aztarnak topatzen zirela.\nErdi Aroko biztanleen bizi-ohiturak argitzen 2011-02-26\nJuan Luis Arsuaga: paleoantropologo botaduna 2000-04-01\nKatedral zaharraren mintzoari adi 2002-06-01


Xabiroi 53 by XABIROI Komikia - Issuu\nwww.xabiroi.eus info@xabiroi.ikastola.eus www.facebook.com/xabiroi\nTINTIN BERRIZ ERE EUSKARAZ, 26 URTEREN ONDOREN! CASTAFIOREREN BITXIAK EUSKARAZ ARGITARATU DUTE ZEPHYRUM ETA TRILITA ETXEEK. Euskaraz egon beharko lukeen ezinbesteko komiki sail horietako bat da Hergék sortutako Tintinen abenturak. Alabaina, 1993an izan zen, Elkarren eskutik, Tintinen album baten azken argitarapena, eta aspaldi deskatalogatuta zeuden. Bada, Tintinen jaiotzatik 90 urte bete berri diren honetan, berriz ere euskaraz atera da Tintinen istorioetako bat, Castafioreren bitxiak delakoa.\n80ko hamarkadaren hasieran hainbat sail idatzi eta marraztu zituen, Ipurbeltz aldizkarian eta komiki solte gisa: Iker eta Ixone, Bizarzuri, Tom eta Wandy... Baina laster marrazteari utzi eta gidoigintzara pasatu zen, eta Justin Hiriart, Sorgin seinalea, Eguzkiaren izerdia, Simon Besaluze edota Jon eta Mirka bezalako sailak egin zituen Ipurbeltzen eta Habeko Miken, nazioartean eta hizkuntza askotan atera zirenak eta sari ugari jaso zituztenak. 20 urtez zinemagintzan aritu ondoren, Lotsa eta ahaztea lanarekin komikigintzara itzuli da Gregorio Muro Harriet. Aurrez Frantzian argitaratu da bi albumetan, eta orain edizio osoa bere argitaletxearekin atera du.\nbere 50. urteurrenean, fundazioaren beraren historia eta Arabako industriarena kontatzeko. Mauro Entrialgorenak dira honen gidoia zein irudiak. Eta bigarrena, Bilbao,\nhistoria apur bat, Bilboko Udalak atera du hiriaren historia kontatzeko. Estudios Durerok egin du, euskara eta gaztelaniazko edizioaz gain ingelesezkoa ere badu eta doan deskarga daiteke. HARRIET ARGITALETXEAREN BESTE LAU KOMIKI NOBEDADE Azken urteotan Harriet argitaletxearenak izaten dira euskaraz ateratzen diren komiki gehienak, eta hala da 2019ko udazken honetan ere. Aipatutako Lotsa eta ahazteaz gain, beste lau atera ditu Getxoko eta Durangoko azoken garairako, jarraian azalduko dizkizuegunak, hain zuzen.\nZephyrum Ediciones eta Trilita Ediciones etxeek atera dute, euskaraz gain beste bost hizkuntza edo hizkeratan ere: galegoa, valentziera, aragoiera, aranera eta castúoa. Antza denez, euskarazko itzulpena 1988an Elkarren edizioarentzat Joxantonio Ormazabalek egindakoan oinarrituta dago, eta Inazio Mujika Iraolak eguneratu du. Gainera, kontrazalean atal bat dago “Hurrengo izenburuak” dioena, eta Ilargira bidean eta Ilargian oinez agertzen dira! LOTSA ETA AHAZTEA, HARRIET-EN ITZULERA KOMIKIGINTZARA 30 URTEREN ONDOREN ALEX MACHOK MARRAZTU DU FILIPINETAKO MATXINADAN GIROTUTAKO ISTORIO HAU Eta beste itzulera handi bat, Harriet gidoigilearena. Gregorio Muro (bigarren abizenez eta ezizenez Harriet, Hernani, 1954) mito bat da euskal komikigintzan. Komikigile 80ko hamarkadan besterik ez aritu arren, bera dugu ziurrenik euskal komikigile arrakastatsu, saritu, nazioarteko eta emankorrena.\nBertan 1899 eta 1902 urteen artean izandako Filipinen eta Estatu Batuen arteko Gerra kontatzen da, Filipinetako Matxinada izenez ere ezagutua, non AEBek 3.000.000 inguru zibil hil zituzten, XX. mendeko lehen genozidioan. Istorioa Bizkaiko bi anaiaren bitartez kontatzen da, Espainiako soldadutza han egin behar izan zutenak. Irudiak Alex Macho marrazkigile bilbotarrarenak dira, zinez ederrak. ARABAKO INDUSTRIAREN ETA BILBOKO HIRIAREN HISTORIARI BURUZKO KOMIKI BANA MAURO ENTRIALGOK EGIN DU LEHENA ETA ESTUDIOS DUREROK BIGARRENA Komikiak historiaren dibulgazioa egiteko duen baliagarritasunaren beste bi adibide atera dira berriki. Lehena, Fundación Laboral San Prudencio, 50 urte Arabako industriaren eskutik, Fundación Laboral San Prudenciok atera du\nJOANA MAIZ, Yurre Ugarte eta Joseba Larratxe Yurre Ugartek egin du gidoia eta Joseba Larratxek marrazkiak Joana Maiz izeneko komikian. Ikusentzunezkoen munduan atzerrian urte askoan arrakastaz aritu ondoren, lanik gabe geratu da Joana, eta Bilbora itzuli da Euskal Herriaren historia kontatzen duen dokumentala egitera. Baina etxetik kaleratu behar duten andre bat ezagutuko du casting-ean,\neta harekin istorio interesgarriagoa aurkituko du, bere bizitzan ere aurrera egiteko. Komiki honek Eusko Jaurlaritzaren 2017ko komikidirulaguntzetako bat irabazi zuen. ISALINE 2 – SORGINKERIA IZOZTUA, Maxe L’Hermenier eta Yllya Iaz Isaline, sukaldaritzako sorginkeria istorioarekin bezala, aurten Isaline sorgin gaztearen abentura gehiagorekin gozatu ahal izango dute etxeko txikienek. Maxe L’Hermenier eta Yllyaren irudiak dituen Isaline 2 – Sorginkeria izoztua istorio berri hau elurretan gertatzen da, eta beti bezala magia, abentura eta umorez betea dago. OROIMINAREN UHARTEA, Didier Quella-Guyot eta Sébastien Morice 25 urtean armadan egon eta gurasoekin bat ere harremanik izan ez duen soldadua Frantziako Cévennes mendietako sorterrira itzuli da Indotxinako Gerraren ondoren. Aita alargunduarekin harremanik izan gabe jarraitzen du, 1958ko uholde lazgarriek batzen dituzten arte... Horra Quella-Guyot eta Moriceren Oroimenaren uhartearen gaia. VIRGINIA HILL – EMAKUME LIBREAREN EGUNKARIA, Mk. Deville eta Christophe Girard 224 orriko komiki mardula da Mk. Devilleren eta Christophe Girarden Virginia Hill, emakume librearen egunkaria, Virginia Hillen bizitzan oinarritutako istorioa. AEBetan 30 eta 40ko hamarkadetan prostituzioan aritua, krimen organizatuko kidea, Bugsy Siegel mafioso ospetsuaren neskalaguna, komunikabideetako izarra mafiaren aurkako 1950 eta 1951ko epaiketa mediatikoetan... Gizonezkoen munduan, emakume guztiz librea; edo hori uste zuen behintzat... Bere garaian aitzindaria izateagatik prezio handia ordaindu zuena.\nEUSKAL HERRIKO IKASTOLAK Errotazar bidea 126 - 20018 Donostia Tel.: 943 445 108 - info@xabiroi.ikastola.eus KOORDINATZAILEA:\nEkaitz Agirre, Uxue Alberdi, Dani Fano Joseba Beramendi, Patxi Huarte, Aritz Irigoien, Unai Iturriaga, Koldo Izagirre, Susanna Martin, Lander Muñagorri, Manu Ortega, Julen Ribas, Alex San Vicente, Asisko Urmeneta, David Zapirain.\nMiel A. Elustondo,\nGERTU inprimategia. Oñati. Te.: 943 783 309\nISSN: 2530-2485 LEGE GORDAILUA:\n03\tAUZOMORRO Sanvi 06\tHAUR BESOETAKOA Unai Iturriaga eta Sanvi\nSU TXIKIAN Uxue Alberdi eta Susanna Martin\n18\tARRANOTXU ZaldiEroa\nKOMIKITAUN elkarrizketa Harkaitz Cano eta Iñaki Holgado\n22\tZER URRUN DAGOEN BAIKONUR David Zapirain, Julen Ribas eta Garluk\n25\tZOOLA3KA Manu Ortega, Exprai, Asisko 26\tSASI ARTEAN ELGETA Koldo Izagirre, Dani Fano eta Garluk\nHurrengo zenbakia 2019ko abenduan!\nGAZTEON ALDIZKARIA www.kontaizu.eus\nmusika, teknologia, literatura, sexua, zinema denbora-pasak, kirolak, antzerkia, sarea, Lorea, bertsolaritza, elkarrizketak...\nGidoia eta irudiak Sanvi\nHarkaitz Cano Iñaki Holgado “Ametsak egunean zehar gertatutakoen zabortegi bat dira” Ametsak droga balira bezala, merkatu beltzean horiekin trafikatzen den errealitate bat kontatzen du Amets alokatuak komikiak. Besteen ametsak grabatu, eta ondoren horiek injektatzen dituzten drogazaleen testuinguruan, zer duzu nahiago: amets horiek gezurra direla jakin arren bertan bizi, ala errealitateari aurre egin? Non bizi nahi duzu, errealitatean ala ametsetan? Aurrez aldizkari honetan zatika eman da Harkaitz Cano gidoilariak eta Iñaki Holgado marrazkilariak batera argitaratu duten laugarren komikia. Testua eta argazkia: Lander Muñagorri Garmendia\nAmetsak merkantzia bihurtu dituzue azken lan honetan. Zergatik?\nCano: Apustua hori izan da: ametsak hartzea trafikorako gai bezala. Ametsak kontrolaezinak baitira, eta horrek asko erakartzen nau. Nolabait, ametsak egunean zehar gertatutakoen zabortegi bat dira, eta zabortegi horretatik birziklapen bat gertatzen da zuk parte hartu gabe. Orduan, horrek badu erakarmen ikaragarri bat, izan dezakeelako zerikusia oroitzapenekin, baina baita gauza fantasiazkoekin ere. Zentzu horretan, komikiak askatasun ikaragarria ematen du, eta askatasun hori baliatu nahi izan dut istorioa idazterakoan. Dena den, hasieran abiapuntua oso ezberdina izan zen: ametsak alokatzen ziren bideoklub batean kokatu genuen istorioa, testuinguru garaikide batean. Alegia, tituluari bakarrik eutsi diozuela komikian, eta gainerakoa aldatu duzue.\nHolgado: Bai, hasierako istorioan asmoa zen ametsak ikusteko DVD gisako bat jartzea lotara joan aurretik. Bideoklubetan bezala, era guztietako ametsak alokatuko ziren. Cano: Kasu horretan, komikian kontatzen dugunaren justu kontrakoa izango zen, ametsak kontrolatzearen inguruko istorio\nbat izango baitzen. Esaten badugu ametsak kontrolaezinak direla, hor legoke ametsak kontrolatzeko jendearen irrika hori: gauero, film bat balitz bezala, zein amets edukiko lituzketen erabakiko lukete.\nCano: “Kontuz zer amesten duzun, baliteke-eta ametsa gauzatzea” Amets alokatuak testuinguru klasikoago batean kokatu duzue: XX. mende hasieran, ametsekin obsesionatuta dagoen Zorban doktorea da protagonista, ametsak injektatu egiten dira, eta amets gaindosia dutenak eroetxe bat dirudien klinika handi batera eramaten dituzte. Zergatik aukeratu duzue eszenografia hori?\nCano: Badu Frankensteinen pelikulen kutsu hori, bai. Gidoia idazten hasi nintzenean The Knick izeneko telesaila ikusten ari nintzen, eta klima horretatik etorri zitzaidan dena. Iñakirekin hitz egiten, steampunk estetika izango zuen zerbait egitea pentsatu genuen, retrofuturismoan oinarrituko zen zerbait. Badaude gailu batzuk garaiz nahasten\ndirenak, eta kosta zitzaigun horretara iristea, baita ametsen formatua zein izan behar zen topatzea ere, non gorde behar ziren. Holgado: Ametsak grabatu eta errebelatzeko sistema eta gailuak zinema edo argazkigintzatik hartu genituen, eta funtzionatu duela uste dut. Hala ere, steampunk giro hori galdu egin genuen, hasieran ideia hori bagenuen arren. Cano: Ametsak erauzi eta berriro ikusi daitezkeela kenduta, esan daiteke istorio errealista bat dela hau.\nAmetsen trafikoa legez kanpokoa da istorioan, eta badauka drogarekin halako paralelismo bat.\nCano: Analogia asko dauzka. Nork kontrolatzen ditu gure ametsak? Nork gure pentsamenduak eta gure ideologia? Badago Delmore Schwartz poetaren esaldi bat asko gustatzen zaidana: “Ametsetan hasten dira erantzukizunak”. Hau da, amesten duzunaren araberako arazoak, bizitza edo zorion zein zoritxarra izan dezakezula dio. Santa Teresak dioena ere hor dago: “Kontuz zer desio duzun, bete egin daitekeeta”. Hemen ere esan genezake, kontuz zer amesten duzun, baliteke-eta ametsa gauzatzea. Kasu honetan gauzatu ez, baizik eta berriz amestuko litzateke...\nCano: Bai, eta hor dago atzera egitearen kontua, edo itzuli ezin den lekura itzultzea. Denboraren makinaren elementua, artearen historian, literaturan zein zineman oso erabilia izan den zerbait da, baina kasu honetan ametsen bidez ekarria. Ametsak modu organiko batean ahalbidetzen dizu denboraren makinaren inpresio hori egitea. Holgado: Hori da Zorban doktorearen intentzioa, bere familiarekin elkartzea berriz.\nden, kasu honetan egia da komiki honetan aurrekoetan baino konkretuago dagoela amaiera. Ekuador eta Peru artean bizi den Zapara tribua aipatzen da liburuan. Amestutakoa bizitzen saiatzen dira bertako kideak, eta komunitatearen etorkizuna ametsek gidatzen dute. Errealitate horren merkantilizazioa da komikiko istorioa?\nCano: Bai. Tribuaren berri komikiaren erdialdean eduki nuen, eta istorioaren kontakizuna indartu egiten duela uste dut. Onirokrazia bat da bertakoa, eta pentsa zein garrantzia ematen dion tribuak amets egiteari, non beraien ametsek gidatzen duten euren eguneroko bizitza, eta ametsak ez gogoratzea pobreziaren erakusle den. Zuek gogoratzen dituzue zuen ametsak?\nCano: Oso gutxitan, eta gainera ez dira oso narratiboak. Flash gisakoak dira. Holgado: Batzuetan, istorioren bat idazten baldin banabil, ametsetan ideiak etortzen zaizkit burura.\nAmetsak irudikatzerako garaian nabarmena da koloreen erabilera. Errealitatea iluna da eta beti euria ari du, ametsetan ez bezala.\nHolgado: Bai, eguraldiarekin jokatu dugu bereizketa hori egiterako garaian. Bi errealitateak bereizteko modu bat izan da.\nAmetsetan bakarrik lortzen du hori, ordea.\nCano: Betiko dilema da, Matrix-eko zein pilula aukeratzen duzu? Ala Solaris filmean bezala, sinetsi nahi duzu ikusten duzun hori egia dela, edo gezurra dela jakin arren nahiago duzu hori bizi, errealitatearen gazi-gozoak baino? Galdera oso polita da.\nCano: “Interneteko sare sozialetan bizi, edo bizitza bizi. Biak dira bizitza? Ala bat birtualagoa da? Filosofikoki erantzunik ez duen eztabaida luzea da” Errealitatetik ihes egiteko modua litzateke ametsena?\nCano: Nire ustez oso galdera garaikidea da hori: Interneteko sare sozialetan bizi, edo bizitza bizi. Biak dira bizitza? Ala bat birtualagoa da? Filosofikoki erantzunik ez duen eztabaida luze bat da hori. Hori planteatu nahi izan duzue komikiarekin?\nCano: Bai, eta drogarekin analogia hori egin dugunez, nik bai lotzen dut sare sozialen adikzioarekin. Ez dagoen zerbait gorestearekin, eta eremu horretan gusturago sentitzea hezur-haragizko munduan baino. Holgado: Amaiera ere irekia geratu da zentzu horretan. Egiten ditugun gidoietan oso ohikoa izaten da hori, irakurketa bikoitzak uzten baititugu zabalik. Dena\nAMETS ALOKATUAK Harkaitz Cano eta Iñaki Holgado Arg. Ikastolen Elkartea 56 orri I 15€\nHolgado: “Batzuetan, istorioren bat idazten baldin banabil, ametsetan ideiak etortzen zaizkit burura” Aurretik istorioa aldizkari honetan eman duzue zatikako argitalpenen bitartez. Nola egokitu duzue gidoia horretara?\nKasu honetan nola izan da ametsak marraztu eta komikira eramateko prozesua?\nHolgado: Normalean Harkaitzek idazten ditu, eta nik irudietara eramaten ditut. Berak imajinatzen du akzioa, eta nik horri bizia ematen diot. Cano: Ametsak irudikatzearenak niri errespetua ematen zidan. Izan ere, Antton Olariagak esaten du berak liburu bat ilustratzen duenean ez duela inoiz amets bat irudikatzen. Hori irakurlearen pribilegio bat dela uste du, eta berak ezin duela horretan sartu. Komiki hau idazterakoan presente eduki nuen hori. Iñaki, zuk arazorik izan duzu zentzu horretan?\nHolgado: Ez, nik dena egiten dut. Cano: Saiatu naiz ametsek eduki dezaten narratiba bat, baina baita ezusteko bat, edo puntu surrealista bat.\nCano: Gure arazoa beti izan da hori, aldizkaria irakurtzen duenari eskatzen baitiogu zenbaki zaharrak hartu ditzan istorioari jarraitu ahal izateko. Beti esan digute kapitulu bakoitza gehiago itxi behar dugula, baina istorioaren osotasunari heldu izan diogu. Holgado: Guk filmak egiten ditugu, eta aldizkarikoek nahiago izaten dute guk serie bat egitea. Laugarren komiki bilduma duzue hau. Etorkizunerako beste proiekturik baduzue esku artean?\nHolgado: Nik uste batera lan egiten hasi ginenetik lehen aldia dela lan bat amaitu ondoren ez dugula ezer esku artean. Cano: Oraindik ez daukagu ezer esku artean, ez, baina istorio baten egokitzapen bat egitea pentsatu dugu hurrengorako. Gauza ezberdinak egin ditugu orain arte, elkarrekin zerikusirik ez dutenak, eta hori falta zaigu, istorio baten egokitzapena. Oraindik ez dakigu zer, baina ildo horretatik joko dugula uste dut.\nGidoia Koldo Izagirre Irudiak Dani Fano Kolorea Garluk\nSasi artean Elgeta\nPaperezko edizioan jarraitzen du...


Europak gehiago eskatzen dau - Deia\nEuropak gehiago eskatzen dau\nramon basaldua 11.01.2022 | 00:12\nLiga txapelketea aurrera doa eta hogeta bat partidu jokatuta eta beste hamazazpi jokatzeko dagozanean, Athleticek ez dau emoten Europarako postuetara hurreratuko dauen jauzia. Egia da zuri-gorriek lau puntura baino ez daukiela Bartzelonaren seigarren postua eta bost puntura dagozala Atletico de Madrid eta Reala, sailkapeneko laugarren eta bosgarren postuetan. Baina gauza bat dala edo bestea dala, Marcelinoren taldeak ez dau erregulartasunik erakusten emaitza kontuan eta huts egiten dau Europara hurreratzeko aukera daukanean. Domekan aukera bikaina galdu eban Mendizorrotzan, sailkapeneko zulotik urten ezinik dabilen Alavesen aurka. Jose Luis Mendilibarrek berak partidua amaitu ostean autortu eban lez, Athletic bere taldea baino hobea izan zan zelaian. Halanda be, Marcelinoren gizonak ez ziran golik sartzeko gauza izan eta denboraldiko hamargarren bardinketea lortu eben. Athleticek datorren denboraldian Europan jokatzeko aukerak euki gura badauz partiduetako exijentzia maila handiagoa izan behar da. Garaipenen bila joan behar da. Puntuak banan banan lortuta ez dago zer eginik.\nMendizorrotzan ikusi genduan partiduak ez dauz bete zaleok geunkazan aurreikuspenak. Gehiago itxaroten genduan Marcelinoren taldearen aldetik. Dezepzino txiki bat izan zan, batez be zuri-gorriek Sadarren egindako partidu bikainaren ostean. Ligako azken partidu bietan sei gol sartu ondoren, lehortea itzuli da taldera. Entrenatzailearen arabera, Athletic hamabi bider heldu zan Alavesen area ingurura arriskua sor-tzeko aukerakaz baina ez eben asmatu azken metroetan. Egia esateko, nik gol aukera garbi bi bakarrik ikusi nebazan, biak bigarren zatian. Lehen zatian zuri-gorriek jaurti be ez eben egin Pachecoren atera.\nBotila erdi beterik ikusi gura dogunok nabarmendu geinke taldea oso serio aritu zala Mendizorrotzan eta etxeko taldeak ia ez ebala arriskurik sortu Unai Simonen atean. Athletic ondo lehiatzen da, bai, baina hori ez da nahikoa sailkapeneko goialdean lehiatzeko. Egia da, merezimenduak kontuan izanda, Marcelinoren taldeak hogeta zortzi puntu baino gehiago eukitea merezidu dauela. Baina horregaz ez goaz inora.\nLiga txapelketea alde batera itxiko dabe zuri-gorriek hurrengo hamar egunetan Superkopeari eta kopeari ekiteko. Atletico de Madriden aurka jokatuko dabe etzi Riaden eta baikor egoteko arrazoiak doguzala esango neuke. Simeoneren taldea –egungo liga txapelduna– ez dabil oso indartsu eta domeka honetan be asko sufridu eban Vila-realen zelaian puntu bat eskuratzeko. Beste alde batetik, Athleticek erakutsi dau maila bikaina emoten dauela aurkari indartsuen kontra. Metropolitanon denboraldi honetan jokatutako lehian bilbotarrek esku-eskura euki eben garaipena. Ganera, ez dogu ahaztu behar aurreko denboraldiko aurrekaria. Orain dala urte bete inguru inork ez eban emoten txakur txiki bat be Marcelinoren taldearen alde Sevillan jokatutako superkopan eta zuri-gorriek Real Madrid menderatu eben finalaurrekoan eta Bartzelona finalean. Koltxoneroak menderatzeko, baina, Athletic onena ikusi behar dogu zelaian. Talde sendoa, ausarta eta zorrotza. Vencedor barik jokatuko dabe eta jokalari garrantzitsua izan arren, Oier Zarragak aukera bikaina dauka barruan daukan futbola erakusteko.\nBizirik eta indartsu.


Zenbat putazale dago gure herrian?\n(Goierritarra aldizkarian ateratako artikulua)\nOrain dela gutxi Emakunderen txosten bat atera zen komunikabideetan, gure gizarteko prostituzioaren ingurukoa. Han ziotenez, Euskal Komunitate Autonomoan pare bat mila emakumek lan egiten omen dute guztietan lehena omen den ogibide horretan; Nafarroako datuak ere berdintsuak omen dira, beste nonbait ikusi dudanez. Batekoz beste, mila biztanleko prostituta bat. Beraz, erraz atera lezake gutako bakoitzak bere herriko proportzioa: beasaindarrei dozena bat tokatzen zaigu, ordiziarrei bederatzi, segurarrei bat, eta abar. Ezin esan zehazki hala banatuta daudenik, posible baita leku batean bestean baino kontzentrazio handixeagoa egotea. Adibidez, pentsa liteke Legorretan hornituago egongo direla alde horretatik.Mila biztanleko bat, esan dugu. Kopuru hori asko den ala gutxi, ez naiz eztabaidan hasiko. Beste bat da burura etorri zaidan galdera. Prostitutak zenbat diren bai, esan zaigu, baina zenbat dira gure arteko putazaleak? Emakunderen txostenak ez dio hitzerdirik horretaz; beraz, neure kalkuluak egiten hasi naiz. Bezeroak gizonezkoen artean topatzen dituzte, nik dakidala; hortaz, bostehun lagun gaude prostituta bakoitzeko. Oso umeak eta oso zaharrak direnak kenduko ditugu hurrena; ez dakit zenbat diren adina dela-eta jarduera honetatik kanpo geratzen direnak, baina jo dezagun bostetik bat baztertzen dugula gazteegi izateagatik eta bostetik bat helduegi izateagatik. Hirurehun lagun dira orain bezero potentzialak. Orain artekoa erraz asma zitekeen. Hemendik aurrerakoa, berriz, aliritzira botako dut eta litekeena da oso deskuidatuta ibiltzea. Dena dela, segi dezadan. 300 horietatik batzuk sarri-sarri joango dira, eta beste batzuk noizbehinka. Prostitutek beren bizimodua aurrera ateratzeko eta putetxeetako enpresariek negozioa egiteko, zenbat zerbitzu egin behar dituzte, batez beste? Egun hobeak eta txarragoak izango dira baina, eman dezagun astegun buruzurietan hiru bat lagun atenditzen dituela emakume hauetako bakoitzak, bezero fijo samarrak, eta asteburuan gehiago. Kalkulu horien arabera, profesional bakoitzeko 20 bat bezero zintzo edukiko genituzke, astero agertzen direnetakoak, eta beste zenbait (10, 20, 30?) noizbehinkakoak. Hortaz, norberaren herriko datuetara itzuliz, Beasainen igandean paseatzen edo dendaren batean erosketan ikusten ditudan gizonezkoetatik 200 lagun baino gehiago dira aste horretan Ontzatik edo antzeko lokalen batetik pasatu direnak, eta beste horrenbeste aldian behin bisita egiten dutenak. Ataunen eta Zegaman hogeita hamar bat, Lazkaon 140… Prostituten %90 atzerritarrak zirela zioen Emakunderen txosten horrek, eta baten batek pentsatuko zuen halako gauzak kanpotarren kontuak direla, ez bertakoak. Baina, huts egiteko beldurrik gabe esan liteke bezero horietako %90 bertako gizasemeak direla; mutilzaharrak batzuk, ezkonduak beste batzuk; gazte, sasoiko, heldu… Asko den, gutxi den, bakoitzak jakingo du; niri behintzat izugarria iruditzen zait, eta barkatu sermoi-doinuan bukatzea gaurko artikulua.\nEz gabiltza ondo\n(Goierriko Aisialdi Gidan argitaratua, joan den udazkenean)\nEgunkariek beren promoziorako egiten dituzten kanpaina horietako batean, periodiko bat gure herrietako argazkiak hasi zen banatzen; herri bakoitzeko bi erretratu, zehatzago esanda: bata gaur egungoa, eta bestea orain dela berrogei-berrogeita hamar urtekoa.Nostalgia pizteko aproposak izaten dira dira beti argazki zaharrak. “Begira ze piura zeukan osaba Martinek”, esango dugu familiako albuma errepasatzean, ipurtaldeak meheago, kaskoak iletsuago, azalak lisoago zireneko garaiak gogoan.Herrietako argazki zaharrei begiratzean bestelakoak dira kontuak: lehen eliza eta lau baserri zeuden herri-koxkorrean txaletak eta etxe adosatuak ugaldu dira orain, txanpinoiak balira bezala; hiruzpalau kale zituen herri handixeagoari, berriz, adarrak hazi zaizkio alde guztietatik, lehengo baratze, soro, zelai eta muinoen lekuan etxeak eta etxeak eginez: txiki eta handi, luze edo zabal, polit nahiz zatar.–Bizilegea da hori –esango dit baten batek–: lagun gehiago baldin bagara, denontzako tokia behar.Arrazoia. Bistakoa da hori, noski. Baieztapen horretan tranpa dago ordea. Biztanleen kopuruak hartzen baditugu, lehen bezalatsu gaude batekoz beste: herri txikietan pixka bat behera egin dute, eta hazitxoetan apur bat gora. Etxebizitzen zenbatekoan, aldiz, gora eta gora beti: lehen halako bi, halako hiru, eta halako lau ere bai, zenbait kasutan.–Ohiturak ere aldatu egiten dira, familia-eredua ez da lehengoa –kontra egin diezadake lehengo berberak–: lehen seme-alaba ugari izaten zen, eta gaur askoz gutxiago. Gauza jakina da hori ere. Baina herri bakoitzeko bizilagunen eta etxebizitzen arteko zatiketa eginez gero, etxe bakoitzeko bost lagun ateratzen zen lehen (orain dela berrogeitaka urte, esan dudan moduan), eta etxe bakoitzeko bi pertsona orain. –Hori da gaur egungo familia askoren kasua. Umerik gabeko bikoteak-eta…Baina bataz besteko hori egiteko, lau laguneko familia bakoitzeko beste lau lagun behar ditugu, bakar-bakarrik bizi direnak nor bere etxean. Eta hori ez da horrela, inondik ere.–Hortaz, nondik nora zenbaki horiek?Etxebizitza mordoa dagoelako hutsik. Inbertsio moduan, edo familiek asteburuetan erabiltzeko, edo dena dela.–Hori ere eskubide bat da, ezta? Nork bere diruarekin nahi duena egitea.Egia. Baina eskubide horren izenean bazterrak txikitzen ari gara. Eraikuntza negozio errentagarria denez, hor konpon paisaia, eta gazteek beren etxea nahi dutenez, akabo ondarea. –Eta? Zer egin beharko genuke?Ez dakit. Baina bide honetatik ez gabiltza ondo. Ez gabiltzanez ondo.\nEkipoa:• Pix-oihalak (ugari, eguneko lau edo bost, ikus dezala maiz aldatu behar dela, ez dela egunean behineko kontua)• Ipurdia garbitzeko toailatxoak. (Busti horietako pakete berdea)• Baberoak (plastikozko bi edo oihalezko sei)• Arropa: hiru pijama, bost aldagarri oso (body, prakatxo edo maila, kamiseta, jertse, galtzerdi), txanoa eta eskularruak edo bisera. Zamarra parea.• Oinetakoak kalerako bi pare. Etxeko zapatilak. • Reserbako txupetea.• Toaila parea.• Botikina/nezesera: o Ipurdia erretzen denerako ukendua.o Apiretal eta Dalsy, sukarra igotzen denerako botikak, alboan papertxo batean dosiak ondo zehaztuta. o Eguzkitako krema uda baldin bada.o Bainatzeko esponja eta xaboia. (Xaboia igual ez nioke jarriko)o Termometroa.o Orrazia.• Papila.• Karroxa: haurra kalean paseatzeko. Tapakiren bat bertan lotarazteko.• Seaska: maindireak, koltxoia babestekoa...• Haurraren gogoko panpina edo jostailuak.• Ur botilatxoa.Haurraren eguneroko egitaraua: (hau ez dut oso ondo gogoratzen...)• Esnatu, eta gosaldu• Jolastu edo paseoa• Goizeko siestatxoa. (paseatuz ere egin daiteke; loti txarra bada, onena bera)• Bazkaldu (12:00ak aldera)• Jolastu edo paseoa• Siesta (paseatuz ere egin daiteke; loti txarra bada, onena bera) (bi ordu)• Merienda• Jolastu edo paseoa (hiru bat ordu)• Bainatu• Afaldu • LotaraEskuliburua:• Pix-ohialak nola jartzen diren in situ erakutsiko nioke. Mutikoa bada txilibitoa beheraka pixak ihes egin ez dezan, izterretan ondo bilduta baina estutu gabe... Azala erretzen denean ukendua nola eman, neska bada nola, mutikoa bada nola...• Pix-oihala egunean lau/bost aldiz aldatu behar izaten zaio. Kaka egin orduko aldatu, ez itxaron. Pixez bete samar dagoenean ere aldatu.• Nola bainatu: bainugela girotu eta toaila prest eduki. Baineran hamabost zentrimetro ur jarri (asko jota), haurra bertan eseri, esponja erabiliz busti umea eta garbitu. Hamar minutu eta kanpora. Ez utzi haurra inoiz bakarrik baineran!!! Uraren tenperaturarekin erne!!• Jaten ematean berari goilaretxoa eman eta zuk bestea eskuan hartuta ahora eman. • Erne gauza txikiekin, dena ahora eramateko ohitura dauka eta ito egin daiteke. Arriskutsua izan daitekeen ezer ez utzi bere eskura.• Nola lotarazi: segun eta etxeko ohitura, kantatuz, seaskan utzi eta kitto, lehenago ipuin bat irakurriz... Gaizki erakutsia baldin badago besoetan edo telebistari begira. • Ura maiz eskaini.• Ibiltzen baldin badaki, erne nora joaten den, parkean zabuak arriskutsuak dira, eskaileretan eta oraindik ez da trebea izango. • Ez baldin badaki ibiltzen, katamarran oso azkar dabil eta oinez bezain azkar iristen da leku guztietara. Heldulekua aurkituz tente jartzen ere badaki. Kasu! • Kalera ateratzean, arropa aldagai bat hartzea komeni da.• Mukizapia beti eskura!Zer jaten duen:Gosaltzeko: biberoi epela, esnea zerealekin nahastua. Biberoia eman aurretik esku gainean tanta bat boteaz neurtu tenperatura. Ez dadila haurra erre!Bazkaltzeko: barazki pure suabea (porruak, azenarioak, patata...) eta arrain edo haragi pixka bat. (bigarrena oso txiki ebakia edo nahi izanez gero haragia edo arraina purearekin batera nahastuta). Yogurra postre.Merienda: fruta birrindua (banana, sagar, laranja zuku...)Afaltzeko: Biberoia. Gosarian bezala. Otordu kanpo ogi puska bat eman nahi izanez gero, baina erne ez dezan zati handiegia irentsi eta ito. Koxkor aldea, gogor samarra hobe.Botika noiz nola: sukarra duela ohartuz gero, 38tik gora, ahal dela medikuarenera joan. Ezin baduzu berehala eraman, botika eman. Dalsyak sukarra jaitsi bai baina asko zuzpertu ere egiten du. Apiretalak sukarra jaitsi bai, baina, adibidez belarriko mina baldin badu, hobeto Dalsya antiinflamatorioa delako... Sukarra baldin badu deitu niri telefonoz aidian agertuko naiz eta!Kolpe txarren bat hartuz gero (buruan adibidez), arretaz begiratu hurrengo orduetan ez dezala botaka egin, ez dadila eroriegia egon, ez dezala normala baino lo gehiago egin. Erantzun bat\nJakin aldizkariaren azken alerako urtearen errepaso bat eskatu ziguten hainbat laguni, kulturaren arloan nabarmenak iruditu zaizkigun gertakariak azpimarratuz. Ez dut han esandakorik hona ekarriko, baina bai kasko barnean kilika geratu zitzaidan kontu bat; azkura ematen duenak hatza nahi.Literaturaren saltsan badira urtetik urterako aldaketatxoak, inongo joerari ez baizik zoriari zor zaizkionak, horrela esan baliteke; urte batean poesia-liburu bikainak atera litezke, baina zentzugabea litzateke hor bilakaera jakinik topatu nahi izatea, hurrengo urtea agorra eta hutsala gerta bailiteke alor berean. Aurten, adibidez, saiakera nabarmendu da beste generoen gainetik, baina goiz da oraindik mugimendu sakonik antzemateko. Aldiz, esan liteke eta esan egiten dut, azken urteetako gertakari esanguratsuena, ikuspuntu soziologiko batetik, emakume idazleen plazaratzea izan dela. Bai kopuruz mordoxka azaldu delako denbora gutxian, bai kalitatez lan bikainak kaleratzen ari direlako. “Emakume idazle” kategoria ez dute maite, arrazoiz, emakume eta idazle diren hauetako gehienek, baina haren falta urtetan eta mendetan salatu eta deitoratu denez gero, barkagarri izan bedi izendapen hori erabiltzea. Oraintsu arte nolabaiteko kuota bete beharra aldarrikatu da han eta hemen (ohartu gabe agian kuota hori ezartzeak emakume idazle onen lanaren gutxiespena ekarriko zuela gerora); gaur, berriz, nik uste inongo kuotarik erabili gabe harro erakusteko moduko obra ari direla osatzen.Ez zen hori buruan jiraka neukan kezka baina. Eman dezagun euskal literaturaren mundua feminizatu egiten dela. Baita edizioarena ere. Inguruko kulturetan neurri batean gertatu den prozesua da hori, eta ez litzateke harritzekoa gurean ere indartzea. Bejondeigula! Bagenuen premia. Hala ere, ez dakit guztiz zuzena litzatekeen joera berri hori emakumeak gizartean omen duen pisu gero eta handiagoaren adierazgarritzat hartzea. Alegia, kazetari emakumezko batek komentatu zidan aurrekoan, beren lanbideak prestigioa galtzearekin batera aldegin dutela gizonezkoek beste arlo batzuetara, eta beren tokia emakumeei “utzi”. Informatika, ingeniaritza, garrantzi estrategikoa duten sektoreetara begiratu eta erabateko androkrazia ikusten dut, kardinalen konklabe bat balitz bezala. Literaturak, berriz, argi dago ez duela zerikusirik negozioen muinarekin eta mende berriaren martxan itzala galduz doala ere esango nuke. Horregatik utzi ote diegu “geurea” zen soziedade pribatu honetako sukalderaino sartzen? Erantzunik ez\n10 urte: Guggenheim\n(Jakin-eko balantzearen amaiera)\nHona beste urteurren sonatu bat, Puppyren etxola titaniozkoak 10 urte bete baititu. Honi buruzko balorazioetan ere zerikusi zuzena izan ohi du norberaren kokaleku politikoak, edo orain 10 urte hartutako jarrera zuritu nahiak. Dena dela, eta gaia sakon ezagutu gabe, neure uste harroak botatzera ausartuko naiz.Hasteko, ezin da ukatu Guggenheim Bilbao Museoak arrakasta izan duela. Bultzatu zutenek jarritako helburuak bete eta gainditu egin ditu, haiek poz-pozik daude, eta kritikotasunari heltzen diotenek “bai baina”ka jardutera beharturik ikusi dute beren burua. Arrakasta hori, bistan da, fenomeno turistiko edo ekonomikoa da beste ezer baino gehiago. Ez du ematen euskal herritarrok arte garaikidearekiko ezagutza edo estimazio askoz gehiago dugunik, eta honetan oinarritzen dira kritikoek. “Eta zer?” erantzungo zaie beste aldetik seguru asko. Nolanahi dela, berez kulturala den zerbait ekonomiaren motor bilakatzea eta harekin uztartzea (horrek dakartzan morrontzei buruz edozein iritzi dugula ere) datu berria da gure artean, aurrerantzean kontuan hartu beharko dena.Ekonomiarekiko lotura hori dela-eta, gogoan dut museoaren proiektua plazaratu zen garaian euskal kulturan zebiltzan talde eta mugimenduentzako dirulaguntzak nabarmen gutxitu zirela, eta Guggenheim eraiki beharra eman zitzaiela horretarako arrazoitzat (jende asko haren kontra jartzeko arrazoia horixe izan zen). Oraintsu, berriz, honetaz eztabaidatzen ari ziren foro batean, gobernutik hurbil zegoen batek bota zuen museoaren aurrekontuak ez zirela kulturako diru-partidetatik atera, askoz handiagoak zirelako, eta gauza batek ez zuela zerikusirik bestearekin; hori horrela bada, kulturgintzako agenteak eskale izatera kondenatzea norbaitek nahita eta berariaz hartutako erabakia izan zela ondorioztatu behar. Pertsona bati leporatu beharko diogu errua? Alderdi bati? Sistemaren aldeko guztiei? Ez dakit zer den hobe, baina esana dut gaur ez dudala politikaz jardun nahi.\n(Artikulutik kanpoko postdata: delako foro hori Eibartarrak posta-zerrenda da)\nUrteurren biribilez pentsatzen jarrita, nik neuk 20 beteko ditut aurki editore lanetan. Ez kezkatu ordea: ez dut neure buruaz hitz egin behar. Literaturagintzaren urteotako ibilbidea ondo samar ezagutzeak ematen didan talaiatik, gizonezkook ia inoiz aipatzen ez dugun kontu bat ekarriko dut lerrootara, atrebentzia ez bada: euskal emakume idazleak. (Gizasemeok joera dugu gaia baztertzeko, literatura sexuen arabera epaitu behar ez delakoan, eta emakume batzuek erantzun ohi dute ez ikusiarena egitea egon dagoen diskrimazio-egoera iraunarazteko bidea besterik ez dela; behingoz bada ere, neure iritzia emango dut beraz, mutur-sartzetzat hartuko ez zaidan esperantzan).Eta gai hau hartu dut, hain zuzen, euskal literaturako azken urteotako berririk inportanteena, plazaratzen ari diren emakumezko idazleen kopurua, kalitatea eta jarraikortasuna dela iruditzen zaidalako. Ikuspegi diakronikoa erabilita, 40 urte badira Urretabizkaia eta Lasa beren sorkuntzak kaleratzen hasi zirela; dozena bat urte itxaron behar izan zen, ordea, emakumezko gehiago plazaratzeko: Irastortza, Landa, Borda, Mintegi; eta beste dozena bat, haiei segida emango zietenak ezagutzeko: Iturbe, Meabe, Iturbide, Arkotxa, Arrieta… Barka nazatela ahantzi ditudanek; esan nahi nuen hutsune handiak izan direla, gizonkrazia hutsezko urte-parrasta, eta, bestalde, idazle horietako gehienek ez dutela obra oparoa sortzerik izan, direnak direla horretarako arrazoiak eta faktoreak.Azken urteotan, berriz, indarrez plazaratu diren emakumezko idazleak zenbatzen hasi eta bi eskuetako hatz guztiak erabili behar ditut; horietako gehienak, bestalde, maiztasun dexentekoarekin ari dira beren lanak argitaratzen; eta inportanteena: oso lan onak daude horien artean. Ez naiz paternalismoz ari: aurten fikzioan irakurri ditudan bi liburu kilikagarrienak emakumezkoek idatziak dira, nire ustez (eta orain ere ez dut izenik emango).\nHots gehiago atera dute, batetik, Euskadi Irratiaren eta, bestetik, Euskararen Legearen 25. urteurrenek. Lehenaren kasuan, isilik gelditu direnak ere izango ziren baina, ahoa zabaldu duten guztiek “Zorionak zuri” kantatzeko egin dute, eta nik ere bat egingo dut poz horrekin eta kantu horrekin. Euskadi Irratiaren lan txukuna zalantzan jarri gabe, luze eta zabal hitz egin genezake hedabideetan oro har (idatzizko, ikus-entzunezko zein digitaletan) gure hizkuntzak duen tokiaz eta izan behar lukeenaz, baina hemendik kanpo geratzen den eztabaida da hori. Eta eztabaida baino gehiago, praxia behar duen arloa, bai sortzaile bai hartzaile garen aldetik.Eta zer esan esan Euskararen Legeaz? Lehenik eta behin, Euskal Komunitate Autonomoan indarrean dagoen legea dela zehaztu behar, askotan, utzikeria zabarrez edo ahaztura harroz, Euskal Herri osoa Ibarretxeren pean balego bezala aritzen baitira (baikara?) batzuk, edo hiru probintziotatik kanpo beste Euskal Herririk ez balego bezala.Mendebaldekook mendebaldekoegi jokatzen dugun edo ez dugun, ez naiz auzi horretan sartuko (saltsa loditzeko gogo gutxi gaur, ikusten duzuenez). Baina euskal herritar eta euskaldun gehienak lurralde horretan bizi garenez, aipatu beharreko deritzot kontu honi. Iritzi ugari plazaratu da, baina gehienbat politikaz edo herrigintzaz aldez aurretik eginak ditugun juzgu, aukera eta iritzietatik eratorriak. Espainian diktaduratik monarkia parlamentariorako trantsizioa egin zen bezala egitea onartzen edo besterik ezean ontzat ematen dutenek legearen alde onak azpimarratu dituzte eta urteotan zenbat aurreratu dugun gogorarazi, hobetu litezkeenak ere badirela ukatu gabe. Erreformaren kontra jarri zirenek edo haien ondorengo eta gogaideek, berriz, mugak eta eskasiak seinalatzen dituzte, aurrerapenak ere izan direla ukatu gabe.Botila erdi huts edo erdi betearen ohiko ipuina? Hori balitz, gaitz erdi. Eztabaida razionala antzutzen duen betiko sorgin gurpilaren adibide paradigmatikoa dugu hor, niri axola zaidana ez baita orain 30 urte egin zena ondo ala txarto egin zen, historiaren dominak eta txatarrak nola banatzen ditugun, baizik eta orain, gaur, bihar, zer egin behar genukeen. Zein diren hartu beharreko bideak eta neurriak euskarak aurrera egingo badu.Gerorako perspektibak direla-eta, bi ohar. Bata, behin baino gehiagotan esan izan den legez, baikorkeria bezain kaltegarria dugula ezkorkeria: gauzak bide onetik doazelakoan lasai etzatea edo dena galdua dagoelakoan etsitzea, elkarren pareko jarrerak ditugu; itzalak bezain ugari dira argiak egoera honetan, eta hizkuntz normalizazioa bezala desagertzea ere aukeren artean ikusten ditut nik behintzat. Bigarren oharra, aurrekoari lotua: etorkizuna pertsonok erabakiko dugu, ez patuak, ez Nazio Batuek. Dudarik gabe, herri burujabe baten ahalak eta baliabideak eskuan izatea guztiz inportantea izango da, baina hori bera ere ez litzateke aski, eta egungo tresnekin ere ez da gutxi egin litekeena, edo egin gabe utz litekeena: Jaurlaritzan, euskararen gaian beti alderdi berak aginduta ere, ezagutu ditugu arduradun guztiz euskaltzale eta borondatetsuak baina ideia garbirik ez zutenak, euskarak gobernu hartan izan duen arerio amorratuena, irizpide serioak ezarri baina nahi bezainbat botere ez zeukatenak, administrazioan zer egin ez zekien gizon jatorren bat, edo ideiaz eta ekintzaz gainezka dabilenik (izenak jartzea, zeuen esku: esana dizuet gaur ez nabilela istilu bila).\nEz dakit ni ere zahartzen ari naizelako ote den, baina aspaldi honetan urteurrenak bete eta bete gabiltzan irudipena daukat, edo ospatu eta ospatu zehatzago esanda, norberak gogorarazi ezean ez baita lagunik etortzen atzetik belarritik tiraka, muxua ahoan edo oparia eskuan.UZEI dugu urteak bete dituztenetako bat, 30 hain zuzen, urteurren hori aski apal pasa bada ere. Baikortasunez hartu genezake apaltasun hori, garai bateko polemikak igaro ziren seinale, bere zeregina bideratua eta profesionalizatua dagoelako-edo. Hala ere, beste erakunde batzuek hartu duten garapenaren aldean, UZEI itzalixe geratu ote den ematen du, kanpotik bederen.30 urte bete dituen beste bat, Bilintx liburu-denda, oraingo elkar megadenden sarearen aitzindari izandakoa. Honetaz ezin esan lehenaren gurtzan bertan-goxo geratu denik, baina ezta geroa bideratua eta ziurtatua duenik ere. Aisialdiko ohituren aldaketa dela, kanpoko talde handien etorrera dela, negozio arriskutsua bihurtu da liburuak saltzea, etekin zail eta txikia duena. Diskoak saltzea, berriz, ekintza heroikoa dugu honezkero, eta bere jarduera horretan oinarriturik duenak oinen azpian dauka amildegia eta hondamendia. Eta, halaz guztiz, behar-beharrezkoa dugu euskal produktuen banaketa eta presentzia duina ziurtatuko duen sare komertzial sendoa.\nEuskañol Txikano Pride! Voy a Donosti a ver a la ...\nAnder, 2012/07/21 14:49


147 produktu aurkitu dira (0,000 seg.)\nENTRENAMENDURAKO ASTORE BEOTIBAR GALTZAK\nEntrenamendurarako ASTORE galtzak gizonezkoentzat. Oso eroso eta teknikoak. Transpiragarriak eta elástikoak. Aurrekaldean bi poltsiko kremailerarekin. Kolore grisa eta detaile urdinekin. ESKAINTZA! -%15\nGIZONENTZAT POLO ASTORE KORRIKA\nKotoizko polo mahuka motza. Beltza marra txuriekin. Aurrekaldean poltsikoarekin. ESKAINTZA, AZKEN ALEAK!\nGIZONENTZAT IZERDITAKOA ASTORE (GARAITZ)\nKotoizko txaketa kremaileraduna, ASTORE markakoa. Kotoizkoa, aurrekaldean 2 poltsiko. Gris iluna, urdina edo granatea. ESKAINTZA, AZKEN ALEAK!\nHAURRENTZAT ASTORE (IBIL) KAMISETA\nASTORE kamiseta haurrentzat, mahuka motza, Kotoizkoa. Koloreak: GORRI, TXURI ta GRISA.\nGIZONENTZAT KAMISETA ASTORE TIRA\nKotoizko kamiseta gizonentzat, ASTORE markakoa. Mahuka luzea eta kotoi organikoaz egina. ESKAINTZA: 25€ (LEHEN:37.95) -%30 AZKEN ALEAK!\nGIZONENTZAT ASTORE KAMISETA ANAUT\nMahuka luzeko kamiseta ASTORE gizonentzat. Beltza marra gris eta kaki koloreekin. Kotoia. AZKEN ALEAK, ESKAINTZA: 35.90€ (LEHEN: 45.95€)\n35,90 € BEZ barne\nEMAKUMEENTZAT GALTZAK ASTORE OBI\nASTOREk emakumeentzat diseinatutako galtzak. Ohial oso arina eta frekoa. Gerrialdea gomarekin. Aurrekaldean bi poltsiko eta atzekaldean bestea(itxuraz). Udaberri edo uda sasoirako oso egokia. AZKEN ALEAK!\nASTORE KAMISETA (PILOT T-SHIRT)\nKotoizko kamiseta gizonentzat ASTOREk (Harri eta Larru) pilotari lotutako atalean sortua. Frontoiko motibo modernoekin. ESKAINTZA! AZKEN ALEAK!\nKAMISETA TEKNIKOA ASTORE ASTELENA\nGizonentzat kamiseta teknikoa, entrenamenduetarako, paseorako egokia. Oso transpirabarria eta erosoa. ESKAINTZA: 35€ (Lehen:45.95€)\nHAURRENTZAT IZERDITAKO TXANODUNA ASTORE (LEIAL)\nKotoizko izerditakoa txanoduna ASTORE etxekoa. Aurrekaldean poltsikoa eta logo. Kotoizkoa, udaberri ta udarako egokia. ESKAINTZA!\n2 Eskumuturreko ASTORE etxekoak. Baiko eta Aspeko pilotari profesionalesk erabiltzen dituzten eskumuturrekoak. Konposaketa: Kotoia eta nylon-spandex. Koloreak aukeran: Txuria, Gorria, Urdina. Neurria: Bakarra.\n« Aurrenak 1 ... 6 7 8 9 10 Hurrengoak »


Wilderrek egingo lukeen bezala: 'Zinemako pertsonaiak' - Norma Desmond\nMututik soinura egindako trantsizioa ez zen industriako kide guztientzat zoragarria izan, adibidez, Norma Desmondentzat ametsgaizto bat izan zen. Norma zinemaren hastapenetan gehien distiratu zuen aktore garrantzitsuenetako bat izan zen. Normaren mundua “hitz egiten, hitz egiten, hitz egiten!” zuten pelikulek suntsituko zuten.\nNorma Desmond Max von Mayerling, maiordomoarekin, bizi da Sunset Boulevarden duen etxe erraldoi batean. Aktoreak ez ditu pelikula berriak jasaten, eta etengabe berak egiten zituen pelikula bikainak gogoratzen ditu. Egun batean Joe Gillis izeneko gidoilaria ezagutuko du, eta honi mesede bat eskatuko dio Desmondek: berak idatzitako gidoi bat berrikustea. Istorioa Desmonden itzulera suposatuko luke. Ahoberoa, oldartsua… Arrakastatik ahazmenera azkar igaro zen Norma, eta horrek errealitatea fikzioarekin nahastea eragin zion. Normaren pasioa antzeztea da, honen bizitza: zinema.\nEduki gehigarria: 'Sunset Boulevard' (Billy Wilder, 1950)\nEgilea naiara_glez en 19:54\nEtiketak Billy Wilder, Norma Desmond, Sunset Boulevard, Zinemako pertsonaiak


2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian - Wikipedia, entziklopedia askea.\n2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian\nUholdearen ondoren Donostiako Ondarreta hondartzara iritsitako hondakinak.\n2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian 2011 urteko azaroaren 4tik 7ra bitartean izandako uholdeak izan ziren.\n2 Gertakarien azalpena\n3.2 Haize-bolada esanguratsuenak\n3.3 Olatuen altuera adierazgarria\nAsteburuan goi-geruzetan zegoen aire hotzezko poltsa bat eta gainazalean, berari loturiko pertubazioa Mediterraneorantz mugitu ziren, Pirinio hegoaldetik, igandean Balear uharteetan kokatu arte. Egoera horrek ipar-osagaiko fluxua ibiliarazi zuen Euskal Herrian. Depresio hotzari batutako fronteek bete-betean harrapatu zuten Euskal Herria, lehendabizi, fronte okluditu ia-geldikor bat eta beranduago, fronte bero bat.\nMediterraneoan jatorria zuen aire-masa, gerora, Kantauri Itsasotik igaro zena eta fronteak oso astiro mugitu zirela prezipitazio-eraginkortasun handia izatea sorrarazi zuten, kantauri isurialdean pilatutako prezipitazioa ohiz kanpokoa izan zen. Mediterraneoan kokaturiko depresioa sakonduz joan zen igande goizaldean, hilaren 6an, eta euriteei haize indartsua eta zakarra gehitu behar izan zitzaizkion.\nGertakarien azalpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nPrezipitazioa oso ugaria, iraunkorra eta zenbait puntutan handia izan zen. Gipuzkoan pilatu zen euri kantitate handiena, non probintziaren zati handi batean 200 l/m2 baino gehiago jaso ziren: Tolosaldea, Urola-Kostaldea, Goierri eta Donostialdea izan ziren eragin handiena jaso zuten zonaldeak, bertako hainbat estaziotan 300 l/m2 baino gehiago metatu ziren (Belauntza 339,8 l/m2; Bidania 316,9 l/m2; Añarbe 310 l/m2; Berastegi 301 l/m2).\nBizkaian, oro har, 150-200 l/m2 pilatu baziren ere, zenbait estazio 200 l/m2tik gora geratu ziren (Mungia 225,7 l/m2; Iurreta 208,9 l/m2; Amorebieta 202,5 l/m2 eta Derio 201,3 l/m2). Araba ipar partean, 100 eta 150 l/m2 artean jaso ziren (Altube 144,5 l/m2 eta Beluntza 137,8 l/m2) baina hego-mendebalderantz joanez prezipitazioak gutxiago izan ziren, 30-60 l/m2ko prezipitazioarekin (Abetxuko 60,1 l/m2 eta Subijana 40,2 l/m2).\nHaizeari zegokionez, larunbatean, hilak 5, zakartuz joan zen eta igande goizaldean, hilaren 6an indartsu ibili zen. Gerora, indarra galdu zuen. Haize-boladak oso indartsuak izan ziren eta Bidanian 108 km/h abiada hartu zuen. Zarautzen, berriz, 103 km/h abiada hartu zuen. Larunbatean, hilaren 5ean, ipar-mendebaldeko haizea zakartu egin zen eta ondorioz, olatuen altura adierazgarria handituz joan zen. Igandean, egunaren bigarren zatira arte ez zen baretu. Pasaiako portuan neurtu zen olatuaren altura adierazgarri maximoa: 5,24 metro.\nTximistei zegokienez, aktibitatea ez zen oso handia izan. Deskarga elektriko gehienak azaroaren 4ko azken orduetan gertatu ziren.\nPrezipitazioa azaroaren 4tik azaroaren 7ra (11:00)\n278,0mm Ibai Eder\n178,1mm Punta Galdea (Getxo)\n176,7mm Deusto (Bilbo)\nHaize-bolada esanguratsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHaizea azaroaren 4tik azaroaren 7ra (11:00)\nOlatuen altuera adierazgarria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOlatuen altura adierazgarria azaroaren 4tik azaroaren 7ra (11:00)\nUholdeen ondorioz, bi pertsona hil ziren: 76 urteko gizonezko bat Irunen eta 66 urteko emakume Derion, biak urak eraman ondoren.\nBestalde, hainbat lekutan ibaia lekutik atera zen. Martutenen eta Txomin Enean hainbat etxetan ura sartu zen. Donostian 2.400 kaltedun egon ziren. Oria ibaiak Lasarte-Oria eta Andoain arteko N-1 itxi zuen. Hernani Celulosa enpresan uholdeek 5 milioi euroko kalteak utzi zituzten.\nTolosaldean hainbat lur-jausi egon ziren eta zenbait herri txiki inkomunikatuta geratu ziren. Tolosan 50 enpresetan kalteak egon ziren. Elizondon, Baztan ibaia etxeen lehen pisuraino iritsi zen.\n↑ http://www.euskalmet.euskadi.net/s07-5853x/eu/contenidos/informacion/informe_lluvias/eu_9759/adjuntos/Euriteen_txostena.pdf Euskalmet\n↑ http://www.diariovasco.com/local/inundaciones/ Diario Vasco, 2011-11-08\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: 2011ko azaroko uholdeak Euskal Herrian\nhttp://www.argia.com/albistea/uholdeak-euskal-herri-osoan Uholdeen kontaketa Argian.\nOrriaren azken aldaketa: 4 abendua 2019, 20:01.


Esan bezala, Bizkaiko gailurren katalogoa izeneko argitalpena izan zen toponimia alorrean egindako lehenengo ekarpena. Garai hartako mendizaleek erabilitako iturri kartografiko nahiz bibliografiko nagusietan agertzen ziren “oronimo” guztiak jaso kokatu eta sailkatu ondoren, ordea, idazkera zuzenak zeintzuk ote ziren erabaki beharra zegoen. Eta horretarako laguntza, dudarik ere gabe, Euskaltzaindiaren Onomastika batzordeari eskatu zitzaion. Helburu horrekin, beraz, liburuaren testu osoa helarazi zion orduko batzordeburu Jose Luis Lizundia euskaltzainari eta jarraian jarri zen harremanetan batzorde idazkari Mikel Gorrotxategi ere egilearekin. Egin beharreko zuzenketak asko izan ziren –eta ez beti hain gogo onez hartuak– baina, gaur egungo euskaldunen artean ez bezala, garai haietan hizkuntzaren batasuna garrantzi handiko helburutzat geneukan eta batzuetan norberaren uste edo sinesmenei uko eginda, interes orokorraren aurrean amore ematea hobetsi genuen.\nLan horrek arrakasta apur bat izan zuen eta garaitsu haietan egileak Gizarte eta kultur antropologia ikasketak Deustuko Unibertsitatean egin berri zituela eta, Eusko Jaurlaritzak Deiker institutoari enkargatutako EAEko toponimia lanaren Bizkaiko atalean lan egiteko deia jaso zuen, egitasmo haren zuzendari Nerea Mujika Ulazia irakaslearengandik. Urtebetez egon zen Bizkaiko leku izenen arauzko idazkerak hautatzen, Neskuts Gezuraga Foruria, Aitziber Landa Serrano eta Iratxe Lasa Arana filologoekin batera. Akatsak akats, eremu geografiko horretako leku izenen bildumarik aberatsena da lan hori eta Bizkaiari dagozkion emaitzak Foru Aldundiak argitaratutako Bizkaiko gidaliburua (2004) argitalpenean ikus daitezke, 1:20000 eskalako mapa adierazgarri ederretan, baita datutegi moduan aurkeztua ere. Lan horretan jarduteak eta lan-taldearen egokitasunak, ikasgeletan nekez erdiets litekeen eskarmentua eman zion leku izen berezien idazkera egokia erabakitzean aintzat hartu behar diren irizpideen gainean. Zalantzak argitzeko laguntza eskergarria eta ezin eskertuzko maisutasuna aurkitu genuen Carmen Isasi Martínez eta Henrike Knörr Borrás (†) irakasleen lankidetzan eta gizatasunean.\nHala Bizkaiko gailurren katalogoa lanean, nola Deikerrek egindako toponimia lanean Euskaltzaindiari onartu zaio beti eskumen arauemalea –tamalez beti ez hain onartua, eta maizegi hain eztabaidatua dena–. Eta hori oinarrizko irizpidea izan da gure ekinbideetan. Irizpideen aplikazioan eta zehazte lanak gauza asko ikasteko aukera eman zigun bezala, aldi berean lan horietan eskarmentu handia lortu genuen datu-base masiboen kudeaketa sistemetan. Euskal Mendizale Federazioaren mendi katalogoko izenak ezartzeko laguntza eskatu zigun orduan bertan, alor horretaz arduratzen zen Txomin Uriarte mendizaleak eta horretan ere Euskaltzaindiaren gidaritza hartu zen oinarri.


60.000 beka baino gehiago banatuko dituzte Google eta Udacityk - Debagoiena - Goiena.eus\n60.000 beka baino gehiago banatuko dituzte Google eta Udacityk\nJokin Guridi 2017-09-29 14:05\nUdacity ikasketa plataformak eskaintzen dituen bi kurtso egin ahal izateko izango dira bekak, webguneen garapena eta Android programazioa zehazki. Izen emate epea urriaren 15ean amaituko da eta 18 urtetik gorako edozein europarrek parte hartu dezake.\nGoogle eta Udacity enpresek Scholarships Challenge izeneko deialdia martxan jarri dute. Bertan, webguneen garapena eta Android programazioa ikasteko kurtso bana jarriko dute martxan Europar Batasuneko, Errusiako, Egiptoko, Turkiako eta Israeleko 18 urtetik gorako biztanleentzat. Ez da aurrez programazio ezagutzarik behar parte hartu ahal izateko, eta hiru hilabete izango dute bekadunek kurtsoa amaitu ahal izateko.\nEzagutza maila desberdinetako pertsonen parte hartzea bermatzeko, banaketa sistema berezia jarri du martxan Mountain Viewko enpresa erraldoiak. Izan ere, 30.000 beka izango dira kurtso bakoitzeko, horietatik 20.000 programazioan esperientziarik ez dutenentzat diseinatutako Beginner Path ibilbidean parte hartzeko, eta 10.000 programazioan inoiz esperientzia izan duten horientzat, Programmer Path ibilbidean.\nBehin ibilbide hauek amaituta, jarduera onena izan duten %10ak Udacityk eskaintzen duen Nanodegree programan sartzeko aukera izango dute eta bertan beste kurtso bat egin. Hau da, hastapeneko ibilbideko 2.000 pertsonak eta programazio ibilbideko 1.000 pertsonak, kurtso bakoitzean, ikastaro luzeago baten parte izateko aukera izango dute.\nIzen ematea Scholarships Challenge ekimenaren webgunean eman daiteke urriaren 15a bitartean. Urriaren 30ean komunikatuko zaie aukeratuei eta azaroaren 6an hasiko dira ikasketekin.


Egun daramagun bizimodua ez da egokiena, egia esan, siestaren aldeko jarrera sustatzeko, eta pena da, komunitate zientifikoak ere argi erakutsi baitu zenbaterainoko onura ekartzen dion norberaren ongizateari. Baina neurriak ere badu zeresana horretan: EROSKI CONSUMER-eko osasun-adituen esanetan, atsedena osasungarria eta eraginkorra izan dadin, siestak ez du izan behar 30 minututik gorakoa. Muga horretatik gora, bilatzen den efektuaren kontrakoa eragin dezake, eta organismoarentzat osasungarriak ez diren ondorioak ere bai. Modu egokian egin behar da siesta, kantitatez eta kalitatez, eta horrek lagunduko digu gure estutasun eta tentsioak arintzen eta burua desblokeatzen; behin hori lortuta, egunari geratzen zaizkion orduak emankorragoak izango dira kuluxka egin duenarentzat, bai lagunartean, bai etxean, bai lanean… Haurrentzat are hobea da siesta: ikasteko gaitasuna indartzen du eta hiperaktibitatea eta tentsioa gutxitzen.\nJende askok ez du jakingo zein den siestaren jatorria, baina ez da horren beharrik bazkalosteko loalditxoarekin gozatzeko. Ongi sentiarazten gaitu, eta burua argitzen digu. Eta osasun psikikoari ere hainbat onura ekartzen dizkio. Adituek diotenez, egunaren erdialdean kuluxka bat egiteak lagundu egiten du ordu arte pilatu dugun estresa eta urduritasuna askatzen, eta sormena areagotzen digu, adiago jartzen gaitu, eta hori ona da istripuak eta halako ezusteak saihesteko (errepidean, etxean, lanean…).\nZelulen zahartze-prozesuari aurre\negiteko balio du bazkalosteko


Ekonomia zirkularrean oinarritutako lankidetza-diseinua Fadurara iritsi da - Thinking Fadura\nArgitaratuta 2020/07/27 2020/07/27 Thinking Fadura\nDuela aste batzuek iragarri genuen Fadurako eraikin nagusiko bigarren solairuko espazioa eta altzariak hobetzeko proiektua abian jarri genuela; espazio horretan aurkitzen dira txikiparken galeria, erabilera anitzeko zona eta ikasteko gela. Proiektua ekonomia zirkularraren printzipioen arabera garatu da; hau da, birziklatutako edo berrerabilitako materialak eta erabiltzen ez diren produktu manufakturatuak erabili dira, eta, COVID-19ak eragindako osasun-krisia izan arren, proiektuak aurrera jarraitu du. Orain, unea iritsi da laborategia nola diseinatu dugun, nola garatu dugun eta herritarrekin elkarlanean zer-nolako emaitzak lortu ditugun partekatzeko.\nEkonomia zirkularreko fluxu posibleen eskema. Abad-ek egindakoa.\nProiektu honetarako parte hartzeko prozesua thinking Faduraren metodologiaren bidez garatutako sei fasetan egituratu da:\n1. Aurretiko informazio osoaren analisia\n“Fadurako eraikin nagusiko espazioen hobekuntza” proiektuarekin hasi gara, eraikin nagusiko espazioak hobetzeari eta dauden eskaeretara eta segurtasun-planera egokitzeari dagokionean, parkearen antolamendurako aurreproiektuak eskaintzen dituen funtsezko alderdiei erreparatzeko. Aldez aurretiko informazioaren analisiak herritarren laborategi honetako helburuak planteatzeko abiapuntu gisa balio du.\n2. Irtenbideak diseinatzen eta baliozkotzen dituzten taldeak eratzea\nLaborategiaren bigarren fasean, hiru lan-talde eratu dira bereiztutako eginkizunekin:\nErabaki-taldea Getxo Kirolakeko zuzendariek eta teknikariek osatzen dute, eta horren funtzioa da egin beharreko lanaren helburuak eta emaitzak baliozkotzea.\nIrtenbide-taldea planoak eta prototipoak garatzeko sortu da. Taldea Getxo Kirolakeko teknikariek eta herritarren parte-hartzean eta ekonomia zirkularrean adituak diren pertsonek osatzen dute.\nTalde eragilea hobetzeko erronkak planteatzeko eta irtenbide egokiak elkarlanean diseinatzeko beren burua eskaini duten erabiltzaileekin lan egiteko espazioa da.\n3. Aurre egin beharreko erronkak definitzea espazioa eta altzariak diseinatuta\nHurrengo fasea funtsezkoa izan da arreta jartzeko eta espazioa eta altzariak hobetzeko jorratu beharreko erronka nagusiak definitzeko, erabiltzaileen esperientziari erreparatuta. Erronka horiek definitzeko, premiak entzuteko hiru saio egin dira (bi telematikoki eta bat presentzialki). Hona hemen aurkeztutako erronkak:\nNola hobetu espazioen errendimendua jende asko pilatutako uneetarako?\nNola indartu erabiltzaileak eroso egotea?\nNola arrazionalizatu erabilera anitzeko zona jardueren artean gatazkarik ez izateko?\n4. Espazioa eta altzariak banatzeko baterako diseinua\nBehin erronkak planteatuta, talde teknikoak espazio eta altzarietarako irtenbide ezberdinen lehen planteamendua egin zuen; modu horretan, espazioaren erabiltzaileek osatutako talde eragileak diseinuan esku hartu ahal izan zuen eta jada finkatutako erronkei irtenbide onenak eman ahal izan zizkien.\nKonpondu beharreko arazo nagusiak. Abad-ek egindakoa\n5. Altzarien elementu batzuen prototipoa eta espazioan duten funtzioa\nSartzear gauden bosgarren fase honetan, Fadurako eraikin nagusiko bigarren solairurako altzarien oinarrizko elementu batzuk diseinatu eta prototipatuko dira, eta espazioaren errendimendua eta erosotasuna hobetzen lagunduko dute, erabilera anitzeko zonaren erabilera arrazionalizatzeaz gain.\nEmaitza laster ezagutu eta testatu ahal izango dugu.\n6. Planoa errealitate egiteko planoak eta adierazpenak garatzea\nAzkenik, beharrezko dokumentazioa sortuko da altzarien fabrikazioa kontratu ahal izateko, betiere ekonomia zirkularreko proiektuaren balioak eta ezaugarriak zainduaz.\nthinking Faduraren inguruan parte-hartzeko sortutako espazio guztietan, laborategi moduko logika bat dago, ekintza bakoitzak hurrengoak hobetzeko eran esperimentatzeko eta ikasteko aukera ematen duena. Kasu honetan, etorkizunera begira, kontuan izan beharreko hiru ikaskuntza oso garrantzitsu nabarmendu ditzakegu:\nMikro parte-hartzea. Denbora-ezak pertsonek lan-saioetara eskaini ditzaketen orduak mugatzen ditu; muga hori izan arren, herritarrak prest daude tailerretan edo parte hartzeko espazioetan esku hartzeko, aurrean ditugun erronkei irtenbidea bilatzen laguntzearren.\nInplikazio-maila ezberdinak. Mikro parte-hartzera hurbiltzen diren pertsonei denbora eskainita, batetik, Faduraren hobekuntzan parte-hartzeak duen inpaktua azaltzeko aukera sortzen da, eta, bestetik, pertsonek aukera ikusten dute ikasteko eta a priori interes komunik hauteman ez zuten prozesuetara hurbiltzeko.\nEspazio presentzialen eta digitalen konbinaketa. Proiektuaren talde bideratzaileak malgutasun handia erakutsi du, koronabirusaren krisiaren aurretiko ekintza presentzialak lanerako saio telematikoekin konbinatzen jakin baitu, eta, baita parte-hartze presentzialari berriro heltzen ere, segurtasun-neurri egokietara egokituta. Konbinaketa horretan, Fadurako eraikin nagusiko erabiltzaileen lankidetza lortu da, premiak entzuterakoan nahiz egon daitezkeen irtenbideak egiaztatzerakoan.\nGetxo Kirolaken uste dugu, nahiz eta laborategia une konplexuan garatu behar izan, lanerako espazio esanguratsua sortzea lortu dugula, konpromiso-maila ezberdinetako 40 parte-hartzaile baino gehiago biltzeagatik nahiz lortutako emaitzengatik.\nJakin nahi duzu nola gera daitezkeen Fadurako eraikin nagusiko espazioa eta altzariak? Album honetan saioen inguruko argazkiak aurki ditzakezu; prozesuaren orain arteko laburpena ere partekatu dugu.\nUda bueltan, tamaina errealeko lehen prototipoak ikusi eta probatu ahal izango ditugu Faduran, baina prototipoek nola aurrera egiten duten jakin nahi baduzu, jarraitu gure sare sozialetan #thinkingFadura traolarekin-arekin.\nLan-dokumentu osoa deskargatu\nIkaskuntzakEkonomia zirkularrraEraikin nagusiaLaborategiakParte-hartzea\n⟵thinking Fadura Euskadiko Gobernu Irekirako Nazioarteko Aliantzak antolatutako foroan\nthinking Fadurak testuinguru berrira egokitutako ibilbidearekin jarraitzen du⟶


Donostia Zinemaldia :: Sigourney Weaver agertuko da Donostia Zinemaldiaren 69. edizioko kartel ofizialean\nHemen zaude: Lehen orrialdea > 69. Edizioa 2021 > Berriak\t> Sigourney Weaver agertuko da Donostia Zinemaldiaren 69. edizioko kartel ofizialean\nAsteartea, 2021(e)ko ekainak 22\nSigourney Weaver aktorea izango da Donostia Zinemaldiaren –irailaren 17tik 25era egingo da– 69. edizioaren kartel ofizialaren protagonista. Irudiak aktore estatubatuarraren zuri-beltzeko argazki bat agertzen du, brotxakada koloristekin apainduta. Beste sail batzuetako kartelak ekartzen dizkigu gogora; horiek ere Eva Villar Estudiok diseinatu ditu Juan Ugalderekin elkarlanean.\n2018an, ildo grafiko berri bat hasi zuen Zinemaldiak karteletarako: argazkia eta ilustrazioa konbinatzen ditu eta nazioarteko zinematografiako pertsona garrantzitsuak ditu protagonista. Isabelle Hupperten, Penélope Cruzen eta Willem Dafoeren ondoren, 2021ean, 69. edizioan, Sigourney Weaver agertuko da Eva Villar donostiarraren diseinuan; Matthew Brookesen argazki batetik abiatuta sortu du.\nWeaverrek Donostia lehen aldiz bisitatu zuenean, debuta egin zuen zineman Alien (1979) filmarekin. Film horrek ekarri zion fama, bada, Ripley tenientearen pertsonaia ahaztezinari esker. Harrezkero, beste bitan izan da gurean aktorea. Sail Ofizialean aurkeztu zituen jada nazioarteko izar bihurtuta A Map of The World (1999) eta A Monster Calls (2016). Azken horretan, Donostia saria jaso zuen, ibilbide osoaren aintzatespen modura.\nHirutan izan da Oscar sarietarako hautagai eta bi Urrezko Globo irabazi ditu. Gainera, Alien eta Ghostbusters sagetan eta Gorillas in Mist (1988), Working Girl (1988), Death and the Maiden (1994), The Village (Belodromoa, 2004) eta Rampart (Sail Ofiziala, 2011) filmetan parte hartu du. Besteak beste, Ridley Scott, Peter Weir, James Cameron, Mike Nichols, Roman Polanski, Ang Lee eta David Fincher zinemagileekin lan egin du.\n“Zinemaldiak plazer eta ohore handiz iragarri nahi du 69. edizioaren irudia Sigourney Weaverrena izango dela. Aparteko aktore bat da, asko maite du publikoak eta erregistro guztietan nabarmendu da iruditeria zinematografiko unibertsalaren parte diren pertsonaiekin”, esan du José Luis Rebordinosek. Donostia Zinemaldiko zuzendariak Joxean Fernández Zuzendaritza Batzordeko kidearekin aurkeztu du gaurko ekitaldia Tabakaleran.\n"Giza presentziaren eta kulturaren balioa"\nEva Villar diseinatzailearen hitzetan, edizio honetako kartelak egitean erabakigarria izan da egungo pandemiaren testuingurua; izan ere, hori dela eta “benetako balioetan, herritarren bizitzan giza presentziak eta kulturak duen balioan” jarri dute fokua. “Kartel hauek komunikazioak eta arteak bat egiten duten espazio bihurtu ditugu. Gure estudioan, sormen-prozesua indartzea, harago joatea eta artistekin taldeak sortzea gustatzen zaigu, proiektuak horretarako bide ematen badu”, gehitu du Villarrek; Juan Ugalderekin lankidetzan egin ditu diseinuak. Bilboko artista hori –Madrilen eta Berlinen artean bizi da– pop joerako margolari figuratibo bat da, eta bere lanak pinturaren eta argazkiaren arteko fusioa du bereizgarri.\nEva Villar arte-zuzendari aritu da Gucci Group, Stella McCartney, Marks & Spencer, Swatch Group eta Loewe firmetarako, eta, gainera, Donostiako RQER sormen-espazioa zuzentzen du (www.rqer.es).\nEdizio honetatik aurrera, Donostia Zinemaldiak ez du genero-bereizketarik egingo interpretazio-sarietan. Gizonezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorraren eta Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorraren ordez, Interpretazio Nagusi Onenaren Zilarrezko Maskorra eta Taldeko Interpretazio Onenaren Zilarrezko Maskorra emango dira. “Guretzat, generoak –eraikuntza sozial eta politiko bat– antzezpenean bereizketa egiteko irizpide izateari utzi dio, eta horregatik erabaki dugu aldatzea. Epaimahaiak antzezpen txarren eta onen artean bereizi beharko du, Berlineko zinema-jaialdiko gure lagunek jada hasitako bide beretik. Aldaketa garaia da, erabakiak hartzeko unea. Arretaz jarraitzen ditugu mugimendu feministaren baitan gai honi eta beste gai batzuei buruz ematen ari diren eztabaidak. Ez dugu ziurtasunik, baina aurrera egin nahi dugu, gizarte justuagoa eta berdinzaleagoa eraikitzen laguntzeko”, azaldu du Zinemaldiko zuzendari José Luis Rebordinosek. Araudia aldatzeak aukera ematen du genero maskulinokoak edo femeninokoak ez diren beste identitate batzuk aintzat hartzeko, eta taldeko interpretazioen lana aintzatesten du, gainera; normalean, ez dute saririk izaten zinema-jaialdietan. Sari horiek ex aequo eman ahalko dira.\nPandemiaren bilakaera nolakoa den, modu batekoa edo bestekoa izango da aurtengo edizioa. Murrizketa sanitarioak egongo dira oraindik ere, baina Zinemaldiak espero du koronabirusaren krisiaren aurreko urtetik gertuago egotea. Iaz bezala, aurten ere ezingo da belodromoa erabili zinema-areto erraldoi gisa, eta ez da ez inaugurazioko, ez itxierako festarik egongo. Egingo dira, ordea, Loreak infernuan. Koreako zinemaren urrezko aroa atzera begirakoa, hasieran aurreikusitakoak baino titulu gutxiagorekin, eta Klasikoak saila. Gainera, Nestek, zinema-ikasleen film laburren nazioarteko lehiaketak, hogei urte beteko ditu eta jarduera-programa berezi bat izango du.\n“Espero dugu iaz baino emanaldi gehiago eman ahal izatea eta gehieneko edukierak handitu ahal izatea, baita alfonbra gorriaren glamourra berreskuratu ere. Azken batean, nahiko genuke aurtengoa, pertsona askorentzako kezka eta sufrimendu handiko urte luze baten ondoren, berriz hirira ilusioa ekarriko duen Zinemaldia izatea”, esan du amaitzeko José Luis Rebordinosek.\nAtzerabegirakoaren bideo aurkezpena.\nZ365, urte osoko Zinemaldia\nGaurtik aurrera, Z365, urte osoko Zinemaldiaren apustua, webgunean jasoko da. www.sansebastianfestival.com webgunean sartzean, erabiltzaileak bi aukera izango ditu: edo irailean egiten den edizioari buruzko edukietara sartzea, edo Donostia Zinemaldiak gainerako hilabeteetan antolatzen dituen jarduerak jasotzen dituen atal berri batean nabigatzea.\nAtal horretan, besteak beste, hauen berri emango da: Zinemaldia + Plusen emanaldiak, Zinemaldia 70. Historia posible guztiak proiektuaren ikerketak eta programak, Tabakaleraren ekosistemako beste erakunde batzuekin elkarlanean editatutako argitalpenak eta deialdiak, esaterako, Ikusmira Berriak egonaldi-programarenak.\nCENTRO CULTURAL COREANO, Loreak infernuan. Koreako zinemaren urrezko aroa atzerabegirakoaren kolaboratzailea.\nEUSKADIKO FILMATEGIA, Loreak infernuan. Koreako zinemaren urrezko aroa atzerabegirakoaren kolaboratzaileaeta Zinemaldia 70 proiektuaren laguntzailea.\nEUSKO JAURLARITZAREN EKONOMIAREN GARAPEN, JASANGARRITASUN ETA INGURUMEN SAILA, Industria departamentuari ematen dion babesagatik, Europa-Latinoamerika Koprodukzio Foroaren eta Zinemaldia Startup Challengeren sustatzailea.\nFILMOTECA ESPAÑOLA,Loreak infernuan. Koreako zinemaren urrezko aroa atzerabegirakoaren antolatzailea.\nGIN MG, Zinemaldiaren laguntzailea.\nGIPUZKOAKO FORU ALDUNDIKO INGURUMEN ETA OBRA HIDRAULIKOEN DEPARTAMENTOA.\nIRUSOIN, Ikusmira Berriak saileko laguntzailea.\nPOLICLÍNICA GIPUZKOA – GRUPO QUIRÓN SALUD, Zerbitzu mediko ofiziala.\nKartelen aurkezpena eta 69. edizioaren aurrerapena\n2021-06-22 | 10:30


Hego Uribeko berbalagunak: GALDAKAOKO GURASOLAGUNEN LEHEN TAILERRA: HUESITO GOXOAK!!!\nGALDAKAOKO GURASOLAGUNEN LEHEN TAILERRA: HUESITO GOXOAK!!!\nKuadrilla ederra elkartu zen atzo Galdakaoko Gurasolagunen ikasturteko lehen tailerrean. Guztira 9 familia,28 lagun, sartu ziren Asier dinamizatzailearen Berezioetxeko txokoan. Ume eta ez hain ume direnei horrenbeste gustatzen zaizkien huesitoak egin genituen, Tere eta Josuren argibideei jarraituz. Emaitza? dendan erositakoak goxo badaude, imaginatu etxean egindakoak...itzelak!\nUmeak primeran moldatu ziren txokolatea barkilloetan zabaltzen, eta gurasoen laguntzari esker moztu eta bata bestearen gainean jarri zituzten. Lehenago esan bezala, Tere arduratu zen atzoko tailerra gidatzeaz, baina guraso guztiak egoten dira beti laguntzeko prest, eta horra elkarlanaren adibide bat: batzuk harrikoa egiten, beste batzuk txokolatea urtzen, mahaiak garbitzen...Eta gainontzekoak?\nBesteak, txokolatea urtu bitartean, umeekin jolasten. Izan ere, ez da erraza 16 ume 30 metro karratuko lokal batean gobernatzea. Beraz, zoritxarrez, gaur egun gero eta gutxiago ikusten den egoera bat bizi izan genuen atzokoan: umeak kalean, soka saltoan jolasten. Zeinen gustura aritu ziren! Ideia bikaina, Sergio!\nEguna borobiltzeko, Euskaraldiaren harira Bagabiz Euskara Elkarteak antolatutako bertso-bingora joan ziren familia batzuk, eta han ere ederto pasatu zuten. Bitxia da, iaz ere Euskaraldiaren ekitaldian elkartu ginen lehenengoz. Ea iazkoa bezain emankorra den 2019-20 ikasturtea! Atzokoa ikusita, behintzat, seguru!!!\nEskerrik asko, Tere eta Josu, atzo lan ederra egin zenuten eta!\nPosted by BERBALAGUN at 2:21 PM


Odd Hassel - Wikipedia, entziklopedia askea.\nOdd Hassel (Christiania, egun Oslo, 1897ko maiatzaren 17a - ibidem, 1981eko maiatzaren 11a) norvegiar kimikaria izan zen. Osloko Unibertsitatean gradua lortu ondoren, Alemaniara joan zen 1922an, eta Munich eta Berlineko unibertsitateetan ere aritu zen. 1925ean Osloko Unibertsitatera itzuli zen, eskolak ematera, eta 1934-1964 bitartean unibertsitate horretako kimika saileko zuzendari izan zen. Kimikako Nobel Saria jaso zuen 1969an, Derek Bartonekin batera, erreakzio kimikoak eta molekulen hiru dimentsioko itxura lotzen zituen ikerketengatik. Lan hori garrantzi handikoa izan zen atomoak molekulan nola dauden antolatuta jakiteko, eta antolaketa horrek kimika portaeran duen eragina ezagutzeko. 1930etik aurrera molekulen egitura aztertzen hasi zen, batez ere "cyclohexane"rena. Hasselek elektroi-difrakzioa eta gisa horretako teknikak erabili zituen horretarako: teknika horren bidez zientzialariek elektroi sorta bat igaroarazten dute gai batean zehar, eta gaiaren egitura atomikoa aztertzen dute, gaian zehar igaroarazitako sortan gertatu diren aldaketen arabera. Hasselek "cyclohexane"rekin lotutako gaien egitura zehaztu zuen, eta molekula horien balizko "konformazioak" (antolaketa espazioan) argitu zituen. 1934an Kristallchemie (Kristal kimika) argitaratu zuen.\nChristiania (en) , 1897ko maiatzaren 17a\nOslo, 1981eko maiatzaren 11 (83 urte)\nfisikari-kimikaria, kimikaria, unibertsitateko irakaslea eta fisikaria\nFridtjof Nansen Award of Excellence, Mathematics-Natural sciences class (1960)\nGunnerus Medal (1964)\nKimikako Nobel Saria (1969)\nAzken aldaketa 3 martxoa 2019(e)an, 17:27(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 3 martxoa 2019, 17:27.


elgoibarren.net orainkaria - I�igo Larizen bigarren garaipena Nahaste Borrasten\nAzal-orriaBlogakAlbisteakElkarrizketakBARRENGida Komertziala MediatekaBideo Inkesta\tAzal-orria Albisteak Kirolak I�igo Larizen bigarren garaipena Nahaste Borrasten Blogak\nPublizitatea\tI�igo Larizen bigarren garaipena Nahaste Borrasten\telgoiBARREN.net\t2010-06-28 10:32\tHiru alditan parte hartu du Iñigo Larizek Nahaste Borraste proban eta\nbi irabazi ditu, 2008koa eta aurtengoa. Jorge Gonzalezekin lehia\nikusgarria eduki zuen Larizek hasieratik amaierara arte eta hiru\nsegundoko aldea besterik ez zion atera helmugan. David Condek iaz\nezarritako errekorretik (18:25) hamazazpi segundora geratu zen Lariz.\nDenera 33 lagunek parte hartu zuten aurtengo ekitaldian, tartean emakume bakarrak: Ainhoa Lendinezek proba aparta egin zuen eta sailkapen\nnagusiko hamaikagarren postuan sartu zen helmugan, 21:21 denborarekin.\n(bideoa, argazkiak eta sailkapenak dauzka)\nEgin klik handiago ikusteko. Goiko bideoaren amaieran ikus ditzakezuen adierazpenetan argi laga zuen moduan, garaipenaren bila ateratzeaz gain, errekorraren bila ere atera zen Iñigo Lariz 26. Nahaste Borraste proban. Bizikletako proban bera izan zen indartsuena, eta hamar segundoko aldea atera zion Jorge Gonzalezi, honek baina, 25 kiloko zakua arinago eraman zuen bizkar gainean eta galdutako denbora berreskuratu zuen. Hala, elkarrekin hasi zuten antxintxika egin beharreko azken proba. Larizek indartsu ikusi zuen bere burua eta Gonzalez atzean lagatzea erabaki zuen, Conderen errekorra hobetzeko moduan egon zitekeela pentsatu baitzuen. Aurrera egin eta berehala barea sartu zitzaion ordea, eta erritmoa jaitsi behar izan zuen. Txakalaldia aprobetxatuz, Larizen pareraino ailegatu zen, beste behin, Jorge Gonzalez. Biak elkarrekin ailegatu ziren azken txanpanra, baina Errosario kalean jo zuen Larizek azken eraso erabakiorra eta bakarrik sartu zen Plaza Handiko helmugan. Ikus hemen sailkapenak (PDF)\n∞Azken irabazleak: 2009ko Nahaste Borraste proba David Condek irabazi zuen, 2008ko proba Iñigo Larizek irabazi zuen, Jose Antonio Ruizek 2007koa eta David Condek 2006koa. •Argazkiak:\nI�igo Lariz helmugara iristen.\nJorge Gonzalez, bigarren sailkatua.\nGorka Iriondo, bosgarren sailkatua.\nJose Antonio Ruiz zakuarekin. Hirugarren postuan sailkatu zen.\nIkusle asko izan zituen probak eta ederki animatu zituzten kirolari saiatuak.\nParte hartzaile batzuek Albitxurin gora.\nAurten 33 lagunek pate hartu dute.


Koldo Núñez-Betelu. Geologoa: Japoniako 2011eko itsasikaratik zer ikasi badago - Euskonews\nPasaden martxoaren 11ean Japonian gertatutakoaren harira galdera eta eztabaida ugari jarri dira mahia gainean. Hala ere, hau ez da berria eta historian zehar horrelako gertaerak ugariak izan dira. Koldo Núnez-Betelu geologoak azalduko dizkigu.\nAzken urteotan hainbat lurrikara, itsasikara eta tsunami gertatu dira munduan zehar... eta Euskal Herrian joko balu?\nAurreko egunotan Japonian jo duen lurrikarak Euskal Herrian joko balu, akabo. Ez litzateke ezertxo ere zutik geratuko eta erabateko triskantza izango litzateke. Azken urteotan hainbat lurrikara, itsasikara eta tsunami ikaragarri indartsu gertatu dira munduan zehar. Esaterako, 2004ean Sumatran, Richter eskalan 9,3ko magnitudea hartu zuen itsasikarak, ikaragarrizko tsunamiak altxatu eta 320.000 hildako eragin. Urte batzuk beranduago, 2010eko urtarrilean, 7,0ko lurrikara batek 230.000 pertsona hil zituen Haitin. Hilabete luze beranduago, beste itsasikara batek 8,8ko indarra izan zuen Txilen eta 500 bat lagun hil. Aurten, 9,0 indarreko itsasikarak jo du Japonian, milaka hildako batzuk eraginez. Hortaz, mugimendu sismikoaren indarra eta honek eragindako kalteak ez daude zuzenean lotuta. Esaterako, aipatutako Txilekoa Haitikoa baina ia ehun aldiz indartsuago izan zen baina askoz kalte gutxiago eragin zuen.\nZergatik ari dira gertatzen horrenbeste lurrikara indartsu horren urte gutxitan? Ba al dute loturarik?\nMugimendu sismikoak eta aktibitate tektonikoa oso loturik daude, eta aktibitate tektonikoa, maila desberdinetan bada ere, mundu osoan ematen da. Lurrikara gehienak eta bortitzenak plaka tektonikoek elkarren aurka dauden aldeetan gertatzen dira.\nOzeano Barearen inguruan gertatzen da egun aktibitate sismikorik handiena, bertako plaka azkar hasi eta mugitzen ari baita, ondorioz inguruko plakak bultzatuz. Horregatik Asiako Ekialdeko hainbat eskualdetan zein Amerikako Mendebaldekoetan maiz gertatzen dira lurrikara bortitzak. Seismo hauen aurrean herri aberatsetan, EEBB eta Japonian esaterako, lurrikarak aurreikusteko eta lurrikaretatik babesteko programa garestiak dituzte. Herri txiroetan, aldiz, ezer gutxi egiten da lurrikarei aurrea hartzeko. Bestalde, mugimendu sismikoa jende asko bizi den tokien inguruan edo ia inor bizi ez den tokietan jo dezake, itsasoan sortu eta tsunamia eragin ala lehorrekoa izan. Faktore hauek kontuan hartuta, hortxe zergatik hil diren hainbeste lagun Indonesia eta Haitiko mugimendu sismikoen ondorioz, eta konparatiboki horren gutxi Txilen edo Japonian.\nNeurriak hartuta ere, aurten berriro itsasikarak eta tsunamiek kalte izugarriak ekarri dizkiote Japoniari eta ondorioz, 20.000 lagunetik gora galdu dute bizia edo desagertuta daude eta beste askok galdu dute etxea. Duela 16 urte Koben egon zen beste lurrikara indartsu batek 6.500 hildako eragin zituen eta 300.000 lagun baino gehiagok etxea. Japonian bertan, Kanton 1923an gertatutako mugimendu sismikoan 150.000 lagunek galdu zuten bizia Tokion eta inguruetan.\nSeismoen ondorioak gutxiagotzeko Japonian orain dela 50 bat urte lurrikarak aurrez igartzeko programa jarri zen martxan. Programa hau seismologian oinarritzen da batez ere, baina orain arte oso emaitza gutxi eman du. Bestalde, Gobernuak 1980. urtean lurrikaretatik babesteko neurriak igorri zituen. Horrela, eraikuntza berrientzat arau bereziak ezarri eta jendea hezteko programak bideratu zituen. Arau horiei esker, Japonia osoko eraikuntza berri gehienak ez ziren lurrera erori aurtengo lurrikaran, horrela biziak salbatuz. Baina, zoritxarrez, neurri hauek ez ziren nahikoa izan tsunamiei aurre hartzeko.\nIberiar Penintsulan lurrikararik?\nOrain arte, Euskal Herritik urrun dauden herriak aipatu ditugu baina jakin beharko genuke ere noraino gerta daitezkeen mugimendu sismikoak hemen bertan edo inguruan.\nGarai historikoetan Iberiar Penintsulak jasan duen mugimendu sismikorik indartsuena Eurasia eta Afrikako plaka nagusien arteko Azores-Gibraltar izeneko faila garrantzitsuan gertatu zen 1755eko azaroaren batean, Santu Guztien eguneko goizeko bederatziak eta hogeian, jende asko elizetan meza entzuten ari zen unean. Hiri askotan eragin zuen kaltea baina, txikizioa benetan izugarria izan zen Lisboan. Itsasikarak 9,0 inguruko magnitudea hartu omen zuen eta hiru eta sei minutu artean iraun. Denbora horretan Lisboako eliza nagusi gehienak erori edo kaltetu ziren, milaka lagun bertan lurperatuz. Segidan sute izugarriak piztu ziren hiri osoan eta bizirik atera ziren askok kostaldera jo zuten, babes bila. Bertan ikusi zuten itsasoa ere atzera eginda; itsasontzi txiki eta handiak, txalupak eta galeoiak, alde batera etzanda, hildako animaliak bailiran. Berrogei minutu geroago, hogei metroko tsunamiak izugarrizko indarrez eta sinistu ezineko abiaduran iritsi ziren kostaldera, eta bertan babes hartutakoek ihes egiteko ezer ezin izan zuten egin. Guztira, 90.000 lagunetik gora hil ziren.\nLurrikara, jakina, Iberiar Penintsula osoan sentitu zen, eta kalte handiak eragin zituen. Esaterako, Valladolideko katedraleko dorre bat lurrera jauzi zen, eta tsunamiek Cadizeko harresiak hautsi eta uholde ikaragarriak eragin zituzten. Iberiar Penintsulara ez ezik, eraginak munduko toki askotara barreiatu ziren.\nLurrikarak Portugalgo errege familia ez harrapatzea kasualitatea izan zen, goizeko lehen ordutan meza entzun ondoren, jaieguna mendian igarotzera joan baitziren. Erregea salbatu bai, baina gorputzean sartu zitzaion ikara izugarria izan zen, eta hil arte kanpadendetan bizi izan zen. Salbatu zen lehen ministroa ere, eta bere gain hartu zuen suntsitutakoa berreraikitzeko ardura. Baina, gizon jantzia izanda, lurrikaren nondik norakoak zehazki jakin nahi izan zituen, eta Portugal osoko parrokietara inkestak bidali zituen datu eske; zenbat iraun zuen lurrikara nagusiak, animalien portaera lurrikara aurretik, ur-putzuetako maila aldaketak... Datu horiek jaso eta gorde zituen era sistematiko batean, inoiz aurretik egin ez zen legez, eta sismologia modernoari jaiotza eman zion.\nLurrikara eta ikasgaia Txilen 2010ean\nCharles Darwin gaztea Txileko kostaldean zegoen Beagle itsasontzian 1835ean. Otsailaren 20an, goizean, bere morroiarekin lehorreratu zen Valdivia inguruan eta mendira igo ziren natura behatzera. Belarretan eseri eta atsedena hartzen ari ziren bitartean lurra mugitzen hasi zen. 11:30ak ziren eta ikarak bultzatuta zutik jarri ziren azkar. “Lurrean olatuak ekialdetik etortzen ikusi ditut”, idatzi zuen gero gazteak, “eta zutik egotea lortu badugu ere, lurraren dardarak zorabioa eta ikara paregabea sortu dizkit. Izan ere, lurra bi minutuz egon da astintzen etengabe, nahiz eta askoz luzeago iruditu zaidan tarte hori. Halako lurrikara batek asoziazio zaharrenak apurtzen ditu, mundua bera ere, alegia solidoa den guztiaren ikurra, lurrak berak azal gogor batek likidoaren gainean bezala flotatzen baitu, zuhaitzak haizeak joko balie bezala mugitzen diren bitartean. Lurrikara atertu denean herrira jaitsi gara, eta itsasoak nola egin duen gora kontatu digu emakume zahar batek. Inguru honetan itsasoak ez du inor hil, aurretik baitzekiten horrelakorik gertatzean hobe dutela mendira joatea, ehun urte lehenago lurrikararen ondorengo olatuek jo zuenean hildako asko egon baitziren. Hori bai, kostaldea hiru bat metro igo da bat-batean, eta arrain eta itsas animalia asko lehorrean geratu dira. Bestalde, itsasoko urak beltz agertu dira eta sufre usaina darie. Noizean behin, bertako badian ur-zurrustak altxatzen ziren edo korronte indartsuak mugitzen ziren alde batetik bestera. Herriko etxeak, bestalde, zurezkoak izanik, ez dira guztiz erori, baina bai hondatu, astinduak iltzeak berak ere atera egin baititu haien tokitik”.\nHurrengo egunetan Concepcion hirira joan zen, eta bi asteren buruan bertara iritsi zailtasun handiz, bideak egoera tamalgarrian baitzeuden. Hiria erabat hondatuta zegoen, txikituta, zutik zirauten bakarrak pobreen egurrezko etxola txikiak ziren, eta haiek erosi nahian zebiltzan aberatsak. Gainerakoa lurrean zegoen. Baldosa apurtu, adreilu txikitu eta egur zatien metak baino ez ziren ikusten edonon. Katedrala bera ere lurrera etorria zen. “Lurrikararen indarra neurrigabea behar du izan”, idatzi zuen Darwinek gutun batean. “Arroka gogorrenak txikituta daude, lurraren azala zartaduraz betea, eta harrizko horma lodienak, 2 eta 3 metro zabal, erabat birrinduta. Ingalaterratik atera naizenetik ikusi dudan ikuskizunik handiena da”.\nCharles Darwinek duela 175 urte bizi izan zuen lurrikara, 2010ean gertatutakoaren parekoa izan omen zen indarrean. Orduan bezala, hondamendia eta heriotza ekarri zituen aurreikuspen zehatzik ez zelako egon. Aurretik lurrikara batek noiz joko duen jakitea ikaragarri zaila da oraindik. Baina lurrikarak behin jo duen tokian berriro jo dezakeela badakigu. Izan ere, duela ia hiru urte zientzialari talde batek aztertu zituen Darwinek idatzitakoak eta datuak jaso zituen Txileko failen inguruan. Haien ustetan, indar handiko beste lurrikara bat gertatzear zegoen inguru berean, zehatz-mehatz noiz izango zen ezin bazuten esan ere. Bete-betean asmatu zuten eta honetarako behar zen informazioaren parte bat, aspaldi zegoen idatzita norbaitek aztertu zain.\nZer egin aurrera begira?\nDuela urtebete edo, jakin da Iberiar Penintsulari buruz dugun ezagutza sismologikoa oso eskasa dela. Izan ere, faila ezezagun asko egon daitezke penintsularen edozein eskualdetan ezkutatuta eta horietako batzuk agian jarduera sismiko indartsua izan dute iragan hurbil batean. Hauxe bera gertatu zen 1994ean bertan Kalifornian. Orduan lurrikara indartsu bat abiatu zen ordura arte ezezaguna zen faila batean eta kalte handiak eragin. Horregatik, aurreikusteak aurretik ikastea eskatzen du.\nAurrera begira, bai Japonian, bai gainerako herrietan, geologoek zein injineruek segitu beharko dute lurrikaren kalteak gutxiagotzeko ikerketetan. Baina, edozein neurri hartuta ere aurreikustezin diren faktoreengatik seismoek kalteak eragingo dituzte beti. Eta ez dugu ahaztu behar lurrikarak munduko edozein tokitan gerta daitezkeela, Euskal Herrian ere bai, nahiz eta hemen indar txikiagokoak izan. Beraz, alarmismoan erori gabe, bai eraikuntzak egiterakoan baita gure eguneroko ihardunetan ere, gure Lurra geologikoki bizirik dagoela kontuan hartu beharko genuke beti. Izan ere, aurreikusteak badu beste esanahi bat euskaraz, prebentzioarena, hain zuzen ere. Eta horretan, egin daiteke egiten dena baino gehiago. Batetik, informazio gehiago behar dugu, sismologia moderno eta paleosismologiaren bitartez zein gure aurrekoek egindako behaketen bidez, eta, bestetik, informazio horren arabera neurriak hartu.\nGizakiok ezin izango dugu inoiz, Natura menperatu. Azken batez, lurrikarek zein beste hainbat fenomeno geologikoren ondorioak tektonikoki aktibo den planeta baten ondorio naturala dira. Hortaz, indar handiagorekin zein txikiagorekin beti gertatuko dira. Horrela gerta daiteke laster Kalifornian. Izan ere, lurrikara indartsu batek, the Big One, San Andres failan laster joko duela aspaldi dago iragarrita eta iragarrita ere orain arte hartu diren neurriak ez direla nahiko izango kalte handiak ekiditeko.\nLabur bilduz, mugimendu sismikoak berak ez du inor hiltzen, heriotza gehien gehienak gizakion ardura dira. Besteak beste, guk egindako era guztietako eraikuntzak erortzen badira, su hartzen badute edo behar bezalako babesik gabe tsunamiak gerta daitezkeen kostetan bizi eta eraikitzen badugu, heriotzak beti egongo dira. Beraz, guri dagokigu ahalik eta gehien ikertzea, geologia sakonean ezagutzeko eta, horrela, ahal den guztia aurreikusi eta babesa aurretik hartu. Naturak ez du errurik eta paira daitekeena, neurri handi batean, gizakion esku dago. Koldo Núñez Betelu (Donostia, 1958) 1986an Geologian lizentziatu zen UPV/EHUn. 1994an Geologian Doktoretza lortu zuen Calgaryko (Canada) Unibertsitatean. Elhuyar Fundazioko kide eta patronoa eta 1995etik gaur egun arte Zientziaren dibulgatzailea. Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaile eta irakaslea izan da, Europar Ikerkuntza proiektuen arduraduna eta IMH Ingeniari Eskolako zuzendaria ere.


Unai Algarabel eta aztarna digitala • ZUZEU\nUnai Algarabel eta aztarna digitala\nLoa oztopatzen didan kezka burutik kendu ezinda nabil azken egunotan; gizateria osoari, baita euskal kulturari ere, eragingo dion gaitza ezin ahaztuta. Erruduna, errealitate gordina ikusarazi didana, ezaguna da dagoeneko: aitonarekin esatari lanetan aritzea maite duen Unai Algarabel. Ez dakizula nor den? Segi derrepente Youtubera eta bilatu: U-n-a-i A-l-g-a-r-a-b-el. Orain bai?\nBere grazia eta hizketarako abilezia ukaezinak EiTBko pelota partiduaren protagonista izatera eraman zuten, eta igaro da Euskal Herria Zuzenean saiotik ere. Biak gidatzen dituen Xabier Eguzkitze da Algarabelen erreferentea, eta telebistako ibilkerak horren gazte hasita, nork daki ez ote dion lehenago edo beranduago postua kenduko…\nBaina inoiz hori lortzen badu, bidea ez zaio erraza egingo. Xalotasuna galdutako nerabe denean, edo asmo handiko gazte, ezingo du milaka lagunek ikusi duten bideoaren zama gainetik kendu. Erraketarekin jokatzen zuen sofako esataria izango da beti. Azken arnaseraino.\nPentsa: non legoke egun Xabier Eguzkitzeren izen ona, pikorrez jositako aurrenerabe zenean, artean oraindik euskalki bakarraren jabe, bizilagun zaharragoari idatzi zizkion maitasun bertsoak sarean bolo-bolo ibiliko balira?\nAztarna digitalak ez dio inori barkatzen, eta Algarabeli gertatu gisan, beste edozein alorretan nabarmenduko den orok izango du arazo bera. Proba dezagun izen oneko beste zenbait artistarekin:\nNork miretsiko luke Fermin Muguruza, haren izena aipatzen den aldiro 12 urterekin bandcamp-era igo zuen balada zabalduko balitz?\nHerri Urratsen Vodka beltzarekin mozkortuta konortea galdu zueneko argazkiak plazaratuko balira, aurpegi berberarekin begiratuko ote genioke Anariri?\nLehengusinari Fotologeko posta eskaini zionekoa edonoren eskura balego, nork txalotuko luke Miren Agur Meaberen idazkera?\nAgertuko litzake Ramon Saizarbitoria historia liburuetan sei urterekin ikastolako jaialdian untxi protagonistaren paperean egin zuen antzerkia nahieran ikusterik bagenu?\nIzango ote luke inork Laura Mintegi ahots erreferentziazkotzat lehenengo bikotekidearekin ateratako argazkiak sepian jarri eta esaldi erromantikoz josita Tuentian zabaldu izan balitu?\n14 urterekin utzi zuen iruzkin ezin traketsago eta matxistagoa blog batean betikotu balitz, Gabriel Arestiren jakinduria zalantzan jarriko genuke?\nHori da loa oztopatzen didan eta burutik kendu ezinda nabilen kezka. Etorkizuneko Aresti, Mintegi, Saizarbitoria, Meabe, Anari eta Muguruzak, horrelako arazoi egin beharko dietela aurre. Iragan estali ezinak, aztarna digitalak, zikinduko dituela euren etorkizun oparoak.\nOraindik bada guzti horri izkin egiteko modurik, hala ere: Google-n eskaera egin eta sare sozial guztiak banan bana itxi eta garbituta aztarna ezabatzea da aukera bat. Bestea, aldiz, askoz ere errazagoa: bizi osoa bigarren planoan eman eta ez gehiegi nabarmentzea.\nNi dena den, ari naiz badaezpada masaren artean burua ateratzen hasia den jendearen txio, bideo, argazki, iruzkin eta idatzi andana pilatzen. Ez dago zure trapu zikinak estaltzeko modu hoberik besteen trapu zikinak ezagutzea baino. Algarabel-ek adibidez, EiTBko esatari izango bada, ezingo dit sekula, ezer aurpegiratu. Ezta testu baldar hau idatzi eta Euskadi Irratian irakurri izana ere.\n(Atxilotu baten) esperimentua armiarmekin


AHTren aurkako Nafarroako plataforma osatu dute hainbat eragile eta elkartek | AHT-ren Aurkako Asanblada\nGainerako herrialdeetan AHT Gelditu! Elkarlana plataformak bide luzea du egina jada Euskal herri osoa alderik alde zeharkatuko duen proiektu horri aurka egiten. Nafarroan oraindik ez zegoen halako talde zehatzik, baina atzo bertan aurkeztu zuten herrialdeko hiriburuan AHT gelditu Elkarlana Nafarroa izeneko plataforma.\nBertako kideek adierazi zutenez, «koordinazio» horren helburua «azpiegitura honen ÂAHTÂ eraikuntzaren aurkako elkarlan bat aurrera eramatea» da, «bai â€˜euskal Yâ€™a bezala ezagutzen den egitasmoaren aurkakoa, Ipar Euskal Herrian barrena Europarekin lotuko litza- tekeena, bai Nafarroako korridorea deiturikoaren aurkakoa».\nPlataforma hori, hasieratik argi utzi zutenez, «AHT Gelditu! Elkarlanaren barruan eta harekin koordinaturik» arituko da lanean, haren lan ildo nagusi biekin egiten baitu bat: «AHT erabat arbuiatzen du» eta «egitasmoa aurrera eramateko orain arte jarraitutako jardunbidea irmoki salatzen du».\nBereizitako plataforma bat egitearen arrazoiak zehaztu zituzten lan-taldeko ordezkariek: «Abiadura handiko egitasmoak Nafarroan erritmo, solaskide eta ezaugarri bereziak ditu».\nHorretaz gain, hemendik aurrera jorratuko dituen lan ildoak ere zehaztu zituzten: mobilizazioak eta informazio-ekitaldi- ak Âproiektua «gardentasun arrastorik gabe» garatu dela uste dutelakoÂ izango dira, baita ekintza ugari ere esparru juridiko eta instituzionaletan.\n16 taldek sortua eta atxikimendu ugari dituena\nAHT Gelditu! Elkarlana Nafarroa hamasei eragilek osatzen dute: LAB, Batasuna, Iruñerriko eta Tafallako AHTren aurkako plataformak, Lurra, Noaingo Ezker Herri Taldea, EILAS, Orreaga, Gurelur, Iruñerriko Gazte Asanblada, Altsasuko Gazte Asanblada, Fundamento Orain talde inter- nazionalista, CGT, Ekologistak Martxan eta Castejongo zentral termikoen aurkako plataforma. Horretaz gain, hainbat eragileren atxikimendua ere jaso dutela adierazi zuten.\n«Herritarrek AHTren inguruan esango dutenaren beldur al dira?», galdetu du Batasunak\nGipuzkoako Batasuneko eta Goierriko ezker abertzaleko kideak prentsaren aurrean agertu ziren atzo mezu garbia helarazteko Lakuako Gobernuari: «Abiadura Handiko Trenaren proiektuak ez dauka zentzurik eta berehala gelditu beharra dago». Hainbat salaketa egin zituzten; batetik, Lakuako Gobernuak proiektuaren inguruan «gardentasunik» ez duela erakusten eta «informaziorik» ez duela ematen nabarmendu zuten eta, «proiektuaren kontrako iritziak indartzen ari diren honetan», gizartearen benetako iritzia jakiteko beldur ote den galdetu zioten Ibarretxeren gobernu taldeari. «Herritarrek AHTren inguruan esango dutenaren beldurra al al dira?», bota zuen galdera Iñaki Errazkinek Batasunaren izenean. Bide beretik, Ibarretxek «herriaren erabakitzeko eskubidea» askotan aipatzen duen arren, lehendakariarentzat AHTren proiektuaren gainean ideia horrek ez duela baliorik kritikatu zuten.\nDatorren abenduaren 3an Itsasondon proiektuaren inguruko herri galdeketa izango da eta hori izan zuten beste hizpide nagusia. «Benetako demokraziaren eredua da Itsasondokoa eta Batasunak parte-hartzean oinarritutako eredu horren alde jarraituko du lanean», esan zuen Errazkinek. Talde abertzalearen ustez, bide egokia ondokoa da: herriari infor- mazio gardena ematea, horren gainean eztabaida bultzatzea eta herriak beharrezko ikusten badu, herri-galdeketa egitea.\nAgintarientzat ez ezik, herritarrentzat ere bidali zuen deia Batasunak: «Inposizioa dagoenean erantzun egin behar da. Oraindik garaiz gaude proiektua gelditzeko», esan zuen Errazkinek.\nHoriek hala, gaur 12.00etan Ordiziatik abiatu eta Itsasondora iritsiko den manifestazioan parte hartzeko deia luzatu zuten. Bide beretik, datorren hilaren 3an izango den herri-galdeketan parte hartzera deitu zituzten itsasondoarrak.\n190 kilometroko ibilbidea eta 37 kilometro hartuko dituzten 29 tunel\nHalako proiektu handi batek zeharkatuko dituen lurralde eta ekosistema guztiei eragin larri eta konponezinak ekarriko dizkiela aipatu ostean, AHTk Nafarroan zehazki eragingo dituenak azaldu zituzten plataformako bozeramaileek. Alde batetik, garraiobide horrek herrialdean 190 kilometroko ibilbidea egingo duela zehaztu zuten, «eta horren gutxieneko zabalera 75 metrokoa» izanen dela gaineratu zuten. Ibilbide osoa guztiz hesituta egongo dela ere azaldu zuten, eta horrek «barrera efektua» eragingo duela animalia, herri eta nekazarientzat batik bat.\nBestalde, Nafarroako orografia hain malkartsua izaki, AHTk lur mugimendu izugarriak ekarriko dituela aurreratu zuten: «29 tunel egingo dituzte, eta guztira 37 kilometroko luzera izango dute». Gainera, Aralarren «euskal Y»arekin elkartzeko 5-6 kilometroko bi tunel ere egin beharko dituztela nabarmendu zuten.\nLan horiek guztiek «gaur egungo harrobiak are gehiago ustiatzea eta berriak irekitzea» ere ekarriko du plataformaren esanetan, baita hainbat zabortegi irekitzea ere.\nAzkenik, orduko 300 kilometroko abiaduran ibiliko den garraiobide batek beharko duen energiaz ohartu, eta horrek «Castejongoak bezalako zentral termikoak» eraiki beharra ekarriko duela salatu zuten.


Dibulgazio zientifikoko bildumaren hirugarren argitalpena aurkeztu zaie ikasleei: “Medikuntza pertsonalizatua eta futboleko munduko txapelketa” | NAVARRABIOMED: Plataforma científica al servicio de los profesionales sanitarios\nInicio / Actualidad / Dibulgazio Zientifikoko Bildumaren Hirugarren Argitalpena Aurkeztu Zaie Ikasleei\nAurkezpenean, Manu Ayerdik Garapen Ekonomikoko lehendakariordeak estutasun batean ipini ditu ikasleak. Izan ere, neska-mutilei galdetu die nor izatea gustatuko litzaiekeen, Mai Garde, pasadan igandean historia egin zuen Osasuna emakumeen futbol-taldeko burua, edo Oier, astelehenean Malagako ezbeharrei arrakastaz buelta ematea lortu zuen gizonezkoen futbol-taldekoa. Halaber, galdetu die nori gustatuko litzaiokeen zientzialaria izatea eta nori ikertzailea izatea. Hona hemen lehenengo zatiaren emaitza, bisitaren aurrekoa: futbolariak 8 – ikertzaileak 0. Ikerketarako bokazioen porrot handia.\nEdonola ere, lehendakariordeak gogoratu die galdera berdina egingo diela Navarrabiomed instalazioetara eta laborategietara bisita amaitzerakoan.\nIkasleek adi entzun dituzte Angel Alonso doktoreak emandako azalpenak. Angel Alonso Nafarroako Ospitale Gunearen Genetika Medikoko Zerbitzuan espezialista eta Navarrabiomedeko ikertzailea da, eta, hainbat zeregin kliniko eta ikertzaile burutzeaz gainera, “Medikuntza pertsonalizatua eta futboleko munduko txapelketa!” argitalpenean kolaboratu du.\nAzken finean, futbolak eta ikerketak dirudiena baino gauza gehiago partekatzen dituzte. Talentua, inprobisazioa, esfortzua, buru-argitasuna… ezaugarri oso baliagarriak dira gol bat sartzeko (jendearen bizitza alaituz) edo “hainbeste izorratzen gaituzten gaixotasun madarikatu horiei gol-kopuru handi bat sartzeko”, istorioaren amaierak dioen bezala.\nAlonso doktoreak Ermitagaña Eskola Publikoko neska-mutilei azaldu die medikuntza pertsonalizatuak gaixotasunei erantzutea bilatzen duela, eta, horretarako, pertsona bakoitzaren kode genetikoa aztertzen duela diagnostiko zehatzagoak, tratamendu berriak eta terapia espezializatuak eskaini ahal izateko.\nJarraian, taldeak neurozientziei buruzko tailer teoriko-praktiko batean parte hartu du, Navarrabiomedeko Biobanco plataformako profesionalen eskutik. Saioan, neska-mutilak beharrezko tresneriaz hornitu dira benetako zientzialariak bailiran, laborategiko praktikak egin ahal izateko, eta hainbat bitxikeria jakin ahal izan dituzte burmuinaren funtzionamenduari eta ikerketarako post mortem dohaintzari buruz. Ikerketa-zentroko profesionalek emandako azalpenei esker diziplina konplexu batzuk ezagutu ahal izan dituzte.