Ardogintza sustatu, herria berpizteko - Arabako errioxa - Alea.eus\nArdogintza sustatu, herria berpizteko\nEstitxu Ugarte Lopez de Arkaute 2019-01-21 09:49\nNavaridasko Sodupe jauregiko lurazpiko upategia egokituko dutela azaldu du Leandro Sanchezek. PHOT.OK\n'Navaridas 2025: upategiak, kultura, gizartea' proiektua abiatu dute, herriak azken hamarkadan bizi izan duen gainbehera ekonomikoa, demografikoa eta soziala gelditzeko xedez.\nArdogintza tradizionalari duen balioa ematea, sustatzea eta herriko motore ekonomikoa bihurtzea. Hori da Navaridasek bizi duen gainbehera demografikoari, ekonomikoari eta sozialari aurre egiteko gogoan duten asmoa. Ez dute untxia xisteratik atera behar, mahatsaren inguruko kultura aberatsa baitago Navaridasen eta aparteko ardoa egiten baitute bertako upategiek. Hala ere, azken hamar urteetan hainbat upategi itxi egin dituzte, eta beste batzuk marka handiei saltzen diete mahatsa. "Belaunaldi bateko kontua da upategi guztiak ixtea; eskualdeko mahastirik onenez inguratuta dagoen hustutako herri polit bat izango gara orduan".\nHala hitz egin du Leandro Sanchez Zufiaurre Qark enpresako arkeologoak. Sanchez Zufiaurre bera, PPko Navaridasko alkate Miguel Angel Fernandez, herriko mahastizainak eta bizilagunak dira hain zuzen Navaridas 2025: upategiak, kultura, gizartea proiektuaren bultzatzaileak. Ardogintza tradizionala herriko berpizkundearen eragilea bilakatu nahi duen plan horrek epe ertain batean helburu argi bat du: Navaridasko ardoen ezagutza handitzea, eta modu horretan hobetzea familiarteko upeltegi txikien etekin ekonomikoa.\nHorretarako, lehenik eta behin, etxekoak konbentzitu beharko dituzte; eta lortu behar dute mahastizainek garrantzia ematea ardoa egiteko inbertitzen duten denborari, eta mahastiari buruz duten ezagutzari. "Ardo aparta dute, oso zaila da horren bikaina den ardoa lortzea, baina gehienek ez dute baloratzen, prezio irrigarrietan saltzen dute. Navaridasen egiten duten ardoa esklusiboa da, luxuzkoa, eta ezin dira bi euro ordaindu ardo honetako botila baten truke, nahiz eta urteko ardoa izan".\nEz du hitz egiteagatik hitz egiten Sanchez arkeologoak. Izan ere, herriko egoeraren diagnostikoa egin dute 2018an, Eusko Jaurlaritzaren eta Vital Fundazioaren diru-laguntzei esker, eta horren barruan herriko ardoen dastaketa profesionalak egin dituzte. "Susmoa genuen kalitate handiko ardo ospetsuen mailan zeudela Nabaridaskoak; eta profesional independenteek eginiko dastatzeekin berretsi dugu apartekoak direla, denek kalifikazio bikaina lortu baitute".\nAlta, diagnostikoak erakutsi duen bezala, Navaridasko ardoa ez da kanpoan ezagutzen, eta jendeak ez ditu estimatzen artisau-eran egindako produktu horren ezaugarriak. "Ahulezi handiak ditugu, batik bat ezagutza falta, irudia… Esate baterako, upategi bat berak ere ez du presentzia interneten edo sare sozialetan".\nProiektuaren bultzatzaileak sinetsita daude ardoak hobeto saltzeko aukera izanez gero, ardogintzaren etorkizuna bermaturik egongo litzatekeela herrian. "Mahastizainek etekin ekonomiko handiagoa izateko itxaropena izango balute, ixten ari diren upategiak mantenduko lirateke, eta mahatsa saltzen dutenek ez lukete salduko. Izan ere lehen kasua izan dugu, itxi behar zuen upategi batek erabaki du jarraitzea; alabak upategia hartzea erabaki du, aukera bat zabaldu delako".\nGainera, alkateak azaldu duen moduan, motore ekonomiko indartsu bat izanik, populazioa finkatu, herria dinamizatu eta zerbitzu gehiago izateko aukera izango luke Navaridasek. "Upategiak desagertzen baldin badira, upategi handiek erosiko dituzte lurrak, eta herria desagertuko da. Eragile ekonomikoa behar dugu ekonomia zirkularra bultzatzeko".\nSodupe Jauregian, ardotegia\nHartara, aurten, upategiei beren produktua saltzen laguntzeko ekinbidea abiatuko dute, Navaridasko ardoak marka sortu, eta marketin eta komunikazio plan bat garatzen hasiko dira. "Helburua da nekazariei erakustea komunikazioan eta sustapenean egiten den inbertsioa errentagarria dela, prezio hobeagoan saldu dezaketela ardoa, ezagutzera ematen baldin badute".\nIrakurri erreportaje osoa ALEA aldizkariaren 178. zenbakian. Etxean jasotzeko, harpidetu hemen.\nGizartea Arabako Errioxa Navaridas


barren.eus - Nerabeak, Internet eta gaitasun digitalak\nNerabeak, Internet eta gaitasun digitalak\nArgitaratua: 2017-03-10 16:20\nGaur egun, Internet leku guztietan daukagu, eta esparru honetan, nerabe eta gazteak dira honen erabilera handiena egiten dutenak. Internetek baditu bere arriskuak, baina aukeraz beteriko unibertsoa ere zabaltzen digute, komunikaziorako ateak irekiz, harremanak eraiki, hezkuntza, eta aisiarako instrumentu bihurtuz. Baina, zer egin, guraso, hezitzaile edota nerabe hauen erreferente heldu moduan?\nHelduok esparru digitalean dauden tresna horiek erabiltzen jakiteko eta ezagutzeko ahalegina egin behar dugu. Horrela lortuko dugu nerabeak hezterakoan zentzu etiko eta morala eskuratzen dutela bermatzea eta tresna guzti hauek modu seguru eta arduratsuan erabiltzea. Ezagutzaz gain, esfera honetan gauzak nola gertatzen diren ulertu behar da eta internet edota tresna digitalen erabileraren balio positiboak sustatu behar dira. Baina argi izan behar dugu prozesu hau ez dela nerabeak mugikorra eskuratzen duen momentuan hasten, ezta ere bukatzen, prozesu jarraia da eta helduok beti eguneratu beharko ditugu erreminta digitalen inguruan ditugun ezagutzak. Horregatik beharrezkoa da prebentzio lana, eta internetera sarbidea izan aurretik eginiko lana.\nModu positiboan aurreratzeak Internet, sare sozialak eta teknologia berriak erabiltzeko moduan erantzukizuna izatea esan nahi du. Familiok gazteen bidelagun izan behar dugu prozesu horretan. Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak 2016an "Internet eta Teknologia Berriak - Hitz egingo dugu familiartean?" izeneko txostenean, helduok haur eta nerabeekin landu beharreko oinarrizko hainbat jarraibide zehazten dituzte, hiritar digital izatetik haratago doazenak.\n-Komunikazio afektiboa: Familiarteko komunikazioa ezinbestekoa da haurrei autoestimu sendo bat, nortasun osasungarri bat eta gizarte-harreman onak garatzen laguntzeko. Entzuten eta ulertzen ditugula sentituko dute.\n-Geure jarrerarekin erakutsi behar diegu beren sentimenduak erakusten. Horrek ez du gatazkan konpontzen lagunduko, baina bai haiei heltzea ahalbidetuko duen giro bat sortzen.\n-Kalitatezko denbora: Eskaini denbora seme-alabei; gutxi bada ere, kalitatezkoa behar du izan.\n-Gatazkekin ohitu: Horiei aurre egin eta erantzuten jakin behar dugu, eta gertakari natural gisa hartu behar ditugu. Pertsonen arteko harremanek berezko dute gatazka.\n-Eta aurrekoarekin oso lotuta, erakutsi hitzarekin bere burua defendatzen eta asertibotasunez erantzuten beregan eragina duen eta partekatzen ez duen edozer erabakiren aurrean.\n-Indartu haren autoestimua; baloratu eta indartu bere ezaugarri onak.\n-Gogoraraz iezaiozu laguntza eska diezaiokeela konfiantzazko norbaiti (ama, aita, irakasle bat, beste lagun batzuk), beti aurkituko baitu entzungo duen eta bere egoeragatik arduratuko den norbait.\n-Emaiozu babesa eta segurtasuna han zarela eta arreta eskaintzen diozula erakutsita. Agertu bere beharrekiko eta harremanekiko interesa.\n-Saia zaitez Interneti buruz gutxieneko ezagutza batzuk izaten, baita sareari buruz ere, eta ez utzi teknologiekin loturiko guztiaren gaineko erantzukizuna zure alabaren edo semearengan.\n-Hitz egin harekin Interneteko profiletan datu pertsonal desegokiak ez argitaratzearen garrantziari buruz. Azaldu pasahitzak oso garrantzitsuak direla eta leku seguru batean gorde behar direla.\nInterneterako sarbidea egon badago, eta sare sozialetan oso presente daude nerabeak, beraz aurretik aipaturiko jarraibideek, espazio digitalean aurki dezaketen informazio eta tresnen aurrean hautatzeko gaitasuna eta irizpideak izatea ahalbidetuko du. Gaitasun digitalak eskuratzeko prozesu honetan, adintxikiko zein helduok elkarrekin praktikatu eta ikasi behar dugu.


Kirol udalekuak: teknifikazio-gune, gurasoen aliatu, negozio-lerro | Slump doktorearen zaintiratua\nHasiera » Gizartea » Kirol udalekuak: teknifikazio-gune, gurasoen aliatu, negozio-lerro\nZumarragako kaleetan ikusi dut kartela. Eibar futbol taldeko jokalari Dani Garciaren izena daraman campusa egingo da ekainaren 27tik uztailaren 1a bitartean, egunean lau orduz, 6 eta 12 urte arteko gazteei zuzenduta, 90 eurotan. Parte hartzaileek Adidasen ekipamendu osoa jasoko dute opari.\nAgian, 6 eta 12 urte bitarteko seme-alabak ditudanean, bitan pentsatu gabe eramango ditut hau bezalako teknifikazio-ikastaroetara, haien ilusioa ez zapuztearren, “klaseko arraroak” senti ez daitezen, benetan pentsatuko dudalako futbolari trebeagoak bihurtuko direla edo, ziurrenik, haien opor eta nire lan egunetan lauzpabost orduz bederen zaintzapean mantentzeko. Auskalo. Gaur gaurkoz esan dezakedana da inola ere ez nuela pentsatzen halakoen atzean tamainako azpi-mundu edo merkatua zegoenik.\nGurasoen lan orduetan, seme-alabak zaintzapean edukitzeko aukera ederra ematen dute orotariko udalekuek.\nZumarragakoaz inguruko gurasoei galdetuta entzun ditudan komentarioek jokoz kanpo harrapatu naute. Uste nuen hau bezalako udaleku moderno eta garesti gutxi antolatzen zela, baina bai zera! Geroz eta arrakasta handiagoa omen dute. “Horrelako udaleku monotematiko piloa daude, kirol desberdinetakoak, baita musika edota dantzakoak, adibidez”, esan dit batek. “Kirolari ezagunek parte hartzen dute zenbaitetan, soilik monitoreek besteetan”, “Lehen [alegia, nire garaian] Kutxakoak-eta zeuden, baina udalekuen eskaintza izugarri zabaldu da orain”, besteak. “Semea irrikatan egoten da halakoetan izena emateko”, “ziur naiz gauza asko irakatsiko dizkiotela”, “gurasook malabarrak egin behar izaten ditugu opor eta lan egunak egoki uztartzeko, eta campus hauek aukera ematen dute horretarako”, “haurrak lau orduz hartzen badizkidate, ni kontent”, “batzuek haurtzaindegi zerbitzua ere eskaintzen dute, plus bat ordainduta”, “gurasoen premien jakitun, antolatzaileek prezioak puztu egiten dituzte”, “90 euro gehitxo? Ez pentsa, badira garestiagoak”. Eta egia da, badira.\nDozenaka udaleku aurkitu ditugu Interneten, saskibaloia oinarri duten Mikel Motos eta Julen Olaizola jokalarien 2+1 Campusa eta Easo klubarena kasu.\nGuraso batzuek testuinguru zabalagoan kokatu naute. “Badakizu zenbat ordaintzen dudan semea herriko futbol klubean edukitzeagatik? 45 euro hilean gehi ekipamendua”, “merkeagoa zaigu alabaren unibertsitate karrera, semea futbol taldean izatea baino”…\nOnartzen dut iruzkin askok harritu egin nautela, egiari zor, gaur arte ez baitut hamaika adar dituen kontu honen gainean gehiegi hausnartu. Litekeena da kontua horretara mugatzea: seme-alabek denbora edozertan pasa dezatela lortzea, gure gurasoek egiten zuten moduan, pentsatzen dut. Edo umeei ongi pasa eta gauza berriak ikasteko aukera ematea. Normala eta zilegia erabat.\nBaina badira gauza gehiago, zeharka bada ere jokoan sartzen direnak: udalekuen benetako zioa, aisialdi eta kirol ereduak, baloreak, parte-hartzea, gaitasunen lanketa, kirol batzuekiko –bereziki futbolarekiko– obsesioa, instituzioen papera, eskola-kirola… Bada materiala.


Digitalizatu zure negozioa Kit Digitala programako laguntzen bidez\nJaso ezazu 12.000€ bitarteko laguntza bat zure enpresa digitalizatzeko. Euskaltelek prozesu osoan lagunduko dizu, laguntzak izapidetu eta ezartzea barne, Euskaltelen bezero izan nahiz ez.\n* Euskaltelen bezeroa zara?\n1 eta 2 langile artean3-9 langile artean10-49 langile artean\n* Zein laguntza interesatzen zaizkizun\nWebgunea Merkataritza elektronikoa Sare sozialen kudeaketa Business Intelligence eta analitika Bezeroen kudeaketa Prozesuen kudeaketa Faktura elektronikoa Bulego digitalaren zerbitzuak eta tresnak Zibersegurtasuna Komunikazio seguruak Guztiak Aholkularitza digitala\nAdierazten dut ezagutzen eta ulertzen dudala sozietatearen pribatutasun-politika\nZer da Kit Digitala eta nola eskuratu dezaket?\nKit Digitala programaren helburua da ETE-ei soluzio digitalak inplementatzen laguntzea. 3.000 milioi euroko aurrekontua du, Next Generation EU Europako Planak finantzatutako Espainiako Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planeko funtsetatik datozenak.\nHiru motatako laguntza ekonomikoak daude, langile-kopuruaren arabera:\n12.000 €-rainoko dirulaguntza 10-49 langileko enpresentzat.\n6.000 €-rainoko dirulaguntza 3-9 langileko enpresentzat.\n2.000 €-rainoko dirulaguntza 1-2 langileko enpresentzat.\nBonu digital honek aukera ematen du zure zenbatekoa administratzeko, soluzio digital bat edo gehiago hautatuta; sektore guztietarako balio dute:\nZure negozioa Interneten\nWebgunea eta presentzia Interneten\nWebgunea eta Interneteko presentzia - Euskaltel\nEnpresa handien mailan egoteko moduko webgune bat egiten lagunduko dizugu.\nBete formulario hau, eta behar duzun informazio guztia emango dizugu.\nGehienezko dirulaguntza:2.000 €\nPrezioa: 750€ - 2.000€\nMerkataritza elektronikoa - Euskaltel\nSaldu zure produktuak edo eskaini zure zerbitzuak zure webgunearen edo sare sozialen bidez.\nPrezioa: 1.600€ - 2.000€\nSare sozialak eta Community Manager - Euskaltel\nHurbildu eta fidelizatu zure publikoa sare sozialetako eduki dinamikoaren bidez.\nGehienezko dirulaguntza:2.500 €\nPrezioa: 1.600€ - 2.500€\nBI eta datu-analitika - Euskaltel\nHartu erabaki estrategikoak datuak identifikatu, bildu, eraldatu, aztertu, landu eta interpretatu ondoren.\nGehienezko dirulaguntza:4.000 € (gehienez 3 erabiltzaile)\nPrezioa: 1.500€ - 4.000€\nKudeatu eta automatizatu zure negozioaren eta bezeroen prozesuak\nCRM - Euskaltel\nNegozioa eta bezeroak\nInbertitu ahaleginetan, baliabideetan eta prozesuetan bezeroen mesedetan, haiek fidelizatzeko.\nPrezioa: 1.600€ - 4.000€\nERP - Euskaltel\nZure erakundearen jarduerak hobetzen ditu, prozesuak identifikatuz, hautatuz, deskribatuz, dokumentatuz eta etengabe hobetuz.\nGehienezko dirulaguntza:6.000 € (gehienez 10 erabiltzaile)\nPrezioa: 1.000€ - 6.000€\nFaktura elektronikoa - Euskaltel\nArindu zure enpresaren edo negozioaren fakturazioa fakturazio-sistema digitalizatuz.\nGehienezko dirulaguntza:1.000 € (gehienez 3 erabiltzaile)\nPrezioa: 500€ - 1.000€\nBulego birtuala - Euskaltel\nEgin izapideak eta kudeaketak Bulego Birtualaren bidez.\nGehienezko dirulaguntza:12.000 € (gehienez 250€/erabiltzaile · 48 erabiltzaile)\nPrezioa: 12.000 €\nZibersegurtasuneko soluzioak - Euskaltel\nBabestu zure sare informatikoa arrotzetatik, bai erasotzaile gidatuetatik bai malware oportunistetatik\nGehienezko dirulaguntza:6.000 € (gehienez 125€/erabiltzaile · 48 gailu)\nPrezioa: 108€ - 125€/erabiltzaile\nKomunikazio seguruak - Euskaltel\nKonexio seguruak langileen eta enpresaren gailuekin.\nKit Digitala izapidetzeko prozesu osoan lagunduko dizugu\nGauzak erraz jarri nahi dizkizugu. Horretarako, zure negozioaren edo enpresaren eraldaketa digitalerako bidean lagunduko dizugu, une hauetan:\n1. Bonu Digitala jasotzeko eskaera egingo dizugu\nZure sinadurarekin borondatezko ordezkari izateko baimena emanda, izapide guztiak gure gain uzi ahal izango dituzu. Euskaltel arduratuko da guztia kudeatzeaz, zure Bonu Digitala izan arte.\n2. Aholkularitza digitala eskainiko dizugu\nEntzungo dizugu, eta aholku emango dizugu, zure enpresa edo negozioak benetan zer soluzio digital behar dituen ahalik eta etekinik handiena ateratzeko laguntzei.\n3. Zure digitalizazio-eragilea izango gara\nEuskaltelek zure beharretara hobekien egokituko diren soluzio digitaletan pentsatu du. Zure digitalizazio-eragilea izango gara, eta ahalik eta azkarren ezartzeaz eta laguntzak iraungo duen 12 hilabeteetan zerbitzua emateaz arduratuko gara; eta aurrerago ere jarraituko dugu, zuk nahi baduzu.\nBadakizu zein soluzio digital komeni zaizun gehien?\nEuskalteleko gure aholkulari adituek prozesu osoan lagunduko dizute.\nEnpresa txikia edo autonomoa izanik ere eskuratu ditzaket Kit Digitalaren laguntzak?\nBai, sektore guztietako enpresa txikien, mikroenpresen eta langile autonomoen beharrei erantzuteko pentsatua dago Kit Digitala programa. Baldintza orokor batzuk besterik ez duzu bete behar.\nEnpresa txikia, mikroenpresa edo autonomoa izatea, finantza-mugen edo langile-kopuruaren arabera.Alta emanda egotea.Enpresa krisian ez egotea.Ogasunarekiko eta Gizarte Segurantzarekiko betebeharretan egunean egotea.Ez egotea lotuta Europako Batzordeak legez kanpoko laguntza eta merkatu bateratuarekin bateraezina jo duen berreskuratze-agindu bati.\nDirulaguntzei buruzko Lege Orokorrean aurreikusitako debekuetan ez sartzea.Aurreko 3 urteetan ez jasotzea minimis laguntza gisa hartutako 200.000 €-tik gorako laguntzarik.Halaber, garrantzitsua da baliozko ziurtagiri elektroniko bat aktibo izatea, edozein izapide egiteko beharko baituzu.\nBaldintza horiek betetzen dituzula egiaztatzen eta horiei buruzko dokumentazioa biltzen lagunduko dizu Euskaltelek.\nPrestatu zure Kit Digitala gure profesionalen laguntzarekin\nBete formulario hau, eta zurekin harremanetan jarriko gara. Behar duzun informazio guztia emango dizugu, eta zure enpresaren beharretara hobekien egokitzen diren soluzioak hautatzeko aholkuak emango dizkizugu.\nKit Digitalari buruzko ohiko galderei erantzuten diegu\nKit Digitalari buruzko zalantzarik edo galderarik baduzu, bete formularioa, harremanetan jar gaitezen. Dena den, hemen dituzu NEXT GENERATION EU Europako funtsei buruzko galdera ohikoenen erantzunak.\nZer egin behar dut Euskaltelek, borondatezko ordezkari gisa, nire izenean bonu digitala lortzeko izapideak egin ditzan?\nEuskalteli baimena emateko zure borondatezko ordezkari izan gaitezen eta bonu digitala zure izenean eska dezagun, informazio jakin bat behar dugu, eta zuk dokumentu hau betetzea eta sinatzea.\nIzapideak egitea ahalik eta gehien erraztu nahi dizugunez, hona hemen zer datu behar ditugun. Zure borondatezko ordezkari izan gaitezen nahi baduzu, erantzun honen amaieran dagoen inprimakia bete behar duzu.\n1 URRATSA. Datu hauek behar ditugu zure izenean bonua eskatzeko.\nBatez besteko langile-kopurua 2021ean.\nMugikor-zenbakia (ezin da finkoa izan).\nSozietatearen helbidea zein probintziatakoa den.\nEJI epigrafearen kodea.\n2020tik eta gaur egun jasotako 200.000 euro baino gutxiagoko minimis laguntzen zenbatekoak. Laguntzaren bat jaso baduzu, baina ez badakizu minimis den edo ez.\nSozietateko autonomoen kopurua.\nSozietateko autonomoen datuak:\n- Izen-abizenak- NANa\nEnpresa beste sozietate edo enpresa-talde batekoa da? BAI/EZ.\n2 URRATSA. Euskalteli baimena emateko zure borondatezko ordezkari izan gaitezen, dokumentu hau behar dugu, beteta eta ziurtagiri digitalarekin sinatuta.\nBorondatezko Ordezkari izateko baimena emateko PDF editagarria\nPDFa betetzeko, enpresaren ordezkariaren informazioa eduki behar duzu eskura:\nPertsona hori ordezkari gisa ahalordetzeko eskritura ere eskura izan beharko duzu. Eskritura horietatik, datu hauek beharko dituzu:\nProtokoloari buruzko datuak azalean (horia) edo lehen orrialdean (berdea) aurkituko dituzu.\nGARRANTZITSUA! Borondatezko ordezkariaren baimena lortzeko PDFa bete ondoren, Autosinadura aplikazioarekin sinatu beharko duzu. Gida bat uzten dizugu borondatezko ordezkaritzaren dokumentua sinatzeko beharko duzun Autoffirma aplikazioa instalatu eta sinatzeko.\n3 URRATSA. Egin Diagnostiko Digitalaren Testa Acelera Pyme webgunean.\nSartu Acelera Pyme-ren webgunean.\nErregistratu gabe bazaude, hemen erregistra zaitezke.\nSartu, eta egin “Diagnostiko Digitalaren Testa”.\nDiagnostikoa egiteko eskuliburu bat daukazu, eta bidali behar diguzun emaitza deskargatu ahal izango duzu.\nDiagnostiko Digitalaren Testa egiteko eskuliburu bat deskargatu dezakezu hemen.\nFormularioa bete nahi dut\nNoiz eskatu ahal izango ditut laguntza hauek?\nKit Digitaleko laguntzak eskatzeko epea 2022ko martxoaren 15ean zabalduko da, 11:00etan, 10 eta 49 langile bitarteko enpresentzat (I. segmentua). Oraingoz ez da finkatu laguntzak eskatzeko hasiera-datarik II. segmentuko (3-9 langileko) eta III. segmentuko (0-2 langileko) enpresentzat.\nZer egin behar dut Kit Digitaleko laguntzak jasotzeko?\nBonu digitala lortzeko, Acelera Pyme-ren webgunean erregistratu, diagnostiko digitalerako oinarrizko testa egin (nahi adina aldiz errepikatu ahal izango duzu) eta bonu digitala eskatzeko onlineko formularioa bete beharko duzu, enpresaren dokumentazio jakin bat erantsiz.\nZuk zure negozioan, benetan axola duen horretan, arreta osoa jar dezazun, eta izapide horiek guztiak ahaztu ditzazun, laguntza eskatzeko izapide guztiak doan egingo dizkizugu Euskaltelen, nahi baduzu; zure borondatezko ordezkaria izango gara administrazioaren aurrean kudeaketa guztietarako, zure bonu digitala lortu arte.\nZer hartzen dute barnean Kit Digitaleko dirulaguntzek?\nZure enpresaren tamainaren arabera, zenbateko hauetako gehienezko laguntza bat lor dezakezu:\nBonu digital baten bidez emango zaizu laguntza, eta nahi dituzun soluzioak erosteko erabili ahal izango duzu, bonua agortu arte.\nKit Digitala programak 10 soluziotarako dirulaguntzak ematen ditu, eta horietako bakoitzak zure enpresako langile-kopuruaren arabera esleitutako gehienezko laguntza-zenbatekoa du:\nWebgunea: 2.000 € (1-49 langile).\nMerkataritza elektronikoa: 2.000 € (1-49 langile).\nSare sozialen kudeaketa: 2.000 € (1-2 langile) edo 2.500 € (3-49 langile).\nBusiness Intelligence eta analitika: 1.500 € (1-2 langile), 2.000 € (3-9 langile) edo 4.000 € (10-49 langile).\nBezeroen kudeaketa: 2.000 € (1-9 langile) edo 4.000 € (10-49 langile).\nProzesuen kudeaketa: 500 € (1-2 langile), 2.000 € (3-9 langile) edo 6.000 € (10-49 langile).\nFaktura elektronikoa: 500 € (1-2 langile) edo 1.000 € (3-49 langile).\nBulego digitalaren zerbitzuak eta tresnak: 250 € erabiltzaileko; gehienez, 500 € (1-2 langileko enpresentzat), 2.250 € (3-9 langileko enpresentzat) edo 12.000 € (10-49 langileko enpresentzat).\nZibersegurtasuna: 250 € erabiltzaileko; gehienez, 500 € (1-2 langileko enpresentzat), 2.250 € (3-9 langileko enpresentzat) edo 12.000 € (10-49 langileko enpresentzat).\nKomunikazio seguruak: 250 € erabiltzaileko; gehienez, 500 € (1-2 langileko enpresentzat), 2.250 € (3-9 langileko enpresentzat) edo 12.000 € (10-49 langileko enpresentzat).\nAukeratzen dudan soluzioaren edo soluzioen kostu osoa ordainduko dit laguntzak, ala nire enpresak zerbait ordaindu beharko du?\nLaguntza gutxieneko baldintza batzuk betetzen dituzten Kit Digitaleko soluzioen kostu osoa ordaintzeko da. Kasu horretan, zure enpresak dagokion BEZa baino ez du ordaindu beharko.\nSoluzio horretarako laguntzaren gehienezko zenbatekoa baino soluzio garestiagoa aukeratzen baduzu, kostuaren eta laguntzaren arteko aldea ere ordaindu beharko duzu. Euskaltelen soluzioak bat datoz dirulaguntzekin; beraz, ez duzu ordaindu beharko BEZa besterik.\nZure enpresak erabakitzen badu Kit Digitalak proposatutakoa baino soluzio osoago bat kontratatzea, kostu gehigarriak ordaindu beharko ditu.\nSoluzioaren hornitzaileak (digitalizazio-eragileak) soluzioa ezarri ondoren ordaindu beharko du BEZa enpresak; gehienez ere, soluzioa erosi eta 3 hilabetera.\nFaktura horretan, digitalizazio-eragileak ezartze-kostuari dagokion BEZa gehi 12 hilabetez zerbitzua emateari dagokion BEZa sartuko ditu (faktura jaulkitzen denetik kontatzen hasita).\nZertan lagunduko dit Euskaltelek digitalizazio-prozesu osoan?\nProzesu osoan lagunduko dizu Euskaltelek, eta lana erraztu, zuk zure negozioan/enpresan jar dezazun arreta guztia, Euskaltelek aparteko kosturik gabe digitalizatzen laguntzen dizun bitartean. Laguntzerik nahi?\nBonu digitala izapidetzea: zure sinadurarekin borondatezko ordezkari izateko baimena emanda, izapide guztiak gure gain uzi ahal izango dituzu. Euskaltel arduratuko da Bonu Digitala eskuratu bitarteko prozesu osoa kudeatzeaz.\nAholkularitza digitala: Entzungo dizugu, eta aholku emango dizugu, zure enpresa edo negozioak benetan zer soluzio digital behar dituen ahalik eta etekinik handiena ateratzeko laguntzei.\nDigitalizazio-eragilea: Euskaltelek zure beharretara hobekien egokituko diren soluzio digitaletan pentsatu du. Zure digitalizazio-eragilea izango gara, eta ahalik eta azkarren ezartzeaz eta laguntzak iraungo duen 12 hilabeteetan zerbitzua emateaz arduratuko gara; eta aurrerago ere jarraituko dugu, zuk nahi baduzu.\nZein dira laguntza hauek eskuratzeko baldintzak?\nKit Digitaleko laguntzak jaso ahal izateko, baldintza orokor hauek bete behar dituzu:\nEnpresa txikia, mikroenpresa edo autonomoa izatea, finantza-mugen edo langile-kopuruaren arabera.\nAlta emanda egotea.\nEnpresa krisian ez egotea.\nOgasunarekiko eta Gizarte Segurantzarekiko betebeharretan egunean egotea.\nEz egotea lotuta Europako Batzordeak legez kanpoko laguntza eta merkatu bateratuarekin bateraezina jo duen berreskuratze-agindu bati.\nDirulaguntzei buruzko Lege Orokorrean aurreikusitako debekuetan ez sartzea.\nAurreko 3 urteetan ez jasotzea minimis laguntza gisa hartutako 200.000 €-tik gorako laguntzarik.\nHalaber, garrantzitsua da baliozko ziurtagiri elektroniko bat aktibo izatea, edozein izapide egiteko beharko baituzu.\nKit Digitaleko edozein soluzio digital eros dezaket?\nBai, zuk erabakiko duzu zein soluzio behar duen zure enpresak eta zein erosi nahi duzun. Kontuan hartu behar duzun gauza bakarra da soluzio berri bat izan behar duela, lehendik ezarrita ez daukazun zerbait.\nNoiz emango didate laguntza?\nBonu digitala eskatzeko izapide guztiak egin ondoren, 15 eguneko epean jasoko duzu zure bonua, erabiltzen hasteko.\nNik jasoko dut digitalizazio-eragileari ordaintzeko dirulaguntza?\nEz, zuk bonu digitalarekin “ordainduko” diozu digitalizazio-eragileari, eta, soluzioa erosteko biok sinatutako akordioan, bonu digitala kobratzeko eskubidea emango diozu; beraz, zuk ez duzu kezkatu beharko: digitalizazio-eragileak egingo ditu izapideak Administrazioarekin, eta zuzenean hark jasoko du dirulaguntza.\nZenbat denboran jaso dezaket laguntza?\nSei hilabete izango dituzu bonu digitalarekin nahi duzun soluzio digitala erosteko.\nSoluzioa erosi ondoren, aukeratu duzun digitalizazio-eragileak gehienez ere 3 hilabete izango ditu soluzioa ezartzeko, eta, ezarritakoan, 12 hilabeteko zerbitzua emango dizu.\nLaguntzak barne hartzen dituen 12 hilabete horien ondoren, ez duzu aukerarik izango laguntza handitzeko edo soluzio bererako berriz eskatzeko. Digitalizazio-eragileak ematen dizun zerbitzuarekin jarraitu nahi baduzu, hornitzailearekin adostu eta zerbitzuaren kostua ordaindu beharko duzu.


Orkatz - - Goiena.eus\nAnartz Agirre 2018-01-12 07:45\nZazpi urte igaro dira dagoeneko ETAk, zorionez, behin betiko armak isildu zituenetik.\nZazpi urte luze joan dira, baina, hala eta guztiz ere, badira oraindik aldatu ez diren gauzak. Tartean, euskal presoen eta hauen senideen egoera. Aitzolek 15 urte daramatza kartzelan. Alcalako, Caceresko, Aranjuezko eta Huelvako ziegen hotza ezagutu du. Gaur egun, Huelvako kartzelan da, Euskal Herritik 1.000 kilometrora, bere senideengandik 1.000 kilometrora, Orkatzengandik 1.000 kilometrora.\nBost hilabete pasatxo ditu Orkatzek, Aitzolen eta Olatzen semeak. Aita ikusteko hilabetero egiten du Bergaratik Huelvarako bide luze eta neketsua. Hilean behin, bost hilabeteko haurrak 1.000 kilometro egin behar aitarekin tarte batean egoteko. Horrek dakartzan arrisku, kostu ekonomiko eta gainontzeko arazo guztiekin. Garai bateko kontuak dirudite, baina oraindik ere bizirik jarraitzen duen errealitate bat da. 1.000 kilometro, 1.000 musu, 1.000 besarkada eta 1.000 negar.\nEspainiako Gobernuaren mendeku goseak ez du akaberarik. 1989an martxan jarritako dispertsio politikak berdinean dirau. Egun, aita edo ama kartzelan duten 18 urte arteko 113 haur edo nerabe daude Euskal Herrian. Motxiladun haurrak dira. Motxila astuna ezarri diete bizkarrean, inolako ardura edo erantzukizunik izan gabe. Horietako bat da Orkatz.\nLarunbateko Bilboko manifestaziorako Prest gaude. Euskal presoak Euskal Herrira ekar ditzaten aldarrikatzeko. Giza eskubideak, konponbidea eta bakea behar ditugulako. Bada garaia Euskal Herrira benetako bakea iritsi dadin. Ea gauzak aldatzeko ahalmena dutenek behingoz ulertzen duten, eta larunbatekoa azken aldia izan dadila arrazoi horregatik Bilbora joaten garena. Orkatzek eta bera bezalako motxiladun haurrek merezi dute hainbeste. 1.000 musu, Orkatz.


Arropa, lehen babesa - Elhuyar Aldizkaria\nNoiztik janzten dira gizon-emakumeak? Biblian badago horren gaineko azalpena, baina zientzialariak ez dira ados jartzen galdera horri erantzutean. Batzuek uste dute gure espezieak, Homo sapiens -ek alegia, asmatu zituela arropak Afrikatik leku hotzagoetara migratu zuenean. Hotzetik babesteko beharrak bultzatu omen zituela janztera, beraz.\nBaina leku beroetan ere baliagarriak dira arropak; kanpo-eragileetatik babesteko ez ezik, taldearen barruan norberaren rola erakusteko balio baitute, besteak beste. Horregatik, ikertzaile askok uste dute Afrikatik atera baino lehenago ere jantziko zituztela arropak. Eta Homo sapiens -ek ez ezik, oso litekeena da Neanderthalgo gizakiak nolabaiteko jantziak erabiltzea, hura bizi zen tokian eta garaian hotz handia egiten baitzuen.\nHortaz, ez dago batere garbi noiz hasi zen gizakia arropak janzten. Nolanahi ere... zer janzten zuten? Galdera horrek ez du hainbesteko desadostasunik sortzen, eta antropologoek uste dute animalien larruazala, larrua, eta hostoak edo belarra erabiltzen zituztela.\nHala ere, ez dute froga askorik, larrua eta landare-ehunak erraz degradatzen baitira, harriz, metalez edo hezurrez egindako tresnak eta bitxiak ez bezala. Jostorratzek bai, gaur egunera arte iraun dute. Ezagutzen diren jostorratz zaharrenak hezurrezkoak eta bolizkoak dira, eta duela 30.000-26.000 urte landu zituzten. Baina arropak jostorratzak baino lehenagokoak dira, eta horregatik ez dute ematen hasierako jantziei buruzko aztarnarik.\nAdituen ustez, ehiztariak izan ziren janzteko larruazalak erabiltzen lehenak. Klima epeleko lekuetan bizi ziren giza taldeak fruituz eta landarez elikatzen ziren batez ere, eta ez zuten arropak janzteko hainbesteko beharrik. Klima hotzeko tokietan bizi zirenentzat, baina, ehizak garrantzi handia zuen. Animalien haragia behar zuten ondo elikatuta egoteko, eta pentsatzekoa da animalia horien larruazala baliatzen zutela hotzetik babesteko.\nHarriekin, hezurrekin eta metalekin alderatuta, arropak egiteko erabiltzen diren materialak erraz suntsitzen dira. Horregatik, zaila da jakitea nola janzten ziren duela milaka urte.\nIzatez, Behe Paleolitoko aztarnategietan aurkitu izan dira silexezko aiztoak eta harraskagailuak, larruazala prestatzeko erabiltzen zituztenak. Horien bidez kentzen zioten larruazala ehizatutako animaliari, eta zuritzen eta garbitzen zuten. Baina lan hori ez zen nahikoa larruazala soinean ibiltzeko, tratatu ezean usteldu egiten baita berehala.\nDenborarekin eta esperientziaren bidez, larruazala larru bihurtzeko teknikak asmatzen joan ziren. Lehortuta, ketan edukita, zuhaitz-enborren gainean utzita, ur zingiratsuetan sartuta... ikusi zuten larruazala moldakorrago eta iraunkorrago bihurtzen dela. Hori nola eta zergatik gertatzen zen jakin gabe ere, larrugintzaren lehen pausoak eman zituzten.\nOrdutik, teknologiak etengabe egin du aurrera; hala ere, askorentzat larruak ez du baliorik galdu. Aurkako joera ere badago, ordea: zenbaitentzat onartezina da animalia-larruazala erabiltzea janzteko, arropak egiteko beste material asko baitaude aukeran.\nArtilea, lehengoa eta oraingoa\nArtilea, esaterako, aspaldi-aspalditik erabiltzen da, eta ez dago animaliarik hil beharrik hura eskuratzeko. Ustez, Neolitoko nekazari-abeltzaina hasi zen artilea iruten, eta, larruaren aldean, hainbat abantaila ditu. Artilea elastikoa eta arina da, eta baita iraunkorra ere. Nork ez du jertse kutun bat, zaharra izanagatik denetan maiteena duena? Argi dago, bai, artilezko jantziek luze irauten dutela.\nArtilearen kizkurren artean airea harrapatuta geratzen da, eta horrek geruza isolatzaile bat sortzen du.\nGainera, artilea larrua baino hobeto egokitzen da unean uneko klimaren ezaugarrietara, batez ere, hezetasun-mailara eta tenperatura-aldaketetara. Izan ere, artile-zuntzak kizkurrak dira, eta kizkurren artean airea sartu eta hor gelditzen da. Hain justu, aire geldia ezagutzen den isolatzaile onenetakoa da; horregatik, artileak ondo babesten du, bai hotzetik bai berotik.\nHorretaz aparte, artileak ur-lurruna xurgatzen du. Zuntzen osagai nagusia proteina bat da, keratina, eta inguruan ezkatak ditu gainjarrita. Keratinak ur asko har dezake; gutxi gorabehera, bere pisuaren % 30 ur har dezake artileak, erabat busti aurretik. Klima hotzean, kizkurren artean harrapatuta geratzen den airearen hezetasuna xurgatzen du; hala, pertsonaren larruazaletik gertu dagoen aire-geruzari lehor eusten zaio, eta, ondorioz, artilezko arropa duenak ez du beroa galtzen.\nKlima beroetan, aldiz, transpirazio/ /lurruntze prozesuari laguntzen dio. Izerditzea da gorputzaren mekanismo naturala beroa galtzeko: izerdia lurruntzean, tenperatura jaitsi egiten da larruazalean. Artileak horretan laguntzen du; izerdiaren hezetasuna xurgatzen du alde batetik, eta, bestetik, ezkatek kanpoaldera eramaten dute.\nTenperaturaren bat-bateko aldaketen aurrean ere oso egokia da, artilearen eta inguruaren arteko bero- eta hezetasun-trukea mailakatua baita. Halaber, ezkatek higaduratik eta ur likidoa sartzetik ere babesten dute, eta, hori gutxi balitz, artileak gantz-geruza bat du, lanolina. Horri esker, neurri batean iragazgaitza da, eta zirimiriak artilezko jantzia mela-mela eginda uzten badu ere, zaparradari nahiko ondo eusten dio busti gabe.\nKotoi-bolak loreak zimeltzen direnean sortzen dira, eta gehienbat zelulosaz osatuta daude.\nAnimalia-jatorriko zuntzekin batera, landare-jatorrikoak ere aspalditik erabiltzen dira: lihoa, kotoia, kalamua, jutea... Liho-zuntzak, kasurako, artilea bera baino lehenagotik baliatzen dira ehunak egiteko. Duela 5.000 urte, Mesopotamian eta Egipton, oso aurreratuta zegoen lihoa iruteko eta ehuntzeko teknologia, eta jantzi dotoreak zein oihal gogorrak egiteko erabiltzen zuten lihoa.\nLiho-haziak ere baliotsuak dira, haietatik olioa ateratzen baita, baina ehunak egiteko zutoinen zuntza erabiltzen da. Liho-zuntzak 30-75 cm luze dira, eta banakako zelula zilindrikoz osatuta daude. Zelulen azala benetan laua da, eta horixe da lihozko ehunen ezaugarrietako bat: leuntasuna. Gainera, iraunkorra eta hausteko zaila da. Erraz xurgatzen du hezetasuna, baina azkar lehortzen da eta bero-eroale ona da; horregatik, oso egokia da leku beroetarako.\nKotoia ere freskoa eta iraunkorra da. Kotoi-landarea klima tropikaletan eta subtropikaletan hazten da, eta, lihoa bezala, duela milaka urtetik erabiltzen da oihalgintzan. Kotoi-zuntzak loreak hiltzen direnean sortzen dira, hazien kanpoaldean, bola-itxuran bilduta.\nKotoi-bolak gehienbat zelulosaz daude osatuta (% 87-90 zelulosa da), eta, proteinak eta argizaria kentzeko hainbat tratamendu egin ondoren, zelulosa hutsez osatutako zuntzak gelditzen dira. Horiek harilkatuz eta ehunduz egiten diren oihalak aproposak dira leku beroetarako jantziak eta azpiko arropak egiteko, hezetasuna xurgatzen baitute eta oso erosoak eta freskoak baitira. Leku hotzetarako, berriz, kotoia orraztu egiten da, ehun iletsu eta beroa lortzeko.\nGaur egun, tratamendu teknologikoen bidez, ia-ia nahi den edozein ezaugarri eman dakioke kotoiari: ez zimurtzeko, iragazgaitz bihurtzeko... Hori dela eta, ez da harritzekoa ehungintzako zuntz naturalen % 40 inguru kotoizkoak izatea.\nEhungintzan kotoia asko erabiltzen bada ere, askoren iritziz ezin du gainditu zetaren xarma. Zeta leuna, distiratsua eta irristakorra da, eta luxuaren ikur da antzinatik.\nKotoia eta lihoa oso aspalditik erabiltzen dira, eta biak ere oso egokiak dira klima beroetarako arropak egiteko.\nZetak animalia-jatorria du; hain zuzen, zeta-harrak sortzen du, tximeleta bihurtzeko egiten duen bidean. Dirudienez, K.a. 2700. urterako Txinan bazekiten nola aprobetxatu zeta-harrak egiten duen lana, eta mendeetan gorde zuten sekretu hura.\nHarra, krisalida bihurtzeko prest dagoenean, zeta-kapulua egiten hasten da. Horretarako, burua 'zortzi' zenbakiaren itxuran mugitzen du, eta beheko barailatik hurbil dituen bi guruinek likido bat jariatzen dute. Airearekin kontaktuan, likido hori solidotu eta zeta-hari bihurtzen da. Aldi berean, harrak bi harizpiak batzen dituen goma bat jariatzen du. Hiru egunean, duen likido guztia zeta bihurtzen du. Kapulu batean, 1.300 metro zeta-hari biltzen da, eta 5.500 zeta-har behar dira kilo bat zeta ekoizteko.\nKapuluak tratatu egin behar dira zeta garbitzeko eta ehuntzeko. Bukaeran lortzen diren hariak oso arinak, iraunkorrak eta gogorrak dira, elastikoak eta ez-sukoiak, eta onddoek ez diete eraso egiten. Baina dena ez du aldeko: zeta eskuz eta ur hotzez garbitu behar da, lixibak kalte egiten dio, erraz zimurtzen da eta kontuz lisatu behar da.\nEhun artifizialak eta sintetikoak\nZetaren ezaugarri preziatuenak imitatu nahian, 1892an rayona asmatu zuen Hílaire Berniggaud kimikari frantziarrak. Hura izan zen lehen ehun\nartifiziala, eta ordutik aurrera hamaika ehun artifizial eta sintetiko sortu ditu industriak.\nKapulu batean, 1.300 metro zeta-hari biltzen da, eta 5.500 zeta-har behar dira kilo bat zeta ekoizteko.\nEhun naturaletatik abiatuta eta tratamendu kimikoak emanaz lortzen dira ehun artifizialak. Adibidez, rayona egiteko, zelulosatik abiatu zen Berniggaud. Disolbatzaileak erabilita, disoluzio lodi eta likatsu bat lortu zuen. Disoluzioa zulo ñimiñoak zituen xafla batetik iragazi zuen, eta, hala, likidoak harizpiak eman zituen. Azkenik, harizpiak lehortuta, erraz iruteko eta ehuntzeko moduko zuntzak lortu zituen. Hala jaio zen rayona.\nEhun sintetikoak, berriz, molekula txikiak erreakzionaraziz sortzen dira, polimerizazio-prozesu baten bidez. Prozesu horretan, monomero izeneko unitateak elkarri lotzen zaizkio, eta molekula konplexuak eratzen dituzte, polimeroak, alegia. Polimeroek ehungintzarako ezaugarri aproposak dituzte, arinak, iraunkorrak eta elastikoak baitira. Ehungintzan ez ezik, beste arlo askotan ere erabiltzen dira.\nLehen ehun sintetikoa, nylona, 1940an merkaturatu zen. Wallace Carothers-ek asmatu zuen bost urte lehenago, amida baten polimerizazioz. Polimero hark erraz ematen zituen harizpiak, baina merkatura atera zen nylonezko lehen produktua ez zen ehun bat izan, nylonezko zurdak zituen hortzetako eskuila bat baizik. 1939. urtea zen. Bi urte geroago, nylona erabat ezagutarazi zuen produktua merkaturatu zuen DuPont etxeak: nylonezko galtzerdiak.\nAstronautentzat ESAk garatutako jantzi horrek hainbat osasun-parametro neurtzen ditu.\nXX. mendean, ehungintzak etengabeko bilakaera izan zuen. Hamaika modutako ehunak sortzeaz gain, jantzigintzako teknologia ere aurreratzen joan zen. Eta garapen hura ez da inolaz ere gelditu. Hain zuzen ere, horretan jarri dute itxaropena europarrek eta estatubatuarrek, ikerketan eta garapenean, alegia. Txinak ekoizteko ahalmen ikaragarria du, eta mundu osoko merkatuetan nagusitzen ari dira, mendebaldeko ehungintza- eta jantzigintza-industriaren kaltetan. Horri nolabait aurre egiteko, Europako Batasunak eta AEBek egitasmo bereziak atera dituzte ikerketa bultzatzeko ehungintzan.\nIkertzaileen ahaleginak emaitza ikusgarriak ematen ari dira. Adibide bat: garden bihurtzeko jantzia. Jantzi horrekin, leiho batetik begiratzean bezalaxe, atzealdeko eszenak ikus daitezke, tartean inor ez balego bezala.\nSekretua arroparen materialean eta kamera baten lanean dago. Kamera arropa berezi hori jantzita daraman pertsonaren atzean dago. Handik atzealdeko irudiak hartzen ditu, eta arropan proiektatzen ditu. Arropa, berriz, material fotografiko batez eginda dago, eta garbi islatzen ditu irudiak. Hartara, hori jantzita duen pertsona garden bihurtu dela ematen du. Magia dirudi, baina teknologia da, besterik ez.\nAdibide praktikoagoak badaude, noski. Hona hemen askoren ametsa: bere kasa garbitzen den arropa. Ikertzaileak bide batetik baino gehiagotik saiatu dira horrelako arropa asmatzen. Adibidez, titanio dioxidozko nanopartikulak sartuz kotoian. Argi ultramorearen pean, titanio dioxidoak elektroiak askatzen ditu. Horiek aireko oxigenoarekin erreakzionatzen dute, eta oxigeno askea sorrarazten dute. Oxigeno askea oso erreaktiboa da, eta materia organikoa --zikinkeria-- deskonposatzen du. Erreakzioaren emaitza karbono dioxidoa eta ura da.\nNylona, lehen ehun sintetikoa, 1940an merkaturatu zen, eta izugarrizko arrakasta izan zuen.\nBeste ikertzaile batzuek zilarrezko nanopartikulak erabili dituzte ehun arruntetan sartu eta zikinkeria uxatzen duten arropak egiteko. Berez, ez du bere burua garbitzen, baina zikinarekiko eta urarekiko iragazgaitza da; ondorioz, ohiko arropak baino askoz ere luzaroago irauten du zikindu gabe.\nIzerdi-usainaren eta mikroorganismo patogenoen aurkako arropa ere asmatu dute. Kasu horretan, N-halaminak txertatu dituzte kotoian. N-halaminek kloro-atomoak dituzte, eta kloroak izerdi-usaina sortzen duten bakterioak eta bestelako bakterio eta birusak hiltzen ditu.\nNanoteknologia tresna baliagarria bihurtu da oihalei nahi den ezaugarriak emateko. Bestetik, elektronikarekin uztartuta, zientzia fikziozkoak diruditen jantziak lortu dituzte. Elektroehunak edo jantzi adimendunak deitzen zaie, eta hamaika aplikazio dituzte: bihotz-taupaden erritmoa, odoleko glukosa-kontzentrazioa eta hidratazio-maila neurtzen duten arropak, elektrikoki berotzen direnak, lasterka egitean korrikalariaren abiaduraren arabera kolorez aldatzen diren jantziak... Etorkizuna hemen da.\nZorriek hitz egingo balute...\nAlemaniako Leipzig institutuko antropologoek zorriaren DNA aztertu dute, bai gorputz-zorriarena ( Pediculus humanus humanus edo Pediculus humanus corporis , bi eratara deitzen baitzaio), bai buru-zorriarena ( Pediculus humanus capitis ). Ikertzaileen arabera, eboluzioaren bidean, buru-zorritik bereizi zen gorputz-zorria, eta espezie desberdin bilakatu zen, duela 70.000 mila urte inguru. Hortik ondorioztatu dute seguru asko orduan hedatu zela gorputz-zorriaren habitata, arropa, alegia. Eta, gainera, datak bat datoz Homo sapiens Afrikatik atera zen garaiarekin. Leku hotzagoetara migratzean arropen beharra izango zuela pentsatzea logikoa da. Beraz, orduan asmatuko zuen arropa gizakiak.\n(Argazkia: Glasgowko Unibertsitatea)\nBaina ikertzaile gehienek uste dute gizakia lehenago ere janzten zela. Bestalde, Neanderthalgo gizakiaren tresnak aztertuta, badirudi hark larruak erabiltzen zituela gorputza estaltzeko. Horrek esan nahi du duela 300.000 urteko gizakiak agian bazituela arropak. Behar ere bai, izoztutako lurraldeetan ere bizi baitzen!\nEta, beharbada, Neanderthalgo gizakiak ere izango zuen bere zorria. Baina bizkarroiek ostalariarekin batera eboluzionatzen dutenez, zorria harekin batera desagertuko zen. Orduan, Leipzigen egindako ikerketa ez litzateke baliagarria izango jakiteko noiz asmatu ziren arropak, Homo sapiens -en zorriak bakarrik aztertu baitituzte.\nBegiratu jantzita duzun arroparen etiketari. Askotan, kotoia edo artilearekin batera, edo horien ordez, bestelako izenak azaltzen dira: poliester, Lycra, Tactel, Gore-Tex... Horiek denak zuntz sintetikoak dira.\nMundrunetik, ikatzetik, amoniakotik, petroliotik eta industria-jardueraren zenbait albo-produktutatik abiatuta egiten dira. Polimerizazio-prozesuen bidez, erraz iruten eta ehuntzen diren erretxina sintetikoak lortzen dira. Emaitza: ehun elastikoak, arinak eta iraunkorrak.\n(Argazkia: Gea Group)\nPolimerizazio-prozesuetan molekula txikiak batzen dira, molekula konplexuak sortzeko, eta, horretarako, bi erreakzio-mota nagusi erabiltzen dira: kondentsazioa eta adizio-erreakzioak. Kondentsazioz lortzen diren polimeroak hainbat luzeratakoak izaten dira. Adizio-erreakzioen bidezkoek, berriz, luzera espezifikoa izaten dute, eta, gainera, ez da albo-produkturik sortzen. Aldiz, kondentsazioz, ura, amoniakoa, etilenglikola eta halakoak sortzen dira.\nKondentsazioz sortutako zuntzen artean poliamidak, poliuretanoak eta poliesterrak daude. Nylona, ehungintzan asmatu zen lehen zuntz sintetikoa, poliamida bat da, bai eta perloia ere. Hori sarritan artileari edo kotoiari nahasten zaio, iraunkortasuna areagotzeko. Dacrona eta teritala, berriz, poliestirenoak dira, eta, iraunkorrak izatez gain, deformaezinak dira, eta ez dira zimurtzen.\nBestetik, adizio-erreakzioz sortutako polimeroen artean daude polietilenoa, polipropilenoa, polibinil kloruroa (PVCa) eta poliestirenoa.\nGure inguruan oso zabalduta daude Gore-Texa duten jantziak, batez ere mendirako eta aire zabalerako. Politetrafluoroetilenoa eta beste fluoropolimero batzuk nahasita eta hedatuz, mintz porotsu bat lortzen da. Hori da Gore-Texa.\nMintzaren poroak oso txikiak dira; hartara, ur-tantek ezin dira sartu, baina ur-lurruna atera daiteke. Horri esker, ehunak izerdiari kanporatzen uzten dio, baina euriari sartzen ez. Horregatik da hain egokia aire zabaleko jardueretarako.\nHori bezala, beste hamaika ehun sortu dira jarduera berezietarako. Eskerrak, hala ere, izen komertzialez merkaturatzen dituzten; bestela, bat baino gehiago beldurtuko litzateke halako poli... izenak irakurrita etiketan!\nMaterialak; Teknologia; Fisika


Mo Yan euskaraz estreinakoz. Noticias de Gipuzkoa\nMo Yan euskaraz estreinakoz\nMAIALAEN marinek eta AIORA jakak jokin zaitegi beka irabazi dute liburu bat txineratik zuzenean itzultzeko\nMo Yan idazlea (EFE)\naiora jaka Itzultzailea MAIALEN MARiN Itzultzailea\nMAIALEN Marinek (Donostia, 1983) eta Aiora Jakak (Donostia, 1982) egindako lehen elkarlanak Jokin Zaitegi beka irabazi du, Mo Yan Nobel saridunaren Nagusia gero eta umoretsuagoa dago ipuin bilduma txineratik zuzenean euskaratzeko.\nZortzi ipuinez dago osatuta liburua eta aurtengo Durangoko Azokarako egongo da argitaratuta. Maialenen aburuz, pozgarria da lehen aldia delako XX. mendeko txinatar literatura modernoa eta garaikidea euskaraz argitaratzen dena. Gainera, Mo Yan idazlearen euskaratzen den lehen liburua da.\nTxinan ezagutu zuten elkar bi dosnostiarrek baina bakoitza bere aldetik ibili da itzulpen munduan. Maialenek Itzulpengintzan lizentziatu zen Bartzelonan, ingeles eta txinera espezialitatean, eta Frantzia eta Txina aldean ibilitakoa da. Aiora berriz, Gasteizen ikasi zuen eta Joseba Sarrionandiaren itzulpen lanari buruz egin zuen tesia, bertan literaturari eta itzulpengintzari buruzko gogoeta bat eginez.\nElkar argitaletxeko editoreak Aiorari galdetu zion behin ea norbait ezagutzen zuen epaimahaia izateko eta hainbeste hizkuntza dakien Maialen etorri zitzaion burura. Baina ez zuen imajinatu inondik inora harreman hartatik elkarlan bat suertatuko zela.\nAzkenean Maialenek proposatu zion Aiorari bien arteko elkarlana aurkeztea. Maialen ez zegoen ohituta euskarara itzultzera, beti gaztelaniaz lan egin baitu, baina Aiorak lagundu zion lana borobiltzen. Maialenek testua txineratik zuzenean euskarara itzuli eta Aiorak euskaraz idatzitakoa zuzendu zuen, betiere txinera ahalik eta gehien gerturatuz.\nNahiz eta lan handia izan, Aiorak dio asko ikasi dutela elkarrengandik, berak txinerako egiturak ikasi dituela eta Maialenek berriz, euskarara itzultzeko moduak. "Nik ere egokitu behar izan dut Maialenen itzultzeko erara, beti pentsatuz hori dela txineratik gertuen dagoena", azpimarratu du Aiorak.\nAioraren aburuz, helburua bikoi-tza izan zen, bai txineratik itzultzea eta ez ingelesez beste askok egin duten bezala, eta baita euskaraz ere ongi egokitzea. Epaimahaiak esan zuenez, "jatorrizkoari ondoen lo-tzen zitzaion proiektua zen eta euskaraz ondoen funtzionatzen zuena ere bai". Beraz, lortu dute beren helburua.\nGuztira, 23 lan aurkeztu ziren eta haietatik lau bakarrik izan dira zuzenean txineratik itzulita baina Maialenen esanetan, ez dira hain gutxi izan, kontutan izanda ez dagoela XX. mendeko Txinako literatura euskarara itzulita. Gainera, nabarmendu duenez, Euskal Herri mailan ez dago txinera ikasteko aukera Unibertsitatean, ez baitago normalizatuta. Beraz kanpora joateko beharra dago, bai Bartzelonara edota bai Granadara. Gainera, "Filologia txinoa delakoa Espainia mailan ez da existitzen eta Frantziara edo Ingalaterra joan behar duzu", aipatu du Maialenek.\nBere tesian, Maialenek Espainia mailan publikatuta dauden literatura txinatarrezko itzulpenak landu zituen eta Mo Yan autorearen eleberrietan murgildu zen bereziki, "idazle txinatarren artean gehien itzuli den autorea izan delako", gaineratu du. Guztira idazlearen zazpi bat nobela daude gaztelaniaz, besteak beste, Sorgo Rojo, Las baladas del ajo, La vida y la muerte me están desgastando, Grandes pechos amplias caderas, La República del vino eta Rana.\nHala ere, Maialenek aipatu du gaztelaniazko itzulpenak ez direla kalitatezkoak. Gehienak ingelesetik daudelako hartuak, hau da, itzulpenak zeharkakoak dira. Gainera, anglosaxoiek itzultzeko era berezia dute, gauza asko moldatzen dituzte eta hori gaztelaniara pasatuz askoz ere gehiago aldatzen da. Txineratik zuzenean ez itzultzeko beste arrazoiak, denbora eta dirua izaten dira, ingelesetik itzultzea azkarragoa eta merkeagoa baita, itzultzaile gutxi baitaude eta tarifa altuagoak direlako. Maialenen hurrengo proiektua Shen Congwenen bigarren eleberria itzultzea da, 2010. urtean Calma izenburupean argitaratu zuena.


azaroa 2014 - Slump doktorearen zaintiratua\nAskoren iritziz, Osasuna futbol taldeak sekula hartu duen erabakirik garrantzitsuena da hau: Foru Ogasunarekin pilatu duen zorraren parte bat kitatzeko –53 milioi eurotik 43–, Sadar estadioa eta Taxoareko instalazioak Nafarroako Gobernuari eman dizkio. Baldintzak Nafarroako Gobernuak doan lagako dio Sadar futbol zelaia Osasunari, eta Taxoareko instalazioei dagokienez alokairu-kontratua izenpetuko dute. Bestalde, telebista eskubideen eta jokalari salmentaren %25 zorra kitatzera bideratuko...\nAbenduaren 6tik 8ra bitartean Senyera Kopa jokatuko dute behe kategorietako hainbat futbol taldek Palau-solità i Plegamans (Bartzelona) udalerrian, hango futbol klubak antolatuta. Elastikoan senyera daramaten –edo eraman izan duten– taldeek soilik har dezakete parte txapelketan, haien artean Bartzelonak, Gironak, Lleidak, Sant Andreuk, Vilafrancak, Argentonak, Torderak edota Arbecak, bakar batzuk aipatzearren. Halaber, Uruguaiko Progreso, Sardiniako Alguer eta Italiako US Lecce taldeak...\nKontxan futbolean: Francoren yateak ez zuen Bilduk adina enbarazurik egiten\nOnartu behar da Franco eta Bildu modu oso profesionalean lotu dituela El Confidencial agerkariko lerroburuak: “La Concha: del yate de Franco a la comuna del fútbol playero impuesta por Bildu” (Kontxa: Francoren yatetik Bilduk inposaturiko hondartza-futbolaren komunara). Badaezpada ere, gauzak nahikoa argi geratu ez badira-edo, azalpena: “71 urteren ondoren, Gipuzkoako Futbol Federazioak uko egin dio Kontxako eskolarteko futbol txapelketa antolatzeari. Txapelketa berezi eta...\nEz da lehendabiziko aldia. Rayo Vallecano futbol taldeko zaleek ate atzeko harmaila hutsik laga zuten atzo, Eibarren aurkako partidan, negozioa ardatz duen futbol modernoaren aurka protesta egiteko. Zale euskaldunek ere bat egin zuten protestarekin, partidak astelehenetan jokatzearekin ados ez daudela adierazteko: “Izan asiar merkatua edo nahikoa kate ez dituen telebista operadorea asetzeko, zaleei –astean zehar harmailak erdi hutsik egoten dira– zein futbolari berari kalte egiten...


“Txinan oso ezberdina da gurasoek gazteen futbol partidetan duten jarrera” - Laudio - Aiaraldea.eus\nTxabi Alvarado Bañares 2019-02-04 07:00\nTxinako futbol talde batean dago Ibon Cuartero Picaza entrenatzaile gisa.\nFutbolarekiko zaletasunak Txinaraino eraman du IBON CUARTERO PICAZA (Laudio, 1986). Gazteen talde baten entrenatzaile gisa egiten du lan bertan.\nTxinan zaude futbol eskola batean. Nola iritsi zara horraino?\nFutbola beti izan dut gustuko eta azken 14 urteetan entrenatzaile bezala aritu naiz. Azken urteetan buruan izan dut atzerrira joatearen ideia. Lehenengo harremana 2017. urtean izan zen, martxoa aldera, baina hemen hainbat konpromiso eta eginbehar nituenez albo batera utzi nuen. Hau buruan izanda, urte amaieran Edinburgora joan nintzen bizitzera nire ingelesa hobetzeko asmoarekin. Azkenik, uztailean aukera berriro etorri zitzaidan eta abuztuan Txinara joan nintzen, Shanghai hirira, hain zuzen ere.\n13 urteko futbol taldearen lehenengo entrenatzaile bezala lan egiten dut eta helburua jokalarien nahiz talde orokorraren maila igotzea da. Talde hau klubaren talde handiena eta garrantzitsuena denez, beste lekuetara jokatzera joaten garenean klubak daukan ospea eta irudia islatu behar dira. Jakin behar da klub hau duela 5 urte sortu zela eta urtero etengabe hazten ari dela.\n“Gaur egun Txina osoan mila futbol akademia daude, batez ere, azken urteetan sortutakoak”\nZer nolako futbol harrobia dago Txinan?\nTxinako gobernutik hasita -presidenteak futbola bultzatu nahi du- hiri eta herrietara zaletasun hori iristen ari da. Gaur egun Txina osoan mila futbol akademia daude, batez ere, azken urteetan sortutakoak. Gainera, ia eskola guztiek dituzte F-8 edo F-11eko zelaiak. Futbolean gero eta neska-mutil gehiago daude, etorkizunean Txinan dauden taldeen eta jokalarien maila igotzeko helburuarekin.\nZelan moldatzen ari zara zu Txinan?\nEspero nuena baino askoz hobeto. Klubeko lankideak eta beste entrenatzaileak oso jatorrak dira eta beti daude laguntzeko prest. Hau oso garrantzitsua da egunerokotasunean eroso sentitzeko.\nHizkuntzaren aldetik, lankide nahiz entrenatzaile batzuekin ingelesa erabiltzen dut. Taldeko umeekin ere ingelesa erabiltzen dut, batez ere 6-7 mutil baliatuta talde guztiari mezua zabaltzeko. Bestetik, hizkuntza zaila izanda ere, txinera ikasten hasi naiz. Zailena iruditzen zaidana hizkien eta hitzen intonazioa da.\n“Gazteen futbolean gauzarik ezberdinena gurasoen portaera izan daiteke. Ez dituzu ikusten guraso protagonistak, euren semea hurrengo Messi edo Aduriz izango dela uste dutenak”\nOso ezberdina da hemengo eta bertako bizitza?\nGuztiz ezberdina, kultura oso ezberdina da. Gizartearen antolakuntza, gizartearen zaletasunak denbora librean, kirolaren antolakuntza, hizkuntza, janaria… Lehenengo hilabetean gauza asko harritzen ninduten eta zaila da gauza bakarra aipatzea. Pare bat egun egongo ginateke istorioak kontatzen.\nFutbolaren zaletasuna handia da Euskal Herrian. Txinan ere horren handia da?\nZaletasuna handitzen doa eta jolasten dugun zelaietan ikusten duzu jendea hurbiltzen dela. Futbol profesionalean gauza berdina gertatzen da, gero eta jende gehiago hurbiltzen da animatzera.\nLehengo mailako taldeek jende asko daukate atzetik. Gazteen futbolean gauzarik ezberdinena gurasoen papera izan daiteke. Hemen gurasoak animatzera edo isilik egotera mugatzen dira. Ez dituzu ikusten guraso protagonistak, euren semea hurrengo Messi edo Aduriz izango dela uste dutenak. Klubari, beste jokalari eta entrenatzailearekiko errespetua oso handia da. Partida amaitzean eskerrak emateko duten ohitura oso polita eta gomendagarria da.\nTxinan futbol munduan jarraitzeko asmoa duzu?\nMomentuz hemen oso gustura nago eta kontratua amaitzen denean ikusiko dugu zer gertatzen den. Nire burua egunerokotasuna bizitzean dago eta ez dut pentsatzen hurrengo hilabeteetan edo urteetan zer gertatuko den.\nBeste zer edo zer gaineratu nahiko bazenu...\nAipatzea Shanghai hiria izugarria dela. Eraikuntza handiak eta leku oso politak ditu. Oso normala da hiriaren erdigunean edozein herrialdeetako jendea topatzea. Noizbait bisitatu behar den hiria dela deritzot.


Eboluzionismoa edo teoria eboluzionistak | Infogunea\nXVIII. mendera arte, zientzialariek uste zuten bizidun-espezie guztiak banan-banan sortuak izan zirela (kreazioa) eta finko eta aldaketarik gabe iraungo zutela betiko (fixismoa). Geroztik, eboluzioaren teoria onartzen hasi ziren adituak, eta bizidunak, nahiz eta gurasoen antza izan, denboran zehar aldatuz doazela onartu zuten gehienek.\nJean-Baptiste Lamarck (1744-1829 / Jean Baptiste de Monet, Lamarckeko zalduna) frantses naturalista eboluzioari buruzko ideia arrazoituak aurkeztu zituen lehena izan zen, eta 1800. urtearen inguruan lamarckismoa deitu izan zaion teoria zabaldu zuen. Bere lan nagusia Philosophie zoologique da.\nLamarckismoaren arabera, organismo bizidun orok jatorri naturala du. Lehenengo organismoak berez sortu ziren; gainerakoak, berriz, hasierako haiengandik eboluzionatuz.\nBizidun guztiak aldatu egiten dira ingurunearen eraginez. Inguruan gertatutako aldaketek behar berriak sortzen dizkiete espezieei, eta behar horiei erantzuteko organo jakin bat erabili beharrean izaten dira. Hala, erabiltzen dituzten organoak garatu egiten dira (hau da, igerian egiteko erabiltzen zuten gorputz-adarra hegats bilakatuko zaie denborarekin). Eta erabiltzen ez diren organoak, aldiz, atrofiatu egiten dira (isatsa, esaterako, ezertarako erabiltzen ez denean, atrofiatzen joango da).\nKontuak kontu, Lamarck izan zen izakien eboluzioari buruz teoria arrazoituak babestu zituen lehenengoa, eta adibide ugari erabili zituen teoria hori sendotzeko, jirafena horien artean ezagunena. Bere ustez, jirafen arbasoak hanka eta lepo txikiko animaliak ziren, eta zuhaitzetara iristeko ahalegin handiak egitera beharturik zeuden. Arraza horretako animaliek ohitura horri denbora luzean eutsi diotenez, aurreko hankak atzekoak baino luzeagoak egin zaizkie eta lepoa izugarri luzatu zaie. Horri esker, atzeko hanken laguntzarik gabe, jirafek burua altxatu eta sei metroko altueraraino irits daitezke.\nBaina teoria horrek badu akats bat: banakoak eskuratutako ezaugarria ez da, besterik gabe, transmititzen hurrengo belaunaldira, ez baita geneetara pasatzen. Dena dela, lamarckismoak eta gisa horretarako beste teoria batzuek teoria berriak onartzeko prestatu zituzten garai hartako zientzialariak; ideia berri horien loraldia Charles Darwinen Espezieen jatorria obrak (1859) ekarri zuen. Liburu horrek garrantzi berezia izan zuen eboluzioaren teoria onartzeko, Alfred R. Wallace naturalistak ere Darwinen teoria bertsuak agertu bazituen ere garai berean.\nWallace galestarra XIX. eta XX. mendearen hasieran bizi izan zen. Esan bezala, Darwinen garai bereko da eta eboluzioaren teoria garatu zuela modu paraleloan. Izan ere, Darwinek Wallaceri asko eskertu zion beren arteko gutun bidezko harremana Darwinek plazaratu zuen teoria hobetzeko. Bai, eboluzioaren teoriak bi aita dituela esan dezakegu. Imajina ezazu zein garrantzitsua izan zen Wallacen lana espezieen aldakortasuna deskribatzen, ezen Asia eta Ozeania banatzen dituen muga biogeografiko garrantzitsuak bere izena daraman: Wallace lerroa hain zuzen ere.\nCharles Darwin britainiar naturalista (1809-1882) izaki bizidunen eboluzioaren teoria azaldu zuen Espezieen jatorria: hautespen naturalaren bidez liburuan. Teoria ontzat ematen da gaur egun ere, baina berrikusi eta osatu egin dute ikertzaileek.\nGaztetan bost urteko bidaia egin zuen Beagle itsasontzian, mundu osoan zehar, eta bidaia horretan hasi zen florari, faunari eta geologiari behatzen. Behaketa horietatik bere teoriaren oinarriak atera zituen:\nPopulazioetan, bizirik iraun dezaketenak baino izaki gehiago jaiotzen dira, elikagaiak eta espazioa mugatuta baitaude. Beraz, bizirik irauteko lehia dago.\nPopulazioetan, aldakortasuna dago, hau da, populazio bereko izakiak ez dira berdin-berdinak elkarren artean, aldakortasun intraespezifikoa dute (Darwinek ez zekien aldakortasun horren arrazoiak zein ziren, garai hartan ez baitzuten genetikako ezagutzarik).\nNaturak aldakortasun horretan eragiten du. Izan ere, ingurunearen baldintza jakin batzuei egokitzeko banako egokienak hautatzen ditu ingurune bakoitzean. Gainerakoak baino hobeto egokitu direnak hobeto ugaltzen dira, eta ondorengoei transmititzen dizkiete aldeko ezaugarri horiek.\nDarwinek hautespen naturala edo egokienaren biziraupena deitu zion aldaera onuragarriei eusteko eta kaltegarriak baztertzeko prozesu horri.\nEboluzioaren teoria horretan oinarrituta, gaur egungo zientzialarien arabera, milioika urtetan zehar, eta oso forma sinpleetatik abiatuta, eboluzionatu dugu bizidun guztiok. Eboluzio horretan, itsasoan sortutako molekula organikoak izan ziren lehen izakiak; horien eboluzioz, bizidun zelulabakarrak sortu ziren eta, eboluzioz baita ere, ondorengo landare eta animalia guztiak, gaurko milioika espezieetara iritsi arte.


Danimarkak ezkerreko gobernu bat izango du | Mundua | Berria\nMette Frederiksen hautagaia, atzo, akordioaren berri ematen. M. C. RASMUSSEN / EFE\nDanimarkak ezkerreko gobernu bat izango du berriz ere, 2015-2019 legealdiko etenaldiaren ostean. Mette Frederiksen Danimarkako sozialdemokraten buruzagiak atzo jakinarazi zuen akordio bat egin duela ezkerreko blokeko hiru alderdirekin, eta, hortaz, inbestidurarako behar adina babes lortu duela. Hori bai, bakarrik gobernatuko du, gutxiengoan: parlamentuko 179 diputatuetatik 48 ditu haren alderdiak. «Hiru aste iraun dute negoziazioek, eta, horren ostean, esan dezaket gobernu berri bat osatzeko gehiengoa dugula», azaldu zuen Frederiksenek.\nAlderdi Sozial Liberalak (16 ordezkari ditu), Alderdi Popular Sozialistak (14) eta Aliantza Gorri-Berdeak (13) Danimarkarentzako norabide justu bat programa adostu dute, Sozialdemokratak alderdiak hauteskunde kanpainan proposaturiko neurri politiko eta ekonomikoak oinarri hartuta. Adostasun horretan jaso dituzte, esaterako, klimari buruzko lege bat sustatzeko asmoa, eta 2030erako berotegi efektuko gasak %70 gutxitzea: «Akordio politiko bat da, anbizio berdeak egiazki islatzen dituen lehena munduan», Frederiksenen iritziz.\nDanimarkako Greenpeaceren zuzendari exekutibo Mads Flarup Christensenek pozez erreakzionatu zuen akordioaren edukia jakitean. Haren ustetan, helburu hori «saiakera historiko bat» da, eta «garaipen handi bat» izango da «klimarentzat eta danimarkar boto emaileentzat, sozialdemokratak buru dituen gobernu batek hori gauzatzea lortzen badu».\nKlimaz gain, migrazioa izango da Sozialdemokratak-en agintaldiko beste oinarria. Oraingoan, badirudi jarrera aldaketa bat izango dela alderdiaren auzi horrekiko jarreran, Frederiksenen inbestidura babestuko duten indar politikoek behartuta. Izan ere, 2015-2019 agintaldian Lars Lokke Rasmussen liberala buru zuen gobernu kontserbadoreak migrazioaren aurkako neurri anitz sustatu zituen, eta sozialdemokratek horien alde bozkatu zuten hainbatetan; tartean, aurrekari kriminalak dituzten 125 migratzaile Itsaso Baltikoko Lindholm irlara bidaltzea.\nOrain, bada, sozialdemokratek lege hori kenduko dute, eta baiezkoa eman diote iheslariak hartzeari, Nazio Batuen Erakundearen kuota sistema errespetatuz —urtero 500 hartzea—. Halere, Frederiksenek ohartarazi zuen lehentasuna izango dela migratzaileak euren herrialdera itzularaztea, eta ez gizarteratzea: «Talde kriminalekin, herritartasunari buruzko akordioekin eta familiak elkartzearekin zerikusia duen orok modu berean jarraituko du».\nEsaldi hori lehen ministrogaiaren asmoen erakusle gisa interpreta daiteke, Frederiksenek adierazi baitzuen ez duela sartu nahi «blokeen politikan». Hau da, atea irekia utzi die eskuindarrei, «lankidetzan» sakontzeko: «Gogoz entzungo ditugu beste alderdiak. Negoziazio politikoan sartzeko deia helarazten diet».\nOraindik ez dute datarik eman Frederiksenen inbestidurari buruz, baina hautagai sozialdemokrata lehen ministro kargua hartuko duen politikaririk gazteena bilakatuko da —41 urte ditu—, eta hori egiten duen bigarren emakumea; Helle Thorning-Schmidt sozialdemokrata izan zen lehena, eta 2011tik 2015era gobernatu zuen. Frederiksenek gaur emango du haren gobernuaren osaeraren berri.\nDanimarkak, beraz, Europa iparraldeko herrialdeen joerarekin bat egin du. Finlandian, sozialdemokratek irabazi zituzten joan den apirileko hauteskundeak; Suedian, lehen indarra izan ziren iazko bozetan; eta Norvegian gauza bera egin zuten 2017an egindakoetan. Finlandian eta Suedian sozialdemokratak koalizioan gobernatzen ari dira, eta Norvegian kontserbadoreak daude agintean.\nSozialdemokratek lortu zuten ordezkaritzarik handiena Danimarkako parlamentuan hilaren 5ean egindako bozetan —2015ean gertatu bezala—. Eta, garaipena borobiltzeko, ezkerreko alderdien blokeak gehiengo osoa du hasi berri den legealdian: 179 ordezkaritik 96.\nEskuinak, hortaz, boterea galdu du. Danimarkako Alderdi Liberalak 43 diputatu ditu parlamentuan, aurreko legealdian baino bederatzi gehiago, baina eskuineko blokeko gainontzeko indarrek beheranzko joera izan zuten, blokeak gehiengo osoa galtzeraino. 2015ean, eskuineko blokeak lortu zuen ordezkaritza handiena, eta Lars Lokke Rasmussen liberalak gutxiengo gobernua osatu zuen, besteak beste Daniar Alderdi Popularra (DF) ultraeskuindarren babesari esker. DFk 21 diputatu galdu ditu hil honetan; hamaseirekin geratu da.


Hil edo biziko derbia Estalan - Debagoiena - Goiena.eus\nHil edo biziko derbia Estalan\nMireia Bikuña 2015-02-27 09:38\nUrrezkoak. Beharrezkoak. Hil edo bizikoak. Ezinbestekoak. Horietako edozein adjektibo jar daitezke domekako (16:00) derbiko puntuak direla eta. Estala futbol zelaian aurrez aurrez Antzuola eta Aloña. Estu eta larri dauden bi talde. Zuloan Antzuola (12 puntu) eta zulora begira Aloña (21 puntu).\n"Gure egoera gehiago larri ez dadin, irabazi egin behar dugu, bestela zulora begira ipiniko gara", dio Aloñako entrenatzaile Igor Serranok. "Aloña larri badago, zer esango dugu guk? Irabazi edo irabazi. Ez dugu besterik. Puntuak hirunaka batzen hasi behar dugu; bestela, oso zaila izango da", esan du Jon Muruak, Antzuolako entrenatzaileak.\nBi taldeak gogotsu\nAurreko aste bukaeran kolpe gogorra jaso zuten bi taldeek: Antzuolak Bergararen kontra galdu zuen Agorrosinen eta Aloñak Tolosaren kontra Azkoagainen. Kolpe latzak izan arren, biek ala biek gogotsu ikusten dituzte euren jokalariak. "Oñatira heldu nintzenetik jokalarien konpromisoa ikusgarria izan da. Ez daukat kexarik eta badakigu gure esku dagoela bizi dugun egoerari buelta ematea", dio Serranok. Iritzi berekoa da Murua: "Gure buruarengan konfiantza daukagu. Hamasei final ditugu aurretik eta badakigu zer egin behar dugun. Jokalariak gogotsu daude. Gogor entrenatzen dira. Ea, bada, zorte apur batekin egoera aldatzeko gai garen".\nAntzuolarrak liga hasieratik daude zuloan sartuta. Oñatiarrak gainbehera etorri dira. Bere postua arriskuan ikusi duen galdetuta, zera dio Serranok: "Hori zuzendaritzari galdetu beharko zenioke. Baina, egia esan, entrenatzaileok beti gaude arriskuan. Are gehiago, emaitzak txarrak direnean. Buruak buelta asko ematen ditu, baina ni lasai nago. Lanerako gogoarekin".\nPresioak baino gehiago, animoak jaso dituzte Jon Muruak eta Ekain Garinek. "Antzuolan beste modu batera bizi dute futbola. Zuzendaritza batzordearen eta zaleen aldetik animoak besterik ez dugu jaso orain arte. Etxean galduta ere, beti txalo artean agurtzen gaituzte, eta hori ez da ohikoa", azpimarratu du Muruak.\nFutbol zelai txikiak\nEstala eta Azkoagain futbol zelai txikiak dira. Antzuolakoa Oñatikoa baino txikiagoa. Hor dute antzuolarrek abantaila txiki bat. "Etxeko puntuak oso inportanteak dira denboraldian zehar. Guk zelaiari neurria hartu diogu, baina jakin badakigu Aloña mendean hartzea oso zaila izango dela. Lehiatzen badakigula erakutsi dugu, eta domekan ere hala egin beharko dugu irabazteko", adierazi du Muruak.\n"Hainbat aldaketa izan ditu Antzuolak taldean, baina zuloan egon arren gogor borrokatuko da. Are gehiago, etxean jokatu eta puntuak behar dituenean. Derbi parekatua izango da. Ziur", dio Igor Serranok.


John Fisher - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1535eko maiatzaren 21a (egutegi gregorianoa) -\n1504ko azaroaren 24a (egutegi gregorianoa) -\n1504ko urriaren 14a -\n← Richard FitzJames (en) - Nicholas Heath (en) →\nElizbarrutia: Ancient Diocese of Rochester (en)\n1535eko ekainaren 22a (egutegi gregorianoa)\nYorkshire eta Beverley, 1469ko urriaren 19a\nTower Hill (en) , 1535eko ekainaren 22a (65 urte)\nJohn Fisher (Beverley, Yorkshire, 1469ko urriaren 19a - Londres, 1535eko ekainaren 22a) Ingalaterrako elizgizon eta humanista izan zen. Erasmo Rotterdamgoaren adiskidea zen. Cambridgeko Unibertsitateko kantziler eta Rochesterko apezpikua (1504) izan zen. Ez zituen onartu nahi izan Henrike VIII.aren eta Ana Bolenaren ezkontza eta ezta erregeak Ingalaterrako Elizaren gainean hartu zuen jarrera ere. Thomas Moro baino lehentxoago hil zuten eta, harekin batera, Eliza Katolikoak santu egin zuen 1935ean. Jaieguna, ekainaren 22an da.\nArtikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/09/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: John Fisher\nOrriaren azken aldaketa: 20 maiatza 2017, 21:54.


Koronabirusari aurre egiteko neurri berriak iragarri ditu Azkoitiko Udalak - Azkoitia - Maxixatzen.eus\nKoronabirusari aurre egiteko neurri berriak iragarri ditu Azkoitiko Udalak\nMaxixatzen.eus 2020-03-16 16:03\nAzkoitiko Udalak neurri berriak hartu ditu; udaletxea itxi egingo dute herritarrentzat, eta Berdura Plazako merkatuak martxan jarraituko du. Aldiz, zapatuko merkatua bertan behera gelditu da. Halaber, indarrean jarri du udalaren, Gurutze Gorriaren eta boluntario sarearen arteko lankidetza.\nUdaleko koronabirusaren Jarraipen Mahaiak neurriak hartzen jarraitzen du. Batetik, herritarrentzat bihartik aurrera itxita egongo da udaletxea. Langileen parte bat bertan lanean aritu arren, herritarrek ez dute sarrerarik izango udaletxera.\nArreta telefonikoa eta telematikoa\nUdalak arreta telefonikoa eta telematikoa eskainiko ditu aurrerantzean. Udalarekin harremanetan jartzeko 943-08 00 80 telefonora deitu beharko da edota mezua idatzi azkoitia@azkoitia.eus helbidera. Arreta ordutegia goizeko 07:30etik 15:30era izango da astelehenetik ostiralera.\nGizarte Zerbitzuetako departamentua ere martxan egongo da, eta arreta eskainiko du telefono edo posta elektroniko bidez. Hauek dira zenbakiak eta helbideak:\n943-85 71 74\nGizarte Zerbitzuen arreta ordutegia ere astelehenetik ostiralera 07:30etik 15:30era izango da.\nOstiralean ez da lanik egingo udaletxean\nTestuinguru honen aurrean, udaletxean ez da lanik egingo datorren ostiralean, martxoaren 20an. Lan egutegiak horrelakorik aurreikusten ez zuen arren, lanik ez egitea erabaki udalak. Langileek lanorduak beste une batean berreskuratuko dituzte. Ondorioz, ostiral honetan ez da telefono bidezko arretarik emango. Edonola ere, Udaltzaingoak zerbitzua ematen jarraituko du.\nUdalaren, Gurutze Gorriaren eta boluntario sarearen arteko lankidetza\nBakarrik bizi direnei eta une honetan laguntzeko seniderik ez duten pertsonei zuzendutako etxez etxeko laguntza zerbitzua martxan jartzeko prozedura diseinatzen ari da Azkoitiko Udaleko Gizarte Zerbitzuen saila. Azaldu dutenez, departamentua harremanetan dago boluntario sarearekin nahiz Gurutze Gorriarekin eta aztertzen ari da desabantaila egoeran egon daitezkeen gizon-emakumeen profila, kopurua edota dituzten beharrak, gero horiei laguntza "egokitzeko" eta suerta daitezkeen egoera ezberdinei "soluzioak emateko".\nUdalaren arabera, ordea, dagoeneko Gizarte Zerbitzuetatik ari dira "soluzioak ematen" hainbat kasutan. Bihar zehaztuko ditu udalak zerbitzuaren ezaugarriak eta jarraitu beharreko protokoloa. Gogorarazi dute, beharra duen edonork deitu dezakela Gizarte Zerbitzuetara.\nZapatuetako merkatua, bertan behera; Berdura Plazako azoka, martxan\nJarraipen Mahaiak gaur erabaki du, halaber, zapatuetan egiten den merkatua edo azoka bertan behera uztea. Berdura Plazako azokak, ordea, irekita jarraituko du, betiere, postuen eta pertsonen arteko "distantziak errespetatuz".\nBerdura Plazako azokan Udaltzaingoa arduratuko da postuen artean gomendatutako neurriak mantentzeaz. Halaber, udaltzainek ikuskapenak indartuko dituzte supermerkatuetan jendetzarik "bildu ez dadin eta bezeroek distantziak errespeta ditzaten".\nUdaltzaingoaren bailara mailako bilera\nAzkoitiko Udalak azaldu duenez, Urola Erdiko eta Urola Kostako udaltzainburuek bilera egin dute Ertzaintzarekin iritziak eta informazioa partekatzeko eta herri ezberdinetan hartzen ari diren neurriak aztertzeko.


Aoiz, Zubiaga eta Zalloren analisi zorrotzak\nEspainiako Viento sur aldizkari ezkertiarrak ETAren historia hartu du gaitzat bere azaroko zenbakian eta berau jorratzeko, ezkerreko hiru euskal analisten ikuspegiak bildu ditu, hirurak arras interesgarri eta sakonak. Floren Aoiz, Mario Zubiaga eta Ramon Zallo.\nAnalisi luzeak dira eta ETAren historiarekin bat ezker abertzalearena ere miatzen dute, ezinbestekoa den bezala.\nENAMen historiatik, egungo eta biharko ETA eta ezker abertzaleaz ere aritzen dira. Ondorengo lerroetan, batez ere etorkizun horri buruzko hausnarketei heldu diegu.\nAOIZek ENAM-EN erraietatik egiten du bere analisia (PDF). ETAren jardun eraldatzailea azpimarrazen du funtsean, honek armekin –batez ere– edo gabe euskal gizartean aldaketa handiak azkartzeko ahalmena izan duelako eta duelako.\nBere tesi nagusia da, ETA eta ezker abertzaleko jardueren ondorioz nagusiki, eredu autonomikoak porrot egin duela Euskal Herrian eta horren erakusle dela euskal gizartearen gehiengoa nabarmen dela erabaki eskubidearen aldekoa.\n“Haien eragin soziala indargabetzeko eta eszenatoki berrietara egiteko edozelako urrats saihesteko, azken hamar urteetan erakunde politiko independentzia zaleengana jo du errepresioak (...) Edozein eratan, kontuan hartu behar da errepresio andana hau, erreformaren krisi sakona eta bere ‘aterabide autonomikoa’-ren ondorio direla (...) Bitxa bada ere, ezker abertzaleak inoizko zailtasunik handienak ditu politika egiteko, baino inoiz ez ditu izan gaur egun adinako garaipen politiko. Estatutuen defentsa inoiz baino ahulagoa da egun, gaur egun inoiz baino indar gehiago ari dira eskatzen euskal gizartearen erabaki eskubidea”.\nArtikuluaren azken hausnarketak Altsasuko Adierazpenari egiten dio erreferentzia, berau aipatu barik, eta funtsean, ETAk egoerak azkartzeko duen indarra baliatuz, une honetan Euskal Herrian gerta litekeen aldaketa historikoa azkartzen lagundu beharko lukeela dio. Nola ez du esaten, baina Aoiz Altsasuko Adierazpena egin zen prentsaurrekoan izan zen eta han, Mitchel printzipioak medio, nahikoa esaten zen.\nZUBIAGAk ETAren 50 urteko bizitzaren analisi ideologiko-politiko zorrotza (PDF) egiten du, ahalmen kritiko eta indargune teoriko sendoak dituela erakutsiz. ETA eta ezker abertzaleak Espainiaren garapen sozio-politikoaren baitan, sistemarekin bizi izan duten dialektika zorrotz aztertzen du. Etiken borrokaz mintzo da eta argi iritzi dio, lehia horretan Estatua eta sistemaren ikuspegia garaile atera dela gizartean, “lehenik esparru espainiarrean, gero europarrean (Frantzia) eta azkenik euskal gizartean”. Horren ondorioz, “ordena konstituzionalak bere defentsan erabiltzen zuen biolentzia justifikatzea lortu du eta, aldiz, bere aurka erabilitako biolentziaren justifikazioa ahultzen ari da”.\nArgi du Estatuak ezker abertzalea ezker mutur isolatura bultzatu nahi duela, eta Otegi, Diez eta enparauen atxiloketak hor kokatzen ditu. Ikuspegi errealistari ukitu utopikoa emanez, ezker abertzalearen erronka “diskurtso etiko berri bat eraikitzean” dagoela dio, modu horretan “erradikalizazio demokratikoaren hurrengo olatuaren oinarriak jartzeko”. Eta azken ondorioa argia bezain tinkoa da: ezker abertzalearen helburuak berberak badira ere, bitartekoak ezin dira orain artekoak izan. Berak dioen bezala, “gaitza bezain ezinbestekoa da berrikuntza”.\nZALLOk ETAren azken su-etenaren analisi sakona (PDF) egiten du. ETAri leporatzen dio prozesuaren porrota eta, bere azken komunikatuetatik ondorioztatzen du ez dagoela irtenbiderik hark finkatzen dituen klabeetan, hau da, lurraldetasuna eta erabaki eskubidea bere izatea jokoan dagoen negoziazio batera lotzea. Batasunaren etorkizunari buruz tinkoa da: “Batasunak ez du ezeren lidergorik izango, euskal politikaren eragile garrantzitsuenetako baten –hots, ETAren– ekintzak baloratzeari uko egiten badio”. Bi hipotesi ENAMen etorkizunerako: gerta liteke ETA eta ezker abertzale historikoaren arteko desadostasun prozesu bat denboran luzatzea; eta gerta liteke biak berriz bat egitea ETAren klabeetan, eta hori “irrazionala izanik ere, ez litzateke lehen suizidio kolektiboa”.


XIII. mendeko burdinolan, txotx!. Noticias de Navarra\nXIII. mendeko burdinolan, txotx!\nAurtengoa 20. txotx irekiera izan da Ola sagardotegiarentzat. Joan den igandean ospatu zen eta ekitaldi berezi eta benetan hunkigarria izan zen, non Ketxus Ponce arraunlaria ohiari omenaldia egin zioten\nJueves, 25 de Enero de 2018 - Actualizado a las 06:10h\nIñaki Bengoetxea segalaria eta Ola sagardotegiko nagusia, Ketxus Ponce arraunlari ohia, eta atzean, Aitor Mendiluze bertsolaria. (Gorka Estrada)\nirun- Giro paregabean eman zioten hasiera 2018ko txotx denboraldiari Irungo Ola sagardotegian, joan den igandean. Jende andana elkartu zen bertan aurtengo sagardo berria dastatzea, 240 lagun inguru. Aurtengoa, 20. edizioa zen Olakoentzat, eta emozioa puri-purian zegoen. Eguerdiko 14.00ak aldera txalaparta hotsek iragarri zuten jaialdia hastear zegoela.\nOndoren, aurreskua dantzatu zioten Ketxus Ponce arraunlari ohiari, alegia, eguneko protagonistari. “Kirolari aparta, laguna eta lagun-tzaile estimatua” izateagatik omendu nahi izan dutela argitu zuen Iñaki Bengoetxea sagardotegiko nagusiak. Anjel Mari Peñagarikano eta Aitor Mendiluzeren bertsoek borobildu zuten ekitaldia, trikitilarien doinu alaiak tarteko.\nSagardoari dagokionez, berriz, “argia, fruta zaporekoa eta trago luzean edateko modukoa” dela adierazi zuen Bengoetxeak.\nEsan beharra dago toki paregabe zein berezian dagoela Ola sagardotegia, izan ere, XIII. mendeko burdinola batean dago kokatuta. Aran-tzateko burdinola izenez da ezaguna, eta Bengoetxea sendiak eraberritu zuen. - Oihana Prado


DEBAGOIENEAN 1.600 IKASLETIK GORA LANBIDE HEZIKETAN - Goiaz - Debagoieneko Lanbide Heziketaren Azoka\nLanbide Heziketako ikasle kopuruak gora egiten jarraitzen du urtez urte. 2021-22 ikasturtean 1.600 ikasletik gora matrikulatu dira Debagioenean. %60a Goi-mailako Lanbide Heziketan dabil, %36a Erdi-mailako Lanbide Heziketan, %3a Oinarrizko Lanbide Heziketan eta %1a Espezializazioetan.\nEskualdean 7 ikastetxek eskaintzen dute Lanbide Heziketa; eskaintza oso anitza da: 10 familia desberdinetan banatuta, maila desberdinetako 24 ziklo daude aukeratzeko.\nIkasleen %75a gizonezkoa da eta soilik %25a da emakumezkoa. Erdi-mailako zikloetan ematen da emakumezkoen presentzia handiena %33. Goi-mailako zikloetan %22koa da emakumezkoen matrikulazioa.\nLanbide Heziketa eta enpresak\nEnpresek LHko langile kualifikatuak eskatzen dituzte, eta, aurreikuspenen arabera, LHko ikasle gehiago beharko dira etorkizuneko lanpostuak betetzeko. 2020an, Euskadiko lan-eskaintzen %31,1ek goi-mailako LH eskatzen du, eta %16,95ek erdi-mailako LH, Espainiako LHren Behatokiak egindako azterketaren datuen arabera (2021 txostena).


Ekinklik Argazkiak - #OrainArdura Elefante txuririk ez!!\nInicioÚltimas Coberturas#OrainArdura Elefante txuririk ez!!\nGaur, larunbata, eguerdiko 12: 00etan, ORAIN ARDURA ekimenaren hainbat mobilizazio egin dira, AHTko lanak berehala geldiarazteko, AHTko funtsak gastu sozialera bideratzeko eta elefante txurien politikaren amaiera eskatzeko.\nIruñean manifestazioa egin da Aldundiatik Gobernu Ordezkaritzara, eta Bilbon elkarretaratzea Eusko Jaurlaritzaren aurrean. Atxondon, Abadiñon eta Ribabellosan ere elkarretaratzeak egin dituzte.\nIruñekoan 500 bat lagunek parte hartu dute eguraldi txarrari aurre eginaz.\nGaurko manifestazioan Abiadura Handiko Nafarroako korridorea deituriko aberrazio horren arduradun diren bi erakundeak seinalatu nahi izan ditugu. Foru Aldunditik abiatu gara, Nafarroako Gobernuaren egoitzatik, erakunde honek proiektu honen jarraipenean izan duen inplikazioa salatzeko. Proiektu horretarako, Covid 19 berreraikuntzarako Europako funtsen zati handi bat eskatu du behin eta berriz. Azpiegitura honek egungo krisitik aterako al gaitu? Ergeltzat hartzen gaituzte!\nEta hemen amaitzen ari gara, gobernu zentralak Nafarroan duen ordezkaritzaren aurrean. Gobernu honek Nafarroarako 87 milioi euroko partida onartuko du laster 2021eko Aurrekontu Orokorretan; horietatik 62 milioi AHTra doaz, hau da, % 71. Hori da, hain zuzen ere, Nafarroako obrak hasi zirenetik AHTra bideratu den diru-kopururik handiena.\nElefante txuria, azpiegitura alferreko, suntsitzaile eta inposatuak irudikatzen dituen nazioarteko ikurra da, antzinako Thailandiako elefante txuriek bezala, ustezko onuradunen hondamendia eta etorkizuneko belaunaldiei betiko hipoteka eragiten dietenak. AHTa Euskal Herriko elefante txuririk handiena da, 12.000 milioi euro baino gehiagoko kostuarekin -4.000 Nafarroan-, diru publikoarekin finantzatuta , enpresa-eliteei soilik mesede egiten diena. Nafarroako AHTari urtero egiten zaion inbertsioaren erritmoan, 191 urte kostako litzaioke martxan jartzea. Denok dakigu azpiegitura honek ez duela inoiz funtzionatuko eta eraikitzen jarraitzea dirua zakarrontzira botatzea dela.\nAHTarekin jarraitzeak ez badu inolako justifikaziorik inoizko garaitan, are gutxiago azken ehun urteetako krisirik handienaren erdian, biztanleriaren % 15a baino gehiago pobrezia gorrian bizi delako, langabezia-tasak etengabe igotzen ari direlako, oinarrizko sektoreetan murrizketak daudelako, ospitaleak kolapsotik gertu daudelako, zahar-egoitzak gainezka daudelako, ostalaritza eta kultura bezalako sektore ekonomikoak egoera jasanezinean daudelako eta inoiz baino etorkizun kezkagarriagoa dugulako.\nTestuinguru horretan, erakundeek AHTan funts publikoak xahutzen jarraitzea iraingarria da. AHTko lanekin jarraitzeak hondorik gabeko putzu batean gehiago hondoratzen jarraitzea dakar. Orain Arduratik arduragabekeria handi honen erdian gutxieneko zuhurtzia baino ez dugu eskatzen. Obra hori berehala geldiaraztea eskatzen dugu, eta funtsak sistema publikoa indartzera bideratzea, bizi-baldintza duinei eusteko, herritar guztientzako enplegua, osasuna, irakaskuntza, pentsioak, etxebizitza, gizarte-zerbitzuak eta kalitatezko zaintzak ziurtatuz. Azken batean, bizitza politikaren erdigunean jar dadila.\nELEFANTE TXURI GEHIAGORIK EZ!\nAHTREN DIRUA GASTU SOZIALENTZAT!


EZ ZIREN ISILDU | Zuialde Herri Informazioa\nPosted: 2013/02/14 in errepresioa\n‘Euskaldunon Egunkaria’ ixteaz gain, 11 lagun atxilotu ere egin zituen Guardia Zibilak. Inkomunikatu egin zituen, eta torturatu zein tratu txarrak eman. Bost lagun epaitu zituzten zazpi urte geroago, eta denak errugabetzat jo.\nMalkotan lehertu zen tentsioa. Isiltasun urduria zegoen BERRIAko erredakzioan 2010eko apirilaren 12an. Egunkaria auziko epaia ateratzekoa zen, eta ohi baino jende gehiago zegoen erredakzioan. Absoluzioa. Errugabetu egin zituzten. Ezetz, ez direla ETAkoak, Euskaldunon Egunkaria ez zela ETAren aginduz sortu, eta ez zuela loturarik erakunde armatuarekin. Errugabetu egin zituzten bost epaituak, eta 2003ko otsailaren 20an Egunkaria ez zela itxi behar esan zuen giltzarrapoa jartzeko agindua eman zuen Espainiako Auzitegi Nazionalak berak. Baina, delitu eza ederki ordainarazi zieten zazpi urtean.\nMalkoz lehertu zen Martxelo Otamendi, «infernutik» bueltan, Soto del Real espetxeko patio zabalean, guardia zibilek inkomunikatuta eduki zutenean eman zioten tratuaren berri kazetariei ematerakoan.\nEz zen isildu. «Ezin da sinistu 2003. urtean nola den posible halako beltzuneak egotea (…) Zeozer esan behar duzu bizirik aterako bazara. Poltsa jarri zidaten. Pistola bat jarri zidaten buruan, eta balarik gabeko pistola baten hotsa egin zidaten. Beste behin, pistola bat ukarazi zidaten. Larrugorritan jarri naute, eta horrela lau hankan ibilarazi batetik bestera.\nMilaka ariketa egin ditut… Errespetu falta izan da Euskal Herriarekiko, euskal kulturarekiko, euskararekiko, euskaldunok egindako lanarekiko… etengabekoa izan da. Etengabekoa, eta atsedenik gabekoa».\nEz zen Otamendi izan bost egunez tratu ankerra jaso zuen bakarra. 2003ko otsailaren 20an, Joan Mari Torrealdai, Iñaki Uria, Txema Auzmendi, Xabier Oleaga, Pello Zubiria, Fermin Lazkano, Inma Gomila, Luis Goia eta Xabier Alegria ere atxilotu eta inkomunikatu zituzten, Egunkaria ixtearekin batera. Bost egunez mundutik apartatu zituen Guardia Zibilak. Jo egin zituzten gehienak, gogor torturatu. Jipoitu ez zituztenak ere gaizki tratatu zituzten. Haien lantoki eta etxebizitzak miatu zituen Guardia Zibilak, Juan del Olmo epaileak zuzendutako operazioan, eta kontuak blokeatu zizkieten. Haien kontuak ez ezik, Martin Ugalderen, Joxemi Zumalaberen eta Joseba Jakaren kontuak ere blokeatzeko agindu zuen epaileak, aurrena osasunez makal eta beste biak hilda bazeuden ere.\nAtxilotutako hamar haietatik bost eserarazi zituzten Auzitegi Nazionaleko akusatuen aulkian, ia zazpi urte geroago, 2009ko abenduaren 15ean: Otamendi, Torrealdai, Uria, Auzmendi eta Oleaga. Uriak honela azaldu zuen epaiketan: «Ia biluzik eduki ninduten, arroparik gabe; ariketa fisiko pilo bat eginarazi zidaten. Poltsa jarri zidaten behin baino gehiagotan, ia itotzeraino. Pistola bat jarri zidaten buruan, eta klik egin zuten. Kolpeak eman zizkidaten telefono aurkibide baten antzeko zerbaitekin (…) Eta lesio batekin atera nintzen, tibiako aurrealdeko nerbioa lesionatuta neukan. Espetxean fisioterapeutarengana joan behar izan nuen bospasei hilabetez».\nUria eduki zuten Egunkaria auziagatik denbora gehien preso. Urte eta erdi giltzapean egon ostean, 450.000 euroko bermea ordainduta atera zen libre. Torrealdai, Oleaga, Auzmendi eta Alegria ere eraman zituzten espetxera inkomunikazioko bost egunak pasatu ostean. Gainerakoak, bermeak ordainduta atera ziren kalera.\nPello Zubiriari 72 ordu luzatu zioten inkomunikazioa, eta horrek are gehiago goritu zituen ordurako su gorritan ziren alarma guztiak. Otsailaren 24an jakin zen Zubiria erietxera eraman behar izan zutela. Espondilitis ankilopoitikoa gaixotasuna du, eta tratamentu mediko zorrotza jarraitu beharra dauka. Inkomunikazio aldia gehiago luzatu ezinda Zubiria espetxeratzeko agindua eman zutenean, Zainketa Intentsiboen Unitatean zegoen, pneumoniarekin eta mugitzen ez zela. Martxoaren 7an eraman zuten kartzelara. Hamaika egun geroago atera zen espetxetik, 12.000 euroko bermea ordainduta. Hura baino lau egun lehenago atera ziren Joan Mari Torrealdai eta Txema Auzmendi, martxoaren 14an, baldintza berean. Oleaga azaroaren 3an atera zen, 30.000 euroko bermea ordainduta. Xabier Alegria, Egunkaria auziagatik bermea jarri eta libre gelditzeko aukera eman ziotenean, Udalbiltza auziagatik behin-behinean preso eduki zuten. Egunkaria auzitik kanpo utzi zuten geroago, eta Udalbiltza auzitik ere bai. Baina preso jarraitzen du, ordurako 18/98 auzian epaitu eta zigortu baitzuten. Bi aldiz atxilotu dute, eta gogor torturatu dute bietan.\nTortura salaketak epaiketan\nAtxilotuek kontatu zituzten bizipenek asaldatuta utzi zuten euskal gizartea. Ez zen aurreneko aldia euskal herritarrek tortura salaketak egiten zituztela, baina kasu honetako salaketek beste dimentsio bat hartu zuten. Inkomunikazio alditik atera orduko izan zituen gainerako kasuak ere gogoan Otamendik, eta horri galga jarri behar zitzaiola azpimarratu zuen, hantxe, espetxetik atera berritan, egindako lehen adierazpen haietan: «Ezin dugu onartu atzerriko indarrak etorri, gure gazteak eraman eta sudurraren puntan jartzen zaiena egitea».\nAuzitegi Nazionalean ere ohikoa ez zen sinesgarritasuna eman zieten tortura salaketei. Javier Gomez Bermudez, Ramon Saez Valcarcel eta Manuela Fernandez Prada epaileek adi entzun zituzten epaituen kontaketak.\nOleagak, epaiketan: «Ariketa fisiko bizi eta errepikatuak eginarazi zizkidaten, indarra ahitu arte. Mehatxuak entzuten nituen, zarata beldurgarriak. Bazirudien minezko garrasiak zirela (…) Egunkari bilduen itxura zuen zerbaitekin kolpeak eman zizkidaten. Halako batean, biluzi egin ninduten, eta zenbait agente gurpil baten antzera jarrita, batengandik bestearengana bultzatzen ninduten. In crescendo bat izan zen».\nTorrealdai: «Jo egiten ninduten. Plastiko bat erakutsi zidaten eta belarriraino eraman zidaten, mehatxu eginez. Begiak itxita deklaratu behar nuen, eta paretaren kontra, hankak zabalik, atzetik jotzen ninduten hankartean. Ez banuen erantzuten nahi zutena, gauza zorrotz batekin bizkarretik jotzen ninduten (…).\nAuzmendi: «Ni ez naute jo; nire lagunei entzun dizkiedan gauzak ez ziren horrela gertatu nire kasuan. Kontatu nion instrukzio epaileari, baina esan nion tratu umiliagarria izan zela, esan nion animalia bat ere ez zela horrela tratatu behar, eta pertsona bat, gutxiago. ‘Zu bazara atxilotu baten giza eskubideen arduraduna, egunen batean hau pasatu beharko zenuke, zer den jakiteko’».\nSinesgarritasuna eman zien testigantza horiei epaimahaiak, eta halaxe jaso zuen epaian. Baina atxiloketetan parte hartu zuten guardia zibiletako bakar bat ere ez dago zigortuta. Horrexegatik, Otamendiren tortura salaketa behar bezala ez ikertzegatik, Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak Espainia zigortu egin zuen iaz.\nArrazoia han eta arrazoia hemen. Baina kaltea egina eta erreparaziorik ez. Eta gainerako atxilotuen tortura salaketak artxibatuta daude.\nGuardia Zibilaren tema\nAuzi hau martxan jartzeko Guardia Zibilak izandako iniziatiba ukaezina da. Tematu egin zen, eta ez zuen etsi, harik eta epaile bat Euskaldunon Egunkaria ixteko agindua firmatzeko konbentzitu zuen arte. Euskarazko egunkari bakarra ixtearen oinarrian dagoen «dena da ETA» teoria asmatu zuen Baltasar Garzon bera ere ez zuten konbentzitu. Hark ere esku artean izan zituen kazetaren eta erakunde armatuaren arteko loturaren «frogak», baina han ez zegoela deliturik ebatzi zuen. Juan del Olmo epaileak erabat kontrako erabakia hartu zuen, eta Guardia Zibilari eman egin zion hainbeste desira zuen agindua.\nEpaiketan argi ikusi zen Guardia Zibilaren ekimenez itxi zutela Egunkaria. Iñigo Iruin abokatuari erantzunez, R28575H agenteak aitortu egin behar izan zuen berak eskatu ziola epaileari Egunkaria ixteko baimena. Guardia zibil hori kapitaina zen orduan, komandantea da orain.\nGuardia Zibilak egin zuen Egunkaria-ren kontrako bigarren polizia operazioa ere, urriaren 16an. Bederatzi lagun atxilotu zituzten, eta guztiak libre atera ziren, batzuk baldintzarik gabe eta besteak bermearekin. Hiru langile ohi inputatu zituzten geroago, eta gaur egun, epaiketarako bidean dira zortzi lagun, Donostiako Lurralde Auzitegian, Egunkariako auzi ekonomikoan.\nZubiria, larri, ospitalean\nPello Zubiria Madrilgo Gregorio Marañon ospitalera eraman zuten. Larri zegoen, baina inkomunikatuta eduki zuten, eta senideei eta abokatuei ez zieten harekin egoten utzi.\n• 2003ko otsailaren 25a\nMikel eta Mattin Aranburu\nOso haserre gaude Xingola lapurtu digutelako. Osaba Florentinoren ipuina irakurtzen jarraitu nahi dugu, eta poster bilduma osatzen, eta saguarekin jolasean… Lapurrak, itzuli gure Xingola.\nHitza hil gura dutenean hitza geratzen zaigu. Besarkada bana langile guztiei eta, bereziki, Iñaki Uriarteri.\nKaiolan bizitzeko ez gara jaioak. Askatasuna maite dugunok zuekin gaude. Egunkaria II gaurtik aurrera eraikitzeko prest gaituzue. Aurrera!\nAnder Izagirre eta Josu Iztueta\nPasa den astean, Egunkaria-ren ale bana eman genien kazetari turkiar batzuei Istanbulen. Irakera zihoazen giza ezkutuekin geunden han, zenbait gobernuk isilarazi nahi duten beste ahots horiek jaso eta zabaltzeko. Orain, etxean bueltan, ahots kritikoak isilarazteko joera mundialak euskarazko egunkari bakarra itxi digula kontatu behar izan diegu lagun turkiarrei. Kioskoetan bilatuko zaituztegu.\n«[…] Ereduak egiten die poxelu, kalte, min. Komeni ez denaren eredua izan da Egunkaria, iritzi independienteen habia bat Murdoch, Prisa, Correo eta bestelako megataldeetarik urrun, tolerantzia esparru bat, Euskal Herria era moderno batean proiektatzen duen langileria saiatu eta fierra […]».\n«[…] Eta epeletik gora jo behar lukete Erakundeek. Epela izan baitzen, hotz ez esatearren, herri hontako erakundeek Egunkaria-ri egin zioten harrera. Orain dute sekula baino aukera hobea, eta premia ere bai neurri handi batean saltsaren saltsan sartu dituztelako, epeletik gora egiteko […]».\n«[…] Dendariak otsailaren 20ko alea urregorria lez gorde dezadala aholkatu dit, ez ote zen kolekzionistentzako ale berezi bilakatuko. Gordetzea? Ezta hurrik eman ere. Ezagutzen ditut Egunkaria-n lanean ari direnetako batzuk, sostengatzaileetarik zenbait, eta ezagutzen dut haien eromen puntua. Bihar eta etzi ere euskarazko berripaper nazional baten laguntzaz gosalduko dut. Izugarri maite dut batzuen zorotasuna […]».\nJOSU LANDA Idazlea\n«[…] Erantzunak amorru hutsetik haragokoa izan behar du. Asaltoak bezain globala. Eta hortxe dago Euskal Herriaren ahultasuna […] ».\nXABIER AMURIZA Bertsolaria\nEUSKAL ESKOLA PUBLIKOAREN JAIA MURGIAN


«Urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara» | El Diario Vasco\nCulturas«Urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara»\n«Urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara»\nDenis Itxaso, Juanjo Olasagarre eta Tere Irastortza. / USOZ\n«Gizon egin baten ahotsa» agertzen da Juanjo Olasagarreri Xabier Lete saria eman dion 'Hemen' lanak\nFELIX IBARGUTXI Miércoles, 11 abril 2018, 11:42\nJuanjo Olasagarrek (Arbizu, 1963) irabazi du laugarren Xabier Lete Poesia Saria, 'Hemen' bildumari esker. Antolatzailea, Gipuzkoako Foru Aldundia, pozik agertu da partaidetzat handia izan delako, inoizko handiena. 31 lan aurkeztu dira, aurreko edizioan 19 aurkeztu zirelarik.\nSarituak Jose Ramon Andaren eskultura bat jaso du eta 12.000 euro. «Poesian espezializatutako argitaletxe batean» plazaratuko da emaitza, atzoko aurkezpenean adierazi zutenez. Sariketaren lehen urtean Karlos Linazasoro gertatu zen garaile, eta hurrengoetan Luis Garde eta Asier Serrano.\nEpaimahaian lagun hauek jardun dira: Igor Estankona, Joxerra Garzia, Tere Irastortza, Itxaro Borda eta Lourdes Otaegi. Hiru finalista hautatu zituzten: sarituaz gain, 'Hegodun poemak' eta 'Urtaroak eta zeinuak'. Irastortzak atzokoan esan zuenez, «poz handia» sentitu zuten sobrea zabaldu eta egilearen izena jakitean. Kontuan izan behar da ibilbide luzeko idazlea dela Olasagarre. Hiru olerki-liburu ditu plazaratuak –'Ezinezko maletak' (1991), 'Bizi puskak' (1996) eta 'Puskak biziz' (2000)– eta baditu hiru nobela, antzezlan bat eta 'Mandelaren Afrika' kronika-liburua ere. Gainera, Auden eta Larkinen olerkiak euskaratu ditu.\n«Gizon egin baten ahotsa» agertzen da saritutako lan honetan, atzokoan Tere Irastortzak adierazi zuenez. Epaimahaiaren bozeramaileak hau erantsi zuen: «Poema bilduma anitza da formen aldetik, irudien eta gaien ikuspegitik. Gizon egin baten bizitzaren pusketatik sortzen den hausnarketa batzuetan lirikoak eta besteetan petralak datoz bilduma honek. Gainera, autoironia handia dago, ni inpresionatu ninduena. Baita ere, azpimarratzekoak dira urbanotasuna, naturarekiko atxikimendu mikatza, norberarekiko arroztasuna, itzuleran beti norabait iristea, maitasuna, ez-maitasuna, bulkada homoerotikoak, hausnarketa filosofikoak...».\nJuanjo Olasagarrek adierazi zuenez, «urte askotako poemak ekarri ditut bilduma honetara, ez dakit bilduma batua izango den».\nAtzoko ekitaldia aprobetxatu zuen «adierazpen askatasunaren aldeko aldarria» egiteko. «Guk olerkariok errimak bilatzen ditugu, eta gogoratu naiz nola dagoen rapero batzuen bideoa, non entzuten den 'borbones ladrones', eta proposatzen dut itzulpen hau, errima duena: 'borboiak ohoinak'». Halaber, gogorarazi zuen itxitako bi egunkarirentzat egin izan zituela kolaborazioak: Egin eta Euskaldunon Egunkariarentzat.\nBerak hamaika bat urte zituela ikusi zuen aurreneko aldiz Xabier Lete. «Arbizun izan zen, nire herrian. Sanjoanak ziren eta Benito Lertxundi, Lurdes Iriondo eta Xabier Letek jardun zuten; Ez Dok Amairuren garaia izango zela pentsatzen dut. Mahai baten gainean kantatu zuten. Oso ongi ulertu ez nuen zerbait izan zen, euskara ere bainuen oso ongi ulertzen»,\nGero, ondorengo urteetan «azkar-azkar» hasi omen zen liburu guztiak irakurri nahian, eta egun batean Xabier Leteren 'Bigarren poema liburua'-ren egin zuen topo. «Han zera aurkitu nuen, Arbizuko neska bati eskainitako poema. Donostiako tabernaren batean kafesneak zerbi-tzatzen zizkion neska omen zen. Guztiz hunkitu ninduen olerki horrek».\nOndoren, Euskaldunon Egunkariatik deitu zioten zutabeak egin zitzan, eta baiezkoa eman. «Garai hartan, Leteren 'Habanera' obsesiboki entzuten nuen. Hango 'Antillak zintzilik daude argazkien paretetan' esaerak ematen zidan atentzioa, hasteko ez baitzuen 'paretetako argazkietan' esaten. Poema horretan badago garai bateko Euskal Herriaren definizio ikaragarri bat, krudel bat. Halaxe, zutabe bat idatzi nuen gai horri buruz, eta handik urteetara berreskuratu nahi izan nuen. Deitu nien Berriakoei, baina esan zidaten Egunkariako materialak berriro eskuratzeko zailtasunak zituztela».\nOlasagarrek askotan entzun omen zuen XabierLetek Antton Valverderekin ateratako Txirritari buruzko disko bikoitz hura ere. Han, berriz, ijitoei buruzko bertso batzuetako 'lasto-pretesto' adjektiboak eman zion atentzioa. Hau zen pasartea:\nBeren asto ta zakur eta ume\nkasikan larru gerriyan.\nAzkeneko aldiz 2009an ikusi omen zuen Lete. «Iruñean izan zen, poesia errezitaldi hunkigarri batean, bere 'Egunsentiaren esku izoztuak' liburuko poemak irakurri zituelarik. Iruditu zitzaidan berak bazekiela heriotza nahiko hurbil zuela. Ni ez naiz sinestuna, baina gero eta gehiago interesatzen zait Letek heriotzarekiko zeukan ikuspegi hori, nahiz eta ez dudan konpartitzen».\nGipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Departamenduak antolatzen du Xabier Lete Poesia Saria. Atzoko ekitaldian, Denis Itxaso diputatuak gogorarazi zuen Leteren poesiak «esanahi berezia» izan duela euskaldun askorentzat. «Letek beti mantendu izan zuen askatasuna, amodioa eta adiskidetasuna bezalako balioekiko interesa, balioetan oinarritutako euskal identitatea sortuz», esan zuen.\nAzken fasean sartuko da 'Bago!az' 'Jenisjoplin' izan dute irakurleek iazko libururik gogokoena