Jainkoaren Hitza by Palenqueko Lagunak - issuu\nIRUÑA ETA TUTERA, BILBAO, DONOSTIA ETA GASTEIZKO ELIZBARRUTIAKJAINKOAREN HITZA\nNORK BERE EGIN ETA ALDARRIKATU\nIRUÑA ETA TUTERA, BILBAO, DONOSTIA ETA GASTEIZKO GOTZAINEN\nIDAZKI PASTORALA2009ko GARIZUMA - PAZKOAAURKIBIDEA\n1. Gure bihozberritzearen berariazko edukia (1. zk.)\n2. Jarrera irekiak edota itxiak\nJainkoaren Hitzaren aurrean (2. zk.)\n3. Idazki Pastoral honen asmoa (3. zk.)\n4. Idazkia urratsez urrats (4. zk.)\nI. JAINKOAK HARREMANA IZAN NAHI DU\nGUREKIN JESU KRISTOREN BITARTEZ\n1. Ikuspuntuaren aldaketa argitsua eta suspergarria (5. zk.)\n2. Jesu Kristo presente dago Jainkoaren Hitzean (6. zk.)III. HITZAREN, ESPIRITUAREN,\nEUKARISTIAREN ETA ELIZAREN ARTEKO\n1. Hitza eta Espiritua (17-18 zk.)\n2. Hitza eta Eukaristia (19-20 zk.)\n3. Hitza eta Eliza (21. zk.)\n3.1. Eliza Jainkoaren Hitzetik jaiotzen da eta bizitzen\n3.2. Jainkoaren Hitzak eusten dio Elizari historian zehar\n3.3. Jainkoaren Hitza, Espiritu Santuaren\nahalmenagatik, Elizaren bizitzan sartzen da\neta sustatu egiten du\n3.4. Hitza Elizan gehiago sustraitzeko (22. zk.)2.1. Jainkoaren Hitza Hirutasunaren baitan\n2.2. Jainkoaren Hitza profetengan (7. zk.)\n2.3. Jainkoaren Hitza gizon egin zen (8. zk.)\n2.4. Jainkoaren Hitza Apostoluen predikuan (9. zk.)\n2.5. Jainkoaren Hitza Idazteunean (10. zk.)\n2.6. Jainkoaren Hitza Elizaren predikuan (11. zk.)\nII. JAINKOAREN HITZA BIZIA DA:\nERAGINKORRA ETA GAURKOA\n1. Hitz eraginkorra (13-14 zk.)\n2. Gaurko Hitza (15. zk.)\n3. Jainkoaren Hitza eta gizakiaren hitza (16. zk.)IV. JAINKOAREN HITZAREN\nIKASLE ETA TESTIGU\n1. Hitzaren ikasle (23-24 zk.)\n2. Hitzaren testigu (25. zk.)\n3. Ikasle eta testigu Mariaren antzera (26. zk.)\nV. JARRERA EGOKIAK ETA DESEGOKIAK\nJAINKOAREN HITZAREN AURREAN\n1. Jarrera egokiak (27. zk.)\n1.1. Aitorpena eta entzutea\n1.2. Esker ona (28. zk.)\n1.3. Baldintzarik gabeko onarpena (29. zk.)-2-1.4. Kontzientzia arretatsua (30. zk.)\n1.5. Konfiantza (31. zk.)\n1.6. Mirespena eta harridura (32. zk.)\n1.7. Konpromisoa (33. zk.)\n2. Jarrera desegokiak (34. zk.)\n2.1. Irakurketa fundamentalista\n2.2. Historizismo kritikoa (35. zk.)\n2.3. Irakurketa legitimatzaile eta murriztailea (36. zk.)\n2.4. Irakurketa ideologikoa (37. zk.)\n2.5. Irakurketa moralista (38. zk.)\n2.6. Irakurketa espiritualista (39. zk.)\n2.7. Ezjakintasuna eta gogorik eza (40. zk.)\n2.8. Hitzaren eta bizitzaren arteko koherentziarik eza\nVI. JAINKOAREN HITZEAN SAKONTZEKO:\n1. «Lectio divina» deritzanaren sorrera eta garapena\n2. «Lectio divina» deritzanaren giltzak (45. zk.)\n2.1. Testuak begirunez irakurtzea\n2.2. Testura jo bizitzatik eta bizitzarako (46. zk.)\n2.3. Otoitz egiten duen eta arduraduna buru duen\nelkartean irakurri Jainkoaren Hitza (47. zk.)\n2.4. Jaunaren Pazkoaren argitan (48. zk.)\n3. «Lectio divina» deritzanaren urratsak (49. zk.)3.1. Behin eta berriro irakurtzea\n4. «Lectio divina» deritzanaren eraginak (50. zk.)\nVII. MEZUA KRISTAU ELKARTEARI ETA\n1. Mezua guztiontzat (51. zk.)\n2. Laikoei (52. zk.)\n2.1. Katekistei eta Erlijio-irakasleei (53. zk.)\n2.2. Liturgian Hitzaren irakurle direnei (54. zk.)\n2.3. Apaizik gabeko elizkizunak zuzentzen dituzuenoi\n2.4. Fede-jarreraz Hitzaren irakurketa egiteko\ntalde-buruei (56. zk.)\n2.5. Gurasoei (57. zk.)\n2.6. Gizarte-komunikabideetako fededunei (58. zk.)\n3. Exegesiaren eta Teologiaren irakasleei (59. zk.)\n4. Erlijiosoei (60. zk.)\n5. Apaizei eta diakonoei (61. zk.)\n6. Geuri, gotzainoi (62. zk.)\nBUKAERA (63. zk.)-3-SARRERASenide maiteok:\nGaur, Hausterre-egunean, Jaunaren Nekaldi, Heriotza eta Piztuera oinarri eta helburu duen ibilbide espiritualari ekingo dio Elizak. Aurreko berrogei egunetan (hots, Garizuman), kristau-elkarteak, Espirituak sustaturik, bihozberritze-bidea egingo du, nagusiki Jainkoaren Hitza entzunez, Adiskidetzearen sakramentua ospatuz eta Eukaristia\ngertaberrituz. Espiritu beraren eraginez, kristau-elkarteak ere parte hartzen du bihozberritze-bide horretan otoitzaren, neurritasunaren eta errukiaren bidez. Horrela erantzuten\ndio Jesusen dei estuari: «Bete da garaia, eta\nBihozberri zaitezte eta sinetsi Berri Ona»\n(Mk 1, 15).\nPazkoaren gailurrera heltzean, beste berrogeita hamar egunez arituko da Elizaren liturgia luze eta zabal Jaunaren piztueraren\naberastasunak guri ezagutzera ematen eta\negiazko pazko-bizitza era beteagoan bizi dezagun laguntzen.\nAsmo eder hori egintzara eramaten lagundu nahi du gure Idazki Pastoralak. Abiapuntu Hausterre-eguna hartu eta Pazkoaldiaren\nazken kapitulua den Pentekoste artean dagoen aldi garrantzitsu honetako ibilbidean\negin nahi digu bereziki lagun.\n1. Gure bihozberritzearen\n1. Garizuma bakoitzak eta Pazko bakoitzak\nkutsu berezia ematen diote gure bihozberritzeari, gure bizitzan aparteko eragina duten eliz eta gizarte-inguruabarren arabera.\nJoan den urrian ospatutako azken Sinodoakindartsu gogoratu digu behin eta berriz, Jainkoaren Hitzak eliz elkartearen bizitzaren eta\njardueraren ardatz izan behar duela, eta garrantzi erabakigarria eman behar zaiola kristau guztien espiritualtasunean. Bistakoa da\nadierazpen hauen eta gure tenperatura espiritualaren arteko aldea. Kontraste honek\nbihozberritze-bide zorrotza erakusten digu.\n«Jainkoaren Hitzaren testigu eta Elizako\nmaisu»1 argitsu eta sutsu izan zen San Pauloren Urtea ospatzen ari gara munduko elkarte katoliko guztiekin batera. Damaskorako bidean Jesusen Hitzak lurrera jaurti, ikasle bihurtu eta apostolu nekaezin egin zuen\nhura (ik. Eg 22, 7-8) eredu guztiz baliotsua\nda, Hitza debozioz geure egin eta konfiantza\nosoz eskain dezagun. Ebanjelioa jarrera erlijiosoan entzutea eta itxaropenez aldarrikatzea gomendatu zigun Kontzilioak; baina,\nzoritxarrez, zailtasun handiak eta gogo eskasa aurkitzen dituzte fededunek horretarako.\nPauloren Urteak adore ere eman nahi digu\njarrera eskas horietatik bihozberritzeko.\nBaina garrantzitsuak diren bi eliz gertaera\nhauez gain, badugu funtsezkoagoa den beste\narrazoi bat ere. Gure fedeak egiaz dioenez,\nJainkoaren Hitza gure bihozberritze pertsonalaren eta Elizaren berrikuntza ebanjelikoaren aparteko iturri da beti, eta fedetik eta\nkristau-elkartetik aldendutako pertsona eta\ntalde askorekiko harremanerako bide. «Jainkoaren Hitzaren indar sendatzailea dei bizia\nda etengabeko bihozberritze pertsonalerako».2 Guztiz egokia da, beraz, fedearen ar(1) Gotzainen 2008ko Sinodoa, Instrumentum laboris,\n«Jainkoaren Hitza Elizaren bizitzan» gaiari buruz, 2. zk.\n(2) Gotzainen 2008ko Sinodoa, 8. proposamena.-4-gira egingo dugun gogoetaren ardatz bihurtzea Hitza graziazko aldi honen hasieran.\nGizartearen analista askoren iritziz, anemia espiritual gogorra nabari da gure garaiotan eta, aldi berean, «halako premia espiritual lausotua… otoitza berriro ere ezinbestekoa dela adierazten duena».3 Egoera honetan aurkitzen den gizarteari begiratzen badiogu, gure herrikideei Hitzaren elikagai indar-emailea eta Ebanjelioaren mezua argi eta\ngarbi eskaintzeko premia nabaritu beharko\nlitzateke gure kristau-elkarteetan. Eginkizun\nhori gauzatuko bada, ezinbestekoa da Jainkoaren Hitza gogo biziz onartzea eta ausardiaz aldarrikatzea; baina ezaugarri horiek\nezin dira gaurko gure kristau-elkarteen ondaretzat jo.\n2. Baina, benetan interesgarria ote da Hitz\nhau gaurko munduarentzat? Adierazle\naskoren arabera, ezezkoa da bat-bateko\nerantzuna. Fede itzaliaren edo akabatuaren\ngure inguruneko esparru zabalean, hondakin\nanakronikotzat jotzen da Jainkoaren Hitza,\n«etsi eta hil nahi ez duen azken ideologiatzat».4 Gaurko kultura honetan, helburu\nsinestezinak lorturik liluratua, bere salbamenaren protagonista bakartzat bere burua hartzeko joera du gizakiak. Jainkoaren aurpegiaren agerpen eta gizakiaren erabateko salbamen bezala eskaintzen den Hitz transzendenteak baztertua izateko aukera guztiak ditu\naldez aurretik. Gure zibilizazio guztiz kritiko\nhonetan, duela milaka urte sortutako Hitz\nhau –gure garaiko sentsibilitate, ardura eta\ngalderetatik oso urrun dagoen inguru batean\nsortua– mitoen alorreko zerbait bezala ikusten da.\nAdituen arabera, panorama honekin alderatuz, Jainkoaren Hitzak historian inoiz izan\nez duen bezalako egunsentia bizi du gaur\nmunduan. Idatzia daukagun Jainkoaren Hi-tzera hurbiltzea ez da kultura-esparru jakin\nbatera murrizten den gertakaria. Ia aldi berean eta era autonomoan, hainbat kontinentetan gertatzen joan den zerbait da. Idazteunaren irakurketa eta hausnarketa kristau-berrikuntzaren eta Elizaren zabalkundearen iturri\nbihurtzen ari da. Amosen (8, 11) antzinako\nprofezia betetzen da: «Gosea bidaliko dut, ez\nogi-gosea, eta ez ur-egarria, Jaunaren hitza\nentzuteko gose-egarria baizik».\nOraindik urrun geratzen zaizkigu Vatikanoko II. Kontzilioak proposatutako helburuak. Idazteuna ez da oraindik, ez beharko\nlukeen neurrian behintzat, ez teologiaren\nbihotza ezta kristau-bizitza osoari arnasa\nematen diona ere.5 Baina egoera harrigarria\neta itxaropentsua erakusten digute azterlan\nbiblikoetan eta teologikoetan eta katekesi-planteamenduetan egindako aurrerapenek,\nHitzaren aldarrikapenak liturgian hartu duen\ngarrantziak, Idazteunaren inguruko Heziketa\nEskolek, Bibliaren itzulpen zainduek, Aste\neta Jardunaldi biblikoek, argitaratutako lagungarri ugariek eta, batez ere, fede-ikuspegitik eta otoitz-giroan egindako Bibliaren\nirakurketak Elizan izan duen gorakada eta\nhedapen ia unibertsalak. Inolako giza hitzek\nez duen freskotasun eta indarrez jantzia\nagertzen zaigu Jainkoaren Hitza. Zorionez,\nkristau-herriari bizirik eta zuzenean eman\nzaio gaur egun Jainkoaren Hitz hau, lehengo\naldietan baino indartsuago. Jende apal eta\npobreak pozez eta itxaropenez jasotzen du\neta, gainera, aparteko sakontasunez ulertzen.\n«Pozgarria da ikustea, jende hain apal eta\npobrea gai dela Biblia bere eskuetan hartu\neta, ikuspuntu espiritual eta existentzialetik,\nargi berri batez hura interpretatu eta gaurkotzeko; bere buruarekin erabat seguru dagoen zientziatik datorkiona baino sarkorragoa den argiaz, hain zuzen».6 Hemen betetzen dira, era erabakigarrian, Jesusen hitzok:\n«Goresten zaitut, Aita, zeru-lurren Jauna,\ngauza hauek jakintsu eta ikasiei ezkutatu diz(5) Ik. JOAN PAULO II.a, Tertio millennio adveniente, 36.(3) JOAN PAULO II.a, Novo millennio ineunte, 33. zk.\n(4) E. SALMANN, La palabra partida, PPC, Madril\n2006, 9-12 orr.zk.\n(6) ERROMAKO BATZORDE BIBLIKOA, Bibliaren interpretazioa Elizan, IV, C. 3.-5-kiezulako eta jende xumeari agertuÂť (Mt 11,\nBihotza Bibliara zabaltze hau ez da eliz\ngertakari hutsa. Duela gutxi arte kristau-fedearekiko jarrera itxia erakutsi izan duten India edota Ekialde Urruna bezalako kultura-kontinente zabalek Idazteunean jasotako\nHitzarekiko erakarpena sentitzen dute orain.\nKontsolagarria da, Mendebaldean fedearen\neguzkia ezkutatzen ari dela dirudien une honetan, Ekialdean berriz sortzen ari dela ikustea.\nBaina zerbait gertatzen ari da Mendebaldean ere. Hain zuzen ere, espiritualtasunaren\nesparrua basamortu bihurtua duten herrialde\nbatzuetan talde txikiak sortzen ari direla nabari da; hauek beren bizitzan aurkitzen edo\nbilatzen dituzten zentzu partzialek ez dituzte\nbetetzen, eta zentzu eragileagoa eta sakonagoa irrikatzen dute, eta hori, sarritan, Erlijioan bilatzen dute. Bibliara hurreratzea, pedagogikoki egiten denean, benetako aurkikuntza gertatzen da haientzat; bidea irekitzen\ndie Jesusen irudi zintzo eta garbirako, eta\nHarenganako federako. Gure artean oraindik\nhasiberria da gertakari hau, baina, itxura\nguztien arabera, garrantzi handia izango duela iruditzen zaigu etorkizunean.\n3. Idazki Pastoral honen asmoa\n3. Onartu beharra dago, Bibliarekiko gogoberritze honen eragina ez dela Jainkoaren\nherri osoarengana iritsi, ezta gutxiago ere.\nKristau-elkarteko kide gehienek oso ezagutza eskasa dute Jainkoaren Hitza denari buruz, eta Hitz horrek dioenari eta egiten duenari buruz. Ezjakintasun horrek atxikimendu\nguztiz ahula eragiten du. Espainiar familietako %50ak badu etxean Biblia. Familia horietako %2ak baino ez du sarri erabili ohi irakurtzeko. Jainkoaren Hitza hain beharrezkoa\nbada federako, ez dago Elizarentzat haren\nezagutza zehatza eta benetako estimua sustatzea baino eginbehar garrantzitsuago eta\npremiazkoagorik. Biblia irakurtzen ikastea,\neta testu horren jatorrizko eta gaurko esanahia jasotzen, berarekin otoitz egiten, testu\nhorretatik gure jokabiderako ondorioak ate-ratzen ikastea, hori ez da sakonki lantzea\natsegin izan dezakegun zaletasun horietako\nbaten pareko zerbait. ÂŤIdazteunean oinarritzen ez den kristau-espiritualtasunak zailtasunak izango ditu mundu moderno,\nkonplexu, zail, zatitu eta norabidea galdutako honetan bizirik irautekoÂť (Martini kard.).\nIdazki Pastoral honek Jainkoaren Hitza\nezagutu, baloratu eta erabiltzen jakiteko bidea zabaldu nahi dizue, Benedikto XVI.a\nAita Santuak, dagokion nagusitasunez eta\nera osoagoan, egingo digun Sinodo osteko\nAholku Idazkiaren zain gaudela. Asmo hau\nbetetzeko, hurrengo urratsak egingo ditugu.\n4. Idazkia urratsez urrats\n4. Egia-zerrenda edota gure jokaera moralerako gida baino lehenago, Hitzak Jainkoaren maitasuna adierazten digu: bere\nbihotza ireki, bere aita-aurpegia erakutsi,\nbere egitasmo salbatzailea agertu, gure fedea\nsustatu, guri bihozberritzera eragin, gure\natxikimendua lortu eta gu morrontza guztitik askatu nahi gaituen Jainkoaren maitasuna. Mezuaren oinarrian dagoen benetako jarrera adore-emaile hori azalduko dugu Idazki\nhonen lehenengo orrialdeetan.\nJainkoaren hitza ez da doinu soila, abesbatzari dagokion kantua baizik. Abesti honetan, doinu nagusia Jesu Kristo da. Abesti honetako ahots desberdinak (hau da, adiera\ndesberdinak) adieraztea eta guztiak Kristori\nbegira daudela nabarmentzea izango da gure\nibilbideko bigarren urratsa.\nJainkoarena izateagatik, hots egindako\nedota idatzitako Hitzak ezaugarri guztiz osasungarriak ditu fededunentzat: eraginkortasuna eta gaurkotasuna. Ezaugarri horien\nazalpena egingo dugu geure aurkezpenaren\nhurrengo zatian. Giza hitza izanik, bestalde,\nidatzia izan zen garaiko kultura-baldintzak\neta idazleen ezaugarri pertsonalak ere islatzen ditu.\nLotura estua dute elkarren artean Hitzak,\nEspirituak, Elizak eta Eukaristiak. Lotura\nhori agerian jartzea izango da ondoren datozen orrialdeen helburua.-6-Hitza berenganatzen duten ikasle eta\ntransmititzen duten testigu izatea da kristau\nguztien bokazioa. Izatasun bikoitz honen ondorio praktikoak azaltzen saiatuko gara. Andre Maria izango da guretzat eredu bikaina\neta atsegina gogoeta honetarako.\nJainkoaren Hitza zintzotasunez onartzeak\neta konfiantzaz iragartzeak jarrera jakin\nbatzuk lantzea esan nahi du; hori azaltzen\nsaiatuko gara ondorengo orrialdeetan.\nHitza entzuteari eta transmititzeari dagokionean bada hainbat alderdi dituen eta sarritan azaldu ohi den patologia bat. Alderdi horiek ondo nabarmentzen ahaleginduko gara\nondoren, horietako bakar batean ere ez erortzeko.Joan Paulo II.ak eta Benedikto XVI.ak biziki gomendatu digute fede-ikuspegitik eta\notoitz-giroan egindako Idazteunaren irakurketa, gure fede-sustapenerako eta eliz berrikuntzarako iturri bezala. Nola sendotu eta\nbideratu gure elizbarrutietan, Elizan mendez\nmende hain tradizio handia izan duen jarduera hau? Argibide bakun batzuk eskainiko ditugu bere lekuan.\nKristau-elkarteak bizi duen uneak eta elkarte hori osatzen duten talde desberdinek\neliz eta sozial ikuspegitik bizi duten egoerak\neta erantzukizunak iradokizun batzuk eskatzen dizkigute, Jainkoaren Hitza nork bere\negin eta haren aldeko berariazko zerbitzua\nargitu eta sustatzeko. Horiekin bukatuko\ndugu hausnarketa.I. JAINKOAK HARREMANA IZAN NAHI DU GUREKIN\nJESU KRISTOREN BITARTEZ1. Ikuspuntuaren aldaketa argitsua\n5. Kristauok bihotzez eskertzen dugu Jainkoaren Agerpena. Baina, luzaroan, ikuspegi mugatua izan dugu Agerpenari dagokionean. Jainkoak gure salbamenerako transmititu nahi izan zizkigun egien eta aginduen\nzerrendatzat hartu ohi genuen soil-soilik. Espiritu Santuak inspiratutako Idazteuna egia\neta agindu horiek leial adierazten zituen liburua zen batik bat.\nVatikanoko II. Kontzilioak, antzinako\nkristaualdiko Eliz Gurasoen ikuspegia jasorik, asko zabaldu zuen Agerpena ulertzeko\nera eta, horrela, zabaldu egin zigun arima fededunoi.\nJainkoak gure salbamenerako egiak eta\naginduak agertu dizkigula aitortzearekin batera, beste hau ere ikasi dugu: lehenengo eta\nbehin, bere Aurpegia eta bere Salbamen-asmoa agertu dizkigula Jainkoak hitzen bitar-tez zein gertaera salbatzaileen bitartez.\nHitzek eta gertaerek osatzen dute Agerpena.\n«Jainkoaren Agerpenaren asmoa, elkarri estu\nlotuta dauden eta elkar argitzen duten\negintzen eta hitzen bidez gauzatua izan da».7\nBaina, garrantzitsua izanik ere, ez da hau\nikuspuntuaren aldaketa erabakigarriena. Hau\nda Kontzilioak Agerpenari buruz eman nahi\nizan zigun irakaspen berezia: Jainkoak, gizadiari dion maitasunak bultzatuta, bere burua\nezagutzera eman eta gurekin harremanetan\njarri nahi izan duela. «Agerpen honetan,\nJainko ikusezinak, maitasun handiak eraginda, adiskideei bezala hitz egiten die gizakiei\neta haien artean bizi da, haiek Berarekin harremanak izatera gonbidatzeko eta bere lagun egiteko» (Dei Verbum, 2. zk.). Agerpenak, beraz, «elkarrizketa-egitura du eta\noihartzuna sortzen pertsonarengan».8 Jain(7) Elizaren Dotrina Katolikoa, 53. zk.\n(8) R. BLÁZQUEZ, De muchas maneras habló Dios en la\nhistoria, Santiago de Compostelan eginiko Hitzaldia (2008IX-3), 4. or.-7-koak, bere burua agertzearekin, bere bihotza\nireki nahi izan digu, bere adiskidetasuna\neskaini eta bere bizian bertan partaide egin\nnahi izan gaitu; eta guk geure fedearekin eta\nbihozberritzearekin erantzutea espero du.\nJainkoaren asmo hau nabari da Agerpenari buruzko Kontzilioaren berariazko idazkiaren hiztegian (Dei Verbum). Hitza, solasaldia, elkarrizketa, komunikazioa, parte-hartzea, adiskidetasuna… horrelako hitzak dira\nerabiltzen dituenak, baita Agerpenaren idatzizko adierazpena den Bibliaz hitz egiten\ndigunean ere. «Liburu sakratuetan, zeruetan\ndagoen Aita bere seme-alaben bidera irteten\nda maiteki eta haiekin hitz egiten du» (Dei\nVerbum, 21. zk.). «Idazteuna, Jainkoak gizakiei bidali dien Gutuna da» (San Gregorio\nHandia). Maitasunezko gutuna.\nOker, errealismotzat jotzen dugun eszeptizismoaren eskutik, Jainkoa oso urrun eta\nmutu ikusteko joera dugu, eta, ondorioz,\nJainkoak guri hitz egitea eta, hain zuzen, digun maitasunagatik hitz egitea posible ote\nden galdetzen diogu geure buruari. Orain badakigu, hori posible izateaz gainera, benetan\nhala dela. Bera gugandik hurbil dago; ezin\ndu bertan behera utzi Berak hasitako lana.\n«Gizakiekin harremana izan nahi du eta\nhaiek bila dezatela. Pertsonak gehien nahi\nduena eta gizatiarrena du atsegin Jainkoak:\nmaitatzea eta maitatua izatea».9\nBadakigu Erm 13, 11-14ko hitzak entzuteak nolako zirrara egin zion San Agustini\neta eragin erabakigarria izan zuela haren\nbihozberritzean. Geroago, era paregabean\nazaldu zuen une haietan berak bizi izan zuena: «Zu nire barnean zeunden; neu nintzen\nneure baitatik kanpo nengoena. Zu nirekin\nzinen, baina ni ez nintzen zurekin… Deitu\nzenidan, oihu egin, eta nire gorreria hautsi\nzenuen; ukitu ninduzun, eta erretzen nago\nD. Bonhoeffer teologo luteranoak bere\ngutunetako batean aitortzen du, Mendiko\n(9) Rencontrer Dieu dans sa Parole, Gotzain belgikarren adierazpena (Brusela 2008), Licarp argit., 15. or.\n(10) SAN AGUSTIN, Aitorkizunak, X.Hitzaldia hausnartzen ari zen batean konturatu omen zela, berak hots egiten zuen Hitza\nez zela Jainkoari buruzko mezua, Jainkoak\nberari zuzendutako Hitza baizik. Eta aitortzen du, predikari eta artzain bezala esperientzia luzea izan arren, aurkikuntza horrek\neraman zuela bihozberritzera. Hortik aurrera\nindartsu eta bizitasunez otoitz egiten hasi\nzen. «Orduan hasi nintzen kristau izaten».11\nBonhoefferren esperientzia honen antzeko\nasko gertatu da historian zehar.\nAskok ezagutzen ditugu egiaren, ontasunaren, zuzentasunaren, Jainkoaren bila diharduten pertsonak. Hauek, Bibliako hitz\nbatzuekiko harremanean, bilatzen dutena aurkitzen dutenean, «aurkituak izan diren» uste\nsakona izan ohi dute. Aurkikuntza ez da beren bilatzearen fruitu izan, Jainkoaren oparia\nbaizik. Eta Hari eskaintzen diote beren burua\n2. Jesu Kristo presente dago\n6. «Jesu Kristo presente dago [Jainkoaren]\nhitzean, Bera da, hain zuzen, hitz egiten\nduena Elizan Eskritura Santua irakurtzen denean» (Sacrosanctum Concilium, 7. zk.).\nTeologiaren arloan mamitsua eta espiritualtasun-arloan aberatsa den baieztapen hau\nulertzeko, «Jainkoaren Hitza» esamoldearen\nesanahi desberdinez jabetu behar dugu.\n2.1. Jainkoaren Hitza\nHirutasunean, Aitaren betiereko Hitza da\nSemea. Hitz pertsonala eta jainkozkoa, adieraztezina eta Aitaren irudi guztiz leiala. «Hasieran bazen Hitza. Hitza Jainkoarekin zegoen eta Hitza Jainko zen» (Jn 1, 1). Hirutasunaren baitan, Hitz honek munduaren eta\ngizakiaren kreazioan parte hartu zuen Aitarekin eta Espirituarekin. «Gauza guztiak beronen bidez egin ziren, eta egindakotik ezer\nez da berau gabe egin» (Jn 1, 3). Mundua,\n(11) D. BONHOEFFER, Elisabeth Zini egindako Gutuna\n(1936ko urtarrila), Rencontrer… idazkian aipatua, 5. or.-8-beraz, Jainkoaren Hitzak sortu zuen salbamenaren historiaren agertoki bezala eta Hitz\nhorrek berak sortu zuen gizakia aparteko\nmaitasunaz, bere solaskide, konfiantzazko\nlagun eta laguntzaile izateko.\n2.2. Jainkoaren Hitza profetengan\n7. Gizadia eta era guztietako kulturak sortu\nondoren, Jainkoak herri bat prestatu\nzuen, Mesias bere Semea eta Hitza denaren\nsehaska izan zedin. Profetak sustatu zituen\nberaren baitan eta, Hitzak eraginda, Jainkoaren izenean hitz egin zuten, idolatriak, elkartasunik ezak, formalismo erlijiosoak eta neurrigabekeriak tentatutako herriaren burugabekeriak ausardiaz salatuz. Jahwehren izenean kontsolatu zuten herria estualdi eta sufrimendu-garai latzetan; itxaropena eraberritu zioten herriari gertatzekoa zen salbamenerako ateak irekiz eta Mesiasenganako itxaropena piztuz. Profeta hauen hitzean presente dago Jainkoaren Hitza eta eragina ematen\ndio; zerbitzu honetara deitutakoen berezko\ngaitasunak eta muga pertsonal eta kulturalak\nislatzen dituzten giza hitzetan agertzen den\nJainkoaren Hitza da.\n2.3. Jainkoaren Hitza gizon egin zen\n8. Hau da gure salbamen-historiako unerik\nerabakigarriena; historia honen urrats nagusien azalpena da hemen egiten ari garena.\nHirutasun Santuaren baitan osoko eta zorionezko ozeanoan gorderik bizitzeko ordez,\nJainkoaren Semeak, Hitzak, geure antzeko\ngizon egin nahi izan zuen maitasunez, Aitak\neta Espirituak bidalita. «Hitza gizon egin zen\neta gure artean jarri bizitzen» (Jn 1, 14).\nGizon hau, Jesus, bakarra eta errepika\nezina den Jainkoaren Hitza da. Jainkoa Harengan dago; baina ez hori bakarrik, gizon\negindako Jainkoaren Semea da. Harengan,\nJainkoa oso-osorik, den bezalakoa, agertu\nzaigu. Hura da Hitz osoa eta behin betikoa.\n«Izan ere, bere Semea eman zigun bezala\nematean, bere Hitza baita –eta ez du besterik–, hitz guztiak batean eta behingoan hitz\negin zituen Hitz bakar honetan; eta ez du\nesateko besterik» (Gurutzeko San Joan).Jainkoaren Hitza da haren bizitza osoa,\nMariaren sabelean sortu zenetik pazkoan\nApostoluei Espiritu Santua isuri zien arte (Jn\n20, 19-22). Hitz horren bitartez esaten digu\nnor den bere Aita Jainkoa: errukia, leialtasuna, maitasuna. Hitz horren bitartez erakusten\ndigu zer izan nahi duen gizakientzat: maite\ngaituen Aita, onartzen gaituen senidea, bere\nSemearengan giza izatasunaz janzten den\nadiskidea, guk jainkozko haren izatasunean\nparte izan dezagun.\nJesus, aginpide osoa duen Hitza da. Hari\nez «datorkio» Jainkoaren Hitza profetei edota Bataiatzaileari berari bezala. Bera Jainkoaren Hitza da. Sendatzen duten hitzak ateratzen dira Harengandik, bekatuak barkatzen\ndituzten, suspertzen eta kontsolatzen duten,\ninterpelatzen eta ohartarazten duten, makalak defendatzen dituzten, zapaltzaileei aurka\negiten dieten hitzak. «Onartu ez zutenek» (Jn\n1, 11), Nekaldira eta Heriotzara eraman zutenek ez zituzten hitz hauek bere egin. Aitak\nberpiztu egin zuen eta den guztiaren eta gu\nguztion Jaun egin zuen.\n2.4. Jainkoaren Hitza\n9. Pazko Hirurreneko gertaeren ostean eta\nhasierako kristau-elkartea sortu ondoren,\nJesu Kristok Apostoluei eman zien bere Hitz\nsalbatzailea. Ez zien agindu bere Hitzaren\n«errepikatzaile» izateko bakarrik, Hitz horren testigu eta zerbitzari izateko baizik.\nApostoluen predikua Jainkoaren Hitza izatea\nnahi zuen Jesu Kristok, antzeko era batean,\nbaina egiaz. Apostoluen hitzean Bera pertsonalki presente egongo zela agindu zuen.\n«Zuek onartzen zaituztenak neu onartzen\nnau, eta ni onartzen nauenak bidali nauena\nonartzen du» (Mt 10, 40). Aldi berean, bere\nEspiritua haiekin egongo zela agindu zien\nJesusek, Beraren aldeko testigantza ematerakoan (Mk 13, 11). Hitz apostolikoa Kristoren beraren hitza dela bermatzen du agintzari\nbikoitz honek.-9-2.5. Jainkoaren Hitza Idazteunean\n10. Profeta batzuek idatziz jaso zituzten beren hitzak. Horrela jokatu ez balute, gaur\negun ez genukeen haien mezu aberatsetik ia\nezertxo ere izango. Itun Berrian laster sumatu zen beharrezko zela gure Jaunaren bizitza,\njarduera, hitzak, Heriotza, Piztuera… idatziz\njasotzea. Lukasen asmoa, «hasieratik guztia\nzehatz-mehatz aztertu ondoren», «dena bere\nharian idaztea» izan zen, etorkizuneko belaunaldiek «jasotako irakaspenak zeinen finkatuak dauden ikus» zezaten (Lk 1, 1-4).\nBehar hori bera nabaritu zuten Apostoluek\neta haien laguntzaileek, eta idatziz jaso zituzten beren irakaspenak.\nProfetek iragarri, Jesusek eskaini eta\nApostoluek hots egindako Jainkoaren Hitza\nidatziz jasotzeko erabakia ez zen zehaztasun\nhandiagoz gordetzeko eta irakaspen horren\naldarrikapena errazteko ekimen pragmatiko\nhutsa izan. Espiritu Santuaren ekimen berezia izan zen. Hark lagunduta, Eliza Tradizioaren ibaian murgildu zen eta Espiritu honek inspiraturiko idazkiak bereizten eta\nonartzen jakin zuen. Idatzizko Hitz hau da,\nnagusiki, Elizaren fedearen elikagaia. «Espirituak, horrela, Jainkoak berak inspiratutako\nHitza ziurtatu nahi izan du, jarraipen egonkorragoa emanez eta leialago gordez».12\nJainkoaren Agerpena Tradizio bizitik datorkigu guri, eta bere barnean sortu zen\nIdazteunetik. Biak dira beneragarriak. Baina\nIdazteunak, Tradizioan oinarriturik, Elizaren\nbizitzan duen zeregina guztiz berezia da.\n«Beharrezko da, beraz, eliz prediku guztia, kristau-erlijioa bera bezala, Eskritura\nSantuaz janaritua eta hark gidatua egotea…\nElizaren euskarri eta kemen baita, fedearen\nsendotasun bere seme-alabentzat, arimaren\njanari, bizitza espiritualaren iturri garden eta\nbetiereko» (Dei Verbum, 21. zk.). Bibliak,\nbenetako bere egile den Espiritu Santuak\ninspiratuta egotea du berme paregabea.\n(12) MARTINI Kard., In principio la Parola Idazki Pastorala, Anbrosioar Zentroa: Documentatione Studi Religiosi, Milan 1981, 45. or.Hala eta guztiz ere, Idazteunak ezinbestekoa du Tradizio bizia, honi estu lotuta baitago. Apostoluengandik datorren Elizaren\nizateak, esateak eta sinesteak aberasten duen\neta, Espiritu Santuaren eraginez, garbitua dagoen Tradizio hau nahitaezko bermea da\nIdazteunaren egiazko interpretaziorako. Espirituak egindako garbitasunak bereizketa\negiten du egiazko Tradizioaren eta bigarren\nmailakoak eta agian kontrakoak ere izan daitezkeen eliz tradizioen artean.13\nAparteko duintasuna du Elizarentzat\nIdazteunak. Eliz Gurasoen bideari jarraituz,\nparekotasuna aurkitzen du Idazteunean jasotako Jainkoaren Hitzaren eta Mariaren sabelean gizon egindako Jainkoaren Hitzaren artean. Bibliako testua gizon egindako Jainkoaren Hitzaren gorputz idatzia bezala izango litzateke. «Jainkoaren hitzak, giza hizkuntzetan adieraziak, giza hizkeraren antzeko bihurtzen dira, Aita Betikoaren Hitza,\ngiza gorputz argala hartuz, gizakien antzeko\negin zen bezala» (Dei Verbum, 13. zk.).\nEz dira, beraz, gehiegikeriak, Origenesek\nIII. mendean idatzi zituen hitzak: «Ondotxo\ndakit nolako arduraz gordetzen duzuen Jaunaren Gorputza zuen ardurapean uzten dutenean, haren zatiren bat nonbait jausiko zaizuen beldur. Haren Gorputza dela eta,\nzentzuz jokatuz, hainbesteko ardura erakusten baduzue, errieta txikiagoa merezi duela\nuste al duzue Jainkoaren Hitzaren gaineko\naxolagabekeriak haren Gorputzaren gainekoak baino?».14 Benetan, miretsi eta sendotu egiten gaituzte Dei Verbum, 21. zk.ko\nhasierako hitzek: «Elizak benerazio handia\nizan dio beti Eskritura Santuari, Jaunaren\nGorputzari izan dion bezalaxe»\n2.6. Jainkoaren Hitza Elizaren predikuan\n11. Hitzak historian zehar duen ibilbidea ez\nda izozturik gelditzen Jainkoaren Hitza\nidatziz jartzearekin. Elizak mendez mende\neta munduan barrena Hitz hori entzuten eta\nhots egiten jarraitzen du. Hitzak, era askotara egiten den prediku biziaren bidez, aurrera\n(13) Ik. KASPER Kard., Escuchar la Palabra de Dios\ncon devoción y proclamarla con valentía. La Constitución\ndogmática “Dei Verbum” sobre la Revelación, Bibliarako\nFederazio Katolikoa, 7. or.\n(14) ORIGENES, In Exodum,13. Homilia, 3.- 10 -jarraitzen du bere ibilbidean, besteak beste\neta batez ere, iragarpenaren, katekesiaren eta\nliturgi ospakizuneko homiliaren bidez. Kristoren aginduak, eta haren presentziaren eta\nEspirituaren eraginaren promesak indarrean\ndiraute. Jesusen promesak eta haren Espirituaren eraginak bide ematen digute Elizaren\npredikua Jainkoaren Hitza dela esan ahal\nizateko benetako eta berariazko adieran,\nnahiz eta era analogoan; baina baldintza batekin: Idazteuna izan dadila prediku horren\narima, araua eta elikagaia, eta bat etor dadila\nElizaren fedearekin. Benetan harritu eta ikaratu ere egiten gaitu egia honek, erantzukizun izugarria eskatzen baitzaio Elizaren eta\neliz zerbitzarien predikuari.\n12. Hausnarketa honen argira, hobeto uler\ndezakegu, beharbada, zati honek daraman goiburuaren esanahia:Jesu Kristo presente dago Hitzean, Berari\nburuz hitz egiten baitu oso-osorik Hitzak.\nMesiasen itxaropenak zeharkatzen du Itun\nZaharra. Itun Berriaren idazleek ere ulertu\nzuten Itun Zaharra ulertzeko giltza Kristo\nzela. Espiritu Santuak inspiratu eta Elizak\nhasiera-hasieratik beneratu izan duen Itun\nZaharrak Itun Berriaren argira hartzen du\nbere zentzu betea. Eta Itun Berri osoak Jesu\nKristo du bere ardatz eta orpo. Kristoren\nMisterioari buruzko katekesi zabala da.\nJesu Kristo presente dago Hitzean, hau,\niragarpen-mota desberdinetan, gizon egindako Hitzaren, hots, Jainkoaren Semearen\nadierazpen delako. Bera presente dago iragarpen-mota hauetan guztietan, eta Bera da\nhorien guztien arima. «Kristoren lurrin gozoa dute».15II. JAINKOAREN HITZA BIZIA DA: ERAGINKORRA ETA GAURKOA«Bizia da Jainkoaren hitza, bizia eta eragin handikoa, aho biko ezpata bera baino\nsarkorragoa: gogoaren eta espirituaren sakon-sakoneraino sartzen da, pertsonaren zokorik ezkutueneraino, eta barneko pentsamendu eta asmo guztiak miatzen ditu. Ez da\nharentzat munduan ezer gorderik» (Heb 4,\n1. Hitz eraginkorra\n13. Jainkoaren Hitza ez da beti literatur zati\ndistiratsua izan ohi. «Izan dira liburuak\n–baita izango ere– Bibliako liburu asko baino hobeak, dotoreagoak eta onbiderako eragin handiagoa ere dutenak. Baina maisulan\nhorietako bakar batek ere ez du liburu inspiratu apalenaren eraginik izango. Bibliako\nhitzetan begi-bistakoa den desoreka nabari\nda hitzezko zeinuaren eta honek eragiten\nduen errealitatearen artean. Idazteuneko\nhitzek badute nolabaiteko eragin-indarra inolaz ere esplikatu ezin dena» (Cantalamesa).Teologiako hizkeran esanda, Jainkoaren\nHitza eraginkorra da.\nTeologia katolikoa gehiago arduratu izan\nda Jainkoaren Hitzaren egia defendatzeaz,\nHitz horren eraginkortasuna azpimarratzeaz\nbaino. Teologia protestantea izan da (batez\nere Karl Barth) funtsezko alderdi hau sakonago aurkitzen eta baloratzen lagundu diguna: Jainkoaren Hitzak egin egiten du esaten\nduena. Santa Teresa Jesusenak esaldi argitsu\nbetean adierazi zuen pentsamendu hori bera:\n«Jainkoaren hitzak egintzak dira».\nHizkuntza-zientziek giza hitzaren izaera\n«performatiboa», hau da, eraginkorra nabarmendu dute. Estalki ahul baten bidez adostasunak sortzen ditu, elkartea eraikitzen,\npoztasuna eragiten, maitasuna pizten, itxaro(15) ASISKO SAN FRANTZISKO, RODRÍGUEZ CARVALLO,\nOFMko Ministro Nagusiak egindako aipamena, in Mendicantes de sentido, de la mano de la Palabra, Erroma 2008,\n15. zk.- 11 -pena ereiten. Baina, era berean, giza hitza\npobrea da: hutseginkorra, gaixotasunak sendatzeko eta irrikatutako arrakastak ziurtatzeko ahalmenik gabea, zalantzazkoa eta aldakorra eta, batzuetan, suntsitzailea ere bai.Bere erruz uko egiten diona edota arinkeriaz\njaramonik egiten ez diona, entzun aurrekoa\nbaino egoera penagarriagoan geratzen da.\nJainko biziaren Hitzarekin ez dago jolasean\nibiltzerik.Jainkoaren Hitza, ordea, eraginkorra da\nmaila guztiz bikainean. «Ez dut Berri Ona\nzabaltzeko lotsarik, Jainkoaren indarra baita fededun guztiak salbatzeko, juduak lehenengo, baina baita judu ez direnak ere»\n(Erm 1, 16). Jainkoaren Hitza sortzailea da,\nizatea ematen dio existitzen ez denari: «Eta\nJainkoak esan zuen: izan bedi argia. Ikusi\nzuen Jainkoak argia ona zela… Jainkoak\nesan zuen: izan bedi sabaia uren artean…\nEta hala izan zen» (Has 1, passim). Jeremias\nprofetak beldurtuta eta uzkur zegoen Jahwehren deiaren aurrean, baina Hark ahoa ukitu eta\nesan zion: «Neure hitzak jartzen dizkizut ezpainetan; agintea ematen dizut gaur erreinu\neta nazio guztien gain, erauzi eta iraultzeko,\nhondatu eta eraisteko, eraiki eta landatzeko»\n(Jr 1, 9-10). Is 55, 10-11 txataletan hau dio\nJahwehk: «Euria eta elurra zerutik jaitsi eta\nez dira bertara itzultzen, lurra urez ase\ngabe, emankor bihurtu eta ernamuindu\ngabe, ereiteko hazia eta jateko ogia sor\nditzan; berdin nire ahotik irtendako hitza\nere: ez da niregana itzultzen bere eragina\nizan gabe, baizik eta nik nahi dudana egiten\ndu eta nik ezarritako helburua betetzen».Altxor baliotsua dugu Idazteuna, Hitza\nmaiz entzunez «Jaunaren pentsamendua» (1\nKo 2, 16) geureganatzeko, hau da, haren\npentsamoldea, sentsibilitatea, baloreak, Aitarekiko atxikimendua izateko eta pobreengana hurbiltzeko. Horrela Hitzak, apurka-apurka, bihozberritu eta salbamenaren jainkozko\negitasmoan sartzen gaitu. Kristau-elkartea\netengabe eraikitzen aritzera bultzatzen gaitu.\nArgi-izpia eta kontsolamendua eskaintzen\ndizkigu larrialdietan. Ausardia ematen digu,\nelkartasuna, geure hauskortasunaren kontzientzia, axaleko gure gurarien gain erne\negotea, gure misioa betetzeko leialtasuna eta\netsi gabe irauteko itxaropena.14. Jesusek, Ebanjelioetan, bere Hitzaren indarraz gaixoak sendatzen ditu (Mt 8, 3;\nMk 7, 34; Lk 7, 14); espiritu gaiztoak jaurtitzen (Mt 8, 32); izadia menperatzen (Mk 4,\n39); bihotzak Jainkoarengana bihurtzen ditu\neta bekatuak barkatzen (Mt 9, 6); giza biziak\nberritzen (Jn 4). Haren hitza giza bihotzaren\nbarru-barruraino sartzen da eta han bizia\nsortzen. «Inork ez du gizon honek bezala hitz\negin» (Jn 7, 46), esango dute liluratuta bere\nJainkoaren Hitzak bere era guztietan du\nindar salbatzaile hau. Baina Idazteunak, fedez eta espiritu apalez nork bere egiteko borondatez aldarrikatzen edo entzuten denean,\naparteko indarra du. Inor ez da lehen bezala\ngeratzen Jainkoaren Hitza entzun ondoren.«Ba ote dago ezer larriagorik eta bekatuzkoagorik Idazteuna ez irakurtzea baino\nedota irakurketa hori alferrikakoa dela eta\nezertarako ez duela balio uste izatea baino?».16\nDena dela, ezinbestekoa da gaizki-ulertu\nbat argitzea: Jainkoaren Hitza eraginkorra\nizateak ez du esan nahi beti betetzen denik.\nJainkoaren Hitzaren eraginkortasuna ez da\nmagikoa: entzuleak, arduratsu, ahalegin pertsonala eta berariazkoa egiten ez badu, ez da\nbeteko. Guztiz argitzailea da ereilearen parabola (Mk 4, 1-9). Biziaren promesa berekin\nduen hazi on eta sanoak, galburu bihurtu\narte, ibilbide luzea duen bezala, entzundako\nJainkoaren Hitzak ere ibilbide luzea du bere\naurrean gizakiaren «bihotzera» iritsi arte,\nirizpideak, aukerak eta jarrerak sortzen diren\nbizi-gunera iritsi arte. Hazia lursail harritsuan edo sasi artean alferrik galtzen den bezala, Hitza ere arinkeriaz, sentsibilitaterik\nezaz edota gure pasioen indarrez harrapatuta\ngera daiteke, eta geratu ohi da. Ohiko irakurketa jarraituak bakarrik bigundu dezake\nbihotz-gogortasun hori eta ireki dezake, traba horien artean, bidea etorri datorren Hitza(16) SAN JOAN KRISOSTOMO, In Matheum, 2, 5 (PG 57).- 12 -ri harrera ona egiteko. Traba horiek gainditurik, Hitza bihotzera heltzen denean, betetzen\nda egiaz Hitzaren eraginkortasuna. Orduan\nesan dezakegu Antiokiako Ignaziorekin:\n«Ebanjelioan aurkitzen dut babesa, Kristoren\n2. Gaurko Hitza\n15. «Isaias profetaren liburua eman zioten\neskura...; denak sinagogan begira-begira\nzeuzkan. Eta honela hasi zitzaien: gaur bete\nda profezia hau entzuten didazuenontzat»\n(Lk 4, 17. 20-21). Profetak 550 urte inguru\nlehenago esandako hitzak (Is 61, 1-3) Nazareteko «gaur» eta «hemen» hartan bete ziren.\nTestuinguru jakin batean esanak ziren. Testuinguru berrian eguneratuak izan ziren. Jatorrian esan ziren unean bezain eguneratuak\neta egokituak. Ez daude espazioaren eta denboraren lauki bati «kateatuta». Zerbaitegatik\ndira Jainkoaren Hitza. Aldi guztietan garaikide da, eta leku guztietara hedatzen da.\nIdazteuna ez da, beraz, duela denbora\nasko beste testuinguru batean hots-egina izan\neta «kontserban» gorde den hitza, gure egunotan ere baliagarri izan dakigun. Alderantziz, hitz bizia eta gaurkoa da, entzuten\ndudanean neuretzat edo elkarte jakin batentzat hots egiten den hitza. Mende asko\nlehenago esandako jatorrizko Hitzari lotua\ndago, baina salbamen-egoera berria sortzen\ndu. Orduan, izozturik zegoela zirudien hitza\n«piztu egiten da», argirik gabea zirudiena,\ngarden bihurtzen da. Espiritu Santuak bizitu\negiten du, fedez entzuten dutenen salbamenerako. Horregatik, Kontzilioak (Dei Verbum, 21. zk.) orainaldia darabil honako hau\nbaieztatzen duenean: «Liburu Santuetan, zeruetan dagoen Aita bere seme-alaben bidera\nirteten da maiteki eta haiekin hitz egiten\nHona hemen sarritan antzematen den gabezia bat: Bibliarekin dugun harremana liburuarekiko harremana izatea, eta ez liburu horren Egilearekin. Jainkoaren Hitza entzutean,\nbi subjektu taupakari eta bizi elkartzen dira\nalde batetik eta bestetik, elkarren artean ko-munikatu nahi dutenak eta «elkarri esateko\nasko dutenak». Ez. Biblia ez da eduki espirituala duen liburu hutsa. Hitzaren bitartez\nbere burua agertzera eman nahi digun eta gurekin maitasunezko harremana izan nahi\nduen Norbaiten Hitz bizia da.\nJainkoaren Hitza gaur egungoa bada, gaur\negungoak dira elkarketa horretako inguruabarrak ere. Geure bizitzan eta inguruan ere\nbaditugu leprak, elbarritasunak, sukarrak, espiritu gaiztoak, ekaitz berriak eta behartsu\nberriak… Hitzak dei egiten digu horien bidez Jaunaren bidera atera gaitezen. Hitz batean, Hark egiten digun deira bihotza zabalik\note daukagun edota eragozpenak jartzen ote\ndizkiogun kontura gaitezen.17 Zakeoren etxera joateko gogoa agertzen duen Jesusi entzuten diogunean (Lk 19, 1-10), geuri egiten\ndigu bisita. Beti marmarrean ari ohi direnei\nentzuten diegunean: «Bekatari baten etxera\njoan duk ostatuz», bekatari hori neu naiz. Jesusen hitzak entzuten ditudanean: «Gaur\niritsi da salbamena etxe honetara… Izan ere,\nGizonaren Semea galdua zegoena bilatzera\neta salbatzera etorri da», neuk ematen dizkiok eskerrak Jaunari, bilatu eta aurkitu egin\nnauelako. Eta irakurketa hau ez da nork bere\nnahierara jainkozaletasunez egindako moldaketa bat, Jainkoaren Hitz biziaren gaurkotze\nguztiz bidezkoa baizik.\n3. Jainkoaren Hitza eta gizakiaren hitza\n16. Nahikoa da Itun Berriko eta Zaharreko\nIdazkiei begirada bat ematea, giza hitzaren aurrean gaudela konturatzeko; hain zuzen, bere aberastasuna eta mugatasuna dituen, eta kulturaz eta kultura gainditzen duen\nbikaintasunaz igurtzia dago hitz hori. Espirituak eta honek inspiratutako idazle-multzo\nugari batek, biek elkarrekin, egindako lanaren aurrean gaude.\nEspirituak idazle santua goiargitzen duenean, ez du bere giza izatasuna ezeztatzen.\nEz du bere baldintza psikologiko, soziologi(17) Ik. BADIOLA, Dios se dice en su Palabra, Espainiako Iparraldeko Teologia Fakultatearen sorrerako urtemugan\negindako hitzaldia, 9. or.- 13 -ko eta kulturaletik ateratzen. Baldintzapen\nhoriek guztiak onartu egiten ditu eta, horrela,\nidazki osoa Espiritu Santuaren eta giza egilearen egintza da, Espirituak bere bermea\nematen dio liburu inspiratuetan «gure salbamenerako» idatziz jasotako egiari (ik. Dei\nVerbum, 11. zk.). Giza idazleek beren ikuskera antropologiko, kosmologiko, bakun eta\n«prezientifikoei» eusten diete, gaur egun\nmunduaren ikuspuntu zientifikoagoak gaindituak dituen ikuskerak, hain zuzen. Honek\nez du Jainkoa «haserretzen», ezta gutxiago\nere. Eliz Guraso greko batzuen hitzetan,\nHark mugak jartzen dizkio bere buruari, «es-tutu» eta «uzkurtu» egiten da, gizakiekin harremanetan jarri ahal izateko.\nJainkoaren Hitza ez da, beraz, giza hitzen\nartean ereindako jainko Hitza, giza hitzean\ndagoen jainko Hitza baizik. Jaunaren jokaera\nhonek ez du bere santutasuna gutxitzen.\nAitzitik, «Eskritura Santuan betiko Jakinduria “guregana moldatze” miragarria agertzen\nda… haren onberatasun esanezinekoa ikas\ndezagun eta zenbateraino moldatu duen bere\nhizkera, gure izaeraren kontua eta ardura izanez» (Dei Verbum, 13. zk.).III. HITZAREN, ESPIRITUAREN, EUKARISTIAREN\nETA ELIZAREN ARTEKO AHAIDETASUN ESTUAEzin dugu atalburu honetan aipaturiko\nerrealitate nagusi bakar bat ere ulertu beraien\nartean dagoen lotura estua agertzera eman\ngabe (elkarrekiko immanentzia baten antzekoa).\n1. Hitza eta Espiritua\n17. «Liburu Santuetan idatzirik dagoen guztia Jainkoak inspiratua da eta irakasteko, arrazoiak emateko, okerrak zuzentzeko\neta biziera zuzenean hezteko baliagarria;\nhorrela, Jainkoaren gizakia guztiz hornitua\ngertatzen da, edozein eginbehar onetarako\nprest» (2 Tm 3, 16-17). Elizaren fedeak\nIdazteun osoa (Itun Zaharra eta Berria) Espiritu Santuaren egintza dela aitortzen du. Espiritu Santuak «Jaun eta bizi-emaileak…,\nprofeten ahoz hitz egin zuela» aitortzen du\nNizea-Konstantinoplako Kredoak. «… Itun\nZaharreko nahiz Itun Berriko liburu guztiek,\nEspiritu Santuaren inspirazioz idatziak, Jainkoa dute egile eta halakotzat eman zaizkio\nElizari berari» (Dei Verbum, 11. zk.) berresten du Vatikanoko II. Kontzilioak.\nEspirituak ez zuen profeten eta Itun Zaharreko gainerako idazleen hitza inspiratu ba-karrik. Hitz horiek transkribatzea ere inspiratu zuen, horrela beren transmisioa hobeto\nziurtatzeko. Espirituak Jesus, Aitaren Hitza,\nbete egin zuen eta bikaintasunez gidatu mundu honetako bere ibilbidean (Lk 3, 22; 4,\n18). Espiritu berak inspiratu zituen ebanjelariak, Jaunaren hitzak eta egintzak idatziz\njaso zitzaten. Espiritu honek berak erein\nzuen Itun Berriko idazleengan idazki apostolikoak idazteko ekimenaren hazia eta erabaki\nere idazki horietako gaia. Azken finean eta\nondorioz, Idazteuna Espiritu Santuaren\negintza da. Presente dago eta ekilea da Espiritua hasiera-hasieratik.\nBaina Espiritu Santua ez dago bakarrik\nIdazteuneko liburuen sorreran. Goiargia\neman zien Hura presente dago eta ekilea da\nliburu horietan eta horiek entzutera hurbiltzen direnengan. Bere Semearen egintza\nsalbatzailea Espiritu Santuaren eraginez gure\nartean gaurkotzea nahi izan du Jainko Aitak.\nKristoren Hitz eraginkorrak «bizitasuna hartzen du» eta gaurkotasuna berreskuratzen\nEspiritu Santuaren esku-hartzeaz, liturgian\nhots egiten denean, katekesian irakurtzen\nedota fede-jarreraz eta otoitz-giroan Hitzaren\nirakurketa egiten denean. Idazteunera espiri-- 14 -tu irekiaz hurbiltzen garenean, Espiritu Santuak bere lana egiten du gure baitan. Nekazal\ninguruko irudia erabiliz, Espirituak Hitzaren\nhazia sustatzen duela eta, aldi berean, entzuten dutenen lurra irauli eta prestatu egiten\nduela esan dezakegu.\nTestuinguru honetan hobeto ulertzen ditugu Ignazio Hazimek, Antiokiako Ignazio\nIV.a Patriarka ortodoxoak, bilera ekumeniko\ngogoangarri batean esandako hitzak: «Espiritu Santurik gabe, Kristo iraganekoa da;\nEbanjelioa, letra hila; Eliza, erakunde soila;\npredikua, propaganda hutsa; liturgia, oroitzapen magikoa; kristau-jokaera, esklaboen morala».\n18. Liburu santuen sortzailea den Espiritua,\nhaien interprete nagusia ere bada. «Espiritu Santua, Idazteunaren egilea dena, Bera\nda haren interpretazio zuzenerako gidaria\nere».18 Erromako Batzorde Biblikoak dioenez, Biblia Jainkoaren herri osoaren altxorra\ndenez, denak dira, era batera edo bestera,\npartaide haren egiazko interpretazioan: exegetak, santuak, pobreak, kultura- eta gizarte-egoera jakin batzuetan bizi direnak eta berariazko inguruabarrak jasaten dituztenak.\n«Jainkoaren hitza, idatzia nahiz tradiziozkoa,\nbenetan interpretatzeko zeregina» (Dei Verbum, 10. zk.) duen Elizaren Irakaspenak du\nazken hitza. Elizako artzainek Kristoren izenean gauzatzen dute eginkizun hau eta Espiritu Santuaren laguntza dute misio zail hau\nbete ahal izateko. Jakin badakite Irakaskuntza ez dagoela «Jainkoaren Hitzaren\ngainetik, beronen zerbitzura baizik: tradizioz\nhelarazi zaiona besterik ez du irakasten, hura\nbaitu, Jainkoaren aginduz eta Espiritu Santuaren laguntzaz, debozioz entzuten, santuki\ngordetzen eta leialki azaltzen» (Dei Verbum,\nEspirituak Jainkoaren Hitza sustatzen\nbadu eta onartzera eta emankor bihurtzera\nbultzatzen bagaitu, badago testu santuarekin\nharremanean jartzen garenean ahaztu behar\nez dugun zerbait: esker onez aitortu eta irrikaz eskatu Espiritu honen ekintza bizia.\n(18) Gotzainen 2008ko Sinodoa, 5. proposamena.2. Hitza eta Eukaristia\n19. «Ondoren, elkarrekin mahaian jarri ziren, eta Jesusek, ogia harturik, bedeinkazioa esan, zatitu eta eman egin zien. Orduan,\nbegiak ireki zitzaizkien eta ezagutu egin zuten, baina Jesus desagertu egin zitzaien begi\naurretik. Haiek elkarri esan zioten: ez al geneukan barrua sutan, bidean Liburu Santuak\nazalduz mintzo zitzaigunean? Berehala jaiki\neta Jerusalemera itzuli ziren… Bi ikasleek\nbidean gertatua eta nola ogia zatitzean ezagutu zuten kontatu zieten» (Lk 24, 30-35).\nEmausko kontakizuna bitxia da benetan,\n«ebanjelio txikia, esan daiteke, Ebanjelioaren barruan». Argi egiten digu, Hitzaren eta\nEukaristiaren artean eta, orokorrean, Hitzaren eta Sakramentuaren artean dagoen lotura\nJesus bi ikasle haien bidelagun egiteak\neraldaketa nabarmena eragiten du ikasleen\nbihotzean. Jaunaren Hitzak errealitatea beste\nbegi batzuez ikusarazten die. Ez da errealitatea aldatu; begiak aldatu dira, errealitate hori\nera berri batean ikusteko. Hitz honek etsipenetik itxaropenera daramatza, etsialditik\npoztasunera. Nekaldiaren traumatismoak\neragindako zauria sendatzen du. Aitorpena\nprestatzen du. Lagun Arrotzarekin egindako\nAfari eukaristikoak bukatu eta burutu egiten\ndu Hitzaren salbamen-egintza: Jesus ezagutzen dute ogia zatitzean. Jesusekiko bat-egitea, hemendik aurrera, osoa da… laburra\nbada ere. Hitzak eta Eukaristiak beren pazko-esperientzia berehala iragartzeko misiora\nEmausko pasarteak Eukaristian gaurkotzen diren Hitzaren ospakizuna eta azken\nAfariaren oroitzapena gogoratzen ditu. Teologia eta espiritualtasun protestanteak «plater\nnagusia» Hitzaren ospakizuna hartzeko joera\ndu, Eukaristia (Afaria), berriz, haren osagarri\nbezala. Luzaroan, ikuspegi katolikoan,\nEukaristiako sakramentuaren aurretik egiten\nden zerbait bezala hartu izan da Hitzaren liturgia. Askok gogoratzen dugu oraindik, fededunak Ebanjelio ondoren berehala parte\nhartzen bazuen Mezan, betetzen zuela igan-- 15 -deko agindua. Pentsamolde horren arabera,\nHitzaren liturgia katekesiari eta pedagogiari\ndagokion zatia litzateke, eta Eukaristia, misterioari eta salbamen-arloari dagokiona.\nLehenengoak irakatsi egingo luke; bigarrenak salbatu; lehenengoak gizakiaren jarduera\nazpimarratuko luke; bigarrenak, Jainkoaren\njarduera. Ez da beharrezkoa ikuspuntu honek\ndituen hutsune teologikoetan sakontzea.ren sostengurako, eta zeure jainkozko Hitza\nnire urratsak gida ditzan, argiontzi baten\nantzera. Bi gauza hauek ez banitu, ezingo\nnintzateke zuzen bizi. Jainkoaren Hitza arimarentzat argi delako eta zure Sakramentua\nbizia ematen duen ogi. Bi gauza hauek zure\nEliza Santuko altxorrean kokatutako bi\nmahai bezala dira».20. Benetan, Hitza eta Eukaristia ezin dira\nelkarrekin trukatu. Aitarekiko batasuna\nKristorengan eta senideekin Eukaristian benetako gailurra da, eta Idaztenueko goranzko\nbide-zidorretatik igotzen da bertara. Eukaristia eta sakramentuak era emankorragoan ospatzera zuzendua dago Hitza. Era berean,\nEukaristiak Idazteunean ditu bere sustraiak.\nEukaristi Otoitzeko hitz nagusiak Jaunaren\npazko Afariaren Ebanjelioko kontakizuna\ndira, hain zuzen ere. «Jainkoaren Hitza haragi egiten da sakramentuz Eukaristiako gertaeran eta (gertaera honek) bere betera eramaten du Idazteuna».193. Hitza eta ElizaBereiztezina den lotura hau ondorengo\nhitz hauen bitartez adierazi zuen Kontzilioak\n(Sacrosanctum Concilium, 56. zk.): «Hitzaren liturgia eta Eukaristiarena estu-estu bat\neginak daude, eta kultuko egintza bakarra\nosatzen dute». Horrek esan nahi du, Hitza\nhots egitea ez dela salbamenaren iragarpena\nbakarrik, salbamen-gertaera baizik. Esan\nnahi du gainera, Eukaristiaren ospakizuna\ngertaera izateaz gain, iragarpena ere badela.\nIzan ere, «ogi honetatik jaten eta kaliza honetatik edaten duzuen bakoitzean, Jaunaren\nheriotza iragartzen duzue, bera etorri arte»\n(1 Ko 11, 26).\nOndo oinarrituak daude, beraz, Kontzilioko hitzak: «Elizak etengabe hartzen du biziaren ogia, bai Jainkoaren Hitzaren eta bai\nKristoren Gorputzaren mahaitik» (ik. Dei\nVerbum, 21. zk.). Duela mende asko idatzi\nzuen «Kristoren imitazioa»20 deritzanaren\negileak: «Gaixo bati bezala eman didazu\nzeure Gorputz santua arimaren eta gorputza(19) Gotzainen 2008ko Sinodoa, 7. proposamena.\n(20) T. KEMPIS, Kristoren imitazioa, IV. liburua, 11.\nkap.21. «Jainkoaren Hitza da egiaz Elizaren\neuskarri eta kemen, fedearen sendotasun\nbere seme-alabentzat, arimaren janari, bizitza espiritualaren iturri garden eta betiereko» (ik. Dei Verbum, 21. zk.). Horregatik,\n«Elizaren bizia Eukaristiako misterioan sarri-sarri esku hartuz garatzen den bezala,\nuste izatekoa da era berean, “betiko dirauen”\nJainkoaren Hitzarekiko benerazioa areagotuz, bizitza espiritualak indar berria hartuko\nduela» (Dei Verbum, 26. zk.).\nHitzak eta Eukaristiak eraikitzen dute Eliza. Hitzak Elizaren sorkuntzan eta eraberritzean duen egitekoa argitzea eta nabarmentzea izan da batez ere ospatu berri den\nSinodoaren helburua, bere goiburu argitsuak\nerakusten digunez: «Jainkoaren Hitza Elizaren bizitzan eta misioan».\nHitzaren eta Elizaren artean dagoen erlazioa mailaka elkarrekin lotuak dauden hiru\nbaieztapen hauen bitartez azal dezakegu.\n3.1. Eliza Jainkoaren Hitzetik jaiotzen da\nApostoluen Eginen liburuan eta Pauloren\ngutunetan zera ikusten dugu: Apostoluek iragarritako Jainkoaren Hitzak elkarte jaioberriak biltzen dituela beraren eta Apostoluen\ninguruan. Jainkoaren Hitza, Eukaristiarekin\nbatera, elkartasun-sortzaile da. M. Legidok,\nhitz-jokoa eginez, egoki adierazia duen bezala: «Hitzak dei egiten dio Elizari (“convoca”), Eukaristiak elkartu (“con-grega”) eta\nministerio apostolikoak gidatu (“conduce”)». Ondorioz, zenbat eta handiagoa\nizan Jainkoaren Hitzarekiko benerazioa eta- 16 -harrera on praktikoa, orduan eta indartsuago\njaioko dira eta haziko kristau-elkarteak.\n3.2. Jainkoaren Hitzak eusten dio\nElizari historian zehar\nSortu zen kultura-giro oldarkorra zela-eta,\nbizitza laburra iragarri izango geniokeen elkarte ahul eta jaioberriak zailtasun handiak\ngainditu zituen eta judaismoaren barnean\npreso ez geratzea lortu zuen. Jesusen oroimenak, pazko-esperientziak, Piztueraren\nikuspuntutik egindako Itun Zaharraren irakurketak eta Apostoluen gutunek bere nortasunean irauten lagundu zioten. Itun Zaharra\neta Berria izan ziren hurrengo mendeetan,\nkultura grekoaren barnean, haren nortasunari\neutsi zion mistika. Zailtasunak zailtasun,\nJainkoaren Hitzak eutsi izan dio nortasun berari Erdi Aroan eta Aro Berri edo Modernoan. Gaur ere Hitz horrek eusten dio eta\neusten jarraituko du aurrerantzean (horrela\nsinesten dugu irmotasunez), gero eta boteretsuagoa, fedegabeagoa eta fededunen beraien\nmentalitateari eta sentsibilitateari eragiteko\nindartsuagoa den mundu honen erdian. «Aspertu gabe errepikatuko dut, fede-jarreraz\notoitz-giroan egindako Idazteunaren irakurketa dela Jainkoak jarri digun biderik nagusienetakoa, axolagabekeriaren eta sinesteko beldurraren eraginez mendebaldeko\nmunduak jasan dezakeen hondamendi moraletik salbatzeko. Irakurketa hori da Jainkoak\nproposatzen duen antidotoa… kristautasunak\nhirugarren milurtekoko erronka gainditzeko\nezinbestekoa duen barnekotasunaren hazkundea eragiteko».21\nahalmenagatik, Elizaren bizitzan\nsartzen da eta sustatu egiten du\nJainkoaren Hitzaren indarrik eta Espirituaren ekintzarik gabe, Elizaren jarduera\nguztia «alferrik arineketan egitea» baino ez\nlitzateke izango. Gure ahaleginen eta lortutako emaitzen arteko aldea ikusita, etsipenean\neror gaitezke. Baina Hitzak eta Espirituak\n(21) MARTINI Kard., Programmi pastorali diocesani\n1980-1990, Milan, Anbrosioar Zentroa, 529. or.sustatzen dute predikua, bizkortzen liturgia,\nbultzatzen gaituzte karitatezko jarduerara,\nsustatzen dituzte bizitza kontenplalaria daramatenak, inspiratzen dituzte teologoak;\nHitza eta Espiritua dira kristau-hezitzaileen\neuskarri eta katekisten adore; horiek eusten\ndiete gure argitaletxeei, sostengatzen dituzte\ngure unibertsitateak, sendotzen politiko sinestedunak, lagun egiten diete gizarte gizatiarragoa eraikitzen konprometituta dauden\nlaikoei, sendotzen dituzte bizitza duinagoaren alde borrokatzen diharduten pobreak,\narintzen dituzte gaixoak, gehitzen dituzte\nmisiolarien indarrak. Indar eta adore nabarmena sumatzen dugu eginkizun ebanjelizatzaile itzel honetan. Handiagoa izango da\noraindik indar eta adore hori, horretan dihardugunok eraberritzen eta itxaropena ematen\nduen Hitzean gehiago oinarritzen bagara.\n3.4. Hitza Elizan gehiago sustraitzeko\n22. Egia hauez sakon konbentzituta, Kontzilioak kapitulu batean (Dei Verbum, 6.\nzk.an), Hitzak Elizan harrera hobea izatea\neta fruitu gehiago ematea ziurtatuko duten\neginkizun batzuk adierazten dizkigu. Ezinbestekoa da «aipatu idazkiaren gailurra»22\nden kapitulu hau osorik irakurtzea. Hona hemen ohar batzuk:\n–«Fededunek parez pare irekia izan behar\ndute Eskritura Santurako sarbidea» (Dei\nVerbum, 22. zk.). Beren sarrera eta behar\nadinbat oharrez hornitutako itzulpen leialak izango dituzte horretarako eskura.–Guztiei «kartsuki» dei egiten zaie, zuzenean eta «sarri-sarri irakur dezaten Eskritura Santua… Gogora bezate, Eskritura\nSantuaren irakurketak otoitza izan behar\nduela lagun… izan ere, Jainkoari hitz egiten diogu otoitz egitean, eta Berari entzuten diogu Jainkoaren hitzak irakurtzean»\n(Dei Verbum, 25. zk.).–«Idazki Santuen ikasketak izan behar du\nteologia sakratuaren arima» (Dei Verbum,\n(22) KASPER Kard., a.a., 8. or.- 17 -––«Exegeta eta gainerako teologoek, indarrak gogotsu elkartuz, Elizaren Irakaspenaren begiradapean, lan egin behar dute,\nEskritura Santua ikertzeko eta irakasteko»\n(Dei Verbum, 23. zk.).\nIdazteuna espirituz irakurtzea ezinbestekoa da «Hitzaren ministerioan jarduten\ndutenentzat (apaiz, diakono, katekista).\nSarri-sarri irakurri eta arretaz ikasi nahirik,\nmurgildu daitezela Eskritura Santuan, ho-rietako inor, bere barnean entzun ez duelako, predikari hutsal eta baliorik gabeko bilaka ez dadin» (Dei Verbum, 25. zk.).\n–«Eliz prediku guztiak… Eskritura Santuaz\njanaritua eta hark gidatua egon behar du»\n(Dei Verbum, 21. zk.).–«Ahaleginak egin behar dira, Hitzaren zerbitzari ugariak eta hobeto prestatuak izateko» (Dei Verbum, 23. zk.).IV. JAINKOAREN HITZAREN IKASLE ETA TESTIGU23. Elizaren bizitza osoa mugimendu bikoitzean laburbiltzen da: salbamena nork\nbere egin eta aldarrikatu. Salbamena nork\nbere egitea, Jaunaren ikasle izatea da. Aldarrikatzea, berriz, jasotako salbamenaren testigu eta iragarle izatea. Elizak bertako kide\nberdingabe den Andre Mariarengan aurkitzen du mugimendu bikoitz honen eredua.\nJainkoaren Hitza nork bere egitea eta munduan barrena aldarrikatzea da Mariaren bizitzaren eta misioaren ardatza.\nJainkoaren Hitza nork bere egitea eta aldarrikatzea kristau guztioi dagokigu. Mugimendu bikoitz hau kristauaren, Aita Santuaren nahiz azken bataiatuaren kode genetikoan ezarria dago. Elizan ez du inork aldarrikatzaile huts edota hartzaile huts izan\nbehar. Aldarrikatzaile oro hartzaile da aldi\nberean. Hori horrela ez denean, «brontze soinulari eta ezkila tintinlari besterik» ez da\n(1 Ko 13, 1). Era korrelatiboan, hartzaile oro\naldarrikatzaile izatera deitua dago. Eta hala\nez bada, talentu bat negoziatzeko jaso eta\nlurpean gorde zuen zerbitzariaren antzekoa\nizango da (Mt 25, 24 hur.). Denok gara ikasle eta testigu.\n1. Hitzaren ikasle\n24. «Jainko Jaunak hitz egiteko trebatu nau,\nbihotz-eroriak adore-hitzez bizkor ditza-dan. Goizero dit belarria ernearazten, ikasle\nonak bezala entzun diezaiodan. Jainko Jaunak belarria zabaldu dit, eta nik ez diot aurka egin, ez atzera jo» (Is 50, 4-5).\nJainkoaren Hitza ezagutzea eta Hitz horretan konfiantza izatea da ikaslearen ezaugarri nagusienetako bat. Jaunak «belarria\nireki dio» ikasleari, arretatsu eta sentibera bihurtu du Jainkoaren ahotsaren aurrean.\nAhots hau ez da arrotza beretzat ezta bere\nmunduarekin bateraezina ere. Sintonia, kidetasuna du harekin.\nEzagutza eta konfiantza hori dohaina da.\nJaunak ireki dio belarria. Baina dohain hori\nsantuei eta bihotz-apalei dagokie berez.\nAsisko San Frantziskok bere garaiko predikari eta doktore ospetsu askok baino hobeto\nulertu eta bere egin zuen Jainkoaren Hitza.\nApalek ere aparteko kidetasuna dute, entzuten duten Hitzean jasotzen diren alderdi\nexistentzial eta praktiko jakin batzuk sumatzeko.\nEzagutza eta konfiantza hori Elizan, maila batean edo bestean, Hitzaren ministerioa\njaso dutenei (apaiz, diakono, katekista, Erlijio-irakasleei) eskatzen zaie batez ere. Baina\nhaiek ere, ikasle dira maisu baino lehen.\nHauxe esaten zien San Agustinek bere\neliztarrei prediku batean: «Zaindu egiten zaituztegu, dagokigun betekizunak horixe egi-- 18 -tea eskatzen digulako, baina [Jaunak] geu\nere zeuekin batera zaindu gaitzala nahi dugu.\nArtzainen antzeko gara zuentzat, baina\nzuekin batera ardi gara Artzain haren menpean. Doktoreen antzeko gara maisu-aulki\nhonetatik zuentzat, baina Maisu bakar haren\npean zuen ikaskide gara eskola honetan».\nProfetaren sentiberatasuna da ikasleen\nbeste ezaugarrietako bat. Azken batean, ikasleak, Bataioaren bitartez, Kristo profetaren\nizaeran parte hartzen du. Profeta, Jainkoaren\nHitzak dardararazten duen norbait da. «Zure\nhitzak niregana iristean, irentsi egiten nituen; horiek nituen neure poz, barru-barruko\ngozamen; zeuretzat sagaratua bainauzu, ene\nJauna, Jainko ahalguztiduna» (Jr 15, 16).\nBaina profeta ez da pozez bakarrik jartzen\ndardarka. Jainkoaren Hitzak aztertu egiten\ndu eta barru-barrutik heltzen dio: «Liluratu\negin nauzu, Jauna, eta ni zure lilurapean\nerori; bortxatu egin nauzu eta menperatu.\nBarregarri gertatu naiz egun osoan, burlaka\nari zaizkit denak... Pentsatu izan dut: ez dut\nberriro Jauna aipatuko, ez dut haren izenean\nhitz egingo. Baina orduan suaren antzeko\nzerbait sentitzen dut barruan, eta hezurretaraino erretzen nau; saiatzen naiz itotzen, baina\nezin!» (Jr 20, 7-9). Ezekielek jan zuen liburuak eztiaren gustua zuen, baina gero erresumina eragin zion erraietan (ik. Ez 3, 3. 14).\nEntzulearen otzantasuna ere ikaslearen\nberariazko ezaugarria da. Hitza, eragozpen\nguztiak gainditu ondoren, bihotzaren erdira\niristen denean, fededunak bere burua ematen\ndio, nahiago du Jainkoaren logika, berea baino, «zuk hitzemana, eztia ahorako baino gozoagoa da» (Sal 119 , 103). Mendekosteko predikuan entzundako hitzek «zirrara\negin zieten, eta Pedrori eta gainerako apostoluei galdetu zieten: zer egin behar dugu,\nanaiok?» (Eg 2, 37). Horra hor ikaslearen\n2. Hitzaren testigu\n25. Testigu izatea kontu serioa da. Testigua\nez da ideia-saltzaile hutsa. Ezta, besterik\ngabe, dioenaz konbentzitua bai, baina konprometitua ez dagoen norbait ere. Testigua,bere bizitzan garrantzi handia izan duen gertaera bat bizi izan duena da. Gertaera honek\npertsona hori markatu egin du, bere bizitzaren norabidea aldatu dio eta, orain, irtenbide\nbakarra du: berak bizi izandako hori hitzez\neta egitez aldarrikatu beharra. Hitzak eta Espirituak horrelako testiguak eragiten dituzte.\n«Lepoa mozten uzteraino bizia emateko prest\ndagoen testiguari diot sinesten» (Pascal).\nGuztioi dagokigun bokazio hau aitortzea,\nonartzea eta bizitzea hil ala biziko kontua da\ngure Elizaren orainerako eta gerorako. Garai\nhauetan, bataiatu askok galdu egin du Jainkoaren Hitzarekiko ohiko harremana; belaunaldi batzuentzat arrotzak eta mitologikoak\ndira Hitza eta fedea. Halere, ezin dugu\nahaztu, asko direla kristau zintzo eta motibatuak, era guztietako bizi-giroetan «ereinda»\nbizi direnak eta oso aldenduak dauden pertsona hauekin zuzeneko harremanak (eta baita kalitatezkoak ere) dituztenak. Kristau\nhauek ezin dute ahaztu, bataiatu izateagatik,\nJesu Kristok eta haren elkarteak bidaliak direla bizi-giro horietara. Aitortzen dugu, zaila\ndela ingurune jakin batzuetan fedea iragartzea. Baina Jainkoaren Hitzak aparteko indarra du kontsolatzeko eta, aldi berean, aztertzeko. Hain urrun dauden pertsona hauen bizitzan badaude abaguneak; hurkotasun\nafektibo eta zerbitzuzkoaren eta mezu bibliko egokituaren indar elkartuak ateak ireki\nditzake eta hesiak hautsi ere bai. Ez da falta\nhau posible eta erreala dela egiaztatzen duten\nHori bai, «Ebanjelioa bihotzean daraman\nsinestedunak, hau da, Ebanjelioa kontenplazio-gai eta otoitz bihurtu duen fededunak\nbaino ez du erabili ahal izango Berri On hori\naltxor bezala ahoz aldarrikatzeko, eta eman\nbeharra daukan ondasun saihestezin bezala\nbere eskuetan eramateko».23\n3. Ikasle eta testigu\n26. Inork ez du Jainkoaren Hitza Andre Mariak bezala bere egin. San Agustinek\n(23) P. CHÁVEZ, Salestarren Errektore Nagusia, Palabra y vida salesiana hoy, Erroma 2004.- 19 -dioskunez, Andre Mariak bere gorputzean\nbaino lehenago, bere espirituan sortu zuen\nHitza. Batez ere haurtzaroko Ebanjelioan,\nJainkoak Mariaren bizitzaren gainean duen\negitasmoaren berri ematen dion Hitzaren aurrean, esanekotasun eta prestasun betea erakusten du Mariak, nahiz eta Jainkoaren asmo\nhonek hark aldez aurretik zituen egitasmoak\nerabat aldatu. «Hona hemen Jaunaren mirabea. Gerta bekit zuk esan bezala» (Lk 1, 38).\n«Magnificat» deritzan kantikan, Mariak bozkarioz eta esker onez onartu zuen bere bitartez Jesusengan gauzatuko zen Jainko leial\neta errukitsuaren egitasmo salbatzailea, horrela, Hark bere herriari egindako agintzaria\nbetez. Jahwehren behartsuen tradizioan sartuta, Maria pozarren agertzen da Jainkoak\npobre eta babesgabeak gogoan dituelako.\n«Lagun etorri zaio bere herri Israeli, bere\nerrukiaz oroiturik... ezerezak gora jaso\nditu... eta ondasunez bete ditu gose zeudenak» (Lk 1, 51. 53. 54).\nHaurraren jaiotzaren inguruko gertaerek\nzer pentsatu eta sentitu ugari dakarkiote\n«gertakari guztiok gogoan hartzen eta bere\nbarruan hausnartzen zituen» (Lk 2, 19) Mariari. Semea hazten zihoala, hark bihotzaren\nbegiez begiratzen zion (ik. Lk 2, 28-38) eta\nzeinu guztiak, baita ulertzen ez zituenak eta\nmina eta harridura eragiten ziotenak ere\n–esate baterako, tenpluan gertatu zena–\nbihotzean gordetzen zituen (ik. Lk 2, 41-50).\nBere Semearen ministerioaren hasieran,\n«egin Berak esango dizuena» (Jn 2, 5) esango die Kanako zerbitzariei. Jesusen bizitzapublikoan, Hitza entzuten eta betetzen duten\nJaunaren ikasleen artean dago Maria (Lk 11,\nNekaldiaren une larria heldu zenean, Gurutzearen oinetan zegoen Maria, Jesusek\nbere gorputzean jasaten ziharduen martirioa\nhark ere bere bihotzean jasanez, «Mariarengan dena bere barruan gertatzen delako»\n(Isabel Trinidadekoa dohatsua), eta Jesusen\nhitz larriak kontu handiz jasoz: «Emakume,\nhorra hor zure semea…, horra hor zure\nama» (Jn 19, 26-27). Piztueraren esperientzia bizi ondoren, otoitzean iraun zuen\nikasleekin Espiritu Laguntzailearen etorrera\nagindu zuen bere Semearen hitza noiz beteko zain (Eg 1, 14).\nLaburbilduz, Mariak uko egiten dio bere\nlogikari, eta ustekabekoa den Jainkoaren logika onartzen du. Jainkoaz eta Hark egindako promesaz fidatzen da, horixe delako, beretzat, munduko bermerik eta segurtasunik\nbaliotsuena. Konfiantza honek Jainkoarenganako erabateko esanekotasunera bultzatzen\ndu. Ez jarrera boluntaristaz, «bihotzaren sintoniaz» baizik, baina ez kosturik eta minik\ngabe. Mariak aurrera egiten du bere fedean,\neta hobeto ulertzen du bere Semearen misterioa, jaso eta hausnartu egiten dituelako haren hitzak, zeinuak eta jarduerak. Horregatik, Mariaren sabelean gorputza hartu zuen\nHitza den Jesusen ikasle eta testigu izan nahi\ndugunontzat eredu eta sustagarri gertatzen\nda, zailtasun eta estropezu artean. «Bera da\nJainkoaren Hitza entzuten eta onartzen duen\nElizaren fedearen arketipoa».24V. JARRERA EGOKIAK ETA DESEGOKIAK\nJAINKOAREN HITZAREN AURREAN27. Idazteunaren izaerak berak Bibliara jarrera jakin batzuekin hurbiltzea eskatzen\ndigu. Horiek izendatu eta azalduko ditugu\nlabur-labur. Baina askotan Jainkoaren Hitza-ren egituratik kanpoko aurreiritziek, interesek eta arinkeriek eragotzi egiten digute hur(24) Gotzainen 2008ko Sinodoa, 4. proposamena.- 20 -bilketa hori. Kontu handiz identifikatu behar\nditugu aipatu eragozpenak. Horrela, geure\negingo dugu Kontzilioaren agindua: «[Jainkoaren Hitza] debozioz entzun, santuki gorde eta leialki azaldu» (Dei Verbum, 10. zk.).\n1. Jarrera egokiak\nEntzuten dugun Hitza Jainkoarena da.\nHitzera hurbiltzen garenean, haren lehentasuna aitortu behar dugu apaltasunez; hau da,\nahoskatzen edo entzuten dugun edozein giza\nhitzen gainetik dagoela. Guk ez dugu aukeratu Hitz hori. Berak aukeratu gaitu. Berez,\nJainkoaren Hitza ez dugu geuk geure egiten;\nHitz hori da bere egiten gaituena: berak bezala pentsarazten eta sentiarazten digu eta\nkoherentziaz jardunarazten. Jainkoarena da\nzuzendaritza. Bera da iniziatiba hartzen duena. Horregatik, horrelako Hitzak berezkoak\nditu aitorpen apala eta entzute otzana. Juduen tentazioa, Hitza batez ere lege bezala\ninterpretatzea izan zen; grekoena, arrazoiari\nlarregi moldatzea eta Hitzaren izaera paradoxikoa ahaztea; hain zuzen, Hitzak hautsi egiten du giza logika eta Jainkoaren berezitasunean sartzen gaitu. Ederki azaltzen du Paul\nClaudelek gaur egungo sinestedun askoren\ntentazioa izan daitekeena: «Handia da katolikoek Idazteunari dioten errespetua, baina\nerrespetu hori Hitzaren aurrean hartzen duten distantzian adierazten dute, batez ere».\n1.2. Esker ona\n28. Jainkoaren Hitza doakoa da. Opari erabatekoa eta merezigabea da. «Gure Jainkoa\nhitz egiten duen Jainkoa da», ez sasijainko\nmutua. Nahiz eta askotan, samintasunez, haren isiltasuna antzematen dugula uste izan,\nJainkoak, askatasunez, maitasunak eraginik,\nharremanetan jarri nahi izan du gurekin, bere\nAurpegia guri erakutsi eta bere salbamen-egitasmoaren partaide egin nahi izan gaitu.\nGure esker ona merezi du. Berea ez da hitz\nmagikoa; Hitzaren ondorio mesedegarriak\nguk ezin ditugu geure nahierara erabili; alderantziz, une egokia heltzen denean, gure\netxea txukun eta prestatua, edota sakabana-tua eta nahastua aurkitzen duenean, bere burua askatasunez eskaintzen duen Jainkoa da,\ngure barrua baketzeko eta eraberritzeko.\n1.3. Baldintzarik gabeko onarpena\n29. Jainkoaren Hitza beharrezko sendagaia\nda gure salbamenerako. Sendagai hori\ngabe, fededunen herria desegina geldituko\nlitzateke eta gizadiak historiako mendietan\nbidea galtzeko arrisku handia izango luke.\nSendagai hori gabe, gutako bakoitza behin\nbetiko galdutako izaki izango ginateke. Gure\nzauriak kroniko bihurtuko lirateke. Azkenean, elkar suntsituko genuke. Samintasunak\neta etsipenak bizi-poza eta itxaropena itoko\nlituzkete. Jainkoa zerumugan lausotuko\nlitzaiguke. Itzelak, harrigarriak eta esanguratsuak dira Nietzscheren hitzak: Jainkoaren\nheriotza eta heriotza honek eragindako hotz\nglaziarra eta hustasun izugarria aldarrikatzen\nduten hitzak; baina aldarrikapen horrek,\nazken batean, elkarrekin bizi izandako esperientzia bat islatuko luke. Hain beharrezkoa\ndugun Hitzak baldintzarik gabe onartzea\n1.4. Kontzientzia arretatsua\n30. Jainkoaren Hitza gaur egungoa da. Ez da\nJainkoak lehenaldian izandako jardueraren eta ekintzen zerrenda hutsa. Aitak solasean jarduten du, orain eta hemen, bere\nseme-alabekin Idazki Santuak irakurtzeko\nbiltzen garenean. Nirekin solasean jarduten\ndu testu sakratua irekitzen dudanean. Hitza\ngaur egungoa izate honek kontzientzia arretatsua eskatzen digu. Hitzarekin dugun harremana berarekin bat egitea da, gertaera salbatzailea. Jainkoaren Hitza ezin dugu «zeharka» irakurri, eguneroko prentsa irakurtzen\nden bezalatsu. Jainkoa bera da hitz egiten didana. Horrelako Hitzaren aurrean ezin gara\n«erdi lotan egon» edota «azalean sakontzen»\n31. Jainkoaren Hitza eraginkorra da: egin\negiten du esaten duena. Hitza eta gertaera\nda. Hitz horren aurrean gure jarrera ezin daiteke «hori lehendik ere ezagutzen duen»- 21 -entzule aspertuarena izan, ezta solaskide\n«eskarmentatuarena» ere, Hitz honek, niregan, guregan, aldaketa-legamia sartzen duela\nsinesten ez duenarena, alegia. Jainkoaren Hitzera ez gara aldez aurretik lur jota hurbilduko, sinesbera eta konfiantzaz beterik baizik.\n1.6. Mirespena eta harridura\n32. Jainkoaren Hitza beti da berria eta miresgarria. Espiritu Santuak gaztetu egiten\ndu Hitza, denentzat edota neuretzat hots egiten den bakoitzean. Hitzak biziberritu egiten\ndu ukitzen duena. Bizi dugun egoera desberdina da lehenengo jasotzaileek bizi izan zuten egoerarekin alderatuz; horrek «beti antzinakoa eta beti berria» egiten du Hitza. Itxaropenez entzutea, beraz, bat dator bere izaerarekin. Hara zer eskatzen dion Benedikto\nXVI.ak entzuleari: «Zabalik egon dadila,\nJainkoaren Hitzak duen berritasunak harridura sor diezaion, Hitz hori ez baita inoiz\nzahartzen ezta agortzen ere; eta badu ahalmena gure gortasuna sendatzeko, gure aurreiritzi eta iritziekin bat ez datozen hitzak\nentzun ahal ditzagun». Beti berria den Hitz\nhonen aurrean mirespena eskatzen zaigu.2.1. Irakurketa fundamentalista\nErromako Batzorde Biblikoak25 testu luze\nbatean egiten du Idazteunera hurbil-tzekoan\nizan daitekeen patologia honen azalpena eta\nbalioespena. «Hauxe da irakurketa fundamentalistaren oinarria: Biblia Jainkoaren\nHitz inspiratua eta akatsik gabea izanik,\nhitzez hitz, xehetasun guztiekin irakurri eta\ninterpretatu behar dela uste izatea… Era honetako irakurketak gero eta jarraitzaile\ngehiago lortu du XX. mendearen bukaeran\ntalde erlijioso eta sekten artean, baina baita\nkatolikoen artean ere… Uko egiten dio ikerketa kritiko orori eta Bibliaren hitzez\nhitzezko irakurketa ezartzen du kristau-bizitzari eta salbamenari buruzko irakaspen-iturri bakar bezala. Ez da gai Gizakundearen egia bere osotasunean onartzeko, ez duelako onartu nahi Jainkoaren Hitza Jainkoaren\ninspirazioz bai, baina giza hizkuntzan adierazia izan denik, eta gaitasun eta aukera mugatuak zituzten giza idazleek idatzia izan denik. Beraz, Espirituak hitzez hitz diktatu izan\nbalu bezala hartzen du gisa honetako irakurketak Bibliako testua».\n2.2. Historizismo kritikoa1.7. Konpromisoa\n33. Jainkoaren Hitza interpelatzailea eta dinamikoa da. Ekintzara, betetzera, konpromisora bultzatzen gaitu. «Bete ezazue\nmezua, eta ez entzun bakarrik, zeuen buruak\nengainatuz… Baina askatasuna ematen duen\nlege bikaina hausnartu eta horri tinko eusten\ndiona –ez erraz ahazten duen entzule bezala,\nbenetako betetzaile bezala baizik–, hori zoriontsu izango da legea betez» (St 1, 22-25).\n«Hitza betetzea da gordetzea» (M. Blondel).\n2. Jarrera desegokiak\n34. Jarduera zintzo orok du kutsaturik gelditzeko arriskua, gizakien eskuek ukitzen\ndutenean. Ikus dezagun nolako arrastoez lausotu dezaketen giza eskuek Idazteuna. Arrasto horiek Jainkoaren Hitza, beraren lehentasuna eta garrantzia aitortu ordez, geure zerbitzura erabiltzeko izan ohi dugun tentaldia\ngaurkotzen dute...35. Aurreko tentaldiaren antipodetan kokatzen da Idazteunaren aditu fedegabeen\njarrera. Hauek giza hitz hustzat dute Liburu\nSantua eta horregatik, hauen ustez, beste agirietarako erabiltzen diren azterketa-tresna\nberdinekin bakarrik aztertu behar da. Joera\nhonetarantz egiteko tentazioa egiazkoa izan\ndaiteke, baldin eta ahaztu egiten bada, Jainkoak inspiratutako eta Elizan irakurritako\nHitzak bere berezitasunak dituela eta berariazko irizpideak eskatzen dituela: aitortzea,\nalegia, Idazteun osoaren batasuna, Kristorengana zuzendua egotea eta fedeak duen analogia.\n2.3. Irakurketa legitimatzaile eta\n36. Howard Clark Kee teologo iparramerikarrak beste arrisku bat salatzen du: hain\nzuzen, Idazteuna, gizarteak dituen uste sendo\n(25) Erromako Batzorde Biblikoa, a.i., I, F kap.- 22 -batzuk justifikatzeko erabiltzeko arriskua,\nezin justifikatuak edo eztabaidagarriak badira ere uste sendo horiek; horretarako oinarri\nhartzen dute Hitza. Honela, Biblian kreazioaz gozatzeko egiten zaigun gonbita (Has\n1, 26-31; 104  Sal; Koh 5, 18-19) kontsumismoa ontzat ematea bezala uler dezakegu. Aurrerapen ekonomikoa Jainkoaren guganako arduraren ondoriotzat har dezakegu\neta horretara bakarrik mugatu. Fededunaren\naskatasuna mendebaldeko demokrazia konkretuarekin nahasi daiteke erraz. Kristau-salbamena osasun fisiko eta mentalarekin berdindu daiteke. «Biblia, batzuetan, emozio-oreka eta -osotasuna iristeko gidatzat hartzen da. Horrela, irizpide psikologikoek teologikoen lekua hartzen dute».26\n2.4. Irakurketa ideologikoa\n37. Hau ere benetako arriskua da. Ideologia,\nbatzuetan, kontserbadorea izan daiteke\neta Biblia oinarritzat har dezake indarrean\ndagoen sistema gogor defendatzeko; baina,\naldi berean, itsu eta sorgor bihurtzen da, pobreen alde eta gizarte-zapalketa eta zuzengabekeria ororen aurka Jainkoaren Hitzak\nbehin eta berriz egiten dituen deien eta eskakizunen aurrean.\nBeste batzuetan, aurrerakoia izan daiteke\nideologia, baita iraultzailea ere. Ez dira hain\nzaharrak marxismoaren eta kristautasunaren\narteko zenbait nahasketa oinarri garbirik\ngabe egina. Jatorrizko intuizioa zuzena da:\n«herriak zapalduak bizi badira, beharrezkoa\nda Bibliara jotzea, han borrokarako eta itxaropenerako indarra aurki dezaten. Gure bizi-egoera ez dugu ahaztu behar; aurpegi eman\nbehar diogu eta argitu Idazteunaren argira.\nJainkoaren Hitza guztiz gaurkoa da, “sortze-unean izandako gertaerek” (irteerak, Jaunaren Nekaldiak eta Piztuerak) historian zehar\ngertaera berriak eragiteko duten gaitasunari\nesker batez ere».27\nHonelako irakurketa konprometituak bere\narriskuak ditu. Kontakizun eta testu profeti(26) H. CLARK Kee, Biblia y predicación, in Comentario Bíblico Internacional, Verbo Divino, Lizarra 1999, 134.\nor.ko batzuk aukeratzen dira eta aipagarriak diren beste batzuk alde batera uzten. Fedearen\ndinamikarekin bat ez datozen azterketa-tresnak erabil daitezke errealitatea aztertzeko.\nArazo sozial handien presiopean, mezu sozial eta politiko askatzailea bakarrik nabarmendu daiteke, eta sentiberatasun eskasa\nerakutsi kristau-salbamenaren alderdi transzendentalaren aurrean.\n2.5. Irakurketa moralista\n38. Idazteuna, batez ere, gure jokamoldea bideratzera eta zehaztera zuzendutako irizpide eta arau moralen multzo bezala ulertzen\neta erabiltzen denean jausten gara arrisku\nhorretan. Irakurketa horrek ez du kontuan\nhartzen Biblian «ez daudela aurreikusita» era\nguztietako giza jokaerak. Bibliak ez dauka\negoera historiko edota pertsonal bakoitzerako «errezeta moral» bat. Irakurketa honek\nahaztu egiten du, gainera, arau moral askok\naldaketak izan dituela Biblian bertan, inguruabar jakin batzuk aldatzen joan diren heinean. Bereziki, hauxe da ahazten duena:\nEbanjelioak, Elizan irakurtzen denean,\ngehiago begiratzen diola bizimodu berri batera konbertitzeari, arau moral jakin asko\nerrepikatzeari baino; egiten digun gonbita\neta dei larria ez dela legea zorrotz betetzera,\nEspirituaren ahots egiaztatua onartuz era berri batean bizitzera baizik.\n2.6. Irakurketa espiritualista\n39. «Espiritua da bizia ematen duena; gizakia berez ez da ezertarako. Nik eman dizkizuedan irakatsiak espiritu eta bizi dira»\n(Jn 6, 63). Irakurketa espiritualistak ez dio\njaramonik egiten idazle sakratuak bere garaiko entzuleei esan nahi izan zienari. Alde\nbatera uzten du Jainkoaren Hitzak mundu\nhonetako errealitateaz, pertsonaren gorputz-izaeraz edota gizarte-harremanez esaten diguna. Irakurle horientzat, Biblia esaldi espiritualen errezeta-liburua da gehienbat. Egia\nda «Liburu Santuetan idatzia dagoen guztia\ngure ikasbiderako dagoela idatzia, geure\neroapenaz eta Liburu Santuek ematen duten\n(27) ERROMAKO BATZORDE BIBLIKOA, a.i., I, E kap.- 23 -adoreaz itxaropenari euts diezaiogun» (Erm\n5, 4). Baina pentsamendu bibliko bikain hau\nosatu beharra daukagu: «Liburu Santuetan\nidatzirik dagoen guztia… irakasteko, arrazoiak emateko, okerrak zuzentzeko eta biziera zuzenean hezteko baliagarria da… horrela, Jainkoaren gizakia guztiz hornitua gertatzen da, edozein eginbehar onetarako\nprest» (2 Tm 3, 16-17). Ez daukagu bazterrera uzterik Jainkoaren Hitzak gure jarrera\npertsonalei, sozialei eta eliztarrei buruz duen\nindar interpelatzailea eta kritikoa.\nEz irakurketa «materialistak» ezta «espiritualistak» ere, ez dute jarrera egokia hartzen Jainkoaren Hitzaren aurrean. Bien erdian dago irakurketa «espiritualista».\n2.7. Ezjakintasuna eta gogorik eza\n40. Ikuspegi okerreko irakurketak hor daude,\nbaina urri samarra da arrisku horietan\nerortzen den fededunen multzoa. Gehiengoak ez du Biblia ezagutzen. Puntu honetan\nezjakintasuna nahiko orokorra da. Fededun\nasko eta asko Jainkoaren Hitzetik urrun bizi\nda. Normalean mezatara joaten direnen artean ere, igandeko liturgiatik geratzen zaiena\nbaino ez dute ezagutzen Idazteunetik.\nSinodoa prestatzeko egin zuten idazkiak\neite afektiboagoa duen hitza darabil: elizta-rren atxikitasunik eza Bibliari dagokionaz.28\nAtxikitasun ezaren jatorrian ezjakintasuna\negon daiteke. Axolagabekeria erlijiosoz\nkutsatutako ingurumen orokorraren barnean\nere koka daiteke. Edo Bibliatik oso urruti dagoen heziera izan den gizatalde zabal honen\nlandu gabeko fedea eman dezake agertzera.\nZaila da federa sortzeko lehenengo aldian\ndastatu eta estimatu ez den zerbait gerora balioestea.\n2.8. Hitzaren eta bizitzaren arteko\n41. Fedeak dei egiten du, batzuetan era zalapartatsuan gainera, San Ignaziok dioen\nbezala, baina ez du derrigortzen. Normalean,\natea jotzen du bigun-bigun. «Hara, atean\nnauzu deika; norbaitek nire ahotsa entzuten\nbadu eta atea ireki, harenean sartuko naiz,\neta elkarrekin afalduko dugu» (Ap 3, 20).\nBizitzak aldaketarik egiten uzten ez duenean, ahotsak gero eta interferentzia gehiago\njasaten du argi entzun ahal izateko, eta\nentzuleak gero eta ausardia gutxiago izaten\ndu bere jarrera aldatu eta esan ahal izateko:\n«Aitarengana joango naiz» (Lk 15, 18). Aldi\nbatean atsekabea nagusitzen da; gero gogortu egiten da bihotza eta esklabo bihurtzen\nduen antzinako ohitura nagusitzen.VI. JAINKOAREN HITZEAN SAKONTZEKO: «LECTIO DIVINA»42. Nola lagundu Espirituari Jainkoaren\nHitza bizia dakarkigun hitza izan dadin\nbenetan guretzat? Nola egin Idazteunaren\nirakurketa benetan espirituala?\nLehenengo bidea Idazteuna maiz irakurtzea da (ik. Dei Verbum, 25. zk.). «Hitzaz janaritzea, Hitzaren zerbitzari izateko… zalantzarik gabe, lehentasuna da Elizarentzat\nmilurteko berriaren hasieran».29 Maiztasuna\ngarrantzi handiko eragilea da. Normalean, li-buru santuak maiz irakurriz jaso dezakegu\nhorien muina eta funtsezko adiera. Gauza\nbera gertatzen da ikerketa zientifikoan. Parisko medikuntzan ospetsua zen Charcoten\narabera, honetan zetzan haren metodoa:\n«Gertaerei bueltak eman hitz egiten zuten\narte». Maizko irakurketaren bidez bakarrik\n(28) Gotzainen 2008ko Sinodoa, Instrumentum laboris,\n(29) JOAN PAULO II.a, Novo millennio ineunte, 40. zk.- 24 -iritsi dezakegu «jakinduriazko» ezagutza,\nhau da Idazteunaren esperientziazko eta berezko ezagutza, ezagutza exegetiko hutsa\nbaino askoz biziagoa eta sustagarriagoa. Horri esker isilaraziko ditugu Jainkoaren Hitzaren aurrean izaten ditugun aurkakotasunak\neta nahi ezak. «Hitzaren iraupenak bihurtzen\ndu harrizko bihotza haragizko bihotz».30\n43. Bigarrena, Jainkoaren Hitzaren azterlana\nda. Ezinbestekoa da jakinduriazko ezagutzak ezagutza zientifikoaren gainetik duen\nnagusitasuna aitortzea. Gure fededun-bizitza\ngaratzen den gizarte-esparruan, gainbeheratu\negiten da erraz jakinduriazkoa ez dena. Baina, ez dute zertan elkar baztertu beharrik; jakinduriazko ezagutza eta azterlana konbinatu\negiten dira eta batak bestea sendotu egiten\ndu. Bizi duguna formulatu beharra dugu.\nFormulazio horrek gure barneko esperientzia\nsendotu egiten du. «Bizi izandakoa, formulatutakoa baino aberatsagoa» (Husserl) da beti,\nbaina formulazioaren euskarria behar du,\napurka-apurka siluetarik gal ez dezan eta\nlausotu ez dadin. Hala eta guztiz ere, formulazioak «arima» behar du, Jainkoaren Hitzaz\ndakigunak «gure barnean durundi egin dezan» eta Hitz horrekin otoitz egin dezagun.\nZoritxarrez Elizan ez da fededun asko Jainkoaren Hitzaren azterlanari denbora eta ahalegin luzea eskain diezaiokeena. Beharrezkoak ditugu. Kontzilioak esplizituki sustatzen ditu (ik. Dei Verbum, 23. zk.). Baina\nguztiz gomendagarria da denontzat gutxieneko ezagutza biblikoa, liburu santuei egindako sarrera egokien eta orri-oinean idatzitako oharren bidez, besterik ez bada ere.\nAurreko biei estu lotutako hirugarren bide\nbat ere badago. Joan Paulo II.ak eta Benedikto XVI.ak biziki gomendatu izan dute. Ospatu berri den Sinodoak ere behin eta berriz\nnabarmendu du. Mende askotako tradizioa\ndu Elizan. Izugarri hedatu izan da, era askotara, kontinente guztietan. «Dei Verbum delakoaren iradokizun praktikoentzat» (Kasper\nkard.) jo izan da. Fruitu nabarmenak eragiten\nditu Elizaren berrikuntzan. «Lectio divina»\n(30) RODRÍGUEZ CARVALLO, OFMko Ministro Nagusia,\na.i., 50. or.da, hots, Biblia fede-jarreraz eta otoitz-giroan irakurtzea. Horrexeri eskainiko diogu\nsail honetako gainerako zatia.\n1. «Lectio divina» deritzanaren\n44. «“Lectio divina” Jainkoaren Hitz bezala\nonartutako Idazteuneko pasarte luze\nnahiz laburrago bat, bakarka edota elkartean,\nirakurtzea da. Espirituaren moziopean garatzen da hausnarketa, otoitza eta kontenplazioa eginez».31\nElizak bere jatorrietatik irakurri izan du\nLiburu Santua fedezko jarreraz eta otoizlari\nsenaz. Nahikoa da Lukasen Ebanjelioaren\ninguruan biltzen ziren elkarteei begiratzea\nhori egiaztatzeko: Bibliako testuak errespetuz hartzen baitzituzten, interpretatu, Jaunaren Pazkoaren argitan elkartean irakurri, arduradunak batzarburu zirela, eta beren bizitzarako irakaspenak bilatzen zituzten testu\nKristautasunaren lehenengo mendeetan,\nEliz Guraso nagusiek (Origenesek, San Joan\nKrisostomok, San Basiliok, San Agustinek)\n«lectio divina» delakoaren zimenduak jarri\nzituzten; haiek Liburu Santuak irakurtzean\nizan zituzten irizpideak Erdi Aroko monasterioetan agertuko ziren gerora. Jainkoaren\nHitzaren nagusitasuna, Idazki guztien batasuna, beren jakinduriazko eta espirituzko interpretazioa eta Biblia mundu greko-erromatarraren kulturan sartzeko ardura, Eliz Gurasoek gauzatutako eta irakatsitako benetako\nirakurketa sinestedunaren testigantza dira.32\nHaiei esker identifikatzen eta gauzatzen ditugu Bibliara hurbiltzeko lau eredu: hitzez\nhitzezkoak kontrastatutako gertaerei antzematen die testuan eta finkatu egiten du testua. Alegorikoak testuak aditzera ematen dizkigun egia salbatzaileak jasotzen ditu. Moralak gure jokaera bideratzeko ematen zaizkigun arauak jasotzen ditu testuan. Mistikoak\ngizadiaren helburuaz Hitz komentatuak ager(31) ERROMAKO BATZORDE BIBLIKOA, a.i., III, C. 2.\n(32) M. MASINI, La Lectio divina, BAC, Madril 2001,\n356-370 orr.- 25 -tzen duen azken esanahia adierazi nahi du.\nErdi Aroko monasterioetako bizitzak ondare\nedo herentzia aberats hau jaso zuen eta ibilbidea ezarri zuen, Jainkoaren Hitzak erakusten duen bidean zehar. Ibilbide horretako\netapak dira «lectio divina» deritzanaren ardatza. Bibliaren irakurketa fede-jarreraz eta\notoitz-giroan egiteko bide berri guztiak, garai hartan monjeek Hitzean sakontzeko asmatu zuten bidearen moldaketa edo osagai\n2. «Lectio divina»\n45. Ibilbide honetako urratsak banan-banan\nazaldu aurretik, haren giltzak barneratu\nbehar ditugu. San Lukasen elkarteek egiten\nzuten irakurketan ere azaltzen dira.\nIdatziak izan ziren testuinguruan testuak\nizan zuen jatorrizko adierara eta lehenengo\nhartzaileengan piztu zuen jatorrizko fede-esperientziara hurbiltzeko arretan erakusten da\nbegirune hori. Ahalegin horrek galarazi egiten du testua manipulatzea, esaten ez duena\n«esanaraz» ez diezaiogun.\nBegirune handiz egin beharra dago irakurketa. Horretarako, berak dioena jakin\nnahirik joan behar dugu testura, aurreiritzien\neraginez jokatu gabe eta geure subjektibotasuna testuari ezarri gabe. Historiaren, literaturaren eta teologiaren ikuspegitik begiratu\nbehar diogu testuari. Horrela irakurtzeko, laguntza oso estimagarria eskaintzen digute\nexegesiaren lanek, argi egiten baitigute testuaren esanahia bere testuinguruan ulertzeko.\n2.2. Testura jo bizitzatik eta bizitzarakoJainkoaren Hitza «atzokoa eta gaurkoa» da.\nMezua zuen atzorako eta mezua du gaurkorako ere, eta biak lotuak daude.\nHorixe gertatzen da, esate baterako,\nEmausko kontakizunean. Hauxe da bigarren\nkristau-belaunaldiko ikasleek egiten zuten\ngaldera: Non aurki dezakegu gaur Jesus berpiztua? Haiek ez zuten zuzenean ezagutu.\nTestuaren argira, jarraitzaileek ulertu zuten,\nmakalaldi eta zalantzak izan arren, Berpiztua\nez zegoela beren bizitzako bidetik kanpo,\nagerian baizik Idazteunean, Eukaristian, fededun-elkartean.\n2.3. Otoitz egiten duen eta arduraduna\nburu duen elkartean irakurri\n47. Kristau-elkartea da lekurik berezkoena\nHitza entzuteko. Idazteuna batez ere eliz\nbatzarrean hots egiteko jaso zen idatziz. Hala\neta guztiz ere, Kontzilioak (Dei Verbum, 25.\nzk.) bakarkako irakurketa ere gomendatzen\ndu. Elkartean irakurri aurretik bakarka irakurtzea onuragarri da, eta ondoren irakurtzea\nEg 4, 23-31 pasartean esaten denez, Pedro\neta Joan, Sanedrin izeneko judu-biltzarraren\naurrean testigantza egin ondoren, bildua zegoen elkartera itzuli ziren eta, otoitz-giroan,\nJesusek jasandako jazarpenaren (27-30 tx.)\njarraipen bezala interpretatu zituzten jasandako mehatxuak denen artean (24. tx.). Artzainak eta herria han zeuden bilduak. Bertan\nzen Espiritua, eta askatasuna eta ausardia\nematen zien Jainkoaren Hitza iragartzeko\n2.4. Jaunaren Pazkoaren argitan46. Fededunak ez du Biblia batez ere bere\nkultura biblikoa handitzeko irakurtzen,\nbere bizitza ulertzeko eta argitzeko baizik.\nIdazteunak gertaeren zentzua ematen die\nagertzera, eta gertaerak lagungarri dira Idazteunaren zentzua agertzera eman dakigun.48. Berpiztuarekin bat eginez izan ezik, ez\nda ulertzen Idazteunaren esanahi sakona.\nLiburu Santuak inspiratu dituen Espiritu\nSantuak, Kristo hil eta berpiztuaren ikuspegitik idatzarazi ditu. Biblia Pazkoaren argitan entzuten dugunean, «idatzia izan zen Espiritu beraren arabera entzuten dugu».(33) Ik. S. GUIJARRO, La Biblia en el centro de la pastoral y de la vida de nuestras Iglesias, in Dei Verbum aldizkaria, 50. zk. (1999), 111-116 orr.Eg 8, 26-39 pasartean ministro etiopiarraren eta Felipe diakonoaren arteko elkarketa- 26 -kontatzen zaigu. Ezinbestekoa da Felipek Jesusen Berri Ona iragartzea, harritua dagoen\nirakurleak delako pasarte hori Jesusi buruz\ndela pozez uler dezan.\n3. «Lectio divina»\n49. Ibilbide osasungarri honi ekin aurretik,\nezinbestekoa da honetaz konturatzea: Espirituak eragiten duela Liburu Santuetan\nJainkoaren Hitza aurkitzea. Saia gaitezen\ngeure barruan antzematen, hortxe baitu bere\netxea. Egin diezaiogun otoitz norberaren baitako isiltasunean edota elkarteko otoitzean.\nBeharbada, beste pentsamendu, nahiera,\noroitzapen batzuk etorriko zaizkigu; horiek\nsakabanatuko gaituzte eta eraso egiten digutela sentituko dugu. «Lectio» delakoari ekin\naurretik, egin dezagun kanpoko isiltasuna;\nhorrek barruko isiltasuna egiten lagunduko\ndigu, hau da, kezkatzen gaituenetik psikikoki urrutiratzen eta «Jainkoaren terapian»\nsartzen lagunduko digu.\n3.1. Behin eta berriro irakurtzea\nLehenengo urratsa, testua behin eta berriro irakurtzea da. Arreta osoz eta errespetu\nerlijioso gorenaz egin behar da. Irakurketa\nhonek galdera bati erantzun nahi dio: zer\nesan nahi izan zien Jainkoak, idazle santuaren bitartez, pasarte honen lehenengo hartzaileei? Erantzun egokia emateko, ezinbestekoa da testua bere testuinguruan kokatzea,\nbere izatasuna identifikatzea, testuak zer\ndioskun Jainkoaz, geure buruaz, munduaz\ngaldetzea. Irakurketa taldean egiten bada,\negoki da monitoreak aurkezpen labur eta soila egitea. Sarrera eta ohar egokiz aberastutako Biblia eduki behar dugu, gutxienez. Testura arrazoizko hurbiltze zehatz hori eginez,\ntestua gaur egungo gure egoerara subjektibotasun handiegiz aplikatzea saihestu nahi da.\nBestela, esaten ez duena esanaraziko genioke Bibliari. Testuaren jatorrizko adierak eta\ngaurko adierak loturik egon behar dute bata\nHurrengo urratsa gogoeta da, meditazioa.\nPasartea soseguz hausnartuz egiten da gogoeta, gaur, niretzat, guretzat, duen mezua\naurkitu arte. Hauxe da galdera nagusia: zer\nesan nahi dit Jainkoak niri (guri) gaurko\negoeran? Jainkoaren Hitzaren eta nire (gure)\nbizitzaren arteko alderatzea ezartzen da. Alderatze hau ez da pragmatismo moldaerraz\nbaten fruitua. Jainkoaren Hitza gaur egungoa\nbada, badu gaur eta hemen zerbait esateko.\n«Idazteunarekiko elkarrizketarekin batera\ndoa, nahitaez, gaur egungo belaunaldiarekiko elkarrizketa» (Erromako Batzorde Biblikoa, 86. or.).\nHitza horrela irakurri eta hausnartuz gero,\nberez dator otoitza. «Gogora bezate, halere,\nEskritura Santuaren irakurketak otoitza izan\nbehar duela lagun, Jainkoaren eta gizakiaren\narteko elkarrizketa gauza dadin; izan ere,\notoitz egitean Jainkoari hitz egiten diogu, eta\nJainkoaren hitzak irakurtzean Berari entzuten diogu» (Dei Verbum, 25. zk.). Otoitzean,\n«bihotza» sartzen da bizi-bizi jokoan, Jainkoaren Hitzak ukitutako gizakiaren muina.\nOtoitz honen harmonikoak era askotakoak\ndira, otoizlarien egoeraren arabera. Hitzak\nnire bekatua argitzen badu, nire otoitzean\nbihozberritzearen eta barkamenaren grazia\neskatuko dut. Nire fedea argitzen badu, nire\nbihotzak hauxe esango du: «Sinetsi nahi dut,\nJauna! Lagundu sinesgabe honi!». Hitzaren\nindar eraldatzaileaz jabetu banaiz, nire\notoitzean eskatu egingo dut edota norbaiten\nalde egingo. Hitzak, Jainkoak niregan egin\nduena argitu badit, «eskerrik asko» esango\ndut. Jainkoaren Aurpegiaren distiraren bat\nbederen erakusten badit, Jainkoa gurtzea aterako zait berez, «miresten duen maitasuna»\nOtoitzak gure espiritua girotu duenean\nsortzen da, neurri batean nahiz bestean, begiespena, kontenplazioa. Hausnarketa eta\nerreguetatik haratago, gure espiritua Jainkoari begira jartzen da eta Jainkoaren begiradaz- 27 -begiratzen dio bere bizitzari, bere inguruari,\nmunduari. Jainkoarengan hartzen dugu atseden. Sagrarioaren aurrean ordu luzez egon\nohi zen Arseko nekazari harengan irudikatua\nikusten dugu geure burua. Arseko apaizak\nzertan ari zen galdetu zionean, hauxe\nerantzun zion nekazariak: «Nik Berari begiratzen diot, eta Berak niri». Graziaren atmosfera da hau. Dohain berezia da kontenplazioa; baina askok bizi izan du hori\nuneren batean behinik behin. Ezinbestekoa\nda dohain hori eskatzea… eta jasotzeko prest\nParadigma honen inguruan, azaldu berri\nditugun funtsezko urratsak errespetatzen eta\nosatzen dituen zenbait aldaketa sortu izan da\nElizan. Osagai horietako bat, «operatio»,\nekintza da, gure bizitzarako hartzen dugun\nkonpromiso praktikoa, alegia. Idatzizko Hitzetik bizitzako Hitzera igarotzea da. «Ezin\ngara geure otoitzaz asko fidatu, zerbait aldatzeko prest ateratzen ez bagara otoitzetik»\nElkartean eginiko irakurketan sartzen den\nbeste osagai bat parte-hartzaileen elkarrizketa da («collatio»). Bertan, elkarrekin irakurritako Hitzak bakoitzarengan piztu dituen\nbizipenak eta gogoetak adierazten dizkiote\nelkarri. Ez du eztabaida handietan bukatu\nbehar. Zuhur eta egokiak dira San Basilioren\naholkuak: «Gaiari buruz jakinda hitz egin;\neztabaidatzeko asmorik gabe galdetu; harrotasunik gabe erantzun; hitz egiten ari denari\nez moztu; ez esku hartu handikeriaz; neurriz\njokatu hitz egitean eta entzutean; lotsatu\ngabe ikasi; norbere interesa bilatu gabe irakatsi; beste batzuengandik ikasitakoa ez\nLaburbilduz, «“lectio” deritzanak Jainkoari entzuten dio bere Hitzean; “meditatio”\nderitzanak, Hitza bihotzean onartzen du;\n“oratio” deritzanak harekin solasean jarduten\ndu; “contemplatio” deritzana bere misterioaren jaian sartzen da; “operatio” deritzanak\nbizitzaren testigantza eskaintzen du».35\n(34) M. MASINI, a.i., 424. or.an egindako aipamena.\n(35) Ibid., 433. or.4. «Lectio divina»\n50. Biblia ikasgeletatik atera da eta, akademia edo liturgia-esparrutik haratago, talde irekiagoetan, esparru herrikoiagoetan sartu da. Elizako hainbat lekutan, fede-jarreraz\neta otoitz-giroan egindako Idazteunaren irakurketa aldian-aldian praktikatzen duten taldeak ugaritu izanak harritu egin gaituela aitortu behar dugu. Gure elizbarrutietan talde\nhauekiko harreman zuzenean antzematen ditugun lau ezaugarri azpimarratu nahi ditugu:\nnahiko erraz sortzen direla; elkartzeak pozgarriak direla; parte hartzea sakona dela eta\nluzaro irauten dutela.\nNekeak eta eszeptizismoak eraginik, asperturik egotea da pastoralgintzako eta kristau-konpromisoaren arloko lankide askoren\nmakaltasuna. Idazteunak, ahalegin askoren\neta bistako fruitu eskasen erdian bizi-adorea\nitzultzen dien indar eraldatzailea du. Fede-jarreraz egindako irakurketa-taldeak «esparru\nekologikoak» dira giro «kutsatu» batean.\nEz da harritzekoa Kontzilioak eta ondorengo Aita Santuek halako indarrez azpimarratu izana «lectio divina» delakoa, gure\norainaldi estu honetan itxaropen handia\npizten baitu, iraganean hainbeste fruitu eman\nzuen eta zoritxarrez mende luzetan ilunduta\negon zen jarduera honek. «Hitza entzuteak,\n“lectio divina” delakoaren tradizio zahar eta\nbeti baliotsuan elkar aurkitze bizia izan\nbehar du, Bibliako testuan interpelatzen, bideratzen eta bizitza moldeatzen duen hitz bizia aurki-tzeko aukera ematen duelako».36\nBenedikto XVI.ak oraintsu esana du: «Ziur\nnago, jarduera honek, eraginkortasunez sustatzen bada, udaberri espiritual berria ekarriko diola Elizari… Ez dugu inoiz ahaztu\nbehar, Jainkoaren Hitza kriseilu dela gure\npausoentzat eta gure biderako argi».37 Itxaropenez itxaroten dugu udaberri hau Elizak\nnozitzen duen neguaren bihotzean.\n(36) JOAN PAULO II.a, Novo millennio ineunte, 39. zk.\n(37) BENEDIKTO XVI.a, Idazteunari buruzko Nazioarteko\nElkarraldian esandako hitzak (2005-IX-16).- 28 -VII. MEZUA KRISTAU ELKARTEARI\nETA ELKARTEKIDE GUZTIEI1. Mezua guztiontzat\n51. Zeintzuk dira Elizak bere doktrina argitsutik eta Jainkoaren Hitzaren esperientzia emankorretik atera behar dituen irakaspen nagusiak? Nola aktibatu bere baliabideak Hitz hau, apurka, Elizaren bihotzera\nirits dadin? Kezka hauekin bildu ziren Freising hirian (Alemanian), Europako Gotzainen Batzarren Kontseiluak deituta, Europako hogei herrialdetako gotzain eta adituak.\nHandia izan dela egiaztatu zuten, Kontzilioa\nizan zenetik, azterlan biblikoetan, teologian,\nitzulpen berrietan, liturgia barruko berrikuntza biblikoetan, katekesian, heziketa biblikorako eskola eta ikastaroen arloan gertatu den aurrerapena. Baina, aldi berean, oraindik Biblia Elizaren bihotzera ez dela iritsi\negiaztatu zuten. Beren gogoetetan, hiru arlo\nnagusi bereizi zituzten jarduerarako, eta ongi\nasmatu zuten horretan. Luze eta zabal aritu\ngara horietako bati buruz: «lectio divina» deritzanaz, alegia. Orain, beste biak aztertuko\na) Kontzilio aurreko eta osteko mugimendu\nbiblikoak pastoraltza biblikoranzko bidea ireki zuen, programa ongi landuak\neratuz eta makina bat lan eginez. Baina\npastoraltza hori berariazko gainerako\npastoraltzen arteko beste bat bezala hartu\nzen, gure egitarau pastoraletako beste kapitulu bat bailitzan.\nHorra hor sortzetik bertatik izan zuen\nmuga. Biblia ez da Elizaren zuhaitzaren\nbeste adar bat, haren enborra eta adarrei\nbizia ematen dien izerdi pizgarria baizik.\nBerariazko pastoraltza guztiak eta bakoitza Bibliaz busti behar ditugu. Beste\nera batera esanda: «pastoraltza biblikotik» «pastoralgintza Bibliaz sustatzera»\nigaro behar dugu.\nb) Hitzak zailtasun handiak aurkituko ditu,\nbaldin eta Elizak Hitzaren zerbitzariak\negoki hezten ez baditu eta heziketa horiemateko beharrezkoak diren erakundeak\nsortzen edota sustatzen ez baditu. Heziketa horrek aldatu egin beharko luke bere\nluzera eta ikuspuntua. Apaizei eta diakonoei ez ezik, Hitzaren zerbitzari guztiei\nzuzendu behar zaie. Edukiak eskualdatzeari, transmititzeari, utzi gabe, fede-jarreraz eta otoitz-giroan egindako Bibliaren irakurketarako gaitasuna eman\nbehar die eta Jainkoaren Hitza maiz\nBaina Jainkoaren Hitzaren janariak zapore desberdinak gordetzen ditu bere barnean,\ngure egoera eta erantzukizunen arabera. Haren interpretazioa ere ez da denentzat bakarra. «[Idazteunaren] interpretazioa nahitaez\nanitza izango da. Interpretazio partikular bakar batek ezin dezake agortu hainbat ahotsetako sinfonia den testuaren zentzua. Saihestu\negin behar da, beraz, testu baten alde bakarreko interpretazioa» (Erromako Batzorde\nBiblikoa, 85. or.). Gure interpretazio guztiak,\nmuga guztiak gainditzen dituen Hitzera egindako hurbilketak baizik ez dira, Hitz hori\nJainkoarena baita. Guk ikus dezakeguna baino «gehiago dio» Beti.\nAzken zati honetan, Jainkoaren Hitza eta\ngiza hitza den Jesu Kristok, tokian tokiko\ngure Elizetan, Hitzaren zerbitzura bereziki\nemanak dauden talde eta elkarte batzuei zuzentzen dien mezu berezia jaso nahi dugu.\n52. Idazteunaren zerbitzari izatea ez dagokie\nHitzaren ministerioaren ardura hartu duten kristauei bakarrik. Bataiatu orok Hitza\nentzunez sustatu behar du bere fedea. «Sinodo Santuak biziki gomendatzen die fededun\nguztiei… sarri irakur dezatela Eskritura santua» (Dei Verbum, 25. zk.). Idazteunari dagozkion arlo guztietan (ikerketa, azterlana,\nBibliaren eskolak, fede-jarreraz egindako\nirakurketarako taldeak) jardun dezakete lai-- 29 -koek bataiatu izateagatik, bakoitzak ahal\nduen neurrian. Honelako esparruren batean\nparte hartzeak kristauaren konpromisoen\nprograma barnean egon beharko luke.\nElizako kide oso zaretenez, laikook «Jainkoaren Hitza gogotsu» entzuteaz gainera,\n«ausardiaz hots egin» behar duzue. Familian\nbizi zareten laikook, lan-munduan jarduten\nduzuenok, munduko diasporan gizarte bizitzako arlo desberdinetan sakabanatuak zaudetenok bi gauza hauek egin behar zenituzkete: Ebanjelioarekin bat datorren jokaeraren testigantza eman eta fedea esplizituki\naitortu. Nahiz batak nahiz besteak makina\nbat aurkakotasun aurkitzen du gure garaiotan. «Laikoen artean nabarmentzen den bekatua fedea aitortu gabe fededun izatea da,\nlotsagatik fedea ezkutatuz. Elizgizonen\nbekaturik ohikoena, behar adinako bizitasunez sinetsi gabe aitortzea izan daiteke» (R.\nLaikoen mundu zabalean, azkenaldian,\ntalde handiak sortu dira, beren espiritualtasunean Idazteunak leku nabarmena duelarik.\nBiblia irakurtzen dute eta gaurko fededunentzat interpretatzen. Bestela Biblia ezagutuko ez zukeen fededun askorentzat Jainkoaren Hitzera hurbiltzeko bide pribilegiatua\ndira. Kasu batzuetan Bibliaren irakurketa\naberastu egin behar lukete. Jainkoak beren\nbizitzarako zer esaten dien jakin nahi laudagarriagatik, ahaztu dakieke testuaren jatorrizko mezuari buruzko galdera egitea; galdera hori ezinbesteko abiapuntua da, inolako\narbitrariotasun edo subjektibotasunik gabe,\ntestu horrek niri eta guri gaur egun zer esaten digun jakiteko. Elizak, Idazteunaren kanona erabakitzean, bertan jasotako jatorrizko\nfede-esperientzia hau eredugarritzat eta fedearen sustatzailetzat aitortu zuen. Horregatik, horrexek izan behar du gure abiapuntua,\nbertan ainguraturik geratu behar ez dugun\narren. «Bibliako testuen asmoarekin leial jokatuko badugu, beraren formulazioaren\nbihotzean adierazten duen fede-errealitatea\naurkitu behar dugu eta fede-esperientzia hau\ngure munduko fededun esperientziari\n(38) ERROMAKO BATZORDE BIBLIKOA, a.i., 1993, 90. or.Esana dugu badirela helburu nagusitzat\nfede-jarreraz eta otoitz-giroan egindako Bibliaren irakurketa sustatzea duten laikoen\nmugimendu eta talde desberdinak. Elizako\nhondartza zabala bustitzen eta freskatzen\nduen eta, zorionez, lekuko gure Elizetako\nkostaldea ere ureztatzen duen olatu hau\niritsiko al da, era berean, bikote gazteengana\neta gizartearen eraikuntzan konprometiturik\n2.1. Katekistei eta Erlijio-irakasleei\n53. Zuen «katekista» izenaren etimologia oso\nesanguratsua da. Katekizatzeak zerbaiten\n«oihartzun izatea» esan nahi du. Guri dagokigunez, Jainkoaren Hitzaren oihartzun izatea.\nHaur eta gaztetxoen katekistok misio neketsu bezain garrantzitsua duzue gaur egun.\nSaio-orduak askotan desegokiak izateak, lokalen baldintzek, haurren urduritasunak eta\ngazteen itxurazko arduragabekeriak zuen pazientzia eta, batzuetan, zuen fedea ere proban jartzen dute. Beti ez zaizue erraza egiten\nJainkoaren Hitzaren indarrean benetan sinestea. Nahiz eta, aldi berean, egia izan, sentsibilitate erlijiosoa adierazten duen edozein\nzeinuk, Jainkoaren Hitzak «ukitu» egin dituela erakusten duen edozein zeinuk, zuen\ngogoa freskatzen duela eta poztasun izugarria eragiten dizuela.\nHelduen katekesi-arduradunen zailtasunak eta atsegintasunak beste era batekoak\ndira. Konpromisoa eskatzen duen ibilbide luzeak askotan erakargarriegiak ez badira ere,\nbatzuetan gurasoei zuzentzen zaizkien sakramentuen prestaketarako (sendotza, ezkontza,\npenitentzia, eukaristiarako) katekesi-saioek\nez dute halako zailtasunik izaten eta aukera\nederra dira parte-hartzaile askoren fedea\nGaur egun katekesirako ditugun materialek eta lagungarriek askoz gehiago aipatzen\ndituzte Liburu Santuak garai batekoek baino.\nHalere, dirudienez, Bibliaren erabilera eta\nJainkoaren Hitza ezagutu eta nork bere egitea ez dira oraindik beharrezko mailara heldu katekistengan. Horixe egiaztatzen du- 30 -Hego Europako herrialdeetan egindako inkesta batek. Katekista askok nahi zenukete\nformazio bibliko handiagoa izan, katekesi-ibilbideetan dabiltzanei Idazteuna baloratzen eta entzuten lagundu ahal izateko. Zerbitzu hau zor dizuegu eta arretaz betetzen\nsaiatuko gara. Honela, Idazteuna eta zuen\nikasleen giza eta kristau-esperientzia uztartuko dituzue eta beren fedea aitortzeko, ospatzeko eta bizitzara eramateko lehenengo\nurratsak ematen lagunduko diezue.\nErlijio-irakasleok Eskola Publikoan ez\nduzue beti giro egokirik aurkitzen zuen\nGotzainarengandik jasotako misioa gauzatzeko. Jesusen Elizaren presentzia zarete\neskola-esparruan. Haren Hitzaren, bizitzaren,\nHeriotzaren eta Piztueraren testigu zarete.\nKezkatuak zaudete, gu gauden bezala, gaur\nbereziki zalantzan jartzen den Erlijioari buruzko eskolen orainaz eta geroaz. Ikasleen\nkopuruak behera egiteak ikaragarri sufriarazten dizue. Ageriko eta berehalako fruituak ez dira itxaropentsuegiak. Izan konfiantza egiten ari zareten horretan. Iraun\nzuen Artzainekiko lotura estuan. Prestatu gogoz zeuen burua. Idazteuna izan dadila zuen\nespiritualtasunaren eta irakaskuntzaren ardatz eta arau. Ikas dezatela zuen ikasleek\nIdazteuna ezagutzen, baloratzen eta erabiltzen.\n2.2. Liturgian Hitzaren irakurle direnei\n54. Eskuzabaltasunez eskaintzen duzue batzuetan ahalegin handia eskatzen duen\nzerbitzu hori. Garrantzitsua da liturgian gauzatzen duzuen jardueraren adiera ulertzea.\nZuen ahotsaren bitartez, zuen ahotsean azaltzen den Jainkoaren beraren ahotsak durundi\negiten du. Zuen ahotsa haren zerbitzura jartzen duzue. Ezin zarete gorputza ematen diozuen Hitzaren eramaile huts izan. Hitzak\nukitu egin behar zaituzte. Zuen egitekoari\ndagokio Hitza aurretik entzutea eta hark interpela zaitzaten uztea. Ahal den lekuetan,\ngauza ona izango litzateke, hurrengo igandean hots egitekoak diren testuak fede-jarreraz entzuteko irakurleen taldea eratzea.Irakurtokian testua irakurri ez ezik, oihukatu egiten duzue eta horrek tonu egokia\neskatzen du, halako patxada eta handitasun\n2.3. Apaizik gabeko elizkizunak\n55. Zuek hots egindako Hitzaren eta Eukaristian gure Jauna ematearen inguruan\nbiltzen da igandero Eliza hainbat lekutan,\nurrutikoetan batez ere. Zuen bitartez heltzen\nda, elizkizunean buru egoterik ez duen apaizaren homilia ere. Ordainezina da zuek gauzatzen duzuen ministerioa. Elizak zuen ardurapean uzten du jaso duen gauzarik handiena: Jainkoaren Hitza eta Jaunaren Gorputza.\nGauzatzen duzuen ministerioak Hitzarekiko kidetasun berezia eskatzen dizue.\nIdazteuna ikasiz eta fede-jarreraz irakurketa\negiteko talderen batean parte hartuz landuko\nduzue. Lekuko gure Elizek beharrezko\nduzuen heziketa eta motibazioa eskainiko dizuete aurrerantzean ere.\nMinisterio honek, gainera, zerbitzatzen\nduzuen elkartearentzat eredugarri eta sustatzaile izango den kristau-bizitza eskatzen\ndizue. Ministerio hori gauzatzekoan, egin\nbeti leialki jaramon Elizak emandako arauei.\nJakin badakizue, azken batean, igandea ospatzeko erarik osoena, fededunentzat, jai-otorduan parte hartzeaz gainera, Eukaristiako Oparian parte hartzea dela. Zuzentzen dituzuen ospakizunek beren barnean daramate\nzuek batzarrean ahalegin bereziz sustatu\nbehar duzuen «Eukaristiarekiko gogo bizia».\n2.4. Fede-jarreraz Hitzaren\nirakurketa egiteko talde-buruei\n56. Hitzaren inguruan egindako elkarketa eta\nbileretan zuen taldekoengan eta zuengan\ngertatu den bihozberritzearen eta kristau-berrikuntzaren zuzeneko testigu zarete. Pedrok\nesandako honen egiaren esperientzia duzue:\n«Izan ere, berriro jaio zarete, eta ez hazi\nhilkorretik, hilezkorretik baizik, bizia den eta\nbetiko dirauen Jainkoaren hitzetik» (1 P 1,\n23).- 31 -Zuen misioa arretaz hartu beharrekoa da.\nAlde batetik, nahasmendua ekar dezaketen\nzailtasunak desegitea eta ilunen edota harrigarrien gerta dakizkien puntuak argitzea dagokizue. Beste alde batetik, parte-hartzaileek\nJainkoaren Hitzarekin bat-egite zuzena ahalbideratu behar duzue. Hitza da, bere horretan, gure espirituaren ehunak birsortzen dituen oxigenoa. Betekizun bikoitz honen arabera, neurritasunez jokatu behar duzue zeuen\nazalpenetan, eta kideen arteko eztabaida bihur daitezkeen gogoetak eragotzi. Ez diote\nmesederik egiten ez Hitzarekiko berezko harremanari, ez denen arteko elkartasunari.\nZuzendu bilerak bileraren ibilbideko\nurrats guztiak ematen lagunduz. Zaindu tokiaren girotzea, dei egin Espirituari, Berak\nematen baitio bizia elkarrekin landuko\nduzuen Hitzari. Saia zaitezte lekua soiltasunez apaintzen. Leku nabarmenean jarritako\nHitza izango da batzarraren bihotza. Gainerakook, inolako lehentasunik gabe, haren inguruan eseriko gara.\nAparteko laguntasuna behar duzue eta\neskatzen, zeuen heziketa biblikoa osatzen\njoateko, zeuen taldearen gorabeheren berri\nemateko eta, Arduradun nagusiarekin eta\ngainerako talde-arduradunekin elkarrizketan,\nzeuen eginkizuna betetzean azaltzen zaizkizuen arazoak eta galderak argitzen joateko.\nOsasungarria litzateke zuentzat eta taldearentzat, bakoitzak, egunero, bakarkako «lectio divina» delakoari tarte bat eskaintzera\n57. Lotura sendoak dituen familia fededuna\nesparru guztiz egokia da gurasook\nIdazteuna elkarrekin irakurketan lehenengo\nurratsak eman ditzazuen eta seme-alabei horretan lagun diezaiezuen, batez ere adin harberagoetan. Familia-egiturara egoki moldaturik, bide bikaina izan daiteke gurasoen fedea bizitzari gehiago lotzeko, gurasoak fede\nhorren eskualdatze edo transmisioan inplikatzeko eta seme-alabek beren aita-amen fededun esperientziaren taupada bizia jasotzearen bizikizun berdingabea «zuzen-zuzenean»bizi dezaten. Ez ote luke norabide honetatik\njoan behar gure Elizetan sakon sustraitzen\nari den parrokiako famili katekesiaren esperientzia itxaropentsuak?\n58. «Gaur egun areopagorik nagusiena gizadia bateratzen ari den komunikazioaren\nmundua da… Hedadura zabaleko komunikabideen erabilera funtsezko bihurtu da ebanjelizatzeko eta katekesirako… Eliza errudun\nsentituko litzateke bere Jaunaren aurrean, indar handiko komunikabide horiek erabiliko\nez balitu… Horiei esker, jendetza zabalari\nhitz egin diezaieke». Beharrezko da horretarako mezua «kultura berrian txertatzen jakitea… hizkuntza berriekin, teknika berriekin\neta jarrera psikologiko berriekin».39 Jainkoaren Hitzak dakarren mezua zabaltzeko, Elizak berariazko bere gizarte-komunikabideak\neskuratzeko eskubide osoa du, baina bere\nprogramazioa Jainkoaren Hitzarekin bat\netortzea eta programazio horrek Hitzari sinesgarritasunik ez kentzea ziurtatuz. Baina\nkomunikabide ofizial nahiz hiritarretan lan\negiten duten gizon eta emakume ugariek\nkoherentzia hori berori ahalbideratu behar\ndute, audientzia-kuoten nahiz beren arduradunek jarritako arau ideologikoen gainetik.\nBeren programetako batzuetan Jainkoaren\nHitza azaltzea ez da inolako neurriz gaineko\npribilegioa. Komunikabide horiek, normalean, ez dira eskuzabalegiak saio erlijiosoak\neskaintzekoan. Aitzitik, komunikabide publiko eta pribatu batzuk ezaugarri hau dute:\nberen programazioan fedea desitxuratzen\nedota barregarri uzten duten saioak onartzea\neta kontrako zeinuko eliz albisteen, egiazkoen nahiz balizkoen, irakurketa selektiboa\negiten duten saioak onartzea. Ez dugu aparteko mesederik eskatzen. Gure gizartearen\nizaera hiritar eta anitza aitortzen dugu. Fededun-elkarteak merezi duen errespetua besterik ez dugu eskatzen. Erantzukizun-maila\ndesberdinetatik, komunikabideetan dihardu(39) KLEROARENTZAKO KONGREGAZIOA, Katekesirako\nArgibide Nagusiak, 1997.- 32 -zuen kristau profesionaloi zuen Gotzainok\ndei egiten dizuegu zeuon buruari galdegin\ndiezaiozuen ea zer egin dezakezuen Ebanjelioarekin bat datorren humanismoa izan dadin zuen saioen inspirazioa. Eta gure elizbarrutiek adorea eman beharko liekete laikoei\nprentsako, irratiko nahiz telebistako saioetan\nparte har dezaten, adituak diren gaietan, Berri Onarekin bat datozen irizpideak aurkeztuz. Fededunen larregizko lotsaren eraginez,\nsaio askotan, beren sinesgabetasunaren aitorpen publikoa egiten duten pertsonak bakarrik azaltzen dira eta, batzuetan, jarrera oldarkorra dute halakoek Elizaren jarreren eta\nfedearen beraren aurrean.\n3. Exegesiaren eta Teologiaren\n59. Kontzilioan (Dei Verbum, 24. zk.) jasotzen denez, «Idazki Santuen ikasketa\nteologia santuaren arima bezala da», hau da,\nbere oinarri inspiratzaile eta erregulatzailea.\n«Horretan aurkitzen du sendotasuna eta etengabe gaztetzen da» (ibid.), ondorioz, dei egiten dizue exegeta eta teologo zaretenoi, Elizaren Irakaskuntzaren begiradapean, indarrak gogotsu elkartuz lan egin dezazuen egoki diren baliabideekin Idazteuna ikertzen eta\nazaltzen, Jainkoaren Herriari Eskrituraren janaria eskaintzeko gai izango diren Hitzaren\nministroak ugaritu daitezen (ik. Dei Verbum,\nArgibide hauek Elizaren berrikuntzan eta\nfededunen suspertzean duzuen misioaren garrantzia hobeto ulertzen laguntzen digute.\nDenok (baita zuek ere), maisu baino lehenago ikasle garenez, biziki dei egiten dizuegu\nJainkoaren Hitza, zuen saio akademikoetan\neta zuen idazkietan leialtasunez azaldu aurretik, maiz entzun dezazuen otzantasunez.\nZorionez, iraganeko kontuak dira Idazteuna,\nteologoek, doktrina-baieztapenak oinarritze\naldera, Bibliako esaerak ateratzeko harrobi\nhustzat zuteneko kontu haiek. Gaur egun\ntoki garrantzitsuagoa du eginkizun teologikoan eta akademikoan. Zuen gogoeta teologikoaren jatorrian, ibilbidean eta bukaeran\ndago Idazteuna. Zuen azalpenak, Eliz Gura-so nagusienenak bezala, Idazteunaz bustirik\negon daitezela beti.\nKontzilioak beharrezkotzat jotzen du\nzuen lana «Eskritura Santuaren gero eta\nulertze sakonagoa lortzeko» (Dei Verbum,\n23. zk.) eta haren mezua gaur egungo koordenada mental, kultural eta sozialetan onargarri egiteko. Aurrerantzean ere, eskain iezaguzue zerbitzu hau gero eta arreta handiagoz. Horrela, kristau askoren barruan, sinestun-alderdiaren eta gure inguruan hedatua\ndagoen pentsamolde eta sentsibilitatearen artean, «zentzu kosmikoaren eta zentzu “kristikoaren” artean» (Teilhard de Chardin) dagoen zatiketa saihesten lagunduko diguzue.\nZuei esker, zatiketa, federako sustagarri eta\nnagusi den pentsamolderako interpelatzaile\nizango den tentsio dialektiko sano bihur daiteke.\nKontu handiz egin beharreko misio honetan, Idazteunaren egiazko interpretazioa eta\nfedearen araztasuna bermatzen duten Elizaren Irakaspenek, zuen bidezko bilaketak\nmoztu ez ezik, horiei adore emateko eta,\nbeharrezkoa denean, horiek bideratzeko dei\negiten dute. Zuek, zeuen ikerketa eta gogoetez, gure fedearen edukiak neurritasunez formulatzen laguntzen diozue Eliz Irakaskuntzari. Eliz Irakaskuntzak eliz benetakotasunaren bermea eskaintzen dizue.\n60. Erlijiosoek «eduki bezate, beste ezer baino lehen, eskuetan Idazteuna, liburu santuak irakurri eta hausnartuz, Jesu Kristoren\nezaguera bikaina iritsi ahal dezaten» (Perfectae caritatis, 6. zk.). Hitza entzutea ezinbesteko baldintza da Jainkoaren esperientzia\nizateko, elkarte-izatera iristeko, leialtasunean\nirauteko eta sen apostolikoari eusteko.40\nHitza maiz entzuteak naturaz gaindikoa den\nhalako sena ematen digu, fede-begirada, eta\nhori beharrezko dugu bizitzak, apurka, zentzua gal ez dezan, anai-arreben aurpegia\nezkuta ez dakigun horiengan Kristoren aur(40) Ik. P. CHÁVEZ, Salestarren Errektore Nagusia, a.i.,\n8-20 orr.- 33 -pegia ikusi ahal ez izateraino, historiako gertaerak lausotu ez daitezen eta itxaropenari\neta misio apostolikoari eta karitatezkoari\neuts diezaiogun aktibismo sakabanatuan erori gabe.\nBegira diezaiegun, batez ere, monasterioetako eta klausurako elkarteei. Monasterioetan mamitu zen «lectio divina» delakoa.\nHorietan sakontasunez gauzatzen da. Murgil\nzaitezte Idazteunaren ezagutzan. Eskain iezaiozue etengabeko heziketako saioetan toki\nzabala. Fede-jarreraz eta otoitz-giroan egindako Irakurketa emankorragoa lortzen lagunduko dizue. Irakatsi horren hastapenak\nzuengana benetako jakin-min ebanjelikoz\nFede-hezkuntzan diharduten Kongregazioei ere eskaini nahi diegu geure arreta.\nJoan Paulo II.ak (Vita consecrata, 4. zk.)\n«batez ere Idazteunaren bihotza diren Ebanjelioetara» zuzentzen du fede-hezitzaile bezala duzuen egitekoa eta dei egiten dizue\n«zeuen karismaren arabera otoitz-eskolak, espiritualtasun-eskolak eta otoitz-giroan egindako Idazteunaren irakurketarako eskolak\nHaur, gaztetxo eta gazte asko duzue fisikoki zeuongandik hurbil. Saminez eta kezkaz betetzen zaituzte zuen fede-proposamenetatik eta zuen balore-eskalatik beren burua\npsikikoki urruti sentitzen dutela ikusteak. Ez\nal liteke Biblia benetako elkargunea izan,\nbatzuentzat gutxienez? Horixe uste du ondorengo hitzok zuzentzen dizkien Benedikto\nXVI.ak: «Beti da oso garrantzitsua Biblia\nbakarka irakurtzea… baina, era berean, garrantzitsua da bide berean doazen lagunekin\nbatera irakurtzea».41 Dei egiten die «Bibliaren ezagutza sakona izatera, Biblia eskura\nedukitzera… jarraitu beharreko bidea erakutsiko dion iparrorratzaren antzekoa izan\ndadin».42 Beste kultura batzuek erakartzen\n(41) BENEDIKTO XVI.a, Elkarraldia erromatar gazteekin\n(2006-IX-6), in L’Osservatore Romano espainiar edizioa\n(2006-IX-14), 3. or.\n(42) BENEDIKTO XVI.a, Gazteriaren Munduko Jardunaldirako Mezua (2006-II-22), in L’Osservatore Romano espainiar edizioa (2006-III-3), 3. or.dituzten gazteak eta, adituek diotenez, hain\ngalduta sentitzen direnak ezen beren bizitzan\norientatzeko erreferentzia-puntuak bilatzen\ndituztenak (baita bilatzen duten hori arbuiatuz ere), ez ote dira ongi sentituko, fede-jarreraz eta otoitz-giroan Idazteunaren irakurketa, ongi lagunduta, eginez?\nGure Eskola Katolikoak urrats esanguratsuak eman ditu azken urteetan, bere kalitate\npedagogikoa eta teknikoa hobetzeari dagokionez. Biziki ahalegintzen ari zarete kristau-fedea eskaintzeko eta transmititzeko eta,\nhorrela, zeuen bokazio ebanjelizatzaile ukaezina betetzeko. Askotan adierazten diguzue\nzeuen samina, misio honi eskainitako baliabideak hain handiak izanik ere, ikasleekin\neta beren familiekin lortutako emaitzen urritasuna handia dela ikusirik. Beharbada, zuetariko batzuek, zeuen fededun-eskaintzaren\nhedadura eta sakontasuna txikiagotzeko tentaldia izan dezakezue. Ez dadila inor inoiz\ntentaldi horretan erori. Hobetu «bidea», baina ez ahaztu «edukiaz». Izan zeuek zeuen fedearen iragarpen, zeuen testigantza otoizlari,\nabegitsu, eskuzabalaren bitartez. Hezi irakasle laikoak fedean eta hezkuntzarako bokazioan. Erabili Biblia sakontasunez eta pedagogikoki. Ezagut dezatela Biblia zuen ikasleek eta haien gurasoek. Egin otoitz beraien\nartean, Biblia eskuetan duzuela. Zuek zarete,\nhaur eta gaztetxoen aldeko eskaintzagatik eta\ngurasoekiko harremanagatik, eliz elkarteak\nzaindu behar dituen zubietako bat. Gaur\negun inoiz baino beharrezkoagoa da Kristau\nEskola. Gure estimua eta gure babes adeitsua\nbeharrezkoagoa eta mereziagoa duzue gure\nohar kritikoak baino.\n5. Apaizei eta diakonoei\n61. Zuentzat ere, Berri Ona iragarri beharra\npoztasun eta gurutze da. Adorea galtzen\nduzue, zeuen bizia eskaintzerainoko garrantzia ematen diozuen zerbaiten aurrean, bataiatu askok erakusten duen axolagabekeria\narduragabea ikusirik. Bat egiten dugu zuen\npoztasun eta desengainu pastoralekin.- 34 -Pastores dabo vobis, 26. zk. pasarteko\nhitz ederrekin adoretu nahi zaituztegu:\n«Apaiza, gauza guztien gainetik, Jainkoaren\nHitzaren zerbitzari da… Horregatik, lehenengoa izan behar du Hitz hau ezagutzen eta\nHitzean konfiantza izaten. Bihotz otzan eta\notoizlariaz hurbildu behar du Hitzera…\nHitzaren lehenengo fededuna izan behar\ndu… eta etengabe ebanjelizatua izan behar\nPertsona eta gizarte-bizitzako arlo askorekiko harremanerako zubiak zuentzat gero\neta estuago eta urriago izateak atsekabetu\negiten zaituzte. Batzuetan, bidegabea edota,\ngutxienez, gehiegizkoa den erruduntasun-sentipenaz bizi duzue ardura hau. Badituzue\nzeuen inguruan oraindik, fedea bizi duten eta\nHitza onartzeko sentibera diren eliztarrak.\nInguruan izango dituzue, orobat, gizarteak\nbeharrezko baliabideak ematen dizkien\narren, bere denbora, maitasuna eta konpainia\nematen ez dien beste pertsona batzuk. Jesusek garai honetan aipatzen digun eginbeharretako bat honako hau da: gizon eta emakume ezinduei edota adinagatik, gaixotasunagatik nahiz bakardadeagatik mugatuak daudenei hurbiltasun gizatiarra eta ebanjelikoa\neskaintzea da. Horien ondoan egotea, baita\nisilean ere, «[Aita Jainkoaren] isiltasunetik\ndatorren eta isiltasunean entzun behar den\nHitzaren»43 testigu izateko modua da.\nEz etsi, halere, eta jarraitu zubiak eraikitzen. Ez hain urrun, pobreak aurkituko dituzue. «Jainkoaren Hitzak, prestasunez onarturik, karitatea eta zuzentasuna oparo sortzen\ndu Elizan denontzat, batez ere pobreentzat.\nOgiaz gainera, bizia dakarten hitzak behar\ndituzten pobreak dira, hain zuzen ere, Ebanjelioaren iragarpena jasotzeko eskubidea duten lehenengoak... Ez dira hartzaile hutsak.\nArtzainak beraiengandik ikasi beharrean\ndira, gidatu egin behar dituzte beren fedean\neta beren historiako protagonista izatera\nbultzatu. Karitatearen zerbitzuaz arduratzen\ndiren diakonoek erantzukizun berezia dutearlo honetan. Sinodoak beren ministerioan\nEtorkinak ere ez dira hain urrun egongo.\nAsko eta asko, Jainkoaren eta Erlijioaren\nzentzu bizi, fresko eta sakonaz heldu da gure\nherrira. Gure gizarteko hoztasun erlijiosoa\neta gure elizetan sumatzen den goibeltasunaren eraginez, fedea indargabetu eta makaldu\ndakieke. Dei egin diezaiegun gure fede-taldeetan eta parroki bizitzan parte har dezaten.\nAzkenik, «puntu bero» bat komentatu\nnahi dugu zuekin, liturgian osagai garrantzitsua eta predikarien gurutzea den puntua.\nAlde batetik homilia, Hitzaren Liturgiari\nloturik, liturgia honen gorengo unea da.\nOtoitzean prestatu behar dugu geure burua,\nHitza uste osoz eta pasioz esateko. Hiru galderari eman beharreko erantzunak aldarrikatzen ditu: Zer diote hots egindako irakurgaiek? Zer esaten didate niri? Zer esan behar\ndiot egoera jakin bat bizi duen elkarteari?\nHomiliak fedea sendotu behar du, bihozberritzera deitu eta Eukaristiako Misterioa ospatzeko prestatu.\nBeste alde batetik, homiliak irauten duen\nminutuak amaiezin bihurtzen dira entzule\naskorentzat. «Beren gauza eta kontuekin»\ndatoz Eukaristiara. Apaizaren hitzak ez du\nentzule gehienen arreta erakartzen ezta jakin-mina pizten ere. Denbora labur geratzen\nzaio irakurgaiak azaltzeko eta bizitzarako\naplikazioak egiteko. Batzuek eskertzen digute homiliak «ukitu dituelako». Askoz gehiago da arretarik jarri gabe entzun duena.\nNeurri txikiago batean bada ere, hau bera\ngertatzen da ongi prestatutako eta azaldutako\nhomiliekin ere. Homiliaren artea zaila da.\nApaiz edo diakono guztiek ez dute entzuleen\narreta erakartzeko karismarik. Hitza beti ez\nda argi eta garbi entzuten gure elizetan. Baina, zintzo jokatu nahi badugu, batzuek\nzintzotasunez galdetu behar diogu geure buruari, zein «tratamendu» eman diegun testuei, zenbat otoitz egin dugun testu horiekin,\nzenbateraino hausnartu dugun elizan bilduta-(43) GURUTZEKO SAN JOAN, Dichos de luz y amor, 99.\nor.(44) Gotzainen 2008ko Sinodoa, 11. proposamena.- 35 -koen egoerari buruz. Hona hemen, aurrez\naurre, homiliaren argia eta gurutzea.\n«Jainkoaren Hitzik gabe, ez zarete inor\nElizan; Jainkoaren Hitzik gabe, ez duzue zer\nesanik Elizan. Jainkoaren Hitzik gabe, zuen\nahalegin guztiek ez dute ezertarako balio».45\n6. Geuri, gotzainoi\n62. Kontzilioak oroitarazten digu, beharrezko zerbitzuak eskaini behar dizkiogula elkarte osoari, elkarteak liburu santuak,\nbereziki Itun Berria eta, batez ere, Ebanjelioak, erabil ditzan, «Elizaren seme-alabak\nmodu seguru eta onuragarrian Eskritura Santuaren erabilerara ohitu eta haren espirituaz\nase daitezen» (Dei Verbum, 25. zk.).\nLumen gentium, 21. testuak hau dio:\n«[Gotzainen] eginkizun nagusien artean,\nEbanjelioa hots egin beharra nabarmentzen\nda (“eminet”)». Itun Berriko liburu guztiek\naparteko lehentasuna egozten diote Hitzaren\nministerioari.46 Ikuspuntu honetatik uler dezakegu San Pauloren adierazpena, Jainkoak\ndeitua «Jainkoaren Berri Ona hots egiteko»\n(Erm 1, 1). «Berri Ona hots egiten dudalaeta ezin naiz harrotu; ezinbesteko eginbehartzat jotzen baitut hori, eta errukarria\nni, Berri Ona hots egingo ez banu!» (1 Ko 9,\nIragartze hori ez da betekizun edo obligazio hutsa, ezta hurrik eman ere, ez Paulorentzat ez guretzat. Pozgarria da Jesus iragartzea eta iragarpenaren oihartzuna zuengan jasotzea. Baina ez da erraza garai hauetan eta lur honetan Ebanjelioaren iragarpena.\nGuregan ere badute eragina axolarik ezak,\naskok eta askok egiten dituen interpretazio(45) E. BIANCHI, A los presbíteros, Sígueme, Salamanca\n2008, 28. or.\n(46) Ik. J. DELORME, El Ministerio y los ministerios en\nel N.T., Cristiandad, Madril 1975, 284. or.murriztaile eta okerrek, geure zehaztugabetasunek edota adierazpen desegokiek. Halako\naskatasun-, adore- eta bereizketa-plus bat\nbehar dugu, une bakoitzean esan behar dugun guztia eta hura baizik ez esateko. Ezin\ndugu isilean gorde biktimen eta bidegabekeriaz sufritzen duten guztien defentsa egiten\nduen Ebanjelioa. Ezin dugu errukia erakusten duen Ebanjelioa geure mezuaren erdigunetik atera. Iragarpenaren eta Jesusen jardueraren muin nagusienetako bati saldukeria\negingo genioke, Ebanjelioa baztertuko bagenu edota errugabeei beste inori zuzenduko ez\nbagenio. Bakea dakarren Ebanjelioa hots\negiten eta bakea ahaleginez prestatzen jarraitu nahi dugu, bake zuzen eta egonkorrerako\nbaldintzak sortzen lagunduz. Itxaropena\npizten duen Ebanjelioa hots egin behar dugu,\netsipenerako arrazoiak dituen gizartean eta\n«arimarentzat gehigarria» behar duen Elizan.\nSortzen denetik berezko heriotza arte, giza\nbizia ezin bortxatuzkoa dela iragarri behar\ndugu, bizi horren balio ukiezinaren aurrean\nsentiberatasun handirik erakusten ez duen gizarte honetan. Eta, batez ere, Jesu Kristoren\nHeriotza eta Piztuera ausarki iragarri behar\ndugu, mezu hauen guztien ardatz eta orpo\nZuek bezala, hezur-mamizko gizakiak\ngara. Jakin badakigu Berri Onaren iragarpena estu lotua dagoela gurutzeari, eta geuk ere\nizaten dugu hori saihesteko tentaziorik, mezua urardotuz edota batzuen eta besteen\nsentsibilitatea sumintzen duten zati haiek\ngehiegi leunduz. Bere ministerioan sendotu\nzezatela eskatzen zien Paulok elkarteetako\nkristauei. Guk ere behin eta berriro eskatzen\ndizuegu zerbitzu hori.gu zerbitzu hori.- 36 -BUKAERA63. Gainean dugu, eliztar maiteok, Garizuma. Sakontasunez entzundako Jainkoaren Hitzak indarra emango digu bizitzan izan\nditzakegun zorigaizto eta probei Jaunaren espiritu beraz aurre egiteko. Bihozberritu\nbeharra handituko du Hitzak guregan, eta jarrera horrek Elizaren araudiaren arabera ospatutako Penitentziaren sakramentura zuzenduko gaitu. Hitzak biziago bihurtuko ditu\nGarizumako gure Eukaristiak. Hark inspiraturik, hobeki egingo dugu otoitz, neurritsuagoak izango gara eta eskuzabaltasun handiagoz erdibanatuko, konpartituko, dugu.\nOsasunaren arloan, ebakuntza baten arrakasta prestakuntza egokiaren menpe dago,\nneurri handi batean. Halaber, Aste Santuak\nguregan utziko duen eragin salbatzailea handiagoa izango da, baldin eta sei asteotan\nJainkoaren Hitzaren deia, Barkamenaren sakramentuaren bidez adiskidetzea eta Eukaristiak gu biltzea onartzen badugu. Horrela,pazko-poztasuna sakonagoa eta benetakoagoa izango da.\nBukatzeko, Jesu Kristori, Jainkoaren\nHitzari, hau eskatzen diogu: XII. mendeko\nlekaime baten testu eder honekin bat egin\nahal izan dezazuela. «Senideok: ikasi antzinako Eliz Gurasoek idatzi zutena: irakurri\nIdazteuna, bizitzarako argia eta atea delako.\nAtseginez irakur dezazuela, hitz santua gogoko gerta dakizuela. Bihotza sendatzen\nduen iturria sortzen da bertatik. Barruko gogortasunak desegiten dituen hitza da. Idazteunak zeruko sekretuak agertzen dizkio beti\nfededunari. Idazteuneko hitz santuak belarrean ihintza bezala isurtzen dira. Irakurriz\neta hausnartuz, bakoitzak ikusten du nola\ngoazen bizitza zoriontsura eta zeintzuk diren santuen bidea eta onerako bidea. Irakurriz jakinduria iristen dugu».47\n(47) M. MASINI, a.i., 436. or. aipatua.Iruñea eta Tutera, Bilbo, Donostia eta Gasteiz\n✠©Frantzisko, Iruñako Artzapezpikua eta Tuterako Gotzaina\nRikardo, Bilboko Gotzaina\nJoan Maria, Donostiako Gotzaina\nMigel, Gasteizko Gotzaina\nMario, Bilboko Gotzain LaguntzaileaElizbarrutiko Argitaldaria. Editorial Diocesana\nTel. 943 465 326.- Fax 943 470 363\nLegezko Gordailua: SS-240-2009\nImprime: FASPRINT -IGARA -DonostiaAll pages:123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536InfoSaveLikeShareDownloadMoreJainkoaren Hitza Published on Feb 25, 2009 Iruñea, Bilbao, Donostia eta Gasteizko Gotzainek Idazki Pastorala kaleratu dute Garizuma-Pazko aldirako Jainkoaren Hitza nork bere egin eta...See MorepalenqueFollowRead moreRead moreSimilar toPopular nowJust for youGo explore