Rhin (alemanez, Rhein; frantsesez, Rhin; nederlanderaz, Rijn; erromantxeraz, Rein; italieraz, Reno) Europako ibairik garrantzitsuenetakoa da. Grisons Kantoian (Alpeak, Suitza) sortu eta Herbehereetan itsasoratzen da, Ipar itsasoan. 1.230 kilometroko luzera du.\n51°58′51″N 4°05′35″E / 51.9808°N 4.0931°E / 51.9808; 4.093151°58′51″N 4°05′35″E / 51.9808°N 4.0931°E / 51.9808; 4.0931\nFrantzia eta Alemania arteko muga\nLiechtenstein–Switzerland border (en)\nEuropean Union–Switzerland border (en)\nGermany–Switzerland border (en)\nAustria–Switzerland border (en)\nGrand Canal d'Alsace (en)\nAnnaberger Bach (en)\nRadolfzeller Aach (en)\nBechtheimer Kanal (en)\nVilicher Bach (en)\nGodesberger Bach (en)\nKölner Randkanal (en)\nKleine Emscher (en)\nLinzer Aach (en)\nPulheimer Bach (en)\nStockacher Aach (en)\nHonnefer Graben (en)\nAlfterer Bornheimer Bach (en)\nGinsheimer Altrhein (en)\nFrankenbach (Rhein) (en)\nKonstantzako aintzira eta Bregenzer Ache (en)\nDanubiorekin batera, Erromatar Inperioko iparraldeko muga osatu zuen. Garai hartatik aurrera, premiazko bidea izan da zonalderako, haren ertzetan dauden gazteluek eta hiriek erakusten duten bezala.\n2.1 Konstantzako aintzira\n4 Trirhena euroeskualdea\n5.1 Rhin-ek zeharkatutako hiriak\n5.2 Herrialdeak eta mugak\n5.3 Banatzaile ohiak\n5.6.1 Alsaziako Kanal Handia\n5.6.2 Rhin-Main-Danubio kanala\n8 Nazioarteko zuzenbidea\n9 Rhin kulturan\nHizkuntza modernoetan Rhin izenaren aldaerak Rēnos Rēnos izenetik eratorritakoak dira, erromatarren garaiko geografian (K.a. I. mendea) greziar Ῥῆνος bezala egokitu zena. ( Rhēnos ), latinez Rhenus.\nRh-rekin grafia ingelesez Rhine eta baita alemanez Rhein ere eta Rhin frantsesa Greziar ortografiaren eraginari zor zaio, eta -i- bokalizazioa, berriz, galiar izena * Rīnaz gisa hartu izanari zor zaio protogermaniarrez, franko zaharraren bidez ingeles zaharra Rín emanez.  Goi aleman zaharra Rīn , Erdi Holandar goiztiarra (K.a. 1200) Rijn (Orduan Ryn ere idatzi zuen edo Rin ). \n"lang|de|Rhein" alemaniar moderno diptongoa (erromantxeraz ere erabiltzen da) "lang|rm|Rein, Euria") Erdialdeko Alemaniako garapen garai modernoaren hasierako garapena da, "lang|gsw|R(n" izen alemanniarra duena). )" bokal zaharragoa mantenduz, alemanieraz, ending-n " amaieraren ezabaketa azken garapena da; "lang|gsw|Rn" forma hein handi batean gordetzen da Lucernako dialektoetan.  " Schweizerisches Idiotikon " sv "Rī(n)"] (6.994). </ref> "lang|ksh|Rhing" ripuarrez diptongotuta dago, eta "lang|pfl|Rhei, Rhoi" palatinoan bezala. Gaztelaniak "lang|roa|Rin-" bokal germaniarra hartu duen bitartean, italierak, okzitanierak eta portugesak "lang|roa|Ren-" latindarra mantendu dute.\nRēnos galiar izena (protozelta edo prezelta *Reinos ) PIE errotik *rei- "mugitu, isuri, korritu" errotik eraikitako ibai-izen klase batekoa da, beste izen batzuetan ere aurkitzen dena. Italiako Reno.\nIzen zeltarraren genero gramatikala (baita bere greko eta latinezko egokitzapena ere) maskulinoa da, eta izenak maskulinoa izaten jarraitzen du alemanez, nederlanderaz, frantsesez, gaztelaniaz eta italieraz. Ingeles zaharreko ibaiaren izena maskulino edo femenino gisa flexionatu zen; eta bere islandiar adopzio zaharra femeninotzat jo zuten. \nSuitzako Alpe mendietan du iturburua, Vorderrhein eta San Bernardino lepotik gertu jaiotzen den Hinterrhein adarren bilgunean, alegia. Iparralderantz egiten du eta Suitzaren eta Liechtensteinen arteko muga eratzen du lehenbizi, eta Suitzaren eta Austriaren artekoa gero. Delta zabal batean zabaltzen da Konstantza lakuan barneratu aurretik. Aintziraren mendebaldetik irteten da eta norabide horretan segitzen du. Suitzaren eta Alemaniaren arteko muga egiten du, halaber, Konstantza lakutik Basilea hiriraino. Basilean bertan, Aar ibaiaren urak hartzen ditu; handik aurrera, ontziz ibil daiteke. Gero, iparralderako norabidea hartzen du eta Frantziaren eta Alemaniaren arteko muga da.\nRhin ibaiko ur-jauziak.\nAlemanian barneratzen da ondoren: Neckar ibaiarekin bat egiten du, Mannheim hiritik hurbil eta, aurrerago, Main ibaiarekin. Bingen eta Bonn hirien artean (150 kilometro), haran estu batetik igarotzen da, mahastiz eta Erdi Aroko gazteluz inguratuta. Koblentza hiriaren parean, Mosela ibaia (1956az geroztik kanalizatua) batzen zaio haren emariari. Bonn hiritik aurrera zabaltzen da Rhin ibaiaren harana, Europako iparraldeko ordoki zabala osatzeraino. Kolonia, Düsseldorf eta Duisburg hiriak igarota, hiri horretan bat egiten du Ruhr ibaiarekin. Duisburgetik ibaiaren bokalera, handia da ontzien joan-etorria eta, ubide-sare aberatsari esker, Alemaniako iparraldeko eta hegoaldeko beste ibai txikiagoekin loturik dago. Herbehereetan barneratu bezain laster, hainbat adarretan banantzen da (Rijn, Lek eta Waal). Ibaiaren urak, azkenik, Ipar itsasoan isurtzen dira, Rotterdam hiria igaro eta portuko azpiegitura eratu ondoren.\nSakontzeko, irakurri: «Konstantzako aintzira»\nKonstantzako aintzirak hiru ur-masa ditu: Obersee ("goiko aintzira"), Untersee ("beheko aintzira") eta Rhin-aren lotura tarte bat, Seerhein ("Rin aintzira") izenekoa. Lakua Alemanian, Suitzan eta Austrian dago Alpeetatik gertu. Zehazki, bere kostaldeak Alemaniako Bavaria eta Baden-Württemberg estatuetan daude, Austriako Vorarlberg estatuan eta Suitzako Thurgau eta San Galo kantonamenduetan. Rhin bertara isurtzen da hegoaldetik Suitzako eta Austriako muga jarraituz. Gutxi gorabehera 47°39′N 9°19′E / 47.650°N 9.317°E / 47.650; 9.317 dago kokatuta.\nMendiko ur hotz eta grisen jarioak distantzia batean jarraitzen du lakuan. Ur hotza gainazaletik gertu isurtzen da eta hasieran ez da Upper Lake-ko ur berde eta beroagoekin nahasten. Baina gero, Rheinbrech delakoan, Rhineko ura bat-batean sakonera erortzen da, ur hotzaren dentsitate handiagoa dela eta. Emaria berriro agertzen da azalean aintziraren iparraldeko (alemaniarra) ertzean, Lindau uhartearen ondoan. Ondoren, urak iparraldeko ertzetik jarraitzen du Hagnau am Bodensee arte. Emariaren zati txiki bat Mainau uhartetik Überlingen lakura desbideratzen da. Ur gehiena Constance hoppertik isurtzen da Rheinrinne ("Rhine Gutter") eta Seerheinera. Ur-mailaren arabera, Rhineko uraren fluxu hori argi ikusten da lakuaren luzera osoan.\nRhinek hondakin kopuru handia eramaten du aintzirara. Aho-eskualdean, beraz, beharrezkoa da legarra betirako kentzea dragatuz. Sedimentu-karga handiak ibaian gorako lur-hobekuntza handien ondoriozkoak dira neurri batean.\nHiru herrialdek muga egiten dute Oberseerekin, hots, Suitza hegoaldean, Austria hego-ekialdean eta Alemaniako Bavaria estatuarekin ipar-ekialdean eta Baden-Württemberg iparraldean eta ipar-mendebaldean.\n555 kilometroko marka, Loreleitik behera\nSeerhein-ek lau km-ko luzera baino ez du. Obersee 30zm txikiagoa den Untersee-rekin lotzen du. Rhin-eko distantzia-markak Konstantzako hirigune zaharreko zubitik distantzia neurtzen du.\nBere luzera gehienean, Seerheinek Alemania eta Suitzaren arteko muga osatzen du. Salbuespena Constanza hirigune zaharra da, Suitzako ibaiaren aldean.\nSeerhein azken milaka urteetan sortu zen, higadurak aintziraren maila 10 bat metro jaitsi zuenean. Aurretik, bi lakuek laku bakarra osatzen zuten, izenak oraindik dioen bezala.\nObersee-n bezala, Rhin-en emaria Untersee-n jarrai daiteke. Hemen ere ibaiko urak apenas nahasten dira lakuko urekin. Untersee-ko iparraldeko zatiak (Zell lakua eta Gnadensee) ia-ia ez dute emariaren eraginik. Ibaiak hegoaldea zeharkatzen du, eta hori, isolatuta, batzuetan Rhinesee ("Rhin aintzira") deitzen zaio.\nRadolfzeller Aach-ek Danubio sistematik ur kantitate handiak gehitzen ditu Untersee-ra.\nReichenau uhartea Seerhein-en aldi berean sortu zen, ur-maila egungo mailara jaitsi zenean.\nUntersee aintzira Suitzaren eta Alemaniaren arteko mugaren parte da, Alemania ipar ertzean eta Suitza hegoaldean, bi aldeak suitzarrak diren Stein am Rhein-en izan ezik, Rhin Garaia lakutik irteten den tokian.\nRhin-Meuse deltaren erdialdeko eta iparraldeko zatiak\nRhin eta Meuse ibaien urak euren delta konbinatuaren hainbat adartan nola banatzen diren erakusten duen mapa\nRhine-ren Holandako izena "Rijn" da. Rhinek mendebalderantz egiten du eta Herbehereetan sartzen da, non, Meuse eta Scheldt ibaiekin batera, Rhine-Meuse-Scheldt delta zabala osatzen du, 25,347 km2 (9,787 sq mi) . Europako ibai-deltarik handiena.  Herbehereetara muga zeharkatuz Spijk -en, Nijmegen eta Arnhemetik gertu, Rhin da bere zabalenean, nahiz eta orduan ibaia hiru banatzaile nagusitan banatzen den: Waal, Nederrijn ("Behe Rhin") eta IJssel.\nHemendik aurrera, egoera zaildu egiten da, Holandako Rijn izena jada ez baitator bat ur-emari nagusiarekin. Rhineko ur-emari bolumenaren bi herenak mendebalderago isurtzen dira, Waal ibaian zehar eta gero, Merwede eta Nieuwe Merwede (De Biesbosch) bidez, Meuserekin bat eginez, Hollands Diep eta Haringvliet estuarioen bidez, Ipar Itsasora . Beneden Merwede adarkatzen da, Hardinxveld-Giessendametik gertu eta Noord bezala jarraitzen du, Lekekin bat egiteko, Kinderdijk herritik gertu, Nieuwe Maas osatzeko; ondoren, Rotterdam igaro eta Het Scheur eta Nieuwe Waterweg -etik jarraitzen du, Ipar Itsasoraino. Oude Maas adarkatzen da, Dordrecht inguruan, beherago, Nieuwe Maas-ekin bat eginez Het Scheur eratzeko.\nUraren beste herenak Pannerdens Kanaal-etik igarotzen dira eta IJssel eta Nederrijn-en banatzen da. IJssel adarrak Rhin ibaiaren ur-emariaren bederatziren bat eramaten du iparraldera IJsselmeer -era (lehengo badia), eta Nederrijn-ek, berriz, fluxuaren bi bederatzirenak mendebaldera eramaten ditu Waal-eko ibilbide paralelo batean. Hala ere, Wijk bij Duurstede-n, Nederrijn-ek izena aldatu eta Lek bihurtzen da. Mendebalderago isurtzen du, Noord -ekin batera Nieuwe Maas-era eta Ipar Itsasora.\nRijn izena, hemendik aurrera, iparralderago dauden erreka txikiagoetarako bakarrik erabiltzen da, elkarrekin Erromatarren garaian Rhin ibai nagusia osatzen zutenak. Izenari eutsi zioten arren, erreka hauek jada ez dute Rhineko urik eramaten, inguruko lurrak eta polderrak husteko erabiltzen dira. Wijk bij Duurstede-tik, Rhin-aren iparraldeko adar zaharra Kromme Rijn ("Rin okertua") deitzen da Utrecht -tik igarota, lehenik Leidse Rijn (" Leideneko Rhin") eta gero, Oude Rijn ("Rin zaharra"). Azken honek mendebalderantz isurtzen du Katwijk -eko itxita batera, non bere urak Ipar Itsasora isur daitezke. Adar honek garai batean Limes Germanicus eraikitzeko lerroa osatzen zuen. Izotz-aro ezberdinetako itsas maila baxuagoko garaietan, Rhinek ezkerrera hartu zuen, Channel ibaia sortuz, zeinaren ibilgua gaur egun Mantxako kanalaren azpian egonez.\nRhin-Meuse delta, Herbehereetako eskualde natural garrantzitsuena Millingen aan de Rijn-en inguruan hasten da, Herbehereak-Alemaniako mugatik gertu, Rhin ibaia Waal eta Nederrijn-en zatituz. Holandar-Alemaniako mugaren eta Rotterdam arteko eskualdea, non Waal, Lek eta Meuse gutxi gorabehera paraleloa den, "Ibai Handiak" bezala ezagutzen da. Rhinek uraren zatirik handiena ematen duenez, epe laburragoa Rhine Delta erabiltzen da normalean. Hala ere, izen hau Rhin Konstantza aintzira isurtzen den ibai-deltarako ere erabiltzen da, beraz, argiagoa da Rhin-Meuse delta handiagoa deitzea, edo baita Rhin-Meuse-Scheldt delta ere, Escalda delta berean amaitzen baita.\n1904an Meuseko itsasadarra aldatzea: urdin argia antzinako ibilgua, urdin iluna gaurkoa\nRhin deltaren forma bi bifurkaziok zehazten dute: lehena, Millingen aan de Rijn-en, Rhin-a Waal eta Pannerdens Kanaal-ean banatzen da, eta Angeren-en Nederrijn izenaz ezaguna, eta bigarrena Arnhemetik gertu, IJssel Nederrijn-etik adarkatzen da. Honek hiru fluxu nagusi sortzen ditu, eta horietako bik sarritan aldatzen dituzte izenak. Handiena eta hegoaldeko adar nagusia Waal bezala hasten da eta Boven Merwede ("Goiko Merwede"), Beneden Merwede ("Beheko Merwede"), Noord ("Iparraldea"), Nieuwe Maas ("Meuse Berria"), Het Scheur ( "Meuse Berria") bezala jarraitzen du. "Rip") eta Nieuwe Waterweg ("Urbide Berria"). Erdiko fluxua Nederrijn bezala hasten da, gero Lek bihurtzen da, gero Noord-arekin bat egiten du, horrela Nieuwe Maas sortuz. Iparraldeko fluxuak IJssel izena mantentzen du IJsselmeer aintzirara isurtzen den arte. Beste hiru fluxuek ur kantitate nabarmena daramate: Nieuwe Merwede ("Merwede Berria"), hegoaldeko adarretik adarkatzen dena, non Bovenetik Beneden Merwedera aldatzen dena; Oude Maas ("Meuse Zaharra"), Beneden Merwedetik Noord-era aldatzen den hegoaldeko adarretik adarkatzen dena, eta Dordtse Kil, Oude Maasetik adarkatzen dena.\nSanta Isabel uholdearen aurretik (1421) Mosa ibaia gaur egungo Merwede-Oude Maas lerrotik hegoaldera joan zen Ipar Itsasora eta artxipelago moduko estuario bat osatu zuen Waal eta Lekekin. Badia ugariz osatutako sistema hau, itsasadarraren antzeko ibai hedatuak, uharte asko eta kostaldearen etengabeko aldaketak, zaila da gaur egun imajinatzea. 1421etik 1904ra, Meuse eta Waal ibaia gorago batu ziren Gorinchemen, Merwede sortuz. Uholdeak babesteko arrazoiengatik, Meuse Waal-etik blokeo baten bidez bereizi eta " Bergse Maas " izeneko irteera berri batera bideratu zen, gero Amer eta gero Hollands Diep antzinako badiara isurtzen da.\nItsasadarraren ipar-mendebaldeko zatia (Hook of Holland inguruan), oraindik ere Maasmond ("Meuse-ahoa") deitzen da, gaur egun Rhin-eko ura baino ez duela kontuan hartu gabe. Horrek azal dezake hainbat adarren izendapen nahasia.\nEgungo deltaren hidrografiaren ezaugarriak dira deltaren beso nagusiak, deskonektatutako besoek (Hollandse IJssel, Linge, Vecht, etab.) eta ibai eta erreka txikiagoek. Ibai asko itxi dira ("presaz") eta gaur egun polder ugarientzako drainatze kanal gisa balio dute. Delta Works eraikitzeak Delta aldatu zuen funtsean XX. mendearen bigarren erdian. Gaur egun Rhineko ura itsasora doa, edo gaur egun itsasotik bereizita dauden antzinako itsas badietara, bost lekutan, hots, Nieuwe Merwede, Nieuwe Waterway (Nieuwe Maas), Dordtse Kil, Spui eta IJsselen bokaletan.\nRhin-Meuse delta mareen delta bat da, ibaien sedimentazioak ez ezik, mareen korronteek ere moldatua. Horrek esan nahi zuen itsasgorak arrisku larria sortu zuela, marea-korronte indartsuek lur eremu handiak itsasora bota baitzituztelako. Delta Works eraiki baino lehen, mareen eragina nabaria zen Nijmegen arte, eta gaur egun ere, Delta Works-en araudiaren ondoren, mareak barnealde urrun jokatzen du. Waalen, esaterako, Brakel eta Zaltbommel artean atzeman daiteke lehorreko mareen eraginik handiena.\nErrege Erregimentuko soldadu aliatuak Rhin gurutzatu zuten Alemanian Lehen Mundu Gerra amaitu ondoren, 1918ko abenduan\nAEBetako 89. Infanteria Dibisioko soldaduek Rhin zeharkatzen dute eraso-ontzietan Alemaniako suaren pean, 1945eko martxoaren 24an, Plunder Operazioaren barruan.\nKultura asko sortu eta iraungi dira Rhin ibaiaren arroan. Burdin Aroan zehar, La Tène kulturako herriak bizi izan ziren ibaiaren inguruan.K.a. I. mendean, Erromatar Inperioa eta Germania Magnaren arteko muga izan zen, jada III. mendean germaniar herriek muga edo ibaia zeharkatzean V. mendera arte gerra ugari izan ziren.\nXIX. mendera arte, ez ziren hasi Rhin ibaian ura erregulatzeko lanak: bihurgune ugari zituen batetik eta maiz geratzen ziren, gainera, urpean ibai inguruko lurrak. Ur-hesi handi sendoak eraiki behar izan ziren. Holandar ingeniariek, halaber, ibaiaren bokalaren ingurua egokitu behar izan zuten XX. mendean, Ipar itsasoko urak ibaiaren bokaleraino barnera ez zitezen. Munduko ibaien artean, Rhin da, gaur egun, trafiko handiena eta trinkoena duena.\nRhin ibaiaren inguruko lurraldeek osatzen duten euroeskualde bat da, Frantziako, Alemaniako eta Suitzako estatuen arteko mugaldean. Mugaz gaindiko lankidetza hemen hasi zen lehen aldiz. Euroeskualdeko egituretako baten helburu nagusia mugaldeko metropolien garapen iraunkorra bultzatzea da.\nBeste egiturek gatazka handiagoa sortu dute, eremuko lurralde erakundeak biltzen baititu, haien arteko elkarrizketa politikoa bermatuz. Tokiko zinegotziak bltzen dira eta bi egiturek ez dute ia harremanik euren artean. Udal batzuk oso aktiboak dira lankidetzan: adibidez, Mulhouse (Alsazia, Frantzia), Basilea (Suitza) eta Kehl (Alemania). Bakoitzak eurobarrutia osatzen du. Eragile askok parte hartzen dute, harremanak indartzeko eta eremuaren lehiakortasuna hobetzeko.\nRhin-ek zeharkatutako hiriakAldatu\nRhinen inguruan dauden hiri handiak:\nRhinen inguruan dauden hiri txikiak:\nKampen (Overijssel) (IJssel)\nHerrialdeak eta mugakAldatu\nAlpeetatik Ipar Itsasora doan ibilbidean, Rhin-ek lau herrialde zeharkatzen ditu eta sei herrialde-muga ditu. Hainbat zatitan:\nAurreko Rhin erabat Suitza barruan dago, eta, berriz, Atzeko Rhin ibaiadar batek gutxienez, Reno di Lei Italian du jatorria, baina ez da Rhin-en berezko zatitzat hartzen.\nAlpetar Rhin Suitza barnean isurtzen da Sargans arte, eta handik Suitzaren (mendebaldean) eta Liechtensteinen (ekialdean) arteko muga bihurtzen da Oberriet arte, eta ibaia ez da inoiz Liechtensteinen barnean isurtzen. Ondoren, Suitza (mendebaldean) eta Austria (ekialdean) arteko muga bihurtzen da Diepoldsau arte, non ibilbide moderno eta zuzena Suitzan sartzen den, jatorrizko Alter Rhein -ek ekialderantz bihurgune bat egiten duen bitartean eta Suitzako eta Austriako muga gisa jarraitzen du. Widnauko elkargunera arte. Hemendik ibaiak muga gisa jarraitzen du Lustenau arte, non ibilgu moderno eta zuzena Austrian sartzen den (Austria barruan doan ibaiaren zati bakarra), jatorrizko ibilbideak mendebalderantz bihurgune bat egiten duen bitartean eta muga gisa jarraitzen du, biak arte. ikastaroak Constanza lakuan sartzen dira.\nSeerhein-en lehen erdia, Konstantza aintziraren goiko eta beheko gorputzaren artean, Alemaniaren barnean (eta Konstanz hirian) isurtzen da, bigarrena alemaniar (iparraldean) – Suitzako (hegoaldean) muga da.\nRhin Garaiaren lehen zatietan, Konstantza lakutik Altholzeraino, ibaia txandakatzen da Suitza barnean eta Alemania-Suitza muga izaten (hiru aldiz). Altholz-etik ibaia Alemania eta Suitzako muga da Basilea arte, non Suitzara azken aldiz sartzen den.\nGoi Rhin Frantzia (mendebaldean) eta Suitza (ekialdean) arteko muga da distantzia labur batean, Basileatik Hunningueraino . Hemen Franco (mendebaldean) – Alemaniako (ekialdean) muga bihurtzen da Au am Rhein arte. Horregatik, Rhin ibaiaren ibilgu nagusia ez da inoiz Frantzian isurtzen, nahiz eta ibai-ubide batzuk bai. Au am Rhein-etik ibaia Alemania barruan isurtzen da.\nErdi Rhin osorik Alemaniaren barnean isurtzen da.\nBehe Rhin-a Alemaniaren barnean doa Emmerich am Rhein arte, non Herbehereak (iparraldean) eta Alemaniaren (hegoaldean) arteko muga bihurtzen den. Millingen aan de Rijn -en ibaia Herbehereetara sartzen da.\nDelta Rhein-eko zati guztiak Herbehereen barnean isurtzen dira Ipar Itsasoan sartu arte, IJsselmeer (IJssel) edo Haringvliet (Waal) Holandako kostaldean.\nOrdena: iparraldetik hegoaldera mendebaldeko Herbehereetatik zehar:\nVecht (Utrecht) (erromatarren garaiko kanal txikia, Zuider Zee aintzira ohia).\nKromme Rijn - Oude Rijn (Utrecht eta Hego Holanda) (kanal nagusia erromatarren garaian, presa egina XII.\nHollandse IJssel (erromatarren garaiaren ondoren sortua, k.a XIII. mendean presatua).\nLinge (erromatarren garaiko kanal handia, k.a. XIV. mendean presatua).\nDe Biesbosch -eremua (K.o. 1421-1424 ekaitz-boladak eta ibaien uholdeek hasi zutena, K.o. 1904 urtean Nieuwe Merwede kanala zulatu zutenetik saihestua).\nSchaffhausen (Suitza) hiritik hurbil, Neuhausen am Rheinfall udalerria dago. Han daude Rhin ibaiko ur-jauziak, Europako handienak.\nRhin ibaiaren ibilgua kanal ugarik markatzen dute, paraleloan doazenak (Alsaziako ubidea) edo beste ibai batzuekin lotzen dutenak: Saint-Symphorien kanala (Rodano-Saonarekin) edo Rhin-Main-Danubio.\nOrdena: goratik behera:\nRhin–Main–Danubio kanala – Alemaniako hego-ekialdea.\nAlsaziako Kanal Handia - Frantziako ekialdea.\nRhine-Herne kanala - Alemania ipar-mendebaldea, Dortmund-Ems kanalarekin eta Mittellandkanalarekin.\nMaas-Waal kanala - Ekialdeko Erdialdeko Herbehereak.\nAmsterdam-Rhine kanala - Erdialdeko Herbehereak.\nScheldt-Rhine kanala - Herbehereetako hego-mendebaldea.\nAlsaziako Kanal HandiaAldatu\n1920tik Frantziako Alsaziako Kanal Handia eraikitzeak bere lurraldean zentral hidroelektriko eta presa batzuk eraikitzeko aukera eman zion Frantziari, eta horrek Rhin ibaiaren maila jaitsi zuen. Ondorioz, 1935ean, izokina guztiz desagertu zen, kontinenteko ibai hau ere kutsatuena bihurtuz.\nErriberako nazioen ahalegin koordinatuari esker, ibaiak bere garbitasuna berreskuratu du eta izokinak berriro agertu dira bere uretan.\nAlemaniako hegoaldeko erdia, 677 kilometro luze, zeharkatzen ditu. Ibai-lotura honek, I. Mundu Gerraren ostean hasi eta 1993an amaitutakoa, Alemaniako Bavaria zeharkatzen du Aschaffenburg -etik (ipar-mendebalde osokoa) Passau inguruetaraino, Austriako mugatik gertu. Main ( Main alemanez), Regnitz eta Altmühl ibaien haranetatik igarotzen da eta Ipar Itsasotik Itsaso Beltzera nabigatzeko aukera ematen du.\nRhin-eko erregimen hidrologikoa harmoniatsua da, bere ibaiadarrek ekarpen osagarriak egiten dituzte: Aar (610 m³/s), Ill (58 m³/s), Neckar (145 m³/s), Main (190 m³/s), Moselle ( 400 m³/s), Lippe (100 m³/s), Ruhr (80 m³/s).\nBere Konstantzako lakuaren erregimena nibala da eta bizitasuna murrizteko joera du. Ondoren Schaffhausen ur- jauzia, ur ugari jasotzen dituena eta glaziarren aztarnaz markatuta dagoena. Rhinek 410 m³/s ekartzen ditu eta Aar -ek 610 m³/s, eta Basileara 1030 m³/s-ko emariarekin iristen dira, gehienez ekainean eta gutxieneko urtarrilean. Rhin ibaiak bere emariaren erdia inguru bere arroaren %20raino isurtzen du.\nEstrasburgon, Ill-eko urak jasotzen dituena, 58 m³/s inguru eskaintzen dituena, bere elur-erregimena neurri batean arintzen da. Erregimen mota hau galtzen ari da, progresiboki neguko ur-eduki handia duten plubio-erregimeneko afluenteak jasotzen baititu. Neckar eta Nagusiaren ekarpenek bere emaria erregulatu ohi dute. Baina Koblentzen Rhin-ek elur-erregimena galtzen du eta plubi-elur-erregimena izaten hasten da, Moselaren ekarpenarekin (400 m³/s) gehienezko ekarpenarekin eta neguko aldiko maximo tipikoarekin. Koblenzatik hasita, neguan maximoa (otsailean 2540 m³/s-koa da) udan baino handiagoa da (ekainean 2090 m³/s-koa da), urrian minimora iritsiz (1480 m³/s-koa). Bere batez besteko emaria 2000 m³/s-koa da. Ondotik, ibaiadar nagusietatik ezer gutxi jasotzen du, Lippe eta Ruhr arroaren ekarpenak alde batera utzita, dagoeneko Lobith-en (Gelderland) ekarpena egiten baitute 2.300 m³/s-ko emaria lortzen.\nRess estazio hidrologikoan neurtutako hileko emari mediana (m³/s-tan). Altuera: 2 m- Arroari begira: 185.000 km² - 1930-1997 aldian kalkulatua. \nRhin arroa munduko populazio trinko eta industrializatuenetako bat da. Munduko ibai-arteriarik garrantzitsuena da bere merkataritza-nabigazio-trafikoaren dentsitateagatik.\n1868ko Mannheimeko Hitzarmenetik, Rhin "nazioarteko urak" eskualdetzat hartzen da Basileako azken zubitik Ipar Itsasoraino, Suitzari itsasora doan sarbidea bermatuz. Rhineko Nabigaziorako Batzorde Zentralaren (CCNR) egoitza Estrasburgon dago. 1815ean Vienako Kongresuan sortua, nazioarteko erakunderik zaharrena da.\nVienako Kongresuan aurreikusitakoa, Rhin nazioartekotzeko erregimena ezarri zuten Mainz (1831) eta Mannheim (1868) hitzarmenek. Rhin-eko Nabigaziorako Batzorde Zentralak ibaiertzeko Estatuetako ordezkariak biltzen zituen; proiektuak egin eta Rhin-eko nabigazioarekin lotutako auziak epaitu zituen. Versaillesko Itunak (1919) aldatu eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren berriro hasi zen, erregimena irekiagoa eta murriztaileagoa da orain, Batzordeak benetako arau-ahalmena baitu. \nArnhem-eko (Herbehereak) Rhin-eko zubia Arnhemeko guduaren eszenatokia izan zen 1944ko iraileko Operation Market Garden porrotean, Richard Attenborough-en A Bridge Too Far filmaren trama nagusia.\nRemagen-eko Rhin-eko zubia ere ezaguna egin zen Bigarren Mundu Gerran –The Remagen Bridge izen bereko filma filmatu zen–, Wehrmacht -ek zubia garaiz eraitsi ezin izan zuenean, harrigarriro tropa aliatuei zubi-burua alemaniako lurraldean ezartzeko aukera emanez.\nRhin Sargans (Suitza, ezkerrean) eta Balzers (Liechtenstein, eskuin) artean, Gonzen (1.829 m (6.001 ft), ezkerrera), Girrenspitz (2.099 m (6.886 ft)) atzealdean eta Maziferchopf (855 m) dituena (2.805 oin)) eskuinera.\nRhin ibaiaren bokalaren aireko irudia Konstantza lakuan\nRhin-eko distantzia-markek Konstantzako zubi honetatik distantziak adierazten dituzte\nBasilean Suitzako itsasorako atea da\nMainz arroaren ikuspegia Mainz ibaian behera, Eltville eta Erbach-etik Bingenera\nEstrasburgo eta Khel artean\nEltville eta Bingen am Rhein arteko airetiko argazkia\nMarksburg Koblenz inguruan, 1231. urtean eraikia\nLudendorff zubia Remagen-n, Remageneko guduan erori baino lehen kalteak erakutsiz\nIbaia Kolonian zehar\nRhin Dusseldorf-etik zehar\nRhin Hünxen, Herbehereen mugatik gertu\nErdi Rhin Haranaren eta Burg Katz ikuspegia, atzealdean Lorelei\nBehe Rhin Emmerich-en\nCastellum Nigrum Pullum, Zwammerdam, Herbehereak, inpresionnismoa Stevie Xinas\n↑ ISBN 978-0-12-370626-3..\n↑ a b «BESTE EREDU BATZUK», Berria, 2014-12-20\n↑ «Rhin» Larousse.\nAzken aldaketa 17 martxoa 2022(e)an, 22:23(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 17 martxoa 2022, 22:23.


Kontxita Beitia: "Gure esku dago euskara aurrera eramatea" - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nKontxita Beitia: "Gure esku dago euskara aurrera eramatea"\nMilaka istorio konta ditzake, eta Euskal Herriaren historian letra larriz ageri den emakumea da. Ikastolen sortzaileetako bat da Kontxita Beitia (Pasai Antxo, 1940). Maiz hitz egin du ikastolen sorreraz, andereñoen mugimenduaz eta bestelako gaien inguruan iritzia emateko prest dago beti. Zurriola ikastolaren sorreran parte hartu zuen, eta aurten ikastolak 50 urte bete ditu.\nGogoan duzu Zurriola ikastola sortu zenuten eguna?\nBai, oso ondo gainera. Guk pentsatzen genuen urriaren 1erako irekitzea, baina lanekin ez genuen bukatzen. Obra egitearekoan, gurasoen laguntzarekin dena garbitu eta urriaren 8rako prest zegoen ikastola haurrak jasotzeko.\nNolakoa izan zen Ramon Maria Liliko egoitza topatzeko prozesua?\nBila hasi ginenean ez genuen aukera askorik ikusi. Topatzen genuena oso garestia iruditzen zitzaigun. Batzorde txiki bat egina genuen gure artean, eta batzordeko batek esan zuen lokal bat zuela. Egokitu zitekeela esan zuen. Ikusi genuenean, gustatu zitzaigun. Batez ere, oso handia zelako eta prezio onean uzten zigutelako. Intxausti eta Leizaola senar-emaztearena zen. Pertsona atseginak, abertzaleak eta euskaltzaleak.\nEskaintza egin zigutenean, eta ikusita Ramon Maria Liliko zonaldea zein leku zoragarria zen, baiezkoa eman genuen. Hasi ginen obrak egiten, eta hura egokitzeko ikastola izan zedin, igeltseroak eta arotzak prest agertu ziren. Lanerako denborarik ez zutenek dirua eman zuten. Egia da, oso gure artean egin zirela obra gehienak, eta sekulako ilusioarekin.\nHirurogei ikasle eta hiru andereñorekin hasi zineten, 1968ko urriaren 8an.\nPozgarria izan zen ikastola ireki genuen eguna. Hiru andereño ginen eta bakoitzak zuen bere gelatxoa. Gela bakoitzean hogei bat haur zeuden, hogei andereño bakoitzeko. Oso egun zoriontsuak izan ziren. Kontuan izan behar da Pasai Antxoko nire etxeko gela txiki batean izaten nituela haurrak. Egiten genuen lana ahal genuen moduan. Lurrean esertzen ginen, gertutasuna ematen zien haurrei. Gerora andereñoa aulki batean esertzen zen, eta haurrak lurrean. Ez da gauza bera.\nNire etxean bi orduko klaseak ematen genituen, eta hara joan ginenean, beste edozein ikastolarena bezalakoa zen ordutegia. Goizeko 9tatik 12etara, eta arratsaldean 14:30etik 16:30era. Hori bete behar zen, eta atera egin behar genuen kalera ere pixka bat jolas egitera. Orduan etorri zen gure lehen buruhaustea. Ramon Maria Liliko errepidea pasa behar genuen ibai ondoko espaloira joateko. Garai hartan N-1 errepidea zen, eta Irundik zetozen kamioi zein auto guztiak bertatik pasatzen ziren. Nahiko arriskutsua zen. Berehala moldatu ginen, eta hiru andereñoak jartzen ginen errepide erdian trafikoa mozten. Marra batzuk ere egin zituzten udalekoek. Ez genuen ezbeharrik izan, zorionez.\n1968an nolakoa zen giroa?\nUrte hartarako euskarazko ikastolak bazeuden. Lau urte zeramatzan Antiguako ikastolak, eta bi urte Amarako Ikasbidek. Horregatik hasi nintzen ni mugitzen. Beste auzo horietan ikastolak jarri bazituzten, Grosen ere gai izango ginela pentsatu nuen.\nDonostian zegoen giroari dagokionez, frankismoaz kokoteraino geunden. Euskararekin edo abertzaletasunarekin lotura zuen proposamenik sortzen bazen, bat egiten genuen. Hala, intsumisoak bihurtu ginen. Intsumisoa ez da bakarrik soldaduskara ez joatea. Gauza askotan izan gara intsumisoak, eta hor gurasoak intsumisoak ziren. Hori argi eta garbi utzi nahi dut. Ikastolak sortzea ekintza politikoak izan ziren.\nKatalunia plazara joaten nintzen jende euskalduna topatzera. Euskaraz hitz egiten entzuten banituen, beraiengana joan eta gure proiektua kontatzen nien. Askok berehala eman zidaten baiezkoa. Gurasoei ziurtasuna ematen ziena zen Elbira Zipitriarekin haziak eta heziak izan ginela.\nLekuz aldatu behar izan zenuten, egokiagoa zen toki batera joateko.\nRamon Maria Liliko ikastolan ez genuen leihorik, etxebizitzen azpiko lokal bat zelako. Lehen egunean ikuskatzailea etorri zenean, modu onean esan zigun oso polita zegoela, baina airerik eta eguzkirik ez zela sartzen. Zerbait pentsatu behar genuela esan zigun. Baimena eskatu behar izan genuen ikastolarekin aurrera jarraitzeko. Inspektoreak esan zigun ezin zigula egoera horretan eman, baina baldintza bat jarri zuen. Beste leku egokiago bat aurkitzeko hitza ematen bagenion, baimena emango zigula esan zigun.\n1969an etorri zitzaigun baimena emakumeen gela baterako, baina neskak eta mutilak genituen. Baiezkoa eman genuen, baina leku bila hasi ginen. Ategorrietako Sacramento etxea topatu genuen. Udalak baimena eman zigun han eraikin bat egiteko. Sekulako leiho pila zituzten gelak eraiki genituen, eguzkitsuak. Jolasleku ederra ere egokitu genuen. Ramon Maria Lilin bi metroko espaloia zen jolaslekua, eta Ategorrietakoa askoz handiagoa. Leku ederra izan da orain arte, eta oraindik ere bada.\nTxikitatik argi zenuen irakasle izan nahi zenuela?\nBetidanik. Nire jolasak beti ziren panpinekin. Eserita jartzen nituen gelan eta klaseak ematen nizkien andereño bat izango banintz bezala. Gerora, gurasoek erabaki zuten batxilergoa egin behar nuela. Pasai Antxon ezin zen egin, eta orduan Donostiara etorri behar izan nuen. Niri egokitu zitzaidan jarri zuten lehen errebalida egitea. Baina zer ikasi zitekeen Donostian? Magisteritza eta erizaintza. Unibertsitatea jarri nahi genuen, eta mugimendua zegoen. Baina debekatu egiten zuten behin eta berriro. Aukera handirik ez zegoen. Ez zitzaidan batere zaila egin erabakitzea zer ikasi. Magisteritza aukeratu nuen, eta Ategorrietako Soroa etxean ikasi nuen.\nIkasketak bukatzean ez nuen Espainiako eskola batean sartu nahi. Hala ere, oposizioak prestatu eta egin nituen. Baina Pasai Antxoko gizon batek nire aitari esan zion ea zergatik ez nuen ikastola bat sortzen. Nire aitak bazekien zer zen ikastola bat, baina nik ez. Entzun gabe nituen ‘ikastola’ eta ‘andereño’ hitzak. Gizon hura Elbira Zipitriarengana joan zen, eman zigun ordua berarekin hitz egiteko, eta oso ondo hartu zigun. Batez ere, magisteritza bukatu berria zuen pertsona bat joan zelako berarengana.\nElbira Zipitriaren bidez sartu zinen ikastolen mugimenduan.\nPraktikak egin nituen berarekin, eta euskara berreskuratu. Tira, euskara zerotik ikasi nuen berriz ere berarekin. Txikitan banekien, baina gerora galdu egin nuen. Zigorrik ez nuen izan euskaraz hitz egiteagatik, baina Pasaiatik Donostiara ikastera etorri nintzenean esaten zidaten euskaraz bizibidea egitea zailagoa izango zela. Sinetsi egin nien eta euskaraz ez hitz egitea erabaki nuen. Nirekin batera ikasgelan zeudenak frankistak edo karlistak ziren.\nEuskara bi urtean berreskuratu nuen. Zipitriak hauxe esan zidan berarekin elkartu nintzenean: «zuk ahaztuta duzu euskara, baina duela gutxi ahaztu duzu, eta eskuratu ere denbora gutxian egingo duzu».\nNolakoa zen Zipitria?\nEz zen edozein, eta 500 urtean ez da horrelako pertsona bat agertuko. Bere izaera eta abertzaletasuna berezia zen. Garai hartan emakume izanik, indar ikaragarria zuen edozein gizonen aurrean berea babesteko. Ikastolaren ideiaren sorrera berea zen. Bera gabe beste modu batera sortuko ziren ikastolak. Egia esan, gozamena izan zen berarekin ikastea eta bizitza osoan eskertuko diot.\nPasai Antxoko zure etxean ikastola sortu zenuen.\nKarratu txiki bat egin genuen, oheak paretaren kontra eramanda. Bost ikasle nituen lehen urtean. Bigarrenean hamabi. Hirugarrenean hogei. Laugarrenean hogei baino gehiago. Bi talde egin behar izan nituen, goiz eta arratsalde. Goizean bi talde, eta arratsaldean bat. Eskola Nazionaletik ateratzen ziren batzuk ere etortzen ziren euskara ikastera. Handiagoak ere, gurasoak eta euskara ikasi nahi zutenak zortzietan. Hamarrak arte. Oso emankorrak izan ziren bost urte horiek.\nGerora Donostiara etorri nintzen bizitzera, eta hemen ere beste hainbeste; nire etxean jarri nuen ikastola. Baina ikusi nuen euskara plazaratu egin behar genuela. 1968an geunden eta ez 1960an. Urte horietan jendea mugitzen ari zen. Euskara txokotik atera behar genuen. Nire etxean danborrada ospatzen genuenean, eskaileratik gora eta behera egiten genuen. Inork ez zuen jakin behar han ikastola bat zegoenik. Olentzerorik ez genuen egiten, oraindik ez zegoelako prest opariak emateko. Opariak ematen hasi zen 1966tik aurrera. Istorio bitxia dauka, eta hobe da gordetzea.\nZurriola ikastolan, guztira, 6 ikasturte egin zenituen andereño gisara. Nolakoa izan zen esperientzia?\nNire etxeko gela batetik atera ginen Ramon Maria Liliko lokal handira joateko. Gero, Ategorrietara. Emozioz eta ilusioz beteta, beste hainbat desio genituen. Egunen batean jangela baten beharra, autobus zerbitzu bat haurrak jasotzeko eta danborradan ateratzeko konpainia bat. Gauza sinpleak ziren, eta berehala hasi ginen desio haiek betetzen.\nLehen aldiz 1971n utzi nuen?Zurriola, hiru urte egin ondoren. Semea jaio zenean oso nekatua nengoen, eta atseden hartu nuen. Semeak urtebete zuela Zurriolara itzuli nintzen, eta beste bi ikasturte egin nituen. Azkenik, 75ean utzi nuen, urtebete osoko ordezkapena eginda.\nNon osatu zenuen zure andereño ibilbidea?\nEtxean gurasoentzako euskarazko klaseak ematen jarraitu nuen. Aldi berean, psikologia ikasi nuen gaueko txandan, Zorroagan. Ikastolen mugimenduak indarra hartu zuenean, eskola publikora joan nintzen. Jende euskalduna falta zen. Leku gehienetan D ereduraino iritsi nahi zuten. Beraungo eskola publikora bidali ninduten, egokitu ahal zitzaidan eremurik erdaldunena. Erronka polita izan zen ikasketa burua izatea, eta D ereduraino eraman genuen. Hamaika urte pasa nituen han.\nOndoren, Ategorrietako eskola publikora joan nintzen, eta Zuhaiztirekin bat egin zuenean, azken urtea han egin nuen. 60 urterekin hartu nuen erretreta.\nZurriola ikastolak zertan egin du hobera urte hauetan guztietan?\nGuretzako jauzi handia izan zen Ramon Maria Lilitik Ategorrietara joatea. Beste salto guztiak ere gero eta handiagoak ziren. Erraldoiak. Pentsa noiztik dauzkagun jangela, autobusa eta danborrada. Batzuek komentatzen zidaten espero baino gehiago lortu dugula. Utopia hartan pentsatzen genuen. Beste ikastetxe arruntak ikusten nituenean, nire ilusioa zen ikastolak ere horretara iristea. Denborarekin ikusi da zein bilakaera izan duten.\nEta gaur egun nola ikusten duzu Zurriola ikastola?\nPrimeran. Gainera handitzeko asmotan badabiltza, are hobeto. Hemendik aurrera Ategorrietako eraikina berritu eta handitu nahi dute. Villa Soroa ere ikastolaren eraikina da. Nik uste dut oso ondo dabiltzala. Bestalde, Barandiaran Lizeoa itxi zen eta Zurriolak hartu zituen haren ikasleak. 50 urte beteta ikastola horren ondo ikustea pozgarria da.\nUrteurrenarekin lotuta, ikastolan izan nintzen eta argi azaldu nien ikasleei zer nolako lana egin genuen Zurriola sortzeko. Euskara kendu nahi ziguten, eta ez zuten lortu. Guk lortu genuen eta gure esku dago euskara aurrera eramatea. Badakit bi hizkuntza erraldoi ditugula ezker eta eskuin. Baina borrokan jarraituko dugu. Gazteak euskararen garrantziaz konturatzen direnean, beraien artean euskaraz hitz egingo dute. Badirudi ikastetxerako bakarrik dela hizkuntza. Baina ez dugu pentsatu behar hori orain bakarrik gertatzen denik. Aspaldian ere marmar guztiak gaztelaniaz egiten ziren. Pentsatu behar dugu gure helburua izan dela euskara irakastea, jende euskalduna bihurtzea. Gero bakoitzak ikusiko du gogoa duen euskaraz bizi eta hitz egiteko. Gogo hori urteen poderioz sortzen da, eta askotan guraso bihurtzerakoan. Nik badakit Zurriolan eta beste ikastoletan ibili diren guztiek ume txiki bat izaterakoan beti euskaraz egingo diotela.\nAndereñoen figura behar beste eskertu da?\nBaietz esango nuke. Omenaldiak egin dizkigute. 2009an Gipuzkoako Aldundiak omenaldi dotorea eskaini zigun. Baina 2003an Eusko Jaurlaritzak egin zigun beste bat. Ordurako hasiak ginen lau andereño bueltaka, jubilatzear ginela. Ikusi genuen pentsioen kalkulua azken urteetako lana soilik kontuan hartuta izango zela. 40 urte luzez lan egin arren pentsio kaskarrak izango genituela ikusi genuen. Mugimendu horrek sekulako oihartzuna izan zuen. Orduan, El Pais eta El Mundoko kazetariak etorri ziren elkarrizketak egitera. Madrilgo diputatuen kongresuan bukatu genuen, eta txalotu egin ziguten. Batzuek, ez denek.\n1992. urtearen inguruan hasi ginen mugitzen, eta 2008an bukatu zen. Denetarik pasa genuen, gobernuen arabera. PP zegoenean ez genuen askorik egin nahi, PSOE sartu zenean bai. Eusko Jaurlaritzak ere ikusi zuen momentu hartan aukera. Espainiako Konstituzioa onartu aurreko urteak ere gizarte segurantzan kontuan izatea lortu genuen. Orain, horri esker pentsio duinak ditugu.\n‘Muga deitzen da pausoa’ dokumentala aurkeztu zenuten Durangoko Azokan. Elbira Zipitria andereñoa du oinarri Maider Oleagaren filmak.\nEuskal Herriko hainbat txokotako pertsonak hurbildu ziren ikustera. Filme intimista da. Iluntasun berezi bat du eta emozioak sortzen ditu. Han elkartu ginen filmean parte hartu dugunak, eta Zipitriarekin lan egindakoak. Hunkituta geratu ginen. Zipitriaren pedagogia metodoa nolakoa zen jakiteko ikusi zuten hainbatek, baina azaletik jasotzen du. Gu gara horren testigantza.


Hezkuntza Departamentuko kontseilaria Tuterako Campuseko lanak ikusten izan da\nHezkuntza Departamentuko kontseilaria Tuterako Campuseko lanak ikusten izan da asteazkena, 2008.eko martxoak 12\nAurreikuspenen arabera, urtea amaitu baino lehen jarriko dute abian\nCarlos Pérez-Nievas Hezkuntza Departamentuko kontseilaria Tuterako Campuseko lanak ikusten izan da, gaur goizean. Eraikuntza lanak iazko ekainaren 4an hasi zituzten. Hasteko, orubearen urbanizazioa egin zuten, eta ondoren, zimenduak. Gaur egun, berriz, Ikastegia, Fisioterapia eta Ingeniaritzako eraikinak eta Liburutegia eraikitzen ari dira.\nIkastegiari dagokionez, forjatze lanak amaitu dituzte, eta itxierak egiten hasi dira. Eraikineko behe solairuan ekitaldi aretoa eta kafetegia egonen dira, eta baita bi ikasgela handi eta informazio bulegoa (gaur egun Eza kalean dagoena) ere. Lehenengo eta bigarren solairuetan, berriz, ikasgelak egonen dira. Eraikina lotuta egonen da, zuzenean, liburutegiarekin.\nFisioterapiako eraikineko lanak aurreratuagoak daude, eta trenkadak egiten ari dira. Bulegoak eta idazkaritza behe solairuan egonen dira, eta laborategiak, berriz, beste bi solairuetan.\nIngeniaritzako eraikinari dagokionez, metalezko egitura eta tailerretako teilatua muntatu dituzte. Eraikinak bi solairu eta sotoa izanen ditu. Lehenengo solairuan laborategi bat eta ordenagailuen aretoak egonen dira. Bigarrenean, berriz, bulegoak eginen dituzte, eta sotoan, laborategiak. Eraikinari erantsita, tailerrak egonen dira.\nLiburutegiko behe solairuan administrazioa eta ikasleak artatzeko eremua egonen dira, eta lehenengo eta bigarren solairuetan, berriz, liburutegi zerbitzua eta errektoretza.\nAbian jarriko duten lehen eraikina Ikastegia izanen da (aurreikuspenen arabera, urrian), eskola teorikoak bertan emateko. Gaur egun, behin-behinean, Fisioterapiako eskolak Sofia Erregina Ospitalean ematen dituzte, eta Ingeniaritzakoak, berriz, "ETI" Ikastetxe Integratu Politeknikoan.\nAurreikuspenen arabera, Fisioterapiako praktikak egiteko eraikina 2008a amaitu baino lehen irekiko dute, eta handik gutxira, Liburutegia, eta Ingeniaritzako eraikina eta tailerrak.\nIkastegia, Tuterako Campuseko multzo arkitektonikoko eraikinetako bat, bloke lineal eta trinkoa da, Tarazonako errepidearekiko paraleloa. Haren inguruan hainbat altuera eta luzerako eraikinak daude, eta haietan egonen dira Administrazioa, Liburutegia, ekitaldi aretoa, kafetegia eta ikasgela bereziak. Beste bi eraikin independentetan, baina bloke nagusiari lotuta, Industria Ingeniaritza Teknikoko eta Fisioterapiako eskolak emanen dituzte.\nAzalera eraikia, orotara, 11.142 metro koadrokoa izanen da. Lanak osatzeko, bideak, aparkalekuak eta instalazio orokorrak eraikiko dituzte eta multzoa urbanizatuko dute.\nLanak FCC eta Sanco enpresek osatutako aldi baterako enpresa elkarteari esleitu zizkioten, 2006ko amaieran, 12,2 milioi euroren truke. Inbertsioa 2006-2008 aldian egin beharrekoa da.\nUztailaren 2ko 25/2002 Foru Legeko Zioen Azalpenean dioenari jarraiki, Tuteran unibertsitate ikasketak ezartzearen arrazoiak honako hauek dira: gizartearen eskaria, Nafarroako Erriberaren garapen ekonomiko eta soziala, Foru Komunitatearen demografiari begira Erriberak duen garrantzia, eta Nafarroako goi mailako ikasketen eskariaren eta aurreikuspenen gainean egindako etorkizunera begirako azterlanetako emaitzak.\nAipaturiko Foru Legearen arabera, Tuterako Campuseko Plan Zuzentzaileak, 2004ko abenduan aurkeztu zutenak, bertan Unibertsitate Eskolako ikasketak ezar zitezen xedatu zuen, Nafarroako Unibertsitate Publikoko titulazioen eskaintza osatzeko eta Erriberako garapen soziala eta ekonomikoa bultzatzeko.\nNafarroako Unibertsitate Publikoa 2006ko irailaren 25ean hasi zen Tuteran eskolak ematen (Fisioterapiako Diplomatura eta Industria eta Mekanikako Ingeniaritza Teknikoa).


Txinako Suaren Ateetako Materialen Lotura Fabrikazioa eta Fabrika | Marrazo Youxing\nPoliuretanozko itsasgarria atearen kontrako sua lotzeko\nItsasteko prozesua: eskuzko arraspatzea / makina ihinztatzea\nSuteen aurkako ateak batez ere bost motatan banatzen dira materialen aldetik: altzairua, altzairua-egurra, altzairu herdoilgaitza, aluminiozko aleazioa eta kobrea. Youxing Shark-ek suaren aurkako ateekiko ingurumena errespetatzen ez duten materialen ikerketa eta garapen berritzailean oinarritzen da. Produktuek lotura handiko errendimendua dute eta aluminiozko silikato artilea, harkaitz artilea, perlitaren aurkako taulak, vermikulitak suaren aurkako taulak eta metala, zeramika eta bestelako materialak eta altzairuzko plakak eta beste metal batzuk lotu ditzakete; ihinztatu eta berotzen bada, ez du geruza itsaskorraren sendotasunean eragingo.\nSuaren aurkako taulari taula erregogorra ere deitzen zaio, eta bere izen zientifikoa erretxina termoegonkorrarekin inpregnatutako paper presio altuko taula laminatua da. Ingelesezko laburdura HPL (Decorative High-Pressure Laminate) da. Gainazalak apaintzeko eraikitzeko material erregogorra da. Azaleko kolore aberatsak, ehundurak eta propietate fisiko bereziak ditu. Suaren aurkako taulak oso erabiliak dira barruko dekorazioetan, altzarietan, sukaldeko armairuetan, laborategiko gaineko gainetan, kanpoko hormetan eta beste alor batzuetan. Suaren aurkako taula ohol gainazala apaintzeko eraikitzeko material erregogorra da. Suaren aurkako taulak oinarrizko paperez osatuta daude (titaniozko hauts papera, kraft papera) melamina eta erretxina fenolikoen inpregnazio prozesuaren eta tenperatura altuko eta presio altuko ingurunearen bidez.\nsuaren aurkako ateko materialen lotura\nxafla galbanizatua, altzairu herdoilgaitzezko xafla, hiru kontratxapatua, suaren aurkako taula\naluminiozko abaraska ， paperezko abaraska, perlita taula, harri artilea, porlanezko aparrezko taula, etab.\n1. Artile mineraleko taula eta beirazko artilezko taula:\nbatez ere artile minerala eta beira artilea erabiltzen dituzte isolamendu termikorako material gisa. Ez da erregaia, tenperatura altuko erresistentzia ona du eta pisu arina du, baina bere gabeziak hauek dira:\n① zuntz motzek gizakien arnas aparatuan kalteak sor ditzakete;\nBoard taularen indar eskasa;\n③ Taulak barraren errendimendu eskasa suaren kea hedatzeko;\nDecoration dekorazio eskasa.\n⑤ Instalazio eta eraikuntza lan karga handia da.\nHori dela eta, mota horretako taulak gehienak ohol bihurtu dira, oinarrizko material gisa lotura ez-organikoa duten materialak eta material artilea eta beira artilea, material indargarri gisa.\n2. Zementu taula:\nZementuzko taulak indar handia eta iturri ugari ditu. Iraganean, suteen aurkako sabai eta partizio horma gisa erabili ohi zen, baina suteen aurkako erresistentzia txarra zen, eta erraza zen sutondoan lehertu eta zulatzea eta babes efektua galtzea, horrek aplikazioa mugatzen baitzuen. Zementuzko hormigoizko osagaiek isolamendu termikoa eta isolamendu akustikoa ona dute, eta partizio horma eta teilatu panel gisa erabil daitezke. Zuntzez indartutako zementuzko taulak bezalako barietate hobeak agertu dira eraikuntzako materialen merkatuan bata bestearen atzetik, erresistentzia handia eta suaren aurkako erresistentzia ona duten abantailak dituztenak, baina gogortasun eskasa, alkalinitate handia eta dekorazio efektu eskasa.\n3. Perlita taula, bead flotatzen taula, vermiculite taula:\nalkalinitate baxuko zementuz egindako taula hutsa, oinarrizko material gisa, perlita, beirazko aleak eta vermikulita betetzeko material aireztatu gisa, eta konposatuari gehigarri batzuk gehituz. . Pisu arina, erresistentzia handia, gogortasun ona, suteen aurkako babesa eta isolamendu termikoa eta eraikuntza erosoa ditu. Oso erabil daiteke karga ez duten piezetan, hala nola azpigeletan, etxeetan, bainugeletan, sukaldeetan eta altuera handiko egituretako eraikinetako komunikazio hodietan.\n4. Suaren aurkako igeltsu taula:\nIgeltsuaren suaren aurkako errendimendua oso onartua izan denez, suaren aurkako taulak igeltsua duen oinarrizko materiala azkar garatu da. Taularen osagai nagusiak ez dira sukoiak eta kristal ura daukate, eta suaren aurkako erresistentzia ona dute. Partizio horma, sabai eseki eta teilatu panel gisa erabil daiteke. Taularen iturri materiala ugaria da, fabrika itxurako ekoizpenerako komenigarria dena. Erabiltzen ari den neurrian, auto pisu arinagoa du, eraikinaren karga-ahalmena murriztu dezake, prozesatzeko erraza da, zerratu eta planatu daiteke, eraikitzeko erraza da eta dekorazio-propietate onak ditu, baina flexio-errendimendua du. eskasa. Igeltsuzko taularen suaren aurkako erresistentzian eragina duten faktore asko daude, hala nola konposizioa, taula mota, gila mota, taularen lodiera, aire geruzan betegarria dagoen ala ez eta muntaia metodoa. Azken urteotan barietate berriak agertu dira, hala nola silize-kaltzio igeltsuzko zuntzezko ohola eta alde bikoitzeko eranskailuetako igeltsuzko suaren aurkako taula.\n5. Kaltzio silikatozko zuntzezko ohola:\nKarea, silikatoa eta zuntz ez-organikoa indartutako materialak dituen lehengai nagusi gisa eraikitako ohol bat da. Pisu arina, erresistentzia handia, isolamendu termikoa, iraunkortasun ona, prozesatzeko errendimendu eta eraikuntza errendimendu bikainak ditu, etab. Sabaiak, banaketa hormak eta altzairuzko zutabeen eta altzairuzko habeen aurkako suteen aurkako material gisa erabiltzen da batez ere. Hala ere, xaflaren sendotasuna eta okertzeko errendimendua hobetu behar dira.\n6. Magnesio oxikloruroa suaren aurkako taula:\nMagnesio oxikloruro zementu produktuei dagokie. Magnesia zementatzeko materialarekin osatzen da gorputz nagusia, beira zuntzezko oihala material indargarri gisa eta isolamendu arineko materiala betegarri gisa, erregaitasunik gabeko baldintzak bete ditzakeena. Ingurumena errespetatzen duen taula mota berria.\nHainbat lotura egin ditzake\nsuaren aurkako materialak\nEgokia da taula ez-organikoa, harri-artilea, poliestirenozko taula, metala eta beste material batzuen ogitartekoen konposatuetarako, kalitate egonkorra dutenak.\nPorositate eskasa eta lautasun txikia duten oinarrizko materialetan nolabaiteko betegarri efektua du.\n180-230 gradu Celsius-eko tenperatura jasan dezake, tenperatura altuko labeko pintura 25-60 minutu desgastatu gabe, tenperatura altuko lehortzeko gelarako eta lineako labeko pintura automatikoetarako egokia.\nAurreko: Ontzien materialen lotura\nHurrengoa: Ura Oinarrizko Itsasgarriak Egur gogorrak lantzeko


Gernika-Lumo — Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 2018\nImanol Uria 108.50 107.50 72.00 105.50 58.00 451.50\nJulen Erezuma 105.00 103.00 73.00 107.00 61.00 449.00\nAsier Galarza 105.00 100.00 71.50 113.00 59.00 448.50\nGarikoitz Sarriugarte 89.00 116.00 67.50 102.00 64.50 439.00\nPaule Ixiar Loizaga 94.50 100.00 58.00 92.50 69.00 414.00\nIon Barrocal 85.00 89.00 73.00 86.00 49.50 382.50\nGarikoitz Sarriugarte Hasierako agurra\nIon Barrocal Hasierako agurra\nPaule Ixiar Loizaga Hasierako agurra\nAsier Galarza Hasierako agurra\nJulen Erezuma , Garikoitz Sarriugarte 8ko nagusia\nGurasoak zarie. Zuen alaba rugbyan jokatzen hasi danetik, asteburu guztietan joan zarie bera ikustera. Julen, Garikoitz kantsetan hasi da beti hara eta hona ibilten; zu, ostera, pozik joaten zara.\nIon Barrocal , Imanol Uria 8ko nagusia\nPaule Ixiar Loizaga , Asier Galarza 8ko nagusia\nPisukideak zarie. Paule, Asierrek esan deutsu etxea libre daukazuenean turistentzat alkiletan ipini gura dabela interneten. Zuk ez dozu holakorik entzun gura.\nGarikoitz Sarriugarte , Ion Barrocal 8ko txikia\nGarikoitz, haginetako mina aguantau ezinda, haginlariarengana joatea erabaki dozu. Itxarongelan sartu eta Ionen alboan jesarri zara, aulkian geldi egon ezinda dago.\nAsier Galarza , Julen Erezuma 8ko txikia\nIrratiko tertuliakideak zarie. Astero parte hartzen dozue programa berean. Asier, badira aste batzuk Julenek ez deutsula berbarik be egiten izten. Gaur programa hasi aurretik beragana joan zara.\nImanol Uria , Paule Ixiar Loizaga 8ko txikia\n1. Txapelketa hasi da/Gernika lekuko 2. Hogeita hamar lagun/kanporaketetan\n1. Lan istripuak doaz/eten barik gora 2. Zenbat hil behar dira/zerbait egiteko?\nIon Barrocal Puntuari erantzunak\n1. Azken astelehenean/danok Gernikara 2. Jente asko begira/erosten lau katu\nPaule Ixiar Loizaga Puntuari erantzunak\n1. GPSrik barik/bidean galduta 2. Makinak egiten dau/orain gure lana\nAsier Galarza Puntuari erantzunak\n1. Zenbat erronka dozuz/udazkenerako? 2. Beste ikasturte bat/agenda beteta\nJulen Erezuma , Ion Barrocal 10eko txikia\nLagunak zarie. Parrandan zabiziela, zuen kuadrilako mutil bat, paretik pasetan diran neska daneri politak dirala esan eta esan dabil. Julen, Ionek hasarre, beragaz berba egitea proposatu deutsu.\nGarikoitz Sarriugarte , Paule Ixiar Loizaga 10eko txikia\nEgunkari bateko arduradunak zarie. Paperezko egunkarien salmentak asko egin dau behera; izan be, gero eta jente gehiagok irakurten dau zuen egunkaria interneten. Garikoitz, Paulek webguneko edukietara sartzegatik kobretan hastea proposatu deutsu.\nHerriko kultur elkarte bateko kideak zarie. Urteko ekintzak antolatzeko batzen hasiko zarie laster. Imanol, Asierrek esan deutsu orain arte beti pertsona berberak batu izan zariela, eta jente bila hasi beharko zeunkiela.\nIon Barrocal Kartzela\nPaule Ixiar Loizaga Kartzela\nAsier Galarza Kartzela\nIon Barrocal Bukaerako agurra\nPaule Ixiar Loizaga Bukaerako agurra\nGarikoitz Sarriugarte Bukaerako agurra\nAsier Galarza Bukaerako agurra\nGernika-Lumoko bertsoaldiak, sarean\nwww.bertsoa.eus atarian daude ikusgai Bizkaiko Bertsolari Txapelketaren lehenengo kanporaketako bertsoaldirik onenak.\nGernika-Lumoko bertsoaldiak, sarean - Gehiago irakurri\nImanol Uriak irabazi du lehenengo kanporaketa\nFinalaurrekoetarako txartela lortu du algortarrak; Gernika-Lumoko Lizeo Antzokia bertsozalez bete da gaur arratsaldean udagoieneko lehenengo kanporaketan.\nImanol Uriak irabazi du lehenengo kanporaketa - Gehiago irakurri\nGernika-Lumon jokatuko da lehenengo kanporaketa\nUdagoieneko lehenengo saioa urriaren 6an jokatuko da Gernika-Lumoko Lizeo Antzokian, 17:00etatik aurrera; sarrerak salgai daude Interneten eta txarteldegian ere eskuratu ahal izango dira zapatuan, 16:00etatik aurrera.\nGernika-Lumon jokatuko da lehenengo kanporaketa - Gehiago irakurri


Erregeen harana, Menfiseko erret-nekropolia, Egipton.\nNekropolia hildakoak ehorzteko hilerria da. Nekropoli hitza grezierazko "nekro" (heriotza) eta "polis" (hiria) hitzen elkartea da. Normalean, hiri handien edo antzinako zibilizazioen ehortz-lekuei esaten zaie nekropoli.\nNekropoliak antzinatik erabili izan dira; Paleolitoko haitzuloen inguruan aurkitu dira zaharrenak. Historiaurrean etxe alboan edo etxe barnean izaten ziren batez ere, baina geroago hilerri gisa bereziki aukeratutako tokietan eraiki ziren nekropoliak, tenplu eta santutegien inguruan batez ere. Mediterraneo inguruko antzinako hirietan nekropoliak hiriz kanpo jarri ohi zituzten eta mendeetan zehar inguru berean jarritako hilerri txikiek osatuak ziren askotan. Egiptoko Nilo inguruko hirietan, berriz, nekropoliak hiriaren parean eraikitzen zituzten, ibaiaren beste ertzean, eta Erroman eta Grezian hiriaren kanpoaldean, bide bazterrean.\nNekropoli aipagarrienak Giza, Erregeen harana eta Ur hirikoak dira.\nOrriaren azken aldaketa: 8 abendua 2019, 16:51.


La Red Eus - Ciudades que Caminan\nOinez dabiltzan Hirien Sarea irabazi asmorik gabeko nazioarteko elkartea da, ibilgarritasunarekin konprometitutako udal eta administrazio publikoei irekia. Gure helburu nagusia oinezkoak hiri-mugikortasunaren eta espazio publikoaren protagonista nagusiak izatea da.\nSarean sartzeak esan nahi du espazio publikoa hobetzeko konpromisoa hartu behar dela. Espazio publikoa oinez ibiltzeko, egoteko eta gizarteratzeko lekua denez, hainbat proiekturi ekiten zaio, ibilgarritasuna, mugikortasun jasangarria, irisgarritasun unibertsala, bide-segurtasuna, hiri-ingurumenaren kalitatea eta haurren autonomia sustatzeko.\nLSareak laguntza-funtzio ugari eskaintzen dizkie elkartutako udalei, eta lau arlo nagusitan banatzen ditugu: Sareko ikaskuntza, Bozgorailua, Proiektu kolektiboak eta Kanpainak.\nGure ekintzak erakunde gisa ditugun printzipioak zabaltzetik (ibiltzearen kultura dei diezaiokeguna), edozein auzotan edo zentrotan oinezkoentzako lehentasuna duten espazio publikoak izateko presioa egiteraino doaz, edozein dimentsiotakoak izanda ere. Hiriek mugikortasun naturalaren arloan dituzten arrakastak eta aurrerapenak ikusarazten ditugu eta, oro har, hiriko bizi-kalitatea hobetzeko behar dugun optika-aldaketa sustatu.\nGure EKINTZAK atalean, egiten ditugun ekimenak kontsulta ditzakezu.\nElkartutako hiriei babesa, laguntza eta aholkularitza ematea Sarearen printzipioak aplikatzeko eta zabaltzeko\nBeren ekintzen hedapen didaktikoan laguntzea, estatuan eta nazioartean bozgorailu izanez\nAntzeko printzipioak eta helburuak dituzten beste kolektibo eta erakunde batzuekin sinergiak ezartzea eta lan-tresnak trukatzea\nSareko hirien artean ikaskuntza eta elkarlana sustatzea, Sarearen printzipioei lotutako ekintzak asmatu eta gauzatzeko\nGobernantza, mugikortasun eta hirigintza jasangarriarekin zerikusia duten ekitaldi, deialdi eta albiste interesgarriei buruzko informazioa ematea\nHerritarren parte hartzeko prozesuetan parte hartzea, autonomia-erkidegoko edo estatuko araudiari buruzko erabakiak hartzen direnean


210 mins | Hitzaldia |\nurriak 19 (10:00)\nTeknologia berriei esker edozein irudi (egongela bat, baso bat, zerua, hodeiak...) proiekta dezakegu pantaila edo elementu eszenografiko gorpuzdun batean eta errealitate areagotuaren magiak sinestarazten digu egongela horretan gaudela, baso horretan, zeru horretan edo hodei horietan, edo interpretearen errealitatea irudimenezko marko horretan sar dezake, edo proiektatutako bideoaren barruan agertzea ahalbidetu dezake.\nElkarrizketaren eta hizlarien hitzen ildoaren abiapuntua umeentzako ikuskizun bat sortzea izango da, non denek elkarlanean aritu ziren: Hasieratik zeukaten argi proiekzioak erabiliko zituztela? Zergatik aukeratu dute proiekzioa ideia hori transmititzeko? Proiezkioa eta argiak eszenografiatzat hartzen dituzte? Nork sortu ditu irudiak eta zein izan da oinarrizko eskema? Zein eredu erabili da? Eszenatokian eraikitzea merkea izan da? Kostuak garestitzea edo merkatzea ekarri du? Zein arazo aurkitu dituzte proiektua egitean (adibideak)? Sistema horrek, muntaketa egiteko epeak laburtu edo luzatu egiten ditu? Zein gutxieneko baldintza dira ezinbestekoak? Zein material probatu dira? Zein material erabili dira? Zein harreman ezartzen du sistema horrek argiekin eta soinuarekin?\nGALDER PÉREZ, antzerkiko eta irratiko programen egilea, aktorea eta zuzendaria. Sorkuntza-prozesuaren adibidetzat hartu den antzerki-lana idatzi eta zuzendu zuen, eta taldeko kide guztiak koordinatu zituen diseinuaren prozesuan eta entseguetan.\nSOCIAL SOUND, mapping-irudiak eta soinu-bandaren sortzaileak. Hauek dira kideak:\n-DIANA FRANCO EGUREN: Tabakalerako Kultura Digitala eta Teknologia Laborategiko arduraduna.\n-FABIÁN MORALES SÁNCHEZ: Ikus-entzunezkoen ekoizlea eta teknologien aztertzailea soinuak, objektuak eta irudiak sortzeko. Social Sound – Ikus-entzunezko Ingurune Interaktiboen Kooperatibako fundatzaileetako bat.\nALFONSO ROMERO: Dekoratuen diseinatzailea eta eskultore eszenografikoa zinemarako, telebistarako, antzerkirako eta jolas-parkeetarako.\nJOHN LUHMAN ECHEBARRIA: Argitzailea eta luminoteknikaria zuzeneko ikuskizunetan. Ikuskizun honetako sorkuntza-prozesuko argien arduraduna eta koordinazio teknikoaren arduraduna geroko biran.\nELÍAS OTAOLA GALLARDO: Social Antzokiko buru teknikoa, prestatzailea eta ATAEko presidentea.\nLekua: Ibaiondoko Udaltegia (La Bolsa)\nOrdutegia: 10:00 – 13:30


Trantsizioak – Ekografiak\n2015-11-23 Leire PalaciosETB\nLarunbata telebistaren nazioarteko eguna izango da. Irudipena eta errealitatea uztartzen dituen atearen asmakizuna ospatzeko azaroaren 21a aukeratzea hamaika konturengatik izan daiteke. — Zaleak liluratzen dituen telebistaren esentzia marabillosoa errespetatuz, asma dezagun aukeraketa horren errealitatea—. Adibidez, duela 40 urte etxeko pantaila txikiaren bitartez, sekulako albistetzarra eman zutela gogoratzeko. Zenbaitek azaltzen dutenez, arbasoei entzunda segur aski, xanpainarekin topa egiteko tenorea izan omen zen hura. Akaso, xanpaina erosteko adina diru zutenek altxatuko zituzten edalontziak; haatik, ez zutenek ere nolabait bizi izango zuten alaitasun horren goxotasuna. Harrezkero, ez dakit ba telebista horrenbesteko poza emateko kapaza izan ote den. Alta, kuriosoa da paralelismoa, izan ere, Arias Navarro pantailan agertu eta aurrerantzean Espainiak Trantsizioa egiten jakin ez duen bezala —jakin baino gehiago, nahi edo behar izan—, telebista ere ez dabil oso fin moldaketa prozesu horretan. Digitalizazioak kontsumo askatasuna —edo askeagoa kontsumitzea esan genezake baita ere— baliatzen duen bitartean, hedabideen merkatua kontrolatzen dutenek, ikusleak molde jakin batzuen barruan jardutera mugatzen dituzte. Askatasun mugatuan oinarritutako audientzia joeraren kontrol neurtua da telebistaren sistema klasikoak ezartzen duena.\nGure artean Bertin Osbornek audientzien goia jotzen jarraitzen du, agian, nostalgiko asko Stockholmgo sindromeak jota izango direlako. Era berean, ikusle kuotari erreparatuta deigarria egin zaidana: ETB2ko albistegien audientzia jaitsi da, eta eguerdikoak gauekoak baino datu hobeak egiten ditu, noizbehinka bada ere. Zer gertatzen ari da gure telebistak horren datu kaskarrak emateko? Informatiboek jarraitzen dute datuen euskarri izaten, bai, baina noiz arte? Egia da, Gu ta gutarrak apustu indartsua izan dela, baina eustea kostatzen ari zaio. Herri Txiki-k datu oso onak egin arren, tamalez, ez dira hainbat urte atzera tankerako saio batek egin zitzakeenak bezalakoak.\nSistemak estutu egiten duenean, alegia baliagarria ez denean, herriak aldaketa eskatzen du. Garrantzitsua da hori entzuten jakitea, eta ulertzea, aldaketak goitik behera inposatutakoak direla, eta behetik gorakoak, eraikitakoak.\nTagged audientziak, nahiera, Telebistaren nazioarteko eguna\nAmildegiaren begiei so\nGauza konplikatuagoa da


100 hildako baino gehiago Beiruteko portuko leherketan\n100 hildako eta 4.000 zauritu inguru eragin ditu ezbeharrak, azken estimazioen arabera. Libanoko Gobernuak oraindik ez du zehaztu eztandaren jatorria. Larrialdi egoera eta dolua ezarri dituzte hiriburuan.\nEztanda handi bat jazo zen asteartean Libanoko Beirut hiriburuko portuan. Momentuz 100 bat hildako eta milaka zauritu eragin ditu ezbeharrak, baina kopuruak oraindik aldakorrak dira eragindako kalteen dimentsioa kontuan hartuta\nLibanoko Defentsarako Kontseilu Gorenak, asteazken goizean egindako bileran, Beiruten gutxienez bi asteko larrialdi egoera deklaratzea ebatzi du. Beraz, militarrek hartuko dute hiria zelatatzearen ardura. Halaber, hiru eguneko dolu publikoa ere agindu dute, eta Beiruteko portuan gertatutako hondamendia ikertzeko batzorde berezia eratu dute. Leherketa hain handia izan zen, hiriburuaren zati batzuk astindu zituela. Eztanada gertatu eta handik kilometro batzuetara, adibidez, balkoiak erori, sabaiak jausi eta leihoak hautsi egin ziren. Herritar askok lurrikaratzat hartu zuen.\nMarwan Abud Beiruteko gobernadoreak iragarri duenez, eztandak hiriaren erdiguneari eragin dio gehienbat. Gertaera “hondamendi nazionala" dela azpimarratu du. Hamad Hasan Libanoko Osasun ministroak jakitera eman duenez, orain arte 70 pertsonatik gora hil egin dira eta beste 3.700 baino gehiago zaurituta daude. Hildakoen kopuruak gora egin lezake zaurituen larritasunaren ondorioz.\nLehen minutuetan, leherketaren arrazoia ongarriak edo su artifizialak zeramatzan itsasontzi bat izan zela uste zen; hala ere, duela gutxi egindako txostenek, ofizialak ez izan arren, hainbat sodio nitrato tonaren eztanda izan zitekeela diote. Al-Mayadeen Libanoko kateak jakinarazi duenez, lehen datuen arabera, leherketa ez da eraso terrorista izan. Libanoko Barne ministroak azpimarratu duenez, guztiek “ikerketen emaitzen zain” egon behar dute leherketaren zergatia ezagutzeko.\nLebanon’s health minister fears that the number of wounded is high and videos circulating online appear to show several dead pic.twitter.com/DLQz77Qz9g


Europa, entzun gaixo gazteak! - EBko kazetaria\n25 baino gehiago EBko hainbat herrialdetako gaixo gazteak uztailaren 8 eta 11an bildu ziren 'EMPATHY' mintegia, 'Europak gaixo gazteak elkartzen ditu'. 15-25 urte bitarteko gazteek beraien beharrizanei eta itxaropenei buruz hitz egin zuten.\nGaixo gazteek dei egiten dute "gaixotasun kronikoa" aintzat hartzea diskriminazio gisa. Marek esan zuen: "Lan elkarrizketetara joan nintzen eta enpresariak ez ninduen kontratatu nahi izan nire egoera dela eta ezin izango nuela nire zereginak bete. Azkenean berriro gogoeta egin zuen, baina ez nuen lana hartzerakoan bere lehen erreakzioarekin jada baztertua nagoelako."Gaixo gazteak gaixotasun kroniko batengatik diskriminatzen dira, baina baita adinarekin lotutako arazoengatik ere; horrek babestu eta aukera berdintasuna sustatzen duen araudi esplizitu baten barruan sartu behar du.\nParte-hartzaileek identifikatu egin dute informazio falta oztopo nagusi gisa pertzepziora garamatza. Mintegiaren eginkizunetako batek azterketa saio baten adibidea ilustratu zuen: diabetesa duen ikasle batek ezin zuen odoleko azukre kontagailua ekarri eta Crohn sindromea duen beste ikasle batek denbora falta izan zuen azterketa bukatzeko komunera joan eta gero. . "Hori gertatu zen kanpoko azterketariak haien egoera ezagutzen ez zuelako eta ekidin zitezkeelako", Amaitu du bertaratutako gazteak.\nGaixo gazteek deitzen dute sentsibilizazioa beren behar desberdinei buruz. Irtenbide gisa, informazioa helarazteko kanpainak abiaraztea gomendatzen dute eta ulertzen lagunduko diete beren egoerak ez diela lan egiten edo ikasten edo normaltasunez bizitzen; doikuntza besterik ez da egin behar.\nBestalde, pazienteak ere izan behar dira beren eskubideen berri eman tratamenduan erantzukizunak hartzeko gai izan dadin. Euren egoeran adituak dira, informazioa bilatzeko eta beren beharrak defendatzeko gai dira. Hala ere, osasun arloko profesionalen eta gurasoen laguntza behar dute horretarako. Aurkitzen dituzten erronka aipagarrienak 18 urte bitarteko laguntza gabeko trantsizioa pediatriako helduen sistemara eta Erasmus programa batera joan edo bidaiatzerakoan osasun-laguntzarako zailtasunak daude.\nAzkenean, paziente gazteek a enpatian oinarritutako harremana beren osasun arloko profesionalekin. "Medikuak nire gurasoekin hitz egiten duenean nire egoerari buruz hitz egiten duenean, baztertu egiten naiz eta zakarra da"Esan zuen Aneelak. "Paziente gazteak garen neurrian, irrikaz gaude eta galdera asko ditugu. Medikuak gurekin sentimenduak egokitzeko eta elkarreragiteko beharrezko trebetasuna edukitzea espero genuke”, Jarraitu zuen.\nOsasun arloan ikuspegi egokiagoa eta laguntza egokituaz gain, gaixoen erakundeek ere funtzio garrantzitsua dute. Gaixo gazteei lagundu diezaieke haien, gurasoen eta osasun arloko profesionalen arteko zubi gisa jarduten duten eta bikotekideen laguntza eskainiz.


Interneteko bilatzaileak - Hezkuntza gazteentzat: bekak, hizkuntzak, ikasketak\nInterneteko bilatzaileak , hitz edo esaldi batetik abiatuta, sarearen bidez informazioa bilatzeko aukera ematen dizuten tresnak dira. Gaur egun, Internet, edozein motatako informazioa azkar bilatzeko toki paregabean bihurtu da. Bilatzaileek lan hori errazten dute, aurkitu nahi dugun informazio horren gaia, arloa edo tokia edozein izanda ere.\nNazioarte mailan, bilatzaile erabilienak honako hauexek dira:\nEuskadin sortuak izan diren eta euskaraz garatzen diren bilatzaileak ere aurki ditzakegu. Aintzindarietako bat Kaixo da. Aurki eta Jalgi bilatzaileek azken orduko informazioa eskaintzen dute eta bilaketak gaika egiteko aukera ere ematen dute. Elhuyar Fundazioak garatutako Elebila ere oso interesgarria da. Eta gogoratu behar da Google bilatzailea ere euskaraz erabili dezakegula.\nAzken aldaketako data:&nbsp2016/05/06


2021eko Donosti Masters Cup-a ekainaren 4tik 6ra ospatuko da | Donosti Cup\nGizonezkoenak, hiru kategoria izango ditu 35, 45 eta 50 urtetik gorakoentzat, eta emakumezkoenak bakarra, 30 urtetik gorakoentzat. Gizonezkoen laugarren kategoria bat gehitzeko aukera ere aztertzen ari gara 30 urtetik gorakoentzat.\n27 de Urria de 2020\nOsasun krisia eta aurtengo etena dela eta, lanean ari gara "2021 Donosti Masters Cup " Beteranoen Nazioarteko Futbol Txapelketa antolatzeko.\n7. edizioa ekainaren 4tik 6ra bitartean izango da. Gizonezkoenak, hiru kategoria izango ditu 35, 45 eta 50 urtetik gorakoentzat, eta emakumezkoenak bakarra, 30 urtetik gorakoentzat. Gizonezkoen laugarren kategoria bat gehitzeko aukera ere aztertzen ari gara 30 urtetik gorakoentzat, baina oraingoz aukera hori aztertzen ari dira.\nLehiaketa ostiral arratsaldean hasiko da eta ekainaren 5ean amaituko da. Igandea izango da taldeen irteera eguna. Lehenengo fasean talde guztiek liga bat jokatuko dute itzuli bakarrera eta azken fasean partidak kanporaketak izango dira. Talde bakoitzak gutxienez 4 partida jokatuko ditu, 3 lehenengo fasekoak eta 1 gutxienez azken fasean.\nAurreko edizioetan bezala, nahi duten taldeak ostirala baino lehen Donostira iristeko aukera izango dute, entrenamenduren bat egitera edo lagunarteko partidaren bat jokatzera.\nJardueren programa aurrerago berretsiko da, osasun-krisiaren bilakaeraren arabera. Hala ere, gure asmoa, egoerak uzten badigu, Miramar Jauregian ohiko ongietorria egitea da.\nDonosti Cup-etik animatzen zaiteztuztegu futbola, turismoa eta dibertsioa uztartzen dituen txapelketa honetan parte hartzera, Donostiako hirian, hain zuzen ere, lehen mailako gastronomia duen hiri paregabean.\nTxapelketari buruzko informazio guztia www.donostimasterscup.com webgunean aurki dezakezue.


«Sorginak, emaginak eta erizainak» GARAn | Katakrak\n«Sorginak, emaginak eta erizainak» GARAn\n‘Sorginak, emaginak eta erizainak’, osasun-sistemaren analisi feminista\nEmakumezko sendalarien historiaren laburpena da ‘Sorginak, emaginak eta erizainak’. 1971ean Barbara Ehrenreich eta Deirdre Englishek argitaratutako testuak sorgin-ehizetan du jatorria, eta osasun-sistema sendalarien esku egotetik gizonezkoek gobernatutako elitearen eskumenera nola iritsi zen azaltzen du. Silvia Federiciren hitzaurrea darama.\nEndredorik gabe, argi eta xehe azaltzen dute Barbara Ehrenreich eta Deirdre Englishek zer izan ziren sorgin-ehizak eta ze lotura duten sendalaritza tradizionalaren gainbeheraren eta pertsonak aintzat hartzen ez dituen osasungintzaren nagusitzearekin. Orain lau hamarkada, 1971an argitaratu zuten lehen aldiz ‘Sorginak, emaginak eta erizainak’, artean gogoetarako eta pedagogiarako panfleto gisa, gerora liburu formatura eraman eta orain Katakrakek euskaraz argitaratu duen saiakera.\nMaria Colera Intxaustiren itzulpena eta Silvia Federicik beren beregi euskarazko edizio honetarako idatzi duen hitzaurrea daramatza argitalpenak eta, Katakrakeko kide Hedoi Etxarteren hitzetan, sortzez panfletoa izanaren abantailak eta helburu pedagogikoz sortua izatearenak, biak biltzen ditu testuak: erritmo bizikoa da eta egileek askatasuna izan zuten hainbat adibide (koadroak, publizitate kanpainak…) aztertu eta zenbait hipotesi mahaigaineratzeko.\n«Sorginen historiak, kontatua izan den bezala, badu zerbait ezinegona sortzen duena eta autore haurek horregatik ekin zioten historia hau idazteari. Modu ulergarri eta argian, sorgin-ehizen inguruko lehenengo gogoeta historikoa egiten dute, era pedagogikoan, feminismoaren bigarren olatuari zuzenduta», azaldu du liburuaren aurkezpenean Katakrakeko Nerea Fillatek. Bide horretatik, Coleraren itzulpena ere goraipatu du, fideltasunez heldu baitio helburu pedagogikoari, irakurleari «ikaragarri disfrutatzen den irakurketa» proposatuz.\nArgitalpenak bi atal eta beste horrenbeste hitzaurre ditu; bata, lehen esan bezala, Federicirena, eta bigarrena autoreek 2010ean bigarren argitaraldirako idatzi zutena.\nEmakumezko gorputzen gaineko bortizkeria\nAtalei dagokienean, lehenengoak Erdi Arora garamatza, sorginkeria eta medikuntzaren analisira hurbiltzeko. «Gizonezkoak medikuntzara iritsi direnetik aurrera emakumearen gorputzaren gainean egon den bortizkeria» islatzen du testuak, Etxarteren hitzetan. Horretarako hainbat kontzeptu eta irudi baliatzen ditu, «ikono bezala funtzionatzen dutenak; testua eta bertan proposatutakoaren artean elkarrizketa interesgarria sortzen da».\nBigarren zatiak AEBetako kasua aztertzen du. Lurralde kolonializatua izan zenez, sorgin-ehizak denbora tarte txikiagoan gertatu zirela eta horiek eredu kapitalistaren eta «han dauden ildo erlijioso gehienen» oniritziarekin eman zirela ekarri du gogora Etxartek. «Jende xeheari esaten zaio ezin dutela euren gorputzaz arduratu eta joan behar direla medikura. Lehenengo erresistentzia mugimendu masiboa sortzen da, gaixotzen direnean ezin dute sendatu, ezin dira arduratu haurdunaldi eta gaixoaldiez».\nGaineratu duenez, medikuntza eskolek sendalarien tradizioaz duten ezezagutzak «oso muturreko esperimentuak» egitera daramatza, tartean hildakoak eraginez.\nKatakrakeko kideen hitzetan, sorgin-ehizen eta egungo osasun-sistemaren arteko harremana ulertu nahi duen ororentzat da gomendagarria liburua: xehe eta argi ematen ditu azalpenak.


Batzuen artean ::Euskal Herria\nSua argitaletxeak plazaratzen duen Euskal Herria mendi, kultur, natura eta bidaia aldizkariaren azken zenbakian Gipuzkoa eta Arabaren elkargunean dagoen Aizkorri mendikateari bisita egiteko proposamena luzatzen zaio irakurleari. Egin ditzakeen ibilbide anitzen nondik norakoak, haien zailtasun mailak eta bidean aurkituko dituen aberastasunen berri eman dute horretarako. Aketegi da Aizkorriko mendirik garaiena, eta bere erpinetik oso gertu omen dago Mariren koba liluragarria ere, edo hori diote bertakoek behintzat. Baina are gorago igo daiteke bidaiaria, Euskal Herrian eskaintzen dizkioten aire ibilaldiak eginez gero: globoan edo helikopteroan igoz. Oinez nahiago? Badago aukerarik, noski. Lapurdi eta Nafarroa Behereko lur eta tontorrei egin zeniezaieke bisita, esate baterako.


Izaro - Donostia Kultura\nDonostia Kulturak emanaldi oso berezia eskainiko du konfinamendu garaian abiatutako #DKEtxean egitasmoaren barruko Antzokia Etxean programa digitalaren baitan: Izarok kontzertua eskainiko du Victoria Eugenia Antzokiaren teilatutik, 19:00etan, hirukote formatuan (Izaro Andres, ahotsa eta gitarra; Iker Lauroba, ahotsa eta gitarra; Garazi Esnaola, teklatuak). Zuzenekoa online gozatu ahal izango da Donostia Kulturaren Youtube kanalean Donostia Kulturaren Youtube kanalean maiatzaren 8an 19:00etatik aurrera.\nAntzokia Etxean programak hemengo artista eta sortzaileen ikuskizun edota sorkari berri orain arte erakutsi gabeen zatitxoak eskaini ditu konfinamendu garaian, ostegunetik igandera, arratsaldeko 19:00etan. Kontzertuak, bakarrizketak, koreografiak... izan dira, 5 eta 15 minutu artekoak, eta primizia gisa gozatu ahal izan dira Donostia Kulturako kanaletatik. Lanok Youtubeko kanaleko zerrenda honetan daude ikusgai.


Ostegunak eta mozkorraldiaren 20 urratsak – BARRETARTIA\nOstegunak eta mozkorraldiaren 20 urratsak\nHona hemen otsailaren 18an Euskadi Irratiko FAKTORIA saioan egin dudan kolaborazioaren gidoia, irudiak eta loturak. Datorren astean gehiago!\nEntzun saioa hemen\nOsteguna da gaur, Manu! Xarma berezia dute ostegunek, ezta? Beste animo bat izaten dugu ostegunetan, asteburuari pololoak ikusten hasten garelako.\nZer esan nahiko ote du ostegunak? Osteguna– osteko eguna, ondorengo eguna? Edo ortzeguna Ortzi, zeruan bizi den ekaitzen jainkoaren eguna? Eta eguenak?\nEta gaur egun zergatik estimatzen ditugu ostegunak bereziki? Tarte honetaz gozatzeko aukera izateaz gain, esan nahi dut ;P\nPINTXOPOTEAagatik, noski! Pasa den astean euskaldunon asmakizun onenen artean aipatu genuen pintxoa eta edaria prezio arrazoizko batean eskaintzearena. Eta gaur gure entzuleei galdetuko diegu pintxopote onena non dagoen esateko! Euskal Herriko pintxopote ruta egingo dugu!\nOstegunek izaera berezia dute aspalditik, Pintxopotea baino lehenago ere. Zer esaten didazue unibertsitarioen ostegunez? Nik Bilboko alde zaharrean ezagutu nituen gau hauek, nahiz eta txintxo xamarra izan nintzen. Manu, zu ere ibiliko zinen tartean, ezta? Kontu honetaz Jon Arretxek OSTEGUNAK liburua idatzi zuen.\nMANU: Idoia, barkatu, PEPI ETA JOXE telefonoan ditugula esaten didate. Egun on, pareja!\nKolaboratzaile hauek matxinatu egin zaizkigu Manu, hau marka! Lasai egon, noizean behin #euskarakadak ekarriko ditugu eta.\nBaina ostegunez ari ginen, pintxopoteaz eta ostegun unibertsitarioez. Eta zer daukate komunean bi gauza horiek? Ba beste gauza batzuen artean, alkohola. Eta horrekin lotuta ekarri dut hurrengo gomendio sorta.\nMOZKORRALDIAREN 20 URRATSAK\nesan bezala, gaur askok pintxopotean edota unibertsitateko ostegunez gozatuko dute. Eta zerbitzu publiko bezala mozkorraldiaren urratsak zeintzuk diren azaldu nahi dizkizuet, kontuan hartu ditzazuen eta kontuz ibiltzeko:\nurratsa: “Ez daukat juergarako gogo handirik gaur. Pote bat eta etxera”.\nurratsa: Lehen potea hartzen duzu.\nurratsa: Poteak bata bestearen atzetik hartzen hasten zara. Alkohola eta odolaren arteko fusio-fasea.\nurratsa: Laguntasunaren goraipamena:\n– “Anaia/arreba/ahizpa bat bezala maite zaitut”.\n– “Munduko pertsonarik jatorrena zara!”\nurratsa: Kantu eta dantza fasea: Urepeleko artzaina, ikusi mendizaleak, Araban Bagare, Agur Xuberoa,… Eta abestiekin batera trikitixa eta salsaren arteko dantza-nahasketaren ikuskizuna.\nurratsa: Egiak esateko fasea: “Lehen ez zintudan begien aurrean ikusi nahi eta orain nire lagun onena zara”.\nurratsa: Beroaldi fasea:\n– Bikote ohiari telefono eta waxap mezuak bidalketa:.\n– Neska/mutil guztiei begirada finkoa.\n– Guztiei pikito bat emateko nahia.\n– Elkarrizketa guztietan sexua aipatzeko gogo kontrolaezina.\nurratsa: Benetazko izaeraren adierazpen areagotuta: Txistosoak 500.000 aldiz kontatzen du txiste bera, intelektualak Trivialeko galdera guztien erantzuna ematen hasten da, poliglota hizkuntza guztietan maite zaituela esaten dizu, depresiboak inor ez duela maite esaten hasten da,…\nurratsa: Hizkuntzaren degradazioa:\n– “Dire dagun oena zzzzara”.\n– “Belste bote bat”.\n– “Um bleb le, um ble be!”\nurratsa: Botere faktiko guztien aurkako irainak (gobernua, bankuak, komunikabideak, telefono konpainiak, tabernariak…).\nurratsa: Handikeria morala eta ekonomikoaren fasea:\n– “Innoiz baino hobeto nago”.\n– “Nik ordainduko dut erronda hau”.\n– “Nik gidatuko dut, lasai”.\nurratsa: Erruduntasunaren transmisioaren fasea:\n– “Garrafoiko ardo horren errua da”.\n– “izotz horrek zapore arraroa zuen”.\n– “Zer bota zenidaten edalontzira, nazkagarri horiek?”\n– “Jope, antibiotikoekin nengoen eta ez nintzen gogoratzen”.\nurratsa: Orekaren bat-bateko galeraren fasea:\n– “Zeinek jarri du zutabe hau hemen erdian? – “Ate hau txikitu egin da”.\nurratsa: Ondasunen suntsiketa-fasea:\n– “Mekasuen, berriro erori zait edalontzia…”\nurratsa: Eraikinetik aterarazte zailaren fasea:\n– “Ez dut joan nahi; nik nahi badut erosi egingo nuke!”\n– “Oso goiz da eta!”\n– “Azkena eta bagoaz”.\n– “Baina zergatik kendu dute musika?”\nurratsa: Takikardia eta jazarpen delirioaren fasea: “Denak nire kontra zaudete!” “Tipo hark gaizki begiratu nau, muturra hautsiko diot!”\nurratsa: Amnesia, errealitate gordinaren jabetzea eta ondorengo irainen fasea:\n– “Norekin muxukatu naizela?”\n– ” Benetan? Ez naiz ezertaz gogoratzen”\n– “Baina tipa/tipo hori hor zegoen?”\nurratsa: Kalteen zenbaketaren fasea:\n– “Non dago nire mobila/giltzak?”\n– “Zeinek erre zidan jaka zigarro batekin?”\n– “Eta ubeldu hau?”\n– “Non demonio utzi nuen autoa?”\n– “Nola iritsi naiz etxera?”\n– “Zer demonio egiten du tipa/tipo honek nire ohean? Edo nik zer egiten dut hemen?”\nurratsa: Damu-fasea: “Ez dut berriro edango edo, ez naiz sekula gehiago aterako!”\nurratsa: Errudun-bilaketa fasea: “Koadrilakoen errua da dena! Zergatik ez zidaten bakean utzi lehen potea eta gero?”\nEntrada anterior#Euskarakadak (II) eta euskaldunon asmakizun onenak\nSiguiente entradaGizonak, patriarkatua, negarra eta esparrago poteak #Astorroxa


Inodoro Pereyra eta Mendieta txakurra\nPatxi Lurra 2006/01/27 21:15\nFontanarrosa argentinarraren komikiari buruz\nArgentinako komikigilerik ezagunena Quino edukiko dogu gehienok, Mafalda jenialaren aita dana. Eta Maitenaren barri be askok edukiko dozue dagoeneko. Baina Fontanarrosa aitatuz gero, zer? Neuk orain dala denpora gitxi eta Arrasateko lankide bateri esker ezagutu dot hirugarren hau, Ozeano Atlantikoaz bestaldean aski famatua dana. Bere pertsonaiarik ezagunenetakoa Inodoro Pereyra da.\nRoberto Fontanarrosa Rosarion (Argentina) jaio zen 1944an, haren berbetan: "Era domingo y el parto había sido normal, salvo por un detalle: el bebé resultó negro y canalla.". "Humor Gráfico"aren egile honen lanen artean, bi dagoz nabarmentzekoak: alde batetik, Boogie, el aceitoso pertsonaia "underground" eta iluna, eta bestetik hamen komentau nahi dodana, Inodoro Pereyra, el renegau.\n1972an ekin zion Fontanarrosak Inodoro Pereyra gautxoa, Mendieta haren txakurra eta Eulogia haren emaztearen abenturak argitaratzeari. Ordutik, 30 urte baino gehiago pasau dira eta ia 30 liburu argitaratu ditu dagoeneko, Ediciones de la Flor argitaletxearen eskutik.\nPertsonaiaren izen xelebreak eta lankideak hari buruz kontautakoak erakarrita, Argentinara egindako bidaia aprobetxau neban "arnegaria"ren nondik norakoak lelengo aldiz dastatzeko. Haren liburu batzuk han feriatu eta hona ekarri nituen, gero Jose Luis lankideak laga zizkidan beste batzuk eta, azkenik, Javi lagunak beste batzuk ekarri zizkidan opari orain dala gutxi.\nHizkera da, izena beraren ondoren, Inodororen bigarren ezaugarririk nabarmenena. Geure baserritarren moduan, gautxoek be euren berba egiteko era propioa deukie, gaztelera trakestzat har dezakeguna baina bizi-bizia dana beti be, "gaztelera batua" zuzen hori baino erakargarriagoa dana (beste baterako laga dezakegu euskal baserritarrek euren hizkera bizi eta naturalagaz deukiezan konplexuen azterketa...). Euskal abizena deukon txakurrak be, Mendieta horrek, berba egiten dau, eta askotan gautxoaren izaera sutsuaren kontrapuntu zentzuduna emon behar izaten dau: "Negociemos, Pereyra". Pampa zabalean lantzean behin agertzen diren soldadu argentinarrekin eta indio "bildurgarri"ekin egin behar dabe topo, hain zuzen be, baina askotan horiek guztiak zoratzeko ahalmena deuko geure bikoteak.\nHala eta guztiz be, bikotea baino hirukotea da istorio hauen guztien ardatza, Eulogia emaztea be batzuetan (ez sarritan) biñetaratzen daualako Fontanarrosak. Senarraren ataraldi dibertigarrien ondoan, andrak oso paper grixa jokatu behar izaten dau, sarri senarraren ataraldien euren sorburua izanda: "Endijpué de tantos años, si tengo que elegir otra vez, la elijo a la Eulogia con los ojos cerrados. Porque si los abro elijo a otra".\nHauxe izan da, ganetik, gautxo honen komikiari buruz egin nahi neutsuen aurkezpen laburtua. Eta honegaz batera gomendioa: lagunek edo senideek (gutariko nork ez deuko familia Argentinan?) handik hona ekarteko opari aproposa hauxe dozue. Edo, are hobeto, zuek haruntza junez gero, badakizue zer ekarri neuri.\nXabiroi, Angoulême-ko komiki-azokara\ne-gor 2006/01/23 22:37\nHilaren 26tik 29ra izango da azoka\nLa cárcel de papel-en bidez jakin dut Ikastolen Elkartearen Xabiroi aldizkaria hilaren 26tik 29ra egingo den Angoulême-ko komiki azokan izango dela, Europako komiki azokarik garrantzitsuenean alegia.\n"La cárcel de papel"-en Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioa aipatutako azokan izango dela besterik ez dio, eta azokaren web gunean bilatuta aurkitu dudan bakarra da Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioa argitaletxeko egile batzuk bertan egongo direla : Raquel Alzate, Marko Armspach, Edorta Arregi, Harkaitz Cano, Dani Fano, Iñaki G. Holgado, Olliver Gileron, Juan Luis Landa, Joxean Muñoz, Manu Ortega, Patxi Pelaez eta Asisko Urmeneta. Guztiak ere Xabiroiko marrazkilari edo gidoilariak direnez, argi dago Xabiroi aldizkariarekin zerikusia duten zerbaitegatik doazela azokara. Baina aldizkaria aurkeztera, aldizkariari buruzko erakusketa bat antolatzera, lehiaketetako baten parte hartzera, aleak sinatzera edo zertara doazen ez dut inon aurkitu. Norbaitek zeozer gehiago baleki...\nBlogaren atal ezberdinetara harpidetzeko aukera e-gorblogen\ne-gor 2006/01/18 18:34\nEta baita erantzun guztietara ere\nBlog honetan aurrerantzean atal ezberdinetara (komikiak, informatika eta beste gogoetak) harpidetzeko aukera egongo da. Horrez gain, blogeko erantzunetara harpidetzeko aukera ere egongo da.\nOrain artean blog honetan (blog gehienetan bezala) blogeko artikulu guztietara harpidetzeko aukera soilik zegoen. Baina gauza oso ezberdinei buruz idazten dudanez (komikiak, informatika eta bestelako gogoetak), pentsatu nuen ziurrenik egongo dela jendea soilik ataletako baten interesatuta dagoena. Ba horientzat, orain feed ezberdinak ditu atal bakoitzak (ikusi menuko "Harpidetu" atala). Orain nahi duena soilik komikietara, edo soilik informatikara, edo soilik beste gogoetetara harpidetu daiteke. Eta, noski, nahi duenak guztietara harpidetuta jarrai dezake.\nBestalde, lehendik ere bazegoen aukera azken artikuluetako bakoitzaren erantzunetara harpidetzeko (ikusi azken artikuluek daukaten "Erantzunetara harpidetu" esteka). Baina aurrerantzean blogeko erantzun guztietara harpidetzeko aukera ere jarri dut.\nOn egin dagizuela!\ne-gor 2006/01/02 15:30\n"Ipurbeltz" aldizkarian marrazten zuen\nIrudia: Ruben Arozena\nJoan den ostiralean, iazko abenduaren 30ean, Ruben Arozena "Ruben" komikigilea bihotzekoak jota zendu zen, 39 urte zituela.\nRubenek Triski eta Bi Luma komikiaren bi orrialde argitaratzen zituen hilero Ipurbeltz aldizkarian.\n(Hileta elizkizunak gaur, urtarrilak 2, arratsaldeko 7etan izango dira Elgoibarko parrokian)\nRuben Arozena Elgoibarren jaio zen duela 39 urte. Ikasketak Valentzian egin zituen. Azken urteetan Bilbon bizi zen.\nRuben 17 urterekin hasi zen Ipurbeltzekin kolaboratzen, Triskilistraski pertsonaiarekin. Gero pertsonaia horri Bi Luma gehitu zitzaion, oraindik ere jarraitzen duen Triski eta Bi Luma bihurtuz. Horiez gain beste komiki batzuk ere argitaratu ditu Ipurbeltzen: 1988an Brans eta 1989tik 1994ra Aigar eta Pello gerlariak.\nHorrez gain, Habe, Habeko Mik, Aizu eta Hemen aldizkarietan ere publikatu izan ditu komikiak. Eta euskara ez den beste hizkuntza batzuetan ere bai, hala nola El Víboran eta Erromako Nuova Frontieran.\nDoluminak Rubenen sendiari eta Ipurbeltzeko guztieri.\n(Eskerrik asko Joxean Lopetegi Lope eta Ipurbeltzekoak informazioagatik)


Joxe Mari Agirretxe, Porrotx: "Lasarte-Orian gertatutakoa itsasargi bat da mundu osorako" - Lasarte-oria - Txintxarri.eus\nJoxe Mari Agirretxe, Porrotx: "Lasarte-Orian gertatutakoa itsasargi bat da mundu osorako"\nAdrian Garcia 2018-10-05 14:00\nLasarte-Oria euskalduntzeko lanean hasi zen Agirretxe orain 35 urte. Lortutakoari buruz hitz egin du TXINTXARRI-rekin. Bihar aurkeztuko du 'Musua', herrian bertan\nHamaika proiektu eta saltsatan murgilduta bizi da Joxe Mari Agirretxe (Lasarte-Oria, 1964), buruari etengabe eragiten. Ekintzaile nekaezina, orain dela 35 urte hasi zen, beste batzuekin batera, herria euskalduntzeko lanetan. Olentzeroz jantzita hasieran, pailazoz gero, haren jardunak aspaldi igaro zituen Lasarte-Oriako mugak, Euskal Herriko gaztetxoei gizarte gaiak balore hezitzaileetan transmititzeko. Musua disko berriaren aurkezpena izan du buruan egunotan; herrian bertan aurkeztuko dute, bihar, larunbatean, Jalgi tabernan. Arratsaldean, berriz, Borobilean-en azken ikuskizuna emango dute, Jalguneko kideekin batera. "Lekukoa pasako dugu". Agenda beteta eta eskuko telefonoa joka eduki arren, tartetxo bat atera du TXINTXARRI-rekin hitz egiteko.\nLasarte-Orian disko aurkezpena eta aurrekoaren azken ikuskizuna. Berezia izango da zuentzat herrian egitea trantsizio hori, ezta?\nOso berezia, gainera Jalguneko gure lagun kuttunekin egingo dugu. Beste askotan ere lagundu digute, asko ikasten dugu haiengandik. Borobilean joan zaigu. Munduan bidegabekeria asko daude, baina Amona Josefinak dioen bezala, mundua borobil txikiak eginez konpondu dezakegu. Borobilean eseri eta elkarri begietara begiratuz, sentimendu eta emozio horiek guztiak partekatu behar ditugu, ezinak eta minak bideratzeko. Poliki-poliki arazo potoloagoak konpontzera ausartu gaitezke, eta noizbait iritsiko gara mundua konpontzera.\nBorobilean badoa. Zer dator orain? Nolakoa da Musua?\nMuxu bero bat da, horregatik da mu-sua. Musua eman nahi diogu gure kulturari eta naturari, elkarren arteko harremana oso gertukoa dutelako. Kultura sortzen da bizi duguna behatuz, gozatuz eta amestuz. Bizi dugun hori natura ere bada; pega-pega bizi gara, elkarrekin. Harreman horretan sortu ditu gizakiak kantuak, dantzak, errituak, eraldatzeko dauden tradizioak...\nNaturarekin lotutako tradizio asko daude Euskal Herrian.\nMusua ematen diogu lurrari Santa Agedan, oles eginez makilarekin kolpatuz neguko hotzetik esnatu dadin; Musua ematen diogu inauterietan gure joaldunei, haien joaleak astindu ditzaten izpiritu txarrak eta zomorroak uxatzeko; baita Miel Otxini, txantxoei eta Ziripoti ere; Musua ematen diogu udako solstizioari sanjoanetan, suaren inguruan dantza egiteko; Musua Animen gauari, Olentzero eta Mari Domingiri. Azken finean, Musua kulturari eta naturari.\nLaguntzaile asko izan al dituzue diskoan?\nBatetik, Leire Bilbao poetak egin ditu hitzak. Guk azaldu genion zer nahi genuen, eta oso pozik gaude emaitzarekin. Maite Mutuberria gazteak egin ditu ilustrazioak, eta Xabier Zabalak musika. Disko honetan du oinarria datorren urteko ikuskizunak; prestatzen ari gara momentu honetan.\nBi disko datoz Musua-ren liburu diskoan.\nFamilia milakolore, gure abestien bilduma bat, oparitzen dugu diskoan. Familia ardatz hartuta hamabi gai hartu ditugu, eta Miren Amurizak espresuki eginiko zortzi ipuintxo txertatu ditugu abestien artean. Kasu honetan, Txakur Gorria taldeak egin ditu ilustrazioak; tartean dago Ane Labaka herritarra.\nHain zuzen, naturarekiko harreman hori bat dator gaurkotasunarekin; herri ondoan ari dira eraikitzen proiektu arriskutsu asko.\nMundua itsusi dago. Gerrak, okupazioak eta hesiak daude nonahi. Baina urrutira joan beharrik ez dago: Zubietan erraustegia, kartzela eta armadaren kuartela eraiki nahi digute. Beste okupazio bat da hori. Handiek oso erraza dute Zubieta bezalako herrixka bat zanpatzea, haien eta ingurukoen iritziak kontutan hartu gabe. Gainera, lurrari eta naturari min egiten diote proiektu horiek.\nZuek pailazoek askotan landu duzue birziklapenaren gaia.\nPentsatzen dugu beste jarrera batekin landu beharko genukeela hondakinen kudeaketa. Gero eta hondakin gutxiago sortu, gero eta hobeto. Sortzen direnak berrerabili eta birziklatu behar dira, zero zabor politikara hurbiltzeko. Arduratsu jokatu behar dugu horretan, haurrengandik hasita, baina baita gazte eta helduek ere. Txikitatik hezi eta hazi behar dugu arduran, inguruarekiko errespetuan. Azken finean, natura maitatzea geure burua maitatzea da. Musua-k hori esan nahi du: maitasun keinu bat da gure naturarekiko, eta hausnartzeko dei bat, ingurua zaindu dezagun.\nEz zen kasualitatea izango Borobilean-en DVDa Zubietako Eskola Txikian grabatzea. Zer moduz joan zen?\nOso ondo. Grabatu bakarrik ez, umeekin lanketa ere egin dugu. Abestiak, gidoiak, koreografiak eta grabaketak nola egiten diren ikasi dute, irakasle eta adituekin batera. Lau hitzaldi eta solasaldi izan genituen prozesu guztia ezagutu zezaten, eta ondoren egin genituen grabaketak.\nZergatik eskola txikian?\nEuskal Herria eta gure hizkuntza ere txikiak dira. Agian horregatik, errazago enpatizatzen dugu geu bezala txikiak direnekin, eta korrontearen aurka izokinen moduan borroka egiten dutenekin. Munduaren beste ikuspegi bat dugu txikia garenok, hizkuntza eta kultura txikia dugunok. Eskola txikia izanik, eskaintzen du beste goxotasun bat, dena masifikatuta dagoen garaiotan.\nOrain hiru hamarkada hasi zineten lanean. Hasieran Lasarte-Oria euskalduntzen. Zein egoeran zegoen orduan herria?\nOrain dela 35 urte Lasarte-Orian ez zegoen udalik ere, behin-behinekoa zegoen. Lasarte-Oria Berreuskaldundu Dezagun euskara talde bat bazegoen; bertara hurbildu ginen gu [Agustin Mujika Takolo-rekin batera], herrian dena egiteko zegoelako. Garai hartan haurren %80k ez zuen eskolan euskaraz ikasten, eta kalean ere ez zen hitz egiten. Zenbat euskaldun ginen ere ez genekien.\nPailazo bihurtu aurretik Olentzero zineten, ezta?\nOlentzero antolatzen hasi ginen orduan. Ordura arte ikastolarena bakarrik zen. Helburua zen ikastetxe guztietara zabaltzea, eskola orduetan ume guztiak joan zitezen. Lortu zen hori. Eskoletan ezagutza bermatuta zegoenean, orduan kalera atera genuen. Eta orain 24ean arratsaldez egiten da, herri guztiarentzat. Baina prozesu luzea izan zen hori.\nEuskararen lehenengo maratoia ere garai horretakoa da.\nEuskara eta alaitasuna batu nahian jaio zen pailazo taldea; ikasgaitik harago, euskara zerbait alaia izan zedin umeentzat. Ikus zezaten kalean ere bazuela presentzia. 1986an izan zen lehen euskararen maratoia. Bilera informal eta emankor batean, sagardo eta txistorra tartean, Takolok esan zuen Euskararen Maratoia 40 Ordu Euskaraz egin behar genuela, jakiteko zenbat euskaldun geunden Lasarte-Orian. Oholtzara igotzen zen bakoitzari itsasgarri bat jarri, eta 1.200 pasatxo zenbatu genituen.\nAtzera begiratuta, lorpen handiak egin dira Lasarte-Orian.\nGarai hartan eskualdeko ahate itsusia ginen. Baina beharra dagoenean lan egiten da. Jabetu ginen euskarak aurrera egiteko eremuak konkistatu behar zituela. Gaur egun euskara zerbitzu indartsu bat dugu udalean; ikastetxe guztiak D ereduan daude; AEK eta udal euskaltegia helduak ari dira euskalduntzen; Mintzalagun kuadrilla ederra dugu; 25 urte bete berri dituen herri aldizkariak astero argitaratzen du; Bertso Eskola; Kukuka Antzerki eta Dantza Eskola; Xumela abesbatza; Dinbi Banda batukada; Literatur Txokoa; Ipar Martxa; Plaza Dantza dago astero; Ttakunek ume eta gazteentzat programa mordoa ditu: Kuadrillategi, Gazte Kluba, Eskola Kirola... Eraldaketa indartsua jasan du herriak. Halere, sekula ez diogu utzi hausnartzeari; duela bi urteko maratoian ahobizi eta belarriprest martxan jarri ziren, orain Euskal Herri osoan zabaldu dena.\nTXINTXARRI zuen garaikoa ere bada. 25 urte bete ditu aste honetan.\nIzugarria da etxe guztietan txintxarri bezalako bitarteko bat jasotzea, gure herriaren berri euskaraz izatea.\nEredugarria izan al daiteke Lasarte-Oria beste hizkuntza gutxituentzat?\nLasarte-Orian egin dena, eta oro har, Euskal Herrian gertatzen ari dena, mundu mailan itsasargi bat da gu bezala txikiak diren hizkuntza eta kulturentzat. Pailazook dugun poza da bidaide izan garela itsasontzi eder honetan. Herri honetan euskalgintzak eta pailazoek bide berbera eraman dugu; beti bultzatu dugu alaitasuna, euskara eta baloreak. Hezten ari gara gure herria eta gure ingurua.\nHerrigintza eta euskalgintza errotuta daude Lasarte-Orian. Euskara elkarte batek babesa ematea garrantzitsua da haientzat, ezta?\nBai, baina arazo bat dago. Garrantzitsuak diren tresnak eta dinamikak ohikotzat jotzen ditugu, eta iruditzen zaigu horiek beti egongo direla hor, normala dela haien jarduna. Guk Euskal Herria goitik behera zeharkatzen dugu urtero, eta distantzia pixka bat hartuta, Lasarte-Oriako kultur elkartea eta herrigintza itsasargiak dira Euskal Herri osoarentzat. Gauza horiek zaindu behar dira; herritarren partetik, baina baita erakunde publikoen partetik ere. Txokoekin eta jaietan gertatu dena ez zait gustatu. Ez dakit pailazooi dagokigun hori esatea, baina oso itsusia da herrian dagoena ez baloratzea.\nEuskara atsegingarri egitea izan da beti zuen filosofia. Beste baloreak transmititzeko ere umorea erabiltzen duzue. Hori al da pailazoen arrakastaren giltza?\nGu esketx klasikoak egiten hasi ginen: arrautzak puskatzen genituen. Berehala konturatu ginen erreferenteak ginela, umeek ere arrautzak puskatzen zituztela etxean. Pentsatu genuen sudur gorriak izan zitezkeela baloreak transmititzeko tresna egokiak. Kultura aniztasuna, Familia milakore, Bizipoza,Ttipi-ttapa korrika, umeen esplotazioa, baserria, amalurra... denetariko gaiak lantzen ditugu urtero. Sudur gorriak eta umorea mundua interpretatu eta eraldatzeko tresnak dira. Margotu dezakegu etorkizun amestu bat, modu alai batean. Arrakastatzat jo badaiteke gure ibilbidea, giltzarria da alaitasuna. Goxotasuna partekatzen dugu; muxuak, besarkadak...\nGaixo dauden haurrekin lan handia egiten duzue. Valentzian egon zara egunotan, Julen bisitatzen.\nBizkaitarra da eta 21 urte ditu. Bihotz arazoekin jaio zen. Txiki-txikitatik izan genuen harremana. Bi urte zituela konplikazio bat izan zuen, eta koman sartu aurretik "Takolo, Pirritx eta Porrotx" hitzak ahoskatu zituen. Izebak lortu zuen gure telefonoa, eta Bizkaira joan ginen egun batean, Pirritxek eta Porrotxek oholtza prestatu bitartean, Takolo ospitalera joan, gelan sartu eta gitarrarekin hitz egiten hasi zen. Bada, umea esnatu egin zen. Orain transplante baten zain dago, Valentzian. Bisitan joan ginen, elkarri indarra emateko.\nZuek haiei bai, baina ume horiek ere indar asko transmitituko dizuete, ezta?\nErrealitate gordin horiek bizi dituzten haur eta senideak ezagututa, umorearen begirada aldatu zaigu.Takolok Julen esnatu izana erakusten du sudur gorriak duen indarra. Txiste, barre, algara, esketx edo parranda bakarrik ez. Umorea ere bada bizitzan ekiteko modu bat. Irribarrez eta baikor jardutea ezinbestekoa da beste mundu bat lortzeko. Guretzat Aspanogi eta beste elkarteak ezagutzea aberasgarria izan da. Hain zuzen, haien 20. urteurrena ospatuko dugu urrian. Oso berezia izango da.\nLasarte-Orian ere egongo dira horrelako adibideak.\nBai, ez da urrutira joan behar. Jalgune ezagutzen dut barrutik, elkarteko partaideak eta begiraleak. Eta taldearen aniztasuna itzela da. Sinestezina da egunerokotasunean erakusten duten errespetua, elkartasuna, maitasuna eta elkar zaintzeko ardura. Gizartearentzat eredugarriak dira. Jalgunek beste begirada bat eman digu, pertsona horien indarra, ilusioa eta eskuzabaltasuna erakutsi dizkigu. Horrek bete egin gaitu, eta gure nortasuna ere aldatu du.\nHiru hamarkadaz aritu zara gaztetxoekin batetik bestera. Orain asko ikusten dira eskuko telefonoari itsatsita, elkarren artean batere hitz egin gabe. Nola aldatu dira haurrak pailazogintzan jardun duzuen urte horietan guztietan?\nHaurrak beti dira irudimentsuak, jolastiak, irekiak... Guretzat eredu bat dira. Haiek ez dira aldatu. Mundua aldatu da, helduok aldatu gara. Gu txikiak ginenean Lasarte-Orian ez zegoen autobiarik, eta auto gutxi pasatzen ziren. Telebistarik ere ez zegoen. Kalean jolasten genuen, irudimena erabiltzen. Orain saltoki handiez inguratuta gaude. Aisiarako gune bihurtu dira, gainera. Telezaborra oso handia, sare sozialetan mugarik ez dago. Horregatik, orduan ez bezala, orain behartuta gaude alternatibak sortzera, euskaratik, herrigintzatik eta baloreetan oinarrituta.