Bi kutsatze baieztatu dituzte azken orduetan - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nBi kutsatze baieztatu dituzte azken orduetan\nAmaia Urbieta 2021-10-05 13:45\nHego Euskal Herriko positibotasun tasa 1,5ekoa da azken datuen arabera, eta joera orokorrak beheranzkoa izaten jarraitzen du. Labi batzordeak gaur arratsaldean jakinaraziko ditu pandemiaren kudeaketari buruz hartutako erabaki berriak.\nEusko Jaurlaritzak plazaratu berri duen txostenaren arabera, sei positibo berri zenbatu zituzten atzokoan Urola Kosta eskualdean: bina Aian eta Zarautzen, eta bana Azkoitian eta Azpeitian. Atzoko positibo bakan horien eraginez, igo egin da apur bat Azpeitiko eta Zarauzko intzidentzia tasa. 157,69koa da Azpeitian eta 77,10ekoa Zarautzen. Eskualdeko gainontzeko herrietan ez dute positibo berririk zenbatu, eta beherantz jarraitzen dute intzidentzia tasek. Azkoitikoa eremu berdetik oso hurbil kokatu da: 66,76 da herri horretako tasa. Orio eta Zumaia eremu berdean dira iragan asteburutik, eta atzoko datuekin are gehiago jaitsi dira herri horietako intzidentzia tasak: 16,31ra eta 20,35era, hurrenez hurren.\nZIUen okupazioak behera egiten jarraitzen du\nAtzokoan, 104 kasu positibo zenbatu zituzten Osasun Sailketa Osasunbideak Hego Euskal Herrian, igandean baino 20 gehiago. Guztira, 7.106 proba egin zituzten, eta horietako 104k eman zuten positibo. Datuak horiek izanik, %1,5ekoa da positibotasun tasa Hego Euskal Herrian. Hamar kasu atzeman zituzten Araban, 35 Bizkaian, 44 Gipuzkoan, eta hiru hiru lurralde horietatik kanpo bizi direnen artean. Nafarroan, aldiz, hamabi kasu positibo detektatu zituzten atzo.\nOspitaleen egoerari erreparatuta, hobera egin du egoerak Osakidetzaren ardurapeko ZIUetan. Izan ere, 34 gaixok behar dituzte zainketa bereziak COVID-19aren ondorioz, herenegun baino bost gutxiagok. Ospitaleratze berrien eta ospitaleratuta daudenen inguruko daturik, berriz, ez dute eman. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako intzidentzia tasa 62,05koa da, atzo baino apur bat baxuagoa, beraz, adierazle horrek ere hobera egin du.\nNabarmena da datuek hobera egin dutela azken asteetan. Hori horrela, Nafarroako Gobernuak aurreko ostiralaz geroztik bertan behera laga ditu neurri murriztaileak. Labi batzordeak gaur du pandemiaren kudeaketaren inguruko azken neurriak hartzeko bilera, eta arratsaldean emango du horien berri.


GEOGRAFIA IKASTEKO SAREAN: Haur bat, zibil bat eta miliziano bat hil ditu Gazan Israeleko Armadak\nHaur bat, zibil bat eta miliziano bat hil ditu Gazan Israeleko Armadak\nIndarkeria Gazako zerrendan\nAzken bonbardaketa hauek 18 hildako eta 25 zauritu eragin dituzte, joan den urritik Gazan dagoen indarkeria bortitzenean. Netanyahu lehen ministroak Israelgo Armada zoriondu du.\n13 urteko haur bat, 52 urteko zibil bat eta miliziano bat hil dira Gazan, Israelgo Armadako bonbardaketek eraginda. Gainera, beste bi haur zauritu dira, joan den urritik Gazan bizi dituzten indarkeria egun bortitzenetan.\nHildako azken milizianoak 24 urte zituen eta Herri Erresistentziaren Batzordeako kide zen.\nIsraeleko Armadak ohar baten bitartez berretsi du aireko erasoa, "Israelen aurka suziriak botatzeko prestatzen ari zirenen aurka", zehaztu dutenaren arabera.\nAzken bonbardaketa hauek 18 hildako eta 25 zauritu eragin dituzte (21 palestinarrak eta 4 israeldarrak). Azken hauek, Gazatik Israelera jaurtitako suziriek eraginda zauritu dira, batik bat Herri Erresistentziaren Batzordeako eta Yihad Islamikoko kideen partetik\nOstiralean areagotu ziren istiluak, Israelek Zuhar al Qaisi Erresistentziaren Batzordeko idazkari orokorra hil zuenean.\nNetanyahuk Israelgo Armada zoriondu du\nBestalde, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak igande honetan azaldu duenez, Gazaren gaineko bonbardaketa kanpaina martxan mantenduko dute "beharrezkoa den denbora".\nHalaber, Armadako kideak zoriondu ditu Netanyahuk, joan den ostiralean Herri Erresistentziaren Batzordeko liderra hiltzen lortu zutelako. "Larrutik ordaindu dute eta horrela egiten jarraituko dugu", iragarri du lehen ministroak.\n12 palestinar hil dira Gazan, Israelen abiazioaren bonbardaketengatik\nIsrael mata a 15 palestinos en varios bombardeos en Gaza. Los bombardeos del Ejército israelí dejan el peor balance de víctimas de los últimos meses. Público.es, AGENCIAS, 10/03/2012\nPublicado por Marta Pelayo Fernández en 12:13 p. m.\nEtiquetas: 2012, adintxikikoak, Asia, Ekialde Hurbila, indarkeria, Israel, liskar politikoak, Palestina


Altsasu eta La Manada Iruña-Veleian | Iritzia | Berria\nAltsasu eta La Manada Iruña-Veleian\nKoldo Urrutia -\n2018ko abenduak 3\nBitxia da nola gertaera batzuek egoera baten argazkirik garbiena eta onena emateko gaitasuna eduki dezaketen. Adibidez, Altsasukoak erakutsi digu estatuek belaunaldi bakoitzari nola erakusten dioten nork agintzen duen. Kasu honetan Espainiak, oraingo gazteei, gatazkaren une adierazgarrienak bizi ez zituztenei, zer den eta zer egiteko prest dagoen ezin hobeto erakutsi die.\nAltsasuko ika-mikan egon zirenen bideoa ikusita dena muntaia hutsa dela argi dago, guardia zibilaren alkondara zapaldu barik dago, odol arrastorik ez du, ez ditu gero akusatu zituen pertsonak ezagutzen, baina berdin dio. Helburua bete dute: gazteengan beldurra sartzea, guardia zibilarekiko izua zabaltzea, haietako batek gazte baten bizitza izorra dezakeela jakinaraztea.\nAltsasu, Estatua noraino joateko prest dagoen eta errugabeak zein erraz zigortu ditzakeen ereduetako bat bihurtu zaigu.\nIruña-Veleian gauza bera gertatu da, baina bertsio autonomikoan. Ezin hobeto erakutsi digu Estatua eta haien hemengo laguntzaileak noraino joateko prest dauden. Dena muntaia hutsa da. Gaur egun zientziak hiru bide dauzka gai arkeologiko bat argitzeko: grafitoen datazioak Europako ohiko laborategietan egitea (idatzitako zeramika eta adreilu pilo bat datatu daitezke), kata publikoak egitea (beste arkeologo talde batek denon aurrean indusketak egitea) edota auditoria bat egitea, lan arkeologikoak enpresen kontabilitatea bezala, erraz auditatzen direlako Harris Matrixen metodoa jarraitu badute. Noski, ez dute hauetako bat ere egin nahi izan baina bi errugabe, Eliseo Gilek eta Oskar Eskribanok, 7 urteko kartzela eta 300.000 euroko isunaren eskaerak dituzte eta laster epaituko dituzte, Altsasuko gazteen antzera.\nHemen ez da Guardia Zibila akusatzailea, Arabako Foru Aldundia, Arabako Fiskaltza eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Saila baizik, EHUko Letren Fakultatearen ezinbesteko laguntzarekin. Laurak ausartu dira egon ziren 10 arkeologo kanporatzera, indusketari prestigio osoa kentzera eta, batez ere, Eliseo eta Oskar epaitzera. Eta dena froga zientifikorik gabe egin dute, Eliseok berak eskatu zituen datazioei eta katei uko egin zietelako eta, haien bertsio ofiziala nagusitu dadin, hedabideak estuki kontrolatu dituztelako, erderazkoetan zentsura osoa ezarriz eta euskerazkoetan zalantzak edo txisteak zabalduz, gaia argitzeko dauden bide zientifikoak estaltzeko.\nAltsasukoaren arrazoia kolonizatzaileekiko izua zabaltzea den bitartean, hemengo aferaren atzean dauden arrazoi nagusia, jakin nahi duenarentzat, azken 25 urteotan eta batez ere ETA desagertu ondoren, Estatua eta hemengo laguntzaileak egiten ari diren historiaren berridazketa zalantzan jarri izana izan da. Eta ez soilik historiaren berridazketa, baita euskeraren, emakumearen, genetikaren, mitologiaren eta hainbat esparruren berridazketa ere, non betidanik izan ditugun ikuspegi eta sinismenak aldarazi nahi dizkiguten.\nHistoriari dagokionez, berridazketa hau ezin hobeto ikusten da EITBren Baskoniako beste historia bat dokumental askotan. Bertan esaten da erromatarrak etorri arte euskaldunok itsasoari bizkar ematen bizi ginela, ia ezkurrak soilik jaten genituela, ia gerrarik gabe lurralde hau kontrolatu zutela, etab. Ondorio argia erakutsi nahi digute: okupatzaileei esker "aurrera" egin genuela nahiz eta gure burujabetasuna galdu, herritar erdia esklabu bihurtu, emakumeak prostituitu, zergak ordaindu eta Euskal Herriak lurralde erdia baino gehiago galdu. Erromatarrekin aurreratu? Eta, batez ere, gure buruetatik errotik kendu nahi digute ideia hau: erromatarrek ez gintuztela erabat garaitu.\nEuskerari dagokionez hizkuntza zapaltzailea izan dela dioskute, lehen hemen zeltaz hitz egiten zelako, eta ondorioz latina (eta orain gaztelera) ez direla hizkuntza zapaltzaileak izan… eta horrelako "ideia" xelebreak zabaltzen ari dira. Genero kontuei dagokienez hemen beti patriarkatua egon dela herri inperialistetan bezala, etab.\nEuskeraren Jatorrian hasieratik gai honen jarraipen zorrotza egin genuen eta datazioen alde egin genuen, gure lehenengo bi biltzarretan parte hartu zuten eta Unibertsitateak erabat debekatuta dituen J. Naberan, B. Kapanaga, F. Zubiaga, I. Mujika, J.Segurola… moduko ikerleek gai batean bat zetozelako: gure hizkuntza egonkorra izan da eta ondokoena baino nabarmen gutxiago aldatu da. Eta, zorionez, Iruña-Veleiak gauza asko frogatu digu: hemengo hizkuntza euskera zela eta ez zelta, euskera hizkuntza egonkorra dela, erromatarrak hiltzaile hutsak zirela (grafito hunkigarri baten testua: “nire ama Roman hilda cistiana”), eta beste kontu asko.\nEta izenburuan esan dugun bezala, La Manada ere Iruña-Veleian dagoela esan behar dugu inpunitatearen erakusgarria bihurtu zaigulako. Iruña-Veleia ere bost aldiz bortxatu dute eta errudunei ez zaie ezer gertatu, momentuz. Lehenengo bortxaketan EHUko Arkeologia Sailak bi hondeamakina sartu eta aste batean eremu oso bat suntsitu zuen 2010ean: hormak, zoruak, gaineko guztia… Bigarren bortxaketa 2016an izan zen eta euskal hitz eta giristino gai gehien agertu ziren etxea suntsitu zuten. Felix Zubiagak dioen moduan “gure lehenengo ikastola” izan zen birrindu omen zutena. Hirugarrena berriki izan da, 2018an, beste hondeamakina batek I-II. mendeko bide bat di-da batean erabat desegin duelako, oraingoan Jaurlaritzaren Kultura Sailak ordainduta.\nLaugarren bortxaketa fisikoa baino jazarpena izan da, bullinga, Iruña-Veleiaren ohorea zikindu dutelako, Eliseoren aurka zaborra bota dutelako, argudiorik ezean. Eta bosgarren bortxaketa are sotilagoa da, euskeran, historian, zientzian, politikan eta hainbat arlotan ardurak dituztenek (arkeologoek, historialariek, euskal kulturako eragile gehiegik, unibertsitateek, alderdi politikoek, Euskaltzaindiak, Arantzadik, Eusko Ikaskuntzak, Kontseiluak…) gai honetan izan duten isilkeria. Izan ere, ez dago gauza tristeagorik bidegabekeria baten aurrean laguntza ukatzea eta ezikusiarena egitea baino. Azaroaren 19an 10 urte bete dituen afera honek herri honen aktore guztiak biluztu ditu, kotoi froga ezin hobea bihurtuta.\nBaina zorionez, pertsona adierazgarri batzuk bustitzen hasi dira (baita isilik dirauten erakundeen barruan ere) eta benetan bihotz-bihotzez eskertu behar diegu gaia argitzearen alde jartzea. Orain da momentua denok bidegabekeriari hortzak erakusteko eta gaia zientifikoki argitu dadin gure laguntasuna eskaintzeko. Mesedez, izenpetu Iruña-Veleia argitzeko Manifestua eta parte hartu deituko diren ekintzetan.\nEta Dantek idatzi eta Martin Luther Kingek berretsi zuen moduan, hemen ere, “Infernuko leku beroenak krisi moral handiko garaietan haien neutraltasunean jarraitu dutenentzat gordeta daude”.


Karlos V. Gaztelua. Hondarribia - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nKarlos V. Gaztelua. Hondarribia\nKarlos V. gaztelua Hondarribiko Erdi Aroko hiribilduan kokatuta dago, itsas gainean 26m-ko muino batean (43°21'48" N 1°47'28" O). Lehen eraikuntza Nafarroako Antso Abarkak egin zuen eta zabaltze eta gotortze lanak Nafarroako beste errege batek, Antso Azkarrak, 1190. urtean. Bere fatxada nagusia Carlos V. enperadoreak agindu zuen XVI. mendean, eta hemendik datorkio izena.\nHarrizko eraikuntza sendo laukizuzen honek urteetan zehar eraso eta setio ugari pairatu behar izan ditu, ikuspegi militarretik balio estrategiko handiko kokapena edukitzeagatik: Frantziarekin mugan, kostaldean eta Nafarroatik hurbil lekutzen baita. Kuartel, jauregi eta defentsa funtzioak izan ditu baina 1968an Turismoko paradore bihurtu zen.\nNafarroako errege Antso Abarkak (errege, 970-994) eraiki zuela uste da, beste hainbat gaztelu bezala. Baina azkeneko hipotesien arabera, Hondarribikoa zaharragoa dela ere pentsatzen da, hain zuzen Rekaredo bisigodoaren garaikoa (errege, 586-601). Hondarribia eraso normandiar eta bikingoetatik babestuko zuen dorre bat izango zela pentsatzen da.\nGaztelua Antso VII.ak (errege, 1194-1234) handitu eta gotortu zuen, Nafarroari zegokion itsasertzeko hainbat tokitan egin zuen bezala. 1200. urtean Gaztelako Alfontso VIII.aren esku zegoen gaztelua eta 1203an errege horrek berak hiribildu izendatuko zuen Hondarribia. Hiri harresiko zati bat zen gaztelua.\nNafarroaren, Gaztelaren eta Ingalaterraren arteko mugetatik gertu zegoenez, 1200. urtetik aurrera Frantziaren eta Espainiaren interesen borroka-leku bilakatu zen eskualdea, itsaso zein lurrean. Hirigunea babesteaz gain, Txingudi badia zaintzea eta lurralderako sarrera zaintzea ziren gazteluaren funtzio nagusiak. Hau honela Erdi Aroko mendeetan zehar gaztelua Gaztelako erregearen aginduetara egon zen eta mendean hartutako lurraldeetako eremua antolatu eta defenda zezakeen hortik.\nXVI. mendean Hondarribiko plazari Donostiako Motako gazteluari baino garrantzi handiagoa ematen zitzaion. 1638an jauregiaren sendotasuna proban jarri zen. Setio bat izan zen eta mila eta berrehun kanoi tiro baino gehiago jaso arren ez zuten eraitsi. Gazteluaren garrantzia ikusita, Karlos V.ak gaztelua handitzeko, eraldatzeko eta bolborako toki bat egokitzeko agindua eman zuen 1539an. Era honetan hartu zuen gaurko itxura.\nProiektu berriak, Erdi Aroko gaztelua eraldatzea ekarri zuen eta egitura berri batekin inguratuta geratu zen, mendebaldean gorputz prismatiko bat goititzen zela. Terraza bat ere sortu zen Bidasoaren beste ertzera begira eta artilleria jartzeko prestatu zen.\nOndorengo mendeetan hainbatetan eraso zioten Hondarribiari eta XVIII. mendearen bukaeran behin betiko utzi zioten gaztelua erabiltzeari. Izan ere, Hondarribiak berak muga zaintzeko gero eta ahalmen txikiagoa zeukan. 1847an behin betiko abandonatu zen eta aginte zibilari entregatu.\nEraikin sendoa da; lau angeluko egituraduna eta harrizko fatxada lauduna. Hiru metro lodiko harresi perimetralak ditu iparraldeko, mendebaldeko eta hegoaldeko hormataletan; ekialdekoetan berriz bi metro ingurukoak. Eraikin militarra izanik, eraikinaren funtzio taktiko eta estrategikoari garrantzi gehiago eman zitzaion estetikoari baino. Monumentaltasuna, sendotasuna eta soiltasuna dira eraikinaren arkitektura ezaugarri nagusiak, baita formaren erregulartasuna ere. Barnealde guztian, nabe handien sinpletasuna eta estalkien ganga formako amaiera nabarmentzen dira, eta horrek eraikinaren soiltasuna areagotzen du.\n1797ko abenduaren 7ko kartografia dokumentu bat kontserbatu egiten da, Jose Prieto de Quintanak izenpetua. Bertan oso ongi erreproduzitzen da Karlos V.a enperadorearen gazteluaren egoera.\nEraikina gaztelua eta jauregia zen aldi berean. Lehenera destinaturiko aldeak plazara ematen zuen, sei pisu zituen. Lurzoruko oinplanoaren marrazkian ikusi daiteke patio baten inguruan dagoen Erdi Aroko gune primitibo karratua. Lehenengo solairuan eraikitako azalera guztia bi zatitan banatzen zen. Mendebaldekoak bost solairu zituen, eta ekialdekoak altuera handiko solairu bakarra. Mendebaldean bi hormarte zeuden; eta bertan gobernadorearen eta buruzagien gelak zeuden. Artilleria biltegia iparraldean zegoen; gela angeluzuzen bat zen, gazteluarekiko paralelo.\nMendebaldeko bigarren solairua armadaren zalditeriarentzat zen, baina azken finean bertan logela kolektiboak baino ez zeuden, presoentzako gelez aparte. Soldaduen gelen erdian sabaizulo bat zegoen eta bertatik artilleria eta munizio guztiak sartzen ziren. Sabaizulo hori goiko beste solairuetan ere bazegoen, munizioa eraikinaren azken solairuraino eraman ahal izateko.\nHirugarrena eta laugarren solairuak espazioaren antolamendu eta kokapen bera zuen. Haatik, bosgarren solairuko espazio guztia armadarentzat zen. Harrizko bobeden gainean terraza antzeko bat zegoen, eta 10 artilleria piezekin.\nJauregiari destinaturiko alderi dagokionez, itsaso aldera ematen zuen. Bertan kapitain jeneralak, errege, alkate, gobernadore etab.ek ostatu hartzen zuten. Zati honek gazteluak baina altuera txikiagoa zeukan, eta 1794 urtean frantsesek deuseztatu eta gero, eraikin partikularrekin bete egin da.\nGazteluaren kanpoaldeko egitura lau angelukoa da. Eraikinak fatxada nagusi bat dauka, Arma Plazara ematen duena. Jatorrian laua zen, zulo txiki gutxi batzuekin eta gerora zulo horietan leihoak ipini ziren. Sarrera gailentzen da soilik, dekoraziorik gabeko arku deprimitu txiki batez osatuta dago eta honen gainean armarri inperiala kokatzen da.\nHegoaldeko fatxada, elizaren aldekoa, bere horretan mantentzen da. Sarrera bat izan zitekeen zulo bat kontserbatzen da bertan, bolen bidez apainduta, atari nagusian egiten den antzera.\nOstatuaren barruan Erdi Aroko gazteluaren aztarnak daude, eta askoz txikiagoa zela ikusten da. Gotorlekuaren jatorrizko egiturak oinplano angeluzuzena zuen, eta izkinetan oinplano biribileko dorreak zituen, gazteluko barruti aldera zabaldurik; uste da erdian ere dorre nagusi bat izango zuela. Kubo haietariko batek besterik ez du iraun, hego-ekialdeko izkinakoak.\n1990eko hamarkadan egindako indusketetan, beste dorre baten aztarnak aurkitu zituzten, ipar-ekialdeko dorrearenak, eta agerian daude haren oinarriak. Ostatu barruko hormetan igar daitekeenez, guztira lau kubo egon ziren, agerian beste arrastorik ez badago ere.\n1968tik aurrera egokitu egin da ostalaritzako erabilerara, turismoko Paradore Nazionala bihurtzeko.\nALTUNA, Jesus [et al.]. Hondarribiko historia. Hondarribia: Hondarribiko udala, 2004.\nARRIETA VALVERDE, Antton. Gipuzkoako gazteluak. Donostia: Hiria, 2009.\nDE ARAMBURU, Javier; SAGARZAZU, Javier. Paseos por la ciudad de Hondarribia. Hondarribia: Hondarribiko udala, 2006.\nPORTU IRIBARREN, Florentino. Hondarribia: notas históricas y curiosidades.H ondarribia: Hondarribiko udala, 1989.\nSARASOLA, Nerea; MORAZA, Alfredo. Erdi Aroko arkeologia Gipuzkoan. Donostia: Gipuzkoako Foru Aldundia, 2011.


Robot batek gizakiei eraso die modu erabat autonomoan historian lehen aldiz - Iametza Interaktiboa\nNazio Batuen Erakundearen txosten baten arabera, Turkiako armadaren drone batek tiro egin die Libiako talde armatu bateko kideei, bere kabuz, gizakien kontrolik eta agindu zehatzik gabe. Robot hiltzaile hauek 20 droneko taldetan mugi daitezke elkarren artean koordinaturik, jomuga identifikatu, tiro egin eta hurrengo helburuaren bila hasi. Kamikaze modua ere badute aldi berean hainbat pertsona hiltzeko.\nAlbiste beldurgarria da. Black mirror telesailetik aterea dirudi, baina benetakoa da. Maiz esaten dugun bezala teknologia ez da neutroa. Batzuen ustez erabilerak egiten du teknologia on edo txar. Robot hauek pertsonak hiltzeko sortu dituzte. Ez dago besterik. Fabrikatzaileek orduak igaro dituzte hiltzeko makina autonomo eta eraginkorrak sortzeko.\nIsaac Asimov zientzia fikziozko idazleak 1942an sortu zituen Robotikaren hiru arauak. Horietako lehenak dio robot batek ez duela pertsonarik zauritu behar. Duela ia 80 urte… Badirudi ez dugula ezer ikasi. Robotikan eta orokorrean garapen teknologikoan etika funtsezkoa da.\nRobot batek eraso egin die gizakiei modu erabat autonomoan historian lehen aldiz – Berria\nBarkatu, sistema eragilean Robotikaren Hiru Legeak sartzea ahaztu zaigu – Sustatu\nRobotikaren Hiru Legeak – Euskarazko Wikipedia\nUkrainako Defentsa Ministerioa (CC BY 4.0)


Energia elektrikoaren eskaera %2,9 hazi da | Consumer\nEnergia elektrikoaren eskaera %2,9 hazi da\nAurreko urtean izandako euri handien ondorioz, energia berriztagarriek eskariaren %35 bete zuten.\nPenintsulan, energia elektrikoaren eskaria 259.940 gigawatt/h-koa (GWh) izan zen iaz, hau da, %2,9ko hazkundea izan zen 2009koarekin alderatuta, ekitaldi horretan %4,8 jaitsi baitzen. Lanegunen eta tenperaturaren ondorioak zuzendu aurretik, eskariaren hazkunde gordina %3,2koa izan zen.\nRed Eléctrica (REE) erakundeak argitaratutako balantzearen arabera, 2009ko uztailaren 19an, errekor historiko berri bat erregistratu zen: udako aldiuneko potentzia, 41.318 megawatt-ekoa (MW), eta orduko batez besteko potentzia, 40.934 mw-ekoa, 13:00etatik 14:00etara.\nEskariaren estaldurari dagokionez, energia berriztagarriek, hidraulikotasun handiak lagunduta, 2010eko eskariaren %35 bete zuten, behin-behineko datuen arabera, 2009an baino sei puntu gehiago. Teknologiei dagokienez, sorkuntza hidraulikoaren hazkunde aipagarriaz gain, sorkuntza eolikoa nabarmendu zen; sorkuntzaren %18,5 hazi zen, eta eskariaren estalduran %16ra igo zen.\n2010aren zati handi batean erregistratutako euri ugariek, urte lehorren ondoren, 36.568 GWh ekoitzi zuten, 1997tik handiena. Balio hori batez besteko balio historikoa baino %30 handiagoa da, eta 2009koa baino %65 handiagoa. Ekoizpen-balantzean, sorkuntza hidraulikoaren %59 baino gehiago hazi zen aurreko urtearekin alderatuta, eta horri esker, iazko eskariaren %14 bete ahal izan da, 2009an %9 izan bazen ere. Aldiz, ikatz-taldeak eta ziklo konbinatuko taldeak %34 eta %17 jaitsi ziren, hurrenez hurren, aurreko ekitaldiarekin alderatuta.\nEnergia eolikoak, berriz, hainbat alditan gainditu zituen aurreko aldiuneko potentzia, orduko energia eta eguneko energia maximoak. Azaroaren 9an, ekoizpen eolikoaren maximo historiko berriak erregistratu ziren: 14.962 mw-eko aldiuneko potentzia eta 315.258 MWh eguneko ekoizpena, egun horretako eskari elektrikoaren %43.\nGainera, otsailean, hileko energia eolikoaren maximo bat izan zen, hilabete horretako eskariaren %21 bete zuena. “Hala ere, energia horren aldakortasunak muturreko egoerak ekarri zituen, hala nola azaroaren 9an bertan, non eskariaren %54 03:35ean ase baitzuen energia horrek; ekainaren 26an, 10:32an, %1 baino ez zuen bete”, nabarmendu zuen REEk.\nBestalde, energia berriztagarriekin sortutako sorkuntzak, batetik, eta zentral termiko gutxiago ekoizteak, bestetik, sektore elektrikoko CO2 emisioak %20 murrizten lagundu zuen 2009. urtearekin alderatuta (58,7 milioi tona, aurten).\nParke sortzailean instalatutako potentziak 3.717 mw-eko hazkunde garbia izan zuen 2010ean, eta, guztira, 97.447 mw-ekoa izan zen; hau da, 2009an baino %4 handiagoa. Potentzia berri horren zatirik handiena ziklo konbinatuko 2.154 MW eta jatorri berriztagarriko 1.634 MW sartzetik dator; horietatik 1.094 MW parke eolikoei dagozkie, eta 540 MW eguzki-energiako instalazioei.\nberriztagarriak CO2-emisioak energia elektriko haize-energia


«Komunitatea, herri boterea eta autogobernua» erdigunean jarriko dira datorren astean - Hernani - Kronika.eus\n«Komunitatea, herri boterea eta autogobernua» erdigunean jarriko dira datorren astean\nDemokrazia komunaleko antolatzaileetako kide batzuk, Hernaniko Kulturarteko Plaza Feministan.\nDatorren ostegun, ostiral eta larunbatean, Demokrazia komunalari buruzko kongresua eskainiko da Hernanin; «demokrazia eraldatzeko praktikak lantzeko» asmoarekin. Biterin, Kulturarteko Plaza Feministan eta Iturolan gauzatuko dira jardunaldiak.\nUdazkenean sartuta, Hernanin Demokrazia komunalari buruzko Nazioarteko lehen batzarra egingo da, datorren astean. Bertan, egungo demokrazia ereduak zalantzan jartzen eta eraldatzen dituzten ideia eta praktika kolektibo zehatzak jorratuko dituzte. Datorren asteazkenean hasiko dira jardunaldi hauek, eta lehena Donostian da, urriaren 13an. Gainontzekoak, hau da, urriak, 14, 15 eta 16koak, Hernanin eskainiko dira, batzuk Kulturarteko Plaza Feministan eta Iturolako garapen guneko lokalean eta beste batzuk, aldiz, Biterin.\nDemokrazia komunala, gizarte mugimenduekin eta dinamika eraldatzaileekin lan egiten duen Bakea Duintasunarekin elkarteak antolatu du, Euskal Herriko Unibertsitateko Parte Hartuz Gizarte Zientzietako ikerketa taldearekin batera. Azaldu dute gainera, talde hauek eraldaketa demokratikoko prozesuen ikerketa akademikoak uztartzen dituela.\nKongresuaren helburua da, teoriatik zein praktikatik abiatuta, komunitatea, herribotereak, autogestioak, autogobernuak, balio komunak eta parte hartze kolektiboak oinarri eraldatzailea duten prozesuak eta esperientziak aztertzea. Gai hauekin lotutakoak izango dira datorren astean egingo diren jardunaldiak, eta antolatzaileek diote datorren urteetan jarraipena emateko asmoa daukatela; «munduko hainbat lekutan egin daitekeen bi urteko lautada baten lehena izateko aukera planteatzen ari da. Kongresua, pandemia egoera dela eta, jarduera misto edo erdi presentzial gisa planteatzen da, eta bertan modu presentzialean parte hartzeko aukera izango da. Horrez gain, online parte hartzeko aukera ere emango da, inor kanpoan ez uzteko».\nDemokrazia komuna hainbat helbururekin sortu dute, eta xede horien artean nagusienetako bat da, Demokrazia komunalaren nozioaren garapen teorikoan laguntzea, «hainbat lurralde eta lan-eremutatik datozen esperientzian askotariko azterketa zehatzak eginez» jakinarazi dute. Horiei esker gainera, jakin ahal izango da nola eragiten duten demokrazia komunalaren kontzeptuek askotariko errealitate kultural eta politikoetan, eta hainbat sektore eremutan aplikatzen direnean.\n«Krisi ekonomiko, politiko, sozial eta ekologikoen elkargunean du ezaugarri: erronka politiko berriak, eta ez hain berriak agertzen dira, hala nola, mundu osoan alderdi eskuin berriak agertzea»\nAntolatzaileek diote, une historiko honetan, oso garrantzitsua dela praktika eta esperientzia kolektibo horiek aztertzea eta ezagutaraztea, besteak beste honakoa aipatuz; «demokrazia egiteko eta gauzatzeko moduei buruzko sen komuna eraikitzeko». Izan ere, Nazioarteko Kongresu honen helburua da, elkargune eta hausnarketa kolektiborako leku bat sortzea; «horiek bateratu nahi ditugu bi helbururekin; alde batetik, hauek ikusaraztea eta indartzea, eta bestetik, aliantza solidarioak eta elkarri laguntzeko harremanak eraikitzea».\nDemokrazia komunaren biltzarrak, hainbat eragileren arteko (gizarte ekintzaileak, militante politikoak, ikertzaileak, akademikoak, kolektiboak, eragile instituzionalak) eta hainbat eskalatan (tokikoa, eskualdeko, estatukoa, nazioartekoa...) «lanerako sareak, prozesuak eta dinamikak artikulatzen lagundu nahi dugu».\nAzaldu dute ongi etorriak izango direla praktika komunitario horiek sortzen dituzten mugimenduen ekarpenak egiten dituzten pertsonak; «ikertzaileenak, gizarte eragileenak eta gaiak interpelatutako pertsonenak ere, noski». Tokiko esperientziak eta bost kontinenteetako hamaika ekimen eta proiektu bateratuz, biltzar hau «espazio-denbora gisa» proposatzen dute, hau da; «ezagutzak partekatzeko eta gizartea eraldatzeko prozesuak bultzatzeko».\n«Begirada holistiko bati esker, askotariko demokrazia esperientziak batu ditzakegu azterketa esparru berean»\nDagoeneko gainera, baieztatutako proposamenen artean daude: Italia, Brasil, Venezuela, Kurdistan, Txile, Hegoafrika, Argentina, Katalunia, Paraguai, Estatu Batuak, Kolonbia eta Euskal Herriko esperientziak.\nKongresuko lan ildoak\nDatorren astean egingo den Demokrazia komunalari buruzko kongresuean, gaikako eta laneko hainbat ildoren inguruan antolatu dira; «diziplina anitzeko ikuspuntutik ekarpen desberdinak egiteko helburuarekin, hain justu». Ildo tematiko bakoitzean, demokrazia komunalaren eta herri boterearen azterketa teorikoa nahiz autoantolaketa eta autokudeaketa komunitarioko esperientzia edo prozesu zehatzak onartuko direla jakinarazi dute. Eta honako ildo hauek proposatu dituzte: Herri subjektu emantzipatzaileen eraikuntza: aniztasuna eta artikulazioa; Ekarpen feministak herri botereari; Bizitza erreproduzitzeko ohikoa dena ekoiztea; Lurraldea herri boterearen gune gisa: Erkidegoa eta komunitatea; Pentsamendu koloniala herri boterearentzat; Botere berri baterako hegemonia soziala eta kulturala; Antagonismoak, Erresistentziak eta herri-autodefentsa; Herri boterea eta Estatuarekin, erakundeekin eta organismoekin duen harremana; eta azkenik, Demokrazia komunala: kontrol kolektiboa demokrazia liberalaren krisiaren aurrean.\nDemokrazia komunaleko antolatzaileen arabera, testuinguru politiko aldakor batean gaude; «eta krisi ekonomiko, politiko, sozial eta ekologikoen elkargunea du ezaugarri; erronka politiko berriak eta ez hain berriak agertzen dira, hala nola, mundu osoan alderdi eskuin berriak agertzea». Halaber, honakoa azaldu dute; «demokraziaren egungo egoera aztertzeko beharra planteatzen dugu, ez bakarrik aurrez aurre dituen mehatxuen ikuspegitik, baita eraldaketa aukeren ikuspegitik ere».\nIldo honetatik, jardunaldi eta kongresuen antolatzaileek uste dute, Demokrazia komunala, beste korronte teoriko feminista batzuekin eta ekologia politikoarekin artikulatuta, oso baliagarria izan daitekeela egungo testuinguruan, «alternatiba politiko- ekonomikoen azterketan sakontzeko». Zehazki uste dute, esparru teoriko interesgarria dela mundu osoan gizarte mugimenduak eta beste eragile soziopolitiko batzuk egiten ari diren proposamenak aztertzeko, «demokratizazio prozesuak eta eraldaketa politikoa hainbat mailatan bultzatzeko». Kontutan izanik, demokrazia komunalaren ezaugarrietako bat bizitza ekoizteko, erreproduzitzeko, dinamizatzeko eta hedatzeko modu desberdinen begirada «integrala» dela: «administrazioa, kudeaketa, ekonomia, kultura, osasuna, hezkuntza, informazioa, komunikazioa, etab. Begirada holistiko horri esker, askotariko demokratizazio esperientziak batu ditzakegu azterketa esparru berean».\nDemokrazia komunalari buruzko kongresu hau, lau jarduera osagarritan antolatu dute, eta lanerako hainbat espazio kokatu dituzte. Aipatu moduan, lehen kongresua Donostian da urriaren 13an, eta 14tik 16ra bitartean, Hernanin egingo dira.\nLan, ikerketa eta hausnarketa ugari egin ostean, Demokrazia komunalaren jardunaldiak egingo dira, Hernanin.\nLehen espazioa, Demokrazia komunalerako elkarrizketak izango dira. Bertan, bi ikuspegi ezberdin elkarrizketan jartzea proposatzen dute; osagarritasuna edo eztabaida bilatze aldera. Eta horretarako, gaiaren arloan ezagunak diren bi pertsonek defendatuko dituzte hitzaldiak. Eztabaida hau pertsona batek bideratuko du; guztira 6 saio antolatu dira, eta saio bakoitzean bi hitzaldi emango dira.\nBigarren espazioa, kasuei buruzko ikerketei buruzkoa izango da. Gune honetan, 2020an eta 2021ean, Demokrazia komunalerako esperientziei buruz hamabi herrialdetan egin diren 12 azterketa txostenak azalduko dira. Horretarako sei saio antolatu dira, saio bakoitzean gainera, kasuari buruzko bi azterketa txosten egingo dira.\n«Hainbat lurralde eta lan eremutatik datozen esperientzian askotariko azterketa zehatzak egingo dira eta hauei esker gainera, jakin ahal izango dugu nola eragiten duen demokrazia komunalak»\nHirugarrena, komunikazioak eta proposamenei bideratutako espazioa izango da. Azken hilabeteetan, egindako «Call form papers» publikoan jaso diren komunikazio eta proposamenen azalpena eskainiko da, non 60 proposamen baino gehiago landu eta egin diren; «horietatik 52 onartu dira eta 12 saiotan antolatuko dira, saio bakoitzeko 3, 4 eta 5 jakinarazpenekin».\nLaugarren eta azken espazioa, mahainguru tematikoa da: subjektu sozialen dinamikak izenekoa. Bertan, gizarte prozesu biziei buruzko mahai tematiko biribilak antolatu dira. Mahainguru hauetan, askotariko herri dinamikak garatzen dira; «Europakoak zein nazioartekoak, eta horiek kongresuaren gaiarekin lotuta daude». Dinamika sozial horietako protagonistei ahotsa eman nahi zaie batik bat. Eztabaida eta orientazioa, pertsona batek bideratuko du. Gaikako 10 mahainguru antolatu dira, saio bakoitzeko 3 edo 4 parte hartzailerekin.\nOstegunetik larunbatera kongresuak, Hernanin\nAsteazkenean emango zaio hasiera Demokrazia komunalaren kongresuari, Donostian. Hala ere, Hernanin, ostegunean hasiko dira. Goizeko 09:30etan irekiko da izena emateko aukera bakoitzari interesatzen zaion eremuan, hau da, Iturolan, Kulturarteko Plaza Feministan edo Biterin.\nJardunaldiak, egun osokoak izango dira, goizeko 10:00etan hasiko dira batzuk, eta arratsaldeko 19:00etan burutuko dira azken jardunaldiak, honako hauek mahainguruak izanik. Kongresutan egiten diren saioen artean, atsedenaldiak ere egongo dira, eta bazkaltzeko bi-hiru orduko tarteak egongo dira. Halaber, Hernanin egingo den azken jardunaldia, datorren larunbatean egingo da, eta amaiera gisa, bazkari baten bueltan bilduko dira parte hartzen dutenak, Atsegindegin. Bazkaldu ostean, amaierako ekitaldiarekin batera, kontzertu batekin emango zaie amaiera Demokrazia komunalaren jardunaldiei.\n18 solaskide gonbidatu\nDatorren asteazkenetik larunbatera antolatu diren jardunaldietan, 18 solaskide gonbidatu dituzte, esperientzi eta jakintzak helarazteko asmoarekin. Honako hauek izango dira solaskideak: Silvia Federici, Raúl Zibehci, Maite Arraiza, Amaia Perez Orozco, Darío Azzellini, Mercé Cortina, Oscar García Jurado, Ruth Herrero, Mirene Begiristain, Carlos Taibo, Josefino Rocco 'Txefi', Iñaki Gil de San Vicente, Angel Calle Collado....\nMunduko 12 herrialde desberdinetan egindako nazioarteko ikerketa, borroka eta prozesu eraldatzaileen 12 esperientzia zehatzak aintzat hartuko dira.\n«Demokraziaren egungo egoera aztertzeko beharra planteatzen dugu, ez bakarrik aurrez aurre dituen mehatxuen ikuspegitik, baita eraldaketa aukeren ikuspegitik ere»\nHaien artean, aipatu moduan, dago Silbia Federecci italiarra. 1942ko apirilaren 20an jaioa; ikertzaile, idazle, irakasle eta ekintzaile feminista da. Federeccik, hainbat alor eta gaien artean, hausnarketa sakonak egin ditu, hala nola, etxeko lanak, erreprodukzioa, NBE eta emakumeak, soldatapeko enpleguak, abortua, sindikatuak, emakumeen arteko estatu indarkeria eta berdintasuna. Orokorrean esan daiteke, Silvia Federecciren jarduna militantziarekin eta kalean protestatzearekin lotuta dagoela.\nJardunaldietan parte hartuko duen beste solaskideetako bat Darío Azzellini da. Zientzia politikoetan doktoretza lortu zuen Frankfurteko J.W. Goethe Unibertsitatean (Alemania) eta soziologian doktorea da. 19 libururen eta aldizkari akademikoetako 130 kapitulu baino gehiagoren egile/editorea da, eta 11 dokumentalen zuzendaria. Hizlari gonbidatuak, makina bat herrialdeetan jardun du, eta adituek diote, «hizlari magistrala dela». Estatu Batuetan, Latinoamerikan eta Europan egoitza duten hainbat elkarte akademikotako kidea da, eta 20 argitaletxe eta aldizkari akademiko baino gehiagotarako ebaluatzaile gisa ere aritu da.\n«Inork uste al du Txinan duela 15 urte baino kohesio sozial haundiagoa dagoela gaur egun?»\nNabarmentzen den beste hizlari bat Josefina “Txefi” Roco da, Argentinan jaioa, egun LABeko Batzorde sozialeko kidea. Josefinaz gain, Mirene Begiristain Zubillagak ere jardungo du datorren asteko solasaldietan, bera Ekonomian Doktorea izanik, hainbat esperientzia, jakintza eta ikuspuntu helaraziko ditu. Donostiako Ekonomia eta Enpresa Fakultatean irakaslea da 1999. urtez geroztik eta marketina eta komertzializazio erabakiekin zerikusia duten ikasgaien inguruko klaseak ematen ditu. Bere ikerketa lana elikagai sistemetan kokatzen da, ikuspegi agroekologikotik hain justu.\nCarlos Taiboren bisita ere izango dute Demokrazia komunaleko jardunaldietara bertaratzen direnek. Madrilen jaio zen, 1956garren urtean. Idazlea eta editorea da, eta Administrazioetako eta Politika Zientzietako irakasle ohia. «Altermundialismoaren, desazkundearen, zuzeneko demokraziaren eta anarkismoaren aldeztailea» da Taibo. Hogeita hamar liburutik gora idatzi ditu, gaztelaniaz nahiz galizieraz, eta hitzaldi asko eman ditu. Hemen Carlos Taibok defendatzen duenaren adibide bat: «Pertzepzio komunean, gure gizartean, hazkunde ekonomikoa, bedeinkapena da. Esaten digute hazkunde ekonomikoa dagoen tokietan, kohesio soziala dagoela, zerbitzu publiko fidagarriak daudela, langabeziak ez duela lekua irabazten, eta desberdintasuna ere ez dela haundia. Uste dut horiek guztiak hiperkritikoki eztabaidatu behar ditugula. Zergatik? Lehenik eta behin, hazkunde ekonomikoak ez du, (edo ez du nahitaez), kohesio sozialik sortzen. Azken finean, hori da globalizazio kapitalistaren kritikoek emandako argudio nagusietako bat. Inork uste al du Txinan duela 15 urte baino kohesio sozial haundiagoa dagoela gaur egun?».\n«Askotariko herri dinamikak landuko dira mahainguruetan»\nAipatutako hauez gain, hainbat hizlari gehiagok hartuko dute parte, eta hauei buruz gehiago jakiteko, Demokrazia komunaleko jardunaldietara bertaratzea da aukera paregabea, politikaz busti eta demokraziari buruzko hainbat proposamen lantzeko.


Foucault-en korronteak (I)\nPieza eroale bat eremu magnetiko uniforme batean sartzen edo irteten.\nBalazta-indarra kalkulatzeko eredu sinplea.\nDisko bat, eremu magnetiko uniforme batean mugitzen\nOrain arte aztertu ditugun adibideetan, korronte induzituek hari eroalez egindako zirkuituetan zehar zirkulatzen zuten, eta beraz korronteek halabeharrez jarraitu behar dute finkatutako bide bat. Hala ere, sarritan, ekipo elektrikoek pieza eroale lodi edo zabalak izaten dituzte eta eremu magnetiko batean zehar mugitzen dira edo eremu magnetiko aldakor batean kokatuta daude, eta horren ondorioz korronteak induzitzen dira baina eroalearen baitan, alegia bere bolumenean zehar zirkulatzen dute. Korronte hauei Foucault-en korronte deritze.\nMetalezko pieza bat eremu magnetiko batean kokatzen bada eta eremu magnetikoa aldakorra bada denborarekiko B(t), eremu elektriko bat sortzen da eroalearen barruan eta beraz korronte elektrikoak sortuko dira.\nKorronte horiek metalean zirkulatzean energia bero gisara sakabanatzen dute. Hurrengo orrian Foucault-en korronteei buruzko adibide gehiago ikusiko dira.\nMetalezko pieza bat eremu magnetiko batean mugitzen denean, adibidez eremua konstantea baina ez uniformea bada, alegia B(r), orduan metalean korronteak sortzen dira eta energia bero gisa sakabanatu egiten da. Fenomeno hau azaltzeko Lorentz-en indarraren bitartez argudiatu daiteke. Korronteak direla-eta indar bat sortzen da, pieza mugitzearen kontrakoa, eta metalezko pieza geldiarazten du.\nOrri honetan Foucault-en korronteen azalpen kualitatiboa emango da soilik, eta arrazonamenduak burutzeko oinarri gisa hartuko da espira bat eremu magnetiko uniforme batean mugitzen abiadura konstanteaz. Ondoren frogatuko da, eredu sinple bat erabiliz, balazta-indarra pieza metalikoaren abiaduraren proportzionala dela, eta bukatzeko programa interaktibo batek erakusten du aurreko irudikoa bezalako disko batek, biraka ari den bitartean, jasaten duen balazta-indarraren efektua.\nPieza eroale bat eremu magnetiko uniforme batean sartzen edo irteten\nFoucault-en korronteen efektu nagusia energia sakabanatzea da, Joule efektuaz eta bero gisara. Galera-mota horiek gutxitu beharrekoak izango dira adibidez transformadore batean, baina gogokoak ere izan daitezke adibidez balaztatze elektromagnetikoan (indargetze edo balazta elektrikoa) edo beroa sortzeko iturri gisa (indukzio labea).\nPieza metaliko laukizuzen bat eremu magnetiko uniforme batean sartu edo irteten ari denean, jasaten dituen efektu guztiak espira batek eremu magnetiko uniforme batean sartzean edo irtetean jasaten dituen efektu berberak dira.\nPieza laukizuzena eremu magnetiko uniformean sartzerakoan, fluxua handitzen ari da, eta handitze horren kontra korronteak induzitzen dira zurrunbiloak bezala. Eremu magnetikoak eragiten dien indarra induzitutako korronteei mugimenduaren aurkakoa da.\nEremu magnetikoa irudiaren planoaren perpendikularra da eta kanporantz doa, irakurlerantz alegia. Korronte induzitua ordea, eremua dagoen eskualdean, goitik behera da, ut bektore unitarioak adierazten duena, eta beraz indarra mugimenduaren kontrakoa.\nPieza laukizuzena eremu magnetiko uniformetik irteterakoan, fluxua gutxitzen ari da, eta gutxitze horren kontra korronteak induzitzen dira, berriz ere zurrunbiloak bezala.\nKorronte induzitua ordea, eremua dagoen eskualdean, goitik behera da, ut bektore unitarioak adierazten duena, eta beraz indarra mugimenduaren kontrakoa. Oraingo honetan ere, eremu magnetikoak korronte induzituei eragiten dien indarra piezaren mugimenduaren aurkakoa da.\nDemagun orain, pieza metalikoa eremuak betetzen duen eskualdea baino luzeagoa dela. Korronte-multzo bi osatzen dira zurrunbiloak bezala, baina aurkako noranzkoez. Bata eremu magnetikoaren ezkerreko muga inguruan eta bestea eskumakoan. Bai muga batean zein bestean, eremu magnetikoak korronte induzituari eragindako indarra piezaren mugimenduaren aurkakoa da.\nDemagun pieza metaliko luze eta zabal bat, lodiera gutxikoa, eta v abiadura bertikal eta konstanteaz mugitzen ari dena. Eremu magnetiko bat, B, piezaren eskualde txiki batean aplikatzen da; eskualdearen neurriak a eta b, irudian erakusten den bezala. Eskualde horretan B uniformea da eta pieza metalikoaren perpendikularra.\nKontsideratuko da korronte induzituek sortutako eremu magnetikoak oso txikiak direla, eta horrela kanpo eremu magnetikoak korronte induzituei egindako indarra, balazta-indar osoa izango da. Baldintza hori egiaztatzeko pieza metalikoaren v abiadura, metalaren vc abiadura karakteristiko bat baino txikiagoa izan behar da, eta izan ere, abiadura hori eroalearen eroankortasuna eta piezaren lodieraren araberakoa da.\nB eremu magnetikoa xafla metalikoaren perpendikularra bada, eta xafla v abiaduraz mugitzen ari bada, eskualde txikian (a bider b neurriko eskualdean) eramaileek jasango duten indarra hau da: fm=q(v×B). Irudiak erakusten duen bezala indar magnetikoak bultzatzen ditu eramaile positiboak eskumarantz eta negatiboak ezkerrerantz.\nKarga-banaketa horrek eremu elektriko bat sortzen du: E= - v×B, horizontala eta ezkerrerantz. Bateria baten baliokidea da eta bere potentzial-diferentzia: Vε = vBa , zirkuitu irekian neurtuta.\nBaina eskualde txiki eta laukizuzena ez dago gainontzeko xafla metalikotik isolatuta, eta bateria baten baliokidea denez i korrontea sortuko da xaflan zehar. Har dezagun gainontzeko xafla-zatiaren erresistentzia R dela, eta laukizuzen txikiaren r erresistentzia kalkulatzen badugu Ohm-en legea erabiliz:\nhemen δ xafla metalikoaren lodiera da, eta σ metalaren eroankortasun edo konduktibitatea. Zirkuituaren ekuazioa: i (r+R) =Vε\nR erresistentzia kalkulatzea oso zaila da, eskualdearen forma ez delako finkoa eta korrontea gainera ez delako uniformea.\nB eremu magnetikoak korronte-zati zuzen horretan eragiten duen indarra:\neta suposatzen da korrontearen intentsitatea uniformea dela bδ sekzio osoan.\nFm indarraren noranzkoa xafla metalikoaren v abiaduraren kontrakoa da, abiaduraren beraren proportzionala, eta eremu magnetikoaren karratuaren proportzionala. δab faktorea xafla-zatiaren bolumena da, justu B eremu magnetiko uniformearen eraginpean dagoen zatia:\nEta aplikatutako energia denbora unitateko, potentzia da, indarra bider abiadura: Fm·v, alegia, eremua bider abiadura biderketaren karratuaren proportzionala.\nBalazta-indarra deduzitzeko modu alternatiboa\nOhm-en legea eta Lorentz-en indarra konbinatuz korronte-dentsitatea kalkula daiteke, J alegia\nJ = σ (E+v×B)\nEremu magnetikoak Z ardatzaren norabidea du: B= Bk.\nXafla metalikoaren abiadurak Y ardatzarena: v= vj\nEremu elektriko induzituak X ardatzarena: E= - (V/a)i, eta hemen V potentzial-diferentzia da, a zabaleradun laukiaren muturren artekoa.\nAdierazpeneko biderketa bektoriala v×B=vBi\nJ uniformea bada sekzio horretan, bδ azaleran, eta laukian zehar zirkulatzen ari den korrontearen intentsitatea i bada, orduan euren arteko erlazioa hau da: J = i/(bδ) i\nLehen terminoa Vε= vBa indar elektroeragile induzitua da, eta bigarrenean, i intentsitatea bidertzen ari den terminoa, eskualde laukizuzenaren r erresistentzia elektrikoa da.\nV da bateriaren muturren arteko potentzial-diferentzia, eta R erresistentziaren muturren artekoa ere bai. Eta V=iR aplikatzen badugu, zirkuituaren ekuazioa lortuko dugu: vBa= i (r+R)\nEremu magnetikoak i intentsitateari eragiten dion indarra, J-ren menpe idatz daiteke, bere modulua intentsitatea zati azalera dela kontutan izanda: J = i/(bδ), eta bere norabide eta noranzkoa ut bektore unitarioarena.\nIrudian horiz margotu da bolumen elementua, dV=bδ·dx .\nAzken emaitza hau eta aurrekoa berdinak dira.\nKontsidera dezagun disko bat eremu magnetiko uniforme batean mugitzen; eremua diskoaren planoaren perpendikularra dela baina gainazalaren zati bat baino ez duela betetzen. Ondoko irudian eremu magnetikoa arrosa da, diskoa ordea grisa da eta biraka ari da. Oraingoan ere, korronte induzituak sortuko dira, zurrunbilo itxuradunak, eremuaren mugaren inguruetan, aurreko eta atzeko bi mugetan alegia.\nKorronte induzituak deduzitzeko, eremu magnetikoaren baitan karga-eramaileek jasandako indarra arrazonatu daiteke.\nKarga-eramaileen abiadura, v, biraketa-ardatzetik r distantziara daudenean hau da: v=w r.\nDiskoaren ertzean dauden karga-eramaileek indar handiagoa jasango dute diskoaren zentrotik hurbilago daudenak baino, baina korronte induzituaren intentsitatea diskoaren w abiadura angeluarraren proportzionala da, eta B eremu magnetikoaren proportzionala ere bai.\nEremu magnetikoak korronte elementuei egindako indarra:\nindar hau, kasu guztietan, diskoaren mugimenduaren aurkakoa da eta bai korrontearen i intentsitatearen zein B eremu magnetikoaren proportzionala da. Hortaz, indarra diskoaren w abiadura angeluarraren proportzionala izango da eta B2, eremu magnetikoaren moduluaren karratuarena ere bai.\nIndar horien momentua diskoaren ardatzarekiko, aipatu denez, diskoaren abiadura angeluarraren proportzionala da: Mm=kw .\nHemen k konstante bat da, zenbait parametroren menpekoa: diskoaren materialaren eroankortasuna (edo konduktibitatea), eremu magnetikoa, eremuaren eskualdearen tamaina eta posizioa diskoarekiko.\nAdibide honen oso antzekoa da hagatxo bat bertikalki erortzen eremu magnetiko uniforme batean.\nDemagun diskoaren inertzia-momentua I0 dela, eta hasieran abiadura angeluar bat ematen zaiola: w0 . Diskoaren abiadura angeluarra kalkulatzeko t aldiunean, errotazioaren dinamikaren ekuazioa aplikatu behar da:\nAbiadura angeluarra denborarekiko esponentzialki gutxitzen doa.\nAdibidez, Pohl-en disko batek aske oszilatzen du malguki helikoidal baten eraginez angelua gora eta angelua behera bere ardatzaren inguruan. Marruskadurarik ezean oszilazio sinpleak betetzen ditu. Bada, diskoa metalezkoa bada eta elektroiman baten poloen artean sartuta badago, oszilazio indargetuak burutzen ditu.\nElektroimanaren eremu magnetikoaren arabera balazta-indarra handiagoa edo txikiagoa izan daiteke, eta oszilazio-erregimena erregula daiteke oszilazioak gain-, azpi- edo kritikoki indargetuak izateko.\nEremu magnetikoa (gauss-etan: 10-4 T) zenbaki positiboa zein negatiboa.\nErrotazioaren Hasierako abiadura angeluarra (rad/s) zenbaki positiboa zein negatiboa.\nDiskoaren errotazioa behatzen da, eta abiadura angeluarra gutxitzen doala ikusten da.\nKorronte induzituak agerian uzteko puntu gorriekin karga-eramaile positiboak adierazten dira. Korronte induzituak eremu magnetikoaren eskualdean sortzen dira, baina eskualde horretatik kanpo ixten dira beste atal honetan ikusi genuen bezalaxe: espira bat mugitzen eremu magnetiko uniforme batean.\nKargak (jasandako indarra) aktibatzen bada ondoko bektoreak erakusten dira:\nKarga eramailearen abiadura (bektore gorria ezkerrerantz edo eskumarantz).\nEremu magnetikoa (bektore urdina diskoarekiko perpendikularra sartzen edo irteten)\nKarga eramaileak jasandako indarra, (bektore beltza gorantz edo beherantz) korronte induzituaren sortzaile.\nKorronte induzituak (jasandako indarra) aktibatzen bada ondoko bektoreak erakusten dira:\nKorronte induzituaren noranzkoa (bektore gorria gorantz edo beherantz).\nEremu magnetikoa (bektore urdina diskoarekiko perpendikularra sartzen edo irteten).\nKorronte elementuek jasandako indarra eremu magnetikoan (bektore beltza, beti diskoaren abiaduraren kontrakoa).\nApplet-aren eskumako aldean, grafiko batean, abiadura angeluarra adierazten da denboraren menpe, eta kasu guztietan esponentzial beherakorra dela egiaztatzen da.


ELIKA Seguridad Alimentaria | Ebaluazioa: azido domoikoaren mailak bieiretan - ELIKA Seguridad Alimentaria\nEFSAk arrisku-ebaluazio bat argitaratu du, eta, bertan, berriro egiaztatu du bieirei oskolak kenduz gero, biotoxinen mailak nabarmen murrizten direla molusku bibalbioen zati jangarrietan.\nOraingo honetan, EFSAk azterketa estatistikoa egin du bieiretako azido domoikoaren (DA) mailei buruz, eta ondorioztatu du maila horiek araudiak ezarritako balioak baino txikiagoak izan daitezen bermatzeko, ezingo dituztela gainditu honako balio hauek: 24 mg DA/kg, 59 mg DA/kg eta 127 mg DA/kg, gonadetan, muskuluetan eta gonada gehi muskuluetan, hurrenez hurren.\nBestalde, EFSAk balio horiek erabili zituen bieiren laginen tamaina kalkulatzeko, eta ezarri zuen lagineko 10 bieira nahikoa izango zirela % 95eko ziurtasunez aurreikusteko lote bateko azido domoikoaren mailak legezko mugak baino bi aldiz handiagoak edo txikiagoak diren. Hala ere, 15-27 mg DA/kg-ko mailetarako, 30 bieira baino gehiagoko lagin konbinatua aztertu beharko da.\nIritzi hori bat dator EFSAk 2021eko martxoan argitaratutakoarekin, zeinetan ondorioztatu zen toxina lipofilikoak (azido okadaikoa, yesotoxina eta azaspirazidoen taldeko toxinak) erabakigarriak direla araudia betetzen den jakiteko.


Gutuna: "Adinekoen egoitzak eta COVID-19a" - Oarsoaldeko Hitza : Oarsoaldeko Hitza\nGutuna: "Adinekoen egoitzak eta COVID-19a"\nBihar Osasunaren Mundu Eguna izanik, protesta zaratatsura deitu dute bi elkarte horiek osasunaren pribatizazioa eta murrizketak salatzeko. 12:00etan izango da protesta balkoi eta leihoetan.\nGaurgeroa eta Duintasuna elkarteak\nLehenik eta behin doakie gure doluminik sentikorrena hildako guztien senitartekoei. Eta gure sentimendurik sakonena ospitalean hildako adineko pertsona nagusiekiko, senide eta lagunen laguntzarik gabe, agur esan gabe eta gizaki orok behar duen bezala heriotzara igarotzeko aukerarik gabe.\nAdineko pertsonok gure ohiko ingurunean egon nahi dugu, gure etxean, auzoan, gure senide eta lagunekin, hori da gure nahia. Baina gure bizitzan bada une bat non hainbat faktorerengatik egoitza batera joatea beste aukerarik ez dugun, hala nola mendekotasun-maila, etengabeko laguntza espezializatua izateko zailtasuna eta gure etxebizitzaren egokitzapen falta direla medio.\nGure etxetik egoitza batera pasatzean, etxebizitzaz aldatzen dugu, inguruneaz, baina ez eskubideez. Adineko pertsonok, gure osasun-egoera eta mendekotasuna edozein dela ere, eskubidea dugu osasunerako, autonomiarako, intimitaterako, erabakiak hartzeko gure gaitasunek ahalbidetzen diguten guztietan, eta abar, hau da, gure premia fisikoei, emozionalei, autonomiari eta abarri erantzungo dien arreta, hain zuzen.\nHala ere, Gipuzkoako egoitzetako langileen borroka (lanuzteak, grebak), batez ere emakumeena, presente egon da 2019ko irailetik COVID-19a agertu arte, honako aldarrikapenok lortze aldera: plantilla handitzea, baliabide handiagoak eta lan-baldintza hobeak, alegia. Eskerrak eman nahi dizkiogu kolektibo honi egiten ari diren ahaleginagatik, kasu askotan babes-materialik gabe, eta beste batzuetan egoiliarrekin bizitzen geldituz. Bestalde, nabarmendu nahi dugu egoitzetako langileek eta “Gipuzkoako Senideak” ahaideen elkarteak bat eginda borrokatu dutela adineko pertsonak zaintzeko eta babesteko, eta guk haien aldarrikapenak babestu ditugula justuak eta bidezkoak direlako.\nCOVID-19ren pandemiak egoitzetako defizitak atera ditu argitara, eta une honetan erantzuna emateko zailtasuna gehitu du aurreko gabeziak direla eta, hala nola, osasun arloko giza baliabide falta, zaintzako langile falta, behar bereziei arreta ematea eta abar.\nAdinekook COVID-19 delakoarekin bizi dugun dramak beldurrez erakusten digu, alde batera utzitako gizartearen zati garela zenbait gobernarirentzat\nCOVI D-19arekin azaleratutakoak Gipuzkoako Foru Aldundia gogoeta egitera behartu behar luke, “garrantzitsuena pertsona da” hitzetik ekintzetara pasatzea, adineko pertsonak zaintzera , eta aurrekontu handiagoa eskaini adineko pertsonentzako egoitza publikoetan, pertsonen lehentasunak lehenetsiz. COVID-19ak irakaspenak ateratzeko balio behar du, eta kostu ekonomiko handiko azpiegiturei lehentasuna ez ematea pertsonen eskubideen gainetik.\nAzkenik, apirilaren 7a, Osasunaren Mundu Eguna, gogoratu nahi dugu, eta osasunaren pribatizazioa eta murrizketak salatzeko eta Kalitateko Osasun Publikoa eta Unibertsala defendatzeko aprobetxatu nahi dugu. Era berean, nahi duten guztiei dei egiten diegu, gizarte-sareetan agertzen ari den lapiko-protestarekin bat egin dezaten, egun horretan 20:30ean, Osasun Publikoa, Osasuna ez da saltzen, defendatzen da, lemapean, hain zuzen ere.\nGaurgeroa eta Duintasuna Gipuzkoako Jubilatu eta Pentsiodunak elkarteen izenean.\nMahai gehiago baimenduko dituzte terrazetan, baina tamainan\n[Bideoa] "Haserrea eta amorrua baino ezin dugu sentitu"\nOmendurik gabeko ezohiko madalenak\nElkarrekin Errenteria-IU: "Aitortza merezi duen esfortzua egin du herriak"\n[Elkarrizketa] «Nire motxilan beti daramat zapi arrosa»


Badok | Kendu zituzten\nAzken kontzerturik eman gabe utzi zituen oholtzak Kerobiak. Supernova izan zen argitaratu zuen azken diskoa, 2012an: proiektu berezia egin nahi zuten, eta lortu zuten ekoiztea. Zuzeneko bereziak egiteko aitzakian, prestatzeko denbora hartu zuten, mugagabea; luze jo zuen itxaronaldiak, eta, azkenean, zalapartarik egin gabe, bertan behera utzi zuten taldea, 2014an.\nJoan bezala itzuli ziren iaz, zalapartarik egin gabe; Anticontinente da orain, eta Supernova-ren kutsuko sei kantu estreinatu ditu. Lehenengo kontzertua apirilaren 7an eman zuten, askorik iragarri gabe, Olatzagutian (Nafarroa). Areto txikia zen, 144 eserlekukoa; gutxi falta izan zitzaion guztiz betetzeko.\nKerobia inoiz zuzenekoan ikusi duenak jakin badaki ez dela oso ohikoa Xabi Fernandez Bandini abeslariak kontzertu bat aulki batean eserita ematea. Ikusi du bere burua kolpatzen, mikroa alboratuta garrasika abesten, oholtzan behera ikus-entzuleekin nahasten. Doinu eta hitzek barrua mugiarazten diotela, hustu egiten dela publikoaren aurrean. Olatzagutian, lurra jotzen zuen tarteka hankarekin, gitarra astinduz; ikusleak, artean, aulkia noiz alboratuko zain.\nAnticontinente omen, baina oso Kerobia izan zen kontzertua. Ia disko guztietako kantuak abestu zituzten, melodia ia guztiak soinu berrira egokituta. Rose Scargot diskoko azken kantuarekin agurtu ziren, instrumentuak eskuan hartu eta oholtzatik jaitsita; besaulkien arteko korridorean gora eta behera, mikrorik gabe; publikoarekin batera abesten. Eta hala joan ziren aretotik, ikusleak sartu ziren ate beretik, zalaparta handirik egin gabe, kerobiazaleek urteetan itxarondako saioa agurtuz, gehiagoren egarriz utzita. Laugarren kantarako kendu zituzten aulkiak.\n(Berria egunkarian 2017ko maiatzaren 14an argitaratutako zutabea)


Andoni Egia | Donostiako maizterren sindikatua\n«Jabe eta errenta ordaintzen dugunon arteko antitesia ikustarazten dugu, klase gatazkaren beste espresio bat»\nAndoni Egia, Geografian lizentziatua Euskal Herriko Unibertsitatean, Gasteizen. Giza Garapen Iraunkorra, Garapen Lokala eta Globalizazioan masterra (UdG) eta Lurralde-Plangintza eta Ingurune-Kudeaketan masterra Bartzelonako Unibertsitatean. Maizterren Sindikatuko kidea.\nZer da Maizterren Sindikatua eta zertarako sortu zen?\nDonostialdeako Maizterren Sindikatua bizilagun antolatuen asanblada bat da, etxebizitza alokairuari loturiko arazoei kolektiboki aurre egiteko helburuarekin osatua. Alokairu duin, eskuragarri eta egonkorren alde egiten dugu lan, gizarte mobilizazioa sustatuz horretarako. Epe luzera begira, etxebizitza eskubidearen defentsa eta etxebizitzaren desmerkantilizazioa ditugu helburu.\nAlokairu prezio altuen, etxe-kaleratzeen eta putre funts zein jabe inmobiliario handien gehiegikerien aurka borrokatzeko tresna da sindikatua. Uste dugu pertsona guztioi etxebizitza izateko eskubidea bermatu behar zaigula, eta etxebizitzen gizarte funtzioa eta erabilera-balioa lehenetsi behar direla, espekulazio eta turismo erabilerari loturik ematen den truke-balioaren ordez. Horregatik, alokairu prezioen erregulazioa, gizarte alokairu publikoen handiagotzea eta etxe hutsen mobilizazio urgentea eskatzen ditugu, gentrifikazio zein turistifikazioaren aurka egiteaz gain.\nEtxebizitza eskubidearen defentsak jendetzak mobilizatzen ditu mundu osoan zehar. Donostialdean ere erantzun bat antolatzea oso beharrezkoa ikusi genuen, gizarte mobilizazioa, elkartasuna eta elkar-laguntza konbinatuz. Horrela sortu genuen Maizterren Sindikatua.\nLan mundutik haratago doan, baina langileon bizitzetan nabarmen eragiten duen gai bati (etxebizitzarena), logika sozio-sindikal batetik erantzuten diozue.\nAlokairu duin, eskuragarri eta egonkorren alde egiten dugu lan\nBai, lan mundutik haratago doa, baina bete-betean kokatzen da kapitala vs bizitza talka horretan. Esan dezakegu lan munduaren B aldea dela. Horrenbestez, sindikatu forma hartu izana ez da kasualitatea.\nSindikalgintza klasikoak lan munduan ekoizpenerako baliabideen desjabetzetik eratortzen diren mozkinak disputatzen dituen bezala (lana vs kapitala talka), guk jabe eta errenta ordaintzen dugunon arteko antitesia ikustarazten dugu, klase gatazkaren beste espresio bat bezala. Gatazka hau, ikuspegi intersekzionalitatetik ulertzen dugu, genero arrakalak, arrazismo estrukturalak... are eta larriagoa bilakatzen baitute jada larria den etxebizitzaren arazoa.\nHorregatik, klase bezala, elkarlan eta kolektibotasunaren bidez, jabetza duten horiekiko gatazkak sortuaz, gure eskubide kolektiboak defendatzea bilatzen dugu. Horri begira, negoziazio kolektiboak ahalbidetzea dugu helburu taktikoa. Dena den, gure azken helburuak jabe eta ez-jabe horien arteko harreman sozialak gainditu eta gure hiriak desmerkantilizatzea eta sozializatzea lirateke.\nHorretarako, uste dugu sindikatu forma (Euskal Herrian indarra eta zeresana duena), eredu aproposa dela. Sindikatu izaerak berak ikustarazten baitu jabe eta ez-jabeen arteko harreman sozial hau klase gatazkaren beste espresio bat dela, etxebizitzaren eremuan erreproduzitzen dena.\nSindikatu batekin elkarrizketan ari garela aprobetxatuz, argi utzi nahi dugu zeharo irekita gaudela lan munduko sindikatuekin aliantza estrategiko bat garatzera, txanpon beraren bi alde islatzen baititugu. Askotan, lan eremuan sindikalgintzaren bidez irabazten ditugun eskubide horiek, etxebizitzaren eremuan galtzen baititugu, espekulazioaren eta errenten igoeren bidez. Klase jabeek, etxebizitzaren propietate forman (enpresa propietate forman bezala), guk sortzen dugun balioa xurgatzen dute.\nDonostiako maizterren sindikatua maizterrensindikatua.eus\nZein dira, momentuz, garatzen dituzuen lan-ildo nagusiak?\nLan eremu ezberdinak dauzkagu. Batetik, eta nagusiena, aholkularitza kolektiboarena da. Normalean maizterrok etxebizitzarekin ditugun arazoak modu indibidualean bizi ditugu. Arazo horiei kolektiboki erantzuteko, aholkularitza puntu ireki bat daukagu, bi astean behin batzen dena. Horietan, web orriaren edo emailaren bidez jasotzen ditugun arazo edo kasu zehatzei erantzuten diegu. Baditugu horretarako baliabideak, abokatuak, adibidez. Horregatik aldarrikatzen dugu afiliatzearen beharra, afiliazioak eskaintzen dizkigulako gure borroka garatzeko ezinbestekoak diren tresnak: erresistentzia kutxa, baliabide ekonomikoak, juridikoak... Hemendik ere animatu nahiko genuke jendea maizterren sindikatura afiliatzera.\nHori, esan dezagun, gatazka indibidualei dagokionez. Baina, lehen esan dudan bezala, etxebizitzarena arazo estruktural bat da, eta, beraz, estrukturalki ere eragin nahi dugu. Horri loturik daude, funts putreen aurkako borroka edo SAREBekin ireki dugun gatazka.\nHorrez gain, borroka hauek lurraldean hedatzea ere bilatzen dugu, hiriaren inguruan lan egiten duten beste eragileekin artikulazioak bilatuz eta hiriaren desmerkantilizaziorantz elkarlan esparruak sustatuz.\nEuskal Herriko beste herri batzuetan ere badaude etxebizitza eskubidearen aldeko mugimenduak antolaturik. Zuena Donostiakoa da. Errealitate espezifiko horren diagnostikorik baduzue? Zein ezaugarri bereizgarri ditu? Zein eragin du Donostia turismo hiri izateak?\nKapital metaketarako esparru nagusienetakoa bihurtu da espekulazio urbanistikoa, etxebizitzarako daukagun eskubidea jomugan jarriz\nEzaguna da Donostia dela estatuan alokairu metro karratua garestienetakoa duen hiriburua. Eta hau ez da kasualitatea. Donostia betidanik egon da turismora oso bideratuta, baina azken urteetan turistifikazio masibo bat ematen ari da. Kapital metaketarako esparru nagusienetakoa bihurtu da espekulazio urbanistikoa, etxebizitzarako daukagun eskubidea jomugan jarriz.\nHonek guztiak oso politika zehatzak dauzka atzetik. Hor kokatzen ditugu azken urte hauetan turistifikaziora begira garatu diren politika publiko guztiak. Helburu nagusi gisa Donostia nazioarteko mapan jarriz turistak erakartzea izan dutenak. Horrek ezinbestean dakar etxebizitzaren garestitzea.\nAzken aldian funts putre deiturikoen gaia sarritan entzuten da. Hauek Donostian ere badute presentzia. Zer dira edo nola funtzionatzen dute? Eta zein eragin daukate etxebizitzen alokairuetan?\nFunts putreak nazioarteko inbertsio funtsak dira, zeintzuek etxebizitzaren merkatuan jokatzen duten.\nDaukaten inbertsio gaitasuna baliatzen dute, eraikin osoak erosiz merke daudenean (sarritan bankuen jabetzakoak direnak, etxe kaleratzeen bidez eskuratuak, edo SAREBek bezala aktibo toxikoak erosiz lortutakoak) ondoren horiekin espekulatzeko. Funts hauek badaukate gaitasuna zain egoteko, merkatuko prezioak igotzen direnean hauek salduz espekulatzeko. Esan dezakegu, kapital inbertsio funtsek jabetza handiak eskuratu eta hauekin merkatua beraien zerbitzura jartzeko mekanismoak direla funts putreak.\nAzken urteetan alokairuen prezioek etengabe gorantz egin dute. Alokairuen prezioen igoera horri aurre egiteko, zein erantzun eman daitezke zuena bezalako mugimenduetatik?\nGure buruak salbatzeko baliabideak eta indarrak sortu eta partekatu behar ditugu\nErantzun nagusi eta zentrala, kaltetuen eta biztanleen auto-antolakuntza prozesuetan kokatu behar dela uste dugu. Gure buruak salbatzeko baliabideak eta indarrak sortu eta partekatu behar ditugula. Mobilizazio sozialaren bidez, botere establezitua gainditu eta desbordatzearen bidez bakarrik egin ahal izango baitugu aurrera. Bide horretan, bat egiten dugu bai nazioartean, bai estatu mailan eta bai Euskal Herriko beste tokietan lanean ari diren eragile guzti horiekin.\nBadaude horretarako tresna ezberdinak, adibidez alokairuen greba, baina baita ere etxegabetzeak geldiaraztea. Helburua, orain arte ikusezinak ziren gatazka guzti horiek mahai gainean jarri eta, borrokatuz, presio sozialaren bidez, egoerari buelta ematea litzateke.\nEta, zer espero daiteke instituzioez? Zein pausu eman daitezke?\nEsango nuke guk presionatzeko daukagun indarraren araberakoa dela instituzioetatik espero daitekeena. Dena den, instituzioentzat etxebizitzarena nolabaiteko marra gorri bat izan beharko litzatekeela argi dugu, osasuna, hezkuntza etab. diren moduan. Giza eskubide bat den heinean, mundu guztiak bermatua izan beharko lukeena.\nHori jendartearen mobilizazioaren, antolakuntzaren eta baliabideak lortu eta partekatzearen bidez etorriko dela uste dugu, botere publikoetatik gehiegi espero gabe. Hala ere, guk ez dugu inongo borroka esparrurik alde batera uzten, eta eremu instituzionala ere borroka esparru bat da. Bertan ere presente egon beharko gara beraz, baina beti ere jarrera desbordatzaile baten bidez, negoziazio taktiko eta politikeroetan erori gabe.\nEtxebizitza eskubidearen defentsa eta etxebizitzaren desmerkantilizazioa ditugu helburu\nLan parlamentarioaz gain (eta lan parlamentarioa ere ezinbestekoa da, zeren eskubide sozial hauek legez bermatu behar dira) pauso bat haratago joan eta etxebizitzaren desmerkantilizazioa aldarrikatu behar dugula uste dugu. Hiriak bizitzeko direla eta ez negozioa egiteko. Eta aldarrikatzeaz gain, hori posible egingo duten borrokak eta autogestiorako espazioak sortu beharko dira.\nBukatzeko azken dei bat egin nahiko genioke jendeari, sindikatura gerturatzeko, afiliatzeko eta edozein arazo edukiz gero gurekin harremanetan jartzeko. Eta, beste dei bat ere LAB eta gainontzeko sindikatu guztiei, elkarlanerako esparruak sortu eta aliantza estrategiko bat martxan jartzeko.\nTags: hiri eredua, etxebizitza, maizterren sindikatua


Montaño mendiko hegoaldeko magalean, Zierbenako Area hondartzaren goiko aldean, Bizkaiko kostaldeko artadi kantauriar bakarrenetakoa dago kokatuta.\nArtea magal honetako baldintza zorrotzetara ezin hobeto egokitzen den espeziea da. Bertan, hain zuzen ere, ura azkar-azkar iragazten da, substratua kareharrizkoa delako, malda handi-handia dagoelako eta eguzkiak bete-betean jotzen duelako. Artadiek gure geografiako azalera handiak hartu behar izan zituzten klima-aldiak lehorragoak zirenean, eta harkaitz eguzkitsuetan aurre egin ahal izan zioten klima-aldaketari; Montañon, esaterako.\nBaso hau osatzen duten espezie nagusiek sastraka trinko-trinkoa eratzen dutenez, ia-ia ez dago bertan sartzerik. Honako zuhaitz eta zuhaixka espezie hauek nabarmentzen dira bertan: artea (Quercus ilex), abaritza (Quercus coccifera), gartxua (Phillyrea latifolia), gurbitza (Arbutus unedo), karraskila (Rhamnus alaternus) edo ereinotza (Laurus nobilis). Era berean, lianak zein landare igokariak ere badaude; esate baterako, endalaharra (Smilax aspera), arkakarats basatiak (Rosa sempervirens), otxar horia (Rubia peregrina), atxaparra (Lonicera spp)...\nArtadira iristeko, Zierbenako PR-BI 120 mendiko ibilbide txikia hartu ahal izango dugu Area hondartzatik edo Kardeo auzotik.\nAutobusa: Bizkaibuseko zenbait linea. A-3321 (Portugalete - Muskiz), A-3335 (Sestao - Muskiz), A-3338 ( Muskiz - Barakaldo - Areeta), A-3336 (Bilbo - Muskiz (Urtuellatik), udan) eta A-3337 (Bilbo - Muskiz (N-634 errepidetik), udan).\nBizkaiko basoak. Artadia (1,45 MB)


Lanbidek dirulaguntzak ematen ditu, enpresa-ideiak aztertzeko eta enpresa berriak abian jartzeko - Orioko Udala\nLanbidek dirulaguntzak ematen ditu, enpresa-ideiak aztertzeko eta enpresa berriak abian jartzeko\nAlbisteak Apirilak 27, 2021\nLanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuak, Urola Kostako Udal Elkartearen laguntzarekin, programa bat abiatu du, eskualdeko ekintzaileei zuzendutakoa.\nMaiatzaren 19an hasi eta hiru hilabeteko iraupena duen programa honen bitartez,ekintzaileak aukera izango du astean behin taldeko saio eta bakarkako tutoretzen bitartez bere enpresa-ideia lantzeko eta enpresa sortzeko. Era berean, prozesuan parte hartzeagatik dirulaguntza jaso ahal izango du.\nBi dirulaguntza mota daude:\nEnpresa-ideia aztertzeko dirulaguntzak sustatzaileentzat: gehienez 1.000 eurokoa izango da sustatzaile bakoitzeko. Zenbateko horrek %15eko igoera izango du, baldin eta eskabidea aurkezteko unean sustatzailea 18 urtetik gorakoa eta 30etik beherakoa bada. Horrez gain, beste %15eko igoera izango du baldin eta sustatzailea emakumezkoa bada.\nEnpresa berria sortu eta alta emateko dirulaguntzak: gehienez 1.500 eurokoa izango da. Zenbateko horrek %15eko igoera izango du, baldin eta eskabidea aurkezteko unean sustatzailea 18 urtetik gorakoa eta 30etik beherakoa bada. Horrez gain, beste %15eko igoera izango du baldin eta sustatzailea emakumezkoa bada.\nOlatz Salvadorren kantaldia izango da kiroldegian maiatzaren 15ean


Olio-azak | Iritzia | Berria\nGerora santu izendatuko zuten gaztetxo batek Elorriotik Logroñoko apaizgaitegira jo zuen ikasketak egitera. Iritsi eta hilabete baino lehen bidali zion amari gutun bat bertako gorabeheren berri emanez. Gutunaren zatirik handiena eguneroko jan-edanei buruzkoa da. «... Kanpuan egotekotan, gaozen baño obeto ezin geindekez egon; goizian artzen dogu txokolatetxua fotarekin eta baso bete ur azukarresauarekin; eguerdiyan zopia, azia, garbanzua, urdaiya okela tajada onakin, eta postrian matsa. Arratxian, afaitan oliyo-azia, baña ez erozeinbe modutakua, beste fratel andi bat bete solomo edo okela, edo beste alako tajada onak daukazen gauza bat, eta postrian matsa...».\nOndoren datorren esaldiak piztu dit arreta. «... Gobernu-modu hau ikusita, ez naiz atrebidu preziyuan ganian berbarik egiten». Balentin Berrio-Otxoa gazteak bazuen bere beldurra eta kezka. Arrazoiz. Handik gutxira egonaldia eta ikasketak ordaindu ezinik etxera itzuli behar izan zuen aitari arotz lanetan laguntzera.\nIa bi mende joan dira, eta oraindik ere hiru pertsona klase daudela munduan dio adiskide batek. Jatetxeetara jo ezin dutenak; joan eta jan-edarien kartako eskuineko zutabeari —prezioenei— begira aukeratzen dutenak; eta ezkerrekoari baino erreparatzen ez diotenak.


Martxan da EuskarAbentura gazte espedizioa - Araba - Alea.eus\nMartxan da EuskarAbentura gazte espedizioa\nMirian Biteri 2019-07-02 09:22\nHarrera eguna egin zuten atzo, Maulen.\nEuskal Herria zeharkatuko duen 798 kilometroko ibilaldia dute aurretik EuskarAbentura gazte espedizioan parte hartzen ari diren 121 parte-hartzaileek. Atzo, uztailak 1, ekin zioten erronkari; Euskal Herriko osotik iritsitako gazte guztiak Maulen elkartu ziren. Harrera labur baten ostean, 25 lagunez osatutako taldeetan elkartu ziren, hilabete osoan erreferentziazkotzat izango dute begiralearekin. Kideak elkar ezagutzen hasi ziren orduan, eta baita esperientzia nomadaren nondik norakoak ere. Arratsaldean, Mauleko alkate Mikel Etxebestekin elkartu ziren bertako plazan, eta talde argazkia atera zuten.\nGaua JaiAlaien igaro ostean, goizean goiz, ekin diote gaur bideari. Hamabost kilometro egingo dituzte, Pagolaraino. Hainbat egunez Ipar Euskal Herritik eta Nafarroatik ibili ostean, uztailaren 11n helduko dira Arabara. Hain justu ere, Añana iritsiko dira arratsalde partean. Gesaltzan emango dute gaua.\nHilaren 15ra arte ibiliko dira Araba zeharkatzen: uztailaren 12an, Gesaltza eta Argantzon arteko 18 kilometroko ibilbidea egingo dute oinez; hilaren 13an, Gasteizeraino helduko dira, eta hurrengo egunean, Araiaraino joango dira trenez. Bertan gaua pasa ostean, Gipuzkoara egingo dute salto.\nAurtengo egitasmoak bi berrikuntza ditu. Batetik, Belaunaldi arteko egunak izango dituztela gazteek. Hain justu ere, iazkoak eta aurtengo edizioetako parte-hartzaileak nahastuko dituzte uztailaren 7an eta 24an, elkar ezagutu eta harremanetan jartzeko. Eguna elkarrekin pasatuko dute.\nBestetik, espedizioa lehen pertsonan bizi ezin baina gertutik jarraitu nahi dutenentzat smartphonetan deskargatzeko Euskarabentura aplikazioa sortu dute. Codesyntax enpresa hornitzaileak garatu du, eta Android nahiz iOS sistemetarako erabilgarri dago dagoeneko.\nErredakzioa api 23 Araba\n16 eta17 urte bitarteko neska-mutilek Orreagako Kolegiata, Gesaltzako gatzagak, Pasaiako Albaola Itsas Kultur Faktoria eta Gernikako Junte...


Ustelak | Iritzia | Berria\nTwitterren ikusi du Amaiak Mediterraneoan pertsona migranteen salbamenduan dabilen Aquarius ontziaren bideoa, lanetik etxerako busean. Halaxe etorri zaio begien aurrera ezagun-ezaguna egin zaion aurpegia: gizonezko gazte bat da, larruazala begi-niniak bezain beltz eta soa sakon, oso sakon, munduko min guztiak jandako zuloa bezainbat. Bideoa geldiarazi, eta telefonoa begietara hurreratu du, harrituta, aurpegia hobeto aztertzeko eta argitzeko nondik nora ezagutzen duen.\nSegituan egin zaio argia: bideoko gizon gazteak Moussaren antza dauka, izugarria, bizpahiru aste lehenago lagunekin parrandan atera eta ezagutu zuen senegaldarrarena. Bihotz formako betaurreko batzuk eskainiz hurbildu zitzaion. Merke-merke. Erosi egin zizkion, biharamunean semeak pozarren hartuko zituela pentsatuta, eta, batik bat, irribarre zabalaren gainetik sumatu zion so sakon eta minduak gupidatuta. Hala lotu ziren hizketan: 20 urte zituela, oinazez betetako bidaia luzearen ostean lau hilabete zeramala hemen, familia eta lagun guztiak Senegalen gelditu zirela, alboko herri batean bizi zela kide batzuekin, oso bakarrik sentitzen zela, kalean salmentan aritzea ez zitzaiola batere gustatzen, hiru urtez iraun behar zuela nola edo hala paperak eskuratu eta egiazko bizimodu bat lortzeko...\nPentsamendu zein sentipenak zurrunbiloan zebilzkiola aditu zizkion Amaiak horiek denak. Batetik, injustiziaren kontrako sena eta bizitzaren aldeko intuizio politikoa borborka zituela. Bestetik, kondeszendentziaz, pentsatuz Moussaren koitadutasuna ez zuela hainbeste bizi izandakoen ankerkeriak marrazten, baizik eta amesten zuen paradisuaren gezurrak. Alegia, une batez, bere burua Moussarena bezain errukigarri begitandu zitzaion gero eta malkartsuagoa zaion bizimodu prekarioan, Amaiak gero eta eskasagoak baititu lan baldintzak, gero eta handiagoak premiak eta zorrak, gero eta itoagoa denbora, bizitza. Nolanahi dela, elkartasun itzela ere sentitu zuen, Moussa etxera eramateko gogoa ernatzerainokoa. Eta, halaber, mesfidantza ikaragarria, kontatzen ari zitzaion guztia bera limurtzeko eta auskalo zer izugarrikeria egiteko engainua zela pentsatuz ikaratzerainokoa.\nAntzeko zurrunbiloa sentiarazi diote egunotan Aquarius ontziaren bueltakoek. Batetik, azken boladan itzalita daukan bokazio matxinatzailea piztu zaio Europa zuriaren kontra, bere burua giza eskubideen eta bizitzaren berme autoizendatu arren, heriotzaren ertzean alderrai dabilzkiolako 629 lagun (629 bizitza, 629 gorputz zehatz eta ukigarri ). Bestetik, Korsikako agintariak, Kataluniakoak, Barkos, eta onartu behar du, baita Urkullu eta Sanchez ere, harreraren alde agertu izanak bere alde sozialdemokrata harrotu du, eta ebatzarazi dio oraindik badela esperantzarako marjinarik. Eta, aldi berean, jabetzen da marjinaren estuaz, 629 migrante hartzeak (eta zer esanik ez 60) giza eskubideen arloan txapeldun egiten zaituen garai eta lekuetan oso estua baita zoru etikoaren eta inhumanitatearen arteko tartea.\nBaina, tira, nor dago kontraesanetatik libre? Lehengoan supermerkatuan ibili zuen barne borroka etorri zaio akordura Amaiari: Huelvako marrubiak eder, distiratsu eta merke arasan, eta bezperan albisteetan entzundakoa mailukadaka buruan; alegia, emakume marokoar jazarri eta esplotatuek bildutakoak direla marrubiok, haien minez gozatuak. Erosi edo ez erosi, hortxe auzia. Azkenean, hiru kiloko kaxa hartu, eta gurditxoan jarri zuen. Hain baitzeuden eder, distiratsu eta merke, hainbeste gustatzen baitzaizkio semeari... Eta, finean, zertan hobetuko luke ba emakume horien bizimodua berak marrubi kutxa horri uko egiteak?\nTwitterreko bideoaren play-ari eman dio berriro. Kazetariak azaldu du Italiako Gobernuak helarazitako elikagaiak jaso dituztela Aquarius-en, zekaleak, batik bat, baina baita fruta ere. Hasi dira, ordea, ontziko ekintzaileek migranteetan artean banatzeko fruta garbitzen, eta gutxienez heren bat ustela... Horrek bere onetik atera du Amaia, sozialdemokrazia betirako akabatu eta erreboltarako sena piztu zaio atzera. Hiraren hiraz eztarria korapilatuta ailegatu da etxera. Hozkailua ireki du lasaitzeko zerbaiten bila. Orduantxe ikusi ditu: marrubi eder eta distiratsuen erdiak han atzeko zokoan, ahaztuta, ustelduta.


Argazkigintzari emandako bizitza bat : Irutxuloko Hitza\nLehen urteetan, galtzen ari zen Euskal Herriaren irudi ilun eta nostalgiko bat transmititzen zuen bere argazkietan, eta argazkigintza abstraktua egiten bukatu zuen. Ibilbide guzti horren partaide eta luxuzko lekuko izan zen bere familia\nParte Zaharreko Narrika kaleko 21 zenbakian jaio zen Sigfrido Koch Arruti, eta txikitatik jaso zuen argazkilaritzaren zaletasuna, bere aita Sigfrido Koch Bengoetxea eta bere aitona Willy Koch Schoneweiss argazkilariak baitziren. Bere aitaren estudioan hasi zen argazkilaritza ikasten eta Arte Ederretako eskolan pintura ere ikasi zuen. Alemanian, Belgikan eta Herbehereetan ere formakuntza jaso zuen.\n1967an Mari Paz Elizegirekin ezkondu zen, eta hurrengo urtean Madrilera joan ziren bizitzera, han Rasgo-Grey publizitate agentzia prestigiotsurako lan eginez. Elizegiren esanetan, “Madrilez aspertuta” itzuli ziren Euskal Herrira 1973an, Bilbora, hain justu. Han bere estudio propioa ireki zuen, eta garaiko industria enpresa handienentzako egin zuen lan. 1979ko Itxaskaria liburua, esaterako, Petronorren eta Euskaltzaindiaren enkarguz egin zuen. Hiriburu bizkaitarrean hainbat urte eman ondoren, bere jaioterrira itzuli zen 1980ko hamarkada hastear zela.\nBere etapa abstraktuko argazki bat, kolorez betea. (Argazkia: Koch Elizegi sendia)\nEuskalerria, neure ametsa (1977) liburua da Kochen obrako libururik ezagunena, eta Elizegiren arabera, autorearen beraren kuttunena. Liburu horretan daude bere lehen etapa hobekien islatzen duten argazkiak, bere alaba Edurne Kochek azaldu duenez: “Malenkoniaz jositako lana zela nabarmendu zuten eta gure aitak kalifikazio hori onartu zuen. Izan ere, jaioterriarekiko herriminak eraginda egin zituen aipatutako irudiak”. Ildo beretik jo du bere alaba Nagore Kochek, bere aitaren obraren ezaugarri nagusiak “galtzen ari zen Euskal Herriarekiko zuen maitasuna eta nostalgia” zirela esanez. Garai hartakoa da Nagoreren argazki kuttunetako bat, ikurrina oraindik ilegala zenean egindako Ikurrin dantza (1976), hain justu. Azaldu duenez, “balio sinbolikoagatik eta oso polita delako” du hain gustuko. Elizegik, aldiz, Pilotaria (1977) aipatu du bere gustukoenetan, aste honetako papereko astekariko azalean dagoena.\nLehen etapa nostalgiko horrek gutxi gora behera 1985era arte iraun zuela azaldu dute Elizegik eta Nagorek, beraz, Museo de San Telmo (1976), Euskalerria, neure ametsa (1977), Itxaskaria (1979) eta Misterio de Vizcaya (1981) liburuak hartu zituen etapa horrek. Bere etapa abstraktua hasi zen ondoren, nahiz eta Nagoreren arabera, “beti esperimentatu zuen abstrakzioarekin”. Gure sagardoa (1985) liburuan hasi zen, beraz, argazki abstraktuak gehiago lantzen. Etapa horretan eragin handia izan zuten bere obran garaiko kulturgileek, Jorge Oteizaren oso laguna baitzen, eta Eduardo Txillidarekin, Gabriel Celayarekin, Jose Miguel Barandiaranekin eta Txillardegirekin harremana izan baitzuen, besteak beste. Edurneren arabera, bere aitak “kultur sortzaileak miresten zituen”, eta “herria egiteko ezinbestekotzat zuen kultur mugimendua indartzea eta zabaltzea”.\nKochen lan egiteko eraz galdetuta, bere buruarekiko eta batez ere inprentarekiko zorroztasuna nabarmendu du Elizegik: «Sigfrido oso zorrotza zen inprentarekin eta argazki laborategiekin, ez zuen inporta hamar aldiz errepikatu behar bazen inpresioa. Berak nahi zuen argazkiak ziren moduan argitaratzea». Horren harira, argazki bakoitza lortzeko egiten zituen saiakera guztiak aipatu ditu Nagorek: «Argazki bat lortzeko agian bi karrete erabiltzen zituen, eta desberdintasun oso txikiak zituzten argazki askok: enkoadraketa, esposizio gehiago, gutxiago…».\nBestalde, Elizegiren arabera, barnetik iristen zitzaion argazkiak egiteko inspirazioa, eta hortik aurrera hasten zen lan egiten. Horren harira, jendearekin egotea gustatzen zitzaiola gogoratu du Nagorek, eta agian hortik etorriko zitzaiola inspirazioa: “Jendearekin egotea asko gustatzen zitzaion, eta hortik etorriko zen agian inspirazioa. Hau da, argazkiak egin aurretik jendearekin konfiantza hartzea gustatzen zitzaion”. Ildo beretik, argazkiek zuten lanketa azpimarratu du Edurnek: “Barrenak mugituta egiten zuen lan, helburua lortzeraino prozesu luzea gerta zitekeen”.\nLanketa luze eta zail hori nabarmendu du Nagorek, argazkiak egiteko “bere filtro propioak” egiten zituela gogoratuz: “Lanketa asko zegoen bere argazkietan. Lehenengo bere buruan pentsatzen zituen enkoadraketa eta gainontzeko faktoreak. Ondoren, berak egindako filtro batzuk erabiliz argazkia egiten zuen. Argazki abstraktuetan muntaketa batzuk egiten zituen diapositibekin, nahiz eta niri ez zidan teknika hori transmititu, txikia nintzelako”.\nSigfrido Kochen emazte Mari Paz Elizegi eta alaba Nagore, bere argazkiak ikusten. (Argazkia: Joseba Parron)\nKoch Donostiakoa izanda, aipatzekoa da bere obran ez direla ia Donostiako argazkiak aurkitzen bere bizitzako azken urteetara arte. Nagoreren arabera, “natura hiria baino gehiago” gustatzen zitzaiolako da hori. Hala ere, Donostia asko maite zuela aipatu du Nagorek, kaian bainatzea debekatuta zegoela zioten kartelak ikusten zituenean asko haserretzen zela gogoratuz: “Bera Parte Zaharrean jaio zen, eta haurra zela kaian bainatzen zen. Nagusia zenean, asko haserretzen zen ura zikina zegoelako haurrei kaian bainatzea debekatzen zietenean”.\nArgazkiak egiteko, Kochi “beti mendian sartuta” egotea gustatzen zitzaiola nabarmendu du Elizegik. Horrela, familiak “Euskal Herri osoa” ezagutu zuela aipatu du Nagorek, eta askotan aitak argazkia egiteko zain egon behar izaten zutela: “Bidaiatzen ari ginela, autotik jaisten zen argazkiak egitera, gu itxoiten geunden bitartean”. Antzeko oroitzapena ekarri du gogora Edurnek: “Aitaren nahitaezko asteburuetako testiguak ginen txikitan. Autoa hartu eta mendian egiten genituen egunak, berak lana garatu ahal izan zezan”.\nHorretaz gain, argazkiak egiteko laguntza ere eskatzen zien Kochek bere alabei. Nagorek ondo gogoratzen du nola eskatzen zion harriak eta enborrak margotzeko Jaizkibelen, argazki abstraktuak egiteko: “Arrokak eta horrelakoak margotzen laguntzen nion. Parte hartzen uzten zidan. Nik ondo pasatzeko egingo zuen agian edo pixka bat mundu horretan sartzeko”. Argazkien prestaketan laguntzeaz gain, “modelo gisa” ere lagundu ziotela gehitu du Edurnek.\nHorrenbeste aldiz aitak argazkia egiteko zain egon ondoren, eta prestaketan lagundu ondoren, argazkilaritza zaletasuna “era naturalean” transmititu ziela adierazi dute Nagorek eta Edurnek. Hala ere, argazkigintza baino gehiago, bere aitari esker “gauzetan arreta berezia jartzen eta gauzak behatzen” ikasi zuela nabarmendu du Nagorek. Edurnek antzeko irakaspenak jaso zituen bere aitarengandik, “bizitza beste prisma batetik begiratzen” eta “argiaren aldaketak ikusten eta miresten” ikasi zuela azpimarratu baitu.\nKoch Bengoetxeak txistulari bati egindako argazkia. (Argazkia: San Telmo Museoa/Koch bilduma)\nSan Telmo Museoari dohaintza\nDonostiako San Telmo Museoarekin harreman estua izan du beti Koch familiak, Sigfrido Koch Bengoetxeak eta Sigfrido Koch Arrutik hainbat erakusketa egin baitzituzten han, eta familiako kide guztientzako leku berezia izan da beti. Koch Arrutik, gainera, museoari eskaini zion bere lehen liburua, Museo de San Telmo izena jarriz.\nElizegik azaldu duenez, familiak museoarekin zuen harreman horrengatik eman nahi izan zioten artxiboa San Telmo Museoari. Gainera, han ondo zainduta egongo direla azpimarratu du: “Pena ematen zigun argazkiak galtzea, eta San Telmo Museoari eman nahi genizkion, bagenekielako ondo zainduko zituztela, instalazio aproposak dituztelako horretarako”. Ildo beretik jo du Nagorek, eta bilduma bere aitaren jaioterrian gelditzea aukera ezinhobea izan dela nabarmendu du: “Aitak hainbeste maite zuen herriarentzako izatea nahi genuen, eta Donostian bertan geratu da, omenaldi ezin hobea!”.\nKoch Arrutik Donostian egindako argazkietako bat. (Argazkia: San Telmo Museoa/Koch bilduma)\nArtxibo handia jaso zuen museoak guztira. Alde batetik, Koch Bengoetxearen kristalezko 147 plaka, plastikozko 656, 36 negatibo, Pais Vasco. Guipuzcoa liburuaren jatorrizko maketa 138 positibaturekin eta 1936ko Gerraren albuma, formatu txikiko 231 argazkiz, hainbat ilustrazioz, egunkari zatiz eta hainbat dokumenturen kopietaz osatua. Bestetik, Koch Arrutiren 5.000 diapositiba; negatibo, handitze eta fotolito ugari; museoarentzat egindako argazki markoztatuak eta publizitate lanetako negatibo eta diapositibak jaso zituen dohaintzan San Telmo Museoak.\nKoch sendia eta argazkilaritza\nSigfrido Koch Arruti da bere familiako argazkilaririk ezagunena eta ibilbide oparoena egin zuena, baina argazkilaritza zainetan darama bere familia guztiak.\nKoch Arrutik Txillidari ‘Haizearen Orrazian’ egindako erretratua. (Argazkia: San Telmo Museoa/Koch bilduma)\nWilly Koch Schoneweiss (1879-1950) alemana izan zen lehen Koch argazkilaria. 1901ean Donostian bizitzen hasi zen, eta lau sema-alaba izan zituen bere emazte Magdalena Bengoetxearekin: Carmen, Willy, Sigfrido eta Pablo. Gehiago edo gutxiago, denak aritu ziren argazkigintzan, eta ondorengo belaunaldiei ere transmititu zieten zaletasuna. Alde batetik, Pablo Koch Bengoetxeak Willy Koch Louvelli semea izan zuen, argazkigintzan aritu zena.\nBestetik, Sigfrido Koch Bengoetxearen eta bere emazte Ignacia Arrutiren semea da erreportaje honetako protagonista, Sigfrido Koch Arruti, eta bere lau alabetako bi, Edurne eta Nagore, ere argazkilaritzaren munduan sartuta daude. Horretaz gain, Koch Bengoetxearen biloba da Justi Garcia Koch fotokazetari ezaguna. Azkenik, Willy Koch Bengoetxeak ez zuen seme-alaba argazkilaririk izan, biloba baizik. Izan ere, bere alaba Hilde Koch dantzari ezagunaren Marco Bialon Koch semea da sendiko azken argazkilaria.\nBestalde, familiaren beste alde batetik ere badaude argazkilariak. Izan ere, Willy Koch Schoneweissen iloba zen Alberto Schommer Koch argazkilaria, eta haren semea da Alberto Schommer Garcia argazkilari ezaguna.\nErlazionatutako edukiaSigfrido Koch Arrutiren begirada, egungo argazkilarien ikuspuntutik


Herri Ondarea :: Munarria\nElegir un temaAgriculturaAlimentaciónBebidasAnécdotasBersolarismoCaseríoCreencias y mitologíaPersonajes mitológicosEnfermedades y remediosFamiliaRelaciones entre hombres y mujeresGanaderíaAnimales de casaAnimales para trabajarHerradoresHerradorHerradoresMolinosTrabajo del herreroIndumentariaInfantilIndustriaFábricasIndustriaMedios de transporteJuegos infantilesMedios de comunicaciónRadioTelevisiónNaturalezaCalendarioSer humanoNaturalezaCalendarioSer humanoOpinionesPastoreoPastoreoRitos funerariosDueloFuneralTiempo libreBaile dominicalVascos en el extranjeroVecindadHermandadesMontes comunalesVecindad y vecindario\nMunarrira errezetan joaten ginan, urtean-urtean, maiatzaren hiruan, Santa Kurutze egunean. Jente nagusia banakaren bat, baina batez bere, eskola-umeak eta abadea. Eleizan urten eta prozesinoan etorten ginan santuei letaniak kantetan, bidez bide.\nUmeek eleizako katafalkoetan egoten zan kandelen argizaria ekarten eben eta kurutzeak egiten ebezan. Fraidemendi gailurrera heltzen ziranean, munarriak behean daukazan zulotxuetan ipinten ebezan kurutzeak. Errezuak egin eta abadeak Sopelako lurrak bedeinkatzen ebazan, uzta ona izan eiten.\nInformer: Bene Markaida\nEuren buruan 18 urte betetea egoan, nagusi izatea


Protesta egin dute udaletxe aurrean Zarauzko Aritzbatalde kiroldegiko langileek - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nLan hitzarmen “duina” aldarrikatzeko grebari ekin diote gaur Aritzbatalde kiroldegiko langileek. Soldatak izoztea eta lanaldiak murriztea egozten dizkiote kiroldegia kudeatzeaz arduratzen den BPXport enpresari, eta langileek egoera konpondu dezaten exijitu diote bai enpresari, baita udalari ere.\n06:15etik kiroldegiaren kanpoan egon dira bertako langileak, pankarta eskuetan hartuta. Ez dute zerbitzurik eman, eta HITZAri azaldu diotenez, ez da aparteko arazorik sortu. 11:30ean udaletxearen aurrean egin dute protesta, eta arratsaldean, 18:00etan, karabana zaratatsua egingo dute herriko errepideetan zehar.\nLangileen borroka ez da gaurkoarekin amaituko; bihar, datorren astelehenean eta asteartean ere greba egingo dute.


dantzan.com, dantzari eta zaleentzako sareko topagunea — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › dantzan.com, dantzari eta zaleentzako sareko topagunea\ndantzan.com, dantzari eta zaleentzako sareko topagunea\nBadira hiru bat urte Eibarko Kezka dantza taldeak dan-tzan.com webgunea abian jarri zuela. Hori izan zen lehenbiziko saioa, baina ondoren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesa lortu eta une honetan sarean dugun gunea antolatu zuten.\nDantzari eta dantza-zaleen arteko informazio truke bidera-tzea du helburu, batez ere, dan-tzan.com-en. Izan ere, Kezka dantza taldeko Oier Araolazak dioenez, «sarritan nahiz ondoan izan, herrian, ez dugu jakiten zertan ari diren beste taldeak».\nKezka dantza taldeak 1997an sortu zuen bere web orria, horren ostean Deba Beheko dan-tza taldeak bildu ziren leku berean. Informazioa iristen zitzaiela eta jendeak gehiago eskatzen zuela ikusirik, sumatzen zuten behar horri erantzutea pentsatu zuten eta era horretan ekin zion Kezkak dantzan.com-i. Dantzaren mundua artikulatzeko beste modurik ez zegoela-eta sareak eskaintzen zuen aukeraz profitatzea erabaki zuten.\nUne honetan Euskal Herri osoko hainbat taldek parte hartzen dute zelanbait dantzan.com-en. Euren parte hartzearekin oso-tzen da webguneko albistegia, loturak, posta zerrenda, edukiak, etabar. Edozein taldek bere ekarpena egin gura izanez gero dantzan.com-era sartu besterik ez du; bertan topatuko baititu jarraitu behar dituen urratsak. «Informatikaz ezer gutxi jakinda ere erraz bidal daiteke informazioa; dantzariak ez baitu internet menperatu behar», azal-tzen du Araolazak.\nOrrialdeko edukien berritzea dantza taldeen euren esku dago; bidaltzen dituzten albiste eta artikuluen arabera eguneratzen baita gunea. Kezka dantza taldekoak gustura daude euren ekimenak izan duen harrerarekin: «Iragarkirik egin gabe eta komunikabideetan agertu den informazioa apurrarekin dio Oier Araolazak talde nahikotxu hurbildu dira; askok interneten bidez bila zebiltzala aurkitu gaituzte».\nHala ere, Araolazaren ustez, oraindik badirudi komunikazioa sistema tradizionala dugula buruan; igorleak bidali besterik ez eta hartzaileak jaso soilik egiten duen sistema, alegia. Bestelako elkartrukea bultzatu gura dute dantza talde eta dantza-zaleen artean; jendea «xaxatu eta zirikatzea da gure asmoa konta dezaten zertan ari diren, interesgarria izan daiteke-eta denontzako».\nEuskal Herriko taldeetaz gain, munduan zehar banatutako euskaldunek ere egitasmoarekiko jakin-mina azaldu dute Renoko Zenbat Gara taldearekin harremanak badituzte, eta han ere, an-tza, badute asmoa AEBetako dantzariak batuko dituen gunea sortzeko. Hego Ameriketakoekin ere izan dute hartu emanik, eta beraiekin zerbait egiteko asmoa ere badute uda ondoren-edo.


Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Aita Santuaren ibilbidea-Agur Harria — Wikibooks\nEuskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Aita Santuaren ibilbidea-Agur Harria\nXabierko gaztelua, eta Erronkariarren Errege Abelbidearekin paralelo doan bidea\nInguruan Esa edo Leire ere badaude\nBidegurutze batera iritsiko gara, eta eskuinera egingo dugu Aita Santuaren bidetik. Pista batera iritsiko gara, eta geroago lurrezko bide bat hartuko dugu Bide Zaharrera iritsi arte. Jaitsieran, soro landu bat zeharkatu ondoren, Agur Harrira eramaten duen bidea ikusiko dugu. Abelbidetik tontorrera iritsiko gara, eta gurutze bat eta azalpen-panel bat ikusiko ditugu bertan. Hasierako bidegurutze balizaturaino jaitsiko gara, eta, handik, gazteluraino.


China Soft PVC Hozkailu Imanak lantegia eta fabrikatzaileak | SJJ\nFamilia guztiek dute hozkailua garai modernoan. Hozkailuaren kanpoaldea gure maitasuna erakusteko eta zure bizitza interesgarriagoa eta koloretsuagoa bihurtzeko lekua da, hozkailuko iman ezberdinekin. PVCzko Hozkailu Iman bigunak dira zure ideiak kolore biziekin erakusteko eta zure hozkailua babesteko ...\nFamilia guztiek dute hozkailua garai modernoan. Hozkailuaren kanpoaldea gure maitasuna erakusteko eta zure bizitza interesgarriagoa eta koloretsuagoa bihurtzeko lekua da, hozkailuko iman ezberdinekin. PVCzko Hozkailu Iman bigunak dira zure ideiak kolore biziekin erakusteko elementurik egokienak, eta hozkailua metalezko hozkailuko iman bezalako elementu gogorrek minik izan ez dezaten. Diseinuak 2D edo 3D izan daitezke, kolore askotako erliebeak, erliebeak edo erliebeak dituzten logotipoekin. Soft PVC hozkailuko imanak ere tresna bikainak dira zure markak, ideiak edo kontzeptuak iragartzeko, batez ere marrazki bizidunetako irudiak dira mundu osoko ezagunenak.\nEranskin desberdinak dituzten PVC iman bigunen funtzio gehiago izan ditzakezu, botilaren irekigailuak, ispiluak, marko-euskarriak, kakoak, koadernoak, arbel zuriak eta abar bezalako bezeroaren arabera.’eskakizunak. Gure materialak errespetagarriak eta ingurumenekoak dira, AEBetako edo Europako proba estandar erlatiboak bete ditzakete.\nEranskinak: iman sendoak, iman bigunak, botila irekigailuak, kakoak, oholak, boligrafoak eta beste batzuk bezeroen beharren arabera\nEnbalatzeko: 1 pieza / Burbuila, edo jarraitu zure argibideak.\nAurreko: PVC biguneko etiketak\nHurrengoa: PVCzko Arkatz Topper leunak\n3d Hozkailu Imanak\nHozkailuko iman pertsonalizatuak\nArgazki Hozkailuko Imanak\nPvc Hozkailuko Iman Leunak


Nekane Juanes: «Beganismoa ez da moda bat, jarrera politiko bat baizik» | Bizigiro | Berria\nATZEKOZ AURRERA. Nekane Juanes. Askekintzako kidea\n«Beganismoa ez da moda bat, jarrera politiko bat baizik»\nDonostian janari guztia begetala duten jatetxeen gida aurkeztu du Askekintza elkarteak. Juanesek azaldu du beganismoa hedatzen ari dela pixkanaka, eskaria dela eta.\nAinhoa Zaragueta Lasa -\nBeganismoak zabalkunderako pauso txiki bat egin zuen aurreko astean Donostian (Gipuzkoa). Askekintza elkarteak Donostiako jatetxe begetariano eta beganoen gida aurkeztu zuen, eta han egon zen Nekane Juanes (Oiartzun, 1987) elkarteko kidea. Beste kideekin batera, Donostiako tabernetan eta jatetxeetan ibili da Juanes gida hori sortzeko eta eskari beganoari erantzuteko.\nBeganismoa berritzat dute askok. Zer-nolako harrera dute horrelako egitasmoek?\nGure elkarteak gida beganoaren aurkezpena egin zuenean, oso arrakastatsua izan zen. Oso harrera beroa jaso dugu, eta jendeak interes handia agertu du. Elkartean egunero jasotzen ditugu mezuak beganismoari buruzko galderekin eta elkartearen ekintzen inguruan.\nBeganismoaren inguruko aurreiritzi asko daude?\nGaiaren inguruan ezjakintasun handia dago, eta askotan esan ohi da beganismoa ez dela dieta osasuntsua. Edonola ere, beganismoaren inguruan ulertu behar den kontzeptu oinarrizkoenetako bat da ez dela dieta bat. Beganismoa ez da moda bat, jarrera politiko bat baizik. Animaliak jateko ez diren pentsamendutik abiatzen da; gure maila berean daude animaliak, eta bizi egin nahi dute.\nEntsalada soilik jaten duzuela esaten duenik ere bada.\nBadirudi animaliak kenduta ez dagoela ezer jateko, eta gezurra da: gauza asko daude jateko, eta, askotan, beganismoak beste jaki batzuk ezagutzeko aukera ematen du. Oinarrizkoena informatzea da.\nEz da lan makala beganismoa jendeari ulertaraztea. Zergatik ez da gizartean gehiago ezagutarazten?\nGure gizarteak eta kulturak animalien gainetik gaudela erakutsi digute beti. Industriaren zati handi bat animaliak erabiltzean oinarritzen da, eta, ondorioz, ez zaio interesatzen horri aurka egitea. Gure elkartekook jendeari hori erakusten saiatzen gara, eta liburuak, dokumentalak, filmak eta abar gomendatzen ditugu.\nZaila da beganoa izaten hastea?\nBeganismoa ez da zeure buruari inposatzen diozun jateko modu bat. Norberak sentitzen duelako egiten da; ez zaitu inork behartzen. Kasu batzuetan, elikadura estiloa aldatzeko beharrak egoten dira, eta inposatuak dira. Baliteke hasieran zailtasunak edukitzea, elikadura aldatzeak eta ohitzeak denbora eskatzen duelako. Hala ere, geroz eta eskaintza handiagoa dago, eta errazagoa da beganoa izatea.\nBeraz, ez da zaila elikadura hori izatea.\nEz, ez da zaila. Askekintzakoek errezetak jartzen ditugu Facebooken, eta erakusten saiatzen gara elikatzeko modu hau ez dela zaila, ezta garestia ere. Beganoek sukaldaritzaz asko jakin behar duten ustea ere badago. Eguneroko elikadura erraza eta goxoa izan daiteke.\nJatetxeak prest daude menu begetalak eskaintzeko?\nGida hau egiterakoan konturatu ginen jatetxe eta taberna askok, nahiz eta janari begetala izan, ez zutela horren berririk ematen. Ondorioz, menu horretan interesatuta gaudenok ez gara horretaz jabetzen. Gaur egun, irekitzen diren jatetxe berriek menu begetalak eskaintzen dituzte. Geroz eta eskari handiagoa dagoenez, nabaria da sektorean konturatu egin direla.\nZer gomendatuko zenioke begano hasiberri bati?\nInformatzea oso garrantzitsua dela eta badirela trikimailuak etxetik kanpo ere osasuntsu eta ondo jateko. Jatetxearekin aldez aurretik harremanetan jartzeak eta menu begetala eskatzeak, esaterako, asko laguntzen du.\nPausoz pauso joan da elkartea. Zein ibilbide egingo du egitasmo honek?\nJasotako harrera ona ikusita, gidaren asmoa da urtero pixkanaka berrituz joatea, eskaintza begetala handituz doan heinean. Gidari esker, espero dugu bai jatetxeek eta bai jendeak guregana jotzea, eskaintza ahal den moduan zabaltzeko. Gure helburua da gizarteari helaraztea beganismoa bizimodu bat dela, elikatzeko modu bat izateaz gain.\nAinhoa Zaragueta Lasa


Bihar hasiko dira Guadalupeko milizianoen hezurren bila – abotsanitz.eus\n25 otsaila, 2020 Albisteak / Politika / Udala\nAranzadik asteazkenean abiatuko ditu faxistek 1936ko irailaren 6an fusilatutako bost milizianoen aztarrenen bilaketa lanak\nIritsi da aspalditik zain ginen eguna. Aranzadi Zientzia Elkarteak Guadalupeko gotorlekuan indusketa arkeologikoa egingo du bihartik hasita, faxistek fusilatutako bost milizianoen gorpuen bila. 1936ko irailaren 6an fusilatu zituzten, Hondarribian gerra amaitzear zegoela. Gotorlekua babesten ari ziren tropa kolpistak iritsi zirenean, eta bertan erail zituzten, gotorleku barruan.\nBadira urte batzuk Guadalupeko milizianoen gorpuak berreskuratzeko eskaria egin zela. Azken hilabeteetan hainbat zundaketa eta lagin egin dira, eta geo-radarra ere erabili dute. Hori eta gero, gorpuak non egon daitezkeen susmoa dute Aranzadikoek, eta indusketa abiatzear da.\nHoni lotuta: Hondarribian Gerra Zibilaren kontakizuna\nGorpuak non egon daitezkeen susmoa dute Aranzadikoek