Denok bat - Bizikasi\n1. Elkarrekiko eskubideak\nEskubideen inguruan hitz egingo da:\nZer diren. Zergatik izan nahi ditugun. Eskubideak, zertarako?\nEta betebeharrak? Zer dira? Zergatik izan behar ditugu? Zertarako?\nBehin elkarrizketa izan ondoren eta guztien iritziak entzunda (jaso esandakoa arbelean, kartoi mehe batean… ), dinamikari ekingo diogu.\nIkasle bakoitzari eskubideen fitxak banatuko zaizkio. Bosnaka jarriko dira eta taldeei eskatuko zaie idatziz jartzeko familian, ikastetxean zein gizartean haien ustez dituzten bost eskubide.\nGero, talde berean, eskatuko zaie identifikatzeko haien ustez haien familiek, gelakideek eta gizarteak berak dituzten eskubideak.\nOrriak eta arkatzak\n“Nire eskubidea da…” dioen orria\n“Besteek nigandik jasotzeko eskubidea dute” dioen orria\nBigarren aukera bat da ikasleen eskubide eta betebeharrak aztertzea:\nAhal bada, konpromiso batzuk hartuko dira eta idatziz jasoko dira, guztion sinadurekin, dokumentu batean.Ondoren, idatzitakoa aztertu, eta honako galdera honi erantzungo diote: zer egin beharko genuke bai norberak dituen eskubideak bermatzeko, bai besteek dituzten eskubideak bermatzeko? (ideia-jasa).\nTaulan dagoen laburpena ere erabil daiteke aztertzeko zer esan nahi duten eskubide bakoitzak eta betebehar bakoitzak.\n2. Berdintasuna, guztion ongizatea\nHelburua da denok gustura egotea eskolan eta aipatzea hori denon artean lor dezakegula. Proposamena egingo dugu:\nDekalogo baten antzekoa egitea proposatuko da ─pertsonen arteko berdintasuna eta denon ongizatea sustatzeko hamar puntu (edo gutxiago)─, eta gela osoak hartuko du horiek betetzeko konpromisoa.\nHorretarako, lehenbizi, berdintasun hitzak haien ustez zer esan nahi duen landuko da, nola azaltzen den, zer auzi diren garrantzizkoak...\nAzalpenetatik bost-hamar garrantzitsuenak jasoko dituzte eta horiek betetzeko konpromisoa hartuko dute.\nAukeratutako bost-hamar horiekin, horma-iragarki bat egingo dute eta gelan zintzilik jarriko dute. GURE HITZA izena emango diote; elkarrekin ondo egoteko hartzen duten konpromisoa izango da, ondo sentitzeko, ondo moldatzeko…\n“Berdintasuna” hitza definitzeko fitxa (talde bakoitzarentzat).\n“Dekalogoa” egiteko fitxa (talde bakoitzarentzat).\n Gizagune Fundazioa. Unitate Didaktikoa Elkargunea (3. Ziklorako). Moldatua.Hemen sinatzen dugunok hitza ematen dugu goian idatzitakoa beteko dugula:\nBERDINTASUNA GUZTION ONGIZATEA\n3. Ikasle laguntzaileak\nNorbaiti arazo bat konpontzen edo laguntzen diogunean lan bat bukatzen, taldean integratuta sentitzen edo beste edozertan, elkarrengandik hurbilago eta taldean inplikatuago sentitzen gara.\nBaina laguntza ematea edota jasotzea ez da erraza izaten. Batzuetan ez gara ondo sentitzen eman edo jasotzen dugunean.\nOrain proposatzen den jarduera honetan laguntza ematea eta laguntza jasotzea da erronka.\nIkasgela batean esku hartzen duten irakasleen artean aldez aurretik hitz egin beharko dute eta beharrak eta aukerak antzeman.\nGelan zeregina planteatuko da: behar dutenei laguntza ematea; hau da, batzuek ematea, eta beste batzuek jasotzea, gaitasunen eta beharren arabera. Arlo batzuetan ikasle batzuk izango dira laguntzaileak eta beste arlo batzuetan beste ikasleak izango dira, beti ere haiekin adostuta.\nGarrantzitsua da gai hau gelan planteatzea eta adostea zertan behar duten laguntza batzuek eta zertan lagundu dezaketen besteek.\nLaguntzaileen eginkizunak hauek izango dira:\nIrakasleek emandako gaia berriz azaltzea, laburtzea...\nEtxeko lanak gogoraraztea…\nAriketak egiten laguntzea...\nAzterketak prestatzen laguntzea…\nLaguntza jasoko dutenek identifikatuko dute zertan behar duten laguntza eta lagunduko dutenek identifikatuko dute zertan sentitzen diren gai laguntza emateko (ikus taula aurrerago).\nEgokia izan daiteke ikasleek binaka kontratu moduko zerbait egitea haien artean, errespetuzko harremanak sustatuko direla bermatzeko.\n…………... ikasturtea, …………………..maila.\nNik, ………………………………………..……………, laguntza emango diot ………………..…………………..…-i,\n…………………………………………………..……….. arloan …………………………………………………rako\n…………………………………n, 201...ko……..………………………...ren……. (e)an\nAzkenik, irakasleak laguntzaileen lana baloratu eta euren zeregina indartzeko aukera izango du (emaitzetan positiboak jarriz, haien laguntza goraipatuz... edo egokiak iruditzen zaizkion baliabideak erabiliz).\nBestaldetik, baloratu beharko da hartutako neurri horiek positiboak izan diren emaitza akademikoetan, baita gelako giroan zein ikasleen arteko harremanetan ere.\n Ezeiza Urdangarin, B., Izagirre Gorostegi, A. eta Lakunza Arregi, A.: Adimen emozionala (12- 14 urte bitartek ikasleentzat). Gipuzkoako Foru Aldundia. Donostia. 2008. Moldatua.\n4. Atsegina izatea modan dago\nGure arteko harremanetan izaten ditugun jarrerek garrantzia handia dute: nolako jarrera dugun, horrelako erantzuna jasoko dugu; hau da, ondorioak jasotzen ditugu, onak edo txarrak. Beraz, tratu ona jaso nahi badugu, jarrera baikorrak sustatu beharko ditugu eta laguntasunezkoak azaldu.\nEsandakoa oso garbi ikusten da proposatzen dugun bideoan.\nAtsegina izatea modan dago bideoa lortzeko helbidea:\nBideoan agertzen diren pertsonaien jarrerak aztertuko dira, baita jarrera horiek ekartzen dituzten ondorioak ere.\nEra berean, pentsatu behar da kontrako jarrerek zer-nolako erantzunak sorrarazten dituzten eta zergatik.\nOndorioak aterako dira eta, ahal bada, akordioren bat hartuko da ikasleen artean:\nZer-nolako jarrera -----------> zer-nolako erreakzioak ----------->zergatik\nGelan guztiok guztiokin atseginak izango gara.\nATSEGINA IZATEA MODAN DAGO


Arkitektura adaxkak - Arkitekturaren gauzak ordenatzeko mania bitxia\nArkitektura, Artea eta Hirigintza\nArkitekturaren gauzak ordenatzeko mania bitxia\nArkitektook dena antolatzeko mania bitxia dugu; kontrolpean izan nahi dugu gauza oro, akaso gure ogibidearen ondorio gisa. Ordena hori gizartera zabaltzen dugunean, ordea, kontraesanak topatzen ditugu: nola ordenatu bizitza, biztanleriaren desioak? Ordena gabeziak, arkitekturan eta hirigintzan, sekulako deskalabruei eman die bidea; Francoren garaitik datorkigun garapenkeria-sistema honen hastapenetan, erregulazio urbanistikorik kasik ez zegoen garaian, hirian kalitate oso eskaseko guneak eraiki zituzten: dentsitate handia, kale estuak, zerbitzu publikoen gabezia…\nBestalde, gehiegizko erregelamenduak ere hiri-eredu aldrebesa, eta gerora ikusi den bezala, anti-jasangarria sortzen ditu: aurreko artikuluan hitz egin nizuen arkitektura «satanikoari» buruz, hots, funtzionalismoaren esanak hitzez hitz betetzen zituen hori: han jan, hemen lan, eta hor bizi. Eredu horrek garraio eta energia kostu handiak dakartza, eta hiri tradizionalaren itxura suntsitzen du.\nArestian aipatu dudan antolatzeko mania bitxi hori ziztatuta, Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Sailak etxebizitza-diseinu edo tipologia berriak garatzeko ideia lehiaketa antolatu zuen 2008ko uztailean. Lehiaketaren helburua honakoa zen: planteatutako diseinuetan etxebizitza, eraikina, bi horien arteko lotura, eta eraikinaren eta hiriaren arteko lotura ulertzeko moduaren inguruko hauen egungo eskakizunei erantzutea.\nIrabazleak eta hautatutako obrek argia ikusi dute Sailak ekoitzitako argitalpen txukun batean; bertan azaltzen diren guztiek, aho batez, arazo berdina azpimarratzen dute, eta hori azaltzeko lehenengo accesitaren irabazleen hitzez baliatuko naiz: «Etxe batean bizi den familia-nukleo egonkorraz ezagutu izan dena aldatu egin da eta orain askoz ere konplexuagoa da errealitatea, eta batez ere, aldakorragoa».\nProposamen guztiek hartzen dute kontuan malgutasuna, jasangarritasuna eta familia ereduen aniztasuna. Planoetara eramateko orduan, eraikuntza (zurruna) eta gizartea (mugikorra) kontzeptuen arteko dikotomia ebazteko, nukleo «gogorra» duen eraikinaz baliatzen gara; nukleo erresistente horren inguruan, hainbat disposizio har ditzaketen geruzak kokatzen dira. Hau da; eskailera, atondura-hodiak, igogailua, eta abar erdigunean jarriko dira (baita horien menpeko diren gela umelak, sukaldea eta komuna adibidez ere), eta bizitzeko gelak fatxadari so antolatuko dira. Bestelako geruzak izan daitezke: eguzki izpiak iragaziko dituen geruza, geruza begetala, negutegi efektu bioklimatikoa lortzen beirazko geruza, eta abar.\nMalgutasuna agertzen da, etengabe, proposamen askoren helburu; denboraren menpeko funtzioa da etxebizitza, gure familia beti aldatzen joaten baita: bakarrik nago, norbaitekin biltzen naiz, seme-alabak izan ditugu, banandu egin naiz, seme-alabak nirekin gelditzen dira, gero badoaz kanpora ikastera, bikote berria topatu dut, seme bat gurekin bizitzera dator eta bere bikotea ekarri du… eta abar.\nDena arautzeko mania bitxi honek gauza onak eta txarrak ditu, jakina. RIBAren arabera (Erresuma Batuko arkitektoen elkargoa), eraikuntzaren esparruak munduan ustiatzen diren energien eta baliabideen %50 erabiltzen du; nabarmena da, obra bat ikusi duen edonorentzat, ustiaketa hori oso modu ez eraginkorrean egiten dela.\nEusko Jaurlaritzaren ekimena, hortaz, zuzena eta beharrezkoa da. Sustapen publikoko etxebizitzek eredu aldaketa bat aurkeztu behar dute, behargin publikoen lan-baldintzak ere eredugarriak diren bezala.\nArazoa, ordea, lubaki edo trintxeraren beste aldean dago; pladurrez osatutako etxerik nahi al du inork, nahiz eta adreilua baino material mila aldiz eraginkor, isolatzaile eta ekologikoagoa izan? Proposamenok eskaintzen duten malgutasuna nahi al dugu? Edo jada zaharkitua den kontzeptu bat errepikatuko dugu, behin eta berriz?\nIbai Gandiaga Pérez de Albéniz\nGaur8-ko erredakzioan orraztua. © Baigorri Argitaletxea\n« Arkitektura satanikoa\nHondakinen arteko arkitektura »\nmartxoa 21st, 2011 at 12:53


Erosi : 8,45 €\nOrrialde kopurua: 124\nTxinako historialari zaharrek gordean eduki izan badute ere, Mantxuriako eskualdean asko hitz egin zen bere garaian Konfuzioren lagun min bati buruz. Konfuziok bere jakituria lagun honi zor omen ziokeen batez ere. Mantxuriako aho tradizioak oraindik bizirik gordetzen duen gertakizun honek ez luke aparteko garrantziarik edukiko (historian zehar pertsonaia handi baten oinarrian beste handiago bat aurkitzea ez baita zaila, bigarren hau ia ezezaguna izan ohi delarik), lagun hori mutua eta itsua zela esango ez balitz. Konfuziok hain zehazki adieraz zezakeena buru muinean sentitu bide zuen bere lagunak; baina ezin esan. Eskuak nahiz inguruan topa zitzakeen harrikoskor, egurzati, hosto edo zernahi gauza erabiltzen zituen, horien bidez era anitzetako zeinuak osatuz. Ordu askoren poderioz ulertzen zuen zerbait Konfuziok. Halere, lagun handiaren zeinuen zentzu osoa atzeman gabe joan zen mundu honetatik. Hilzorian zegoelarik, hain zen larria Konfuzioren jakin-mina, non hurrengo bizitzaldian poeta izatea erabaki omen zuen.


kritiken hemeroteka » Manu Ertzilla: paper zuriaren aitzinean\n« “Herria eta bidea” poemaz | Testuak aztertzen »\nHitzik ainitz idatzi dut / Manu Erzilla / Leopoldo Zugaza, 1978\nManu Ertzilla: paper zuriaren aitzinean Jose Anjel Garaizar / Zeruko Argia, 1978-05-28\npaper honetara erori dira\npaper hau aurkitu dute\nnere baitan elkartutako hitzak”.\nArtikulu hau idazten hasten naizelarik ene buruari eztabaidatzen diodan lehenbiziko gauza lan honexek dukeen zentzua da. Kritika literariozkoa dela esan daiteke, funtsean. Eta kritika literario eta literaturaren artean badago hesi bat: praktika bat (literatura) eta jakintza akumulazio bat (kritika) bereizten dituena. Hesi hau, artea eta museoak bereizten dituen berbera da, hain zuzen. Eta arras frogaturik dago, iadanik, jakintzaren akumulazioan (eta kapitalarena bezala, akumulazio guztiak esplotaziozkoak dira) oinarritzen den kritika honek gizarte ofizialaren ereduak finkatzen eta iraunerazten dituela. Arras frogaturik dago, halaber, zenbat eta apologia gehiago praktika gutxiago dela beti. Honengatik, euskal mikro-mundu ofizialean ere normala da Detxepare, Axular, Etxahun, Lauaxeta edo Mirande irakurri baino maizago kritikatzea, edo soilik gorestea. Honengatik, ez gara harritzen euskal literaturaren praktika erreala hain efimeroa izateaz. Ezta ere noizbait euskal-jakintza-ofizial-akumulatutik at argitaratzen den liburu bati jaramonik egiten ez bazaio, eta hauxe da Manu Ertzillaren Hitzik ainitz idatzi dut poema liburuaren kasua (Pott aldizkariko “apatridak” aipatzen zuen fenomeno hau 3. alean). Leopoldo Zugaza editoreak argitaratu zuen 1977ko urtarrilean eta ez da bere komentariorik publikatu Euskal Herrian. Publikatu den kritika bakarra Madrilgo ABC egunkarian eta Santiago Aizarnak egindako bat izan zen. Euskal literatura kritika literarioa herdoildurik daude, eta kritika literarioa literaturaren zabalkunderako egungo sisteman beharrezkoa delarik kritika hau sistema honen iraupenaren konplizea bihurtzen da.\nArtikuluxka honen justifikazioa, kontexto honetan, zehatza ez eta zalantzagarria da, noski. Edozelan ere baditu xede batzu, ziur asko beteko ez dituen arren. Alde batetik, ez da kritika epailari bat. Ez dio irakurlegoari deus gomendatu nahi, nor bere burua gomendatzeko kapaz dela suposatzen baitu. Eta kritika baino gehiago irakurketa-hausnarketak edo erreflexioak dira. Beraz, ez du jakintza-kritiko izan nahi, baizik eta irakurketa praktika bat, idaztea bezain zaila da xarmangarria baita irakurtzea.\nHitzik ainitz idatzi dut:\nManu Ertzillaren poemagintzak egungo poesian komunak diren hainbat ezaugarri ditu. a) neurriak libreak dira, baina olerkien barne armonia batekin. b) Helburu edo plan konkretoak falta dira, bizitzean bertan falta diren bezala. d) Poemok sintetikoak dira, desarroiloa arras irekia isten duten eskemak dira, imajen laburrak, erretorizismorako ez baitago ez astirik ez gogorik…\nManu, inguruko mundua behatu ondoren, mundua bizi ondoren, bere baitara itzultzen da, barnean geratu zaizkion hondarrak hitz gisa birsortzeko. Manurena gizabanakoaren iturburu sakonen bilatze etengabe bat da: izadian, gertaera sinpleetan, imajen bareetan… hauk intimoki ikerturik konkretotasun gardenen bila abiatzeko. Poesiotan, munduaren konzepzio berezi bat agertzen da. Ontologia oso bat eta arazo trazendentalen ikuspegia isladatzen dute esaldiek armonia poetiko egoki baten barnean.\nHitzik ainitz idatzi dut liburuan adierazten den lehenbiziko ideietarik bat (bigarren poeman) zalantzarena da. Sistema itxia ez baizik eta ibilaldi ireki bat da Manurena, desortodoxiarena. Manu ez da marfilezko ontzian betirako sartzen, ez baitu bilatzen duena hor aurkitzen, eta errealitatearen bila abiatzen da etxe berrietara:\nene etxea desegin dut\nez zen nik jasoa\nheredutzat hartua baizik\norain beste bat\njasotzen ari naiz\nBeste bat jasotzen ari da, desegingo duela jakin arren. Ez du aurkitu bizia beteko dion gauzarik. Biziaren ezaugarrietariko bat ez-aurkitze eta bilatze etengabe horixe delako, hain zuzen:\nliburu arte hontan\nbihar aurkituko du erantzuna\nbeharbada inoiz ez\nEta esperantza arazo ontologiko bat bihurtzen zaio poetari. Sistema itxiak zalantzan jartzen dituena eta esperantzaz hausnartzen duena ontologiarekin enfrentatzen da aurrez aurre eta itxaropena etorkizun etsi bat (bihar, inoiz ez… ) eta presentea bakardadezko erreflexioan murgiltzea bihurtzen zaio.\ngaua eta ni ororen erdian\nEta poemok ez dira deusezko mundu horren gainean gauzatzen diren jolasak baizik. Denboraren iragaitea eta munduaren hutsalaz entretenitzeko lengoaia ludikoa da Manurena. Hitzak Manugan esan beharrez elkartu eta kanporatzen diren izaki ludikoak dira. Bakardadeko hausnarketak eramangarriagoak egiteko, hitz bilutsi (puntuaziorik ere ez da agertzen textoan) eta ludikoak sortzen ditu:\nnere bakardadean itxuratuko ditut\nnere adimen eta gogoaren semeak\npaper zuriaren aitzinean\noro hoztasunezko giroaren\nedo baldin izaki hoiek\nsortzeko ahalmenik ez badut\nPoemak etsipenena ez amiltzeko jolasak dira, edo etsipenaren lamentazioak. Baita ere hitzen bidez naturaleza gauzatzeko ahalegin bat. Naturaleza konkreto horren edertasunean, lanbrope bareetan aurkitu nahi luke Manuk. Honengatik dira deskribaketak hain hurbilak:\nzapaldu gabeko elur gezala\nbelar zimelaren usaina\nNaturalezarekiko hurbiltasun honekin kontrastatzen duena gizartea da. Kutsadurak suntsitu egiten du naturaleza garden hau:\nmaite nuen ibarra\nez dut gehiago maitatuko\ngizonak plastikoa jan\neta kea arnasan\nhartzen duten artean\nManu ez da ausartzen gizonari gorrotoa deklaratzen eta barnean daraman amorrua ez daki non hustu, misantropo gisa, zikinkeriaz eta katu hiletaz ohartzen ez den jendea ez duela maite badakien arren. Situazio sozial oso gutxi isladatzen dira poemotan, erabat indibidualak eta intimistak baitira. Gutxi hauetatik gehienetan zentroa wiski botilak okupatzen du. Besteetan parodia edo broma egiten da. Maitasuna agertzen denean hurbilago dago naturalezatik harreman sozialetatik baino. Baina poema batetan edo bitan han ere parodia garratz bihurtzen da:\nneskatxa eder hura laztantzea\nkumunetik behera dihoan udaberrian\nkantu bat eskeintzea bezalakoa izango zen.\nEdertasunetik hain hurbil dagoen emakumeaz ohartzea ere etsipenaren adierazgarria da maitasunarekiko. Eta, azken batetan, poeta bakarrik geratzen da bere bakardade barean, bere etsipenarekin batera. Deus egin gabe gizartearen alde. Presarik gabe inoiz. Zertarako presa? Biziaren azken zentzua, traszendentea, hitz banaletan aurkitzeko, etxean egon daiteke:\nhorma bi elkartzen diren tokian\nLeihotik begira, kristaletik zehar. Edo kanpoan egon daiteke lanbropean, isiltasun barean goiztirian edo gaueko hamabietan bakardadea, haizea, euria eta gauaren erdian.\nPaper zuriaren aitzinean:\nManuren poemagintzaren tematika ez da berria. Ezta ere orijinala, bere problematika gizatasunaren funtsari dagokiolako. T.S. Eliotek ere esan zuen orijinaltasuna ez datzala erabateko berritasunean, baizik eta betiko arazoak era berri batez aurkeztean. Northorp Frye ere egokiro mintzatu da hontaz, “literaturan berria den oro, zaharraren berrelaborazioa” dela esan zuenean. Betidaniko arazook, ordea, espresio pertsonal sakon batez moldatzen eta bersortzen dira, Manuren poesietan bezala.\nManu Anbotopeko baserri batetan bizi da, berak ohituraren aurka hala erabakirik. Gizarte urbano superindustrializatu batek inguratua, bazter natural eder eta aurrerapenak oraindik hondatu ez duen paraje eskasenetarik batetan. Han goiztiria beha dezakegu more eta hezea. Eguzki borobila irtetzen eta Anboto ostetik pasatzen ere ibarra lehortzen. Edo lanbropean gristatzen diren oihanak. Edo hilargi beteetako argitasun esnetsua. Edo norbere burua, konzentratua, xendera bakun batetatik urrats astiroka ibiltzen. Edo poema bat idazten paper zuriaren aitzinean. Edo paper idatziak apurtzen. Edo borroidunak oheratzerakoan abandonatzen. Edozelan ere, biharamonean, itzultzerakoan, paper zuria aurkituko dugula jakinik, zeren eta poesia biziaren paper zurian idazten dena baita.