Guri lur emango digutenak jaio ziren. Langileak, publizistak, abokatuak, gidariak eta nekazariak dira. Batez ere nekazariak, hildakoari lur eman eta tristura antzua erne. Aritmetika ebazpen xalo bat baino ez.\nBeste lagungarririk gabe bota zidan Esterrek:\n— Txoriengatik jakin nuen Ines hila zela.\nIzerditan ikusten ziren teilatuak gelako kristaletik, izerdi larria eta hotza. Ohean bildu gintuena larrua jotzeko nolabaiteko poz-antxa izan zen. Gero, beste askotan bezala, larru kontuak alde batera utzi eta aitzakia polita bihurtzen zen ohea eguneroko bizimoduak sexua adina ukatzen zigun elkarrizketari hondarreko aterpea eskaintzeko.\n— Nolatan, ordea, txoriengatik?\n— Bai, hil zen egunean ez zien ogirik bota.\nEster besarkatzera egin nuen, irribarrea sortuko zion zerbait esan nahi nuen, besoa pasa nion gerri gainetik eta isildu egin nintzen. Kopeta behar da errukia diozun pertsona bati maite duzula esateko.\n— Ez dakit zu gabe zer egingo nukeen.\nMaitasunak ez du beti maitasuna zorretan. Inoiz badaki doako ondasun legez jokatzen edo truke-modu bitxietara makurtu ohi da. Nik futbol zelai bat betetzeko beste maitasun emango dizut eta zuk ekatzu gaizkiulertu hunkibera bat, ustezko segurtasun eta atseden poxi bat horren aldera. Ezkerreko izterra gerri gainean jarri zidan Esterrek, eta orduantxe bertan hilko banintz, zeruan nintzateke betiko. Horrexek behar zuen munduko hainbeste oinaze eta nahigaberen ordaina. Aterpetxe bateko sabaian izena eta data uzten duen gaztetxoaren pare sentitzen naiz ordukoa gogora ekartzean. Oroitzearren egindako ahaleginak betikotasunari egiten diogun amarrutzat daukat, egunerokora ekarritako orain xumea, besterik gabe.\nEster lau bider pasatzen zen Inesen etxe aurretik lan egunetan. Arratsaldean behetik deitzen zion eta elkarrekin basoerdi pare bat hartuko zuten. Ia-ia auzoak izan arren, eta Azpeitia herri koskor bat, ez zuten tratabiderik izan oso berandura arte.\nHerriko alaba bakarrak suertatu bide ziren bezero artean aurrezki kutxak zozketatutako bidaia batean, eta herritartasuna itzuri ezinezko sarea bilakatzen da etxetik atera orduko. Egeo aldea ez bazen, Egipto izango zen, ordura ezkero oso-oso elkarren hartuak izan ziren. Edozer zela ere, beti zuen ahotan bere Ines. Eta aukeran azkartxo hil zitzaion Ines, istripua izan zuela-ez zuela, kolpeak barruak mugitu zizkiola, kontua da Ester jabetzerako azkenetan zuela laguna. Bizi denari nekeza zaio hilko dena gabe egunerokotasuna irudikatzea, eta hiltzera doanari horma sendoegia gertatuko zaio inoiz betikotasuna. Ines, esate batera, Atila edo Zola batekin ore batean sartzea ere.\n— Txoriengatik ere hartzen dut pena.\nOndoren Inesen hileta nolakoa izan zen kontatu zidan, nola esana zion lagunik handiena bera zuela. Orduan jabetu nintzen Esterren minak zer etorki zuen. Lagunik handiena. Dutxan, arropak eskegitzen, lanean, ohera sartzean. Nik uste lagunaren bakardadearen handiak izutzen zuela Ester, eta tristatzen. Bai, badakigu heriotzak bakartze sakona ekarriko diguna, baina Esterren negarra Inesek, sasoi betean zela, Ester horren lagun mina ikusteak ernetzen zuen nire aburuz.\n— Maite nuen, ez hainbesteraino baina.\nMusu eman nahian ezpainen bila galdu nintzen. Galdu egin nintzen. Mehe zetorren Urola ibaia, arratsaldeetan ez zuten goizaldean adinako zalapartarik sortzen ibaiko ahateek. Gaurko zeru hori pertsona hilak bezala ibiliko genuen memorian nahi besteko zehaztasunez osatu ezinean. Esan gabe doa maitasuna. Esterrek negarrari emango dio oraindik, telefono kabina baten aterpea beharko du edo, aldi baterako, ibaiko uroiloei ogi koskor bustiak botatzen zaletuko da. Ines herenegun-aitzinetik hilda dago —txoria bezala esan zuten—, eta Ines bera da inoiz jakingo ez duen bakarra.


Jantziaren zentroaren erakusketa berria - Oarsoaldea Turismo\nJantziaren zentroaren erakusketa berria\nJantziaren Zentroko bi solairuetan erakusketa berria izango da ikusgai bihartik, martxoaren 24 tik aurrera. Jatorrizko 30 jantzi dira bi aretoetan banatuta.\nIraultza dantza taldearen helburua zen 8 hilabeteko tartean egitea erakusketa aldaketa. Espero baino luzego jo du lan horrek, aldaketa egin bitartean Jantziaren Zentroa zabalik izan delako, ez dituelako ateak itxi.\n"Herri Jantziak" izeneko aretoan,15 jantzi ikus ditzakegu. Gehientxuenak dohaintzan emandakoak dira, eta horien inguruko dokumentazio handia batu du Iraultza dantza taldeak.\n"Jantzien bilakaera" izeneko aretoan,15 jantzi daude ikusgai, azpimarratzekoak, 1920 garren urteko Madrilgo haurtzain jantzia, edo 1903ko Lapurdiko emakumezko jantzia. Azken honek gona eta hiru gorputz ditu, egunaren une jakin bakoitzean janzteko arropa: goizerako, arratsalderako edo gauerako gorputza.\nJantziaren Zentroak urtebeteko balorazio baikorra egin du.\nApirilaren lehenean, Jantziaren Zentroak urtea beteko du. Denbora honetan guztian, 1.400 bisitari baino gehiago etorri da gurera erakusketa finkoa ikustera. Profilari dagokionez, gehientxuenak emakumezkoak izan dira, 35-55 urte bitartekoak eta jatorriz Errenteria edo Oarsoaldekoak.\nIkasturte berriarekin batera, ikastetxeentzako bisita gidatuak prestatu dira. 13-15 urte arteko hainbat talde pasa dira Kapitain-etxetik eta bai ikasle, bai irakasleek, balorazio ezin baikorragoa egin dute.\nUrtebete honetan modan eta joste lanetan adituak diren pertsonak ere etorri dira Jantziaren Zentrora, Kutxa Kulturreko diseinatzaile berriak eta Donostiako AEG moda eskolako ikasleak esaterako. Euren esanetan,espero ez zuten bilduma topatu dute, bai jantzien kalitate eta aberastasunagatik, bai jantziak erakusgai nola jarri diren ikusita.\nOrohar bisitarien iritzia baikorra da, guztien ahotan: "Espero ez nuen erakusketa topatu dut. Kalitate handikoa eta bisualki ongi prestatua".\nJantziaren Zentroa asteburuetan eta jai egunetan zabaltzen da, larunbatetan 11.00-14:00 etara eta 17:00-20:00 etara, eta igande eta jai egunetan 12:00-14:00 etara. Aste Santuko jai egunetan goizetan 12.00-14.00 etara irekiko da.


DORDOKA Haur Eskola | DORDOKA Haur Eskola\n•11/06/2011 • Dejar un comentario\n•01/06/2011 • 1 comentario\nOñatin kokatzen den Haur Eskola bat osatzen dugu. Eskola zaharren egoitzaren ondoan kokatzen da. Hemendik gertu, anbulatorioa eta unibertsitate berria dago. Gainera, erreka eskolatik gertu pasatzen da, beraz, oso interesgarria izaten da umeekin errekako elementu ezberdinak aztertzera joatea.\nNolakoa da eskola?\nIzenak berak esaten duen bezala, gure eskolaren eraikuntzak dordoka itxura dauka eta egurrez ehinda dago (egurra beroa mantentzen du eta soinua xurgatu). Gure eskolari itxura hau ematea erabaki dugu, natura eta urarekin erlazionatzeko. Lehenik eta behin, dordokaren burua, haur eskolaren harrera izango da. Aurrera jarraituz gero, hanka bakoitzean gune ezberdinak aurkituko ditugu. Hanka batean, 0-3 urte bitarteko gela egongo da eta gelaren barruan txikientzako komun bat, hauek aldatu eta haien beharrak egin ahal izateko. Beste hiruretan txoko ezberdinak, etxe txokoa, lan txokoa eta aisialdi txokoa. Buztanean, irakasle gela egongo da, non gure bilerak egiteko aukera izango dugun, umeen egoerak ikusi eta aztertuz.\nDordokaren gorputzak, hainbat atal izango ditu; alde batetik, psikomotrizitate gela egongo da, bertan jolastu, garapen motorea, soziala, afektiboa… landuko dute. Beste alde batetik, eraikuntza osoaren erdian zuhaitz forma duen etxe bat egongo da, hau da, altuera batean egongo den zuhaitz-etxea. Azpian, logela txiki bat egongo da, bertan, umeak deskantsatzeko aukera izateko. Solairu batetik bestera igo eta jaitsi ahal izateko, haurrek eskailerak, aldapak, txirristak, sareak… izango dituzte. Honetaz gain, dortokaren gorputzaren ezkerraldean jangela egongo da, eta eskuinaldean, aldiz, logela.\nHarreran, komun bat egongo da, eta bertan edozein sartzeko aukera izango du, hau da, guztiontzat egokituta egongo den komuna izango da, beraz, guraso, irakasle edota haurrak sartzeko aukera izango dute. Irakasle gela eta lan txokoa eta irakasle gela eta etxe txokoaren tartean, beste bi komun egongo dira. Komun hauetako bat haur guztientzako zuzenduta egongo da, beraz, hauek haien tamainara egokituak daude; beste komuna, aldiz, irakasleentzat izango da.\nEskolaren kanpoaldean, pistina klimatizatua egongo da, bertan umeek zenbait ekintzen bidez uraren sentsazioa ezagutuko dute. Igerilekuak, putzu forma izango du, erlazio zuzena baitu dordokarekin. Gainera, hondarea izango dute era alaiago batez jolastu ahal izateko, gazteluak egiten…\nHonekin batera, baratza izango dute lurretik hazten diren elementu ezberdinak ezagutzeko. Umeak izango dira produktu hauen “zaintzaileak”, beraz, astean behin joango dira hau ikusi eta lantzera. Produktu hauen segimendua bukatzean, jangelan jateko aukera izango dute.\nDortoka eta kanpoaldean zehar egongo diren materialak, plastikozkoak eta egurrezkoak izango dira, izan ere, egurrak zaratak gutxitzen ditu eta berotasuna gorde; eta plastikozkoak, umeak min hartu ez dadin.\nMetodologiari dagokionez, kulturan oinarritutako metodo pedagogikoak hartuko dira kontuan. Honekin batera, gure hizkuntzak duen egoeraz jabeturik, tresna edo baliabide egokia izango da, haurrek txiki txikitatik euskara ikas dezaten. Gainera, beste hizkuntzei ere garrantzia emango diegu, esate baterako, gaztelaniari eta ingelesari.\nHezkuntzaren helburuak lortzeko funtsezko protagonista izango dira guraso eta tutoreak eta horiek parte hartzea bultzatuko da.\nGuraso eta familiaren ideologia eta iritzia kontutan hartuko da errespetu handiz.\nEbaluazioari dagokionez, nola bikote pedagogikoak bultzatzen ditugun, bata besteari hobetzeko alderdiak esango dizkie. Bestalde, bideoak eginez, gure akatsak zein indarguneak baloratzen ditugu.\n0-3 urte bitarteko gelan (4 irakasle egongo dira gela osoan, beraz, irakasle bakoitza adin ezberdinetako bost ume izango ditu).\n– 0-1 urte: 5 ume\n– 1-2 urte: 7 ume\n– 2-3 urte: 8 ume\n3-6 urte bitarteko haurrak: 30 ume egongo dira urte bitarte bakoitzean. Txoko bakoitzean, bi irakasle egongo dira, beraz, 15 ikasle izango ditu irakasle bakoitzak.\nHonetaz gain, psikomotrizitate gelan, 3 irakasle egongo dira, eskola osoaren gelarik handiena delako eta beraz, umeak laguntza gehiago behar izango dute leku batetik bestera joateko, altuetara igotzeko… Jangelan ere, lau hezitzaile egongo dira, izan ere, irakasleak bazkaltzen duten bitartean, haurrei jaten laguntzen dien beste hainbat pertsona izango dute alboan.\nUrteko hilabete guztietan eskaintzen da gure eskolako zerbitzua abuztuan izan ezik.\nGoizeko 7:30etik arratsaldeko 17:00ak arte dago zabalik haur eskola, baina gurasoak nahi izanez gero, ordutegia luzatzeko aukera dute, arratsaldeko 18:30ak arte hain zuzen ere.\nZerbitzuari dagokionez, autobus bat ere izango dugu eskolarekin batera doana. Hau da, gurasoak nahi izanez gero, haien umeak autobusez bidali ditzakete eskolara. Hainbat ordutegi egongo dira, goizeko 07:00, 08:00 eta 09:30tan. Eta arratsaldean, 17:15 eta 18:30tan.\nBlog honetan zehar, gure eskola aurkezten dizuegu, beraz, hau ezagutzera gonbidatuta zaudete.\nETOR ZAITEZ DORDOKA HAUR ESKOLARA!!\nEgileak: Mirari Sáenz de Viteri, Ainara Castresana, Maite Elizalde, Oihane Diez de Ulzurrun, Marina Plaza eta Andrea Besga\n•01/06/2011 • Dejar un comentario\nKomunei dagokionean, eskolan hiru komun aurkituko ditugu. Alde batetik, harreran guztioentzako komun bat egongo da, hau haurrentzat, irakasle eta gurasoentzat egokituta egongo da. Hemen haurrentzako bi komun egongo dira beraien neurrira egokituak. Hauen ateak labainkorrak izango dira, hau da, horizontalki irekitzen direnak. Izan ere, umeentzako errazagoa izango da horizontalki ateak mugitzea eskulekudun ateak irekitzea baino.Bestalde, irakasle ta gurasoentzako komunak ere egongo dira. hauen ateak eskulekuak dituztenak izango dira, dagoeneko garatuagoak dutelako motrizitate fina. Hauekin batera haur txikiak aldatzeko tokia ere izango dute. Hau helduen komunaren barnean egongo da kokatuta, azken finean hauek aldatzen dituztelako haur txikiak.\nAzkenik, dordoka haur eskolaren amaieran beste bi komun daude. Bata, buztanaren eskuin aldean kokatzen dena, umeentzat egongo da egokituta. Hau bai mutil eta bai neskentzat berdina izango da. Hau zergatik? Orain arte betidanik eta txikitatik ikusi izan dugu genero banaketa eta hau saiesteko edo ekiditeko komun mixtoak egitea erabaki dugu. Hemen i tamaina desberdinetako komunak egongo dira, beraien ikaste prozesuan laguntzeko. Bestea, buzatanaren ezker aldean kokatzen da, eta hau irakasleentzako izango da. Bi hauen arteko desberdintasuna egin dugu bi hauek beraien aldetik askatasun gehiago izateko eta esporatzeko leku gehiago izateko.\nIkasle-irakasle arteko harremana sustatzeko, klaseak hasi baino lehen, txoko bakoitzean ikasle eta irakasleak elkartzen dira. Horrela, ume eta irakasle artean pautak eta arau batzuk ezartzen dira hala nola; batzeko, antolatzeko, arazoak konpontzeko… Gainera, haien laguntzaz arauez beteriko liburu bat egingo dugu eta denon artean zein arau jarriko diren erabakiko dugu. Hala nola, hitz egin baino lehen eskua altxatu behar dute eta, errazteko, magikoa izango den elementu bat izango dugu klasean, marigorringoa hain zuzen.\nBilera hauek hainbat helburu izango dituzte:\n•\tTaldea batzea.\n•\tAurreko egunean egin dugunaz hitz egitea eta gaur egingo dugna zehaztea.\n•\tKlasearen arauak gogoratzea.\n•\tAdierazpen librea bultzatzea.\n•\tZerrenda pasatzea.\n•\tEgungo eguraldiaz hitz egin.\n•\tAnimaliak zein landareal saintzea.\nHorrela, bilera hauek eginda, ikasle-irakasle harremana sendotzen da. Bestalde, jakin badakigu adin bakoitzeko haurrak modu ezberdinean tratatu behar direla. Hala nola, txiki-txikienak jaterako orduan esku artean izaten sailatzen gara gure beroa senti dezaten. Horrela, gurekiko atxikimendua ere emango da. Handiagoak direnekin, beste era batera jokatuko dugu. Hala nola, masaje tailerrak izango dira, astean behin gutxienez, non bere gorputza osatzen irakatsiko diegun. Baina ez dute haiek bakarrik egingo, gure laguntza ere jasako dutenez, atxikimendua ere garatuko dugu.\nPublicado en Ikasle-irakasle harremana\n•30/05/2011 • Dejar un comentario\nPublicado en Hezkuntza komunitatea\nGaur, maiatzaren 30-a, 3. aldia izan zen Torrejon-eko udaletxeak ‘recicla + papel’ txapelketa antolatzen duela. Birziklapena sustatzeko proposamena da, eta aurten 8 eskola ezberdinetako haur hezkuntzako eta lehen hezkuntzako 1250 ikasle baino gehiagok hartu dute parte. Guztira 3 eta 12 urte bitarteko 50 gelak hartu dute parte, eta horietatik lau atera dira irabazle.\n15121,7 kilo paper eta kartoi biltzea lortu dute 15 egunetan. Horrekin 275 zuhaitzen mozketa sahiestu dute eta 8 milioi litro ur eta 5000 litro peotroleo aurreztu dituzte.\nOso proposamen iteresgarria dela uste dugu, ingurumena zaintzeaz gain haurrak kontzientziatzen ditugulako. Kontuan hartzekoa iruditu zaigu, eta gure eskolan ere antzekoa izango den proiekturen bat pentsatzea eta proposatzea ondo irudituko litzaiguke. Izan ere, txikitatik hezi behar ditugu haurrak naturarekiko eta beste pertsona batzuekiko errespetuan, lanean eta kontzientziazioan.\nHoni buruzko informazio gehiago nahi baduzue, hemen aurki dezakezue:


Makinaren helbide-liburuei buruz\nUrruneko helbide-liburua erabiltzeko, beharrezkoa da erregistratzea urruneko helbide-liburua bezeroaren makinan sartzeko (<Eskuratu urruneko helbide-liburua>) eta ireki egin behar da urruneko helbide-liburua zerbitzari-makinan (<Egin urruneko helbide-liburua publiko>).\nEzarpen gogokoak-en erregistratutako zerbitzari-makinaren helmugak eta bezero-makinaren <Personal>/<Partekatuta> botoia ez daude eguneratuta helmugak eguneratzen direnean zerbitzari-makinan.\nBerretsi helmuga eguneratuta dagoen ezin duzunean bidali erregistratutako helmugetara\nUrruneko helbide-liburuan erregistratutako helmugak ezin dira editatu/ezabatu bezero-makinatik. Urruneko helbide-liburuko helmugak editatzeko/ezabatzeko, editatu/ezabatu Helbide-liburu lokala Urruneko helbide-liburua ezagutarazten duen zerbitzarietan.\n<Birbidaltze -ezarpenak> eta <Artxibatu TX dokumentua>-(e)n erabilitako helbideak erregistratu ohi ziren.\n<Erabili helbide-zerrenda pertsonala> eta <Erabili erabiltzaile-taldeen helbide-zerrenda> gaitu egin behar dira <Erabili helbide-zerrenda pertsonala> eta <Erabili erabiltzaile-taldeen helbide-zerrenda> erabiltzeko.\n<Erabili helbide-zerrenda pertsonala>-ko <Ez> ezartzen denean.\n<Erabili erabiltzaile-taldeen helbide-zerrenda>-ko <Bai (arakatu soilik)> ezartzen denean.\nDesberdintasunak helbide-zerrenden motetan\n<Birbidaltze -helburua> gisa ezarri daiteke <Birbidaltze -ezarpenak>-(e)n\n<Group> sortzea helbide-zerrendan\n> Oinarrizko eragiketak > Helmugak erregistratzea > Makinaren helbide-liburuei buruz


Egun txangoa (Zarautz - Pagoeta gurutzea - Zarautz) | Ruta Azkenportu, País Vasco (España)- GPS track\nEgun txangoa (Zarautz - Pagoeta gurutzea - Zarautz)\n32 4 49\nZARAUTZ INDAMENDI TXATXARRO ZARAUTZ (senderismo)\n04amartija Eskubide guztiak gordeak\nBidea aproposa da familian naiz mendizale izanda joateko. Paisaia oso polita da eta ibilbidea ez da batere zaila.\nAbendañoko(Zarautz) sarreratik hasita, aldapan behera egin eta "Gureak" enpresa pasa ondoren, "Pagoeta" jartzen duen seinaletik eskuinerantz abiatu behar da. Aurrerantz jarraitu bidegurutze bat ikusi arte. Hor, eskuinerantz jarraitu , mendi erditik eginda zegoen bide batetik. Bide horrek zabortegi ondora eramaten du. Bidean aurrera jarraitu, eta txertatutako argazkietan ikus daitekeen bezala, hainbat bidegurutzetan albo baterantz edo besterantz joan behar da (dena argazkietan dago). Bidean, beste hainbat oztopo aurkitu daitezke, hesiak, harriez osatutako aldapak... Azkenean, gurutzera iristen da. Hor ondoan dagoen txabola batean bazkaldu daiteke, eta behera jeisteko bidea berdina izango zen.\n*Mapan akatsak aurkitu daitezke. Pagoeta gurutzean bat-batean Aiaraino joan da eta itzuli da. Hor, kilometroak gehitu ditu, berez gutxiago baitira.\nBIDEAN AURRERA JARRAITU\nESKUINERANTZ ALDAPAN GORA\nAIERDI BASERRIA (Familiakoa)\nKaixo, zure lagunak ibilbide interesgarri hau topatu du Egun txangoa (Zarautz - Pagoeta gurutzea - Zarautz) https://eu.wikiloc.com/ibilbide-senderismo/egun-txangoa-zarautz-pagoeta-gurutzea-zarautz-35334677 Ondo izan, Wikiloc | Rutas del Mundo\nIbilbied hau 04amartija(r)ekin egin nuen\nEsan 04amartija(e)ri ibilbide honetan bidelagun bezala artzeko\nJarraitu 04amartija eta ezagutu ibilbide berriak!


Garoñari uko egiteko eskatu dio Iberdrolak Endesari - Berria - Alea.eus\nBerria 2017-03-31 14:32 Ingurumena\nIgnacio Sanchez Galan Iberdrolako presidenteak esan du zentral nuklearra ez dela ekonomikoki bideragarria.\nNuclenor da Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra (Burgos, Espainia) kudeatzen duen sozietatea, eta Iberdrola eta Endesa dira haren bazkideak. Iberdrolako akziodunen batzarrean mintzatu da Sanchez Galan, eta, bertan, Endesari eskatu dio uko egiteko zentralari.\nSanchez Galanek "argi" hitz egin nahi izan du Garoñaz eta energia estrategiez: "Enpresek ez dugu energia politikarik egiten; herrialdeen arauekin, energia banatzen dugu modu seguru eta eraginkorrean". Azaldu du Garoñako zentralak "galera nabarmenak" dituela, eta gogorarazi lau urte daramatzala erabilerarik gabe.\nOtsailean, zentrala berriz irekitzeko lehenbiziko pausoa eman zuen CSN Espainiako Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak. Osoko bilkura osatzen duten bortz kideetatik lauk bozkatu zuten Nuclenor enpresaren eskaeraren alde, eta, orain, bi pauso falta dira zentrala ireki ahal izateko: bata, CSNk paratutako baldintzak betetzea, eta, bertzea, Espainiako Gobernuak baimena ematea. Nuclenorren jabeen esku geldituko da azken erabakia; hau da, Endesak eta Iberdrolak erabaki beharko dute Garoña berriz zabaltzeko beharrezkoak diren inbertsioak egin nahi dituzten ala ez.


Evo Morales, beste agintaldi baten bila | Reportajes | 7K - zazpika astekaria\nEvo Morales, beste agintaldi baten bila\nEvo Moralesek, 10 urteko agintaldia luzatu ahal izateko, herritarren babesa lortu beharko du gaur Bolivian eginen den erreferendumean. MAS alderdiak demokrazia eta alternantzia ez direla sinonimoak ohartarazi nahi izan du kanpainan. Plan Patriotikoa abiatua dela eta, Moralesek 2019an berriz presidentetzara aurkezteko baimena eskatzen du, Konstituzioaren aldaketa bat dela medio.\nAsko du jokoan Evo Moralesek. Konstituzioko 168. artikulua aldatzeari bai ala ez erantzunen diote herritarrek; baiezkoarekin soilik aurkeztu ahal izanen da Morales 2019ko lehendakaritzako hauteskundeetara Alvaro Garcia Linera presidenteordearekin batera. Lider ukaezina da aimara kulturako presidentea, eta oposizioan figura azkarrik ageri ez den bezala, ez da ordezkorik ageri MAS (Sozialismorako Mugimendua) bere alderdian bertan ere. Gainera, 2025. urtera arte luzatuko litzatekeen “plangintza patriotikoa” aurkeztu du jadanik Gobernuak, berau betetzeko asmoz.\nBoliviako hiri handienetan eztabaidagai nagusia da, eta pronostikoak egitera ausartzen direnek ez dute baietzaren ala ezetzaren garaipen garbirik aipatzen. Landa eremuetan baietzak irabaziko duela ez da zalantzan jartzen, «bereziki pobreenentzat lan egin duelako Evok orain arte», Carlos taxistak dioenez. Hirietan hertsiago izanen da jokoa, bere ustez, «klase ertainak ez duelako hain aldaketa handirik ikusi egunerokoan».\nJoan den urtarrilaren 22an, La Paz ospakizun hiri bilakatu zen, Evo Moralesen agintaldiaren 10. urteurrena zela eta. Kongresuan diskurtso mamitsua egin zuen Boliviako agintari gorenak, azken hamarkadan lortutakoa zerrendatuz eta aitzineko gobernuen datuak gaur egungoekin alderatuz sail guztietan. «Inor ez da diskurtsoa entzuten ari», zioen La Pazeko Murillo plazara hurbildutako andre batek, pareko pantailan presidentea mintzo zela; «irabazten ez badu, norentzat bozkatuko dugu? Ez da beste inor parean...».\n10 urteko balorazioa. Erreferendumari begirako kanpaina bukatu da Boliviako bederatzi departamentuetan. Hirietako paretak bezala, herrialde osoko bide bazterretan tinduz markaturik gelditu dira kanpainaren arrastoak. “Bai” bat gurutze batez zikindurik eta “ez” bat tindu zuriz estalirik. Argudioak, haatik, aski meheak dira muraletan: «Aitzina bagoaz, zergatik atzera egin?», galdetu aldekoak eta «Ez goaz ongi», erantzun kontrakoak. Herritarrek, berriz, gehiago garatzen dituzte bataren ala bestearen alde bozkatzearen zergatiak. Cochabamba hirian adibidez, Nestor komertzianteak erraztasunak nahi lituzke etxe baten jabe bilakatzeko: «Indigena eta laborariek etxeak erosi ahal izan dituzte hamar urte hauetan; nik, berriz, mailegu bat eskatzean ezin ditut irizpideak bete», dio ernegaturik.\n2006an presidente kargua hartu zuenetik, muturreko pobrezia apaltzea izan da Moralesen ahalegin garrantzitsuenetarik bat, desberdintasunak txikitzearekin batera. Hamargarren urteurreneko diskurtsoan, beste behin oroitarazi zuen 2005ean %38,5ean zegoela eta 2013rako %18,8ra jaistea lortu zuela bere gobernuak. 2020 urterako %8ra apaltzea hitzeman du behin eta berriz, eta desagerraraztea ere bere planetan sartzen du Moralesek. Lehentasunak hautatzean gertatu ohi den bezala, batzuk politika horren ondorioz baztertuak sentitzen dira.\nDesberdintasunen eta arrazismoaren kontrako borroka, berriz, ezin daiteke neurtu datuetan. «Garaipen bat da herri indigenak eskubide historikoen jabe diren subjektu gisa eta gure herriko botere subjektu gisara ezagutuak izatea», Alvaro Garcia Linares presidenteordearen erranetan. Hamar urteotan indigenek espazio publikoa irabazi dute, Linaresen ustez, «oraindik ere kolonialismo arrastoak gelditzen badira ere, borrokatzeko zailenak, gure familietan ikasi ditugunak eta jarreretan, begiradetan eta keinuetan islatzen direnak». «Ez dira lurrera botatzen egun batetik bestera, baina agian belaunaldi berriek lortuko dute arrazismoa desagerraraztea», zehazten du.\nUkaezinak diren garaipenen artean, ezin da ekonomia aipatu gabe utzi. Evo Moralesek berak uste du Bolivia herri garrantzitsua dela nazioartean «hamar urtez ekonomia zaindu delako; epe labur horretan lortu da 180 urtez lortu ez zena». Barne produktu gordinaren (BPG) gorakada, hamar urteko agintaldian, %5,1ekoa izan da urtero batez beste, eta zor publikoen beherakada nabarmena izan da. Sail horretan ere Gobernua etorkizunari begira jarria da, eta 2020rako BPGaren gorakada %5,8ra irits litekeela aurreikusten da. Oreka ekonomikoa, baita politikoa ere, oreka sozialik gabe deus ez direla dio Moralesek.\nEkonomia azkarrari esker, sozialismoaz mintzo den gobernuak ahalegin berezia egin du aberastasunak hobeki banatuak izan daitezen. Gutxieneko soldata bikoizteaz gain, etsenplu eman nahi izan zuen presidenteak berak, agintarien eta bere soldata %50 baino gehiago apalduz. «Presidente hau eredu bat da –dio Catarinak–. Bere gobernuko batzuk aberastu dira, ustelkeria kasuak izan dira, baina nik sinesten dut Evo pertsona zuzena dela, zintzoa dela». AEBetan hamar urte lanean eman ondoren Boliviara itzuli den Juanek, berriz, ez du berdin pentsatzen: «Koka ekoizleentzat egin du ahaleginik handiena; hark dio hirietan gehiago kontsumitzen dela, baina ez da egia. Ekoizpena ikaragarri handitu da; zergatik? Narkotrafikoan ari delako» presidentea, bere ustez.\nNazionalizazioa, Estatua indartzeko. Hidrokarburoak dira Boliviako aberastasun handiena, gasa bereziki. Enpresen nazionalizazioak eta YPFB enpresaren garapenak gorago aipaturiko emaitza ekonomikoak azkarki lagundu ditu hasieratik. Luis Arce Catacora Ekonomia ministroaren ustetan, haatik, «eredu ekonomikoa orain ari da fruituak ematen; aurten hasiko gara zinezko gasaren industrializazioan, esportazioak dibertsifikatu ahal izateko». Gasaz gain, gobernua inbertsio handia egiten ari da Uyuniko gatz eremuan, lurpean dagoen litioa –munduko erreserba handienetarikoa– atera eta landu ahal izateko. Askoren ahotan, Pachamama (ama lurra) babesteko bozkatu zen legearekin ez doa bat xede hori, beste hainbat xede potolo bezala, ingurumenerako kaltegarriak liratekeelako. «Gainera, txinatarrei saldu die dena, nazionalizazioa aipatu ondotik», gehitu du Ana sukaldariak.\nBestalde, ekonomiaren indartzea obretan ere islatu da azken hamarkadan. Azpiegituretan inbertsio handiak egin dira, bideetan bereziki. Boliviako mendi guztien artetik bide berriak eraiki dira, batzuetan garraiobiderik batere ez zegoen guneetan. «Nik ez dakit erreferendumean zer bozkatuko dudan», dio Potosiko garraiolari batek, «baina bideetan egin diren obrak inork ezin ditu ukatu. Lehen herri askotara ezin zen auto bat iritsi ere, orain laborariek beren ekoizpenak hirietan saltzeko aukera dute».\nLider ukaezina. Aldaketa prozesua Gobernuaren eskutik etorri da eta ukaezina da Evo Moralesen figurak lehen mailako garrantzia ukan duela. 2006ko hauteskundeak %54rekin irabazi zituen; 2010ean hasi zuen bigarren agintaldia %64rekin irabazi ostean; eta 2012ko agintaldia %61rekin garaitu eta gero hasi zuen. Boterera iritsi zenean oposizioak “tximino” izenez iraintzen zuen, Santa Cruzeko aireportura iristen zenean ez zioten bere hegazkinari lurreratzen uzten ere, eta hamar urte berantago pisuzko aurkaririk gabe gelditu da, garaipenak zerrendatuz. Esanguratsuena 2008an lortu zuena izan daiteke. Agintariak baliogabetzeko erreferendum bat bultzatu zuten hainbat kargutan zeuden oposizioko kideek, baina haiek atera ziren galtzaile. «Erreferenduma irabazi genuen eta estatu kolpea suntsitu genuen», goratu izan du Moralesek. Bozketa hura %67ko emaitzarekin irabazi zuten MASeko ordezkariek.\nLidergoa karisma baino zerbait gehiagorekin ere irabazi du aimara kulturako agintari gorenak. Haur zela lanean hasi zenak laborantza munduko ordutegiak eraman zituen La Paz hiriko Murillo plaza ingurura, presidentearen egoitzara; goizeko bostetatik iluntzera arte lan egiten baitu Moralesek, eta ondorioz bere kolaboratzaile hurbilek ere bai. Goizean goiz Armadako kargudun gorenekin biltzen den bezala, meategietako kooperatibekin, Elizako ordezkariekin edo haur langileekin bil daiteke. «Presidentea ikusi nahi baduzu Murillo plazan egon zaitez goizean goiz», aholkatzen dio herritarrak kazetariari, «ordu txikietan ikus dezakezu lanera sartzen» gehituz. Mugimendu sozialek ere ordu horretan izaten dituzte bilkurak Moralesekin, eta, presidentearen erranetan, harreman horrek mantentzen du oreka politikoa.\nMundu mailan, berriz, Pachamamarekiko (ama lurra) erakutsi duen atxikimenduan aitzindari izateagatik egin da ezagun, besteak beste. Ama Lurraren Nazioarteko Eguna finkatu zuten egunean NBEko ordezkarien aitzinean mintzatu zen Morales: «Lurra ez da gurea, gu gara Lurrarenak» esaldi famatua erran zuen orduan. Hainbat gailurretan ama lurraren bozeramaile ere bilakatu da kasik, baina horretan ere kritika batzuk entzun behar izan ditu. Iritzi kritiko batzuentzat joan den urtarrilean Dakar lasterketak hirugarren aldiz Bolivia zeharkatu izana, adibidez, ez da zuzena, «Pachamama babesteko legeari dagokionez kontraesankorra» delako; irabazi ekonomikoak handiak direlakoan, lasterketak ingurumenean eragiten dituen kalteak ez ikertzea ere leporatzen diote Gobernuari.\nUstelkeria. Oposizioak eta erreferendumean ez bozkatzea defendatzen dutenek bereziki goi kargudun batzuen ustelkeria kasuak aipatu dituzte kanpainan gobernuaren kontra jotzeko. Fondo Indigena izeneko planean egitura sindikalentzat eta nekazarientzat inbertsio-funts handiak ezarri ziren, gobernuz kanpoko erakundeen bitartekaritzarik gabe, xedeak zuzenean ordezkariekin adostuz eta finantzatuz. Baina iazko abuztuan Gobernua fondoa likidatzera behartua izan zen 50 bat xede “fantasma” agertu zirelako, ez zirenak existitu ere edo ez zirenak burura eramanak izan. 205 pertsona auzipetu dituzte eta ministro ohi bat, bi senatari eta Moralesen lehen orduko hurbileko hainbat agintari kartzelatuak izan ziren.\n«Ez dugu inor babestuko», argitu zuen estatuburuak. Fiskalaren hitzetan, 6,8 milioi dolar publiko sartu ziren kontu pribatuetan, eta afera argitzeko lanetan ari da justizia orain. Aferak hedapen handia izan zuen komunikabideetan hasieran, eta oraindik ere –bereziki oposiziotik hurbil diren hedabideetan– haren berri ematen da. Herritar batzuek «denak ustelak» direla trenkatzen badute ere, beste batzuek argi dute Gobernuko agintari anitz ‘bustiak’ direla «baina Evo ez», egunkari saltzaile den Isabelek bezala. Ustelkeria kasu horrek gaurko emaitza baldintzatu dezake, nahiz eta Gobernuak justiziaren esku utzi duen auzia.\n2025ari begira. Plan Patriotikoa betetzen uzteko eskatzen die bereziki Evo Moralesek herritarrei. 2025ean Boliviaren berrehun urteak ospatuko direlako data horretara so jarri dute plana, gobernuan segituko duten esperantzarekin. Hamar urte eskasean ekonomia egonkortasunera eraman ondotik, BPGren gorakadak segitzea aurreikusten dute, agintariek bezala, hainbat ekonomialarik. Horregatik, orain arteko inbertsioak areagotuko dituztela hitzeman dute gobernuko buruzagiek; izan obretan, laguntza sozialetan, teknologia berrietan, hezkuntzan edo osasunean, besteak beste.\nAberastasunen banaketa hobearen ildotik, muturreko pobrezia desagerraraztea helburu nagusia bilakatu da 2025erako. Analfabetismoa ofizialki desagertu zen Boliviatik %3,8ko tasara heldu zenean (2001ean analfabetoak herritarren %14 ziren), baina hezkuntza hobetzea ere planaren adar azkarra da. Zerbitzuen (edateko ura, argindarra, etxeko gasa, telekomunikazioak...) «sozializazio eta unibertsalizazioa» ere epe horretarako lortzea espero duela iragarri zuen Moralesek plana aurkeztean. 13 zutabeko plana betetzeko baiezkoak irabaztea ezinbestekoa zaio presidenteari.\nKontinente osoa ere gaurko emaitzari begira jarriko da, euren gobernua progresistatzat daukatenek ez dutelako beste atzerapausorik ikusi nahi, Argentinan eta Venezuelan eskuinak hauteskundeak irabazi berritan. Ezkerreko gobernuen gorakada izan zen bezala, mugimendua frenatua balitz bezala ikusten dute hainbat analistak. Ezkerreko mugimenduek, berriz, erreferendumaren emaitza positiboa balitz, beherakada horri etenaldia ematea espero dute.


Antón Hurtado artista nafarraren ‘Topaketak eta destopaketak ibilian’ pintura-erakusketa Ziudadelako Bolborategian ikusgai | Ayuntamiento de Pamplona\nAntón Hurtado artista nafarraren ‘Topaketak eta destopaketak ibilian’ pintura-erakusketa Ziudadelako Bolborategian ikusgai\nLan-sorta iaz egindako gogoeta artistikoaren parte da, eta martxoaren 1era arte bisitatzen ahalko da\nZiudadelako Bolborategian izanen da ikusgai, gaurtik hasita martxoaren 1era arte, Antón Hurtadoren ‘Topaketak eta destopaketak ibilian’ erakusketa. Artistak azken urtean egindako ikerketa geometrikoaren fruitu diren pieza batzuk biltzen ditu erakusketak, non antzinagoko sormen-lanen zenbait ale ere jarriko baitira ikusgai, erreferentzia-puntu gisa.\nErakusketa gaur goizean aurkeztu dute Jorge Urdánoz Iruñeko Udaleko Kultura eta Berdintasuneko zuzendariak eta Hurtadok berak, zeinak prestakuntza artistikoa jaso duen arren autodidaktatzat jotzen baitu bere burua, geometriaz harago bere paisajista izaera eta horretarako joera aldarrikatzen duelarik. Katalogoaren sarrera-testuan zera dio Francisco Javier San Martinek: “pintura geometrikoaren azpian dagoen lauki-sare ikusezinak bidea ematen du ezin konta ahala posizio, konbinazio, kontraste edo zatien arteko harremanetarako”. Horixe da Antón Hurtadok proposatzen duen “jolas agorrezina”.\nHurtado (Iruña, 1956) pintorea, marrazkilaria eta eskultorea da. Arte Ederretan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean, bakarkako 40 bat erakusketa sinatu ditu eta taldekako beste hainbestetan parte hartu du. Bakarkako erakusketen artean aipagarriak dira 2000an Mistoen eraikinean eta 2004an Ziudadelako Bolborategian egindakoak; azken horretan akuarelak jarri zituen ikusgai, xede zutenak Donejakue Bidera hurbiltzea Aragoiko eta Frantziako bideen bitartez.\nBere ibilbide artistikoan, hainbat sari eta aipamenez aitortu zaio egindako lana Antón Hurtadori, eta hainbat bildumatan ditu lanak, esate baterako Madrilgo Liburutegi Nazionalekoan, Gustavo de Maeztu Museokoan, Jaengo Probintziako Diputaziokoan, San Fernandoko Udal Museo Historikokoan (Cádiz), Akuarelako Museo Nazionalekoan (Mexiko) eta Caja Madridekoan.\nGaur aurkeztu den erakusketa asteartetik ostiralera bisitatzen ahalko da, 18:30etik 20:30era, larunbatetan 12:00etatik 14:00etara eta 18:30etik 20:30era, eta igande eta jaiegunetan, 12:00etatik 14:00etara.


Makillaje betaurrekoen azpian\nMakillaje ezaugarriak betaurrekoak jantzita\nBiztanleria gehienak betaurrekoak etengabe erabiltzen ditu. Baina emakume askok, beren erakargarritasuna galtzeko beldurrez, ahalik eta gutxitan ahalik eta betaurrekoak erabiltzen saiatzen dira, denbora guztian kontaktu lenteak erosteko oso erosoa eta erosoa baita eta horrek ikusmenaren narriadura gehiago eragiten du. Aldi berean, ikusmena sortutako karga negatiboa eragiten du emakumearen ongizatean, buruko mina eragin dezake, odol-presioa aldatzen du, psikiarengan eragin negatiboa eragiten du eta, aldi berean, agerpena okerrera egiten du. Begiak distira egiten du.\nHala eta guztiz ere, itxura ederra eta, aldi berean, zure begirada mantendu ahal izango duzu, zeure burua oinazetsu gabe eta zure betaurrekoak ez agertzeko, aurpegia "hondatu" beldurra besterik ez delako. Beraz, oso garrantzitsua da gizadiaren erdi ederraren ordezkariek, puntuetara joatea behartuta, aurpegian egin behar den bezala.\nMakillaje harmoniatsua eta garbitua emakumezkoek ez daukate begirada oso atsegina, betaurrekoak betaurrekoen atzean erakargarriak eta ederrak sentitzeko.\nHala eta guztiz ere, gogoratu behar da "emanez" (miopia) eta "hurbil" betaurrekoek egindako markoaren makillajeek desberdintasun esanguratsuak dituztela. Hau da "plus" eta "minus" ikusteko betaurrekoak direla eta, hainbat lentilek, konbekzio eta konbekzioz, hurrenez hurren. Horrela, beraz, begiak itxura desberdinak dira. Beraz, betaurrekoak betaurrekoak urrunago daudenean egiten dituzte. Horregatik, makillajea itzal gehiago eta itzaltsuetan egin behar dira. Gainera, begiak handitutako begien arteko distantzia egiten saiatu beharko zenuke, beraz, begiak ez dira hain ugariak.\nEmakumeek, hurbilpen baterako joera dutenak, alderantziz, distiratsua eta espresiboa den makillajea erabiltzea hobe da, lentearen forma konkorduna dela eta, "negatiboa" ikuspuntuaren jabeen begiek tamaina errealaz baino txikiagoa dute.\nBetaurrekoak betaurrekoak betaurrekoak distiraz estaltzen dituztelako, aurpegiko azala baino arinagoa dirudi, beraz, efektu hori ekiditeko, edalontziaren jabeek eremu hori apur bat "marroi" izan beharko lukete.\nMakillaje eta margoen kolorea\nArratsaldean irteten ari bazara, merezi du ikuskizun metalikoa edo plastikozkoa, baina geruza mehea, argia edo gardena, edo edalontzirik gabeko betaurrekoak aukeratu ahal izango dituzu, makillaje ondo ikusgai egoteko. Nahiago dituzun betaurrekoak nahiago badituzu, markoa bera arrosa biguna, urdin argia, urrea edo zilarrezko tonuak izan daiteke.\nCool tonu ezarpena aukeratu baduzu: zilar, grisa edo urdina, eta, ondoren, kolore horiek, tonu hotzetan egindako makillaje itxura ona izango da. Makillaje artistek gris-zuri, perlak edo altzairu tonuak aplikatuz gomendatzen dute. Baina zure itxura oso grisa eta hotza ez denez, merezi du tenperatura orekatua edo hautsa egitea, eta distiratsua den kolorearen distira labeztua ez da ona.\nMarko zuriko urrezko edo zurbil bat aukeratzen baduzu, itzala itzala hautatzea merezi du: distiratsua, perla, epela. Beheko betazalen gaineko depresioa ilun marroi itzaltsuetan ilundu daiteke. Hobe da marroi bat, ez kolorea beltza, kolore horietako marko bat erabiltzea. Ez da beharrezkoa hotz "hotza" erabiltzea, astiro-melokotoi, arrosa argia eta beixa egingo dutenak.\nBegiak ez diren begiradun osoarentzat ez dira eguneroko beharrezkotzat hartzen, baina estiloaren zati bat eta bere irudiaren xehetasun oso garrantzitsua. Ez da edertasunik edalontzi ilun edo beltza etengabe aldatzeko, aurpegia zorrotzagoa eta gutxiago femeninoa delako. Begi-betaurrekoak eta betaurrekoak betaurrekoekin ere apainduta eragiten dute. Begi betaurrekoak begiak ezkutatzen dituzte, aurpegia kolore ilun eta aurpegi bat emanez, iluntzen masailetan.\nEz da txarra zure arsenalean forma eta koloreko marko ezberdinetan hainbat alditan. Hala eta guztiz ere, gogoratu behar da fotograma formatu zorrotz eta zehaztugabeek samurtasuna, gozotasuna eta feminitatearen aurpegia uzten dituztela eta zure aurpegiaren ezaugarri zorrotzak nabarmentzeko. Hori dela eta, eguneko eguneratzea hobe da lerro leunagoak, biribilduak edo obalatuak dituen markoa aukeratzeko.\nGarrantzitsua da egokia den ilea aukeratzeko. Ez da gehiegizko izugarria izan behar, bang luze lodi batekin. Forma sinple baten ilea, betaurrekoak distiratzen ditu. Marko handi batek orrazkera leunagoak oreka eta proportzionaltasuna mantentzeko eskatzen du.\nMakillaje ezaugarriak farsightedness\nAldakuntza honekin, betaurrekoak bisualki begiak handiagoak eta zabalagoak izan daitezen, makillaje-teknika begi bistan ez dadin izan behar du.\nItzalak betazalak geruza txiki bat ezarri behar lukete, bestela ere nabarmenagoa izango da. Puztuta betazalak marra marroiak edo ilun marroi ilunagoak alda ditzakete, begien inguruan zirkulu urdinik ez badago. Beheko betazalen azala desagertua bada, tonu urdinekoa da, tonu arinagoa eta tonu arrosak tonu krema aplikatu beharko litzaioke. Ez da gomendatzen makillaje bizkarrezurreko betuna betetzeko makillajea distiratsua izan dadin, eyeliner beltza eta itzalak sparkleekin erabiltzeko. Gainera, ez ezazu tolesten eyeball baten gainean.\nMiopia egiteko makillaje ezaugarriak\nIkusmen laburreko emakumeek lehenik eta behin behar dute makillajeak "begiak moztea" handitzeko, adierazkorragoa eta distiratsuagoa egiteko, betaurrekoak betaurrekoak ikusmenean begiak murrizten baitituzte.\nHorretarako, tonu nahiko aberatsak tonu aukeratu behar dituzu: gris iluna, urdina, marroia, berdea, urdin grisa, lila, morea. Begiaren ebakidura handitzen da begiaren kanpoaldeko izkinatik kanpo konektatzen diren goiko eta beheko betazalak.\nItzal itzalen oinarrizkoa mende bietan aplikatzen da: goiko eta beheko aldean, eta aurpegiaren erdialdetik tenplurako itzalak. Itzalen kolore distiratsuena eta saturatuena hurbilenekoa da begiaren kanpoaldeko izkinara. Beheko betazalen erdian, distira distiratsuarekin jarri dezakezu (hurrenez hurren, makillaje hautatutako aukerarekin).\nZure begiek itxura esentzialagoa izan dezaten, goialdeko betazalen atzean zizaila sakontzea azpimarratu behar duzu.\nBetelek maskarak tindatuak izan daitezke, aurrez aurpegirako indarrak erabiliz, beharra badago.\nBlush mastokatuen goiko aldean aplikatzen da eta tenpluetara eta begien kanpoaldeko ertzetara itzaldu.\nMakillaje naturaleko 3 ezpainetako biluzik onenak\nZaharrean zauden makilajeak: 5 teknikek ahaztu egiten zaituzte!\nEguzki gehiago: makillaje bilduma Chanel Dans La Lumiere de L'Ete\nMakillajea erromantze ahaztezina datara\nMineralen garrantzia elikadura\nUdako intoxikazioak: nola saihestu, lehen laguntzak\nBanana ogia kanela\nZenbat elikagai ditu B9 bitamina?\nBarrualdeko landareak: epiphyllum\nLarruazalaren zainketa egokia


Amaia Cortesek Kontserbatorioko Profesional titulua eskuratu du | El Diario Vasco\nOiartzunAmaia Cortesek Kontserbatorioko Profesional titulua eskuratu du\nAmaia Cortes musikari oiartzuarra. / GOIZARIN\nGOIZARINOIARTZUN. Sábado, 8 junio 2019, 00:34\nAmaia Cortes Carrizo musikari oiartzuarra pozarren dago. Izan ere, Kontserbatorioko Profesional titulua eskuratu berri du. Pianista da Cortes gaztea. «Zazpi urterekin hasi nintzen Ibargain musika eskolan, eta berehala lehiaketetan parte hartzen hasi nintzen», adierazi du Cortesek. «Andoaingo piano lehiaketan bi aldiz ohorezko aipamena lortu ondoren, Donostian ospatzen den nazioarteko piano lehiaketan bigarren postua lortu nuen», nabarmendu du musikariak. Donostiako kontserbatorioan urte batez ikasi ondoren Salamancako kontserbatoriora joan zen ikasketak amaitzera.\nSalamancan hainbat kontzertu eman ditu auditorioetan, azkena Salamancako kasinoan maiatzaren 27an. «Mendelssohnen Rondo Capricciosoarekin amaitu nuen kontzertua», gaineratu du.\n«Oraingoz ez daukat pentsatua ikasketa musikalekin jarraitzea, urte betez kanpora ikastera noa eta. Baina itzultzen naizenerako beharbada Salamancako goi mailako kontserbatoriorako sarrera probak prestatuko ditut», aurreratu du. «Goi mailako sarrera probak prestatuko ditut nire oraingo irakasleak Celia Camarerok animatuta», dio pozik oiartzuarrak.


ASPERGER SINDROMEAREN NAZIOARTEKO EGUNA OTSAILAK 18 | Maria eta Jose IkastetxeaMaria eta Jose Ikastetxea ASPERGER SINDROMEAREN NAZIOARTEKO EGUNA OTSAILAK 18 – Maria eta Jose Ikastetxea\nHasiera › BERRIAK › ASPERGER SINDROMEAREN NAZIOARTEKO EGUNA OTSAILAK 18\nUrtero egun bat proposatzen dugu ikastetxean ikasleekin sindrome edo trastorno berri bat ezagutzeko asmoz. Egitasmo honen helburu nagusia ikasleekin sindrome edo trastorno hauen trataera normalizatzean datza.\nGure gizartean errealitate anitzekin aurkitzen gara, eta hori horrela izanik, ikaslea inguratzen duen errealitatea ahalik eta modu zabalenean ezagutzea beharrezkoa dela iruditzen zaigu, gure esku-hartze eta hartu-emanetan ikaslea ezagutu eta errespetatzeaz gain, honen ongizatea bermatu ahal izateko.\nAurten Asperger sindromea duten pertsonak hobeto ezagutzeko eta ulertzeko aukera izan dugu. Alabaina, LH eta DBHko ikasleei jarduera batzuk proposatu zaizkie ikasgelan lantzeko eta hauen bidez, pertsona horien eguneroko errealitatea hobeto ulertzeko aukera izan dute. Ez dugu ahaztu behar, aniztasunak gure gizartean duen garrantzia, horregatik, gizabanako bakoitzak jarrera eta pentsamendu ezberdinak izan arren, denok behar dugu maitatzea eta maitatuak sentitzea. Gure nahia, sindromea duten pertsonen errealitateari hurbiltasun keinu bat egitearena izan da, aurreiritziak eta lekuz kanpoko jarrerak alboratuz.\n“Aniztasunak egiten gaitu talde”


Rodriguez:"Hemen errotondari bueltaka gabiltza aterabidea aurkitu gabe"\nEstatus politiko berriaz\nRodriguez: "Hemen errotondari bueltaka gabiltza, aterabiderik aurkitu gabe"\nSortuko idazkari nagusiaren hitzetan, "EAJren aldetik interes gutxi dago estatus politikoaren gaiari heltzeko. EH Bildurekin lotutako akordioa baino nahiago izan du unionisten beto guztiak onartu".\nRodriguez:"Hemen errotondari bueltaka gabiltza, aterabiderik aurkitu gabe"\nArkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiaren hitzetan, Kataluniako elkarrizketa mahaiak zabaldu beharko luke hemen ere aukerarik gatazka politikoari irtenbide bat emateko emateko, " Espainiako estatuak jarraitzen duelako ukatzen herri honi zor zaion eskubidea bere etorkizuna kibreki aukeratzeko". EAJri leporatu dio estatu politikoaren gaiari heltzeko interesik ez izatea. Gogora ekarri du duela 3 urte akordio bat erdietsi zutela EAJk eta EH Bilduk, "baina EAJk muzin egin zion akordio horri eta nahiago izan zuen PSE eta Podemosekin beste akordio bat lotu, unionismoaren beto buztiak onartuta, kanpoan utziz erabakitzeko eskubidea, euskal selekzioa, egungo sabai konpetentzialaren igoera eta bere blindajea... Guretzat, hortik kanpo ez dago estatus politiko berriaz hitz egiterik, egungo estatutuaren erreforma bat besterik ez litzateke. EAJri esan diogu badela garaia gure arteko akordioa berreskuratu eta nolako estatus politikoa behar dugun adosteko. Ondoren, ondorengoak".\n"Proces"eko buruzagien balizko indultuez galdetuta, Kataluniako herriaren eta independentismoaren garaipentzat jo ditu: "Norbaitek uste al du bere burua estu ikusiko ez balu gobernu espainiarrak indultu hauek emango lituzkeela?", galdegin du Rodriguezek. Bere hitzetan, presoak kaleratzea betebehar politiko eta moral bat da "bai Katalunian eta bai Euskal Herrian ere. Errepresioarekin eta gatazka politikoak judizializatzearekin ez dagoela konponbiderik. Elkarbizitza eta bake justu eta demokratikoaren eraikuntzak hori ere eskatzen duelako".\nIñaki Garcia Calvo PPeko zinegotzi gasteiztarrak jasandako erasoen inguruan sortutako polemikaz, Rodriguezek berretsi du EH Bildurentzat onartezina dela norabait PPkoa izateagatik jotzea baina jasandako kritiken aurrean salatu du "hemen badaudela errefusa edo kondena oso selektiboak: nor den jipoitua, orduan erabakitzen da errefusatzen den ala ez". Salatu du halaber, Ezker Abertzaleari salaketa exijentziak luzatzen dizkieten alderdien helburua ezker subiranistaren posizio politikoak higatzea dela elkarbizitza demokratikoaeraikitzea baino gehiago.


Zaintzaren beharra ikerketa-munduan ere • ZUZEU\nZaintzaren beharra ikerketa-munduan ere –\nAna Galarragak ikertzaileen osasun mentalaz, Berria egunkarian.\nGanteko Unibertsitateko ikertzaileek gidatu dute ikerketa, eta Research Policy aldizkarian argitaratu dute. 3.659 doktoregaik parte hartu dute, eta buru-osasunaren 12 adierazle neurtu dituzte haiengan: presiopean sentitzea etengabe, goibel eta deprimituta egotea, loa galtzea kezken ondorioz, zailtasunak gainditzeko ezintasuna, ez gozatzea eguneroko jarduerekin, norberarengan konfiantza galtzea, kontzentratzeko arazoak izatea, ez izatea erabakiak hartzeko gai…\nArazoa ez da Belgikara mugatzen, noski. Aurretik beste herrialde batzuetan egindako beste zenbait ikerketak ere emaitza berdintsuak erakutsi dituzte, eta antzeko lekukotzak jaso ditugu guk ere Elhuyar aldizkariko Ekinean ataleko elkarrizketetan. Hain zuzen, ikertzaile emakumezko gazteak dira atal horretako protagonista, eta askok aipatzen dute denbora asko eskaini behar diotela ikerketari, presio handia sentitzen dutela, oso gogorra egiten zaiela emaitza txarrak jasotzea, kezka handia eragiten diela beti behin-behineko baldintzetan aritzea eta etorkizunerako segurtasunik ez izatea….\nburuko gaixotasunak, doktoregaiak, ikerketa, osasun mentala, osasuna, zaintza\nEnplegu publikoa eta euskararen meritua


Zinema eta zientzia eskuz esku | Kultura | Berria\nZinema eta zientzia eskuz esku\nBihartik martxora bitarte, 11 film proiektatuko dituzte Donostiako Tabakaleran eta Bilboko Arte Ederren Museoan, 'Zinema eta zientzia' zikloan. Zientzialariek aurkeztuko dituzte emanaldiak\nRicardo Diez Muiño (DIPC), Joxean Fernandez (Euskadiko Filmategia), Edurne Ormazabal (Tabakalera), Pedro Miguel Etxenike (DIPC), Jose Luis Rebordinos (Zinemaldia) eta Miguel Zugaza (Bilboko Arte Ederren Museoa). A. CANELLADA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nHirugarren urtez, Zinema eta zientzia zikloa antolatu dute Euskadiko Filmategiak eta DIPC Donostia International Physics Center erakundeak; aurten, lehen aldiz, Donostiako Zinemaldiarekin elkarlanean. Kultura zinematografikoa eta zientifikoa uztartzea eta biak elkarrekin dibulgatzea du xede zikloak. Horretarako, zientziarekin harremana duten 11 film erakutsiko dituzte aurten. Izen handiko zientzialariek aurkeztuko dituzte emanaldiak, Donostiako Tabakaleran eta Bilboko Arte Ederren Museoan egingo dituztenak. Bihar izango da lehena: Agora (Alejandro Amenabar, 2009) erakutsiko dute Tabakaleran —hurrengo egunean emango dute Bilboko museoan—, eta Pedro Miguel Etxenike DIPCko presidenteak egingo ditu aurkezpen lanak.\nErlijioaren eta zientziaren arteko eztabaida du ardatz proiektatuko duten lehen filmak, baina zientziaren askotariko arloak izango dituzte aztergai martxora bitarte emango dituzten gainerako lanek ere. Gattaca (Andrew Niccol, 1997) filmak, esaterako, manipulazio genetikoaz gogoeta egiteko aukera emango du. Emakume astronauta bat du protagonista, berriz, Proxima-k (Alice Winocour, 2019), iazko Donostiako Zinemaldian Sail Ofizialean estreinatu zutenak. Adimen artifiziala da Her (Spike Jonze, 2013) lanaren gai nagusia, eta robotikaren munduan dago girotua Autómata (Gabe Ibañez, 2014).\nDespertares (Penny Marshall, 1990) filmak neurologia hartuko du hizpide, eta Ad Astra (James Gray, 2019) lanak, berriz, barne-bidaiak eta espazio-abenturak uztartuko ditu. Zientzia-fikzioari dagokionez, bi film bildu dituzte aurtengo egitarauan: X: The Man with the X-Ray Eyes (Roger Corman, 1963) eta Frau im Mond (Fritz Lang, 1929).\nHalaber, programazioan bada itxuraz zientziarekin harreman agerikorik ez duen film bat: Gilda (Charles Vidor, 1946). Baina zikloan sartzeko arrazoia azaldu dute antolatzaileek: traman bada wolframari lotutako hari bat ere. Horiez guztiez gain, The Tree of Life (Terrence Malick, 2011) filma ere erakutsiko dute.\nBerritasunik ere badu hirugarren edizioak; izan ere, proiekzioez gain, bost hitzaldi izango dira aurten, beste horrenbeste zientzialariren eskutik. Halaber, Frau im Mond filmaren emanaldian zuzeneko musika jarriko du Javier Perez de Azpeitia piano jotzaileak.\nBestetik, Gilda, Bilbora eta Donostiara ez ezik, Donibane Lohizuneko (Lapurdi) Le Select zinema aretora ere eramango du zikloak —hilaren 21ean izango da emanaldia—. Ikastetxeei zuzendutako proiekzioak ere egingo dituzte zikloan: The Day After Tomorrow (Roland Emmerich, 2004) ikusi ahal izango dute ikasleek.\nToti Martinez de Lezeak 'Egurra S.A.' eleberria plazaratu du\nIntrigazko nobela da, industria editorialaren miserietan girotua. Ereinekin eman du, eta aldi berean kaleratu ditu gaztelaniazko jatorrizkoa eta euskarazkoa; Miren Arratibelek egin du itzulpena.\nOstiralean hasiko da Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren 31. Astea Donostian, eta 50 film inguru erakutsiko ditu azaroak 6ra bitarte: genero horretako urteko ale nabarmenetako batzuk nahiz zenbait klasiko\nEmakumeen espazio liturgikoa\nArtea eta bortizkeria


Denok sukaldera! – EAThink\nJaten dugunak zer ondorio sozial eta ekologiko dituen ohartzea.\nJaten dugunaren eta urruneko lekuren batean gertatzen denaren arteko lotura ikusten ikastea.\nGaraian garaiko jakiei buruz ikastea.\nDeskargatu ikas-unitate osoa hemen: Denok sukaldera!\nESKOLA KONPOSTA: IKASLEAK ERE, HONDAKINEN JABE →


Italiak, poluzioaren aurka, garajerik ez dutenei autoak saltzea debekatzea proposatu du | Consumer\nItaliak, poluzioaren aurka, garajerik ez dutenei autoak saltzea debekatzea proposatu du\nGobernuak berehala aplikatu nahi ditu neurri horiek eta beste batzuk, hala nola erregai ekologikoak eta ordutegi mailakatuak.\nAzken asteetan airea arnastezina da Italian. Lehorte luze batek eta haizerik ezak izugarri handitu dute herrialdearen iparraldeko kutsadura, eta hiri handietako hauts esekien mailak luze joan dira larrialdi-atalasera.\nAurrekaririk gabeko erabaki batean, ehun bat udalerrik, Milan, Turin eta Florentziako hiriek barne, debekatu egin zuten autoaren erabilera joan den igandean. Ordena horren ondorioz, lau milioi italiar oinez, bizikletaz edo garraio publikoarekin joan ziren.\nEgoera ez da aldatu aste honetan, eta Milan, milioi eta erdi biztanle dituen nazioaren hiriburu ekonomikoa, agintarien erabaki zorrotza hartzeko zorian egon da.\n“Osasuna dugu jokoan”\nHerrialdearen gainerakoa ez dago askoz hobeto, eta Ingurumen Ministerioak kutsadurari aurre egiteko talka-plana iragarri du. Silvio Berlusconiren gobernuaren proposamenen artean, neurri erradikal bat dago: auto bat erosten duenak autoa aparkatzeko leku bat duela frogatu beharko du.\nNeurri horrek, sarbideen kontrolarekin batera, hiriak deskongestionatzea eta autoaren erabilera arrazionalizatzea du helburu, baina errazagoa da esatea Milan bezalako hiri batean, non egunero 800.000 ibilgailu sartzen baitira. Gobernuak berehala aplikatu nahi ditu neurri horiek eta beste batzuk, hala nola erregai ekologikoak eta ordutegi mailakatuak.\nGarraio pribatua erabiltzeko igandeetako debekuak ez dira bitxiak Italian, baina blokeko geldialdi hori ez zen inoiz gertatu. Egia da ohiz kanpoko egoera bati erantzuten diola —ezohiko lehortea—, baina jarduera sakonagoen beharra nabari da. Trafikoaren blokeo puntuala adabaki bat besterik ez da. Ermette Realacci Legambiente elkarte ekologistako lehendakariak atzo esan zuenez, “alkateak hotzeria duen gaixo baten antzekoak dira, baina medikuntzaren bat preskribatzeko birika izatea espero dute”. Eta Girolamo Sirchia Osasun ministroak berak ez zuen dramatismorik kendu: “Gure hirietako airea oso kutsatuta dago, eta argi esan behar da osasuna benetan jokoan dagoen puntura iritsi garela”.\nLeggirok atzo eman zituen urtebetean Italiako hiriburuetan egindako behaketaren datu beldurgarriak. Pm10-a hauts-pikor txiki-txikiak dira, eta arnasbideen bidez mugitzen dira organismoan. Europako legediaren arabera, gehieneko muga 50 mikrogramo da metro kubiko bakoitzeko. Bada, hesi hori zenbat egunetan gainditu zuten ikusita, Turinek eta Genovak trafikoa gelditu behar zuten urteko hamabi hilabeteetatik zortzitan. Beste hiriburu batzuetan, hala nola Bolonian, Parman edo Brescian, blokeoa sei hilabetez gertatu behar zen. Erromak eta Florentziak atalasea gainditu zuten lau hilabetez.\nEgun hauetan, italiarren arreta lehorte eta kutsaduraren ondorio da. Ibai handien emaria, hala nola Po, jaitsi egin da maila historikoetara, ez dago elurrik Alpeetako mendi-adarretan eta barazkiak hodeietan daude. Albistegiek kutsaduraren aurkako dietak gomendatzen dituzte, platanoarekin, kiwiarekin eta barazkiekin, antioxidatzaile ugari baitituzte. Haurrak autoan ez joatea gomendatzen da, autoen eraginpean baitaude, eta medikuek ultimatuma ematen diete erretzaileei: “Utzi erretzeari edo utzi hiria”. Euriak arazoa eraman arte itxaron behar da.\nautoak Italia-eu kutsadura


Uraren Bailarakek Baztan-Bidasoa bisitatzera gonbidatzen gaitu bere promozio-bideo berrian. – Cederna Garalur\n«Ibili gure lurrak» izenburupean, Uraren Bailarakek, Baztan eta Bidasoako Udalen Turismo Elkarteak, Baztan-Bidasoa eskualdeen sustapen-bideo bat eman du argitara, dagoeneko Youtuben eskuragarri, esteka honetan: https://m.youtube.com/watch?feature=youtu.be&v=IG8WaQV-LhA\nUraren Bailarak elkartearen logoan jasotzen diren lau elementuak erabiliz (ura, basoa, bideak eta herriak), bideoak eskualdeetako leku esanguratsuenetako batzuetan barrena bidea egiten du; besteak beste, Berako San Migel zubia, Donamariako Jauregia dorretxea, Xorroxin ur-jauzia, Bidasoa ibaia, monumentu megalitikoak, Baztango Donejakue bidea eta, jakina, Bidasoako Natura Bideako bizikletentzako ibilbideak eta Ederbidearen ibilbide berria.\nBaztan, Malerreka, Bertizarana eta Bortzirietako hainbat lekutan grabatu dute ikus-entzunezko material berria, eta bideoaren lanketan eskualdeko haran guztietako norbanakoek eta herriko elkarteek parte hartu dute; besteak beste, Baztango Donejakue Bidearen Lagunak elkarteak eta Arkupeak jubilatuen elkarteak.\nUraren Bailaraken arabera, «Ibili gure lurrak» bideoaren izenburuak «Baztan-Bidasoako natura, herriak eta paisaiak ezagutzeko modurik politena, osasuntsuena eta iraunkorrena» erakusten ditu: «mendietako eta herrietako bidezidorretatik ibili, Bidasoako Natura Bidea bizikletaz egin, basoak lasterka zeharkatu, oinak ibai batean busti edo mendi baten tontorrean sakon arnastu».\nUraren Bailarak Baztan Bidasoa Turismo Garapena elkartearen turismo-marka da. Baztan-Bidasoa eskualdeetako 18 udalek osatzen dute elkartea, eta eskualde osoan turismo jasangarria bultzatzea eta proiektu estrategikoak garatzea ditu helburu.\nIrantzu Pastor. Uraren Bailarakeko turismo-teknikaria. : 607678682. Posta elektronikoa: baztanbidasoaturismoa@cederna.es\nBideoa: “BAZTAN-BIDASOA, ibili gure lurrak · recorre nuestros caminos” : https://m.youtube.com/watch?feature=youtu.be&v=IG8WaQV-LhA\nPor | 2020-03-06T07:47:34+00:00\tmarzo 6th, 2020|Albisteak|Comentarios desactivados en Uraren Bailarakek Baztan-Bidasoa bisitatzera gonbidatzen gaitu bere promozio-bideo berrian.


Osteguna, 2020(e)ko ekaina(r)en 18-(e)an 23:26etan\tBerriak\nHalaber, mailegu eta itzulketa zerbitzuak mantenduko dira, baldintza hauekin:\nMailegatu nahi diren dokumentuak aldez aurretik erreserbatu beharko dira katalogoan bertan, telefonoz deituta (943 11 27 93) edo presentzialki.\nItzulketak Liburutegiko barnealdeko mailegu mostradorean egingo dira.\nBestalde, liburutegien arteko mailegua eta erreprografia zerbitzua martxan jarriko dira berriz ere.\nEzin izango da Liburutegian zehar ibili dokumentuak kontsultatzen. Hortaz, ezingo dira apaletako liburuak hartu edota gainetik irakurri. Komunak itxita egongo dira.\nEraikinean sartzeko eta mugitzeko bertako arauak errespetatu beharko dira, baita ezarritako segurtasun neurriak bete ere (ezinbestekoa da maskara erabiltzea, eskuak sarreran egongo den gelarekin garbitu beharko dira eta pertsonen arteko distantzia mantendu beharko da). Bestalde, sarreran dagoen pantaila batek Liburutegiaren betetze maila adieraziko du bi kolore erabiliz: berdea (Liburutegian sartu ahal da) eta gorria (erabiltzaileak itxaron beharko du beste pertsona atera arte).


Israelek 1.319 palestinar atxilotu ditu bi hilabetetan\n2018ko abenduaren 19a, asteazkena | Ordua Euskal Herrian 13:06:14\nAddameer preso palestinarren eskubideen aldeko elkarteak salatu duenez, Israelgo indar armatuek 1.319 palestinar atxilotu dituzte urtarrila eta otsaila artean. Atxilotuetatik 274 adin txikikoak dira.\nAddameer-en arabera, otsailaren 28ko egunean 6.500 palestinar zeuden preso edo atxilo Israelgo kartzeletan. 6.500 presoetatik, 350 haurrak ziren.\nBestalde, kargu edo froga gabe atxilotutakoak ere badira. Urte hasieran, 169 atxilotze agindu zenbatu zituen Addameer-ek, eta otsailaren bukaerarako, froga barik atxilotu zituzten pertsona kopurua 500era igo zen.\nIsraelgo ziegek gertaera ilunak ezkutatzen dituzte. 1967tik, Israelgo indar armatuek 213 preso palestinar hil dituzte, horietatik 72 torturen ondorioz. Addameer-ek salatu du askotariko eskubide urraketak ematen direla kartzeletan: bortxaketak, medikamentua ukatzea, egoera txarrean dagoen janaria, kartzeletako gainpopulazioa eta abusu fisiko eta psikologikoak, besteak beste.


Lege-politikak — Gaurve Kontsultoreak\nIdentitatea: GAURVE S.L.\nPosta elektronikoa: consultores@gaurve.es\nGAURVE S.L. Europar Batasunean kokatutako hornitzaileei kontratatzen dizkie azpiegitura birtualak.\n• Edozein pertsonak baieztatzeko eskubidea du GAURVE S.L. berei dagozkion datu pertsonalak tratatzen ari garen ala ez.\n• Egoera jakin batzuetan eta beren egoera partikularrarekin zerikusia duten arrazoiengatik, interesdunek aurka egin ahal izango diote GAURVE S.L. datuak tratatzeari, salbu eta arrazoi legitimo larriengatik, edo erreklamazio posibleak egikaritzeagatik edo defendatzeagatik.\nGAURVE S.L. tratatzen ditugun datuak zuzenean erabiltzaileak emandakoak dira edo bere lege ordezkariak.


90 eta 1.220 euro bitartean pagatuko dute autonomoek | Ekonomia | Berria\n90 eta 1.220 euro bitartean pagatuko dute autonomoek\nMADRIL. Diru sarreren araberako kuota sistema ezarriko du Espainiako Gobernuak autonomoentzat. Hilero 90 euro eta 1.220 euro bitartean ordaindu beharko dute gizarte segurantzan, erreforma amaitzean, 2031n. Aldaketa mailakatua izango da, 2023an hasiko da, eta hurrengo urteetan gutxienekoa jaitsiz joango da, eta igoz, berriz, gehiago irabazten dutenentzat.\nHala, lehen urtean, 2023an, hilean 3.000 eurotik beherako sarrerak izan dituztenek, 200 euro ordainduko dituzte, eta gehienezko kuota 400 euro izango da, 48.841 eurotik gorako diru sarrerentzat. Erreforma osorik indarrean sartzean, 2031n, 90 euro izango da txikiena, eta 1.220 euro, berriz, handiena.\nAutonomoek hamahiru kotizazio oinarrien artean aukeratu ahal izango dute, espero dituzten diru sarreren arabera, baina aldatzeko aukera izango dute urtean sei aldiz, jasoko dutenera egokitzeko. Urte osoko balantzea egindakoan, langileak zegokiona baino gutxiago kotizatu badu, aldea ordaindu beharko du; alderantziz gertatzen bazaio, aldea jasoko du.


Horrelako ziberiruzurretan, gaizkileek iruzur egiten saiatuko dira, Banka Elektronikoan sartzeko zure kredentzialak, eragiketak baimentzeko gakoak eta abar lortzeko. Horiekin ezinbestekoak dituzten gakoak eskuratuko lituzkete eta zure kontuetan sartzeko eta haietatik dirua zuzenean transferentzien bidez atera lezakete edo bestelako finantza-eragiketak egin lituzkete. Zure txartelen datuak, baita iraungitze-data eta segurtasun-kodea (CVV) ere, eskatu ahal dizkizute.\nPhishinga: iruzur hau SMSak, whatappak edo posta elektronikoak jasotzen ditugunean hasten da. Horiek Kutxabanketik edo beste finantza-erakundetik bidalita daudela ematen du. Mezu horietan esaten dizute, adibidez, zure kontua edo txarteletako bat blokeatu egin dela, eta esteka bat ematen dizute. Klikatzen baduzu, Kutxabank webgunearen antzeko itxura duen baina iruzurrezkoa den webgune batera eramaten zaitu.\nMezuaren igorlea nor den ondo begiratu mesedez, eta, nahiz eta Kutxabanketik datorkizula iruditu, zuhurtziaz jokatu eta jaso duzun mezuak zer esaten duen arretaz irakurri.Gainera, zure nabigatzailearen goiko aldean agertzen den webgunearen helbidea (URLa)arretaz egiaztatzen baduzu, iruzurgile batena bada Kutxabankena bezalakoa ez dela ikusiko duzu.\nGezurrezko webgune horretan zure izenean eragiketak egiteko behar diren datu guztiak eskatuko dizkizute. Begiratu ondo eta irakurri arretaz zure mugikorrera iristen zaizkizun baimena emateko mezu guztiak, eta kontuan izan webgune honetan sartzen duzun guztia lapurrari iristen ari zaiola.\nHorrez gain, batzuetan, telefono-deiren bat ere jaso dezakezu eta Kutxabankeko langileak direla esango dizute baina iruzurgileak izan daitezke. Horren bidez, zibergaizkileek behar duten informazioa lortzen saiatuko dira (adibidez, baimen-gakoak). Ez zaitez horrelako deiez fidatu, Kutxabankek ez dizulako inoiz gakoak eskatzeko deituko.\nKontuan izan iruzur mota hori saltoki ezagun baten itxura eginez ere iritsi ahal zaizula (gehienetan oso ezagunak diren denden izenak erabiltzen dituzte). Mezu horietan finantza-datuak edo txartelaren datuak eskatuko dizkizute. Beraz, lehen aipatutako neurri berberak hartu behar dituzu (bidaltzailea nor den ondo egiaztatu, URLa zein den ikusi, eragiketak baimentzeko edota sinatzeko mezuak arretaz aztertu, etab.).\nAzkenik, Kutxabanken webgunea aurkitzeko bilatzaile bat erabiltzen baduzu (Google, Chrome, Bing, etab.), ikusi Kutxabank benetako webgunea dela eta ez zarela iruzurrezkoa izan daitekeen iragarki batean klikatzen ari eta gezurreko webgune maltzur batera joaten ari.\nKutxabanen webgunearen Online Segurtasuna atalean Zibersegurtasuneko Jardunbide Egokiak azalduta dituzu. Horiek honako eta bestelako ziberiruzurren aurka aplikatu behar dituzu.


Soka dantza, 40garren urtez — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Soka dantza, 40garren urtez\nSoka dantza, 40garren urtez\nEmanaldi berezia emango du aurten Astigar taldeak, Santio egunean bertan.\nBadira urte batzuk Astigar elkartea, eta bere baitan, Astigar dantza taldea sortu zirela; 40 urte, hain juxtu. Eta 40 urte hauetan, urtero-urtero, hutsik egin gabe, soka dantza egin da Santio egunean, uztailaren 25ean. Hori ospatzeko, omenaldi txiki bat antolatu dute.\nAurreneko soka dantzan, 20 bikote\nUrtero, Santio egunean soka dantza egiten da. Aurreneko aldiz, Astigar taldeko 20 bikote atera ziren dantzara, 1976ean.\nGarai hartan, Martin Ormazabal eta Joxe Alberro aritzen ziren irakasle lanetan; orduko Argia dantza taldeko dantzariak, biak.\nHasiera hartan, Santio egunean dantzatzeaz gain, San Roke egunerako ere emanaldi bat prestatzen zuen Astigar dantza taldeak.\nUdalbatzaren soka dantza, eguerdian\nGaur egun, Udalbatza osatzen duten zinegotziek dantzatzen dute aurrena. Aur-ten ere, Foru plazan dantzatuko dute, eguerdiko 12:30etan. Normalean, dantzariek laguntzen diete aurresku eta atzesku lanetan.\nArratsaldeko emanaldia, omenaldi eta guzti\nSantio eguneko arratsaldean, berriz, Astigar dantza taldeko gaztetxoen emanaldia izaten da frontoian, 18:00etan. Aurten ere ez dute hutsik egingo.\nHorrez gain, soka dantza egiten dela eta Astigar dantza taldea sortu zela 40 urte pasa direla ospatzeko, omenaldi txiki bat egingo diete garai hartako irakasleei: Martin Ormazabal eta Joxe Alberrori, hain zuzen.\nAstigarrek larunbatean dantzatuko du.


Nola sendatu katu baten zauria bost urratsetan? Ikasi zauria azkar desinfektatzen eta babesten | Consumer\nNola sendatu katu baten zauria bost urratsetan? Ikasi zauria azkar desinfektatzen eta babesten\n“Etxean katu bat baino gehiago dagoenean, zaindu egin behar da animalietako batek ere ez dezala zauritutako animaliaren erizain izan. Lepokoa isabeldarra jartzen badugu, baina beste maskota batek zauria miatzen badio, ez gara ezer egiten arituko”, esan du Pérezek. Ekintza oso borondatezkoa dirudi eta maitasun felinoz betea egon daiteke, baina zauriarekin katua baino okerragoa izango da. Hala ere, katuak borrokatzen diren unerako trikimailu batzuk kontuan hartzea komeni da.


Bonbardaketa egunetako ibilbideak Gerrako Ahotsak webgunean. Badihardugu Euskara Elkartea\n2022-04-28 ¦ ahotsak\nEgunotan, Gerra Zibilaren ondorioak gogoratzeko ekintza ugari antolatu dira. Besteak beste, Elgetako Udalak eta Intxorta 1937 Elkarteak apirilaren 25ean gerran hildako elgetarrak omendu zituzten; Eibarko Udalak hitzaldi, tailer, ibilaldi eta bestelako ekimenak antolatu ditu apirilaren 25etik maiatzaren 7ra bitartean; eta, Gernikan, Gernika 2037 Memoriaren Mapa webgunea aurkeztuko dute bihar, apirilaren 29an, Astran.


Euskararen aldeko borrokan eragileen arteko batasuna aldarrikatu du Kontseiluak\nEragile sozial, politiko eta sindikalen arteko batasuna aldarrikatu du Kontseiluak\nBilboko Justizia Auzitegiaren parean eta "Euskaraz bizitzearen alde, batuz. Eskubide murrizketarik ez!" lelopean, ehunka pertsona batu dira, euskararen defentsan estrategia bateratu bat adosteko eta norabidea zehazteko ordua dela esatera.\nEAEko Justizia Auzitegi Nagusiak Irungo Udalak hainbat lanpostutarako ezarritako hizkuntza eskakizunak baliogabetu izana salatzeko deitu dute bilkura, eta Frantziako Konstituzio Kontseiluak atzo hizkuntza gutxituen legea partzialki bertan behera uztearen kontrako ebazpena gaitzesteko protesta ere bilakatu da.\nPaul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak hedabideen aurrean egindako adierazpenetan, eragile sozial, sindikal eta politikoei dei egin die, guztien artean estrategia bat adosteko, "auzitegietatik iristen ari zaigun erasoaren aurrean". Hizkuntza politikarekin lotutako erabakiak epaileen esku geratzen ari direla salatu du. Euskal Herri osoan "elkarrekin eta batuta" erantzuteko ordua dela adierazi du Bilbaok.\nDatorren larunbaterako ere, euskalgintzak elkarretaratzea deitu du Baionan, Frantziako Konstituzio Kontseiluak hizkuntza gutxituen kontra hartutako erabakia salatzeko.


Gueñesko Udala - Lehenengo saria Gironaraino joan zen, “Haiti, con dolor en el alma” diseinuari esker\nLehenengo saria Gironaraino joan zen, “Haiti, con dolor en el alma” diseinuari esker\nOloteko (Girona) Roberta Petit diseinatzailea izan zen Gueñesko herrigunean irailaren 11n egin zen Paperezko Soinekoen Lehiaketa Internazionalaren irabazlea helduen kategorian, “Haití, con el dolor en el alma” diseinuari esker.\nEmakumeentzako jantzia da, gorputzera egokitua. Eskote asimetrikoa du, hau da, sorbalda bakarrekoa eta bertan begizta apaingarria du. Behekoa puxika-gona da, alde batean irekita. Gainera, aurreko aldean paperezko gainjartzea du. Jantzia akuarelaz eta jasmin tez nahastutako ur-pinturaz dago margotuta. Ahozapien paper tiraz egindako eskulangintzazko trikordak ditu, Karibeko eta Afrikako irletan erabiltzen den saskigintza tradizionalaren teknikari jarraituta.\nHelduen kategoriako bigarren saria Getxoko Emilia Cubillas Argos diseinatzaileak irabazi zuen “Dania” jantziari esker. Jantzi gorri laburra da, parpail tolesdun asimetrikoz egina eta purpura kolorezko lorez apaindua. Diseinua eskuz eta makinaz eginda dago eta buruko apaingarria, forratutako zapatak zein loreak ere baditu.\nHirugarren saria Gueñesko Mari Lolo Ruiz diseinatzailearen “Celeste” jantziarentzat izan zen. Egungo joerei jarraitzen dien bi piezako eta bi koloreko janzki asimetrikoa da. Berokiaren soinekogintzaren estiloa historikoa da, marfil kolorekoa eta neurrira egindako patroia du. Mahuketan zein sorbaldan gurutze-puntuzko brodatuak ditu. Apaingarriak eta erremateak bi koloreko kakorratzezkoak dira. Soinekoaren brodatuak ere gurutze-puntuzkoak dira eta txirikordan bildutako erremateak kate itxurakoak. Eskuz egindako soinekoa honako hauek osatzen dute: fantasia apaingarriak dituen kapela, apaingarri berberez forratutako zapatak, kakorratzez egindako belarritako eta eskumuturrekoa eta maskotak eramateko kakorratzezko kanpaza.\nHaurren kategoriari dagokionez, lehenengo saria Gueñesko MariVi Merino diseinatzailearen “Aroma” soinekoarentzat izan zen. Lurringai bat osatzen duten esentzia leunetan oinarritzen da eskuz eta makinaz egindako diseinu hau. Goiko partea asimetrikoa da eta lorez zipriztinduta dago. Gona, ostera, puztuta dago eta hainbat koloretako irudiek osatzen dute.\nBigarren saria Gueñesen bertan geratu zen, Ainhoa Larrauri diseinatzailearen “Udaberri Alai” diseinuaren eskutik. Honek jantzia, jaka, zapatak eta osagarriak ditu eta paper-mantel beixez egindako diseinua da. Gainera, tonu urdineko eta gorriko lora irudiak ditu, eskuz margotuak. Jantziarekin batera, puntu arruntez egindako jaka ere aurkeztu zuen. Hori egiteko, eskuz egindako paper haria erabili da, 100 metro baino gehiago. Lore irudiak dituen bi apaingarri ere baditu.\nAzkenik, hirugarren saria Gueñesko Sara Barrenetxearen “Sota de espadas” diseinuarentzat izan zen. Lodiera handiko paperez eginda dago tonu urdinetan, botak barne.\nHelduen kategoriako Roberto Comas saria Gueñesko Marivi Merinok irabazi zuen “Diva” jantziaren bidez. Sirena itxurako jantzia da. Eskudelgintzazko ur-jauziak ditu eta gonaren kapak lore-hostoz eginda daude. Historia egin duten zinemako eta musikako musa handietan oinarritzen da diseinua eta eskuz eginda dago.\nHaurren kategoriako Roberto Comas saria Gueñesko Olatz Larrauriri egokitu zitzaion “Pinpilinpauxa” jantziari esker. Paper-mantel morez egindako jantzia da. Eskuz jositako pinpilinpauxa berde gainjarriez dago apaindua eta jantziaren azpiko zatian barren berdea du. Eskuz eta makinaz josita dago, eta osotasunean kolorez betetako pinpilinpauxa da.\nDiseinurik onenaren saria Murchanteko (Nafarroa) Laura Recarteren “Atardeciendo” diseinuarentzat izan zen. Akuarelazko paper zatitxoz egindako jantzia da eta hondartzan ikus daitekeen iluntzea irudikatzen du. Ohorezko hitzaren diseinua duen jantzia makinaz jositako oihal beix kolorekoa da.\nLEHENENGO SARIA: 1.200 euro.\nBIGARREN SARIA: 600 euro.\nHIRUGARREN SARIA: 300 euro.\nLEHENENGO SARIA: 700 euro.\nBIGARREN SARIA: 300 euro.\nHIRUGARREN SARIA: 200 euro.\n“Roberto comas” saria:\nHELDUEN KATEGORIA: 300 euro.\nHAURREN KATEGORIA: 200 euro.\nDiseinurik onenaren saria: 1.000 euro.\nEpaimahai burua Antonio Alvarado izan zen eta berarekin batera, Mercedes de Miguel, Trakabarrakako Olatz Eskiroz eta Itziar Ibargüen diseinatzaileak aritu ziren.\nEdizio honetako oinarriei dagokienez, azpimarratzekoa da nahi duten guztiek har dezaketela parte. Horretarako, soilik paperez egindako eta eskuz ala makinaz jositako soinekoak aurkeztu beharko dituzte. Beraz, ezingo da kola edo antzekorik erabili.\nDiseinuak ezingo dira paper plastifikatu edo metalizatu mota bakar batean ere egin. Apaingarriek eta osagarriek paperez eginak edo paperez forratuak izan beharko dute. Diseinuak erakargarriago egiteko, paperari kolorea eta distira emateko, margoak eta sprayak erabili ahal izango dira.\nAzkenik, aurkeztutako soineko guztiek berriak izan beharko dute, hau da, ez dira izango beste lehiaketa edo antzekoren batean lehiatutakoak.\nBi kategoria izango dira: helduen kategoria eta haurren kategoria (14 urte arte).\nLehiaketa egunean, epaimahaiak aintzat hartuko ditu moldea, jantzigintza, eskulana, orijinaltasuna eta diseinua.\nArenatzarte eskulturen parkearen sarreran kristalezko eraikina dago eta horretan artearekin lotutako bilduma bikainak jartzen ditugu ikusgai. Kasu honetan, urriaren 10era arte, igandea, paperezko soinekoen lehiaketa honekin erlazionatutako erakusketaz gozatu ahal izango dugu. Izan ere, 2009. urteko edizioan irabazleak izan ziren soineko guztiak izango ditugu gozagarri, baina behin lehiaketa bukatutakoan, larunbatean, aurtengo lehiaketako irabazleek hartuko dute horien lekua. Erakusketa horretan, Ion Fiz euskal diseinatzaileak soilik paperez egin zuen jantzia egongo da. Diseinu hori pasa den urtean Cibesles ibilbideko “My way” desfilearen barruan sartu zuen.\nBestalde, ARENATZarte parkearen barru-barruko partean dagoen erakusketa-aretoan Noemí Gómez Posada artista madrildarrak “Diálogos… Papel y moda” erakusketa aurkeztuko digu.\nMadrileko Noemí Gómez Posada artistak Gueñes udalerria aukeratu du bere obrari buruzko lehenengo erakusketa egiteko Euskadin. Eta udalerri hau aukeratu du, hain zuzen ere, bere artea Paperezko Soinekoen Lehiaketa Internazionalarekin eta honek duen tradizioarekin lotuta dagoelako.\n“Diálogos… Papel y moda” izeneko erakusketa bikain honek hogeita hamar koadro ditu. Horietan, moda diseinu anitzak islatzeaz gain, artistak berak deskribatu digun bezala “modeloek papera lantzeko modu ugari eta askotarikoak islatzen dituzte; Origami teknika gogorarazten duen paper izurtua, paper zimurtua, tolestua, gardenak, paperezko gainjartzeak, hondakinez egindako piezak eta paper tankera ezberdinetako zatien josteak”.\nAzkenik, azpimarratu behar dugu erakusketa hau oso berezia dela. Horretan, papera artea da, euskarria eta trajeak zein azken obra egiteko materia leuna.


2020ko apirilaren 06a, astelehena | Ordua Euskal Herrian 23:20:26\nEkonomia > Enpresak > Confebask\nEduardo Zubiaurre Confebask patronaleko burua elkarrizketatu du Euskadi Irratiak osteguneko greba orokorraren aurretik. Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak egindako deialdia gaitzesteaz gain, gizonen eta emakumeen arteko soldata-arrakala emakumeen heziketarekin lotu du.\nZubiaurre Euskadi Irratiko mikrofonoen aurrean asteazken honetan.\nEAEko Confebask patronaleko buruak ez du arrazoirik ikusten ostegun honetan greba egiteko. Hala adierazi du asteazken goizean Euskadi Irratiko mikrofonoen aurrean egin dioten ordu laurdeneko elkarrizketan. Zubiaurreren ustez, grebarako deialdian aipatzen diren gaiak "estatu mailakoak" dira eta horrelako deialdi batek "gauzak gaiztotu eta trabak ekarriko" ditu bere ustez.\n"Ea guztion lan egiteko askatasuna errespetatzen den", adierazi du Confebaskeko bozeramaileak.\nDatu baikorrak eta konparazioak\nHain zuzen, Espainiako Estatuko datuekin konparatu ditu Araba, Bizkaia eta Gipuzkoakoak bere jarrera esplikatzeko: "Aurreikuspenen arabera datorren urtea izango da Gizarte Segurantzan afiliatuen kopuru gehiengoa lortuko duguna, kontratu mugagabeen alorrean ere maximoetan gabiltza, jakinekoa da gure soldata batez bestekoa Euskadi mailan altuenetakoa dela, gure pentsioak ere altuenetakoak dira, diru sarreren errenta ere garatuena dagoen komunitatea gara...".\nEuroparekin konparatzea komeniko ote litzatekeen galdetu diotenean, Zubiaurrek baieztatu du zenbait aldagaitan EBko batez bestekoaren inguruan dabilela EAE, BPGan adibidez; baina honakoa ere esan du: "Langabezian batez bestekotik gora gabiltza, baina ezta oso urruti ere". Gaindegiak argitaratutako datuek gezurtatu egiten dute Confebaskeko bozeramaileak esandakoa: Euskal Herri osoko langabezia-tasa %9,1ekoa da Eustateko datuak kontuan hartuta –Katalunia, Espainia, Italia eta Grezia bakarrik lituzke atzetik; EBko batez bestekoa %6,4koa da eta, Alemaniakoa, adibidez, %3,2koa–.\nConfebasken iritzia emakume eta gizonen arteko soldata arrakalaz\nEmakume eta gizonen arteko soldata arrakalari buruz galdetu diotenean, Zubiaurrek esan du Confebasken ustez bi arrazoi nagusi daudela: "Alde batetik heziketa", esplikatu du, "ze heziketa maila duten gizonek eta emakumeek; eta hezkuntza aukeretatik aurrera eta horren ondorioz, lanaren ibilbideak eta aukerak desberdinak izaten" direla; bestetik, "askoz orokorragoa" den arrazoi bat aipatu du, "etxeko eta laneko elkarbizitza oraindik ere gure gizartean nola banatzen den gizon eta emakumeen artean. Hor emakumeak oraindik ere pisu handiagoa dauka eta horrek baldintzatzen du lan arloan izan ditzaketen aukerak".\nConfebaskek emandako arrazoi horiek ez datoz bat, ordea, genero-arrakalaz egin diren ikerketekin: Emakundek iaz argitaratutako "Genero-arrakalak Euskadiko lan-merkatuan" txostenean irakurtzen denez, emakumeen hezkuntza-maila altuagoa da gizonezkoena baino: %16ak bakarrik ditu gehienez derrigorrezko ikasketak (gizonen datua %21raino igotzen da) eta goi-mailako ikasketak dituzten emakumeen portzentajea altuagoa da gizonena baino (%61 lehenbizikoen kasuan; %55 bigarrenenean). Soldata-mailekin gurutzatzean genero arteko desberdintasuna begi-bistakoa da.\nIturria: Genero arrakalak Euskadiko lan-merkatuan. Egileak: Sara de la Rica, Lucía Gorjón eta Ainhoa Vega / Iseak fundazioa.\nRajoyren lan-erreformaren alde\n2012an Mariano Rajoyren gobernuak indarrean jarritako Espainiako lan-erreformaz ere hitz egin du Confebaskeko bozeramaileak. "Oso balorazio positiboa" egin du. "Aurretik zegoen lan merkatua oso zurruna zen eta horren adibidea da krisiak zeuden bakoitzean lanpostu asko galtzen zirela, langabezia asko igotzen zela", adierazi du. "2012tik aurrera lan baldintzak aldatu ziren, beste konfiantza giro bat sortu zen, beste modu batera lan egiteko testuingurua eta horrek asko erraztu du estatu mailan berreskuratu diren bi milioi lanpostuak".\nPSOEk eta Unidas Podemosek Espainian osatu duten koalizio-gobernuak erreforma hori bertan behera utziko balu "eztabaida" izango luketela ere aurreikusi du Zubiaurrek.\nKanal hauetan artxibatua: Confebask | Emakume langileen eskubideak | U-30 Greba Orokorra\nConfebask kanaletik interesatuko zaizu...


Badajozeko medikuak obesitate morbidoa tratatzeko diziplina anitzeko taldea dira, eta jatorrian eragiten dute | Consumer\nBadajozeko medikuak obesitate morbidoa tratatzeko diziplina anitzeko taldea dira, eta jatorrian eragiten dute\nKasu askotan, kirurgia ez da arazoaren konponbidea, "ez baita ezabatu arazoa sortzen duen arrazoia".\narabera: Astelehena, 2004ko martxoaren 15a\nHainbat espezialitatetako medikuek eta osasuneko profesionalek “Gizentasun Taldea” sortu dute Badajozen. Talde horrek gorputz-gainpisu larria diziplina askorekin tratatzeko helburua du, eta “arazo hori nola tratatu behar den” dio Andrés Bas doktoreak, talde horretako zirujauak. Haren iritziz, tratamendu kirurgikoa ez da, kasu askotan, arazoaren konponbidea, “ez baita ezabatu arazoa sortzen duen arrazoia”. Horrek azaltzen du, batzuetan, hobetu beharrean, pazienteak zergatik ikusten duen bere osasuna okertzen.\nObesitate morbidoaren arrazoiek ez dute beti jatorri genetikorik, ez eta alterazio metabolikoek eragindako guztiak ere. Elikadura-ohitura txarren edo dieta desegokien ondorio dira asko. “Pertsona batzuek gehiegizko elikagai edo kaloria-ahalmen handiko produktuak jaten dituzte, energia-gastua baino askoz gehiago”, dio Basek.\nGainera, kanpoko elikadura-jarraibideak barneratzeak (“zabor-janaria” deritzona da adibiderik onena) areagotu egin du arazoa. “Badakigu janari horiek, hanburgesak, patata frijituak, perretxiko beroak eta abar oinarri hartuta, zer arazo eragin dituzten Estatu Batuetan, herrialde gizen bat sortuz. Bada, beste eskala batean, arazo hori hemen dugu”, dio Bas-ek.\nEspainian egindako azterketa zabalenetako baten arabera, obesitatearen prebalentzia helduen %14,5 ingurukoa da, eta ia %30 gehiegizko pisuaren fasean dago. Kopuru horiek baino gehiago, berez garrantzitsuak, kezkagarriena da tasak gora egiten duela, batez ere haurren artean.\nObesitatearen arrazoi ohikoenen artean daude, lehenik eta behin, elikagaiak eta energia gehiegi hartzea, eta, proportzio txikiagoan, nahaste endokrino-metabolikoak (Cushing gaixotasuna, hipotiroidismoa, etab.). ), zenbait arazo psikologiko (nerbio-bulimia), yatrogenia (zenbait sendagairen kontsumoarekin lotuta, hala nola kortikoideen kontsumoarekin, etab.). eta muturreko obesitateetan, faktore genetikoak (egungo ikerketa-ildoa).\nOinarrizko Nutrizioaren eta Nutrizio Aplikatuaren Espainiako Elkarteak 2002an egindako inkesta baten arabera, Espainiako biztanleen ia herenak (%32) elikadura desegokia du, eta hori oso lotuta dago hiri handien bizimoduarekin.\nOro har, espainiarren elikadurak okerrera egin du azken urteotan, besteak beste, gero eta gutxiago direlako familia zaintzen soilik aritzen diren pertsonak. Baina jende askok denbora edo prestasun falta izan arren, onartu behar da orain gehiago jaten dela, kasu askotan gehiegi.\nPaziente gizen batzuek erakusten duten neurrigabeko gosearen edo beste batzuek elikatzeko duten maiztasunaren atzean, arazo psikologiko bat ezkutatzen da askotan. Bas-ek dioenez, “pertsona batzuek jateko gogoa sentitzen dute, ez horren beharra dutelako, baizik eta buru-nahaste batek eragindako bulkada lotsagabe batengatik”.\nFrogatuta dago kirurgia oso eraginkorra dela prozesua geldiarazteko, “baina ez du ezertarako balio arazoaren erroan eragiten ez bada, obesitatea berriz ere konplikazio gehiagorekin agertuko baita”, nabarmendu du kirurgialari baketarrak.\nNolanahi ere, beharrezkotzat jotzen du gastroplastiako ebakuntza egin aurretik beste espezialista batzuek, psikologoak edo psikiatrak barne, gaixoa baloratu izana. “Obesitatea arazo konplexua da, eta, beraz, diziplina anitzeko ikuspegitik landu behar da”, nabarmendu du.\nPlanteamendu horrekin sortu da “Badajoz Obesitate Taldea”, honako hauek osatua: Juana Fraile, endokrinologian eta nutrizioan aditua; María Ángeles Berges, digestio-aparatuan aditua; Antonio Causí, zirujau estetikoa; Andrés Bas, laparoskopian espezializatutako zirujaua, eta Psikopatologia Klinikoaren Institutuko psikiatrak eta psikologoak.\nEspezialista horiek batera jardunez, programa integrala garatzen da patologiaren terapia-tratamendurako ezarritako protokoloei buruz: dieta, nutrizio-hezkuntza, laguntza psikologikoa, botikak, baloi intraggastrikoa eta tratamendu kirurgikoa.\nBas doktoreak kirurgia laparoskopikoaren alde egiten du, obesitatea zuzentzeko, irekia bezain agresiboa ez delako, eta, beraz, sendatze hobea eta azkarra ahalbidetzen duelako. Hala ere, ohartarazi du gastroplastia bat arriskutsua dela beti, zeren eta “kontuan hartu behar baita, edozein metodo erabiltzen dela ere, naturaren aurkako esku-hartzea dela, oso ehun delikatuetan eta barrukoetan”.\nGastroplastia-eu kirurgia obesidad-eu


Luis Goiaren «abentura» etena | Kultura | Berria\nLuis Goiaren «abentura» etena\nZinema ekoizlearen heriotzaren 10. urteurrenaren harira, haren lehen film laburra emango du BERRIAk Interneten. Goiaren ibilbideari buruzko ikus-entzunezkoa ere ondu du kazetak\n1979an hasi zen Luis Goia zinema munduan, Juanba Berasategik zuzendutako Fernando Amezketarra animazioko film laburrean lagunduz. BERRIA\n2016ko irailak 11\nHilaren 26an beteko dira hamar urte Luis Goia (Lezo, Gipuzkoa, 1951-Donostia, 2006) zinema ekoizlea, zuzendaria eta Euskaldunon Egunkaria-ren bultzatzailea hil zenetik. Efemeridearen bueltan, Goiak parte hartu zuen lehen zinema lana —Juanba Berasategik zuzendutako Fernando Amezketarra animazioko film laburra, 35 milimetrotan eta euskaraz egindako lehena— Interneten jarriko du ikusgai BERRIA egunkariak, www.berria.eus atarian, irailaren 13an. Gainera, Goiaren ibilbideari buruzko Euskaldunon Goya ikus-entzunezko erreportajea ondu dute BERRIAko Lara Madinabeitia eta Urtzi Urkizu kazetariek. Irailaren 23an estreinatuko dute lana, Lezoko Gezala aretoan, 21:00etan. Hurrengo egunean, gainera, Zurriolako butaka saioan ikusi ahal izango da erreportajea. BERRIAk Zinea.eus , Hamaika telebista, Irutxuloko Hitza eta Gaztezulo hedabideekin batera Donostiako Zinemaldiaren harira egingo duten saioa da hori. Hortik aurrera www.berria.eus atarian izango da ikusgai.\nJuanba Berasategi zuzendariaren eskutik murgildu zen Goia zinema munduan, eta, gaur egun, biei aitortzen zaie euskarazko animazioaren aitzindaritza. Berasategi animazioko zinema garatu eta kanpoko menpekotasunik gabe Euskal Herrian errotzeko lanean zebilen, eta Jaizkibel ekoiztetxean bildu zituen horretarako indarrak. 1979an, ordea, ahulak ziren oraindik egitasmoaren zimenduak. Horregatik eskertu zuen Goiaren laguntza, Fernando Amezketarra filmari ekiterakoan. Hala azaldu du Berasategik orduko egoera BERRIAk egindako erreportajean: «Momentu horretan denetarik behar genuen, eta ez genuen batere dirurik. Adibidez, mahaiak egin behar genituen marrazkilarientzat. Diru pixka bat genuen egurra erosteko, baina egiteko ez. Luis [Goia] ni baino trebeagoa zen lan horietan, eta horrela hasi ginen». Errenteriako (Gipuzkoa) fabrika batean zebilen orduan lanean Goia, garaiko langile borroketan konprometitua bide batez, baina enpresa bolada txarrean zegoen nonbait, eta, Berasategik dioenez, «abentura berri bat» ari zen bilatzen Lezoko gaztea. Eta zinemak eskaini zion heldulekua, lana utzi eta abentura berrian abiatzeko.\nKalabaza tripontzia izan zuen hurrengo geralekua, 1985ean. Erronka tamaina handikoa zen: euskarazko animazioan mugarria izango zen Berasategiren filma, lehen film luzea izango zelako. Erronkari, edonola, ongi erantzun zion lantaldeak, eta bide horretan «estrategikoa» izan zen Goiaren lana, Berasategik dioenez. Hortik gutxira, 1988an, ekoizteaz gain, animazioko film bat ere zuzendu zuen Goiak, Bernardo Atxagaren ipuin batean oinarrituta: Lau astakiloren abenturak eta kalenturak.\nZinemaren munduan murgilduta, Trenbideko Filmak ekoiztetxea jarri zuen martxan Koldo Izagirrerekin batera, eta animazioko filmetatik hezur-haragizko produkzioetara egin zuen salto. Ez nolanahi, gainera: 1989an, Antxon Ezeizak zuzendutako Ke arteko egunak ekoitzi zuen, Koldo Izagirreren gidoiarekin. Filma Donostiako Zinemaldian izan zen, eta euskarazko elkarrizketak zituen lehen filma izan zen Sail Ofizialeko lehian. Ez zuen irabazi Urrezko Maskorra, baina Donostia saria eskuratu zuen.\nKoldo Izagirrek 1992an egin zuen zinema zuzendaritzan estreinaldia, Offeko maitasuna filmean, gidoia egiteaz gain, pelikula zuzenduta, eta Luis Goiak egin zituen ekoizle lanak. Extremadurako (Espainia) instituzioen laguntzen faltan —han grabatu zen filmaren zati bat—, kreditua eskatu behar izan zuten filmaren egileek, baina ezin izan zituzten gerora zorrak kitatu, eta enpresak hondoa jo zuen.\nGoiak, ordea, filmak ekoizteko lanari eutsi zion, proiektuak bultzatuz, oztopoen gainetik. 1999an ekoitzitako Ione, igo zerura Joseba Salegiren filmaren harira ETBn egindako elkarrizketa batean, argi adierazi zuen ekoizlearen figurari buruzko iritzia, ohiko moldeetatik urrun: «Euskal Herrian ekoizlea izatea jende batengan eta proiektu batengan sinestea da, eta horren atzetik joatea gauzak bilatzen. Ez dut ezagutzen oraindik Euskal Herrian ekoizle bat dirua daukana, eta enkarguz esaten duena: 'Halako pelikula bat egin behar dugu'».\nZinema mundutik harago, gizarte eta herrigintza lanetan jardun zuen Luis Goiak, etengabe. 1990ean Euskaldunon Egunkaria-ren sorreran parte hartu zuen, lehenago Egin egunkariaren sorreran egin bezala. Euskarazko kazeta bultzatzeko dirua biltzeko kanpainetan aritu zen, eta, Koldo Izagirrerekin batera, telebistan emititzeko iragarkiak prestatu zituen.\n2003ko otsailaren 20an, Espainiako Auzitegi Nazionalak Guardia Zibila bidali zuen Egunkaria ixtera, eta hamar pertsona ere atxilotu zituen, Goia barne. Atxilotu gehienek tortura latzak salatu zituzten askatasuna berreskuratzerakoan, eta Goiak nabarmendu zuen tortura horien lekuko zuzena izan zela.\nPablo Malo Donostiako zinemagilearen Frio sol de invierno filmaren prestaketa lanetan zebilela atxilotu zuten Goia. Egitasmoak, ordea, aurrera jarraitu zuen, eta zuzendari berri onenaren Goya saria ekarri zion Malori, 2005ean. 2006an berriro elkartu ziren Malo eta Goia, zuzendaria eta ekoizlea, La sombra de nadie filma ontzeko. Urte horretako irailaren 15aren bueltan ikusi zuen Goiak film bukatua, eta baita onespena eman ere. Egun gutxitara, ordea, bihotzekoa izan zuen, eta handik gutxira hil zen.\n«Zinema egitea abentura gogorra da», Juanba Berastegiren iritziz, eta horregatik uste du Luis Goia «abenturazalea» izan zela. Bokazioz heldu zion zinema munduari, eta eutsi zion denboran, oztopoak oztopo. Zorigaitzeko bihotzeko hark eten zuen abentura hori.


Atzo goizean hil zen Santi Nonzebarri.\nBilbo Zaharreko txikiterorik zaharrenetarikoa eta guzurtirik handienetarikoa.\nTxikiteroan albistaria izan da Santi Nonzebarri.\n—Ba dakizue zer jazo den Donostian? Itzela izan da! Ez dakigu zer ikusteko gagozan, gazteak! Eguerdian esan dau telebisinoak. Arratsaldeko egunkariek ere ba dakarre. Irratiek ere esango eben. Ba egia santua esanda, guzurrik esan barik...\n«Egia santua esanda, guzurrik esan barik», hauxe izan da Nonzebarriren betiko esakera. Baina egia esatea gura izan arren, guzurra esan behar beti. Gaisoa euki dau horretan. Baina inori kalterik egiten izan ez deutson gaisoa, oso ondo ezagutzen izan dogulako guztiok.\nEskuaz oratuteko moduko guzur biribilak botatzen izan ditu. Guzur biribil barregarriak. Eta Nonzebarrik hamalau esaten izan dauenean, guztiok jakin dogu lau direna. Gripe esaten izan dauenean, eztul edo doministikuren bat izango zena. Atletik bat eta bapez doala irabazten entzun dauela esaten izan dauenean, lau ta hiru galtzen doala ulertu behar..., eta abar, eta abar, surtan berehalaxe erretzeko moduko abarrak gehienak.\nHamaika barre egin izan da Bilbo zaharrean Nonzebarriren guzurrak zirela ta ez zirela! Guzurra ta abarra haxe izan da benetan gizon zelebrea! Guzur hutsa!\nAtzo goizean hil zen gizajoa. Txikiteroak penaz beterik dagoz. Nahigabez eta luturik.\nLuturik dago Nonzebarri bera ere. Hain zuzen, baltzik jantzita dago hil-kutxan, Somerako bere etxeko gelan. Santu bat dirudi.\nBakarne, Nonzebarriren emaztea, inork baino hobeto Santi ezagutzen izan dauen emazte alarguna, haren gorpuaren ondoan dago, erdi negarrez.\n—Danok daukaguz geure zertxoak baina, oso ona izan da, Bakarne, zure gizona. Gizajoa! Jainkoak zeruetan euki dagiala betiko tabernako pozetan! —Nonzebarriren adiskide batek.\n—Egia hutsa da gizajo hau! —Bakarnek.\n—Zer egingo dogu, ba! Gauza bi doguz derrigorrezkoak mundu honetan: hil artean bizitzea ta hiltzea. Holantxe da gure mundua ta. Gure Santi! Majoagorik ta lagun hobeagorik...! Sinestu ere ezin dot egin egia denik —beste adiskide batek.\n—Hamaika koplataldi egin dogu batera baina, igarri barik joan jaku gure albistaria, gure albistari barregarria. Lehengo astean oraindino batera egon ginen —hirugarren adiskide batek.\n—Egia hutsa da gizajoa hau! —Bakarnek, etengabeko letania bardintsu baten antzera.\n—Egia hutsa, Bakarne... Ez neuke nik hainbeste esango. Ez dot esan gura txarragoa izan danik horregaitik. Baina, Bakarne, beste askoren antzera, honek ere noizik behin guzurren bat edo beste esaten izan dau... —hirugarren adiskide berak Bakarneren letaniaz pizka bat asperturik.\n—Guzurren bat edo beste? Zu ere beronen antzekoa zara ala? Guzurra baino besterik ez dau esan, gizajo honek, beronen bizitza guztian. Guzur hutsa izan da. Eta horrexegaitik dinot egia hutsa dela orain, egia guztiak aldean dituelako.


1.201 elkarrizketa egin dira orotara. Araba, Bizakaia eta Gipuzkoan 589 inkesta egin dira, 405 Nafarroa Garaian eta 207 Euskal Hirigune Elkargoan. Bestalde, 778 inkesta erantzun dira online, eta 423 telefonoz.\nSei ataletan sailkatu dituzte txosteneko datuak. Ondorio nagusiak laburtuta jaso ditugu:\nMultzo handiena euskal herritarra eta espainiarra edo frantziarra sentitzen da Euskal Herrian (%26). Jarraian, oso gertutik (%24), soilik euskal herritar sentitzen direnak datoz.\nLehenengo neurketan bezala, oraingoan ere Euskal Herria kontzeptuaz galdetzean, aukeran jarri dira zazpi herrialdeak banan bana, norberak aukeratu zezan zeintzuk osatzen duten Euskal Herria. Bi erantzun nagusi jaso dira, inkestatuen hiru laurdenek aukeratuak: %41ak zazpi lurraldeak aipatu ditu eta %33ak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa. Euskal Herriaren existentzia bera ukatzen dutenak gutxiengoa dira (%3).\nNeurketaldi honetan, online laginean, zazpi herrialdeez osatutako lurraldea nola izendatzen den galdetu dute. Jasotako erantzunen arabera, lurralde osoarentzat termino zabalduena "Euskal Herria" izan da (%51), ondoren "Euskadi" (%42), "País Vasco" (%32), "Pays Basque" (%18) eta "Nafarroa/Navarra/Navarre" (%14).\nHerritarren %64aren iritziz, hiru administrazio eremuetako –EAE, Nafarroa eta Ipar Euskal Herriko– jokalariek osatutako Euskal Futbol Selekzioak nazioarteko txapelketa ofizialak jokatzeko aukera eduki beharko luke. Kontra daudenak %21 dira. Gehienek (%54) "ondo" edo "oso ondo" ikusten dute Euskal selekzioak Espainia edo Frantziako selekzioaren aurka lehiatzea nazioarteko lehiaketa ofizialetan. %72aren ustez, jokalariek eurek erabaki ahal izan behar lukete zein selekziorekin jokatu, Euskal selekzioarekin ala Espainia edo Frantziakoarekin.\nEuropak 140.000 milioi euro bideratuko ditu Espainiako Estatura Next Generation proiektuaren bidez, COVID19-ak eragindako krisiari aurre egiteko. EAEri eta Nafarroari dagozkien zatiak nork negoziatu beharko lituzkeen galdetuta, gehienek (%66) gobernu autonomikoen alde egiten dute.\nIpar Euskal Herrian etxebizitzaren gaia arazotzat ikusten dute hiru laurdenek (%71). Aldi berean, urte bateko epean, euskal herritarrentzat etxebitzitza edukitzeko (alokairuan edo erosiz) baldintzak zaildu egin direla iruditzen zaie ia hiru laurdenei (%74) eta mantendu egin direla beste laurden bati (%22). Gaur egun, Euskal Hirigune Elkargoan, herritarren %70ek betetzen ditu etxebizitza sozialarekiko sarbidea edukitzeko eskakizunak. Honakoa kontuan izanik, eskuragarritasuna bermatzeko egun egiten diren politikak "ondo" edo "oso ondo" baloratzen dituztenak %14 besterik ez dira. Euskal Hirigune Elkargoan bigarren etxebizitza erosteko ordun etxebizitza tasa emendatu beharko litzatekeela uste du %59k.\nNafarroak beste lurraldeekin harremanak sakontzeko eremuak\nLehenengo neurketan, Nafarroan borondate argia adierazi zen beste lurraldeekin harremanak indartzeko. Bigarren neurketan, galdetutako bost eremuetatik bakar batean ere ez da kontrakotasun argirik aurkitu; eta, alderantziz, aldekotasuna oso zabala izan da gehienetan. Bereziki osasun zerbitzuetan ikusi da begi onez harremanak indartzea (%57), baita harreman ekonomikoetan eta hezkuntzan ere (%55 eta %54, hurrenez hurren). Harreman kulturaletan %49koa izan da babesa eta euskararen sustapenerako %41ekoa.\nGobernantza ereduaren inguruko iritzia eta euskal estatuarekiko jarrera\nLurraldeen arteko harremanen inguruko balorazioa: Euskal Herriko erkidego bakoitzaren oinarrizko erakunde-arauez galdetu denean, lehenengo neurketako joera errepikatu da: euskal herritar gehienak pozik agertzen diren arren (%58), horrekin ase ez eta harago joan nahi dute. Izan ere, bigarren neurraldiko datuen arabera, %20k bakarrik adierazten du oraingo egoerarekin konforme dagoela, eta gainerakoek zerbait aldatu nahi dute. Aldaketa bilatzen dutenen artean, multzo nagusiak (%34) erabakitzeko eskubidea jasoko lukeen estatu edo araudi bat nahiko luke, eta beste ia heren batek (%29) eskumen gehiago luketen erkidegoez osatutako estatua.\nErabakietan parte-hartzeko nahia: Herritarrek oro har gobernantza eredu demokratiko eta parte-hartzaileagoak babesten dituzte. Lehenengo neurketan bezala, galdegaiaren arabera babes gehiago edo gutxiago jasotzen da, baina gehienek nahi dute erabakietan parte-hartu kasu guztietan: bizi diren hiri/herriko eguneroko arazoez %78k, haien lurraldeko gai sozial, ekologiko eta ekonomikoekin zerikusia duten edukiez (aurrekontu publikoak, zerga politika eta abar) %73k eta haien lurraldeko etorkizun politikoaz %67k. Berdin gertatzen da lurralde bakoitzak bere etorkizun politikoa erabakitzeko eskubidea eduki beharko lukeen edo ez galdetzean.\nEuskal Estatuaren inguruko jarrera: “Zein neurritan zaude ados Espainiatik / Frantziatik independizatzearekin?” galderan, gehienak kontra agertzen dira (%42 guztira, "desados" %25 eta "oso desados" %17). Alde agertzen dira %27 ("ados" %14 eta "oso ados" %13). Aldiz, galderari adostasun politikoko kontestu bat jartzen zaionean (“alderdi politiko guztiek edo gehienek adostu dute Euskal Estatuari buruzko erreferenduma egitea eta Madrilek/Parisek onartu du, beraz erreferenduma guztiz ofiziala eta onartua da”) eta Euskal Estatuarengatik galdetzen denean, alderantzizkoa da emaitza: Euskal Estatuaren alde %40 agertzen da eta kontra %30.\nEuskal Estatu propioaz hitz egiten entzuteak zer sentimendu sortarazten dituen galdetzean, ziurgabetasuna izan da nagusi (%24k sentimendu hori du), interesa eta ilusioa jarraian (%22), itxaropena (%20), beldurra (%19) eta azkenik indiferentzia (%18).\nEuskal Estatu baten bideragarritasun ekonomikoaz galdetzean, multzo nagusiak (%34) bideragarria ikusten du eta bideragarria ez litzatekeela izango uste dutenak %26 dira. Erronka sozialei erantzuteko orduan izango lukeen gaitasunari dagokionez, %32k uste du Euskal Estatu batek egun dauden erronka ekonomiko eta sozialei hobeto erantzungo liekeela Espainiaren edo Frantziaren barruan egonda baino.\nKanal hauetan artxibatua: Gizartea | Ekonomia | Euskara | Euskal selekzioak | Erabakitzeko eskubidea | Euskal Herria\nKantabrian ez dute COVID pasaportea eskatu beharko aurrerantzean\nCOVID-19ari dagokionez, EAEko zahar etxeetako neurriak arindu dituzte