76. zk., 2004ko apirilaren 23a, ostirala\nUrriaren 18ko 5/1996 Legeak, Gizarte Zerbitzuei buruzkoak, herritarrek gizarte-zerbitzuetarako eskubidea dutela ezarri du, eta Eusko Jaurlaritzari ezarri dio Gutun bat egin eta onartzeko betebeharra; hain zuzen ere, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte-zerbitzuen erabiltzaileen eskubide eta betebeharrak jasoko dituen gutuna.\nAgindu hori betez, Dekretu honetan zerrendatu, definitu eta arautzen dira sistematikoki eskubide-betebehar horiek, zerbitzu horien erabiltzaile zein profesionalei dagozkie eta.\nFuntsean, gizarte-zerbitzuetako profesional zein erabiltzaileei dagozkien bermeak sistematizatu egin nahi dira, gizarte-zerbitzuen alorrean aktiboki esku hartzen dutenei jarduteko irizpideak emateko, eskubide horiek benetan bete daitezen.\nArau horien ezinbesteko osagarri gisa, Dekretuak barne hartu ditu bere artikuluetan jasotako eskubideak erabili eta betebeharrak bete ahal izatea bermatzeko bideak, eta iradokizunak eta kexak aurkezteko prozedura arautu du.\nOndorioz, Etxebizitza eta Gizarte Gaietako sailburuak proposatuta, dagokien kontsulta-organoei entzun ondoren, Aholku Batzorde Juridikoaren irizpenaren arabera, Jaurlaritzaren Kontseiluak 2004ko apirilaren 6an egindako bilkuran aztertu eta onartu ondoren, hauxe\n1.– Dekretu honen xedea da Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte-zerbitzuen erabiltzaile eta profesionalei dagozkien eskubide eta betebeharren Gutuna ezartzea, Gizarte Zerbitzuei buruzko urriaren 18ko 5/1996 Legearen hirugarren xedapen gehigarrian jasotako agindua betez.\n2.– Era berean, dekretu honen xede da bide bat irekitzea pertsonek gizarte-zerbitzuen funtzionamenduan parte har dezaten, kexa eta iradokizunak aurkeztearen bitartez.\n1.– Gizarte Zerbitzuei buruzko urriaren 18ko 5/1996 Legeak ezarri duenaren arabera, dekretu hau ondokoei aplikatzen zaie: Euskal Autonomia Erkidegoko titulartasun publikoko eta itundutako titulartasun pribatuko gizarte-zerbitzuetako erabiltzaile eta profesionalei.\n2.– Itundutako titulartasun pribatuko gizarte-zerbitzuen kasuan, horiek sinatutako itunaren edukia Dekretu honek ezarritakoari egokituko zaio.\n3.– Administrazioarekin itun bidezko loturarik ez duten titulartasun pribatuko gizarte-zerbitzuei dagokienez, dekretu honek izaera informatzailea izango du.\n3. artikulua.– Definizioa eta interpretazioa.\n1.– Dekretu honen ondorioetarako, herritar oro da gizarte-zerbitzuetako erabiltzaile, baldin eta gizarte-zerbitzuak eskuratzea eskatu edo eskuratzen baditu, izaera horretako zerbitzu edo prestazioren baten zuzeneko onuradun gisa, horretarako ezarri diren bideak erabilita.\n2.– Dekretu honen ondorioetarako, gizarte-zerbitzuetako profesional dira lanbide edo jardun profesionalaren xede gizarte-zerbitzuen sistemaren prestazioen kudeaketa edo gauzatzea dutenak.\n3.– Dekretu hau eta bere geroko garapenak interpretatzeko, honako hauek hartuko dira kontuan: Gizarte Zerbitzuei buruzko Legean jasotako espiritua, oinarrizko printzipioak eta xedapenak, eta indarrean dagoen gainerako ordenamendu juridikoan xedatzen dena; bereziki, Giza Eskubideen Aldarrikapena (1948), Europako Gutun Soziala (1996), eta konstituzio-jurisprudentziak landutako terminologia eta definizioa.\n4.– Hala bada, Dekretu honek jasotzen dituen eskubide eta betebeharrak egokitu egingo dira, erabiltzerakoan, ordenamendu juridikoak ezgaitasun-deklarazioari eta adingabetasunari buruz ezarri duenaren arabera.\n4. artikulua.– Eskumena.\n1.– Herri-administrazioei, euren eskumenen esparruan, eta gizarte-zerbitzuak ematen dituzten erakunde pribatuei dagokie dekretu honetan aldarrikatzen diren eskubideak erabili eta betebeharrak betetzeko baldintzak sustatzea, baita benetan men egiten zaiela begiratzea ere.\n2.– Zerbitzu edo zentro bakoitzak izaera pribatu zein publikoa izan, zuzendaritza edo kudeaketaren ardura dutenei dagokie dekretu honetako xedapenetan jasotzen diren eskubideak errespetatzen direla zaintzea, betebeharrak bete eta betearaztea, eta dekretuaren IV. kapituluan aurrez ikusi diren iradokizun- eta kexa-bideetara benetan iritsi ahal izatea sustatzea, eskubideak erabili ahal izatearen berme gisa.\nGIZARTE ZERBITZUEN ERABILTZAILEEN\nGizarte-zerbitzuen erabiltzaileen eskubideak\n5. artikulua.– Duintasuna.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek duintasunerako eskubidea dute, eta halakotzat hartuko da pertsonen berezko balioa onartzea, edozein egoeratan, bakoitzaren norbanakotasunari eta beharrei zor zaien errespetu osoz.\n2.– Eskubide horren erabilera eraginkorrak ondokoa dakarkie erabiltzaileei:\na) Errespeturik handienaz, gizalegez eta gogo onez onartuak izatea, hala ahozko harremanetan, nola, hala bada, eguneroko jardueretan aritzeko behar dezaketen laguntza fisikoan, eta tratu txar fisiko edo morala ekarriko duen tratu laidogarri edo lotsarazlerik ez jasotzea;\nb) Banakako arreta jasotzea, norberari egokitutakoa;\nc) dituzten beharrei eta, ahal den neurrian behintzat, zaletasun edo lehentasunei errespetu osoa ematea, kultura- eta erlijio-alderdiei begiratuz, batez ere; era berean, inongo diskriminaziorik ez jasatea sexua, sexu-orientazioa, egoera zibila, adina, arraza, sinesmena edo ideologia, gutxiengo etniko edo linguistikoren bateko partaide izatea, maila ekonomikoa, ezgaitasun fisiko, psikiko edo sentsoriala edo beste edozein gorabehera pertsonal edo sozialagatik.\nd) Segurtasun- eta higiene-baldintza egokietan jasotzea arreta;\ne) Arreta arrazoizko epeetan jasotzea, Dekretu honek ezarri dituen gehieneko epeak errespetatuz.\n6. artikulua.– Pribatutasuna eta konfidentzialtasuna.\n1.– Erabiltzaileek eskubidea dute pribatutasuna eta dagokien informazioaren konfidentzialtasuna errespeta diezazkieten.\n2.– Pribatutasunerako eskubidetzat hartuko da pertsonak norbere intimitatea eta harremanetarakoa gordetzeko duena, zuzen-zuzenean eta berari bakarrik dagozkion gaietan inoren interferentziarik jaso gabe; horren barruan dago, jakina, bakoitzaren nortasunaren babesa, informazioaren tratamenduaren aurrean gordetzeko eskubidea dago eta.\n3.– Konfidentzialtasunerako eskubidearen ondorioz, datu pertsonalak, dagokien espedientean edo edozein dokumentutan daudenak, abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoak (datu pertsonalen babesari buruzkoak) aurrez ikusi duena erabat errespetatuz tratatu behar dira; horren barruan dago, halaber, profesionalek behar bezalako zuhurtziaz tratatzea gizarte-zerbitzuetako erabiltzaileei buruz jakin dituzten datuak.\n7. artikulua.– Autonomia.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek autonomiarako eskubidea dute, eta halakotzat hartuko da bakoitzak bere kasa jardun eta pentsatzeko duen aukera, nolabaiteko arrisku-maila kalkulatua hartzeko gogoa barne dela.\na) Bakoitzak bere bizimodua aukeratu ahal izatea, zuzen edo zeharka eragiten dieten erabakietan parte hartu ahal izatea, eta bakoitzaren hautuak edo aukerak errespetatuak izatea;\nb) Eragin diezazkieketen gai guztiei buruzko informazio osoa izatea, ulertzeko moduan idatzia, eta, hala bada, bakoitzaren premietara egokitua;\nc) Jarduera, zerbitzu edo tratamenduetan parte hartzeari uko egin ahal izatea; nolanahi ere, informazio egokia eman beharko zaie aurretik, jarduera, zerbitzu edo tratamenduetan parte hartzeak ala ez hartzeak dakartzan eskubide, betebehar, abantaila, desabantaila edo arriskuei buruz.\nd) Iradokizunak eta kexak aurkezteko bideetara iritsi ahal izatea, baita indarreko legeriak aurrez ikusitako errekurtso administratibo eta judiziala aurkezteko beste edozeinetara ere;\ne) Zerbitzua utzi ahal izatea, hala nahi izanez gero.\n8. artikulua.– Informazioa.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek informaziorako eskubidea dute, eta halakotzat hartuko da behar besteko informazioa eskueran izateko eskubidea, gizarte-babeserako sarearen -eta bereziki gizarte-zerbitzuen sistemaren- zerbitzu eta prestazioetara iristeko, ahalik eta egokien eta ondoen erabiltzeko moduan.\n2.– Eskubide horren erabilera eraginkorrak informazio zehatza eta argia jasotzea dakarkie erabiltzaileei, ondokoak direla-eta:\na) Euren eskubideak eta betebeharrak;\nb) Herri-administrazioek jarduera-alor honetan dituzten eskumenak;\nc) Jarduera-alor honetan zer beharrei erantzuten zaien;\nd) Eskueran dauden zerbitzuak eta prestazioak;\ne) Zerbitzu eta prestazioetara iristeko bideak, eta, hala bada, horretarako behar diren formulario edo idazkiak;\nf) Zerbitzuak eskuratu ahal izateko irizpideak;\ng) Zerbitzuaren izaera edo mota, eta zerbitzuaren maiztasuna eta intentsitatea noraino aukera dezaketen;\nh) Zerbitzuei ezarritako tarifak edo prezioak, eta horiek nola kalkulatzen diren;\ni) Administrazio eskumendunek erabiltzailearen beharrak ebaluatu beharra, eta hala bada, arretarako norbanako plana egitea;\nj) Larrialdirik gertatuz gero, eskueran izan ditzakeen zerbitzua, arreta-orduetatik kanpo, batez ere;\nk) Arreta egiten dioten pertsonen izen-abizenak;\nl) Zerbitzuek ikuskapenetan eta kalitate-ebaluazio berrienetan ateratako emaitzak;\nm) Bere beharren ebaluazioaren emaitzak eta beharrizan horientzako egokien irizten zaien zerbitzu eta prestazio-sorta;\nn) Bere espedientearen edukia. Gizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentro publikoen kasuan, horietan dauden artxibo eta erregistroetara zabaltzen da eskubidea, Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen azaroaren 26ko 30/1992 Legearen 37. artikuluak ezarri duenaren arabera.\n3.– Aurreko paragrafoan aipatzen den informazioak guztiz eskuragarri behar du, eta ondoko baldintzak beteko ditu horretarako:\na) Gizarte-zerbitzuetako profesionalek ahoz, egoki eta zehatz eman beharko dute;\nb) Idatziz ere eman beharko da, foileto edo liburuxken bidez, baita erabiltzaileek izan ditzaketen premia bereziei egokituriko beste formatu edo euskarritan ere;\nc) Norbanakoari edo pertsona bakoitzari dagokion informazioa denean, erraz ulertzeko moduan idatzitako dokumentuen bidez emango da.\n4.– Artikulu honetako 2. paragrafoko a eta b idatz-zatiek aipatzen duten informazioak berehala eskuratzeko eta erabiltzeko moduan egon beharko du.\n5.– Artikulu honetako 2. paragrafoko a eta j bitarteko idatz-zatiek aipatzen duten informazioak eskueran egon beharko du gizarte-zerbitzuetako zentro eta zerbitzuetan, artikulu bereko 3. paragrafoak aurrez ikusitako moduan.\n9. artikulua.– Beharrak ebaluatzea.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek ondoko eskubidea dute: arrazoizko epe batean, euren beharren ebaluazioa egin dadin, premia horiei ondoen egokitzen zaizkien zerbitzu eta prestazioak eskuratu ahal izatea bermatzeko, hala bada.\n2.– Erabiltzaileen beharrak ebaluatzeak honako hauek dakartza:\na) Erabiltzaileek euren beharrei eta horiei erantzuteko moduei buruz egiten duten deskripzioa kontuan hartzea;\nb) Hala bada, laguntza emateko sare naturaleko zaintzaileek erabiltzailearen premiei eta horiei erantzuteko moduei buruz egiten duten deskripzioa kontuan hartzea;\nc) Hala bada, laguntza emateko sare naturaleko zaintzaileek eman dezaketen laguntza kontuan hartzea, baita zer maiztasunarekin eman dezaketen eta laguntza hori emateko gaitasuna ere;\nd) Hala bada, beste zerbitzu publikoren batzuk izan dezaketen informazioa eskatzea, erabiltzaileei behar gabeko eragozpenak eta administrazio-lanak birritan egitea saihesteko; beti ere, Datu Pertsonalak Babesteko abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoaren aurreikuspenak errespetatuta;\ne) Erabiltzaileei informazioa ematea euren beharren ebaluazioan ateratako emaitzei buruz, gizarte-zerbitzuek esku hartzeko edo ez hartzeko proposamenaren arrazoiei buruz, eta, ebaluazio horren emaitzekin bat ez etorriz gero, kexa eta erreklamazioa egiteko bideei buruz.\n3.– Erabiltzaileek eskubidea dutenez euren premiak ebalua diezazkieten, gizarte-zerbitzuek, eskubide hori bermatzeko, esku hartzeko arrazoizko epeen barruan burutu beharko dute euren jarduna, eta inolaz ere ez da gaindituko 7 egun balioduneko gehieneko epea lehen harremanaren eta gizarte-zerbitzuetako profesionalarekin izandako lehen elkarrizketaren artean, ezta 40 egun balioduneko gehieneko epea ere, elkarrizketaren eta ebaluazioaren amaieraren artean.\nPremia larrietan, hasierako harremanaren eta ebaluazioaren amaieraren arteko aldiak inola ere ez du gaindituko 15 egun balioduneko epea, epe horretan izan daitezkeen oinarrizko beharrei berehala erantzuteko behin-behineko irtenbideak gauzatu behar badira ere.\n10. artikulua.– Arretarako banakako plana.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek ondoko eskubidea dute: arrazoizko epe batean arretarako banakako plan bat izateko, ebaluazioan hautemandako beharrei egokitua; betiere, premia horiei erantzuteko esku-hartzeari ezinbesteko irizten bazaio, eta erabiltzaileak bere adostasuna ematen badu.\n2.– Arretarako banakako plana egiteak berarekin dakar:\na) Plana idatziz diseinatzea, erraz ulertzeko moduan, eta, hala behar izanez gero, erabiltzaileen beharrizan bereziei egokituta;\nb) Erabiltzaileei arreta egiteko banakako planaren kopia eskuratzea, eta erabiltzaileek baimena emanez gero, laguntza emateko sare naturaleko zaintzaileei ere;\nc) Arretarako zerbitzuak, prestazioak eta pertsonak zehaztea, baita horietako bakoitzari dagokion zeregina eta esku hartzeko unea ere;\nd) Erreferentziako profesional bat izendatzea, esku-hartzeen koordinazio egokiaz arduratuko dena;\ne) Harremanetarako telefonoa adieraztea, estualdietan bertara jo ahal izateko;\nf) Premien ebaluazioa eta arretarako banakako plana noiz berrikusiko diren zehaztea, egokiak diren egiaztatzeko; baita erabiltzaileei, eta, hala bada zaintzaileei, bide bat ematea berrikusteko prozedura horri hasiera eman ahal izan diezaioten aurrez ikusitako egunaz bestelakoan.\ng) Hala bada, dagozkion tarifen zenbatekoa adieraztea, baita tarifa nola kalkulatu den eta ordaintzeko izan daitezkeen moduak ere.\n3.– Erabiltzaileek eskubidea dutenez arretarako banakako plana izateko, gizarte-zerbitzuek esku hartzeko arrazoizko epeen barruan burutu beharko dute euren jarduna, eta inolaz ere ez da gaindituko 30 egun balioduneko gehieneko epea beharren ebaluazioaren amaiera eta arretarako banakako plana egiten amaitzearen artean.\n4.– Arretarako banakako plan oro berrikusi ahal izango da kasuaren ardura duen erreferentziako profesionalak egoki irizten badio, erabiltzaileari arreta egokia bermatzeko. Era berean, erabiltzaileak eskatzen duen guztietan berrikusi beharko da, eta, nolanahi ere, urtean behin.\n11. artikulua.– Zerbitzuaren kalitatea.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek ondoko eskubidea dute: eskueran dituzten zerbitzu eta zentroek baldintza materialak, funtzionalak eta langileen aldekoak bete ditzaten, aplikagarri zaizkien arauetan ezarritakoaren arabera.\n2.– Eskubide hori benetan erabili ahal izango dela bermatzeko, erabiltzaileek ondokoak eskatu ahal izango dizkiete zerbitzuak ematen dituzten herri-administrazioei eta erakunde pribatuei:\na) Indarreko legeriak ematen dizkien zereginak bete ditzatela, baimenak emateari, erregistroari, homologazioari eta ikuskapenari dagokienez, eska dakizkiekeen baldintza materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak betetzen direla bermatzearren;\nb) zerbitzuek bete beharreko baldintza materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak argitara eman ditzatela, erraz ulertzeko moduan idatzitako foileto edo liburuxketan, baita erabiltzaileek izan ditzaketen premia bereziei egokituriko beste formatu edo euskarritan ere;\nc) Zerbitzuen kalitatea hobetzea bultza dezatela, barruko eta kanpoko ebaluazioak eginez;\nd) Ikuskaritza- eta ebaluazio-prozeduretan ateratako emaitzak argitara ditzatela, herritarrek, oro har, eta erabiltzaileek, bereziki, gizarte-zerbitzuen funtzionamendu eta kostuaren berri izan dezaten, eta gizarte-zerbitzuei eska dakizkiekeen baldintza materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak betetzen diren ala ez jakin.\ne) Erabiltzaileen gaineko erabakiak euren beharretan, eta ahal den neurrian, euren lehentasun edo zaletasunetan oinarrituz har ditzatela;\nf) Baldintza materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak etengabeko berrikuspen-prozesuan daudela jotzea, beti hobetu daitezkeelakoan.\n12. artikulua.– Parte-hartzea.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek parte hartzeko eskubidea dute. Halakotzat hartuko da zuzenean edo ordezkarien bidez esku hartzeko eskubidea, zuzen edo zeharka, banaka edo taldeka eragiten dizkieten erabakietan, eta erabiltzen dituzten gizarte-zerbitzuen antolamenduan eta funtzionamenduan.\n2.– Eskubide hori benetan erabili ahal izango dela bermatzeko, erabiltzaileek euren esku dute:\na) Euren premien ebaluazioan parte hartzea, beharrizan horiek eta horiei erantzuteko zerbitzurik egokienak zeintzuk diren zehaztuz, euren iritziz.\nb) Hala bada, ezarriko zaien arretarako banakako plana egiten parte hartzea;\nc) Erabiltzen dituzten zerbitzuen antolamenduan eta funtzionamenduan parte hartzea, partaidetzarako organoen bidez;\nd) Zerbitzuen antolamenduan eta funtzionamenduan parte hartzea, iradokizunak eta kexak aurkezteko prozeduren bidez;\ne) Zentroen eta zerbitzuen funtzionamenduari buruzko salaketak aurkeztea, ikuskatze-prozedurari ekitea ala ez erabakitzeko eskumena duen organoak azter ditzan, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte zerbitzuen baimena, erregistroa, homologazioa eta ikuskapena arautu dituen martxoaren 10eko 40/1998 Dekretuarekin bat etorriz; prozedura horietan entzunaldia emango zaie, eta zerbitzuak aldian-aldian ebaluatzeko prozesuetan ere hartuko dute parte.\n13. artikulua.– Eskubideak ezagutu eta defendatzea.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek euren eskubideak ezagutu eta defendatzeko eskubidea dute, eta horren ondorioz, informazioa izateko, parte hartzeko, iradokizunak eta kexak aurkezteko bideetara iristeko eskubidea, eskubideak benetan erabili ahal izateko\n2.– Hori bermatzeko, erabiltzaileek ondokoak dituzte eskubide:\na) Idatziz eta ahoz informazioa jasotzea –bakoitzaren ulermenari egokituriko hitzekin, eta, hala behar izanez gero, premia berezietara egokituriko euskarri edo formatuarekin–, ondokoak direla-eta: dekretu honek aitortzen dituen eskubideak, dekretua aplikatzeko eta garatzeko arauetan jasotakoak, eta gizarte-zerbitzuetako zentro eta zerbitzuen funtzionamendurako estatutu eta arauetan ezarritakoak.\nb) Hala bada, idatziz eskuratu ahal izatea arretarako banakako plana, eta plan horretan definitzen diren zerbitzuak jasotzeko modua eta baldintzak;\nc) Beharrak edo premiak ebaluatzeko eta arretarako banakako plana lantzeko egiten diren elkarrizketetan, aholkua emateko gai den konfiantzazko pertsona baten edo gehiagoren laguntza izatea ala ez;\nd) Dekretu honek arautu dituen iradokizun- eta kexa-prozedurei buruzko informazioa jasotzea, baita indarreko araudiak aurrez ikusi dituen errekurtsoei buruzkoa ere, horiek aurkezteko formularioak eskueran izatea, eta eskumena duen Administrazioarengandik erantzuna jasotzea, kasu bakoitzean egokitzen den epearen barruan;\ne) Eskubideak defendatzeko konfiantzazko pertsona bat idatziz izendatzeko eskubidea, edo eginkizun horretarako ordezkaria izendatzeko eskubidea dutela informa diezaieten.\nGizarte-zerbitzuen erabiltzaileen betebeharrak\n14. artikulua.– Informazioa ematea.\nErabiltzaileek egiazko eta beharrezko informazioa eman behar diete gizarte-zerbitzuei, beharrak edo premiak ebaluatu, eta, hala bada, arretarako banakako plana egin dezaten.\n15. artikulua.– Barne-araubidea betetzea.\nErabiltzaileek ezagutu eta bete egin behar dute baliatzen dituzten gizarte-zerbitzuetako zentro edo zerbitzuen antolamendua eta funtzionamendua erregulatzen dituzten arauek diotena.\n16. artikulua.– Elkarbizitza-arauak betetzea.\nErabiltzaileek bete egin behar dituzte elkarrekin bizitzeko eta elkarri errespetatzeko arauak gizarte-zerbitzuen zentro eta zerbitzuetan.\n17. artikulua.– Pertsonak errespetatzea.\n1.– Erabiltzaileek errespetatu egin behar dituzte dekretu honek aitortzen dituen eskubide guztiak, eta bereziki, gizarte-zerbitzuen zentro eta zerbitzuetako gainerako erabiltzaileei eta profesionalei zor zaizkien duintasun eta pribatutasun eskubideak, baita, edozein arrazoi dela medio, eskuratu duten informazioaren konfidentzialtasuna gordetzekoa ere.\n2.– Erabiltzaileek, beste erabiltzaileekiko eta profesionalekiko harremanetan, diskriminaziorik gabe jokatuko dute, sexua, sexu-orientazioa, egoera zibila, adina, arraza, sinesmena edo ideologia, gutxiengo etniko edo linguistikoren bateko partaide izatea, maila ekonomikoa, ezgaitasun fisiko, psikiko edo sentsoriala edo beste edozein gorabehera pertsonal edo sozialak direla eta.\n18. artikulua.– Instalazioak errespetatzea.\nErabiltzaileek errespetatu eta behar bezala erabili behar dituzte gizarte-zerbitzuetako zentroetako ondasun higigarriak eta instalazioak.\n19. artikulua.– Zerbitzu-datak errespetatzea.\nErabiltzaileek errespetatu egin behar dituzte eurei zerbitzua emateko esandako edota adostutako ordu-egunak, eta aurretiaz abisatu behar dute aurrez ikusitako datari ezin badiote eutsi, zerbitzuari eragozpenik ez sortzeko.\nGIZARTE ZERBITZUEN PROFESIONALEN\nGizarte-zerbitzuetako profesionalen eskubideak\n20. artikulua.– Duintasunerako eskubidea.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek, euren jardun profesionalean, duintasunerako eskubidea dute, hau da, pertsona gisa duten berezko balioa aitor diezaieten.\n2.– Eskubide horren erabilera eraginkorrak berekin dakar errespeturik handiena, gizalegea eta gogo ona jasotzea, hala zerbitzuen arduradunengandik eta gainerako profesionalengandik, nola erabiltzaileengandik eta haien laguntzaileengandik.\n21. artikulua.– Laneko eskubideak.\nGizarte zerbitzuetan diharduten profesionalek ondoko eskubide guztiak dituzte lan-eremuan edo funtzio publikoarenean: aplikatzeko diren legeriak eta hitzarmen kolektiboek edo lan-baldintzak arautzeko akordioek aitortzen dizkietenak.\n22. artikulua.– Prestakuntza.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek eskubidea dute hasierako informazioa eta orientabidea jasotzeko, zerbitzuaren edo zentroaren berezitasunetara errazago egokitu daitezen; era berean, etengabeko lanbide-heziketa jasotzeko eskubidea dute, jardunean dauden bitartean.\n2.– Eskumena duten herri-administrazioek, sektoreko enpresa- eta sindikatu-erakundeekin batera, etengabeko prestakuntzarako planak eta beste neurri batzuk sustatuko dituzte, profesionalen birziklatzea ahalbidetu, ezagupenak hobetu, eta profesionalen gaitasunak hobeto egokitzeko arreta jasotzen duen biztanleriaren ezaugarriei eta sektorean egindako azterlan eta ebaluazioen emaitzei.\n23. artikulua.– Parte hartzea.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek parte hartzeko eskubidea dute.\n2.– Eskubide hori benetan erabili ahal izango dutela bermatzeko, profesionalek bere esku dute:\na) Gizarte Zerbitzuei buruzko Legeak aurrez ikusi dituen aholku eta partaidetza organoetan edo/eta sor daitezkeen beste batzuetan parte hartzea.\nb) Zerbitzu eta zentroen funtzionamenduari buruzko salaketak aurkeztea. Eskumena duen organoak aintzat hartu beharko ditu, eta ikuskapen-prozedurari ekitea ala ez erabaki, martxoaren 10eko 40/1998 Dekretuak aurrez ikusi duenarekin bat. Dekretu horrek, gogoratu, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte zerbitzuen baimena erregistroa, homologazioa eta ikuskapena arautu ditu.\n24. artikulua.– Zerbitzuaren kalitatea.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek ondoko eskubidea dute: beharrezko baliabideak eskueran izatekoa, zerbitzua arauek eskatzen dituzten kalitate-irizpideen arabera eman ahal izango dutela bermatzeko.\n2.– Eskubide hori benetan erabili ahal izango dela bermatzeko, profesionalek ondokoak eskatu ahal izango dizkiete zerbitzuak ematen dituzten herri-administrazioei eta erakunde pribatuei:\nb) Zerbitzuari aplika dakizkiokeen baldintza material, funtzional eta langileei buruzkoen berri eman diezazkietela, behar bezala;\nc) Lanbide-jardun egokiari buruzko eskuliburuak eskura diezazkietela, euren zereginak behar bezala betetzeko, eta erabiltzaileekiko, haien laguntzaileekiko eta gainerako profesionalekiko harremanetan zuzen jokatzeko jarraibideak erakusteko.\nd) Zerbitzuen kalitatea hobetzea bultza dezatela, barruko eta kanpoko ebaluazioak eginez;\ne) Ikuskaritza- eta ebaluazio-prozeduretan ateratako emaitzak argitara ditzatela, gizarte-zerbitzuen funtzionamendua, kostua eta dagozkien baldintza materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak betetzen diren ala ez jakin ahal izateko.\n3.– Aurreko bi paragrafoetan ezarritakoak inola ere ez die gizarte-zerbitzuetako profesionalei zilegitasunik ematen esku-hartzeari uko egiteko.\nGizarte-zerbitzuetako profesionalen betebeharrak\n25. artikulua.– Lan-betebeharrak.\nGizarte-zerbitzuetan diharduten profesionalek ondoko betebehar guztiak dituzte, lan-eremuan edo funtzio publikoarenean: aplikatzeko diren legeriak eta hitzarmen kolektiboek edo enplegu-baldintzak arautzeko akordioek ezartzen dizkietenak.\n26. artikulua.– Jakinarazi beharra.\nGizarte-zerbitzuetan diharduten profesionalek eskumena duen agintariari jakinarazi behar diote edozein gorabehera, baldin eta, profesionalen iritziz, eta eskueran dituzten balorazio-elementuez baliatuz, eskubideak urratzea ekar badezake, indarreko legerian aurrez ikusitakoaren arabera; bereziki, Adingabekoaren Babes Juridikoari buruzko urtarrilaren 15eko 1/1996 Lege Organikoaren arabera (Lege horrek Kode Zibila eta Prozedura Zibilari buruzko Legea ere aldatu zituen)\n27. artikulua.– Gizarte-zerbitzuei buruzko arauak eta barne-araubidea betetzea.\nProfesionalek ezagutu eta bete egin behar dituzte gizarte-zerbitzuen alorrean indarrean dauden arauak, eta, bereziki, lanean diharduten gizarte-zerbitzuetako zentro eta zerbitzuen antolamendua eta funtzionamendua arautzen dutenak.\n28. artikulua.– Elkarbizitza-arauak betetzea.\nProfesionalek bete egin behar dituzte elkarrekin bizitzeko eta elkarri errespetatzeko arauak, bai gizarte-zerbitzuak ematen dituzten zerbitzu eta zentroetan, bai euren jarduerekin zerikusia duen beste edozein tokitan ere.\n29. artikulua.– Pertsonak errespetatzea.\n1.– Profesionalek errespetatu egin behar dituzte dekretu honek aitortzen dituen eskubide guztiak, eta bereziki, gizarte-zerbitzuen gainerako profesionalei eta erabiltzaileei zor zaizkien duintasun- eta pribatutasun-eskubideak, baita eginkizunak betetzea zein beste edozein arrazoi dela medio eskuratzen duten informazio pertsonalaren konfidentzialtasuna gordetzekoa ere. Erabiltzaileari buruzko informazioa arduraz erabili beharko dute, baita hura eskuratzeko errespetuz jokatu ere, beharrezkoa dela justifikatuz eta erabiltzeko baimena eskatuz, esku-hartze koordinatuak eta eraginkorrak hala eskatzen duenean; hori guztia, Datu Pertsonalen Babesari buruzko abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoak aurrez ikusi duenaren arabera.\n2.– Profesionalek beste profesionalekiko eta erabiltzaileekiko harremanetan, diskriminaziorik gabe jokatuko dute, sexua, sexu-orientazioa, egoera zibila, adina, arraza, sinesmena edo ideologia, gutxiengo etniko edo linguistikoren bateko partaide izatea, maila ekonomikoa, ezgaitasun fisiko, psikiko edo sentsoriala edo beste edozein gorabehera pertsonal edo sozialak direla eta.\n3.– Profesionalek errespetatu egin behar dituzte erabiltzaileen edo haien legezko ordezkarien iritzi, irizpide eta erabakiak.\n4.– Profesionalek parte hartzea erraztu behar diete erabiltzaileei, egin beharreko esku hartze profesionalaren definizioan.\n5.– Erabiltzaile bat beste zerbitzu batera edo batzuetara bidali behar bada, profesionalak beti jokatuko du erabiltzailearen alde, esku-hartzeak jarraikortasuna izan dezan ahaleginduz.\n30. artikulua.– Instalazioak errespetatzea.\nProfesionalek errespetatu eta behar bezala erabili behar dituzte lanean diharduten gizarte-zerbitzuetako zentroetako ondasun higigarriak eta instalazioak, baita euren jarduerekin zerikusia duen beste edozein tokitakoak ere.\n31. artikulua.– Irregularitateen berri ematea.\nProfesionalek zerbitzuaren arduradunari jakinarazi behar dizkiote –edo, beharrezko irizten badiote, zerbitzua atxikita dagoen saileko arduradunari, edo ikuskaritza-eginkizuna bere eskumen duen unitateari- zentroaren funtzionamenduan, antolamenduan edo instalazioetan hautemandako irregularitateak.\n32. artikulua.– Esku hartzeko egunak eta epeak errespetatzea.\n1.– Profesionalek errespetatu egin behar dituzte erabiltzaileei esandako edota haiekin adostutako ordu-egunak, elkarrizketa egiteko edo zerbitzua emateko, eta aurretiaz abisatu behar dute aurrez ikusitako datari ezin badiote eutsi, erabiltzaileei alferrikako eragozpenik ez sortzeko.\n2.– Profesionalek errespetatu egin behar dituzte arretarako banakako planek esku-hartzeetarako ezarri dituzten epeak, eta, betiere, Dekretu honek aurrez ikusi dituen gehienezko epeei jaramon egin.\nIRADOKIZUNAK ETA KEXAK AURKEZTU,\nIZAPIDETU ETA EBAZTEA\n33. artikulua.– Iradokizunak eta kexak.\n1.– Gizarte-zerbitzuen erabiltzaileek aukera izan behar dute zerbitzuen funtzionamenduan parte hartzeko, etengabe edo noizean behin, parte hartzeko bide formaletara jo beharrik gabe, iradokizunak eta kexak aurkeztearen bitartez. Parte hartzeko bide hori, halaber, beste pertsona batzuentzako ere egongo da irekita; alegia, zerbitzuen erabiltzaile izan gabe ere, zerbitzu horietara nolabait iristen direnentzat, dela bisitari edo laguntzaile gisa, dela euren lanbidea betez.\n2.– Dekretu honen ondorioetarako, iradokizuntzat joko da zerbitzu baten dotazioaren, prozeduren, antolamenduaren, funtzionamenduaren edo lanbide-praktiken alderdiren bat aldatzeko proposamena; betiere, zerbitzuaren kalitatea hobetzeko asmoz.\n3.– Dekretu honen ondorioetarako, kexatzat joko da zerbitzu baten dotazioaren, prozeduren, antolamenduaren, funtzionamenduaren edo lanbide-praktiken alderdiren bat aldatzeko proposamena; hain zuzen ere, uste izateagatik aldatu nahi den alderdiak erabiltzaileek euren eskubideez baliatzeari kalte egiten diela, zuzen edo zeharka.\n4.– Ez dira onartuko ondoko xedeak dituzten kexak:\na) Gizarte-zerbitzuen eskumenez kanpoko gaiak;\nb) Gorabeherak edo ekintzak kexa aurkeztu eta hamabi hilabete baino lehenago gertatu badira, ondoko salbuespenekin: ondorioek irauten badute, edo ohiz kanpoko kasuak badira, duten larritasunagatik edo erabiltzaileei eragin diezazkieketen kalteengatik esku hartzeko bidea ematen dutenak;\nc) Epai- edo administrazio-ebazpena izan duten jarduerak, halakoren baten zain daudenak, edo Administrazioan zein jurisdikzio-ordenan salatu direnak.\n5.– Kexa onartu ezin delako deklarazioa arrazoi eta guztizkoa izango da beti, eta eskatzaileari jakinaraziko zaio. Ez onartzeko arrazoia aurreko paragrafoaren a idatz-zatian oinarritzen bada, organo eskumendunari bidaliko zaio kexa, eta erabiltzaileari ere jakinaraziko zaio hala egin dela.\n34. artikulua.– Iradokizunak eta kexak aurkeztea.\n1.– Erabiltzaileek ondoko bideak izango dituzte euren esku iradokizunak eta kexak aurkezteko:\na) Gizarte-zerbitzuetako zentro bakoitzean dauden iradokizun- eta kexa-kutxak; erraz ikusteko moduko lekuetan egongo dira, idatzizko eskariak uzteko eran;\nb) Zeregin horietarako bereziki izendaturiko unitateak, erabiltzailearentzako arreta-unitate izenekoak; iradokizunak eta kexak aurkeztu nahi dituztenei arreta egiteko ardura izango dute, prozedurari buruzko informazioa emateko, eta eskaria erregistratu eta izapidetzeko, Dekretu honen 37. artikuluak aurrez ikusitakoaren arabera;\nc) Iradokizunak eta kexak, postaz, posta elektronikoz edo faxez bidaltzeko aukera.\n2.– Gizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentro publikoei buruzko kexak eta iradokizunak zerbitzu edo zentro horietan bertan aurkeztu ahal izango dira, edo gizarte-zerbitzuen beste edozein zentro edo zerbitzu publikotan. Nolanahi ere, azaroaren 26ko Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen 30/1992 Legearen 38.4 artikuluak aurrez ikusi dituen tokietan ere aurkeztu ahal izango dira.\n35. artikulua.– Iradokizunak eta kexak bideratzea.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek, iradokizunak edo kexak jasotzen badituzte, erabiltzailearentzako arreta-unitateetara bideratuko dituzte, eta interesatuei dagozkien formularioak eskuratuko dizkiete, baita unitate horretara iristeko behar diren azalpen edo ohar guztiak eman ere.\n2.– Gizarte-zerbitzuetako zerbitzu edo zentro publikoren batean aurkeztutako kexa beste zerbitzu edo zentro publiko bati buruzkoa baldin bada, erabiltzailearentzako arreta-unitateak kexa erregistratu egingo du, eta kexa zer zerbitzu edo zentrori buruzkoa den, hango erabiltzailearentzako arreta-unitatera bidaliko du, izapidetu dezaten.\n3.– Titulartasun pribatuko itundutako zerbitzu edo zentroren batean aurkeztutako kexak ez baldin badakar urratutako oinarrizko eskubidea bereoneratzea, erabiltzailearentzako arreta-unitateak kexa hori bidaliko dio eskumena duen herri-administrazioaren erabiltzailearentzako arreta-unitateari, izapidetu dezan.\n36. artikulua.– Iradokizunak eta kexak aurkezteko modua.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentroek erabiltzaileen esku jarriko dituzte formularioak, erabiltzaileek egoki iritzitako iradokizunak edo kexak jar ditzaten diseinatuak; nolanahi ere, erabiltzaileek euren esku izango dute, iradokizun-kexa horiek idatziz, beste euskarri batean, edo ahoz aurkeztea.\n2.– Aurreko paragrafoak aipatutako formularioek gizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentro guztien harrera-lekuetako erakusmahaietan eta, hala bada, itxarongeletan egon beharko dute, eskuragarri.\n3.– Formulario horien idazkera argia izango da, hizkuntza errazean egina, eta erabiltzaile guztiek ulertzea errazteko moduko formatu eta euskarritan egongo dira.\n4.– Iradokizunak edo kexak gizarte-zerbitzuen zerbitzu edo zentro publikoetan aurkezten badira, edozein bide erabili ahal izango da, bitarteko elektroniko, informatiko edo telematikoak barne, benetakotasuna egiaztatzeko modua bada, betiere. Hori dela-eta, azaroaren 26ko Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen 30/1992 Legearen 45. artikuluak xedatu duena aplikatuko da.\n37. artikulua.– Erabiltzailearentzako arreta-unitatea.\n1.– Gizarte-zerbitzuetako zentro edo zerbitzu bakoitzari izendatuko zaio erabiltzailearentzako arreta-unitate bat, iradokizunak eta kexak jaso eta izapidetzeko ardura izango duena. Izendapen hori gizarte-zerbitzuetako zentro edo zerbitzu beraren barruko unitateren bati egokitu dakioke, edo unitate horretaz kanpoko bati; kasu bietan, dagoeneko badiren unitateak izan daitezke, baina, betiere, dituzten zereginak, izaeraz eta profesionalen eta erabiltzaileen arteko harreman-motaz, bateraezinak ez badira iradokizunak eta kexak izapidetzeko eginkizunarekin. Unitate horiek pertsona bakarrekoak izan daitezke.\n2.– Erabiltzailearentzako arreta-unitateek ondoko eginkizunak izango dituzte:\na) Eskatzen duen orori beharrezko informazio guztia ematea iradokizuna edo kexa aurkeztu ahal izateko; hala bada, dagokion formularioa betetzen laguntzea horretarako zailtasuna erakusten duten erabiltzaileei;\nb) Aurkezten den iradokizun eta kexa orori arreta egitea, eta tramitazioa eta bultzada ematea;\nc) Hala bada, administrazio- edo jurisdikzio-errekurtsoen bidea aukeratzea komenigarriago izan daitekeela jakinaraztea;\nd) Iradokizuna edo kexa dagokion zerbitzuari helaraztea, izapidetu dezan, bezeroarentzako arreta-unitateak, iradokizun edo kexa hori hartu ondoren, administrazio-errekurtso irizten badio;\ne) Erabiltzaileek zerbitzuaren edo zentroaren kalitateari buruz duten iritziaren berri izaten ahalegintzea, elkarrizketak eginez edo galdetegiak bidaliz. Zuzendaritzari ere eman beharko zaio horren berri.\n38. artikulua.– Iradokizunak izapidetu eta ebazteko prozedura.\n1.– Erabiltzailearentzako arreta-unitateak ondoko erantzukizunak ditu: iradokizunak aztertu, bideragarritasuna zehaztu eta dagokion proposamena zerbitzuko edo zentroko Zuzendaritzari helaraztea. Horretarako, zentro edo zerbitzuko beste erabiltzaile edo profesional batzuen iritzia ere eska dezake, eta, hala bada, partaidetza-organoei kontsultatu, baita beste erakunde edo instantziara batzuetara jo ere, jarduteko jarraibide deontologikoei buruzko aholkurik behar izanez gero.\n2.– Aurkeztutako iradokizunei emandako erantzuna erabiltzaileari edo erabiltzaileei jakinarazi behar zaie, 30 balioduneko epearen barruan, gehienez ere, proposamena jaso zenetik kontatzen hasita.\n3.– Iradokizunak onartzearen ondoriozko aldaketak onartu eta berehala, bidezko izapideak hasiko dira ondokoak aldatzeko, hala bada: zerbitzuaren funtzionamenduari buruzko araudia eta zerbitzuaren erabiltzaile eta profesionalen eskubide eta betebeharrei buruzko dokumentua.\n4.– Zerbitzu bakoitzak artxibo bat osatu behar du betetako iradokizun-formularioekin, eta horietako bakoitzaren edukia jaso egingo da horretarako erregistro batean, ondokoak adierazita: eskatzailearen nortasuna, aurkezpenaren eta ebazpenaren datak, azterketan parte hartu dutenen nortasuna, eta onartu den ala ez.\n39. artikulua.– Kexak izapidetu eta ebazteko prozedura.\n1.– Kexa aurkeztu zaion erabiltzailearentzako arreta-unitateak ondoko erantzukizuna du: kexa jaso duela adierazita uztea, erregistro-zenbakia eta sarrera-data agerian jarrita.\n2.– Kexa hartu duen erabiltzailearentzako arreta-unitatea kexa izapidetzeaz arduratuko da, eta 20 egun balioduneko epea izango du horretarako, gehienez ere. Izapidetzeak, bestalde, ondoko jarduerak har ditzake:\na) Bitartekotza-proposamenak egitea, kexaren gaiaren izaerak horretarako bide ematen badu, eta kexa aurkeztu duenak hala onartzen badu. Halakoetan, ahozko jakinarazpenaren bidez eman ahal izango zaio amaiera izapidetzeari; betiere, zerbitzuaren jarduerek eta emandako azalpenek guztiz gogobete badute erreklamazioa aurkeztu duen erabiltzailea.\nb) Kexaren gai diren egintzak eta gertakariak zehatz-mehatz ikertzea, zerbitzu edo zentroaren zuzendaria edo arduraduna aintzat hartuta betiere. Halakoetan, txostena egin beharko da, datu aipagarri edo esanguratsuak jasota, eta interesgarritzat jotako frogak erantsita.\nc) Planteaturiko gatazka konpontzeko hartu beharreko neurriak proposatzea.\n3.– Izapidetzea bukatu ondoren, erabiltzailearentzako arreta-unitateak jarduera guztiak helarazi beharko dizkio Zerbitzu edo Zentroaren zuzendari edo arduradunari.\n4.– Kexa aurkeztu eta 30 egun balioduneko epean, dagokion zerbitzu edo zentroko zuzendari edo arduradunak jakinarazpen idatzia bidali beharko die interesatuei, aurkeztu duten kexa zer izapidetan dagoen adierazteko, eta, hala balitz, hartutako irtenbidearen berri emateko, erabakia egokitzat jotako arrazoi edo kontsiderazioetan oinarrituz. Era berean, zuzenean ukitutako langileei ere bidali beharko zaie jakinarazpena, hartutako irtenbidearen berri emateko.\nAhozko jakinarazpena erabili ahal izango da jakinarazpen idatziaren ordez, zerbitzuaren jarduerek eta emandako azalpenek guztiz gogobete badute erreklamazioa aurkeztu duen erabiltzailea\n5.– Kexetan jasotako egintzak egiaztatu ondoren, zerbitzu edo zentroko zuzendari edo arduradunak beharrezko neurriak hartuko ditu, azaldu diren irregularitateak konpontzeari ekiteko.\n6.– Kexa izapidetzearen ondorioz agerian geratzen bada egintzak oso larriak direla, administrazioko arau-hausteren bat izan daitekeela edo dekretu honetan jasotako eskubideak urratu egin direla, erabiltzailearentzako arreta-unitateak kasu bakoitzean ikuskatzeko eskumena duen administrazio-unitateari helaraziko dizkio ordura arteko jarduketak.\nEra berean, egoki irizten dion guztietan, ikuskaritza-eginkizunez arduratzen den administrazio-unitateak jarduketak bidaltzea eskatu ahal izango dio erabiltzailearentzako arreta-unitateari, baldin eta kexagairen baten berri izan badu.\n7.– Langileen jardueren edo jarreren aurkako kexak ezar daitezkeen diziplina-arau berezien arabera ebatziko dira, egintzek erakar ditzaketen erantzukizunen kaltetan gabe.\n8.– Erabiltzailearentzako arreta-unitateak artxibo bat osatu behar du betetako kexa-formularioekin, baita izapidetzerakoan sortutako dokumentazioarekin ere, eta horien edukia zehatz-mehatz jaso beharko du horretarako erregistro batean, ondokoak adierazita: erreklamazioa egin duenaren nortasuna, aurkezpenaren data, kexaren xedea, kexa ebazteko erabilitako prozedura, eta ebazpenaren edukia eta data. Dokumentazio hori ikuskaritza-eginkizunez arduratzen den administrazio-unitatearen esku utzi beharko da, hark eskatzen baldin badu, ikuskaritza-eginkizuna behar bezala bete ahal izan dezan, martxoaren 10eko 40/1998 Dekretuaren 38.2.c eta 45 artikuluek aurrez ikusi dutenaren arabera. Dekretu horrek, gogoratu, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte zerbitzuen baimena, erregistroa, homologazioa eta ikuskapena arautu ditu.\n40. artikulua.– Erreklamazioa egiteko beste bide batzuk.\nKexak aurkezteak ez du administrazio- edo jurisdikzio-errekurtsoaren prozedura-bidea ordezkatzen, ezta indarreko legeriak xedaturiko beste edozein erreklamazio-bidea erabiltzeko finkatu diren legezko epeak eteten ere.\nLehena.– Gizarte-zerbitzuetako zerbitzu edo zentro mota bakoitza erregulatzeko arauak.\nAdministrazioaren baimena jasotze aldera, gizarte-zerbitzuetako zentro eta zerbitzuei eskatzen zaizkien betebehar materialak, funtzionalak eta langileei buruzkoak erregulatzen dituzten arauek ondokoak ere arautuko dituzte: erabiltzaileei eta profesionalei dagozkien eskubide eta betebeharrak, zerbitzu bakoitzaren izaeraren arabera, eta Dekretu honetan azaltzen direnak errespetatuz, betiere.\nBigarrena.– Gizarte-zerbitzuetako profesionalek iradokizunak eta kexak aurkeztea.\nGizarte-zerbitzuetako profesionalek aukera izango dute dekretu honetan arautzen diren prozedurak erabiltzeko, zerbitzuaren antolamenduan eta funtzionamenduan izan daitezkeen akatsei buruzko iradokizun eta kexen bidez.\nGizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentroak dekretu honen aurreikuspenetara egokitzea.\nGizarte-zerbitzuetako zerbitzu eta zentroek urtebeteko epea izango dute, dekretu hau indarrean sartzen denetik aurrera, euren instalazioetan, antolamenduan eta funtzionamenduan aldaketak egiteko, hala egokitzen bada, behintzat, dekretuan aurrez ikusitako xedapenak errespetatzen direla bermatu ahal izateko.\nLehena.– Araudizko garapena.\nEsku ematen zaio Etxebizitza eta Gizarte Gaietako sailburuari dekretu hau garatu eta aplikatzeko behar diren xedapen guztiak eman ditzan.\nDekretu hau indarrean sartuko da Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzen den egunaren biharamunean.\nVitoria-Gasteizen, 2004ko apirilaren 6an.


Emakume errefuxiatuen babes berezia | Consumer\nEmakume errefuxiatuen babes berezia\nZaurgarritasuna eremu seguruetan ere nabaritzen da, kanpamenduetan, esaterako.\nErrefuxiatuen erdiak dira, gutxi gorabehera. Hala ere, emakumeek eta neskek babes berezia behar dute. Deserrotu diren pertsonen inguruko zaurgarritasunaren barruan, oraindik ahultasun handiagoan bizi dira, “leku segurura iristean ere bai”, azpimarratu du NBEren Errefuxiatuentzako Agentziak (ACNUR). Emakume batzuk jazartzen dituzte arauak edo ohiturak betetzeari uko egiteagatik, beste batzuk nahitaez edo garaiz ezkontzen dira eta gatazka armatuetan sexu-indarkeria izateko arriskua areagotzen dute.\nEmakume errefuxiatuak funtsezko figura dira. Beren familien segurtasun fisikoa, ongizatea eta biziraupena sarritan haien esku daude. Beren seme-alabekin erbestera joaten dira edo errefuxiatu-esparruetan funtsezko lanak egiten dituzte kide guztien biziraupena lortzeko. Hori dela eta, azken urteotan, ACNURek programa bereziak garatu ditu, “baldintza berdinetan, emakumeak legearen babesean eta larrialdiko laguntza humanitarioan sartzea bermatzeko, beren bizitzak berreraikitzen saiatzen diren bitartean”.\nHaurrak zaintzen dituzte, bizirauteko proiektuetan parte hartzen dute, eta beren familien biziraupenaz arduratzen dira.\nKanpamenduetan funtsezko zeregina dute. Haurrak zaintzen dituzte eta bizirauteko proiektuetan parte hartzen dute. Izan ere, leku horietan hartu behar dira neurri nagusiak ongizatea bermatzeko. ACNURek lan egiten du kokaleku berrian emakumeak daudelako, emakumeentzako leku seguru batean, segurtasun-patruilekin, beharrezkoa bada, eta argi onarekin.\nBestalde, ACNURek argitaratutako “Emakume errefuxiatuak babesteko gida”-k gomendatzen du elikagaiak eta beste artikulu batzuk baldintza berdinetan banatzea, malnutrizioa saihesteko, hori baita hilkortasunaren arrazoi nagusia eta gaixotasunak izateko arriskua areagotzen duena. “Errefuxiatu-populazio batzuetan, lehenengo jaten ematen zaie gizonei. Elikagaiak urri badira, gerta daiteke emakumeek eta haurrek behar adina ez jatea eta ondorioak izaten lehenak izatea”, onartu du ACNURek. Beste batzuetan, elikagaiak merkatu beltzean saltzen dira edo emakumeei ematen zaizkie “sexu-mesedeen truke”.\nEzinbestekoa da emakumeek babes- eta laguntza-jardueren plangintzan parte hartzea. Nazioarteko tresnak badaude ere, garrantzitsuak dira talde honen berariazko beharrei erantzuten dieten beste programa batzuk. Horregatik izan beharko luke bere iritzia horien garapenean.\nDiru-sarrerak lortzea da lehentasunetako bat. Emakumeek finantziazio-iturriak behar dituzte beren familiei eusteko. Nekazaritzako, merkataritzako edo zerbitzuen sektoreko jarduerak abian jartzeko mikrokredituak funtsezkoak dira. Emakumeak beren komunitateetan integratzen laguntzen dute, beren independentzia bultzatzen dute eta, ondorioz, beren autoestimua hobetzen laguntzen dute.\nACNURek azken urteotan babestu dituen ekimenak ildo horretatik bideratu dira, nahiz eta nazioarteko zuzenbide humanitarioa (DIH) batez ere “osasun, higiene, beharrizan fisiologiko edo ama-eginkizunekin zerikusia duten berariazko beharrak” babestearen alde dagoen, Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordeak gogorarazi duenez. Zaurgarritasuna, kasu honetan, ez da genero kontu batekin lotzen, baizik eta haurdun dauden edo seme-alaba txikiak dituzten emakumeei eragiten dieten alderdi zehatzekin.\nEmakume errefuxiatuen babesa hobetzeko, ACNURek zenbait konpromiso onartu zituen 2001ean. Lehenik eta behin, asmo onen zerrenda honek emakumeen aurkako indarkeria saihesteko estrategiak garatzearen alde egiten du. Gainera, bere esanetan, banaka eman behar zaie izena, eta behar den dokumentazio guztia jaso behar dute, beren segurtasun pertsonala, zirkulazio askatasuna eta oinarrizko beharretarako zerbitzuetarako sarbidea bermatzeko.\nOrdezkaritzari dagokionez, ACNURek konpromisoa hartzen du koordinazio-batzordeak osatzen dituzten kide guztien %50 edo beste organo batzuk emakumeak izateko, errefuxiatutako emakumeek elikagaiak eta jateko ez diren artikuluak banatzeko prozesuetan “zuzenean eta zeharka” parte har dezaten laguntzeko, eta uste du emakume eta gazte guztientzako osasun-artikuluak ematea praktika estandarizatua izan behar dela laguntza-programetan.\naknea babes berezi kalteberatasuna mujeres refugiadas-eu


Bizitza basa da • ZUZEU\n“Ugaztunen izatea irudikatzen duen ezohiko irudi dramatikoa” da, London-eko Natural History Museum-en ustez, lanbidez larrialdietarako mediku den Don Gutoskik Kanadako Wapusk National Park-en egin zuen argazkia. Berau hautatu dute Wildlife Photographer of the Year argazki lehiaketako garaile, ez bakarrik Ugaztunen Atalean; Sari Nagusia erdietsi du.\nMuseoak urtero-urtero antolatzen du naturari (eta bizitza basatiari) buruzko argazki lehiaketa, makina bat atal kontutan hartuta. Hauxe da argazki saritua:\nBi azeriren artekoa\n«Urrutitik, Don-ek ikusi zuen azeri gorria zerbaiten peskizan zebilela elurretan. Hurreratu zenean ohartu zen, ehizaki zuena beste azeri bat zela, jada hilotz zen azeri artikoa. Bertan gelditu zen hiru orduz geldi-geldi, zero azpitik 30 graduko tenperatura bazegoen ere, harik eta azeri gorriak, guztiz aseturik, zabalik zen gorpu hustua jaso eta tatarrez eraman zuen arte, aurreragorako nonbait gorde nahian edo.\nKanadiar tundran, eta berotze globalak eraginda, iparralderantz jo dute azeri gorriak, bizilekua handituz. Horrek kide txiki dituzten azeri artikoen eremura hurbiltzen ditu. Azken hauentzako, azeri gorriak ez dira bazka lortzeko lehiakide nagusiak bakarrik, baita duten predatzaile nagusia ere.\nOrain arte, kontuak kontu, azeri gorri gutxi ikusi izan dira azeri artikoak ehizatzen, baina egoerak eraginda, bi ugaztunen arteko talkek ugaritzeko arriskua dute».\nBeste hamaika argazki saritu:\nAmir Ben-Dov israeldar negozio gizonak erdietsi du saria. “Hiruren konpainia” izeneko argazkian (Beit Semesh, Israel) hiru zapelatz dira protagonistak; azal iluneko arra eta bi eme.\nANFIBIO ETA NARRAZTIAK\nEdwin Giesberg (Gelderland, Herbehereak) argazkilari profesionala da “Natura hila” argazkiaren egilea. “Uhandreak atsedenaldi bat egiten du udaberri hasierako ur hotzetan”.\n“Tximeleta kristalean” deitzen da Ugo Mellone italiarraren argazkia (Salento, Italia). Basamortu zalea den argazkilaria Andaluzian da egun lanean. Argazki saritua, ordea, jaioterritik gertu egin zuen, haitzetako gatz zuriaren artean zerbait laranja aurkitzean.\nHogei urtez paisaia argazkilari profesionala izan den Georg Popp-ek Cuenca Atchafalaya arroan (Luisiana, AEB) egin zuen “Zingiraren bihotza” deitu duen argazkia. “Altzifre basoak sekula ikusi ditudan tokirik ederrenak dira”, dio.\nNaturaren argazkilaritzan itzal handia du Michael AW australiarrak. “Balea bete arrain” izendatu duen argazkian, Brydeko bale batek ehundaka sardina irensten ditu ahokada bakar batez, Lurmutur ekialdeko kostalde basatian (Hego Afrika).\nIngenieritzan lan egin eta gero, bizitza paisaia argazkilaritzara ematea erabaki zuen Hans Strnad suediarrak. “Errauts paisaia” honetan (Fjallabak Erreserba Naturala, Islandia), elurra eta izotza berun koloreko aurkitu zituen, sumendi errautsak zirela-medio.\n“Gorbelen artea” Pere Soler katalanaren argazkia da, Cadiz-en egina (Andaluzia, Espainia), hegaztien migrazioak zirela-eta joan baitzen bertara. Gizonak argazkilaritza eta bidaiak maite ditu eta beti dabil argazkiak ateratzeko argirik onenaren atzetik.\nGaiari baino argiari eta konposaketari ematen dio garrantzia Richard Peters britainiarrak, “Ibiltariaren itzala” lanean ikusten denez. Argazkia etxeko lorategian egin zuen (Surrey, Ingalaterra), esku-argi indartsu batekin azeria argiztatuta.\nArgazkilaritza irakasten du Fran Rubiak Almerian, Espainian. “Urtzaldiko basoa” Vatnajökull glaziarean (Islandia) egindako argazkia da. Pitzadura batetik baso oso bat agertu zitzaion; enbor, adar eta besterekin.\nHermann Hirsch germaniarra arotza da lanbidez, berak argazkialaritzatik edo zinematik bizi nahiko balu ere. Felderberger Seenlandschaft-en (Alemania) ateratako argazkian arrano bat dakar, itsasoko arrain bat harrapatzen; “Hegoen dinamika”.\nJuan Tapia espainiarraren aburuz, “Bizitza arteaz da mintzo”. Irudi abstraktu eta ezkutuen bila hasi zen argazkiak egiten eta berak eskuratu du natura perspektiba artistiko batetik agertu eta begiratzeko modu begiei eskainia dagoen ataleko saria.\n“Udaro, enarak Juanen etxaldera bueltatzen dira habiak egitera (Almeriako Roquetas del Mar, Espainia). Beraz, argazkilariak olio-pintura bat eskegi zuen, txoriak sartzen ziren leiho apurtuaren parean. Handik zortzi ordura, eta urruneko kliskagailua erabilita, une hauxe harrapatu zuen, txoria beste mundu batetik baletor bezala.\nJakina da enarek nahiago izaten dutela habiak eraikinetan gordetzea, ahal dela urtero toki berean.\nSeguruenera, txoria negua Hego Afrikan igaro eta bueltan zen, Europan ernaltzeko”.


Ane Intsausti, Ane liburudenda | Aiete – Lantxabe – Katxola – Ayete\n«Egunkarien zein aldizkarien salmenta %15 hazi da gutxi gora behera konfinamendu garaian»\nAne Intsausti Etxadiko ‘Ane liburudendako’ jabe eta arduraduna da. Egunkariez eta aldizkariez gain, eskulanak egiteko materiala, liburuak eta beste hainbat gauza saltzen ditu. Konfinamendu garaian, bizilagun askok jo dute dendara denbora-pasa bila.\nAne Intsausti ‘Ane liburudenda’-ko jabea. (Argazkia: Maite Reizabal)\nNola joan da prentsa salmenta konfinamenduan?\nAzken urteetan izandako beherakadaren ondoren, gora egin du, nabarmen gainera. %15a hazi da gutxi gora behera egunkarien zein aldizkarien salmenta konfinamendu garaian. Hala ere, jendea berriro ateratzen hasi denetik, baretu egin da.\nPrentsaz gain, haurrentzako puzzle eta eskulanak egiteko material asko —koloretako kartoia edo margoak, esaterako— saltzen aritu naiz, nahiz eta haurrak ateratzen hasi zirenetik, horrek ere behera egin duen. Eta eskolako materiala ere erosi dute familiek, baina erosteko moduan aldaketak nabari dira: esaterako, normalean, ikasgai bakoitzeko koaderno bat eramaten badute, oraingoan koaderno bakar bat erosten dute, lodiagoa, ikasgai guztietarako. Azken batean, lan asko ordenagailuz egiten ari dira.\nPrentsari dagokionez, zer agortu ohi da?\nBatik bat, txutxu-mutxu eta denbora-pasa aldizkariak, esango nuke. Aste santu bitartean, egunkariak ere, informazio bila baitzegoen jendea. Bi-hiru aldizkari erosten zituzten askok. Baina uste dut informazioaz gainezka sentitu direla asko. Hori dela eta, salmenta baretu egin zen ondoren, eta egunkari bat baino gehiago erosten zutenek, bat bakarrik erosten hasi ziren.\nAste tartean eta astean zehar desberdintasuna nabaritu duzu?\nBai, beti bezala.\nNola eraman duzu egoera honetan lan egitea?\nOndo. Ez naiz batere beldurtia, eta horrek lagundu dit. Beharrezkoak diren neurri guztiak hartu ditut, eta garbitasun eta segurtasun protokoloak jarraitu ditut.\nHemendik aurrera, salmenta egonkortu ala behera egingo duela uste duzu?\nUste dut oraindik gehiago jaitsiko dela, jendea lanean hasi eta normaltasuna itzuli heinean. Hala ere, erosketak egiteko modua aldatuko dela uste dut. Joan den egunean, eskolako materiala ekartzen didan hornitzaileak deitu ninduen. Normalean, ikasturte hasierarako ekartzen dugun materiala udan eskatzen dugu. Baina irailetik aurrera eskolekin zer gertatuko den oraindik ez dakigu ondo, alegia, haur eta gazteak zein egoeratan itzuliko diren. Eta horrek ere eskolako materiala erosteko moduan eragiten du. Bolalumak berdin-berdin salduko dira, baina, lehen esan bezala, koadernoak ez.\nAzkenik, ordutegia murriztu zenuen eta goizean ireki duzu bi hilabetez. Ohiko ordutegira itzultzea aurreikusten duzu?\nBai, aste honetan ez bada, hurrengoan jada arratsaldez ere irekiko dut. Itxita egon diren negozio, saltoki eta taberna askok ireki dute berriro eta, beraz, zentzua du. Egia da, esaterako, ile apaindegiko langileek bezeroentzat erosten zituzten txutxu-mutxu aldizkariak orain ez ditudala salduko. Baina lehen ile apaindegiko bezero batek han irakurtzen bazuen, itxialdian etxerako erosi du aldizkaria eta ohitu egin denez, orain ere erosten jarraitzen du.\n← La Donostia de las cuatro caras, la suma de todo Entrevista con Ane Intsausti →


Martin Bormann - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMartin Bormann (Halberstadt, Saxonia-Anhalt, 1900eko ekainaren 17a - Berlin, 1945eko maiatzaren 2a) Alemaniako politikari nazia izan zen. 25 urte zituela Alderdi Nazional Sozialistako kide egin zen. SSetako jenerala izan ondoan, Rudolf Hessen lekua hartu zuen alderdi naziko kantzelaritzan (1941). Hitlerren idazkaria izan zen 1943. urtean, eta juduak eta poloniarrak ezabatzeko proiektu basatiak bultzatu zituen. Hitlerrek bere aginduen betearazle izendatu zuen. Bormann desagertu egin zen Berlinen 1945eko maiatzaren 2an. Orain arteko ikerketek ez dute argitu Berlinen hil ote zen ala Hego Ameriketan bizi den. Nurenbergeko epaimahaiak hiltzera kondenatu zuen.\nHalberstadt, 1900eko ekainaren 17a\nBerlin, 1945eko maiatzaren 2a (44 urte)\nGerda Bormann (en) (1929ko irailaren 2a -\nMartin Adolf Bormann (en)\nAlbert Bormann (en)\nWalter Buch (en) (aitaginarreba)\npolitikaria, nekazaria eta soldadua\nFührerbunker eta Munich\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Martin Bormann\nMultimedia: Martin Bormann\nAzken aldaketa 5 apirila 2020(e)an, 17:37(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 5 apirila 2020, 17:37.


Gerra Zibilean etxetik ihesi joan zirenetako askok erbestera jo zuten gero. Salbu egoteko. Umeak ziren gehienak, eta itsasontziz eraman zituzten. Frantziara, Belgikara, Erresuma Batura, Errusiara... 'Gerrako umeak' deitzen zaie. Ume haietako batzuen testigantzak bildu ditugu.\n4,57 puntu 5 izarreko maximotik\n21 iritzi guztira\nHainbat lanketa egin daitezke bideo honekin bai LHn (egokiena azkenengo zikloa), DBHn eta DBHOn. Bideo hau aproposa da gerrari buruz gehiago jakiteko eta bereziki lekuko batzuek bizi izandakoaz jabetzeko.\n-Milaka izan ziren erbesteratuak Gerra Zibilean. Batzuek mugatik igaro ziren, beste batzuk mendiz mendi... Hori bai, gehienak itsasontziz joan ziren.


ikasbil.eus: Dokuteka: Demokrazia transgenikoa\nOFF AHOTSA.Euskadi Irratia.\nESATARIA. Asteartea da; Maialen Lujanbiok sinadura.\nMAIALEN LUJANBIO. Arto, arta txiki, arta xehe, arta berde… Arto izenak izango ziren ezin zenba ahala, eta orain zenbakiak berak dira artoarentzat izen: TC1507, Mon810… Hitzek gero eta gutxiago esaten dute; orain artoaren haziak eta hitzenak transgenikoak dira. Isiltasun-aro bat beharko genuke: hitzak egurasten utzi beharko genituzke, lugorri-aro bat hitzentzat, barruan zuten ideia bere onera etorri dadin berriz. Hartara berreskuratuko lukete euren barruko muina hitzek. Eta ez litzateke hain doakoa askatasuna ahoskatzea, adibidez. Ez litzateke hain erraza berdintasuna esatea. Min emango lukete hitzek ahoan. Lugorri-aro baten ondoren, tasunari erneko balitzaio barruan daraman asuna, birritan pentsatu beharko litzateke ahoratzerako, ahoskatzerako. Duintasuna, asuna erresumingarria baita, baina sendabelarra.\nHitzak egurastuko bagenitu, garbiago antzemango genioke gaitzari ere, lizuna, ustela non den. Bistaratuko litzateke hitzen barruan zornea; lugorriaren ondoren keriak barruan zuen eria azaleratuko litzateke berriz, eta keria murtxikatzea, bortxakeria, ezingo litzateke hain oharkabe pasa, ustelkeria, hitzen zornea lehertuko litzateke ahoan. Baina esanaren esanaz barruak jan dizkiegu hitzei, tasunak eta keriak ez dute ez muin eta ez mami. Genetikoki eraldatutako hitzak dira. Eta larriago dena, jabego pribatukoak. Mon Santo firmako pozoi batekin fumigatutako inguru bateko aleak eta eleak.\nOstiral honetan Europako Batzordeak TC1507 artoari oniritzia eman liezaioke, onartzen duen bigarren transgenikoa izango litzateke, Mon Santoren Mon108aren ondoren. Mon Santo munduko pestizida eta hazi transgenikoen ekoizlerik handiena da. Eurek merkaturatzen dute pestizida, eta pestizida horrekiko immune den hazi transgenikoa. Pozoiak inguruko zomorroteria guztia suntsitzen du, baina alea lehengoan mantentzen da.\nEta pentsatzen nuen halakoxeak direla hemen gobernantzak ere: demokrazia hitzaren jabe eurak dira. Eta demokraziaren aurkako pestizida ere eurek jartzen dute: fumigatzen dute kale, bazter eta inguru, protesta eta kritikak oro, eta hala ere, beren demokrazia, itxuraz, uki gabe geratzen da. Demokr –hazia: gobernantza transgenikoa.


Laburbira - Irudienea\nLABURBIRA 2022: 9 film laburren bilduma ikusgai, 30 herritan.\n2022ko LABURBIRAK, euskarazko film laburren zirkuito ibiltariak, 30 herri bisitatuko ditu bere XIX edizioan. 9 film laburrekin osatutako bilduma aparta da aurtengoa. Denetarikoa, eduki zein estiloz; gaur egungo euskal zinemagintzaren ispilu.\nEuskal Herri osoan ekoitzitako film laburren sorta bikain hau otsailaren 25etik apirilaren 4ra bitartean egongo da ikusgai\nHAUEXEK DIRA 2022ko LABURBIRAN IKUSGAI EGONGO DIREN FILM LABURRAK\nSERENDIPIA (Zuzendaria: Iban del Campo)\nPandemiaren ondorioz ezarritako konfinamenduan zehar, euskal birologo batek berrogeialdia bere laborategian igarotzea erabaki du. Serendipia ezusteko eta zorioneko aurkikuntza bat da.\nITSASONTZIAREN MUGIMENDUA (Zuzendaria: Alba Romera eta Rony Levoz)\nNeska itsu batek itsasontzi baten irudiak ikustearekin amesten du. Bere kidea laguntzen saiatzen da, baina une batez zerbait gertatzen da ilusioa itzultzen diona.\nLANBROA (Zuzendaria: Paula Iglesias)\nGaixotasunak Bego berriz jotzen duenean, denbora gainera datorkio. Bere gaixotasunaren eta denboraren arteko elkarrizketan, poesia bisualez betetako dantza deserosoa sortzen da.\nFALTA ZAIZUNA (Zuzendaria: Jose Luis Gomez)\nGaixoa badoa mediakuarengana azterketa egin diezaion. Diagnosiak zur eta lur utziko zaitu.\nHURRENGO GELTOKIA (Zuzendaria: Naia Aizpurua)\nPauk goizero trena hartzen du lanera joateko baina horietako egun batean bere bizitzan aldaketa bat eragingo duen esperientzia bat biziko du.\nREWIND (Zuzendaria: Amaia San Sebastian)\nEmakume bat patuari iheska, existitzen ez den toki batean, denbora nabigagarrian, zinta magnetiko batean bezala, Rewind-Play-FastForward.\nTURNOKA (Zuzendaria: Aitor Alberdi)\nGaur, goizez tokatu zait lanera joatea, turnoka nabil eta.\nSUBANDILLA (Zuzendaria: Josu Martinez)\nAlemanek Frantzia okupatu dute. Euskal Herriko Bizkarsoron, soldaduek Mixel eta bere ttanttak atzikitzen duten hotela errekisizionatu dute.\nITSASO (Zuzendaria: Sergio Martinez)\nItsaso lanerako bizi da. Baina hara non ezusteko batek bizimoduz aldatzera behartu duen. Bizitza berri bati ekingo dio orduan.\nLaburbira 2021: 8 film labur 29 herritan\nLaburbirak 18 urte bete zituen iazko edizioan.\nApirilaren 26tik maiatzaren 30era bitartean egin zen film laburren zirkuitoa.\nBeste urte batez, hasiberriak eta profesionalizaziorako bidean zeuden sortzaileen lanak jarri ziren Euskal Herriko osoko hainbat eta hainbat herritan ikusgai, gurean 2020an zehar egin ziren lanen erakusgarri\nLaburbira 2020: 9 film labur 32 herritan\nLaburbiraren XVII. edizioan 9 filme aukeratu ziren, elkarren oso ezberdinak. Guztira ordubete baino gehiagoko proiekzio bat osatuz.\nHarritzekoa bada ere eta pandemia egoera tarteko, Laburbira 32 herritan egon zen, Euskal Herria iparraldetik eta hegoaldera zeharkatuz eta mugetatik haratago ere joanez.


Europar Batasunak bere harrera-konpromisoa ez betetzeko egindakoa “gezur- eta aitzakia-horma” bat dela dio CEARek - CEAR-Euskadi\nHome / CEAR-Euskadi / Europar Batasunak bere harrera-konpromisoa ez betetzeko egindakoa “gezur- eta aitzakia-horma” bat dela dio CEARek\nNazionalitatearen irizpidea. Batez beste Estatu kideetan %75etik gorako nazioarteko babesaren onarpen-tasa zuten nazionalitateetako pertsonak soilik birkokatuko zirela erabaki zen hasieratik. Erabaki hori diskriminatzailea eta Genevako Hitzarmenaren kontrakoa izateaz gain, milaka pertsona utzi ditu prozesutik kanpo; Afganistan, Irak, Sudan, Nigeria eta beste herrialde batzuetatik Italia eta Greziara iritsitako milaka pertsonak ez dituzte baldintza hori betetzen, nahiz eta haien herrialdeetan gatazka handiak egon.\nHarrerarako baldintza gogorrak. Askotan, Europako Batzordeak deitoratu egin du herrialde kideek baldintza murriztaileak helarazi izana Grezian eta Italian identifikazio-prozesuak eta lekualdaketak egiten dituzten agintariei. Gainera, atzerapenak eragin dituzte hileko harrera-eskaeretan, eta oztopo burokratikoak jarri lekualdaketak egiteko garaian.\nHorrek prozesuaren erritmoa moteldu du, eta herrialde horiek hartu dituzten pertsonen kopurua mugatu.\nOztopo gehiago egoera larrian dauden pertsonei. Herrialde askok oztopoak jarri dituzte gaixotasun larriak edo ezintasunak dituzten pertsonak, indarkeriaren biktimak eta, bereziki, bakarrik dauden adingabeak hartzeko. Jokaera hori bereziki insolidarioa\nda, eta horrela jokatu duten herrialdeek errefuxiatuak hartzeko borondate eskasa dutela erakusten du.\nEBren eta Turkiaren arteko akordioa. EBren eta Turkiaren arteko akordioak herrialde horretatik zetozen errefuxiatuei itsas bidea ixteko helburua zuen, eta 2016ko martxoaren 20an sartu zen indarrean. Estatuek, alde bakarretik eta adostutakoa alde batera utzita, hau erabaki zuten: akordioa indarrean sartzen zen egunetik aurrera Greziara iristen ziren pertsonek ezingo zutela birkokapena EBko herrialdeetan eskatu. Beraz, pertsona horiek Grezian harrera-sistema gainezka duen herrialde batean geratu ala euren herrialdeetako gatazka-egoeretara itzuli aukeratu behar izan dute. Maiatzean, Europako Parlamentuak berak jokaera baztertzaile hori bertan behera uzteko eskatu zuen.\nEragileen arteko koordinaziorik eza. Italian, birkokapena eska dezaketen pertsonak identifikatzeko eta erregistratzeko prozesua izugarri motel egin da. Gainera, EASO Europako agentziaren eta Italiako agintarien arteko koordinazioak huts egin du prozesuaren fase guztiak bizkortzeko.\nZehapen-mekanismo eraginkorrak. Hasieratik, Europako Batzordeak epeltasun txikiagoz eta irmotasun handiagoz jokatu beharko zukeen epeak betetzen ez zituzten herrialdeekin, eta zehapen-prozedurak azkarrago hasi.\nBorondate politikoa. Dirudienez, EBko herrialdeek alde batera utzi dute asilo-eskubidea, baita gerratik eta jazarpenetik ihesi doazen pertsonekiko erantzukizuna ere. Ez da beharrezkoa izan diskurtso xenofoboa duten alderdi politikoek gobernatzea; hedatu duten beldurraren diskurtsoa aitzakia bat baino ez da izan, Estatuek euren harrera-borondatea gehiago hozteko eta ez-betetzeak justifikatzeko.\nEskatzaileak falta dira? Azken komunikatuan, Greziako Birkokapen Unitateak jakitera eman zuen ez zegoela birkokatzeko baldintzak bete zituen pertsonarik. Hala ere, Europako Batzordearen azken txostenak, hil honetakoak, zalantzan jartzen du datu hori; izan ere, txosten horren arabera, 4.700 pertsona dira Greziatik birkoka daitezkeenak, eta, aurten, 7.200dik gora iritsi dira Italiara. Gainera, kalkulatzen da 50.000 errefuxiatuk baino gehiagok jarraitzen dutela Grezian, irten ezinik.\nHungariaren kuota. CEARek gogora ekarri nahi du estatuek Hungariatik jaso behar zituzten 54.000 pertsonen ordez Turkiatik pertsona-kopuru hori berrezartzeko aukera zutela. Gaur egun, 3 milioi errefuxiatu baino gehiago daude Turkian. Hortaz, argi dago ez dela lekualdatzeko pertsonarik falta; izan ere, pertsonak hartzeko eta Estatuek beraiek prozesuari ezarri dizkioten murrizketak alde batera uzteko borondatea falta da.\nEta etsi-etsian egindako eskaera bat…\nProzesu horren sekulako porrota (adostutakoaren laurdena soilik bete baita) ezin da EBk errefuxiatuekin hartu zuen konpromisoari uko egiteko aitzakiatzat hartu. Badaezpada zalantzarik geratuko balitz, Europako Batzordeak gogorarazi du Estatuek prozesuarekiko duten betebeharra ez dela epearekin batera amaitzen, ez dela bihar amaitzen, alegia.\nBeraz, CEARek eskaera bat egin behar du etsi-etsian: birkokatze eta berrezarpen programak berriro bultzatzea, eta parte hartzeko irizpideak berehala berrikustea. Batik bat, nazionalitateagatiko diskriminazioa kendu behar da, eta EBk eta Turkiak akordioa egin ondoren Greziara iritsitako pertsonei parte hartzen utzi; izan ere, Siriako gatazkatik ihes egin duten pertsonak daude haien artean. Orobat, CEARek Europako Batzordeari eskatzen dio harrera-epeak bete ez dituzten Europako herrialdeei zehapenak ezartzeko.\nBirkokatze eta berrezartze programek milaka pertsonaren bizitza hobetu dezakete, baita salbatu ere. CEARek Europako agintariei galdatu nahi die gezur eta aitzakia-horma bat eraikitzeari utzi eta, aurreikusitako epetik kanpo bada ere, euren etxetik ihes egin eta azken itxaropena Europan daukatenekin hartutako konpromisoari eutsi diezaioten.\nTags: Grecia, Italia, Libano, reasentados, reubicación, reubicados, Turquía


Ibai Ibarreta MGEPeko Informatikako Goi mailako FP Zikloko ikaslea Praktikak atzerrian - - Goiena.eus\nIbai Ibarreta MGEPeko Informatikako Goi mailako FP Zikloko ikaslea Praktikak atzerrian\nGoi Eskola Politeknikoa 2018-06-07 13:57\nIbai Ibarreta MGEPeko Goi mailako zikloko Sareko informatika sistemen administrazioa ikasten ari da. Orain, 2.garren mailako ikasturtea amaituta, Cork-en (Irlanda) dago goi mailako praktikak atzerrian burutzen, hau da, ERASMUS + bekarekin, hiru hilabetez. Tisalabs Limited deituriko enpresa batean dago praktikak egiten.\nEnpresa Internet of things (IoT) eta Big data analytics gaietan lana egiten du, eta Ibairen kasuan, ioT buruzko proiektu bat esleitu diote. Tisalabs enpresa 2018ko Urtarrilean sortu zen eta Corken eta Marruekosen langileak ditu.\nBere proiektuan Marruekoseko langile batekin lana egitea burutu zaio. Lortu behar duen Raspberri batzuetan musika aplikazio moduko bat instalatzea da, gero Gymix izeneko enpresa batek erabiltzeko, horrela Raspberriak duen tamainarekin edonora eraman dezake beraien irratia entzuteko.\nHonko hau dio Ibaik: “Teknikoki azken erronkak eta praktikak eta MGEPen egindako lana ondo etorriko zait,, oraingo lanak aurrera ateratzeko ere nahiz eta teknologia berriak ere erabili, ikasteko aukera ona. Oso esperientzia baliagarria iruditzen zait eta dena primeran doa”.


Doako FRIV joko onenak udarako | Azkue Fundazioaren Egunkaria\nFRIV jokoek ezaugarri berezi batzuk dituzte, eta horiekin defini daitezke. Besteak beste, joko sinpleak dira, flash-ean programatuak, doakoak, eta zuzenean joka daiteke nabigatzailean, mugikorretan edo mahai gaineko ordenagailuetan, jokoa deskargatuz.\n2021eko FRIV joko onenen artean badaude joko konplexu samarrak eta dinamika oso dibertigarriak dituztenak. Oporretan entretenitzeko zerbaiten bila dabiltzanentzat, FRIV joko klasikoez gain (Ludo Hero, Bubbles 2020, Tetris 2020, PacMan, eta abar), hona hemen udako FRIV joko onenetako batzuk:\nBananamania: Jolas sinple eta adiktiboa. Pantailan bi gorila agertzen dira eta jokalariak bananak jaurtitzen dituen gezi bat kontrolatzen du. Geziak bi goriletako bat apuntatzen duenean banana botatzea da helburua. Erraz dirudi, baina ez da hala, gezia gero eta azkarrago biratzen baita.\nGo White!: Estetika oso zaindua duen jolasa, retro itxurakoa eta pixel handiak dituena. Bere berezitasun nagusia koloreak dira; izan ere, diseinu monokromatikoagatik, lehenagoko Game Boy jokoak gogorarazten ditu. Kontrol errazeko plataforma-jokoa da, eta jokalariaren trebetasuna baino garrantzitsuagoa da zer egin pentsatzea.\nGrim Chase: “pixel art”-a maite dutenentzat, ispilu magiko batera iritsi behar duen eskeleto txiki bat kontrolatzen dugu joko honetan. Kasu honetan, trebetasuna lehenesten da, maila bakoitza aurrekoa baino konplexuagoa baita.\nShelled Shinobi: Ninja Dortoken FRIV bertsioa da. Hiri arriskutsuan sartu eta maskorrean sartu beharko dugu, mailak zeharkatzeko.\nNo Duck’s Sky: Trebetasun-joko dibertigarria eta interesgarria. Espazio-ontzi batean doazen bi anaia espazioan galdu dira. Hortik aurrera, mekanika klasikoa da: grabitate-jokoa. Baina oraingoan zure armak erabili beharko dituzu eszenatokietan mugitzeko.\nSuper Hot Pellet Muncher 2000: Pac-Man-en klon bat, ukitu berezi batekin: jokalaria mugitzen denean bakarrik mugitzen dira mamuak. Jokalariarentzat aukera asko eskaintzen dituzten osagarri asko ditu, joko sinplea, baina erabiltzeko oso zaila.\nDemon Castle: Kasu honetan, Castlevania-ren klon bat da. Jolasak saga horren berezko dinamikak ditu, Metroidvania deritzenak, baina ekintzara eta plataformara bideratuago dago esploraziora baino. Jolasak jatorrizkoa gogorarazten du.\nExtreme Car Parking: Zure onetik aterako zaitu. Muturrekoa. Teorian, abiapuntua sinplea da: auto gorri bat gidatzen dugu eta aparkatu egin behar da. Hala ere, edozein ukituk Game Over mezua agerraraziko du.\nCoco Monkey: Joko oso labur eta dibertigarria da, Super Monkey Ball-en oinarritutako estetikarekin. Jokalariak txinpantze bat erabili beharko du, eta, kokoekin armatuta, era guztietako tranpaz betetako mailak gainditu beharko ditu.


23 pertsonak asteburuan zirkulazio-istripuetan bizia galdu dute | Consumer\n23 pertsonak asteburuan zirkulazio-istripuetan bizia galdu dute\nEzbeharrek eta senideek Gobernuari eskatu diote errepideetako zigorgabetasunarekin amaitzeko.\nGuztira 23 pertsona hil dira asteburu honetan Espainiako errepideetan izandako 22 istripuetan, Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (TZN) datuen arabera. Gainera, hamahiru zauritu larri eta zortzi arin zenbatu dira. Hildakoetatik 12k 29 urte baino gutxiago zituzten.\nBai larunbatean bai atzo, igandean, hamar lagun hil ziren, bederatzi eta hamar ezbeharretan, hurrenez hurren; ostiral arratsaldean, berriz, hiru lagun hil ziren beste hainbeste istriputan.\nHain zuzen, atzo egin zen Trafiko Istripuen Biktimen Nazioarteko Eguna. Hori dela eta, ezbeharrek eta senideek Gobernuari dei egin zioten errepideetan zigorgabetasuna amai dezan.\nAsteburu oro dozenaka gaztek errepideetan bizia galtzen duten arren, “horrek gizartean axolagabekeria eragiten du”, eta ukitutakoak “ezagutzen ez den bakardadean” uzten ditu, Jeanne Picard Stop Istripuak elkarteko lehendakariordeak adierazi duenez.\nbiktimak istripuak trafiko


Finsa zulo finantzario handiagatik likidatuko da | Consumer\nFinsa zulo finantzario handiagatik likidatuko da\nEpaileak bere zuzendarien 1.823 milioi euroko prebentziozko enbargoa agindu du\narabera: Larunbata, 2007ko urriaren 13a\nFormum Filatelicoren eta Afinsaren arduradunak akusatuen aulkian eseriko direla dirudi, 6.203 milioi euroko iruzurra egin baitiezaieke 460.000 inbertitzaileri. Azken kolpea bigarren mailako hiru zuzendari nagusiek jaso dute.\nPurificación Pujol epaileak Juan Antonio Canoren, Afinsako presidentearen eta akzioen % 50en jabearen, ondasunen prebentziozko enbargoa agindu du; Vicente Martín Peña kontseilari delegatua, eta Carlos de Figueiredo, Eskala Group-eko kontseilari eta exekutiboa, Estatu Batuetako sozietatearen filiala. Hiruretatik 1.823 milioi euro ordaindu beharko lirateke, hau da, gaur egungo administratzaileen arabera, konpainian 613 milioi bakarrik utzi zituzten finantza-zuloa, 2.436 milioiko zorrak kitatu gabe.\nMagistratuaren arabera, aipatutako hiru exekutiboak enpresaren “kaudimengabeziaren” “errudunak” dira, eta “susmagarri” denez, porrot tekniko “berreskuraezinaren” ondorioz kitapena amaituko dute, eta uste du “ezin dela planteatu, ezta hipotetikoki ere” bideragarria denik.\nPurificación Pujolek azpimarratu du Afinsaren administratzaile ohiak “errudunak direla kontabilitateko irregulartasunak eta deskapitalizazioa egiteagatik”, eta, horrez gain, sozietatearen egoera ekonomiko txarra “larriagotu” egiten duela edo, gutxienez, bere eginkizunak bertan behera uzten dituela, hartzekodunen lehiaketa egokia eskatu ez duelako.\nEtxekoandre, Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Erakundeen Espainiako Konfederazioak (Ceaccu) uste du bahitura “positiboa” dela. “Fidantzan inbertitutakoaren ehuneko altuagoa kobratu ahal izateko neurriak hartzea positiboa da”, esan zuen.\nafinazio finantzario zulo


Jaiotzak %7,4 gutxitu ziren EAEn 2017ko hirugarren hiruhilekoan. Noticias de Navarra\nEustaten datuen arabera\nJaiotzak %7,4 gutxitu ziren EAEn 2017ko hirugarren hiruhilekoan\nEUROPA PRESS - 2018(e)ko otsailaren 19a, astelehena - 11:07etan eguneratua\nEAEn 17.055 haur jaio ziren 2017an, aurreko urtean baino %6,5 gutxiago (Foto: Oskar Martínez)\nEuskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 4.422 haur jaio ziren 2017ko hirugarren hiruhilekoan, aurreko urteko aldi berean baino %7,4 gutxiago. Gipuzkoan 1.449 ume jaio ziren (-%12,4), Bizkaian 2.204 (-%5,1) eta Araban 769 (-%3,4), Eustaten datuen arabera.\nBILBO. Jaiotzak amaren adinaren arabera banaturik, 30-34 urteko amen taldea nagusi izan zen, erditzeen %37,9rekin. Ondoren, goragoko taldea kokatu zen, 35-39 urtekoa (%32,8), eta jarraian 25-29 urtekoa (%14).\nMuturreko adinak dituzten taldeetan, 25 urtetik behera amatu zirenak %5,4 izan ziren, eta 40 urte edo gehiagorekin amatu zirenak %9,9.\nIazko hirugarren hiruhilekoan ezkontzaz kanpoko jaiotzak guztien %42 izan ziren, 2016ko aldi berean %43,1 izan ziren bitartean. Amen batez besteko adina 33,4 urte izan zen;ezkonduen artean 33,8 urte izan zen, ezkongabeen artean 32,6 urte eta dibortziatuen artean 36,6 urte.\nJoan den urteko uztail, abuztu eta irailean EAEn ama izan ziren emakumeen arteko %22,9 atzerritarrak izan ziren.\nEhuneko horren gainetik Araba kokatu zen (%31,9), eta azpitik Gipuzkoa (%22) eta Bizkaia (%20,4). Ama izateko adina ezberdina da naziotasunaren arabera: atzerritarrena 30,9 urte izan zen batez beste, eta espainiarrena 34,1 urte.\nJaiotza hurrenkeraren arabera, 2.224 lehen haurrak izan ziren iazko hirugarren hiruhilekoan, 1.695 (%38,3) aurretik beste haur bat zegoen familietara heldu ziren, eta hirugarren eta ondorengoak %11,4 izan ziren.\nAurreneko haurra izandako emakumeen kopurua %9,6 jaitsi zen aurreko urteko hiruhileko beraren aldean, bigarrenarena %6, eta ondorengo seme-alabena %1,4.


2010eko abenduko Otamotz | Urretxu eta Zumarragako Atari Digitala\n2010eko abenduko Otamotz\nEmaztea tematu egiten zen. Urteak joan eta urteak etorri, beti erretolika berdina: abuzturako apiril inguruan hasten zen eztabaida etxean. “Aurten baietz” batak, “ikusiko dugu” besteak, batek “beste urtebete niri kapritxo hori eman gabe”; besteak “ematen dizkizudan gutizia guztiak ahaztu behar al dituzu?”. Pare bat egun bekozkoa belztuta. Ondoren bakea, eta emaztea tematu arren, ez zuten inoiz ...\nAna Peña zumarragarrak 28 urte ditu eta San Jose ikastetxean eta Joxe Mari Iparragirre institutuan egin zituen oinarrizko ikasketak. Ondoren Gasteizera joan zen Artearen Historia ikastera. Ikasketak bukatu zituenetik Artium museoan, Mirandaolan eta Zumarragako artxibategian lan egin du. Abenduaren 11n ‘Zumarragako arte sakratua liburua’ aurkeztu zuen. Bertan, besteak beste, bi mito hautsi ditu. Antioko baselizari dagokionez, ...\nGuk geuk sortzen dugun koipe mota bat da, gure organismoak funtzionamentu egokia izan dezan, bertatik sortzen baitira hainbat hormona, baita D bitamina eta estamuan koipea digeritzeko gatz biliarrak ere. Kolesterola neurriz kanpo dagoenean kalte ere egin dezake, arterietan pilatzen denean ateroesklerosia sortzen baitu eta hortik bihotzeko, buruko eta zirkulazioko hainbat gaitz sor daitezke. Kolesterolaren gakoa neurrian ...\nBueno, bueno! Badirudi urtea bukatzera zihoala eta osabari pena edo eman diodala, oporretako erretirotik gomendio berri bat bidali baitit. Grooveshark bere garaian atal honetan azaldu genuen Spotify streaming bidezko musika programaren moduko sistema da, abantaila ugari aurkezten dituena. Spotify diskografika handiagoei bideratuta dagoen proiektu bat den heinean, Grooveshark-ek abesti solteak igotzeko aukera ere ematen du. Webgunean ...\nUrretxuarra umea zela joan zenlehenengoz Ezkaraira. “Duela 26 urte joan ginen lehenengoz bertaraoporretara, zazpi urte nituenean. Aurreko urtean Santo Domingora joanginen eta ez genuen Errioxara itzultzeko asmorik, baina gurasoenlagun batzuk Ezkarain zeuden eta asteburu bat pasatzera gonbidatugintuzten. Azkenean bost egun eman genituen bertan. Hurrengo urteanez zutela joateko asmorik eta pisua libre zegoela esan ziguten.Handik aurrera ...\nGarai batean inguruko baserri guztietan egiten zuten txerri-hilketa. Egun garrantzitsua zen, txerriak negua igarotzeko behar zuten janaria ematen baitzien. Dagoeneko baserri askotan ez dute txerririk, baina Urretxuko Dornaldegin garai bateko ohiturari eusten diote. Abenduko lehen asteburuan senitarteko guztiak elkartu ziren eta hiru hil zituzten. Dornaldegi baserrian tradizioa ez dela galduko dirudi, gazteak bizirik mantentzeko prest baitaude. Andoni ...\nGarai batean Patxi Saezekin jo zuen,Pako Aristi eta Mikel Markezekin ere lan egin zuen eta egunBentazaharreko Mutiko Alaiak taldeko kidea da. Zer diozu zure gurasoez? Nafarroako eta Gipuzkoako odola dut,aita Ezkiokoa baita eta ama beratarra. Horrek Euskal Herriko alderdiezberdinak ezagutzeko aukera eman dit. Amaren bitartez mugazbestaldeko tokiak ezagutu ditut, Sara inguruan lehengusuak baititut.Euskalkiak ezagutzeko aukera ere izan ...\nDiru faltagatik filmatu zela zuri beltzean esan izan da, baina ez da hala: hasiera hasieratik halaegiteko asmoa zuen zuzendariak. Ford-ek istorioari garrantzia eman nahi zion eta horretarako paisaia ikusgarriei ere uko egin zien: pelikula ia osoa estudioan filmatu zen. Bere ohiko antzezleekin lanegin zuen, baina rolei buelta emanez: John Wayne heroia gain behera ageri da ...\nEz zuten ezer asmatu, ez zuten ezerekinapurtu, baina une hartan gailurrean zeuden Seattle-goak (AEB), eta azer nolako abestiak osatu zituzten. Kontzeptuak edo ideiak gorabehera, zer dira diskoak gustura sartzen diren kantarik gabe. Zuzenak dira, gogorrak eta gordin samarrak ia gehienak (bikaina Dothe evolution, esaterako), eta intentsitate handikoak, maisuak baitira horretan. Horren erakusle, In hiding eta ...\nAlberto Telleria elgetarrak Badihardugu Euskara Elkartearen eskutik egindako lan hau ez da eleberria, ezta lasai irakurtzeko poesia-bilduma ere. Honakoa kontsultarako, erabilerarako eta hausnarketarako liburua da. Irakurleak ezaugarri fisikoei, taberna giroari, sexuari… lotutako hainbat hitz eta esamolde aurkituko ditu bertan. Tabuz eta eufemismoz beteriko lana da, alegia. Auzo hizkera batean idatzita egotea ez da ulermenerako oztopo, txokokeriak ...\nBurutapenak (162. alea)\nLehengokoan, elkartean afaltzen ariginela, herrian bizi diren errumaniarren gaia irten zen. Geroijitoetara pasatu ginen. Erdi txantxetan hasi ginen eta erdi haserrebukatu genuen. Igandean, ogia erostera nindoala, emakume errumaniarbat zegoen eskean okindegiko atean. Zerbait eman, ez eman, egonnintzen. Ematen banion eskean jarraitzera bultzatuko nuela pentsatunuen eta eskatzea norberaren duintasunaren aurkakoa dela; gero harenumeek Gabonetan izango duten ...\nZenbat momentu pasa ditugun\tmomentu eder ta bapo,\tzuri eskerrak nere burura\theldu da ideia franko,\torain adio esan behar nik\tkaltegarri zeralako,\tagur rubia, agur bihotzez,\thau hori eta halako,\tegia zen bai amodiorik\tez dela behin betirako.\tEz dakit dugun arrazoi edo\tsoilik dugun aitzakia,\tesaten dute zu biriketan\tmaiz zaudela atxikia,\tneri irripar egin zuk ta nik\talaitzen dut bekokia,\tlantegia da galerazia\tdesegoki antzokia,\tba nik ordua jarriko dizut,\tzeuk ...\nBeñat Leunda Olentzerori eskatzen dizkiot opariak. Aurten Robot-raptor eskatu diot. Hori zer den? Dinosauro errobota. Karnotauro bat da, hain zuzen ere. Haragijalea zen. Gaiztoa. Lau hankakoak zintzoak ziren eta bikoak gaiztoak. Eskolan dinosauroei buruz ikasten ari gara eta oso gustukoak ditut. Mikel Iglesias eta Iker Ruiz Opariak Olentzerori eskatzen dizkiogu. Nik oraindik ez diot ezer eskatu (Mikel). Nik ...\n‘Otaleaks’ (162. alea)\nBere filtrazioak El País, TheGuardian edota The New York Times bezalako medio iraultzaileeieskaintzen dizkiola jakinda, bertsio ofizialak beste modu baterazabaltzeko muntaia ez ote den zalantza dugun arren, gu ere gureOtaleaks partikularra muntatzeko asmotan gabiltza eta hurrengoaleetan sakondu nahi genituzkeen zalantzak plazaratuko ditugu, eanorbait kable bat botatzeko moduan ote dagoen ikusteko. Era guztietako galderak ditugu,erantzunak falta zaizkigu, ...\nZer moduz bizi zarete hor goran? (162. alea)\nZer moduz bizi ote dira hor goran?Horrenbeste bizilagun izanik, erletegi batean bezala sentituko aldira? Bixi Gartziandia: “Garai hartanur-eskasia zegoen eta horregatik erosi genuen etxebizitza bigarrensolairuan” Eitzaga Zumarragako kaleko auzozaharrena da eta baita etxe altuenak dituena ere. 60Ko eta 70ekohamarkadetan eraikitako bost bloke ditu eta horietan lehenengoa BixiGartziandiarena eta Pello Badiolarena da. Beraiek izan ziren gaineraeraikin horretara joan ...


Hotelak, kaltetuenetarikoak - Txorierri - Aikor.eus\nAikor aldizkaria 2020-05-20 19:00\nApurka-apurka bagabiltza etxetik ateratzen. Itxialdia arintzeko neurriak ezarri arren, izugarrizko mugak ditugu leku batetik bestera mugitzeko eta beste lagun batzuekin elkartzeko. Horregatik, COVID-19 birusak eragindako krisiak bereziki kolpatuko du turismoa: ekitaldirik ezin dira egin –ez ezkontzarik, ez senideen arteko bazkaririk– eta pertsonok etxetik gertu baino ezin gara joan. Hiru hotelekin hitz egin dugu eta sektorearen egoeraren berri eman digute: Lezamako Matsa, Derioko Hotel Seminarioa eta Zamudioko Aretxarte.\n"Egoera larria da, batez ere ezer ez dakigulako", dio Sorkunde Landeta Matsa Lezamako hoteleko jabeak. Matsa txikia da, 16 gela ditu eta hiru lagunek egiten dute lan bertan: Sorkunde bera, senarra eta garbitzaile bat. Hotela maiatzaren 11n ireki zuten. Batzuen iritziz, goizegi. "Batzuek galdetu ziguten zergatik zabalduko genuen eta erantzuna oso argia da: itxita jarraitzen badut, ez dut sosik ere irabaziko; irekitzen badut, ordea, behintzat gelaren bat alokatuko dut".\nLehenengo astean, esate baterako, lau lagunek egin zuten lo Lezamako landetxe horretan. Normalean, langileak, turistak eta erromesak dira Matsa hotelaren bezeroak. "Orain dela 20 urte amaginarrebak jarri zuen martxan landetxea eta, harrezkero, betiko bezeroak ditugu. Enpresak itxita daude, baina apurka-apurka, deiak jaso ditugu gelak alokatzeko. Bestetik, erromes gutxi etorriko dira".\nBisitariek ezin dituzte esparru komunak erabili eta nork bere gelan gelditu behar du. Terraza ere erabiltzeko aukera dute. Segurtasun-tarteak errespetatzeaz gainera, Matsakoek bereziki zaindu dute garbitasuna. "Maskarak eta gela erabiltzen ditugu. Gel-banagailuak ere jarri ditugu bezeroen eskura. Eta gelak garbitzeko, lexia eta bakteriak kentzeko produktuak erabiltzen ditugu. Horretarako, lainoztagailuak ere erosi nahi ditugu, baina oraindik ezin izan dugu, denda askotan agortu direlako".\nSorkundek beltz ikusten du etorkizuna, baina alde ona ere ikusten dio krisialdiari. "Adituek diote gaixotasuna udazkenean piztuko dela berriro. Ez dakit, gurea hotel txikia da, semea bezalakoa, eta edozein gauza egingo genuke aurrera ateratzeko: ordu gehiago lan egin behar badira, egingo ditugu. Bitartean, martxotik maiatzera bitartean oporraldi txiki bat izan dugu eta hori gu bezalako autonomoentzat luxua da".\nBerritzaileak izateko garaia\nLezamatik gertu Aretxarte hotela dugu, Zamudion. Horiek astebete beranduago ireki zuten terraza, atzo, maiatzaren 19an, baina hotelak momentuz itxita jarraitzen du. "Krisiak dena aldatuko du, esate baterako, zelan zerbitzatu: lehen bezeroak aukeratzen zuen non eseri; orain aldiz, guk eraman behar dugu mahaira. Egoera berri honetara egokitu beharko dugu, berritzaileak izateko garaia izango da", uste du Egoitz Ayarza Aretxarte hoteleko zuzendariak. Ezjakintasuna ere bada Egoitzen ardura handienetariko bat. "Turismoak harremana du hainbat sektorerekin eta kezkatuta gaude. Ez dakigu zelan gaindituko dugun urtea. Laguntza beharko dugu".\nAretxarten 30 gela daude eta guztira, 32 langile aritzen dira han. Terraza kudeatzeko, bakarrik sei lagun hasi dira lanean. "Maiatzaren 25ean bigarren fasea hasiko da eta handik aurrera mugimendu handiagoa egotea espero dugu. Guztira, 20 mahai jarri ditugu terrazan eta bazkariak eta edariak eskaintzen ditugu". Lanegunetan, Teknologia Parkeko langileak dira Aretxarteko bezeroak; era berean, udan batez ere ekitaldiak antolatzen dira bertan. "Aurten, 30 ezkontza ospatzeko asmoa genuen, baina datorren urterako atzeratu behar izan ditugu".\nDerioko Hotel Seminarioa Txorierriko handienetarikoa da: 75 gela eta 12 langile ditu. Besteen moduan, itxita egon da azken hilabete hauetan; hala ere, lagun batzuek bertan egin dute lo. "Eusko Jaurlaritzako Turismo sailak adierazi zigun Osakidetzako langileek gelaren bat beharko zutela eta hotela eskaini genuen. Hasieran kutsatzeari beldur genion, baina poz-pozik gaude esperientziarekin. Apirilaren 6an, lehenengoak etorri ziren eta azken asteotan 30 mediku eta erizain izan ditugu. Apurka-apurka nor bere etxera joango da", aipatu digu Edurne Berben jabeak. Betiko bezero batzuek ere egin dute lo Seminarioan azken aste hauetan.\nGarbitasunari dagokionez, Derioko hoteleko lagunek Jaurlaritzak emandako argibideei jarraitu diete. "Xaboia, maskarak, eskularruak eta holtzak erabiltzen ditugu. Era berean, ostalaria gurean dagoen bitartean ez dugu gela garbitzen, harremana ekiditeko; alde egiten duenean, aldiz, egun batean aireztatzen dugu gela; hurrengoan, garbitzen dugu; eta ondoren, astebeteko koarentenan uzten dugu, inork ez erabiltzeko".\nEtorkizunari begira, Edurne ez da oso baikorra. "Edozein gauzak du eragina turismoan. Beraz, era berriak asmatu beharko ditugu jendea berriro erakartzeko: adibidez, prezioak jaitsiko direla uste dut. Txorierriko hotelok abantaila izango dugu: oso handiak ez gara eta berton ez dira jende askorik batuko. Susperraldia egon egongo da, baina motela izango da. Nik esango nuke hiruzpalau urte beharko ditugula erabateko normaltasuna berreskuratzeko. Borrokatuko dugu horretarako".