maiatza 21, 2013 @ Danele\nMiresmena eta gorrotoa, lilura eta nazka, laudorioa eta erdeinua. Ezinegona. Muturreko sentipenak eragin ohi ditu Elfriede Jelinek (Mürzzuschlag, Austria, 1946) autoreak, eta argi dago haren lanek nekez uzten dutela irakurlea hotz. Sona handia lortu du literatur-kritikarien artean ere, eta horren erakusle da Nobel erakundekoek munduan den saririk entzutetsuenetakoa eman izana 2004an, “jendarteko klixeen absurdotasuna eta horien botere azpiratzailea agerian uzten duten ahotsen jario musikalagatik” eta “hizkuntza-gaitasun apartagatik”. Aipamen hori jasota euskaraz beharko luke jada duela ia hamar urtetatik; izan ere, Arrasate Euskaldun Dezagun elkarteak Elkar argitaletxearekin batera antolatu ohi duen Jokin Zaitegi lehiaketak Nobel saridunak gurera ekartzea izaten du xede urtero. Edonola den ere, eta zoritxarrez gu guztiontzat eta pena bereziarekin niretzat, 2004koan inork ez zuen lortu Jelinek itzultzeko beharrezko maila ematea, eta hutsik gelditu zen postua. Orain nire galdera da ea aukera hori iraungi den ala, aitzitik, ea oraindik posible den austriarraren nobela oso bat euskaraz irakurtzeko ametsa gauzatzea.\nJelinekek baditu, halaber, gogor gorrotatzen duten zenbait etsai ere, beldurra emateraino gaitzesten dutenak, eta etxean bertan, gainera. Austriako alderdi kontserbadoreenek “Nestbeschmutzerin” izendatu zuten (literalki, habia zikintzen duena; metaforikoki, aberriari traizio egiten diona), nahiko irain fuertea, bistan denez. Duela gutxi aipatu zuen Garazi Arrulak eta nik errepikatuko dut orain: Jelineken obran engaiamendu politikoak eta literaturak bat egiten dute, disimulatzeko saiorik eta neutraltasun pretentsiorik gabe. Idazlea oso zorrotz mintzatu da austriar gobernu atzerakoiaren eta herrialdeko gizarte hipokritaren kontra, besteak beste, etorkinen egoera eta xenofobia izan ditu jomuga. Hala ere, ziurrenik hazkura gehien sortu duen gaia aspaldiagotik datorren zerbait izan da, afera delikatu bat, nazien okupazioarena. Aita judua izanik gertutik bizi izan zuen egoera Jelinekek, eta bera izan da lehenengoetakoa, herrialdean publikoki salatu duena Austriak Hitlerren gobernuarekiko erakutsitako jarrera adiskidetsu, lagunkoi eta are, zeharo kolaboraziozkoa. Bertsio ofizialak luzaroan ukatutakoa.\nEmakumeon zapalkuntza ere sarritan jorratu du, modu apartean, eta hain zuzen ere, gai hau zentrala da bere eleberri ezagunenetan. Gutxi batzuk aipatzeko: 1989ko Lust (Desira) nobelak ezkon-bikoteetan ematen diren bortxaketak ditu hizpide, 1983ko Die Klavierspielerin (Emakume pianojolea) lanak ama menperatzaile eta alaba SM-zale baten arteko harreman neurrigabe eta desorekatua lantzen du (Michael Haneke beste austriar enfant terribleak zinemarako egokitzapena egin zuen 2001an La pianiste izenburuarekin, eta Isabelle Huppert ikaragarri aritu zen pianojolearen rolean), eta gaur dakargun 1975eko Die Liebhaberinnen obra (Emakume maitaleak), aldiz, nobela erromantiko merkeen parodia bat da, ezkondu eta umeak izaten dituzten bi emakumeren patu erradikalki desberdinak deskribatzen ditu. Aipatu beharra dago Jelinekek nobela osoan ez duela letra larria behin ere erabiltzen, jatorrizkoan are haustaileagoa dena; izan ere, alemanaren ortografiak arautzen du izen arrunt guztiek letra larriz behar dutela. Rowohlt argitaletxeak plazaratu zituen hiru eleberriak.\nBi(bli)ografia gehiago: ezin konta ahala paragrafo gehitu niezazkioke sarrera honi, baina bada bukatzeko ordua. Elfriede Jelinek idazle oparoa da, oroz gain, eta jadanik aipatutakoez landa hamaika nobela eta beste hainbeste antzezlan argitaratu ditu. Gainera, etengabe eguneratzen duen webgune bat du, eta bertan hainbat gairi buruzko iritzi-artikuluak, saiakerak eta narrazioak eskegitzen ditu. Bestalde, aipagarria da bere azken eleberria, Neid (Bekaitza), soilik internet bitartez dagoela eskuragarri, hain zuzen ere, bere atarian sareratu baitu oso-osorik eta nobela pribatu izendatu du. Besterik gabe, lasai eseri eta gozatu eleberri goiztiar honen hasierarekin… ziur gehiagorako gogoz geldituko zaretela.\n(Irudian Elfriede Jelineken etxeko jesarleku famatua, bere webguneko azalean agertzen dena. Martin Vukovitsen argazkia)\nezagutzen duzue lurralde EDER hau; bertako haran eta mendateak?\nlurralde hau mendilerro ederrek zedarritzen dute han urrunean. zerumuga bat du, beste lurralde askok ez dutena.\nezagutzen dituzue lurralde honetako belardi, zelai eta landak? ezagutzen dituzue bertako etxe atseginak eta horien barneko pertsona atseginak?\nlurralde eder honen barren-barrenean zenbait pertsona onek fabrika bat eraiki dute. bere baitara uzkurtuta fabrikaren aluminiozko teilatu izurtuak kontraste polita egiten du inguruko pinudi eta basoekiko. fabrika bere baitara biltzen da paisaiaren barruan.\nnahiz eta ez duen inongo arrazoirik bere baitara biltzeko.\nzutik egon liteke, zuzen-zuzen.\nzeinen ondo fabrika hemen dagoela, toki eder batean, eta ez beste nonbait, toki itsusi batean.\nbalirudike fabrika pasaia ederraren beste zati bat dela.\nbalirudike fabrika hemen bertan hazi dela, baina ez! gertuagotik begiratzean, ikusi daiteke: pertsona onek eraiki dute. azkenean ezerezetik ez da ezer ez sortzen.\neta pertsona onak fabrikara sartu eta fabrikatik irteten dira. ondoren pasaiara isurtzen dira, paisaia beraiena balitz bezala.\nfabrika eta horren azpiko lur-zatia jabearenak dira, enpresa-talde batenak, alegia.\ndena dela, fabrika poztu egiten da bere barnera pertsona zoriontsuak isurtzen direnean, pertsona dohakabeek baino gehiago ekoizten baitute horiek.\nhemen lan egiten duten emakumeak ez dira fabrikaren jabearenak.\nhemen lan egiten duten emakumeak beraien familienak dira guztiz.\nsoilik eraikina da enpresa-taldearena. horrela denak daude pozik.\nleiho ugariek ñir-ñir eta dirdai egiten dute, kanpoan dauden auto eta bizikleta ugariek bezala. leihoak emakumeek garbitzen dituzte, autoak gehienetan gizonek.\nhona datozen pertsona guztiak emakumeak dira.\njosi egiten dute. gerruntzeak eta bularretakoak josten dituzte, eta batzuetan baita kortseak eta barruko arropa ere.\nsarritan emakume hauek ezkondu egiten dira, edo beraien bizitza alferrik galtzen dute beste nolabait.\nbaina josten diharduten bitartean, josten dihardute. sarritan begirada alderrai joaten zaie kanpora txori batenganantz, edo erle batenganantz, edo belar izpi batenganantz.\nbatzuetan gizonek baino hobeto ulertu eta gozatu dezakete kanpoan dagoen naturaz.\nmakina josten ari da beti. ez da aspertzen. funtzio bat betetzen du bertan, eta hain zuzen horretarako jarri zuten hor.\nmakina bakoitza horretarako ikasi duen jostun batek kudeatzen du. jostuna ere ez da aspertzen. berak ere betetzen du funtzio bat.\njesarrita egoteko baimena du. erantzukin handia du baina ez du ez ikuskera orokorrik ezta etorkizunerako ikuspegirik ere. gehienetan zaindu beharreko etxe bat du, baina.\nbatzuetan iluntzean bizikletek etxera eramaten dituzten haien jabe diren emakumeak.\netxera. etxeak paisaia eder berdinean daude.\nhemen zoriontasuna ondo hazten da, hori bistan da.\npaisaiak zoriontsu egiten ez dutena, haurrek edo senarrak egingo dute erabat zoriontsu.\npaisaiak, haurrek eta senarrak zoriontsu egiten ez dutena, lanak egingo du erabat zoriontsu.\nhala ere gure istorioa oso bestelako toki batean hasten da: hirian.\nbertan fabrikaren sukurtsal bat dago, edo, hobeto esateko, bertan fabrikaren bulego nagusia dago eta alpeen aurreko eremuko bulego oro sukurtsal bat da.\nhan ere emakumeak josi egiten dute, eta gustuko dute.\nez dute josten gustuko dutelako, baizik eta josketa odolean bertan daramatelako.\nodol hori kanporatu baino ez dute egin behar.\nhemen hizpide duguna lanbide eme lasai bat da.\nemakume askok bihotz erdiarekin bakarrik josten dute, bihotzaren beste erdia familiak jasotzen du. zenbait emakumek bihotz osoarekin josten dute, horiek ez dira hobetoen josten duten emakumeak.\nlasaitasunaren irla urbanoan hasten da gure istorioa, laster amaituko dena berriz ere.\nnorbaitek patu bat biziko badu, ez da hemen izango.\nnorbaitek patu bat izango badu, gizon bat izango da. norbaitek patu bat jasoko badu, emakume bat izango da.\ntamalez, bizitzak hemen aurrea hartzen dizu, eta lana besterik ez da bertan gelditzen. batzuetan emakumeetako bat saiatzen da aurrera doan bizitzari heltzen eta apur batean berriketan jarduten.\ntamalez, bizitzak sarritan autoarekin hartzen dizu aurrea, azkarregia da bizikletarentzat. ikusi arte!\nTags: autoreak plazara, elfriede jelinek\nOne Comment → “Autoreak plazara: Elfriede Jelinek”\n11. Euskarazko literatur aldizkariak [Korrok, Txortan, Zantzoa & Vladimir] | Obabako Testiguak\n[…] berriz ere, Elearazi atariko Garazi Arrulak eta Danele Sarriugartek bi autore plazaratu dizkigute (Elfriede Jelinek eta Samantha Schweblin), eta Beñat Gaztelumendik puntukako ipuinaren lehen zatia irakurri digu. […]


Chica Sobresalto da Maialen Gurbindo (Atarrabia, 1994) nafartarraren alter egoa eta izen artistikoa. Operación Triunfo telebista-programako azken edizioko kideak maiatzean kaleratu zuen Sinapsis, bere bigarren diskoa, Dromedario Records disketxearen eta Love of Lesbian edo Sidonieren lanak ekoitzi dituzten Santos & Fluren ekoizleen eskutik. Madrilen hitzartu du ARGIA bere ibilbideaz solasteko.\nArgazkiak: David F. Sabadell\nHasteko, garrantzitsuena: zer moduz zaude?\nOngi nago. Terapia hasi dudanetik, hobeto. Baina dena oso arraroa izan da. Beti diot tren bat hartu nuela eta ez nintzela sekula bizitza normalera itzuli. Operación Triunfotik atera nintzen mundu mailako pandemia baten testuinguruan. Erokeria bat izan da eta oraindik nire gorputza lurreratzen ari naiz.\nGeroxeago solastuko gara Operación Triunfo saioaz. Sinapsis diskoaren aurkezpen bira bukatu eta pare bat aste geroago abiatu zenuen Bailando raro bira.\nOso pozik nago. Egia erraten badizut, ideia zen lehendabizi diskoa ateratzea eta ondoren bira egitea. Baina, bat-batean, toki desberdinetatik deika hasi ziren eta azkenean kontzertu gehiago egitea erabaki genuen: Zahara eta Lola Indigo baino lehen aritu izan gara oholtzan, eta esperientzia sekulakoa izan da.\nInstagrameko post batean aipatzen zenuen hainbat kontzertu antolatzeko izan zenituzten oztopoak. Zergatik?\nBai. Adibidez Iruñean kontzertu bat egin nahi genuen, etxea delako guretzat. 500 lagun toki batean sartzeko aukera bakarra Zitadelan zen eta han kontzertu bat egiteko zailtasunak gizapetikoak ziren. Tokia topera beteta ere ez da errentagarria. Taldekideekin solastu nintzenean erran zidaten nahiago zutela kontzertua egin eta ez kobratzea. Banekien dirua galduko nuela, baina Iruñean abestu nahi nuen, nire lagunak gonbidatuz. Eta egin genuen. Baina zaplazteko itzela jaso genuen. 500 lagun baino gehiago sartu ziren azkenean eta 2.000 euro galdu nituen. Hori behin egin dezakezu bakarrik.\nZer dira zuzenekoak zuretzat?\nAdrenalina. Nirekiko mendekua. Arraroa da, baina bizi ditut Chica Sobresaltok Maialeni hartzen dion mendekua bezala. Eta horrek sekulako adrenalina sortzen dit. Zorionekoa sentitzen naiz.\n15 urterekin idatzi omen zenuen zure lehendabiziko kanta.\nBai, Begiak itxita izena jarri nion. 14 edo 15 urte izanen nituen. Chica Sobresalto aurkeztu genuenean nahasketa moduko bat egin genuen nire lehendabiziko abestiekin eta Youtube-n entzungai dago.\nNola gogoratzen duzu zure haurtzaroa?\nTira, desberdina sentitzen nintzen... Gogoratzen dut nire lagunek zerbaitetan jokatu nahi izaten zutela eta nik bakarrik egotea nahiago nuela. Edo jolas bat egiteko taldeak egiten zirenean azkena gelditzen nintzen beti; normala, denak nagitasuna eragiten zidan. Ez nintzen erabat eroso sentitzen, orokorrean. Eta nire gauzarik kuttunena zen etxera joan eta Pocahontas-en panpinarekin istorioak asmatzea. Etxean egon nahi nuen beti.\nSentipen horiek gerora ere sentitu dituzu?\nEgia erran, pixka bat bai. Lagun gutti ditut, baina ditudanak betirako lagunak dira. Harreman sakonak ditut, baina ez naiz sozialegia. Sarri estutzen naiz…\nMusikak zein toki izan du emozio horiek kudeatzeko?\nHain zuzen ere, nire psikologoarekin solastu naiz azkenaldian horretaz. Eta atera dudan ondorioa da ttikitan Pocahontas-ekin sormenari tokia uzten nion bezala, hazten joan nintzenean hori musikarekin ordezkatu nuela. Berdina sentitzen dut, behintzat. Sormena izan da nire bizitzaren hari eroalea: mundua ez zait gustatzen, beraz, alternatibak asmatzen ditut.\nSortzaile bezala krisi garaiak dituzunean zerk laguntzen dizu?\nAzken krisia duela gutti bizitu dut. Basandere kenduta, urtebetean ez nintzen gai izan abesti bat bukatzeko. Hainbat hasten nituen, baina bukatu gabe utzi. Une hartan Veintiuno taldeko Diego deitu nuen eta harmonia eta piano klaseak ematea eskatu nion. Krisiak ditudanean bertze tokietan bilatzea ezinbertzekoa iruditzen zait eta niri horrek lagundu dit ikaragarri. Bat-batean bertze musika tresna bat hartu eta gauza interesgarri anitz suertatu dira.\nLangilea eta tematia zara, horrek ere lagunduko dizu.\nOkerrena da duela gutti arte ez naizela kontziente izan hain langilea nintzenik! Nire psikologoak ikusarazi dit. Ikastolan bortzak ateratzeko ikasten nuen bakarrik, eta ondorioz, desastrearen fama izaten nuen. Noski, ikastea ez zitzaidalako interesatzen. Eta nik denbora luzez pentsatu izan dut haizeak mugitutako paper bat nintzela. Orain argi dut ezetz. Langilea eta iraunkorra naiz, erabat.\nDenbora honetan guztian babestuta sentitu zara?\nEgia erran, ikaragarri. Bai Operación Triunfo aurretik inguruan nuen jendearekin, eta baita gerora ezagutu ditudanekin ere. Polita izaten ari da.\nBueltatu gaitezen Operación Triunfora. Esperientzia hori hiru sentipenen bitartez deskribatu beharko bazenu, zein aukeratuko zenituzke?\nBatetik, nerabezaroa: gaztetxoa nintzela hasi nintzen lanean eta bat-batean garai hartara itzuli nintzen saioan sartu nintzenean; esnatu eta gure ardura bakarra zen musika egitea, janaria mahai gainean aurkitzen genuen. Bestalde, surrealismoa: oso jende guttik bizitzen duen esperientzia bizitu dut eta, askotan, pelikula batean egon izanaren sentsazioa izan dut. Eta, azkenik, deserosotasuna: bertsioak egitea ez da nire habitat naturala, dantza ere egin behar nuen, ausazko arropa batekin eta nire buruarekin identifikatuta sentitzen ez nuen makillajearekin… Eta azken hori zen niretzat okerrena, niri berdin zitzaidalako epaileak zer erraten zuen.\n"Denbora luzez pentsatu izan dut haizeak mugitutako paper bat nintzela. Orain argi dut ezetz. Langilea eta iraunkorra naiz, erabat"\nAldiz, normalean hori izaten da partaideen ardura nagusia, ezta?\nBai, baina niri berdin zitzaidan. Nik sortutako abestien inguruko balorazioa egingo balute, seguraski axola izango lidake. Baina argi nekien saioa ez nuela bide horretatik jarraituko, beraz, berdin zitzaidan.\nMaiz aldarrikatu duzu nahi duzuna egiten duzula. Zenbateraino da bateragarria hori Operación Triunfok berezkoak dituen muga eta arauekin?\nTira, ez dut uste hainbertze arau daudenik. Ordutegiak errespetatu behar dituzu, bai; klaseak, eta antolakuntza definitu bat dago. Baina nik hori izugarri gustuko dut. Alde horretatik, bikain. Gero, egia da, adibidez, Oxitocina ekoiztuko zutela erran zidatenean, niri galdera anitz etorri zitzaizkidala bat-batean burura: noiz? nola? Beraz, eurekin solastu nintzen eta erantzuna bikaina izan zen: nahi banuen bakarrik eginen zela.\nBaina kontratu baten bitartez sartzen zarete saioan, ez?\nBai, eta egia erran, beti errana zidaten telebistan muga anitz daudela. Baina zintzoki, nik egin dut egin nahi nuena. Gero, ilusio handia egiten zidan zuzeneko banda batekin jotzeak, eta hori oparitu zidaten. Hori bai, izendatu nindutenean nire kanta bat abestu nahi nuen eta hori ez zidaten utzi. Horrek bai mindu ninduen, eta gorroto pixka bat dut [irriz]. Baina gainontzeko guztia bikaina izan da. Kanpotik ere agerian gelditu da nahi izan dudana egin dudala beti.\nOperación Triunfo estigmatizatuta dagoela erranen zenuke?\nBai, niri batek baino gehiagok galdetzen zidan erran behar nuena arautzen ote zuten, adibidez. Eta nik beti erantzuten dut berdina: uste duzue niri zer erran behar dudan mugatuko balidate erran izanen nituela bota nituen astakeria guztiak? Otorduetan tauromakiaren gaia ateratzen zen, eta nik kritikatzen nuen. Feminismo intersekzionalaren inguruko eztabaida ateratzen zela? Nik beti erran nuen pentsatzen nuena...\nZer izan da zuretzat Operación Triunfo?\nSorpresa handi bat. Castingera joan nintzen, eta bertan nintzela frogak pasatzen joaten nintzen heinean argi nuen hori ez zela nire tokia. Eta, bat-batean, finalera, 0 galara… “Amatxo maitea, zer egiten dut nik hemen barruan?”, galdetzen nion nire buruari… Bertzetik, ikasteko sekulako aukera ere izan da. Nik banekien nola egiten nuen musika eta zer nuen gustuko. Hain burugogorra naiz, bertatik atera eta irekitzea kostatzen zaidala. Eta zentzu horretan pila bat ikasi dut.\nZer erran nahi duzu zehazki?\nAdibide bat jartzeko: Nia [Operación Triunfoko partaidea] uste dut dela nire profilaren kontrakoena. Nirekin inolaz ere bat egingo ez lukeen pertsona bat zela uste nuen, eta bat-batean sekulako konexioa izan dugu. Horrek lagundu dit perspektiba gehiago izaten.\nAurten Operación Triunfok hogei urte bete ditu. Lehendabiziko edizioaren inguruko dokumentala publikatu zuten. Osasun mentalaz irekian solastu ziren partaideetako aunitz, saioak emozionalki eragindako astindua azaleratuz. Nola bizitu duzu zuk?\nTira, ni oroitzen naiz goizetan esnatzen nintzela eta non nengoen ere ez nekiela. Gainera, konfinamendua tarteko, akademiatik atera behar izan ginenean ni etxez aldatu nintzen eta paranoia izan zen. Sekulakoa.\nNola kudeatu duzu?\nPsikologia karrera ikasten hasi nintzen, eta oroitzen naiz ikasitako teoria batez: egiaztatzen zuen kaiola baten barruan zeuden arratoiei zerbait erakusten zietenean, eta bat-batean, kaiolaz aldatzen zituztenean, gauza horiek aldatzen zirela. Eta nik ere kaiolaz aldatzeko beharra sentitu nuen, reset egiteko. Nor nintzen ikasten hasteko beharra nuen. Horretaz aparte, terapia ezinbertzekoa izaten ari zait: duela gutti hasi naiz bi bizitza horien arteko bereizketarik ez egiteko kontzientzia hartzen. Hil nintzen eta berpiztu nintzen sentsazioa izan dut denbora luzez.\nKaiolaz aldatzeko Madril aukeratu zenuen bizitoki. Nola hartu zaitu hiriak?\nIkaragarri ongi. Nire ongizate-eremutik atera nintzen, hiri handi batean. Hau da inoren hiria eta, aldi berean, guztiona. Jende arraroa ezagutu dut, ni bezala galduta dagoena, eta zalantzarik gabe identifikatuta sentitu naiz.\n"Garbiketa lanetan edo haurrak zaintzen aritzen zen neska gazte bat nintzen Operación Triunfora sartu aurretik. Telebista saiotik atera nintzenean nortasun krisi itzela izan nuen"\nIzan ere, saiora iritsi aurretik zu ez zinen musikatik bizi, ezta?\nGarbiketa lanetan edo haurrak zaintzen aritzen zen neska gazte bat nintzen Operación Triunfora sartu aurretik, eta asteburuetan gitarra hartu eta dirua irabazteko mugitzen nintzen handik hona. Telebista saiotik atera nintzenean nortasun krisi itzela izan nuen. Proiektu baten burua nintzen, autonomoa, eta gauzak nola egin nahi nituen erabakitzeko denbora behar nuela ikusi nuen, argi eta garbi: jende pila bat ezagutzen hasi nintzen, bestetara gonbidatzen ninduten… Musikaren industria oihaneko legearen gisakoa da, eta nik beharra nuen erdibideko puntu bat aurkitzeko, musikaren industrian bizirauteko. Sekulako astindua izan zen. Ezetz erraten eta nire proposamenak egiten ikasten hasi naiz. Norbaiti gustatzen ez bazaio, sentitzen dut.\nZein da gakoa hori lortzeko?\nEz dut aurkitu oraindik. Are gehiago, hemendik bortz hilabetera alokairua nola ordainduko dudan ere ez dakit. Momentuz, hiru pertsona gehiagorekin bizi naiz Alcala de Henaresen. Tira, jendea harritzen da dirurik ez dudala erraten dudanean… Nire ardura nagusia da taldekideak zaintzea. Orduan, pausoz pauso noa. Baina bai, momentuz kamikazea naiz eta bidean printzipioak ez galtzeko ahaleginetan nabil. Ez dakidana da hori jasangarria den ala ez. Nik oraindik ez baitut toki finko bat industrian… Daukadana da Operación Triunfotik ateratzen zarenean duzun oihartzuna, eta hori ameskeria da. Ni lanean ari naiz ameskeria hori errealitate bihurtzeko. Baina lortuko dudan oraindik ez dakit.\nSaioak hogei urte bete ditu aurten, eta edizio gehienak Espainiako telebista publikoan egin dira. Aldiz, duela urte pare bat arte ez da abestirik aditu galizieraz, katalanez edo euskaraz. Zer deritzozu?\nTira, bazen garaia! Horregatik, Ane [saioko partaidea] eta niretzat sekulako sorpresa eta ohorea izan zen euskaraz abestea. Ardura handia sentitu genuen, hori bai, euskaldunok dugun malaletxearekin [irriz]. Baina ilusioa sekulakoa izan zen. Beranduegi izan da, bai, baina garrantzitsuena da egin dutela.\nZure bandaren aldarrikapena egiten duzu beti. Orain Madrilen bizita, nola moldatzen zarete?\nUrte bakar batean 30 mila kilometro egin ditut kotxez; zehazki, 2005eko Mazda 3 batean. Txantxak alde batera, eurek nire ahotsa grabatuta dute eta astean bitan entseatzen dute. Ni hilabetean behin joaten naiz, eta batzuetan aste oso batez geratzen naiz eta intentsiboa egiten dugu. Gainera, zuzenekoak ditudanean Murphy [txakurra] gurasoen etxean gelditzen denez, moldatzen gara.\nPandemiak ahulenak zigortu ditu gogorren. Aldiz, zure loraldia kulturaren unerik beltzenean ematen ari da.\nErabat. Profesionalki momenturik onena bizitu dut inguruko artista guztiek okerrena bizitzen ari diren bitartean… paranoia bat da.\nArduradun politikoek kulturan egin dituzte murrizketarik handienak. Zer deritzozu?\nTira, uste dut sortzaileek erakutsi dugula kultura segurua zela. Beti erran izan dut: erabat harro nago nire ogibideko lagunez, ikaragarri ongi egin dugulako. Orain buelta eman behar zaio; aretoetako langileak, argi eta soinu teknikariak, argazkilariak… industria handia da eta errekuperatzea gogorra izanen da.\nKanal hauetan artxibatua: Musika | Telebista | Atarrabia\nOsakidetzak 6.000 euroko isuna jarri dio Last Tour enpresari, La Polla Records taldeak Gasteizen emandako bi kontzertuen arduradun izanik covid-19ari aurre egiteko "osasun-araudia ez betetzeagatik". Arrazoi horregatik jarri daitekeen isunik handiena agindu du... [+]


13:26, 1 otsaila 2015ko berrikusketa\n379 bytes added , Duela 6 urte\n12:25, 10 martxoa 2013ko berrikusketa (aldatu)\nt (removed Category:Medikuntza; added Category:Medikuntzako etika using HotCat)\n13:26, 1 otsaila 2015ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n'''Organoen trafikoa''' [[organo (biologia)|organoen]] garraioa eta lagapenean datza, onura ekonomikoa lortzea helburu bezala izanda. Jarduera hau ilegala da ia mundu osoan. Azken hamarkada hauetan, gizakien eskubideen defendatzaileek salatu dute organoen trafikoaren ustezko gertaerak Txinan eta beste zenbait herrialdeetan, lehenengo Yugoslavian edota Mozambiken esate baterako. Baina organoen trafikoa ere da hiriko-legendetako gai ospetsuenetariko bat da.\nOrganoen trafikoa beraz, gorputzaren atal baten salketa eta erosketa da. Beste hitz batzuekin esanda, pertsona aberats eta gaixo batek organo baten bila dagoenean eta beste pertsona pobre batek, bere bizitza mantentzeko diru pixkat bat lortu nahian, egiten den organoen aldaketa.\nMundu osoan mila milioi [[euro]] elkar trukatzen ditu ditu organo trafikoak urtean, eta [[Egipto]] da operazio horietatik asko egiten diren lekua, ezegonkortasun politikoaa eta iheslari kopuru handia dagoelako<ref>Ricard Gonzalez, [http://www.berria.eus/paperekoa/1927/027/001/2015-02-01/organo_trafikoaren_paradisua_egipton.htm «Organo trafikoaren paradisua, Egipton»], ''Berria'', 2015-02-01</ref>.\n== Hiriko-legenda ote? ==\nOrganoen komertzioa ekidi daiteke herriak duen bizitzeko kondizioak hobetuz,berdintasuna emanez aberats eta pobreen arteko aukerei, gehien bat osasunari dagokionez. Honetaz aparte, esan beharra dago ez dela batere erraza onelako arazo bati aurre egitea, arazoan buru-belarri lan egin beharko litzatekeelako, argi erakutsiz ekintza hau burutzean ezarrik oden zigorra. Neurri prebentiboak ezarri beharko ziren ere, arazoari buruzko informazio gehiago emateko, gaur egungoa eskasa dela agerian delarik. Azkenik arazoaren kausak aztertzea izango litzateke hoberena, horrela sustraitik gaindituz arazoa, berriro ere gertatu ez dadin.


Itsaslaminen akanpada | Enbata\nHarrera / Artikuluak / Ulertu / Gai Berezia / Itsaslaminen akanpada\n« D’une guerre à l’autre\nBizi interpelle M. Olive, nouveau président de l’ACBA »\nEnbata(E)K EGINA | Argitaratua: 2016/03/28\nItsaspeko petrolioaren gailurra geldiarazteko Deia-ren ondotik, klimaren arloko ekintza akanpada bat, Itsaslaminen akanpada deitua antolatua izanen da Pauen apirilaren 2tik 7ra. Hiri hortan berean apirilaren 5etik 7ra iraganen den MCE Deepwater Development Gailurra den egiazko « Klima eta Ozeanoen lurperatzaileen COP21»aren kontrako mobilizazioen antolatzeko gunea izanen da.\nItsaslaminen akanpada, zinez bizi eta formakuntza gune bat izanen da militante eta ekintzalari guzientzat. 6 egunez, proposatuak izanen dira formakuntzak, bortxa gabeko ekintzei eta desobedientzia zibilari buruz, bainan ere tailer praktikoak (ekintzentzat lagungarri izanen diren materialen eraikitzeko), hitzaldi eta eztabaidak fosil eta ustiapenei buruz… gailurraren gelditzearen lortzeko!\nLaguntzaile, militante edo ekintzalari bazira, zure beharra bada! Mobilizazioak zernahi eginbehar galdatzen ditu antolakuntza, logistika bai eta ere bazkari, banderola, etab. prestakuntzen arloan… Ez duda, ta izena eman !\nProgramazioari buruz xehetasun guziak hemen eta xehetasun praktiko guziak (nola heldu, ostatu eta programazioa), hemen aurkitzen ahal dira frantsesez.\nItsaspeko petrolioaren gailurra geldiarazi!\nZertako ekintza hau?\nMundu osoko petrolio eta gas konpainia haundienek erabaki dute Pauen elgarretaratzea apirilaren 5etik 7ra, MCE Deepwater Development Gailurra izanen den egiazko « Klima eta Ozeanoen lurperatzaileen COP21»an. Bere helburua? Itsasoan hidrokarburoen miaketa eta ustiatzea biderkatzea.\nParisko Akordioaren karietara plazaratu diren klimaren egonkortzeko helburuekin bat egin dute munduko Estatu guziek COP21an. Altabada oraino gehiago erregai fosilen erreserben bila eta ustiatzera joaitearekin arras batera ezinak dira helburu horiek. Alabainan, miaketa eta ustiatze horiek zuzen zuzen eramango gaituzte klimaren itzulbiderik gabeko eta kontrolez kanpoko nahasmendurat. Klimaren eta gizadiaren kontrako krimena da.\nBeti urrunago, beti sakonago eta gero eta muturrekoagoak diren baldintzetan ozeanoen kontrako krimena da!\nErabakia hartu dugu, dena egitea, aintzinetik gogoetatua eta iragarria den krimen horren saihesteko. Dena nahi dugu plantan eman gailur estrategiko horren gauzatzea gelditua izan dadin bortxa gabeko mobilizazio eta ekintza masibo eta deliberatuekin.\n4 arrazoi on proiektua sustengatzeko :\nBilkura estrategiko horien trabatzeak ahalbidetuko baititu. Alabainan bilkura horien erabakiek gure klimaren, gure lur eta itsasoen nahasmenduak eraginen dituzte, baita ere milioika heriotze eta errefuxiatu klimatiko.\nCOP21ean munduko Estatu guztiek hartutako engaiamenduak, erregai fosilen enpresa multinazionalek ez ditzaten uka, hau da beroketa klimatikoa +2°C edo hobe 1,5°C petik atxikitzea.\nKlimaren defenditzeko desobedientzia zibilaren mugimendu herritarra indartzeko, baita ere nahasketa klimatikoaren sorbideak borrokatzeko eta itsasoen aldeko babeslekuak bermatzeko.\nErregai fosiletatik desinbertsioak eskatzeko eta petrolio eta gas enpresak hemendik goiti beren neurritasun energetikoaren politikari eta energia berriztagarrien garapenari buruzko birmoldaketaren apailatzeko bil daitezen galdatzeko.\nNork du Gailurraren kontra mobilizatzeko galdea luzatzen?\nAction Non-Violente COP21 mugimendua, les Amis de la Terre, Alternatiba, ATTAC, Bizi!, 350.org, Emmaüs Lescar-Pau eta Nation Océan-ek mobilizazio dei zabal hau sustengatzen dute. Klimaren defendatzaile guziak gomitatuak dira Pauera hurbiltzera 2016eko apirilaren 2tik 7ra fisikoki saihesteko klima hiltzailea den gailur horren gauzatzea, %100 bortxa gabea den ezpiritu batean. « Itsaslamin Akanpada » bat plantan emana izanen da Pauen ondoan bertan ostatu emaiteko eta formatzeko gailurraren gelditzea laguntzeko etorriko diren ehunka hiritarrei. Eta apirilaren 5etik 7ra formatu ezberdinetako ekintza eta mobilizazioak izanen dira ahal bezain bat jendek, bakotxak bere heinean parte hartzeko parada ukan dezan.


Udal Bandak denboraldia agurtuko du 'Carpe Diem' kontzertuarekin - Gasteiz - Alea.eus\nUdal Bandak denboraldia agurtuko du 'Carpe Diem' kontzertuarekin\nErredakzioa 2022-05-10 10:15\nJavier Bonet tronpa-jotzaileak parte hartuko du, bakarlari gisa. / Argazkia: javierbonet.com\nAsteazken honetan, Gasteizko Udal Bandaren abonamenduaren azkena izango den Carpe Diem kontzertuan, Javier Bonet tronpa-jolea arituko da bakarlari gisa, eta Raquel Sanchez konpositore gazteak The Open Window lana estreinatuko du.\nIristear da Gasteizko Udal Musika Bandaren abonamenduko denboraldiaren amaiera, eta zazpigarren eta azken kontzertua aurkeztuko du asteazken honetan, maiatzaren 11n, 19:30ean Principal Antzokian. Carpe Diem izenburupean, oraingoan Javier Bonet tronpa-joleak hartuko du parte bakarlari gisa, Bandarekin batera.\nBandak lehen aldiz interpretatuko ditu Guy Woolfendenen Gallimaufry eta Oscar Navarroren Connection obrak, eta, gainera, Raquel Sanchez (Lliria, Valentzia, 1994) konpositore gaztearen The Open Window lanaren estreinaldia izango da. Kontzertua aurkezteko prentsaurrekoan, Luis Orduña zuzendariak Sanchezen eta Boneten elkarlana eskertu du.\nBere aldetik, tronpa-joleak Oscar Navarroren obraren barruan interpretatuko duen pieza baten inguruan sakondu du: "Musikaren kalitatea eta publikoak erraz entzuteko lana uztartzen ditu. 2019an, konpositoreak berak zuzenduta, Bangkoken eta Moskun lehen aldiz jo nituenetik, gehien eskatzen didaten kontzertua bihurtu da", azaldu du Bonetek. Espainiako Orkestra Nazionaleko tronpa-jolea da, bai eta tronpa zein tronpa naturaleko irakaslea ere, Kataluniako Musikako Goi Eskolan (ESMUC).\nSanchezek 2018an idatzi zuen The Open Window, Sangharákshitaren Ikuspegia eta eraldaketa liburua irakurri ostean, eta Budak argiztapenera iritsi arte eman zituen urratsak jorratzen ditu: "Off ahots batek publikoa gidatuko du, mezuak hobeto ulertzeko, eta zati batzuetan Bandak koruan kantatuko ditu sanskritoz idatzitako mantra budisten letrak. Espero dut musikak publikoa eramatea eta bidaia musikal eta espiritual honekin gozatzea", azaldu du konpositoreak. Castelloko Goi Kontserbatorioan graduatu zen, eta Film Scoring masterra egin zuen Valentziako Berklee College of Music musika eskolan.\nLuis Orduña zuzendaria, Raquel Sanchez konpositorea eta Javier Bonet tronpa-jolea.


Frantziako Konstituzionalak zezenketen jarraipena bermatu du\nFrantziako Konstituzio Kontseiluak zezenketak legezkoak direla berretsi du, animalien eskubideen aldeko taldeen etsipenerako. CRAC elkarteak zezenketen aurkako milaka sinadura bildu dituen arren, zezenketak eta Konstituzioa bateragarriak direla erabaki dute epaileek.\nTauromakia ondasun kultural eta immaterial izendatu zuten Frantzian pasa den apirilean. Izendapen horren alde lan handia egin zuen, besteren artean, Baionako auzapez Jean Grenetek. Kazeta.infok nabarmendu duen moduan, Lapurdiko hiriburuan zezenketek zulo ekonomiko itzela eragin dute: bost milioi euro azken bost urtetan. "Are gehiago, Greneten lagun handia den Afflerou enpresariak muzin egin dio Baionako besten finantzamenduan laguntzeko zezenketen aurkako militanteen presiopean", dio albisteak. Dena den, zezenzaleak badirela gaineratu du, eta Manuel Valls Barne ministro sozialistaren hitzak gogoratu ditu: "Zezenketak atxiki beharreko ohidurak dira".\nCRACek eta animalien eskubideen aldeko DDA elkarteak agiria plazaratu dute. "Zezenketen aurkako borrokan etapa bat baino ez da izan oraingoa; aurrera jarraituko dugu, gupidak zezenketen krudeltasuna bazter utzi arte", diote idatzian.


Ekintzez betetako agenda udako hilabeteetarako Irunen – Irunero\nUztaila eta abuztuko hilabeteetarako ekintza kultural ugari antolatu dira Irunen. Aire zabalean egingo diren dantza eta zinema emanaldiek protagonismo berezia izango dute udako agenda kulturalaren barnean. Hortaz gain, Euskal Jira edo Faisaien Uharteko Bakarrizketen Jaialdia urtero errepikatzen diren data esanguratsuenetako batzuk izango dira.\nUdako hilabeteetan zehar egingo diren ekintzak ezagutzera emateko zabalgarri bat banatu da Irungo auzo guztietako establezimenduetan zehar, bi hilabete horietako ekintza guztien zerrenda biltzen dituena. Juncal Eizaguirre kultura ordezkariaren hitzetan, “udaran hiriaren erritmoa ez da gelditzen eta horren erakusleak dira udalak edo hiriko entitate sozial eta kulturalek uztaila eta abuztuko hilabeteetarako prestatu dituzten ekintzak”.\nUdako ekintzen egitarauaren barnean, era askotariko proposamenak eskaintzen dira aukeran: musika, zinema, antzerkia, erakusketak, etab. Uztailaren 11tik 14era bitarte egingo den Dies Oiassonis jaialdi erromatarraz gainera, aire zabaleko zinema saioak uztaileko hilabeteko beste hitzordu garrantzitsuetako bat dira. Mota horretako 3 saio egingo dira uztaileko hilabetean zehar, guzti horiek, gaueko 22:00etan. Uztailaren 5ean eskainitako “Los increibles 2” pelikularen ostean, uztailaren 19an “Guardianes de la galaxia” filmaren txanda izango da. Uztailaren 26ko saioa berezia izango da, izan ere, Grease pelikula zuzenean ikusteaz gainera, Skola Music taldeko ikasleek pelikulako doinuak zuzenean interpretatuko baitituzte. Abuztuan, berriz, 16ean “Tadeo Jones 2. El secreto del rey Midas” eta 23an “Paddington” filmak ikusi ahalko dira Junkal plazatxoan.\nBestetik, aire zabaleko ekintzekin jarraituz, Eskoleta kalean “las amistades de Gertrudis antzezlana ikusi ahalko da uztailaren 17an 20:00etatik aurrera. CBA liburutegiak AcustiCBAs zuzeneko musika emanaldi laburren programari eutsiko die, uztailaren 18an 19:15etan Psicoacustic taldearen kontzertuarekin. Haurrentzako Girabira programak saio berriak eskainiko ditu udaran zehar, uztailaren 20ean 18:00etatik aurrera Soroxarta parkean argazkilaritzaren inguruan egingo den tailerrarekin. Erakusketei dagokionez, Menchu Gal aretoan Gentz del Valle erakusketa ikusgai egongo da irailaren 8ra arte eta Oiasso Erromatar Museoak Jose Latova: argazkilaritza arkeologikoaren 40 urte erakusketa eskainiko du uztailaren 22ra arte.\nHortaz gain, urteroko hitzorduak errepikatuko dira uztaileko hilabetean zehar, adibidez, Urdanibia Berri, Santiago, Behobia edo Elitxu-Lapitze auzoetako jaiekin. Gainera, uztailaren 30ean Behobiakoa San Martzialeko Bigarren Guduaren plazan Faisaien Uharteko Bakarrizketen Jaialdiaren edizio berri bat antolatuko da JJ Vaqueroren emanaldiarekin.\nEuskal Jira izango da abuztuko lehen asteburuko ekintza nagusia. Urdanibia plazan kontzertu ugari izango dira, lehena, “Golden Apple Quartet” taldea abuztuaren 24ean 22:00etan eta abuztuaren 30ean, berriz, 22:00etan “Mandragora Negra” taldea. Eskoleta kalean 20:00etatik aurrera ekitaldi ugari egingo dira: abuztuaren 1ean Patón bikotearen emanaldia, abuztuaren 8an euskaraz egingo den clown antzerkia eta 22an Amaia Elizaran eta Myriam Perez Cazabon konpainiaren dantza emanaldia.\nEra berean, Bidasoako Mugaz Gaindiko Partzuergoak Bidasoa Folk jaialdiaren barnean antolatutako Pedro Guerraren kontzertua abuztuaren 17an 22:00etan hilabeteko beste hitzordu garrantzitsuetako bat izango da. Abuztuaren 10ean Bildumagileen Azoka eta 14ean Remember taldeak Zabaltza plazan eskainiko duen kontzertua ekintzen agenda osatuko dute. Abuztuko hilabetean ere hiriko auzo ugariren jaiak ospatuko dira, hala nola, Ama Xantalen, Arbes eta Kale Nagusiko jaiak. Erakusketetan, berriz, 18cm izena daraman erakusketa izango da ekintza nagusia, abuztuaren 23tik irailaren 8ra Amaia Kultur Zentroan ikusgai egongo dena. Gainera, Girabirak 9an arratsaldeko 20:00etan zinema protagonista gisa izango duen ekintza prestatuko du.\nPosted in ErreportajeakTagged Ekintzen agenda, irun, irunero, Udako ekintzak, Udara


Historiako elektrizitaterik garestiena, gaur asteazkenean – Ekonomiaren KZ\nArgindarraren batez besteko prezioak gora egiten jarraitzen du handizkako merkatuan eta erregistro guztiak hauts bihurtzen ditu, eta asteazken honetan historiako gorenera iristen da (106,57 euro/megawatt (MWh))). Kontsumitzailearen fakturan duen eragina BEZ % 21etik % 10era jaisteak baino ez du murrizten.\nElektrizitateak 103,76 euro/MWh gainditu du 2002ko urtarrilaren 11n, eta 2,81 euroan kokatu da. Horrela, argindarra % 4,6 garestitu da gaurko egunarekin alderatuta; izan ere, bigarren egunik garestiena da, eguneko batez bestekoa 110,64 euro/MWh baita.\nElektrizitatearen Merkatu Iberiarreko Operadorearen (KIUB) arabera, ordutegi-tarteen arabera, biharko prezioa 110,64 euro/MWh izango da gehienez, eta minimoa ere 100 eurotik gorakoa izango da, 100,83 euro/MWh.\nArgindarraren batez besteko prezioa 90 euro/MWh baino altuagoa izan da uztaileko lehen 21 egunetan (horietako bi 100 euro/MWh-tik gora), eta sei baino baxuagoa. Uztaileko lehen 21 egun horietan, batez besteko prezioa 92,04 euro/MWh da, eta erregistratuta daudenetik hilabete bateko batez besteko preziorik altuena ere bai.\nPrezio altu horiek eragina dute tarifa arautua edo Kontsumitzaile Txikien Borondatezko Prezioa (PVPC) duten kontsumitzaileek ordaintzen duten argiaren fakturan, eta, besteak beste, gizarte-bonu elektrikoaren onuradunek deskontu bat dute kalteberatzat jotako kontsumitzaileek duten argiaren fakturan.\nHamar milioi etxe baino gehixeago daude tarifa horren pean, eta argindarraren prezioek % 24ko pisua dute handizkako merkatuan (sorgailu elektrikoek hurrengo eguneko eskaintzak ezkontzen dituzte merkatu horretan).\nMerkatu librean dauden 17 milioi euroek, hornidura kontratatzen duten konpainiek jartzen dituzten prezioak orduko kilowatt bidez ordaintzen dituztenek, ez dute goranzko gorabeherek eraginik, baina ez dute onurarik jasotzen beheranzko joeran daudenean, iaz gertatu zen bezala.\nHala ere, Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Antolakundeak (OCU) gero eta gehiago dira merkatu libreko bezero berriei egindako eskaintzak, eta ez dute konpromisoa hartzen kontratatutako prezioa denboraldi batez (normalean urtean behin) mantentzeko, eta kontratuek prezioak eguneratzeko aukera jasotzen dute enpresak egokitzat jotzen duenean edo aurreabisu batekin.\nTarifa arautuari heldutako kontsumitzaile tipo batentzat – 4,4 kilowatteko potentzia kontratatua, hilean 250 kilowatt orduko (KWh) kontsumitzea hilean (70 KWh puntako ordutegian, 60 KWh ordutegi lauean eta 120 KWh bailaran) –, argiaren ordainagiria 56,69 eurokoa izango da uztaileko lehen 20 egunetan, eta % 10 txikiagoa izango da ekaineko argi-balioa ( % 21), nahiz eta % 21 baino txikiagoa izan.\nUztaileko faktura ekainekoa baino % 4,17 merkeagoa da (2,47 euro gutxiago), orduan izan baitzen 2021eko ordainagiririk altuena, 62,94 eurorekin (maiatzean baino % 3,6 gehiago, ekainera arte urteko handiena baitzen).\nUztaileko lehen 20 egunetako faktura eta 2020ko epe berekoa (pandemiak eta konfinamentuek markatutako urtea) alderatuz gero, % 36,14 garestiagoa izango litzateke (15,05 euro), eta 2019ko uztaileko lehen 20 egunekin alderatuz gero, % 16,19 handiagoa (7,9 euro gehiago).\n← Iberdrolak % 18,4 gutxiago irabazi du zergengatik Britainia Handian\nIberdrolak eta Irizarrek lankidetza hitzarmena sinatu dute →


FRANKISMOA FINKAPENA ETA KRISIALDIA | Just another WordPress.com site\nLinkaren bidez denbora lerroa ikusten ez baldin bada, xtimelimeren orrialdean lerroaren izenburua jarri (diktadura frankista (1959-1975) eta garaiko oposizio mugimenduak).\nPublicado en denbora lerroa\nPublicado en TESTU IRUZKINAK\n– Burgoseko prozesua: Burgosen aurrera eraman zen epaialdi bat izan zen, non ETA erakundeko zenbait kide epaitu ziren. Juizioan, horietako batzuei heriotza zigorra ezarri zitzaien hiru pertsonaren hilketa zela eta. Azkenean, eta jendearen protestak zirela eta, heriotza zigorrak ez ziren bete.\n– CCOO: Frankismoaren azken garaian sortutako sindikatu ezkutukoa. Langileen eskubideen aldeko erakunde bezala eratu zen, haien alde lan egiteko.\n– Añoverosen aldarrikapena: Añoveros apezpikuak, Frankismoaren azken urteetan egindako meza/aldarrikapena izan zen. bere helburu nagusiena Euskal Herriaren nortasun bereziaren babesa egitea izan zen. Halaber, frankismoaren izaera diktatorialaren eta hark Euskal Herriari egiten zion zapalkuntzaren kontrako protesta zen.\n– Ogro operazioa: ETAko kideek gobernuburu zen Carrero Blanco hiltzeko prestatu zuten operazioa. Bere errutina baten erdian hartu eta bere kotxea airetik jauziarazi zuten, bera eta beste pertsona bat hilez.\nEuskadi Ta Askatasuna: ETA siglez ezagutua, Euskal Herriaren independentzia eta sozialismoa lortu nahi dituen erakunde armatua da, 1959. urtean sortu egin zena. Erakunde ugarik, talde terrorista bezala izendatu dute. Beren ekintza arruntenak, armak edo lehergailuak erabiliaz izan dira eta hain zuzen ere, guztira 829 gizabanako hil dituzte. Gaur egun ordea, armak uzteko erabakia hartu zuen, su-etena.\nEKIN: Euskal Herriko talde politiko abertzale bat izan zen, 1952 sortua izan zena, Bilboko ikasle talde baten bidez. Beren helburua, euskal arazoetan kontzientziatzea da. EAJ-ren aurkakoa izan zen eta 1955ean, EGI-rekin elkartu zen, Eusko Gaztedi izena hartuz. Azkenean, honen partaideak hau utzi eta ETA sortu zuten.\nJose Antonio Agirre: Eusko Jaurlaritzaren lehen Lehendakaria izan zen, 1936tik, 1960 arte. Autonomia estatutuen ardura zuen bitartean, defentsa antolatzen saiatu zen, konbergentziako gobernua osatuz. Ondoren atzerrian, Europako Demokrazia Kristaua antolatzen lagundu zuen.\nTerrorismoa: politika helburu bat lortzeko, izua sistematikoki erabiltzea da. Helburu horiek, hain zuzen ere atentatuak erabiliaz bidez lortzen dira. Hau aurrera eramateko hainbat taktika egin ditzakete, haien artean, lehergailuen erabilera, bahiketak eta hilketak esaterako.\nFrankismoa: 1939-1975 urteen artean, Espainian ezarritako erregimen politiko diktatoriala izan zen, Francisco Frankok inposatuta. Bere hasiera, Gerra Zibilaren amaierarekin eta nazionalisten garaipenarekin iritsi zen. Bukaera, berriz, Francoren amaierarekin. Modu honetaz, Espainia trantsizio izeneko etapa baketsu batean sartu zen.\nPublicado en HIZTEGIA\nOposizio mugimenduen marrazkia egin dugu:\nPublicado en ESKEMAK


Iruinkokoa edo kultur aktibismoa denean txertoa — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Albisteak › Iruinkokoa edo kultur aktibismoa denean txertoa\nIruinkokoa, Iruñea, 2019-03-03. Argazkia: Oier Araolaza - Dantzan CC-BY-SA\nIzurriteak eta gaitzak uxatzeko zereginean lanak pilatzen hasi zaizkio Iruinkokoari. Covid19 pandemiak Iruñean eztanda egin aurretik jokatu da Iruinkokoa Nafarroako hiriburuan, euskara eta euskal kultura gaixotuta dituzten kokoen aurkako txerto moduan plazaratu ere. Aurten bigarren aldiz eman dute Iruinkokoa, Iruñeko inauteri urbanoa. Festak eta prestaketak Iruñeko euskal komunitatea sendotu eta elkartu du, euskara hartuta botika nagusitzat.\nGipuzkoako Dantzaguneak bultzatutako Sortutakoak diru laguntza jaso du aurtengoan Iruinkokoak eta Gipuzkoako Dantzaguneko gela-birtualean proiektua aurkeztu dute Ihitz Iriartek, Ion Celestinok, Aritz Ibañezek eta Oier Zuñigak Iruinkokoako bultzatzaile eta sortzaileek. Ihitz Iriartek festa bere osotasunean azaldu du lehenik eta jarraian diziplina bakoitzeko ordezkariek, musika, dantza eta antzerkiari lotutako sorkuntza-prozesuak kontatu dituzte.\nIhitz Iriart: “Denak helburu amankomunera goaz baina pertsona gisa egiten gaituena prozesua da”\nIhitz Iriart dantzaria eta kantaria Iruñean bizi bada ere zuberotarra da jaiotzez, beraz, lotura du urbanoak ez diren inauteriekin. Hasieran zalantzak zituela aitortu du, “dudak nituen horrelako inauteriek bere funtzioak betetzen al zituen hiri batean ere, baina uste dut azkenean funtsezko beharrak denok berdinak ditugula”.\nIruinkokoa izenaren oinarria koko hitzean dagola azaldu du Iriartek, “Bestea izendatzeko modua da, ondokoa gure kokoa da. Iruñeko herriari Iruinkokoa edo koko herria deitu izan diote ingurukoek”.\nIhitz Iriart eta Aritz Ibañez, Iruinkokoaren aurkezpena Dantzagunearen ikasgela-birtualean, 2020-04-24.\nKokoa, intsektua definitzeko hitza ere bada eta Juan Antonio Urbeltzen teoriatik abiatuta, inauteria konjuro gisako festa bat da, “festa baliatzen dugu gaitza hedatzen duten animalia ez dadin etorri”. Bi bando daude, onak eta txarrak “Koko zuriak eta koko beltzak. Koko zuriak dantzariak dira, hitzik ez dute egiten. Koko beltzak antzezleak dira, hitza, satira, kritika dutenak”.\nEgun bateko jaia da, baina atzean lau hilabeteko prozesua dago. “Denak helburu amankomunera goaz baina pertsona gisa egiten gaituena prozesua da. Egun horretaz aparte sorkuntza taldea, logistika taldea, esku lanak, jostunak... daude, Iruinkokoa prozesu aberatsa da”. Iruñeko euskaldunen komunitatearen parte handi bat elkartu eta sendotu da ekimenaren bidez, “helburu nagusia herria saretzea da”.\nPlaza hartzearen garrantzia oso garrantzitsua dela ikusten du Iriartek, “Gazteek plaza hartzen dute baina atzean beste belaunaldietako jendea dago. Urte osoko trapu zaharrak garbitzen dira eta egurra eskuin ezker banatzen da”. Komunitatea batzen da eta gainera euskara eta Euskal Herria dira ardatzak, “Euskaraz egin den prozesua da. Euskal Herriaz egiten dugu eta Euskal Herritik. Badakigu oso ongi nondik ari garen”.\nIon Celestino: “Lanetako bat lengoaia definitzea izan da”\nIon Celestino musikaria jazza eta brass band-etan aritu da bereziki, eta New Orleanseko musika beltzetik hurbildu da tradiziozko musikaren mundura, eta bide horretatik hasi da barneratzen euskal musika tradizionalean. “Ni bizi naizen tokia errepresentatuko zuen musika egiteko beharra neukan. Bertakoarekin eta orainarekin harremana izango zuen lengoaiaren bilaketan hasteko beharra. Hortik iritsi naiz euskal herri musikara”. Bilaketa horretan zebilela iritsi zitzaion Iruinkokoan parte hartzeko aukera.\n“Lanetako bat lengoaia definitzea izan da”, argi zuten musikak egungo Iruñearekin eduki behar zuela lotura. “Egun Iruñean New Orleanseko musika lantzen duten hiru banda daude. Hori bada Iruñeko errealitate bat, baina Iruñeko herri musikarekin lotura ere izan behar zuen”. Euskal herri musikaren elementu nagusietako bat lausotasuna dela ikusten zuten, modalitatetik hurbilago dagoela, tonalitatetik baino eta tonalitatea dagoenean maiorra edo minorra den oso lausoa da. Herri kulturan gauzak ez direla hain linealak eta zurrunak dio, "Jazzetik eta musika beltzetik helduta, Maurizio Elizalde batek edo Galtxetaburu batek melodiak nola neurtzen dituen ikusita musika beltzaren swingarekin lotzen nuen, baina gero konturatu naiz herri musiketan dagoen zerbait dela, inprobisaziotik beti gertuago egon direla herri musikak". Ezaugarri horietatik abiatu ziren lengoaia zehazten.\nJon Celestino, Iruinkokoaren aurkezpena Dantzagunearen ikasgela-birtualean, 2020-04-24.\nEmaitza diziplina ezberdinen arteko negoziaketen ondorioa izan da, “Elkar ulertzeko tokia dantza edo jauziak izan dira. Musika sortu dugu dantzaren formari begira eta ez alderantziz. Hori negoziazio interesgarria izan da. Plazan osotasuna ikusten da, oso argi dago, ez zaio inori arrotza egiten, funtzionatzen du”. Iruinkokoak bere osotasunean ere talkaren bidez funtzionatzen duela dio: "Hain linealak ez izate hori polita zait, Iruinkokoak talkaren bidez, elipsiaren bidez... funtzionatzen du. Koska dago, antzerkia dago,... talka horiek, nire pentsamenduan hasieran ez nituen ulertzen, baina orain aberastasun nabarmen bezala identifikatzen dut".\nBazekiten Santa Ana bezalako plaza betetzeko soinu handi samarra behar zutela. Iruñean txarangen tradizioa aspaldikoa da. XIX. mendean kobrezko instrumentuak garatu zirenean, banda militarrak sortu ziren eta hortik banda txikiak, fanfarrean edo txarangak. New Orleansen sortu ziren txarangetako musikariek militarren uniformeei keinua egiten zien eta Iruinkokoko fanfarreak ere txantxa horri heldu dio, 1930eko hamarkadako CNTko milizianoek erabiltzen zituzten antzeko txapelekin irteten dira.\nKomunitatearen trinkotzea ekarri du Iruinkokoak. Celestinok dio Iruñean euskaldunen komunitatea txikia dela eta Iruinkokoaren bidez lotura politak sortu direla. Gainera prozesu eta talde osoa euskalduna denez, Iruinkokoa prestatzeko errepika guztiak euskaraz dira, “beste kontesturen batean euskara erabiliko ez dudan musikariekin euskaraz aritzen naiz”.\nAritz Ibañez: “Gramatika bat dugu eta gramatika horren bitartez esaldi berriak molda ditzakegu”\nAritz Ibañez dantzariak azaldu du diziplinen arteko oreka hartu dutela kontuan dantzak sortzerakoan, “libertimenduetan oro har diziplina bakoitzak bestea laguntzen du”. Ibañezen esanetan, dantzak musikaria du lagun eta ezinbestekoa da denak hizkuntza berean aritzea. “Hizkuntza edo sistema bera partekatu dugu edo behintzat sistemaren bilaketa. Garrantzitsua da sistema bat edo gramatika bat dugula ikustea, gramatika bat dugu eta gramatika horren bitartez esaldi berriak molda ditzakegu”. Azaltzen du Urbeltz, Marian eta Argiako dantza-maisu eta lagunei ikasi dietela gure dantzetan eta erritualetan dauden metafora horiek deszifratzen saiatzearen garrantzia, gaur egun esanahi berriak eman ahal izateko.\nBehe Nafarroako libertimenduetako jauziak eta Erriberako paloteadoetako makila-dantzak hartu dituzte eredutzat; “Biak arte dramak dira, gu geografikoki bien erdian kokatzen gara eta bietatik edan dugu. Makila-dantzak erabiltzen dira inauterietako zenbait esketan, baina jauziak ere nahi genituen eman. Saiatu gara jauziak ematea makilekin batera”. Jauziak borobilean egiten diren dantzak direla dio eta hori da plazaren forma, "ez dago aurrealde bat, borobilaren ertz guztiak dira aurreak. Hutsunea sortzen da hor, cromlech oteiziarra, gorde beharreko espazio bat". Koko zuriek eta beltzek bat egiten dute plazan, “Gorputz espresioa batek eta hitza besteak. Talka egiten dute, baina bestetik osagarri dira".\nInauteri garaikide, moderno eta urbano moduan definitzen du Ibañezek Iruinkokoa. “Elkarte eta talde desberdinak daude iruinkokoaren oinarrian, baina talde eta elkarte horien artean badaude Iruñeko dantza talde desberdinetako dantzariak eta taldeetan ez zirenak ere”.\nEntzule batek galdetu du ea eredu hau beste euskal hirietara esportatzeko moduko den eta Ibañezek formatu bezala esportagarria dela uste du, baina lekura egokituta, “Euskal kulturaren transmisiorako modu egokia da. Leku bakoitzak bere kodeak, pertsonak... erabili behar ditu. “Jendeak festa hori ikustean bere burua errekonozituta ikusi behar du”.\nOier Zuñiga: “Gaztetasunak badu bat-batekotasuna eta plazan edozer esateko ausardia”\nOier Zuñiga antzezleak dantza eta antzerkia diziplina ezberdintzat hartzen ditugula askotan dio, baina ez direla horren ezberdinak; "Gogora ekarri nahiko nuke, Maite Pascualek, Iruñeko antzerki ikertzaileak, XVII-XVIII. mendeetako antzerkia ikertu duenak bere tesian, azaltzen duela antzerkia eta dantza elkarrekin izan direla historikoki. Kalea animatzera etortzen ziren konpainiek denetarik egiten zuten, askotan guztiei danzanteak deitzen zitzaien".\nAntzerkiak zerbait kontatzeko arrazoi bat behar du eta Zuñigak eta kideek uste zuten bazutela nahikoa gauza kontatzeko, "Libertimendu batek ahalbidetzen duena horixe da. urtean gordeta dauden gauzak esan ahal izatea komunitatearen babes kontestu batean". Mozorroaren ideia azpimarratzen du, “Urtean zehar esan ezin direnak esateko, mozorroa, maskara jartzen dugu. Horrek ahalbidetzen du gure sen intimoena, basatiena ateratzea”.\nHasieratik ikusten zuten Iruinkokoak ezin zuela Nafarroa Behereko libertimenduen kopia izan, Iruñera egokituta eta beraiengandik sortua behar zuen. Sorkuntza-prozesuan helduleku indartsu bat bufoiaren ideia izan dela kontatu du: "Bufoiari eskumena ematen diogu esan beharreko guztia esateko eta boterea zalantzan jartzeko”. Gainera bufoiak presente ditugula Euskal Herriko tradizioan dio; Zuberoan buhame eta kauterak, Otsagin boboa, Lapurdiko bizar-dantzako bizar moztailea... Bufoiaren edo clownaren funtzionatzeko logikarekin jolastu eta osatu dituzte koko beltzak, Erdi Aroan juglarea bihurtu zen horren haritik tiraka aritu dira.\nOier Zuñiga, Iruinkokoaren aurkezpena Dantzagunearen ikasgela-birtualean, 2020-04-24.\nDozena bat laguneko taldea osatu dute, “Gertakari sozio politikoez barre egingo duen taldea sortu behar genuen. Besteaz eta gure buruaz barre egiteko beldurrik ez duena”. Gaztez osatutako taldea behar zuela uste zuten hasieratik, “Gazteek plaza hartzea garrantzitsua da. Helduen komunitatera sartzeko erritua da. Gaztetasunak badu bat-batekotasuna eta plazan edozer esateko ausardia”. Ikusleen garrantzia ere nabarmendu du: "Komunitate batek bere burua identifikatuta ikusi nahi du, eta publikoa funtsezkoa da, komunitatea baita. Komunitaterik gabe ez dago antzerkirik, ez dago dantzarik, ez du bere funtzioa beteko".\nKoko beltzak sortzerakoan bazuten beldurra, “Ematen du hirikoak gatz gutxiago dugula, ez garela horren basatiak edo zirtzilak”, baina demostratu dute hori ez dela horrela. Landa paisaia edota animaliekin jolastu beharrean paisaia hiritarrari heldu diote. Bestalde, landa inauterietan aurkitzen diren zirtzil tipoak edo kategoriak hautsi nahi izan dituzte; “Guk uste genuen maila sozial horiek guztiak nahastuago egin zitezkeela. Gauza berri bat sortzen ari ginenez eta erabilgarria izan behar zuenez, uste genuen bestelako identitateek egon behar zutela”.\nGaiak, pertsonaiak eta situazioak mahai gainean jarri eta horien gainean jolasak eta inprobisazioak eginez sortu dute gidoia. Antzerkia eta inauterien arteko ezberdintasuna azaldu du: "Antzerkia aurrez antolatutako gauza bat da, prestatua eta badakiguna zertara goazen. Inauteriak ordea badu bestelako estruktura bat. Badago antolaketa bat, baina kaosa irudikatzen du eta espontaneitatea dago. Inauteri bat ikustera goazenean aurreikusi gabekoa gertatuko dela espero dugu. Azken ordura arte ez dago zehazterik guztiz, “Iruinkokoa behin bakarrik emango denez, tentsio hori mantentzeko, azken egunera arte ez dago erabat itxita plazan emango dugun hori”.


EBAZPENA, 2020ko azaroaren 10ekoa, Ingurumen Administrazioaren zuzendariarena, zeinaren bidez formulatzen baita Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Bereziari buruzko ingurumen-txosten estrategikoa. - Eusko Jaurlaritza - Euskadi.eus\n2020ko irailaren 29an, Tolosako Udalak eskabide bat aurkeztu zuen, Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Bereziari buruzkoa (aurrerantzean, Plana), Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzan, ingurumen-txosten estrategikoa lortzeko, Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 29. artikuluan eta hurrengoetan araututako ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatuaren prozeduraren barnean. Eskaerarekin batera, zenbait dokumentu aurkeztu zituen, hala nola Planaren zirriborroa eta ingurumen-dokumentu estrategikoa, abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 16. eta 29. artikuluetan xedatutako edukia zuena.\nTolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Berezia abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 6.2 artikuluaren kasuetan sartzen da; bertan aurreikusten da zein diren ingurumen-organoak egindako ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatutik pasatu behar diren plan eta programak, honako hauek zehazteko: planak edo programak ez duela eragin nabarmenik ingurumenean, ingurumen-txosten estrategikoan ezarritakoaren arabera, edo plan edo programen gaineko ingurumen-ebaluazio estrategiko arrunta egin beharra, haiek ingurumenerako eragin nabarmenak ekar litzaketelako.\nLehenengoa. Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Berezirako ingurumen-txosten estrategikoa formulatzea, jarraian zehazten den moduan:\nPlanaren deskribapena: helburuak eta jarduketak\nTolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Bereziak xedetzat du azpieremu horren hirigintza-antolamendu xehatuaren zehaztapen berriak ezartzea. Jarduketak bizitegi-espazio, ekipamendu, espazio libre, oinarrizko azpiegitura eta bideak antolatzeko dira.\nIndarrean den Tolosako Hiri Antolamenduko Plan Orokorra (HAPO) behin betiko onetsi zen 2009ko martxoaren 3ko osoko bilkuran (2009ko martxoaren 31ko GAO, 60. zk.), eta, plan horretan, Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremua jasota dago, Iurre-Iurramendi Pasealekua 24. hirigintza-eremuaren barruan. HAPOren araudi bereziak Iurramendi Pasealekua azpieremuaren antolamendu xehatuaren zehaztasunetan adierazten du azpieremu etena dela, 61.369 m2-ko azalerakoa, eta Tolosako HAPOn 19 Jarduketa Integratuko Esparrua (19. JIE) osatzen duela.\nProposatutako antolamenduak HAPOn ezarritako Sistema Orokorren neurriak eta aprobetxamenduak errespetatzen ditu. Era berean, haren kokapenak, kontzeptuari dagokionez, antzekotasun handia du plan orokor horretan ezarritakoarekin.\nGaur egun, Iurramendi egoitza-ekipamendu komunitarioan sartzeko bideak banantzen du eremua, eta batetik, berdegune handi batez, eta beste batetik, eremuko iparraldeko mugan, Iurramendi pasealekuaren ondoan, bizitegi-erabilerako eraikin batzuez osatuta dago. 7 lurzati pribatuk osatzen dute azpieremua, eta dauden eraikinak finkatuko dira horietatik 3tan. Gainerako eraikinak, indarrean den plangintzaren arabera, antolamenduz kanpo geldituko dira, eta eraitsi egingo dira.\nPlanaren eremuan honako jarduketa hauek proposatzen dira indarrean den planari dagokionez:\nEremuaren iparraldean hiru lurzatiri eutsiko zaie, zein bere eraikin blokearekin, eta ipar-ekialdeko mazelako eraikigarritasuna 4 bloke linealekoa ezarriko da.\nIpar-mendebaldeko mazelan dagoen eraikigarritasunaren zati bat ipar-ekialdeko mazelara eramatea; era horretan, espazioa liberatuko da ipar-ekialdeko mazelan, eta espazio publikoaren erreserba handitzera eta neurri handiagoko hiri-parkea sortzera bideratuko da espazio hori.\nEraikin blokeak gutxienez 2 metro aldentzea espaloietatik, behe solairuko etxebizitzek pribatutasuna eta hobekuntza orokorra izateko.\nIurramendi Ibiltokiak eta Paper kaleak bat egiten duten gunea gauzatzea; bloke kurbatu batekin diseinatu da, Iurramendi eraikina Paper kaletik ikusteko.\nPlanak zer neurritan ezartzen duen proiektuetarako esparrua: Planak hirigintza-antolamendu xehatuko zehaztapen berriak ezartzen ditu. Hori onartu eta gero, urbanizazio- eta eraikuntza-proiektuak garatu beharko dira. Aurkeztutako dokumentazioa ikusita, Planak ez dauka baldintzatzailerik, besteak beste, kokapenari, ezaugarriei, neurriei edo funtzionamenduari dagokienez, proiektuen ingurumen-inpaktuaren ebaluazioari buruzko legedian zerrendatutako kategorietako baten batekoak diren proiektuak etorkizunean baimentzeko.\nZer neurritan eragiten duen Planak beste plan edo programa batzuetan, baita hierarkizatuta daudenetan ere: Planaren eta antolamendu-eremuaren ezaugarriak aintzat hartuta, plan honek ez du aipatzeko moduko ingurumen-ondoriorik izango beste plan edo programa batzuetan.\nPlana egokia den edo ez ingurumen-oharpenak integratzeko, bereziki garapen jasangarria sustatzeko helburuarekin bat eginik: Plana egokia da garapen jasangarria sustatzen duten ingurumen-kontsiderazioak txertatzeko, bereziki, erabilitako baliabide eta bitartekoen erabileran efizientzia handiagoz eraikitzeari dagokionez; horrek isolamendu hobea ahalbidetuko du, baita energia-aurrezpen eta -efizientzia handiagoak izatea eta eraikinak inguruneko paisaian integratzea eragin ere, ahaztu gabe beste ingurumen-helburu batzuk ere beteko dituela. Halaber, planak ez dakar artifizializatu gabeko lurzoru berririk okupatzea, lehendik dauden hiri-garapenetan eragiten baitu.\nPlanarekin lotutako ingurumen-arazo esanguratsuak: Planaren eremua Tolosako herriguneko hego-mendebaldean dago. Azpieremu etena da, eta muino horretako tokirik garaienean dagoen Iurramendi egoitza-ekipamendu komunitarioan sartzeko bideak bananduta dago. Gaur egun bizitegi-erabilerako zenbait eraikin daude haren ipar-ekialdeko mugan, Iurramendi pasealekuaren ondoan, eta baratze txikiak daude haien artean. Ipar-mendebaldeko mugan hostozabalen heskai bat dago, muinoko goiko aldean hostozabalen eta koniferoen zenbait espezieren zuhaitz-lerro batzuk daude, eta hegoalde / hego-ekialdeko mugan espezie apaingarrien sailak daude. Planaren ingurumen-efektu nagusiak etxebizitza berrien urbanizazio- eta eraikuntza-lanen ondoriozkoak eta eraikinek etorkizunean izango duten egoera akustikoa izango dira, bizitegi-erabilerako eremuetarako kalitate akustikoaren helburuak gaindituko direlako.\nIngurumen-inpaktuak baloratzeko, erreferentziatzat hartu beharko da indarrean dagoen antolamenduan aurreikusitako egoera. Ildo horretan, Planean proposatutako jarduketek, indarreko hirigintza-antolamenduan aurreikusitakoari dagokionez irismen mugatua dutenez, ez dute eragingo efektuak larriagotzea, arau horietan aurreikusitakoaren aldean. Honenbestez, ez da hauteman plana gauzatzearen ondoriozko ingurumen-ondorio adierazgarririk, betiere, besteak beste, segurtasunari eta osasunari, ingurumenari, urei, hondakinen kudeaketari, natura-ondareari, paisaiari eta kutsadura akustikoari dagokienez indarrean dagoen araudia betez gauzatzen badira ukitutako eremuarekin lotutako esku-hartzeak eta jarduketak.\nPlana egokia ote den ingurumenaren arloko Batasuneko edo Espainiako estatuko legedia ezartzeko: Plana egokia da Batasuneko edo Espainiako estatuko ingurumen-legeak ezartzeko; hain zuzen ere, lehengaien eta energiaren kontsumoari, hondakinei, klima-aldaketari, airearen kalitateari, zaratari eta biodibertsitateari dagokienez.\nPlanak antolatutako eremua hiri-eremu bat da. Eremua Tolosako herriguneko hego-mendebaldean dago, Araxes eta Oria ibaiek bat egiten duten tokian dagoen muinoan. Azpieremu etena da, eta muino horretako tokirik garaienean dagoen Iurramendi egoitza-ekipamendu komunitarioan sartzeko bideaz bananduta dago. Gaur egun bizitegi-erabilerako zenbait eraikin daude haren ipar-ekialdeko mugan, Iurramendi pasealekuaren ondoan, eta baratze txikiak daude haien artean. Ipar-mendebaldeko mugan hostozabalen heskai bat dago, muinoko goiko aldean hostozabalen eta koniferoen zenbait espezieren zuhaitz-lerro batzuk daude, eta hegoalde / hego-ekialdeko mugan espezie apaingarrien sailak daude.\nHauek dira eragindako ingurunearen ezaugarri eta baldintzatzaile esanguratsuenak:\nEremua Araxes eta Oria ibaiek bat egiten duten tokian dago; lehena Iruña hiribidetik hegoaldean dago, eta eremuaren hegoaldeko muga ere bada, eta bigarrena eremutik 100 bat metro ipar-mendebaldera. Alde horretan Oria ur-masa oso aldatua da (ES028MAR002662), eta haren egoera globala «ona baino okerragoa» da, eta Araxes ibaia ur naturaleko masa bat da (ES023MAR002591), eta egoera global «ona» du.\nAraxes ibaia, eremuko hegoaldean doan zatian, Araxes ibaia KBE Kontserbazio Bereziko Eremua da (ES2120012). Gainera, bisoi europarrarentzako (Mustela lutreola) interes bereziko eremu bat da, espeziea kudeatzeko planaren arabera (2004ko maiatzaren 12ko Foru Aginduaren bidez onetsita), eta lotura-intereseko ibai-zatia, EAEko igarobide ekologikoen sarearen arabera.\nEAEko Batasunaren intereseko habitaten kartografiaren arabera, eremuko belardiak «altitude baxuetako sega-belardi elkorrak» (6510) Batasunaren intereseko habitatarekin bat datoz.\nKantauri Ekialdeko Demarkazio Hidrografikoaren Plan Hidrologikoko Eremu Babestuen Erregistroan Araxes ibaia jasota dago interes ekonomikoko espezieen kategorian (arrain-ziprinido bizitza), KBE eta espezie mehatxatuentzako interes bereziko eremu gisa (bisoi europarra).\nIurramendi egoitza Donejakue Bidera atxikitako elementu bat da, monumentu-multzoaren kategoriaren barruan. Nolanahi ere, Donejakue Bidea ez doa eremutik, Oria eta Araxes ibaien eskuineko ertzetik baizik.\nEz da interes geologikoko lekurik zehaztu. Gipuzkoako klase agrologikoen maparen arabera, eremuko iparraldeko mazelan alubioi estuko lurrak eta malda apaleko metaketa-mazelak daude, hau da, laborantza jarraituko ustiapen-sistemen bidez landatu daitezkeen lurzoruak dira.\nIngurumen-arriskuei dagokienez, Oria eta Araxes ibaien 500 urteko errepikatze-denborako uholde-arriskuak eragiten die, hurrenez hurren, eremuko ipar-muturrean dagoen zona txiki bati (Iurramendi pasealekua) eta hegoaldean kokaturiko beste bati (Iruña ibilbidea). Zona horretan Oria ibaia Oria ibaia UAHEren barruan dago (ES017-GIP-15-2). Akuiferoen kutsadurarekiko kalteberatasuna handia da oro har, eta oso handia da eremuko hegoaldeko eta iparraldeko mugetako zona batzuetan. Gainera, eremuan ez dago lurzorua kutsa dezaketen jarduerak izan dituzten edo dituzten lurzoruen inbentarioan bildutako lurzatirik.\nEremua Tolosako ikuspen-arroan dago, paisaia-balio txikia du, eta bertako paisaia oso arrunta da.\nHurbilen dauden zarata-fokuak hauek dira: GI-2130 (eremuko ekialdeko mugatik doa) eta N-1 (urrutiago dago, eremutik hegoaldean). Gipuzkoako Foru Aldundiaren Zarataren Mapa Estrategikoen arabera (2017ko ekaina), eremua N-1 errepidearen eragin-eremuaren barnean dago.\nEdonola ere, ingurumen-ondorioak baloratzeko, erreferentziatzat hartuko da udalerrian indarrean dagoen antolamenduan aurreikusitako egoera. Hori horrela, inpaktu nagusiak etxebizitza berrien urbanizazio- eta eraikuntza-lanen ondoriozkoak izango dira; hondakinak eragingo dituzte horiek, eraikinak eraistearen ondoriozko hondakinak barne, baita soberakinak, istripuzko isurien arriskua eta emisio atmosferikoek eta akustikoek eragindako eragozpenak, etab. Horiek guztiak nagusiki etxebizitza blokeak dauden hiri-periferiako ingurune batean gertatuko dira.\nAraxes ibaiaren KBEri dagokionez (eremuko hegoaldeko isurialdean), planaren ondoriozko jarduketak Iurramendi muinoaren iparraldeko isurialdean egingo dira, eta, horrenbestez, ez du zuzeneko eraginik izango (ibilguaren morfologiari, ibaiertzeko landaretzari, faunari eta habitati eragitea), ezta zeharkako eraginik ere (uren kalitatea gutxitzea, emisio atmosferikoak eta akustikoak lanetan, faunari eragozpenak egitea, etab.). Gainera, zarataren ondoriozko eragina nabarmendu behar da N-1 errepidearen eragin-eremuan egongo diren etxebizitza berrien gainean.\nArriskuei dagokienez, eremuaren zati bat 500 urteko errepikatze-denborako uholde-arriskugunean dagoela hartu behar da kontuan.\nOndorioz, ingurumen-agiri estrategikoak planteatzen dituen prebenitzeko, babesteko eta zuzentzeko neurriak eta aurrerago zehazten diren neurriak aplikatuta, ez da espero jarduketa horiek ingurumenean ondorio esanguratsurik izango dutenik, Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legean aurreikusitakoari jarraikiz.\nEbazpen honetan, honako neurri babesle eta zuzentzaile hauek ezartzen dira, Planak ingurumenean ondorio kaltegarri nabarmenik izan ez dezan eta Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Bereziari ingurumen-ebaluazio estrategiko arrunta egin beharrik egon ez dadin, betiere, ezarritako neurri babesle eta zuzentzaileak txertatzen badira.\nBermatuko da eremu akustiko honetan betetzen direla aplikatzekoak diren kalitate akustikoko helburuak, 213/2012 Dekretuaren, urriaren 16koaren, Euskal Autonomia Erkidegoko hots-kutsadurari buruzkoaren, 31.2 artikuluan xedatuarekin bat, eta ezingo da etxebizitzak eta ospitale, hezkuntza edo kultura erabilerako eraikinak eraikitzeko baimenik eman baldin eta, baimena emateko unean, kanpoan ez badira betetzen kalitate akustikoko helburu horiek, non eta ez dagoen Euskal Autonomia Erkidegoko hots-kutsadurari buruzko urriaren 16ko 213/2012 Dekretuaren 43. artikuluan salbuetsitako kasuren batean.\nOndorioz, eraikuntza-lizentzia eman aurretik, kanpo-ingurunea babestera bideratutako neurri tekniko eta ekonomikoki egokiak hartu behar dira (lurzorutik bi metrora inguru eraiki gabeetan, eta altuera orotara leihodun fatxadetan, inguru eraikietan), baita, edonola ere, eraikinaren barnealdeko kalitate akustikoko helburuak betetzera zuzendutakoak ere, gelaren arabera (egongelak edo logelak) eta eguneko orduaren arabera (goizez, arratsaldez eta gauez). Fatxadaren isolamendu horiek behar bezala justifikatuta egon beharko dira eraikuntza-proiektuan.\nJarduera-eremuan hautemandako flora aloktono inbaditzailea guztiz kenduko da (Buddleja davidii eta Cortaderia selloana). Halaber, tokiko biodibertsitatea sustatuko duten lorezaintza eta paisajismoa sustatzeko helburuarekin jasangarritasun-irizpideei lehentasuna emanez espezie inbaditzaileak sartzeko arriskua murrizteko, Udalsarea21 koadernoa, 20b zk. erabiltzea gomendatzen da. Lorategi eta berdegune jasangarriak diseinatzeko eskuliburua, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Saila.\nBigarrena. Zehaztea ezen, ingurumen-txosten estrategiko honetan ezarritakoaren arabera, eta ebazpen honetan ezarritako neurri babesle eta zuzentzaileak hartzen badira, bai eta sustatzaileak proposatutakoak ere, aurrekoen aurkakoak ez badira, ez dela aurreikusten Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Bereziak ondorio kaltegarri nabarmenik izango duenik ingurumenean, eta, beraz, ez duela ingurumen-ebaluazio estrategiko arruntik behar.\nLaugarrena. Ebazpen hau Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitara dadila agintzea. Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 31.4 artikuluak ezarritakoaren arabera, honako ingurumen-ebaluazio estrategiko honek indarraldia galduko du, eta berezko dituen ondoreak sortzeari utziko dio, behin Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu eta lau urteko gehieneko epean, Tolosako Iurramendi Pasealekua 24.1 azpieremuaren Hiri Antolamenduko Plan Berezia onartuko ez balitz. Kasu horretan, berriz hasi beharko da Planaren ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatuaren prozedura.


Colegio Erain - Colegios Irun - Trilingüe - Concertado - Ipad - "Santa Ageda bezpera dugu Euskal Herriko eguna”\n"Santa Ageda bezpera dugu Euskal Herriko eguna”\nCategoría: Noticias Erain\tCreado en 21 f 2019\tVisto: 109\nHorrela dio Santa Agedari eskainitako kopla batek. Ikastetxean entzuteko parada izan genuen otsailaren 4ean, Santa Ageda bezperaren eguna, hain zuzen ere.\nLehen Hezkuntzako maila guztiek kantatu zituzten Agedari eskainitako koplak, baina aurten, aurreko urteetan ez bezala, maila bakoitzak bere gelan egin zuen hori.\nAurrekoarekin batera, Euskararen Eguna ospatzeko aprobetxatu genuen. Ekintza hau ere, maila bakoitzak bere gelan burutu zuen. Zenbait froga bete behar zituzten gela bakoitzak dituen taldeek: marrazki ezkutua, asmakizunak, hizki saldak eta akatsak aurkitu adierazpen ohikoenetan. Puntu gehien lortu zuen taldea irabazle suertatu zen.\nKonturatu gabe iritsi zitzaigun saioa amaitzeko ordua. Gelak txukundu eta jaso ondoren norberak bere etxera joateko bidea hartu zuten.


Añorgaren historia, irudiz irudi jasoa - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nAñorgaren historia, irudiz irudi jasoa\nGorga Historia Mintegiak duela hamar urte ekin zion lanari, orduan lortu baitzuten auzoko «altxor» handia: Ganuza familiaren argazki eta bideo artxibo mamitsua; askoz material gehiago lortu dute ordutik, auzotarren eskuetatik.\nAñorgako argazki zahar panoramikoa. (Argazkia: Gorga)\nDuela 25 urte inguru jada egin zuten lehen saiakera añorgatarrek auzoko argazki zaharrak berreskuratzeko. «Auzoan bazegoen familia bat, Ganuzatarrak, eta altxor bat zuten. Beraien atzetik hasi ginen bagenekielako material asko zutela eta beldur ginen harekin zer gertatuko zen», dio Josema Mendiolak. «Bi belaunalditan, gutxienez, auzoko argazkilari ofizialak izan ziren. Auzoan egindako jarduera asko Rezolak berak bultzatu zituen eta haiek jarri zuten argazkilaria», gehitu du Aitor Basurtok. «Borroka gogor» baten ostean, ordea, ez zuten arrakastarik izan. Azkenean, duela hamar urte, Errege egun batez, Andoni Aiestaranek lortu zuen Ganuza anaiek uztea etxean zuten material guztia eramaten. Asko poztu zen Mendiola: «Andonik deitu zidan eta sekulako poza hartu nuen, denetik zuten han! 5.000 argazki, positiboak, negatiboak, pelikulak, kristalezkoak…».\nBasurtok dio erabaki zutela «altxor» hori denentzat izatea: «Balore hori norbaitena izan behar zen, eta norbait hori auzoa izan behar zen. Horregatik atera zen elkarte formal bat ofizialki sortzearena». Erreferentziatzat izan zuten Altzako Historia Mintegia, esaterako, eta lanari ekin zioten: «Haien aldean gu oso txikiak gara, haiek helburu handiagoak dituzte, baina kontuan izan genituen sorreran, eta Gorga Historia Mintegia jarri genion izena». Gorga Añorgako erreka zaharra zen, eta garai batean ahaztua izan zutenez, izen hori berreskuratzea erabaki zuten. Gogoan dute elkartea sortzeko deia egin zutela, bazkideak lortzeko, eta dirua jarri behar izan zutela lehenengo inbertsio eta ekipamenduetarako: «Hamabost lagun inguru elkartu eta bakoitzak 600 euro jarri genituen».\nMendiolaren bodegan hasi ziren elkartzen, eta gero, Rezolak zuen Apaizaren Etxera igaro ziren. Hura bota zutenean, Zinearen eraikinera igaro ziren, eta han jarraitzen dute.\nHasierako lana ez zen batere erraza izan. Auzoko batek, Juan Mari Zurutuzak, Eusko Ikaskuntzan lan egin zuen, Manuel Lekuonaren lan guztia katalogatzen, eta noski, laguntza eskatu zioten. «Eskaneatu eta eskaneatu hasi ginen, eta lehenengo 500 argazkiak eskaneatu eta gero, Zurutuzak esan zigun egindako lan guztiak ez zuela ezertarako balio. Ondo egiteko, tiff formatuan eta 600 pixeleko resoluzioan egin behar zirela esan zidan, eta nik ez nekien hori zer zen ere. Dena ezabatu eta berriro hasi ginen, bere laguntzarekin». Ordenagailu bat ez zuen aurretik sekula ukitu Mendiolak, baina ordutik, asko ikasi du: «Ikasi du ordenagailuez, argazkigintza munduaz, eta sekulako gaitasuna landu du antzekotasunak hartzeko. Argazki zaharrak ikusi, eta ezagutu ez duen jendea zein familiakoa den daki! Izugarria da!», dio Basurtok. Mendiolak onartu du hori horrela dela: «Bai, egia da. Askotan esan diet, gainera, argazkiek hitz egiten dutela, eta egia da. Gauza asko jakin ditut argazkien bidez». Gainera, argazki gehienak buruz dakizki Mendiolak, eta garai bateko erretratuak asko baloratzen dituela dio.\nHasierako lorpen horren ostean, asko izan dira familia batetik eta bestetik jaso dituzten argazkiak, eta guztiak digitalizatu dituzte, errepikatuak egonda ere, bada ez bada. Horrela, 34.000 argazki dituzte egungo artxiboan, hainbat daturen arabera sailkatuak. Gorga.eus webgunean kontsultatu daitezke argazkiak, baita auzoko aldizkarien pdf-ak eta bideoak ere. Pelikulak Euskadiko Filmategira eraman zituzten, aukera onena hori zela iruditu zitzaielako, eta elkartearentzat kopia bana gorde zuten.\nGorgakoek nahi duenari ematen dizkiote argazkiak pendrive batean. «Zenbatek topatu dituzten bere familiako argazkiak, aurretik ikusi gabe zituztenak! Izugarria da!», dio Basurtok.\nAuzoko festekin bat eginez, argazki bilduma bat osatzen dute urtero; banatu, saldu edo edonola zabaltzeko, liburuxka batean, gai baten inguruko argazkiak aukeratuta. Argazkiak tamaina handian inprimatu eta erakusketaren bat ere prestatu izan dute; oso gogoan dute ezkontzetako argazkiekin osatutakoa, esaterako. Jarraituko dute gehiago egiten ere, ideia asko


Amaierako argia | Gizartea | Berria\nDenboraldi luze baterako zutabe artetik agurtzera noa. Hilabete astun hauen ostera behingoz arnasa hartzen hasiak garela dirudi, egoerak barealdirik baduela. Apurka neurriak murrizten hasiak dira, kaleetan zein erietxeetan.\nEsan beharra daukat bereziki erietxeetako neurri murriztaileen barealdi honek pozten nauela, ederra dela berriro ere gaixoak korridoreetan barrena ikustea, lau hormaren artetik harago haiek ikusteko aukera edukitzea. Gogorrak izan baitira oso neurriak erietxeetan, aire gehien behar zuten pertsona horiek eduki baitute askatasun gutxien babes neurriak direla eta.\nGauzak hobetzen ari dira zorionez, baina pasatutako guztiaren ondorioak agertzen hasiak dira. Osasun sistemak zama handia jasan du, eta ez da doakoa izan. Atsedenaldirik gabe egunen joan-etorrian lanean ibili dira asko, ohikoak baino estresagarriagoak ziren egoerak bizitzen, neke fisikoa areagotzen zuten babes indibidualerako ekipoek jantzita. Neke fisiko eta emozionalak akidura punturaino eraman ditu langileak, laneko bajak hartuaz batzuk, beste batzuk euren profesioak uzteko erabakia hartzera iritsita. Arrazoia bat edo beste izan, egoera kritikoa izatera iritsi da, erizainak ordezkatzeko kolpetik ez dago ordezkorik, erizain asko behar dira osasungintzako hainbat esparrutan eta erizainek ere atsedenaldia behar dute. Atsedenaldirik ezean klaudikazio mailak handitu egingo dira, osasun profesionalen lanaren kalitatea okertuz, eta ondorioz osasun sistemaren kalitatea gutxituz. Atsedenaldiak emateko lan handia egiten ari dira gainbegiraleak, baina jakin badakite atsedenaldi horiek eman ahal izateko kalitate asistentziala kaltetua ikus daitekeela.\nAurrera egingo dugu honetan ere, eta berandu baino lehen anekdota hutsean geldituko da dena. Baina eskertuko nuke etorkizunean osasungintzak ere behar duen tokia edukitzea. Ez ditzagun baldintzak datozen moduan onartu.\nErizaintzaren edertasunaz hitz egin nahiko nizueke aurki, pasioz betetzen gaituen lanbide honek dituen mila adar ederrez, atzean duen zientziaz, gizatasunaz eta behingoz atzean utzi hankaz gora jarri gaituen pandemia. Une hori aurki iristearen zain gelditzen naizen bitartean, eskerrak eman nahi dizkiet atsedenik gabe lanean jardun diren horiei guztiei, irudi eta eredu izan diren gaixo eta senide guztiei, bide luze honetan umorerik eta indarrik galdu ez duten horiei, eta, nola ez, zutabe hau posible egin duzun zuri, irakurle.\nAnePescador - Donostia Ospitaleko erizaina


Iritzia: 'Bota' - Zarautz - Zarauzkohitza.eus\nNerea Loiola 2020-06-04 09:51\nAste honetako Nerea Loiolaren iritzia, Urola Kostako HITZA egunkariko 'Puntuka' atalean.\nAstearte arratsaldea, Zarautzen. Kafe bat hartzeko geratu naiz lagun batekin eta terraza batean eserita nago haren zain. Nola ez, korona mamorro barnegalduak eman eta kendu dizkigun gauzetaz hasi naiz hausnarrean. Itsasoaren falta sumatu dut berrogeialdi luze honetan. Terrazarena ez. Lagunarena bai. Makinako kafearena ere bai.\nGogora etorri zait Ane Labakak eta Malen Amenabarrek (Txakur gorria) maiatzaren 10ean Berrian argitaratu zuten iritzi artikulua: Faltan izenburupean galdeketa moduko bat egiten zuten inguruan, jendeak faltan zer hartu duen aztertzeko. Euskaraz, gauzak faltan hartzen direla gogorarazten zigun Anek, eta ezinezkoa dela ezer faltan botatzea. Hari honi tiraka, ariketa berbera egitea okurritu zait niri, baina aurkako norantzan: inguruko hainbat pertsonari galdetu diet ea zerren beharrik ez duten izan bizimodua aldatu zitzaigunetik; alegia, faltan izateko gauzen zerrendatik zer den botako luketena.\nA1-ek eman dio hasiera zerrendari, beste erantzun askotan ere irakurriko nuen hitzarekin: “Estresa. Egun guztia ordulariari begira egotea”, zehaztu du; haren ustez, orain artean zituen konpromiso guztiek eragiten baitzioten estresa. M1-k bat egiten du eta, bere originaltasun ezaz jakitun, esan dit pandemiaren aurretik faltan hartzen ez duena “erritmo itogarri normalizatua” dela.\nE1-ek eta U1-k harrigarriki antzekoa den zerrenda bat bidali didate: tabernara joatea, kotxean aurrera eta atzera ibiltzea, asteko plan inposibleak egitea, gehiegi sozializatzea, “eta presa!” azpimarratu dute biek bukaeran. A2 ere berdin sentitzen da agenda gehiegi betetzearen aferan, eta gauzak galtzen ari denaren sentsaziorik gabe askoz hobeto egon dela dio.\nE1-ek, gainera, kalera atera aurretik itxura fisikoari buruz izaten duen kezkaren faltarik ez duela izan aipatu du. Kezka hau beste erantzun batean ere jaso dut, “estres soziala” erantzun baitu A3-k itsumustuan; jendearen begiradapean egon gabe libreago sentitu da, besteek bere buruaz espero dutenaren inguruan gutxiago pentsatzea lortu du, “nahiz eta online jardunak autoexijentzian estutu duen”.\n“Lanera joatea” ihardetsi dute modu zabalago batean S1, N1, M2 eta L1-k; hau da, gustura hartu dute lanerako ibilbide hori egin behar ez izatea. M2-k erantzuna argi eta garbi zuela azpimarratu dit eta azalpen-zerrenda sinpatiko bat gaineratu du: “Kotxea, gasolindegiak, A8a, semaforoak eta batez ere errotondak!”. Umoretsu esan dit L1-ek ere, kotxeaz gain, seme-alaba eta senarraren faltarik ez duela sumatu eta kokoteraino bukatu duela bizkotxoak jateaz: “Txokolate pepitadunak, marmoleztatuak, limoizkoak, azpia erretakoak…”.\nU2-k hitz batekin erantzun du: “Loa”. Azaldu dit, erritmoa jaitsita inoiz baino hobeto egin duela lo azken hiru hilabetetan. I1-ek eta M3-k, atzera begiratu beharrean, oraintsu arte bizitakotik erantzun didatela iruditu zait: etxekoekin mezu bidez hitz egin behar izateak egin dio gainezka I1-i eta gehiegizko informazioak M2ri, “beldurra sortzen duen informazioa”, zehaztu du azken honek.\nErantzunik luzeenetakoa A4-k bidalitakoa izan da, eta kontsumoaren gaia erantsi du zerrendara, “arropa, kapritxo, trago eta bestelakoen kontsumoa” idatzi dit. Egoerak horiek gabe bizitzera bultzatu gaituela azaldu du eta, berari behintzat, horiek gabe ondo baino hobeto bizi daitekeela ikusarazi diola. Egoera honek oinarrizkora jotzera eragin dio, eta dagoeneko ez zaio ateratzen Internet bidezko erosketekin hutsune hori betetzea, ezta konpultsiboki erosten hastea ere.\n“Askotasunaz” mintzatu da G1 ere, “asko lan egin eta asko kontsumitu”. Irudimenarekin, pazientziarekin eta malgutasunarekin hainbat hutsune betetzeko gai izan direla azpimarratu du; badakien arren, beraien testuinguruak eta lasaitasun ekonomikoak horretan eragin duela ere. Hausnarketa sakonago honen ostean, umorez amaitu nahi izan du G1-k bere erantzuna: “Ez dugu txakurrik ez izatearen penarik izan!”.\nIngurukoen erantzunak jaso ahala askotasunaren edo, kasu honetan, gehiegizkotasunaren kontzeptu zabal bat harilkatuz eta indartuz joan da, informazio gehiegi, estres gehiegi, plan gehiegi, kilometro gehiegi, kontsumo gehiegi…\nEta, pixkanaka, galdera ikur potolo eta itsusi samar bat sortu zait barruan: gai izango al gara faltan hartu ez ditugun guzti horiek, behingoz, gure bizitzetatik botatzeko?


ASPAPEL elkarteak ezagutza gorena aitortu dio Mankomunitateari paper eta kartoi bilketarengatik | Mancomunidad de la Comarca de Pamplona\nASPAPEL elkarteak ezagutza gorena aitortu dio Mankomunitateari paper eta kartoi bilketarengatik\nMankomunitateak paperezko hiru txori urdin jaso ditu, 2016ko kanpainan, bilketan egin duen kudeaketarengatik\nASPAPEL Ore, Paper eta Kartoi Fabrikatzaileen Espainiako Elkarteak ezagutza gorena aitortu dio Iruñerriko Mankomunitateari paper eta kartoi bilketarengatik. Hain zuzen, ASPAPEL Estatuko erakunde profesional bat da, eta zelulosaren eta paperaren arloko enpresak hartzen ditu barnean.\n2016ko kanpainan paperaren eta kartoiaren gaikako bilketa kudeatzean tokiko erakundeek izan duten bikaintasun maila balioztatu du elkarteak, eta, lortutako balioespenaren arabera, paperezko txori urdin bat, bi edo hiru eman ditu. Hartara, edizio honetan tokiko 29 erakunde saritu dira. Haietatik seik bakarrik jaso dute ezagutza gorena, paperezko hiru txori urdinek irudikatua, eta haietako bat izan da Iruñerriko Mankomunitatea.\nSari-ematea Madrilen egingo da, heldu den otsailaren 8an, eta ezagutza edo esker on honen bidez, ASPAPEL elkarteak ‘Tu papel 21 Municipios’ ziurtagiri programa berritu du, Espainian paperaren eta kartoiaren gaikako bilketa hobetzea bultzatzen hamar urte bete eta gero.\nMankomunitateak egiten duen paper eta kartoi bilketarako 4.028 edukiontzi daude Iruñerrian banatuta, eta 36 buzoi bilketa pneumatikorako, Iruñeko Alde Zaharrean. Sistema hori osatzeko, atez ateko bilketa egiten da: Alde Zaharreko saltoki guztien eskura dago eta astelehenetik larunbatera egiten da.


Iruñeko Udala -Zenbait argibide praktiko\nHaurrek armairu pertsonal bana dute, pixoihalak, paper-zapi bustiak eta aldatzeko eraman behar duten arropa gordetzeko. Bertan kanpoko zein barneko jantzi-erantzi joko oso bat eduki behar dute. Bularreko haurren kasuan, komeni da joko bat baino gehiago edukitzea.\nKomeni da, baita ere, arropa guztia markaturik edukitzea, ikasturtearen hasiera-hasieratik, eta jantziak ahal den erosoenak izatea: hobe peto, galtza-uhal, kremailera, botoi txiki edo antzekorik gabe.\nHaur-eskolek 7:30etik 16:30era bitarte jarduten dute. Haurrak 7:30etik 9:30era arte sar daitezke eskolara. Hortik aitzina, atea itxita egonen da. Haurrak 15:00etatik 16:30era bitarte irten daitezke eskolatik. Eskola batzuetan egonaldi erdia eskaintzen da, eta horrek 8:30etik 13:00etara hartzen du.\nHaur bakoitzaren ordutegia zuzendariaren eta gurasoen artean erabakitzen da, ikasturtea hasi baino lehen, elkarrizketa batean. Ordutegi hori gurasoen behar justifikatu batengatik baino ezin izanen da aldatu eta, betiere, kasuan kasuko eskolako zuzendaritzak baimena eman eta gero. Oso inportantea da erabakitako ordutegia errespetatzea, hezitzaileen lan-txandak sektore bakoitzeko haurren ordutegien arabera zedarritzen baitira.\nHaur bati haur-eskolan baja emateko, familiak eskolako zuzendaritzan eskura izanen duen inprimakia bete eta erabakiaren berri eman beharko du, kasuan kasuko hilaren 30a baino lehen, hurrengo hilabeteko ordainagiria igor ez diezaioten.


Langile Kontrolari buruzko dekretu proiektua — Wikiteka\nLangile Kontrolari buruzko dekretu proiektua (1917)\nLangile Kontrolari buruzko dekretu proiektuak Lanaren Herriaren Komisaritzak eratutako eta zuzenketa eta atxikikiekin, 1917ko azaroaren 16ean (abenduaren 3a) Pravdaren 178. zenbakian argitaratutako dekreturako oinarri bezala balio izan zuen. Dekretu proiektua urte bereko azaroaren 14ean (azaroaren 27a) izan zen eztabaidatua eta garrantzibako zuzenketekin onartua Batzorde Betearazle Zentral Panerrusiarrea. Azaroaren 15ean (azaroaren 28a) Herriaren Komisarioen Kontseiluaren bilera batean eztabaidatu zen, azaroaren 16an argitaratua izanik Langile Botereari buruzko Dekretua izenpean, Errusia osoko Izvestiaren 227. zenbakian.\n3184Langile Kontrolari buruzko dekretu proiektuaLenin1917\nEzarria geratzen da ekoizpenaren, mantenuaren, ekoizkin guztien salerosketaren eta bost langile eta enplegatu (biak kontuak hartuz), gutxienez dituzten edo beren igorpena 10 000 rublotik gorakoa duten enpresa industrial, komertzial, bankuko, nekazaritzako eta abarren gaineko lehengaien langile kontrola.\nKontrola enpresako langile eta enplegatu guztiek gauzatuko dute zuzenean, enpresaren dimentsioen ahalezko eginez gero edo beren ordezkarien, zeintzuen aukeraketa berehala egingo den asanblada orokorretan, aukeraketaren aktak eratu eta aukeratu ororen izena gobernuari langile eta nekazarien ordezkarien tokiko sobietari eman beharrez, bitartez.\nErabat debekatua dago garrantzia nazionaleko enpresa edo industria baten gelditzea (ikus § 7) eta baita beren funtzionamenduaren aldaketa langile eta enplegatuek aukeratutako ordezkarien baimenik gabe.\nKontabilitate liburu eta dokumentu orok, salbuespenik gabe, eta materialen biltegi eta gordeleku orok, inolako salbuespen barik, langile eta enplegatuek aukeratutako ordezkariei irekiak izan behar dute.\nLangile eta enplegatuek aukeratutako ordezkarien ebazpenak derrigorrezkoak dira enpresen jabeentzako eta ezin dira atzera botaak izan sindikatuek eta euren kongresuek egin ezean.\nGarrantzia nazionaleko enpresa guztietan, jabe eta langile eta enplegatuek aukeraturiko ordezkari guztiak ordenaren, disziplinaren eta ondasunen babeste eta mantenu zorrotzaren erantzule dira Estatuaren aurrean. Arduragabetasun, stock, balantze eta abarren izkutatzearen eta besteren errudunak beren ondasun guztien konfiskazio eta bost urtera arteko gartzela zigorrarekin izango dira zigortuak.\nGarrantzia nazionaleko enpresatzat jotzen dira defentsan lan egiten dutenak eta era batera edo bestera populazioko masen biziraupenerako beharrezko ekoizkinen ekoizpenarekin erlazionaturik daudenak.\nLangile ordezkarien tokiko Sobietek, lantegi batzordeen eta enplegatu batzordeen batzarrek emango dituzte, beren ordezkarien asanblada orokorretan, langile kontrolaren arau zehatzagoak\nLan hau Marxistx.org webgunetik atera da. Bertan cc-by-2.0 lizentziapean eskaintzen da itzulpena. Jatorrizko lana domeinu publikoan dago.\nOrrialdearen azken aldaketa: 25 abuztua 2019, 11:20.


Aterabideak - K-caravane\nGure karabanak ekologikoak, ekonomikoak eta ibiltariak dira. Komun idorrak dituzte aire librean antolatzen diren gertakarietarako. Garraiatzeko errazak dira eta gehienez 2000 pertsonako ekitaldietarako balio dute. Zuek ez duzue deusetaz arduratu behar, guk egiten baitugu mantenua. Batez ere Euskal Herrian eta Landesetako hegoaldean lan egiten dugu.\nKomun idor hauek bereizketa egiten dute eta ez dute urik behar, ezta sega-zahi gehigarririk ere. Hortaz, komun mota honen erabilera orokortuko balitz, zuhaitzen moztea saihestuko genuke eta aldi berean, ura aurreztuko.\nKomun hauek materia idorra biltzen dute, ondotik kalitatezko konpost baterako lehengai bilakatzen ahal dena gure landareentzat (ez fruitu eta barazkientzat!).\nGernua, berriz, ur araztegietara eramaten dugu tratatua izan dadin.\nGarrantzitsua da jakitea zuzenean ebakuatzen den gernua antzua dela eta bere %85 ura dela.\nAzotea (N) duenez, jadanik ongarri gisa erabili daiteke.\nErabiltzaileak ez du desberdintasunik ikusten.\nKomunaren azpian bi ontzi ezartzen ditugu, bata bestearen gainean. Sare batek bereizten ditu eta horrela, materia gogorra gainean atxikitzen da eta gernua beheko ontziraino isurtzen da.\nBakoitzaren beharren arabera, modelo ezberdinak proposatzen ditugu, gertakari txikienentzat eta baita milaka pertsona hainbat egunez mobilizatzen dituzten festibalentzat.\nErabilera bakoitzean ura aurrezten da, 5 eta 7 litro artean. Ez da botakinik.\nEz da xahutzerik, eta ez da ur-iturri bati lotu behar.\nGure komunek ez dute usainik sega-zahiaren erabilerari esker.\nGarraiatzeko errazak, muntatzeko lasterrak eta eremu guztietarako egokiak.


Nor gara - Zergatik\nZergatik, 20 urte “rocking it”\nZergatik Euskal Herrian duela 20 urte jaiotako moda marka bat da. Berezko estilo bat ezaugarritzen digu asimetrietan, estanpatuetan eta denbora-joeretatik harago doazen diseinu bakarretan oinarrituta, alternatiba fresko, original eta sortzailea emanez, moda bat baino gehiago sortzeko bizimodua.\n20 urte emakumeei entzuten, haien interesak eta moda ulertzeko modua behatzen, bakoitzaren potentziala eta edertasun naturala nabarmentzeko modu baten bila, eroso sentiaraztea, eta haien arropak beren estilo eta nortasunaren isla izatea.\nEstilo ezberdinetan inspiratutako eta jatorrizko proposamen batean bateratutako estilo propioa eta koherente eta berezia sortu dugu. Sortzen ditugun jantzi eta osagarri bakoitzean gure ahalegin eta grina irudikatzen ditugu.\nZergatik denboraldi bakoitzak askatasunez betetako bizimodu batera eramatera gonbidatzen zaitu, non errege diren erosotasuna eta ehun arinak.\nJatorrizko diseinuak; bolumenak, lerro zuzenak, asimetriak, cut out xehetasunak eta estanpatu esklusiboak, gure lanaren gakoa dira, eta markaren bereizgarri.\nTalde txiki, batu eta eraginkorra gara, batez ere emakumez osatua, gure lana maite dugu eta pasioz, gogo biziz eta helburu bakar batekin garatzen dugu, emakumeengandik gertuago egoteko beraientzat diseinatzen dugulako eta horrela bakoitzaren gustu eta beharretara egokituz.\nUrtean 4 bilduma egiten ditugu (udaberria, uda, udazkena eta negua), eta etengabeko berrikuntzak ekartzen ditugu.\n20 urtez Zergatik merkatuan egon ondoren, finkatutako proiektua da. Hazkunde-etapa batean murgilduta dago, bere merkataritza-sarea Europako hainbat herrialdetatik zabalduz eta denda propioen sarea ere kontsolidatuz.\nZergatik dendak markaren nortasunaren isla dira, inspirazio gisa balio dieten elementu naturalak, xehetasunak zaintzen diren gune abegikorrak, erosketa-esperientzia bakar eta ezberdin bat sortzeko.


Andikonako Andra Mari santutegia\nAndikonako santutegia gure ondareko altxor txikitzat hartzen da. Izan ere, zoragarria da eta Oitz mendi ederrean kokatuta dago. Eraikina 1520koa da, estilo gotikokoa, oso neurritsua eta harmoniatsua, Euskal Herriko XVI. mendekoen modura. Nabea hiru tartekoa da, buruan sakristia bat dago eta, hegoaldeko alboan, atari bat ikus dezakegu. Landa-tenpluetan ohikoa zen bezala, hark ez du dorrerik, kanpai-horma bat baizik. Oinetan koru altua dago, Berrizko San Joan Ebanjelarikoaren erreplika apala. Barruan erretaula barrokoa nabarmentzen da. Andikonak gaur egun agertzen duen itxura 1949ko zaharberriketarengatikoa da.\nBerrizetik Markinarantzako bidea hartuko dugu eta San Lorenzo baseliza eskumatik pasatuta, ezkerraldean dagoen sahiesbidea eta “Andiko Auzoa” seinalatzen diguna hartuko dugu.


Jaizkibel aldeko 1903ko troglodita | El Diario Vasco\nGipuzkoaJaizkibel aldeko 1903ko troglodita\nJaizkibel aldeko 1903ko troglodita\nOarso aldizkarian jaso dute 'Soinu'-ren istorioa, 'Estampa' aldizkariak argitaratutakoa bere garaian\nHospizioan jaiotako Prudencio San Sebastián 'Soinu'-k zortzi hilabete eman zituen kobazulo batean, jendearengandik ihesi, lanpernak, lapak eta ardiki gordina janez\nLunes, 18 febrero 2019, 10:43\nAspaldiko istorio harrigarri bat plazaratu du Errenteriako 'Oarso' urtekariak: 1903ko abenduaren 5ean Jaizkibelgo harkaitzetan karabineroek aurkitu zuten 'troglodita'. Hospizioan jaioa zen, ez zuen gurasorik ezagutu, Prudencio San Sebastián zuen izena, Oiartzuna joan zen bizi izatera mutikotan, baina, bakarrik zegoenez, ez zen moldatzen eta Jaizkibelgo harkaitzetako aterpe batera joan zen bizi izatera 27 urte zituela, lehenengo lanpernak eta karramarroak janez iraun zuelarik, gero harrapatutako ardien haragi gordinarekin moldatu zelarik. Zortzi hilabete egin zituen zibilizaziotik guztiz aparte. 1903an karabineroek handik aterarazi zutenean 28 urteko gizona zen.\n'Oarso' aldizkariko artikulua Miguel Los Santos Uhidek idatzi du. 1932an Madrilgo 'Estampa' aldizkariak plazaratu zuen erreportajean oinarritzen da. Erreportaje landua zen, C. del Esla kazetariak Prudencio San Sebastiánekin izandako solasaldia baitzekarren; eta haren zenbait argazki ere bai.\n'Estampa' aldizkariko kazetariarekin mintzatu zenean, Prudencio San Sebastián Oiartzunen bizi zen, baina etxe jakinik gabe. Auzo batetik bestera ibiltzen zen eta jendeak 'Soinu' deitzen zion. Hogeitaka urte lehenago Jaizkibelgo harkaitzetatik aterarazi zutenean Donostiako San Antonio Abadea ospitalean sartu zuten, baina han gaizki moldatzen zen: 'Estampa' aldizkariak dioenez, jendearengandik ihesi ibiltzen zen, eta bere kasa garbitzen zituen bere trasteak, handik gertu zegoen iturri batean.\nHona hemen 'Estampa'-ko solasaldiko pasarte batzuk, euskarara ekarrita.\n- Makila daramazu. Zakurrak uxatzeko?\n- Bai zera zakurrak! Gizakiak gaiztoagoak dira zakurrak baino!\n-Egia da Jaizkibelgo kobazulo batean bizi izan zinela?\n-Bai, egia da… aspaldi izan zen.\n-Eta ardien haragia jan zenuela gordinik?\n-Bai, hala da. Zer egin behar nuen, goseak hil?\n-Baina zergatik alde egin zenuen mendira, zibilizaziotik urruti?\n-Jendea oso gaiztoa delako.\n'Soinu' mutikotan azaldu zen Oiartzuna. Madrilgo aldizkariko kazetariari honela azaldu zion bere historia: «Oso persona ahula nintzen eta ezin nuen lanik egin. Eskean hasi nintzen. Jendeak gaizki tratatzen ninduen. 'Alper bat besterik ez zara! Ez dizu lotsa ematen eskean ibiltzeak?', esaten zidaten. Gauzak horrela, askotan jan gabe gelditzen nintzen, gero eta ahulago sentitzen nintzen eta gizakienganako amorru handiagoarekin. Behin, goseak hilko nintzela uste nuen eta belarra jaten hasi nintzen, behiek edo behorrek bezala. Hasieran nazka sentitzen nuen hori jatean, baina gero ohitu eta halaxe jarraitu nuen. Baina ez neukan non babesturik, non lo eginik. Hasi nintzen Jaizkibel aldera joaten, kobazulo bila, eta bat baino gehiago topatu nituen. Gehien gustatu zitzaidana, Hondarribia eta Pasaia artean zegoen bat. Hantxe gelditu nintzen. Lehenbiziko egunetan lapak, lanpernak eta karramarroak janez elikatu nintzen. Lanpernak oso gustuko nituen, baina ikusi nuen horrelako jakiak ez zirela nahikoa, gero eta ahulago nengoela eta, halako batean ardi bat ikusi nuen arroken artean. Bakarrik zegoen, taldetik aparte. Harrapatu nuen eta lepoa moztu labanarekin. Arrastaka, nire aterperaino eraman nuen. Ezin nuen surik piztu, poxpolorik ez neukan eta. Haragi zati bat jan nuen, gordinik, odola zeriola«.\nJan zuen ardiki gordina ase arte, eta gaizkitu. Gaixotu egin zen. Hogei egun iraun omen zion animaliak. Gero beste ardi bat harrapatu zuen, gero beste bat… «Beti gelditzen zen bakarren bat artaldetik aparte, gustatzen zitzaielako beheko arroketara jaistea, itsasoak utzitako gatza miazkatzera».\nArropa urratu eta puskatu zitzaion. «Azkenean, harrapatutako ardien larruarekin babestu behar izan nuen. Ilea eta bizarra asko hazi zitzaidan. Itxura arraroa izango nuen, bai horixe!».\nBaina artzainak konturatu ziren ardiak desagertzen ari zirela eta karabineroak eta guardia zibilak bila hasi ziren. Halako batean, kobazulo batean sartu, arrastaka hasi eta Prudencio topatu zuten. «Zer zara, ingelesa? alemana?», esan omen zioten harrapatu zuten karabineroek. Esan bezala, Donostiako ospitale batean sartu zuten, baina han denbora gutxi egin zuen.\nC. Del Esla eta 'Soinu'-ren arteko solasaldiko beste pasarte batzuk:\n-Nahi duzu asilo batera joan?\n-Irakurtzen ba al dakizu?\n-Non bizi nahi zenuke?\n-Beharbada heriotza etortzea nahi duzu.\n-Etorriko da nahi duenean.\n-Espainiako zer toki ezagutzen dituzu?\n-Donostia, Oiartzun, Errenteria, Irun, Hondarribia eta Pasaia.\n-Madril eta Bartzelonaren berri ere izango duzu.\n-Han bizi nahi zenuke?\n-Ez, jende gehiegi dago.\n-Esan askotani entzun duzun izen batzuk.\n-Manuel Santa Kruz eta Don Carlos.\n-Karlista al zara?\n-Ni gizajo bat besterik ez naiz!\nMitigar la soledad de los mayores Colisión entre un coche y una moto en Getaria