Joanes Etxeberri, «Etxeberri Ziburukoa»: Elizara erabiltzeko liburua\nElizara erabiltzeko liburua\nJoanes Etxeberri, «Etxeberri Ziburukoa»\nI. ETXEBERRI DOTOR THEOLOGARI\nLIBURU HUNEN PARTEAK\nLIBURU HUNEN LEHENBIZIKO PARTEA\nDOKTRINA KRISTIANA BERA\nLIBURU HUNEN BIGARREN PARTEA\nI. IGANDETAKO ORENAK\nII. HILLEN OFIZIOA\nIII. ZAZPI SALMUAK\nIV. ASTEKO EGUN GUZTIETARAKO ORENAK\nV. ANDRE DENA MARIAREN ALDERAKO DEBOZIONEA\nIturria: Eliçara erabiltçeko liburua, Ioannes Etcheberri. Mongiron Milanges, 1665.\nV. ANDRE DENA MARIAREN\nAndre dena Mariaren ofizioa matutinetan\nAve Maria, &c.\nIainko ona duzun artha\nEta bihotzean khexa\nGloria Aita Seme eta\nLehen zen, orain den eta,\nBethi izanen denari.\nAgur Maria zeruko\nEzen zurekin da Iainko\nZatozte jende prestuak, pag.\nHimnus edo kanta\n1. Zeru lurrek ohoratzen\nDutena eta laudatzen,\nBirjina amak sabelean\nEkharri zuen berean.\n2. Iguzki eta illhargiek\nEta berze kreaturek,\nDutena aldiz zerbitzatzen\nBirjinaganik sorthu zen.\n3. Ama guztiz dohatsua\nMundua egin zuena\nEkharri duzu Iaun ona.\n4. Zu zerutik bidalduak\nZuk konzebitu zinduen\nEta zureganik iaio zen,\nGloria Iaun ona zuri\nAita eta Espirituari\nOrobat gloria bethi.\nHalaber zure semea\nGizon guztien gañean.\n1. O gure Iaun berze guztien\nAlla miragarri baita\nLurrean zure izena.\n2. Ezen zure handitasun\nXitzen ditu zeru eta\n3. Haur dithikoek hargatik\nZu zaituzte laudatzen,\nBaita zergatik ditutzun\nZeren hekien etsaiak\nEta hekien gañean\nBengantza hartzen duzun.\n4. Bañan nik zaitut Iaun ona\nZergatik ditudan zure\nErhien obrak ikhusi.\nZeru eder zuk hain gora\nIllhargia eta izar\nBerze xehe guztiok.\n5. Guztiz ere Iainko ona\nNik zu zaitut laudatzen\nZergatik gizona duzun\nEta zergatik ditutzun\nHaren gañean begiak\nZabal eta erneak.\n6. Ezen eztuzu hanitzez\nAingeru oñak baño,\nBeherago egin eta ez\nOhore eman diozu\nEta buruzagi egin\nZeure obren gañean.\n7. Haren oñaren azpiko\nEgin tutzu ardiak,\nIdiak eta larreko\nBerze abre guztiak.\n8. Halaber egin ditutzu\nNola oraño itsasoko\nHargatik zaitut Iaun ona\nEta hargatik biziko\n9. Gure Iaun berze guztien\nO Iongoikoaren ama\nNola mira hoberenak,\nDitutzu usain onak.\nCoeli enarrant. Psal. 18.\n1. Zeruek dute Iaunaren\nEta izargorek haren\n2. Egun arraitsuak ere\nOrobat du egiten,\nGau illhunak ere orobat\nHura bera egiten.\n3. Mihirik eztute bañan\nEa zein handia den.\n4. Hekien boz ixilla da\nHekien hitza hedatzen\nMundu herri guztira.\n5. Iguzki arraitsuan du\nIaun hark bere egoitza,\nHain ederra nola espos\nHandik darozu guardia\nEa haren faboreen\nNoiz behartuko garen.\n6. Orduan laster iautsten da\nJigant indarsua nola\n7. Gero berriz itzultzen da\nOhi nola gure gañean\nEta hala bethi gaitu\nNola baikaitu guztiok\n8. Haren ordenantzak dire\nGarbia eta onak,\nZeñek baitituzte onera\nEzen haren hitzak dire\nKuhat haur ttipittoak.\n9. Harena ere bethi da\nGogo triste duena.\nHaren manuak halaber\nOhi dire argiak,\nEzen argitzen dituzte\n10. Hargatik da bada gauza\nZuzen eta bidea,\nBihotzean bethi haren\nEta frogatuak bethi\n11. Urrea baño dirade\nEta kosoneko eztia\nBaño are estiago.\n12. Hargatik neure ahalaz\nGuardatu nahi ditu,\nGolardo handia zeren\nHetarik uste baitut.\n13. Bañan Iauna arren othoi\nGuztiz ere ehortziak.\nHetzaz ahalke eztuen\nNoizbait ene arimak.\n14. Baldin badarozkidatzu\nIaun ona hek barkhatzen,\nEta gehiago ez bazait\nBerze faltarik iauntzen.\nOrduan da guztiz ene\nOrduan ene bihotza\n15. Orduan darotzut esker\nOrduan ene hitzetan\nDuzu plazer hartuko.\n16. Arren bada Iainko ene\nHabe eta iabea,\nZuk aithor diezadazu\nArren neure galdea.\nBirjina sakratu hunen\nKoplak kanta etzatzue\nDomini est terra, Psal. 23.\n1. Munduko bazter guztiak\nDire Iaun onarenak,\nHan bizi diren guztiak\nEre orobat harenak.\n2. Ezen hark zuen lehorra\nHark ungi eskoratu.\n3. Hark orobat egin zuen\nZeña baita haren mendi\nEta etxe saindua.\nOrdean edozein ezta\nMendi hartara iganen,\nEdozein ezta iauregi\nEder haran sarthuren.\n4. Bañan sarthuko dirade\nEsku hoben gabeak,\nEta bihotz xahu eta\nZeñak ez baitire bere\nUngi egiñez bantatzen,\nEta ez lagunaren kontra\nZin falsorik egiten.\n5. Hek sarthuko dire Iainko\nHei faboreak eginen\nZaizte haren kortean.\n6. Ezen hek ibillltze dire\nHaren billha mundua,\nHek gozagu behar dute\nHaren bistaz zeruan.\n7. Iauregi saindu hartara\nAingeru onek dituzte\nHunela zaizte aingeru\nO aingeru Iaun onaren\nIdeki tzatzue athe\nEzen huna non heldu den\nBiktoria handi eta\nTriunfa handiz bethea.\n8. Barreneko aingeruek\nZein diozue lagunak\nIaun guztiz sendo bat zeñen\nIndar eta ahala.\nHagitz señalatu baita,\nNoiz ere gerthatu baita\nBere etsaien artean.\n9. Ideki zazue laster\nEzen sartzeko heldu da\n10. Aingeru barrenekoek\nZein erregi diozue\nEzen gloriazko errege\nDa berthuten iabea.\nBirjina sakratu hunen, &c. pag.\n—Zure ezpain ederretan da grazia banatua.\n—Hargatik izatu zare Iaun onaz hautatua.\nGure Aita zeruetan, &c.\nBaratxe erraten da.\nTenta gaiten borthizki.\nBañan gaitzatuz kaltetik\nAma Birjinaren othoitz\nHalaber oraño saindu\nGida gaitzala gu erbal\nEta guztiz flakoak.\nB. Mana zazu Iauna arren benedika gaitezen.\nB. Birjinak semearekin egin gaitzala arren.\nGauza guztien gañetik errepausua billhatu dut, hargatik esparantza dut, egonen naizela Iaunaren primezan. Ezen, manatu ninduen, eta erran zerotan, guztien kreatzailleak, eta ni kreatu ninduenak. Pausa zak ene etxean. Erran zerotan gehiago, Ago Iakobenean, ago han nola heure primezan. Etxatzak heure erroak ene jende hautuaren artean, Nauzun bada Iauna arren urrikari. Iainkoari esker.\nEztakit zu nola lauda\nO Birjina garbia,\nEzen eskasa da ene\nZeren ekharri baituzu\nIaun guztien gorena,\nZeruek berek iduki\nZeurek berek iduki\nMana zazu Iauna arren benedika gaitezen.\nBirjina ararteko on gertha dakigula arren.\nEta hala Sionen gelditu naiz, eta hiri sainduan pausatu dut. Orain Hierusalamen da ene puxantza ezen erroak etxatu ditut jende ohorezkoan, eta Iainkoaren onetan da ene primeza, eta sainduen bethetasunean ene egoitza. Nauzun bada Iaun ona urrikari. Iainkoari esker.\nO Birjina noblea,\nEta laudorio eman\nHala guztiz dignea.\nZeren zureganik sorthu\nBaita gure Iainko,\nIesus Kristo iustiziaren\nB. Zuk othoitz egizu arren\nBañan guztiz ere egizu\nZaren othoi ararteko\nZure faboreak senti\nHek ere detzatentzat.\nFiñean zaren zeruan\nZeñek egiten gaitute\nEgun zure orhoitzapen.\nBaita gure Iainkoa,\nB. Iauna mana zazu arren benedika gitezen.\nGure Iaun onak arren,\nSalba gaitzala, bakea\nEta digula hemen.\nAltxatu naiz, Liango mendian, zedroa bezala, eta Sionen alzifrea bezala, Cadesen palma bezala, Hierikon arrosa landarea bezala, oliba ederra zelhaietan bezala, eta zuhaitza uraren bazterrean bezala. Usain onak eman ditut zinamomak eta balsamu usain onekoak bezala, eta mirha hautuak bezala. Gaitutzun bada urrikari arren Iaun ona. Iainkoari esker.\nTe Deum laud mu.\nZu zaitugu Iongoikoa pag.\nLaudetako himnua edo kanta\nO andre gloriosoa\nBulharra eman diozu.\nEbak zerokuna khendu\nZuk darokuzu bihurtu,\nEta zeruan sartzeko\nZu egin zaizkigu leiho.\nO erregeren athea\nMundu guztia behar du\nZu zarela kausa boztu.\nZere dihotzun bizia\nEta ideki portalea\nTertia, sexta, nona eta konpletetan\nOrhoi zaite Iauna arren\nNola gure gorputzaren,\nO Maria graziaren\nAma eta bihotz betaren,\nZaudezke gure aldean\nGure azken orenean.\nEtsaia haiza zakezu\nEta guarda gaitzaketzu,\nEgin eta ez dañurik.\nOrobat gloria handi.\nANDRE DENA MARIAREN BEZPERAK\nDixit Dominus, pag. 305.\nLaudates pueri, pag. 313.\negin beharraren gañean bozkarioa\nLaetatus sum in his. Psal. 121.\n1. Alegeratu naiz neure\nGogo guztiz tristean,\nHitz hauk neure beharriez\n2. Sarri ioan behar dugula\nIaun onaren etxera,\nHaren besta saindua ohi\nIadanik iduritzen zait\nNeure onak ditudala\n3. Hierusalen handiaren\nBera baizen bere pare\n4. Hara igan ohi dire\nIaun onaren leñuak,\nHarat hauzo eta ahaide\nHaren izen sainduaren\nEta Israelil egin\n5. Zeren erregeren baita\nHan korte berezia,\nHan Dabiten etxearen\nEgin diozogun othoitz\nGuztiok Iaun onari,\nHalaber gauza guztien\nEta haren onhetsiei\nIainkoak demola indar\nEta soldatu balenta\nBere dorretan franko.\nNik behintzat diot milla\nZeren haren barrenean\nEne urkoa diren.\nHaren barrenean zeren\nDen Iaunaren etxea\nZenetan laudatzen baita\nHaren izen noblea.\nIainkoaren grazia behar dugula,\ngauza guztien gañetik\nNisi Dominus aedificaverit. Psal. 125.\n1. Alferrik munduan hari\nGare etxe egiten,\nBaldin ezpazaiku Iainko\n2. Alferrik erne daduka\nBaldin ezpadu guardatzen\n3. Alferrik argitu baña\nLehen gare iaikitzen,\nEta alferik geure ogia\nNeke handita iaten.\nBaldin behin ezpadugu\nZeñak bedinkatzen baitu\nGure neke guztia.\nBehin hura behar dugu\nEta gero geure neke\nEta lanetan hasi.\n4. Ezen Iainko onak bere\nMaiteek lo dauntzala,\nOnak bidaltzen darozte\nEmaten darote seme\nOnak bere ondoko,\nHekin ontasunen primu\nEta iabe izateko.\n5. Gero hek dituzte bere\nNola balestari onak\nFletxak bere eskuetan.\n6. Dohatsuak dire hañak\nZeren eta bereak,\nPlazer eta gogarako\nKalte eta ahalkeak,\nNihoiz eztitu hartzen.\nHala munduan dohatsu\nItzanen da gizona,\nIainkoaren zeñak baitu\nIzanen dohaiñ ona.\nBat bedera Iainkoaren\nlaudatzera gonbidatzen du\nLauda Hierusalen Dominum. Psal. 147.\n1. Lauda zazu Hierusalen\nZeure Iaun arthatsua,\nZuk halaber Sion lauda\nZeure Iainko iustua.\n2. Zeren gorgortu dituen\nZure atheen gondeak,\nEta zure baithan zure\n3. Zeren halaber darotzun\nEman bake luzea,\nEta ogi onez zure\n4. Hark lehorra manatzen du\nEkhar dezan biha,\nEta berehala haren\nEgiten du nahia.\n5. Hark berk estaltzen ditu\nZelhaiak elhur xuriz,\nHala nola ardianxa\nMansoak ille guriz.\nHark berak oraño ditu\nEta lurraren gañean\nHautsa legez banatzen.\n6. Hark egortzen ditu orma\nHark neguan haize eta\n7. Aire beroa du gero\nBere mugan bidaltzen,\nEta elhur eta ormak\n8. Hark deklaratu diotzon\nBere hitzak Iakobi,\nHark bere lege iustuak\n9. Berzeri eztio egin\nEz bere lege sainduen\nAgur izar nortekoa\nIaunaren ama mansoa,\nAgur Birjin xahua,\nZeruko athe dohatsua.\nZu zintuen eta deithu,\nGrazia guztiz bethea,\nIguzu othoi bakea.\nZuk zinduen Ebarena\nZuk guri libertatea\nZuk diezaguzu lexa\nHobenen gathe borthitza\nEta aitziña ontasunak.\nAma ona eta fidela,\nGure ariaz semea\nDuzula othoitzten zeurea.\nBirjina pare gabea\nMansoa eta emea,\nIguzu bihotz emea\nZuk egiguzu grazia\nBizitze dugun garbia,\nEta bidea segura\nIgan gaitezen zerura.\nHan Iesus zure semea\nIkhus dezagun noblea,\nEta haren konpanian\nGoza gaitezen glorian.\nLaudorio Iainko Aitari\nOrobat Kristo Iaunari,\nOhore bera hiruri.\nMagnificat, pag. 325.\nIainko Iauna egiguzu zeure zerbitzariei arimaren eta gorputzaren osasunaz gozatzeko faborea: Eta Ama Birjinaren othoitzetara, oraingo tristezietarik libratzekoa eta sekulako bozkarioaz halaber gozatzekoa. Iesus Kristo gure Iaun eta zure Seme, zurekin, eta Espiritu Sainduarekin, bethi bizi eta agintzen duenaren, merezietara. Halabiz.\nAndre dena Mariaren litaniak.\nIauna urrikal, gakizkitzu.\nKristo urrikal gakizkitzu.\nIauna urrikal gakizkitu.\nKristo adi gaitzatzu.\nKristo entzun gaitzatzu.\nIainko Aita zeruetakoa, urrikal gakizkitzu.\nSeme munduaren erostzaillea, urrikal gakizkitzu.\nIainko Espiritu Saindua, urrikal gakizkitzu.\nMira saindua, gutzaz othoitz egizu.\nIainkoaren ama saindua, gutzaz othoitz egizu.\nEta hala berze guztietan.\nBirjinen Birjina saindua.\nIainkoaren graziaren ama.\nAma huts egin gabea.\nBirjina ahal handitakoa.\nGure bozkarioen kausa.\nUsain onetako arrosa.\nBekhatoreen ihes lekhua.\nSaindu guztien erregiña.\nBekhatorez handiok zu othoitzten zaitugu, arren entzun gaitzatzu.\nEgiazko urrikimendua ardiats diezaguzun, zu othoizten zaitugu, arren entzun gaitzazu.\nEta hala ihardatsi behar da berzetan.\nEliza sainduari eta giristino poblu guztiari, bakea eta batasuna ardiats diozozun.\nGure Aita Saindu zeure zerbitzari. I. Eta gure prelatei eta eliza guztiari Iainkoaren graziaren airea ardiats diezezun.\nGure errege I. Eta giristino prinze guztiei bakea eta asasuna ardiats diezezun heretikoen eta gure etsaien beheramendua ardiats dezazun.\nFidelen arima ioan guztiei bethiereko, errepausua ardiats diezazun.\nArren entzun gaitzatzu Iainkoaen ama.\nIainkoaren bildots munduaren bekhatuen kentzaillea.\nIainkoaren billdots munduaren bekhatuen kentzaillea.\nIauna urrikal gakizkitzu.\nO Birjina izen goiti\nUrrikal begizu gure\nHeldu gare ihesi,\nArren bada zaren gure\nEta seme maitearen\nGanik othoi graziak\nEskas tugun guztiak.\nArren bada andre kredit\nAndre dena Mariaren arrosarioa\nAgrada bekizu ene\nIongoiko andiak zuen\nLurra lorez bistatu,\nEta arrosa hekien\nHaren izenaz elizak\nOthoitz hau deithu zuen\nZeren lore eder haren\nHirur gauza ohi tugu\nOsto arantze lorea\nOsto ferdea da gozo\nLoreak erran nahi du\nOhore eta gloria,\nLore guztietan zeren\nO Birjina zure seme\nDa nola arrosatik.\nHirur partetan berezten\nDa behin gozosoan,\nGero gloriosoan eta\nGozo eta bozkario\nHirur gauza hauk bihotzu\nZure seme onari noz\nHala ditugu guk ere\nGauza berak sentitzen,\nNoiz ere baitugu hekin\nArren bada o Birjina\nZu iguzu sentimendu\nAski bihotz hotzetan.\nEgiten tugun othoitzak\nGauza hekin gañean,\nErrezibi tzatzu othoi\nEdo ezperan Dabiten\nZeñen harmonia baitzen\nFiñean zer ere baitugu\nBirjina zure kantatzen\nMisterio guztiz ede\nZuk indazu aire ungi\nHauk dire bada hamabortz\nZeñez izan baitzintuen\nOthoi hekin fruituak.\nO Birjina misterio\nSaindu hatzaz boztua,\nHautzaz halaber bozteko\nZure gozoetan naizen\nNi ere gozatua.\n1. Birjina saindua hagitz\nBozkario sainduz ene\nBihotza bethe zazu.\n2. Halaber hartu zinduen\nZeure kusin Elisabeth\nZuk indazu bihotz bera\n3. Bañan are gehiago\nPlazer hartu zinduen,\nZeure seme ederraz noiz\nEre erdi baitzinen,\nEgiteko obra onen.\n4. Berretu ete zitzaizun\nZure ofrendatzen darotzut\nNeure bihotz osoa.\n5. Baita alegeranziara\nO Birjina garbia hauk\nOrain aldiz entzun tzatzu\nHauk berez doloratzeko\nZure doloretan naizen\nNi ere sentitua.\n1. Dolore handi zinduen\nZure semea Iuduek\nIndazu othoi dolore\n2. Bañan are gehiago\nZinduen damu hartu,\nAzote kolpez burreuek\n3. Laurgitu ere zitzaitzun\nZeure bihotz mansoa,\nIndazu damu lagunak\n4. Bañan zer pena zinduen\nZeure baithan sentitu,\nArren guarda nazazu.\n5. Ea zein zen ezin\nO Birjina saindua hauk\nPena eta ondikoak,\nOrain erratera noa\nHauk berez gloriatzeko\nZure glorietan naizen\nNi ere balsatua.\n1. O andrea gloriatu\nZinen zure semea,\nBitztu zenean triunfa\nGuztiz handiz bethea.\n2. Gloria hura zitzaitzun,\nHara igateko dohaña\n3. Gehiago gloriatu\nZiñen andre hautua,\nZerutik iautsi zenean\nOthoi haren donua.\n4. Bañan nork erran lezake\nEa zein zentz handia,\nEgikedazu han zure\n5. Fiñean zure ohoreen\nIzan zen azken fiña,\nZuk egidazu gloriaz\nO Birjina saindu hau\nDa zure arrosarioa,\nArren errezibi zazu\nEta zeruan zakizkit\nHaukin ondoan erratziketzu Pater Noster,\neta Abe Maria, edo arrosario osokoak, edo partekoak,\nastia dukezu bezala, eta gero errakezu othoitz hau.\nO Birjina, arren ene\nIzatzu othoi pareak.\nEta ordañetan penan\nAurkhi hurbill aldean.\nAndre dena Mariaren khoroa handia.\nKhoroa handiaren aitziñean\nO Birjina emakume\nEta berthute guztien\nMiraill eta exenplua.\nHirur ogoi eta hirur\nUrthez zinen munduan,\nBizi izatu Nazareth\nAllabañan zure urthe\nEta egun guztiak,\nIzan ziren itsasoko\nPerla bezain garbiak.\nHetzaz egina da zure\nSei ederrenen dut xollki\nZure khoroa hek dute\nHek gehienik berzeren\nArren bada argi zazu\nHetzaz ene bizia,\nBasa ez nadintzat nola\nZeruan darotzut esker\nEta lurrean khoroa\nAndre dena Mariaren khoroa handia\nO Birjina kantatzera\nNoa zure khoroa,\nZuk indazu aire haren\nAndre dena Mariaren khoroa handiaren\nsei misterio prinzipalak\nO Maria berthutetan\nHaur danik trebatua,\nHetan trebanzeko ardiats\nZure exenpluaz den ene\n1. Birjina pare gabea\nSorthu zinen aitziñetik\nIndazu zure digneki\n2. Egin zinduen Birjina\nEta bethi hura iduki\nEgidazu neure botuen\n3. Iongoiko Aita zen zure\nSemearen amatzat zu\nZeure zerbitzo sainduko\nArren hauta nazazu.\n4. Semea zinduen artha\nPena eta doloretan\nBethi ondotik iarraiki,\nZuk egidazu grazia\n5. Zeruetara halaber\nNoiz ere igan baitzen,\nHurbill ediren zinen,\n6. Fiñean hirur hogoi eta\nHirur urthe munduan,\nEgotu eta zerura\nIgan zinen, orduan,\nEgidazu grazia zeure\nO Birjina sakratua\nHau da zure khoroa,\nHaukin ondoan, erratzitzu sei Pater Noster,\neta hirur ogoi eta hirur Abe Maria, eta gero errakezu.\nO Birjina arren ene salutazioneak, pag. 493.\nAndre dena Mariaren khoroa ttipia\nAndre dena Mariaren khoroa\nttipiaren aitzinean errateko othoitza\nZure saindu khoroak,\nEneganik ezin tuzke\nHamabi diamant harri\nEderrez da egiña,\nBerze khoroa guztien\nDen presuna bakhotxak,\nBere partez eman ziotzon\nLau harri baliosak.\nDistiatzen dute nola\nGauaz harri biziek,\nEdo zeru illhunean\nNola izar argiek.\nBaten ere aiphatzeko\nEztut xadu ahoa,\nZeren baitut bekhatuen\nAhal urrin gaixtoa.\nGuztiz illhun liezeke\nNola hatsak kristalezko\nHartarakotz zu zakizkit\nBarkha diezadan neure\nKalten nonbre handia.\nOrduan xahutuko da\nGuztiz ene ahoa,\nEta adituko duzu\nO Birjina kontatzera\nNoa zure khoroa\nAndre dena Mariaren hamabi pribilejioak\nHauk dire hamabi guztiz\nZure khoroan Iongoiko\nEntzun etzatzu lehenik\nAita Iainkoak eman lau pribilejioak\n1. O Birjina sakratua,\nIainko Aitak beretzat,\nHautatu zintuen espos\nEder eta maitetzat,\nZuk hauta nazazu arren\n2. Halaber andre saindua\nSeme onarentzat zu,\nAma saindutzat zintuen\nZeure umetzat zuk arren\nOthoi hauta nazazu.\n3. Gehiago haste danik\nEgin zintuen garbi,\nAdanen tatxarik gabe\nZuk tatxagabe nazazu\n4. Berthute ederrez zintuen\nHetzaz zinduen mundua\nBerthute ederrez ene\nArima bista zazu.\nO Birjina sindua hauk\nZein baitzarozkitzun Aita\nSemeak eman lau pribilejioak\n1. Zeure semeak handiro\nZeren agradatu zeure\nSabel garbiaz baitzen\nEne zerbitzo aphurraz\nAgada zaite arren.\n2. Halaber sortu zenean\nHastekotzat hautatu zen\nUgatz guztiz xahuez,\nAgrada zaite arren ene\nObra eta nekeez.\n3. Gehiago haurtxo zela\nHautatu zintuen eta\nAgrada zaite nik neure\nZu hartzeaz gidatzat.\n4. Adinetara ethorri\nGero noiz ere baitzen\nBere nekeen lekhuko\nNahi izan zintuen,\nFabora nazazu neure\nHuneraño Iainko Aitak\nNola manera berean\nHauk Espiritu Sainduak\nEspiritu Sainduak eman lau pribilejioak\n1. O Birjina Espiritu\nSainduak zu beretzat,\nHautatu zintuen tenplu\nEta eliza saindutzat,\n2. Zeure arima zerotzun\nArgi sainduz arraitu,\nZure asko misterio\nEne arima argi sainduz\nArren arrai ezazu.\n3. Zurekin ere zitzaion\nBerthutetan othoi perfekt\nZuk errenda nazazu.\n4. Fiñean andre saindua\nZu onheritzi zintuen\nZeure bihotzaren onhets\nHaukin ondoan erratziketzu, lau Pater Noster,\nEta hamabi Abe Maria, eta gero errakezu.\nO Birjina arren ene salutazionea, pag.\nAndre dena Mariaren zazpi sentimenduak\nAndre dena Mariaren zazpi\nbozkarioak edo gaudeak eskaraz\n1. Boz zaite Kristoren ama\nGabreilek berria eranik,\nZuk egidazu dohañik\nEgiteko gogoeta onik.\n2. Boz zaite erdi zinena,\nSentitu gaberik pena,\n3. Boz zaite oraño andrea\nZergatik zure semea,\nEthorri ziren nobleak,\nIndazu antze berthuteak.\n4. Boz zaite halaber zeren\nZure semea bitztu zen,\nZeñen hilltzeaz handia\nZuk egidazu grazia,\nEz iauntzeko tristezia.\n5. Boz zaite zeren bitztu zen\nEta libratu gintuen\nPena eta lazeriatik,\nHandi eta krueletik\nZuk othoi lazeriatik,\nLibra nezazu neuretik.\n6. Boz zaite zeren zerua\nIgan zen izarratura,\nZeure begiez ikhusten\nZinduela hara igaten,\nEgidazu grazia arren\n7. Boz zaite zeroni zeren\nHaren ondoan igan zinen,\nEta egidazu grazia,\nNiri ere berezia,\nHan ikhusteko zurea\nSeme gloriaz bethea.\nAndre dena Mariaren zazpi doloreak\n1. Dolore guztiz handia\nZinduen andre eztia\nIudasek zure semea\nSaltzeaz guztiz maitea.\n2. Dolore oraño handia\nZinduen andre garbia\nPreso hartu zutenean\nPena indazu bihotzean,\n3. Dolore pare gabea\nZinduen zeure semea,\nEta arantzez zillhatua,\nIndazu othoi damua\nPenan denenan iustua.\n4. Dolore eta ondiko\nHalaber zinduen asko,\nHabe pisua soñean,\nIndazu eta dolorean.\n5. Bañan are gehiago\nZinduen min eta ondiko,\nSoñean habe handia,\nEz erortzeko gaizkira\nZuk egidazu grazia.\n6. Dolore guztiz andia\nZinduen eta tristezia,\nMallu kolpeka aditzean\nPairu indazu bihotzean\nLaidozko hitz entzutean.\n7. Fiñean andre mansoa\nHandi zinduen ondikoa\nZeure semea ikustean\nHilltzen ohoñen artean\nAurkhi zaitezke ene aldean\nEne azkhen orenean.\nAndre dena Mariaren zazpi gloriak\n1. O Birjina hautetsia,\nOhore duzu handia,\nZaren flore ederrena,\n2. Halaber ohore duzu\nZeren lehertu baituzu,\nSuge ezten pozontsua\nGure ama Eba zaurthua,\nEgidazu othoi donua\n3. Handi da oraño gloria\nZurea andre handia,\nZeren iarria eskunean\nZuk lekhu zeru gorean\nIndakezu zeure aldean.\n4. Ohore eztuzu ttipia\nHalaber andre eztia,\nZeren baitzare portua\nZaren ene ihes lekhua\nEta penan gastelua.\n5. Ohore duzu handia\nOraño andre garbia,\nZaren andre gehiena,\nIkhus azu ene pena\nO andre bihotz berena ama.\n6. Ohore duzu handia\nZeren baituzu gloria,\nZuk bakharrik gehiago\nBerze saindu guztiak baño,\nZuk egin nazazu baso,\nGlorian parte izateko.\n7. Fiñean ohore duzu\nZeren altxatu baitzaitzu,\nLurren hanbat aldera\nEliza eder eta dorre,\nZeronek indazu antze\nZuri ekhartzeko ohore.\nInviolata integra, eskaraz\nO Maria andre guztiz\nAratz eta xahua.\nZein egin baitzare athe\nEta zein Iesus onaren\nBaitzare ama mansoa,\nAdi zazu arren gure\nGure gorputz eta arimak\nBethi diren garbiak.\nHartzaz ertxatzen zaitugu\nAhoz eta bihotzez,\nHura zeure othoitzez.\nOraño othoizten zaitugu\nO andre amulsua,\nDohain hura egiguzu\nEta gelditu zinena\nErdiz gero Birjina.\nAndre dena Mariari\nedozein orduz othoitza\nO Birjina aingeruek\nGure triste auhena.\nAitzitik othoi urrikal\nHaran behere hauetan\nEta sentitzatzu gure\nOndiko eta penak\nNola fabore eskatzen\nKredit duzun bezala,\nZuk librzazi gaitzazu\nVersus, Ora pro nobis.\nO Iongoikoaen ama\nGutzaz othoitz egizu.\nIesus Kristoren agintzen\nAurkhi gaitezen xahu.\nO Iainko handitasunez\nFabora zazu balderna\nEta egiguzu grazia\nHala kontenpla detzagu\nNon munduko dugunean\nZeruan goza dezagun\nHekin fruitu saindua.\nO Iesus dohain hura,\nZeruan dituzun kredit


herriak - Mediateka de Navarra\nIparraldeko Goi Nafarrera Larraun\nGrabaketa Mota Bilduma Gai nagusia Izenburua Hiztuna\nNEZ-033 Testua Nafarroako Esaera Zaharrak Areso. Esaera zaharrak.\nLTZ-155 Bideoa Leitzaldea Aresoko Zapaitenean bizi izan ziren lehendabizi Carmenen aiton-amonak, hiru seme-alabekin. Maizterrak ziren, eta handik ateratzeko esan zietenean etxe berria egiten hasi ziren. Denda koxkor bat ere bazuten, eta denda hura ere etxe berrian paratu zuten. Familiaren aurkezpena Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-156 Bideoa Leitzaldea Hogeita bederatzi urteko Joxe osaba ehiza-istripu baten ondorioz hil zen. Carmen artean txikia zen eta trauma ikaragarria eragin zion osabaren heriotzak, jolasean-eta elkarrekin ibiltzen baitziren. Osabaren heriotza Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-157 Bideoa Leitzaldea Ezkontzeko arreoa eraman omen zuen Aiton-amonen kontuak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-158 Bideoa Leitzaldea Txerrien salerosketan hasi zirenean familiaren ekonomia pixka bat suspertu zen. Calatayudeko Amelatarrekin tratuan nola ibiltzen ziren azaltzen du. Txerriketariak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-159 Bideoa Leitzaldea Amonak bisigua saltsan prestatzen zien, lurrezko ontzi handi batzuetan, afaltzera etortzen ziren herritarrei. Bisigua saltsan Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-160 Bideoa Leitzaldea Labean prestaturiko soufflea izozkiarekin. Fondako plater ezagunena Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-161 Bideoa Leitzaldea Carmenek 7 urte zituela bigarren etxea egin zen. Bigarren etxea Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-162 Bideoa Leitzaldea 45 gela zituzten. Gogoan du igande batean 204 lagun izan zituztela bazkaltzen. Amona, ama, Carmen bera eta zerbitzariak aritzen ziren lanean. Carmenek karrera bukatu berria zuenez eta frantsesa fresko samar zeukanez, bezperan menuak frantsesera itzultzen zituen mugaren beste aldetik zetozenentzako. Fondako kontuak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-163 Bideoa Leitzaldea Mendian eta herrian barrena ibiltzen ziren, errekan...hotelean bazituzten bainugelak, baina jende asko egoten zenez, batzuk Azpiko errotara joaten ziren bainatzera. Madrildik, Valentziatik edo Bartzelonatik etortzen ziren. Gogoan ditu oraindik ere bezero batzuen izen-abizenak, haien artean Espainiako bi hotel garrantzitsuetako zuzendariak. Hotelera etortzen ziren udatiarrak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-164 Bideoa Leitzaldea Bigarren etxea eraiki zutenean, dirurik gabe gelditu ziren. Jose Mari postariak haragia Leitzatik nola ekartzen zien kontatzen du, eta asteburuan bildutako diruarekin nola ordaintzen zuten. Iruñeko familia batengana ere joan izan da diru eske. Bere ama ere eskean ibilia da etxeko teilatuaren obra ordaintzeko. Diru-eskasia Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-165 Bideoa Leitzaldea Autobusa “bi estilotakoa” zen: aurreko aldea bidaiarientzako eta atzealdea aziendarentzako. Areso-Leitza-Tolosa zen egiten zuen bidea. Anaiak soldaduskara joan zirenean txartelak saltzen ibili zen. Aresoko lehen autobusa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-166 Bideoa Leitzaldea Fondako fakturak Turismon aurkeztu behar zen. Turismoko ikuskariak bertara ere joaten ziren, erreklamazio liburua ikustera. Fondako fakturak, erreklamazio liburua... Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-167 Bideoa Leitzaldea Herritarrek, hasiera batean, ez omen zuten begi onez ikusten Aresotik bidegurutzerainoko bidea egitea, baina azkenean egin zen. Plazaola trena ere ezagutu du, baita apeaderorainoko garraioa egiteko zaldi-gurdia ere. Garraioak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-168 Bideoa Leitzaldea Kanpoaldeko dekorazioa nolakoa zen azaltzen du. Besaulkiak Carmenek berak pintatzen omen zituen. Fondaren kanpoaldeko dekorazioa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-169 Bideoa Leitzaldea Ganbaran lastoa edukitzen zuten. Morroien batek poxpolo edo zigarrokinen bat bota eta su hartu zuen. Urdaiazpikoak zintzilika zeuzkaten ganbaran, eta suarekin sokak erre eta urdaiazpikoak lurrera erori ziren; osaba Seberianok zarata entzun zuen, baina ohartzerako dena sutan zegoen. Herri guzia joan zen sua itzaltzen laguntzera. Erreka eta labaderotik ura hartu eta eskuz-esku pasatzen zuten sua itzaltzeko. Etxea erre zenekoa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-170 Bideoa Leitzaldea Amak xaboia nola egiten zuen azaltzen du. Emakumeak labaderora joaten ziren garbiketa egitera. Xaboia Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-171 Bideoa Leitzaldea Madrildik edo Frantziatik etorritako bidaiariek telefono deiren bat egin nahi zutenean, konferentzia eskatu behar izaten zioten Puri telefonistari. Denbora piloa itxaron behar izaten zen telefonoz hitz egitea lortu arte. Komunikazio arazoak: telefonoak, konferentziak... Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-172 Bideoa Leitzaldea Aresoko lehendabiziko telefonoa eduki zuten (“número uno”, “zintzilikatzeko beltz horietakoa”). “Ordu beteko demora konferentzia bat ateratzeko”. Aresoko lehendabiziko telefonoa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-173 Bideoa Leitzaldea Astibiko baserritar bat etorri zen mendi aldean armak ikusten zirela erranez. Leihoetan koltxoiak jarri zituzten tiroetatik babesteko. San Martin de Unx eta Santacaratik errefortzuak ekarri zituzten (erreketeak). Gerra Zibileko oroitzapenak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-174 Bideoa Leitzaldea Eskolara joaten zen garaian Palazioan bizi ziren kubanoen soineko koloretsuei begira egoten ziren. Marcillako Felipa Torrens izan zuen maistra. Mutilen maisua, berriz, Dionisio Ullate zen. Eskolako kontuak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-175 Bideoa Leitzaldea “Niño Jesús de Praga” kongregaziokoa zen. Elizako koruan ere ibilitakoa da, Leitzako Don Jaimerekin. Herriko bestetan kantatu izan dute. Kongregazioak eta elizako korua Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-176 Bideoa Leitzaldea Dotrina euskaraz ematen zuten eta zaila suertatzen zitzaien. Txikitan egin zieten proba batean lehendabizikoa gelditu zen; Jesukristo infernura joan zen galdetu zieten, eta Carmen ez beste gehienek ezetz erantzun zuten (bibliako pasartea gogoratzen du: Jesucristo descendió a los infiernos...). Dotrina Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-177 Bideoa Leitzaldea Osaba Seberianok Telefunken bat ekarri zuen. Radio Rabat eta Estación Pirenaica entzuten zituzten; azken honetan Pasionaria aritzen zen solasean. Irratia Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-178 Bideoa Leitzaldea Carmenen ama Guardia Zibil batekin ezkontzekotan egon zen, baina aitonak ez zion utzi. Guardia zibilarekin ezkontzekotan Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-179 Bideoa Leitzaldea “Orduan ez zen fabrikarik”, eta jendea ezinean ibiltzen zen. Senarra kontrabandoan ibilia du. Kontrabandoa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-180 Bideoa Leitzaldea Goserik ez du pasa, baina gogoan du “ogi ilun zatar bat” edo “harrak zituen ogia” jatea egokitu izan zaiola. Olioa ere eskas antzean izaten zen, eta amak esnegaina erabiltzen zuen gisaduak-eta egiteko. Goserik ez, baina... Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-181 Bideoa Leitzaldea Amonarekin artoa supean erretzen eta taloak egiten ari izan da. Taloak, artoa... Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-182 Bideoa Leitzaldea Amonak morroi bat despentsan aurkitu zuen. “Aski duzu gosaltzeko hartu duzun hori edo jarri behar dizut gosarie?” . Olio-botilak eta halakoak ere kendu ohi zizkion. Beste batean, anaiei mezarako arropa lapurtu zien. Lapurtzen zien morroia Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-183 Bideoa Leitzaldea Aitonak aizkora eta pilota apostuak prestatzen zituen. Osaba eta anaia pilotari onak ziren. Familia kirolzalea Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-184 Bideoa Leitzaldea Festetan eta San Pedrotan “lagunartekoak” afaltzera etortzen ziren. Festetan herritarrak Fondara Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-185 Bideoa Leitzaldea Carmenen amak ardoa urarekin nahasia atera zion Matias izeneko herritar bati. “María, ¡a robar a la calle!” bota zion honek. Ardoa urarekin nahasia Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-186 Bideoa Leitzaldea Ehiza garaian, goizeko lau t´erdietan jaikitzen zen; ehiztariak mendira abiatu ostean, neskameari lan pixka bat aurreratze aldera oheak egiten zituen. Goizeko zazpi t´erdietan autobusa hartu eta Iruñera joaten zen, ikastera. Goizean goiz jaiki eta oheak egin Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-187 Bideoa Leitzaldea Festetan dena betea egoten zen. Bazen goizeko lauak aldera plazatik etorri eta ohatze librerik aurkitzen ez zuenik ere. Koltxoiak korridorean bota eta goizeko zazpiak edo zortziak arte han lo egiten zuten. Festetan ez zen lotarako lekurik izaten fondan Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-188 Bideoa Leitzaldea Donostiako bi ahizpek “ea zertarako egiten zuen horrenbeste lan” galdetu zioten behin. “Batekin liatu” eta haren kontura bizi omen ziren. “Zertarako hainbeste lan?” Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-189 Bideoa Leitzaldea Peron-en idazkaria, konde bat...han bezalako azpizunik ez zutela inon dastatu esan zioten amari. Fondan izandako sona handiko pertsonaiak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-190 Bideoa Leitzaldea Oso jan ona ematen zen Fondan, eta merke; ahoz-aho zabaldu zen jatetxearen fama. Irabazten zuten guztia berriro ere inbertitu egiten zen. Amak ez zuen inolako ikasketarik, amonarekin ikasi zuen sukaldaritzaren gainean zekien guztia. Fondak sona handia hartu zuen Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-191 Bideoa Leitzaldea Autobusa aldapak ezin igoz ibiltzen zen, eta jendea jaitsi eta bultzaka aritzen zen. Gainera, beti izaten zuen matxuraren bat eta Tolosako Lekuona tailerretara eraman behar izaten zuten. Patxikunean izan zuten lehendabiziko autobusa gerra garaian hondatu zela dio Carmenek, Madrilgo Somosierra inguruan. Autobusarekin komeriak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-192 Bideoa Leitzaldea Goizeko zazpi t´erdietarako, Doneztebetik zetorren autobusa iristerako, mahaiak prest egoten ziren, paperezko manteltxoekin. Gosaltzeko kafesnea, ogi xigortua, gurina eta mermelada....izaten ziren. Fondako gosariak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-193 Bideoa Leitzaldea Fondan ibilitako zerbitzariei buruz dihardu. Fondan hasi eta denbora baten buruan gehienak Hondarribira joaten zirela dio, han hobeki ordaintzen baitzuten. Fondan lan egiten zuten neskame eta zerbitzariak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-194 Bideoa Leitzaldea Koltxoiak artilezkoak ziren. Makilarekin jotzen ziren harrotzeko, eta Santu Guztietarako garbitu egiten ziren. Koltxoiak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-195 Bideoa Leitzaldea Carmeni etxeko zaharrei kasu egitea ere egokitu zitzaion. Amona gaixo egon zen 13 urtez eta errekara joan behar izaten zuen “arropa ttikiak garbitzera”. Etxeko zaharrak zaintzen Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-196 Bideoa Leitzaldea Sukalde ekonomikoaren gainean depositu handi bat zuten ura berotzeko. Ur beroa Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-197 Bideoa Leitzaldea Don Zacariasek errenkadan jartzen zituen eta lezioa galdetzen zien; ez zekiena azkeneko postura bidaltzen zuen. Apaizen kontuak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-198 Bideoa Leitzaldea José eta Mariano Los Arcos medikuak apopilo egon ziren fondan, eta ondotik udalaren etxe batera joan ziren. Maistrak eta apaizak bazkaltzera joaten ziren. Apopiloak Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-199 Bideoa Leitzaldea Elur asko egiten zuenean, Berastegiko medikuak ezin izaten zuen etorri, eta Carmeni injekzioak paratzea egokitu izan zaio. Injekzioak jartzen Carmen Esquíroz Eraso\nLTZ-200 Bideoa Leitzaldea Fraixkunea etxean jaioa, 12 anai-arrebatan atzetik hasita hirugarrena. Anaia bat hil zitzaion urte eta erdirekin. Aurkezpena Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-201 Bideoa Leitzaldea Anaiaren heriotza nola gertatu zen kontatzen du. Pneumonia harrapatu omen zuen, eta medikuak helduentzako injekzioa paratu zion ttikiei zegokiena paratu ordez. Ehorzketa ere gogoan du Antoniok: kaxa txuri ttiki batean sartu omen zuten. Anaiaren heriotza Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-202 Bideoa Leitzaldea Baserriko lanetan beti bazen lana. Bazituzten behiak, mandoak, astoak, txerriak. Albaitari lanak egitea ere egokitu izan zaio: txerriak erditzerakoan eskua sartu behar izan du behin baino gehiagotan. Baserriko lanak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-203 Bideoa Leitzaldea Txerrikumeei hortzak mozten zitzaizkien jaio berritan, esnea edaterakoan amari hozkarik ez egiteko. Txerrikumeei haginak moztu Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-204 Bideoa Leitzaldea "Gustuko lana zuen behiak jeztea. Arreba zaharrena Joxe Antoniok 12 urte zituela ezkondu zen, eta ezkontza egunean etxean bakarrik gelditzea egokitu zitzaion, senide guztiak Donostiara joan baitziren, ezkontzara. Berak egin behar izan zituen ikuiluko lan guztiak. Behiak jezten Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-205 Bideoa Leitzaldea "Sei urterekin hasi zen eskolara joaten. Janzkera nolakoa zen kontatzen du: galtza motzak, mantala, abarkak...Arropa hauek “herentziaz” jasotzen zituen Joxe Antoniok, anaia guztien eskuetatik pasa ondoren. Abarkak aitak ekartzen zizkien Tolosatik. Lazoa puskatuz gero, herriko zapatagilearengana konpontzera. Eskolara joateko erabiltzen zuten janzkera Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-206 Bideoa Leitzaldea Pedro eta Bittor osabei buruz dihardu. Bittor kontrabandista omen zen, diru asko irabazi zuena eta nahiko bizi txarra zeramana. Osaba Pedro egurra txikitzen nola aritzen zen gogoratzen du. Bazkalondoko kuluxka egitera joan zen batean hilda aurkitu zuten ohean. Osabak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-207 Bideoa Leitzaldea 11 senide ziren (beste bat ttikitan hila). Bi arreba zaharrenak etxetik kanpo ezagutu ditu beti (Donostira neskame joan ziren). Aitak Plazaolako trenean lan egin zuen, baina Joxe Antonio jaiotzerako trena gelditua zen. Joxe Mari anaia amonaren etxean bizi zen, harekin ez du sekula harreman handirik izan. Gregorio eta Bittor anaiekin harreman handiagoa izan du. Senideekin harremanak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-208 Bideoa Leitzaldea Neskak nesken eskolara joaten ziren, eta mutilak mutilen eskolara. Doña Asunción maistra Joxe Antonioren etxean apopilo egon zen. Oso zorrotza zen, baina Don Policarpo,mutilen maisua, ere bai. Maisu-maistrak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-209 Bideoa Leitzaldea Don Policarpo maisuak ikasleak jo ohi zituen, eta eraztunarekin aurpegian markak utzi ere bai. Garai hartan, baina, maisuaren errana sakratua zen, eta etxean beti arrazoia ematen zitzaion. Don Policarpo Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-210 Bideoa Leitzaldea Eskolan entziklopedia ikasten aritzen ziren. Ikasitakoa kantatuz erran behar izaten zuten. Tablak ere ikasi zituen. Entziklopedia eta tablak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-211 Bideoa Leitzaldea Don Policarporen oroitzapen txarrak ditu Joxe Antoniok. Motoan etortzen zen Leitzatik eta ikasleak iskina batetik begira egoten ziren esperoan, noiz etorriko. Lezioa galdetzen zien egunero...ez zekienari, belarrondokoa. Don Policarporen oroitzapen txarrak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-212 Bideoa Leitzaldea "Egunkaria erostera edo sua pizteko ezpal bila bidaltzen zituen ikasleak. Joxe Antonioren ikaskide bati belarrondoko bat eman eta belarria odoletan utzi zion. Aresoko autobus konpainiaren jabearen semeari eraztun marka utzi zion masailean, eta aita kexatzera etorri zen. Hura izan zen maisuari aurre egitera ausartu zen bakarra. Don Policarpori buruzko istorio gehiago Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-213 Bideoa Leitzaldea Maisua oso futbolzalea zen. Erregeek behin larruzko baloia oparitu zioten. Polikarpo nahi gabe ukituz gero edo zangotraba jarriz gero, belarrondokoa eta denak bueltan eskolara. Policarporekin futbolean Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-214 Bideoa Leitzaldea "Maisuari arrantza ikaragarri gustatzen zitzaion. Arratsalde batean, kanabera zaintzeko eskatu zion, eta hantxe gelditu zen gustora, erreka ondoan. Klaseak bukatu baina minutu batzuk lehentxeago eskolara bueltatzeko eskatu zion eta lezioa galdetu zion. Joxe Antoniok ezin izan zion zuzen erantzun eta sekulako belarrondokoak jaso zituen. Arrantzan ibili eta ondotik lezioa galdetu Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-215 Bideoa Leitzaldea Ehiza ere ikaragarri gustatzen zitzaion maisuari. Zozoak bata bestearen parean jartzeko esperoan egoten zen, tiro batez biak hiltzeko. Policarporen afizio gehiago: ehiza Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-216 Bideoa Leitzaldea Errekreo garaian ziza biltzen ibiltzen ziren maiz; bildutako guztia Policarpo maisuarendako. Policarporen afizio gehiago: ziza-biltzea Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-217 Bideoa Leitzaldea Gordeketan, “ahalbiden”, txokotan, erbi-ehizan lizar-makil bat eskopetatzat hartuz.. Txikitako jolasak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-218 Bideoa Leitzaldea Nahiz eta ehiztaria ez izan, behin eskopeta hartu eta lehendabiziko tiroan usoa bota zuen. Uso-ehizan Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-219 Bideoa Leitzaldea Udaberri aldean lan franko izaten zen baserrietan lurra mugitzen. Eskolara ez joatearren Joxe Antonio beti prest zegoen behien aurrean ibiltzeko, bai bere etxean bai ingurukoetan laguntzeko ere. Behien aurrean Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-220 Bideoa Leitzaldea Artzain txarra zen, ez baitzuten sekula ardirik izan etxean. Hala ere, behin ardiak zaintzea egokitu zitzaion eta Antzuola aldera alde egin zioten. Ardiek alde egin Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-221 Bideoa Leitzaldea "Oiloak Alonsoneko bordan edukitzen zituzten, errentan hartua zuten borda batean. Bestela ere lan franko bazenez (segan, behiak...), oiloen lana Joxe Antoniori uzten zioten. Oilo guztiak ederki ezagutzen zituen, artzainak bere ardiak ezagutzen dituen bezalaxe. Oiloak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-222 Bideoa Leitzaldea Zozo eta bele kabien bila ibiltzen ziren udaberrian, zeinek gehiago harrapatu. Eskolako lagunekin kabi bila Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-223 Bideoa Leitzaldea Bazkotan atautxi eta amatxik bazko-opila eta txokolatea oparitzen zuten. Gero Kas botila erosi eta lagunekin merendua egiten zen. Bazkotako ohitura Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-224 Bideoa Leitzaldea Koraleko entseguen ondoren, Doña Mariak, apezaren zerbitzariak, goxokiak banatzen zizkien leihotik Goxokiak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-225 Bideoa Leitzaldea "Berueteko apaiz gazte bat iritsi zen bere arrebarekin. Joxe Antonio laguntzera joaten zitzaion. Behin, mezatik aterata, elizako kanpaidorrean enara pila bat ikusi zituzten. Frantzisko apaizak goraino igo eta bakarren bat harrapatzeko esan zion, baina Joxe Antonio igo orduko denek alde egin zuten. Frantzisko apaiza Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-226 Bideoa Leitzaldea Frantziskorekin solfeoa eta euskal kantak ikasi zituzten. Solfeoa eta euskal kantak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-227 Bideoa Leitzaldea Laisterketak ere egiten zituzten Frantziskorekin. Laisterketak – apostuak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-228 Bideoa Leitzaldea Apaiz gaztearekin egindako txangoak (Bertiz, Arantzazu, Zarautz...) eta haietan gertatutako pasadizoak kontatzen ditu. Frantzisko apaizarekin egindako txangoak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-229 Bideoa Leitzaldea Txango batetik autobusean bueltan zetozela Aresoko Griñonea etxea sutan nola ikusi zuten gogoratzen du. Griñonea sutan Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-230 Bideoa Leitzaldea Aita beti herriko aferetan sartuta zebilen (zinegotzi, alkate, bileretan...). Oso elizkoia zen, gauero errosarioa errezatu behar izaten zen. Oso zorrotza zen. Aitarekin ez zuen harreman handirik izan Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-231 Bideoa Leitzaldea Amak nahiko lan izaten zuen umeekin, arropa garbitzen, txerri lanetan... Ama beti lanean Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-232 Bideoa Leitzaldea Herriko esnea Leitzako esneketari batek biltzen zuen. Baserritar bakoitzak eraman zuen esne kantitatea neurtzeko garaian iruzur egiten zuen eta bakoitzari gutxi-gora-behera litro bat lapurtzen zion egunero.Joxe Antonioren aitak denuntziatu egin zuen. Esneketariaren iruzurra Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-233 Bideoa Leitzaldea Pentsua saltzen ere ibiltzen zen Cristóbal esneketaria. Honekin ere iruzur egin zieten, behar baino zaku guttiago salduz. Pentsuarekin ere iruzurra Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-234 Bideoa Leitzaldea Erositakoa ez zen berehala ordaintzen. Zerrenda batean apuntatu eta hilean behin edo bi hiletik behin ordaintzen zen. 100 pezetarekin kapazoa betetzen zuten. “Chorizo Pamplona” erosten zutela gogoan du. Erosketak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-235 Bideoa Leitzaldea Pilotan asko ibiltzen ziren. Partidu bat baino gehiago jokatzen zuten bata bestearen ondotik. Pilotan Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-236 Bideoa Leitzaldea Aitak Policarpo maisuarekin hitz egin zuen eta honek klase partikularrak eman zizkion batxilergorako prestatzeko. Loidiko Joxefinarekin ere ibili zen uda batez. Klase partikularrak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-237 Bideoa Leitzaldea Leitzan ikasten egon zen garaian kirol asko egin zuen. Bizikletan egiten zuten joan-itzulia, futbolean aritzen ziren... Leitzako eskola profesionalean ibili zeneko kontuak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-238 Bideoa Leitzaldea 18 urte bete zituenean eskola utzi eta lanean hasi zen fabrikan. Horretaz gain, Areson argindarra jartzeko lanak hasi ziren eta horretan laguntzen ere aritu zen. 18 urterekin lanean: fabrikan eta argindarra jartzeko lanetan Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-239 Bideoa Leitzaldea Iberdrola etorri aitzin ere bazen argia Areson, errotari esker. Oso argi ahula zen, ordea: “ipurtargia” deitzen zioten. Aresoko errotak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-240 Bideoa Leitzaldea Herriko neskekin ibiltzen ziren mutil kanpotarrei ezinikusi handia zitzaien. Aresoko neskekin zebiltzan kanpoko mutilei ezinikusia Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-241 Bideoa Leitzaldea Apaizarekin igande arratsalde batean gertatutako pasadizoa kontatzen du: gazte-koadrila bide ondoan valsa dantzatzen ari zen batean, apaizaren motorra somatu eta gelditu egin ziren. Valsa eta apaiza Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-242 Bideoa Leitzaldea "Aresotik joera handia zegoen Gorritiko bestetara joateko. Haurrak, gazteak, helduak..denak joaten ziren. Valsa, pilota-partiduak, txurro-saltzaileak...gogoratzen ditu. Aresorako buelta neskengana hurbiltzeko profitatzen zuten anitzek: gerritik heldu, eskua eman... Gorritiko bestak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-243 Bideoa Leitzaldea Txingotan, abestiak... Nesken jolasak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-244 Bideoa Leitzaldea Neskatxek kantatzen zituzten bi abesti (gazteleraz) Nesken abestiak Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-245 Bideoa Leitzaldea Apaizarekin ikasitako bi abesti “Katalin” eta “Aldapeko” Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-246 Bideoa Leitzaldea Apaizarekin ikasitako beste abesti bat “Txin txin” Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-247 Bideoa Leitzaldea Elizanbururen abesti famatua kantatzen du “Ikusten duzu goizean” Josetxo Goikoetxea Barandarain\nLTZ-248 Bideoa Leitzaldea Kiloko ogia huts-hutsik jan izan du, “ez ardo ta ez ure”. Etxetik dendara arrautzak eraman eta trukean sardinzarrak ematen zizkieten (bat bi lagunendako). Elikadura: kiloko ogia, sardinzarrak... Ramón Etxarri\nLTZ-249 Bideoa Leitzaldea Txekorrak hazi, ardiak eta axuriak saldu...10 kiloko axuriak 18 duro besterik ez zuen balio. Ramon leku askotan ibili zen lanean, baina irabazten zuena aitari ematen zion. Abeltzaintza Ramón Etxarri\nLTZ-250 Bideoa Leitzaldea Aita estraperloan ibiltzen zen, Beruetetik irina ekartzen. Lau ordu behar zituen hara iristeko, eta beste lau itzultzeko; ez zuen diru askorik ateratzen. Irin-zakuekin etxera iritsi zen batean guardia zibilak aurkitu zituen etxean, eta merkantzia nola gorde zuen kontatzen du. Estraperlo kontuak Ramón Etxarri\nLTZ-251 Bideoa Leitzaldea Ramon bera ere ibili izan da kontrabandoan aitarekin, astoarekin eta behorrarekin. Ordaintzen ez zuen gizon bati behorra nola kendu zioten kontatzen du. Estraperlo kontuak II Ramón Etxarri\nLTZ-252 Bideoa Leitzaldea 29 urterekin atera zen Belakutik, sortetxetik; hala ere, urte askoan joan izan da laguntzera. Obretan lanean hasi zen eta gisa horretan 22 urte pasa zituen, osasun arazoak izaten hasi zen arte. Sortetxetik atera eta lanera Ramón Etxarri\nLTZ-253 Bideoa Leitzaldea Bi urte besterik ez zituela bazekien bereizten axuri bakoitza zein ardirena zen. 146 ardi edukitzera iritsi izan da. Txikitatik izan du arditarako afizioa Ramón Etxarri\nLTZ-254 Bideoa Leitzaldea Zortzi urterekin eskolara joaten zen oinez, bakarrik. 20-25 minutu behar izaten zituen. Eskolako kontuak Ramón Etxarri\nLTZ-255 Bideoa Leitzaldea 146 ardi eta 6-7 behor jarri zituzten, 3 behi, 2 edo 3 txekor...ardiak janarazteko beste etxaldeetako belar-soroak hartu zituzten. Behiekin soro asko goldatzea egokitu zitzaion; uztarria nola jartzen zien eta apirilaren erdialdetik maiatz bukaera arte jateko baba ematen zietela kontatzen du. Azienda, belar-soroak... Ramón Etxarri\nLTZ-256 Bideoa Leitzaldea Haritzen hostoak bildu eta ganbaran lehortzen jartzen zituzten. Pilatu eta ardiei botatzen zizkioten gauean. Lehendabizi etxean eduki zituzten ardiak, eta gero beste etxalde batean azpiak egitearen eta ongarriaren truke. Haritz-hostoak, ongarria... Ramón Etxarri\nLTZ-257 Bideoa Leitzaldea Gorritiko mugan zeukan eskortea. Eguna argitzerako joan eta goizeko zazpietarako ardiak jetzi ondoren (60 ardi jeztera iritsi izan da), marmita betearekin jaisten zen. Eguna argitzerako igoz gero, ardiak eskorta inguruan izaten ziren; beranduxeago joanez gero, berriz, lau herritako mugaraino igoak izaten ziren. Ardiak jezten Ramón Etxarri\nLTZ-258 Bideoa Leitzaldea Belarra ebaki, kargatu eta saskietan ekartzen zuten. Belar ondua ganbarara nola garraiatzen zuten ere kontatzen du. Belarra Ramón Etxarri\nLTZ-259 Bideoa Leitzaldea “Goiko bordako belazean” aldapa ikaragarria zegoen. Abere bat beheko errekara erori zen, baina ez zuen minik hartu. Altxa eta aurrera jarraitu zuen. Aldapatik behera aberea Ramón Etxarri\nLTZ-260 Bideoa Leitzaldea Eguarren baserriko Manttoni eta Elena izeba-ilobak haserretu egin ziren. Manttonik apain-orrazia edo peineta galdu eta ilobari lapurtu izana egotzi zion. Biharamunean Ramonek berak aurkitu zuen zelai batean. Apain-orraziaren (peineta) pasadizoa Ramón Etxarri\nLTZ-261 Bideoa Leitzaldea Ardiak saldu zituenean obretan lanean hasi zen. Inguruko baserrietako lanetan laguntzeari utzi zion, eta orduan hauek azienda kendu zuten. Obretan hasi zenean baserriko lanak utzi Ramón Etxarri\nLTZ-262 Bideoa Leitzaldea Aresoko etxe bateko bi ahizpei buruz dihardu. “Monuko Marixabelekin” oso harreman ona zuen eta belarretan elkarrekin aritzen ziren; honen ahizpa Maria Jesusek, ordea, “ezpain bihurria” zuen. Belarretan eta segan zebilela neska hauekin izandako pasadizo para bat kontatzen ditu. Monuko Marixabel eta Maria Jesus ahizpak Ramón Etxarri\nLTZ-263 Bideoa Leitzaldea Goizean esnea ekarri, sorbalda gainean makila jarri eta haren bi muturretan marmitak zintzilik paratuta. Gero Alpaitenera segara, eguerdian belarretan aritu, ondotik Torton belar-meta egin, etxera joan eta behia jetzi... Gaztaroko egun baten deskripzioa Ramón Etxarri\nLTZ-264 Bideoa Leitzaldea Lau neskari lagundu zien egun bakarrean. Batekin abiatu eta bestea aurkitu... Neska-laguntzea Ramón Etxarri\nLTZ-265 Bideoa Leitzaldea Plazan vals-a dantzatzea debekaturik zegoen. San Pedrotan eta festetan etxez etxe eskean ibiltzen zirenean profitatzen zuten neskekin dantzatzeko. Zubidin eta Patxikunean ere dantzatzen zen. Vals-aren debekua Ramón Etxarri\nLTZ-266 Bideoa Leitzaldea Eskean ibiltzen zirenean zenbat taldetan banatzen ziren eta maiordomoa nola aukeratzen zen kontatzen digu. Apezarengana eskean joan zirenekoa ere kontatzen du: honek dirua eman zien, baina errietan egin ere bai vals-a dantzatzeagatik. Eskean ibiltzen zireneko kontuak Ramón Etxarri\nLTZ-267 Bideoa Leitzaldea Inauterietan eskean ibiltzen zirenean laranjak, dirua eta garai batean arrautzak ere ematen zizkieten. Gogoan ditu aitak karnabaletarako egindako sonbreiruak, baita aurpegia tapatzea nola galarazi zuten ere. Inauterietako kontuak Ramón Etxarri\nLTZ-268 Bideoa Leitzaldea Plazako trinketean dantzan ari zirela, “kazkartuta” zegoen mutil batek neskatxa bat bizkarrera jaso zuen . Gertaera hau dela eta, alkateak plazako musika kendu zuen biharamunean eta Lizarraunditan ari behar izan zuten dantzan. Neskei egindako “fetxoriak” Ramón Etxarri\nLTZ-269 Bideoa Leitzaldea Herriko bikote baten istorioa du hizpide. Mutila soldadu joan zen Afrikara, eta bitartean neska beste batekin ibiltzen hasi zen. Herriko emakume batek kartaz dena kontatu zion mutilari, baina honek ez zuen sinetsi. Senargaia soldaduskan zela beste mutil batekin hasi Ramón Etxarri\nLTZ-270 Bideoa Leitzaldea Egun batean zazpi garo-meta egina da, “bai zazpi litro ardo edan ere”. Garoa Ramón Etxarri\nLTZ-271 Bideoa Leitzaldea Peoiak zeuden garaian hobekixeago jaten zen: janari gehixeago, ardoa uraren ordez... Peoiak zeuden garaian hobeki jaten zen Ramón Etxarri\nLTZ-272 Bideoa Leitzaldea Santiago bigarrenean, parrandan ibili eta segan aritu ondotik, 12 litro ur edan zituen behin. “Gero dena izerdiarekin ateratzen zen”. Egun batean 12 litro ur edan Ramón Etxarri\nLTZ-273 Bideoa Leitzaldea Laian ibilitakoa da, baina soldadu zegoela etxekoek goldea erosi zuten eta geroztik harekin ibili zen. Laian Ramón Etxarri\nLTZ-274 Bideoa Leitzaldea Auzoko mutil bat etorri zitzaion aita gaixorik zeukatela eta ganbaran belarrik gabe gelditu zirela esanez. Gurdi-belarra kargatu eta ganbaran sartu zien. Gogoan du egindakoa eskertzeko sekulako merienda jarri ziotela. Auzokoei belarra eraman Ramón Etxarri\nLTZ-275 Bideoa Leitzaldea Baziren ogia egiteko labea zeukaten etxeak, baina Ramonenean ez. Taloak egiten zituzten, ordea, eta artoa ere bai, supean. Ogia, taloak, artoa... Ramón Etxarri\nLTZ-276 Bideoa Leitzaldea Gazta “erruz” egiten zuten. Aszentsio edo Igokunde egun batez 68 kilo gazta saldu zituzten, 5000 pezetaren truke. Ongarri-saskietan jaitsi eta Zubidiko Batixtak autobusean eraman zituen. Igokunde egunean saldutako gaztak Ramón Etxarri\nLTZ-277 Bideoa Leitzaldea Etxean gazta egunero jaten zuten; amak otordu guzietan ateratzen zuen. Udazkenean gaztainak erruz bildu eta lagunak gonbidatzen zituzten gaztaina erreak jatera. Gaztainekin batera, ardo pixka bat, ogi eta gazta eta kafea ateratzen zen. Gazta eta gaztainak Ramón Etxarri\nLTZ-278 Bideoa Leitzaldea Aldi batean, meza-ezkilek mendian harrapatu zuten Ramon, Leitzak, Uitzik, Gorritik eta Aresok muga egiten duten lekuan. Etxera joan, bonbatxoak jantzi eta herrira joan zen lasterka. Bidean apaizaren zerbitzariarekin topo egin zuenekoa eta harekin izandako elkarrizketa ditu hizpide. Meza-ezkilak Ramón Etxarri\nLTZ-279 Bideoa Leitzaldea Mezan banatzen ziren txartelak ditu hizpide. “Txartelak” Ramón Etxarri\nLTZ-280 Bideoa Leitzaldea Inguruko herri batean gertatu omen zen pasadizoa kontatzen du: sasoi batean ume ilehori asko jaio omen zen, eta apaizarenak zirela zioten zurrumurrua zabaltzen hasi zen. Igande batean apaizak pulpitutik honakoa bota zuen, txutxu-mutxuak isildu asmoz: “ez dut esaten bat edo beste nireak izango ez direnik, baina denak ez dira nireak!”. Apaizaren seme-alaba ilehoriak Ramón Etxarri\nLTZ-281 Bideoa Leitzaldea Fraide bat herrira iritsi omen zen bisitan. Herriko jendeak apaizak eta zerbitzariak elkarrekin lo egiten zutela aipatu zioten, baina honek ez zuen sinesten. Lotara joan zirenean, zerbitzaria gela batean sartu zen eta apaiza eta fraidea beste batean. Goizeko seietan okinak bozina jo eta apaizak zerbitzariari hitz egin zion, bere ondoan zegoelakoan. Era honetan jakin zuen fraideak herritarrek ziotena egia zela. Fraidearen, apaizaren eta zerbitzariaren pasadizoa Ramón Etxarri\nLTZ-282 Bideoa Leitzaldea Apaiz bati eta 14 urteko neska bati buruzko txiste lizuna kontatzen du. Apaiza eta 14 urteko neska Ramón Etxarri\nLTZ-283 Bideoa Leitzaldea Gernu-analisi batekin izandako gaizki-ulertuaren ondorioz haurdun zegoela uste zuen gizon bati buruzko txistea. Haurdun gelditu zen gizonaren txistea Ramón Etxarri\nLTZ-284 Bideoa Leitzaldea Emakume bat “umeak egin eta umeak egin” ari zen, eta Iruñera joan zen batean kondoiak erosi zituen senarrak. Emazteari zer moduzkoak ziren galdetu ziotenean, “sekoak ditun” izan zen erantzuna. Kondoiak Ramón Etxarri\nLTZ-285 Bideoa Leitzaldea Txirrita bertsolariaren zenbait istorio kontatzen ditu, tartean hargin andaluzaren pasadizo ezaguna. Txirritaren pasadizoak Ramón Etxarri\nLTZ-286 Bideoa Leitzaldea Fernando Amezketarra bertsolariaren bi pasadizo ditu hizpide. Fernando Amezketarraren pasadizoa Ramón Etxarri\nLTZ-287 Bideoa Leitzaldea Gogoan du nola maisuak ikasle bat zigortu eta honek leihotik alde egin zuen. Klaseak gazteleraz izaten ziren, eta oinarrizko operazio matematikoak ikasi zituen bertan. Kredoa aitarekin ikasi zuen. Eskolako kontuak II Ramón Etxarri\nLTZ-288 Bideoa Leitzaldea Don Maximo maisuak zerria hil zuen batean, garrasiak entzunda, eskolatik atera ziren. Maisuak zigortu egin zituen ondoren, baita Ramoni belarrondoko bat eman ere. Maisuaren zigorra Ramón Etxarri\nLTZ-289 Bideoa Leitzaldea Patxikunean apopilo egoten zen maisu batekin gau eskolan ibili zen bi urtez. Ez omen zuen deus ikasi. Gaueko eskola Ramón Etxarri\nLTZ-290 Bideoa Leitzaldea Apaizari lagundu zion Fernando delako baten pasadizoa kontatzen du. Egindakoa eskertzeko, gazta atera omen zioten eta hau errutik ari omen zen jaten. Gehiegi janez gero gaixotu eginen zela erran zioten gehiago jan ez zezan, mututu eginen zela.“(...)hartu poltsan ta etxera, gure andrek bauke beharra mututzen!” Gazta gehiegi janez gero, mututu -pasadizoa Ramón Etxarri\nLTZ-291 Bideoa Leitzaldea Gazte denborako pasadizo pare bat kontatzen ditu. Gazte denborako pasadizoak Ramón Etxarri\nLTZ-292 Bideoa Leitzaldea Neska bati mutil-laguna utzarazi, berarekin ibiltzen hasi eta gero “ez zion kasurik egin”. Neska batekin izandako gorabeherak Ramón Etxarri\nLTZ-293 Bideoa Leitzaldea Hogeita bat urte eta erdirekin joan zen soldaduskara. Hamabost hilabete egon beharra zen, baina horietatik lau etxean egin zituen “permisoak” zirela eta. Iruñean egotea egokitu zitzaion, eta gehienbat abereekin lan egin zuen. Soldaduskako kontuak Ramón Etxarri\nLTZ-294 Bideoa Leitzaldea Hiru hilabeterekin ekarri zuten inklusatik, guraso-ordeei bi ume hil zitzaizkielako. Etxekoekin benetako senideak balitu bezala jokatu izan du beti, eta asko lagundu du bertan (“Belakuri nik eutsi nion”). Inklusatik ekarria da Ramón Etxarri\nLTZ-295 Bideoa Leitzaldea Txikitatik hasi zen ardiekin lanean. Ardiei ilea mozten ere ona zen. Ardiei ilea mozten Ramón Etxarri\nLTZ-296 Bideoa Leitzaldea Zubidiko Batixtak herriko mutil bat zerbitzariari titietatik heltzen harrapatu zuenekoa. Zubidiko pasadizoa Ramón Etxarri\nLTZ-297 Bideoa Leitzaldea Ator txuria zikindu zion zerbitzari bati egindakoaren ordain gisa muxu bat nola eman zion azaltzen du. Zubidiko pasadizoa II Ramón Etxarri\nLTZ-298 Bideoa Leitzaldea Frontoiaren ezker pareta 1945an egin zen, Ramonek 10 urte zituela. Gogoan du langileei bazkaria eramaten ziela. Frontoiaren ezker pareta Ramón Etxarri\nLTZ-299 Bideoa Leitzaldea 1945an “metroko elurra” ezagutu zuela dio. “Metroko elurra” Ramón Etxarri\nLTZ-300 Bideoa Leitzaldea Behor bila abiatu orduko behorrak etxerantz mendian behera. Behor bila Ramón Etxarri\nLTZ-301 Bideoa Leitzaldea Areson ezagutu dituen bertsolariei buruz dihardu: Bordaberriko Joxantonio, Agirre, “Etxetxipikoa”... Aresoko bertsolariak Ramón Etxarri\nLTZ-302 Bideoa Leitzaldea Etxaldekoek lehen mailako funtzioak izaten zituzten, pobrexeagoak baldin baziren bigarren edo hirugarren mailakoak... Apaizak bildu eta sekulako bazkariak egiten zituzten. Elizikizunak (primera, segunda...) Ramón Etxarri\nLTZ-303 Bideoa Leitzaldea Estandartea eta San Pedro eraman izan ditu. Dantzaldiei, musikariei eta eskean ibiltzen zireneko kontuen inguruan dihardu. Festetako oroitzapenak Ramón Etxarri\nLTZ-304 Bideoa Leitzaldea Jai egunetan debekaturik zegoen lan egitea. Denbora baten buruan, maiatzeko azken igandean artoa ereiten uzten hasi ziren. Bestaberri egunez banabarra ereiten aritu zen gizon baten pasadizoa ere kontatzen du: sudurretik odola hasi zitzaion eta jai egunean lan egiteagatik izan zela sinetsi zuen. Apaizak jai egunetan lan egiteko ematen zituen baimenak Ramón Etxarri\nLTZ-305 Bideoa Leitzaldea Eskolatik itzulitakoan, desiotan egoten omen zen banabarra jateko. Eguraldi onarekin, galeriara atera eta han bazkaltzen omen zuen. Eskolatik etorri eta banabarrak bazkaltzeko Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-306 Bideoa Leitzaldea Arratsaldetan, berriz, meriendatzeko banabar hotzak jatea gustatzen zitzaion, eskaileretan eserita. Arratsaldean, banabar hotzak eskaileretan eserita Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-307 Bideoa Leitzaldea Teresaren anaiei eta aitari patata egosi platerkada bat ematen zien amak gosaltzeko. Maisu bat ere bazeukaten apopilo etxean, eta hari kafesnea. Hark ere patata gustura janen lukeela erran zuen behin, eta handik aurrera maisuari ere patata jartzen zitzaion. Patata egosia gosaltzeko Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-308 Bideoa Leitzaldea Neska kozkorra zenean, opor garaian postari gisa lan egin zuen. 30 duro ordaintzen zioten hilabeteko. Postari lanetan Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-309 Bideoa Leitzaldea 12 bat urterekin, artoa jorratzera joan zen etxe batera. Mantenua eta eguneko pezeta bat ordaintzen zioten. Artajorrara Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-310 Bideoa Leitzaldea 13 urte bete zituenean, batuketak eta kenketak egiten ez zekien emakume merkatari bati laguntzen ibili zen. Kafea, azukrea eta antzekoak saltzen zituzten kanpoko herri eta baserrietan, eta ordainean jendeak arrautzak ematen zizkien, batzuk pezetaren bat ere bai. Salerosketan Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-311 Bideoa Leitzaldea 12 esku (esku bat=6 arrautza) arrautza saldu zizkioten gizon bati eta hark 9 ordaindu zizkien. Erreklamatu arren, gizon hark ez zien kasu egin. Han bukatu ziren Teresarentzat salerosketa kontuak. 12 esku arrautza saldu eta 9 kobratu Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-312 Bideoa Leitzaldea Bi guardia zibil joan ziren etxea errebisatzera. Teresaren etxean kontrabandoko irina gordetzen zuten, garoaren azpian. Ganbarara igo eta irin zaku bat aurkitu zuten, baina amak “polvos pinos” zirela erran zien. Guardia Zibilak etxea errebisatzera joan zirenekoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-313 Bideoa Leitzaldea Teresaren amak fideoak egiten zituen etxean. Bandeja handi batzuetan zabaldu eta galerian idortzen ziren. Idortu ondoren, kilo edo kilo erdiko boltsetan sartu eta saldu egoten zituen. Fideoak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-314 Bideoa Leitzaldea Kolorantea, irina eta lebadura pixka bat behar zen fideoen masa egiteko. Gero tramankulu batean sartu, eskuarekin biradera bati bueltak eman eta fideoak ateratzen ziren. Nola egiten ziren fideoak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-315 Bideoa Leitzaldea Guardia Zibilek fideok ikusi zituzten, eta kontrabandoko irina erabiltzea debekatua zegoela esan zioten. Amak fideo-poltsa bana eman zien eta denak gustora gelditu ziren. Guardia Zibilek fideoak ikusi Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-316 Bideoa Leitzaldea 15 urterekin eskola utzi eta Eratsundik Aresoko dendara neskame etorri zen. Gogoan du egin behar izan zuen lehendabiziko lana: dendako kristalak garbitu behar izan zituen. Etxean ere, oheak egiterakoan egunero-egunero koltxoia altxatu eta somierrari hautsa kentzen zioten. Eratsundik Aresora neskame Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-317 Bideoa Leitzaldea Aberatsek artilezko koltxoiak zituzten. Teresaren etxean , aldiz, lastairea ere ezagutu du, lastoz egina; lau zulo omen zituen eskua sartu eta barruko lastoa harrotzeko, bestela dena zanpatua gelditzen baitzen. Koltxoiak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-318 Bideoa Leitzaldea Soineko urdina lepo zuriarekin, eta kofia gisa zapi txuri bat. Otorduak zerbitzatzeko garaian, mantal txuri txiki bat erabiltzen zuen. Neskamearen janzkera Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-319 Bideoa Leitzaldea Euskaraz hitz egiten zien, baina “señorito” edo “señorita” deitu behar izaten zien. Mahaia jartzerako orduan, platerak eskuinetik jarri behar ziren eta ezker aldetik kendu. Nagusiei eman beharreko tratua Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-320 Bideoa Leitzaldea Kafe hondarrari atxikoria bota eta harekin neskamearentzako kafea egiten zen. Ogi zaharra jaten zuten. Gauean, patata edo zopa. Neskameak zer jaten zuen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-321 Bideoa Leitzaldea Dendan denetik izaten zen. Azukrea 50 kiloka ekartzen zuten, pala batekin kajoi batzuetara pasatzen zuten eta jendea etortzen zenerako kiloko poltsetan prestatzen zuten. Ardoa 200 litroko barrika handietan etortzen zen . Denda Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-322 Bideoa Leitzaldea Ardia hiltzerakoan Teresa eusten egoten zen. Txerria hiltzerakoan ere, bi neskameek bi hanketatik heltzen zioten, eta kanpoko beste bi gizonek beste bi hanketatik. Txerri-hiltzeak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-323 Bideoa Leitzaldea Dendan ozpina egiten zuten. Osagaiak: bost litro ur, litro bat ardo eta oroitzen ez den beste likido bat. Ozpina Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-324 Bideoa Leitzaldea Bi anis mota (Anis Prometeo eta Anis Imperial), moskatela..20 litroko garrafoietan etortzen ziren. Edariak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-325 Bideoa Leitzaldea Bezero gehienek ez zuten momentuan ordaintzen. Libreta batean erositakoa apuntatu eta txerri edo txekorren bat saldu eta diru pixka bat lortutakoan ordaintzen zuten. Bezeroek ez zuten momentuan ordaintzen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-326 Bideoa Leitzaldea Dendan espartinak ere edukitzen zituzten. Neurriaren arabera apaletan txukun-txukun ordenatzen zituen. Norbaitek oinetakoak behar bazituen, Teresa bidaltzen zuten, ongi baitzekien gauza bakoitza non zegoen. Espartinak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-327 Bideoa Leitzaldea Tabakoa ere saltzen zen. Tabakoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-328 Bideoa Leitzaldea Eguerdiko ordu bata eta erdietan itxi eta berriro ere ordubi t´erdietan zabaltzen zuten. Eguerdietan denda itxita Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-329 Bideoa Leitzaldea 5 edo 6 karamelo klase, gailetak, pastak... Dendan saltzen ziren gozokiak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-330 Bideoa Leitzaldea Kamisetak, barruko arropa, gorroak... Dendan saltzen zen arropa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-331 Bideoa Leitzaldea Koloniak eta esentziak “a granel” saltzen ziren. Neurtu eta botila ttikietan saltzen zen. Dendan saltzen ziren koloniak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-332 Bideoa Leitzaldea Goizean lehengusuari etxea txukuntzen lagundu eta ondoren dendara joaten zen. Gero, umeak zaintzera kalera. Dendaz arduratzeaz gain, umeak ere zaintzen zituen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-333 Bideoa Leitzaldea 40 eguneko elurtea egin zuen batean, zakurra kanpora ateratzera behartu zuten. Pixka baten buruan, hotza ezin jasanik, etxera sartu zen Teresa, baina nagusiak berriro ere kanpora joateko erraten zion. Hori omen da neskame egon zen garaian izan zuen esperientzia txar bakarrenetakoa. Elurtea: esperientzia txarra. Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-334 Bideoa Leitzaldea Ganbaran lo egiten zuten, eta hotz ikaragarria pasatzen zuten bertan. Gero botila beroak eramaten hasi ziren pixka bat berotzeko. “Lotara hotzak joan eta hotzak jaiki” Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-335 Bideoa Leitzaldea Bost kiloko turroi-barra ekartzen zuten dendara. Barra handi hura zatitu eta puska ttikiak egiten zituzten. Lehengusuak eta biek gordeka mazapana jan zutenekoa gogoratzen du. Turroiak eta mazapanak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-336 Bideoa Leitzaldea Behin, etxeko “señoritak” mazapanak jan izana egotzi zion. Extekoandrearen ilobak berak jan zituela aitortu zuen. Mazapanak lapurtu izana egotzi ziotenekoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-337 Bideoa Leitzaldea Igandeetako batean neskame batek hartzen zuen jai, hurrengoan besteak. Eguna libre ez izan arren, haurrekin asko ibiltzen zenez ez zitzaion axola. Hala ere, etxera zortziak baino lehen itzuli behar zuten beti. Libre hartzen zituen egunak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-338 Bideoa Leitzaldea Etxeko semeak andregaia Azpirotzen omen zuen. Oinez joaten zen hura ikustera, eta bide txarra zenez katiuskekin joaten zen. Goizeko ordubietan edo hiruretan itzultzen zen, eta Teresaren lehengusinak (beste neskameak) haren esperoan egon behar izaten zuen katiuskak kentzen laguntzeko. “Señoritoari” katiuskak kentzeko berandu arte esperoan Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-339 Bideoa Leitzaldea Etxeko semeak normalean ez zuen ardorik edaten, baina asteburuetan bai, donostiarrek ardo onak ekartzen baitzituzten. Moxkortzen zenean, gustuko neskak zelatatzera bidaltzen zituen neskameak. Etxeko semeak neskak zelatatzera bidaltzen zituen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-340 Bideoa Leitzaldea Ezkontetxea “etxe txarra” omen zen, zaharra. Gainera, maizterrak ziren. Ezkondu eta urtebetera etxea erosi eta erreformak egin zituzten. Ezkontetxea Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-341 Bideoa Leitzaldea Ikuilua zuloz beteta zegoen. Euri asko egiten zuenean ura sartzen zen eta baldeekin atera behar izaten zuten. Ezkontetxeko ikuilua Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-342 Bideoa Leitzaldea Bi bonbila zituzten etxe guzirako. Bi geletarako bonbila bat, eta sukalde eta sarrerarako beste bat. Egurrezko komuna ere bazuten. Argia, komuna... Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-343 Bideoa Leitzaldea Dozena bat maindire, sobrekamak, toailak...ekari zituen. ”señoritak” ere dozena erdi bat maindire oparitu zion. Arreoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-344 Bideoa Leitzaldea Janaria beheko suan prestatzen zen. Lurrezko ontziak ziren. Bi eltze eta zartagin bat zituzten Teresa iritsi zenean. Otorduak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-345 Bideoa Leitzaldea 23 urtetan gaixo jarri zen (bronkitisa eta asma bronkiala). Orduz geroztik osasunez pattal ibili omen da. Gaixotasunak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-346 Bideoa Leitzaldea Bizilagunek asko lagundu zieten. Behiak jeizteko garaian bi ume zaharrenak okindegira eramaten zituen hasieran, zain zitzaten. Gero, ordea, lurrean zaku bat paratu eta hantxe uzten zituen, lasai-lasai egoten baitziren. Bizilagunak eta behiak jeizteko garaia Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-347 Bideoa Leitzaldea Bisitan etortzen ziren. Hirugarren umea izan zuenean, ahizpa bi egunerako bisitan etorri zen. Ama ere etortzen zen. Eratsungo familiakoak ez ziren laguntzera etortzen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-348 Bideoa Leitzaldea Plazan ibiltzen ziren, dantzan. Hamabi t´erdiak aldera ateratzen ziren etxetik, eta ordubietarako itzuli behar. Hurrengo goizean seietarako jaiki behar izaten zuten, eta dendako aulkian lo gelditzen zen. Festak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-349 Bideoa Leitzaldea Denak mozorrotzen ziren, laranjak biltzen. Mozorroaren azpian zein zegoen asmatzea izaten zen festarik handiena. Mutilen festa zen gehienbat, baina neskek ere oso ongi pasatzen zuten. Inauteriak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-350 Bideoa Leitzaldea Doña Mercedes oso jatorra zen, begikoa zuen oso. Besteengandik desberdina zen, “agian Donostian beste kultura mota bat jaso zuelako”. Doña Mercedesek begikoa zuen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-351 Bideoa Leitzaldea Jostailurik ez zuten erabiltzen. Goizean kanpora ateratzen zituen, etxera itzultzean afaldu eta lotara. Egun guztia kanpoan, ez zuten jostailu beharrik. Zaintzen zituen umeek ez zuten jostailurik behar Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-352 Bideoa Leitzaldea Bezperatara eta mezatara joaten ziren. Mahaia bedeinkatzen zen, angelusa... Elizako kontuak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-353 Bideoa Leitzaldea Eratsunen bazuten baratza. Marrubiak kristaleko pote batzuetan biltzen zituen. Eratsunen marrubiak biltzen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-354 Bideoa Leitzaldea Ezkontzerako bazekien segan ibiltzen. Segan Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-355 Bideoa Leitzaldea Teresa arduratzen zen “señoritoen” lorategiez; gustatzen zitzaion. Baratzan aza, tipula, letxuga eta porrua besterik ez zen izaten garai hartan. Lorategiak eta baratzak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-356 Bideoa Leitzaldea Ezkondu eta gero ez zen asko ibili baratzean, senarra fabrikan hasi baitzen eta seme-alabekin eta baserriko lanekin nahiko lan baitzuen. Ezkondu ondotik baratzean gutxi ibili zen Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-357 Bideoa Leitzaldea Goldearekin eta arearekin lantzen zuten lurra; bi tresna hauek behiekin erabiltzen ziren. Artoa ereiteko bazuten makina. Banabarra eskuz ereiten zen. Garo asko. Nekazaritza lanak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-358 Bideoa Leitzaldea Bazituen hiruzpalau soineko, zapatak, zapatilak, barruko arropa, berokia, euria egiten zuenerako zira... Txikitako janzkera Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-359 Bideoa Leitzaldea Haurrak lokartzeko abesten zuen kanta Sehaska-kanta Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-360 Bideoa Leitzaldea Gazte denboran ikasitako beste kanta bat “Haur gaixoa negarrez dago...” Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-361 Bideoa Leitzaldea Pote-potean, gordeketan, sokan, txingoka... Txikitako jolasak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-362 Bideoa Leitzaldea Ongi konpontzen zen andereñoekin. “Punto de Cruz” eta antzeko labore asko ikasi zuten. Eskola garaiak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-363 Bideoa Leitzaldea Teresari, etxean bizi zen senide bakarra zenez, lau pastila txokolate eman ohi zizkioten ttikitan. Bizilagunari, berriz, bi; hau inbidiatan egoten zen. Goseak zegoen batean, bizilagun honek amari jateko zerbait eskatu omen zion eta honek “talo hotza” besterik ez zegoela erantzun omen zion. Umeak: “Talo hotza ere gustora janen nuke!”. Janari-eskasia Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-364 Bideoa Leitzaldea Aitarekin harreman berezia zuen. Gogoan du nola mozten zion bibotea, nola eramaten zion tabakoa... Goizero, gosaltzeko, anis pixka bat jartzen zion ogi puska batekin. Aitarekin zeukan harremana Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-365 Bideoa Leitzaldea Aita maingua zen eta Teresak ez zuen sekula lan egiten ezagutu. Pare bat aldiz, amarekin etxe batera diru eske joatea egokitu zitzaion. Aitak ezin lanik egin: diru-eskasia. Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-366 Bideoa Leitzaldea Maizterrek ez zuten asko ordaintzen. Maiztergoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-367 Bideoa Leitzaldea Senarrak fabrikan izan zuen lehen soldata 1.800 eurokoa izan zen. Jaiegun askotan ere lan egitea egokitu zitzaion, eta egun horiek oso ongi ordaintzen zizkioten. Senarraren soldata Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-368 Bideoa Leitzaldea Amak oso soineko polita erosi zion Donezteben. Bazkaria etxean. Doneztebetik ekarritako pastelaz ere gogoratzen da. Lehendabiziko jaunartzea Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-369 Bideoa Leitzaldea Lixibarik ez du egin, baina labaderoan arropa xaboitu eta belazean idortzen paratzen zuten. Ondotik labaderoan berriz aklaratu, eta arropa zuri-zuria gelditzen zen. Labaderoan arropa xaboitu Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-370 Bideoa Leitzaldea Amak zapiak eta antzeko arropa ttikiak garbitzera bidaltzen zuen labaderora. Ongi garbitu gabeak baldin baziren, bueltan labaderora. Zapiak garbitzera labaderora Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-371 Bideoa Leitzaldea Hasiera batean, gauetan jartzen zuen garbigailua, arratsez herrian argindar guttiago kontsumitzen zelako eta indar handiagoa izaten zuelako. Garbigailua Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-372 Bideoa Leitzaldea 10 harri labaderoan, eta emakume ugari. Zurrumurru ugari, gezurrak, gaizkiulertuak... Emakumeek labaderoan kontatzen zituzten kontuak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-373 Bideoa Leitzaldea Harrobiko langileak oinez joan behar izaten zuten lantokira, euria goitik behera ari zuela ere, eta han pasatzen zuten egun guzia. Bueltarakoan kamioi batek ekartzen bazituen, kontent. Harrobiko kontuak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-374 Bideoa Leitzaldea Baserritarrek oinetakoak Teresaren etxean aldatzen zituzten. Mezetarako zapatak jartzen zituzten bertan. Elurte handia baldin bazen, etxean bazkaltzen gelditu ere bai. Baserritarrek oinetakoak aldatzeko lekua Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-375 Bideoa Leitzaldea Apaizak harreman estua zuen Teresaren ezkontetxekoekin. Gorrotoa hartu zion anaia hil zenean bere ondoan egon ez izana leporatu ziolako. Bazkari batean 425 pezeta balio zuen Montecristo-a eskatu zuen. OHARRA: Elkarrizketatua eta elkarrizketatzailea gaztelerara pasa dira une batean. Apaizarekin izandako tirabirak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-376 Bideoa Leitzaldea Apaizengan itxaropena galdu omen du. Apaizengan itxaropena galdu Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-377 Bideoa Leitzaldea Misioak gehiegizkoak ziren eta ez zitzaizkion gustatzen; infernua asko aipatzen zuten. Misioak gehiegizkoak ziren Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-378 Bideoa Leitzaldea Zerbitzariek botere handia zuten, apaizak baino gehiago askotan. Doña Maria gogoan du. Apaizaren zerbitzariak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-379 Bideoa Leitzaldea Bizi izan dituen esperientziek diruaren garrantzia erakutsi diote Diruak mugitzen du dena Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-380 Bideoa Leitzaldea Teresa Aresora iritsi zenean, “señoritoak” zerbitzariarekin haserre zeuden. Kontsagrazio garaian ezkilak jotzeko erabiltzen zen soka botatzen zion “señoritoak” Mariari (¿?) Doña Maria eta señoritoa haserre Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-381 Bideoa Leitzaldea Lur asko, etxe asko... “Señoritoen” ondasunak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-382 Bideoa Leitzaldea Lurren truke banabarrak edo dirua. Lurren maizterrek zer ordaintzen zuten Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-383 Bideoa Leitzaldea Señoritoek harreman ona zuten bizilagunekin. Etxeberrikoak nahiko bereziak ziren: denda itxi ondoren etortzen ziren beti ate joka. Señoritoak eta bizilagunak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-384 Bideoa Leitzaldea Teresa atera ondotik hiru morroi egon ziren. Señoritoen etxean egon ziren morroiak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-385 Bideoa Leitzaldea Lizarraunditan egoten ziren ijitoak. Herrian bertan ez ditu ezagutu. Ijitoak Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-386 Bideoa Leitzaldea Jateko zer edo zer (pikuak, laranjak, gailetak...), batzuei dirua ere bai...eskale batzuk ezagunak zituzten. Eskaleei zer ematen zitzaien Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-387 Bideoa Leitzaldea Estratatik behera botatzen zituzten barrikak. Behetik gora, berriz, behi-gurdian. Barrikak pulunpaka goitik behera Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-388 Bideoa Leitzaldea Señoritoak eta neskameak ate beretik sartzen ziren, baina batzuk jantokira eta besteak sukaldera. Denak ate beretik sartzen ziren Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-389 Bideoa Leitzaldea Lau sala: bat oso handia, bestea txikixeagoa, bi jangela. Komun bat beheko solairuan eta beste bat goikoan. Goiko solairuan sei gela eta bi miradore zituzten. Señoritoen etxearen egitura Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-390 Bideoa Leitzaldea Isats-piano elegantea zeukaten. Donostiako ahaideetako batek jotzen zuen. Isats-pianoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-391 Bideoa Leitzaldea Ez zuten beheko surik, “salamandra” deitzen zioten estufa bat baizik. Janaria prestatzeko sukalde ekonomikoa erabiltzen zuten. “Salamandra” eta sukalde ekonomikoa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-392 Bideoa Leitzaldea Ez zuten karrotxoetan zerbitzatzen, erretiluetan baizik. Mahai-tresna guziak zilarrezkoak ziren. Festa egunetan ontziteria aldatzen zen, baina goilarak eta sardexkak ez. Ontziteria, mahai-tresnak... Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-393 Bideoa Leitzaldea Toallak, barruko arropa, kamisetak..dena plantxatzen zen. Txaparen gainean berotzen zen plantxa. Arratsalde osoa behar izaten zen dena plantxatzeko. Plantxa Teresa Telletxea Hernandorena\nLTZ-394 Bideoa Leitzaldea Oso arropa arrunta; batek petatxuak eta guzti izaten zituen. Señoritoek zer arropa erabiltzen zuten Teresa Telletxea Hernandorena\nPP-009 Audioa Patziku Perurena Baserriak. Gerratea: Konbentziokoa. Miel Barandiaran Olatxeta\nPP-010 Audioa Patziku Perurena Areso: 1936 (gerrakoak). Errotak, olak. Miel Barandiaran Olatxeta\nPP-011 Audioa Patziku Perurena Etxez-etxe. Miel Barandiaran Olatxeta\nPP-030b Audioa Patziku Perurena\nT-060 Audioa Toponimia\nT-061 Audioa Toponimia\nT-353 Audioa Toponimia\nT-354 Audioa Toponimia\nPP-049b Audioa Patziku Perurena Aresoko errotatik etxeetara argia jarri zutenekoak. Joxe Zabaleta.


Etxean, dena da zoriona | Kirola | Berria\nEtxean, dena da zoriona\nAlavesek ez dio aukerarik eman Valladolidi Mendizorrotzan. Hautsi egin du lehenik, eta eutsi gero. Lucasek gola sartu du berriz\nAlaveseko jokalariak Tomas Pina zoriontzen, erdilariak bigarren gola sartu berritan. JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nGolak. 1-0: Joseluk (26. min.). 2-0: Pinak (32. min.). 3-0: Lucas Perezek, penaltiz (75. min.).Epailea. Melero Lopez. Txartel horiak: Alavese Laguardiari, Manu Garciari eta Luis Riojari; eta Valladolideko Fede Barbari, Ruben Alcarazi eta Pedro Porrori. Bestelakoak. 16.148 ikusle Mendizorrotzan.\nAlavesentzat dena da ederra Mendizorrotzan. Behar duen guztia topatzen du zaleen babespean: sendotasuna, golak eta, batik bat, garaipenak. Atzo denboraldiko laugarrena lortu zuen, Valladoliden kontra. Gasteizetik urrun puntu bakarra pilatu duenez, derrigorrezkoa du etxean hirunaka batzea. Bada, atzo, irabazi ez ezik, gozatu ederra ere hartu zuen. Nagusi izan zen ia norgehiagoka osoan, eta emaitzak ondo islatzen du zelaian izan zuen nagusitasuna: 3-0. Vila-realen eta Osasunaren zelaietan alde handiz galdu ostean, atzo arabarrei egokitu zitzaien borreroaren jantzia janztea. Lucas Perez izan zen Valladolid zigortu zuen jokalarietako bat, eta, hala, bere markarik onena berdindu du, azken zazpi lehiatan beste horrenbeste gol sartuta.\nEtxeko ohiko irudia erakutsi zuen Alavesek: sendo, bizi eta eraginkor jardun zuen. Partidari neurria hartu zion lehen hamar minutuetan, eta, hortik aurrera, goitik behera gailendu zitzaion Valladolidi. Lehen zatia gasteiztarren bakarrizketa izan zen. Baloia azkar batean lapurtu zuten, eta, gero, min handia egin trantsizio azkarrekin. Sakonak eta zorrotzak izan ziren hegaletan, eta arean asko eta ongi errematatu zuten. Laguardiak bidali zuen lehen abisua, korner batean burukada langara bidalita (19. min). Ez zen beste oharpenik izan: hurrengo aukera sareetara bidali zuen Joseluk, 26. minutuan. Vidalek eta Martinek jokaldi ederra ehundu zuten eskuin hegalean, eta aurrelariak jarri zion ginga, ezkerrez eginiko jaurtiketa neurtuarekin.\nValladolid ezinean aritu zen. Erraztasun guztiak eman zizkion Alavesi, bai erasoan, bai defentsan. Kasurako, bigarren gola oparitu egin zioten etxeko taldeari (31. min). Inongo arriskurik ez zuen erdiraketa batean, baloiak bi aldiz egin zion ihes eskuetatik Masipi, eta Pinak ez zion hutsa barkatu. Espainiarrek iratzartzeko saiakera herabeak egin zituzten atsedenera iritsi aurretik, baina ez zituzten arabarrak apur bat ere artegatu. Hala, neurketa ia poltsikoan zutela joan ziren aldageletara Asier Garitanorenak.\nKanpokoek apur bat estutu zituzten bigarren zatiaren hastapenean, Sandrok 49. minutuan izan zuen aukerarekin batez ere. Aurrelariak Pacheco gainditu zuen, baina atetik urrundu zen, eta atezainarekin egin zuen topo azkenean. Hortik aurrera, adi ibili zen Alaves, eta ez zion beste aukerarik eman Valladolidi. Itzali egin zuen espainiarren grina, eta 75. minutuan norgehiagoka behin betiko itxi: Alcarazek penalti garbia egin zion Duarteri, eta Lucas Perezek maisuki gainditu zuen Masip. Galiziarraren bolada ikusgarriak ez du amaierarik. Atzo, taldeko jokalaririk onena izan zen, Joselu eta Laguardiarekin batera.\nAzken txanpan, gol gehiago sartzeko aukerak izan zituen Alavesek, Burke eta Manuren eskutik; aitzitik, markagailua ez zen gehiago mugitu. Festa ez zuen beste gol batek biribildu, Burguiren itzulerak baizik. Hegalekoa zortzi hilabetez egon da zelaietatik urrun, belauneko lesio baten ondorioz, eta hondarreko minutuak jokatu zituen.


Datorren urterako Euskal Autonomia Erkidegoko Laneko Jaiegunen Egutegi Ofiziala onartu du Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluak. 2020an, urte osoko igandeak eta aipatzen diren hurrengo 12 egunak baliogabetzat hartuko dira lan-ondorioetarako, ordaindu egingo dira eta ez dira berreskuratu beharko: – Urtarrilaren 1a, Urteberri-eguna. – Urtarrilaren 6a, Errege-eguna. – Martxoaren 19a, San Jose. – Apirilaren 9a, Ostegun santua. […]\n– Apirilaren 13a, Pazko-astelehena.\n– Maiatzaren 1a, Lanaren jaieguna.\n– Abenduaren 8a, Sortzez Garbiaren eguna.