Oinetako egokiak: Oinekin aukeratu behar da, ez begiekin | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nOinetako egokiak: Oinekin aukeratu behar da, ez begiekin\nJuanikoteak, behatzetako deformazioa, kailuak, belauneko minak, oinetako desegokiak erabiltzearen ondorio baino ez dira izaten sarri\nAlde batetik bestera eraman eta egun osoan zehar gure pisuari eusten diote, sarritan takoi larregi, horma estuegi edo punta zorrotzegiarekin gainera, eta horrek lesio konponezinak eragin ditzake luzera. Eta hala ere, oso arreta gutxi eskaintzen diegu oinei, beste gorputz atalei baino gutxiago behintzat, gure osasunean eta ongizatean zenbaterainoko garrantzia duten ohartu gabe. Gure organismoari oinarria eta euskarria ematea da oinen funtzioa, baina mugitzeko eta gelditzeko, ekintza erritmikoak egiteko, propultsiorako eta talkak moteltzeko eta orekari eusteko ere erabiltzen ditugu. Oso organo espezializatua dugu, beraz, eta bereziki zaindu eta arreta eskaini behar zaio. Eta oinetako egokiak erabiltzea da horretarako lehen urratsa.\nJaiotzen garenean, egin gabe izaten da gure oina eta arkuak ezin izaten dira antzeman; haurra zutik jartzen denean baino ez dira antzematen hasten arku horiek, luzetarakoa batez ere, gorputzaren pisuari eusteko eta oinez ibiltzeko egin beharreko ahaleginaren ondorioz. Bizitzako lehen urteetan zehar eratuz joaten da oina eta hasieran batez ere, oso egitura malgua izaten du, behar adina sendotasun garatu gabe; horrenbestez, oinaren gainean edozein presio anormal egiteak ondorio negatiboak izan ditzake. Gure gizarte urbano honetan etxeko azalera gogor eta irmoen gainean eta hormigoizko bide edo zoladurazko espaloietan ematen ditugu lehen urratsak eta hori kaltegarri izan daiteke gure oinentzat. Txikitatik sarritan oinetako desegokiak erabiltzea ere lagungarri da horretan.\nPisua banatu egiten da\nPertsona helduaren oina hiru arkuren bidez eutsitako ganga dela esan daiteke, haizeak puztutako bela triangeluaren antzeko forma duena. Gorputzaren pisua oinaren aurreko aldearen eta orpoaren artean banatzen den arren, posizio bertikalean kargarik gehiena orpoaren gainean izaten da eta gorputzaren pisuaren erdia baino gehiago izaten da. Horrela, ulertzekoa da gorputzaren pisu osoa zentimetro karratu bateko orratz erako takoiaren gainean biltzen denean, takoi horrek zorua "zulatzea". Takoien bidez orpoa altxatu ahala, pisua banatzeko era ere aldatu egiten da eta takoia zenbat eta altuagoa, orduan eta gehiago kargatzen da oinaren aurreko aldea. 10 cm inguruko takoiak erabiliz gero, ia gorputzaren pisu guztia behatzen gainera erortzen da.\nOinetakoak erostean gogoan izan behar da oinetan morfologia mota desberdinak daudela eta horietako bakoitzak desberdin erantzuten duela oinetakoaren aurrean.\nHiru mota bereizten dira:\nOin greziarra, garai klasikoetako estatuetan ikusten den mota delako deitu ohi zaio horrela: behatz lodiaren ondoren, bigarrena izaten da luzeena eta hirugarrenak ia tamaina bera izaten du; laugarrena eta bosgarrena txikiagoak izaten dira. Oin mota honetan pisua hobeto banatzen da oinaren aurreko aldean.\nOin polinesiar edo karratua, Gauguin-en koadroetan ikusten direnak bezalakoa: behatzak berdintsuak dira guztiak eta altuera berean daude.\nOin Egiptoarra, faraoien estatuetan ikusten den motakoa: behatz lodia izaten da luzeena eta gainerako guztiak txikiagoak, bata bestearen atzetik. Arriskurik gehien duen oin mota da, oinetakoarekin kargatu egiten baita eta juanikoteak (hallux valgus) eta metatartso eta falangeetako artrosia (hallux rígidus) izateko joera izaten dute.\nOinetako desegokiak erabiltzearen ondorioak\nArgi geratzen da, beraz, takoi altua eta punta zorrotzeko oinetakoa erabiltzea eraso latza dela oin eta zangoentzat eta hainbat patologia sor dezakeela, oso gogaikarri eta mingarriak gainera. Hona horietako batzuk:\nHallux valgus edo juanikoteak\nMetatartsalgiak edo oin azpiko mina\nBehatzen deformazioak: erpe eta mailu erako behatzak\nBehatzetako kailuak, oinetakoaren igurtzi eta presioak eraginak, edo behatzen arteko kailuak.\nSesamoiditisa: sesamo-hezurren (lehen metatartsianoaren buruaren azpian kokaturiko hezurtxo biribilen) inflamazioa.\nAkilesen tendoiaren hantura, igurzteagatik eta tendoia laburtzeagatik, bikietako minak, edo baita belaunetakoa ere, gainkargaren eraginez.\nZainetako zirkulazioa ere okertu egiten da, odol-ponpaketa zaildu eta hankak handitu, edemak eta barize txikiak agertzen dira.\nBada pertsona talde bat arrisku handikoa, era honetako lesioren bat izanez gero: zirkulazio arazoak dituzten diabetikoek bereziki zaindu behar dituzte oinak eta baita beheko gorputz-adarretako arteriosklerosia eta odol-fluxuaren arazoak dituzten pertsonek ere.\nAzkenik, ez da ahaztu behar oinetakoak erosteko eguneko unerik onena iluntzea dela, egun osoko jardunaren ondoren baliteke eta oinak handiturik izatea eta oinak estutuko ez dizkiguten oinetakoak erosi ahal izango ditugu. Eta, nola ez, zapata biak probatu behar dira, oin bat bestea baino handiagoa izaten baita sarri.\nTakoi altu eta punta zorrotzik ez\nZer gertatzen da takoi altuak erabiltzen direnean? Takoien bidez orpoa altxatzeak oinazpian deformazioa eragiteaz gain, zangosagarretako muskulu bikiak laburtzea eta behatzeko hezurretako gainkarga sortzen da. Horrela, behatzak zapataren puntaren kontra zanpaturik geratu eta erpe eran deformatzen dira. Ia gorputzaren pisu guztia buru metatartsianoek jasan behar izaten dute eta oinak egonkortasuna galtzen du.\nEta zer gertatzen da punta zorrotzegiekin? Behatzek, preso geratu eta oreka galtzen dute. Behatz lodiak kanpo aldera irteten du eta laugarren eta bosgarren behatzak barrurantz okertzen dira. Behatz guztiak deformatzen badira ere, behatz lodiak jasaten du ondoriorik gehien: kanporantz lokatzen da eta metatartsianoaren buruan hallux valgus edo juanikotea agertu ohi da. Behatz lodiak, deformatu eta okerturik, behartu egiten ditu besteak eta horiek ere okertu egiten dira; bosgarren behatz edo txikienak alderantzizko deformazioa jasaten du. Deformazio eta desoreka horiek iragankorrak izaten dira hasieran, baina oinetako desegokia luzaroan erabiliz gero iraunkor bihurtzen dira.


Ekainaren 15a bitartean dago zabalik datorren ikasturtean ludoteka edo gaztelekua erabili nahi duten haur eta gaztetxoentzako izena emateko epea; aldaketak egin dira ludotekako ordutegian.\nDatorren ikasturtean Soraluzeko Udal Ludotekan eta Gaztelekuan izena eman nahi duten haurrek ekainaren 15era arteko epea izango dute matrikula egiteko.\nIkasturtea aldaketekin dator hainbat adin-tartetan. Nolanahi ere den, adaketok modu esperimentalean ezarri ditugu, zerbitzua hobetzeko helburuarekin eta, hasiera batean, datorren ikasturterako izango dira. Behin ikasturtea amaituta, izan duten eragina baloratu eta aurrerantzean zer egin erabakiko da.\nIrailaren 17an hasiko den 2018/2019 ikasturtean izena emateko epea ekainaren 6an hasi eta ekainaren 15ean amaituko da. Behin data hori pasata, plaza libreak dauden neurrian onartuko dira matrikulazio berriak.\nHobariez baliatu nahi dutenek 2016. urteko Errenta Aitorpenaren kopia ekarri beharko dute.


Bartzelona-Sharkhtar Donetsk, zuzenean ETB-1en eta eitb.com-en\nChampions League-aren final laurdenetako partida 20:45ean jokatuko da Camp Nou zelaian.\nAsteazken honetan Bartzelona eta Sharkhart Donetsk taldeek elkarren aurka jokatuko dute Champions League-ko final laurdeneko partida 20:45etik aurrera Camp Nou-ean. Ukraniarrak txapelketa europarraren errebelazioa izan dira, taldearen historian lehen aldiz final laurdenetarako sailkatuz.\nAsteazkenean, final laurdenetako joaneko partida jokatuko dute eta datorren astean itzulikoa Ukranian. Bien arteko irabazleak Real Madrilen edo Tottenham-en kontra jokatuko ditu finalaurreko norgehiagokak.\nEuskal Telebistak Camp Npu-etik zuzenean eskainiko du partida Juanan Legorburu, Xabier Azkargorta eta Naxari Altunaren komentarioekin eta emanaldia ikusgai izango da baita ere zuzenean eitb.com webgunean.\nInformazio gehiago:Eitb: Bartzelona-Sharkhtar Donetsk, zuzenean ETB-1en eta eitb.com-en


Jose Manuel Etxeita: Jaioterri maitia\nIII. Otsua ardijetara\nIV. Otsozulo ta Azerizulo\nV. Artzañen maitetasunak\nVI. Martin-besobakar ta otsua\nVII. Martiñen erijotzia\nVIII. Zer jazoten jako Juleri?\nIX. Sabasen naibagiak eta burubidiak\nX. Agaton-korkotx eta Dorote\nXI. Jule, Sabas, Amele ta Tomas\nXII. Agaton-korkotx eta Marte\nXIII. Tomas ta Amele Mexikon\nXIV. Agaton-korkotx eta emaztia Mexikora\nXV. Danak alkarregaz\nXVI. Sabas ta emaztia jaioterrira\nXVII. Tomas, Agaton eta emaztiak\nXVIII. Tomas, Agaton eta emaztiak, jaioterrira\nXIX. Ontzija ondatu, ta beste batek artu\nXX. London-tik Bilbora, ta etxera\nIturria: Jaioterri maitia, Jose Manuel Etxeita (Iñaki Sarriugarteren edizioa). Labayru, 1988\nXIV Agaton-korkotx eta emaztia Mexikora\nAgaton eta emaztiak, bekijen zein irabazbidegaz egozan Mexikon Tomas ta Sabas, eurak irazkijakaz iragarrita. Baita Tomasek azkenengo biraldu eutsan irazkijan, erazagututen eutsan, berak eta lagun guztijak nai ebela juan zeitian bere emaztiagaz, irabazbide obiaren billa; ta ganera, irazkijan biralduten eutsan diru-ingi bat osterarako biar eban diruba zuzentzeko.\nPozik jarri ziran Agaton eta emaztia Tomasen irazkija artu ebenian: bakotxak alegiña egiñaz, ondo samar bizi ziran senar-emaztiok; baña diru gitxi aurreratuten eben, eta urrunera juan biar izan arren, irabazbide obiak poztu ebazan; ganera, etxoiazan iñor ezagutzen ezeben erbestera, neba ta lagun maitiakana baño, eurakaz bizi, lan egin eta artzain-abestijak abesteko ustiaz. Saldu ebezan eurakaz Mexikora eruan ezin ebezan gauza guztijak, Juan ziran Ardibasora euren guraso, senide ta lagunai agur egitera, ontziratu biar ebenian, eta Agatonek, negar malkuak begijetatik erijozala esaten eban:\n Agur jaioten ikusi ninduzun baserri eder, bijotzaren barruban zaukadazana! Ezteutsut betiko agur egiten! Jaungoikuak nai izango dau, goiz edo belu, dirudun edo dirubaga, bertora etortia, geure azurrak lurpetzera! Agur, Lurbira onetan maitien dodan lurraldia! Amaika alboka-soñu jote egin dot zure bide ziorretan, eta abesti eder abesau dot bijotzikara atsegintsubakaz! Etzaitut iñoz aztuko neure jaioterri maitia! Zartzan nai neukez abesau barriro, Aritx-tantaiaren orripian, gaztetan abesten nebazan abesti zoragarrijak! Itxasuetan, Amerikatan eta elduten nazan toki guztijetan, abestuko dodaz, neure emaztiagaz batera, lurralde maite au beti gomuta dogula bizi izan gaitezan!\nNegarrez egozan Agaton-korkotx eta bere emaztia; egin eutsen agur, euren aitama, nebarreba, senide ta adiskide guztijai, ta juan ziran Donostijara «Ijeldo» eritxon ontzijan ontziratutera. Egun batzuk geruago urten zan ontzija itxas-zabalera, Berakruzera jarraitzeko.\nBijaramonian, lañopian juazala, jo ta ondatu eban Bermeoko txalupa bat: gizonak ontziratu ebezan eta Santanderrera juan ziran bermeotarrak an istera.\n Asiera txarra daukagu Agaton esan eutsan oni bere emaztiak. Ontzi oni be txalupeak urertza baño goratxubago kalteren bat egin ei deutso, ta ezin itxasoratu ei giñeitez kalte ori arautu baga. Egun batzubetan egon biar el dogu emen.\nAringo izan be, ikusi doguz gertaera bildurgarrijak. Jaungoikuari eskerrak ito etziralako amar bermeotarrak! Txalupea galdu eben gixajuak, eta geuk bere, adu onian egon giñian, kaltiak urertza baño gorago izan ziralako. Ai, itxasuetan galbide asko dago, Genare! Nik eztakit onek itxasgizonok zelan bildurtzen eztiran irabazbide onetan!\nUrten zan «Ijeldo» Santandertik; jarraitu eban bere itxasbidian, eta barriro lauso artian juazala, jo eban ontzi au beste batek, eta kalte andijak egin eutsazan urertzetik gora. Sartu ziran Koruñan matxurak araututera.\nGuztiz artega jarri ziran Korkotx eta emaztia, egun gitxitan ainbeste galbide ikusi ebenian: bildurren bildurraz, berba egiteko gogorik be ezeuken. Santanderren juan ziran elizara, galbide guztijetatik aldendu zeitezan eskarijak egitera.\nAstebetian egon ziran Koruñan matxurak edo kaltiak araututen, eta gero urten ziran barriro itxasora euren osterea jarraitzera. Estaldu ziran liorrak, eta luzaruan zeruba goian eta itxasua beian baño besterik ikusten ezebenian, guztiz bildurturik esan eutsan Agatoni bere emaztiak:\n Emen, zeru ta itxasuaren bitartian, beste gauzarik ikusi barik gagozala, zelan jakingo dabe onek itxasgizonok, zein aldetarutz guazan eta juan biar dogun? Berakruz aldetik dagon izarren baten zuzenbidia jarraitzen ete dabe?\n Bai zera! Ezein olakorik esan; egunaz nun jaukezan izarrok? Lemazañen aurrian jagonan itxasorratzaz jakiten juben jarraitu biar dan bidia. Egunaro ikusten dozan agintarijok, cristal edo beira ta ispilludun gauza batzukaz, bein eguzkira ta bein itxasuztaira begira, eguzkijaren goibia artzen, ta goibe orrekaz jakiten el juben nun gajagozan eta jarraitu biar juagun bidia.\n Etxuat ori siñisten. Alde guztijetan jagozak izarrak, eta eurak jakingo jubek zein izarrek erakusten juben Berakruzera bidia; gabaz jarraituko jubek izar aren zuzenbidian, eta egunaz eta izarrak estaldurik dagozanian, itxasorratzak, izar ori erakutsi oi daben bidian.\n Olan izan ezkero, etxuben biar eguzkirik, eta zetarako jabiltzazan egunaro eguzkijaren goibiak neurtuten?\n Egija dok ori be, baña eguzkirik agertzen ezpok egun askotan, zelan jakingo jubek zuzenbidia?\n Orduban, itxasorratzeko zuzenbidiaz, ta ontzijak eruan daben abijadiaz, edo egin daben bidiaz, jakiten da norutz eta noragino juan dan: olan esan jeustan Anatoli agintarijak. Ezein artu gauza orren bildurrik; zuzen-zuzen Berakruzera eruango gajubezan. Galbide bildurgarrijak, beste gauza batzuk dozan: emen itxas-barruban, uste-uste barik topau leikezan atxak jo ezkero, galdubak izango gintzakez; ekatx gogor baten, ontzijaren azpiko untze bat edo geiago lokatu, ta olak zirkin egingo balebe, urez beteta ondatuko gintzakez; aize indartsubak mastak birrinduko balebez, ankabako gizona lez, iñora juan eziñik, elikaturak amaitu, ta gosiaz ilbiarrik aurkituko gintzakez; lañu edo lausopian abijadia daruan ontzi batek joko baginduz, galdubak izango gintzakez; sarri gertau oi dan lez, oñaztarrijak ontzija zulatuko baleu, ondatubak izango gintzakez; ontzijak su artuko baleu, danok erre edo danok itoko gintzakez. Onek galbidiok eta beste esan eztiran asko jagozan itxasuetan; baña guztijak dozan noizik-beñian gertaten diranak. Bigarren agintarijak, goizian esan jeustan, eguraldi txarra usmauten dabela. Etxakiñat zegaitik jatorkan burutasun ori; aize makala, zeru garbija ta itxaso leuna egon ezkero. Itxastarrok, mutillak dozan eguraldi aldatziak ezagutzen aurretijaz: ikusiko don ekatxa edo zerbait, bijar goizerorduko.\nGaberdijan, aiziaren indarrak, Ardibasoko zugatzetan egiten eban zaratea lez, entzuten zan ogetik, eta Agatonek iratzartu eban emaztia ta itandu eutsan:\n Entzuten don goiko zaratea?\n Bai, aize indartsuba daguala esan leike.\n Igo biar jonat zer dan ikustera.\nAgaton juan zan gora, ta ikusi eban aize gogor samarra eguala; baña itxas-bare ta zeru izarratu ederra; biurtu zan ogera, ta emaztiari esan eutsan:\n Egin lo ardura barik; zeru ederra ta itxas-baria jagozan, eta etxagon iñundik etxura txarrik; aize gogor samarra ta besterik ezebez.\nGoizalderutz aiziak zarata errimiagua egiten eban; ontzijak daunbada ta zabun asko olatubakaz, ta Genarek esan eutsan senarrari:\n Agaton, ekatxa ganera jatork; astiro-astiro, ordu-bai-ordu, aizia gogorrago ta olatubak errimiaguak dozak; nik etxakijat zer jazoko dan gugaz: pillotu edo bigarren agintarijak atzo esan euana gertauko dok.\n Datorrela ba ekatx ori etorri biar bajon; emen etxagon nora iges egin, eta eruapena artu biar juagun jazoera guztijetan.\n Betor ba, Jaungoikuak nai badau, ta Berak lagundu daiskula.\nEguberdijan, bela edo aize-oial txikijak egozan zabaldurik; ontzija zoraturik ebillen bere zabunakaz olatu artian; illuntzian mendijelako olatubak sartzen ziran ontzira, ta zatituten ebezan gauza asko. Ikaragarrijak ziran ontzijaren gora-berak eta zabunak. Korkotx eta emaztia jausi ziran ogetik: geure Jaungoiko laztana, errukitu zaite gugaz estutasun onetan! ziñuen bijak; Agatoni zauritu jakan bere lepoko tontorra, ta an ebillen emaztia, odol-erijona geratu eziñik, eta bere gorputza gelditu eziñik, ontzijak erabiltzazan gora-berakaz. «Nora etorri gara, Jaungoiko laztana, geure jaioterrija itxita?» esaten eben. Bijak egozan azkortasun barik, guztiz bildurrez, eta ikaria geituten jaken euren gelara kresal asko sartzen zanian; guztiz artega egozan bijak, eta Genarek esan eutsan senarrari:\n Osasunaz eltzen bagozak, beste bein orraitiño enaiubek arrapauko itxasuok. Jakin izan banejuban olako galbidiak dagozala, ni etorri? Bai zera!\n Esate orrek, barriketak dozan, Genare. Uste juagun lez, urtiak juanian, Ardibasora biurtu nai bajuagu, uste don, txorijak lez egaz jaungo azala? Nai-ta-naiez, itxasua igaro biarko don!\nOnetan egozala egunabarrian, sartu zan ontzira olatu izugarri bat, eta kresal asko juan zan euren gelara. Uste eben ordubantxe ito biar ebela, ta asi ziran gorutz igoten; baña urrengo sartu zan olatubak jaurti ebazan malladitik bera, ta aurkitu ziran uger egiteko premiñan, puzka, izurdearen antzera. Jatsi zan bera pillotu edo bigarren agintarija ikustera zer jazo ete zan beko geletan, eta itandu eutsan Korkotxi.\n Zelan zagoze?\nAgaton. Ez ondo; emen gabiltzaz ija-ituan; uste dozu jauna, urtengo dogula estutasun onetatik?\nAgintarija. Ja... ja...; onek bideko autsak dira, gizona; estutasunik eztago, zeubek gorputzai emoten deutsazubena baño. Amaika olako igaroten doguz guk txitian-pitian! Uste dot aizia ibituko dala gaur illuntzerako, ta gero arin leunduten da itxasua. Laster ekatx onen ostian egongo da eguraldi ona, ta azkortu zaiteze, olan bildurrez epelduta egon barik.\nGenare. Jaungoikuak entzun dagizuzala zeure berbok.\nAgintarija. Entzun dauz Jaungoikuak.\nBigarren agintari ori igo zan gora, senar-emazte bijak euken bildurrai barre asko egin-da.\nEsan eta egin; arratsaldian ibitu zan zerbait aizia, ta baita itxasua be; etziran olatubak sartzen ontzira, baña zabunak eta gora-berak errimiak ziran oraindiño. Gabaz ibitu zan oso aizia, ta baretu zan itxasua, ta bijaramonian juan ziran gora, argitara, Agaton eta emaztia, bustirik eukezan jantzi guztijakaz, ta ipiñi ebezan eguzkitan legortu zeitezan. A zan egun ederra! Edoi txatxar bat be ezeguan zeruban, eta aiziaren putzik bez: ontzija geldi, atsedentzen baileguan.\nOrain pillotubak esan eutsen bijai:\n Ona emen gagoz orain eguraldi ederraz, baña geldi, ezer aurreratzen eztogula; olako eguraldijakaz, ezkiñate iñoiz elduko Berakruzera: atzokuelako bultzada gogor batzuk biar doguz alik ariñen eltzeko. Atzo geroian abijadiaz, iru legua genbiltzazan ordu bakotxean; gaur geldi-geldi gagoz. Badakizube bada, eguraldi gogorrak be, euren obarijak dabezana noizbait.\nAgaton. Jauna, zubek dakizubez orrek gauzok; guk, eguraldi txarraz, bildurra ta gogilluna eukiten doguz, eta onagaz gogargija. Egun bitan egon ziran aize ibitu aldakorrakaz, putz ortik eta putz emetik, aurrerapiderik egin baga: gero, etorri jaken aize ona, ta juan, juan eta juan arren abijada onagaz egun askotan, leorrik etzan iñoiz agertzen. Berrogetabi egun igaro ziran Donostijatik aldendu ziranik arrezkero, ta Genarek esan eutsan bere senarrari:\n Agintarijok bidiak galduta jabiltzazak.\n Zegaitik diñon ori?\n Berrogeigarren egunerako Berakruzera elduko giñala esaten jeuskuben toki guztijetan. Berrogetabi igaro dozak, ta oraindiño eztok liorrik agiri.\n Irugarren agintarijak goizian iardu jon esaten, beste zortzi egun gitxienez biarko doguzala Berakruzera eltzeko.\n Orrekaz izango dozak berrogetamar egun luze-luziak.\n Eta osasunaz eltzen bagozan, pozgarri andija izangon.\nGero, bein eguraldi onakaz, ta bein euri, aize ta abarregaz, be rrogetamabigarren egunian eldu ziran Berakruzera.\nBijaramon goizian, Agatonek esaeutsan bere emaztiari:\n Ai ze luak egin juadazan bart, zabunik ez daunbada barik!\n Bai, neuk be Agaton: emen etxuaguz zetan gogoratu ekatxak, lañuak eta beste itxasoko galbidiak. Liorrian izan ezkero, lupatz baten be, ondo gajagozak; nik beñipein, etxuat nai auzirik itxasuagaz.\nAgatonek biraldu eutsan Tomasi irazki bat, esaten eutsala:\nBerakruzen 1728 garren urteko Bagillaren 24 an.\nNeure Tomas maitia: Jo ortik eta bultza emetik, eldu gozak erri onetara berrogetamabigarren egunian, Juangoikuak nai izan dabelako, izugarriko galbidiak osteran igarota. Iru bidar egon gozak erijotzia begijen aurrian dogula. Emen gajagozak orain senaremazte bijok, euri itxaroten, eta etorri adi lenbailen, batera juan gaitezan eure etxaguntzara. Pozez besartetuba izango az atorrenian.\nGajagozak «Erdu Jatera» deritxon bizkaitar baten ostatuban. Beti nok eure esangiña.\nIrazki au biraldu ta zazpigarren egunian be, etzan agertu Tomas ez bere barririk. Senar-emaztiak, aldi luzia euki eben Berakruzko sokondo guztijak ikusteko; baña, sei egun albista barik igaro ziranian, guztiz artega jarri ziran, gogoratzen gertaera txarren bat igaro ete zan Tomasegaz. Irazkija galdu ete zan ezbaian egozan; eta Agatonek biraldu eban beste irazki bat; baña zortzigarren egunian aurkeztu zan Tomas euren ostatuban.\nIrakurliak gogoratuko dau irurak alkarri egingo eutsen abegija ta txera gozatsuba alkar ikusi ebenian; esan leikian, berrogei urtetan ezebela alkar ikusi.\nAgaton-korkotx eta emaztiak, gogoz agertzen eutsezan Tomasi, Ardibaso, Beterri, ta ontziko gertaerak, eta Tomasek, Tolosa ta Basarte etxaguntzetan igaroten ziranak. Egun atan, Agaton eta emaztiari aztu jakezan ordurarte itxasuetan igaro ebezan ikara ta naibage guztijak.\nBijaramonian, zaldi-burdi edo zalpurdi baten sarturik, jarri ziran bidian; lenengo Mexikora, ta gero Tolosa etxaguntzara juateko. Mexikon egon ziran egun baten eta gero jarraitu eben Tolosara. Zein atsegintsuba izan zan, Agaton, Genare, Sabas ta Julek alkarri egin eutsen abegija! Orra bertan batun ziran, gaztetan Ardilandara artaldiak eruaten ebezan bost artzañak. Zein pozik guztijak Amerikatan alkar ikustiaz, ta euren bizitzak alkarregandik urre egotiaz! Bostak egon ziran illuntzerarte, Sabasen etxian, iñoiz amaituten etziran edestijak alkarri erazagutzen: Beterrin au edo bestia gertau zala; Ardibason zelan ebiltzan guraso, senide ta artaldiak; zer jazo zan Agaton, Dorote ta Marteren maitetasunakaz; ontzijan berrogetamabi egunetan igaro ebezan galbide ta naibagiak, eta irudimenera etorkezan jazoera guztijak. Bestetik, Sabas ta Julek eukezan ostera erazagutzeko, egun oso baten amaitu ezin ebezan gertaerak. Illuntzian juan ziran Tomasen etxera, au ta etorbarrijok, eta an ostera Genare ta Amelek jan eben alkar mosuka. Apalostian gaberdirarte egon ziran berba ta berba, ogeratu baga. Agatonek esaten eban:\n Gaur gabion, arrija baño gogorragua izango da nire lua!\nGenare. Baita niria be; eldu gara eldu biar izan dogun tokira, ta eztogu zetan estutu ezegaitik geure irudimena.\nAmele. Bijar eztaukazube lanik, eta egin lo beluarte. Gabon esan eutsen alkarri, ta ogeratu ziran.\nAgaton eta emaztiak egin eutsezan Jaungoikuari euren eskarijak, eskerrak erazagutubaz osasunaz eldu ziralako. Lo asko egiteko ustiaz ogeratu ziran; baña ezin egin izan eben lorik, pozen pozaz euken bijotzikariaz, senide ta lagun maitiakaz batun ziralako. Bijaramon egun guztija igaro eben Tomas ta Sabasen etxaguntzetako lurrak, basuak eta uzteak ikusten, eta urrengo egunian zuzendu ebezan Agatonek, otzaragiñen jarraitzeko biar ebazan gauza guztijak: lasterko asi zan otzaragiñen etxeko atarte edo atarijan. Urrengo domeka arratsaldian, iru senarrak euren emaztiakaz, juan ziran zugatz-tantaipera, Agaton eta Sabasek antxiña lez alboka soñuba joten iardubela, ta toki atan abesau ebezan gogotsu Ardibason gaztetan abesauten ebezan artzain-abestijak: negar malkuak erijon jakezan, gaztetako jolas estitsubak gomuta izanaz! Ai zer ete da atzerrijetan, jaioterrija gomuta izatia! Bertan egozala uste eben!\nGero, Agatonek itandu eutsen Sabasi.\n Zertzuk dozak lurralde onetan artzen diran gauzak? Zugazti edatsubak jagozak beñipein ikusbidian; zugatz-tantai ederrak gero, alde guztijetan.\n Emen? Gauza asko artzen joguzak; guk etxuaguz artzen, baba, gari, azukre, kape ta erlien eztija baño; ganera, zaldi, abelgorri ta ardijak emoten jeuskubezan salgarrijak; baña beste etxaguntza batzubetan artzen jubezak, orren ganera, tabako, kakao, añil, oialgei, goma, artagaraun ta beste gauza asko. Urria ta zillarra barriz, etxagok Lurbira onetan, emeko mendi ta sakostetan gaña artzen dan tokirik. Tximiñuak bada, asko jabiltzazak onetan mendijetan; artzak, batzuk baltzak eta beste batzuk gorriztak; txorijak bada, ikusi leikezan luma izarrituenakaz, guakamaio, kotorra, loro txatxalaka, mosolo, miru, elae, paita, antzar ta beste asko; sugiak badaboa deritxuenak, batzuk amar kana luze diranak, eta galgarrijak diran txiki asko; sapo ta ugarasijo asko, ta erle ta erlauntzak barriz, guztiz ugari etxaguntza guztinetan.\nIllunabarrian etxeratu ziran guztijak, bidian be artzain-abestijak gogargijaz abesauten ebezala. Basarte etxaguntzara eldu ziranian, agur egin alkarri, ta Sabasek emaztiagaz jarraitu eban bere etxaguntzara.\nBijaramonian, Agaton-korkotx jarri zan otzaragiñen, eta emaztia alogerian, Tomas eta Ameleri euren lanetan laguntzen. Sabas ta Tomasek erosten ebezan Agatonek egiten ebazan otzara, balotzara ta otar guztijak, eta gero salduten ebezan Mexikon eta etxaguntza batzubetan zerbait obarijaz.\nAste guztija igaro eben sendo euren lanetan, eta domeka arratsaldian batun ziran zugatz-tantaiaren kerizpian artzain-abestijak abesauten. Lurbira onetan gertau jakezan eta leikijuezan naibage guztijak aztuten ebezan tantaipian euren jaioterriko abesti eztitsubak abesauten iñarduenian. Aldi atan, euren irudimenak ezegozan Mexikon, Ardibason baño. Domeka arratsaldietan, sorgiñen antzera, aurkitu oi ziran, edo begitanduten jaken, Ardibasoko Aritx tantaiaren kerizpian egozala euren jaioterri maitian, eta onek pozgarrijok ziran guztiz onak, osasuna sendatzeko ta lanerako indarrak artzeko.\nJolas onekaz jarraitzen eben beti artzain lagunok; eta ganera, abesti ostian, aldizka iragarten ebazan bakotxak burura jatorkazan edesti zein ipuñak.\nBein-batian, Agaton-korkotxek esan eutsen lagunai:\n Emen, erri onetan eztago korkotxik. Berakruzen zortzi egunetan, eneban ikusi bat baño, bera zapatari, zapatagiñen eguana; Mexikon eztot ikusi bat be, ta etxaguntza onetan eztago neu baño. Ezagun da, izan be, emeko gizadijak iñoiz korkotxek ikusi eztabela; nire tontorrari begiratzen deutsen guztijak, jarten dira barreka, iñoiz ikusi ezpaleben nire taiuko gizon bat. Hamburgora juan biar dot neuk be; an eunetarik bost ei dira korkotxak. Agaton onek berbok esaten eguan arte, bere emazte ta lagunak ito biarrik egozan barreka, ta Amelek erantzun eutsan:\n Nun jakin dok Hamburgon ainbeste korkotx dagozana?\n Nun jakin dodan? Onutz ekarri genduzan ontziko nagosijak esan jeustanan.\n Guzurra izango zuan, edo txantxetan esango juan!\n Bai zera! Bene-benetan gero esan be, ta ageri jeustanan berari gertau jakan edesti bat.\n Esaik ba edesti ore.\n Bai beintzat. Esan jeustan, bein-batian eldu zirala Hamburgora, bera ta beste adiskide bat, euren ontzijakaz, ta ontzi-buru bijok juan biar ebela españatar Kontzulagana aurkeztera paper edo ingijakaz. Bijetarik bat, Erromulo eritxona, egon zuanan antxiñatxu erri atan eta ezagututen juanan ango gizadija; bestia, Odon eritxona, etzonan iñoiz egon erri atan, eta etxoanan jakin ango barririk.\nKontzulagana juateko ontzitik urten ziranian, Erromulok esan eutsan Odoni.\n Jokatuko neuskizu lauretakua, Kontzulagana aurkeztu orduko, ikusten doguzala amar korkotx.\n Amar korkotx? Euskalerri guztijan be etxagozak!\n Jokatzen juagu lauretakua?\n Bai beintzat; orrek, esakerak dozak, eta ziur-ziur irabaziko duat.\n Or ikusiko juagu.\nLauretakua jokatu ebeneko, etorren korkotx bat euren albotik igarotera, ta kalian sartu ziraneko ikusi ebezan beste bi: ona iru aida baten. Gertaera onegaz, barrezka juazan bijak kaliak ziar, ta urrengo kale-kurutzian ikusi ebezan beste bi: ona bost korkotx. Toki atatik Kontzularen atarirarte, ikusi ebezan beste iru: orra zortzi. Artega ta barrez itoten egozan bijak atarijan; Odonek, nai eban igo gora Kontzulagana alik ariñen, korkotx geiago ikusi orduko; baña Erromulo, kalera begira ebillen beste bi ikusi gurarik, lauretakua irabazteko.\n Irabazi juat lauretakua!, esaten eutsan Odonek, Erromulori. Jarraitu eben gorutz malladija ziar, ta barre zantzo zolijak egin ebezan bijak, ikusi ebenian korkotxa zala goitik berutz etorren bat: ona bederatzigarren korkotxa. Ordu lauren inguruban egon ziran Kontzularen landolako atia idigiten azartuten etzirala, euren barre iraunkorra geratu eziñik. Sartu ziran landolara, ta lenengo topau eben gizasemia, izan zan Kantzillera esaten eutsen Kontzularen urrengo agintarija; gizon ederra berez, baña gizona zan aldetik ederra bazan, asko ederragua zan lepuan eukan tontorra: ona amargarren korkotxa Kontzulagana aurkeztu orduko. Kantziller ori amargarren korkotxa zala ikusi ebenian, errimiak izan ziran Erromulo ta Odonek, berpertan, nai-ta-nai-ez egin ebezan barre zolijak: Kantzillera bera be, barreka jarri zan, ta itandu eutsen:\n Nire tontorrari barreka zagoze?\n Ez jauna, ezta orregaitik: lauretakua jokatu dogu, batak baietz eta bestiak ezetz, zeinbatuten doguzala amar korkotx bidian ontzitik Kontzulagana aurkeztu orduko, ta ain zuzen be, zeu zara amargarrena. Onek uste izan dau, beronek irabazi dabela lauretakua, ta zeu ikusi zaituguzanian galdu dau. Ona, zegaitik dirian gure barriak, eta parkatu egiguzu, zeure irrigarritzat artu badozuz.\nErromulok ori esan ebanian, Kantzillerak eurak baño barrealdi luziagua egin eban. Kontzula bere, zaratara urten zan bere gelatik, eta jakin ebanian gertaera ori, kar-kar barreka egon zan luzaro eurakaz.\nAgaton-korkotxek, gogaldi onaz, gertaera orrek ageri ebazan arte, kar-kar barreka egozan entzula guztijak, eta berbaldija amaitu ebanian, Julek esan eutsan:\n Hamburgora juan biar dok Agaton, eure antzeko asko ikusijaz egun atsegintsu batzuk igarotera.\n Iñoz aberastuten banon, juango non, Jaungoikuak nai bajon: arroturik ibilko non, ainbeste korkotx dagozan errijan. Barre asko egin eben guztijak.\nUrte batzubetan jarraitu eben olantxe: egunaz Amerikan egozan ekiñian euren lanetan, eta illuntzerezkero, jaioterrira juaten jaken irudimena.\nIgaro ziran urtietan, lanak arduraz egiñaz, ta irabazijak ondo zaindubaz, diru pillo polita batu eben Sabas ta Julek. Beuken etxaguntzia erosteko biar zan gaña ugazabak saldu nai ebanian. Tomas ta Amelek be, irabazte oneko urte asko ezagutu ebezan.


Atari Putz | Iritzia | Berria\n2016ko apirilak 16\nIpurmasail biak muxu estu-estuan elkartuta, gorputz enborra San Juanetako tantaia baino tenteago; okotz punta sudurrarekin lehian, zein gorago iritsiko; bular aldea alkandoraren botoiak leherrarazteko moduan puztuta... halaxe ibiltzen zen morroi hura herriko kale nagusian gora eta behera, artean gu mutil koxkor ginela. Haren izenik ez dut sekula jakin, denok Atari Putz esaten baikenion. Goitizenak badu bere logika (eta baita bere gaizto puntua ere): zeraman gorputz jarrera horrekin, lauzpabost atariz behin ezkaratzean sartu eta putz egin beharra izango zuen noski, lehertuko ez bazen...\nGaztetako beste kontu asko bezala, ahaztuta ez bada atzenduta eduki dut orain arte gure pertsonaia. Aurrekoan etorri zitzaidan berriro gogora, Bilbon eman berri dudan ikastaroko ikasle baten iruzkin baten harira.\nAhotsa lantzeko ariketa bat egiten ari ginen, eta, ohi bezala, jendaurrean ari garenean segurtasunez aritzea komeni dela esan nien nik. Orduantxe egin zidan Xabierrek (demagun hala zuela izena) gero zer pentsatua franko eman didan iruzkina: «Eta zer dela eta ibili behar dugu jendaurrean beti segurtasun plantak egiten, gure zalantzak eta ahuleziak lotsagarri balira bezala?».\nEz nintzen ganorazko erantzunik emateko gauza izan. Iruzkina, ordea, hor geratu zitzaidan, garuneko bihurguneetan jira-biraka, kontu horri buruz ordu arte nuen ikuspegia kordokatuz.\nEz du ahuleziak ospe onik mendebaldeko gure gizarte (ustez) aurreratuotan. Aitzitik, badirudi nor izatera iristeko modu bakarra pitzadurarik gabeko nortasun gogor batean gotortzea dela, ukatu egiten zaigula ahul agertzeko (eta izateko) eskubidea. Alde horretatik, gu guztiok Atari Putz izatera bultzatzen gaitu gizarteak (edo, askotan bezala, geuk bultzatzen dugu geure burua horretara, gogo-zangoak inoren zer-esangoaren sasiartean kateatuta).\nAmesten hasita, ederra litzakete pentsatzea politikari batek botoak irabaziko lituzkeela honelatsuko mezu batekin: «Herkide maiteok: sentitzen dut, baina ezjakinegia naiz zuen arazo horrentzat taxuzko konponbideak proposatzeko; kontu korapilatsua da, eta ez dut garbi ikusten. Erabateko ziurtasuna nahi baduzue, eman boza oposizioko alderdiren bati, guk erantzunak baino galdera gehiago dauzkagu eta».\nMaila pribatura jaitsita (edo igota, nork daki?), artikulu hau idazten ari nintzela Angel Errok martxoaren 19an argitaratutako zutabea etorri zitzaidan gogora. Lehendik ere aitortu izan dut hemen, berripaper honetan egunero idazten duten bi aingeruek (Angelek eta Anjelek) harrituta ez ezik miretsita ere banaukatela, euren testuen batez besteko mailarekin.\nParagrafo honetarako adibide bat neukan apuntatua, baina Angelek beste bat, askoz hobea, eskaini zidan aipatutako zutabe hartan. Ez naiz sekula izan San Joserik edo San Ramonik ospatu zale (gurean urtebetetzea soilik izaten zen ospagai), eta are gutxiago naiz marketingaren eraginez irentsarazi nahi dizkiguten beste eros-festa horien zale (San Balentin, Amaren eguna, Aitarena...), baina aitortu behar dut txundituta geratu nintzela zutabe horretan Angelek bere aita maite izateko aipatzen dituen arrazoiak ikusita. Aita «otzana, isila, esanekoa, ziurtasunik gabea, ahula, tontotzat hartua, beldurtia...» begitantzen zaiolako maite duela diosku Angelek, bide batez ezaugarriok bere begiradak ezarriak izan litezkeela aitortuz.\nHonaino iristeko pazientzia izan duen balizko irakurleak barkatuko ahal dit, baina oraintxe ari zait biriketan airea agortzen, eta orrialdearen bebarruan ezkutatu beharra daukat, putz egin eta hurrengo artikuluan ohi bezain tente-potente (eta jator-koherente) agertuko banaiz.


Mendaroko Talde Independientea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMendaroko Talde Independientea\neuskalduna, ezkertiarra eta progresista\nM.T.I (Mendaroko Talde Independientea) Mendaro udalerri gipuzkoarrean 1995an sortutako alderdi politikoa da.\nHainbat herritar gaztek sortutako alderdia da, herriaren arazo nagusiei erantzuna emateko asmoz. Alderdiak ez du ideologia konkreturik, baina euskalduna, ezkertiarra eta progresista dela esan daiteke.\n1995ean botoen 13,01%a eskuratu zuten, eta 1999an botoen 13,00%a.2003ko udal auteskundeetan gehiengo absolutua lortu zuen M.T.I-k, eta alkatetza lortu zuten botoen 50,39%arekin. Esti Gonzalez izan zen mendaroko alkatea 2003tik 2007ra.\nEuskal Herriko udaletako talde independenteak


Artxibo berezien kudeaketa aztergai, Dokumentazio Zentroen Hamargarren Topaketetan\nAstelehena, 2020(e)ko Urriaren 19a 08:38\nArtium Museoak bi urtez behin antolatzen duen arte garaikideko dokumentazio adituen hitzordua datorren ostegunean hasiko da, edukiera mugatuarekin eta streaming bidezko emisioekin. Reina Sofia Museoko, Prado Museoko, MACBAko, CCCBko, Liburutegi Nazionaleko eta Xenpelar Dokumentazio Zentroko adituek parte hartuko dute, besteak beste.\nArtium Museoak Arte Garaikideko Dokumentazio Zentroen Hamargarren Topaketak antolatu urriaren 22rako (osteguna) eta 23rako (ostirala). Bi urtean behin egiten da, eta esperientziak eta ezagutzak trukatzeko foro gisa finkatu da, artxiboak eta ondare-bildumak kudeatzen dituzten erakunde eta profesionalentzat. Hamargarren edizio honek artxiboen eta bilduma berezien kudeaketa izango du ardatz eta. besteak beste, Reina Sofia Museotik, Prado Museotik eta MACBAtik etorritako adituek parte hartuko dute bertan. Artiumen ordezkariak, berriz, Museoko erakusketa eta artxibo berezien programako dokumentazioaren kudeaketa azalduko du. Aurtengo topaketetan edukiera mugatua izango da segurtasun-arrazoiak direla-eta, eta streaming bidez ikusi ahal izango dira saioak, Artiumen Youtubeko kanalean.\nArte Garaikideko Dokumentazio Zentroen Topaketak Artium Museoaren ekimenez sortu ziren, bi urtean behingo foro gisa, dokumentazio-zentroek informazioa kudeatzeko eta zabaltzeko estrategia berriei dagokienez duten eginkizuna aztertzeko eta, era berean, komunikazio-teknologiak erabiliz zentro horien arteko lankidetza-programak bultzatzeko. Edizioz edizio, informazioaren arloko profesionalek esperientziak trukatzeko, kudeaketa-estrategia berriei buruz hausnartzeko, eztabaida sortzeko eta ikerketa bultzatzen lagunduko duten lankidetza-ekintzak sustatzeko esparru gisa sendotu dira topaketa horiek.\n2020an, topaketak hamargarren ediziora iritsi dira. Bertan, zentro espezializatuetako dokumentu-ondarearen kudeaketa aztertzea eta museoetan, unibertsitateetan edo dokumentazio-zentroetan garatzen ari diren proiektu digitalak ezagutzea proposatzen da, zentro horietako profesionalen artean ikaskuntza kolektiboa eta esperientzia-trukea erraztuz. Hizlarien artean daude, besteak beste, bertsolaritzari buruzko Xenpelar Dokumentazio Zentroko Oihana Aranburu, Prado Museoko Maria Luisa Cuenca, MACBAko Paloma Gueilburt, Reina Sofía Museoko Beatriz Fernández eta Liburutegi Nazionaleko Mar Pérez Morillo.\nElena Roserasek, Artium Museoaren Liburutegiko eta Dokumentazio Zentroko arduradunak, Museoko erakusketa-programaren dokumentaziorako eta dokumentu-artxibo berezien garapenerako kudeaketa-eredua azalduko du.\n2020ko topaketetan murriztapen handia izango da Artium Museoko Emanaldi aretoaren edukierari dagokionez, osasun-segurtasunerako hartu beharreko neurriengatik. Hori dela eta, hitzaldiak streaming bidez ere emango dira, Museoaren Youtubeko kanalaren bidez.\nArgibide gehiago eta programa


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Ertzaintzak ibilgailu pribatuak ere aztertu ditu eskola-garraioa zaintzeko kanpainan\nErtzaintzak ibilgailu pribatuak ere aztertu…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/6166/original/kontrol3.jpg" style="max-width:100%" alt="" />\nTrafikok neurri hau ezinbestekotzat jo du EAEko eskola-ume guztien segurtasuna zaintzeko\nErtzaintzaren Trafikoko Unitateek eskola-umeak garraiatzen dituzten 170 autobus zaindu dituzte guztira maiatzean adingabeen garraiatzeko derrigorrezkoak diren segurtasun neurri guztiak hartzen dituztela ziurtatzeko. Oraingoan, hiru mila ibilgailu pribatutik gora ere aztertu dituzte agenteek. Guztiak ere, umeak eskolara eramateko erabilitako ibilgailuak izan dira eta segurtasun-uhalak eta umeentzako aulkiak behar bezala erabiltzen zituztela ziurtatzeko egin zaizkie kontrolak.\nEskola-garraioa zaintzeko azken kanpainaren barruan, Ertzaintzaren Trafikoko Lurralde Unitateek 38 kontrol egin dituzte eta horietan, eskola-umeak garraiatzen dituzten 170 autobus aztertu dituzte guztira. Kontrol mota bi egin dituzte. Lehenengoa, autobusen ibilbideetan egin dute, ikasleek segurtasun-uhalak eta bestelako segurtasun-sistemak erabiltzen dituzten baieztatzeko. Bigarrena, ikastetxearen inguruetan egin dute, ibilgailuen gainerako baldintza teknikoen egoera egiaztatzeko.\nAipatutako kontroletan oinarrizko segurtasun-sistemak (segurtasun-uhalak eta egokitu daitezkeen aulkiak, batez ere) egoera onean zeudela egiaztatu dute. Ibilgailuaren beraren hainbat elementu tekniko ere aztertu dituzte: karrozeria, takografoak eta gurpilen egoera, besteak beste. Era berean, eskola-garraioko ibilgailuen bereizgarria daramaten, eskaileren hegalek kolore biziak dituzten eta larrialdi egoeretan ateak irekitzeko sistemak ondo dabiltzan egiaztatu dute. Horrez gain, gidariei dagozkien bestelako neurri batzuk betetzen direla ere ziurtatu dute, atseden hartzeko tarteak, esaterako.\nBaita ibilgailu pribatuak ere\nOraingoan, autobusez gain, guraso eta senideek umeak eskolara eramateko erabiltzen dituzten ibilgailu pribatuak ere kontrolatu ditu Ertzaintzak. Izan ere, ikasleen ehuneko handi bat ibilgailu pribatuetan eramaten dute eskolara egunero. Datu horren aurrean, Trafiko Zuzendaritzak beharrezkotzat jo du kanpaina barruko kontrolak halako ibilgailuetara ere luzatzea, segurtasun mailak bere osotasunean bermatzeko.\nIbilgailu pribatuei zuzendutako 353 kontrol egin dira: 150 Araban, 118 Bizkaian eta 85 Gipuzkoan. Guztira 3.344 ibilgailu aztertu dituzte, segurtasun-uhalak eta haurren aulkien egoera eta erabilera egokiak zirela egiaztatzeko.\nEhun bat salaketa\nKanpainak iraun duen bitartean, Ertzaintzaren Trafikoko patruiletako agenteek 96 salaketa gauzatu dituzte. 10 salaketa autobusen aurka izan dira: 8, ibilgailuen baldintza teknikoen egoera behar bezalakoa ez izateagatik eta 2, segurtasun-uhalei dagozkien arau-hausteak zirela medio. Gainontzeko 86 salaketak ibilgailu pribatuen aurka jarri dituzte agenteek: horietatik 52, segurtasun-uhalei eta haurren aulkiei buruzko arauak ez betetzeagatik eta beste 34, bestelako arau-hausteengatik.


STEILASBERRI 2. Nafarroa. Azken berri garrantzitsuak. - Steilas\nSTEILASBERRI 2. Nafarroa. Azken berri garrantzitsuak.\nITUNA. 57 urtetik gorakoen 3 saioak (HHn 4)\nNafarroako Hezkuntza Kalitatea Hobetzeko sindikatu gehienok eta Gobernuak sinatu genuen 2018-22 Itunean jaso bezala, aurten 57 urtetik gorako irakasleei ordu lektiboetatik 3 saio murriztea dagokie beraien lanetarako (4 HHn). Puntu hau ez betetzekotan izan da Hezkuntza Departamentua, baina sindikatuok egindako presioari esker, Parlamentuan legea onartu da eta modu forzatuan bada ere, jakinarazi digute jada ikuskariak murrizketagatiko ordu hauek zuzendaritzei aplikatzeko agintzen hasi direla. Langile horiek ez dute jolasaldietan zaintza-lanetan aritu beharko. Murrizketak ikasturtearen hasieratik ezarriko zaizkie urteak abenduaren 31 baino lehen betetzen dituztenei. Saio horiek norberaren eginbeharretarako dira, ez ikastetxeko beste lan batzuk egiteko. Egindako lanak merezi izan du!\nLHko zuzendaritza orduak\nItunean jaso bezala, Haur eta Lehen Hezkuntzako ikastetxeetan zuzendaritza lanetarako esleitutako orduak gehituko dira.\nCOVID19agatiko neurriak. Nahitaezko betebeharragatiko baimena.\nSindikatuon egunotako aldarrikapenaren eta presioaren ondoren, nahitaezko betebeharragatiko baimena berreskuratuko da, egunotan onartuko den Foru Agindu berri baten bidez. 14 urtetik beherako pertsonak ardurapean dituzten enplegatu publikoentzat izanen da, nahitaezko konfinamenduak edo ikastetxeen itxierak eragiten badie. Baimen horiek, zerbitzuaren beharrak behar bezala betetzea ahalbidetzen badira emanen dira. (horrela esan zuten Administrazioko Mahai Orokorrean). Neurri hau lehenbailehen ezartzea ezinbestekoa iruditzen zaigu garai honetan kontziliazioari dagokionean. Baimen hau aurrera eramateko, ezinbestekoa da ATPa egunero deitzea eta ordezkoak lehenbailehen eskoletan izatea. Egunotan hainbat kasu izan ditugu honen inguruan eta erreklamazioekin hasiak ginen. Inork arazorik baduzue gure zerbitzu juridikoek sortu duten eredu hau erabil dezakezue.\nRatioagatik ikastetxeei irakasle ordu gehiago ematea.\nHHn eta LHn 8 saio 20 baino ratio handiagoa duten talde bakoitzeko. BHn 5 ordu hamabi unitaterarte eta 9 ordu hamabitik gorakoentzat.\nIrailaren 15etik 21era bitarte irekiak egon ziren Bigarren Hezkuntzako Irakasleen Kidegoan euskaraz emateko alemana, frantsesa, filosofia, greziera, latina eta musika espezialitateen onartuen behin-behineko zerrendak argitaratu dira. Erreklamazioak/zuzenketak aurkezteko epea irailaren 28tik urriaren 9ra, biak barne.\nsteilasberri 2 2020.09.25 PDFan\naitor2020-10-07T10:29:28+02:002020 25 iraila |Steilasberri Nafarroa|\nPribatizatu ez dela gutxi\nGasteizko Mariturri haurreskolan gertatu den istripua dela-eta, ardurak argituko dituen ikerketa abian jartzea exijitzen dugu\nZibersteilas 15: Zerbitzu eginkizunak, Birbaremazioa eta heziketa bereziko hezitzaileen esleipen telematikoa\nHezkuntzan txertaketa ez da bukatu\n“LGTBIQfobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna” dela eta maiatzaren 13an “No estamos tan bien” liburuaren aurkezpena\nHaurreskolak Partzuergoaren etorkizunaren gaineko hausnarketa\nBAKEA, BIZITZA ETA DEMOKRAZIA KOLONBIAN\nMaiatzaren Lehena. Argazki bilduma\nApirilak 29ko Gobernu Kontseilua\nESK eta STEILAS manifestatzeko eskubidea aldarrikatzen dugu


ERREFERENTZIA UNIT SORTZETIKO METABOLIKOAK Sanjurjo doktoreak – pku-otm\n2014 March 25, Tuesday by admin\nSanjurjo doktoreak zabaltzeko eztabaida bere azken hitzaldian mediku gisa izango litzateke , hurrengo uztailaren erretiratuko da eta, beraz , hala nola gisa jarduteko goraipatu zen. Pediatria arloan eta, zehazki , bere argitalpen eta hainbat sari , Sofia Erregina Saria barne askotan aitortu bezala Heredatua Gaixotasun metabolikoak azterketa eta ikerketa in karrera bikaina egin ondoren.\nZuten horiek 20 urte baino gehiago erreferentziazko unitate bat gaixotasun hauen du Gurutzetako Ospitalean bila baino gehiago medikuek batera akatsak metabolikoa kaltetutako familien gordetzen zituen borrokaren tour txiki bat egin dugu , borroka askoren ondoren Eusko Legebiltzarreko eta iritzi artikuluak ere, Osasun Ministerioak Europatik duten 8 eskualdetan agindu Unitateak sortzen dira , hala nola bultzatu badirudi.\nUnitateen erreferentzia eskakizun horiek , gaixo guztiek zenbaki bat urtero sortzeko eskatzen duten behar. Beren gaixotasun eta beren mediku Erregistro errolda bat daukaten paziente guztiak , farmazia unitate daude drogak gaixotasun horiek tratatzeko , Artetaren prestatu , hezkuntza-beharren , ikasketa programei . Halaber, eskatzen du ez dagoela bat jaioberrien metodo analitikoa Unitatea zabaldu klinikoaren MS / MS, unitate klinikoak, jarraipen zentralizatu eta diziplina anitzeko entrenatu gutxienez 80,000-100,000 Gehienezko 15.000y Jaio Jaio da\nDokumentazio hau guztia ezarri izana , auditoria bat da Ministerioak jasotako eman nod dela bideragarria Erreferentzia unitatea bada , zer esango du batzorde bat doa eta .\nADULT transferentzia: abantailak eta desabantailak\nGaixoaren jarraipen ekipamendu bera mantentzen du.\nArretaren kalitatea handiagoa izango da.\nEz ziren gaixoen barreiatu eta eman ahal izango arreta integrala .\nTaldeak gero eta leheneratu egingo osasun kalitatea esperientzia .\nEz dugu legezko estalkia 14tik .\nAditua helduen galarazteko arazoa .\nIzan gabe kontsultak helduentzat egokituta .\nSakabanaketa paziente : Hepatologiako , neurologia , barne-medikuntza , nefrologia .\nAztertu gabe Erreferentzia unitatea .\nPrevious article<!--:es-->El Cribado neonatal en Euskadi<!--:-->Next article Charla sobre "Urgencias Metabólicas" Dr. Javier de Las Heras


Telefonoz hitz egiten dudanean (zelulek entzun egiten dute!) • ZUZEU\nTelefonoz hitz egiten dudanean (zelulek entzun egiten dute!)\nBanekien haserretu egiten nintzela, telefonoz harako hura edo bestea leporatzen zidalako norbaitek. Poztu ere bai, notizia on bat ematen zidatenean. Eguneroko kontuetarako erabiltzen nuen bestela. Noiz geratu eta non, zita bat zarratzeko, edo zer moduz zebilen galdetzeko.\nTelefonorik ez genuenean ez genuen halako beharrik izaten. Beste modu batetara egingo genituen gauzak. Orain aldiz, Alber Vazquezek esango lukeen bezala, morrontza kontuak arrazoi hartuta, han ibiltzen gara, sakelekotik ezin askatu.\nEsan bezala, haserretu eta poztu egiten gaituzte sakelektik esaten dizkigutenek. Informatu egiten gara zenbaitetan eta baita denborapasarako usatu ere. Gogaikarria zaigu gehienetan eta menpeko gara ia beti.\nHori diogu guk, baina begira nola mugitzen diren gure zelulak telefonoz hitz egiten duzuenean.\nHego haize ero haize\nHomophobia. Errealitate bat


Alaphilippek irabazi du Tirreno-Adriatikoaren 2. etapa eta Aranburu 5. izan da\nTirreno-Adriatikoa (2. etapa)\nJulian Alaphilippe nagusitu da Tirreno-Adriatikoaren bigarren etapan, amaiera ikusgarri baten ostean. Van Aertk lidergoari eutsi dio. Mikel Landa eta Alex Aranburu protagonista izan dira.\nBigarren etapa ikusgarriaren laburpena\nJulian Alaphilippe (Deceuninck Quick Step) izan da Tirreno-Adriatikoa lasterketako bigarren etapko irabazlea, Camaiore eta Chiusdino (202 kilometro) artekoa, eta Wout Van Aertek (Jumbo Visma) lidergoan jarraitzen du.\nMikel Landarekin (Bahrain-Victorious) eta Sivakovekin (Ineos) batera eguneko ihesaldian egon den Joao Almeidak (Deceuninck Quick Step) gertu izan du garaipena, baina helmugarako 100 metro falta zirenean, atzetik etorri den Alaphilippe taldekideak gainditu eta etapa garaipena erdietsi du. Frantziarrak, Mathieu Van der Poel, Van Aert, Tadej Pogacar gainditu ditu azken metrotan, baita bosgarren izan den Alex Aranburu (Astana) ere.\nSailkapen nagusiko lehen postuan da Wout Van Aert, lau segundoko abantaila du Alaphilipekiko eta zortzi segundokoa Van der Poelekiko (Alpecin-Fenix). Mikel Landa bosgarren postuan da 11 segundora, eta Alex Aranburu hamargarren, 14 segundora.


Egurra, sexua eta eguberriak. Nora noa? • ZUZEU\nBeti gustatu izan zait egurra lantzea, ez trebe naizelako zeregin horretan, zerbait hasi eta nola bukatuko den ez jakiteak kitzikatzen nauelako baizik. Laban txikiarekin handik eta hemendik ebakiak egiten hasi eta Oteizak aldarrikatzen zuen hustasun horiek sortzen, hutsik utzi beharrean hutsarekin betez.\nFestak bere baitan daukan gauza onenetakoa gauean zehar gertatu daitekenaren inguruan zipitzik ez jakitea da. Norekin hitz egingo duzu? Norekin topatuko zara? Zertan amaituko da lagunarekin hasi duzun elkarrizketak? Ze musikaren erritmoan dantzatuko duzu? Nor ezagutuko? Non amaitu?\nBidai onenak agenda itxia ez dutenak dira. Patxada, norabidez aldatzeko aukera, edo toki berean geldiunea luzatzeko parada.\nHarreman sexualetan ere antzeko zerbait gertatu daitekeela esan daiteke, larru laguna sakon ezagutzeak izan baititzake bere alde txarrak eta onak. Ohiturak, askotan, errepikapenera eraman gaitzake; eta kasu batzuetan sexuan errepikatzea ederra den arren (gose geldituz gero, adibidez), prozesua bera errepikatzea ez da komeni; baina gertatzen da. Goran, beheran, aldamenera, lau hankatan, betaurrekoekin eta betaurreko gabe… eta hurrengoan berdina, antzekoa, bertsua. Baina besteari gustatzen zaiona jakinez gero alderantziz ere berdina gertatu ohi da, noiz eta nola, ze erritmotan, non…\nLehen aldian biltzerakoan dena da berria, eta zentzumenak zeharo piztuta daude lan kognitibo demasaren aurrean: begiradari erantzuna, ze tenperaturan daukan gorputza, usaina… Usaina. Zaporea. Indarra eta iniziatiba, jolasa eta lehiakortasunik gabeko norgehiagoka, ez baitu lasterketa lehenik iristen denak irabazten, ez baita lasterketa, eta ez baitu amaierarik. Azazkalak. Hortzak. Ezpainak eta ezpainak. Azala eta izerdia.\nElkar maitatzen hasi eta nola joango den jakin gabe aurrera jarraitzea, hurrengo pausua hartzeko erabakia hartuz, edo eraman zaitzatela utziz. Zerbait hasi eta nola amaituko den jakin gabe.\nEgurra eta labana hartzen ditudanean edo testu hau idazten hasterakoan gertatu zaidan bezala.\nGabon egun hauetan protokolo gehiegi dago. Banekien larunbatean zer eta non abestuko nuen, norekin, zer edango duen non eta zer jan; antzeko otorduak, antzeko egoerak, urtetik urtera marmotaren egun bat errepikatuko balitz bezala. Eta informazio guzti hori izan arren, hara bidean nire buruari galdetzen nion: nora noa?\nAurten eguberriak hutsik utziko ditut; edo hobeto esanda, hustasunarekin.\nEguberriak, Gabonak, hustasuna, inprobisazioa, Monotonia, Oteiza


Asteburuan jokatuko dira Gipuzkoako txapelketako hainbat finalerdi\n2014/11/06 | Lehiaketa\nPala motza nagusien (2. eta 3. mailak), gomazko paleta mutil nagusien (1. maila) eta eskuz binaka ohorezko mailako finalerdiak.\nEzker Hormako Elkarteen Arteko Gipuzkoako Txapelketa bide onean da eta dagoeneko hainbat modalitatetako lehiak azken txanpan sartu dira. Hala nola, eskuz binaka ohorezko mailako pilotariak, pala motzean aritzen diren nagusiak (2. eta 3. mailak) eta gomazko paletako mutil nagusiak (1. maila) azken fasean sartu dira.\nPala motza nagusiko finalerdiak ostiralean, azaroak 7, eta larunbatean, azaroak 8, jokatuko dira. 2. mailan Real Sociedad-Gazteleku eta Euskal Jolas I-Txost izango dira aurrez aurre. 3. mailan berriz, Gazteleku-Altzatarra eta Landare-Urnieta I. Garaile ateratzen diren taldeak hurrengo asteburuan finalean neurtu beharko dituzte euren indarrak.\nGomazko paleta mutil nagusien kasuan joaneko finalerdiak jokatuko dira ostiral honetan. Real Sociedad-Zarautz eta Usurbil-Loiolatarra lehiatuko dira. Hurrengo asteburuan, azaroaren 16ko asteburuan bueltako finalerdiak jokatuko dituzte eta partida erabakiorrak izango dira. Finala azaroaren 23ko asteburuan izango da.\nAzkenik, eskuz binaka ohorezko mailako lehiari dagokionean ere, asteburu honetako partidak joaneko finalerdiak izanen dira, Zazpi Itturri-Ilunpe eta Hernani-Usurbil I aurrez aurre. Hurrengo asteburuan jokatuko dira bueltako finalerdiak eta finala azaroaren 30eko asteburuan izango da.\nTxapelketari buruzko informazio gehiago nahi izanez gero webgune honetako Lehiaketa eta Kartelera atalak bisita ditzakezue.


Auzitegi Gorenak arrazoia eman digu: PCB-ITP enpresan kaleratutako 83 langileak euren lanpostuetara bueltatuko dira #LortuDugu | LAB SINDIKATUA\nEkintza Sindikala Auzitegi Gorenak arrazoia eman digu: PCB-ITP enpresan kaleratutako 83 langileak euren lanpostuetara...\nAuzitegi Gorenak arrazoia eman digu: PCB-ITP enpresan kaleratutako 83 langileak euren lanpostuetara bueltatuko dira #LortuDugu\nPCB-ITPn, 83 langile beren lanpostuetara itzuliko dira. Espainiako Auzitegi Gorenak deuseztzat jo du ITP-PCBren kaleratze kolektiboa, ezetsi egin du enpresak aurkeztutako errekurtsoa, eta kaleratutako 83 langileak berriz onartzera kondenatu ditu. Auzitegi Gorenaren epaiak berretsi egiten du eta hasieratik esan genuenari arrazoia ematen dio. PCBn ez dago inor soberan.\nLABen argi daukagu epai hau borrokaren emaitza dela. 2020ko azaroan PCBko Zuzendaritzak langile horiek kaleratzea planteatu zuenean, langileek ulertu zuten hori saihesteko bidea borroka zela.\nBorroka horrek enpresaren harresiak gainditu zituen, Ezkerraldeko eskualde osoan aktibatu zen borroka. Gazte mugimendua, pentsiodunen mugimendua, mugimendu feminista, gizarte erakundeak, denak Ezkerraldearen etorkizunaren alde borrokatzen, erakundeek ahaztutako eta etengabeko desindustrializazio prozesu batek zigortutako eskualdea, Euskal Herriko langabezia tasarik altuenetakoak dituena.\nHelburu bera zuten beste langile batzuekin batera egindako borroka izan zen: lanpostuak, lan-baldintzak eta Euskal Herriko etorkizun industriala defendatzea. PCB-ITPko langileek, Aernnova, Alestis, Tubacex eta Petronorreko langileekin batera, Ezkerraldea, Aiaraldea eta Gasteiz kaleak zeharkatu zituena.\nPCB-ITPko zuzendaritzaren neurrigabeko nagusitasun eta zikoizkeriaren aurrean, eta erakundeek, bereziki Eusko Jaurlaritzak, erabateko utzikeriaren aurrean, sindikatu, gizarte eta, azken batean, langile klasearen aliantzek erakutsi dute zein den lanpostuak, lan-baldintza duinak eta, ondorioz, Euskal Herrian bizimodu duina defendatzeko bidea eta alternatiba.\nLABen argi daukagu hori dela bide bakarra eta horregatik lanean jarraituko dugu norabide horretan langileen eskubideak erasotzea erabakitzen duen Euskal Herriko edozein enpresatan. Auzitegi Gorenaren epaia borrokaren azken maila baino ez da izan. Zorionak PCBeko langileak, Zorionak Ezkerraldea!


Clickair aerolineak 24 ibilbide berri eskainiko ditu Bartzelonatik uda honetarako | Consumer\nClickair aerolineak 24 ibilbide berri eskainiko ditu Bartzelonatik uda honetarako\nAfrikako iparraldean, Italiako penintsulan eta Ekialdeko Europan daude.\nBartzelona-El Prat aireportuak 24 ibilbide berri eskainiko ditu udako denboraldi honetan, horietako 20 nazioartekoak eta lau nazionalak, Clickair aerolinearen eskutik. Hegaldi horietako bederatzi Iberiak utzi ditu eta beste bat Air Nostrumek. Gainerako 14ak, berriz, hegaldi berriak dira. Carlos Losada konpainiaren lehendakariak zehaztu du. Clickair-ek 24 ibilbide berri hauek eskainiko ditu martxoaren 1etik aurrera, Frankfurt, Amsterdam eta Dublinekin batera, Clickairko zuzendari nagusiak, Alex Cruzek, esan zuenez, leku guztietarako txartelen salmenta era mailakatuan osatuko da aste honetan zehar. Hegaldi berrien artean, Afrikako iparraldekoak, Italiako penintsula eta Ekialdeko Europa nabarmentzen dira. Adibidez, Casablanca eta Marrakech Bartzelonarekin lotuta egongo dira apirilaren 1etik aurrera, eta Tunisiarekin abuztuaren 1etik aurrera. Mosku eta Helsinki Clickair-en eskaintzan sartuko dira maiatzaren 1ean. Viena, Budapest, Bucarest, Varsovia eta Dubrovnik izango dira Kataluniako hiriburuan jatorria duten Europako beste leku batzuk. Cruzek aerolinearen bilakaera nabarmendu zuen hasiera-hasieratik, 2006ko urriaren hasieran, bederatzi ibilbiderekin; gehienak Iberiak lagatakoak dira, Clickair-en %20ko partaidetza duen enpresetako batek. Emandako hegaldiei dagokienez, konpainiaren zuzendari nagusiak adierazi zuenez, “ahalmen handiagoa dute gure hegazkinek Iberiakoek baino eserleku gehiago eskaintzen dutelako”. Halaber, 2007ko urrian, konpainiak urtebete betetzen duenean, Clickair-ek 36 ibilbide izango dituela iragarri zuen. Gainera, aurreikuspenen arabera, 4,5 edo 5 milioi bidaiarirekin itxiko da urtea.\nibilbideak klickair nuevas-eu


Eugenio Arraiza euskaltzale nafarra hil da | El Diario Vasco\nEugenio Arraiza euskaltzale nafarra hil da\nArtxiboko irudian, Eugenio Arraiza zena.\nDVdonostia Viernes, 14 agosto 2015, 11:51\n79 urterekin hil da Eugenio Arraiza (Iruñea, 1936) euskaltzale nafarra, duela urte batzuk idazten hasi zen memoriak amaitu gabe utzita. Azken hiruzpalau hamarkadetako euskalgintzaren eta kulturgintzaren alor askotan utzi du arrastoa Eugenio Arraiza jesuitak, batik bat Nafarroan. Esan zuen behin bere bizitzako aurkikuntza garrantzitsuenak berandu samar egindakoa zela, baina hala ere denetan jarduteko aukera izan du. Arkitektura karrera hasita zeukala egin zuen topo bokazioarekin, eta jesuita egin zen. «Aurkitu nuenean herri bat nuela» egin zuen topo, berriz, euskararekin eta euskal kulturarekin, heldutan, Tere Belokik Euskadi Irratian egindako elkarrizketa honetan azadu zuen bezala.\nIragan mendeko 80ko hamarkadaz geroztik, nekaezin aritu da Eugenio Arraiza, esku bat behar zuten jarduera guztietan. Udako Euskal Unibertsitateko talde eragileko kide; Eusko Ikaskuntzako Nafarroako idazkari eta, tarte batean, Nafarroako lehendakari orde; Bertsozale Elkarteko lehendakariorde; Euskal Kantuzaleen Elkarteko lehendakari... Oso-oso hurbilekoa zuen, halaber, Euskal Herria Irratia, lizentziarik lortu ezinik ia hiru hamarkada daramatzan euskararen ahotsa Iruñerrian. Hori legeztatuta ikusi gabe ere hil da eta, esan bezala, bere memoriak amaitu gabe. Aurreneko tomoa, 'Cerezas y golondrinas', haurtzaroko oroitzapenak biltzen zituena, 2011an argitaratu zuen, eta zortzigarrena, 'Formando técnicos para el progreso (Gijón 1962-1963)' ekainean zeukan aurkeztu berria Iruñean. Veruelako formazio garaikoak bildu zituen seigarrena aurkeztu zuenean esan zuen beste horrenbeste beharko zituela, baina ezin izan du asmoa burutu. Nafarroako euskalgintzarentzat erabakigarriak izan ziren hainbat urtetan lekuko eta eragile izandako Arraiza bihar agurtuko dute, eguerdiko 12:00etan, Iruñeko hilerrian.


Botere-eliteak eta unibertsitate publiko eta pribatua Hego Euskal Herrian - UPV/EHU\nBotere-eliteak eta unibertsitate publiko eta pribatua Hego Euskal Herrian\nUnibertsitate-katedraduna. Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatea\nFecha de primera publicación: 09/12/2021\nIñaki Zabaleta Urkiola. Foto: Fernando Gómez. UPV/EHU.\nHego Euskal Herriko botere-elitearen azterketa egin du UPV/EHUko irakasle talde zabal batek, Jon Diaz Egurbideren zuzendaritzapean. Ikerketa horren emaitza liburu oso baliotsua da, Manu Robles-Arangiz eta Ipar Hegoa fundazioek online argitaratu eta babestu dutena (horien webgunean eskuragarri).\nIkerketa honek goi-mailako lanpostuetan dauden eliteek non estudiatu duten ikertzen du: unibertsitate publiko edo pribatuan. “Elitekoak ospe, eragin eta lansari edo soldata garaiak dituzten populazio-taldeak dira. Pribilegioz, abantailaz hornituta dauden eta familia oparoetan jaio diren populazio-taldeak dira. Boterea eta eragina dutenak, beren erabakiekin gizarteko bizimodua baldintzatu eta etorkizunean eragina izan dezaketenak” diote autoreek.\nLiburua bi zatitan banatuta dago: lehenean, xedeak, metodoa, emaitzak eta ondorioak daude; eta bigarrenean, alor bakoitzean adituak diren ikertzaileek analisi fokatuagoa egiten dute sektoreka. Lan honen erreferentzia eta eredua Britainia Handian elite-boterearen inguruan ‘The Sutton Trust’ eta ‘Social Mobility Commission’ erakundeek egindakoa izan da.\nMetodoari dagokionez, 5.500 erregistro bildu dituzte baina, ikertzaileek diotenez, izugarrizko zailtasunak izan dituzte informazioa jasotzen, gardentasuna oraindik eskasa delako erakunde askotan. Ondorioz, 3.953 pertsonen prestakuntza akademikoa aztertu dute hurrengo hamar alor edo eremuen arabera: politika (EAE eta Nafarroako agintari, diputatu eta hautetsi), kargu publikoak, erakunde publikoak (Osakidetza eta Osasunbidea batetik eta justizia-auzitegi nagusiak bestetik), hezkuntza eta kultura (unibertsitate, ikerketa-zentro, museoak eta kultur erakundeak), komunikabideak (EITB eta beste hedabideak), enpresa publikoak, enpresa pribatuak (70 milioi euro edo gehiagoko fakturazioa duten enpresak eta 150 kooperatiba), eragin handiko 150 emakume, arte mundua eta kirola (Basque Team). Beraz, egileek dioten arabera, hamar esparruko zerrenda honetan nahiko ongi biltzen dira elite politikoa, ekonomikoa eta kultural/intelektuala. Hala ere, aitortzen dute “banka, finantza eta enpresa-lobbyak adibidez” ez daudela, horien inguruan informazioa jasotzea “ez delako batere erraza gertatzen”.\nDatubasean generoaren bereizketa eginez, 1.410 erregistro (% 36) emakumezkoenak izan dira eta 2.543 (% 64) gizonezkoenak. Honek nabarmenki adierazten du botere-elitean dagoen genero arrakala.\nEuskararen aldagaiari dagokionez, ezin izan da emaitzarik atera, hizkuntzaren ezagutza ia agertzen ez delako curriculumetan.\nHego Euskal Herrian, unibertsitate publikoa aukeratzen duen ikasleen portzentajea % 67 da eta unibertsitate pribatua % 33, hau da, gutxi gorabehera bi heren eta heren bat hurrenez hurren. Beraz, korrelazio baliokidea bilatuko balitz, beste aldagai kontestu-emailerik sartu gabe, pentsa liteke elitearen portzentajeetan ere antzeko balioak aurreikus litezkeela.\nUnibertsitateka begiratuz, UPV-EHUn ikasleen % 56 dago matrikulatuta, Deustukoan % 14, Mondragonekoan % 7, Nafarroako Unibertsitate pribatuan % 13, eta Nafarroako U. publikoan % 11.\nOndorioen atalean, ikertzaileek esaldi labur eta gogoetagarri batean biltzen dute lana: “ikerketaren analisiak biztanleriaren talde txiki batek menderatutako herrialde baten argazkia margotu du; eta botere- egituretan unibertsitate pribatuetan, hau da, Universidad de Navarra eta Universidad de Deuston ikasi dutenen gain-errepresentazioa nabaritu da.” Alegia, Hego Euskal Herriko “erakunde-publikoetan, unibertsitate pribatuan ikasi duten pertsonen kopurua unibertsitate publikoan ikasi dutenena baino handiagoa dela” diote.\nPortzentaje zehatzetara jotzen dutenean, elite politikoaren alorrean, datuek adierazten dute unibertsitate pribatuan ikasle izan direla EAEko parlamentarien % 38, Nafarroako parlamentarien % 60, Foru Aldundietako Batzar Nagusietako % 35, eta euskal hiriburuetako agintarien % 57. Politikako goi-kargudunen zenbakietan, Eusko Jaurlaritzako % 50, Nafarroako % 60 eta Foru Aldundietako % 44.\nJustizia Auzitegi Nagusiko epaileen %67 dira unibertsitate pribatuko lizentziatuak izan dira. Osasungintzan, Nafarroako Osasunbideko portzentajea % 70 den bitartean, Osakidetzako goi-kargudunen % 31 da soilik unibertsitate pribatuko graduatua.\nElite ekonomikoan, enpresa publikoetan gerente eta zuzendarien % 52 inguru eta kooperatibetako % 63 izan dira unibertsitate pribatuetako ikasleak.\nElite kultural eta zientifikoan, kultur erakundeen zuzendaritzetan % 67 eta errektoretza taldeetan % 60 dira unibertsitate pribatukoak.\nArtearen alorrean, artista plastikoen artean, ia ez dago unibertsitate pribatuko kiderik, izan ere, % 99 UPV/EHUko Arte Ederren fakultateko graduatuak baitira. Azkenik, kirolean (Basque Team) % 43 unibertsitate pribatukoak dira.\nLaburbilduz, liburuko datu estatistikoak erabili ditugu batez bestekoak kalkulatzeko. Emaitza orokorra da, hamar sektoreak batera hartuz, elitearen % 50a unibertsitate pribatuan graduatu dela eta beste % 50a publikoan. Beraz, autoreek dioten modura, pribatuek gain-errepresentazio nabarmena dute.\nElite politikoan portzentaje horiek mantentzen diren bitartean, elite ekonomikoan, zientifikoan eta, batez ere, judizialean, diferentziak handiagoak dira unibertsitate pribatuen alde. Zorionez, komunikabideen sektorean, bai EITBn eta bai beste hedabideetan, unibertsitate pribatuan ikasitako goi-kargudunen portzentajea % 39 inguru da. Beraz, unibertsitate publikoa oso nagusi da botere-elitea osatzen eta definitzen duten sektore funtsezko honetan, eta portzentajeen aldea unibertsitate publiko eta pribatuko ratioaren antzekoa da.\nImprimir Botere-eliteak eta unibertsitate publiko eta pribatua Hego Euskal Herrian


Zeruko dohaina lortzeko bidea | Gizartea | Berria\nZeruko dohaina lortzeko bidea\nEguzki panelak ekoizteko teknika berri batek energia fotovoltaikoa merkatzeko aukera ireki dezake.\nEuskal Herrian garatutako sistemak gaur egungo efizientzia mantentzen du\nZezula fotovoltaikoak egiteko, titanio dioxidoa erabili ordez fulerenoa erabiltzea proposatu dute ekoizpen gastuak merkatzeko. HORUS ENERGY\nZelula fotovoltaikoak garatzeko teknika berria eta merkeagoa aurkeztu dute Polymat, Ikerbasque eta IK4 CIDETEC erakundeetako ikertzaileek. Teknikaren asmatzaileen arabera, bide hori jorratuta, fabrikazio kostuak nabarmen jaitsiko lirateke, zelulak ekoizteko beharrezkoa den tenperatura handiko tratamendu bat saihesten delako.\nIkerketaren emaitzak ChemSusChem aldizkarian plazaratu dituzte IK4-CIDETEC fundazioko Ramon Tena-Zaera fisikariak eta EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Polymat institutuko Juan Luis Delgado kimikariak. Oinarrizko ikerketa bat bada ere, etorkizunean metodo hori industrian txertatzea posible izango dela espero dute zientzialariek. Delgadok azaldu duenez, proposatutako zelula berri horiek gaur egun gehien erabiltzen diren materialen antzeko efizientzia dute, baina ekoizpen prozesua asko merkatzen da.\nGaur egun, titanio dioxidoa erabiltzen da plaka fotovoltaiko gehienetan. Material hori, ordea, 500 graduko tenperaturan berotu behar da plaketan txertatu ahal izateko. Delgadoren arabera, aurkeztu berri duten metodoan, titanio dioxidoa erabili ordez fulerenoak erabiltzen dituzte. Karbonoaren deribatu horiek eta perovskita izeneko materiala erabilita, energia bihurketan %22tik gorako eraginkortasun maila lortu dute ikertzaileek.\nBeste abantaila bat materialen malgutasuna da, plaka horiek edozein azaletan txertatu baitaitezke. «Perovskita aspalditik ezagutzen da, baina eguzki-energiarako aplikazioa orain dela zortzi edo bederatzi urte hasi zen. Hasierako emaitzak ez ziren izan espero bezain onak, baina orain dela lau urte inguru iraultza bat egon zen, %15eko efizientziak deskribatu zirenean».\nEnergiaren alorrean, eraginkortasun maila faktore garrantzitsua da teknologia bat erabilgarria ote den erabakitzeko orduan. Kasu honetan, eguzkitik jasotako energiari zenbaterainoko probetxua ateratzen zaion deskribatzeko erabiltzen dira efizientzia ehuneko horiek, eta, horregatik, ahalik eta zifrarik handiena lortu nahi da.\nEz da faktore bakarra, ordea. «Gaur egun, %20ko eta %30eko efizientzietara heltzen da; baina industrian, iraunkorra eta ekoizteko merkea den materiala bilatzen da, batez ere. Sateliteetan edota Nazioarteko Espazio Estazioan, adibidez, material garestiak erabil daitezke efizientzia maila handiak lortzeko. Oro har, baina, fabrikazio kostuak oso handiak badira, industriari berdin zaio %25eko efizientzia lortzea, eguneroko bizitzan txertatzea ezinezkoa izango delako».\nEnergia mota horren defentsa sutsua egin du Delgadok: «Askotan, energia fotovoltaikoari fabrikazio kostu handiak edukitzea leporatzen zaio, erregai fosil eta gainerako energia iturriekin alderatuta». Adituaren arabera, orduko kilowatt kostuak kalkulatzen dira beti, «baina ez dira aipatzen horiek dituzten beste hainbat kostu: ingurumenean izaten dituen eraginak, kutsadurak sorrarazitako gaixotasunak, edota istripuak gertatzen direnean egin beharreko garbiketa lanak, besteak beste. Horiek guztiak, ordea, ez dira sartzen orduko kilowatt kalkuluetan», nabarmendu du.\nOinarrizko ikerketan egiten diren aurrerapenek etorkizunean izango duten ibilbidea igartzea eta zehaztea zaila dela onartu du Delgadok, eta, horren harira, orain erabiltzen diren teknologiaren hastapenak ekarri ditu gogora: «Gaurko energia fotovoltaikoa silizioan oinarritzen da, baina material horren zelula bat deskribatu zuen lehen artikula 1956. urtekoa da. Ikerketa horretan, %5eko efizientzia lortu zen».\nGarai hartan, beraz, silizioa ez zen energia eskuratzeko material erakargarriena; Delgadok azaldu duenez, ordea, sateliteen garapenarekin eta espazio lasterketaren bultzadarekin, %30eko efizientzietara heldu zen laborategietan. «Ikerketa asko egin eta gero lortu zen teknologia hori eguneroko bizitzan txertatzea».