Gaiak: U.S.Nafarroa - Euskonews\nCURUTCHET, Michel LURO, Jean Claude TAFERNABERRY, Ellande\nUnion Sportive Nafarroa bi taldeen bategitearen emaitza da. Bi talde horiek dira Garazi eta Baigorri .\nBategitea egina izan da 2003an, Garaziko taldeak 40 urte zituen; 1963 urtean sortua izan zen. Bere 30 urteak markatuak izan dira zeren eta Balandrade taldea urte horretan txapelduna izan zen eta handiak B mailarat igan ziren. U.S.Garazi Frantziako txapelduna izan zen 1975. urtean. Gure taldearen irudi bat.\nBaigorriko taldea, bestalde, Garazikoa baino gazteagoa zen –1971 urtean sortua. Eraikia zen Baigorriko kantonamenduko jokalari batzuekin. Laster, taldeak irabazten zituen txapel batzu eta horrela, 1972–1973 sasoinean igaiten ziren. “Cote Basque Landeseko ” lehen mailara. Iragaite hori segitua izan zen hiru txapelekin. Emeki–emeki taldea iganen da eta finituko du B mailan. Txapelak\nIduriz, Nafarroa talde gazte bat da, hala ere, ainitz txapel baditu bere kontagailuan. Hala nola, lehen ekipa 2006ean Frantziako federal 2. mailako txapelduna izan da.\nGero gazteetan, 2007an kadete taldea, 16–17 urtekoak, Frantziako txapelduna izan da Saint Jean en Royans taldearen kontra eta Akitaniakoa ere, sasoin berean. 2008an oraino, kadete taldea txapelduna izan da Garches Stade Fran?ais taldearen kontra .\n2009an berriz, “balandrade” mailako taldea nagusitu da Limoges–en kontra. Horrek erran nahi du, zenbait jokolari hiru urtez segidan Frantziako txapeldunak izan direla eta hori ez da ahanzten ahal! Gure taldea\nGu “minime” taldean gira, 14–15 urtekoak gira. Larunbatetan entrenatzen gira eta ez baldin badugu entrenamendurik partida bat dugu. Hala nola jokatzen giren , Donapaule, Ortexe, Hendaia, Mugerre eta Baiona taldeen kontra. Baita ere egiten ditugu lehiaketa batzu: Uztaritzekoa, Ortesekoa, Hazparnekoa eta aurten lehen aldikotz joanen gira lehiaketa baten egitera B?ziers herrirat. Taldean hogoi eta hamar bat jokolari gira . Izigarri giro ona dugu, taldean beti irriz ari gira. Bainan serios izan behar delarik, izigarri serios izaiten ahal gira. Baditugu 4 entrenatzaile: Yves, Jean Michel, Rolland eta Philippe. Ezagutzen gira ttipi ttipitik eta denak lagunak gira gure artean. Gure maila aski ona da da bainan zonbait aldiz hasten girelarik gaizki jokatzen orduan enerbatzen gira...\nEntrenatzaile Rolland Garauteighteri elgarrizketa\nNun jokatu duzu jokolari zirelarik ?\nJokatu dut Salbatarren.\nNoiztik entrenatzen duzu minime taldea ?\nLehen aldikoz aurten.\nZoin maila entrenatu duzu lehen ?\nEntrenatu ditut 9–10 urtekoak eta 11–12 urtekoak.\nZer pentsatzen duzu gure taldeaz ?\nTalde on bat da , izigarri gixakoak zirezte, bainan alferrak zirezte puxkat...\nMaite duzu gure giroa ?\nBai, giro on bat duzue taldean.\nBukatzeko azken hitz bat gure taldeaz, harro gira Nafarroa taldeak formatu baititu jokolari on batzu, nola ez aipa adibidez Imanol Harinordoquy ! Nafarroa taldeko gazte bat, orain profesional gisa ari dena, eta Frantziako taldean hautatua dena. Eta taldearen geroa segurtatua da iduriz, Errugbiko eskolan 120 jokolari dira. Azkenik, Milesker gure entrenatzaileari !\nBAIGORRI DONIBANE GARAZI


Biratabira: Kuba. Lehen hamabostaldia\nKuba. Lehen hamabostaldia\nBoyerosen, aireportu ondoko lehen herria, bizi da Jose, ta afal ondoren bere bizitzari errepaso bat ematen dio. Bera, lan askotan aritu da: arrantzale, itsasontzietan mantenimendu lanetan, soldaadutzan abiazioan aritu zen ta hori utzita aeroplano ta tamaina txikiko hegazkinekin ere. Fisikako unibertsitateko ikasketak egin zituen baina benetan gustatzen zitzaiona medikuntza zen. Ez zuen hori aukeratu ta gerora damutzen da: 'familiak esan zian hobe nuela abiazioan jarraitzea ta amore eman nuen. Ez naiz inoiz ausarta izan, aldaketen beti muzin ematen diet'\nJoseren begiradan tristezia eta ainorantzaz betea dago, bere bizitza beste bat izango zen baietz esan izan balio aukera horiei. 62 urte ditu ta laister jubilatuko dela dio, bera jada nekatuta dago, oriminak barrutik erretzen dio. 'aukerak behin aurkezten dira, hartzen dituzu momentuan edo betiko joan zaizkizu' Behin ta berriz errepikatzen du lelo hau.\n23 urte zituenean bere bzitzari 180 graduko aldaketa emateko aukera aurkeztu zitzaion. Galizian (Vigon) itsasontzi kubatar baten konponketan ari zela, bera baino 10 edo 12 urte helduago zen emakume oso aberats batek berataz maitemindu zen: 'atseden egun batean, nire lankide batekin hondartzara joan nintzen. han bi neska ziren ta hizketan hasi ginnen' nii horietako batekin hasi nintzen ateratzen, diru mordoa zuen. bitxien, perfume etabarreko denda kate handiko jabea zen. Nitaz maitemindu zen, berekin ezkontzeko eskatu zian. behin bakarrik aurkezten zaizkizu aukerak, edo hartzen duzu edo aio, onerako ala txarrerako' ' behin lanean ari nintzela arduradunak deitu zidan emakume bat nuela zain esanez. ferrari gorri batekin portuan zegoen nire zai. hotel batera joan ginen. ikusi behar zenuen niire lankideen aurpegiak' dio ta begiek dirdir egiten diote.\nAlaba sikiatra da, berak hartu ez zuen biidea aukeratu zuen ta Habanan bertan egiten du lan, ospe ona duela medikuen artean. alabaren senarra, berriz, Angolara joan zen ta hiru urte darama han. Baina alabak ez du Kubatik irten nahi. Gaua aurrera doa ta gure aurretik neska gazte bat pasatzen da, short bat ta kamiseta tiradun batekin jantzita, irrifarre maltzur batekin botatzen du, "?has visto? Bai, aukerak pasatzen dira ta denbora ere bai. Lotara noa.\nPLAYA BARAKOA “Radio reloj, 6:43 minutos de la tarde. “\nGaur Boyerosetik atera eta Habanaruntz abiatu gara, lagun bat bisitatu behar genuen eta. Peso kubatar batzuk atera ditugu ahala nola (diruarekin kriston lioa daukagu; Euroak, Mexikar pesoak, Kubako CUCa, kubatar pesoa…) eta kabina telefonikotik deitu diogu.\nJarraian, bere etxera joan eta berriketan egon gara, kafea edanez eta Guayaba eta Mango futak lehen aldiz dastatuz (atzo aguakatea ere jan genuen). Oso ondo etorri zaigu bisita hau ze hainbat kontaktu eman dizkigu irla honetako txoko ezberdinetan. Oso tipo jatorra.\nAgurtu ondoren, martxan jarri gara. Bidean zehar kotxeen ke ugari arnastu behar izan dugu, baina gustora joan gara, horrelako leku gutxi baitaude munduan. “Plaza de la revolución” pasa ondoren, Habanako malekoira jeitsi eta Barakoara etorri gara.\nOrain kostako herri honetan gaude. Orain Manolo eta Rosaren etxean egon gara. Esan digutenez, hemendik euskaldun asko pasa izan da, beraien etxe aurreko eliza ere euskaldun batek egin zuen. “Orain egoera hobea da, sistema zerbait ireki da eta komertzio txikiak baimenduak daude. Hala ere, hilabetean oso gutxi irabazten dugu” diote. Inbidia sanoa dute, guk bidaiatzeko aukera baitugu baina beraientzat Espainiara joateko hegazkin txartel bat erostea ezinezkoa da. Hau dena irribarrea galdu gabe esan digute, umorez.\nHala ere, guk inbidia diegu. Beraien bi pisutako etxea, itsasoaren ondo ondoan dago. Kulunkatzen den aulkian eseri eta itsasoa entzunez erlajatzeko bikaina. Hemen bizitza lasaiagoa da, eta “horrek ez du preziorik” esaten diegu guk beraiei.\nEgun kuriosoa gaurkoa. Playa Baracoatik irten ta Marieletik pasa ondoren Las Terrazas Eko museoa den herrirra hurbildu gara. Gertu genuen herri hau baina herrixka bateko andreari kasu eginez hiru kilometro desbideratu gara, kanpismo batean atseden hartzera ta lo egitera.\nHirurak aldera iritsi ta hasieran aspertzeko kezka bagenuen ere lotara gaueko hamaiketan joan arte ez dugu "atsedenik" izan. Hiztunak dira oso kubatar asko, bere alde izan daitekeen onura, baina batzuk ez dira era berean hain "entzule" onak. Jende mordoa ezagutu dugu, kanpismoko langile mordoa, gerente nagusiatik hasita (faltsukeriaren txapelduna izendatu genion Malenek eta nik) kustodioraino, zurikeriaren errege hau. Kuban beti izango zara turista,hori garbi eduki behar da hara joan aurretik, baina egun gutxitan asko ikasten ari gara, turista moduan nola jokatu kubatarrekin, geure onurako.\nHabanako hankapaloen konpainiako bi anai ere ezagutu ditugu eta hauekin behintzat elkarrizketa kulturaren inguruan izan da. Musika, zinea eta abarrei buruz aritu gara ta une hauek betiko monotematik ihes egiteko balio izan digu. Ea gure Kubako jirako azken egunetan zortea dugun eta ikusten ditugun kale antzerkia egiten Habana Zaharrean.\nAutopistak Kanpismo hau Habana-Pinar del Rio autopistaren ertzean dago. Autopista diodanean ez irudikatu guk ditugun autopistak. Antzekotasun bakarra bi-hiru errail dituztela norantza bakoitzean, baina beste guztia diferentea da. Kotxea, kamioiak, autobusak ibiltzen dira bai, nahiz eta trafiko dentsitatea nahiko eskasa izan. Baina han normalak diren ibilgaluetatik aparte, bizikletaz lasai asko joan zaitezke, edo patinetean, baita zaldiz edo astoz, edo oinez, ez dago arazorik. Une batean zerbait ahaztu duzula gogoratzen bazara, ez kezkatu, ez duzu itxoin behar hurrengo irten gunerarte buelta emateko.Ezerk ez dizu traba egingo beste norantza hartzeko. Norantza biak banatzen dituen bi metro zabalerako belarrezko zorua errrepide bien altura berdinean baitago. Gainera gauez argirik gabe eta kontrako norantzan joan zaitezke, gu behintzat hala eraman gintuzten kanpismotik hiru kilometrora zegoen etxe batera afari plana egitera. Erokeri masokista bai, baina ez zen izan gure ideia, adrenalina pixka bat hasieran baina ohitzen zara, eta nahiz eta guri ez tokatu, garbi dugu beste autoren bat bere bide zuzenetik etorriko balitz laister pasako ginela gure bidera. Ta beste eroren bat argirik gabe gidatzen tokatuz gero? Eskerrak hori orain bururatu zaidala\nOrain arte ikusi dugunagatik Kuban ez daude pobreak. Ez dugu eskale bakar bat ikusi, ez jendea gaizki jantzita, edota kalean botata.\nIkasturtea abuztu bukaeran hasita edonon ikus ditzazkegu eskolak, txikiagoak edo handixeagoak, nekazal eremukoak txikiagoak, herrietakoak handiagoak. Normalean 5 urtekin hasten dira haurrak eskolara joaten, nahiz eta 6 urte bete arte ez den derrigorrezkoa. Haurrak ondo jantzita eta garbi garbiak daramate uniformeak. Ondotik pasatzen garenean 'good morning" edota "bye" ohiukatzen digute, ta guk, berriz, Aio edota "ikusi arte". La Palma herriko Bigarrenn Hezkuntzako eskola baten aurretik pasatzerakoan ikasleak eskola atarian daude ta hauetako mutil batzuk zera botatzen diote Maleni: "eres la mas fea de toda la secundaria". Nik ez det hori entzun, pixkabat aurretik nihoalako, baina Malenek kontatu dit aurrerago. Zergatik ez den geldittu eta erantzun esaten diot. Eskerrak gero arratsaldean bohio batean kafea hartzera gonbidatu gaituztenean bertako 85 urteko gizonak esan dion neska politenari botatzen diotela holakoak.\nEta farmaziak ta kontsultorio ugari ikusten ditugu. jende adinekoa osasuntsu ikusten dugu nonahi, bere kabuz mugitzen (noski, ondo ez daudenak ez dira hortik zehar pasian ibiliko). Hauetako zahar batek azaldu digu longebidade osasuntsuaren sekretua: egunean 6 aldiz jan behar da (gosaria, bazkaria, afaria eta 3 "merienda": goizekoa, arratsaldekoa eta goizaldekoa) eta lehenengo sintoma nabari orduko medikuarengana jo berehala. Pozik daude bai bertako medikuntza sistemarekin.\nEta etxebizitzak. Etxebizitza normala planta bateko eraikin laukizuzena 100 metro karratu ingurukoak, atari estali bat eta patioa edota lur pusketa bat atzekaldean edo etxea inguratzen. Bertan oiloak, fruta arbolak, baratza txikia... Jadanik etxe atari askotan eseri gara itzalpean jugo bat edatera mezedoran kulunkatuz.\nGuretzat une zoragarriak dira hauek. Edo oker nabil, eta esan beharko nuke alderantziz. Kubatar gehienak pobreak dira. Agian horrela da, gehienek ez dute karrorik, ez bizikleta martxa ezberdinekin, andrazkoak ez dituzte kolonia eta perfumeak, ez dute konputadorerik, autobus zaharretan eta kamioen kajetan mugitzen dira errepide batxedunetatik etabar. Ta turistei denek esango dietena "yo nunca podre pasar unas vacaciones en España" Bai, nondik begiratzen den eta zein balio ta printzipioak ditugun. Pobreak izango dira baina justizia sozialean eta duintasunean munduaren adibide onenetakoa da Kuba. Nondik ikasi badugu, orain gure "paradisua" erortzen ari zaigun honetan.\nVENTANA AL VALLE: Kubatar Iraultzak behar duen arnasberritzea.\nMiguel Angelek eta Daisyk kubako iraultzan sinesten dute. Horregatik ari dira lanean bere etxetik eta herritik, iraultzak bizirik jarrai dezan. Atarian dute etsaia. Etsai horrek duela 51 urtetik darama Kuban jaio zen saiakera askatzailea zapuztu nahian. Eta etsaiak ez du etsitzen, Kuba eredu eta ispilu delako kapitalaren menpekotasunaren kontzientzia hartzen duten herrientzako. Gaur egun Estatu Batuen helburu nagusia kubatarren kontzientzia iraultzailea desegitea da, inbasio saiakerak, sabotajeak, gerra bakteriologikoa... porrot egin ondoren blokeoarekin batera kapitalismoaren kontsumo sukarra, balio indibidualistak eta egoismoa zabaldu nahi du irlan. Eta turismo gune nagusietan nabaria da minbizi hori zabaldu daitekeela.\nMiguel Angel eta Daisy Viñalesen bizi dira eta bere etxean gune kultural komunitarioa eraikitzen ari dira. Bere bi alabekin (Adriana eta Malena) eta beste zenbait eragileekin Viñalesen turismoaren eraginez galtzen ari diren kultura tradizionaleko elementu nagusi batzuk sustatu nahi dituzte. Decimismo eta repentismoa, dantza,musika, kontalariak, antzerkia, literatura eta tertuliak, zine kubatarra, artisautza...Proiektu globala da eta batez ere haurrak dituzte begiko, ahaztu gabe helduak eta adinekoak.Herriko eskolekin eta gurasoekin harremanak dituzte eta ekintza kulturalak antolatzen dituzte (azkena abuztu bukaeran egin zuten herriko plazan). Ikastaroak ematen dituzte bere etxean antolatzen ari diren gune honetan. Adrianak dantza erakusten die haurrei. Ezagutu dugun musikari ezagun bat joaten da astean behin haurrei musika ikastaroak ematera etabar. Hortik aparte momentuz hilean behin ekitaldi ireki bat antolatzen ari dira.\nBeren etxe inguruan duten espazio zabal batean egitura fisikoa, lokalak esan dezagun, eraikitzen ari dira. Oraindik asko dago egiteko baina 2014ko udarako bukatua egotea espero dute. Areto nagusia, tailerrentzako lokalak,entsaio eta ikastaroentzakoa, alberge txiki bat, baratza... ez dakigu zerbait ahazten dugun. Esaten digutenez Gaztetxe antzeko bat izan daiteke, ez da Gaztetxe bat baina euskaldunok ulertu dezagun jartzen du adibide hori. Egongelan jarrita duen Kukutza gaztetxearen argazki haundi bat erakusten digu. Bera, Miguel Angel, Euskal Herrian izan baitzen 2008an eta harremanak ditu Euskadi-Kuba elkartearekin eta gure herriko beste zenbait kultur eragilekin.\nEta Euskal Herria gogoan du Auzo Egitasmo honetan ere. Gure herriari eskeini nahi dio bere txokoa proiektu honetan eta horren adibide erakusten digu Sarriren 'Somos moros entre la niebla?', Cabacasen heriotzaren inguruko dokumentala, bertsolari txapelketa nagusiko dvd-a etabar. Anekdota gisa abuztuan herriko plazan egindako ekiltaldian bertsolari bizkaitar batek bota zituen bizpahiru bertso ikusten ditugu bere ordenagailuan. Lehenengo bertsoko poto nabarmenaren ondoren urduri egon zela esan zion berari eta honek "porque? si no te entendio nadie?" Bere etxe atarian Kubako bandera du zintzilikatua ta kontatzen duenez abuztura arte ez zen hori zuen ikur bakarra, ikurriña ta presoen banderolak zituen ondoan. Zer gertatu zen? Ez da zaila asmatzea. 'Espainiar turista' batek ezin izan zion bere amorruari eutsi ta handik kendu ta eraman zituen. Laister izango ditu berriro Kubako ikurrak geure ikurren konpainia.\nVentana al Valle, Viñaleseko bailara zoragarrian gorpuzten ari den kultur proiektu herritarraren izena, Kubako iraultzak arnasberritzeko behar duen herritar ekimen xume baina garrantsitzu bat. Ezagutu beharrekoa hemendik pasatzen bazarete.\nVENTANA AL VALLE (Proyecto Comunitario)\nC/ Sergio Dopico Nº 18, e/ Rafael Trejo y Final Viñales – 22400 – Pinar del Río – CUBA\nTelefono: 0053 48 695408 Móviles 58233671 – 58263385\nGaur gizon berezi bat ezagutzeko aukera izan degu. Bailara honetan eskultore bat dagoela esan digute eta bi aldiz pentsatu gabe bere etxera bertaratu gara. Bizikletetatik jeitsi ta ate nagusitik sartu gera, egurrezko eskulturez betetako jardín batetik zehar. Etxeko atarian, bi emakumek egin digute harrera.\nGure jakinmina ikusita, Elainek (eskultorearen alaba, 18 urtekoa) bere aitaren obrak erakutsi dizkigu, guztiak oso misteriotsuak. Duten txokoa ere oso polita da, laku bat eta guzti du. Momentu horretan, aita ospitalean zegoen operazio bat dela eta. Gu bitartean, Elainerekin mendi batera igo gara, bertako bistak gozatzeko. Bidean parre ugari egin dugu, oso neska alaia baita. Gainera, Hodeiri begia bota dio, eta Kuban neska bat zain duela esateko esan digu.\nBueltarakoan, aita, Noel, etxean zen jada. Ezagutzeko aukera izan dugu ta sorpresa handia eraman. Izan ere, eskultorea izateaz gain, txamana ere bada. Berak dioenez, bere arbasoek pasa diote gaitasun hori. Begiradan nabaritzen zaio zerbait berezia duela, begi marroi-urdin batzuk ditu gainera. Inguru hauetako jende andana pasatzen da egunero berarekin kontsulta bat egitera. Kontsulta hau, txabola moduko batean egiten du: leku sakratua dela nabaria da, animali mitologiko, sinbolo… ugari daude bertan. Elainek esplikatu dizkigu bere aitak dituen gaitasunak. Pertsonen arazoak, sentimenduak, etorkizuna.. ikusi ahal ditzazke begiratu batekin.\nNoelekin izan dugun elkarrizketa ere oso berezia izan da. Bizitzari buruzko hainbat aholku eman dizkigu eta Kubari buruz ere hitz egin dIgu: “Kubara sartzen zarenean hor garbi adierazten den hitza azaltzen zaizu –Sozialismoa. Nik horren atzean indarra hartzen ari den beste hitz bat ikusten dut –Kapitalismoa – Barrutik arra hazten eta hazten ari da. Ez dira 3 urte baino gehiago pasako hau guztia hondatzeko. Tristea da baina hori da ikusten ari naizena”. Berak, askok bezela, arazoa turismoagatik sortzen ari den desberdintasun ekonomikoan eta gazteen gusto edo ohituren aldaketetan nabari du.\nEgurra landuz eskultura handiak eta txikiak egiten ditu. Bere etxea familiaren bizitokia zein bere lanaren museoa eta denda da aldiberean. Etxea, familiaren bizitokia den eraikina eta lursail handi bat osatzendute. Lursail horretan laku txiki bat, eraikitzen ari den egurrezko egitura eta guanoz egindako estalpea duen hiru gelako ta terraza bateko “hoteltxoa”, eskulturaz girotutako jardinak eta beste txabola bat. Txabola berezia da hau. Hor hartzen baititu bere kontsultara aholku eske doazen dozenaka eta dozenaka lagun. Izan ere, Noel, eskultore izatetik aparte txamana da.\nBere alaba den Elainek erakusten digu bere santuarioa. San Lazaro irudikatzen duen eskultura handi bat dago sartu eta eskubira. Gero animalia mitologiko asko, ur bedeikatua duten bi edalontzi, fondoko paretean begi bat eta beste irudi eta sinbologia asko. Txabola ilunpetan dago, atea delako kanporako gune bakarra, eta leku sakratua dela nabari nabaria da barruan hanka bat sartu orduko. Elainek azaltzen digu non eseritzen den bere aita, barne barnean aldarearen albo batean, eta laguntza edo babesa eske doanarena.\nNoel apendizitisetik operatua izan da duela bi egun eta etxeko atzekoaldean hartzen gaitu. Eserita dago eta kamisetarik gabe. Erakusten digu operazioaren zauria. Gizon gaztea da oraindik, berrogeitagutxi urte, eta indartsua. Bere bular iletsua aprobetxatuz gurutze kristau bat dauka bi lerro fin eginez ilea kenduta. Mulatoa da eta berak bazekien zergaitz zuen, baina bakarrik aurre egin nahi zion gaitzari. Azkenean minari amore eman eta joan zen Pinar del Río hiriburuko ospitalera. Medikuak galdetuta zersintomak zituen, Noelek esan zion apendizea handituta zuela eta moztu behar ziotela. Medikuaren harridura handia izan zen eta galdetu zion ea nola zekien. Noelek garbi esan zion, niregan argi hau jarri duten nire arbasoek esaten didate operatzeko berehala, bestela nireak egingo duela. Halaxe egiaztatu zuen medikuak ta berehala egin zioten ebakuntza.\n“Ongia egiten ez badut berehala zigortzen naute”. Lanez lepo nago eta orain 2 hilabeteko atseden osoa hartzeko agindu didate. Nahiko kezkatuta dago turistentzako prestatzen ari den gunea atzeratuko zaiolako orain eta familia bere beharra duelako. Kubari buruz zera dio: “Kubara sartzen zarenean hor garbi adierazten den hitza azaltzen zaizu –Sozialismoa. Nik horren atzean indarra hartzen ari den beste hitz bat ikusten dut –Kapitalismoa – Barrutik arra hazten eta hazten ari da. Ez dira 3 urte baino gehiago pasako hau guztia hondatzeko. Tristea da baina hori da ikusten ari naizena”. Gero Miguel Angelek esango digu Noel oso eskultore ona dela baina politikaz ez duela asko ulertzen. Horra hor Kuba barruan bi ikuspegi desberdin.\nNoelen etxetik Viñaselera abiatu eta berehala zerua mehatxu bihurtzen da, nahiko behetik datorren laino beltzak garbi esaten digu berehala euri jasa tropikala gainera eroriko zaigula, eta ez da euria beldurtzen gaituena, erori daitezkeen tximistak baizik. Bapatean dena ilun kolorea hartu du eta Maleni oihu egiten diot “hor eskubitara hartu,baserri bat dago”. Baserrira sartzen ari garenean lehenengo tanta lodiak erortzen zaizikigu baina iritsi gara.\n- “Nos podemos guarecer aquí hasta que escampe?” Atarian dagoen andreak barrura sartzeko dio.\n- “No, no, nos quedamos en el porche”. - Pasen, por favor y así saludan al abuelo que se cayó y rompió el homoplato. Tiene 102 años.\nBarruko ilunpetik 18 urte inguruko neska baten burua atean agertzen zaigu, bihotzak buelta oso bat ematen dit. Azal leun zuri-zuria du, hotza, marmolezkoa dirudi, expresibidade gabea. Bere ilea kontraste itzela egiten du, beltz-beltza, baina egoneza izugarria sortzen duena bere begirada da. Zaila da gure begirada berearenean mantentzea. Beldurra sentitzendut.\nAzkenean sartzen gara, erdi ilunpetan dago dena eta jende asko dagoela ikusten dugu. Hor dago aitona, pijama jantzita aulki batean eserita eta besoa bularrean jarrita eskuzapi luze batekin helduta. Aurkezten gaituzte eta beste eskuarekin bostekoa ematen digu. Luzea eta argala da eta kainadatik ibiltzen ari zela nola erori zen aza\nltzen digu. Osasuntsu eta berriz kanpora ateratzeko grinez beterik dago. Jende adintsu asko ikusten ari gara Kuban osasun onarekin. Guayaba batzuk jan ondoren kanpoan atertzen ari da. Lagun batzukin gelditu garela eta berandu gabiltzalaren aitzakia jarri ondoren agurtzen gara. Ez nago lasai. Neskak ez digu begirada gainetik kendu hor egon garen bitartean\nBidaiaren hasiera harrigarria izaten ari da. Harrigarria, intentsoa eta sorpresaz betea. Agian Kuban hau gertatzea ez da izango hain arraroa baina guk, egunero-egunero, aurkitzen ditugu ahoa bete hortz uzten gaituzten pertsonak edo egoerak. Azkenak, Viñaleseko azken egunean. Ez bat, bi baizik. Gainera biak euskaldunekin lotura dutenak. Eta ez gara gu horien bila joaten garenak, bapatean ta gutxien espero dezun unean ta gunean azaltzen zaizkizu.\nAfaltzeko ordura arte denbora egiten ari ginela, lorategi txiki bat ikusten dugu eta atea gurutzatu ta barrura goaz. Laister larogeitapiko urteko gizaseme bat azaltzen zaigu eta Euskal Herriko geografia politikoari buruz hasten zaigu euskadunak garela esan eta berehala. Jesus Arencibia da, eta munduko zientzilari ezagunenekin harremanetan dago. Erreztasun berdinarekin hitzegiten du gazteleraz, ingelesez, txinoz..hiru horietan hitzegin zigun behintzat, latin pixkatekin batera. Ez, euskaraz ez zigun hitzik esan, pena. Ordubetez ez zen isildu ere egin eta abiadura handiz eta ziurtasun osoaz hitzegiten zuen munduko geologiaren historiaz (fosilak, mineralak etabar) , gizakiaren eboluzioaz, ameriketako jatorrizko herrietaz, landaretaz eta medikuntza naturalaz. Oso jantzia zegoen gai hauetaz baina akats bat zuen. Gai hauetaz dugun mailarako, estratosferikoa egiten zitzaizkigun bere azalpenak. Museo bikaina zuen lorategi txiki horretan, Unescoren sari bat merezi izan zuena bidebatez esanda. Baina gu ordubetean betekada ikaragarria hartu genuen. Gero Miguel Angeli iritzia eskatu nion gizon honi buruz ta zera bota zuen: "asko daki baina burua joan egiten zaio".\nGero Ania eta Maria katalanekin afaldu ondoren Miguel Angel eta Daisyren etxera joan ginen kafea hartzera. Han zeuden etorri berriak ziren hiru euskaldun. Tartean Danel. Bakoitzaren bidaiaren gorabeherak komentatu ta gero, aluzinea etorri zen. Lasai, ez alkoholik eta ez aluzinogenorik ta holakorik. Danel portugaletearraren hitzak ziren aluzinogenoak eta ikara sortzen zutenak. Ez dakit nola den posible berari buruz orain arte ezer ez jakitea. Ez det hemen kontatuko berak esan zizkigunak, bakarrik esan antropologiaz ikaragarrizko esperientzia duela, tribu asko ezagutzen dituela, batez ere Papua Ginea Berriakoak eta Paskua irlakoa. Beste egun batean agian, edo hobe ez jartzea hemen, ze berak esan zigunez asko dauka idatzia baina oraindik ez du ezer argitaratu. Ez gara gu izango beraz, sekretutxo horiek zabaltzeko arduradunak. Berak erabaki beharko du noiz zabaldu esperientzia horiek.\nPara ANIA y MARIA:\nCuando vengais a Euskal Herria hacemos otra cena. No es Cuba, ni somos cubanos, pero lo vamos a disfrutar igual. Visca los pueblos y trabajadores del mundo mundial\nGaueko 22:00ak dira ta gauero bezela begiek pisatzen digute. Gaur adibidez 100 bat km egin ditugu, orainarteko distantziarik handiena.\nAstea aurrera doa ta ari gea kubako teknikak ikasten; janaria merke lortzeko beraien etxe atarietan saltzen dutenetik jan (oso "jugo"onak dituzte, freskagarriak "tukola", ogitarteko txikiak...) eta biderako egarria kentzeko iturriko ura eskatzen diegu, gero guk tanta berezi batzuekin desinfektatzen duguna.\nHonetaz gain, ari gara kubatarrak hobeto ezagutzen. Oso jende irekia da, alaia... Nunbaiten eseri edo geldirik geratzen garenean segituan dugu norbait gurekin hizketan. Hori bai, hizlari bikainak dira baina oso entzule txarrak! Gainera, zoritxarrez, denek edo ia denek turista moduan ikusten gaituzte eta beti dute konturen bat guri dirua atera nahi izateko. Lehendabizi nongoak garen galdetzen digute eta guk "del pais vasco" erantzuten dugunean harrituta gelditzen dira edo "ah, de españa" diote ta jarraian, "alli se tiene que vivir de maravilla". Askok ere galdetu digute hango soldata zenbatekoa den eta beraien pena handiena, berearekin ezin izango dutela inoiz beste herrialderen bat ezagutu da. Gero etxera joan eta satélite bidez hango zein estatu batuetako kateak ikusten dituztenez, mundu faltsu baten ideia egiten dute. Hemen behintzat bankuak ez dio ondoko bizilaguna kalean utziko, adibide bat jartzearren, denak kondizio berdintsuetan bizi baitira. Hor dago balantzaren aldea\nGaur San Antonio de los Baños herritik atera gara nahiko goiz ta kostaldetik pasatzen den bidearen bila joan gara. Nekazal lur emankor amaigabeak gurutzatuz pedalkadak lasai ematen lautada handi honetan. Bukolikoa zeharo. Oilo ta zerri haztegi handiak, azukre-kainaz betetako azalera kilometrikoak, prudukzio kooperatibak ta tarteka herri batzuk. Kamioi, traktore eta zaldiz edo idiz bultzatutako gurdi mugimendu dexente ere.\nBaina guzti hau, berdetik aparte, kolore dominante batekin. Errepideak gorriz jantzita zeuden, hemengo lurraren kolorea. Lokatz geruza fin batez jantzia. Gauez badirudi euri dexente egin duela eta goizean nekazarien traktoreek gurdiek eta kamioiek barreiatu dute lur hori errepide buztietan. Lehenengo pedalkadatik hasita joan gara kamaleoien antzera geure geruza aldatzen eta inguruarekin mimetizatu gara. Helmugara iritsi garenean benetako indio azal gorriak ginen. Miamikin harremana duen familia batek hartu gaitu bere etxean, ordainduta noski, eta bertako gizonaren urtebetetzeak ospatzen ari ziren. Kasua da etxea ez zuela baimenarik logela atzeritarrei alokatzeko eta berehala esan digute afaltzera zetozen gonbidatuek guri galdetuz gero nor ginen familiaren lagunak ginela botatzeko. Ez da beharrezkoa izan, kanpora joan gara afaltzera eta. Gero andrea haserretu zaigu gu ere gonbidatuta geundela esan omen digulako. Gaizki ulertu bat. Gaur lehen aldiz biok probatu dugu ron pixkabat urteak betetzen zuen lagunak gonbidatuta. Ondo, baina berehala esan diogu nekatuta geundela eta logelara joan gara, pixkabat edanda bait zegoen bera ta jadanik ez zitzaion tutik ulertzen\nGÜINES: ESKER ONEZ\nGaur 80km egiteko asmoarekin atera bagara ere 20ra ez dira iritsi egin ditugunak, eta erdiak baino gehiago kamioi bateko kajan eginak. Eguna ederra zen gaurkoa, hemen eguraldiari buruz ari naiz ta ederra hemen lainotua eta lehorra esan nahi du. Atzoko lokatz geruza desagertuta, bazirudien ondo ibiliko ginela gaur.\nBerehala aldatu behar izan ditugu planak. Ez zen kilometroak egiteko eguna, baizik eta "pontxazoena". 4 aldiz, lau bai, zulatu zaigu gurpil bera. Lehenengo aldiz atera eta hiru bat kilometrora. Misterioa ez da arratsalde erdira arte argitu. Ohartzen eta ikasten ari gara hau dela normalidadea Kuban: anormalidadea. Ez ditut kontatuko zehatz mehatz egunaren gorabeherak. Bakarrik esan balio izan digula jakiteko Kuban ere badagoela asko laguntzen duen jendea ezer eskatu gabe. Zoragarriak benetan Roly bizikleten mekanikoa eta bere semea, duela urte batzuk Kubako txirrindulari talde bateko\npartaidea izan zena. Gaur egun apikulturara dedikatzen dena. Egun osoa gu laguntzen ibili eta gero ez digute ezer onartu ordainez. Zoragarriak ere Reinier eta Rolando, Rolyren semearen lagunak. Arratsaldean eta gauean gurekin ibili baiitira kontu kontari. Reinier pizzerian arratsaldeko lana 3tan bukatuta bere laguna den Rolandorena joaten da berari laguntzera lana egiten duen banketxera. Biak ere txirrindulaz ibiltzen dira eta hor egon gara kontu kontari, egiten dituzten astebukaeretako ibilbideak eta izaten dituzten gorabeherak entzuten ere. Hauekin ere geratu gara astebukaera batean bizikletaz ibiltzeko. Ea lister den. Eta gero herria bera asko gustatu zaigu, anbiente handikoa eta kastakoa. Turistarik gabekoa, noski. Apuntatu izena: Güines. Joanez gero gurekin kontaktuan jarri eta bizikleta bat eraman, lagun ederrak aurkituko baidituzue hemen\nPlaya Giron 1961eko apirilean Kubako iraultza zapuzteko inbasio saiakera bat eman zen Cochinoseko Badian, Playa Gironen. Gaur Jaguay Grandetik hasita Badia hau zeharkatu dugu.\nGosaltzen ari ginela (tortila ogitartekoa eta mamey jugoa) neska gazte batekin hasi gara hizketan. Yurislaydis Romero Hartemant 24 urtekoa eta 4 hilabeteko haurdunaldiarekin dagoena. Haurdunei ematen dizkieten laguntzak eskatzera joan da geunden herrira eskolaren baimenarekin. Andereño baita gertu dagoen nekazal eremuko eskola batean. Lehen Hezkuntzakoa, Arteko espezialitatearekin. Bera ibiltaria da beste hiru eskoletan ere. Eskola hau iraultza aurrekoa da esan digunez, eta horregatik eskolarekin batera maixu-maistraren etxea du itsatsita. Bera bertan bizi da bere aitarekin eta mutil-lagunarekin. Aita 30 urte bait darama maixu bezala eskola horretan.Amatasun bajaren inguruan ere hitzegiten egon gara, Kubakoa eta gurea konparatuz etabar.\nBizikletaz etorri denez ea bere etxe-eskolaraino dauden 4-5 km horiek berarekin egingo dugun galdetzen digu nahiz eta berak ezingo duen oso azkar joan. Guri ere ez zaigula komeni abiadura handiz joatea esan eta irribarreak barre zabalak bihurtzen dira. Zalantzarik gabe Kubak duen autentikoena bere jendea da. Nekazal eremuetan nonahi aurkitzen dena eta gune turistikoetan askoz zailagoa dena aurkitzen. Bizikletaz bidaiatzeak aukera zoragarri hauek eskeintzen ditu. Behin eskolara helduta, barrurako gonbitea egiten digu, eta etxera sartzeko eskolako ikasgela baten aurretik pasatzen gara. Bere aita zaborraren inguruan azalpenak ematen ari da baina ez diogu esaten ea sartzerik badugun. Konfiantza gehiago beharko genduke horretarako,jendeak eskeintzen duena hartzen dugu, ez gehiago. Errespetua oso inportantea da guretzat, Kuban eta edonon. Bere etxean hizketan jarraitzen dugu. Bi baso ur ateratzen dizkigu ta barkamen eske hasten da bere etxea hain xumea izateagatik. Kuban ezagutu ditugun etxeak gutxienez oso duinak dira hasteko, eta hori baina gehiago, guretzat gureak baina askoz ere egokiagoak direla bizitzeko esaten diogu: distribuzioa, espazioak mugitzeko, etxeko portxeak, atariak, atzeko eta inguruko patio, baratza edota guneak... Badaki Espainian etxebizitzekin ze arazo dauden, eta tamalgarria dela jendeak bere buruaz beste egiteraino iristen dela ikustea dio. Berak balio handia ematen dio iraultzak guztientzat ekarri dituen oinarrizko eskubideen bermea eta hori defendatzen jarraitu behar dela aipatzen du. Gustura dago horrekin. Izan ere, bere ikasketak osatu nahi ditu, eta horretarako aitaren eta mutil-lagunaren babes osoa du. Psikologia karrera egiteko eman du izena eta egun hauetan hasi berria da ikasketekin.\nBere aita ikasgelatik aterarazi du gu aurkezteko baina ezin du denbora asko gurekin egon klasera bueltatu behar duelako. Argazki bat ateratzen dugu hirurok eta harremanetan mantentzeko hitza eman diogu elkar. Ziur baietz. Ez digu ateratzen uzten platano batzuk eta aguakate bat onartu arte. Muxu bat eta lagun bat gehiago dugu Kuban. Zoragarria gaurko eguna ere\nPublicado por Pello eta Malen en 23:27\nkontxo-kontxo hori abenturak hori..oso politak..emateu film bat irakurtzen aizeala(nire esperientzia urritik, sozialismoa existitzen dela baieztatze dezuelako,ez dalako utopia egingaitz bat jarraibide bat baizik munduaren etorkizunerako,ta Kuba ez dalako Estatu Batuen ta turisten prostibulo ta negozio bat).pena bat da Kubai buruz esan dituzuen gauza batzuk irrakurri izanak:Kapitalismoaren atzaparrek erangindako erralitatea(komertzio txikien irekierak, gazteen balore berrien zabaltzea , herritarrak bidaiatzeko eta ateratzeko dituzten zailtasunak arrazoi ekonomikoengatik etb.baino halere gizarteak iraultzak ekarritako ondorioak nabarmentzen jarraitzeu(ta hori oso positibua da, bizirik mantendu nahi bada)..emandako aurrepanenak etikoki, kulturalki eta sozialki.(Ernesto Guevarak esan zuen bezala, nahitaezkoa gizaki berriaren sorreran)alee famili ondo ondo segii !!malen holako baten zure aitan mobilea deitukoet..Gora Kuba asktatua eta sozialista!!!patria o muerte!\n2013(e)ko ira. 22(a) 14:25:00\ngaur da eguna maitea..biok elkar ireki genuen atea..elkar egin genuen bidea..urtebete dira gure bihotzak bat egin zirela..ernaldu zirela..loratu giñela..eta ez dut ez damurik..ez eta adiorik..badakidalako zer nahi dudan..zerregatik borrokatuko dudan..ta zertan ez dudan amorerik emango..nire hiztegian hori ulergaitza baita, sinesgaitza.. eta kaka emango dudala?Noski eta asko gainera.. mundu bat maite zaitudalako ta oraindik eta zuk ere ilargi bat maite nauzulako..\nZaituu maitia!egunero gogoratze naiz zuretaz..ez ahaztu.. Pablo Nerudan poema batekin despediuko naiz:''Si nada nos salva de la muerte..al menos que el amor nos salve de la vida''\n2013(e)ko ira. 22(a) 14:44:00\nMikel A. erabiltzaileak esan du...\nHara, beldurturik sartzen dut sudurra, horren beste istorio polit etab. artean nola sartu ezer aurretik puzkatu gabe.\nOndo, paria enbidi piskat ematen hasiak zarete. Gu hemen, betiko martxan, datorren astebueran Gudari Eguna tokatzen zaigu. Arranon aldaketak egitekoak dira, bazkal oztean itxi seirak alderarte eta horren trukez asteazkenetik aurrera afariak emateko asmoak dituzte, astebukaera artean.\nImanolek gaur whatsaapez idatzi labur eta argazki bat ere bidali dit. Pena eman dit, argazkian zirudien bera bakarrik Saharako basamortuan galdua (Burgos inguruko lur lau lehorretan), urik gabe balego bezala eta arerioz inguratua. Honeri ere kaskarrean zerbait sartzen zaionean han zihak dena delakora.\nPoliitikaz ba espero genuena PNVek PSOEkin adostu dituzte Eusko Jaurlaritzako kontuak.\nUda joan da eta pintxo poteoa beragertu da. Azken aldian ia egunero elkartzen gara petit comite (Anita, Aitor, Adriano eta astoa atzetik NI). Aniri Arrasaten lana atera zaio, ama izatera doan baten baja, segurazki ikastaro osorako.\nNik dagoeneko 2. astea amaituta EHUn. Ainhoa Ezeizaren klaseetan murgilduta besteak beste (asma zak zer ematen digun? Noski zer bestela IKTak).\nBalkoiko baratza ni bezain hurbil zerutik, hazi baina gogoz hazi dira aurten. Orain azken txanparako Eki indartsua behar dute, eta ez joan den aste umela. Onerako iragarkiak ditugu eta...animo.\nDonostialadean zinema hasia da, eta ez det esango noraino haserretzen nauen horko txorrada glamuroso diruzaleak, kulturaren mozorroan ezkutatzen bada ere. Popatik...\nTamalez 4. urtez EHU de culo y sin frenos. Goirizelaia hasia da diru ezaz kexu. Giroa makurra, andereñoak harriturik zigun, -zer gertatzen zaizue? zeharo ondoa jota ikusten omen gintuen.\nAzkenik ba erregea eta bere kastakoen inguruan surrumurru ugari, abdikatu edo ez edo zer arraiotarako behar diren etab... zezenaren azalaldean.\nAitor barrrez zentorren dela gutxi, eta zer ote zuen ba? eta Aita Santuak esan omen du, -nahikoa dela elizarentzat homosexualak, dibortzioak eta abortoen gaietan kaka nahasten ibiltzea. Munduan askoz ere arazo larriagoei aurre egin behar zaitela eta eliza txirotasunaren, injustizien, aurka ekinean jarri behar duela. (Gustatzen zaidak Aita Santua hau norbaiten aipamena). Aitorrek Espainiako zabortegira jo eta ea libertad dijital delakoak nola hartu zuen albistea eta honako titular handi batekin omen zetorren. PAPAFLAUTAS. Orri osoa estaliz, jejejeje...\nZuen idatzia bezain luze ez nuke idatzi nahi ta laster arte.\n2013(e)ko ira. 23(a) 01:58:00\nventana al valle erabiltzaileak esan du...\naupa bikote, lehenongo eta behin zorionak zuen blog ederraittik!!! ez dakit denporarik edukiko duzuen mezu hau irakurteko, interneten zuekin zelan kontaktatu bilatzen ibili naiz baina ez dau modurik eta azkenean bertan idaztea pentsatu dut! aste honetan (azaroak 25-30) Miguel eta Daysik aurrera daramaten proiektuari bultzada bat emateko, Ventana al Valle proiektu soziokultural komuniarioaren aldeko elkartasun astea antolatu dugu,Abadiñon proiektuari laguntzen gabiltzan euskal talde kudeatzaileak antolatu du elkarte desberdinen laguntzarekin. bertatik pasatu diren denei aste honetan eta gehienbat larunbatean egingo den jaialdira hurbiltzeko deialdia egiten gabiltza, egun handi bat eta elkarrekin ondo pasatzeko asmotan! egitarau potolo bat antolatu dugu; filmak, mahinguruak, bazkari kubatarra, kontzertu dantza kubatarrak...\nbertara hurbildu eta animatu!\n2014(e)ko aza. 25(a) 12:00:00


Maiatzak 5: Adele | eleizaldemusika\nMaiatzak 5: Adele\nAdele Laurie Blue Adkins, kantautore britaniarra, Tottenhamen jaio zan 1988ko maiatzaren 5ean.\nSoul, Blues, Jazz eta Pop estiloak lantzen dauz.\nBere ahotsa kontralto tesituran kokatu arren, adituek mezzosoprano dramatikoa dala diñoe, hau da, zeozertxo altuagoa.\n2006an, bere lagun batek bideo bat MySpacen zabaldu ondoren, XL Recordings disketxeak kontratu bat eskeini eutson.\nBere lehen albuma, “19“, 2008ko urtarrilan kaleratu zan. Diska honek 6,5 miloi kopia saldu ebazan mundu osoan, eta Adelek Grammy sari bat eskuratu eban.\nBigarren albuma, “21″, 2011ean argitaratu zan, 20 miloi salmenta lortuz.\n2012ko Grammy sarietan Adelek lortu eban arrakastarik handiena, sei Grammy irabaziz.\n“Rolling in the deep” eta “Someone like you” dira bere abesti ezagunenetarikoak.\nPosted by biotzf on 2012/05/05 in Efemeride musikalak, SARRERAK.


Artikulu hau Zuhaitzaren fruituari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkurra (argipena)». Ezkurra edo zia (aitzineuskaraz: *zini) Quercus generoko zuhaitz espezieen fruitua da. Mikatzak diren Quercus ilex ilex subespezieko arte ezkurrak eta goxoak diren Quercus ilex ballota subespezieko arte ezkurrak abereentzako elikadurarako biltzen dira; larratzen duten txerriek ezkur jalkiak jaten dituzte; ahuntzek berriz bilatzeko arboletaraino igotzea normala da. Iberia penintsulako Erroma aurreko erdi eta iparraldeko herri zeltek arte ezkur irinaz ogia egiten zuten, Estrabonek dioanez: Fruitua gordina edo errea jatekoa da. Ezkur-likorea ere egiten da. (eu)\nArtikulu hau Zuhaitzaren fruituari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkurra (argipena)». Ezkurra edo zia (aitzineuskaraz: *zini) Quercus generoko zuhaitz espezieen fruitua da. Mikatzak diren Quercus ilex ilex subespezieko arte ezkurrak eta goxoak diren Quercus ilex ballota subespezieko arte ezkurrak abereentzako elikadurarako biltzen dira; larratzen duten txerriek ezkur jalkiak jaten dituzte; ahuntzek berriz bilatzeko arboletaraino igotzea normala da. Iberia penintsulako Erroma aurreko erdi eta iparraldeko herri zeltek arte ezkur irinaz ogia egiten zuten, Estrabonek dioanez: (eu)


Zientziaren aurpegi guztiak eztabaidagai | El Correo\nZurekinZientziaren aurpegi guztiak eztabaidagai\nBizkaia Zientzia Plaza irailaren 13tik 29ra egingo da Euskalduna Jauregian, EHUko Bizkaia Aretoan eta Ondarroa, Durango eta Igorren\nAMALIA IBARGUTXI Jueves, 13 septiembre 2018, 00:49\nZientziaren alde samurrena erakusteko ekimena da Bizkaia Zientzia Plaza. Adin guztietako zientzia-zaleak elkartzea du xede, dibulgazio zientifikoko jaialdi izatea, hain zuzen. Irailaren 13tik 29ra egingo da jardunaldion bigarren edizioa Euskalduna Jauregian, Euskal Herriko Unibertsitateko Bizkaia Aretoan, eta lurraldeko beste hainbat udalerritan ere bai. Guztira, zazpi ekitaldi egingo dira, denak doakoak, eta zientziaren esparruko ehun hizlari eta gonbidatutik gora ere bertaratuko dira Bizkaira.\nJarduera zientifikoaren alor desberdinak jorratuko dituzte, hainbat erregistro eta formatu baliatuta, hala nola hitzaldiak, ikuskizunak eta tailerrak. Zientziaren «agertoki» bilakatu nahi dute hiria, eta hain zuzen, 'Ciencia show'-eko bakarrizketa zientifikoak izango dira taularatutako lehen ikuskizunak. Hilaren 13an, Euskalduna Jauregian egingo da, bigarren hezkuntzako ikasleen parte-hartzearekin.\nBereziki nabarmentzen ditu antolakuntza taldeak 'Naukas Bilbao' hitzaldi dibulgatiboak, gaztelaniaz burutzen den dibulgazio zientifikoko ekitaldi nagusia. Aurtengoa zortzigarren edizioa izango dute, irailaren 14an eta 15ean. Iaz bi saioetako bakoitzean 2.000 pertsona bildu zituzten, aurreko urteetan bertaratuen kopurua hirukoiztuz.\nNaukas Bilbao baino lehen, irailaren 13an, 'Naukas PRO' ekitaldiak zientziaren jardun profesionalaren inguruko hainbat ikuspegi jarriko ditu eztabaidaren erdigunean. Zentro zientifikoetako ikertzaile ezagunek haien lanaren inguruko 20 minutuko hitzaldiak eskainiko dituzte. Bertan izango da, adibidez, Alicia Sintes 2017ko Fisikako Nobel sariduna. Grabitazio-uhinen detekzioan parte hartu duen talde zientifiko nazional bakarraren fisikaria eta zuzendaria da, eta hurrengo Medikuntza edo Fisiologiako Nobel sarirako hautagai izango dela dioenik bada jada. Iragarri dutenez, Alacanteko Unibertsitateko mikrobiologo eta ikertzaileak parte-hartze «berezia» egingo du Naukas Bilbaon.\nBestalde, Juan Carlos Ortega umoristak ere parte hartuko du, baita Edzard Ernst medikuntza-katedradun eta medikuntza alternatiboaren alorreko ikertzaile adituak ere. Bigarren hezkuntzako ikasleen 'Ciencia Show' bakarrizketa lehiaketaren finala, eta nerabeei zientziarekin modu dibertigarrian ikastea posible dela frogatzea helburu duten ekitaldiak ere prestatu dituzte.\nEuskal Herriko Unibertsitateko Bizkaia Aretoan, irailaren 16an, Scenio ekitaldiaren bigarren edizioa izango da. Bertan, ezohiko ikuspuntuetatik jorratuko dute zientzia, jarduera zientifikoa eta dibertsioa uztartuta, sormenezko dibulgaziorako pentsatutako espazio batean.\n'Jakinduriek mundue erreko dau!' bertsozientzia ekimena irailaren 20tik 29ra Ondarroara, Durangora eta Igorrera iritsiko da bertsolaritzaren eta zientziaren arteko fusioaren inguruan hausnartzeko.\nOndarroa, Durango, Euskera\nArabak 75.000 euroko laguntza emango die Errioxa JDK sustatzen duten upeltegiei Liburutik ikus-entzunezkora: kalean da 'Black is beltza'


Lurrarekin bat | AIPU HIZTEGIA\nEtxe, ontasun, baserri bakoitzeko lurrek ere badutela beren hizkera. Beren hizkera berezia. Norbere baratzekoarena duk eder. Lurrarekin gizonak bat egiten dizunean, gizona lurrari bezain beharrezkoa izaten baitzaio bere lur hura gizonari.\n← Bakoitzari bere hizkeraz\nEgiazko abertzaletasunik →


1.1. Teknologia garbiak autobusetan\nAutobusa garraiobide gisa sustatzeko, zerbitzu eraginkorra eta aldi berean ingurumenean eragin gutxien duena eskaini behar da, ibilgailu pribatuarekin alderatuta.\nHelburu hori buruan hartuta, azken hamarkadan, Dbusek flotara erregai kontsumoan eta kutsaduraren murrizketan teknologia aurreratuenak dituzten autobusak gehitu ditu.\nGaur egun Dbusek batez ere hiru motatako autobusak ditu:\nDiesel autobus ekologikoa\nKonpainiaren diesel autobusek mantentze-lan zorrotzak izaten dituzte, gehiegizko isuriak saihestuta eta erregaiaren erabilera optimizatua bermatuta. Era berean, ibilgailuen % 83 baino gehiago Euro 3 isurien teknologiaren gainetik dago, eta hirian aire garbiagoa bermatzen du horrek.\nDbuseko diesel flotaren azken txertaketa 2014ko abenduan izan zen Euro 6 teknologia duten 4 mikrobusekin; hori da isurien mailari dagokionez teknologia aurreratuena.\nDbusek MAN Lion’s City Hybrid autobus hibridoa du. Autobus eraginkorra da, diesel autobusek baino % 30 erregai gutxiago kontsumitzen duena.\nGainera, Dbusek beste bost autobus hibrido sartu ditu, SOLARIS etxeko Urbino Hybrid 12 modelokoak eta Euro 6 teknologia dute; hala, gero eta garbiagoa eta eraginkorragoa den flota sortuko du.\n2014ko uztailetik, Irizarrek egindako % 100 elektrikoa den autobus bat dabil Dbuseko lineetan. Autobus isila eta ingurumenera isuririk egiten ez duena da, Konpainiak iraunkortasunarekin eta donostiarren bizi kalitatearekin duen konpromisoa agerian jartzen duena.\n1.2. Energia berreskuratzeko eta erregaia aurrezteko sistemak\nAutobus bakoitzaren eraginkortasuna teknologia osagarriei esker hobetu eta indartu daiteke. Horiei esker, ibilgailuaren jokabidea optimiza daiteke, eta beraz, ingurumenean duen eragina murriztu.\nDbusek flotaren eraginkortasun energetikoa eta zerbitzuaren puntualtasuna hobetzeko sistema berritzailea instalatu du autobusetan. Donostian ezarritako sistema berria, EKObus izenekoa, aitzindaria da munduan, lehen aldiz instalatu baita.\nEKObusek Tablet bat du euskarri gidariaren alboan, eta agindu bisual batzuen bidez, gidatze iraunkorragoa eta ezarritako ordutegien araberako zirkulazioa lortzeko gida gisa balio du. Gaur egun, Dbuseko linea nagusietako autobusetan txertatuta dago, baita hiriko hainbat lineatan ibiltzen den autobus hibridoan ere. Elkarren artean osagarri diren bi sistemaz osatuta dago, gidatzea eta puntualtasuna optimizatu ahal izateko.\n1. Gidatze eraginkorragoa izateko laguntza sistema\nErregaien kontsumoa eta atmosferara gas kutsagarrien isuriak murriztea ahalbidetzen duen sistema da. Ikono gisa bistaratzen diren mezuei esker, sistemak gidariari jakinarazten dio une bakoitzean gidatzeko modurik onena zein den, hobeto gidatzeko, erregaia aurrezteko eta matxurak murrizteko\n2. Geltokietan ordutegiak hobeto betetzeko Anti-bunching sistema\nPuntualtasuna hobetzeko sistemari esker, linea bereko autobusen artean behar den distantzia manten daiteke, eta hala, linea horretarako ezarritako maiztasuna ahalik eta gehien errespetatu. Hala, semaforo baten antzera funtzionatzen duen sistemaren bidez, gidariari adierazten dio abiada bizkortu edo moteldu behar duen, maiztasuna mantentzeko beharrezkoa duen gelditzeko denbora eta geltokitik irteteko unea.\n1.3. Gaitasun Handiko BRT sistema\nDbuseko linea erabilienetan, 5 eta 28 lineetan, BRT sistema dago, kalitate handiko autobusen sistema, zirkulazio azkar, eroso eta eraginkorrean oinarrituta; horretarako, zirkulazio errei propioak dituzte, eta horrek pasatzeko lehentasuna ematen die eta erabiltzaileentzat zerbitzu bikaina eskaintzen dute.\nHonako hauek dira beste garraio sistema batzuekiko dituzten ezaugarri eta abantaila nagusiak:\nAutobus “garbiak”, oso kutsatzaileak ez diren eta gaitasun handikoak diren ibilgailuak\nErreserbatutako plataformetan ibiltzea (autobus erreiak)\nPuntualtasun eta fidagarritasun indize altuak\nDenbora errealeko informazio sistemak geltokietan eta ibilgailuetan\nOrdainketa sistema arinak\nZentralizatutako kontrol sistema (SAE) eta ITSen erabilera (Garraio Adimenduneko Sistemak)\nAzpiegitura obra handiak behar dituzten trenbide garraiobideekiko mantentze kostu eta inbertsio kostu baxuak.\nGainera, BRT sistemetan autobusen ohiko sistemetako alderdi batzuk nabarmen hobetzen dira, eta ibilgailuen gaitasuna areagotzen da, semaforo bidezko lehentasunaren bidez merkataritzaren abiadura hobetuta, erreserbatutako plataforma babestuta, geldialdien irisgarritasuna hobetuta, kutsatzaileen isuria murriztuta eta ibilgailu eta zerbitzuen irudia hobetuta.


Helduek ere bizikletan ibiltzeko ohitura izan dezaten ikastaroa egingo dute - Eskoriatza - Goiena.eus\nHelduek ere bizikletan ibiltzeko ohitura izan dezaten ikastaroa egingo dute\nArantzazu Ezkibel Galdos 2018-05-30 13:41\nHelduei bizikletan ibiltzen erakusteko ikastaroa egingo dute ekainean Eskoriatzan. Udalak eta Aldundiko Mugikortasun departamentuak antolatu dute ikastaroa.\nEskoriatzan, adineko jendearen populazioa oso aktiboa dela nabarmendu du mugikortasun diputatu Marisol Garmendiak, eta ikastaroarekin euren egunerokoa jasangarriagoa izaten lagundu nahi dutela nabarmendu du.\nIkastaroa ekainaren 14an, 15ean, 19an, 21ean, 22an eta 26an izango da, eta doan izango da. Sei saio izango dira, ordu eta erdikoak –goizetan 9:30-11:00, eta arratsaldetan 16:00-17:30–. Izena eman beharko da ekainaren 7ra arte Manuel Muñoz kiroldegian. Azaldu dute bizikleta edukitzea ez dela derrigorra izango, Aldundiak ipiniko dituela bizikletak.\nAldundiaren helburua da helduek egunerokoen erabiltzea bizikleta.\nEkimenak arrakasta izan du beste herri batzuetan\nOrain dela bi urte jarri zuen Aldundiak ekimena martxan: Errenterian eta Eibarren egin zituzten ikastaroak, arrakasta handiarekin.\nKatruenera arteko bidegorri zatia\nGaurkoan, ikastaroaren berri emateaz gain, Marisol Garmendiak inauguratutzat utzi du Aingeru Guardatik Kuatruenera arteko bidegorri zatia, kilometro ingurukoa. Mugikortasun departamentuak emandako diru-laguntza bati esker eraiki dutela bidegorria azaldu du Joserra Zubizarreta Eskoriatzako alkateak. Udalak mugikortasun planean ezarritako helburu bat bete dela gaineratu du: udalerri osoan bizikletarekin ibiltzeko aukera.


Timo - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1Funtzio linfatiko eta immunea\nErakutsi/ezkutatu Barne egitura azpiatal\nErakutsi/ezkutatu Odoleztapena azpiatal\nTracheobronchial lymph nodes (en)\neta A15.382.520.604.750 A10.549.750 eta A15.382.520.604.750\nTimoa (grezieratik: thýmos, «bizi energia») immunitate-sisteman espezializatutako guruin endokrinoa eta errai linfoidea da. Toraxaren goiko aurrealdean kokatuta dago, zehazki, biriken artean eta bihotzaren gainean. Gehienez 5 zentimetroko luzera eta 20-40 gramoko pisua du. Garapen aldi nagusia haurtzaro eta nerabezaro artean dauzka; hortik aurrera, fisikoki murrizten hasten da.\nTimoa toraxaren goi-aurrealdean kokatzen da, birikien artean eta bihotzaren gainean.\nAro enbriologikoan, timoa hirugarren poltsa faringeoaren alde bentraletik hasten da; beraz, jatorria endodermikoa izango da. Garapenean timoa beheranzko norabidea hartu eta bularrezurraren atzeko eremuan kokatuko da.\nTimoa errai linfoide primarioa da eta bere funtzio nagusia T linfozitoen hazkuntza eta desberdintzapena egitea da. Hala ere, beste hainbat funtzio betetzen ditu, hala nola: hezurren hazkuntza, sexu guruinen garapena eta linfa sistemaren garapen zein heldutasunaren sustapena.\nFuntzio linfatiko eta immunea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nT linfoblastoak (desberdindu gabeko T linfozitoak) hezur-muinetik timorantz abiatuko dira. Timora heltzean, bertan heltzen eta ezberdintzen dira. Horretaz gain, T linfozitoak sistema immuneko zelulak direnez, gorputzeko zelula propioak ez kaltetzen ikasiko dute.\nTimoaren kokapena eta barneko detailea.\nFuntzio endokrinoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGuruin endokrinoa ere denez, hiru hormona garrantzitsu sortu eta askatuko ditu: timolina (bere funtzio nagusia hantura erreakzio baten aurrean mina murriztea da), timopoetina (CD90 proteina sortzen du hainbat funtzio betetzen dituena) eta timosina (sistema immunearen zelulen hazkuntzan parte hartzen du).\nEgitura makroskopikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTimoa torax barrunbearen goiko eremuan aurkitzen da; zehazki, bularrezurraren kirtenaren atzean eta bihotzaren aurrealdean; perikardioan aurrealdean. Nahiz eta orokorrean goiko mediastinoan agertu, beheranzko luzapenen kasuetan beheko mediastinoaren aurreko eremutara (aurreko mediastinora) hedatu daiteke. Aldi berean, goiko luzapenen kasuetan tiroide-guruinera heldu daiteke. Timoak lau aurpegi ditu; aurrekoa, atzeko eta alboetakoa, eta bi ertz; goikoa eta behekoa.\nAurreko aurpegia: iduneko zatia izango litzateke. Bularrezurraren kirtena aurrean kokatuko da, eta baita hioide azpiko gihar batzuk ere.\nAtzeko aurpegia: goiko eremutik zintzurrestea kokatzen da eta behekaldetik bihotzaren perikardioa egongo da.\nAlboetako aurpegiak: iduneko multzo baskulonerbiosoa bi aldeetatik igaroko da. Bestalde, biriken pleurak ere mugatuko ditu bi alde hauek.\nGoiko ertza: tiroide-guruina kokatzen da.\nBeheko ertza: perikardioak mugatzen du, gutxi gorabehera 4-5 saihetsen mailean.\nTimoa bi lobuluz osatuta dago, eta lau aurpegi eta bi ertz ditu.\nTimoa bi lobuluz osatuta dago; hauek ehun konektibo inguratuta egongo dira; bi lobuluak aurreko erdiguneko lerroarengandik banatuta egongo direlarik. Aldi berean, lobulu hauetatik barrurantz trabekula batzuk ateratzen dira eta hauek lobuluak lobulu txikiagoetan banatzea ahalbidetzen dituzte.\nErrai linfoide hau oso garrantzitsua izango da batez ere haurtzaro eta nerabezaroan. Aldi hauetan timoak kolore gris-larrosa hartzen du eta bi lobulu nagusitan banatuta egongo da. Tamaina eta pisu maximoa nerabezaroan hartzen ditu; 5 zm-tako luzeera eta 20-37 gramoko pisua izatera ailegatu daiteke. Helduaroaren hasieran timoa atrofiatzen hasten da, timo ehuna ehun adipotsuarengandik ordezkatzen da; eta beraz, helduaroan eta zahartzaroan batez ere gantza egongo da. Hori dala eta, zahartzaroan kolore horia hartzen du. Horretaz gain, helduaroan bularrezurarren atzealdean timoaren presentzia miastenia gravis gaixotasunaren seinale izan daiteke.\nTimoaren lobulu nagusi biak ehun konektibo laxo edo areolarrez inguratutako lobulu txikiagoz osatuta daude. Lobulu edo folikulu hauen artean ehun konektibozko zuntz-trabekulak azaltzen dira, organoaren kanpoko kapsulatik ateratakoak.\nHistologikoki, lobuluek 1-2 mm inguruko tamaina dute, eta nahiko aldakorrak dira forma aldetik. Bakoitzak bi atal nagusi ditu: kortexa, periferian, eta muina, erdian.\nEhun linfoidean hiru T linfozito mota bereiz ditzakegu, tamainaren arabera -handiak, ertainak eta txikiak-. Zelulen tamaina haien desberdintzapen eta heldutasun mailarekiko alderantzizko proportzionala denez, linfozito heldugabeak handienak izango dira, eta alde kortikalean aurkituko ditugu. Hazkuntza-prozesuan zehar, espezializatzen doazen heinean, T linfozitoak kortexetik erdiko muinerantz desplazatzen joango dira.\nTimoaren lobulutxuetako bat, mikroskopio optikoz behatua. Atal nagusi biak bereiz daitezke: kortexa periferian, eta muina erdian.\nKortexa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAlde kortikala T linfozito heldugabez (timozitoz) osatuta dago. Bertan, timozitoen garapenerako hasierako urratsak ematen dira, eta horretarako, antigenoen aurkako hartzaileak kodetzen dituzten geneen berrantolamendua ematen da zelula hauengan.\nTimozitoen artean, tamaina handiagoko bestelako zelula batzuk ere aurki daitezke, sare baten antza antolatutakoak: zelula epitelial kortikalak eta zelula mesenkimalak.\nHorrez gain, alde kortikalean -eta batez ere, alde parakortikalean- makrofagoak agertzen dira. Ezohiko linfozitoak edo timozito kaltetuak suntsitzen dituzte, haien hazkuntza eta desberdintzapena eten dadin eta muinera pasa ez daitezen.\nMuina[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHassall korpuskulu bat, muinean aurki dezakeguna.\nMuinean, timozito edo linfozito heldugabe kopurua nabarmen murrizten da, eta zelula epitelial medularrak nagusitzen dira, timoaren oinarrizko euskarria eratzen dutenak.\nZelula epitelialen baitan, zelula zaintzaile (ingelesez, “nurse cells”) deritzen azpipopulazio bat bereizten da. T linfozitoen garapen eta desberdintzapenerako ezinbestekoak dira, timozitoak endozitatu eta haien hazkuntzarako beharrezkoak diren seinaleak aktibatzen dituztelako. Gainera, prozesuarekin jarraitzeko prest ez dauden linfozitoak apoptosi bidez hiltzen dira zelula zaintzale hauen baitan, aurrerago makrofagoen bidez fagozitatuak izanik.\nBestalde, zelula epitelial keratinizatuak ere aurki daitezke muinean, era zentrokidean antolaturik eta Hassall korpuskulu izeneko egiturak eratuz.\nOdoleztapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSistema arteriala[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTimoa odoleztatzen dutenak honako arteria hauek dira:\nBi goiko arteria timikoak: beheko arteria tiroideotik sortutakoak dira. Bi hauek lobulu bakoitzaren goiko aldetik barneratzen dira.\nBi alboko arteria timikoak: barneko torax arteriaren adarrak dira.\nAtzeko arteria timikoa: enbor brakiozefalikoaren adarra da.\nArteria hauek guztiak kapsula timikotik barneratzen dira eta egitura honetatik irteten diren trabekulen artean bideratzen dira. Behin kortex-a eta muina lotzen dituen puntura iristean, arteriak kapilar bihurtu eta kortexean sartzen dira. Mintz-basal lodia izateaz gain, kapilar hauek I motako epitelio zelula erretikularrez inguraturik daude. Hauei esker hesi hematotimiko bat sortzen da eta honen ondorioz, garatzen ari diren linfozitoen eta odoleko makromolekulen arteko kontaktua ekiditea lortzen da.\nOdol-zirkulaziotik eratorritako linfozito heldugabeak, kortex eta muinaren arteko lotunean sorturiko sare kapilarretik irten eta kortexaren periferiaruntz bideratzen dira bertan garapen prozesuari hasiera emateko.\nItzultze-benosoari dagokionez, lehenik eta behin, kapilarrek arku bat sortzen dute eta honen bitartez, kortex eta muinaren arteko lotunera bideratzen da edukia. Bertan sorturiko zainetan dranaitu ostean, beste zain batzuetan drainatu eta trabekulen bitartez kapsula timikora iritsiko da. Horrela, timotik irtengo da eta honen ostean, barneko torax zainetan, perikardio-diafragmetako zainetan, beheko zain tiroideotan eta ezkerreko zain brakiozefalikoan drainatuko da.\nLinfa-sistema[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEz da timora sartzen den linfa-sistema aferenterik ezagutzen. Bizkar-muinaren gune peribakularretan sortzen diren kapilare-linfatiko txikiek bat egingo dute hodi handiagoak eratzeko. Azken hodi hauek, zain perilobularen ondotik jarraituko dute kapsulara iritsi arte. Drainatze linfatikoa egiten duten hiru hodi-linfatiko talde bereizten dira, eta guztiak timoaren kapsularen azpian sortzen dira:\nGoiko hodi-linfatikoak: beraien atal kaudalak barneko jugular, innominatu edota aurreko mediastino gongoiletan drainatzen dituzte.\nAurreko hodi-linfatikoak: bularrezur alboko (paraesternal) linfa-nodoetan drainatzen dira.\nAtzeko hodi-linfatikoak: zintzurreste-bronkioetako linfa-nodoetan drainatzen dira.\nBukaeran, aurreko eta atzeko hodi-linfatikoak elkartu, eta beraien edukia zain jugular eta lepauztai azpiko barneko zain ipsilatereletan drainatzen dute.\nInerbazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTimoaren inerbazioa nerbio-sistema autonomoak betetzen du gehien bat. Nerbio-sistema sinpatikoak idun nerbioen bidez eta parasinpatikoak vagus nerbioaren adarren bidez bestetik.\nAipatutako nerbioez gain, diafragma-nerbioak eta idun-plexuaren adar batzuk ere timoaren kapsulan zehar sakabanatzen dira.\nTimo patologiei dagokienez, timo hipoplasiak eta hiperplasiak izango dira gehien bat. Hipoplasien artean, 22q11.2 genearen delezio sindromea da aipagarrienetakoa eta hiperplasien artean, aldiz, timoma eta kartzinoma timikoa.\n22q11.2 genearen delezio sindromea:\n22. kromosomako 22q11.2 genearen delezioak eragiten duen sindromea da. Delezio honek hainbat sistemen gutxiegitasunak eragiten ditu.\nSintomei dagokionez beste batzuen artean soplo kardiakoa, zianosia, ohiko infekzioak, fenotipo espezifikoa (baraila azpigaratua, belarri baxuak, begi banatuak…), ahosabai arraildura, garapen atzeratua, arnasketa arazoak, tonu muskular baxua eta elikatzeko zailtasunak eta pisua hartzeko ezintasuna ditugu.\nSindrome honekin erlazionatzen diren arazoak anomalia kardiakoak, hipoparatiroidismoa, ahosabai arraildura, arazo immunitarioak, timoaren disfuntzioa, garapen atzerapena eta portaera eta emozio arazoak dira.\nTimoaren disfuntzioa da jorratuko dugun atala, hau baita gehien interesatzen zaiguna. Dakigunez, timoan T linfozitoen heltze prozesua ematen da gero defentsa prozesuetan parte hartzeko. 22q11.2 genearen delezio sindromea duten umeetan timoaren hipoplasia edo aplasia eman daiteke. Honen ondorioz timoak tamaina ezegokia (txikiegia) izango du edo ez da egongo, funtzio immunitarioaren gutxiegitasuna dakarrena eta honekin maizko infekzio larriak.\nTratamendu orokorrik ez egon arren, arazo kardiakoak eta ahosabai arazoak konpontzea izango da helburu nagusia. Timoarentzako tratamenduaren aldetik, timo hipoplasia edo aplasiaren eraginez sortutako infekzioak larriak badira, hauei aurre egiteko timo ehun, muin edo defentsarako odol zelula espezializatuen transplantea egingo da.\nTimomak timoko zeluletatik eratorritako edozein tumore (hiperplasia) dira, onbera zein gaiztoa izan daitezkeenak. Hau da, timoaren ezaugarri histologiko antzekoak dituzten zelulez osatutako tumoreak dira. Normalean timomak gaiztotasun txikiko tumoreak izaten dira, timoari eraso egiten dioten eta garapen motela duten zelula tumoralez osatuta dagoena. Honen ondorioz, metastasia eragitekotan, metastasi berantiarrak eragiten ditu timoma gaiztoak, minbizia beste ehunetara barreiatzeko zailtasunak dituelako.\nBirika barruko timoma.\nEtiologia ezezaguna du, beraz ez dakigu zein den tumoreen agerpenaren kausa.\nTimoma aurreko mediastinoko masen kausa ohikoena izaten da helduetan (%20) eta mediastinoko masen %40-a suposatzen du ere.\nAurkezpen adin tartea 40-60 urte bitartekoa da. Gainera, normalean minik eragiten ez duenez, pazienteen %30a asintomatikoak dira timoma detektatzen zaionean. Beste arrazoiengatik egindako erradiografiengatik topatu ohi dira timomak. Hala ere, sintomen artean eztula, min torazikoa eta disnea (arnasa hartzeko zailtasunak) agertzen dira.\nTimomarekin batera sindrome sekundario edo paraneoplasiko batzuk agertuko dira: miastenia gravis, polimiositis, tiroiditis eta Sjögren sindromea autoimmuneen artean, baita globulu gorrien aplasia eta hipogammaglobulemia ere (pazienteen %5-10a izango dituzte azkenengo biak).\nTimoma gaixoek tumore sekundarioak aurkezteko arrisku handiagoa dute. Tumore sekundario hauen agerpena eta timomaren berragerpenagatik bizitza osorako jarraipena gomendatzen da.\nNetter FH (2019) Atlas de anatomía humana, 7ª ed.; Edit. Elsevier\nStandring, Susan, and Henry Gray. Gray's Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. Edinburgh: Churchill Livingstone/Elsevier, 2008\nMultimedia: Thymus (organ)\nBNF: 12003734d (data)\nOrriaren azken aldaketa: 23 ekaina 2021, 14:31.


01:49, 16 apirila 2015ko berrikusketa\n10:17, 17 azaroa 2014ko berrikusketa (aldatu)\n01:49, 16 apirila 2015ko berrikusketa (aldatu) (desegin)\n'''San Martzial baseliza''' [[Gipuzkoa]]ko [[Irun]] udalerrian dagoen [[ermita|baseliza]] bat da, hain zuzen ere [[Aldabe (Irun)|Aldabe edo San Martzial mendia]]n dago. Irundarrek aski ezaguna, maitatua eta bisitatua den lekua da.\nEspainia eta Frantzia arteko muga Gipuzkoa eta [[Lapurdi]] banatzen dituen [[Bidasoa]] ibaian finkatu zenetik ([[XV. mendea|XV. mende]] amaieran), oso posizio estrategikoan aurkitu izan da Aldabe mendia, horren ondorioz ugari izan direlarik haren inguruan izandako borrokak, ezagunenak []<nowiki/>ko [[San Martzialeko gudua (1522)|San Martzialko gudua]] eta []<nowiki/>ko [[San Martzialgo gudua (1813)|San Martzialgo bigarren gudua]], biak ala biak espainiarrek irabaziak. [[Konbentzio Gerra|Konbentzio Gerran (1793-1795)]] eta [[Espainiako Gerra Zibila |Espainiako Gerra Zibilean (1936-1939)]] ere izan ziren borrokak, azken kasu honetan 1936ko abuztuan eta iraileko lehen egunetan ([[Irungo gudua (1936)|Irungo gudua]]), matxinatuek mugara iritsi nahi zutelako eta holan zonalde errepublikarra isolatu.\n[[XVI. mendea|XVI. menderarte]] eta jatorriz Aldabeko Haitza izenez ezaguna zen. []ko [[ekainaren 30]]an jazotako [[San Martzialeko gudua (1522)|San Martzialeko gudua]]n [[Nafarroako Erresuma|nafar]] eta [[Frantziako Erresuma|frantziarren]] aurka lortutako garaipena oroitarazteko asmoz Gipuzkoako kapitain jeneral zen Beltrán de la Cueva [[Gaztela|gaztelarrak]] baseliza eraiki zuen. Beltrán de la Cuevaren lehenbiziko asmoz fraideentzako monasterio bat eraikitzea izan zen, baina Irungo herriak San Martzialen omenezko baseliza bat egitea eskatu zion, garaipen hura lortu zen eguneko santua baitzen, ordutik aurrera Aldabe mendiak San Martzial mendia izena jaso zuelarik. Mendi honetan izen berdineko Aldabe [[baserri]]a ere badago, [[XIX. mendea|XIX. mendeko]] arkitektur ondare oparoa zuelarik.\nAntzinako baseliza hura []an [[tximisttximista]]a batek kiskaldu eta sunstitu zuen, [] berreraikia eta bertan irudi berria ipini zelarik. Kanpoaldean, baselizaren hormari atxikitutako monumentu txiki bat dago, bertan, []an mendira doan bidea eraikitzen lagundu zutenen izenak idatziak dauden koaderno bat gordetzen delarik. Era berean, San Martzialgo guduak oroitarazten dituen bi oroitarriz osatutako pinakulu bat ere badago. Zaharberritua izan ostean, []an dorrea altxatu zen. [[Espainiako Gerra Zibila]]n zehar eraikinak berriz ere kalteak jasan zituen.\nBaseliza honen aldamenean behatoki bat ere badago, bertatik Irun, [[Txingudi|Txingudiko badia]], [[Hondarribia]], [[Bidaso Beherea|Bidasoaldea]] eta [[Jaizkibel]]go ikus goza ahal daitekelarik, bai eta aldameneko jatetxean [[euskal gastronomiaHerriko sukaldaritza|euskal gastronomiako]]ko edozein plater dastatu ere.


Ordu batzuk pasatu ditu musikan eta irakurketan murgilduta eta, zorionez, uste baino arinagoa egiten ari zaio bidaia. Kalkulatu du bi ordu barru Parisen izango dela, Montparnasseko estazioan. Leku horrek urduri jartzen du; bai joatean, bai itzultzean. 2015ean atentatu ditxosozkoek Frantzia eta, zehatzago, Paris kolpatu zutenetik dena aldatu da. Mezua argia zen: inor ez dago salbu. Zu, hiritar xehe hori, arriskuan bizi zara.\nMontparnasseko estazio izugarria beti iruditu zitzaion jo-puntu estrategikoa. Bueno, hori ere gezurra da. Jo-puntu iruditu zitzaion, behin, bueltarako trenaren zain zegoela, militar andana iritsi eta halako erakustaldi bat egin zutenetik; erasorako fusilak altuan, modu oso ordenatu eta neurtuan, gune bat zintaz hesitu, eta jendea kanpora bidaltzeari ekin zioten. Histeria kolektibo eta indibiduala zer ziren frogatu ahal izan zuen egun hartan. Histeria eta superbibentzia instintuek elkartasuna pikutara bidali zuten egun hartan. Salvesequienpueda. Korrika egin zuen, gainontzeko hiritarrekin batera korrika, eta gogoan du alboko andre baten izu aurpegia begi-zabalik noraezean lasterka ari zirela, elkar lagunduz baino gehiago, pixka bat elkar kolpatuz. Azkenean, kanpora heldu ziren eta ordu laurden geroago, ezer ez zela eta, berriz sartzen utzi zieten. Beranduegi zen baina, ezer gertatu ez zela antzezteko. Izua gorputzera sartzen dizutenean, zirujauaren bisturiaren prezisioarekin antolatutako jokaldi batean, ez da berehalakoan ateratzen.\nOrduan indartu zitzaion dispertsioaren erruz berea ez den gerra hartan hiltzeko izua. Orduan, arabiar itxura hartzen zien guztiei paranoiaz begiratzekoa. Orduan, bizitzari gogoz heltzeko instintuaren berpiztea. “Horrela ez”, errepikatzen zion bere buruari, “hemen ez, hau ez da gure gerra”. Zein ote zen beren gerra, hori jakin behar baina.\nHurrengo hilabeteetan oso izuturik egin zituen Pariserakoak. Montparnasse lehen pausoa zen, baina hiria bera egiten zitzaion arriskutsu. Esaterako, behin, gaur egingo duen bezala, metroa hartu zuen Porte d’Orleansera. Aldi hartan, musika entzuten zihoan, eta geltoki batean bi tipo igo ziren. Bere begirada zuri izutitik, arabiarrak eta beraz islamiarrak iruditu zitzaizkion, eta beraz horren atzetik erator daitezkeen atzizki guztiak, noski. Baina dena ez zen bere buruan gertatu. Aurrean eseri zitzaion morroiari segituan nabaritu zion jakaren azpian zerbait zeramala, gorputzari lotutako txaleko bat, eta lepoaldean kable bat ikusi zion. Momentu horretan, panikoa eta aurreiritzirik eduki nahi eza jarri ziren talkan eta, talka horretan, zaila da aurreiritzirik ezak irabaztea. Hori gutxi ez, eta izerdi hotzak eta “horrela ez, horrela ez naiz hilko” errepikakorrak bere senetik ateratzen zutelarik, non ikusi zuen aurreko tipoak smartphonea poltsiko batean gorde eta beste mugikor ia analogiko horietako bat atera zuela. “Nireak egin du” esaldia azaldu zitzaion bigarrenez. Orduko hartan, ordea, agerikoa iruditu zitzaion gertatzera zihoana, beraz, eskuak estutu, begiak itxi, eta zain geratu zen. Noski, ez zen ezer ere pasatu. Begiak ireki zituenean, han jarraitzen zuen, bizirik. Hala ere, tokatzen zitzaiona baino hiru geltoki lehenago jaitsi zen, eta korrika atera ezagutzen ez zuen kale artera. Gogoratzen du, motxila bizkarrean, metro atarian eskua bularrari eusten arnasa hartu zuela berriro ere.\nHaserretu egin zen ondoren, haserretu heste loditik gora igo zitzaion sugar batekin. Haserretu zen Europarekin eta Frantziarekin, haserretu zen bere buruarekin, aurreiritzi arrazista haiek tragatu izanagatik, haserretu zen lagunarekin eta borroka armatuan sartzeko bere hautuarekin, haserretu zen dispertsioarekin, haserretu zen munduarekin, eta, traste guztiak lurrera bota ostean, gorputza ere atzetik joan zitzaion behera. Mende erdiko pisua bizkar gainetik kendu zuela nabaritu zuen, eta negar egin zuen Denfert-Rochereau estazio aurrean, akituta.\nEz du ondo oroitzen nola heldu zen kartzelara. Badaki, serenitatea bildu, burua altxatu eta aurrera eginez iritsiko zela ziurrenik, egoerak hala eskatzen duenean, bai baitauka aurrera egiteko gaitasun hori. Ondo gogoratzen du, ordea, histeria eta krisiaren larritasuna arindu nahian, nola kontatu zion lagunari bizi berri zuena. Lagunak aguantatu ezin izan zuen barre algararekin erantzun zion: “Ez al dun pentsatu, akaso, kalez jantzitako polizia izan zitekeenik?”. Tonto aurpegia biderkatu egin zitzaion momentu hartan bertan. Besoa lepotik pasatu eta bere gorputzera inguratu zuen lagunak, eta, buruan musu emanez, ahots lasaiz esan zion: “Mundu honetan, polizia gehiago zagon terroristak baino; egidan kasu”.


Bilboko Aste Nagusiko 34. Bertako Metal, Pop Rock-en izena emoteko epea bihar zabalduko da - bizkaie.biz\nBizkaie! 2019-05-07 11:59 Musikea\nIzena emoteko epea eguaztenean hasi (maiatzak 8) eta bagilaren 9ra arte egongo da edegita.\nBilboko Udalak sustatutako Bertako Metal, Pop Rock-a erakusketearen 34. aldi honetan parte hartu gura izan ezkero, izena emoteko epea eguaztenean hasi (maiatzak 8) eta bagilaren 9ra arte egongo da edegita.\nHistorian zehar, 1985etik hasita, egungo musikagintzako hamarka artista eta talde ospetsuk parte hartu izan dau, eta Bizkaia osoko musika-arloko artisten ezinbesteko hitzordu bihurtu da. Platero y Tú, We Are Standard, Penadas por La Ley, Zodiacs, Gora Japon, Zea Mays, Idi Bihotz, Athom Rumba, Audience, Los Brazos, Memoria de Pez, Porco Bravo, Eureka Hot 4, Ainara Legardon, Smile, Rise To Fall, Unbreath, Eneko Mobydick, Rubia, Dekot, Zazkel... 528 izan dira musikearen munduko genero horreetako izen ezagunak, erakustaldi honi esker lehen pausuak egin dituenak eta ezagutzera emon dabenak euren burua.\nUdalaren webgunearen bidez baino ezingo da emon izena. Bizkaian bizi diran bakarlariak eta musika-taldeak aurkeztu ahal izango dira, gitxienez kide batek Bizkaiko Lurralde Historikoan egon behar dauelarik erroldauta.\nErakustaldiaren kontzertuetan, Metal, Pop-Rock, Folk, Rap, Hip Hop eta bestelakoetan (jazza kenduta) sartzen diran musika-estiloak entzuteko aukerea izango da. Hamabost banda finalista hautatzeko, epaimahaiak (kazetari eta musika-kritikariak) kontuan hartuko ditu andrazkoek osotutako taldeak eta euskerazko lanak.\nBeste alde batetik, bandek eta artistek, izena emoteko, inprimaki bat bete beharko dabe eta, honako honeek aurkeztu inprimakiagaz batera: jatorrizko 4 kantu, mp3 edo wav formatuan; argazki bat jpg, bmp edo png formatuan; artistearen edo taldearen historia/biografia, doc, docx edo pdf formatuan.\nErripako kaiak, Unamuno plazeak, Arenalak, Bailén kaleak eta, gaur egun, Bilborock aretoak 194.000 ikus-entzule baino gehiago batu izan ditue, Erakustaldiaz gozetan joanak 34 urteko historian; bera da Aste Nagusiko kartelean jarduerarik txalotuenetako bat.\nMetal For The Crew Alkartearen eta Beste Jack Kultur Alkartearen lankidetzea dau lehiaketeak. Ikus-entzule leialak ditu, urtero-urtero, batez beste, 5.000 persona bertaratzen baitira era bateko eta besteko artista eta taldeen kontzertuetara.\n2018ko edizinoaren laburpena\n2018an, parte hartzea inoiz baino handiagoa izan zan, 100 talde baino gehiagok emon ebelako izena. Hautatutako gehienak, 13, Bilbokoak izan ziran aurkeztutako 16tik.\nHautatutako talde eta artisten artean, Bertako Metal eta Pop Rockaren Erakustaldian izan zan talde kopururik handiena Aste Nagusiko kartel batean kideen artean emakumeren bat eben interprete eta taldeen artean: 7, 16tik, kartelean andrazkoak zituenak, eta euretako batzuk proiektuen lider ziralarik. Euskereari jagokonez, taldeetako 4k erabili eben euskerea berbetan.\nErakustaldiak, zortzi egunean zehar, estiloen eta joteko moduen bilduma zabala eskaini eban eta era guztietako gaiei buruzko kantuak be bai. Hasteko, Negracalavera taldearen Punk-High Rock’N’Rolla eta Wicked Wizzard taldearen Stonerra, eta gero soinu leunagoak, adibidez Moikave taldearen Blues Rocka eta Dudu Ouchen taldearen Soula. Poparen ordezkari ugarien artean nabarmendu ziren Marenen ahotsa, Debajo del Paraguas taldearen Pop-rock estiloduna eta Yo, Gerard taldearen Indie Popa. Eta, azken urteotako jokereari eutsiz, rapa ez zan falta izan Xatiroren eskutik.\nEra berean, Hard Rock’n’Blues bizienaren muina Nevadah eta Free The Wheel taldeen eskutik etorri zan. Mugako soinuak Mushkum taldeagaz, Funkagaz fusionautako Rockaren jaia Aizkorak Zorroztu & The Mia Wallace Band taldeakaz eta, soinu gogorrenak, Aste Nagusiko azken egunetarako: Valkyria, Heavy Metal tradizionalagaz, Hex Death Metalagaz eta, amaitzeko, Black Ocean Witness taldearen Deathcorea eta Gudazaleak taldearen Hardcorea.


Ingurugiroaren heriotza taupadak - - Goiena.eus\nIngurugiroaren heriotza taupadak\nAndres Osa 'Sakona' 2020-01-18 00:00\nZer ikusten ari gara? Australian milaka baso, etxe, zelai, eta abar su garretan kiskaltzen eta ehunka espezie desagertzen. Bitartean, Trump presidentearen antzera, klima aldaketa eta horrelako esaldiak kontu merkeak direla entzun behar.\nAlexander Von Humboldt (1769-1859) alemaniarra gai honetan zientzialaria, astronomoa, geografoa, ikertzailea, eta abar. Duela 200 urte ikerketa alorrean egin zituen lanak bere garaiko eta ondorengo zientzialarien aitorpena izan du. Humboldt-ek garbi azaldu zuen ekonomia eta politika arloko eraginak ingurugiroan zerikusi osoa duela, txarrerako.\nZer gertatzen da? Klima aldaketari buruz hitz jarioa handia, baina ekintzarik bat ere ez. Zientzialarien mezuak garbiak dira. Baina politikari bati tertulia batean entzun nioenez, "ondorengo belaunaldien arazoa eta eginkizuna izango da". "Hor konpon!" esatea bakarrik falta zitzaion. Arazo honetan zerikusi handia dute multinazionalek. Baina aginte publikoak neurriak hartu behar ditu, udaletatik hasi eta gainerako erakundeetan. Planteamendu zehatzik egiten ez duen alderdiari, botorik ez.


Hilabete falta da Elgetako Ferixa Nagusiko jaietarako - Elgeta - Goiena.eus\nHilabete falta da Elgetako Ferixa Nagusiko jaietarako\nLarraitz Zeberio Lekuona 2018-05-25 08:30\nGazte taldea iazko jaietako Mozorro Egunean, plazan.\nJai batzordeak lotuta dauzka ekitaldi nagusiak eta musika kontuetan Garilak 26, Skasti, Mugi Panderoa eta Amaia DJ izango dira plazan. Kartel lehiaketara aurkeztutako lanak, berriz, astelehenetik aurrera izango dira ikusgai botoak jasotzeko.\nFerixa Nagusiko jaietako programa ia itxita dago eta 40.000 euro inguruko aurrekontua izango dute festek aurten ere. Jai batzordeak urtarriletik dihardu lanean eta aurreratu dutenez lotuta daude musika taldeak zein ekintza nagusiak.\nHerriko plazako musika emanaldiei dagokienean eguenean Garilak 26 talde bilbotarrak egingo du kontzertua. Bariku gaueko erromeria Skasti taldeak egingo du eta DJ Bull-ek hartuko du lekukoa ondoren. Zapatuan, urtero moduan, Jainaga eta Narbaiza trikitilariek girotuko dute bazkalostea, eta gauean Eibarko Mugi Panderoa taldeak egingo du erromeria. Tartean, 20:00ak aldera, Bergarako talde batek ordubeteko kontzertua eskainiko du. Talde sortu berria da eta Elgetako jaietan jotzeko eskaera egin dutela adierazi dute jai batzordetik.\nDomeka arratsaldean, berriz, karaoke formatuko saioa egingo du Amaia DJk. Iaz moduan, herritarrak izango dira protagonista baina aurten bi kategoria izango ditu lehiaketak; 14 urtera artekoak eta 14 urtetik gorakoak. Berrikuntza hori helduei ere karaokean parte hartzeko aukera emateko da. "Elektrotxaranga bat ere izango dugu jaietan", adierazi du Iraitz Lazkano alkateak. "Aurreko urteko jaien ostean herritarrek betetako inkesten bitartez jasotako proposamena da, eta Eonian elektrotxaranga izango dugu brindis ekitaldiaren ostean".\nLaguntzaile kanpaina berria\nJai batzordetik aurreikusten dute programa ekain hasieran bidaltzea inprentara eta etxez etxeko banaketa jaiak hasi baino pare bat aste lehenago egitea. Une honetan Elgetako enpresen erantzunaren zain dago Udala. "Eskutitzak bidali ditugu enpresa guztietara laguntzaile izateko proposamen eginez", azaldu du Lazkanok. "Orain arte Leongo enpresa batek egin du lan hori, eta aurten Udalak egingo du. Enpresa guztiei emango diegu herriko jaietako programan publizitatea sartzeko aukera. Aurreikusten dugu erantzunak jaso eta ekaineko lehen asterako programa inprentara bidaltzea".\nLerrook idazterakoan Udalak sei lan zituen jasota kartel lehiaketarako. "Aurten ere herritarrek aukeratuko dute jaietako kartela", esan du alkateak. "Erakusketa ipiniko dugu eta herritarrek Hirix plataformaren bitartez izango dute gustukoena dutenari botoa emateko aukera". Botoak astelehenetik aurrera eman ahalko dira eta ekainaren 4ra bitartean.\nDantza erakustaldi berezia\nHerri Egunean udalbatzaren soka dantza eta neska-mutikoen euskal dantzen emanaldia izango dira oraingoan ere. Aurten, ordea, bada berezitasunik; izan ere, herritar talde batek Elgetarako propio sortuak izan ziren bi dantza berreskuratuko ditu: Arratera begira eta Egoarbitza dantzak, hain zuzen ere.\nZezenik ez, aurten\nIaz egun bakarrean egon ziren zezenak Ferixa Nagusiko jaietan eta aurten ez da batere egongo. Zapatuan, iaz moduan, kuadrillen arteko jolasak izango dira bazkalostean, eta barikuan dantza ikuskizun bat. 19:00etan, Tio Teronen Semeak izeneko dantza taldeak egingo du emanaldia.\nBestelakoetan, jai batzordeak mantendu egingo ditu domeka goizaldeko puzgarriak helduendako, eta sortu berria den emakume taldeak photocall feminista egingo du herri bazkari ostean.\nDomekan, jaiei izena ematen dien feria izango da Elgetan. Baserritarren batzordetik jakinarazi dute postua ipintzeko interesa dutenek zabalik dutela izena emateko epea.


Euskal Herria Bildu - Memoria\nJaurlaritzaren Memoriaren Mapan zeuden hutsuneez mintzatu ginen Info 7 irratian (2015eko urria)\nMemoria ona, memoria txarra, osoa, selektiboa… Nolakoa izango da gure iraganeko memoria? Memoria bakarra dago edo memoriak, pluralean, dira? Zertarako? Gertatutako tragedia oroitzeak suposatuko digu lehenaldian kateatuta, ainguratuta geratzea edo balioko etorkizun hobeago bat eraikitzeko? Zein oinarriren gainean? Galdera ugariri erantzuna eman behar izan diogu legegintzaldian.\nBatzuek irizpide etiko edo moralak ezarri nahi izan dituzte, eta horien gainean hasi dira kontaketa bat egiten, iraganeko gertakizun guztiak kontuan hartu edo ezagutu gabe. EH Bilduk proposatu du, lehenik eta behin, ezagutzea: iraganeko giza eskubideen urraketen eta sufrimendu guztien egitateak mahai gainean jartzea, hau da, egia guztia ezartzeko prozesu bat abiatzea. Ezagutzen ez dena ezin delako erreparatu. Egia ezarri, justizia egiteko eta horren gainean memoria eraikitzeko.\nOraindik hainbat dira herri honetan izandako gatazka politikoan gertatutako jazoera larriak ezagutzen ez ditugunak. Bertsio ofizialek ezkutatu dituzte legez kanpoko exekuzio eta exekuzio arbitrario edo sumarioak, desagerketa behartuak, tortura eta bestelako tratu edo zigor krudel edo ankerrak… Justizia Administrazio arruntak ez ditu gertakari horiek ikertu, are gutxiago egileak jazarri edo epaitu. Egiaren zati hori jarri nahi izan dugu mahai gainean. Ezagutzeko, aitortzeko, erreparatzeko. Eta etorkizunean horrelakoak berriro gertatuko ez direla bermatzeko\nAbiapuntua argia da guretzat: biktima guztiek eskubide berberak dituzte aitortza eta erreparaziorako, bai eta gertatutakoa ez errepikatzeko bermeari dagokionean ere. Gure historiaren edozein momentutan, edozein garai edo testuingurutan, edo giza eskubidea urratu duen agentea edozein delarik ere, biktimek mailaketarik eta salbuespenik gabe errekonozimendua eta erreparazioa jasotzeko eskubidea dute.\nIdeia horrek gidatu gaitu. 1936tik 2016ra bitarteko giza eskubideen edozein biktimak eskubidea izan behar du bere kasua jakinarazteko, aitortza eta erreparazioa jasotzeko. Hori defendatu dugu gure interbentzio eta proposamenetan, eta baita ere arrazoi politikoagatiko giza eskubideen urraketen biktimen legearen tramitazioan.\nAltxamendu faxistak desagertutako gudariak hilobietatik berreskuratu ditugu, Martxoaren 3ko sarraskiaren errugabetasuna salatu dugu, Argentinako Plataforma lagundu dugu, azken tortura kasua salatu dugu Legebiltzarrean, eta abar. Zerrenda luzea. Izan ere, Egiaren eta Justiziaren prozesu bat eraiki behar dugu, jasandako sufrimendu ezberdinak partekatuz, elkarren zauriak ixtea helburu izanik.


Malaspina 2010, klima-aldaketaren uberan - Zientzia.net\nHasiera » Artikuluak » Malaspina-2010-klima-aldaketaren-uberan Malaspina 2010, klima-aldaketaren uberan\n2011/06/18 Lakar Iraizoz, Oihane - Elhuyar Zientzia Biokimika Botanika Mikrobiologia Klimatologia Ozeanografia Ingurumena Uztailean bukatuko da iazko abenduan martxan jarritako Malaspina 2010 espedizioa. Munduko ozeano guztiak zeharkatu dituzte. Helburua: klima-aldaketak ozeanoetan duen eraginaren irudi zehatza lortzea. Euskal Herriko zenbait ikertzaile horretan parte hartzen ari dira.\nHesperides ontzian egiten ari dira espedizioa, zientziari eta zientzialariei eskainitako itsasontzi militarrean (Argazkia: Espainiako Babes Ministerioa) . Malaspina 2010 izena eman diote munduko ozeano guztietan azterketa ozeanografiko sakona egiteko helburuarekin egiten ari diren zirkumnabigazio-espedizioari. Diziplina askotako ikertzaileak itsasoratu dira zazpi hilabetez, askotariko neurketa eta azterketa egiteko. Espedizioaren azkeneko helburua da ozeanoaren egoeraren "argazki" bat ateratzea, eta ikustea zer eragin izaten ari den klima-aldaketa egoera horretan. Alejandro Malaspina zientzialariari zor dio izena Malaspina 2010 espedizioak, XVIII. mendean helburu zientifikoekin egin zen lehen zirkumnabigazio-espedizio espainiarra zuzendu zuen marinelari. 1789. urtean abiatu zen, eta, bost urtez, zehatz-mehatz aztertu zituen Amerikako, Asiako eta Ozeaniako itsaso eta lurrak Atrevida eta Descubierta ontzietan. Haren heriotzaren 200. urteurrenean, Hesperides itsasontzian egiten ari dira bidaia ehunka lagun. Izatez, itsasontzia bera eta tripulazioa militarrak dira, baina zientzialariei eskainitakoa da. Laborategi asko ditu barruan, baita hainbat eta hainbat neurketa egiteko tresnak ere. Espedizioko bi ikertzaile errosetatik ur-laginak ateratzen; eskuinean, EHUko IÃ±igo Azua mikrobiologoa (Argazkia: Malaspina 2010 espedizioa) . Espedizioa sei etapatan nabigatzen ari da munduaren inguruan, eta, denera, 250 ikertzaile ari dira parte hartzen; besteak beste, Euskal Herriko Unibertsitateko hiru ikertzaile (itsas mikrobioak aztertzen dituzte), eta AZTI-Tecnaliako ikertzaile bat (zooplanktona du ikergai). EHUko itsas mikrobioen taldeko buru Juan Iriberrik azaldu duen bezala, "ikertzaile guztiak ezin dira espedizio guztian batera egon itsasontzian, ez baitago lekurik". Hori dela eta, EHUko ikertzaileak sei etapetako lauretan egon dira; lehenengo bietan ikertzaile bana izan dira, eta, azkeneko bietan, beste bat. Une honetan, hain zuzen, azkeneko etapa egiten ari dira, Kolonbia eta Cádiz artean. Uztailean bukatuko da itsasontziaren espedizioa, eta orduan hasiko da jasotako lagin-bilduma aztertzeko garaia. Urte askoko lana izango dela aurreikusi dute ikertzaileek. Laginak hartuta, lanari ekin Mundu osoko ibilbidean uretako hainbat parametro etengabe neurtzeaz gain (hala nola uraren eta atmosferaren arteko gas-trukea), Malaspina 2010 espedizioan ur-laginak ere hartuko dituzte. Aurrez zehaztutako 180 estaziotan jasoko dituzte, eta oso garrantzitsua da ikertzaileentzat ur-laginak sakonera handietan hartu ahal izatea. Izan ere, Iriberrik dioenez, "ozeanoaren azaleko aldea bakarrik ezagutzen dugu, argiztatuta dauden lehen 200 metroak, gutxi gorabehera. Hortik beherakoari buruz, berriz, ezer gutxi dakigu". Horretarako, erroseta deritzon gailua botatzen dute itsasora. Gailua gai da ur-zutabe jakin batean laginak hamar sakoneratan hartzeko, eta 6.000 metrorainoko sakonerara jaisteko. Errosetak zirkulu bat eratzen duten hainbat botila ditu, eta botila horietako bakoitza sakonera jakin batean ixten da. EHUko Zuriñe Baña ikertzaileak azaldu du nolakoa den laginak hartzeko prozesua: "Goizeko lauretan, itsasontzia gelditu egiten da ura hartzeko, gauean zehar gune batetik bestera mugitu ondoren. Lehenik eta behin, itsas zutabeak zer ezaugarri dituen begiratzen dugu, eta horren arabera erabaki ur-laginak zein sakoneratan hartuko ditugun". Bildutako laginen zati bat berehala aztertzen dute, ontziko laborategian bertan. Beste zati bat -80 ºC-an kontserbatzen dute, aurrerago aztertu ahal izateko. Espedizioan jasotako zenbait mikroorganismo (Argazkia: Malaspina 2010 espedizioa) . Ur-laginak behin itsasontzian daudela, diziplina guztietako ikertzaileek aztertzen dituzte, nork bere ikerketa-arloan interesekoa den horri begiratzeko. Ikerketa-esparru askotako ikertzaileak daudenez, asko dira egiten dituzten neurketak. Batzuek uraren ezaugarri fisikoei begiratzen diete, hala nola tenperaturari, gazitasunari eta oxigeno-kontzentrazioari. Beste batzuek bizidunak bilatzen dituzte (hiru taldetan banatuta daude ikertzaile horiek: batzuek mikrobioak bilatzen dituzte, hau da, birusak, bakterioak eta horrelakoak; beste batzuek alga txikiak, eta zenbaitek animalia txikiak). Beste talde batzuek gizakiak isuritako agente poluitzaileak neurtzen dituzte ur-laginetan uraren kutsadura-maila ezagutzeko, eta abar. Hala, munduko ozeano guztien gaur egungo egoerari buruzko informazio asko eta asko aterako dute. Gainera, -80 ºC-an gordetako laginekin "Malaspina bilduma" osatzen ari dira. Bilduma hori "30 urtez mantenduko da ukitu gabe. Hala, oraindik jaio ere ez diren ikertzaileek lagin hauexek aztertu ahal izango dituzte, askoz ere gaitasun teknologiko handiagoarekin. Oso gauza baliotsua da hori", adierazi du Iriberri irakasleak. Ortzadar-e n argitaratua 0.0/5 rating (0 votes)\nAldaketa klimatikoaren uberan 2011-05-08\nOzeanoen "denboraren kapsula" osatzen lagunduko dute AZTI-Tecnaliako eta EHUko ikertzaileek 2011-01-01\nUPV/EHUko talde batek ozeano sakoneko mikroorganismoak aztertuko ditu Malaspina izeneko zirkumnabigazio-espedizioan 2010-12-15\nMalaspina zirkumnabigazio-espedizioaren bigarren etapa eta UPV/EHUko beste ikertzaile bat itsasontzian 2011-01-19\nElkarrizketa: Xiker Salaberria 2011-05-08\nSpain's ship comes in 2011-07-05 nature.com


Nora zoazen ez dio inori axola… edo hori uste duzu zuk (Strava-ren arazoak) - Sarean .eus\nStrava aplikazio komun horietarikoa da: entrenamendu saio, korrikaldi, ibilaldi edo dena delakoa grabatu eta sare sozial bat bailitzan elkarbanatzeko balio du. Horrela, beste sare sozial askotan bezala, bakoitzaren lagunekin edo jarraitzaileekin zure esperientzia elkarbanatu dezakezu. Nik Wikiloc erabiltzen dut horretarako, eta ziur zuetariko batzuk beste baten bat ezagutuko duzuela.\nEzer berririk ez orain arte.\nKontua da Strava ez dela ospetsu bilakatu besteak baino hobeagoa delako, ez. Datuak sozializatzearen alderdi ilunenak ekarri du berrietara: erabiltzaile (ia) guztien ibilbideak ikusgarri jarri dituzte. Errepikatzen direnak gainjarri eta bero mapa moduko bat ere osatu dute. “Tira” pentsatuko duzu zuk agian, “horretarako igo dituzte, ezta? Besteek ikusiak izateko”.\nBa ez: erabiltzaile askok ez zekien aukera hori baimendu zutela ibilbideak igotzerakoan. XXI. mendeko gezur horretan denok onartzen dugun zerbait da: “irakurri eta ulertu ditut erabiltzeko baldintzak” erraz klikatzen dugu, ezta?\nHala ere, ziurrenik beste zerbait ere pentsatuko duzu: “eta nori axola dio ni nondik noan?” Nik neuk ere sarri pentsatu dut hori: nire bizitza ez da oso interesgarria, nondik nora nabilen norbaitek jakin nahi badu sorpresa triste bat eramango du.\nStrava-ren arazoa zenbait militarrek erabili dutelako etorri da. Base militarrak agerian geratu dira; Google Maps-en zentsuratuta dauden posizioak detektatu ahal izan dira; patruilen ibilbideak munduari zabaldu zaizkio; Pakistanen zegoen militar bat bere Frantziako etxera arte jarraitzeko aukera eskaini du informazioak! Non bizi den jakin daiteke!!\n“Afganistan, Iran, Errusian edo auskalo non gertatzen direnak bai dira serioak, baina niri bost…” pentsatuko duzu agian.\nZure ibilbideak ezagunak badira zure etxea hutsik noiz dagoen jakin daiteke, edota nondik pasako zaren (baita ze ordutan ere, zenbait kasutan). Gauza ankerretarako erabili daiteke informazio hori, edota publizitatea jarri dezakete espresuki zuretzat “zure” lekuetan. Egunero pasatzen dituzun denden ingurukoak bete ditzakete zure mugikor, sare sozial, email eta bestelakoak. Publizitate pertsonalizatua deritzote batzuk horri, spam besteek.\nOkerrena informazio horrekin zer egin daitekeen burutik pasa ere ez zaigula egiten sarri. Zenbaitek diote osasun-aseguruak halakoen menpe egongo direla etorkizunean: auskalo!\nZer egin dezakegu arazo hauen aurrean? Nagusiki, aplikazioaren pribatutasuna ondo konfiguratu eta kontu izan zer aukeratzen dugun eta zer ez. Bestalde, sare sozialetan argitaratzen dugun guztia, ia ez dela gurea bakarrik, publiko bihurtzen dela ez ahaztu. Beste behingoz, informazioa da garrantzitsuena, ez dugu egiten ari garenaren iparra galdu behar: gure informazioa enpresa bati ematen ari gatzaizkio.\nTxioa irakurri nahi baldin baduzue.\nZer dakizu Interneti buruz?\nArgazkia: Andreas Kambanis


"Zentsuratu" egin dituzte - Bizkaiko Hitza\n“Zentsuratu” egin dituzte\nZamudioko Zapata Gorriak talde feministak adierazi du garrantzitsua dela lelo feminista deigarriak ikusgarri egitea, kalean eztabaida pizteko.\n2021, martxoak 05 Albisteak, Bizkaia, Gizartea 415\nDuela bizpahiru urte izan zuten lehen ezustekoa. Jaietan lelo feministak zituzten banderatxoak jartzeko eskaera egin zuen Zamudioko Zapata Gorriak talde feministak, ohi bezala. Izan ere, faroletan jartzen direnez, udalari baimena eskatu behar diote. Lelo batzuk zituzten banderatxoak ez zituztela jarri salatu du Amaia Rementeria taldeko kideak: Nire potxotxean eta nire mototsean nik agintzen dut eta Generoa belarri artean dago, ez hanka artean ziotenak, hain zuzen. “Zentsura” salatu dute, eta bi astetan bi hitzaldi egin dituzte mezu horien arrazoiak eta beharra azaltzeko.\nRementeriak azaldu du zenbait bizilaguni gogorrak iruditu zitzaizkiola berba haiek: “Herritar batzuek ez zituzten ulertu, edo pentsatu zuten apur bat gogorra zela berba haiek irakurtzea”. Hala azaldu zien Zamudioko Udalak. “Protestak jaso zituztela eta kendu egingo zituztela esan ziguten”.\nZentsura hura areagotu egin zen joan den azaroaren 25ean emakumeenganako indarkeriaren kontrako egunaren harira jarritako banderatxoekin. “Babosoak kanpora leloa zuten banderatxoak ere kendu zituzten. Hori gehiegizkoa zen jada”.\nHerritarrek ez zituztela mezu haiek ulertzen iritzita, udalak esan zien pedagogia lana egingo zutela. “Baina ez zuten ezer egin”, esan du Rementeriak. Hori dela eta, trebakuntza ematen duen talde batekin harremanetan jarri ziren, eta banderatxoetan jasotako esaldien zergatiak azaltzea erabaki zuten. Abella abokatu taldeak hartu du lan hori.\nJoan den astean egin zuten lehenengo hitzaldia, Zergatik esaten dugu generoa belarri artean dagoela eta ez hanka artean? izenburupean. Rementeriak eman ditu mezu hura idazteko arrazoiak: “Generoan pentsatzen dugunean, kulturalki eta sozialki patriarkatuak berak ezarri dizkigun ezaugarri batzuk buruan ditugula egiten dugu. Baina hanka artean edozein gauza izanda ere, zu senti zaitezke genero batekoa edo bestekoa, edo ez zarela genero horietako batekoa. Nahiz eta alua edo zakila izan, zuk nahi duzuna izan behar duzu. Zuk sentitzen duzuna izan behar duzu”.\nNire potxotxean eta nire mototsean nik agintzen dut leloari dagokionez —euskaraz eta gazteleraz idatzi zuten, eta mezu biak zentsuratu zituen udalak—, Rementeriak gogora ekarri du Onintza Enbeitak, Amaiurko diputatu zenean, Espainiako Kongresuan egin zuela adierazpen hori abortuaren legearen inguruan. “Zalaparta izugarria sortu zen. Esaldi horrek argi eta garbi adierazten duena da guk geure buruaren gainean agintzen dugula”. Ez dakite zergatik zentsuratu duten. “Koño berba erabili behar dugu indarra emateko [gaztelerazko mezua ere zentsuratu zieten]. Ez dugu ulertzen zergatik eskandalizatzen den jendea hainbeste hitz hori erabiltzen denean, denek darabiltenean ahoan. Denek lasai asko erabiltzen duten hitza da, baina emakumeok zentzu zehatz bat ematen diogunean, eskandalizatu egiten dira. Eskandalu hori bukatu nahi dugu, baina argi eta garbi esan gure buruaren gainean guk agintzen dugula, ez beste inork”.\nAtzo eman zuten bigarren hitzaldia, azken lelo horri lotuta. Ahalegindu dira azaltzen zentsuratu dieten esaldi bakoitzarekin zer esan nahi zuten. Emakumeek ere hizkuntza mota hori zergatik erabili behar duten azaldu dute. “Sarri emakumeak eta hizkuntza motak oso lotuta daude. Gizonezkoek gauza asko esan ditzakete inolako arazorik gabe. Baina guk ezin ditugu aipatu hitz batzuk, antza denez, ez datozelako bat gure emakume izaerarekin. Hori da moztu nahi duguna, esaldien esanahia azaltzeaz gain”.\nRementeriak garrantzitsu deritzo lelo horiek kalean ikusgarri egiteari. “Horren inguruko eztabaida piztu behar da, gizartean ez baita ezer aurreratzen. Jarraitzen dugu kontzentrazioak egiten emakumeak hiltzen dituztenean edo eraso egiten dietenean. Hori besterik ez. Eta ez da nahikoa”.\nZapata Gorriak taldeko kideak udalak mezuak kentzeko erabakiarekin “haserre” daudela adierazi du. “Lehenik eta behin, gurekin hitz egin barik egin dutelako. Bestetik, ez digutelako ematen aukerarik azaltzeko. Herritarren artean kezka sortu badu, bazuten afera gurekin batera bideratu eta azalpena emateko aukera. Horrez gain, bistan denez, zentsura kasu argi bat da. Euren burua hain demokratikotzat dutenak, orain zer? Euren burua feministatzat dute, eta data jakinetan argazkian atera nahi dute, baina gero benetan politika feministak egin behar direnean, ez daude prest; edo benetan pausoak eman behar direnean eta eztabaidak piztu gaia denbora osoan egon dadin jendearen ahotan. Prest daude puntu batera arte, baina ez buru-belarri sartzeko”.\nBizkaiko Hitza saiatu da Zamudioko Udalarekin harremanetan jartzen, eta haren ikuspegia eta erabakiaren arrazoiak argitzen. Hala ere, ez du jaso erantzunik.


Hasier Etxeberria, 1957ko apirilaren 6an sortua Elgoibarren, 2017ko martxoaren 29an zendu da. Ofizioz kazetari, telebistako Sautrela emankizuna literarioaren animatzaile, blogari amorratua (zuzeu.eus), idazlea zen ere. Argitaratu ditu eleberriak (Arrainak ura baino, 1999), antzerkiak (Antso erregea, 2004) sukaldaritza liburuak (Sukaliztegi partikularra, 1996) eta gazte literatura.\n2002an argitaratutako Inesaren balada ipuinak XVIII. mendeke neskatxa baten abenturak kontatzen ditu. Itsasoa zeharkatu nahi du, eta horretarako hautu bakar bat badauka: mutilez mozorrotu eta senideak utzi…\nGaltzagorri.eus elkarteak antolatutako book-trailer lehiaketarako egindako aurkezpena: