Garoa/Landare berriak - Wikiteka\n< Garoa(Garoa - Landare berriak(e)tik birzuzenduta)\n←III. Bakoitza bere aldetik\nIV. Landare berriak V. Azoka ta dema→\n1588 — IV. Landare berriak\nManueltxo zan Zabaletako giza-landare berria, ta txit maite zuten etxe artako denak.\nLandare berriari beti begiratzen zaio zarrari baño pozago ta arreta geiagorekin. Zarrak zer eman duan jakiten da, baño ez gazteak zer eman dezakean. Zarra gogorra izan oida, sustraitsua, edertasun gabea, bere oiturari eutsia, txertatzen gaiztoa. Gaztea berriz ezea, polita, biguna, guria, txerterraza. Zarra iñausitzen danean zapuztu egiten da, gazteak indar berria artzen du. Zarrak beti dauka zer erantzun, gazteak beti zer ikasi. Gaztean egin bear da lan, zartzan gauza onik izatea nai badegu.\nOrregatik zaintzen zuten ain ondo Manueltxo bere gurasoak eta bere aitonak. Argia zan mutilla: oso poliki zekian irakurtzen, bere izena paperean jartzen zuan, edozein baño geiago zan kristau dotrina buruz esaten, ta orrela zekizkian beste gauza on batzuek Neguko gau luzietan, errosarioa esan ta laster Testamentu zarreko eta berriko Kondaira eskuetan artzen zuanean, aoa zabalik eta lerdea zeriotela egoten ziran danak, baño Ana Josepa ta Joanes beste guztiak baño geiago.\n—Eztek makala —esan oizuan amonak— orrelako liburu andia parra-parra irakurtzeko.\nEta Jose Ramonek — Irakasleari eskerrak, badaki zerbait Manueltxok. Arrek egingo digu gizon gure mutilla.\nAitonak — Arrek eta guk, lagun gaiztoak okertzen ezpadigute. Irakasleak eta gurasoak aña edo geiago eta beti errezago erakutsi oidute lagunak, eta oien bildur bear.\nJose Ramonek — Bai erri andietan; baña emen? Emen, aita, Manuelen lagun guztiak baserrietako umeak dira, mendi mutillak, ogi bedeinkatua bezalakoak.\nAitonak — Ai danak balira, Jose Ramon, ai balira!\nBeste giza-landare bat erakarri zuten Zabaletara Iñazio Mari ta Juan Andres etxetik joan ziranean: Iturraldeko Joxe, adiskide batzuen seme umezurtza, begi urdin gozodun, mutil koskor polita, beiak zaintzeko, itaurrean ibiltzeko edo erri ta mendira osterak egiteko morroitxo egokia.\nManueltxorekin ikastetxean ibilli zan, oso bere lagun artua, Jaungoikoaren bildurrean ondo azia, mazal ta pizkorra, ta umetxoa izanarren, garai batzuetan gizon batek aña on egiten zuan.\nPedro Anton morroi zarraren irudira etxekotzat zeukaten. Manueli txaloak jotzen zitzaizkonean txaloak izaten zituan Joxek ere, beti esaten zan biak zekitela berdin samar, biak zirala azkor ta ikastun, ta bientzat oiziran geienbat, Joanesek, sukaldeko ixillu gañean jarrita, zintzoro agertzen zituan erakustaldi ederrak.\nEtzuan arrek gaztetxoai zerbait adierazteko mugaldirik beñere galtzen. Ara nik gau batean, Manueltxok lapur-ipui bat eskatu zualako, artzai zarrari entzun nion jarduna:\n«Eztago gaur ipuirik. Egia zor dizuet, nere umeak, eta egi samiña aitortzera nua, naigabez bada ere. Badakizute: mendizalea naiz ni, beste mendizalerik iñor baldin bada. Askotan esan det be-aldietan dirala arriskurik andienak, eta orretan nago; baña goian bertan ere zerbaitzuk badira, ezin ukatu. Eztago iñon griña gabeko gizonik eta arantza gabeko lurrik. Emen ere sagarrik onenak izan oidute arjoa, lorien ondoan sortzen dira asun lakatzak, arkumeak dabiltzan tokian igarotzen dira otsoak eta axeriak».\n«Au ezta gure egunetako gaitza, ez; antziñetakoa da; baño antziñetako gaiztakeriak alde batera utzirik, neuk nere begiakin ikusitako gertaera bat agertuko dizuet. Adi zadazute».\nJoanes gauza jakingarriren bat esatera zijoala ulertu zutenean, etxeko danak, eta mutikoak eztago zer esanik, oso urduri ta jorantsu, artu zituzten beren aulkiak eta inguratu zuten gure aitona, bere aotik zetortzkion itz guztiak txit arretaz entzun ta gorde naian.\n«Ni gaztetxo nintzala —jarraitu zuan Joanesek— ezagutu nituan umekondo trakets bi, Manueltxo ta Joxeren idekoak gutxi gora bera. Axeri ta Otsoko esaten zioten. Etzan Axeri Idiazabalgoa, Otsoko etzan Ataungo basoetan jaio; baño ai! biak ziran euskaldunak, biak menditarrak. Axeri, azkar, argi, bizi, asmutsu ta erkin samarra zan; Otsoko, lodi, lotu, baldar, narras, bizartsua. Axerik asmatzen zituan egundañoko gaiztakeriak, eta Otsokok adiskidearen asmo danak beti ontzat eman eta guztietan pozik eta biotzez lagundu; arrek lapurtu inguruetan lenbizi azten ziran keriza, piko, sagar, udare, aran ta matsak; onek lagunari orman gora bultza, ta baratz barruan edo zugaitz gañean zebillen bitartean auzoetako bideak zaintu. Oso maiz egin oizuten ezbearren bat: gaur, nunbaiteko erleai eztia kendu; biar, astoren bati buztana ebaki; bein eskale arrotzari arrika eman; urrengoan garometaren bat erre. Etengabe zegoan mutil aiekatik zer esana».\n«Gazte ziran artean, nekez ta egun bat edo bestean bada ere, eraman oizituzten irakastolara, baño alperrik. Otsoko buru gogorrekoa zan, nagi ta motzegia ezer gauza onik ikasteko, ta Axerik, ikastetxean zegoan bitartean, iñoren esana entzun ta zerbait ikasi baño naiago zuan irakasleari ziñuka egon, edo lagun guztiai zirika, edo burura zetorzkion ames gaiztoai jarraika, etxe artatik ertetzeko orduaren zain, iñoren bildur gabe nai zuan guztia egiteko».\n«Gurasoak, beste askoren antzera, ardura gabeak lenengo, berandutxo ajolatu ziran».\n—«Urlia, sandia, —esan oizioten— begiratu zaiezute semeai, ertenegiak datoz».\n—«Umekeriak dira oiek —erantzun oizuten gurasoak— etorriko zaiete zentzuna, zerbait azitakoan».\n«Baño galanki azi ta zearo indartuagatik, etzitzaien zentzunik buruetan sartu. Ez: geiago ta geiago loditu zitzaien berengain nai zutena egiñaz bizitzeko amesa, sustrai andia bota zioten griña txar guztiak, alperreri ta nagitasunak ordoitu zituan lanerako, eta mutikotzar aietatik etzegoan ezertara ere gauza onaren itxaropenik».\n«Laster entzun zan Axerik aldamen baserriko olloak arrapatu zituala, Otsoak ardirik onena jan ziola urreko artzai bati».\n«Orduan egin zuan oiu Axeriren aitak: —Eskua moztuko diot semeari. Orduan esan zuan Otsokoren amak: —Anka biak ausiko dizkat gure mutillari».\n«Ba! Eskua moztuta ere axeriak axeri gelditzen dira; ankaezurrak ausita ere otsoak beti otso».\n«Lagun gazte biak, geroago ta okerrago, lotsagabeago, ausarkiago, arpegi eman zioten gurasoai, jarki zitzaizkoen erriko agintariari, mallaka mallaka berealako baten jetxi ziran gizon gaizkiñen zelai galduraño, ta norbait zematu zutela edo etzutela, gizonen bati diru eske bidera erten ziotela edo etziotela, sartu zituzten beintzat gaiztotegian luzarorako».\n—Orra, orra ibilbide txarraren azkena.\n«Etzan orretan amaitu. Noiz edo noiz urratu zitzaizten lokarriak, eta emen agertu zitzaizkigun berriro, izen gaiztoaren jabe, iñoiz baño beltzago, itzalago, bildurgarriago. Etzituan iñork begi onez ikusten: gizonak ozta ozta egin oizioten agur, ume ta emakumeak Axeri ta Otsokoren izenaz bakarrik izutzen ziran. Naikoa zan, Otsoko dator esatea umerik negartiena bereala ixiltzeko».\n«Bazegoan zergatik bildurtu».\n«Auntza larrera bezela lengo bidera jo zuten obendun adiskide biak. Bai ba: ondo jan bear, asko edan nai, etxekoaz ezin ase, lanerako gogo ta usterik ez, eleizatik urruti, seta gaiztoak okerrera deiezka, gautxori biurturik, lapurretatik sortzen zuten alzan guztia. Andiak esaten ziran: gaberdian, onelako tokitan, bata besteari txistuka zebiltzala; arabar mandazañari, makilka zuzitu ta gero, onenbeste diru kendu ziotela; Bizkaiko baserri baten arrigarrizko eriotza egin zutela, ta eztakit beste orrelako zenbat albiste. Danak etziran noski egiak izango, baño neronek ikusi nuan egiazko jazoera negargarri bat. Esaten ere ikaratu egin bear da. Otsokok, jai arratsalde batean, ardangelarako txanponik eman nai etziola ta beste gabe, aizkoraz zatitu zion burua bere aita zar gizagaixoari!»\n«Bai, Jose Ramonek ere badaki. Neuk nere eskutik eraman nuan gero urkamendira Otsokoren eriotza ikusi zezan, oben-bidearen gorrotorako».\nJose Ramonek— Oroitzen naiz; begien aurrera datorkit gizon arren arpegi zurbil, makur ta ezaiña; gogoan daukat nola esan zigun barkatzeko bere gaiztakeria Jaungoikoaren izenean, Jaungoikoak ere barkatu zezaion. Itz neurtuetan ipiñi zuten Otsokoren bizitza, ta ortxe ziran nunbaiten euskerazko bertso berriak.\nManueltxok — Nik uste nuan gizatxar guztiak urrutietakoak zirala.\nAitonak — Etzenduan ondo uste.\nJosek — Orain bai alda emen era orretako gizonik?\nAitonak — «Sustrai txarrak edonun ta edonoiz eman dezake kimu berria, ta gizonak dauden leku danetan oidira gaiztakerirako sustraiak. Eztet nai egiaren argitasuna estali: orain ere azaltzen da gure artean otsokotarren bat edo beste; baña, esan dezagun gure biotzaren poztasunerako, ez urietan bezela maiz ta ugari, baizik noizean bein, urri, bakan, iñoiz edo berriz. Ezin da gure lurretan orrelako landara ta piztirik ugaldu. Gurutzearen itzalak galtzen ditu emen orrelako landara ta piztiak, gurutzearen itzalak eta guk geure izen onari diogun begiruneak. Bai, goialdeko basurdeak baño geiagotan agertzen dira baserrietara urietako zakur amorratuak, baña euskaldun gurasoak ajolarik ezpaluteke edo euskal mendietan gurutzerik ezpalitz, laster ugalduko litzatezke zakur, otso ta basurde amorratuak Euskalerrian ta baserrietan bertan. Arretaz bizi bear, beti arretaz».\nManueltxok — Ta zer egin zuan Axerik, aitona?\n—«Axeri, oso txaldandua, moteldua, gazterik auldua, xarpaz jantzia, zetakaz betea, zorriz erdi-jana, aterik ate ibilli zan errukari, zorro zar bat bizkarrean zuala, gizadi guztien iraintasunak iruntsiaz, ta beartsuen gaixotegi batean il zan, inpernu bizia lurrean igarota gero».\nManueltxok — Inpernua? Gaur goizean, Moxolok, ikastetxera bidean, inpernurik eztagola esan dit.\nAitonak — «Zer diok, motel! Aitaren, Semearen... Ara or bat. Moxolo otsokotarra dek, Manuel, uriko zakur amorraturen batek kutsatu du, bere aitaren ardangelan noski. Umearen zentzuna, etxean entzuna. Jakinzak, illobatxo: lagun orrek esan duanetik Otsokok egin zuan egitera bide gutxi ziok, eta naigo niket, i Otsokoren bizitzan ikustea baño, illoi batean luze luze ikustea».\nAmak — Bai orixe, bai milla aldiz!\nAitonak — «Eztek Moxolo ire erakuslea».\nManueltxok — Ez, jauna, Moxolo txit atzerea da. Dotriñan ere bera dabil azkenengo.\nAitonak — «Siñisten diat. Eztik arrek gauza onik erakutsiko Bakoitzak dakiana erakusten du, ta gaiztoak gaiztakeria. Ez adi, bada, Moxolorekin egundaño ibilli. Ire lagunik andiena Joxe izango dek eta erakusleak geu, etxekoak, eta erriko apaiz jaunak, gurutzetarrak. Illobatxo, Joxe, nere semeak: bizi zaitezte baserrian, toki oberik eztagota; maita zazute mendia, maitagarria data; baño mendian bertan piztirik billatzen badezute, alde Jaungoikoaren izenean piztietatik gurutze ondora».\nOrrela aztertzen zituan Joanesek bere gizalandarak, orrela eman oizien buru ta biotzerako bear zuten janaria, orrela bizi zan, erbesteko semearen oroimenak ikutzen etzionean, atsegintsu ta gozoro, bizitza onak ematen duan animako lasaitasun eztian.\nAla ere Joanesek eta bere emazteak bazuten beren buruan beste zerbaiten utsunea. Gauza andia etzan. Ara: Zabaletan beste aurtxo bat ez izatea, alaba, neskatxa. Bi amak kendu ezkero, Zabaletako guztiak gizonezkoak ziran, prakadunak. Ana Josepak zionez, amaika praka bear zan etxe artan, Jesus Maria ta Jose! Batean sasiak, oteak edo elorrantzak eldu ziotela, bestean zugaitz adarrean katigatu zirala, ta egunero zekarden gizonak urraturen bat etxera, ta mutikoak berriz txitean-potean bear zituzten praka berriak. Manueltxok besteak baño geiago. Larruzkoak ere etziran naikoa ume arrentzat. Beti zebillen orbel, lasto edo garotan txilipurdika, beti sasi tartean masusta billa, beti txori kabitan inguruko zugaitzetara igonda. Ura mutil biurria, ura basakerra, ura katardea. Uutikan mutillak! A ze izatekoak, ainbeste lan gurasoai eragin ta gero nai zuten lekura iges egiteko. Beste gauza bat ziran neskatxak, esanekoak, zuzenak, txotillak, paketsuak. Ai ene! ongi etorriko zitekean bat Zabaletan emakume bien laguntasunerako, etxea jasotzeko, amonaren ondorengotzat. Ori zan senar-emazte zar bien aspaldiko ames, gogo ta itxaropena. Emango alzioten Jaungoikoak.\nEman zioten. Egun batean Pedro Anton morroia berri on bat ematera joan zitzaion Joanesi mendira: etxean aurra jaio zitzaien ta neskatxa zan!\nGure artzaiak Aloñatik jetxi zanean, españetan zekarren barruko alaitasunaren pitsa, parrea.\nParrez erten zion emazteak ere ate ondora.\n—Badegu ba —esan zion senarrari.\n—Jaungoikoari eskerrak. Eta nolakoa da?\n—Zuri, eder, galanta: bere aita berbera dirudi.\n—Oraindik? Zuek emakumeok bereala artzen diozute umeai norbaiten itxura.\n—Alaxen da bata. Zeuk ikusiko dezu laster. Jose Ramonen ta gure aurraren sudur ta kopeta berdin berdiñak dira.\n—Begiak zeurien antzekoak.\n—Parre egingo aldet?\n—Egin zazu nai baldin badezu. Len ere etzenduan urruti. Zer uste dezu? Eztizutala ikusi arpegian ta biotzean?\n—Biotzean ere bai, emakumea?\n—Baita. Orain ere badakit nik zuri zer gogoratzen zaitzun: aurtxoa geuk biok artu bear gendukela besoetan.\n—Baña nik ezer esan ezpadizut.\n—Baña nik igarri. Askotan izan naiz ni zure gogoen igarle. Gaitz ere badata!\nAiton-amandre biak jetxi ziran Oñatiko eleiza nagusira aurtxoaren aitabitxi bezela. Ta nola gero jetxi! Ana Josepa bizi bizi, txit orraztua, soñekorik onena arro erakutsiaz, buruko estalkiaren txiztanak iñoiz baño tenteago zituala ta aspaldian gordeta iduki zuan zortzi egiko oial andi loretua lepotik bera egokiro ipiñita; Joanes ederki bizarra kendurik, ezkontzarako egin zitzaion jantziz antolaturik, ia oñetarañoko kapa lodi luze tolestua sorbalda gañean jasoaz ta eun bigunezko alkondara zuri garbia paparrean agiri zitzaiola. Biak zijoazen edertuta, gaztetuta, alaituta, lekaio bana egiteko gogoetan; biak usai gozodun: gizonak eriñotz usaia zeraman, andreak alkanfor usaia. Bazituen lagunak: auzoko emakume gazte apain bat, aita Jose Ramon ta seme Manueltxo, au, eliz-kandela ta apaiz-opillarekin.\nBidean, Manueltxok begi-onez begiratzen zion opil gozoari. Bazekian eleizan eskeñi bakarrik, apaizari erakutsi, eutsi ta tati egin ta etxera biurtzen zala opilla, ta ezin aspertu zan beretzat zenbat emango zioten galdezka. Bakarrik joan balitz ikuturen bat ere egingo zion biatzakin edo mingañarekin, nolakoa zegoan jakiteko.\nAiton-amandreak, noizean bein aurrari begiratuta:\n—Lotan aldijoa? —zioten— Gaixoa! Eztedilla otzitu gero.\n—Baizera otzitu —erantzun zien andre gazteak— dagoan beroan, Uztaillaren 22-an.\n—Erri-sarreratik jaztetxeraño oñatiar guztiak, andrazko ta gizaseme, gure baserritarrai zerbait esan bearra bazeukaten.\n—Ongi etorri, Jose Ramon, landare berrixa aldozue?\n—Kaixo, Joanes, ori gizon gordiña zagoz.\n—Apaña zatoz, andre Ana Josepa.\n—Mutilla alda? Neskatilla? Zer izen ipiñi biar xaue?\nEguneko donearen izena ipiñi zioten: Maria Magdalena.\nBataiokoak eleizatik irten zutenean, uriko ume sostor guztiak, umeak etziran batzuekin nastatuta, eleizaren aurreko enparantzan idoro zituzten bolo, bolua! bolua! je! je! deadarka.\n—Au ezta orregatik oitura ona, —esan zuan Ana Josepak— Zer dalata bota bear ditugu emen geure diruak?\nEta senarrak, eskukada bat txanpon jaurtiaz:\n—Zeuk esan dezu, ona edo txarra, oitura dalako. Nik ona deritzot.\n—Berealaxe ixilduko ziran umeteri ta gañerakoen oiuak. Aitonaren jaurtigi ziñua susmatzeaz bakarrik, gizataldeko guztiak, artega, igikor ta irritsu, zabundu zituzten buru ta besoak, ireki ta ernaitu zituzten beren begiak alzuten añan, ta txanpon gorri-beltz leunak izpi-une baten egaka bezela ikusita, gero, auspeztu ziran dirua erori zan tokira, denak batera, denak pilloan, burrukarik gogor, zoli, zital, ausarditsuena egiteko ustietan.\nBaita egin ere. Lauoñean edo etzinda, bultzaka edo atzaparka, arpegiz lurra igortziaz edo azpikoari ler eraginda, ezeren armin ta iñoren ardura gabe, azkar egin zituzten ango txanpon biltzeak.\nTa aurrera berriz ere bataiokoen atzetik je! je! bolo! bolua! deiezka.\nBaño ez guztiak. An gelditu ziran autsez loituta, miñez ta negarrez, txiki, mengel, indarge ta makalak. Batari txapela galdu zitzaion, besteari gonea urratu, norbaiti biatza ostikopean zapaldu zioten.\nZeñek egin dotzu, maite —galdetzen zion arri, ezin ibilli zan atsotxo batek, bazter guztiak begiratuaz, zerbait alperrik galdu etzedin.\n—Moxolok egin xao, —erantzun zuan urratudunak— aretxek, lapurrak alakoak.\n—Ixo, ezta olakorik esaten da.\n—Bai, andrea, egia data: neuri ostudost eskuan neukan dirua.\nOidan bezela andi ta indartsuenak atera ziran nagusi lenengo txanpon eralgitzean, ta aiek zijoazen Joanesi jarraika je! bolua! je! aspertu gabe oiuka.\nJoanesek, emaztearen esanei entzungor egiñaz, mutikoen atarrapuzka ta iskanbilla ikustegatik, edo barruak eskatzen ziolako, beti parrez, atzera ta aurrera, ezker eskui botatzen zizkaten txanponak.\n—Gizona, —zion Ana Josepak beti ere— naikoa dezula. Txantxetako gauzea da! Orrenbeste diru eztu iñork egundaño Oñatiko kale arian bota; ezta jauregiko zaldunak berak ere, emalea da baña.\nMutiko-neskatoak, txanpon bitzea bukatu ondorean, beingo baten zabaldu ziran pelotalekura edo gozotegietara, ta gure Zabaletakoak jaztetxean sartu gabe, igo zuten tapa tapa beren baserri paketsura.\nBaserri artan, egun orretatik aurrera, beste bizitza bat asi zan, obeagoa, bigunagoa, alaiagoa; len baño askozaz errezagoa zan etxeko guztien parre ta jolasa. Erdi umetu ziran danak, eta noiznai zeuden prest umekeriak esateko ta umekeriak egiteko.\nJetxi zuten seaska ganbaratik sukaldera, ta seaska ondoan makurturik, lanera baño len edo lanetik zetozenean, arpegirik gozoenaz, soñurik samurrenaz, beti ari zitzaizkon aurrari Zabaletako gizonak:\n—Ekatzu patxobat, poxpolin, ekatzu patxobat, arrosatxoa. Noiz ikasi bear dezu pa ematen? Pa, Pedro Antoni. Pa, aitonari, maite zaituta. Pa, onelaxen. Noiz ikasi bear dezu baña zeuk, noiz?\n—Kendu zaitezte ortikan, —esaten zien amonak— umetxoa musuka jan bear dezueta. Ara, arpegi guzia gorri gorri jarri diozute zuen bizartzarrokin. Ta negarrik ere ez berak. Aingerutxoa! aur zoragarria! gure illargia! Bai, illargia zera zu, illargi bete argitsua! Nik erosiko dizut zuri jostallu ederra azokan, nik, bai, zuri, ederrorri!\n—Baño batez ere Manueltxoren amak, Katalin apal, belatz, lotsatiak, etxean bakarrik gelditzen zanean, bere aurrari egiten zizkon jolasak eta esaten zizkon txera palaguak etzuten beñere azken ta neurririk. Sarri, bere magalean zeukala, begira begira egoten zitzaion, zertan zegoan ere aztuta; anitzez, beste aurtxoen eriotza gogoratzean, estutzen zuan bere bular gañean sendoki; askotan, lo eragin nai zionean, euskaldun ama guztiak oiduten erreztasunaz, eresitzen zizkon ixil ixil, eztitsu, eztitsu, bere biotza ezpañetan zuala, onelako itz neurtu samur batzuk:\nSeaska zarrak aur berria du\nJaunak eman dit neretzat eta\nJaun zerukoak berriz ken!\nGoi urdiñean izarri aña\nDaude zeruan aingeru,\nBat edo bat bear degu.\nNere laztana, nere bizitza,\nNere erraien zatia.\nAra zein bigun jarri dizutan\nSeaskatxoan nai ezpadezu,\nZuretzako det altzoa;\nEgin ementxe lo ederrean\nZerutar ames gozoa.\nManueltxo, umea izan nonbait, ondamuak biotzean ikututa, espaz betea egon oizan gizagaixoa aurrari esaten ta egiten zizkioten gauzak entzun ta ikustean. Nola ez? Bera zan lenago ederra, bera mutil argia, bera etxeko maitea, ta orain bestearentzat ziran goramen ta ipui guztiak. Ezagutzen zion amak semearik barruko illuntasuna, ta zerbait gozatzeagatik eta aurraganako maitetasuna itsatsi naian, onela deitu oizion:\n—Ator ia, Manueltxo, ator ia laztanori. Goiko kutxan daukat nik iretzat gordeta udare andi bat, iretzat bakarrik dana. Asko azi aiz ta ezingo aut altzoan euki, baña bai biotzean, bai, nere semea. Altzoan aurrak idukitzen dira, txiki txikiak, Malentxo bezela oñez ibilli ezin diranak. Ikusten dek nolako polita dan gure Malentxo? Nai luteke auzoan onelako bat, baño eztago iñun onelakorik. Geurea da, geurea geurea. Txalopintxalo esaiok; tira, eskutxoak artuta, orrelaxe.\nBein baño geiagotan, Manueltxo amaren ondoan belauniko jarririk eta beste Zabaletako guztiak zutik edo erdi okertuta, Joanes aurrean zala, erestu oizuten, denak batera txaloak joaz, antziñetako aur eresia:\nAna Josepak uxatu oizituan deadarka, bera tarteko etzanean:\n—Txoratu alzerate, kristauak? Ezaldaukagu bazterretan beste lanik?\nBaña umetxoaren musu borobil polita ikusi orduko, amona bera joaten zitzaion aurrari atsegiñezko arpegiz losinga:\n—Izan ere etxeko danak txoratzeko naikoa zera zu, erregintxo, elurgillo, gaztanbera, usakume, lili zuri! Ez, Urbiako zelaietan ezta zu bezelako lilirik sortu, ezta sortuko ere! Zu zera lore giztien lorea, zu zera apainduri giztien apainduria! Nik ekarriko dizut, bai, amonatxok ekarriko dizu jostallu eder ederra, zeu bezelako jostallurik iñon eztago baña!\n↑ Txitean-potean. Gastelarren á cada instante bezela.\n↑ Aitabitzi, aita ponteko, aitabesuetako. = Padrino.\n↑ Zortzi egiko oiala. = Zortzi puntako mantoia.\n↑ Baserritarak, urira datozenean, oñetakoak aldatzeko edo zerbait artzeko aukeratuta daukaten etxeari esaten zaio jastetxea.\n↑ Bolo, bolua. Onela deitzen diote euskaluri batzuetan bataioari. Agirian dago itz ori nondik datorren: ¿Visbaptizari? ¿nai aldezu bataiatua izan? -galdetzen du apaizak - eta Volo, naidet, erantzuten zaio; ta erantzuera ortatik dator gaurko bolo, bolua.


Kepa Korta - Hirurehun baleztari\nEz al da ba garaia iritsi Gaztelaren aldeko borrokan izandako biktima guztiak aitortzeko? Baleztariena hutsune handia da EAEren eta Gaztelako erreinuaren historia ofizialean.\nBerripaper honexek zekarren informazioa gaur hamabost-edo: indar konkistatzaileen abangoardia osatzen zuten hirurehun bizkaitar baleztarien gorpuzkien bila dabiltza Kanaria Handiko sumendi eta haran itzalietan. 1482an harrika hil zituzten kanariar erresistenteek. Erreportajeak ez du argitzen konkistan hildako kanariarren gorpuzkien bila ari ote diren. «Fernando Guanarteme» gisa bataiatutako traidorearen aldean, irla defendatu zutenen oroitzapena biziberritzeak egokiagoa dirudi. Ulergarria litzateke kanariarrek interes gehiago izatea harrikatzaileen lorratzean, baleztari erasotzaileenean baino.\nKontua da baleztarien buru Gabriel Muxikakoa ordiziarra zihoala, eta, bizkaitarrak ez ezik, gipuzkoar eta arabarrak –eta nafarrak?– ere izango zirela hirurehunen artean. EAEtarrok eta, bereziki, ordiziarrok, badugu, hortaz, heroien zerrendari gehitzeko izen berri bat. Orain arte Muxikakoak ez du izan bere herrikide Urdanetaren ohorerik. Ez estatua arrazistarik, ez eskola publikoren izenik, ez kale-izenik. Auskalo zergatik. Biak ziren Gaztela-Aragoiko erreinuaren ordainpeko mertzenarioak; biek hartu zuten parte urruneko uhartedi baten konkistan. Zein da aldea? Urdanetak arrakastatsu kontatu zuela bere balentria Madrilera bueltan, eta Muxika bertan akabatu zutela, segada baten biktima? Historiak irabazleak soilik goratu behar ote ditu ba? Ez al da ba garaia iritsi Gaztelaren aldeko borrokan izandako biktima guztiak aitortzeko? Baleztariena hutsune handia da EAEren eta Gaztelako erreinuaren historia ofizialean.\nElkano eta San Inazioren urteek bat egiten duten hilabeteotan, Fuerteventurako Tindaya mendia ahaztu eta Kanaria Handiko mendiak zulatzeko planak egin beharko genituzke. Aukera ona daukagu, orobat, hirurehun «bizkaitar» baleztarion herrietan plaka bana jarri eta, aurrekontua lagun, ondorengoei –legitimoei behintzat– kalte-ordain duina bideratzeko, egindako zerbitzu guztien aitorpen. Eta Ordizian, jaietako ezkonberrien dantzarako, Las Palmas-mantoiak bana genitzake, Manila-mantoiekin batera. Inoiz ez da berandu okerrak zuzentzen hasteko.


Kardiologoek eremu publikoetarako desfibriladoreak eskatzen dituzte, bihotzekoak jota hildakoak gutxitzeko | Consumer\nKardiologoek eremu publikoetarako desfibriladoreak eskatzen dituzte, bihotzekoak jota hildakoak gutxitzeko\nUrtean infartuak izaten dituzten 70.000 pertsonetatik %40 ez da bizirik iristen ospitalera\nKardiologoek eskatu dute aireportuak, kirol-estadioak edo merkataritza-zentroak bezalako leku publikoetan desfibriladore automatikoak jartzeko, eta, hala, deskarga elektriko bat berehala emateko eta bihotzekoak eragindako heriotzak murrizteko.\nAtzo, Bartzelonako Kardiologiako Mundu Biltzarra ixteko, kazetariekin izandako bilera batean, joan den ostiraletik (hilak 1) mundu osoko 30.000 kardiologo inguru bildu ditu, eta Kataluniako hiriburuko Ospitale Klinikoko Toraxaren Institutuko zuzendariak, Josep Brugadak, gogorarazi zuen ospitaleetan erabiltzen diren desfibriladoreak bezalakoak daudela. Gaur egun automatikoak dira eta “medikua ez den edonork erabil ditzake” esan zuen.\n“Bost minutu besterik ez da behar hori ulertzeko” esan zuen Brugadak, eta unitate bakoitzaren kostua 1.800 euro ingurukoa dela kalkulatu zuen.\nEspainian urtero infartuak izaten dituzten 70.000 pertsonen %40, gutxi gorabehera, ez da ospitalera iristen, eta heriotza horietako batzuk saihestu egin daitezke deskarga elektriko baten ondorioz. Hori dela eta, Europako Kardiologia Elkarteak ahaleginak egiten ditu gailu horiek ezartzeko.\nBrugada doktoreak adierazi du gaur egun leku publikoetan dauden su-itzalgailuak adina jarri beharko liratekeela, eta galdera hau egin du: “zergatik kezkatzen gaitu hainbeste sua itzaltzeak eta bihotzekoak eragindako heriotza ezin saihesteak”.\nGaur egun, Europako zenbait aireportuk, hala nola Heathrowek (Londres), horrelako gailuak dituzte, baina Espainian ia ez dago horrelakorik; izan ere, El Prat edo Barajas bezalako Espainiako aireportu handietako batek ere ez du horrelakorik; Palma de Mallorcakoak, esaterako, instalatu ditu.\ndesfibriladoreak kardiologoak muertes-eu ospitaleko bizitza publikoak


Dokumentalak — Zumaia\n'Zumaia, herri bat COVID-19 olatuen aurrean' 2021eko martxoa\nEtxeratze agindua ezarri zenetik urtebete igaro denean estreinatu zen Zumaiako Udalak eta UKTk elkarlanean ekoitzitako ‘Zumaia, herri bat COVID-19 olatuen aurrean' dokumentala. Jon Maia aritu da zuzendari lanetan, eta zumaiarren testigantzak bildu ditu 90 minutu inguruko ikus-entzunezkoan.\n'Azaroak 15, itsasoak utzitakoa' 2020ko azaroa\n1960ko azaroaren 15ean Zumaiako gazte talde bat eraman zuen itsasoak, eta gertaera oroitzeko egitasmoa jarri du martxan Udalak, zenbait herritarrekin elkarlanean. Duela 60 urte gertatutakoa dokumentatzeko ikus-entzunezko bat ere egin du Zumaiako Udalak, Ikusmin ekoiztetxearekin batera.\nDokumentala Iñaki Agirrezabalaga zumaiarrak zuzendu du, eta Olatz Ovejero izan du zuzendari laguntzaile laneatan. Imanol Azkuek egin du gidoia, eta Kandido Urangak jarri dio ahotsa narrazioari. Argazki zuzendaria Iñaki Agirrezabalaga bera izan da, ilustrazioak Sebastian Cruzek egin ditu, eta soinuaren arduraduna Fabio de las Morenas izan da. Dokumentalean Bittor Zubizarreta, Javier Carballo, Rudy Holke, Jesus Mari Arano, Iñaki Zorita, Natividad Urbieta eta Ixiar eta Francisca Martija elkarrizketatu dituzte, gertaera horren sortu zizkien bizipenen inguruan. Gertaeraren ostean sortutako Junta de Salvamento 15 de noviembre salbementu-taldearen inguruan ere hitz egin dute dokumentalean, eta garai hartako Zumaia gertutik ezagutzeko aukera ematen du.


Sekriphaija (Part 15) — Steemkr\nSekriphaija (Part 15)\nKuti latithi khavi you? Nerbio ahuntza ahuntz jan dut? Hartu hankak lagun. Jan paisa joan naiz etxera. Hey murray buruzagia hemen. Sapphire jaten ari da eta haren ondoan eserita nago. Askotan Munna belarriak jotzen. Badirudi bi belarri hautsi dituztela. Baina belarria mozten badut belarria moztuko nuke. Zafirozko pastelak jaten ondoren esan zidan - zer gertatu zen? Nire lagun harami Munna salah nire Julie musu eman nion.\nBeraz zer gertatu da neska musu bat musukatzen edo ez. Eta ez esan musu hori ez esan haparama pappi deitzen zaio haurrek musu bat ematen badute masailan,orduan pappi kontatzen du. Mantendu zure papy. Eta txarrena ez da gutxien. Duela aspaldi izan da. Zutabe hau baldin baduzu ezin duzu ni entzun. Beno ez didazu entzun. Joan nintzen nilo etxetik etorri nintzen zafiroa esaten ari nintzen pixka bat entzun nuen.\nHaramiten hitzetan haserre zergatik ez duzu haserretzen? Nire gorputza haserretzen da. Erabatekoa da Munna haurtxoa Munna dela. Bugle bat lortu nuen behin. Ondoren gorputza nire egunkarietarako zorrotz dago. Egun batzuk pasatu ondoren. Orain askotan Julie-rekin hitz egiten da. Ikusi da baina ez da maitasuna esaten. Ezin dut gauza hori ere esan. Zergatik badakit lepoan barrutik itsatsita dagoela? Eta gero ez dago hitzik eztarriarekin.\nNila mama etxera joango naiz ordura arte tren geltokia emateko. Nila trenean bota ondoren etxera itzuliko naiz. Zafiro ordea behin eta berriz esaten dio bere amaren etxera berarekin baina ez dut joan egingo. Ez dut Julie ikusi Nela nagoenean. Ez dut beste une batean esan nahi.\nThis post has received a $27.27 % upvote from @siditech thanks to: @atiqadnan.


Erosketak Internet bidez? Web orri arriskutsuak ezagutzeko lau pista | Consumer\nErosketak Internet bidez? Web orri arriskutsuak ezagutzeko lau pista\nSegurtasunez on line erosteko eta iruzurrezko web guneak detektatzeko aholkuak\nEgilea: Egilea JESÚS GARRIDO SANTOFIMIA, Sophop Gital\nIrudia: Serge Kij\nSarearen erabilera intentsiboak azaltzen du konfiantza dela eta ez dakiela Interneten erostean web gune arriskutsuak nola detektatu. Ziber-segurtasunari buruzko nozio batzuk izateak egoera desatsegin bat baino gehiago aurrez dezake web-ean nabigatzean, batez ere erosketak edo on line transakzioak egitean, non erabaki txar batek desagerraraz baitezake erabiltzailearen banku-informazioa besteren eskuetan. Trikimailu hauek web gune arriskutsuak ezagutzeko aukera ematen dute. Halaber, aztarnak ematen dira on line erosketak egiteko fidagarriak ez diren orriak detektatzeko eta iruzurrezko mezu elektronikoen aurrean dauden jakiteko.\nErosketak on line? Web gune iruzurrez nola identifikatu\n1. Ziurtagiri digitala. Web orri baten zilegitasuna berresteko metodo on bat bere ziurtagiri digitala egiaztatzea da. Segurtasun-elementu hori konfiantza- eta segurtasun-proba gisa ematen da web gune batean; on line konfiantza-zigilu bat da. Askotan, nabigatzaileak berak interpretatzen du ziurtagiri digitala, eta nabigazio-barrari kolorea ematen dio internautari jakinarazteko.\n2. Kolorea eta URL helbidea. Nabigazio-barraren koloreaz gain, URLren hasierak ingurune seguru batean nabigatzen ari zaren bezalaxe berma dezake. Barraren kolorea aldatzeaz gain, URLa HTTPStik hasten bada HTTP ordez, web orria ehuneko ehun segurua dela esan nahiko du.\nElementu horietakoren bat betetzen ez bada, ez du esan nahi orria segurua edo bidezkoa ez denik; aitzitik, ezin izan du bere identitate-informazioa erabat egiaztatu. Horregatik, hauek dira nabigazio segurua bermatzeko neurri osagarri batzuk:\n3. Zuzenean idatzi bisitatu nahi den web orriaren URLa nabigatzaileko barran. Batzuetan, ziberdeluienteek eta hackerrek phishing izeneko teknika erabiltzen dute, eta, horren bidez, sare sozialen webguneak, banketxeak edo on line dendak erabiltzen dituzte, besteak beste, benetako webguneak eta diseinuak, internauten informazio pertsonala eta bankuko datuak lortzeko.\n4. Nabigatzaile nagusiek iruzurren aurkako iragazkiak dituzteweb bat iruzurrezkoa denean ohartarazten dute. Adibidez, SmartScreen Internet Explorer-en; Malwarearen eta Phishing-en aurkako babesa Firefoxen; phishing-aren aurkako babesa eta software maltzurra Google Chrome-n; eta saihestu identitatea (phishing) Safari sisteman.\nNola aitortu iruzurra posta elektroniko bidez?\nIrudia: Joe The Goat Farmer\nZibergaizkileek posta elektronikoan gehien erabiltzen duten iruzurraren taktiketako bat phishing metodoa da. Horretarako, internautak engainatzen saiatzen dira, informazioa lapurtzeko web orrietara eramaten dituzten mezuetako esteketan klik egin dezaten sinetsita. Intel Security enpresaren arabera, “engainatu egiten dituzte erabiltzaileak beren izenak, helbideak, erabiltzailearen Ida, pasahitzak edo kreditu-txartelen informazioa benetako enpresetakoak diruditen Interneteko guneetan idatz ditzaten”.\nBatzuetan, estekan klik eginda, erabiltzailearen gailuan software gaiztoa automatikoki deskargatzen hasten da, eta telefono mugikorra ere bai. Horregatik, komeni da gomendio hauei jarraitzea:\nNabigatzailearen eta antibirusaren azken eguneratzeak izatea.\nKlik egin gabe, pasatu saguaren kurtsorea mezuan agertzen diren esteken gainetik. Hala, elkarrizketa-koadro bat irekiko da, eta hor agertuko da klik egitean zer URL helbide sartuko den, eta esteka horrek leku seguru batekin lotzen duen egiaztatu ahal izango da.\nIrudi gutxi profesionalak, ortografia-akatsak eta itxura ez oso profesionala edo susmagarria iruzurrezko posta elektronikoko seinaleak dira.\nEz fidatu enpresek edo igorle ezezagunek bidalitako mezu elektronikoez.\nInformazio pertsonalik ez ematea, hala nola helbidea, Gizarte Segurantzako zenbakia edo edozein banku-informazio edo finantza-informazio.\nFitxategiren bat deskargatzen saiatzean, nabigatzailearen abisuei eta alertei kasu egitea, baliteke fitxategia maltzurra izatea.\nErosketak on line seguruak beti\nZibersegurtasunari dagokionez, Internet bidez erosketa egitea da ekintza sentikorrenetako bat. Horrelako erosketak egitean, hainbat datu pertsonal sartu behar dira, besteak beste, izena, abizenak, posta-helbidea eta kreditu-txartelaren zenbakia. Ziberdelituren batek informazio hori kopiatzeko gai izanez gero, edozein erosketa egin dezake gure izenean eta gure baimenik gabe.\nIrudia: Daniel Foster\nHorregatik, kasu honetan, oso garrantzitsua da konturatzea ordainketa egitean ingurune seguru batean zaudela, aurretik emandako jarraibideei jarraituz: ezinbestekoa da abonamendua egiten den orriaren helbidea HTTPS bidez hastea. Aipatzekoa da, erosketa-prozesuaren gainerako zatian, litekeena dela URLa izatea, segurtasun osoa eman gabe, HTTP hasi ordez, atalka nabigatzean edo produkturen bat aukeratzean. Egoera hori ez da arriskutsua, baina oso garrantzitsua da datu pertsonalak ematen dituzten orriak eta ordainketa egitea HTTPS ingurune seguru batean egotea.\nOn line erosterakoan kontuan hartu beharreko aholku batzuk:\nAntzeko gaiak eskaintzen dituzten beste denda batzuekiko prezio baxuegiak dituzten enpresez fidatzea.\nErostean, behar-beharrezkoa den informazioa ematea. Merkataritza elektronikoren batek internautak eragiketa egiteko garrantzitsutzat jotzen ez duen informazioa eskatzen badu, komeni da on line beste denda batera joatea.\nGarrantzitsua da egindako transakzio guztien erregistroa izatea. Horrela, edozein erreklamazio egiteko bermeak eta argudioak izango ditugu.\nMerkataritza elektronikoak helbide bat edo telefono-zenbaki bat eskaintzen badu, denda dagoen begiratzea komeni da, dei baten bidez edo helbide horretan establezimendurik dagoen jakiteko.\nfraudes ciberespionaje-eu hackers-eu Informatika-delituak Interneteko segurtasuna iruzurretan merkataritza elektroniko ziber-segurtasun ziber-segurtasuna ziberdelituak


"Disidentziak ez badira politikoki armatzen, kaka hutsa dira"\nLGTBI Komunitatearen Nazioarteko Eguna da ekainaren 28a, eta urtero bezala, kalera aterako dira komunitateko kideak, euren eskubideak aldarrikatzera. Aurten, 40 urte bete dira Espainiako Gobernuak homosexualitatea despenalizatu zuenetik. Mugimendu feministako lesbianatzat du bere burua Pilar Mendibil Pilon-ek (Donostia, 1965), eta EHGAM-eko kidea da Mikel Martin (Donostia, 1954).\nPilar Mendibil \_'Pilon\_' mugimendu feministako kidea ezkerrean, eta Mikel Martin EHGAMeko kidea eskuinean. (Argazkia: Joseba Parron)\nZuhaitz bereko bi adar zarete, baina gudu zelai berean borrokan ibili zarete urtetan. Noiz hasi zen zuen militantzia?\nMikel Martin (M.M.): Duela 42 urte hasi zen nire militantzia. Barruan gauza asko mugiarazi zizkidan artikulu bat irakurri nuen Punto y Hora de Euskal Herria aldizkarian eta mugarri bat izan zen. Garai berean, EHGAMeko [Euskal Herriko Gay-Les Askapen Mugimendua] talde bat existitzen zen Bizkaian, eta hango kideekin harremanetan jarri nintzen. Donostian bilera bat egin zuten, eta hori izan zen nire lehenengoa. 1979an Francisco Vadillo Santamaria Francis trabestia hil zuten Errenterian, eta handik hilabete batzuetara atera nintzen armairutik.\nEHGAMen sorrera 1977an izan zen. Antonio izeneko kide bat Galestik etorri, eta taldearen sortzaileetako batekin elkartu zen Durangoko azokan, Imanol Alvarezekin. Antoniok esan zion Imanoli, hitzez hitz: ‘Badakizu Erresuma Batuan maritxuak bildu egiten direla euren eskubide zibilen alde borrokatzeko? Zer iruditzen zaizu zerbait egiten badugu hemen?’. Imanolek Euskal Herrian zailtasun asko ikusten zituela adierazi zion, baina aurrera jarraitu zuten, eta gaur arte borrokan aritu gara.\nPilar Mendibil (P.M.): Mugimendu feministan hasi nintzen militatzen 15 bat urterekin, Donostiako Emakumeen Asanbladan. Ondoren, sortu genuen Lesbiana Feministen Kolektiboa. Donostian giro ederra zegoen urte haietan; pentsa, Bilbon baino gehiago. Militatzen genuen pertsonak mugitzen ginen Donostiako Emakumeen Asanbladaren eta EHGAMen inguruan, baina EHGAM oso maskulinoa izan da beti. Une horretan lesbianok erabaki genuen Euskal Herrian topaketa batzuk egin behar genituela, erabakitzeko geure burua non kokatu. Zamalbiden [Errenteria] egin genituen Euskadiko feministen lehen topaketak, 1983an. Mugimendu feministan parte hartzen genuen emakume lesbianak izan ginen han, baita EHGAMen parte hartzen zutenak ere. Orduan erabaki genuen mugimendu feministaren barruan lesbianen taldeak sortzea, eta kolektiboak sortu ziren Bizkaian, Gipuzkoan, Araban eta Nafarroan. Elkarrekin lan egiteko koordinakunde bat sortu genuen, eta urte askoan lanak eman genizkien askori.\nEHGAMen eta mugimendu feministan militatzen genuen emakumeok ikusten genituen gabeziak bi mugimenduetan, eta aldarrikapenak teorizatzeko helburuarekin erabaki genuen mugimendu feministaren barruan antolatzea. Erabaki hori, batzuetan, ez zen samurra izan. Gogoratu behar dugu orduko mugimendu feminista abortuaren mugimendu feminista zela, eta gu asko estutzen gintuzten. Txantxetan esan izan dugu, beste bizitza batean heterosexual haragitzen bagara, abortu guztiak mugimendu feministak ordainduko dizkigula. Oso zaila zen gure borroka, garai zailak zirelako, baita mugimendu feministak kalean zeukan aldarrikapen nagusia hori zelako: abortua. Zaila izan zen gure aldarrikapenei lekua egitea.\nZeintzuk izan dira LGTBI mugimenduak Donostian izan dituen mugarriak eta aldarrikapenak?\nM.M.: Hamarkada hauetan guztietan pertsona askok sortu dituzte taldeak, eta pertsona eta talde horiek euren harri-koskorra ekarri diote LGTBI askapenari. Horietako asko desagertu egin ziren. 1997 urtean Gehitu taldea sortu zen Gipuzkoan. Aurretik beste eragile batzuk urteak generamatzan borrokan, eta hasitako aldarrikapenak lantzen jarraitu genuen. EHGAMek gorabeherak izan ditu militantziaren intentsitateari dagokionez, baina hemen jarraitzen dugu.\nFrancisco Vadillo Santamaria ‘Francis’ trabestiaren heriotza salatzeko manifestazioa Bulebarrean, 1979an. (Argazkia: EHGAM)\nHemen gaude. Ez nuen espero, egia esan, baina, hemen gaude. Maritxu militantzian 42 urte eman eta gero, hemen jarraitzen dut. Nire militantziaren hasieran oso presente egon ziren hitzak izan ziren ‘Hemen gaude, eta ez gara ezkutatzen’. 42 urte eta gero, leloak gaurkotasuna du.\n1977an plataforma aldarrikatzaile bat sortu zen, Euskal Herriko gayen askapenerako taldeek osatutakoa. Plataforma horrek hainbat aldarrikapen zehaztu zituen, eta gaur egun oraindik gaurkotasuneko gaiak dira. Heterosexualitateak esplotazio eta esklabotza kate batez transmititu izan dira historian zehar, eta historia horretatik kanpo utzi dute homosexualitatea, izan gizonen artekoa, eta emakumeen tartekoa; kanpo utzi dituzte baita ere transexualitatea, intersexualitatea eta bisexualitatea.\nBetebeharrak dituzten subjektuak gara, baina eskubiderik gabekoak. Ideia horiek heteronormatiboa ez den pertsona oro baztertu egiten dute, eta pentsaera hori transmititzeko moduetako bat hezkuntza da. ‘Heziketa da bidea’ esaldian laburbiltzen genuen gure borroka-ardatz nagusietako bat. Gaur egun, aldarrikapen hori lortzeke dago oraindik.\n1987 urtearen inguruan mugimenduaren leherketa gertatu zen. Antolatzen genituen ekitaldi eta jarduera guztiek arrakasta itzela izaten zuten. Oihartzun bat zegoen, jende askorengana iristen zena, eta pertsona horiek bollera eta maritxu horiei entzuteko interes handia zuten. Oroitzen dut Konstituzio plazako liburutegian egin genuen jarduera bat, lekua jendez lepo zegoen.\n1985ean eta hurrengo urteetan, hiesak kalte handia egin zigun maritxuei. Zapalgailu bat izan zen, mugimendua zeharo zanpatu zuen. Oso mingarria izan zen.\nP.M.: Ordura arte gizarte-borrokaren bitartez erdietsitako lorpenetan atzerapauso izugarria eragin zuen gaixotasunak. Gainera, kalte emozionalak eta komunitateko pertsonen sufrimendua sekulakoak izan ziren. Alboan geunden lesbianek, behintzat, hori ikusi genuen. Hiesak sarraskia eragin zuen arren, mugimenduaren urte gorenak 80ko hamarkadakoak izan zirela uste dut.\nM.M.: Bai, oso mingarria izan zen, eta atzera egitera behartu gintuen. Gainera, ordura arte pixkanaka gutxitutako estigma berreskuratu genuen. Hiesa ezaguna egin zen transmisio bidezko gaixotasun gisa, eta zabaldu zen hiru H-ak zituzten pertsonei bakarrik eragiten zielako ustea: heroinomanoei, homosexualei eta hemofilikoei. Horri aurre egitea lortu dugu hemen, baina beste herrialde askotan arazo larria dute oraindik.\nPilar Mendibil ‘Pilon’-ek mugimendu feministako lesbianatza du bere burua. (Argazkia: Joseba Parron)\nPertsona batengan zapalkuntzak eta pribilegioak gurutzatu egiten direla badakigu. Emakume lesbiana izanda, nola bizi izan zenituen urte haiek?\nP.M.: Gure armairua izugarria zen. Gu ez ginen existitzen, hori zen gure egoera. Gure behar nagusietako bat zen espazio seguruak lortzea, eta horretarako lan handia egin genuen. Nik 15 urte nituenean lesbianak ezagutzeko anbienteko lekuetara joaten nintzen, baina gaur egun, Donostian, ez nuke jakingo nora joan adin hori izango banu. Toki ugari zeuden orduan: katedrala Marujaren lokala zen, cuesta del culo, Habanera, Alboka, eta abar zeuden. Esan daiteke anbienteko lokalez osatutako mapa bat existitzen zela, eta bagenekien hara joanda ondo egongo ginela. Gainera, leku horietan ligatzeko aukera izaten genuen.\nGuk existentziaren alde eta ikusgarritasunaren alde borrokatzen genuen nagusiki. Heterosexualitatearen aurka diskurtsoak ere egiten genituen, noski, baina nire ustez, garai haietan biziraupenerako borroka egiten genuen. Armairua itogarria zen. Esaterako, telebistan manifestazio batean agertzen bazinen, hurrengo egunean lanik gabe gelditzeko arriskua zeneukan.\nGaur egun badago jende asko ez duena esaten lesbiana dena, baina era berean, oso armairu zabala lortu dugu haientzat.\nMugimenduak erabiltzen duen terminologian ere aldaketa nabarmena izan da.\nM.M.: Garai hartan gay izena erabiltzen genuen EHGAMen, adiera inklusibo batekin. Gay ez genuen erabiltzen soilik izendatzeko gizonak atsegin dituzten gizonak; gay erabiltzen genuen sexu askapenerako mugimendu politikoa izendatzeko, izan emakume lesbianak, izan trabestiak, transexualak, transgeneroak, eta abar. Finean, heteronormatiboak ez ginen pertsonak definitzeko. Aldaketa handia eman da terminologian. Gaur egun, kolektiboa izendatzeko adiera findu da, eta LGTBIQ izenari ‘+’ zeinua gehitu zaio, aniztasunaren erakusle.\nP.M.: Gu militatzen hasi ginenean horietako termino asko ezezagunak ziren. Nik oroitzen dut EHGAMek hasieran esaten zuela ez zegoela homosexualik, praktika homosexualak baizik. Eta gure lelo nagusietako bat zen Lesbianak existitzen gara. Egun oinarrizkoak diren gai horiek zeuden borrokaren erdigunean.\nCuesta del culo-n Malmaison lokala zegoen, eta hango trabestiak manifestazioetara jaisten ziren, gurekin borrokatzera. Ikaragarria zen manifestazio horietan bizi behar izaten genuena. Hala ere, nik uste dut Medeak talde transfeminista oso talde garrantzitsua izan dela Donostian eta Euskal Herrian, LGTBI borrokan eta mugimendu feministan gauzak ulertzeko beste modu bat eskaini duelako.\nM.M.: Mugimendu transarekin egin ditugun harremanek, gauza asko erakutsi dizkigute: Euskal Herrikoak, Bartzelonakoak, Madrilgoak… Ahalbidetu dute azken hamar edo hamaika urteetan elementu eta aldarrikapen askori dimentsio politikoa ematea.\nMikel Martin EHGAM-eko kidea. (Argazkia: Joseba Parron)\nZigor soziala eta errepresioa gertutik bizi izan du LGTBI komunitateak. Nola izan ziren lehen mobilizazioak Donostian?\nP.M.: Nire inguruan, adibidez, oso gutxik mantentzen dugu eskolako kuadrilla. Bidean beste tribu bat osatu behar izan dugu, babestu egin gaituena. Hain zuzen, egokitutako tribu horrek ez gaituelako babestu eta ase. Manifestazioetara beldurrez joaten ginen, ezagunen batek ikusiko ote gintuen. Jende pila elkartzen zen guri begira, bost ilara ere osatzen zituzten gure inguruan, Bulebarreko manifestazioetan. Jendeak seinalatu egiten gintuen kalean, eta oso manifestazio azkarrak ziren, espazio publikoan ikusgarri jartzea oso gogorra zelako. Jakina, hori polizia atzetik ez genuenetan.\nM.M.: Donostian egin genuen lehen manifestazioak jakin-min handia sortu zuen. Gu ikustera jende ugari etorri zen, eta Bulebarra horren betea zegoen, ezin genuela pankarta zabaldu. Morbo handia eragiten zuten gure mobilizazioek. Zaila zen kalera ateratzea, jendeak gu identifikatzeko arriskua zegoelako, eta horrek zigorra zekarrelako: lanik gabe gelditzea, zure aurka oldartzea, eta abar.\nZeintzuk dira LGTBI mugimenduaren egungo erronkak?\nM.M.: Nik uste dut gauzak asko aldatu direla 70eko hamarkadatik hona. Iazko ekainaren 28ko manifestazioan, esaterako, jende andana atera zen kalera. Oso pertsona gazteak ziren, eta neska asko zeuden. Horrek mugimendu feministaren lelo bat ekartzen dit gogora: ‘Hasi ginenean baino askoz gehiago gara’. Espero dut energia hori denbora luzez mantentzea. Borrokan jarraitu behar dugu egunero, gure eskubideen alde borrokatzen ez duguna ez duelako inork borrokatuko.\nP.M.: Ikusgarritasunaren aldetik lorpenak egin ditugu, baina oraindik asko dago lortzeko. Nire ustez berdintasunaren gezurrezko patina bat sortu dute.\nLesbiana feministen kolektiboak beti joan gara gizartearen sistemaren kontra, piramidea iraultzera, baina egon da jendea piramide horretan gora egin nahi izan duena. Esaterako, ezkontza homosexualen legalizazioaren gaia sekulako buruhaustea izan zen gure mugimenduarentzat. Ez genuen jo eta ke horren alde egin, baina, noski, alde agertu ginen, ezin dugulako onartu pertsona batek, lesbiana izateagatik, besteek baino eskubide gutxiago izatea. Antzekoa da, adibidez, maritxu batek armadan sartzeko eskubiderik ez izatea. Ez zait justua iruditzen, baina nik armada deuseztatu nahi dut. Horrelako egoeretan oso oreka zailak lortu behar izan ditugu, eta etengabe izan ditugu inguruan pertsonak gure hanka-sartze baten esperoan.\nGaur egun erronka argi bat daukagu: disidentziak ez badira politikoki armatzen, kaka hutsa dira. Argi ikusten da hori amatasunaren eta aitatasunaren kontuarekin. LGTBI komunitateko zati bat haurdunaldi subrogatuen aldekoa da, eta homosexual dirudun asko ari dira jo eta su umeak erosten.\nPilar Mendibil ‘Pilon’ mugimendu feministako kidea ezkerrean, eta Mikel Martin EHGAMeko kidea eskuinean. (Argazkia: Joseba Parron)\nSistemak gure mugimendua eta aldarrikapenak zurrupatzeko eta asimilatzeko arrisku handia dago, eta horregatik, gai batzuen mugak ondo zehaztu behar ditugu. Gure mugimendua ez da han eta hemen kolore polit batzuk jartzeko. Guk eskubide indibidualak nahi ditugu, eta pertsona guztientzat bizigarriak diren bizitzak nahi ditugu. Une honetako erronka nagusia hau dela uste dut: aldamio ideologikoa jarri behar zaio ikusgarri bilakatu den indar guzti horri.\nM.M.: Nik egunero atera nahi dut kalera nire lumekin, purpurinekin eta pinturekin, eta ez bakarrik ekainaren 28an. Horretarako eta zoriontasuna guztioi modu berean iristeko, sistema bitarraren egiturak irauli behar ditugu. Sistema horrek gure mugimenduaren aldarrikapen batzuk hartzen ditu, bere irudi eta antzera moldatzen ditu, eta kitto. Agintari asko pankarta baten alboan jartzen dira urtean behin, eta gauero lasai asko egiten dute lo. Baina horrek ez digu balio.\nIlun ikusten duzue etorkizuna…\nP.M.: Euskal Herrian zortea dugu, gure herriaren errealitatearengatik eta herri mugimenduen izaera antifaxista dela eta, hein batean, mugimenduaren merkantilizazioa saihestea lortu dugulako, baina, hala ere, joera hori existitzen da. Madrilen esaterako, oso nabarmena da, eta horren aurrean ‘harrotasun kritikoa’ delakoa sortzen ari dira. Azpimarratuko nuke, hein handi batean, Euskal Herrian mugimendu feministaren lanari esker lortu dela oinarri politiko egokiak jartzea, eta gaur egun ere, diskurtsoak oso modu egokian josten ari garela.\nM.M.: Ni baikorra naiz. Azken bi urteetan sortzen ari da mugimendu gazte bat, argi daukana aipatu dugun mugimendu LGTBI normalizatzaile eta asimilatzaile hori ez dela bide egokia. Ikuspegi kritiko hori niretzat oso itxaropentsua da. Ilusionatuta nago Harro! plataformaren sorrerarekin, ideologikoki kontu guzti horiek mahai gainean jartzen ari direlako. Hain zuzen, asimilazionismo kapitalista arrosa horri aurre egiten ari direlako.\nKanal hauetan artxibatua: LGTB mugimendua | Feminismoa


arnoa esklabuendako: urtarrila 2016\n2016(e)ko urtarrilakren 31(a), igandea\nHaizeak bortizki jotzen zuen, eta kanpin-dendak beheiti etorri behar zuela zirudien. Errugbi taldeko kide guztiak kanpotik ostikoka ari zirela ematen zuen. Martxa horretan kanpin-dendak ez zuen anitz iraunen. Haibol eta Eiderren lo-zakura hurbildu eta nire lo-zakuaren buruko zilotik eskua aterata kolpe batzuk eman nizkien.\n-Jaiki beharko genuke, honek guztiak pikutara joan behar du luze gabe.\nEgilea: arnoa esklabuendako ordua: igandea, urtarrilak 31, 2016 iruzkinik ez:\nEtiketak: hotzak, liburuak, literatura\n2016(e)ko urtarrilakren 27(a), asteazkena\n-Mugikorra piztua duk Haibol -erran nion Karlosi umoretsu gure lo-zaku hibridoaren barruan mugitu eta bere goizeko erekzioa nabaritu nuelarik. Keinu lotsatu batez erantzun zidan.\n-Nik prestatuko dinat gosaria -proposatu zuen gaia aldatu nahian-. Te gozoa prestatuko dizuet.\n-Tea? -erran nion isekari- Ur zikin eta funsgabe hori?\nEgilea: arnoa esklabuendako ordua: asteazkena, urtarrilak 27, 2016 iruzkinik ez:\nMuturreko hotza egin arren, energiaz gainezka ikusten nuen nire burua. Bortz eguneko haize eta elur-ekaitzak pasatu eta gero, izugarrizko moral txutea izan zen zeru oskarbi hura ikustea. Eguzkiak bere energia guztia eman zidan, eta soka-buru paratu nintzen, deus erran gabe. Nire hiru soka-kideak herrestan eramateko adina indar sumatzen nuen nire baitan. Gogoz ekin nion eskaladari.\nEgilea: arnoa esklabuendako ordua: astelehena, urtarrilak 25, 2016 iruzkinik ez:


Bizi Festan parte hartzera animatu dute, Ziordian - Ziordia - Guaixe.eus\nBizi Festan parte hartzera animatu dute, Ziordian\nGuaixe 2022-05-17 13:30\nGerrikagoitia, Errazkin eta Zestasu. Bizi Festa egunaren aurkezpenean.\nMaiatzaren 29an Ziordiko txipudi parkeak Mank-ek bizikletaren inguruan prestatutako festa hartuko du. Bizikleta paseoa, jokoak, ipuinak, auzatea… denetarik izango da eta lehenbailehen izena ematera animatu dute\nSakanako Mankomunitateko Kirol, Euskara, Berdintasun eta Anitzartean Kulturartekotasun Zerbitzuek Bizi Festa prestatu dute elkarlanean. Aurten zazpigarren edizioa izango da eta Ziordiko txipudiko parke ederrean gauzatuko da. "Egun honi Bizikleta Ibilaldi Berezia izena jarri genion hasieran, Sakanako Bizikleta Egunetik nolabait bereizteko, baina nahasmena sortzen zen eta Bizi Festa izena hartuko du hemendik aurrera. Festa egun ederra izatea espero dugu eta sakandar guztiak gonbidatzen ditugu bertara" azaldu zuen aurreko astean egindako aurkezpenean Amaia Gerrikagoitia Uriarte kirol teknikariak.\nBizi Festa Ziordia eta Olazti artean egingo den bi orduko 7 km inguruko bizikleta ibilbide errazarekin hasiko da. "Familia eta lagun giroan modu lasaian ariketa fisikoa egitea sustatu nahi dugu. Lasaitasun horrek partaideen artean harremanetarako bidea ematen du, euskaratik" gaineratu zuen Izaskun Errazkin Beltza euskara teknikariak. Bizikleta ibilbiderako kaskoa eramatea derrigorrezkoa da, eta bizikleta doitzea. Ondoren, Ziordiko txipudiko parkean jarraituko dute ekitaldiek. Partaideen artean txirrindularitza materiala zozketatuko da eta auzatea izango da, baina ez ohikoa. "Jatorri anitza duten sakandarrak hurbilduko dira eta jatorri anitzeko jakiez gozatzeko aukera izango dugu" aipatu zuen Bego Zestau Baraibar Anitzartean kulturartekotasun teknikariak.\nIzaskun Mugika ipuin kontalariaren txanda izango da ondoren. "Joan zen urtean Itxasperrin antolatu genuen Bizi Festan aritu zen, eta aurten ere zabaldu nahi ditugun baloreak landuko ditu bere ipuinetan: berdintasuna, kulturartekotasuna, bertako hizkuntzak… ederra izango da" gaineratu zuen Errazkinek. Bitartean, familiei aisialdian euskara lantzeko dauden gune aproposen berri emango zaie.\nBigarren eskuko materiala jaso\nJolas herrikoien eta bizikleta konpontzeko tailerraren txanda helduko da segidan. Gurpil pitzadurak nola konpondu, kateko begiak nola aldatu… denetarik ikasiko dute. Bitartean bigarren eskuko kirol materialaren bilketa egingo da. Patinak, baloiak, bizikletak, patineteak… denetarik jasoko dute, eta bildutakoa Iruñeko Apoyo Mutuo-Elkarri Laguntza elkarteari emango zaio. "Ekimen honekin elkartasuna landu nahi dugu, dagoeneko erabiltzen ez dugun kirol materiala beste norbaitek erabili dezakeelako" nabarmendu zuen Zestauk.\nBizi Festan parte hartzeko izena maiatzaren 25a baino lehen eman behar da, Sakanako ikastetxeetan edo Sakanako Mankomunitatean. 10 urtetik azpiko haurrek heldu baten ardurapean egon beharko dute.


Urola nirea, zurea, gurea - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nUrola nirea, zurea, gurea\nGorka Alberdik eta Iñaki Eizagirrek honako gutun hau igorri dute ibaian pilatzen diren hondakinen inguruan:\nGorka Alberdi eta Iñaki Eizagirre\nUrola ibaia babestu nahian, Azkoitiko Udalarekin elkarlanean ari gara azken urte honetan. Ibaian ikusten zen hondakin kopuruarekin kezkatuta behera jaisten hasi ginen, eta argi eta garbi ikusi genuen Azkoitiko zein lekutan zeuden pilatuta hondakinak. Gehienak haizeak arrastaka eramandakoak ziren, eta udalarekin elkarlan bat egin ondoren, burdin sareak jarri zituzten baranden azpian, hondakin horiek ibaira eror ez zitezen.\nLehen fasean, otsailean, San Martin kaleko errekaren bi aldeetan, Zurt tabernako terrazan, Ibaiondo kalearen atzeko aldean, Trino de Uria kalean, Ugarte kalean eta Iturri jatetxearen pareko zubian jarri zuten sareta. 173 metro, guztira. Zortzi hilabete hauetan oso nabarmen ikus dezakegu burdin sare horien eraginkortasuna.\nHurrengo pausoa burdin sareen azalera handitzea izango litzateke. Oraindik babestu beharreko tokiak daude: Ibai Ondo kalea, Agirre Lehendakaria ibilbidea eta Trino de Uria kalea; baita Aizpurutxo eta Txalon Erreka auzoak ere.\nHelburu horrekin udaleko ordezkari poilitiko guztiekin biltzeko asmotan gara. Egoera aztertu eta lan ildo berriak jorratu beharrean gaude.\nGuztion artean gure Urola ibaiaren etorkizuna berma dezagun!\nGorka Alberdi (Eguzki taldeko kidea) eta Iñaki Eizagirre.


Euskadiko etxeak eta enpresak Europako batez bestekoaren gainetik daude IKT arloko ekipamenduetan - SPRI\nSPRI / TEICs-komunikazioa / Euskadiko etxeak eta enpresak Europako batez bestekoaren gainetik daude IKT arloko ekipamenduetan\nEuskadiko etxeak eta enpresak Europako batez bestekoaren gainetik daude IKT arloko ekipamenduetan\n16 eta 74 urte bitarteko kideak dituzten Euskadiko familien ia %76k Interneterako konexioa du, eta etxeen %95,8k sakelako telefonoren bat du. Enpresei dagokienez, %81ak Interneterako sarbidea du eta zifra hori %97,5era iristen da 10 langile edo gehiago dituzten enpresen artean. Nonahiko konektagarritasuna gero eta hedatuago dago eramangarriei eta sakelako adimendunei esker.\n2014an zehar handitu egin da IKTen eta teknologia horiekin lotutako ekipamenduen hedapena Euskadiko etxeetan eta enpresetan, portzentaje gehienak EB-28ko batez bestekoen gainetik daudelarik. Familien kasuan sakelako telefonoa dago lehen tokian, etxeen %93an txertaturik baitago. Iaz Interneterako konexio kopurua ere ugaritu egin zen eta gaur egun etxeen %75,9k badute Interneta. Gainera, seme-alabak dituzten familien kasuan %88,7koa da portzentajea.\nEustatek Informazio Gizartearen Panorama Euskadin 2014 argitalpenean jaso ditu datu horiek. Bertan ikus daiteke halaber gero eta gehiago hazten ari dela eramangarritasunaren joera, izan ere mahai gaineko ordenagailu kopurua murriztu egin da eramangarrien eta Internetera konektatutako dispositibo mugikorren mesedetan.\nEnpresen kasuan ere, azken urteotako joerari jarraiki, hazi egin da IKT arloko ekipamendu maila. Konpainien %81,2k Interneterako sarbidea dute eta 10 langile edo gehiagoko enpresetan %97,5era iristen da portzentaje hori. Sektore industrialean sartu da gehien, eta atzetik jarraitzen diote zerbitzuek eta eraikuntzak. Eustatek argitaratutako txostenaren arabera, ordenagailua, Internet eta posta elektronikoa presentziaren gehienezko mugara iristen ari dira Euskadiko enpresa munduan, eta neurri txikiagoan izan arren, web orria duen enpresa kopurua ere ugaritu egin da; 2014an 10 langile edo gehiagoko 5 konpainiatik 4k baino apur bat gehiagok bazuen web orria.\nKontsumo elektronikoaren arloan, Internetera sarri konektatzen direnen %41,7k onlineko erosketaren bat edo beste egin zuen azken 3 hilabeteetan, nagusiki arropa eta kirola egiteko materiala edo bidaiak eta ostatua eta aisialdirako eta etxerako produktuak. Eustaten argitalpenak erakusten du jendeak oro har segurtasunaren pertzepzio ona duela Internetez erosteko orduan, erosketaren bat egin zutenen %72,9k uste baitu salerosketa horiek oso edo nahiko seguruak direla. Beraz, ez erosteko arrazoi nagusia ez da mesfidantza, baizik eta nahiago izatea merkataritza konbentzionala.\nAzkenik, datuek erakusten dute enpresen merkataritza elektronikoa oso gutxi garatu dela, euskal enpresen %5,2k baino ez baitute erabiltzen. Onlineko erosketen zifrak esanguratsuagoak dira, konpainien %19,7k eta enpresa industrialen %22,3k online erosten dutelako.


ETB1eko azken 40 urteko aurpegi ezagunenak bildu ditu "Biba 2022!" bereziak Urtezahar gauerako, abenduak 31\nETB1eko azken 40 urteko aurpegi ezagunenak bildu ditu "Biba 2022!" bereziak gaurko Urtezahar gauerako\nSaioaren aurretik, "2022ra bidean Go!azen" eta "Piztu Telebista" gabonetako bereziak izango dira ikusgai.\nAzken 40 urteotako aurpegi ezagunak bilduko dira ETB1en ''Biba 2022!'' saioan\nAurtengo Urtezahar gauean ETB1eko "Biba 2022!" saio bereziak harridura atseginaz eta nostalgiaz begiratuko dio iraganari, 22:45etik aurrera. Euskal Telebistak 40 urte beteko ditu 2022an eta ospakizun handia egingo dugu, gure telebistaren oroitzapenetan murgilduta.\nMaddalen Arzallusek eta Xabier Sukiak aurkeztuko duten "Biba 2022!" galak emango dio ongietorria urte berriari. Saioak bi zati izango ditu, gauerdiko kanpaien aurretik bata eta haien ondotik bestea. Lehenengoan, ETBren euskarazko kanalean ezagun egin diren pertsona asko bilduko dituzte, 50 gonbidatu baino gehiago pantailan, eta aspaldian elkar ikusi ez dutenak elkarraraziko dituzte, besteak beste: Goenkaletarren familiarik handiena, "Sorginen Laratza"ko aurkezle guztiak, "Martin" telesaileko protagonistak; eta Txirri, Mirri eta Txiribiton pailazoak ere berriro elkarrekin, bederatzi urteren ondoren.\n'Biba 2022' saio bereziaren grabazioko irudia\nUrte berriaren hasieran, 2022aren estreinaldian, ez da musikarik faltako. Inoiz pentsatuko al zenuke Eganeko Xabier Saldias eta Chill Mafiako kideak elkarrekin kantuan? Gozategi, Bulego, Iñaki Ortiz de Villalba, Xabier Solano, Olatz Salvador, Zuriñe Hidalgo, Jon Urdangarin (Drindots) eta Amak taldeak, besteak beste, musika ikuskizunak eskainiko dituzte. Gainera, aurrez aurre egon ezin izan dutenen zorion-bideoak jasoko dituzte.\nBestalde, esklusiban, 2022an ETBren ereserkia bihurtuko den "Euskal Telebistak 40 urte" kanta berria emango dute ezagutzera "Biba Zuek!" programako taldekideek abestuta. 40. urtemugaren ikuskizuna gogoangarria izango da urte berriari behar bezala ongi etorria emateko.\n"2022ra bidean Go!azen" eta "Piztu Telebista" bereziak\n"Biba 2022" saio bereziaren aurretik, ETB1ek programazio berezia prestatu du Urtezahar gauerako. Hasteko, gazteei zuzendutako "2022ra bidean Go!azen" saioak aurreko urteetako Urtezahar gaueko galen aktuazio eta abesti onenak bilduko ditu, Aitziber Errazkin (Enara), Ander Lacalle (Luken) eta Ainhoa Larrañaga (Eli) aktoreek aurkeztuta, 20:45etik aurrera.\nOndoren, 21:45ean, Gabonetako "Piztu Telebista" saio berezian, Euskal Herriko aniztasunaren isla diren zortzi familia Urtezaharreko programen aurrean jarriko dira eta haien umore eta komentarioez gozatzeko aukera izango dugu. Ospakizunerako txanoak, turutak, antifazak eta girnaldak izango dituzte, era horretan, elkarrekin abestu eta dantzatzeko. Bestalde, zoriona erakartzeko errituei ere txokoa egingo diete eta Gabonzaharreko tradizioari jarraituz, elkarrekin topa egingo dute osasunaren alde, hori baita aurten behar dugun gauzarik garrantzitsuena.\nEdukiei dagokienez, astean zehar eman diren saioez gain, 2022an Euskal Telebistak 40 urte beteko dituela aprobetxatuz, ETB1etik igaro diren aurpegi ezagun batzuen eskutik, Gabonzaharreko saio bereziez gozatzeko aukera izango dute zortzi familiek. Aurreko urteetako kanpaikadak gogora ekarriko dituzte, telebista gurekin batera ere nola aldatu den antzemateko.


Arazoa ez baita, errektorea gizona edo emakumea izan, unibertsitate eredu heteropatriarkal eta klasista baizik | Borroka Garaia da!\nArazoa ez baita, errektorea gizona edo emakumea izan, unibertsitate eredu heteropatriarkal eta klasista baizik\nPosted by saretik 23/11/2016\nGasteizko Unibertsitateko Emakume Taldea (GUET)\nBihar EHUko errektorea hautatzeko hauteskundeen harira Gasteizko Unibertsitateko emakume taldeak eginiko irakurketa, eta Leioako manifestazio nazionalera joateko deia:\nBada jada denbora bat, EHU eta unibertsitate eredu honen aurka gaudela aldarrikatzen gabiltzala. Bereziki azken aste hauetan gure aldarria ozenago entzun da, azaroak 24ko mobilizazioaren harira egin ditugun aldarrien ondorioz.\nAzaroak 24n ondo jakingo duzuen bezala, errektoretzako hauteskundeak izango dira, sistema kapitalista heteropatriarkalaren tresna den unibertsitate eredu honen aginte makila aldatuko da bertan. Nekane Balluerka da hautagai bakarra, eta behin eta berriz ari zaizkigu lehen emakume errektorea izango litzatekeela errebindikatzen. Guk, ikasle feministok ordea, ez dugu ezer ospatzekorik ikusten, hautagaia emakumea izanda ere.\nEHUn sexu/ genero bereizketak, emakume langile izatearen ondoriozko esplotazioak… egunero bizi behar ditugun zapalkuntzak dira. Gaur egun jasaten ditugun diskriminazioaren adibide ugari aurki ditzakegu, nahiz eta Berdintasun Planak martxan egon edo EHUk Berdintasunerako Zuzendaritza bat eduki. Komun-komunen gaiarekin has gaitezke; bertan neska-mutil dikotomiak bereizten dira, bi genero horietan bere burua kokatzen ez duten subjektuak ahaztuta, bestalde, neskok komunen barruan egon behar izaten dugu ezkutuan, mutilek beraien faloarekin zerikusia duten intimitateak agerian egin ditzaketen bitartean (maskulinitate hegemonikoaren adibide argia) -. Bestetik, aurreko astean astebeteko greba egin dute EHUko garbitzaileek, lan hau ez dago inondik inora baloratua, eta lan baldintza penagarrietan aritu behar dira lanean. Langile klasearen esplotazioaren adibide argia dugu bada, EHUren zikinkeria guztia garbitu behar duten emakume langile hauena. Adibideen zerrenda hau amai ezina izan daiteke; edukietan emakumeen izenik ere ez agertzean (emakumeak non ziren, gizonak gerran zebiltzan bitartean? Edo filosofian aritutako emakume guztiak?) , irakasleek duten ez jakintasuna hezkidetzaren arloan, etab.\nBatzuek diote ordea, hemen aipatzen ari garen egoera diskriminatzaile hauek guztiak, pixkanaka- pixkanaka alda daitezkeela, eta urrats txikiak ematen ari direla EHUren barnean. Hau ordea ezinezkoa da, sistema kapitalista heteropatriarkal honen tresna izanik EHU bera. Ezinezkoa izango da benetako parekidetasuna, eta beraz, sistema heteropatriakalaren deuseztatzea, elite burgesaren alde arituko den unibertsitate batean.\nAipatutakoagatik, guk ez dugu ospatzen hurrengo errektoregaia emakumea izatea. Emakume batek unibertsitate eredu honen agintea hartzeak, sistema kapitalista heteropatriarkala sostengatzen jarraituko duen beste emakume bat izatea dakarrelako. Baliteke, plan hezkidetzaileei jaramon handiagoa egitea, eta baliteke lortzea historian emakume baten izena aipatzea. Baina hau ez da gure garaipena izango, errektore berriak, izan emakume izan gizon, oraingo diskriminazioarekin, esplotazioarekin, eta langile klasearen interesei uko eginez jarraituko baitu. Baliteke hau unibertsitate eredu honen garaipena izatea eta Berdintasun neurri batzuk hartuz, feminismo faltsu bat helburu duenarentzat, baina ez guretzat.\nGuk, ikasle feministok argi dugu, gure benetako askatasuna EHUren eta sistema honen baitan lortzea ezinezkoa izango dela. Boterea zeinen esku dagoen ez baita garrantzitsua kasu honetan, botere hau lan merkatuaren logikatik gidatua eta ulertua izango den bitartean eta zapalduak berdinak izaten jarraitzen badugu. Hortaz, gure hautua unibertsitate eredu honekin amaitzea izango da, guk geurea eraikitzen hasteko garaia delako, eta helburu neoliberaletatik haratago, bizitzea merezi duen bizitza baten jabe izateko. Emakume langileen beharrak kontuan izango dituen, eta guztiok modu aske batean harremanduko garen eredu hori eraiki nahi dugulako guk geuk. Inongo zapalkuntzarik ez dugulako onartuko.\nBeraz, azaroak 24ko mobilizazio nazionalera joateko deia egiten dizuegu. Arazoa ez baita, errektorea gizona edo emakumea izan, unibertsitate eredu heteropatriarkal eta klasista baizik!\nOne thought on “Arazoa ez baita, errektorea gizona edo emakumea izan, unibertsitate eredu heteropatriarkal eta klasista baizik”\nA -k dio:\n← Utzi bakean Altsasu, Sakana, Nafarroa eta Euskal herria! ez gaituzue geldituko!\nVolver a la universidad →


« OLERKI LANAK OLERKIAK »\nOLERKI SORTA BAT (1987)\nFelipe Arrese Beitiak (1841-1906) bere bizitzan zehar idatzitako bertso lanak, ale bitan argitaratu zituen A. Kanpionek,idazlea hil baino lehen: Ama Euskeriaren liburu Kantaria (1900) eta Asti orduetako bertsozko lanak (1902). Ondoren, S. Onaindiak berriro lan osoa argitaratu zuen ale bakar batean 1956an: Olerkiak. Eta 1987an Euskal Editoreen Elkarteak, “Klasikoak” sailean, G. Aldabaldetrekuk, A. Bonetak eta M. Goikoetxeak prestaturiko argitalpena eman zuen argitara: Olerki sorta bat. Azken hori dugu, hain zuzen ere artikulu hau garatzeko erabiliko dugun argitalpena.\nAle horretan bost ataletan banaturik dugu F. Arrese Beitiaren olerki lana: “Kantu Herrikoiak”, “Lirika Kantuak”, “Eliz Kantak”, “Gora Kantuak” eta “Bestelakoak”. Horretaz gain, “Irakurgaiak” izenburua duen gehigarri erako bat ere bada, bertan era askotako gaiak lantzen dituzten olerkiak biltzen dira, hala nola, lagunei egindako goraintzi olerkiak, ipuinak, alegiak, irakasbidea asmo dutenak (“Ames bat”), edo sei bertsolariren arteko elkarrizketa biltzen duen neurri ugariko bertso-olerki luzea (“Antxiñako denporan”). Argitalpenak alde batera utzi zituen Arresek, erdaratik euskaratutako olerkiak, sorkuntza lan ez izanagatik, nahiz eta idazlearen gogoko erdal idazleak zeintzuk ziren jakiteko lagungarri zaizkigun.\nArestian aipaturiko izenburuek argi adierazten dute olerkien gaia eta tonu nagusia. “Kantu herrikoiak” atalean euskararen, foruen eta antzinako bizimoduaren galera eta Gernikako arbola hartuko ditu gaitzat idazleak, tonu ezkorra nagusitzen da, geure artean ospea eman dioten gaiei darien negarraz batera. Ezin dugu ahaztu 1876an galdu zirela euskal foruak, eta euskaldun askok galera izugarria pairatu zutela kulturaren eta ohituren alorrean. Galera horren erruduntzat jo zuten erdal munduaren aurka azaldu ziren asko, beren iritzitan euskaldunen batasun erlijiosoaren aurka zihoan-eta erdal liberalismoa. Hortaz, sentimendu politikoa eta erlijiosoa batu egin zituzten, banatu ezinezko ikur bihurtuz “euskaldun zintzoentzat” lege zaharra, euskara eta Jaungoikoa. Ardatz horren inguruan eraikita daude, bada, Arreseren olerkirik ospetsuenak. Elizondon 1879an ospaturiko Lore Jokoetan saritua izan zen “Ama Euskeriari azken agurrak”, poema horrek ematen dio hasiera bildumari, eta aipatutako ildoari jarraitzen zaio.\nEuskarak, Jaungoikoak eta Lege Zaharrak osatzen duten hiruki banaezin horretan, kontzeptu finko monolitiko legez ageri dira lehen biak. Euskara, euskaldunon hizkuntza da, horretan ez dago eztabaida ez zalantzarako biderik, Jaungoikoa den bezala. Baina hirugarren osagaiaren inguruan albainu gehiago daude, zabaldu egiten da identifikazioen espektroa. Lege zaharra lehenagoko bizimoduaz identifikatzen da “Arbola bat” olerkian, lehenagoko bizimodu hori gehiegi zehazten ez den arren, bukolikotasun zertzelada urri batzuetatik at. Baina bada beste lotura interesgarri bat olerkian, lehenagoko bizitzaren eta Adanen garaian Paradisuan bizi zenaren artean egiten dena. A. Zelaietak (1981:50) aipatzen duen sinbologia eta mundu ikuskeraren erakusle litzateke. Paradisua elementu garrantzitsua eta sarritan aipatua dugu olerkiotan, baina, M. Billelabeitiak dioen bezala (2003: 110), ez da soilik Genesian azaltzen. Arreseren paradisua ez dagokio eremu zehatz bati, ez da Euskal Herria bakarrik, baizik eta bizimodu oso bat, jarrera bat, bizitzeko eredu bat, non arbola Lege Zaharraren eta bizimodu zoriontsuaren sinbolo eta babesletzat hartzen baita.\nTonu lirikoa darie, izenburuak adierazi bezala, “Lirika kantuak” atalean bildutako olerkiei. Sentimendu eta sentsazioen adierazpena nagusitzen da, eta gogo horrek ematen dio batasuna gai aldetik hain sendoa ez den sailari. Lehen atalean ezaugarri zen ezkortasun eta negarra nagusitzen da orain ere saileko hamar olerkion artean: lauk heriotza ondoko dolumina adierazten dute, eta beste batek, negu gogorraren ondorio latzak. Gainontzekoetan izadi eta baserri giroko bizimodu gozoa da zoriontasuna, lehen atalean, ostera, euskarari,\nJaungoikoari eta antzinako bizimoduari loturiko zoriontasuna zen bezalaxe. Dena dela, zoriontasuna aipatzen bada ere, tonuari zorion-mina dario, zoriona baino gehiago. Galdutako zoriona, galdutako bizimodua ote?\nHirugarren eta laugarren atalak gaiari loturik antolatuta baita ere. Jesus eta Mariaren inguruan sortuak dira gehienak, eta tonu iluna alde batera uzten ez bada ere, badira gorazarre legez sortutako olerkiak. Laugarrenean, Arresek miresten dituen idazle eta olerkariei eginiko goratzarrea dugu ardatz. Baina azken atalean formari ere begiratu zaio, hiru hamalauko edo soneto bildutzen dira. Olerkiotan nabaria da, tonu serioa, sarritan goibela eta iluna, J. Kortazarrek zehazten duen bezala (1997: 124), erromantizismoan ohikoa den tonu deklamatzaile eta topikoaren oihartzuna, eta olerkion neurri eta doinuak areagotu egiten du zirrara hori. Horrelaxe, hain zuzen ere, mitika eta sinbolo sistema oso bat sortu zuen Arresek, eta garaiko idazle asko bildu ziren Zelaietak (1981:50) zehazten duen amaz, txori beltz harrapariez, uso zuriaz, lauburuaz, Israel berriaz eta halakoez osaturiko sinbolo sistemara.\nGainontzekoan ez da Arreseren olerkigintza espresabideen ugaritasun eta bitxitasunagatik nabarmenduko. Sinboloak eta erkaketak garatzeko binakako jokoak eta paralelismoak erabiltzen ditu. Kontrajarpenak ere ez dira falta: lehen/orain, orain/gero, goia/behea, ama/semeak, euskaldunak/erdaldunak, euskara/erdara, Euskal Herria /Gaztela… Horrez gainera, zangalatrauek, akrostikoren batek, errepikapenak eta errepikapen jokoek lehen aipatutako joera deklamatzaileari erretorikaren aniztasuna gehitzen diote.\nALDABALDETREKU, G., BONETA, A., GOIKOETXEA, M. (1987): “Felipe Arrese Beitia”. Olerki sorta bat. Euskal editoreen elkartea. Klasikoak saila. Zarautz. 21-32 orr.\nBILLELABEITIA, Miren (2003): Euskal Herriko literatura. Ibaizabal. Zornotza\nZELAIETA, Anjel (1981): Foruak eta euskal literatura. Kriselu. Donostia


Torturatuen Sareak Nafarroan 822 torturaturen testigantzak bildu ditu gaurdaino | Politika | Berria\nJorge Txokarro eta Ainara Gorostiaga Iñigo Uriz / Foku Tamaina handiagoan ikusi\n«Zigorgabetasuna amaitzeko garaia da, torturatuei ahotsa emateko ordua da». Hiru hilabete iragan dira Berriozarren Torturatuen Nafarroako Sarea aurkeztu zenetik, eta Jorge Txokorra eta Ainara Gorostiaga sareko kideak beste mugarri batera heldu dira gaur, Nafarroako Parlamentuan izan baitira euren lanaz eta helburuez azalpenak ematen.\nBiek nabarmendu dute sei hamarkadatan errealitatea ezkutatzeko harresi handi bat egon dela, eta euren zeregina dela isiltasunarekin amaitzea. Horretarako, Nafarroan tortura jasan dutenei ahotsa eman diete, eta hilabeteotan errolda bat egiten ari dira «etxez etxe, auzoz auzo, herriz herri».\nErrolda lanaren emaitza\nGaurdaino, lan horren arabera, 822 torturaturen testigantzak bildu dituzte, eta 990 tortura kasu egiaztatu. «Zoritxarrez, datu hori handituz joango da datozen asteetan», azaldu du Txokarrok. Haren hitzetan, errolda lan hori «gogorra» izaten ari da: «Batzuek, euren familiarekin elkarbizitzan, ez dute inoiz hitz egin honi buruz. Behin barrena husten hasten direnean, oso gaizki geratzen zara». Txokarrok adierazi du haietako askok ez dakitela noiz izango den aitortua euren tortura kasua. «Guk ere ez dakigu beste 40 urte iragan beharko diren jakiteko benetan zer gertatu den».\n«Ahalik eta lan zorrotzena egin nahi dugu, etorkizunean aurpegia jartzeko eskubideen urraketa honi, kasuz kasu». Bilketa lan horren helburua ez da soilik giza eskubideen urraketa biltzea eta salatzea, «terapia psikologikoko lan bizi bat» ere egiten da, Txokarroren arabera. «Idatzia betetzerakoan, barrenak hustu behar dituzte. Batzuk bortxatuak izan dira, eta bizitza osoan zama hori gainean eramatea konplikatua da; laguntza behar dute 50 edo 40 urteren ondoren horri buruz hitz egiteko».\n«Sei hamarkadako isiltasuna»\nAinara Gorostiagak azpimarratu du elkarteak denbora daramala «ikerketa ofizial eta independente bat» egin dadila eskatuz, «sei hamarkadako isiltasuna argitzen lagun dezan». Zigorgabetasuna eta torturaren erabilera «sistematikoak» izan direla azpimarratu dute, eta kate horretan funtsezkoak izan dira bost eguneko inkomunikazioari bide eman dioten legegileak, segurtasun indarrak, auzitegi medikuak, ofiziozko abokatuak eta epaileak.\n«Nahiko nuke begiak ixteko ariketa egingo bazenute, eta irudikatu zer pentsatzen duen atxilotua izan den eta polizia etxean aurpegian mozorroa jartzen zaion pertsonak. «Biluzten zaituzte, umiliatu, itotzen zaituzte, gehiago ezin duzun arte egiten dituzu flexioak, erabat gerarazi egiten zaituzte... Auzitegi medikuarengana zoaz, aurpegia puztua duzu, baina hark ez du ezer egiten. Edo ofiziozko abokatua datorkizu eta Poliziak prestatutako adierazpena prestatzen dizu, eta ez dakizu non den abokatu hori. Edo epailearengandik pasatu eta, hori guztia ikusita, beste aldera begiratu eta espetxera bidaltzen zaitu».\nGorostiagak azaldu du ekainaren 25ean Iruñean manifestazioa egingo duela sareak. Gainera, asmoa azaldu dute datozen asteetan parlamentu talde guztiekin harremanak jorratzeko. Erantzunetan talde guztiek erabilitako tonua eskertu dute. Gainera, irailean jardunaldi ireki batzuk antolatuko dituztela esan dute. Torturatuak izan diren herrietako udaletan, gainera, babes mozioak aurkezteko asmoa dute.\nGeroa Baik, EH Bilduk eta Ezkerrak eskatuta egin da agerraldia. Uxue Barkos Geroa Baiko eledunak adierazi du bat egiten duela elkartearen helburuekin: torturaren biktimek aitortza, erreparazioa eta berriro ez gertatzeko bermeak izan ditzatela, alegia. Garrantzitsutzat jo du parlamentuan testigantza hori ematea, eta, aurretik bide luzea egiteko geratzen bada ere, zeregin horretan laguntzeko konpromisoa azaldu du.\nEH Bilduko Bakartxo Ruizek ulertzen du ez dela erraza legebiltzarrean euren testigantza eman behar izatea, baina ezinbestekotzat jo du. «Mugimendu feministak esan ohi du izendatzen ez dena ez dela existitzen, eta torturari dagokionez, hala da. Elkartea sortzea bera bada zerbait». Garrantzitsutzat jo du, halaber, gizartearen aurrean torturaren inguruan egiten duen sentsibilizazio lana.\nEzkerrako Marisa de Simonen arabera, ez dago tortura justifikatuko duen ezer, «are gutxiago hori segurtasun indarrek egin dutenean». Beharrezkotzat jo du ikertzea.\nNavarra Sumako Iñaki Iriarteren arabera, tortura «delitu larria da zuzenbide estatu batean», eta aitortu du Europako Giza Eskubideen Auzitegiak Espainiako erresumaren aurka tortura kasuak ez ikertzeagatik egindako epaien inguruan «lotsa» sentitu duela. Haren ustez, beharrezkoa da protokoloak berrikustea bideoak jarriz edo zerbitzu publikoetako medikuen presentzia bermatuz polizia etxeetan.\nDena den, haren ustez, torturak ez du pentsarazi behar ETAren indarkeria justifikatuta zegoela eta Euskal Herrian gatazka bat egon dela. Haren ustez, gehiegikeriak egon badira ere, «legitimoa» izan da ETAren aurkako borroka.\nPSNko Inma Juriok minarekiko errespetua azaldu du. Gaineratu duenez, «delitu batzuk eta biktima batzuk egon izanak ez du esan nahi beste biktima batzuk aitortuak ez izatea». Halaber, haren ustez, zuzenbide estatu batek ezin du ahalbidetu giza eskubideen urraketa, nahiz eta pertsona horri delitu larria egotzi.\nAhal Dugu-ko Ainhoa Aznarezek azaldu du torturaren errealitatea «isildua» izan dela, eta beharrezko ikusten du hura amaitzea. Nafarroan, uste du baliagarri izan daitekeela esparru horretan lan egiteko 2019ko motibazio politikoko biktimen legea.\nAmaitzeko, Jorge Txokarrok errespetuzko tonua eskertu die alderdiei, eta alde positiboarekin geratzen dela nabarmendu du. Haren hitzetan, dena den, «saihetsezina den murru bat» dago: «Gure hitzaurrean ez dugu zuzenbide estatuaz hitz egin, zertarako sortu garen azaldu dugu. Legediak esaten badu egiaztatutako tortura kasu batzuk daudela, zer gertatzen da gainerakoekin? Testigantzak eta hitzak haizeak eramaten ditu. Froga falta dago. Nola gainditzen da harresi hori? Zenbat denbora iragan behar da horretarako?». Bide horretan, harresi hori gainditzen lagunduko duten baliabideak eskatu dizkie taldeei.


Pedro Ugarte eta Felipe Juaristi izango dira Bidebarrietan datorren astean - Deia\nPedro Ugarte eta Felipe Juaristi izango dira Bidebarrietan datorren astean\nSarrera doakoa izango da eserleku guztiak bete arte\ndeia.eus 09.02.2020 | 17:24\n“Vivir de la literatura o vivir del cuento” hitzordua José Blanco poetak moderatuko du. 19:30ean hasiko da Bidebarrietako Liburutegiko ekitaldi aretoan, sarrera librearekin. (Streaming-ez eskainiko da: www.kulturguneatb.eus). BILBAO.EUS\n“Vivir de la literatura o vivir del cuento” hitzordua José Blanco poetak moderatuko du. 19:30ean hasiko da Bidebarrietako Liburutegiko ekitaldi aretoan, sarrera librearekin. (Streaming-ez eskainiko da: www.kulturguneatb.eus).\nBILBO. Oraingo honetan, José Blanco poeta arituko da moderatzaile gisa, eta idazle lanbidean sakontzeko eta literaturatik bizitzea benetan posible izatearen inguruan gogoeta egiteko eta hausnartzeko solasaldia proposatuko du. Landuko dituzten gaien artean, idazten dituen pertsonaren helburuak eta eguneroko beharrak, ordutegi falta, ekonomiako sektore guztietan nagusi den prekarietatea, literaturan aritzen diren pertsonak egoteak gizarte baterako duen garrantzia, edo idazleei benetan jaten ematen eta ordaintzen dizkieten gauza materialak edo immaterialak daude.\nFelipe Juaristi (Azkoitia 1957) Informazioaren Zientzietan lizentziatua da Madrilgo Unibertsitate Konplutensean. EHU/UPVko irakasle izan da, baina bere lana idazle eta poeta gisa egin du, batez ere, eta euskarazko egile azpimarragarrienetakoa da. Zenbait literatur sari irabazi ditu, horien artean lau bider jaso du Poesiaren Kritikaren Saria, Denbora, nostalgia (1985), Hiri melankolia (1987), Begi-izaiak (2004) eta Piztutako etxea (2014) lanei esker. 1998an euskaraz idatzitako Euskadi Literatur Saria lortu zuen Galderen geografia lanarekin, eta 2000. urtean Haur eta Gazte Literatura modalitatekoa Animalien inauteria liburuarengatik. Horrez gain, eleberriak eta haur eta gazte literatura ugari argitaratu du euskaraz. Horrez gain, kolaboratzaile da hainbat komunikabidetan, El Correo egunkarian, besteak beste.\nPedro Ugartek (Bilbo, 1963), bere aldetik, Zuzenbidea eta Ekonomia ikasi zituen Deustuko Unibertsitatean, baina bere ibilbide profesional osoa kazetaritzara eta komunikaziora egon da zuzenduta EHU/UPVn. Bere literatur lanaren parte handia narratiba laburrera zuzendu du, Los traficantes de palabras, Manual para extranjeros, La isla de Komodo, Guerras privadas edo El mundo de los Cabezas Vacías (2011) liburuekin, besteak beste. La expedición lanak biltzen ditu bere mikrokontakizun guztiak. Azken hamarkadetako narratiba laburreko antologia garrantzitsuenetan hartu du parte: Últimos narradores (1993), Páginas Amarillas (1997), Los cuentos que cuentan (1998), Perturbaciones (2009), Antología del microrrelato español (2012), Mar de pirañas (2012), Cuento español actual (2013) eta Lejos de Troya (2015). Herralde sariaren finalista izan da, eta Nervión, Euskadiko Literatura, Papeles de Zabalanda, Lengua de Trapo, Logroño eta Julio Camba sariak irabazi ditu.\n2007. urtearen hasieran "Eztabaidak literaturarekin" egitaraua martxan jarri zenetik, euskaraz zein gaztelaniaz idatzitako literaturaren esparru osoko 300 egile inguruk hartu dute parte ekimenean, eta 10.000 pertsona baino gehiago bertaratu dira. Gaur egun, duela hamarkada bat bezala, egitarauaren helburua literaturara hurbiltzeko eremua eskaintzea da, baina bestelako ikuspegi batetik, letrak eta beste zenbait diziplina lotuz, arkitektura, musika, bidaiak edo matematikak, besteak beste, edo literaturaren genero batean zentratuz, genero horretan sakonduz, topaketa bakoitzera gonbidatutako pertsonekin egiten den jende aurreko solasaldiaren bitartez.


Mikel Aramburu Zudaire / BHko Filosofia irakaslea | Urteko galdera\nIzan ere, ahaltsuagoaz gain, teknologia gero eta merkeago da eta singularitate teknologikoa defenditzen duten aditu batzuen ustez, aipatu adimen artifizial horrek gizakiarena gaindituko du eta 2045erako gertatuko da! Edo lehenago, 2025ean, ordenagailuak garunaren kalkulu ahalmena izango omen du. Horren alde dugu mugimendu transhumanista zeinak, teknologia iraultzari esker, giza gaitasunak hobetu, gaixotasunak amaitu eta bizitza luzatzea espero baitu. Horrela giza eboluzioak postgizateriari bide emanen dio eta ziborg modukoak izanen gara edo kontzientzia huts bihurtuko gara USB batean biziz. Fikziozko zientzia badirudi ere, gerorako hipotesia onargarria da.\nLaborategian erabat sortua den etag enoma artifiziala duen lehenbiziko zelula da bateratze teknologiko eta biologiko horren adibide. Bestalde, zineman gaia agertzen hasi gara: Her filmean adimen artifizialenganako maitasuna azaltzen da edo Westworld seriean androideak ia ezin dira gizakiengandik bereizi edo Black Mirror serie distopikoa aipagarri dugu. Dena dela, memoria bateratzea edo buruko antolaketa mikrotxip batean gordetzea momentuz ezinezkoa da. Garunaren funtzionamendua oraindik ez dugu ongi ezagutzen edo agian beste berri bat sortu beharko litzateke. Filosofo futurista batzuek diote 2040ko hamarkadarako superadimen artifiziala garatzeko %50eko probabilitatea dagoela edo %90a 2075erako. Hala ere, singularitate hori gertatuz gero gizartearen zatiketa soziala handituko litzateke zeren soilik aberatsenek aurrerapen teknologikoak eskuratuko bailituzkete eta beren gorputza hobetuko (gogoan izan Elysium filma). Gainera, lanpostu asko ere arriskuan daude.\nHori dela eta, beste humanismo bat eta betiko humanismo berritua, egokitua, gure mendebaldeko humanismoaren alderdi hoberenak hartuta, zenbait adituk eta pentsalarik – nik barne – aldarrikatzen dugu. Eta horrek ez du suposatzen zientzia eta teknologiaren aurrerapenei uko egin baizik eta ustezko postgizateria horri aurre egitea gizaki arraza munduan desager ez dadin. Gizateria errobotizatua, alienatua, teknologiaren menpekoa izatea amesgaizto eta distopia okerren bilakatuko litzateke. Aldiz, ezin dugu ahaztu gure pentsamenduaren historian zehar eman diren gizakiari buruzko ikuskera ezberdinak antzinako Greziatik Errenazimentuko humanismora eta gaur egun arte. Hor daude ere giza bizitzaren zentzu auziari emandako erantzunak edo identitate, askatasun, min edo heriotza auziei emandakoak eta kontuan hartu behar dira gure garai moderno hauetan ere bai.\nNire ustez, bizitza guztian mina hor egoteak eta hilko garela jakitun izateak sortzen digun auzia transzendentzia-irrikak edo nahiak argitu ahal du.Eta transzendentzia-irrika hori Absolutuarekiko ireki edo harekin harremana eduki nahi izatea da, finean. Dena den, Absolutu hori ba ote den eta, baldin bada, zer den eta gizakiok horrelako errealitatera irits ote gaitezkeen auzi filosofiko itzela da eta bestelako ikuskerak aurkitu daitezke, besteak beste, erlijioenak edo erlijioarekiko jarrerak, batez ere Jainkoaren existentziarekiko (teismoa, ateismoa, agnostizismoa edo indiferentzia). Horri buruz galdetzea da gizaki egiten gaituen ezinbesteko osagai nagusietako bat eta ez dago, eta ez da izango, inongo makina edo teknologiarik galdera horiek gure ordez egiteko.\nAzkenik, planteatzen dugun antropologiak ondorio etiko-politiko desberdinak dakartza eta ez soilik gizaki eta giza harreman edo gizarteari begira, baizik eta natura, izaki bizidun guztiei edota unibertsoari ere begira. Gaur egun, futurismotik urrun, neoliberalismo hegemonikoak politikaren gaineko ekonomia edo ekonomizismoa nagusi eta gehiegizko indibidualismoa edo hiperkontsumoa ekarri ditu. Horren aurka, humanismo berritu horrek errealitateari begirada kritiko, enpatiko eta errukitsua landu behar du eta honekin, pertsona – gizon-emakume – eta taldeen ekintzak eta konpromisoak bultzatu. Azken xedea da “beste mundu hobe bat” sortzea utopiak eraginda edo, beste modu batean esanda, maitasunak zentzu zabalean. Baina horretarako hezkuntza, familietan hasita, unibertsitatean jarraituz eta bizitza osoan zehar, oso garrantzitsutzat jotzen dut eta batik bat balore etiko-zibikoetan hezkuntza.Bukatzeko, eta hasierako galderara bueltatuz, seguraski sekulan ezin izango dugu jakin benetan zer den gizakia, gure errealitate sakona misterioan kokatuta dago eta, baina hortxe dugu, nire ustez, gure handitasun xumea…\n← Fernando Escalante Gonzalbo / Sociólogo José Luis Larrea. Aránzazu Ibarrola / Especialistas en investigación e innovación →\n2 pensamientos en “Mikel Aramburu Zudaire / BHko Filosofia irakaslea”\nArantxa Ugartetxea Arrieta 2017-09-07 en 10:38\nBai enpoderamendua dela eta ez dela nor garen oraindik ez dakigula edo izugarrizko multzo askotarikoa eta zabala garela jakiteak, apaltasunera garamatza. Beti bizirik jarraitzeko gogoz bizi gara. Hau da agortzen ez den eta dugun indar funtsezkoa. Milesker testuagatik.\nMikel Aramburu Zudaire 2017-09-08 en 19:58\nMilesker zuri, bai, apaltasunak gizaki egiten gaitu, horixe da bidea…


naiz: agenda - Sortzen jaia, ‘EgunOn!’ lemapean\nSortzen jaia, ‘EgunOn!’ lemapean\nMaiatzaren 20an, euskarazko eskola publikoaren aldeko Sortzen jaia ospatuko da Iruñean, Antoniutti parkean. ‘EgunOn!’ izango da aurtengo leloa, euskarak eguneko lehen hitzetik duen garrantzia nabarmenduz.\nEskola desberdinetako hezkuntza komunitateetako kideek auzolanean antolatu dute jaia eta egitaraua oparoa izango da.\n«EgunOn! egun on bat sortu eta garatuko dugunaren seinale gisa. EgunOn!, mundu guztiak eguna euskaraz hasteak duen garrantziaren irudikapen gisa, edo eta eguna euskaraz hasi nahi duen orok hasteko aukera duela adierazteko modu gisa. Dakienak erabiltzeak duen garrantziaren adiera gisa. EgunOn!, egunak euskaraz ere bizi nahi ditugula adierazteko modu gisa», adierazi dute Sortzeneko kideek.


Asteburu honetan: Krepeak sagarrez beteak errezeta • ZUZEU\nAsteburu honetan: Krepeak sagarrez beteak RZ –\nPostre RZ sailtxo motz batekin bukatuko genuela urtea esan genuen, baita urtea hasi ere. Hain geurea den beste sagar RZ bat dakarkizugu gaurkoan Iker Martinezen eskutik, Krepeak sagarrez beteak errezeta. Erraza eta denak txundituta uzteko primerakoa, ama eta izeba bisitan datozenerako, ligatzeko ere bai agian… Segi gozo, segi fin eta on egin! 🙂\nKREPEAK SAGARREZ BETEAK\n75 g gurina\n50 g azukrea\n2 golden sagar\nAzukrea (4 koil.)\nGurina (1 koil.)\nLehenik, ontzi batean ondorengo osagaiak nahastuko ditugu: arrautzak osorik, azukrea eta irina, dena ongi irabiatuz. Ondoren, esnea gehitu eta nahastu. Tamaina ertaineko zartagin batera 75 gramo gurin bota, eta urtzean aurreko ontzira nahastu.\nOndoren, zartagin bera berotzen jarri, eta beroa dagoenean bertara kazokada bat krep masa bota, eta zartagia alde batetik bestera suabe-suabe mugituz, masa zartagin guztian zabaldu. Segundo batzuen ondoren, buelta eman, eta segidan plater batera atera. Gainontzeko masarekin gauza bera egin.\nOrain, krepeak betetzeko sagarrak prestatuko ditugu. Horretarako, sagarrak zuritu, bihotza kendu eta lauki txikitan ebaki. Zartagin bat berotzen jarri, eta koilarakada bat gurin bota, eta segidan sagar puxketak gehitu. Hiru minutu pasatu ondoren, lau koilarakada azukre gehitu, sua edo beroa bizitu, eta beste 3 edo 4 minutuz eduki bertan. Sagar zatiak karamelizatu arte eduki sutan. Ondoren, sutatik erretiratu.\nKrepeak betetzeko, sartu koilarakada sagar karamelizatu krep bakoitzaren erdian eta tolestu.\nMarrubi garaian, marrubiak erabil daitezke saltsa goxo bat egin eta krepeak gainetik bustitzeko. Iker Markinezek «Euskal sukaldaritza praktikoa» bere liburuko beste RZ goxo eta erraz bat.\nSagar motak eta gehiago: zuzeu.eus/lekaioak-vi-sagarrondoak-ez-du-aizkorri-ikusi-behar\nBeste postrerik nahi duzu? Nevaditos Nocillakin RZ nahi badek hintzak hik …\nAsteburu honetan: Anana errea RZ\nPostre RZ sailtxo motz batekin bukatuko genuela urtea esan genuen, baita urtea hasi ere. Hain geurea den beste sagar RZ bat dakarkizugu gaurkoan Iker Martinezen eskutik, Krepeak sagarrez beteak RZ. RZ erraza eta denak txundituta uzteko primerakoa, ama eta izeba bisitan datozenerako, ligatzeko ere bai agian… Segi gozo, segi fin eta on egin!\nerrezeta, krepa, krepak, Krepeak, sagarrez beteak


Parte hartzea : 2288 (% 76.14)\nBalekoak : 2159\nRuben Gomez ezkerra 946 % 43.82 Michel Arhanzet UDF-UMP 1213 % 56.18 • Michel Arnhaztek %56,16 lortu ditu: Michel Aranzhet nagusitu zaio Ruben Gomezi. Herri guztietako emaitzak kontatu ondoan, Michel Arhanzet orain arteko kontseilari nagusiak %56,16 lortu ditu. UDF-UMPko kontseilari nagusiak bigarren itzulian irabaztea lortu du eta beraz, karguan jarraituko du. Haaatik ezkerreko independiente eta Liginagako auzapez Ruben Gomezen emaitza ez da gutxiestekoa, kontuan hartuz azken urteetan Arhanzet beti lehen itzulitik nagusitu izan dela. LEHEN ITZULIA\nParte hartzea : 2264 (% 90.74)\nBalekoak : 2161\nLouis Labadot PCF 202 % 9.35 Guillaume Elizalt FN 66 % 3.05 Jean-Dominique Idiart Plataforma 206 % 9.53 Ruben Gomez ezkerra 369 % 17.08 Michel Arhanzet UDF-UMP 1044 % 48.31 C. Artheix-Althabegoiti PS 300 % 13.88 • Bigarren itzulia eginen da Arhanzet eta Gomezen artean: Espero ez zenaren kontra, bigarren itzulia gertatuko da Atharratze kantonamenduan. Michel Arhanzet nagusi da, bozen %47,8rekin. Ruben Gomez ezkerreko hautagaiak lortu du bigarren postua, bozen %16,82ekin. Hirugarren hautagai sozialista da, bozen %13,7rekin. Laugarren Jean-Dominique Idiart abertzalea bozen %9,45ekin. Komunista bosgarren da, %9,26rekin eta FNko hautagaia seigarren, %3,03rekin. • Emaitzak herriz herri: Aloze, Altzai, Atharratze, Etxebarre, Gamere, Hauze, Iruri, Lakarri, Larra�e, Lexantz�, Ligi-Atherei, Liginaga, Montori, Ozaze, Santa Grazi, Zalgize, Aloze, Altzai, Atharratze, Etxebarre, Gamere, Hauze, Iruri, Lakarri, Larra�e, Lexantz�, Ligi-Atherei, Liginaga, Montori, Ozaze, Santa Grazi, Zalgize, Ezkerreko bozak lau hautagaien artean banatuko dira\nMichel Arhanzet kontseilariak aukera guztiak dauzka hauteskundeak lehen itzulitik irabazteko, azken aldian bezala\nOntsalaz, Michel Arhanzet kontseilari nagusiak lehen itzulian irabaziko ditu hauteskunde horiek. Atharratzeko kantonamendua jendez husten ari da urtetik urtera, eta hori da kanpainaren ardatz nagusietarikoa, laborantza nola mantendu eta industria nola berpiztu gogoetatzearekin batera. Bakoitza bere proposamenekin aurkezten da. Ezkerretik lau hautagai lehiatuko dira, duela sei urte bi baizik ez zirelarik.\nAB eta PCFko hautagaien artean bozen %37 lortu zituzten, gehienak komunistarentzat joan zirelarik. Aurten abertzale bakarra badago ere, ezkerrean hiru hautagai daude. Komunistaz gain, sozialista bat ere badago. Horrek orduko hautagai komunistaren bozetatik zati bat bil lezake. Haatik, zama bat dauka bizkar gainean : kantonamenduan ez dela batere ezagutua. Louis Labadot Zuberoako komunismoaren aurpegi ezaguna da, nahiz eta lehen aldikotz aurkezten den Atharratzeko kantonamenduan eta, berez, Maulekoa den.\nKomunisten eta abertzaleen artean, auzapez bat\nBoz komunistaren bertze zati bat Ruben Gomez Liginagako auzapezari joanen zaio. Alderdi komunistako kide ohi honek nahiago du independente jarraitu. Nahiko ezaguna da kantonamenduan eta kantonamendutik kanpo. Abertzaleen boz batzuk ere bil ditzake, franko irekia baita ideia abertzaleetara. Udalbiltzak bultzatu zuen Zuberoa Garatzen ekimenan parte hartu zuen. Jean-Dominque Iriart da hautagai abertzale bakarra. Ezker abertzaleko plataformaren izenean aurkezten da. Haatik, ABk ez dio sostengu ofizialik ekarri, hautagaitzak ez baitu bat egin alderdi horrek aurkeztu agiriarekin. Horiek hola izanagatik, kantonamenduko abertzale guzien bozak lortuz gero, duela sei urte Jakes Sarrailletek bilduak gaindituko dituen ikusi beharko da.\nIriart duela hamabi urte aurkeztu zen hauteskunde horietan. Orduan 128 boz bildu zituen (%4,99). Sei urte berantago, abertzaleen boza 172ra igo zen. Populazioaren apaltzeak boz abertzaleen apaltzea eraginen ote du? Kopurua mantentzea bera lorpena litzateke.\nMichel Arhanzet (UDF): Laborari hau hirugarren agintaldiaren bila abiatuko da. Kontseilu nagusiko lehendakari ordea da eta hauteskundeen irabazteko aukera guztiak dauzka.\nLouis Labadot (PCF): Erretretan dagoen irakaslea da, Mauleko komunisten arduradun eta aurpegi ezaguna.\nCatherine Artheix-Atlhabegoiti (PS): Ez da kantonamendukoa. Donibane Lohizuneko PSen arduradun ohia da. Webguneko argitaratzailea da.\nRuben Gomez (ezkerra): Liginagako auzapez, enpresari eta espeleologo gisa ezaguna da. Independentea izanagatik, ezkerreko pertsonalitatea da kantonamenduan. Zuberoa Garatzen ekimenean ere parte hartu zuen.\nJean-Dominique Iriart (Plataforma): Ezker abertzaleko plataformako hautagaia da. Jadanik hautagai izan zen, 1992an.\nGuy Elizalt (FN): Mauleko harakina da.\nBoz emaileak: 2.240\nMichel Arhanzet (UDF-RPR) : 1.256 (%58,93)\nJean-Claude Sagardoiburu (PCF) : 616 (%28,90)\nJakes Sarraillet (AB) : 172 (%8,07)\nGuillaume Elizalt (FN) : 87 (%4,08)


Esperando a Godot — Kultura — Eibarko Udala\nPENTACIÓN ESPECTÁCULOS - Madrid\nGaur egun, Godot ez da antzerki-lan hutsa, XX. mendeko klasikoa da. Irudimen kolektiboaren parte da. Zaurgarritasunaren eta gizakiaren ausardiaren metafora da, eta transmititzen dizkigun indarra, umorea, poesia, samurtasuna, mina eta barrea indarrean daude oraindik.\nIkusleek merezi dute antzeztuta ikustea lan zoragarri hau, zeinari buruz Beckettek esan zuen izugarri komikoa zela.\nBi lagun zain daude, ia anaiak dira, bikote bitxi bat, eta zain dauden bitartean hitz egiten ari dira, eztabaidatzen, jolasean, elkarri desafioa egiten, adiskidetzen, maitatzen eta elkarregandik aldentzen. Beste bikote bitxi bat iristen da, are bitxiagoa, jolasa dibertsifikatu egiten da. Godot ez da iristen, baina bai haren mezularia.\nGizatasunez betetako pertsonaiak dira, babesgabeak, alderraiak eta bananduak, eta gogorarazten digute gizakia, oso egoera zailetan egonda ere, jaikitzeko gai dela, edo, behintzat, Estragonek obraren amaieran egiten duen bezala, galtzak berriz jartzeko gai dela, gerrikorik ezean soka apal batekin lotuta.\nAktore bikainen gizatasunean eta komikotasunean, hitzean eta espazioan, poesian eta umorean oinarritutako ikuskizuna da.\nANTZEZLEAK: Pepe Viyuela, Alberto Jiménez, Juan Díaz, Fernando Albizu, Jesús Lavi.\n• ZUZENDARITZA: Antonio Simón.\n• IRAUPENA: 110 min.\n• ADIN GUZTIENTZAT\n• SARRERA: 15€ 10,50€\n* SD EIBAR FUNDAZIOAk babestua\nXLIV. ANTZERKI JARDUNALDIAK


author_facet:"Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak" author_facet:"IRALE (2010-2011 ikasturtea)" author_facet:"Olano Goti, Joseba Iñaki" topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Fabrikazio Mekanikoen Industrietako Segurtasun Planak (Modulua)" topic_facet:"Kalitatearen kudeaketa,laneko arriskuen prebentzioa eta ingurumen-babesa (Modulua)" topic_facet:"Lotura- eta muntai-teknikak (Modulua)"\nEgilea: Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak Egilea: IRALE (2010-2011 ikasturtea) Egilea: Olano Goti, Joseba Iñaki Proposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Fabrikazio Mekanikoen Industrietako Segurtasun Planak (Modulua) Proposatutako gaia: Kalitatearen kudeaketa,laneko arriskuen prebentzioa eta ingurumen-babesa (Modulua) Proposatutako gaia: Lotura- eta muntai-teknikak (Modulua)\n1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) Fabrikazio Mekanikoen Industrietako Segurtasun Planak (Modulua) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Kalitatearen kudeaketa,laneko arriskuen prebentzioa eta ingurumen-babesa (Modulua) Gehiago ... 1 Lan Arriskuen Prebentzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Lanbide Heziketa 1 Laneko prestakuntza eta orientabidea (Zeharkako modulua) Lotura- eta muntai-teknikak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Metal-eraikuntzak (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Metal-eraikuntzen industrietako segurtasun-planak (Modulua) 1 Sekuritate baldintzetatik deribatutako arriskuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...