https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Sat, 24 Oct 2020 14:09:44 +0200 hourly 1 https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus https://www.berria.eus/paperekoa/1952/006/001/2020-01-19/elurrak_estalitako_ibilbide_gogorra.htm Sun, 19 Jan 2020 00:00:00 +0100 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1952/006/001/2020-01-19/elurrak_estalitako_ibilbide_gogorra.htm\nGazteak iturri baten ondoan geratu dira ura edatera, eta errepideko ertzetik kanpalekura itzultzeko bideari ekin diote. Nekatuta daudela nabaritzen zaie, baina ez dute irribarrea galtzen: «Astebete iraun dugu basoetan ezkutatuta. Ez da erraza izan. Hotz handia egiten du, eta ez daukagu arropa egokirik. Bosniaren eta Kroaziaren arteko muga gauez pasatu genuen. Arazoa, ordea, Kroaziaren eta Esloveniaren arteko mugan dago. Poliziak kontrolak zorroztu ditu han», kontatu du Hossain bangladeshtarrak.\nBosnian harrapatuta dauden migratzaile askorentzat joko antzeko bat bihurtu da basoetatik muga zeharkatzea. Hori hala, The Game deitzen diote saiakerari. Halere, Velika Kladusara itzuli dituzten gazteek ez dakite joko horrekin jarraitzeko gai izango diren ala ez. «Kroaziako Poliziak harrapatzen gaituenean, jipoitu egiten gaitu. Motxilak, berokiak eta telefonoak ostu dizkigute», adierazi du Mujtaba afganiarrak.\nHaren laguna, ordea, haratago doa: «Kroaziako Poliziaren disuasio estrategia berria da oinetakoak ostu, arropak kentzera behartu eta biluzik Bosniara bueltatzera derrigortzea. Neguan ez da erraza halako estrategia bati aurre egitea». Sarajevoko gobernuak ez du zehaztu salaketa horiek egia diren ala ez, baina deportazio eremuetan migratzaileei harrera eskaintzen dien funtzionario batek BERRIAri adierazi dio migratzaileak biluzik iristen ikusi dituela.\nBosnia-Herzegovina Balkanetako zirrikitu berria bihurtu da milaka asilo eskatzailerentzat. Kroaziara gurutzatzeko esperantzaz iristen dira. Izan ere, Hungariak hesia eraiki zuenetik, Europako Batasunera sartzeko ibilbide alternatiboaren etapa nagusia bihurtu da Bosnia. Mugaldeko Bihac hirian, negurako prest daudela azaldu dute udal arduradunek. Migratzaile familiak duela gutxi txukundutako eraikin batera eraman dituzte. Nour asilo eskatzaile siriar bat da, eta senarrarekin eta lau seme-alabekin bizi da harrera etxean: «Semerik zaharrena Alemanian bizi da: 2015ean iritsi zen Berlinera. Guk geroago hasi genuen bidaia, eta orain Bosnian gaude harrapatuta. Ume txikiekin arriskutsuegia da muga basoetatik zeharkatzea. Nahikoa sufritu dugu Egeo itsasoa gomazko ontzi batean zeharkatuta. Halere, ez dut ulertzen zergatik ez didaten baimena ematen semearekin elkartzeko. Ez al gaude denak Europan?».\nBestalde, migratzaile gazteak Bira izeneko antzinako hozkailu fabrika batean bizi dira. Gehienek familiarik gabe, bakarrik bidaiatu dute, eta adin txikiko asko daude. Umeei kontainerretan lo egiteko aukera eman diete. Nagusiagoek, berriz, kanpadendak jarri dituzte fabrikaren barruan. Amira Hadzimehmedovic IOM Nazioarteko Migrazio Erakundeko arduraduna da Biran: «Une honetan 2.100 gazte ditugu hemen. Ez da hotel bat, baina, behintzat, hotzetik babestuta daude. Osasun harrera eta laguntza psikologikoa eskaintzen dizkiegu; baita beren herrialdeetara bueltatzeko borondatezko itzulera programa ere».\nHadzimehmedovicek ez du hitz egin nahi Kroaziako Poliziaren indarkeriaren inguruan, baina adierazi du mugako zirrikitua ez dela uste bezain txikia. «Egia da hemen dauden gazte gehienak Kroaziatik behin baino gehiagotan deportatu dituztela, baina, estatistikei erreparatuz gero, aurten Bosniara iritsi diren 30.000 migratzaileetatik, 8.000 bakarrik geratzen dira. Horrek esan nahi du batzuk Serbiara bueltatu direla, baina argi dago beste askok muga gurutzatzea lortu dutela». Hadzimehmedovicek gogora ekarri du iragan udan Italian gertatu zitzaiona: «Triesten nengoen oporretan, eta, bat-batean, gure harrera zentroan egondako gazte pakistandar batekin topo egin nuen. Helmugara iristeko gai izan zen».\nEdonola ere, Italiara gurutzatzea lortu duten iheslari gehienek trafikatzaileen zerbitzuak ordaindu dituzte. «Ez da erraza Kroazia eta Eslovenia oinez gurutzatzea harrapatua izan gabe. Errepide eta bidexka alternatiboak ezagutu behar dituzu. Trafikatzaileek apartamentu sekretuetan lo egiteko aukera eskaintzen diete migratzaileei, eta ibilgailuen barruan infiltratzen dituzte», azaldu du François Giddey Mugarik Gabeko Medikuen arduradunak. Italiara iristearen truke, 500-1000 euro bitarteko tarifa eskatzen dute trafikatzaileek. Prezioa aldatu egiten da zerbitzuaren arabera.\nHorregatik, agian, Sarajevoko gobernuak mugak hobeto kontrolatzeko deia jaso duela uste du Hadzimehmedovicek. 2018an, migratzaileak Bosniara iristen hasi zirenean, herritarrek eskuzabal jokatu zuten. Haiek ere errefuxiatuak izandakoak ziren Balkanetako gerran. Baina, azkenaldian, kanpotarren aurkako sentimendua zabaldu da mugaldeko udalerrietan. Hala, Bosniako Barne Ministerioak Vucjakeko kanpaleku inprobisatua hustu du, eta han bizi ziren 700 iheslariak Sarajevon eraikitako kanpaleku berrietara eraman dituzte. «Gobernuak mugaldetik aldendu nahi ditu migratzaileak», erantsi du Giddeyk.\nLekualdaketak kontrako erreakzioa bultzatu du, ordea. Migratzaile asko klandestinitatera pasatu dira, eta etxe abandonatuak okupatu dituzte. «Gehienek ez dute Sarajevora joan nahi. Haientzat atzera egitea bezala da. Harrapatuak izatearen beldurrez, mamu antzeko batzuk bihurtu dira», uste du Giddeyk. Mugarik Gabeko Medikuek osasun etxe ibiltaria daukate txoko ezkutuetan bizi direnei arreta eskaintzeko. «Azken asteetan, hazi egin dira hotzak eta hezetasunak eragindako gaixotasun infekziosoak: batez ere, gripea», ohartarazi du Giddeyk. «Ezin ditugu bakarrik utzi, ezin ditugu ahaztu». Izan ere, negua oso gogorra da Balkanetako txoko honetan. Azaroan eta abenduan zero azpiko tenperaturak erregistratu dituzte, eta migratzaileak basoetan hipotermiaz hiltzeko beldur dira gobernuz kanpoko erakundeak. «Turkiaren eta Greziaren arteko mugan hainbat hildako aurkitu dituzte, baita Italia eta Frantzia batzen dituzten Alpeetan ere», azaldu du Giddeyk. Bosniako mugan ez da halako ezbeharrik izan, «baina baso hauek ez dira turistikoak, hemendik ez dabil jende askorik», erantsi du.\nMohamed pakistandarra da, eta nekazari familia baten etxola abandonatuan bizi da beste hiru lagunekin. Mugaldeko basoetan egurra mozten dute sua egiteko. Etxolako paretak belztuta daude, eta barruan ke handia dago. «Nahiago dut lata erreen usaina, hotzez hil baino. Etxolak itogin asko ditu, eta hezetasuna hezurretaraino iristen zaigu». Halere, gazteek ez dute kemena galtzen. «Europara iristea lortu dugu, eta pozik gaude. Orain azken txanpa falta zaigu, hau da, Italiara heltzea». Mohamed eta haren lagunak komunitate batean biziko balira bezala antolatzen dira. Boluntarioek ematen dizkieten osagaiekin ogia egiten dute, eta bazkaria prestatzeko batzen dira. Gauean, berriz, logela berean lo egiten dute hotzetik babesteko.\nMohamed hamaikagarren saiakerarako prestatzen ari da. Azken aldian, mendiko oinetakoak ostu zizkion Kroaziako Poliziak. «Zapata egokiak izan arte ezin dut berriz ere jokatu, baina ez daukat presarik». Mohamedek badaki mugaldea zeharkatzea ez dela gomendagarria eremua elurtuta dagoenean. Igarobideko hainbat baso minaz josita daude. Balkanetako gerretan pertsonen aurkako lehergailuz bete zuten eremua, eta, Sarajevoko gobernuaren arabera, 80.000 mina daude oraindik aktibatuta. Mohamedek adierazi du ondo dakitela nondik gurutzatu behar duten: «Ez gara bidexka nagusitik aldentzen; gainera, boluntarioek mapa batzuk banatu dizkigute minak non dauden adierazteko». Lehergailuak dituzten basoak hesituta daude garezurraren zeinua daukaten kartel gorriekin, baina azken urteetako euriteek lurra higatu dute, eta mina batzuk tokiz aldatu direla ohartarazi du Mine Action Center erakundeak.\nBosniaren eta Kroaziaren arteko mugan ere, No Name Kitchen-eko ekintzaileak buru-belarri lanean ari dira. Elkarteak Velika Kladusan du egoitza, eta migratzaile deportatuei beharrezkoak diren arropak eta mantak banatzen dizkiete. «Bosniako Gobernuak ekintzaileen aurkako kanpaina gogortu du azkenaldian. Gure lana ez da atsegina. Askotan, mehatxatu egiten gaituzte, eta bisa turistikoa kenduko digutela esaten digute», salatu du Camilla gazte kolonbiarrak.\nEkintzailea Serbiatik iritsi berria da: «Balkanetako neguaren gogortasunak biziki erasaten die migratzaileei. Duela bi negu, Belgradeko eraikin abandonatuetan pilatu ziren milaka pertsona. Iaztik, berriz, Bosniaren eta Kroaziaren arteko muga honetan daude harrapatuta». Ekintzaile horren iritziz, mugaldeko Poliziak neguko ezbehar meteorologikoak erabili ohi ditu migratzaileen aurka: «Gazte asko oinutsik iristen dira, eta batzuek esan ohi dute Kroaziako Poliziak hankak erreka izoztuetan sartzera derrigortzen dituztela. Hori guztia, Europako Batasunak isilik jarraitzen duen bitartean. Kroaziak argi esan du ez duela migratzaile musulmanik nahi. Ez al da hori bazterkeria politika bat? Bruselak zergatik ez du diziplinazko prozedura bat abiarazten?».\nEdonola ere, migratzaile gehienek ez dute esperantza galtzen. Vucjakeko kanpaleku hustuaren inguruan, Afganistango lau gaztek muga zeharkatzeko ibilbideari ekin diote. Arratsaldeko laurak dira, eta oraindik ez du ilundu. Mendia igotzen hasi dira, eta gaua basoaren erdian pasatuko dutela diote. Han kanpaleku antzeko bat dago, eta berokiak eta zakuak aurkituko dituzte. Bosgarren saialdia da guztientzat, baina oraingoan lortuko dutelakoan daude. «Hemengo mendiak oso txikiak dira Afganistangoekin alderatuz. Badakit zer den egunak hotzez pasatzea; erresistentzia gaitasun handia daukat». Pausoa arindu, eta basoaren iluntasunean murgildu dira.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2016/005/001/2019-07-06/sistema_zaharraren_itzulera.htm Sat, 06 Jul 2019 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/2016/005/001/2019-07-06/sistema_zaharraren_itzulera.htm\nAtenasko Unibertsitate Politeknikoa hamaika borrokaren sinbolo da. 1973an, bertan hasi zen diktadura militarraren erorketa bultzatu zuen ikasleen errebolta. Gaur egun, grafitiz eta pankartaz josita dago. Ikasturtea amaitu da, eta ikasleak oporretara joan dira. Biharko hauteskundeetako metafora, agian.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-05-24/viktator_orbanen_iliberalismoa.htm Fri, 24 May 2019 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1877/010/001/2019-05-24/viktator_orbanen_iliberalismoa.htm\nGainera, lider ultranazionalista osorik atera da Europako Alderdi Popularrak ezarri dion behin-behineko zigorretik. Halaxe dio Miklosik: «Mehatxuak mehatxu, lehen ministroak Alderdi Popularraren kide izaten jarraitzen du, eta horrek indartu egin du bere barne lidergoa». Kazetariaren ustez, EBk gutxietsi egin du Orban, berriz ere. ]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2019-05-23/polonia_europaren_ardi_beltza.htm Thu, 23 May 2019 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1877/008/001/2019-05-23/polonia_europaren_ardi_beltza.htm Start-up Europe eta halako kartelak irakur daitezke: Zatoz puntako enpresa teknologikoen kongresura, sinatzen du publizitateak.\nBojarskaren iritziz, beharrezkoa da hezkuntza eta pedagogia lan handiagoa egitea: «Azken hamarkadan asko hitz egin dugu Bruselatik iritsi diren diru laguntzek ekarri dizkiguten onurez, baina gutxi hausnartu dugu EBren kide izateak dakarren arduraz. Elkartasuna eta humanismoa bezalako balioak transmititzea ahaztu zaigu».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-05-22/alemania_europako_motorraren_aro_berria.htm Wed, 22 May 2019 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-05-22/alemania_europako_motorraren_aro_berria.htm ulse of Europe edo Europaren Taupada ekitaldian, bandera europarrak dira nagusi. Berlingo operaren eta katedralaren aurrean ehunka pertsona batu dira Katarina Barley Alemaniako Justizia ministroaren hitzaldian parte hartzeko. «Gaur inoiz baino garrantzitsuagoa da Europako Parlamentuan humanismoa eta elkartasuna defendatzea», adierazi dio BERRIAri Barleyk, zeina SPD alderdi sozialdemokratako zerrendaburua ere baden.\nINSA institutuaren azken inkesten arabera, alemaniarrek gogor zigortuko dituzte gobernu koalizioko alderdi nagusiak. CDUk botoen %30 -2014an baino bost puntu gutxiago- eta SPDk %15 -hamabi puntu gutxiago- jasoko lituzkete. Eta kalkulu horiek ez diote herritarren interes faltari erantzuten, izan ere, azken egunetan egin diren inkesta gehienek adierazi dute parte hartzeak gora egingo duela. Alemaniarren %60k uste dute hauteskunde hauek erabakigarriak direla.\n«Mugak ixten ez baditugu, Europa zeharo islamizatuta egongo da mende erdi barru. Alemaniak Europako motor ekonomikoa izateari utziko dio», esan du Meuthenek Salviniren mitinean, eta argi utzi du AFDk migrazioaren mamua astintzen jarraituko duela. Eskuin muturrak ere behin baino gehiagotan aipatu du egoera ekonomikoa. Izan ere, euroguneko lehen ekonomia atzeraldian sartu da, eta ultranazionalistek probetxu hartu nahi diote labainkadari.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-05-21/italia_europa_ultraren_gidari_berria.htm Tue, 21 May 2019 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1877/009/001/2019-05-21/italia_europa_ultraren_gidari_berria.htm\nItalian barne afera balira bezala aurkeztu dira europarlamenturako bozak. Izan ere, gobernu koalizioa osatzen duten 5 Izar Mugimendu populista eta Lega alderdi ultraeskuindarra krisi politiko sakonean daude. Iazko hauteskunde orokorretan, 5 Izar Mugimendua garaile atera zen, botoen %33 lortuta. Legak, berriz, %17 eskuratu zuen. Baina, urtebete geroago, egoera errotik aldatu da. Azken inkestek botoen %30 baino gehiago aurreikusten dituzte Legarentzat, eta %22 antisistementzat. Bestalde, parte hartzea handitu egingo dela iragarri du Youtrend estatistika webguneak.\nKoalizioa hausteko aukera\nHala, ikerlari politiko askok elkarri egiten dioten galdera da gobernua zutik mantenduko ote den Europako hauteskundeen emaitzak jakin ostean. «Salvinik botoen %30 eskuratzen baditu, litekeena da koalizioa erortzen uztea eta gobernu berria osatzeko gehiengoen bila hastea», uste du Giovanni Orsina politologoak. Salviniri dagoeneko eskua luzatu diote Silvio Berlusconiren Forza Italiak eta Giorgia Meloniren Fratelli D'Italia alderdi ultranazionalistak.\nKasuak kasu, Salvinik badaki ospearen olatua bere alde dagoela, eta probetxua ateratzen ari zaio egoerari. Italiako Barne ministroak egunero ematen ditu elkarrizketak telebista saioetan, eta, iragan larunbatean Milango Duomo katedralaren aurrean egin zuen makromitinean, Europako eskuin muturraren lider berritzat aurkeztu zuen bere burua. Han, Marine Le Pen frantziarra, Geert Wilders herbeheretarra eta gainontzeko kide ultrak bigarren mailan utzi zituen, eta Europako Batasuna errotik aldatzeko osatu duen errezeta liburua aurkeztu zuen: konpetentzia gehiago estatu-nazioentzat, Europaren balio judu-kristauen defentsa, mugen itxiera eta migratzaileen kanporaketa. Hori guztia, Lehenik italia lelo bakarrean.\n«Nekazari italiarrek zailtasun handiak dituzte hileroko soldata jasotzeko, eta, bitartean, Europak Kanbodiako arroza erosten jarraitzen du. Guk Made In Italy delakoa aldarrikatuko dugu Bruselan. Ez dago Italiakoa baino gastronomia hobeagorik», adierazi du Salvinik. «Ama Birjinak indarra ematen dit nire betebehar politiko eta morala defendatzeko». Ultranazionalismoa eta ultrakatolizismoa, biak batean.\n«Santu bat da, santu bat da», oihu egin du Calabriatik Milanera joandako Mariak. «Europak aspalditik behar duen liderra da Salvini», erantsi du. Baina Orsinak irizten dio herritarrek memoria txikia daukatela: «Gutxik gogoratzen dute Salvini europarlamentaria izan dela, eta errekorra daukala sesio gehienetara agertzen ez zelako». Barne ministro gisa, gainera, ez du ohitura aldatu. «Telebistan eta sare sozialetan bai, baina ministerioan ez du inork aspaldian ikusi», adierazi du politologoak.\nHedabideetan eta Facebooken, halere, migratzaileen aurkako diskurtso xenofoboa bilakatu da Salviniren obsesio politikoa. Hasieran, inbasioaren ideiarekin lotu zituen iheslariak, eta, jende gutxiago iristen hasi zenean, migratzaileak segurtasun gabeziarekin lotu ditu. Salvinik gerra irekia deklaratu die gobernuz kanpoko erakundeei. Lehenik Italiako portuak itxi zituen, eta orain 3.000-5.500 euro bitarteko isunak ezarriko ditu ontzietan sartzen uzten duten migratzaile bakoitzeko. «Baina propagandatik harago, badago oharkabean pasatzen ari den fenomeno arriskutsu bat. Salvini Barne ministroa denetik bikoiztu egin dira eraso xenofoboak», salatu du Stop Xenofobia elkarteak ikerketa batean.\nOrsinaren iritziz, Italiaren arazoa da Salvinik ez daukala arerio politiko indartsurik. «Indar tradizionalak gain behera doaz. Ezkerretik, Alderdi Demokratikoak Nicola Zingaretti idazkari berria aukeratu du, baina haren lidergoa ez da uste bezain bateratua. Zentro-eskuinetik, berriz, Silvio Berlusconiren alderdiak boto asko galdu ditu Salvini fenomenoaren ondorioz». Baina Il Cavaliere-k ez du amore ematen. 82 urterekin, europarlamenturako bozetara aurkeztu da, «subiranistei eta populistei aurre egiteko».\nEdonola ere, ekonomia da Italiaren buruhausterik handiena. Izan ere, zor publikoa buruko minak ematen ari zaio Erromari. Italiaren zorra Europako bigarrena da, Greziaren ostean, eta Salvinik merkatuak urduritu ditu datorren urteko aurrekontuetan gastu publikoaren defizitak %3ko muga gaindi dezakeela esanez. «Zor handia pilatzen ari gara, eta hori arriskutsua da. Hau ez da Grezia. Italiak euroguneko hirugarren ekonomia ordezkatzen du», esan du Orsinak. Hori hala, herrialdearen BPG barne produktu gordina %0,1 jaitsi da 2019ko lehen hiruhilekoan, eta egoerak Erromaren eta Europako Batasunaren arteko harremanak tenkatu ditu. Europako hauteskundeen ostean hamaikagarren krisi politikoa piztuko balitz, ezegonkortasunak ez lituzke merkatuak lasaituko. Baina Italian ohituak daude behin eta berriz amildegiaren ertzean ibiltzen.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1920/018/001/2019-02-15/salviniren_dekretua_eta_migratzaile_ikusezinak.htm Fri, 15 Feb 2019 00:00:00 +0100 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1920/018/001/2019-02-15/salviniren_dekretua_eta_migratzaile_ikusezinak.htm\nEta M5Sri ez zaio komeni berriz ere bozkatzera joatea, ez behintzat datorren maiatzaren 16ko Europako Parlamenturako hauteskundeak pasatu arte. Izan ere, inkestetan nabarmenki egin du behera, Salvini gorantz doan bitartean. Azken datuen arabera, Legak botoen %33 ditu, iazko hauteskunde orokorretako emaitzaren bikoitza. Salvatorik hala ikusten du: «Salvini oso komunikatzaile ona da. Ondo baino hobeto daki herrialdearen barrualdeari hitz egiten eta arazo handiei erantzun sinpleak ematen».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1913/016/001/2018-10-18/heriotza_salbazio.htm Thu, 18 Oct 2018 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1913/016/001/2018-10-18/heriotza_salbazio.htm\nHalere, patu berak batu ditu. «Asilo eskaera egin nahi dugu, baina ez digute erantzun», azaldu du Mohamedek. Hiru lagunek bi urte bete dituzte Greziako Lesbos uharteko Moria kanpalekuan. Alik asaldatuta deskribatu du taldean nagusi den etsipena: «Hasieran, esperantzaz beteta iritsi ginen, baina, denbora pasatu ahalean, gero eta tristeago sentitzen gara. Munduarekin haserre gaude».\nEta amorruaren markak agerikoak dira gazteen gorputzetan. Hamsak eta Mohamedek ebakiduren orbainez beteak dituzte besoak. Autolesioen arrastoak dira. «Batzuetan, sumindurak gaina hartzen dit. Orduan, labana txiki bat hartu, eta ilara zuzenak marrazten ditut besoetan», azaldu du Hamsak. Mohamedek, berriz, medikuak emandako errezetak atera ditu. Fluoxetina eta Nozinan hartzen ari da. «Esan didate egokiak direla depresioa eta oldarkortasuna kontrolatzeko, baina gero eta amesgaizto gehiago ditut», erantsi du.\nBi aldiz giltzapetuta\nZoritxarrez, halako kasuak ez dira bakanak Moria kanpalekuan. MSF Mugarik Gabeko Medikuek salatu dute azkenaldian ugaritu egin direla autolesio eta suizidio saiakerak errefuxiatuen artean. Alessandro Barberio psikiatraren ustez, iragan mendeko zoroetxeen antza dauka Moriak: «1960an Franco Basaglia psikiatrak salatu zuen Italiako eroetxeen utzikeria bera nabaritzen ari naiz hemen. Muturreko baldintzek eta askatasunik ezak atzera-bueltarik ez duten ekintzak egitera bultzatzen dituzte asko».\nGaur egun, 9.000 asilo eskatzaile harrapatuta daude Morian. Hesiez inguraturiko zentroak behin-behineko erregistro gune bat izan beharko luke, baina kartzela baten itxura du. Barruan pilatuta bizi dira familiak, nagusien laguntzarik gabe bidaiatzen duten umeak, haurdun dauden emakumeak eta gizonezko gazteak. «Orduak pasatzen ditugu ilaran itxaroten. Gosaria hartzeko, komunera joateko, medikua ikusteko... Gure existentzia itxaronaldi luze bat da», salatu du Alik. Hasieran, 3.000 asilo eskatzaile jasotzeko egin zen Lesboseko zentro nagusia. Baina gainpopulazioak beste kanpaleku baten sorrera bultzatu du hesien beste aldean.\nIzan ere, asilo politikoa eskuratzeko prozesua kolapsatuta dago Grezian. «2019ko maiatzerako eman didate elkarrizketa egiteko txanda», azaldu du Mohamedek. Eta uharteetara iristen diren iheslariek ez dute handik ateratzeko baimenik. Irailean, 2.000 pertsona heldu dira. «Bi aldiz giltzapetuta daude», azaldu du Barberiok, «itsasoz inguratutako lur pusketa batean eta, aldi berean, irlaren barrenean dagoen zentro itxian».\nBestalde, Atenasko gobernuak soilik iheslari ahulenak lekualdatzen ditu penintsulara. Lesbostik joateko baimena bakarrik dauden emakumeek, gaixotasun larriak dituzten umeek eta familiaren barruan indarkeria pairatzen dutenek jasotzen dute. Baina ez beti. «Zeintzuk diren pertsona bat ahultzat jotzeko erabiltzen diren irizpideak? Ez dakigu» esan du Barberiok. Kontuak kontu, ahultasun ziurtagiria jasotzea da Morian harrapatuta dauden gazte askoren ametsa.\nHala, errefuxiatu batzuentzat alarma deiak dira autolesioak. Idoia Moreno erizain gasteiztarrak Mugarik Gabeko Medikuen klinika pediatrikoa koordinatzen du: «Aste honetan, eskumutur bat josi behar izan diot 16 urteko gazte bati, eta, duela egun batzuk, bere buruaz beste egiten saiatu zen 17 urteko neskato bat jaso nuen». Morenoren ustez, errefuxiatuek Morian duten «infernuaren» ondorio zuzena da hori: «Europako asilo politikek duintasuna eta itxaropena lapurtu dizkiete».\nEdonola ere, iheslarien artean atzeman diren suizidio kasuek arazo sakonagoa azaleratu dute. «Trauma handiak dituzten pertsonak dira. Lesbosen, eta oro har Grezian, ez dago haiei laguntza psikologiko edo psikiatriko espezializatua emateko sistemarik», salatu du Barberiok: «Egunotan, adibidez, krisi psikotiko bortitzak dituen gazte bat ikusten ari naiz. Segurtasun arrazoiengatik, ezin ditut izena eta herritartasuna argitu, baina izugarria da mutil horrek pairatu duena. Miliziek ama eta arreba bortxatzera derrigortu zuten, bere aurrean hil zituzten, eta, ondoren, gaztea ere bortxatu eta torturatu egin zuten».\nBarberiok irizten du halako kasuak atzematea oso zaila dela, eta nabarmendu du gaixoek jarraipen berezia behar dutela: «Pertsona hauek ez dira gai laguntza eskatzeko. Izugarri kostatzen zaie barruan daukatena ateratzea». Horregatik, Mugarik Gabeko Medikuek tokian tokiko bisitak egiten dituzte terapia psikiatrikoa behar duten asilo eskatzaileak identifikatzeko. Azken hilabetean 120 kasu atzeman dituzte.\n«Baina halako traumak ez dira pilula antidepresiboekin eta lasaigarriekin sendatzen», uste du Barberiok: «Terapia beharrezkoa da, eta ez hori bakarrik». Psikiatra italiarrak frogatu du harreman zuzena dagoela iheslariek Morian bizi duten egoera tamalgarriaren eta autolesio kasuen artean: «Izan ere, kanpalekutik apartamentuetara lekualdatu ditugun gazteek hobekuntza itzela izan dute».\n«Dei efektuaren» disuasioa\nMorenorentzat, berriz, borondate politikoa behar da horretarako: «Ez da zaila Morian pilatuta dauden 9.000 pertsonei harrera egokia ematea. Egun ez gaude larrialdi egoera baten aurrean, larrialdi horren kronifikazioaren aurrean baizik. Europak ez du erantzun duin bat eman nahi». Erizain gasteiztarrarentzat, Bruselak argi utzi du «dei efektua» delakoa eragozteko disuasio politika guztiak gutxi direla.\nNolanahi ere, Barberioren iritziz, utzikeria politikoak bultzatu duen egoera uste baino larriagoa da Lesbosen: «Ongizate kolektiboa dago jokoan. Uharte guztia zoroetxe handi bat bilakatzen ari da».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2018-07-08/maltaren_joko_bikoitza.htm Sun, 08 Jul 2018 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1943/017/001/2018-07-08/maltaren_joko_bikoitza.htm\nInflexio puntua Lifeline ontziak ezarri du. Sei egunez lehorreratzeko zain egon ostean, ekainaren 27an iritsi zen Maltara, 234 asilo eskatzailerekin. «Lehen aldia da Valletako gobernuak migratzailez beteriko itsasontzi bat lehorreratzen uzten duela», nabarmendu du Linardik. «Baina, orduz geroztik, egoerak okerrera egin du».\nBatean kale, bestean bale. Maltako fiskaltzak Lifelineren kontrako prozesu penala hasi du. Erakundearen aurka aurkezturiko karguak administratiboak dira. «Lehen arrazoia da ontzia ez dagoela ondo erregistratuta. Lifeline erakunde alemaniarra da, eta itsasontziak bandera herbeheretarra du. Bigarrena, berriz, ez dela erabiltzen erregistratuta dagoen funtzioetarako, aitzitik arrantzarako itsasontzia baitzen», azaldu du Claus-Peter Reisch Lifeline-ko kapitainak, Valletako auzitegiaren aurrean. Prozesuak iraun bitartean, Reischek ezin du Maltatik irten.\nEdonola ere, defentsak uste du epaiketa hutsean itxiko dela. «Dokumentu guztiak behar bezala ditugu. Prozesu honek ez du oinarririk. Espero dugu erabaki honen atzean ez egotea erreskate ontziak blokeatzeko arrazoi politiko bat», irizten dio Neil Falzon abokatuak. Izan ere, prozesu penala orain hastea ez da oharkabean pasatu. «Zergatik orain, hain justu, Europako Batzordea migratzaileak geratzeko akordio batera iritsi denean?», galdetu du Linardik.\nGauzak horrela, portutik ateratzeko debekuak Sea Eye eta Sea-Watch ontziei ere eragiten die, Lifeline-n epaia iritsi arte. «Ofizialki, ez dakigu zergatik gauden blokeatuta. Guk baino lehenago jakin dute hedabideek itsasora ateratzeko baimena kendu digutela», kexu da Pia Klemp Sea-Watch itsasontziko kapitaina.\n«Iazko udan, hamabi erreskate itsasontzi zeuden Mediterraneoko SAR Bilaketa eta Erreskate Eremua patruilatzen. Egun, ez da ia inor geratzen», azaldu du Linardik. Aholkulari juridikoak argi dauka: «[Italiako Barne ministro] Matteo Salvini iristeak hankaz gora jarri du dena. Gobernuz kanpoko erakundeen aurkako sorginen ehiza bati ekin dio».\nIzan ere, erakunde humanitarioek gero eta traba gehiago dituzte Salvinik Italiako portuak itxi zizkienetik. Klemp oso arduratuta dago: «Orain arte, migratzaileak Lampedusan eta Sizilian lehorreratu ditugu, bertan daudelako portu seguru hurbilenak. Italiatik kanpo porturatzeak esan nahi du distantziak eta kostuak handituko direla». Hala, erakunde humanitarioak estrategia berrantolatzeko ahaleginetan ari dira: «Operazio base berri bat behar dugu. Maltak ez gaitu gehiago nahi; beraz, erabaki behar dugu nora itzuliko den ontzia misio bakoitzaren ostean eta non egingo den tripulazio aldaketa», azaldu du Klempek.\nHorrek izugarrizko kaosa eragin du. Erreskateei tinko eutsi dioten salbamendu erakundeei errepaso bat eginez gero, orain ez dago haien ontzirik SAR eremuan. SOS Mediterraneeren Aquarius-ek Marseillan egingo du tripulazio aldaketa; Open Arms Bartzelonara iritsi berria da, eta gainontzeko hirurak (Lifeline, Sea Eye eta Sea-Watch) Maltan daude blokeatuta. Salvamento Maritimo Humanitario erakundearen Aita Mari ontziak, berriz, abuztu hasieran ekingo dio misio berriari.\nErreskateak, libiarren esku\nGauzak horrela, erreskate operazioak Libiako kostazain delakoen eskuetan daude, eta horrek zorigaiztoko ondorioak utzi ditu: azken bi astetan, 483 pertsona ito dira itsasoan. «Jakina, datu horiek libiarrek eskainitako informazioaren araberakoak dira», zehaztu du Linardik.\nKlempek nabarmendu du Libiako kostazainen bortizkeria: «Kontuan izan behar dugu ez dutela erreskate operazioak egiteko adina prestaketa jaso. Gehienetan, ez dute salbamendu jaka nahikorik eramaten, eta duela gutxira arte kalaxnikovak eskuan egiten zituzten misioak. Gainera, migratzaile askok itsasora salto egiten dute iristen ikusten dituztenean. Ez dakite igerian, baina ez dute Libiara itzuli nahi».\nEdonola ere, Italiako Gobernuak Tripoliko eta Zawyako kostazainak entrenatzen jarraitzen du, eta Italiako Barne ministroak azken egunetan iragarri du dozena bat ontzi emango dizkiela. Hori hala, Libiak bere SAR eremua aldarrikatu du, eta Nazioarteko Itsas Erakundeak onartu egin dio. «Inork ez daki zenbat itsas miliara iristen den, baina orain Erromak agindua eman digu erreskateak libiarrekin koordinatzeko», azaldu du Klempek. Politika aldaketak testigurik gabe utzi du Mediterraneoa.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1929/018/001/2018-06-21/europak_bakarrik_utzi_gaitu.htm Thu, 21 Jun 2018 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1929/018/001/2018-06-21/europak_bakarrik_utzi_gaitu.htm\nDinaren familiarentzat, ordea, askoz neketsuagoa izaten ari da exodoa. «Bagenekien Balkanetako mugak itxita zeudela, baina uste genuen nola edo hala gai izango ginela aurrera egiteko», adierazi du etsituta. Emakumeak lau semeekin eta senarrarekin gurutzatu zuen Turkiatik Bulgariara, handik Serbiara eta ondoren Bosniara. Halaber, Kroaziarekin mugan dagoen etxe abandonatu batean eten da bere bidaia.\nBosniako mugaldean, Bihac hirian, 2.000 bat migratzaile daude harrapatuta. Inork ez ditu zenbatu. «Kroaziara zeharkatzeko esperantzaz iristen dira gehienak. Batzuk Albaniatik datoz; beste batzuk, berriz, Serbiatik», adierazi du Amir Draganovic Gurutze Gorriko boluntarioak. «Udalak eraikin abandonatu batean pilatu ditu guztiak. Alkateak ez du nahi iheslariek edozein txokotan kanpatzerik», erantsi du.\nBalkanetako gerren aurretik ikasle egoitza izan zen eraikina, eta bost solairu ditu. Barruan, 700 bat pertsonek hartu dute ostatu. Behean, zenbait familia bizi dira: Afganistangoak, Siriako kurduak, irandarrak eta irakiarrak. Goiko solairuetan, berriz, bakarrik bidaiatzen duten gazte batzuk daude. Eraikinak ez du leihorik, ezta aterik ere. Dena dago apurtuta, dena erortzeko zorian. «Oso arriskutsua da. Ume asko daude, eta eraikina zuloz beteta dago», irizten dio Draganovicek. Are larriago, teilatua apurtuta dago. Egun euritsuetan, euria egiten du eraikinaren barruan. Itoginak edonon daude, eta kanpadendak blai eginda geratzen dira.\n«Egoera latza da, eta ezin diegu gehiago eskaini», uste du Draganovicek. Bosnia Europako herrialde pobreenen zerrendan dago, eta baliabiderik gabe harrapatu du krisi humanitarioak, ezustean. Gainera, nazioarteko elkartasuna ez da Balkanetako txoko ahaztu honetara iristen. Oraingoz, Gurutze Gorriak komunak ezarri ditu, eta jatekoa banatzen du egunean behin. Besterik ez.\nBihacen dauden migratzaile gehienak saiatu dira, gutxienez behin, Kroaziara gurutzatzen. «Lau aldiz zeharkatu dut, baina Poliziak beti atzematen nau», azaldu du Abed afganiarrak. «Izugarria da polizia kroaziarren bortizkeria. Jipoitu egiten gaituzte, eta sakelakoak apurtzen dizkigute», erantsi du. Abed emaztearekin eta amaginarrebarekin egiten ari da bidaia: «Agian Bosnian geratuko naiz; ez dago Alemaniara iristeko modurik».\nMugaldean harrapatuta dauden errefuxiatu guztiek esperientzia txarra izan dute Kroaziako segurtasun indarrekin. Halima alarguna da, eta bi semeekin egin du ihes Iraketik: «Duela astebete saiatu ginen gurutzatzen. Kroaziako Poliziak esan zigun ez zutela migratzaile musulmanik nahi», azaldu du malko artean.\nHain zuzen, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak gogor kritikatu ditu Zagrebeko segurtasun indarren metodoak. Iragan maiatzean, Kroaziako poliziek tiro egin zioten 29 asilo eskatzaile zeramatzan furgoneta bati, eta larri zauritu zituzten Irakeko eta Afganistango bi haur. Erasoak izua eragin du iheslarien artean: «Jakin izan banu halako egoera tamalgarrian bizitzen amaituko nuela, ez nukeen inoiz etxetik alde egingo. Europak bakarrik utzi gaitu», hausnartu du Halimak.\nEgoera bertsua aurki daiteke handik 50 kilometro iparraldera, alegia, Velika Kladusan. Raul Ubide boluntario lanetan ari da bertan: «Kroaziara zeharkatzen saiatzen diren migratzaileen bigarren ibilbidea da. Kasu honetan, udalak hiriaren kanpoaldean dagoen zelai bat utzi die kanpadendak jar ditzaten». Velika Kladusan 1.000 pertsona inguru geratu dira harrapatuta. «Gehienek aspaldi hasi zuten bidaia. Ez dakite zer egin. Aurrera egitea oso zaila da, baina atzera bueltatzea are latzagoa», esan du Ubidek.\nBoluntarioek dutxak eta komunak ezarri dituzte. «Egunero jende berria iristen da», nabarmendu du ekintzaileak. Izan ere, Velika Kladusako iheslari batzuek lortu dute Kroaziara zeharkatzea eta handik Esloveniara gurutzatzea. Esloveniako Poliziak, ordea, deportatu egin ditu. Ubidek argi dauka: «Domino efektua bezalakoa da. Bruselak ateak ixteko agindua eman du; beraz, herrialde bakoitzak azpian daukanari bueltatzen dizkio migratzaileak. Arratoiak balira bezala tratatzen dituzte».\nPertsonen aurkako minak\nEdonola ere, iheslari gehienek ez dute amore ematen. Familiak talde txikitan antolatzen dira, eta gauez egiten dute zeharkatzeko saiakera. Halere, igarobideak arrisku handi bat dauka: Bosniaren eta Kroaziaren arteko muga minaz josita dago. Balkanetako gerretako zauririk ikusgarrienak dira. Sarajevoko gobernuaren arabera, 80.000 mina daude oraindik aktibatuta. «Desaktibatzaile taldeak aspalditik ari dira lanean. Helburua zen 2019rako Bosnia zeharo garbitzea, baina ez da posible izango», esan dio telefonoz BERRIAri Mine Action Centre erakundeko Svetlana Luledzija bozeramaileak.\nHori hala, Bihac eta Velika Kladusako boluntarioek mapak banatzen dizkiete iheslariei. «Mina-zelaiak marrazten dizkiegu. Ohartarazten diegu errepide edo bidexka nagusietatik ez aldentzeko, eta, batez ere, basoetan ez sartzeko», azaldu du Draganovicek. Izan ere, Balkanetako gerraren mamuak oso presente daude oraindik. «Minek ehunka sarraski eragin zituzten, eta ez dugu nahi iragana berriz ere itzultzerik», gogoratu du boluntarioak.\nOro har, bosniarrak eskuzabal jokatzen ari dira migratzaileekin. Duela 25 urte, Balkanetako gerren garaian, Bihaceko etxe asko hutsik geratu ziren. Draganovicek hala gogoratzen du: «Oso txikia nintzen, baina gogoan dut gure senitartekoak Luxenburgora joan zirela. Babesa eskaini zieten. Oraingo errefuxiatuei ere aitortza bera zor diegu».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1837/012/001/2018-03-29/belaunaldi_kartzelatua.htm Thu, 29 Mar 2018 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1837/012/001/2018-03-29/belaunaldi_kartzelatua.htm\nHalere, Egiptoko herritarrei indarrik geratzen al zaie iraultza berri bati hasiera emateko? «Ez», argi dio Maherrek, «eta matxinada batek eztanda egiten badu, ez da errepresio politikoagatik izango, kolapso ekonomikoagatik baizik».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1753/016/001/2018-03-27/hauteskundeen_antzerkia.htm Tue, 27 Mar 2018 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1753/016/001/2018-03-27/hauteskundeen_antzerkia.htm\nHiru egun iraungo duten hauteskundeak tramite lasaia izango dira Egiptoko rais-arentzat. Bozetara aurkeztu diren Al-Sisiren arerio politiko guztiek utzi egin dute hautagaitza. «Gustatuko litzaidake hamar politikari prestatuenen kontra lehiatzea; eta onenak irabaz dezala», esan izan du presidenteak nazioarteko hedabideei emandako elkarrizketa bakanetan. Hala ere, haren aurka aurkeztu direnek erregimenaren zigorra jaso dute. Estatu aparatuaren parte ziren Sami Anan jenerala eta Ahmed Xafik lehen ministro ohia izan dira okerren atera direnak. Anan atxilotuta dago, politika eta karrera militarra bat egitea interes gatazka dela argudiatuta. Xafik, berriz, Dubain duen bizitokitik Egiptora deportatu zuten, eta bere burua ez aurkeztera derrigortu.\nEz dira bakarrak. Khaled Ali abokatu progresistak eta Anuar al-Sadatek, izen bereko presidente erailaren ilobak, presioak salatu dituzte, hautagaitzak bertan behera utzi baino lehenago. Aitzitik, inork ezagutzen ez zuen Mousa Mostafa Mousa politikaria aurkeztu da azken orduan bigarren hautagai gisa.\n«Guztia hain da lotsagarria, Sisiren arerio bakarra Sisiren jarraitzailea baita», irizten dio Italiara alde egindako Maati Elsandoubi analista egiptoarrak. Horregatik, gizarte zibileko hainbat pertsona famatuk bozei boikota egiteko deia egin dute. «Ez dugu antzerki honen parte izan nahi. Erregimen militarrari zilegitasuna ematea izango litzateke hori», erantsi du Elsandoubik.\nAbstentzioa eta protesta\nHala, oposizioa kikilduta dagoela jakinda, parte hartzea izango da herritarren haserrea neurtzeko tresna bakarra. «Ez naiz bozkatzera joango. 2011ko iraultzatik hondamendiz hondamendi egin dugu salto. Zer ekarri du Sisik? Miseria besterik ez. Ez daukat familiari jaten emateko lain», kexu da Mohamed izeneko taxi gidari bat. Baina Sisiren omenezko elkarretaratze baten ondotik pasa denean klaxona jo du, «badaezpada».\nErregimen militarrak era masiboan botoa emateko dei egin die egiptoarrei. Hauteslekuak Al-Sisiren aldeko agertokiak bihurtu dira, auzoetan DJak jarri dituzte eta gobernuko ordezkariek doako garraioa eskaini dute bozkatzera joateko. Halere, Al-Sisiren erregimena beldur da, abstentzioak %50 gainditu dezakeelakoan. «Azalean, badirudi diktadurak lortu duela gizartea kontrolatzea. Anaia Musulmanak isilduta daude, erbestean edo kartzelan. Oposizio ezkertiarrak, berriz, beldur dio errepresio bortitzari. Baina, lehenengo geruzatik harago, herritarrak oso nekatuta daude», azaldu du bere izena publikatzerik nahi ez duen Egiptoko kazetari ezagun batek.\nNolanahi ere, inor gutxi ausartzen da haserrea plazaratzera. 2013ko estatu kolpearen osteko errepresio kanpainaren ondorioz, 40.000 preso politiko daude Egiptoko kartzeletan —haien artean, Mohammed Mursi presidente ohia—. Milaka ekintzaile eta herritarren arrastoa galdu da. Diktadura militarrak hedabide kritikoak itxi ditu, eta nazioarteko gobernuz kanpoko erakundeak zein kazetariak kanporatu.\nEdonola ere, Al-Sisik mezu argia zabaldu du Anaia Musulmanen kontrako 2013ko estatu kolpea eman zuenetik: «Ni edo kaosa». Hauteskunde kanpaina honetan, hedabide gehienek rais-aren proiektu handiak nabarmendu dituzte: Suezko kanala handitzea, Kairoren ondoan bigarren hiri handia eraikitzeko proiektua, Sinai Penintsulan talde jihadisten aurka hasitako gerra...\nGobernuaren bozgorailuek Nasser berria deitu diote. Eta masa propagandak eragina du herritarrengan: «Polizia zabaldu du lehen ahaztuta zegoen Kairo erdigunean, eta saltzaile ibiltarien kontrako kanpaina hasi du; orain seguruago sentitzen naiz», azaldu du Talaat Harb kale ezaguneko ostalari batek.\nBaina krisi ekonomikoak oreka hori apur dezake ezinbestean. 2014an Al-Sisik lehen aldiz hauteskundeak irabazi zituenetik, egiptoarren bizitza biziki garestitu da. Inflazioa %30era igo da bi urtean, eta diruaren debaluazioak oinarrizko produktuen gorakada ekarri du. Nazioarteko Diru Funtsak hamabi bilioi dolarreko mailegua eman dio Egiptori, eta horrek murrizketak ekarri ditu; azukreak duela lau urte baino lau aldiz gehiago balio du gaur.\n«Eta horri guztiari boom demografikoa gehitu behar zaio», erantsi du Elsandoubik. Izan ere, Egiptoko populazioa 100 milioira hurbiltzen ari da.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1850/002/001/2018-03-03/dj_vu_etengabea_italian.htm Sat, 03 Mar 2018 00:00:00 +0100 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1850/002/001/2018-03-03/dj_vu_etengabea_italian.htm\nBost urteren ondoren, bozetatik aterako al da lehen ministro berria? Inork ez du eskua sutan jartzen. «Italiarrek lider paternalista baten beharra dute; ez du axola nondik datorren», iritzi dio Lorenzo Pregliascok, inkestak aztertzea helburu duen Youtrend webguneko zuzendariak.\nBaina boz hauetan egonkortasun politikoa baino gehiago dago jokoan. Hauteskundeen aurretiko asteetan tentsioa sumatu da, eta alderdiek banaketa ideologiko handia erakutsi dute.\nHauteskundeetan hiru bloke nagusitu dira. Alde batetik, Matteo Renzi lehen ministro ohiak zuzentzen duen zentro-ezkerra. Egun gobernuan dagoen PD Alderdi Demokratikoak barne hartzen du, eta, inkesten arabera, herritarren zigorra jaso dezake, ez baita botoen %25era iritsiko. «Italiarrek ez dute gustuko Renziren harrokeria. Gainera, askoren aburuz, gobernu sozialdemokrataren erreformek prekaritatea besterik ez dute bultzatu», uste du Pregliascok.\nBigarren bloke handia Silvio Berlusconiren zentro-eskuina da. Il Cavaliere-ren Forza Italia, koalizioan aurkeztuko da Lega Nord alderdi ultraeskuindarrarekin (Lega Salvini Premier izenarekin aurkeztu da) eta Fratelli d'Italia (Italiako Anaiak) talde xenofoboarekin. Koalizioak ez du argitu zein den lehen ministrorako hautagaia. «Legako Matteo Salviniren eta Berlusconiren artean dago lehia. Bietatik boto gehien lortzen duenak izango du izena aukeratzeko eskubidea», azaldu du Pregliascok. Eskuineko liderraren proposamen izarra da Flat Tax delakoa, alegia, PFEZaren gainean %23ko tarifa laua ezartzea.\nBost Izarren Mugimendua\nEdonola ere, Berlusconik ezin du bere burua aurkeztu. Ustelkeria kasuengatik Italiako auzitegi gorenak sei urterako inhabilitatu du kargu publikoak betetzeko. Horregatik, bere «seme» politikoa, Antonio Tajani Europako Parlamentuko presidentea, proposatu du. Halere, lehen ministro ohiari iruditzen zaio misio mesianiko bat bete behar duela: «1994an komunistekin gertatu zen bezala, nire ahotsa altxatzeko beharra sentitu dut. Italian sekta arriskutsu bat irits daiteke boterera».\nEta sekta hori Bost Izarren Mugimendua da, Berlusconiren ustez. Inkesta guztien arabera, Beppe Grillo komikoaren antikasta alderdi euroeszeptikoa izango da hauteskunde hauetan gehien bozkatua. Populistatzat jotzen den mugimendua, 2009an sortu zen, Zoazte popatik hartzera lemapean, eta sistema politikoa barrutik suntsitzeko helburuz. Alderdiak gazte haserretuen eta etsituen botoa biltzen du gehienean. Hori hala, lehen ministrorako hautagaia 31 urteko politikaria da: Luigi di Maio. «Baina Bost Izarren Mugimenduko kideak ez dira 2013an hauteskundeetara lehen aldiz aurkeztu ziren eskarmenturik gabeko gazteak. Azken urteetan politikaren nondik norakoak ezagutu dituzte, hiri askotan boterera iritsi dira, eta haien formak biziki leundu dituzte», iritzi dio Pregliascok.\nEzkerreko alderdiak, berriz, banatuta aurkeztuko dira hauteskundeetara. Pietro Grasso senatuko presidenteak gidatzen duen Liberi e Uguali mugimenduak (Askeak eta Berdinak) barruan hartu ditu PDtik atera diren azeri zaharrak, artean Massimo D'Alema eta Pier Luigi Bersani. «Matteo Renziren kontrako alderdia dela dirudi», azaldu du Giovanni Orsina, Luiss-Guido Carli unibertsitateko irakasleak.\nEzkerrerago oraindik, alderdi komunista ohiko kideez osaturiko Botere al Popolo mugimendua dago (Boterea herriari). Napoli hirian babes handia duen taldeak ezustekoa eman dezake, parlamentura sartzeko beharrezkoak diren botoen %3 eskura ditzakeelako. Azkenik, Italian izen handia duen Emma Bonino politikariaren Piu Europa (Europa gehiago). Boninok ezkerreko programa aurkeztu du ikuspuntu sozialetik, baina oso liberala alde ekonomikotik.\nProposamen gutxi eta irain asko ekarri ditu hauteskunde kanpainak. Alderdi politikoek migratzaileen auzia astindu dute gehienean; izan ere, bozen aitzitik izan zen eraso xenofoboak hautsak harrotu ditu. Ekintzaile neofaxista batek sei migratzaile zauritu zituen auto batetik tirokatuta. Biktima guztiak Afrikako iheslariak dira. Erasotzaileak keinu faxista, alegia, agur erromatarra egin zuen atxilotu zutenean.\nOrsinak uste du eskuin muturrak eraginkorki kapitalizatu duela migrazioaren drama: «Pobreen arteko gerra bat bilakatu da. Italiako klase ertain pobretuak nabaritu du denbora gutxian bizi kalitatea galdu duela. Italiarrak ez dira oraindik krisitik atera, eta oso amorratuta daude».\nHori hala, eskuin muturrak azkar jakin du errudun bat aurkitzen. Lega alderdi ultraeskuindarrak migratzaileak aurkeztu ditu etsaitzat. Langabezia eta segurtasunik eza etorkinen etorrerarekin lotu ditu, eta gorrotoaren programa zabaldu du. Salvini liderrak 180 graduko bira eman dio alderdiari. Legak alde batera utzi ditu iparraldearen independentziaren aldeko aldarrikapenak eta Erroma lapurra lema. Egun, Marine Le Penen Fronte Nazionalaren tankerako indar nazional ultraeskuindarra da. «Hauteskundeetan boto andana jaso ohi du, berriz, ezkerrekoak ziren industria eremuetan», azaldu du Pregliascok.\nBaina ez da bakarra. Casa Pound eta Forza Nuova mugimendu neofaxistek txirotasun egoeran dauden italiarrentzako doako laguntza sistema hezurmamitu dute. Greziako Egunsenti Urrekara xenofoboaren jarrera bera sumatzen zaie. Orsinak hala ikusten du: «Mezu argia daukate: gobernuak bizkarra eman die italiarrei eta soilik etorkinak laguntzen ditu. Gu gara herritarrei eskua luzatzeko prest gauden bakarrak». Horregatik, eskuin muturreko alderdiek inbasioaren ideia astindu dute, eta 600.000 migratzaileren kanporaketa proposatu. «Baina errealitatea oso bestelakoa da», uste du Pregliascok, «1998tik egun arte 25-35 urte bitarteko bi milioi italiarrek hanka egin dute etorkizun baten bila. Herrialdea gero eta zaharragoa da. Ez dago belaunaldi ordezkorik», erantsi du.\nItalia euroguneko hirugarren ekonomia da, baina ezagutu ditu garai hobeagoak. Herrialdearen zor publikoak BPGaren %130 gainditzen du, eta gazteen langabezia tasa %40 ingurukoa da. Iparraldearen eta hegoaldearen artean alde galanta dago, gainera. Lombardiako eta Piemonteko industria gune handiek talka egiten dute hegoaldearen dekadentziarekin. «Tontakeria bat dirudi, baina Milanen bizi itxaropena bi aldiz handiagoa da Calabrian baino», azaldu du Orsinak.\nMafiaren infiltrazioak, ordea, ez du iparraldearen eta hegoaldearen arteko bereizketarik egiten. «Politikaren eta krimen antolatuaren arteko harremana, kontu zaharra da Italian. Halere, Lombardian eta Erroman azaleratu diren kasu berriek argi utzi dute mafiaren tentakuluak lurralde osora zabaldu direla», iritzi dio Pregliascok. Zaborraren kudeaketaren ardura duten enpresa publikoei buruz ari da analista politikoa, bada, Camorraren eskuetan zeudela argitu du justiziak. «2018ko mafia ez da herritarrei pizzo-a edo kuota eskatzen dien klana. Kontuan izan behar dugu Siziliako, Calabriako eta Napoliko capo-en seme-alabak abokatuak eta bankariak direla. Horrek maila guztietara zabaltzeko aukera eman dio krimen antolatuari», erantsi du.\nBozen ondorengo egunak ekarriko duena misterio bat da Italian. «Are gehiago, hauteskunde lege berriarekin», adierazi du Orsinak. Izan ere, parlamentuak araudi berria onartu du bozen aurretik: «Orain, sistema mistoa daukagu; hau da, proportzionala eta gehiengoarena. Horrek koalizioak hobesten ditu. Botoen %40 behar da gobernatzeko».\nPregliascoren iritziz, legea Renzik eta Berlusconik adostu zuten Bost Izarren Mugimendua zigortzeko eta hauteskundeen ostean bien arteko Koalizio Handia sinatzeko. Funtsean, Bruselarentzat eta Sergio Mattarela errepublikako presidentearentzat akordio perfektua da. «Renzi eta Berlusconi animalia politikoak dira, etsai handiak, baina elkarren beharra dute», iritzi dio Pregliascok. Halere, politologoaren aburuz, «gaizki atera zaie jokaldia». Otsailaren 16an publikatu ziren azken datuek diote bi indarrak ez direla botoen %40ra iritsiko. Renziren eta Berlusconiren irtenbide bakarra da ezkerreko alderdi txikien botoak batzea. «Ez da erraza izango, ordea. Ezkerreko mugimenduak, antiberlusconista amorratuak dira. Halako akordio batek haien izena zikinduko luke», uste du Pregliascok.\nHori hala, kinielak egiten hasiak dira italiarrak. Zeintzuk dira hauteskundeen osteko agertoki posibleak? Egoera apokaliptikoena, Europaren amesgaiztoa, da zentro-eskuineko koalizioak, Forza Italiak eta Legak, gobernua sortzea. Azken datuek diote gehiengotik hurbil daudela. «Ez badira %40ra iristen, beste alderdietako parlamentariak erosiko dituzte. Italian oso ohikoa da transfugismoa. Berlusconik azken asteak pasatu ditu Bost Izarren Mugimenduko hautagaiak era irekian seduzitzen», iritzi dio Orsinak.\nOraingoz, argi dagoena da Mattarela presidenteak ez diola Bost Izarren Mugimenduari emango gobernua sortzeko enkargua. Boto gehieneko indarra izan arren, mugimendu antikastak argi utzi du ez duela alderdi tradizionalekin gobernu hitzarmenik sinatuko. Halere, ez litzateke baztertu behar Mattarelak berriz ere Paolo Gentiloniri, egungo lehen ministroari, ematea epe baterako gobernua sortzeko enkargua: «Tarte horretan, hauteskunde lege berria onartu beharko litzateke, eta datorren urtean bozetara itzuli», erantsi du Pregliascok. Orsina, berriz, ez da iritzi berekoa: «Parlamentari berriek ahal duten guztia egingo dute bost urteko legealdia agortzeko. Behin parlamentuan sartu ostean, ez dute atera nahiko». Kasuak kasu, eta, gezurra badirudi ere, Berlusconik izango du gobernu berriaren giltza.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1736/011/001/2017-08-29/tanta_bat_ozeano_zabalean.htm Tue, 29 Aug 2017 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1736/011/001/2017-08-29/tanta_bat_ozeano_zabalean.htm\nAhmedek eta haren emazteak bi seme-alaba dituzte, eta ondo moldatu dira Italiara: «Leiniko herritarrek asko babestu gaituzte. Azkar sentitu gara komunitate txiki honetako kide», adierazi du errefuxiatuak. Siriako gerraren aurretik, lege islamiarra irakasten zuen Ahmedek unibertsitatean. Libanora iritsi zenean, ordea, eraikuntza alorrean hasi zen lanean. Izan ere, Bekaa haranean, pobrezian bizi zen familia. Ahmedentzat ezinezkoa zen kide guztiak batu eta haien kabuz Europara iristen saiatzea.\nYahiatar sendiko hiru kidek elbarritasunen bat dute. Ahmeden bi arreba gor-mutuak dira, eta anaia zaharrenak distrofia muskularra du. Ahmedek Abu Antar ezizenarekin deitzen du anaia, Siriako telesailik famatuenaren protagonistaren omenez. «Ez dut inoiz ahaztuko Homsetik alde egin genuen eguna. Gurpil aulkia etxean utzi, Abu Antar bizkarrean hartu, eta 40 kilometro egin genituen oinez Libanora iritsi arte», gogoratu du asilo eskatzaileak.\nBekaa haranean, ordea, ahanzturara kondenatuak zeuden yahiatarrak. «Libanoko kanpaleku inprobisatuen egoera benetan tamalgarria da. Higiene arazoak daude, eta, hori gutxi ez, eta asilo eskatzaileak esplotatu egiten dituzte», gogoratu du Ahmedek. Halere, 2015eko udan, San Egidio komunitateko hainbat boluntariok haien kanpadenda bisitatu zuten. Errefuxiatuen artean elkarrizketak egiten ari ziren egoerarik tamalgarrienean zeuden familiak aukeratu eta modu seguruan Italiara ekartzeko. Yahiatarrak ezagutu bezain laster, zerrendan lehenak jarri zituzten.\nErromako San Egidio komunitate katolikoa aitzindaria izan da pasabide seguruen ideia egia bihurtzen. «Mediterraneoko eta Egeo itsasoko heriotzak ekidin nahi genituen, eta erantzun baten bila hasi ginen. Europako herrialdeek mugak ixten zituzten bitartean, Europako araudia arakatzeari ekin genion, eta korridore humanitarioen errealitatea ezagutu genuen» azaldu du Daniela Pompei proiektuaren kudeatzaileak.\n«Araudia aztertzea besterik ez dago», erantsi du Pompeik. Izan ere, Europako Batasuneko estatu kide bakoitzak eskumenak ditu arrazoi humanitarioengatik bisak emateko. Hala, Bruselaren gelditasunaren aurrean, pasabide seguruen proposamena egin zion San Egidiok gobernuari. Erromak onartu egin zuen, eta, trukean, San Egidioren eta hainbat eliza protestanteren ardura izan da proiektu guztia antolatzea eta ordaintzea. «Libanon egindako aukeraketa prozesua, bidaia, eta, batez ere, hona iritsi osteko ostatua, hizkuntza ikastaroak eta integrazio prozesua gure ardura dira», adierazi du Pompeik. Estatuak ez du zentimo bat ere jarri.\nHori hala, Italiako Gobernuak 800 bisa humanitario eman ditu, eta beste 200 banatuko ditu urtea amaitu baino lehen. «Ehunka pertsonak hegazkinez bidaiatu dute Libanoko kanpalekuetatik Europara. Ez dira trafikatzaileen eskuetan jarri, eta ez dute itsasoan bizitza arriskatu», erantsi du Pompeik.\nKorridoreek Europako Batasuneko hamalau estatu kidek baino asilo eskatzaile gehiago hartu dituzte. Tanta bat ozeano zabalean? «Agian bai», erantzun du proiektuaren kudeatzaileak, «baina aurrekaria ezarri du; izan ere, aurki Frantziako Gobernuak Irakeko eta Siriako 500 asilo eskatzaile jasoko ditu Libanotik».\nBestalde, bisa humanitarioek segurtasuna berresten dutela uste du San Egidiok. «Alderdi politiko askok errefuxiatuen drama erabiltzen dute eraso jihadistekin lotzeko, baina korridoreen bidez iritsi diren asilo eskatzaileei kontrolak egin zaizkie. Libanotik heldu diren pertsona guztiak erregistratuta daude, eta jakina da haien nortasuna», adierazi duPompeik.\nHorregatik, korridore humanitarioen esperientzia Ekialde Hurbiletik Afrikara zabaltzeko prest agertu da Italia. Hala, pasabide seguru bat irekiko du Etiopiatik Europara, eta Erromako gobernuak Hego Sudango, Eritreako eta Somaliako iheslariak hartuko ditu. Pompei pozik agertu da: «Urte hasieratik, 2.000 lagun baino gehiago ito dira Libiatik Italiara iritsi nahian. Gure esku dago Mediterraneoko hilobia ez handitzea».\nGizartean lekua bilatu\nBaina dena ez da urre kolorekoa. Lehenengo 800 errefuxiatuak Italiara iritsi zirenetik urtebete pasatu da, eta balantzea egiteko unea dela uste du San Egidiok. Izan ere, hasierako poztasunetik harago, errealitate gordinarekin topo egin dute familia guztiek. «Agiriak behar bezala dituzte, baina gizartean lekua bilatzea ez da erraza izan haientzat», adierazi du Pompeik.\nSan Egidio komunitateak udalerri askotan banatu ditu errefuxiatu familiak, eta batzuen eta besteen esperientziak oso desberdinak dira. Oro har, herri txikietan bizi direnak hobeto moldatu dira hiri handietan daudenak baino. Korridore humanitarioek bi urteko ostatua eta soldata aurreikusten dute familia bakoitzarentzat, baita lan munduan sartzeko laguntza ere. Halere, gehienek lanpostu bat aurkitu dute lehenago. Ahmed, adibidez, Leiniko udal administrazioan ari da lanean, eta mila euro irabazten ditu hilabetero. Yahiatarrek ondo baino hobeto hitz egiten dute italieraz eta haurrak erraz moldatu dira hezkuntza sistema berrira.\nBeste askorentzat, ordea, oso zaila izan da sustraiak urrun uztea. Pompeik hala dio: «Familia gehienek bizi kalitate handia zuten Sirian, eta, Europarekin amesten zuten arren, hona iritsi direnean jabetu dira ezinezkoa izango dela aurreko bizitzara bueltatzea. Heriotza atzean utzi dute, baina Europa arrotza zaie».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1865/014/001/2017-07-30/iturria_itxi_nahian.htm Sun, 30 Jul 2017 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1865/014/001/2017-07-30/iturria_itxi_nahian.htm\n«Txantxa txar bat dirudi, baina serio ari dira, tamalez», azaldu du Campsek. Proactivako zuzendariak behin eta berriz esan du Libia ez dela herrialde segurua iheslarientzat. «Egunero iristen zaizkigu bortxaketen eta torturen testigantzak. Onartezina da indarkeriatik ihes egiten dute pertsonak indarkeriara bueltatzea».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2275/045/002/2017-03-05/zaharberritze_saio_hutsala.htm Sun, 05 Mar 2017 00:00:00 +0100 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/2275/045/002/2017-03-05/zaharberritze_saio_hutsala.htm\nBaina hastapen xume horietatik gaur egun arte dezente aldatu da RAI. 2017an, Europako hedabide publikorik handienetarikoa da Italiakoa. Bada, 13 telebista kate, hamar irrati kate eta 12.000 langile ditu, baita kontratu finkorik ez duten beste 10.000 kolaboratzaile ere. Menduni RAIren administrazio kontseiluko kidea izan da zazpi urtez, eta honela deskribatu du hedabidearen osasuna: «Izugarrizko mastodontea da. Denok dakigu eskua sartu behar zaiola, baina inork ez du plan estrategiko serio bat martxan jartzeko borondaterik». Halere, audientzian lider da oraindik ere RAI, eta italiarrek «berea balitz bezala sentitzen dute».\nHalako hedabide erraldoi bat zutik mantentzeko, bi dira finantzaketa iturri nagusiak: kanona eta publizitatea. Italiako telebista publikoaren finantzaketaren %70 kanonaren bidez lortzen dute. 2015eko erreformaren ondotik, etxe bakoitzak 100 euro ordaindu behar ditu urtean —kanona argindarraren fakturan txertatu du gobernuak—.\nMatteo Renzi lehen ministro ohiaren gobernuak bultzatu du RAIn egin den zaharberritze saiakera bakarra. Italiako Parlamentuak 2015ean onartu zuen lege berriaren arabera, RAIren boterea administrazio kontseiluaren eta administratzaile delegatu izeneko ordezkari berriaren artean banatu da. Administratzaile delegatua Ekonomia Ministerioak aukeratzen du, eta botere osoa dauka kate guztietako zuzendariak aukeratzeko.\nBestalde, administrazio kontseiluaren pisua ere apaldu egin du parlamentuak, lehen bezala bederatzi kide izan ordez zazpi baititu orain. Kideak honela banatzen dira: bi diputatuen ganberak aukeratzen ditu, bi senatuak, bi gobernuak eta bat RAIko langileek. Administrazio kontseiluaren boterea biziki ahuldu da, gainera. Izan ere, erreforma martxan jarri zenetik, organo historikoaren iritziak ez dira lotesleak, albistegietako zuzendarien kasuan izan ezik. «Gure eredua BBCrena da», esan izan du Renzik, baina Erresuma Batuko telebistaren independentziatik oso urrun geratu da RAI berria.\nSindikatuek lortu duten garaipen bakarra izan da zuzendari nagusien soldatak publikoki jakinaraztea. Gardentasunaren gaineko erreforma berrian, argitara atera da zenbat irabazten duten agintari guztiek. Kasu honetan ere, Europako marka guztiak gainditzen ditu Italiak: RAIko 94 kidek urteko 200.000 euro baino gehiago irabazten dute. Antonio Campo Dall'Orto zuzendari nagusiak, adibidez, 650.000 euroko soldata izan zuen iaz. «Oso deigarria da Dall'Ortok lehen ministroak baino sei aldiz gehiago irabaztea», uste du Mendunik.\nHalere, irakaslearen iritziz, Italiako hedabide publikoak badu Europako telebista gutxik garatu duten zerbitzu garrantzitsu bat: TGR delakoa. «Italiako dibertsitate linguistikoak bultzaturiko egitasmo bat da, hau da, eskualde bakoitzak tokian tokiko kalitatezko albistegi bat izan dezan, eremu bakoitzeko hizkuntzari erreparatuz».\nRAIk egoitza bereziak ditu Sizilian, Sardinian, Friulin, Trentino-Adige Garaian eta Aostako Haranean. Italiako telebista publikoak hizkuntza gutxituei erreparatzen die; Aostako Haranean, adibidez, patoisez emititzen dituzte eguneko bi albistegi. Trentino-Adige Garaian, bestalde, bi telebista kate ditu RAIk: Rai Sudtirol izeneko alemanierazko katea eta Rai Ladinia, ladinoz emititzen duena.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1996/005/001/2017-02-26/europa_hesiz_oztopatutako_zeharkaldia.htm Sun, 26 Feb 2017 00:00:00 +0100 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1996/005/001/2017-02-26/europa_hesiz_oztopatutako_zeharkaldia.htm\nIdomeniko pasabideak domino efektuaren azken maila islatzen du. Iaz, 14.000 errefuxiatu jaso zituen; egun, ez da inor geratzen. «Bruselaren lehen erabakia izan da mugak Europatik kanpora ateratzea eta Turkian tapoi-estatu bat sortzea», azaldu dio BERRIAri Andrea Contentak, MSF Mugarik Gabeko Medikuen Balkanetako bozeramaileak, «bigarren pausoa, berriz, barne kontrolak berriz ezartzea izan da».\nContentari iruditzen zaio gotorleku bihurtu nahi duela Europak. «Nor berean tematu da», bada, Ekialde Hurbiletik kontinente zaharrera lekualdatu den errefuxiatuen auziak zatiketa eta hesiak eragin ditu. «XX. mendean eraikitako harresi gehienak erori egin dira, baina XXI. mendeko hesi berrien helburua ez da populazioa zatitzea, Europarako sarrera debekatzea baizik», erantsi du.\nHungariako Viktor Orban lehen ministro ultranazionalista izan zen lehena alde bakarreko erabakiak hartzen. 2015eko udan, Balkanetako ibilbidearen garairik beroenean, 175 kilometroko hesi bat eraiki zuen Serbiarekiko mugan. Ekinaldi horrek bidea ireki zion Bruselaren ate itxien politika berriari. Budapesten arabera, «Schengen eremuaren zaindari bakarra» bihurtu da Orban, eta eguneko 25 asilo eskatzaileri soilik uzten die Hungariara legez sartzen.\nBudapesten erabakiek aurrekaria ezarri dute, eta Bulgariak estrategia bera kopiatu du. Turkiarekin batzen duen 240 kilometroko mugan hesi bat eraikitzen ari da Sofia. Helburua betetzeko, 90 milioi euro eman dizkio Europako Batasunak, eta hogei herrialdetako 172 polizia dauzka mugaldean zabalduta. Boiko Borisov lehen ministroaren metodoak are gogorragoak dira, ordea. «Talde paramilitarrak daude han. Iheslariak atxilotu, biluzarazi eta jipoitu egiten dituzte», salatu du Amirrek, Italiara kamioi batean ezkutatuta iritsi berria den gazte pakistandarrak. Egoera hain da larria, MSFk biziki salatu baititu Sofiaren moduak. «Aurtengo neguan, gutxienez hamar iheslari hil dira Turkiaren eta Bulgariaren arteko muga zeharkatu ostean. Basoan aurkitu dituzte gorpuak, izoztuta», azaldu du Contentak. Baina asilo eskatzaileek ez dute beste alternatibarik. Are zailagoa da Turkiaren eta Greziaren arteko muga banatzen duen Erdineko hesia zeharkatzea.\nHori hala, Serbia kaiola bihurtu da Balkanetan harrapatuta dauden milaka errefuxiatuentzat. Ez aurrera ez atzera egin ezinik dabiltza. «Ehunka gazte zeharo blokeatuta daude. Mugak itxi dituzte, eta mafia sareen eskuetan utzi dute gure etorkizuna», uste du Amirrek. Gazte pakistandarrak lortu du Italiara iristea, baina bere trafikatzaileari 2.500 euro ordaindu behar izan dizkio. Esloveniatik Italiara oinez gurutzatu baino lehenago, Kroaziaren eta Esloveniaren arteko mugako kontrolak gainditu behar izan ditu.\nEdonola ere, errefuxiatuen kontrako erabakirik irmoena Erresuma Batuak hartu du. Frantziako Calaisko errefuxiatuen kanpaleku inprobisatua hustu aurretik, hormigoizko pareta bat eraikitzen hasi da Londres. Lau metroko garaiera izango du, eta 2,7 milioi inguruko aurrekontua dauka. Parisko gobernuak erabakia onetsi du, eta Londresek ordainduko du osorik. Hori guztia, migratzaileak kamioietara sartzea eta eurotunela gurutzatzea eragozteko.\nBestalde, harresien eraikuntza ez da etengo 2017an. Norvegiako Gobernuak ere hesi berri bat iragarri du Errusiarekiko mugan. Izan ere, 5.000 inguru dira Zirkulu Polar Artikotik Norvegiara gurutzatu duten iheslariak.\nHori nahikoa ez balitz bezala, Europako Batasuneko estatu gehienek mugaldeko kontrolak berriz ezarri dituzte. Austria da guztien artean gogorrena. Esloveniako mugan lau kilometroko hesia eraiki ondotik, kontrol zorrotzak ezarri ditu Italiarekiko Brenneroko eta Tarvisioko pasabideetan. Helburua da Italiak erregistratzen ez dituen iheslariak bueltan bidaltzea eta siriarrak ez diren guztiei ateak ixtea. Austriak ez du migratzaile gehiago jaso nahi, eta erabakiak ekaitz politikoa eragin du Erromaren eta Vienaren artean. Paolo Gentiloniren gobernuak salatu du Bruselak bakarrik utzi dituela Mediterraneotik iristen diren milaka iheslarien harrera antolatzeko.\nAlpeetako pasabide estuan gertatzen ari dena ez da adibide bakarra. Italia eta Frantziaren arteko Ventimigliako mugan errealitate berdintsua dute asilo eskatzaileek. Frantziak mugak itxi ditu migratzaileentzat, eta trenean gurutzatzen saiatzen diren guztiak Italiara bidaltzen ditu bueltan. Hollanden gobernuak adierazi du larrialdi egoeraren barruan harturiko erabaki bat dela, baina berehalako itzulerak praktika zaharra dira Ventimiglian.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1859/012/001/2016-07-29/somaliarekin_amesten_dut.htm Fri, 29 Jul 2016 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1859/012/001/2016-07-29/somaliarekin_amesten_dut.htm alhandullilah eta grazie errepikatzen ditu behin eta berriz. Uztaileko egun eguzkitsu batean egin du hitzordua BERRIArekin. Ramadanaren amaiera da, eta pozarren dago; izan ere, duela egun gutxi eman diote hainbeste aldiz desiratu duen albistea. Ahmed Italian jaiotako bere adineko beste edozein gazte bezain italiarra da, eskubide eta betebehar berberekin.\nBaina orain arteko bidea ez da batere erraza izan gaztearentzat. Somaliatik alde egin, eta Lampedusako lurra ukitu zuen arte, zazpi hilabete pasatu ziren. Italiara iritsi, eta paperak lortu dituen arte, zortzi urte igaro dira.\nAhmedek primeran gogoratzen du gurasoei agur esan zien eguna. 2007ko abendua zen, eta gerrak ez zuen gupidarik. «Unibertsitatean hasi berria nintzen, eta Polizia egunero sartzen zen gazte ekintzaileak atxilotzera. Egun batean, 'kito, aski da' esan nion neure buruari». Zuzenbide ikasketak utzi, motxila prestatu, eta trafikatzaile sare baten esku jarri zuen bere etorkizuna: «Gurasoek ez zuten nire erabakia babestu, asko beldurtu ziren».\nGaztearen familia ez da aberatsa, ezta pobrea ere. Ahmedek eta Safiyak zortzi seme-alaba izan dituzte, eta denek egin dituzte goi mailako ikasketak. Abdullahi semerik zaharrena da, eta 1988an sortu zen, Muqdishon. Aitak administrazio publikoan lan egiten zuen, gerra zibilak Somaliako estatu egitura guztiak suntsitu zituen arte. Ama, berriz, «etxeko burua» da oraindik ere. Ahmedek ez du txikitako oroitzapenik: «Gerra da gogoratzen dudan gauza bakarra. Gure auzoan ez zegoen jolas parkerik. Bizilagunak armatuta ateratzen ziren kalera. Baina gerrara ere ohitu egin ginen, eta, zoramen horren guztiaren erdian, gure haurtzaroa babesten saiatu ziren gurasoak».\nAhmedek hiru urte zituen Somaliako gerrak eztanda egin zuenean. 1991n hainbat milizia armatuk Siad Barre presidentea kargutik kendu zuten, eta herrialdea zeharo zatituta geratu zen: Somaliako Alderdi Patriotikoa hegoaldean, Mugimendu Nazionala iparraldean eta Somaliako Kongresu Batua hiriburuan. Somalilandiaren sorrera ere etorri zen ondoren. Geroztik, Afrikako adarreko herrialdeak ez du estatu egitura zentralizaturik izan, eta Amerikako Estatu Batuen eta Nazio Batuen Erakundearen esku hartzeak are gehiago nahastu du egoera. Washingtonek gerra jauntxoak eta klan aberatsak finantzatu ditu talde islamisten aurka borrokatzeko aitzakiaz. «Somalia lurralde aberatsa da. Kontinenteko kostalderik handienetan bigarrena du, eta Juba ibaiak eremu handiak emankortu ditu, baina nazioarteko interesek dena lokaztu dute»; hala uste du Ahmedek.\n2004tik gobernu eta parlamentu bat osatu dira: lehenik Kenyan eta orain Somaliako mugen barruan. Hainbat alderdi politikok, klanek eta gerra jauntxok osaturiko sistema politikoa da, bake sozialari eusteko eta denen interesak bermatzeko. Bitartean, Auzitegi Islamikoen Mugimendua indartuz joan da, eta Somaliako zatirik handiena kontrolatzen du, Muqdisho hiriburua barne. «Nazioarteak eskuak odolez zikinduak ditu; izan ere, gerra jauntxoak armatu ditu urte luzez. Gerra bati buruz mintzatzen ari garenean, zera hausnartu behar dugu: armak nondik datoz?».\nOrain, berriz, egoera baretu egin dela esan dio amak. «Hedabideek diote Muqdisho munduko hiririk arriskutsuena dela, baina ederra ere bada», dio gazteak, «arazoa da gerrak dena suntsitu duela». Azken urteetan, milioi bat somaliar hil dira gatazkaren, goseteen eta gaixotasunen eraginez. «Gutxieneko zerbitzuak falta dira, eta, gerraren ondorioz, dena pribatizatu da. Segurtasunaren gaineko negozioa bultzatu dute fakzioek», erantsi du.\nUNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera milioi bat somaliarrek beren etxetik alde egin dute. Gehienak inguruko herrialdeetan ezarri dira, gerraren eta lehortearen ondorioz. Somaliaren eta Kenyaren arteko mugan dago Daabad kanpalekua, eta 350.000 errefuxiatutik gora jaso ditu, gehienak somaliarrak; eguneko, batez beste, 50 haur jaiotzen dira han.\nHalere, beste askok Europarako bideari ekin diote. Ahmedek argi zeukan ez zuela Etiopiara edo Kenyara joan nahi: «Ondoko herrialdeetako kanpalekuek ez dute kanpadenda bat besterik eskaintzen. Daabaden denbora geratu egin da». Alta, Europan etorkizun bat izatearen truke, ihesaldi arriskutsu bat egin beharra dago. «Egokiena litzateke abioi bat hartzea, baina hori ezinezkoa da, beraz, giza eskubideak zapaltzen dituzten mafien esku geratu nintzen».\n2007ko abenduan utzi zuen gurasoen etxea Ahmedek. Muqdishon beste gazte batzuekin bat egin eta kamioi batean sartu zituzten Etiopiako muga gurutzatu arte. Somaliako etsai historikoaren lurrak zeharkatu ondoren, Sudanen sartu ziren eta beste trafikatzaile sare batek jaso zituen. «Han eta orduan hasi zen exodoaren unerik zailena», gogoratu du. Sudanen eta Libiaren arteko desertua idorra bezain gogorra da, eta mafiek ez dute gupidarik. «Autoa apurtzen bazen, inor ez zetorren konpontzera. Gutako bat gaizki sentitzen bazen, desertuaren erdian uzten zuten». Mohamed izeneko iheslari bati horixe gertatu zitzaion: «Korrikaldi batean orkatila bihurritu zuen, eta trafikatzaileek tiro egin zioten».\nHalere, gaztearen ustez, elkartasun sare polita sortu zuten ihes egiten ari zirenen artean: «Ez genuen elkar ezagutzen, baina elkarri laguntzen saiatu ginen». Bada, zazpi hilabeteko ibilaldi amaigabearen ondotik, Muammar Gaddafiren Libiara iritsi zen: «Libiako kostak oso kontrolatuta zeuden, baina mafiak Poliziarekin elkarlanean aritzen ziren, gaur egun bezala».\nLibian, iheslari somaliarrak beste hainbat herrialdetako errefuxiatuekin batu zituzten, nigeriarrak, eritrearrak eta sudandarrak gehienak. Apartamentu batean itxaron zuten onespena jaso arte. «Itsasoa zeharkatzea bidaiaren zatirik errazena izan zen niretzat. Txarrena eginda zegoen. Zazpi hilabeteko exodoaren ostean, gu geratuko gintuen diktadorerik ez zegoen».\nAbdullahi Ahmed 2008ko ekainaren 23an iritsi zen Lanpedusara, arrantzale libiarren egurrezko itsasontzi zahar batean. Beste 40 gazterekin gurutzatu zuen Mediterraneoa eta lehorregia iruditu zitzaion irla: «Italia ez zen nire azken helmuga. Hemen ez nuen asilo politikoa eskatu nahi, baina hatz markak hartu zizkidaten; beraz, ez nuen beste irtenbiderik».\nEdonola ere, esker onekoa da Italiarekin. Lampedusara iritsi eta egun betera, Piemonteko Settimo Torinese udalerrira eraman zuten. Han, Gurutze Gorriak ongietorria egin zion: «Ondo hartu ninduten, eta, hiru hilabeteren buruan, bizitoki baimena eman zidaten. Guztira, urte bat behar izan nuen asilo politikoa lortzeko». Abdullahirentzat, oso garrantzitsua izan da Gurutze Gorriak eskaini dion laguntza; izan ere, harrera etxea utzi behar izan zuenean, hantxe bertan geratzeko aukera eman zioten. Gerora, egonkortasun horrek aukera eman dio buruan zituen hiru helburu betetzeko: italiera ikastea, kultura bitartekari bihurtzeko goi mailako zikloa egitea eta, azkenik, lana aurkitzea.\n«Askok galdetzen didate: zergatik izan duzu horren zorte ona? Zergatik aurkitu duzu lan bat, Somaliako beste gazte asko klandestinitatean edo etxe okupatuetan bizi diren bitartean? Eta nik ez dakit zer erantzun. Uste dut administrazioak aukera bat eman didala eta nik aukera hori aprobetxatzen jakin dudala».\nOrain, zortzi urteren ostean, amets handi bat bete du Abdullahik. Italiako herritartasuna lortu du. Bost urteko bizitoki baimena eta hiru urteko lan kontratua behar dira naziotasun desiratuta lortzeko, eta gazte somaliarrak aise bete ditu irizpide guztiak. «Pasaporte italiarrak ate asko ireki dizkit, baina ez dut ahaztu nondik natorren eta nora itzuli nahi dudan».\nHorregatik, agian, gaztearen hurrengo helburua da Italiako asilo eta integrazio politikak zaharberritzea: «Erromako gobernua izugarrizko ahaleginak egiten ari da itsasoan dauden iheslariak salbatzeko, baina ez du lan nahikorik egin asilo eskatzaileak gizarteratzeko eta bizikidetza bultzatzeko», salatu du.\nHori horrela, eskoletan lan egiten du, umeek txikitatik ezagut dezaten errefuxiatuen drama eta jakin ditzaten aniztasunaren balioak. Bere borrokak Europako beste hainbat txokotara ere eraman du: Lampedusatik Idomenira, eta, handik, Serbiaren eta Hungariaren arteko mugara. «Txangoak antolatzen ditugu goi mailako ikasleekin. Garrantzitsua iruditzen zaigu Europako aldi historiko hau aurrez aurre ezagutzea. Ni ere europarra naiz orain, eta hemengo mugetan gertatzen ari dena nire ardura ere bada».\nBaina hurrengo ametsak amaren izena dauka. «Gurasoei agur esan nienetik Somaliarekin amesten dut ia egunero», nabarmendu du. Horregatik, etxera itzuliko da aurten, Muqdishora. Zortzi urte hauetan asko aldatu dira gauzak ahmedtarrenean. Erdiko arrebek seme-alabak izan dituzte, eta anaia gazteenek atzerrira joateko baimena lortu dute. «Istanbulen daude, medikuntza eta arkitektura ikasten», azaldu du harro.\nGurasoak, ordea, gero eta nagusiago bilakatzen ari dira, eta aitaren eta amaren hutsunea sentitzen du gazteak: «Urteak aurrera doaz, eta haiek ez dute inoiz Somaliatik alde egingo. Gure aitak beti esan izan digu Muqdishon jaio zela eta Muqdishon hilko dela».\nTristuraz mintzatzen ari da, baina, edonola ere, hilabete gutxi barru familia besarkatzeko aukera izango du Abdullahik. Hegazkinez iritsiko da etxera, beti amestu zuen bezala.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1859/014/001/2016-07-27/nahiago_dut_etxera_itzuli_ahanzturan_erori_baino.htm Wed, 27 Jul 2016 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1859/014/001/2016-07-27/nahiago_dut_etxera_itzuli_ahanzturan_erori_baino.htm\nMuhakikek aitortzen du ez dakiela ezer Europako Batasunari buruz. Kontinente zaharrera alde egin baino lehenago, esan zioten oso erraza izango zela asilo politikoa eskatzea. Haren aitzinetik alde egin zuten bi lehengusuek azkar gurutzatu zituzten Balkanak. «Orain, Stockholmen bizi dira, eta etxe bat eman diete. Guri ateak itxi dizkigute».\nHorregatik, Europako geografiari eta politikari buruzko ikastaro azkar bat egin behar izan du azken hilabeteetan: ate itxien Mazedonia, Viktor Orbanen Hungaria arrazista, Alemaniaren gatibu den Austria... Muhakikek ez daki nork bultzatu duen blokeo politiko hau, baina ez zaio justua iruditzen. «Grezian usteltzen utzi nahi gaituzte. Ez dugu onartuko. Gerrak ez digu duintasuna lapurtu; beraz, Afganistanera itzuliko gara», esan du, haserre.\nBaina etxean ez du nork itxarongo dionik. Muhakiken gurasoak aspaldi joan ziren, eta talibanek senarra hil zioten. «Mendiez inguratutako herrixka bakartu bat da gurea. Gazte gehienek alde egin dute».\nMuhakik 1989an jaio zen, Hazarajat eskualdearen bihotzean; hain zuzen, Sobietar Batasunak Afganistandik alde egin zuen urtean. Herrialdea lur jota zegoen, eta gurasoek pobrezian hezi zituzten Samira eta haren ahizpa Farxta. Bi neskatoei ondoko etxeko emakumeak erakutsi zien idazten eta irakurtzen. Eskolara joatea ez zen eguneroko ekintza bat, baina Muhakik autodidakta hutsa da, eta, denborarekin, primeran ikasi du ingelesa. «Ez dut haurtzaroko oroitzapen ederrik. Behe mailako herritarrak ginen, azkenaren azkenak. Izugarria zen gure komunitatearen kontrako bazterkeria», gogoratu du.\nEz da gutxiagorako. Izan ere, Muhakik eta haren familia hazara etniako kideak dira. Hizkuntza persiarra erabiltzen duen herri xiita horrek jazarpen sistematikoa pairatu du luzaroan. «Garbiketa etniko baten biktimak izan ginen 1990eko urte kaotikoetan; batez ere, talibanen eskutik», nabarmendu du Muhakikek. Hazarek Afganistango populazioaren %9 osatzen dute, eta, historialari askoren aburuz, Gengis Khanen garaiko armadaren ondorengoak dira. Horregatik, agian, inbaditzaile mongoliartzat jotzen dituzte Afganistango herritar askok. Hazarak talibanen, Estatu Islamikoaren eta gainontzeko talde sunita erradikalen biktimak izan dira —asteburuan, EIk 80 lagun hil zituen Kabulen hazaren manifestazio bati erasota—, eta, aldi berean, Kabuleko agintarien bazterkeria sufritu dute. 1970era arte, adibidez, ezin zuten administrazio publikoan lan egin, ezta unibertsitatean ikasi ere.\nHalere, Muhakikek uste du Hamid Karzairen gobernuarekin egoera pixka bat hobetu zela: «Sektakeriari eta bazterketa etnikoari amaiera emateko erabakiak hartu ziren, baina ekinaldi horiek beste tentsio batzuk sortu zituzten gainontzeko etniekin; batez ere, paxtuekin eta tajikekin».\nEdonola ere, Muhakiken aburuz, atzerriko diru laguntzak ez dira iritsi Hazarajat eskualdera: «Nazioarteko indarrek errepideak egin dituzte, eta eskola berriak eraiki. Baina gutaz ahaztu dira». Gainera, NATOko tropen alde egiteak izua eragin du hazara komunitatean. Gutxiengoak garbiketa etnikoen beldur dira, eta horrek exodo handi bat eragin du.\nNBE Nazio Batuen Erakundeak emandako datuen arabera, Afganistango diaspora munduko handienetarikoa da. Iranen 2,4 milioi errefuxiatu afganiar bizi dira, eta Pakistanen, 1,5 milioi inguru. Azken urtean, gainera, Balkanetako ibilbidea egin duten talde handienetan bigarrena da Afganistangoa, Siriakoen atzetik. 2015ean Europako Batasunean jaso ziren asilo eskaeren %14 egin zituzten afganiarrek, baina Bruselaren eta Ankararen arteko akordioak mugarri bat ezarri du. Afganistango herritarrak babes politikoa eskuratzeko aukera gutxirekin geratu dira, baita hazara komunitate jazarria ere.\nHori horrela, Muhakikek berearen antzeko hamaika istorio aurkitu ditu bidean. «Senarra hil zidatenean jabetu nintzen gerraren benetako zoramenaz. Autobus batean zegoen, eta eraso egin zioten. Une batetik bestera joan zitzaidan», azaldu du. Gazte iheslariak ez du ezkutatzen bere ezkontza aurrez hitzartutako itun bat izan zela: «Nire lehengusua zen, baina harreman ona geneukan. Ez zidan inoiz ezer txarrik egin».\nBikoteak, ordea, ez zuen seme-alabarik izan, eta Muhakik bakarrik geratu zen. «Zoritxarrez, gure inguruko familia gehienek galdu dute kideren bat. Talibanentzat heretikoak gara», erantsi du. Muhakiken ahizpari ere senarra hil zion Al-Qaedak, baina berriz ere ezkondu da. Farxtak senar berriarekin eta seme gazteenarekin egin du ibilbidea.\nBi ahizpek behin eta berriz erakusten dituzte etxean geratu diren ezagunen argazkiak. «Semerik zaharrena Afganistanen utzi dut; ezin nuen nirekin ekarri. Familiari etorkizun bat eman nahi nion, eta, azkenean, Grezian amaitu dut atrapatuta», adierazi du Farxtak, tristuraz.\nIzan ere, Muhakikek eta haren familiak 5.000 kilometro baino gehiago egin dituzte Europara iristeko. Gazte iheslariaren ustez, trafikatzaileek oso ondo antolatu dute ibilbidea: «Erraza da Afganistandik Iranera zeharkatzea, baina oso zaila egin zitzaidan Iran guztia gurutzatzea». Halere, gazte iheslariari oraindik harrigarriagoa iruditu zitzaion Turkiara heltzerakoan ikusi zuena: «Toki askotatik etorritako errefuxiatuekin bat egin genuen. Jainkoak denei batera dei egin baligu bezala zen», gogoratu du.\nEdonola ere, Turkiaren ongietorria ez zen izan uste bezain ona. Muhakikek hainbat aste itxaron behar izan zuen Egeo itsasoa gurutzatzeko. «Zerrenda luze bat zegoen, eta txalupa gehienak gainezka zeuden». Gazteari Turkia ez zaio herrialde demokratiko bat iruditzen: «Ez nintzen seguru sentitu. Poliziak indarkeriarekin erantzun ohi zuen, eta ihes egiten ari zen errefuxiatu talde bat edo beste atxilotzen zuen».\nMuhakikek egunero pentsatzen du Ankaran «galdu» zituen aste horietan. Idomenira lehenago iritsi izan balitz, ez zukeen muga itxita aurkituko. «Behin, mutil batek itsasoan itotako haurtxo baten argazkia erakutsi zidan [Aylan Kurdirena]. Haren gorpua hondartzan zegoen etzanda. Asko beldurtu nintzen, baina aurrera egin nuen».\nMuhakiken familiak otsaileko gau ilun batean zeharkatu zuen Egeoa. Itsasoa oso bare zegoen, eta salbamendu talde batek Izmirreko kostatik atera zituen. Ondorengo ibilbidea, aski ezaguna errefuxiatu gehienentzat: Lesbostik Atenasera, eta hiriburutik, Idomenira. Baina Greziaren eta Mazedoniaren arteko pasabidea amesgaizto bihurtu zen, Skopjeko agintariak trabak jartzen hasi baitziren: «Iritsi ginenean, Siriako eta Irakeko errefuxiatuek bakarrik gurutza zezaketen. Iheslari afganiarrak blokeatuta geratu ginen». Handik egun gutxira, Mazedoniak muga itxi zuen.\nHori horrela, Europako errefuxiatuen kanpalekurik handiena bihurtu zen Idomeni. Egunero milaka pertsona iristen ziren mugaldera, baina inork ez zuen lortzen handik irtetea. «Hiru hilabetez, euriteak, elurra eta txingorra pairatu ditugu. Aire zabaleko kartzela batean bezala egon gara, eta lokatzetan bizitzera kondenatu gaituzte. Ez du ezertarako balio izan», salatu du. Bada, maiatzaren 24an Idomeni hustu zuen Greziako Gobernuak. Bertan geratzen ziren errefuxiatu gehienak ondoko kanpaleku ofizialetara eraman zituzten. Beste asko Idomeniren ondoan gelditu ziren.\nMuhakiken familia nora ezean ibili da ordutik. Hasieran, mugaldeko gasolindegi bateko zelaian egon ziren kanpatuta. Iheslari asko zeuden haien egoera berean, eta komunitate polita sortu zuten. Halere, lursail horren jabeak zelaitik bota zituen, eta etxe abandonatu batera joan ziren. «Baina trafikatzaileen eta droga saltzaileen eremua zen, eta handik alde egin genuen», azaldu du. Gazte iheslariak ez du kanpaleku ofizial batera joan nahi, baina dagoeneko ez zaio dirurik geratzen: «Denak balio du euro bat: kafeak, ur botilak, teak. Oso garestia da hemen bizirik irautea».\nMuhakik oso kritikoa da Europako eta Greziako agintariekin: «Idomenin babestuta sentitzen ginen. Kazetariak eta boluntarioak zeuden txoko guztietan. Kanpaleku ofizialetan, berriz, militarrak besterik ez dago. Nahiago dut etxera itzuli, ahanzturan erori baino». Blokeo horrek tentsio uneak piztu ditu, gainera. Grezian oso ohikoak dira errefuxiatu siriarren eta afganiarren arteko eztabaidak eta liskarrak. «Siriako familiek ez dute gurekin nahastu nahi. Askotan esaten digute beraiek direla benetako errefuxiatuak eta gu, berriz, haien egoerari probetxu hartu nahian gabiltzan migratzaile hutsak. Ez al dakite gu ere indarkeriaren biktimak garela? Non dago iheslarien arteko elkartasuna?».\n«Etorkizuna lapurtu didate»\nHorregatik, etsipenak jota dagoelako, etxera bueltatzeko prest agertu da: «Hemen ez dut beste aukerarik ikusten; beraz, borondatezko itzulera bat adosteko informazioa eskatu dut. Afganistanen, behintzat, etxe txiki bat daukat». Muhakik ez da trafikatzaileez fio, eta argi dio ez duela diru gehiagorik ordainduko Suediara iristearen truke. «Pozik nago haien helburua lortu duten errefuxiatu guztiengatik, baina ez dut ahalegin gehiagorik egingo ongi etorria ez naizen toki batera iristeko. Etorkizuna lapurtu didate. Afganistanen aitzineko miseria bera aurkituko dut».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1859/010/001/2016-07-26/azken_bost_urteetako_gerra_madarikazioa_da.htm Tue, 26 Jul 2016 00:00:00 +0200 Ane Irazabal https://www.berria.eus/paperekoa/1859/010/001/2016-07-26/azken_bost_urteetako_gerra_madarikazioa_da.htm\nAlkhedirren arreba, Reem, doktoretza ikasketak egiten ari da Berlinen. Azken sei urteetan Siriatik kanpo bizi izan da, eta gerra zibila diasporatik sufritu du. «Ez nuen inoiz imajinatuko egun batean Reemengana alde egin beharko genukeenik», dio gazteak.\nBaina bizitzak buelta asko ematen ditu. Alkhedirrek BERRIArekin bat egin du Skypeko leihotik: «Tristea da errefuxiatu batek Estatu Islamikoaren doktrina besarkatu duela ikustea. Halako erasoek elikatu egiten dute iheslariak terrorismoarekin parekatzen dituztenen diskurtsoa».\nGazte siriarrak abentura handi bat balitz bezala kontatzen du bere istorioa. Irribarrerik galdu gabe: «Batzuetan uste dut oraindik ez dudala bizi izandako guztia asimilatu. Hobeto gogoratzen ditut txikitako pasarteak. Azken bost urteetako gerra madarikazioa da».\nFahd Alkhedir 1986an sortu zen, Raqqako familia dirudun batean. «Nire aita pediatra zen, eta txalet handi batean bizi ginen. Siriako gatazkaren aitzinetik gidari pribatua geneukan, eta urtero atzerrira joaten ginen oporretara». Mohamedek, aitak, Italian ikasi zuen, eta izen handiko medikua zen hirian. «Baina duela hamalau urte minbiziak eraman zuen, eta izugarrizko hutsunea utzi zigun familian», gogoratu du gazteak. Orduz geroztik, ama Imtissam babesten saiatu dira bost seme-alabak. Fahd gazteena da, eta oso harreman estua du matriarkarekin: «Familia guztia gidatzen duen iparra da».\n2011 mugarria izan zen gaztearen bizitzan. «Unibertsitatea amaitu eta Egiptora joan nintzen master bat ikastera, baina iraultzak bete-betean harrapatu ninduen», gogoratu du. Harrigarria iruditu zitzaion hainbeste manifestari kalean ikustea: «Sirian pentsaezina zen halako protestarik antolatzea». Halere, Kairon egoera okertzen ari zela ikusita, etxera itzuli zen opor luze batzuk hartzeko asmoz. Nork esango zukeen berean ere halako zerbait gertatuko zela. Raqqara bueltatu eta aste gutxira matxinadak eztanda egin zuen.\nHasiera batean, manifestazioetan parte hartzen hasi zen Alkhedir; Poliziak tiroz erantzun zituen arte. «Gazte iraultzaileak desagertzen hasi ziren. Lagunak hil zituzten», gogoratu du iheslariak. Herri iraultzak laster hartu zuen gerra zibilaren forma, batez ere, atzerritik armak iristen hasi zirenean: «Egun batetik bestera oposizioa armatu egin zen, eta denak okerrera egin zuen».\nBaina bizitzak aurrera egin behar du, eta, gerraren erdian, Raqqako telekomunikazio enpresa batean lanean hasi zen. «Dena nahiko ondo zihoan 2013ra arte; izan ere, martxoaren 15ean Siriako Armada Askeak Raqqaren gaineko kontrola eskuratu zuen, eta erregimenaren bonbardaketak hasi ziren».\nAlkhedirren egun beltzak hasi ziren orduan: «Lana galdu eta Damaskora joan nintzen laguntza bila, baina Assaden Poliziak atxilotu egin ninduen. Erregimenarentzat terroristen eta islamisten hiria zen Raqqa. Konspiratzailetzat hartu ninduten». Hilabete batez torturatu, bakartu eta barau egitera behartu zuten, anaiak 10.000 dolar ordaindu zituen arte: «Aske utzi ninduten. Gazte errugabe asko komisarietan usteldu dira».\nEstatu Islamikoa eta Errusia\n2014ak, berriz, beste mugarri bat ekarri zuen. Siriako Armada Askeak boterea eskuratu eta urtebetera, Raqqan diskurtso islamista gailentzen hasi zen. «Dena oso azkar gertatu zen, eta, egun batetik bestera, Estatu Islamikoaren sorrera aldarrikatu zuten», nabarmendu du.\nAlkhedirren iritziz, hiria kolorez aldatu zen orduan: «Dena bihurtu zen beltza. Emakumeek nikaba jarri behar zuten, gizonezkoek ezin zuten bizarra moztu, otoitz egitea derrigorrezkoa zen, eta agintari berriei zergak ordaindu behar zitzaizkien».\nHasieratik, gainera, atzerritik etorritako milizianoez bete zen Raqqa. «Behin, erdiguneko gimnasio batean, Alemaniako gazte batekin topo egin nuen. Nik dagoeneko buruan neukan handik alde egitea. Harrigarria iruditu zitzaidan kontrako bidea egiteko prest zegoen jendea ezagutzea. Jihadista bat zen, eta esan zidan Alemanian kuffar [fedegabeko] herritar asko zeudela».\nEstatu Islamikoaren agintaldiaren aitzineko hilabeteetan barealdia itzuli zen Raqqara. «Kalifa-herriak diru pila bat bildu zuen, eta dolarrak edonon zeuden», gogoratu du. Baina bonbardaketak ez ziren berandutu; erregimenarenak, nazioarteko koalizioarenak eta Errusiarenak. Raqqa gerraren agertoki berri bihurtu zen; gazteari «aski» esateko unea iritsi zitzaion. «Amarekin elkartu, eta alde egiteko ordua iritsi zela erabaki genuen».\nGazteak ezin hobeki gogoratzen du maletak egin eta gau ilun batean jaioterriari agur esan zion eguna. «Reemek pasabide guztiak agortu zituen guretzat bisa bat lortzeko, baina Alemaniako enbaxadak ez zuen gure eskaera onartu». Fahd eta haren ama iragan otsailean iritsi ziren Ankarara. «Berlinen ezezkoak lur jota utzi gintuen. Blokeatuta geratu ginen; izan ere, arriskutsuegia zen Raqqara itzultzea».\nAlkhedirren arabera, mafia sareen esku jartzera derrigortu ditu Europak: «Legezko bide guztiak erabili genituen, baina otsailaren 25ean txalupa batean sartu eta Izmirretik Lesbosera gurutzatu ginen». Iheslariari iruditzen zaio lotsagarria dela milaka eta milaka pertsona halako ibilbide bat egitera derrigortzea: «Ez dago eskubiderik. XXI. mendeko bideokamerek grabaturiko heriotza olde bat da Mediterraneoan eta Egeoan gertatzen ari dena».\nAmesgaiztoa ez zen amaitu, ordea. Lesbosera iritsi ondotik, Balkanetako mugen itxieraren inguruan entzun zuen gazteak. «Shock egoeran geunden arren, korrika batean Atenasera bidaiatu eta handik Idomenira joatea erabaki genuen. Helburua zen lehenbailehen Mazedoniara gurutzatzea». Baina ordurako beranduegi zen.\nHedabideek ase arte erakutsi dituzten Idomeniko irudiak lehen pertsonan bizi izan dituzte gazteak eta haren amak. Hilabete eta erdiz pasabide horretan blokeatuta zeuden gainontzeko 10.000 errefuxituen artean nahastu ziren. Halere, uste du beste iheslariek baino zorte handiagoa izan zutela: «Guk aukera izan genuen hotel bat ordaintzeko eta gauero ohe bero batean lo egiteko. Milaka familia kanpadenda bustietan bizi ziren». Alkhedirrek eta haren amak 21 egun pasatu zituzten Idomenitik lau kilometrora dagoen ostatutxo batean.\n«Baina Bruselaren eta Turkiaren arteko akordioa sinatu zenean konturatu ginen gure ahalegin guztiek ez zutela ezertarako balio izan. Balkanetako mugak behin betiko itxi zituzten, eta deportazioen mamua errefuxiatu guztiengana zabaldu zen». Alkhedir eta haren ama Atenasera itzuli ziren, eta, une batez, Turkiara bueltatzea bururatu zitzaien. «Egun batean, lagun batek Raqqako trafikatzaile batekin kontaktuan jarri ninduen», azaldu du, «4.500 euroren truke beharrezkoak ziren pasaporte faltsu guztiak egingo zizkiguten Alemaniara hegaldi bat hartzearen truke». Familiak dirutza hori ordaindu eta hirugarren saiakeraren ostean Berlinera iritsi ziren; ama Italiako pasaporte faltsu batekin, eta semea Indiakoarekin. «Ordaintzeko prest dagoenarentzat beti dago alternatiba bat, baina eta gainontzeko guztiak zer?», esan du, etsipenez.\nAzkenaldian pasatako zorigaitz guztiak oroitzapen txar bat besterik ez dira gazte iheslariarentzat. Alkhedir iritsi da arrebarengana, eta amak ere lortu du alaba besarkatzea. «Hilabete hauetan guztietan antsietateak jota egon da Reem. Europako Batasunaren erabakiek egoera ulertezinak sortu dituzte: familia bereko bi kide Europan egon, bata Berlinen eta bestea Atenasen, eta elkar ikusteko aukerarik ez».\nOrain, berriz, lasaitasuna arnasten da Berlin erdiguneko apartamentu txiki horretan. Fahdek eta Imtissamek asilo politikoa eskuratuko dute Alemanian, eta ez dituzte Greziara deportatuko, hasiera batean uste zen bezala. Lesbosera iritsi zirenean hatz markak hartu zizkieten, eta Grezian geratu beharko zutela pentsatu zuten. Baina Atenasko agintariek ez zuten prozesua bete, eta ez daude erregistratuta. «Txiripa hutsa izan da», dio, pozarren.\nBerlinek esku zabalik jaso dituela irizten dio gazteak: «Alemaneko ikastaroa goizean eta babes politikoa lortzeko elkarrizketak arratsaldean, egunak azkarregi pasatzen dira». Baina hiriburuak ez du Alemania osoa ordezkatzen, eta gazteak badaki errefuxiatuen kontrako sentimendua gero eta bortitzagoa dela. «Beldurra eragiten dit joera horrek. Etxetik alde egin dut; ez dut berriz ere ihes egin nahi».\nHorregatik, eta atzean utzi dutenarengatik, sendiaren baretasuna ez da erabatekoa. Alkheditarrak oso arduratuta daude Raqqan gertatzen ari denarekin; izan ere, anaia zaharrenak eta gainontzeko senideek han jarraitzen dute. «Gure familiak farmazia bat dauka, eta ezin dute Raqqatik alde egin», dio gazteak. «Inork ez ditu babesten Estatu Islamikoaren eta bonbardaketen artean harrapatuta geratu diren zibilak».\nHala, familiako kide guztiak sare sozialei lotuta daude une oro. Skypek bizirik mantentzen du zilbor hestea, eta matriarkak egunero agurtzen ditu etxean utzi dituen seme-alabak. Elkarrizketaren amaieran ere Skypeko leihora hurbildu da Imtissam: «Gauza bakarra eskatzen diot jainkoari: Siriara osasunez itzultzeko adina urte bizitzeko indarra eman diezadala».]]>


Berazubi pintxoa, Tolosako babarrunarekin egindako capuccinoa - Tolosaldeko ataria\nBerazubi pintxoa, Tolosako babarrunarekin egindako capuccinoa\nMikel Iraola 2018-04-13 13:03\nAbian da Berazubi auzoko I. Gastronomika astea. Auzoaren izena daraman pintxoa aurkeztu dute Jokel tabernako Jose Ferreras eta Mikel Moreno sukaldariek.\nCapuccino bat islatu nahi izan dute Jose Ferreras eta Mikel Moreno sukaldariek Berazubi pintxoarekin. Osagai nagusia, ordea, ez da kafea, Tolosako Babarruna baizik.\n"Babarruna eta txuleta dira Tolosari lotuta dauden bi produktu nagusiak, eta azkenean, babarrunaren aldeko hautua egin genuen", azaldu zuen atzoko aurkezpen ekitaldian Ferrerasek. Bada, babarruna ere bere osotasunean ez dute hartu. Pintxoaren oinarria Tolosako Babarrunak egostean sortutako salda da.\nSalda horren koloreak inspiratuta, capuccino bat egitea erabaki zuten. "Buelta asko eman dizkiogu, proba ugari ere egin ditugu, konplikatzeraino ere bai, baina gustura gaude emaitzarekin".\nBabarrunak modu tradizionalean egosi dituzte, porru eta tipulekin. Babarrunak alde batera utzi eta salda bera aprobetxatu dute oinarria egiteko. Ondoren, azaren eta hirugiharrarekin egindako aparra bota diote. Gainetik, labean sikatu eta ondoren xehatutako odolkia bota diote, kafeari botatzen zaion kakao hautsa bailitzan. Eta amaitzeko, Ibarrako Piparrarekin egindako saltsaren tanto batzuekin busti dute.\n"Garrantzitsuena da, babarrunarekin lotutako pintxoa izateko, oso pintxo arina dela. Ez da babarrunek sortzen duten pisutasuna mantentzen", nabarmendu dute bi sukaldariek.\nGogo handiz dastatu zuten pintxo berria Berazubin bildu ziren auzotarrek. "Oso goxoa" zegoela nabarmendu zuten askok.\nArratsaldetik aurrera, lehiaketa gehiago\nAsteburuan Gastronomika jardunaldien ekitaldi gehiago izango dira auzoan. Gaur, menu eta elikadura osasuntsuari buruzko hitzaldia eskainiko du, auzo elkartearen lokalean, 19:30etik aurrera, Ketxus Martinezek. Ordu berean, gainera, Tolosako I. Patata Tortila lehiaketa izango da.\nHilaren 14an gozoa epaitu beharko dute adituek, postre lehiaketa izango baita. Parte hartzaileek etxean egindako postrea eraman beharko dute Berazubira, 18:30ean, errezeta eta guzti.\nIgandean, berriz, Tolosako elkarteen arteko bakailao lehiaketak hartuko du eguerdia. Gastronomiari eskainitako egunak bazkari batekin amaituko dituzte Berazubin.


Biltzheim - Wikipedia, entziklopedia askea.\nBiltzheim Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 365 biztanle zituen.\nGilbert VONAU (2014-2020)\n47° 57′ 28″ N, 7° 23′ 17″ E / 47.9578°N,7.3881°E / 47.9578; 7.3881Koordenatuak: 47° 57′ 28″ N, 7° 23′ 17″ E / 47.9578°N,7.3881°E / 47.9578; 7.3881\nRouffach, Oberhergheim, Niederentzen eta Oberentzen\n2007an Biltzheim udalerrian erroldatutako biztanleak 365 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 65 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.\n2007an 143 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 14 hutsik zeuden. 134 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 111 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 98 etxek bost zituzten. 107 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nBiltzheim udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 267 ziren, horien artean 209 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 209 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (116 gizon eta 82 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Biltzheim udalerrian 132 unitate fiskal zeuden, 362,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.628 euro zen.\n2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2000. urtean Biltzheim udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 188 hektarea erabiltzen.\nOberhergheim (1,3 km)\nNiederentzen (1,3 km)\nOberentzen (1,9 km)\nNiederhergheim (3,2 km)\nMunwiller (4,6 km)\nSainte-Croix-en-Plaine (5,6 km)\nRustenhart (5,7 km)\nAzken aldaketa 1 iraila 2020(e)an, 18:45(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 1 iraila 2020, 18:45.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: 2020ko Enplegu Publikorako Eskaintza Hezkuntzan: izena emateko epea irekitzear da\n2020ko Enplegu Publikorako Eskaintza…\nIzenemateak egiteko epea bihar, otsailak 28, irekiko da eta martxoaren 18ra arte izango da zabalik\nHezkuntza Sailak 1.148 plaza eskaintzen ditu, Bigarren Hezkuntzako Irakasleen zein Lanbide Heziketako Irakasle Teknikoen kidegoetarako\nLehen proba, ekainaren 20an\nEuskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariak gaur argitaratu du, otsailak 27, Hezkuntza Sailaren ondorengo kidego hauetara sartzeko hautaketa-prozesuetarako dei egiten duen Agindua:\nBigarren Hezkuntzako Irakasleen kidegoa: 1.021 plaza orotara\nDeialdi hau argitaratu ondoren, bihar ostirala, otsailak 28, irekiko da hautaketa-prozesuan parte hartzeko izena emateko epea baldintzak betetzen dituzten pertsona guztientzat. Epea zabalik izango da martxoaren 18ra arte (biak barne)\nHezkuntza Sailak eskaintzen dituen 1.148 plaza horien banaketa, kidegoen araberakoa eta espezialitateen araberakoa, prentsa ohar honen amaieran atxikitako tauletan ikus daiteke.\nOtsailaren 28tik martxoaren 18ra (biak barne): izen-emateak egiteko epea\nApirilaren 29tik maiatzaren 11ra: izangaiek programazio didaktikoa aurkez dezaten epea\nApirilaren 29tik maiatzaren 11ra: izangaiek merezimenduak aurkez ditzaten epea\nOposizio aldiko bi probetan lehena ekainaren 20an burutuko da, larunbatez, Barakaldoko Bilbao Exhibition Centren. Lehen proba hau kanporatzailea izango da, eta bi zati izango ditu. Horietan lehenean izangaiek idatziz garatu beharko dute euren espezialitateari dagokion gai zerrendako gai bat. Jarraian, kasu praktiko bat idatziz garatu beharko dute, hau ere espezialitatearekin lotura estukoa.\n2020ko hautaketa-prozesuen deialdi berri honek jarraipena ematen die 2015etik aurrera Hezkuntzan urtero egin direnei. Legealdi honen hasieran iragarri bezala, Hezkuntza Sailak urtero lan eskaintzak deitu ditu, eta eskainitako 5.000 plazen kopurua gainditu du.\nEnplegu Publikorako Eskaintzek, kalitatezko enplegua sortzeaz gain, Euskal Hezkuntza Sisteman diharduten irakasleei lan-egonkortasun handiagoa ere eskaintzen diete; egonkortasun horrek, aldi berean, sendoago bihurtzen du hezkuntza sistema, irakaskuntzaren kalitatean ere eraginez. Aurrekoetan legez, segurtasun eta berme juridikoa lehenesten dira eskaintza berrian ere, hau prestatzeko ahalegina egiten duten irakasleen lana baloratzeko asmoz, haien itxaropen eta ilusioak babestearekin batera.\nHautaketa-prozedura honen inguruko informazio guztia Hezkuntza Sailaren webgunean dago eskura: www.euskadi.eus/hezkuntza\n2020rako EPErako lanpostuak: kidegoak eta espezialitateak


ag-Liburu-aurkezpenak | Hitzen uberan\nJoxemari Iturralderen “Perlak, kolpeak, musuak, traizioak” liburuaren aurkezpena\nJoxemari Iturraldek Perlak, kolpeak, musuak, traizioak (Pamiela, 2015) nobela aurkeztuko du Pamiela argitaletxearen eskutik. “Nobela honetan hogeita bost emakumeren bizitzen gorabeherak datoz, izandako amodioak, penak, traizioak, bozkario eta sufrimenduak azalduko zaizkigularik. Emakume sendoak, nortasun handikoak, asko bizi eta asko sufritu … Continue reading →\nKepa Altonagaren “Back to Leizarraga” liburuaren aurkezpena\nKepa Altonagak Back to Leizarraga saiakera aurkeztuko du Pamiela argitaletxearen eskutik. “Back to Leiçarraga da Gabriel Arestik orain berrogeitaka urte proposatu irtenbidea, euskarazko prosaren paradero etsigarria ikusita. Arestiren begietarako prosa leizarragatarra ez zen behinolako leinurua aspaldian amatatua, ezpada gure geroko … Continue reading →\n“Gizon gogorraren sekretua” liburuaren aurkezpena\nXabier eta Martin Etxeberriaek nobela berria aurkeztuko dute Elkar argitaletxearen eskutik: Gizon gogorraren sekretua. Thriller-aren estiloari jarraituz, emozioa piztea, tentsioa mantentzea eta suspenseari eustea lortzen duen inauteri- giroko eleberri ganberroa idatzi dute Etxeberria anaiek. Donostiako aldirietako industrialde batean dago istorioa … Continue reading →\nGaizka Zabarteren “Jende desegokia” nobelaren aurkezpena\nGaizka Zabartek Jende desegokia izeneko nobela berria aurkeztuko du Susa argitaletxearen eskutik.\n“Hatsaren poesia” olerki bildumaren aurkezpena\nHainbat ekimen iragarri ditu udaberrirako Senpereko Hatsa elkarteak. Apirilaren 12an Larraldea etxean, bazkari parte hartzailea eta aurtengo “Hatsaren poesia” olerki bildumaren aurkezpena egingo dute; apirilaren 11tik ekainaren 30era “Olerkarien eguna” ekimena, zeinean jendeak nonahi errezitaldiak eginez har dezakeen parte; apirilaren … Continue reading →