Igor Susaeta – Mexiko Hiritik, datorrena datorrela\nEgilea: Igor Susaeta\n2017-04-18 Igor SusaetaSailkatu gabea\nUrte eta erdi daramat kafetegi honetara etortzen, eta, nola esan… Bai, modu oso sinple batean esango dut: zerbitzariak ez dira nitaz fidatzen, ez naute maite. Sartzen naiz, “hola” esaten dut, eta, oro har, agurtu ere ez naute egiten. Duela ez asko, sartu nintzen, begiradak gurutzatu genituen zerbitzarietako batek eta biok, “hola” esan nion, eta ez zidan erantzun. Haren ondotik pasatzerakoan, nahita, “hola” esan nion ia-ia belarrira, eta beldurtuta bezala, “hola!!” erantzun zidan. Horrek, zer nahi duzue esatea, mindu egiten nau.\nAzkeneko urte eta erdian egunero etorri naiz hona. Hasieran zer nahi nuen galdetzen zidaten. Hasiera hartan geroaxeago eta orain bertan baino askoz ere adeitsuago jokatzen zuten nirekin. Kontua da ohitura finko samarrak dituen animalia naizela, eta beti gauza bera eskatzen dudala kafetegi honetan. Orduan, bigarren hilabeterako-edo galdetu ere ez zidaten egiten. Orduz geroztik, zerbitzaria berria ez den bitartean behintzat, ondoko sekuentzia errepikatu da: etortzen da zerbitzaria mahaira, uzten dit eskatutakoa mahaiaren bazter batean, “gracias” esaten diot beti, beti, eta tarteka, oso tarteka, gogo txarrez bezala esandako “de nada” bat aditzen dut. Horrek tristatu egiten nau, eta neure buruari galdetu izan diot ea inoiz itsusi jokatu ote dudan haiekin.\nTristatzen nau, beste bezeroekin hala jokatzen ez dutela ikusten dudalako egunero. Nirekin hasieran bezala, kafetegian aurrenekoz ikusi dudan jendearekin adeitsuak dira zerbitzariak. Ados. Baina badira ni neu bezala egunero etortzen direnak, eta haiekin jator jokatzen; irribarre egiten diete eta jarrera beste bat da.\nHaiek, ordea, mexikarrak dira.\nLotsa sentitu dut idatzi berri dudana irakurtzerakoan, eta den-dena ezabatzekotan egon naiz. Baina ezin dut: sentitzen dudanarekiko zintzo jokatu beharko dut ba…\nHasiera pentsatzen nuen zakar samarrak zirela espainola nintzela pentsatzen zutelako. Beraz, haien burutazioetatik pentsamendu hori aldentze aldera, kokoteraino nengoen batean sakelako bidez euskaraz nahiko ozen hitz egiten hasi nintzen. Simulazio bat zen, bakarrik hitz egiten ari nintzen. Patetikoa. Noski, ez zekiten, ez zuten zertan jakin aditzen ari zirena euskara zenik.\nTrikimailu patetiko hark ez zuen arrakastarik izan.\nDuela hilabete batzuk, erreportaje baterako emakumezko mexikar baten iritzia behar nuenean, zerbitzarietako batengana jo nuen laguntza eske. Udan izan zen. Jator jokatu zuen. Aipatu nion PAIS VASCO-ko komunikabide batentzako zelako, eta oztoporik jarri gabe erantzun zituen nire galderak. Bide batez, besteek ere jakin ahal izan zuten PAIS VASCO-koa nintzela, hari proposatu aurretik beste bi zerbitzariri esan esan eta ezetz erantzun zidatelako.\nHortaz, iazko udatik badakite ez naizela espainola, PAIS VASCO-koa naizela. Baina hala izanda ere, jokabidea ez da aldatu. Ondorioz, haien nirekiko jarrerak ez dauka zerikusirik espainola, australiarra edo japoniarra izatearekin.\nOgia ere erosi izan dut, erosten dut batzuetan, kafetegi honetan. Apal moduko batean daude, denontzat eskuragarri antza, eta handik hartzen nituen hasieran. Ba ez, ez da hori egin behar, eta, agian horregatik beragatik haien geroztiko nirekiko jokabidea. Auskalo… Hori ez dela egin behar dakit, behin, ogi bat hartu nuenean, kargu hartu zidalako zerbitzari batek. Jakinarazi zidan berak egin behar zuela… “Lasai, ez da ezer gertatzen, nik neuk hartuko dut”, esan nion irribarretsu. Mindu egin nuen, ordea. Izan ere, mexikarrak, oro har, ORO HAR, haien eskemen barruan jokatzen duzunean, bai, oso-oso atseginak dira, are melengak. Bestela…\nJoño! Oraintxe bertan ondorio batera iritsi naiz. Ez dutela nirekin normal jokatzen, nire jokabidearekin haien eskemak apurtzen dizkiedalako. Eskemak apurtzen dizkiet, ez dudalako inoiz protestatzen, ez ditudalako gauza batekin edo bestearekin mareatzen, ez diedalako esaten edo “Hola!!!¿Que tal?? ¡¡Buenas tardes!! ¡¡Cuanto me alegro de verte!” edo, bestela, alde egiterakoan, ” ¡¡Ohh!!¡¡¡Estaba buenísimo!!!¡¡¡Muchisimassss gracias!! Que tengan buena noche, que descansen“. Hala egin beharko nuke?\nHemen, Mexikon, azken mendeetan zerbitzatzera ohitu dira zoritxarrez, eta, horren arabera, zerbitzariak paper bat jokatzen du eta zerbitzatuak beste bat. Gidoi horixe du pelikulak, eta ilehori zarpail honek ezin du gidoia aldatu edo toki baten idiosinkrasia irauli, baina ez ditu ez dagozkion edo deseroso sentiarazten duten rolak jokatu nahi. Baina ez badituzu rol horiek jokatu nahi, pelikulatik kanpo geratzen zara…\nIlehoriarena diot, Mexikon ilehoria eta normala izatea edo normala izan nahi izatea ez baita abantaila bat, hain zuzen. Horri buruz mahai baten bueltan edonorekin eta edonon eztabaidatzeko prest nago.\nUstez ilehori eta europar bezala dagokizun rola jokatu nahi ez baduzu, susmagarria izango zara. Susmagarria azokan, zu zeu joaten zarelako erosketak egitera; susmagarria azokan, langileetako bati esaten diozulako ez dagoela erosketak poltsan sartzeko beharrik; susmagarria auzoan, kalean, 20 litroko ur botila bizkarrean hartuta oinez ikusten zaituztelako; susmagarria lagunen, ezagunen eta beste piztia batzuen aurrean, garraio publikoan mugitzen zarelako, adibidez\nBaina ez duzu susmorik piztuko hiritik bi ordura etxola batean bizi den emakumezko indigena bat etxea garbitzeko edo sukaldatzeko kontratatzen baldin baduzu; zeure txofer pribatuari deitu eta “mekagodios! non ostia zabiltza!” esaten baldin badiozu; hilabetero asteburu pasa Acapulcora edo Karibera joaten baldin bazara. Orduan ez, orduan hilehori mendebaldar gisa dagokizun papera jokatzen ari zara, eta erabat integratua sentitzeko pausoak ematen ari zara.\nHona etortzen diren mendebaldar gehienek zera esaten dute: “Mexikon dena dago egiteko”. Zer dago egiteko? Trenbide sareaz ari zara? Karibean europarrok soilik proposatu ditzakegun esperientzia “ahaztezinak eskaintzeaz”? Esplotatuta dagoen gizarte bat are gehiago esplotatzeko mekanismoak asmatzeaz? Luxuaren eta estatusaren izenean geure askatasuna murrizten duten zerbitzuak mexikar gizarajoei “prezio onean” saltzeaz? Zer demontretaz ari gara, zein logikatik hitz egiten dugu, “dena dago egiteko” esaten dugunean?\nBegira, oraintxe bertan morroi bat pasatu da kafetegiaren paretik. Ni egoten naizen alderdiaren eta kalearen artean ez dago kristalik. Ba morroi hori deika-edo hasi zait: “Güero??E! Güero!! Business???”. Ba gaur txantxerako-edo ez nagoenez, zera esan diot irmotasunez: “Zer??? Zer???”. Alde egin du. Bai, behingoz nire papera jokatu dut.\nDudarik gabe: asko, den-dena dago egiteko.\nLotsa sentitu dut idatzi berri dudana irakurtzerakoan, eta den-dena ezabatzekotan egon naiz. Baina astelehen iluntzea da, lagunok…\nApuntetxoa (I): Ostiralean ez ditut kafetegiko zerbitzariak agurtuko.\nApuntetxoa (II): Ken Loach-en I, Daniel Blake pelikula ikusi genuen atzo, eta astelehenarekin gaude.\nKantua: Goazen iparraldera, utz dezagun atzean asfaltoa.\n2017-04-11 Igor SusaetaSailkatu gabea\nZer iruditzen zaizkizue leku jendetsuak? Niri geroz eta estresagarriagoak eta itogarriagoak. Nola sentitzen zarete horietatik ateratzen zaretenean? Nik arindua sentitu ohi dut. Galdera horiek plazaratu dizkizuet, lagunok, lehengo larunbat eguerdi-arratsaldean Mexiko Hiriko zentro historikora eta haren ingurumarietara joan behar izan genuelako, lagunak eta biok, enkargu bat egitera.\nMexiko Hirian makina bat museo daude, baina ene uste apalean, hiri honen zentro historikoak berak ez dauka parekorik museo antropologiko eta soziologiko gisa.\nLagunilla izeneko geltokian atera ginen metrotik, eta irten eta berehala azoka batekin topo egin genuen; azoka bera geltokiaren sarrera-irteeran integratuta dago, egia esan. Eta ez ezazue pentsa azken urteotan Euskal Herrian modan dauden Erdi Aroko azoken antza duenik aipatutako azoka moldeak; inondik ere. Lagunillako metro geltokiko sarrera-irteera kale batean dago, eta, bai, kale horrek badauka espaloi bat, baina ezin duzu horretatik joan, ez dakizu zein zabalera duen, azokako postuek okupatzen dutelako. Beraz, errepidetik joan beharra daukazu, eta beste askotan esan izan dizuedan LEGEZ, oinezkoa etsaia da hemengo gidarientzako…\nIritsi ginen Republica Argentinara, larruzko jakak-eta saltzen dituzten kalera. Norabide bakarreko kalea da, eta postuak, esker-eskuin, bata bestearen segidan jarrita daude. Baina konturatu nintzen kalea okupatzen zuen jende saldoaren artetik ibilgailuak ere pasatzen zirela. “Nola da posible…”, hausnartu zuen ene ni mendebaldarrak… Eta kalearen sarreran, noski, horretara sartzen zen ibilgailu bakoitzari dirutxo bat kobratzen zion morroia ikusi genuen. Txoferrek txanpon batzuk ematen zizkiotenean tipoak egiten zituen keinuei erreparatzea nahikoa zen une horretan jaun eta jabe sentitzen zela ondorioztatzeko.\nAzoka horiei Tiangis deitzen zaie hemen, eta Lagunilla-koan egonda nengoen; hori bai, aspaldi. Izan ere, behin harrapatuko nauzu, bi aldiz ere bai, baina gehiagotan ez… Osasuna zaindu beharra dago, badakizue. Izan ere, postu horietako langileek esaten-galdetzen dizute “que se le ofrece“, eta nik, behinola, eskuarekin esaten nien ez nuela ezer nahi, eta irribarre egiten nuen. Lehengoan ere hamaika aldiz, postu batean, hurrengoan, eta azkenekoan, esan-galdetu zidaten gauza bera, eta suediarrarena egitea erabaki nuen, nahiz eta jakin hori egitea irribarre egitea baino itsusiagoa izan daitekeela, agian, mexikar beti, nola ez, ondo hezitakoentzat. Irribarre egiten baldin baduzu, gainera, beharbada pentsatzen dute interesatuta zaudela, eta… Ingurura begiratu eta pentsatzen nuen neure artean: “Hau da hau kutsadura akustikoa… Hau da hau gainestimulazioa…”. Gero, noski, etxera iritsi ginenean, akituta geunden laguna eta biok, eta sofan eseri ondoren ordu erdi igaro genuen paretari begira elkarri hitzik esan gabe.\nEsango nuke mexikarra kontsumista samarra dela, baina inuxente hutsa naizenez, Republica Argentina kalean barna gindoazean galdetu nion lagunari ea beharrezkoa ote zen hainbeste postu egotea, ze nezesidade, ea zertarako, ea postu bakoitzeko jabeak ateratzen ote zuen bizirauteko lain… Eta lagunak erantzun zidan jendeak nola edo hala atera behar dituela babak eltzetik, eta beste aukerarik ezean salerosketara jotzen dutela; bestetik, pentsatzen du baietz, ateratzen dutela bizirauteko lain. “20 milioi biztanle ditu hiri honek…”. Nekatuta nengoen ordurako, ez nekien zer erantzun, eta zera bakarrik okurritu zitzaidan: “Zeinen jakintsua zaren…”.\nDi-da batean, munduko beste edozein gizakirengandik bereizten nauen ene pauso azkar, eraginkor eta dotorean alde egin nahi nuen handik, baina indar ezezagun ia-ia paralizatzaile batek poliki ibiltzera behartu ninduen. Museotan bezala, ene baitara bilduta nengoen, eta obra kontzeptual batek gure barrenak astintzen dituenean bezala, galdera pare batek ene gogoa inarrosi zuten: nolabaiteko zerikusirik ba ote du salerosketa basati honek Mexikon urteetan eta urteetan boteredunei, aberatsei eskaini zaien eta eskaintzen zaien zerbitzuarekin?\nIritsi ginen, azkenean, kalearen amaierara, arnasa hartu ahal izan genuen Zocalo plaza erraldoiaren bazter batera ailegatutakoan, eta konturatu nintzen New York Mets baseball taldearen bisera bat neramala jarrita. Esango nuke ba nik ez nuela nire auzoko taldearen biserarik erosi…\nAzoketan, azoketan soilik, badakizue, saltzaileen atentzioa gehiegi ez deitzearren, isilik egon ohi naiz, baina Zocalo-ra iritsitakoan hitz egin nahi nuen, galderak planteatu nahi nituen. Berdin zen nori, edonori. Eta han ikusi nuen, geldi, bezero zain, Pedicab bat: bizikleta batean zerbitzu turistikoa zein taxiarena eskaintzen dituen lau gurpileko ibilgailua. New Yorken, bai Central Park-en eta baita Manhattaneko kaleetan ere, Pedicab bezala lan egin nuen hiru hilabetez, eta jakin nahi nuen Mexiko Hirian Zocalo-aren bueltan Pedicab bezala lan egiten dutenek zenbat diru irabazten dute. Kuriositate hutsa. Egin nizkion ba galdera batzuk morroi bati. Hemen, bizikletek ez dute sillinik, eta etzanda-bezala eragiten diete pedalei… Hasteko, galdetu nion ea motorrik ba ote zuen bizikletak. Baietz. “Zenbat diru irabazten duzue hemendik Arte Ederren jauregira bikote bat eramateagatik?”. 40 bat peso; hau da, bi euro. New Yorken, pentsa, 42. kalea / 7. abenidatik 35. kalea/5. abenidara bikote bat eramateagatik, 32 dolar: hasierako tasa, pertsonako, bost dolar; abenida bakoitzeko eta persona bakoitzeko, bi dolar; eta kale bakoitzeko eta persona bakoitzeko, dolar bat. 32 dolar, ezta?? Ba hori: latza… Eta gero galdetu nion zentroan barrena ordu-erdi edo 45 minutuko bidaia turistikoa egiteagatik zenbat peso poltsikoratzen zituzten: 200 bat peso, 10 euro. Han, Central Park-en, ordubeteko bidaia turistikoa-gatik, 100 dolar izan zitezkeen guztira; lasai asko, gainera. Eta orain, hura gogoratuta, lotsa pixkat sentitzen dut. Egia esan, inoiz ez nuen ulertu jendeak nolatan gastatzen zituen 100 dolar bizikleta batean paseo bat emateagatik; are sinesgaitza iruditzen zitzaidan… Baina nik ere babak eltzetik atera beharra neuzkan… Kapritxo inozo samarra iruditzen zitzaidan, eta zait, Pedicab-ean bueltatxo bat ematea edo hori taxi gisa erabiltzea… Baina gustatzen zaigu, antza, zerbitzatuak izatea…\nGustavo erreportariarena egin ondoren, Eje Central etorbide jendetsu eta zaratatsuan murgildu ginen, txokolate batzuk txurroekin jan nahi genituelako bertako kafetegi batean. Lepo zegoen, baina iritsi eta berehala libratu zen mahai bat. Eskatzen ari ginen bitartean, Ubereats zerbitzuko morroi bat ziztu batean atera zen kafetegitik, motxila ondo beteta zuela. Zer da Ubereats? Ba jatetxe bateko janaria edo edaria etxera eramaten dizun zerbitzu bat. AEBetan 30 bat hiritan funtzionatzen du zerbitzu horrek, eta Mexiko Hirian joan den irailean-urrian jarri zuten martxan. Ubereats-en motxila bizkarrean daramaten txirrindulari asko ikus daitezke hirian. Izan ere, esango nuke mexikar estandarrarentzat pagotxa dela halako zerbitzu bat edukitzea… Janari-edari banatzaile bizikletaduna ere izan nintzen New Yorken ia lau hilabetez, eta, horregatik, nire elkartasuna adierazi nahi diet Ubereats-ekin sos batzuk irabazi nahi dituztenei. Izan ere, irakurri dudanagatik behintzat, bezeroa ez dago eskupekoa ematera derrigortuta. New Yorken, asteazken edo ostegun batean 15:00etatik 23:00etara lan eginda, 100 dolar irabaz nitzakeen eskupekoekin soilik. Han derrigorrezkoa zen: kontuaren %18a gutxienez. Tira, gutxiago ere eman zidaten noizbait eta istiluren bat edo beste eduki nuen, hain zuzen, horregatik… Baina hemen, egin ditzakezu pare bat kilometro bizikletarekin, jar dezakezu zeure bizia arriskuan (eta ez nabil exajeratzen), eta eskupekorik ez jaso.\nHura ez zen Ubereats bidez izan, baina behin etxe batera joan ginen kolonbiar eta mexikar batzuei kroketak nola egiten ziren erakustera, eskola gogoangarri bat ematera, eta supermerkatura osagaiak erostera joateko gogorik ez zutenez, Ubereats-en moduko zerbitzu baten bidez erosi zituzten. Etxe horretatik bizpahiru minutura dago supermerkatu bat…. Hona etorri arte, janaria enkargatua gabea nintzen. Hemen, aldiz, bi aldiz egin dut, eta egia esatea nahi baldin baduzue, ez naiz guztiz eroso sentitu etxera pizzak ekarri dizkidatenean. Ustez, ordea, erosotasunagatik egiten dugu enkargua… Erosotasuna izan daiteke, bai, baina nago ni beste zerbait ere badela horretara bultzatzen gaituena… Auskalo… Jada zer esaten dudan ere ez dakit…\nDakidana da duela gutxi banatzaile motordun bat iritsi zela gure pareko pijoen atarira, jo zuela txirrina, jaitsi zela pijoetako bat, eta leporatu ziola banatzaileari, ez oso tonu onean, gainera, berandu zetorrela. Besteak “osfjsdklfjdsakljkl señor” erantzun zion. Motoarekin a toda ostia ibili beharra, eta, pizzerira buelta eskupekorik gabe eta errieta jasota. Zerbitzua, erosotasuna, al da bilatzen duguna?\nBeharbada ez dugu jendearekin nahastu nahi; gogaitu egiten gaitu horrek eta geure burbuilatxoan jarraitu nahi dugu…\nApuntetxoa (I): Zinematik bueltan, metro geltokira bidean, tipo bakarti batekin gurutzatu: begian ubeldura, ezpaina hazita, eta begirada galduta. Oso ohikoa hemen…\nApuntetxoa (II): Biolentzia sexistaz ohartarazteko iragarkiak pasatzen dituzte Metrobus-eko monitoreetan.\nKantua: Kantutzar hau gogoratu dut…\n2017-04-07 Igor SusaetaSailkatu gabea\nOndo gogoan daukat. 2002ko urria. Kilometroak festa Urretxun, eta Andoitz eta biok, txosnan turnoa egin ondoren, Etxaburutik behera herrirantz. Eta kontatu zidan neska bat oso gustuko zuela, hor-hor zegoela kontua. Elena zen hura, nire kale bereko neska. Ia hamabost urte geroago, Ane lau kiloko haurtxo ederra jaio da. Zorionak bioi!\nEta kontuz, Andoitz ez baita edonor. Izan ere, Euskal Herrian, are munduan, gutxi izango baitira Zoncolaneko aldapatzarra (Italia) 39x28ko garapenarekin, Mendiz etxeko bizikleta batekin, igo dutenak. Tourmalet eta Luz Ardiden igotzera joan ginen beste batean. Hasiera batean Mont Ventoux-era joatea zen gure asmoa… Tira, Luz Saint Sauver-etik igotzen hasi eta berehala, mapetan existitzen ez diren bidezidorretan barna galdu zen Homer, eta Biainek eta biok ezin izan genion, noski, Andoitzen gurpilari eutsi. Iritsi ginen ba azkenean Bian eta biok gora. “Eta Andoitz?”. Han agertu zen, bai. Luz Saint Sauver–tik goraino igo eta gero, La Mongie-ra jaitsi eta mendatearen azkeneko 4-5 kilometroak berriro igo zituela esan zigun puzkarra bakardadean botatzen duenaren lasaitasunarekin. Jo eta bertan akabatu nahi nuen… Garagardo pare bat edan genituen tontorreko tabernan, eta arratsaldean Luz Saint Sauver-eko kanpineko igerilekuko txirristan umeen gisara ibili ginen. Askotan gogoratu izan dugu asteburu eder hura… Txirrindularitza zalea da Andoitz, baina batez ere txirrinduan ibili zalea. Eta betidanik izan da hala; ez dela, alegia, azken urteotan ugaldu den den zikloturista erdi-profesionalen kastakoa.\nTxikitan, futbolean abil samarra izaki, Larrañaga deitzen genion Juan Antonio Larrañaga Realeko libero historikoaren omenez (ikusi, ikusi bideo hau 30. segundutik aurrera: nola mozten duen Larrañagak Oviedoren erasoa, nola pasatzen dion baloia Carlos Xavierri, maisu portugaldarraren pase ametsezkoa eskuin oinaren kanpoaldearekin, Kodroren desmarkea… Gozamena. Hamaika aldiz ikus dezaket jarraian). Isio deitzen diogu orain, Pipi ere batzuetan… Tira, bera ere trebea da ba besteentzako ezizen surrealistenak aukeratzerakoan: Kartoffel, Katxuli, Buker… Kuadrillako koipeztatzailea da, saltseroa, eztabaidatu zalea, justiziaren defendatzailea, eta nik neuk, pertsonalki, egon izan ez denean faltan bota izan dut, txispa pizteko kapaza baita. “Dontzu hoi!”. Duela gutxi esan zenidanez, apirilaren 26an, zure urtebetetzean, Larrañagak, hain zuzen, aurrenekoz Liga irabazi zuen egunean, afalduko edo meriendatuko dugu.\nBaina zer diren gauzak. Albiste oso pozgarri bat, are hunkigarri bat, jaso, eta hiruzpalau minutu geroago zenbaki ezezagun batetik deitu didate telefonora. Zenbaki hori Mexikokoa ez zela konturatu naiz, eta, hortaz, “ejem… bai?” esanez erantzun dut. ETB 2-ko Equipo de Redacción programakoak ziren. Emakumezko batek, jatorki, azaldu dit zeri buruzkoa den saioa, eta nirekin harremanetan jarri direla jakin nahi dutelako ea badudan Mexikon gertatzen diren express bahiketa-ren baten berri. Aho bete enpaste geratu naiz, eta erantzun diot ezetz, edo ez dudala gogoratzen behintzat. Eta oroitu dut Maria Villar Galaz bizkaitarrari gertatutakoa. Joan den irailean bahitu, bortxatu, txikitu eta hil zuten, express bahiketa baten bidez. Zer da express bahiketa bat? Ba, gutxi asko, bahitzen zaituztela, eramaten zaituztela kutxazain batera, eta zeure kontu korrontetik dirua ateratzera behartzen zaituztela. Datu bat: 2014 eta 2016 artean, Mexiko Hirian bizi ziren (edo diren) hamabi espainiarrek jasan behar izan zuten express bahiketa bat.\nDelorean taldekoak ere baihitu zituzten Mexikon duela lau urte, baina ordukoa bahiketa birtuala izan zen. Zorionez ez zen ezer gertatu, baina ordu batzuk guztiz beldurtuta igaro zituzten Ekhi Lopetegik-eta. Ondo aski ezagutzen dut, gainera, gisa horretako bahiketa bat jasan zuen kataluniar bat… Hura ere onik atera zen.\nVillar Galazena gertatu zenean ere deitu zidaten ETB 2-tik, eta Adela Gonzalezek gidatutako programa batean parte hartu nuen. Zuzenean sartu, eta Gonzalezek galdetu zidan ea zein zen kasuari buruzko azken ordua. Esan nahi nion azken orduaz haiek nik baino gehiago jakingo zutela (horretarako daukate erredaktore talde bat, adibidez), baina nik hitz egin niezaikeela taxien funtzionatzeko moduaz-eta, esaterako. Ez nion hori esan, noski, oraindik ere ez nago burutik jota, baina taxiez eta hitz egin nien, azken orduaz mintzatzeak zentzurik ez zuela iruditu zitzaidalako.\nEnfin… Esan nahi dudana da inoiz ez didatela deitu Mexikoren gauza onei buruz hitz egiteko. Bai, badakit, ulertzen dut, normala ere bada; ez duzu horri buruzko programa bat egingo, ez du zentzurik egiten diren saio moldeak kontuan hartuta.\nHona etorri aurretik, 2015eko urrian-edo, Adrian eta Mikel lankide estimatuekin nengoen laneko urtebetetze-merienda batean, eta Mexikoz, nire bidaiaz-eta hitz egiten hasi ginen. “Kontuz Chapo-rekin”, “Narkoak elkarrizketatuko al dituzu?”, “Ez ezazu gehiegi bidaiatu”. Halakoak esan zizkidaten, erdi-txantxetan, kariñoz. Garai bertsuan, kuadrillakoak taberna batean geunden, eta Borjak nigatik topa egitea proposatu zuen: “Tiroz josi dezatela!!”, esan zuen Borjak, txantxetan, basoa edo kopa altxatzen zuen bitartean. Barrez lehertu nintzen, egia esan.\nTxantxetan ari ginen, bai, baina, adibidez, nik banuen hemengo iparraldeko estatuetara, Chihuahua-ra adibidez, autoz eta eguzkitako betaurrekoak jarrita joateko asmoa, baina ez joatea gomendatu izan didate hemengo lagunek. Izan ere, han goran ez da giro… Autobusez gauez bidaia luzeak ez egitea aholkatzen dute, era berean. Kakati bat ote naiz? Horren guztiaren harira, atzo zera esan zidan hemengo ekintzaile sozial batek: “Iraken gaudela dirudi”. Hori ba, ez dudala nik esaten, 60 urte pasa dituen hemengotar batek baizik. Haren ustez, biolentziari dagokionean, Mexiko Hiria oasi bat da errepublikaren barruan. Hala bedi!\nGero, noski, jatorri euskalduneko mexikar bat haserretu egin zitzaidan irrati batean Mexikoz gaizki-edo hitz egin nuelako, haren ustez. Epelak esan zizkidan tipoak guasap-ez… Zein da jendeak munduan Mexikoz duen irudia? Justifikatuta al dago? Komunikabide nagusien asmakizun bat al da? Tira, munduan Euskal Herriaz galdetu eta ez dizute Betagarriz, Sarako kobez edo San Telmo museoaz hitz egingo; agian, Athleticez edo janariaz, baina gehienetan ETAz.\nMexiko, hortaz, ia Latinoamerika osoa bezala, biolentzia egoera batekin lotzen du herritar xeheak; alerta ibiltzearekin, “kontuz”-arekin, hura edo bestea ez egitearekin… Justifikatuta al dago alerta hori, ia-ia psikosi hori? Esango nuke neurri batean behintzat justifikatuta dagoela.\n1970etik 2000aren hasierara haien militantzia politiko edo sozialarengatik Mexikoko Gobernuak desagerrarazi zituen ekintzaileen omenezko museoaren zuzendariarekin egon nintzen atzo. 700 baino gehiago izan ziren desagerrarazi zituztenak. 2000tik hona, narkoaren kontrako ustezko gerraren ondorioz, 30.000 persona desagertu dira, 200.000 hil, eta milioi bat baino gehiago dira biolentzia horren ondorioz desplazatutakoak. Horiek dira zenbakiak. Eta ez da, antza, ezer gertatzen. Inpunitatea da nagusi, Tira, hemen, eta mundu guztian; begira, bestela, zer gertatu den Sandra Barrenetxearen tortura salaketekin…\nBeraz, ziur nago inoiz ez didatela deituko kontu positiboei buruz hitz egiteko. Eta baditu, e? Eskubide sozial batzuei dagokionean, adibidez, munduko toki aurreratuenetako bat da. Baina gure txokoan gertatzen ez baldin badira, kontu onez ez dugu ia hitz egiten; geuk ere ez.\nTira, Andoitz, Elena, Ane, zuen pozarekin kutsatu nahi dudala eta bahiketa, biolentzia eta halakoak ahaztu nahi ditudala!\nApuntetxoa (I): Primi zakurrak suizidaki gurutzatu behar zuen errepidea, baina etxepean loreak eta eztia saltzen dituen gizonak eragotzi du tragedia.\nApuntetxoa (II): Jende maingu edo, esaterako, igeltsudun asko ikusten dut egunero… Bai, Jorge, agian Iraken gaude…\nApuntetxoa (III): Gidoi ikastaroan American Beauty ikusi dugu. Ze ona…\nKantua: Delorean aipatu dugunez, haien Into The Plateau (2006) gogoangarriko kantu bat.\nHerrialdearekin berradiskidetuta (II)\n2017-03-31 2017-03-31 Igor SusaetaSailkatu gabea\nAdos, ados, ondo da. Mexiko Hiritik, datorrena datorrela blogeko aurreko sarrera 54 aldiz bertxiotu eta 13 aldiz partekatu duzuenez, jarraituko dut herrialde honen kontu onez hitz egiten. Nola nabaritzen den, bai, herrialdearekiko ia guztiak eginak dauzkadala… Goizean lanpetuta ibili naiz: kalimotxo bat edan dut eta urdaiazpiko pixkat jan terraza eguzkitsu batean. Beraz, lerro hauek idazten ari naizen unean, 16.24 dira hemen. 17:30etan gidoi ikastarora joan beharra daukadanez, gero, 22:30etatik aurrera, AITZINA, bukatuko dut sarrera hau. Eta, hain zuzen, gidoi ikastaroaz mintzatuko natzaizue gaurkoan.\nDuela hiruzpalau hilabete, erabakia ia hartuta neukanean, izena eman edo ez eman dudatan ibili nintzen azken unera arte. Maite dut zinema, eta hemen zortzi-bederatzi-hamar orduko bulegoko lanik ez nuenez (eta ez dudanez), ikusten nuen banuela ikastaroren batean izena emateko aukera. Errealizazioa, gidoia… Bigarrena hautatu nuen, nire betiko egitekoarekin zerikusi gehiago zuelakoan, badakizue.\nBaina duda-mudatan ibili nintzen. Batez ere, lagunok, kultur mundu establezituarekin maitasun-gorroto harreman bat bizi dudalako. Duda-mudatan, ez ote nuen topo egingo kultur munduan nabari dudan pedantekeriarekin eta nolabaiteko nagusitasun moralarekin. Zalantzak, pentsatzen bainuen noizbait nozitutako pedantekeri eta nolabaiteko nagusitasun moral horiek paralizatuko nindutela besteen aurrean. Dudak… Izan ere, ni batez ere futbolzalea nauzue lagunok; ez, ez, ez naiz hooligan bat, ez ezazue pentsa, zale bat baizik; zale, ejem, sasijakintsu bat nahi baldin baduzue. Tira, baina onartu beharra daukat nik ere pedantekeriz eta nagusitasun moralez jokatu izan dudala, jokatzen dudala, eta jokatuko dudala haien taldeen koloreekin itsutzen direnekin.\nEman nuen pausoa eta izena eman. A priori iruditzen zitzaidan itxura cool-a zuela eskolak, eta, hortaz, lehen egunean, haranzko bide urdurian, zera pentsatzen nuen: “Joder… Erridikulua egingo dut Truffautez galdetzen badidate… Kagoendios… Eta zer egin L’eclisse-ko emakumezko protagonista Monica Vitti zela ahazten baldin badut bat-batean? Masailak gorrituko zaizkit eta korrika batean eta oihuka alde egin beharko dut gelatik… Ene!!”. Konturatuko zineten, bai, fantasioso samarra naizela, egoera inposibleak imajinatzea maite dudala, eta aipatu ditudan bi erreferentziak egoera inposibleen zaku performanceetarako gordean sartu beharko ditut, gidoi ikastaroan ez baita inoiz ez Truffautez eta ezta Antonioniz ere hitz egin; eta ez da hitz egingo… Hori lasaitua hartu nuena, hartzen dudana klasera sartzen naizen aldiro… Tira, onartu beharra daukat, halere, maite dudala adituekin egotea, haiei entzutea, eta, tarteka, nik neuk erreferentzia faltsuak ematea parekoari… Bai, lagunok, bai, kontuari larritasuna kentzeagatik egiten dut, barre batzuk egitearren, Truffaut edo Bresson izan zen jakiteak ez baitu horrenbesteko garrantziarik. Edo bai? Beno, inork esango balit Realak 1987an Kopa irabazi zuenean golak Iturrinok eta Larrañagak sartu zituztela, ba aizu, zuzenduko nion…\nBaina uste dut klasean ez dakitela Truffaut eta Bresson nor ziren. Agian badakite, ordea, Iturrino eta Larrañaga nor ziren… New Yorken Agustin Aranzabalen jarraitzailea zen turkiar bat ezagutu nuen…. Esan zidanean hunkitu eta dena egin nintzen. Izan ere, lagunok, Aranzabalek bazuen, bai, klasea, ezker hegalean baloia ukitzen zuenean… Barkatu, barkatu, joan naizela berriro adarretatik!\nKlasean, nago ni, ez dakite nor ziren Frankenheimer eta Lumet. Zergatik dakit? Nire bost klasekideak eta irakaslea pelikulez hitz egiten hasten direnean haien erreferentziak oso bestelakoak direlako. Isilik egon beharra daukat A Nightmare on Elm Street-ez mintzatzen direnean, adibidez. Nik, ene jakintasun indie-tik, nahiko nieke hitz egin Claire Denis-ez, Jim Jarmusch-ez, baina, oh, ze pena, ezin.\nKlasea hasi aurretik, irakasleak galdetzen digu ea zer pelikula ikusi ditugun asteburuan. Hasieran kontatzen nuen zer ikusi nuen, baina inork ez zion nik planteatutakoari tira egiten, inork ez zeukan-eta pelikula hori ikusita. Irakasleak eta besteek graziarekin barre egiten diote Cineteca-ri, han programatutakoari, eta, egia esan, ni neu Cineteca-ko ikusle fidela naizen arren, grazia egiten dit haien erreakzioak, kontuari, zinemari berari, ikusitakoari, larritasuna kentzen diotelako, ustezko gustu on hori ezbaian jartzen dutelako.\nVictor, adibidez, gore-edo zalea da; beti istorio ene aburuan arraroa-k planteatzen ditu. Irakasleak, bestetik, zientzia-fikziozko pelikulen adibideak jartzen ditu ia beti. “Chale…”. Earwin ez litzateke Trueba zinemako ikusle finkoetako bat izango eta Jesus-en istorioek guztiz offside harrapatzen naute. Vladimirrek ez du etxeko lana egiten eta, beraz, ez dakit zehazki zein gustu dituen. Cuca-k Matrix-en aurreneko ordu laurdena jartzen omen die sei eta lau urteko haren semeei, eta Clara euskal jatorriko 70 urteko emakumezkoa oso elizkoia da, eta nabaritzen da idazten dituen kontuetan. HALA ETA GUZTIZ ERE, benetan diotsuet; oso ondo pasatzen dut klasean.\nEta gaur ere oso ondo pasatu dut. 22:38 dira dagoeneko hemen. Atsegin dudana da, eta gaurko klasean ere frogatu ahal izan dut, bakoitza modu jakin batekoa dela bai istorioak planteatzerakoan, bai idazterakoan, bai gustuetan, eta baita klasean hitz egiten dugunean ere. Eta irakasleak bidaltzen dizkigun ariketetan nire klasekideek kontatzen dituzten kontuak oso erakargarriak ez zaizkidan arren, oso estimatzekoa, eskertzekoa, iruditzen zait bakoitzak bere ikuspegia plazaratzea.\nGustuetan ez daukat zerikusirik haiekin; seguru asko haietako inorekin ez nintzateke ados jarriko pelikula bat edo bestea aukeratzerakoan. Izan ere, gu, gurean, arte-zinemaren, egile-zinemaren zaleak gara, noski, eta barre egiten diegu, are gutxietsi nahiz eta ez dugun onartu nahi, blockbuster-en jarraitzaileei. Gogoratzen dut duela urte batzuk Donostiako Zinemaldiko Zuzendari Berriak saileko epaimahaiburua elkarrizketatu zutela Zinemaldi garaian, eta zera esan zuela: “Niri zinema independentea gustatzen zait”. Ados. Baina baieztapen horrekin zer ari da ukatzen? Jakina… Gurean Tarkovski eta Kaurismakiren film guztiak ezagutzen ditugu, baina Cobra-z (1986) galdetzen zaigunean, telebistan hamaika aldiz ikusi dugun arren kapazak gara, oso kapazak, gainera, pedantekeriaz zera erantzuteko: “Zer? Barkatu, ez dut ezagutzen…”\nGaurko klasean, adibidez, irakasleak esan digu ez dela komeni eszenetan pertsonaiak bakarrizketan aritzea. Aipatu diot, ene pedantekerian, Smoke (1995) pelikulako azken sekuentzia, eta inork ez zuen haren berri. Lepoa jokatuko nuke Euskal Herrian gidoi ikastaro batera joaten den edo joateko asmoa duen edonork badakiela zer gertatzen den azkeneko sekuentzia horretan. Tira, herrialdeen araberakoa ere izan daiteke pelikula batzuen edo besteen ezagutza edukitzea…\nBeste gauza batez ere konturatu naiz. Zenbat gauza!!! Ariketetarako gaiak aukeratzerakoan, nik beti, ez dakit zehazki zergatik, baina aspektu soziala lehenesten dut; edo ahalegintzen naiz, behintzat, ene inuxentekerian. Klasekideek beste kontu batzuk lehenesten dituzte, eta horrek harritzen nau apur bat… Ez dakit, ordea, zergatik den. Zazpi gara klasean…\nZazpi ez, beste sei sarrera geratzen dira blog honen pertsiana beheraino jaitsi aurretik. Ahaleginduko naiz horietan ere onbera izaten.\nApuntetxoa (I): Zer iruditzen zaizue kaleko dendatxo batek duen iragarki hau?\nApuntetxoa (II): Gure etxeko pareko farola batek ia astebete darama erreta. Egia esan, asko pozten naiz. Niregatik, ez dezatela konpondi.\nKantua: Done ezer ez da ezinezkoa, ni neu Mexikorekin berradiskidetzea ere ez. Maisuaren kantua zuzeneko bertsioan, ez baitut Youtube-n diskokoa topatu. “Bixar arte, ondoloin”.\n2017-03-28 Igor SusaetaSailkatu gabea\nLehengoan, larunbat eguerdian, agurreko festatxo bat-edo antolatu ziguten Casa Galerian, Iranixe azkotiarraren arte espazio-etxean, eta ederki pasatu genuen. Elkartu genituen alde bateko zein beste aldeko lagunak, Sergio lagun mexikar estimatuak paella handi bat prestatu zuen, eta, azkenean, nola bestela, dantza batean bukatu genuen denok. Radio Futura-ren Han caído los dos-ekin dantzan ari ginenean, erabateko osotasun sentipen batek bete zituen ene barrenak, eta, pozaren pozez, oihu egitekotan egon nintzen. Ez zen beharrezkoa izan, ordea, musikarekin eta geure gorputzen mugimenduekin ari ginen-eta geure izate gehienetan enkortsetatua askatzen.\n15:00etan-edo iritsi nintzen Casa Galeriara. Euskara eskola bat eman, hiru metro hartu, lepo zegoen autobus batera igo, eta, azkenean, ordu eta laurden geroago, azkoitiarraren etxera heldu. Autobuseko bidea Patricia madrildarrarekin batera egin nuen. Nik uste dut festara garraio publikoan joan ginen adoretsu bakarrak izan ginela… Ba Patriciak ia lau urte daramatza hemen, eta esan zidan Mexiko Hiriak “irabazi” egin diola, ezin duela gehiago. Bere jaioterrira bueltatu nahiko lukeela, faltan sumatzen dituela familia, “betiko lagunak”, eta ibilbide profesional jakin bat egitea baino gehiago beste gauza batzuk baloratzen dituela. “Tira, badakit gaur egun ez dagoela oso ondo ikusia hori esatea, gizarte indibidualista batean bizi garela, baina hala ateratzen zait… Nik nireekin egon nahi dut”, aitortu zidan, nigan babesa bilatuz bezala. “Erabat ados nago”, erantzun nion. 38 urte dauzka eta jakinarazi zidan haur bat eduki nahi duela. “Baina ez dut hiri honetan eduki nahi; nireengandik gertu baizik”. Hiriarekin eta horretan bizitzeak eragiten duen guztiarekin nekatuta dago; are, haserre.\nBa ni Mexikorekin berraskidetu nintzen ba lehengo astean! Noski, ez nion Patriciari ezer esan. Izan ere, ez bainintzen hiriarekin berradiskidetu, herrialdearekin baizik.\nPasa den astean lau egun pasa genituen lagunak eta biok hondartzan. Veracruz hiriaren hegoaldean dagoen toki batera joan ginen eta hotelarekin zortea izan genuen: erosoa, txikia, baketsua, nahiko merkea eta igerilekutik hondartzarako sarrera zuzena duena.\nIratzargailurik gabe jaiki, balkoira atera eta itsasoa ikusi, bainu bat hartu, igerilekuko lorategian gosaldu, krema asko eman, asko, hondartzara minutu erdian heldu, irakurri, eguzkitako betaurrekoak jarri, itsasoari begira egon, krema asko eman, asko, hausnartu, irakurri, bainu bat hartu, hausnartu, paseatu, txiringito batean zerbeza batzuk edan eta ganba batzuk jan, krema asko eman, asko, paseatu, bainu bat hartu, irakurri (arratsaldeetan ez dut hausnartzen), guapo jarri, paseatu, olatuen zarata adituz afaldu, hoteleratu… Benetan diotsuet ez dizuedala inbidiarik eman nahi, lagunok, baina zer egingo zaio ba, utz iezadazue, mesedez eta arren, Mexikorekin berradiskidetzen… Tira, lau egunez horrela ibili ondoren, ez harritu gringo deitu izan didatenekin adiskidetzen banaiz. Hondartzan pasatako opor egunen efektu baltsamikoa betikotu nahiko nuke…. Edo ez, agian ez dut betikotu nahi.\nIruditzen zait beste Mexiko batean ibili naizela, baina, auskalo, agian nire irudipena besterik ez da. Datu edo bizipen zehatzik ez daukat, baina uste dut, a priori behintzat, ez dela hainbesteko alderik egongo Oaxaca, Chiapas eta Veracruzen artean. Aurreneko bi estatu horietan alde batetik bestera ibili ginen, baina, exotikoak izan ginen, autobus eta furgonetatan bidaia luzeak egin genituen, etxolatxoetan lo egin genuen, hangotarrekin kafea hartu genuen eta haien egunerokoaren berri eman ziguten… Bidaia horietatik jota itzuli nintzen, ordea. Tijuanaren hegoaldean ere (Kalifornia Beherea) egon ginen aspaldi, eta orduan, oraingoan bezala, biziberrituta, pozik eta tokiaz maiteminduta etxeratu nintzen. Lau egun pasa genituen hondartzan, ia-ia erabateko bakardadean: garaiz oheratzen ginen, garaiz esnatu, paseatu, eguzkia hartu, bainatu, irakurri… Beraz, nahiko argi daukat: egun hauetan irakurri, paseatu eta hausnartu besterik ez dudalako egin berradiskidetu naiz herrialde honekin. Alfer bat naiz, tipo susmagarri horietako bat, dena eta ez dena ezagutzeko, ikusteko eta deskubritzeko gogorik ez daukadalako. Proposatu iezadazu, ordea, hondartzarako plana, esadazu bake-baketan egongo naizela, oztoporik gabe irakurri ahal izango dudala, olatuak hartu ahal izango ditudala, zaratarik gabe lo egiteko aukera eduki dudala… Eta, aizue, segituan apuntatuko naiz.\nHalere, Veracruzekoen nortasuna gustatu zait. Auskalo… Akaso, oporretan geundelako? Arratsalde-iluntze batean hirira joan ginen, eta hango plaza nagusian hiriko banda pieza batzuk jotzen ari zen, jendeak, dotore-dotore, dantza egiten zuen bitartean. Zoragarri. Eseri ginen afaltzeko, eta ia turistarik ez zebilen arren, jatetxeko terrazaren bueltan lau talde hasi ziren han geunden bakanentzako jotzen. Batzuen son doinuak, besteen norteña-k (Pellorekin gogoratu nintzen), hango kantugile erromantikoa-edo… Sekulako grazia egin zigun egoerak; guri, mendebalde hertsi eta itxian hazitako azal zurikooi.\nVeracruzekoen nortasuna gustatu zait. Afaldu eta gero, taxi bat hartzera jo genuenean, gidariarekin prezioa adostu genuen, eta, hemengo gidarien aldean, hangoak jokatzeko beste modu bat, atseginagoa-edo, zeukala iruditu zitzaidan. Lagunak gauza bera esan zidan. Oporretan geundelako izango zen? Gidariak irratia zeukan jarrita, eta Veracruzeko emisoraren batean txiste programa bat emititzen ari ziren. Eta gu barrez. Oporretan geundelako? Gure opor egunetako arima exotikoari azentu ia kubatar horrek grazia egiten ziolako? Ez dakit… Baina ze ondo. Viva Veracruz!\nAzken gau-goizaldean, ordea, Mexikon geundela konturatu ginen kolpetik. 07:00etan telefonoa jo eta jo gure logelan. Nire mesanotxean zegoenez, nik erantzun nuen, harrituta, are beldurtuta. “Bai?”. Ba harrerako batek jakinarazi zidan 07:00etan, bai-bai, 07:00etan, debekatuta zegoela balkoitik arropa eskegitzea. Eta nik, aho bete enpaste: “Horregatik deitu duzu??”. Eta harrerakoak edo auskalo nork: “Bai”. Deia moztu nuen. Eta laguna eta biok, normala-edo denez, sututa… 07:00etan… Hotelean, uste dut, bizpahiru logela besterik ez zeudela okupatuta. Eta diot nik: zintzilikatutako bainujantzi eta bikini banak zertan eragiten dio ia hutsik zegoen hotelaren irudiari? Eta hotela lepo egongo balitz ere? Beharrezkoa al zen 07:00etan deitzea?\nGeroxeago, jaitsi ginenean, harreran galdetu nuen ea beharrezkoa ote zen 07:00etan deitzea hori jakinarazteko. Une horretan harreran zegoenak bazuen, antza, ez dakit zergatik, gertatutakoaren berri, baina justizia egarriz zegoen honi ez zion esan nor izan zen. Barkatzeko esan ziguten. Ez dadila berriro gertatu!\nVeracruzen gauzak gertatzen dira, bai. Pasa den hilaren 12an, esaterako, kazetari bat hil zuten; azkeneko sei urteotan estatu horretan erail duten 20.a da. Eta Veracruzeko estatuan, duela bi aste, 250 burezur topatu zituzten hobi komun batean. Eta Jorge Winckler Mexikoko fiskal nagusiak dio hobi komun gehiago daudela estatu horretako lurretan. Gisa horretako albisteak ere irakurri nituen hotelera ekartzen zuten egunkarian; edo emakume bat zatikatuta topatu zutela bide bazter batean, edo familia bat bahitu berri zutela…. Bat gehiago. Eta albiste horiek irakurri ondoren itsasoari begiratzen nionean, hausnartzen nuenean, ez nituen, ez, albiste horiek gogoan, beste kontu batzuk baizik. Izan ere, herrialdearekin berradiskidetu nahi nuen, nola edo hala. Tira, batzuetan bai, batzuetan gogoan neukan Mexiko Hirira itzultzeko ia 500 kilometro egin behar genituela autobusean, eta Veracruz estatu arriskutsuenetakoa dela, eta autobusak ere geratzen dituztela, jendea bahitzen dutela…\nSegituan uxatzen nituen, ordea, pentsamendu horiek, eta neure artean pentsatzen nuen: “Zeinen ondo hemen, itsasoari begira eta Mexikorekin berradiskidetuta”.\nApuntetxoa (I): Porrua ez, Manuel fruta saltzaileak letxuga ederra sartu zidan ostiralean. Letxuga jangaitz bat saldu zidan, ziurrenik zaborretatik hartutakoa, eta atzo konturatu ginen. Azkeneko hamabost hilabeteotan hutsik egin gabe, astero, hari erosi dizkiogu fruta eta barazkiak, baina beti lehor nirekin, tarteka keinu itsusiak ere eginez. Gaur arte. Gaur azokara joan, eta arraro sentitu naiz harengana jo ez dudanean.\nApuntetxoa (II): Nekeza da berradiskidetzea, baina erraza atzera sumintzea. Atzo, zinema aretoan, gutxi falta izan zitzaidan butakatik altxatu, besoak jaso eta ondokoa oihu egiteko: “Baina zer ostia gertatzen da hemen!!”. Agian oporrak bukatu direlako?\nKantua: Gaur itsasoari begira, ilunabarrean.\nOporrak eta ‘deskonektatzea’\n2017-03-17 Igor SusaetaSailkatu gabea\nEz pentsa, oporrak edukitzearena kontu nahiko berria da. Frantziako Gobernuak eskubide hori ahalbidetuko zuten akordio batzuk sinatu zituen 1936an, eta, ondorengo urteetan, gutxi asko, eredu hori kopiatu zuten munduko gainontzeko administrazioek. Euskal Herrian, bataz beste, ordaindutako 30 opor egun ditugu, eta sailkapen horri dagokionean ez dakit zehazki puntaren puntan ote gauden, baina ez gabiltza gailerrutik oso urrun. Mexiko, aldiz, kontrako muturrean dago. Hemen, lanean hasten zaren urtean, sei opor egun dauzkazu, eta urtez urte bi opor egun gehitzen dituzte. Hori dio Lanaren Lege Federalak. Hamalau urte daramatzazunean, adibidez, hamasei dira egunak, eta 40 daramatzazunean, demagun 60-65 urterekin, 26 egun; hori da muga. Zortedunak gu, hortaz.\nNoski, kasuak eta kasuak daude, lanak eta lanak, baina nik mexikarrekin izandako esperientziak aintzat hartuta, esango nuke ez direla horregatik kexatu zaleak. New Yorken jatetxe batean izan nituen lankide ia gehienak mexikarrak ziren, eta astean sei egunez lan egiten zuten. Astean zehar libratzen zuten gehienetan, eta, adibidez, nik galdetzen nion ostegun batean lankideren bati ea Victor, adibidez, zergatik ez zetorren lanera. “Hoy no viene, hoy descansa“, izaten zen erantzuna. Eta descansar horrek atentzioa ematen zidan. “Descansa” esaten zidatenez, ba Victor, esaterako, ohean etzanda edo sofan paretari begira botata imajinatzen nuen. Nik neuk nahiago dut “ez, gaur ez dator, gaur JAI DU” esatea. Baina gurean ere “atseden egun” gisa definitu genituen aspalditxo astean zeharreko jaiegunak. Bai, igual, bereizteko modu bat izan daiteke, jaiegunak, berez, teknikoki, Ostegun santua edo Urteberri eguna direlako, baina tira… Oraindik ere ez dit belarrira ondoegi ematen “atseden eguna” delakoak. Ene! Hau da hau funtsik gabeko eztabaidagaia… Edo ez? Tira, Euskal Herrian, bilera batean, non bestela, kontu ezdeusagoez eztabaidatzen orduak eta orduak pasa ditzakegu… Espezialistak gara horretan.\nEta Euskal Herrian, zuk zeuk kontrolatzen ez dituzun erabakiengatik besteek baino opor egun gehiago baldin badauzkazu, ba ziurrenik alferrontzi edo behintzat susmagarri bat izango zara besteen begietara. Mexikon ere bai, noski. Jatetxean lankide izan nituenek “flojo” esaten zieten lanerako gogorik ez zutenei, egun batean edo bestean, auskalo zergatik, nork daki, lanera azaltzen ez zirenei. Bizikletarekin janaria banatzen lan egiten nuen nik han, eta asteazken eta ostegunetan bezeroek 22:30ak bitartean eska zezaketen jatekoa. Ba noizbait tokatu zitzaidan jatetxetik nahiko urrun bizi zen bezero bihotz gaberen batek eskari dirutan eskasen bat egitea 22:28etan edo 22:25ean, eta noski, une horretan, berria ematen zidatenean, ni mekagoendioska hasten nintzen. Eta nire erreakzioa ikusita, oso ondo gogoratzen dut behin zer esan zion sukaldari mexikar batek besteari: “El Igor es un flojo. ¿Qué Igor? ¿No tienes ganas de trabajar?”. Oso gizonak dira hemen, oso langileak, badakizue… El Salvadorreko sukaldari batek, ordea, ulertzen ninduen. Hark hala esaten zidan ikusten ninduen aldiro: “Vigor!! El gallego de Marbella!”. Ez galdetu zergatik…\nTira, joan naizela adarretatik… Hemen, nire ezagun batek, zortzi opor egun dauzka aurten. Duela gutxi, Gabonetan, ez zegokion egunetan lan egin zuenez, pare bat jaiegun eduki zituen urtarrilean. Elkar ikusi genuenean esan zidan oporrak zituela. “Oporrak???”, harrituta nik. “Bai, astelehen eta asteartean ez naiz lanera joango”. Hori ez dela oporrak edukitzea erantzun zion ene ni urtarrileko zuri-zuri mendebaldarrak.\nBeste ezagun batek ere zortzi opor egun ditu. Gabonetan bere lantokia ixten dute bi astez, eta urtean zehar dauzkan opor egunak ez dira ordaindutakoak. Esan izan dit, gainera, ugazabak trabak jartzen dizkiola egun batzuk (gehiegi ez, noski), hartu nahi dituenean, eta bere lankide gehienek ez dituztela zortzi egun horiek baliatzen, ez dutelako nagusiaren aurrean itxura txarrik eman nahi. Kontuan hartu behar da, gainera, soldata duina, are ona, izan arren, hemen jende dezentek nekez libratzen duela hilabetea… Ezin, beraz, ordainduta ez baldin badago, opor egun bat hartu.\nBaina berriro diotsuet ez direla gehiegi kexatzen. Asumituta ote daukate? Bestela, ez dute oporren beharrik disfrutatzeko. Gu, eustearen kultura-erlijioan hazitakoak, oporrak hartu zain egoten gara, jasanezinak izaten gara askotan, (“Barkatu, ez nago nire onenean. Oporrak behar ditut”), eta gero bai, gero sare sozialetan zintzilikatuko ditugu auskalo nongo txiringitoko, Indonesiako azken muturreko hondartza galdueneko edo Valderejoko zuhaitz zaharrenaren argazkiak. Ordura arte, kieto. Hemen, berriz, uneoro gozatuzaleak dira. Hamabost egunez behin kobratzen da lan formaletan, eta dirua kobratutakoan mexikar ertainak ez du bakerik izango diru hori ia guztia asteburuan edo gau horretan bertan auskalo zertan xahutu arte.\nEuskal Herrian, aldiz, ia egunero, ia astebururo daukagu deskonektatzeko beharra. DESKONEKTATU. Termino nahiko berria da hori gurean…. Baina besteak zer esan nahi du “deskonektatzeko beharra daukat” esaten digunean? Opor garaitik kanpo zerbaiti erabat lotuta, konektatuta bizi garela eta konexio horretatik kanpo dauden zereginetarako denborarik edo gogorik ez dugula? Ez ote da guk geuk geure bizkarrean, beste erantzukizun edo aukera batzuk saihestearren, nahita zamatutako karga edo aitzakia bat? Nik zer dakit ba…\nGero, bestetik, oporretarako lekuak eta lekuak daude. Ezta? Johan Cruyffek zera esaten zuen: “Esan iezadazu zein den zure taldeko erdiko erdilaria, eta esango dizut nola jokatzen duzun”. Miguel lagunak antzeko zerbait pentsatzen du opor lekuei dagokionean. “Esan oporretara nora zoazen, eta esango dizut nolakoa zaren”. Hala dio berak. Duela gutxi, adibidez, esan zidan jasangaitza egiten zaiola oporretan Asia ekialdera joaten den jendea: Malaysia, Singapur, Vietnam, Indonesia… Molde batekoak direla zioen. Barre egin genuen eta multzoka sailkapentxoa egin: Latinoamerikara “motxila soil batekin” bidaiatzen dutenak, Sobietar Batasun ohieko Asiako herrialdeetara joaten direnak (multzo horretakoa izan nahiko nuke), etxetik gertu ibili eta kanpora ateratzeak merezi ez duela diotenak… “Etxean, inon ez bezala”. Eta horrela.\nBaina egia da azkeneko hamabost-hogei urteotan, hegaldiak merkatu zirenetik-edo, modan-edo dagoela bidaiatzea. Eta batzuentzat, gainera, behar ia fisiologiko bat bihurtu da hegazkin batean sartu, hiruzpalau eskala egin, ahalik eta urrunen joan, txikituta iritsi, eta hurrengo 10-15 egunetan esperientzia “bizigarriak” edukitzea. Guau! Zer pena… Galdera egiten zaie: “Zer duzu gogokoen?”. Eta ez dizute erantzungo ba, nik zer dakit, Reala, Athletic, arte garaikidea, Gaztelugatxe, 8-10 ordu lo egitea, Maradona eta Laudrup talde berean, lagunekin barrez lehertzea, sexua, zinema edo puzzleak egitea, ez. Erantzungo dizute gehien maite dutena bidaiatzea dela. Badakizue, bidaiatzea (baina urrun, e?), duela 50 bat urte arte, gustuz, jende jakin batek bakarrik egin zezakeena. Baina irentsi dugu amua, eta urrun-urrun iritsi arte, bakerik ez gugan, antsietateak jota gu, beste ezer ez buruan, sare sozialetan argazki bidez paisaia epatatzaileenak erakusteko, kultura ezezagunak deskubritzeko eta esperientzia arriskutsuenak bizitzeko egarriz gu.\nDatorren astean deskonektatu-ko dugu lagunak eta biok, eta deskonekxio egoera horretan, asmo burges bakarra dut: eguzkia hartzea, bainujantzia janztea, irakurtzea, etzanda egotea…. eta Indurainek atseden uneetan bezala, nire bihotzak, minutuko, 28 taupada markatzea. Besterik ez.\nApuntetxoa (I): Datorren astean ez dut bloga elikatuko. Hurrengo sarrera martxoaren 28an.\nApuntetxoa (II): Zorionak, Pini!\nApuntetxoa (III): Kafetegiaren atarian nengoen zigarreta bat erretzen, eta 85-90 urteren bueltako emakumezko batek galdetu dit ea non zegoen sendategia. Bertaraino eraman dut besotik helduta. Eguna egin dut jada.\nKantua: Lagun min batek akabatuko nau, baina…\nFelix handiaren kamiseta edukita ere, ezin\n2017-03-14 Igor SusaetaSailkatu gabea\nLehengo larunbatean Casa Galerian, Aitor Etxeberria margolari mendarotarraren Gravitaciones erakusketaren irekieran, une batean jada aspalditxotik ezagutzen dudan morroi batekin hizketan hasi nintzen. Bizikletarekin mugitzen da, eta duela gutxi, bizikletatik erori eta kolpe handi samarra hartu zuen begian, lapur batzuen jazarpenetik ihes egiteko ahaleginean zebilenean. Antza, kontatu zidanagatik, bizikleta estimatua da berea, fixie horietako bat, horregatik ostu nahi zioten. Horrek ez du inporta, ordea.\nJarraitu genuen hitz eta pitz, eta jakinarazi zidan Calzada Tlalpan-eko zuzenguneetan orduko 60 kilometroko abiaduran ibiltzen dela. Lagunok, ez nion galdetu, baina jakin ezazue bere txirrinduak ez duela motorrik… Tira, hori esan zidanean, harekin gehiegizko konfiantzarik ez dudanez eta zurietan zuriena izaten ikasten ari naizenez, ondokoa esan nion: “60, e???Jeje. Joe….”. Gorkak dio morroi horrek hanka onak dauzkala… Zer esan, ezta? Baina aizu, etetet! Norekin ari zela pentsatzen zuen? Txirrindularitzaz sekula idatzi ez duen batekin? Jubenil batekin? Uste dut adierazi niola, edo aurretik besteren batean adierazia niola ni neu zikloturista naizela Euskal Herrian, globero bat nahi baldin baduzue, tira, egiten ditudala nire kilometroak, baina hori jakinda ere ez zen, ez, atzera gelditu esajeratzerako orduan. Kilometro kontagailua trukatuta dauka edo zer demontre? Fantasma bat da? Auskalo… Halere, ondo irakurri jarraian datorren hau: “Nire asmoa Tlalpanen orduko 80 kilometroko abiaduran ibiltzea da”. Eitza frenatu gabe jaisten ere ez nuke abiadura hori EGUNDO harrapatuko, txotxo. Hortaz, zer? Adarra jotzen ari ote zitzaidan? Ba ez, okerrena da ezetz, benetan ari zitzaidala. Aho zabalik kontatu nion beste mexikar bati morroi horrek esandakoa, eta zera erantzun zidan: “Badakizu, Mexikon esajeraziorako joera dago….”. Hala beharko du, bestela… Indurainen bataz besteko orduko abiadura 1992ko Luxenburgoko erlojupeko ahaztezinean 49 kilometrokoa izan zen; eta iazko Tourreko esprintetan orduko 79 kilometrokoa izan zen esprint batean harrapatutako abiadura maximoa. Bai, John Degenkolb alemaniarrak jarri zuen bere bizitza arriskuan. Zer uste zenuten, lagunok? Bai, bai, blogen hau txorakeriz josita dago, baina tarteka kazetaritza ere egiten dugu.\nJatorra iruditzen zait morroi hori, baina adarra jo zidan. Mintzagaiak arte garaikidea, Tamil Tigreak edo, nik zer dakit, kimika izango balira, ba bai, onartuko nukeen adar jotzea, baina txirrinduez ari ginen, abiaduraz… Tira, zer ari naiz esaten: berdin-berdin onartu nuen adar jotzea.\nBaina adar jotzeak eta adar jotzeak daude, lagunok. Imajinatzen dut jakingo duzuela Mexiko Hirian erreminta pilotaleku bat berriro zabaldu dutela 20 urteren ondoren, eta zesta-punta partidak jokatuko direla bertan. (Bestela, hona hemen horri buruz BERRIAn argitaratu ditugu bi testuak). Ba, duela hilabete-edo, pilotalekuko intendenteari galdetu nion ea inaugurazio egunerako pare bat sarrera eman, gorde, dena delakoa, eman ziezazkidakeen. “Claro, sin problemas“, erantzun zidan. Konforme. Pilotalekua pasa den ostiralean ireki zuten berriro, eta astehenean idatzi nion intendenteari. “Aizu Romualdo!! sdhfljsdhfjhgsdfjkhgsdkjhfg”. Eta erantzun zidan ez zegoela bere esku, gonbidapen bidez zela, hau eta bestea. “Prentsa kontuak” daramatzan pertsonaren kontaktua pasatu zidan, eta, bai, lagunok, asmatu duzue: BERRIA izan da, baita Mexikoko egunkariak kontuan hartuta ere, gaia zabalen landu duena, baina gaia hainbat traba gaindituz landu zuen kazetaria, pertsona, kasu honetan ni neu, gonbidapenik gabe geratu zen, prentsakoarekin eta prentsakoaren ondokoarekin edo auskalo norekin hitz egin ondoren. Baina gero azalduko dizuet zergatik ez zidan penarik eman han ez egoteak.\nOrain, lehengoan morroiak nirekin egin bezala, niri dagokit exajeratzea.\nNi gonbidapenik gabe?? Ni???Nola da posible!! Txikitan, aitarekin, partidak ikustera joaten nintzen-eta Markinako Unibertsitatera!\nEz nauzuela zeuen ikuskizunera gonbidatzen? Mekabenzotz, ez dakite, ez, norekin ari diren hizketan. 2006ko Zesta-Puntako Munduko Txapelketako finala ikusi nuen-eta bertatik bertara! Gernikako pilotaleku ederrean izan zen, urria hasieran, eta han geunden Pini eta Intxausti lagun minak eta hirurok. A zer igande ederra… Lekeitiora joan eta txikiteatu, Aulestin, aittitte-ren herrian, bazkaldu, eta, ondoren, Intxausti taxistarekin autoan siestatxoa, Gernikara bide sigi-sagatsuetan barrena iritsi ondoren.\nEz dakizue, ez, nor naizen, joder…Egun hartan Juan Ramon Rementeria Remen puntista mitikoa eseri zen gure atzean. Goikoetxea-Enbil vs Egiguren II.a-Lopez zen finala. Ba aurreratu ziren Egiguren II-Lopez 15-21, eta Remen hasi zen esaten egina zeukatela. Piniri eta Intxaustiri esan nien ezetz, Goikoetxea-Enbilek irabaziko zutela, ziur nengoela. Eta, bai, azkenean 35-25 garaile bi zumaiarrak. Ni gonbidapenik gabe?\nNolatan ez nauzue gonbidatu!! Bai, jendeak badauzka Irujoren, Olaizola II.aren, Titin III.aren, Goñi II.aren, Bengoetxea VI.aren edo, nik, zer dakit, Xalaren kamisetak. Baina nork dauka puntista baten kamiseta??? Ba nik daukat, nik! Felix Espilla berriatuar mitikoaren kamiseta gorri bat daukat etxean. A zer tipoa, a zer atzelaria Felix! Politika kontuak medio lortu nuen kamiseta hori, eta Andonik lisatuta eraman zidan erredakzioko nire mahaira. Sekulako ilusioa egin zidan.\nIñaki Osa Goikoetxea inoizko puntistarik onena fitxatu nahi dute Mexikoko pilotalekuko kudeatzaileek… Ba Goikoetxea elkarrizketatutakoa naiz ba! 2002an! Ez baldin banauzue gonbidatzen epaitegietara eramango zaituztet! Zer ari naiz esaten, ordea…\nEjem, irakurle, barka iezadazu bat-bateko jario sumindu hau, bat-batean barrenak erre, are kiskaldu dizkidan bulkada deabruzko hau.\nAhalegindu nintzen ba hasieran lau eta gero pare bat gonbidapen lortzen… Prentsakoarekin hitz egin nuen astearte goizean, emakumezko fresa, hau da, pija batekin. Esan zidan, gidatzen ari zen bitartean, idazteko email bat eta bertan jartzeko zeintzuk ginen, izen eta bi abizen, irekiera eguneko partidak ikustera joan nahi genuenak. “Pero va a estar difícil“. Ordurako usain txarra hartua nion…\nAstearte arratsaldean ez nuen haren berririk eduki; ezta astekeazkenean ere. Ostegunean guasap bat nik; beste bat pare bat ordu geroago. Hemen hala jokatu behar dela esan didate, eta oso esanekoa naizenez, ba hori. Jakinarazi nion BERRIAn hiru orrialde eskaini genizkiola, blablabla. Dedio, inuzente hutsa naiz… 18:00etan bere guasap bat: “Emailean duzu erantzuna”. Malo, malo, pentsatu nuen neure artean… Eta bai, malo: “Prentsaurrekorako bi toki gorde dizkizut. Hitz egin ezazu Pedro nire lankidearekin, idatzi dizu jada email bat”. Zer prentsaurreko eta zer ostia!! Sarrerak, gonbidapenak edo dena delakoak eskatu nizkion ba. Pedro horrek, emailean, jakinarazi zidan, nire esanetara zegoela, nola ez ba. Ba esaneko ni elkartuz gero, malo… Pedrori emaila: “Nire asmoa ez da prentsaurrekora joatea; lau sarrera lortzea posible ez bada, partidak ikusteko bi gonbidapen nahiko nituzke. Eskerrik asko”. Ostegun gauean izan zen hori. Ba, gaur arte, Pedro horrek ez du erantzun. Eta horrela…\nBeraz, gaur goizean, email bidezko engantxadatxo bat eduki dut arduradunarekin, emakumezko pijarekin. Jakinarazi diot inork ez didala ezer esan, blablabla… Eta berak, minduta, ba gonbidatuta nengoela prentsaurrekora, ez duela ulertzen ni “molesto” egotea, komunikabideak “prioritatea” direla haientzako. Eta, noski, bukaeran gehitu du gure esanetara daudela. Berriro errepikatu diot nik gonbidapenak nahi nituela, “para el partido“, ez nuela prentsaurrekora joateko asmorik. Eta zirku honen oso adierazgarri den zerbait erantzun dit. Ba hori, ordutegiak eman zizkidala telefonoz, eta “balitz”-ez eta “balego”-ez baino, nahiago duela “irtenbideez” hitz egin. Benetan, histrionikoki barre egin nahi izan dut, baina ez, aho bete enpaste erreakzionatu dut. Eta gauza oso mexikar bat idatzi du agurtzeko: “Si te puedo ayudar en algo más con gusto quedo al pendiente“. Dei horretan ez zidan deus esan ordutegiez edo dena delakoaz… Ez dut ironiarik erabili azken mezua idazterakoan. “¿Soluciones? El haber sido concreta a la hora de facilitar la información, cosa que no sucedió“. Benetan diotsuet: eraginkortasuna ez da, oro har, gizarte honen indarguneetako bat. Bi gonbidapen, lagunok, bi gonbidapen, besterik ez… Badakit, bai, 1.800 gonbidapen zirela, baina…. Bai edo ez, kito.\nBaina klasismoa bada indarguneetako bat, bai. Kontu arraro samarra da, berez, pilotaleku honena. Jabeak, informazio ofizialen arabera, 35 milioi dolar inbertitu ditu. Antonio Cosio Ariño da ugazaba; Mexikoko, zer Mexikoko, munduko pertsonarik aberatsenetako bat. Hortaz, lehengoan, irekiera ekitaldira gonbidatu zituzten Miguel Angel Mancera Mexiko Hiriko Gobernuko nagusia, hemengo idazkaria, hango presidentea, haruntzagoko delegatua, Guerrero estatuko PRIko gobernuburuaren lehengusinaren semearen edo alabaren amorantea, eta baita Carlos Slim izeneko tipo jator, langile eta eaintzaile bat ere. Herritik eta herriarentzat, lagunok. Hori guztia kontuan hartuta, ez daukat penarik.\nZesta-punta, kirola bera, gutxienekoa da inbertitu duenarentzat. Tira, badakigu, baina, hori ez dela hemen bakarrik gertatzen. Halere, zorte onena opa diet astean zehar egingo diren lau jaialdietan jokatuko duten puntistei, lagundu didaten horiei.\nBaina pilotalekuaren, edo, hobeto esanda, negozioaren kontzeptua, ez dut atsegin. Duela gutxi, gainera, kirol arloaz arduratzen den batek zera esan zidan. “Los viernes, lo más seguro, será gratis para las viejas“. Badakizue, emakumezkoentzat doan, gizon goseti, mozkorti eta apustuzaleak erakartzeko intentzioarekin. Eta zer esan… Ba dena esanda dagoela halako zerbait esaten dizutenean, alferrik dela eztabaidatzea; Casa Galerian bezala, isilik. Badakizue, gizonon arteko gauzak dira gisa horretako komentarioak.\nTira, igual, nik neuk ere, Casa Galeriako morroiak bezala, gehiegi esajeratu dut…\nApuntetxoa (I): Halere, joan nahi dut partida onen bat ikustera.\nApuntetxoa (II): Kontatu nizuen ba gure atariko neska motodunaren etxean lapurtu zutela? Hirugarren pisuko musikariaren arabera, larunbat gauean lapurtu zioten. Ba larunbatean neska motodunak berak geratu ninduen atarian, gertatutakoa kontatzeko. Berak jo zuen nigana eta esan zidan lapurketa larunbat eguerdian gertatu zela. Zer esan, lagunok…\nKantua: Dena ez dela posible… Baina badatozela udaberria eta uda.


Atun tropikalaren flotak klima-aldaketara egokitzeko potentziala; teknologia- eta kudeaketa-aldaketek ere bultzatzen dute ahalegina birbanatzea - BC3 Basque Centre for Climate Change - Klima Aldaketa Ikergai\nItsasoko ekosistemei eragin die dagoeneko klima aldaketak. Oro har onartzen da eragin horiek itsas produktibitateari, arrainen banaketari, habitatari eta aniztasunari eragiten dietela. Hala ere, ia ez dago jakiterik arrantzalekuek nola erantzuten dieten aldaketa horiei. Arrantzalekuek ozeanoen berotzeari nola erantzuten dioten ulertzeko,CIM–University of Vigoko Future Oceans Lab, Basque Centre for Climate Change (BC3), CSIRO eta Marine Support ikertzaileek Ozeano Atlantikoko txerrikien jardueraren banaketa ikertu zuten. Argitalpen berriak atun tropikalaren arrantzaren espazio-joerak erakusten ditu erdialdeko eta ekialdeko Ozeano Atlantikoan, eta flotaren jarduera ekuatoretik hegoalderantz mugitu zela egiaztatzen du (1991-2017). Aldaketa klimatikoaren, instituzionalaren, kudeatzailearen eta teknologikoaren faktoreen konbinazio batek azaltzen ditu ikusitako aldaketak, baina ingurune instituzionalak eta kudeaketakoak dira faktore boteretsuenak aldaketa klimatikoak arrantza-leku horietan dituen ondorioei aurre egiteko. Emaitzek kudeaketa babesten dute, arrantza jasangarria lortzeko funtsezko tresna den aldetik, gehiegizko ustiapenaz edo kutsaduraz gain mehatxu larriak jasaten baititu, adibidez, abian den klima-aldaketa.\nLan hau CLOCK (Climate Adaptation to Shifting Stocks) proiektuaren barruan garatu zen, Europako Ikerketa Kontseiluak finantzatuta, Iratxe Rubioren doktorego-ikerketaren zati gisa, eta Elena Ojea doktoreak koordinatuta. Marine Support SLko Unai Ganzedo doktorearekin etaCSIRO Oceans and Atmosphere eta Centre for Marine Socioecology (University of Tasmania) zentroetako Alistair J. Hobday doktorearekin elkarlanean egindako lana izan zen. Ikus Fish and Fisheries artikuluaren izenburua: “Southward re‐distribution of tropical tuna fisheries activity can be explained by technological and management change”. Sarbide irekian dago eskuragarri, baita kodea duen Github gordailu batean ere.


Ya puedes ver las vídeo-crónicas de GazteEkin - EGK Ya puedes ver las vídeo-crónicas de GazteEkin - EGK\nYa hemos colgado en nuestro canal de Youtube (casi) todas las vídeo-crónicas de GazteEkin ¡Este es el resultado los encuentros!\nGazteon ahotsa aintzat hartuta izan dadin. Hori izan zen Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak abiatutako GazteEkin proiektuaren helburu nagusia. Horretarako, hainbat topaketa burutu genituen. Tartean, «Etxebizitza eta parte-hartzea» jorratzeko topaketa. Hemen dituzu landutako hausnarketetako batzuk!\nGazteon ahotsa aintzat hartuta izan dadin. Hori izan zen Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak abiatutako GazteEkin proiektuaren helburu nagusia. Horretarako, hainbat topaketa burutu genituen. Tartean, «Hezkuntza eta parte-hartzea» jorratzeko topaketa. Hemen dituzu landutako hausnarketetako batzuk!\nGazteon ahotsa aintzat hartuta izan dadin. Hori izan zen Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak abiatutako GazteEkin proiektuaren helburu nagusia. Horretarako, hainbat topaketa burutu genituen. Tartean, «Aniztasuna eta parte-hartzea» jorratzeko topaketa. Hemen dituzu landutako hausnarketetako batzuk!


2021-07-13 - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nAuzipetu guztiek ukatu dute ETAren egituretan egotea, eta batzuek informazioa torturapean atera zietela salatu dute\n13/13 makroepaiketaren bigarren saioa amaitu da, eta auzipetu guztiek deklaratu dute jada. Bihar kasuaren hiru lekukok deklaratuko dute.\nKuskulo gozoki denda berritua uztaila bukaeran irekiko dute\nLoiolako Lorategi Hirian 261 etxebizitza eraikiko dituzte\n58 koronabirus kasu positibo Donostian\nDonostiako intzidentzia metatua 398,59koa da, eta gora egin du. Intzidentzia metatu altuena Ondarretakoa da, eta baxuena, berriz, Bidebietakoa.\nOstalariek mahaikideen erregistroa gorde beharko dute\nHasi da lau donostiar epaitzen ari diren 13/13 makroepaiketaren bigarren saioa\nArantza Zuluetak, Nahia Zuriarrainek, Jon Enparantzak eta Iker Sarriegik deklaratu dute jada.\nBera Berako hiru jokalari izango dira Olinpiar Jokoetan\nUdalak dio Easo plazaren zati berrituan ez dela iturririk jarriko dagoeneko beste bat dagoelako\nEaso kaleko bidegorria datorren astean irekitzea aurreikusten da\nMartuteneko Apostolutza kaperaren ingurua berritzeko proiektua aurrera doa\n'Sebastian' bisigua jarri dute Zurriolan


Ekintzak - Casa Maestro Izal\nEtxetik mugitu gabe edo inguruan:\nCoaching-saioak, talde-dinamikak, tailerrak, mendi-ibilaldiak, hegaztien behaketa, mikologia, mahai panoramikoak, BTT ibilbideak, Irati-Xtrem txirrindularitza, bizikleta-ibilbideak, iraupen eskia, oreinen orro aldia, zaldi-ibilbideak, etab. Hona lagin txiki bat …\nTailer bat, ikastaro bat edo erretiroren bat antolatu natura bete-betean. Eskatu zure aurrekontua konpromisorik gabe\nLa Hormiga Maiaren Hitzorduak\nArropa erostea harreman une dibertigarri bihurtzen da. Casa Maestrotik mugitu gabe eta erosteko konpromisorik gabe!\nZiurrenik, Iratiko oihanarekin batera, Nafarroako lekurik politenetakoa. Nafarroa bisitatzen baduzu, ezin zara joan mirari hau ikusi gabe.\nIbilbide ikusgarria duen bizikleta proba ez lehiakor honetan parte hartzen animatuko al zara Iratiko oihanari buelta emanez?\nEgin naturarekin bat: mendi-ibiliak, hegaztien behaketa, mikologia, etab.\nArbaiungo arroilatik 500 metrora. Zaldi ibilaldiak, ekitazio eskolak eta haurrentzako jarduerak antolatzen dituzte.\nEzagutu ingurune naturala eta gozatu paisaiaz eta bere historiaz bizikleta elektrikoz egin daitezkeen ibilbideen bidez


Bilbao Kirolak-ek garbitzaileen atsedena errespetatu behar duela aitortu du epaitegiak | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Pribatuak Garbiketa Bilbao Kirolak-ek garbitzaileen atsedena errespetatu behar duela aitortu du epaitegiak\nBilbao Kirolak-ek garbitzaileen atsedena errespetatu behar duela aitortu du epaitegiak\nBilbo Kirolak kiroldegietako eta Zaintzen enpresaren parte diren garbitzaileak joan den abenduaren 3an joan ziren epaitegietara, epaileak asteko 48 orduko atsedenaldirako eskubidea aitortu eta enpresa kondenatu zezan. Asteroko atsedena aldarrikatzeko hainbat asteko mobilizazioen ondoren epaiak arrazoia eman die.\nEnpresak orain aurre egin beharko die atsedenaldirik ez izateagatik langileei kalte-ordain gisa ordaindu beharreko zenbatekoei, eta lan-egutegiak egin beharko ditu, langileek astean 48 orduko atsedenaldia hartu ahal izan dezaten.\nLangileek, bere aldetik, mobilizatzen jarraituko dute librantza hori asteburutik ahalik eta gertuen izan dadin, argi baitugu, kontua ez dela atseden hartzea soilik, kontziliazio-kontua ere bada. Eta zentzu horretan badakigu borrokan jarraituko dugula.\nAsteko atsedenaldia eskubide bat da! Bilbao Kirolak/Zaintzen esplotaziorik ez!


halabedi » NOR GARA HISTORIA BAT UHINETAN\nNOR GARA HISTORIA BAT UHINETAN\n29 urte pasatu dira, mende laurdena baino gehiago Hala Bedi irratiak uhinak okupatzeari ekin zion abuztuko egun hartatik. 1983an jaio zen Hala Bedi irratia, helburu argi batekin, ahotsik ez zutenei ahotsa ematea, komunikatzeko modu ezberdin baten alde lan egitea. Asko aldatu da dena denbora honetan zehar. Asko aldatu da egoera soziala, jendartea, bizimodua oro har. Eta handia da gaur egungo Hala Bedi irratiaren eta hasiera hartakoaren arteko aldea. Hala ere, badira komunean eta bere horretan mantentzen diren beste ezaugarri asko eta asko.\nIrrati bat baino zeozer gehiago garela esaten dugu, gainontzeko irratiengandik bereizten gaituzten ezaugarriak ditugulako oinarri. Autogestioak, asanblada bidezko funtzionamenduak, komunikazio hurbil eta parte hartzaileak, inongo interes ekonomiko zein politikoren menpe ez egoteak eta urte hauetan guztietan herri mugimenduaren tresna izateak egiten gaitu libre, besteengandik desberdin. Horregatik definitzen dugu geure burua, hain zuzen ere, irrati libre bezala.\nHala Bedi herri mugimenduaren ekimenez sortu baitzen 1983ko abuztuan. Jai giroan murgildurik zegoen hiriburu artifizial honetan bertan. Zegoenarekin konforme ez eta zerbait aldatu nahi zuten haiek denek eman zioten hasiera letra txikiz idatzitako historia handi honi. Hertzainak, Potato eta La polla records bezalako taldeek kaleak aztoratzen zituzten garaiak ziren. Mugimendu autonomoa, punkiak eta bestelakoak biltzen ziren orduko Gasteizko kaleetan. Eltze hartan hasi ziren prestatzen oraindik orain bizirik dirauten mugimendu asko. Hala Bedi irratia horietako bat baino ez da. Gasteizko Gaztetxearekin batera, hiri honetan errealitate ukaezin bihurtu den proiektu herritar eta autogestionatua. Belaunaldiz belaunaldi eta sasi guztien gainetik bizirik mantendu direnak biak ala biak. Gauzak beste modu batera egitea posible dela frogatzen saiatu direnak ibilitako bidean zehar. Batzuetan gehiago asmatuz eta beste batzuetan gutxiago. Eta garrantzitsuagoa dena, gure ezintasun eta hanka sartzeetatik ikasiz beti.\nLan bolondresari esker handituz eta haziz joan da Hala Bedi, gainontzeko komunikabideen artean bere lekua egitea lortu arte. Esaten genuen lehen ere, asko aldatu da mundua ordutik eta bidean dena ez da erraza izan. Oztopo askori egin behar izan zaio aurre, behin baino gehiagotan saiatu dira mikrofono hauek isilarazten. Baina ez dute lortu. 80.hamarkadaren bukaera eta 90.aren hasiera zailak izan ziren benetan. Lau bat aldiz bidali zuten polizia estudio txiki eta umilak prezintatzera. Uhinetan jarraitzea bera ere nahikoa zen orduan.\nUrte batzuk beranduago, eta gogoeta sakon baten ondorioz, nahi zuenak nahi zuena esateko irrati bat izatetik proiektu komunikatibo sendo eta heldu bat izatera ailegatu zen Hala Bedi irratia. Hiriko kolektibo ezberdinen parte hartzea sustatzea eta teknologia berrien aldeko apustua behar-beharrezkoak izan ziren horretarako. Programazio finko bat lortzea, komunikatzeko eta lan egiteko modu bat definitzea lortu zen ekaitz osteko urte haietan. Helburu zehatzak jarri ziren abian eta horretarako bitartekoak bilatu. Eta horrela, apurka-apurka eta gure mugak onartuz, ailegatu gara gaur egun gauden lekura.\nHala Bediren izaera zehazten…\nAutogestioa aipatzen genuen lehen eta autogestioarekin batera, ezin ahaztu gure bazkideak, Halabelarriak. Irratiaren oinarri ekonomikoa izateaz gain, aurrera egiteko zilegitasun soziala ematen diguten pertsona horiek denak. Beraien babesik gabe ez gara ezer. Publizitaterik eta diru laguntzarik gabe funtzionatu du irratiak hasieratik. Eta hori, proiektua handituz joan den heinean, gainditu beharreko langa izan da. Irudimena eta iñurri lana beharrezkoa bihurtu dira gaur egun ditugun bazkide horiek denak lortzeko. Aurrera emandako pauso bakoitza baino lehen, pauso hori emateko behar genuen dirua nola lortu pentsatzera eraman gaitu beti. Horrela, duela 6 urte inguru, Kutxi kaleko estudio eta erredakzio zaharrak utzi eta gure beharrei modu egokiagoan erantzuten zien lokal handiago batzuetara aldatu ginen. Gaur egun, Bueno Montreal kalean gaude eta gure ateak zabalik daude nahi duenarentzat.\nAsanblada bidez jarraitzen dugu hartzen, hartu beharreko erabaki guztiak eta 100 pertsona inguru dira astero gure estudioetatik irratsaioren bat egitera pasatzen direnak. Bertan ekoitziriko 36 irratsaio ditugu egun eta Euskal Herriko beste irrati batzuetatik Arrosa sareari esker hartutako euskarazko bestelako irratsaioekin osatzen da gure programazioa. Arrosa sarearen sorreran Hala Bedik egindako lana ere aipatzekoa da. Sare honi esker eta teknologia berrien erabilera baliatuz, Euskal Herriko bazter ezberdinetan egiten diren euskarazko irratsaioak elkar trukatzeko bidea egin baitugu. Horrela, Gasteizen egindako irratsaio bat Algortan entzun daiteke eta Irulegin egindako beste bat Bergaran, adibiderako.\nIrratsaioen artean denetarik aurki dezakegu, baina gure emisioaren bizkar-hezur ditugunen artean Suelta la olla (goizetako erdarazko magazina) eta Zebrabidea (arratsaldetako euskarazko magazina) dira aipagarrienak. Hauetaz gain, asko eta anitzak dira kolektiboek egindako irratsaioak zein musikaren inguruan aritzen direnak. Kalitatean ere jauzi handia eman da urte hauetan zehar eta bestelako irratiekin konparatuz, gustu guztietarako eta kolore anitzeko programazioa osatzea lortu dugula esan dezakegu, inongo konplexurik gabe.\nEuskarari dagokionez ere, aurrerapausoa nabarmena izan da azken urteotan. Egun, %40 da Hala Bedik euskaraz emititzen duena gutxi gorabehera. Eta aurrera begira, proiektu berri bat martxan jartzeko lanetan dihardugu: euskara hutsezko emisioa (Hala Bedi Bi).\nGure mugak onartuz eta egin beharreko lana handia dela jakinda, ilusioz begiratzen diegu garai berriei. Honaino ailegatu bagara zerbaitegatik delakoan gaude eta aurrerantzean ere; autogestioa, irudimena eta asanblearismoa oinarri izango duen proiektu hau handituz joango denaren zalantzarik ez daukagu. Gauza asko dira hobetu beharrekoak, bide asko oraindik ibili ez ditugunak. Komunikazioa interes ekonomiko eta politikoen helburuetara makurtzen den garaiotan, inoiz baino beharrezkoagotzat jotzen ditugu gurea bezalako proiektu herritarrak. Uhinei kolore apur bat emateaz gain, gizarte honen transformazioan ere bere biziko garrantzia duelakoan gaude eta horretan jarraituko dugu lanean datozen urteetan ere.\nNola ulertzen dugu komunikazioa?\nKontuan hartu behar dugu, Hala Bedi irratiak bere izaera propioa daukala eta beste komunikabideengandik bereizten duten ezaugarriak ere badituela. Helburu nagusia maila lokalean zein Euskal Herri mailan lanean ari diren elkarte eta mugimenduen berri ematea da. Beste medio batzuetan isilarazten direnen bozgorailu izatea eta aldi berean, gaurkotasunezko albisteen inguruko ikuspegi kritikoa eskaintzea, beste batzuek esaten dutena modu automatikoan errepikatu beharrean.Gizarte eraldaketan eragile aktibo izan nahi genuke, horregatik, ez dugu ezarritako ikuspegi kapitalista, patriarkal eta merkantilistarekin bat egiten eta gure eguneroko jardunean hori presente edukitzea ezinbestekotzat jotzen dugu. Erraza ez dela jakinda ere, komunikazio eredu berri bat gauzatze bidean detaile txikienetik hasita saiatzen gara egunero igortzen dizkiguten mezu horiek denak deseraikitzen eta gure mezu propioa sortzen, bestelako komunikazio modu bat posible dela sinisten dugulako. Gertutasuna, ezagutza kolektiboak balioan jartzea, gure entzuleen parte hartzea sustatzea eta hausnarketa kritikorako gaitasuna dira bereizgarri horietako garrantzitsuenak. Bertsio ofizialari lehentasuna ematen zaion garaiotan, herritarren eta gizarte mugimenduen hitzari erreparatzen diogu guk. Egia bakarraren aurrean, ikuspegi anitza eta zalantzak planteatu nahi genituzke.\nNola ulertzen dugu parte hartzea?\nIrrati honen biziraupena parte hartzearekin estuki loturik egon da betidanik. Gure ateak zabalik daude parte hartu nahi duen guztiarentzat, kolektiboaren filosofia eta izaerarekin bat egiten duen neurrian beti ere. Gure izaera anitza ezin da bestela ulertu, pentsaera eta jatorri ezberdineko pertsonek osatzen dute Hala Bedi eta horrek ematen dio hain aberasgarria den berezitasun hori ere. Abian jarritako proiektu guztiak, jendearen parte hartzeagatik egin dute aurrera eta ez soldatapeko langileen lanari esker. Jendearen parte hartzea sustatzea konstante bat da gure egitekoen artean eta horretarako baliabideak jartzea, motibazioa lantzea eta irudimena beharrezkoak dira.\nIrratsaioak egiteaz gain, asko eta ezberdinak dira Hala Bedi proiektua mantentzeko eginbeharrekoak. Barne antolaketari begira batzorde ezberdinak ditugu:\nProgramazioa: Emititzen den horretaz arduratzen da. Programazioa zehazteaz, emisioaren jarraipena egiteaz, irratsaio berriei ongietorria eta formazioa emateaz…\nFonoteka: Irratira heltzen den musika kudeatzeaz, irratsaio musikalen arteko komunikazioaz, kontzertuak antolatzeaz eta abar, arduratzen da.\nEkonomia: Diru sarrera berriak bilatzeaz, bazkideak kudeatzeaz, materiala ateratzeaz eta kontu ekonomikoez arduratzen da, oro har.\nKuñak: Kolektiboen zein irratiaren beraren ekimenak iragartzeko kuñak egiteaz arduratzen da.\nTeknika: Estudioen, antenen eta ekipo informatikoen mantenuaz arduratzen da.\nWeb orria: www.halabedi.org helbidea mantentzeaz eta irratsaioei albisteak igotzeko txapa emateaz arduratzen da.\nHalabideoak: Ekimen ezberdinen inguruko bideoak egin eta web orrira igotzeaz arduratzen da.\nAmabitxiak: Astelehenetako asanbladaren eta irratsaioen arteko komunikazioaz arduratzen da.\nBatzorde ezberdinen lana koordinatzeko eta hartu beharreko erabakiak hartzeko gune nagusia Astelehenetako Asanblada da. Astelehenero 19.30etan elkartzen da eta irratian parte hartzen duen edonorentzat zabalik dago. Eguneroko eginbeharrekoen inguruan zein bestelako eztabaida orokorragoen inguruan hitz egin eta erabakiak hartzen dira bertan.\nBi hilabetean behin, Asanblada Orokorra egiten da. Bertan, irratiko kide guztiek hartzen dute parte eta Hala Bediren norabidean eragingo duten erabakiak bertan hartzen dira.\nZer da Arrosa?\nBukatzeko, Arrosa proiektuari buruzko azalpen txikitxo bat ematea ere garrantzitsua dela uste dugu. Arrosa Euskal Herriko irrati ezberdinen arteko sarea da. Hamar bat urte daramatza lanean eta orain arte egindako lanen artean, garrantzitsuena euskarazko irratsaioen elkartrukea izan da. Horrela, Hala Bediko euskarazko saio guztiak sarera igotzen ditugu astero beste irratiek hartu eta beraien programazioan sartu nahi izanez gero hala egin dezaten. Era berean, guk ere beste irrati batzuetan egindako saioak tartekatzen ditugu geure progaramazioa, 10 bat saio gutxi gorabehera.\nHorretaz gain, arratsaldetako Zebrabidea magazina ere Arrosa sarean elkartzen diren beste bi irratirekin batera (Antxeta eta Tas Tas), auzolanean, egiten da iaztik hasita. Etorkizunari begira, aukera berriak emango dituen tresna dela esan dezakegu.


#Ukraina Denbora Kyivek ustelkeriaren aurkako agendaren jabe izateko - EBko berriemailea\nby Yulia Andrusiv, Chantham etxea, Errusia eta Eurasia Programme\nUstelkeriari aurre egiteko gobernuaren historiak irudi nahasia eskaintzen du onenean. Ustelkeriaren aurkako agenda ez hartzeak gobernuaren biziraupen politikoa eta herrialdearen egonkortasuna mehatxatzen ditu.\nSerhiy Leshchenko ikerketa kazetari ohiak eta Ukrainako legebiltzarkideak argitaratu du ikerketa baten emaitzak Serhiy Lyovochkin, legebiltzarkide eta herrialdeko azken presidente Viktor Yanukovich administrazio buru ohiaren aberastasunean sartu zen. Epe luzerako funtzionario publiko horren ondareak 49 milioi euroko txaleta Frantziar Kostan eta negozio interes ugari dituela salatzen du, eta horietako bat ere ez da ofizialki deklaratu.\nAzken urteotan hedabideetan agertu diren Ukrainako estatuko funtzionarioek ustelkeriari eta finantza publikoei egindako kobrantzari buruzko ikerketa ugarietako bat da. Hala eta guztiz ere, gehienek deklaratutako diru sarreretatik haratago bizitzen jarraitzen dute. Zenbait zigor kasu ireki badira ere goi kargudun ohien aurka, ia inork ez ditu epaiketak egin edo kobratu dituzten funtsak berreskuratu ditu.\nGobernuak horrelako kasuak epaitzeko huts egin izana frustrazio iturri da erreforma ekonomikoaren, monetaren debaluazioaren eta Errusiarekiko gerraren gaineko pisua jasateko eskatu dioten publikoari. Udan ustelkeria herrialdea kentzea 2014ko hasieran Maidaneko manifestarien funtsezko eskaera izan zen eta ordutik gizartean oihartzuna izan zuen; Ukrainarren ehuneko 94,4k ustelkeria identifikatzen du Ukrainako hiru gai larrien artean bezala.\nGai erlazionatuak:ezaugarrifull-imageSerhiy LeshchenkoViktor Yanukovych


Kolore biziko mahai eta aulkiak sukalderako | Consumer\nKolore biziko mahai eta aulkiak sukalderako\nArmairuen koloreak dekorazio mota hori gainerako altzarietara zabaltzea onartzen du.\nSukaldaritzari originaltasuna eman nahi bazaio, gela apaintzeko kolore biziko mahaiak eta aulkiak eros daitezke. Era askotako koloretako armairuak, melaminaz eginak, gaur egungo dekorazioan nagusitzen ari diren bezala, azuleju lau edo estanpatuekin konbinatuz, koloretako mahaiak eta aulkiak ere erabil daitezke, gela osoan kolore-aldaketa ezartzeko.\nHemen, zur plastifikatuzko mahaia erostea erabaki da. Mahaia errazago garbitzen da, kolore berdekoa da eta hankek akabera metalikoa dute. Jolaserako aulkiek bizkarraldearen akabera grisa dute, eta eserlekuko limoi horia, bi gainazalen arteko kolore-konbinazioa sortuz. Hainbat koloretako aulkiak ere eros daitezke, baina emaitza, agian, garrasi handiegia izango litzateke.\nAltzari-mota hori txikienen geletan ere erabil daiteke, eta kolore-konbinazio hori ez zaie hain ausarta irudituko, baina bai dibertigarria.\napaindu mesa-eu sukaldea


auzoa Archives - Goian\nKaixo familiak! Prest daukagu artengo helduentzako programazioa. Goianetik Alde Zaharreko auzokideak modu naturalean harremantzeko topaguneak bultzatzen ditugu. Horregatik, auzokideen interesetatik eta beharrak kontuan hartuta, aisialdian ekintza ezbedinak proposatzen dizkizuegu. Informazio gehiago nahi baduzu edo ekintza edo tailer berri bat proposatu nahi badiguzu jarri gurekin harremanetan!\nERDI AROKO AZOKAN TOPATUKO GARA\n24 iraila, 2019 Sarea\nKaixo familiak ! Aurten ere, Ramon Bajo Eskolako Gursako elkartearekin batera, Erdi Aroko azokan janari eta edari postutxo bat jarriko dugu. Pasa zaitez auzoko proiektuen tabernatik!


Puigdemont, behin-behinean kartzelara | Mundua | Berria\nKatalunia. Puigdemonten atxiloketa\nNeumuensterreko kartzelan dagoPuigdemont. Alemanian ikusminapiztu zuen albisteak SRDJAN SUKI / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nJoan den azaroan, Kataluniako prozesu subiranistaren harira Espainiako Auzitegi Nazionalak Carles Puigdemonten kontrako euroagindua ezarri zuenean, Bruselako Fiskaltzari iruditu zitzaion ez zegoela, estradizio eskaera aztertu bitartean, Kataluniako presidente ohia behin-behinean espetxeratzeko arrazoirik. Puigdemontek bere kabuz jo zuen deklaratzera, eta kautelazko neurriak jarrita aske utzi zuen epaile batek. Ikerketapean zegoen artean. Orain, aldiz, auzipetuta dago, eta herenegun Alemaniako Poliziak atxilotu ondoren galdekatu zuen, atzo, Neumuensterreko lehen instrukzioko epaile batek, Schleswig-Holstein landerrean, Alemania iparraldean. Hiru ordu iraun zuen saioak. Hurrengo pausoa da Schleswig-Holsteingo Auzitegi Gorenean deklaratzea. Ez dute zehaztu noiz izango den, baina hango epaileak erabaki beharko du espetxean mantentzen duen ala ez.\nEspainiako Fiskaltza Nagusiak Puigdemonten aurkako akusazioaren dokumentazio guztia helarazi zion, atzo, Schleswig-Holsteingo Fiskaltzari, eta hark erabakiko du estradizio eskaera onartzen duen ala ez. Hango bozeramaile batek adierazitakoaren arabera, ez da «probablea» aste honetan bertan auziari buruzko erabaki bat hartzea.\nJaume Alonso Cuevillas Puigdemonten abokatuak esan zuenez, bere bezeroak galdeketan argudiatu zuen Espainian ez lukeela «epaiketa justurik» edukiko. Jende askok jo zuen Neumuensterreko auzitegira, presidente ohiari babesa eskaintzeko asmoarekin, eta tartean zeuden Merce Conesa eta Marc Castells PDeCATeko buruzagiak eta Quim Torra JxC Junts Per Catalunyako diputatua.\nEstradizioa gauzatzeko ezinbesteko baldintza da herri eskatzaileak —Espainiak— akusatuari leporatzen dizkion delituak herrialde hartzailearen —Alemaniaren— Zigor Kodean jasotzea. Joan den ostiralean Pablo Llarena Auzitegi Goreneko epaileak kaleratutako auzipetze autoaren arabera, prozesu subiranistarekin lotuta matxinada eta diru publikoaren erabilera okerra egozten dizkio Generalitateko presidente ohiari. Espainiako Fiskaltzaren esanetan, Zigor Kodeak matxinadaz dioenak bat egiten du Alemaniako Zigor Kodeak dioenarekin. Alemaniakoak ez du matxinada delitua bere horretan jasotzen, baina, bai, ordea, haren baliokidetzat interpretatu daitekeena: goi traizioa. Zigor Kodearen 81. puntuak dioenez, gutxienez hamar urteko kartzela zigorra eta gehienez bizi osorako kartzelaldia —25 urte— nozituko du delitu horren egileak. Artikulua aintzat hartuta, zigor hori ezarriko diote «Alemaniako Errepublika Federalaren izate etengabea zulatzen» edo «ordena konstituzionala» aldatzen duenari. Zigor horiek ezarri ahal izateko, dena dela, beharrezkoa da indarkeriaren erabilera edo «erabiltzeko mehatxua» frogatzea.\nAuzi honetan guztian kontuan hartu beharreko beste aldagai bat da Alemaniaren eta Espainiaren arteko harreman diplomatikoak onak direla, Angela Merkel kantzilerrak inoiz ez dituela zalantzan jarri Espainiako Estatuak prozesu subiranistaren kontra hartutako neurriak. Atzo, gainera, posizio hori indartu zuen Alemaniako Gobernuak.\nSchleswigeko fiskaltzari ez dagokio Puigdemontek deliturik egiten ote duen deliberatzea, auziaren epaiketa Espainian egingo baitute. Haren egitekoa da bere Zigor Kodean antzeko deliturik ba ote dagoen ebaztea. Baiezkoan baldin badago, Schleswigeko Auzitegi Gorenak prozedura abiatuko du, eta bai Puigdemonten eta bai fiskaltzaren argudioak hartuko ditu kontuan, 60 egunen buruan erabaki bat hartu aurretik; halere, epe hori 90 egunera luzatu daiteke.\nPresidente ohia, artean, Schleswigeko lehen instantziako auzitegian deklaratzeke zegoen, baina Jaume Alonso Cuevillas haren abokatuak adierazi zuen aurreikusten duela bere bezeroak bitik hiru hilabetera igaro beharko zituela Alemanian; hau da, Alemaniak estradizio eskaera onartuko zuela susmatzen zuela. Alonso Cuevillasek adierazi zuen, gainera, asilo politikoa eskatzea baztertzen dutela, oraingoz.\nBelgikako Fiskaltzak ere onartu zuen Espainiako Estatuak Puigdemont estraditatzeko egindako eskaera. Puigdemont hara erbesteratu zen aurreko gobernuko lau kontseilarirekin batera, eta haien kontrako euroaginduak aplikatu zituen Auzitegi Nazionalak, azaroaren 3an. Bi egun geroago, Bruselako komisaria batean deklaratu zuten, eta instrukzio epaileak aske utzi zituen, kautelazko neurriak jarrita. Bruselako Kontseiluaren Ganberan zen deklaratzekoa azaroaren 17an, baina hango lehen auzialdiko epaileak abenduaren 4ra atzeratu zuen galdeketa, abokatuek defentsa prestatzeko denbora gehiago behar zutela argudiatu ondoren. Abenduaren 4an, hain zuzen, Puigdemonten-eta aurkako ikerketa bere gain hartu zuenean, euroaginduak baliogabetu zituen Gorenak. Izan ere, Belgikako Zigor Kodeak ez du jasotzen matxinada delitua, ez du baliokiderik, eta gerta zitekeen Belgikako epaileak estradizioa onartzea, baina soilik diru publikoaren erabilera okerraren delitua onartuta. Eta ez zen hori Espainiako Estatuak nahi zuena.\nJoan den urtarrilaren 22an, prozesu subiranista nazioartekotzeko ahaleginean Puigdemont Danimarkara joan zenean hitzaldi batean parte hartzera —Suitzan eta Finlandian ere egon izan da—, euroagindua berriro ezartzeko eskatu zion Espainiako Fiskaltza Nagusiak Gorenari, baina Llarenak eskaerari uko egin zion, esanez «probokatzea» zela presidente ohiak nahi zuena.\nHain zuzen ere, Danimarkatik iritsi zen Puigdemont Alemaniara, joan den ostiral gauean Finlandiatik atera ondoren. Ez dago argi zein bide jarraitu zuen haraino. Alemaniako Poliziak CNI Espainiako Inteligentzia Zentroarekin egindako operazio batean atxilotu zuten herenegun eguerdian Alemanian, Danimarkako mugatik 30 kilometrora, eta El Periódico de Catalunya-k kaleratutakoaren arabera, Puigdemonten autoari geobilatzaile bat jarri zioten CNIkoek, eta une oro jakin ahal izan zuten non zegoen. Inork azaldu ez duena da zergatik ez zuten Finlandian bertan edo Danimarkan atxilotu. Ernst Walter Alemaniako Polizia Sindikatuko presidentea harrituta agertu da horregatik beragatik.\nAlonso Cuevillasen esanetan, Bruselara itzultzea eta han Belgikako Justiziari laguntzea zuen asmo 2016ko urtarril eta iazko urri artean Generalitateko presidente izandakoak.\nBelgikak ez ditu Puig, Comin eta Serret atxilotuko


"Ilusio handia daukagu proiektu honetan" - Altsasu - Guaixe.eus\n"Ilusio handia daukagu proiektu honetan"\nGuaixe 2019-08-02 10:36\nSaray Vilariño Marcos eta Nagore Diaz Oyarbide Altsasuko argazkilari gazteak.\nMeraki hitza greziarretik dator, eta egiten diren lan guztietan arima, sormena eta maitasuna jartzea esan nahi du. Argazkiak egiten Merakia jartzen dute Nagore Diaz eta Saray Vilariño gazte altsasuarrek\nEta Meraki NS argazki-estudioa sortu dute.\n1. Bi neska negozio berean. Aurretik ezagutzen zenuten elkar?\nNagore. Altsasu 7400 biztanleko herri bat da eta ia elkar ezagutzen dugu denok, behintzat bistaz. Gainera, Iruñeko arte eskolan elkarrekin ikasi genuen, eta auto berean egiten genituen joan-etorriak.\n2. Zein ikasketa egin dituzue?\nSarai. Iruñean Argazkilaritzako Goi Maila egin genuen. Madrilen ikastaro bereziak egin ditugu, eta Youtuben tutorialak jarraitzen ditugu ere. Informazio asko dago, eta asko ikasten da. Ez gara gelditu. Etengabe formatzen ari garela azpimarratu nahi dugu.\n3. Aurretik, afizio moduan, zein lan mota egin dituzue?\nN. Lan artistikoak: paisaiak, lagunak… Maskoten inguruko lanak ere egin ditugu.\n4. Eta afizioa lan bihurtu duzue. Nola eman duzue pausoa?\nS. Gehien egitea gustatzen zaigunetik eta ikasitakotik bizitzea aukera ezin hobea da guretako. Ez da erabaki erraza izan, baina ausartzen ez denak ez du ezer irabazten.\nN. Pauso handia izan da, baina gauzak horrela egin behar dira.\n5. Zuek bezalako gazteek negozio bat ireki nahi badute, zein pauso eman behar dira?\nN. Ausartu egin behar da. Jendea pauso hori ematera animatzen dugu. Guk Cederna-Garalurrekin egin dugu dena.\nS. Enpresa bat sortzeko beraien gomendioak jarraitu genituen: lizentzien baimenak, dirulaguntzak eskatzea, kontratuak egitea…\n6. Zergatik Altsasun?\nS. Zergatik ez? Gure herria da. Hemen hazi eta bizi gara, eta bizitzen jarraitu nahi dugu. Gazteok herrian inbertitu eta potentziatu beharra daukagu herriari bizitza handiagoa emateko.\nN. Gainera, etxe ondoan gaude.\n7. Nolakoa da zuen denda edo estudioa?\nN. Argazki-estudio bat gara. Gure estudioak argazki-dendako zerbitzu batzuk eskaintzen ditu: argazkiak inprimatzea, NANa egiteko argazkiak eta abar. Baina, berez, estudioa da. Irudikatzen genuen moduan geratu da. Espazio irekia da, oso handia, zutaberik gabekoa, eta minimalista ere bada. Erakusleiho handiei esker oso argitsua da ere. Hainbat espazio edo txoko ditu, saio bakoitzerako aproposak: maskotena, jaioberriena...\nS. Haurdunena, bikoteena, familiena, lagunena... Gainera, txokoak ez ezik, bezeroekin bilerak egiteko leku berezia ere daukagu.\n8. Nolako lanak egiten dituzue? Zergatik etorri behar dira zuenera?\nS. Pet friendly, maskotak bakarrik eta familiarekin; new born edo jaioberriak; haurdunaldiak; haur-argazkilaritza; smashcake edo lehenengo urtebetetzetik aurrera tarta pertsonalizatu batekin...\nN. Erreportajeak kanpoan eta estudioan, ezkontzak, jaunartzeak, santagedetan eta data puntualetan mini saioen eskaintzak aterako ditugu ere: Gabonak, uda, udaberria, udazkena, negua eta abar.\n9. Agian berritzaileena maskotei egindako argazkiak dira, ez? Zergatik?\nN. Animaliekin oso sentsibilizatuta gaude, eta maskotak gure familiako kide bat gehiago dira. Beraz, zergatik ez izan gure maskotaren oroigarri polit bat? Txakurrek asko disfrutatzen dute. Orduan, Madrilen argazkigintza mota honetan formatu ginen, eta ateratzen dugun ilusio handiko proiektu bat da. Gainera, Nafarroa osoan zerbitzu hau eskatzen duten bakarrak gara.\nS. Egia esan, ez dira saio batere errazak. Baina izugarri gustatzen zaigu momentu horiek beraiekin pasatzea. Argi utzi nahi dugu guretako saio hauetan garrantzitsuena animalien ongizatea dela. Animalia etxean bezala sentitzea eta lasai egotea.\n10. Bizitzako une garrantzitsuenak hartzen dituzue. Zein dira horiek?\nN. Pertsonaren araberakoa da, baina gure ustez dena da garrantzitsua eta zaila da bat aukeratzea.: ezkonduz gero, hori oso garrantzitsua da; familian haur jaioberria izanez gero, hori ere oso garrantzitsua da; maskotak 13 urte bizi dira, bizitza laburra dute...\n11. Zergatik uste duzue bizitzako momentu horiek jaso nahi duenak zuengana etorri behar duela?\nN. Nobedadea eta berriak gara, eta aire freskoa daukagu. Izugarrizko gogoa eta ilusio handia daukagu proiektu honetan. Gure lana ezagutu nahi baduzue, sar zaitezkete gure webgunean (merakinsfoto.com) edota Instagramen (@meraki_ns_fotografia) eta Facebooken orrialdean jarraitu (MERAKI NS FOTOGRAFIA PROFESIONAL).\n"Bizitzako gune garrantzitsu guztiak dira betikotzeko aproposak"\nBeleixe Irratia 2019 abu 02 Altsasu\nNagore Diaz Oyarbide eta Saray Vilariño Marcos argazkilari altsasuarrek Meraki NS argazki-estudioa ireki berri dute. Bizitzako une garrantzi...


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Irune Muguruzak “Ijito Herriaren euskal elkarteek eskola-arrakasta areagotzeko, kulturen arteko bizikidetza hobetzeko eta giza eskubideak sustatzeko egiten duten ezinbesteko ekarpena” nabarmendu du\nIrune Muguruzak “Ijito Herriaren euskal…\nM Calvo argazkiak Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__1_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__11_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__2_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__10_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__3_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__19_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__6_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__4_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__7_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__21_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__28_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__34_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__35_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__36_.jpg Iturria: Irekia\nGernika_15_11_19__40_.jpg Iturria: Irekia\nEusko Jaurlaritzako Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendaria, Bizkaiko Batzar Nagusiek ijitoen kolektiboetako ordezkariei eskainitako ekitaldian\nIrune Muguruza Eusko Jaurlaritzako Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendariak, gaur goizean, “Ijito Herriaren euskal elkarteek eskola-arrakasta areagotzeko, kulturen arteko bizikidetza hobetzeko eta giza eskubideak sustatzeko, besteak beste, egiten duten ezinbesteko ekarpena” nabarmendu du. Irune Muguruzak, eguerdian, Bizkaiko Batzar Nagusiek eta bertako lehendakariak, Ana Otaduik, Gernikako Batzarretxean Ijito Herriaren euskal elkarteei eskainitako ekitaldian parte hartu du.\n“Euskadiko Ijitoen Kontseilua eratzen duzuen erakunde guztiak gaude, jai-giroan ospatzeko Ijito Herriaren sustapen integralerako eta gizarte-partaidetzarako lehen Euskal Planaren onespenaren 15. urteurrena; haren ondorioz, urtero ospatzen da Euskadiko Ijito Herriaren Eguna, eta Gernikako Batzarretxe honetan egiten dugu, askatasunen eta euskal gizartearen batasunaren sinbolo baita”, esan du Muguruzak.\nMuguruzaren hitzen arabera, “Gernika leku bikaina da euskal gizartearen aniztasuna adierazteko; hura, hainbat gertakari tarteko, Euskadin sustraiak bota ditugunok eratzen dugu. Euskal ijito herriak duela 500 urte baino gehiago egin zuen”.\n“Ijito Herriaren sustapen integralerako eta gizarte-partaidetzarako I. Euskal Plana, desberdintasunen errespetuan oinarrituta, baterako espazioa eraikitzeko prozesu partekatuan aurrera egiteko borondateaz prestatu zen, herrialde kohesionaturako borondateaz, gizarte kohesionatuan aurrera egiteko apustu irmoaz. Gobernu Kontseiluak I. Plana onetsi zuen urte hartako azaroaren 16tik igaro diren 15 urte hauetan, euskal administraziook ijitoen elkarteekin jardun dugu elkarlanean, ijitoak bizitzako eremu guztietan txertatzeko eta haien parte-hartze aktiboa lortzeko; horretarako, sentsibilizazio-kanpainak eta ijitoak lan-munduan txertatzeko ekintzak gauzatu ditugu”, esan du Eusko Jaurlaritzako Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendariak.\nIjitoen elkarteek Eusko Jaurlaritzako Enpleguko eta Gizarte Politiketako Sailak tratu-berdintasunerako eta bazterketarik ezerako sustatutako Eraberean Sarean parte hartzen dute; “sare horren xedea da ijitoen, immigrazioaren eta LGTBI kolektiboen eremuko erakundeak batuko dituen manta ehuntzea, baterako lana egiteko, eta, horretarako, beren begiradak batzea, eta Euskadiko politika publikoetan eta gizarte zibilean tratu-berdintasuna eta bazterketarik eza sustatzea”.\n“Emakume naizen aldetik, bereziki nabarmendu nahi dut eskubidez dagozkigun espazioetan egotea lortzeko ahalduntzea. Helburu hori ere Ijito Herriaren lehen Euskal Planean jaso zen; Euskadi, harekin, erkidego aitzindari bilakatu zen. Gaur egun, inork ez du zalantzarik, gure gizartearen parte zarete, baina egia da, bestalde, eta hala onartu behar da, oraindik bide luzea dagoela egiteko, bizikidetzaren ateak ixten dituzten estereotipoak eta estigmak apurtzen jarraitzeko. Hori guztia, baterako helburu bakarrari erantzuteko: gure gizartea eratzen dugun guztion arteko bizikidetza hobetzea”, esan du Muguruzak.\nNahiz eta efemeridea hilaren 16an ospatu, kolektiboa ospakizun-eguna baino egun bat lehenago aintzatetsi da eta, horretarako, harrera-ekitaldian, besteak beste, Ramón Motos Euskadiko Ijitoen Kontseiluko presidenteordeak eta Marcelo Borja Nevipen elkarteko presidenteak parte hartu dute.


Intervidak ia 357.000 aitabitxi ditu dagoeneko | Consumer\nIntervidak ia 357.000 aitabitxi ditu dagoeneko\nBere laguntzari esker, GKE honek 206 eskola berri jarri zituen martxan iaz\nIntervida Fundazioak 356.576 kolaboratzaile zituen 2006. urtearen amaieran, aurreko ekitaldian baino %3 gehiago. Pertsona horien ekarpenei esker (21 euro hilean), garapen integraleko proiektuak jarri ahal izango dira martxan, eta lau milioi pertsona inguruk izango dute onura: Bolivia, Ekuador, Peru, El Salvador, Guatemala, Nikaragua, Bangladesh, Filipinak, India eta Malin.\nAitabitxi kopurua 10.590 handitu zen, eta, horri esker, GKEak erronka berriak hartu eta bere jarduera-eremua zabaldu zuen. Hala, hiru lan-eremu edo Terras (Ekintza Solidarioko Lurraldeak) ireki zituen, gaur egun 42, eta 206 eskola berri jarri zituen martxan, 4.213.\nErakunde horrek babestu egin nahi du finantzaketa-metodo nagusi gisa; izan ere, funts “gardena” lortzeko formula bat da, eta “jarraitzeko konpromisoa” eskatzen du (aitabitxi bakoitzak 0,70 euro ematen ditu egunean haur bakoitzeko), epe luzeko lana planifikatzeko.\nAitabitxiak lotura bat ezartzen du haurrarekin eta bere inguruarekin, hasitako proiektuei gertutik jarraitu ahal izateko eta, ondorioz, haien ekarpenak pertsona askoren bizitza hobetzen nola laguntzen duen ikusteko. Horretarako, Intervidak aukera ematen die dohaintza-emaileei proiektuko eremuak bisitatzeko, haurra eta haren familia ezagutzeko, eta haien taldeek egiten duten lana ezagutzeko.\nIntervida-eu padrinos-eu proiektuak


EUSKOTEKA » Tolosako babarrunak aza salteatuarekin\nTolosako babarrunak aza salteatuarekin\n500 gr Babarrun beltz edo Tolosako babarrun\nPerrexil adaxka 1\nOdolkia kazolan egosten jarri ura, perrexil adaxka eta gatz apur batekin 35-40 minutuz.\nTipulinak, piper berdea eta porrua txikitu eta olio pixka batekin sueztitzen jar itzazu eltze batean. Babarrunak gehitu (bezperan beratzen utziak), urez estali, ondu eta 2 orduz su geldian egosten utzi.\nAza garbitu eta txikitu ezazu. Ondoren, erditik moztutako baratxuri hortzak eta pipermin zatitxo bat urreztatu zartagin batean. Kaiena atera eta txikitutako aza gehitu eta su geldian 15-20 minutuz utzi.\nLekale-ontzi batean babarrunak zerbitzatu eta aza eta odolkia beste plater batean.\nGatza egosketaren hasieran gehitzeak lekaleak gogortzen ditu, beraz, gatza amaieran gehitzea da egokiena.