Bioma - Vikidia\nBiomak antzeko klima, landareak (flora) eta animaliak (fauna) dituzten lur-zona handiak dira; edo, bestela esanda, antzeko ezaugarri ekologikoak eta klimatikoak dituzten lur-eremu handiak. Horregatik, badira lur-eremu antzekoak, baita kontinente desberdinetan egon arren ere. Adibidez, mapan baso tropikalak non dauden begiratzen badugu, ikusiko dugu Hego Amerikan, Afrikan eta Asian badirela.\nLehorreko biomak, landarediaren arabera.\nBioma hitzak bizigune esan nahi du, gutxi gorabehera. Kontuan izan behar da animaliak eta landareak beti egokitzen direla bizi diren lekuen klimara; baina klima bera izan arren, ingurune desberdinak izaten dira, eta, beraz, baita habitat desberdinak ere. Beraz, bioma hitzak habitat hitzak baino esanahi zabalagoa du, bioma batean habitat asko egon daitezke eta.\nBiomen sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nBiomak baldintza klimatikoen arabera sailkatzen dira, baldintza horiek eragin sendoa baitute toki batean bizi diren izaki bizidunen ezaugarrietan. Bioma bakoitzak landare, animalia, lurzoru eta klima mota homogeneoak (antzeratsukoak) izaten ditu. Hainbat elementu erabiltzen dira biomen ezaugarriak definitzeko: landaredi mota (zuhaitzak, zuhaixkak edo belarrak diren), hosto motak (hostozabalak, koniferoak), landareen sakabanaketa (basoa, sabana) eta klima.\nBioma berari izen ezberdina ematen zaio batzuetan tokiaren arabera. Esaterako, belardi, sabana eta sastrakadi epelak deituriko biomari ''estepa'' deritzo Asia erdialdean, ''belardi'' Ipar Amerikan, eta ''panpa'' Hego Amerikan.\nEsan bezala, klima da bioma lehortarren banaketan eragina duen faktore nagusia. Faktore klimatiko nagusiak honakoak dira:\nhezetasuna: hezea, erdihezea, lerdilehorra eta lehorra.\nuda lehorra, negu hezea: Lurreko eskualde askotan udan izaten dira prezipitazio gehienak; beste leku batzuetan, batez ere neguan gertatzen da prezipitazioa.\nBiomak sailkatzeko gehien erabiltzen den sistemak latitudea (azken finean, tenperatura) eta hezetasuna izaten ditu kontuan ditu. Oro har, biodibertsitatea handiagoa da ekuatorera hurbildu ahala eta hezetasuna gehitu ahala.\nEuskal Herriko biomak\nOrrialdearen azken aldaketa: 19 ekaina 2018, 19:21.


Elkarrizketa: Nestor Martinez. (Sortzen-Ikasbatuaz Nafarroako koordinatzailea): Bolognak suposatzen duen pribatizazioa salatu behar dugu - Euskonews\nSortzen–Ikasbatuaz elkarteko Nafarroako koordinatzaile ohia ezagutzen zuen Nestorrek, eta bere bitartez hartu zuen kargua aurreko ikasturtean; ordutik Iruñeko bulegoan dihardu koordinaketa lanetan. D ereduaren aldeko apustu sendoa egiten du – igoera nabarmena izan du Euskal Herrian eta benetan pozik agertu zaigu Nestor– baita irakaskuntza publikoaren aldekoa ere. Aurtengo ikasturteari begira. Irakaskuntzaren egungo egoeraz mintzatu gara, batez ere Nafarroari dagokionez, baina baita gainerako euskal lurraldeei dagokienez ere.\nHasteko, Sortzen–Ikasbatuazi buruz mintza gaitezen. Zer da zehatz–mehatz?\nEuskal Eskola Publiko Berriaren aldeko elkartea da hain justu. Ditugun helburuak aipatu aurretik komentu nahiko nuke zinez demokratikoa den taldea dela Sortzen–Ikasbatuaz; hau da, hezkuntza munduan lan egiten duten guztiek –guraso, langile...– ateak irekita dituzte elkartearekin bat egiteko.\nHori esanda, gure xede nagusia euskal curriculuma eta euskal kultura oinarri izango dituen kalitatezko euskarazko hezkuntza bat eskaini ahal izatea izango litzateke. Horregatik egiten dugu soilik lan D eredua duten eskola publikoekin, bai Nafarroan, baita Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban ere.\nEgoera ezberdina da; egia da kontaktuak ditugula zenbait zentrorekin, baina han euskara hutsezko irakaskuntza eskola pribatuen, hots, ikastolen esku dago eta publikoan eredu elebidunak daude soilik. Ondorioz, egun zaila da Iparraldeko bazkideren bat lortzea.\nBerez Sortzen–Ikasbatuaz bi elkarteren bateratzearen ondorioa da, ezta?\nHala da. Nafarroako elkartea zen Sortzen, eta Ikasbatuaz aldiz, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaikoa. Eremu berberean lan egiten zuten bi erakundeek eta orain bederatzi urte erabaki zuten batzea eta noski, lanerako ere indar gehiago izatea suposatzen zuen horrek. Bide batez, Sortzen–Ikasbatuazek ikuspegi nazionala daukanez, ezinbestekoa zen herrialde guztietan batera lan egiten saiatzea.\nSuposatzen dut bederatzi urte hauetako ibilbidean zehar zailtasunak ere topatuko zenituztela.\nEra guztietakoak gainera! Alde batetik, administrazioen aldetik dauzkagu egitasmo ezberdinak burutzeko eragozpenak. Gainera oraingo administrazio berriak Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian genituen liberatuak kendu dizkigu eta beraz, zonalde horretan pixka bat herren gabiltzala esan genezake. Euskarazko irakaskuntzari behin eta berriz egiten diete eraso, TIL delakoaren bidez, edo inbertsio faltaren bidez eta abar. Eta hara kasualitatea, okerren irteten den irakaskuntza D eredua dela...\nGaia ateratzen duzula, nola ikusten duzu D ereduaren osasuna?\nNafarroan desberdinagoa da beste hiru probintziatan baino, hasteko euskaraz ikasteko eskubidea ez baitago bermatua. Adibide bat jartzearren, momentu honetan Mendigorria, Artaxoa eta Larragako (Erribera) guraso batzuekin gabiltza lanean; zonalde “ez euskaldunean” bizi dira eta guk ordaintzen diegu garraioa beraien seme–alabak Gareseko eskola publikoko D ereduan ikas dezaten. Beste horrenbeste gertatu zaigu esaterako Noain eta Arangurenen ere eta azken bi ikasturteetan euskaraz ikastea bermatu zaie. Hala ere borondate politikoa egonez gero Hezkuntza Departamentuak Nafarroako edozein herritan D eredua jarri dezakeela martxan ikusi dugu. Espero dezagun hemendik aurrera bide horiek zabalik jarraitzea!\nIzan ere administrazioak beste hezkuntza eredu batzuk bultzatu nahi dituela ezagun da...\nHalaxe da. Besteen artean dago TIL –euskarari orduak kendu eta gaztelera eta ingeles hutsezko heziketa bultzatzen duena. Horren harira esango nuke D ereduak benetako TIL lantzen duela, ezen Euskal Herriko hizkuntzak hartzen ditu bere baitan eta gainera atzerrikoak ere jorratzen dira. Nafarroan esaterako, D eredua baliatzen dute, baina ingeles errefortzua daukala azpimarratu gura izaten dute behin eta berriz, eta horrekin gure ereduaren nolabaiteko ahultasuna adierazi nahi dutela iruditzen zait.\nMaiz D eredua baztertzailea dela esaten dute, baina benetan integratzailea da, eta horren adibide dugu Euskal Herritik kanpo eredugarri moduan ikusten dutela; hau da, pedagogikoki hizkuntzak eta gaiak lantzeko modua goraipatzen dute eta hemen aldiz, baztertu. Kuriosoa da. Eta arrazoietariko bat izan liteke D ereduari kutsu politikoa ematen diotela askok oraindik ere, nahiz eta Nafarroan argi ikusten den azken 20 urteotan gure ereduak hazkunde itzela eduki duela, baina politikoki gauzak ez direla aldatu. Guk behintzat, ez dugu lotura hori ikusten baina haiek oztopoak jartzen jarraitzen dute, akaso nabaritzen dutelako D eredua ezartzen den tokietan hasieran indar gehiegi eduki ez arren, urteen poderioz gehiengoa bilakatzen dela.\nHorren harira, ikasturte berriko matrikulazioak nola joan dira?\nErantzun bikaina izan du D ereduak, gorakada jasan du eta egoera ikusita –beste ereduak bultzatu nahi direla kasu–, txalogarria da euskal herritarron hautua.\nPasa gaitezen Sortzen–Ikasbatuazek bere helburuak lortzeko martxan dituen proiektuei buruz hitz egitera.\nAlde batetik, herrialde bakoitzean jai bat antolatzen da urtero, pixka bat gure helburuak jendarteratzeko eta ondoren Iruñean Eskola Publiko Berriaren jai nazionala burutzen dugu. Aurten, horretaz gain, zonalde “ez euskaldunean” bizi diren Artaxoa, Mendigorria eta Larragako biztanleekin batera jaitxo bat ospatzeko asmoa dugu, modu horretan jantoki eta garraioa ordaindu ahal izateko dirua biltzen ahaleginduko gara; arazoak plazaratuko dituzte eta nahiz eta agian instituzioetatik laguntzarik jaso ez, herritarron partetik babesa ematen diegula ikus dezaten saiatuko gara. Euskaldunok badaukagu–eta elkartasun sentimendua barrenean!\nBestalde, Euskaraz Mintzo programa arrakastatsua daukazue martxan.\nEskola orduetan garatzen den programa da. Gazteen artean klasetik kanpoko jardueratan euskararen presentzia benetan urria zela ikusi zen eta euskarari ludikotasun puntu bat eman nahian jarri zen Euskaraz Mintzo martxan.\nBesteak beste, begirale, irakasle eta beste langileentzako eskolak ematen ditugu eta jolastoki orduetan esaterako, ikasleekin euskaraz jolasteko ekimenak burutzen dira. Geroz eta begirale gehiago behar ditugu zentroek hala eskatzen dituztelako eta hori lortzen saiatzen gara. Urtez urte, geroz eta harrera zabalagoa daukala esan genezake.\nBaina eskolaz kanpoko proiektua ere badaukazue, ezta?\nHori da. Aixe Aisialdia deitzen da; Bizkaia, Gipuzkoa eta Araban Sortzen–Ikasbatuazetik eragiten da, eta Nafarroan aldiz, Dindaia Fundazioaren bitartez. Eskolaz kanpo gure hizkuntzaren erabilpena bultatzeko, guraso, ikastetxe edota udalei esaterako, bete behar duten funtzioetan laguntzeko taldea da. Izan ere, orokorrean hutsune handia ikusten genuen aisialdi eskaintzetan euskararen presentziari zegokionez ?musika eskoletan, kiroletan, dantzetan... Hala, erakunde publiko zein pribatuetatik euskarazko aisialdi eskaintza bermatzea dugu helburu. Bide batez esan nahiko nuke, aisialdian euskararen erabilpena bultzatzea garrantzitsua dela. Batzuetan gazteek atzetik heldu bat izaten dute “euskaraz egin, euskaraz egin” esaten. Errealitatean aldiz, maiz nagusiek ez dute gure hizkuntza erabiltzen eta ikasgai magistrala eman ordez, eredu izatea eta euskaraz hitz egitea funtsezkoa dela aipatuko nuke. Hala, lerro hauetatik helduak animatu nahiko nituzke beraien arteko harremanetan euskara erabiltzera, eta ez soilik ume edota txakurrarekin! Eta ez dakienak, hor ditu euskaltegiak, animatu!\nHastapenean esan duzu Sortzen–Ikasbatuazen oinarrian Euskal Curriculuma dagoela. Baina zertan hobetuko luke gaurko egoera horrek?\nHasteko esan nahiko nuke herritik herriarentzako egindako curriculum bakarrenetarikoa dela; eskola publiko zein pribatuetako irakasle, ikasle eta abarrek parte hartu dute sorkuntzan. Nire iritziz Euskal Herriari buruzko hainbat gaietan dagoen ezjakintasun edota manipulazioari aurre egiteko baliagarria da. Adibide bat jartzearren, badakigu non dagoen Navas de Tolosa, baina Bizkaian ez dakite non dagoen Barañain, eta hori ez da posible. Bestalde, denok dakigu historia irabazleek idazten dutela eta euskaldunok askotan galdu dugun arren, garaiz gabiltza gure ikuspuntua kontatzeko.\nGaiz aldatuz, Bologna puri–purian dagoen auzia da. Nola ikusten duzu?\nUnibertsitate kontuei dagokienez nahiko pattal gabiltzala aitortzen dut. Hala ere, Bolognak suposatzen duen pribatizazioa salatu beharrean gaude, guk publikotasuna bultzatzen baitugu. Tituluak lortzeko geroz eta gehiago ordaindu beharko da, eta salagarria deritzot horri. Gainera, zenbait zonaldetan dagoeneko Goi Mailako ikasketak burutzeko arazoak dituzte eta Bolognarekin areagotu egingo da egoera. Ez dakit ez ote garen XIX. mendeko egoerara bueltatuko, non soilik aberatsen seme–alabek izango duten unibertsitateko ikasketak egiteko aukera.\nAmaitzeko, euskararen egoera irakaskuntzan...\nHobetzeko modukoa dela esango nuke. Noski, urteekin aurrerapausoak eman direla ezin dut ukatu baina egun gaur egun eramaten den politikak eta D ereduarekiko duten jarrera ikusita... Normalizaziora iristeko bide asko dago egiteko oraindik. Eta berdin beste esparru batzuetan, hala nola, justizia, osasuna eta abarrean. Azken batean, bost administrazio desberdinetan banatuta dago euskara, eta oztopo ugari aurkitzen ditu bere bidean. Hori dela eta lege bateratu bat funtsezkoa litzatekeela iruditzen zait. Nestor Martinez (Errenteria, 1978) Gipuzkoan jaio zen orain 31 urte Nestor baina Barañainen bizi da betidanik. Aurrena, Biolontxeloko Goi Mailako ikasketak eta ondoren Irakasle Ikasketak burutu zituen. Orain urtebete inguru Nafarroako Sortzen–Ikasbatuaz elkarteko koordinatzaile kargua hartu zuen.


Jabier Jiménez: "Gure helburua komunitatea dinamizatzea da, fokua gazteriaren gainean jarrita" - Berango - Hiruka.eus\nJabier Jiménez: "Gure helburua komunitatea dinamizatzea da, fokua gazteriaren gainean jarrita"\nIker Rincon Moreno 2022-03-17 12:21\nJabier Jiménez gizarte hezitzailea da, eta berak du proiektuaren ardura.\nUdalerriko gazte eta ekintzaileei laguntzeko asmoz, Berango Gazte Lab proiektua jarri zuen martxan Udalak orain hiru urte. Bide horretan, lekuz leku ibili da egitasmoa eta, orain, urtarrilean, lokal berria estreinatu du Sasiarte kaleko 4 zenbakian. Bertara hurbildu gara eskaintza bertatik bertara ezagutzeko, eta horren nondik norakoak azaldu dizkigu bertako erraztailea den Jabier Jiménezek.\nNoiz eta zeri erantzuteko sortu zen Berango Gazte Lab?\nLokalak oraindik eginda ez zeuden arren, 2019an sortu zen proiektua. Izan ere, Berangoko Udalak ikusi zuen udalerriko gazteek leku bat behar zutela euren proiektuak profesionalekin garatu ahal izateko, eta baita ikasteko gela bat ere, Berangoetakoa txiki geratzen ari zelako.\nHala, Santa Anako Antzokian ekin genion bideari. Lekua ez zen aproposena, baina ekintzak antolatzen hasi ginen bertan. Hala, lekua eta beharrezkoak zaizkien tresnak eskaintzen hasi ginen gazteei euren proiektuak garatzeko; eurekin harremanetan gaude, zer behar duten jakiteko eta, horren arabera, baliabideak eskaintzeko.\nSanta Anatik, baina, beste bulego batera egin duzue salto orain gutxi, ezta?\nBai, urte honetako urtarrilean erdigunera etorri gara, bulego berri honetara.\nUdalerriko gazteei begirako proiektua da, ala zabalagoa da?\nBerangoztarrak dira publiko xedea, baina eskualdeko inguruko herrietakoak ere etor daitezke; gure helburua komunitatea dinamizatzea da, fokua gazteriaren gainean jarrita. Halere, ekintza esanguratsuak egin nahi ditugu eta, horretarako, beste eragile edo agente batzuk behar ditugu. Hartara, egiten ditugun ekintzak ez dira gazteentzako esklusiboak; haientzako antolatuta daude, bai, baina ekintza transbertsalak diren heinean, beste agente-mota batzuekin elkarlanean egotea bilatzen dugu. Adibidez, ortu-proiektu bat garatu nahi bada, ekintzailea baserritarrekin harremanetan jarriko dugu, eta horrela ekintzaren arabera.\nAgente edo eragile ezberdinak batu nahi dituzue; zeintzuk lortu dituzue orain arte?\nDenetarik; norbaitek zer edo zer egiten baldin badaki eta hona badator, dakien hori konpartituko du ingurukoekin. Ikasketa-trukaketa bat egotea saiatzen gara.\n"Ikasketa-trukaketa bat egotea saiatzen gara"\n2019tik hona, zelako harrera izan du proiektuak?\nNahiko ona, baina COVID-19aren pandemiak eragina izan du; egiten genuen guztia moldatu behar izan genuen, presentzialki egotea ezinezkoa zelako, eta, horretarako, webgunea baliatu genuen, gauzak digitalki eta bideo-konferentzien bidez eginez. Topaketak, lehiaketak eta bestelako kontu batzuk antolatu genituen, aisialdia sustatzeaz gainera, gazteen beharrak zeintzuk ziren jakiteko. Hala, formakuntza-saio zehatzak antolatu ditugu orain.\nZein da Berango Gazte Laben erabiltzailearen profila?\nGazteak, baina unibertsitatea amaitu dutenak batez ere. Gazteagoek ikasgelak erabiltzen dituzte, eta nahikoa dute ikastearekin. Baina zerbait sortu nahi dutenean, hona etortzen dira ia zer egin ahal duten jakiteko eta euren ideiak ondo zehazteko. Badakite zer egin nahi duten, baina arazoak dituzte zelan egite horrekin. Gure zereginetako bat da horretan gidatzea, badakigulako zeintzuk zerbitzu dauden eta zelan balia daitezkeen horietaz.\nEkintzaileak laguntzeko coworking-gune horretaz gainera, formakuntzak ere prestatu dituzue hilabeteotarako...\nBai, agenda horretan bi motatako saioak topa daitezke: batetik, aisialdi osasuntsuari begirakoak; eta, bestetik, networking edo sarea handitzeko ekintzaile edo enpresei begirakoak.\nAdibide bat jartzearren; datorren apirilaren 9an bi tailer izango ditugu: bata, triatloiak prestatzen hasteko tailerra; eta bestea, foam surfing, non enpresa gazteek euren proiektuak aurkeztuko dituzten eta horiek zelan sortu zituzten azalduko duten.\nDaborduko lehenengo saioak egin dituzue. Zelakoa izan da parte-hartzea?\nOso ona. Bizikletak konpontzeko tailer bat egin genuen eta izen-emate asko izan genituen. Hona etorri zen jendea pozik irten zen. Bestalde, oposaketetako nortasun-testak prestatzeko tailer bat egin genuen, berton dauden askok behar hori zutelako, eta, horretarako, psikologo kliniko baten laguntza izan genuen. Gainera, martxoaren 8aren harira, Euskadiko emakume ekintzaile eta enpresari elkartearekin batera “ekintzailetza jasangarria” tailerra antolatu genuen, eta erantzuna oso ona izan zen.\n"Bi motatako saioak egiten ditugu: batetik, aisialdi osasuntsuari begirakoak; eta, bestetik, networking edo sarea handitzeko ekintzaile edo enpresei begirakoak"\nAgenda hori maiatzera bitartekoa da; hortik aurrera zer aurreikusten duzue?\nEnpresen eta saretze horri buruzko zerbait antolatuko dugu, jendearen beharren arabera. Adibidez, hamaika proiektutan dagoen erabiltzaile bat etorri da orain gutxi eta ikastaro bat egingo dugu berarekin. Izan ere, berak asko daki gestoria-lanaren inguruan, eta hori oso baliagarria izan daiteke berton dabilen jende askorentzat. Esan bezala, hartu-emanean oinarritzen da gune hau.\nInteresa duenak zer egin beharko luke coworking-gune horretan parte hartzeko?\nIzena ematea, besterik ez, doan. Baina hona datozenek argi izan behar dute irekiak izan behar direla, ingurukoekin harremanak egiteko prest egon behar dutela. Ideia da elkarrekin batzea eta batak bestearengandik zerbait ikastea, besteak beste.\nZenbat erabiltzaile ditu proiektuak gaur egun?\nNahikotxo, ehun eta piku, baina aldakorra da. Garai batean gehiago izan ditzakegu beste batean baino, jendea joan-etorrian dagoelako beharren arabera. Demagun, pertsona batek proiektu bat garatu nahi duela, baina lana topatzen duela eta egitasmoa alde batera utzi behar izaten duela, denbora faltagatik. Bada, tarte batean kanpoan egongo da, baina gero bueltatuko da, edo ez. Bestalde, formakuntzetara bakarrik datozenak ere badaude, edota ideiak dituztenak baina oraindik proiektuak garatzeari ekin ez diotenak.\nJoan den udan, Berango-Merana eskolako ortua garatzeko proiektua zuen esku egon zen ere, ezta?\nBai, eskolak galdetu zigun ea boluntarioak topa genitzakeen ortua udan zaintzeko. Izan ere, ikasleekin hori lantzen dute ikasturtean zehar, baina, uda heltzean, inor ez badago hori zaintzen, irailean hasiera-hasieratik hasi behar izaten dute dena. Hala, boluntario-talde bat osatu genuen eta laguntza eskaini genien.\nMota horretako bestelako proiekturik duzue buruan?\nBai, beti egin nahi izaten ditugu, baina egoeraren arabera. Besteak beste, Fair Saturday jaialdia berreskuratu nahi dugu. Pandemia dela eta, digitalki egin behar izan dugu azken bi urteetan, baina aurten, hada, aurrez aurre egin ahal izango dugu. Horretarako, jendearekin eta musikariekin harremanetan nago zerbait antolatzeko.


Zaldibar Argitu eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Karta herri akusazio gisa aurkeztuko dira Zaldibarko zabortegiaren gaineko epaiketan - Zaldibar - Anboto.org\nZaldibar Argitu eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Karta herri akusazio gisa aurkeztuko dira Zaldibarko zabortegiaren gaineko epaiketan\nAnboto 2020-10-05 19:31\nGaurko agerraldiko irudia (Argazkia: @LABdurangaldea)\nGaur prentsaurreko bateratua egin dute Durangoko epaitegi aurrean asmoa iragartzeko.\nZaldibar Argitu herri plataformak eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak agerraldi bateratua egin dute, orain arte kalean erakutsitako "kezka eta indarra epaitegietara eramateko garaia" dela iritzita. "Uste dugu, herri konpromisoagatik eta gertaeraren larritasunagatik, herritarron ahotsa epaiketan presente egon behar dela, interes orokorraren alde egingo duen begirada batetik", jasotzen du Euskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak eta Zaldibar Argitu herri plataformak argitaratutako oharrak.\nHorregatik, herri akusazio modura aurkeztuko dira Zaldibarko zabortegiaren auziaren gainean egingo den epaiketara. "Katastrofe humano, ekologiko eta sozial honen aurrean erantzukizun zehatzak argitzea eta gertatu denaren gaineko informazio gardena izatea ezinbestekoa da halakorik berriro gerta ez dadin. Langileek, herritarrok eta ingurugiroak guztion kontura negozioa egiten duten talde klientelarrik gabeko herria merezi dugu, ez diezaiegun utzi lehengo modu berean jokatzera itzultzen, ezer gertatu izan ez balitz bezala eskuak garbitzen", adierazi dute.\nEpaiketak izango dituen gastuei aurre egiteko, diru-bilketa kanpaina bat jarriko dute martxan. Izan ere, "garrantzitsua" iruditzen zaie herritarrek prozesu guzti honetan "ahots propioa" izatea.\nEra berean, gogoratu dute Joaquin Beltranek oraindik aurkitu gabe jarraitzen duela eta mobilizazioak iragarri dituzte. "Urriaren 8an, zortzigarren hilabatearen harira, mobilizazio bateratua antolatuko dugu bere bizileku eta herrian, Zallan. Bertan parte hartzera animatzen ditugu herritarrak, nahikoa dela esateko eta bertatik lehenbaitlehen atera dezatela eskatzeko".


ARARTEKO, 14. Informatzeko eta ezagutzeko teknologiak eta datuak babestea\nII. ATALA: Euskal Herriko Administrazio publikoen jarduera ikuskatzea\nDatuen babesaren gaian, berariazko erakunde bat dago\n–Datuak Babesteko Euskal Bulegoa– euskal administrazioek datuen babesaren araudia bete dezaten, eta horrek eragin egiten du gai honi buruzko kexa gehienak erakunde hari aurkeztea.\nIETen eskubideen arloan kexa idatzirik ez jaso izanak ez du adierazten behar bezala betetzen ari denik IETen eskubideen arloko legedia, are gutxiago administrazio elektronikorako sarbide eskubideak. Aitzitik, jatorria administrazioarekiko harreman elektronikoak gutxi erabiltzean kokatu behar da, eta, are kezkagarriagoa dena, herritarrek administrazio elektronikoarekiko dituzten eskubideei eta eskubide horiek balia daitezen zer organorengana jotzeari buruz duten ezagutza mugatua da.\nAipatutako gogoetei jarraiki, ezinbestekoa da administrazioarekiko harremanetan IETen erabilera sustatzen duten ekimenak hedatzea, baita esparru jakin horretan herritarrek dituzten eskubideak ezagutzea eta zabaltzea ere.\nEkimen horiek justifikatzen dituen datu enpiriko gisa, EUSTATek 2014an Euskadiko familiei egindako Informazioaren Gizarteari buruzko azken Inkestan, Euskadin 1.255.800 dira Internet erabiltzen duten 15 urte eta gehiagoko pertsonak, hots, biztanleria osoaren %67,9.\nAraba dago lurralde historikoen buru Internet darabilen\nbiztanleriaren ehunekoari dagokionez, %69 direlarik. Haren atzean Bizkaia eta Gipuzkoa daude, %67,7 direlarik bietan.\nEtxeetako IET ekipamenduari dagokionez, euskal familien %69k ordenagailu pertsonala daukate, %66,4k Interneterako konexioa daukate eta %93k telefono mugikorra dutela diote.\nAdinari dagokionez, 15 eta 24 urte arteko euskal gazte ia guztiek (%98) darabilte Internet, eta IETez gehien jabetu den adin-tartea dela erakutsi dute. Haien atzean datoz 25 eta 34 urte (%95,1) eta 35 eta 44 urte (%93,7) arteko pertsona taldeak; 45 urtez gorako adin-tarteei 10 puntutik gorako aldeak ateratzen dizkiote.\nGenero ikuspegitik aztertuta, Interneten erabileran gizonen eta emakumeen arteko aldeak murriztu egin dira. 15 urte eta gehiagoko biztanleei dagokienez, EUSTATen datuek erakutsi dutenez, Internet darabilten gizonak gizon guztien %71,8 dira, eta emakume erabiltzaileak, aldiz, emakume guztien %64,2. Ehunekoa kalkulatzeko 2014ko Interneten erabiltzaile guztiak hartzen baditugu oinarri, %51,1 gizonak dira eta %48,9 emakumeak.\nOraindik ere etxea da euskal biztanleriak aukeratzen duen toki nagusia Internetera konektatzeko (%93,1), eta haren atzetik, urrun, beste sarbide toki batzuk datoz, hala nola lantokia (%36,7) edo ikastetxea (%11,3).\nInterneten bidezko erosketak, 2014an, 3,2 puntu gehitu dira aurreko urtearen aldean; horrek esan nahi du euskal biztanleen %41,7k erakusten dutela sarearekiko konfiantzan ondasunak eta zerbitzuak kanal digitalaren bidez erosiz.\nZerbitzu elektronikoen arloan, Eusko Jaurlaritzak eguneratu egin du, 2013ko datuekin, Zerbitzu Publiko Aurreratuen direktorioa ZERPA. Zerbitzu horien arabera, euskal herri-administrazioek dagoeneko 11.000 zerbitzu eta izapide baino gehiago eskaintzen dituzte Internet bidez. Udalen multzoak eskaintzen du zerbitzu eta izapide gehien (%44,1), ondoren Eusko Jaurlaritzak (%21,9) eta foru aldundiek (%15,3). Eskaintzarik handiena egiten duten erakunde publikoen artean, Eusko Jaurlaritza dago lehen tokian, Internet bidezko 1.153 prozedura eta izapiderekin, Bizkaiko Foru Aldundia da bigarren (447) eta Arabakoa gero (360). Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU) laugarren tokian dago (346). Irungo Udala da lehen udala zerbitzu elektronikoetan, seigarren tokian baitago (236) eta horren ondotik, oso gertu, Bilboko Udala (232 unitaterekin).\n2.1. Bankuko datuak Bilbao-Bizkaia Ur partzuergoari uztea\nGaldames eta Sopuertako Udaletako (Bizkaia) herritar batzuek Arartekoari jakinarazi ziotenez, tokiko entitate hori Bilbao-Bizkaia Ur Partzuergoan sartzearen ondorioz, haien Udalek haien datu pertsonalak eman zizkioten Partzuergoari, banku-helbideratze datuak barne. Arartekoaren ustez, Udalak ezin du eman kexa-espediente bietan emandako Ebazpenetan, Udalak ezin du eman harbidedunen banku-helbideratze datua, Bilbao-Bizkaia Uren Partzuergoak zerbitzua emateko beharrezkoa ez delako, erabiltzaileek lehenago euren baimena eman ezean. Halaber, herritarrei utzitako harpidedun fitxategiko erregistroko datu pertsonalen edukiaren berri ematea gomendatu genuen, haiek ezagutu ahal izateko eta, edonola ere, Partzuergoaren eta Udalaren beraren aurrean, euren datu pertsonalak baliogabetzeko eta zuzentzeko eskubideak erabili ahal izateko.\n2.2. Beste arlo batzuek kudeatutako kexak eta kontsultak izapidetzean, IETei eta datuen babesari buruzko arazo batzuk interesgarriak dira eta, beraz, aipatu egingo ditugu:\n• Eusko Jaurlaritzari twitter bidez egindako kontsulta. Pertsona batek twitter bidez jo zuen Arartekoarengana jakinarazteko Eusko Jaurlaritzaren sare sozial horren korporazio-erabiltzaile bik kontsulta bat egin zutela eta ez zutela batere emaitzarik jaso. Arartekoak alderdi biekin egindako gestioen bidez, ulertu egin da twitter ez dela bide egokia administrazioari informazioa eskatzeko, kanal hori harreman bide esleitu ezean, baina, gutxienez, edozein eskari jaso izana jakinarazi eta aurretik ezarritako bidera birbidera dadila gomendatu da.\n• Arabako Foru Aldundiko Gizarte Ongizateko Foru Erakundea. Jasotako kexa enpresa-ziurtagiriak paperezko euskarrian baino ez emateari zegoen lotuta; hura enpresek ziurtagiriaren datuak bide elektronikoz bidaltzeari buruzko araudiaren aurkakoa zen eta, gainera, izapidetzeko denborari dagokionez, eraginkortasunik gabea. Bere erantzunean GOFEk disfuntzioa onartu zuen eta hura laster konpontzea espero zuen, sistema informatiko egokia ezarriz.\n• Bizkaiko Foru Ogasuna. Herritar batek adierazi zigun ez zegoela batere ados Bizkaiko Foru Ogasunaren jarduketarekin. Jakin zuenez, 2012ko PFEZren aitorpenean bere aldeko itzulketa zegoen, eta haren titulartasunekoa ez zen kontu zenbaki batean ordaindu nahi zuten. Hura jakin eta Bizkaiko Foru Ogasunaren Bilboko bulegoetan bertaratu ondoren, adierazi zioten aitorpena haren izenean aurkeztu zela, baterako aitorpenaren modalitatean eta telematikoki. Kasu jakin honetan, ez daukagu elementurik erabiltzailearen koordenatu-txartela eta pasahitza titularra ez zen pertsona batek era desegokian ustez erabiltzea Foru Ogasunaren jardunbide arduragabeari egotzi ahal izateko eta, beraz, gure esku-hartzea bukatutzat eman genuen.\n• Arabako Foru Aldundiko Haurren Zerbitzua. Haurren Zerbitzuak babes espediente batean zeuzkan alaben aitak jarritako kexa bat izapidetu bitartean, eta hari espedientean dauden agiriak ikusten uko egitearen ondorioz, erabaki egin dugu, informazioa eskuratzeko eskubidea eskubide absolutua ez bada ere, eta beste eskubide batzuk zaindu beharragatik hura mugatu badaiteke ere, ezinbestekoa dela informazioa emateari egindako uko oro arrazoitzea eta neurtu egin dela frogatzen duten datu eta argudioekin behar bezala justifikatzea; ez du balio, ordea adingabeen eskubideak eta datu pertsonalen babesa orokorrean aipatzeak informazioa emateari egindako ukoa justifikatzeko arrazoi gisa.\n• Donostiako Udala. Arestian aipatu kexan bezala, Udal horretako Prebentzioaren, Haurren eta Familiaren Zerbitzuari gomendatu diogu ondo eta behar beste arrazoitu behar dituela adingabeak babesteko espedienteetan dauden agiriak eta txostenak eskuratzeari uko egiteko erabaki oro.\n3. Araudi eta gizarte-testuingurua\n2014. urtean ez da datuen babesera edo IETetara berariaz zuzendutako jarduera arauemailerik egon, baina horrekin harreman eztabaidaezina duten arau- eta jurisdikzio-berrikuntzak egon dira, adibidez:\n• Europako eremuan:\nAurtengo berrikuntza nagusia Europar Batasuneko Justizia, maiatzaren 13an, “Interneten ahaztua izateko eskubidea” babesteko emandako epaia izan da. Han ebatzi denez, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren datu pertsonalen tratamenduari buruzko 95/46/CE Zuzentaraua eta Europar Batasuneko funtsezko eskubideen Gutuna aplikatuz, Interneteko bilatzaileek (hala nola Google) argitaratutako informazioetarako estekak ezabatu behar dituzte egiaztatzen bada pertsonaren datuen babeserako eta duintasunerako funtsezko eskubidea urra dezaketela edo dagoeneko egokiak ez badira; kasu horretan, eragindako pertsonak datuak babesteko agentziei edo justizia auzitegiei erreklama diezaieke.\nBestalde, bilatzaile horiek kudeatzen dituztenek datuak babesteko araudia bete behar dutela, informazioaren gizartearen bitartekari dihardutela eta datu horien tratamenduaren arduradunak direla ere jaso da.\nHalaber, funtsezko kantu batez ohartarazi da: bidezko interesaren eta adierazpen eta informazio askatasunaren eta eragindako pertsonen eskubideen arteko beharrezko oreka; hortaz, bizitza publikoan eginkizun edo zeregin bat burutzen duten pertsonen informazioa salbuetsita dago.\nEgoera horiek behin betiko konpontzeko, Europar Batasuneko datuen babesari buruzko Arautegia onartu behar da eta, gure ustez, bizkortu egin daiteke epai horren ondoren.\nFormatu irekietako informazioaren eta argitalpenen berrerabilpenari dagokionez, Arartekoak irmotasunez bultzatu du politika hori, eta emaitza zientifikoen argitalpen irekiranzko joera “itzulerarik gabeko puntu” batera iritsi da, Europako Batzordeak aurkeztutako azterlan baten arabera. 2002,an agertu zirenetik, Creative Commons lizentziak eduki mota oro, argazki eta bideoetatik ikerketa akademiko, hezkuntza material edo datu publikoetara, era irekian partekatzeko nazioarteko estandar bihurtu dira. 2006an munduan Creative Commons lizentzia peko 50 milioi bat lan bazeuden, 2014an kopurua 882 milioitaraino igo da.\n• Estatu mailan, joan den abenduan Espainiako Gobernuaren Gardentasunaren Ataria ireki da, gardentasun, informazio publikorako sarbide eta gobernu onari buruzko abenduaren 9ko 19/2013 Legean xedatutakoa betez, eta publizitate aktiboa eskaintzen du: erakundeena, araudiei eta ekonomiari buruzkoa, eta informazio publikoa eskuratzeko eskubidea erabiltzea ahalbidetzen du (muga batzuk jarrita, hala nola datu pertsonalen babesari buruzko 15. artikuluan xedatutakoak).\n• Autonomia eremuan, 2014an Eusko Jaurlaritzaren hiru ekimen gauzatu dira zein, Arartekoaren aburuz, interes handikoak dira ekintza arlo honetarako:\n- Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak, ekainaren 17an, 2014-2016ko Berrikuntza Publikoko Plana,onartu zuen, Eusko Jaurlaritzako Herri Administrazio eta Justizia Sailak bultzatuta, herri-administrazio autonomikoa modernizatzen aurrera egiteko.\nPlana aurreko 2011-2013 BPPren bilakaera da eta honako helburu estrategikoak dauzka:\n- Administrazio irekia: Herri-administrazioaren gardentasuna, parte-hartzea eta lankidetza sustatzea.\n- Administrazio eraginkorra: Kalitatezko zerbitzu eskaintza, zenbait kanalez (aurrez aurre, telefonoz, Internetez) eskuragarria, garatzea.\n- Administrazio efizientea: Kudeaketa administrazioko efizientzia hobetzea, antolamendua egokituz, kudeaketa eredu berriak ezarriz eta teknologiaren erabilera burutsua eginez.\n- Administrazio berritzailea: Administrazioko berrikuntza sustatzea, herritarrak eta profesional publikoak politiken eta zerbitzu publikoen diseinuan, kudeaketan eta ebaluazioan engaiatuz.\n- Joan den abenduan amaitu den “Euskadiko demokraziaren eta herritarren parte-hartzearen liburu zuria”, bere sustatzaileen hitzetan, erreferentziazko esparrua da gizartea eta administrazioak bultzatu, mobilizatu eta engaiatzeko.\nLiburu zuri horretan jasotako gobernantza ereduaren helburua –haren prozesu parte-hartzailean Arartekoaren Erakundeak ere esku hartu du-, euskal gizarteko gaitasun publiko eta pribatuak aintzatetsi eta haietan jardutea, balio publikoa sortzeko engaiamendu kolektiboa bultzatu xedez. Ikaskuntza eta hazkuntza partekatuko eredu hori gobernu onaren printzipioetan oinarritzen da: osotasuna, eraginkortasuna eta efizientzia, gardentasuna, parte-hartzea eta lankidetza. Liburu zuri horrek, beraz, bultzatu nahi duen gobernantza eredua balio publikoa egokiro sortzeko hiru alderdi parte-hartzaileak bateratzearen emaitza da:\n- Parte-hartze politikoa.\n- Zerbitzuak diseinatzeko parte-hartzea.\n- Lankidetzako parte-hartzea.\n- Eusko Jaurlaritzaren Kontseiluak, irailaren 16ko saioan, Euskal Herri Administrazioaren Lege proiektua onartzea; haren asmoa herritarrek gardentasunerako duten eskubidea eta administrazioak eragiten dieten erabaki publikoak hartzeko prozesuan aktiboki parte hartzea bultzatu eta errazteko duen betebeharra bultzatzea da. Proiektu horren oinarrietako bat administrazio elektronikoa eta herritarren arreta dira; hala, egiaztatu egiten da zuzentzen dituzten printzipioak bat datozela herritarren zerbitzu publikoetarako sarbide elektronikoari buruzko ekainaren 22ko 11/2007 Legekoekin eta lotura dutela herritarrek herri-administrazioarekin bide elektronikoz erlazionatzeko dituzten eskubideen dekalogokoekin; haien artean daude berdintasuna, proportzionaltasuna, lankidetza eta batez ere, sarbide unibertsala eta guztientzako diseinua bermatzekoa (Arartekoak funtsezkoa deritzo ikuspegi horri). Horretarako, kanal anitzeko sistema bat aurreikusten da, osagai teknologikoak, antolakuntzakoak, informaziokoak eta pertsonalak bilduz, aurrez aurreko kanalen, telefonozkoen edo telematikoen bidezko komunikazioa Interneten oinarritutako bideen erabileraren bidez erraztea helburu izanik.\nHalaber, ona deritzogu Bilboko Udalaren jardunbideari; izan ere, aurten Bilbao Open Data plataforma atera du, udal datu publiko guztiak entitateen, enpresen eta herritarren eskura jartzeko zerbitzua, gardentasuna eta datuen erabilera sustatu xedez.\nAzpimarratu behar da Euskadi dela I+Gn esfortzurik handiena jartzen duten autonomia erkidegoetako bat, Cotec berrikuntza teknologikorako fundazioak egindako Espainiako Teknologia eta Berrikuntzari buruzko 2014ko Txostenaren arabera. Agiri horren arabera -2012ko datu estatistikoak jaso ditu-, Euskadi dago buru biztanleko I+Gko gastuaren sailkapenean, atzean Nafarroa, Madril eta Katalunia daudelarik.\nGizarte testuinguruan berriz nabarmendu behar dugu herritarrek Interneten dituzten datuen segurtasunari buruz duten kezka gero eta handiagoa, Arartekoak bere jarduketetan jaso duenez. Internauten jarrera, ordea, paradoxikoa da: EMC multinazional teknologikoak hamabost herrialdetako 15.000 zibernauten Interneteko pribatutasunari buruzko iritziekin argitaratutako mundu mailako “Privacy Index” azterlanean jaso denez, lau pertsonatatik hiruk diotenez, uko egiten diote euren pribatutasuna Interneteko onura gehiagoren truke sakrifikatzeari, baina egiatan ez dituzte euren datuak behar beste babesten eta, izan ere, %62k luzaroan erabiltzen dituzten pasahitz berberak.\nHalaber, Telekomunikazioen eta Sareko Informazioaren Gizartearen Behatoki Nazionalak, INTECO Komunikazioaren Teknologien Institutu Nazionalarekin batera, egindako Espainiako etxeetako zibersegurtasunari eta konfiantzari buruzko azterlanetik ateratako datuen arabera, etxean haririk gabeko konexioa duten Interneten erabiltzaileen %26,4k ez daki zer babes sistema darabilen, eta %15ek ez daki babestuta dagoen edo ez dagoela dio zuzenean.\nArartekoan 2010ean sortu zen IET eta datuen babesaren lan eremu honen helburuen artean, herritarrek datuen babesari eta administrazio elektronikotik eratorritako eskubideei dagokienez herritarrek dauzkaten eskubideei balioa ematea, eta haien zabalkundean eginkizun proaktiboa egitea daude, sinetsita baikaude eskubide horien erabilerak eta haiek babesteak berrikuntza ahalmen handiagoa duten herritarrak sustatzen laguntzen dutela.\nHorrexegatik, 2014n helburu horri lotutako zenbait jarduketa planifikatu eta burutu dira.\n4.1. Txosten bereziak\n2013an E-inklusioa eta Euskadin herritarrek IKTen bitartez gizartean eta eremu publikoan parte hartzea izeneko txosten berezia argitaratu da.\nEremu horretan egoerek eta proiektuek duten bilakaera azkarra dela-eta, 2014aren amai aldera txostenean identifikatutako 4 arrakala digitalei buruzko datuen jarraipenari eta txosten berezi horretako zenbait gomendiori heldu zaie. Zehazki, Arartekoak euskal herri-administrazio kopuru adierazgarri batek hartutako ekimenei buruzko informazioa eta dokumentazioa bildu ditu, honakoei lotuta:\n• Erakundeen webetako zerbitzuen eta edukien eskuragarritasuna errazteko jarduketak.\n• Multikanalerako eskubidea bultzatzeko ekimenak.\n• Gailu mugikorretatik erabiltzeko garatutako aplikazioak, batez ere adineko pertsonei eta funtzio aniztasuna duten pertsonentzat pentsatutakoak.\n• Herritarrek parte hartzeko eta IETen bidez gardentasuna bultzatzeko ekimenak.\nLaburbilduta, funtsezko honako alderdiak azpimarra litezke:\nEuskadiko arrakala digitalen bilakaeraren analisia (2012-2014)\n2012 eta 2014. urteen arteko bilakaera aztertuta, aldaketa positibo batzuk identifika ditzakegu Euskadiko arrakala digitalen murrizketan. Halaber, egiazta dezakegu hobetzeko tarte handia eta euskal herritarren IETen erabileran desberdintasuneko egoerak daudela oraindik.\nEUSTATen datuen arabera, gaur egun Euskadiko arrakala digitalei lotuta jarraitzen duten lau aldagai handi aipa ditzakegu:\n• Familia mota: Internet erabiltzen duten familien artean seme-alabak dituztenen ehunekoa seme-alabarik ez dutenen edo pertsona bakarrak osatutakoen ehunekoa halako bi da ia.\n• Generoa: Euskadin Internet erabiltzen duten gizonen eta emakumeen ehunekoa urtero handitu arren, ez da nahikoa gizonen eta emakumeen arteko erabilera aldea murrizteko. Emakumeek gizonek baino gutxiago erabiltzen dute Internet oraindik (aldea 7,5 puntukoa da ia).\n• Adina: 55 urtetik gora, erabilera ehunekoak herritar gazteenenak baino nahiko txikiagoak dira. Azken bi urteetan 55 eta 64 urte arteko herritarren artean Interneten erabileran 20 puntuko hazkundea gertatu da.\n• Jarduera mota: 2014an lan egin eta Internet erabiltzen duten pertsonen ehunekoaren eta langabezian dauden eta Internet erabiltzen dutenenaren arteko aldea 50 puntukoa da ia. Arrakala horrek garrantzi berezia dauka Internet eta IETak pertsona talde horrentzat (langabezian daudenak) euren lan-bizitza promozionatzen eta bizi kalitatea hobetzen saiatzeko funtsezko tresna direnean.\nAdministrazioak herritarren parte-hartzea errazteko dituen bidea, moduak eta erak\nEskuratutako informazioaren bidez bilakaera aztertzean, ondorio garrantzitsuak agertzen zaizkigu:\n• Aztertutako 10 administrazioetatik 9k, euren web atarietan, herritarren parte-hartzeari buruzko atal berezia dute eta han IET kanalak bermatzen dituzte herritarren eskaera eta kontsultarako eskubidea erabiltzeko.\n• Txosten berezian adierazi bezala, ordea, ondoren haietako bakan batzuek baino ez dituzte argitaratzen herritarrek eskaera edo kontsulta horietan egindako ekarpenei buruzko informazio osoa, eskaerei erantzuteko erabilitako denborei buruzko estatistikak, eskaerei buruzko informazioa, arloen edo sailen bidez bilduta, etab.\n• Aztertutako administrazio guztien esanetan, herritarren ekarpenak erabakiak hartzeko prozesuetan sartzeko behar diren mekanismoak dauzkate. Baina haietako batzuek baino ez dituzte ondoren argitaratzen iragazteko prozesu hori nola burutzen den, administrazioaren balorazioa, eztabaida, lan planetan sartzea, azken emaitzak, etab.\n• Open Datari dagokionez, bilakaera positiboa da. Herri-administrazioaren maila bakoitzaren (jaurlaritza, aldundiak, udalak) ekimenen heldutasun mailari dagokionez, ordea, badirau alde handiak. Batez ere udal txikienentzat, gainditu beharreko arloa da oraindik gobernantza garden eta irekiagoko ereduarekin dituzten konpromisoetan.\n• Bilakaeraren analisiak albiste onak ere badakarzkigu, hala nola administrazio guztiak multikanalei buruz egiten ari diren esfortzu etengabeak. Hala, egiaztatu ahal izan denez, azken 2 urteetan aurrerakada handia egin da gailu mugikorren bidez informazio eta izapidetzerako sarbidea edukitzeari dagokionez.\n• Herritarren parte-hartzeari buruzko berme juridikoei dagokienez, analisian eskuratutako informazioa ikusita ez gara hain baikorrak. Aztertutako 10 euskal herri-administrazioetatik 5ek baino ez daukate herritarren parte-hartzea arautzen duen berariazko araudirik.\n• Badago 2012an aztertu eta 2014an aurrerapen edo hobekuntzarik izan ez duen beste alderdi bat: funtzio publikoko berdintasunari lotutakoa, hain zuzen ere. Alegia, desgaitasun edo funtzio aniztasun motaren bat duten pertsonen aukera berdintasuna herri-administrazioetan euren lana burutzeko. Aztertutako administrazioetatik batek ere ez dauka barne arautegirik zehazteko nola jokatu behar den lanpostua eta gailu guztiak, aplikazio informatikoak, etab. egokitzeko, edonork, daukan funtzio aniztasun mota daukalarik ere, bere lana gainerako funtzionarioen aukera berdinekin burutu ahal izateko.\n2014an Ararteko mapak proiektuari lotutako zenbait bilera egin dira, batez ere telefono eta beste gailu mugikor batzuetarako aplikazioaren deskargari lotutakoak, kasu batzuetan hura zabaldu eta haren erabilera bultzatzeko: hala nola Helduak Adi eta desgaitasun fisiko eta sentsorialaren eremuan lan egiten duten elkarteekin; eta beste kasu batzuetan dauden baliabideetako informazioa eguneratzea lortzeko (Merkataritza eta Turismo Sailburuordetza, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza,\nHizkuntza Politika eta Kultura Saileko Liburutegi Zerbitzua eta Euskal Trenbide Sarea), baita Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailarekin eta haren mendeko Irisgarritasuna bultzatzeko Euskal Kontseiluarekin, eta Eusko Jaurlaritzako herritarren arretaren zuzendaritzarekin ere, webeko baliabide mapa handitzeko aukera aztertzeko.\n4.3. Iritzi artikulua\nOtsailaren 20an, Arartekoak gori dagoen gai bati buruzko iritzi artikulu bat argitaratu zuen. Gaia Interneten ahaztua izateko eskubidea zen, eta berriz azpimarratu zen irtenbidea eskubide biek batera irautea dela: adierazpen eta informazio askatasunak eta eragindako pertsonen eskubideek, eta informazio askatasuna bermatzea, baina informazio horiek egiazkoak, neurrizkoak, indexaezinak izateko eta denboran indarraldia edukitzeko zama jasanez. Artikulu hartan ondorioztatu zenez, Arartekoaren ustez informazioa, gardentasuna eta ezagutza eraginkorra funtsezkoak dira, dagoeneko “etika digitala” esaten zaiona errespetatzen duen egiazko komunitate digitalaren eraikuntzan aurrera eginez.\n5.1. Herri-administrazioen eskura dagoen dokumentazioko informazioa eskuratzeko eskubidea gero eta gehiago ari da erabiltzen; horretarako, administrazioek jarrera bermatzaileak hartu behar dituzte alderdi guztien eskubideekin, aurrez aurre dauden eskubideak neurtu behar dira eta informazio edo dokumentazio hori eskuratzeari uko egiten zaion kasuetan arrazoitu egin behar da.\n5.2. Adingabeek Interneten bidez edo sare sozialetan parte hartuz euren adinerako egokiak ez diren edukiak eskuratzeari buruzko kexa eta kontsulta batzuetan, berriz errepikatu behar izan dugu gurasoek seme-alabak kontrolatu eta lagundu egin behar dituztela teknologiak erabiltzean eta edukiak eskuratzean.\n5.3. Datuen babesari dagokionez, sare sozialen eta komunikazio sare publikoen erabileran informazio, kontzientziazio eta arriskuko jokabideak saiheste ez orokorra atzematen dugu oraindik; informazioa, datuak eta irudiak norberaren nahiaren kontra hedatzea erraztu dezake horrek, fitxategi horien zaintza eta transmisioaren urrakortasuna dela-eta.\n5.4. Bere proiektuetako batzuen bidez, -hala nola Ararteko mapak, bere argitalpenen formatu irekiak, etab.-, Arartekoak informazioaren berrerabiltzea eta datu publikoen irekitzea sustatzeko lana egiten jarraitu du.\n5.5. Arartekoaren inklusio digitalari eta gizarte parte-hartzeari buruzko txosten bereziko gomendioen betetze mailaren jarraipenak, iritzia emateko elementu berriak eman digu egungo egoeraren eta IETek herritartasun aktiboa eta inklusiboa bultzatzeko eta herritarren parte-hartzea errazteko duten ahalmena diagnostikatzeko.\nHerritarren zein euskal herri-administrazioen aldean, analisiak erakutsi duen bilakaerak honakoak berretsi ditu, besteak beste:\n• Arrakala digitalak pixkanaka murrizten ari dira, batez ere generoari eta adinari lotutakoak.\n• Beste batzuek, hala nola lan jarduerari (landunak/langabetuak) eta familia motari (seme-alabak dituzten familiak/seme-alabarik gabeko familiak/bakarrik bizi diren pertsonak) lotutakoek, ordea, badiraute eta Interneten erabileran desberdintasun argiak erakusten dituzte oraindik.\n• Administrazioen aldean, alderdi batzuetan “etxeko lanak” egin dira eta bideak, moduak eta erak jarri dira herritarren parte-hartze eta inklusio digitala ahalik eta gehien errazteko.\n• “Etxeko lan” horietan aurrerapen handiak sartzen dira esparru arautzaile eta estrategikoan, hala nola, adibidez, Euskadiko demokraziaren eta herritarren parte-hartzearen liburu zuria eta Euskal Herri Administrazioaren Lege\nProiektua. Biak dira mugarri garrantzitsuak eta beste aurrerakada bat ekarri dute herritarrek bizitza politikoan eta euren ingurunearen eraketan izan behar duten eginkizun berria sustatzeko oinarriak ezartzen.\n• Beste gomendio batzuk, ordea, bilakaeraren berrikuspen horren ondoren, indarrean daude oraindik eta administrazioek berrikusi eta baloratu behar dituzte.


« HERRERA HHI 25 urteurrena. Zatoz!\nGure txokoan gordeak »\n2015, Apirilak 1\nJoan den ostegunean, hilak 26, AHMko hogeita zazpi bazkide bildu ginen elkartearen urteko ohiko batzarra ospatzeko. Ohiko gaiaz gain -joan den urteko memoria eta kontuak onartu, eta abar-, aurtengo batzarraren gai nagusia elkartearen etorkizuna izan da, iazko batzarrean hasitako hausnarketari jarraipena emanez. Pozik gaude orain arte egindako lanarekin, baina alde batetik elkarteak hartu duen neurria eta burutzen dituen jardueren tamaina ikusita eta, bestetik, denbora aurrera doala eta orain arte elkartea gidatu duen taldean erreleborik edo aldaketarik ez dagoela egiaztatuz, etorkizunari begira kezkaturik gaude.\nJakin badakigu arazo horrek ez daukala konponbide errazik eta gauza bera gertatzen ari dela beste elkarteetan, baina, hala ere, neurri batzuk hartu ditugu egon daitezkeen ondorioei aurre egiteko. Horrela, datorren 2016. urtea erreferentzia bat izango da AHMren ziklo berri bati ekiteko, elkartearen funtzionamendua doituz (kudeaketa eta administrazioa, bazkideak…), aktibitateak berrantolatuz (batzuk itxi, beste batzuk trinkotu edo indartu), eta auto-finantziazioa bilatu diru-laguntzen bidea alboratuz.\n2016. urterako ziklo berriaren oinarriak jarri nahi ditugu. Altzaren historiaren arloan egin dugun hogeita hamar urteko bidea ez dugu alferrik galtzen utzi nahi eta aurrera begira altzatar komunitatearen zerbitzura kultur eragile -une honetan 216 bazkide dituena- izaten jarraitu nahi dugu,. Gogoa eta grina baditugu.


«Adin guztietako bizilagunak animatzen dira ariketekin, bakoitza bere erritmoan» - Hernani - Kronika.eus\n«Adin guztietako bizilagunak animatzen dira ariketekin, bakoitza bere erritmoan»\nJavi Zarallo, baloi batekin ariketak egiten, etxeko balkoian. Bertatik ematen dizkie soinketa klaseak, bizilagunei.\nSoinketa eta pilateseko irakaslea da Javi Zarallo, Hernaniko Pilates Zentroan, eta Lasarte-Oria eta Pasai Donibaneko kiroldegietan. Aurrez aurreko soinketa klaseak, baina, Mañe i Flaquer plazako bizilagunei ematen dizkie orain, konfinamenduan, balkoitik balkoira.\nSoinketa klaseak ematen dituzu larunbatetan, balkoitik. Nolatan ideia?\nBalkoitik balkoira elkartzen gara bizilagunak, hemen inguruan. Hizketan aritzen gara, eta bermuta ere egiten dugu igandeetan, 13:00etan. Eta horrelakoetan, proposamenak ateratzen dira. Aurreko batean bingoa antolatu zuen bizilagun batek, eta ni soinketako eta pilateseko instruktorea naizenez, proposatu nuen klaseren bat ematea, nahi bazuten. Pozik hartu zuten, eta horrelaxe hasi ginen. Dagoeneko hiru larunbatetan egin ditugu saioak, eguerdiko 12:00etan hasita.\nNolako klaseak izaten dira?\nMusika jartzen dut balkoian, eta ariketak egiten ditut, bizilagunek ikusi eta egiteko. Ordubete pasatxoko saioak izaten dira. Beroketa egiten dugu aurrena, atal nagusia ondoren, eta luzaketak, bukatzeko.\nAtal nagusia, normalean hiru ordu laurdenekoa izaten da. Egun bakoitzean, atal ezberdinak lantzen ditugu. Beti egiten dugu ariketa fisiko pixka bat, cardio delakoa. Eta ondoren, batzuetan lantzen ditugu besoak, beste batzuetan hankak, edo abdominalak... Eta etxean dauzkagun gauzak erabiltzen ditugu. Aurreko batean, esne brikak erabili genituen besoak lantzeko. Beste batean, erratzaren makila erabili genuen. Sukaldeko rodilloa ere erabili dugu. Eta lanketa orokorra egiten ari gara, gorputzaren mugikortasun osoa. Koordinazioa eta oreka ere lantzen dugu. Eta atal nagusia bukatzeko, beti sartzen diet zirkuitu bat, tabata famatu horietakoa; lau minutuko hiru edo lau saio; jendea nola dagoen arabera.\nEta bukatzen dugu luzaketekin. Orokorrak izaten dira, baina atalen bat gehiago landu badugu, gehiago bideratzen ditugu luzaketak atal horietara, baita ere.\n«Dagoeneko atera gaitezke kalera, kirola egitera; baina hala ere, jarraituko dugu klaseak ematen. Hitzordu finkoa daukagu bizilagunok, larunbat eguerdiro»\nKlaseak kiroldegian edo balkoian eman, oso ezberdina izango da, ezta?\nErabat ezberdina da (barrez)! Kiroldegian zaudenean, gertuago zaude, eta ariketa bakoitzarekin, zuzendu egiten diezu ikasleei. Hemen esaten diet, lasai egiteko, nik ezin dizkiedalako posturak zuzendu. Ariketak azaltzen dizkiet, baina ezin naiz gerturatu esateko belauna pixka bat aurrerago edo atzerago mugitzeko, besoa modu batera edo bestera jartzeko... Horregatik, progresiboki egiten dugu, eta saiatzen naiz ariketa errazak egiten, inork minik ez hartzeko. Ariketa egiten dugu, baina ondo pasatzea ere bada helburua, gustora egotea.\nAdin guztietako jarraitzaileak dauzkazu, gainera... Poza emango dizu, ezta?\n20 bizilagun inguru animatzen dira, eta adin guztietakoak izaten dira, bai. Bakoitza bere erritmoan eta neurrian. Niri sekulako poza ematen didate. Adibidez, badago emakume bat, menpekotasuna daukana eta zaintzailearekin dagoena; eta beti ateratzen da, bere gurpildun aulkiarekin, ahal duen heinean ariketak egitera. 80 urteko bikote bat ere badaukagu, eta nola mugitzen diren! Harrituta geratzen naiz, daukaten energiarekin! Eta umeren bat ere animatzen da. Bakoitza bere erritmoan, eta denak gustora.\nOrain dagoeneko atera gaitezke kalera, baina hala ere, jarraitzen dugu klaseak ematen. Ez dakigu noiz arte iraungo duen honek. Baina momentuz, hitzordu finkoa daukagu bizilagunok, larunbat eguerdiro.\n«Sekulako poza ematen didate bizilagunek. Badago emakume bat menpekotasuna duena, eta larunbatero ateratzen da, bere gurpildun aulkiarekin, ahal duen heinean ariketak egitera»\nBizilagunen artean harremana egiteko ere balio izan dizue?\nHorretarako ere balio izan du. Ez genuen elkar ezagutzen, edo bistaz bakarrik, baina orain balkoitik balkoira elkartzen gara, igandeetan adibidez, bermuta egitera. Batzuk mozorrotuta ere bai, eta bakoitza bere potearekin. Musika jartzen dugu, eta dantza pixka bat ere egiten dugu. Ondo pasatzen dugu.\nZertan lagundu dezake, egun hauetan ariketa pixka bat egiteak?\nOrdu asko ari gara pasatzen etxean. Eta horrek suposatzen du, mugikortasuna mugatua daukagula. Ariketa egiteak laguntzen digu aktiboago mantentzen, orokorrean. Eta gero, nolako ariketak egiten dituzun arabera, atal batzuk landuko dituzu. Hori guztia, alde fisikotik. Baina horrez gain, animoa hobetzen ere laguntzen digu, autoestima landuz, bizirik gaudela erakusten baitigu. Hobeto sentitzen gara gure buruarekin, ikusita gai garela gauzak egiteko. Gainera, elkarrekin egiten baditugu, talde sentimendua ere lantzen da, eta erakusten digu ez gaudela bakarrik; denak gaudela berdin, gutxi gorabehera. Taldeko motibazioa lantzen da.\nPertsona aktiboa izango zara. Nola daramakizu konfinamendua?\nLasarte-Oriako kiroldegiarekin lanean jarraitzen dut, eta etxetik ari gara. Ez da gauza bera, noski, eta kosta egiten da, baina saiatzen naiz moldatzen. Nik bideoak egin behar ditut, kiroldegiko ikastaroetako ikasleentzat. Klaseak antolatu eta prestatzen ditut aurrena, ondoren grabatu, bideoa editatu eta musika jarri. Eta kiroldegiko arduradunari bidaltzen diogu, ikasleei helarazteko. Horrela ematen dizkiegu klaseak, grabatuta.\nEta gainerakoan, etxean egiten ditugu ariketak. Bizikleta estatikoa badaukagu, eta ni instruktorea izanda, tresna batzuk ere badauzkat: banda elastikoak, uztaiak... Familia osoak egiten dugu bizikleta pixka bat, eta eguna antolatu behar dugu. Goizean bizikleta pixka bat, gero lana... Eta orain, dagoeneko atera gaitezkeenez, aprobetxatzen dugu kirola egiteko. Lagunekin bideo-deiak egiteko ere hartzen dugu tarteren bat...\nAzkenerako, ez digu ematen egunak! Lehertuta iristen gara egunaren bukaerara! Ez gara aspertzen, eta aktibo mantentzen gara


naiz: Iritzia | Opinión - 40 urte nahikoak dira\n40 urte nahikoak dira\nAzaroaren 14an, lau hamarkada beteko dira Madrilgo Hiru Aldeko Hitzarmena sinatu zenetik. Horren bidez, diktadura frankistak Mendebaldeko Sahara utzi zuen beste bi tirania gaitzesgarriren esku: Mauritaniakoa eta Marokokoa.\nAzken egintza horren bitartez, erregimenak beste berrogei urte amaiezinetan suspertutako miseria politiko zein intelektuala berretsi zuen atzerriko politika frankistak.\nIzan ere, nazioarteko legezkotasunaren oinarrizko nozioak eta bere edukitza kolonialaren deskolonizazioan zeuzkan erantzukizunak alde batera utzita eta etikaren zein gizatasunaren edozein zantzu zapalduta, Espainiako erresumako atzerri-politikaren arloan benetan zegoen estatu-itun bakarra ireki zuen erregimen frankistak.\nHarrezkero, Espainiako elite politiko eta ekonomikoek eztabaida bizi kosmetikoak edo ez hain kosmetikoak (eztabaidak, azken batean) izan dituzte zenbait gairi buruz: NATOko kidetza, Latinoamerika, Mediterraneoko herrialdeekiko harremanak, alderdi anitzeko misioetako partaidetza... Hala ere, berrogei urteotan ez dute inoiz arrail txikiena ere erakutsi Mendebaldeko Sahararen inguruan duten jarreran.\nJarrera horrek, hain zuzen ere, arduragabekeria eta koldarkeria izan ditu ezaugarri bereizgarri, baita Saharako herriak bere etorkizunari buruz zer borondate demokratiko daukan adierazteko aukera sinesgarritasunez nahiz erabakigarritasunez sustatzeko borondate falta ere. Prozesu hori behar den moduan amai dadin, autodeterminaziorako erreferenduma egin beharra dago Nazio Batuetako Batzar Nagusiak emandako 1415. Ebazpenaren arabera eta UNHCR-k (ACNUR gazteleraz) egindako errolda kontuan hartuta. Horrez gain, Espainiako erresumak akats historiko hori aitortu eta zuzendu egin behar du, eta nazioarteko legezkotasuna bete behar du.\nEdonola ere, Espainiako atzerri-politikako arduradunak, epealdi demokratikoan bertan ere, tematiak bezain itsuak izan direnez, are urrunago daude nazioarteak bakeari eusteko ezarritako printzipio gidarietatik. Tiranien arteko itun erdeinagarri horren aurrean erakutsitako erabateko isiltasuna alde batera utzita, Marokoko erresumarekiko harremanak etengabe areagotu dira, eta ez da inola ere Mendebaldeko Saharako legearen kontrako okupazioko errealitatea kontuan hartu, ezta Europar Batasunarekin hitzarmenak sinatzen dituzten herrialde guztiek giza eskubideak errespetatzeko bete behar dituzten klausulak ere.\nNabarmendu beharra dago Gurutze Santuaren Jauregian harrian grabatutako estatu-itun horrek zabarkeria politikoa eta nazioarteko elkarbizitzarako oinarrizko arauen gaitzespena ezkutatu dituela eta, horrez gain, Mendebaldeko Sahara okupatuko giza eskubideen urraketak baimentzeko eta sustatzeko tresna ere badela. Estatu espainola Mendebaldeko Saharako «potentzia administratzailea» da (izan ere, ez du Nazio Batuen Erakundeak bere ebazpenen arabera deskolonizatzeko emandako agindua bete, eta ageri-agerikoa da lurraldea bertako biztanleen borondatea kontuan hartu gabe banatzeko hitzarmenak legearen aurkakoak direla), eta ez du ezertxo ere egin arlo horretan. Hori dela eta, balio eskerga duen abala da Marokoko potentzia okupatzaileak banakako eta taldeko eskubideak aldarrikatzen dituzten sahararrei erasotzeko garatutako torturetarako, desagerpenetarako eta bortxaketetarako.\nValle Inclanek eta Katuaren kalexkako ispiluek baino ezin izango zuten irudikatu 2015ean hitzarmen horiek indarrean jarraituko zutenik de facto. Ispilu desitxuratzailearen antzeko estatu-itun hori 40 urteko diktaduraren aztarna da, eta 40 urte daramatza indarrean. Estatu-itun horrek ez du errealitatearen irudia desitxuratzen, galbideratu eta prostituitu egiten duelako eta inolako etikarik, legezkotasunik eta arrazionaltasunik gabe uzten duelako.\nBeharrezkoa eta premiazkoa da gizarte-erakundeok Estatu espainoleko Gorte Nagusietan ordezkaritza duten indar politikoei eskatzea ahal duten guztia egin dezatela estatu-itun hori hausteko, 40 urte nahikoak dira-eta.\nAkats historiko hori aitortzeko eta Madrilgo Hiru Aldeko Hitzarmena salatzeko eskatu beharra dago ezinbestean. Horretarako, hurrengo legealdian hautesten duten arku parlamentarioak botere betearazleari eskatu beharko dio Nazio Batuetan bertan zentzugabekeria juridiko hori salatzeko. Ondoren, 2016an Espainia erakunde horretako Segurtasun Kontseiluan egongo denez, behar besteko mekanismo legal eta politikoak ezarri beharko dira, Mendebaldeko Saharan autodeterminaziorako erreferenduma egin ahal izateko.\nSaharar Herriarekiko Elkartasunerako Nazioarteko Konferentzia (EUCOCO) azaroaren 13an eta 14an batzartuko da Madrilen, eta, aukeratutako egunaren zein lekuaren karga sinboliko eta historikoagatik, aukera paregabea eskainiko du abenduaren 20ko hauteskundeetarako hautagaiek konpromiso hori jendaurrean har dezaten.\nEstatu espainoleko botereek aukera historikoa dute legearen kontrako estatu-itun ustel hori behin betiko hausteko, herri osoa zigortzen duen ispilu desitxuratzaile hori apurtzeko eta Mendebaldeko Sahararen Deskolonizazioaren Aldeko beste Estatu Itun baterako konpromisoa hartzeko, 40 urte nahikoak dira-eta.


UdalBerri – Bilbao en Común koalizioak elkartasuna adierazi die Otxarkoagako biktimen gertukoei, eta Udal Gobernuari kritikatu dio ezer gertatu ez balitz bezala jarduten jarraitzeagatik - Ezker Anitza IU\nOtxarkoagan atzo gertatu zen erailketa bikoitza beste gertakari lazgarri bat da azken asteetan Bilbon izan diren gertaeran zerrenda tragikoan. Podemosek, Ezker Anitza – IUk eta Equok osatutako koalizioak, lehenik eta behin, doluminak helarazi nahi dizkie biktimaren gertukoei, auzoko guztiei gure elkartasuna adierazteaz gainera.\nCarmen Muñoz udal-taldeko bozeramaileak adierazi duenez, eztabaida alarmistetan sartu gabe, herritarrak oso kezkatuta daude gertaera horiek guztiak direla-eta. “Bilboko herritarren artean segurtasunaren inguruko kezka handituz doa, auzo jakin batzuetan bereziki, eta haien ondoan egon behar dugu”, adierazi du Muñozek.\nUdalBerri – Bilbao en Común koalizioko kideek ziurtatu dute ez datozela bat Udal Gobernuaren jarrerarekin, iritzi publikoaren aurrean gertatzen ari denaren inguruko balioespen argirik ez dutelako egiten. “Informaziorik ezaren ondorioz espekulazioa, beldurra eta are kezka handiagoa sortzen ari da, besterik ez.Bizitzea tokatu zaizkigun errealitate berrietarako erabaki berriak hartzeko garaia da; errealitate horietako asko ez dira batere atseginak, baina beste era bateko erantzunak eskatzen dituzte klase politikoaren aldetik. Ezer gertatu ez balitz bezala jarduten jarraitzea ez da bidea”, erantsi du Muñozek.\nGaurko deituta dagoen bozeramaileen batzarrean segurtasunaren aldeko ituna hartuko da hizpide, eta koalizioak egungo polizia-eredua aldatzeko proposamena egingo du, prebentzioko segurtasun-eredu batean oinarrituta herritarrengana gehiago hurbiltzeko. “Atzo Otxarkoaga auzokoek aldarrikatu zutenez, auzo-polizia bat sustatu behar da”, adierazi du bozeramaileak.\nUdalberri – Bilbao en Común koalizioak bat egingo du auzo-mugimenduak antolatutako mobilizazio guztiekin.\nUdalBerri - Bilbao en Común Bilbo\t2018-01-19\nRT @InigoMZaton: 🏳🌈NOS QUEREMOS TODES LIBRES Manifiesto de @ALEASIU en el Día del #OrgulloLGTBI 👉 https://t.co/bXGk3sVAmh ¡Feliz y com…48 min ago


Carles Puigdemonten hasi da Sassariko Apelazio Auzitegian deklaratzen\nCarles Puigdemont Kataluniako presidente ohiak adierazi du "etxeko lanak eginda" iritsiko dela Sardiniako auzitegian deklaratzera.\nPuigdemont irailaren 23an atxilotu zuten Italiako uhartean, baina libre geratu zen ordu batzuetara, eta orain epaile batek erabaki beharko du Espainiako agintarien esku uzten duen ala ez.\nSassariko Apelazio Auzitegian deklaratuko du presidente ohiak Espainiara estraditatzeari buruzko lehenengo auzi saioan, baina ez da espero berehalako erantzunik jasotzea.\nGonzalo Boye eta Agostinangelo Marras Puigdemonten abokatuek adierazi dute erabakia ez dela izango berehalakoa, hau da, ez dela laster jakingo L'Alguerrera iritsi zenean atxiloketa eragin zuen euroaginduaren prozesuak aurrera jarraituko duen ala ez.\nPuigdemont igande honetan iritsi da Sardiniari Belgikatik, bizi den herrialdetik, Boye abokatuarekin batera. Sardinian abokatu italiarrarekin elkartuko dira Salvatore Marinaro epailea buru duen auzitegiko saioa prestatzeko.\nHorrez gain, Toni Comin eurodiputatua (presidente ohiarekin joan dena) eta Clara Ponsati (Sardian zegoen) ere daude jada Italiako uhartean.\nAstelehen honetako saioa 11:00etan hasiko da, baina "segurtasun arrazoiengatik", presidente ohiak ez du adierazpenik egingo, ez sarreran ez irteeran. Hala ere, prentsaurrekoa deitu du 18:30erako L'Alguerren.\nPablo Llarena Espainiako Auzitegi Goreneko magistratua ari da Puigdemonten aurkako auzia zuzentzen, eta azken orduotan Espainiaratzea eskatzeko eskaera bat helarazi dio Italiako auzitegiari, euroagindua indarrean dagoela eta immunitaterik ez duela iritzita.


Zergatik hilobiratzen ziren pertsona batzuk trikuharrietan eta beste batzuk kobazuloetan? - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Albisteak » Zergatik hilobiratzen ziren pertsona batzuk trikuharrietan eta beste batzuk kobazuloetan?\n2017/09/27 328. zenbakia\nZergatik hilobiratzen ziren pertsona batzuk trikuharrietan eta beste batzuk kobazuloetan?\nArg. Teresa Fernández-Crespo/EHU\nNeolito garaiko hilobiratze-ohiturak hobeto ezagutzeko ikerketa egin dute EHUko eta Oxfordeko Unibertsitateko ikertzaileek Arabar Errioxako hainbat txokotan. Izan ere, oraindik ez dakite zergatik hilobiratzen zituzten pertsona batzuk trikuharrietan eta beste batzuk kobazuloetan. Gehiago ikertu behar duten arren, badira ebidentziak erakusten dutenak Neolitoan jada pertsonen arteko desberdintasun sozioekonomikoak egon zitezkeela, eta horiek izan zitezkeela hilobiratze desberdinen arrazoia. Hala dio PLOS ONE aldizkari zientifikoan argitaratu duten lanak.\nEHUko ikertzaile Teresa Fernández-Crespok abiatu zuen ikerketa Kantabriako mendilerroaren ingurutan. Neolito berantiarreko 166 giza hezurdura aztertu zituen, batzuen eta besteen dietan desberdintasunik ba ote zen jakiteko. “Jatea behar fisiologiko bat da, baina era berean, gizarteak eta kulturak baldintzatua egoten da dieta. Horregatik pentsatu genuen dieta aztertzeak pertsona horiek nor ziren jakiteko pistak emango zizkigula” –adierazi du ikertzaileak–.\nNitrogeno- eta karbono-isotopoen emaitzek diote bi taldeen dietak antzekoak zirela; batez ere, zekaleak (garia eta garagarra) eta abereak (behiak eta ardiak) jaten zituztela. Baina bada desberdintasun deigarri bat: kobazuloetan hilobiratutakoek karbono isotopoaren balio txikiagoa azaltzen dute.\nTeresa Fernández-Crespok kobazulo eta trikuharrien kokapenarekin lotu du desberdintasun hori. “Kobazuloak Kantabriako mendilerroaren magaletan daude eta trikuharriak haranean. Mendilerroko eremu horiek haranekoak baino basotsuagoak dira, eta horregatik dira pobreagoak landareen karbono-balioak. Era berean, karbonotan pobreagoak izango dira landare horiez elikatzen diren animaliak, eta landare eta animali horiez elikatzen diren pertsonak ere”.\nNeolitoko hezurretan ikusi den karbono-mailaren desberdintasuna bi egoeren isla izan daiteke: aukera bat da hilobiratze-ohitura eta ekonomia desberdineko bi komunitate izatea eta, bestea, komunitate bereko baina estatus sozioekonomiko desberdineko kideak izatea. “Baliteke kobazuloetan hilobiratuta zeudenek estatus txikiagoa izatea eta, hortaz, haraneko lur emankorrak ezin eskuratzea, eta megalitoetan hilobiratutakoek, ehorzlekua eraikitzeak lan-inbertsio handia zekarrenez, estatus handiagokoak izatea eta nekazaritzarako lur aberatsenak eskuratzeko aukera izatea” –dio Fernández-Crespok.\nAzken hipotesi hori zuzena den argitzeko hortzetako isotopoak ikertuko dituzte hemendik aurrera. “Hortzak –hezurrak ez bezala– egonkorrak dira; ez dira eraldatzen urteak bete ahala. Horregatik, haurtzaroan hortzak sortzen ari ziren garaiko dietaren adierazle dira” –azaldu du ikertzaileak–. “Horrela argituko dugu desberdintasun horiek jaiotzetikoak diren eta, hortaz, bi komunitate desberdin diren, edo helduarora iritsitakoan sortzen diren desberdintasunak ote diren, eta beraz, urteekin gizartean estatus handiago bat hartu duten kideak ote diren trikuharrietan hilobiratzen direnak”.\nFernández-Crespo bere doktoretza-tesian hasi zen halakoak ikertzen, eta jada orduan ikusi zuen trikuharrietan gizonezko heldu gehiago hilobiratzen zirela, eta kobazuloetan, ordea, emakume eta haur gehiago.\nZalantzak zalantza, argitaratutako lanak Neolitoko hilobiratze-ohiturak ulertzeko modu berria jarri du mahai-gainean. Ez hori bakarrik, galdera berria ere plazaratu du komunitate zientifikoan: mendebaldeko Europan, Neolito garaian kokatu al daiteke desberdintasun sozioekonomikoen hasiera?\nLoreak aurkitu dituzte Paleolitoko hilobi batean


Lehen aldiz euskaratu dute 'Antigone' obra historikoa - Noticias de Gipuzkoa\nLehen aldiz euskaratu dute 'Antigone' obra historikoa\nAntzoki Zaharrean taularatuko du asteburuan Herman Poster kolektiboak\nHerman Poster kolektiboak 'Antigone' aurkeztuko du Donostian, asteburuan. Argazkia: N.G.\ndonostia – 2.500 urte igarota ere antzezten den tragedia greko oso ezagun baten protagonista da Antigona, Ediporen alaba. Historian gehien antzeztu den obra da Sofoklesen Antigona. Orain arte ez zuen taularatutako euskarazko bertsiorik, eta gaur egun badu; hori bai, Antigona Antigone bihurtu da Herman Poster kolektiboaren eskuetan. Antigone edo ezetzaren beharra asteburuan taularatuko da Donostiako Antzoki Zaharrean. Bilbon estreinatu eta gero Azpeitiko Antzerki Topaketan aurkeztu eta Publikoaren saria jaso zuen.\nIgor de Quadra antzezlanaren zuzendariak azaldu du, klasiko hau euskaratzeko ideia ia halabeharrez iritsi zitzaiela. Kolektiboan lan berri bat taxutzeari bueltaka ari ziren, gai konkretu baten inguruan: desobedientzia eta obedientziaren arteko hausnarketa. Antigonek legearen aurkako desobedientzia irudikatzen du –bere neba ehortzi nahi du, Kreonte osabaren nahiaren aurka–.\n"Desobediente izateak ondorioak ditu, baina norberak sinesten duen horregatik baldin bada desobediente, merezi izango du", dio Quadrak. Zentzu honetan, bada bere pentsamenduak muturreraino eramateagatik Antigone "erotzat" hartzen duenik ere; baina, kontrara, beste batzuek, sinesmenen aurka joatea, baten buruaren aurka joatea dela diote; tragedia honen kasuan, gainera, familiaren aurka .\nKolektiboak obra aukeratu ondoren konturatu ziren ez zegoela "aurrekaririk", ez zela beste inoiz euskaraz antzeztu, nahiz eta Jokin Zaitegi idazle eta euskaltzaleak 1946an euskarara itzulitako bertsio bat argitaratuta badagoen.\n"Itzulpenak berak ez zuen oso harrera ona izan". Horregatik, Sofoklesen testua hartu eta gerora etorriko ziren Judith Butler, Slavoj Zizek edo Bertolt Brecht-ek idatzitako moldaketetan ere oinarrituz, "bertsio librea" eraikitzea erabaki zuen Herman Poster kolektiboak. Hortik tiraka, autore ezberdinetan Antigone desberdinak topatu dituztela azaldu du, eta horrek dilema baten aurrean jarri zituen: Zein aukeratu, zein adierazi? "Alde batetik, Sofoklesek idatzitakoa publikoari hurbiltzen saiatu gara, gogorarazten. Bestetik, gure irakurketa propioa egin dugu. Garrantzitsuak iruditzen zaizkigun kontuei forma eman, eta begirada garaikideago baten alde apustua egin", esan du.


Konstituzionalak ontzat eman ditu Bilbon antzeko izena duten bi hautagaitzak | EITB Udal eta foru hauteskundeak\nM26KO UDAL HAUTESKUNDEAK\nKonstituzionalak ontzat eman ditu Bilbon antzeko izena duten bi hautagaitzak\nAuzitegi Konstituzionalak ez du onartu Ganemos Goazen Bilbao taldeak jarritako salaketa, eta ontzat eman ditu maiatzaren 26ko udal hauteskundeetara antzeko izenarekin aurkeztu diren bi hautagaitzak.\nGanemos Goazen Bilbao taldeko ordezkariak, Kongresuaren aurrean. Argazkia: EFE\nAntzeko izena duten bi hautagaitza ontzat eman ditu Hauteskunde Batzordeak Bilbon\nAuzitegi Konstituzionalak ontzat eman ditu Bilbon 2019ko maiatzaren 26ko udal hauteskundeetara antzeko izenarekin aurkeztu diren bi hautagaitzak. Ondorioz, ez du tramitera onartu Ganemos Goazen Bilbaok egindako eskaera. Alderdi horrek salaketa jarri zuen Hauteskunde Batzordean, bi taldek oso antzeko izena izateak hautesleak "nahasi" egin ditzakeela iritzita, baina erakunde horrek ez zion arrazoia eman. Horren aurrean, bide judizial guztiak agortuko zituela iragarri zuen alderdiak.\nKonstituzionalaren erabakia “bertan behera uztea” eskatu dio Ganemos Goazen Bilbao alderdiak Fiskaltzari, eta Ganemos izena erabiltzen duen “talde berria baliogabetzea”, hautesleen artean “nahasmena” eragin dezakeelako antzeko izena erabiltzeak.\nAurreko astean, Bilboko Administrazioarekiko Auzien 4. Epaitegiak atzera bota zuen Ganemos Goazen Bilbao hautagaitzaren eskaera, eta 2019ko maiatzaren 26ko udal hauteskundeetara bi alderdiak aurkeztea onartu zuen.\nGanemos Goazen Bilbao taldeak bi zinegotzi lortu zituen 2016ko hauteskundeetan, eta Hauteskunde Batzordeak antzeko izena erabiltzen duen hautagaitza ontzat eman ostean jarri zuen salaketa.\nGanemos Goazen Bilbaoren iritziz, “etekin ekonomikoa lortzeko” sortu dute talde berria.


Sautrela saio berezia, gaur, ETB1en: 'Hasier Etxeberria: lagunen bisita' • ZUZEU\nGaurkoan Hasier Etxeberriaren omenez, ‘Hasier Etxeberria: lagunen bisita’ izeneko saio berezia eskainiko dugu ETB1en, 22:15ean. Aurkezle, idazle eta kazetariaren ibilbidea aztertuko dugu bere lagun eta lankideen testigantzak jasoaz.\nKlikatu jarraian aurrerapena ikusteko:\nHasierren ibilbide oparoa gogoratuko dugu idazle eta lagunen ahotan. Besteak beste, Bernardo Atxaga, Koldo Izagirre, Harkaitz Cano, Joxerra Gartzia, Joxe Austin Arrieta, Lander Garro, Juan Luis Zabala, Gorka Arrese eta berarekin lan egiteko aukera izan zuen Zuhaitz Gurrutxaga lankidearen hitzak entzungo dira saio berezi hontan.\n1983an hasi zen Hasier Etxeberria ETBn, eta, ‘Sautrela’n ez ezik, ‘Zopa Haundi’, ‘Arkupe’, ‘Farenheit’, ‘Beti Eskamak Kentzen’, ‘Babel’, ‘Ez Dago Larrosarik’, ‘Hizkamizka’ eta ‘Euskaldunak’ kultur saioetan ere jardun zen.\nGaur, hilak 3 dituela, 22:15ean ETB1en.\nBeñat Sarasola, berezia, Hasier Etxeberria, Sautrela\nZer duzu buruan “Sautrela saio berezia, gaur, ETB1en: ‘Hasier Etxeberria: lagunen bisita’”-ri buruz\nJoxemari Arbelaitz 2017-04-03 14:07\nBerarekin nire harremana, kokapenaren ondoren etorri zen.\nE.I.T.B. Jatetxetik oso urbil geratzen zen.\nEta gero Sautrela, Miramongo Parkean hasi zen grabatzen.\nLanetik atera eta bazkaldu baino lehenago maiz etortzen zen.\nAperitifa bat hartuz, tableta atera eta erditikan banatzen diren betaurrekoekin lanean jarraitzen zuen, beti norbaiten esperoan, idazleren bat, kamararen bat, gidoilari bat, kazetari bat edo lan taldekoren bat.\nNere ustetan begirale sena zeukan, gazte asko animatu zituen idaztera.\nKultur munduko jende asko ezagutzeko aukera eman zidan.\nFaltan botatzen ditut berarekin pasatzen nituen solasaldiak, kezkak, gastronomiaz, politikaz eta egunerokotasunak harrapatzen dizun zeozerretaz.\nAsko lagundu zidan, adibidez webeko testuak bereak ziren, kartan sartzen nituen platera berrien hitzak eta guzti.\nHasier niretzat koktel muduko norbait izan da.\nZuzena, gustatzen ez bazitzaion jandako plateren bat, garbi adirazten zizun, hi Joxemari hau hobetuko dek esaten zidan.\nFina eta elegantea aldi berean, handia buruz, gorputz eta bihotzez.


Gure Etxea: "Auzo Factoryk ez du helburu sozialik" - Uriola.eus\nwww.gaztebizz.com | Ikusi handiago | Argazki originala\nLehenengo aurkezpenetik, auzoko gizarte taldeen ordezkaritza zabalak -40 taldek- parte hartu zuen "inauguraziotik", aurkezleei eginiko galdera zuzen baten ostean ohartu ginen Auzo Factory pertsona ekintzaileen proiektu ekintzaileentzako sustapenera bideratuko zela, eta gure auzoan horrelako asko daude.\nGizarte taldeek Auzo Factoryn izango genuen lekua dela eta galdetu genuen gero, eta haiek espazioari emago zitzaizkion erabilerak aztertzeko posit jolas batean parte hartzera animatu gintuzten. Jolasaren amaieran denen proposamena zen Auzo Factoryk gizarte erabilera izan zezala, baina dinamizatzaileen entzumena gor zegoen.\nOndoren, bai bilerak egiteko bai kultur ekimenak egiteko lekua eskatu dugu Auzo Factoryn, baiezko erantzunik gabe. Udalarentzat ez gara existitzen, batez ere alkate jaunak esan ostean auzo elkarteek atariko hirigintza egiten dugula, eta ildo nagusiak bere lanbidekoek baino egiten ez dituztela.\nGure eskaria 2012tik idatzita dago, urtean pare bat aldiz auzo elkartearen asanblada nagusia egiteko lokala behar dugu eta 30-40m2 lokala erregularki. Pentsatzen dugu ez dela asko eskatzea, batik bat Irazabal-Matikoko Auzo Factory sei solairuko erakina denean.\nEz dugu jarrera ezkorrik, ez gara denari ezetz esaten ari, eskatzen diguten kasu guztietan parte hartzen ari gara, eta beraiek badakite. Baina kolaborazioak bi noranzkoa izan behar du. Eurek bitartekoak dauzkate, elkarteek sarri baliabide ekonomiko faltagatik eskura ezin dituztenak. Gure auzoa ezagutzen dugu, proposamenak egiteko gaitasuna dugu, eta elkar ulermenaren oinarri gisa herritarren parte-hartzea onartzera behartuta daude.\n[2014-06-19] Ekonomia digitaleko sehaska aurkeztu dute Irazabal-Matikoko Auzo Factoryn\n[2014-04-07] 300 lagun inguruk parte hartu dute ‘Auzo Factory Irazabal Matiko’ eraikineko ate irekietan\n[2014-03-31] Auzo Factory Irazabalek bizi berriari ekingo dio\n[2014-03-28] ‘Auzo Factory Irazabal-Matiko’ eremua aurkeztuko du Udalak astelehenean


LABek Nafarroako Gobernuari eskatu dio janari-dendetako langileak laguntzeko eta patronalari eskatzeko komertzioak ixteko Aste Santuko besta egunetan - Mendialdea - Erran.eus\nLABek Nafarroako Gobernuari eskatu dio janari-dendetako langileak laguntzeko eta patronalari eskatzeko komertzioak ixteko Aste Santuko besta egunetan\nTtipi-Ttapa 2020-04-03 12:00\nJanari-dendetako langileak laguntzeko eta Aste Santuan komertzioak ixteko aukera izan dezaten neurriak eskatu ditu LAB sindikatuak.\nKoronabirusaren ondorioz bizitzen ari garen krisiaren eta gizarte-larrialdiaren ondorioz, Nafarroako Elikadura Merkataritzako langileak funtsezko eginkizuna hartzen ari dira nafar guztien bizitzan. Beraz, bada garaia egiten duten lana aitortzeko eta gure gizarteari, gure bizi-beharrei eta gure ongizateari ematen diotena aitortzeko. LAB sindikatuaren iritziz, ez da aitortzen ari eta ez zaio merezi duen balioa ematen ari langile hauek egunotan duten lan kargari, ezta tentsioari ere.\nJanari-dendetako langileek badakite egun hauetan lehen ekintza-lerroan daudela,bertze hainbertze profesionalekin batera. Eta beraiek prest daude horrek dakarren arriskuaz jabetzeko eta bezeroak beti egin duten bezala artatzeko. «Hartara, ez dugu haientzako txalorik edo dominarik eskatzen, baina bai beren lana aitortzea eta ahalegina egitea sektore honentzat, zeina, esan bezala, berebiziko garrantzia baitu egun hauetan», dio LABek.\nE. Leclerc-eko Enpresa Batzordeak saltoki horretan dagoeneko egin duen eskaera helaraziz, datozen besta egunetan Elikadura Merkataritza ixtea eeskatu du LABek; «izan ere, gure ustez, bizitzen ari garen egoeran, tentsio handikoa eta lan-karga handikoa, funtsezkoa da familiekin atsedenerako eta kalitaterako denbora izatea, ez bakarrik egindako ahaleginagatik, baizik eta aurretik geratzen den lan guztiari orain arte bezala erantzun ahal izateko».\nHorregatik, Nafarroako Gobernuak langileak babestu eta lanean jarri behar du datozen jaiegunetan Elikadura Merkataritzaren itxiera errealitate bat izan dadin, eta horrela aitortu behar die sektoreko langileei, keinu txiki batekin behintzat, gure gizartean duten garrantzia.\nLAB sindikatuak hori justifikatzen duten arrazoi eta arrazoi nahikoak daudela uste du. Nagusiak: «jaiegunetan lan egiteak lan baldintzak okertzen dituela, enplegua suntsitzen duela, familia eta lana uztartzea eragozten duela, merkataritza txikiari kalte egiten diola, eta gizarte eredu kontsumista inposatzen duela. Orain, arrazoi horiei guztiei gehitu behar zaizkie bizitzen ari garen krisi eta larrialdi sozial honek sortu dituenak. Gaur egun, egoera honetan, funtsezkoa da langile guztiek atseden hartu ahal izatea eta kalitatezko denbora igaro ahal izatea beren familiekin. Jaiegunetan irekitzea berez negatiboa bada, egun eta une hauetan are gehiago; zentzugabea da, bidegabea, gogorra eta injustua».


Semaltasuna: Zer da Webgunea Artxibatzailearena?\nWebguneen sortzailea web gunea da negozioen ikusgarritasuna eta bilaketa motoreak optimizatzeko trebetasunak. Web-erauzlea web orrialdeen irudiak eta testuak ateratzeko erabiltzen diren goi-mailako sailkapeneko tresnak dira. Webmasters eta marketing aholkulariak nahiago web fitxategiak erauzteko erabiltzen prozesua ez du behar den edozein programazio.\nWeb extractorrek lineako marketinek aukera ematen diete formatua formatu desberdinetan eraldatzeko. Azken urteetan, software garestiak eta software librea erauzteko softwarea izan zen. Webguneen fitxategiak ateratakoak bezeroek zehaztutako eskakizun eta zehaztapenetara egokitzen dira.\nWebgunearen erauzketa-lanak nola funtzionatzen duen\nWebguneko fitxategien erauzlea oso merkaturatzaileek erabiltzen dute lineako zein kanpoko jardueretarako. Webmasterrak edukia entregatu eta zure ikusleen arreta grabatzen ari al zara? Web extractor zure kanpainaren lineako irtenbiderik onena da.\nZure negozioaren ikusgarritasuna hobetuz, produktuaren xehetasunak aztertuz eta zure helburuko merkatua sakatuz ez da erraza. Webgunearen fitxategiak ateratzeko ematen dizu zure kokapenaren benetako trafikoa zure kokapenean kokatzeko. Hona hemen urrats azkar batzuk web-orri baliagarri bat sortzeko proiektua.\nTxatarra datuak esportatzea\nBeste webgune batzuetatik datuak erauzi ondoren, kontuan hartu emaitzak MySQL fitxategian gordetzeko. Datu berreskuratuetara beste webguneetara bidal ditzakezu etorkizuneko erreferentzia gisa.\nZehaztu zure datuen eredua\nAutomatikoki oinarritutako web datu scraping\nHemen, webguneko fitxategiaren erauzlea URL zehatzak eta informazioan oinarritutako datuen laburpenak erabiltzen ditu.\nDenbora osoko on line euskarria\nWebguneen erauzketetako bat izatetik mundu mailan sailkatuta, Web Extractor-ek aukera ematen du bezeroei ahalik eta laguntza lineako eta lineakoari aurre egiteko. Plataforma hau erabiliz, kontuan hartu lineako laguntza-langileak eguneko edozein unetan kontsultatzea. Sarrerak erabiltzea oso gomendagarria da kontsultak jarraitzea eta arazo horiek betirako konpontzeko.\nZergatik erabili Web Extractor?\n(11 ) Web scrappers-ek eskaintzen dituen funtzionalitateek erauzileek emandako fitxategi erauzketaren kalitatea zehazten dute Uld-ek datu baliotsuak biltzen ditu, adibidez, produktuen deskribapenak, prezioen etiketak eta kalitatearen irudiak denbora errealean. Hona hemen beste web zerbitzuen fitxategi-sortzaileak eskaintzen dituzten beste zerbitzu kritiko batzuk.\nBerrikuspenen eta produktuen balorazioen bilduma\nEast Web Extractor-ek informazio baliagarria lortzen du, adibidez, produktuen deskribapenak, filmaren berrikuspen eta balorazioak eta produktuen prezioa merkataritza elektronikoaren webguneetan.\nMarketingean, azken erabiltzailea konprometitzea sustatzea oso garrantzitsua da. Hobetu zure erabiltzaileen konpromisoa web scrappers erabiliz.\nDatuen bilketa merkatuetan\nWebmaster gisa, gaur egungo burtsako merkatuei buruzko informazio eguneratua izatea oso garrantzitsua da. Webguneen artekaritza-fitxategiak 'blogari eta marketers' eguneratuta mantentzen ditu stock merkatuen joerekin.\nWeb extract bat scraping tresna da, merkatariek irudiak eta fitxategiak ateratzeko merkataritza elektronikoko webguneetatik. Erabil ezazu webgune honetako fitxategi-sortzailea zerrendatutako informazioa moztera eta erabili lineaz kanpoko eta lineako helburuetarako datuak Source .


Pigmentu horia 139-Corimax Horia 1841 - Zeya Chemicals\nPigmentu horiaren parametro teknikoak 139\nPigmentu horia 139 pigmentu hori-laranja gisa erabiltzen den konposatu organiko bat da. Isoindolinaren deribatu gisa sailkatzen da. Solido hori-laranja hau ia disolbaezina da disolbatzaile gehienetan.\nEspeziea o-ftalonitriloari amoniakoa gehituz prestatzen da diiminoisoindolina emateko, eta aldi berean azido barbiturikoarekin kondentsatzen da.\nZeyachem errendimendu handiko Isoindoline Yellow pigmentuen hornitzaile globala da tonu horietatik marroietara kolore tonuak sortzeko erabiltzen dena. Isoindoline pigmentuak argiaren iraupen-ezaugarri bikainak ditu, bero-egonkortasun ona eta inertetasun kimikoa eskaintzen ditu eta pintura eta estaldura aplikazio askotan egokia da.\nCorimax Yellow 1841 (Pigmenta horia 139) Isoindoline Yellow pigmentu opaku eta gorrixka bat da, kolorearen batez besteko indarra duena, argia eta eguraldiaren iraupen ona eskaintzen duena. Pintura eta estaldura aplikazio askotan gomendatutako pigmentua da.\nKolorearen indizea zk. Pigmentu horia 139\nProduktuaren izena Corimax 1841 horia\nPigment Yellow 139 tonu gorri gardeneko pigmentu horia da, filmetarako eta PP zuntzetarako gomendatua. Bi graduko PY 139 daude, 2R BASF K1841-rekin konparagarria, eta 3R BASF 2140-rekin parekoa.\nPY139 halogenorik gabekoa eta errentagarria da, inorganikoarekin nahastu liteke kromo horia ordezkatzeko eta benzidina egiturako pigmentu horia 83 ordezkatzeko.\nPY139 plastikoetan batez besteko tinturazko indarra erakusten du. Gutxi gorabehera % 1 pigmentua behar da 1/3 SD laginak ekoizteko % 5 TiO2 duen PVC plastifikatuan.\nCIPigment Yellow 139 250 ℃ baino tenperatura altuagoetan kolorea makurtu egin daiteke, pigmentu deskonposizioaren ondorioz.\nPY139 odoljarioa erresistentea da PVC plastifikatuan.\nHauts estaldurarako gomendagarria, PVCa, kautxua, PS, PP, PE, PU.\nBobina estalduretan erabil daiteke.\nPigment Yellow 139 - TCY13904 Isoindoline Yellow pigmentu bat da, plastikoak koloreztatzeko diseinatuta dagoena. Isoindoline Yellow 3R ECY13904 Pigment Yellow 139 opakotasun handiko eta gorritxosoindolina pigmentua da. Kromo horiaren ordezko gisa ere erabil daiteke. BASF Paliotol Yellow L 2140 HD eta Clariant Novoperm Yellow M2R 70-ren baliokidea da.\nGorri koloreko horia gardena ematen du argiarekiko erresistentzia bikainarekin, migrazioarekiko erresistentzia bikainarekin eta deformazio baxuarekin HDPE injekzio-moldean. Disolbatzaile organiko/plastificante eta erresistentzia kimiko bikainak ditu. Ez dago Zn-estearatoarekin/Mg-estearatoarekin poliolefina plastikoen prozesuan. PVC, poliolefina eta PUR koloreztatzeko egokia da, baita PS, ABS, SAN, PET, PC, PMMA eta abar ingeniaritza plastikoetarako ere.\nMSDS (pigmentu horia 139)\nUsain: usainik gabe\nSegurtasunerako garrantzitsuak diren datuak\nUretan disolbagarritasuna: disolbaezina\nPigmentu horia 184-Corimax Horia BIV01


Beldur Barik lehiaketaren edizio berri bat martxan da - Deia\nBeldur Barik lehiaketaren edizio berri bat martxan da\n12 eta 26 urte bitarteko gazteengan matxismoa prebenitzea du helburu\ne. p. / gasteiz 10.09.2021 | 00:58\nGasteizen aurkeztu zen atzo Beldur Barik lehiaketaren edizio berria. Emakunde\nGasteizen aurkeztu zen atzo Beldur Barik lehiaketaren edizio berria.\nBeldur Barik 12 eta 26 urte bitarteko gazteei zuzenduriko lehiaketaren 12. edizioari hasiera eman zioten atzo Gasteizen, Kai Nakai artista gasteiztarrak Beldur Barik programarako sortutako Nahikoa dela kantuaren zuzeneko estreinaldiarekin.\nBeldur Barik lehiaketak gazteen artean indarkeria sexista eta matxista prebenitzea du helburu. Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak gidatzen du, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundien eta Eudel Euskadiko Udalen Elkartearen babes eta laguntzarekin. Proiektua 2009an sortu zen, Berdinsarea Emakundek eta Eudelek bultzatzen duten berdintasunaren aldeko euskal udalen sarean. Beldur Barik lehiaketa programaren ekintza nagusietako bat da. Aurten, Kai Nakaik kantu bat sortu du Beldur Barik jarrera sustatzeko, Nahikoa dela izenburupean; iazko lehiaketan Gure Misioa hirugarren kategoriako aipamen berezia jaso zuen kantari gasteiztarrak.\nHorrez gain, Uxue Bereziartua ilustratzaile feministak sortu du aurtengo irudia; Errebelazioa lanarekin ikus-entzunezko saria irabazi zuen iaz. Biak izan ziren aurkezpenean, eta beraiek azaldu zituzten lehiaketaren nondik norakoak.\nLehiaketa 12 eta 26 urte bitarteko gazteei zuzenduta dago, eta adierazpen artistikoak saritzen ditu. Lan horiek erakutsi behar dute neska-mutilek ezberdintasun egoerei Beldur Barik jarrerarekin nola egiten dieten aurre; "alegia, errespetua, parekidetasuna, askatasuna eta autonomia, elkarkidetza eta indarkeria sexista eta matxistaren bazterketa irmoa adierazten dituzten jarrerekin".\nKultura matxista eta indarkeria sexistaren formak eraldatzeko konpromiso pertsonal eta kolektiboa islatu behar dute lanek", azaldu zuten aurkezpenean.\nazaroaren 5era arte\nEdizio honetan, gehienez hiru minutuko iraupena dituzten ikus-entzunezko lanak aurkeztu ahal izango dira. Horrez gain, bideoetan hitz egiten bada gaztelerazko edo euskarazko azpitituluak jartzea derrigorrezkoa izango da. Bideoak aurkezteko epea gaur irekiko da eta azaroaren 5era bitarte egongo da zabalik.\nParte hartzeko hiru kategoria daude: lehen kategorian 12 eta 13 urte bitarteko parte-hartzaileak izango dira, bigarrenen 14-18 urte bitartekoak, eta hirugarrenean 19-26 urte bitartekoak. Urtero bezala, lehiaketan bakarka edo taldeka parte hartu daiteke.\nGuztira zortzi sari banatuko dira. Kategoria bakoitzeko 400 euroko saria eta 200 euroko aipamen berezi bana banatuko dira. Horrez gain, herri bozkaketaren bitartez, 300 euroko parte hartze saria emango da, eta ikus-entzunezko ekoizpen onenari ere 300 euroko saria emango zaio.\nKalitate artistikoari lan onenaren saria eta herri bozketan boto gehien lortu duen lanari ere saria emango zaio. Herri bozketa azaroaren 11tik 12ra bitartean gauzatuko da, beldurbarik.eus webgunearen bidez. Lan sarituak azaroaren 26an jakinaraziko dira, Agurainen, Arabako herria izango baita aurten Beldur Barik programaren hiriburu, eta bertanospatuko da Beldur Barik Topaketa.\nAburtok udal kudeaketaren balantzea egingo du Osoko Bilkuran.


Patxi Zubizarreta: «Uste dut nola gauden esplikatuko diguten metaforak behar ditugula» | Kultura | Berria\nPatxi Zubizarreta. Idazlea\n'Julien Vinsonen hegaldia' eleberrian, Zubizarretak hizkuntzari buruz gogoetatzeko aitzakiatzat hartu du euskalariak orain 144 urte globoan egindako bidaia. Euskara ikasten ari direnei gorazarre egiteaz gain, herri ipuinen balioa aldarrikatzen du.\nHizkuntzekiko lilura aspaldikoa duela sumatzen zaio Patxi Zubizarreta idazleari (Ordizia, Gipuzkoa, 1964). Gaztetan euskara berreskuratu, eta Euskal Filologia ikasketak osatu zituen, eta badira hiru hamarkada literaturaren bideak urratzen hasi zela. Euskararekiko lilura horrek zeharkatzen du, hain justu, Julien Vinsonen hegaldia (Alberdania), bere nobelarik berriena. Euskara aztertzera nahiz ikastera atzerritik Euskal Herrira etorritako pertsonaien bitartez begiratu dio oraingoan hizkuntzari. Ia bigarren etxetzat duen Gasteizko Ignacio Aldecoa kultur etxearen gerizpe lasaian hartu du tartea BERRIAren galderei idatziz erantzuteko; han izaten da ia goizero, ofizioa elikatzen.\nFilologoa izanik, ez da zaila asmatzea zergatik interesatu zaizun euskalarien gaia. Baina gertaera bitxi eta nahiko ezezagun bat hartu duzu liburuaren hari nagusi gisa, Julien Vinson euskalariak 1875. urtean globoan egin zuen hegaldia. Zerk erakarri zintuen istorio horretatik?\nInbidiagarriak zaizkit XIX. mende amaierako euskalariak, haien giroa: Azkuek Euskal Herrian barrena egindako bidaiak, orduko ostatuak, zaldi kotxeak, euskalki desberdinetako hiztunekin osatu zuen akademia... Mundu hura Humboldt prusiarrarentzat edo Vinson frantsesarentzat ere erakargarria gertatu zen, baina Saturno globoaren presentziak niri areagotu egin zidan erakargarritasun hori: urruntasunak eta altuerak nahitaez ikuspegia aldarazten digute, gauzak erlatibizatzen lagundu, eta ikuspuntuaren gaia dakarkit gogora. Julien Barnesen Levels of Life [Bizitza mailak] nobela ere irakurria nuen, eta halaxe hasi nintzen, poliki-poliki, hegaldatzen.\nGarai hartako euskalari atzerritarrek hainbat ikuspegi zituzten euskararen balioaz eta etorkizunaz, eta horiek ere ageri dira liburuan. Baina agian berezia da Vinson bera; ateoa, darwinista... Horregatik ere aukeratu zenuen?\nAskok trena suntsipen tresnatzat zuten orduan: mendien antzera, kultura, hizkuntza zulatzera eta birrintzera zetorren. Vinsonen ustetan, berriz, trena modernitatearen ikurra zen, eta, Darwinen teoriei jarraikiz, suntsitu beharrekoa suntsitu behar zuen. Euskara deskribatu beharra zegoen, forentse lanak egin, baina etorkizuna hizkuntza hegemonikoen errailetatik zetorren, frantsesarenetik bereziki. Bai, heterodoxoa zen, rara avis kritikoa, eta zerua bere eskuez ukitu nahi izan zuen, Baionan globora igota. Euskaldunak, bere esanetan, ez ziren hommes de lettres, ekintza eta iragana beste konturik ez zuten, eta euskara ez zen baliabide egokia ideia abstraktuak adierazteko. Horrek guztiak, noski, piztu egin zidan berarekiko interesa.\nGloboa Iruñean erori zen, hiria karlistek setiatuta zegoela. Badu intriga puntu bat pasarte historikoak: zertara abiatu ziren hara... Zuk, baina, ez duzu argitu, misterioa bere hartan utzi duzu.\nHegaldi hura hasieratik egin zitzaidan susmagarria. Urte batzuk lehenago Paris ere setiatua egon zen, eta globoak erabili izan zituzten bai etsaien atzera-aurreren berri izateko, bai mezuak —edo politikariak— kanporatzeko. Eta globoan Vinson errepublikazalearekin batera, piroteknian aditua zen beste bidaiari bat zihoan, enpresari bordeles bat... Hainbat hipotesitarako aukera ematen du horrek, baina nik nahiago izan dut hegaldia objektiboki deskribatu.\nParaleloan, gaur egunean kokatu duzun narrazioa doa, Chiara euskara ikasle italiarra protagonista duena. Nola eraiki duzu pertsonaia?\nAzken urteotan, Etxepare Institutuaren bitartez edo bestela atzerrian ezagutu ditudan euskara ikasleek jakin-gosea piztu izan didate: zerk daramatza gurea ikastera, nondik datorkie erabakia hartzeko motibazioa? Edonola ere, dudarik ez dago: bigarren hizkuntza bat ikasteak bi aldiz bizitzeko aukera ematen du. Ikaslea Bristolgoa izan zitekeen, hain zuzen ere globo jaialdi bat egiten den hirikoa, baina Bolonia aukeratu nuen, beharbada Erdi Aroan han ehunka dorre egon zirelako, hamaika Babel, denak ere zerua ukitu nahian. Bestalde, unibertsitatean bada euskal departamentu bat, Chiara bezalako ikasleekin; han eta Venezian ezagutu nuen Iñaki Alfaro euskara irakaslea, eta biziki lagundu zidan pertsonaia irudikatzen.\nChiararen kanpoko begirada interesatu zaizu euskarari buruz hitz egiteko. Eta globoaren irudiarekin ere distantzia hori hartu duzu. Beharrezkoa dugu distantziatik begiratze hori ere?\nGure historiaren azken hamarkadak oso lurtarrak, oso lurpekoak izan dira, ilunak erabat. Chiarak egoerari distantziatik begiratzen lagundu dit: maitemindu da hizkuntzarekin, maitemindu da Manex irakaslearekin, funtsean bi aldiz bizitzen ari da. Sarriren esanetan, arbasoek aberri mendrea, kasik kaleidoskopikoa utzi ziguten; nire ustetan, bakea usaintzen hasi garenean, zer eta postalerri, sukalderri bihurtu dugu, eta poetak gaineratzen du merke saltzen ari garela gainera, hainbesteraino non agian leku izen bakan batzuk baino ez diren geratuko, Ursouisa, Itchasou edo Irouleguy bezalakoak, jendeak misterio aire batekin ahoskatuko dituenak, bai, baina izan ginenetik urrun... Chiarak ez du halako arriskurik sentitzen, ez da beldur, dena zaharra den honetan dena zaio berri eta pizgarri. Horixe behar zuen nobelak, bizipoza eta bai gauzak bai egoerak erlatibizatzeko proposamena.\nEuskaltegien giroak ere badu pisurik liburuan. Eta, aurkezpenean azaldu zenuenez, euskara ikasten ari direnei gorazarre egiteko modu bat ere izan da zuretzat liburua idaztea.\nVinson euskararen pentsalaria izan zen, baina nik nahiago hizkuntzaren sentilariak, egunero nor-nori-nork taularekin edo ergatiboaren -k markarekin borrokan dabiltzanak, gaur oinaze edo goizalba hitzak deskubritzean pozten direnak, nekeak neke, bi aldiz bizi direnak, euskarazko liburu batean hegan egiteko ehun hego topatzen dituztenak. Nik neuk ondotxo dakit prozesu hori zer den, eta zer-nolako tristura hartzen nuen ametsetan gaztelaniaz esnatzen banintzen, edo nola pozten nintzen Joxe Arratibeli Txomin ipurdi edo Sunbillako Mariano Ibarrari Egia eta gezurra ipuinak entzutean —magnetofoi prehistoriko batean grabatzen nituen halakoak...—. Zentzu horretan, uste dut ez garela jabetzen gurean hainbatek egin duen ahaleginaz —beti gutxiegi zaidan arren, Gasteizen egunero onerako harritzen nauena—, eta ez garela benetan kontziente daukagun ondareaz.\nIzan zitekeen euskalariei buruzko saiakera bat, edo nobela historiko bat, edo fikzio huts-hutsa... Baina hibrido bat osatu duzu, iragana eta oraina uztartzen dituen eleberri bat. Hasieratik izan zenuen garbi halako nobela behar zuela izan?\nOroitzapenak kapelu zahar baten antzekoak omen dira, eta irudimena zapata berriak bezalakoa, eta nik nobelarako bi-biak behar. Sarritan, denbora gehiago pasatzen dut nobela aurrepentsatzen, aurresentitzen, aurreikusten... idazten baino, baina paralelismoetan eta simetrietan oinarritu nintzen lehena eta oraina bateratsu, etorkizuneko oihartzunekin kontatzeko.\nChiara batera eta bestera ibiltzen da Euskal Herrian barrena, euskalariei buruzko bere ikerketa osatzeko. Zuk ere dokumentazio lan handia egin behar izan duzu nobela idazteko?\nBeti bezala, liburu bat irakurtzeak, zeharka, beste hainbat liburu irakurtzea dakar: liburu honetan barneratzen dena lehen aipatutako Bizitza mailak irakurtzen ari da, edo Jhumpa Lahiriren In altre parole, edo Jurgi Kintanaren Azkue, bilbotar ezezaguna, edo Barandiaran, edo Kaltzakorta, edo Altonaga... Idazketa irakurketa askoren ondorioa da, ikerketa lan konplexu bezain emankorraren ondorena: orrialde bakoitzaren atzealdean Baionako Euskal Museoa edo Mediateka daude, edo Euskaltzaindiako biblioteka, edo Gasteizko Antso Jakituna Fundazioa, edo Ignacio Aldecoa kultur etxea. Irakurleen etxe diren horietatik abiatu naiz irakurleen bila, hegazkin batean bezala airoso hegan egin dezaten, baina konturatu gabe nobelak —artefaktu miresgarri horrek— barnean daukan makineria sofistikatuaz, barneko zarata entzun gabe, alegia.\nVinsonenaz eta Chiararenaz gain, hirugarren hari bat ere bada liburuan: herri kontakizunena. Haien aldarri gisa ere irakur daiteke zure liburua?\nEuskaldun berrien gorazarrea, herri tradizioaren aldarria... bai, hori guztia hor dago, borborka, hegaldaka. Ipuinek, bizitza nolakoa den erakustearekin batera, nolakoa izan litekeen erakusten digute; bizitzaren alde pragmatikoaren aldean, arrazoi kalkulatzailearen kontra, egunerokotasunean gero eta ahaztuago dugun alde magikoa gogorarazten digute. Nobelan duten presentzia inondik ere ez da dekoratiboa, erreferentzia eta sujerentzia mailan aberastu egiten dute Chiararen bigarren bizitza.\nZer funtzio betetzen zuten zure ustez garai batean, eta zein bete dezakete gaur egun?\nNoizbait, hain zuzen ere Jose Maria Sanchez Carrion Txepetx soziolinguistari Hopi indioen elezahar bat irakurri nion: gizakion sorrera eta akaberaren arteko bilakaeran bi aldi nagusitzen dira, hasierako jausialdi motela eta amaierako igoaldi pausatua; zazpi mundu dira osotara: hiru mundu beherantz, iluntasun osoko laugarren bat segidan eta, ororen buru, beste hiru argitasunerako bidean. Hopi indioen ustetan, gaur egun laugarren mundua bizi dugu, materialismoarena, inperialismoarena eta konpromiso ezarena. Mundu honetatik irtengo bagara, bosgarren mundurantz zuzendu behar ditugu gure urratsak; bosgarren munduan jende xumeak, nazio ttikiek, gutxiengo arrazialek izango dute protagonismoa. Uste dut hau bezalako ipuinen beharra dugula, nola gauden esplikatuko diguten metaforak behar ditugula, elezaharrek lagunduko digutela eleberriak sortzen. Babelgo istorioa, zentzu horretan, itzulipurdikatu beharra dago: zigorra baino gehiago, opari bat da. Steinerrek dioenez, hizkuntza batek berebiziko paisaia erakusten digu, hizkuntza berriak ikastea hainbat mundu berritan sartzea da.\nHaur literaturan bide luzea egina duzu. Liburuko ipuinak bezain gordinak eta beldurgarriak, gaur egun, ez ditu inork idazten, haurrentzat behintzat...\nChestertonek esan zuen denok dragoi bat, herensuge bat daramagula geure baitan, eta literaturak zalduna eskaintzen digula hura akabatu dezagun. Haurrek ere behar dute zaldun hori, baina askotan ez ditugu aintzat hartzen: azukre gehiegi erabiltzen dugu haientzako lanetan, errealitatea zelofan distiratsuan bilduta eskaintzen diegu, eta ezkutatzen, eta ipuinek gatza ere behar dute, gaua, misterioa...\nTransmisioaren inguruko kezka ere ageri da liburuan. Zu zeu ere, idazle gisa, maiz joaten zara eskoletara. Ikuspegi horretatik, nola ikusten duzu egoera?\nTransmisioarekin kostata gabiltza, zama zaigu. Lehen Hezkuntzan errazago lantzen da, maisu-maistrak lan isil eta eraginkorrean dabiltza, baina nekez lortuko dugu ezer onik eskola liburutegiak ixten jarraitzen badugu. Bestalde, penagarria da ikustea lehen maila horietan egindako lana alferrik galtzen uzten dugula haur horiek nerabetzen hastearekin batera. Hor idazleok ere badugu erruaren parte bat: lan gehienak haurrentzat idazten ditugu eta gazte literatura ona falta dugu, bai kualitatiboki bai kuantitatiboki, eta klasikoak proposatzeko ausardia ere eskas dugu: Xeherezaderen edo Tom Sawyerren espiritua hegan dabilkigu, baina guk ehizatzen jakin ez...\nHaur eta helduentzako lan ugari idatzi dituzu, eta genero ugaritan aritua zara, gainera. Zeinetan sentitu izan zara erosoen?\nLiburuak, eremu abandonatuetan edo sasiak hartutako lurretan botatzen diren seedbomb horien antzekoak iruditzen zaizkit: granada gisako horiek haziak edukitzen dituzte, konposta eta ongarriarekin batera, eta landarez eta lorez betetzen dituzte bertan behera utzitako lur zatiak. Kanpotik proposamen estetikoak dirudite, apaingarri hutsak irudi dezakete, baina barnetik etikoki eta politikoki sabotatuak daudenean sortzen da literaturaren lorategia. Hortxe kokatzen dut nire ahalegina, eta oraindik ez diot hegaldatzeari utzi: Iruñean Maddi Oihenart kantariarekin eta Pello Ramirez txelo jolearekin egin genuen nobelaren aurkezpen-errezitaldia, eta irailean gutxienez Bilbon, Bidebarrietan, eta Gasteizen, Ignacio Aldecoa kultur etxean eskainiko dugu berriro ere.