Mozart ih Vate Zuatmi - Chinland Today Media\nMozart ih Vate Zuatmi\nAugust 19, 2010 12:02 am·0 comments\nTiva kap ih thingkung parah vate in bu an sak ih hla an sak. – Saam 104:12\n– Saam 103-104\n– I Korin. 2\nMozart cu hlaphuah thiam saang hminthangzet pakhat a si. Vate ih hlasakmi aw mawite a ngainak ihsin thazaang ngah ih hla aw bun theitu pa a si. Mozart in vate hlasak thiam pakhat duhnungzet a zua ih cuih a vate zuatnak inn ihsin a theihmi aw mawi cu hmang tahrat in hla tampi a phuah an ti.\nVate pawl hi hlaphuahtu pawl ih hlaphuahnak ah bawmtu le thapetu an si. Saam 104 ah, leilung parih a retmi sersiammi thilnung pawl a kilkhawinak parah Saam ngantu in Pathian a thangtthat. Vate pawl cu van ah an zuang, thinghnge parah an fu ih hla mawi tete an sak. Tiva kap ih thingkung parah vate cun bu sak in hla an sak (c.12). Kan leilungpi ih si daan hin hlaphuahtu pawl thinlung sungah Pathian thangtthatnak in a khatter. Vate aw mawi khal a tel cih ding ka zum.\nMangbangza sersiammi kan hmuh ttheumi pawl in Pathian biak duhnak thinlung in neihter. Himi thu hi Baibal hmun tampi ah kan hmu thei: “Van in Pathian sunlawinak a sim ih, tlolak kaupi in a kutzung an langter (Saam 19:1). Sersiammi in thangtthat duhnak in neihter theimi hi hngilh hlo men ding a si lo. Nitin kan nunnak ah Pathian ih a umtermi a sersiammi pawl ih thangtthatnak hla mawi pawl hi kan thinlung sungah um ve sehla, sersiamtu thangtthatnak ah si ve hram seh. – Dennis Fisher\nMozart in, vate pawl ih hlasakmi aw pawl cu,\nAwnmawi lam ceimawinak ih a hman vekin;\nLeitlun huap hlasaknak ah kan aw bet ve uhsi!\nSersiamtu Pathian thangtthatnak ah. – F. Hess\nAmahte ih ummi leitlun thil hmuahhmuah hi\nsersiamtu ih hruainak in hlarem aw mawizet an si.\nHla Sak Loin Ziangti'n Kan Um Thei Ding?\nA Zuangmi Sunttam Vate\nKeimah Ihsin Pathian Ih Duhdawtnak


Falam Harhdamzung hnaṭuan pawl in CDM ih teltu hmin cazin le Theihternak Capi suah - Falam Online Media\nFalam Harhdamzung hnaṭuan pawl in CDM ih teltu hmin cazin le Theihternak Capi suah\nFebruary 24, 2021 Ni Hnem Sung\t0 Comments\nFebruary 1 ih Myanmar kumpi cozah thuneihnak cuhtu ralkap cozah hnukthlak tumin CDM cangvaihnak ih teltu rampi huap cozah hnaṭuan miralṭha ṭhenkhat cun CDM cangvaihnak ih an tel naksan pawl cu cozah le mipi theih dingin an tarlang cio.\nFalam Harhdamnak zungih cozah hnaṭuan CDM teltu miralṭha pawl khalin hna bansan le hnaṭuan peihlo ruangih hna an cawl mi siloin ralkap uknak hnuai ih hnaṭuan an duhlo ruangah mah pumcawmnak hnaṭuan rori thaapin CDM ih an tel mi a si sawn thu theihternak Ca ropi an suah.\nCDM cangvaihnak thuthawn pehpar in Falam Siizung ih ṭuanvonei mipakhat cun “kan ram tungdingsal dingih lamziin ṭha pakhat kan neih sun a si. Curuangah kan nih Falam siizung ih hnaṭuan pawl khalin kan innsang/sungkhat/unau pumcawmnak hnaṭuan thaap in CDM ah kan tel naksan a si.”\n“CDM le lamzawh duhphorhnak khalah kan tel ih palik an cangvaitum tivek thuthang a um ruangah Siibawi ṭhenkhat tlacu February zarhhnihnak hrawng khan an relh lawk. Ziangvek dinhmun kan thleng thei ticu pumpak cio in kan fiangtuk ko nan lotheihlo i tuah ṭul rori tiah kan ruat ruangah CDM ah kan tel mi a si” a ti.\nFalam Harhdamzung ih cozah hnaṭuan CDM teltu hmin cazin cu a sangsang ten tarlang a si ih theihternak capi ahcun …\nFalam Siizungpi ih hnaṭuan ka rat lo naksan cu ralkap cozah thuneihnak hnuai ah hna ka ṭuan duhlo ruangah a si ih Civil Disobedience Movement ah 8/2/2021 in ka tel thok zo.\nAtu khal hi hnaṭuan ka bansan siloin mipi hrang ih hnaṭuantu dinhmun in remdai zetin duhphorhnak ka nei mi a si.\nRampi thuneihnak latu ralkap cozah in mipi hriltlinmi cozah dik hnen ih thuneihnak a up hlan tiang, zung hna ṭuan loin CDM ah ka tel ding ti`n theihternak ka nei a si. Himi cangvaihnak hi party ramkhel cangvaihnak a si lo ih tlunlam bawiupa ziangsiarlo ruangih tuah hrimmi khal a si lo. Ka hnaṭuan hi ka upat hlei ah ka duh zet a si” tiah Falam Harhdamnak zungih hnaṭuan pawl in theihternak capi an suah a si.\n← The Myanmar Times A Mual Pho\nZaanṭim ah Thantlang Taung Za Lat Car Gate An Bauh →\nFalam ah Inn hmun thar 1000 luan phorhsuak sal tum\nJanuary 15, 2021 January 15, 2021 Ni Hnem Sung 0\nFCF kaihhruainak in Surbung Airport le Vanzam ṭum ding mi hrang Thlacamnak Nei\nFalam peng, Tlangzar doawknak ah Chin ralkap 9 rori nunnak liam


Siangbawi Johnson ih fale pawl Lai tong an thiam | VCTH\nHome » Thuthang » Chin News » Siangbawi Johnson ih fale pawl Lai tong an thiam\nBy vcth on December 4, 2017.\nChin ramah a netabik missionary a tuantu siangbawi Rev. R.C Johnson le nupi siangbawinu Elizabeth Johnson ih fale a simi Ruthi le Dicky cu a nui ruakvuinak ah lai tong in thusimnak an nei ih hnu ah “Kan Pupa Zumnak a dailo” timi hla saknak an nei.\nRev. R.C Johnson le a sungsang cu 1946 ah Chinram an thleng. Chin ramah Missionary kum 20 tluk a tuan hnu ah 1966 ah U Newin in Missionary pawl a dawi ih USA ah an kir sal.\nRev. R.C Johnson ih a fale pawl cu an nauhak lai ah Chinram ih rak um an si. Asinan Chinram an suahsannak kum 51 a si thlang. Chinram an suahsannak kum 50 leng a sinan, Lai tong duhtawk in an tong thei, an thiam cu uar an um zet.\nSiangbawinu Elizabeth Johnson cu November 15, 2017 ah hi lei nunnak a cawlh san ih December 2, 2017 ah a ruak vui liam a si.


ZIKA Nathrik In Leitlun A Thinphangter Vivo - Chinland Today Media\nZIKA Nathrik In Leitlun A Thinphangter Vivo\nFebruary 2, 2016 5:51 am·0 comments\nZika nathrik neitu naute lang dan\nThe World Health Organizaton pawl cun leitlun ramtin pawl in Zika nathrik cu ngaihsak dingin le mipi hrang tihnung nathrik a si thu February 1, 2016 ah ralrin peknak le mipi theihternak an phuang.\nA hleice in Brazil le French Polynesia ram pawl ih naupai, naute suak thar pawl ah hi nathrik kengtu mikeu kawngsang pawl an karh zai cak tuk tiih an hmuh ruang khal ah a si. Zika nathrik ih a suahpi mi cu naute suakpek pawl an lu fate cuang in a um ih cutin piansualnak ci phunkhat a suah ter.\nLu fatetnak lam in Guillame-Barre timi natnak a suah ter ih cumi cu taksa zate ih zeng thluh theinak tiang a thlen thei mi a si. Asinan hi natnak ruangah himi hri dang a suah ter ti cekci cu simfiang ding a um ngai hrih lo.\nInternational Health Regulations Emergency Committee pawl in Switzerland, Geneva ih an thurel khawmnak ah, hri leng ttihnung cungcuang a si tiih an hmuh ruangah mipi pawl in ngaihsak dingin thu an tlangzarhnak a si.\nZika nathrik neitu naute ih um dan\nZika nathrik hi nu pawl in nau an pai laiih cangmi khal a si theiih, naute hrang ih si dawh ding mi, kilvenawknak sipawl felfai te ih dawh lonak ruangah khal a suak mi a si titla in an WHO pawl cun an rel.\nKan dung zarh laiah America ramah hi nat hi a thleng tiah USA harhdamnak lam thuneitu pawl cun an puang. Ralrinnak a um lo ahcun thla 12 sungah mipi million 3 ihsin 4 karlak tluk in hinat hi kai thei ding din hmun a si.\nPan American Health Organization pawl in Zika nathrik a thlen zonak ram pawl an hminsin mi ah Costa Rica le Jamaica telllin ram 28 ah a um zo tiin Februay 1, 2016 ni ah an tarlang. Zika nathrik a um luarnak bik cu Brail ram a siih, ramdang pawl ah Caribbean, Central America, South America, Africa anle Pacific Islands ram pawl an si.\n– CNN, ABC\nEbola Nat In Leitlun Ti Thinphang


Swine flu a ttihnung um maw? - Chinland Today Media\nSwine flu a ttihnung um maw?\nApril 28, 2009 9:56 am·3 comments\nZiang ha swine flu?\nHi natnak hi thawthawt nak lam ih hrisia pakhat rannung ih um mi a si ih vok ih si karhsuak mi a si. Hritlang, Raibur kan timi vek a siih H1N1 ti khal ih theih larmi a si. Swine flu hin minung par khalah natnak a pe sawng aw ter ve thei. Minung pakhat ih a kai hnu cun, a khuhkhuhnak in simaw, hahthio in simaw natnak a tuartu tham ngahnak in simaw suan awk theih a si. Voksa suancia ei ruangah cun hi natnak cu a kai thei ve lo.\nZiangvek natnak ciah in an na?\nHi nat hi thlatang laiih hritlang vek cekci a si. Khawsik, tasa kham, dangna, khuh, rawl ei thawlo, taksana, taksa daihnak pawl an tuar. A hrek khat cun an taksa in sungdawknak tiang khal a thlen.\nMi a suan thei taktak maw?\nSwine flu hi mi suan thei natnak a si. Asinan sibawi thiam pawl in ziangtluk in mi pakhat ihsin pakhat hnenah a natnak a karhcak ti cu an hmusuah hrih lo. A nathrik hi ni li ihsin ninga lenglo tiang a um thei ih nauhak cun hi hnak ih tam khal in an tuar thei bet.\nZiangtluk ih ttih nung a si?\nAsuah thawknak hmun Mexico ah mi 100 lenglo an thih zo ding tin zumnak an nei. Asinan Leitlun ram dangdang ah mi paziat cekci in an nei ti theihfiang a si hrih lo. Zingzoi thiam pawl in mi ziangzat cetci an thi ti an thei thei hrih lo ih ziangtluk a ttih nung ti khal cu rel fiangnak an nei thei lo.\nHi natnak hi kum 25 – 45 karlak sa ei mi pawl in an tuar hleice ding ti khal cun zumnak an nei. 1918 kum ah Spanish flu natnak ruangah leitlun pumhuap in minung million hra lenglo an rak thi dah zo.\nZiangti tluk rei ah a lang?\nNi khat lole nihnih ah a lang.\nZiangtin kan ralring ding?\nNatnak ih sin kan ralring theinak dingah kan khuh tik le kan hahthio tik ah mipi lam hawi lo te ih kaa hup ding a si. Kut thiangten kholh fai ringring a tha. Natnak a neitu kiangnai ah um tam lo ding. Natnak na nei ti na theih ve ten inn ah a tamsawn um zuam ding a si.\nLo theih lo ih thiam le theih tulmi\nDengue & Malaria Natnak Ralrin Ding\nKan Khaw Suah Leh Hauhnar\nTags: Website Dang\non April 28, 2009 at 8:01 pm\nFlu hi kan lamih tlangrai, raibur tivek fang a siih, Lai lam ahcun hivek ruangih thi hi ka theih mi an um hrih lo. A tu ka umnak ram ah, raibur ruangah kum tinte’n minung 1000-2000 karlak an thi ringring tin news in a phuang. Kan nih laimi hi Nat khamnak (immune system) kan nei t’ha tuk a si pei maw? Culo le kan nat t’hang tuk tikah natnak hi daan ah kan neih a si ding ka zum. T’ih tuk ding cu a si lo. Ralrin ding cu a si ko. Tu fang ahcu voksa eilo a t’ha bik.\non April 29, 2009 at 3:52 am\nThu hla in run than bet ih a lungawi um na sa.Na umnak in rak sim thei kem? A san cu ka umnak ramah raibur ruangah kum tin te in minung 1000-2000 karlak an thi na ih khui tawk ram ti ka thei lo.Ka lungawi.\non April 29, 2009 at 8:48 am\nHi thu thang par ah lung awi um nasa……… Hi ti vek ih a thu pi mi theih ter nak le ralrin nak thu thang pawl hi kan lai ram hmun tin kim ah khua deng tiang in thleng thei ve seh la duh a um na sa……


Thianhlimnak - Hre Mang\n"Thianhlimnak um loin zohman Lalpa an hmu lo ding"\nKan thuhmahruaiih kan tarlangmi hin thu pawimawh zet le thuk zet in sim. Cui thu cu a takin nunram thinhlimnak asi. Khrihfa ti aw pawl hmuahhmuah in himi thusutnak hi ngai pawimawh in sang thei cio ding ah ruat an si: Kan thianghlim mw? Lalpa kan hmu pei maw?\nHimi thusutnak hi vawihnihkhat hrang lawng asilo, Mifim pa in in simmi cu, "Tahcan a umih hnihcan a um, daihcan a umih tongcan a um: (Thusimtu 3:4,7). Asinan vanram kai dingmi mi pakhat cu a thianhlim lo nak ding can, tikcu le hmun a um lo. Cutin kan si maw?\nHi thusutnak hin zovek minungkhal a huap thluh. Milian, mifarah, bawi, sal, kawhhran upa le rawngbawltu, zumtu mi piangthar le kawhhran member menmen pawl zo ti um loin a huap thluh. Asinan, ziangvek dinhmun khalah mi pakhat hi a thianhlim lo nak ding can um lo. Cu tin kan si maw?\nTuisunah himi thusutnak hi mah le mah cek fel ih sang cio ding ah ka sut nak asi. Kan thlarau le Pathian karlak ih kan dinhmun hi ziangvek ha asi? Hmanhmawh le buainak Leitlun ah thildang cu vun ret tha hrih in reilote sung thianhlimnak thu hi vun ruat tha sal hnik uhsi. Thular deuh le duh um deuh tla rak thlang ding na si nan, in ti men ding. Kei khal in cuvek cu tawlrel le sim tla a awl in a nuam deuh ding ti ka zum. Asinan, kan thlarau hrangah hlawknak umsawnmi le tui tikcu canah kan tul hleice mi thildang hril ding ka nei lo a si ti ka thei. Ziangruangah tile Pathian thu in "Thianhlimnak um loin zohman Lalpa an hmu lo ding" a ti (Heb.12:14). Himi thu kan theih fiang ih kan tim kan tuah ve ding hi a thupi.\nPathian bawmnak in 'thianhlimnak taktak cu ziang a si' ti le 'ziangruangah thianhlimnak cu kan tul' ti ka thei tawk suah in fiang zet ih tarlang ka tum ding. Cun a cemnak lamah ziangtin thianhlimnak cu kan co thei ve ding ti thu ka run sim ding. Himi cabu sungih thutlang pahnih nakah hi thu hi zirhnak vekin malte ka tarlang zo. Tucu ka casiartu pawl hnenah fiang deuh le a tak ih nunpi ding lampang thupi ter in run tarlang ka tum ding.\n1. A tak ih thianhlimnak dik ih umzia le mizia.\nCuti asile, a pakhatnakah, a takih thianhlimnak dikih umzia le mizia cu ziangvek asi ti run lo hmuhter ka tum ding. Pathian in ziangvek minung pawl hi 'mi thianghlim' tiah a kawh?\nThianhlimnak taktak thleng loin mipakhat cu a sakhuanakah hlapi tiang a rak thleng thei. Thianhlimnak cu Balaam ih neihmi vek theihnak asilo. Judas Iscariot ih rak neihmi vek sakhua lam dinhmun sang asilo. Heroh ih rak neihmi vek thiltha tuahnak tampi neih asilo. Jehu ih neihmi vek sakhua lam phurnak asilo. Mi uktu mino pa ih neihmi vek-leilam upattlak nuntudan le pawnlang felnak asilo. Ezkiel san lai ih Jews pawl ih neihmi vek-thusimtu pawl ih thusimmi ngai nuam tinak asilo. Cun Joab, Gehazi le Demas ih neihmi vek-Pathian minung pawl thawi rualpi that awk nak asilo. Himi pawl lakah pakhat tal a thianghlim lo maw si? Himi pawl lawng hi thianhlimnak asilo.\na. Thianhlimnak cu, thuthiang sungah kan hmuh vekin, Pathian thawi ruahnak pakhat neihnak mizia asi. Hihi Pathian ih thuthennak thawi lungrual ringring theinak mizia asi, a huatmi cu hua ve ih a duhmi cu duhve theinak le leitlun ih ziangkim hi a thu vekih bukton theinak asi.Pathian thawn a lungrual thei ringring tucu mi thianghlim bik asi.\nb. Mi thianghlim cun sual ti a fiang mi hmuahhmuah cu tuah lo dingin a zuam ding. Thukam hmuahhmuah a zawm tum ding. Pathian hmaiah thinlung thianhlimnak, Pathian duhmi tuah duhnak thinlung, leitlun thawn huat awk nak hnakin Pathian thinhengnak tihnak, le Pathian ih lamzin hmuahhmuah ngainatnak a nei ding. Paul ih tongmi "Ka sungmuril in Pathian ih danah ka lung a awi" a ti vek hin a tong suak thei ve ding (Rom 7:22). Cun David ih tongmi, " Na thuzirhmi hmuahhmuah cu ka thlun ih, umdan diklo pawl cu ka hua asi" a ti vek hin a tong thei ve ding. (Sam 119:128).\nc. Mi thianghlim cun Lal Zesu ih hmuihmel keng dingah a zuam aw ding. Nitin nunnakah daihnak le thazang a hnen ihsin la in, amah zumnak ih nitin nun khawsak men lawng si loin a hmuihmel kengin thuam aw sisin thei dingin le amai ruahnak vek nei thei dingah thei patawk suah in a zuam ding (Rom 8:9). Khrih in a ngaidam vekin midang zawiawi le ngaidam a tum ringring ding; Khrih in amah le amah ti lungawi awk a tum lo bangin a mai duhnak lawng a ruat lo ding; Khrih in in duhdawt vekin duhdawtnak in a nung ding; Khrih in amah le amah a cawisang aw lo ih tang a dawr sawn vekin thinnem le ruahnak tangdawr a nei ding. Khrih cu mi rinum thutak theihpi tu asi ti a thei ringring ding: amai duhnak tuan ding asilo ih apai duhnak tuahding cu a ti-le-rawl asi sawn; midang rian theihnak dingah amai duhnak cu a tanta ringring ding; a mawi lo ih hmuhsuamnakah a nun a nem ding ih a tuar a fai ding; leitlun siangpahrang can ding hnakin Pathian fa mi farah te si hman a thlang sawn ding; misual pawl parah duhdawtnak le zangfahnak in a khat ding; sual tuah lo ding ahcun ziang hman cawhpawlh nun nei lo dingin a ral a tha ding; cantha a um hmanah milai cawisannak a hawl lo ding; thilthatuahnak ah a feh ringring ding; leitlun mi pawl lak ihsin a la hran aw ding; caatbangloin thla acam ringring ding; Pathian hna a tuan tikah a sungkhat nai bik hman hnaihnawk nak a pe lo ding. Hi thil pawl hi mi thianghlim cun a theih hngilh dah lo ding. Hi pawl vek hin a nunnak hma khua a sial tum sawn ding John ih a simmi ah hin a thinlung a tuhlut aw ding, "Zokhal Pathian peh zawmnak a nei tu cu Zesu Khrih bang in a nung ding" (I John 2:6). Piter ih simmi, "Khrih amah rori in harsatnak nan hrangah a tuar ih a keneh nan thlun theinak dingah zohthim ding a lo tanta" (I Pit.2:21). Khrih cun rundamtu, a nun zohthim ding le a ziangkimah a nei tu cu mi lung awi an si! Mi thianghlim cun Zesu hi ka dinhmunah ding sehla ziang a tuah in a ruat ding ti a ruat ringih sual tampi cu hrialin, sual tampi lak ihsin a luat ding.\nd. Mithianghlim cun nunnemnak, tuartheinak, ngilnei zaidamnak, thinsuanak, mi zawiawi theinak le lei (tongkam) kilkhawi theinak pawl a nei ding. Tampi a zawi aw ding, a ngaidam ding, tampi a zoh men dingih a mai canpual hrangah a tong rang lo ding. Hi vek nuncan dan hi David kha Shimei in a camsiat tikah le Moses kha Aron le Miriam in an dodal tikah kan hmu (II Sam.16:10; Sansiarnak 12:3).\ne. Mi thianghlim cun amah le amah a kil him aw dingih, Khrih hmin ih midang thatnak tuahnak dingah amai duhnak sawn kha a tanta ding. A taksa duhnak thihternak, a tisa duhnak le hiarnak khenbehnak le a tisa caaknak pawl cu kaihhrem thei nak dingah a zuam dingih a nunnakah a tisa sinak a lalter lo ding. Aw, Lal Zesu in a tirhmi pawl hnen ih a zirhmi hi ziangvek tongkam saw an si: "Ralring in um uh! Puaituah ih zu in le sa ei in siseh, nun khawsaknak helhkam in siseh va um hlah un" (Lk. 21:34). Paul ih simmi: "Zumnak hmunah tel cio uh tiah midang ka sawm rero hnu ah keimah riangri hnon mi ka si pangding ti phangah ka taksa cu ka hrem ih felten ka kilkawi" (I Kor. 9:27) timi pawl hi mi thianghlimpa cun a ngai pawimawh dingih a nupi ding.\nf. Mithianghlim cun duhdawtnak le unau lainatnak a nunpi ding. "miin na parah tuah hai seh ti na duh vekin tuah aw" timi dan tlangpi hi a thlun dingih, mi in a parah tuah hai seh ti a duhmi vekin mi parah a tuah dingih, a parah tong haiseh ti a duh vekin a tong ding. A unau pawl taksa, neihmi, nuntudan, tonmi, le an thlarau hrangah lainatnak hlirin a khat ding. Paul in a simmi cu, "Midang parah duhdawtnak a nei tu cu dan a tuah famkim asi" (Rom 13:18) ti a si. Thil fate bik hmanah thuphan pernak, relsiatnak, dunglam ih mi siatsuahnak, bumnak, rinumlonak, le a mawi lo ih midang thawn pawlkomnak pawl a hrial ringring ding. A sakhua nun cu a langih a nun hin a tuam mawi zet ding a nuntudan ziangkim in a sakhua cu duhnung zetah tuah a tum ding. Khrihfa ti aw pawl nuntudan a diklo ih a ciangkunglo tikah I Kor.bung 13 nak le Zesui tlangparih a thu simmi pawl hi ziang thluk mawhsiatnak tongkam saw an si.\ng. Mi thianghlim cun midang hrangih zawnruahnak le thatnak thlarau a nunpi ding. Nitin ze le daithlang men in a nung lo ding. Langpangih siatnak tuah lo men ah a lung a awi tawk lo dingih thiltha tuah a tum ringring ding. A tikcu a tangkai thei bik ih hman le cantawi te sungah a tha bik tuahsuak thei dingah a zuam aw ringring dingih a kiangkap ih ummi pawl hrangah thlarau lam ih zir ding tuah sak a tum ringring ding. Dorcas vek pawl: thiltha tuahnak le farah bawmnak dingah thinlung in ruahman le tongkam in sim lawng men si loin tuahnak le tuannak a nunpi ding. Paul vekin: Nanmah bawmnak ah hin ka neihmi hmuahhmuah le ka taksa pumpi hman hi hman theh ka duh. Hi bangtuk ih ka lo duhdawt tuk ruangah in ngaih lo sawn ding maw si?" (Dungthluntu 9:36 ; II Kor.12:15).\nh. Mithianghlim cun thinlung thianghlim a nunpi ding. Thlarau ten-um le bawrhhlawh pawl cu a hlawnhlo dingih cuvek sungih hrui lut sal theitu hmuahhmuah cu a hrial ding. A kang awl zet mi vek asi ti a thei aw dingih ralring zet in thlemnak meici tek lak ihsin a kilhim aw ding. David a tluksan hmuh tikah zosaw thazang a suang ngam ding?\ni. Mithianghlim cun Pathian tihnak a nunpi ding. Sal pai tihnak, hrem tih ruang lawngih hnatuan, mi hmuh lo ahcun daithlang men, cuvek tihnak kha ka simmi asilo. Asinan, nauhak pa te in a pa a duhdawtih ziangtik lai khalah a pai hmai ih um vekin a duh zawngih nun le cangvaih duhnak thinlung a neihmi vek kha asi sawn. Nehemiah hin ziangvek upat tlak zohthim ding saw in tanta! Jerusalem ah uktu asi lai ah khan amai hrangah Jews pawl hnen ihsin sum a khawng thei tuk ko nan, a hlan ih mi uk vek khan a tuah duh ve lo. Tuah sehla zohman mawhthluk tu ding an um lo. Asinan hitin a sim, "Pathian ka tih ruangah ka tuah lo," a ti.\nj. Mithianghlim cun tangdawrnak a nunpi ding. Thinlung niamte ih ret a duh dingih midang pawl cu amah hnakih mi tha sawn in a ruat hai ding. Letlunih midang pakhatkhat par hnakin amai thinlung sungah sual tamsawn a hmu ding. Abraham ih ruahnak "Leivut le vutcam men ka si" a timi le Jacob ih simm, "Na zangfahmi lakah a te bik hnakih te bik ka si," le John ih "Tenumza ka si" a timi, le Paul ih "Misual khawnbawl ka si" a timi pawl hi a nunah theihthiamnak a nei ding. Khrih hrangih martar tuar Bradford vek khan a cancan cu hivek tongkam thawn thu a rel ve thei ding, "Misual luhlul bik, Bradford" a tivekin amah le amah cu misual bik vekin a thei aw ding. M .Grim Shaw in a (tar) thihzawngih a ihkun par ihsin a simta mi cu: "Tucu tangkainak neilo siahhlawh pa a feh thlang ding" ti asi. Cuvek cu mithianghlin pa maw nu cun thinlungput a nei ding.\nk. Mithianghlim cun a ttuanvo le a nunnak thawn a pehpar mi hmuahhmuah ah rinumnak a nunpi ding. Thlarau hrang zianghman ruahnak neilo pawl tuahdan le leitlun mi pawl nundan vek men si loin a tha le thianghlim bikin ziangkim a tuah sawn ding. Ziangah tile bawmtu tha a nei ih tumtah tha khal a nei asi. Paul ih tongkam pawl hi theihhngilh hrimhrim hlah uhsi, "Ziang hmuahhmuah nan tuah tinkimah milai hrangah si loin Lalpai hrangah kan tuah ti thinlung nei in nan thinlung takten tuah uh : zangzel hlah uh, napin hnatuan uh. Nan thinlung zaten pa in Lalpai hna cu tuan uh" (Kol. 3:23 ; Rom 12:11).\nA thianghlimmi cun ziangkim a tuahnakah a tha bik in tuah a tum ringring dingih tuah thei na cingin felfai lo hnatuan nakah a ning a zak ding. Daniel vek in Pathian dan lo cu a nunnak hnaihnawk tu zianghman a sunglam nunramah hmun a luahter lo ding (Dan.6:5). Pasal tha, nupi tha, pu tha, siahhlawh tha, in hnen tha, rualpi tha, mimal sinak ah tha, nu le pa tha, fate tha, hnatuannak hmun khalah tha, tappi kawm ih mei ai nak hmun khal h tha, cuticu ziangvek hmun le ziangvek dinhmun khal h that hi a zuam ringring ding. Lal Zesu in a mipi pawl hnenah mah le mah ngaihtuah aw ciang dingah thu a sut hai, "Mi dang hnakin ziang si nan tuahthat cuangmi a um?" ( Math.5:47)\n1. A netabikah, a nepbik si cuangloin, mithianghlim cun thlarau thinlungput a nunpi ding. Leitlun thil pawl cu kaihnget tuk loin vanlam thil sawn ah a duhnak a hngat aw ding. Tulai leitlun nunnakih a hnatuanmi ah a daithlang lo ding; asinan a thinlung ten hmailam ih a ra thleng lai dingmi thil sawnah a ruahsannak a ret ding. vancung ramah ro thil neitu vek in nun a tum dingih hi leitlunah cun mikhual vekin le a innlam panih khual tlawng vekin a hmang aw ding. Bible siarnak, thlacamnak, Pathian minung pawl thawi pawlkawm awknak neih cu a nawmnak bik asi ding. Ziangthil, ziangvek hmun, le ziangvek rualpi khal siseh la Pathian lamih hma a sawn ter zatin a hlut, man a neihter ding. David in a hmuhtonmi a simmi vekah hin a thinlung a rem aw ve ding, "Maw Lalpa, ka duhmi cu nangmah lawng na si". (Sam 63:8, 119:57).\nHi pawl hi thianhlimnak thutlangpi ka tarlang mi cu an si. Hi pawl hi 'mithianghlim' ti ih kawh mi pawl ih nuntudan pawl an si. Hi pawl hi mithianghlim pai nun khawsak dan tlangpi cu an si. A sinan zohman in in theisual lo ding asi ti ka zum ti ka sim duh. Sia-le-tha-theinak a tawntai tu hrekkhat pawl hrangah cun thianhlimnak ti ka ngan mi hi an riahsiatnak siin, in thei sual ding tihi phang lo ka silo. Thinlung a dikmi mi pakhat hi riahsiat ter le zumtu mi pakhat ih lamzin ah bahnak a suah ter tu lungkham cu lungawi zet ih kham rero ding ka silo.\nThianhlimnakk hin sual ih cencilhnak cu a khap thluh ka tinak asilo. Lamlam, cuti a silo. Himi sual tisa ih cencilh nak ruangah mithianghlim pa pakhat cun a mai taksa kha 'A thimi taksa' tiah tapsuakin a auh ruangro nak asi. Cuticun thiltha a tuah tum theu tikah a sunglam ih sual tisa cun a cangvaihnak tinah a rak thlaih aw ve ringring ih a kephah hnuai tinah rak phah awkringring a tum. (Rom 7:24) Asinan mithianghlim pa cun mi dang vekin a sunglamih sual tisa thawn daiziar ih a um theilonak hi a ropitnak asi. Cucu a hua ih cumi ruangah a riah khal a sia ih cui a thi mi taksa ihsin luat ding cu a cak dohdoh. A sugnlam ih thianternak hnatuan cu Jerusalem phar an dawl lai vek asi. 'Can khirhkhan, buainak lak khalah' innsak cu a thang dutdo vivo. (Dan.9:25)\nThianhlimnak thu ah zumtu pakhat cu vawi le khatah a tawp tiang famkim dinhmun a thleng thei ka tinak khal asilo. A dang zawng in ka sim le, tui ka sim rero mi zangfahnak pawl hi mi pakhat cu mithianghlim tiah kawh a si hlanah a famkim zetin a nunah a tong lai ding ka tinak khal a silo. Si lamlam hlah khaw, cucu a hla tuk. Thianternak cu zumtui nunah ziang tik lai khalah thang rero mi hnatuan asi. A hrekkhat pawlih dinhmun cu vainim vui vek an si ih, adang hrek khat pawl cu vainim pum vek, cun a dang hrekkhat pawl cu vainim hawlcu vek an si. Asinan an zaten a hram thawk an neih a tul. "Thil fate ton can nah" daithlang ding asilo. Thianternak ih a hnatuan mi tha bik cu a famkim hrih lo mi asi. Leitlunih a rak nung dah lakah mithianghlim bik pawl khalin a tawpnak an thlen hlanah "asinan" "ziang titha" ti ding an nei ringring. vancung Jerusalem kan thlen hlanlo cu khawdur um loin a kumkhua in ni a sa dah lo ding. Sui khal hi thildang zianghman kawpkang um loin a suak dah lo ding. Ni hman hi a hmai ah hnawm kai a um asi. Mi thianghlimbik hman hi hmun thianghlim thawn tahthim tikah cun hmai balhnak le famkim lonak a nei a si. Mithianghlim pawl nun cu hi leitlunah cun sual ral-Satan, leitlun le tisa ral thawn do awk ringring asi. A lenglamih an lang dan ahcun a nehlo zikzuakzo tla a bang men ding nan, a taktak ahcun a nehtu ringring an si. Tisa cun thlarau kalh in a hiar ringring ih, thlarau in tisa cu a kalh, vawitampi cu kan zate in kan palh pang theu. (Kal. 5:17; James 3:2)\nA sinan, hi hmuahhmuah lakah famkim lo zetih ka tarlang mi vek nuntudan hi khrihfa taktak pawl ih thinlung duhthusam le thlacam mi asi. Cui dinhmun an thlen hlan lo an nawr rero. Cui dinhmun cu an thleng taktak lo men ding, asinan cucu an tumtah ringring mi asi. Cuvek thianhlimnak dinhmun cu an thleng hrih lo asi ahcun, cucu an tumtahmi asi.\nHihi raltha zet le thlaphang lo zetin ka sim, a takih thianghlim nunram hi a um taktak mi asi. Hivek thianghlim nun a neitu cu a kiangih um pawl hmuhtheih, hminsintheih, theihtheih, asi. Cui thianhlimnak cu a um asi ahcun eng asi ih a mahte a lang aw ding. Cui thianhlimnak cu a um taktak asi ahcun cite asi ih a alnak cu theih asi ding. Cucu a um taktak asi ahcun vunsi hnihmi vek asi ih a umnak thuh theih asilo ding. Asinan, Khrih ah kan unau pawl hi a cancan cu thihnak sungih an thluksiat tikah bawmnak rak pe thei tu si dingah kan ralrin cio a tul ti hi a fiang. A cancan cu an thlarau lamzin an zawhnakah zin khatlam ihsin khatlam zawhsuak in tihnak thawn an ra thlun sal can a um ding. A can cu thianhlimnak lamzin kapah llungawi zetih um an um ding. Suihi thildang rawitu a neih ruangah sui nauta asi cuang lo ih, eng hi a ennat lo ruangah eng nauta asi cuang lo. Cuvek thotho in zumtu mi pakhatkhat hi thianhlimnak lamah a hma a sawn cak lo ruangah hmasawnnak lem asi cuang lo. Asinan amai duhthlannak liolio in sual thawn buahcih aw in sete hman ningzahnak anei lo tu pa cu, ziangvek mawhnak thaw khal in, mithianghlim tiih kawh a phut theinak ziang ti hman in ka thei lo. Pathian in 'tuah uh' a timi lakh tahratin. mai duhthlannak lungsung suak in tuah duhlo tu le, 'tuah hla uh' a timi mai pa lungsuak ih nuam ti zet in a tuah thotho tu cu mithianghlim tiah kawh ka ngam lo. Owen in hitin asim, "Sual hi phurrit bik riahsiatnak, doral tiah a ruat lo tu cu ziangtin zumtu taktak asi thei ding, ti ka thei lo". Hi pawl hi a tak ramih thianhlimnak mizia hma hruaitu pawl an si.\nHi pawl ahhin kan ciang maw ciang lo kan mahle kanmah cek aw fel uhsi.\n2 A tak nunram nun thianhlim a thupitnak\nA tak nunramih thianhlim a thipitnak ka run tarlang hrih ke.\nThianhlimnak in mi a rundam thei maw? Thianhlimnak in sual a hlawnlo maw, thatlonak a khuh maw, dan pahbal tu pawl hrangah Pathian ti lungawi theinak a nei maw, Pathian hnen ih kan leiba pawl a pe famkim thei maw? Asilo, sete hman asi lo. Hitin simlo dingin Pathian in a khap. Thianhlimnak in a thlunih thusutnak pawl pakhat hma tuah theimi a nei lo. A engbik mithianghlim pawl cu 'Tangkailo siahhlawh pawl' an si. Pathian dan thianghlim eng thawn vun tahthim tikah a thianghlim bik kan tuahmi cu puanse hnawphnawl vekfang asi. Jesui in pekmi puanrang thawi kan thuam awk naklawng hin dik tiih pawm kan si. Jesui in pekmi puanrang thawi kan thuam awk naklawng hin dik tiih pawk kan si, ih Khrih hmin lawng hi kan hmai hngalnak le vancung ramih tufano cabu sungah kan hmin nganih a umnak lamzin umsun asi. Kan thianghlimnak thaw khalin misual pawl hnakin kan that deuh nak a um cuang lo. Kan thiltha bik pawl cu famkim lonak sual tlapkai an si. Kan zaten a tam le a mal ti men, famkim lo hlir kan si ih cangvaihdan diklo le tuahnak diklo lawng ih khat mi kan si. Dan thlunak in Abraham ih cithah zohman thiamcoter an si lo ding. "Nannih tla cu Pathian zangfahnak in runmi nan si ih cui runnak cu amah nan zumnak thawng in nan ngahmi a si. "Hi runnak nan ngan ruangah zohman porh aw ding nan si lo. Ziangruangah tile nan tuan le nan tuahnak ruangih nan ngahmi asilo, Pathian laksawng asi sawn (Eph.2:8,9).\nCuti asile ziangruangah thianhlimnak cu a thupi tuk? Ziangruangah a tirhmi pa in hitin a sim, "Thianhlimnak um loin zohman Lalpa an hmu lo ding." Thutlang malte a thlar in ka run tarlang ding.\na. A pakhatnakah, thianghlim hrimhrim ding kan si, ziangah tile thuthianghlim sungah Pathian tongkam in phutmi kan si. Lal Zesu in a milai pawl hnenah hitin a sim : "Fiangten ka lo sim-nan diknak in danthiam pawl le Farasi pawl diknak a lanlo ahcun vancung ramah nan lut thei lo ding" (Math.5:20). Vancung ih um nanpa a famkim vekin nan nih khal nan famkim ve pei (Math. 5:48). Paul in Thesalonika pawl hnenah hitin a sim, "Thianter nan sinak hi Pathian duhmi asi" (I The. 4:3). Piter in hitin a sim, "A lo ko tu Pathian cu Pathian thianghlim asi bang tukin nitin nan nunnak ah thianghlim in nung ve uh," ca thianghlim dungah "Keimah ka thianhlim vekin nannih khal thianghlim ve uh" ( I Pet.1:15, 16). Lighton in hitin a sim, 'Dan le thuthangtha cu an thu a rual aw".\nb. Thianghlim hrimhrim ding kan si, ziangruangah tile, hihi Zesu Khrih leitlun a ratsan le a pek awknak in a tumtah tawpnak asi. Paul in hitin a ngan, "Khrih cu mi zate hrangih a thih ruangah zozo khal mai bul hrang lawngah nung ding an si nawn lo; an ai ih a thi ih thosal tu hrang lawngah nung ding an si sawn" (II Kor. 5:15). Cun Ephesian pawl hnenah, "Khrih in a kawhhran a duhdawt ih a hrangah a nunnak tiang a pek ..., cuticun a thianter ih a kholhfai hnu ah amai thu in Pathian hnenah ap dingah asi (Eph. 5:25,26). Cun Titus hnenah "Amai nunnak rori kha kan nih pawl thatlonak ihsin runsuak dingah le thiltha tuahtu si ter dingah le amai bulta mithiang ih in canternak dingah a pe zo" (Titus 2:14). A tawizangin, mi pakhat cu sualih mawhsiatnak ihsin runsuak asi kan ti tikah a thinlung cu sual thuneihnak hnuai ihsin runsuak asilo ahcun thuthiang ih a simmi hmuahhmuah thawn a kalh aw asi. Zumtu pawl cu hrilcia an si tin sim asilo maw? Cucu 'thlarau ih thianternak' sungin asi. Ruatcia an si lo maw? Pathian fapa hmuihmel pu dingih thuam awdingah asi. Hrilcia an si lo maw si? Cucu an thianhlimnak ding asi. Kawh an si lo maw si? Cucu a thianghlimmi kawhnak asi. Hliam in an um maw? Cucu a thianhlimnak an tawm ve theinak ding ah asi. Jesu cu a famkim mi rundam tu asi. Zumtu pawl kha sual mawhsiatnak ihsin runsuak lawng si loin, cu hnakih tam a tuah sak hai mi cu sual thilti theinak a siatsuah sak (I Pit. 1:2; Rom 8:29; Eph. 1:4; Heb 12:10).\nc. Thianghlim hrimhrim dingmi kan si. Ziangah tile, himi hin Jesu Khrih ah zumnak nung kan nei ti kan theihtheinak umsun asi. England kawhhran thusuah 12th nak in dikzet in a sim, “tuahthatnak pawl hin Pathian thinhengnak thuthennak rapthlak cu a ti kiang thei lo ih kan sual pawl khal a hlawnlo thei lo nan Khrih sungin Pathian hmai ah Pai lungawinak le pomtlakmi an si ih zumnak nung le dik cun a thianghlimmi tuahnak cu a irhsuak hrimhrim dingmi asi.” Thingkung cu a rah in theihtheih asi bang tukin zumnak nung cu tuahnakin theihthei asive. James in zumnak thi a um asi tiah ralrinnak in pe. Hmurphun hnakih hla a thleng lo mi zumnak le nuntudan ih zianghman langnak nei lo mi zumnak pawl hi a sim duhsan asi. (James 2:17). Zumnak dik le nung cu ziang tik lai khalah a rah in a lang ding; cucun a tuanter dingih duhdawtnak in a tuan ding. Cuticun leitlun a neh dingih a thinlung a kholhfai ding. Mi hrekkhat cu ihkhun par ih mingawr pai cangvai vek fang cangvaihnak thu sim hi an hmang zet. Tihnak, natnak, le natnak thu pawl an sim mi ah an hngat awaw. Asinan, cuvek theihtheinak cu zaah sawmkua pakua ka ringhlel ih rinngam ding an silo. Khrih thawn pumkhat kan si ih Khrih cu kan sungah a um ti kan sim theinak ding cu thianghlim nun lawng asi. Khrih thawi nungmi pawl cu a tlangpi thu in Khrih ah a thi mi pawl lawng an si. Midik thih ih thi ding kan si ahcun daithlang zet in duhthusam men ah hngat aw loin Khrih ih nunnak cu nunpi dingah hawl uhsi. Trial ih a simmi hi a dik asi, "A nunnak le a thinlung thianhlim aw lo in hmailam cawimawinak ruahsan ding nei lo tu milaipa’i dinhmun cu zianghman lo a si ih, zumnak khal zianghman a tak umlo le a tawntai tuk mi asi".\nd. Thianghlim hrimhrim ding kan si. Ziangah tile hihi thinlung thiangten Lal Jesu kan duhdawt ti kan langter theinak umsun asi. Himi thu hi John bung 14,15 nakah fiangten asim: " Keimah in duhdawt ahcun ka thukam pawl nan thlun ding." "Zokhal ka thukam pawl a pawm ih a thlun tu cu I duhdaw tu an si (John 14:15,21,23; 15:14). Hi hnak ih tongfiang cu a har ding, curuangah himi thu ah daithlangin ngaihthat tu cu unse dawng an si! Zokhal Khrih in sual hrangih a rak tuarnak pawl cu ruat thei na cingin cumi sual sungih a tang lai thotho tu cu athlarau in natnak harsa a tuar ding. Kan Lalpa Jesu Khrih hling lukhum a khum tertu, Gethsemane hmuanah thlan thisen a suaktertu, Kalvary tlang parah rakruairo ko a na rak tuar tertu, le khros le thlanmual tiang a rak thlentertu cu sual asi. Curuangah Khrih ka duhdaw tisi cui sual thawn a rualpi aw ih sual a tuah rero lai tucu amah le amah a bum aw asi. Kan kut vawrhlam tan maw, kan keh lam mit phorh a tul men ding nan, sual hi kan huat ih a sung ihsin suah kan tum lo ahcun kan thinlung cu a thi asi ding.\ne. Thianghlim hrimhrim ding kan si. Ziangah tele hihi Pathian fa taktak kan sinak kan lengter theinak umsun asi. Leitlun ih nauhak tambik cu an nu le pa vek an si. Rinhlelh ding um loin a hrek cu an bang aw zet ih a hrek cu an bang aw lo deuh. Asinan innsang sungsuak pawl tisa bang awk dan pawl hi kan hliakhlai thei lo. Hihi Pathian fa le pawl khal ah asi ve. Lal Jesu in a simmi cu, "Abraham ih tefa nan si ahcun Abraham ih tuahmi nan tuah ve ding ". "Pathian cu nan pa asi ahcun keimah in dudawt ding. (John 8:39,42). Zokhal vancung ih a ummi Pa bangnak nei si loin a ta ka si tiaw ve tucu a simmi a thei fiang lo asi. Thianhlimnak thu hi kan theih lo ahcun kan mai thu hla cu kan duhduh in kan rel men thei nan Thlarau Thianghlim cencilhnak kan nei lo: a thi mi kan si, nunter dingmi kan si; a hlomi kan si, ih sar lai dingmi kan si. Pathian Thlarau ih a hruaimi (An mah lawng), Pathian ih fate an si" (Rom 8:14). Kan nundan hin khuitawk le ziangvek insang ih um kan si ti kan langter hrimhrim a tul. A thianghlimmi ih fale kan si tihi kan tongkam le kan nun hin langter hrimhrim ding kan si. Cuti asilo ahcun Pathian “fa” kan si kan ti rero mi cu zianghman lo, sunglam kawrawng le a hmin men lawng asi. Gurnau in hitin a sim, "Na nun tumtahnak cu thianhlimnak in na langter thei lo ahcun, ka thisen hin lal cithlah ka siih, Pathian ih hrinmi ka si, ti hlah u".\nf. Thianghlim hrimhrim ding kan si. Ziangah tile hihi midang hrangah thiltha kan tuah theinak lamzin umsun asi. Leitlun ah minung mahte lawngih nun theih asilo. Kan nunnak hi a hmutu pawl hrangah thiltha asilole siatsuahtu asi ringring. Kan nunnak cu a hmutu zo pohpoh khalih siar thei mi tonglo ih thu kan simnak asi. Pathian thu kan sim lole Satan ih thusim kan si ih riahsiat thlak zet asi. Mi tampi ruahnak hnakin zumtu mithianghlim pawl ih nun hin Khrih lalram hrangah tampi thu asim ringring asi ti ka zum. Nunthianghlim cun a hmu tu pawl nunah thiltha tuah duhnak, thianhlim duhnak thinlung a suahter asi. Thildang zianghman ih pek thei lo mi mi thatho ter tu a um asi. Hlaral ihsin thimlak ih mei vanmi hi kan hmuh vekin sakhuanak hi a ti mawi in mi a hip ih ngaihtuahnak a neihter. Thuthennak ni ah mi tampi cu tongkam tel loin mi thianghlim pawl nun in a kaihhruai mi hmuh an si lai ding ( I Pit. 3:1). Thuthangtha mi na zirh tikah mi malte lawng in an ngai ding ih cu hnakih malsawn in an thei fiang ding. A sinan, nuntudan cu zohman ih hrial theih lo ih thusimnak asi sawn. Nunthianghlim ahhin ca thiam lo bik hmanih hlawkpi thei mi a um asi. Thiamcoternak cu an theithei lo men ding, asinan duhdawtnak cu awl ten an theithei ding.\nA thianghlim lo le dinhmun hnget nei lo khrihfa ti aw pawl hin kan ruahnak hnakin siatnak tam sawn an suahpi asi ti ka zum. Cuvek pawl cu Satan ih tanpi thabik pawl an si. Rawngbawl tu pawlih an hmurka thawi an dinmi cu an nunnak thawn an namthlak sak. Thuthangtha-phurtu rangleng ke cu her thei loin an kham theu asi. Leitlunmi pawl hi an dinhmun kelah ding ringring dingin a cem dahlo mi milai puhmawhnak pawl in an kulh theh. Sakhua lam ngaihsak lotak mi pakhat pa in hitin asim dah, "sakhuanak hi a hman tangkainak taktak ka thei lo, in dawrtu pawl hi ka zoh ringring theu ih catbanglo in thuthangtha, zumnak, hrilcianak, thlawsuah thukam le Bible thu pawl an rel ring ring ka thei. Asinan cu pawl lala cun a remcang an hmuh piangin thu pakhatkhat a um tikah mi bum an pawisat lo zia, thuphan per an hreh lozia, a langhngan sual rori hman tuah an hreh lozia ka hmu. Sakhua mi ti aw zet pawlin cuvek tthiltha lo tuah hrehnak an neih lo ahcun sakhua ih thatnak ka hmu theilo" a ti. Cuvek ngan dingih mawhphurhnak ka neih hi ka riah a sia, asinan khrihfa ti aw pawlih nuncan pawl hin vawitampi Khrih hmin a ti se theu asi ti hin ka riah i siat ter deuh. Mitampi thisen mawh kan kutah a kai lo nak dingah hmai nawr sinsin uhsi. Daithlang nun le dinhmun hnget lo nun ruangih thlarau thattu dinhmun ihsin in run aw Lalpa! Thildang a silo hmanah midang hrang talah thianghlim ding ah tanla cio uhsi!\nf. Thianghlim hrimhrim ding kan si. Ziangah tile, a tu ih kan hnangamnak hi a tamsawn cu thianhlimnak ah a thuam aw asi. Cawp le cawp ah hihi theihter leuhleuh kan si lo ding. Sual le riahsiatnak, thianhlimnak le lungawinak, thianternak le hnangamnak pawl an pehzawm awk nak hi kan theihhngilh awl tuk theu. Kan nun hngetkhohnak le kan tuahnak hnget khohnak pawl hi Pathian in pakhat le pakhat pehtlai aw dingin fimzetih a rak remcia mi asi. Hi leitlun hmanah minung ih duhnak cu thianhlimnak si dingah a zangfahnak in a rak pek cia zo mi asi. Kan thiamconak cu tuahnak in asilo. Pathian in in hril cianak khal milai tuahnakin asilo. Asinan mipakhatkhatin thiltha tuah ding cu a ngaihthah ih thianghlim nunih nung dingah a zuam lo asi ahcun kawh asinak cu ciang dingah le thiamcoternak cu nunpi dingah a ruat awk nak cu a lak men asi. Hinahhin ka theih mi cu, a thu khammi kan thlun asi ahcun amah kan thei asi. "Hinahhin kan theihmi cu, thutak ih ta kan si ih kan thinlungah thlaphannak um loin kan fiang asi" (I John 2:3; 3:19). Nikhua a sia ih khua a thim cerhcerh tikah ni eng cu hmuh a cak um zet theu vekin, zumtu pakhatin Khrih cu famkim ten a thlun thei lo tikah riahsiatnak a tong dingih cutikah Khrih hnen ihsin thlakamnak beisei lohli sal ding asi. A dungthlun tu pawl khan Khrih an phatsan ih an tlansan tikah tihnung lak ihsin an luat nan riahsia le anhai in an um. Asinan reilote ah mipi hmaiah raltha zetin an phuansuah awk tikah thawngthlak ih vuak le velh an tuar. Sikhal sehla, “Khrih hmin ruangih ningzahnak tuar ding tlakah telh an si ruangah an lung a awi" ti kan hmu (Dung. 5:41). Aw, thildang rak umlo hman rak si bang sehla kan mai hrang cio ah thianghlim dingah hma nawr cio uh si! Khrih a thluntu cun ziang tik lai khalah thlaphang lo ten a thlun ringring ding asi.\nh. A netabikah, thianghlim hrimhrim ding kan si. Ziangah tile, hi leitlunah thianhlimnak um loin vanramah nuam aw dingin rak timtuah cianak ding lamzin dang a um thei lo. Vanram cu hmunthianghlim asi. Vancungmi pawl cu thianghlim zetin sersiammi an si. Thianhlimnak cu vancung ih thil hmuahhmuah parah ngan thluh asi. Thupuan sungah ciangzet in a lang, "Cui khawpi sungah a thianglomi ziang hman a lut lo ding; ningzakza thil a tuah tu le thuphan pertu khal an lut lo ding" (Thu.21:27).\nHimi casiartu pawl hmuahhmuah hnenah thungai thlak ten ka ngen hai a si. Thianghlim loin kan thih asi ahcun ziangtin vanram cu kan inn ah hmang in kan lung a aw thei ding? Thihnak in zianghman mi a danglamter lo. Thlanmual in zianghman mi a rem lo. Zokhal a hnuk a cah lai ih a nuntudan vekin a thosal ding. Tu ah thianhlimnak hrangah mikhual kan si ahcun khuitawk saw kan umnak ding hmun asi leh ding?\nThuthimnakah, thianhlimnak um loin reilote sung vanramah luh bang sehla, ziangha na tuah ding? Cutawkah ziangvek nawmnak na nei ve ding? Zovek mithiang pawl kiangah na nuam aw ve dingih, zovek kiangah saw thinnuam zetin na to ve ding? An nuntudan cu na nuntudan vek asilo. Thaw an timi cu thaw na timi thawn an bang aw lo. An nawmnak cu na nawmnak thawn a bang aw lo. Leitlun na nunlai ah na thianhlim lo ahcun vanramahziangtin saw na thianhlim ve ding ?\nA tu ahcun nun daithlang le pawisak neilo, leitlun thinlung put nei le duham temtem, tisa nawmnak hawl le puaituah nak ih nuam aw pawl. Cupawl thawi um hi na duh zawng tak asi men ding. Vanramah cuvek minung zohman an um lo ti na theih a tul.\nA tu ahcun mithianghlim pawl cu an ti fekfek tuk, an feh zimtuk, an kulmuk tuk, na ti men ding. An nih pawl cu na hrial ih an lakah um nuam na ti lo. A sinan vanram ahcun mibur dang zohman an um lo ding.\nA tu ahcun Bible siar, thlacam, thangthatnak hla saknak pawl hi nawmawk-i-hlah khaw atthlak, mumal lo hna, le umze nei lo thil ti in le thil tuar har tiin na ruat men ding. Cawlhni cu phurrit zet ah na ruat ih reilote sung tilo Pathian biaknak ah na hmang thei lo. Asinan vanram cu a cem dahlo mi vanram asi ti thei aw. Cutawkih hmun a luahtu pawl cu sun le zan ti um loin an cawl ih, "Thianghlim, Thianghlim, Thianghlim, Ropitnak Pathian ti ah an au" ih tufa no thangthatnak hla an sak. Hivek hnatuannak lakah mithianghlim lo pa in ziangvek nawmawknak a nei ve ding?\nRuathnik! An nunnak thap in an rak simmi le ausuahpi mi thutak do kalh in na nung asi ahcun David, Paul le John pawl thawi um tlang ding cu nuam na ti thei ding maw si? Nan ton awk ih an tonak hmunah to in thu nan rel khawm tikah an tuah mi le na tuah mi a bang aw mi tampi hmuhding a um pei maw? Khrih ih thihnak a rak tuarnak san 'sual' cu nunpi in, Arualpi pawl cu hua in, le a ral pawl thawn rualpi tha aw in khenbeh a rak tuar tu Khrih cu hmatonah hmuh nuam na ti pei maw? Ruat hnik he? A hmaiah thlaphang lole lungawi zetih dingin, " Hihi ka Pathian asi, Amah cu kan hngak ih, in humhimnak ruangah kan lung a awi ih kan hna a ngam." na ti thei ke maw (Isai.25:9). Mithianghlim lo pa cu vanram ah mithiang pawl lakah a um vek tikah a lei cu a sangkhar parah ningzahnak thawn a bet dingih a thinlung in a duhsawn mi cu vanram insang ihsin dawi hloh lawng asi ding tihi na ruat sawn lo maw? Khrih ih tuu rual lakah kelpa dum vekin a theih lo mi ramah a phuhrung aw phetphet ding. Cherubim le Seraphim, vancungmi le Archangel ih au aw, le vancungmi pawl ih au thawm a theih tikah a theithiam thei lo mi tongkam an si ding. A thli hrimhrim a thawt thei lomi thli a si ding.\nMidang in ziangtin an ruat ti kan thei lo. Asinan kei ka ruatdan ahcun vanram cu mi thianghlim lo hrang ahcun hmun hreh um lutuk asi ding. Thildang asi thei lo. Mi hrekkhat pawlin zianghman ruat loin 'vanram kai an beisei' thu an sim theu, a sinan 'ziang an sim' ti an thei lo. Kumkhua vanram insang sungtel si in roco tu ding pawl cu a kumkhua ih a mit dah lo mi eng thawn a mil aw mi mizia nei dingin timtuah cia an si. Kan thinlung thawn ziangtilam talin si maw vanram thawn mil awk cia nak kan neih a tul. Ropitnak ni sunglawi thleng thei dingah zangfahnak lawng ih zirhmi kan si a tul. Tui leitlun kan dam sungah hin vancung ih thaw timi cu thaw kan ti thei ve a tul. Cuti a si lo ahcun a ra thleng lai ding mi nunnakah vanramah um in kan mah le kan mah cu lungawi takin tlangleng in kan hmu aw dah lo ding.\nHla deuh ka feh vivo hlanah nun ah lakluh ding zawng in malte ka run sim ding.\n1. Thil pakhatnak ahcun, himi casiartu hmuahhmuah thu lo sut hnik keng: Na thianghlim maw? Ngai hnik! Tu thu ka sut mi hrangah hin thla ka lo cam sak. Tui thianhlimnak ka sim rero mi ahhin pakhat tal cucu ka si ve si timi na nei maw?\nKhrihfa na si maw silo maw; Lalpai zanriah na kil theu maw, kil theu lo maw ti na pil zo maw, pil lo maw; na khawm theu maw, theu lo maw ka lo sut lo. Hi hmuahhmuah hnakih ka sut mi cu, na thianghlim maw, thianghlim lo? ti asi.\nMidangin thianghlim an lo ti maw, ti lo maw; mithianghlim pawl canganmi siar na paih maw, paih lo maw; thil thianghlim thurel na paih maw, paih lo maw; cabu thianghlim na cabuai parah na nei maw, nei lo maw; cun nikhat nini ah thianhlim na beisei maw, beisei lo maw, thusiam na thiam maw, thiam lo maw; kawhhran ah na hmang aw maw, hmang aw lo maw, cu pawl ka lo sutmi asilo. Cu hnak ih thuk deuh ka lo sut: tui ni ah nangmah kha na thianghlim maw thianghlim lo?\nZiangruangah dingzet in ka lo sut ih, ka thusutnak cu khohzet in ka nambet? Ziangruangah tile thuthianghlim in hitin a sim, "Thianhlimnak um loin zohman in Lalpa an tong lo ding." Hi hi ka salawmtlak zawngtak asi ruangah asilo, ca thiang sungah nganmi asi. Keimai ruahnak men asilo, Bible ih simmi asi. Nangcun 'piangthar na ti aw maw; mi hmai ah na phuang aw dah maw?' tiih thusut nak tla san na cak sawn men ding. Asinan hihi minung tongkam asilo, Pathian tongkam asi sawn, "Thianhlimnak um loin, zohman in Lalpa an tong lo ding" (Heb.12:14).\nAla! ziangvek ngaihtuahnak thu saw asi! Himi ka ngan tikah ziangvek ngaihtuahnak saw ka thinlung sungah rung lang! Ka kiangkapah leitlun ka zoh tikah mi tamsawn cu sualnak sal ah an tang asi. Khrihfa ti aw pawl ka zoh tikah a tamsawn cu a hmin men Khrihfa si in khrihfa sinak taktak an neih lo zia ka hmu. Bible lamah ka her ih Thlarau in isimmi cu, "Thianhlimnak um loin zohmam Lalpa an tong lo ding" a ti ka thei.\nHimi bungcang hi kan thinlung le kan nunnak cawpcilh in in ngaihtuah tertu ding Pathian tongkam asi. Hihi kan thinlung sungah ruahnak thukpi nei in Pathain hmai ah khukbilin thla in cam tertu ding asi.\nHimi thu hi na ruat tamtuk, na sim tamtuk tiah in cawl ter tum men ding. Mitampi ih hmuhtonmi hnakin na sim tamtuk tiah in ti men ding. Ka lo san nak cu, nang in ziangtin na ruat tihi a thupi mi asilo. Minung tampi in hitivek hin an thlarau an hloh asi. Thusutnak a thupi sawnmi cu, 'ziang na ruat' tile 'ziang na tong' ti asilo ih, 'ziang na tuah' ti asi sawn.\nHi thianhlimnak ka sim rero mi pawl hi 'khrihfa zapi hrangah asilo, thlarau laksawng a hleice ih cotu mithiang ropi pawl hrang lawngah asi' na ti men ding. Ka lo sim, cuvek thuthiang sungah ka hmu dah lo. Ka siarmi sawn cu, "Mi zokhal Khrih ah ruahsannak anei tu cun anmah le anmah thianhlim aw hai seh" (I John 3:3). "Thianhlimnak um loin zohman Lalpa an hmu lo ding".\n'Hi leitlun nunnak ah hin kan hna pawl tuan dingin cun thianhlim theih asilo, cu ruangah thil cangthei asilo' na ti men ding. Ka lo sim, 'Thil na ti sual asi', cucu thil cangthei mi asi. Khrih na lam ih a tan ahcun zianghman thil cang thei lo a um lo. Minung tampiin ah tuah zomi asi. David, Obadiah, Daniel le Neru pawl kha himi hnatuan zohthim ding langtertu an si.\n'Na thianhlim tuk ahcun midang thawn nan bang aw lo ding' na ti thei men. Ka lo sim, cucu ka thei fiang tuk. Cutivek cu na si dingmi asi. Khrih ih dungthluntu taktak cu leitlunah kiangkap ih leitlunmi pawl thawn an bang aw dah lo-lakhranmi, miphun hlece, tiih kawh an siih rundam na si ding taktak ahcun cucu na dinhmun ve ding asi! Hivek dinhmun cun mimal te lawng rundam an si ding' na ti men ding. Ka lo sim, cucu ka thei. Tlang parih Lalpai in zirhmi hi man khung tuk asi. Lal Zesu in kum thawngkhat rei ah a rak sim zo. "Nunnak sungih lutnak kawtka cu a fiak ih fehnak lamzin khal a har. Curuangah a thleng a suak theitu cu mi malte lawng an si. (Mt.7:14). Mi malte lawng rundam an si ding, ziangruangah tile mi malte lawngin rundammi pawl ih tuar ding mi harsatnak cu an tuar ding. Reilo te sung cu letlun mi pawlin an tisa nuamcennak an thlun ding. A hlo theilo dingmi zin, a siat thei lo ding ro thil, le hnawm a kai lo mi rothil thuhruk cu an dung tun ding. Zesu in 'Nunnak ngah ding ah ka hnenah nan ra duh lo' a ti (John 5:40).\n'Hivek thusimmi hi thil harsa asi, an lamzin a bituk' na ti meng ding. Ka lo sim, cucu ka thei. Tlang par ih thu a simnak ah Lal Zesu in a dungthluntu si dingah cun nitin ih mai khros pu phah in sualnak ih a hruai tu pawl cu a kut le a ke hman va si seh la a tan ngam a tul. Thildang vekin sakhuanak ah khal hin asive, tuarnak um loin ngahnak a um lo. Sakhuanak zianghman phutmi nei lo cu zianghman man nei lo asi.\nZiangvek puhmawh ding kan neih khal asile, Lalpa tongding ka si ahcun kan thianhlim hrimhrim a tul. Kan thianghlim lo ahcun kan khrifa sinak cu khuitawkah saw a um? A hmin men khrihfa si ding kan si lo ih, khristian sakhuanak cu a theih lawng thei nal dekdek ding kan si lo. Khrihfa nuntudan nei hrimhrim ding kan si. Vanramah mithiang si kan duh ahcun hi leitlunah ti thianhlim kan si a tul. Pathian in a sim zo ih a hnukdawk sal nawn lo ding. "Thainhlimnak um loin zohman Lalpa an tong lo ding". Tenkyn in hitin a sim, "Pope ih calendar in mithi thianhlimnak lawng a tuah ih ca thianghlim cun nunlai ih thianhlimnak a phut". Owen in hitin a sim, "Mi zohman anmah le anmah bum aw hai hlah seh. Khrih sungih rundammi pawl nuntudan ah thianternak hi a lotheihlo ih a tulmi a sinak pakhat asi. "Leitlun ih thianter lomi zoham vanramah hruai soh an si lo ding. A nungmi Pathian in a thi lak ih telmi zohman a cohlang lo ding.\nCathianghlim in "Na piangthar ding asi" a timi ah hin zianghman mangbang ding kan silo. Tulai khrihfa ti aw pawl lakah mitampi cu vanram kai ding an si ahcun thinlungthar, umtudan thar thawn an pumhlum in an thleng awk a tul asi. Thilhlun hmuahhmuah cu hlo thluh ko in sersiam thar an si a tul. Thianhlimnak um loin ziangvek minung hman sisehla Lalpa an tong thei lo ding.\n2. Thildang pakhat zumtu pawl hnenah ka sim hrih ding. Hitin ka lo sut duh thianhlimnak hi na ngai pawimawh ding thlukin an ngai pawimawh in na zuam maw?\nThu ka sum tikah zianghman phannak nei loin ka simmi asi. Pathian fale pawl ruahnak ah thianhlimnak hin hmun a luah ding tlukin a luah lo asi tiah ka ruat. Hmasawnnak le thansohnak pawl hi ka ngaihthat theu asi ti ka run tarlang duh. Pathian mithmuh ah a thi sicing in mi pakhat cu leitlun sakhuami sinak in hlapi a feh thei asi ti hi kan ruat tha lo theu. Judas Iscariot kha a dungthlun tu dang pawl thawn an rak bang aw zet ding ti ka zum. Lal Jesu in 'Nan lakah mi pakhatin i zuar thlai tu ding nan um a si' a ti tikah, 'Judas a si maw?' tiah an ti lo. Sardis le Laodicea kawhhran pawl kha kan ngaihtuah that a tul.\nThianhlimnak lem tuah ka duh lo. Thianhlimnak hin Khrih ih tohkham luah ter ka duh fawn lo. Cuhnakin thlum zetih ka sim duhmi sawn cu, thianhlimnak hi tuihlan hnakin ngai pawimawh lo deuhdeuh asi, ti asi. Cuiruangah cantha la in hi thu hi zumtu pawl kut thleng dingin ka rak thun lut nak asi. Thiamcoternak le thianternak hi then aw thei loin Pathian ih kommi asi ti hi kan theihngilh pang ding ti ka phang. Pakhat le pakhat a bang aw lo mi an si nan pakhatkhat hi a dang pakhat tel loin a um thei lo. Thiamcotermi hmuahhmuah cu theinter an si ih thiantermi hmuahhmuah cu thiamcoter an si. Pathian in a kom zo mi cu zohman in then hlah hai seh. Na nunah thiantermi ka si ti theih awk theinak na neih lo ahcun thiamtermi ka si tiah sim duh aw hlah. Na nunah Thlarauthianghlim hnatuannak theihtheinak na neih lo ahcun na hrangah Khrih in tuansuakmi pawl kha porh aw rero aw hlah. Khrih le Thlarau cu thentheih asi tiah ruat dah aw hlah. Zumtu tam sawn in hi thutak hi an thei lo ding ti ka zum, asinan kan theih nal zet zo mi khal hi kan nunpi dingah kan sim sal ringring a tul theu. Hi pawl hi kan thei kan ti asi ahcun kan nunah langter tum uhsi. Hi bungcang hi catbang loin kan mit hmuh ah ret ringring uhsi : A tello ih zohman Lalpa an ton thei lonak 'Thianhlimnak' hi nunpi aw. Fiangten ka lo sim, zumtu pawl hi thianhlimnak thu kan simtikah thinlung te ih a lung awi lemlo an um asi. Zumtu ti aw vemi pakhatkhat in hi thu cu 'tihnung' a ti men ding. Thianhlimnak thu hin a thinlung a khawih tuk maw zianglehlam' Khrih cu nunnak, thutak, le lamzin asi tiih kan cawisan ahcun, a minung pawl ziangvek ih nung ding an si ti kan sim tikah kan sim sual lo ding. (Tulai thuthangtha simtu pawl lakah thu ngai tu pawl ih duhzawng in, mifakmi si duh ah thianhlimnak thutak hi hmai ah retin kan ngai pawimawh lo theu mi hi riahsiat thlak zet asi). Curuangah Rutherford cun "Mawhphurhnak tuanvo le thianternak duh lo ih tahhnawh tu cu Pathian zangfahnak lamzin ih um asilo. Zumnak le tuahnak cu thisen hi nunnak hrangah kan mamawh vekin pakhat le pakhat mamawh aw tonmi an si," a ti.\nHi thu hi ka sim tengteng a tul ruangah upatnak thawn ka sim ding. Khrih Jesu hi tulai fangah kan hnenah thu sim bang sehla, a thusimmi pawl hi dan-pa-ngai asi, sakhua tongfang menmen an si ti tu ding le Paul hi tu ah leitlunah um bang sehla, a cakuat nganmi neta lam pawl hi a ngan lole a tha sawn ding titu tampi an um ding ti ka phang theu. Ziangkhallen, zovek minung maw kan si, miin ziangvekin in upatzek tla asi men ding nan Lal Jesu in tlangparih a thusimmi le Paul in Ephesian pawl hnenah ca a kuat tikah bungnga tiang lawng si loin bungruk tiang a ngan mi pawl hi theihhngilh hlah uhsi. Hivek ngan rero dingah mawhphurhnak pek ka si hi ka riah ase zet. Asinan ziangruangah ti ka thei asi.\nTuihlan kum zahnih rei ah Pathian mihman mi ropi Owen in hitin a rak sim dah, "mi tampi cu an sakhuanak ih thatlonak lawng lawng an sim theu lai ah anmah cun zianghman tuah thei mi an nei lo". Owen in cumi a simhnu kum zahnih rei ah hin cuvek minung tla kan um ve kei maw ti ka phang theu. Cuvek sawiselnak cu cathiang sungah a um ih a rak simcia mi asi. Paul vekin nungih thiltha hrangah do, thiltha tuah, sual cu dokalh, satan le leitlun cu do ih nung pawl an si ahcun ka sawisel lo. Asinan, vawitampi kan hmuh theu vekin, cui sawisel ding an hmuh mi le an lungawi tawk lonak pawl cu thlaraulam daithlannak, zetnak pawl khuhih an tisa sinak ih duhmi pawl tuah dingah puhmawhnak kawrpi vekah hmangin a nungtu pawl cu ka sawiselih an puhmawhnak pawl kha satan in hmanrua talhtum asi ti ka sim duh hai. Paul vekin, "Aw, ziangvek unsedawng milai saw ka si" kan ti asi ahcun, "Ka hmuisel lamah ka nawr vivo a si" khal ti ve uhsi. A tongkam pakhat lawng cu lain a dang pawl kha tanta hlah uhsi. (Rom 7:24; Phi. 3:14).\nMi pakhatkhat in 'Ziangvek minung saw na si, hivek ih ca na ngan?' tiah i sut ahcun ka sannak cu 'keimah cu midang hnakih tha deuh ah ka ret aw lo, kei cu sersiammi santlai lo te ka si' ti asi. Asinan Bible ka siar tikah zumtu mi tampi in thalrau lamah hma an sawn deuhdeuh nak ding; an thianhlim sinsinnak ding; dinhmun hnget an neih sinsinnak sing; vancung thinlungput an neih sinsin nak ding; thinlung pakhat ten an Pathian an duhdawt sinsin nak ding; thinlung nei ih tuhlan kum zabi 19 laiih zumtu pawl hnakih hma an sawn sinsin nak ding; khrihfa ti aw pawl nuntu hi kan Lalpa Jesu Khrih hmin se tertu si loin an nitin nun in Khrih an cawimawi sinsin thei nak ding pawl ruat lo le hi pawl ka ruahnak ruangah kan thinlung sung murilah tuarnak um loin Bible ka siar thei lo asi. Zumtu thlaraulam khualtlawng tam sinsin, leitlun ihsin thenhnih aw sinsin, tongkam le umtudan in vancung um ding ti theihtheih deuhdeuh, Pathian thawi neih aw deuhdeuh in nun, le Pathian duhnak cu a fale pawl nitin nunah tuak suak ih a hmin cu sunlawih sinsin asi theinak dingah, hivek thu pawl hi ruatin hi ca hi ka nganmi asi.\nTulai zumtu ti aw pawl lakah bulpak ih nun thianhlimnak kan mamawh ti cu a dik lo maw? Ziangsaw kan tuarfainak cu asi? Khui ah saw kan taimak nak cu? Khui ahsaw kan duhdawtnak cu? Khui ah saw zumnakih kan tuahnak cu? Tikcu a her vivo vekin khui ahsaw kan sakhua sinak ih huham cahnak cu asi? Khui ah saw leitlun hngawr dupdo ih au thawm, theihpalh rual lo ih tuihlan mi mithianghlim pawl thiantertu cu asi? Hi vek hi mi tampi kan dinhmun asi lo maw? kan silver pawl cu thir ek pawl in a cawhpawlh thluh; kan sabit ti pawl cu tidai thawn an cawhpawlh aw thluh; kan cite pawl cu an alnak a dal thluh taktak thlang a si hi; kan zaten kan taksa hrek khat cu a itthat asi; zan reipi kan hmang zo ih sun kan hmai te ah a um. Itthat nawn loin thangharh thlang uhsi. Kan fehnak lamzin in khamtu le in daltu thil pawl kha hlawn in in tawntemtu kan sual hngawngkawl cu tlansan tahrat in kan hmai ih a ummi tlan zuamnakah taimak suah in tlan uhsi. Taksa pum siseh thlarau siseh a bal tertu pohpoh cu hlawn in thianghlim ten um uhsi. Pathian upat tihzahnak thawn nung uhsi. (Heb.12:1; II Kor.1:1). Owen in hitin a sim, Khrih cu a thi dingih sual cu a nung ding maw? Leitlunah Khrih cu khenbet ih um in leitlun cu kan ngaina zet dingih leitlun thilah kan phur zet ding maw si?" (Kan duhdawtzetmi le in duhdawtzet tu kan Lalpai thihnak cu phutih a thi ter tu sual cu kan duhzet in kan cen ringring lai ding maw si?\n3. Thianhlim a duhtu pawl hmuahhmuah hrangah forhfialnak tongkam malte ka sim ding.\nNa thianghlim ding maw? Sersiam thar ah na cang ding maw? Cuti asi ahcun Jesu Khrih ihsin na thawh a tul. Na sualnak le na tlinlonak na thei ih a hnenah na tlan hlan lo cu thianhlimnak lamzinah ziang na tuah khal len na thangso thei lo ding. A mahcu thianhlimnak hrampi le a thawknak asi ih thianhlimnak lamzin cu zumnak in a mai hnenah ra in amah zawm hi asi. Zesu cu a minung pawl hrangah diknak le fimnak lawng asilo ih thiantertu khal asi. Vawitampi cu mi tampi in mithianghlim ding an tum in an zuam aw hmaisa theu nan an rak tuahnak le zuamnak pawl cu an riahsiatnakah a cang theu. An tuan, an zuam, thil tharthar an thleng rero, theitawp suah in thianhlimnak lam hruai tu dingih an ruah mi pohpoh cu an tuah, kum hleihnih sung thi put nunau nu kha Jesu hnenah a rat hlan bangin, zianghman that hnemnak an neih lo lawng si loin an tha lo deuhdeuh (Mk.5:26). A diklo mi thilah a hram an thawkih an tuahmi pawl cu an tha a bang lak men lawng si loin phurnak le an taimaknak in a daih nawn loih an siat lak men. Vunnel parah inn a sak ih an sak theh veten a siat lohli ih an innsak mi lawng si loin anmah tiang an siat phah. Ti thawl pop in ti an khai ih an ti khai mi in anmah a tawihciar thluh. Lal Jesu siar lo, khui hmanah hram an toh thei lo. Khrih tel loin zianghman kan tuah thei lo. (John 15:15). Trial ih simmi hi a hro a thak zet nan a dikmi asi. "Khrih tello ih diknak cu a sual mi le mawhsiatnak lawng asi, Khrih tello ih thianternak cu a sual le tenumza mawhsiatnak lawng asi; Khrih tello ih hlan awknak cu saltannak le hrengsutnak lawng asi."\nThianhlimnak cu co ve na duh maw? Tui ni ah thianhlimnak cu na thinlung takten neih ve na duh maw? Pathian mizia nunpi tu si na duh maw? Cuti asile Khrih hnenah feh aw, zianghman hngak aw hlah. Zohman hngak aw hlah. Thukthun aw hlah. Na man le man lo kha ruat aw hlah. A hnenah va feh aw la, hi a hnuai ih hla mawi zet vekin ve sim aw.\n"Ka kut ah ziang hman ken mi ka nei lo;\nNa khros lawng hi ka phur;\nNa hnenah taklawng in ka ra;\nBawmtu nei loin na hnen ah bawmnak dilin ka ra".\nKhrih ah kan rat hlan lo cu kan thianternak ding hrangah, tlakrawh maw, lungto maw zianghman hram toh theinak a um lo. Thianhlimnak cu Pathian in a mi le fa pawl hnenah a pekmi asi. Thianhlimnak cu zumtu sungah hnatuantu Thlarau Thianghlim hnatuan suahmi asi. Amah cu sualsirnak le sual ngaidamnak pe dingah " Rundamtu le Siangpahrang Fapa" dinhmunah a ding. Amah co tu hmuahhmuah hnenah Pathian fa sinak a pek hai (Dung. 5:31; John 9:12,13). Thianhlimnak cu thisen in a ra mi asilo: nu le pa in an fa lei hnenah an pek thei mi asilo; milai duhthlannak in asi fawn lo; rawng bawltu khalin tihnim peknak ih thianhlimnak cu a pe thei lo. Hihi Grape hri taktak peh zawmnak ih rah suakmi asi. Cuticun Khrih hnenah va pan aw la hitin va sim aw, "Lalpa, sualih mawhsiatnak sung ihsin in run suak men lawng si loin, na kamcia mi Thlarau Thianghlim cu ka nunnak sungah ruang lalin sualih thiltihtheihnak ihsin in run aw. I thianghlim ter aw. Na duh mi tuah ding i zirh aw".\nNa thianghlim sunzawm vivo ding maw? Cutin si na duh le Khrih ah bet feofeo aw. Zesu in hitin a sim, "Keimah ah nung uhla nan sungah ka nung ding". Ka sungah a nungih a sungah ka nun asi ahcun rah tampi a rah ding (John 15:4,5). Cucun Pai lung a ti awi, amah ah ziangkim a famkim ih zumtu pawl tulmi hmuahhmuah dar theitu asi. Na hriselnak dingah amah cu na zibawi thiam a siin nitin te a hnenah na feh a tul. Amah cu nitin ih na ei ding Mana a si ih nitin ih na in dingmi Lungpi a si. Hi leitlun turual lak ihsin na tlan suak theinak dingah na vawk ringring dingmi Banthacak asi. Amah ah hram bun awk lawng si loin nitin amah ah thanglian ding na si. Paul kha mi thianghlim, a thangso rero mi khrihfa, Pathian mi asi ih ziangvek nunnak thuruk saw a neih? Paul kha Khrih lawng hi a ziangkim ih rak neitu asi. Zesu Khrih lawng kha catbang loin zoh ringring ih "Khrih i cakter tu thawngin ziang hmuahhmuah ka tuah thei" a ti."Ka nung, asinan, tui ka nun hi keimah ka silo, Khrih ka sungah a nung: cuticun tui ka nun hi Pathian Fapa zumnak ih nungmi ka si" a ti. Zumtu kan zaten cuvek in tuah ih nung ding kan si. (Heb.12:2; Phi.4:13; Kal.2:20)\nHimi casiartu hmuahhmuah in an hna lawngih theih men si loin an nunnakih an hmuhtonmi rori ah theihnak nei hram hai seh! Tui hlan ih an ruahnak hnakin thianhlimnak hi thupi ah ruatin titak zetin an nunah sang sinsin in nunpi hram hai seh! Kan kum le can hi kan thlarau thawn a thianghlim kum le can si hram hai seh! Cuticun lungawi kumah an cang thei ding; kan nun khal len Khrih ah nung in, kan thih khal len Khrih ah thi in kan um ahcun a ratsal tikah hnawmbal kai lole mawhsiatnak um lo ten daihnak thawn kan tong thei ding.


Nonawn zuamawknak - Chinland Today Media\nDecember 20, 2008 5:44 pm·1 comment\nTuini December 20, 2008 nazi 2:00pm ah Delhi Lailun Foundation pawl ih hohanak in Advance Christmas cu BCRC Hall New Delhi ah hlunghlai zetih tuahsuak.\nHimi ni hi Delhi thiltleng lakah danglam zetmi pakhat a sinak cu tik cucaan khiahmi a kim hlanah mipi cu Hall sungah an khat thepthep zo ih tonak tlenglo in inleng lam ah an ding theh zo.\nMaster of ceremony a kaitu Salai Uk Lian (Ukte) le Mai Siangte cun mipi 300 lenglo ra suak khawm pawl hnenah caan hman daan ding kimcangte sim phuannak an neih hnu ah Pu Hram Lian Bik in caan upnak a nei.\nThlacam theh ah mithmai soparten Steven Ral Kap Tluang in mipi nan zaten kan lo hmuak timi thu welcome speech a pe.\nLaimi ih rinsantlak zetmi Pu Tial Khal hnen ihsin “Thu le hla in kan tang ding” timi nazi hrek a sim hnu ah Rev. Kap Thuah Thang in Lailun Foundation hrangah thlacamnak a nei.\nVatthat ah Laimi in hruaitu lakih pakhat Pu Ro Za Thang cun hi Advance Christmas a rak hmanpi ih “Calai thansonak tawhfung” timi thuthawn pehpar aw in thucah tawi a nei ve. Dr. Run Bik khal cun calai lam le hla khal ih kan thanso a tulzia pawl sim relnak a nei.\nDelhi lam Lailun Foundation hotu Pa Ngin Za Pum cun Lailun Foundation thuhla kimcang zetin simfiang nak a neih hnu ah Falam Chin Women Development Society President Pi Hrang Tin Sung in mipi thucahnak a nei sal. Zo cio khalin a sunglawi in a ropi tin an rel celcel.\nCa nganzuamawknak cu hi himi 20 December thlen hlan zarhhnih ihsin zuamawknak neihthawk arak si ih zuamawkmi catlang cu “Ka hngilh theilomi Christmas” timi a si ih, a pakhtnak laksawng a ngahtu cu Mai Thian Ni Dim a si.\nPakhatnak laksawng ih a kentelmi cu India Rupee tawkfang nawn le sunlawinak capi a si. Himi ca ngan zuawmawknak a checktu hi Pastor Run Cung Mang (Malaysia) ihsin a si. Hi’ ni ih hlunghlai zetih a langnak sanbik ih an relmi cu hlasak zuamawknak ruangah a si.\nThangthar nonawn hlir pungkhawm in an mai hlahphuah mi cia, an nganmi hla cu ca phek in zohfeltu pawl hnen ah an pe. Thangthar nonawn pawl in hlasak zuamawknak an nei ding timi thuhla atheitu pitar le putar, nuhak te tiangin an pawk theh.\nHlasak zuawmawknak ih a teltu pawl hi mi 17 lenglo an si ih mi pathum in laksawng an sawng. Hlasak zuamawknak a zohfeltu pawl cu Saya Sui Nei Piang, Pu Hrin Kam, Rev. Dr Khaw Lian Uk pawl an si.\nHlasak zuamawnknak ih laksawng a dawgtu pawl\n1st Laksawng a dawngtu : Tluang Cung Nung\n(Khua-nu sersiammi kan lairam)\n2nd Laksawng a dawngtu : Mai Khuah Hlei Par\n(Sim le relthiamlomi lairam)\n3rd Laksawng a dawngtu : Salai Lal Mal Sawm Tluang\n(Ka duhmi lairam)\nHi hla zuawmawknak ih laksawng adawngtu pawl hin thiamzet in an zai hleiah lai thuamten hla an sak ih an hlasakmi khal an mai phuah a si ih hlei ah a sak tik khal ah feeling zet in an sak a si. Hi (3) pawl khal in sunlawinak capi le India rupee an dawng ve.\nFalam Union Delhi (FUD)in Tin Jubilee lawm\nChin National Day New Delhi ah\nVuangyi Chuk Falam Ra Ding\nMetro station ah manbangza thleng\nSalai Justin Thang says:\non December 20, 2008 at 10:02 pm\nA tha tuk aw! Maw Pathian kan Chin mi te in hruai sinsin hram. Hla sak thu nan rel mi cu a zoh ka va hiar ve aw. Ca ih an ngan daan in an thiam zia cu malte a lang zo.A thiam tak tak ding tin khal ka zum. India lam in khal kan Chin hla thatha rak suak leh hram seh law tiah thlaza ka cam.


US Missionary (10) Thuhla Rel Ding - Chinland Today Media\nUS Missionary (10) Thuhla Rel Ding\nFebruary 9, 2010 2:51 am·0 comments\nKan dung January 29, 2010 ih Haiti nauhak (33) lai mawtaw thawn Dominican Republic ram ih phur tumtu Baptist kawhhran missionary (10) cu ramri ah kaih an si ih, nauhak firnak thubuai tuahsak an si.\nAsinan kan dung tlawngkai ninga ah anmah runsuah tumtu lawyer cun Haiti acozah hnenah a dilsak ih, sumpai hmuhter tul loih ‘bail’ in suahter a si. Hih missionary (10) hin Haiti acozah theihpinak zianghman nei loin nauhak kum (3) ihsin kum (6) hrawng cu ram dangih thiar an rak tum ruangah ‘Nu le Pa nei lo farah nauhak zohkilnak inn’ ih ret an tumnak cu pomsak an si lo.\nMissionary pawl cun “January 12, 2010 ih linghnin ah nauhak tampi kum 2 ihsin kum 12 tiang cu kan run suak ih, a tam sawn cu nu le pa nei an si vekin, thuneitu pawl hnenah kan ret saal. Kan duhbik cu Dominican Republic ram ah Haiti ih harsatnak tuartu nauhak pawl zohkilnak ‘Orphanage Home (Farah nauhak inn) tuah kan tummi a si tiah an hotubik Laura Silsby cun a sim.\nUS secretary of state Hillary Clinton cun ‘Haiti pawlih tawlrel ding a si’ tiah a ti. Haiti acozah cun ‘sumpai cawh kuanter in, a suahter a si hmanah thla (3) sungah an thubuai tawlrel theh an si ding ih, nauhak firnak a si pang ahcun kum (15) tiang thawng tla thei an si. An thubuai pawl cu Laura Silsby in Haiti ram ah Baptist missionary pawl thawn hnatuan a hohanak ah siseh, nauhak pawl a runsuahnak ah siseh Haiti acozah in a theihpinak cahnah felfaizet a nei maw timi cu an zingzawi lai dingmi a si. Missionary pawl aiawh in thuthennak ih thusimtu Edwin Coq cun ‘tui’ zarh sungah an suahter thei, asina’n thubuai cu a thok fang lawng a si’ tiah a ti. – AP\nBritain cun raalkap nauhakbik mithi hmusuak\nLeitlun raalpi vei (2) nak (WW-II) ih British raalkap hnatuantu mithi nauhakbik cu kan dung tlawngkai ninga ni ah Commonwealth War Graves Com- mission cun an hmusuak. Reginald Earnshaw cu kum 14 lawng a si lai ah Navy pawl bawm dingin raalkap a tuan thok ih, acozah cun raalkap hna a tuanter thei cu a malbik kum 15 a si ruangah Earnshaw khalin hotu pawl hnenah ‘kum (15) ka si’ ti’n thuphan a rak per.\nCun, German pawl vanzam in Earnshaw tei’ tonak longpi cu bomb in a siatsuah ruangah July 06, 1941 ah a thi, a thih ni ahcun kum 14 le ni 152 lawng a si. Ahlan ih nauhakbik record neitu cu Raymond Steed a si ih, cupa cu a thih lai ah kum 14 le ni 207 ih upa a si. – AP\nThla (6) sungah US ah tapung cangvai thei\nKan dung tlawngkai nihnih ni ah CIA (Central Investigation Agents) Director Leon Panetta cun US Congress hmai ah ‘tuni ihsin hmailam thla (3) asilole thla (6) sungah US ram sungah tapung pawlin nasazet in cangvaihnak neih a tum thei tiah a sim. Panetta ih simfiangnak ahcun kan dung kum December thla ih Detroit vanzam siatsuah tumtu pakhat airport ih an kaihmi Nigeria rammi pakhat lawngih cangvaih daan zoh in, caan reipi cu US ram sungah tapung cangvaihnak lamzin dangdang hawlin an timtuah rero zo ti a fiang ti a si. Congress ih member pawl (sena- tor) hrekkhat cun Obama ih hruainak cu a hlan ih tapung pawl kaihkhih lawng si loin, hremnak nasa sawn le dodalnak nasa sawn ih cangvai dingin an forh. Panetta hin Senate Intellignet Committee hnenah US cu ralring ih um dingin a forh. – AP\nHram: Hruaitu LCF


Yangon Ah Mithi An Tam Deuhdeuh, Nikhat Ah 800 An Thi – Meifar\nYangon ramsung ah Covid-19 ih thi an tam deuhdeuh ih nikhat 800 hrawng an thi, mithi ruak urkannak khalah a hlompin an urkang.\nTlawmngai pawlkom pakhat in “Mithi an tamtuk ruangah mithi ruak thiar ding khal kan daihaw nawn lo, mithi ruak urkangtu pawl khal sun le zan rori in an urkang nan an neh cuang lo. Ni 2 liamzo ahcun nikhat ah 600 hrawng mithi an um.\nTu’ahcun nikhat ah mithi 800 hrawng an um thlang, vengkhat ah 2/3 tla mithi an um ih veikhat thiar in kan thiar lawlaw” a ti. Mithi pawl cu oxygen haidaih awklonak ruangah a si tlangpi, mithi tuamnak ding bag khal aum nawn lo, lei ding khal aum nawn lo ruangah mithi ruak cu a rem dandan in an tuam.\nOxygen Assistance Team from South Dagon in “Catbang loin phone call kan dawng, oxygen kan ṭul tuk, a thawsam zo, Flow Meter khui ah kan lei thei ding ti pawl phone call kan dawng ringring. Mani sun tla cu oxgyen ṭul poimawh tuk hlir phone call kan dawng tamtuk ruangah phone dang kan lei bet. Kan theitawk in kan bawm ko nan kan neh lo a si” a ti.


Kawppi Hawldan Tha - Chinland Today Media\nKawppi Hawldan Tha\nSeptember 24, 2012 8:25 am·0 comments\nDr. Timothy Sui Lian Mang\n“Cun Bawipa Pathian in milai hi amah lawngih um ding cu a ṭha lo; amah bawmtu ah rualpi ka tuahsak ding, tiah a ti.” (Sem. 2:18)\nMilai cu kim loih sersiam a si. Pathian in milai a sersiam tikah mi pakhat famkim lo a hrek lawngin a tuah. Mi malte lawng in nupi pasal nei loih um theinak Pathian thilpek an co. Culopawl hmuah cu nupi pasal nei ding kan si. Bible zirhtu saya tamsawn in mi in nupi pasal a hawl tikah a taksa hrek, a kawppi a hawl a si ti hi an zum thluh. Kawppi hawl ti hi Pathian ih a sersiam mi kan taksa hrek kan hawl tinak a si. Taksa hrek pahnih kawm tik lawngah taksa famkim pakhat a si thei. Kum upa kawppi hmuzopawl in fala tlangvalpawl hi kawppi hawldan sim le zirh ding an si. Kawppi hawltu cu mi kim lo kha milai famkim ih canternak a si. Taksa hrek lawngin a kawppi hmu loih a um a si ahcun a nun a hlawhtlingin mual a nei taktak thei lo. A kawppi ding hmungahtu lawng mifamkim a si. Asinan, a mil-aw lo mi kawm pang a si ahcun harsatnak tampi a um ding. ‘Pathian ih a kawm zo mi cu milai in then hlah seh,’ ti hi kan zum. Curuangah Pathian ih i sersiamsak mi hi zo bik a si pei ti cu fimkhur zet le thlacamnak thawi hawl a tul. Nupi pasal neihawknak hin kawhhran nasa zetin a khawih thei. Insang ah buainak a um cun kawhhran buainak a si ko. Kawppi hawldan dik an thiam a tul. Kawppi hawldan thuhla ah Pathian rawn ding a si. Mai’ duhnakah Pathian hruai tum le lungkimter ve tum ding a si lo. Pathian ih a tha a ti mi kha lungkim thluh thei dingin na duhhrilnak kha Pathian hnenah pe thluh aw. Na mit hmangin, na thluak hmangin, nangmai’ duhhrilnak hmangin haihawt hlah. Leitlun mipawl cun awlte’n an neiaw ih, awlte’n an thenaw sal. Khristian hrangah cun thihnak siar loin le uiretnak siar loin nupa thenawk hi Bible in a siang lo. Curuangah ti ciamciamih Pathian lungkimnak hngak thiam a tul zet. Kawppi hawldan tlangpi kan tarlang hnik ding:\nJakob le Rachel ih neihawknak kha taksa duhumnak a tel a si. Jakob le Leah ih neihawknak ah kha cun taksa duhumnak a tel lo. Taksa duhumnak hi kan hnawl men ding a si lo. Kawppi hrilnak ah hin taksa duhumnak hi a tel lo thei lo. Asinan kawppi hrilnak ah cumi lawng cu a tawk lo. A dang tahnak tampi a um. Taksa duhumnak khal cu tahfung pakhat a si ve men.\nPathian mihman zet Dr. Bevan in hiti’n a ti, “Pathian in mi hmuahhmuah hrangih unau dingah a lo tuah. Asinan mi nupi maw pasal si dingah cun taksa duhumnak, hipnak a um a si.” Taksa hipnak, duhumnak hi cu milai ih um cia mi, kan neih cia mi a si.\nNa kawppi ding thawn umtlang nuam na ti a tul. Nan nunnak taktakin nan thinlung a milaw ih, umtlang nuam na ti mi a si a tul. Nan duhdan, nan thinlung a milaw lo a si ahcun nei hlah aw. Ziangsimaw kimlonakte nan karlakah a um a si. Umtlang nuam na tinak tla can tawite sung lawng a si lo ding, kum 30, 40 a rei khalah nuam na ti mi a si a tul.\nA. Harhdamnak (Health):\n(1) Duhdawtnak cun a neh thei:\nDuhdawtnak in kawppi damlo ringring khal thate’n a kilkhawi thei. Taksa mibanglo, piangsual, damlo cia khal duhdawtnak ruangah nupa ah an neiaw ko. England ram ah mitcawnu kha pafel zet pakhat in nupi ah a nei dah. Kawhhran thuanthu ah cuvek tampi kan hmu thei. Duhdawtnak a nasat tuk ih ruangah a duhdawtnak cun taksa cahlonak a neh thei.\n(2) A tlangpi thuah:\nAsinan, mi hmuahhmuah in cuvek duhdawtnak cu neih a si lo. A tlangpi thuah taksa cahlonak, damlonak cun nupa nun hlimnak a siatsuah. Kawppi a nat leuhleuh a si ahcun a kawppi ve cun a pumpekawk ringring a tul ding ih, insang nun hlimnak, nawmnak tampi cu a khawihsiat ding. A caklo, a damlo sawn khalin hmaisawngnak a nei ding. A tuamhlawmtu hrang khalah thincemnak a um thei. Curuangah harhdamlonak khal hi insang buainak, harsatnak petu a si thei. Duhdawtnak cuaitertu a si thei. Neihawk pekte laiah cun a si lo hmanah, lehhnu vivoah buainak a suak thei. Neihawknak hlawhtling dingah cun nupa harhdam veve a tul ti hi ka zum taktak.\nB. Cithlah thuanthu (Herodity):\nKawppi ding kan hawl tikah a pipu lam thuanthu harhdamnak thuah siseh, nun ziaza lam thuah siseh kan zingzawi a tul. Bulpak harhdamnak lawng khal zoh ding a si lo.\n(1) Cithlah sawngsin tiangih tuarnak:\nHi thu hi Scientific lam lawngih theih mi a si lo. Bible khalah kan hmu. Pathian dan cu hiti’n a si, “Milem nan be lo pei; a hmaiah nan lu khal nan kun lo pei, ziangahtile keimah cu Bawipa nan Pathian ka si. Keimah huatu parah cun a tefasin san, san thum san li tiang cawhkuannak ka thlenter. Sikhalsehla keimah i duh le ka thukampawl a thluntu parah cun ka duhdawtnak cu cat loin san thawng tampi tiang ka thlenter a si (Suah. 20:5,6). Mino tampi cu an nun a sual zet, ziangahtile an pupapawl in thli an vawrh (Hosea. 8:7). Cuvek milai cu rundam an si thei, nuntharin an nung thei ko. Rundam si hman sehla, nupi pasal dingah duhthu an sam lo. A sualnak cu Zisuh in a ngaithiam, rundam a si ko. Asinan a fate cu awlte’n an piangthar lo ding. Sual ci, thatlonak ci cu cithlah sawng vivo tiang a tlengaw thei. Piantharnak cu cuvekin a tlengaw thei lo.\nTefasin ah hin nunsual zetzet an um thei. Vawi hnih vawi khat ah mangbangza a si theu mi cu khavek Thlarau mi sung ihsin ziangti’n khavek misual a suak thei? Ziangti’n khatluk mitha sung ihsin misual a suak thei? Sualralnak tlengaw sawngsin mi ruangah a si thei? Thli an vawrh asile thlipi a khawm ding” (Hosea. 8:7).\n(2) Pathian zangfahnak\nNupi pasal neiaw zo, pupa sual neipawl cun Pathian zangfahnak an hawl a tul. Ziangkim hi Pathian kut sungih um a si. Pathian in pupa thiltisualnak sung khalin in runhim thei.\nC. Insungsang thuanthu:\nMirang thufim ah hiti’n a um dah, “A insang ka nei lo, amah lawng nupi/pasal ah ka nei.” Hi thufim hi cu a dik lo ding. Nunau in pasal a neih ahcun a sungkuain an thlun.\n(1) Insang nundan:\nInsang nundan hin ziangmawzat tal cu in neh cio. Kawppi dingih insang nuntu-khawsakdan zingzawi le theih a tul. An insang ukawkdan a mawi maw, a fel maw? An strict maw, midang hnenah ziangvek lungput nei mi an si? tvk., pawl theih a tul. Cuti’n hmai lam thu a hei ruat thei ding. Kan insang ih nuntu-khawsakdan cu kan duh maw, duh lo simaw insang thar kan din tikah kan theihawk lo lai khalah kan keng. An insang hlun nundan a duh lo mi le a lungkim lo mi khal, insang thar a din tikah a suahpi thotho.\nHi thu hi cu pahra ah pahra a suahpi tengteng cu ka ti ngam lo nan, pahra sungah pasarih cu a suahpi tengteng ka ti ngam. Vawi le khat ah a insang hlun nun lang lo hmansehla, nuamte’n a suak leh ding. Curuangah kawppi hawl lai pawl in hi thu hi theiin fimkhur zet a thupi.\nInsang pabik cu fate parah hrohrang zetih biak hmang le mithintawi a si ahcun a fanu, a fapa cu mithinsau, mizaidam cu an har zet ding. Insang nupa duhdaw-aw zet le mifel, mitha sungih si cun mizaidam, minem, mifel na hmu ko ding. Nupi pasal na hril tikah an nu le pa dinhmun ihsin ziangvek mi an si ding ti cu ziangmawzat cu na zingzawi thei ding.\n(2) Insang nu:\nNupi ih na duh mi cu a nu ziangvek mi a si ti zoh aw. Ziangmawzat cu a thumaw taktak. A nu in a pa a zohdan, a tuamhlawmdan vekin a lo zoh ve tengteng ding. Ziangahtile a nu in a pa a tuamhlawmdan kha kum 20 mi asile kum 20 a hmu, a zir ngah. Kum 20 lai ni tin a hmuh le a zir mi hmang loin tidan phun dang cu a hmang har zet ding. A thiam cia mi kha a hmang tengteng ding. Cuvek thothoin a pa in a nu a zohdan ihsin a fapa in a nupi a zohdan ding, a tuamhlawmdan ding cu kan thei thei.\n~himnakah lungruh zet, lunghak zet mi in biakawknak le leng lam ih vawi hnih vawi khat langnak ah cun nemin tla a lang thei ko. Asinan, ziangtik can ah simaw cun a lunghaknak a lang leh tengteng ding. Insang nem, mawi le tha ihsin thanglian a si ahcun umdan mawi, tawng mawi a hmang ko ding. Curuangah a si, nupi pasal neih hlanah kan kawppi dingih kan duh mi ih insang nuntu-khawsakdan kan zingzawi le kan theih a tul. Pahra sungah pasarih tal cun an nu le pai’ nundan an suahpi tengteng. An insang nundan kha na duhzawng a si maw? Khavek insungsang kha na din ding mi cu a si. Na duhzawng a si lo ahcun na kawppi dingih na ruah mi kha phiat men sawn aw.\n(3) An sungkua zate\nMipa in nupi a neih tikah a nupi ih insang zate’n a nei cih. Nunau khalin pasal a neih tikah a pasal insang zate’n a nei cih. Pakhat thawn lawng nan thiaw nan, a takakah cun a insang zate’n na nei.\nD. Kum thuah (Age):\n(1) Taksa lam:\nA tlangpi thuin nunau hi mipa hnakin an tar a awl. Kum bangaw khalah nunau hi mipa hnakin kum 5 in an pitlingsawn ih, kum 10 in an tar a awlsawn ti a si. Curuangah kum thuah cun mipa hi nunau hnakin kum 5,6,7 in upasawn sehla a tha.\n(2) Thinlung, khawruahnak lam:\nTaksa lam kum lawng si loin, thinlung lam kum a rak um ve. Taksa lamah cun kum upa zet nain, ruahnak-thinlung nauhak a um theih. Kum 30 kim hnu khalih kum 20 vek thinlung nei an um.\nTaksa kum upa maw, nupi dingah lungput upa na hrilsawn? Taksa lam na thupitter a si ahcun mipa hi upasawn sehla a tha, lungput-thinlung lam thuah cun nunau kum upasawn a tul. Thinlung-ruahnak lam pitling na duh ahcun mipa in amah hnakih kum upa a tul. Taksa lam thuah cun mah hnakih nauta a tha.\nE. Thinlung-khawruah duh mi le tumtahnak:\nA tlun lamih kan tarlang mi thu ngapawl hi cu taksa lam, leng lam an sideuh. Atuah sung lam nun, ziaza lam kan zoh hrih ding. Insang hlawhtling din dingah taksa leng lam tlinnak lawngin a ngah hrimhrim lo. Nuncan, ziaza, thinlung-khawruahnak lam le tumtahnak a tul. Sinak, ziaza le duhdan a bangawk loih, a hlatawk tuk a si ahcun nupa cun a rei hlanah an hlimnak a hlo ding ih, harsat buainak an tawng tengteng ding. Taksa duhumnak cu a langte sung hrang lawng a si ih, sinak-ziaza cun rei a daih. Zumlotupawl ih duhdawtawknak hi cu taksa duhumnak lam lawng hi an zohbik. Hi hi cu Bible in duhdawtnak dik le hman a ti mi cu a si hrimhrim lo. Duhdawtnak ah taksa duhumnak a um ko, asinan taksa duhumnak hi duhdawtnak a si lo. Duhdawtnak ah taksa duhumnak a tel ih lungput, ziaza bangawknak, naihawknak khal a tel ve. Curuangah duhdawtnak ah cun taksa lam duhumnak le thinlung-khawruahnak, duhdan, ziaza ngaihaw loin duhdawtnak diktak a um thei lo.\n(1) Duhdawtnak (Love):\nMi hrekkhat cu mi duhdawt thiam zetin mi tuamhlawm le tawngkam tha ui lo an um. Mi hrek cu daiteih um zuarzi men an um. Cuvek ziaza bangaw loin insang nuam din thei a har.\n(2) ~hatnak (Kindness)\nMi hrekkhat cu mi an duhdawt thiam lawng si loin mi zangfah-zawnruahnak an nei. thatnak ti mi cu midang zawnruahnak, midang thinnatter duhlonak a si. Ziaza bangaw mi thawn nan neihawk a si ahcun nan nun cu sullam nei, san nei a si ding. Midang zawnruahnak nei, midang thatnak ruatsak duhtu veve an neihawk ahcun insang hlawhtling din a awlte.\n(3) Tirhsiang le siang lo\nMitirhsiang zet cun mikhual le rualpi a neih tikah a neih mi hmuahhmuah cu ei dingah cabuai parah a ret theh mai. Cuvek minung kha mitirhfak zetin a neih a si ahcun an insang nun a nuam lo ding. A tirhfaktu sawn kha a thin a na ringring ding.\n(4) Tluangtlam le tluangtlam lo:\nSuahpiih tluangtlam hrimhrim an um ih, mitluangtlam lo zet an um. Cuvek ziaza milaw lo zet khal nupa dingah a tha lo.\n(5) ~awngkamih midik le dik lo:\nMi hrek cu tifekfek le a sinak vek cekciih tawng an duh. Mi hrek cun cuvek cu thupiah ruat loin an pawisa lo. Cuvek mizia bangaw lo khal insang an din tlang asile harsatnak a um thei.\n(6) Virvat le virvat lo:\nMi hrekkhat cu taksa cangvaihnak lamah siseh, thinlung lam thuah siseh virvat zet an um. Mi virvat lo thawn an neihawk a si ahcun milawk a har zet.\n(7) Thiangfai le fai lo:\nNu pakhat ka theih mi cu mithiangfai zet a si. An pa cu mibuahcih zet a si ih, an nu in an pai’ dungin thilripawl tla a remkhawm vivo theu. Asinan, an pa cu buahcih zet, thiangfai lo zetin a um thotho. Ni khat cu an inn ah ka va leng ih an pa in lukham zial parah a hlawn, tohkham tla a lingletin a hlawn ka va hmu. Ziangah hiti’n na tuah tiih ka suh tikah hiti’n i sawn, “Ziangahtile ka lungawi tuk lawmam, kan nu inn ah a um loih a pa tei’ inn ah a va leng,” tiin. An nu a thianfai tuk ruangah an pa khan har a ti tuk theu ih an nu a um lo cun zalen zetin a um hi a rak si.\n(8) Sinak, nuncan-ziaza bangaw:\nKhristianpawl in duhdawtnak ah taksa duhumnak le sinak, nuncan-ziaza bangawknak a tel ti hi kan hngilh loah a tha. Curuangah Khristianpawl in kawppi ding kan hril tikah taksa duhumnak lam lawng zoh le hril loin, thinlung-ruahnak, ziaza lam bangaw mi kan hril thiam a tul.\nWactmanee sim mi: Shanghai khawpi ah nupa toaw le thuelaw ringring mi ka hmu. An pa kha ziangah so nupi ah cun na thit ti’n ka sut. Anih in hiti’n i sawn, “Ka hmuh pek ihsin a mit tial dumte khan i cuai tuk. Asinan kan neihawk hnuah cun a mit mawite khal ka hngilh theh. Daiteih um ka duh laiah anih in hnih a duh. Nuamnaiteih cetcang ka duh laiah anih in zamrang ih cetcang a duh. Kan remaw thei hrimhrim lo. Thupi, hlapi ka ruah tum laiah a capoh duhtuknak tla hin ka thin a tawk, kan milawin kan remaw thei hrimhrim lo a ti.\nKawppi ding hril tikah leng lam taksa duhumnak lawng cu a tawk hrimhrim lo. Thinlung ruahnak lam kaihaw, milawk a thupi zet. Taksa duhumnak cu a rei hlanah a cuai mai. Neihawk hlanah cun taksa duhumnak hi mihip thei zet khal sehla, nupa nun ah hlawhtlinnak a pe hrimhrim lo,” tiah i ti. Cucu taksa duhumnak a si.\n(9) Vanram maw Hremhmun?:\nMi pakhat in vanram pahnih, hremhmun pahnih a nei theu. Insang nuam cu vanram vek a si ih, insang nuam lo cu hremhmun vek a si. Zumlotu in hremhmun pahnih an nei thei, leitlun an dam laiah hremhmun ah umin an thih hnuah kumkhua hremhmun ah an um ding. Khristian piangthar khalin leitlun dam laiah insang remawklonak, nawmlonak a um a si ahcun hremhmun ih um vek a si. A thih hnuah cun vanram ah cun a feh ko ding nan!\nNupinu pakhat mitawh hmang zet mi ka thei. Ni tin mi thawn an toaw ringring. A can ah cun thlarau mi zet bangin thla a cam, daite’n a um. Asinan a thintawi a suah can ah cun zohmanin an be thiam lo. An inn kiangkappawl thawn an toaw ringring. A pasal in mi a va lem ih, ngaithiam a va dil ringring. An nu inn a ra tin tinte’n an pa in mi thawn an toaw pang maw, ti a sut ih an toaw asile an pa in ngaithiam a va dil. Thungaite cun ni tin mi thawn an toaw hi a si hrimhrim. A pasal khan midaite um nupi neiin, a nupi khal khan mizathau, pawisak nei lo pasal nei sehla cu an insang nun cu hitlukin nuam lo le harsa an ti lo ding.\n(10) Ralrin peknak:\nKa hun sim bet hrih ding. I ngaithiam ko uh. Wactmanee in hiti’n a ti, “Kum tam nawn Shanghai khawpi ah hin Pathian hna tuanin ka um. Ka can hmun li then ih hmun khat hi cu insang buainak tifelnakah ka hmang. Ka hmuhtawn mi ihsin fala tlangvalpawl ralrin pek ka duh mi cu ziaza, thinlung-ruahnak, duhdan bangaw lo hi cu kawpawk lo a tha. Pasal hrangah siseh, nupi hrangah siseh, fate hrangah siseh harsat buainak a tam tuk. A tha hrimhrim lo.”\nCahlonak, tlinlonak ti mi cu ziang a si? Mi hrekkhat milaw zet an si laiah, mizangzel khal an um. Lawtnak cu diknak, thatnak, felnak a si ih, zangzelnak cu cahlonak, tlinlonak a si. Mi hrekkhat cu dik zetih tawng an um. Cu khal cu diknak a si. Mi hrekkhat in tawng bet an hmang, thuphan an per. Cucu nuncan ziaza cahlonak, tlinlonak a si.\n(1) Na kawppi dingih cahlonak, tlinlonak theicia aw:\nKawppi dingih tlinlonakah ziangti’n kan tuah ding? Nan hamawk hlanah na kawppi dingih cahlonak, tlinlonak theih theh tum aw. Hamawk hlan hrimhrim ah si seh. Neihawk hnuih kawppi ih cahlonak, tlinlonak hmuh le hawl cu a dik nawn lo. Thilsual a si lawng si loin, at hna khal a si. Neihawk hnuih cuvek ti cu a tlai tuk zo. Neihawk hnuah cun nupi khalin pasal lakah, pasal khalin nupi lakah a cang theitawkin mitcaw le hnaset vekih um a tul. Na kawppi ih tlinlonak cu hawl lo hmanin na hmu ding ih na hawl sinsin ahcun ziang rel ding a um? Neihawknak hi sualnak le tlinlonak hawlawknak ding hrangah a si lo. Nan neihawk hnu cun na mit hmang nawn hlah. Na kawppi ding na hril le na hawl laiah taksa duhumnak ih ruangah na mit cawter fawn hlah. An tlinlonak hmu thei lo koin na mit cawter hlah. Na kawppi dingih na ruah mi ih cahlonak, tlinlonak na hmuh hlanah neiaw dingin hmanhmawh hlah.\n(2) Tuar theih mi maw tuar theih lo mi?:\nTlinlonak ah hin tuar theih mi le tuar theih lo mi a um. Tuar theih lo dingih na hmuh mi tlinlonak neitu thawn hamawknak tuah hlah. Na kawppi dingih tlinlonak kha na ngaidam thei ko ding tiih na theihawk lawngah hamawknak tuah aw. Neihawk hnuih tlinlonak hmuh hin sullam a nei nawn lo.\n(3) Ralrin peknak:\nTlinlonak bangrep neipawl hi hmunkhat ah an umtlang thei ding ti’n ruat hlah. An harsasawn riangri.\nNeihawknak hlawhtling, insang hlawhtling si dingah pakhat le pakhat upatawk, zahderawk a tul. Hmuhsuam, nautat le hmuhniamawknak a um a si ahcun cui insang cu a siat a si ko. Pasal in nupi ih nuncan-ziaza a lawm, a upat, a zahder thiam a tul. Nupi khal in pasal ih ziaza le tlinnak ah a upat thiam le a lawm thiam a tul. Upatawknak um lo insang cu a cem a si ko. Duhdan, khawruahdan bangrep lo cun insang tluangtei’ fehnak a harter ih, upatawklonak cun insang dinnak hrampi a siatter rori.\nMi hrekkhat cun supawknak an nei lo. An duhtawkin an thin an tawiter. Kawppi ziangtluk a thin a na ding ti an ruat duh lo. Ziangah cuti’n an um? Ziangahtile anmai’ hmakhua lawng an ruat. Anmai’ diremnak lawng an hawl. Mi hrekkhat tla cu thintawi langter hi an di a riam zet. Kawppi hrangah cun a har zet ih, insang hlawhtling le nuam din taktak a har ding. Curuangah kawppi na hril hlanah kawppi dingih ziaza theih cia a tul. Ka tuar thei ding maw, tuar thei lo ding ti ruahfel cia a tul. Neihawk hlanah a ziaza upat ding hawl aw. A hleicein Pathian fatepawl kan neihawk tikah kan upatawk, kan lawmawk le kan zahderawk cu a tul hrimhrim. Mi upatnak nei lo le thiam lo cu nupi pasal nei dingah an tlak lo.\nRualremtei’ um theinak:\nPumpak tlinnak thuhlaih a dang hminsintlak pakhat cu nupi-pasal hi midang thawn remte’n an um thei maw? ti hi a si.\nNeihawknak (thitawknak) cu hmunkhat ih umnak a si. Mi hrekkhat midang rem lo, midang thawi umtlang thei lo an um. Rualremte’n midang an umpi thei lo. Mi in a nu le pa, a unau le a rualpi midang thawn rualremte’n a um thei lo a si ahcun ziangti’n insang nuam cu, cu nu, cu pa thawn dintlang thei ding na zumaw mawsi?\nThuthimnakah fala pakhat pasal neih a cu rero thlang. Cu nu in midang hnenah a pa in sia zetin a ti thu, a nu, unau dangpawl le midang khalin tha loih an ti thupawl mi a sim a si ahcun, cu nu cu na nupi ih na neih asile cuvek thothoin nangmah khal midang hnenah a lo sim leh tengteng ding. Cui falanu cu mi thawn rualremtei’ um theinak a tlasam rori a si.\nRualremtei’ midang thawi um thei mi thawn umtlang cu a nuam, a awl. A thupi zet mi pakhat a si.\nTaksa itumnak, thinlung-khawruahnak lam le ziaza thuhla kan zoh zo. Tu-ah cun thlarau lam nun kan zoh thlang hrih hnik pei.\n(1) Tumtah bangrep:\nPiangthar Khristian cun zumlotu (piangthar lo) kawppi ah lak hrimhrim lo ding a si. Insang nuam le hlawhtling si dingah taksa duhumnak le ziaza, lungput, ruahdan, duhdan bangawk lawng si loin, thlarau lam tumtahnak khalah pumkhat si a tul. A umzia le a sullam cu an pahnihin Pathian hnatuan duhnak an nei veve ding tinak a si. An pahnihin Pathian hrangih nung an si ding. Thil fate ah siseh, thil tum ah siseh an pahnihin Pathian hrangah an nung ding. Cuvek dinhmun ih neihawknak cun thumawknak hnget a nei riai a si.\n(2) Khrih cu Lal ah:\nNupa cu an pumpak nun veve ah Khrih cu Lal a si a tul. An insang lubik, thuneitu sangbik khal Khrih a si a tul. Cuti asile thubuai an neih tik khalah Bawipai’ hnenah an hlan thei ding. Insang roriih Pathian thu ih um, Pathian thu ih feh hi zoh a mawi taktak.\nPathian in thlawsuah lo pe hai hram seh.\nBet: 3nk FCFS mekazin ta lakmi a si.\nCawlhhahdam A Thupi Tuk\nCi Tuh Rah Seng


VCTH | Zo Kan Si\nHome » Zo Kan Si\nZo Kan Si\nVancung Thaihlio timi cu Falam khuasung um mino hrekkhat in Feb 14, 2003 ah rak din asi. VCTH cu pawlkom (organization) ti hnakin calai ṭhianrualkom (friend club) ti sehla a sual lo ding ka zum. Kan Chin lole Falam Calai um daan kan thlir tikah van ihsin, a sangnak hmun ihsin rak tlak mi calai lawnglawng deuh a rak tam. Tah ṭhimnak ah, Megazine pawl le cauk rak suah mi pawl a tam sawn cu biaknak lam lole phunsang tlawng lole calai pawlkom FLS or CLF tivek ih rak suah kha asi ṭheu. Mizanran mino leng le val tampi cu cahram, biazai tete rak ngan cu asi ko nan an zal sungah maw, cabu sung ah maw cutin um hmun nei lo in a rak ziam ṭheu. Curuangah mizaran mino tampi cu calai thawn kan/an hlat aw vivo. Mizaran, mino leng le val an thinlung sungih thuh mi calai thiamṭial phorhsuah thei tu sihram seh ti ruahsannak thawn VCTH cu rak din asi.\nKan rak ṭuansuak mi pawl, thla khat voikhat thuthang cazual kan rak suah; calai, ram thu le hla thawn pehpar aw in seminars kan nei; khuasung mino pawlkom awknak a hnget khoh sinsin theinak dingah bawhlung lehpannak nei a siih VCTH club din asi; khua le ram ṭhansonak hrang ah thazang thawn, dawhhna lamah, lamzin sial, lukaape kan pok ṭheu; Friday club kan ti ih tlawngkai ni nga zaan tinten khuasung kum upa hlanlai thu thei deuh tu, ralbawi rak ṭuan dahtu, niangnganzi tama(politicains) tivek pawl kan leng ih thu nuam rel khawmnak kan nei ṭheu.\nCui rak ṭuansuaknak ihsin kan mino lak ah ṭhansonak tampi in pek in ka hmu, Ca a ngan dah lem lo pawl tla ca an, kan ngan. Cui kan ngan mi ca cu kan rualpi pawl in an siar. Mah rualpi te ngan mi ti cu an siar ve ṭento ko. Cuhleiah VCTH in ca ngan thiam thar leh quality a nei mi baizai pu le pi pawl tla a rak sarsuak. Calai lawngah siloin Upa pawlih an theihnak in hlawm mi, ruahnak in pe mi pawl, mino pawl thawn kan rak pawlkom aw mi pawl tla cu tuni tiang man a nei zet mi, kan nun ih a hngilh thei lo mi camkhat caan a rak si.\nThu le hla a phunphun, dinhmun a phunphun, thlihrandaan a phunphun ruangah a duhdaw aw zet mi ṭhian le rual, laihri sempi pawl tla cu ṭhen aw tahrat in thlua le tlang dangdang ah ṭhen aw a rak si. Cui thlihran in kan Thaihlio tla cu a rak fen ve hmang. Cuticun VCTH cu a lang ten rak cawl cu asi. Cui boruak thlihran ih phenah ziang hman ih a fen le a hmit thei lo mi Thaihlio thinlung le thlarau cu kan thinlung sungah a cam ringring.\nVancung Thaihlio ti cu zate theih mi asi. A hleice in thuanthu roling a duhtu pawl in cu an thei sinsin ding. VCTH ti cu a mawi zet mi Vancung fala tinak asi ko. Mawinak lawng siloin fimnak, theihnak thawn a khat mi tla an si fawn. Kan VCTH tla hi thuanthu roling sungih vancung fala bangin kan miphun, khua le ram hrangah a mawi mi le theihkauhnak, ruahnak thazang a pe thei tu si hram seh ti ruahsannak thawn tu nan hnen ah http://www.vcth.net/ tin Chin website thar a thleng. Hih VCTH thla a zap salnak thawngin a ṭhenthek aw mi ṭhian le rual, calai rualpi pawl tla a finkhawm sal ding ti zumnak tumpi ka nei. Cuhlei-ah calai rualpi thar tampi tla sarsuak in hi VCTH cu kan tlanlennak calai tualrawn te sihramseh ti saduh ka that fawn. Ruahnak, cahram, nunthuleng, theihkauhnak, baizai, thu dangdang le siarnak lamin in ṭan pi cio hram uh law.\nYangon khawsung tlan bus pahnih pah-awk, mi 9 thi\nWai Luh Kyaw motorcycle MMK 710,000 in lei theih\nHakha Post in "Hakhanet" tiin TV Channel a thlah ding\n© 2011, ↑ VCTH


Zirhtu Saya/ma Pawl Hnen ih Cakuat | Falam Online Media\nZirhtu Saya/ma Pawl Hnen ih Cakuat\nMi tampi in zirhtu hmuahhmuah lakah phun hra tlawngta zirh tu an thupi cuang ding tin kan ruat ttheu. A ngaingai kan ti ahcun phunhrek zirhtu hnak in a thupi ce lo. Phun hra ong ding in kan zirh thei ding a thupi rualrual in phunhrek ihsin basic tthaten kan zirh thei khal a thupi zet ve asi.\nTuikum cazirkum cu Covid-19 ruangah kum dang hnak in a danglam cuang ding. Tlawng phuanh caan a tlai. Zirhtu le tlawnginn hnattuan pawl hrangah thianhlimnak lam hnattuan a tam cuang ding. Tlawngta pawl hmunkhat ah ca an zir tlang thei lo. Unau tlawng an fehtlang thei nawn lo. A hlan vek in suncaw keng in an duhmi rualpi thawn an ei tlang thei nawn lo. Recess caan ah an lek thei nawn lo. Kum dang hnak in an cazir ngah mi le an thiam mi khal a mal deuh tengteng ding.\nZirhtu pawl nan thupi ringring ko nan tui kum cu nan thupi hleice. Nan cazirh caan a tawi ih nan tlawngkai ni a mal. Sihmanhsehla zirhtu ttha pakhat hrangahcun tawifamkim in sankhuk deih tiang an cinken thei ding in na zirh thei thotho asi. Thaisun na zirh ding mi lesson plan nei cia thei zuam aw.\nCui na lesson plan cu pehzulh in kumcem tiang tuah thei tum aw. Tlawngta pawl hi text book sung ta lawng zirhtu si hlah aw. A lengca tampin siar awla na tlawngta pawl khal casiar ding in forhfial hai ringring aw. Text book sung ih ngankhumh lo mi nun ziaza mawi, thulunnak, midang zawnruatnak, rammi ttha (good citizen) sinak, thianhlimnak, harhdamnak, ramkhel thu, nulepa upat dan, tar upa le farah pawl duhdawt dan tivek pawl hi caankarlak ah zirh tel hai ringring aw.\nNa tlawngta pawl kha khuaruat dan (critical thinking skill) tla zirh hai aw. Text book sungta na zirh dan vek cekci in by heart ter hai hlah aw. Kan ram pi nih cun by heart system hmang hrih ko hmanhsehla nangmah nih a ttha lo ti na thei ahcun na thleng thok thei asi.\n“Be the change you wish to see in the world” Mahatma Gandhi. Na tlawngta pawl mahten thil tuah dan (creative mind) an nei thei ding khal in a phunphun in lamzin sial sak hai aw. Creative mind le critical thinking skill na zirh thei ahcun an san sung an lo hngilh dah lo ding. An hlawhtlinnak karbak pakhatnak ah an lo ruat ding ih an lo upat kumkhua ding asi.\nTuisun ih na zirh hai dan khan a tuhnu kum 10, 20, 30 ih an nunlamtluan ah danglamnak a suahpi thei pei maw timi kha nangmah le nangmah cekfel awk ringring aw. Ca an thiam lo tinten na thawi hai silen “mi thawi hmang” tin an lo thei ringring ding. Sihmanhsehla, ca an thiam lo mi kha an thiam ding in thinsau ten na zirh hai thei asi ahcun mi nun thleng tu na si ding. Tlawngta pawl ih ttih mi silo in ttihzah mi sawn si zuam aw!\nNa tlawngta pawl camibuai ong fang ih lungawi tu silo in hmat ttha zet ih ong thei ding in zirh hai aw. Na zirh hai mi ca kha nangmah nih tthaten study ta ringring aw. Na tlawngta nih ca an lo sut tikah ca-uk sung ih a phi zoh cop rero in sim hai hlah aw. An lo zumnak a tlak pang ding. Na tlawngta pakhat ciar ih an tthatnak kha an tlawngkaipi dang pawl hmai ah lawm/sim thei zuam aw! Cumi in an nun ah tampi hna a ttuan ding asi.\nTuisun tlawngta pawl thaisun ah ram uk tu, biaknak lam ah hruaitu, sipuazi tama milian, sibawi, engineer tivek thiamsang, zirsang maw an si ding fifir, rukru, mi that, pawngsual, rithaisi tham, thawngtlak, zu in so an si ding na duh? An nun dan azaten na control thei lo ih na thleng thei lo nan tampi na bawm thei hai asi. Na tlawngta an si sung cu an nun danglamter thei nak huham na kut ah a um asi.\nTuhnu kum 20-30 ah khi nu/pa cu ka tlawngta a rak si dah tin hmaihngal zet in le diriam zet in na sim duh silen tuisun ah thlaci ttha tuh aw!\nTlawngta pawl ih ttihzah upatmi, tlawngta nulepa pawl ih rinsanmi le zummi, hnattuanpi zirhtu dang pawl ih zohtthimtlak sihram keici!\nMay God bless all the teachers!!!\nMai Esther Dimte (Ramthlo)\n← Kedaam 100 luan Fir Tu an Kaai Ngah\nMyanmar ram hmaihngal tertu MiMi Aung (NASA) →\nRalkap Cozah in Chin State Administrative Council sungtel thar pahnih a Hril\nFebruary 11, 2021 Ni Hnem Sung 0\nHakha khua kiang ih Mawtaw cangsual ah Pafa nunnak liam\nHakha : Hmun 2 ah Mei a Kaang ih Inn Pakhat Kaang Ziamral\nMarch 4, 2021 Ni Hnem Sung 0