Zakon o elektricnoj energiji Republike Srpske - Pravo Bosna i Hercegovina\nZakon o elektricnoj energiji Republike Srpske\n#240 by matrix\n("Sl. glasnik RS", br. 8/2008 - prečišćen tekst, 34/2009, 92/2009 i 1/2011)\nZakon o električnoj energiji (Zakon) uspostavlja pravila za proizvodnju i distribuciju električne energije na prostoru Republike Srpske i domaće trgovine u ime Republike Srpske. Zakon reguliše uspostavljanje i rad elektroenergetskog sistema isključivo u naprijed navedenim oblastima.\nCilj ovog zakona je da utvrdi uslove potrebne za racionalan i ekonomičan razvoj djelatnosti proizvodnje i distribucije električne energije na prostoru Republike Srpske, da stvori uslove za život i rad i da promoviše preduzeća za pružanje javnih usluga za nesmetano snabdijevanje potrošača električnom energijom.\nZakon se zasniva na opšteprihvaćenim međunarodnim standardima na polju električne energije i teži da promoviše postepenu liberalizaciju nacionalnog tržišta električne energije. Pri tome Zakon slijedi principe nediskriminacije i ravnopravnosti lica i svojine.\nOvaj zakon je u skladu sa Zakonom o prenosu, Državnoj elektroenergetskoj regulatornoj komisiji i Nezavisnom operateru sistema u Bosni i Hercegovini (BiH Zakon), koji reguliše uspostavljanje i definiše funkcije i ovlašćenja Državne elektroenergetske regulatorne komisije za električnu energiju (DERK), Nezavisnog operatera sistema (NOS) i kompanije za prenos električne energije. Zakon BiH ima pravnu snagu na nivou Bosne i Hercegovine nad prenosom, DERK-om, NOS-om i funkcijama vezanim za prenos, DERK i NOS i u Republici Srpskoj, sa ciljem obezbjeđenja kontinuirane isporuke električne energije po definisanim standardima kvaliteta.\nU slučaju sukoba odredbi ovog zakona i Zakona o prenosu, Državnoj elektroenergetskoj regulatornoj komisiji i Nezavisnom operateru sistema u Bosni i Hercegovini u vezi sa prenosom pogona prenosnog sistema i međunarodnom trgovinom, primjenjivaće se odredbe Zakona o prenosu, Državnoj elektroenergetskoj regulatornoj komisiji i Nezavisnom operateru sistema električne energije u Bosni i Hercegovini.\n- "električna energija" označava robu za koju se proizvodnja, distribucija, promet i korišćenje propisuju odredbama ovog zakona i na osnovu njega donesenih podzakonskih akata;\n- "proizvodnja" označava proizvodnju električne energije u hidroelektranama, termoelektranama i drugim elektranama koje su priključene na prenosnu ili distributivnu mrežu, kao i proizvodnju za vlastite potrebe;\n- "proizvođač" označava fizičko ili pravno lice koje proizvodi električnu energiju;\n- "proizvođač za vlastite potrebe" označava fizičko ili pravno lice koje električnu energiju, u suštini, proizvodi za vlastite potrebe;\n- "nezavisni proizvođač" je proizvođač koji ne vrši funkcije prenosa ili distribucije električne energije na teritoriji Republike Srpske;\n- "obnovljivi izvori električne energije" označavaju izvore električne energije koji su sačuvani u prirodi i koji se obnavljaju u cijelosti ili djelimično, posebno energija vodotokova, vjetra, biomasa, geotermalna i neakumulisana solarna energija;\n- "prenos" označava prenošenje električne energije u visokonaponskom povezanom sistemu, sa ciljem njene isporuke krajnjim kupcima ili distributerima;\n- "distribucija" označava prenošenje električne energije kroz distributivne sisteme srednjeg i niskog napona, sa ciljem njene isporuke kupcima;\n- "kupci" označavaju kupce na veliko, krajnje kvali-fikovane i nekvalifikovane kupce i distributivna preduzeća;\n- "kupci na veliko" označavaju pravna lica koja kupuju i prodaju električnu energiju kupcima, sem krajnjim kupcima kojima nije dozvoljeno da slobodno biraju isporučioca električne energije i koja se, na teritoriji Republike Srpske, ne bave proizvodnjom, prenosom ili distribucijom električne energije;\n- "krajnji kupac" označava kupca koji kupuje električnu energiju za svoje vlastite potrebe i korišćenje;\n- "kvalifikovani kupac" označava kupca koji je priključen na prenosnu ili distributivnu mrežu i kome je dozvoljeno da električnu energiju kupuje po svom izboru;\n- "nekvalifikovani kupac" označava krajnjeg kupca za koga se električna energija dobavlja na regulisani način i po regulisanim cijenama (tarifama);\n- "interkonektori" označavaju opremu koja se koristi za povezivanje elektroenergetskih sistema;\n- "povezani sistemi" označavaju izvjestan broj prenosnih i distributivnih sistema koji su povezani pomoću jednog ili više interkonektora;\n- "korisnik sistema" podrazumijeva svako fizičko ili pravno lice koje snabdijeva ili koga snabdijeva neki prenosni ili distributivni sistem;\n- "snabdijevanje" podrazumijeva prodaju, uključujući i preprodaju električne energije kupcima;\n- "elektroenergetski objekti krajnjih kupaca" podrazumijevaju elektroenergetske objekte koji se nalaze iza mjesta priključenja na elektroenergetsku mrežu;\n- "postupak licitacije" označava postupak kojim se planirane dodatne potrebe i zamjena kapaciteta pokrivaju isporukama iz novih ili postojećih proizvodnih kapaciteta;\n- "trgovac" označava pravno lice koje se bavi trgovinom električne energije;\n- "DERK" označava Državnu elektroenergetsku regulatornu komisiju definisanu Zakonom o prenosu, Državnom elektroenergetskom regulatoru i Nezavisnom operateru sistema;\n- "NOS" označava Nezavisnog operatera sistema definisanog Zakonom o prenosu, Državnom elektroenergetskom regulatoru i Nezavisnom operateru sistema.\nElektroenergetski objekti, uređaji, vodovi i postrojenja elektroenergetskih preduzeća i krajnjih kupaca, u djelatnostima koje reguliše ovaj zakon, grade se, koriste i održavaju u skladu sa propisima Republike Srpske, standardima i tehničkim normativima koji se odnose na tu vrstu objekata, kao i propisima Republike Srpske kojima su utvrđeni uslovi u pogledu zaštite životne sredine i ne smiju ugrožavati bezbjednost ljudi i imovine.\nII - ELEKTROENERGETSKA POLITIKA\nVlada Republike Srpske vodi elektroenergetsku politiku u skladu sa Zakonom o energetici i ovim zakonom.\nElektroenergetskom politikom koja je sastavni dio energetske politike obezbjeđuje se:\n- struktura i kvalitet napajanja električnom energijom,\n- dugoročna uravnoteženost razvoja elektroenergetske i energetske privrede u cjelini sa kretanjem potrošnje energije,\n- mogućnosti korišćenja različitih primarnih izvora energije,\n- upotreba obnovljivih izvora za proizvodnju električne energije,\n- briga za efikasno korišćenje energije,\n- očuvanje ekološke ravnoteže pri proizvodnji, prenosu i korišćenju električne energije,\n- konkurentnost na tržištu električne energije i tržištu drugih vidova energije,\n- kvalitetno snabdijevanje električnom energijom na tržištu električne energije u Republici Srpskoj i\n- racionalna potrošnja električne energije.\nElektroenergetskom politikom obezbjeđuje se pristup na distributivnu mrežu po principu nediskriminacionog pristupa treće strane.\nVlada Republike Srpske donosi dugoročne i godišnje elektroenergetske bilanse.\nElektroenergetskim bilansima okvirno se planira ukupna potrošnja električne energije i načini snabdijevanja električnom energijom u srednjoročnom i dugoročnom periodu, u saradnji sa NOS-om.\nElektroenergetski bilans sadrži:\n- strukturu potrošnje električne energije,\n- način snabdijevanja električnom energijom,\n- zahtjeve u pogledu ekološke zaštite i mjere kojima se ona obezbjeđuje,\n- strukturu i karakteristike potrošnje novih i proširenje postojećih potrošača,\n- viškove električne energije,\n- planove i prognoze, na osnovu preporuka proizvođača i distributera, u kooperaciji sa NOS-om.\nDugoročni elektroenergetski bilans odnosi se na razdoblje od pet godina unaprijed.\nIII - OBAVLjANjE ELEKTROENERGETSKE DJELATNOSTI\nElektroenergetskim djelatnostima koje su predmet ovog zakona smatraju se:\n- proizvodnja električne energije,\n- trgovina i snabdijevanje električnom energijom.\nElektroenergetske djelatnosti iz člana 8. obavljaju:\n- preduzeća za proizvodnju električne energije,\n- preduzeća za distribuciju električne energije,\n- preduzeća za trgovinu i snabdijevanje električnom energijom.\nPreduzeće iz stava 1. ovog člana, kao i preduzeća koja obavljaju jednu ili više elektroenergetskih djelatnosti iz člana 8. Zakona, a koja u strukturi kapitala, direktno ili indirektno, imaju najmanje 50% (pedeset odsto) plus jednu akciju ili udjela u vlasništvu Akcijskog fonda Republike Srpske, jesu javna preduzeća, u smislu člana 2. Zakona o javnim preduzećima ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 75/04) i obavljaju djelatnost od opšteg interesa u smislu člana 4. Zakona o sistemu javnih službi ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 68/07).\nPreduzeća iz stava 2. ovog člana prvenstveno obavljaju elektroenergetsku djelatnost od opšteg interesa, kao obavezu u sistemu javne usluge, radi:\n- snabdijevanja nekvalifikovanih kupaca i kvalifikovanih kupaca električne energije, koji se u skladu sa propisima snabdijevaju kao nekvalifikovani kupci,\n- proizvodnje električne energije radi snabdijevanja nekvalifikovanih kupaca i kvalifikovanih kupaca električne energije, koji se u skladu sa propisima snabdijevaju kao nekvalifikovani kupci i\n- distribucije električne energije za sve kupce.\nPored javnih preduzeća iz stava 2. ovog člana, obavezu pružanja javne usluge mogu imati i druga preduzeća koja su se na to obavezala kao koncesionar u ugovoru o dodjeli koncesije, u svrhu proizvodnje električne energije, što se navodi u uslovima dozvole za obavljanje elektroenergetske djelatnosti.\nProizvodnjom električne energije, na način i pod uslovima utvrđenim ovim zakonom, mogu se baviti preduzeća iz stava 1. ovog člana, građani i pravna lica za svoje potrebe, uz mogućnost plasmana viškova električne energije na tržište.\nPreduzeća za proizvodnju električne energije i preduzeća za distribuciju električne energije ne mogu se baviti poslovima prenosa električne energije nakon uspostavljanja kompanije za prenos Bosne i Hercegovine.\nPreduzeća koja za svoje potrebe kupuju električnu energiju kao nekvalifikovani kupci ne mogu se baviti proizvodnjom električne energije za tržište, osim onih koji imaju obavezu pružanja javne usluge.\nU cilju sigurnog i ekonomičnog snabdijevanja kupaca električnom energijom u sistemu obaveze javne usluge, efikasnog korišćenja proizvodnih kapaciteta i poboljšanja konkurentske sposobnosti na tržištu električne energije, javna preduzeća iz člana 9. stav 2. ovog zakona zaključuju ugovor, kojim uređuju međusobne ekonomske odnose.\nUgovor iz stava 1. ovog člana uvažava principe koje odlukom utvrđuje Vlada Republike Srpske, a koji se zasnivaju na sljedećim osnovima:\n- tarifama i cijenama utvrđenim od strane Regulatorne komisije za energetiku Republike Srpske i Državne elektroenergetske regulatorne komisije,\n- tržišnim cijenama na slobodnom tržištu električne energije,\n- zadovoljavanju potreba svih kupaca električne energije koji se snabdijevaju u sistemu obaveze javne usluge,\n- ravnopravnom učešću proizvodnih preduzeća u snabdijevanju kupaca koji se snabdijevaju električnom energijom u sistemu obaveze javne usluge, što podrazumijeva njihovo jednako procentualno učešće u odnosu na bilansiranu proizvodnju za svako proizvodno preduzeće,\n- jedinstvenoj ponudi na tržištu električne energije kod prodaje viškova i nabavci nedostajućih količina električne energije za snabdijevanje kupaca u sistemu obaveze javne usluge i\n- pružanju pomoćnih usluga u okviru balansno odgovorne strane.\nDo zaključivanja ovog ugovora, u cilju zaštite opšteg interesa, uređenje međusobnih ekonomskih odnosa javnih preduzeća iz člana 9. stav 2. ovog zakona vrši se na osnovu odluke Vlade Republike Srpske.\nIV - REGULISANjE OBAVLjANjA ELEKTROENERGETSKE DJELATNOSTI\nRegulisanje elektroenergetskih djelatnosti iz člana 8. Zakona vrši Regulatorna komisija za energetiku Republike Srpske (u daljem tekstu: Regulatorna komisija).\nNadležnosti Regulatorne komisije su:\n- nadzor i regulisanje odnosa između proizvodnje, distribucije i kupaca električne energije, uključujući i trgovce električnom energijom,\n- propisivanje metodologije i kriterijuma za utvrđivanje cijene korišćenja distributivne mreže i cijena snabdijevanja nekvalifikovanih kupaca električnom energijom i metodologije za utvrđivanje naknade za priključenje na distributivnu mrežu,\n- donošenje tarifnog sistema za prodaju električne energije i korišćenje distributivne mreže,\n- utvrđivanje tarifnih stavova za korisnike distributivnih sistema i tarifnih stavova za nekvalifikovane kupce,\n- izdavanje ili oduzimanje dozvola za proizvodnju, distribuciju i trgovinu električnom energijom,\n- donošenje opštih uslova za isporuku električne energije.\nU izvršavanju ovlašćenja i obavljanju funkcija, u skladu sa svojim ovlašćenjima po ovom zakonu, Regulatorna komisija je nadležan da:\n- unapređuje efikasnost, pouzdanost i ekonomičnost sistema za proizvodnju, distribuciju i razmjenu električne energije;\n- unapređuje konkurentnost;\n- podstiče efikasnost, ekonomičnost i sigurnost u korišćenju električne energije;\n- reguliše sigurnost snabdijevanja, kvalitet usluge i tarife, imajući u vidu interese kupaca i potrebe preduzeća za isporuku električne energije;\n- obezbjeđuje pravičnost u snabdijevanju električnom energijom;\n- obezbjeđuje transparentno i nediskriminatorsko ponašanje na tržištu električne energije;\n- obezbjeđuje da elektroenergetska djelatnost na teritoriji Republike Srpske ne utiče nepovoljno na zdravlje, sigurnost i zaštitu životne sredine;\n- nadzire efikasnost mehanizama i postupaka koji obezbjeđuju sistemsku srednjoročnu i dugoročnu ravnotežu između potrošnje i isporuka električne energije;\n- stvara uslove za razvoj elektroenergetskog sistema (proizvodnje i distribucije);\n- donosi mjere za sprečavanje zloupotrebe monopolskih ponašanja korisnika dozvole izdate od strane Regulatorne komisije .\nRegulatorna komisija propisuje pravila i procedure i u skladu s tim Regulatorna komisija rješava sporove između učesnika.\nRegulatorna komisija određuje troškove sporova između učesnika i njegova odluka o troškovima je obavezujuća za stranke u sporu.\nRegulatorna komisija je dužan da, na zahtjev stranke, rješava u sporu u vezi sa:\n- pravom na napajanje električnom energijom,\n- pravom pristupa na distributivnu mrežu,\n- obavezom isporuke električne energije,\n- tarifama po kojima se energija isporučuje,\n- zastojima u napajanju električnom energijom,\n- odbijanjem isporuke električne energije i\n- kvalitetom napajanja električnom energijom.\nZa rješavanje zahtjeva iz prethodnog stava Regulatorna komisija može imenovati pravno ili fizičko lice da radi na prikupljanju činjenica.\nU svom radu Regulatorna komisija sarađuje sa Državnom elektroenergetskom regulatornom komisijom (DERK), Nezavisnim operaterom sistema (NOS) i Jedinstvenom prenosnom kompanijom Bosne i Hercegovine, a o svom radu dužan je izvještavati Narodnu skupštinu Republike Srpske, najmanje jednom godišnje.\nRegulatorna komisija može zahtijevati od svakog imaoca dozvole da osigura podatke i informacije koje su mu potrebne u svrhu primjene ovog zakona.\nImalac dozvole dužan je dostavljati podatke i informacije iz stava 1. ovog člana u traženim rokovima, te sarađivati sa Regulatornom komisijom .\nInformacije imaoca dozvole Regulatorna komisija dužan je koristiti samo u svrhu obavljanja svoje djelatnosti.\nImalac dozvole koji u obavljanju svojih dužnosti dođe do podataka za koje se može logično pretpostaviti da su povjerljivog karaktera obavezan je čuvati povjerljivost takvih podataka.\nV - PROIZVODNjA ELEKTRIČNE ENERGIJE\nPreduzeće koje obavlja djelatnost proizvodnje električne energije ima pravo:\n- u svojim proizvodnim objektima koristiti izvore energije koje smatra najpovoljnijim, proizvodeći potrebnu energiju, poštujući tehničke karakteristike i uslove zaštite okoline, koji su utvrđeni u dozvoli i određeni propisima;\n- ugovarati isporuke i prodaju električne energije pod uslovima utvrđenim ovim zakonom i drugim propisima;\n- pristupa prenosnoj mreži pod uslovima koje utvrđuje Državna regulatorna komisija za električnu energiju, odnosno pristupa distributivnim mrežama pod uslovom koje utvrđuje Regulatorna komisija .\nPreduzeće koje obavlja djelatnost proizvodnje električne energije ima obavezu da:\n- poštuje uslove iz dozvole za obavljanje elektroenergetske djelatnosti,\n- posjeduje mjerni uređaj koji omogućava određivanje energije koja se predaje u odgovarajuću mrežu,\n- pridržava se pravila djelovanja na tržištu koja su propisana za tržište električne energije,\n- zadovoljava i poštuje propisane tehničke i pogonske uslove, kao i uslove zaštite okoline.\nU skladu sa Zakonom o prenosu, regulatoru i operateru sistema električne energije Bosne i Hercegovine, a radi osiguranja jedinstvenog tržišta električne energije u Bosni i Hercegovini, te nediskriminišućeg tretmana građana Bosne i Hercegovine pri distribuciji i snabdijevanju električnom energijom, ovim zakonom utvrđuje se obaveza obezbjeđenja potrebnih količina električne energije svim pravnim, odnosno fizičkim licima u nadležnosti Regulatorne komisije pod jednakim uslovima. Izuzetno od odredbe člana 54, a u skladu sa članom 63. ovog zakona, Regulatorna komisija će odgovarajućom dozvolom, odnosno izmjenama dozvole obuhvatiti obavezu snabdijevanja potrošača unutar Brčko Distrikta Bosne i Hercegovine, kako je precizirano u st. 4. i 5. ovog člana.\nElektroprivreda Republike Srpske dužna je da obezbijedi električnu energiju u količinama neophodnim za zadovoljavanje svih potreba nekvalifikovanih i kvalifikovanih kupaca u Republici Srpskoj.\nElektroprivreda Republike Srpske može zaključiti ugovor sa licenciranim javnim komunalnim preduzećem u Brčko Distriktu, koji predviđa snabdijevanje električnom energijom do 100% predviđenih godišnjih potreba potrošača u Brčko Distriktu, te mogućnost automatskog produženja važenja takvog ugovora.\nElektroprivreda Republike Srpske može ponuditi ugovor iz stava 4. ovog člana do 30. oktobra tekuće godine. Ukoliko do 30. novembra tekuće godine takav ugovor ne bude zaključen ili ukoliko licencirano javno komunalno preduzeće iz Brčko Distrikta ne zaključi takav ugovor sa drugim isporučiocem električne energije ili ne dođe do automatskog produženja jednog od navedenih ugovora, Elektroprivreda Republike Srpske dužna je da obezbijedi 50% predviđenih godišnjih potreba Brčko Distrikta za električ nom ener gi jom.\nObaveze Elektroprivrede Republike Srpske regulisane prethodnim st. ovog člana, kao i sadržaj i trajanje bilo kojeg ugovora zaključenog u saglasnosti sa tim obavezama biće usklađeni sa aktivnostima i dinamikom otvaranja tržišta električne energije u Bosni i Hercegovini.\nElektroprivreda Republike Srpske će obezbijediti električnu energiju u količini navedenoj u st. 4. i 5. ovog člana za Brčko Distrikt Bosne i Hercegovine po istim uslovima i tarifnim stavovima koji se primjenjuju na istu kategoriju potrošača u Republici Srpskoj u skladu sa mjernim mjestom. Cijena električne energije koja se naplaćuje javnom komunalnom preduzeću Brčko Distrikta neće uključivati distributivne troškove unutar Brčko Distrikta.\nObjekti za proizvodnju električne energije moraju zadovoljavati utvrđene kriterijume zaštite okoline i osiguravati trajnu kontrolu uticaja na okolinu.\nPreduzeće koje u pojedinačnom proizvodnom objektu proizvodi električnu energiju, koristeći otpad ili obnovljive izvore energije, na ekonomski primjeren način i u skladu sa mjerama zaštite okoline, može steći položaj kvalifikovanog proizvođača, po osnovu uslova koje propisuje Regulatorna komisija .\nPodsticaje za proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora, uključujući i otpad, kao i kombinovanu proizvodnju toplotne i električne energije propisuje Regulatorna komisija , a sve u svrhu postizanja ciljeva proizvodnje električne energije iz obnovljivih izvora i energetske efikasnosti, definisanih elektroenergetskom politikom iz člana 5. ovog zakona.\nVI - DISTRIBUCIJA ELEKTRIČNE ENERGIJE I PRISTUP DISTRIBUTIVNOJ MREŽI\nDistributivni sistem čine elektroenergetski objekti (postrojenja i vodovi) kojima se razvodi električna energija kupcima.\nU cilju nesmetanog funkcionisanja tržišta električne energije na teritoriji Republike Srpske distributivna mreža mora biti dostupna svim korisnicima na transparentan i nediskriminirajući način, u skladu sa kriterijumima iz ovog zakona.\nZa rad (pogon), upravljanje, održavanje i razvoj distributivnog sistema odgovoran je operater distributivnog sistema (distributer).\nDistributer je dužan da omogući prenos električne energije kroz svoju mrežu, kao i distribuciju električne energije na svom području na osnovu zahtjeva korisnika mreže, što podrazumijeva i da operiše sa distributivnom mrežom u skladu sa tehničkim mogućnostima mreže.\nDistributer ima pravo i obavezu da vrši snabdijevanje korisnika sistema i kupaca električnom energijom na svom području djelovanja, ako je tako utvrđeno u dozvoli za obavljanje djelatnosti.\nDistributer električne energije:\n- garantuje pouzdanost rada distributivne mreže i održavanje parametara kvaliteta električne energije;\n- osigurava usklađeno djelovanje distributivne mreže sa prenosnom mrežom, te priključenim mrežama i postrojenjima korisnika;\n- daje informacije Nezavisnom operateru sistema o budućim potrebama za električnom energijom;\n- osigurava pristup distributivnoj mreži za treće strane prema utvrđenim kriterijumima.\nDistributer priprema kratkoročne i dugoročne planove razvoja i izgradnje distributivne mreže.\nPlanovi iz stava 1. ovog člana rade se u skladu sa strategijom energetskog razvoja Republike Srpske i prostornoplanskim dokumentima iz oblasti uređenja prostora.\nDistributer je obavezan osigurati tajnost povjerljivih podataka koje dobija od drugih elektroenergetskih preduzeća i kupaca, osim ako se posebnim propisom ne zahtijeva javno objavljivanje određenih podataka ili njihova dostava nadležnim državnim tijelima.\nPodaci o mogućnostima korišćenja distributivne mreže su javni.\nDistributer je dužan da omogući pristup mreži proizvođačima električne energije i kvalifikovanim kupcima električne energije na nepristrasan način, prema načelima regulisanog pristupa treće strane.\nDistributer može odbiti pristup mreži zbog ograničenih tehničkih ili pogonskih mogućnosti.\nProizvođač električne energije i / ili kvalifikovani kupac električne energije, kojem je odbijen pristup mreži, mora biti informisan o razlozima odbijanja pristupa, koji moraju biti objektivni, nediskriminirajući, te čvrsto utemeljeni i propisno potkrijepljeni.\nProizvođač električne energije, odnosno kvalifikovani kupac električne energije kojem je odbijen pristup mreži ili je nezadovoljan uslovima pristupa može podnijeti žalbu Regulatornoj komisiji .\nKada proizvođač električne energije i kupac namjeravaju zaključiti ugovor o isporuci, a nisu mogli dobiti pristup mreži, mogu izgraditi direktan vod, uz prethodno pribavljenu saglasnost Regulatorne komisije .\nPogon i način vođenja distributivne mreže u elektroenergetskom sistemu uređuje se mrežnim pravilima.\nMrežnim pravilima posebno se propisuju:\n- tehnički i drugi uslovi za priključak korisnika na mrežu;\n- tehnički i drugi uslovi za siguran pogon elektroenergetskog sistema radi pouzdanog snabdijevanja kvalitetnom električnom energijom;\n- postupci pri pogonu elektroenergetskog sistema u kriznim stanjima;\n- tehnički i drugi uslovi za međusobno povezivanje i djelovanje mreža.\nMrežna pravila donosi distributer, a odobrava Regulatorna komisija . Ova pravila ne mogu biti u suprotnosti sa pravilima izrađenim od strane NOS-a za prenosnu mrežu.\nPrenos električne energije putem distributivne mreže vlasnik mreže može ograničiti samo u posebnim slučajevima:\n- kada je to iz razloga sigurnosti elektroenergetskog sistema, pogonskih razloga ili iz razloga sigurnosti ljudi opravdano, što treba posebno dokazati;\n- kada to propisi o zaštiti okoline zahtijevaju;\n- kada to ugrožava pogon kombinovanog procesa proizvodnje toplotne i električne energije ili pogon izvora regeneracijske energije iz otpadnih materijala;\n- kada to ugrožava sistem proizvodnje električne energije.\nVII - KUPCI\nDanom primjene ovog zakona svi kupci sa godišnjom potrošnjom električne energije većom od 10 GWh mogu steći položaj kvalifikovanog kupca.\nStatus kupca iz stava 1. ovog člana stiče se na osnovu rješenja Regulatorne komisije i u skladu sa kriterijumima koje propisuje Regulatorna komisija .\nKvalifikovani kupac ne može izgubiti status dok zadržava utvrđeni nivo potrošnje i ispunjava kriterijume kojima se stiče status kvalifikovanog kupca.\nU skladu sa dinamikom otvaranja tržišta Regulatorna komisija može propisati snižavanje potrošnje iz stava 1. ovog člana i druge kriterijume po kojima se stiče status kvalifikovanog kupca.\nKvalifikovani kupac može slobodno izabrati snabdjevača električne energije.\nKvalifikovani kupac i snabdjevač električne energije koga on slobodno izabere ugovaraju količinu i cijenu električne energije koja je predmet ugovora.\nNekvalifikovani (tarifni) kupci snabdijevaju se električnom energijom u sistemu obaveze javne usluge snabdijevanja po cijenama iz tarifnog sistema za prodaju električne energije.\nVIII - SISTEM IZDAVANjA DOZVOLA\nU elektroenergetskom sektoru izdaju se:\n- dozvola (licenca) za obavljanje djelatnosti proizvodnje u proizvodnim objektima snage preko 1 MW, distribucije, snabdijevanja i domaće trgovine,\n- elektroenergetska saglasnost,\n- dozvola za izgradnju elektroenergetskih objekata snage preko 1 MW.\nDozvole za obavljanje djelatnosti za proizvodnju, distribuciju, snabdijevanje i domaću trgovinu izdaju se pravnim i fizičkim licima koja:\n- imaju upis u odgovarajući registar za obavljanje elektroenergetske djelatnosti,\n- ispunjavaju uslove tehničke opremljenosti za obavljanje djelatnosti,\n- ispunjavaju ekonomskofinansijske uslove bitne za obavljanje djelatnosti,\n- ispunjavaju uslove zaštite na radu, zaštite od požara i uslove zaštite okoline.\nDozvole za obavljanje djelatnosti za preduzeća u oblasti proizvodnje, distribucije, snabdijevanja i trgovine električne energije na području Republike Srpske daje Regulatorna komisija .\nRegulatorna komisija izdaje dozvolu za obavljanje djelatnosti na osnovu podnesenog zahtjeva.\nPostupak izdavanja dozvole je javan i vodi se u skladu sa objektivnim i javnosti poznatim kriterijumima na nediskriminirajući i transparentan način.\nRegulatorna komisija je dužan da se konsultuje o uslovima svake dozvole prije izdavanja dozvole i da pozove zainteresovane strane da daju komentare na nacrt dozvole kroz proces javne rasprave - konsultacije.\nAko korisnik dozvole proda svoj posao ili ako traži da prenese svoju dozvolu ili kontrolišući (upravljački) interes, novi vlasnik mora dobiti dozvolu ili odobrenje za takav transfer od Regulatorne komisije .\nU rješavanju zahtjeva za izdavanje, produženje, izmjenu, dopunu ili prenos dozvole Regulatorna komisija se pridržava pravila koja samostalno donosi.\nPravila iz stava 1. ovog člana obavezno sadrže postupak podnošenja zahtjeva i kriterijume izdavanja dozvole, koja moraju uključivati:\n- bezbjednost elektroenergetskog sistema, instalacija i pripadajuće opreme,\n- zaštitu okoline,\n- korišćenje zemljišta i određivanje lokacije,\n- korišćenje javnog zemljišta,\n- energetsku efikasnost,\n- prirodu primarnih izvora,\n- elemente za ocjenu tehničke, ekonomske i finansijske mogućnosti i drugih bitnih karakteristika podnosioca zahtjeva.\nKriterijumi i postupci za izdavanje dozvole su javni.\nSvi postojeći pravni subjekti u oblasti proizvodnje, distribucije, snabdijevanja i trgovine električnom energijom u Republici Srpskoj obavezno podnose zahtjev za dozvolu najkasnije u roku od 90 dana od dana uspostavljanja Regulatorne komisije .\nZahtjev za izdavanje, produženje, izmjenu, dopunu ili prenos dozvole podnosi se Regulatornoj komisiji u formi i na način propisan pravilima usvojenim od strane Regulatorne komisije .\nAko Regulatorna komisija odbije zahtjev za izdavanje dozvole, obavezan je o istom dati obrazloženje podnosiocu zahtjeva, u skladu sa pravilima i propisima koje donosi Regulatorna komisija .\nDozvola za proizvodnju električne energije daje se za tačno određeni period, ali ne duži od 30 godina, računajući od datuma početka proizvodnje.\nDozvola za distribuciju električne energije daje se za tačno određeni period, ne duži od 30 godina, za tačno određeno područje.\nDozvola za obavljanje djelatnosti trgovine i snabdijevanja električnom energijom izdaje se na period do pet godina, s tim da Regulatorna komisija može odobriti produženje važenja dozvole.\nDozvola za obavljanje djelatnosti trgovine i snabdijevanja električnom energijom kvalifikovanih kupaca može se izdati preduzećima koja obavljaju djelatnost proizvodnje električne energije i drugim pravnim licima, pod uslovom da su ova preduzeća samostalna u odnosu na preduzeća za distribuciju električne energije (operatera distributivnog sistema).\nZa snabdijevanje nekvalifikovanih (tarifnih) kupaca na određenom distributivnom području izdaje se posebna dozvola za snabdijevanje nekvalifikovanih kupaca.\nUslovi za dobijanje dozvole za snabdijevanje nekvalifikovanih kupaca obuhvataju obavezu snabdijevanja kupaca kojima nije dozvoljeno da slobodno biraju svog snabdjevača, te način određivanja i nadziranja primjene cijena za ove kupce i standarde kvaliteta snabdijevanja.\nIzdavanjem dozvole za trgovinu i snabdijevanje električnom energijom može se utvrditi pravo korisniku dozvole da trguje sa kupcima koji imaju pravo izbora snabdjevača (kvalifikovanim kupcima), kao i sa drugim korisnicima dozvole za obavljanje elektroenergetskih djelatnosti.\nDa bi dobio dozvolu za trgovinu i snabdijevanje podnosilac mora podnijeti odgovarajuće dokaze o ispunjavanju tehničkih, administrativnih i finansijskih uslova, u skladu sa pravilima koja donosi Regulatorna komisija .\nTrgovina i snabdijevanje električnom energijom, izuzev snabdijevanja nekvalifikovanih kupaca, vrši se slobodno u skladu sa uslovima iz ovog zakona i izdatom dozvolom.\nAko korisnik dozvole izdate od Regulatorne komisije čini prekršaj po ovom zakonu ili ne ispunjava svoje obaveze iz dozvole, Regulatorna komisija će pismenim putem upozoriti korisnika dozvole o nedozvoljenoj radnji, određujući rok u kojem će to otkloniti.\nSankcije ili postupak protiv korisnika dozvole ne odlažu otklanjanje posljedica iz prethodnog stava.\nAko poslije perioda iz stava 1. ovog člana prekršaj ili neispunjavanje obaveze iz dozvole još postoji, Regulatorna komisija može poništiti dozvolu, bez obzira na postupak protiv korisnika dozvole.\nKorisnik dozvole mora za vrijeme trajanja dozvole, a na zahtjev krajnjeg kupca, u okviru svoje djelatnosti, otklanjati smetnje u redovnom snabdijevanju električnom energijom.\nUnutar područja za koje je distributivna dozvola data korisnik dozvole je obavezan da poveže i distribuiše električnu energiju svim krajnjim kupcima koji su dobili saglasnost za priključenje u tom području.\nZabranjeno je krajnjim kupcima da samovlasno priključuju na električnu mrežu svoje energetske objekte, uređaje i instalacije.\nAko elektroenergetski objekti, uređaji i instalacije krajnjeg kupca ne ispunjavaju propisane tehničke uslove, može se privremeno odbiti priključenje na elektroenergetsku mrežu i odrediti rok u kome je krajnji kupac dužan da otkloni nedostatak.\nDozvolu za izgradnju elektroenergetskih objekata izdaje Regulatorna komisija .\nCertifikat za ispunjavanje uslova iz dozvole za izgradnju svakog elektroenergetskog objekta daje Regulatorna komisija u skladu sa ovim zakonom.\nNakon isteka dozvole za izgradnju, ukoliko dozvola nije produžena ili prenesena ili objekat bude korišćen za druge namjene, korisnik dozvole mora demontirati i ukloniti sve objekte i urediti zemljište u skladu sa zahtjevom Regulatorne komisije u roku od dvije godine od dana isteka dozvole.\nKorisnik dozvole mora obezbijediti garanciju na iznos potreban za izvršenje radova iz prethodnog stava.\nRegulatorna komisija može, u interesu Republike Srpske, osloboditi korisnika dozvole od demontaže i uklanjanja objekata iz stava 1. ovog člana.\nOdredbe ovog člana ne odnose se na korisnika dozvole za trgovinu.\nU posebnim slučajevima, zbog opšteg interesa, Regulatorna komisija može promijeniti uslove navedene u dozvoli za izgradnju.\nPrije donošenja odluke o promjeni uslova dozvole za izgradnju Regulatorna komisija mora uzeti u obzir trošak koji se može pojaviti za korisnika dozvole zbog promjene uslova, kao i opšte koristi i štete koje su rezultat te promjene.\nPromjenu uslova navedenih u dozvoli za izgradnju Regulatorna komisija može odobriti i na zahtjev korisnika dozvole ili na svoju inicijativu.\nZahtjev za promjenu uslova u dozvoli za izgradnju korisnik dozvole podnosi na osnovu pravila koje usvaja Regulatorna komisija .\nIX - PRIKLjUČENjE NA ELEKTROENERGETSKU MREŽU\nZa priključenje novog objekta na distributivnu mrežu ili povećanje priključne snage postojećeg objekta korisnik distributivne mreže plaća distributeru naknadu za priključenje.\nNaknada za priključenje obuhvata naknadu za izgradnju priključka, uključujući i opremanje mjernog mjesta mjernim uređajima i naknadu za obezbjeđenje uslova za priključenje kroz povećanje kapaciteta distributivne mreže.\nPriključak iz stava 2. ovog člana je osnovno sredstvo distributera.\nStrukturu i ukupan iznos naknade za priključenje utvrđuje Regulatorna komisija na osnovu metodologije za utvrđivanje naknade za priključenje na distributivnu mrežu.\nMjerni uređaj predstavlja mjesto primopredaje električne energije i mjesto razgraničenja odgovornosti za predatu, odnosno preuzetu električnu energiju između distributera i korisnika distributivnog sistema.\nPrilikom izgradnje priključka distributer je dužan da vodi računa o lokaciji mjernog uređaja na način koji će mu obezbijediti nesmetan pristup.\nDistributer je dužan da, u roku koji se propisuje opštim uslovima za isporuku i snabdijevanje električnom energijom, o svom trošku izvrši prilagođavanje lokacije mjernih uređaja krajnjih kupaca iz kategorije potrošnje "domaćinstva" na način koji će omogućiti razgraničenje odgovornosti iz stava 1. ovog člana i efikasno očitavanje mjernih uređaja.\nKorisnici distributivnog sistema mogu predati mjerne uređaje u vlasništvo distributera koji je dužan od momenta preuzimanja da vrši njihovo održavanje, zamjenu i verifikaciju u skladu sa tehničkim i metrološkim propisima.\nKorisnici distributivnog sistema koji ne predaju mjerni uređaj u vlasništvo distributeru, dužni su da o svom trošku vrše njihovo održavanje i zamjenu, u skladu sa tehničkim i metrološkim propisima.\nKorisnik distributivnog sistema dužan je da omogući ovlašćenim predstavnicima distributera pristup mjernim uređajima i električnim instalacijama u svom vlasništvu, kao i mjernim uređajima, objektima i opremi u vlasništvu distributera koji se nalaze na njegovom posjedu radi očitanja, testiranja, pregleda, provjere ispravnosti, otklanjanja kvarova, izmještanja i zamjene, kao i radi obustave isporuke.\nKorisnik distributivnog sistema dužan je da zaštiti neovlašćeni pristup mjernim uređajima koji su na njegovom posjedu.\nZa svaki pojedinačni priključak na elektrodistributivnu mrežu korisnik distributivnog sistema prije pribavljanja odobrenja za građenje pribavlja elektroenergetsku saglasnost.\nElektroenergetska saglasnost sadrži energetske i tehničke uslove, kao i druge uslove propisane opštim uslovima za isporuku i snabdijevanje električnom energijom koje treba da ispuni planirani elektroenergetski objekat korisnika distributivnog sistema prije priključenja na distributivnu mrežu.\nKorisnik distributivnog sistema je dužan pribaviti novu elektroenergetsku saglasnost ako se mijenjaju parametri priključka na osnovu kojih je izdata ranija elektroenergetska saglasnost.\nO zahtjevu za dobijanje elektroenergetske saglasnosti odlučuje, putem javnog ovlašćenja, distributer, u skladu sa odredbama Zakona o opštem upravnom postupku, u roku od 30 dana od dana podnošenja zahtjeva.\nIzrada priključka, postupak i rokovi priključenja, način plaćanja i druge odredbe pobliže se definišu ugovorom o priključenju između korisnika distributivnog sistema i distributera.\nRegulatorna komisija odlučuje o žalbi na rješenje distributera iz st. 1. i 3. ovog člana, kao i o žalbi u vezi sa zaključenjem ugovora iz stava 5. ovog člana, u roku od 60 dana od dana prijema žalbe sa potrebnom dokumentacijom, a u skladu sa pravilima i procedurama iz člana 27. ovog zakona.\nX - SNABDIJEVANjE ELEKTRIČNOM ENERGIJOM\nSnabdijevanje električnom energijom vrši se u skladu sa ovim zakonom, opštim uslovima za isporuku električne energije, tarifnim sistemom za prodaju električne energije i ugovorom koji zaključuju snabdjevač i kupac.\nOpštim uslovima za isporuku električne energije uređuju se naročito:\n1) uslovi i način davanja elektroenergetske saglasnosti za priključenje novih, odnosno povećanje priključne snage postojećih potrošača električne energije, kao i sadržaj i način zaključivanja ugovora o uslovima za priključivanje, odnosno povećanje priključne snage potrošača električne energije;\n2) slučajevi povećanja snage, odnosno potrošnje električne energije;\n3) uslovi pod kojima se elektroenergetski objekti priključuju na distributivnu mrežu;\n4) uslovi, način i rokovi zaključivanja ugovora o snabdijevanju električne energije, obaveze snabdjevača u kontinuiranom snabdijevanju krajnjih kupaca kvalitetnom električnom energijom i obaveze krajnjih kupaca;\n5) uslovi i način pristupa i korišćenja elektrodistributivne mreže;\n6) način mjerenja i utvrđivanja potrošnje električne energije i tačnost mjernih uređaja;\n7) obaveze krajnjeg kupca u pogledu zaštite mjernih uređaja koji su u njegovom posjedu od neovlašćenog pristupa;\n8) način obračuna i uslovi plaćanja električne energije;\n9) mjere koje se preduzimaju u slučaju kvarova u elektroenergetskom sistemu i mjere zaštite elektroenergetskog sistema od prekomjerne potrošnje;\n10) uslovi i način obustavljanja isporuke električne energije;\n11) uslovi, način, mjere i redoslijed ograničenja isporuke električne energije u slučaju manjka električne energije;\n12) način utvrđivanja količine i snage neovlašćeno utrošene električne energije, kao i način obračuna i naplate tih količina električne energije;\n13) uslovi i način priključenja elektroenergetskih objekata, gradilišta i privremenih objekata;\n14) način obavještavanja krajnjih kupaca u slučaju obustavljanja i ograničenja isporuke električne energije.\nTarifnim sistemom utvrđuju se kategorije krajnjih kupaca, tarifni elementi za izračunavanje (formiranje) cijene električne energije koja se isporučuje i način njihove primjene.\nUgovor o kupoprodaji električne energije zaključuje se u skladu sa Zakonom o obligacionim odnosima.\nUgovor o kupoprodaji električne energije za tarifne (nekvalifikovane) kupce električne energije obavezno sadrži:\n1) količinu i način utvrđivanja cijene električne energije,\n2) način i rokove isporuke,\n3) mjesto predaje i mesto mjerenja,\n4) način obračuna i plaćanja,\n5) vrijeme na koje se ugovor zaključuje,\n6) odgovornost za neizvršavanje, odnosno neuredno izvršavanje obaveza iz ugovora,\n7) druga prava i obaveze u skladu sa zakonom, opštim uslovima za isporuku električne energije i tarifnim sistemom za prodaju električne energije.\nXI - OBUSTAVLjANjE I OGRANIČENjE ISPORUKE ELEKTRIČNE ENERGIJE\nKorisnik dozvole za distribuciju može obustaviti isporuku električne energije u slučaju:\n- redovnog i vanrednog održavanja,\n- pregleda i remonta,\n- ispitivanja i kontrole mjerenja i\n- proširenja mreže.\nPredviđeno obustavljanje korisnik dozvole za distribuciju mora izvršiti u što kraćem roku.\nObustavljanje isporuke električne energije iz stava 1. ovog člana korisnik dozvole za distribuciju obavezno najavljuje najkasnije 24 časa prije preuzimanja radnji iz stava 1. ovog člana.\nKorisnik dozvole za distribuciju, uz prethodno upozorenje, obustavlja isporuku električne energije krajnjem kupcu ako u roku određenom u upozorenju ne ispuni svoje obaveze, u sljedećim slučajevima:\n- ako krajnji kupac ometa isporuku električne energije drugom kupcu,\n- ako krajnji kupac zabrani ili onemogući licima koja imaju ovlašćenje korisnika dozvole za prenos ili distribuciju za pristup do svojih dijelova priključaka, zaštitnih i mjernih instrumenata, energetskih objekata i uređaja i kada ti uređaji stvaraju smetnje,\n- ako krajnji korisnik ne poštuje posebne uslove o ograničenju isporuke električne energije, u skladu sa ovim zakonom.\nKorisnik dozvole za distribuciju obustavlja isporuku električne energije krajnjem kupcu, uz prethodno obavještenje, ako on u roku određenom u obavještenju ne ispuni svoje obaveze, u sljedećim slučajevima:\n- ako krajnji kupac, na opomenu korisnika dozvole za distribuciju, ne snizi snagu, odnosno količinu električne energije na ugovorenu vrijednost u zahtijevanom roku,\n- ako krajnji kupac ne plaća isporučenu električnu energiju u roku određenom ugovorom o isporuci električne energije, odnosno opštim uslovima za isporuku električne energije.\nKorisnik dozvole za distribuciju obustavlja isporuku električne energije krajnjem kupcu bez prethodnog upozorenja ili obavještenja:\n- ako krajnji kupac radom svojih energetskih objekata i uređaja ugrožava život i zdravlje ljudi ili ugrožava okolinu,\n- ako krajnji kupac u roku koji odredi korisnik dozvole za distribuciju ili odgovarajući inspekcijski organ ne odstrani ili do zahtijevane granice ne smanji smetnje koje prouzrokuju njegovi objekti i uređaji,\n- ako krajnji kupac bez saglasnosti korisnika dozvole za distribuciju priključi na mrežu svoje objekte, uređaje i instalacije ili drugima omogući priključenje objekata, uređaja i instalacija preko svojih objekata, uređaja i instalacija.\n- ako krajnji kupac onemogući pravilno registrovanje obračunskih količina ili troši energiju bez propisanih mjernih uređaja ili mimo njih.\nKorisnik dozvole za distribuciju dužan je krajnjeg kupca kojem je obustavljena isporuka električne energije, na njegov račun, ponovo priključiti na mrežu kada krajnji kupac otkloni razloge za obustavljanje isporuke električne energije.\nKorisnik dozvole za distribuciju električne energije, koji je krajnjem kupcu neosnovano obustavio isporuku električne energije, mora, na svoj račun, ponovo priključiti njegove objekte, uređaje i instalacije na svoju mrežu, u roku od 24 časa, računajući od trenutka kada se ustanovi neosnovano obustavljanje isporuke.\nKrajnji kupac kojem je zbog učinjene štete korisniku dozvole isključena električna energija dužan je korisniku dozvole nadoknaditi štetu.\nKrajnji kupac kojem je korisnik dozvole za distribuciju neosnovano obustavio isporuku električne energije ima pravo na nadoknadu štete koja mu je time prouzrokovana.\nŠtetu iz st. 1. i 2. ovog člana utvrđuje Regulatorna komisija .\nAko dođe do nenadanog i nepredviđenog manjka električne energije na tržištu, pri čemu je ugrožena sigurnost ljudi i cjelovitost mreže, Vlada Republike Srpske, uz prethodnu konsultaciju Regulatorne komisije , donosi uredbe u kojima ograničava isporuku električne energije određenim kategorijama krajnjih kupaca, određuje red ograničenja, način upotrebe električne energije i obaveznu proizvodnju električne energije.\nVlada Republike Srpske, Regulatorna komisija i korisnici dozvola moraju učiniti sve što je moguće da se manjak električne energije što prije otkloni.\nMjere i aktivnosti koje proizilaze iz st. 1. i 2. ovog člana sprovodi Vlada Republike Srpske uredbama.\nXII - IZGRADNjA I ODRŽAVANjE ELEKTROENERGETSKIH OBJEKATA\nRadi izgradnje i održavanja elektroenergetskih objekata izgrađenih na nekretnini koja nema direktan pristup sa javnog puta, korisnik dozvole ima pravo prolaza preko zemljišta na kome druga lica imaju pravo svojine, odnosno korišćenja.\nSvoje pravo iz stava 1. ovog člana korisnik dozvole ostvaruje na osnovu saglasnosti koju, po njegovom zahtjevu, daje nadležni opštinski organ uprave.\nIzuzetno, korisnik dozvole, u cilju obezbjeđenja uslova za redovno i nesmetano snabdijevanje krajnjih kupaca električnom energijom, može da se, u hitnim slučajevima, koristi pravom prolaza do elektroenergetskih objekata i bez saglasnosti nadležnog opštinskog organa uprave.\nKorisnik dozvole dužan je vlasnicima, odnosno korisnicima zemljišta iz st. 2. i 3. ovog člana da nadoknadi štetu koju pričini prolazom preko tog zemljišta.\nVlasnici, odnosno korisnici nekretnina koje se nalaze ispod, iznad ili pored elektroenergetskih objekata i objekata u funkciji proizvodnje električne energije ne smiju izvoditi radove koji ometaju namjensko korišćenje tih objekata, odnosno obavljanje elektroprivredne djelatnosti ili ugrožavaju sigurnost ljudi i imovine bez saglasnosti korisnika dozvole.\nIzgradnjom objekata ili izvođenjem radova u blizini elektroenergetskih objekata i postrojenja ne smije se ometati normalno korišćenje tih objekata i postrojenja.\nZabranjeno je nanošenje štete elektroenergetskim objektima i ometanje njihovog rada.\nZabranjeno je zasađivanje rastinja na zemljištu iznad, ispod ili na nepropisnoj udaljenosti od elektroenergetskih vodova i postrojenja kojima se može ugroziti sigurnost tih vodova, odnosno postrojenja, ljudskih života i imovine.\nKorisnik dozvole ima pravo da radi redovnog korišćenja i održavanja, odnosno zamjene izgrađenog elektroenergetskog objekta održava trasu kresanjem ili otklanjanjem rastinja iznad, ispod ili pored tih elektroenergetskih objekata bez naknade vlasnicima zemljišta.\nZabranjeno je ometanje preduzimanja mjera iz stava 2. ovog člana.\nAko se, u cilju održavanja elektroenergetskih objekata na zemljištu na kojem je bila odobrena i izvršena čista sječa, mora izvršiti kresanje ili sječa naknadno izraslih stabala koja ugrožavaju elektroenergetske objekte ili ometaju njihovo normalno korišćenje, nije potrebno pribavljanje nove dozvole za sječu ni ponovno plaćanje naknade vlasnicima.\nPrije izdavanja uslova za uređenje prostora za izgradnju ili rekonstrukciju objekata koji se nalaze u blizini elektroenergetskih objekata ili objekata u funkciji proizvodnje električne energije organ uprave nadležan za izdavanje uslova za uređenje prostora dužan je da pribavi saglasnost korisnika dozvole.\nEksproprijacija nepokretnosti u cilju izgradnje elektroenergetskih objekata vrši se u skladu sa odredbama Zakona o eksproprijaciji u Republici Srpskoj.\nXIII - NADZOR\nNadzor nad sprovođenjem Zakona vrši Ministarstvo privrede, energetike i razvoja.\nMinistar privrede, energetike i razvoja donijeće u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona pravilnik o uslovima koje u pogledu kadrova i tehničke opreme moraju ispunjavati preduzeća i druga pravna lica koja vrše montažu, remont, reviziju i ispitivanje elektroenergetskih postrojenja i instalacija.\nMinistar privrede, energetike i razvoja donijeće u roku od 30 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona pravilnik o uslovima i načinu polaganja stručnih ispita radnika koji rade na rukovanju i održavanju elektroenergetskih postrojenja, instalacija i uređaja koji su u funkciji proizvodnje, prenosa i distribucije električne energije.\nKontrolu izgradnje objekata, tehničke ispravnosti, pogonske sigurnosti elektroenergetskih objekata i postrojenja, sigurnosti ljudi u elektroenergetskim objektima, kao i uvid u tehničku i pogonsku dokumentaciju vrši nadležna elektroenergetska inspekcija, u skladu sa posebnim zakonom.\nInspekcijski nadzor obuhvata nadzor nad primjenom ovog zakona, drugih propisa i opštih akata, standarda, tehničkih normativa i normi kvaliteta koji se odnose na projektovanje, građenje, odnosno rekonstrukciju, održavanje i korišćenje elektroenergetskih objekata, instalacija, uređaja, postrojenja i opreme u tim objektima, kao i na kvalitet isporuke električne energije.\nXIV - KAZNENE ODREDBE\nU slučaju kada korisnik dozvole svojim postupkom, radeći nezakonito, ostvari ekonomsku dobit koja premašuje visinu kazne preduzeće se potrebne mjere zaštite opšteg interesa i primijeniće kazne srazmjerno nanesenoj šteti, u skladu sa ovim zakonom i drugim zakonima.\nKo protivno važećim propisima priključi svoje elektroenergetske objekte na elektroenergetsku mrežu ili onemogući ovlašćeno lice da registruje utrošenu električnu energiju, kazniće se za krivično djelo novčanom kaznom ili zatvorom.\nAko je krivično djelo iz stava 1. ovog člana učinilo fizičko lice, kazniće se novčanom kaznom koja ne može biti manja od 1.000,00 KM ili zatvorom do jedne godine.\nAko je krivično djelo iz stava 1. ovog člana učinilo pravno lice, kazniće se novčanom kaznom koja ne može biti manja od 10.000,00 KM, a odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom koja ne može biti manja od 2.000,00 KM ili zatvorom do jedne godine.\nNovčanom kaznom od 5.000 do 15.000 KM kazniće se za prekršaj preduzeće ili drugo pravno lice ako:\n1) započne rad i izgradnju bez dozvole,\n2) njegov elektroenergetski objekat ne ispunjava propisane tehničke uslove (član 4. ovog zakona),\n3) Regulatornoj komisiji ne dostavi tražene podatke i informacije.\nZa radnju iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u preduzeću ili drugom pravnom licu novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM.\nNovčanom kaznom od 5.000 do 15.000 KM kazniće se za prekršaj korisnik dozvole ako:\n1) elektroenergetski objekti i postrojenja elektroprivrednog preduzeća ne ispunjavaju propisane tehničke elektroenergetske i druge propisane uslove (član 4. ovog zakona),\n2) u vrijeme nenadanog i nepredviđenog manjka električne energije na tržištu ne primijeni mjere predviđene uredbama Vlade Republike Srpske (član 84. ovog zakona),\n3) sredstvima javnog informisanja ne obavijeste blagovremeno krajnje kupce o obustavljanju isporuke električne energije (član 80. ovog zakona),\n4) ne ispunjava ili neblagovremeno ispunjava uslov iz dozvole i nakon pismenog upozorenja Regulatorne komisije (član 63. Zakona).\nZa radnju iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice korisnika dozvole novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM.\nNovčanom kaznom od 3.000 do 10.000 KM kazniće se za prekršaj:\n1) preduzeće ili drugo pravno lice - investitor ako nastavi gradnju objekata, odnosno izvođenje drugih radova po donošenju rješenja o obustavljanju radova prije otklanjanja svih nepravilnosti i nedostataka zbog kojih su gradnja, odnosno izvođenje radova obustavljeni,\n2) preduzeće ili drugo pravno lice koje nastavi da koristi elektroenergetski objekat, instalacije, uređaje, postrojenja i opremu po prijemu rješenja o zabrani njihovog korišćenja prije nego što otkloni nepravilnosti i nedostatke konstatovane rješenjem.\nZa prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM.\nNovčanom kaznom od 3.000 KM kazniće se za prekršaj preduzeće ili drugo pravno lice ako po otklanjanju nedostataka i nepravilnosti utvrđenih rješenjem o tome ne obavijesti elektroenergetskog inspektora.\nZa radnju iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u preduzeću i drugom pravnom licu kaznom od 1.000 KM.\nNovčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM kazniće se za prekršaj korisnik dozvole za distribuciju ako u roku ne izvrši adekvatno izmještanje mjernih uređaja krajnjih kupaca iz kategorije domaćinstva ili ne izda rješenje o elektroenergetskoj saglasnosti (član 71. stav 3. i član 72. stav 4.).\nZa radnju iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u preduzeću novčanom kaznom od 500 do 1.000 KM.\nNovčanom kaznom od 1.000 do 3.000 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u pravnom licu ako:\n1) ometa preduzimanje mjera iz člana 87. stav 2. ovog zakona,\n2) zasadi rastinje na zemljištu iznad, ispod ili na nepropisanoj udaljenosti od elektroenergetskih vodova i postrojenja (član 87. stav 1. ovog zakona),\n3) bez prethodne saglasnosti izvodi radove ispod, iznad ili pored elektroenergetskih objekata i postrojenja (član 86. ovog zakona),\n4) njegovi elektroenergetski objekti ne ispunjavaju propisane tehničke uslove (član 74. tačka 3. ovog zakona),\n5) svojim elektroenergetskim objektima ometa normalnu isporuku električne energije drugim kupcima (član 79. alineja 1. ovog zakona),\n6) ne svede vršno opterećenje na ugovorenu mjeru (član 74. tačka 6. ovog zakona),\n7) nanosi štetu elektroenergetskim objektima i ometa njihov rad (član 86. stav 3. ovog zakona).\nNovčanom kaznom od 1.000 do 1.500 KM kazniće se za prekršaj fizičko lice ako:\n1) njegovi elektroenergetski objekti ne ispunjavaju propisane tehničke uslove (član 74. tačka 2. ovog zakona),\n2) ne svede vršno opterećenje na ugovorenu mjeru (član 74. tačka 6. ovog zakona),\n3) uskrati ili onemogući ovlašćenim licima pristup do mjernih uređaja, odnosno do instalacija i priključaka (član 71. stav 6. i član 74. tačka 7. ovog zakona),\n4) svojim elektroenergetskim objektima ometa normalnu isporuku električne energije drugim kupcima (član 79. stav 1. alineja 1. ovog zakona),\n5) u slučaju nenadanog i nepredviđenog manjka električne energije na tržištu ne primijeni mjere predviđene uredbama Vlade Republike Srpske (član 84. ovog zakona),\n6) bez prethodne saglasnosti izvodi radove ispod, iznad ili pored elektroenergetskih objekata ili postrojenja (član 86. st. 1. i 2. ovog zakona),\n7) nanosi štetu elektroenergetskim objektima i ometa njihov rad (član 86. stav 3. ovog zakona),\n8) zasadi rastinje na zemljištu iznad, ispod ili na neposrednoj udaljenosti od elektroenergetskih vodova i postrojenja (član 87. stav 1. ovog zakona),\n9) sprečava preduzimanje mjera iz člana 87. stav 2. ovog zakona.\nVlada Republike Srpske dužna je da izradi projekat poslovne i organizacione transformacije JMDP "Elektroprivreda Republike Srpske" u novi organizacioni oblik, u skladu sa ovim zakonom i Zakonom o preduzećima Republike Srpske.\nSvi subjekti u oblasti proizvodnje i distribucije električne energije u Republici Srpskoj dužni su da se organizuju i usklade svoja opšta akta prema odredbama ovog zakona u roku od šest mjeseci, računajući od 19. jula 2007. godine.\nNad javnim preduzećem za distribuciju električne energije ne može da se sprovodi stečajni postupak.\nU slučaju nastupanja uslova za sprovođenje stečajnog postupka nad javnim preduzećima iz prethodnog stava osnivač preduzima mjere za obezbjeđivanje uslova za nesmetani rad ovih preduzeća i jemči za njihove obaveze.\nObjekti, postrojenja i uređaji za prenos električne energije koji čine imovinu javnog preduzeća za prenos električne energije su u vlasništvu Republike Srpske.\nKorisnik dozvole dužan je da na zahtjev Regulatorne komisije i DERK-a obezbijedi podatke i informacije u svrhu primjene odredbi ovog zakona i propisa koji se odnose na elektroenergetski sektor u Republici Srpskoj.\nOsim korisnika dozvole i druga lica su dužna da na zahtjev Regulatorne komisije obezbijede tražene podatke, u razumnom periodu, radi izvršenja njihovih ovlašćenja.\nPodatke ili informacije iz prethodnog člana Regulatorna komisija i DERK mogu koristiti samo za izvršavanje svojih obaveza.\nRegulatorna komisija će u roku od godinu dana nakon početka rada utvrditi strukturu cijene i ukupnu cijenu električne energije na pragu elektrana i posebno cijenu za distribuciju električne energije.\nDo početka primjene cijena iz stava 1. ovog člana primjenjivaće se odredbe postojećeg tarifnog sistema za prodaju električne energije ili tarifnog sistema i stavova koje donese Vlada Republike Srpske.\nKupcu koji ispunjava uslove utvrđene članom 48. stav 1. ovog zakona Vlada može dodijeliti status kvalifikovanog kupca do donošenja kriterijuma iz stava 2. istog člana.\nRegulatorna komisija će u roku od šest mjeseci, računajući od 19. jula 2007. godine, izvršiti usklađivanje Pravilnika za izdavanje dozvola i saglasnosti, Opštih uslova za isporuku i snabdijevanje električnom energijom i donijeti metodologiju za utvrđivanje naknade za priključenje na distributivnu mrežu.\nRegulatorna komisija će u roku od tri mjeseca od dana stupanja na snagu metodologije iz stava 1. ovog člana utvrditi naknadu za priključenje elektroenergetskih objekata na distributivnu mrežu.\nDo početka primjene naknade za priključenje utvrđene od strane Regulatorne komisije primjenjivaće se postojeći način obračuna troškova priključenja.\nRestrukturisanje i privatizacija postojećeg JMDP "Elektroprivreda Republike Srpske" biće izvršeni po Programu restrukturisanja i privatizacije JMDP "Elektroprivreda Republike Srpske", koji će sačiniti Vlada Republike Srpske, u skladu sa pozitivnim zakonskim propisima, a na osnovu pribavljene konsultacije u Narodnoj skupštini Republike Srpske.\nUgovore o međusobnim ekonomskim odnosima iz člana 11. Zakona javna preduzeća iz člana 9. stav 2. Zakona dužna su da zaključe najkasnije do 1. maja 2009. godine.\nDana 31. oktobra 2002. godine prestaje primjena Zakona o Elektroprivredi ("Službeni glasnik Republike Srpske", broj 10/97).\nOvaj zakon je stupio na snagu 31. oktobra 2002. godine, odnosno 1. maja 2003. godine, odnosno 3. novembra 2003. godine, odnosno 31. decembra 2004. godine, odnosno 19. jula 2007. godine.\nZakona o električnoj energiji\n("Sl. glasnik RS", br. 34/2009)\n("Sl. glasnik RS", br. 1/2011)\nIzuzetno, Elektroprivreda Republike Srpske može zaključiti ugovor iz člana 35. stav 4. ovog zakona, u skladu sa članom 35. stav 7. ovog zakona, do 31. decembra 2010. godine, sa mogućnošću automatskog produženja.


Mjanmar: Ponovo radi internet, protesti uz tenkove na ulicam\nTanjug 15. februara 2021. 12:26\nNEJPJIDO – Internet u Mjanmaru koji je ugašen tokom noći, ponovo je nakon osmočasovnog prekida u funkciji , a demonstracije protiv vojnog puča i hapšenja Aung San Su Ći i drugih civilnih lidera nastavljeni su i danas uz prisustvo vojnih tenkova na ulicama brojnih gradova, prenosi britanski Gardijan.\nList piše da su oklopna vozila izašla na ulice nekoliko gradova „uključujući i Jangon, u kojima je bilo demonstracija tokom vikenda, ali to nije sprečilo organizovanje novih protesta danas.\nNa protestu na severu zemlje nekoliko osoba je povređeno pošto je policija intervenisala protiv demonstranata i koristila i suzavac da rastera skup, navodi Gardijan.\nBrojni svedoci su potvrdili za britanski list da je danas stotine studenata protestovalo u severnom delu Jangona, a novih protestnih skupova je bilo i i na jugu države, u Daveju, koji se mogao uživo pratiti na Fejsbuku sa stotinama demonstranata u koji su marširali u pratnji orkestra.\nDemonstranti, uglavnom mladi ljudi, koriste internet da se organizuju i zabeleže svoje proteste, a Gardijan prenosi da je od državnog udara 1. februara, stotine hiljada ljudi izašlo na ulice tražeći okončanje pritvora Aung San Su Ći za koje su vojne vlasti danas odlučile da je zadrže u kućnom pritvoru još dva dana do početka suđenja u sredu.


„DžezRez 000“ 30. aprila u Banjoj Luci\nNaslovna/Banjaluka/„DžezRez 000“ 30. aprila u Banjoj Luci\nBanja Luka će 30. aprila po prvi put obilježiti Svjetski dan džeza manifestacijom pod nazivom „DžezRez 000“. Ovaj datum ustanovio je Unesko, a Banja Luka će se ove godine priključiti slavljenju džeza, što će doprinijeti njenom pozitivnom imidžu i u smislu kandidature za Evropsku prestonicu kulture 2024.\nManifestacija se održava pod pokroviteljstvom Grada Banja Luka u okviru „Proljeća u Banjaluci“, a uz podršku Ambasade SAD. Ovogodišnji moto je „Quincy Jones ponovo u Banjaluci“.\nOrganizator manifestacije – Udruženje građana „REZ“ i Fondacija Evropska prestonica kulture Banjaluka 2024. istakli su da je koncept „DžezReza“ baziran na domaćim snagama.\n„Program će biti šarolikog izraza – od džez roka do etno džeza. Želimo da afirmišemo domaće izvođače i domaću autorku muziku te domaću publiku“, saopštili su organizatori.\nDirektor Fondacije Evropska prestonica kulture Banjaluka 2024. Marko Bilbija rekao je da je koncert „Quincy Jonesa“ u Kulturnom centru Banskog dvora šezdesetih godina, poslužio kao narativ jednog od projekata programa Evropske prestonice kulture.\n„Uvidjeli smo ovo kao jedan od simbola onoga što jeste EPK, a to je razvoj kulturnih scenarija u Banjoj Luci“, rekao je Bilbija ističući važnost povratka „Bašte sljezove boje“ u okrilje kulture.\nPolicijski orkestar će u okviru „DžezReza 000“ da izvede kompoziciju „Banjaluka“ u aranžmanu Dušana Pokrajčića u defileu koji će da bude od Banskog dvora Kulturnog centra do Bašte sljezove boje. Publika u Banjaluci imaće mogućnost da sluša banjalučke džez bendove, susretne se sa istinskim poklonicima džez muzike i stvaraocima, pogleda izložbu fotografija i čuje zanimljivo predavanje i razgovor o istorijatu „Bašte sljezove boje“. Partner je Hard Rok radio, koji će toga dana da emituje džez muziku koja će da se sluša u javnom prevozu, tako da će Banja Luka biti u potpunosti u znaku džeza.\nBanja Luka Banjaluka džez etno Koncert manifestacije Orkestar partner SAD udruženje\nObnovljen društveni centar u Parku „Mladen Stojanović“\nDo petka prijave sportskih organizacija za sufinansiranje članarina


Nova radna mesta u 2019.\nVeliki broj kompanija članica AmCham Srbija, koje posluju u 18 različitih sektora, planira nova zapošljavanja koja će zavisiti od rezultata poslovanja u 2018. godini. Čak 96 odsto kompanija-članica Američke privredne komore ne koristi ni jednu subvenciju ni za zapošljavanje, ni za investicije, a dve trećine kompanija nemaju ni jednog zaposlenog na minimalnoj zaradi.\n"Čak 96 odsto kompanija-članica Američke privredne komore ne koristi ni jednu subvenciju ni za zapošljavanje, ni za investicije, a dve trećine kompanija nemaju ni jednog zaposlenog na minimalnoj zaradi", istakla je Jelena Pavlović, Predsednica AmCham UOa u intervjuu TANJUG-u.\nPrema njenim rečima, neophodna je stabilnost i održivost rasta privrede, kao i da taj rast bude stalan nekoliko godina za redom, kako bi se kompanije odlučile na otvaranje novih radnih mesta.\nPavlović smatra da sa politikom državnog subvencionisanja treba biti oprezan, jer je, kako kaže, dala pozitivne efekte kod ukupnog broja zaposlenih, ali da nije do kraja jasno kako je uticala na prosečan nivo zarada u Srbiji.\nNa pitanje sa kakvim problemima se suočavaju kompanije u Srbiji koje su članice AmCham, istakla je da "i velika i mala preduzeća pate od istih problema".\n"Razlike su uglavnom u tome u kojoj meri mogu te probleme i te prepreke da prevaziđu i koliko dugo mogu da trpe nepovoljne okolnosti na tržištu", kazala je ona.\nOna kaže da se AmCham zalaže i ukazuje na neophodnost javno-privatnog dijaloga, na pravovremenu, otvorenu, konstruktivnu i javnu debatu prilikom donošenja propisa, a posle toga na neophodnost da se ojačaju i osnaže institucije "kako bi efikasno i dosledno mogli da sprovedu usvojene propise jednako prema svima".\n"Kada će se to uraditi zavisi od političke volje, a od načina na koji će reforma biti pripremljena i sprovedena, zavise i kakvi će njeni konačni efekti biti", rekla je predsednica AmCham.\nPavlović ističe da AmCham članice kompanije i privreda uopšte, ukazuju na neophodnost hitnih reformi upravnih sudova, "jer su oni poslednja instanca za korekciju nesavršenosti u radu administracije".\n"I predstavnici Vlade govorili o tome da postupci pred upravnim sudovima traju predugo, da je znanje o ekonomskim temama kod određenog broja sudija skromno, posebno kada je reč o poresko-finansijskoj materiji", navela je ona.\n"AmCham očekuje da vlada preduzme sve korake o kojima su ih kompanije-članice AmCham izvestile, dakle, jačanje institucija radi dobrih propisa, reforme javnih preduzeća, reforma pravosuđa, reforma zdravstva, borba protiv korupcije, smanjenje sive ekonomije i svođenje loših pojava na marginalni nivo", navela je Pavlović.\nTakođe, pavlović je apelovala na hitno povlačenje carinskih tarifa koje je Priština uvela na srpsku robu, jer, kako ističe, predstavljaju kršenje CEFTA sporazuma, nisu u skladu sa doktrinama Evropske unije, neposrednu štetu trpe srpske kompanije, a najveće žrtve ove odluke su građani Kosova i Metohije.\n"Apelujemo javno na sve one koji učestvuju u donošenju tih odluka da ih u najhitnijoj mogućoj meri koriguju i da se ova situacija vrati u normalu", poručila je Pavlović.


„Serbian Visions” - Moja Srbija\nŠesti po redu multikongres „Serbian Visions” održaće se od 1. do 5. februara 2021. godine u onlajn formatu, u organizaciji Nemačko-srpske privredne komore.\nMultikongres „Serbian Visions” predstavlja specifičan koncept okupljanja organizacija civilnog sektora i privrede na jednom mestu, gde predstavljaju svoje ideje, angažovanja i rešenja kako da privreda bude efikasnija, civilni sektor jači, a ukupni razvoj Srbije brži.\nPočele su prijave za učešće organizacija i kompanija na multikongresu Serbian Visions. Svaka neprofitna organizacija ima mogućnost da aplicira, a odabrani dobijaju termin potpuno besplatno. Profitne organizacije i predstavnici privrede svoj termin u okviru multikongresa mogu dobiti kao sponzori događaja.\nPozivaju se sve zainteresovane organizacije, asocijacije, udruženja, fondacije, institucije i kompanije koje žele da sa mnogobrojnom publikom podele svoje ideje, projekte i druge sadržaje, da se prijave do 28. decembra 2021. godine na mejl info@serbian-visions.rs. Organizatori će povratnu informaciju o odabiru učesnika poslati najkasnije do 06. januara 2021. godine. Vaš termin od 45 do najviše 90 minuta možete da organizujete po želji i shodno temi, od interaktivne diskusije, preko vebinara, informativnih prezentacija, edukacija do podele video ili drugih sadržaja za odabranu i zainteresovanu publiku. Odabrane organizacije/učesnici su u obavezi da svojoj publici uz poziv za njihov događaj, proslede i kompletan program multikongresa putem mejla i društvenih mreža. Na taj način, širi se svest o značaju angažovanja pojedinaca i organizacija. Formulari za prijavu, utisci sa prošlogodišnjih manifestacija i detaljnije informacije se nalaze na linku https://www.serbian-visions.rs/.\n« BANJA VRUJCI – Apartmani Nikolić\nKada se udruže Škrabac i Fondacija Novak Đoković vrtići pobeđuju »


SKONUS donirao paketiće Udruženju “Podrži me” - Radio Kontakt Plus\ngrad13:53, 26.01.2019Izvor: Radio Kontakt Plus\nNemanja Biševac, student prorektor prištinskog Univerziteta, kaže da je ova akcija rezultat humanitarnog studentskog bala u organizaciji SKONUS-a, koji je za cilj imao prikupljanje paketića za pomenuto udruženje.\n“Mi smo zamislili da ovo ne bude klasično uručenje paketića, već će ova pomoć poslužiti tako što udruženje neće trošiti novac bar narednih mesec dana za potrebe svojih članova dok borave u ovim prostorijama”, kaže Biševac.\nBiševac dodaje i da će studenti prištinskog Univerziteta, ali i cele Srbije uvek biti tu da pomognu svima onima kojima je pomoć potrebna.\nIvana Rakić, predsednica Udruženja “Podrži me“, zahvalila se studentima na poseti i kazala da su oni ponos ovog grada, jer drugu godinu u nizu dolaze i pomažu deci iz ovog udruženja.\n“Zahvaljujem se svima vama, zato što ste divni i humani ljudi, jer znate šta znači pomoći nekome. Najveća ljudska vrednost, jeste pomoći nekome ko to ne može da vam vrati, hvala vam još jednom”, kaže Rakić.\nRakić je izrazila zahvalnost i anonimnom donatoru, čija će donacija sportske opreme pomoći Blagoju Janačkoviću, članu ovog udruženja, u nadi da će ovaj mladić postizati uspehe i veće od onog koji je nedavno zabeležio na Beogradskom maratonu (5. mesto).


Orink HP CF281A toner cena, cene Srbija, prodaja Beograd Novi Sad Niš\nOrink HP CF281A toner cene\nEPonuda nije internet prodavnica već Vam omogućava da brzo i lako nađete Orink HP CF281A toner po najjeftinijoj ceni. Naš cilj je da kupci budu što bolje informisani o ponudi Orink toner HP CF281A na tržištu Srbije. Vrlo lako nalazite željeni proizvod za kategoriju Toneri cene, ne morate da lutate od sajta do sajta za Orink Toneri, sve Vam je na jednom mestu. Naši operateri svakodnevno ažuriraju cene ali je potrebno da proverite cenu i dostupnost za Orink HP CF281A toner sa PRODAVCEM. EPonuda ne može da garantuje potpunu tačnost specifikacije i slika za Orink HP CF281A toner. Pre kupovine, podatke za Orink toner HP CF281A proverite na sajtu PROIZVOĐAČA.


Univerzitet u Kragujevcu odobrio je Učiteljskom fakultetu u Užicu studijski program za obrazovanje profesora matematike i fizike. Ovaj potez, uz mogućnost da Užice proširi obrazovnu ponudu, tumači se kao značajan korak u nastojanju grada da oformi integrisani univerzitet koji bi, prema prognozama, trebalo da počne sa radom naredne godine u kompleksu kasarne “Četvrti puk”.\n- Na veliko zadovoljstvo i studenata i Univerziteta, Učiteljskom fakultetu u Užicu odobren je program za profesore matematike i fizike, mislim da je time napravljen dobar posao - kaže za “Blic” Slobodan Arsenijević, rektor Univerziteta u Kragujevcu u čijem sastavu je i užički Učiteljski fakultet. Da bi se budući profesori prirodnih nauka školovali u Užicu preostaje još da država nađe novac, a potom da blagoslov da i Akreditaciona komisija.\n- Ako sve bude teklo idealno, već u idućem upisnom roku mogli bi da primimo studente matematike i fizike, kaže dekan Krstivoje Špijunović.\nVesti iz Kragujevca došle su kao šlag na tortu užičkih želja da ovaj grad postane sedište univerziteta. Gradonačelnik Užica Jovan Marković napominje da je izrađen elaborat i da je taj dokument već prosleđen Ministarstvu prosvete.\n- Očekujem da ćemo sa nadležnima u Ministarstvu uspeti da uslaglasimo elaborat i dobijemo saglasnost. Do 15. juna Gradsko veće a potom i Skupština grada ozvaničiće i inicijativu Vladi Srbije za otvaranje integrisanog univerziteta koji bi, kako planiramo, zaživeo od jeseni 2012. - kaže Marković.\nUžice od visokoobrazovnih ustanova ima još i Visoko poslovnu tehničku školu, a da bi integrisani univerzitet bio osnovan, zakonski minimum je da ima tri fakulteta iz tri različita obrazovna područja.\n- Društvene nauke će “pokriti” Učiteljski fakultet. Drugo područje će biti umetnost, katedra za pozorišnu i filmsku umetnost, koju ćemo uvesti u saradnji sa Emirom Kusturicom. Usvajanjem programa za školovanje profesora matematike i fizike nama se otvara mogućnost za područje tehničko-tehnoloških nauka. Za tu oblast postoje dve opcije - da program nosi Učiteljski fakultet ili da prirodne nauke pridružimo Visoko poslovno tehničkoj školi - dodaje gradonačelnik.\nSlavko Lukić, direktor Regionalne razvojne agencije “Zlatibor” i jedan od autora Elaborata, ukazuje da je potreba osnivanja integrisanog univerziteta sagledana kroz kadrovske potrebe privrede, broj studenata sa područja Zlatiborskog okruga i statistiku koliko se studenata vrati u svoje mesto posle studija.\n- Zavisno od opštine do opštine 75 do 90 odsto mladih ostane da živi i radi u mestima gde su završili fakultete.Osim toga, Užice i okolne opštine trpe direktnu štetu jer jedan student iz budžeta svoje porodice, odnosno iz svog grada, odnese u druge gradove oko 400 evra mesečno - kaže Slavko Lukić.


ekapija.com , Politika\nNeki od uslova za dobijanje ovog žiga biće da u ishrano životinja ne može da bude upotrebljena GM soja, da meso može da bude proizvedeno samo od domaćeg teleta i da bude uzgajano slobodno.\nUdruženje je takođe predložilo ministru poljoprivrede Branislavu Nedimoviću da se godišnji aranžman za Kinu poveća na 200.000 junadi, ali prerađenih u meso.\n"Domaći proizvođači koji žele da izvoze meso, moraju da se prilagode tržišnim prilikama, odnosno da proizvodnju junećeg mesa podese na cenu od dva, do najviše 2,15 evra po kilogramu", navodi za "Politiku" agrarni analitičar Čedomir Keco.\nAgroprofit je predložio i veće podsticaje za proizvođače koji uvoze kvalitetna priplodna grla.\nPRVI PUT POTONULE AKCIJE ARAMKA Rat cenama na naftnom tržištu\nTESTIRANJE NA KORONU KAO TRGOVINSKE SANKCIJE Proizvođači frustrirani kineskom kontrolom uvezene hrane\nNEMCI PLANIRAJU NOVO ZADUŽIVANJE Privreda na pretkriznom nivou 2022.\nDRŽAVA NA UVOZU KOLA ZAKINUTA ZA 57 MILIONA EVRA Revizori otkrili 1.898 firmi u prekršaju\nU Srbiji se godišnje proizvede 1,7 tona otpada po stanovniku. Osim što se njime loše upravlja, i što ne postoji postrojenje za uništavanje opasnog otpada, Srbija ne ume ni da naplati takse koje su obavezne za potencijalne zagađivače.\nOSIGURALI STE ŽIVOT, ZDRAVLJE, IMOVINU? Da li je vaš novac siguran? Jutros se okupila elita iz svih osiguravajućih kuća i dala odgovor\nSrpski dani osiguranja otvoreni su danas u Aranđelovcu, prvi put onlajn i pod simboličnim nazivom "Prijatelji, kako ste", sa centralnom temom koliko je pandemija kovida 19 uticala na osiguravajuće kuće i banke ukazujući na značaj osiguranja u vreme krize.\nOD KORONA KRIZE ĆEMO SE DUGO OPORAVLJATI Ekonomisti: Biće izgubljena decenija\nPandemija koronavirusa ostaviće trajnije posledice na ponašanje potrošača, što će dodatno usporiti oporavak, upozoravaju stručnjaci.\nMOĆNA SILA ILI SAMO MIT? Koliki BDP bi danas imala stara Jugoslavija\nJugoslavija je početkom 1980. godine bila država sa ubedljivo najvećom vrednošću BDP-a među balkanskim zemljama. Prema podacima Svetske banke, MMF-a i drugih međunarodnih finansijskih institucija, tada je bivša SFRJ imala privredu vrednu više od 70 milijardi dolara (70,143).\nFabrika "Leonardo" u Subotici, iz koje je oko 60 zaposlenih pre pola godine dobilo otkaze, ponovo je pokrenula proizvodnju i na posao se vratilo 33 radnika.\nNIJE DŽON JOVANOVIĆ JEDINI SRBIN U BELOJ KUĆI Još naših ljudi vrlo je blisko američkoj administraciji, a neke je lično imenovao Tramp\nDa je glavni "Trampov čovek" za Balkan, zaista poreklom sa našeg prostora, vest je koja je Srbe veoma dirnula. Međutim, on nije jedini koji "vuče korene" iz Srbije, a da je postigao mnogo "tamo preko okeana".


Tanjug 10. septembra 2018. 12:51\nVIMINACIJUM – Svetski Limes kongres, koji je u nedelju završen u Viminacijumu, okupio je tokom prethodnih sedam dana više stotina istraživača iz 45 zemalja, a direktor Arheološkog instituta SANU i arheološkog projekta Viminacijum Miomir Korać ističe da su pokazali „lice naše zemlje“ promocijom bogate kulturne baštine koju Srbija ima.\nIstraživači su prethodnih dana predstavili rezultate svojih istraživanja vezana za ustrojstvo i strategiju rimske vojske, ali i osetili legionarski način života u rekonstruisanom legijskom logoru.\n„Tek ćemo videti šta smo sve uradili, ali već sada možemo da kažemo da smo prezadovjni onim što smo napravili, onim što smo od kolega čuli. Oni su prezadovoljni onim što su čuli od nas, razmenili smo mišljenja, ali moje srce najviše dodiruje to što su mladi istraživaci, koji tek stasavaju, uspostavili kontakte sa elitom svetske arheologije“, rekao je Korać Tanjugu i dodao da najvažnija stvar svakog kongresa jeste da izneguje nove mlade snage koje postaju zvezde i naslednici.\nKorać je sa ponosom konstatovao da su strani istraživači bili veoma iznenađeni svim onim što su videli.\n„Nije samo Viminacijum u pitanju, to je naša kulturna baština iz rimskog perioda, Feliks Romulijana, Sirmijum, Naisus, Justijana prima, Diana, kao i praistorijski lokalitet Lepenski vir, srednjovekovni Golubac i drugi. Pokazali smo naše kulturno bogatstvo“, rekao je on.\n„Prvo kada odete u neku zemlju, ne tražite izloge, nego šta treba videti, šta je lendmark jednoga grada, koju katedralu u Kelnu treba videti, kakav je to Notrdam u Parizu i tako dalje. To je lice jedne zemlje. Tako smo i mi pokazali lice naše zemlje prikazom kulturne baštine“, istakao je Korać.\nKultura i istorijsko nasleđe jedan su od osnovnih segmenata turisticke ponude Srbije, podvlače i u Turističkoj organizaciji Srbije.\n„Ono što Viminacijum izdvaja od drugih arheoloških lokaliteta i daje mu posebnu važnost, jeste izuzetno bogatstvo ovog lokaliteta u svetskim razmerama“, kaže Olga Baletić iz TOS-a.\nIsto je primetio i Ivan Radman-Livaja iz Arheološkog muzeja u Zagrebu, jedan od učesnika kongresa.\n„Viminacijum je lokalitet koji izuzetno znači svetskoj arheologiji. Viminacijum ima tu prednost što na njemu nema novog naselja i može se nesmetano istraživati, samo je pitanje vremena i finansijskih sredstava i ovde se može napraviti odličan posao što kolege i rade“, primetio je Radman-Livaja.\nSpecifičnost ovog 24. Limes kongresa jeste što su učesnici prvi put bili smešteni u u rekonstruisanom legijskom logoru, što ih je, prema rečima Sabastijana Zomera, glavnog arheologa zaduženog za zaštitu spomenika kulture Bavarske, dodatno ispirisalo, jer „niko drugi u svetu nije otišao tako daleko kao Viminacijum u rekonstrukciji nekadašnjeg rimskog načina života“.\nJedan od najznačajnijih svetskih arheologa Dejvid Briz nadovezao se ocenom da pored toga što se u Viminacijumu odvijaju neverovatna iskopavanja, na ovom lokalitetu se može steći utisak kako je zaista izgledao život u Rimskom carstvu.\nLimes park, sa legijskim logorom i avantura parkom, u buduće će biti edukativni dečiji kamp koji će omogućiti deci od 7 do 17 godina da uče uz igru, da saznaju i kako su živeli Rimljani i kako izgleda posao arheologa.\n„Poslednjih godina Arheološki lokalitet/park Viminacijum se razvija i dalje. Arheološka nalazišta se istražuju, a zatim pripremaju za posetioce, izgrađen je smeštaj u okviru vizitorskog centra, hostelski smeštaj, kamp „Viminacium avantura“. Sve ovo čini da je Viminacijum mesto odigravanja brojnih događaja naučnog, manifestacionog, turističkog tipa i time privuče veći broj posetilaca“, zakljucili su u TOS-u.\nVukosavljević: Otkazivanje filma u Bujanovcu zabrinjavajuće\nProjekat rekonstrukcije zgrade MSU dobio međunarodnu nagradu\nTerapija za lečenje manjka imuniteta razvijena od HIV virusa\n„Zašto je poludeo gospodin R“ na festivalu u Mostaru\nNovi roman Miodraga Majića „Deca zla“\nBiografija Leonarda da Vinčija Voltera Ajzaksona\nDirektor DK otkazo „Balkansku među“ i otišao na put\nVukosavljević: Brinemo o kulturnom nasleđu, ali možemo i…


Brdar: Zahtjev za povećanjem penzija - Glas Srpske\nSrna 23.07.2021 12:28\nTESLIĆ- Upravni odbor Udruženja penzionera Republike Srpske na današnjoj sjednici u Tesliću usvojio je zaključak da bude zatraženo vanredno povećanje penzija usljed nedavnih poskupljenja koja opterećuju budžet penzionera, izjavio je vršilac dužnosti predsjednika Udruženja Slobodan Brdar.\nBrdar je rekao Srni da će se o procentu povećanja penzija u narednom periodu pregovarati sa nadležnim institucijama vlasti.\n"Nismo odredili procenat već je ostavljeno pregovaračima i ovlaštenim predstavnicima Udruženja penzionera Republike Srpske da sa institucijama vlasti, resornim ministarstvom i predsjednikom Vlade, uz prisutvo direktora Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje, obave razgovor i iznađu mogućnost za vanredno povećanje penzija", rekao je Brdar.\nOn je najavio da će Izborna skupština Udruženja penzionera Republike Srpske biti održana 25. avgusta u Tesliću.\nDirektor Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje Srpske Mladen Milić rekao je da o mogućnostima za eventualno povećanje penzija i potrebnim sredstvima treba razgovarati sa predsjednikom Vlade i resornim ministrima.\n"Vidjećemo kako će se kretati statistički parametri kada govorimo o rastu prosječne plate i prosječnom rastu cijena i troškova života", rekao je Milić.\nOn je naveo da je tokom prvih šest mjeseci ove godine zabilježen rast prihoda po osnovu doprinosa penzijsko-invalidskog osiguranja, kao i drugih prihoda koje prikuplja Poreska uprava Republike Srpske.\n"Za sada taj procenat rasta prihoda po osnovu penzijsko-invalidskog osiguranja u potpunosti zadovoljava redovno godišnje usklađivanje i vanredno povećanje sa rastom broja penzionera i tu ima određene razlike od nekih 0,8 odsto u odnosu na sredstva koja su bila potrebna i koja se izdvajaju shodno ovom povećanju, odnosno usklađivanju u januaru na osnovu parametar iskazanih u prethodnoj godini", rekao je Milić.\nOn je naveo da pravo na penziju koristi više od 271.000 penzionera, od čega je njih 51.440 živi van teritorije Republike Srpske.\nMilić je izrazio nadu da će Srpsku mimoići najavljeni novi talas pandemije virusa korona, te je pozvao članove Upravnog odbora Udruženja penzionera da na terenu apeluju na penzionere da iskorisate mogućnost vakcinacije bez prethodnog zakazivanja, ako to nisu uradili u prethodnom periodu.


Crnogorska pogranična policija uhapsila je Gorana Z. Koprivicu (41) i Vuka M. Vukoslavovića (26) iz Beograda i Stojana V. Sekulovića (31) iz Bara, koji su, preko Bileće i Vraćenovića, u Crnu Goru krijumčarili par skupocenih sibirskih tigrova.\nLjubljana -- Slovenija i Evropska komisija su u sporu zbog namere vlade u Ljubljani da ove godine lovcima dozvoli da ubiju 100 medveda Vlasti Slovenije kažu da je broj medveda u zemlji porastao na između 400 i 700 i da životinje postaju problem jer napadaju stoku i plaše ljude, a navodno su viđeni i u Ljubljani.\n"Dragi prijatelji životinja!\nŽelimo Vas informisati o ovom važnom skupu za prava životinja u Nemačkoj koji će se održati na uskršnju subotu, 15.4.2006! Moto: »Hrist je došao i za životinje!«\n- PROTIV masovnog uzgoja životinja i klanica, protiv lova i eksperimenata na životinjama\n- ZA vegetarijanstvo/veganstvo i ukidanje lova !"\nObjavljeno 05 April 2006\nAustralijska vlada je, krajem februara ove godine, kao rezultat dugotrajne i iscrpljujuće istrage koju su vodili PETA i Animal Australia, obustavila i zabranila izvoz živih ovaca i goveda u egipatske klanice.\nAustralijski uzgajivači ovaca mogli bi se suočiti sa zatvorskom kaznom do godinu dana zbog običaja poznatog kao mulesing ukoliko predlog novog zakona bude prihvaćen.\nDirektor kraljevačkog Veterinarskog instituta Milanko Šekler je potvrdio za B92 da su rezultati preliminarnih analiza negativni, ali da se tokom vikenda očekuju rezultati detaljnije analize. Takođe, i dalje se čeka potvrda iz Britanije da je prvi potvrđeni slučaj ptičijeg gripa zaista i smrtonosni oblik virusa.\nIndonežanski apstraktni umetnik Ata Sukarta, koji je svojim delima već nekoliko puta šokirao svet, odlučio je da se 'poigra' i sa trenutno najvećom domaćom, ali i svetskom pretnjom, ptičjim gripom. Ne bi li ljude upozorio na opasnosti koje ta bolest donosi, taj umetnik osobenog stila odlučio je da obrazuje sugrađane koristeći žive primerke.


Otvara se kafana za dušu - " Da zna zora"\nOtvara se kafana za dušu – “ Da zna zora“\nObjavljeno 15.10.2013. u 16h\n„Možda neće biti prva, ali potrudićemo se da bude prava“, kažu osnivači nove kafane u Zrenjaninu „Da zna zora“, čije je otvaranje najavljeno za petak 18. oktobra u 21 čas. Nova gradska kafana nalazi se na mestu nekadašnjeg lokala „Vinski podrum“.\nU prvoj sezoni rada novog lokala, najavljeno je da će atmosfera buditi duh stare srpske kafane uz bogatu ponudu kvalitetnih rakija, karakteristični enterijer, dobre kafanske tamburaše, i ljubazno osoblje.\n– Na dan otvaranja, gosti će osetiti tradicionalnu kafansku atmosferu i naše gostoprimstvo, uz rakiju dobrodošlice, proju i meze. Tamburaši orkestar „Samo veselo“ prirediće nezaboravnu atmosferu na otvaranju, a već sledeće večeri, u subotu 19.oktobra posetioce će zabavljati orkestar „Aj još jednu“. Te večeri priredićemo promo cene rakija, i takav trend ćemo nastaviti iz vikenda u vikend, obećali su osnivači lokala „Da zna zora“.\nNa provod, u pravom kafanskom stilu, kažu, pozvani su – svi.\nTelefon za rezervacije 0617070011\nTagovi:Da zna zora, kafana, kafana za dušu, novi lokal, rakija, tamburasi\nPrvi dan rada kafića – poseta umerena, kafica nikad „slađa“ (FOTO)\nRekord nad rekordima – Blizu 50 takmičarskih ekipa na Festivalu kobasica u Belom Blatu (FOTO, VIDEO)


POSJETA POTPREDSJEDNIKA SAD MAJKA PENSA CRNOJ GORI: Poruke i podjele – Monitor\nIstorijska posjeta, kako mediji i predstavnici Vlade nazivaju dolazak potpredsjednika SAD Majk Pensa Crnoj Gori – završena je. Pens se u Crnoj Gori sastao sa premijerom Duškom Markovićem, predstavnicima Vlade, te predsjednikom države Filipom Vujanovićem. Pred sam kraj posjete desio se i sastanak sa dijelom crnogorske opozicije, a nakon gostovanja na Samitu jadranske povelje čiji je domaćin bila Crna Gora, Pens je napustio zemlju. Tako je završena „turneja po Istočnoj Evropi i Kavkazu” potpredsjednika SAD.\nI međunarodni mediji ističu kako je Pensova posjeta Podgorici istorijska, jer se radi o najvišem američkom zvaničniku koji je posjetio Crnu Goru još od 1905. godine, kada su dvije države zvanično uspostavile diplomatske veze.\nI dok se u Crnoj Gori i dalje vodi rasprava o tome zašto se Pens nije sastao sa bivšim premijerom Milom Đukanovićem i da li to znači njegov politički kraj, te zašto nije bilo sastanka sa predstavnicima opozicionog Demokratskog fronta, ostaje pitanje: Šta zaista znači posjeta potpredsjednika SAD Crnoj Gori, Estoniji i Gruziji?\nPoruke koje je Pens poslao tokom boravka u Crnoj Gori, uglavnom se odnose na ruski uticaj na ove prostore. On je u Podgorici kazao da Rusija hoće na silu da crta nove granice, a na Samitu je govorio i o dešavanjima u noći 16. oktobra.\n„Rusija nastavlja da iscrtava nove granice silom na Zapadnom Balkanu. Nastojala je da destabilizuje region i podijeli vas međusobno i ostatak Evrope. Namjere su bile jasne prošle godine kada su moskovski agenti pokušali da poremete izbore, napadnu parlament i čak ubiju premijera i tako razuvjere crnogorski narod da ne ulazi u NATO savez”, rekao je Pens dok se u Podgorici tek očekuje suđenje u tzv. slučaju državni udar. On je kazao da je predsjednik SAD Donald Tramp pozvao Rusiju da obustavi destabilizacione aktivnosti.\nTurneja potpredsjednika SAD po Istočnoj Evropi i Kavkazu, smatraju analitičari. treba da uvjeri američke partnere kako je Trampova administracija posvećena kolektivnoj odbrani NATO. Istovremeno je to poruka Rusiji da je prostor za njeno ponašanje na međunarodnom planu ograničen.\nNajava Pensove turneje iz Bijele kuće uslijedila je poslije Trampovih javnih nastupa u kojima je dovodio u pitanje koristi transatlantskog vojnog saveza, njegovog oklijevanja da potvrdi posvećenost kolektivnoj odbrani NATO, kao i želje za poboljšanje odnosa s Moskvom, koji su učinili američke evropske saveznike veoma nervoznim i nesigurnim.\nU međuvremenu, Tramp je omekšao odnos prema Evropi, potvrdivši dugoočekivanu posvećenost članu 5. ugovora o NATO koji kaže da je napad na jednu članicu tog vojnog saveza napad na čitavu Alijansu i kritikovao Rusiju zbog njenih aktivnosti u Evropi. Razlog leži možda u tome što je Tramp trenutno pod pritiskom zbog nekoliko istražnih procesa u vezi navodne povezanosti njegove izborne kampanje s Rusijom.\nPens je već u Talinu, prvoj stanici putovanja, izjavio da Vašington stoji uz baltičke zemlje i druge saveznike u Istočnoj Evropi koji su izrazili zabrinutost zbog ruskih namjera u ovom dijelu starog kontinenta. ,,Moja poruka kada posjetim Gruziju i Crnu Goru – biće ista: našim saveznicima ovdje u Istočnoj Evropi, poručujemo – mi smo s vama, stojimo s vama u ime slobode”, rekao je Pens u intervju za Foks Njuz. „Amerika na prvom mjestu” ne znači „Amerika sama”, poručio je.\nOn je komentarisao i odluku ruskog predsjednika Vladimira Putina, koji je 30. jula najavio protjerivanje 755 pripadnika američkog diplomatskog kora u Moskvi. ,,Nadali smo se boljim odnosima i vezama s Rusijom. No, posljednja akcija Moskve neće umanjiti odlučnost SAD u zaštiti naše bezbjednosti, kao i sigurnosti naših saveznika i drugih slobodarskih nacija diljem svijeta”.\nZvaničnici američke administracije saopšili su da se na ovo putovanje gleda kao nastavak posjete predsjednika Trampa Evropi početkom jula. Tramp se tada zaustavio u Poljskoj i Njemačkoj kako bi izrazio podršku NATO, ali se sastao i sa Putinom u nastojanju da poboljša veze s Moskvom. Ipak, jedno predsjednikovo uvjeravanje nije dovoljno da ubijedi evropske partnere da su im SAD u potpunosti posvećene. Tako se dolazi do potpredsjednika Pensa, koji je već i ranije pokušavao da ublaži evropsku strepnju za vrijeme minhenske Konferencije o bezbjednosti, nedugo nakon Trampove inauguracije.\nMarija Omeličeva, ekspretkinja za bezbjednost evroazijskog prostora s Univerziteta Kanzas, ocjenjuje kako je Pens savršen čovjek da te tenzije i smiri, uzimajući u obzir njegovu političku prošlost, te uzdržan i miran stil.\nPensove destinacije povezuje jedna nit. To je postojanje zabrinutosti zbog mogućeg zbližavanja Bijele kuće i Kremlja. Estonija i Gruzija nekada su bile pod uticajem Moskve. Danas je Estonija članica NATO, dok je Gruzija u Partnerstvu za mir. Crna Gora je ušla u NATO, a njene vlasti sada govore o pritisku Rusije nakon više godina poslovanja sa ruskim oligarsima.\nTu je i namjera Rusije da organizuje veliku vojnu vježbu duž svojih zapadnih granica u Bjelorusiji u septembru. Te moskovske ratne igre, koje uključuju desetine hiljada vojnika, zabrinjavaju SAD, NATO i baltičke zemlje.\nPosjeta Pensa Crnoj Gori višestruko je značajna i za čitav region, ocijenio je bivši šef crnogorske diplomatije Branko Lukovac. On smatra da se u čitavom regionu Balkana odvija veliki rivalitet između, ne samo SAD i Rusije, već su tu i nove sile poput Kine i Turske koje imaju takođe interes i koje ulažu značajne napore u region Zapadnog Balkana.\n,,Posjeta bi mogla da znači da su SAD spremne da pomognu zemljama Zapadnog Balkana da očuvaju svoj kurs prema EU i da im pomogne u suprotstavljanju negativnim aspektima prisustva i uticaja drugih sila”, saopštio je Lukovac.\nU tom cilju je u Podgorici organizovan i Samit zemalja američko-jonske inicijative (A5). Na samitu su, na poziv predsjednika Vlade Crne Gore Duška Markovića i Makedonije Zorana Zaeva, učestvovali i premijeri Hrvatske, Albanije, Slovenije i Srbije, Andrej Plenković, Edi Rama, Miroslav Cerar i Ana Brnabić, predsjedavajući Savjeta ministara Bosne i Hercegovine Denis Zvizdić i predsjednik Kosova Hašim Tači.\nHrvatska, BiH, Albanija, Makedonija i Crna Gora članice su A5, dok Srbija, Kosovo i Slovenija, imaju status posmatrača. Američko-jadranska povelja je osnovana 2003. pod pokroviteljstvom SAD sa ciljem da koordinira aktivnosti podrške zemljama aspirantima za članstvo u NATO.\nU prvim danima administracije predsjednika Trampa bilo je očekivanja da će SAD poslije decenije postepenog prepuštanja vođstva na Balkanu evropskim partnerima sada dići ruke od regiona. No, i dalje politiku prema Zapadnom Balkanu tumači i koordinira zamjenik pomoćnika državnog sekretara Hojt Brajan Ji.\nJi je, na neki način, i oličenje kontinuiteta te politike koja počiva na viziji ,,cjelovite, slobodne i mirne Evrope” koja to može postati samo onda kad u nju budu integrisane i zapadnobalkanske države. U međuvremenu, u Vašingonu, naročito u krugovima Kongresa, izražava se sve veća zabrinutost da bi odsustvo američkog liderstva moglo ostaviti region oslabljen u uočavanju sa dva bezbjednosna izazova: opasnostima od širenja nasilnog ekstremizma i povećanog ruskog uticaja u sprječavanju evroatlantskih integracija zapadnobalkanskih država.\nOčekivanja proruskih balkanskih političara i propagandista kako će nova američka administracija ,,okrenuti list” i uspostaviti bolje odnose s Rusijom doživjela su otrežnjujuće sučeljavanje s realnošću u prošlonedeljnom glasanju u Kongresu kojim se predsjedniku Trampu uskraćuje mogućnost da ukine sankcije protiv Rusije. U Predstavničkom domu rezultat glasanja bio je 419 prema tri, a u Senatu 98 prema dva.\nNa Kapitolu se širenje negativnog ruskog uticaja u regionu prati sa sve većom zabrinutošću. Riječ je, prije svega, o sve otvorenijem ruskom insistiranju kako evroatlantske integracije nisu jedina opcija za Balkan. U Vašingtonu se zapaža kako se taj štetan uticaj Rusije na Balkanu odvija ,,po sovjetskom scenariju” ali s osloncem na nove tehnologije i medije. Pri tome se koristi i potpuna energetska zavisnost balkanskih zemalja, poput Bosne i Hercegovine i Srbije, od ruskog prirodnog plina.\nU tom smislu, već su aktuelne špekulacije da li Pensova posjeta znači i signal za ponovno aktiviranje ozbiljnijeg američkog prisustva u regionu, kao i da li se radi o koracima u pravcu daljeg „neutralisanja ruskog uticaja na Balkanu”. Ima dosta argumenata za takvo razmišljanje, s obzirom da je zvanični povod za posjetu potpredsednika SAD upravo samit A5.\nMišljenje je da SAD nastoje da utvrde i ojačaju prisustvo NATO u regionu. Otuda je interesantno što je ko-domaćin Makedonija, za koju se već neko vrijeme pominje da bi, po ubrzanoj procedure, mogla da postane punopravna članica Alijanse, već na proljeće 2018. U skladu s tim je i mišljenje američkog analitičara Danijela Servera kako Pensova posjeta Podgorici predstavlja odavanje priznanja Crnoj Gori za ulazak u NATO i slanje poruke da vrata Alijanse ostaju otvorena za države zainteresovane za ulazak u Sjevernoatlantski vojni savez.\nUkoliko se ubrzo ostvari američki naum za munjevito uvlačenje Makedonije u Savez, prisustvo NATO na Balkanu biće praktično zacementirano. S obzirom na to da su svi ostali učesnici samita već članice ili imaju otvorene aspiracije za članstvo u NATO, biće veoma interesantno kakva će očekivanja imati nova američka administracija u pogledu Srbije, koja je do danas vodila politiku balansiranja i neutralnosti na međunarodnoj sceni.


ELVIS ŠAHBAZ – “Io” – Time Machine Music\nELVIS ŠAHBAZ – “Io”\nNeo-classical/medieval/mediterranean – SLOVENIA\nGitarista Elvis Šahbaz nedavno je dočekao izlazak svog drugog po redu albuma, naziva “Io”, sa 10 numera/tema, sve zajedno sa introm i outrom.\nOvaj vrlo originalni instrumenentalista, banjalučanin, inače godinama nastanjen u Izoli, svoj aktuelni album većom delom je snimio na Kanarskim ostrvima, tačnije u “Ocean Spiral Studiu”, pod pokroviteljstvom i producentskom neizostavnom rolom Andrea Flega, koji je editovao, snimao i miksao Elvisov materijal, a takođe i napisao opširniji propratni tekst na engleskom i slovenačkom o samom autoru, izdanju i impresijama sa snimanja.\nIako je na snimcima sa albuma učestvovalo nekoliko gostiju, većinski deo materijala je Elvis odsvirao sam na gitari, potvrđujući još jednom da vlastiti originalan način interpretacije ne menja, već konstantno usavršava i dopunjuje.\n“Io” je album složenijih sviračkih zahvata, ponovo očiglednog neo-classical pristupa sa medieval i mediteranskim uplivima i specifičnom atmosferom koja katakteriše kompletan album u celini.\nTehnički i produkcijski dostignut je jedan izraženije viši nivo i sve pohvale idu u prilog pomenutom Andrei Flegu, koji je svoj deo posla uradio veoma profesionalno, znalački, mudro usmeravajući gitaristu da svoje izvođačke atribute i kvalitete realizuje na očekivani način.\nElvis Šabaz pored pomenutih žanrovsko/stilskih upliva je autor koji kreira svoje viđenje muzike na autohton način, stvarajući priču i film koji je teško uporediv sa drugim instrumentalistima sličnog koncepta i senzibiliteta.\n“Io” predstavlja logičan i prirodan nastavak prethodnog “Parenzana blues” albuma, otkrivajući široku lepezu idejnih i izvođačkih razmišljanja i postavki ovog autora i gitariste.\nĆoškari u Zaokretu – 037 – Miloš Simić\tTHE PETTING BLUES BAND – “Spontaneous”