08 ліпень 2009, 15:25\nНовы выпуск перадачы “Дом літаратара”. Эфір 4 ліпеня\nЯКУБ ЛАПАТКА: “ПЕРАКЛАДАЦЬ “КАЛЕВАЛУ” МЯНЕ ЗМУСІЛА КРЫЎДА ЗА БЕЛАРУСКУЮ МОВУ”\nСаракавы нумар недзяржаўнага літаратурна-мастацкага часопісу “Дзеяслоў” распачаў публікацыю фінскага эпасу “Калевала”. На беларускую мову гэты знакаміты на ўвесь сьвет твор фінскага фальклёру перастварыў Якуб Лапатка. Ён больш дваццаці гадоў жыве ў Хэльсынкі, добра вывучыў фінскую мову і шмат перакладае зь яе. Зь перакладчыкам “Калевалы” па тэлефоне з Хэльсынкі гутарыць наша карэспандэнтка Валянціна Аксак.\nВалянціна Аксак: “Давайце пачнём з гісторыі. Фінскі эпас “Калевала” быў надрукаваны ў 1835 годзе. Праз пяцьдзесят гадоў ён быў перакладзены на расейскую мову, а прыкладна праз семдзесят гадоў загучаў па-украінску. Беларусы, выглядае, спазьніліся з гэтым перакладам, бо ад часу публікацыі “Калевалы” на мове арыгіналу прайшло ўжо больш за сто семдзесят гадоў. Чаму да вас не перакладаўся на беларускую мову гэты славуты твор?”\nЯкуб Лапатка: “Дагэтуль у Беларусі быў празаічны пераказ “Калевалы”, зроблены Міхасём Машарам. Але гэты пераказ быў зроблены з расейскай мовы. Я перакладаў з арыгіналу. Ведаючы фінскую мову, я магу згледзець у ёй некаторыя агульныя рысы з беларускай. Справа ў тым, што фінская мова да “Калевалы” лічылася мужыцкай, прыдатнай толькі для таго, каб сьпяваць на ёй толькі якія-небудзь брыдкія прыпеўкі. Але калі загучала “Калевала”, раптам увесь сьвет пачуў, што гэта – зусім і не мужыцкая мова, а раўнапраўная зь нямецкай, францускай і іншымі. І вось такая крыўда, што беларускую мову дагэтуль у высокіх колах лічаць мовай-ізгоем, змусіла мяне ўзяцца за “Калевалу”. Я вырашыў, што калі ёсьць яна па-расейску, калі ёсьць па-украінску, то чаму ж ёй ня быць і па-беларуску. Тым больш, што згаданыя пераклады рабіліся праз мовы-пасярэдніцы. Ніводзін з тых перакладчыкаў фінскай мовы ня ведаў. Мне ж давялося працаваць зь фінскай мовай ужо болей за дваццаць гадоў. Не магу сказаць, што я спасьціг усю душу і ўсю мудрасьць фінскага народу – гэта цяжка, але зразумець “Калевалу” я змог. Гэта – вясковы эпас, ягоныя героі – нашы людзі. Вы ж паглядзіце – зь яго старонак паўстае сапраўдная беларуская вёска”.\nАксак: “У прадмове да вашага перакладу вядомы беларускі паэт Уладзімер Някляеў, які таксама жыў колькі гадоў у Фінляндыі і крыху спасьціг характар і душу яе народу, напісаў, што “пераклад Якуба Лапаткі – вялізная і якасная праца, у выніку якой “Калевала”стала (стане) часткай нашай нацыянальнай культуры і рэхам будзе гукацца ў ёй праз стагодзьдзі”. Вы падзяляеце такі аптымізм?”\nЛапатка: “Прынамсі, хацелася б яго падзяляць, таму што ну не павінна ж мова загінуць!..”\nАксак: “Колькі часу заняў пераклад такога велічнага твору? Дарэчы, які яго аб’ём у арыгінале?”\nЛапатка: “Поўны аб’ём – пяцьдзесят рунаў, якія налічваюць дваццаць дзьве з паловай тысячы радкоў. Праца заняла ў мяне недзе каля двух гадоў, бо апрача непасрэдна перакладу трэба было яшчэ і шмат чаго пачытаць”.\nАксак: “Фінляндыя таксама, як і Беларусь, зазнала ў свой час працяглы пэрыяд знаходжаньня ў складзе Расейскай імпэрыі. У Беларусі гэта заўважаецца і цяпер ва ўсіх сфэрах. А ў Фінляндыі?”\nЛапатка: “Справа ў тым, што тут прынцыповая розьніца знаходжаньня гэтых дзьвюх краінаў у складзе Расейскай імпэрыі. Фінляндыя ў 1809 годзе набыла амаль што дзяржаўны статус. Гэта была дзяржава ў дзяржаве. Фіны мелі сваю мытню. Потым Аляксандар II выдаў так званы моўны закон, якім ён ураўняў фінскую мову са швэдзкай. Ён выдаў і школьны ўказ, якім дазволіў і нават загадаў вучыць дзетак фінскай мове. Фінская мова пачала разьвівацца як літаратурная і дзяржаўная ў другой палове дзевятнаццатага стагодзьдзя, а беларуская мела толькі ў дваццатыя гады мінулага стагодзьдзя кароткія ўспышкі адраджэньня, за якімі ізноў ішла дзікая русыфікацыя. Я ўжо не кажу пра цяперашнюю сытуацыю, калі мова вынішчаецца ўсімі сіламі”.\nАксак: “Вернемся, аднак, да лёсу вашага перакладу. Выбраныя руны з “Калевалы” надрукаваў саракавы нумар недзяржаўнага літаратурна-мастацкага часопісу “Дзеяслоў”. А ці плянуецца выдаць гэты твор па-беларуску асобнай кніжкай?”\nЛапатка: “Плянаваць можна, але трэба для гэтага знайсьці спонсара, бо баюся, што наша родная дзяржава з тытульнай беларускай нацыяй ня вельмі паспрыяе выданьню гэтага твору. Так што калі знойдуцца спонсары, то кніжка выйдзе”.\nАНДРЭЙ ХАДАНОВІЧ: “ПРАЙДЗІСЬВЕТ” СВАІМ ЗЬМЕСТАМ НАГАДВАЕ ТОЎСТЫ ПАПЯРОВЫ ЧАСОПІС”\nPrajdzisvet.org – гэта назва сайту новага беларускага інтэрнэт-часопіса, вакол якога гуртуюцца маладыя беларускія перакладчыкі. Яго прэзэнтацыя адбылася ў мінулым месяцы ў Літаратурным музэі Максіма Багдановіча, а сёньня наш госьць – адзін з аўтараў і ініцыятараў “ПрайдзіСьвету”, слынны паэт і перакладчык Андрэй Хадановіч.\nМіхась Скобла: “Андрэй, гэтае даўгачаканае і сур’ёзнае выданьне з несур’ёзнай назвай “ПрайдзіСьвет” заснавалі вашыя былыя вучні па “Перакладчыцкай майстроўні”. Што ж уяўляе зь сябе гэты літаратурны інтэрнэт-праект?”\nАндрэй Хадановіч: “Так, гэта збольшага мае навучэнцы, чаго грэх утойваць. Раз на тыдзень мы зьбіраемся на сядзібе ПЭН-Цэнтру на Залатой горцы і абмяркоўваем, скажам так, чарнавікі перакладаў. Гэта ўсё робіцца па прынцыпе мазгавога штурму: мы чытаем і выказваемся, і я сам больш як мадэратар, які накіроўвае напрамак размовы. Думаю, што для кожнага ўдзельніка гэта неблагая школа выхаваньня густу і стылю. “ПрадзіСьвет”, нягледзячы на несур’ёзную назву, мала чым адрозьніваецца ад сур’ёзнага, тоўстага папяровага часопісу. Праўда, у нашай краіне перакладных часопісаў няма, нават сумнеўная “Всемирная литература” спыніла сваё існаваньне. Першы нумар “ПрайдзіСьвету” прысьвечаны найперш літаратуры сучаснай. Ён аб’ядноўвае вельмі папулярных аўтараў, такіх, як амэрыканцы Чарльз Букоўскі або Чак Паланік, літаратура суседзяў прадстаўленая прозай Вольгі Такарчык, творамі абсалютна культавага для “ПрайдзіСьвету” ўкраінскага паэта і празаіка Сяргея Жадана. Там ёсьць рубрыкі паэзіі, прозы і драматургіі (Лявон Баршчэўскі прапанаваў свой пераклад драмы Дзюрэнмата). Ёсьць інтэрвію – старое з Букоўскім і новае з Жаданом, рубрыка “Майстар-кляса”, дзе разьмешчаная вельмі цікавая гутарка з Васілём Сёмухам. У першым нумары адбыліся таксама некалькі цікавых літаратурных дэбютаў. Гэта дзьве выкускніцы філфаку Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту Кася Маціеўская і Ганна Янкута, гэта ўжо вядомы ў шырокіх колах паэт-ляўрэят “Дзеяслова” Віталь Рыжкоў, які дэбютаваў як перакладчык. Галоўная ініцыятарка праекту – перакладчыца паэзіі і прозы Юлія Цімафеева, якая цікава агучыла па-беларуску паэта Мэцью Дыкмана”.\nСкобла: “Нядаўна ў францускім горадзе Марсэлі зьбіралася Асацыяцыя эўрапейскіх пісьменьніцкіх саюзаў, куды ўваходзяць 48 арганізацый, у тым ліку ад нядаўнягча часу і Саюз беларускіх пісьменьнікаў. Дык вось, адна з асноўных тэмаў на кангрэсе была – абарона аўтарскіх правоў у эпоху інтэрнэту. А як мяркуе палагоджваць справы з аўтарскім правам “ПрайдзіСьвет”?”\nХадановіч: “Пакульшто all rights reserved – усе правы абароненыя, але гэта часам адбываецца прыватным чынам, адбываецца па дамоўленасьці. Заўсёды, па-магчымасьці, перакладчык альбо каардынатар нумару зьвязваецца з аўтарам. Я асабіста, напрыклад, пісаў і прасіў у Вольгі Такарчык дазволу на друк, прасіў дазволу на друк і ў польскіх і літоўскіх паэтаў, якіх я перакладаў. Часам суседзі, расейцы, украінцы, літоўцы, палякі, ахвотна дазваляюць друкаваць іх творы бясплатна, асабліва калі яны малавядомыя ў гэтых краінах, ім трэба раскрутка, дадатковыя чытачы. Можа быць, калі хто запатрабуе вялікіх грошай, давядзецца, сьціснуўшы зубы, не друкаваць яго. Але, хто яго ведае, можа ён жа і параіць фундацыю, якае дапаможа вырашыць пытаньне”.\nСкобла: “Яшчэ гадоў пяць таму ў друку анансавалася аўтарская анталёгія Хадановіча-перакладчыка “Разам з пылам”. Калі ўжо яна сустрэнецца з варштатам Скарыны – на радасьць айчынным аматарам паэзіі?”\nХадановіч: “Кніга сапраўды мае свой доўгі шлях да чытача і яшчэ ня скончыла яго. Але ёсьць кнігі, якія не павінны быць скарасьпелымі. Тое, што я анансаваў раней, фактычна, напалову адрозьніваецца ад таго, што ёсьць цяпер. Кніга стала таўшчэйшай, стала аб’ядноўваць больш моваў, з якіх зробленыя пераклады, – я налічыў іх сем. Там будзе некалькі песень, без аўдыё-дадатку, толькі тэксты – ад славутай “Лілі Марлен” Ганса Ляйпа да песень Леанарда Коэна, якога я люблю і пераклады з якога зьмяшчаю. На сёньняшні момант зроблены арыгінал-макет. Шаноўны наш мастак-дызайнэр Міхал Анемпадыстаў аформіў вокладку. Засталося толькі падкінуць рукапіс, скажам, Ігару Логвінаву, які зацікавіўся гэтым праектам. Думаю, што ў другой палове восені кніга павінна зьявіцца”.\nСкобла: “Калі чытаеш твае пераклады, ствараецца ўражаньне лёгкай, безпакутнай працы перакладчыка. Што, мабыць, не адпавядае рэчаіснасьці. Калісьці Максім Лужанін прызнаўся, што перакладаў пушкінскага “Прарока” амаль 20 гадоў. А пераклад якога твору ішоў у цябе найцяжэй?”\nАндрэй Хадановіч: “Па-рознаму бывае. Часам лёгка перакладзеш, і пераклад вельмі падабаецца, а праз некалькі гадоў глядзіш на яго і разумееш, што тая лёгкасьць была падманлівай. Так я калісьці ліха перапёр на айчынную мову “Зачарованую фурманку” Канстанта Ільдэфанса Галчынскага, а пасьля паглядзеў і зразумеў, што шэсьцьдзесят адсоткаў тэксту мяне не задавальняюць. Давялося перапісаць. А бывае – адразу сутыканесься зь вершам і адчуваеш, што гэта глыба, з якой трэба пазмагацца. У Жэрара дэ Нэрваля ёсьць санэт “Залатыя вершы”. Вось гэтыя “Залатыя вершы” патрабавалі ювэлірнага падыходу да сябе. Я пераклаў восем радкоў, спыніўся і зразумеў, што нічога не магу зрабіць. Такое вельмі рэдка ў мяне бывала. Цэлы год я да тых “Залатых вершаў” не вяртаўся, а пасьля – новы досьвед, новыя думкі, сьвежае вока, зачапіўся за нейкую нітачку, пацягнуў – і разьвязалася, і дапісаўся санэт”.\nСкобла: “Беларускі ПЭН-Цэнтар, старшынём якога ты зьяўляесься, сёлета ладзіў конкурс перакладчыкаў імя Карласа Шэрмана. Ці дазваляюць вынікі конкурсу гаварыць з пэўнасьцю пра будучыню мастацкага перакладу ў Беларусі? Ці папаўняе моладзь не такія ўжо шчыльныя шэрагі перакладчыкаў?”\nАндрэй Хадановіч: “З аднаго боку, праца перакладчыцкая, здаецца, няўдзячная – перакладчык застаецца ў ценю аўтара, і вялікага заробку гэты занятак не прыносіць. Але, тым ня менш, мы сёлета рызыкнулі і зрабілі адну з галоўных намінацый у Шэрманаўскім конкурсе перакладчыцкай. І зьявілася цэлае кола маладых перакладчыкаў з ангельскай і ня толькі, хтосьці абмежаваўся перакладам твораў Эдгарам По, а хтосьці, як скажам, Алена Пятровіч, узяла і пераклала славутую дзіцячую польскую кніжку Яна Бжэхвы “Акадэмія пана Кляксы… Так што, я думаю, жанр перакладу ўжо дачакаўся таго часу, што з яго сышлі лішнія людзі, якія шукалі нейкіх халяўных дывідэндаў. Сёньня ў перакладзе засталіся людзі, якія ня могуць не перакладаць. І гэта абнадзейвае”.\nАНДРЭЙ ХАДАНОВІЧ. З БУДУЧАЙ АНТАЛЁГІІ “РАЗАМ З ПЫЛАМ”\nКарэта спыніцца. Выходзьце. Адпачынак.\nХоць трохі пехатой, хоць некалькі хвілінак\nБяз коней, фурмана і гучных бізуноў.\nМінаеш два дамы – і ты шчасьлівы зноў.\nПерад табой наўсьцяж чароўная раўніна,\nПаўсюль квітнее бэз, буяе зеляніна,\nПаміж таполямі прыветлівы ручай –\nІ хто там гаварыў пра стому і адчай?!\nПрыляжаш, зваблены духмянаю травою.\nНя думаць ні пра што, пакуль над галавою\nАблокі чарадой плывуць сабе ўгары…\nДы раптам чуецца: “Ў карэту, спадары!”\nІ бачылася мне, што паўз дарогу вязы\nБягуць, зьмяшаўшыся, як войска ад паразы.\nВыбоіны і брук гайдалі на зямлі,\nЯк вецер штармавы гайдае караблі.\nДахоўкай крытыя пабеленыя хаткі\nЗваніцы-пастухі ў свае зьбіралі статкі,\nІ кожны гарадок, і кожнае сяло\nЗа пастухом сваім чародкаю брыло.\nІ ўсё хісталася: і горы – як прапойцы,\nІ рэчка, што зьмяёй сьціскала іх у бойцы\nСталёвым абручом… І экіпаж, дзе мне\nЎсё гэта толькі што прымроілася ў сьне.\nПераклад з францускай.\nАнёл і сястра Ангеліка\nАнёл-немаўля, ён ня ўмее шчэ лётаць у высі.\nСлабенькія пальцы ўчапіліся ў дрэва галінку.\nЁн плача ціхутка, абрынуцца ўніз баючыся,\nДа воблака ўзьняўшы заплаканы твар на хвілінку.\nТанюткія й лёгкія, як дзьмухаўцы і вясёлкі,\nСіроты па парах нячутна праходзяць па сквэры.\n“Сястрычка Ангеліка, чуеш, на дрэвах анёлкі”.\n“Хадзем, фантазёрка, бо не атрымаеш вячэры”.\nСкажы, што пахне? Думай, думай.\nЛілея? Ліпа? Вецер? Не.\nТак пахнуць прынц, гандляр парфумай,\nТак пахне вечарам у сьне.\nГлядзі, зіхоткае якое\nСьвятло – узорамі на шкле,\nЦурчыць малочнаю ракою\nЎ пяшчотнай ледзяной імгле.\nГлядзі, завея… вее… вее…\nГлядзі, як сад заплюшчыў веі\nІ замяло зямлю да стрэх.\nСкажы, хто крочыць? Думай, думай.\nПрыходзяць прынц, гандляр парфумай,\nЦырульнік, пекар... Белай шумай\nНа дрэвы ападае сьнег.\nКаштан пачынае цьвісьці\nДа д’ябла вашае мастацтва,\nБольш не патрэбнае ў жыцьці,\nКалі пачне на радасьць птаству\nКаштан за вокнамі цьвісьці!\nКаштан цьвіце гарачай зьлівай,\nЛагодным ветрыкам з лугоў,\nЦьвіце – і рэчкаю шчасьлівай\nВыходзіць сэрца зь берагоў.\nКаб кнігі са сталоў ляцелі,\nКаб вар’яцелі вечары,\nКаб расьцьвілі хваробы ў целе,\nЯкіх ня знаюць дактары;\nІ птахі песьняю бяз стомы\nЗрывалі горла задарма,\nІ маці плакалі, што дома\nДачок да раніцы няма.\nБо кветкі з кропкамі рудымі\nЗгараюць сьвечкамі суздром,\nІ ты ўсю ноч у гэтым дыме\nНа аркуш пырскаеш пяром.\nПераклад зь літоўскай.\nгэтыя саркафагі а ў іх кілямэтры эмоцый\nсьлёзы і ўсьмешкі аднымі толькі вачыма\nвуснаў куточкі якія ўсьміхаюцца сумна\nхто ўціснуў тваю маладосьць у згорткі тугія\nгэтыя кінараманы загойваюць даўнюю старасьць\nі засыпаюць сьнягі неабмеценыя прыступкі\nда руін кінаклюбу\nі маляваў на асьлізлай сьцяне бамбасховішча\nгэты салодкі матыў найвышэйшая песьня\nякая паверне наўпоцяць гады й кілямэтры вяртаньня\nўсьмешка журботы – аднымі толькі вачыма\nПераклад з украінскай.\nён ціхенька крэсьліў таблічку замест гаспадыню разьдзець\nсьвятлейшы ад грэцкай натуры ў дакор непазьбежнаму дню\nстаіць на манер дыяскура ў прасьціны хаваючы ню\nчытай – кажуць мудрыя – лена а горад у сьветлай тузе\nі човен зь няголеным богам амонам выносяць жрацы на плячах\nТРОХІ ПРА ПАЭТЫЧНАЕ І ЭТЫЧНАЕ\nЛеся Беларуска (Валянціна Коўтун). Малітва да Калымы: Лісты з “Эльгена” — Менск: Лімарыюс, 2009.\nІмя Лесі Беларускі, палітычнае зэчкі на Калыме, зьявілася на літаратурным небасхіле ў другой палавіне 1990-х гадоў. Некалькі яе вершаў Міхась Скобла ўключыў ў анталёгію беларускае паэзіі ХХ стагодзьдзя “Краса і сіла”. Адзін з тых тэкстаў меў загаловак “Малітва да Калымы”. І вось нядаўна выдавецтва “Лімарыюс” выпусьціла зборнік вершаў Лесі Беларускі, які мае тую ж назву – “Малітва да Калымы”. У гэтым зборніку ёсьць такія радкі: “Прысягаю роднаму краю, / Годнасьцю дачкі яго – клянуся.... / Паміраю. / Ціха паміраю. / Паміраю... / Толькі не здаюся!” Гэтыя радкі вартыя хрэстаматый і анталёгій, але іх туды ніколі ня ўключаць, бо я працытаваў тэкст паэткі, якое няма і не было. Бо тэкст гэты, нягледзячы на зьмест і патас, – усяго толькі імітацыя.\nМы маем справу з небывалай у нашай літаратуры містыфікацыяй. Калі браць замежныя прыклады, дык згадваюцца “Кралядворскі рукапіс” Вацлава Ганкі і “Песьні паўднёвых славян” Праспэра Мэрымэ. У першым выпадку факт містыфікацыі канстатавалі дасьледчыкі, у другім выпадку Праспэр Мэрымэ сам прызнаўся, што песьні паўднёвых славян склаў ён. У першым выпадку мы маем справу з жаданьнем вучонага, патрыёта анямечанай Чэхіі ўзьняць годнасьць сваёй краіны, каб і яна магла заняць “свой пачэсны пасад між народамі”, у другім выпадку – удалую імітацыю, якая паслужыла народам будучай Югаславіі, якіх Эўропа яшчэ не адрозьнівала і называла іх усіх ілірыйцамі, а іх мовы зводзіла да аднае – ілірыйскае. У нашым, беларускім, выпадку містыфікацыя магла саслужыць паганую службу, бо імя Лесі Беларускі магло трапіць ў мартыралёг Беларусі і тым самым нанесьці яму шкоду. Калі Лідзія Савік, Міхась Скобла і Кастусь Цьвірка складалі кнігу “Расстраляная літаратура” з творамі беларускіх пісьменьнікаў, зьнішчаных бальшавіцкай уладай, адбылася дыскусія, ці ўключаць у зборнік само імя Лесі Беларускі, ці згадваць мне гэтае імя ў прадмове. Не ўключыўшы імя Лесі Беларускі ў кнігу “Расстраляная літаратура”, яе складальнікі ўратавалі ад кампрамэтацыі і сам зборнік, і сьвятую для нас справу ўшанаваньня памяці ахвяраў бальшавіцкага тэрору.\nСпадзяюся, і сама Валянціна Коўтун, якая ўзяла псэўданім Лесі Беларускі, і Віктар Жыбуль, які дасьледуе літаратуру БССР міжваеннага часу, дэталёва пакажуць нам, як узьнікла ідэя пісаць вершы ад імя выдуманае палітычнае зэчкі, ставіць пад імі даваенныя і паваенныя даты, калі самой Валянціны Коўтун не было яшчэ на сьвеце або калі яна толькі пачынала жыць. Гісторыкі літаратуры скажуць, як суадносяцца маштаб асобы і творчы даробак Лесі Беларускі і Лесі Ўкраінкі, з увагі на якую ўзяла сабе псэўданім Валянціна Коўтун. Зрэшты, умоўная Леся Беларуска таксама ня супраць параўнаць сябе з папярэдніцамі. У тэксьце “Эўфрасіньні Полацкай” эфэктна гучыць канцоўка: “Ты мураваныя апекавала храмы... / Я ж душы тут, як храмы, берагу”. Калі ж падумаць, дык Леся Беларуска зьневажае Эўфрасіньню: бо пра што, як не пра душы, думала сьвятая, калі будавала і аздабляла храмы? У загалоўным тэксьце “Малітва да Калымы” гэтая краіна пакутаў названа матухнаю, і рэфрэнам гучыць радок “Матухна Калыма”. Трэці ж раз гэты радок гучыць так: “Матухна, абарані”. Ён успрымаецца як зварот да Маці Божай. І тут паўстаюць пытаньні: ці правамерна назвала паэтка матухнаю Калыму і ці вартая Калыма таго, каб да яе маліліся? І ці не сама ўяўная аўтарка называе Калыму мачыхай (“Радкі аб любові”)?\nКалі б Валянціна Коўтун захавала таямніцу псэўданіму, мы ўсё роўна здагадаліся б, што нас містыфікуюць. Адкуль зэчка, якую, паводле вэрсіі Валянціны Коўтун, арыштавалі да вайны, магла ведаць пра Ларысу Геніюш, якая пакутавала за тысячы вёрст ад Калымы? Ці не Ларыса Геніюш маецца на ўвазе ў тэксьце “Песьня”? Ёсьць у зборніку і іншыя “праколы”, як напрыклад, “Слова ў дзень 9 мая”. Трэба адзначыць, што ўяўная аўтарка паўтараецца. Яе любімыя вобразы – ільдзінкі і сьляза. Цытую радкі з розных тэкстаў: “Сьляза жаночая”, “з замерзлай сьлязой у паглядзе”, “ляжаць яны з ільдзінкамі ў вачах”, “Сьлязінкі тыя бачыш ты / У глыбінях вечнай мерзлаты”, “сьлязінкамі вочы замерзлыя плачуць” “і рук ільдзінкамі / зноў пішуць вершы – зэкі”, “са сьлёз маіх выкоўваў кулі”, “заквітнелі бутонамі сьлёзы”. А ўлюбёны радок уяўнай аўтаркі “Ліпкім болем крывяніць смала” мы сустракаем у тэкстах “Зварот да сябе” і “Цугам – людзі”.\nЯ не сказаў, што з паэтычнага гледзішча ў зборніку ўсё блага. Валянціна Коўтун не з апошняга шэрагу нашых паэтаў, і было б дзіўна, калі б у яе кніжцы не было добрых тэкстаў. На пачатку я ўжо адзначыў імітацыю “Прысягаю”. Назаву яшчэ: “Бяссоньніца крычала...”, “Мне балюча”, “Красная Масква”, “Да братэрства ўсіх народаў я імкнуся”. Гэтыя ўдалыя імітацыі маглі б атрымаць статус паўнавартасных твораў прынамсі тады, калі б даты стаялі ў загалоўках ці падзагалоўках і калі б аўтарка пісала іх не ад імя паэткі-зэчкі, якой ніколі не было.


Дзеці Фуко # 3 by Ківач Фуко Дзеці Фуко - issuu\nДзецi Фуко # 1\nДзецi Фуко ( 0 3#)1 (03) ê ð à êðàñàâ³ê ñ à â ³ ê 2009 2009\nВыдаецца з 2008 года. Выходзiць адзiн раз на месяц.\nÊ³äàåööà ¢ âî÷û ðàçäàðîææà, ñëåïíóöü ó òóìàíå öåí³. À âûéñöå ìî¢÷ê³ ÷àêàå çà òîé ÷ûðâîíàé ìÿæîé, íàìàëÿâàíàé ÿø÷ý ¢ äçÿö³íñòâå çëàìàíàé áðàçãîòêàé, ÿêàÿ çñîõëà ïàä ïðûãí¸òàì ÷àñó.\n# 1 (03) êðàñàâ³ê 2009\nЛюдзі кажуць, што ўжо хутка будзе вясна. А я не магу яе дачакацца…Мне так халодна… Здаецца, ніколі так не мерзла як зараз. Пальцы да костак аб’ядае мароз. Ці ён так няўдала малюе нейкае раздарожжа? Я часта гляджу на гэтыя маленькія рысачкі. І ўяўляю, што кожнай з іх гэтак жа холадна як і мне зараз. Таму і не крыўдую на іх за тое, што яны робяць мне балюча, хаваючыся ад марозу. Учора першы раз за апошні месяц бачыла сонейка. Яно абудзіла мяне раніцай, а потым кудысьці збегла. У гэты дзень старая зіма зноўку плакала. Але ніхто яе больш не шкадаваў. Таму што ўсе тыя лужыны слёз былі ад нейкага вялікага шчасця, пра якое нікому з нас так і не давялося даведацца. Прачнуўшыся, я доўга пазірала на сцяну. Шмат чаго я нарабіла за апошнія гады. На гэтай сцяне. Але гэта яшчэ не ўсё… Я паздымала ўсе медалі і кубкі, якія, як мне здалося, толькі сёння першы раз пабачыла. Павыдзерла тыя цвікі, што калісьці сама ж і забівала ў сваё жыццё. Сцяна апусцела. Перад маімі вачыма зноўку ляжаў белы аркуш. Але ніякая навальніца больш не магла яго знішчыць. Я ўзяла рознакаляровыя алоўкі і пачала маляваць. Першым было сонейка. Пазней на ім з’явіцца яшчэ шмат чаго. Таму што мой малюнак яшчэ не скончаны… Не губляйцеся, бо вы таксама там ёсць… Âîëÿ Áàðêî¢ñêàÿ\nhomo incertae originis\n²äýàëîã³ÿ Ã³äðàöýôàëà, àáî Äîáðààõâîòíàÿ äýãðàäàöûÿ "×àñàïàøûðàëüíàñöü áûâàå íåâû÷ýðïíàé. Ðýôàðìàöûÿ ÷àñó, ÿê ìàðàëüíà-ýòû÷íàÿ íîðìà, íå ìîæà ³ñíàâàöü áåç ïàäòðûìê³..." Ãýòûÿ äóìê³ áÿñêîíöà êðóö³ë³ñÿ ¢ ãàëàâå ²ñòîòû. Істота, у прынцыпе, была чалавекам, але з першага погляду такой не здавалася. У ёй не было нічога чалавечага: у вачах, у знешнасці і, як гэта ні банальна, у душы. Істота не спала і не размаўляла. Толькі часам, калі прыходзіла неахайная санітарка, з замасленым тварам, бруднымі рукамі і ў латаных калготах, і давала ёй есці, яна ажывала, глынала, закашлівалася, распырскваючы манную кашу па сценах і падлозе, прычым гэта было пры кожным кармленні, пра што можна меркаваць па засохлых кавалках кашы на сценах. Істота думала... Яе бясконцая думка цягнулася разам з яе бездапаможным існаваннем. "Працэс дэфларацыі галаўнога мозгу адбываецца часцей за ўсё пры ўзаемнай згодзе двух паўшар'яў..."\nІстота з'яўлялася медыцынскім цудам. Гэта быў адзін з нешматлікіх Гідрацэфалаў, якія выжылі пасля нараджэння. Яго біялагічная маці адмовілася ад яго яшчэ ў радзільні, хоць яго бацька быў супраць. Нованароджаны быў перавезены ў маленькае мястэчка, у клініку доктара Плюхіна. "Клініка па назіранню і лячэнню спадчынных мутацый і захворванняў" - здаецца, так яна звалася. Мясцовыя жыхары звалі яе сцісла і ясна - "кунсткамерай". І на самой справе: кожны пацыент ляжаў у асобнай палаце, з жалезнымі дзвярыма, з маленькім, квадратным акенцам у іх. Доктар Плюхін назіраў за пацыентамі праз дзень і зарабляў грошы на таемных экскурсіях у клініцы. Амаль\nкожны дзень туды прывoдзілі школьнікаў і паказвалі ім хворых. Яны ржалі, шапталіся, паказвалі пальцамі, фатаграфавалі, не перастаючы калупацца ў носе і выціраць рукавом соплі. Гэта добра, што іх не пускалі ў палаты, а не то бедным хворым жыцця б не стала. Але нават калі б дзверы адчынілі, зайсці туды ніхто б не захацеў, таму што ў\nнос біў смурод невыветранага пакоя і нязмененай качкі. Бацькі прыводзілі маленькіх дзяцей, а тыя тыкалі пальцамі ў акенца, крычалі "кака" і плакалі, раптам спалохаўшыся. "Ператварэнне сэрца ў бессэнсоўны кавалак каменю з'яўляецца прамым працягам чароўнага пачатку..." Той дзень пачаўся, як звычайна. Як звы-\nhomo incertae originis чайна, заспявала Другая Палата, у якой знаходзілася Істота са зрослымі рукамі і нагамі. Як звычайна, закрычала ў сне Істота без вачэй з чацвёртай палаты. Астатнія яшчэ спалі. Шостая палата, у якой ляжаў Ён, не прачыналася. Проста тамака ніхто не спаў. "Змена стану калапсіруючай сістэмы вырабляецца пры поўным адчуванні распаду асобы..." Зноў прыйшла заспаная,\nнерасчуханая санітарка, пакарміла Яго і нарэшце змяніла качку. "Змярцвенне кветак жыцця - гэта наступства хімічнай рэакцыі падчас акупацыі невядомасці..." Ён ляжаў і ўсё думаў, думаў і яму было сумна, што ён ніяк не можа прыйсці да патрэбнай высновы. Яго друзлае, амаль бескасцёвае цела не рухалася. Ён глядзеў перад сабой, амаль не лыпаючы, таму\n# 1 (03) êðàñàâ³ê 2009 што не жадаў чагосьці прапусціць. Раптам, калі ён міргне і яго вока на секунду пагрузіцца ў цемру, адбудзецца тое важнае, з-за чаго Ён існуе. "Кніжны баланс – гэта ні што іншае, як уводзіны ў курс прасторапашыральнасці..." Гадзіны капалі густой вадой. Гэта ўпершыню за ўвесь час здалося Яму дзіўным. Надыходзіў вечар, за ім ноч, а ён усё думаў і рап-\nтам..."Бясконцая думка Гідрацэфала ёсць адплата за грахі Сусвету і з'яўляецца цалкам нармалёвым аспектам яго існавання!!!" Ну, нарэшце! Гэта была першая, скончаная думка. Ён упершыню за сваё нядоўгае жыццё ўсміхнуўся і заснуў. Назаўжды... Òàðàñ Àïàðûê\nÏðà ñîí Ñ¸ííÿ ìíå ïðûìðî³¢ñÿ ñîí. Ç’ÿâà ãýòà âûêëþ÷íàÿ, òàìó øòî ñíû àïîøí³ÿ ãàäî¢ äçåñÿöü ìíå ìðîÿööà íàäçâû÷àé ðýäêà: ðàçû äâà íà ãîä - àñòàòí³ÿ æ ÿ ïàñïÿõîâà àäðàçó çàáûâàþ, ÿê òîëüê³ ðàñïëþø÷ó âî÷û. Äûê âîñü, ñîí. Я нарадзіўся чараўніком. Усе кімсьці нараджаюцца: хтосьці - звычайнымі хлопчыкамі і дзяўчынкамі, нехта - дзьмухаўцамі і рыбамі. Ну а я нарадзіўся чараўніком. Гэткім добрым і спакойным. Альбо, як яшчэ модна казаць, пазітыўным і са знакам "+". Вонкі, вядома ж, я быў таксама звычайны хлопчык. Як і ўсе дзеці, хадзіў у дзіцячы садок, потым - у школу, затым - ва універсітэт, з якога мяне пазней выгналі. За што выгналі? Ну, гэта не істотна, пра гэта мне нічога не прымроілася. Затое я ўмеў, да прыкладу, лётаць. Дастаткова было разбегчыся на колькі крокаў ці скокнуць з якога ўзвышша, а потым узмахнуць па-птушынаму рукамі, і - прывітанне, неба, вось ён я! Зрэшты, апошнім часам (а падзеі ў сне адбываліся хоць і невядома калі, але ж, здаецца, зусім нядаўна) я лётаў мала, толькі ў выпадку нейкай пільнай патрэбы ці небяспекі. У астатні ж час жыў зусім звычайным жыццём, па-чалавечы (хоць мая мама і была ўпэўнена, што з усімі сваімі беларускімі мовамі жыву я зусім не палюдску! Але я не пра гэта. У той вечар Гародня ціха мокла пад чарговым травеньскім дажджом, разпораз пабліскваючы ў лужынах рэдкімі жоўтымі ліхтарамі. Я спяшаўся дадому: хацелася гарачай гарбаты і сухой вопраткі. У пад'ездзе сутыкнуўся з нейкай сімпотнай маладой мамай, якая адной рукой цягнула вялізныя пакеты, а другой прыціскала да сябе маленькую русявую дзяўчынку. "Напэўна, дачка, - падумаў я, дапамагаючы кабеце з кодавым замком і пакетамі. – Цікава, ці ёсць у яе тата?". Вядома ж, я быў падумаў пра тату не таму, што надта ж упадабаў маладую маму, але таму, што гэты нягоднік, калі ён існаваў\nу прыродзе, мог бы паклапаціцца пра сваю сям'ю, а не адлежваць сабе футбольна-піўны жывот на канапе. Зрэшты, для сябе я ўсё-ткі зрабіў выснову, што таты не існуе - можа, дзякуючы маім чараўнічым здольнасцям, а можа, усё-ткі мне гэтая пара надта ж спадабалася, і я міжволі захацеў\nпрацягнуць нашае знаёмства. Душа мая спявала, а на сэрцы красавалі ружы і цюльпаны. Мы ехалі ў ліфце і моўчкі пасміхаліся адно адному. Ім трэба было на шосты, а мне - на дзясяты. Я правяду іх да кватэры, потым з’езджу дадому, дзе мяне ўжо чакае мама з хатнімі катлетамі і бульбачкай, духмяная рамонкавая гарбата і сухія шкарпэткі. Ну а тады начарую які-небудзь смачны вішнёвы пірог і з’езджу на шосты паверх працягваць нашае знаёмства. - Рррркккррыыў! - непрыемны гук раздзіраных ліфтавых дзвярэй самым нахабным чынам перапыніў нашыя нясмелыя рамантычныя ўсмешкі і мае салодкія вішнёва-рамонкавыя мары. У кабінку прасунулася незнаёмая галава, уся закручаная ў чамусьці скрываўленыя бінты. Галава гідка вышчэрылася: - Вы долу едзеце? Вы долу? запытала галава, спрабуючы ўціс-\nнуцца ў ліфт і ўцягнуць за сабой гэткае ж скрываўленае аднаногае цела. Ды яшчэ на мыліцы. - Не, - раздражнёна прашыпеў я, выпіхваючы галаву з усімі ейнымі прычындаламі з кабінкі. - Мы на шосты, мы-на-шос-ты! Аднак галава заўпарцілася. - Дык можа доооолу? - загнюсіла яна. Было чутно, што ззаду яе нехта падпіхваў. - Не, - выбухнуў я. - Мы на шосты! Галава раптам знікла. Дзверы гучна ляснулі, і мы паехалі далей. Я азірнуўся: Дыяна ўціснулася ў супрацьлеглую сцяну, захінаючы сабой маленькую Дамініку, і толькі перарывіста дыхала. Яе вялізныя і да вар'яцтва прыгожыя сумныя вочы пазіралі на дзверы з жахам (ну, зразумела ж, я не ведаў дакладна, як іх клічуць, але ж мае чараўнічыя здольнасці... Зрэшты, тады гэта было не істотна).\n6 art house - Усё добра? - я паспрабаваў выціснуць з сябе як мага бестурботнейшую ўсмешку. - Т-так, - шэптам адказала Дыяна. Пераляканая, яна падалася мне яшчэ прыгажэйшай. Леля, Мілда, Венера і Афрадыта не мелі аніводнага шанцу перад ейным сполахам. Астатнюю дарогу мы папросту маўчалі. Я спачувальна пазіраў на маленькую Дамініку. Сустрэцца ж вачыма з Дыянай было няёмка: ну які ж з мяне чараўнік, калі не здолеў абараніць сваіх спадарожніц ад гэткай непрыемнай выпадковай сустрэчы! Зрэшты, як выявілася на шостым, прыгоды толькі пачыналіся. Калі Дыяна яшчэ ваявала з непаслухмянасцю ўласных пальцаў, намагаючыся адамкнуць кватэру, ззаду раптам пачуўся нейкі шоргат. - Дык можа ўсё-ткі доооолу? прагнюcіў за спінай ужо знаёмы голас. Не марнуючы час, адным штуршком я ўпіхнуў Дыяну з дачкой у кватэру, пацягнуў дзверы на сябе. - Сядзіце дома і нікуды - ані нагой! толькі і паспеў выгукнуць наўздагон. У той самы момант я пстрыкнуў па язычку на замку, накладаючы на яго чароўны заклён неадмыкальнасці перад усялякімі злымі сіламі. І азірнуўся. Перада мной стаяў хлопец, прыкладна мой аднагодка. Адной рукой ён скідваў з сябе брудныя бінты, а другой прыкручваў мыліцу замест нагі. - Аааааааааааа, фоокуснік, - злосна прагнюсіў ён. - Ну, пачакааааай, фокуснік... Ён скокнуў. Але я ўжо чакаў нападу, таму спрытна паднырнуў пад нягод ніка, кульнуўся па падлозе і зноўку апынуўся на нагах. Гэтым разам паміж ліфтам і лесвіцай. - Ууу, спарцмэн... Ну, чакай. Дзверы суседняй кватэры рыпнулі і адчыніліся. З памяшкання спачатку вываліўся нечы труп - напэўна, гаспадара кватэры, - скрываўлены, з жахлівымі рэзанымі ранамі па ўсім целе. Затым зявіўся нейкі хлопец, яшчэ адзін - і вось яны абодва пераскочылі труп і сталі каля забінтаванага гнюса. "Дык вось што азначала "паехаць долу"!" здагадаўся я. Азірнуўся. Ліфт выклікаць не паспею - застаецца\n# 1 (03) êðàñàâ³ê 2009 лесвіца. Уцячы не ганебна, калі ворагаў больш, а слабыя знаходзяцца ў бяспецы - гэтаму я навучыўся яшчэ ў дзяцінстве ад аднаго афганца, з якім часцяком хадзілі ў паходы за далёкія лясныя азёры. "Калі ж біцца, - вучыў аўганец, - то абяры каго-небудзь аднаго: усім не дасі рады, але хоць аднаго ды пакладзеш. Каб забіць, бі па смяротных кропках адразу, без папярэджанняў і кіношнага рыцарства. Калі не забіваць, то лепш бі гэтак, каб пазбавіць апоры: чалавек, які ляжыць, ня здольны на цябе напасці. Але памятай, што ўцячы, калі ворагаў шмат і калі не трэба кагосьці бараніць, - гэта зусім не ганебна. Гэта рацыянальна". Дыяна з Дамінікай у бяспецы, а звязвацца з гэтымі трыма зусім не хацелася - я скокнуў на лесвіцу і пабег долу. Эх, катлеткі-катлеткі, давядзецца вам пачакаць! Нягоднікі пабеглі за мной. "Фокуснік!" - крычэлі яны недзе ззаду. Я выскачыў з пад'езда. Маркотны дождж і самотная ноч з радасцю прынялі ў свае мокрыя абдымкі, захутаўшы ў цемру і залеву. Так, куды зараз? Арка! Хутчэй у арку, за ёй - лесвіца, за лесвіцай - поле, ну а там ужо дастаткова прасторы для манеўраў. У арцы сутыкнуўся з ксяндзом нашае парафіі (касцёл за дваццаць метраў ад дому). Прамоклы ўшчэнт святар, здаецца, нават не заўважыў мяне, ды і часу на этыкет асабліва не было. Я пабег далей. На лесвіцы зноўку сутыкнуўся, але ўжо з дзяўчынай. Яна радасна схапіла мяне за руку: - Дароооога! - Яна, ты? - пазнаў я дзяўчыну. З Янай мы некалі навучаліся разам у Менску. Як яна тра-\n# 1 (03) êðàñàâ³ê 2009 піла на лесвіцу каля майго дома, высвятляць часу таксама не было, таму я пацягнуў знаёмку за сабой. Яна была звычайнай дзяўчынай, хоць мы і мелі ўзаемныя сімпатыі - шкада было б, каб да яе дацягнуўся забінтаваны гнюс са сваёй жахлівай кампаніяй. За ксяндза я не хваляваўся: ён дасць сабе рады. Зрэшты, варта было папярэдзіць і яго: - Ойча! Ойча! - закрычаў я ў цемру, але святар ужо схаваўся ў арцы. Ну што ж, будзем спадзявацца на моц яго веры. Мы пабеглі далей. Вось і поле. Адной рукой я прытуліў да сябе Яну: - Нічога не бойся і трымайся за мяне! Пяць крокаў, сем, дзесяць - я ўзмахнуў вольнай рукой, і гразкае поле, чвякнуўшы, адпусціла нас у неба. - Ой, мы ляцім? Ой, мы ляцім! Аааааааааааааааааааа, мы ляціііііім! завішчала Яна. З перапуду ці ад захаплення - зараз гэта было не істотна. Я азірнуўся. Нашыя пераследнікі выскачылі з аркі і стаялі, азіраючыся і шукаючы нас. Уцячы ад іх з віскатлівай Янай было нерэальна, адбіцца - таксама. Што ж рабіць? Што ж рабіць?! І тут я прыгадаў! За полем ёсць непрыкметны зарослы ставок, на дне якога знаходзіцца чароўная карчма. У той карчме заўсёды збіраюцца ўсялякія казачныя стварэнні, яны п'юць эль і слухаюць, як стары пірат Джузэпа грае на чароўным раялі. Пад цяжарам вякоў, сівы і аблезлы Джузэпа болей не рабуе на Балтыйскім, Палескім ды Менскім марах - ён таксама п'е эль і грае на раялі розныя песенькі са сваёй маладосці. Аднак часам старому ўсёткі карціць неяк нашкодзіць, і тады ён ціхенечка выцягвае з раяля адну клавішу - звычайную зашмальцаваную белую костку - і вешае яе сабе на шыю. І ў той самы момант розныя гнюсы і забойцы вылазяць з багны, распаўзаючыся па белым свеце і чынячы ўсялякія злачынствы. А каб спыніць іх, трэба было адно неўпрыкмет скрасці клавішу і ўставіць назад у раяль. І спа-\nдзявацца на марскі склероз старога пірата. Ах, калі б зараз побач была сяброўка Мучача - яна б абавязкова дапамагла нам. Мучача таксама нарадзілася чараўніцай, і ўлюбёным яе заняткам было ператварэнне ва ўсялякіх ракаў ды крыветак (ну, у кожнага - свой дзынь, пра сябе дык я наогул маўчу!). Мучача! Мучача! - прашаптаў я. - Ну дзе ж ты, сябровачка? - Эээ, Варэрка, чаго гэткі сумны? засьмяяліся недзе долу. Мучача! Толькі яна называла мяне гэтак, толькі яна гэтак смяялася! - Ну, я папаўзла, паразмаўляем якнебудзь потым, - гукнула на развітанне сяброўка. - Не хвалюйся, усё будзе чыкі! - Мучача, дзяяякуй! З цемры данеслася: "У Мучачы дзьве цыцы, пуп і ягадзіцы..." - недзе там, долу, цераз камлыгі і лужыны паўзла ў бок багністага стаўка крыветка, курняўкаючы сабе пад нос сваю ўлюбёную песенку. - Даааааарооооооооога?! Што гэта яшчэ за Мучача?! І што гэта яшчэ за Варэрка?! - Яна незадаволена і з адвечнай жаночай прэтэнзіяй штурханула мяне пад рабрыну. Ах, Яна! Яж зусім пра яе забыўся! Яна даўно кінула вішчаць і папросту моўчкі боўтала сандалямі ў паветры. - Мучача гэта Мучача, - адказаў я і ўсміхнуўся...\n*** Што было далей, можна прачытаць у кожнага добрага казачніка: Мучача скрала ў пірата клавішу і ўставіла яе назад у раяль, гнюсная кампанія з праклёнамі і мацюкамі пыхнула зялёным святлом і знікла. Я пабудзіў Яну, якая мірна храпла на ўсё поле, пасадзіў яе на аўтобус і пайшоў дадому. Гародня па-ранейшаму ціха мокла пад маркотным травеньскім дажджом, а ліхтары ўсё ўглядаліся ў калюжныя люстэркі. Каля пад'езда я спыніўся на момант і зірнуў угору: на шостым паверсе свяцілася адзінае на ўвесь дом вакно. "Зайду да іх заўтра", - падумаў я, націскаючы ліфтавы гузік. Äàðîãà\n8 ab ovo usque ad mala\nÏàøòîâàÿ êàëåêöûÿ ÓÑ¨ ÑÂÀ¨ ÍÅÌÓÄÐÀÃÅË²ÑÒÀÅ ÄÇßÖ²ÍÑÒÂÀ ÞÐÀ ÊÀÑÖÅÍÜ ÇÁ²ÐÀ¡ ÐÀÇÍÀÑÒÀÉÍÛß ÌÀÐÊ². ÇÂÛ×ÀÉÍÀ ¨Í ÀÄËÅÏË²ÂÀ¡ ²Õ ÀÄ ÁÀÁÓË²ÍÛÕ ÊÀÍÂÅÐÒÀ¡, ßÊ²ß ÑÒÎÑÀÌ² ÑÌÀÆÛË²Ñß ÍÀ ÃÀÐÀ×ÛÌ ÑÎÍÖÛ "ÁÅËÏÎØÒÛ".\n9 # 1 (03) êðàñàâ³ê 2009\n10 sidera caelo addere\nÏà÷óöö³ ç âàë³çê³ * * * Нехта знік назаўсёды, Прыбраў за сабой сляды. Нехта застаўся са мною. Я йду. Ці яму туды? Хтосьці праходзіць побач, Робіць упэўнены крокІ не глядзіць наўкола, Каб не зваліцца з ног. Думы мае жывыя, Але я не хачу іх казаць, Бо наўкол не свае, а чужыя, І яны са злосцю глядзяць. Хтосьці праходзіць побач, Хтосьці знік назаўжды. Хай нехта крочыць побач. Іду… Ці яму туды?\n*** Маё сэрца вітае цябе без слоў, Маё сэрца вітае цябе каханнем. Нібы сонца праменьчык, цябе ізноў Маё сэрца вітае пяшчотным ззяннем. Не злякае душу ад ліхіх перашкод, Не злякае душу ні ў сумненні, ні ў жаху. Праз часы, праз адлегласці, праз недарод Прамяніцца каханне над прымхамі шляху. Светлай нізкай вядзе нас з жыцця ў жыццё, Захінае ад болю ў хвіліны растання. І пад божымі крыламі сэрцабіццё Не спыняецца ў роспачы доўгачакання. Маё сэрца вітае цябе без слоў, Маё сэрца вітае цябе каханнем. Нібы сонца праменьчык, цябе ізноў Маё сэрца вітае пяшчотным ззяннем. Ýëà Êóëåø\n*** Калі сэрца яе замярзала – Адчувала нікчэмнасць жыцця. І кіпучая кроў застывала У халодных, знямелых грудзях. У аблоках прытулку шукала Ад штодённай, шальной мітусьні, Калі сэрца яе замярзала Снег кранаўся змярцвелай зямлі. Неба шэрань сваю не хавала, Не хавала тых слёзных вачэй, Калі ціха яна памірала Без бацькоў, без сяброў і людзей… А калі яно сонцам палала – Свет забыўся на тое даўно. Проста сэрца яе засыхала, Як разбіты збаночак з віном.\nÃàííà Âàëûíåö À¢ãåí Áàòóðëÿ\n*** У цябе сёння дзень народзінаў, А мы мерзнем у шумным горадзе, Сустракаем пачатак восені І блукаем па вуліцах мокрых. Ты хаваешся ад майго позірку, Я спрабую злавіць твае вочы. У цябе сёння дзень народзінаў, А мы мерзнем у шумным горадзе. Õâÿäîò Ñàìîòíû\n11 # 1 (03) êðàñàâ³ê 2009\nÂÿñíîâûÿ êàçê³ Ãàäç³íí³ê³ ¢æî äà¢íî ïåðàâåäçåíûÿ, à æûöö¸ çàñòàëîñÿ òûì æà. Öýëû äçåíü ÿ ïàç³ðàëà ¢ âàêíî ¢ ïîøóêàõ íåéêàãà öóäà, à íà âî÷û òðàïëÿë³ñÿ çóñ³ì ³íøûÿ ïåðñàíàæû. ² äçå ÿãî øóêàöü? Вясна прыйшла ў нашы агароды. Сонца крыху прысмажвае пупышкi на дрэвах. Людзі кудысьці спяшаюцца. Няма толькі часу. Бо ўжо цэлую гадзіну ён сядзіць на лаўцы і за чымсьці назірае. Ля майго плоту сышліся дзве жабы. Яны доўга кахалі адзін аднога ў нейкай лужыне, а потым чамусьці\nразбегліся. Мусіць іх спужаў мясцовы бусел. Які цэлую раніцу лётаў у пошуках якой-небудзь улюбёнай пачвары. Я доўга стаяла каля вакна. І назірала за гэтым велізарным павуціннем. Міма майго позірку ледзь не прасунуўся цікавы аб’ект. Раніцу будзіла мая суседка\nбаба Каця. Яна рабіла прафагляд тамтэйшых сметніц. У маладосці жвавая і спрытная баба Каця падпрацоўвала ў школьным тэатры “Малады баец”. І часценька дапамагала неспрактыкаванаму і, як ёй заўсёды здавалася, чамусьці, натапыранаму рэжысёру пазбягаць зацёртых паняткаў.\nЗараз жа ейнае тэатральнае мінулае служыла ёй верай і праўдай. Бо толькі баба Каця нырала ў сметніцы, каб здаволіць смагу. А потым рабіла выгляд, што зачапілася валасамі, калі выкідала свае дзюравыя шкарпэткі, якія насамрэч былі ўсяго толькі рэквізітам. Сёння была нядзельная раніца. Таму акцёрскія таленты не спатрэбіліся. Баба Каця спакойна паказытала сметніцу сівымі валасамі. Хапянула нейкую бутэльку і кінула яе ў пакет з пітвом. На гэтым мая прыяцелька знікла ажно да самага вечара. Дзень сёння быў нейкі марудны, нязграбны. Цёмна нешта было. Нават мая лядоўня ўвесь час праспала. Мусіць, таму я штораз будзіла яе, ляпаючы дзвярыма. Цуда сёння не было. Ціха галасіла радыё. Самотныя жанчыны шукалі настрой у тэлевізіі. А тыя дзве жабы, што ўжо некалі сыходзіліся пад маім плотам, зноўку кахалі адзін аднога ў той самай лужыне. Âîëÿ Áàðêî¢ñêàÿ\nÓñïàì³íû ç äçÿö³íñòâà # 1 (03) êðàñàâ³ê 2009\nÊàë³ñüö³ ¢ ìÿíå áûëî øìàò óñïàì³íà¢ ç äçÿö³íñòâà. ß ñêëàäà¢ ³õ ó øêëÿíê³ ç-ïàä öóêåðàê ³ õàâà¢ ó ñàìûõ ïàòàåìíûõ ìåñöàõ. Тыя месцы былі настолькі надзейныя, што аднойчы я незнарок і сам забыўся, дзе што знаходзіцца. Таму зараз я, на жаль, памятаю вельмі мала. Хіба толькі некалькі самых маленькіх малюнкаў. Ведаю, што калісьці ў мяне быў драўляны конік, была машынка з гудзёлкай. Памятаю, як я выбіў малат-\nком шкло, а пасля спужаўся, пабег і разбіў сабе брыво, на якім і зараз застаўся маленькі шнар. Памятаю скарб, які мы закапалі з сябрам, а праз год самі ж яго і знайшлі. Былі ў мяне таксама і дрэнныя ўспаміны. Іх я звычайна чамусьці закопваў у\nзямлю пад дрэвам. Калі-небудзь я абавязкова аднаўлю сваю былую калекцыю. Праўда, трэба спачатку шмат чаму навучыцца. У мяне пакуль не атрымалася скласці ніводнага па-\nàë üò ý ð íàò û¢ íà å â ûä àí íå\n¹ 1 (03) êðàñàâ³ê 2009 ã. галоўны рэдактар: Вольга Баркоўская намеснік рэдактара і вёрстка: Юрый Касцень карэктар: Наталля Віктараўна Заяц\nзла цалкам, ды гэта толькі таму, што я адразу ганяюся за некалькімі зайцамі. Але ў мяне ёсць яшчэ і цікавыя сны, якія мне дапамогуць знайсці падказкі. Þðà Êàñöåíü\nРэдакцыя можа друкаваць з мэтай абмеркаваннякавання матэрыялы, да якіх ставіцца крытычна, і адказнасці за іх не нясе. Пры перадруку спасылка на "ДФ" абавязковая.\nê.ò.: +375 44 7938422, +375 44 7938445 ý-àäðàñ: k³va4fuko@tut.by\níàêëàä 21 àñîáí³ê\nДзеці Фуко # 3


Галоўная ➠ Боль ➠ Своечасовае лячэнне прастуды папярэдзіць развіццё непажаданых наступстваў\nЧасцяком чалавек, лічыць, што гэта лёгкая прастуда хвароба, якая не патрабуе правядзення якіх-небудзь сур'ёзных лячэбных мерапрыемстваў. Але варта памятаць, што прычынай дадзенага захворвання з'яўляецца інфекцыйны ўзбуджальнік, які выклікае паталагічныя працэсы і пры не выкананні рэжыму, адсутнасці адэкватнай медыцынскай дапамогі, можа прывесці да непажаданых наступстваў.\nЭтыялагічныя фактары прастуды\nРазвіццё любога інфекцыйнага захворвання грунтуецца на трох эпідэмічных звёнах – крыніцы хваробы, шляхі перадачы і восприимчивом арганізме. Крыніцай хваробы ў дадзеным выпадку могуць выступаць як бактэрыі, так і вірусы. Інкубацыйны перыяд пры гэтым доўжыцца каля двух дзён, падчас якіх хворы чалавек можа заразіць навакольных. Захворванне перадаецца паветрана-кропельным шляхам падчас чхання і кашлю, пры якіх мокрота і слізь распаўсюджваецца ў навакольным асяроддзі. Магчымы гэтак жа кантактна-бытавой шлях, пры якім мокрота і часцінкі слізі ў высушаным стане захоўваюцца на навакольных прадметах. Успрымальным да прастуды можа стаць любы чалавек, але ў групу рызыкі ўваходзяць дзеці да трох гадоў, пажылыя людзі, людзі, якія маюць хранічныя захворванні і імунадэфіцытная стану.\nУзнікненне прастуды абумоўлена зніжэннем мясцовага, а так жа агульнага імунітэту, за кошт пераахаладжэння, частых прастудных хваробах, стану стрэсу.\nПавышэнне тэмпературы цела, интоксикационный сіндром ( галаўны боль, ламата ў целе, разбітасць, слабасць), насмарк або заложенность носа, балючыя адчуванні ў горле, асіпласць, вільготны ці сухі кашаль, болі ў грудной клетцы, высыпанні на скурных пакровах.\nЛячэбныя мерапрыемствы ўключаюць правільнае вітамінізаванае харчаванне, этиологическую, патагенетычным і симптоматическую тэрапію. Больш поўную інфармацыю аб прычынах, сімптомах і лячэнні прастуды можна атрымаць тут — Прастуда.\nСпецыялісты распавялі пра мышачнай болю пасля ліхаманкі денге\nАртрыт мае генетычную прыроду


Народжаным у Беларусі прысвячаецца\nНацыянальны мастацкі музей Беларусі да 90-годдзя прэзідэнта Ізраіля Шымона Перэса і 100-годдзя сёмага прэм'ер-міністра гэтай краіны Менахема Бегіна адкрывае выставу Родам з мястэчка. Афіцыйнае адкрыццё экспазіцыі запланавана на сёння. Алена Борматава - аб таямніцах і рассакрэчаных фактах маляўнічых палотнаў.\nПаўсотні твораў - вынік шматгадовай навуковай працы. Супрацоўнікі Нацыянальнага мастацкага музея ў цеснай сувязі з калегамі іншых музеяў, архіваў, асобнымі даследчыкамі па крупінках збіралі інфармацыю пра імёны, чые работы захоўваюцца ў фондах. Калекцыя мастакоў з невялікіх яўрэйскіх мястэчак Беларусі даволі багатая. Многія аўтары прадстаўлены адной-дзвюма працамі, некаторыя - сотнямі палотнаў.\nВыстава з выявамі невялікіх беларускіх мястэчак - першая за ўсю амаль 75-гадовую гісторыю музея. Унікальнасць экспазіцыі не толькі ў тым, што творы ўпершыню пакінулі запаснікі і дэманструюцца наведвальнікам. Выключнасць у саміх аўтарах. Сёння на слыху хіба толькі Юдэль Пэн - настаўнік сусветна вядомага Шагала, ды Янкель Кругер, які меў сваю жывапісную школу ў Мінску, сярод вучняў якой - Хаім Суцін, Заір Азгур і Іван Ахрэмчык.\nДа сённяшняга дня невядомым застаецца жыццё і творчасць Дашкевіча. Адзіная карціна, якая захоўваецца ў фондах Нацыянальнага мастацкага, трапіла ад маскоўскага калекцыянера. Выстаўляецца ўпершыню.\nЦішыня Меера Сляпяна - выпускніка Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, вучня Фердынанда Рушчыца. На карціне - радзіма Шымона Перэса - вёска Вішнева Валожынскага раёна. Выстава аб'яднала векавую гісторыю беларускага жывапісу. Тут працы і 19-га, і 20-га стагоддзяў.\nВольга Архіпава, загадчыца аддзела Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі: У іудаізме адлюстраванне чалавека лічылася грахом. Там у асноўным выкарыстоўваўся арнамент і нейкія сімвалічныя карцінкі. Але ў гэтым выпадку мастакі, якія прайшлі рэалістычную школу, валодалі гэтым майстэрствам і займаліся мастацтвам у прафесійным ключы.\nДоўгі час невядомымі заставаліся людзі на партрэтах мастака Крупені - імя, якое сёння ведаюць хіба толькі навукоўцы. Дзякуючы даваенным інвентарным кнігам Нацыянальнага гістарычнага музея - там працы захоўваліся да Вялікай Айчыннай вайны - удалося атрыбутаваць палотны. На іх жыхары Мінска - Ілья Поляк і яго жонка. Многія творы на экспазіцыю даставілі прама з рэстаўрацыйнай майстэрні. А некаторыя яшчэ ў працэсе рэстаўрацыі. Аднаўленне жывапісу спынілі спецыяльна для выставы.\nАпошняя інфармацыя аб сітуацыі ў Санкт-Пецярбургу\nУ Мінску адбыўся святочны парад\nЗ корпуса судна, якое патанула ля вострава Лампедуза, былі вынятыя целы 38-мі загінуўшых\nАграгарадок Ракаў сёлета адзначыць круглую дату\nРарытэты Нацыянальнага гістарычнага музея - на агароджы парку Чалюскінцаў\nАрхеалагічная выстава адкрылася ў Вілейскім краязнаўчым музеі\nПарк Чалюскінцаў - выставачная пляцоўка пад адкрытым небам


Будзьма беларусамі! » Зена, Michael Soul, Эмануэль Імагбе або Aura? Сёння будзе названы беларускі ўдзельнік «Еўрабачання»\n07.03.2019 | Музыка\nЗена, Michael Soul, Эмануэль Імагбе або Aura? Сёння будзе названы беларускі ўдзельнік «Еўрабачання»\nУ фінале конкурсу — 10 удзельнікаў.\nСёння будзе названы беларускі ўдзельнік «Еўрабачання-2019». Прамы эфір музычнага шоу пачнецца а 22:00 на «Беларусь-1»\nВядучыя фінальнага шоу — Вольга Рыжыкава і Тэа.\nПераможца будзе названы журы.\nЗа пуцёўку ў Тэль-Авіў пазмагаюцца 10 канкурсантаў: Michael Soul, Зена, Ева Коган, Эмануэль Імагбе, Sebastian Roos, Алёна Гарбачова, КейСі, гурты «PROвакацыя», «Аўра», Napoli.


Чаму нават самым вопытным педагогам карысна паўдзельнічаць у праграме «Настаўнік для Беларусі»? | zviazda.by\nХатняя старонка » Грамадства » Адукацыя » Чаму нават самым вопытным педагогам карысна паўдзельнічаць у праграме «Настаўнік для Беларусі»?\nЧаму нават самым вопытным педагогам карысна паўдзельнічаць у праграме «Настаўнік для Беларусі»?\nАшаламляльнай аванцюрай назваў праект «Настаўнік для Беларусі» адзін з яго аўтараў і куратараў настаўнік беларускай мовы Зміцер МАКАРЧУК. Прыкладна чатыры-пяць гадоў таму ён разам са сваім сябрам настаўнікам рускай мовы і літаратуры Сяргеем БАРОДЗІЧАМ загарэліся ідэяй прывесці ў школы ў невялікіх населеных пунктах крэатыўных і неабыякавых педагогаў, якія змогуць удыхнуць у іх новае жыццё. Мэтай было зрабіць якасную адукацыю даступнай для кожнага дзіцяці ў любой школе, а не толькі ў гарадской. Але, каб увасобіць сваю задуму ў жыццё, трэба было знайсці аднадумцаў, стварыць каманду. Плюс, вядома, знайсці сродкі на праект. Фінансава падтрымаць карысную ініцыятыву пагадзіўся БПС-Ашчадбанк.\nПраект стартаваў два гады таму, а літаральна днямі ва ўдзельнікаў першага набору адбыўся выпускны. Менавіта так — не ў вучняў, а ў настаўнікаў быў свой выпускны вечар...\n— Усё, што мы рабілі два апошнія гады, было для нас упершыню: і тое, як шукалі школы, гатовыя прыняць апантаных настаўнікаў, як адбіралі ўдзельнікаў, як працавалі з партнёрамі і спонсарамі. Таму, калі вам калі-небудзь выпадзе шанц паўдзельнічаць у аванцюры, смела прымайце гэты выклік, нават не задумваючыся, — параіў гасцям педагагічнага свята Зміцер Макарчук.\nДля рэалізацыі праграмы «Настаўнік для Беларусі» БПС-Ашчадбанк стварыў Мясцовы адукацыйны фонд «Новая школа». Далучыцца да яго могуць любыя кампаніі-донары, якія пажадаюць зрабіць свой унёсак у развіццё якаснай адукацыі ў рэгіёнах Беларусі. Таксама БПС-Ашчадбанк заключыў з Міністэрствам адукацыі пагадненне аб супрацоўніцтве.\nСтаршыня праўлення фонду «Новая школа» Вера КАРАЛЁВА прызналася: на старце праграмы была рызыка, што не знойдуцца педагогі, якія адважацца прыняць выклік і выйсці з зоны камфорту.\nДа ўдзелу ў праекце «Настаўнік для Беларусі» запрашаліся як новаспечаныя выпускнікі педагагічных спецыяльнасцяў, так і вопытныя педагогі. Першым крокам было запаўненне анкеты, затым кандыдатаў чакала скайп-інтэрв'ю, а на апошнім этапе — сумоўе ў Мінску, падчас якога трэба было таксама правесці сяміхвілінны ўрок. Ключавымі крытэрыямі для адбору сталі камунікатыўныя навыкі кандыдатаў, іх гатоўнасць працаваць у камандзе і свядомая матывацыя (удзельнік павінен быў падзяляць каштоўнасці праекта). Усяго паступіла 60 заявак ад ахвотных змяняць школу і сябе. Далей 12 адабраных кандыдатаў чакаў месячны летні інтэнсіў. На працягу трох тыдняў як учарашнія выпускнікі, так і настаўнікі з салідным прафесійным стажам навучаліся сучасным падыходам у педагогіцы і выкладанні, загартоўвалі свае лідарскія якасці, атрымлівалі веды ў галіне праектнага менеджменту і тайм-менеджменту. Кожны дзень быў напоўнены выязнымі мерапрыемствамі і сустрэчамі з цікавымі спікерамі. А ў апошні тыдзень інтэнсіву ўсіх чакаў летнік з дзецьмі на тэму «Навыкі ХХІ стагоддзя», які кандыдаты павінны былі самі спланаваць. Гэта быў сапраўдны выклік не толькі для ўчарашніх выпускнікоў без вопыту работы, але і для педагогаў са стажам...\nУ выніку для ўдзелу ў праграме «Настаўнік для Беларусі» былі адабраныя дзевяць настаўнікаў, якія на два гады адправіліся працаваць у школы ў Кобрынскім (аграгарадок Павіцце), Бярэзінскім (Паплаўскі дзіцячы сад — сярэдняя школа), Чэрвеньскім (Лядзенскі дзіцячы сад — сярэдняя школа) раёнах, у гімназію Дзяржынска і Негарэльскую сярэднюю школу № 1.\nНастаўніца рускай мовы Алена АЛЕХНА стала адной з дзевяці педагогаў, якія трапілі ў першы набор праграмы «Настаўнік для Беларусі». Дзяўчына хоць і мела ўжо педагагічны досвед (працавала педагогам-арганізатарам ва ўстановах адукацыі ў Салігорску і Бабруйску), вышэйшую педагагічную адукацыю атрымала толькі ў 2019 годзе (скончыла завочна філфак БДУ).\nУвогуле, усе гісторыі «настаўнікаў для Беларусі» ўражваюць і натхняюць. Адначасова міжволі задаешся пытаннем: чаму людзі змяняюць горад на вёску?\nАлена Алехна прызнавалася, што яна ў праграме «Настаўнік для Беларусі»\nдля таго, каб да канца разабрацца і зразумець, чым можа быць карысная дзецям, для таго, каб навучыцца новым методыкам, рабоце ў камандзе, набыць новыя сувязі. А яшчэ, каб навучыцца верыць у сябе. За час летняга інтэнсіву дзяўчына зразумела, што рэсурсаў у чалавека значна больш, чым ён мяркуе. Калі ты ў нешта верыш, трэба шукаць магчымасці гэта рэалізоўваць.\nПасля ўсіх этапаў адбору Алена пераехала разам з дачкой са свайго апошняга месца працы ў Салігорску ў Негарэльскую сярэднюю школу, што ў пасёлку Энергетыкаў.\n— Два гады праляцелі імгненна. Сёння з упэўненасцю магу сказаць, што я на сваім месцы, — канстатуе настаўніца. — За гэты час разам з дзецьмі мы паспрабавалі сябе ў ролі журналістаў, відэааператараў і сцэнарыстаў, займаліся даследаваннямі, удзельнічалі ў праекце тэатральнага аб'яднання па інтарэсах «Праз тэатр», вучыліся працаваць у камандзе. Дзякуючы праграме я навучылася вельмі многаму, у тым ліку адстойваць сваю пазіцыю і ісці да канца ў тым, што для мяне насамрэч важна. Ведаеце, раней я заўсёды адчувала сябе нейкім самотным воінам, які хацеў больш і для людзей, і для свету ў цэлым.\nА тут нарэшце сустрэла аднадумцаў...\nТрэба дадаць, што прыклад дачкі натхніў і маці Алены (яна таксама педагог), якая далучылася да праграмы на наступны год, калі на 25 месцаў прыйшло ўжо 130 заявак.\nГлыток свежага паветра\nУдзельніцамі першага набору «Настаўніка для Беларусі» сталі і дзве Наталлі ЦЕЦЯРУК, якія працуюць у школе ў аграгарадку Павіцце ў Кобрынскім раёне. Настаўніцы замужам за роднымі братамі. Адна з іх выкладае беларускую мову, другая працуе ў пачатковай школе. Дзве Наталлі засталіся працаваць у сваёй школе, якая падала заяўку на ўдзел у праграме «Настаўнік для Беларусі», толькі на працягу двух гадоў яны мелі пастаянную метадычную, куратарскую і фінансавую падтрымку. Дарэчы, школы, як і ўдзельнікі праграмы, таксама праходзяць адбор. Арганізатары абавязкова знаёмяцца з адміністрацыяй, педагагічным калектывам і кантэкстам, у які трапіць будучы ўдзельнік праграмы. Стараюцца стварыць і выбудаваць экалагічную камунікацыю, якая будзе камфортнай для ўсіх, каб настаўнікі прыходзілі ў атмасферу ўзаемаразумення і агульнага імкнення зрабіць шмат добрага і патрэбнага для дзяцей. Затым куратары прыязджаюць у школы ў госці, дапамагаюць з арганізацыяй розных мерапрыемстваў для вучняў і настаўнікаў, ладзяць сумесныя сустрэчы з адміністрацыямі ўсіх школ-партнёраў, дзе стараюцца пачуць адно аднаго, дапамагчы ў вырашэнні канкрэтных праблем.\n— Маё рашэнне прыйсці ў праграму «Настаўнік для Беларусі» было няпростым, — прызналася настаўніца пачатковых класаў Наталля ЦЕЦЯРУК. — На той момант я мела ўжо 23 гады прафесійнага стажу, а трэба было перагледзець свае погляды і падыходы ў прафесіі. Давялося нават крышачку сябе ламаць. Але праграма прыўнесла ў маю прафесію глыток свежага паветра. Я даведалася шмат новага, пазнаёмілася з актыўнай ацэнкай, мае малышы пачалі працаваць у парах і групах, навучыліся дамаўляцца паміж сабой, мы пазнаёміліся з мовай праграмавання Scratch, не баяліся эксперыментаваць. Нашы ўрокі сталі цікавымі, сучаснымі і карыснымі. Таму, нават калі вы адпрацавалі ў школе дваццаць гадоў і больш, раю абавязкова паўдзельнічаць у праграме «Настаўнік для Беларусі», якая дапамагае не застыць у сваім прафесійным развіцці ды рушыць наперад.\nУ сакавіку ў Павіцці прайшоў кніжны анлайн-фестываль. Яго арганізатарамі і вядучымі сталі самі вучні пад кіраўніцтвам Наталлі Васілеўны і Наталлі Іванаўны Цецярук. Але на анлайн-фестывалі яны не спыніліся, вырашыўшы, што жывыя стасункі нельга нічым замяніць. Таму зладзілі і афлайн-фестываль кнігі «Пачытай у Павіцці».\nВучні пачатковых класаў сустрэліся з Надзеяй Ясмінскай, вядомай беларускай пісьменніцай, якая працуе пераважна ў жанры фэнтэзі. Разам адправіліся ў чароўную вандроўку па старонках кнігі «Мора ў чамадане». Пасля гэтага пабывалі на майстар-класе Любові Сардалішвілі «Незвычайнае чытанне — радасны настрой».\nАрганізатар фестывалю «Горад і кнігі» Вольга Воўк правяла для школьнікаў майстар-клас па вырабе літаратурна-тактыльных паштовак. Настаўніца гісторыі гімназіі горада Дзяржынска Ала Галубковіч, яшчэ адна ўдзельніца першага набору праграмы «Настаўнік для Беларусі», на сваім майстар-класе «Акрылам па тканіне» дала магчымасць стварыць свой непаўторны малюнак або цытату з любімай кнігі на любімай вопратцы, а яшчэ паспрабаваць тэхніку роспісу тканіны. Завяршыўся фестываль літаратурнымі вячоркамі, падчас якіх кожны змог прачытаць свой любімы твор на роднай мове альбо праспяваць песню пад гітару.\nУсе ўдзельнікі праграмы «Настаўнік для Беларусі» рэалізоўваюць праекты, арыентаваныя на развіццё мясцовай супольнасці. Такая ўмова ўдзелу ў праграме. У Павіцці гэта фэст кнігі. Ад Павіцця да ўкраінскай граніцы — усяго сем кіламетраў, а да сталіцы — 350. Калі б не гэты праект, у вучняў наўрад ці калі-небудзь з'явілася б магчымасць сустрэцца з сучаснымі пісьменнікамі...\nНе стаяць на месцы\nАдна з устаноў адукацыі, якая прыняла дзвюх удзельніц праграмы — настаўніцу гісторыі Алу Галубковіч і педагога-псіхолага Ксенію Гаршкову, — гімназія Дзяржынска.\n— Хоць праект яшчэ зусім малады, але ўжо можна падводзіць яго прамежкавыя вынікі. Вы ўзялі на сябе вельмі высакародную місію — зрабіць якасную школьную адукацыю даступнай для кожнага дзіцяці. І мы ганарымся, што з'яўляемся вашымі партнёрамі, — падкрэсліла ў сваім выступленні падчас «выпускнога» дырэктар установы Людміла ПАЎХЛЕБ. — Нашай гімназіі блізкі дух праекта «Настаўнік для Беларусі», мы таксама вітаем наватарства, ініцыятыўнасць, крэатыўнасць, не любім стаяць на месцы. Выпускнікі праекта сталі для сваіх вучняў і школ маякамі на шляху да поспеху і ў новым развіцці. І такія маякі трэба запальваць і надалей...\n«Праграме «Настаўнік для Беларусі» ўсяго два гады, але пройдзены шлях, якім я ганаруся. Ганаруся нашымі настаўнікамі, іх талентамі, энтузіязмам і невычэрпнай энергіяй. Іх перамогі — гэта новыя магчымасці для дзяцей. Магчымасці, якіх магло б не з'явіцца, калі б настаўнікі не прыехалі ў сельскую школу, — кажа дырэктар фонду «Новая школа» Таццяна КВЯЦІНСКАЯ. — Я ўдзячная дырэктарам нашых партнёрскіх школ за тое, што яны вераць у нас, падтрымліваюць удзельнікаў, адгукаюцца на тыя ініцыятывы, якія дазваляюць іх установам выйсці на новы ўзровень развіцця. Ганаруся камандай, якая робіць гэты шлях прасцейшым, аказваючы падтрымку, але і складанейшым, натхняючы на новыя адкрыцці. А рэалізацыя самых амбіцыйных мэт становіцца магчымай дзякуючы сумеснай дзейнасці нашых метадыстаў і куратараў. Я ўдзячная партнёрам, якіх сёлета стала больш, а гэта значыць, што тэма адукацыйнай няроўнасці не пакідае абыякавымі прагрэсіўных і думаючых людзей з бізнес-супольнасці. Удзячная нашаму заснавальніку — БПС-Ашчадбанк, які не толькі аказвае фінансавую падтрымку, але і ўключаецца ў адукацыйныя ініцыятывы. Мы не спыняемся і ўжо рыхтуемся да сустрэчы з новымі героямі!»\n«Запрашаем далучацца да нашай дружнай каманды ўсіх. Нават калі вы не настаўнік, мы абавязкова знойдзем для вас занятак», — усміхаецца Зміцер Макарчук.\nНа сёння ў рэгіёнах краіны выкладае ўжо больш за 30 «настаўнікаў для Беларусі» (9 удзельнікаў першага набору і 22 — другога), праграма ахапіла літаральна ўсю краіну (19 школ-партнёраў) і 7 тысяч дзяцей.\nУ маі завяршыўся ўжо трэці набор у праграму «Настаўнік для Беларусі». Усяго было атрымана 108 заявак ад кандыдатаў і 34 заяўкі ад школы (гэта, між іншым, 94 адкрытыя вакансіі): у тым ліку 18 заявак ад гарадскіх школ, 8 заявак з аграгарадкоў, 7 заявак ад сельскіх школ і адна заяўка са школы ў абласным цэнтры. Адабраных удзельнікаў чакае летні інтэнсіў, па выніках якога і стане вядомая трэцяя каманда «настаўнікаў для Беларусі».\nЗагаловак у газеце: Змяніць школу і сябе\nфонд «Новая школа»\n1791 Экстраная дапамога. Як працуе Цэнтр аператыўнага кіравання МНС


Абыякавасць і спагадлівасць - 7-ы клас - Школьныя сачыненні\nАбыякавасць і спагадлівасць\nСачыненне на тэму «Абыякавасць і спагадлівасць», 7-ы клас\nЖыццё настолькі непрадказальная, што часта не ведаеш, чаго ад яе чакаць у наступны гадзіну. Кожны чалавек у жыцці сутыкаецца з праблемамі, так і з добрымі падзеямі. У абодвух гэтых выпадках было б выдатна, калі б побач апынуліся спагадлівыя людзі.\nБо яны заўсёды працягнуць руку дапамогі ў складанай сітуацыі, яны абавязкова падтрымаюць. Бо часам добрае слова, сказанае спагадным чалавекам, вельмі моцна нам дапамагае, дае сілы, каб ісці наперад. Спагадлівыя людзі вельмі добрыя па натуры, яны ніколі не пройдуць міма чужых няшчасцяў.\nА вось калі, у выпадку неабходнасці не здаецца побач з вамі чалавека, які гатовы садзейнічаць вам, альбо падтрымаць вас, гэта вельмі сумна.\nНа жаль, мы даволі часта сутыкаемся з такім якасцю навакольных нас людзей, як абыякавасць. У сучасным свеце поўна абыякавых людзей. Бо сягоння кожны за сябе. Людзі проста радуюцца, што бяда здарылася не з імі, а з іншым чалавекам. Сучасны народ не бачыць і не чуе чужога адчаю. Да ўсяго гэтага ён застаецца абыякавым. Ці ж проста хоча быць як усе, і не ідзе на кантакт.\nНекаторыя людзі з радасцю і з усім энтузіязмам дапамагаюць навакольным, праяўляюць спагадлівасць. А іншыя ж людзі, наадварот, нікому ніякай дапамогі не аказваюць. Пасля перажываюць, калі ў іх здараецца бяда, а на дапамогу ніхто не ідзе. Самае цікавае, гэтыя абыякавыя людзі і не разумеюць, што ніхто не працягвае ім руку дапамогі ад таго, што яны самі былі даволі абыякавыя да чужой праблемы.\nА вось спагадлівыя людзі ніколі не застануцца з бядой сам-насам, ім абавязкова хто-то дапаможа і падтрымае. Бо дабро заўсёды вяртаецца.\nЯ лічу, мы павінны быць спагаднымі людзьмі. Бо абыякавасць балюча раніць кожнага з нас. Бо ўсе хочуць жыць побач з людзьмі, якім не абыякавыя чужыя слёзы, якія добрыя. І, напэўна, ніхто не хоча мець якога-небудзь роду адносіны з абыякавымі людзьмі.\nА пачынаць трэба з малога. Калі мы будзем самі добрымі і добрымі людзьмі, да нас пацягнуцца такія ж выдатныя людзі.\nКатегорія: 7-ы клас | Додано: 18.09.2018


Чым плануе Міхаіл Жамчужны займацца пасля выхада на волю? – Свабоду палітвязьням!\nЧым плануе Міхаіл Жамчужны займацца пасля выхада на волю?\n24.02.2021 Апублікавана ў Навіны\nБылы палітвязень Міхаіл Жамчужны распавёў сайту palitviazni.info, што пасля выхаду на волю яму “спачатку трэба аглядзецца”.\n“Зараз, што называецца, адаптуюся да грамадзянскага жыцця, – кажа Міхаіл Жамчужны. – Усё-такі больш за шэсць год быў у зусім іншай абстаноўцы, шмат часу праводзіў у ШІЗА і ПКТ, а гэта закрытыя прасторы. Таму зараз свабода, якая на мяне абрынулася, крыху цісне…”\nНагадаем, што былога 65-гадовага праваабаронцу і цяпер ужо экс-палітвязня Міхаіла Жамчужнага вызвалілі з Горацкай папраўчай калоніі 19 лютага.\nУ гэтай калоніі яго трымалі ад 13 ліпеня 2017 году, а наагул у калоніях строгага рэжыму Жамчужны прабыў шэсць з паловай гадоў.\n10 чэрвеня 2015 году Віцебскі абласны суд прызнаў яго вінаватым у падбухторванні да наўмыснага выдаваньня звестак, якія складаюць службовую таямніцу, незаконным набыцці сродкаў для сакрэтнага атрымання інфармацыі, а таксама ў даванні хабару.\n— Зараз, што называецца, адаптуюся да грамадзянскага жыцця, – кажа Міхаіл Жамчужны. – Усё-такі больш за шэсць год быў у зусім іншай абстаноўцы, шмат часу праводзіў у ШІЗА і ПКТ, а гэта закрытыя прасторы. Таму зараз свабода, якая на мяне абрынулася, крыху цісне, у псіхалагічным плане трэба прызвычаіцца да гэтай рэальнасці.\nДарэчы, у першую ноч пасля выхаду на волю я амаль не спаў. Прыкладна тры гадзіны ўдалося паспаць, а ўвесь астатні час асвойваў новы тэлефон, які мне падарылі сябры.\nДалей былі шматлікія інтэрв’ю, гутаркі з калегамі-праваабаронцамі. Таксама кватэру трэба было абсталёўваць, бо, калі прыехаў, там былі проста голыя сцены. Уся маёмасць была канфіскавана, але зараз, дзякуй Богу, за два дні з дапамогай грамады знайшоў і мэблю, і посуд, і адзенне.\n— Якія ў вас бліжэйшыя планы?\n— Найперш трэба аглядзецца, як кажуць зарыентавацца ў абстаноўцы. Але, відаць, буду дзейнічаць у тым жа праваабарончым накірунку, што і раней.\n— Вы шмат часу праводзілі ў ШІЗА і ПКТ. Ці адбілася гэта на здароўі?\n– У ШІЗА і ПКТ я знаходзіўся са жніўня 2017 году. У штрафным ізалятары правёў 520 сутак, пры гэтым было нават 100 сутак запар.\nАле на здароўі гэтыя выпрабаванні моцна не адбіліся. Я займаўся рэгулярна спортам, сачыў за сабой, наколькі гэта было магчыма ў тых умовах.\n— Зараз вы знаходзіцеся пад прэвентыўным наглядам міліцыі?\n— Так, у мяне зараз дастаткова шмат абмежаванняў. Напрыклад, забаронена пакідаць Віцебск, выходзіць з кватэры з 9 гадзін вечара і да 6-і раніцы. Трэба двойчы на месяц адзначацца ў міліцыі.\nЗыходзячы з гэтага, і буду будаваць свае далейшыя планы. Не хацелася б даваць нагоду сілавікам, каб тыя ізноў мяне накіравалі за краты.


Скрытажабравыя — Вікіпедыя\n(Пасля перасылкі з Скрытажабернікі)\nСкрытажабравыя, скрытажабернікі, гіганцкія саламандры (Cryptobranchidae) — сямейства хвастатых земнаводных.\nУключае найбольш прымітыўных хвастатых амфібій, што паўторна цалкам перайшлі да воднага спосабу жыцця. Прадстаўляе самых буйных сучасных земнаводных.\nДаўжыня да 1,8 м, маса да 70 кг. Цела пляскатае, галава вялікая, плазаватая, рот шырокі. Кароткія тоўстыя пярэднія ногі маюць па 4 пальцы, заднія — па 5. Хвост веслападобны, сціснуты з бакоў, складае крыху менш за палову даўжыні. Бародаўчатая мяккая скура ўтварае падоўжныя складкі па баках тулава; такія ж складкі аблямоўваюць заднія краі ног. Маленткія пазбаўленыя павек вочы шырока расстаўлены, наадварот, ноздры, якія ляжаць спераду, моцна збліжаныя. Афарбоўка верхняга боку цела шэра-бураватая з больш цёмнымі расплывістымі плямамі, ніжні бок светла-шэры з цёмнымі плямамі. У дарослых захоўваюцца 2—4 жабравыя дугі.\nВядомы з міяцэну (25—7 млн гадоў назад). Падзяляюцца на 2 роды, 3 віды.\nТрапляюцца ва Усходнім Кітаі (Andrias davidianus) і Японіі (Andrias japonicus), больш дробны від (Cryptobranchus alleganiensis) — на паўднёвым усходзе Паўночнай Амерыкі. Жывуць у сярэднім цячэнні хуткіх горных рэк і ручаёў.\nАзіяцкія віды амаль вынішчаны.\nКормяцца рыбай, земнаводнымі, воднымі беспазваночнымі. Пад буйнымі камянямі ці падмытымі навіслымі берагамі яны праводзяць светлы час сутак. Кормяцца ўначы, пажыву адшукваюць пры дапамозе нюху, паволі перасоўваючыся па дне. Затаіўшыся, яны часта падпільноўваюць здабычу і хапаюць яе хуткім бакавым рухам галавы, пасля чаго ўтрымліваюць ахвяру сківіцамі, узброенымі дробнымі зубамі.\nУ жніўні — верасні самка адкладае некалькі соцень адносна дробных яец дыяметрам 6—7 мм. Кладка у выглядзе ружанцападобных шнуроў змяшчаецца пад вадой, на глыбіні 1—3 м у гарызантальнай нары берага. Ікру сцеражэ самец, ствараючы рухам хваста лепшыя ўмовы аэрацыі. Развіццё ікры пры тэмпературы каля 12 °С доўжыцца 60—70 сутак. Лічынкі вылупіляюцца даўжынёй каля 30 мм, маюць тры пары вонкавых жабраў, зародкі канечнасцяў і доўгі хвост з шырокай ніжняй плаўніковай складкай. Лічынкі губляюць вонкавыя жабры пры даўжыні цела каля 20 см, якой дасягаюць прыкладна цераз год.\nМяса ядомае. Кітайская гіганцкая саламандра Andrias davidianus знаходзіцца пад пагрозай знікненнія, від уключаны ў Чырвоную кнігу МСАП.\nЗемнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. — Мн., 1996. ISBN 985-11-0067-6\nСкрытажабравыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — 512 с.: іл. ISBN 985-11-0238-5 (т. 14), ISBN 985-11-0035-8.\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Скрытажабравыя&oldid=2657596"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 22:21, 13 чэрвеня 2017.


Пра родную вёску – з любоўю | Несвиж. Нясвіжскія навіны. Новости Несвижа. Районная газета\nПра родную вёску – з любоўю\n23.01.2015 1824 Нясвiжскiя Навiны Комментариев нет\nВасьмікласніца Дзіяна Гегеня і яе настаўніца Наталля Васільеўна Плакса рыхтуюцца да чарговай творчай работы\nУ канцы мінулага года адбыўся рэспубліканскі конкурс сачыненняў “За што я люблю сваю вёску” сярод вучняў 8 — 11 класаў школ, размешчаных у сельскай мясцовасці, арганізаваны аддзяленнем “Сяльчанка” грамадскага аб’яднання “Беларускі саюз жанчын”. У лік пераможцаў у ім увайшла вучаніца 8 класа Карцэвіцкай СШ Дзіяна Гегеня.\nЯк сказала сама дзяўчынка, перамога была для яе неспадзяванай, бо ўсе конкурсныя работы аказаліся дастойнымі і цікавымі.\nА ўсё пачалося дзякуючы абвестцы пра конкурс, якую даслалі на школу. Як творчаму чалавеку, падрыхтоўку кандыдатуры для ўдзелу ў конкурсе даручылі настаўніцы беларускай мовы і літаратуры Наталлі Васільеўне Плакса. Яна вырашыла правесці міні-конкурс, каб знайсці самага дастойнага. Некалькім класам была дадзена тэма, на якую яны павінны былі напісаць кароткае сачыненне. Па яго выніках настаўніца вырашыла, што Дзіяна зможа справіцца з гэтай далёка не самай лёгкай працай. Акрамя таго, Наталля Васільеўна і раней ведала, што дзяўчына добра піша, таму нават неаднаразова давала Дзіяне магчымасць паўдзель-нічаць у “Хвілінках Нясвіжазнаўства” на раённым радыё.\nПадрыхтоўка да конкурсу пачалася ў школе на наступны дзень пасля атрымання тэмы. Пра тое, як яе раскрыць, Дзіяна параілася з настаўніцай, і, прыйшоўшы да выніку, што будзе цікава напісаць пра любоў да вёскі ў выглядзе запаведзей, прынялася за справу. Кожны дзень у школе дзяўчынка абмяркоўвала з Наталляй Васільеўнай, як лепей гэта зрабіць. А пасля заняткаў дома пісала накіды сачынення. Настаўніца правярала напісаны тэкст, падказвала, што і як падправіць. І, калі сачыненне было канчаткова завершана, яго адправілі ў раённую камісію. Першапачаткова работа складалася з сямі запаведзей: “Жыць з нялёгкай працы на зямлі”, “Любіць і бараніць сваё”, “Помніць”, “Берагчы прыроду і верыць у яе магутнасць”, “Тварыць прыгажосць” і “Шанаваць матчыну мову”, але амаль за дзень да абароны сачынення Дзіяна дапісала і восьмую —“Гадаваць уласных дзяцей, любіць і песціць іх”. У кожнай запаведзі ўзгадваюцца лёсы яе аднавяскоўцаў, павучальныя моманты з іх жыцця, бо любоў да сваёй вёскі — гэта любоў не толькі да мясцовасці, але ў першую чаргу — да яе жыхароў.\nРабота Дзіяны ўвайшла ў лік лепшых, якія былі прадстаўлены на вобласць, дзе адпаведная камісія ада-брала самыя моцныя з іх для абароны на рэспубліцы. Так Дзіяна з мамай адправілася ў Мінск.\n— Едучы на канчатковы этап, я хвалявалася, што будзе вялікая сцэна ці прыйдзецца выступаць, як на канферэнцыі, — узгадвала ў нашай гутарцы Дзіяна. — Але, убачыўшы месца выступлення сваімі вычыма, супакоілася, бо там панавала спакойная і ўтульная атмасфера. Для нас нават было арганізавана чаяпіцце, на якім мы абмяркоўвалі свае творчыя работы.\nІх абарона доўжылася каля дзвюх гадзін, і пасля мерапрыемства Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Турцыі ў Рэспубліцы Беларусь Джэват Незіхіазкая уручыў ўдзельнікам памятныя падарункі, якімі былі ўзнагароджаны не толькі таленавітыя дзеці, але і іх бацькі.\nУвогуле ж для Дзіяны ўдзел у рэспубліканскім конкурсе сачыненняў “За што я люблю сваю вёску” — не адзіны паспяховы вопыт. У 2013 годзе на конкурсе сярод маладых журналістаў «Залатое пяро Белай Русі» былі асабліва адзначаны яе фотаматэрыялы.\nСпадзяёмся, што ў жыцці таленавітай і стараннай вучаніцы будзе яшчэ шмат перамог!\nНеаніла ЛЮБАНЕЦ, вучаніца Нясвіжскай гімназіі\n← Нам песня строить и жить помогает…\nНа республиканской олимпиаде →\n15.03.2018 Нясвiжскiя Навiны Комментариев нет\nНесвижанка Ирина Криворот – одна из лучших социальных работников Минской области\n23.09.2019 Нясвiжскiя Навiны Комментариев нет


Геранім Фларыян Радзівіл (4.5.1715–17.5.1760)\nНовы гаспадар Случчыны князь Геранім Фларыян быў малодшым сынам нясвіжскага князя Караля Станіслава Радзівіла. Нарадзіўся ён ў Бялай (цяпер Бяла-Падляска ў Польшчы). Адукацыю атрымаў хатнюю. Афіцыйным уладаром нашага краю стаў у 1744 г., у хуткім часе пасля жорсткага падаўлення сялянскага паўстання ў сваіх крычаўскіх уладаннях.\nНа характар і паводзіны князя наклала адбітак яго ледь не хранічная незадаволенасць навакольным, што выцякала з-за яго імкнення да ідэальнай дасканаласці ва ўсім, і якой ён вакол не бачыў, ды, урэшце, і не мог дасягнуць. Хаця сцверджанне гэтае можа быць з агаворкай – ідэальным ён, верагодна, лічыў сябе. Капрызны (як малодшае балаванае дзіця ў багатай сям'і), жорсткі і бязлітасны ў дасягненнях мэтаў (у гэтым можна бачыць уплыў характару маці княгіні Ганны), багаты і неабмежаваны ў магчымасцях, ён звысоку глядзеў амаль на ўсіх, бо бачыў у людзях зашмат заганаў. I калі ў адносінах да роўных сабе князь мог стрымлівацца, то тыя, хто ў саслоўнай іерархіі быў ніжэй, а тым больш у яго залежнасці – літасці не ведалі. Паклоннік прускай муштры і нямецкага педантызму, князь любіў парадак. Не мог цярпець непрыкрытага выказвання нязгоды. Шукаў і тых, хто хавае нязгоду пад маскай паслухмянасці. Таму яго турмы як у Бялай, так і ў Слуцку заўсёды былі запоўнены. Князь любіў музыку, спевы, але сваімі лепшымі спевакамі («салаўямі») называў катуемых, чые енкі і крыкі, што даносіліся з-за кратаў, любіў паслухаць.\n3 1739 г. Геранім Радзівіл быў падчашым ВКЛ, пазней – харунжым ВКЛ, але, не задаволены магчымасцямі дзяржаўнай службы, пакінуў яе і заняўся сваім прыватным войскам.\nЯго гарнізоны, што налічвалі 6 тысяч войска, размяшчаліся ў шматлікіх цэнтрах уладанняў. Галоўны гарнізон быў у Слуцку. Тут, на гарадскіх бастыёнах, знаходзілася 66 гармат – 29 медных і 25 жалезных, 11марцір. Дзейнічала ў Слуцку і афіцэрская школа. У княжацкім войску, што складалася з пяхоты і кавалерыі, служылі наёмнікі, мясцовая шляхта, казакі, выбранцы і нават рота янычараў. Сто чалавек былі экіпіраваны ручной агнястрэльнай зброяй. Слуцкія ўмацаванні падвергліся рэканструкцыі і ўдасканаленню. Урэшце князь, апісваючы свае багацці, з гонарам мог сказаць: «У мяне ...галерэя выдатнай зброі, што я набыў з некалькіх арсеналаў, каралеўскім роўных. Міліцыя... колькасцю якой хіба што і манарха перавышу, як і належным парадкам і дысцыплінаю... Артылерыя, дык ведаю, што і саскай (каралеўскай – аўт.) роўная, а калі б знайшлася лепшая... – няхай хто мне пакажа...»\nБыў князь католікам, таму каталіцкае насельніцтва краю адчувала сябе даволі ўпэўнена. Колькасць яго ў XVIII ст. расло. У горадзе, акрамя фарнага касцёла, дзейнічалі кляштары бернардзінцаў і езуітаў. Тым не менш, у пытаннях рэлігійных мы можам бачыць князя Гераніма як прадаўжальніка традыцый рэлігійнай талерантнасці ранейшых слуцкіх Радзівілаў.\nСхільны да ідэалізацыі прускіх парадкаў, ён паважліва адносіўся да прыйшоўшага з Германіі пратэстантызму. У Слуцку дапамог лютэранам аднавіць кірху і сам з задавальненнем слухаў там казанні на нямецкай мове. 3 кіраўніцтвам праваслаўнай царквы, перш за ўсё з архімандрытам Міхаілам Казачынскім, таксама склаліся ў князя добрыя адносіны. Праваслаўным вернікам дазволіў аднаўляць згарэўшыя на Падзамчышчы цэрквы, у слуцкі Трайчанскі манастыр з яго згоды былі перанесены мошчы святога пакутніка Гаўрыіла Беластоцкага, што яшчэ больш падняло прэстыж Слуцка як праваслаўнага цэнтра Рэчы Паспалітай.\nАдным з любімых заняткаў магната было паляванне. У сваіх маёнтках ён ствараў звярынцы. У Слуцку гэта была бажантарня (месца, дзе трымаліся бажанты – фазаны). Цяпер гэта месца – раён вуліцы Будаўнікоў і тэрыторыя, прылягаючая да раённай бальніцы. «Бажантарня ... з альтанкаю пасярэдзіне і ... афіцынамі ... дзеля тых жа птушак, якія распладзіліся ў мностве... шмат розных вымыслаў і для страляння вынаходкі... Люстхаўз у Старчыцах, пры якім канал такім фасонам,... зроблены, з мноствам... розных відаў птушак плаваючых. Там жа вялікі звярынец, у якім ёсць алені, данэлі і дзікія коні», – так пісаў князь у сваіх мемуарах.\nЗаснаваў князь у Бялай і Слуцку тэатры – «... гмах вялікі, як для операў, гэтак і для камедыяў; другі яшчэ лепшы ёсць у Слуцкў». Яго цешыла магчымасць выглядаць знаўцам мастацтва і мецэнатам. У многім гэтага і дамогся – пры Слуцкім тэатры арганізаваў балетную і музычную школы, сабраў вялікую бібліятэку і карцінную галерэю. Слуцкімі мастакамі быў створаны жывапісны дыптых – на адной карціне быў намаляваны крылаты геній, які ў адной руцэ трымае медальён з партрэтам вядомага мецэната і апекуна мастацтваў XVI ст. Юрыя II Алелькавіча, у другой – яго герб, на другой карціне – такі ж геній, які трымае медальёны з выявамі Гераніма Фларыяна і герба Радзівілаў.\nУ сваіх бязмежных памкненнях Геранім Фларыян адрываўся ад рэальнасці. Самыя маштабныя праекты яго так і засталіся неажыццяўлёнымі.\nГрандыёзным праектам была ідэя стварэння непрыступнай крэпасці з уласнай рэзідэнцыяй пасярод Жыд-возера (Радзівіл пераіменаваў яго ў Князь-возера, цяпер называецца возера Чырвонае) і заснавання на ім флатыліі з артылерыяй. Возера меркавалася злучыць каналам са Случчу. Слуцк павінен быў стаць партовым горадам, злучаным з басейнам Чорнага мора, для чаго Случ пачалі чысціць і паглыбляць, будаваць плаўсродкі.\nНерэалізаваным праектам засталася і ідэя стварыць ідэальную сям'ю. Для будучых дзяцей быў распрацаваны праект адукацыі. Аднак не меў князь не толькі дзяцей – застаўся ўрэшце і без жонкі, хаця жаніўся тры разы. Першай жонкай была Тарэза, дачка надворнага літоўскага падскарбія Сапегі, якая адчувала сябе ў Слуцку як у зняволенні, таму вымушана была ўцячы. Другой жонкай стала Магдалена Чапская. Яна таксама праз тры гады жыцця з князем уцякла да маці. Навучаны вопытам, трэцюю жонку Анелю Мянчынскую Геранім трымаў пад замком, але і гэты шлюб закончыўся ўцёкамі.\nЦешыў сябе князь і надзеяй убачыць на сваёй галаве каралеўскую карону. I гэтая яго надзея не спраўдзілася.\nНе быў рэалізаваны праект усталявання ў Бялай і Слуцку конных скульптур князя, эскізны праект якіх уласнаручна зрабіў сам Геранім Фларыян у 1755 г., калі знаходзіўся ва Урэччы. У выпадку рэалізацыі гэта былі б першыя конныя помнікі ў нашай краіне.\nГеранім Фларыян разам з братам Мікалаем Казімірам заняліся праектам стварэння ткацкіх фабрык. Знайшлі ў Станіславе (цяпер горад Івана-Франкоўск на Украіне) выдатнага ткача Аванэса Маджаранца і паслалі да яго па навуку сваіх майстроў. Нясвіжскі князь урэшце запрасіў Маджаранца да сябе кіраваць майстэрняй. А Геранім, у якога ў Слуцку было дастаткова ткачоў, вырашыў стварыць фабрыку –мануфактуру, роўнай якой ні ў кога ў краіне б не было. Карпусы ўзводзіліся на Сенатарскай вуліцы. Аднак і тут лёс жорстка пасмяяўся над князем – калі будынкі былі закончаны, Геранім Фларыян памёр. Смерць напаткала ў Бялай, там і быў пахаваны. Аднак сэрца яго прывезлі ў Слуцк, які ён любіў, і ў адмысловай скрынцы пакінулі навечна ў фарным касцёле.\nКнязь Геранім Фларыян Радзівіл – тыповы і яскравы прадстаўнік свайго часу. У яго асобе адбіліся кантрастныя супярэчлівасці і забаўныя дзівосы эпохі барока. Безумоўна, у яго мы знойдзем зашмат адмоўнага, нездарма ўжо сучаснікі гаварылі пра яго як пра жорсткага прыгнятацеля. Але адмаўляць і ў некаторых станоўчых рысах яго характару, паводзін і поглядаў таксама не можам. Звернемся, напрыклад, да яго рэкамендацый па выхаванню дзяцей: «Гульні ў косці, як у маладым веку, а яшчэ болей у дасканалым, на Суд Божы заклінаю, каб не вучыліся і гуляць не спрабавалі. У карты такім жа забараняю праклёнам... Напою... іншага, чым вада, каб да 20 гадоў не ведалі, бо ёсць гэта найлепшы і найздаравейшы напой, які прытомнасці ў чалавека ніколі не забірае. П'янка, якую Бог і пачцівыя людзі ненавідзяць, непачцівыя ж яе трымаюцца... каб... з дому выкінутая была».\nЦі не згодзяцца «пачцівыя людзі» з яго пажаданнямі і сёння?\nГеранім Фларыян Радзівіл быў апошнім, уласна, слуцкім князем. Случчына пасля яго, хаця і працягвала заставацца асобнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай, была далучана да маёмасці нясвіжскіх уладароў. 3 гэтым князем у мінулае адыходзіла і слаўная шматвякавая эпоха шырокай вядомасці і працвітання слуцкага краю.\nПосещений: 2200. Последнее 2020-05-25 06:45:00


КДБ заяўляе, што затрымаў украінскага шпіёна\nЖурналісту інкрымінуюць «шпіянаж», да гэтага моманту афіцыйных каментароў беларускага боку не было.\nBelsat.eu вёў тэкставы анлайн брыфінгу.\n14.15 КДБ праводзіць комплекс захадаў для высвятлення дэталяў “супрацьпраўнай дзейнасці затрыманых”. Іншая інфармацыя ў інтарэсах следства не распаўсюджваецца.\nДзмітры Пабяржын завяршыў брыфінг.\n14.11 КДБ затрыманы грамадзянін Беларусі, які ажыццяўляў шпіёнскую дзейнасць у інтарэсах Украіны. Імя яго не называецца, але сцвярджаецца, што ён прызнаў віну. Яму інкрымінавалі абвінавачванне паводле арт. 356 КК РБ – “Дзяржздрада”\n14.10 Адразу пасля затрымання Шаройкі спецслужба праінфармавала амбасадара Украіны ў Беларусі Ігара Кізіма і бакі прынялі рашэнне не агалошваць інфармацыю на пэўны час.\n14.09 Працу Шаройкі ў РБ, паводле заявы КДБ, каардынаваў супрацоўнік ГУР МА Украіны Ігар Скварцоў, які “дзейнічаў пад прыкрыццем саветніка амбасады Украіны ў Беларусі”.\nСкварцоў афіцыйна аб’яўлены персонай нон-грата.\n14.08 КДБ сцвярджае: Шаройка прызнаў, што з’яўляецца супрацоўнікам кадравага апарату украінскай выведкі – палкоўнікам ГУР МА Украіны і дзейнічаў пад журналісцкім прыкрыццем.\n14.07 Падчас вобшуку ў затрыманага знайшлі копіі выведвальных данясенняў у “цэнтр”.\n“Атрыманыя доказы яго дзейнасці, якая наносіла шкоду нацыянальным інтарэсам Беларусі”, – кажа Пабяржын.\n14.06 У дачыненні да Шаройкі распачатая крымінальная справа паводле артыкула 358 КК РБ “Шпіянаж” і прынятае рашэнне аб прымяненні меры стрымання ў выглядзе ўтрымання яго пад вартай.\n14.05 Паводле заявы прадстаўніка КДБ, “Шаройка стварыў у Беларусі агентурную сетку з грамадзян Беларусі, якія за грашовую ўзнагароду выконвалі ягоныя заданні па зборы звестак выведвальнага характару ў ваенна-палітычнай сферы”.\n14. 02 Пабяржын: 25 кастрычніка 2017 пры правядзенні агентурнай акцыі з палічным затрыманы кадравы супрацоўнік Галоўнага ўпраўлення выведкі Мінабароны Украіны Павел Шаройка. Шаройка працаваў пад журналісцкім прыкрыццем, сцвярджае прадстаўнік спецслужбы.\n14.00 Брыфінг распачаўся. Прэс-сакратар КДБ Дзмітры Пабяржын пачынае заяву.\nЧытайце таксама: Ва Украіне праз арышт Паўла Шаройкі для Беларусі патрабуюць санкцыяў\nТэгі: брыфінг, Дзмітры Пабяржын, затрыманні ўкраінцаў у Беларусі, КДБ, Павел Шаройка


В Дисне начало работать отделение дневного пребывания » Афіцыйны сайт раённай газеты "Міёрскія навіны"\nУ Дзісне пачало працаваць аддзяленне дзённага знаходжання\nУ Дзісне не так даўно пачало працаваць аддзяленне дзённага знаходжання для грамадзян сталага ўзросту. Гэта афіцыйная назва. На сам рэч, там сустракаюцца цікавыя, прыгожыя, самадастатковыя людзі. У асноўным, жанчыны.\nЛадзяцца розныя мерапрыемствы, гучаць песні, вершы, накрываецца стол з гарбатай і цудоўнымі прысмакамі, якія прыгатавалі самі ўдзельніцы. Разнастайныя тэмы сустрэч прыдумвае і ўмела рэалізуе загадчык аддзялення Ірына Ісаковіч. Дзісенцам пашанцавала, што такая справа даручана неардынарнаму, спагадліваму, таленавітаму чалавеку. У Ірыны Генадзьеўны планаў безліч. І ёй дарэчы будзе падтрымка афіцыйных арганізацый і чулых, неабыякавых людзей.\nТак, 20 верасня на сустрэчу запрасілі наведвальнікаў Верхнядзвінскага аддзялення для грамадзян сталага ўзросту на чале з загадчыкам Таццянай Нікіфаравай. Госці знаёміліся са старажытнай Дзісной, слухалі прысвечаную гораду паэзію Ірыны Ліпніцкай. Цікавую і пазнавальную лекцыю аб карысці і шкодзе грыбоў прачытала доктар Таццяна Бандарэвіч. Яскрава, задушэўна спявалі Ядвіга Ганебная, Людміла Тарубарава, Вера Дуброўская, Алена Окунева, а разам з імі і госці, і ўсе, хто завітаў на сустрэчу.\nНаведведваюць клуб "залатога ўзросту" таленавітыя, шчырыя, добрасумленныя працаўніцы розных спецыяльнасцей (у недалёкім часе), а зараз клапатлівыя маці, бабулі і проста вельмі прыгожыя і абаяльныя жанчыны. Спрабуюць пісаць вершы, вязаць, вышываць, займаюцца гімнастыкай, прымаюць удзел у экскурсіях і інш.\nКалі вам стала цікава, прыходзьце ў клуб, размешчаны ў памяшканні былой школы-інтэрната, кожны чацвер з 10 гадзін. Не пашкадуеце!\nІрына ЛІПНІЦКАЯ, г. Дзісна.\n» Занятия для людей пенсионного возраста проводятся в Миорском ТЦСОН\n» Творческое дело жительницы Папшулей


Землякі прэзыдэнтаў: пропуск з “гразі ў князі” - 29 Октября 2008 - Вольны Мазыр!\nСерада, 25.04.2018, 02:59 Вітаю Вас Госць | RSS\nГалоўная » 2008 » Кастрычнік » 29 » Землякі прэзыдэнтаў: пропуск з “гразі ў князі”\nЗемлякі прэзыдэнтаў: пропуск з “гразі ў князі”\nДэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу выбралі сабе кіраўніцтва. Старшынём новага парлямэнту стаў колішні старшыня Віцебскага аблвыканкаму Ўладзімер Андрэйчанка. Ён у сваю чаргу прапанаваў сабе ў намесьнікі Юр’я Іванова — ніжэйшага рангам вэртыкальніка, які дасюль кіраваў Шклоўскім райвыканкамам. Такім чынам Іваноў папоўніў магілёўска-шклоўскае зямляцтва, якое асела ў Менску пасьля прыходу да ўлады Аляксандра Лукашэнкі. Якія дывідэнды дае статус земляка прэзыдэнта? Якія якасьці трэба мець, каб атрымаць штуршок да скачка па кар’ернай лесьвіцы?\nПасьля перамогі Аляксандра Лукашэнкі на прэзыдэнцкіх выбарах 1994 году пакаваць чамаданы ў сталіцу пачалі землякі-паплечнікі, якія дагэтуль бачылі Менск у найлепшым выпадку ў часе камандзіровак ці шопінгу па Камароўцы. Аднак за некалькі гадоў менавіта яны апанавалі цэнтральны апарат, амаль паўтара дзясятка гадоў робячы надвор’е на палітычным небасхіле Беларусі.\nСьпіс нараджэнцаў Магілёўшчыны, якія прыехалі заваёўваць Менск у якасьці “ліміты”, але пакінулі адметны сьлед у гісторыі краіны, надзвычай шырокі. Многія зь іх цяпер не ў фаворы, аднак іх запатрабаванасьць на пэўным этапе была абсалютна адраснай. У адной асобе выкладчык геаграфіі ў шклоўскай школе і міліцыянт Уладзімер Канаплёў за некалькі гадоў перакваліфікаваўся ў старшыню Палаты прадстаўнікоў. Алег Бажэлка з пасады пракурора Шклова ўзьляцеў у крэсла генэральнага пракурора Беларусі. Надзея Ермакова, кіраўніца шклоўскіх аддзяленьняў Дзяржбанку СССР і філіі “Белаграпрамбанку”, узначаліла “Беларусбанк”. Мэр Менску Міхаіл Паўлаў таксама чалавек у сталіцы не выпадковы, ён — зямляк прэзыдэнта.\nАднак Шклоў занадта малы, каб забясьпечыць кадрамі ўсе дзяржаўныя ўстановы. Неўзабаве пачалася сэлекцыя ў іншых гарадох Магілёўшчыны. Усёмагутным прэзыдэнцкім “заўгасам” стаў Іван Ціцянкоў, які да абраньня дэпутатам Вярхоўнага Савету прайшоў на Магілёўшчыне амаль аналягічны з Лукашэнкам аграрны шлях — ад заатэхніка і дырэктара саўгасу да партыйнай працы ў Краснапольлі. На пасаду кіраўніка Адміністрацыі прэзыдэнта быў прызначаны Леанід Сініцын — колішні інструктар сэктару Магілёўскага абкаму КПБ. З Бабруйску ў 1996 годзе на пасаду старшыні Цэнтравыбаркаму мабілізаваная загадчыца юрыдычнай службы райвыканкаму Лідзія Ярмошына. Васіль Даўгалёў перакачаваў праз кантрольныя структуры ў дыпляматы з магілёўскага “Хімвалакна”. З магілёўскіх СМІ пачалі імклівы кар’ерны рост Рыгор Кісель (з рэдактара “Магілёўскіх ведамасцяў”) і Ягор Рыбакоў (з абласнога тэлебачаньня). Праўда, экс-кіраўнік Нацыянальнай тэлерадыёкампаніі Рыбакоў вярнуўся на радзіму арыштантам — адбывае цяпер пакараньне ў Шклоўскай калёніі. З пасады рэктара Магілёўскага дзяржунівэрсытэту ўзьляцеў да міністра адукацыі Аляксандар Радзькоў… Канца-краю гэтаму сьпісу практычна не відаць, а днямі ён пашырыўся дзякуючы шклоўскаму вэртыкальніку Юр’ю Іванову — навасьпечанаму намесьніку старшыні Палаты прадстаўнікоў.\nЗрэшты, як кажа нараджэнка Беларусі, адна зь яскравых асобаў расейскай палітыкі Валерыя Навадворская, сытуацыя зь зямляцтвам у абедзьвюх краінах вельмі падобная: у Беларусі ўладараць магілёўскія, у Расеі — піцерскія:\n“Калі б людзі яшчэ былі прыстойныя, то ня так страшна. Але яны цягнуць ня столькі субутэльнікаў, колькі хаўрусьнікаў. Толькі Пуцін цягне ня шклоўскіх, ён цягне піцерскіх. Аднак ня піцерскіх дысыдэнтаў, ці ня так? І ня піцерскую інтэлігенцыю. А такіх, як ён — альбо чэкістаў кшталту Чаркесава, альбо прагматыкаў, якія гатовыя працаваць на каго заўгодна, хоць на самога д’ябла, як Кудрын. Так і Лукашэнка. Ён робіць выбар зусім не на прыхільнікаў незалежнасьці, не на інтэлігенцыю, не на дэмакратаў, а на такіх, як ён, дробных калгасных маньякаў. Гэта натуральна: чалавек падбірае сабе банду, усё робіцца па крымінальным прынцыпе. Паколькі да абраньня на гэтую пасаду ён, відавочна, быў у “маліне” старшыняў калгасаў (гэтаксама як Пуцін быў у чэкісцкай “маліне”), то “маліну” ён цягне за сабой, каб мець яе пад рукой. “Маліне” ён давярае. Там у іх існуюць пэўныя правілы паводзінаў, і яны лічыць, што гэтыя не падвядуць. Як Лукашэнка, так і Пуцін”.\nКланавасьць у палітыцы — звыклая рэч для Сярэдняй Азіі ці Закаўказьзя. Прадстаўнікі кланаў прыбіраюць да рук цэлыя галіны эканомікі, умацоўваючы сваю фінансавую магутнасьць. Так, у Казахстане кланы сфармаваныя на падставе родаплемянных сувязяў. У Азэрбайджане, як і ва Ўзбэкістане, кланы склаліся па тэрытарыяльнай прыкмеце. Праўда, у Азэрбайджане гэта супадае з паняцьцем “зямляцтва”, і іншыя нацыянальнасьці ня могуць быць у азэрбайджанскім клане. А вось у ташкенцкую ці самаркандзкую палітычна-фінансавую групоўку ўваходзяць прадстаўнікі розных рэгіёнаў, што ўзмацняе іх кантроль над сытуацыяй. Апроч таго, ва Ўзбэкістане, Таджыкістане і Туркмэністане спрацоўваюць іншыя важныя фактары — сваяцкія сувязі, сяброўскія адносіны і г.д.\n28 кастрычніка адзначаецца Дзень Незалежнасьці Туркмэністану. Тамтэйшы журналіст Чары Анамурадаў яшчэ падчас прэзыдэнцтва Сапармурада Ніязава быў асуджаны да працяглага тэрміну зьняволеньня па абвінавачаньні ў паклёпе на ўладу, адседзеў 4 гады, зь цяжкасьцямі зьбег за мяжу. Пасьля сьмерці “бацькі ўсіх туркмэнаў” і прыходу да ўлады Гурбангулы Бэрдымухамэдава спадзяваўся на кардынальныя зьмены ў структуры адной з самых закрытых краінаў сьвету. Аднак, кажа суразмоўца, кланавасьць ва ўладзе дазваляе разьлічваць толькі на нейкія касмэтычныя зьмены, якія не кранаюць сутнасьці аўтарытарнай улады. Незадоўга да сьмерці Ніязава хадзілі чуткі, што Бэрдымухамэдаў — пазашлюбны сын Ніязава. На карысьць вэрсіі пра ня толькі зямляцкія, але й кроўныя дачыненьні Ніязава і Бэрдымухамэдава сьведчыць і тое, што, хаця на пераходным этапе ўлада мела адысьці да старшыні Мэджлісу Атаева, супраць таго нечакана распачалі крымінальную справу:\n“І хоць ён таксама быў пры ніязаўшчыне, але нават унутры гэтай кодлы пачалася канкурэнцыя. Па канстытуцыі павінен быў узначаліць дзяржаву пасьля прэзыдэнта кіраўнік Мэджлісу. Урад таксама спасылаўся на канстытуцыю, але няма ніякай магчымасьці кантраляваць сытуацыю. Таму калі там штосьці зьмяняецца, то з улікам невялікіх адыходжаньняў ад генэральнай лініі вучня, выхаванага ва ўмовах ненасытнага рэжыму Ніязава. Дарэчы, як і пры Ніязаву, усе дысыдэнты застаюцца ў разьмеркавальніках недалёка ад Ашгабаду, пабудаваных літаральна за апошнія тры гады. Я папрасіў з нашага роду людзей, каб тыя аб’ехалі тэрыторыю, але нават на 10 кілямэтраў немагчыма туды наблізіцца. Моцная варта, любога правяраюць, адразу ж страляюць. Дарэчы, было некалькі спробаў Ніязава атруціць, што ўрэшце наблізіла яго канец. Сам па сабе ён быў малады, бо ўсё жыцьцё правёў на адміністрацыйных пасадах, мог бы жыць і да 100 гадоў. Але канкурэнты паціху труцілі, зьявіліся хваробы, і чарговага прыступу перажыць ня здолеў”.\nНа эўрапейскай тэрыторыі кланавасьць ва ўладзе не такая заўважная і мае свае нюансы ў залежнасьці ад палітычнага ладу. Прыкладам, у Латвіі сваіх людзей угару піхаюць не намінальныя кіраўнікі краіны, а партыі. У гэтай дзяржаве і кіраўнік абіраецца дэпутатамі, то бок партыйная кааліцыя фактычна прызначае свайго прэзыдэнта. Расказвае сябра сацыял-дэмакратычнай партыі “Дабрабыт”, латыскі мільянэр зь беларускімі каранямі Ян Апаленіс:\n“Цягнуць сваіх, натуральна. Але больш цягнуць не прэзыдэнты, а партыі, якія захапілі ўладу. Вядучыя партыі штурхаюць наверх сваіх вылучэнцаў, у тым ліку й прэзыдэнта. Бо ў Латвіі прэзыдэнта прызначае парлямэнт, а калі звузіць — то фактычна тры чалавекі. Тры партыі складаюць кааліцыю і выбіраюць прэзыдэнта, астатнія прагаласавалі — і ўсё. То бок, як і ўсюды, кадры фармуюцца свае. Прыйшоўшы з вуліцы ў каманду, ты нічога ня зробіш. Таму й ставяць сваіх, мы не выключэньне. Прынамсі, самых блізкіх у атачэньні мяняюць, на каго потым можна пакласьціся. Калі гэтая палітыка ў цэлым надзейная, правільная, кадры залучаюцца пісьменныя, то гэта нармальна. Але калі цягнуць ва ўладу, як у брэжнеўскі час, сваячкоў, зладзеяў, якіх і блізка падпускаць нельга, дык тая ўлада ўрэшце й рухнула. Займаў месца адзін дурань, а каго ён браў сабе ў намесьнікі? Тых, хто за яго дурнейшы, каб не падседзелі. І так усё ўніз па нахільнай пайшло. Ня той камандзір палка варты, хто сам сьмелы, а той, у каго камандзіры батальёнаў надзейныя”.\nКатэгорыя: Грамадства | Праглядаў: 579 | Дадаў: Karnic | Рэйтынг: 0.0/0 | - Оценить -ОтличноХорошоНеплохоПлохоУжасно


Pieranačuješ — bolš pačuješ. Тузін Гітоў. Слушны музычны партал\nАльбомы / Tlusta Lusta/ Pieranačuješ — bolš pačuješ\n4683 / 2\nПераможцы «Басовішча-2008» выявілі надзвычайную прагу да творчасьці. Пасьля выхаду дэбютніка «Блін першы» пра гурт Tlusta Lusta і думаць забылі, але яны вярнуліся ў музычную прастору праз чатыры гады маўчаньня з новым альбомам.\nЗрэшты, адвязаных гарадзенскіх панкаў у новай праграме не пазнаць. Кірыл Богуш на сваім другім дыску нават паспрабаваў сьпяваць (!). Дайшло да таго, што адну зь песень ён запісаў дуэтам зь сьпявачкай Таняй Беланогай, якую раней уявіць побач з Tlusta Lusta было проста немагчыма («Ён і яна»). Tlusta Lusta перадумала сваю музычную канцэпцыю, пазбавілася ад зусім ужо брутальных элемэнтаў ды ўзяла ды-джэя на паўстаўкі. У выніку гучаньне каманды ня тое, каб палягчэла — яно зьмянілася і стала больш чыстым, выпеставаным нават. Атрымалася нармальная такая альтэрнатыва, якая была дужа актуальная ў нашых краях на пачатку 00-х.\nВельмі годна музыкі вырашылі адвечную праблему беларускіх альтэрнатыўшчыкаў, якія рэдка могуць пахваліцца цікавымі і пісьменнымі тэкстамі на сваёй мове. Tlusta Lusta знайшлі простае выйсьце — пазычылі словы ў іншых паэтаў, сучасных ды ня надта. Яны пяюць на вершы вельмі разнароднай кампаніі: сярод іх аўтараў заўважаныя Натальля Арсеньнева, Францішак Ксаверы Агінскі, Юрась Пацюпа, Уладзь Лянкевіч і Аляксандар Кульлінковіч. Ясна, што праз такую стракатасьць аніякай уцямнай канцэпцыі разгледзіць немагчыма, ды і наўрад ці ставілася такая мэта. Што хацелі сказаць — няясна, затое пададзена ўсё з такім сур’ёзным выглядам, што ім хочацца верыць. Да ўсяго, у нашых умовах альбом песень па-беларуску ўжо можа лічыцца канцэптуальным.\n«Pieranačuješ — bolš pačuješ» выглядае на зборнік адвольна расфарбаваных карцінак, і вылучыць зь яго адну ці парачку самых яркіх не ўяўляецца магчымым. Ён цікавы, калі слухаць усё купай, прывабныя элемэнты можна знайсьці ў кожным трэку. Прахадных нумароў тут папросту няма, зрэшты, як і песень-цягнікоў, якія б найбольш ёмка сьведчылі пра сёньняшнюю Tlusta Lusta. Творы часам такія непадобныя адзін да аднаго, што падаецца, нібы іх выконваюць розныя гурты. Параўнаць, напрыклад, даволі лёгкую і надта ўжо накручаную ў пляне аранжыроўкі «Дэ Сад» і жорсткую лабавую ды бескампрамісную «Моладзь».\nКалі гурт здольны гучаць ужывую гэтак жа, як і ў альбоме, то ён стане ўпрыгожаньнем якога заўгодна беларускага рок-фэсту.\nTlusta Lusta — Pieranačuješ — bolš pačuješ, 2013\nСпампаваць альбом можна на Ultra-Music.com.\nСяргей Будкін, Tuzin.fm/Budzma.org\nTlusta Lusta, Тацяна Беланогая, Уладзь Лянкевіч, Аляксандар Кульлінковіч\n«Песьняры». Справа Мулявіна жыве\n12282 / 0\nАктуальная музыка Арцёма Міда\n4446 / 0\n«Цяпло». Першая выспа з унутранай імпэрыі Yellow Power\n2041 / 0\n«нагУаль» выклікае дух Чыпаліна\n20674 / 0\nDenis Snn / адказаць\n10.12.2014 / 15:08\nШтосьці падобнае да апошняга трэка было ў нейрадзюбеля. Гэта не кавер часам?))\n10.12.2014 / 16:52\nМаеце рацыю - гэта кавэр, зроблены да трыб'юту "дзюбелей"\n4172 / 0\n3869 / 0\n2955 / 0\n2563 / 0\n2185 / 0\n57962 / 16\n55838 / 3\n54415 / 34\n43117 / 0\n23336 / 1\n2777 / 0\n2178 / 2\n1346 / 0\n1271 / 0\n54619 / 26\n51615 / 1\n50025 / 14\n48048 / 1\n31944 / 0\n2365 / 0\n1386 / 0\n1257 / 0\n1176 / 0\n49987 / 2\n44766 / 0\n41701 / 0\n32029 / 0\n31032 / 0


Канвертаваць Нарвежская крона (NOK) і Сурынам даляраў (SRD) : Калькулятар абменнага курсу\nНарвежская крона (NOK) і Сурынам даляр (SRD) Курс валют пераўтварэнні калькулятар\nГэта Нарвежская крона і Сурынам даляр пераўтваральнік да цяперашняга часу з абменнымі курсамі з 31 сакавік 2020.\nКалі ласка, увядзіце суму, якую ў полі злева ад Нарвежская крона. Выкарыстоўвайце "абмен валют", каб зрабіць Сурынам даляр валюты па змаўчанні. Націсніце на Сурынам даляраў або Нарвежская крона канвертаваць паміж гэтай валютай і ўсімі іншымі валютамі.\nНарвежская крона гэта валюта, у Нарвегія (НЕ, НІ, Зямля Каралевы Мод), і Шпіцберген і Ян-Майен (SJ, SJM). Даляр Сурынам гэта валюта, у Сурынам (SR, SUR). Нарвежская крона таксама вядомы як Krones, і Крона. Сімвал NOK можа быць запісаная NKr. Сімвал SRD можа быць запісаная $Sur. Нарвежская крона дзеліцца на 100 ore. Даляр Сурынам дзеліцца на 100 cents. Абменнага курсу Нарвежская крона Апошняе абнаўленне 31 сакавік 2020 ад Міжнародны валютны фонд. Абменнага курсу Даляр Сурынам Апошняе абнаўленне 31 сакавік 2020 ад Yahoo Finance. NOK каэфіцыент мае 6 ўважаецца лічбаў. SRD каэфіцыент мае 3 ўважаецца лічбаў.


У Ізраілі на парлямэнцкіх выбарах лідзіруе партыя прэм’ер-міністра «Лікуд»\n24 сакавік 2021, 14:00\nПравацэнтрысцкая партыя «Лікуд» прэм’ер-міністра Ізраілю Біньяміна Нэтаньягу перамагае на парлямэнцкіх выбарах. Пра гэта паведамляе выданьне Haaretz.\nПаводле папярэдніх дадзеных, пасьля падліку 70% галасоў, «Лікуд» зойме 61 з 120 месцаў у Кнэсэце — парлямэнце Ізраілю. Супернікі прэм’ер-міністра могуць разьлічваць на 59 месцаў.\nНэтаньягу ўжо пасьпеў падзякаваць жыхарам Ізраілю за перамогу на выбарах. «Грамадзяне Ізраілю — дзякуй! Вы падарылі велізарную перамогу правым і „Лікуд“ пад маім кіраўніцтвам. „Лікуд“ лідзіруе зь велізарным адрывам ад наступнай партыі», — напісаў ён у твітэры.\nІзраіль праводзіць чацьвёртыя парлямэнцкія выбары за два гады\nНа мінулых выбарах партыя прэм’ера атрымала 36 мандатаў, тады ён разьлічваў на фарміраваньне «стабільнага правага ўрада».\nУ дадзены момант, як піша Reuters, «Лікуд» мае перавагу, але знаходзіцца ў няпростым становішчы, бо акружаны супернікамі з цэнтрысцкіх, левых і правых партый, якія могуць утварыць кааліцыю. Агенцтва назвала пэрспэктывы партыі Нэтаньягу атрымаць большасьць мандатаў «нявызначанымі».\nПарляамэнцкія выбары 23 сакавіка сталі чацьвёртымі ў Ізраілі за апошнія два гады. Па выніках усіх папярэдніх выбараў ні адна партыя не атрымала большасьці галасоў, кааліцыю сфармаваць таксама не ўдалося.


04 студзень 2019, 12:42\nПрагноз Мінпрацы не выглядае надта аптымістычным — рост слабейшы, чым раней. Але папярэдні прагноз ураду яшчэ горшы: рост «каля нуля».\nПлюс 3,5% за 2019 год\nПа выніках 2019 году Міністэрства працы Беларусі чакае росту рэальных заробкаў беларусаў на 3,5%, перадае БелТА заяву міністаркі Ірыны Касьцевіч. У бюджэтнай сфэры чакаюць крыху большага росту — на 4,5% (сыстэму разьліку заробкаў бюджэтнікаў хочуць зьмяніць, праект указу ўжо падрыхтаваны). Гаворка тут ідзе не пра намінальныя заробкі (колькі рублёў налічана або атрымана на рукі), а менавіта пра рэальныя (колькі можна купіць за атрыманыя грошы). \nАляксандар Лукашэнка раней ставіў блізкую задачу рэальнага грашовага даходу: рост на 3,4% за 2019 год.\nРаней расло хутчэй\nГэта меншыя тэмпы росту, чым былі раней. За 2018 год рэальныя заробкі вырасьлі на 10,2% (у бюджэтнікаў на 13,1%), за 2017-ы — на 6,9% (у бюджэтнікаў — на 4,6%). Чаму Мінпрацы чакае запавольваньня тэмпаў росту, не ўдакладняецца.\nУсё яшчэ не «па пяцьсот»\nЯк за год зьмяніліся намінальныя заробкі, пакуль не паведамлялася: пакуль ёсьць зьвесткі толькі за лістапад. У лістападзе 2018 году сярэдні налічаны заробак (да вынятку падаткаў і збораў) склаў 994 рублі, што на 12,7% больш за лістапад-2017. Але гэта ўсё роўна ня 1000 рублёў, або 500 даляраў, якія Аляксандар Лукашэнка абяцае беларусам ужо 12 гадоў. Тыя 994 рублі, паводле сярэднямесячнага курсу Нацбанку, гэта 468,29 даляра. І адносна кастрычніка паказьнік ня вырас, а ўпаў на 5,7 рубля.\nУрад не чакае амаль ніякага росту заробкаў\nДакладнага прагнозу сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця на 2019 год пакуль у Беларусі не публікавалася. Але праект прадугледжваў, што на канец году сярэдні заробак вырасьце да 1134,7 рубля, на 5,65% ад прагназаваных на сьнежань 1074 рублёў. Інфляцыя тым часам «не павінна перавышаць 5%» (так лічаць Нацбанк і Лукашэнка). Гэта значыць, у 2019-м у людзей намінальна будзе больш грошай, але застанецца амаль такая ж пакупніцкая здольнасьць — рэальны заробак амаль ня вырасьце.\nРост пэнсіяў можа таксама запаволіцца\nРаней у перадачы «Галоўны эфір» на дзяржаўным тэлеканале «Беларусь-1» Касьцевіч казала пра такія задачы: давесьці заробкі ў бюджэтнай сфэры да ня менш як 80% ад сярэдніх па краіне, пэнсіі па ўзросьце — да 40% сярэдняга заробку. Гэта значыць, падлічыла яна, пэнсіі трэба падымаць ня менш як на 14% за 2019 год (за мінулы год яны намінальна вырасьлі на 20%, а рэальна на 16%). За сьнежань сярэдняя пэнсія па ўзросьце была роўнай 394 рублі.


Варонежскі трамвай — Вікіпедыя\nТрамвай 71-605РМ ў Варонежы.\nВаронежскі трамвай — трамвайная сістэма, функцыянавала ў Варонежы з 1926 па 2009 год, з перапынкам у ваенны час. Рух быў запушчаны 16 мая 1926. Варонежскі трамвай быў 39-м у Саюзе па ліку і трэцім, пабудаваным пры савецкай уладзе. Яго адкрыццё апісана ў рамане Ільфа і Пятрова «Дванаццаць крэслаў» (пуск Старгородского трамвая). Па стане на красавік 2009 года дзейнічала адно трамвайнае дэпо (вул. Крывашэін, 13) і два трамвайных маршруты. На лініі выходзіла 4 трамвая КТМ-5 і КТМ-5А вытворчасці Усць-Катаўскага завода. На балансе дэпо знаходзіўся адзін вагон КТМ-5РМ вытворчасці Варонежскай рамонтнага трамвайнай-тралейбуснага завода (ВРТТЗ), адхіленне ад працы з 2007 года з-за паломкі ТИСУ. У горадзе маецца таксама вышка кантактнай сеткі (А-1) на базе вагона МТВ-82. Трамвайная лінія паміж левым і правым берагамі ракі Варонеж ажыццяўлялася да студзеня 2008 года па Унікальным двухпавярховым Паўночным мосце, які мае даўжыню 1,8 км. Асноўнай трамвайнай вуліцай з'яўлялася Кальцоўская. Па ёй праходзілі ўсе існаваўшыя ў апошнія гады варонежскія трамвайныя маршруты. Сістэма была зачынена 15 красавіка 2009 года.\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Варонежскі_трамвай&oldid=2962955"\n1926 год у Варонежы\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 22:06, 20 кастрычніка 2017.