Pawet: № 42 (933)\n№ 42 (933)\n№ 42 (933) 21 КАСТРЫЧНІКА 2009 г.\nЗА ГОД РОДНАЙ МОВЫ\nЗгуртаванне беларусаў свету "Бацькаўшчына" і Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны распачалі з 14 кастрычніка кампанію па зборы подпісаў за абвяшчэнне наступнага года Годам роднай мовы.\nГэтая ініцыятыва была агучана на нядаўнім Пятым з'ездзе беларусаў свету і падтрымана Радай Таварыства беларускай мовы. І "Бацькаўшчына", і ТБМ ужо накіравалі звароты да прэзідэнта Беларусі з тым, каб адпаведны ўказ быў выдадзены. Адказ, атрыманы з Адміністрацыі Прэзідэнта, неадназначны, таму цяпер грамадскія арганізацыі заклікаюць грамадзян Беларусі падтрымаць гэтую ініцыятыву.\nУлічваючы, што 2009 год быў абвешчаны годам Роднай зямлі, грамадскім арганізацыям цалкам лагічным і паслядоўным падаецца абвяшчэнне наступнага года Годам роднай мовы.\nУсіх, каму неабыякавы лёс роднай мовы, ГА ТБМ імя Ф. Скарыны і МГА Згуртаванне беларусаў свету "Бацькаўшчына" запрашаюць далучыцца да кампаніі па зборы подпісаў. Падпісаныя лісты трэба дасылаць самім па ўказаным у лісце адрасе.\nЗ АПАНТАНАСЦЮ Ў НАВУЦЫ\nПрафесару Івану Лепешаву - 85\n23 кастрычніка спаўняецца 85 гадоў Івану Якаўлевічу Лепешаву - доктару філалагічных навук, прафесару кафедры беларускай мовы Гарадзенскага дзяржаўнага універсітэта імя Янкі Купалы.\nЧытачам «Нашага слова» гэта прозвішча добра знаёмае па шматлікіх артыкулах на старонках штотыднёвіка - заўсёды надзённых, цікавых, бескампрамісных, з відавочнай грамадзянскай пазіцыяй іх аўтара.\nНарадзіўся ён на Віцебшчыне, у вёсцы Іскозы Дубровенскага раёна. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Двойчы паранены. Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны, медалямі «За адвагу», «За баявыя заслугі» і іншымі. Пасля заканчэння Аршанскага настаўніцкага інстытута шмат гадоў настаўнічаў на Гарадзен-шчыне. Працуючы ў Берштаўскай СШ Шчучынскага раёна, апублікаваў у выдавецтве «Народная асвета» дзве кнігі, напісаў канды-дацкую дысертацыю. Узнагароджаны знакам «Выдатнік народнай асветы». З 1971 года - у Гарадзенскім педінстытуце (універсітэце).\nІван Якаўлевіч вельмі многа піша і друкуецца. На творчым рахунку прафесара 530 публікацый. Сярод іх 40 кніг. Амаль усе напісаны аднаасобна. Гэта манаграфіі, слоўнікі, навучальныя дапаможнікі (9 - з грыфам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь). Дарэчы, ягоныя кнігі выходзілі ў 11 выдавецтвах краіны, а артыкулы друкаваліся ў 19 беларускіх, рускіх і ўкраінскіх часопісах, у 20 беларускіх, рускіх і польскіх газетах.\nДоктарскую дысертацыю Іван Якаўлевіч абараніў у 1985 г., а пасля гэтага зрабіў у навуцы тое, чаго хапіла б не на аднаго доктара філалагічных навук. Без перабольшання могуць быць прыраўнаваны да доктарскай дысертацыі яго манаграфія «Фразеалогія сучаснай беларускай мовы», «Слоўнік фразеалагізмаў у двух тамах» (па 700 с. кожны), «Этымалагічны слоўнік фразеалагізмаў» (448 с.). Другая, несумненна, магчымая доктарская дысертацыя - манаграфія «Парэміялогія як асобны раздзел мовазнаўства» і «Слоўнік беларускіх прыказак» (каля 600 с.). Яшчэ адна - тры кнігі пра лінгвістычны аналіз мастацкага тэксту, выдадзеныя ў рэспубліканскіх выдавецтвах. Апрача таго, па гэтых трох актуальных навуковых тэмах аўтар апублікаваў каля 200 артыкулаў. Між іншым, названыя вышэй слоўнікі (яны выйшлі ў выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя») аха-рактарызаваны ў друку як фундаментальныя працы, якімі мог бы ганарыцца цэлы творчы калектыў.\nУ многіх іншых кнігах І.Я. Лепешава таксама распрацоўваюцца новыя, нікім не чапаныя або спрэчныя навуковыя тэмы.\nІван Якаўлевіч не абмяжоўваецца толькі лінгвістычнай тэматыкай, выходзіць за яе межы. Ёсць у яго цудоўныя, пазнавальныя літаратура-знаўчыя, гістарычныя, краязнаўчыя артыкулы.\nВа універсітэце працуюць пяць выкладчыкаў, якія абаранілі кандыдацкія дысертацыі, выкананыя пад кіраўніцтвам І.Я. Лепешава.\nЯ вельмі ганаруся, што мне пашчасціла быць вучаніцай Вялікага настаўніка - Івана Якаўлевіча. Яго высокі ўзровень культуры, велізарная працаздольнасць, творчы пошук, шырокая эрудыцыя, тонкае адчуванне душы чалавека, сціпласць заўсёды ўражвалі і ўражваюць усіх, хто працуе з ім.\nПажадаем жа яму добрага здароўя і далейшага плёну ў навуковай працы!\nМ.А. Якалцэвіч, дацэнт к-ры бел. мовы.\nУ сувязі са зваротам Рады "Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны" на імя Кіраўніка дзяржавы аб аб'яўленні 2010 года Годам роднай мовы інфармуем, што ў цяперашні час Адміністрацыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь сумесна з зацікаўленымі прапрацоўвае пытанне аб тым, якой асноўнай тэматыцы будзе прысвечаны наступны год у нашай краіне.\nПрапановы Рады ТБМ будуць таксама разгледжаны.\nНачальнік галоўнага ўпраўлення па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб С.І. Буко.\nКіраўніку беларускай дзяржавы\nАдрас: 220016, г. Мінск, вул. К. Маркса, 38\nГрамадскасць Беларусі пазітыўна ацаніла абвяшчэнне 2009 года Годам роднай зямлі. Цалкам лагічным і паслядоўным было б абвяшчэнне наступнага года Годам роднай мовы, тым больш, што менавіта з 2010 года ўводзіцца ў дзеянне закон аб зменах і дадатках у правілы беларускай мовы (апошні раз такія змены ўносіліся ў 1959 г.).\nМова - адзін з важнейшых чыннікаў фармавання грамадскай свядомасці, самаідэнтыфікацыі, ментальнасці, здабытак і галоўная прыкмета сталасці любой нацыі, падмурак яе незалежнасці. Родная мова - найвялікшае багацце, дадзенае кожнай нацыі, са знікненнем якога само існаванне пэўнага народа і створанай ім дзяржавы, яго ўнікальны характар, тое, што робіць яго адрозным ад іншых народаў свету, ставіцца пад пагрозу. Сённяшні ж стан беларускай мовы выклікае вялікую занепакоенасць. Дастаткова толькі ўзгадаць, што на пачатку бягучага года ЮНЕСКА аднесла беларускую мову да моваў, якім пагражае знікненне.\nТаму прапануем Вам сваім указам абвесціць наступны 2010 год Годам роднай мовы і даць даручэнне Ураду распрацаваць канкрэтную праграму дзеянняў, скіраваных на папулярызацыю беларускай мовы і беларускамоўнай культуры ў грамадстве, пашырэнне яе ўжытку ў першую чаргу ў такіх сферах як:\n- дзяржаўны дакументазварот і справаводства;\n- знешняя рэклама.\nПрайшло каля паўгода ад таго моманту, калі 7 траўня 2009 года ў Празе адбыўся ўстаноўчы саміт Усходняга партнёрства (УП) - новай ініцыятывы Еўрасаюза, якая павінна спрыяць эканамічнаму і палітычнаму збліжэнню з Еўропай і паступовай еўраінтэграцыі шасці постсавецкіх рэспубалік: Украіны, Малдовы, Беларусі, Грузіі, Азербайджана і Арменіі. Сярод перспектыў для "усходніх партнёраў" - уцягванне нацыянальных эканомік у адзіны еўрапейскі рынак, далучэнне да адзінай сістэмы калектыўнай бяспекі і агульнай энергетычнай сеткі, памяншэнне вартасці і паступовая адмена віз. Бюджэт праграмы на 2010-2013 гады - 600 млн еўра.\nПэўны час у Беларусі Усходняе партнёрства раз-глядалася, як механізм нейкіх прэферэнцый для ўладных структураў у абмен на зрухі ў дэмакратызацыі беларускага грамадства.\nНа самай справе "Усходняе партнёрства" - шматбаковы механізм супрацоўніцтва, прапанаваны з боку Еўразвязу названым шасці дзяржавам Усходняй Эўропы і Закаўказзя. Адмысловая роля ў рамках праграмы адводзіцца пытанням грамадзянскай супольнасці ў кожнай з краінаў. Менавіта з гэтай мэтай у сярэдзіне 16-17 лістапада ў Брусэлі пройдзе І форум грамадзянскай супольнасці "Ўсходняга партнёрства".\nНа арганізацыйным паседжанні, тэма якога вызначалася як "Форум грамадзянскай супольнасьці "Усходняга партнёрства": парадак дня для Беларусі", арганізатары паведамілі: форум выклікаў надзвычай вялікі інтарэс з боку няўрадавых арганізацый. Калі з большай ва ўсіх адносінах Украіны паступілі 62 заяўкі, то ад Беларусі - 76. У выніку задаволена 27 просьбаў. Сярод заяўнікаў ад Беларусі ёсць і Грамадскае аб'яднанне "Та-варыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны". Усяго ж на форум будзе запрошана 220 арганізацый з 6 краін.\nУ адным з пунктаў устаноўчай дэкларацыі "Ўсходняга Партнёрства" гаварылася аб неабходнасці развіваць і падаваць метады для заснавання Форума грамадзянскай заснавання "Усходняга Партнёрства". У чэрвені 2009 года Еўракамісія запрасіла ўсе зацікаўленыя бакі да ўдзелу ў гэтым Форуме, прыярытэтная задача якога - умацаванне кантактаў і дыялогу паміж арганізацыямі грамадзянскага грамадства і органамі самакіравання.\nПрадугледжваецца, што Форум будзе засядаць як мінімум раз у год на рэгулярных сесіях або канферэнцыях, падтрымліваць рэалізацыю кірункаў праграмы Ўсходняга партнёрства ЕС, а таксама супрацоўнічаць з адпаведнымі структурамі ЕС.\nПраект прадугледжаны для арганізацый, якія ўтвараюць грамадзянскую супольнасць, у шырокім сэнсе слова, гэта значыць для прафсаюзаў, гандлёвых асацыяцый, няўрадавых арганізацый (НУА-НДА), экспертных і навуковых арганізацый ("think-tank"), фондаў, а таксама для рэгіянальных і міжнародных аб'яднанняў пералічаных арганізацый з дзяржаў - удзельнікаў Усходняга партнёрства, як і з краін - чальцоў ЕС і іншых міжнародных арганізацый і аб'яднанняў.\nДа Форума засталося менш месяца. Аднак пытанняў адносна яго напаўнення пакуль больш, чым адказаў. Асноўныя з іх эксперты і будучыя ўдзе-льнікі гістарычнага мерапрыемства абмяркоўвалі 1 9 каст-рычніка на круглым стале ў Менску.\nПрактычна ўсе выступоўцы сышліся на думцы: брусельскі форум наўрад ці будзе мець уплыў на прыняцце палітычных рашэнняў. Аднак сход можа стаць паўнавартасным органам маніторынгу, генератарам ідэяў, скіраваных на дэмакратызацыю працэсаў у праблемных краінах. Так, Уладзімр Мацкевіч , які прадстаўляе Агенцтва гуманітарных тэхналёгій, канстатуе відавочнае падвышэньне цікавасці беларусаў да еўрапейскага вектару - на фоне астывання ўвагі да даўгабуду ў выглядзе "саюзнай дзяржавы" з Расеяй\n"Як кажа ўсходняя прымаўка, калі караван мяняе кірунак, кульгавы вярблюд можа апынуцца наперадзе каравана. Мы сёння ў Эўропе - такі вось кульгавы вярблюд, які заўсёды позьніцца, пляцецца ў хвасце. Але пакуль ён цягнецца ў хвасце, у самой супольнасці, нацыі выспяваюць пэўныя падыходы, погляды, рэфлексіі, якія маюць агульнаеўрапейскае значэнне. На сёння, акрамя ўсяго іншага, акрамя дапамогі Беларусі інтэгравацца ў Еўропу і распаўсюдзіць на Беларусь эўрапейскія прынцыпы жыцця, мы не павінны забывацца на ўмацаванне грамадзянскай супольнасці. І таму слушныя, адэкватныя прапановы што да парадку дня, рэгляменту форуму могуць зрабіць касцяк беларускай дэлегацыі, які ўзгодніць падыходы, на гэтым форуме лідарам грамадзянскай супольнасці. Гэта дасць магчымасць значна лепш уста-лёўваць стасункі з еўрапейскай грамадзянскай супольнасцю".\nПа меркаванні старшыні міжнароднага кансорцыюма "Еўрабеларусь" Улада Вялічкі , Форум грамадзянскай супольнасці - "яшчэ больш загадкавая рэч, чым сама ініцыятыва "Усходняе партнёрства". Сёння, калі да пачатку мерапрыемства засталіся лічаныя дні, мы па-ранейшаму не маем прадстаўленні аб плане і характары мерапрыемства, нават не ведаем спісу ўдзельнікаў, запрошаных у Брусель. Не атрыманыя адказы на шэраг асноватворных пытанняў", - адзначае эксперт.\nПрадстаўнік Агенцтва гуманітарных тэхналогій Андрэй Ягораў адным з галоўных пытанняў лічыць наступны: ці будуць на Форуме ў Бруселі сфармаваныя працоўныя групы па чатырох асноўным платформах Усходняга партнёрства: 1) дэмакратыя, належнае кіраванне і стабільнасць; 2) эканамічная інтэграцыя і збліжэнне з палітыкай ЕС у розных сферах; 3) навакольнае асяроддзе, змяненні клімату і энергетычная бяспека; 4) кантакты паміж людзьмі. "Цяжка ўявіць, што збор з больш за 200 чалавек за два дні зможа нават у бліжэйшым набліжэнні абгаварыць усю шматстатнасць тэматычных пытанняў. Гэта значыць на першае месца, хутчэй за ўсё, выйдуць працэдурныя пытанні", - падкрэслівае палітолаг.\nЭксперт Беларускага інстытута статэгічных даследаванняў (Вільня) Дзяніс Мельянцов , наадварот, перакананы, што ФГС першапачаткова быў створаны як сама-развівальная структура. "Не варта чакаць і варажыць, што нас чакае ў Бруселі. Трэба самім канструяваць", - гаворыць ён.\nПа ацэнцы Мельянцова, патэнцыял Форума досыць вялікі. "У ідэале новы статус дазволіць беларускаму грамадзянскаму сектару аўтарызавацца, стаць публічным органам, меркаванне якога будзе ўлічвацца еўраструктурамі і які зможа ўплываць на празрыстасць дыялогу паміж беларускімі ўладамі і ЕС". Пры гэтым ён падкрэслівае, што магчымы патэнцыял форума таксама не варта пераацэньваць: "Наўрад ці яго паўнамоцтвы перавысяць Камітэт рэгіёнаў ЕЗ і Сацыяльны і эканамічны камітэт ЕЗ, якія вы-носяць пытанні і прапановы на разгляд заканадаўчых органаў ЕС, але не ўдзельнічаюць у прыняцці рашэнняў".\n2 лістапада ў Менску адбудзецца канфэрэнцыя з удзелам зацікаўленых арганізацый і ўдзельнікаў брусельскага форуму. На ёй будзе канчаткова ўзгодненая пазіцыя дэлегатаў ад грамадзянскай супольнасьці Беларусі. Прадстаўнікі дзяржаўных арганізацый далучыцца да абмеркавання надзённых пытанняў жадання пакуль ня выказалі.\nПрадстаўнікі ТБМ на "круглы стол" 19 кастрычніка запрошаны не былі. А Таварыства мае свае пазіцыі і свае прапановы па ўзаемадзеянні з Еўразвязам у рамках Усходняга партнёрства, не менш, а магчыма, і больш канструктыўныя і практычныя, чым змогуць прапанаваць іншыя арганізацыі.\nЯраслаў Грынкевіч, паводле СМІ.\nЧарговая сустрэча ў ТБК\nТаварыстве беларускай культуры ў Літве) была прысвечана вядомым у гісторыі падзеям якія ў свой час адбыліся ў верасні. На гэты раз сярод выступоўцаў быў рэдактар і журналіст з Беларусі Ўладзімір Скрабатун. Ён расказаў пра сваю дзейнасць у Глыбоцкай газеце, у якой падаюцца крытычныя даследаванні і разнастайныя гістарычныя матэрыялы з гэтага рэгіёну. Што цікава і дзіўна для Беларусі то яна яшчэ выдаецца на беларускай мове акрамя тэлепраграмы, а неузабаве будзе 500 ы яе нумар. Уладзімір Скрабатун вядомы як аўтар некалькіх сотняў даследчых артыкулаў і кнігі аб Глыбоцкім краі.\nВізіт прэзідэнта Беларусі А.Лукашэнкі змястоўна абмаляваў віленскі журналіст Андрусь Старавойтаў. Ён сам прысутнічаў у зале дзе выступаў беларускі прэзідэнт. Акрамя журналістаў большасць прысутных складалі прадпрымальнікі. А. Лукашэнка прадстаўляў выставу "БЕЛАРУСЬ ЭКСПО 2009". Нажаль, беларускай мовы там не было .\nАб дзейнасці антыкамуністычнага падполля на Мядзельшчыне і Вілейшчыне ў 1948-50 гады расказала К. Балаховіч. Яскравай фігурай у той час быў Расціслаў Лапіцкі. Ён нарадзіўся на Мядзельшчыне, там жа і распачаў сваю дзейнасьць. Бацька Расціслава Лапіцкага быў святаром. Гэта ў свой час таксама зрабіла ўплыў на Расціслава ён падпрацоўваў псаломшчыкам .\n194849 гады душылася ўсякае іншадумства. Расцісаў Лапіцкі стварыў падпольную антыкамуністычную арганізацыю на Мядзельшчыне. У яе шэрагі ўлілося шмат аднадумцаў. Удзельнікі гэтай арганізацыі друкавалі і расклейвалі ўлёткі ... Расціслава і яго паплечнікаў злавілі і дапытывалі, але допыты нічога не далі, і іх часова адпусцілі. Тады Расціслаў зноў цішком вяртаецца на Мядзельшчыну і працягвае ранейшую дзейнасць. Гэта было нядоўга. Хворага Расціслава ўсё ж арыштавалі. Пазней зняволілі яго сяброў і паплечнікаў.\nУ ліпені 1950 года ў Маладэчне адбыўся суд без пракурораў і сведкаў. Яго паплечнікі былі асуджаны на 25 гадоў зняволення, а самога Расціслава пакаралі смерцю. Гэта адбылося недзе ў лесе пад Вілейкай. Так гінулі маладыя людзі.\nКіраўнік таварыства сп. Хведар Нюнька ўзгадаў прысутным пра Аршанскую бітву. Яна была істотная тым, што войска літоўскае атрымала перамогу над расейскім. У гэтай бітве вызначыўся гетман Канстанцін Астрожскі. Толькі 30000 байцоў складала войска літоўскае і аж 80000 расейскае, а выявілася, што і меншай колькасцю можна перамагчы. Гэты значны дзень святкуецца беларусамі па ўсім свеце. Крыху раней кожны год ля Воршы адзначалі гэтае свята, толькі апошнім часам улады Беларусі пачалі забараняць і ствараць розныя перашкоды. Але, думаю, што ў будучым Беларусь належным чынам паставіцца да святкавання гэтай падзеі.\nСвой новы фільм прывезла ў Вільню Вольга Мікалайчык.Фільм пад назваю "Сэрца за кратамі" распавядае гледачу аб нядаўніх падзеях на Беларусі і аб новых палітычных вязнях. Фільм вельмі спадабаўся прысутным на імпрэзе.\nК. Барсучок. Наздымку: У Скрабатун Вільня, 2009. кастрычнік.\n6 кастрычніка скончыла сваю працу юрыдычная школа ТБМ.\nНа апошнім яе занятку адбыўся круглы стол "Нашы прапановы па паляпшэнні моўнага заканадаўства". Удзел у ім прынялі, акрамя слухачоў юрыдычнай школы, усе ахвочыя.\nПадчас пасяджэння круглага стала былі абмеркаваны, акрамя тэарэтычных пытанняў, ужо здзейсненыя крокі. Так, на запыт, падрыхтаваны адным з удзельнікаў юрыдычнай школы, быў атрыманы адказ ад кіраўніцтва сталічнага "Пріорбанка". Уім было паабяцана ўвесці беларускую мову ў банкаматах вышэйназванага банка.\nНа пасяджэнні круглага стала было ўзнята пытанне і пра поўную адсутнасць беларускай мовы ў інфармацыйных кіёсках усіх без выключэння банкаў Беларусі. Таму прынята рашэнне заняцца і гэтым пытаннем, каб беларускамоўныя грамадзяне маглі без перашкод карыстацца беларускай мовай падчас аплаты праз банкаўскія тэрміналы.\nНадзённае пытанне - прыняцце Закона аб геаграфічных назвах Рэспублікі Беларусь, і ў звязку з гэтым - афармленне шыльдаў, інфармацыйных абвестак, якія ўтрымліваюць і назвы населеных пунктаў, і назвы чыгуначных станцый. Паводле аднаго фота, зробленага на станцыі "Беларусь", актыўны слухач юрыдычнай школы падрыхтаваў ліст да кіраўніцтва Беларускай чыгункі, дзе прапанаваў выправіць памылкі, заўважаныя і зафіксаваныя на шыльдзе чыгуначнага вакзала.\nУсе прапановы, якія прагучалі на пасяджэнні круглага стала, былі запісаны і перададзены ў сакратарыят ТБМ, яны будуць улічаны падчас далейшай практычнай дзейнасці арганізацыі.\nКаханне з формулы падзення\nУ кожнай школе існавалі і цяпер існуюць свае парадкі. А ў сярэдніх і старшых класах таксама ствараецца свой асаб-лівы мікраклімат. Так было заўсёды, і так будзе, хоць усе выконваюць адзіныя Правілы для вучняў.\nНастаўнік фізікі Васіль Пятровіч, які быў класным кіраўніком ў сёмым класе сярэдняй школы ў вёсцы Стасеў-ка, вырашыў рассадзіць вучняў па партах у шашачным парадку: хлопчык - дзяўчынка на адной парце, дзяўчынка - хлопчык на другой і г. д. Адным словам, яму ідэя гэта спадабалася, бо ўмацоўвала дысцыпліну на ўроку, а для задавальнення і ажыццяўлення задумы нават пар хапіла. "Пажаніў нас Кузьма на Кузьмінкі, - гаварылі гарэзлівыя хлоп-цы, тым часам скажаючы прозвішча кіраўніка класа, якое было Кузьмянок. А паводле беларускага народнага календара сапраўды святы Кузь-ма лічыўся апякуном земляробства і вяселляў. Сяляне па традыцыі Кузьмінкі (дзень Кузьмы і Дзем'яна) адзначалі 14 лістапада. А настаўнік той, выхаваны на камуністычных ідэях, магчымы ні пра якія Кузьмінкі не ведаў, а выконваў Боскую волю. Шашачны парадак у размяшчэнні школь-нікаў на партах нікому не спадабаўся, але час прымірыў іх з настаўнікам, а потым і хлопцаў з дзяўчатамі. А тым, што сядзелі на адной парце, давялося неяк жа ладзіць, нешта гаварыць адзін аднаму, а то і сябраваць.\nТакім чынам, па волі настаўніка Рыгорка Вараўка аказаўся на адной парце з Таняй Кулік, якая сядзела ад яго, па правую руку. Насіла дзве светлыя касы і мела чароўныя блакітныя вочы. Яна хадзіла ў школу з гэтай вёскі. Рыгорка да Тані ставіўся спачатку абыякава, не звяртаў на яе аніякай увагі. Варожасці не было, але стараўся яе не заўва-жаць. Таня яму не дакучала, яна сядзела на сваім месцы, як тая птушка кулік у сваім балоце і "чывікала", калі ў яе нешта пыталіся.\nАдносіны паміж Рыгорам і Таняй хутка змяніліся пасля кантрольнай работы па фізіцы, якая была ў сярэдзіне навучальнага года. Трэба было рашыць па дзве задачы ў кожным варыянце. Рыгорка рашаў задачы першага, а Таня - другога варыянтаў. Рыгорку матэматыка давалася лёгка, і першую задачу рашыў хутка, а другую - ніяк. Яна была хоць і простая, але ён забыў і ніяк не мог успомніць формулу свабоднага падзення цела. А без яе задача не рашалася. І тут Рыгорка звяртаецца да сваёй суседкі, просіць запіскай: напішы формулу падзення. Таня не заўважае, маўчыць, не звяртае ўвагі. Потым, калі настаўнік нечым заняўся, яна штурхнула локцем Рыгорку і, падняўшы вышэй калена спаднічку, паказала яму напісаныя на сцягне ўсе формулы па фізіцы. Таня пальцам указала на формулы падзення.\n- Выбірай. Іх тры: v = gt, h = gt 2/2; v 2 = 2gh, - прашаптала яна. Рыгорка запісаў іх і разважаў так: хуткасць залежыць ад часу і паскарэння, а таксама і ад вышыні падзення цела. Ён рашыў другую задачу. Можна чакаць выдатнай адзнакі (тады гэта была "пяцёрка").\n- Во якая старанная, якая разумная! Такую незвычайную шпаргалку напісала і мне дапамагла, - падумаў ён. Ды дзе! А ў яе і ножкі прыгожыя, такія кругленькія.\nГэта была іх першая абаюдная таямніца. Таямніца пад спадніцай. Цяпер Таня магла разлічваць на абарону свайго суседа па парце ў розных варунках і нечаканасцях. І Рыгорка пачаў аказваць Тані знакі павагі. А 8 Сакавіка яна знайшла ў сваім партфелі шакаладку. Яна адразу здагада-лася, хто яе паклаў.\nНа ўроку беларускай літаратуры Таня адламала два кубікі ад шакаладкі і падсунула суседу. "Грыша, дзякуй табе. Пакаштуй", - сказала ціха яна. Рыгорка зачырванеўся, нібы толькі вылез з лазні. Ён здаў першы экзамен па каханні, а Таня яго прыняла і адзнаку паставіла. Можна было чакаць і другі і трэці.\nПотым яны чамусьці пачалі разам затрымлівацца ў школьнай бібліятэцы. Калі Таня хадзіла да сяброўкі ў Слабаду, дык Рыгорка падвозіў яе на ровары да суседняй Стасеўкі. У вёску не завозіў, каб не гаварылі. А потым, калі яны ўжо вучыліся ў восьмым класе, ён аднойчы праводзіў яе з вечарынкі да хаты і нечакана па дарозе пачаў яе цалаваць. Яна ціха абмякла і прыліпла да хлопца, нібы яе прыцягнула да яго магнітам. І Рыгорку падалося, што ў Тані мядовыя губкі, і ад яе пахне мятай, бэзам і невядома яшчэ якімі кветкамі. А можа так яго ачаравалі пахі духоў! А можа гэта ўсё толькі здавалася? А можа гэта былі звычайныя пахі майскай чаро-мхі? Наступіла вясна, вясна школьнага кахання Тані і Рыгоркі.\nДні ішлі сваім парадкам. Стрэлы Амура нечакана спускаліся на Таню. Яна ўжо даўно адчула, што кахае Рыгор-ку і радавалася таму, што некалі Васіль Пятровіч пасадзіў іх разам. Цяпер у яе ёсць каханы сябра.\nВось і закончана школа. Прыйшоў час Вараўку - адпраўляцца служыць у Савецкую Армію. На цэлых тры гады. Таня праводзіла яго, як мужа, хоць яны і не запісаліся. Яна будзе яго чакаць, а ён будзе ёй пісаць. Служыць завезлі яго далёка, аж у Нова-сібірск. Адтуль ішлі лісты поўныя кахання. Ішлі яны доўга, але іх чакалі. Потым, калі Таня вучылася ў Менскім тэхнікуме лёгкай прамысло-васці, яна атрымлівала ўжо Рыгоравы лісты з Ленінграда, з ваенна-палітычнага вучылішча МУС. Пасля заканчэння тэхнікума Таня Кулік праца-вала тэхнолагам на швейнай фабрыцы ў Чэрвені. Жыла яна ў інтэрнаце.\nЦі будзеш са мной жаніцца?\nПасля чарговага кінафільма пра каханне курсантаў ваенна-палітычнага вучылішча па камандзе "Адбой!" паклалі спаць. Рыгор заснуў хутка і яму прыснілася, што дзяўчаты адвярнуліся ад яго. З ім не хоча ніхто гаворыць, нават Таня. Яна маўчыць, нібы аб'явіла яму байкот. Раніцай, успамі-наючы сон, ён думаў пра сэнс такога нязвыклага сна. Прынеслі пошту. Яму ліст. На гэты раз без зваротнага адраса, але па добразнаёмаму почарку, які ён пазнаў бы яго і сярод сотні, ён ведаў, ад Тані з Беларусі. Калі адкрыў канверт заўважыў адразу, што ліст кароткі і незвычайны. Яны перапісваліся на рускай мове, а цяпер чамусьці гэты ліст яна напісала па-беларуску. Па-беларуску і афіцыйна, нібы заяву на развод.\nКурсанту Рыгору Вараўку.\nЯ атрымала твой ліст да нейкай Людмілы, якую ты шчыра кахаеш. Прачытала. Навошта яго ты прыслаў мне? Каб прынізіць мяне?! (Так ты ў мяне быў першым і я цябе пакахала. Шкадую, вельмі шкадую, што менавіта ты быў маім першым). Магу падумаць і паверыць, што ты пераблытаў канверты і лісты пісаў амаль пад кальку. Але нават і ў такім выпадку ты здрадзіў мне, а я цябе чакала, спадзявалася на цябе і на тваю ласку. Спадзявалася, што мы будзем заўсёды разам. Ты гэтым лістом пакрыўдзіў мяне. Я табе, як здрадніку, не дарую. Ты стаў маскалём, бальшавіцкім прыхваснем, савецкім янычарам. Мне такі сябра не трэба. Ты здрадзіў не толькі мне, але і нашай Беларусі. Спадзяюся, ты памята-еш, што ў нас усе сяляне не любяць калгасы і ненавідзяць НКВД, МДБ і ўсякія МВД. Ты сярод тых, каго ў нас не любяць. Падумай, хто ты, кім ты стаў. Ты можаш аднесці мой ліст у свае органы, можа памяняеш яго на медаль. Атрымаеш медаль "За адвагу", але ён - цацка за здраду.\nІ не думай, што свет клінам сышоўся на табе. На мяне ў Чэрвені дзецюкі звяртаюць увагу, прапануюць схадзіць у кіно і на вечарынку. Цяпер не буду губляць часу.\nКалі ты не закончаны падонак, спалі гэты ліст і забудзь мяне назаўсёды.\nТаня. 1962 г.\nІ яшчэ была прыпіска: "Болей мне не пішы і не шукай мяне. Усё ў мінулым і палыном зарасло" і неразборлівы подпіс.\nРыгора такі ліст вельмі засмуціў. Яму давялося хутчэй спаліць яго, каб было ўсім спакойна. Няма дакумента - няма і клопатаў. Горш таго, яна абазвала яго янычарам. Пра турэцкіх янычараў ён ведаў са школы, што яны надзейна і аддана служылі акупантам у войску і нават маглі па загаду чужынцаў пакараць сваіх бацькоў. Не, ён не такі. Няўжо савецкія войскі акупавалі Беларусь?\nРыгор думаў пра сябе, хто ж ён. Але Таня напісала і праўду. Не любяць у нас вяскоўцы калгасы, уцякаюць з іх, а МВД для іх - наогул пудзіла. Ці туды пайшоў ён вучыцца?! Таня пра палітыку з ім ніколі не гаварыла, - успамінаў ён. А вось цяпер знайшла чым яго ўпікнуць. А Людміла яму зусім не адпісала на пераблытаны ліст. Цяпер у яго нікога няма: ні адной, ні другой. Шкада Тані, якую ён так кахаў. Як жа знайсці вы-йсце? Пісаць, апраўдвацца, прасіць даравання - няма сэнсу. Трэба чакаць і нешта прыдумаць.\nМінуў месяц, а можа два пасля таго разладу. У Ленінград ужо прыйшла вяс-на, і Рыгор вырашыў патэле-фанаваць Тані на работу, па-прасіць яе, каб даравала "янычару".\n- Добры дзень, Таня, - сказаў ён дрыжачым голасам. - Ты даруй мне, што так атрымалася.\n- Добры дзень, зямляк. Ты будзеш са мной жаніцца ці не? - цвёрда запыталася Таня.\n- Дзеля таго я і званю.\n- Ну дык слухаю.\n- Я вазьму некалькі дзён адпачынку і прыеду да цябе, каб усё аформіць. Пойдзеш замуж за мяне?\n- Падумаю, калі ты прыедзеш. Да пабачэння, - сказала яна і паклала трубку.\nЗ тэлефоннай кабіны Рыгор выйшаў у добрым настроі, бо яму далі надзею на выпраўленне памылкі. Кінуў тэлефаністцы купюру ў тры рублі і адышоў ад бар'ера.\n- Вазьміце рэшту, - сказала тэлефаністка.\n- Пакіньце сабе на цукеркі, - сказаў ён і выйшаў на праспект.\nКурсант Вараўка напісаў рапарт начальніку вайсковага вучылішча з просьбай, каб далі яму сем дзён адпачынку для жаніцьбы, бо інакш ён згубіць свой лёс, сваю каханую. Яму не адмовілі.\nНа прахадную Чэрвеньскай швейнай фабрыкі Рыгор прыйшоў за гадзіну да канца першай змены. Рашыў чакаць.\nВыйшла нейкая дзеўка і запытала:\n- Вы чакаеце Таню? І Вас завуць Коля?\n- Ага, - і кіўнуў галавой.\n- Таня на прахадную не прыйдзе. Яна прасіла мяне перадаць наступнае: "Каб больш ты сюды не прыходзіў, бо яна выходзіць замуж за другога".\nРыгор павесялеў. Калі такі адказ нейкаму Колю, хай сабе можа і прыдуманаму, а можа і яўнаму, дык цяпер Таня стане яго жонкай, і ён тут будзе яе чакаць, нават, калі яна надоўга затрымаецца.\nПасля сустрэчы і кароткіх тлумачэнняў Таня Кулік пайшла ў аддзел кадраў і ўзяла тры дні адпачынку без аплаты. Вяселле ў Чэрвені не рабілі, а шлюб аформілі па-савецку, па-грамадзянску. Зайшлі ў аддзел ЗАГС у Чэрвені: яна з пашпартам, а ён з "Ваенным білетам". Там у іхніх дакументах паставілі штампы, далі распісацца два разы, выпісалі пасведчанне аб шлюбе, уручылі маладой і павіншавалі. Адразу яны распілі па бакалу савецкага шампанскага, бо бутэльку шампанскага пры-неслі з сабой. Работнікі ЗАГСа яшчэ раз павіншавалі маладых з законным шлюбам і зычылі кахання, шчасця і дастатку. Ніякіх сведак не было. У той час яны былі не патрэбныя. Афармленне пасведчання аб шлюбе заняло некалькі хвілін. Адным словам, праз паўгадзіны яны сталі мужам і жонкай. Пасведчанне забрала Таня. З ЗАГСа маладыя пайшлі ў ваенкамат. У ваенкамаце Чэрвеньскага раёна іх прынялі з радасцю і паспачувалі курсанту вучылішча, што 7 дзён на мядовы тыдзень малавата. І ваенкам сваёй рукой прадоўжыў адпачынак да 10 дзён. Вайсковая вучоба ў такім вучылішчы нікуды не дзенецца, бо там выкладаюцца агульна-вайсковыя дысцыпліны. У навучанні не адстанеш.\nМаладыя вырашылі з'ездзіць да сваіх бацькоў. У Стасеўцы і Слабадзе згулялі звыайнае вясковае вяселле. Асабліва ім запомнілася гасцяванне на Пярэзаўкі ў Алены Сямёнаўны, маці Тані. Яна напякла аладак-дранікаў, патэльню яек з каўбасой і скваркамі і частавала маладых. Асабліва старалася дагадзіць зяцю. Прыняла іх вельмі ветліва, як родных. А потым нечакана сказала ім:\n- А я гэтага вяселля даўно чакала. Шмат гадоў.\n- А чаму так? - запытаў у яе зяць.\nА вы абодва маглі загінуць у лагеры смерці пад Азарычамі. Вас Бог тады пашкадаваў: збярог і аднаго, і другога. А колькі там людзей загінула: і старых, і малых, і дарослых, і ўсякіх! Голад, холад, марозы. Памятаю мая Танячка некалькі дзён нічога не ела. Прасіла есці, а што я ёй дам. Сама галадала. Еў хлопчык сухарык, а яна глядзіць на яго і просіць "Дай мне ўкусіць, хоць разок". І той памачыў сухарык у чысты снег і паднёс у сваёй руцэ маёй дачушцы і кажа: "Кусай з маёй рукі, а болей не дам". І можа той сухарык уратаваў Таню ад смерці, каб выжыла.\n- А хто быў той хлопчык? - запытаў зяць у цёшчы.\n- А той хлопчык так-сама выжыў. Гэта быў ты. Забыўся, як пачаставаў маю Танячку сухарыкам, а я запомніла, бо ты ратаваў маю Танячку, а я верыла ў прыкмету, калі такое здарылася, калі выжывуць дзеці, дык яны пажэняцца. Я добра ведала тваю маці і вашу сям'ю. І нашы "логавы" у тым лагеры былі побач. І хоць вы не павянчаліся, але шлюбы адбываюцца не толькі на зямлі, а там на нябёсах. І вам здаўна было наканавана быць разам. Жывіце дружна, шануйце адзін аднаго. Будзьце шчаслівыя! Я дабраслаўляю вас, маладых.


CESDA Universitat Rovira i Virgili, Reus, Іспанія\nCESDA з'яўляецца першым універсітэтам цэнтр падрыхтоўкі пілотаў камерцыйнай авіяцыі , які будзе створаны ў Іспаніі. Місія CESDA з'яўляецца падрыхтоўка выдатных пілотаў і дапамагчы ім з іх кар'еры інтэграцыі. CESDA знаходзіцца побач з міжнародным аэрапортам Реус, у 100 км да поўдня ад Барселоны, у вельмі дынамічны і турыстычным раёне Міжземнага мора.\nНаведванне CESDA ў CESDA.COM\nЧаму выбіраюць CESDA?\nМісія CESDA з'яўляецца падрыхтоўка выдатных пілотаў і дапамагчы ім з іх кар'еры інтэграцыі.\nУ CESDA, мы арыентуемся ўсе нашы намаганні па кожнаму студэнту магчымасці цалкам рэалізаваць свой патэнцыял і стаць падрыхтоўкай у якасці цудоўнага камерцыйнага пілота.\nУ CESDA, студэнт знаходзіцца ў цэнтры ўсёй арганізацыі.\nCESDA з'яўляецца першым універсітэцкім цэнтрам у Еўропе , каб прапанаваць камерцыйнай авіяцыі Пілот І AIR АПЕРАЦЫІ СТУПЕНІ.\nЛіцэнзія EASA прызнана ва ўсім свеце і ступень сапраўдная для жыцця.\nЗаступнікі CESDA з'яўляюцца урадам Каталоніі, Реус гарадскога савета, Copac і URV.\nCESDA з'яўляецца бяспечным і надзейным універсітэцкім цэнтрам , таму што Рего Фонд гарантуе завяршэнне любога годзе група , якая пачынае свае даследаванні.\nФінансаванне прадастаўляецца ў адпаведнасці з вас ад Banc Sabadell (прагрэсіўны і на тэрмін да дзесяці гадоў) і ад CaixaBank (да 8 гадоў, з 2-гадовай адтэрміноўкай), а таксама акадэмічных ведаў прэмій і грантаў ад Міністэрства адукацыі , CESDA дазваляе рэгістрацыйныя зборы, якая падлягае выплаце ў беспрацэнтнай растэрміноўцы, 2, 4 ці 9 разоў на працягу навучальнага года.\nВельмі высокія ўзроўні прафесійнай размяшчэння:\nУзровень занятасці сярод студэнтаў CESDA у авіяцыйнай галіны складае 84%.\nГэты паказчык павялічваецца да 95% працаўладкавання для студэнтаў , якія ўваходзяць у ліку 30% з лепшай акадэмічнай паспяховасцю.\nCESDA ёсць аддзел ASSISTANCE Кар'ера , якая знаходзіцца ў пастаяннай сувязі і перамоваў з авіякампаніямі і прафесіяналамі галіны.\nДвухмоўныя навучанне на англійскай і іспанскай мовах.\nЎключана ў кошт рэгістрацыі: партатыўны кампутар, палёт матэрыялу i аднолькавым.\nCESDA універсітэцкі цэнтр , дзе ўсё ўключана на адным кампусе , размешчаны побач з міжнародным аэрапортам Реус.\nСучасныя сродкі і лятальныя апараты. Бяспечны міжнародны аэрапорт, з добрымі ўмовамі надвор'я і невялікім рухам. Радыётэхнічныя сродкі для навігацыі і дзённых і начных палётаў.\nПрызначэнне рэпетытара для вывучэння адзін гадзіну урока для кожнай гадзіны заняткаў.\nЛётнае ўвагу на авіякампаніі з СДЛ і 60 ч MCC на A320 сімулятары.\nЎзровень бяспекі ва ўсёй лётнай эксплуатацыі значна вышэй , чым у большасці лётных школ у Іспаніі, заснаваных на культуры спараджае бяспекі , атрыманай ад філасофіі CESDA у дасканаласці.\nУсе выкладчыцкі склад у CESDA выпускнікі з шырокім вопытам і вопытам.\nпершы ў Іспаніі універсітэт Цэнтр для пілотаў\nCESDA быў першы універсітэт навучальны цэнтр для пілотаў камерцыйных авіяцыі, які будзе створаны ў Іспаніі. Яна была створана ў 2001 годзе, у выніку імпульсу ад прафесійнай сферы, дзяржаўных органаў і падтрымкі вышэйшых навучальных устаноў.\nЁн кіруецца Рего фонд, некамерцыйны фонд, мэтай якога з'яўляецца , каб запусціць цэнтр інавацыйнага самалёта падрыхтоўкі пілотаў з улікам патрэбаў сучаснага грамадства.\nCESDA з'яўляецца гарантыяй дасканаласці, прэстыжу і надзейнасці\nЧлены Савета Рего папячыцеляў Фонду з'яўляюцца:\nГарадскі савет Реус\nАсацыяцыя камерцыйных авіяцыйных пілотаў (COPAC)\nРовира я Virgili універсітэта (ВЗД)\nЛунаў Аэраклуб дэ Реус Коста-Дорада (у якасці абранага члена)\nСіла ўсіх гэтых устаноў забяспечвае навучальны праект высокай якасці , які з'яўляецца роўным вядучымі еўрапейскімі авіяцыйнымі навучальнымі цэнтрамі.\nВыключны аэрапорт і аб'екты\nаб'екты CESDA размешчаны на тэрыторыі кампуса Реус аэранавігацыйнага універсітэта, з плошчай каля 80000 квадратных метраў побач з міжнародным аэрапортам Реус.\nГэты аэрапорт з'яўляецца надзвычай бяспечным з-за яго вельмі доўгай узлётна-пасадачную паласу, яго размяшчэнне недалёка ад гор і перашкод, усе радыётэхнічных сродкаў для інструментальнай навігацыі і міжнароднага трафіку, які дапамагае студэнтам даведацца, як авіякампаніі авіяцыя працуе. Раён мае свой уласны мікраклімат, які вельмі падыходзіць для рэгулярных і бесперапынных палётаў практыкі.\nПаслугі універсітэта CESDA размешчаны на тэрыторыі кампуса Реус аэранаўтыкі.\nАкрамя таго, горад Реус, недалёка ад кампуса, знаходзіцца ў магутным цэнтры эканамічнага і сацыяльнага развіцця, што мае важную і вельмі дынамічны універсітэт навакольнае асяроддзе і сапраўды ўзбагачаць культурнае жыццё. Выдатныя транспартныя сувязі для Реус і ваколіцы з сушы, мора і паветра змясцілі вобласць ў аптымальным месцы , у цэнтры міжземнаморскага калідора.\nСтудэнты CESDA ёсць два варыянты размяшчэння: у кватэрах і студэнцкіх інтэрнатах.\nАсноўная мэта складаецца ў тым, каб навучыць людзей да ўзроўню дасканаласці.\nУ CESDA мы стварылі культуру павагі ва ўсіх галінах: у правілы, пунктуальнасць, для аднастайнасці, і перш за ўсё велічэзнага павагі індывідуальнага развіцця кожнага чалавека, для іх, каб цалкам рэалізаваць свой патэнцыял у якасці будучага прафесійнага пілота.\nНевялікія групы ў кожным класе, для аптымальнага навучання і персаналізацыі кожнага базавага блока выкладання.\nКабінеты з доступам у Інтэрнэт і лабараторыі з самымі перадавымі тэхналогіямі EStudents могуць выходзіць у інтэрнэт у класах з выкарыстаннем персанальнага кампутара, дадзенае ім пры рэгістрацыі, каб падтрымаць сваю навуковую працу і праводзіць сеткавыя сеансы практыкі ў навігацыі і кіравання паветраным рухам мадэлявання.\nНавучальныя матэрыялы, даступныя для студэнтаў, з дапамогай адукацыйнага партала.\nБібліятэка з абноўленым архівам з пунктам гледжання кніг, спецыяліста і агульных часопісаў інтарэсаў і авіяцыйнымі навучальнымі дапамог\nНовы флот, бяспечны і з апошняга пакалення.\nАкрамя таго, у якасці цэнтра афіліраванага да Ровиру Virgili універсітэта, CESDA мае доступ да паслуг універсітэта, такія як служба віртуальнага крэдыту для публікацый па ўсёй сеткі універсітэцкіх бібліятэк, а таксама Міжбібліятэчны абслугоўванне крэдыту і доступ да спорт - служба ўніверсітэта.\nВыкладчыцкі CESDA складаецца з трох розных профіляў: Навукова-выкладчыцкі склад, Інструктаж Навучанне і Асацыіраваныя лектараў.\n93,75% настаўнікаў маюць вышэйшую адукацыю\nВа ўніверсітэце Дзённае навучанне 4 гадоў September 2019 Іспанія Reus\nКамерцыйная авіяцыя Pilot і паветраных аперацыі Бакалаўр цягніка студэнта, каб стаць прафесійным пілотам, і дапамагчы яму адпавядаць строгім патрабаванням рынку авіяцыйнага працы, шлях атрымання ліцэнзіі EASA Еўрапейскай грамадзянскай авіяцыі Pilot з усімі неабходнымі катэгорыямі да «ATPL замарожаны »ўзровень. Наведванне CESDA ў CESDA.COM [+]\nКамерцыйная авіяцыя Pilot і паветраных аперацыі Бакалаўр цягніка студэнта , каб стаць прафесійным пілотам, і дапамагчы яму адпавядаць строгім патрабаванням рынку авіяцыйнага працы, шлях атрымання ліцэнзіі EASA Еўрапейскай грамадзянскай авіяцыі Pilot з усімі неабходнымі катэгорыямі да «ATPL замарожаны »ўзровень. Наведванне CESDA ў CESDA.COM\nLink to and share "CESDA Universitat Rovira i Virgili, Reus, Іспанія"


У “Доме літаратара” Марыя Вайцяшонак, Алесь Чобат, Юрась Пацюпа\n09 красавік 2009, 14:35\nМАРЫЯ ВАЙЦЯШОНАК: “МОЙ “СЕРПЕНЬ” ЧЫТАЮЦЬ НА НОЧ”\nУ выдавецкай сэрыі “Кнігарня Наша Ніва” зьявіўся зборнік вершаў Марыі Вайцяшонак “Серпень”. Аўтарка нарадзілася на Алтаі ў сям’і высланага польскага асадніка і беларускай сялянкі з Пастаўшчыны. Гадавалася ў розных дзіцячых дамах, што рэхам праходзіць праз усю яе творчасьць. Марыя Вайцяшонак выдала зборнікі прозы “Сярод блізкіх людзей”, “Жанчына каля люстэрка”, “Сад нявіннасьці”, “Кола”, кнігу для дзяцей “Каму расказваюць казкі на два вушкі”. Вершы – новая форма яе творчасьці. З Марыяй Вайцяшонак сустрэлася Валянціна Аксак.\nВалянціна Аксак: “Усё больш і больш тых беларускіх літаратараў, якіх мы ведаем як цудоўных празаікаў, раптам зьдзіўляюць сваіх прыхільнікаў паэтычнымі творамі. Спадарыня Марыя, што для вас паэзія?”\nМарыя Вайцяшонак: “Гэтая кніжка атрымалася вельмі нечакана. Быў такі час… Вось як засьпяваць іншы раз хочацца, так мне захацелася сесьці і напісаць гэтыя вершы”.\nАксак: “Мова вашых твораў ня кніжная. Яна ідзе нібы аднекуль з глыбіні, уздымаецца пласт малавядомай ці паўзабытай лексыкі. І кніжка ваша называецца нязвыклым у беларускай мове словам – “Серпень”. Чаму?”\nВайцяшонак: “У нас на Пастаўшчыне на жнівень часам кажуць “серпень”. Гэта кніжка аднаго месяца. Амаль уся яна была напісана за адзін месяц, і гэта адбывалася ў жніўні-серпені. Я наогул люблю слова “серпень”, таму што яно больш дасканала адлюстроўвае час, які звычайна называюць жніўнем. Ён па форме як серп. У мяне на лецішчы пад бэлькай серп вісіць, і ён мне як месячык на небе. У гэтым месяцы – самыя цікавыя мае сьвяты. Спас першы, Спас другі, Макавей, Жытнік, потым Маліньнік – такі месяц увесь сьвяточны. І ўсё гэта тонус дало таму, што трэба было сесьці і зрабіць тое, што атрымалася”.\nАксак: “Выдаўшы некалькі цудоўных празаічных кніг і цяпер паэтычную, вы, здаецца, абсалютна ня дбаеце пра тое, ці даходзяць яны да чытачоў. Я маю на ўвазе тое, што вы ня ладзіце прэзэнтацый, не арганізуеце сустрэч у бібліятэках ці школах, дзе беларускія пісьменьнікі так хочуць заўсёды са сваімі кнігамі пабываць. Чаму вы нібы староніцеся чытачоў?”\nВайцяшонак: “Я шчасьлівая, што маю той асяродак, у якім, можа, пачнеш вершы пісаць, можа, пачнеш маляваць, можа, таньчыць – наогул, невядома, што ты яшчэ будзеш вырабляць, і асяродак зразумее. Чаму я не выходжу на людзі? Магло так здарыцца, што я наогул баялася б людзей пасьля Алтаю, пасьля жыцьця ў ссылцы, пасьля дзіцячых дамоў, пасьля чужых дамоў, чужых людзей. У мяне ёсьць пачуцьцё трохі аддаленасьці ад людзей, таму што, як Фаўст казаў, я люблю людзей, але я ня ведаю, чым яны займаюцца і хто яны такія. Зносінаў у мяне зь людзьмі шмат, але такіх публічных, сцэнічных няма, бо я вельмі баюся сфальшывіць. Раптам я прыйду, і ў мяне нейкае замыканьне адбудзецца!.. Я лічу, тое, што я хацела сказаць, я ўжо адправіла чытачу, як дарослае дзіця адпраўляюць у сьвет, і хай яно жыве само па сабе. І ў мяне такія адносіны да сваіх кніжак. Як яны там самі будуць жыць, хай гэта будзе безь мяне. Адзінае, што цяпер, напісаўшы “Серпень”, мне падалося, што я сказала нейкі сакрэт чалавеку, а потым апамяталася, што я ня вельмі яму давяраю. Але я ўжо сказала. Вось у такім стане я пакуль што і знаходжуся адносна гэтай кнігі, таму што “Серпень” мой дастаткова інтымны, ён для хатняга чытаньня. І я ня ведаю, каб сабраць людзей і рабіць прэзэнтацыю, то як гэта магло б выглядаць. Я думаю, хто захоча, той сам пачытае. Вось мая сяброўка Лена Малочка кажа, што чытае “Серпень” на ноч. Самая лепшая пахвала. То хай чытаюць на ноч.”\nАЛЕСЬ ЧОБАТ: “СА СКІДЗЕЛЯ МЯНЕ НІХТО НЕ ВЫГАНІЦЬ – ДА СЬМЕРЦІ”\nНепадалёк ад Горадні, у заштатным Скідзелі, у старой, яшчэ даваеннай хаце жыве пісьменьнік Алесь Чобат, аўтар 11 кніг прозы, паэзіі ды эсэістыкі. Жыве аднаасобна, не наракае на жыцьцё, друкуецца на прасторы ад Беластоку да Смаленску і не прызнае ні сталіцаў, ні правінцыяў у літаратуры. У госьці да пісьменьніка завітаў Міхась Скобла.\nМіхась Скобла: “Алесь, ты – жывы прыклад нетыповай для пісьменьніка аседласьці. Ты нарадзіўся ў Скідзелі, закончыў тут сярэднюю школу і жывеш тут. У чым для цябе перавагі й мінусы такога аседлага жыцьця?”\nАлесь Чобат: “Я кругом аказаўся лішнім. Таму я тут і жыву у хаце свайго дзеда. Я жыву сам па сабе, але я жыву, а не дажываю. Я жыву тут, бо адсюль мяне ніхто ня зможа выгнаць – аж да сьмерці”.\nСкобла: “Ты часьцей друкуесься ў беластоцкіх беларускіх выданьнях. Чаму так? Чаму менскія ў цябе не выклікаюць даверу?”\nЧобат: “Мне проста пашанцавала на рэдактараў і выдаўцоў. Першымі маімі рэдактарамі й выдаўцамі былі Ада Чачуга ў Беластоку, Данута Бічэль у Горадні, Леанід Дранько-Майсюк, Мікола Гіль і Нэля Тулупава ў Менску, Мікалай Ількевіч у Смаленску, Яўген Вапа ў Беластоку, Леанід Галубовіч – зноў жа ў Менску. Я па людзях хаджу, а не па Беластоках. Мне няма розьніцы, дзе хто жыве, і якія выданьні дзе выходзяць. Беласток, Горадня, Менск, Смаленск… Чаму Смаленск ня можа выдаваць беларускія кніжкі, калі мяне выдаваў?”\nСкобла: “Адна з тваіх кніжак называецца “Крэсавякі”. Ці ёсьць яна, нейкая асаблівая “крэсовая” псыхалёгія?”\nЧобат: “Палякі кажуць, што Заходняя Беларусь гаворыць па-польску. Яны так казалі з 1831 году, калі іх тут пабілі ў паўстаньні … Тады яны ў Брусэлі дадумаліся, што беларусы, і валыняне, і жамойты – усе палякі. Цяпер усё памянялася. Я з палякамі жыву, як з братамі. Барані нас Божа дзяліцца на “крэсавякоў”, усходнікаў ці заходнікаў. Бо зараз пачнецца – тутэйшыя, прыежджыя, з Давыд-Гарадка, са Шклова… Барані нас Божа дзяліць людзей. Усе людзі ёсьць людзі. Я цяпер ня бачу розьніцы паміж магілёўцам і сабой. Я не хачу адкідаць Лукашэнку, і ён не чужы. Ён такі самы, як я, толькі зь іншага мястэчка, з іншага краю Беларусі. Ён ня ўмеў гаварыць па-польску, яму Бог ня даў полькі, як мне. Таму яго паперла ў Маскву, але ён жа там не заграз, ён жа адумаўся. А вось Шушкевіч там бы заграз, паміж намі кажучы. А Пазьняка даўно ўжо закапалі б, як таго Гамсахурдзія. Мы ўсе тут, тут мы кругом. Дняпро – мой, і Хоцімск пад расейскай мяжой – таксама мой, я яго не аддам”.\nСкобла: “Ты займаесься перакладамі з польскіх і расейскіх паэтаў. Нядаўна мне ў рукі трапіўся Максім Багдановіч па-расейску. Я разгарнуў кнігу, прачытаў і жахнуўся: “Свои широкие текстили на лад персидский ткут они”. За гэтыя “текстили” я б выпісаў перакладчыку-нядбайлу пажыцьцёвую дыскваліфікацыю. А ці магчыма ўвогуле адэкватна перакласьці Купалу ці Багдановіча на расейскую?”\nЧобат: “Я думаю, палякі пераклалі б. Патлумачу, чаму. У нас сынтаксіс больш блізкі да польскай мовы, а лексіка – да расейскай. А пачалося ўсё з таго, што расейцы нас былі заваявалі і вывелі трыста тысячаў у палон. Гэта было ў 17 стагодзьдзі, пры цары Аляксею Міхайлавічу. Гэта ня Волга некалі заокала, а Масква заакала па-нашаму. Уяві сабе, у Маскву на сто тысячаў жыхароў увалілі трыста тысячаў палонных. Як яны гаварылі паміж сабой – па-нашаму. Але ў нас лексіка блізкая з расейцамі, а будуем мы фразу больш блізка да польскай мовы. Самыя лепшыя пераклады маіх вершаў – польскія. Перакладалі мяне палякі, добрыя занёмыя, а потым сталі перакладаць і тыя, якіх я ў вочы ня бачыў. І пераклады атрымаліся такія самыя снайпэрскія. І Багдановіча палякі пераклалі б. Расейцы не разумеюць па-беларуску. У Дануты Бічэль напісана: “Я тутэйшая, я звычайная.” Што можа быць прасьцей? Расеец перакладае – “местная”. Як заўгодна можа быць, толькі ня “местная”. “Тутэйшая”, калі па слоўніку, будзе “здешняя”. Расейцы таго не памятаюць. Яны ня ўмеюць перакладаць нікога з беларусаў”.\nСкобла: “А мы можам перакласьці расейцаў? Напрыклад, ці лёгка табе даваўся да перакладу Іосіф Бродзкі?”\nЧобат: “Сем вершаў Бродзкага я перакладаў прыблізна сем месяцаў! Але я яго так пераклаў, што мяне цытуюць. У тым ліку расейцы і палякі. Я не перакладаў расейскага паэта. Бродзкі па-нацыянальнасьці – Бродзкі. Мне захацелася самому пабыць Бродзкім:\nЗабіўшы цмока, Сьвяты Юры\nімчыць бяз дзіды скрозь віхуры,\nад алегорый – толькі меч\nі конь пры ім, зь іх дапамогай\nпаскуду чорную дарогай\nз мяжы літоўскай гоніць прэч.\nГэта пераклад або што? Гэта я сам напісаў. Я прачытаў Бродзкага і напісаў свой верш паводле ягонага – вось і ўся таямніца перакладу. Я падазраю, што любы перакладчык робіць тое самае. Ён чытае, перажывае і піша сам”.\nСкобла: “Як ты лічыш, ці павінен паэт мець нейкі сацыяльны статус у грамадзтве, у дзяржаве?”\nЧобат: “Няма такой прафэсіі – паэт. Літаратар – ёсьць. Літаратар – гэта не журналіст. Мне журналісты казалі: “Наша газэта жыве адзін дзень”. Я не магу жыць адзін дзень. Да мяне мае чытачы заходзілі чатыры разы за жыцьцё. А я баяўся. Я потым паўгода адыходзіў. Аказваецца, мае кніжкі нехта носіць з сабой і, барані Божа, па іх жыве. Мне страшна”.\nСкобла: “А чаму табе страшна?”\nЧобат: “Я не батальёнам на вайне камандую: “Давай-давай, лупі немцаў!” Там ня я страляю па людзях. А тут мне страшна, што некага я раптам не туды завяду. Хоць я нікога не зьбіраўся нікуды весьці. Паўтараю, няма такой прафэсіі – паэт. Беларусь – ня Швэцыя, дзе сем тысячаў аўтараў, і ўсе на датацыі. А раз тут ня Швэцыя, то і аніякага статусу ў Беларусі паэт ня мае”.\nНя дай Бог жыць з чаканьнем за душой\nУ той краіне, блізкай і чужой –\nЗ адным чаканьнем, ці ж не – канца сьвету?\nНя бачыць і ня чуць нічога больш,\nЧым хамскі тлум і свой уласны боль,\nІ як за кару, мець краіну гэту.\nНя дай мне Бог шаленства ўсіх старых,\nЧый сорам зьнік – так, як і зрок, і слых,\nІ ў візг сьлінявы замяніўся голас.\nНя дай мне злосьці ў цяжкай галаве,\nКалі мой Край мяне перажыве,\nА слова прарасьце – як зерне ў колас.\nБо сьвет плыве, а ты – у бераг вер,\nІ калі зьнікне ўсё, што ёсьць цяпер –\nНя тая страта найвялікшым горам.\nБо набівае кожны ўласны гуз,\nІ там, дзе будзе заўтра Беларусь,\nБыць можа сёньня – Belarus tomorrow.\nБо жыць – ня нам. Бо вечна нам ня жыць.\nТак і пад намі шмат каго ляжыць,\nЗа нас спраўнейшых – Вацлаваў, Максімаў…\nБо дзе свабода – мёртвых там няма,\nБо там ніхто ня гіне задарма\nІ кожны ёсьць Айчыны вечнай сынам.\nДзякуй Богу, пражыў пяцьдзесят зім і лет,\nЦяпер годны, як мёртвы, любога разца.\nНе на мне закончыцца гэты сьвет,\nБо ў тым сьвеце зусім не бывае канца.\nДзякуй Богу, сьпісаў пераломны час –\nУ вялікім спакоі і ціхай вайне,\nБо паўстаньне зь мёртвых было ва ўсіх нас,\nХто ў жыцьці сустрэўся быў мне.\nДзякуй Богу, ня ўсе пайшлі на той сьвет,\nТак сабе – пяць дзясяткаў мужчын і жанчын,\nІ пасьля пражытых тых зім і лет\nМне сьпяшаць за імі да ямы наўсьлед\nАсаблівых няма прычын…\nДзякуй Богу, мне лёгка – тут і нідзе,\nБо мой лёс замятае мае сьляды –\nІ сваёй дарогай дачка ідзе\nЗ душой вольнай у вольны сьвет малады.\nСон прысьніўся. Ці пекла, ці проста гадасьць…\nНейкі спалены, чорны, абвіслы сад,\nІ кругом сьмяюцца ўсе, каб ня плакаць,\nБо ніхто адтуль ня прыйдзе назад.\nСон усьлед другі. Ці рай у пазвонным,\nВечным подыху – як з касьцёла зімой,\nЦі спакой, як сьмерць, над Нёманам сонным,\nБо ніхто адтуль не сьпяшыць за мной.\nСон прыходзіць трэці. На дзіва праўдзівы,\nАсабліва ўласьцівы сучасным часам –\nЛезе з гною слава гнілою сьлівай\nІ вішчыць, што ня годны яе ты сам.\nАле вось прападаюць начныя морды,\nВось ужо не відаць, падзеліся дзе,\nБо Валерыя гоніць мой сон чацьвёрты,\nСьвежай явай сама да мяне ідзе.\nБыў між іншых і гэты Край –\nКаму пекла, а каму рай,\nЖыў пакутна, збройна і бражна.\nУ гісторыі нашых вякоў\nЦяжка – першыя сто радкоў,\nГэта потым – сумна і страшна.\nЧым падпоры і горы шатаць,\nЛепш пра тое кніжкі чытаць –\nМаладыя мы ці старыя.\nПокуль вечнасьць ня прыйдзе ў час,\nПад сябе не загорне нас\nІ старонкай кніжнай накрые…\nСибирские огни. Литературно-художественный и общественно-политический журнал. Учредители: Союз писателей Российской Федерации, Администрация Новосибирской области. 2009, № 2\nЁсьць у гэтым сьвеце шмат чаго нашаму разуменьню непадуладнага. Як той казаў, шмат чаго й ня сьнілася нашым мудрым. Вось перада мною на стале часопіс “Сибирские огни”, № 2 за 2009 год, амаль што цалком прысьвечаны беларускай літаратуры. Гляджу на яго, гартаю і не магу ўцяміць: што за дзіва перада мною, што за цуд прыроды? Але... пачну ўсё па парадку.\nДаўней, за савецкім часам “дружба народаў” была пастаўленая на дзяржаўныя рэйкі. Праводзіліся рэгулярныя літаратурныя сэмінары, куды зьяжджаліся пісьменьнікі ад самых розных, нават экзатычных, народаў, у кожнай савецкай рэспубліцы былі расейскія часопісы, накшталт нашага “Нёману”, якія спэцыялізаваліся на перакладах мясцовых аўтараў, а ў Маскве дзеля той самай мэты існаваў тоўсты часопіс “Дружба народов”. Адпаведна, на філялягічных факультэтах выкладалі векапомны курс “Літаратура народаў СССР”. Расейская мова сапраўды лучыла, нітавала аграмадны архіпэляг савецкае культуры. Гэтак выглядаў фасад “дружбы народаў”.\nТым часам “літаратурная кухня” гэтай самай “дружбы” ўяўлялася далёка не такой бліскучай і пасьпяховай, як гасьцёўня. Было ўсяго. І часамі “пяклі” на літкухні самы няўежны сацрэалізм. А яшчэ злыя языкі разносілі калі-нікалі страшныя чуткі. З аднаго боку, казалі, быццам шмат якія клясыкі малалікіх народаў ледзь валодалі пяром, гатавалі непісьменныя літаратурныя паўфабрыкаты, а да ладу іх сыры матэрыял даводзілі высокакваліфікаваныя маскоўскія “тлумачы”-перакладнікі. І клясыкам станавіўся той “нацыянал”, каму пашанцавала займець асабістага таленавітага “тлумача”. Спраўдзіць жа злыя чуткі з прычыны экзатычнасьці моваў практычна было немажліва. Зь іншага боку, дзейкалі, быццам гэныя “тлумачы” надта ж абыякава ставіліся да сваіх пацыентаў, часамі нават у перакладаныя тэксты ня ўчытваліся. Што там? Верш пра каханьне? Давай намахаю я табе верш пра каханьне ад сябе! Верш на нейкую “грамадзянскую” тэму? На табе прыкладны опус на тую самую грамадзянскую тэму!\nІ усё ж фасад быў самавіты. Выглядае на тое, што рэдакцыя часопісу “Сибирские огни”, настальгуючы па “добрых” савецкіх часах, надумалася ўзнавіць старую традыцыю. І каму ж, як ня братнім беларусам аддаць дарагую літаратурную плошчу! “Рэдакцыя часопісу сёньня робіць нясьмелую спробу на ўскрашэньне былых традыцыяў, ускрашэньне бессаромна адабранай у нас дружбы народаў,” – прызнаецца ў прадмове да беларускага нумару расейска-беларускі літаратар і сябра рэдкалегіі “агнёў” Валеры Казакоў. Аднак спроба гэтая больш выклікае пытаньняў, чым дае адказаў. Уявіць сабе нешта больш эклектычнае, саматужнае і далёкае ад разуменьня літаратурнага працэсу, чым памянёны “беларускі” нумар, бадай што, нельга.\nПачнем з таго, што сам нумар выдадзены (цытую даслоўна) “к 9-летию образования союзного государства Белоруси и России.” Юбілейчык, аднак! Нічога ня скажаш. Як у немаўляці: два месяцы, тры месяцы, дзевяць месяцаў, ура! Сам на гаршчок пайшоў! Дык вось, часопіс зьмяшчае прозу Алеся Пашкевіча, Сяргея Трахімёнка, Ільі Расолава, падборку вершаў Уладзімера Някляева, а таксама дзьве падборкі-казармы ў наступным парадку: Лера Сом, Алесь Разанаў, Міхась Скобла, Галіна Булыка, Наста Кудасава, Віталь Рыжкоў, Віктар Ярац, Генадзь Бураўкін, Ніна Мацяш, Алесь Каско, Сяржук Сыс, Уладзімер Арлоў, у аддзеле публіцыстыкі аповесьць Барыса Пятровіча, а ў аддзеле крытыкі эсэ Андрэя Хадановіча, пад канец яшчэ – сьпіс “новых кніг Беларусі”.\nДля тых, хто яшчэ не зразумеў, у чым соль анэкдоту, патлумачу. Шмат каму зь беларускіх літаратараў гэнае “союзное государство” – як косьць у горле. Можа, у далёкай Сібіры гэтага не разумеюць, але нам тут на месцы ўсё ясна: ізноў будуць у старую “турму народаў” заганяць. Дый каб надта добра было ў тым “саюзным” вальеры, – ніхто б і не разьбягаўся, ніхто б не ваяваў, ня клаўся пад танкі дзеля волі, дзеля незалежнасьці. Толькі наіўныя дурні ўпарта вераць, што амэрыканскія шпіёны разагналі Савецкі Саюз. А камізм становішча ў тым, што да юбілею новага саюзу мелі нагоду спрычыніцца якраз тыя літаратары, бальшыня зь якіх “саюзную дзяржаву” бачаць толькі ў дзьвюх іпастасях: або ў страшным сьне, або ў труне.\nІ тут узьнікае пытаньне пра аўтарскія правы. А ці пыталася рэдкцыя “Сибирских огней” дазволу на публікацыю? А ці хацелі Бураўкін, Разанаў, Някляеў, Арлоў, Пятровіч, Сыс і Хадановіч сьвяткаваць падобныя юбілеі? Дарэчы, бальшыня названых пісьменьнікаў належыць да “старога” саюзу (СБП). Я так зразумеў, што творчы патэнцыял прадстаўнікоў “новага” саюзу пісьменьнікаў (СПБ) рэдакцыя часопісу ацаніла невысока.\nАле найбольшае зьдзіўленьне нас будзе чакаць, калі мы пачытаем пераклады зь беларускае мовы на расейскую. Ня ўсе, праўда. Скажам, “Пляц волі” Алеся Пашкевіча друкаваўся яшчэ раней у “Нёмане” й асаблівых нараканьняў не выклікае. Сяргею Трахімёнку таксама ніякай шкоды няма, бо ён і піша па-расейску. Але давайце разгорнем Уладзімера Някляева – і спатыкнемся ўжо на першым радку: “Всё, что вбирает погляд…” Гэта па-якоўску? Або: “Поэту вольной птицей не спевать…”, “Шестую книгу я почал…”, “Ты сломи мне букетик весёлый // На вспомин, на вспомин, на вспомин”… Вось пішу, а тым часам мой кампутар стамляецца падкрэсьліваць абмылы й злосна выкідвае папераджальныя таблічкі. А чаго вартыя націскі ў словах: кровИ, былО, во-первЫх, а сынтаксычныя канструкцыі: “Я двинулся до Бога”. Самае цікавае, што Някляеў некалі пісаў выдатныя вершы па-расейску. Я думаю, калі б трэба было, ён сам пераклаў бы ўласныя творы. І ня так. Не, гэта ня братні жэст! Гэта халтура й зьдзек.\nЯк тут ня ўспомніць пагардлівае стаўленьне да “нацыяналаў” з боку савецкіх перакладнікаў! Дарэчы, слова “нацыянал” – таксама нехта прыдумаў як выраз непавагі! Але, калі савецкія “тлумачы” з благіх вершаў маглі зрабіць добрыя, дык рабіць зь вершаў майстра нейкую бакатлівую гаварню – гэта ці ня першы выпадак! Можа, перад намі новае слова ў “дружбе народаў”! Чытаю я й дзіву даюся: каму гэта трэба? Беларускім паэтам? Расейскаму чытачу? Ці, можа, у канторы саюзнай дзяржавы трэба дзеля справаздачы? Дык чаму ўзялі палітычна нядобранадзейных літаратараў? Далібог, загадка прыроды! Я чуў, што толькі малыя мовы трасуцца над кожным словам, а вялікія мовы грабуць чужыя слоўцы поўнаю рукою. Але тут ужо загрэблі, дык загрэблі! Тут і У. Даль не дакажа! От каб савецкія ідэолягі зьліцьця моў пачыталі! Тыя ўзрадаваліся б! Навідавоку зроблены добры пачатак да зьліцьця моваў. І наагул, навошта перакладаць? Ці не эканомней надалей беларускія вершы перапісваць расейскім правапісам?\nНехта скажа, можа, толькі Някляеву так не пашанцавала? Дзе там! Вось чытаем у “перакладзе” зь Міхася Скоблы: “Косил дед конюшину // Да упал, да помёр. // Думал ехать до млыну, // Но остался помол…” Далібог, калі так перакладаць, дык лепш проста перапісваць. Дарэчы, хто ня ведае старой гісторыі пра канюшыну, нагадаю. Некалі ў савецкія часы сказ “У канюшыне стракаталі конікі” нехта пераклаў: “В конюшне ржали лошади”. Цяпер, здаецца, сэрыял з канюшынай атрымаў працяг: “Косил дед конюшину”. Проста й ясна, асабліва для тых, хто ведае беларускую мову – гэтае прыўкраснае нарэчча вялікага й магучага расейскага языка.\nУ XIX стагодзьдзі была добрая й шчырая традыцыя рабіць пераклады прозаю, бо пераклады вершам разглядаліся ўжо як уласная творчасьць. Дык можа ў “Сибирских огнях” варта было пайсьці гэтакім шляхам? Прынамсі, было б сумленьней. Дзе там! Вось у Алеся Разанава чытаем у вэрсэтах: “Я кладу зерно в дол – и оно вырастает во древо”. Або: “Зашедши на загуменье, копаю глину”. Піша Разанаў прыметнік “цяжкі” – яго й “перакладаюць” “тяжкий”, не падумаўшы, што ўсё ж адэкватней – “тяжелый”. Так што, у прозе тая самая карціна. І няма розьніцы, ці гэта “перакладаў” Владимир Берязев ці Владимир Титов, мо крыху лепш Станислав Михайлов.\nНу добра, скажам, у рэдакцыі бракавала літаратурных кадраў, а ў тых кадраў – не ставала веданьня мовы. Але ж гэтаксама неахайна аформленая й вокладка. Якуб Колас чамусьці пададзены як “народный поэт Беларуси”, а Янка Купала (здымак у вайсковым фрэнчы) – як “класик белорусской литературы, поэт, драматург, публицист”. Над імі здымак: “Минск. Площадь Свободы в 1918 году” – на плошчы вайсковы парад, але ніякага тлумачэньня. Што гэта? Чый парад? І ўсё ў такім духу. Такое ўражаньне, што не часопіс рабіўся, а халтурны грант адпрацоўваўся.\nПраўда, Валеры Казакоў у прадмове апраўдваецца, што гэта толькі “першая спроба”. Што ж, будзем спадзявацца. Расейцы кажуць: “первый блин комом”. А беларусы? Не-е... Не “камяком”! Гэта было б не па-беларуску, а па-“сібірагнёўску”... Па-беларуску – першы блин сабаку. Дакладней і ня скажаш.


З 10-годдзем святарства! - Часопіс «Ave Maria»\nПарафія наша заснава-ная, дакладней сказаць, адноўленая, у другой палове 90-х гадоў мінулага стагоддзя малітвамі і намаганнямі вернікаў, многіх з якіх ужо няма з намі. У1996 годзе ў Клецк пасля многіх дзесяцігоддзяў адсутнасці святара і касцёла быў накіраваны на душпастырскую паслугу місіянер Кангрэгацыі Святой Сям’і кс. Эрвін Вячорэк. З дапамогаю ахвярадаўцаў узняў свае вежы прыгожы, утульны, цёплы касцёл — дом Божы. Але галоўнае — пачалося духоўнае адраджэнне. Удзячнасць Богу і кс. Эрвіну перапаўняе нашыя сэрцы.\nЗ лютага 2012 года па кастрычнік 2013 года ў нашай парафіі служыў кс. Адам Самсэль MSF, які таксама пакінуў у парафіянаў і ўсіх, хто хоць раз сустрэўся з ім па той ці іншай справе, самыя цёплыя ўспаміны. Ён унёс вялікі ўклад у духоўнае сталенне парафіі.\n18 лістапада 2013 года па волі Божай у Клецку распачаў сваю працу кс. Павел Слука MSF. Ён родам з Ліды. У свой час, адказаўшы на заклік Езуса Хрыста, паступіў у духоўную семінарыю Кангрэгацыі Святой Сям’і ў польскім Казімежы Біскупім. Пасля паспяховага заканчэння вучобы ў 2006 годзе быў накіраваны ў Беларусь.\nЁн працаваў вікарыем у Новым Свержані, па даручэнні біскупа займаўся аднаўленнем адной з парафій у Мінску. Каля 5-ці гадоў нёс душпастырскую службу ў Лагойску ў парафіі св. Ка-\nзіміра. Дзе б малады, але руплівы святар ні працаваў, ён усюды пакідаў добры след. Былыя парафіяне памятаюць яго, тэлефануюць яму, віншуюць і нават наведваюць.\nКс. Павел Слука — гэта добразычлівы, камунікабельны, энергічны, цудоўны чалавек і святар. Адкрыты на людзей, прынцыповы, адказны, не пазбаўлены пачуцця гумару. Ён вялікі псіхолаг, бо знаходзіць патрэбныя словы для кожнага чалавека, мае асаблівы падыход да дзяцей, моладзі і міністрантаў.\nКазанні кс. Паўла — глыбокія, змястоўныя — адначасова з’яўляюцца своеасаблівымі катэхезамі, разважаннямі над словам Божым.\nХвала Айцу і Сыну, і Духу Святому!\nЗ павагаю — вернікі з парафіі Св. Тройцы ў Клецку.


Старшыня райвыканкама адказвае на пытанні жыхароў раёна\nГлавная/Общество/Прямая линия/Старшыня райвыканкама адказвае на пытанні жыхароў раёна\nДзве гадзіны доўжылася ў рэдакцыі “ЛН” “Прамая лінія” са старшынёй райвыканкама Васілём АГІЕВІЧАМ. За гэты час паступіла больш як 20 тэлефанаванняў.\nПётр Зышчык, Сасноўка. Добры дзень, Васіль Міхайлавіч! Дапамажыце, калі ласка, аднавіць трансляцыю радыё на нашай вуліцы Сасноўская. Звярталіся ў РВЭС, але там не спяшаюцца выканаць заяўку.\n– Справа ў тым, Пётр Мікалаевіч, што Міністэрства сувязі Рэспублікі Беларусь аб’явіла аб паступовым згортванні трансляцыі перадач па правадным радыё, якое, дарэчы, пераважае ў нашым раёне. Прыкладна праз год усе перадачы, у тым ліку і раённыя, плануецца перавесці ў іншы больш сучасны фармат. У Сасноўцы правадное вяшчанне дэманціравана 4 сту-дзеня 2013 года пры рэканструкцыі лініі электраперадачы. Аднаўленне патрабуе вялікіх фінансавых выдаткаў. Менавіта таму ў бліжэйшы час вы ў растэрміноўку атрымаеце УКВ-прыёмнік, а за тэрмін, на працягу якога радыё не працавала, вам будзе зроблены пераразлік.\nЭмілія Капліч, Острава. У нашым доме па завулку Заходні,1 вельмі нізкае напружанне. Немагчыма ўключыць электрапрыборы. А іх у кожным доме зараз вельмі шмат…\n– Спецыялісты раёна электрасетак правялі праверку і высветлілі, што электраправодка ў вашым доме знаходзіцца ў аварыйным стане. Пры спробе правесці замеры, провад на шчытку ўвогуле адваліўся. Першасны рамонт праведзены, але трэба зрабіць так, каб у энергасілкуючых арганізацый не было падобных прэтэнзій. Больш таго, як стала вядома, у вашай гаспадарцы ёсць шэраг станкоў (дрэваапрацоўчы, заточны), якія нельга ўключаць праз праводку, што не адпавядае іх магутнасці. Верагодна, прычына – у падобных парушэннях. Тым больш, што ў іншых жыхароў Острава прэтэнзій да напружання ў электрычных сетках няма.\nНадзея Багданец, Лунін. Васіль Міхайлавіч, дапамажыце, калі ласка, разабрацца ў прычынах адмовы ўрачоў назначыць мне І групу інваліднасці.\n– Я не доктар, Надзея Аляксееўна…\n– Разумею, але я зусім не хаджу, суставы разбураны, а мне даюць толькі ІІ групу.\n– 11 красавіка 2013 года ў нашым раёне пройдзе выязное пасяджэнне Баранавіцкай гарадской МРЭК. Папярэдне вам правядуць неабходнае амбулаторнае абследаванне. Патрэбныя дакументы будуць прадстаўлены на камісію, якая і вынесе канчатковы вердыкт.\n– Дзякуй. Віктар Браніслававіч, пенсіянер. Васіль Міхайлавіч, хачу падзякаваць за праводзімую работу і пажадаць вам здароўя!\n– Дзякуй і вам за добрыя словы.\n– Разам з тым, хачу папрасіць вас паўплываць на дзяржаўтаінспектараў, якія проста абавязаны асабліва пільную ўвагу звярнуць на прыватнікаў, што паркуюцца на Прывакзальнай плошчы. Уезд сюды забаронены да 15.00, але яны не звяртаюць на гэта ўвагі. Выязджаюць на плошчу, блакіруюць рух аўтобусаў, з-за чаго апошнія выбіваюцца з графіку руху…\n– Супрацоўнікі Дзяржаўтаінспекцыі і дарожна-патрульнай службы атрымаюць адпаведнае даручэнне. З пачатку года менавіта на Прывакзальнай плошчы затрымана 47 вадзіцеляў, якія прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці. Але хачу вам сказаць, што толькі мерамі пакарання агульную культуру нашых грамадзян наўрад ці павысім. Трэба, каб у кожнага самасвядомасць была на належным узроўні. Дарэчы, у нашых планах – зрабіць Прывакзальную сапраўднай годнай візітоўкай Лунінца. Магчыма, калі навядзем там парадак, асобным грамадзянам сорамна будзе яго парушаць.\n– Яшчэ адно пытанне. Гараджане хвалююцца, на якой падставе ідзе высечка векавых дрэў у бары за ліцэем?\n– Там праводзіцца санітарная чыстка лесу, прыбіраюцца старыя аварыйныя дрэвы. Усё ў рамках закона. Работнікі лясгаса ведаюць, што робяць. Думаю, пасля гэтага бор будзе яшчэ больш прывабным.\nІван Махахей, Лунінец. Жыву на вуліцы Панцялеева, у самым цэнтры горада, але і тут тратуары не пачышчаны ад снегу. Днямі ішоў з магазіна і ўпаў. А мне 84 гады.\n– На жаль, з наступствамі снегападу за адзін дзень не справішся. У першую чаргу камунальнікі накіравалі тэхніку і рабочую сілу на расчыстку ад снегу вуліц з інтэнсіўным аўтамабільным рухам і тых, што размешчаны паблізу ад патрэбных лю-дзям аб’ектаў жыццядзейнасці. Вуліца Панцялеева таксама была своечасова расчышчана. На жаль, тратуары ў многіх месцах засталіся пад снегам. Парадак абавязкова будзе наведзены. Вы ж, паважаны Іван Пятровіч, пакуль устрымайцеся ад далёкіх прагулак і без патрэбы на вуліцу не выходзьце. Неспрыяльнае надвор’е, па прагнозах метэаролагаў, яшчэ затрымаецца ў нашых мясцінах. Здароўя вам!\nТэлефаную з Галага Бору. Чаму Вульку 2 газіфіцыравалі, а нашу\nвёску, якая зусім побач, не?\n– Галы Бор не ўвайшоў у праграму газіфікацыі на 2010-2015 гады, бо Сусветны банк, за кошт сродкаў якога вядуцца гэтыя работы, вылучае свае строгія патрабаванні. Па-першае, населены пункт павінен мець пэўны ўзровень радыяцыйнай забруджанасці, а па-другое, колькасць двароў трэба каб была не менш як 100. Галы Бор патрабаванням гэтым не адпавядае. Гэтак жа, як, дарэчы, і Засценак, міма якога газаправод ідзе на Красную Волю.\nМіхаіл Сафановіч, Лунінец. Жыву ў прыватным доме па вуліцы Чыгуначная. Чаму ў нас не чысцяць тратуары?\n– А вы каля свайго дома пачысцілі тратуар?\n– А чаму я павінен гэта рабіць?\n– Згодна з Правіламі добраўпарадкавання, жыхары прыватнага сектара абавязаны самі клапаціцца не толькі пра падворак, але і пра прылягаючую тэрыторыю. У тым ліку – і пра тратуар. Дарогу чысцяць камунальнікі, а тратуары каля сваіх сядзіб, калі ласка, – самі. Камунальнікаў нельга папракнуць у бяз-дзейнасці. Пасля моцнага снегападу людзі працавалі па 14-20 гадзін у суткі.\nМатрона Хартановіч, Дзятлавічы. Мая ўнучка-сямікласніца ходзіць у школу за 2 кіламетры. Міма едзе школьны аўтобус, але ніколі не спыняецца, каб падабраць. Прыпынак жа на адлегласці кіламетр ад нашага дома ў адваротны бок. Ці нельга зрабіць так, каб унучку падвозілі да школы?\n– Разумееце, Матрона Лук’янаўна, прыпынак – рэч сур’ёзная і павінен знахо-дзіцца ў строга вызначаным месцы. І толькі тут павінен спыняцца аўтобус, а не там, дзе ўздумаецца. На прыпынку, які, дарэчы, па ходу следавання знаходзіцца на адлегласці 600 метраў ад вашага дома, вадзіцель не адмовіцца пасадзіць у аўтобус вашу ўнучку. Што датычыць падвозу, то варта сказаць, што карыстаюцца гэтай ільготай вучні 1-4 класаў, калі іх школа знаходзіцца на адлегласці не менш як 2 кіламетры, і вучні 5-11 класаў, калі да школы 3 кіламетры і больш.\nТамара Раковіч, Боркі. За ўсю зіму снегаачышчальная тэхніка толькі аднойчы пабывала ў нашым населеным пункце на вуліцы Лясная. Ці не забыліся пра нас?\n– 25 сакавіка Лясная расчышчана для праезду транспарту.\nІван Піліпцэвіч, Лахаўка. Больш як 40 год адпрацаваў у калгасе вадзіцелем. Такіх, як я, нямала. Няўжо нічога не заслужылі мы за сваё жыццё? Нават за соткі плаціць даводзіцца.\n– Грэх скардзіцца вам, Іван Іванавіч. Вуліцу ў Лахаўцы заасфальтавалі, цяпер яна прыгажэйшая, чым многія ў райцэнтры. Прыродны газ у вёсцы паявіцца ў бліжэйшыя два гады. Прычым, бясплатна. А што датычыць выдзялення зямельных участкаў пад соткі, то такое рашэнне агульнага сходу сельгаскааператыва “Новае Палессе”. Менавіта тут вырашана выдзяляць членам СВК пэўную колькасць зямлі па льготнай цане, а ўсё, што звыш вызначанай нормы, – па камерцыйнай. Бясплатна надзелы – толькі заслужаным калгаснікам, ветэранам вайны і воінам-«афганцам». Вы, як пенсіянер СВК, атрымалі 20 сотак па льготнай цане – 10 900 рублёў за сотку. Хіба гэта так дорага? Улі-чыце, што за гэтыя грошы трэба будзе зямлю належным чынам апрацаваць.\n– А дзе зямля майго бацькі і дзеда, якую некалі забралі?\n– У нас уся зямля дзяржаўная, і бясплатна апрацоў-ваць яе вам ніхто не будзе.\nМікалай Гаргун, Вялікія Чучавічы. Калі пачысцяць нашу вуліцу Працоўную?\n– Вуліца ўжо расчышчана ад снегу.\nЛюдміла Камароўская, Мікашэвічы. Наша бабуля жыве на вуліцы Школьная, 5, побач з леспрамгасам. Увесь час яна карысталася вадой, падведзенай з прадпрыемства, своечасова плаціла за яе. Але зараз завод памяняў гаспадара, які адразу ж адрэзаў бабулін дом ад водаправода. Куды ні звярталіся, дарэмна. Як аднавіць падачу вады?\n– Як паведамілі з “Водаканала”, зараз дрэваапрацоўчае прадпрыемства праводзіць перакладку ўнутраных сетак водаправода па новай схеме. Каб аднавіць падачу вады на Школьную, 5, трэба атрымаць узгадненне ў ААТ “Лунінецлес” на падключэнне да сетак водаправода і выканаць пракладку труб на ўчастку працягласцю 30 метраў. Арыенціровачна гэта будзе каштаваць 3,5 мільёна рублёў. Работы на дагаворных умовах можа выканаць як “Водаканал”, так і любая іншая арганізацыя, якая мае адпаведную ліцэнзію.\nЗ Азярніцы тэлефаную. Чаму ў нас вызвалена ад снегу толькі цэнтральная вуліца, а на астатніх, у тым ліку і на Запольнай, снег у пояс?\n– Трэба было не чакаць, а адразу ж патэлефанаваць старшыні Дварэцкага сельвыканкама. Тэхніка прыходзіць у вёскі сельсавета ў тым ліку і па яго заяўках. Не турбуйцеся, у бліжэйшы час будуць пачышчаны і перыферыйныя вуліцы. (Запольная вызвалена ад снегу 25 сакавіка – Т.В.)\nПётр Паўлоўскі, Рэдзігерава. Ці будзе ў бліжэйшы час газіфіцыравана наша вёска?\n– У бліжэйшы час, на жаль, не. Зараз распачынаем пракладку падводзячага газаправоду да Краснай Волі і Лахаўкі. Але ў перспектыве ўвесь раён будзе ахоплены сеткамі “блакітнага паліва”. Варта пачакаць.\nВольга Санюковіч, Лунінец. Жыву ў прыватным доме. Ацяпляльны кацёл працуе на вугалі, але набыць яго ў райпалівазбыце немагчыма!\n– Справа ў тым, што адпускная цана на вугаль у райпалівазбыце складае прыкладна 1 мільён 850 тысяч рублёў за тону. Вы згодзіцеся купіць яго за такія грошы? Вугаль вельмі дарагі, таму пакупнікоў няма. Адпаведна арганізацыя яго не заказвае. Людзі аддаюць перавагу больш танным мясцовым відам паліва. Раю і вам прапальваць кацёл торфабрыкетам ці дровамі. Тым больш, што апошнія заказаць можна любых памераў, парэзанымі і паколатымі.\n– Скажыце, чаму ў нашым раёне няма тых, хто чысціць дымаходы?\n– Чаму няма? Такую платную паслугу аказваюць работнікі жыллёва-камунальнай гаспадаркі. Тэлефануйце 115, і пытанне будзе вырашана.\n(Пасля “Прамой лініі” па ўказаным адрасе наведаліся спецыялісты жыллёва-эксплуатацыйнай службы ЖКГ. Было праведзена абследаванне стану пячнога ацяплення. Па яго выніках гаспадыні прапанавалі пачысціць у доме дымаход. Даць згоду на выкананне гэтых работ яна адмовілася, пра што сведчыць спецыяльны акт. Адначасова заяўляльніцы было растлумачана, што, згодна з арт. 97 Жыллёвага кодэкса Рэспублікі Беларусь, уладальнікі жылых памяшканняў прыватнага жылога фонду ўсе рамонтныя работы абавязаны праводзіць за ўласны кошт – Т.В.).\nНаталля Цуба, Лунінец. Жыву на вуліцы Будаўнікоў, 3, кватэра 9. Кватэра дрэнна ацяпляецца, абаграваецца толькі адзін пакой з паўднёвага боку. З паўночнага – батарэі халодныя.\n– Камунальнікі атрымаюць даручэнне разабрацца, у чым справа.\nЯк паведаміў дырэктар КУШВП ЖКГ “Лунінецкая ЖКГ” В.М. Вакульчык, спецыяльная камісія наведала названую кватэру. У выніку абследавання ўстаноўлена, што тэмпература паветра ў зале складае 23 градусы, у спальні – 24, у кухні – 20,7 градуса, што адпавядае санітарным нормам. Выканання наладачных работ сістэма ацяплення не патрабуе.\nМіхаіл Свібовіч, Красная Воля. У якія тэрміны будзе праведзена газіфікацыя нашай вёскі?\n– Работы плануецца пачаць у 2014 годзе ў рамках праграмы пераадолення наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС. Зараз УП “Брэстаблгаз” падбірае арганізацыю, якая б занялася падрыхтоўкай праектна-каштарыснай дакументацыі на газіфікацыю вёсак Красная Воля і Лахаўка.\nДобры дзень, Васіль Міхайлавіч. Вас турбуе жонка аднаго з работнікаў ААТ “Лунінецрамбуд”. У арганізацыі – цяжкасці з выплатай заработнай платы.\n– Я ў курсе. І райвыканкам мае намер падставіць плячо калектыву. Мы пастараемся забяспечыць “Лунінецрамбуд” заказамі жыллёва-камунальнай гаспадаркі і аддзела адукацыі, якія работнікі павінны якасна і старанна выканаць. Ніхто нікому проста так грошай не дасць, іх трэба зарабляць. Ды і самім варта клапаціцца пра забяспечанасць заказамі, тады і грошы паявяцца. Тым больш, што гэта – акцыянернае таварыства, камерцыйная арганізацыя. У тым ліку і ад яе раён чакае паступленняў у бюджэт у выглядзе падаткаў.\nКацярына Арашкевіч, Дрэбск. У нас стварылі кааператыў забудоўшчыкаў на падвядзенне прыроднага газу. Ці можам прэтэндаваць на льготнае крэдытаванне на правядзенне гэтых работ?\n– Ваш кааператыў зарэгістраваны ў райвыканкаме. Зараз рыхтуецца праектна-каштарысная дакументацыя. Як толькі яна будзе гатова, звяртайцеся ў “адно акно” райвыканкама, дзе старшыні кааператыва растлумачаць алгарытм далейшых дзеянняў па правядзенню работ на будаўніцтве вулічных размеркавальных сетак і падводзячых газаправодаў да жылых дамоў.\n– Наша сям’я мнагадзетная. Будуем дом на вуліцы Палявая, 66.Чамусьці тут часта “выбівае” святло. Звярталіся ў раён электрасетак, але нам не растлумачылі, у чым справа.\n– Электрыкі запэўніваюць, што па названым адрасе і ў суседніх дамах напружанне ў норме. У вас, як вы кажаце, “выбівае” святло ад таго, што ўключаеце механізмы большай, чым дазваляе электрычная сетка, магутнасці.\n– Яшчэ пытанне. Мы рэканструявалі дом з выкарыстаннем ільготнага крэдыту. Ці не прадугледжана льготнае крэдытаванне на ўзвядзенне гаспадарчых пабудоў?\n– Па звестках банка вы, як мнагадзетная сям’я, бралі льготны крэдыт на рэканструкцыю жылога дома з улікам гаспадарчых пабудоў. Памер ільготнага крэдыту склаў 49447,0 тысячы рублёў. Пазней вамі была прадастаўлена ў банк справаздача, якая пацвярджае мэтавае выкарыстанне грошай. Для таго, каб атрымаць дадатковае фінансаванне, вам трэба звярнуцца ў “адно акно” райвыканкама для ўключэння вас у спісы маючых патрэбу ў ільготным крэдытаванні.\nНіна Даніловіч, Кажан-Гарадок. Ці магу я ў 54 гады выйсці на пенсію? Працоўны стаж – больш як 33 гады.\n– Ва ўпраўленні па працы, занятасці і сацыяльнай абароне насельніцтва растлумачылі, што жанчынам, якія зарэгістраваны ў якасці беспрацоўных, маюць права на дапамогу з гэтай нагоды і стаж не менш як 33 гады, па хадайніцтву ўпраўлення датэрмінова можа быць назначана пенсія па ўзросту, але не раней, чым за год да наступлення ўстаноўленага заканадаўствам пенсійнага ўзросту. Вы, Ніна Рыгораўна, на ўліку ў якасці беспрацоўнай не значыцеся. Таму раю вам звярнуцца ў аддзел па занятасці па адрасе: Лунінец, вул. Фрунзе,12, каб. 3. Пры сабе трэба мець пашпарт, працоўную кніжку, дыплом ці іншы дакумент аб адукацыі, копіі пасведчанняў аб нараджэнні дзяцей да 14 год, калі такія ёсць, і медыцын-скае заключэнне, калі маюцца тыя ці іншыя проціпаказанні па здароўю. У аддзеле высветляць усе нюансы справы. Пасля гэтага можна будзе гаварыць пра тое, належыць вам датэрміновая пенсія ці не.\n– Яшчэ пытанне. Калі ў Кажан-Гарадку гарыць вулічнае святло? Дачка раніцай дабіраецца ў каледж у горад, страшна па вуліцах прайсці.\n– Былі перабоі з вулічным асвятленнем у названым населеным пункце пасля ўрагану, але 23 сакавіка аўтаматыка ўключана ў работу. Дзень зараз прыкметна павялічыўся, у 6 гадзін ужо светла, таму раніцай асвятленне не ўключаецца. У Кажан-Гарадку вулічныя ліхтары гараць вечарам з 20.30 да 23.00.\nТурбую ад імя рабочых, што працуюць на прадпрыемствах прамысловай зоны Мікашэвіч. Чаму не працуе банкамат “БПС-Сбербанка”?\n– Банкамат, устаноўлены на тэрыторыі ААТ “Спецжалезабетон”, выйшаў са строю і, па заключэнню спецыялістаў, рамонту не падлягае. Атрымана запэўніванне ад кіраўніцтва ЦБУ №102 ААТ “БПС-Сбербанк” аб тым, што ўжо закуплены новы банкамат, які праходзіць стадыю рэгістрацыі і тэсціравання. Пасля гэтага ён адразу будзе ўстаноўлены па названым адрасе.\nНадзея Грэбень, Сасноўка. Яшчэ да вялікага снегу заказала ў “Лунінецрайгазе” балон, але мне да гэтага часу яго не прывезлі.\n– Складанасці з дастаўкай балонаў са звадкаваным палівам былі па прычыне снежных заносаў. Улічваючы тое, што вы жывяце на хутары, прабіцца туды было не так і проста. Але зараз становішча палепшылася, і машыны развозяць балоны са звадкаваным газам строга па графіку. Як паведамілі ва ўпраўленні газавай гаспадаркі, балон па вул. Сасноўская, 55а дастаўлены.\nАлена Чарнавокая, Дзятлавічы. Жывем на вуліцы, дзе ўсяго паўтара дзясятка дамоў. Вырашылі арганізаваць кааператыў забудоўшчыкаў і падвесціпрыродны газ. Спачатку былі згодны на гэта 11 гаспадароў, але потым некаторыя адмовіліся, а таму кошт работ аўтаматычна павялічыўся. Крэдыт, гарантаваны дзяржавай, мы ўжо выкарысталі. Але цяпер яшчэ дадаткова трэба прыкладна 25 мільёнаў рублёў. Не ў кожнага такія грошы ёсць. Ці нельга нам яшчэ фінансава дапамагчы?\n– Нельга, Алена Васільеўна. Крэдыт у памеры 70 працэнтаў кошту агульнага аб’ёму работ па падвядзенню прыроднага газу вы ўжо выкарысталі. Дадатковае фінансаванне не прадугле-джана.\n8 комментариев Комментариев\n02.04.2013 в 10:37\nУлада чуе. Прынамсі падчас правядзення “Прамых ліній” са старшынёй райвыканкама В.М. Агіевічам тэлефон не змаўкае ні на хвіліну. Скажу дакладна: ніводзін з запытаў не застаецца без увагі. Прычым большасць з іх вырашаецца на карысць тых, хто тэлефануе. І дастаткова аператыўна. Што датычыць ліквідацыі наступстваў нядаўняга снежнага шторму, то, згадзіцеся, зроблена многае. Магчыма, і не ўсё, але ж аб’ектыўныя прычыны таксама нельга не браць пад увагу. Людзі не двухжыльныя, хаця і працавалі іншы раз па 12-14 гадзін без адпачынку. Ды і тэхнікі не заўсёды хапае. І ўсё ж, лічу, што з наступствамі стыхіі адказным службам справіцца ўдалося. Варта паглядзець, што робіцца ў Расіі і на Украіне. Гэта не прыклад для пераймання – больш для параўнання. Будзем спадзявацца, што выпрабаванні, якія выпалі на наш лёс сёлетняй вясной стануць і навукай, і загартоўкай.\nЗ павагай – галоўны рэдактар Таццяна Вайцяхоўская.\n30.03.2013 в 16:39\nВ обращении Лукашенко А.Г.”Каждый гражданин Беларуси должен знать: он – высшая ценность для своей страны, защита его законных прав и свобод – основа основ государственной политики. Власть слушает и слышит чаяния людей и всегда будет работать в интересах человека. ” – у нашей власти со слухом что то?\n30.03.2013 в 00:59\nДа крыша просто хорошая-с двойным навесом.\n29.03.2013 в 19:48\nА что Рафалович главнее всех в районе? молодой еще и зеленый.\nсегодня в городе тракторами снова снег к обочинам сгребали. и когда эти горы растают?\n28.03.2013 в 23:41\nАгиевич не имеет своего слова,как и своего мнения в Лунинце,здесь есть кому решать.\n28.03.2013 в 15:29\nКупите граждане лыжи и катайтесь на лыжах, пока снег в городе не растает.\n28.03.2013 в 15:19\nНикогда Агиевич ничего сам не решит и не сделает, ну если только Рафолович попросит.


«Будзеце стачкі ладзіць — на вашае месца прыдуць іншыя» — стыхійны страйк у Салігорску — Прамень\n«Будзеце стачкі ладзіць — на вашае месца прыдуць іншыя» — стыхійны страйк у Салігорску\nПрамень 13.04.2017 14.11.2018\n12 красавіка на 1-м рудаўпраўленні ААТ «Беларуськалій» адбыўся стыхійны сход. Работнікі УСП Трэст «Раммантажбуд» адмовіліся выконваць сваю працу, тым самым выказаўшы сваю незадаволенасць зніжэннем аплаты працы.\n— Заробак упаў удвая, я ў сакавіку 2016 года зарабляў 1400 рублёў, сёння — 710. Людзі сёння пачалі абурацца, кажуць: як жыць далей? Атрымалі па 280 рублёў, а трэба выплачваць крэдыты, за што жыць? Такога ніколі не было! — паведамляе старшыня НПГ Трэст «Раммантажбуд» Сяргей Баброў\nРабочыя пайшлі да лінейнага кіраўніцтва, каб яны выклікалі кіраўніцтва трэста. У сваю чаргу дырэктар трэста Курбыка В. М. яшчэ больш абурыў работнікаў, заявіўшы, што няма такога падзення заробку, пра якое кажуць людзі. На думку работнікаў, замест таго, каб паспрабаваць вырашыць праблему, ён толькі пагоршыў яе. Дзве гадзіны размоў — а ў выніку ні да чаго не прыйшлі. У сваю чаргу дзяржаўны прафсаюз, як заўсёды, змаўчаў.\nСяргей Баброў кажа, што ў размове з кіраўніцтвам працоўныя паводзілі сябе годна, хоць кіраўніцтва, як бачна на відэа, і пагражала ім звальненнем:\n— Рэальна адчуваю падтрымку нашых працаўнікоў, нягледзячы на тое, што не арганізоўваў нічога, усё атрымалася спантанна. І гэта выдатна, што людзі самаарганізаваліся, у гэтым я бачу толькі станоўчае. Прычына ў відавочным недаглядзе кіраўніцтва, бо праблема ўзнікла не сёння, а яшчэ пачынаючы са студзеня пачалося падзенне заробкаў. Мы хацелі агучыць гэтыя праблемы на сходзе ўчастка РМУ ў сакавіку, але з кіраўніцтва трэста, акрамя начальніка ўчастка, ніхто не прыйшоў. Убачыўшы такое стаўленне, народ устаў і проста сышоў са сходу.\nСа слоў Сяргея, работнікам 1-га РУ званілі работнікі з іншых пляцовак, з 2, 3 і 4-га рудаўпраўленняў, якія заявілі і нам, і свайму кіраўніцтву пра падтрымку нашага патрабавання.\nКіраўніцтва прапанавала сабрацца заўтра, выбраўшы асноўных прадстаўнікоў ад працоўнага калектыву, аб чым яны будуць гаварыць, не вядома, улічваючы тую танальнасць, у якой праходзіла сённяшняя гутарка.\nТым больш адразу ж пасля гэтага выпадку работнікі адчулі найстражэйшы кантроль за распарадкам працоўнага часу. Натуральна, будуць лавіць і сачыць, мяркуе актывіст прафсаюзу. Ужо пайшлі ў адрас НПГ абвінавачванні ў падрыхтоўцы гэтай акцыі, вядома ж, лягчэй шукаць вінаватых у сваіх праліках.\nНагадаем, у лютым таксама два страйкі адбыліся ў Дзятлаўскім раёне: https://pramen.io/ru/2017/02/hvalyavanni-pratsounyh-na-slonimskim-vinzavodze/\nПредыдущая статья Иркутск, Россия: задержанного за «оскорбление чувств верующих» анархиста арестовали на 10 суток\nСледующая статья В США фермеры борются против производителей сельхозтехники из-за невозможности чинить машины


Страты Беларусі ў 2020 годзе ад змяншэння ў Расіі экспартнай пошліны на нафту — Кричев. Новости Кричева. Кричевская жизнь\n26.02.2020 27 Кричевская жизнь 0 Comment\nПрэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ацаніў страты Беларусі ў 2020 годзе ад змяншэння ў Расіі экспартнай пошліны на нафту ў памеры $420-430 млн. Аб гэтым кіраўнік дзяржавы заявіў на сустрэчы з паслом Беларусі ў Расіі Уладзімірам Сямашкам, перадае карэспандэнт БелТА.\n«Пасля перагавораў з Пуціным і яго прапановы мы палічым цяпер. Гэта ж просты падлік – нашы страты ад змяншэння мытнай пошліны па нафце. І да ўзроўню бягучага года, пры 24 млн т (такі аб’ём паставак расійскай нафты ў Беларусь прадугледжаны індыкатыўным балансам на 2020 год. – Заўвага БелТА), – гэта прыкладна $420-430 млн, якія мы страчваем», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.\n«Пуцін прапанаваў, што гэтыя грошы яны Беларусі кампенсуюць. Ён прызнаў, што гэта справядліва», – заявіў кіраўнік дзяржавы.\nЁн пры гэтым спаслаўся на заяву расійскага Прэзідэнта, што кампенсацыя будзе праведзена за кошт расійскіх кампаній. «За кошт расійскіх кампаній, дык за кошт расійскіх. Але гэта ўжо нейкі рух наперад. І ў гэтым напрамку будзем працаваць», – дадаў беларускі лідар. Як паведамлялася БелТА, сутнасць праводзімага ў нафтавай галіне Расіі «падатковага манеўру» заключаецца ў паступовым скарачэнні экспартнай пошліны і павышэнні падатку на здабычу карысных выкапняў. У выніку цана нафты для Беларусі расце і ў 2024 годзе зраўняецца з сусветнай.\nПершы віцэ-прэм’ер Дзмітрый Крутой у інтэрв’ю БелТА тлумачыў, што з 1 студзеня 2015 года ў Расіі пачаўся першы этап падатковага манеўру. «Мы, бачачы, што такая сітуацыя адбываецца, правялі перагаворы, і яны згадзіліся тады для кампенсацыі ў 2015 годзе залічаць у наш бюджэт столькі пошлін, колькі атрымаецца. Значыць, вось гэта абмежаванне – да $1,5 млрд на год – здымалася. На адзін толькі 2015 год. З-за таго, што тады рэзка ўпала цана на нафту да $50 за бараль, мы атрымалі толькі $1,3 млрд. Значыць, зняцце гэтага ліміту не спрацавала і па базавым пагадненні мы за гэтыя $1,5 млрд не пераскочылі», – адзначыў першы віцэ-прэм’ер.\nПаводле яго слоў, далей пачаў ужо працаваць манеўр. Для Беларусі цана нафты з-за гэтага пачала расці. «І атрымліваецца, што мы з 2016 па 2018 год атрымалі сумарна толькі $2,3 млрд пошлін. Гэта значыць, калі ў першы год – 2015-ы – нават ва ўмовах упаўшай цаны на нафту мы атрымалі $1,3 млрд, то далей уплыў манеўру прывёў да таго, што мы атрымалі толькі $2,3 млрд за тры гады. Гэта ў сярэднім па $700-800 млн. І цяпер недзе прыкладна такая ж сума, – расказаў Дзмітрый Крутой. – І далей з улікам таго, што манеўр павінен прадаўжацца, сума розніц гэтых мытных пошлін паміж нафтай і нафтапрадуктамі будзе змяншацца для нашага бюджэту, і мы ўжо выйдзем у 2024 годзе цалкам на сусветную цану. Ужо нам будзе проста ўсё роўна, дзе купляць – у Расіі або не».\nЦяпер жа цана расійскай нафты для Беларусі прыкладна на 17 працэнтаў ніжэйшая за сусветную, выключна на памер пошліны. «А калі мы пошліну ўбяром і возьмем чыстую цану паміж кампаніямі, то яна, па сутнасці, сусветная», – падкрэсліваў першы віцэ-прэм’ер.\nЗвярнуліся з пытаннямі


Пантыфік: Касцёл пакліканы вызваліць свет ад няволі граху і згубы надзеі - Vatican News\nDelirien (25/09/2021 16:39)\nПадчас св. Імшы ва ўрачыстасць святых Пятра і Паўла (Vatican Media)\nПантыфік: Касцёл пакліканы вызваліць свет ад няволі граху і згубы надзеі\nКасцёл пераканаўчы, калі свабодны ад страхаў, крывадушнасці і ўлады, - адзначыў Папа падчас св. Імшы, якую 29 чэрвеня 2021 г. цэлебраваў у Ватыкане з нагоды ўрачыстасці святых Пятра і Паўла.\nУ цэнтры гісторыі святых Пятра і Паўла “не былі іх цудоўныя здольнасці, але сустрэча з Хрыстом, якая змяніла іх жыццё”. Яны спазналі любоў, якая іх аздаравіла і вызваліла, і таму сталі апосталамі і распарадчыкамі вызваленнямі для іншых, - заўважыў Пантыфік на пачатку сваёй гаміліі.\n“Пётр і Павел з’яўляюцца свабоднымі выключна таму, што былі вызвалены”. Разважаючы над гэтым сцвярджэннем Папа заўважыў, што Пётр быў “у першую чаргу вызвалены ад пачуцця неадпаведнасці і горычы паразы”, а адбылося гэта дзякуючы безумоўнай любові Езуса.\nПадчас св. Імшы ва ўрачыстасць святых Пятра і Паўла\nХрыстус вызваліў Пятра ад страху, разліку, заснаванага на чалавечых гарантыях, ад клопатаў гэтага свету, напоўніўшы яго адвагай рызыкаваць усім і радасцю адчування сябе лаўцом людзей, а таксама даў яму ключы ад брамы, “якая вядзе да сустрэчы з Панам, і ўладу звязваць і развязваць: звязваць братоў з Хрыстом і развязваць вузлы і путы іх жыцця”. У жыцці Пятра пачалася новая гісторыя: адкрытасці, вызвалення, разарваных путаў, выйсця з няволі, якая робіць закрытым. “Пётр перажыў досвед Пасхі: Пан вызваліў яго”, - дадаў Папа.\nПасху ў сваім жыцці перажыў таксама і апостал Павел. Езус вызваліў яго ад самай прыгнятальнай няволі – ад зняволення ўласным эга, а таксама ад рэлігійнага запалу, які зрабіў яго жорсткім у падтрымцы атрыманых традыцый і гвалтоўным у пераследзе хрысціян. “Фармальнае захаванне рэлігіі і абарона традыцый з выцягнутым мячом, замест таго, каб адкрыць яго на любоў да Бога і братоў, зрабілі яго закамянелым. Бог вызваліў яго ад гэтага, але “не вызваліў ад шматлікіх слабасцей і цяжкасцей, якія зрабілі больш плённай яго евангелізацыйную місію”, - сказаў Пантыфік.\n“Дарагія браты і сёстры, Касцёл глядзіць на гэтых двух гігантаў веры і бачыць двух апосталаў, якія вызвалілі ў свеце моц Евангелля толькі таму, што спачатку былі вызвалены праз сустрэчу з Хрыстом. Ён не асуджаў іх, не прыніжаў, але раздзяліў іх жыццё з любоўю і блізкасцю, падтрымліваючы іх сваёй малітвай, а часам заклікаючы да навяртання, каб падштурхнуць да перамены... Так Езус робіць і з намі: запэўнівае ў сваёй блізкасці, молячыся за нас, заступаючыся перад Айцом; і з ласкавасцю папракае, калі памыляемся, каб маглі знайсці сілу для таго, каб падняцца і працягваць шлях”, - сказаў Папа.\nФранцішак заўважыў, што толькі свабодны Касцёл з’яўляецца пераканаўчым. “Як Пётр мы пакліканы быць свабоднымі ад пачуцця паразы перад абліччам рыбнай лоўлі, якая часам бывае няўдачнай; быць свабоднымі ад страху, які паралізуе і робіць баязлівымі, замыкаючы на нашых гарантыях і пазбаўляючы адвагі прароцтва. Як Павел мы пакліканы быць свабоднымі ад крывадушнай засяроджанасці на вонкавым; быць свабоднымі ад спакусы сілай навязваць сябе свету, а не слабасцю, якая стварае месца для Бога; свабоднымі ад такой рэлігійнасці, якая робіць нас закамянелымі і нягнуткімі; свабоднымі ад неадназначных сувязяў з уладай і страху быцця аб'ектам непрыняцця і нападаў”, - дадаў Пантыфік.\n“Пётр і Павел даюць нам вобраз Касцёла, даверанага нашым рукам, але які Пан вядзе з вернасцю і ласкавасцю; Касцёла слабога, але моцнага прысутнасцю Бога; Касцёла свабоднага, які можа прынесці свету тое вызваленне, якога свет няздольны даць сабе сам: вызваленне ад граху, смерці, роспачы, пачуцця несправядлівасці, ад згубы надзеі, што абцяжарвае жыццё жанчын і мужчын нашага часу”, - сцвердзіў ён.\n“Спытаем у сябе: наколькі нашы гарады, нашы грамадствы, наш свет патрабуюць вызвалення? Колькі путаў павінна быць разарвана і колькі замкнёных дзвярэй павінна быць расчынена! Мы можам стаць супрацоўнікамі гэтага вызвалення, але толькі калі першымі дазволім навіне Езуса вызваліць нас і калі будзем крочыць у свабодзе Святога Духа”, - сказаў Папа.\nПантыфік прывітаў арцыбіскупаў-мітрапалітаў, прызначаных на працягу апошняга году, якім пазней уручыў паліі, а таксама скіраваў словы прывітання да дэлегацыі Канстантынопальскага Патрыярхату, прысутнасць якой назваў “знакам адзінства на шляху вызвалення ад адлегласцей, якія абуральна раздзяляюць людзей, якія вераць у Хрыста”.\n“Молімся за вас, за пастыраў, за Касцёл, за ўсіх нас, каб, вызваленыя Хрыстом, мы маглі быць апосталамі вызвалення для ўсяго свету”, - завяршыў гамілію Святы Айцец.\nПасля св. Імшы ва ўрачыстасць святых Пятра і Паўла\n29 чэрвеня 2021, 12:27


Кампанія ЭссэнтОптыкс прадэманструе першы ў свеце сканіруючы спектрафатометр PHOTON RT, прызначаны для аптычных вымярэнняў у рэкордным дыяпазоне даўжыні хваляў 190-4900 нм\nКампанія ЭссэнтОптыкс прадставіць першы ў свеце сканіруючы спектрафатометр з дыяпазонам вымярэнняў ад 190 нм да 4500 нм на найбуйнейшай выставе «Laser 2013 World of Photonics» (13-16 траўня 2013г, Мюнхен Германія).\nКампанія ЭссэнтОптыкс прадэманструе свае апошнія распрацоўкі на выставе Фатоніка 2013 у Маскве 25-27 сакавіка 2013 года.\nНа сайт кампаніі ЭссэнтОптыкс дададзены водгук прадпрыемства ЗАТ "Солар ЛС" аб эксплуатацыі сканируючага спектрафатометра PHOTON RT.\nНа сайт кампании "ЭссэнтОптыкс" дададзены водгук прадпрыемства УП "КБТЭМ-ОМА" яб спектрафатометры PHOTON RT.\nКампанія ЭссэнтОптыкс, вытворца спектрафатометраў і аптычных сістэм кантролю , пашырае сваю міжнародную прысутнасць дзякуючы новым дыстрыбутарскім дамовам з кампаніямі Indeco, Inc (Японія) і VM-TIM (Германія).\nСпектрафатометр PHOTON RT прызнаны лаўрэатам конкурсу Лазэрнай Асацыяцыі 2012 году.\nЦі можна дакладна і ўзнаўляема атрымліваць складаныя інтэрферэнцыйныя пакрыцці на звычайных вакуумных устаноўках серыі ВУ-2М? Пазнаёмцеся са справаздачай нашага заказчыка - навукова-тэхнічнага цэнтра "ЛЭМТ" БелОМА!\nСпектрафатометр Photon RT адзначаны медалём у катэгорыі "Лепшая інавацыйная распрацоўка" на праведзеным аптычным форуме ў Маскве "Optics-Expo 2011"\nКампанія ЭссэнтОптыкс атрымала першыя тры замовы з Расіі і Беларусі на найноўшы спектрафатометр Photon RT


Пазбавіць Лукашэнку грошай | Новы Час\nПакуль не было звестак пра тое, што Еўропа і ЗША ўвялі ў дзеянне эканамічныя санкцыі ў дачыненні не прыватных асобаў, а беларускіх прадпрыемстваў. Тым не менш, як распавёў на прэс-канферэнцыі прадстаўнік Святланы Ціханоўскай па эканоміцы Алесь Аляхновіч, некаторыя санкцыі ўжо дзейнічаюць — з ініцыятывы як саміх беларусаў, так і заходніх арганізацый ды структур.\nХочаш зрабіць добра — зрабі сам\nПа яго словах, цяпер эканамічны ціск на рэжым Лукашэнкі складаецца з 7 пунктаў. Гэта, адзначае адмысловец, — набор легальных механізмаў, які можа быць зменены ў залежнасці ад сітуацыі.\nПершы пункт — унутраныя санкцыі. Гэта тое, што могуць зрабіць самі беларусы ўнутры краіны. Напрыклад, адмовіцца ад набыцця асноўных падакцызных і шкодных для здароўя тавараў — алкаголю ды тытуню. Абмежаваць пакупкі тавараў і паслуг тых кампаній ці гандлёвых сетак, якія фінансуюць уладу. Гэта таксама абмежаванне ці адтэрміноўка плацяжоў у бюджэт, жыллёва-камунальных паслуг, аплаты штрафаў ці падаткаў, абмежаванне бягучых выдаткаў, якія можна адкласці ў часе, і тычыцца буйных пакупак — складанай бытавой тэхнікі, аўтамабіляў, і гэтак далей.\nДругі пункт, якім займаецца офіс Ціханоўскай — расследаванне і абмежаванне карупцыйных схем паставак прадукцыі за мяжу кампаніямі, набліжанымі да рэжыму.\nТрэці — замарозка міжнароднай супрацы з дзяржаўным сектарам — спыненне супрацы з МВФ і ЕБРР. «Еўразійскі банк развіцця пакуль супрацоўнічае з дзяржсектарам — мы будзем і з імі размаўляць», — зазначыў Аляхновіч. Па яго словах, можна пераарыентаваць супрацу гэтых інстытутаў на падтрымку прыватнага сектара.\nЧацвёрты пункт — абмежаванне міжнароднай падтрымкі дзяржаўных і некаторых прыватных, «набліжаных да цела» банкаў. Гэта закрыццё крэдытных ліній для дзяржаўных банкаў, а для банкаў з міжнародным капіталам будзе весціся размова з цэнтральнымі офісамі, — каб яны абмежавалі крэдытныя лініі для сваіх «дачок» у Беларусі.\nПяты пункт— закрыццё міжнародных фінансавых рынкаў для беларускіх аблігацый. «Тут мы будзем інфармаваць міжнародныя фінансавыя інстытуты пра сітуацыю ў Беларусі, у тым ліку пра парушэнне базісных эканамічных правоў беларусаў. Напрыклад — пра незаконнае выняццё сродкаў з рахункаў грамадзян, што атрымлівалі дапамогу ад фондаў салідарнасці. І пра магчымасць перагляду мэтазгоднасці сплаты па дзяржаблігацыях, выпушчаных нелегітымным рэжымам Лукашэнкі. Інвестары павінны разумець, што даючы грошы рэжыму сёння яны не толькі фінансуюць рэпрэсіі супраць беларускага народу, але могуць не атрымаць назад гэтыя грошы ў будучыні», — заявіў Аляхновіч.\nУ гэтым, дарэчы, няма нічога новага. Адмова аплаты па дзяржаблігацыях нелегітымных рэжымаў была ў Польшчы ў 1989 годзе, у Венесуэле, ва Украіне. Так што практыка такая ёсць, прыкладаў даволі шмат, і Беларусь тут не будзе нейкім «дзікім» выключэннем.\nШосты пункт — гэта своеасаблівы «сектаральны ціск», скіраваны на абмежаванне экспарту ключавых прадпрыемстваў, на якіх адбываюцца рэпрэсіі. Бягучы прыклад — нарвежская кампанія Yara, якая цяпер думае над мэтазгоднасцю працы з «Беларуськаліем» праз ціск на страйкоўцаў.\nІ сёмы пункт — замарозка ўжо бягучых замежых інвестыцый. Напрыклад, гэта тычыцца спынення трансгранічнай супрацы з ЕС, — а за еўрапейскія грошы мы рэмантавалі свае памежныя пераходы ды рабілі розныя інфраструктурныя праекты з гарадах Беларусі.\nЖорстка, але неабходна\nАле гэта яшчэ не фінал. У выпадку, калі, нягледзячы на гэты ціск, рэпрэсіі будуць працягнутыя, могуць быць разгледжаныя больш балючыя механізмы ціску. Адным з такіх вельмі жорсткіх з’яўляецца адключэнне Беларусі ад сістэмі міжнародных плацяжоў і пераводаў SWIFT — самая жорсткая мера.\nКалі гэтую сістэму адключыць, банкі не змогуць атрымліваць увогуле ніякіх плацяжоў. Таму адключэнне SWIFT называюць «ядзернай бомбай» для эканомікі.\nАлесь Аляхновіч пры гэтым зазначае, што да 2020 года беларусы не вельмі падтрымлівалі эканамічныя санкцыі да рэжыму. Сёлета платформа «Голас» ініцыявала апытанку наконт адключэння SWIFT. «Гэта была не толькі апытанка, але адукацыйны праект — там тлумачылася, што такое SWIFT, як ён працуе, і якія могуць быць наступствы для простага беларуса», — зазначыў эканаміст.\nСайт наведала 450 тысяч чалавек, прагаласавала 406 тысяч, з іх дзве траціны — 64% — выказаліся за самыя жорсткія захады у выглядзе адключэння гэтай сістэмы. 19% не змаглі адказаць на пытанне і толькі 16% не падтрымалі такія радыкальныя захады.\nІ ніякай «прыватызацыі»!\nЛідар Народнага антыкрызіснага кіравання Павел Латушка зазначыў, што яго структура шчыльна супрацоўнічае з офісам Святланы Ціханоўскай па гэтых эканамічных пытаннях. Але, у той жа час, займаецца і яшчэ некаторымі важнымі рэчамі.\nНайперш, НАК вядзе працу па своеасаблівым маніторынгу крэдытных рэсурсаў, што выдаюцца альбо могуць быць выдадзеныя Лукашэнку. Пры гэтым інвестары папярэджваюцца пра тое, пра што ўжо казаў спадар Аляхновіч: «Усе дамовы, падпісаныя пасля 5 лістапада 2020 года (тэрмін фактычнага сканчэння паўнамоцтваў Лукашэнкі) нелегітымным прэзідэнтам ці нелегітымным урадам, будуць перагледжаныя. Новы урад не будзе лічыць сабе абавязаным плаціць па даўгах, прадастаўленых Лукашэнку», — заявіў Павел Латушка.\nУ сувязі з гэтым НАК прапануе ўсім крэдыторам зрабіць тры рэчы.\n1.\tПрыняць меры па праверцы мэтавага выкарыстання крэдытных рэсурсаў, бо маўклівая згода крэдытораў, калі іх сродкі ідуць на абарачэнне памагатых рэжыму ды падтрымку рэпрэсіўнай машыны, з’яўляецца рызыкай для саміх крэдытораў, і магчымай падставай для адмовы ў пагашэнні даўгоў у будучыні.\n2.\tКрэдыторы могуць запатрабаваць датэрміновага і неадкладнага выканання крэдытных абавязальніцтваў у выпадку немэтавага выкарыстання крэдыту.\n3.\tКрэдыторы могуць не дапускаць пралангацыі крэдытных даўгоў, бо яна стварае дадатковую магчымасцт рэжыму набраць яшчэ больш даўгоў.\nАле большай увагі заслугоўвае новая ініцыятыва НАК. Відавочна, што ва ўмовах жорсткага грашовага дэфіцыту ў Лукашэнкі можа ўзнікнуць ідэя «прадаць што-небудзь непатрэбнае» кшталту «Гродна-Азоту», Нафтану» альбо «Беларуськалію» — поўнасцю ці часткова. І на гэтыя грошы працягваць існаванне далей. Таму НАК ужо цяпер выбудоўвае сістэму па выкрыцці здзелак, датычных мажлівага продажу ці прыватызацыі беларускіх прадпрыемстваў у перыяд крызісу на невыгадных для прадпрыемстваў і краіны ўмовах.\nРасія націсне таксама?\nА на парозе — яшчэ адзін крызіс. Прэс-канферэнцыя адбывалася 15 снежня, і на гэты момант не было нічога чуваць пра новыя кантракты з Расіяй па пастаўках у Сінявокую нафты і газу. Зазвычай гэтая тэма была ці не цэнтральнай у папярэднія гады, але сёлета на фоне палітычнага крызісу і эпідэміі CОVID-19 пра яе ўсе забылі.\nРасія можа націснуць на Лукашэнку, развязаўшы чарговую «нафтагазавую вайну». І такі сцэнар, на думку адмыслоўцаў, вельмі верагодны.\nЯк заўважыў Алесь Аляхновіч, нафтагазавыя войны ў нас адбываюцца амаль штогод. «Хутчэй за ўсё, гэты год не будзе выняткам. Нягледзячы на афіцыйную пазіцыю расійскіх уладаў па падтрымцы беларускага рэжыму, гэтая падтрымка знаходзіцца ў падвешаным стане — напрыклад, два траншы расійскага крэдыту пакуль не трапілі у Беларусь, хаця адзін з іх павінен прыйсці яшчэ ў гэтым годзе. Дамоўленасці па нафце і газу няма, то-бок, мажліва ад 1 студзеня не будзе паставак нафты ў Беларусь. Нафтагазавая вайна даволі верагодная», — зазначыў Аляхновіч, адказваючы на пытанне «Новага часу».\nПры гэтым, на фоне санкцый Лукашэнка не зможа шантажаваць Расію «дыверсіфікацыяй паставак», закупляючы нафту ў Нарвегіі альбо ЗША, як было ўвесну. І нават не толькі з прычыны санкцый. «Дыверсіфікацыя паставак Беларусі не дапаможа, бо бюджэт ужо знаходзіцца ў дрэнным стане, пастаўкі з Нарвегіі ці з іншых краін — ЗША, Саудаўскай Аравіі — больш дарагія, беларускаму рэжыму трэба эканоміць», — лічыць Аляхновіч.\nЗ ім згодны і Павел Латушка. «Пра дыверсіфікацыю паставак не можа быць размовы — з улікам крызіснай сітуацыі і недаверу да Беларусі як партнёра. Мы ведаем, што 41 краіна свету ўвяла персанальныя санкцыі да Лукашэнкі і яго памагатых. Дыверсіфікацыя нерэальная. Але сама гэтая сітуацыя зноў паказвае рэальныя адносіны расійскіх партнёраў да Лукашэнкі. Калі б адносіны былі стабільнымі, нармальнымі, партнёрскімі, то і адпаведныя кантракты падпісваліся загадзя, і ўсім бы быў зразумелы і кошт газу, і тэрміны яго пастаўкі. Гэта яшчэ раз падкрэслівае, што да Лукашэнкі няма даверу з боку партнёраў нават з боку Расійскай Федэрацыі», — сказаў Латушка.